Waa'ee Hidha Abbayyaa Dibbee Wal-waraansaa Reebuu Irra Marii Tu Hundaaf Furmaata: Dr.Asfaaw Bayyanaa

Itiyoophiyaa fi Masriin bishaan laga Abbayyaa kan ilaaleen yeroo adda addaatti marii gaggeessuu kan itti fuufan ta'uus walii galtee xumuraa irra hin ga'iin jiru. Waliigalteen waggoota dheeraa dura biyyoota adda addaa giddutti tolfamanii turan biyyoota bishaan laga Abbayyaan gargaaraman mara kan of keessaa qabu hin turre. Bara 2015 keessa Itiyoophiyaa fi Masriin waliigalteen tolfatan immoo qabxilee hanga har'atti falmisiisoo ta'an of keessaa qaba. Itiyoophiyaan hidhaa laga Abbayyaa bishaan guutuuf qophaa'uu ishee beeksiiftee jirti. Masriin immo kun taanaan kutaa sana keessatti sodaa nageenyaa guddaan uumamuu mala jechuun gola naga eegumsaa beeksiiftee jirti. Sudaan immoo walii galtee tokko irra ituu hin ga'iin Itiyoophiyaan bishaan guutuu jalqabuun akkaan yaaddeessaa dha jechuun har'a jechuun Waxabajjii 25 bara 2020 gola naga eegumsaaf xalayaa erguu ishee gaazexaan Masrii Al-Ahram gabaasee jira. Qabxiin falmii inni biraan Hidhi Abbayyaa kana bishaaniin guutuuf yeroo hagamii fudhachuu qaba? ka jedhu. Itiyoophiyaan aritiin yoo bishaan guuttee Masrii irraa bishaan hanqachuuf jira. Yoo Itiyoophiyaan yeroo dheeraa fudhattee guuttee immoo Masriin bishaan ni argattii garu Itiyoophiyaan humna eleektrikaa ga'a maddisisuu hin dandeessu.Kanaaf dhimmi kun hundee wal falmii ta'e. San Diyegoo Istete Yunivarsitii keessatti Profeesara barnoota Ingineeriing kan ta'an Dr Asfaaw Bayanaa walii galtee yeroo dheeraa dura tolfamanii fi kan dhiyeenya akkasumas falmii deemaa jiru irratti ibsa nu kennanii jiru. Caqasaa No media source currently available


Godinaa Shawaa Kaabaatti Nam tokko Ajjeesamuu fi Manni Nama Ka Biraa Gubamuu Himatu, Maatiiwwan Keessaa

Godina Shawaa Kaabaa Aanaa Darraa magaalaa Gundamasqalitti torban tokko dura humnootni Naga-Eegumsaa Mootummaa “nama tokko ajjeesan,” jechuun himatan, maatii keessaa. Itti gaafatamaan Poolisii magaalaa Gundamasqal, dhimmi ajjeechaa jedhame kanaa qoratamaa jira, jedhu. Gama biraan, Godinuma Shawaa Kaabaa Aanaa Dagam, ganda Alii Dooroo jedhamuun beekamu keessatti, humnootni naga-eegumsa mootummaa mana jireenyaa qonnaan bulaa tokkoo guban jechuun maatii keessaa dubbatanii jiru. Itti gaafatamaan Waajjira Poolisii Godina Shawaa Kaabaa Komaandar Taarikuu Dirbabaa, Poolisii mana namaa gubus tahe, nama nagaa ajjeesu hin qabnu, kun shira Shaneeti” jedhan. No media source currently available


Ministiriin Eegumsa Fayyaa Akka Hawaasni Namoota Vaayirasii Koronaarraa Dandamatanirraa Hin Qoollifanne Waamicha Dhiheesse

Hawaasni namoota Vaayirasii koroonaatin qabamanii dandamatanii bahan irraa akka hin qoollifanne Ministiriin Fayyaa waamicha dhiheessan. \n\nHaa tahuutii namoonni waan dhiibee kana irraa dandamataniif qofa battalumatti maatiitti akka hin makamne deetaan Ministaraa Fayyaa Dr. Darajjee Dhugumaa hubachiisanii jiru. Itoophiyaatti hanga ammaatti namoota 5000 ol tu vaayirasii kanaan qabame. Namoonni 1,500 ol irraa dandamataniiru. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Bishaan Dhugaatii Barbaada Guyyaatti Haga KM 15 Yaana:Jiraattota Godina Booranaa

