Yaadannoon Jaarraa Abbaa Gadaa (1936-2013) kan Waggaa arfaffaa Sambata dhufu, Bitooteessa 4 bara 2017 Australia Melbourne keessatti akka kabajamu beekameera.

(Oromedia, Melbourne 1 Bitootessa 2017) Qabsaa’ota bilisummaa Oromoo angafoota keessaa tokko ka ta’anii fi maqaa “JAARRAA ABBAA-GADAA” – jedhamuun ka beekaman – ABDULKARIM IBRAAHIM HAMIID waggaa afur dura YEMEN keessatti du’aan boqochuu isaanii kan yaadatamu. # seenaa_duubbee Jaarraa Abbaa Gadaa (1936-2013) Jaarraa Abbaa Gadaa (1936-2013) Jaarraa Abbaa Gadaa Oromiyaa bahaa, konyaa Gaara Mul’ataa ganda Mudiir Gooroo keessatti abbaasaa Ibraahim Hamiid fi harmeesaa Moominaa Eeboo irraa bara 1936 dhalatan. Yeroo umuriin barnootaf ga’us mana barumsaa galanii barachuu eegalan. Mana barumsaa sadarkaa olaanaa Harar keessatti yeroo baratan, baratoonni saboota biroo akka Amaaraa, Hararii fi kkf yeroo ayyaanaa walaloo fi sirba aadaa sirbanii ummata isaani bashannansiisu ture. Baratoonni Oromoo garuu, sababa hacuuccaa, dhiibbaa fi jibbiinsa irratti geggeeffamurraa kan ka’e hirmaannan afaanii fi aadaa ofii guddisuu hinyaaddamu ture. Kun itti dhaga’ame Jaarraa Abbaa Gadaa, barattoota Oromoo walitti gurmeessun dhaaba “Waldaa Barattoota Oromoo” jedhamu hundeesse. Jaarran karaa dhaaba barattootaa kanaatin, ijoollen Oromoo wal akka baran, hacuuccaa ummata Oromoorratti hojjatamu akka hubatan, afaansaanii fi aadaasaanii akka guddisan dadammaqasaa ture. Namoota yeroo sana dhaaba kana keessa turan keessa pirofeesar Mahaammad Hasan, Xahaa Alii Abdii, Jamaal Alii Abdii faadha. Dhaabni kunis jajjabaatee, bara 1961tti mana siinimaa Hararitti, agarsiisa aadaa Oromoo geggeesse. Qabsoo Hidhanoo Bara 1966 qabsaawota Baalee kan gabrummaa hadhooftuu lolanitti makamuuf loltoota 12 fudhatee gara Baalee deeme. Baaleettis Fincila Jeneraal Waaqoo Guutuutiin hogganamu sanitti galee qabsoo jalqabe. Fincila Baalerrattis lola gurguddaa hedduu keessatti hirmaateera. Akkuma mootummaan Fincila Baalee too’annoo jala oolcheen, Jaarraan leenjii fi meeshaa waraanaa gahaa qabaachuun murteessaa ta’uu Isaa waan hubateef achumaan gara Somaaliyaa deeme. Mootummaan Sumaalee qabsoo Baaletiif gargaarsa gochaa ture, haaluma kanaan Jaarraas simatan. Boodarra garuu, bara 1969 Mootummaan Ziyaad Baarree kan Somaaliyaa maqaa Oromootin qabsoo hayyamu dide. Ziyaad Baarreen Oromoonni maqaa Somaaleetiin yoo qabsaa’an malee gargaarsa akka hinarganne ibsan. Akka Ziyaad Baarree jedhutti Harargee, Arsii, Baale fi Sidaamoon Somaaleedha, Oromoo miti. Kanaaf Maqaa Somaaleetiin malee gargaarsa takka qabsoo biraatiif hingodhan. Jaarraan Abbaa Gadaa yeroo kana gara biyya Arabaatii gargaarsa barbaacha Yaman deeme. Bara 1970 Yaman Kibbaa magaala Eden gale. Yamanittis, Oromoota kan biroo kan Elemoo Qilxuu, Huseen Sura fi kkf walarguun waa’ee qabsoo Oromoo mari’atan; dhaaba Oromoof qabsaa’us hundeessuf murteessan. Mootummaa Yaman waliin marii kan godhe yoo ta’u mootummaan Yamanis gargaarsa gochuuf abdii kennaniif. Baruma sana keessa gara Iraaqis deemee qaamoota mootummaa waliin marii godheera. Huseen Suraa, Jaarraa Abbaa Gadaa, Elemoo Qilxuu fi hoggantoonni kan biroo Kaayiroo, Bagdaad fi Damaasqoo dhaquun marii geggeessan. Mootummaan Iraaqii fi Sooriyaa meeshaa waraanaa keennuufiif, Filisxeemonni Sooriyaa keessa jiran leenjii waraanaa kennuuf waadaa galan. Erga qophiin barbaachisu xumuramee booda, loltoonni 36 biyyatti deebi’anii qabsoo waraana kan eegalan leenjii waggaa tokkoo fudhatan. Maqaan loltoota kanaas Qeerroo Ganamaa jedhamaee moggaafame. Baruma kana Jaarraan Qeerroo Ganamaa hogganuudhaan meeshaa waraanaa fudhatee gara biyyaa qajeele. Qeerroo Ganamaa 36n hogganuudhaan Jaarraan doonii yaabbatanii Sumaaleetti wayita bu’an, waraanni Sumaalee isaan marsee isaan qabe. Bara 1970tti Somaaliyaa keessatti mana hidhaa Mandheeraa jedhamutti waggaa shan hidhaan dabarsan. Waggaa shan hidhaa keessa turee achii ba’ee gara Moqaadishoo geeffame. Moqaadishotti Ziyaad Baarree ofumasaatii Jaarran Adda Bilisumma Sumaalee Dhihaa (maqaa Ingiliffaa Western Somale Liberation Front – WSLF beekkama) akka makamu gaafatan. Jaarran garuu kana fudhachuu dide. Bara 1975 hoggaa mana hidhaatii bahe qabsoon biyyatti galauu akka qabu waan amaneef gara biyyaa seenee qabsoo jalqabe. Sabboontonni Oromoo Finfinnee jiran, labsii dhaaba Oromoo haarawa hundeessuu, kan Elemoo Qilxuufaa bara 1973 Finfineetti jalqaban xumuruuf gara Finfinnee akka dhufu affeerranii Finfinnee deeme. Haa ta’u malee, sabboontonni Oromoo dhaaba Maarkisisti-Leeninistii Dargii wajjin dhaaburratti waan qabamaniif dhaaba Oromoo hundeessuu kanarratti xiyyeeffachuu waan hindanda’mneef gara biyyaatti deebi’e. Qawwee muraasaa fi rasaasaa Elemoon faa awwaalan fudhachuun Waraana Bilisummaa uumee qabsoo itti fufe. Goolii Diimaa Dargii namoonni hedduun baqatanis waraana kanatti makaman. Yeroo muraasa booda waldiddaan sababnii isaa ifa hinta’in waraana Jarraa Abbaa Gadaa fi qabsaawota Finfinneerraa dhufan gidduutti waan ummameef addaan ba’an. Waraanni lamaan addaan ba’us lamaanuu maqaa “Adda Bilisummaa Oromoo” jechuun waammama. Bara 1985, Jaaraa Abbaa Gadaa fi hiriyoonni isaanii waraana kan saanii Adda Islaamummaa Bilisummaa Oromoo (AIBO) jechuun moggaasan. AIBOn mootummaa ce’umsaa Itoophiyaa kan bara 1991 ijaarame keessatti hirmaatee ture. Bara 1992, mootummaa ce’umsaa keessaa ba’uun gara gaarren Harargeetti deebi’ee qabsoo itti fufe. Bara 2005, maqaa AIBO jedhu gara Adda Bilisummaa Dimookiraatawaa Oromiyaa jedhutti jijjiirani. Boqonnaa Jaarraa Abbaa Gadaa biyya Yaman magaalaa sana’aatti dhukkubsatee yaallamaa ture gaafa Bitootessa 4, 2013 du’aan darbe. Reeffi Jaarraa Abbaa Gadaa gaafa Bitootessa 7, 2013 gara biyyaa deebi’e. Gaafa Bitootessa 8, 2013, reefisaa magaalaa Wataritti awwallame. Jaarraan qabsoo Oromoo keessatti gumaacha godheen yoomiyyuu yaaddatamaa jiraata. Jaarraa Abbaa Gadaa nama dhala namaa maraaf mararfannaa fi jaalala guddaa qaban ta’uu Obboleessi isaanii Dr. Nasraddiin Ibraahiim kanaan dura ibsuun isanii kan yaadatamu.via N.G.


JECHOOTA GAMNAA KUTAA 10FFAA

Bakkisuuf baktii Callisuuf dhaltii Mala saree dhaltee diddee barbaadaa? *** Summii itti godhan ima nyaattii Nabseen illee waa boqattii Irraa kaasan ni kaattii Mala saree maraattuu Tan ofillee kaattu Kaattee nama nyaattuu Barbaadaa! Malli maali? *** FOR THOSE WHO GOSSIP/BACKBITE INDIVIDUALS Habesha stop your false limitless propaganda that you hire 24 hours! This is backward culture of modernity. It is full of gossip and backbite of individuals. Which is non sense and useless. Why you fabricate multiple of false things that cannot happen! Did’t happen! Why you fool yourself while you try to fool peoples you under estimate!You are killing your time, wasting your resources! You expose yourself to public who you are!! Who, What you are on medias, all of you don’t waste your things!! If it is good small thing is enough, why you exaggerate, why you under estimate peoples. Peoples you underestimate are mocking at you!! Laughing at you!!!!!!!!!!!!!!!! Idiots stop your noisy sounds!! Or, Yookaan Afaan Oromootiin Hamatee Hamachiisaa Jedhee jechisiisaa Rakasee/fashale dubbiin isaa Tuffadhaa itti dhiisaa Kanatu bulchiinsaa? Kuni bar dhamaasaa! Ummata waa barsiisaa? Ittuu ni dhamaasaa!! Laafatu baay’isee hamataa Kan sirrii waa xiqqaa dubbataa!! *** HIIBBOO/PUZZLE/RIDDLE/Qoosaa/Joke Obboo gamteessaa sabaa lukkuu kormaa tokko qabaa ture! Lukkuun kormaan tokkon sun osoo Gamteessaa Sabaatiif killee buusee maal tolfata? Siilsii moo firfirii tolchee nyaataa? DEEBII Lukkuun kormaan killee hin buusu *** Gootni gaarota uttaala laggeen uttaalaa; nuti xaaraa manaa ijaarru irraa uttaaluu dadhabnaa, siree firaasha waliin naaf sirreessi irratti uttaalaa, intaloo jedhe; namichi osoo mana ijaaru hin kufaa sodaatee!! Jedhe jedhan!!!!!!!!!! Kolfa Kaa!! Kaa!!!!! Itti fufa…


QOOSAA:- ADDA DURUMMAA DUREESSA TOKKOO

QOOSAA:- ADDA DURUMMAA DUREESSA TOKKOO Akkuma beekamu biyyoota guddatan fkn USA keessatti namoota qofaaf osoo hin taane beeyladoota akka fardaafis kunuunsi addaa ni godhama. Fkn farda dhiquu, ilkaan isaa qulqulleessuu, jammura isaa filuu, eegee isaa filuu kkf. Biyya Itoophiyaatittis dureessi tokko guddinna biyyattii kan mirkaneessu korbeeyyan re’iinii 20 dhibba sadi sadiin bitee; nama itti qaxaree kunuunsaa; areeda re’iinii filchiisee jira. Gochichis gochaa fakkeennummaa qabu ta’ee jira. Areedni korbeyyaniis dheeratee dheeratee lafa gahe; ciqilee tokko dheeerate!! Kanaan boodas adda dureen qoteebulaa kun tokko tokkoo korbayyanii qarshii 30,000 gurguree; walumaagalatti 20*30,000=600,000 (kuma dhibba jahatti) gurguratee kunis qoteebulaa adda duree dureessicha taasisee jira; badhaasas adda durummaan argamsiiseefii jira. Kanas Itoophiyaan guddinna ariifachiisaa keessa galuu isii EBC(Ethiopian Broadcasting Coorporation) gabaase!! Kolfa! Kaa! Kaa!… Gamteessaa Sabaatin


Ummata Gabrummaa Jala Jiruuf Furmaanni Qabsoo Qofaa dha!: Baarentuu Gadaa Irraa

Gabrummaa jala jiraachuun du’aan gararraa, jiraan garjallaa akkuma jedhamu san akkaan hammaataa dha. Namni gabrummaa jala jiru; jiruun isaa jiruu jireenyaan gadiiti. Kan kiyya jedhu hin qabaatu, dubbatu kan jalaa dhagahu hin jiru, iyyatu kan mirmatuufis hin jiru. Nama ta’ee osoo jiruu gabroonfattootaan gadootti ilaalama. Abbaa biyyaa ta’ee osoo jiruu akka lammii lammaffaatti itti rorrifama. Qabeenya isaatti halagagaadha. Biyya isaatti Orma. Walumaa galatti nagahaan bahee galuu hin danda’u. Kan ummanni Oromoo barootaaf keessumaa bara bittaa wayyaanee keessa jirus dhugaadhuma akkasiiti. Wayyaaneen ummata Oromoo afaan qawweettin erga gabrummaa hammaataa keessatti kuffiftee bara 1991 irraa eegalee haalli ummanni Oromoo keessa jiru jireenya hin jedhamu. Jiruu du’aan gararraa, jiraan garjallaati. Osoo qabuu beela’eera.Daaree jira, biyya abbaa isaarratti akka lammii lammaffaatti fi akka gadootti ilaalameera. Saamichi qabeenya,miidhaa qaamaa qalbii irratti raawwachaa tureera, raawwqachaas jira. Walumaa galatti akka biyya abbaa isaa keessatti mataa gadi qabatee deemuuf waraanni itti duulchifamee reebameera,hidhameera, ajjeefameera, ukkaanfamaa tureera, jiras. Ummanni Oromoo wayyaaneedhaan yakkoonni hedduun irratti dalagamaa tureera, jiras. Wayyaaneen amma feeti ilmaan Oromoo hidhaa, dararaa, biyyaa godaansisaa fi ajjeesaa jirti. Waraanni sirnichaa waggoota 25n darbaniif addatti Oromoo qofarratti xiyyeeffatee gochi faashistummaa raawwachaa turee fi jiru kan himamee dhumuu miti. Har’a manneen hidhaa impaayeera Itiyoophiyaa keessa jiran irra guddeessi isaanii kan dhiphataa jiran ilmaan Oromoo yakka tokko malee waraana wayyaaneetiin haramanii hidhamaniini. Kan kaampii baqataa biyyoota ollaa Impaayeritti jiran dhiphisaa jirus haaluma walfakkaatuun ilmaan Oromoo yakka malee yakkamanii dararaan murna Wayyaanee baqatanii bahaniidha. Dhalataan Oromoo gammoojjii fi galaanatti dhumaa turee fi jirus akkasuma lakkoofsa hin qabu. Gabroonfattoonni dhugaa, mirga dhala namaa, nugahee fi bor maaltu dhufaa hin beekan. Har’a waan qawwee harkaa qabanii fi qawwee kanaanis hunduma dhiituu danda’aniif baruu akkanuma se’u. Bulchiinsa isaaniitti aduun waan dhiitu itti hin fakkaatu. Hidhuu, dararuu, ajjeesuu fi saamuun hojii isaanii isa idilee fi ittiin beekamanii dha, isaan gammachiisa. Akka gootummaattis fudhatu, wayyaaneenis kan waggoota 25n darbaniif itti jirtu kanuma. Gabroonfattoonni akka wayyaanee amma guyyaa irree ummataatiin haqanqaalamanii boolla hin deebine bu’anitti ummata gabroonfatan akka namaatti hin ilaalani. Dhugaan har’a impaayeera itiphiyaa wayyaaneedhaan bulaa jirtu keessa jirus kanuma nuuf mirkaneessa. Wayyaaneen hara’a ummata Oromoo addatti irratti xiyyeeffachuun afaan qawweettin ukkaamsitee yakka hedduu irratti raawwachaa jirti. Waggoota 25n darbaniif gongumaa bulchiinsa ishiitti waan aduun dhiitu waan itti hin fakkaatiniif yakka beektuu fi dandeechu hunda ummata Oromoorratti keessumaa sabboontoota Ilmaan isaa irratti raawwachaa turteetti. Bara baraaf ummata Oromoo akkuma gabroonfatteetti waan jiraattu itti fakkaatees waggaa 50 – 100 bulchuun danda’a jechuun bara gabrummaa Oromoorratti karoorfattee dhaadachaa turte. Haalli amma jiru keessumaa waggaa 2n darbanii as hololaa fi bolola ishii kana harkatti fashalsaa jira. Qabsoon ummanni Oromoo finiinsaa jirukeessumaa FXG qeerroon dhoose hundeen ishii raasaa jira. Dhiphuu hamaa keessa galchee jira. Akka seenaan katabee lafa kaa’eetti gabroonfataan biyya kam keessattuu tolaan hangorraa bu’ee hin beeku. Ummata weeraramee ajjeefamaa, hidhamaa, dararamaa fi saamamaa jirutu kadhaan osoo hin ta’in qabsoon ofirraa kaasa. Kan Wayyaanees ummattoota biyyattii keessumaa ummata Oromoo addatti itti xiyyeeffatamee saamamaa, ajjeefamaa fi dararamaa jirurraa kaasu qabsoodha. Gabrummaa diduun finciluudha. Wayaaneen akka qabson malee haangorraa hin buune muuxannoon waggoota 25n darbanii ragaadha. Kanuma hubachuun ummattoonni biyyattii keessumaa ammoo ummanni Oromoo murna tanaan miidhaa guddaan irra gahaa jiru falli tokkichi inni qabu qabsoo isaa, FXG jabeessee itti fufuudha. Waggoonni darban 2n akka wayyaaneen laaftuu, irree ummataa gamtoomeen kan burkutooftu taate sirritti muldhisaniiru. FXG qeerroon Oromoo gaggeessaa turee fi jiruun wayyaaneen dhiphattee, lammiin booneera. FXG kanaan ammummaan Wayyaanee muldhateera. Fincilli ummata Oromoo kun akkuma muldhachaa jiru wayyaanee dhiibee balabala kufaatitirraan gaheera. Of amanau dadhabdees labsii yeroo muddamaa akka labsitu taatee jirti. Kun ummata Oromoofis ummattoota gabrummaa sirna tanaa jala jiraniif injifannoo guddadha. Qabsoo itti fufiinsaan gaggeeffamuufis balabala guddaa saaqeera. Ummattoonni impaayeera itiyoophiyaa keessa jiran addatti ammoo ummanni Oromoo gabrumama bara dheeraa keessumaa miidhaa hamoo bara sirna bittaa Wayyaanee kana keessaa of baasuuf fallii malli qabu tokkichi qabsoo eegale, qabsoo roga maraa jabeessee itti fufuudha. Wayyaaneen murna dhugaa beektu , murna waan ganama jette galagala itti deebituu miti, ni sobdi, ni haalti, waliin dhooftee bara bittaa fi saamichaa dheereeffachuu feeti. Kana hubachuun dura goranii hanqisuun dirqama nama gabrummaa jala jiru maraati. Keessumaa holola yeroo ammaa kana maqaa paartilee mormitootaa waliin rakkoo impaayeera itiyoophiyaa keessa jiru furafan mari’achaa jira jedhu holola sobaa ta’uu hubachuun qabsoo jabeessanii itti fufuun murteessadha.Diraamaan qondaalonni ishii ummattoota biyyattii keessumaa ummata Oromoo FXG finiinsaa jiru moogsuuf itti jiran sirri dura dhaabbatamuu qaba. Kan ummata Gabrummaa jala jiru bilisa baasu qabsoo qofa waan ta’eef!


