Godaantonni Dhibbaan Lakkaawaman Garba Meditraaniyaan Keessatti Dhuman

Godaantonni biyyoota Afrikaa gama Bahaa dhibbaan lakkaawaman, gara Awurooppaatti cehuuf doniin ittiin deemaa turan, galaana Meditiraaniyaan gama Bahaa keessatti nyaatamuu irraa kan ka’e, dhumuu isaanii tu dubbatama. Kanneen bgalaa sana irraa hafanii fi namoonni ijaan arggan har’a Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf akka ibsanitti, dooniin galaanaan nyaatamte sun gara godaantota dhibba shanii fe’attee deemaa turte. Namoonni lakkoobsi isaanii hin beekamne, bishaan daakuun dooniilee naannawa sana turan dhaqqabanii booda, achii fuudhamanii gara Griik geessaman – jedhama . Ebla 07 bara 2016 Kamiisa galagala kaayiroo irraa Bidiruu xixxiqqoo muka irraa hojjataman irratti namoota digdama digdaamaan qodanii namoota 240 ta’an fe’amanii ka’an. Boorumtaa isaa Jimaata Ebla 8 bara 2016 walakeessa halkan galaana irra Doonii turte tokko bira nu geeessan jedhu baqattonni.Dooniin galaana walakkaa dhaabattee argan sun guyyaa 6 dura kaayiroo irraa kaatee maaliif akka dhaabatte hin beekamu. Namoota 300 ta’an feetee turte kan jedhu baqataan lubbuun hafe tokko nu warra haaraa achii dhaqqabneen doonii ishee duraan achi turtetti darbaa nuun jedhan.Yeroo itti seenne namoonni 20 caalaan bidruu ishee xiqqoo irraa seenuuf dabaree eegaa turan. Kana giddutti Donii inni guddaan gara tokkotti jallatee bishaan keessatti garagale. Kanneen irraa utaaluuf akkasumas daakanii ba’uuf carrooman namoota gara 10 ta’anii fi kanneen Bidruu xiqqaa irra ta’anii ce’uuf dabaree eegaa turan 20 caalan irraa kan hafe hunduu dhumaniiru jedhu kanneen lubbuun hafan. Sana booda Bidiruu xiqqaan fe’amanii imaltuu kan itti fufan ta’us mootarri ishee dhaamee galaana irraa bultii 4 bulan. Baraarsitonni sana booda dhaqqabanii handaara galaan Grikiitti geessaman. No media source currently available


Hidhatoonni Suudan Kibbaa  Irraa Gambeellaa Seenanii Nama 200 Ol Ajjeesan

Hidhattoonni gosa Murlee, torban darbe keessa, Sudaan Kibbaa irraa gara daangaa Itoophiyaa seenani namoota baayyee ajjeesuu isaanii fi ijoollee 100 ol fudhatani gara Sudaan Kibbaa deeb'uu mootumman Itoophiyaa beeksise. Akka mootummaan Itoophiyaa jedhutti hidhattoonni gosa Murlee jimaata darbe Suudan Kibaatii gara daangaa Itoophiyaa cehanii, naannoo Gaambeellatti haleelaa geechisaniin bayyinni namoota du'e 208 gaheera. Kana kesssa bayyeen isaanii ijoolleedha fi dubartoota. Mummichi Ministira Itoophiyaa Obboo Haylamaariyam Dasaalany Dilbata galgala Televisiinii Itoophiyaa irratti gadda itti dhagahamee ibsanii, gochi akkana kana duraas ta'ee beekuu isaa dubbatn. Obbo Haylamaariyam dabalanis humni waraana Itoophiyaa ijoollee hidhatoota Murleetin fudhataman bararuudha waan danda'u hunda gocha jira jedhan. Dubbii himaan Suudaan Kibbaa Maaykiil Maakuwee garuu dhimma kanarratti odeeffannoo gahaa waan hin qabneef homa jechuu akka hin dandeenye VOA, qophii addaa Suudaan Kibbaatti himaniru. Itti gaafatamaan Dhimma kominikeeshinii Itoophiyaa obbo Getaachoo Raddaa gama isaatin ,humnni waraana Itoophiya hidhatoota kana keessa gara 60 ajjeesuu isaa Asooshiyeetid Piresitti (Associated press) himanii, humni waraana Itoophiyaa gara daangaa Sudaan Kibbaa cehee jara kana qabuudha tattaaffii itti fufuu danda'as jedhan. Baqattoonii Suudan Kibaa 284,000 Itoophiyaa naannoo Gambeellaa keessatti dahoo argaatanii jirachaa jiran. No media source currently available


Ajjeechaa Godinaa Gujii, Aanaa Oddoo Shaakkisoo Keessaa

Godina Gujii aanaa Oddoo Shaakkisoo ganda Magaadoo jedhamu keessatti namni Badhaadhaa Galchuu jedhamu humnoota mootummaatiin Kibxata darbe kana ajjeefamuu jiraattonni gandichaa dubbataa jiru. Badhaadhaan nama injinerummaan yunivarsitiirraa eebbifamee fi hojii dhabuun booda cichaa ofiitti galee qonnaatti bobba’e ta’uu dubbatu – jiraattoonni Magaadoo. Jiraataan ganda Magaadoo obbo Daaniel Boruu jedhaman ,Badhaadhaan dargaggeessa cimaa hawaasa isaa keessatti hojii gggaarii hojjechuun beekamu, kan haadhaa fi abbaa isaaf illee waan gaggaarii hojjetee ofii garuu otuu jireenya gaarii hin argiin lubbuun isaa harka humnoota mootummaatti badde, jedhu. Badhaadhaan “Maaster-pilaanii Finfinnee fi qotinsa Albuudhaa aanattii keessaa mormuudhaan hiriirawwan aanatti keessatti geggeessaman qindeessite” jedhamuudhaan, otuu hin ajjeesamiin dura illee akka hidhamaa fi hiraarsamaa ture dubbatan, jiraattonni. Awwaluu nama jedhamu, hidhataa mootummaa fi humnoota federaalaatiin qehee isaa keessatti rasaasaan eega dhawamee booda, konkolaatuma jarreen sanaatiin gara Hospitaalaatti otuu geessamaa jiruu karaatti du’uu isaa illee dubbatu. Ajjeefamuu Badhaadhaa dura, dargaggoon ka biraan Wasanee Masaay jedhamu achuma aanaa Oddoo Shaakkisoo keessatti ajjeesamuu fi san duras, nama Israa’eel Xiisoo jedhamu dabalee, namoonni ja’a humna addaa federaalaa fi waraana addaa federaalaa “Agaazii’ jedhamaniin ajjeesaman – jedhu, jiraattonni. Itti-gaafatamaan Bulchiisaa Nageenyaa fi Nageenyaa magaalaa Shaakkisoo, Obbo Culuqqee Dhukkaalee fi Itti-gaafatamaan Bulchiinsaa fi Nageenyaa aanaa Shaakkisoo, Obbo Taaddelee Usoo, ajjeesamuun dargaggoo Badhaadhaa Galchuu “mirkana” ta’uu amananii, garuu humnoota mootummaan bobbaase miri kan ajjeese, jedhan. “Namoota bakka ajjeechaa sanaa turan keessa dhuguma kan Awwaluu jedhamu ni jira. Inni achi jiraachuu malee ajjeechaa sanatti hirmaachuu wanna mirkaneessu harkaa hin qabnu.Dhimmi sun qoratamaa jira,” jedhan – Obbo Culuqqeen.  No media source currently available


Guyyaan Ijoolleen Durbaa Chibook Ka Naayijeriyaa Itti Bokoo Haraamiin Butaman Waggaa Lammaffaan Har’a Yaadatame

Abbootiin dubara kanaa , magaalaa Imbalalaa keessa, lafa gabaa gaaddisaalee xixiqqoo jala taa’anii ijoollee isaanii durbaa eegan. Ijoollee durbaa 219, waggaa lamaan kana, mana-barnootaa isaanii, kan hawaasa Chibook keessaa garee Shororkeessotaa Naayijeeriyaa – Bookoo Haraamiinukkaamsamanii fudhataman keessaa, haalli warra ijoollee durbaa afurii kana fakkaata. Butiinsi ijoollee kanaa Bokoo-Haraamiin geggeessame, gochaa gara-jabinaa isa baay’ee hamaa ture. Guutummaa addunyaa irraa balaaleffannaa guddaa hordofsiisee, biyyoota michoota Naayijeeriyaa irraa illee barbaacha ijoollee durbaa kanaaf gargaarsa birmachiisee ture. Humnoonni waraanaa fi aangawoonni siyaasaa Naayijeeriyaa, yeroo baay’ee akka ijoollee kana argachuu fi baraaruu danda’an waadaa seenaa turan. Namni Yaawaalee Duuniyaa jedhaman kun, waa’ee dhabamuu mucayyoo isaa durbaa ennaa yaadu, akka nama lagdaan qabee ka qaamni isaa ollatu ta’uu dubbata. Iddoon ijoolleen durbaa sun waggaa lama dura irraa butamanii fudhataman, manni-barnootaa sadarkaa lammaffaa ka mootummaa manca’ee, caccabaa lafa tuulame qofa lafa sana irraa mul’ata. Manni-barnootaa sun akka deebi’ee ijaaramuuf jecha, bakka sanaa jigsame. Garuu, haga ammaatti hin ijaaramne. Chibookii fi magaalaaleen naannawa sana jiran mana-barnootaa malee hafan. Dhabinsi mana-barnootaa rakkoo magaalattiin qabdu keessaa tokko qofa. Hidhattoonni Bokoo Haraam naannawa sanatti deddeebi’uu itti fufanii jiran. Bara 2014 keessa illee yeroo gabaabaaf Chibookiin weeraranii turan. Baruma kana baatii Amajjii keessas, of-wareegdonni lafa gabaa magaalattii keessatti namoota 10 ajjeesan. Uummata Chibook, keessumaa, maatiilee ijoollee durbaa sanaa irratti haalli mu’ataa jiru suukanneessaa dha. Waldaa Warra ijoollee durbaa jalaa ukkaamsamanii sanaaf dura-taa’aa ka ta’an Yaakubuu Inkeekii – eega ijoolleen durbaa isaanii jalaa fudhatamanii as, haadhaa fi abbaan ijoollee sanaa, walumaa-galatti namoota 18 tu du’e. Imbalalaa keessatti maatiileen ijoolleen isaanii jalaa butamanii fudhataman, wal-arguudhaan wal-jajjabeessuu yaalan. Jooseef Saandaa namni jedhamu ennaa hiriyoota isaa fi waahiloota isaa hojii waliin ta’u, waa’ee mucayyoo isaa dhabamtee sana yaaduu keessaa of baasuu akka danda’u, ennaa qofaa isaa ta’u garuu, yaadi isaa waa’ee ishee qofa akka ta’e dubbata. Maatiileen ijoollee durbaa sanaa irra-jiriin naannawa sana irraa dheessanii jiran. Garuu, magaalaa guddoo kutaa sanaa Mayidguurii keessa qubatanii jiran. Haalli ijoollee durbaa isaanii maal akka ta’e beekuu dhabuun akkuma sammuu isaanii dhiphisetti jira. No media source currently available


Biyyoota Afrikaa Keessatti Qindaa’inni Dinagdee fi Caasaan Daldalaa  Mijawaan Xiqqaachuun Yaaddessaa Ta’uu Dubbata Baankiin Addunyaa

Prezidaantiin Baankii Addunyaa, Kiim Yoong Kiim, har’a gaazzexessotaaf kennaniin, qindaa’inni dinagdee biyyootaa fi imammatoonni daldala jajjabeessan, biyyoota Afrikaa keessatti yeroo ammaa xiqqoo ta’uun kan nama yaaddessu ta’uu dubbatan. Korri walii-galaa ka Dhaabbata Maallaqa Addunyaa fi Baankii Addunyaa, as mgaalaa Waashington keessatti ennaa geggeessamaa jirutti kana dubbatan, Mr. Kiim. Sagantaa keenya kaleessaa irratti, bakka korri Dhaabbata Maallaqa Adduhyaa fi Baankii Addunyaa geggeessamaa jiru irraa, waahelli keenya – Henook Semmaagzeer akka gabaasetti --- dinagdeen Itiyoophiyaa, waggaa keessa jirru kana keessa akkuma qorretti kan itti fufu ta’uu, Dhaabbatni maallaqa Addunyaa beeksisee jira. Waggaa dabre, dhibba keessaa harka kudhanii fi qabxii lamaan ka guddatee ture – dinagdeen biyyolessaa Itiyoophiyaa, gara dhibba keessaa harka afurii fi qabxii shaniitti gad-bu’a – jedhama. Prezidaantichi Baankii Addunyaa, Kiim Yoong Kiim, ibsa har’a kennan keessatti - Iyyummaa xiqqeessuuf, biyyoonni naannoo walitti-dhufuun waliin hojjechuu fi daldalaaf haal miijessuu akka qaban, yoo rakkoon baqattootaa Awurooppaa keessaa hin furamne, akkasumas – carraan dinagdee guddisuu fi daldalaa biyyoota naannoo Saahelii fi biyyoota naannoo Gaanfa Afrikaatti babal’isuu hin guddannee fi hin jajjabaanne, naannooleen sun hagam daranuu madda baqattootaa fi godaantotaa ta’uu akka danda’an hubachiisanii jiran. No media source currently available


Bishaan Malee Jiraachuu Hin Dandeenyu: Barattoota Moraa Awaaroo

Yunivarsitii Amboo jala kan jiru moraa Awaaroo keessa barattoonni jiran Jimaata Ebla 8 bara 2016 kaasee tajaajiila bishaanii guutummaatti hin qabnu jechuun dubbatanii jiru.Kanas mormuuf Wiixata Ebla 11 bara 2016 walakeessa guyyaa hiriiranii iyyachuu isaanii fi bishaan ni argattu jedhamee bulchiinsa mooraa irraa waadaan seenameef kabajamuu didnaan Kibxata Ebla 12 bara 2016 deebi’anii hiriiruu isaanii dubbatan. Guyyaa wixataas ta’e Kibxata yeroo hiriiran mooraa sana keessa duraanuu bufatee kan ture Polisiin Federaalaa barattoota reebuu fi Gaaza himiimaansu gargaaramuun addaan facaasuu isaa barattonni dubbatanii jiru.Knaanis barattonni midhamuu fi kaan mooraa alatti baqachuu ibsee jira. Kibxata galgala bishaan kokolaataa botteen gara moraa Sanaa kan fidame ta’us wal hin geenye jedhu barattonni.Mooraa Awaaroo keessatti Diinii barattotaa kan ta’an Obbo Abbabaa Mangistuu magaalaa Amboo keessa rakkoon bishaanii akka ture ibsuun mooraa Awaaroo keessa garuu kaleessaa kaasee rakkoon hin jiru jedhan. Tarkaanfii poolisiin Federaalaa barattoota irratti fudhate jedhames soba jedhanii jiran. Gabaasaa Guutuu Armaa Gadiitti Caqasaa. No media source currently available


Koreen Namuusaa Samaayawii Paartii Yilqaal Geetinnetif Hoggantoota Kaan Hojjaa Irraa Kaase

Koreen namuusaa dhaba siyaasaa mormituu Samaayawii Paartii hogganaa pariichaa Obboo Yilqaal Geetinnetii fi hogganaa olaanaa tokko hojiirra akka ka'an gaafate. Itti-gafatamtuun koree naamusaa Semaayaawii Paartii, Addee Haannaa Walelliny , himannaan obboo Yiliqaali fi namoota afur ka biroo irratti dhihaate, qajeelfaamaa koree kanaa akkasumas, kan partii isaanii irratti kan hunda’e ta’uu dubbatan. Dhimmi namoota kanaa Komishiina Oodiitii fi To'anoo dhabichaatiin ilaalamaa akka jiru illee bekkamee jira. Gama biraatiin, hoogganaan Semaayaawii paartii – Yiliqaal Geetinnet deebii gama isaanii, gabaasaa keenya Eskindir Firewuuf kennanii jira, Tigist Gammee tu dhiheesse.  Samaayawii paariin rakkoo keessaattin raafamaa jira. "hoggaantoonni qarshii paartiichaa akaataa malee itti fayyadamaniiru" jedhamanii erga himatamanii booda, dura taa'aa dhaabichaa Obboo Yilqaal Geetinnet, eeggattuu miseensa marii biyyooleessaa aaddee Waynisheet Mollaa, itti aanaa dura ta'a duraanii Obboo Silashii Fayyisaa dabalatee nama shan irratti murtiin darbeera. Obbo Yilqaal Geetinnet "bakka himanni hin jirreetti murtiin hin jiruu, koreen namuusaa komishiinin odiitii fi to'annotin dhabbates hojii kiyya akkan hin hojjanne gufuu natti ta'aniiru" jedhanii, ya'ii waligaalaa partii akka godhamuus wamicha dhiheessu isaanii Raadiiyoo Sagalee Ameerikaatti himaniiru. Itti gafatamtuun koree namuusaa samayawii partii, Addee Haannaa Walelliny, dhimma kana laalichisee hhimannan kun han baname Mudde 14, 2016 ta'uu yaadachiisanii, wabii gamaa gamanaa laallamee, murtii irra gahamuu isaa ibsan. Jedhani Korichi namoota shananuu badii hojjachuu isaanii qulqullefatee adabeera jedhan. Dura taa'n koomishiinii odiitii fi qorannoo, obboo Abarraa Gabruu, karaa isaanii, adeemsi fi murtiin himanna jara kana odoo paartiin ifa hin godhiin hawaasa bira karaa sab-qunnamtii hawwasummaa gahuu dubbatanii, "kunimmoo akkataa odeeffannoo itti qabannu rakkina qabaachuu isaa agarsiisa dhimm kunis koomishinii kanaan laalamuf deema" jedhan. Dhumaratiis ,obboo Abarraan , koomishiniin kun yeroo ji'a hin guunnee keessaatti waan irra geenyee hawaasaf ifa godha jedhan. No media source currently available