Hujii caasaa bishaan Booranaa Borana Water Netwrok jedhanii waggaa 10 caalaan jalqaban haga ammaallee hin dhumannee Boorannnii keessattuu warrii aanaalee gammoojjii ammas bisaan barbaada haga km 15 yaana jedha. Aanotii gammoojjii godina Booranaa; Guchii, Dhaas, Waacillee, Mooyyalee fi kaan hedduun hanqina bishaan dhugaatii himatan keessaa hanga tokko. No media source currently available Barsiisaa Boruu Diimaa Booranaa Aanaa Guchiti jiraata.Jiraattonni Aanaa Guchii bisaan dhugaatii arguuf deemsa kiilomeetira 15 adeemuu jedhe. Warri bisaan waraabbatus KM 15 baatanii deemun waan rakkisuuf harreen waraabbatu jedha. “Yoo waaq nuu roobe qulqulluu ta’uu baatullee bisaan bokkaa dhugna; inni nurraa caamnaan ammo eela naannoo ka horiin bobbaan balleessite dhugnaa,”jedhe, Boruun. Obboo Fayisaa Teshoomee jiraataa aanaa Mi’ooti.Jiraattonnii magaalaa Mi’oo eela dhaabbileen tola ooltotaa qotan magaalaan irraa haga kilo meetira 5 deemnee harreetiin waraabbann jedha. Warri harree hin qabne, ykn harree takka birrii 40 kireeffatee bishaan kana dhaqee waraabbata.Sun tahu baannaan bishaan jaarkaanii liitira 20 qabatu tokko birrii 10n bitee fayyadama jedhu. Obbo Fayyisaan aanotiin ollaa jiran ka gammoojjummaan itti cimu rakkoo bisaan dhugaatii jabaa keessa jiru, bulchiinsi jirus waan kana furuuf yoo carraaqu hin’garru jedhu. Rakkoon bisaanii Boorana gama hedduun miidhe.Keessumaa godinicha godina qilleensa gammoojjii qabu waan ta’eef warra horii horsiisee bulurrattis dhiibbaa fiduu hin hafne. Dookter Qaasim Galgaloo hoogganaa qabeenya Beeyladaa Godina Booranaati. Bishaan dhabamuun horsiisa beeyladaa godinichaa akka miidhu, walitti bu’iinsaafis ka’umsa akka ta’u VOAti himan. Dookter Qaasim “Yoo namu waan dhugu hin qabne ka horii immoo hagam akka rakkoo ta’e tilmaamuun salpha,”jedha. Rakkoo kana furuuf waajjira qabeenya bishaani fi Inerjii Godina Booranaa waliin hojjetaa jiraachuus eeranii jiran. Aabba Waaqo Liiban hoogganaa waajjira qabeenya misooma bishaani fi inerjii Godina Booranaati. Rakkoon bishaan dhugaatii ka Godina Booranaa dhuguma akka jiru dubbatan. Rakkoo kana furuuf waajjirri qabeenya misooma bisaanii fi inerjii Booranaa karaa sadiin hujiitti jiraa jedha. 1.Mootummaa naannoo waliin pirojektii bishaan dhugaatii baasuu 2:Porojeektii sadarkaa godinaa 3.Gargaarsa dhaabbilee namoomaa waliin hojjachuu.


Fooyyaa’inni Labsii  Ittisa COVID 19 Gidduu Kana Bahe To’annoo Dhukkubichaa Laaffisuuf Akka Hin Ta’iin Dubbata, Ministiriin Fayyaa

Weerara vaayirasii COVID 19 ittisuuf qajeelfama labsii yeroo ariifachiisaa bahe irratti tibbana fooyya'insa taasisame labsichaa fi to'annoo taasifamaa jiru laaffisuuf miti jechuun Ministarri Fayyaa Itiyoophiyaa ibsee jira. \n\nFooyya'insi taasisame haala qabatamaa biyyatti irratti kan hundaa'e malee to'annoo laaffiisuuf akka hin taane dubbata, Ministirichi.\n\nLabsii tibbana fooyya'e kanaan namoota biyyoota alaa irraa gara Itiyoophiyaa dhufan yeroo turinsa isaanii ka wiirtuu adda baasaanii tursiisaa keessaa guyyoota 14 irraa gara 7tti gad-buusanii jiran. No media source currently available


