Lammiiwwan Itiyoophiyaa Jimaata Darbe Washington DCtti Hiriira Geggeessan

Lammiiwwan Itiyoophiyaa fi dhalattoonni biyyattii US keessa jiraatan jimaata darbe Washington DC waajjira ministrii dhimma alaa fuulleetti hiriira kan geggeessan yoo ta’u, qindeessitoota hiriira kanaa keessaa tokko kan ta’an Ayyuu- Birhaan Tizaazuu, kaayyoon hiriira kanaa inni ijoon dhiibbaan Yunaayitid Isteetisiin Itiyoophiyaa irra ga’aa jiru sirrii akka hin taane bal’inaan mul’isuuf akka ta’e ibsanii yaada itti aanu kennanii jiran. Inni lammataa guyyaa guyyaa dhaan uggura Itiyooophiyaa irra kaa’amu bulchiinsa biyya kanaa, bulchiinsa Awrooppaa fi kanneen biroo dhaan uggura kaa’amu sirrii miti kan jedhu dubbachuuf yoo ta’u, inni sadaffaan immoo TPLFn badiin hagasii ennaa raawwatamu garuu oduu irratti yeroo mara ennaa dhageessu haalli Tigraay keessa jiru nu yaaddessa jedhama. Tigraay keessaa wal waraansi erga dhaabatee tureera. Waxabajjii 30 kaasee dachee Tigraay irra wal waraansi hin jiru. Biyyoonni kun hanga ammaatti TPLF irra uggura cimaa ennaa kaa’an arginee hin beeknu. Sadarkaa mootummaatti qixxee ol ba’ee biyya ka diigu waliin mariif gad taa’aa inni jedhus fudhatama hin qabu ka jedhu ibsuuf hiriira kana baane jedhan. #nomore ka jedhu kun panafricanizim sochooseera akkuma argitu. Burkinaafaasoo, Afriikaa kibbaa, yemen fi Afgaanistaan mara kan sossoosee dha jedhan. Aadde Ayubirhaan sochii #nomore jedhuun kana booda hiika guddaa sadarkaa addunyaatti kan qabaatu ta’uu isaa ibsanii, jimaata darbe xalayaa mootummaa Yunaayitid Isteetis dhaqqabuu qaba jedhan kaayyoo ijoo hiriirichaa xalayaa of keessaa qabu galfachuu isaanii ibsaniiru. Ministrii dhimma alaa irraa bakka bu’an poostaa dhiyaate simatanii ennaa ol seenan argamaniiru. No media source currently available


Gamtaan Abbootii Gadaa Oromoo Muummee Ministeera Itoophiyaa Abiyi Ahmadiif Beekamtii Moggaasa Maqaa Kennaniif

Abbaan gadaa tuulamaa fi barreessaan gamtaa abbootii gadaa oromoo Goobana Hoolaa Irreessoo Biyya Itoophiyaa itti fufsiisuuf hojiilee isaan hojjetan bu'uura godhachuun gamtaan abbootii gadaa oromoo beekamtii kan kenneef jedhan. Obbo Alamaayyoo Hayilee qorataan seenaa fi aadaa oromoo akka aadaatti abbootiin gadaa beekamtii akkasii kennuu ni danda'u jechuun ibsaniiru. No media source currently available


Naannoo Amaaraa fi Afaar Keessatti Dhaqqabe Kan Jedhame Mirkanoofnaan Akkaan Yaaddeessaa Dha: Amerikaa

Humnootiin Adda Bilisummaa Uummata Tigraay (ABUT) Bulchiinsa naannoo Amaaraa fi Afaar keessatti dhiittaa mirga namoomaa hamaa fi fixiinsaa dhaqqabsiisan akkasumas caasaalee hawaasaa barabadeessan kan jedhu gabaasa haaraa hin mirkaneeffamiin jiraniin akkaan yaadda’uu ishee Yunaaytid Isteets beeksiiftee jirti. Hidhattonni gama hundaa hokkara siviloota irratti gaggeeffamu akka dhaaban gafatamee jira. Kana malees aangawoonni gabaasnii kun dhugaa ta’u isaa deemsa walii galaa fi ifa ta’een akka mirkaneessan, sana boodas kanneen itti gaafatamoo ta’an akka beekaman jetti Amerikaan. Amma iyyu diinummaan wal ilaaluun kun yaalii gama Diploomaasiin akka furamuu qabii fi deggersa kan kennitu ta’u kan ibsistee Amerikaan, kunis filannoo isa duraa fi dhumaa akkasumas carraa tokkittiin isuma jettee akka amantu ibsite. Kana malees dhiittaan mirga namoomaa fi seera cabsuun xumuura aragatee, mariin haal duree tokko malee akka gaggeeffamu, gargaarsii dhala namaa dhorkaa tokko malee akka seenuu akkasumas mariin hunda hirmaachiise haa jalqabamuu jetti Yunaaytid Isteetes.


Hiriirri mormii Diisiitti taasfame

Guyyaa kaleessaa ykn mudde 9/2021 as magaalaa waashington Diisii keessatti hiriirrii mootummaa Itiyoophiyaa balaaleffatu taasifamee ture. VOAn hiriira kana irratti kan hirmaatan miseensota hawaasaa oromoo hasofsisee jira.


Hidhamuu Xiinxalaa Siyaasaa Iyyaaspeed fi Gaazexessaa Hinseenee Makuriyaa

Xiinxalaa Siyaasaa Iyyaaspeed Tasfaayee magaalaa Finfinnee keessatti poolisiin hidhame jedhame. Haaluma Walfakkaatuun, Gaazexessaafi Barreessaa Hinseenee Makuriyaa, Torban Sanbata duraa dheengaddaa, magaalaa Finfinnee keessatti, humnoota naga-eegumsa mootummaan bakka hojiisaarraa qabamee hidhamuu, hiriyaa isaafi namni, mana kitaabaa isaa keessatti waliin hojjatan Sagalee Ameerikaatti himan. Dhimma kanarratti, Komishiniin Poolisii Finfinnee deebii akka kennuuf yaaliin goone ammaaf hin milkoofne, akkuma deebii arganneen qabannee dhiyaanna. Naakoor Malkaa gabaasa isaa Amborraa ergeera. No media source currently available


Af-gaafii Obbo Nabiyyuu Olaanaa Waliin

Obbo Nabiyyuu Olaanaa ijoollummaa irraa jalqabee qaama miidhamaadha. Dhaladhee hangan of baretti miillikoo tokko lafa hn ejjetu. Yeroo sanatti sirriitti beekamuu baatus sababa dhukkuba pooliyoon akka ta'e ogeessonni ni dubbatu jedhu obbo Nabiyyuun. Yeroo ammaa kana hojii daldalaa irratti bobba'anii kan jiran Obbo Nabiyyuun qaama miidhamaa namni jedhamu nama sammuun isaa miidhamedha. Ani sammuun koo fayyaa waan ta'eef hojii kamiyyuu hojjedhee jiraachuun danda'a jechuun himu. Gabaasaan Keenya Mitikkuu Fiqaaduu turtii waliin taasiiseen haala itti aanuun qindeeffatera itti dhiyaadhaa.


Itiyoophiyaa Keessatti Kanneen Umriin 12 Guute Talaalamuu Danda'uu: Ministeera Fayyaa

Itiyoophiyaa keessatti yeroo ammaa dullii talaalii farra dhukkuuba KOOVIID-19 gaggeeffamaa jira.Kana ilaalchisee Jaallanneen Ministeera Fayyaatti. Daayreekteera sab-Qunnamtii fi Kominiikeeeshinii kan ta'an Dr.Taganee Raggaasaa haasoofsiifte jiti. Caqasaa. No media source currently available


Iyyata Buqqaatotaa fi Deebii Angawootaa

Waggaa afuur dura daangaa Oromiyaa fi bulchiinsa naannoo Somaalee irratti walittibu'iinsa uumameen kan ka'e Oromiyaa irraa buqqa'anii parkii Miliyeenamii Dirree Dawaa keessa kannen buufatan deebi'anii akka ofdanda'an gochuuf deggersii barbaachisaan nu kennamnee jechuun Raadiyoo Sagalee Amerikaaf ibsanii jiru. Bulchiinsii naannoo Somaalee garu deggersii taasifamuu beeksisee kan gara fuula duraaf akk akeekaatti qabannees jira jedheera. Gabaasa Addis Chakkool Dirree Dawaa irraa erge caqasaa.


Iyyata Buqqaatotaa fi Deebii Angawootaa


Muummichi Ministeeraa Itiyoophiyaa Ibsa Kennan

Muummichi ministeeraa Itiyoophiyaa Abiy Ahimed boqonnaa injifannoon tumsame jechuun ibsa kennanii jiran. Itiyoophiyaan gootota ijoollee isheen kabajamtee ni jiraatti, Itiyoophiyaa dura dhaabbachuun ni danda’ama ta’a, garuu injifachuunhar’as hin danda’amu, kaleessas hin danda’amne jedhan muummichi ministeerichaa ibsa fuula FB isaanii irratti maxxansaniin. Diina biyyattii waraanuuf ka’etti duuluuf adda waraanaa deemuuf beellama nuti qabanne diina boquu ennaa cabsu Itiyoophiyaa garuu ol qabeera jedhan. Waamicha ani godhe simattanii lubbuu, humna, qabeenyaa, beekumsa, yeroo fi oguma keessaniin deggersa kan gootan mara galateeffachuun fedha jedhan. Akkuma kanaan boqonnaa jalqabaa xumuree gara yeroo murtaa’eef waajjiraatti deebi’uu koo ennaan ibsu, har’as ta’e gara fuula duraatti diinonni keenya humni isaanii dadhabee, daandii jibbaa fi dubbii dhiisanii daandii jaalalaa fi nagaa hanga isaan filatanitti qabsoon keenya itti fufa jedhan. Gara qabsootti kan seenne dhugaa qabannee waan ta’eef waaqni Itiyoophiyaa, akkuma durii nu waliin ture , dadhabina keenya nu jabeessee uummata keenya dangaa hanga daangaatti sossooseera, lakkoobsaa fi dandeettii raayyaa ittisa biyyaa dabalee jira lapheen keenya gootummaan akka guutu godhee injifannoo Itiyoophiyaa ijaan nu agarsiisee jira jedhan. Qabsoon hin xumuramne. Naannoleen bilisa hin baane jiru. Humni amma qormaata nutti ta’e deebi’ee qoramaata Itiyoophiyaa akka hin taanetti furmaata waarinsa qabu kennuu qabna jedhan. kanneen manca’e deebisanii ijaaruu kanneen qe’ee irraa godaanan deebisanii dhaabuu, hojii misoomaa fi bulchiinsa gaarii kan kana duraa caalaa saffisaan hojjechuutu nu irraa eegama jedhan.


Namoota Qe’ee Irraa Buqqa’an Deebisanii Dhaabuun Ilaalchi Itti Kennamuu Qaba: Prezidaant Saailewerq Zewudee

Kanneen qe’ee irraa buqqa’an qe’ee ofiitti deebisuun akkuma wal waraansaa ulfaataa ta’uu kan ibsan Prezidaant Saahilewerq, lammiiwwan Itiyoophiyaa birmatanii buqqaatota kana deebisanii daabuu keessatti akka hirmaatan waamicha dabarsaniiru. Magaalaa Dirreedhawaa keessatti ayyaana sabaa fi sablammootaa kabajame irratti haasaa kan dhageessisan prezidaantittiin, yaadi biyya diiguu jedhu sammuu nama maraa keessaa baduu akka qabu tuqaniiru. Haasaa isaanii kanaanis kanneen wal waraansa kaaba Itiyoophiyaa geggeessameen qe’ee irraa buqqa’an dursi kennamuufii akka qabu illee yaadachiisanii jiran. Walii galtee biyyoolessaa uumuuf irratti hojjetamuu qaba kan jedhan prezidaantittiin kun, walii galteen biyyoolessaa biyyoota ka biroo keessattis bu’aa argamsiisee arginee jirra jedhan. Wal waraansi kaaba Itiyoophiyaatti geggeessame akeeki isaa biyya diiguu waan ta’eef, kana ittisuuf mootummaan Itiyooophiyaa tarkaanfii fudhachuu isaa ibsaniiru. Ayyaana sana irratti kan argaman ambaasaadder Diinaa Muftii, ayyaana sabaa fi sablammootaa kabajuun eenyummaa keenya waan calaqqisuuf akka hojii gaariitti ilaalamuu qaba jedhan. ayyaana har’aa kana irratti waraqaan qorannoo “sabaa fi sablammoota Itiyoophiyaa qooda isaan jiraachuu biyyaaf qaban” mata dureen jedhuun qopha’e dhiyaateeraa jedha Addis Chekkol Dirree Dhawaa irraa.


Marii Itiyoophiyaa, Sudaanii fi Somaaliyaa Ilaalchisee Gaggeeffame

Mana maree bakka bu'oota uummataa kan yunaaytid isteetes keessatti miseensa kan ta'an Ilhaan Omaar, hariiroo Amerikaa fi Afrikaa gidduu kan ilaaleen walgahii torban dabree koreen birkii alaa gaggeesse dura teessuummaan hoggananii tiran. Rakkoo Itiyoophiyaa keessaa, fonqoolcha mootummaa sudaan booda tarkaanfii fudhatamuu maal akka ta'e akksumas Filannoo Somaaliyaa keessaa kan ilaaleen Ilhaan Omaar gaaffilee kaasanii tiran. Gaaffiilee dhiyaataniif deebii kan kennan immo diploomaatii Amerikaa baatii fulbaana bara 2021 jalqabee ministrii dantaa alaa Yunaaytid keessatti keessatti itti aantuu ministeera dhimmootii Afrikaa Kaatriin molly phee turan .


Darggaggoo Midiyaa hawaasaa fayyadamuudhaan lammii gargaaru

Dargaggoo Abarraa Caalaa Magaalaa Awaasaa keessatti, Hojjataa Dhaabbata Mootummaa hin taanee tokko keessa akka hojjatu dubbata. Gama Miidiyaa Hawaasaa keessumaa; Facebook fi Telegram isaatti dhimma bahuun namoota rakkataniifi dhibamanii nama isaan yaalchisu hin qabneef akka gargaarsa walitti qabu dubbatee jira, dargaggoo Abarraa. Abarraan, hojii gaarii miidiyaa hawaasaatiin, hiriyoota isaa faana hojjataa jiru kana gara dhaabbataa ykn waldaatti jijjiiruuf akka karoorsan himee,” Miidiyaa Hawaasaan rakkoo uummata ofii furuuf hojjachuun ni danda’ama” jechuunillee ibsee jira. Naakoor Malkaa Amborraa, Abarraafi namoota inni akka gargaaraman miidiyaa hawaasaa isaan haala mijeesseef keessaa bilbilaan haasofisiisee gabaasa itti aanu ergeera. No media source currently available


Wiirtuun gabaa Oro Fresh ummata fayyaadaa akka jiru himame

Bulchiinsa Mootummaa naannoo Oromiyaatiin erga jalqabamee baatii ja'a ta'uu kan ibsame gabaan Oro Fireeshii magaalaa Finfinnee keessatti jalqabamee jiru qaala'iinsa gabaa tasgabbeessaa jira jechuun fayyadamtoonni ibsaniiru. Oro fireeshiin oomishitootaa fi hawaasa fayyadamaa kallattiidhaan kan wal agarsiisedha jechuunis ibsameera. Warreen oomishanii oomishaa isaanii gabaaf dhiyeessan giddu galummaa qaama kamiinuu ala kallattiin hawaasa fayyadamaa biraan gahaa jira jedhan. Hoji gaggeessaan Oro Fireeshii Doktor Adaree Asaffaa Oomishaalee qonnaa haala qulqullina isaa eeggateen qonnaan bultoota irraa walitti qabuun gabaa biyya keessaafi gabaa Al-ergiidhaaf dhiyeessuuf karoorfate cancala gabaa eegalamee ta'uu ibsaniiru.