Dr. Mararaa Guddinaa Har’a Wayita Murteen Mirga Wabii Dhoorkuu irratti Darbu kan Dubbatan

1. Bara Jeneraal Mangistuu Niwaayii fi Jeneraal Taaddasaa Birruutii kaasee diraamaa siyaasa biyya keenyaa kan dhaloonni tokkoo ol ajjeestoonnii fi ajjeefamoonni akkasumas hiisistoonnii fi hidhamtootni keessatti baayyatan kana keessa turuudhaan akka hayyuu garaa ofii caalaa biyyaa isaantiif yaaduu tokkootti anis ofii koo caalaa saba kootiif quuqamuudhaan waggaa 45 ol saba kootif biyyaa kootiif jijjirama woyyaa’aa fiduudhaaf amanamuummadhaan falmuun kiyya otoo beekkamuu cinaatti dhiibamee; 2. Biyya hunda keenyaaf taatuu fi walqixxumaadhaan nu mara keessummeessitu Itiyoophiyaa dimookraatoftuu uumuuf, sirni bulchiinsa haqaa kan bilisaa akka uumamu waggoota 25 darbaniif qabsaa’uu kiyyaan himatamee hidhamuun kiyya hanqatee, miseensa paarlaamaa biyyitti turuun kiyya osoo beekkamuu, mirga wabii yakkamtoota idileef iyyuu eeyyamamu dhoorkamuun kiyya, ana qofaaf osoo hin taane saba biyyi nuu fi ilmaan teenyaa nagayaan keessa jiraannu hegeriif ni uumamti jedhee abdatu maraaf akkasumas biyya teenyaa rakkattuuf uummata keenyaa barri dabruufii didee gadadoo cimaa keessa jiraatuu kanaaf gaddi cimaan kan natta dhagaahamu ta’uu akka naaf beekamuuf. —————————————————————————- ዶክተር መረራ የዋስ መብቱ መከልከሉ እንደተገፀለት ለፍርድቤት የተናገረው ቃል 1. ከእነጄኔራል መንግስቱ ንዋይና ጄኔራል ታደሰ ብሩ ዘመን ጀምሮ ከአንድ ትውልድ በላይ ገዳዮችና ሟቾች አሳሪዎችና ታሳሪዎች በበዛበት የሀገራችን የፖለቲካ ድራማ ውስጥ በመቆየት አንድ አንድ ከሆዱ በላይ ለሀገሩ የሚያስብ ምሁር ማድረግ እንዳለበት ሁሉ ከአርባ አምስት አመታት በላይ ለሀገሬ የተሸለ ለውጥ እንዲመጣ በታማኝነት መታገሌ እየታወቀ ወደ ጎን መገፋቱ፡፡ 2. ለሁላችንም የምትሆንና በእኩልነት የምታስተናግደን ዴሞክራሲያዊት ኢትዮጵያ እንድትፈጠርና ነፃየፍትህ ሥርዓት በሀገራችን እንዲሰፍን ላለፉት ሃያ አምስት አመታት በመታገሌ መከሰሴ አንሶ የአገሪቱ ፓርላማ አባል የነበርኩ ሰው ለተራ ወንጀለኛ የሚፈቀድ የዋስ መብት በመከልከሌ የተሰማኝ ጥልቅ ሀዘን ለራሴ ብቻ ሳይሆን እኛም ሆን ልጆቻችን በሰላም ይኖሩበታል ለምንለው መከረኛ ሀገራችንና አላልፍለት ብሎ ስታመስ ለሚኖር መከረኛ ሕዝባችን ጭምር መሆኑን እንዲታወቅልኝ ነው፡፡


Ajjeesanii  Gadda Labsuun  Aadaa Wayyaanee ti!.

Baarentuu Gadaa Irraa// Amala wayyaaneen waggoota 25n darbaniif irra deeddeebiin muldhasaa turtee fi jirtu keessaa inni tokkoo fi kan gadhummaa ishii caalatti muldhisaa jiru yakka malee nama hiitee, darartee, addabaabaayyitti dhukaaftee ajjeeftee haaludha.Hin goone jettee kakachuudha. Wayyaaneen ija jabeettii nama nagahaa dhukaaftee ajjeeftee boo’icha dhaqxuudhasi. Ykn murna ofii ajjeeftee akka nama dhimmicha quba hin qabneetti deebitee gadda maatii nama du’ee waliin taa’uuf yaaltudha. Wayyaaneen kan ajjeese osoo ishii ta’uun ifatti beekamuu murna quuqamaa fakkaattee boochee nama bochisuuf tattaafattuu dha. Garuu itti hin milkoofne. Ajjeestee haaltus, hiitee, darartee hin goone jettee kakkattus ummattoonni impaayeera itiyoophiyaa keessumaa ummanni oromoo ni beeka. Har’ammoo galanni kan qabsoo, FXG qeerroon Oromoo finiinsaa turee fi jiruu haata’uutii wayyaaneen maaliis jettee kijibduu eenyummaan wayyaanee addunyaarratti saaxilameera. Kanarraa ka’uun ajjeesanii boo’uun, ykn qulqulluu of-fakkeessuuf dhu’a gahuuf tattaafachuun Wayyaanee Oromoos ta’e saboota cunqurfamoo biyyattii qabsoorraa daguu ykn gowwoomsuu hin dandeenye. Funduraafillee hin dagu. Wayyaneen ilmaan saboota cunqurfamoo hedduu dharaan yakkitee hiitee darartee jirti, dhukaaftee ajjeeftee jirti, ajjeesaas jirti, keessumaa waggoota 25n darbaniif yakki ummata Oromoorratti murna tanaan raawwatee fi raawwataa jiru hamaa fi sukanneessadha. Kan hidhamee dararame, kan ajjeefame, Kan eessa buteen isaa hidhattoota sirna kanaatiin dhabame manni haa lakkaawuu. Ajjeechaan hidhaa fi dararaan sukanneessaan akkaan hamaa ta’ee fi dhagahuufuu nama sururu kun ummata Oromoos ta’e saboota cunqurfamoo impaayeera itiyoophiyaa keessa jiranirratti raawwachaa turee fi jiru ammoo saboonni kun waa yakkaniitii miti. Dubbii ijoon maaliif mirga umamaa fi dimookiraasii keessan gaafataniidha, maaliif yoo qabeenyi keessan saamamu dubbataniidha. Nuti hin nyaannaa, ni saamnaa isin garuu garbootuma keenya ta’aatii callisaa nutajaajilaa jiraadhaa sababa jedhuuni. keessumaa ilomaan Oromoo ajjeefamaa kan turanii fi jiran Oromummaa isaanii qofaan yakkamanii akka ta’e waluma yaadachiisuuf yoo ta’e malee kan quba hin qabne hin jiru. Wayyaaneen abbaa irree, murna ajjeechaa, hidhaa fi dararaa akkasumas saamicha malee hin beeknee dha. Haata’uutii ajjeechaa fi dararaa ifatti raawwachaa jirtu; kan addunyaa gutuun irratti ragaa bahaa turee fi jiru kana yoo haaltu agarra, dhageenya. Sobduu, hattuu fi saamtuu waan taateef takkaawuu akka mootummaa sirna qabuu fi biyya bulchuutti waan balleessiteef itti gaafatama dhugaa fi sirri fudhattee hin beektu. Eeyyee balleesseera, hidheera, dararareera, ajjeeseera akkasumas saameera jettee gaafii ummataa mirga ofiin of bulchuuf yoo deebii sirri kennuuf yaaltu hin agarre. Fuunduraafis wayyaaneerraa kun hin eegamu.Hojiin ishii yakka osoo namni arguu addabaabaayyitti raawwatte haaluu,Ykn sababa gongumaa fudhatama hin qabnee fi gaafii ummataatiin wal hin fakkaanne tarreessitee, afarsitee, afanfajjii uumtee, bara bittaa fi saamichaa dheereffachuu dha. Mee ajjeechaa sukanneessaa wayyaaneedhaan baroottan bittaa waggoota 25n darbaniif raawwatan cinaatti dhiifnee isuma as dhihoo dhoohinsa FXG qeerroo Oromootin walqabatee haa kaafnu. Wayyaaneen FXG finiinaa turee fi jiruun dhiphattee barattoota dabtaraa fi qalama malee homaa of harkaa hin qabne meeeqa Aga’aazii itti bobbaaftee ajjeefate? Nama meeqa ayyaana Irreechaa irratti ajjeefte? Lakkoofsa isaa hunduu waan quba qabuuf irra deebi’uun barbaachisaa miti jennee mee haadhiifnu. Wayyaaneen gantuu, kijibduu fi saamtuu waan taateef lakkoofsa amanuu mitii ajjeechadhuma waraanni ishii addabaabaayitti raawwatee fi addunyaan quba qabu kana haalaa turte, haalaas jirti. Lakkoofsa irratti walii galuu dadhabuu achi haa hafuutii dhumaatii barattoota Oromoo fi ayyana irreechaa ijakoo haaqabu ani hin agarre jettee yoo kakkatu argine. Inumaawuu Oromoo waliin gadda taa’uuf yoo uffata gaddaa uffattee boochee boochisuuf yaaltu argaas turre. Guyyoota gaddaa jettees labsuun ofumaa ajjeeftee ofumaa gaddituu taatee as baate. Kana bira dabartees karaa ergamtoota ishii kanneen akka Lammaa Magarsaatin “Dhumaatiin barattoota Oromoo na gaddisiiseera” jechuun Oromoo garaa laaffifachuu fi bara bittaa fi saamichaa dheereffachuuf yaalii godhaa turtee jirti. Ajjeesanii, ija ashaboon dhiqatanii haaluun , halaniis du’a gahuu jechuun kunoo akkasi. Murni qaanii hin qabne tun tibba kana ammoo kunoo namoota imaammata saamichaa ishiin ummattoota impaayeera Itiyoophiyaarratti diriirsteen hiyyummaa hanga hin qabneef saaxilamanii ala bulaa ta’uun kosiirraa funaananii nyaatanii jiraatan amma isaan dhumanaiitti eegdee, erga dhumanii booda kan gaddi itti dhagahame taatee as baatee jirti. Bochee bochisuufis marxifattee ka’uun labsii gaddaa kan guyyaa 3f hojiirra oolu labsitee jirti. Qoosaa jechuun akkasi. Dhumaatii magaalaa Finfinnee keessatti iddoo addaa Qoshee jedhamuun beekamutti osoo gataa ykn kosii keessaa funaananii nyaatanii fi keessa jiraatanuu lammilee hiyyeeyyirra gahe kanaaf itti gaafatamntuun duraa wayyaanee dha. Bulchiinsa ishiiti. Imaammata saamichaa ishiin diriirsteetu ummata beelaaf, daaraa fi hiyyummaa bara baraaf saaxilee akka kosii ykn gataa keessa jiraatanii fi kosii keessaa funaananii nyaatan taasise. Yoo Koosiin magaalaa Finfinnee garaa walakkaa keessatti Tuulamee sadarkaa jigee nama fixuu gahu Wayyaaneen biyya bulchaan jira jettu eecha dhaqxe? Maaltu ilma namaa osoo biyya abbaa isaa keessa jiruu akka saree abbaa hin qabnee kosii keessa bulche? Deebiin isaa karaa wal nama hin mormisiifneen ifaadha. Innis itti gaafatmaan balaa kanaa sirna saamicha diriiristee of malee isa kaan dagatte Wayyaanee fi wayyaanee qofaa dha. Dhumaatii kanaafis wayyaanee malee kan biraa kan itti gaafatamu hin jiru. Kanarraa ka’uun hololli amma Wayyaaneen kan gaddi itti dhagahame fakkaattee afarstus fudhatama hin qabu. Kun qawwee harkaa qabna yeroon nuuf kenne jedhanii dhiiga namaa, lubbuu namaatti qoosuudha. Roorroo dachaadha. Lama nama ajjeesuudha. Waan ta’eefuu wayyaaneen dhumaatii sukanneessaa kanaa fi kana dura raawwatamaniif karaa kamiinuu itti gaafatama seenaas, seeraas jalaa hin baatu. Nammoonni du’an kun 100 ol ta’uu fi kan miidhaan gurguddaan irra gahe ammoo dhibba 300 ol ta’uun gabaafamaa jira, kan eessa buteen isaanii dhabamees kkasuma lakkoofsa hin qabani. Akka gabaasa bahaa jiru kanaatti lammiilee osoo koosii keessa jiraatanii fi kosii keessaa funaananii nyaatanuu dhuman kanneen keessaa irra jireessi isaanii Oromoota motummaa Wayyaaneetiin lafti saamamee qayee fi qabeenya isaanirraa buqqa’anii fi yeroo adda addaatti akka hojjetanii hin jiraanneef maqaa shororkeessummaatiin hojiirraa har’atamaniidha. Kanneen du’anii fi miidhaa guddaan irra gahe kana keessatti Haadholiin,ijoolleen,manguddoonni,dubartoonni,daragoonnii fi qaamaa miidhamtoonni naannoo kana iddoo jireenyaa fi madda nyaata itti argatan godhatanii jiraachaa turan miidhamuun yoo gabaafamu; kan du’ee fi essa buteen isaa dhabame kan eegamaa jiruu olitti dabalaa jiraachuunis himameera.Osoo sirni lammiif yaadu, kan aantummaa ummataa qabu biyya san keessa jiraatee fi bulchaa jiraatee dhumaatii sukanneessaan kun hin gahu. Kan biyyattii bulchaa jiru garuu murna saamichaaf qawwee qabattee dhufte wayyaaneedha. Wayyaaneen ammoo kan tuullaan kosii irratti jigee ajjeesee mitii kan waraanni ishii Aga’aaziin dhukaasee fixe ilmaan Oromoo dhibbootaan lakkaawwamanuu hin ajjeefane jettee haalaa jirti. Kun baayyee nama gaddisiisa. Tuffiidhasii, gochaan akkasii kun ammoo yeroo kamiyyuu caalaa qabsoo bilisummaaf nama kakaasa, nama onnachiisa. Sirna diina ummataa ta’e sirna mootummaa TPLF/dhalattoota Tigraayirraa ijaarame kun; sirna saamicha malee aantummaa ummataa hin qabneedha. Sirna akkanaatiin amma yoomitti dararamaa jiraachuun danda’ama? amma yoomittis sirni kun lubbuu ummataattis qoosaa jirata? Kun karaa kamiinuu dacha’uu ykn dhaabbachuu qaba. Wayyaaneen ajjeefatee kan gaddee fi naatoo ummataa qabdu fakkaattee boo’icha fakkeessii, boo’icha sobaa boo’aa jirti, boo’ichi akkasii ammoo qoosa dha. nama fixanii gadda labsuun lubbuu umataatti qoosuudha. Waliin dhahanii bara saamichaa fi ajjeechaa dheereeffachuudhaf tattaafachuudha. Kun oolee osoo hin bulle qabsoodhaan dhaabachuu qaba. Sirnchi haala kanaan itti fufnaan miidhaan kana caalu Oromoos ta’ee saboota biroo muudachuun waan hinn oolleedha. Miidhaan itti aanee dhufu ammoo kan ammaa caaluu mala, kanaafuu harka walqabatanii wayyaanee ofirraa ittisuu fi kuffisuun kan yeroon kennamuufii qabuu miti.//


Biyya Oromoo Keessatti Biyya Biraa Ijaarun Itti Fufe!