Akka Qaama Walta’insa Baatii Saddeet Duraatti Finciltoonni Sudaan Kibbaa Magaalaa Jubbaa Seenaa Jiru

Wal-waraansa waggoota lamaa olii tii booda, Finciltoonni Sudaan Kibbaa gara magaalaa Juubaatti deebi’aa jiran. Aaraara Hagayya waggaa dabree keessa mootummaa fi finciltoota gidduutti mallatteessameef kun tarkaanfii ijoo dha. Finciltoonni kun, waggoota lama dura, yeroo wal-waraansi biyyattii jalqabametti magaalaa Juubaa gad-lakkisanii deeman. Eega mariin araaraa garee isaanii fi mootummaa gidduutti mallatteessamee baatiilee saddeetii booda immoo, amma gara magaalattiitti deebi’aa jiran. Haga ammaatti loltoota SPLA, ka murna mormitootaa kuma tokkoo fi dhibba sadii ta’an tu magaalaa Juubaa seene. Itti-aanaa ajajaan waraana finciltoota kanaa - Alfred Laadoo Goor kaleessa magaalattii seenanii jiran. Hooggaan finciltootaa – Riyaak Machaaris, mootummicha Prezidaantummaa Saalvaa Kiir-n hoogganamu keessatti taayitaa itti-aanaa Prezidaantummaa qabachuuf, Wixata dhufu kana Juubaa galan. Humnoota Sudaan Kibbaa gara Saalvaa Kiir fi Riyaak Machaaritti lamatti qoodaman gidduutti wal-waraansa geggeessame keessatti namoota kuma kurna hedduu dhume. Nageenyi waan garagalfamu miti, jedhu – Goor. Garuu, Goor – Juubaa keessatti waa’ee nageenyaa lallaban iyyuu, bakkawwan birootti wal-waraansi gareelee lamaan gidduu itti fufee jira. Yunaayitis Isteets, kutaa Baahir El-Ghazal gama Lixaa keessatti haleellaa mootummaan geggeesse balaaleffattee jirti. Ministarri gargaaraan Ministrii Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets – Maark Tooner, finciltoonni illee humnoota mootummaa fi uummata haleelluu isaanii ka gabaasaa argatan ta’uu dubbatu. Juubaa keessatti illee wal-waraansi deebi’ee ka’uu mala – yaaddoo jedhu tu jira. Walii-galteen araaraa sun, akka Juubaa keessatti loltoota mootummaa fi ficiltootaa gidduutti madaaliin humnaa eegamuuf jecha, akka humni waraanaa mootummaa Juubaa irraa kiiloo-meetira 25 fagaatan gaafata. Garuu, to’attoonni hojiirra oolfama araaraa, akka kana ilaalanii mirkaneeffatan – Mootummaan Sudaan Kibbaa hin ehamne. Finciltoonni illee, “motumaan iccitiidhaan loltoota dabalaa galfataa jira” – jechuun balaaleffatan. No media source currently available


Hiriira Mormii Oromiyaatiin walqabatee Itoophiyaatti Sab-Qunnamtiin Ummataa; WhatsApp, Twitter Haga Guddaan Hin Hojjatan

Sab-Qunnamtiin ummatii odeeffannoon walii dabarsu; Twitter, WhatsApp faatii akka gaazexeessaan dhaaba Bloomberg, William Davison jiraattota dubbisee oduu Finfinnee nuu ergetti keessattuu ji’a tokkoo asitti Itoophiuyaa keessatti itti fayyadamuun nama dhibuutti jiran. Warrii bilbila Smartphone qabu Facebook Messenger fi Twitter fayydamuu dandahuutti hin jiru.Warrii kun akka barsiisaa yuniversitii Siyyum Teshoomee Walisoo irraa dubbatetti carraa sab-qunnamtii kana fayyadamuu akka Telekoomunikeeshiinii Itoophiyaa irraa argata. “Ji’a oli tahee eegii fayydamuu dadhabnee,keessattuu bilbila mobaayilaa irraa sab-qunnmatii argachuu hin dandeennu.”  Oduu himnaan dhaaba Twitter Inc. gaafii Bloomberg E.mailiin ergeef deebii hin kennine. Dhaabii Facebook ka WhatsApp bitatelleen ammatti deebi hin kennine. Hiriirii Mormii Oromiyaa eegii jalqabee amma ji’a shan keessa jira. Akka dhaabii mirga ilmaan namaatii falmu,HRW gabaasa isaa Bitootessaa irratti jedhetti nama 266 dhume.Mootummaan garuu lakkoofsa himuu baatullee nagaa eegdota mootummaa dabalee nama hedduutti lubbuu dhabee jedha. Jara odeeffannoo hiriira mormii Oromiyaa kana sab-qunnamtii irratti ummataa facaasuun beekamu ,qabsaahaan sab-qunnamtii Amerikaa jiruu Jawaar Mohaammad.Nama kuma 500 tahutti Facebook irraa isa hordofa. Oduu himaan mootummaa Itoophiyaa Geetaahoo Reddaa ammoo caasaa interneetii rakkoo qabaata fa malee sab-qunnamtii ummataa cufuun heera mootummaatii miti jedha. Akka gaazexaan dhuunfaa Finfinneetti bahu CAPITAL gabaasa Ebla 10 baase irratti itti gaafatama Telekoomunikeeshiinii Itoophiyaa Andu’aalem Admaasee maqeeffatee jedhetti mootummaan teknooloojii odeeffannoon “tohatu” qaba. Gama kaaniin jiraattotii magaalaa Itoophiyaa gama Kibbaa,Hawaasaa jiranilleen ji’a tokkoo caalaayyuu sab-qunnamtii Itoophiyaa(social media) fayyadamuuf rakkachuu isaanii dubbatan. Namii biyya alaa jiru ka akka barsiisaa yuniversitii East London, Siyyum Hammeessoo faatilleen “Maatii keennaan wal arguu dadhabnee,”jedha. No media source currently available


Magaalaan Mandii Har’as Jeeqamaa Oolte Jedhu Jiraattonni

Godina wallaggaa lixaa aanaa Manasibuu magaalaa Mandii keessatti kaleessa humnoota mootummaa fi barattoota gidduutti walitti bu’iinsi uumamuu isaa jiraattonni magaalattii VOAf ibsaniiru. Jiraattonni kun akka jedhanitti barattoota 04 kan magaalaa Mandii keessa jirantu kaleessa waaree booda dhaadannoo adda addaa dhageessisuu dhaan namoonni hidhaman nuuf haa hiikaman hiraarsi uummata irratti geggeessamu hidhaa fi reebichi haa dhaabatu jechuun dhaadannoo dhageessisuu isaaniin humnoonni mootummaa bittenneessuuf utuu yaalanii walitti bu’iinsi uumame. Jiraataan magaalaa Mandii OBBO Galataa lammeessaas kaleessaa fi har’a ka magaalattii keessatti uumame ennaa nuuf ibsan barattoota mormii dhageessisuuf ba’an kanatti humnoonni mootummaa itti bobba’uu dhaan gaazii imimmaansu itti biifanii kaanis reebuu dhaan bittimsan jedhan. Barattoota qofaa utuu hin taane mana barnoota qophaa’inaa Manasibuu seenuu dhaan barsiistonni utuu hin hafiin jilbeenfachiisanii isintu ijoollee kana kakaasa jechuu dhaan barsiisaa tokko reebuu isaanii jiraattonni nuuf ibsaniiru. Mormii barattootaa geggeessame jechuun ka jiraattonni magaalaa Mandii nuuf ibsan kana gama mootummaan ibsa argachuuf gara itti gaafatamaa waajjira bulchiinsa fi nageenya magaalattii obbo Malkaamuu Olaanaatti bilbile haalli jedhamu kun dhara. Ijoolleetu keellaa mana barnootaa keessaa ba’uun wacee jeequu yaale jedhan. Humnoonni mootummaas ga’anii tasgabbeessuu dhaan ijoollee kanaaf gorsa kennanii ijoolleen mana barnootaatti deebi’aniiru jedhan. Magaalaan keenya nagaa guutuu qabdi, adeemsi baruu fi barsiisuus hin danqamne mormiin ka’e jedhame kunis waca ijoollee muraasaa irraan kan hafe guddaa miti, magaalaan keenya nagaa guutuu qabdi jechuun itti gaafatamaan waajjira nageenya magaalaa Mandii Obbo Melkamu Olana nuuf ibsaniiru. No media source currently available


Itoophiyaatti Ijoollee Miliyoona 500 Caalanitti Beelaaf Saxilame

Dura teechuun dhabbata Sev Ze ChiildIreen (Save the Children) Addee Helee Toorning Echimid Itoophiyaa bakka beelli itti hammaate dawwatan.Akkaa dhabbata kanaatti beela bara baranaa Itoophiyaa muudateen, ijoolleen miliyoona walakkan dhukkuba nyaata dhabuudhan walqabateen midhamaniru. Namni miliyoona 10 olis beelaheera.  AddeHele ToorningEchimidit naanoo onggee kanaan rukkutame keessa bakka dawwatanitti waan argaan ogaa ibsan, "namoonnin ani kaleessa arge namoota jiruuf jireenya isaanii dhabani" jedhani hawaasni addunyaa odoo rakkinni kun caalaa hin hammaattin gargaarsa akka godhu waamicha dhiheesaniru.  No media source currently available


Manni Marii Oromiyaa Kan Kana Dura Raggaasise Labsii Magaalaalee Meessaa Keeyata Sadii Haquun ibsame

Labsiin magaalalee kun naannoo sana keessatti ittiin ka’umsa mormii keessaa tokko ta’uun ni yaadatama. Keeyattoonni kun kan haqamaniif miidhaa waan qaaataniif utuu hin taane uumata biraa gaaffii waan dhaqqabsiiseef ta’uu dubbi himaan naannochaa Feqaaduu Tesammaa VOAf ibsaniiru. Waggaa kana kan geggeessame waggaa hojii caffee Oromiyaa waggaa tokkoffaa fi wal ga’ii lammffaa irratti labsiin raggaasisame mormii naannoo kana keessatti ka’eef ittiin ka’umsa keessaa tokko. Utuma hin raggaasisamin gaaffii kan kaasise labsiin magaalaalee Oromiyaa kun komee master plaanii waliin wal qabatee mormii dhiiga dhangalaasise dhaqqabsiise. Labsiin sun kan ba’e magaalaa Finfinnee fi master magaalaalee addaa Oromiyaa hojii irra oolchuuf akka ta’e lammiiwwan gaaffii kaasan itti amanu. Caffeen Oromiyaa torbee wal ga’ii geggeesseen labsii kana keessaa sadii haqee jira. Kanaaf sababaan hubannoon hanqachuu fi hawaasicha biratti shakkii dhaqqabsiisuu isaa ta’uu itti gaafatamaan waajjira dhimmootii kominikeeshinii Oromiyaa obbo obbo Fiqaaduu Tasammaa VOAf ibsaniiru. Akkuma mastar plaanichaa uummatichi hamma hin barbaannetti, kan faayidaa qabu ta’us fedhii uummatichaa kan guutuu fi misoomaaf kan yaadame ta’us, uummati hin barbaanne taanaan dhaabachuu qaba jechuun murtii irra akkuma ga’e, dhimma kana irratt ejjennoo akkasii fudhachuun hin danda’amu. Uummataaf ibsanii labsii kan baase caffee waan ta’eef dhimmoota shakkii uuman irratti adeemsa seeraa bifa eegeen dhiyaatee marii bal’aan erga irratti geggeessamee booda gaaffii uummataa deebisuun barbaachisaa ta’ee waan argameef kanaaf deebii kenneera. Kanaafis deebii ennaa kennu, akkam iyyuu gaarii haa ta’u waan uummatichi hin simanne hojii irra oolchuun sirrii waan hin taaneef gaaffii uummataaf kabajaa qabaachuun barbaachisaa dha. Keeyata haqame keessaa tokko walitti makamuu magaalaalee kan ilaallate ta’uu obbo Fiqaaduun fakkeenya tuquun ibsaniiru. Keeyati haqame ka biroon jedhan obbo Fiqaaduun magaalaaleen ennaa walitti makaman maqaa itti moggaafamu ilaallata. Dhimma kana irrattis maqaa jijjiiruun seenaa fi aadaa naannolee balleessa qeeqi jedhu dhiyaatee jira. Caffeen Oromiyaa Labsii Bulchiisa Magaalotaa Keessaa Keeyyatoota 3 Haquu Isaa Beeksise. Mormitoonni Garuu Kun Ga’aa Miti, Jedhu Labsii Bulchiinsa magaalaalee Oromiyaa caffeen yokaan Manni-maree naannawichaa keeyyatawwan sadii jechuun, waa’ee magaalaalee walitti-dabaluu, waa’ee maqaa jijjiiruu fi waa’ee magaalaaleen Oromiyaa guguddoon “Regio-politan” jedhaman, galii isaanii Mootummaa Federaalaaf galchuu fi baajeta mootummaa federaalaa argachuu keessaa haqee, akka haaraatti raggaasise kana, paartiileen momitootaa maal jedhu? Itti-aanaqa dura-taa’aa Kongiresa Federaalawa Oromoo Obbo Mulaatuu Gammachuu, Finfinnee irraa deebii kennaniiru. No media source currently available


Gurmnuuleen Ameerikaa fi Awurooppaa Dhiheenya Itiyoophiyaatti Hoogganoota Mormitootaa Oromoo Dubbisan Moo?

