Uummata Oromoo aangessuuf; humna Oromoo cimaa fi abdachiisaa uumuuf; Oromummaan caalaatti akka dagaagu taasisuuf maal godhuu qabna?

“O R O M O F I R S T” Berhanu Hundee Kutaa Jahaffaa Barreeffama kutaa shanaffaa keessatti jijjiirama biyyattii sana keessatti ta’uuf ykn godhamuuf deemuuf haalli keessa jirru hangam mijataa akka ta’e fi humni Oromoos hammam cimaa fi abdachiisaa akka ta’e hubannee waayee kanarratti hojjechuun barbaachisaa akka ta’u waan tokko tokko tuttuqeen ture. Bifuma kamiinuu haa ta’u biyyattii tana keessatti jijjiiramni tokko akka dhufu waan nama mamsiisuu miti. Wayyaanotni hanguma fedhan nuti cimaa dha ofiin jedhanis kufaatiin isaanii waan ooluu miti. Yoom akka ta’u beekuu qofaatu nama rakkisa. Jijjiiramni dhufuuf deemu kun immoo Oromoof bu’aa akka fidu humna oromoo cimaa fi abdachiisaa ta’e uumuun murteessaa dha. Barreeffama kutaa jahaffaa kana keessatti akkamitti mooraan Oromoo cimee humna jabaan uumamuu akka danda’u yaada tokko tokko dhiheessuun yaala. Galanni Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) fi Sabboontota keenya kan wareegamaniif haa ta’uu, jijjiiramni bara 1991 argame sun waan Oromoon barbaadu fi hawwu hundumaa argamsiisuu baatullee, injifannoolee gurguddoo galmeessee jira. Oromiyaan kaarataarratti sararamuu fi Afaan keenya cunqursaa hamaa sana jalaa bahee, qubee ittiin barreeffamu, mallattoo eenyummaa fi bilisummaa kan taate “Qubeen Afaan Oromoo” akka hojiirra ooltu taasisee jira. Dabalataan, Sabboonummaan Oromoo guddachaa dhufuun jijjiirama guddaa dha. Hunda caalaa immoo qabsoon hadhooftuun tun dhaloota diinaaf hin jilbiiffanne “Dhaloota Qubee” dhalchuu dandeessee jirti. Kana hundaa Oromoon ittiin boonuu qaba. Haa ta’u malee, ammallee waa baay’eetu nu hafa; hanqinoota hedduu qabnas; hir’innis baay’eetu jira. Isaan kana sirreessinu malee humni Oromoo cimaa fi abdachiisaan uumamuu waan danda’u natti hin fakkaatu. Gara gaafii akka mata-duree barreeffama kanaatti ka’etti yoo deebinu, uummata Oromoo aangessuuf akkasumas humna Oromoo cimaa fi abdachiisaa uumuuf, Oromummaan akka dagaagu taasisuuf waa baay’ee hojjechuu qabna. Hunda dura garuu, rakkoolee qabnu dhugumatti rakkoo biyyolessaa kan furmaata argachuu qabanii dha jennee amanuu qaban. Akkuma Faranjiin jettu: “The first step in a confilict (problem) resolution process is recognizing the problem.” Kanaafuu nutis dura rakkoolee keenya beekuu fi yoo kana hubanne booda furmaata waloo barbaaduu dha. Rakkooleen keenya maali? Akkuma beekamu uummatni Oromoo bar-dhibbee tokkoo ol sirna bittoota Habashootaatiin qoqqoodamee kan ture waan ta’eef, kana wajjin walqabatee rakkooleen nuti qabnu hammuma balina biyya teenyaa fi uummata keenyaa ti. Rakkoolee walxaxaa ta’an hedduu qabna jechuun barbaade gabaabumatti. Rakkoolee qabnu keessaa isa ijoo ta’an tokko tokko kaasuuf, kan akka naanummaa fi gandummaa, ilaalcha siyaasaa, kaayyoo fi galii qabsoo Oromoo fi k.k,f. Walqunnamtiin Oromoon hawaasummaa Habashootaa keessatti isaan waliin qabu; kan gara amantiitiinis walittihidhamu; kan fuudhaa fi heerumsaan walittihadhamu kun hunduu rakkoole dabalataa dha. Karaa biraatiin immoo Oromootni hin dammaqin, ofhinbarin fi sirummaa Sabboonummaa Oromoo ofkeessaa hin qabnes waan jiraniif isaan kunis rakkoo biraa nutti uumu. Oromummaatti gufuu ta’u. Egaa, asirraa ka’een rakkoolee Oromoon qabu walxaxaa dha jedhe. Hanga rakkolleen kun hin hiikamnetti; hanga Oromummaan dagaagee hundaa hin hammannetti, tokkummaan dhugaa ijaaramee, humni Oromoo cimaa fi abdachiisaa ta’e uumamuu waan danda’u natti hin fakkaatu. Kanaafuu, hanga danda’ametti rakkoolee kana hubannee furmaata waloo barbaaduun baay’ee murteessaa dha. Qabsicha galii hawwamutti geessuu qofaa osoo hin taane, egeree keenyafillee murteessaa dha. Gandummaa fi naanummaan gufuu Oromummaa waan ta’eef dhaabbachuu qabu Rakkoolee Oromummaa miidhuu danda’an keessaa inni tokko gandummaa fi naanummaa dha. Ilmi namaa ganada fi naannoo ittidhalateef ilaalcha addaa fi jaalala qabaachuun seeruma uumaa ti. Kana hin godhinaa jechuun seeraa Waaqaatiin mormuu ta’a. Haa ta’u malee, Oromoon gandaa fi naannoodhaan walbarbaadee walqoqqooduun bu’aa inni qabaatu caalaa miidhaa inni saba keenyarratti fidutu caala. Oromummaatti danqaraa ta’a; Oromummaatti danqaraa ta’e jechuun, qabsoo tana sakaaluu danda’a. Qabsoon sakaalamtee galii ishii hanqachuun immoo Oromoo hundaa miidha. Warri gandummaa fi naanummaa afarsanis ta’ee warri kanarraa ofqusatan hunduu qixxuma miidhamu jechuu dha. Walumaan gabrummaa keessa ture. Kun bu’aa eenyuutiif jedhameetiree?? Ilaalcha siyaasaa, kaayyoo fi galii qabsoo Oromoo Dhimma Oromoo kan baay’ee ulfaataa fi walxaxaa ta’e kana keessatti dhiisii, jiruu dhuunfaa keessattuu, maatii keessattillee ilaalchi tokko jiraachuu hin danda’u. Kun uumaa ilma namaarraa madda. Kanaafuu, Oromoon ilaalcha siyaasaa adda addaa qabaachuun; karaa adda addaa laaluun; kaayyoo fi galii adda addaa qabaachuun ykn hawwuun nama hin dinqu. Haa ta’u malee, Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) keessatti, hiikkaa gaafii saba/uummata Oromootiif kennamutu rakkoo uumaa jira natti fakkaata. Gaafiin Oromoo inni bu’uraa fi ka’umsi QBO maali? kan jedhu hubachuun rakkoolee qabnuuf furmaata fiduu danda’a jedheen yaada. Gaafiilee: Oromoon Habashootaan hin gabroonfatamne moo gabroonfatame? Abbaabiyummaa isaa deebisee argachuu barbaada moo diimookraasii barbaada? kan jedhan kanarratti waliigalteen yoo hin jiraanne, kaayyoos ta’ee galii tokko qabaachuun nama rakkisa. Yoo dura kaayyoo fi galiirratti waliigalame, waayee karaa, tooftaa fi tarsiimoorratti waliigaluun waan nama rakkisu natti hin fakkaatu. Kaayyoo fi galii adda addaa qabaachuun immoo jaarmayootni Oromoo gara garatti bixxilamanii humna jabaa osoo hin uumin akka hafan taasisa. Diinaa fi alagaadhaaf akka saaxilaman godha. Kuni Oromoof osoo hin taane diinaaf bu’aa fida. Rakkoo cimaan kun hubatamee, rakkoolee amma furachuu hin dandeenye boodaaf teechisanii; garuu waan Oromummaa dursu irratti waliigaltee uumanii; uummata keenya fi mooraa keenya humneessuurratti hojjechuun furmaati isa duraa ti. Kun dirqama Oromummaa fi lammummaa Oromoo ti. Waan Oromummaa dursurratti haal-dureen tokkllee jiraachuu hin qabu. Oromummaan gaafii keessa gale jechuun kisaaraa hundaa ti. Walqunnamtii Oromoon hawaasummaa Habashootaa keessatti isaan waliin qabu Akka yaada fi ilalcha kiyyaatitti, dhimmu kun akka namootni waan salphaa godhanii laaln osoo hin taane, waan Oromummaa gaaga’uu dha. Asirratti makmaaksa tokkon yaadadha. “Bakkee ooltu natti himii, eenyummaa kee sittan hima” kan jedhu dha. Dhugaa dha namni tokko bakkeedhuma oolee fi warra waliin ooles sanarraa waa fudhatee manatt gala. Waanuma achitti argee fi dhagahe sana fudhatee suuta suuta aadaa godhachaa deema. Bifuma walfakkaataa ta’e kanaan, Oromootni yeroo baay’ee Habashoota waliin dabarsan ykn jiraatan dhiibbaa adda addaatu osoo isaan hin hubatin isaan mudata. Waan Oromummaa ta’erraa isaan dagachiisa. Karaa salphaa ta’een yaadaan injifatamu. Aydoolojiin dogoggora ta’e sammuu isaanii keessatti akka uumamu godha. Waayeen akkanaa kun amantii, fuudhaa fi heerumsa keessattillee bifuma walfakkaataa ta’een mul’ata. Kanaaf, asirratti dammaqinsa fi hubannoo cimaadhaan ofeeggannoo godhuun; dhimma Oromummaa gaaga’urraa of eeguun murteessaa ta’a. Jaarmayoota siyaasaa Oromoo Dhimma kana yeroo biraan bal’inaan ittdeebi’a. Haa ta’u malee, barreeffama kutaa kanaa keessatti waan tokko tokko irraa tuttuquuf, ha’ra jaaramyootni fi dhaabbileen Oromoo kan kaayyoo fi galii adda addaa qaban baay’eetu jiru. Isaan kana hundaa walittifidanii akka jaarmayaa tokkootti ijaaruun waanuma hin danda’amnee dha. Kan biraa hafee, jaarmayootumt kaayyoo fi galii tokko ta’e ykn walfakkaatu qabanuu walitti dhufanii walittibaquudhaan jaarmayaa tokko ta’uu akka hin dandeenye waanuma hubatamuu dha. Sababaalee adda addaatu jiraachuu waan malaniifi. Anaaf garuu kun fudhatama hin qabu. Maaliif yoo jedhame, namootni kaayyoo fi galii tokko qaban; kan uummata tokkof qabsoofna jedhan, silaa tokko ta’uun hawwii osoo hin taane dirqama qabsichaa waan ta’uufi. Garaagarummaa xixiqqoo isaan jidduu jiran sababa godhatanii gara garatti bibixxilamanii jiraachuun isaaniifuu qaanii akka ta’e waan hubatan natti hin fakkaatu. Dhumarratti, waliigalteen, tokkummaa fi/ykn tumsi jaarmayoota Oromoo qabsoo saba kanaatiif akkasumas egeree keenyafillee – egeree Oromiyaatiif baay’ee murteessaa akka ta’e hunduu hubachuu qabu. Dhimmi kun akka laayyootti laalamuu hin qabu. “Amma naaf ife jedhe ballaan ibiddaan mana gubee” jedhee makmaaka Oromoon. Maaliif waanan makmaaksa kana kaaseef sababan qaba; barreeffama kutaa torbaffaa keessatti haa laallu. Hanga walitti deebinutti nagaatti. Ulfaadhaa! Barreessaa qonnamuu yoo barbaaddan: cilaaloo@hotmail.com


Gahee fi Qooda Weellistootni fi Aktivistootni Oromoo Qabsoo Bilisummaa Oromoo keessatti qaban