Baarentuu Gadaa Irraa// Ummanni Oromoo saba guddaa, saba aadaa, seenaa fi duudhaa guddaa qabuudha. Ummanni kun biyya mataa isaa, biyya barootaaf irra jiraachaa ture ummata qabuudhasi. Biyya isaa keessaattis akkuma seenaan ragaa bahutti ummata sirna bulchiinsaa mataa isaa diriirsee ykn ijaarratee seeraa fi sirnaan, nagahaan wal bulchaa tureedha. Ummanni Oromoo dachee badhaatuu lafa facaasanii irraa hammaarratan, horanii irra yaasan qabu ta’unis dhugaa iafa jiruudha. Walumaa galatti ummanni Oromoo ummata aadaa, seenaa fi dhuudhaa akkasumas qabeenya ummamaa hammaramee hin dhumne qabudha jechuutu danda’ama. Ummanni waan hundaan badhaadha jennu kun, ummanni Oromoo odoo wanneen tarraa’an kana mara qabuu ta’e jedhamee weerartootaan beeleffameera, akka daaru ta’eera. Biyya abbaa isaarraa godaansifameera. Osoo biyya qabu biyya isaa diinan saamamee biyya dhablee ta’eera. Hidhameeras,dararameeras ajjeeffameeras. Ummanni Oromoo maalif akka rakkoo kana maraaf saaxilame eenyu jalaayyuu dhokotaa miti. Haata’uutii tarii waan Oromoon irra jiru kan hin hubatani yoo jiraateef amma Oromoon harka gabroonfataatii bahutti dhugaa impaayera itiyoophiyaa keessa jiruu fi Oromoon irra jiru irra deddeebi’anii wal hubachiisuun akkaan barbaachisaadha. Kaleessa weerartoonni Habshaa kaabarraa Oromootti Duulanii maal akka Oromoorratti dalagaa turan seenaan katabee lafa kaa’ee darbeera. Qayee fi qabeenyarraa buqqisanii Saamaniiru, hidhaniiru, ajjeesaniiru, biyya isaa kan ofii godhatanii irra garmaamaniiru. Irra garmaamas jiru.Yoo isaan qabeenya isaan biyya isaa keessatti fandalalan Oromoon hiyyummaa daangaa hinqabne jalatti kufee mankaraaraa jira. Wayyaaneen miila weertoota Habashoota kana dhahattee ykn hordoftee haaluma walfakkaatuun qawwee qabattee Oromootti waggaa 25n dura maqaa bilisa baasaatiin weerara gaggeessite akkuma hunduu quba qabutti waggoota 25n darbaniif ummata Oromoo hiraarsaa jirti. Har’a Oromoon biyya abbaa isaarrati mirga takkaawuu hin qabu. Odoo qabuu dhabeera, beela’eera, beela’aas jira. qabeenyumaa fi biyya abbaa isaarratti hidhaa fi ajjeechaan guyyuu waraana sirncihaatiin irratti raawwataa jira. Wayyaaneen Laga danuu ceetee Oromootti duulte abbaa qayee fi qabeenya Oromoo taatee ykn humnaan dhaaltee abbaan biyyaa Oromoon ammoo halagaa ta’ee qayee fi qabeenya isaarratti ajjeefamaa jira. Mana hidhaatti guramaa jira,Kan hafe ammoo biyarraa godaansifamaa jira. Oromoon daangaa malee hidhamaa jira, ajjeefamaa jira, biyyaa godaansifamaas jira, darbees Qeeyee fi qabeenya isaarraa humnaan buqqifamee qabeenyi isaa kan Wayyaanootaa fi waayiloota isaanii ta’eera. Qabeenyi Oromoo kan wayyaanee ta’eera yoo jedhamu ragaa malee miti, ykn maqa baleessiif waan jadhamaa jirus miti. Ajjeechaanis ta’ee hidhaan darbees saamichi daangaa darbe kun dhugaa addabaabaayitti muldhachaa jiruudha. Ifatti ta’aa jira waan ta’eef kan wal nama mormisiisuus miti. Saamichaa fi ajjeechaa guutuu Oromiyaa keessatti waggoota 25n darban bara bittaa wayyaanee ummata Oromoorratti raawwataa turee fi jiru dhiifne mee asuma dhiphifnee yakka Giddu galeessa Oromiyaa Finfinnee fi naannwa Finfinneetti waggoota 25n darbaniif keessumaa baroota dhihoo as raawwatan kaafnee yaa ilaallu. Waan wayyaaneen naanoo kanatti qofa dalagde yoo kaafnee ilaalle dhiibbaan siyaasaa fi diinagdee ammamii akka Oromoorratti raawwachaa turee fi jiru argisiiftuudha, Ykn dhugaan naannoo kana jiru waan gutuu Oromiyaa keessatti dalagamaa turee fi jiruuf ragaa guddaadha. waggoota 25n darbaniif keessumaa baroota dhihoo as Finfinneen akka malee bitaa fi mirgatti, kaabaa fi kibbatti balattee Oromoon naannoo kana jiruu fi innumti rakkoo hedduun xaxamee finfinnee keessa jiraataa ture qayee isaa durii hin jiru.Ta’e jedhamee Wayyaanootaan buqqifamee qayeen isaa dhabeera. Humnaan dhaalameera. Abbootiin haangoo Wayyaanee fi waayiloonni isaanii lafa qonnaan bulaa naannawa Finfinnees ta’ee kan Oromoota Finfinnee keessa jiranii saamuun qircataniiru. Oromoon qayee fi qabeenyarraa buqqaye kun kuun biyyaa baqateera, kuun waardiyyaa fi hojjettuu mana namaa ta’ee biyya abbaa isaa irratti gabrummaaf saaxilameera. Maastar pilaaniin finfinnee fi naannoo ishii walitti dabalu dhiiga ilmaan Oromootin haa dhaabbatu malee ammalleen Finfinneen kaabaa kibbaan bahaa, lixaan finfinneen babbalachaa manneen har’aan kuma dhibbootaan lakkaawwaman dureeyyoota Tigraayii fi waayiloota isaaniitiin ijaaramaa jiru. Kaampaanoonni Wayyaanee baldhinaan lafa Oromoo fudhatanii Oromoo qayee fi qabeenyarraa buqqisaa jiran hedduu ta’anis adda durummaan garuu dhaabbanni ykn kaampaaniin Ayaat jedhamu akkaan beekamaa fi erga dhaabbateeyis waggaa 20 gaheera. Dhaabbanni wayyaanootaa kun waggoota 15 oliif finfinnee gama kaaba bahaatin ykn kutaa magaalaa Eekkaa fi Boleetti, lafa qonnaan bultoota Oromoo hiktaara kuma hedduun lakkaawwamu gatii hektaara tokkoof birri tokko hin caalleen saamee tigrootaa fi Habshoota isaan dura finfinee keessa turan waayiloota wayyaanee duroomseera. Hara’a mana tokko Aayaat amma miliyoona 10tti gurgurataa jira. Akkuma yaadatamu gaafa lafti kun humnaan irraa fudhatamu waggaa 15n dura jechuudha; qonnaan bultoonni Marii Loqee, naannoo Eekkaa fi Boolee Bashaalee “መገናኛ፣ሲ ኤም ሲ CMC, ሃያት መንደር” Lola lafa keenya hin kenniinu jedhu kaasanii baayyeen isaanii ajjeefamanii, hidhamanii, bakka buteen isaanii dhabameera. Kuun biyyaa baqataniiru, kan hafan ammoo kadhattuu, hojjettuu mana namaa fi waardiyyaa ta’anii hiyyummaa bara baraa jalatti kufanii hafaniiru. Kan dhuunfaan lafti qonnaan bulaa Oromoorraa saamame kennameefii ijaarratanis lakkoofsa akka hin qabne namni Finfinnee kallattii afaraniinuu arge ni beeka. Hara’a saamichi kun Sandaafa, Laga-xaafoo, sabbataa, buraayyuu, Duukam,Sulultaa fi Alam ganaa, gaheera. Mee saamicha karaa kaampaanoota wayyaanee maqaa nama dhuunfaataniin dhaabbatanii Oromoo qayee fi qabeenyarraa buqqisaa fi saamaa jiran dhiifnee kan karaa wayyaanee maqaa mootummaatiin raawwatu ammoo haa ilaallu. Wayyaaneen manneen kondominiyeemii kuma dhibbootaan birri biloyoonnii hedduun itti dhanagalahe ijaaraa akka turtee fi jirtu himachaa turte, himachaas jirti gaafiin asirratti ka’uu qabu eenyutu manneen kanatti gala jira? Qabeenya eenyutiin ijaarame kan jedhuudha? Manneen kondoominiyeemii jedhaman kunneen kan ijaaraman shakkii fi mormii tokko malee bunni, beelanni, warqiin fi albuudoonni naannoo Oromiyaatii daangaa malee saamaman gurguramaniiti. Galii achirraa argamaniini. Sibilli bitamu, kaffalatiin Ogeessaa, Simintoon, cirrachi, dhakaanilleen osoo hin hafin kan guuramee ittiin ijaaramaa jiru Oromiyaa keessayi. Kan manneen kanatti galaa jiru hoo eeynu. ? Oromoon maala manneen qabeenyi isaa itti dhanagalahee ijaaraman kanarraa argataa jira? Deebiin homaa kan jedhuudha. Manneen kana argachuuf jiraataa magalaa Finfinnee ta’anii waraqaa eenyummaa magalaa qabaachuun dirqama. Gaafiin asirratti ka’u Oromoon magaalaa finfinnee keessatti hojii humnaas haata’u kan ogummaa hojjetu waraqaa eenyummaa hin qabu. Argachuus hin danda’u. Maaliif jennaan kan waraqaa eenyummaa jiraataa Finfinnee wabii ta’ee namaa baasuu danda’u nama duraan dursee magaalattii keessa jiraacha turee fi mana jireenyaa qabuu dha. kan gaafa Oromoon weerarmeerraa kaasee Finfinnee keessa jiran ammoo irra guddaan isaanii Amaaraa fi Tigroota har’aati. Isaan ammoo lammii isaanii baadiyyaadhaallee osoo hin hafin waamanii waraqaa eenyummaa jiraataa Finfinnee wabii ta’anii gandarraa baasuun wal fayyadaa jiran malee odoo du’aniiwuu Oromoof hin baasan. Oromoon isaan biratti “Shororkeessadha” waan jedhamuuf eenyuyyuu Oromoof wabii ta’ee warqaa jiraataa magaalaa Finfinnee hin baasuuf. Hara’a Amaaraa fi Tigrootaatu wabii walii ta’ee kondominiyemif galamaawa. Isaantu carraa mana jireenyaa qabeenya Oromootin ijaaramee argachaa jira. Oromoon ammoo mana isaanii irraa kireeffatee jiraata. kanarraa ka’uun manneen kaampaanii dhunfaatiin ijaaraman lafa Oromoorratti Oromoo buqqisuun ijaaramanis haa ta’u kan maqaa motummaa wayyaaneetiin ijaarman kana keessaa Oromoon qooda hin qabu. Bu’aan Oromoo lafa isaa saamamuu, qabeenya isaa itti dhabuu fi xurii manneen kana keessaa itti dhangalaafamuun sa’aa nama isaa dhabuu dha. Kun yakka sanyii balleessuu isa olaanadha Genocide . Gocha calliufamee ilaalamuu qabus miti. Babalanni maqaa maastar pilaanitiin taasifamuuf ture Oromoon dhiiga isaatiin ofirraa ittiseera. Haata’uutii yakki Oromoo qayee fi qabeenyarraa buqqisuu karaa adda addaatiin akkuma itti fufeetti jira. Biyya Oromoo Finfinnee keessatti biyyi biraa ijaaramaa jira. Kana hubachuu fi itti dammaquun falmii eegalame jabeessanii itti fufuun ammoo dubbii fardii fi murteessadha!


(Garee ABO Galaasaa Dilboo) ****** Waamicha Walgahii ****** Oromoota UK keessaa jiraattan Maraaf

======================================== Ummatni Oromoo Abbaa Biyyummaa isaa deebisee gonfachuuf qabsoo hadhooftuu geggeeffataa jiraachuun ifa dha. Kaayyoo xaliila ta’e kana qabatee ummata qabsoo isaa finiinsaa jiru cina dhaabbachuuf dhaabbota siyaasaa Oromoo hiree ofii ofiin murteeffachuutti amanan waliin tokko ta’uun yoom iyyuu caalaa amma hojjechuu dhan qabsichi fuulduratti akka tarkaanfatu taasisuu barbaachisaadha. Dhimma kanaa fi kana fakkaatan irratti, ibsa kennuu fi marihachuun barbaachisaa waan ta’eef, ummatni Oromoo biyya UK keessa jiraattan Hundi walgahii Hayyu Dureen ABO Jaal Galaasaa Dilboo irratti ibsa kennannii fi ummata marihachisan kana irratti akka argamtan kabajaan afeeramtaniittu. Oromootni biyyoota Awurooppaa keessa jiraattanii fi dhimma arman olitti tuqatamekana irraa qooda fudhachuu feetan hundi walgahii kana irratti akka argamtan kabajaan isin afeerra. Guyyaan: 08/04/2017 Sa’a: 12:00 – 17:00 waaree booda Bakki walgahii: Resource For London, 356 Holloway Road, London, N7 6PA Buses: 4, 17, 29, 43, 153, 253, 259, 263, 271, 393 Underground station: Holloway Road Station (Piccadilly Line). Koree Qindeessituu


ODUU NYAAPHAA FASHALEESSUU!!!!

Akkuma beekamu nyaaphni karaa hedduun namairratti duulti. Kana keessaa tokko oduu. Yeroo ammaa kana oduun meeshaa qabsoo guddaa tahee jira. Oduun nama rukutuun gooluun, jeequun, kuffisuu. Kunis qabsoo karaa salphaati. Nuti ammo kan gochuu qabnu; fira keenna fi nyaapha keenya sirritti addaan baasuu qabna. Fira keenna kan gaarii nuuf dubbatuuf sammuu keenna banaa goonee hubachuudha; wol dhageeffachuudha; woliin qabsotti bobba’uudha. Nyaaphonni keenna alagummaa isaanitiif waan ofii yakkan nutti maxxansuuf tattaafatan. Halkanii guyyaatti humna isaanii bobbaasanii odeessaa oolan; gochaa diinummaas fudhatan. Ofii gaarii of fakkeessuuf wama ofii yakkaniin nama wonjalan. Kanaaf yeroo nyaaphi kijiba nurratti odeessu rifachuu hin qabnu; mataa keenya jalaa cufaa gochuun jagnummaa keennaan injifachuu qabaanna. Alagaan abdii nu kutachiisuuf dhagaa fi muka nurratti darbata. Kana itti dammaqnee fashalsuu qabaanna. Kaayyoon isaa nu busheessee of mi’eessuudha amma fashalee uummanni hundi isa jibbe malee!!!!!!!!!!!!Jibbamee tufame!!! Uummata biratti isa osoo hin taane nutu jaalatama; nyaaphni homa barate dalagaa jira. Kana hunda kan dalaguuf qabeenyaa uummataa saamee jiraachuuf. Soba diinni keenna odeessuammoo harkaa harkatti; fuulaa fuulatti fashalsuu qabaanna. Nyaaphni oduu piroppaagaandaa sobaa guddaa baneejira. Kana osoo addaan hinkunne karaa namoota ijaareetiin hafarsa. Yakkoota hedduu ofumaa hojjatee ittiin nama wanjala! Piroppaagaandaa sobaa namoota dhuunfaa sabboontota ta’ee; mormitoota hunda irratti bane! Kanaaf nullee iddoo kamittillee, yeroo kamillee, haala kamiinille fashalsuu qabaanna. MAMMAAKSOTA OROMOO WOLALOODHAAN Nyaaphni soba odeessaa Oduun isaa karaa si balleessaa! Galmi isaa dhokataa Kan hubatu hubataa!! Galma isaa dhokfatee eessa galaa Hunduu itti baree amma isuma saaxilaa Isatu fidee rakkoo fi balaa Sabni guutuun kunoo isa maalalaa!!!! Anillee isuma maalalee Isumas heddu saaxilee!! Kijiba nyaaphaa eennu fudhataa Isumatu itti salphataa Heddu sobanii afaan dadhabee Dubbiin walfallessu afaan isaan qabee! Wallaalanii waan jedhan Qalamaan akka itti kataban Hedduu hedduu of busheessan!! Hojiinis bitaa itti galee Sabni hunduu maalalee Waa’ee guddinna odeessuu ofii beelaa Aaddunyaa mara isaan maalalaa Dhara rabbi itti haa buusu balaa!!!! Gamteessaa Sabaa


Uggurri Labsii Yeroo Hatattamaa Hangi Tokko Kaafameera: Ministrii Ittisaa Siraaj Fageessaa

Obbo Siraaj Fageessaa Naannolee kanatti galgala sa’a 12 hanga ganama barii sa’a 12tti uggurri sa’aa kaa’ame kaafamee jira. Uggura kaafame keessaa tokko uggura sa’aa ta’uu obbo Siraaj Fageessaa beeksisaniiru. Ennaa uggurri kaa’ame irra darbamu tarkaanfilee fudhataman keessaa kan kaafaman jiraachuu illee dubbataniiru. Tarkaanfilee hambisaman keessaa tokkoffaan ajaja mana murtii malee nama to’annaa jala oolchuun akka hafu ta’eera. Labsiin kun ennaa hojii irra oolee jirutti namni hidhame “Command Post” bakka murteesse akka turu gochuun ni danda’ama inni jedhus kaafameera. Barnoota haaromsamaa kennanii kan gad dhiisamu gad dhiisanii kan murtiitti dhiyaachuu qabu dhiyeessuu kan jedhu, akkasumas yeroo kamiinuu taanaan ajaja mana murtiin ala uummata naannoo fi poolii waliin ta’uu dhaan meeshaalee yakki ittiin hojjetame to’annaa jala oolchuu, ykn bakka jiranii akka hin sochoone ugguruu kan jedhus hafeera. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa


Yaa’iin Hoggansa Oromoo akkam ture? Maalin gadi bahe?