Jila Itti-aanaa Ministara Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets – Toom Maalinoowiskii hoogganamee fi gurmuu Gamtaa Awurooppaa dabalatee, aangawoonni sadarkaa Addunyaa dhiheenya Itiyoophiyaa daawwatan irra-jireessa waa’ee mormii Oromiyaa keessatti baatiilee afurii olliif geggeessamaa jiruu fi tarkaanfii mootummaan fudhatetti fuuleffachuun ka haasawaa turan ta’uu tu dubbatamaa jira. Itti-aanaa minisarri Yunaayitid Isteets, Toom Maalinowiskii, mootummaan Itiyoophiyaa rakkoo Oromiyaa keessatti uumameef itti-gaafatama fudhachuu isaatti ka gammadan ta’uu eeranii, “garuu, tarkaanfii qabatamaa irraa eegaa jirra. Gaaffii uummataas deebii kennuu qaba. Waltajjii siyaasaa illee mormitootaaf banuu qaba,” jechuun isaanii gabaasamee jira. Gamtaan mormitootaa beekamaan Medrek garuu, “Motummoonni sadarkaa Addunyaa dhimma kana irratti ejjennoo jabaa hin qabaanne” – jechuun, dhiheenya tuta gaazzzexeessotaaf ibsa kenne. Kanumaa, gurmuun aangawoota Ameerikaa fi gurmuun Gamtaa Awurooppaa dhiheenya Itiyoophiyaatti imalan dhaabota mormitootaa mormii Oromiyaa keessaa qooda guddaa qabanii fi mootummaan balaaleffataa ture dubbisan moo hin dubbisne? Yoo dubbisan tahe maal maal mari’atan? Yoo hin dubbisne tahe immoo maaliifi? No media source currently available


Ayyaana DH.D.U.O Kan Magaalaa Mandii Mormiin Mudachuu Jiraattonni Dubbatan

Godina Walaggaa dhiyaa magaalaa Mandii keessatti har’a ayyaana waggaa 26ffaa hundeeffama dhaabbata dimokraasummaa uummata oromoo kabajamaa ture irratti mormiin ka’uu isaa jiraattonni magaalattii nuuf ibsanii jiru. Barattoonni mana barnootaa Abdii borii jedhamuufi kan giddu galeessaa galma ayyaanni kun keessatti ayyaaneffatamu cina dhaquu dhaan mormii isaanii dhaadannoo dhaa fi sirbaan dhageessisaa turan jedhu jiraattonni.Jiraataa magaalaa Mandii obbo Hundumaa obsaa haal har’a uumame nuuf ibsaniiru. Jiraattonni magaalaa Mandii akka jedhanitti dargaggoonni mormii qaban dhiyeeffachuuf galma wal ga’ii OPDO dhaquu dhaan dhakaa darbaa, dhaadannoo dhageessisaa turan. Korri bittinneessaaf humnootiin Federaalaas bobba’anii ijoollee kana hanga ganda keessaatti faana dha’anii reebaa kan argatanis qabanii mana hidhaatti naqaa turan jedhan. Uummati Oromoo dhiigi ilmaan isaa dhiigi dhangala’aa kaan hidhaatti kaan immoo achi buuteen dhabamee utuu gadda irra utuu jiru ayyaana ayyaaneffanna jedhanii ba’uun hanga dhiiga ilamaan keenyaa dhuganii ti jechuu dhaan aarii dhaan dubbatu jiraattonni kun. Itti gaafatamaan waajjira poolisii magaalaa Mandii Inspeekter Sandaabaa Fufaa garuu ayyaanni kun nagaa dhaan xumurame. Uummatis ba’ee ayyaaneffatee gale jedhan. Reebichi hidhaan raawwatame hin jiru. Mormii kan jedhames ijoollee mana barnootaa sadarkaa duraa kanneen 15-20 ta’antu daandii irraa wacaa ture. Isaanis namni itti bu’e hin jiru. Nagaan manatti galaniiru jechuu dhaan komee jiraattonni dhiyeessan kana haalaniiru. No media source currently available


Ergaa Maamiltoota VOA Afaan Oromoo, Sagaleedhan

Dhaggeeffatoonni keenya 011-202-205-9942 irratti ergaaa nuu olkeechaan, galatoomaa. Nu’is deebisnee qilleensa irra olchineerraa, kunooti. No media source currently available


Hiriira Mormii Manneen Barnoota Bishooftuu Irratti Nama Hedduutti Hidhamee Jedhanii Bulchiinsii Ammoo Dhara Jedha

No media source currently available Godina Shawaa Dhiyaa manneen barnoota sadarkaa tokkeessoo,lammeessoo fi qophaahinaa keessatti akka barattootaa fi jiraattotii jedhanitit dhiyoo tanaayyuu baarttootii gaafii hedduu gaafachuuf hiriira bahan. Mana barumsa Qophaahina Bishooftuutti ammoo hardhaa fi kaleellee barattootii hiriira bahanii waan hedduu gaafachuu yaalan. Yoo baattootii mana barumsa Qophaahina Bushooftuu hardha bahanitti akka jecha barattootaatti poolisii federaalaatti ijoollee dhaanee bittinneessee kaan hidhe. Manneen barnootaa Bishooftuu dhiyoo tanaayyuu gaafilee hedduu gaafachuuf manuma barumsaa keessatti hiriira jalqaban jedhan barattootii. Manneen barnootaa dhiyoo tana hiriira itti bahan jehda mana barumsa Qophaahina Bishooftuu, mana barumsa Dhibaabyyuu sadarkaa tokkeessoo, mana barumsa Bolee sadarakaa tokkeessoo,Mana barumsa sadakaa lammeessoo Bishooftuu,Mana barumsa sadarkaa lammeessoo Adahaa fa. Jara kana keessaa hedduuti hdihamee jedhan barattootii. Waan barattootii gaafatan jedhan keessaa fkn barattootii mana barumsaa Dhibaayyuu rakko bisaani,ibsee,karaa fi qabeennii uumamaa naannoo isaaniiti bahu makiinaatti fahanii maasaa qonnaan bulaatti awwaara kaasee dabruu goggosuu malee faaydaa akka hin kennine dubbatan. Gama kaaniin hidhamaan akka hiikamu,ka du’ee gumaan akka bahu,hidhaa fi dhaanichii akka dhaabatu fa gaaatan jedhan. Taatullee akka jecha itti gaafatamaa dhimmi nageenna magaalaa Bushooftuu obboo Asebeen jedhetti hiriirii hin jiruu,barattoota lama kalee mana barumsa Qophaahina Bishooftuutti daawwitii caaccabsan malee namii hidhame hin jiru.


To'annaa Toora Interneetii fi kaffaltii Haaraa Telekoominikeeshinii Itoophiyaa

Dhaabbanni telekoominikeeshinii Itoophiyaa (Ethio telecom) teknooloojii quunnamtii telefoonaa fi interneetii ittiin to’atanii fi gatii baasisan haarawa biyya galchuu isaa beeksisee jira.  “Tekinooloojiin kun hojjetoonni telekoomii biyya kami iyyuu kan itti gargaaramani” ka jedhan – Hojiraawachiisaa ol’aanaan Ethi Telecom- Obbo Andualem Admaasee, tekinooloojiin kun tajaajilawwan telekoomii fi interneetii addaa uummata dhaqqabsiisuuf akka gargaaru ibsan. Akkasumas, tajaajilawwan interneetii “Over The Talk” yokaan OTT jedhaman, kanneen Viber, Wichat, Whatsapp jedhamanitti enna namoonni gargaaraman, akka barbaachisummaa isaatti, gatii baasiisa No media source currently available


Namootni Godinaalee Oromiyaa irraa Moyyaalee Deeman Poolisiin Naannoo Somaalee Sababa Malee Nu Hidhaa Jiru Jedhu

Dhalattoonni Oromoo godinaalee Oromiyaa biroo irraa Magaala Mooyyalee deeman Poolisiin Mootummaa Naannoo Somaalee seeraan ala qabee nu hidhaa jiraa jechuudhaan himatan. Dhalataan Oromoo poolisii mootummaa naannoo somaaleen ji’a lamaa ol hidhame jedhu tokko akka Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf himettii, poolisoonni kuni utuun waraqaa eenyummaakoo ibsu isaanitti agarsiisuu humnaan na fuudhanii mana hidhaatti na darbanii jedha. Waa’ee hidhamuu namoota kanaa Raadiyoon Sagalee Ameerikaa bulchiinsa mootummaa naannoo Oromiyaa gartokkee magaalattii bulchu gaafatus, bulchiinsi Oromiyaa magaala Moyyaalee garuu dhimma kana ilaalchisee yaada kennuu hin dandeenyu jedhan. Yeroo dhiyoodhaa as kana Godinaalee Oromiyaa kaanirraa gara Magaala Moyyaalee dhimma dhuunfaa isaaniitiif namootni dhufan humni poolisii Magaala Moyyaalee sababa malee nu hidhaa jiraa jechuun komii himatan. Akkas jechaan ka himatanis, baayyeen isaanii hojii humnaa barbaacha, kaanimmoo dhimma dhuunfaa mataa isaaniif jecha gara magaala Moyyaalee kan deemaniidha.Namootni kunis akka Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf himanittii, kan hidhaa nurraan gayaa jiru qaama magaalattii gartokkee bulchu mootummaa naannoo somaaleetii jedhu. Dargaggoon Godina Shawaa Lixaatii hojii humnaa hojjedhee bulu barbaacha Moyyaalee dhufe jedhu akka jedhuttii waraqaa eenyummaakoo himu utuun poolisoota na gaafatanitti agarsiisuu isaan garuu sana dhiisanii ji’a lama guutuu akkasumaan na hidhanii jedha. Inni biroommoo barataa koolleejjii Godina Arsii Lixaarraa gara Moyyaalee osoo bilbila bitachuuf deemuu qabamee bultii 15 hidhamee bahe jedhuudha. Innis magaala moyyaalee naannoo quxxebaa jedhamuttii godinaalee Oromiyaa kaanirraa dargaggoonni dhufan hidhamanii jiraachuu isaanii dubbata. Barataan kunis dabaluudhaan turtii bultii 15 booda mattaha yookiin gubboo kennee akka bahe hima. Garuu hiriyaan isaa isa waliin qabame kan maqaan isaa fayisaa yaadaa jedhamu sababa sirbi afaan oromoo bilbila isaa keessatti argameef amma yoonaa mana hidhaa naannoo quxxebaa keessa akka jiru dubbata. Bakki mana hidhaa kunis asxaa ykn alaabaa akka hin qabnee mana dhuunfaa akka tahe darbees namni yoo gaaffiif deemellee akka eegdonni hidhamtoota kana gaafachuuf nama hin seensifne dargaggoonni hidhamanii bahani kuni Raadiyoonii Sagalee Ameerikaaf himaniiru. Dhimmi kuni bakka raawwatamaa jira jedhame, bulchiinsa naannoo Somaalee magalaa Moyyaalee akka yaada nuuf kennaniif irra deddeebiin gaafannus qaama bulchiinsaas tahe qaama poolisii keessaa nama yaada nuuf kennu argachuu hin dandeenye. Gama birootiin gartokkee magaalaa Moyyaale kan bulchu bulchiinsa naannoo Oromiyaa magaalattiitiif waa’ee hidhamuu dargaggoota kanaa yoo gaafannu yaada isiniif kennuu hin dandeenyuu jedhan. No media source currently available


Masrii Keessatti Iyyati Baqattummaa Fudhatama Dhabaa Jira: Baqattoota Oromoo

Oromoon dahannaa siyaasaa gaafachuuf dhaaba baqattotaa kan Tokkummaa Mootummotaa ykn UNHCR tti iyyata galfatan hedduminaan yeroo isaa eegee deebii hin arganne akkasumas lakkofsi kanneen fudhatama dhabanii dabalaa jira jechuun Masrii keessaa ka jiru waajiira Jaarmayichaa duratti mormii dhageesisuu jalqabuun isaanii Bitooteessa 27 bara 2016 ta’uu dubbatu. Kana malees galmee iyyataa cufamee deebi’anii banuuf mirga qabaataa turre sarbamne jedhu. Waajirri baqattotaa Kaayiroo keessa jiru gama isaan akka jedhutti kanneen dahannaa siyaasaaf iyyatanii fi baqatummaa argatan kuma 100 fi kuma 79 galmeessee akka of harkaa qabuu fi gaaffiin dahannaa siyaasaaf dhiyaatu hundumtuu akka danda’ameetti deebiin kan itti kennamu ta’uu beeksisee jira. Erga bara 2014 kaasee yeroo deebii itti argatan gabaasuuf yaalaa akka tures ibsee jira. Waa’een simannaa argachuu seenaa nama dhunfaa irratti akkasumas seera sadarkaa addunyaatti UNHCR qabu irratti hirkachuun kan murteeffamu ta’uus hubachisee jira. Galmeen baqataa kan cufamuu danda’u iyyataa baqataa biraa dhiyaatuun akkasumas UNHCR ofuuma isaa cufuuyoo murteesse ta’uu isaa fi sababaa qubsaan dhiyaannaan deebi’ee banamuu kan danda’u ta’uu ibsee jira. No media source currently available No media source currently available


Bakki Ciisichaa Barattoota Haramayaa Ni Gubate

Guyyaa kaleessaa jechuunis Ebala bultii 5 bara 2016 galgala gara sa’aatii sagalitti ibiddi doormii barattoota universitii Haramayaa keessatti ka’ee qabeenyaa mancaasuu isaa jiraattonni fi barattoonni nuuf ibsanii jiran. Hanga ammaatti lubbuu namaa irra miidhaan kan hin geenye ta’uu isaaf doormiin barattoonni haaraan keessatti baratan kan Damara jedhu gubachuu isaa nuuf ibsaniitu. Barataa universiticaa keessaa tokko barataa wabii Yaadataa haala ibidda ka’ee Sanaa akkas jechuun naaf ibse Jiraataan Haramayaa tokkos haala ibiddicha Sanaa maal akka ture gaafannaan ibidda kana maal akka qabsiise hin beekamu garuu galgala ijoolleen utuu naannoo kutaalee ciisicha isaanii turanii ibiddi kun ka’e. Ittiin ka’umsi ibidda kanaa maal akka ture qabeenyaa fi lubbuu namaa irra hoo miidhaan dhaqqabe yoo jiraate adda baafachuuf gara itti gaafatamaa nagaa fi nageenya Yuniversitii Haramayaa Komaander Isheetuu Kebbedeetti bilbileen ture. Ibiddichi kaleessa galgala gara sa’aatii sadiitti ka’e. haalli ibbiddichaa sichi qulqullaa’aa jira. San booda bal’inaan sitti himna. Garuu lubbuu namaa irra waanti ga’e hin jiru. Qabeenyaa irra miidhaan hangi tokko ga’eera. Barataanis yeroon sun yeroo qayyabannaa waan ta’eef mana kitaabaa keessa turan. Ittiin ka’umsi isaa shiboo elektrikaatu walitti bu’e. san booda barattoonni library dhaa dhufanii qabeenyaa isaanii walitti qabatan. Ibidda sanas dursee barataa dha kan dhaamsuuf yaale. Ibiddi sun hagas guddaa waan jedhamu miti. Kan gubates bolookii afur qofa malee gamoo mara miti. Ragaa qulqullaa’aa argachuuf qorannaan geggeessamaa jira jedhan. Kana duras haaluma wal fakkaatuun ibbiddi ka’uu isaa barattoonni dubbatanii doormiin jedhame kun keessi isaa komparsaatoo alaan qoroqrroo waan ta’eef akka salphaatti gubachuu danda’a jedhan. Barattonni yeroo ammaa barnootatti deebi’anis sababaa isaa waan hin beekamneen keellaa dhaa akka gad hin bane ittifamuu isaanii barattonni kun ibsaniiru. No media source currently available


Humnoonni Mootummaa Magaalaa Mandiitti Uummata Faarfannaa Amantii Faarfataa Deemu Reeban, Ka Jedhame Aangawoonni Mootummaa Ni Haalan

Godinaa Wallagga Lixaa, aanaa Mana-sibuu, magaalaa Mandii keessatti – Konferensii Waldaa Kiristaanaa Mekaane Yasuus, ka Jimaata, Sanbataa fi Dilbata – Waldaa Daakkoo keessatti geggeessamee booda, uummatni faarfataa gara mana isaatti galaa ture – Humnoota Kora Bittimmessaa Oromiyaa fi Humnoota Mootummaa Federaalaan reebame – jedhu – jiraattonni magaala Mandii. Bulchaan magaalaa fi waajirri poolisii magaalattii immoo ni haalan. Dilbata dabre kana, eega konferensichi eebbaan xumuramee booda, namoonni achii ba’an faarfataa gara waflakkeessa magaalaa Mandiitti dhufan. Achii booda, humni poolisii kora bittimmeessaa Oromiyaa fi humni waraana federaalaa konkolaataa lamaan dhufanii itti bobba’uudhaan uummaticha reebii jalqaban. Achii booda immoo, uummatni magaalattii keessa jiru hedduun waan itti dabalameef, faarfannaan sun gara dhaadannoo fi mormiitti jijjiirame. Namoota hedduu tu reebame, garuu kan hidhame hin jiru. Bulchaa magaalaa Mandii – Obbo Saamuel Sanbataa immoo, konferensii waldaa kiristaanaa geggeessame sanatti ofii isaanii illee akka hirmaataa turan dubbatanii, garuu “jeeqamni uumame tokko illee hin jiru. Humni mootummaa namoota faarfataa deeman irratti tarkaanfii fudhate hin jiru. Kun oduu dharaa waan ta’eef, Luba Waldaa Mekaane-yesuus Daakkoo sanatti illee bilbiltanii adda-bafachuu dandeessu” jedhan. Itti-gaafatamaa Waajira Poolisii Magaalaa Mandii – Inspector Sandaabaa Fufaatattis bilbillee ennaa deebii kennan, uummata faarfataa magaalaa Mandii keessa deeme arguu isaanii dubbatanii, “garuu, humni mootummaa reebicha irratti raaw’ate” ka jedhame, oduu dharaa ti. Waan martinuu haala nagaatiin geggeessamaa ture. Geggeessota Waldicha Koonferensiin itti geggeessamee irraa adda-baachuu dandeessu” jedhan. Akkuma Inspector Sandaabaanii fi Bulchaan magaalattii – Obbo Saamu’eel Sanbataa dedeebisanii nutti himanitti, Magaalaa Mandii, Bakka Koonferensichi itti geggeessame – Waldaa Warra Wangeelaa Mekaane-Yasuus Daakkootti Luba ka ta’an – Luba Solomoon Tasfaatti bilbilee, waa’ee konferensichaa fi rakkoo uumame – jedhamee ennaa nuuf ibsan, “Konferensiin guyyaa sadii nagaadhumaan geggeessamee xumurame. Koonferensicha irratti yeroon isaa yeroo gaarii waan hin ta’iiniif, akka amantoonni karaa irra faarfataa hin deemne itti dubbadheen ture. Garuu, eega koonferesichi xumuramee booda, otuma ani waldaa keessa jiruu humni nageenyaa natti bilbilanii, ‘kunoo dargaggoonni jeeqaa jiru. Maal gochuu wayya?’ jedhanii na gaafatan,” jedhan. Guutummaa qophii kanaa dhaggeeffadhaa No media source currently available