Haala Itiyoophiyaa Yeroo Ammaa Ilaalchisuun Ibsi Kenname

Waajjira muummicha ministeeraa Abiy Ahimed biraa har’a tuuta oduuf ibsi kennamee jira. Akkuma kanaan muummicha ministeeraa Abiyn kan durfamu waraanni ittisa biyyaa injifannoo guddaa galmeessiseera ka jedhu ibsi kun, magaalaalee tarsiimoo kan akka Dasee fi Kombolchaa qabamuu isaa beeksisee jira. Torbanneen lamaan darban keessa humnoonni ittisaa kan to’atan bakkaawwan tarsiimoo dabalatee injifannoon kaleessa argame garee shororkeessaaf injifatamuu hamaa dha jedha ibsichi. Humnoonni TPLF magaalaalee Affaarii fi naannoo Amaaraa erga qabatanii as qabeenyaa uummataa fi dhuunfaa irra miidhaa hamaan ga’uun illee ibsamee jira. Dhiittaan mirga namaa hamaan illee garee kanaan siivilota irratti raawwatamuu ibsi kun tuqee jira. Humnoonni ittisa biyyaa loltoota TPLF adamsuu kan itti fufan yoo ta’u hedduunis harka kennachuuf gaaffii dhiyeessan simatee jira jedha ibsi waajjira muummee ministraa biraa kenname kun. Biyyoonni warreen dhiyaa fi dhaaboliin sadarkaa addunyaa hangi tokko dhiittaa mirga namaa guddaa naannoo Affaarii fi Amaaraa keessatti TPLFn raawwatameef ilaalcha kennuu dhabuun kaayyoo siyaasaa kan qabuu fi haala mirga namaa Itiyooophiyaa keessaa kan yeroo ammaa ilaalchisee ejjennoo isaan qaban sirriitti mul’isa jedha ibsichi. Walitti bu’iinsi Tigraay gara naannoo Amaaraatti babal’ate uummata 1,411,313 qe’ee irraa godaansisuun beekamee jira. Mootummaanis uummata naannoo sanaa miliyoona lamaa ol ta’an kanneen aanaalee 24 keessaaf midhaan metric toni 28,065 ramadee jira. Yeroo hatattamaatti kan deebii kennu mootummaa waan ta’eef konkolaataan midhaan kuntaala 5,390 fe’atan jalqabaa gara Gashenaa fi Laalibalaatti ergamaniiru. Naannoo Affaar keessaa uummanni miliyoonni 1.3 gargaarsa yeroo hatattamaa kan barbaadan yoo ta’u uummanni 376,000 qe’ee irraa buqqa’anii jiru. Balaliin gargaarsaa kan tokkummaa mootummootaa Finfinnee fi Maqalee gidduu itti fufuun illee ibsamee jira. Konkolaataan gargaarsa fe’ate 203 Maqalee dhaqqabee jira jedhamee jira. Lammiiwwan Itiyoophiyaa biyyootii alaa kanneen adda waraanaa irratti hirmaataniif galati dhiyaatee jira. Kanneen ayyaana waggaaf biyya ofiitti deebi’uu fedhaniifis waamichi darbee jira.


Qabxiin Atileetiksii Oromiyaarraa Fagaataa Dhufuu

Burqaa Atileetotaa, jedhamuun sadarkaa addunyaatti biyya kan maqaa dhoofsisu naannoon Oromiyaa, dhiyeenyaa as qabxii inni gama dorgommii Atileetiksiirratti mullisaa jiru hirrataa dhufaa jira. Belaay Tesemmaa Gaazexeessaa fi Gulaalaan qabiyyeewwan Ispoortii, dhuyeenya bu’uraaleen misoomaa Ispoortii naannochaa fooyya’aa jiranus qabxiin sana duuka argamuu male hin argamne jedha. Feedereeshiniin Atileetiksii Oromiyaa rakkoo kanaaf kahumsi waantota gara garaati jedhee himaa Galmoo Daawit qophii itti aanu dhiyeessee jira. No media source currently available


Haroon Wancii sadarkaa adduunyaatti filatame

Haroon Wancii, Dhaabbata Mootummoota Gamtoomaniitti, Dhaabbata Tuurizimii.Addunyaatiin, "Qe'ee Tuurizimii Addunyaa keessaa tokko taatee filatamuun, lakkoofsa daawwattootaa dabaluuf akka gargaaru Komishiniin Tuurizimii Oromiyaa beeksise. Komishinarri Itti Aanaa Komishinichaa obbo Naggaa Wadaajoo, qe'eewwan tuurizimii dhaabbata kanaan filataman 44 keessaa Wanciin akka tokko taatuuf, gama beeksisuun hojjachuu isaanii dubbataniiru. Sirna Badhaasaa, Speen, magaalaa Maadriid keessatti adeemsisamerrattillee, torban darbe Komishinarri Tuurizimii Oromiyaa Aadde Lalisee Dhugaa fi Deetaan Ministira Tuurizimii Itoophiyaa Aadde Salaamaawit Daawit argamuu isaanii Komishinarri Itti Aanaa kun dubbataniiru. Naakoor Malkaa Amborraa gabaasa dabalataa qaba. No media source currently available


Komiishinni Mirga Dhala Namaa Kan Itiyoophiyaa Iyyata Isa Dhaqqabe Kan Qoratu ta’u Ibse

Hidhattonni Adda Bilisummaa Uummata Tigraay (ABUT) bulchiinsa naannoo Amaaraa fi Afaar keessatti dhiittaa mirga namoomaa jabaa jechuun danda’amuu dhaqqabsisuun isaanii lan ilaaleen iyyati isa dhaqqabuu isaa komishinni mirga dhala namaa kan Itiyoophiyaa beeksisee jira. Akka dhaabbata gama hundaa irraa walaba ta’e tokkotti hojii qorannaa fi qulqulleefachuu ni gaggeessina jechuun komishinariin Komishinichaa Dr. Daani’eel Baqqalaa Raadiyoo Sagalee Amerikaaf (RSA) ibsanii jiru. Raayyaan ittisa biyyaa gidduu kana kan to’atee jiru naannoo bulchiinsa naannoo Amaaraa fi Afaar keessatti ABUT siviloota dhibbatti lakka’aman ajjeesuu fi dubartoota humnaan gudeeduu waajirri komunikeshinii kan mootummaa ibsee jira. Kunis akka duguuggaa sanyiitti kan geessu jedhee dhaabbattonni mirga dhala namaaf falman kan addunyaa garu gam tokko qofaaf iyyatuu jechuu isaanii Iskindiir Freew gabaasee jira.


Ajjeefamuu Abbaa Gadaa Kadir Hawaas Boruu

Bulchiinsa naanoo oromiyaa, godina Shawaa bahaa ,aanaa Fantaallee keessatti Abbaa Gadaa ka ta’an Kadiir Hawaas Boruu ajjeefamanii jiran. Obboleettiin isaanii Aadde Warqee Hawaas Boruu, Abbaa Gadaa Kadiir utuu sirna Gadaaf waayillan isaanii waliin jiranii fuudhamanii akka ajjeefaman dubbatanii jiran. Akkasumas jiraattonni Aanaa fantaallee VOAn haasofsiise ajjeechaa kanaaf humnoota naga kabachiiftota mootummaa yemmuu himatan mootummaan gamaa isaatiin hidhattootaa warreen Shanee jechuuni waamutu ajjeese jechuun ibsa baasee jira. Galmoo Daawititu adaamaa irraa gabaase. No media source currently available


Ergaa Pireezidaantiin Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa

Pireezidaantiin Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Shimallis Abdiisaa, "Qeerroofi Qarreewwan, daandii muummicha Ministraa Abiyyi Ahmad hordofuu qabu" jechuun ergaa dabarsan. Dhimma kanarratti ibsa kan kennan, Dubbi himaan naannichaa, obbo Haayiluu Addunyaa, waamichi taasifame waraana ammaa qofa irrati kan fuuleffate miti" jedhan. Birmadummaa biyyaa eegsisuuf gaheen Raayyaa Ittisa Biyyaa murteessaa waan taheef, waamichi kun dargaggootaaf dhiyaate jedhan. Tsahaay Daamxoo dabalaata qabdi. No media source currently available


Vaayrsii Haaraa fi Talaalii Afrikaa Keessaa

Vaayrasiin haaraa argamee Omiikroon jedhamu waan nama yaaddeessuu qabu malee kan sodaa uumuu ta’u hin qabu jechuun prezidaantiin Yunaaytid Isteetes Joo Baaydiin dubbatanii jiru.Balalii xayyaaraa Amerikaa fi biyyoota Afrikaa gama Kibbaa gidduu ture dhaabuun koos sirrii dha jechuun falman. Gama kaaniin talaaliin farra dhukkuuba KOOVIID-19 ittisuu ardii Afrikaa haga barbaadamee hin dhaqqabne jechuun yeroo dubbatamaa jiru kanatti lakkoobsii namoota Afrikaa keessatti talaalii kana fudhachuuf fedhii qabaniis gad adeemaa kan jiru ta;uun ibsamee jira. Gabaasa Guutuu Caqasaa. No media source currently available


Hiriira Yuunivarsitii Finfinnee keessatti geggeeffame

Hiriirri mormii dhiibbaa Ameerikaan mootummaa Itoophiyaa irratti gaggeessitu haa dhaabbatu jedhu miseensotni hawaasa Yuunivarsitii finfinneetti har'a gaggeeffameera. Mata duree ni gaha jedhuun kan gaggeeffame hiriirri kun dhaadannoo sagale maleessaan dhaaddanno barreeffamaan harkatti qabataniin kan raawwatame. Hiriirri kun ka'umsi isaa Yuunivarsiitii finfinnee kan taasifate Imbaasii Ameerikaa biratti ture kan jedhan qindeessitootni hiriirichaa namoonni hiriira irratti hirmaatan yaada mormii isaanii xalayaan Imbaasii Ameerikaaf kennus ibsaniiru. No media source currently available


Irreechi Soor Ilu Abbaabooritti Kabajame

Irreechi Malkaa Soor, godina Iluu Abbaaboor, aanaa Mattuu keessattiDilbata darbe kabajamuu Waajjirri Aadaa fi Tuuriizimii godinichaa beeksiseera. Itti gaafatamaan waajjirichaa obbo Wandimmuu Dabalaa akka jedhanitti, Irreechi Malkaa Soor, bakka hirmaattotni naannolee ollaa akka Gaambellaa fi Kibba Lixaa argamanitti sirna how’aan kabajamuu isaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himan. Hirmaattotni Gaambellaa fi Kibba Lixaa sirnicharratti argamanillee, Ayyaanni akkanaa waliin kabajuun walitti dhufeenya uummata gargarii jidduu jiru ni cimsa jechuun dubbataniiru. No media source currently available


Waajirri Mummicha Ministeera Itiyoophiyaa Har’a Ibsa Kennee Jira

Mummichi ministeeraa Abiyyi Ahmad waraana hogganuuf jecha gara adda waraanaatti imaluun isaan, tokkummaa biyyatti mirkaneessuuf akkasumas akka biyyattiin itti fuuftuu gochuuf murtii kennamee dha jechuun waajirri isaanii har’a beeksisee jira. Duula mummichi ministeeraa adda waaraanaati hogganaa jiran, jaarmayoonni shoroorkaa warra biyya alaa keessaa jiran waliin ta’uun shiira qopheessan ittisuufis akka ta’e itti gaafatamtuun kutaa preesii kan waajiira mummicha ministeeraa Bileenee Siyyuum ibsanii jiru. Lammiwwan Itiyoophiyaa biyya alaa keessa jiraatan kanneen miliyoona tokko ta’an torban 5 booda kan kabajamuu, ayyaana ganniif gara biyya isaanti akka dhufan waamicha dhiyeessanii jiru. Ibsii waajiira mummicha ministeeraa irraa ba’e kun hojii torban dabree hojjatamaa turan, Labsii yeroo hatattamaa labsamee fi bu’a argame, gargaarsa dhala namaa Itiyoophiyaa keessaaf deebii kenname akkasumas haala nagaa fi nageenya biyyatti keessaatti kan fulleeffate ture. Kana malees itti gaafatamummaan akka jiraatuuf cicha jiru, odeeffannoo dharaa, hawaasa addunyaa hanga tokkoo fi lammiwwan Itiyoophiyaa biyya alaa keessa jiraataniif waamiicha dhiyaate ibsii kun of keessaa qaba.


Duulli Ittisa Koovid 19  Sadaasa 9 Itiyoophiyaa Keessatti Jalqabe Itti Fufee Jira

Taalalliin ittisa Koovid 19 akka guutuu biyyaatti Sadaasa 6 bara 2014tti duulaan kenamu eegalame amma itti fufee kennamaa jira jedhe ministerri fayyaa Itiyoophiyaa. Talaalliin duulaan kennamaa jiru kun buufataalee fayyaatin ala bakkeewwan yeroof qophaa'innii fi bakkeewwan hojiittis kennamaa akka jiru ibsameera. Namoonni talaalli kana fudhachaa turan yaada kennaniin talaallichi rakkoo fayyaa fiduu danda'a sodaa jedhuu fi sababa dhiyeenyatti hin arganneef osoo hin fudhatiin turuu ibsan. No media source currently available


Qaala’insi Jireenyaa Itiyoophiyaa Keessaa Yaaddoo Uumuu Ogeeyyiin Dubbatan

Sababa weerara vaayirasii “COVID-19” ‘n diinagdeen Addunyaa raafama keessa galee turuun ni beekama. Itiyoophiyaanis biyyootan Addunyaa diinagdeen isaanii raafame keessaa tokko yommuu taatu, kana malees wal waraansa waggaa tokkoof biyyattii keessatti deemaa jiruun qaala’insi jireenyaa yeroo dhaa yerootti dabalaa deemuun biyyattii yaaddoo guddaa keessa akka buuse tu dubbatama. Haalli raafama diinagdee fi tasgabbii dhabuu gama siyaasaan jiru ilaalchisee uumaannii fi Mootumaan maal gochuu qabaa? Kan jedhurratti gabaasaan keenya Mitikkuu Fiqaaduu hayyoota diinagdee dubbisuun gabaase. No media source currently available


Muummeen Ministaraa Abiyyi Ahimad Dirree Lolaarraa Ibsa Kennuun Gabaasame

Haala amma jiruun bakkeewwan ammaan dura "Humnoota Adda Bilisummaa Uummata Tigraay” kan isaan "Diina" jechuun ibsaniin qabamanii jiran gadi lakkisiisuuf akka hojjechaa jiran dubbatan – Muummichi Ministaraa Abiuyyi. Muummeen ministiraa Itoophiyaa gara adda waraanaatti imaluu kan ibsan akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Sadaasa 14 bara 2014 yoo tahu, guyyoota lamaan darban, Sabaa-himaaleen hedduun, "Eessa akka jiran, hin beekamu" jechuun ibsaa turan. Tsahaay Daamxoo tu Finfinnee irraa gabaase. No media source currently available


Lakkoobsii Namoota Gargaarsa Barbaadanii Dabalaa Jira: Jaarmaya Gargaarsaa

Itiyoophiyaa gama kaabaa keessatti lakoobsii namoota gargaarsa nyaataa isaan barbaachisuu dabalee gara Miliyoona 9.4tti kan tilmaamamuu ta’u sagantaan Nyaata Addunyaa kan tokkummaa mootummootaa har’a hubachisee jira.Kunis kallattiin walitti bu’iinsa gaggeeffamaa jiruun ta’u beeksisee. Kan walwaarsii keessatti gaggeeffamaa jiru bulchiinsii naannoo Amaaraa keessatti lakoobsii kun guddaa dabalee kanneen gargaarsa dhala namaa kan hatattamaa ka barbaadan lakkobsaan Miliyoona 3.7 dhaqqabuu ibsameera. Biyyatti gama kaabaa keeessatti kanneen gargaarsa dhala namaa kan isaan barbaachisuu keessaa harka 80 ykn Miliyoona 7.8 kanneen ta’an lafa wal waraansii gaggeeffamuu sana duuba jiru. Lafa wal waraansii itti gaggeeffamuu sana darbuun gargaarsii nyaataa maatiwwan barbaachisuuf dhaqqabsisuun barbaachisaa ta’u jaarmayichii hubachisee jira. Sagantaan nyaata addunyaa marsaa ammaan Tigraay keessatti uummata Kuma 100 fi kuma 80f nyaata kan raabsee yoo ta’u, kunis uummata dhaqqabuuf barbaaduu Miliyoona 2.5 keessaa harka 7 qofa jedhee jira. Naannoo Amaaraa keessatti marsaa ammaan gargaarsa nyaataa raabseen uummata Kuma 200 fi Kuma 20f nyaataa fi gargaarsa nyaata madaalamaa kanraabsee yoo ta’u, uummata kuma 600 fi kuma 50 tti guddisuu akka fedhu ibsee jira. Naannoo Afaar keessatti uummata kuma 100 fi kuma 24f nyaata kan raabsee yoo ta’u kunis kanneen gargaarsa argachuu qaban kuma 500 fi kuma 34 keessaa ta’u beeksisee jira. Gargaarsa dabalataaf maallaqnii kan isa barbaachisuu ta’uus sagantaan nyaata addunyaa beeksisee jira.


Kaampaaniin Amerikaa Warshaa Haawaasaa Keessa Qabu Cufuu Beeksisee Jira

Niiw Yoork keessa kan maadheeffatee korporeeshiniin wuccuu Fiiliips Vaan Hiwziin jedhamu warshaa industriyaal park Hawaasaa keessaa qabu ifatti cufuu isaa kaleessa beeksisee jira. Kunis sababaa walitti bu’iinsa Itiyoophiyaa gama kaabaa keessa jiruun ta’un ibsamee jira.korporeeshinichii walitti bu’iinsii ituu hin hammaatiin dura Itiyoophiyaa wajjiin gara michooamaan hojjachuutti ceesisuuf hojjataa akka ture aangawtiin korporeeshinichaa saraah Klaark dubbachuu isaanii madden midiyaa ibsanii jiru.Garu Michoota keenya Itiyoophiyaa keessaa waliin hariiroon qabnu itti fufna jedhe kampaanichi. Maanjaara Indastriiyaal paarkii Hawaasaa kan ta’an Obbo Fiitsuum Ketemaa Raadiyoo Sagalee Amerikaaf akka ibsanti, murtii kaampanichaa kana booda hojjattonni 1300 hojii isaanii dhaban.Ta’uus garu hundi isaanii warshaa achuuma paarkiicha keessa jiranti ka birootti akka ramadaman ibsanii jiru.