Gaafilee jedhaniin inbox kiyya guutaa turtan. Yaroodhaan akka isiniif hin deebifneef cabbiifi dirsaan naannawa Baha Ameerikaa haguugee qabe karoora imala keenyaa waan waliin dhaheefi. Haala yaa’ii sanii ibsa koreen qindeessituu baaseefi gabaasaalee miidiyaa irraa ni habattan jedheen abdadha. Gabaabaatti wanti ta’eefi murtaaye akkan armaan gadiiti. Akeekni yaa’ii 2ffaa kanaa waan lama ture. Kan duraa murtiilee yaa’iin tokkoffaa kan Atlanta sun murteesse hojitti hiikkamuu isaa hordofuun murtii dhumaa kennuu. Kan lammataa ammoo ajandaalee haaramya mariif barbaachisan dhiheessun mariin fala itti barbaaduudha. Haaluma kanaan; 1) Yoo yaadattaan yaa’iin Atlanta Dokumantiilee bu’ura tokkummaa Oromoo ( declaration of Oromo Unity) fi Irbuu Oromoo ( Chartara Bilisummaa Oromoo) jedhaman irratti erga mari’atee booda koree ogeeyyotaa filate daran akka gabbisan ajajee ture. Koreen hayyootaa kun ji’oota afuriif erga bilcheessanii booda fidanii jila yaa’ii lammataatif dhiheessan. Jilli kunis galmeelee kanarratti erga mari’atee booda wantoota ammas fooyya’uu qaban eeruun, waliigalteen kun marii hawaasa baldhaatif akka dhihaatuufi hojitti akka hiikamuuf Komishinii Chaartara Oromoo itti dhaabee jira. 2) Yaa’iin Atlanta barbaachisummaa qindoomina diplomaasiin Oromootifi gargaarsi hawaasni biyyaa alaa godhu irratti baldhinaan erga mari’atee booda koree jaarmaya diplomaasiifi gargaarsaa dhaabdu ramaduun ni yaadatama. Koreen sun ji’oota afuriif qorannoo erga godhanii booda caasaa, tarsiimoofi adeemsa jaarmayoota saniif tahu qopheessuun jila yaa’ii lammataatif dhiheessan. Jilli kunis kurfii isaaf dhihaate erga madaalee booda, dhaabbata gargaarsaa HIRPHA International jedhamu ijaaree jira. Boordii bulchiinsaatis itti ramadee jira. Akkasumas jaarmaya diplomaasii Oromoo qorannoofi qindoonimaan gargaaru ODAAHA jedhamu dhaabuun boordii itti ramadee jira. ( Jaarmayoonni lamaan armaan olitti tuqaman kun yeroo dhihotti karooraafi tarsiimoo isaanii ummatatti dhiheessan jennee abdanna) 3) Yaa’iin Hoggansa Oromoo ajandaa haara “Qooda Dubartoota Oromoo” ilaallatu erga marii baldhaa godheen booda, Jaarmaya sadarkaa addunyaatti dubatoota Oromoo humneessuf propozaala qopheessitoonni agandaa kanaatin dhihaate irratti mari’atee raggaasisee jira. Jaarmaya jaararmuusfis jilli yaa’ii kanaatifi hawaasni baldhaan deeggarsa barbaachisaa akka laatuuf waliif galameera. 4) Haaluma walfakkaatuun “Qooda Dargaggoonni hawaasa Oromoo keessatti qaban” ajandaa jedhu irratti qorannoofi propozaala dhihaate irratti erga mari’aatee booda karoora Kora dargaggoota Oromoo ( Oromo Youth Leadership Conference) qopheessuuf, akkasumas Waldaa Daragaggoo Oromoo Addunyaa daran jabeessuuf dhihaate raggaasisuun tumsa barbaachisaa hunda gochuuf waadaa galee jira. 5) Guyyaa dhumaa fuulduree Yaa’ii Hoggansa Oromoo irratti yaanni baldhaan mana keessaa ka’ee irratti mari’atamee ture. Yaadota ka’an keessaa yaa’iin akkanaa waggatti yeroo muraasaaf magaalota fagoo keessatti godhamuun dabalatee sadarkaa hawaasaatti akka godhamuu qabu akeekamee jira. Yaa’ii sadaffaa irratti ajandaalee adda dureen dhihaachuu qaban keessaa dhimmi waraana jaaruu akka tahus eeranii jiran. Waliigalatti wannin yaa’ii kanarraa hubadhe, bilchinni ( maturity) nama keenyaa daran cimaa dhufuu isaati. Dhimmaa falmisiisaa kamirrattuu hulaa cufatee wal waqaree ejjannoo tokkofi murtii walootin bahuu akka danda’u ifatti muldhatee jira. Kana jechuun hoggansi siyaasaa, hawaasaa, diinaggee, amantiifi sivikii Oromoo saba bilisoomsuu qofaaf osoo hin taane biyya ijaaruufis qaamaa qalbiin qophaayuu isaat agarsiisa.


JECHOOTA GAMNAA KUTAA 10FFAA

Bakkisuuf baktii Callisuuf dhaltii Mala saree dhaltee diddee barbaadaa? Mala saree ollaa Tan nama taate faallaa *** Summii itti godhan ima nyaattii Nabseen illee waa boqattii Irraa kaasan ni kaattii Mala saree maraattuu Tan ofillee kaattu Kaattee ollaa nyaattuu Barbaadaa! Malli maali? *** FOR THOSE WHO GOSSIP/BACKBITE INDIVIDUALS Habesha stop your false limitless propaganda that you hire 24 hours! This is backward culture of modernity. It is full of gossip and backbite of individuals. Which is non sense and useless. Why you fabricate multiple of false things that cannot happen! Did’t happen! Why you fool yourself while you try to fool peoples you under estimate!You are killing your time, wasting your resources! You expose yourself to public who you are!! Who, What you are on medias, all of you don’t waste your things!! If it is good small thing is enough, why you exaggerate, why you under estimate peoples. Peoples you underestimate are mocking at you!! Laughing at you!!!!!!!!!!!!!!!! Idiots stop your noisy sounds!! Or, Yookaan Afaan Oromootiin Hamatee Hamachiisaa Jedhee jechisiisaa Rakasee/fashale dubbiin isaa Tuffadhaa itti dhiisaa Kanatu bulchiinsaa? Ummata barsiisaa? Ittuu badii ni jaamsaa Kuni bar dhamaasaa! Laafatu baay’isee hamataa Kan sirrii waa xiqqaa dubbataa!! *** HIIBBOO/PUZZLE/RIDDLE/Qoosaa/Joke Obboo gamteessaa sabaa lukkuu kormaa tokko qabaa ture! Lukkuun kormaan tokkon sun osoo Gamteessaa Sabaatiif killee buusee maal tolfata? Siilsii moo firfirii tolchee nyaataa? DEEBII Lukkuun kormaan killee hin buusu *** Gootni gaarota uttaala laggeen uttaalaa; nuti xaaraa manaa ijaarru irraa uttaaluu dadhabnaa, siree firaasha waliin naaf sirreessi irratti uttaalaa, intaloo jedhe; namichi osoo mana ijaaru hin kufaa sodaatee!! Jedhe jedhan!!!!!!!!!! Kolfa Kaa!! Kaa!!!!! Itti fufa…