Qorannoo Malaammaltummaa Gabaasaa Gaazzexeessotaan Ifa Bahe

Mootummoonni biyyoota Addunyaa irraa, gabaasaa gaazzexeessota-qorannaa ifa bahe irraa ka’uudhaan – namoota duureyyii, humna-qabeeyyii fi beekamoo qabeenyaalee isaanii dhoksuu fi gibira yokaan dilaala jalaa miliquuf jecha Herregaa Baankii biyyoota alaa keessatti banatan adamsuuf dhaadataa jiran. “Wanni amma argaa jirru. Seerawwan adda addaa jalatti, Kaampaaniilee iccitii hundeessanii, eenyummaa isaanii aguuguun salphaa ta’uu isaa ti. Kun immoo, maallaqa kaayyatanitti hidhata qabaachuu isaanii dhoksuuf karaa salphaa dha” – jedhu – Maagii Marfii, dhaabbata farra malaammaltummaa, ka sadarkaa Addunyaa – TRANSPARENCY INTERNATIONAL irraa. No media source currently available  No media source currently available


Dureessii Naayjeeriyaa Beekamaan Tokko Qabeenya Isaa Dargaggoota Afrikaa Yaadaa Guddaa Qaban Jedheef Hiraa Jira

Dargaggoonni Afrikaa dhiyoo kana marii hojjaa-uumuu fi teeknooloojii irratti xiyyeeffate New Yoorki Amerikaatti taa'aa turan.Dargaggoonni marii kana irratti argaman bayyinaan hidda dhalata Afrikaa dha haa ta’an malee kaan biyya alaa warra jiraatan.Kaan imoo mari tana iratti hirmaachuuf biyyaa isaaniiti dhufan. Han asuma, Ameerikaa fi biyoota Awrooppaatti dhalatanii amma hojii adda addaa Afrikaa keessatti hojjachaa jiranis jiru. Mariin sambat-duraa darbe , Niiw yoorkitti ta’ame kun han xiyyeeffate hojii umuu fi daldala iratti mari'ate. Namoonni yaadaa haaraa maddisisanii yaada isaanii hojiirra oolchudhaan milkaa’an muuxannoo isaanii hiraniiru. Toonii Aaluummeeluu biyyi isa Naayjeeriyaa dha, abbaa qabeenyaati . Qabeenya isaa garuu ijoollee isaa qofaa odoo hin ta’in dargaggoo qaroo ta’anii yaada haaraadhan dhufanin gahuudha. Dhaaba “Toonii Alumeluu Foundation" jedhamu dhaabera. Tooniin dargaggoota biyyoota Afrikaa adda adda irraa hojii fi teknooloojii haaraa qaban kuma kudhaniif $10,000 fi leenjii hojii daldalaa guutuu kaffalti malee kenna. Maatiyaas Wandoosan immoo Ameerikaatti dhalatee guddate. Gaanaatti godaanee dhaaba hammayaa barumsa herregaa qorachuudhaa gargaaru tokko wajjin hojjata. “Umuma kiyyaan dandeetii fi fedhii hojii haara uumun qaba. Kanaafan yeroo fi waanan qabu kanarra olchee hojjachaa jira,” jedhe. Ummata Afrikaa keessaa harki 63 dargaggoo oggaa 15 amma 24ti. Kana keessaa immoo hojii han qabu harkka 33 qofa. Ogeessonni waan kana qoratan, xiyyeeffanoon hojiiwwaan qonnaa, teknooloojii fi hojii uumuu irratti hoo godhame, dargaggooni kun humna ardii kanaaf ta’u danda’an jedha gabaasni Heenook Samaagzabeer. No media source currently available


Oromiyaa Keessatti Dhiheenya kana Namoota 2,600 Ol Tu Seeraa Ala Hidhamee Jira, Jedha MEDREK

Gamtaan Paartiilee mormitootaa beekamaan,MEDREK, haala yeroo ammaa Itiyoophiyaa keessaa, keessumaa, mormii guutummaa Oromiyaa keessatti geggeessamuu fi tarkaanfii mootumman fudhate ilaalchisuudhaan tuta gaazzexeessotaaf har’a ibsa kennee jira. Hoogganonni Medrek tuta oduuf akka ibsanitti, mormii baatiilee afurii oliif Oromiyaa keessatti geggeessameen wal-qabatee namoonni 2,627 seeraa ala godinaalee Oromiyaa adda addaa irraa qabamanii manneen hidhaa keessa jiran. “Mormii Oromiyaa keessaaf akka itti gaafatame fudhate ibsuun ka mootummaan deebii kenne fakkeessaa dha” ka jedhan, hoogganoonni MEDREK, dhugumatti gaaffiin uummataa sirrii ta’uu amanee, balleessaa isaa fudhatee yoo tahe, mootummichi namoota seeraa-ala hidhaatti guuramanii jiran kana walaba gad-lakkisuu, yakkamtoota seeraa-ala uummata hiriira bahetti dhukaasanii ajjeesan seeratti dhiheessuu fi maatiilee miidhamtootaaf gumaa baasuu akka qabu dubbatan. Rakkoo biyyattiif furmaata waaraa fiduuf immoo, paartiilee mormitootaa dhugaa uumataaf dhaabatan waliin gad-taa’ee dubbachuu qaba, jedhu – hoogganoonni MEDREK. No media source currently available


Furmaataa Waaraa Fiduuf Oromoon Hoogganummaa Dhugaatti Bahuu Qaba, Jedha Waldaan Qorannoo Oromoo

Waldaan Qorannoo Oromoo – jechuun OSA-n, Kora isaa ka walakkeessa waggaa, boorii fi iftaan – jechuun, Ebla lamaa fi sadii, magaalaa London keessatti geggeeffata. Korri Yunivarsitii London, Mana-barnootaa Dinagee fi Saayinsii Siyaasaa Keessatti geggeessamu kun , kallattiidhaan, haala mormii fi tarkaanfii mootummaa yeroo ammaa Oromiyaa keessatti geggeessamutti ka xiyyeeffate ta’uu, prezidaantiin waldichaa, Obbo Henook Gabbisaa ibsee jira. Akka Obbo Henook jedhetti, waraqaalee qaorannoo gara digdamii shanii fi gurmuulee marii yokaan paaneloota lama tu kora OSA (WQO), ka walakkeessa waggaa kana irratti dhihaata. Seenaan cunqursaa uummata Oromoo, seenaa waggoota digdamii shanii otuu hin taane, hacuuccaa fi dhiibbaa waggoota dheeraa ta’uu ka dubbate, Prezidaantiin OSA bara kanaa, Henook Gabbisaa, Oromoofis tahe uummatoota Itiyoophiyaa keessa jiran maraaf furmaata waaraa fiduuf uummatni Oromoo gara hoogganummaa dhugaatti ol ba’uu fi itti-gaafatama hooggana waaltaatti dhufuu qaba. Kanaaf immoo, kan waltajjii marii dhimma kanaa angafummaan qopheessu Oromoo ta’uu qaba. Hoogganummaan Oromoo Itiyoophiyaaf qofa otuu hin taane guutmmaa Gaanfa Afrikaa keessatti nagaa buusuuf baay’ee barbaachisaa fi murteessaa dha, jedha. No media source currently available


Bulchoonni Addunyaa Karaa Niwkileerii Waraanaa Xinneessaniin Faluuf Amerikaatti Walgahan

Korri nageenya niiwkileerii magaala guddittii Ameerikaa Waashingtan Diisiiti taa'ame, han hoggantoonni biyyoota 50 caalan irratti hirmaatan sodaa Kooriyaan Kaabaa niiwkileerii jajjabeeffachuu fi fayyadamuu maltii jedhu irratti xiyyeeffate. Jimaata darbe kana sab-qunnamtiin Kooriyaa Kibbaa tokko oduu “Kooriyaan Kaabaa misaa’elii galaana Jaappaanti dhukaaste” jedhu erga gabaasee Kooriyaan Kaabaa fi Kibbaa ija shakkiitin wal- eggachaa jiran. Pirezdaantiin Yunaaytid Isteetis(US), Baraak Obaamaa, walgahii guyyaa Kamisaa hoggantoota Kooriyaa Kibbaa fi Jaapaan wajjiin godhan irratti haala itti gaafatamtoonni Kooriyaa Kaabaa keessaa niiwkileerii itti balleessan mari’atan. Muummichi ministiraa Jaappaan, Shinzoo Aabee, gama saanitiin, “ dhimma nageenyaa irratti Jaapaan, Yunaaytid isteetis fi Kooriyaan haala itti wajjin hojjatan mijeessun barbaachisaa dha” jedhanii, “rakkinnii fi sodaa guddaan Kooriyaan Kaabaa niiwkileer ishii jajjabeessaa dhufuu dha,” kun immoo biyyoota sadeen kana qofa mitii hawaasa addunyaa hunda sodaachisaa jedhaniiru. No media source currently available


Olloota Finfinnee Rakkoo bisaanii himachuutti jiran keessaa tokko, Askoo

Finfinnee olloota tokko tokkotti bisaan gama tokko torbaanitti,gama kaan guyyaa lamaa fi sadii turaa dhufanii sunu yoo ibseen hi njirre hin dhufan.. Yoo dhufanillee ganamaa fi galgala horofaan waraabbatan.Akka bulchootii Itoophiyaa jedhanitti ammoo bokkaa silaa ganna dabre roobee haroo guutuu maletti hin roobiniif bisaanilleen rakkoo tahan. Olloota Finfinnee bisaan dhabanii rakkachuutti jiran keessaa tokko, Askoo.Jara ollaa Askootti dhiyaatu qubatu keessaa tokko obboo Baayyuu: ”Asi rakkoo bisaanii guddootti jira. Akkana jechuun ammoo bisaan haga ollaa walti aanu bilookii afreesso hin dhufan.Hardha ollaa garanaa bori ammoo ollaa garasiitti argataa jechaa bisaan warabanna. Ganama saatii afuritti bananii hagi bori saatii afurii waraabbattan.Namii hagii tokko jarkeenii hedduutti kaan ammoo roottootti waraabbatee borii oli keeyyata.Ani ganna tokkon duratti ollaa kanatti qubadhee eegii ani argee asitti haga hardhaallee marro marroon bisaan waraabbanna.” Warrii Askoo jiraatu ka akka aaddee Bizuyyee Tesfaayee faalleen ibseen jiraachuu baannaan bisaan hin jiranii jedha. “Durii bisaan guyyaa sadi sadiitti dhufanii amma ammoo yoo ibseen hin jirre hagas caalan.Yoo argachuu baanne ammoo barbaada yaana.Rakkoon tun guddoo turte.” Abbaan taayitaa bisaanii Finfinnee ollaa Askoo tana faluuf fulaa bisaan warabataniif karaa Askoo irrratit jaare Ammajii 26, 2008 jalqabee bisaan keessaa waraabbachutti jiran jedha. Aaddee Alemtshehaay Tesemmaa warra ummataa bisaan qoodu keessaa tokko. “Abbaan taayitaa bisaan Finfinnee roottoo dhaabee ummata bisaan qooda. Jarkeenii tokko beesee ykn saantimii 20 gurgura.Ollaa Adis Sefer,Saansuusii fi ollaa hedduutti asi waraabbata.Gudoo faaydaa irraa argatan. Bisaan amoo haga guddaan yoo ibseen hin jirre badan.Yoo tokko tokko ammoo namii adoo ibseelleen hin banne kuno bisaan dhamnee guyyaa 5, 10, 15 keessa jirraa jedhee rakkoo himata.” Namii mana shaayii qabu ka akka aaddee Messelechi faatii bisaan torbaanitti guyyaa lama sadii dhufaa liitirii tokko birrii tokkoon bitannee gurguranna jetti. “Sunuu bisaan ganamaa fi galgala waraabbatanii malee guyyaa hin jiranii ani naannoo Oromiyaa Lakkuu dhufee achitti rakkoo bisaan hamttuutti jiraa jetti.” Torbaan lamatti guyyaa tokko dhufanii boriyyaa ammoo hin jiran.Jalaa waraabbachuu baannaan ammoo hin rakkatta.Isuma asi[Askoo] wayya.Nu maatii shanii yoo bisaan achii dhamne Finfinnee dhandhee bar baadanna.” Akka jecha bulchoota Itoophiyaatti rakkoo bisaan Finfinnee fi olloota isii bokkaa silaa ganna dabre roobee haroo guuttuu maletti hin roobiniif dhufte.


Imbaasiin Ameriikaa Itoophiyaa Jiru Warra Fiilmii Jiruuf-Jireenya Dubartootaa Irratti Xiyyeeffate Hojjate Badhaase

Bitooessi ji’a Seenaan dubartootaa itti yaadatamu. Imbaasiin Amerikaa han Finfinnees ji’a kana keessaa qophiiwaan dhimma kanaaan wal-qabataan adda addaa gochaa ture. Dhuma ji’a irrattimoo mata duree “Seenaa Ishii” (Her story) jedhu jalatti fiilmii dhimma dubartootaa irratti hundahee dhaqiiqaa sadii tti seenaa dabarsuu danda’u dorgomsiisee warra tokkoo amma sadii bahan badhaseera. Dorggommi filmii gabaabaa Kana Tokkofaa han bahe “Hojii hin qabdu” (siraa yelaatim) filmii jedhu. “Hojichaa odoo waljijjiree han hadholiin keenya hojjachaa oolaan mindaadhan hin tilmaamamu” jedha, filmiicha han hojjate, Hanibaal Aberaa. Dorgommi Kanaan lammaffa han bahe, Filmi Yaneet Biranuu han adda addumaa ijoolee dubartii fi dhira edduu jiru irratti xiyyeefatatu. Ambaasaderiin Embaasii Ameerikaa han Itoophiyaatti Patricia Haslaak filmonni dorgommii kanaratti dhihaatan hundi ergaa cimaa qaban jetee, filmiin kun Finfinnee qofa odoo hin ta’in bakka baayyeetti akka agarsiifamu akka qabu ibsite. No media source currently available


Aangawoota Oromiyaa 300 Irratti Tarkaanfiin Fudhatame Gaaffii Oromoof Ka Deebii Kennu Miti, Jedha Xiinxalaan Seeraa

Mootummaa naannoo Oromiyaa keessatti -- Gubbaa irraa jalqabee hanga gadiitti gamaaggama hoogganopotaa marsaa duraa geggeessameen - angawoonni 300 ta’an bakka isaanii irraa kaafamuu, kaan itti gaafatamummaa irraa gad-buufamuu fi haala adda addaatiin ka murtiitti dhiyaatan tahuu – Itti-aanaa Prezidaantiin Oromiyaa – Obbo Isheetuu Deessee Miidiyaa yokaan Sabaa-himaa biyya keessaaf ibsa kennuu isaanii, jalqaba torban dabree irra gabaasnee turre. Qophii keenya, Dirree Dimookirasii irratti dhihaachuun Murtii mootummaa Oromiyaa kanaa fi dhimmoota kanatti hidhata qaban ka xiinxalan – Hayyuu seeraa – Dr. Tsegaayee Araarsaa, “tarkaanfiin mootummaan fudhataa jiru gaaffii uummataa deebisuutti ka fuuleffate otuu hin taane, aangawoota OPDO ajaja fudhachuu didanii fi dhugaa uummatichaa waliin dhaabbatan, kanneen of kabajanii fi saba isaanii kabajan haxaawee of keessaa baasuutti ka fuuleffate” – jedha. Yaaddoon Mootummaa, wanna afaaniin jedhu – waa’ee rakkoo dhabamuu bulchiisa gaarii fi rakkoo malaammaltummaa, akkasumas deebii dhabuu gaaffii uummataa otuu hin taane, waa’ee aangoo irra of tursiiuu akka tahe dubbata. Tarkaanfiin akkanaa, mormii uummata Oromoo dhaabsisuus tahe biyyattiif furmaata fiduu akka hin dandeenye illee eeran. No media source currently available


Mootummaan Itiyoopiyaa Waa’ee Gaaffii Oromoo Tarkaanfii Mul’ata akka Fudhatu Irraa Eegna: Itti aanaa Ministera Ameerikaa