Amerikaatti namii lubbuun gurraachaa bilaashaa miti jechaa,soodduu 'garboomfataa' qaqaarisaa,bubuqqisaa hiriiratti jira

No media source currently available US eegii Jiyoorji Filooyid namichii hidda sanyii Afrikaa torbaan sadiin duratti harka poolisii faranjiitti du’ee asi namii diqqaattuu guddattu hiriirumatti jira. Eegii ganna dhibba hedduun duratti nama gurraachaa Afrikaa bitatanii dhufaniin haga hardhaallee akka warrii hiriira bahe jedhutti namii gurraachii rakkuma caasaa wal xaxaa keessa jira. Warrii lafaa gaafa gurraachii garbummaa jala jiru seera akka ufii fedhuun baafatee hojjachuuniitti jira jedha. Dhiyoo tanallee pirezidaantii Amerikaa ka qaraa Georege Washington jeneraala waraanaa Ulessey fi soodduu nama hedduu kaa qaqaarisaanii, kaan mataa irraa buusanii kaan ammaoo halloo dibanii dallansuu bahuutti jiran. Jarii kun durii nama bitatee garboomfate, akka gurraachii garbummaa jalaa hin baane lola bananii fi waan hedduun himata. Pirezidaanti Tiraampi kalee dorogmmii filannootiif lafa waan jabduun qaabatan Tulsaa Oklahoomaa,bara 1912 keessaa qabeenna nama gurraachaa gubanii balleessanii nama hedduu itti fixan dhaqe. Vaayireessiini Koronaa godina hedduu keessatti dabaluutti jiraa jedhe. Nama Kuma hedduu waan Tiraampi jedhu caqasuuf mukaa diidaa Istaadiyoomii Bank of Oklahoma Center magaalaa Tulasaatti walti yaa’e. Vaayireessiin Koronaa dabaluutti jira jedhe mirkanse Tiraampi. “Yooyyuu dhiba kana qabaachuu fi dhibaachuu isaa nama hedduu qoratan eeyee nama hedduu irratti argita. Ee nama hedduu irratti argita,”jedhe” Namii gadi yaahuu fedha.”Jarana manneen barnootaalleen haa bannnuu,” jedhee Tiraampi. Vaayireessiin kornaa dabalaa deema, namilleen waan poolisiin nama tolchuutti jirtuu fi tolchaa baatetti dallanee “bifaan nama jibbuun haa dhaabatu,” jedhee hiriiratti jiraa soodduu garboomfataa jedhee bubbuqqisaa mataa irraa bubuusuutti jira. Akka caasaan poolisi Amerikaatiin tohatan wayyaahullee gaafachuutti jiran. senteri South Carolina paartii Rippaabilikaan, Tim Scott caasaa kana jijjiiruuf akka federaalaattuu horiin dabalamuu malee jedha. “Yoo akka jarii kun leenjii dansaa argatu fedhan akka dansaa leenjisuu malan.Waan isaanii ittin hojjatan dansaa kennuuf malan.Wannii sadarkaa federaalaatit tahuu male kana,”jedha. Tana taanaan dhaabbileen nagaa biyyaa eeganilleen tana quba qabaatanii seeraan hojjatan jedha. Paartiin lamaanuu Demokriaatii fi Rippaabilikaanilleen caasaa warra Amerikaa nagaa eeguu kana wayyeessuuf hujiitti jiran. Tanuma keessaa kitaabii gorsaan nagaa biyyyolessa Amerikaa ka durii John Bolton gadi bahe.John Bolton hammeenna bulchiinsa Tiraampi jedhe irratti kitaaba barreesse. Mata dureen kitaaba isaa “The room Where it Happened” Goda/golaii wannii sun keessatti taate jedhee waan bulchiinsa Tiraampi tahe jedhe barreesse. Boltoniin kun anumatti hujiii sun dhiise jedhe Tiraampi ammoo Bolton mata-mara daallee raatuu tanaaf huji irraa buufne jedhe. Kitaabii kun waan bulchiinsii Tiraampi fakkaatuu fi waan goda/ykn mana sun keesatti hojjatan jedhe barreesse. \nNigel Sheinwald USAtti ambaasaadderii UK ka duriiti "Akka ani sehutti namii itti bu’uu dhabuun,qalbi dhabuu,herrega dhabiitiin John Bolton dubbatu waan innii warra ijjeechaa George Floyd jedhee baheen jedhee fi akka deebii itti kennan irraayyuu hin argita,”jedhee waan bulchiinsa Tiraampi dubbate. Peter Navarro gorsaa pirezidaanti Tiraampi. "Caasaa hajajaa dideef gussan.Herregii isaa akka addunyaan waliin bulan irratti ka pirezidaantiitiin waluu hin fakkaatu.Saati tanatti kitaaba barreessee seera bulchiinsaa cufaa cabse.Kitaaba kanaan ammoo horii guddaa argata.” Mana Murtii Walii Galaatti irratti dide malee,dameen haqaa Amerikaa akka kitaabii dhossaa mootummaa hedduu qaba jedhan kun hin malle jedhee dadhabde. John Bolton Tokkummaa Mootummootaatti ambaasaadder Amerikaa 25essoo, gorsaa pirezidaanti Tiraammpii fi bulchoota gara garaa waliin hojjate.Fulbaan bara 2019 hujii irraa bu’e.