“O R O M O F I R S T” Berhanu Hundee Kutaa Saddeettaffaa Barreeffama kutaa torbaffaa keessatti, jaarmayootni ykn dhaabbileen Oromoo tokko tokko mooraa Oromoo keessatti waliigalteen osoo hin uumamin; jaarmayoota Oromoo waliin yoo danda’ame tokkummaa ijaaruu yoo hin danda’amne immoo tumsa waliif ta’anii dhimma waloo tokkorratti waliin hojjechuu dhiisanii; mooraa alagaa keessa tumsa alaa barbaaduu akka deeman hubannoo kiyya ibsuu yaaleen ture. Dabalatees, humna Oromoo cimaa fi abdachiisaa uumuuf; mooraa Oromoo aangessuuf, karaa ykn sadarkaa adda addaatiin tartiibaan ittideemamee tumsi ijaaramuu akka qabus qabxiilee tokko tokko akka yaadaatti lafa kaa’een ture. Barreeffama kutaa saddeettaffaa kana keessatti immoo, gahee Weellistootni fi Aktivistootni keenya qabsoo bilisummaa uummata keenyaa kana keessatti taphatani fi qooda isaan gumaachan laalchisee waan tokko tokko kaasuun fedha. Akka waliigalaatti yoo laalle, qabsoo bilisummaa fi haqaatiif godhamu keessatti waa lamatu jiru. Isaanis uummata ykn saba gabsichi laallatu fi jaarmayaa qabsoo kana hogganu ykn gaggeessu dha. Jaarmayaan kun immoo akka tooftaa fi tarsiimoo isaatitti yoo xinnaate karaa sadiin qabsaa’a: karaa hidhannootiin, karaa uummata dammaqsuu fi ijaaruutiin akkasumas karaa diplomaasii ti. Karaa hidhannootiin loltoota leenjisuu, hidhachiisuu fi bobbaasuurratti hojjeta. Karaa uummata dammaqsuu fi ijaaruutiin immoo dabballoota leenjisee bobbaasa. Karaa diploomaasiitiin qabsoo sabichaa uummattoota birootti; mootummoota fi hawaasota Addunyaatitti beeksisuuf; deeggarsi akka godhamu taasisuuf hojjeta. Egaa kun gabaabumatti hojii jaarmayaa ti jechuu dha. Karaa biraatiin yoo laalme immoo, saba ykn uummata qabsoon godhamuuf keessatti warri qooda ofii gumaachani fi gahee ofii taphatan jiru. Isaan kana garee lamatti baasnee laaluu ni dandeenya: Weelistoota fi Aktivistoota. Gahee gareeleen kun lamaanuu qabsoo keessatti taphatani fi qoodni isaan gumaachan baay’ee murteessaa dha. Yoo waan gaarii hojjetan qabsoo fuulduratti oofu; yoo waan badaa hojjetan qabsoon akka qancartu fi fuuldurattis hin tarkaaffanne gufuu ittita’uu danda’u. Kanaafuu, gahee fi qoodni gareelee lamaan kanaa murteessaa ta’a. Gara Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO)tti yoo deebinu, gahee weellistootni fi aktivistootni keenya taphachaa turani fi jiran akkasumas qoodni isaan gumaachaa turani fi jiran baay’ee guddaa dha. Keessumaayuu weellistootni keenya wattaaddaroota qabsoo kanaa ti. Osoo meeshaa waraanaa hin baatin sagaleedhaan; dhaamsa ciccimaa dabarsuudhaan uummata kakaasanii; diinarratti duula hamaa godhaa turan ammas itti jiru. Injifannoolees argamsiisanii jiru. Kan baay’ee nama gammachiisu fi boonsu, weellistootni keenya hundumti isaaniituu keessaa fi alaa osoo hn jenne bakkee jiran hundaa wanti isaan weellisan waayee Oromoo, Oromiyaa fi Oromummaa qofaa dha. Dhugaa dubbachuuf, ani weellisaa Oromoo dhima Oromoo dagatee/dagattee, tasumallee waan biraa weellisu/weellistu hin agarre hin dhageenyes. Mee dhugaa haa dubbannuu, weellistootni keenya waayee biyyattii Itoophiyaa jedhamtu tanaa sirbanii beekuu?? Waayee “DURA OROMOO” malee wanti isaan dursa kennaniif jiraa?? Waayee bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa malee waayee Itoophiyaa ijaaruu takkallee sirbanii jiruu?? Tarii nama tokko ykn lama jiraachuu mala kan waayee Itoopiyummaa leellisu. Warri hafan garuu dhibbaa dhibbatti waan Oromummaa calaqqisu malee waan biraa hin weellisan. Erga QBOn eegalee kaasee hanga har’aatitti wanti akkanaa dhagahamee waan beeku natti hin fakkaatu. Dhugaa dhoksuu kiyyaa miti. Abbaan fedhe na haa qeequ; abbaan fedhe haa fudhatu ykn haa dhiisu; abbaan fedhe haa mormu ykn haa deeggaru; Aktivistoota Oromoo yoo laalle fi hubanne, hundi isaaniituu hojii tokko ykn walfakkaata hojjetu jechuun rakkisaa ta’uulle, aktivistootni tokko tokko keessumaayuu warri biyya alaa jiran, waanuma qilleensa wajjin deeman fakkaatu. Ejjannoon isaaniituu namaa hin galu. Kaleessa waa jedhanii yoo jiraatan, har’a sana hin jedhan; har’a waan jedhan boru deebisanii waan dubbatan hin fakkaatu. Hojii akkanaa akka abshaalummaatti laalu ta’a; yookaan waanuma hojjetani fi dubbatanuu hin hubatan ta’a; yookaanis beekaatuma afaanfaajjii uumuu yaalus ta’a; yookaanis kaayyoo biraas qabaachuu malu. Sabani isaa beekamuu baatullee, wanti isaan godhan garuu nama hubatuu jalaa dhokachuu waan danda’u natti hin fakkaatu. Akkuma muka bubbeen asii fi achi raastuu, isaanis asii fi achi jedhu. Adeemsi akkanaa garuu qabsoo kanatti gufuu ta’uu akka danda’u waan hubatan hin fakkaatu. Aktivistootni tokko tokko waan akkanaa yoo hojjetan ykn dubbatan ykn barreessan, tooftaa fi tarsiimoo yeroon gaafatuu dha jedhanii nama amansiisuu yaalu. Waan hin yaamamneef owwaatu; waan hin gaafatamneef maal? jedhu. “ሳይጠሩ አቤት፣ ሳይላኩ ወዴት” jedhuu mitii jarruu waan akkanaa kana “Osoo hin yaamamin owwaachuu, osoo hin ergamin karam jechuu” Akkan hubachaa jirutti yeroo ammaa wanti akkanaa kun mooraa keenya keessatti mul’achaa jira. Qabsoo uummatni Oromoo ittwareegamee asiin gahe; qabsoo dhiigni ilmaan Oromoo ittdhangala’e fi lafeen Sabboontota meeqaa itti caccabe; gaafii Qeerroon kaasaa jiru; dhaadannoo isaan agarsiisaa fi dhageechisaa jiran gara hin taanetti hiikuudhaan; Qeerroon Itoophiyaa ijaaruuf, jiraachisuuf akkanatti wareegamaa jiru nuun jedhu. Erga OPDOn dhiibbaa sochiin uummata Oromoo isaanirratti godherraa ka’anii ofjijjiiruuf yaalii godhuu calqabanii as; waan isaani har’uma gaafii uummata Oromoo deebisuu danda’an fakkeessanii, gaafiin uummata Oromoo gaafii jijjiirama imaammata siyaasaa ti jedhu. Akka waan gaafiin kun jijjirama imaammataatiin deebi’uu fakkeesu. Kun waan baay’ee nama ajaa’ibuu dha. Jijjiirama ce’umsaatiif hojjechuun waan tokko. Haa ta’u malee, diinaafis ta’ee firaaf wanti ifa ta’uu qabu, gaafiin uummata bal’aa Oromoo jijjiirama siyaasaa fi imaammataatiin deebii argachuu hin danda’u. Sirni koloneeffataa hundeedhaan buqqa’u malee, gaafiin sabootaa fi uummattootaa biyyatti sana keessatti deebii argachuu hin danda’u. Keessumaayuu kan Oromoo waan hin yaadamnee dha. Waan yeroon nutti agarsiisuuf deemuu dha. Gaafiin Oromoo karuma fedheenuu deebii haa argatu; garuu wanti hunduu hubachuu qaban, dhimmi ykn adeemsi waayee Oromoo hindursine jechuun “Dura Oromoo” hin mirkaneessine, Oromoofis ta’ee saba ykn uummata kamiifuu bu’aa hin fidu. Itoophiyaa leellifamaa jirtu tanallee rakkoorraa hin hanbisu. Dhugaan kun sirriiti hubatamuu qaba. Dhugaan hadhooftus liqimfamuu qabdi. Barreeffama kutaa kanaa xumuruuf, Aktivistoota Oromoorraa waa baay’eetu eegama. Wanti isaan hojjetanis yoo waan gaarii ta’e qabsoo kanaafis ta’ee egeree keenyaaf murteessaa dha. Waan hojjetanirratti, waan godhanirratti, waan barreessani fi dubbatanirratti ofeeggannoo cimaa godhuun gaarii dha. Itopphiyaadhaaf falamchuun mirga isaanii guutuu dha. Haa ta’u malee, uummata irraa dhalatan kana, dhimma isa dagatanii yookaan duubatti dhiisanii waan biraatiif dursa kennuun isaaniifis booda kisaaraa dha malee bu’aan argamu hin jiru. Yoo sabni/uummatni Oromoo miidhame, warri waan gaariis ta’ee waan badaa hojjetan hunduu walqixxummaadhaan miidhamu. Kanaafuu, beekumsa, danddeettii fi barumsa qabaniin hunduu waan Oromoo dursurratti hojjechuun dirqama Oromummaa ti. Barumsi, beekumsi fi dandeettiin uummata ofiitiif hin taane, faayidaa hin qabu. Dhugaan kun hubatamuu qab. Waayeen “Dura Oromoo” duubatti dhiisanii waayee itoophiyaa faarsuu kun bu’aa isaati moo gaaga’ama inni fidutu caalaa? Barreeffama kutaa saglaffaa hordofaa. Hanga walitti deebinutti nagaatti. Ulfaadhaa! Barreessaa qonnamuu yoo barbaaddan: cilaaloo@hotmail.com


KIBBAA OROMIYAATI HIRIIRA NAGEEYA CIMAATU GAFAA 5/6/2010 IRRAA KAASE AKKA GAGGEFAMUF QOPHII IRRAA JIRAACHUU QEERRON BEKSISE!!

==================================== Irraa Deedeebine dhimmaa komii Ummaataa Godina Gujii fi Boraana Gafachaa turus Motummaan naannoo Oromiyaa nu dhaggeeffachuu hin dandeenne waan ta’eef Hiriraa Nageeya Guddaaf qinda’aa ta’ee bahuuf dirqaamnera jedhuu jiraattootni Godina Boraana fi Gujii . ======================== Dhadaannoo qabaatani bahuuf qopha’aa jiraani kessaa: 1. Ardaale akkaa Odaa Dimaa, Allooyyee fi Waalenso lafaa Albuudan baadhete tatee hangaa hardhaa gutumaa guututii harkaa Sumaale jalaa jirtuu hattaataman nuf gaadi haa dhisaani! 2. Haroomsa Hangaa hardhaa OPDOn Faarsaa jirtuu Nannoo jiddugalaa Oromiyaa malee hangaa hardhaati fooleenu nu biraa gennee waan ta’eef dafee motummaan nannoo Oromiyaa Caasaa isaa nuf sirreessu qaba! 3. Shira hoomaan waraana Wayyaane Nagellee jiruu Lafaa teennaa harkaa lafaa jalaatin Sumaalef kennaa jiruu hataattaaman nurraa Dhabachuu qaba! 4. Hidhaantotni Siyaasa Oromoo kaneeni akka Baqalaa Garbaa, Addisu Bulaallaa faa hataattamaan nuf hiikamu qaban! 5. Bulchaan Godina Gujii Bahaa Humnaaf dandeettii nu ittiin bulchuu waan hin qabneef nurraa ka’uu qaba! 6. Loogi Bulchaan Godina Addaan nu qoduun nurraatti rawwataa jiru nurraa haa dhaabatu! 7. Lafi Albuudaa Lagaa Dambii, Sakkaroo kan harkaa Alaamuddin jiruu harkaa fudhamee ummaataaf deebi’u qaba! fi kkk. qabatanii Gutuu Aanaale Godina Gujii fi Boraana kessaatti akka bahamuu Qeerroon Naannichaa Qophii irraa jiraachu Ibseera


Gabaa Lagannaa ..Maaltu fide?

By TayeDendea Dhiyoo tana DhDUOn ibsa qabxiilee jajjaboo hammate baasee ture. Qabxiilee ibsichaa keessaa ijoon jaarmota siyaasaa fi hayyoota Oromoof yaamicha dhiyeessu dha. Faayidaa ummata Oromoo irratti waliin hojjatuuf qophii ta’uu addeesse. Rakkoon Oromoo furameera hin jenne. Wal gargaarree haa furru jedhe. Ajandaalee jiru keessaa tokko hidhamaa hiiksisuu dha. Akka hidhamtooti siyaasaa Oromoo hiikaman waliin hojjatuun ni danda’ama. Duuba maaliif marii malee fiigama? Waliin hojjatuu hin wayyuu? Koreen hoji-raawwachiiftuu EPRDF armaan dura hidhamtooti siyaasaa martuu akka hiikaman murteessee ture. Murteen kun hojiitti hiikamuu qaba. Hidhamtooti siyaasaa martuu hiikamuu qabu jechuu dha. Kana keessa hidhamtooti siyaasaa Oromoos ni hiikamu jennee amanna. Obbo Baqqalaa fi waahillan isaa dabalatee jechuu dha. Sun ta’uu baannaan dubbiin tan mootummaa Oromiyaa taati. Mootummaan Oromiyaa ummata waliin ta’ee murteen sun akka hojii irra ooluuf ni hoojjata. Garuu jarjaruu hin barbaachisu. Yeroon kenname haga dhumutti eeguu feesisa. Yoo Oromiyaan waan irraa eegamu gochuu baate komatuun akka. Jarjarsuun ammaa tun garuu morka fakkaatti. Waan hin malle! Amma Oromiyaa keessatti bilisummaan siyaasaa sirriitti jira. Nami yaada ofii nagayaan ibsatee galuu danda’a. Otoo ifatti mormii ykn deeggarsa dhageechisuun danda’amuu mana ooluun maaf barbaachise? Gabaa lagachuu fi mana ooluun gaafa ifaan mormuun dhorkamee dha. Amma wanti dhoksaan nama hoofu hin jiru. Yoo sodaa fi shakkii Oromiyaa keessaa bade deebisuun barbaadame male. Abbaan Qabsoo keenyaa ummata Oromooti. Motorri isaa ammoo qeerroo fi qarree dha. Kun jala muramuu qaba. Kana keessatti ammoo gahee DhDUO dagatuu hin barbaachisu. Hidhamtooti siyaasaa akka hiikamaniif DhDUOn miilana qabsoo jabaa gochaa ture. Laguun gabaa kun hojii kana beekamtii dhoowwatuu fakkaata. Maaliif gatii wal dhoowwanna? Yaamichi abbaa hin qabne diinaaf qaawwa bana. Barana diinni alaabaa qabatee maqaa qeerrotiin hiriira yaamaa turuun ni yaadatama. Saniif Shaashee fi Iluu Abbaa-boor ragaa dha. Maaliif mala boru nu danqu aadeffanna? Maraafuu laguu tana nurraa dhiisaa! Amma dhoksaa hin barbaannu. Ifatti ummata waliin faayidaa fi mirga ummataatiif qabsoofna. “Goototi” Yurooppi teessanii nu arrabsitan ammoo ulfaadha. “Goota” jechuun akkasi! Jabaadhaa!


As promised Qeerroo has also freed Hailemariam Desalegn from his prison cell called the puppet minister office!!

Finfinnee, Gurraandhala 8,2010(FBC) -Muummen ministiraa Haaylamaariyaam Dassaalany taayitaa gadhiisuuf xalayaa galfatan. Muummen ministiraa ibsa laataniin sababiin taayitaa gadhiisuu isaanii yeroo hedduu tajaajiluu isaanii ta’uu ibsanii, dirree siyaasaa biyyattii bal’isuuf akka ta’es eeraniiru. Rakkoon tasgabbaa’uu dhabuu fi siyaasni biyyattii akka hiikamu, ummanni naannoleerraa buqqa’uun akka dhaabbatu, barbadaa’uun qabeenyaa fi balaan invastimantiirratti aggaamamus akka furamuuf taayitaa gadhiisuuf xalayaa galfadheera jedhan. Dabalataanis dirree siyaasaa biyyattii bal’isuuf fedhii mataa kiyyaan dura taa’ummaa Warraaqsa Demokraatawa Ummattoota Kibbaa fi muummee ministiraarraa gadhiisuuf xalayaa galfadheera jedhan. Koreen hoji raawwachiistuu Warraaqsa Demokraatawa Ummattoota Kibbaa fi koreen hoji raawwachiistuu ADWUI xalayaa isaanii kan irraa fuudhe yammuu ta’u, Mana Maree ADWUIf ammoo dhiyeeffachuu ibsaniiru. Mana Maree Bakka Bu’oota Ummataatifis galfachuu eeranii, akka naaf ragga’us nan eega jedhaniiru. Bakka isaanii dura taa’aa ADWUI ta’ee kan filatamu, muummee ministirummaan biyyattii akka hogganu, nagaa fi tasgabbiin akka bu’uuf akka hojjetus dhaamaniiru. Buzu’aalam Beenyaatu gabaase.


Jaalalaa fii kabajaa siyaastoota Oromoo hidhaarraa yaafaman

Gootowwan keenya Obbo Olbaanaa Leellisaa fi Obbo Dajanee Xaafaa dararaa waggaa 7 booda akkasitti walitti deebi’uu keessaniif gammanneerra. Injifannoo kun kan Qeeroo wareegama guddaa kanfalaniiti. Galata guddaa qabu.Haati Warraa Obbo Dajanee Xaafaa,Addee Asallafach Mulaatuu erga Abbaan Manaa ishii hidhamee booda wareegama kanfalteefi qabsoo abbaan manaa ishii irraa hidhame akka adda hincinneef aarsaa kanfalte ifa galaa dha.Abbaa manaa cimaa duuba dubartii cimtuutu jira isa jedhamu kan hojiin mirkaneessitedha.Kanaaf galatoomi jennaan.Qabsoon itti fufa!!Buli Qeerroo!!