Iyyannaan Uummata Oromoo dhuga-qabeessa ta’uu isaa kan amane - mootummaan Itiyoopiyaa itti aansuudhaan, sochii hojiin mul’atu gochuun akka irraa eegamu Yunaayitid Isteets beeksistee jirti. Ministrii Dhimma-alaa Ameerikaatti itti-aanaa ministeerri dhimmoota Dimokraasii, Mirga Namoomaa fi Hojii Tom Malinowski kanaa fi dhimmoota ka biroo irratti angawoota Itiyoopiyaa waliin mari’atanii jiru. Rakkoon uummataa hanga hiikamutti Mootummaan waltajjii siyaasaa akka banu, Walodoonni Siivikii dhimma Oromiyaa ilalchisee akka itti gaafatama isaanii ba’an fi Mootummaan tarkaanfii humna waraanaa giddu-galeessa godhate fudhachuu irraa akka of qusatu hubachiisan itti aanaa Ministerri Ameerikaa kun. Eskinder Frew, Finfinneetti ministericha haasofsiisuun gabaaseera. Mariin sun kan waggaa ta’us dhimmootiin irratti mari’ataman garuu kan yeroo ti. aanaa ministeerri dhimmootii dimokraasii mirga namaa fi hojii Tom Malinowski kaleessa kan wal argan angawoota mootummaa waajjiraalee adda addaa bakka bu’an waliin ture.  Itti gaafatamaan waajjira kominikeeshinii mootummaa Itiyoopiyaa obbo Geetaachoo Reddaa minister deettaa ministrii dhimma alaa Ambasadder Taayyee Isqesillaasee fi kanneen biroon mootummaa Itiyoopiyaa bakka bu’anii argamuun isaanii tuqameera. Haala Oromiyaa qabee hanga qooda hawaasi siivilkii qabuu, fi mootummaan dimokraasii ijaaruuf tattaaffii inni godhu dhimootiin ilaallatan irratti mari’atamuu Tom Malinowski VOAf ibsaniiru. keessumaa dhimma Oromiyaa gama ilaaleen mootummaan itti gaafatama fudhachuun tarkaanfii gaarii ta’uu himanii hojiitti garuu hiikamuu qaba jedhan. Mootummaan haala Oromiyaa keessatti uumame gama ilaaleen itti gaafatama isaa kan ta’e mul’inatti fudhachuu isaatti ajaaffamuu koo dubbachuun qaba. Uummatichi yannaa dhuga qabeessa kan inni jedhe ilaalchisee furmaata kennuuf tarkaanfii barbaachisu fudhachuu isaatti. Yaadawwanii fi ibsa mootummaan baase sana arginee jirra. Simanneerras. Sana immoo mootumman hojiitti akka hiiku eegaa jirra. Har’a kan nuti mari’anne kana jedhan. Haala Oromiyaa keessatti uumameef sababaan dhabamuu bulchiinsa gaarii ta’uu isaaf kanaafis itti gaafatama akka fudhatan muummichi ministeeraa H/Maariyaam Dessaaleny ibsuun isaanii ni yaadatama. Marii kaleessaa sana irraa ka’uu dhaan kan dubbatan itti aanaa ministerichi Ameerikaa kun iyannaan uummataa, akkaataa fayyadama lafaa, malaammaltummaa fi dhabamuu bulchiinsa gaariitiin akka mul’atu tuqanii jiru. Mootummaan rakkoolee kana furuuf yeroo fudhachuu akka danda’us ni amanu. Kun hamma ta’utti garuu tarkaanfiiwwan tokko tokko fudhachuun akka irra jiraatu ibsaniiru. Dhimmootii cimoo akkasiif furmaata kennuuf mootummaan yeroo itti fudhachuu mala. Yaaddoon keenya inni guddaan wayituma kana immoo mootummaan uummaticha biraa amantaa horachuuf yaalii gochuu qaba. Kanas kan inni godhu falmii fi hirmaannaa siyaasaaf waltajjii banuu qaba. Kanas hawaasi sivikii haala Oromiyaa keessatti qooda akka qabaatu carraa kennuufii, uummanni Oromoo yaaddoo isaa akka dhiyeeffatuuf gargaaruu, mootummaan walitti bu’iinsa uumameef deebii kennuuf tarkaanfii waraana giddu galeessa godhachuu irraa of qusachuu qaba jedhan. Ministrii dhimma alaa Ameerikaatti itti aanaa ministeerri dhimmootii dimokraasii mirga namaa fi hojii Tom Malinowski dawwannaa Itiyoopiya kan guyyaa tokkoo xumuranii har’a gara Rwandatti qajeelaniiru. Itti aansanis gara Burundii fi Keeniyaatti kan imalan ta’uun ibsameera jechuu dhaan Eskinder Frew Finfinneerraa gabaaseera. No media source currently available


Jaappaan Itiyoophiyaaf Gargaarsa Kennuu Ishee Labsite

Embaasii Jaappaan kan Finfinnee jiru keessatti deggersa kana kan labsan Itiyoopiyaatti ambaasaaddera biyyattii Kazu-Hiiroo Suuuzukii turan. Maallaqi Itiyoopiyaaf ramadames kan biyyi isaanii gaanfa Afriikaaf maallaqa kennite keessaa ta’uu ambasaderichi beeksisaniiru. Itiyoopiyaa qofaa utuu hin taane naannoon sun martinuu deggersa namoomaa yeroo hatattamaa isa barbaachisa. Japan biyyoota gaanfa Afriikaaf deggersi walii galaa isheen kennitu doolaarii miliyoona 125 yoo ta’u kana keessaa Itiyoopiyaaf kan kennamu doolaarii miliyoona 30.1 jedhan. Maallaqi hafe biyyoota naannoo kanneen biroo jechuunis Sudan kibbaa, Sudaanii fi Somaaliyaaf kan ramadame ta’uu ambaasaaddrichi ibsaniiru. Itiyoopiyaaf kan kennamu doolaarii miliyoona 30 keessaa doolaarii miliyoonni 8.4 kallattiin honge mudateef deebii kennuuf kan oolu ennaa ta’u kan hafe immoo sagantaalee adda addaa qonnaan bulaa deggeraniif oola. Naannoo Somalee fi Gambeelaa keessatti sabatiinsa uummataa, gargaarsa namoomaa fi sagantaalee jireenya uummataa fooyyessuuf kan ramadame irra jireessa maallaqa kanaa ti. Hongee Itiyoopiyaa mudateen uummati miliyoonni 10.2 gargaarsi yeroo hatattamaa akka isaan barbaachisu beekamaa dha. Kana kan yaadachiisan Ityoopiyaatti directorri sagantaa nyaataa addunyaa Johan Ayliif maallaqi barbaadamu yeroon hin ga’u taanaan rakkoon beela irra hammaatu mudachuu akka danda’u akeekkachiisaniiru. Kan hedduu na yaaddessu lakkoobsa uummata beelaaf saaxilamee jiruuf hanqina maallaqaa nuti qabnu walitti idaa’amee, maallaqi jiru dhumnaan walakkeessa bara 2016tti haalli uumamu suukaneessaa ta’uuf jira jedhan. Fedhii uummata Itiyoopiyaa gargaarsa yeroo hatattamaa barbaadan waggaa tokkoof guutuuf doolaarri biliyoonni 1.4 akka barbaachisu galmeen gaaffii gargaarsaa namoomaa sun ni agarsiisa. Kana keessaa doolaara miliyoona 700 kan ta’u hin argamin jiraachuu tokkkummaan mootummootaa beeksiseera. No media source currently available


Itti aanaan Paarti Gamtaa Dimokraasummaa Ummata Oomoo Hidhaman

Itti aana dura taa’aa Gamtaa Dimokraasummaa Ummata Oomoo sanbat - duraa darbe poolisii Jiinkaatiin too’anaa jala oolan. Obbo Alamaayyoo Mokonnon, itti aanaa -dura ta’aa Gamtaa Demokraasummaa Ummata Oomoo,Obboo Abrahaam Biizunaa, miseensa dhabbatichaa fi namni Obbo Silashii Getaachoo jedhamuu bitooteessa 26, 2016 poolisii magaala Jiinkaatin qabamanii, yeroo ammaa wajjira Poolisii Awaasaa jiraachuu isaanii dura ta’an paartichaa, Obbo Girmaa Baqqalaa beeksisan. Waajjira poolisii Jiinkaa irraa, Ajajaa-kumaa, Shikun Artee hidhamuu jara kanaa mirkaneessanii, mana murtitti dhiheessuu dha garuu manni murtii godinichaa ol aanaan dhimmicha laaluudha mirga hin qabu waan nun jedheef wajjira poolisii naanoo ummata kibaa wajjin mari’acha jira jedhan. Shakkamtoonni kun erga qabamanii guyyaa shan ta’us amma ammatti mana murtiitti hin dhihaAnne jedha gabaasni Malaskaachoo Ammahaa Finfinee irra erge. No media source currently available


Godinaa Guujii Keessatti Namoonni Hedduun Hidhaman Jedhu Jiraattonni

Godinaa Guujii Aanaa Gooroo Doolaa keessatti, mormii barattootaa fi uummataa geggeessamaa ture irraa kan ka’e – namoonni digdamaa ol, mana hidhaa aanichaa keessaa fuudhamanii bakka biraatti geessamuu fi kanneen biroon akka wabiin gad-lakkisaman manni-murtii aanaa murteesse haga ammaa gad-lakkisamuu – jiraattonni aanichaa, Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Akka jiraattonni jedhanitti namoota afurtamaa ol mana-hidhaa Gooroo Doolaa keessa turan keessaa 21 Dilbata, Gaafa Bitootessa 27, 2016 achii fuudhamanii gara Negelleetti geessaman. Ka biroon kudha-sagal immoo mana-murtii aanaatti dhihaatanii akka wabiin gad-lakkisaman eega abbaan-murtii ajajee booda, poolisoonni ajaja mana-murtii kabajuu diduun achuma kaa’anii jiran. Itti-aanaa hoogganaan Waajira Nageenyaa Aanaa Gooroo-Dolaa – Obbo Dirboo Jiloo garuu, “namoonni mana hidhaa jiran, kanneen jeeqama oofuu fi alaabaa Oromiyaa cicciruutti, akkasumas ujummoo bishaanii uummataa caccabsuutti shakkaman qofa.” Jedhu. Dhimmi ququlleeffamee akka gad-lakkisamuuf jiran illee dubbatu. No media source currently available


Itti Aanaan Ministera Haajaa Alaa Amerikaa Imaltuuf Afrikaa Jiraa Itoophiyaatti Goree Bulchootaan Wal Mari’ate

Tom Malinowiskii,ittti aanaan ministera haajaa alaa damee demkiraasii,mirga namaa fi hujii imatluu Afirkaa dhaqeef hardha Itoophiyaa jiraa,ministera odeeffannoo obboo Geetaachoo Reddaatii fi bulchoota akka akkaatiin wal mari’ate. Akka odeeffannoo Ministerii Haajaa Alaa US irraa arganenetti mariin tun ta pirezidaanti Obaamaan ganna dabre muummee ministera Itoopbhiyaa,obboo Hayilee Maariyaam Dessaalenyi waliin diidessinee wal dubbata faana dhufte. Bulchootii tun dhimma Oromiyaatii fi akka biyyitii keessa jirtu irratti wal dubbatan.Keessattu haala Oromiyaa irratti mootummaan Itoophiyaa ummatii Oromoo yaaddoo qaba jedhee amanuunuu akka jecha Maalinowiskiitti waan duratti nama deemsisaati. Malinsowiskiin Riwaandaatti dhaabbilee ummataa waliin karaa sab-qunnmatii jabeessu dandahaniin,karaa dhaabbilee mootummaa hin tahin tohataniin fa irratti mari’atan. Burundiitti ammoo faaydaa ariifatanii mirga namaa eeguuf qorachuun barbaachisaa taheef dubbatan. Keenyaatti ammoo bulchoota mootummaa, paarlaamaa, dhaabbilee ummataa, abbootii amanatii fi tii fi bulchoota mootummaa nagaa eegan waliin waan heddu iratti mari’achuuf deema.


Lammiiwaan Itoophiyaa Seeraan Ala Amerikaa Seenan Jedhaman Biyyatti Deebisuuf Itti Murteessan

Lammiwwaan Itoophiyaa saddeet Amerikaa gara biyyaatti deebifamuu dha akka mana hidhaa yeroo Birooward ( Broward Transitional Center),godina Filooridaa jiru keessatti hidhaa jiran beekkame. Keeniyaa, Biraziil, Peeruu, Ekwaadoor, Kolombiyaa, Meeksikoo fi biyyooyta baayyee keessa qaxxaamuranii, beelaa fi dhadhabii imalichaa danda’uudhan, hiriyoota isaanii kan birraa du’ani gaddaa asi,Amerikaa gahuu isaani dubbatan, namoonni kun. Namoota kana keessaa master pilaanii Finfinnee mormuudhan walqabate akka biyyaa bahe han dubbatu dargaggoon tokko Amerikaa nama isa gargaaru dhabuu irraa fi waraqaa ragaa waan hin qabneef Itoophiyaatti na deebisan jedhee. Namoota sadeettan mana hidhaa turan keessaa lama Itoophiyaatti deebifamuu isaani fi haaluma wal fakkaatun lammiwwaan Eertiraa fi Somaalees mana hidhaa yeroo kana keessa jiran jedha. No media source currently available


KFO:Hidhamtootii Oromoo Nyaata Lagachuun Guyyaa Shaniif Mormii Irra Turan

Mana hidhaa Maakalaawwii keessa kan jiran hogganni Kongreesii Federaalawaa Oromoo fi kanneen biroon haala hidhaa keessatti itti qabamanii jiran mormuuf jecha guyyaa shaniif nyata lagatanii jiran.Sababaa nyaata dhaabuu kanaaf kanneen miidhaman wal’ansaaf geeffamuun ibsamee jira. Itti anaa dura ta’an KFO Obbo Mulaatuu Gammachuu Raadiyoo sagalee Amerikaaf akka ibsanti nyaata kanneen lagatan saddeettamii tokko ta’u isaanii fi kanneen gara yaalaatti geessaman soddomii tokko ta’u ibsan. Maatiin akka naa ibsanti jedhu Obbo Mulaatuun Obbo Baqqalaa Garbaa dhukkubsatee jira.Maatiin isaa Dilbata kaleessaa daqiiqaa shaniif kan arguu danda’an yoo ta’u har’a garu yeroo dhaqan arguu hin dandeeye jedhu. Gama kaaniin Mummichi ministeera Itiyoophiyaa Haaylee Maariyaam Dassaaleeny torbanneen hanga tokko dura paarlaamaa biyya isaaniif akka ibsanti rakkoo Oromiyaa keessatti dhalateef ittiin ka’uumsi dhabamuu bulchiinsa gaarii ta’u dubbachuun kanaafis mootummaan itti gaafatama isaa akka fudhatu kan beeksiisan ta’uus fallaa Sanaa yeroo ammaa Oromiyaa keessatti haala ammaan dura mul’atee hin beekneen hedduminaan hidhuu fi eessa butee dhabamsisuun akka hammaate ibsamee jira No media source currently available


Rakkoo Mara Keessaa Hanqina Bishaaniitu Hamaa dha jedhu jiraattonni Buraayyuu

Rakkoon hanqina bishaanii kan magaalaa Buraayyuu yeroo dheeraaf kan tureef mallattoo wayyaawuu agarsiisaa kan hin jiraanne ta’uu jiraattonni ni dubbattu. Hanqinni bishaanii kun humni ibsaa addaan ciccituu isaan kan wal qabate ta’uu hangi tokko ibsaniiru. Magaalaan Buraayyuu magaalaa addaa Oromiyaa Finfinnee gara dhiyaa irratti argamti. Piyaassaa irraa qabee hanga Buraayyuutti daandiin geessu bal’aaf bareedaa ta’ee hojjetameera. Daandiin gara Wallaggaatti geessuuf Buraayyuu bakka lamatti qoodee kan darbu garuu hin jijjiiramne. Daandii sana bitaa fi mirgaa namoonni bishaan waraaban ykn bakki bisaan waraabbatan hin argamu. Gandeen keessas akkuman xiqqoo adeemeen jedha Meleskachoon bakka bishaan waraabbatan akka natti agarsiisaniif daraggoota karaatti natti dhufan lama gaafannaan kun eessa jira? Buraayyuu keessa rakkoo bishaanii hamaatu jira naan jedhan jedhe. Maraafuu bakka namoonni hedduun bishaan waraabbatan sitti agarsiisna naan jechuun bakka “Xabala Maraamii” jedhu natti agarsiisan. Irraangadee gara metera 50 gad bu’amee laga tokkotu argama. Lagi kun garanaa garasiin bishaan xurii ta’e illee utuu itti nam’uu argama fooliis qaba dubartoonni naannoo sana taa’anii huccuu miicaa turan jedha Meleskachoon. Bishaan ujummoo/boombaan bu’uu fi qulqulluu dha jedhame immoo keellaa dallaan marfamee jiruuf Xabala Maaramii bakka jedhamu keessaa ti. Dubree ka biroo Meleskachoon haasofsiise Caaltuu Taaffasee jedhamti. Bishaan kun qulqulluu ta’uu fi dhiisuu isaa hagas waanan beeku hin qabu jetti. Bishaan dalallaa waldaa Kirstaanaa keessaa argama jedhan kana waraabbachuuf ergan asitti deddeebi’uutti ka’ee baatii lama guuteera kan jettu Caaltuun daandiin ujummoo bishaanii mana koos jira garuu bishaan hin qabu jette. Bishaan dallaa waldaa kirstaanaa keessaa dhufa jedhan kana burqaa isaa beekuu baannus gatii utuu itti hin basin tola kan argatan ta’uu dubbatu jiraattonni kun. Jiraattonni kun akka jedhanitti bishaan baduun kun ibsaan dhabamuu isaa waliin kan wal qabate ta’uu illee ni dubbatu. Aadde Faaxumaa Nuuruu jedhamu. Rakkoo hundumaa irra kan hammaatu dhabamuu bishanii ti jedhu. kana dura bakki kuufama bishaanii bulchiinsa magaalaatiin tolfame amma gogeera jedhan. Hanqinni bishaanii Finfinnees ta’e magaalaalee ka biroo keessa jiraachuun kan wal falmisiisu miti jechuu dhaan Meleskachoo Amahaa Finfinnee irraa gabaaseera. No media source currently available