Kan Qabnu Jabeeffachuu

Qabama Oromiyaatt karaa xumura itt tolchan barbaaduuf jaatamoota keessa dargaggoon Oromiyaa golee fi jireenya hallee gad yaa’anii. Baras karaa adda addaan mormiin Oromo yeroo dheeraaf gaggeeffamaa ture. Dudhaa Gadaa saanii dhugoomsuuf abbaawummaa dhaloota tokkomsuu fudhachuuf murteeffatan. Jaarraa 16faa as seenaa saanii keessatt yeroo jalqabaaf maqaa guutummaa sabichaan sochi hunda tokkummaan hiriirsu ijaaruu dandahanii jiru. Dhaaba malbulchaa sagantaa sabaawaa qabu, Adda Bilisummaa Oromo (ABO) uuman. Sun murnoota qabsoo faffaca’anii turan adda tokko jalatt walitt fiduuf carraa kenne. Sochichaa guutummatt ilaalan malee gartokkee qofaa ifsuu yoo yaalan danaa waliigalaa hunda roga dhabsiisuu dandaha. Dilormaa Oromiyaa guutummaatt naannaa sochii bilisummaa sabaatt hiriirsuuf gara walakkaa jaarraa tokkoo yoo fixu, addunyaan gadadoo saanii caalaatt akka hubatu gochuun gara kurnan lamaa dabalate. Rakkina saanii addunyaan gahachuuf Oromiyoo hedduun gad bahaa jiru; haatahu malee caalaa cimaa fi kan dhimma baasu tahuuf dhaaba malbulchaa caalaa jabaa isaan feesisa. Erga qabsiifame sochiin bilisummaa Oromiyaa jija hanga tokko galmeessee jira. Rifannaa fi abdii kutannaa guddaa mooraa diinaatt naquun kan durii caalaa bitintirseeran. Seenaa ABO barruunqabii tokko keessatt hanga yoonaa walitt hin funaanamin hafuun waan nama gadisiisu. Kana irraa kan kahe abba tokkooti akka fedhanitt yeroo qaaqan mullatu. Seenaa saa ifaan dhaaba yk qorumsaa gadi fageenyaan tolfame argaa dhageettii irraa dhihaachuu gaafata. Kana malee uumaan lafjalee tahuu sochichaatiin, kan qooda hin fudhatin hafee, miseensi tokko illee yoo waan waliigalaa hin taane qooda ofii fudhate irra dabarsee raga bahuu hin dandahu. Warraqxoti Oromo kanneen hin beekamin moora diinaa seenanii dirqama dhaabaa utuu bahatanii darbanis ni dabalata. Oromoon, sabboonota gurguddoo ABOn bartokko jiraatan hedduu qabu turan; jarri sun dirqiitt miseensota ABO tahuu hin qaban. Kanaaf jaalbiyyoota lubbuun hin jirre hanga dhaaboti yk barruunqabi amanaman hariiroo saanii raggaasisutt maqaa dhahuun isaaniif qajeeltuu hin tahu. Qabsawota hunda waliin akka qindeessaatt quunnamtii waan qabaataa tureef, Baaroo Tumsaa,murnoota sabboonota adda addaa lafjalee fi ifaa, namoota biraa caalaa beekuu dandaha ture. Kanaaf amma inni hin jiru waan taheef dubbii kana dhaabichaa fi argaa dhageettiif dhiisnee haala qabsoon amma keessa jirtu irratt yoo xiyyeeffanne wayya. Waan halleefuu sagantaan walitt qabamee fi wayyeeffame 1976, 1989 fi 1998 ABO hin binxa’iminiin kanneen baruu barbaadaniif if bahee jira. “Gowwooti bakka maleekaan qaxxisuu sodaatan keessa dirrisu” jedhama. Kan qubaa ofii waan beekumsa saaniitii ol tahett dhahuun seenaa sochii bilisummaa Oromoo wallaalinaan yk dira’ina gargar facaasuun roga dhabsiisaan jiru. Sun dhaabbachuu qaba. Golee Oromiyaa kamiiyyuu haa tahanii kanneen kaasaa waloof hogganaa fi qabsaawaa darban hundi gootota Oromooti. Sabichi seenaa saanii utuu hin tuqamin jabeessuu qaba. Ammaaf nammuu qoccolloo dhaloota darbe keessa ture didhaa dhaloota si’anaa jalaa miliquuf itt fufuu yaaluu hin qabu. Sochiin dargaggootaa sun erga jalqabe wal qayyabachuu dhabuu fi rakkinaan faalamaa jiraate. Sunis kan tahe yaadan adda bahinaa fi gana keessaan, akkasumas rukuttaa alaa fi luxe galtuu mootummoota Itophiyaa, Somaalee fi bitamtuu saaniin irraa gaheenii. Haa tahu malee walhaadhaban malee murnooti keessaa mirga sabummaa of ofii kan walabummaa dabalatu murteeffachuu Oromoo, gaaffii jala hin galchine. Hamma jijjiirammi empayera irra gahutt kurnan lamaaf wareegama guddaatu baafame. Hanga sanatt dabballooti hundi kaayyoof amanamoo turan. Addoti bilisummaa empayeritt keessa jiran kan ABO dabalatu garee loltuu dabsatanii mootummaa cehumsaa (MC) tokko dhaaban. Loltuun bilisummaa tokko tokko, MC gaha dhumaatt fudhatanii turan; kaan garuu akka jalqaba qabsoo walabummaa nagaatt fudhatanii. Yammusii kaayyoof amanamaa tahuun baqaqaa agarsiisuu kan eegale. Himata Yasuus Kirstoos dhagahaa guddanne nama yaadachisa. Hogganni barattoota saa illee sadarkaan gidiraa itt haanuu utuu hin gahin yeroo heduu ganeen jedhama. Kan ABO waliin wal fakkeenyi inni qabu kan raajiitii. Amma taatoti haaraa fi dullacha yabboo Oromoo irratt kaayyoo irraa hamaa ittisna jedhanii fakkeessaaf kakachaa, dhossaatt waan annisaa kaayyoo irratt diina waliin yoo dhoofsisan mullatu. Kun gara caaluu kan mullatu “Dhaloota Fidalaa” gidduutti (Fidalli qubee Habashaati). Tokko tokko akka tasaa itt dhagahamee xaxxaaxawuu, garuu qabatanii turuuf akeeka ititaa irratt hin bu’uurfamne. Mooraaa Oromo keessa ijaajjanii afarsoota sirna Nafxanyaa waliin waa’ee qabama Oromiyaa raawwachiisuu utuu hin tahin, hanqina demokraasii Itophiyaa keessa jiru irratt wal gipha’uu. Qayyabannoo fi nameenyaan saanii walfincila hedduu waan qabaniif annisaa warraaqsa Oromoo hubachuu dadhabu. Warraaqxoti Oromoo angafoota irraa waa’ee hariiroo darbanii baratanii jiru. Namooti gamnaa fi janna turan akka Goobana Daaccee illee gana gurguddoo Habashaa irraa of baraaruu hin dandeenye. Oromoon isaanitt firoome kan du’a ulfina qabu argate hin jiru. Saba ofii jireenya gadadoo jalatt dhiisanii si’ana kan kiyyoo saaniitt didichan jiru. Ammallee waan itt qabatan ummatanii deebi’uun yeroon itt darbe hin jedhamu, ummati saanii kara itt hin cufatu. Joonjee qabsaawota Oromoo keessa seene dhiifnee jija tibba cehumsaa yoo kaafne, Oromoon galma saanii durii, Finfinneett gargar baha dirqii jaarrotaa duuba deebi’anii wal arguu; Oromiyaa gara tokko yayyabachuu fi Oromiyaan Finfinnee irraa fedha akka qabdu beekamuu; mirgi Oromoo walabummaa dabalatu hiree ofii ofiin murteeffachuu ifaan beekamu; afaan ofiin barachuuf hojjechuu; abacaa Oromoo “Qubee” hojii fi barumsaaf ifaan beekamuu faatu argama. “Fidalli” koloneeffataa humnaan hojiirra ture Qubeen gagggeeffamuu fi qabsoo keessatt aangoon dhaloota “Fidalaa” dadhabaa fi qabaan koloneeffataa laaffataa dhufuutu argama. Dhalooti qubee caalaa warraaqaa, sammuun walaba, uggaa fi kutataa, godaannisa qaanii koloneeffamaa hin qabnetu as bahaa jira. Oromoon humna riphaa Oromiyaa fi naannaan sun hafee Afrikaa abdii tahu qaba. Humni kun homishaawummaa, aadaa, seenaa fi lakkoofsas ni dabalata. Wayyaaneen humna Oromo cabsinee facaasuun yaroott dabalaa jedhee dhaadata jedhama. Garuu sun abjuu guyyaa fi waan kolfaati. Yaaliin kun gaafa duubatt dhiitate ija facaasuun akka dhufu ammumaa akeekkachiisuun dansa. Miseensoti dhaloota “Fidalaa” yeroo qabsoon Oromoo gaggeeffamaa jiru fedha ofii kan hordofan turanii. Hundi mirga filannoo waan qabaniif, sun hamaa hin qabu. Rakkinni kan jiraatu, yeroo nammi tokko shakala qooda keessatt hin fudhatinii fi waan yeroo sana tahan hunda akka hin jirrett ilaalu. Wareegama dabaankufoota Oromoof malee dammaqinni malbulchaa si’ana mullatu hin argamu ture. Kanneen hanga ga’eessummaatt qabsoo irraa halaala turn wareegama sanaaf malee gaarii milkomatt geessa jedhanii fudhatan, maqaa fi bu’aaf utaalanii irra bahuu hin yaadan turani. Mormiin Oromoo hardhaa itt fufa isa darbee, kan abbaan dabaree, dhalooti qubee itt darbee. Kanneen waarisiifatanii dhufan hanga diina irra goruun lammii ofii gocha adda addaa akka, ajjeesuu, basaasuu fi miiddhaa adda addaa irratt hin raawwannett yooyyoo jedhamuu qabu. Gocha ofiitt gaabbanii seenaa gootota Oromoo akka hin mullanne gochuu yaaluun qaanii sana caale. Gaaffiin kan tahuu qabu, yoom qabsoott dabalamee utuu hin tahin erga itt dabalamee maal gumaache tahuu qaba? Qabsoo Jabeesse moo caalaattuu Oromoo addaan baase? Dirqama sabaaf itt dabalame moo shira ergamsa halagaa qaba kan jedhu? Si’ana xawalwaallee duubatt harkiftuun dhaloota Fidalaa keessaa, kan gadadoon darbe itt fakkaatee carraa keessa gugachuu argameen bu’aa fi maqaa gonfachuuf qabsoott seenan jiru. Akkuma gahaniinis bita mirga blaleffachuu eegalan. Dharraa bahanii mullachuu, waan dansa tolchuun utuu hin tahin kaan xiqqeessuun bahachuu yaalan. Yaada fudhatamaa se’an hundatt cicuu dandahu. Kanaaf keettoo diinaan madaqfamuuf tolaa kan tahan. Kan isaan keesssa turan qabsichi Oromo akka isaan yaadan qananiisaa utuu hin tahin gidiraa dhawataa qabaachuu saa hamma hubatanitt. Hedduun saanii mormiin Oromoo TPLFiin kuffisee Mootummaa Cehumsaa isaan gahaa guddaa keesaa qabaatan dhaabuuf karaa haxaawuufii dadhabuun qaata isaan daaffisee. Miseensoti dargaggoo Oromoo hedduun keessaayyuu dhalooti qubee qabsicha walabummaa Oromiyaaf tolfamu fulduratt dhiibuuf karaa hedduu yaala jiru. Ifaajjee garaa qulqulluun dargaggoon tolchan waliin dhahuun fashalsuuf namooti ofittoo fi bolola aangoo qabanii fi keettoo diinaa tahan jiru. Roga dhabsiisuu fi maqaa balleessuun mallattoo daldalaa saanii keessaa tokko. Ummati Oromoo sochoota akkasii kan nama salphisuu fi maqaa balleessuu irratt bobahan sirinyaan caqasuu qaba. Hankaasituun akkasii hanga yaada nama xurree qabsicha sirrii irraa garagalchanitt, kan dhihaatan hunda caalaa, dhimmamaa fi sabboona fakkaachuunii. Ulaagaan kan fakkeessituu fi warraaqxota gargar itt fuudhan hobbaatii qabatamaa agarsiisaniinii. Hangam nama dhugaa tahanu wanti jedhaniif kan homishan wal hin gitu taanaan jiru hin baafnee irraa maquu dha. Yeroo, horii fi giidoo hamilata hin baafne irratt fixuun bu’aa hin qabu. Hankaasituun bifa hallee akka Oromiyaan walaboomtu hin fedhanii. Kallachii fi ujuun qabsoo walabummaa Oromoo Adda Bilisummaa Oromoo isa dhugaatii. Battalli diinni diiguuf itt kakatus isa sanaa. Diinni, abba tokkoota Kaayyoo walabummaa dhaabatt dhiisanii itt dhaqan afaa diimaan hin simanne. Oromoon empayera jaallatan, empayerri kan saanii akka hin taanee fi jaalalli saanii Goobanatt akka isaan ida’u dandahu beeku dha. Karaa biraa ABOn kan saanii fi kan saba saanii abdiin saa itt hidhamee tahuu hubachuus qabu. ABO hardha rakkoo hooggansaa qaba taha. Garuu sun taheef dharraa fi abjuun ummata Oromoo yoomuu gad hin galuu. Michuun empayeraa, empayera halagaa caalaa, biyya eenyuttuu hin sutamne irraa hedduu buufachuu wan dandahaniif walabummaa sodaachuu hin qabani. Kanneen bilisummaa Oromiyaatt amananiif kaayyoo ABOn sagantaa malbulchaa jalqabaa irratt dhiheessee alatt filmaati hin jiru. Karaa biraa kanneen walabummaa Oromiyaatt hin amanne jiru. Sanneen akaakuu lama qabu; tokko wanti fedhe yoo tahe, Oromoon Itophiyaa irraa gargar bahuun hin hayyamamuuf ofirroota jedhani; inni kaan gaaffiin Oromoo Itophiyaa demkratoftuu keessatt deebii argata kan jedhan. Isaan duubaa kana waliin murni bilisummaa hanga tokko deemuu ni dandaha taha. Dhuma irratt murteessaan ummata waan taheef hanga inni ofii murteeffachuuf aangeffamutt waliin deemuun ni dandahama. Itt galli saanii garuu achitt hin dhaabbatu, murti ummataa duubas kaayyoo fiixaan baasuun itt fufa. Qayyabannoo kanaan hunduu waliigaltee waloo malee utuu halagaa keessa hin galchin karaa itt tolu filatee gara ummata ofii aangessuutt sosso’uu dandaha. Imaammati hariiroo halagaa waliin tolfamuu qaba. Dirreen gamtaa biraan, kan diinagdee, malbeekii fi hawaasomaa waliin ilaalamu dandahu. Walqaboon bilisummaa duraa, jecha Oromoo tokko nama yaadachiisa. Dhirsaa fi niitii ulfatu taa’anii hawwaa saanii haasawu. Dhirsi, hurufa gamaa sana bitee, cireen garbuu facaasee yeroo gahu gurgureen farda rimaa bitadha jedhe. Ishoo dhirsa koo jette niitiin; animmoo fardatii yaabbadheen warra keenya bira da’umsa dhaqa jette. Dhirsichi aaree, farda koo rimaa garaa baasuufii jedhe utuu hin yaadin niitii garaa irra dhiitee ulfa irraa baase jedhama. Lafti hin bitamne, midhaan galfatan hin jiru, fardis hin bitamne garuu mucaa hin dhalatinii fi jalala waliis ni dhaban. Oromoon mirgi hiree ofii, ofiin murteeffachuu hojii irra ooluu utuu hin mirkaneeffatin waa’ee walabummaa yk hirkatummaa irratt mataa wal cabsuun akka namicha yaadan farda bitee tahuu dha. Yookaan mirga sana akka inni hin shaakalanne hankaaksuun yaadamee tahuu dandaha. Jireenya abjoomaa keessa kan jiraatan dhugaatt aka deebi’an yaaluu dha. Yoo waa’ee ABO dubbanu waa’ee taatotaa fi haala dhaabichi bar tokko keessatt of argu utuu hin tahin waa’ee kaayyoo yk akeeka inni diriirseetu. Oromiyooti bakka hallett taliilessanii sana akka hordofan ifsatanii jiru. Kaayyoo, qubee fi mallatoon inni beeksise, Odaa fi faajjii “mogge lamaan diimtuun” adda addummaa ilaalchaa utuu hin hedin mallattoo diddaa sabaawaa tahanii jiru. Qabsoon ABO jiraachisuu kufaatii sona cehumsaa duuba jalqabe waggaa waggaan caalaa hammaata dhufaa jira. Utuu warraaqxoti dura hin dhaabbannee yeroon murni tokko ABO fi kochonchola saa biyya halagaa biratt akka mallattoo daldalaa dhuunfaatt galmeeffachuu yaale ture. Yeroo ABOn dhaloota abbaa horofaatt darbu fagoo hin tahu jennee haa abddannu. Kanaaf kanneen waa ijaarachuu fedhanii haala walxaxaa keessa seenanii jiran dhaabota hawaasomaa dhaabuurratt utuu xiyyeeffatani caalaa hoomishaawaa taha. Qabsoon dargaguma qofa utuu hin tahin warraaqaa tahuus ni gaafatti. Kanaaf dargaggoon dubatt harkiftoota karaa walabummaa irraa isaan mucuceessan eeggachuu qabu. Adeemsa malbulchaa (politikaa) baranii wal barsiisuun kan warraaqaa irraa eegamu. Dhaabi Oromoo kamu, kan malbulchaa tahe kannen hawaasomaa kan duubaan eegeen itt hin sutamne, bulchaan of irratt hirkata tahuu qaba. Kana malee dhaaba Oromooti jechuun rakkisaa dha. Maqaa ABOn iddoo qabatanii sochii takaalaa kan jiran ofii beekanii fala dhahuu malee kara deemaan hanga xireeffatutt eeguu hin qabanii. Of gamagamuun of irratt murteessuu namoota dandahan tahuun saanii beekamaa dha. Akka murnaatt murteessuun yoo rakkisaa tahe qabsoon ummataa kana caalaa hanga samutt eegamuu hin qabu; kan warraaqa tahe ofii murteeffachuutu irraa eegama. Hanga ABO sagantaan saa guddicha waliin jirutt dhaabi malbulchaa haaraan hin lalisuu. Kanaaf kanneen waa ijaarrachuuf dhama’aa jiran jaarmota hawaasomaa Oromoo adeemsa saa gara bilisummaaf deggertuu tahan irratt xiyyeeffachuun waan gorfamu. Waanti tokko yoo irraan bososu jalaa latun ajaja uumaati. Heddun haala akkasii waan hin hubanneef irra qofa ilaaluun ABO jabeessuu mannaa baaleessuuf oliigad jedhaa jiru. “Lallaafina baajii nu harca’a jettee sareen duukaa yaati” isa jedhantu dhufaa jira. ABOn hundee jabaa waan qabuuf hanga qaammi inni irra dhaabbate du’ee badutt hin harca’u, itt bahama deema. Kan sabaawoti Oromoo hundi beekuu qaban bu’oota eeggatanii fi misoonfatan qabaachuu dha. Maniin gahamanis jiru; sunis yoo ifaajjeen waloo jiraate caalaatt wayyaa taha. Gurguddoon Oromoo bakka lamatt bahuu barreessaan kun komachuu dhagahee, beekaan Oromoo tokko ilaalcha Oromoo keessa lammooyyeen jiraachuu yaadachiiseenii ture. Utuu sana tahee yayyabii hawaasaa ni jiraataa jechuu dha. Garuu sun kan madde dorggomee dandeettii walii amanuu dhabiisaa yk fedha ofiffumaa abbaa irraa kan ka’e tahuu ni dandaha. Gabaabaatt kan tolchaa jiran lamooyyee dudhaa hin calaqisu. Kan lachanuu ni argamsiisna jedhanii kakatan akkaasii kutii maxansii isa kaaniiti; kan waliin dorgomaa jiran akeekota utuu hin tahin murnoota isaan duuba jirani. Danaa dorgome irraa gara kan gamtaatt jijjiiranii utuu wal irraa yaada garagaggalcha hin barbaachifne hin tolchin, atooma lamooyyee dudhaa uumu jennee haa abdannu. Rakkinni Oromiyaan qabdu fuulhedduu dha. Hanqinni dirree hallee, murna lamaa, qubqabsiis ambaa lama, Mootumma Mitii lama qofan kan furamu mitii. Fixiqacee, dhibdee Oromoo akka sabaatt balleessuuf dorsisan keessaa isa afooti. Dhukkuffataa fi bela’aa gargaarsa dhowwataa; karoora warraa fi maatiin qabatanii dhalaa fi dhiira Oromoo maseensaa fi sangoomsaa; bisaan nyaachisuuf garbatt reebaa, hidhaa, guraaraa fi ajjeesaa; qoteebulaa hin yaadinitt waraana bobbaasaa; afaanii fi aadaa Oromo hacuucaa; bishan dhugaati haddhaan faalaa fi mandheetii jireenyaa gidduu kosii hamaa tuuluun jiraattota ajjeesaa jiru. Sun dhaabbachuu qaba. Utuu safuun Oromoo hundaaf akkaataa jireenyaa tahe sabichaaf jija guddaa dha. Dudhaan, Oromoon afaan saanii ni eeggatuu; afaan baduun safuu dha. Alii al martii hiriyaa keessattis afaan baduun jira. Sana malee, haala addaa, akka gaafa buttaafaa ni hayyamama taha. Si’ana guyyaan halle gaafa Buttaa, nammi halle hiriyaa guddaa fi xinnaa hin qabne tahee jira. Namooti yaada hawaasaa hogganan hamaan rukutamaa oolu. Qubqabsiisoti hawaasomaa sabaawota sammuu dhiphoo fi keettolee diinaan falamanii jiru. Namoota yaada ambaa hogganan tuquun kan isaan duuba jiran hubee hawaasaa gargar baqaqatti geessuu dandaha. nameenyaan abba tokkee ulfoo dha, tuqamuu hin qabu. Hedduun keenya mirgi of ifsuuf qabnu darqama namummaan kan biraa kabajamuu qaba jedhuu waliin aka dhufu barachuu qabna. Seeran bulmaati bulchoota irraa gaafannu nuwis ni ilaala. Maqa balleessii fi sobi seermalee fi safuu dha. Ambatt bahanii nama arrabsuun addaggumaa dhiifama hin qabne. Salphoo qofatu ofii beekamuuf kan biraa salphisa. Nama tokko jibbuun kanneen biraas jibbaaf hiriirsuu yaaluun cubbuu dha. Dhaabi cimaa fi amanamaan dhibuun ummata keenya barsiisaa hangameessa safuu fi malbulchaan hawaasoma dhabsiise. Bakka sun hin jirrett mamiin diinatt dudda gatachuu guddaa tahaa; keessaattuu naannaa hamee jaallatutt ni hammaata. Kanaaf, hedduun toora shanaffaa fi galtummaan wal mama. Kun, haala caba MC 1992 duuba misaa dhufe; malbulcheesitooti abbaawumman gaafataman jiru. Bu’uurri Oromummaa ititaa tahullee jaldhooti farra hawaasomaa tahan nannaa hawaasaa faluuf gaddhiifaman jiru. Gaammee ol kan jiran hafee gaammeenu akka eenyuu mudaa hin dhabne beekuu. Mudaa akkasiiti kan diinni adamsee fira walitt naquu. Garuu sabaawoti gamni yeroo hunda, akka akeekaatt lammii fi bu’aa mamii kennuu qabu. Haddheessa mirkanii hin taanee utuu hin abbalin gama diinaa nama dhaabuu dandaha. Hawaasi iyyaatiin saa jette jettee irratt bu’uurfame waraanni hafee dilii dabsachuu eeguu hin qabu. Oromiyaan namoota abbaa malaa hedduu qabdi. Namooti akkasii qabeenya sabichaa, kan kununfamuu fi eegumuu qabanii. Weedduu, walaloo fi qaaqaan wal haddheessuu fi walsalphisuun hafee karaama sanaan diina Saaxiluu fi mogolee buusuun sabboonaa galata qabu tahuu dha. Dhaaboti malbulchaa fi noolaa, diinagdee fi ogeeyyii fi dhaaboti amantee waan uumamaniif qabu. Dirqammi saanii duraa jiruu uumamaniifii. Kanaaf hariiroo fi walqunnamtiin biraa sadarkaa lammaffatt dhufu; Nammi tokko yoo hojii manaa ofii tokkoffaa irra haanuu hin dandeenye isa diigee jara kaanitt dabalamuun garagarummaa fiduu yaaluu malee dhaaba ofii maqaa qofaan jirutt dhama’uu hin barbaachisu. “Tokkummaa dhaabota Oromoo” jedhanii iyyuun haala jiru jalatt garagarumman agarsiisamu hanga hin dandeenyett dhimma hin baasuu. Caalaattu kantara waliigalaa fi waan bu’aa hin qabnett geessuu dandaha. Hoogggansa warraaqaa murteeffataa, ciigoo hundaa fi sammuu gandummaa irraa bilisoman qofatu qabsoo bilisummaa sabaawaa keessatt gargagarummaa fiduu dandaha. Hoggansa mala beekuu, jannummaa, amanamummaa, murtteessummaa fi dudhama qabu qofatu qabsoo bilisummaa sabaa injifanon gaha. Hooggansa akkasiiti kan sabichi kota’ee guddifachuu qabu. Humni nu oofu Oromummaa dha; innis afaan ittiin of ifsannu, eenyummaa, tokkummaa, bilisummaa, walabummaa fi boona keenya. Kanneen hundi qabeenya Kaayyoo keenyaati. Yoo ummatoota addunyaa bilisa tahan tokkoott yoo of hedne kaayyoo keenyatt cichuu qabna. Sabi Oromoo jija dafqaa fi dhiiga ilmaan saatiin galmeeffate qaba. Oromoon sabboonota falmaniifii fi mesharkaa akka qubqabsiis hawaasomaa kan yeroo inni sagalee hin qabne sagalee tahanii tajaajilaniin qaba. Hundi saanii hanqina qabaatanis, hololli hamaan irratt gaggeeffamus, qabeenya saanii nafii qaban, kanneen eegamuun irra jiru. Hundarra Oromoon madda abdii saanii walabummaa fi bilisummaa tahe kaayyoo qabu. Kun dhugoomuu kan dandahu dhaaba malbulchaa hoggansa jabaa tahu yoo qabaatan. Gara malbulchaan dhaaba kallacha qabsoo Oromoo tahe ABO fi kanneen kaayyoof dudhama qaban haaromsuu fi jabeessuun abdii fi abjuu sabaawaatt iggitii tolchuu dha. Gara hawaasomaan dhaabota hirphaa fi hadhaadhyyuu biqilaa jiran, tattaaffii hawaasaa fayyaa qabeessa uumuu fi humna wayyaba tahe dubaroo fi dargaggoo ijaaruu fi barumsa hundaaf babaldhisuu jajjabeeffamuu qaba. Yoo hamee fi haddheessii hin qabatamne qabsaawota irratt hololamu dhugaa tahe illee qabsoon walabummaaf tolfamu hin dhaabamu. Gama diinaa dhaabbatanii lammii walaba tahe haleeluun safuu dha. Wanti maqaa Oromoon sosso’u hundi ulfinna, lubbuu fi qabeenya Oromoo waan tuquuf dhimma sabboona hundaati. Oromiyaa walabi haa jiraattu! Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu! Ibsaa Guutama Bitootessa 2016