Ergamaa tokkoo buusanii  ergamaa biraa kaa’uunis ta’e, Labsii yerooo muddamaa  uummata mirga isaaf qabsaawurratti labsuun qabsoo Ummataa duubatti hin deebisu.

Baarentuu Gadaa Irraa// Wayyaaneen waggoota 26n darbaniif uummattoota biyyattii afaan qawweettin ukkaamsitee saamaa, hidhaa fi ajjeesaaq turtee jirti. Bakka kun hin milkaawunitti ammoo diraamaa fakkeessii humrii naaf dheereessa jettu homishtee karaa miidiyaalee ishii gadi dhiisaa turtee jirti. Isa goowwoomuufii danda’uus ittiin gowwoonfachuuf carraaqaa turteetti. Murni tun abbaa irree taatee osoo jirtuu dimookiraata’aa of fakkeessuuf, saamtuu taatee osoo ummattoota biyyattii addatti uummata Oromoo deegsaa jirtuu abbaa misoomaa, osoo hidhaa fi ajjeechaa raawwachaa jirtuu mootummaa nagahaa fi tasgabbii uummee biyya bulchaa jiru of fakkeessuuf yaalaa turtee jirti. Haa ta’uutii ummanni Oromoo addatti ammoo qabsaawoonni ilmaan isaa Wayyaaneen sobduu, Wayyaaneen saamtuu ta’uu waan uumama ishiirraa kaasee beekuuf harkaa hin fudhanne. Uummanni Oromoo Wayyaaneen mootummaa misoomaa, mootummaa nageenyaa akka hin taane, faallaa sanii wayyaaneen saamtuu fi gooleessituu, murna faashsitii akka taate waan beekuuf guyyaa ishiin aangoo humnaan qabatterraa kaasee irratti qabsaawaa jira. Impaayeera itiyoophiyaa wayyaaneedhaan bulaa jirtu keessa erga wayyaaneen shiraa fi afaan qawweettiin aangoo dhuunfatte bara 1991 irraa ka’ee nagaan biyya san keessatti argamee hin beeku. misoomni irraa hololamus hin jiru. ittii hidhaa fi ajjeechaatu babbalate, deegatu hammaate. Dhugaan bara wayyaanee kan waggota 26n darbaniif impaayeera itiyoophiyaa keessa turee fi jiru isa kana. Murni faashistiin TPLF jettee of waamtu tun waggoota 26n darbaniif uummattoota biyyattii addatti ammoo Oromoo irratti xiyyeeffatee duula sanyii balleessuu raawwataa turtee fi jirtu baroota bittaa ishii kana keessa ergamtoota ishii kanneen akka OPDO.DHDN fi BADN bobbaasuun saamicha, hidhaa fi ajjeeechaa raawwachaa turteen alatti diraamaa kijibaa adda addaas dalagaa turteetti. Sobaa fi sossobaa gaggeessaa turte. Haa ta’uutii ummattoonni biyyattii addatti ammoo uummanni Oromoo hidhaa, dararaa fi ajjeechaa dabalatee diraamaa fakkeessii Wayyaaneen ofiifis ta’e karaa ergamtoota ishii gaggeessaa turte osoo hin fudhatan hafaniiru. Ummanni qabsoo isaa caalaatti finiinsee, falamaan mirga abbaa biyyummaa sadarkaa hara’a irra gahe jiru irra gaheera. Amma wayyaaneen qabsoo Oromootin qilee hin deebinerra geechee jirti. Har’a uummanni Oromoo addatti qeeroon Oromoo hidhaa-ajjeechaa,sobaa fi sossobaa Wayyaanee tuffatee bira darbee jira. Isa achi fagoo dhiifnee waanuma sirni kun waggoota 3n 4n darban uummata Oromoo irratti raawwachaa ture yoo akka fakkeenyaatti kaafnee ilaalle labsii yeroo muddamaa baasuu dabalatee waraana bobbaasuun sirnichi hidhaa, dararaa fi ajjeechaa sukanneessaa raawwateera. Sobaa fi sossobaa adda addaas OPDO jijjiruun uummata Oromoo gowwoomsuu yaalee jira. Pireezidaantii fakkeessii naannoo Oromiyaa kan ture Muktaar kadir kaasuun ergamaa Lammaa Magrsaa jedhamu bakka buusuun uummata moogsuu yaalee jira. Haa ta’uutii diraamaan wayyaanee kun uummata Oromoo biratti fudhatama hin arganne, jijjiramni inni qabsoo Oromoo irritti fides hin jiru. Ibidda sirnicha irratti qabates hin dhaamsine. Inumaawuu Oromoon yaalii gowwoomsaa Wayyaanee kanatti dallanee qabsoo isaa, kan mirga abbaa biyyummaaf taasisu jabeesse. Kaabineen OPDO jijjiramuun, Caalana bu’ee Callisaan, Magartuun buutee Maraattuun aangoo qabattus amma wayyaaneen aangorra jirtutti gaafiin isaa akka hin deebine waan beekuuf uummanni Oromoo qabsoo isaa caalaatti jabeessee itti fufee jira. Wayyaaneen qabsoo bilisummaa gaafii mirga abbaa biyyummaa uummanni Oromoo addatti qeerroon irratti finiinsaa jiruun dhiphattee Muktaariin buuftee Lammaa Magarsaa muudduus, kaabinee OPDO ergamtoota ishii kaan ariitee, kaan muudduus fala osoo inargatiin kunoo arra geechee jirti. Amma qabsoon Oromoo FXG waggoota 3n darbaniif osoo walirraa hin citin gaggeeffamaa jiru dhiphisee waan qabdee gadi dhiiftu wallaalichiseera. Tibba kana ammoo diraamaa biraa kan furmaata waaraa ishiifiis ta’e biyyattiif hin finne Hayilamaariyaam Dassaalanyi aangoo gadhi dhiiseera kan jedhu holola haaraa fiddee hololaa jirti. Kunis akka fudhatama hin qabne uummanni Oromoo addatti kan FXG finiinsaa jiru qeerroon karaa adda addaa qabatamaan mirkaneessinaaniif ammo kunoo yeroo 3f yeroo waggaa hin guunne keessatti labsii yeroo muddamaa labsitee jirti. Wayyaaneen ammas gaafii Oromoo waan hubatte hin fakkaattu, ykn burjaajoftee jirti. Maaliif jennaan Oromoon kan jechaa jiru bulchiinsi wayyaanee nagaheedha. Ammaan achi hidhaa, ajjeechaa fi holollli fakkeessii qabsoo Oromoo , gaafii mirga abbaa biyyummaa duubatti hin deebisuu jechaajira. Hayilamaariyaam aangorraa buusuun, labsii yeroo muddamaa labsuun fala hin ta’u. Oromoon gaafii ijoo gaafii mirga abba abiyyummaa fi gaafii bilisumaa isaa amma argatutti kan duubatti hin deebine ta’uu qabatamaan mirkaneessaa jira.. Akkuma Muktaar Buustee Lammaa Magrsaa aangootti fiduun faayidaa hin fidiniif ammas Hayla Maariyaam Dassaalanyi bu’uunis ofuma gowwoomsuu malee falli wayyaneef fidu hin jiru. Kan Oromoon dhiigaa tureef mootummaa wayyaaneen duuba teechee ajaju arguufii miti. Diraamaan akkasii barri isaa dhumateera.isa kana hunduu hubachuu qaba. Eeyyee saboonni cunqurfamoon biyyattii hundis kanuma hubachuun qabsoo bilisummaa uummanni Oromoo gaggeessaa jirutti makamuun murna faashistii du’a jala geechee dhidhittachaa jiru tana dhiibee ofirraa kuffisuudha. Labsiin yeroo muddamaas ta’e hidhaa ajjeechaan, darbees hololli fakkeessii ammaan achi bakka hin qabu. Ergamaan tokkoo bu’ees ergamaan biraa muudamuun gaafii Oromoon kaasaa jiruuf fala hin ta’u.


GAAFIIN UUMMATTOOTAA TAAYITAA NAMOOTAA TII MITI

Berhanu Hundee Erga Muummichi Ministirootaa (MM) Mootummaa Wayyaanee Obboo H/Maariyaam Dassaalany taayitaarraa bu’uu isaanii beeksisanii as, eenyu bakka isaanii bu’uu akka danda’u laalchisee keessumaayuu as Face Book irratti mariin (yaadoleen gara garaa) dhiyaatan dhimma ijoo yeroo ta’anii mul’achaa jiru. Abalu MM ta’uu qaba; Abalu ta’uu hin qabu; Abalu dandeettii fi deeggarsa qaba; Abalu immoo dandeettiis ta’ee deeggarsa hin qabu fi kkf jedhamaa yaadoleen adda addaa dhiyaachaa jiru. Namootni keessumaayuu Aktivistootni yaadolee akkanaa dhiheessaa jiran gaafii uummataa waan hubatan hin fakkaatan. Yookaanis immoo beekaniis ta’ee osoo hin beekin afaanfaajjii uumuu waan barbaadan fakkaatu. Yaadoleen Aktivistootni yeroo tokko tokko dhiheessan akka tarsiimoo fi tooftaatti yoo laalaman ijaaraa fakkaatanillee, gama biraatii garuu kan kaayyoo qabsoo uummataa karaarraa maqsan ykn jallisan ta’anii argamu. Fakkeenyaaf, sochii fi diddaa uummatni Oromoo waggoota sadeen dabran kana godhaa turani fi ammas itti jiran yoo laalle, ana akka naaf galutti akkasumas akkuma dhaadannoolee uummataarraa hubatamutti, uummatni jijjiirama sirna Wayyaanee gaafachaa akka jiruu dha. Dhaadannoo “Down Down Wayyaanee; Down Down TPLF (ABUT)” kan jedhu yoo fudhanne, inni kunuu ragaa salphaa ta’uu danda’a. Maarree, osoo dhugaan kana ta’ee jiruu; karaa fedhii uummataa faallessuun dhimma MM ajandaa godhuudhaan; akka waan biyyattiin sun diimookraasii keessa jirtuutti fakkeessanii; kallattiidhaanis ta’ee al-kallattiidhaan sirna Wayyaanee nama-nyaataa kana kufaatiirraa oolchuuf wanti dalagamaa jiru kun eenyuuf bu’aa akka fidu hubachuu dadhabuun anaaf hin galu. Yeroo ammaa wanti barbaachisu, sirni Wayyaanee kun yeroo xumuraatiif hundeedhaan akka buqqa’u taasisuu dha malee; waan uummata afaanfaajjesu dalaguun Wayyaanee gargaara malee faayidaa ykn bu’aa biraa hin qabu. Akka laalcha kiyyaatitti, yeroo ammaa kan nu barbaachisu fi gaafiin ka’uu qabu, mootummaan ce’umsaa kan yeroo ijaaramuu akka danda’u fi hireen biyyattii sanaa maal ta’uu akka danda’u furmaata barbaaduuf marii hundaa hammatu taasisuu dha malee, mootummaa du’uuf deemaa jiru bool’oo irraa hambisuuf tattaafachuun bu’aa hin fidu. Gaafii uummattootaas deebisuu hin danda’u. Waan uummatni gaafachaa jiru ifa waan ta’eef jechuu dha. Asirratti wanti hubatamuu qabu, dhimma MM laalchisee wanti yeroo ammaa haasa’amaa jiru, sirna bulchinsa/bittaa Wayyaanee du’uuf deemu kana suphanii lubbuu itti horuuf; Mootummaa nama-nyaataa kanaaf beekumtii kennuu; biyyattiis akka waan diimookraasiin keessa jiru fakkeessuuf yoo ta’e malee, jijjiirama barbaadamu fiduuf akka hin gargaarree dha. Kanaafuu, projaktii hin milkoofne kanarratti waa hundaa dhangalaasuurra; qabsoon uummataa akkamitti daddafee galii hawwamu akka gahu ciminaan irratti hojjechuutu filatamaa dha. Waaqayyo/Rabbi hubannoo nuuf haa kennu. WAAN WAYYAANEEN OROMOO GOOTE OROMOON YOOMUU HIN HIRRAANFATU Berhanu Hundee GALMEE SEENAARRAA XIQQOO QUNXURUUF: Egaa, biyyattii Itoophiyaa jedhamtu tana keessatti kan akka Oromoo miidhame hin jiru yoo jedhame dhugaarraa fagaachuu hin ta’u. Uummattootni biyyattii sanaa yeroon isaan Oromoof mirmatanis hin jiru. Nuti garuu isaanis bilisoomsuuf qabsaa’uu qabna jennee ganamaa galgala haasofna. Kan eenyu ittidu’utti eenyu bilisummaa argachuuf deemaa? Mana eenyu ijaarutti eenyu ittigaluuf deemaa? Qabeenya eenyu tiksutti eenyu abbaa itti ta’uuf deemaa?…. Maarree, jara kana waliin biyya takka ijaarrachuutu madaa keenyas fayyisee, furmaata xumuraa nuuf fida moo erga itti wareegamuun hin oollee ABBAABIYYUMMAA keenya mirkaneeffachuuf hiree keenyas ofuma keenyaaf, ofuma keenyaan murteeffachuu qabnaa? Oromoo cimsii ittyaadi! Of gaafadhu, waan hojjettu fi waan qabsooftuuf beeki!! Kayyoo fi galiikee sirreeffadhu. Dogongora seenaa hin hojjetin!!!


Itoophiyaa keessatti, jijjiirama sirnaa ti moo sirnichuma jiru suphuutu gaafii uummattootaa deebisuu danda’a?

