Rakkoon Gargaarsas Tigraay Keessaa Hammaataa Jira: Angawaa Tokk. Mootummootaa

Kan wal waraansii keessatti gaggeeffamee bulchiinsa naannoo Tigraay keessa rakkoon gargaarsa dhala namaa hamaan jiru daran gad deemaa kan jiru ta’u aangawaan gargaarsa dhala namaa kan Tokkummaa mootummoota Maark Laawkok Kamiisa kaleessaa akeekkachiisanii jiru. Kana malees waraannii Ertraa ba’uun isaa mallattoon agarsiisuu lafa hin jirreetti, humnaan gudeeddiin tooftaan gaggeeffamu akka jiru gabaafamuu fi hokkara saalaa irra jireessaan dhiiroota yuniifoormii waraanaa uuffataniin gaggeeffamu akka jiru ibsan. Angawaan kun Kamiisa kaleessaa golli naga eegumsaa kan Tokkummaa Mootummootaa walgahii cufataan gaggeesse irratti akka ibsanti uummata Tigraay Miliyoona 6 tti dhiyaatu keessaa kanneen Miliyoona 4.5 ta’an gargaarsa dhala namaa akka barbaadan Tokkummaan mootummootaa beeka jedhanii mootummaan akka tilmaameetti uummanni kun 100 keessaa harka 91 hatattamaan nyaata barbaada jedha. Waajirri koo gara jalqaba torban kanaatti gabaasa isa ka jalqabaa argateen namoonni jireenya ofii irraa buqqa’an 4 beelaan du’u, akkasumas Kamiisa kaleessaa ganama immo namoonni 150ni konyaa Olfaa kan Maqalee irraa Kibbatti argamtu keessatti beelaan dhumuu isaanii dhageenye. Kun nu hunda keenyaaf akeekkachiisa ta’u qaba kan jedhan Laawkook, tarkaanfiin barbaachiisu hin fudhatamu taanaan waan gara fuula duraatti nu eeguu agrsiisa.Beeleessuu akka meeshaa waraanaatti gargaaramuun seera cabsuu dha jechuu isaanii Assosheetid press gabaasee jira.


Loltoonni Eertraa Haleellaa Tigraay Keessatti Raawwataniin Lubbuu Galaafatan: Amnestii Internaashinaal

Ebla 12 loltoonni Eertraa walakkeessa magaalaa Adwaa keessatti haleellaa hin eeegamne raawwachuun yoo xiqqaate namoota 3 ajjeesanii kanneen 19 ta’an irraan miidhaa ga’uu Amnestii Internaashinaal mirkaneessuu kan danda’u ta’uu beeksise. Kanneen ijaan argan Amnestii Internaashinaaliif akka himanitti loltoonni Eertraa magaalattii naannoo Tigraay kana keessa darbaa utuu jiranii uummata daandii naannoo buufata Atoobisii tura irratti akka tasaa dhukaasuu jalqaban jedhan. Haleellaa seeraan alaa ammas siiviolota Tigraay keessaa irratti loltoonni Eertraa raawwataniin namoonni sadii ennaa du’an, yoo xiqqaat 19 immoo hospitaala keessatti yaalamaa jiru. Beekaa siivilota irratti haleellaa raawwachuun seera sadarkaa addunyaan dhorkaa dha, kanaaf dhaabachuu qaba jedhu Amnestii Internaashinaalitti itti aantuun daayiriktera naannoo gaanfa Afriikaa, Afriikaa bahaa fi Great Lakes Saaraa Jaaksen. Balaa ammaa fi ka biroo akkasumas yakka waraanaa fi tarii immoo yakka farra namoomaa walitti bu’iinsa Tigraay keessa jiruun raawwatamaa jiru sadarkaa addunyaatti akka qoratamu gaafanna jedhan. Ministeerri odeeffannoo Eertraa Yemane Gebremeskel, loltoonni Eertraa Tigraay keessa jiraachuu fi dhiisuu isaanii utuu hin tuqin, loltoonni Eertraa siiviloota hin ajjeesan jechuun haalan. kurnawwan darbaniif lola yeroo dheeraaf irrra deddeebi’uun Itiyopiyaa waliin ture keessatti maal na dhibdee dhaan loltoota Eertraatiin ajjeechaan siivilota irratti hin raawwanne jechuu dhaan ergaa barreeffamaan Rooyitersiif erganiin beeksisaniiru.


Mariin Dhimma Laga Abbayyaa Marsaa Ka Biroof Ammas Hin Milkaa’iin Hafe

Mootummaan Masrii gamtaa Afriikaas ta’e lammiiwwan Afriikaaf kabajaas ta’e amantaa akka irraa hin qabaanne ministriin dhimma alaa fi ambaasaadderoota Afriikaaf beeksisuun isaa ibsamee jira. Dhimma laga Afriikaa dhimma Arabaa gochuun illee waan hin taanee dha jechuu dhaan dubbi himaan ministrichaa beeksisanii jiran. Hidha laga Abbayyaa ilaalchisee ripaablikii dimoktaatawaa koongoo keessatti kan geggeessame mariin biyyoota sadanii bu’aa utuu hin argamsiisiin xumuramuuf sababaan, biyyoota gara gadii lafa lagi sun itti yaa’u irra jiran ta’uu, ministeroonni dhimma alaa kan humna ibsaa fi bishaanii Itiyoopiyaa Finfinneetti kan argaman ambaasaadderoota biyyootii Afriikaaf ibsuu isaanii dubbi himaan ministrii dhimma alaa ambaasaadder Diinaa Muftii dubbatanii jiran. Dubbi himaan kun akka jedhanitti Itiyoopiyaan gara Kinshaasaatti kan imalteef hidha laga Abbayyaa ilaalchisee marii biyyoonni sadan geggeessan tokkummaa hafruura Afriikaan rakkoo Afriikaa Afriikaa dhumaan hiikuun ni danda’ama abdii jedhuun ture. Haa ta’u malee qaama ka biroo dhaan dhimma Afriikaa kana Afriikaa keessaa baasuuf, jiddu seeninsi Afriikaas akka hin milkoofne dhiibbaa kan godhe ture jechuun ambaasaadder Diinaan hubachiisaniiru. Ambaasaadderichi kallattii dhaan maqaa dha’uu baatanis, ibsa kennanii irraa kanaaf adda durummaan kan itti gaafatamu mootummaa Masrii ta’uu tilmaamuun ni danda’ama.


Benishaangul Gumuz fi Gaambeellaatti Weera Koovid 19 Ittisuuf Akka Hojjetamaa Jiru Himame

Naannolee Benishaangul Gumuziifi Gaambeellaatti, weerara Kooviid-19 ittisuuf jecha hojii hubannoo kennuu fi to’annoo hojjataa jirra jechuun beeksisan, Biiroleen Fayyaa Naannolee kunneen. Kooviid-19’n qabamanii, amma garuu fayyuu isaanii jiraataan magaalaa Asoosaa dubbatan tokko, “namootan beeku sababaa Kooviid-19 du’aan of biraa dhabeera” erga jedhanii booda, “hawaasni haguuggii afaaniifi funyaanii godhachuun, Kooviid-19 babal’achaa jirurraa of eeggachuu qaba” jechuun ergaa dabarsan. No media source currently available


Kafaa, Shakkaa, Daawroo, Beenchi Shakkoo, Omoo Lixaa fi Aanaalee Addaa Kontaa Waxabajji Dhufu Filannoo Hiree Murteeffannaa Geggeessan

Murtiin hiree murteeffannaa naannoo ta’uu kan godinaalee shan kibba gama dhiyaa Itiyoopiyaatti argaman shanii fi kan aanaa addaa tokko filannoo biyyoolessaa ja’affaa waliin guyyaa tokko akka ta’u murteessuun isaa uummata sagalee kennutti burjaajii hin uumu jechuu dhaan boordiin filannoo beeksisee jira. No media source currently available Hojii hiree murteeffannaa uummataa kanas raawwachiisuuf qarshiin miliyoonni 7 ol qophaa’uun illee beekameera jedha gabaasi Yoatan Zebdwoos Hawaasaarra erge. Gorsituun dhimmootii kominikeeshinii boordii filannoo Itiyoopiyaa Sooliyaanaa Shimellis, hireen murteeffannaa naannoon hundeeffamuu kan kibba gama dhiyaa Itiyoopiyaa fi filannoon biyyoolessaa wal faana geggeessamuun uummata sagalee kennutti burjaajii hin uumu jedhan. Uummati sagalee kennu amma iyyuu taanaan Finfinnee fi Dirre Dhawaa irraan kan hafe akka karoora keenyaatti mana maree bakka bu’ota uummataaf mana maree naannoof filannoo lama geggeessu. Kanaaf gaaffii tokko iyyuu hin qabu. Filannoo mana maree bakka bu’otaa fi mana maree naannoof geggeessamu irratti waraqaa sagalee itti kennan itti dabalaa tokko kennuu dha. Waraqaa sagalee kennan sana irratti uummati sagalee kennu mallattoo isaanii kaa’u. filannoo isaanii idilee ka biroo illee ni geggeesseu. Kanaaf waraqaa filannoo tokko dabalamuu isaa malee dhimma wal xaxaa ka biroo hin qabu. Ennaa filannoo hiree murteeffannaa Sidaamaa irraa muuxannoo argatan caamsaa 28 bara 2013 filannoo geggeessamuuf akka fakkeenya gaariitti gargaaramna jedhan. Itiyoopiyaa kibba lixaatti naannoo tokko hundeessuf filannoon hiree murteeffannaa bakki itti geggeessamu, Kafaa, Shakkaa, Daawroo, Beenchi Shakkoo, Omoo Lixaa fi aanaalee addaa kontaa ti .


Yeroo Tokkotti Dhimma Lamaaf Sagalee Kennuun Rakkoo Mitii: Bordii Filannoo

Itiyoophiyaa Kibba Dhiyaa keessatti kan argaman goodinaaleen 5 fi aanaan addaa tokko bulchiinsa naannoo ta’uuf gaaffiin dhiyeessan irratti uumatnii gaafuuma filannoo guutuu biyyaa sana sagalee irratti kennuu kan danda’uu ta’u bordiin filannoo Itiyoophiyaa beeksisee jira. Gorsituun dhiimmootii komunikeeshinii bordii filannoo Aaddee Soliyaanaa Shiimallis akka jedhanti uummanni bulchiinsa naannoo ta’uuf sagalee kennuun akkasumas filannoo guutuu biyyaa isa 6ffaaf sagalee kennuun lachuu gaafuuma tokko gaggeessun waan wal danquu hin qabu. Godiinaalee gaaffii bulchiinsa naannoo tokko ta’u dhiiyeessan kun Godiinoota Kafaa, Shakkaa, Daa’uroo, Beench Shakkoo, Omoo dhiyaa fi aanaa addaa Koontaa ta’u gabaafamee jira.


Waxabajjii Keessa Filannoo Lamatu Itiyoopiyaa Keessatti Geggeessamuuf Jira

Boordiin filannoo biyyoolessaa Itiyoopiyaa guyyaa filannoo biyyoolessaa geggeessu Waxabajjii 5 bara 2021 sagalee hiree ofii murteeffannaa kan uummatoota kibba gama dhiyaa geggeessuuf qophee barbaachisu xumuruu beeksisee jira. Dubbi himtuun boordii filannoo Sooliyaanaa Shimellis VOAf akka ibsanitti filannoo biyyoolessaa fi filannoo hiree murteefannaa guyyaa tokko geggeessuun akka namoonni hangi tokko sodaatan uummata sagalee kennu kan bitaa itti galchu miti jedhan. Baasii adeemsa jiruuf ba’u gad xiqqeessa jechuun dubbi himtuun kun ibsanii, boordiin filannoo adeemsa filannoo hiree murteeffannaaf qarshii miliyoona 7 ramade jedhan. Hireen murteeffannaa Sidaamaa baatii sadaasa bara 2021 kan geggeessame yoo ta’u boordicha qarshii miliyoona 70 baasise jedhan jechuun Yoonaattan Zebdwoos gabaaseera.


Gumiin Naannoo Hararii Murtii Boordii Filannoo Morme

Dhalattoonni Hararii kanneen naannoo sanaa ala jiran filannoo irratti akka hirmaatan kan mootummaan badhaadhinaa naannoo Hararii gaaffii dhiyeesse boordiin filannoo akka hin simanne murtii dabarse gumiin Hararii beeksisee jira. Kana dura filannoo biyyoolessaa geggeessaman shan keessatti naannoo filannoo addaa kan Jagol irratti hirmaataa kan turan hawaasi Hararii kanneen Dirree Dhawaa keessaas murtiin sun sirrii miti jedhan. Boordiin filannoo garuu murtii sana heera irratti hundaa’een murteesse jedhee jira. Afaan yaa’iin gumii biyyoolessaa Hararii obbo Muheddiin Ahimed ibsa gaazixeessotaaf kennaniin boordiin filannoo hawaasi dhalattoota Hararii kanneen naannoo Harariif sagalee kennan wiirtuu filannoo addaa fi waraqaa filannoo qopheessuu dhiisuuf murteessuun murtee seera cabse jedhan. Naannolee filannoo Hararii keessa kanneen jiran barcuma 36 kkeessaa 14 filuu fi filatamuuf dhalattoonni Hararii qofti akka irratti hirmaatan heerri eeyamu kan jiru ta’us, ittiin ka’umsi murtii sanaas mootummaa ce’umsaan kan murtaa’e ta’uu obbo Muheddiin Ahimed ibsaniiru. Kunis hawaasichi sab xiqqaalee ta’uuf dhalattoonni isaa hedduun naannoo sanaa ala jiraachuu isaanii tilmaama keessa galchuu dhaan jedhan. haa ta’u malee akka heera mootummaa Itiyoopiyaatti caasaa mootummaa naannoo tokkoo keessa kanneen jidra miseensonni mana maree, filatamuu kan qaban jiraattota naannoo sagalee kennan qofaa dhaan jechuu dhaan boordiin filannoo beeksisee, seerri murtii kana jijjiirsisuu danda’u heera biyyaa irratti hin argine jechuun ibsa baaseen baaksiseera jechuun Addis Chekol gabaaseera.


Ibsituu - Walitti Bu'iinsa Tigraay Keessaa

VOA-n akkaataa jalqaba walitti bu’iinsa naannoo Tigraay keessatti uummammee duubatti deeb’e sin yaadachisa.


Jaarmiyaa Gargaarsaa Misoomaa Kan Yunaayitid Isteetis USAID Gargaarsa Naannoo Tigraay Ilaalchisuun Ibsa Baase

Jaarmayaan gargaarsaa Yunaayitid Isteetis ( USAID) walitti bu’iinsa Tigraay keessaan kanneen miidhaman gargaaruuf hidhaa laastika jabaa 1500 qubsuma yeroofii namoota 82,000 ta’u qilleensa irraan buusuuf kan jiru ta’uu beeksise. Gargaarsi qilleensa irraan bu’u kun kuusaa USAID KAN Dubaay jiru irraa gara Itiyoopiyaatti egrgamuuf jira. Walitti bu’iinsi ku namoonni miliyoona tokko ta’an qe’ee ofii irraa akka baqatan kan dirqisiise yoo ta’u, hedduun isaanii yeroo ammaa ala ykn qubsuma namni waliti tuucha’e keessa bulaa jiran. USAIDn hafata irra rafan, uffata halkanii fi meeshaa mana keessaaf barbaachisu kan akka distii, saanii fi meeshaa nyaata itti bilcheeffatan kan dhiyeessu ta’uun beekameera. Meeshaaleen gargaarsaa kun kan USAIDn namoota walitti bu’iinsa Tigraay keessaan midhamaniif dhiyeessu keessaa ti. Erga rakkoon sun jalqabee qabee Yunaayitid Isteetis gargaarsa namoomaa nyaata, nyaata madaalamaa, kunuunsa fayyaa, qubuma, meeshaalee baraarsaa, bishaan dhugaatii qulqulluu fi sagantaalee kanneen akkaan rakkoof saxilamaniif oolu dabalatee doolaara $305 ta’u gumaachiteetti. Itti dabaluu dhaanis gareen deggersa yeroo balaa fi deebii kennu kan USAID, tattaaffii gargaarsa namoomaa mootummaa Yunaayitid Isteetis safffisuuf gamas ture. Qaamotiin martinuu gargaarsa namoomaaf daandiin akka saaqamu mirkaneeffachuu qabu. Haa ta’u malee gargaarsi qofti bu’uura rakkoo sanaa hin dhabamsiisu. Dararaa jiru hanqisuuf walitti bu’iinsi hatattamaan dhaabachuutu barbaachisa. Dubbiif wal barbaaduun, humnoonni Eertraa hatattamaa fi guutummaan gamasii akka ba’anii fi mootummaan Itiyoopiyaa humnootii naannoo Amaaraa Tigraayitti bobbaasuu dhaabuun tarkaanfii barbaachisu kan duraa ti. Rakkoon kun hammaataa akkuma deemeen Yunaayitid Isteetis, uummata gargaarsi akkaan brabaachisu dhaqqabuuf deggersa arjoomtota biraa ni simatti jedha ibsi dhaaba gargaarsaa Yunaayitid Isteetis USAIDn kennme.