Waamicha Kora Uummataa Gurmuu Deeggarsa KFO irraa

Akkauma beekkamu Sadaasa 12, 2015 irraa kaasee sochiin saba Oromoo cimee mootummaa abbaa-irree jalbiiffachiisee jilbaan lafarraa shoqoqsaa jira. KFOn Sochii Duula filannoorraa kaasee mormii masterpilaanii fi lafaa dabalatee mata-duree ta’ee socho’uunsaa ni yaadatama. Kanumaan wolqabatee hoggantoota isaa dabalatee woreegama guddaa kaffala jira. Gaaffiiwwan : “Hegereen Qabsoo Oromoo maal ta’a?” Fi “Tarkaaffiin itti aanu maal ta’a?” “Maal gochuu qabna? Maaltu nurraa eeggama?” jedhuu fi Haala Qabatamaa biyya keesssaa irratti mariin ni taasifama. Sochiin KFO biyyaa fi GD -KFO Idil Addunyaa maalirra akka jirus ibsi ni kennama. Hundi keessanuu akka nuuf argamtanu kabajaan waamamtaniirtu. Horaa Bulaa! Qabsoon itti fufa!


Yaadachiisa obboleeyyan keenya kan Sa’uudii keessa jirtaan hundaaf!!

Dejane Gutama irraa Akkuma beekamu Mootummaan Sa’uudii dhiyeenya kana lammiiwwan biyyoota addaa addaa irra karaa seeraan alaatiin Sa’uudii seenan fi hayyama jireenyaa hin qabne ilaalchisee labsii haarawa baasuun beekamaadha. Labsii kana irratti lammiiwwan hayyama jireenya hin qabneef karaa seeraan alaatiin seenan Roobii boruu March 29/2017 irraa kaasee ji’a 3 keessatti biyyattii lakkisanii akka bahan ibsameera. Labsii kana ilaalchisee lammiiwwan biyya keenyaa Hayyamni jireenyaa irra kufe fi karaa seeraan alaatiin Sa’uudii seenaan bahuuf maaltu irraa eeggama kan jedhu irratti Qajeelfama Imbaasiin Itiyoophiyaa kan magaalaa Jiddatti argamu Afaan Amaaraatiin baase gara Afaan Oromootti jijjiiruun gabaabsinee isiniif qopheessinee jirra. 1. Namoonni sababa Hajjii fi Umraatiin Sa’uudii seentanii osoo hin bahin waraqaan (Vizaan) isinirraa kufe. => Osoo guyyaan kenname hin gahin buufata Xiyyaara kamiiyyuu deemuun bahuu kan dandeessan tahuu => wanti isin irraa eegamu passportaa fi Tikkeeta xiyyaara qofa. 2. Namoonni osoo labsiin kun hojii irra ooluu jal hin qabin(March 29/2017) duratti hayyamni jireenyaa irraa kufe ykn sababa Hojiin Sa’uudii seentanii hayyamni jireenyaa hin bahiiniif => Hojjachisaan (Namtichi qacare) kaffaltii hojjaataa(tuu) irraa eegamu kaffaluun Vizaa dhumaa akka argatu qabu godhaaf. Yoo adabbii qabaates hojjachiisatu kaffaluu qaba. Hojjetaan immoo guyyaan 90 kenname osoo hin dhumin daangaa ( buufata Xiyyaaraa ) kaminuu bahuu danda’a. => wanti irraa eegamu passporta fi tikkeeta Xiyyaaraa qofa. 3. Namoonni Hayyamaan alatti osoo sirna Hajjii raawwatan too’annaa jala oolan, karaa seeraan alaatiin kan Sa’uudii seenan, kan osoo labsiin kun hin labsamin dura nama isaan Hojjachiisan jalaa badan qaama dhimmi ilaallatu kan naannawa isaaniitti argamutti dhaquun Vizaa bahiinsaa dhahatuu ni danda’u. => wanti isaan irraa barbaadamu (Passporta ykn Liseepasa) achi booda osoo guyyaan kenname hin gahin Sa’uudii lakkisanii bahuu qabu. 4. Namoonni Balagaan irra hin jirre, kan Iqaamaa seera qabeessa qaban, kan sababa Nama isaan hojjachiisu hin beekneef labsii kana akka carraatti fayyadamuun bahuu barbaadan => Ministeera Dhimma Hojjataa(Maktaab Al Amal) jalatti kan argamu kutaa dhimma rakkoo hojjataa hiiku deemuun xalayaa fudhatuu => Xalayaa eega fudhatan booda Tarhiila naannoo saniitti argamu deemuun Vizaa ba’iinsa fudhatuu. => Ragaa isaan irra barbaadamu passporta qofa. 5. Namoonni dhaabbata itti hojjataa turanitti gocha seeraan alaa hojjatuu isaaniif hayyama dhorkaman => Biiroo Ministeera Hojii (Maktab Al A’maal) deemuun waraqaan eenyummaa waytawaa baafatuu. =>Achi booda Biiroo Imigireeshiina naannawa isaanii deemuun Viizaa ba’iinsa fudhachuu. => wanti isaan irra barbaadamu (Passporta fi Waraqaa eenyummaa) erga fudhataan booda bahuu ni danda’u. Odeeffannoo dabalataa yoo argane kan isaanii dabarsinu ta’a.


Amerikaan Somalee keessatti akka jabeessanii Al-Shabaab humna isaaniillee laaffisanii lolan hajajje

WASHINGTON,DC —VOA Akka oduu hajaja waraana Amerikaa(Pentagon) pirezidaanti Tiraampi waraanaa Waldaa Afrikaa Somaalee jiru gargaaruuf akka ilaallachaa Al-Shabaab Somaalee keessatti hadhan hajaje. Akka jara kana dahoo isaanii keessatti hadhanii humna dhowwab hajaje mootummaan Amerikaa kun. Hajaja kana irratti mootummaan Somaalee womaa hin jenne.Laetitia Bader, Somalaeetti qorattuu dhaaba mirga namaa qoratu Human Rights Watach (HRW).Yoo lolan keessattu yo bonaa ka akkanaa ka namii gargar godaanu kanatti ufi eegachaa loluu malan jetti. “Ammitii keessattuu yoo namii akkana malee gobbatee garga faffaca’e. Nama kuma hedduutti jireenna wayyaahaa barbaadachuu fi gargaarsa addunyaa argachuuf magaalatti baqachuutti jira.Kana wannii nu jechuutti jirru.” Fulbaan dabre keessa naannoo Mududgiti xuyyuurii Amerikaa Al-Shabaab hadhuuf jedhee milishaa mootummaa Somaalee gargaartu dhahe. Mootummaan ammoo bulchiinsa Puuntilaanditti beekaa waranaa Amerikaa dogogornse jedhee himata. Akkana hadhanii lafa hedduu keessaa baasanillee Al-Shabab kaan bombiin hadhaa, kaan ammoo fixaa lafa hedudu deeffate. Abdullahi Halakhe, gaafa Afrikaatti ogeessa nagaati.Xuyyuura waraana Amerikaatii fi AMISOM bulchoota Al-Shabaab hedduu fixee jari kun amma dhokate ummata jiddutit dahatee nama hadhaa tanaaf namii nagaa jidduutit miidhama jedha. Pirezidaantiin Soomalee haarahii yoo waraanii Afrikaa amma Al-Shabaab Soomaalee irraa eeguutti jiru ganna dhufu achii bahe hadhuutit akka biyyitii ufi dandeettu tolchuuf waraana Soomalee jabeesse jaaruuf waadaa gale.


T A P H A   K U B B A A  M I I L A A

Taphni kubbaa miilaa kan dhiheenya kanaa Nashaaxa hin qabuu usneeti daawwanna Kan duraan taphatus amma ni batachaa Goolii bakka wallaalee ifumatti galcha. Inni jidduu taphatu hiriyaaf dabarsaa kan silaa karra eegu harkuma facaasaa Morkataan miliqsee goolii itti mirmirsaa Boqannaan duratti takkaaf duwwaa baasa. Dirree alagaatti waliin wal dorgoomaa Boqonnaan boodatti tahe duwwaaf lama Deeggartoonni gamanaa hamilee cabanii Gammachuudhaan galan warri gama kaanii. Gaafa dirree ofiitti tapha biraa qabu, Taphattoota filuu irratti wal dhabu Dirree ol seennaan jeequmsa eegaluu, Lama keelloo argatee sadii diimaan galu. Fuul-duraaf hin sobaminaa tun isiniif gorsaa Kubbaa yeroo dhiittan firraa achi fageeysaa Waliin wal ilaaluun kennaa waliif dabarsaa Goolii naqaa mo’adhaa geeba argamsiisaa!


VOA Labsiin Yeeroo Hatattamaa Itiyoophiyaa Dheeressamuun Maal Jechuu Dha? WAASHINGITAN, DIISII — Mootummaan Itiyoophiyaa labsii yeroo hatattamaa baatiilee ja’aaf biyyattii ittiin bulchaa ture baatiilee afur ka biraaf dheeressuu isaa torban dabre beeksisee jira. Labsii yeroo hatattamaa sana Onkoloolessa bara 2016 labsuun isaa eega mormiin guddaan guutummaa Oromiyaa fi naannoo Amhaaraatti gara waggaa tokkoof geggeessamee turee booda ture. Yeroo mormiin sun geggeessametti, namoonni dhibba shanii ol ta’an humnoota mootummaan ajjeesamu isaanii gareen mirga dhala-namaa Hiyuumaan Raayits Waach gabaasee ture. Booda mootummaan illee kanuma dubbate. Kan torban dabre labsiin yeroo hatattamaa sana ilaalchisuun mana-maree Itiyoophiyaaf ibsa kennan – ministarri ittisaa Itiyoophiyaa fi itti-gaafatamaan waajira Taask Foorsii labsichaan hundeessamee, Obbo Siraaj Fageessaa, “dhimmoonni akka humni ittisa biyyaa ajaja tokko jalatti bobbaasamu taasisan guutummaatti hin dhabamne. Amma illee farreen nageenyaa, kanneen wal-falmii bulchitoota naannoo gidduutti uumametti dhimma ba’uun wal-dhibddee sana babal’isuu fedhan ni jiran” jedhan. Kanumaa labsiin yeroo hatattamaa kun maali? Dheeressamuun isaa moootummaa fi uummata biyyaattiif bu’aa maalii qaba? Yokaan dhiibbaa maalii qabaata? Kana irratti ka biyya Briteen jiru, Kiil Yunivarsitii irraa hayyuu seeraa, Dr. Awwal Aloo, ka kutaa Teksaas jiru, Kaatoolik Yunivarsitii of Daalaas irraa immoo proofesara dhimma dirnagee fi dorgomaa Seneetii Yunaayitid Isteets duraanii, Mohammed Xaahiroo dubbisnee jirra. Kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


OROMOOF OROMIYAA JIJJIIRUUF ANIS BA’UUN QABA GA’EE MATAA KOO  KUTAA TOKKOFFAA

1. YEROO BIRAAS HIN EEGU OFIS HIN TUFFADHU Namni waanuma qabu irraa haga murtaa’e tokko namoota biroof qoode, duyina hin jedhamuu jedha oromoon yeroo mammaku. Marti keenyas waa mara madaallin yookiin wal bira qabiinsaan ilaalla. Fakkeenyaaf, qabeenyaaf barnoota qabnu yeroo hedduu kan abbootii qabeenyaaf hayyota addunyaa kana irra turaniif amma jiraniin wal cina qabnee ilaalla yookiin ibsina. Kanarraa ka’uunis, kiyya xiqqoodha jennee tilmaamnee hiyyeessotaaf wallaalota keessatti of lakkoofna. Kunis gaarummaa qabaatullee akka ilaalcha kootti dhiibbaa guddaas ni qaba. Fakkeenyaaf, namoonni tokko tokko ani hiyyeessas wallaalaadhas jechuun jijjiirama ofiifis ta’e lammiif hawwan argamsiisuu irratti hirmaachuu irraa duubatti kan of deebisan baay’inaan ni mul’atu. Anis namoota akkasii keessaa tokko ta’uu koo ofan shakka. Mee ati kan barruu xiqqoo kana dubbisaa jirtu, akkamitti of ilaalta? Maalumaafuu yaada keef furmaata isaa barruun nuuf qooduu yaali! Dabalataanis, HUNDUMTUU YEROO QABA jennee obsaa kan turru yoo ta’e kun obsa osoo hin taane sodaa natti fakkaata. kanaaf waan jijjiirama hawwinu argamsiisuuf sababa ni ta’a jennee yaanne kamiinuu guyyaa biroo qofa itti eeguu osoo hin taane, guyyuma har’aa yoo xiqqaate irraa eegaluu qabna. Guyyaan har’aa kun yeroo nuuf kennamte keessaa tokko kan taateef kan bakka bu’iinsa hin qabne ta’uu ishii hubachuun barbaachisaadha. Gabaan waan baateef daldalti jedhama waan ta’eef, dimshaashumaatti dhaamsi (ergaan) kiyya yaa saba koo ofis ta’e waan of harkaa qabnu (qabeenyas ta’e barnoota ykn hubannoo) tuffannee jijjiirama dhuunfaa keenyaafis ta’e saba oromoo maraaf hawwinu argamsiisuuf, namoota biroof yeroo biraa itti eeguun sirrii miti yookiin dogoggora guddaa ta’uu isaan isin hubachiisuu barbaada. . Barreessaan: Abduselam Mohammed (Hojii: Barsiisaa yuniversitii) Haga kutaa lammaffaa mata dureen isaa HAYYOOTAA FI BARNOOTA (HUBANNOO) jedhuun walitti deebinutti nagaan turaa. HORAA BULAA!