Berhanu Hundee Dhihoo kana mata-duree “GAAFIIN UUMMATTOOTAA TAAYITAA NAMOOTAA TII MITI” jedhuun barreeffama gabaabaa dhiheesse tokko keessatti namoota taayitaarra baasuun gaafiilee uummattootaa deebisuu akka hin dandeenye yaada koo ibsuu yaaleen ture. Waayeen Muummicha Ministeerotaa (MM) Itoophiyaa ammallee ajandaa marii ta’ee ittifufaa waan jiruuf, har’as mee isa kanarratti yaada kiyya dhiheessuun barbaada. Asirratti yoo waayee namootaa haasofnu, wanti hubatamuu fi ifas ta’uu qabu, namootni uummataaf quuqamani fi dandeettiis qaban jijjiirama fiduu hin danda’an jechuu osoo hin taane, ani akka yaada fi laalcha kiyyaatitti sirna bittaa Wayyaanee amma jiru kana keessatti, kan namootni ykn gareeleen muraasni biyyattii tana akka barbaadanitti itti taphachaa jiran keessatti, namni hammuma fedhe beekaa fi jaalatmaa ta’e tokko akka MMtti yoo filatame fi Kiiloo Afur (Araat Kiiloo) yoo seene, gaafiilee uummattootaatiif deebii kennuu akka hin dandeenye ani guutumaa guututtin amana. Lammaa Magarsaa fi Abiyyi Ahmad waan isaan haasa’anirraa akka hubatamutti, Oromoofis ta’ee uummattoota biyyattii tanaatiif hojjechuuf murannoodhaan akka ka’an fakkaatu. Seenaan isaan siyaasaa biyyattii tanaa keessatti qaban waanuma fedhes ta’u, yoo xinnaate yeroo ammaa uummata isaanii bira dhaabbachuuf akka kutatan natti fakkaata. Sababni kanaa fedhii dhuunfaa isaaniis haa ta’u dhiibbaa sochiin uummata Oromoo isaanirrtti godheen ta’us jechuu koo ti. Haa ta’u malee, waan dubbatani fi waan uummataaf waadaa galan hojiidhaan agarsiisuu isaanii kan arguuf deemnu ta’a. Akka yaada kiyyaatitti garuu hanga Wayyaanotni Kiiloo Afur (Araat Kiiloo) keessa jiranitti; hanga caasaaleen mootummaa hunduu keessumaayuu kan furtuu ta’an harka isaanii jiranitti, Lammaas ta’ee Abiyyi MM ta’anii filatamuun biyyattii tanaaf jijjiirama barbaadamu fiduu waan danda’an natti hin fakkaatu. Haalli fi dubbiin biyyattii tanaa akka nuti yaadnu fi agarru osoo hin taane baay’ee walxaxaa akka ta’e hubatamuu qaba. Haa ta’u malee, wanti hunduu haala amma jiru kana keessatti waan hin danda’amne fi hin milkoofne fakkaatanillee, jijjiirama dhugaa fiduuf Wayyaaneen yeroo xumuraatiif akka kuftu godhuuf qabsoo cimsuu qofaa dha falli fi malli ykn furmaatni jiru. Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) lalchisee, dhugaa dubbachuuf hammuma fedhe hoggansa haaraa Obboo Lamaafaatiin OPDO haaromsuun yaalamaa jirullee, jaarmayaan tun (DhDUOn) guutumaa guutuutti EPRDF keessaa hana hin bahinitti, qabsoo bilisummaa Oromoo kanatti gufuu ta’uu akka dandeessu mamiin hin jiru. Maaliif yoo jedhame, ammas Wayyaanotaaf meeshaa ta’anii uummata keenya miidhuuf warri hojjechaa jiran jaarmayaa kana keessa dhokatanii waan jiraniifi. DhDUOn EPRDF irraa bilisa ta’uu fi jaarmayaa walabaa kan uummataa ta’uun ishii silaa Wayyaanotaaf karaa kufaatii isa calqabaa ta’a ture. Mee hubadhaa, osoo ergamtootni Wayyaanee jaarmayaa kana keessa jiraachuu fi Wayyaaneetti karaa agarsiisuu baatanii; Wayyaaneen har’a akka barbaaddetti Oromiyaa keessa deemtee uummata keenya fixaa fi ficcisiisaa akkasumas qabeenya keenya saamuu hin dandeessu turte. Gama ka’umsa dubbiititti jechuun dhimma mata-dureetti deebi’uuf, hanga sirni Wayyaanee jirutti; sirnicha kana suphuu yaaluu fi bakkee MM namootaan qabuu barbaaduun, callisanii yeroo gubuu ta’a malee jijjiirama fiduufis ta’ee ce’umsa uummatni hawwu uumuu waan danda’u natti hin fakkaatu. Falli fi furmaatni rakkoo kanaa karaa danda’amu hundaan sirna nama-nyaataa kana hundeedhaan buqqisuu qofaa dha. Kuni immoo kan danda’amu, tokkummaa fi qindoomina sochii uummataatiini. Haa oolu haa bulu ykn haa turu haa daddafu malee qabsoon uummataa yeroo kamiiyyuu injifataa dha. Kanaafuu, gaafiin uummata keenyaa deebii akka argatu yoo barbaadame; taayitaa namootaatiin sirnicha suphanii jijjiirama fiduu yaaluu osoo hin taane, jijjiiramni bu’uraa guutumaa guutuutti akka dhufu qabsoo jabeesuu dha. Kan kanaa alaa yaada uummataas ta’ee karaa qabsoo kanaa jallisuu ta’a. Hanga walitti deebinutti nagaatti.


Mootummaa Wayyaanee Jalatti Fooyya’insi Siyaasaa Oromoof Ni Dhufa Jedhanii Eeguun Of Gowwoomsuudha!

Baarentuu Gadaa Irraa// Namoonni murtaawan wallaalarraa, kuun isaanii ammoo ta’e jedhanii holola sirni goolessaan, sirni saamichaa, murni faashistiin Wayyaanee/ADWWI jedhee of-waamu gaggeessu dhagahanii yoo amananii fi deebi’anii isa qabsoorra jiru burjaajeessuuf yaalan arginee dhagahaa jirra. Mootummaan TPLF/EPRDF sobaa, ,saamaa fi gooleessaa ta’uun isaa waggoota 26n darbaniif osoo beekamuu har’a lakkii fooyya’aa jiraa, Abaluu fi Abalu kan jedhaman waan ministeera ta’aniif, Abaluu fi Abalummoo waan jenaraaloota ta’aniif rakkoon gaafiin uummataa furamaa jira jechuun hololamaa jira. Dhuguma akkuma jedhamaa jiru namoonni burjaajeessitoota ergamtoota diinaatiin guyyuu maqaan isaanii afarfamaa oolu kun gaafii Oromoo deebisuu jennee hoo ilaalle garuu waan fakkaatuu miti. Dhugaan lafarra jiru kan muldhisu ergamtoonni maqaan isaanii dhahamaa ooluu miseensonni OPDO kun Oromoo mitii warra ofuu hidhaa keessaa baasuu dadhabee ergamaa jiraachaa jiruudha. Kan Sobee, hidhee, dararee fi ajjeesee saamicha mi’eeffate yoomiyyuu gita uummataa hin ta’u. Aantee cunqurfamaa ta’uu hin danda’u. sirna akka wayyaanee kana waliin yoomiyyuu araarris hin bu’u. Gargaaraummaan saboota biyyattii addatti ammoo Oromoo fi wayyaanee gidduu jiru gongumaa kan walitti araaramuu miti. Murni TPLF jedhee of waamu kun murna saamtootaa, murna goleessitootaa ti. Murni kun bara bittaa isaa waggoota 26n darbaniif dimookiraasii, mirga namoomaa, waan jedhan hin beeku, dhagahuus hin barbaadu. Fedhiis, hamilees itti hin qabu. Amalli sirnichaa waliin dhahee, hidhee, dararee fi ajjeesee saamaa jiraachuudha. Waggoottan 10n darbaniif addatti ammoo waggoota 3n darbanii as uummanni Oromoo qabsoo isaatiin wayyaanee dhiphiseera. Sirna TPLF/EPRDF jedhamu dhiibee qarqara awwaalcha isaatiin gaheera. Fincilli uummanni Oromoo/qeerroon addatti waggoota 3n darbanii as shiftoota Wayyaanee IHDG ofiin jedhanirratti gaggeessaa turee fi jiru saboota cunqurfamoo biyyattii biraafillee fakkeenyaa fi abdiillee ta’eera. Kufaatii sirnichaas dhiheesseera. Egaa sirni faashistiin, sirni shiftaan waggoota 26n darbaniif yakkoota danuu hojjechuun beekamuu fi yeroo ammaa kana qabsoo ummattoota cunqurfamoo addatti FXG uummanni Oromoo gaggeessaa turee fi jiruun qarqara boollaa gahe kun tarii yoon oolee bule jechuun holola ijibbaata, holola fokkisaa fi dhiphurraa madde of foyyessaan jira, tahaaddisoo haaroomsa jechuu isaaniiti agaggeessaa jira jechaa ture, jechaas jira. Mootummaan Wayyaanee diraamaa siyaasaa afuura fudhachuuf gaggeessaa jiru keessaa tokko ergamtoota isaa miseensota OPDO tokko tokkoo sabboonoo fakkeessee akka waan OPDO irraan bilisummaan Oromoo dhufaa jirtuu, akka waan gaafiin uummata Oromoo deebi’aa jiruutti hololchiisudha. Ergamtoota kans maqaa Oromootiin asii fi achi kaa’ee abaluun kunoo Ministeera akkasii fi akkanaa ta’eera, abaluu fi abaluun ammoo jenaraala waraanaa ta’eera jechaa fi jechisiisaa jira. Haa ta’uutii namoonni ministeera akkasii akkanaa, jeneraala kutaa warnaa akkasii akkanaa ta’aniiru jedhamanii irraa hololamu kun tarii yoo dhiigaan Oromoo ta’anirraa kan hafe qabatamaan kan itti turanii fi itti jiran Oromoo hidhanii hisiisuu, ajjeesanii ajjeechisiisuu, saamanii saamsisuudha. Tokkoon isaanii harkaayyuu aangoo dhuga hin jirtu. Sirna TPLF/EPRDF jalattiis gongumaa Oromoon aangoo dhugaas ta’e, mirga abbaa biyyummaa isaa hin argatu. Warri hololaa jiran kun kan itti jiran yoo jiraate maqaa Oromootin holola gaggeessuun bara bittaa Wayyaanee uummata Oromoo irratti dheeressuuf carraaquudha. Kun ammoo yoomiyyuu hin milkaawu. Wayyaanee amma kaardiin tapha siyaasaa ittiin taphattu harkaa dhumeera. Qabsoo Oromoo FXG sirnicha addunyaa dura qullaa dhaabee jira. Ammaan achi hololli ofiifs ta’e ergamtoota PDOlee ishii kanneen akka OPDOtin gaggeessitu fudhatama hin qabu. Ergamtoonni sabboonoo fakkaatanii har’a maqaa Oromootiin wayyaaneetti humrii bituuf kaataa jiranis erguu hun gahani. Oromoon gantoota fi garaaf bultoota diinaaf hojjetan kanaan hin gowwoonfamu. Warri wallaalaan akka waan jijjiramni mootummaa wayyaanee jalatti OPDOdhaan dhufaa jiruutti hubatanii burjaaja’anii nama biraa burjaajeessuuf yaalan gorfamuu, qeeqamuu qabu. Warri ammoo ta’e jedhanii ergama diinaa ofitti fudhatanii shira diinaa galmaan gahuuf Oromootti bobba’anii carraaqaa jiran ammoo bakkayyattuu adabamuu qabu. Hololli Wayyaaneen maqaa Oromootin kunoo Oromoon Abaluu fi Abaluu jedhaman ministeera akkasii fi akkanaa ta’aniiru, ta’uuf jiru, Abaluu fi abalu ammoo qondaala waraanaa jenaraala ta’aniiru kanaafuu gaafiin Oromoo deebi’aa jira jedhee holotu dhabbachuu qaba. Sirna Wayyaanee, mootummaa abbaa irree qawwee qofatti amanu jalatti jiijiramni uummata Oromoof dhufu, gaafiin Oromoo deebi’u hin jiru. OPDOnis waan wayyaaneen jedhi jetteen haa jettu malee Oromoof sirna wayyaanee jalatti jijjiramni fiddu hin jiru. OPDOn jijjirama afaan bira darbe fiduuf akka hamilees, fedhiis hin qabne waggoonni 26n darban, hololli amma gama wayyaanee gortee gaggeessaa jirtu ragaadha. Kanarraa ka’uun warri beekaas ha ata’u wallaalaan akka waan jijjiramni sirna Wayyaanee jalatti OPDO irraan uummata Oromoof dhufaa jiruutti hololan diina qabsoo Oromoo ta’uu beekanii yoo gocha fookkisaa itti jiran kanarraa dhaabbatan dansaadha. Holola fokkisaa fi fudhatama hin qabne, kan OPDO irraan mirgi Oromoo kabajamuuf jira jedhu kana ergamtoonnii, garaaf bultoonni keessaa-alaa gaggeessan kun yoo adaba godhatan wayyaafi. Uummata Oromoo qabsoo isaatin /FXG ilmaan isaa qeerroon gaggeessaniin injifannoolee gurguddaa duubatti hin deebine galmeessise kana dura dhaabbachuun yakka. Dhiiga ilmaan isaatti qoosuudhasi. Har’a eenyuyyuu Wayyaanees ta’e ergamtoota wayyaanee miseesnoota OPDO kuulee yoo dhiheesse bineesummaa isaanii dhoksuu hin danda’u. sirnichas kufaatirraa hin oolchu. Uummanni keenya uummanni Oromoo fakkeessitoota, ayyaan laallattoota fira fakkaatanii dhiiga isaa dhuguu baran tolchee beeka. Adbaas tureera, ammas warra sirna Wayyaanee/EPRDF badii jala gahee jigaa jiiru baraaruuf dadhabaa jiran uummanni keenya addatti ammoo qeerroon Oromoo adbaa jira, fuunduraafis akka adabu shakkiin hin jiru. Kan ta’uu qabus qabsoo /FXG finiinsaa warra fira fakkaatanii bara bittaa diinaa uummata Oromoo irratti dheereessuuf carraaqqii hin milkoofne carraaqan adda baasee galmeeffatee qabatee yoo wallaalan ta’e gorsaa yoo beekaa ta’e ammoo adabbii isaanii malu adabuudha. fakkeessitoota fira fakkaatanii diinaaf dutan, warra saabboonaa fakkaatani jireenya Wayyaaneetiif carraaqaa oolan dura dhaabbachuudha. Mootummaa Wayyaanee Jalatti Fooyya’insi Siyaasaa Oromoofis Ta’e Saboota Cunqurfamoo Impaayerittiif Dhufu waan hin jirreefi!


Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira?