Obbo Baqqalaa Garbaa faa Mormii Nyaata Lagachuu Irra Jiraachuutu Gabaasame

Obbo Baqqalaa Garbaa fi kanneen isaan waliin jiran mormii nyaata lagachuu geggeessuun isaanii gabaasamee jira. Kaleessa maatiin isaanii akkuma baratame gaafachuuf mana hidhaa Maaikelaawwii ennaa dhaqanitti cufaa balbalaa irratti nyaata galchufiin namas dubbisuun akka hin danda’amne ka jedhu beeksisi maxxanfamuu arganii jiraachuu dubbatan. Kan kaleessa mana hidhaa dhaquun daawwatte intalli isaanii durbee Boontuu Baqqalaa akka jettutti karaa hojjettoonni seenan dhaqnee gaafannus ol galuun hin danda’amu nuun jedhan. Namoonni kaleessa mana murtiitti dhiyaatan waan turaniif dhimma isaanii dhaggeeffachuu mana murtii Araadaa ennaa dhaqnutti kanneen mana murtiitti dhiyaatan obbo Baqqalaafaan nyaata lagachuu isaanii mallattoon nutti himan jetti Boontuun. Dheengadda dhaqee yeroon gaafadhetti haalli mana hidhaa sana keessaa baay’ee rakkisaa, kutaa nuti keessa jirru dhiphaa namnis guyyaa dhaa gara guyyaatti nutti dabalama waan ta’eef hafuura baafachuuf illee rakkisaa ta’uu obbo Baqqalaan itti himuu isaanii dubbatti. Kutaa xiqqoo sana keessa cinaacha tokkoon hiriira gallee rafna, ho’I waan jiruuf kutaan sun hedduu kan nama cinqu ta’uu obsa isaanii ol ta’uu obbo Baqqalaan itti himuu isaanii Boontuun nuuf ibsitee jirti. Har’as gara mana hidhaa sanatti ennaa deebinu nyaata qofaa nu harkaa fuudhanii hojii irra jiru nuun jedhan jetti. Meeshaa itti dheengadda nyaata geessine nuu deebisaa jennus nu didan. Cufaa hojjettoonni ittiin ol galan dhaqnee gaafannus mana qulleessaa jiru nuun jedhan jechuu dhaan akka iyyaafannetti garuu har’as nyaata lagachuu akka itti fufanitti jiraachuu dhageenye jetteetti. No media source currently available


Dr. Mararaa Guddinaa Biyya Alaatti Imaluuf Utuu Yaalanii Buufata Xayyaaraatii Deebifaman

Dura taa’aa paartii Kongresii Federaalawaa Oromoo fi itti aanaa dura taa’aa paartii Medrek kan ta’an Dr. Mararaa Guddinaa Roobii darbe gara Washington DC-tti imaluuf gara buufata Xayyaara Boolee erga ga’anii booda ofi irra deebisamuu dubbatu. Mi’a isaanii erga fe’atanii booda keellaa sakatta’aa bira ennaan ga’u jedhan Dr. Mararaan PaasPoortiin Kee meeshaa dubbisu jala darbuu hin dandeenye naan jechuu dhaan akkan deebi’ee sirreeffadhu natti himan jedhan. Paaspootiin koo rakkoo tokko hin qabu Visa ittiin deemus qabaa. Yeroon isaas itti hin darbine kan jedhan Dr. Mararaan zayita, urgooftuu ykn bishaan itti bu’eeraa kanaaf hin hojjenne ta’a sababaa jedhu naaf ergan. Paaspoortiin harkatti qabadhee jiru garuu qulqulluu homtuu kan itti hin buune ture jedhaniiru. Immigraashinii dhaqii gaafadhuu jechuun natti himamee, achis dhaqee gaafadhu hamma har’aatti na deddeebisuu irraan kan hafe deebiin argadhe hin jiru. Amma iyyuu eegaan jira jechuun Dr. Mararaan nuuf ibsanii jiru. No media source currently available


Namoonni Qabaman Eessa Geeffaman? Gabaa Mandii Maaltu Gube? Gaaffii uummata Mandii.

Wixata darbe Bitooteessa 21 bara 2016 daandiin Finfinnee ka’e gara Asoosaatti geessu cufamuu isaa hordofee barattotaa fi Barsiisoonni hedduun hidhamuu isaanii jiraattonni ibsanii jiru. Kanneen hidhaman keessaa kaan galgaluma gaafa Sanaa gadhifamuu isaanii fi barattonnii fi barsiisonni 17 buufata polisii magaalaa Mandii irraa eessa akka geeffaman hin beennu jedhu Jiraattonni . Maatiin jarreen kanaa nyaata kan geessan ta’us dhabuu isaanii fi eessa akka dhaqan yeroo gaafatanittis waajirri polisii hin beeknu jechuun akka gara manaatti isaan deebise ibsan. Garuu Itti gaafatamaan waajiira polisii Mandii Inspektar Sandaabaa Iddoo biraa waaniin jiruuf dhimmi kana kan ilaaleen odeeffannoo hin qabu jedhan. Gama kaaniin lafa gabaa Mandii keessatti godoon daldalaa walakkaa kan gubame ta’uun ibsameera. Bulchiinsi magaalaa gubachuu isaa amanee sababaan isaa hin beekamin jira jedhan. Namoota qabamanii iddoo biraatti geessaman jedhaman mootummaatu barbaada malee waan biraatti hidhata hin qabu jedhan bulchaan magaala Mandii Obbo Saamueel Senbataa. Shamarran 14 fi dhiiroonni 4 hidhamanii gaafuuma sana gadhiifamuu mirkaneessanii jiru. Mootummaan ammaan dura lafa gabaa sana gara naannoo staadiyoomitti geessuuf akka jiru yeroo ibseetti uummanni mormii dhageesisee ture gabasa jedhu Obbo saamueel dhara jedhu. No media source currently available


Hongeen Kanneen Miidhaman Gargaaruuf Birmannaan Addunyaa Murteessaa dha Jedha OCHAn

Duulli maallaqa walitti qabuu kan ta’uu waajjira qindeessa gargaarsa namoomaa kan tokkummaa mootummootaan ifa taasisame kun kaleessaa jalqabee hanga Waxabajjii 20tti tura.Itti gaafatamtuun waajjirichaa kan hariiroo karooraa fi kutaa ragaa Choice Okoroo har’a VOAf akka ibsanitti dhaaboliin gargaarsaa kan TM fi mootummaan Itiyoopiyaa waldaan fannoo diimaa Itiyoopiyaa duula kana irratti ni hirmaatu.  Sochii adda addaa gochuu dhaanis deggersa maallaqaa kan yeroo hatattamaa walitti qabuuf karoorfameera.Yeroo ammaa kanneen gargaarsa barbaadaniif deggersa gochuuf dandeettii qabnu irratti haala dhiibbaa godhutu jira. Hanga Caamsaa 1tti maallaqa guddaa walitti hin qabunu yoo ta’e gargaarsa midhaan nyaataa dhiyeessuu gama ilaaleen rakkootu nu mudatuuf jira. Hawaasi addunyaa deggersa barbaachisu gochaa kan ture ta’uu itti gaafatamtuun kun yaadachiisaniiru. Hanga ammaatti mootummaa fi arjoomtota biraa kan argame garuu bara keessa jirru bara 2016f kan barbaachisu gargaarsa doolaara biliyoona 1.4 keessaa dhibba irraa harka 51 qofaatu argame jedhan. Lammiiwwan Itiyoopiyaa miliyoona 10.2f kan barbaachisu deggersi midhaan nyaataa akka addaan hin cinne maallaqi inni hafe hatattamaan dhufuun akka irra jiraatu ibsaniiru. Dhimmi isaa maallaqa irra hedduu amma argachuu qabna. Ragaa qabatamaan sii kenna. Lammiiwwan miidhaan irra ga’eef midhaanni bitamee biyya keessa hanga seenutti guyyoota 120 fudhata. Hanga Caamsaa 1tti midhaan nu ga’us qabna. Dhiyeessiin midhaanii kun sana boodas akka itti fufu gochuuf baatilee sadii dursee bitamuu qaba. Kan nuti ilaalaa jirru isa kana yoo na hubatte. Sana bituuf immoo maallaqa ga’aa hin qabnu, hanqinni kun akka hin mudanne ittisuu qabna jedhan. No media source currently available


KFO: Hoggantoota Dh.D.U.O Hojii Irraa Ari'uun Jijjirrama Hin Fidu

Hooggana Bulchiinsa naannoo Oromiyaa keessatti gubbaa dhaa qabee hanga gadiitti gamaaggama marsaa duraa geggeessameen angawoonni 300 ta’an bakka isaanii irraa kaafamuu, kaan itti gaafatama irraa gad-buufamuu fi haala adda addaatiin ka murtiitti dhiyaatan tahuu Itti-aanaa Prezidaantiin Oromiyaa – Obbo Isheetuu Deessee Miidiyaa yokaan Sabaa-himaa biyya keessaaf ibsa kennuu isaanii, dheengadda gabaasnee turre. Paartiileen mormitootaa, tarkaanfii kana akkamitti ilaalu? Jaallanneen, Itti-aanaa Dura-taa’aa Kongiresa Federaalawa Oromoo – Obbo Mulaatuu Gammachuu haasofsiistee jirti. No media source currently available


Dhaabii Gargaarsa Tokkummaa Mootummootaa Horii Rakkataa Itoophiyaatiin Gargaaran Ji'a Sadiitti Walti Guuruuf Karoorfate

Itoophiyaatti rakkoo jijjiiramii qilleensaa,El Niño fide jedhaniin nama miliyoona 10.2 caalutti gargaarsa eegata. Dhaabii gargaarsa ilmaan namaa Tokkummaa Mootummootaa,OCHA (Coordination of Humanitarian Assistance) nama miliyoona hedduu kana horiin ganna tokko keessatti gargaaruu dandahaniin doolara biliyona 1 fi miliyoona 400 jedhee Muddee dabre keessa gabaase.Yoo beesee Itoophiyaatti deebisan ammoo qarshii biliyoona 25. Taatullee akka gabaasa OCHA hardha baaseen jedhetti horii gaafatan akka dansaa hin arganne.Tanaaf OCHAN ji’a sadeen dhufaa,bulti 90 keessatti horii nama Itoophiyaa rakkoo jijjiiramii qilleensaa itti fideen gargaaruu dandahan walti qabuuf karoorfate. Akka itti gaafatamaan OCHA damee Itoophiyaa Ahunaa Onuchii jedhutti bona Itoophiyaa jabaatee hammaatetti gargaarsii guddaa gaafachiise. Akka daarekterii biiroo gargaarsa balaa alaa dhaaba Amerikaan misooma biyya alaatiin gargaartuu USAID,Jermii Konindaayiki yoo dhiyoo Itoophiyaa imaltuu dhaqe jedhetti bonii baranaa(2016) ka bara 1977 caalaa hamaa “Bonii kun bona hamaa.Fulaa haga tokkotti bona akkanaa ganna 50 keessatti arganiituu hin beekan.Gaafa Tirgaay dhandhee warraa lafaallee dubbifne bona akkanaa haga dhalanneeyyuu arginee hin beennuu ka bara bara 1983 fi 1984 caalaa nuun jedhan. Taatullee balaan isaa ka bara 1983 fi 84 tahaa jennee hin eegnu.Maan jennaan bona kana adoo inni dhufinuu durattuu beenne malee nurra hin buune.USA fi dhaabbileen gara garaa ganna dabree asittuu rakkoon tun hin dhufti jedhanii gargaarsa gafachaa bahan.” Nama Itoophiyaa miliyoona 10 fi kuma 200 gargaarsa eegata jedhan keessaa hagii miliyoona 8 warra akka hamaa jiru ka sagantaa safety net jedhaniin gargaaruutti jiran. Dhaabii qarqaaraa Tokkummaa Mootummootaa kun ji’a sadeen dhufaatti nama Itoophiyaatti rakkatee horii guddaa walti qabuuf deema. Horii Muddee dabare gaafate doolara biliyoona 1 miliyoona 400 keessaa haga ammaatti doolara miliyoona 700 qofa argate. No media source currently available


Dhimmi Dabbasaa Guyyoo Mana Murtii Keeniyaatti Laallame

Manni murtii Keeniyaa nama Dhabamuu Obbo Dabbasaa waliin walqabatee himatame irraatti ragaa dhaggeeffate. Obbo Dabbasan nama ganna 70ti, keeniyaa erga jiraachuu jalqabanii waggaa 30 ol yoo tahu, fulbaana 27 erga ayyaana Irreechaa miseensota hawaasa baqattoota Oromoo as Naayiroobii jiraatanii waliin kabajanii booda, bakka buuteen isaanii dhabame. Ergasiis maatiin isaanii mootummaa keeniyaaf kan beeksisan yoo ta’u, haga yoonaa garuu maanguddoon kuni eessa akka jiran baruun hin dandaa’amne. Dhimma kana ka hordofaa jiru Poolisii Keeniyaa yoo ta’u, nama dhimma kanaan wal qabatee shakke jedhu irrattis Mana Murtii Naayiroobii Makadaraatti bitootessa gaafa 16/2016 ragaa dhaggeeffattee sanaan booda ammas ragaa hafe dhaggeeffachuuf beellama onkoloolessa 13, bara 2016 tti qabatee jira. Haa ta’uyyuu malee hawaasni baqattoota Oromoo Naayiroobii jiraatan, Obbo Dabbasaa Guyyoo barbaachuudhaaf sochii gahaan hin godhamne jechuun komatu. Obbo Dabbasaan mana obbo Shaamil Aliyyiitii bahanii dhabamani, Dhaddacha kan-irrattis akka ragaatti uffanni fi meeshaaleen aadaa Obbo Dabbasaan gaafa ayyaana irreechaa uffatanii fi qabatanii turan ka dhiyaatani yoo ta’u, dhimma kanaan wal qabatee abukaatoo obbo shaamil yoo gaafannu ‘meesholiin kuni mana obbo Shaamilitti argamuun ragaa guutuu ta’ee Obbo Shaamiliin yakkamaa hin taasisuu’ jechuun waraabbii sagaleetiin ala nuuf himanii jirani. Maanguddoon kun Lafa Keeniyaa keessa waggaa 30 ol jiraataniiru, irra caalaas baqattoota Oromoo as Naayiroobii jiraatani duukaadha baayyee walitti siqu turani. Hawaasa baqattoota Oromoo Naayiroobii jelatti gumii aadaa fi seenaa Oromoo baqattoota barsiisu tokko kan maqaan isaa isaa Argaa fi Dhageettii jedhamu keessatti, barsiisaa fi gaggeessaa akka turan miseensi gumii kanaa kan maqaan isaanii akka dhahamu hin feene tokko nuuf himaniiru. Dhaddacha bitootessa 16 taa’ame kana irrattis, maatiin Obbo Dabbasaa Guyyoo argamanii jirani. Mucaan isaanii ka taate Darmii Dabbasaa Guyyoo akka jettuttii, dhimma mana murtii jiru kana irraa tarii abbaan koo argamuu…. argamuu dhabuus danda’aa ani garuu hamman danda’e kophaa koo ta’us deddeebi’ee gaafataan jira jetti. Poolisii Keeniyaas sadarkaa barbaachi maanguddoo kanaa maal irra akka jiru baruuf gaafannus, dhimmi kuni mana murtii jira kanaaf yeroodhaaf yaada itti kennuu hin dandeenyu deebii jedhu nuuf kennan. Onkoloolessa dhufus dhaddachi waa’ee dhabamuu obbo Dabbasaaf taa’u kuni kan inni walitti deebi’u, ragaa nama dhuunfaa tokkoo fi kan poolisii tokko dhaggeeffachuudhaafi. No media source currently available


Oromiyaa:Lakkoofsi Itti Gaafatamtoota Oromiyaa Rakko Nagaan Wal Qabatee Aangoo irraa Kaafaman 300 Ga'e

Angawoonni Oromiyaa aangoo irraa kaafaman kun rakkoolee nageenyaa naannoo Oromiyaa keessaan wal qabateen ta'uu itti aanaan pirezidaantii mootummaa naannoo Oromiyaa, obboo Isheetuu Dasee beeksisaniiru. Itti gaafatamni kanneen aangoo irraa buusaman kanaa sadarkaa jidduu-galeessaa haga gadiiitti kan jiru ta'uu illee itti dabaluun ibsaniiru. Hiriira mormii Oromiyaa keessatti geggeessame irratti itti gaafatama isaanii sirriitti hojii irra hin oolchine komeen jedhu aangoo irraa kaafamuuf sababaa ta'uun illee beekameera. Itti aanaan prezidaantiin Oromiyaa kun tarkaanfiin wal fakkaatu kan itti fufu ta'uu beeksisan. Kanneen taayitaa irraa kaafaman hagi tokko itti gaafatama isaanii irraa kan ka'an ennaa ta'u kaan immoo taayitaa qaban irraa gad kan gad butaman ta'uu itti aanaan prezidaantichi dubbataniiru.