Dhalattoottoonni Qelleem Wallaggaa Biyya Ambaa Keessa Jiraatan Harka Qaleeyyii Dambi Dolloof Deggersa Godhan

Godinni  Qellem wallaggaa erga waggoota dhiyoo as godinaalee dhiya wallaggaa sababaa nageenyaan kan ka’e uummati rakkoo hamaaf saaxilamee jiru keessaa ti. Yeroo ammaa sababaa nageenyaa fi rakkoolee fafakkaataniin kan ka’e uummati hedduun aanaalee godina Qellem Wallaggaa jala jiran irraa gara DDtti dheessanii jiru. No media source currently available Kanneen magaalattii keessa jiran namoota harka qalleeyyii dabalatee walumaa gala godinicha keessaa uummata kuma sagalitti hedamutu gargaarsa eeggataa jira. Lammiin lammiif haa dhaqqabu jechuu dhaan dhalattoonnii fi jaallattoonni Qellem Walaggaa biyya ambaa keessa jiran hafuura waliin ga’uu dhaan maallaqa hanga tokko walitti fidanii kanneen kana deggeruuf walitti dhufan. Deggersa lammiiwwan kun walitti qabuun erganis afooshaaleen dhalattoota naannoo Sanaa bulchiinsa godinichaa waliin qindoominaan hojjechuun namoota kanaaf guyyaa borii gargaarsa kana raabsuuf qophaa’anii kan jiran ta’uu ibsaniiru.


Godina Kaalifoorniyaa nama miliyyoona 40ti keessa qubata bulchiinsii isaa akkuma COVID-19 dhufeen falatee nama hedduu balaa irraa oolfate

No media source currently available COVID-19 vaayireessiin addunyaa miila jalaa guure biyya188 caala keessa jiraa nama milioona 8.5 caalaa irratti argan. Amerikaa keessaa nama miliyoona 2.2 caalaa irratti argan kuma 120 galaafate. Akka godinaatti New York nama kuma 31 caala dhiba kanaan dhabe,New Jersery nama kuma 13 caalaa dhabde. Kaalifrniyaa nama kuma 160 caalaa irratti arganii taatullee nama 5,200 caalaatti irraa lubbuu dhabe. Godinii Golden State jedhanii maqaa baasaniif kun akkamiin dhiba kana dandamte? Dr Guddataa Hinnikaa Kalifooriyaa,Los Angeles hospitaala Dignity Hospital Center keessatti itti gaafatmaaa balaa gugurdaati.Godina kana keessatti koree tohannaa COVID-19 keessatti filatamee hojjata. Bulchaan godina Kaalifooriyaa Gavid Newsom karoora jabaan nama balaa irraa hambise jedha. Kaalifoorniyaa keessatti dhukkubii kun amma mumullachuutti jira. Dhaabii Dr Guddataan faatii Oromiyaatti ummataan gargaaran Ethiopinan Health Aid jedhan. Mana akimii fi hospitaala Shaashamannee fi Arsii Nageelleetti bananii hujitti jiran. Baruma baraan mi’a wallaansaa fi ufillee tolaan biyya gargaruuf Itoophiyaa dhaqan. Gorsa Dhukkubii kun addunyaatti dhufe kanaaf dhukkuba siyaasaa tolchuu dhiifnee dhukkuba ummataa tolchineeummataa gargaruu malle jedha Dr Guddataan. Ogeeyyotii fayyaa N95 argachuu qabu jedha. “Koronaan dhiba siyaasaa osoo hin tahin dhibee ummataa goonee ummataa haa gargaarruu.Seenaan bori nu gaafataa.We should never politicize COVID-19!” jedhe.