– Qormaatota kaleessaa, kan har’aa fi kan boruu – Berhanu Hundee Kutaa Tokkoffaa Uummatni Oromoo Minilikiin weeraramee; biyya isaa fi bilisummaa isaa erga dhabee kaasee hanga har’aatitti, bar-dhibbee tokkoo ol, haa xinnaatu haa baay’atu; haa dhiphatu haa bal’atu; tokko tokkeedhaanis haa ta’u bifa qindaayeen biyya isaa fi bilisummaa irraa fudhatame sana deebisee argachuuf qabsoo walirraa hin cinne godhaa as gahee jira. Kanaafuu, qabsoon bilisummaa Oromoo eessaa akka ka’e asitti bali’inaan ibsuun barbaachisaa hin ta’u. Sadarkaa qabsoon kun irra gahe fi maaliirra akka jirus har’a diinaafis ta’ee firaaf ifaa ifatti mul’achaa waan jiruuf isa kanas bal’inaan ibsuun akkasuma barbaachisa miti. Wanti gadifageenyaan laalamuu qabani fi anis yaada kiyya irratti ibsuuf deemu garuu gaafii qabsoon kun garamitti (karamitti) deemaa jira? kan jedhu fi akkasumas qormaattota qabsoo kana keessa kaleessa turan, kan har’a jirani fi borus nu qunnamuuf deemani dha. Haa turtu haa daddaftu yookaanis haa dheerattu haa gabaabbattu malee, qabsoon tun gara xumuraatti akka dhiyaatte shakkii hin qabu. Haa ta’u malee, garamitti akka deemtu fi galii kam akka geessu beekuun rakkisaa dha. Maaliif yoo jedhame, hiikni kaayyoo qabsoo kanaatiif kennamu fi galiin xumura qabsoo kanaa maal akka ta’uu qabu mormisiisaa ta’aa waan jiraniifi. Maal jechuu akkan barbaade bal’inaan ibsuufan deema. Dhugaa dha, haala har’a keessa jirru kana keessatti, wanti dursa argachuu qabu fi kaayyoo inni duraa (primary objective) sirna Wayyaanee nama-nyaataa kana kuffisanii; duguuginsa sanyii uummata Oromoorratti labsamee jiru kana xumura ittigodhuu dha. Namni tokko akka malee yoo beelaye waanuma dafee argate tokko nyaachuu barbaada malee kana ykn sana naa wayya jedhee filachhuu hin danda’au. Haalli uummata keenyaas isa kana wajjin walfakkaata. Uummatni keenya har’a nagaa fi bilisummaa dheebotee fi beelayees jira. Kanaafuu isa kana dafee argachuu qaba. Sana booda afuura galfatee, waan yeroo dheeraatti arguu barbaadu tokko bakkaan gahuuf carraas ta’ee hiree argata jechuu dha. Waan ta’eef, galiin qabsoo kanaa inni xumuraa maal ta’uu akka qabus ta’ee maal ta’uu akka danda’u isa kana ykn sana jedhanii yeroo ammaa kana dubbachuun barbaachisaa miti. Haa ta’u malee, waan Oromoon barbaadu tokko jechuun waan uummatni bal’aan hawwu tokko kan murteeffatu abbuma dhimmichaa kan ta’e uummata bal’aa fi saba guddaa Oromoo ti. Jaarmayaas ta’ee gareen kamiiyyuu kana murteessuufi hin danda’an. Gabaabumatti, hiree ofii ofiin/ofiif murteeffachuu kan qabu uummata bal’aa Oromoo ti jechuu dha. Humni kamiiyyuu isaaf murteessuu hin danda’u. Kuni hundaafuu ifa ta’uu qaba. Fedhiin ykn hawwiin dhuunfaa fedhiis ta’ee hawwii saba guddaa kanaa ta’uu hin danda’u. Egaa, waayee galii isa xumuraa qabsoo kanaa hamma kana ergan jedhe booda, qormaatota qabsoo kanaa laalchisee waan tokko tokko kaasuun yaala. Qormaata qabsoo kanaa bakkee saditti baasnee laaluu ni dandeenya. Isaanis: qormaatota kaleessa turan, kan har’a jirani fi kan boru mul’achuuf deemanii dha. Qormaatota kaleessa turan asitti bal’inaan kaasuun barbaachisaa ta’uu baatullee, garuu kan dabrerraa waa barachuuf akka nama gargaaru, isaan kanas yaada keessa galchuun barbaachisaa ta’a. Qormaatota Qabsoo Bilisummaa Oromoo kaleessaa Qormaatota qabsoo kana keessa turan hundaa kaasuu fi xiinxaluun waan laayyoodhumatti ta’uu miti. Kana godhuuf ogummaa seenaa fi siyaasaallee nama gaafata; dandeettii addaallee qabaachuun barbaachisaa ta’a. Gadifageenya dhimma kanaa warruma ogummaa akkanaa qabaniif dhiisee; garuu yaadan qabu dhimma kanarratti ibsuun yaala. Akkuma seenaan ragaa ta’uu danda’u, yeroon ijaarsa Macaa fi Tuulamaa (M fi T) dura ture yeroo dukkanaa akka ta’ee dha. Maaliif yoo jedhame, sirna bittoota Habashaatiin jechuun Mootummoota Habashaa dhufaa dabraniin eenyummaa Oromoorratti duula hamaan godhamaa waan tureef, sababa kanaan immoo Oromoon quba walqabaachuun hafee; eenyummaan walootuu awwaalamuuf bool’a qarqara gahee waan tureef. Kanaafuu qormaatin cimaan yeroo sana keessa ture inni hangafti eenyummaa Oromoo fi saba kana badiirraa oolchuuf ture. Sababa kanaaf Sabboontoni Oromoo yeroo sanaa badii kana hubatanii mala barbaaduuf toftaa adda ta’een M fi T ijaaruu danda’an. Asirratti wanti hubatamuu qabu sochiilee sana dura turan kan akka sochii Walloo, sochii Baalee fi kkf dagachuu kiyyaa miti. Qabsoon kun bifa qindaayeen yoom akka calqabe fi uummata dammaqsuun yoom akka ifatti mul’achaa dhufe ibsuufi. Qormaatotni yeroo sana dura turanis qormaatota kamiiyyuu gadi akka hin taane warra seenaa beekutu ragaa ta’u. Haa ta’u malee, qormaatotni bu’ureesitootni fi gaggeessitootni M fi T keessa dabran kan seenaan bara baraan yaadatuu dha. Injifannoo Sabboontotni M fi T yeroo sana galmeessantu qabsoo har’a akka ibiddaa boba’aa jiru kanaaf hundee ta’e. Hundeeffama Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) kaasee hanga bara1991tti qormaatni cimaan ABO qunname karaa lamaani. Inni tokko diina wajjin qawweedhaan loluu yoo ta’u inni biraa immoo uummata keenya dammaqsuu fi akka caalaatti ofbaru taasisuu ture. Qabsoon Bilisummaa Oromoo ABOdhaan durfamaa ture rakkoolee fi qormaata adda addaa sana keessa dabree, bara 1991 injifannoolee gurguddoo galmeesse. Kana qofaatti hin hafne, bu’ura qabsoo yeroo sanaatu dhaloota har’aa, kan diinaaf hin jilbiiffanne fi gabrummaa baachuu dide, DHALOOTA QUBEE dhalche. Bara 1991 dura mooraa ABO keessa ilaalchi siyaasaa fi ayidoolojiin adda addaa turanillee, jaarmayich kallacha qabsoo bilisummaa ta’e kun xinnaatee yoo xinnaate tokkummaa fi humna cimaa qaba ture. Osoo sana qabaachuu baatee, injifannooleen nuti har’a ittiin boonaa jirru kuni hunduu hin argaman turan. Kanaafuu ABOn har’a gareelee adda addaatti caccabee laafullee jaarmayaa kaayyoon isaa onnee fi sammuu Oromoo keessa jiruu dha yoo jedhame waan dhara ta’u natti hin fakkaatu. Kaayyoo inni ittiin ijaaramee fi qabatee ka’etu akka inni uummata Oromoo biratti jaalatamu isa taasise, taasisallee dha. Hoggantootni isaa balleessaa hojjetaniif; jaarmayaan kun har’a bakkee lamaa saditti caccabeef, qeeqamuu, tuffatamuu, arrabasamuu hin qabu. Waan inni nuuf godhe dagachuu hin qabnu jechuu kooti. Qabsoon hanga bara 1991 ABOdhaan hogganamaa turte injfannoolee gurguddoo ta’an galmeessuu qofaa osoo hin taane, galiin qabsoo kanaallee maal ta’uu akka qabu ifa taasistee turte. Har’a garuu bara 1991 booda hanga sochiin uummta Oromoo bara 2015 eegalett, mooraan Qabsoo Bilisummaa Oromoo laaffachuu qofaa osoo hin taane, ayyaanlaalltummaan, obsa dhabuun, kaayyoo ifa ta’e dhabuun, safuu dhabuun, wal komachuu fi walqeequun (qeeqni ijaaraan gaarii dha), wal arrabsuu fi wal abaaruun, diina dhiisanii walirratti duuluun, ofitti-amanummaan hir’achuun,… kuni hunduu akka uumaman carraa argatanii turan. Ammallee amalootni kun mooraa keenya keessaa hin dhabamne. Amalootni akkanaa kun immoo qabsoo kanatti qormaata qofaa osoo hin taane, kaayyoo fi galii qabsichaallee gaafii keessa galchaa jiru. Dhimma kana “Qormaatota Qabsoo Bilisummaa Oromoo har’aa” jedhu keessatti laalla. Kutaa lammaffaa hordofaa. Ulfaadhaa! Hanga walitti deebinutti nagaatti


LABSII YEROO MUDDAMAA WAYYAANEE BOODA MAALTU TA’UUF DEEMA?

Berhanu Hundee Seeraanis ta’u seeraa-alaan; wayyabaanis ta’uu hannaan, murtiin Labsii Yeroo Muddamaa (LYM) Wayyaanee dabree jira. Kana booda maaltu ta’uuf akka deemu kan arguuf teenyu dha. LYM murtii Mana Marii Sabootaa/Ummattootaatin deeggaramus deeggaramuu baatus, idileedhaan labsamus dhoksaan godhamus, kaayyoon isaa tokkuma. Innis sochii uummata Oromoo keessumaayuu kan Qeerroo dhaamsuu dha. Gabaabaatti, Sabboontota keenya hiduuf ykn ajjeesuufi; haala kana keessatti immoo waan saamamuu danda’u saammachuufi. Hiikni biraa hin kennamuuf. Kuni immoo waanuma waggoota 26 ol ta’aa as gahee fi keessumaayuu immoo erga sochiin uummata Oromoo calqabee ifaa ifatti mula’achaa jiruu dha. Wayyaaneen osoo gamna taatee, labsii kana idilee (formal) godhuudhaan hawaasota Addunyaatuu ofitti hin dammaqsitu turte. Akkuma barame dhoksaadhaan nama keenya fixuus ni dandeessi ture; godhaatuma as geesses. LYM kana godhuun ishii gama tokkoon, yaaduma uummataa hubachuuf natti fakkaata. Gama biraatiin immoo ajandaa uumtee, isa kanarratti namootni akka waa hundaa dhangalaasan taasisuufi karoorfattee ti jedheen yaada. Kan ta’es ta’u labsiin dabre; wanti gamaa gamanaa wacamaa tures akka bokkaa roobee caame. Wanti Wayyaanees ta’e hunduu hubachuu qaban garuu, LYM yeroodhaaf dhiibbaa haa qabaatus haa dhiisus qabsoon bilisummaa fi haqaa dhaabbachuu hin danda’au. Haa turu haa daddafu malee, injifannoon xumuraas kan uummataa akka ta’u shakkiin hin jiru. Waayee LYM laalchisee kanuman jechuu barbaada. Sochii uummattootaa keessumaayuu kan uummata Oromoo laalchisee wanti nama dinqu garuu sochiin kun waa baay’ee uumee jira. Dhimmoota muraasa ta’an tokko tokko akka fakkeenyatti kaasuuf, dhiibbaan Sochii Uummata Oromoo: Egaa gaafii: Kuni hunduu bu’aa fidan moo hin fidne? kan jedhuuf deebii uummatumaaf dhiisuun filadha. Wanna tokko kanan kaasuu barbaadu garuu, akkuman “Hin taati jennaan HARREE qallee; hin taatu jennaan harree gannee” jedhee FB irratti maxxanse, OPDO fi Aktivistoota Oromoo laalchisee waan tokko jechuun barbaada. Maaliif makmaaksa kana akkan kaaseef warri hubatan hubachuu danda’u; warra hin hubatiniif garuu mee xiqqoo ifa godhuun yaala. Dhugaa dubbachuuf akka hubannoo kiyyaatitti, Aktivistootni keenya tokko tokko ejjannoo ifa ta’e waan qaban hin fakkaatan. Waan kaleessa jechaa turan, har’a deebisanii faallessu; waan har’a jechaa jiranis boru yaada isaanii jijjiiruuf deemu ta’a? Ani hin beeku, garuu arguuf teenya. OPDOn hirriibaa dammaqnaan keessumaayuu hoggansi haaraan as baanaan, isaantu Oromoo bilisoomsa; kana birallee dabranii Itoophiyaadhaaf abdii ta’u danda’u jechaa turan ammas ittuma jiru jedheen yaada. Sochiin uummata Oromoo Itoophiyaa bilisoomsuufi; Qeerroon biyyattii tana bilisoomsee jiraachisuus qaba nuun jechaa jiru. Itoophiyaa uummatni Oromoo keessatti of hin agarre tanaaf dhama’aa jiru. Kan eenyu ittiwareegamutti eenyu abbaa biyyaa fi abbaa qabeenyaa ta’uuf akka deemu; mana eenyu ijaaree qopheessutti eenyu ittigaluuf akka deemu,… garuu waan hubatan natti hin fakkaatu. Kaayyoo Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) illee hiika biraa kennuufii yaalu. Dhimmi MM kaanaan namoota tokko tokko faarsuutti ka’an; isaan kana deeggaraa jedhanii uummata gorsuu calqaban. Murtiin LYM dabarraan namoota tokko tokko kaasanii komachuu calqabaa jiru. OPDO jaarmayaa walaba taatee uummata keenyaaf hojjechuu hin dandeenye, kan humna fi aangoollee hin qabne isaantu Araat Kiilootti dhiyaataa, deeggaramuu fi jajamuu qabu nuun jechaa turan. Amma immoo jaamayaan tun humni ishii laaftuu akka ta’e fi homaas fiduu akka hin dandeenye hubatanii, deebi’aatii abaaraa jechuuf deemu ta’a?? Egaa isa kanatu akkan makmaaksa Oromoo armaan olii akkan kaasu na taasise. Waayeen OPDO akkuma makmaaksa sana “hin taati jennaan….. hin taatu jennaan…” ta’uuf deemaa?? QBO laalchisee, uummatni keenya uummattoota, saboota fi sab-lammoota biyyattii sanaa walin qabsaa’ee diina waloo kana injifachuun barbaachisaa fi murteessaa dha. Haa ta’u malee, asirratti wanti hubatamuu qabu, waa gurguddoo lama. Isaan kun firaafis ta’ee diinaaf yookaanis warra afaanfaajjii uumuu barbaadaniif ifa ta’uu qabu. Tokkoffaa, uummatni keenya uummata bal’aa fi saba guddaa waan ta’eef ofbilisoomsuuf waan isa barbaachisu hundaa waan qabuuf, uummata kana gadi xiqqeessanii akka inni gargaarsa biraa malee homaa godhuu hin dandeenyeetti laaluun dogongora; Lammaffaa, kaayyoo fi galiin QBO ifaa ifatti “Abbaabiyyummaa Oromoo” mirkaneessuu waan ta’eef, kaayyoos ta’ee galii isaatiif hiika hin taane kennuun qabsicha karaarraa maqsuu ykn jallisuu dha. Abbaabiyyummaan Oromoo erga mirkanaa’e booda eenyu wajjin jiraachuu fi akkamitti jiraachuu akka barbaadu kan murteessu uummata Oromoo bal’aa qofaa dha malee jaarmayaas miti, garees miti, Aktivistootas miti. Abbaabiyyummaa keenya mirkaneeffachuuf immoo, malli fi fallii ykn furmaatni jiru qabsoo kana yoomiyyuu caalaa cimsuu qofaa dha. Injifannoon xumuraa kan qabsoo bilisummaa fi haqaa akka taatu shakkiin hin jiru. Ulfaadhaa!