Mirga Namoomaa Fi Filannoo

Seenaa filannoo Itiyoophiyaa keessatti rawwatamaa kan turan dhiittaan mirga namoomaa filannoo guutuummaa biyyaa isa 6ffaa irratti akka hin dabamnee gochuuf ykn hanqisuuf hojjataa kan jiru ta’u gamtaan jaarmayoota morga dhala namaa Itiyoophiyaa beeksisee jira. Yeroo filannootti hir’achuu qaamaa kaasee hanga lubbuun namaa darbuu akka danda’uu maluu kan tilmaamee gamtaan kun dhiittaa mirga namoomaa kan akkasii fi kanneen biro hambisuuf jecha yeroo ammaa Haawaasaa keessatti leenjii kennaa akka jiru beeksisee jira.


Bulchiinsi Naannoo Afaar fi Kan Somaalee Walii Galtee Tolfatan

Walitti bu’iinsa daagaa naannoo lameenii irraa dhaabuuf Prezidaantonni gama lameenii kan walii galena yoo ta’u kunis ministeerrii Nagaa walgahii gaggeesse irratti ture. Namoota nagaa ajjeefaman irratti qorannaan gaggeeffamee kanneen itti gaafatamoo ta’an seera duratti akka dhiyaatan kan walii galan yoo ta’u jimaata darbee kaasee naannoo daangaatti walitti bu’iins gaggeeffamaa tureen namoonn 100 ta;an ajjeefamanii jiran


USAID-n Tigraayiif Gargaarsa Maallaqaa Arjoome

Jaarmayaan misooma sadarkaa addunyaa kan Yunaaytid Istees (USAID) gargaarsa dhala namaa kenneen alatti Tigraay keessatti waan barbaachisuuf kan ooluu Doolaara Miliyoona tokkoo fi Miliyoona shantamii lamaa arjoomee jira. Jaarmayaan kun akka jedhutti uummanni Amerikaa rakkoo Tigraay mudateef isa ammaa kana dabalatee walii galaan Doolaara Miliyoona 300 fi Miliyoona shan kennuu isaa beeksisee jira.


Itiyoophiyaatti Abbootiin Amantii Talaalii Koovid 19 Fudhatan

Itiyoophiyaatti abboottin amantaa Kamisa, Ebla 8, talaalii Covid 19 fudhataniiru. Hawaasnis carraa talaalii kana fudhachuu yeroo argatu talaalamuu qaba jechuun hubachiisan, abbootiin amantaa kun. Ummatni biyyaattii Vayiraasii kana irraa cimee akka of eeggatus dhamaniiru. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Boordiin Filannoo Itiyoopiyaa Hanqinni Loogistikaa Yeroon Galmeessuu Filattootaa Boodatti Harkise Jedhe

Galmeessuun filattootaa kan filannoo marsaa ja’affaa biyyoolesaa kutaalee biyyattii tokko tokko keessatti hanga yoonaa kan hin jalqabamneef sababaa rakkoo loojistikaan ta’uu boordiin filannoo biyyoolessa Itiyoopiyaa beeksisee jira. Dubbi himtuun boordichaa Sooliyaanaa Shimellis VOAf akka ibsanitti, boordiin filannoo torbanneen lamaan itti aanan keessa haala jiru ilaaluu dhaan yeroo itti galmeessan dheeressuu mala jedhan. Akka yeroo filannoo boordii filannoo biyyoolessaa Itiyooiyaan lafa kaa’ameti, lammiiwan galmeeffaamuuf Bitootessa 25-Ebla 23tti yeroo qabu jedhameera.


Angawoonni Bulchiinsa Daangaa Afaar fi Somaalee Wal Himataa Jiran

Bulchiinsa Naannoo Afaar fi kan Bulchiinsa Naannoo Somaalee daangaa walii irratti siviiloota ajjeefaman kan ilaaleen wal himataa jiru. Mootummaan naannoo Somaalee kaleessa ibsa baaseen humnootiin addaa kan bulchiinsa naannoo Afaar daangaa ce’uun siviiloota 25 ajjeesan jechuun himate. Bulchiinsii naannoo Afaar gama isaan Raadiyoo Sagalee Amerikaaf akka ibseetti siviilonni 30 caalan humnootii addaa kan somaaleen ajjeefaman. Kunis walitti bu’iinsa daangaa lameenii giddutti ta’uun ibsamee jira.


Lammiwwan Itiyoophiyaa Hiriira Ba’anii Jiran

Miseensoota hawaasa Amaaraa dhibbaan lakka’aman kanneen Yuunaaytid Isteetes keessa jiraatan Kibxata Ebla 6 bara 2-21 waajiira Ministrii haajaa alaa fulleetti hiriiran. Qindeessitonni akka jedhanti Kaayyoon Hiriira kanaa miidhaalee gosa Amaaraa irratti kutaalee biyyattii adda addaa keessatti dhaqqabuuf sagalee ta’uuf ba’an.Mootummaan Itiyoopiyaa fi gareeleen mirga dhala namaa kan addunyaa haleellaa gosa Amaaraa irratti qiyyaafatu fi irra deddebi’uun gaggeeffamu ilaalcha itti hin laanne jedhu. Gareen mirga dhala namaaf falmu Amnestii Internaashinaal rakkoo jedhame kana irratti haala qubsaan hin gabaafne himatii jedhu sirrii miti jechuun Raadiyoo Sagalee Amerikaaf deebii kennee jira.


Haala Lammileen Ityoophiyaa ‘biyya Weerara COVID – 19 haaltu’ Taanzaaniyaa Keessa Jiranii

Lammileen Itiyoophiyaa Taanzaaniyaa keessa jiraatan weerarri Kooronaa vaayres biyyattii keessa jiru xiyyeeffannoo dhabuun akka isaan yaaddessu himu. Akka Lammileen Itiyoophiyaa Taanzaaniyaa jiraatan dubbatanitti ammas weerarri dhibee Vaayresii Kooronaa biyyattii keessatti xiyyeeffannoo hin qabu. Mootummaan biyyattiis weerarri kun jiraa jedhee waan hin amanneef nami dhuunfaan yoo eeggate male qajeelchi of eeggannoo labsamee jiru hin jiruu jedhu. No media source currently available Lammiin Itiyoophiyaa Taanzaaniyaa ganna 20’f jiraatan haala jiru yoo dubbatan, duraan dhibeen kun akka mullateen daangaan cufamee waanti martuu dhibee kana to’achuuf carraaqamaa ture jedhan. Achii mootummaan dhibeen kun weerara miti jennaan waanti martuu bakkatti deebiye. Lammileen biyya alaa as jiran garuu sana dhiisanii of eegagnnoo taasisaa turan. Ammayyuu haga dhiyeenya kanaatti namoota hedduutu dhibee kanaan du’aa jira garuu, namni kunneen ‘COVID 19’n du’an jedhamee hin himamu jechaan dubbatu. Jiraataan kun dabalanii lammilee Itiyoophiyaa Taanzaaniyaa jiran keessaa nami takka dhibee kanaan dhukkubsatee qorannoo dhibee Kooronaa vaayres gaafatus ogeeyyii fayyaan dhorkamuu dubbatanii, haga yoonaa garuu warra hojiif Taanzaaniyaa jiran lammilee Itiyoophiyaa keessaa nami du’e hin jiruu jedhan. Gama biraan gaaffiin an kaaseef waa’ee waraqaa qorannoo fayyaa imaltootaaf kennamuuti. Lammileen Itiyoophiyaa taanzaaniyaa jiran yoo gara biyyaa deeman waraqaan kun mootummaarraa akka kennamuufidha kan VOA’tti himan. Komiin lammileen Itiyoophiyaa kaasan kaan waa’ee hundeeffama hawaasa Itiyoophiyaa Taanzaaniyaa jiraniiti. Jiraattonni kunneen kanaan dura lammileen Itiyoophiyaa Taanzaaniyaa jiratan gumii hawaasaa mootummaa Taanzaaniyaa biratti galmeeffachuuf gaafatanis lafarra harkifamuu dubbatan. Ambaasaadder Yoonaas Yooseef, Taanzaaniyaatti Ambaasaaddera Itiyoophiyaati. Lammileen Itiyoophiyaa Taanzaaniyaa jiraatan lakkoofsaan diqqoo tahuu dubbatan. Kaan garuu warra seeraan ala godaanan ta’uu eeranii isaanis to’annaa poolisii jela kan jiranii fi mana hidhaa biyyattii bakka adda addaa keessa ka jiran tahuu himan. Yeroo weerarri vaayresii kooronaa mullate kanas hedduu godaantota kanaa warra dhibee hin qabne biyyatti deebisaa akka turan eeran. AMbaasaadder Yoonaas waan talaallii COVID – 19 gaafatamanii turan. Taanzaaniyaan haga yoonaa dhibee kana waan hin dhugeeffanneef lammileen Itiyoophiyaa achi jiran talaallii kana akkamitti akka argatan waanti beekamu jiraa gaaffii jedhuuf yoo deebii kennan, “Talaalliin walqabatee isaan ejjenoo mataasaanii qabu; haa tahu malee hawaasni haajaa alaa biyyoota hedduu as jiran gaaffii dhiyeeffataniiru, gaaffii kanas ministeera biyya alaa Taanzaaniyaaf dhiyeessanii deebii eegaa jiru, egaa eyyamamnaan nu qofaafii miti, hundaafi jechaadha” jedhan. Dabalaniis talaalliin kun seenuufis ulaagaa biyyattiin keessee qabdu jiraa sanaan ta’aa, garuu ejjennoo mootummaa biyyattiiratti hundoofnee waajjira ministeera alaa itiyoophiyaa waliin ta’uun akka itti lammileen keenya as jiran talaallii kana itti argatan soqna jechaadha, jechuun VOA’tti himaniiru. Dhumarrattis Ambaasaaddere Yoonaas dhimma duubatti harkifamuu hundeeffama hawaasa lammilee itiyoophiyaa Taanzaaniyaa, mootummaa taanzaaniyaa waliin dubbataa akka jiran himanii sunis furmaata akka argatu abdii qaban ifoomsan.


Magaalaan Dambi Dolloo Torban Lamaaf Tajaajila Ibsaa fi Bishaanii Malee jirti

Mootummaan Rakkoon Jiru Guyyoota Xiqqoo Keessatti Ni Furama Jedha Godina Qelem Wallaggaa magaalaan Dambi Dolloo fi naannoon ishee ibsaa fi bishaanni erga irraa dhaabbatee torban lama ta’uu jiraattonni naannoo akkasumas hojjettoonni tajaajila humna ibsaa fi bishaanii ka magaalatii beekisaniiru. Itti gaafatamaa humna ibsaa biyyoolessaa fi hoogganaan tajaajila ibsaa Oromiyaa obbo Getuu Geremuu illee rakkoo kana quba qabna, guyyoota muraasa keessatti furuuf yaalii goona jedhan. Jiraattonni magaalattii dhabamuu ibsaa irraan kan ka’e midhaan daaksifachuuf baadiyyaa keessatti kan argamu baabura midhaanii naafxaan hojjetu barbaaduuf hanga sa’aa sadii miillaan deemu. Bishaan illee laga naannoo jiru dhaqanii waraabbachuuf ganama barii sa’aatii kudhaniin toora qabachuuuf manaa ba’u. kaanis bishaan xarmusii highland tokko hanga qrshii 15tti bituun fayyadamu. No media source currently available


Loltoonni Ertiraa Tigiraay Keessaa Ba'aa Jiru:Itiyoophiyaa

Loltoonni Ertiraa bakka waraana Itiyoophiyaa waliin tahuun homnoota Adda Bilisummaa Uummata Tigraay yokaan HIWOT waraanaa turan Tigiraay keessaa bu’uu jaqaban – jedhu aangawoonni Itiyoophiyaa. Ministriin dantaa alaa Itiyoophiyaa ibsa sambata darbee waaree booda baaseen akka beeksiseetti waraanni Ertraa Tigraay keessaa ba’uu jalqabuu isaa fi waraanni Itiyoophiyaa bakka bu’uun eegumsa daangaa jalqabuu isaanii ibse.’Itiyoophiyaan wal waraansa Tigraay keessaa kan baatii Sadaasa darbee eegalamee akka dhaabduuf dhiibbaa jabaa jala jirti. Waraanni Ertraa meeqa akka Tigiraay keessaa ba’an ifa kan hin taane yoo ta’u kanneen Tigraay keessa jiraatan akka jedhanti looltoonni Ertraa ba’aa hin jiran. Hogganoonni naannoo Sanaa immo waraanni Ertraa yeroo tokko tokko Yunifoormii ykn uuffata waraana Itiyoophiyaa uffatu jedhu. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Ibsaan Magaalaa Maqalee Guyyoota Shaniif Adda Cituun Rakkoo Keessa Nu Buuse Jedhu Jiraattonni

Naannoo Tigraay keessaa tajaajilli ibsaa kamisa darbe addaan cite hanga har’aatti bakkatti kan hin deebine ta’uun ibsamee jira. Magaalaa Maqalee keessaa mana daabboo kan qaban obbo Abrahaa suma akka dubbatanitti guyyoota shanan darbe ibsaan waan adda citeef hojii isaaniitti gufuu ta’uu dubbatu. Ibsaan amma amma adda cituu dhaan suphuun battala utuu hin suphamin turuun mootummaan ta’e jedhee uummaticha miidhuuf kan raawwate jedhanii kan amanan ta’uu dubbatan. Rakkoo jiru battala furuu dhiisuu dhaan uummaticha dinagdee dhaan miidhuuf kan ta’e shira siyaasaa ti jedhan. jiraattonni magaalattii tajaajilli ibsaa waan hin jiraanneef bishaannis adda cite rakkoo keessa jirra jedhu. Mootummaanis uummataaf yaade uummatichaaf hatattamaan furmaata kennuu qaba jedhu. Daayirikterri kominikeeshinii tajaajila humna ibsaa Itiyoopiyaa obbo Moges Mekonnin dhimma kanaa gaafatamanii tajaajilli ibsaa maaliif akka adda cite waajjirri isaanii quba hin qabu jedhan. Hojjttoonnis bobba’anii rakkoo isaa qorataa jiru jedhan. Rakkoon jiru furamee tajaajilli ibsaa yoom akka itti fufu gaafatamanii, rakkoon jiru maal akka ta’e waan hin beekamin jiruuf yoom akka ta’e ibsuun rakkisaa dha jedhan. Ibsaan amma amma adda cituun shira siyaasaa ti jechuun kan jiraattonni himtan waan hiika qabu miti jedhan. Naannoo sanaa ibsaan kan inni baduuf daandiin ibsaa gurguddaan waan citeef jedhaniiru. Qaamni kana raawwate eenyuunuu haa ta’u Waaltaa keenya kasaarseera jedhan. hojii uummatichaa kan hawaasummaa isaa fi dinagdee isaa danqeera jedhan. miidhaa dhaqqabe duuba garuu kanatu jira jedhanii dubbachuun rakkisaa dha jedhan jechuu dhaan Mulugeta Atsbeha Meqelee irraa gabaaseera.


Mariin Dhimma Hidha Laga Abbayyaa Kinshaasaa Keessatti Eegale

Itiyoopiyaa, Sudaanii fi Masriin qindeessa gamtaa Afriikaatiin magaalaa galma mootummaa Ripaablikii dimoktaatawaa Koongoo, Kinshaasaa keessatti marii marsaa haaraa eegalaniiru. Dura taa’aa gamtaa Afriikaa kan yeroo ammaa prezidaantiin Ripaablikii dimoktaatawaa Koongoo Feliks-Antonii Tsisekedii marii gam sadanuu hoogganu. Prezidaantiin Masrii Abdul Fattaa El-Sisii torban darbe akeekkachiisa kennaniin, walii galteen gidduu isaaniitti utuu hin mallatteeffamin Itiyoopiyaan hidha sana yeroo lammataaf bishaaniin guutuu jalqabnaan naannoo sana keessatti eenyu iyyuu tilmaamuu kan hin dandeenye sabatiinsi uumamuu mala jedhan. Haa ta’u malee muummichi ministeeraa Itiyoopiyaa Abiy Ahimed biyyi isaanii walii galteen utuu irra hin ga’amin iyyuu bishaan sana guutuu kan itti fufutu ta’uu ishee ibsanii, sun ta’uu baannaan kasaaraan doolaara biliyoona tokko hojjettootaaf baafame dhaqqabuu mala jedhan.