Yeroo Carraaqiin Araaraa Itti Fufee Jirutti Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Dirree Waraansaatti Bobba'uun Seeraan Akkamitti Ilaalama?

Rakkoo nageenyaa fi gargaarsa namoomaa yeroo ammaa Itiyoophiyaa mudate karaa nagaa furuuf yeroo carraaqqiin hawaasa addunyaa itti fufee jiru kanatti, lolli waraana mootummaa fi humnoota riphxee-loltootaa gidduutti geggeessamu daranuu hammaatee giddu-gala biyyaatti dhihaataa dhufunn gabaasameera. Muummichi-ministaraa biyyattii, Dr. Abiyyi Ahimadis, qaamaan waraanaa gidduutti argamanii hoogganuuf bobba’uun isaanii himameera. Duraan Yunivarsitii Amboo keessaa barsiisaa ka turanii fi amma as kutaa Minisootaa keessa ka jiraatan, hayyuun seeraa, Obbo Bahaar Umar, haala amma Itiyoophiyaa keessa jirtu irratti akka yaada isaanii nuuf kennan, Namoon dubbisee jira. Hordofaa. No media source currently available


KFO: Mootummaan Cehumsaa Baatiiwwan 18 Turu Hundeessamuu Qaba

Paartiin Kongirasii Federaalistii Oromoo yokaan KFOn ibsa baaseen, "Kallattiin amma Itoophiyaan irra jirtu gara diigamsaatti waan taheef, erga mariin biyyaalessaa deemsisamee booda, mootummaan cehumsaa baatiiwwan 18'f turu haa hundeessamu" jedhee jira. \n\nMootummaan Itoophiyaa gama isaan, "Mootummaan amma biyya bulchaa jiru sagalee uummataan kan filatame waan taheef ammatti mootummaan cehumsaa haa hundeessamu waan jedhamu fudhatama hin qabu,” jedha. Tsahaay Daamxoo tu Finfinnee irraa gabaase. No media source currently available


Barattoonni Kutaa 12ffaa Xumuran Jijjiiramootaa fi Qormaataalee Yeroo Dargaggummaa Dubbatan

Barattootni kutaa 12ffaa, mana marumsaa qophaa'inaa Amboo sadii waa'ee qormaataafi jijjiiramoota yeroo dargaggummaarratti mullatan irratti gabaabaa keenya Amboo jiru wajjin mari'atanii jiru. Dhimma kanarratti, ogeessaa fi barsiisaan Saayikoolojii Guddinaa, Ayyaansaa Abdiisaa, jijjiiramootaa fi qormaataalee yeroo dargaggummaa dhufan darbuuf hariiroon ijoollee fi maatii jidduu jiru cimaa tahuu isaa, tajaajilli gorsaa fi barumsi kennamuun barbaachisaa tahuu isaa gorsanii jiru. Naakoor Malkaa tu dargaggoota kana mariisisuun Ambo irraa gabaase. No media source currently available


Poolisin Finfinnee Eegumsaa Naannof Namoottan 147,000 Leenjjisuu Beeksise

Yemuu hidhattoonni Adda Bilisumaa Ummataa Tgiraay garaa magaalaa Finfinneetti dhihaachaa jiru jedhamu kanatti jiraattonni magaalaa Finfinnee naannoo isaanii egaa akka jiran gabaasameeraa. Poolisin magaalaa finfinnee eegumsaa naanno kanaaf namoottan fedhii isaanii agarsiisan 147,000 leenjjisuu isaa gabaasin Rooyiters ibseera. Namii Geetachoo Magarsaa jedhaman loltuu duraan fi yeroo amma eegummsaa naannoo irra jiran Rooyiters haasofsiise yemmuu dubbatan, "ammaa uleedhaaniin naannoo koo eegaa jira , yoo barbaachisaa ta’e meeshaan naaf kennamuu danda’a," jechuun isaanii gabaasameera. Eegumsii naanno ykn waardiyummaan miseensota hawaasaa erga jalqabamee torban tokko akka ta’e kan hime gabaasin kun, namoonni dhalattootaa Tigiraay ta’an gosaa isaaniitif qofa akka adamsamaa jiran ibseera. Komishiiniin mirga namoomaa Itiyoophiyaa namoonii dhalatootaa Tigiraay ta’an hedduminaan hedhamaa akka jiran ibseera. Poolisiin gama isaatiin kan too’annaa jala olaa jiran namoottan ABUT wajjin hidhata qabu jedhamanii shakkaman akka ta’e dubbate. Komishiini Poolisii magaalaa Finfineetti Daarekteera poolisumaa hawaasaa kan ta’an Komaander Solomon Fantahun akka madda oduu Rooyiteristi himanitti, Yeroo ammaa namoottan fedhii isaaniitin galmaawan 147,000 leenjisuudhaan warren yakka raawwatan too’achaa akka jiraniif, namoonii biroo 2000 fedhii isaaniitin poolisii gargaraa akka jiran gabasameera. Dhimmi kana irratti gareen ABUT yaada qabu argachuu akka hin dandeenye Rooyitars Ibseera.


Jilli Amerikaa Itiyoophiyaa Irraa Deebi’an Maal Jedhan?

Jilli addaa Jeefrii Feeltman mummicha ministeeraa Abiyyi Ahmad waliin yaalii gama Diploomaasii ta’u maluu irratti dubbatanii Itiyoophiyaa irraa eega deebi’anii booda Kibxata kaleessa oduu gabaastotaaf magaala waashiingtan keessatti ibsa kennaniin, Mummichi ministeera Abiyyii fi TPLF duula waraanaan wal injifachuutti deemaa akka jiru waan amanan fakkaatu jedhan. Gam lameen wal dura dhaabannaa waraanaa dhiisanii mariif akka ta’anii gochuuf yaaliin ta’e hangi tokko tureera jedhanii garu wanni nu yaaddeesse deemsii raafamaan akkasii fi dhugaa lafa irra jiru kan haala tasgabii fi tokkummaa Itiyoophiyaa mudatee dha jedhan. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Seenaa Fatansaa Iluu

Hayyuu seenaa Obbo Tamasgeen Korjee, “Fatansaa Iluu Iluu Abbaaboor irraa diina qolachuun birmadummaashee akka eeggattee turtu gochuu keessatti seenaadhaan yaadatamu” jedhan. Dhalootillee gootummaa Fatansaa Iluurraa ni barata jechuun dubbataniiru, Obbo Tamasgeen. Naakoor Malkaa tu Ambo irraa bilbiluun Mattuu irraa dubbise. No media source currently available


Wal-dhibdee Itiyoophiyaa Keessaa Furmuuf Carraan Marii Dippiloomaasiitti Deebi’uu ni Jira, Jedhan Jefrii Feltmaan

Gaanfa Afrikaatiif jila addaa Yunaayitid Isteetis ka tahan, Jefrii Feltmaan ibsa har’a kennanii fi amma nu qaqqabeen, marii gidduu kana muummicha ministaraa Itiyoophiyaa fi hoogganoota Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay waliin taasisaniin irraa ka’anii lola sanaaf furmaata barbaaduuf gara karaa dippiloomaasiitti deebi’uudhaaf carraan akka jiru dubbatan. Tahus garuuu, carraaqqiiwwan dippiloomaasii kun haala lafa irraa mul’atun liqimsamuu akka malan yaaddoo qaban himanii jiru. “Waraanaan furmaatni akka hin jirre ifa tahuu qaba,” jechuun kan itti dabalan, Feltmaan, “Karaan tokkichi furmaata dippiloomaasii ti. Otuu yeroo hin gubiin kara sanatti seenuu barbaachisa,” jedhan. Gidduu kana muummicha-ministaraa fi hoogganoota ABUT waliin mari’atanii deebi’uu isaanii himanii, gama lamaan irraayyuu wanna barbaadan argachuu isaanii beeksisan – Feltmaan. Kana irratti gabaasaa bal’aa sagantaa keenya borii irratti dhiheessina.


Horro-Guduruu fi Shawaa Lixaa Keessatti Riphxee-loltootarratti Tarkaanfii Fudhachuu Dubbata, Mootummaan Federaalaa

Tajaajilli Kominikeeshinii Mootummaa Federaalaa, “Godina Horroo Guduruu Wallaggaa fi Shawaa Lixaa keessatti mootummaan hidhattoota Shanee hedduurratti tarkaanfii fudhate,” jechuun beeksise. Deetaan Ministiraa Tajaajila Kominikeeshinii Mootummaa Federaalaa Obbo Kabbada Deessisaa, “Tarkaanfiin kun torban lama keessatti ka fudhatame yoo tahu tarkaanfichaan kanneen ajjeesamaniifi booji’aman ni jairan,” jedhan. Gareen “Waraana Bilisummaa Oromoo” ofiin jedhuufi Mootummaan Itoophiyaa ammoo, “Shanee” jechuun shororkeessummaatti farraje, himannaalee gama mootummaa tii dhihaataa ture irra-deddeebiin kan haala ture tahuun ni yaadatama. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Lammiileen Itiyoophiyaa fi Ertiraa Biyyoota Alaa Keessatti Hiriira Mormii Bahan

“Yunaayitid Isteetis akka malee waraansa Itiyoophiyaa keessa harka galfattee jirti. Loogdummaa agarsiistee jirti,” kanneen jedhanii fi miidiyaaleen addunyaa dhimma Itiyoophiyaa ilaalchisee “oduu dharaa tamsaasuu dhaabaa” kanneen jedhan lammiileen Itiyoophiyaa fi Eertiraa magaalaalee biyyoottan alaa digdamii toorba keessatti guyyaa kaleessaa hiriira bahanii jiran. Himannaalee fi balaaleffannaalee hiriirtonni dhiheessan kana, aangawoon Yunaayitid Isteetis duraan yeroo adda addaatti “dhara” jechuun haalanii turan. Gabaasaa guutuu caqasaa.


Gaazexeessaa Soolan Badhaasa Roriyi Pek Moohe

Gaazexeessaa Solaan Gammachuu Kollii hojji isaa walitti bu’iiunsa naannoo Tigraay keessattin badhaasa Roriyi Pek jedhamu gaazexeessota friilaansarii ta’aniif kennamu mohe. Kibxata, Sadaasa 16, 2021 sirna badhaasaa magaala Landan irratti geggeeffame karaa viidiootiin Finfinnee irraa kan irratti hirmaate gaazexeessaa Soolan, baadhaasichi hiika addaa akka isaaf qabu hime. Solaan maatii ogummaa gaazexeessummaa aadeffate keessaa bahe. Oboleessi isa angafti, Kumarraa Gammachuu, akkuma Soolaan gaazexeessaa viidiyoo yeroo ta’u amma dhaabbata oduu Rooyersi keessa hojjata. Angafti isaan lamaanii, gaazexeessaa Zalaalam Gammachuu immoo Sagalee Ameerikaaf hojjachaa ture. Dhabbanni gaazexeessota miidiyaa adda addaaf hojii dhiheessan, firiilaansar, jedhaman qarqaarundhan beekkamu Roriyi Peek, oggoota 25 dura hundeeffame.


Bilinken Ennaa Afriikaa Daawwatan Sudaanii fi Itiyoophiyaan Mata Duree Marii Geggeessanii Ture

Ministriin dhimma alaa Yunaayitid Isteetis Antonii Bilinken, kamisa kaleessa biyya lakkoobsi baa’ina uummata ishee hedduu ta’ee fi ardittii keessaa michuu Yunaayitid Isteetis ijoo taate Naayijeeriyaa seenanii jiran. Daawwannaan Blinken guyyoota shaniif Afriikaa daawwatan ennaa Itiyooophiyaa fi Sudan keessa haalli jiru hammaataa adeemetti jedha gabaasi Cindy Saine. Roobii darbe guyyaa ministriin dhimma alaa Yunaayitid Isteetis Antonii Biliinken Keeniyaa seenanitti, humnoonni naga eegumsaa hiriirtota mormii farra fonqolcha mootummaa Sudaan, Kaartuum fi magaalaa lakkuu issaa Omdurman keessatti dhukaasa bananiin yoo xiqqaate namoota 15 galaafataaniiru. Erga Onkoloolessa 25 waraanni aangoo mootummaa Sudaan qabatee as guyyaa hokkarri hamaan itti geggeessame.


Hidhaan Gosatti Xiyyeeffatee Geggeessamu Hin jiru, Jedhe Koomishiniin Poolisii Federaalaa Itiyoophiyaa

Labsiin yeroo muddamaa hojii irra eega oolee booda hidhaan gosa irratti hundaa’ee geggeessamaa hin jiru jechuudhaan komiishiniin poolisii federaalaa ibs har’a kenneen haalee jira. Itti gaafatamaan kominikeeshinii komiishinichaa obbo Jeeyilaan Abdii keessumaa VOA waliin gaaffii fi deebii geggeessaniin, qorannaaleen geggeessame jedhan ilaalchisee ibsa kennan. Akka labsii sanaatti qorannaa geggeessameen namoonni hedduun, meeshaa wraraanaa seeraan alaa, ykn gochaa badisaa meeshaalee deggeru jedhaman to’annaa jala oolchuu isaaanii dubbataniiru. Barressaa muummee tokkummaa mootummootaaf gorsaa addaa dhimma duguuginsa sanyii kan ta’an Waarimuu Nideerituu dheengadda ibsa kannaniin, hojjettoota dhaabbata isaanii dabalee dhalattoonni Tigraay hidhamaa jiru jechuudhaan gocha sana cimsanii kan balaaleffatan ta’uu beeksisanii turan. Obbo Jeylaaniin haasofsiisuun Tsehay Daamxoo Finfinnee irraa gabaasteetti.


Angawaan Itiyoophiyaa Jila Amerikaa Wajjiin Dubbatan: Waajiira Komunikeeshinii

Itti aanaa mummicha ministeeraa fi ministeera dantaa alaa Itiyoophiyaa kan ta’an Dammaqaa Mokonnan Kamiisa kaleessaa Sadaasa 18 bara 2021 galgala jila addaa Yuunaaytid Isteetes Jeefrii Feeltmaan waliin dubbachuu isaanii waajirrii komuunikeeshinii mootummaa ibsa baaseen beeksisee jira. Ibsii kun akka jedhutti sharoorkeessaa kan ittiin jedhe Adda Bilisummaa Uummata Tigraay wajjiin dullii waraanaa gaggeffamuu haala itti dhaabuun danda’amu irratti yaadii Amerikaa maala akka ta’e Feeltmaan kan ibsan yoo ta’u Obbo Dammaqaanis ejjennoo Itiyoophiyaa beeksisanii jiru jedha. Balaliin gargaarsa deddeebisan dirree xayyaaraa Kombolcha fi Laallibalaatti akka gaggeeffamuu kokolaataan 369 kan gargaarsa fe’an Tigraay akka seenaiif ehamamuu Obbo Dammaqaan ibsanii jiru kan jedhu ibsii ba’e dhimmi lammiwwan Amerikaa guutuummaa Itiyoophiyaa keessa jiran irratti dubbatamee jira jedha. ABUT bulchiinsa naannoo Amaaraa fi Tigraay keessaa akka ba’u qabu Obbo Dammaqaan Feeltmaanti himuun isaanii ibsamee jira. Gama kaaniin, dubbii himaan ministrii dantaa alaa Itiyoophiyaa Ambaasaaddar Dinaa Muftii jilli addaa kan gamtaa Afrikaa Olusheeguun Obasaanjii fi gaanfa Afrikaatti jilli addaa kan Amerikaa Finfinnee seenuu isaakii kaleessa ibsanii jiru. Ambaasaaddar Dinaan waaltaa Diploomaasii kan Yunivarsitii Hawaasaa keessa jiru ebbisuuf gamas kan jiran ta’u Yonaataan Zabdiwoos Hawaasaa irraa gabaasee jira.


Ajjeechaa Haacaaluutti Shakkamtee kan Himatamte Laamroot akka Wabiin Hiikamtu Manni-murtii Murteesse

Ajjeechaa weellisaa Haacaaluu Hundeessaan shakkamtee toora afuraffaarratti kan himatamte, Laamroot Kamaal, akka mirga wabiin hiikamtu Manni Murtii Olaanaa Federaalaa har’a murteesse. Dubbi-himaan Ministeera Haqaa, Obbo Awwal Sulxaan ragaalee ittisaa himatamtuu dhaggeeffachuuf, manni murtichaa Sadaasa 23 fi 24tti beellameera jechuun Sagalee Ameerikaatti himanii jiru. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Mootummaan Naannoo Oromiyaa Sochii Sa’atiin Daangesse Kaase

Mootummaan naannoo Oromiyaa rakkoo nageenyaa biyyaatti mudate hordofe sochii namaa fi konkolataa sa'aatiin daangessee ture har'a kaasuu isaa Abbaan Alangaa Waliigalaa Oromiyaa ifomseera. Sadaasa 3 bara 2014 eegalee guyyoota shana darbaanif sa'aatiin dangessamee ka ture sochiin namoota fi konkolaatotaa raawwiin isaa qorataame gama dinagdeen dhiibbaa qabaachuun isaa waan beekameef akka ka’u tahuu hoggantuun Abbaa Alangaa Waliigalaa Oromiyaa Aadde Addunyee Ahimaad ibsaniiru.