– Qormaatota kaleessaa, kan har’aa fi kan boruu – Berhanu Hundee Kutaa Lammaffaa Barreeffama kutaa tokkoffaa keessatti qabsoon kun eessaa akka ka’e; qormaatota adda addaa fi bu’aa ba’ii meeqa keessa dabree injifannoolee gurguddoo akka galmeesse ibsamee ture. Injifannooleen qabsoon kun bara 1991 galmeesse akkuma jiranitti ta’anii; bara 1991 booda hanga sochiin uummata Oromoo bara 2015 eegaletti garuu mooraan Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) sababaalee addaa addaatiin laaffachaa akka turte; haala sana keessatti immoo wantootni qabsoo kanatti gufuu ta’an hedduun uumamanii akka turanis barreeffama kutaa tokkoffaa keessatti tuttuqamanii jiru. Barreeffama kutaa lammaffaa kana keessatti qormaatota har’a jiran ibsuun yaala. Diinotni Qabsoo Bilisummaa Oromoo eenyu? Qabsoon tun diinota alaa fi keessaa akka qabdu dhugaa nama jalaa dhokatuu miti. Diinote alaa bakkee lamatti baasnee laaluu ni dandeenya, Isaan kanas gaabaabatti ibsuuf: Diinota keessaa iddoo yookaan garee saditti baasnee laauun ni danda’ama. Isaanis: Qormaatota Qabsoo Bilisummaa Oromoo har’aa Egaa, akkuma armaan olitti gabaabinaan ibsame, diinotni QBO lamaanuu (kan keessaa fi kan alaa) qormaatota gurguddoo qabsoo kanaa ti. Diinni alaa silaa diina waan ta’eef, addaan baafatanii isaan kanaan lolouun nama hin rakkisu. Isaan kana injifachuuf humna cimaa barbaachisullee, diina addatti beekaman waan ta’aniif isaan kana adda baafachuun nama hin rakkisu jechuu kooti. Diinni keessaa garuu dhugumatti baay’aa hamaa dha. Waayeen kun makmaaksa Oromoo tokko na yaadachiisa. Innis waayee ibiddaa yoo haasa’amu:”Diina jedhanii iraa hin fagaatan; fira jedhanii itti hin dhiyaatan” kan jedhuu dha. Diinotni QBO kan keessaas akkuma ibiddaa ti. Yoo itti siqanis, karaalee adda addaatiin qabsaa’ota dhugaa balleessuu yoo dadhaban laaffisuu barbaadu ykn qabsoo kanatti gufuu ta’u. Akka irraa hin fagaanne immoo, lammii ofii ti. Kanaafuu, lammii lammii ganu caalaa diinni hamaan jiraa ree?? Seenaa saba Oromoo keessatti, yeroodhuma Minilik biyya teenya weeraree kaasee hanga har’aatitti diinotni keenya (diinotni QBO) jabina kophaa isaaniitiin osoo hin taane, Oromumaan Oromoo bitaa as gahan. Oroomoo gantuu fi galtuu ta’antu karaa isaanitti agarsiisee uummata keenya ficcisiisaa ture, har’as jiru. Diinotni keenya kan dhufaa dabran hunduu gargaarsa biyya alaatiin taankii fi xayyaara waraanaa haa qabaatan malee, dhugumatti humnaan saba Oromoo caalanii tii miti. Kan humna Oromoo laaffisu fi humna diina alaa cimsu diinota qabsoo kanaa kan keessaa ti. Akka tokkummaan Oromoo laaffatu kan taasisanillee diinota keessaa kana malee jabina diinota alaa miti. Dhugaa dha, diinotni alaa qaawwa fi balbala diinotni keessaa uumaniin nu keessa seenanii addaan nu hiruuf carraa argatu. Isa kanatu qabsoo tanatti qormaata ta’ee akka galii ishiirraa turtu taasise. Waayee galii qabsoo kanaa ergan kaasee, mee waan biraas kan kaayyoo fi galii QBOtti qormaata ta’an waan tokko tokko kaasuun yaala. Har’a kan baay’ee nama gaddisiisu, jaarmayota Oromoo, gareelee Oromoo fi akkasumas namoota Aktivistoota Oromoo ofiin jedhan tokko tokko yoo laalle, hiikni isaan kaayyoo QBOtiif kennan kan afaanfaajjii uumu fi uummata keenya dogongorsu akka ta’an hubatama. Akkamitti yoo jedhame, Kan biraa wanti nama ajaa’ibu, har’a kan caalaatti hidhamu, dararamu, ajjeefamu, biyyarraa akka baqatu taasifamu, kan qabeenyi isaa saamamu, kan qayee fi lafa isaarraa buqqa’u,… Oromoo ta’ee osoo jiruu; hanga dhihoo kanaatitti uummattootni biyyattii sanaa callisuu filatanii yeroo turanitti ykn jiranitti; osoo hin yaamamin, osoo hin gaafatamin, Oromoon Itoophiyaadhaaf du’uu qaba; itti wareegamee biyyattii tana jiraachisuu qaba jechuudhaan ormaaf jedhanii uummata keenya ficcisiisuuf dogongorsaa jiru. Mee hubadhaa, Oromoon hamma biyyattii tanaaf wareegame osoo bilisummaa isaatiif wareegamee, qaata abbaabiyyummaa keenya mirkaneeffachuu dandeenya turre. Wanti asirratti hubatamuu qabu, waan armaan olii kana hundaa yoon tarreessu, ani akka dhuunfaatitti biyyattii Itoophiyaa jedhamtu tanarraa rakkoo fi jibba qabaadhee tii miti. Kaayyoon QBO garamaleetti hiikamee galiin isaas kanuma wajjin walqabatee akka gara hin taanetti hin deemne, ka’umsa fi kaayyoo qabsoo keenyaa, dhugaa fi seenaarratti hundaa’amee tikfamuu fi ittisamuu qaba jechaan jira. Kaayyoon QBO hangafti (core objective) hiree Oromoo Oromoon ofumaaf/ofumaan murteeffachuu akka danda’u taaisuu dha. Kun firaafis ta’ee diinaaf ifa ta’uu qaba. Hiree murteeffannaa kana keessatti immoo akkamitti fi eenyu wajjin akka jiraatu kan murteessus uummatuma bal’aa Oromoo ti. Saboonni fi Sab-lammootni biroo gargaarsa Oromoo yoo gaafatan, Oromoon gargaarsa kennu ni danda’a; osoo hin gaafatamin garuu wanti wareegama barbaachisaa hin taane kaffaluuf sababni hin jiraatu. Ormaaf ykn alagaaf du’uun dhaabbachuu qaba. Kaayyoo fi galii QBO laalchisee, qabiyyee fi dhaamsi barreeffama kanaas isuma kana. Kutaa itti aanu keessatti dhimmoota birootiin hanga walitti deebinutti nagaatti. Ulfaadhaa!


Abiyoot deemuu qaba!

Hiriira Nagaa, tooftaa haaraa fi moofaa ======#====== Hiriira kaleessaa fi har’a Oromiyaa keessatti geggeeffamee fi deebiin mootummaa ergaa maalii dabarsan? 1. Hojiin Abiy Ahimed caasaa fi qabeenya OPDO fi kan mootummaatti fayyadamuudhaan waggaa tokkoo fi walakkaa ol uummata Oromoo ‘internal diversity’ inni qabu (amantii, naannoo, ijaarsa hawwaasummaa, akaakuu diinagdee fi kkf) gara meeshaa lolaatti jijjiiree walitti deebisuudhaan Oromiyaa diiguuf akka bu’uuraatti fayyadamuuf ka’e akka fashalaa’e agarree jirra; 2. Oromoon ammas akkuma bara ABUT-ADWUI sana gaafa fedhe tokkummaadhaan ka’ee diina of irraa qolachuuf qophii akka ta’e agarree jirra. Gocha kanaanis aggaammii miillana Jawaar irratti aggaamame maqseera, Abiyyiin dabalatee Nafxanyoota naasiseera, firaa fi diinaaf ergaa ifaa dabarseera. Isaan armaan olii kana lamaan hiriirota bara ABUT-ADWUI taasifaman waliin walfakkeessuu dandeenya. Garuu wanti haaraanis jira. Mootummaan amma jirtu kun tooftaa moofaa, garuu bifa haarayaan hojiitti hiikamuudhaan mormii uummta Oromoo bifa milkaa’aadhaan ittiin fashaleessuu dandeessu qopheeffattee akka jirtu agarreerra, marsaa kana waan ittiin milkooftellee fakkaatti: -Mootummaan ABUT-ADWUI duraanii hariiroo dalgaa (horizontal relations) ittiin Oromoo loltu ni haasofti malee hojiitti hiikuu hindandeenye. Sababiinsaa immoo gosoota amantaa fi saboota biroo Oromiyaa keessa jiraatan waliin lola hamaa waan qabduufi. Mootummaan amma jirtu garuu mootummaa Nafxanyaa waan taateef Nafxanyoota Oromiyaa keessa jiran biraa deggersa qabdi, amantii Oromiyaa keessa jiran keessaas hordoftoota Amantaa Ortodoksii Afaan Amaaraa haasa’anii fi Oromoo hindammaqin jiru waliin tumsa qabdi. Marsaa hiriiraa miillana Oromiyaa keessatti adeemsifame kana caasaan tikaa (intelligence) mootummaa jara kana ijaaree hidhachiisuudhaan, akkasumas poolisoota federaalaa fi RIB waliin akka waldubbisaa hojjetaniif caayaa tolchuudhaan bakka garagaraatti tarkaanfiiwwan farra-hiriiraa (conter-protest measures) hiriirtota Oromoo irratti fudhateera. Isa kanaaf haalli Adaamaa, Bishooftuu, Duukamitti dhalate ragaa guddaadha. Inni kun namoota tokko tokko biratti rifaatuu uumee irradeddeebi’anii FB kana irratti akka watwaataa turan agarree jirra. Rifaatuun namoota kanaa dhugaa qaba, tarkaanfiin sun keessoo Oromoo miidhuu waan danda’uuf. Hooggantootni paartilee siyaasaa fi jaarsoliin illee kanuma irra dhaabbatanii hiriira dhaabsisan. Mootummaan Nafxanyaa kun injifannoo yeroo gabaabaa argatteetti jechuu dandeenya. Egaa mootummaa amma jiru haala kanaan mootummaa ABUT-ADWUI duraanii irraa adda baateetti. Yoo xiqqaate jarri duraa ni yaalti, ni odeessiti malee akkasitti milkooftee hinbeektu. Inni kun tooftaa moofaa bifa haaraadhaan hojii irra oole ta’uu agarra. Abiy Ahimadii fi hooggnaan damee tikaa Dammallaasha G/Mikaa’e maaliif tooftaa kana akka fayyadaman beekamaadha. (1)Ittigaafatamummaa loltoota mootummaa hir’isuudhaan humnoota Oromoo kessa jiraatan ijaaranii, hidhachiisanii ittiin Oromoo injifachuu akka danda’an ergaa dabarsuufi; (2) Oromoon ofitti amanamummaa lamuu ittiin hiriira ba’u dhabee sodaachuudhaan harka maratee akka taa’uufi. Marsaa kana milkaa’an jechuun garuu yeroo hunda milkaa’u jechuu miti. Akka isaan hinmilkoofneef garuu hojii jabaatu Qeerroo eeggata. Maal fa’i: (1) Dirreen siyaasaa Oromoo dur akka barbaadetti irratti hiriira ba’u, mootummaa waliin malee hawaasota tokkumaa isaa irratti ‘implication’ qaban waliin akka walitti hinbuunetti sochii taasisu akka jijjiirame hubatanii walhubachiisuu; (2) Yoo poolisiin Oromiyaa haala amansiisaadhaan nagaa hiriirtotaa eega ta’erraa kan hafe akka duriitti harka duwwaa fi wabii eegumsaa malee hiriira ba’uun kaayyoo hiriirichaa milkaa’ina akka dhowwuu danda’u hubatanii walhubachiisuu; (3) Diinni Oromoo kan durii irraa jijjiiramee akka jiruu fi lakkoofsaan dabalee akka jiru hubatanii walhubachiisuu. Inni dur jalaa-olee qofa mootummaa waliin qabsaa’an hafee bitaa fi mirgattis bifa qabatamaadhaan diinonni uumamanii akka jiran hubatanii walhubachiisuu. Kun kan ta’u yoo carraan hiriiraa lammata deebi’ee dhufa ta’e qofa; lammata carraan kun jiraachuu hinbeeknu. Ni jiraata taanaan garuu wantoota kana ilaalcha keessa galchuun murteessaadha. #Abiy_Must_Go


Gaazexeessaan VoA Adaamaatti dargaggootaan rukutame, saamame

BBC Gaazexessaan miidiyaa Ameerikaa VoA’f gabaasu guyyaa har’aa ganama magaalaa Adaamaatti dargaggoonni haleellaa akka irratti raawwatan ibse. Magaalaa Adaamaatti guyyaa har’aas walitti bu’iinsi akka jiru gaazexessaan BBC magaalicha jiru gabaaseera. Gaazexessaan VoA Muktaar Jamaal BBC’f akka himetti dargaggoonni kunneen ”mataakoo bakka lama sadii na buruksan dugdakoos baay’ee na miidhaniiru,” jedheera. Namoonni isatti dhiheenya qaban wanta raawwate poolisiitti gabaasani akka deebi’an kan himan yoo ta’u gaazexessaa kana jalaa meeshaan ittiin hojjetu jalaa fudhatamuu isaa BBC’tti himeera. Yeroo ammaa hospitaala Adaamaa Jeneraal jedhamutti yaala argachaa kan jiru Muktaar, dargaggoonni kunneen kiisa isaa seenuun akka isa saamanis himeera. Magaala Adaamaatti ganama kana hojiidhaaf naannoo ‘jamaal magaazan’ jedhamutti namoota waliin gaaffifi deebii gochaa turuu kan himu Muktaar, dargaggootni gareedhaan socho’an miidhaa narraan geessisani jedha. Rogeessi beekamaa Jawaar Mohaammad eegdonni na duraa fudhatamuufi jedhee erga ibsee booda bakkeewwan adda addaa magaalaa Oromiyaatti hiriirri mormii taasifameera. Mormiiwwan kunneen garuu bakkeewwan adda addatti walitti bu’iinsatti jijjiiramaniiru. Ajjeechaawwan akkasumas saamicha bakkeewwan adda addaatti taasifame keessatti gareen gurmiidhaan socho’uufi qeeroodhaan ala ta’e akka jiru qondaaltonni ni himu. “Kaleessa sababa jeequmsa magaalaa Adaamaa tureen nama du’etu ture. Animmoo yeroo isaan gara awwaalaa deeman haala balaa sanaa namoota gaaffiifi deebii gochaa ture,” jechuun haala ture ibsa Muktaar. Dargaggoonni kunneen yeroo natti marsan Afaan Amaaraatiin ‘mindinew yihe yazew yazew’ jedhu kaanimmoo ‘kuni OBN, kuni OBN’ naan jechaa turanis jedha. “Yeroo isaan ‘yihee OBN new!’ naan jedhan lakkii ani gaazexeessaa VoA ti jechaaniin ture,” isaan garuu ‘wushetun new’ (ni soba) jedhanii jedha. Boodarra dargaggoonni kunneen waan argatan hundaan na rukutuu jalqaban, achiis boorsaakoo seenanii waanin qabu hundas narraa saaman. “Hedduun isaanii mataakoo keessa na rukutaa turan waan ta’eef lafatu naan mareen joonja’e, achii boorsaakoo keessaa waraqaa eenyummaa VoA arganii ‘VoA new tewut’,” jedhanii nadhiisanii deemani jedha. Sababa rukuttaa kanaatiin mataan isaa bakka lama buruquu fi dugda isaa irras miidhaa cimaan gahuu Muktaar BBC’tti himeera. “Namootni na reeban kuni garuu gaazexeessaa ta’uukoo sirritti beeku,” jedha Muktaar. Akka inni jedhutti namoonni haleellaa kana irratti raawwatan nama du’e owwaaluuf deemaa turanidha. Erga gaafa Roobii magaalota Naannoo Oromiyaa garaa garaatti mormiin eegale as magaalaan Adaamaatti har’a yeroo sadaffaaf nagaan dhibamu dubbatu jiraattonni. Guyyaa har’aas magaalatti iddoowwan muraasatti sochiin nagaa mul’atus naannoo dhadhacha araaraa, saartaraa, akkasumas kutaa magaala Booleetti jeequmsii fi dhukaasni ni dhagahama. Humni Raayyaa Ittisaas magaalatti keessa asii fi achi yoo socho’u ni mul’ata. Guyyaa dheengaddaa kutaa Magaalaa Bokkuu Warshaa Daakuu Afrikaa biratti kanneen hiriira bahan lama waardiyyaan akka ajjeefaman qondaalli BBC’tti himanii turan. Ajjeechaa kanaan kan aaran kanneen hiriira bahan konkolaattota 15 dallaa warshichaa keessa jiran gubuun isaanii gabaafameera. Guyyoota lamaan darban mormiifi walitti bu’iinsa Oromiyaa keessatti taasifameen lakkoofsi namoota du’anii yoo xiqqaate 27 gaheera.