Gargaarsa Gullisootti Maanguddoo Suuraan Isaanii Miidiyaa Hawaasummaa Irratti Tamsa’ee fi Harka-qalleeyyii Ka Biroof Taasisame

Maanguddoo godina Wallaggaa Lixaa, aanaa Gullisoo, suuraan isaanii miidiyaa hawaasummaa irratti baay’inaan qoodameef deggersi akka taasisamaafii jiru, Qindeessaan dhaabbatni tola-ooltota Waldaa Dhalattoota Gullisoo fi Naannoo ishee jedhu himee jira. Waldaan kun namoota galiin isaanii gadi bu’aa tahe 180 tahaniif deggersa midhaan nyaataa fi Zayita nyaataa akkasumas buufata fayyaaf ammoo meeshaalee qulqullina harkaa ittiin eeggatan gumaachuu dubbateera. Sababaa garaa garaan namoota namoota rakkoof saaxilamaniif birmachuun ni barbaachisa jedha. Dhimmuma kanarratti kan yaada isaanii kennan, ogeessi dinagdee Doktor Guutuu Teessoo, hojii deggersaa hojjatamu biratti, rakkoo Oromiyaa Lixaa fi Kibbaa bifa waarawaan furuurratti hojjatamuu qaba jedhan. No media source currently available


Xiinxala Waa'ee Hidhaa Oromiyaa Keessaa [kutaa 2ffaa]

Addi Bilisummaa Oromoo rakkoo Mootummaa fi Riphe-loltoota jidduu jiru furuuf mariin taasifamutti yoo affeerame hirmaachuuf qophii dha - jedhu, miseensi Shanee Gumii ABO, Obbo Mikaa’el Booran. Gama biraan, Paartiin Kongirasii Federaalawa Oromoo KFO’n “rakkoon mudataa jiru furmaata Siyaasaa barbaada” jedha. Dhimma hidhaa Oromiyaa bakkawwan adda addaatti mul’atu ilaalchisee ka yaada isaanii kennan Yunivarsiitii Arsiitti Barsiisaan Saayinsii Siyaasaa, Badhaasoo Kinniisoo , “Tarkaanfiin mootummaadhaan fudhatamu Humnoota mootummaa morman dhabamsiisuutti ka fuuleffate” jedhan. Hayyuun ka biraan, Yunivarsitii Ambootti barsiisaan Gaazexessummaafi Komunikeeshinii - Piroofeesarri Gargaaraan Dahaannoo Indaaluu “kahumsi gaaga’amaa mudataa jiruu, odeeffannoo sirrii tahe dhabuu irraa ti” jedhu. Kanumaan wal qabatee, ogeessi seeraa namoota siyaasaa yakkaan himatamaniif abukkaattoo tahuun dhaabbatan Doktor Tokkummaa Dhaabaa deemsa kenniinsa Haqaarratti rakkoowwan mudatan, jedhanii fi waan furmaata taha jedhan ibsanii jiru. Nakoor Malkaa, gabaasaa isaa kaleessaa irraa kan itti fufe, kutaa lammataa dhiheessa. No media source currently available


Itiyoophiyaa fi Masrii- Falmii Bishaan Abbayaa

Itiyoophiyaan bishaan hidha laga Abbayaa akka guutuu jalqabdu yeroo beeksistee jirtu kanatti haala addaan-qooddannaa bishaanicha Abbayaa irratti mariin Masrii waliin jiru fuul-dura hin tarkaanfanne. Lolli hidhannnoo biyyoota lamaan gidduutti ka’uun kan hin fakkanne tahu iyyuu haalli kana uumuu malu garuu dabalaa jira – jedhu xiinxaltoonni. Waxabajjii 9 bara 2020 dabre kana irraa jalqabanii aangawoonni Itiyoophiyaa, Masrii fi biyya bishaan Abbayaa qooddattu ka biraa – ka Sudaan yeroo adda addaatti walga’anii jiran. Aangawoonni Itiyoophiyaa fi Masrii, mariiwwan sana irraa waan qabatamaan argamuu dhabuu isaanti mufachuu isaanii dubbatu. Gabaasaa Saayimen Maarks, caqasaa. No media source currently available