‘Baqattoonni Hedduun Hargeessaa Qabamanii Gara Biyya Darbamaa jiru’ Bakka Bu’aa Hawaasaa

Baqattoonni Itiyoophiyaa Somaalilaand jiraatan poolisiin biyyattii isaan dararaa fi fedhiin ala gara biyyaatti isaan deebisaa akka jiru himan. Somaalilaand magaala Hargeessaa ganna hedduuf ka jiraatan baqattoonni dhalooteen Itiyoophiyaa, ji’a takkaa as poolisiin biyyattii darara nurraa gahaa jiraa jedhan. No media source currently available Baqattoonni kun poolisiin Hargeessaa warreen waraqaa eyyama jireenyaa qaban hedduu hidhaa akka jiru, kaan ammoo fedhii isaanii male gara biyyaatti darbaa jira jedhan. Obbo Imaanaa Hayluu bakka hawaasa baqattootaati. Isaanis rakkoon kun poolisoota Immigreeshiniin akka jalqabe, duraan guyyaa guyyaa akka nama qabaa turan amma garuu halkan halkanis manarra naanna’anii nama qabaa jiraachuu eeran. Obbo Imaanaan rakkoo qabnu kana warra dhimmi ilaallatutti himannee haga yoonaa deebii hin argannee jedhu. Baqattoonni Oromoo Somaalilaand jiraatanis maatiisaanii keessaa namootni hedduun hidhaman eessa akka jiran hin beeknu jedhu. Obbo Saaliim Mohaammed ganna 15 oliif magaalaa hargeessaa jiraataniiru. Isaanis torbeen dura ijoolleesaanii keessaa ijoollee jaha qabamanii jiru jedhan. Obbo Saalim ijoollee isaanii jahan keessaa shanan warri poolisiin to’ataman jedhan ijoollee shamarranii umriin ganna 19 gadi ta’uu himanii haga yoonaallee eessa buutee isaanii akka quba hin qabne himan. Aadde Zeeytunaa muummee haadha ijoollee sagaliiti. Achuma Somaalilaanditti dhalattee kan guddatte aadde Zeeytunaan poolisoonni hargeessaa abbaa warraashee obbo Musbahii Abdulkariim torbee darbe fuudhanii erga deemanii eessa akka geessan hin beekuu jetti. Baqattoonni, ammas qaama mootummaas tahe kan dhaabbata baqataatti himannee murtee dhabnee jedhu. UNHCR dameen Hargeeysaa garuu dhimmi kana akka quba qabu hime. Injookii Imwaangii bakka buutuun waajjira UHCR ka Hargeeysaa, dhiyeenya rakkoo baqattoonni himatan kun hammaataa dhufuu eertee, waan kana hambisuuf angawoota Immigreeshinii Somaalilaandi waliin mariyataa akka jiran raga bahan. Mss. Injookiin, poolisiin baqattoota galmee qaban akka hin hiineefis mootummaa beeksisaa jiraachuu eeran.


Dhimma Tigiraay Irratti Ibsa Awustiraaliyaa

Awustiraaliyaan walitti-bu’insa Tigiraay keessaa irratti Koomishinarri Ol’aanaa Mirga Namoomaa, ka Tokkummaa Mootummootaa fi Koomishinni Mirga Namoonaa Itiyoophiyaa akka gamtaan qorannaa geggeessan ka waajirri Koomishinaricha Tokkummaa Mootummootaa labse ka simattu tahuu beeksiste. Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Abiyyi Ahimad, akka loltoonni Ertiraa daangaa Itiyoophiyaa keessaa bahan gaafa Bitootessa 26,2021 labsuun isaaniis tarkaanfii qajeelaa ka biraa akka tahe ka dubbatte, Awustiraaliyaan, akka mootummaan Itiyoophiyaa kanneen yakka raaw’atan mara akka itti gaafataman taasisuu fi hookkara naannoo sana keessatti geggeessamu dhaabsisu dhiibbaa gochuu kan itti fuftu tahuu hubachiistee jirti. Austraaliyaan dhiittaalee mirga namoomaa Tigiraay keessaa gabaasaman, kanneen akka hookkara humnaan gudeeddii fi saala irratti hundaa’ee harka lafa jalaan geggeeffamee ilaalchisee akka yaaddoo jabaa qabdu kan ibsite Awusraaliyaan, ka dhaabbatichi Tokkummaa Mootummootaa gaafa Bitootessa 22 gochaalee hookkaraa saala irratti hundaa’ee geggeessame balaaleffatee fi kanneen yakka kana raaw’atan akka seeratti dhihaatan ka dhiibba godhu tahuu ibse ka cimsitee deggertu tahuu beeksisee jirti. Kanneen rakkinatti jiraniif ka gargaarsa tahu, Doolaara Miliyoona sadii karaa Sagantaa Nyaata Addunyaa ka Tokkummaa Mootummootaa kan arjoomtu tahuunis beekamee jira.


Bulchiinsi Naannoo Amaaraa Waldaaleen Siivikii Dhimma Filannoo Irratti Hojjetanii Hanqina Bajataa Qabaan Jedha

Bulchiinsa naannoo Amaaraatti waldaaleen siivikii dhimma filannoo wajjiin wal qabate irratti hojjetan, hanqina baajetaa irraa kan ka’e, hojiiwwan hojjechuun irra ture akka hojjechuu hin danda’iin dubbatu. Ulaagaa guutanii, Boordii Filannootiin filatamuu isaanii kanneen dubbatan – waldaaleen kun, hojiin isaanii filannoon geggeessamuu dura waa’ee filannoo hubannoo kennuu fi yeroo filannootti immoo taajjabdoota ta’anii socho’uuf akka ture dubbatan. Dhimma kana irratti Boordii Filannoo irraa deebii argachuuf, kaleessa irraa yaaltee, deebii argachuu dhabuu ishee – Aster Misgaanaaw, Baahir Daar irraa gabaastee jirti.


Koreen Filannoo Biyyaalessaa Hundeessamuun Ibsame

Gorsaan Tika-nagaa Biyyaalessaa, muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa – Obbo Gedduu Andaargaachew, kan nageenya filannoo walii-galaa Itiyoophiyaa eegu, Koreen Filannoo Biyyaalessaa hundeessamuu isaa beeksisanii jiran. Har’a waajira Muummicha-ministaraa Itiyoophiyaatti ibsa gaazzexeessotaaf kennaniin, Ministaroonni Mootummaa dhimmi isaa ilaallatu, Boordiin Filannoo Biyyaalessaa fi qaamonni dhimmicha keessaa qooda qaban kanneen biroon miseensota Koree Filannoo huneeffame kanaa tahuu dubbatan. Matakkalii fi Oromiyaa bakawwan tokko tokko irraa kan hafe, naannoolee hundatti wantoonni filannichaaf barbaachisan bobbaasamuu isaaniis ibsanii jiru – jechuun, Eskindir Firew Finfinnee irraa gabaasee jira.


Uummati Magaalaa Aksuum Ajjeechaa Loltoonni Eertraa Magaalattii Keessatti Raawwatan Jedhan Hojii Dhaabanii Mana Ooluun Mormii Isaanii Ibsan

Magaalaa Axum keessatti ajjeechaa namoota nagaa irratti raawwatame yaadachuuf jecha manaa ba’uu dhiisuu dhaan dheengadda mormiin geggeessamee jira. No media source currently available Dhiittaa mirga namaa naannoo sana keessatti raawwatame jedhame qorachuuf karoorfamuu isaas komiishinichi loogii irraa walaba miti jechuun mormanii jiran. Dhima kanaaf deebii akka kennu kan gaafatame komiishinni mirga namaa Itiyoopiyyaa gama isaan, hojii inni hojjetu walabaa fi amanamaa ta’uu qorannaalee kutaalee biyyattii adda addaa keessatti inni hojjetu ragaa dha kan jedhe tuquu dhaan Mulugeetaa Atsbehaa Meqelee irraa gabaaseera. Loltoonni Eertraa magaalaa Aksuum keessatti Sadaasa 19 baa 2013 namoota nagaa dhibbaan laka’aman irratti yakka ajjeechaa raawwa Amnesty International gabaaseera. San boodas Human Rights watch fi komiishinni mirga namaa Itiyoopiyaa qorannaa geggeessan ilaalchisee gabaasa baasaniiru. Ajjeechaan sun kan itti raawwatame baatii arfaffaa yaadachuuf dilbata darbe manneen namootaa keessatti sirni dungoo qabsiisuu geggeessamuu jiraattonni magaalattii ibsaniiru. Mikeelee G/Medin jiraataa magaalattii ti. waaltaaleen daldalaa magaalattii cufamanii ooluu dubbataniiru. Addunyaan akka nuu beeku barbaanna. Hacuucaa fi dararaan nu irra ga’e ammas nu irra ga’aa jiru akka beekamu barbaanna. Mana keenya taa’uuun yaadataa jirra. Mootummaan amma jiru immoo akka namaa fi akka lammiiwwan Itiyoopiyaatti nu ilaala taanaan, kun martinuu utuu nu irra ga’uu maaliif callise? Addunyaa fi kan bitaa itti gale hawaasi biyyattii yoo jiraate beeksisuuf jennee ti kan kana goone jedhan.


Itiyoophiyaan Dorgommii Waancaa Kubbaa Milaa Afrikaaf Ramaddii Ishee Irraa Dabartee Jirti

Gareen kubbaa milaa Itiyoophiyaa har'a Ayvoorikoost waliin kan taphatee yoo ta'u Taphachiisaa namnii turan akka tasaa dhukkubsatanii dirree irratti waan kufaniif gara Hospitaalaa geeffaman. Haga taphii giddutti addaan cituun Itiyoophiyaan 3 fi 1 durfamaa turte,Garu ramaddii biraa irraa Maadaagaaskaarii fi Niijeer taphatanii wal hin injiifatiin hafuun Itiyoophiyaan qabxii walii galaa qabduun ramaddii ishee irraa 2ffaa taatee darbuu dandeessee jirti.


Bosoonni Gubachuun Itti Fufee Jira

Bulchiinsa naannoo Amaaraa keessatti torban tokkotti Bosonnii Godiinaalee 3 keessatti ibiddaan gubachuu waajirri waa'ee Bosonaa fi beeleedaa kan naannoo snaa beeksisee jira. Ballaa Ibiddaa kanaan laftii Heektaara 1100 irra Bosonni jiru gubachuu fi miidhaan dhaqqabuun ibsamee jira.Ittiin ka'uumsii balaa kanaa qoratamaa akka jiru aangawoonni ibsanii jiran. Anaalee godiina Shawaa Kaabaa keessaa kan gubatee aanaa Menz Geeraa Midiir yoo ta'u iddoon biraa immo Walloo Kibbaa aanaa Dalaantaa ta'uun ibsamee jira. Paarkiin biyooleessaa kan gaarreen Kaabaa torban dabree balaan ibiddaa isa mudachuun ni yaadatama.


Yunaayitid Isteetisii fi Itiyoopiyaan Sagantaa Seeftii Neet Haaraa Labsan

Waggoota shanan itti aanan, PSNP waggaa waggaatti gargaarsa midhaan nyaataa fi maatiiwwan hiyyummaa keessaa baasuuf tajaajila kennuun uummata miliyoona sagal dhaqqabuuf jira. Ministeerri dhimma maallaqaa Ahimed Shidee fi ministeerri qonnaa obbo Umar Huseen sagantaa haaraa kana jalqabsiisaniiru. Finfinnee keessatti sirna geggeessame irratti USAID, baankii adduyaa, dhimma alaa Briteen, tokkummaa biyyoota wal ta’anii fi waajjira misoomaa, sagantaa nyaata addunyaa UNICEF, dhaaba gargaarsa Iirlaand, dhaabbata Nezerlaandsii argamaniiru.


Itiyoophiyaan Qajeelfama Koovid 19 Ittisuuf Baaste Akka Hojiirra Oolchitu Beeksiste

Bitootessa 20 bara 2013 irraa egalee, qajelfamni vaayrasii Koroonaa ittisuuf Fulbanaa 25 bara 2013 bahe akka hojii irraa oolu abbaan alangaa waliigalaa, ka federaalaa beeksisee jira. Qajeelfamni kun halaa nama dirqisiisuun hagguuggii afaanii fi fuunyaanii malee socho'uun dhorkaa ta'uu, fageenyaa fi qulqulinaa ofi egachuun kanneen qajeelfamicha keessatti eeraman keessa jiran. Akka qajeelfama sana keessa kaa’ametti taateewwaan hawasumaa kanneen akka Awalchaa, cidhaa,sagantalee gammachuu fi gaddaa waliin qodachuuf tasifamaani kam irrattiyyuu namni 50 oli akka hin hirmanee taasisamee jira. No media source currently available


Dhalattoonni Tigraay Kanneen Biyyootii Alaa Keessa Jiraatanii fi Deggertoonni Isaanii Washington DC fi New York Keessatti Hiriirga Geggeessan

Dhalattoonni Tigraayii fi diggertoonni isaanii hawaasa biyyootii alaa kanneen biroon kaleessa Washington DC keessatti har’a immoo magaalaa New York keessatti hiriira guddaa geggeessanii jiran. Kaayyoon Hiriira sanaas waraansa Tigraay keessaa mormuu, mootummaan Yunaayitid Isteetis haala Tigraay keessaa hubatee tarkaanfii inni fudhateef kallattii imaammataa inni kaa’eef deggersa dhageessisuuf jecha. Kanas hojii irra mala inni itti ooluu danda’u gaafachuuf ta’uu illee qindeessitoonni hiriira kanaa gaafatanii jiran.


Lolli Tigraay Keessaa Akka Dhaabatu Gaafachuuf Prezidaant Baayiden Mariif Bakka Bu’aa Erganis Muummichi Ministeeraa Abiy Fudhatama Dhabsiisan

Kan prezidaantiin Yunaayitid Isteetis Joo Baayiden Itiyoopiyaatti ergan seneterri Yunaayitid Isteetis, muummichi ministeeraa Abiy Ahimed naannoo Tigraay keessatti dhukaasi akka dhaabatu akka labsan gaafatanis gaaffiin isaanii fudhatama hin arganne. No media source currently available Seneter Kris Koons ibsa kamisa kaleessaa kennaniin “ani kan muummichi ministeerichaa fudhatama ka dhabsiisan lolli dhaabatee marii siyaasaa hatattamaan akka jalqabamuun gaafadhe” jedhan. Koons michuu prezidaant Baayiden itti dhiyoo yo ta’an, miseensa koree hariiroo alaa senetii ti. Yeroo gabaabaaf gaanfa Afriikaatti imalanii yoo deebi’an waraansa humna waraana ittisa biyyaa Itiyoopiyaa fi TPLF gidduutti baatii shan waan ta’uuf geggeessame akka dhaabatu gaafachuuf ture. Walitti bu’iinsa sanaan uummati kumaan lakaa’aman yoo dhuman kanneen miliyoona tokko ta’an qe’ee ofii irraa buqqa’e. Baqattoonni gara Sudaanitti dheessanii fi Itiyoopiyaa dhuma keessatti kanneen qe’ee ofii irraa godaanan kanneen biroon huccuu isaanii qofaa dudda irratti baadhatanii , miidhaan qaamaa kan irra ga’ee fi haala suukaneessaa keessa kan jirantu moor asana dhaqqaban. Dubartoonni hedduun gudeedamaniiru. Walitti bu’iinsi kun mirga namaa irratti kan fuuleffate imaammata aalaa irratti akka fuuleffatu qormaata bulchiinsa Baayiden jalqabaa ta’ee mul’ateera. Koonsi guyyoota lamaa oliif Abiy waliin sa’aatilee shaniif mari’ataniiru. Itti dabaluu dhaanis angawoota mootummaa gameeyyii, komiishinera ol aanaa komiishina mirga namaa Itiyoopiyaa fi dura taa’aa komiishina gamtaa Afriikaa, dhaabolii dhuunfaa, fi miseensota hawaasa diplomaasummaa waliin marii geggeessaniiru. Miseensota humnoota isa kmii iyyuu haa ta’an muummichi ministeeraa Itiyoopiyaa kanneen dhiittaa mirga namaa raawwatan akka itti gaafataman waadaa seenuu isaanii garuu sneterichi Amaarikaa simatanii jiran.


Kan Ijaan Bira Geenyee Arginee Isa Fakkii Saatalaayitiin Kaase Sana Mirkaneessa: Dhaaba Baqattootaa

Dhaabnii baqattootaa kan Tokkummaa Mootummootaa(UNHCR) erga baatii Sadaasa darbee kaasee yeroo duraaf mooraa baqattootaa Tigraay keeessa ture Hitsats fi Shimelbaa jedhaman daawwachuuf carraa argachuu isaa beeksisee jira. Dhaaba gargaarsa dhala namaa kan tokkummaa mootummootaa(OCHA) waliin akka argiineetti mooraan baqattootaa lameen guutuummaatti barbada'anii jiran. Laftii gargaarsii dhala namaa keessatti kuufamaa turees saamamee kaan immo kan manca'ee ta'u ibse. Baatii Amajjii dabree fakkii saatalaayitiin kaasee ture san ija keenyaan arginee mirkaneeffanne kan jedhu dhaabnii baqattootaa kun mooraa Hitsats keessatti godiinni A jedhamu fi waajirri jaarmayichaa akkasumas hojjatonni jaarmayichaa kutaan keessa buufataa turan gubamanii jiran. Nageenyii baqattoota Ertraa kanneen mooraa lameen keessaa dheessanii deemanii kan isa yaaddeessu ta;u ibsee mooraawwan lameen keessa baqattoota 20,000 ture jedha. Kanneen keessaa 7000 caalaan miliqaniiruu ykn aangawoonni Itiyoophiyaa gargaaranii gara mooraa baqataa kanneen biroo lameenti geessanii jiru jedhee 2000 lan ta'an immoo magaalaalee adda addaa irraa nu qunnamaa jiru jedha jaarmayaan baqattootaa kan Tokkommaa Mootummootaa.