Hayyoonni Waa’ee Imala Bilinken Afrikaa Keessaa Maal Jedhan?

Ministirri Haajaa Alaa Yuunaytid Isteetis kaleessa yoo Keeniyaa daawwataa turan gaazexeessitootaaf haala nageenyi Gaanfa Afrikaarratti yaada kennanii jiran. Kanaanis keessumaa amma rakkoon Itiyoophiyaa keessatti mudateef furmaati karaa nagaan akka dhufu Yuunaytid Isteetis ni deeggarti jedhanii turan. Diirektarri Internaashinaal Kiraaysis Group kan gaanfa Aafrikaa, Muuritii Mutiigaa, yeroo haalli Sudaan fi Itiyoophiyaa yachisaa tahetti Bilinken dhufan jedhe. Waayee rakkoo Itiyoophiyaa amma jirus yeroo dubbatu furmaatni qaama lamaanuurraa dhufuu qaba jedhe. Dookter Yoonaas Ashinee barsiisaan yuuniversitii Finfinnees, mootummaan warra wal-dhabinsa kana araarsuu fedhan sirriitti baruu qaba jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Tokkummaan Mootummootaa Haala Kaaba Itiyoophiyaa Irratti Ibsa Kenne

Hojiin gargarsa namoomaa Itiyoophiyaa gama kaabaa keessaa sababaa rakkoo nageenyaaf gufuuwwan birokraasii akkasumas sababaawwan ka biroon danqamee jiraachuu dubbi himaan tokkummaa mootummootaa Stiifen Dujaarik tuuta oduuf ibsa kennaniin beeksisaniiru. Naannolee Amaaraa fi Affaar bakka adda addaatti walitti bu’iinsa uumameen namoonni kurna kumaan laka’aman qe’ee ofii irraa buqqa’uun gabaasamee jira. Sadaasa 4 hanga 10 yeroo jiru gidduutti Tigraay keessatti gargaarsa midhaan nyaataa hafe keessaa namoonni 10,000 argataniiru. Kunis torbanitti namoonni 870,000 argachuun kan irra ture keessaa dhibbs irraa 1.2 qofaa jechuu dha jedhan. Hanga Sadaasa 15tti Tigraay keessatti hafeekan jiru tuullaan midhaanii metirik toonii 10,000 gadi. Hanqinni boba’aa fi maallaqa calla itti fufee jiru, dhaaboliin gargaarsa namoomaa naannoo Tigraay keessa kn jiru dhiyeessii gargaarsaa raabsuuf dandeettii isaanii akkaan miidhaa jira jedhan. Gama biraan michoonni keenya naannolee Affaarii fi Amaaraa keessaa bakka danda’amutti gargaarsa dhiyeessan saffisaa jiran. Torbssn darbe naannolee lamaan keessaa namoota 150,000 naannolee lamaan keessa jiraniif gargaarsa midhaan nyaataa ittiin ga’anii jiru jedhan. Gareeleen walitti bu’iinsa kana keessa jiran hojjettoonni gargaarssaa Tigraay, Amaaraa fi naannoo Amaaraa keesa jiran, walaba ta’anii bifa waarinsa qabuu fi haala amansiisaa dhaan sosso’uu akka danda’anitti hatattamaan haala akka mijeessan gaafanna jedhan Dujaarik. Kaaba Itiyooophiyaa keessaa uummanni miliyoona 8tti hedamu hanga xumura waggaa kanaatti gargaarsa namoomaatu isaan barbaachisa. Kan naannoo Tigraay doolaara miliyoona $350 guutummaa Itiyoophiyaa keessaa hojii gargaarsaaf kan oolu hanqina doolaara biliyoona $1.3tu jira. Dujaarik akka jedhanitti, tajaajilli kaargoo kan gargaarsa namoomaa kan tokkummaa mootummootaa balalii itti fufuu danda’an ta’e nan gaafadheen jira, garuu hin jalqabamne jedhan. Hatattamaan akka itti fufu mariin geggeessamaa ture kan jedhan Dujaarik, hojjettoota gargaarsaa gamasitti erguu fi maallaqa argachuun hedduu hedduu murteessaa dha jedhaniiru. Kunis akka milkaa’u gochuuf lafoo dhaaf qilleensaan danqaa fi birokraasii isa kam irraa iyyuu bifa walaba sosso’uu barbaanna jedhan dubbi himaan tokkummaa mootummootaa Stefen Dujaarik ibsa tuuta oduuf kennaniin.


Godaansaa fi Tajaajiila Eegumsa Fayyaa

Godiina Wallaggaa Bahaa fi Horroo Guduruu wallggaa keessaa sababaa walitti bu’insa uumameen godaanuu isaan namoonni dubbatan tajaajiila eegumsa fayyaa argataa jiran kan ilaaleen yaada isaanii nu hiraniiru. Abee Dongoroo irraa dheessuun yeroo ammaa magaala Angar Guutee keessan jiran kan jedhan fi sodaa nageenyaaf jecha maqaan isaanii akka hin ibsamnee namnii gaafatan akkasumas bakka Luugoo jedhamu irraa dheessuun naannaa magaalaa Naqamtee Jiraachuu isaanii kannen ibsan jiru. Angawaan Waajiira Ittisa Balaa Oromiyaas deebii kennan qabu. Caqasaa. No media source currently available


Jiloonni Sadarkaa Addunyaa Araara Itiyoophiyaa Keessatti Buusuuf Carraaqaa Jiran Lama Har’a Finfinnee Seenan

Dippilommaatonni sadarkaaa Addunyaa lama kanneen waraansa Itiyophiyaa keessatti waggaa tokkoof deemsisame ilaalchisee marii nagaa bayyanachiisuu fi lola dhaabinsa taasisuuf carraaqaa jiran gara Itiyoophiyaatti deebi’uu isaanii, Ministirarri Haajaa Alaa Itiyoophiyaa har’a beeksisee jira. Prezidaantii Naayijeeriyaa ka turanii fi amma immoo Gaanfa Afrikaatti bakka-bu’aa ol’aanaa Gamtaa Afrikaa ka tahan, Oluseegun Obaasaanjoo fi Gaanfa Afrikaatti ergamaan addaa Yunaayitid Isteetis Jefrii Feltimaan har’a Finfinnee seenuu isaanii, dubbi-himaa Ministara Haajaa Alaa Itiyoophiyaa, Obbo Diinaa Muftii tu dubbate. Mootummaan Itiyoophiyaa fi mormitoonni isaa – humnoonni riphxee-loltootaa Tigiraayii fi wal-taatonni isaanii, haal-duree tokko malee dhukaasa-dhaabinsa akka labsanii fi naannoo Itiyoophiyaa gama Kaabaa waraansaan miidhame akka gargaarsi namoomaa dhaqqabu taasisamu ka fedhan tahuu dubbatan – bakka-bu’oonni lameen.


Gamtaan Dhaabota Siyaasaa Dhiheenya Waashingtanitti Waliigaltee Mallatteessanii Mootummaa Cehumsaa Dhaabuuf Akka Akeeka Qabu Dubbatan

Torban lamaan dura yunaayitid Isteete keessatti walgahanii mootumaa Itiyoophiyaa mormuu irratti dhaabileen siyaasaa 9 walgaltee mallatteesan fi haala walwaraansaa kaabaa Itiyoophiyaatti adeemaa jiru ilaalchisee hogganaan Adda Bilisummaa UmMata Tgiraay Dr. Debretsiyoon Gebrmikaa’el TV naannoo Tgiraayn gaafatamanii deebii kennaniin eega mootummaan amma Itiyoophiyaa bulchaa jiru kufee boodaa mormitoonii walta’anii mootummaa cehumsaa akka dhaaban dubbatan. “Diinnii gaafaa diigamuu innii itti aanu maal ta’uu qaba ? isa jedhu irrati marii hedduun waan barbaachisuuf akka keenyatti mootumaa ce’uumsaa nu barbaachisaa. Mootummaa yeroofiis ta’uu danda’a. Maqaa irratti waliigaluun hin danda’ama. Akka keenyyatti yeroo gabaabaadhaaf mootummaa yeroos ni barbaachisaa, mootummaa ce’uumsaas ni barbaachisa barbaachisa” jedhan Waa’ee mootummaa amma aangoo irra jiru buusaanii murtootti dhiheesu, waa’ee beenyaa gaafachuu, waa’ee hiree ofii ofiin murteeffachuu ykn Referendum kan kaasan Dr. Debretsiyoon Karaan waldhabiinsa mariidhaan hikuu haa dhiphatu malee ammayyuu carraan akka jiru dubbatan. Haasaa Dr. Debretsiyoon kana irratti namoottan yaada kennaan keessaa Ogeessaa fi gorsaa seeraa kan ta’an Obbo Wubishet Mulat ammoo, marii gabaastuu Sagalee Ameerikaa waliin taaisaniin, waa’ee karaa nagaa ilaalchisee ennaa dubbatan, “Humna ittisa biyyaa , jaarmiyaa mallattoo birmadummaa biyyaa ta’e irratti tarkaanfii saalfachiisaa ta’e fudhatanii, raayyaa waraanaa diigudhaaf karaa fagoo erga deemamee booda, erga yakkaa raawwatanii boodaa, mariin gegeessa , teenyee haasofnaa jechuun seeraa fi sirnaa bitamuu diduudhaa,” jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Itiyoophiyaan Duula Talaalii KOVID 19 Eegalte

Itoophiyaan weerara covid 19 ittisuuf duula talaallii kennuu bultii 15f turu eegaluu ishii ministeerri fayyaa beeksiseera. Duuli talaallii kennuu kun kaleessa magaalaa Finfinneetti kan eegalame yoo ta'u duula kanaan lammiileen sababaa rakkoo nageenyaan buqqa'an dursa argatu jedhan ministeerri fayyaa Dr. Liya Taaddassaa. No media source currently available


Itiyoophiyaatti Ambaasaaddaroota Amerikaa Kanneen Turan Maal Jedhu?

Itiyoophiyaa fi Giniitti Ambaasaaddara Yunaaytid Isteets kan turan akkasumas bara bulchiinsa prezidaant Donaald Traamp ministeera dantaa alaa biyyatti keessatti itti aanaa itti gaafatamaa dhimmotii Afrikaa kan turan Tiiboor Naaj akkasumas Itiyophiyaa, Laayberiyaa fi Zaambiyaatti Ambaasaaddara Yunaaytid Isteets kan turan Doonaald Buut Jimaata darbee oduu gabaastuu raadiyoo sagalee Amerikaa Kaarool Kaasiyoo waliin waa'ee Itiyoophiyaa irratti gaafii deebii gaggessanii turan.Caqasaa. No media source currently available


Finfinnee Keessatti Kanneen Shakkaman Hidhuun Gaggeeffamaa Jira

Dhalattonni Tigraay kuma hedduun magaala Finfinnee keessatti hidhamaa jiru. Namoonni mana ofii kireessan eenymmaa nama itti kireessanii polisiitti akka galmeessaniif angawoonni ajaja kennuun hidhaan kun hammaachuu mala sodaa jedhu uumee jira.


Oromiyaa Keessatti Sochiin Yeroon Daangessamuun Himame

Nagaa fi tasgabbii biyyaa akkasumas naannichaa eegsisuuf, daangaan yeroo sochii kaa’amuu, Mootummaan Naannoo Oromiyaa beeksise. Hoogganaan Biiroo Dhimmoota Komunikeeshinii Naannoo Oromiyaa, Obbo Haayiluu Addunyaa akka Sagalee Ameerikaatti himanitti, konkolaattotni hanga galgala keessaa sa'aatii lamaatti, namni ammoo hamma sa'aatii sadii qofaatti socho'uu danda'u. Naannoo Oromiyaa keessatti, namni kanaan dura meeshaa waraanaa isaa galmeessises tahe hin galmeessisin, galmeessisuutu irraa eegama, jedhan – Obbo Hayiluun. No media source currently available


Tokkummaan Mootummootaa Gargaarsa Namoomaa Itiyoophiyaa Keessaaf Doolaara Miliyoona $40 Ramade

Itti gaafatamaan dhimmootii gargaarsa namoomaa kan tokkummaa mootummootaa Martin Griffith, har’a Itiyoophiyaa dhaaf kan oolu gargaarsa namooaa lubbuu oolchu akkasumas siivilootaaf deggersa gochuuf kan oolu gargaarsa doolaara miliyoona $25 Itiyoophiyaaf ramadanii jiran. Biyyattii keessa kan maadheffate gareen gargaarsa Namoomaas doolaara miliyoona $15 ramaduu isaa ifa kan taasise yoo ta’uwalumaa gala deggersa Itiyoophiyaaf taasisame doolaara miliyoona $40n ga’ee jira. Maallaqi deggersaa walitti dabalamuun kenname kun naannoo kaaba Itiyoophiyaa bakka walitti bu’iinsaan miidhameef akkasumas hongee Itiyoophiyaa gma kibbaa keessaaf oola. Uummanni biyyattii gama kaabaa kanneen miliyoonaan laka’aman rakkoon namoomaa hammaataa waan adeemeef jireenyi isaanii balaa hamaa keessa jira kan jedhan Martin Griffiths, dhiyeenya Itiyoophiyaa daawwatanii deebi’an. Guutuu biyyattii keessaa fedhiin gargaarsaa dabalaa adeeme jedhaniiru. Maallaqi deggersaaf kennamu kun, jaarmoliin gargaarsaa namoota akkaan miidhaman gargaruu, eegumsaaf oola. Tigraay, Amaaraa fi naannolee Affaar keessaa gargaarsi kennamu kun jaarmoliin gargarsaa eegumsaa fi deggersa lubbuu oolchu namoot walitti bu’iinsaan miidhaan irra ga’eef itti gargaaramu. Dubartoonni, ijoolleen dhiiraa fi durbaa dhiibbaan walitti bu’iinsa kanaa akkuma itti ulfaatetti jira. Eegmsa goochuufiif garuu maallaqi ga’aan hin jiru. Naannoo Somaalee fi Oromiyaa kan hongeen dha’amaniif gargaarsi maallaqaa itti dabalaa kun dursanii deebii kennuu akkasumas tarkaanfii rakkoo jiru tilmaamanii furuuf oola. Dhaaboliin gargaarsaa bishaan dhugaatii dhiyeessuu, deggersa dhibeewwan bishaan qulqulluu hin taane irraa dhufanii fi yaaddoo weerara dhibee koleeraa ilaalchisee jiru gad xiqqeessuuf tattaaffii gochaa jiran. Hawaasaaleen tikfatee bulaas beeladaalee isaanii akka eeggataniif deggersa ni taasisu. Deggersi maallaqa haaraa kan deebii yeroo hatattamaa waggaa kana deggersa Itiyoophiyaaf kenname doolaara miliyoona $65n ga’ee jira. Haa ta’u malee duula gargaarsa namoomaa guutuu biyyattii guutuuf hanqin maallaqaa doolaara biliyoona $1.3 kan jiru yoo ta’u, kunis kan deebii naannoo Tigraay keessaaf ta’u doolaara miliyoona $350 dabalata.


Tuurizimiin Oromiyaa Galii Tuurizimii Dabaluuf Kan Hojjetaa Jiru Tahuu Beeksise

Komiishiniin Tuuriizimii Oromiyaa galii tuurizimii walitti-fufinsa fi waarinsa qabu mirkaneessuuf daawwattoota biyya keessaaf xiyyeeffannaa duraa kennuun kan hojjetaa jiru tahuu beeksise. Koomishinichi waaltaalee tuurizimii biyyattii adda baasee beeksisuu fi akka misooman haala miijessuun kan hojjetaa jiru tahuu, Koomishinichatti itti-aanaa koomishinaraa Abiyyi Tasammaa ibsanii jiru. Lakkobsi daawwattoota sadarkaa addunyaa sababaa KOVID fi tasgabbii-dhabinsa biyyattii keessatti uumameen, waggoota lamaan dabraniif hanqachuu isaa dubbatan.


Biiroon Qonnaa Oromiyaa Oomishi Midhaanii Bara Kanaa Fooyya’uu Dubbata

Biiroon Qonnaa Oromiyaa qonnaa gannaa kanaarraa midhaan kuntaala miiloyoona dhibba takkoo ol akka eegaa jiru dubbate. Obbo Geetuu Gammachuu, itti-aanaa itti-gaafatamaan waajjirichaa, barana haalli qilleensaa mijataa fi roobni gahaan jiraachuu tu omisha naannochaa fooyyesse, jedhan. Godinaalee addaa keessa ka jiraatanis qonnaanbultoonni naannoochaa oomisha walitti qabataa jiran. Obbo Masfin Teshoomee itti-gaafatamaan waajjira qonnaa Godina Shawaa Bahaa, godinichatti haga yoonaa omishi midhaanii dhibbeentaa jaatamaa ol walitti qabameera jedhan.