Miilaa Fayyaa Argadhaa Jenneen Nulleen!

No media source currently available Yoomiif Qajeelchaatii fi Genzebee Dibaabaa atileeota addunyaa irratti dorgommin guddachaa dhufuutti jiran. Yoomiif nama ganna 18 Genzebeen ammoo nama ganna 25ti.Yomiif bara 2013 keessa dorgommii metirii 3000 Denteski, Yukrenitti Shampiyonaa Dargaggoo Addunyaa(IAAF) moohuu jalqabee eegii sunii asitti metiri 2000 haga 5000 moohumatti jira. Shaampiyoonaa Istaadiyoomi Keessaa,Federeshiiniin Waldaa Atileetota Addunyaa (IAAF) Bitootessa 17-20,bara 2016 Oregon,Poortilaandi Amerikaatti istaadiyoomii keessatit qopheessan metiri kuma 3000 irratti dhiiraan isatti moohe.Dorgommii Indoor,istaadiyoomii keessatti qopheessan ta akkanaa yoo duraatiif moohe. Qajeelchaan asii achi dorgommii Diamond League fi Olompikii Rio, Biraaziliif ufi qopheessa jedha. Gama dubraatiin ammoo ammoo dorgommii Orgeon tana Genzebee Dibabaatti metirii 3000 tana moohee badhaafame.Genzebeen dorgommiin tun guddaa natti hin ulfaannee maatii fi biyya tiyyaallee gammachuu jette. Atileeti Genzebeen maatii obboo Dibaabaa addumnyaa irratti fiigichaan beekama ka duraati.Obboleettiin Ganzabee angafii,Xurunesh marroo shan dorgomi Olompikii metirii 5000-10,000 moote. Genzebee Dibaabaa nama ganna 25 rekordiin addunyaa metirii 1500, metirii 3000 fi metirii 5000 ammallee harkuma isii jirti. Bara tokkoo Olompikii Chaayinaa mootee isii istaadiyoomii Chaayinaa keessa jirtu ‘ilmaan obboo Dibaabaa maanti akkana fiigsisaa’ jennaan; “Ilmaan obboo Dibaabaa qofaa mitii namii hundu yoo jabaatee hojjate waan hedduu golchuu dandahaa,”jette. Dorgommii baranaa tana irratti atileetota hedduutti dorgome.Great Britain waan bara 1997 asitti argitee hin beennee dorgommii tana irratti warqii tokkollee hin arganne. Amerikaan ammoo madaaliyaa 23 mootee tokkeessoo taatee,Itoophiyaan madaaliyaa shaniin kana keessaa warqii lamaa shaneessoo taate. Raashiyaa atileetotii isii hedduun qorsa humna namaa kennu liqismani dorgoaman jedhanii ji’a dabre keessaa dorgommii dhowwan. Itoophiyaan biyya fiigichaan addunyaa irratti guddoo beekana,atileetotii tun hagii guddaan naannoo Oromiyaatii dhufan.Milaa fayyaa argadhaa jenne!


Finfinneen Bishaan Dabaree Argachuun Dirqii Ta’e

Kutaalee Finfinnee hanga tokko keessatti bishaan dabaree dhiyeessuun dirqii kan ta’e sababaa hongee EL NINOn dhaqqabsiiseen bishaan kuusaalee keessa jiran waan hir’ateef ta’uun ibsameera. Keessumaa dhiyeessii bishaan magaalattii nuusa ta’e kan irraa argamu kuusaaleen laga Daadhii fi Dirree dhiibbaa kanaaf ka saaxilaman ta’uun beekameera. Kuusaan laga Daadhii sababaa hongee irraan kan ka’e bishaan hanga barbaachisu qabaachuu dhabuu abbaa taayitaa bishaanii fi dhangalatti itti gaafatamtuu sab quunnamtii uummataa aadde Itsegenet Tesfaye sabaa himaa biyya keessaaf ibsaniiru. Kana irraan kan ka’es naannolee magaalattii murtaa’an keessatti dabaree bishaan raabsuu jalqabuu illee ibsanii jiran. Guraandhala 24 qabee hanga murtaa’e jalqabnee jirra. Oomisha keenya irraa meter cube kuma 30 kan ta’u kan kuusaa bishaanii irraa argataa turre hanqateera. Kanaaf jecha kanneen Laga Daadhii irraa sa’aatilee 24 argatan bishaan dabareen argachuun dhaabbataa ta’ee haala itti fufu uuma. Jiraattonni magaalaa Finfinnee fi naannoo ishee jiraatan hanqina bishaaniif komee qaban dubbachuu erga jalqabanii baatilee lakkoofsiisee jira. Rakkoon isaa EL NINO waliin wal qabachuun isaa kan ibsame garuu gara boodanaa ti. Hanqinni bishaaniis yeroo hin murtaa’iniif kan itti fufu ta’uun ibsameera. Rakkoo kana furuuf garuu yaaliin kan itti fufu ta’uu aadde Isegenet ibsanii jiran. Dhiyeessiin bishanii yoom bakka isaatti akka deebi’u itti gaafatamtuun kun waan tuqan hin qaban. Uummati fayyadamu yeroo dhiyootti maal abdata kan jedhu ministerri dhimmootii bishaanii fi jal’isii obbo Mootummaa Maqaasaa yeroo dhiyoo bakka duraatti deeb’ia jechuu irraa of qusataniiru. Abdiin jiru burqa bishaanii jiru bal’isuu dha. Bishaan boolla keessaa argamus, bishaan bakka birootii argamus cimsuu dha. Tokko sana. Lammaffaan immoo bishaan argame sirriitti qindeessuu dha. Fayyadamaa maraaf sirriitti waliin ga’uu dha. Kun lamaan hojii irra oollaan dhiyeessii bishaanii wayaawaan ni jiraata jedheen tilmaama jedhan. Kanaaf jecha dhiibbaa EL NINON qabu akkaataa inni itti ibsamu adda adda miidhaa inni dhaqqabsiisuus bal’aa ta’ee itti fufee jira. Lammiiwwan Itiyoopiyaa miliyoonni 10.2 gargaarsa yeroo hatattamaa eeggachuuf dirqaman. Magaalaaleen immoo hanqina bishaaniif saaxilaman. Kan itti aanu maal ta’uuf akka jiru hubachuuf yeroo gannaa itti aanu eeguun dirqii dha jechuu dhaan Eskinder Frew Finfinnee irraa gabaaseera. Jiraattota magaalaa addaa Oromiyaa Buraayyuu keessa tokko hanqina bishaanii isaan mudate akkas jechuun Jaallanneef ibsaniiru. No media source currently available


Koomishinni Mirga Dhala Namaa Itoophiyaa Paarlaamaa Dha Gabaasa Dhiheessufi

Mormii Oromiyaa fi gaafii eenyumma ummanni Qimaant kaasee irratti lubbuu namoota darbee, han madahee, akkasumas bayyina nama hidhamee,laalchisee itti gafatumma eennyu akka fudhatuu kara mootumma fi mormitoota yaadin kennamu addan goraa ta’uun, itti fufeera. Dhimma kanaratti ibsaa fi gabaasa kennaaa han turan, dhabbaatoonni mirga dhala namaatii falman fi paartiileen siyaasaa, “mootummaan Itoophiyaa humna gita hin taane fayyadamee hubaatii hammataan gaheera, kanaaf immoo mootumman itti gafatamuu qaba,” jedhan. Motummaan Itoophiyaa garuu, hubaatii gahee kana lakkoofssan lafa godhuu dhaa, gabaasa Koomishinii Mirga Dhala Namaa Itoophiyaa eggaa tureera. Gabaasni kun dhuumuu fi torbban lama keessatti mana marii biyichaatii dhihaachuu dha akka qophahee han ibsan Koomishineerri dhaabichaa Dr. Addisuu G/Igzaabeer Koomishinii Mirga Dhala Namaa Itoophiyaa gadi bu’ee haala jiru qorachuu fi jarjaraan oddo hin ta’in tasgabbiidhan qorannoo geggessaa turuu dubbatan. Mootumman Itoophiyaas gama isaatiin ,beekumsa han kennu gabaasa kana ta’u ibsa tureera. Gabaasnii Koomishinii Mirga Dhala Namaa Itoophiyaa kun bayyina namoota lubbun bade, han madaahanii fi hidhamanii afaan mootummaa irra dhagahuuf fala ta’a jedhamee eggama. No media source currently available


EDEPAn Mootummaan Tarkaanfii Oromiyaa Keessatti Fudhatu Haadhaabu Jedhe

Paartiin dimokraasummaa Itiyoopiyaa IDEPAn raabsa gargaarsaa lammiiwwan hongeen miidhamanii irratti loogiin geggeessamaa jirajechuun, ibsee jira. Gama biraan Rakkoo Oromiyaa keessatti uumame furuuf mootummaan tarkaanfii humnaa fudhatu akka hatattamaan dhaabu hubachiisee jira. Miidhaa qabeenyaa fi lubbuu namaa irra ga’e kan qoratu qaammi walabaa akka hundaa’u gaafate – Paartiin mormituu kun. Mootummaanis gama isaatiin rakkoo oromiyaa keessaa kanaaf sababaan, dhabamuu bulchiinsa gaarii ta’uu isaa fi kana sirreessuuf akka hojjetaa jiru beeksisuun isaa ni yaadatama jechuu dhaan Meleskachew Ameha, Finfinnee irraa gabaaseera. Paartiin dimokraasummaa Itiyoopiyaa EDEPAn ibsi ejjennoo kaleessa baase dhimmootii biyyaa lama irratti kan fuuleffate. Kana keessaas tokko biyyattii keessatti hongee mudate ilaalchisuun ejjennoo inni qabu mootummaan lammiiwwan hongeen miidhamaniif gargaarsa godhu cimsee akka itti fufu kan gaafatu. Itti aansuu dhaanis raabsii gargaarsa kanaa hordofuu dhaan raabsiin kun kan haqaa fi loogii irraa walaba ta’uu isaa mirkaneeffachuun barbaachisaa dha. Raabsii gargaarsa kanaa irrattti bulchaawwan loogii oofan qoratamanii tarkaanfii barbaachisu akka fudhatu gaafanna jedha ibsi paartichaa. Miseensi hoji raawwachiiftuu fi itti gaafatamaan qorannaa paaritchaa obbo Waasihuun Tesfaye VOAf ibsa kennaniin haalli kun eessa eessatti akka raawwatame ibsanii kanneen akka Qobboo keessatti haalli loogii midhaan raabsuu kun jiraachuu tuqaniiru. Midhaan raabsamu xiqqaachuun rakkoo isa guddaa dha jedhan. Bulchitoonni naannoo ilaalcha siyaasaa qofaa utuu hin taane midhaan gargaarsaa xiqqoo dhufu namoota akkuma beekanitti, firummaan raabsanii waan fixaniif kanneen biroo hankaaka jedhan obbo Waasihuun. Obbo Waasihun itti dabaluu dhaan hongee yeroo ammaatti aansee rakkoon uumame akkaataa qabiiinsa lafaa ta’uu paartiin isaanii cimsee kan amanu ta’uu dubbatan. Rakkoon bu’uuraa inni guddaan sana. Akkaataan qabiinsa lafaa Itiyoopiyaa hanga hin jijjiiramnetti qonnaa qofaa utuu hin taane yeroo ammaa argaa kan jirru walitti bu’iinsa Oromiyaa fi bakka birootti kan mull’atu wal qabsiisnee ilaaluun ni danda’ama. Qonnaan bulaan abbaa lafaa hanga hin taanetti rakkoo akkasii furuun hin danda’amu. Mootummaan yoo barbaade lafa isaa irraa buqqisaa, yoo barbaade immoo ka biroof kenna. Rakkoon bu’uuraa isa kana jedhan. Mormii Oromiyaa keessaa ilaalchisee paartiin IDEPA ejjennoo qabu bal’inaan ibseera. Kana keessaa mootummaan ilaalcha itti kennuu kan inni qabu dhimma kana gara tasgabbiitti fiduuf akkasumas tarkaanfii gara nagaatti geessan fudhachuu dha jedhu obbo Waasihuun. Tokkoffaa mootummaan rakkoo jiru furuuf tarkaanfii humnaa fudhatu hatattamaan dhaabuu qaba. Tarkaanfii humnaan ba’iin hin argamu. Inni kaan immoo lubbuu namaa haala Kanaan bade kan qoratu qaama walabaa sirrii ta’e dhaabuu dhaan ba’ii isaa uummatatti beeksisuu qaba. Inni sadaffaan mootummaan qaamotii dhimmi isaa na ilaallata jedhan waliin marii haqaa geggeessuu qaba. Balbala cufatee kaadireewwan isaa qofa walitti qabee marii fakkeessaa geggeessuu dhaan rakkoon jiru furamuu hin danda’u. marii sana irraa ba’ii argamus simachuu qaba. Mootummaan badii uumame maraaf itti gaafatama fdudhachuu isaa obbo Waasihuun tuqanii itti gaafatama qaamni fudhate seeraanis gaafatamuu qabn. Kanaafis itti gaafatama seeraatu irra jira jedhan. Rakkoo uumame kana salphisuu dhaan dhabamuu bulchiinsa gaarii jedhee akka bira darubuu irraa mootummaan akka of qusatu ibsi ejjennoo paartii EDEPA yaadachiiseera. No media source currently available


Dubbii obboo Beqqelee Garbaa faa ammallee guyyaa 28 duubatti ilaaluuf beellaman

Itti gaafatamtootii Kongireesii Federaalsiti Oromo(KFO)hardha mana murtii federaala Araadaa fidan;obboo Beqqelee Garbaa,itti aanaa dura taa’aa KFO, obboo Dejenee Xaafaa itti aanaa barreessaa paartii tanaatii fi obboo Destaa Dinqaa, itti gaafatamaa Liigii Dargaggoo KFO fa. Obboo Beqqelee fi miilota isaa rakkoo hiriira mormii barattoota Oromoo ji’a afurin duratti jalqabdeen irratti dhalatte jedhanii shakkanii hidhaan jiran. Poolisiin ammallee dubbii isaanii qorahcuuf beellama gaafattee beellami itti aanu guyyaa 28tiin duuba Ebla7, 2008. Fulaan obboo Beqqelee fa itti hidhan jedhan akka maatii obboo Dejene Xaafaa fi gabaasii gara garaa jedhutti mana dhippaa waan taheef hirriiraba dhaban fincaaniifillee gadi bahuuf waan rakkatanaaniif fayyaan isaanii balaa keessa jirti jedhan. Obboo Beqqeleen faatii asiin duralleetti mirgaa keenna nuu hin eegamne jedhanii Amajjii dabarte keessa midhaanii fi bisaanillee lagatan.