Ertraan Waraana Ishee Daangaa Itiyoophiyaa Keessaa Baasuuf Tole Jette: M.M Abiyyi Ahmad

Wootummaan Ertraa looltoota isaa baasuuf tole jechuun isaa ibsamuus yoom akka ta'u garu hin ibsamne. Warraannii Ertraa yeroo gadhiisee ba'u garu Raayyaa Ittisa Biyyaa kan mootummaa Fedeeraala Itiyoophiyaatu bakka bu'uun daangaa eegsiisa jedhamee jira. Yunaaytid Isteetsiin dabalatee mootummonni adda addaa akkasumas jaarmayoonni addunyaa waraanni Ertraa akka ba'uuf gaafataa turuun ni yaadatama. Kamiisa kaleessaa waaree booda daawwannaa hojii guyyaa lamaaf Asmaaraa kan seenan mummichi minsteera Itiyoophiyaa Abiyyi Ahmad imaltuu isaanii xumuruun Jimaata har'a ganaman gara biyya ofitti deebi'an. Angawoonni lamee dhimmootii walta'iinsa biyyoota lameen gidduu fi karoora misoomaa tarsiimoo qabeessa ta'e kan walii irratti dubbachuun ibsamee jira. Baatilee darban shan keessatti dullii waraanaa Addi Bilisummaa Uummata Tigraayiin labsamee fi haaleellaa hin eegamiin sana hordofee dhufe achiis maqa balleessiin jiru deemsa walii kan biyyoota lameenii kan jajjabeessuu fi muxannoon kan irraa argame garu danqaa yeroo ta'u hogganoonni lameen dubbachuu isaanii ministeerri beeksisaa kan Ertraa ibsee jira. Mariin hogganoota lameenii ku Finfinnee keessatti kan itti fufuu ta'uun ibsamee jira.


Wiirtuuleen Filannoo Soddommni Naannoo Affaaritti Darbuu Nan Morma Jedhe Naannoon Somaalee

Mootummaan naannoo somaalee boordiin filannoo wiirtulee filanoo 30 gara naannoo Affaaritti dabarsuu isaa mormee jira. Boordiin filannoo kaartaa filannoo baatii Bitootessaa keessa ennaa beeksisu wiirtuleen filannoo 30 naannoo somaaleef kennamanii turan. Boordichi irra deddeebi’uu dhaan kaartaan filannoo sun daangaa bulchiinsaa hin mul’isu jechaa ture. Haa ta’u malee naannoon Somaalee xalayaa prezidaantiin naannoo sanaa Musxefee Mehammed irratti mallatteessaniin yoo boordichi irra deebi’uun hin xiinxalu ta’e filannoo keessaan ba’a jechuun dhaadatee jira jechuun Addis Chekol gabaaseera.


Waajjirri Komiishinera Mirga Namaa Kan Tokkummaa Mootummootaa fi Komiishini Mrga Namaa Itiyoopiyaa Waliin Ta’uun Ibsa Kennan

Waajjirri komiishinera mirga namaa kan tokkummaa motummotaa fi komiishinni mirga namaa tiyoopiyaa, walitti bu’iinsa Tigraay keessaa irratti dhiittaa mirga namaa fi dararaa qaamotii maraan raawwatame jedhame ilaalchisee adeemsa itti gaafatamamummaa amanataa qabu irratti waliin ta’uun qorannaa geggeessuuf walii galanii jiran. Komiishinni mirga namaa Itiyoopiyaa fi waajjirri komishinera mirga namaa kan tokkummaa mootummootaa erga walitti bu’iinsi sun Sadaasa 4 bara 2020 jalqabee as haala mirga namaa itti dhiyeenyaan hordofaa jiran. Jaarmoliin lamaan gabaasaalee dhiittaa mirga namaa hamaa fi dararaa akkasumas dhiibbaa walitti bu’iinsi sun uummata irraan ga’e ilaalchisee yaaddoo qabaachuu isaanii ibsanii jiran. Walitti bu’iinsa sana keessatti kan hirmaatan qaamotii hedduu fi dhiittaan mirga namaa raawwatame hamaa ta’uun qorannaa qabatamaa fi walabaa kan hatattamaa barbaada. Qorannaa waliin ta’uun geggeessamu keessatti walii galteen taasisame mirga namaa eegsisuu akkasumas seera mirga namaa kan sadarkaa adduyaa fi dhiittaa seera mirga namaa kan addunyaa ilaalchisee itti gaafatamni akka jiraatu kaayyoo waliinii irratti hundaa’uu dhaan jaarmolii lamaan gidduutti michummaa uumamee fi ba’ii hirmaannaa taasisamee ti. Walitti bu’iinsa Tigraay keessatti qaamni martinuu dhiittaa mirga namaa raawwatanif qorannaan dhaabolii kanaan akka geggeessamu eeyamameera. Qoratoonni hanga danda’ame hatattamaan baatilee sadii jalabaaf bobbaafamuuf jiru.


Dubartoonni Tigraay Loltoota Eertraa fi Itiyoopiyaan Humnaan Gudeedamuu Dubbatu

Tigraay keessatti dubartoonnii fi durboonni haeellaan humnaan gudeeddii irratti raawwatamuu dubbatan kanneen 580 ol ta’an miidhaa qaamaa fi sammuuf kan saaxilaman ta’uu VOAf ibsaniiru. Gargaarsa argachuuf gara waaltaalee eegumsa fayyaa addaa addaa dhaqan miidhamtoonni kun umuriin isaanii waggaa saddeetii hanga sagaltamaa akka ga’u ragaan waajjira dhimma dubartootaa irraa argame tuqee jira. Haleellaa irratti raawwatameen dhibee kan akka HIV fi dhukkuboota dadarban ka biroos kan saaxilaman, miidhaan qaamaa kan irra ga’ee fi ulfa of irraa baasuuf kan dirqaman jiraachuun ibsamee jira. No media source currently available


Aksum Keessatti Sarbinsi Mirga Namoomaa Cimaan Raawwatameera: Koomishinii Mirga Namoomaa Itiyoophiyaa

Koomishiniin Mirga Namoomaa Itiyoophiyaa, sarbinsi mirga namoomaa cimaan magaalaa Aksum, kan naannoo Tigiraay keessatti namoota siivilii yokaan hidhannoo hin qabne irratti raaw’atamee jira, jechuudhaan akka qorannaan walii-galaa irratti geggeessamu gaafatee jira. Koomishinichi gabaasaa sadarkaa duraa har’a baaseen, “Guyyoota lama gabaasichi irratti hundaa’uun qopheessame Sadaasa 28 fi 29, bara 2020 keessatti namoonni hidhannoo hin qabne yokaan siiviloonni dhibba tokkoo ol loltoota Ertiraatiin ajjeesaman,” jedha. Gabaasaan sadarkaa duraa, Koomishinni Mirga Namoomaa Itiyoophiyaa baase kun, “Miidhaan mirga dhala-namaa humnoota Ertiraatiin bal’inaan geggeessame kun akka yakka idileetti kan ilaalamu miti. Akka cabinsa seerawwanii fi qajeelfamoota mirga namoomaa sadarkaa addunyaa dhimmi isaa ilaallatutti ilaalalama,” jedhee jira – jechuudhaan, Yonaataan Zebdiwoos gabaasee jira.


Diplomaatichi Itiyoopiyaa Waraansa Tigraay Keessaa Ilaalchisuun Mariin Araaraa Akka Geggeessamu Gaafatan

Tigraay keessatti kan raawwataman gocha gara jabinaa irraan kan ka’e Ameerikaa keessaa hojii isaanii kan gad dhiisani diplomatiin Itiyoopiyaa mootummaa fi kanneen barbaadamaa jiran hoogganoota naannoo sanaa ka duraanii gidduutti mariin araaraa akka geggeessamu gaafataniiru. Birhaanee Kidaanemaariyaam Washington DCtti kan argamu embasii Itiyoopiyaatti itti aanaa itti gaafatamaa ergama biyyattii kan ta’an hanga baatii bitootessaa jalqaba irratti tajaajilaa turan. Kamisa ganama Associated press waliin gaaffii fi deebii geggeessaniin waraansi yeroo dheeraaf Tigraay keessatti geggeessamu uummata naannoo sanaa miliyoona 6 ta’u dhabamsiisaa jira jechuun akeekkachiisan. Marii araaraaf dursa kennuutu nu irra jira jechuu dhaan walii galtee araaraa male, nagaan bu’uu hin danda’u jechuu dhaan furmaati tokkichi kana jedhan. Erga waraanssi baatii Sadaasaa eegalee qabee ummanni 60,00 hamma 70,000 ta’u du’eera jedhamee amanama jechuu dhaan odeeffannoo madden Itiyoopiyaa keessaa walitti qabame jedhan tuqanii jiran. Kanneen miidhaan irra ga’e irra hedduun siifilota keessumaa dargaggoota jedhaniiru. Angawoonni Itiyoopiyaa waraansa Tigraay keessaan namni meeqa akka du’e hin ibsin jiru. Kidaanemaariyaam akka jehanitti loltoonni Tigraay of irraa ittisuuf fooya’ina argamsiisaa jiru jedhanii baankilee qabee hanga waldoolii fi msjiidotaatti waan saamame mara ibsuu dhaan ilmi namaa itti gargaarama kan jedhame martinuu manca’eera jechuu dhaan waan ibsuuf suukanneessaa ta’etu raawwatame jedhan. Kidanemaariyaam naannoo Tigraay irraa yoo ta’an, garuu haala uumame waraaa fixiiinsa sanyii jedhee murteessuuf bakki ani irraa dhufe dhiibbaa na irra hin keenye. Kana murteessuuf Tigree ta’uun na irra hin jiru jechuu dhaan haala suukaneessaa fi waraansa balaafamaa akkasii ilaaluuf obsa hin qabu jedhan. Mootummaan Itiyooopiyaa beekaa siivilota irratti hin fuullffatamne jechuun cimsee haalee jira.


Loltoonni Ertiraa Tigiraay, Aanaa Iroob Keessatti Ajjeechaa fi Saaminsa Raaw’atan Jedhame

Looltoonni Ertraa bulchiinsa naannoo Tigraay anaa Iroob keessatti namoota nagaa jiraatan 63 ajjeesanii manneen jireenyaa 58 gubuu isaanii Jaarmayaan mirga uummata Iroobiif dhabachuu isaa dubbatu ibsee jira. Jiraattoota keessaas, kannen ijaan argiinee jedhan dubbatanii jiru. Gabaasaa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Miidhaalee Tigraay Keessatti Dhaqqaban Tokkkummaan Mootummootaa fi Koomishiniin Mirga Namoomaa Itiyoophiyaa Gamtaan Qorachuuf Walii Galan

Hooggantuun Mirga Namoomaa ka Tokkummaa Mootummootaa, Misheel Baachileet, Tigiraay gama Kaabaa, ka tarii yakki waraanaa keessatti raaw’atamee jira, jedhan keessatti akka qorannaan walitti-dhufeenyaan yokaan Gamtaan geggeessamu gaaffii gama Itiyoophiyaan dhihaatetti kan waliigalan tahuu dubbatanii jiran. Tokkkummaan Mootummootaa waa’ee ajjeechaa fi miidhaalee Tigiraay keessatti geggeessamee yaaddoo qabaachuu isaa kan ibse yoo tahu, Ministarri Dhimma-alaa Yunaayitid Isteetis, Antonii Bilinken immoo gochaan Tigiraay keessatti raa’ate sun akka haleellaa fixinsa gosaatti ibsanii turan. Moaotummaan Itiyoophiyaa gama kaaniin, dubbii Bilinken sana hin fudhanne. Kan Mootummaa Itityoophiyaatiin bulfamu, Koomishiniin Mirga namoomaa Itiyoophiyaa akka miidhaalee Tigiraay keessaa sana irratti qorannaan walitti-dhufeenyaan geggeessamu gaaffii dhiheesseef, Waajirri Koomishina Mirga Namoomaa ka Tokkummaa Mootummootaa akka deebii qajeelaa yokaan waliigaltee kenneef Dubbi-himaan Koomishinichaa, Joonaataan Faawuler kaleessa dubbatanii jiran. "Waajirri Mirga Namoomaa ka Tokkummaa Mootummootaa fi Koomishinni Mirga Namoomaa Itiyoophiyaa amma gamtaadhaan karoora qorannaa sanaa baasaa jira. Qorannicha sana dafanii geggeessuuf qabeenyaa barbaachisuu fi qajeelfama ittiin qorannichi geggeessamu qopheessuu faa of keessaa qaba, karoorichi,” jedhan – Faawuler. Himannaa dhiittaa mirga namoomaa, jedhame sana irratti akka qorannaan geggessamu ogeeyyii sadarkaa Addunyaa waliin hojjechuuf qophii tahuu isaa, Ministiriin Dhimma alaa Itiyoophiyaa Sanbata dabre dubbatee ture.


Manni Murtii Mohammad Deeksisoo fi Kanneen Waliin Hidhaman Akka Gad-lakkisaman Murtesse

Mahaammad Deksiisoo, Doktor Wandimmuu Laggasa fi Barsiisaa Mulugetaa Shitee Manni murtii Aanaa magaalaa Jimmaa akka hidhaadhaa hiikaman murteesse. Namoonni kunneen wabii ofiif ta'anii amanamtummaan akka gadi lakkiffaman manni murtii bitootessa 7 bara 2013 kan ajaja kenne. Akka Abukaatoon namoota kanneenii Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himanitti manni murtii beellama dabalataa qorataan poolisii gaafate kuffisuun ture kan akka hiikamaniif ajaja kenne. Haa ta’uu malee, namootni kunneen hanga yoonaa akka hin hiikamne, jedhu abukaatoon isaanii kun. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Bulchiinsa Naannoo Somaalee Keessatti Caamnii Mudatee Jira

Anaalee bulchiinsii naannoo Somaalee qabu 93 keessaa 44 caama hamaan miidhamuu koomiishiinarri koomishinii hoggansa hojii yaaddoo balaa Dr. Abduraahman Sheek Bihiil ibsanii jiru. Robnii dhabamuu hordofee caamnii dhufuu isaa fi kan horsiisee bulaan itti hedduumaatu waan ta'eef gara bolla bishaanii ammaan dura qotamanitti qajeeluuf dirqamuun ibsamee jira. Konkolaataa Bottee ammaan dura bitaman looniif bishaan dhiyeessaa kan jiran ta'uus ga'aa akka hin ta'iin akkasumas hanqiinni bishaanii kun godinaalee kanneen biroo keessattis akka jiru ibsamee jira. Gama kaaniin weerarrii Hwwaanisaa ammaan dura mudatee, marga dheedichaa irratti rakkoo uumuu isaa qaamonni gargaarsa kennan akka jiran ibsamee jira. Mootummaa Federaalaa qofa otoo hin taanee bulchiinsii naannoolee adda addaa gargaarsa akka gumaachan ni eegama jechuun Addis Chekool gabaasee jira.