Ministriin Dhimma Alaa Yunyitid Isteetis Miinstrii Dhimma Alaa Itiyoophiyaa Waliin Mari’atan

Ministriin dhimma alaa Antonii Biliinken itti aanaa ministrii dhimma alaa Itiyoophiyaa Demmeqee Mekonnin waliin bilbilaan mari’atanii jiraachuu dubbi himaa kan ta’an Ned Price beeksisanii jiran. Minisrichi Antonii Biliinken, itti aanaa muummee ministeeraa fi ministrii dhimma alaa Itiyoophiyaa waliin har’a marii geggeessaniin, walitti bu’iinsa Itiyoophiyaa keessa amma jiru ilaalchisee yaaddoo qaban ibsuu dhaan, nageenya fiduuf tarkaanfii qabatamaan fudhatamuun barbaachisaa akka ta’e cimsanii dubbataniiru. Blinken, mootummaa Itiyoohiyaa dabalatee qaamotiin walitti bu’iinsa sana keessa jiran, haal duree tokko malee walwaraansa hatattamaan dhaabanii mariif akka gad taa’an irra deebi’uun waamicha dabarsaniiru. Hawaasaalee Itiyooophiyaa rakkoo keessa jirani gargaaruuf, gara Itiyoophiyaa kaabaattis gargaarsi namomaa hatattamaa fi dhorkaa male ittiin ga’uun barbaachisaa ta’uu isaa illee cimsanii yaadachiisaniiru.


Fiilmiin Seenaa Gaaddisaa Hirphasaa Irratti Hundaa’ee Hojjetame Finfinneetti Agarsiisaaf  Dhihaate

Fiilmiin Seenaa Gaaddisaa Hirphasaarratti xiyyeeffatee qophaaye jidduu kana magaalaa Finfinnee, Giddu-gala Aadaa Oromootti Uummataaf dhihaatee eebbifamee jira. Fiilmiin ‘Gaddi’ jedhame kana hojjechuuf waggaa tokko akka itti fudhate ka dubbatu barreessaa fi qophessaan fiilmichaa Bisraat Geetaachew fiilmichi seenaa Gaaddisaarratti haa xiyyeeffatu malee bifa diraamaan waantota adda addaa ka dabalate tahuu VOAtti hime. Fiqiruu Daadhii immoo taatoo fiilmichaa qooda abbaa seenichaa Gaaddisaa Hirphasaa fudhachuun hojjete yoo tahu fiilmichi hojjechuuf hedduu dhama’uu isaanii ibsee, gaafa fiilmichi eebbisamus rakkoon teeknikaa mudate mudate daawwattootas, isaanis mufachiisuu eeree jira. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Itiyoophiyaaf Furmaata Siyaasaa Arguuf Carraan Jiru Cufamaa Jira Jedhu Taajjabdonni.

Itiyoophiyaan guutuummaatti wal waraansa sivilootaatti ituu hin seeniin dura, walitti bu'iinsa Tigraay keessaaf furmaata siyaasaa arguuf yeroo gabaabbataa kan jiru ta'u bakka buutonni golli naga eegumsaa kan Tokkummaa Mootummootaa ibsanii jiru. Akeekkachiisi kun kan kenname sababaa mootummaan gargaarsa dhala nagaa akka hin seenne ittisuu isaan kan ka'e uummanni Tigraay keessa jiraatu nyaataa fi boba'aa dhabee rakkataa jiruu tti. Gbaasa Siindii Seeyiin Caqasaa.


Amaanee Badhaasoo Miseensummaa Koongiresii Yunaayitid Isteetisiif Dorgomuuf Qophaawaa Jirti

Ijoollummaa ishee biyya Itiyoophiyaa, naannoo Oromiyaa irraa gara Yunaayitid Isteetis ka dhufte, achii boodas kutaa Minesootaa keessatti tajaajila adda addaa ka kennaa turtee fi duulawwan siyaasaa paartii dimookiraatii ka naannawa ishee fi biyyaalessaatti hirmaataa ka dubree Amaanee Badhaasoo, filannoo miseensota mana-maree Yunaayitid Isteetis bara dhufu geggeessamu irratti, Magaalaa Miniyaapoolis-Seent Pool irraa dorgomu


Walitti bu’iinsa Itiyoophiyaa gama kaabaaf furmaata siyaasaa arguuf carraan jiru dhumataa waan jiru fakkaata

Gaanfa Afrikaatti Jiila gamataa Afrikaa kan ta’an prezidaantiin Naayjeeriyaa Duraanii Olusegun Obasaanjoo erga muummee ministeeraa Itiyoophiyaa Abiy Ahimad fi Ogganaa Adda Bilisummaa Ummata Tigraay wajjin marii taasisanii booda, wixata kaleessaa yaadaa mana maree nageenyaa Mootumoota gamtoomaniitti dhiheesaniin foddaan caraa rakkina Kaaba Itiyoophiyaa keessa jiru karaa marii siyaasatiin furuu danda’mu cufamaa akka jiru ibsaniiru. Dhaabbata mootummoota gamtoomaniitti ambaasaddarri Itiyoophiyaa Taayyee Atsiqesilaasee biyoottan tokko tokko fi midiyaaleen biyyoottan karaa lixaa Adda Bilisummaa Tigraay jajjabeesu jechuudhaan komii Dhiheesaniiru. Dhaabbataa mootumoota gamtoomaniitti ambaasadara U.S kan ta’an Liindaa Toomaas Greenfiild U.S dhimmaa Itiyoophiyaa irratti gar tokkof loogidi komii jedhu aalanii U.S hokkoraa fi sarbiinsa mirgga namoomaa karaa huundaanu jiru akka balaaleffattu himaniiru. Itti gafatamaan dhimmaa gargaarsaa Mootummoota gamtoomanii Maartiin Giriift jimaata dheengaddaa finfinee keessaatii Muummee ministeeraa Abiy Ahmed fi haanga’otaa mootummaa biroon wajjin, akkasumas Maqalee dhaquudhaanis akkaata gargaarsa namoomaa irrati qaamoolee dhimichii ilaallatuu wajjin marii taasisaniiru. Kamisaa darbee jalqabee Itiyoophiyaa kan seenan Jiil U.S kan gaanfa Afrikaa Jefirii Feltimaan amma yuu akka Itiyoophiyaa keessa jiran dubbi himaan ministeera dhimma alaa U.S Niid Praayis himuu isaanii gabaasinii har’a bahe ibseera.


Itiyoophiyaa keessatti Dhukaasa Dhaabinsii Akka Ta'u Amerikaan Gaafataa Jirti

Greeleen mootummaa Itiyoophiyaa morman sagal aangoo qabachuuf jecha gamtaa tolfachuu isaanii ibsaa fi riphxee looltonni gara Finfinneetti tarkaanfataa yeroo jiran kanatti mummicha ministeetaa Abiyyi Ahmad irratti dhiibbaan dabalaa jira. Yunaaytid Isteetes gama isheen battalumatti dhukaasa dhabiinsii akka argamuuf gaafataa jirti. Gabaasa Guutuu Caqasaa.


Qormaatni Biyyaalessaa Kutaa 12ffaa Itiyoophiyaatti Kennamuu Jalqabe

Qormaatni Biyyaalessaa kutaa 12ffaa guyyaa har'aa kennamuu jalqabuusaa Ministeerri Barnootaa beeksise. Rakkoowwan nageenyaa biyyattii keessa jiruun wal qabatee, bakkoota qormaatni itti hin kennamne adda bahee, baatii tokko booda kennama" jedhan, Ministirri Barnootaa Piroofeesar Biraanuu Naggaa. Kantiibaan Magaalaa Finfinnee Aadde Adaanach Abeebee, "Barattootni Finfinneetti qormaata fudhachuuf galma'an hunduu qormaaticha fudhataa jiru" jechuun dubbatan.


Jiraattonni Finfinnee Kaleessa Deggersa Mootummaaf Bahan Miidiyaale Sadarkaa Addunyaa Balaaleffatan

Dilbata dabre jechuun Sadaasa 7, bara 2021 jiraattonni magaalaa Fiffinnee waltajjii Masqalaatti bahuudhaan mootummaaf deggersa isaanii ibsanii jiran. Hiriiricha irratti sabaa-himaalee sadarkaa addunyaa, “gabaasaalee gama tokkoo looganii fi dogoggoroo tahan dhiheessu” ittiin jedhan balaaleffatanii jiran. Kan mormii uummataa kana irratti dubbatan kantiibaan magaalaa Fifinnee, Adaanech Abeebee biyyoonni addunyaa gama Dhihaa Itiyoophiyaa irratti ilaalcha dogoggoraa akka qabaatan carraaqqii danda’an hunda godhanii jiru,” jedhan.


Jilli Gamtaa Afriikaa Prezidaantiin Naayijeeriyaa Duraanii Maqalee Daawwatan

Jilli addaa kan Gamtaa Afriikaa Oluugeeguun Obaasaanjoo kaleessa gara Tigraayitti imaluu dhaan Maqalee keessatti Dr. Debretsiyoon Gerbrmikaa’el waliin mari’achuu isaanii dubbi himaan paartichaa ergaa twitter maxxansaniin beeksisaniiru. Getaachoo Redaa akka jedhanitti jilli addaa gamtaa Afriikaa kan ammaa Obaasaanjoon Dr. Debretsiyoon waliin marii bu’a qabeessa geggeessaniiru. Dubbi himtuun dura taa’aa gamtichaa Ebbaa Kolondoo illee imala Maqalee kana mirkaneessaniiru. VOAf bilbilaan ibsa kennaniin, jilli addaa kun Maqalee keessatti marii erg geggeessanii booda Finfinneetti deebi’aniiru jedhan. Ibsa itti dabalaa garuu hin kennine. Dubbi himtuun kun itti dabaluu dhaan gumiin nagaa fi nageenyaa illee dhimma itiyoophiyaa irratti har’a marii ni geggeessa jedhan. Mootummaan Itiyoophiyaa akka jedhetti, imalli Obaasaanjoon Maqaleetti geggeessan qaama hawaasa addunyaaf ibsa kennuuf ragaa barbaacha jedhan. Har’a VOAf ibsa kan kennan minister deettaan dhimmootii kominikeeshinii mootummaa aadde Selaamaawit Kaasaa, imalli sun kan marii araaraa akka hin ta’in ibsaniiru.


Jeefrii Feeltimaan haanga’oota mootummaa Itiyoophiyaa waliin marii taasisan

Yemmuu wal waraansii kaabaa Itiyoophia baballachaa fi hammaachaa deemaa jiru kanatti gaanfa Afrikaatti Jiili addaa U.S Jefrii Feelt maan Itiyoophiyaa deemuudhaan hangaa’ota mootummaa Itiyoophiyaa waliin marii taasisaa jiru. Dubbi himaan ministeeraa dhimma alaa U. S Niid Praayis akka jedhanitti, Jefrii Feelt maan, Itti aana muummee ministeeraa fi ministeeraa dhimma alaa Itiyoophiyaa Demeqe Mekonnen, Ministeeraa ittisa biyyaa Dr. Abrihaam Belaa, akkasumas Ministeraa maallaqaa Ahmed shiidee wajjin marii taasisaniiru. Waa’ee marii taasifamaa jiruu baldhinaan wantti ibsamee jiraachuu baatus , akka Niid Praasi jedhanitti wal loliinsi adeemaa jiru akkaataa dhaabbuuchuu ganda’uuf karaa barbaachuudhaaf. Karaa biraatiin Dubbi himtuun waajira muummee ministeeraa Itiyoophiyaa Biillene Suyyum fi Abban alaangaa mootummaa federaalaa Dr. Gediyoon Ximotiwoos haala yeroo irratti guyyaa har’aa ibsa kennaniiru. Ibsa kana irratti Jefrii Feelt maan muummee ministeeraa Itiyoophiyaa wajjin wal arganii haasa’uu ? jedhamee gaaffii dhihaateef dubbi himtuu Biillenee suyyum deebii kennaniin, amma ammaatti gaafiin dhihaatee fi sagaantaan qabamee akka hin jirre himaniru. Ibsaa gaazexeessotaaf karaa marsaaritin kenname kana irratti , yemmuu gareewen mootummaan wal waraanaa jiran magaalaa gudditti biyyatii irraa kiiloomeetirii 300 irra jiran kanatti mootummaan yoo gara mariitti deema ta’e wantii inni ta’uu qaba jedhu maal akka ta’e gaafii dhihaateef Dr. Gediyoon Ximootiyoos deebii kennaniiru. Akka Dr. Gediyoon jedhanitti, marii karaa nagaa jalqabuudhaaf yoo xinnate Addi Bilisummaa Ummata Tgiraay loltoota isaa naannoolee Amaaraati fi Affaar keessaa baasuu qaba. Itti aansuudhaan hokkora ykn wal waraansa balaaleffachuu qaba. Mootummaan U.S dhiheenya kana waligaltee daldalaa qaraxa irraa bilisa ta’e isaa "AGOA" jedhamee beekamuu haquu ishee beeksiftee jirti. Dhimma kana irratti gaaffii Dihaateef Dr. Gediyoon Ximootiyoos Deebii kennaaniin, waligalteen sun haqamuun isaa lammiilee Itiyoophiyaa 200,000 ol ta’an akka miidhu ibsanii wali galtee sana bakkatti deebisuudhaaf akka irratti hojjachatamaa jiru himaniiru. Yemmuu Jefrii Feelt maan Itiyoophiyaa keessatii marii irra jiran kanatti ministeerri dhimma alaa U.S Antoonii Biliinken fuulaa tiwuterii isaanii irratti jimaata har’aa yaad kennaniin, hookkorri Itiyoophiyaa keessa jiru dirqama dhaabbachuu qaba. Mariin karaa nagaa hatattamaan jalqabamuu qaba. Dhukaassin haal duree kamiinuu malee dhaabbachuu qaba jedhaniiru.


Barattoota Yunivarsitiileedhaa Eebbifaman Rakkoon Hojii Dhabummaa Isaan Mudatu Hammaachaa Deemuu Dubbatu

Barattoota bara baraan yuunivarsiitiiwwan mootummaa fi dhuunfaa keessaa eebbifamanii ba’an rakkoon hojii dhabdummaa mudatuu rakkoolee adda addaaf kan isaan saaxilu tahuu tahuu dubbatu. Bara bajaataa Itiyoophiyaa bara 2014 kanatti akka biyyaatti dargoogata miiliyoona sadiif carraa hojii uumuuf akka karoorfate Ministirri Carraa hojii Uumuu fi Ogummaa beeksiise ture. Akka naannoo Oromiyaattis bara bajataa kanatti dargaggoota Miliiyoona 1.5f carraan hojii uumuuf akka karoorfatee jiru dubbata Biiroon Carraa hojii uumuu fi Ogummaa Oromiyaa. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Magaalaalee Oromiyaa Keessatti Har’a Hiriirri Deggersa Waraana Ittisaa Geggeessame

Hiriirri gareewwan tootummaa Itiyoophiyaa lolaa jiran balaaleffatee fi Waraanaa Itisaa biyaaf deggersaa dhageessisa magaalaalee naannoo Oromiyaa 19 keessatti deemsisamee jira. Tsahaay Daamxoo namoottan hiriira kanatti hirmaatan tokko tokko dubbisuun gabaasa qindeessite qabdi. No media source currently available


Xiinxala Labsii Yeroo Muddamaa Itiyoophiyaa

Humnoonni riphxeeloltootaa mootummaan Itiyoophiyaa akka “shororkeessotaatti” farraje, kan Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay fi kan Waraana Bilisummaa Oromoo gara Finfinneetti akka dhihaataa jiran eega maddeen oduu gabaasanii booda Mootummaa Itiyoophiyaa Kibxata dabre kana labsii yeroo hatattamaa labsee jira. Kana ilaalchisuudhaan Namoo Daandii, prezidaantii mana-murtii waliigalaa Oromiyaa duraanii fi yeroo amma magaalaa Londonitti gorsaa seeraa dhaaba “Anchor Solicitors” jedhamuu ka tahan – Obbo Tashaalee Abarraa haasofsiisee jira No media source currently available


Gamtaan Adda Tokkummaa Humnoota Federaalawaa Itiyoophiyaa Hundeeffame

Humootiin Adda Bilisummaa Uummata Tigraay (TPLF) gareelee hidhatanii fi mormituu ta’an ka biro waliin wal ta’uun mummicha ministeeraa Abiyyi Ahmad irrati qabsaa’uun wal waraansa badii geesisee kan wagga guutee ittiin jedhan sana booda, ce’uumsii siyaasaa argamsisuu irratti walii galan. Qindeessitonni akka jedhanti, sirnii walii mallatteessuu Jimaata har’a Waashingatan keessatti gaggeeffame kun, waraana Bilisummaa Oromoo kan amma TPLF waliin lolaa jiru, fi gareelee kannen biro torba guutummaa biyyaa keessaa waliin ta’uun ibsamee jira. Qindeessitonni dhaabata oduu Ashoosheetid Preesiif akka ibsanti, Adda Tokkummaa Humnoota Federaalawaa Itiyoophiyaa jedhamu kun,caasaa ce’umsaa Itiyoophiyaa keessatti dhaabuu waan barbaadaniif jecha,mummichi ministeeraa Abiyyi Ahmad aritii danda’ameen deemuu qaba jedhu. United Front of Ethiopian Federalist Forces Biyyoota gaanfa Afrikaatti Jilli addaa kan Yunaaytid Jeefrii Feeltman aangawoota gameeyyii mootummaa Itiyoophiyaa waliin dubbachuuf Finfinnee ennaa seenanti, gamtaan kun ijaaramuun dhaga’ame. Feeltmaan Kamiisa kaleessaa itti anaa mummicha ministeeraa, ministeera Ittisaa fi Ministeera maallaqaa waliin wal arguu Yunaaytid Isteetes beeksiftee jirti. Dubbii himtuun waajiira mummicha ministeeraa Bileenee Siyuum kamiisa kaleessaa galgala Twitarii irratti akka barreessanti, warri haala jiru irraa adda jiran deemsa Deemookraatawaa Itiyoophiyaa bara 2018 mummicha ministeeraa Abiyyi Ahmadiin argamee koruu dhadhaban Deemookraasii argamsisuu hin danda’an jedhan. Wal waraansii baatii sadaasa bara 2020 kaasee wagga tokkoof gaggeeffame , namoota kuma hedduu galaafatee jira.