Jawaar badhaasa noobelii fi kitaaba Ida’amutiin hinaafe

Taye Dendea Aredo Akka kee kabajamanii ka’anii salphachuurra maal qaba yoo du’anii biyyee tahan? Akkuma gaafa Oromummaan si beeknu si ulfeessine gaafa ati ulfina irraa gad fuutee udaanitti of laaqxus sana sitti himuun dirqama taha. Guyyoota sadeen ummanni keenya lolli itti banamee dabarse kana waan garaatti baattee afaan qabattee turte har’a diddiguu keetiin hunda dura galatoomi. Maalis taanaan duula ilmaan Nafxanyaa Oromoo irratti labsite si caalaa namni beeku hin jiru amantaa jedhun qaba ture. Siyaasaafis haa tahuu itti amantee deebiis kennuufii kee hin haalu. Warruma ati kaleessa Oromummaa bakka buutee ittiin falmitetu har’as Jawaar haa fannifamu, haa qalamu jedhee waywaachaa jira. Kana tolchitee beeyta. Aggaammiin halkan dheengaddaa isarratti godhames abbaa fedheenuu haa qindaawuu, kaayyoo jaraa dhugoomsuuf tarkaanfii isa jalqabaa ture. Ati dhugumatti Taayyee dheengadda akka qondaala Oromootti qondaalticha naannoo Amaaraatiin falme yoo taateef wayta akkasii kanatti diinuma dheengadda beeytu sana waliin as deebitee dhagaa mooraa Oromootti hin darbitu ture. Dubbii dhima Oromoo ‘hinaaffaa’ nam tokkootti gad xiqqeessuun ummata kana tuffachuu fi maal fiddanii dha. Sun ammoo Nafxanyummaa waliin tarree takka isin dhaabdi. Jawaar yoo tahe naa dirmadhaa hin jenne. Waan halkan sanatti isa mudate Facebook irratti beeksise. Sana booda tarkaanfii malu fudhachuun qooda Jawaar osoo hin taane qooda ummataa ture. Qeerroonis kanaaf owwaatee sochii irraa barbaadamu godhe. Jawaar osoo naa dirmadhaa jedhees haqa qaba, isinuu akka Oromootti qaamaa fi qalbiin cinaa dhaabbachuu qabduutti beeyna ture. ” Na oolchuuf isin du’aa!” dha jettee Nafxanyaa faana dhaabattee waliif birmannaa Oromootti akkasitti hinaafuu kee fi ibsa obbolummaa Obbo Shimallis irraa dhageenye seenaaf wal cinaa keenyee galmeessinee jirra. Birmannaa ummanni Oromoo obboleessa keef godhe dhoqqee dibuun dhimmicha dhimma namtokkee goochuun hinaaffaa hin barbaachifne mooraa keessan kessa jiru agarsiisa. Kun ejjennoo Nafxanyummaa Afaan Oromoon ibsachuu irraa adda miti. Halkan sa’aa sanatti ajajni sun maaf dabre, eenyutu godhe, maal yaadameeti jettee gaafachuu mannaa maaf Oromoon dirmateef kan jedhutu si gube. Hunda caalaa kan nama raaju ammoo ummata Oromoo aggaammiin Jawaar irratti tahu aggaammii keenya jedhee bahaa dhihaa, kaabaa kibbaa birmatee bahe salphisuun akka waan dhimmi amantii fi gosaa as keessa jirutti summii bofaa bakka biraa irraa fidde as biifuu keeti. Hawwiin Oromoo amantiii fi gosaan qoqqoodanii walii dirmannoo dhorkachuu kun tarii store keessan keessa jirti fakkaata. Waa malee afaani sin baane. Oromoon garuu kana hin qabu. Dubbii namicha ‘kan sangaa koo hate ofumaaf dubbata’ jedhe sanii taheeti kanas waan garaa qabdan bulgaafatte. Hundumaafuu summii hangana gahu garaatti baadhattee miidhamuurra baga diddigde.


– MARSAA LAMMAFFAA – Lakkoofsa Kudha-afraffaa Berhanu Hundee Dhimman har’a dhiyeessuu barbaadutti osoo hin seenin dura, barreeffamni ani mata duree kanaan dhiyyeessaa ture baatii (ji’a) Hagayyaa as dhaabbatee ykn osoo ittihinfufin waan tureef, dubbistootni fi hordoftootni tokko tokko na gaafachaa turan. Sababni barreeffamni lakkoofsa kanaa turuu danda’eef dhiphina ykn hanqina yeroo waan ta’eef dubbistootni akka na hubatan barbaada. Ergan kana jedhe booda, dhimmoota yeroo ammaa mumul’achaa jiran laalchisee yaada koo dhiyeessa. Oromoon bilisoomuun hafee Oromoo fi Oromiyaan gaaga’ama keessa galanii jiru Erga qilleensi jijjiiramaa biyya Itoophiyaa jedhamtu tana keessatti mul’atee as namootni hedduun Oromoon bilisoome jedhanii dubbachaa turan. Waan akkana jedhaniif sababa qabaatanillee, dhugaan lafarra jiru garuu faallaa kanaa ti. Oromoon bilisoomuun hafee, Oromoo fi Oromiyaan yeroo ammaa gaaga’ama guddaa keessa senaa jiru. Seenaa uummata Oromoo keessatti, Oromoon akka sabaas ta’ee uummataatti akka yeroo ammaa ifaa ifatti arrabsamaa fi salphachaa jirutti tuffatamees, salphatees hin beeku. Kuni hunduu kan ta’ee injifannoo ilmaan isaa argamsiisan humnootni biraa butuu (hijack godhuu) fi ittifayyadamuudhaan waa hundatti abbaa ta’uu dha. Kana kan goosisaa jiru immoo warruma qabsoo Qeerrootiin taayitaa fi aangootti dhufani dha. Warri masaraa Minilik seenanis waanuma jabina isaaniitiin achi galan fakkeessanii uummata isaan achiin gahetti qoosu, tuffatu, hidhu, ajjeesu, ittiroorrisu. Diinota Oromoo garuu gammachiisuuf waan isaan hin yaalle hin jiru; galgalaa ganama dhama’u. Oromoo fi Oromiyaan yoomiyyuu caalaa rakkoo hamaa keessa kan galan; uummatni keenya nagaan bahee nagaan galuu kan dadhabe yeroo ammaa yeroo ormi isin abbaa dabareeti nuun jechaa nurratti duulaa jiranii dha. Osoo Oromoon abbaa dabaree ta’ee, gaafiilee isaa keessaa takkallee deebii argachuu ni danda’a ture. Gaafiin uummata Oromoo deebii argachuun hafee, waan qabsoo hadhooftuudhaan hanga ammaatti arganneeyyuu dhabuuf jirra. Sirni Federaalaa kan dhiiga fi lafee ilmaan Oromoo fi cunqurfamtootaatiin ijaarame sirna birootiin bakka buufamuuf irratti hojjetamaa jira. Warri nu cunqursaa fi nu saamaa turan, yoomiyyuu caalaa gurmaa’anii, balbala duubaatiin aangooti dhufuuf qophii xumuraa jiru. Seenaan irradeebi’ama akkuma jedhamu, har’as bar-dhibbe 21ffaa keessatti kan Oromoo gabroomsisuuf wixxifachaa jiran warruma nuti Oromoo dha ofiin jedhan gantoota fi galtoota haaraa dha. Tooftaa siyaasaa ti jedhanii uummata Oromoo sobaa fi sossobaa hallayyaatti nugeessuuf hojjechaa jiru. Haala hedduu ulfaataa ta’e keessa gallee jirra. QBOn boqonnaa haaraa keessa galuu fi cimuun furmaata filannoo hin qabne ta’ee jira Shira hojjetamaa ture fi jirutti hindammaqamne malee, erga diinotni keenya fi gargaartotni (Collaborators) isaanii tooftaa haaraadhaan QBO sakaaluu jalqabanii turee jira. Uummatni Oromoo jaarmayaa cimaa fi hogganaa cimaa akka hin qabaatne shirri adda addaa dalagamaa ture ammas ciminaa fi bifa adda ta’een ittifufaa jira. Shiroota kana keessaa inni tokko fi hangafti Oromoodhaaf bu’aa fiduu baatus jaarmayaa ADWUI diiganii ykn walitti baqsanii jaarmayaa haaraa kan EPP jedhamu ijaaruuf qophii godhamaa jiru dha. Akkuma yaadatamu, Obboo Jawaar dhimma kana laalchisee barreeffama dheeraa fi xiinxala bal’aa qabu dhiyeessee ture. Warri kanaan aaranii fi gammachuu hin qabne immoo dhaadachuu qofaatti osoo hin hafin lubbuu Jawaar galaafachuuf yaalii godhanii garuu inni kun fashalaa’e. Jawaar gorsas kennaafii isaan wajjin hojjechaa turullee, amma garuu isa akka diina jabaa tokkootti laalanii isa dhabamsiisuuf tattaaffachaa waan jiran fakkaata. Jawaar dabree dabree dogongora tokko tokko hojjetullee, uummata Oromoo biratti waan jaalatamuuf akkasumas dhageettii fi fudhatamas waan qabuuf, aggaammii isarratti godhame kana keessatti uummatni isa bira dhaabbatee jira. Innis qabsoon tun boqonnaa biraatti ce’uu akka qabdu fi cimtu waan hubate fakkaata. Yoo karaa kanatti kan deebi’u ta’e immoo, shakkii tokko malee uummatni bal’aan Oromoo isa duuba hiriiruu. Fedhii biyyoolessaa uummata Oromootiif (Oromo People National Interest) dursa kennee kan hojjetu yoo ta’e, humna cimaa fi abdachiisaa ofduubaa akka qabu hubachuu isa feesisa. Uummatni bal’aan Oromoos keessumaayyuu immoo Qeerroo fi Qarreen yoomiyyuu caalaa qabsoo cimsanii; fedhiin uummata Oromoo akka guutu godhuun waan yeroon gaafattu ta’ee jira. Amma yeroon yeroo tokkummaadhaan dhaabbatanii; tumsa waliif ta’anii qabsoo kana sadarkaa biraatti ceesisan malee, yeroo waldura dhaabbatanii fi sakaallaa walitti ta’anii miti. QBOn bifa fi aayinaa haaraadhaan sadarkaa murteessaa ta’etti ce’uu qaba. Hanga dhimma biraatiin walitti deebinutti nagaatti


Taayyee Danda’a osoo ati osoo dhugaa fi ummata Oromootiifi dhaabbattee …..

Taayyee Danda’a osoo ati osoo dhugaa fi ummata Oromootiifi dhaabbattee jeneraalota woyyaannee ka gaafa Mooyaaletti ummata guyyaa adiin fixan JM saaxilee atis dubbii JM jedhe dugoomsuun ragaa baate san seeraatti haadhihaatanii jettee mootummaan mormitaa ture. Silaa Geetaachoo Asaffaa qabaa fidaa jettee mootummaa cinqitaa ture Silaa worra Maa’ikalaawitti nama torture godhaa bahan san seeratti haadhihaatanii jechuu qabdaa ture Silaa ummataafi dhaabatee worra qabeenya Oromoo, lafa Oromoo saame fi xurii worshaalee gara garaa bahanii lubbuu ummata keennaa galaafataa jiran san dura dhaabbattee uumaafi uumama badeefi badaa jiruufi dubbattaa ture Osoo ka dhugaa dubbatuutii waa’ee Finfinnee mootummaadhaan mormitaa ture Ati garuu qoonqoo teetif jecha paartii bakka buutee dhugaa ummataa faallaa mormitaa. Ati garuu waan tokko dhalannaan daftee amantaafi gosaan nuqooduuf worra barbaadu jettee ummata shoorarkeessuu barbaadda Ati garuu woyta cufa ODPn akka waan mudaa tokko hin qabnee, akka waan hin dogoggorree, akka waan badii hin qabnee gootee dhiheesita. Kun ammoo abbaa irrummaa paartii tokkoo fadhuu kee muldhisa Ati asiin dura Jaal Marroo (nama karaa itti fakaateen qabsaawwaa jiru) irratti waan jechaa baatee ni yaadatama. Wojjiin barachuu kee qofaa ragaa godhachaa waa heddu jechaa baate. Hardha kara JM gara galtee haqisaa jirta. Mee waa takka lama si gaafadhaa 1. Mee gaafa ati ODP keessatti wonti kun Oromoodhaaf hin ta’u jettee mormite nuuf himi 2. Mee gaafa worri kaleessa nu fixaa bahan seeratti haadhihaatan jettee mootummaa kanaan mormite nutti himi 3. Mee gaafa waa’ee Finfinnee kaaftee mootummaa kana dura dhaabbatte nuuf himi 4. Mee gaafa Afaan Oromoo Afaan federaalaa haata’u amuumaan tana murttii itti kennaa jettee dubbatte nuuf himi 5. Mee gaafa iyyiinsa ummata godinaalee garaa garaa irraa kaadirreedhaan midhamaa jirra worri kaleessa numiidhe seeratti haadhihaatu jedhanii iyyataniif dubbatte nuuf himi. Fakkeenyaafi ummata Gadab Asaasaa Kanaa fi kkf niif sin amanee. Kanaaf qoonqoo teetiifi paartiif malee ummataaf hin dhaabanne siin jenna Mee amma ammoo kara dubbii ammaa tanatti haadeebinuu Ati ummata Oromoo akkuma kaadiree keessanitti ilaalta natti fakaata. Ummanni waan isaaf ta’u addaan baasee beeka. Cal jedhee akkana godhi yoo jedhaniin ol ka’ee hin godhu. Ati waa’ee JM fi OMN hardhaa miti kan abaaruu eegaltte. Kun immoo waan Oromoo fi Oromummaa dalagu akka siif hin taane muldhisa. Osoo ati nama yaada unbiased ta’e qabda ta’ee akka masaanuu wolitti hinaaftuu daftee wonti kun ta’eef hinaaffaa nobliitifii kitaaba barreefameeti hin jettuu turte. Yaada lama wol bira keettee kun kanaaf kun immoo kanaaf jettee mufti ummaataafi dhiistaa turte. Ati garuu kan yakku sihi, kan ragaa bahu sihi, kan murtessus sihi. Mee ammas “madamar” 100% qulqulluudha rakkoo hin qabu jettee amantaa? Yoo hin ta’inii maal jetee qeequmsa dhiheesite ykn dhiheesita? Mee bu’aan madamariin Oromoodhaf qabu maalidha? Mee madamarima kanaa ifa siif ta’ee jiraatu ifa nuuf godhi Mee akkamitti nama si ajjeesuuf dhufatti nadhaqabii itti iyyatta? As irratti kan natti muldhatu gooftaan keenna ummata keenna kan jedhu sun kijiba ta’uu isaati. Mallif jennaan gaafa rakko ummata ufiititti malee aangawoota ufiititti hin iyyatan. JM gooftaan isaa ummata isaatii ummata ofiititti iyyate Osoo taatee dhiifama badii kaleessa hojataniif ummanni nagayatu caala jedhee isinii godhe irraanfachuu hin qabdanii ture. Garuu akka haaji Aadam Saaddoo jedhan isin najisa togoogooti dhiqamtanis hin xahaartan. Osoo JM jiraatuu baatee isinii mitii biyyiti sun hin jirtuu ture. JM hin dogogoru hin Jennu garuu akka keesan hin kijibu dantaa ummataa irra hin dhaabbatu Oromummaafi Oromiyaa hin ganu jenna. Isin ODPn amallee barachaa hin jirtan. Humni ummataa isiniif hin galle. Ummata tufatan. Isin aangoofi qawwee abdatan. Kun ammoo diinota keennaafuu homaa hin goone. Kanaafu dafaa kara ummataa deebi’aa. JM ija ummata keennaa isinis dabalatee irraa dhaabbadha. Namoota yaalii ajjeechaa godhan dafaa ummataa ibsaa. Seeraaf dhiheessaa. Gad taa’aa JM wojjiin mari’adha. JM irraa baradhaa. Baruma baraan motummaan hayyuufi qaroo Oromoo nyaachaa Oromoo gabroomsuun tana booda hin taatu. Waan fedhetu dhufa malee