Itiyoophiyaatti Lakkoobsi Namoota Vayirasii Koranaan Du'anii Dhibbantaa 20n Dabale

Itoophiyaatti lakkoofsi namoota vaayirasii koronaatiin du'aa jiran guyyoota kurnan darbanitti dhibbantaa 20 dabaluu ministeerri fayyaa beeksisee jira. Namoonni vaayiraasii kanaan qabamanis guyyoota 10 qofa keessatti 12,000 ol ta'uu ibse, ministarichi. Gama birattin talaalliin COVID-19 kennamaa jiru itti fufera.Talallin Astiraazeniika jedhamu kan Itoophiyaan tibbanaa oggeyyi fayyaaf kennaa jirtu biyyootni Addunyaa hedduun dhiiga kantarsa jechuun kennuu dhaaban, odeeffannoo jedhu wal-qabatee ebbaa dubbatan, rakkoo yoo qabaate ni hordofna, jedhan, Ministarittiin Fayyaa, Doktor Liyaa Taaddasa. No media source currently available


Korri Maqaa ABOtiin Gidduu Kana Finfinnee Keessatti Geggeessame Kan Seeraa Alaati, Jedha Paartichi

ABO'n bitooteessa 4 bara 2013 korri sabaa garee Obbo Araarsoo Biqilaatiin hoogganamuun gaggeeffame beekamtii dhaabbichaatiinn ala, jechuun beeksiseera. Walga’icha kan gaggeesse gareen obbo Araarsoo Biqilaan durfamu ammoo kara kana gaggeessun keenya sirrii dha jechuun ibseera. Dhimma kana irratti Koomishina Poolsii Finfinnee irraa ibsa dabalataa argannee jirraa. Boordii filannoo biyyoolessaa irraa ibsa argachuuf carraaqqiin goone immoo har'aaf hin milkoofne. No media source currently available


Itiyoophiyaan Talaalii Kovid 19 Kennuu Jalqabde

Itiyoophiyaan talaallii Covid 19 kennaa jirti.Talaallii kana Sanbata darbe Bitootessa 4 bara 2013 akka biyyaatti ogeeyyii fayyaatiif kennuudhaan ture Ministeerri Fayyaa Itoophiyaa kan jalqabsiise. Naannoleen hundii fi bulchiinsi magaalota lammeen bifa wal fakkaatuun talaallii kana kennuu eegaluu isaanii Deetaan Ministira Fayyaa Dr.Darajee Dhugumaa ibsaniiru. No media source currently available


Gareen Dooktors Wiizawut Boordersi Keellaaleen Eegumsa Fayyaa Tigraay Saamamuu Mirkaneesse

Keellaaleen eegumsa fayyaa naannoo Tigraay, saamamaniiru, caccabaniiu, beekaa haleellaan irratti raawwachuu isaa gareen doktoronni daangaan hin uggurre, Dooktors Wiizawut Boordersi beeksisee jira. Gareen gargaarsa namoomaa kun har’a akka gabaasetti walakkeessa baaii Muddee hanga jalqaba baatii Bitootessaatti qorannaa geggeessameen keellaalee eegumsa fayyaa 106 keessaa dhibba irraa harki 70 kan saamaman yoo ta’u kanneen dhibba irraa harka 30 ta’an immoo miidhaan irra ga’ee jira. yeroo ammaa dhibba irraa hara 13 qofti hojii irra kan jiru ta’uu illee gareen kun gabaasee jira. Uummata Tigraay kanneen miliyoona 6 ta’aniif hedduu yaaddessaa ta’uu qorannaan kun ibsee jira. humnoonni mootummaa fi michoonni isaanii hoogganoota TPLF adamsaa ennaa adamsaa jiran kanatti lolli itti fufee jira. Daayirikterri ol aanaan kan Doctors without Borders Oliver Behn akka jedhanitti haleellaaleen waaltaalee eegumsa fayyaa Tigraay irra ga’an uummaticha akkaan miidhaa jira. Seera namoomaa kan sadarkaa addunyaa bu’uura godhachuu dhaan ennaa walitti bu’iinsi jiraatu waaltaalee eegumsa fayyaa fi hojjettoota isaaf eegumsi godhamuu aba. Kun mul’inatti Tigraay keessatti hin taane jedhan. Muummichi ministeeraa Abiy Ahimed waraansa sana dhaabanii yakka waraanaa dalagame jedhameef qorannaan tokkummaa mootummootaan hoogganamu akka geggeessamu dhiibbaan irra kaa’amee jira. Qeeqxonni mootummaa akka jedhaniti mootummaan ofii isaa sirriitti qorachuu waan hin dandeenyeef orannaan federaalaa amma geggeessamaa jiru ga’aa miti jedhan. Keellaaleen eegumsa fayyaa Tigraay keessaa shan keessaa tokko loltootaan qabamee jira .keellaaleen hangi tokko immoo irra hedduun isaanii gareelee hidhataniin qabamanii erga turanii booda amma ambulaansii argatniiru jedha qorannaan Doctors without bordersiin ba’e. Gareen kun akka jedhutti baatii arfan darban keessa dubartoonni ulfaa hangi tokko qofti kunuunsa da’umsa duraa fi boodaa kan argatan yoo ta’u, daa’imman dhalatan talaallii waan hin argatiniif gara fuula duraatti daariqa ykn infekshiniin miidhamuu danda’u jedhee jira ibsi garee Doctors without borders.


Aanaa Addaa Amaaroo Keessatti Namoonni 9 Hidhttoota ‘ABO Shanee’ Ittiin Jedhuun Ajjeesamuu Dubbata Koomishiniin Poolisii Oromiyaa

Qaamni Hidhannoon socho'uu ka motummaan "ABO Shanee" jedhee waamu fi isaan ‘Waraana Bilisummaa Oromoo’ ofiin jedhan Naannoo Oromiyaa Godina Gujii Lixaa fi Naannoo Ummattoota Kibbaa Aanaa addaa Amaarrotti qaamolee mootummaa fi hawaasa irratti haleellaa geggeesse, jechuun Komishiniin Polisii Oromiyaa beeksisee jira. Poolisiin Oromiyaa akka jedhetti haleella kanaan namoonni 9 tu ajjeesame. No media source currently available


Duula Filammoo Gaggeeffamaa Jiru Paartii Biyya Bulchaa Jiruu fi Mootummaa Kan Adda Baase Miti: Izeemaa

Qabeenyaa fi mi'a uummataa sochii siyaasaaf oolaa jira jechuun kan himatee Izeemaan Itiyoophiyaa keessatti hidda kan dheereeffate siyaasnii gosaa garee hundumaa of keessatti hammataniin duula na filadhaa gaggeeffamaa jiru irratti dhiibbaa geesisaa akka jiru hubachiisee jira. Bordiin Filannoo Guutuu Biyyaa gama isaan sochii duula filannoo waliin wal qabatee rakkoo raawwii jiran sadarkaa sadarkaan furuuf hojjataa akka jiru beeksisee jira.


Mootummaa: Tigraay Keessatti Uummanni Miliyoonni 3.8 Gargaarsa Argachaa Jira

Bulchiinsa Naannoo Tigraay keessatti yeroo ammaa uummnni Miliyoona 3.8 gargaarsa nyaataa fi gargaarsa namoomaa kanneen biroo argachuu isaanii dubbi himaan Ministrii dantaa alaa Itiyoophiyaa Ambaasaaddar Dinaa Muftii oduu gabaastotaaf ibsanii jiru. Gama kaaniin gargaarsii dhala namaa kan addunyaan kennuuf waadaa seene harka 30 caalee hin beekuu jedhanii jiru.


Godaantonni Itiyoophiyaa Yemenitti Balaa Ibiddaatiin Du’an

Yemen Magaalaa Sana’aatti balaa abiddaa bakka buufata godaantotaa Itiyoophiyaa keessatt imudateen namootni du’uu dhaabbanni Godaantotaa ‘IOM’ beeksise. Hooggansi damee Afriikaa Kaabaa fi Baha jiddu Galeessaa IOM, balaa kanaan namootni saddeet du’uu fi 170 ol madaa’uu ifoomse. Kaleessa magaalaa guddoo Yemen Sana’a bakka buufata godaantotaattii balaan ibiddaa kahe lubbuu namaa galaafachuu IOM beeksise. No media source currently available Buufata godaantotaa Immigreeshinii mootumama Yemeniin bulu Kamsa Wa Arbaa Iin jedhamutti balaan ibiddaa ka’e, xinnaatu lubbuu godaantota saddeetii galaafatee, 170 olimmoo madeessuu Karmeellaa Gudoo; Diirekterri waajjira jaarmayaa Godaantotaa IOM ka Kaaba afrikaa fi baha jiddu galeessaa dubbatanii jiru. Mss Karmeellaan IOM warra balaa kanaan miidhameef gargaarsa yaalaa akka taasisaa jiru himanii warra yaala fudhataa jiru 170 keessaa nami sagaltamni garmalee warra miidhame jechuun dubbatan. Jiiin Nikoolas Biiyuuz Yeemnitti, bakka bu’aan dhaabbata baqataa UNHCR, UNHCR balaa godaantota kanarra gaheef gadda itti dhagame ibsaa jedhan. Biyuuz, UHNCR dhaabbilee gargaarsaa akka IOM duuka warri balaa kanaan miidhame yaala akka argatuuf tumsarra jira jedhan. IOM lammuummaa namoota balaa kanaan du’anii fi miidhaan irra dhaqqabe ifa baasuu baatus, lammileen Itiyoophiyaa Yemen jiran garuu irra caalaa dhalattoota Itiyoophiyaati jedhan. Obbo Taajuu SIraaj bakka bu’aa baqattoota Oromoo Yemen jiraniiti, ka’umsa balaa kanaa yoo himan, rakkoo eegdota fi godaantota kana gidduutti mudateedha jedhan. Haala ture yoo ibsan Baqattoonni hidhaan nuti hidhamne seeraan ala jechaan midhaan yoo lagatan humnootni poolisii Yemen dhufanii yoo baqattoota kana waan lagannaa gaafatan wal dhabdeen uumamae jedhu. Yeroo kana poolisoonni yemen aara imimmaansu godaantotarratti yoo dhukaasan sun uffataa fi bakka ciisichaa isaanii ‘firaashii’ turetti qabatee manni gubatee namnis miidhame jedhan. Obbo Taajuun namootni lubbuun darbe kaan gubatee, kaan ukkaamamee kaan ammoo wal dhiibbaa fi walirra ejjennaa yeroo kana tureen du’e jedhu. Obbo Taajuun warri hidhamee balaan irra dhaqqabe kun lammilee Itiyoophiyaa dhiyeenya biyyaa baqatanii gara Yemen dhufaniidha jedhan. Dabalaniis Poolisiin Yemen dhiyeenya godaantotaa fi baqattoota Yemen keessa turan waraqaa eyyama jireenyaa yookiin ammo waraqaa baqataa hin qabdan jechuun hidhuutu nama hedduu hidhaaf saaxiles jedhan. Waanti kun keessumaa dhiyeenya akka jalqabe, baqattoonnis ku nuuf haa furamu jechaan UNHCR gaafatanus galmeeni fi tajaajilli UNHCR kaan adda cituu himan. Kanarraa kan ka’es baqattoonni fi godaantonnis gidduutti rakkatanii jiraachuu eeru. Bakka bu’aan hawaasa baqattootaa Obbo Taajuun balaa kanaan namootni du’an haga yoonaa baramuu baatamus, lakkoofsi namoota du’anii kan eeramee oli jedhu. Baqattoonni fi godaantonni lammiin Itiyoophiyaa Yemen Jiraatanis, Sana’aan keessatti rakkoon lammilee Itiyoophiyaarra gahaa jiru dabalaa jiraa edhu Dura bu’aan hawaasaa fi baqattoonni Itiyoophiyaa Yemen jiran ammas warra balaa kanaan du’ee fi miidhame adda baasuun rakkisaadha jedhu. Oliiviyaa Heeden; qondaalli Waajjira Godaantotaa IOM Yemen, utuu balaan kun hin mudatin dura namootni 400 akka as jiraataa turan eeranii, garuu ammaa hojiin warra du’ee fi hafe adda baasuu itti fufuee jiraa jedhan. Mootummaan Itiyoophiyaas gama isaatiin waa’ee godaantota buufata keessatti du’an kanaa hordofaa akka jiru hime. Dubbi himaan Waajjira Ministeera Haajaa Alaa Itiyoophiyaa Ambaasaadder Diinaa Muftii rakkoon mudate ibiddi buufata godaantotaa keessatti ka’uu akka dhagahan himanii ak’umsa balaa ibiddaa kana fuulduratti qorannee ifa goona jedhan. Ambaasaadder Diinaan, mootumaman lammilee Itiyoophiyaa Yeemen dabalatee biyyoottan baha jiddu galeessaa kaan keessatti rakkoorra jiranis biyyatti deebisaa jiraachuus himanii jiru.


Mohammed Deeksisoo fi Hojjetoota Yunivarsitii Jimmaa Lama Irratti Poolisiin Himata Haaraa Bane

Mohaammad Deeksisoo,daarektara olaanaa dhimma alaa fi komunikeeshinii Yunivarsiitii Jimmaa Doktor Wandimmuu Laggassaa fi Barsiisaa muuziqaa yunivarsitichaa Mulugetaa Shitee Poolisiin himata haaraa irratti dhiyeessuu abukaatoon isaanii ibsani. Himatamtootni kunneen boombii harkaa darbachuun lubbuu milishaa motummaa irratti miidhaa gessisaniiru jechuun himataman jechuun abukaatoon isaanii Obsinaan Girmaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsaniiru. KomishiniI mirga namoomaa Itoophiyaa adeemsi kun dhiittaa mirga namoomaati, yakka kanaan baatii afuriin dura namoonni magaalaa Jimmaa keessatti to'atamuu isaanii quban qaba jechuun ibserea. Dhimma namoota kanneenii irratti qajeelcha poolisii magaalaa Jimmaa,Yunivarsiitii Jimmaa fi Abbaa alangee waliigalaa Oromiyaa irraa deebii argachuu hin dandeenye. No media source currently available


Waraansi Tigiraay Keessaa Akka Hatattamaan Dhaabatu Tokkummaan Mootummootaa fi Yunaayitid Iteetis Gaafatan

Yeroo Tigiraay keessatti namoota hidhannoo hin qabne yokaan siiviloota irratti hookkarri geggeessamaa jira, jechuun gabaasaaleen bahaa jiran kanatti Yunaayitid Isteetisii fi Tokkummaan Mootummootaa, waraansi naannoo sana keessaa akka hatattamaan dhaabatuu fi qorattoonni walabaa akka seenaniif akka karaan banamuuf waamicha dhiheessan. No media source currently available Loltoonni Federaalaa Itiyoophiyaa muummicha-ministaraa Abiyyi Ahimadiin bobbaafaman, humnoota Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay, ka duraan naannoo sana bulchaa jiruu waraanaa jiran. Namoota kuma hedduu tu Tigiraay keessatti ajjeesame. Akka Tokkummaan Mootummootaa jedhutti, waraansi sun jalqabamuu durayyuu naannoo Tigiraay keessa namoota kuma dhibba hedduu tu gargaarsa nyaataa kennamutti hirkatee jiraata. Hooggantuun Koomishina Mirga Namoomaa Tokkummaa Mootummootaa, Misheel Baachileet, hookkara humnaan gudeeddii fi loogii saakaa irratti hundeessamee geggeessame, ajjeechaa fi saaminsa naannoo sana keessatti geggeessame – jedhan eeruudhaan, akka hatattamaan Tigiraay keessatti qorannaan gareen walabaan geggeessamu jabeessanii dubbatan. Tokkummaa Mootummootaatti, Ambaasaddarri Yunaayitid Isteeetis haaraan, Liindaa Toomaas Griinis yaadichatti waliigalan.


Haala Tigraay Keessaa

Golli naga eegumsaa kan Tokkummaa Mootummootaa Kamiisa kaleessaa rakkoo Tigraay keessaa kan ilaaleen walgahiin gaggeesse walii galtee tokko irra ituu hin ga;iin hafuu isaa Diploomaatonni ibsanii jiru. Gama kaaniin ajjeechaa fi hokkara saalaa Tigraay keessatti dhaqqabe himata jedhu qorachuuf Komiishinni mirga dhala namaa kan Tokkummaa Mootummootaa mootummaa Itiyoophiyaa ehama gaafatee jira. Gara jalqaba torbana kanaatti seeneetarri Amerikaa Jiim Inhof mummicha ministeeraa Abiyyi Ahmad waliin haala Tigraay irratti dubbachuun isaanii gabaafamee jira. Tigraay seenuun akka danda'amu gochuuf Dr. Abiyyi tarkaanfii jabaa fudhatan kan isaan jajjabeesse ta'u senatarichi ibsanii jiru.