Amnestii Intarnaashiinal Waa’ee Itiyoophiyaa Ibsa Baase

Walitti bu’iinsii Tigraay keessaa hammaatee haallii jiru yaaddeessaa ta’aa yeroo dhufee kanatti,Itiyoophiyaan raafama rakkoo mirga namoomaa fi kan gargaarsa dhala namaa keessa jirti jechuun gareen mirga dhala namaaf falmuu Amnestii Intarnaashinaal har’a akeekkachisee jira. Sadaasa 4 mootummaan Itiyoophiyaa aangoo labsii yeroo hatattamaa kan baasee yoo ta’u kunis mirga dhala namaa kan ugguruu fi walabummaa caasaa seera biyyatti irratti sodaa ta’e jira jedha. Kana malees sabaa himaa hawaasaa irratti, kanneen maxxanfaman hokkara gosaa kan kakaasanii fi aangawoonni mootummaa siviilonni humnootii AddaBilisummaa Uummata Oromoo (TPLF) fi Waraana Bilisummaa Oromoo irratti meeshaa waraanaa akka kaasan gaafatuu jedha Amnestiin. Rakkoo gargaarsa dhala namaa hamaa fi rakkoon gama mirga dhala namaa kabajsisuun jiru kan wagga har’a Tigraay keessatti gaggeeffame biyyatti idoo biraattis babal’atee jira jedha. Haala to’annaan ala ta’a jiru kana dhaabsisuuf aangawoonni mootummaa tarkaanfii jabaa fudhachuu qabu kan jedhu Amnestii Intarnaashinaal, seerrii mirga dhala namaa fi kan gargaarsa dhala namaa ba’an kabajamuu mirkaneessuu qabu jedhee jira.


Huccuun Aadaa Oromoo Yeroo Ammaa Heddumminaan Baratamaa Jira, Jedhu Kanneen Suuqiilee Daldalaa Uffataa Qaban

Uffanni Aadaa Oromoo dhiyeenya kana hedduuminaan baramaati jira. Ogeeyyiin hojii kana keessatti bobba’anii jiran haala keessa darbe yoo yaadatan, duraan uffannaa aadaa kana magaala guddoo biyyattii keessatti uffachuunis tahe gurguruun rakkisaa ture, amma garuu hedduuminaan baramaa jira, jedhu. Ta’us uffatni kun qorannaan kan qophaawu waan hin taaneef yeroo itti duudhaa fi safuu uummatichaa irraa fagaatu ni jira, mootummaan dhimma kana hordofuu qaba jechaan dubbatu. Biiroon Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa immoo giddu galli qorannoo fi gabaa uffata aadaa walitti fidu dhiyeenyatti eebbifamee hojii eegala jedhaa.


Dhukkuba Onnee Du'aaf Nama Saaxilan Kan Ilaaleen Gorsa Ogeessaa

Ogeessa addaa kan waa'ee onnee (cardiologist) kan ta'an Dr Ayyalaa Baqqalaa waaltaa wal'ansa fayyaa Seent Ritaa jedhamu kan Limaa Ohaayoo jiru irraa haasoofsiifnee jirra caqasaa.


Jeefrii Feeltmaan Gara Itiyoophiyaatti Imalaa Jiru

Kutaa gaanfa Afrikaatti jila addaa kan Yunaaytid Isteetes Jeffery Feltman Kamiisa har’a gara Itiyoophiyaati kan imalan ta’u ministriin Dantaa Alaa Yunaaytid Isteets beeksisee jira. Kunis Riphxee looltonni Adda Bilisummaa Uummata Tigraay (TPLF) gara Finfinneetti qajeelaa akka jiran eega ibsanii fi mootummaan Itiyoophiyaa labsii yeroo hatattamaa eega labsee booda.


Feesbuukin Barreeffama Muummee Ministiraa Itiyoophiyaa "hokkaraaf nama kakaasa" jedhe haqe

Muumeen ministeeraa Itiyoophiyaa Abiy Ahimad Sanbata dheengadaa barreefaminii isaan maxxansan waan hookkoraf nama kakaasu waan ta’eef faallaa seeraa dhaabichaati jechuudhaan akka fuulaa isaa irraa haqe dubbi himtuun dhaabata Fees Buukn bulchuu isaa Meettaa jedhamee dhiheenya kana moggaafamee Emily Cain himaniiru. Akka Fees Buuk jedhett,i bareefamnii Abiy Ahimad << biyyaa keenyya fi du’uun dirqama keenyaa>> mataduree jedhu jalatti lammiileen biyyaatii meeshaa qabaniif waan danda’an hundaanuu akka lolaaf qophaawan kan waamichaa taasisu akka ta’e Asoosheetid prees gabaaseera. Abiy Ahimad hordoftootaa Miiliyoonii 3 fi miiliyoonii walakkaa akka qaban kan ibsan dubbihimtuun dhaabichaa, fuulii Fees Buukii muumichaa ministeera akka hin uguramne himaniiru. Fees Buuk kanaan duraa prezidaantti Amerikaa duraanii Doonald Traampiin dabalatee fuulaa hoggantoota siyaasaa adda adda cufuu isaa fi barreefama isaanii haquun isaa akka beekamu gabaasameera.


Uhuuruu Keniyaataa Mootummaadhaa fi Ummata Itiyoophiyaaf ergaa dabarsuun himame

Prezidaantiin keeniyaa Uhuruu keeniyaataa , hookorri Itiyoophiyaa keessatii baballachaa adeemaa jiru dhaabatee akka mariin jalqabu gaafachuu isaanii daarekteerri Dhaabata gargaarsaa aduunyaa U.S/ USAID Samanntaa Paawer fuulaa Tiwuterii isaanii irratti ibsaniiru. Akka bareeffamnii waajira prezidaanti keeniyaa iraa bahe jedhutti, hookkori amma guutummaa biyyatitti baballachaa adeeme akka fala argatuu hoggantootaa biyyoottan Afrikaa, hoggantootaa biiyootan U.S, Biriteen, Faransaay , Gamtaa Awuroopa waliin dubbachuu isanii ibseera. Haalii adeemaa jiruu akka isaanii jeeqee kan ibsan Prezidaantiin keeniyaa lammiileen Itiyoophiyaa Dhiiraa fi dubartiin fala karaa nagaa waloodhaan akka barbaadan gaafataniiru. Waltti dhukaasuun atattamaan dhaabatee akka mariin jalqabamu kan gaafatan Keniyaatan, adduunyaan, Afrikaa fi biyyi isaanii Keniyaan Itiyoophiyaa naga qabeetti arguu barbaadu. Guyyaan har’aa guyyaa adeemsaa karaa nagaa itti jalqabnu ta’u qaba.Hundi keenyaa yaalii Itiyoophiyoonii taasisan gargaaruudhaaf dhaabbanee jirra jedha xalayaan Uhuruu keeniyaataa mootummaadhaa fi Ummata Itiyoophiyaatif barreesan.


Labsiin yeroo atattamaa mana maree bakka bu’ootaatiin ragga’eera

Yeroo ammaa balaa biyyatti muudate jiruu seeraa idileetiin too’achuun rakkisaa ta’eera jechuudhaan labsiin yeroo atattamaa manii maree ministiroota Itiyoophiyaa baase mana maree bakka bu’oota biyyatin ragga’eera. Mannii marichaa yaa’ii guyyaa har’aa taasiseen labsicha raggaasisuu isaa kan ibsee gabaasin Kenedii Abaatee labsiin kun, ji’a jahaaf akka guutummaa biyyatiitti ojii irra ooluuf deemu miseensotaa torbaa akka of keessaa qabu beeksiseera. Koreen labsichaa olaantumaadhaan raawwachiisu ajajaa ajajootaa waraanaa biyyatiin eneraal kan ogganamu akka ta’ee labsichii ibseera. Ajajaan ajajootaa waraana biyyaatii yeroo ammaa Jeeneraal Biraanuu Juulaa akka ta’n nibeekama.


Rakkoo Caamaa Boorana Mudate Furuuf Gareen Gargaarsa Walitti-qabaa Ture Tokko Qarshii Miliyoona Shanii Ol Argachuu Dubbata

Ammas hoongee godina Booranaatti mudateef namootni dhuunfaa dhaabbilee fi mootummaan gargaarsa taasisaa jiru. Dhiyeenyas gareen gargaarsa walitti qabuuf socho’aa ture takka qarshii miiliyoona shan ol walitti qabe dursaa garee kanaa keessaa takka ka tahe Jaatanii Boonayyaa VOA’tti himee jira. Dargaggo Jaataniin gargaarsi walitti qabame gaarii tahus ammas yoo rakkoo ummati keessa jiruun biraa qabnu garuu diqqaa jechuun dubbate. Waajjirri Sodaa Balaa kan Godina Booranaa ammas loon du’aa akka jiran dubbate. Aab Guyyoo Carfii Itti gaafatamaan waajjirichaa loon kum 25 ol du’uu himanii haga yoonaatti maatiin kum 200 ol gargaarsa argachuu dubbatan.


Tokkummaan mootummootaa Labsiin Yeroo Hatattamaa Itiyoophiyaatti Labsame Yaaddessaa Ta'uu Ibse

Itiyoophiyaa keessatti hookkarri hammaachuu isaa fi labsiin yeroo muddamaa labsamuun, muummicha barreessaa kan tokkummaa mootummootaa akkaan kan isaan yaaddesse ta’uu dubbi himaan isaanii Isteefen Dujaarik beeksisanii jiran. Itiyoophiyaan sabatiinsa dhabuu ishee fi dhimmootiin naannoo bal’ina qabanis yaaddessaa ta’uu dubbi himaan kun dubbataniiru. Dubbii fi wal barbaaduun hatattamaan akka dhaabatu, kanneen gargaarsi isaan barbachisuuf deggersi lubbuu oolchuu dhorkaa male dhaqqabuu akka danda’utti, rakkoo kanaaf furmaata argamsiisuu akkasumas bu’uura nagaa fi tasgabbii biyyattii keessaa diriirsuu haala dandeessisu uumuuf mariin biyyoolessaa akka geggeessamu muummichi barreessaan gaafachuu isaanii dubbi himaa kan ta’an Stephane Dujarric beeksisaniiru.


Itiyoophiyaan Labsii Yeroo Hatattamaa Labsite

Itiyoophiyaan kibxata har’aa erga humnoonni naannoo Tigraay naannolee adda addaa qabannee gara Finfinneetti deemaa jirra jedhanii booda labsii yeroo hatattamaa labsitee jirti. Sabaa himaan mootummaa labsii inni beeksise kun muummichi ministeeraa Abiy Ahimed erga isaan lammiiwwan jbiyyattii meeshaa qabaniin ofii isaanii humnoota TPLF irraa akka of eegan ibsanii guyyoota lama booda. Kibxata har’aa ganama angawoonni Finfinnee jiraattonni meeshaa waraanaa of harkaa qaban galmeessisuu dhaan naannoo isaaniif eegumsas akka godhan beeksisanii jiran. Labsiin yeroo hatattamaas erga TPLF guyyoota dhiyoo magaalaalee hedduu qabachuu isaa beeksisee, Finfinnee irraa km 380 irratti argamuu ibasee booda labsame. Itiyoophiyaan Guraandhala bara 2018 baatilee ja’aaf utuu aangoon Abiytti hin darbin dura labsii yeroo hatattamaa labsitee turte. Uggurri sa’aa kaa’amee, sochiin namaa ugguramee kumaan kanneen laka’aman illee hidhamanii jiran. Manaa mana irra naanna’uu dhaan sakatta’iinsi geggeessamaa kan ture yoo ta’u, kanneen jeeqama uuman illee to’atamuu bulchiinsi magaalattii ibsa isaan beeksisee jira Jiraattonni naannoo isaaniitti wal ga’anii naannoo ofii eeguu danda’u jedhee jira. Kanneen meeshaa of harkaa qabaatanii naannoo isaaniif eegumsa hin goone garuu meeshaa qaban mootummaa ykn firoottan ykn hiriyoottan isaaniitti akka kennan illee gaafatee jira.


Benishaangul Keessatti Sababaa Rakkoo Nageenyaan Hojiin Qonnaa Gad-bu’uun Himame

Naannoo Benishaangulitti lafti qonnaa dhibbantaa 50 tahuu sababaa rakkoo nageenyaaf bara oomishaa 2013/14tti hin qotamne jechuun Biiroon Qonnaa fi Qabeenya Uumamaa Naannichaa beeksise. Hoogganaan Biirichaa, Obbo Babakir Haliifaa akka jedhanitti, haalli Qonnaa Godinaalee Kaamaashiifi Matakkal keessa ture rakkisaa turuu himanii jiru. Hoogganaan Biiroo Dhimmoota komunikeeshinii Mootummaa Naannoo Benishaangul Gumuz, Obbo Mallasa Bayyana, gama isaaniin, “Mootummaan waan hidhattootarratti tarkaanfii fudhachaa jiruuf, namoota qe’ee isaaniirraa buqqa’an deebisuun, akka jallisiin lafa isaanii misoomsan karoorfameera” jechuun dubbatanii jiru. Dhimma kanarratti, yaada isaanii kan gaafanne, ogeessi Diinagdee Doktor Guutuu Teessoo, “Sababaa dhabamuu nagaan, lafti donna qotamuu dhabuufi kanneen biroon, rakkooleen hawaas-diinagdee uumaman hammaatoo waan waan tahaniif nagaa buusuutu barbaachisa” jechuun dhaaman. No media source currently available


Ibsa Hoggantuun VOA murtii Abbaan Taayiyaa Miidiyaa Itoophiyaa laalchisee kennan

Daayreektarri Sagalee Ameerikaa ka yeroo, Yolaandaa Loopeez Abbaan Taayitaa Sabaa-himaa Itoophiyaa Raadiyoonii Ahaaduu fi TV-n gabaasaalee Sagalee Ameerikaa (VOA) akka hin tamsaasne ajajuu isaatti gadduu isaanii ibsan. “Sagaleen Ameerikaa qajeelfamamoota gaazexeessummaa; dhugaa, madaalaawaa fi hunda hirmaachise cimiseetu hordofa,” ka jedhan Loopeez qabiyyeewwan hojii VOA dhimmoota uummata Itoophiyaaf barbaachisoo ta’an irratti akka xiyyeeffatus eeraniiru. “Ajejni darbe kun odeeffannoon walabaa akka lammiiwwan Itoophiyaa bira hin geenye gufuudha,” an jedhu ibsichi, “kun gaazexeessota biyya keessaa illee rifaasisa,” jedha. Dhumarrattis, hoggantuun tun Abbaan Taayitaa Sabaa-himaa Itoophiyaa gochaa isaa irra deebi’e akka ilaalu gaafataniiru.