Godina Booranatti ammas Namoota Lamarratti Dhibeen Kooronaa Argame

Kibba Oromiyaa Godina Booranaatti ammas dhibeen Kooronaa namoota lamarratti argamuun himamee jira. Waajjirri Eegumsa Fayyaa aanaa Mooyyalee, nami tokko Jijjigaa ka dhufe kaan ammoo Naayroobii dhokannaan gara biyyaatti kan deebite ta’uu ifoomseera. No media source currently available Obbo Jaarso Maallisee, hoogganaan waajjira eegumsa fayyaa aanaa Mooyyalee namoota kana lamaan duuka warra gidduu kana wal argan kaan adda baafneerra kaan ammo barbaadaa jirra jedhan VOA’f yoo dubbatan. Jiraataan Aanaa Guchii dhibeen kun irratti argame Magaalaa Jijjigaa ka dhufee adda of baase tahus, karaa irratti, magaala Shaashamannee akkasumas Yaaballottillee namaan waan wal argeef sanallee warra qajeelcha fayyaa godina Booranaa duuka qorataa jiraachuu mirkaneessan. Obbo Jaarsoon jiraataan aanaa Guchii ka dhibeen kun irraatti argame nama ganna 21 ta’uu eeranii ka Naayroobii Iisliitii dhufte ammoo dubartii ganna 37 ta’uu dubbatan. Dookter Alii Galagaloo Meedikaal Diirekterii Hospitaala Mooyyaleeti, jiraattuun Mooyyalee ka Naayroobii dhuftee dhibeen irratti argame namoota ishee duuka wal argan kaan barbaadaa jirra ammayyuu jedhu. Dabalanii yoo ibsan, erga dhuftee Moyyaale seentee guyyaa sadii ta’uu, eeruu ollaatiin akka saamudishee iakka laalames himanii, namootni 12 haga yoonaa ollaasheerraa adda bahanii kophaa jiru, kaan ka dhokatan ammoo barbaadaa jirraa jedhan. Dr. Ali haala namootni kun lameen irra jiran yoo dubbatan, ammaaf mallatoo addaa akka hin agarsiisne eeranii ogeeyyiin fayyaa isaan hordofaa jiru jedhan. Dablaniis Hospitaalli Mooyyale ka nama 75 dhibee kooronaa dhukkubsatan ciibsuuf qophaaye ammaaf ciisicha 45 qofaa akka qabus dabalanii ibsaniiru. Jaarso Maallisee Hoogganaan Waajjira fayyaa Aana Mooyyalees, amma nami 32 ka dhiyeenya karaa Mooyyalee gara biyyaa galan akkasumas ka warra dhukkubi irratti mullate lameen kana faana wal argan jedhaman adda baafamanii akka jiran himanii, ammas konkolaataan daangaa biyyoota lameeni akka hin qaxxaamurre dhorkamus nami miilaan qaxxaamuruun hin dhaabbanne kanaaf hawaasi naannoo daangaa Itiyoophiyaa fi Keeniyaa akka of eegu akeekkachiisanii jiru.


Oromiyaa Bakkawwan  Adda Addaatti Tarkaanfiin Hidhaa Mootummaan Fudhataa Jiru Dhiibbaa Hamaa Uumuu Isaa tu Dubbatama

Humnoota naga-eegumsaa mootummaan baatii tokko dura hidhamanii tibbana gadi lakkifamuu ka dubbatan bakka-bu’aan Paartii Kongirasii Federaalawa Oromoo/ KFO obbo Fiqaaduu Ayyaanaa, rakkoo hidhaan isaaniifi maatii isaanii akkasumas hojii isaanii irratti uume, jedhan VOAf ibsanii jiran. Dhimma hidhaa Oromiyaa bakka adda addaatti geggeeffamaa jira, jechuun kan himatan Paartileen mormitootaa lama: Addi Bilisummaa Oromoo fi Koongirasii Federaalawa Oromoo KFOn hoji-geggeessitoonnii fi miseensonni isaanii hedduun akka hidhamaa jiranii fi irra-caalaan isaanii akka seeratti hin dhihaatiin dubbatu. Mootummaan namootni hidhaman sababaa mormii siyaasaaf otuu hin taane yakka hojjachuutti waan shakkamaniifi jedha. Dhimma hidhaa Oromiyaa keessaa irratti xiinxaltootaa fi hayyoota seeraas dubbisnee jirra. Gabaasaa keenya caqasaa. No media source currently available