Dubartootaa fi Dhukkuba Koviid-19 Irratti Mariin Gaggeeffamee Jira

Tokkummaa Dubartoota Oromoo Kaanaadaa (TDOK)gara walakeessa baatii Guraandhalaatti dhukkuuba Koviid-19 fi Dubartoota kan ilaaleen gama Zumiin woorkshooppii tokko gaggeessee ture. Dubartoonni sagantaa kana irratti hirmaatan kun biyyoota Awuroopaa, Amerikaa fi Awustraaliyaa irraa ta'u dura teeessuun TDOK Aaddee Beetee Kitilaa ibsanii jiru. DhukkuubII Koviid-19 jireenya dubartootaa irratti dhiibbaa inni qabaatuu ogeesssoota fayyaa barnoota kennaa kan turan yoo ta'u hubannaan irraa argamuun ibsamee jira. Ogeessoota fayyaa barnoota kennaa turan lama keessaa tokko kan ta'an Aaddee Yashii Toloosaa akka jedhanti dubartoonni utubaa maatii waan ta'aniif jecha of-eeggannoo guddaa gochuun barbaachisaa ta'u hubachiisan. Gaaffii fi Deebii gaggeeffame caqasaa No media source currently available


Itiyoophiyaatti Lakkoobsi Namoota KOOVID 19n Qabamanii Dabale

Itoophiyaatti guyyoota kurnan darbaniif guyyaa guyyaatti namoonni 12 sababa vaayirasii koronaan lubbuu isaanii dhabu, jechuun ministeeri fayyaa Itoophiyaa ibseera. Tatamsa'inni vaayirasichaa dachaan dabaluun namoota guyyaatti giddu-galeessatti 6000 irraa saamuudni fudhatame keessaa kanneen 800 ta'an vaayirasichaaf saaxilamoo dha, jedhan Ministarri Fayyaa Dr.Liiyaa Taaddasa. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Ajjeechaan Naannoo Tigraay Keessaa Akka Qoratamu Itiyoopiyaan Akka Eeyamtu Tokkummaan Mootummootaa Gaafate

Komiishinerittiin gameettiin dhimmootii mirga namaa kan tokkummaa mootummootaa tarii yakka waraanaa ta’uu kan danda’u ajjeechaa fi dararaa quunnamtii saalaa naannoo Tigraay keessatti raawwatame ilaalchisee himannaa dhiyaataa jiru akka qoratamu eeyama akka kennitu kamisa har’aa Itiyoopiyaa gaafatanii jiran. Misheel Bacheleet ibsa kennaniin dhugaa jiru ifa baasuu akkasumas itti gaafatamummaaf gumaachi akka jiraatu mootummaan Itiyoopiyaa waajjira koo fi qorattoota walabaa kanneen biroon Tigraayiin akka seenan daandiin akka saaqamun gaafadha jedhan. Loltoonni federaalaa kanneen muummicha ministeeraa Abiy Ahimediin bobbaafaman humnoota bulchiinsa duraanii kan TPLFn lolaa turan. Lolli sun utuu hin jalqabin bakka uummanni kuma hedduun gargaarsa midhaan nyaataa eeggataa ture kana keessaa ummati kumaan laka’amu ajjeefamaniiru. Xiinxalli odeeffannoo duraan argame akka mul’isutti gochi sun seera sadarkaa addunyaa kan cabsuuf, tarii immoo yakka waraanaa fi farra namoomaa ta’uu mala. Ykki kun qaamotii hedduun raawwatamuu mala jedhan Bachelet. TPLF,tti dabalee humnootiin ittisa biyyoolessaa Itiyoopiyaa, humnootiin Eertraa fi kan naannoo Amaaraa ajjeechaa raawwatame jedhmee fi dararaa quunnamtii saalaa raawwatan jechuun kan shakkaman ta’uu Bacheletti dubbataniiru. Jalqaba baatii sadaasaa erga waraanni sun jalqabamee naannoo sana akka hin seenne ugguramanii kan turan gaazixeessonni baatii kana biyya gaarreeniin marfamteef uummata miliyoona shan ta’u qabdu gara Tigraayiin dhaqanii jiran. Malli quunnamtii sirriitti waan hin turreef jaarmoliin gargaarsaa naannoo lolaan raafamaa ture seenuun rakkisaa ture. Mootummaan Itiyoopiyaa gama isaan duuula ol aantummaa seeraa kabachiisuu naannoo Tigraay keessatti geggeessame xumuruuf hafee kan jiru karoora lama xumuruuf murannoo kan qabu ta’uu isaa beeksisee jira. Karoorri kun lamaan, gargaarsi namoomaa dhaqqabuu isaa mirkaneessuu fi naannoo sana deebisanii ijaaruu akkasumas amma iyyuu naannoo sana keessa dammaqinaan yakkamtoota sosso’aa jiran murtiitti dhiyeessuu dha jedhee jira. Ol aantummaa seeraaf duula geggeessamu dadhabsiisuuf kan akeekame jiddu seeniinsaa fi duula siyaasaa kamiinuu Itiyoopiyaan hin simattu jechuu waajjira muummicha ministeeraa beeksiseera.


Paartileen Siyaasaa Rakoon Nageenyaa Isaan Muudachuu Boordii Filannootti Dubbatan

Hoogganoonni paartiilee siyaasaa Boordii Filannoo Biyyaalessaa Itiyoophiyaa waliin marii geggeessaniin, bakkawwan filannoo itti geggeessuuf karoorfatan tokko tokkotti rakkoon nageenyaa isaan mudachuu Boordichatti dubbatan. Hoogganoota Paartiilee mormituu keessaa hagi tokko akka jedhanitti, sababaa rakkoo nageenyaatiif jecha nannooleen kaadhimamtoota isaanii ka filannoo itti galmeeffachuu dadhaman ni jiran. Dura-teessuun Boordii Filannoo Biyyoolessaa, Aadde Birtukaan Miidhagsaa, deebii kennaniin, paartiilen siyaasaa kun rakkoolee isaan mudatu guyyaa guyyaatti akka boordichatti gabaasan kan isaan gorsan yoo tahu, gaaffiileen paartiileen mormituu kaasan aangawoota dhimmi isaa ilaallatuuun ka dhihaatan tahuu dubbatan. Boordiin Filannoo Biyyoolessaa Itiyoophiyaa, guyyaa galmee kaadhimamtootaaf beellamame haga ammaatti si’a lama dabarse.


Ministarri Dhimma alaa Yunaayitid Isteetis Muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa Waliin Dubbachuun Ibsame

Ministarri Dhimma alaa Yunaayitid Isteetis, Aantonii Bilinken, rakkoo namoomaa fi mirga dhala-namaa naannoo Tigiraay keessaa ilaalchisuudhaan kaleessa muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimed waliin dubbachuu isaanii, dubbi-himaan Ministirii Dhimma-alaa Need Praayis beeksisanii jiran. Akka Praayis ibsabitti, waa’ee miidhaalee, cabinsawwan mirga namoomaa fi cunqursaalee Tigiraay keessatti raaw’atamanii gabaasaalee amanamoo hedduu baba’aa jiranitti fuuleffachuun muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa – Abiyyi Ahmed waliin ka dubbatan, ministarichi Dhimma-alaa Yunaayitid Isteetis – Bilinken, “Mootummaan Itiyoophiyaa baqattoota Tigiraay keessaa dabalatee nageenya uummata Siivilii tiksuu fi gara fuul-duraatti akka hookkarri hin kaane ittisuu gama ilaaldeen Mootummaan Itiyoophiyaa tarkaanfiilee qabatamoo akka fudhatu gad jabeessanii dubbatan. Hookkaraawwan Tigiraay keessaa hatattamaan akka dhaabatanii fi humnoota naga-eegumsaa naannoo Amaaraa fi loltoota Ertiraa dabalatee humnoonni alaa akka naannoo sana keessaa ba’an hubachiisan, jechuun ibsan – Need Praayis. Kana malees, qorannaan sadarkaa addunyaa walabaa fi amanamaa tahe miidhaalee mirga namoomaa fi cabinsawwan mirgaa gabaasaman sana irratti akka geggeessamuu fi kanneen gochaa sanaaf itti gaafatamoo tahan irratti tarkaanfiin akka fudhatamu haala miijessuu irratti mootummaan Itiyoophiyaa hawaasa sadarkaa Addunyaa waliin akka hojjettu gaafatanii jiran. Daangaa tokko malee akka gargaarsi namoomaa naannoo sana dhaqqabu Itiyoophiyaan guutummaatti eyyamuuf labsuu ishee kan galateeffatan, Bilinken, labsii ishee kana akka hojiitti hiiktu jabeessanii gaafatan. Yunaayitid Isteetis, guutummaa Itiyoophiyaa keessatti uummata rakkatee gargaarsa namoomaa lubbuu-baraaruu ka kennitu tahuus, Ministarichi dantaa alaa Ameerikaa – AntoniiBilinken irra deebi’anii dubbatanii jiran, jechuun dubbi-himaan isaanii Ned Praayis barreeffama baasaniin beeksisan. Mootummaan Itiyoophiyaa waa’ee haasawa kaleessa bilbilaan Antoonii Bilinkenii fi Muummicha-ministaraa Abiyyi gidduutti geggeessame ilaalchisee haga ammaa waan dubbate hin jiru. Ibsa wal-fakkaataa Mr. Bilinken dhiheenya baasaniif ka deebii kenne ture Ministiriin Dhimma-alaa Itiyoophiyaa kun akka dhimma keessoo biyya walabaa tokko gidduu seenuutti kan ilaalamu tahuu dubbate.


Paartileen Siyaasaa Hawaasaa Keessatti Walgahii Gaggeessan

Bulchiinsa naannoo uummattoota gama kibbaa Itiyoophiyaa keessatti filannoo guutuu biyyaa isa 6ffaaf dhaabileen siyaasaa dorgoman har'a Hawaasaa keessatti wal ga'anii jru.Deemsii filannoo jiru dhiibbaa paartii biyya bulchaa jiru jala akka jiru, amansisaa ta'uun isaa hanqiina kan qabuu fi akka jedhamee sana waltajjii siyaasaa mijataa fi bal'aa akka hin taane ibsan. Paartiin Badhaadhinaa kan bulchiinsa naannoo Kibbaa gama isaan rakkoon jiraachuu danda'aa garu rakkoo hundaaf paartii Badhaadhinaa itti gaafatamaa gochuun sirrii miti jedhee jira. Filannoo dhufu amanamaa, haqa qabeessa fi Dimookraatawaa akka ta'uuf wal himachuu dhiifnee walitti dhiyeenyaan hojjachuu qabna jedhee jira.


Qorannaa Walabnii Akka Gaggeeffamu Gaafanna: Dr. Dabratsiyoon Gabramikaa'eel

Prezidaantiin Adda Bilisummaa Uummata Tigraay(ABUT) Dr. Debra Tsiyoon Gebre Mikaa'eel dhaabata oduu Sii En En (CNN) waliin gaaffii deebii gaggeessaniin ajjeechaa, humnaan gudeeddii fi hokkara Tigraay-Maariyaam Daangilaatti dhaqqabee jechuun gabaasa dhaabatichi oduu kun dhiyeesse irratti qorannoon walabnii akka gaggeeffamu gaafatanii jiru. Dhaabbatii oduu Sii En En namoota ijaan argan jedhe jedhee waabeeffatee akka gabaaseetti looltoonni Ertraa bataskaana Maariyaam Dangelaati jedhamtuu kan Tigraay Bahaa keessa jirtuutti dhukaasa banuun namoota kurna hedduu ajjeesan jechuun gabaasee. Gabaasa kana kan ilaaleen mootummaa Itiyoophiyaas ta'e kan Ertraa biraa haga ammaatti deebiin kennamee hin jiru jedhee jira.


Itiyoophiyaan Gaazexxessoota Hiite Gadhiisuu Qabdi: CPJ

Gareen Mirga Gazeexxesootaaf falmuu(CPJ)n har'a Kibxata har'a baaseen Itiyoophiyaan Gaazexxessootaa fi hojjattoota hidhaman akka gaadhiiftuuf gaafate. Humnootii mootummaa Itiyoophiyaa fi kan wal taatoota isaanii kanneen Tigraay keessaan hidhaman jedhe.Yoo xiqqaatee Gaazexxeessonni fi hojjatoonni Midiyaa 4 dhiyeenya kana waa'ee walitti bu'iinsa Tigraay keessaatti gaggeeffame kan ilaaleen gabaasuuf ennaa yaalanti magaala Maqalee keessatti hidhaman jedha jaarmayaan kun. Dhaabata oduu Ajaans Fraans Prees(AFP) fi Gaazeexaa Briiteen Faaynaanshiyaal Taayiims jedhamuuf kanneen afaan hiikan ykn Turjuumaana kan ta'anii fi gaazexxeessonni biyya keessaa Guraandhala 27, 2021 hidhamuu maddeen maqaan akka hin ibsamnee gaafatan ibsanii jiru jedha. Kana malees oduu gabaasaan Bii Bii Sii(BBC) Wiixata kaleessaa magaala Maqalee keessatti qabamee mooraa waraanaa naannoo jiru keessatti hidhamuu dhaabtichi beeksisee jira jedha gareen mirga gaazexxessootaaf falmu Sii Pii Jeen.


Ibsa Ministarri Dhimma Alaa Yunaayitid Isteetis fi Deebii Mootummaa Itoophiyaa

Kan Ministarri Dhimma Alaa Yunaayitid Isteetis Dhiittaa Mirgaa Namoomaa Tigiraay Keessaa Mormuun Ibsa Baaseef Mootummaan Itiyoophiyaa Deebii Kenne Tigraay keessatti ajjeechaa, humnaan buqqisuu fi godaansisuu, humnaan gudeeddii fi dhiittaa mirga namoomaa hahamoo kanneen biroo akkasumas dararaa qaamota hedduun raaw’atame, kan dhaabatonni hedduun gabaasan jabeessinee mormiina, jechuun Ministarri Dhimma-alaa Yunaayitid Isteetis, Antonii Bilinken ibsa baasan. Humnoonni Ertiraa fi humnoonni naannoo Amaaraa akka Tigiraay keessaa bahanis gaafatanii jiru. Ibsichaaf ka deebii kenne Ministiriin Dhimma-alaa Itiyoophiyaa immoo “Kan nama gaddisiisu,” jechuun kun akka dhimma keessoo biyya walabaa tokko gidduu seenuutti kan ilaalamu tahuu dubbate. Ibsa Ministeera Dhimma alaa Yunaayitid Isteetisii fi deebii Ministiriin Dhimma alaa Itiyoophiyaa kenne caqasaa. No media source currently available


Abboonni Qabeenyaa Daangaa Itiyoopiyaa fi Sudaan Irraa Muddamni Hammaataa Deemuu Dubbatan

Daangaa Itiyoopiyaa cabsee seene kan jedhan dhimma waraana Sudaan mootummaan furmaata akka itti kennu investernoonni naannoo sanattii maallaqa baasan beeksisanniru. Mootummaa Itiyoopiyaan kan deggeramu humni fi milishaan naannoo Amaaraa waraana Sudaan naannoo sana gad dhiisise ka jedhu illee dhugaa akka hin ta’in jiraattonni naannoo dubbataniiru. Bakka Mettemmaa Yohaannis jedhu irra lafa hektaara 1300 irra sanyii midhaan adda addaa misoomsanii kan turan ta’uu kan dubbatan namni obbo Adderaajjew Asmaamaaw jedhaman VOAf akka himanitti Onkoloolessa 23 bara 2013 oomisha makaraa utuu jiranii raayyaan waraana Sudaan naannoo sana weeraruu ibsaniiru. Waraanni Sudaan maasii isaanii kan weerare, raayyaan ittisa Itiyoopiyaa naannoo sana gad dhiisee erga ba’ee guyyaa lammataati ture jedhan. Loltoonni Sudaan baabura midhaanii, meeshaa garaaajii fi meeshaalee adda addaa akkasumas boba’aa saamanii kan deeman ta’uu dubbatanii, sababaa weerara kanaan qabeenyaa qarshii miliyoona 26tti tilmaamamu dhabuu isaanii fi hojjettoonni 350 ol ta’an tamsa’uu isaanii ibsaniiru. Bulchaan Gonder dhiyaa obbo Dessaaleny Xaasew, haalli daangaa Itiyoopiyaa fi Sudaan irra jiru hammaachuu isaaf loltoonni Sudaan kallattii afuriin gara km 40 daangaa cabsanii seenuu isaanii dubbatan.


Duulli Farra Jibbeensaa Hawaasaa keessatti Jalqabame

Gama adda addaan hawaasicha keessatti dagaage kan jedhan jechaa fi gocha jibbiinsaa dhababsiisuu dhaan yaada nagaa, tokkummaa fi jaalalaa wal simsiisuun hin danda’amu taanaan hundeen hawaasummaa, siyaasaa fi dinagdee biyyattii raafamuun itti fufa jechuu dhaan “ jibba dhaloota waliin wal jibbisiisuu” duula jedhu eegaluu isaanii barsiisaan Yuniversiii Hawaasaa fi hoogganaan duula sanaa obbo Ayyelee Adaatoo VOAf ibsaniiru. Yaadi jibbiinsaa dhaloota gidduu dhaa baduu kan danda’u, kanneen jibba leellisan ittiin jedhan akka haala mijataatti itti gargaaraman kan jedhan adda addummaa falaasama gosaa, sanyii, amantii, afaanii fi siyaasaa miidha isaanii irra faayidaan isaan qaban akka caalu dhaloota amanee akka eebbaatti fudhatu uumuu yoo dandeenye qofaa ta’uu dubbatanii duula kana illee kan jalqaban kanumaaf ta’uu ibsaniiru. Obbo Ayyelee Adaatoo itti gaafatamaa waajira prezidaantii Yuniversitii Hawaasaa yoo ta’an kana dura miseensa raayyaa waraana biyyaa kan damee gama kaabaa, ogeessa wal’aansa fayyaa fi banroota bulchiinsa uummataa nama baratan yoo ta’an, jibbiinsi Itiyoopiyaa gatii guddaa baasisaa kan jiru waan ta’eef duula dhaloota jibbiinsa waliin wal jibbisiisuu jedhu jalqabuu isaanii ibsaniiru. Jibbiinsa irraa walaba ta’uun kan danda’amu adda addummaa qabnu akka eebbaatti fudhachuu yoo dandeenye qofa jedhan jedha Yonatan Zebdwos Hawaasaa irraa.