HIRIYOOTA KIYYA KANNEEN BARRUU KIYYA KANA HORDOFAA JIRTAN MARAAF

Guyyaa: 22/4/2017 Yaada keessan karaa ‘inboksiin’ naaf ergitan xiinxalee ilaalee, barruu keenya kutaa lammaffaatti osoo hin darbin yaadi hubachuuf wal hubachiisuu qabnu keessaa xiqqoon ishee waan natti dhagahamteefan dursee barruu kana isiniin ga’e. JOSEPH ALBERT (suuraawwan kunniin kanin ofii qopheesse miti, heyyamsiifachuufis qaama hiyyama kennu beekuu hin dandeenye) Nama fayyaa qabeessa ta’e tokkoof qabeenya olaanaan dursa argachuu qabu beekumsa ykn hubannoodha. Akka hayyoonni jedhanitti maddi isaa lameenis muuxannoo fi mala saayinsaawaati. 1. MUUXANNOOWWAN: muuxannoon keenya guyyaa guyyaa madda isa calqabaati. Aah! Osooman guyyaa guyyaan saayintistootaaf qabsaa’ota muuxannoo dheeraa qaban yeroo muraasaaf argee waliin turee, kiyyatti dabalee muuxannoo isaanii irraa qooddadhee? Maalimmoo gariin isaanii boqotanis, ykn kanneen biroon immoo narraa fagaataanis maloota hedduu naaf ka’aniiru hedduu haa galatooman malee. Kun na hin dhiphisu fedhaaf tattaaffii ani ani hubannoo argachuuf qabutu xiqqoodhaa yookiin immoo gowwuma koofan gonkuma iyyuu fedha dhabee jiraa laata yaada jedhutu hedduu na dhiphisa malee. GABRUMMAA HUNDEEN BUQQIFNA: DADHABNU ILMAAN ITTI GUDDIFNA J.Waaqoo Guutuu Fakeenyaaf 1. Kitaabaan nuuf galmeessaniiru 2. Inteneetaaf miidiyaa nuuf uumaniiru … Akkuma Jooseef Albert jedhegaa malli wal barsiisuu gaariin deebii SIRRII walitti himuu osoo hin taane, gaaffii SIRRII wal gaafachuu dha. Kanaaf, mee hayyuu keenya obbo Beekan Gulummaa Irranaa kitaabban hedduu barreesuun beekaman ilaalchisuun gaaffilee kanneen deebisuu yaalaa! 1. Obbo Beekan Gulummaa eenyu? 2. Haga ammaatti Kitaabota meeqa barreesse? Kitaabota Meeqas gulaale? 3. Muuxannoo isaa irraa haga beektu ibsi! 4. Daraan kitaabota maxxansee raabsuuf rakkooleen isa mudachaa jiran, yoo jiraatan maal fa’i jettee yaadda? 2. MALOOTA SAAYISAAWAA Silas kan barbaadame yaada wal jijjiiruudha waan ta’eef mee gaaffilee gadii yaalaa! 1. Qorannoo saayinsaawaan maali? Maalif barbaachisa? 2. Seenaa Albert Enistaayin haga beektu ibsi! 3. Calqaba irratti qur’aanaaf wangeela gara afaan oromootti kan jijjiiran maqaa isaaniif bara isaan itti jijjiiran barreessi! Seenaa isaanii irraa haga beektu ibsi! 4. Hayyoonni oromoo biyya keessaa wantooti dhokatoon hedduun osoo jiranii haalaan qorannoo akka isaan hin adeemsisne gufuu itti ta’aa jiran maalfa’i? HUBANNOO QABNU WALIIF QOODUU Dhugaa dubbachuuf, kan na boonsu sabni kiyyallee hubannoo qabu walii qooduu irratti barsiifata shaggaa qaba. Garuu kitaabota adda addaa dubbisuun akka kan nama dalagaa dandeettii hin qabneef nama dhama’aatti ilaaluu irraa kan ka’e, hedduun keenya iraa yeroo baay’ee ragaa qabatamaa waliin haasa’uutu hin mul’atu. Kan hubachuun nurra jiru akkuma Albert Enistaayin jedhe dubbisuuf sana booda immoo itti yaaduutu barbaachisa malee dubbisuun murteessaadha. kanaaf ammaan booda yaada keenya yeroo namaaf qoodnu ragaa qabatamaaf fakeenya ifaa ta’een akka fayadamnu abdii guddaan isin irraa qaba. Akkuma Niilsen Maandellaa dubbate barnooti meeshaa lolaa cimaa ittiin addunyaa jijjiiruun danda’amuudha. Meeshaan kunis yoo luyni yookiin sodaattuun fuutee diinqa keesse fayida dhabeessa. Garuu Yoo gootni Jeneraal Waaqoo Guutuu gabrummaa akka hundeen buqqisuuf guddisee iimaanaa itti kennee deeme fuudhee bakka isaan dhaabbachaa turan dhabbate hojii irra oolte. Kanaaf gowwomnee miindaa aanga’oonni wayyaanee qabeenya oromiyaa ofii qooddattee haftee (hambaa) ishee nuun geessu kanatu faayidaa barachuu keenyaati jennee teenye salphina salphina caaluudha. Him! him! Akkas taanaan maaf barachuun koo (kee) hin hafin laata? Gaaffiilee xumuraa (kan darbe sirriitti beekuun fuulduratti tarkaanfachuuf daraan nu gargaara.) 1. Gootota bilisummaa biyya isaaniif tattaaffii olaanaa gochuun milkaayan haga tokko tarreessi. Qabsoo saba oromoon haga har’aatti taasifamaa jiru waliin akkamitti ilaalta? 2. Mee saayintistoota argannoo garaa garaa argachuun beekaman haga tokko biyya isaaniif bara biyyi isaanii bilisoomte waliin ibsi. 3. Sabboontota oromoo haga har’aatti oromiyaa walabaa ijaaruuf qabsa’aa turan beekamtii isaanii waliin akkasumas jijjiirama isaaniin argame haga hubannoo kee tarreessii ibsi. Hubachiisa 1faa: yaa nama barruu kana dubbisaa jirtuu, yoo oromummaan kee dhugaan kan sitti dhagahamtu taate, barruu keenya calqabaa kaastee hordofuu qofa osoo hin taane ‘print’ gochuun namoota (qoomoo kee, dhiiga kee) kanneen akka koof kee kana carraama ‘soft copiin’ argatanii dubbisuu hin qabneen (silaa wayyaaneen waan nu hin goone hin qabduu) gahuu hin dagatin adaraa! (yoo haalli nuuf mijateef, nutis yeroo dhihootti barruuwwan ergaawwan hawwatamoof barbaachisoo ta’aniin guutaman bifa kitaabaan qopheessinee isin biraan ga’uu ni yaallaa!) Hubachiisa 2ffaa: Yeroo baay’ee namoota tokko tokkotti hin dhiyaannu; waan itti hin dhiyaanneef maalummaa isaanii hin barru; waan maalummaa isaanii hin barreef(hin hubanneef) hubannoo yookiin tumsa isaan irraa hin argatin hafna. Kanaaf yaa lammii koo wal quunnamuun yaada siyaasaas ta’e biroo wal jijjiiruu amaleeffadhaa. Dabalataanis Fb’n cinatti ‘imelii’ fayyadamuun kitaabota barbaachisoo garaa garaa (kan barnoota idileellee dabalatee) haga danda’amaa ta’e waliif erguu yaaluun dansaadha. As irratti adaraa hayyoonni dargaggoowwaniif barattoota keenya haalaan tumsuu yaalaa. Barreessaan: Abdii Oromoo F.(bakkan jiru irraa) NAGAA WAJJIN! HORAA BULAA!


“Warshaan harroota qaqqaluuf dhaabbate cufamuun isaa nu gammachiise!!”

Basii Keenyaa Hirphi Nu Kennamnaan Eenyu Wajjinuu Wal-falmii Keessa Galuu Hin Barbaannu, Cufnee Keessaa Galla: Daayrektarii Qeeraaa Harree WAASHINGITAN, DIISII — Dhimmaa qeeraa harree Bishooftuu ganda Dhibaayuuf Qaajimaatti ijaarrama ture hojii jalqabuu isaa laalchise sagantaa torbaan darbe kantiibaa magaalittii Dr. Dadhii Wadaajoo dubbisnee ture. Isaaniis mormii ummanni kaasee ture mootummaan an hubatuu ta’u nutti himan. Xurree marsariitii Taphachisi Amma bulchiinsi magaalatti warshaan kun hojii akka dhaabu ajeja dabarsee jira. Xalayaan akka lakk. Itoophiyaatti Ebla 8 2009 ( Sambat-duraa darbee jechuudha) nannoo Oromiyaatti Bulchiinsa magaalaa Bishooftuu irraa dhaabbata Shandoogi Dongi Ejiaa jedhamuu ergame fi Dr. Daadhii Wadaajoo irratti mallatteessan dhabbatichi akka hojii dhaabu gaafata. Jiraattonni magaala bishooftuus “Gammanneerra” jedhan. Warshaan Shandoongi Dongi garuu wanti nurratti godhamee sirrii mitii, walitti dhufeenya investerootaa fi biyyaatti miidha jechuudhan qeeqan. Daayreektara Qeeraa harree Shandoogi Dongi Obboo Akliluu Tafarraa dubbisneerra. Dhabbanni ‘The Donkey Sanctuary‘ jedhamu kunuunsa harree irratti hojiiatu gama isaatiin, mootummaan Itoophiyaa murtii kana irra gahuu dhinqisiifatee, kun baayyina harroota akka addunyaatti gadi buusa jennee sodaannee ture jedha.


Harmeen iyyitee ; jajjabee iyyaafattee

Teenyee hin ilaalluu; ka’I hin lollaa aabbee Dur yeroo abbaan koo qabu mootummaa Yeroo gadaan bulluu ; isa hundee dimokraasii Lammiin koo quufee ormaaf laataa Garuu Yoon keessa deemee ilaalu yeroo ammaa Yeroo wayyaaneen(ormaan) bulluu; osoo qabnuu gaarii maasii Dhabame waan tokkoo Kunoo lammiin koo qooree gubataa garaansaa ammagaa maalan obsaa ka’een jajjabee kakaasaa dhiiga diinaan dhangalaasaa ajjeeseen gumaa gootaa baasaa kanneen akka gumaa Eebbisaa kanneen akka gumaa Adam Diimaa dhaloota qubee keessaa fuudhanii ka’an biyyee keessaa mee ka’een bobbooreessaa atis ka’I ya obboleettii obboleessaa hamma yoomii teessaa atis dargaggeessaa haadha keenyaa boossu callstee teessaa waliin taanee gumaa baasnaa ishee nutti madaa qubaa sanaa ka’I ka’I malee jajjabee jajjabeessinaa gadaa keenya deebisnaa oromiyaa walaboomsinaa harmee bilisomsinaa Harmeen iyyitee ; jajjabee iyyaafattee Teenyee hin ilaalluu; ka’I hin lollaa aabbee Oromoon tuqamee Obese dadhabee Jijjiiramas dhabee Gadadama malee Garaan koos na mormee Taa’ee ilaaluu Teenyee hin ilaalluu : ka’I hin lollaa aabbee


Solomon Ungashe gaazeexeessaa Abdii Fiixeef dhoortoo  kadhachaa fii jira.. Ummanni Oromoo kana laalchisee maal jedhu? warri haga ammaa gargaarsa arjoomaa jiruus kutatti waan qoodame fakkaata..

Dear friends, Journalist Abdi Fite was fired from OMN the other day without prior warning. He was a co-founder of the organization and has been employed as a journalist for the last three years. He left his comfortable life in Washington, DC, and moved to Minneapolis, MN because OMN needed him there. He left a good paying job and friends behind to serve the organiation and his people, the Oromo pople of Ethiopia. Abdi is now jobless all of a sudden and he was not given a severance package that would have helped support his family till he finds another job. Abdi has been a voice for the Oromo people and we feel confident he will continue playing that role at another institution in the near future. He needs our support now. Our goal is to raise 25K to help pay his bill for the next few months. Please donate as much as you can and encourage your friends to do so as well. Thank you Abdi Fite Support Team Waan dabbaati dalaagan keessaan rabbii waan hojjii keessaani isiinif haa laatu Yaa Salaamon Ungaashe. Gaffaa atii dutuu daachin Reefqaa kee hiin simaatu dalaagaa atii dalaagaa jirtuu kaana irraa. Akkaa isiin dhigaa ilmaan oromoo biyyaa keessa dhaangala’aa jiruu irraatti Murteesa jirtaaniti rabbiin daaba teeysaan tana isiin irraatti haa murteesu osoo ilmaan oromoo biyyaa keessa akkaa maaleeti dhumaa jiraan Maqaa namaa qabeenya qabuu namaa. Fayyaa qabu nama dalaagaate of bulchaa jiruu nama biyy Dimokrasi qabu keessa jiruuf Go fandii bantee sheeem sheeem sheemm Why begging money for every minor issues, he can apply for unemployment. Stop collecting/ robbing money our ppl. Stop making politics out of this issue Hahahahahahhaahhahaah Hojjatte hin nyaattuu hanggaa kadhattu oromoon kadhaa hin beekuu caccabaa wayii Solomon ungashe atii jarsaa waabucoluu ykn balaa facaasi Waan hundaatiinuu sibira jirra nuti erga wal qoqqooduun dhufee nutis wallaggaa I have serious problem to understand why donation is needed for Abdi fixee, unless we are searching for a reason to force our hand into people’s pockets in manipulation of their emotions. It is scandalous and shameful the least to say. It is clear what is going on is war against certain individual, as well against OMN. Anyone who thinks that demonizing each other will benefit him/ her is a cheap traitor, who didn’t learn anything from history. Dhuuga amma xilatuummaan Solomon addan nuuf bahee jira. Akka inni OMN diguuf Abdii fi JM waliti naqee fi amma itti milkayee jennan Gofund Abdiif bane ummata addan qooduf. Ani Abdiin maliif qarqaarama osoo hin taane hojiin jarsaati kana duubi guddaa ofikeesa qabdi. We have to bycot Solomon U from any oromo related public issues. Jarsa akana hanga dachiin nuraa isa fudhatuti mora oromoo jeqaa jira. Kan ijolleen wallaaga osoo waa hin hubatiin dimishashumaan namni tokko wanuuma dhalataa wallaga ta’ef hin utaalina boru nma qaneesa, arsiinis, shawaallen, boraanis akkasuma. Osoo hin hubatiin hin dubatiin jedhumiree. Kanaafu shiraa group Solomon dalagaa jiru kana oromoon hundi baruu qaba ittis damaaqe dura dhabachu qaba. Abdiin obboleesa kenna ni qarqaara garuu shirri solomon oromoorati dalaga jiru seena kessati katabamee ta’a. Warri wajjin jala fiigidan osoo dhabatan ilaltan waan jarsichi dalaga jiru. There will not be any tribe superior over the other tribe. Solomon yoo priciple oromoon hundi walqiixa jedhu hin fudhaneeti inni gosa oromoo bakka bu’u dhisaati mata issatu bakka hin bu’u. + Read More Yaa Rabbi kedhatu na hin godhin attii Osoon fayyaa qabu


Wixineen Labsii Keeyyata 49(5) hiikuuf qophaaye dantaa Oromiyaan Finfinnee irrraa qabdu kan dhabamsiisu malee kan eegsisu miti