Miseensonni Mana-maree Yunaayitid Isteets Afur Akka Miidhaan Mirga Dhalaa-namaa Oromiyaa  Keessaa Qoratamee Dhihaatuuf Gaafatan

Miseensonni Mana-maree Yunaayitid Isteets afur, gamtaadhaan – Ministara Dhimma-alaa biyya isaanii – Joon Keeriitti xalayaa barreessaniin, haala mormii Oromiyaa keessaa fi miidhaa dhaqqabe ilaalchisee, guyyoota sagaltama keessatti akka ibsi bal’aan kennamuuf gaafatanii jiran. Miseensonni Mana-maree Murtii-seeraa yokaan Senetii Yunaayitid Isteets – Jefrii Merkilee fi Raan Waayiden, akkasumas – Mana-mareetti, miseensonni damee qajeelcha seeraa – Eerl Bilaaminoor fi Suuzaan Baanaamiichii, xalayaa har’a mallatteessanii ministaricha Dhimma-alaa Yunaayitid Isteetsitti ergan keessatti --- Itiyoophiyoon, biyyoota michoota Yunaayitid Isteets faayida-qabeeyyii fi gargaarsa alaa Yunaayitid Isteets kennitu adda-durummaan fudhatan keessaa tokko ta’uu ibsanii ----- “Garuu, gargaarsi mootummaan keenya kennuu – ka dantaa waaraa fi safuu Yunaayitid Isteets qabdu hin mine ta’uu mirkaneeffachuu qaba” – jechuun akeekkachiisan. Kanaaf jecha, guyyoota sagaltama dhufan gidduutti --- bulchiinsa naannoo oromiyaa keessatti mormii ka’e irratti humnoonni naga-eegumsaa Itiyoophiyaa tarkaanfii fudhataniin – miidhaalee dhala-namaa irra ga’an, hidhaalee seeraa-alaa fi dhiittaalee mirga dhala-namaa dhaqqabaan akka bal’inaan tarreessanii dhiheessaniif, Ministaricha Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets – Joon Keerii gaafatan – Miseensonni Mana-maree Yunaayitid afuran. Yoo danda’ames – cabinsawwan mirga dhala-namaatiif itti-gaafatamaa dha namni jedhamu yokaan namoonni jedhaman akka maqaan isaanii adda-baafamee dhiheeffamu – akkasumas, namoota karaa nagaa mormii isaanii dhageessisan irratti kanneen gochaa yakkaa raaw’atan ilaalchisee taarkaanfiin mootummaan fudhate yoo jiraate akka isaan beeksisan --- Miseensonni Mana-maree Yunaatitid isteets afuran, Ministaricha Dhimma-alaa biyya isaanii hubachiisanii jiran.  No media source currently available


Ergaa Maamiltoota VOA Afaan Oromoo Sagaleedhan

Dhaggeeffatoonni keenya 011-202-205-9942 irratti ergaaa nuu olkeechaan, galatoomaa. Nu’is deebisnee qilleensa irra olchineerraa, kunooti. No media source currently available Warri yaadaa qabdaan bilbilaan nuubiraan gahuu barbaaddan:


Horroo-Guduruu Wallaggaa, Aanaa Jaardagaa-Jaartee Keessatti Namoonni Hedduun Hidhaman Jedhama

Godinaa Horroo-Guduruu Wallaggaa, aanaa Jaardagaa-Jaartee keessatti namoonni gara 25 ta’an Wiixata dabre kana qabamanii hidhamuu isaanii dubbatu – jiraattonni aanichaa. Namoota hidhaman keessaa irra-jireessi miseensota paartii mormituu, ka Koongiresa Federaalawa Oromoo ta’uu isaanii illee jiraattonni aanichaa ibsanii jiran. Namoota hidhaman jedhaman keessaa;Obbo Margaa Booree, Katamaa Nagaasa, Katamaa Namoomsaa fi Faantaa Toleeraa jiraachuullee dubbatan. Akka jiraattonni jdhanitti, namoonni hidhaman kun, akka dhimmi isaanii mana-murtiitti dhihaatee ilaalamuuf gaafachuuf jecha haga har’a waaree boodaatti nyaata lagataa turan. Bakka-bu’aan bulchaa aanaa Jaardagaa-Jaartee, Obbo Fayyeeraa Soorii, garuu, "hidhamtoota sababaa siyaasaatiin qabaman qulqulleeffadhee hin beeku, kanneen mana hidhaa jiran namoota sababaa hannaatiin qabamani," jedhu. Kana malee."Kanneen maqaan isaanii armaa olitti tarreessame tarii humna nageenyaan qabamamuu malan, haga ammaatti gabaasaa hin arganne," jedhanii jiru. Itti-aanaa Itti-gaafatamaa waajira poolisii aanaa Jaardagaa-Jaartee, Komaander Girmaatti bilbillee turre, garuu eega gaaffii keenya dhaggeeffatanii booda telefoona isaanii cufan. No media source currently available


Wallistoota Oromoo: Hojiin Artii Callaqee Jireenya Uummataati

Sirboonni Oromoo Yuutuubii fi sabaa-himaalee hawaasummaa adda addaatiin tamsaasaman yeroo dhihootii as kanneen mormii Oromiyaa keessatti geggeessamaa jiru deggeran hedduu of keessaa qaban. Wallistoonni walleelee mormicha deggeran bifa adda addaatiin of ibsaa jiran. As naannawa Waashington Diisii keessatti immoo, qophiin sirbaa addaa tokko Sanbata dhufa, gaafata Bitootessa 19tti karoorfamee jira. Galiin agarsiisa kana irraa argamu, sababaa mormii Oromiyaa keessaan wal-qabatee haleellaa humnoonnni mootummaa raaw’ataniin kanneen madaawanii fi gargaarsa hin qabne gargaaruuf kan oolfamu ta’uu wallistoonni qophii kanatti hirmaatan ibsanii jiran. Hojii isaanii fi qophii Sanbata dhufu dhihaatu kana ilaalchisnee, wallistoota qooda fudhatan keessaa Haacaaluu Hundeessaa fi Abdii Nuurasaa dubbisnee jirra. Waa’ee walleelee isaanii fi waa’ee walleelee mormii oromiyaa keessaa deggeruun ba’anii illee ni dubbatu – wallistoonni lameen. No media source currently available


Hiriira Mormii Godinaa Arsii fi  Ka Wallaggaa Bahaa Keessaa

Godina Arsii Anaa Muneesaa magaalaa Qarsaa keessatti barattonni mana barumsaa sadarkaa lammaffaa fi qophaa’inaa kibxata Bitooteessa 15 bara 2016 hiriira mormii gaggeessuun waraanni Agaazii qubatee jiru haa ba’uu, murtiin haqaa nuuf haaeegabuu, mirgii keenya haa eegamu jechuun gaafatanii jiran.Yeroo kanattis polisiin naannoo fi Federaalaa hiriirtoota diguuf reebaa fi Gaaza himiimaansuun gargaaramuu isaanii barattonni ibsanii jiru.Yeroo gabaabaa keessatti waraanni mootummaa seenee reebicha hamaa geesisuu isaa fi barattonni lakkofsaan torbaatamaa ol ta’an hidhamuu jiraattoota keessaas namoonniishan dararaa barattoota irratti gaggeffame bilbiila harkaan waraabdan jedhamuun hidhamuu isaanii ibsamee jira. Itti gaafatamaan waajiira polisii aanaa Muneesaa inspeekter Tarreessaa Dheereessaa barattonni hangi tokko kaleessa jeequuf yaaluu isaanii ibsanii amma hunduu nagaa jedhan.Jiraattoota keessa shan karaa foddaa waajiira isaanii haala ture bilbila harka isaaniin waraabaa turan jechuun eega qabamanii booda gadhifamuu dubbatan. Lakkofsa barattoota hidhamanii kan hin ibsine aangawaan polisii kun hunduu gadhifamanii kudhan qoftii dhimmi isaanii seeraan qoratamaa jira jedhu.Mummichi ministeera Itiyoophiyaa Haayle Maariam Dassaaleny Oromiyaa keessatti dogoggorri hojjatamuu kan amanan ta’us kan dubbataa jiranii fi kan amma qabatamaan ta’a jiru faallaa waan ta’eef kan dubbatan sun soba jedhu barattonni. Gama biraatiin, godinaa Wallaggaa Bahaa, aanaa Kiiramuu keessatti gara xumura torban dabree irra barsiisonni afurii fi dargaggoonni sadii humnoota poolisii aanichaan qabamanii achi-buuteen isaanii waan dhabameef jecha, Wixata dabre, Amajji 16, bara 2015 barattoonni manneen barnootaa magaalaa Kiiramuu keessa jiran marti hiriira bahuu isaanii dubbatu – barattoonni. Akka barattoonni jedhanitti, barsiisonni aanaa Kiiramuu keessaa qabamanii achi-buuteen isaanii dhabame: Lataa Asaffaa, Katamaa (Carraa) Nagaasaa, Dhaabaa Soorii fi nama magaalaa Haaroo tii barsiisu, kan Eliyaas jedhamu. Dargaggoonni hidhaman sadeen immoo, Anumaa Adabaa, Efreem Temesgeenii fi Habtaamuu Oliiqaa ti. Humnoonni polisii aanaa Kiiramuu, barafttoota hiriira ba’anitti bobba’uudhaan reebanii, garii isaanii qabanii mana hidhaatti naqan – jedhan, barattoonni. Hiriirri geggeessame, ka jedhame akka quba hin qabne ka dubbatan – Itti-aanaa Itti-gaafatamaan dhimma nageenyaa aanaa Kiiramuu – Obbo Tseggaayee Oljirraa immoo, “barsiisota hidhaman jedhaman warri hidhe jiraachuu mala. Gama kiyyaan waanan beeku hin qabu. Dargaggoonni sadeen immoo dhuguma hidhamanii jiru. Ana tu dhimma isaanii hordofaa jira. Hattoota” jedhan. No media source currently available


Ummanni Qucaa Gaafiin Mirga Eenyummaa Keenya Deebi Dhabe Jechuudhan Ammas Mana Marii Federeshiiniitti Iyyate

Aanaan Qucaa Naanoo Ummata Kibbaatti aanaalee Godina Gammugoofaa keessa tokko. Ummanni Qucaa mirgi eenyumaa keenya nu haa kabajamuu jechuudhan koree dhaabee iyyata Mana Maree Feedhereeshiniiti ergate. Miseensa koree ummataan dhabbate jedheme , Federeeshinii Itoophiyaatti iyyata 32faa galchuu Finfinneetti imalee keessaa Obboo Indiriyaas Haphisaa fi Obboo Hayilee Ayyisaa “ummanni gaafi kana erga kaasuu jalqabee tureera” jedhani, bara 2013 jalqabee Mana Marii Naannoo Ummata Kibbaatti akka seerii fi heerrii biyyatti eyyamutti gafii dhiheeffachaa turu dubbatan. Dabalaniis, “Akka labsiin jedhutti gaafiin kun yeroo xinnoo keesatti deebi argachu qaba. Manni marii nanichaa oggaa 2 keessatti deebii kennu hoo dadhabee Manni Marii Fedeereeshinii dhimma kana laaluu akka qabuus herri biyyitti hin hima. Ogga sadeen kana keessatti egga kun hunduu hin taane,” jedhaniiru. Koreen kun iyyanni amma kun hoo 32ffaa dhaaf dhihaate jedhanii deebiin amma ammatti akka hin argamnees tuqaniiru. No media source currently available


Yunivarsiitii Adaamaa Fi Anaaleen Godina Qellem Wallaggaa Hangii Tokko Maal Keessa Bulanii Oolan?

Wiixata Bitooteessa 14 bara 2016 galgala barattonni Oromoo kan Yunivarsitii Adaamaa Mootummaan Itiyoophiyaa nu hin bulchuu akkasumas dhiigii ijoollee Oromoo dhangala’e gumaa haa argatuu jechuun hiriiruu isaanii barattonni dubbatanii jiru. Yeroo kanattis polisiin addaa Oromiyaa kan mooraa yunivarsitichaa keessa duraanuu buufatee jira ittiin jedhan hiriira kana diiguuf aara himiimansuu fi dhukaasuu isaa ibsan. San booda baratonni gara lafa cisiicha isaaniitti erga baqatanii booda waraanni mootummaa Itiyoophiyaa doormii barattotaa cabsee seenuun barattoota gad baasuun jilbaan akka deemaniif dirqisisuu isaa fi sana booda gara Isataaadiyoomi mooraa sanaatti geessamanii garaan akka ciisan ta’uu isaanii barattoota keessaa ibsanii jiru. Halkan walakkaa ta’uuf daqiiqaan soddomni lafa hafeetti kan nu ciibsan qorra keessa bulle jedhan. Sana booda kutaan dhimmi nageenyaa kan mooraa yunivarsitii ganamaa qabee achuuma Istaadiyamii keessatti walgahii gaggeessuu isaa fi bulanii oolanii walakkeessa guyyaa irraa satadiyamii keessaa ba’uu dubbatu. Barattonni reebaman fi hidhaman akka jiraniis dubbatanii jiru. Prezidaantiin yunivarsitii Adaamaa Jang Lee dhimma kana kan ileen gabaasni akka isaan ga’ee fi garuu ibsa kennu akka hin dandeenye ibsan.  Godina Qallam Wallaggaa aanaa Jimmaa Horroo magaalaa Nuunnuu keessatti humnoonni mootummaa uummata nagaa reebaa hidhaatti naquu dhaan dararaa jiru jechuun jiraattonni himatanii jiru. Baatiiwwan arfan darban keessa hiriirawwan mormii geggeessaman isintu qindeesse jechuu dhaan mana namaa irra naanna’anii balbala cabsanii namoota hidhaatti guuruu, karaa irra illee deemuu sodaanne jedhu. Haala jiraattonni uumame jechuun himatan kana qaama mootummaa biraa adda baafachuuf gara itti gaafatamaa waajjira OPDO obbo Nabiyyuu Raagaatti naannoon keenya nagaa dha. Tarkaanfiin fudhatames hin jiru jedhan. Gama biraan achuma godina Qallam Wallaggaa aanaa Anfilloo magaalaa Ashii keessatti barattoonni hiriira ba’uu isaaniitiin humnoonni mootummaa itti bobb’anii kaan reebanii kan rasaasaan rukutame illee jiraachuu jiraattonni magaalatti ni dubbatu. Ittiin ka’umsi hiriira Sanaa maal akka ta’e jiraataan magaalattii tokko ennaa ibsan barsiistota isaanii keessaa lama qabamanii waan hidhamaniif akka gad dhiisaman gaafachuuf hiriira ba’an jedhan. Bulchaan magaalaa Ashii obbo Gelaahun Leencaa himannaa uummataa kanaaf ennaa deebii kennan hiriirri geggeessame hin jiru. Martinuu seera qabaa ijoolleetu jeeqe, humnoonni nagaa eegisisuuf bobba’an malee miidhaa nama irra ga’e hin dhageenye jedhan. No media source currently available


Hawaasaatti Barattootii Oromoo Hiriira Bahanii Hidhaman,Aanaa Liiban,Nageellee Booranaa Keessalleetti Nama Hedduu Hidhan Jedhan

No media source currently available Barattootii Oromoo yuniversitii Hawaasaa kalee galgala hiriira mormii bahanii namii hedduun hidhame jedhan. Barattootii tun yoo dorgommiin Ispoortii Guutuu Itoophiyaa kalee magaalaa Awaasaatti jalqabde istaadiyoomii keessa oolanii dallaa yuniversitiitti deebihanii hiriira mormii bahan. “Reebichii ilmaan Oromoo irratti taasifamaa jiru, dararaan haa hafuu fi gaafii gara garaa gaafatanii,”jedha barataan yuniversitii sun baratu tokko. “Achiin duubatti poolisoonni haala nu hin beekneen gibbii seenanii nu marsani odeeffannoo qamnuun nama 26 hidhaa jira.” Pirezidaantin yuniveristii Hawaasaa Porofeeser Yoosef Maammoo ammoo “Kanneen hidhaman dhiisii kanneen hiriiraniiyyuu 20 hin caalan,”jedhaee,“ galgala yeroo ani saatii sadii irratti arge yoo baayyate,nama hiriira bahe 35 hin caalan...kaa dhaamanee fi hidhamelleen hin jiru,”jedha. Gama kaaniin ammoo akka jiraattotii godina Gujii aanaa Liiban jedhanitti guyyaa lamaa fi sadeen dabran keessaa nama hedduun hiriira dhiyoo keessa jiran jedhanii hidhuutti jiran jedhan. “Nama hedduu hidhanii dhaanan,” jedha namii maqaa ufii himachuu hin fedhin tokko aanaa Liiban irraa Fulaa namii keessaa hidhan jedhan;Bulbul, Dhakaa-Qallaa, Simmintoo, Hadheessa, Qoraattii, Nageellee Booranaa fa jedhan. “Wannii mirkanaa ani arge ganda sunitti poolisii aanaa Liibanii fi Federaalaa buusanii poolisiin sun nama dhaantee nama qaqqabdee ijoolleen mana barumsaatii baqattee.” “Namii amma hidhaa jiru akka jedhanitti 30 tahaa 19 hardha gadi dhiisanii jara cufaa hirira baatan jedhanii hidhan,” jedhan. Qorataan poolsii aanaa Liiban,obboo Teshoomee Qaallichaa, ”Wannii ani dhagahee hin jiruu namii qabamee nu gahe hin jiru, namii 19 fulaa teennatti hidhani ardha gadi dhhisanilleen hin jiru,”jedha. Obboo Kadir Jibboo,Poolisii magalaaa Nageellee Booranaati“Womaa quba hin qamnuu namii nu biratti hidhame hin jiru,”jedha.


Ayvoorii Koosti Bakka Bashannaanatti Shororkeesitoonni Haleellaa Raawwatan

Akka Minsiteerii biyya keessaa Ayvoorii Kosti, Hamed Bakayoko jedhetti nama dhume keessaa 15 nama nagaati,sadii loltoota,sadii ammoo garee haleellla gechiseerraa ta'un himame. Ajjeechaa kanaaf Al-Qaayidaa damee Afrikaa Kaabaa (al-Qaida in the Islamic Magreb) itti gaafatama fudhateera. Xinxaalaan siyaasa Afrikaa tokkos haleelaan kun suukkaneessaa dha balaleefatamuu qaba jedhan. No media source currently available