Marii Karoorfame Kan Itiyoophiyaa

Marii biyyooleessaa Itiyoophiyaa keessatti gaggeessuf karoorfamaa jiru kan ilaaleen Dr. Alamuu Simee, misnisteera Qindeessaa giddu gala ijaarsa sirna Deemookraasii, akkasuma Dr. Isqeel Gabbisaa Yunivarsitii Keetriin isa Michiigaan keessaaf barsiisaa akkasumas rogeessa siyaasaa waliin marii gaggeeffame Caqasaa. No media source currently available


KFO: Mariin Biyyaalessaa Kan Hunda Hirmaachise Tahuu Qaba

Kongresiin Federaalistii Oromoo mariin biyyoolessaa mootummaan Itiyoophiyaa qopheessuuf karoorfate kanneen kallattii adda addaan qawwee qabatanii lolaa jiran dabalee gareelee mara kan hirmaachisuu akka tahuu qabu hubachiise. Kongresiin Federaalistii Oromoo, mariin biyyoolessaa utuu hin geggeessamin dura, barbaachissoo dha kanneen jedhe haal-dureewwan afur lafa kaa’uu isaa itti gaafatamaan waajjira paartichaa obbo Xurneh Gamtaa VOAf ibsaniiru. Yaada KFO dhiyeesse kana irratti mootummaan hanga ammaa waan jedhe hin qabu. No media source currently available


Hogganttuun USAID Itiyoophiyaatti daawwannaa taasisan

Gargaartun bulchiinsa Ejensii Misooma Adduunyaa Yunaayitid isteets / USAID Saarah Chaarles Onkoloolessa 20 amma 23 2021 ti Itiyoophiyaa daawwachuu isaanii USAID ibseera. Akka ibsii kun jedhetti, Saarah Chaarles jaarmiyaalee Kaaba Itiyoophiyaatii gargaarsa namooma kennaa jiran, hanga’ota mootummaa fi wareen gargaarsaa namoomaa arjoomani wajjin wal arganii marii taasisaniiru. Itiyoophiyaatti Ambaasadaraa U.S Geetaa Paasii waliin ta’uuns gara naannoo Amaaraa deemuudhaan Baahir daar keessatti haanga’ota mootummaa naannoo waliin marii taasisuun isaani fi rakkina Tigraay, Amaaraa fi Afaar keessaa jiruun namoonni kuma dhibbatti lakkawaman buqqa’uu isaani akka hubatan ibsii USAID himeera. Hoggantootaa jarmiyaalee miti -mootummaa waliin wal arganii waa’ee wabii midhaan nyaataa dubbachuun isaani , akkasumas dhaabata mootummoota gamtoomanitti qindeesituu gargaarsa namooma Kaatiriin Sozi waliin wal arganii barbaachsuumaa hogansaa jabaa dhaabata mootumoota gamtoomanii irratti haa sa’aniiru jedhameera. Saaraah Chaarles turtii Finfinneedhaa fi Baahir daarti taasisan kana keessatii Tigraay keessati tajaajillii walquunnamtii, baanki fi tajaajiloonnii biroo akkaa deebi’anii ojii irraa oolan , karaan gargaarsi namoomaa ittin dhihaatuu akka daanqaa malee banaa ta’u gaafachuun isaanii ibsameera. Sababa TPLF naannoo Amaaraa keessatii lola taasisaa jiruun kan ka’ee namoottan naannoo Amaaraa irraa buqqa’ani naannoo Baahir Daar boqatani wajjin wal arganii waa’ee jireenyaa isaani kaleessaa fi har’aa irratii Saarah Chaarles maryachuun isaani gabaasameera. Daawwanaa gargaartuu bulchiinsa USAID wajjin walqabatee Yunaayitid Isteets ergaa rakkoon kaabaa Itiyoophyaa dhalatee as gargaarsa namoomaa doolaara Miiliyoonii 663 ta’u arjoomuun ishee ibsameera.


Oromiyaatti Waa’een Qulbullina Barnootaa Dhimma Ijoo Tahuun Ibsame

Mootummaan Naannoo Oromiyaa bara 2013 akka Lakkoobsa Itiyoophiyaatti naannicha keessatti manneen barnootaa pirojeektii “Ifa Booruu” jedhuun ijaarsiisaa ture bara kana, bara 2014tti hojii akka jalqaban Biiroo Barnoota Oromiyaati itti aanaa hoogganaa kan ta’an Obbo Efireem Tasammaa Sagalee Ameerikaaf Himaniiru Qulqullinni barnootaa naannicha keessatti gadi bu’uun yeroodhaaa yerootti kan himamu yommuu ta’u Ijaraamuun manneen barnootaa kun kutannoo Mootummaan naannichaa qulqllina barnootaa mirkaneessuuf qabus agarsiisa jedhan Obbo Efreem. Yuunivarsiitii Kotobee Metiroopolitiyaaniitti barsiisaa fi dareektara dhimma Akkaadaamii barsiisootaa kan ta’an Doktor Malkaamuu fi Yuniivarsiitii Finfinneetti barsiisaa kan ta’an Doktor Firdiisaa Jabeessaa immoo, mana barnootaa ijaarsisuun qofti gahaa miti, jedhu. No media source currently available


Dubbi Himaan Tokkummaa Mootummootaa Haala Itiyoophiyaa Irratti Ibsa Kennan

Dubbi himaan muummicha barreessaa kan tokkummaa mootummootaa Stephane Dujarric, dhimma Itiyoopiyaa ilaalchisuun ibsa kennaniin, kutaa biyyattii gama kaabaa keessatti haleellaa samii irraan xumura torbanii Tigraay keessatti geggeessame dabalatee dubbiif wal barbaaduun hammaataa adeeme hedduu nu yaaddessaa jira jedhan. Kaleessa, warshaa huccuu Adwaa irratti haleellaaleen lama samii irraanii geggeessamuun gabaasamee jira. Bakki sunis walakkeessa godinaa Tigraay keessaa fi Maay Tsebrii, magaalaa Tigraay dhiya gama kaabaa ti. Akka gabaasaalee argamanitti, siiviloonni sadii haleellaa magaalaa Maay Tsebrii irratti raawwateen madaa’anii jiru jedhan. Waahiloonni keenya kanneen gamasii jedhan ,dubbi himaan kun haala haleellaa samii irraan geggeessame sanaa adda baafachuu dhaan dhibbaa inni siivilota irratti qabus nuu ibsaniiru jedhaniiru. Lolli naannoo Amaaraa bakka garaagaraatti geggeessamus itti fufee uummanni kumaan laka’amu qe’ee ofii irraa buqqa’ee jira. Qaamoliin marti kanneen walitti bu’iinsa kana keessatti hirmaatan, akka seera namoomaa kan sadarkaa addunyaatti siivilotaa fi caasaalee sivilotaaf eegumsa gochuu dhaan dirqama isaanii akka ba’an gaafanna jedhan. Qaamoleen martinuu kanneen walitti bu’iinsa sana keessaa harka qaban, hojjettoonni gargaarsaa walaba akka deddeebi’anii fi meeshaaleen gargaarsaa Tigraay, Affaarii fi Amaaraaf akka dhaqu haala akka mijeessan gaafanna jedhaniiru. Waa’ee balalii gargaarsa namoomaaf gaafatamanii, amma iyyuu akka addaan citetti jira jechuu dhaan: hanga haalli amansiisaan mirkanaa’uu adda baafannutti balaliin itti hin fufu jedhan.


Itiyoophiyaatti Namoonni Of-eeggannoo Taasisuu Dhabuun Du’a KOVIDn Dhufu Dabale Jedhame

Itiyoophiyaa keessaatti lakkoobsii namoottan Kooviid 19n du’anii sababaan inni itti dabalaa deemaa jiruuf waan namoonni of eeggannoo hin taasifneef akka ta’e jiraattonni magaalaa Finfinnee VOAtti himan. Insititiyuutiin Fayyaa Hawaasaa Itiyoophiyaa gama isaatiin hawaasichi qajeelfama of eeggannoo hordofuu baannaan gatii barbaachisaa hin taane kaffala, jedha.


Koreen Dhimmootii Alaa Yunaayitid Isteetis Itiyoophiyaa Ilaalchisuun Murtii Ejjennoo Dabarse

Kamisa darbe, koreen dhimmootii alaa mana maree bakka bu’oota uumataa Yunaayitid Isteetis, kan fooyyeffame seera H.Res.445 jedhuun jeeqama fi dhiittaa mirga namaa Itiyoophiyaa keessaa mara balaaleffachuu akkasumas walitti bu’iinsa gama kaaba biyyattii keessaa gareen wal fincilan dubbiif wal barbaaduu akka dhaaban, mirga namaa akka kabajan, gargaarsa namoomaaf dhorkaa male akka daandiin saaqanii fi himannaa gocha gara jabinaa qabatamaa ta’eef qaamni walabaa akka qoratu walii galtee akka argarsiisan gaafatee jira. No media source currently available Murtii ejjennoo sun erga darbee booda, miseensa mana maree kan ta’an Karen Baas ibsa armaan gadii baasanii jiran. Baatii sadaasa bara 2020 keessa haleellaa Addi bilisummaa uummata Tigraay maadhee humna ittisaa Itiyoophiyaa irratti jalqabeen, humni ittisaa deebii kenne. Walitti bu’iinsi kunis ennaa gareeleen lamaan tarsiimoo dhaan humnootii biraa waliin tokkummaa uummatanitti gara naannolee Affaariif Amaaraatti babal’ate. Jijjiiramni ta’ee, walii galteen lola dhaabinsaa yoo tolfame malee, walitti bu’insi kun kutaalee biyyattii ka biroottis ni babal’ata soda jedhun qaba jedhan Bass. Itti dabaluu dhaanis murtiin ejjennoo sun, Addi bilisummaa uummata Tigraay, ijoollee loltummaatti bobbaasuu dhaabuu qaba, humnootii isaa naannoo Amaaraa keessaa baasuu dhaan wal ta’iinsa ABO-SHANEE himna hidhatee socho’u kan waraana bilisummaa Oromoo waliin qabu dhaabuu qaba jedha. Murtiin ejjennoo sun hojjettoota gargaarsaa fi gargaarsa namoomaaf battala, kanneen walakkaa miliyoonaa ta’aniif haala beelli fakkaatu isaan mudatuuf akka dhaqqaban, daandiin saaqamuu qaba jedhee jira. Itti dabaluu dhaanis raayyaan ittisa biyyoolessaa Itiyoophiyaa, guyyaatti konkolaataa gargaarsaa 100 gara Tigraayitti erguu qaba jedha. Humnootiin ABUT-n hoogganamanis konkolaataa gargaarsaa to’achuu fi meeshaalee gargaarsaa saamuu hin qaban, akkaumas gargaarsa itti dabalaa fe’anii deebi’anii akka seenanii fi ba’an gochuuf konkoaattonni gargaarsaaf daandii akka saaqan gaafata murtiin ejjennoo nsun. Karen Baas itti fufuu dhaan “ walitti bu’iinsa kanaaf furmaati waraanaa hin jiru jedheen amana. Kanaaf yoo mariin biyyoolessaa hin geggeessamu ta’e biyyattiin addaan caccabaa jirti yaaddoo jedhun qaba. Jedhan. Jeeqamni kun yoo itti fufe, uggurri bulchiinsa biyya koo tii irra kaa’amuu mala, Itiyoophiyaan Itiyoophiyaan hirmannaa isheen Carraa fi Misooma Guddina Afriikaaf jddhu, seera dalaldalaa Yunaayitid Isteetis baastee ittiin hojjetu kan AGOA jedhamu keessatti qabdu murtaa’aa ta’uu danda’a soda jedhun qaba jedhan. Walitti bu’iinsi kunii fi rakkoon namoomaa sababaa kanaan mudate, Itiyoopohiyaan akka utubaa ardittii taatee itti fufuuf akkasumas nagaa fi nageenya naannoof gumaacha ijoo gochuuf dandeetii isheeen dhabamsiisa. Kanaaf haala kana jijjiiruu qabna jedhan jedha ibsi miseensa mana maree bakka bu’ootaa Karen Bassin ba’e kun.


Naqamtetti Ajjeechaa Hojjetaa Mootummaatin ka Shakkaman Namoonni 10 Qabamun himame

Itti gaafatamaan Waajjira Carraa Hojii Uumuu ka magaalaa Naqamtee Obbo Malkaamuu Fayyisaa dheengadda “Qaamolee hin beekaman” jedhamaniin akka ajjeefaman Waajjirri Bulchiinsaafi Nageenyaa magaalaa Naqamtee beeksise. Itti gaafatamaan Waajjirichaa Obbo Misgaanuu Waaqgaarii akka jedhanitti, ajjeechaa kanaan wal qabatee namootni shakkaman 10 qabamanii jiru. No media source currently available


Rakkoo hawaasummaa furuuf miidiyaa hawaasummaatti dhimma baana: Masarat Dhaabaa

Miidiyan hawaasummaa namoota carraa miidiyaalee akka Raadiyoo, TV fi maxxansa irratti dhimma bahuuf carraa in arganne miliyoonan lakkaawwamaniif karaa baneera. Kaan hiriyoota baafata, kaan taateewwan jireenya akka guyyaa cidaa, guyyaa dhalootaa fi oduu adda addaa hiriyootaaf karuma miidiyaalee hawaasummaa kana hira. Gariin daldala ofii itti beeksifata. Kaan immoo oduu dharaa, haasaha jibbinsaa fi waan hammeenya kara waltajjiiwwan miidiyaa hawaasummaa facaasa. Qophii harraa keessatti artiistonni Oromoo lama - Artiisti Nuhoo Gobanaa fi Artiiisti Zarihuun Wadaajoo - yeroo dhukkubsatanii jiranitti gaaree tumsa barbaaddame guuruf, namoota odeeffannoo dhaqabsiisuuf feesbuukii fayyadamuudhan milkaahe keessaa Gaazexeessituu fi bu’ureessituu dhaabbata beeksisaa Masarat Dhaaabaa dubbisne. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Kirkirri Lafaa Dirree Dhawaa Keessatti Mudate

Dirree Dhawaa fi Haroomaayaa gidduu kan jiru naannoo gaarreenii fi dachii gad jedhaan bakka wal arguu qabee hanga sulula naannoo Affaar jirutti torban tokko keessa yeroo afur kirkirri lafaa mudhachuu isaa Yuniversitii Finfinneetti profeesera kan ta’an Attaalaay Ayyelee mirkaneessaniiru. Rekter Iskeelii 4.5 kan qabuuf kirkirri lafaa guddaatu mudate kan jedhan profeser Attaalay, sochiin isaa hanga Dirree Dhawaa fi magaalaa Hararitti dhaga’amuu isaa dubbataniiru. Arfan kun qofti kan dhaga’ame ta’uu ennaa ibsan, walumaa gala 10 mudachuu isaaa dubbataniiru. Yuniversitii Finfinneetti waaltaa qorannaa dachee fi saayinsii Hawaatti daayirktera kan ta’an profeeser Attaalaay, Ayyelee, kirkirri lafaa sun magaalaa dhaa alatti mudate jedhaniiru. Itti dabaluu dhaanis Haromaayaa fi Samaraatti kan argamu buufanni galmee ragaa biraa odeffannoon ennaa argamu daran beekuun kan danda’amu ta’uu profeeser Attaalay ibsaniiru. Kana dura Itiyoophiyaa keessatti kan mudatan kirkiraawwan lafaa boodatti deebi’anii yaadachuu dhaan naannoo Affaar keessatti irra deddeebi’uun mudachuu isaa profeser Attaalaay ibsaniiru.


Tokkummaan Mootummootaa Haala Gargaarsa Namoomaa Itiyoophyaa Ilaalchisuun Ibsa Kenne

Rakkoon namoomaa ka biroon kan Itiyoophiyaa keessaa kan haalli gama kaaba biyyattii mudataa jiru tilmaamuun kan hin danda’amnee fi hammataa adeemee jira jechuu dhaan dubbi himaan muummicha barreessaa tokkummaa mootummootaa Stephane Dujarrik beeksisaniiru. Michoonni keenya gargaarsa namoomaa torban kana Maqalee irratti kan raawwatame haleellaa samii irraanii dabalee, walitti bu’iinsi sun hammaachuu isaaf wal waraansa dhiyeenyaan naannoo Amaaraa keessaa nmoonni hedduun qe’ee ofii irraa buqa’uun gabaasmeera jedhan. Ammas irra deebi’uu dhaan qaamotiin martinuu kanneen walitti bu’iinsa sana keessatti hirmaatan akka seera gargaarsa namoomaa ka sadarkaa addunyaa siivilootaa fi caasaalee siviliif eegumsa godhuutti dirqama isaanii ba’uu qabu jedhaniiru. Tigryaa keessaa haalli namoomaa sababaa deddeebiin gargaarsaa murtaa’aa ta’eef gad adeemaa deemej. Onkoloolessa 13 fi Onkoloolessa 19 gidduu yeroo jirutti konkolaataan gargaarsa fe’ate 215 Tigraayitti ennaa ergamu, kan torban duraa irra xiqqoo dabalee jira. Konkolaataan 1,111 ta’u erga Adoolessa 12 qabee Tigraayiin kan seene yoo ta’u, kan naannoo sana seenuuf barbaachisu dhibba irraa harka 15 qofa. Akkuma beekamu guyyaatti konkolaataa gargaarsa fe’ate 100tu Tigraayiin seenuu qaba jedhan. Torban darbe, namoonni 52,000 gargaarsa midhaan nyaataa yoo argatan, walakkaan isaanii gosa nyaataa tokko ykn lama qofaa agatan. Yoo xiqqaate namoonni 870,000 torban tokkootti gargaarsa midhaan nyaataa argachuu qabu jedhan. Erga baatii Hagayyaa qabee michoonni keenya uummata 807,000 naannoo Amaaraa fi 76,000 ol immoo kanneen Affaar keessaa qe’ee ofii irraa buqqa’aniif midhaan nyaataa raabsanii jiru jechuu dhaan dubbi himaan kun beeksisaniiru.


Dargaggoota Dhagaa Baasuun Jireenya Ofii Fooyyeffachuf Carraaqaa Jiran

Dargaggootni 300 ol tahan magaalaa Amboo keessatti hojii dhagaa baasuufi gurguruun ofii fi maatii isaanii jiraachisuuf, akkasumas jireenya ofii fooyyeffachuuf akka carraqaa jiran dubbatu. Gabaasaan keenya garii isaanii dubbisuun gabaasaa qindeesse daawwadhaa.