( Ani hanqina wixinee kana airratti qabxiilee muraasa kaaseera. Ogeeyyonni seeraa keenyas sirritti xiinxalaatii ummata hubachiisaa maaloo) Qorannoo ka’uumsaa ( Concept Paper) dhimma dantaa addaa Oromiyaan Fifninnee irraa qabdu hojitti hiikuuf gara mootummaa naannoo Oromiyaan qophaaye ilaallee jirra. Akkasumas wixinee Labsii , heera mootummaa federaalaa keewwata 49(5) irra kaayame hiikuuf qophaayes agarree jirra. Wanni hubannes 1. Wixineen labsii kun qorannoo ka’uumsaa irratti hundaayee qophaaye. Qorannoon kun abbaa biyyaa Finfinnee Oromoo tahuu ragaa gahaadhaan dhiheessee jira. 2. Wixineen labsii kun Afaan Oromoo afaan hojiifi barnoota bulchiinsa Finfinne akka tahu lafa kaaya. Kunis dansaadha. 3. GARUU gaafii abbaa biyyummaa Oromoon gaafatuuf dantaa addaa Oromiyaan ni qabdi jedhamee heera federaalaa keewwata 49(5) irra kaayameef deebii hin qabu. Akka waan hariiroon Finfinnee Oromoo ishii keessa jiraatanii qofatti lafa kaaya. Fakkeenyaaf eenyummaa isaanii tursuuf mirgi hojjachuu, afaan ofii dubbachuu, maqaaleen gandootaa kan duritti deebi’uu faa tarreessa. Kun dogonora guddaadha. Heerri mootummaa kan jedhu Oromiyaan dantaa addaa qabdiidha. Oromoonni Finfinneekeessa jiraatan akka jiraataa kamiittuu mirgafi tajaajila isaan barbaachisu argatu. Tajaajila addaa yoo isaan barbaachise jiraattonni sun akkuma saboota biroo bulchiinsa magaalatti gaafachuun kabachiifatu. Kun waan keewwata 49(5) walqabate homaatuu hin qabu. Dantaan addaa Oromiyaa kan kabachiifamu Oromiyaan akka qaama tokkotti bulchiinsa Finfinnee waliin hariiroo yoo uumteedha. Hubadhaa, keewwata san keessatti ‘dantaa Oromoo’ jechuurra dantaa Oromiyaa waan jedhameeftu jira. Oromiyaan caasaa mootummaa Oromoonni dantaa waloo isaanii ittiin qindeeffachuuf jaaraniidha. Naannolee ollaa waliinis tahee mootummaa federaalaa waliin dantaa Oromoo kan qindeessuu Oromiyaadha. Dantaa Oromoon Finfinnee irraa qabu mootummaa Oromiyaatitu kabachiisaa jechuudha. Kanaaf keewwanni kun kan hiikkamuu qabu dantaan Oromiyaan Finfinnee irraa qabdu maali? Akkamiin hojitti hiikama kan jedhuuni. Fakkeenyaaf bulchiinsa Finfinnee keessatti bakki 25% Oromootaan haa qabamu jedha. Alaa yoo laalan waan gaarii fakkaata. Hubadhaa yaanni kun kan dhufe ummata Finfinnee keessaa harki 25% Oromoodha yaada jedhurraayi. Maarree akkas taanaan Oromoo kennaa addaa osoo hin barbaachisin filannoodhaan harka san inuma argata. Maarree maalif dantaa Oromiyaa dhiisanii dantaa Oromoota Finfinnee keessaa jedhanii hiikuu barbaadan? Oromoonni Finfinnee keessaa naannawa takk qofa hin jiraatan. Eenyummaan isaanitis kan hundaa hin beekkamu. Kanaaf of qindeessanii mirgaaf dantaa isaaniitif falmachuuf ni rakkisa. Kanaaf dantaa waloo Oromoota sanii kan bif milkaayeen geggeessuu danda’u caasaa mootummaati, mootummaa Oromiyaa. Kan diduudhaaf jecha Gumiin Oromoota Finfinnee ni dhaabbata jedha. Kuni qoosaadha. Biyya federaalaa keessatti sabni caasaa mootummaatin malee afooshaa ( civic society) dhaan mirga hin kabachiifatu. 4. Akka faaydaa addaa Oromiyaa jedhamee kaayame kan koflaa tokko naannoon Oromiyaa waajjiroota Finfinnee keessaa qabaachuuf mirga qabu jedha. Finfinneen teessoo mootummaa Oromiyaa tahuu heerri naannichaa ni kaaya. Kana jechuun waajjira hamma barbaadde ni qabaatti. Maarree labsii kana keessatti maalif kaayame? Ittiin nu sossobuufi. 5. Dhimma hamaan biraa Oromoota hiddaan Finfinnee ta’aniif mirgi addaa kennama jedha. Hubadhaa Oromoo Finfinnee keessaa erga hiddaan buqqaasanii gadaan meeqa lakkaayameera. 6. Daangaa Finfinnee marii bulchiinsa magaalattiifi Oromiyaatin gara fuulduraa daangeffama jedha. Bandhinniifi daangaan Finfinnee waggoota 22 dura gaafa heerii mootummaa tumamu murtaayee jira. Kanaafuu daangaa gaafas murtaaye sanirra deemanii dhagaa dhaabuu malee wanti gara fuulduraatti bulchiinsi Finfinnee mari’atan hin jiru. Yaanni kun kan dhufe daangaa seeraan ala waggota dabran babaldhifame san dhugeeffachuufi lafa biraas itti dabalachuufi. Waliigalatti wixineen kun abbaa biyyummaa Oromoon Finfinnee irraa qabu deebisuu dhiisaatii ‘dantaa addaa’ xiqqoo heerri mootummaa kaaye sanuu ni faallessa. Yoo dhugaan labsii mirgaafi dantaa Oromoo kabachiisu baasuu barbaadan qabxiilee armaan gadii mamii malee afaan qajeellootiin lafa kaayuu qaban. 1. Yoo xiqqaate Oromiyaan Finfinneen, akkuma Hararaiifi Dirree Dhawaa, bulchiinsa walootiin bulchuu qabdi. 2. Galii Finfinneen argattu irraa dhibbeentaan seeraan murtaa’u Oromiyaaf galuu qaba 3. Imaammata fayyadama lafaa, kunuunsa naannoofi hawaasummaa irratti Oromiyaan veto power qabaachuu qabdi. 4. Afaan Oromoo afaan hojiifi barnootaa sadarkaafi manneen barnootaa hundaa ta’uu qaba. 5. Itti fayyadama bishaanii, kuusaa kosiifi kanneen biroo irraa Finfinneen Oromiyaaf kaffaluu qabdi. Labsiin qabxiilee kana hin hammanne mirgaafi dantaa Oromoo dhiibuuf kan qophaaye ta’uun beekkamuun sabni keenya falmii cimaadhaan dura dhaabbatee akkuma maastar Pilaaniifi labsii magaalota Oromiyaa sanitti haqsiisuuf qophaayuu qaba. Concept Paper https://drive.google.com/open… Draft Proclamation https://drive.google.com/…/0BygoyxL0MrF-UURCZlNmNFhHc…/view…


Faayidaa Addaa Naannoon Oromiyaa Finfinneerraa qabu laalchisee labsii Wayyaanee

Abdii Boruutiin Dhiyoo kana faayidaa addaa naannoon Oromiyaa Finfinneerraa qabu ilaalchisee mootummaan Wayyaanee labsii mata dureen isaa “የኦሮሚያ ክልል በፊንፊኔ/አዲስ አበባ ላይ ያለውን ሕገ–መንግስታዊ ልዩ ጥቅም ለመወሰን የወጣ አዋጅ” jedhu baasuun ni yaadatama. Dhimma kana wajjin walqabsiisee, wixineen “የኦሮሚያ ክልል በፊንፊኔ/አዲስ አበባ ላይ ያለውን ሕገ–መንግስታዊ ልዩ ጥቅምን አስመልክቶ የተዘጋጀ የጥናት ሰነድ” jedhu tokkos dhiyaatee jira. Labsii gara fuula 14 qabu kana dubbisee hanaga naaf galetti hubadhee jira. Duraan dursee, wanni nama gammachiisu Qabsoon Bilisummaa Oromoo (QBO) fi sochiin uummata Oromoo hangam Wayyaanee irratti dhiibbaa akka godhe fi jilbiifachiisaas akka jiruu dha. Kun ammoo wareegama Sabboontotni Oromoo kaffalanii fi kaffalaas jiraniin waan argameef galannii gootota keenyaa daangaa hin qabu. Asitti aansee wantan wixinee labsii kanarraa hubadhee keessaa qabxiilee tokko tokko kaaseen yaada koo dhiyeessuu yaala. Wixinee qorannoo sana keessatti akkana jedhamee lafa kaayame: የጥናት ሰነዱ ዓላማ 2.1. የኦሮሞ ብሄር የሰፈረበት መልክአ ምድር አንድ አካልና እምብርት የሆነችው ፊንፊኔ ታሪካዊ አመሰራረት፣ ነባር ነዋሪዋንና የስሟ ወደ አዲስ አበባ እና የሌሎች ቦታዎች ስያሜዎች መቀየርና መዛባት ፖለቲካዊ ምክንያቶችና ይህም በሚኒሊክ የተስፋፊ ሥርዓት የደረሰውን ጭቆናና የተፈፀመውን ግፍ ለማስገንዘብ፣ Wixinee labsii sana keessatti ammoo akkan jedhamee lafa kaayame: ስያሜ 1) የከተማው ስም ፊንፊኔ ከአዲስ አበባ ጋር እኩል መጠሪያ ይሆናል፡፡ ስለ ባህላዊና ታሪካዊ ጥቅሞች 1) በከተማ አስተዳደር ውስጥ የሚገኙ የተለያዩ ቦታዎች መጠሪያ ወይም ስያሜዎች በጥንት ስሞቻቸው እንዲጠሩና ተዛብተው እየተጠሩ ያሉት ስሞች እንዲስተካከሉ ይደረጋል፡፡ Mee gara dhimmoota birootti otuu hin seenin dura asumarraa kaanee haa ilaallu. Finifinneen handhuura Oromiyaa ti jedhamee erga amaname fi maqaan kunis sirna weerartuu Minilikiin gara “Addis Abebaa”tti akka jijjiirame erga mirkanaawee; bulchinsa magaalaattii keessatti bakkeewwan (iddoowwan) maqaalee isaanii kan duriitiin akka yaamaman erga murteeffamee; dursee kan ta’uu qabau, maqaan Minilikiin jijjiirame sun deebi’ee maqaa isa uumaatiin “FINFINNEE” dhaan yaamamuu qaba malee, innii hangafti kun dagatamee ykn dhiisamee, maqaaleen bakkeewwanii qofaan jijjiiramuun gahaa miti. Kanaafuu, “የከተማው ስም ፊንፊኔ ከአዲስ አበባ ጋር እኩል መጠሪያ ይሆናል፡፡” kan jedhu fudhatama hin qabu. Otuu seenaan ragaa ta’uu, wanti maqaa koloneeffataatiin yaamamuuf sababni hin jiru jechuu dha. ወሰን 1) የከተማው ወሰን የከተማው አስተዳደርና የክልሉ መንግስት በሚያደርጉት የጋራ ስምምነት ይወሰናል፡፡ Asirratti wanti ifa ta’e hin jiru. Erga Darguun kufee, Wayyaaneen aangoo qabattee kaasee hanag har’aatti jechuun waggoota 26n dabran kana keessatti Finfinneen seeraa ala uummata Oromoo naannoo ishii jiraatan buqqistee baay’ee babal’attee jirti. Sana birallee dabranii, maqaa Maastar Plaaniitiin fagaatanii deemuuf yaalii godhaa jiru. Egaa, asirratti daangaa isa kamtu murtaa’a? Bulchinsa magaalaattiis ta’ee mootummaan naannoo Oromiyaa ofiin jedhu kun lamaanuu warra fedhii uummata Oromoo kabajanii fi kabachiisanii miti. Isaan lamaanuu tajaajiltoota Wayyaanee ti. Eenyutu eenyu wajjin mari’atee, daangaa kana murteessa? Dhimmi uummata Oromoo hin mari’achiisne fi fedhii isaa hin eegne milkaayuu hin danda’u. የኦሮሞ ብሔር ተወላጆች መብት 1) በከተማው አስተዳደር ነዋሪ የሆኑ የኦሮሞ ብሔር ተወላጆች በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ–መንግስት እና በሌሎች የሀገሪቱ ሕጎች የተከበሩ መብቶች በከተማው ውስጥ የመጠቀም ሙሉ መብት አላቸው፡፡ Kun uummata oromootti qoosuu fi mirga inni biyya abbaa isaarratti qabu gadi xiqqeessuu dha. Duraan sirumaayyuu mirga tokkollee waan hinqabaanneef, amma mee akkuma lammiilee biyya sanaattuu haa laalamu jechuu dhaa?? Dhimmi ijoon dhimma naannoon Oromiyaa ykn ummatni Oromoo Finfinneerraa faayidaa addaa qabaachuu ti malee, kan Oromoo Finfinnee keessa jiraatanii qofaa mitii bar!! Uummatni Oromoo bal’aan Finfinneerraa faayidaa addaa yoo qabaate fi mirgi isaa guutuun yoo kabajame, kan jiraattota Oromoo magaalaa tanaas ni eegama jechuu dha. Maarree, maaliif dhimmicha gadi buusanii akkanatti xiqqeessanii laalu?? ስለ አስተዳደራዊ ጥቅሞች 2)በከተማው መስተዳደር ም/ቤት ውስጥ የኦሮሞ ብሄር ተወላጆች እንደ ከተማው ነዋሪ ያላቸው ውክልና እንደተጠበቀ ሆኖ፣ ከምክር ቤት ወንበር 25% የማያንስ የኦሮሞ ብሄር ተወላጆች ብቻ የሚወከሉበት መቀመጫ ይኖራቸዋል፡፡ Kun baay’ee nama ajaa’iba! Mee hubadhaa, biyyuma abbaa isaa fi handuura biyya isaa keessatti harka afur keessaa harka tokko qofaa (25%) qabaachuun uummata keenya tuffachuu dha. Akkuma saree waan sitti darbinu funaannadhuutii callisi jechuu fakkaata. 6)ፊንፊኔ/አዲስ አበባ የኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት ዋና ከተማ ሆና ታገለግላለች፡፡ Finfinneen magaalaa guddoo (hangafa) naannoo Ormiyaa ti erga jedhamee; bulchinsi ishiillee bulchinsa naannoo Oromiyaa jala galuu qaba. Akkanatti mirgi uummattota magaalaa tanaa kan Oromoo hin taane eegamaaf malee, Oromoon achi keessa jiraatan akka saba bicuutti laalamanii mirgi murtaaye tokko isaaniif kennamuun sirrii hin ta’u. Jaalatamus jibbamus, Finfinneen guutumaa guutuutti bulchinsa naannoo Oromiyaa jala galuu qabdi. Finfinneen qaama fi handhuura Oromiyaa erga taatetti, faayidaa addaa wanti jedhu kunuu hin jiru. Fudhatamus dhiisamus dhugaan jiru isa kana. ስለ ማህበራዊ የአገልግሎት ጥቅሞች 2) ለኦሮሚያ ክልላዊ መንግሥት ኃላፊዎችና ሠራተኞች እንዲሁም የኦሮሞ ተወላጆች የመኖሪያ ቤት በከተማ አስተዳደሩ ከሚገነቡ የጋራ መኖሪያ ቤቶች በ15% ቅድሚያ የማግኘት ወይም የመከራየት መብት ይኖራቸዋል፡፡ Kun maal jechuu akka ta’eyyuu ana naaf hin galu. Dhibbantaa 15 (15%) dursa argachuu jechuun maali? Maaliif hangi kun murtaaye? 11)የከተማው አስተዳድር ለከተማው ህዝብ ከሚያቀርባቸው አገልግሎቶች ጋር በተያያዙ የልማት ሥራዎችን በክልሉ መንግስት ጋር በመመካከርና በመስማማት ሊፈፅም ይችላል፡፡ (sarara anatu itti dabal) Bulchinsi magaalaa Finfinnee, dhimma akkanaarratti mootummaa naannoo Oromiyaa wajjin mari’achuu fi waliigalteedhaan raawwachuu ni danda’a malee dirqamaa miti jechuu dhaa? Yoo hin barbaadne ofuma isaatiif akka barbaadetti murteessuu ni danda’a jechuu fakkaata. Asirratti fedhiin uummata Oromoo kan hin eegamne yoo ta’e, kun akkamitti laalama? የኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት መብቶች 3)የክልሉ መንግስት የዚህን አዋጅ ማሻሻያ ሀሳብ በማመንጨት ለኢፌዲሪ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የማቅረብ መብት ይኖረዋል፡፡ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤትም ይህን አዋጅ ለማሻሻል ሲፈልግ የክልሉ መንግስት አስተያየት መጠየቅ ይኖርበታል፡፡ Kun sirriitti hubatamuu qaba. Tokkoffaa, mootummaan naannoo Ormiyaa mootummaa walabaa otuu hin taane, kan fedhii Wayyaanee eegaa jiruu dha. Waanuma Wayyaaneen itti himte mirkaneessee isaanumatti deebisee dhiyeessa jechuu dha. Lammaffaa, Wixinee kana (akkuma jiru kanattuu) fooyyessuuf, waan hir’ate guutuuf kan irratti mari’achuu fi yaada dhiyeessuu qaba uummata Oromoo bal’aa dha malee, mootummaa Wayyaanee tajaajiltuu miti. Kun waanuma ofiif karoorfatan murteessuuf deemu malee, fedhii uummata keenyaa eeguuf dantaa akka hin qabne ifatti mul’isa. Egaa, qabxiilee tokko tokkon kaasuu yaale malee, akka hubannoo kiyyaatitti, walumaagalatti wixinichi hir’ina fi wanta ifa hin taane hedduu ofkeessaa qaba. Gadi fageenyaan hubachuun barbaachisaa dha. Kaayyoon labsii kanaa ammoo sochii uummata keenyaa kan akka ibiddaa boba’aa jiru kana qabaneessuu fi yaada uummata keenyaa karaarraa maqsuuf (attention diversion) waan yaadame malee, kun dhugumatti faayidaa uummatni keenya Finfinneerraa qabu hojiirra oolchuufii miti. Gaafiin uummata Oromoo inni bu’uraas kan akkanatti laayyoodhumatti deebi’uu miti. Gaafiin isaa deebii argachuu kan danda’u, yoo uummatni keenya guutumaa guututti abbaa biyyummaa isaa mirkaneeffate qofaa dha. Kunis wareegama ulfaataa gaafata malee, mirkanaa’uun isaa hin oolu. Injifannoon xumuraa kan uummata Oromoo akka ta’u shakkiin tokko hin jiru. Galatoomaa! Abdii Boruu: aboruu@gmail.com