Waa'ee Vaayirasii Koronaa Hubannoo Uumuuf Qooda Artistoonni Oromoo Gumaachan

Namoonni ogummaa artiitti bobba’anii jiran weerara Vaayirasii Koronaa ilaalchisee hubannoo hawaasaa cimsuuf karaa ogummaa isaaniitiin hojii geggaarii hojjetaa jiru. \n\nGiddu-galli Aadaa Oromoo, ka magaalaa Finfinnee jirus artistoota ogummaa isaaniitti fayyadamuun karaa weelluu, diraamaa fi taphoota adda addaa uummata barsiisuuf carraaqaa jiran kana tumsuudhaan jajjabessaa akka jiru dubbata. Tsahaay Daamxoo Artistootaa fi hooggana Giddu-galicha Aadaa dubbisuun gabaasaa qindeessite qabdi. No media source currently available


Daarekter VOA Amandaa Bennetii fi itti aantuun isii 'hujii jabduutti jirtani jabaadhaa' jedhanii nagaa dhaamatani itti gaafatama irraa bu'an

Amandaan bulchiinsa pirezidaantiitti filate ganna afur VOA bulchaa baate.Isii fi itti aantuun isii Sandii Sugawara kalee hujii bu’uu isaanii hojjattootatti himanii VOA poropogaandaa Chaayinaa oofteetuu hin beettu jettee mormatte. Xalayaa nama pirezidaanti Tiraampi bulchiinsa USAGM bulchuuf filate Michael Pack barreessaniin bulchiinsii abbaa fedhe filachuun mirga isaati jedhanii barreessaniif. “Waan keessaniif jennee hujii hin dhiimne. Nu huji lakkimnulleen jaalaltii hujii qabdan,dhugaan isan dhaabbataniif,waadaan hujii teessanii hin jijjiiramu,”jedhan. Maaykil Paak namii itti gaafatmaa guddaa USGM (US Global Media)VOA jala jirtuu filame akkan jedhee senetii duratti kakate. “Maqaa jabaa VOAn qabdu addunyaanuu beettuun hin ulfeessaa,akka ufi dandeettee hojjattu kabaja,”jedhee jedhan Amanaadaa fi Sandiin. Ji’aa tokko asi eegii pirezidaanti Tiraampi nami innii hujii bulchiinsa VOAtif filate, Maayki Paak senetiin irraa turse malee silaa ganna lamaan duratti hujii jalqabuu male. Pirezidaanti Tiraampi dhiibuma dhiibee Maaykil Paakk hujii bulchiinsa VOAtti himetti VOA akkuma durii hujii ufiitti hirkattee deemti moo asii achi afaan mootummaa Amerikaa taati jedhee namii yaaddahee wa gaafachuutti jira. Seerii VOA bultuun oduun isiin Chayinaa, Raashiyaa,Iraanii fi biyya feetettu dabarsitu dhugaa qulqullittii,Amerikuma qofa fulaa buutuu tahuu malte jedhan Amandaa fi Sandiin. Ebla bara 2020 keessaa ammoo bulchiinsi White House, VOA poropogaandaa Chaayinaa afarsiti jedhee Viidiyoo magaali Chaayinaa Wuhaan kornaa jalaa mataa oli qabattee banamte jedhe maxxanse. VOA yoo hedduu nyaapha Amerikaatii dhaabatti malee lammii Amerikaatiif hin dhaabattu jedhe himate bulchiinsii White House. Itti gaafatamaa damee media hawaasummaa Social Media pirezidaanti Tiraampi,Dan Scavino ammoo yaada sun fuudhee “lammiin Amerikaa poropogaandaa dharaa dhaabii VOA ka mootummaan horiin gargaaru Chaayinaa afarsuu gibira baasuutti jira,” jedhee twwiter ufi irra keeyyate.”Kun Ulfinna dhabuu,” jedhe. Viidiyoon magaalii Chaayinaa ta dubbiin irrati kaate, Whaan ya banamte jedhe sun ka Associated Press tahullee ykn ammoo lakkoofsii nama Chaayinaa Vaayiressii irratti arganii ykn du’eenii VOA maqeeffatte