Ibsa ejjanoo Baale: Nafxanyaa fi Doorzeerraa hin binnu, itti hin gurgurru

Ibsa Ijjannoo Baalee Ibsi kun Nafxanyaa fi Doorzee (Walaayitaa Walaamoo) ilaallata 1.Dinagdee:Nafxanyaa fi Doorzeerraa hin binnu, itti hin gurgurru 2, Mana jireenyaa hin itti hin kireessinu, irraa hin kireeffannu, yoo kireeffamee argame manichi ni gubama 3, lafa manaa itti hin gurgurru, yoo isaan qabaatanis irraa hin binnu 4, baabura midhaanii, jeejjiba isaanii, Mana nyaataa fi wanta biroo kkf qabeenyummaan kan isaanii ta’anitti hin fayyadamnu, isaanis keenyaatti hin fayyadaman 5.,Hiriirri nu goone Jawaar Muhammadiifi sagalee ta’uuf baanemalee Amantaaf ta’uu dhiisuu beeksisuu barbaanna 6,namoonni Kalee lubbuu ijoollee teenyaa baasan (hojjattoonni Mootummaaa -Poolisiin Oromiyaa) atattamaan akka gaafataman ni gaafanna! 7.obboleeyyan keenya Maccaaf tuulamaa kan diinni keenya fajaajessee, shawaa irraa isin buqqisee nutti baqattannii dhiiga keenya waan taataniif isin qubsiifne, amma amantaa fakkeessee maqaa amantaatiin isin sobee gaachana isin godhachaa jiru, sobamtanii isaan wajjiin nu ajjeesuu irraa deebitanii, akka Oromummaa teessan beektanii akka Luba Balaay Mokonnin sanatti oromoof akka nu wajjiin Qapsooftan kabajaan isin gaafaanna! 8. Oromoo taatee Mana shubbisaa Nafxanyaa kan seenu Inniyyuu nafxanyaadha tarkaanfiin irratti fudhatama! 9.Namoonni meeshaa adda addaa karaa irratti gurguran kaleessa nu ajjeesaa Waan turaniif Tarkaanfiin isaan irratti fudhatama! 10. 15-2-2012 irraa qabee hojiirra oolfama 11.Ibsi kun Aanaawwan Godinni baalee qabdu Hundumayyuu ilaallata! Isbichi kan baafame Jaarsotaa fi Qeerroo Baaleetiini Akeekkachiisa:Oromoo ta’ee ibsa kana hojiirra kan hin oilchine, yoo dhukkubsate hin gaafannu, yoo Rakkate rakkoo hin baasnu, yoo ibiddi itti qabate irraa hin dhaamsinu… Inumaa Tarkaanfiin isaa fi qabeenya isaa irratti kan fudhatamu ta’a, kana qofa miti abaarsatus duubaan jira, ni abaaramta! Ookkara kana kan uume Nafxanyaa fi Doorzee waan ta’eef Tarkaanfiin kun hunduu isaan qofaaf hojiirra ooluu qaba! Yoo warri isaaniin alaas ookkara uumuuf jedhan isaaniifis hojiirra kan oolu ta’a! Ummanni baalee Nafxanyaa fi Doorzee dhaan araarama tokkollee hin qabnu! #share godhaa #Save godhaa 15-2-2012 #Roobee Baalee


Ministarri mummee nafxanyaa ergaa dabarsan

MM Abiy Ahimad haala yeroo ilaalchisuun ergaa dabarsan. Ministirri Mummee Abiy haala tibbana umameen walqabatee, badiinsa lubbuufi qabeenyaa umameef gaddi olaanaan akka itti dhagahame ibsaniiru. Ergaa galgala kana fuula feesbuukii waajjira isaaniirratti maxxansaniin akka ibsaniitti, rakkina umamee ture bifa walitti bu’iinsa sabaafi amantaa akka qabaatuuf yaalameera. Kanaan kan ka’ees lammileen haala sukkaneessaa ta’een wareegamaniiru. Qabeenyaanis barbadaa’eera jedhan. Haala gaddisisaa umameen namoonni miidhaan irra gahee akka bayyanataniif, kanneen nama isaanitii buqqaafaman akka deebii’aniif, kanneen qabeenyaan isaanii jalaa barbadaa’eef ammoo deebiifamanii akka dhaabbataniif ummata waliin ta’uun ni hojjanna jedhan. Kana malees, olaantummaa seeraa kabachiisuufi kanneen yakka raawwatan seeratti dhiyeessuuf ni hojjannas jedhaniiru. Kanas fiixaan baasuun dhaabbileen amantaa, waldaaleen sivil fi ummanni hundi nu maddii dhaabbadhaa jechuunis waamicha dhiyeessaniiru. Odeessaalee gara biraa argachuuf https://bbc.in/3429MXR mil’adhaa. OBN Onk.15,2012-Ibsa Ministirri Muummee Itiyoophiyaa Dr Abiyyi Ahimad haala yeroo irratti kennan. Kabajamtoota Ummattoota biyya koo, Hunda dura taatee walitti bu’iinsaa tibbana mudateen lubbuun lammiilee darbeefi qabeenyi manca’e baayyee kan na gaddisiise ta’uu ibsuun barbaada. Itiyoophiyaanonni Qormaata nu mudate wal tumsinee tokkummaan yoo hin dhaabbanne daandiin keenya hangam rakkisaafi sodaachisaa ta’uu akka maluuf agarsiiftuudha. Rakkinichas, rakkoo sabaafi amantii gochuuf yaalameera. Kanarraa ka’uun lammiileen keenya haala suukaneessaadhaan aarsaa ta’aniiru. Manneen sagadaa gubataniiru. Dhaabbileen daldalaa fi manneen jireenyaas manca’aniiru. Namoonni mana isaaniirraa buqqa’anis iddoo adda addaa qubataniiru. Lammiileen karaa ittiin darban dhabanis magaalota keessa turaniiru. Kana ijaan arguu mitii gochi dhagahuufuu nama jibbisiisu firoota keenyarratti raawwatameera. Taatee Onnee Nama Cabsu Kanaan ,gaddinus ,Itiyoophiyaannoonni Har’aas Uummataa Guddaa ,Hubataa fi Madaallee Ilaaluu kan dandeenyu tahuu hubanneera. Manni Amaantaa Kirsitaanaa Akka Hin Gubbanne Musilamoota Dhorkan ,Masgiiddinni Akka Hin Gubbannee ,Kirstaanoota Dahoo Tahan Qabana. Lammiilee Saba Biroof Jecha Aarsaa Kaffalaan Qabana.Halkaanii Guyyaa Osoo Hin Jedhiin Nagaafi Tasgabbiif Jarsoota Dadhabaan Qabana. ,Qabeenyi Kanneen Jala Gubbateef ,Dahoo Kan Tahan ,Daandii Kan Itti Cuufateef Iddoo Bultii Kan Qopheessan Lammiilee Akkasii Hedduuu Qabanna. Kayyoo Qormaaticha Abdii Kunnee ,Daandii Keenyaa Addaan kan Kunnu akka hin taane Beeknee Waan Har’aa Taheen Osoo Hin Rifaatiin ,Boruu Ilaaluu Lammiilee Danda’aan Qabanna. Seeraa fii Xin -Samuudhaaf Kan Dhaabbatan Raayyaa Ittisaa Fi Poolisii Qabanna. Kun Hundi Maaliif Akka Tahee Ni Beekna,Qormaanni Kan Oolis Osoo Nu Mudaatee Deemsa Eegalee Addaan Hin Kunnu. Araamaa Buqqifne .Qamaaddii Kunuunsa Deemana Malee ,Araamichaaf Jenne Qamaddichaa Hin Dhifnu . Imala Keenyarratti Rakkoowwan Mudatan ,Maqsaa Deemna Malee ,Bitaa Fi Mirgaatti Hin Jennu. Olantummaa seera mirkanneessuu fi qaama balleessaa rawwaate addabbii barbachiisaa akka argataniif osoo oli gadi hin jenne ni hojjanna. Taatee Gaddisiisaa rawwateen namoota midhaman akka dandamaataniif, namoonni qabeenya fi qe`ee isaanii irraa buqqa`an akka deebi`aniif namoonni qabeenyi isaanii jala bades akka bayyanataniif ummata waliin ta`un kuttannoon ni hojjanna. Kana galmaan gahuuf dhaabbileen amnataa ,dhaabbileen sivilii , fi ummanni biyyattii hundi nu cinaa akka dhaabbataniif wamiicha keenya dabarsina. Rakkoon kana caalu akka hin mudanneef motummaa fi ummanni wantoota isaanii irraa eeggamu rawwachuu qabu. Mootummaan wanta mootummaa irraa eeggamu hunda ni rawwata. Ummannis osoo gargar wal hin qoonne , ajandaa balleesitootaaf osoo hin saxilamiin tokko kan biroof dawoo ta`uun yakkamtoota seeraatti dhiyyeessuun , qamolee midhaman gargaruun aantummaa isaa mirkanneessuu qabu. Itoophiyaan carraqqii ijoollee isheen kabajamitee fi badhaatee yeroo hundaaf yaa jiraattu. Waaqni Itoophiyaa fi ummata ishee yaa eebbisu. Fulbaana 15 bara 2012 Finfinnee.


Wareegama gatii Dhabe.

———————–Jamaal Ahmadiin Ummanni Oromoo waggaa 50 ol Sirna Nafxanyaa ifirraa fonqolchuuf Qabsoo hadhaawaa godhe, Qabsoon Waggaa 50 ol gaggeefate Qabsoo yeroo gabaaduu osoo hin tahin Qabsoo Dhaloota lama lakkaawwatte, Jeneraal Waaqoo Guutuu faa irraa Eegalee Qeerroo Ganamaa irraa hanga Qeerroo ammaatti Qabsoon Oromoo takkaa addaan hin cinne, wareegamni Lubbuu Qaalii Ilmaan Iromoo 50,000 olii kitimaa itti tahe. Qabsoon Bara Dheeraa kana deemaa turte Bara 1991 Goolabbiirra geessee turte, Bara san Oromoo, Afaan Oromootii fi Oromiyaan ifatti bahaniis injifannoon Dogongoroota adda addaatiin osoo galma hin gayin hafte, Goototni Oromoob kan Suduudaa fi karaa Naannawaatiin Qabsoo gaggeesaa ture tokko tokkoon Manaa funaanamee Mana hidhaatti Wayyaaneen nyaadhame, Oromoon hedduun eenyummaa isaatiif Qabeenya isaa Saamamee Biyyarraa baqachuu mudate. Wayyaanee Nafxanyaa bakka buutee Mataa Oromoo irratti baate, Waggaa 27 Guutuu Oromoo Foon irraa irraa fixxee lafee Qoqoraa turte, Qeerroo, Qarree fi Ummanni Oromoo Walumaa galatti osoo Abdii kutatin Wayyaanee ifirraa kasuuf falmaa hadhaawaa godhe, Falmaa hadhaawaa Lubbuun Qaqqaaliin Ilmaan Oromoo hedduutu dabreen Wayyaanee Fonqolchuun injifannoo gudda ture. Wayyaanee fonqulchuun akka injifannoo gaaritti laalamuus injifannoo Bakka hin malletti kufuun gadda guddaa mul’isaa jira. Ummanni Oromoo Wareegama guddaa Kafalee Injifannoo argage na hoggani jedhee Qaama Kaayoo Qabsoo Bilisummaa hin beeynetti kanne, Qaamni kun Mootummaa Jijjiiramaa jedhee of labse, yeroo hidhamtoonni Kuma-Dhibbootaan lakkaawaman mana hidhaatii Bahan jijjiirama Dhugaa fakkaata, jiijjirama jedhan waan hamtuu hin yaadaminiitu Duuba jira, Qaamni jijjiirama jedhee of labse itti dabaluun isiin Ceesisa jedhe, Ummanni Oromoo Qaama isa himatu waan hin Shakkineef gara barbaadde nuun fiigi jedhee itti if kanne. Ummanni Oromoo Nama hin Shakku, Keessattuu Qaama isa himatu onneerraa amana, yoo gara fiigi jedhan fiiga, isin ceesinfna jennaan osoo if cinaa hin laalin fiigicha Eegale, akka nama miilaan fiiguu osoo hin tahin akka nama mataan fiiguutti osoo if cinaa hin laalin Waggaa tokkoo ol fiigaa jira, yeroo fiigee mataa ol qabatee of cinaa laalu Mooraa Minilik tan Waggaa 100 dura biraa deemetti of arke, fiigicha Duraan Waggaa 27 fiigee as gahe amma Waggaa 100 of booda deebi’ee achirraa fiigicha eegaluu deema, Wareegama keenya kan bakka Waggaa 100 dura Qabsoo irraa Eegaletti nu deebisaa jiru Oromoon hundi itti yaaduu qaba. Jemal Ahmed Onko.29/2019