Gabaasaan Yunaayitid Isteetis, Fixiinsa sanyii Tigray Keessatti Raawwatamu galmeesse Jedha New York Times

Gabaasi keessoo kan mootummaa Yunaayitid Isteetisiin ba’eef gaazexaan New York times argate, Itiyoopiyaan maqaa duula waraanaa naannoo Tigiraay keessaa jechuun naannoo gama kaabaa irra hedduu milishoonni Amaaraa to’atanii jiran keessatti tooftaa dhaan fixiinsa sanyii geggeessaa jirti jedha. Gaazixaan New York Times akka jedhutti ,jalqaba baatii Guraandhalaa gabaasi dhiyaate uummanni kurna kumaan laka’aman kan jiratan ganda gammoojjii keessaa manneen jireenyaa saamamaniiru. Akka gaazixaa kanaatti gabaasi sun angawoonni Itiyoopiyaa fi michoonni isaa loltoonni milishoota naannoo hollaa Amaara irraa ta’anii fi muummicha ministeeraa Abiy Ahimediin deggeruuf gara Tigraay dhaqan ta’e jedhanii naannoo san agama dhiyaa keessatti saba irratti doorsisaa fi humna qindaa’e gargaaraman jedha. Gabaasi sun akka jedhutti namoonni hangi tokko gara bosonaatti baqatan, ykn seeraan ala daangaa ce’anii gara Sudaanitti dheessan. Kaan immoo itti marfamuu dhaan Tigraayitti deebisaman jedha gaazixaan sun. ministriin dantaa alaa Yunaayitid Isteetis Antonii Blinken ibsa sambata darbe kennaniin akka jedhanitti Ameerikaan fixiinsa gara jabinaa raawwatame walumaa gala haala Tigraay keessaa gad adeemaa adeemuu isaatti yaadda’uu isee ibsan. Ripaablikaantichi miseensa mana maree fi hoogganaan koree dhimmootii alaa Maayikil Mikool gama isaaniin ibssa sambata darbe baasaniin bulchinsi Baayiden gocha gara jabinaa naannoo Tigraay keessatti raawwatame kanneen dalagan akka itti gaafataman tarkaanfii murteessaa akka fudhatu gaafatan. Mikool akka jedhanitti Ameerikaan baatii itti aanu ennaa aangoo dura taa’ummaa gola naga eegumsaa kan tokkummaa mootummootaa fudhattu ilaalcha guddaa kan itti kennitu dhimma ijoo ta’uu qaba jedhan.


Amnestii Internaashinaal Haala Naannoo Tigraay Ilaalchisuun Gabaasa Haaraa Baase

Xumura baatii Sadaasaa loltoonni Eertraa magaalaa Aksuum keessatti fixiisa raawwatameen namoota dhibbaan laka’aman irra hedduun isaanii dhiirota ta’an tooftaa dhaan fixan jechuu dhaan gabaasi Amnesty International haaraan beeksisee jira. Gabaasi sun torban darbe kan torban darbe Associatie press dhiyeesseen kan wal fakkaatu yoo tau namoota ijaan argan 40 wabii godhatee jira. No media source currently available Walitti bu’iinsi Tigraay keessaaan fixiinsi hamaan raawwatame maal ta’uu danda’a kan jedhu gabaasi haaraan kun siiviloonni ennaa baqatan, loltoonni immoo ennaa itti dhukaasan, dhiirota tarreetti naqanii dudda isaanii irratti ennaa dhukaasanii fi namoonni kanneen du’an akka hin awwaalle dhorkuu isaanii ibsa gabaasi kun. Itiyoopiyaan kaa irratti yaada kennite hin abdu. Eertraan immoo gabaasi Associated Press sun kijiba ittiin jette. Mootummaa dhaan kan hundeeffame itti gaafatamaan komiishina mirga namaa Itiyoopiyaa Daani’eel Beqqelee, ba’iin qorannoo Amnestiin ifa baase kn sirriitti ilaalamuu qaba jedhan. Ba’iin komiishinichaa kan jalqabaa, hanga ammaatti lakkoobsi isaanii sirriitti kan hin beekamne Aksuum keessatti lammiiwwan, loltota Eetraan ajjeefaman ajjeefamuu tuqee jira jedha ibsu sun. Komiishiner Daani’el akka jedhanitti Amnestiin Aksuumiin ilaalchisee gabaasi inni baase nutis gama komiishinichaatiin hordofaa kan turre dhimmootii yaaddessoo ta’uu isaanii waan hubannuuf, gabaasi Amnestii ilaalchi guddaan itti kennamuu qaba kan jenneef. Gama biraan garuu Amnestiin qorannaa kana naannoo sana dhaqqabuu waan dadhabaniif fageenya irraa geggeessuun isaa ni yaadatama. Mala qorannaa hin baratamne miti, garuu qorannoon fagoo irraa geggeessamu hanga tokko murtaa’aa waan ta’uuf, nuti gama komiishinichaatin qorannaa nuti geggeessinu bakka sana dhaqnee ragaa itti dabalaa walitti qabuu dhaan haala uumame ilaalchisee ragaa guutuu argachuuf yaalii goona. Garuu sadarkaa amma itti dhiyaateenis taanaan, ilaalcha guddaa fi miira itti gaafatama qabuun ilaalamuu qaba jedhan.


Hookkarri Benishaagul Gumuz Keessaa Namoonni Gara 7000 Gara Sudaanitti Akka Baqatan Taasise, Jedha Tokkummaan Mootummootaa.

Naannoo Benishaangul Gumuz, godinaa Matakkal keessatti tasgabii-dhabinsi eega bara 2019tii jalqabee mul’ataa ture. Tahus, garuu hookkarri naannicha keessaa baatiilee sadan dabran keessa baay’ee hammaate. No media source currently available Baatiilee shaman dabran keessa, Koomishinni Mirga namoomaa Itiyoophiyaa namoonni gara dhibba shanii tahan baatiilee shan dabran keessa ajjeesamuu gabaasee ture. Kanneen keessaa namoonni dhibba lamaa ol guyyaa tokko keessatti – gaafa Mudde 23 lubbuu dhaban, jedha gabaasaan sun. Jaarmayaa dhimma Baqattootaa ka Tokkummaa Mootummootaaf dubbi-himaa ka tahan Babaar Baalooch, hookkarri naannoo Benishaangul Gumuz keessatti hammaate sun, akka uummatni kuma hedduu tahu baatii dabre keessa achi irraa baqatee kutaa Sudaan, Biluu Naayil seenuun dahata gaafatu taasise.


Jiloonni Eertraa Dhimma Sudaanii Fi Itiyoopiyaa Ilaalchisee Ergaa Prezidaant Isaayyaas Afewerqii Angawoota Sudaaniif Dhiyeessan

JIlli ministrii dhimma alaa Eertraa Osman Saaleeh fi gorsaa prezidaantii Yemaanee Gebreaabiin of keessaa qabu har’a mana maree ol aanaa Sudaanitti prezidaant Jeneraal Al Burhaan waliin wal arguu dhaan hariiroo Sudaanii fi Itiyoopiyaa giddu jiruu ilaalchisuun ergaa prezidaanti Isaayaas Afewerqii biraa ergame dabarsuu isaanii Yemaaneen ergaa twiteer maxxansaniin beeksisaniiru Jilli kunis ergaa isaanii muummicha ministeeraa Hamdookiitti dhiyeessaniiru. Prezidaanti Isaayaas xalayaa isaaniin, biyyoota hollaa lamaan gidduutti adda addummaa uumame nagaaf obsaan furamuu akka qabu yaadachiisaniiru. Prezidaanti Al Burhaanii fi muummichi ministeeraa Hamdook kaka’umsa Eertraa ajaa’iffataniiru. Prezidaanti al Burhaanii fi muummichi ministeeraa Hamdook Sudaan rakkoolee jiran karaa nagaa hiikanii Itiyoopiyaa waliin hariiroo cimaa uumuu akkasumas nageenya godinaa sanaaf hojjechuuf murteessuu ishee mirkaneessaniiru.


Kanneen Gama Kaabaatti Raayyaa Waraana Biyyaa Irratti Haleellaa Geggeessamuun Shakkaman Irratti Himannaan Banamuuf Jira Jedhame

Raayyaa waraanaa gama kaabaa fi haleellaa Maaykaadiraa keessatti raawwatameen wal qabatee, kanneen sana harka qabu jehaman irratti torbanneen itti aanu himannaan kan banamu ta’uu gareen qorannaa labsii yeroo hatattamaa ibsee jira. Dhimma kana waliin wal qabatee qorannaan geggeessamaa jiruu fi dhimmootii kanatti hidhata qaban ilaalchisuun ragaa odeeffannoo jiru illee ibsee jira. Ibsa sanaanis gareen IWEHAT, raayyaa waraana biyyaa gama kaabaa irratti haleellaa raawwachuu isaatti aansee mootummaan duula seera eegsisuu geggeessuu isaas yaadachiisee jira. Qaamuma kanaa kan ta’ee fi naannoo sana keessatti yakkaawwan raawwataman jedhameen wal qabatees hojiin adda baasuu fi qorannaa, komiishina mirga namaa Itiyooopiyaa, poolisiin Federaalaa fi abbaa alangaa walii galaan geggeessamuu isaa hubachiisee jira. Maaykaadiraa keessatti yakka raawwatameen wal qabatee shakkamtoonni 36 yeroo sadaffaaf mana murtiitti dhiyaataniiru.


Gargaarsa Addaan Citee Ture Kan Ameerikaan Itiyoopiyaaf Kennitu Bakkatti Deebisuu Mirkaneessuuf Xiinxalli Geggeessamaa Jiraachuun Ibsame

Hariiroon jiru illee ennaa Tramp Masriin hidha sana dhoosuu dandeessi jechuun ennaa marii bilbilaan geggeessan dubbatanitti laaffataa adeeme. Sababaa danqaa kanaan deggersi Itiyoopiyaaf kennamuuf ture doolaarri miliyoonni 270 qabamuu isaa dubbi himaan ministrii dhimma alaa Ned Price beeksisaniiru. Yunaayitid Istees maallaqi sun adda cituu xiinxaluu dhaan bakka barbaachisu dhaqqabuu isaa ni mirkaneeffatti jechuun torban darbe tuuta oduuf ibsaniiru.


Uummata Tigraay fi Matakkaliif Gargaarsa Walitti Qabuun Jalqabamee JIra

Adda addumaa gosaa fi siyaasaa sochii gargaarsa dhala namaaf godhamu irratti dhiibbaa gochuu hin qabu jechuun Artiist Taamaany Bayyanaa dubbatee jira.Uummata Tigraay fi Matakkal keessaaf gargaarsa walitti qabuuf sochii jiru kan hogganuu Taammaany Finfinnee keessatti hojii isaa jalqabee jira. Kaayyoo guddaan sochii kanaa afuura adda addummaa cabsuu akka ta'e dubbata Taammany.Dhimma gargaarsa dhala namaa kana irrati addaan qodamnee hin dandeenyu jechuun artiistonni sochii kanaaf deggersa qaban dubbachuun isaanii ibsamee jiar.


Naannoon Sidaamaa Hundeeffamuun Sirnaan Labsame

Sababaa COVID-19n boodatti harrkifatee kan ture eebbi hundeeffama miseensa federeeshinii Itiyoopiyaa 10ffaa Sidaamaa magaalaa Hawaasaa waltajjii Godumaalee keessatti ayyaaneeffame. Afaan yaa’ii mana maree federeeshinii Itiyoopiyaa obbo Adam Faaraah naannoon Sidaamaa bifa heera kabajeen naannoo ta’ee hundeeffamuun, biyyattii keessatti argame kan jedhan ba’ii jijjiirama siyaasaa ta’uu dubbatanii hundeeffamni haaraan kun nageenyaa, msoomaa fi bulchiinsa gaarii naannoof bu’aa hin qabaatu yoo ta’e faayidaa isaa irra miidhaa isaatu caala jedhan. Ayyaana magaalaa Hawaasaatti kabajame irratti kan argaman prezidaantiin mootummaa naannoo Oromiyaa obb Shimellis Abdiisaa daandiin Itiyoopiyummaa walabummaa, haqaa fi dimokraasii qofa jedhan. Sirna eebbaa sana irratti angawoonni federaalaa sadarkaa ol aanaa diplomaatonnii fi abbootiin Gadaa akkasumas jaarsoliin biyyaa argamaniiru. Ayyaana kana irratti uummati Sidaaamaa fi magaalaa Hawaasaa kumaan laka’amu kan argame yoo tau kumaan kan laka’aman uummati naannoo Oromiyaa illee irratti argamaniiru. Uummata ayyaana sana irratti argamaniif haasaa kan dhageessisan prezidaaniin naannoo Sidaamaa obbo Destaa Ledaamoo uummati Sidaamaa guyyaa har’aa arguuf daandii cimaa adeemeera jedhan. Qabsoo hadhaawaan injifannoo argame illee faayidaa uummataaf gargaaramuun barbaachisaa dha kan jedhan prezidaantichi jijjiirama sanaaf deggrsa kan godhe uummata Itiyoopiyaa fi muummicha ministreeraa Abiy Ahimediin dabalatee qaamotii ka biroos maqaa uummataan galateeffataniiru. Akkuma kanaan mootummaan naannoo Oromiyaa qarshii miliyoona 100, bulchiinsi magaalaa Finfinnee miliyoona 50, naannoon Amaaraa miliyoona 30, naannoon kibbaaa miliyoona 20, naannoon Smaalee miliyoona 10, naannoon Affaar miliyoona 7 fi Gambeelli immoo deggersa miliyoona 2 kennaniiru.


Wal Waraansi Naannoo Tigraay Dhaabatee Gara Marii Araaraatti Akka Seenamu Gumiin Waaltaalee Amantii Tigraay Gaafatan

Naannoo Tigraay keessatti raawwatamaa jira kan jedhan wal waraansi dhaabatee kanneen lola irratti bobba’an hatattamaan dhaabanii gara mariitti akka deebi’an gumiin waaltaalee amantii Tigraay torban darbe waamicha dabarsee jira. Gumiin kun ibsa baaseen waraansi sun lubbuu lammiiwwan nagaa amma iyyuu dhabamsiisaa, waaltaalee jiran mancaasaa waan jiruuf mariin karaa nagaa akka jalqabamu hawaasi addunyaa dhiibbaa gochuu qaba jedhee jira. Ibsa ejjennoo qabxii torbaa gumiin kun baase, namoonni siyaasaa rakkoo isaanii karaa nagaan hiikuu qabu jechuun akkuma kana dura dubbataa ture ibsuu dhaan, garuu naannoo sana keessatti waraansi mudatee yaaduuf kan nama dhibu, waaltaalee amantii, hoogganoota amantii fi amantoota irratti badii hamaan raawwatamera jedhan. Luboonni, dubartoonnii fi imaamonni dhibbaan laka’aman rasaasaan du’aniiru, amantoonni kumaan laka’amanis dhumaniiru jedha ibsi sun. Yeroo ammaa uummati magaalattii dhibba irraa harki 80 ol gaddaa fi miidhaa miira sammuu isaanii irra ga’etti dabalee, gargaarsa midhaan nyaataa, bishaan ibsaa, geejjibaa fi tajaajila eegumsa fayyaa argataa hin jiran jechuu dhaan ibsi sun gadda itti dhaga’ame ibsee jira. Ibsi waaltaa amantii sun loltoonni Eertraa Tigraayiin seenuun sirrii miti, kanaaf hatattamaan achii ba’uu qaba kan jedhe yoo ta’u akkasumas humnoonni naannoo Amaaraa naannoo sana gama dhiyaa fi kibbaa keessaa ba’uu qaba jedhee jira. ibsi sun itti aansee, lolli naannoo Tigraay keessatti geggeessame, kan injifates injifatames kan hin qabaanne, lubbuu hedduu kan galaafate, sadarkaa addunyaatti kan beekaman Gadaamii Debredaamoo fi al Nejaash kan mancaase fi manneen amantii kaansi kan barbadeesse waan ta’eef haal duree tokko malee dhaabatee gareen wal lolu gara marii nagaatti deebi’uu qabu Gargaarsi namoomaas naannoo sana utuu hin ittifamin akka seenu waamicha dabarsee jira. Namoonni nagaan ajjeefamaniiru, dubartiin tokkittiin haala qaaneessaa ta’een hanga loltoota 15n humnaan gudeedamteetti, kabajaan monoksootaa dhiitameera, yakki kana jedhamee himamuu hin dandeenye raawwatameera jedhee jira. Qaama walaba ta’een illee gochi kun akka qoratamu wamicha dabarsee jira. waaltaaleen diigaman deebisanii akka ijaaraman hawaasa addunyaaf waamicha kan dabarse yoo ta’u, tajaajilli interneetiis akka banamu gumiin kun gaafateera jechuu dhaan gochaan kun waaltaalee amantii, jaarsolii biyyaa fi waaltaaleen murtii haqaa yakkaa fi dararaa kana balaaleffachuu qaba jechuu dhaan gumiin kun gaafateera jedha Mulugeta Atsbeha Meqelee irraa. Gama biraan yakka sanaan kan shakkaman naannoo Tigraay keessa namoota dhokatanii jiran qabuuf sakatta’a godhamuun alatti waraansi hin jiru jechuu dhaan daayirikterri ol aanaan Indoktirneeshinii ittisaa Major Jeeral Mohammed Tesemmaa VOAf ibsaniiru. Akka miidhaa gareen finxaalessaa IWEHAT raawwate utuu ta’ee Tigraay bifa amma qabdu hin qabaattu turte jechuun Tsiyon Girmaaf ibsaniiru.