Wallagga Bahaa fi Horro Guduruu Keessatti Haleellaa Raawwatame Ilaalchisuun Komiishinni Mirga Namaa Itiyoophiyaa Ibsa Baase

Naannoo Oromiyaa Godinaalee Wallagga bahaa fi Horroo Guduruu keessatti haleellaan namoota nagaa irratti raawwatamu, gara walitti bu’iinsa hawaasaatti akka hin geessine jechuun yaaddoo qabu komiishinni mirga namaa Itiyooophiyaa beeksisee jira. Naannolee walitti bu’iinsi kun keessatti raawwatamuttis mootummaan humnootii nagaa eegsisan ga’aa akka bobbaasu illee yaadachiisee jira. Komiishinni mirga namaa Itiyoophiyaa wixata galgala ibsa ke kenneen godinaalee walaggaa bahaa fi Horroo Guduruu keessatti haleellaalee namoota nagaa irratti raawwataman yaadachiisuu dhaan haleellaaleen sun babal’ataa adeemuu isaa fi gara walitti bu’iinsa gosaatti geessuu akka malu ibsee jira. Ibsi kunis, walitti bu’iinsi kun irra deddeebi’uu isaa hubachiisuuf ,jecha baatii walakkeessa Fulbaana darbee ibsa baase yaadachiiseera. Ennaa ibsa sanaas yaadawwan gorsaa dhiyeesse tarreessee , yaadawwan kunis hojii irra waan hin ooliniif torban tokko dura aanaa Kiiramuu ganda Haroo Addis Alem keessatti namoota nagaa irratti haleellaa raawwatameen namoonni hedduun du’uu isaanii maatii miidhamtootaa fi bulchiinsa naannoo wabii godhachuun ibsee jira. No media source currently available


Booranatti Hongeen Loon Kuma Hedduu Ajjeese

Bonni dheerachuun Booranatti hongeen mudate ammas loon hedduu ajjeesaa akka jiru jiraattonni Booranaa ammas himaa jiru. Ji’oottan sadan darban bona cimaa dhufe kanaan haga yoonaa loon kum sagalii ol dhumanii, kum 17 ol ammoo afoo du’aa jiru jedha Bulchiinsi Godina Booranaa. Horsiise bultoonni ammallee yoo mootummaan dafee nuuf hin dhaqqabne loon hedduutu nurraa dhumuuf deema, jechaa jiran. Galmoo Daawwit gara Dubuluq fi Dirree imaluun gabaasaa qindeesse daawwadhaa.


Magaalaan Maqalee yeroo Sadaffaaf Haleelamtee Jirti

Itiyoophiyaan Torban kana keessaa yeroo sadaffaaf har’as magaala Maqalee Samii Irraa kan haleeltee yoo ta’u, humnootii Adda Bilisummaa Uummata Tigraay(ABUT) dadhabsuuf duulli gaggeessituu waggaa guutuuf deema. Teleeviziyoonni ABUtiin to’atamuu akka jedheetti haleellaan kun walakeessa magaala Maqalee irratti gaggeeffamee jechuu bira darbee miidhaa dhaqqabee gad fageenyaan kan ibse hin qabu. Mootummaan Itiyoophiyaa akka jedhutti haleellaan kun gamoo humnootiin Tigraay meeshalee waraanaa keessatti wal’anan irratti fulleefate.ABUT rasaasootaa fi meeshaalee waraanaa gurguddaa lafa amantii keessa kaa’uun uummata dahannaa godhachuun beekama jedhan dubbii himaan mootummaa Itiyoophiyaa Laggasaa Tulluu. Namoonni ijaan argan lamaa fi madden hojii gargaarsa dhala namaa kanneen Maqalee keessaa akka jedhanti, haleellaan kun warshaa Masfiin Injinariing jedhamu guddicha kan mootummaan ABUTiin gargaara jedhe irratti qiyyaafate. Haleellaan kun kan fageenya kilo meetra tokko irratti argamuu foddaalee Hospitaala walii galaa kan Maqalee keessaa harcaasuun manneen naannoo sanss barbadeesse jechuun kanneen ijaan argan keessaa Dooktoora hospitaalicha keessa ture ibsee jira. Namoota mada’an 5 simannee jirra. Afuran isaanii hojjattota warshichaa ti. Inni shanaffaan dubartii warshaa sana cina jiraattuu dha. Manni ishee haleellaa Kanaan barbada’eera jedha Doktoorri kun. Gabaasa Guutuu Caqasaa.


Guutuu Itoophiyaatti ayyaanni Moolidaa kabajamaa oole

Kabaja ayyaana dhalata Nabiyyuu Mohammad magaalaa Finfinnee Masjiida Anuwaar guddichatti kabajamerratti kan argaman pirezdaantiin mana maree dhimmoota Islaamummaa Itiyoophiyaa Muftii Hajii Umar Idiriis hordoftoota amantaa Islaamaatiif dhaamsa baga nagaan geessanii dabarsanii jiran. Hoogganaan biiroo bulchiinsa fi nageenya magaalaa Finfinnee Dr.Qana'aa Yaadataas hordoftoonni amantaa Islaamaa fakkeenyummaa Nabiyyuu Mohammad faana dhahuu qabu, jechuun dhaamsa dabarsan.


Ayyaana Dhalata Nabiyyuu Mohaammad Ambotti Ayyaaneffame

Ayyaanni dhalata Nabiyyuu Mahaammad kan bara 1496ffaa guyyaa har'aa magaalaa Ambootti haala adda addaan kabajamee oole.


Atileetonni Itiyoophiyaa Magaalota Awurooppatti Milkaa’aniiru

Sambata dheenggadaa fi dilbata kaleessaa magalota Awuroopaa sadii keessattii fiigicha maaratoonii fi maaratoonii walakkaatiin taasifameen dhiiraa fi durbaan lammiileen Itiyoophiyaa Moo’ichaan milka’aniiru. Akkuma kanaan, Onkololessa 16 Biyya Nizerland magaalaa Amsterdaamitti fiigichaa taasifameen Atleet Tamaraat Tola 2:03:39 xumuruudhaan tokkoffaa baheera. Sa’aatiin Taamiraati figichaa isaa xumure seenaa dorgommii Amsterdaamiif isaa ariitii lammafaa akka ta’e gabaasameera. Figicha maraatoonii Saa’atii ariitii yeroo amma qabanii jiran keessaa inni Taamirat dheengada galmeessee isa tookko ta’uunsaas beekameera. Yeroo ammaa darggageessaa waggaa 30 kan ta’e Taamiraat Tola maratoonii lonadon issa bara 2017 lammafaa yemmuu bahu Olompikii Riyoo irraati meetirii 10,000n 3ffaa bahuun isaa hin yaadatama.  Fiigicha Amisterdaam kanan lammiin keeniyaa Bernaand Koech 2:04:09n xumuruudhaan lammaffaa yemmuu bahu, Li’uul Gebresilaasee 3ffaa baheeraa.  Dubartootaan lammiin keeniyaa Anjelaa Taanuii 2:17: 57 xumurtee rekoordii kanaa dura lammii Itiyoophiyaa Daggituu Azimeraawun galmaahee ture fooyyesiteetti.  Dilbata kaleessaa onkoloesa 17 fiigicha maaratoonii biyya Faransaay magaala paariis keessatti taasifameen dhiiraan lammiin keeniyaa Elisha Rotich 2:05:04 galmeesuudhaan yemmuu tokkoffaa bahu, fiigicha dubartootaatiin lammiin Itiyoophiyaa Tigist Maamuye 2:26:12n xumrtee 1ffaa baateetti. Fiigicha dhiiraa maaratoonii Pariis kana lammiin Itiyoophiyaa Hayilemariyaam Kiroos 2:04: 42n xumuruudhaan sadarkaa 2ffaa argateera. Lammiin keeniyaa fiigicha kana irrati 1ffaa bahe, bakka sana irraatii kanaan duraa rekoordii Qananiisaa Baqqalaatiin qabamee ture cabsuudhaan akka ta’ee gabaaseera. Qananiisaan Maratoonii Paaris irraatii 2:05:04 galmeesuudhaan rekoordii maraatoonii paaris qabatee akka ture hin beekama. Maaratoonii Paaris kana irraatii shamarran lamiilee Itiopiaaphiyaa 1ffaa amma 4ffaa ti wal faana galuudhaan seenaa galmeesaniiru. Akkuma kanaan , Tigist Maamuyyee, Yenenesh Tilahuun Dinqeessa, Faantuu Jimaa fi waaganesh Makaashaa ta’uudhaan wal duraa duubaan xumuraniiru. Maraatoonii Paaris innii namoonnii 60,000 biyyoottan 145 irraa itti hirmaatan kun, kan karoorfamee ji’a Ebla darbe keessaa ture. Sababa dhibee Kooviid 19n kan ka,e ji’a 6f boodatti harkifatee kan geggesameedha. Sababuma Kooviid kanaa maratooniin paariss inni 2020 ittu hin taasifamin hafeera. Karaa biraatiin Dilbata kaleessaa biyyaa Speen magaala Baarseloonaatti fiigichaa maaratoonii walakkaa taasifameen, dorgommii dhiiraatiin Haftuu Takilu :59:39n xumuruudhaan 1ffaa baheeraa. Lammiin ugaandaa Steefen Kiisaa 2ffaa, lammiin Itiyoophiyaa Caalaa Raggaasaa 3ffa Aaron Kiflee Eertiraa irraa 4ffaa baheera. Fiigicha maaratoonoo walakkaa dubartootan taasifameen lammiileen keeniyaa 1ffaa fi 2ffaa yemmuu bahan lammiin Itiyoophiyaa Asnaakech Aweqee 3ffaa baateetti.


Turtii - Hudeessituu Dhaabbata Numaan Wajjin

Aannee Ajjaamaa as Yunaaytid Isteets Kutaaa Minisootaa keessa jiraatti. Hojii hawaasummaa, siyaasa, fi dhimmoota Oromoo adda addaa keessatti gahee qabachuudhan beekkamti. Dhiheenya kana immoo dhaabbata tola ooltummaa, Numaan jedhu dhaabdetti. Akkamitti gara kana fuulleeffachuu murteesite? Hojiiwwan tola ooltummaa tanaan dura itti milkoofte maal faadha? Aanneen keesummaa Labataati.


Guddina Tiyaatira Itiyoophiyaa fi Gahee Oromootaa

Itiyoophiyaa keessatti waggaan 100faan Tiyaatiraa dhiheenya kan haala adda addaatiin kabajamaa ture. Yemmuu waa’een tiyaatira biyya Sanaa dubbatamuu qoodini bareesitoota, qopheesitootaa fi taatota oromoo bakka guddaa qaba. No media source currently available Tiyaatiraa afaan oromootiin bareesuudhaa fi qopheessuu keessatti iddoo guddaa namoottan qaban keessaa Dhaabaa wayyeesaa nama fuula dura dhaabatuudha. Tiyatiraa 5 ol qopheessee biyyaa keessaa fi biyya alaatti agarsiiseera. No media source currently available


Haleellaa Wallaggaa Baha fi Naannoo Isheetti Raawwatameen Lubbuun Namootaa Baduun Gabaasame

Godina wallaggaa bahaa aanaa kiramuu gandeen Haroo Addis Aleem, Shakkee guddinaa fi Lalistuu Somboo jedhamu keessa xumura torban darbee humnoonni hidhatan haleellaa raawwataniin manneen jireenyaa gubachuu fi lubbuun namaa baduu jiraattonni ganda Haroo dubbatanii jiran. Jiraattonni kun yeroo ammaa ganda keenya irraa baqannee magaalaa Kiramuu jirra jedhu namni Oromoo Fayisaa jedhaman. Jiraataa Ka biroo obbo Mullataa Wakjiraa jedhamanis haaleellaa sana jalaa dheessinee yeroo ammaa magaalaa Kiramuu keessa jirra jedhu. Miseensotoa maatii kootii nama sagaltu na duaa ajjeefame kan naan jedhan immoo Yunaayitid Isteetis kutaa Pensalvaaniyaa magaalaa Laankaaster keessa jiraatan aadde Badhaadhee Qana’ii, gadda guddaatu maatii koo irra ga’e jedhan. Hoogganaan Biiroo kominikeeshinii Oromiyaa obbo Haayiluu Addunyaa deebii gama mootummaa kennaniin, walitti bu’iinsi sun kan jalqabame ennaa gareen ABO Shanee jiraattota ajjeesetti jedhanii, finxaaleyyiin Amaaraa bosona jiran illee namoota ajjeesanniiru jedhan. No media source currently available


Dubartoonni Paarkii Inxooxxoo Keessatti Carraan Hojii Kennameef Galiin Argannu Gahaa Miti, Jedhu

Waldaa dubartoota gullallee baalaa fi qoraan funaananii gurguraa turanii fi amma paarkii Inxooxxoo keessatti carraa hojii argatanii, ammallee galiin isaan argatan xiqqaa ta'uu, Sagalee Ameerikaaf ibsee jira. Hojiin amma hojjechaa jiran ka daldala nyaata samsamee fi lallaafaa gaarii ta'us bu'aan miseensonni waldichaa qooddatan gahaa akka hin taane ibsan, miseensonni waldichaa. Waajjirri dhimma dubartootaa fi daa'immanii, ka bulchinsa kutaa magaalaa Gullallee gama isaatin rakkoo haadholiin kaasan furuuf dhiyeenya kana qorannoo eegaluu isaa dubbata.


Booranatti Sababaa Caamaatiin Loon Kum Afurii Ol Dhuman, Jedhame

Godina Booranaatti roobi waqtii lamaa yeroon roobuu dhabuurraa ka ka’e loon fi horiin kaan du’aa jiraachuu jiraattonni dubbatan. Akka jiraattonni kun jedhanitti ta’een kun erga mullatuu jalqabee ji’a tokko yoo tahu, kanaanis loon kumaan lakkaawaman horsiise bultoota jelaa du’aa jiruu jedhan. Waajjirri Qabeenya Beeyladaa ka Godina Booranaas ta’een kun jiraachuu himee haga yoonaa loon Booranaa kum Afurii ol du’uu mirkaneesse.


Waltti Bu’insii Kibba Itiyoophiyaa Keessa Ture Too’annoo Jala Olaa Jira: Mootummaa

Naannoo bulchiinsa Kibbaa Itiyoophiyaa keessa waltti bu’insii turaan yeroo ammaa too’annoo jala olaa jiraachuu isaanii komoshineeriin komishiinii poolisii naannoo Kibbaa Nebiyuu Isaayyaas himan. Waltti bu’iinsaa naanichaa keessa tureeniin lubbuu namoota hedduu darbuu isaatii fi qaamaa irratis midhaan gahuu isaa kan ibsan komishineer Nebiyuun, zoonii Konsoo, Anaa Allee fi Daraashee keessatti hidhattoonii rakkina uumaniini namoonni du’anii qabeenyii hedduun mancaa’eera. Zoonota Lixa kibbaa fi keesumaa aanalee Teepii fi Gurrafardaa keessaa hidhattootaa socho’aa jiran irraatti tarkaanfii fudhachuudhaaf mootummaa naannoo Gambeelaa wajjin akka hojachaa jiran Komishineerichii dubbachuun isaanii gabsameera. Lakkoofsii isaanii ibsamuu baatus rakkina nageenyaa naanicha keeessa tureen eegdonni nageenyaa gatii kaffaluu isaanii Komoshiner Nebiyuun yaa’ii magaala Arbaa Minci keesaatti taasefamee irratii dubbatan jedha, gabaasni Yoonataan Zebdiyoos.


Abjuu Ijoollummaan Qaban Dhugoomsuuf Cicha Qabaannaan Milkaa’uun Ni Danda’ama: Shamarree Mezumure Fisahaa

Xumura ji’a darbee saatelaayitiin “Landsat 9” jedhamtu gara Hawwaatti furguggifamtee turte. Satelaayitiin kun jijjiiramni qilleensaa addunyaa kana mudataa jiru, dhiibbaa inni dachii irratti uumu qorachuu dhaan odeeffannoo gara lafaatti ergiti. Keessummaan keenya har’aa satelaayitii kana hojjechuu keessatti injinerummaa dhaan qooda kan fudhatte shamarree waggaa 23 Mezmure Fissehaa jedhamti. Mezmuren Lixa wallaggaa magaalaa Dembi Dollootti dhalatte. Yeroo ammaa kampanii NASAf satelaayitii hojjetu NORTHRUP GRUMMAN jedhamuuf hojjetti. Waa’een Hawaa xinnummaa koo qabee fedhii koo ti jetti.


Dhibeen Dheengee Jedhamu Naannoo Dirree Dhawaa Keessatti Ka’e

Magaalaan Dirree Dhawaa faca’inni dhibee qaama ho’isu kan Dheengee jedhamu Itiyoophiyaa gama bahaa keessatti ka’uu gabaasee jira. Hooggantuun biiroo eegumsa fayyaa bulchiinsichaa Lemlem Bezaabih VOAf akka ibsanitti magaalaa Dirree Dhawaa keessatti dhibeen kun argamuu mirkaneessaniiru. Bara 2017 fi 2018 keessa dhibeen kun Itiyoophiyaa gama bahaa keessatti ka’ee ture. Lemlem akka jedhanitti faca’ina dhibee kanaa to’achuuf hojjetamaa jira.