Aangawoonni Mootummaa Naannoo Oromiyaa Himata IZEMAn Ajjeechaa Miseensa Paartichaa Laalchise Dhiheesse Fudhatama Dhabsiisiisan

Aangawoonni Mootummaa naannoo Oromiyaa, kan Paartiin IZEMA, miseensa paartii isaa dhiheenya magaalaa Bishooftuu keessatti ajjeesameef itti gaafatamaan paartii taayitaa mootummaa harkaa qabu, paartii Badhaadhinaa ti, jechuun balaaleffate, fudhatama dhorkatanii jiran. IZEMAn ajjeechaa siyaasaan toosisame, jedhuu fi balaaleffannaan paarticha irratti deddeebi’ee geggeessamu, jedhu sana irraa ka’uudhaan, filannoon dhufu karaa tasgabbii qabuun geggeessamuuf shakkii qabu ibsee ture.


Naannoon Uummattoota Kibbaa fi Sidaama Raaawwachiistota Filannoof Leenjii Kennuu Jalqabe

Naannoon uummattoota kibbaa fi naannoon Sidaama raaawwachiistota Filannoo guutuu Biyyaa 6ffaaf leenjii kennuu jalqabe. No media source currently available Naannoolee lamaan keessaa marsaa duraatiin raawwachiistota filannoo 800 oliif leenjiin kennamaafii jiraachuu itti gaafatamaan damee boordii filannoo naannoo kibbaa obbo Firew Beqqelee har’a ibsaniiru.Yonaattan Zebdiwoos. Leenjiin hoji raawwachiistoota filannoo fi kan itti gaafatamtoota filannoo godinaalee har’a magaalaa Hawaasaa keessatti jalqabamuu itti gaafatamaan damee boordii filannoo naannoo kibbaa obbo Firew Beqelee dubbataniiru.


Mootumman Itoophiyaa Wal-dhibdeen Daangaa Karaa Nagaa Akka Furamu Biyyoonni Afrikaa Sudan Akka Gorsan Waamicha Godhe

Biyyoonni Afrikaa obboleeyyan wal-dhibdeen daangaa Itiyoophiyaa fi Sudaan gidduu jiru karaawwan nagaa jiraniin akka furamu akka mootummaa Sudaan gorsan Itiyoophiyaan waamicha dhiheessitee jirti. Uummatni Sudaanis, mootummaan isaa dantaa biyya sadaffaa tajaajiluu ka biyyoota lameen miidha, jettu irraa akka of qusatu akka dhiibbaa itti godhus gaafattee jirti – Itiyoophiyaan. Ministiriin Dhimma alaa Itiyoophiyaa ibsa kaleessa galgala baaseen, “Mootummaan Sudaan, daangaa biyyoota lameenii irratti rakkoolee mul’atan, gochaalee hammeessanii fi gochaalee tuttuqqaa geggeessaa jira,” jechuudhaan akka gochaa sana irraa of qusatuu fi rakkoo jiru karaa nagaa furuutti akka cichu gaafatee jira.


Yunaaytid Isteets Qarqaarsi Itoophiyaa Irraa Dhaabdee Jirtu Kanaan Booda Hidha Abbayaa Waliin Wal Hin Qabatu

Yunaayitid Isteets gargaarsa Itiyoophiyaa irraa dhaabde, wal-falmii biyyattiin waaa’ee hidha laga Abbayaa ilaalchisee Masrii waliin qabdu irraa adda-baastee ilaaluuf murteessitee jirti. Ministririin Yunaayitid Isteetis ibsa har’a kenneen akka addeessetti, kana jechuun garuu, gargaarsi naga-eegumsaa fi misoomaa Yunaayitid Isteetis Itiyoophiyaa irraa dhaabdee turte kan gara Miliyoona dhibba lamaa fi miliyoona toorbaatamii lamaatti shallagamu, battalkatti gad-dhiifamaaf jechuu miti. Gad-dhiifamuu fi dhiiisuun gargaarsa kanaa, haalawwan dhiheenya biyyattii keessatti mul’atan, kallattiitti wal-dhibdee Tigiraay keessaa irratti akka hundaa’u himamee jira. Gargaarsi namoomaa kennamu, gargaarsa rarraasame sana keessa akka hin jirre ka dubbate – Ministarri Dhimma-alaa Yunaayitid Isteetis, ejjennoo Yunaayitid Isteetis kana mootummaa Itiyoophiyaa quba qabaachisuus beeksisee jira. Dubbi-himtuun Muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa – Abiyyi Ahimed, waa’ee kanaa gaafatamanii ammaaf akka deebii hin kenniin, Asoosheetid Press gabaasee jira.


Gargaarsi Namoomaa Naannoo Tigraay Akka Dhaqqabu Daandiin Guutummaan Saaqamuu Qaba Jetti Briteen

Biriteenitti ministeerri dhimmootii Afriikaa Jeems Duduruji Tigraayiif dhorkaa malee gargaarsa namoomaaf daandiin akka saaqamu gaafatan. Briteen haala Tigraay keessaa ilaalchisuun hedduu yaaddoo qabdi, loogiin gosaa fi hanqinni midhaan nyaataa, bishaanii, boba’aa fi maallaqaa jiraachuun gabaasamee jira. Rakkoon yeroo ammaa kan dhaabolii gargaarsaa danqaa jiru hin fooyya’u taanaan uummani naannoo Tigraay guutuu keessa jiran dararaa hamtuu isaan mudatuuf jira. Qaamotii mara dhimma kana keessaa harka qaban hatattamaan daandiin akka saaqamu akkasumas dhiittaan mirga namaa geggeessamaa jira jedhame qaama walabaan akka qoratamu irra deddeebi’uun gaafannee jirra jedhan.


Hiriirri Deeggarsa Mootummaa Walloo Keessatti Geggeeffame

Hiriirri Deggersa Hooggana Jijjiiramaa Walloo Keessatti Geggeessame Mormitoonni Hiriirichaa Mootummaan Hiriira Isa Deggeru Qofaa Eeyamuun Sirrii Miti Jedhan  Muummicha ministeeraa Abiy Ahimedii fi hooggana jirjjiiramaa hiriirawwan deggeran naannoo Amaaraa Desee fi Walloo kibbaa godinaalee hawaasa Oromoo keessatti geggeessamuun ibsame. Mootummaan Matakkalii fi naannolee adda addaa keessatti dararaa dhalattoota Amaaraa irratti geggeessamu akka ittisu gaafatan. Garee hidhattoota Iwehat irratti tarkaanfii dufhatameef injifannoo argame ni deggerra dhaadannoo jedhu qabatanii staadiyeemii Hoxee keessatti wal ga’an. Kantiibaan magaalaa Desee Abbebee G/Mesqel, waggoota 30f uummata kan walitti naqu ta’e jedhamee afarfamaa waan tureef keesumaa dhalattoonni Amaaraa barootaaf naannolee jiraatan irraa buqqaafaman jedhan. Gama biraan hiriirri sun geggeessamuu lammiiwwan morman, mootummaan ilaalcha ofii hundeeffachuuf qofaa hiriira ni eeyama yoo ta’e, dadhabina raawwatiinsa isaa fi jireenyi uummataa balaa irra bu’uu ilaalchisee hiriirri akka geggeessamu ennaa gaafatamu ni dhorka taanaan, akkaataa hojii isa duraanii irraa jijjiirraan jira jechuun akkamitti danda’ama jechuun gaafataniiru. Hiriirri sun gulufi fardeenii fi agarsiisa spoortii adda addaan geggeessame. Duula waraanaa naannoo kaabaatti lubbuu kan dhabaniif illee kadhaannaan geggeessamee jira jechuun Mesfin Arage Dessee irraa gabaaseera.


Tigiraay Keessatti Dubartoonni Humnaan Gudeedamuu Ragaan Agarsiisu Argadhe: Koomishina Mirga Namoomaa Itiyoophiyaa

Komiishinni Mirga Namoomaa Itiyoopiyaa Hospitaalota Maqalee, Ayder, Addigiraatii fi Wuqiroo irraa raagaa argadhe jedhe irratti hundaa’uun baatilee lamaan darban keessatti qofaa dubartoota 108 ta’an irratti yakki humnaan gudeeddii raawwatmuu isaa ibsa baaseen beeksisee jira. No media source currently available Koomishina Mirga Namoomaa Itiyoophiyaatti, gorsaa ol’aanaan dhimma hordoffii mirga namoomaa, Obbo Misgaanaaw Mulugeetaa, haala mirga namoomaa Tigiraay keessaa ilaalchisee ibsa Koomishinichi baase irratti gaaffii fi deebii Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf kennaniin, eenyu akka miidhaa kana geessise Koomishinichi waan adda baafate yoo jiraate gaafatamanii “nuti dhaabbata mirga namoomaa ti. Akka ijootti dhaabbatoota fayyaa, namoota miidhaan irra gahee fi bulchiinsa yeroof hundeeffame haasofsiisuudhaan ragaalee kana walitti qabuu dandeenyee jirra. Kanatti aansee egaa, miidhaalee gabaasaman qoratee eenyu tu raaw’ate, yoom raaw’atame? Kan jedhu qoratee itti-gaafatama seeraatti dhiheessuu kn qamu qaamni mootummaa ni jira. Eenyu tu raaw’ate ka jedhu adda baafatee itti gaafatamuu isaanii mirkaneessuu qaba”jedhan.


Sababiin Godaansaa Walitti Bu'insaa fi Balaa Uumamaa Ta'uun Ibsame

Bulchiinsa naannoo Uummattoota Kibba Itiyoophiyaatti baatilee darban 6 keessatti waltti bu'iinsaa fa balaa uumamaa dhaqqabeen namnii 310,000 miidhaaf saaxilamuun ibsamee jira. Komishinarri komiishina hoggansa hojii sodaa balaa Obbo Gaantaa Gaaromaa akka jedhanti irra hedduun kan miidhaman walitti bu'iinsaa ta'u ibsanii Godiinaalee 11 Anaawwan 45, bulchiinsa magaalaa sadii fi aanaa addaa 4 keessatti sochii lafaa, loolaa bishaanii, Caama fi laftii citee garagaluun akkasumas balaa Abiddaa dhaqqabeen kanneen manaa fi qe'ee ofii irraa godaanan jiraachuu ibsan. Manneen kuma sagal gubachuu isaanii fi mootummaan gargaarsa dhala namaa, Bayyanachisaa fi deebisanii dhaabuuf Qarshii Miliyoona Dhibba saddeetii fi Milioona soddomii ja'a baasuu komishinarichi beeksisanii jiru.


Filannoon Itiyoopiyaa Akka Milkaahu Qaamni Itti Hirmaatu Qooda Gama Isaa Ba’uu Qabu: Mana Maree Walii Ka Paartilee Siyaasaa

Filannoon marsaa ja’affaan kan baatii Caamsaa dhufuu Itiyoopiyaa keessatti geggeeffamuuf saganteeffame walaba, madaalawaa fi karaa nagaan geggeeffamuu akka danda’uuf paartileen siyaasaa fi kanneen dhimma kana keessaa harka qaban waan danda’an mara gochuu akka qabaniif manni maree walii kan paartilee siyaasa Itiyoopiyaa gaafatee jira. Filannoo sana dura walii galtee sadarkaa guutuu biyyaa irra ga’uuf qophiileen geggeeffaman jiraachuus ibseera. Miseensonni bulchiinsa mana marichaa har’a waaree irratti ibsa tuuta oduuf kennaniin barreeffama mata duree “walaba, madaalawaa fi karaa nagaa fi walii galtee sadarkaa guutuu biyyaa” jedhu dhiyeessaniiru. Ibsi sun akka jedhutti manni maree gamtaa sun baatii Caamsaa bara 2103 kan geggeeffamu filannoon walii galaa kan nagaa haqaa fi wlabaa akka ta’u akka ta’uuf waan danda’e mara gochuuf qophaa’aa jiraachuu beeksise. Milkaa’ina filannoo sanaaf paartileen polotiikaa, mootummaa, boordiin filannoo biyyoolessaa fi qaamotii dhimmi ilaalu waan isaan irraa eegamu akka godhaniif waamicha dabarseera.


Komiishinni Mirga Namaa Itiyoopiyaa Caasaaleen Misoomaa Bakkatti Deebi’uun Boodatti Hafuun Jiraattota Naannoo Tigraay Miidhaa Jira jedhe

Tigraay keessaa adeemsi caasaalee bu’uura misoomaa bakkatti deebisuu boodatti harkifachuu fi tajaajilaawwan hawaasaa fi bulchiinsaa guutummaatti itti fufuu dadhabamuun jiraattotaa fi namoota naannoo isaanii keessaa qe’ee irraa buqa’an dhiittaa mirga namaa itti dabalaaf saaxilaa jira jechuu dhaan komiishinni mirga namaa Itiyoopiyaa beeksisee jira. Komiishinichi tuuta oduuf har’a ibsa kenneen baatilee lamaan darban keessa qofaa humnaan gudeeddiin 108 hospiaalota Maqalee, Ayider, Addigraat fi Wuqiroo keessatti raawwatamuu beeksisee jira. Komiishinichi Maqalee fi naannolee ka biroo bakka ogeessonni daawwatan keessaa haalli gargaarsa namoomaa fooya’inni hangi tokko argamuu isaa beeksisee jira. Fedhii gargaarsa yeroo hatatamaa guutuuf daran hojjetamuu qaba jedhee jira jechuun Yoonaattan Zebdwoos gabaasee jira.


Waldaan Fannoo fi Baatii Diimaa fi Waldaan Fannoo Diimaa Itiyoopiyaa Haala Namoomaa Tigraay Irratti Ibsa Kennan

Prezidantiin federeeshinii fannoo diimaa fi baatii diimaa Firaanchescoo Rookaa fi prezidaantiin waldootii kanaa kan Itiyoopiyaa obbo Abarraa Tolaa kaleessa naannoo Tigraay erga daawwatanii booda ibsa kennanii jiran. Ibsa keleessa galgala kennameen fannoo diimaan naannoo Tigraayitti sochii inni godhu akkasumas haalli gargaarsi namoomaa irra jiru tuqamee jira. Prezidantiin federeeshinii fannoo diimaa fi baatii diimaa Firaanchescoo Rookaa akka jedhanitti keessumaa tajaajjilli eegumsa fayyaa deebisee itti fufuun baay’ee barbaachisaa dha. Waaltaalee eegumsa fayyaa hamma danda’ame hatattamaan tajaajilaaf banaa gochuu qabna. Haala nama gaddisiisuun waaltaaleen eegumsa fayyaa hedduun waan saamamaniif jecha, talaalliin dhaabatee jira. Meeshaan talaallii sana akka hin banne keessa tursanis cabeera. Akka haaraatti jalqabuu qabna. Sagantaaleen HIV fi TBs dhaabataniiru. Naannolee buqqaatonni qubatanii jiran haala qulqullinaa gaarii hin ta’in irraan kan ka’e koleeraa fi dhukkuboonni ka biroon ka’uu mala yaaddoon jedhus jira. kanaaf jecha buqqaatota qubsuma keessa jiranii fi hawaasa bakka sana jiruuf hojii eegumsa gochuu saffisuun barbaachisaa dha. Sababiin isaas kun fudhatama hin qabu. Buqqaatota qofaa utuu hin taane jireenya hawaasa naannoo sana jiraatus balaa irra buusa jedhan. Eennaa daawwannaa isaanii illee haala Tigraay keessaa argan ilaalchisee hoogganoota Itiyoopiyaa waliin marii qajeelaa geggeessuu isaanii illee prezidaantichi ibsaniiru. Ibsi gaazixeessotaaf kenname kun keessumaa gama fannoo diimaatiin deggersaa fi yaaliin gargaarsa namoomaa kenname kan itti ibsame ture. waldaan kun hanga yoonaa Tigraay keessaa namoota 340,000 dhaqqabuun isaa ibsame jira. kanaafis doolaarri kummi $900 baasii godhamuun beekamee jira. Waldaan fannoo diimaa Itiyoopiyaa lolli Tigraay jalqabamuu isaa dura iyyuu karaa caasaa isaa hanga gadiitti gad bu’aniin deggersa gochuu prezidaantichi obbo Abarraa Tolaa Gaazixeessotaaf ibsaniiru.


Hiriirri Deggersaa Hawaasaa Keessatti Gaggeeffamee Jira

Mummicha Ministeeraa Abiiy Ahmad fi mootummaa isaanii kan deggeruuf bara bulchiinsa isaanii jijjirama arguu keenyaaf akkasumas fedhiin uummataa kabajamuu isaan ta'u uummanni bulchiinsa naannoo Sidaamaa magaalaa Hawaasaa keessatti har'a hiriira ba'e jira. Prezidaantiin bulchiinsa naannoo Sidaamaa Obbo Dastaa Ledaamoo haasawaa dhageesisaniin jijjiramnii argamee sirnii Federaalizmii inni dhugaan hojii irra oolee uummanni Sidaamaa hiree ofii akka murteeffatu ehamamuun kana agarsiisa jedhan. Hiriirri wal fakkaataan magaala Hosaa'inaa Arbaa minc fi magaalaalee kan biroo keessattis gaggeeffamuun gabaafamee jira.