ka yuniversiti Johns Hopkins sun ka waan mirkana jedhanii fudahtan. Amanda Bennet Daarketerii VOA durii VOA poropogaandaa Chaayinaa hin oowwistuuf jettee oduu VOA hammeenna chaayinaa irratti hojjattee hedduu gadi baafte. Taatullee pirezidaanti Tiraampi yoo gaazexeessitotaa ibsa kennullee tanauma irra deebihe.Akkana jedhe “Adoo waan VOA gadi ooftu dhageettani waan bakti waan gara hin qamne,” jedhe. Waan hamtuu biyya teennaan jedhan Maaykil Paakitit itti seenee waan dansaa hojjata jedhe. Sanbata dabre keessaa VOAn dhaabii tohannaa dhukkuba Amerikaa CDC gaazexeessitoota teenna maqaa balleesse jettee himatte. CDC bulchiinsii White House maqeeffattee VOA odeeffannoo kennuu dide. Amanda Bennet ammoo CDC yaada sun yaaduma White House qofaa murtii irra geettan sun waan tahuu malee mitii dafaa dhiisaa jetteen. Daarekterii VOA Amandaa Benetii fi itti aantun isii Sandii Sugawara kalee hojjatootaa email barreessaniin yaayyuu hujii lakkimnee nagaatti jedhanii waan bara isii keessa hojjatte hedduu barreessan. Taatullee nama pirezidaanti Tiraampi filate, Maaykil Paakitti irraa bu’aa jedhee fi bu’an moo fedhumaan bu’anii irratti womaa hin jenne “Akkana jedhan isan jabeenna keessaniin, ogummaa hujii teessaniitiin,garaa kutannaa hujii irratti qabdaniin,waadaa hujii tanaa galtaniin Maaykil Paak waliin hojjattan hinuma beennaa jedhani dhaamatan. Namii amma USGM bulcuuf deemu Paak nama durii fiilmii hojjatu durii gorsaa pirezidaanti Tiraampi Stephen Bannn waliin jaalaati. USGM, VOA waliin damee 4 ufi jalaa qaba: Radio Free Europe/Radio Liberty,Radio Free Asia fi Cuba Broadcasting.VOAn afaan 47tin addunyaatit oduu himti torbaanitit nama miliyoona 280 caqasa Amandaa fi Sandii maleellee Liby Liu, itti gaafatamtuu dhaaba Open Technology Fund VOA waliin hojjatanilleen yaayyuu hujii irraa buute Amandaa Bennet pirezidaanti Obaamaatti ganna 4n duratti hujii tanatti filate. Amandaa badhaasa gaazexeessa badhaaan ka akka Pulitzer award jedhanillee ya argatte. Gaazexeessituu dandeettuu oduu guuruu hedduu qabdu media akka akkaa ka akka Bloomberg,PhiladelphiaInquirer fi Wall Street Journal fa. Ganna dabre dhaabi gaazexeessitotaa National Press Club hujii isiitit gammadee akka isiin walabummaa gaazexeessummaa irratti dubbatut gaafannaan hujii VOA biyya mirgi gaazexeessummaa keesa hin jirretti hojjattu akka fkn fudhattee guyyuma guyyaan hujiin teennaayyuu tanuma jettee mirkansee. Sun malee nu poropogaandaa hin hojjannee hin hojjannuuyyuu jettee mirkansite. Itti aantun isii Sandiin bara hedduu dhaaba oduu UPI fi gaazexeessituu Washington Post taatee hojjatte. Nama amma itti gaafatamaa guddoo USGM tahee dhufe Paak guyyaa 11 duratti koreen Senetii Amerikaa haga guddaan harka paarti Rippaabilikana jiru hujii tanaaf filate Demokriaatotii hedduun irratti didan. USGM Amandaa Benetii fi fi Sandii Sugawara hujii isaaniitiif galata galchaniif gufuun isan hin dhahin jedhanii jedhee eebbise.


Akka Caban Okkolan Jennee Dhiifne. Eebba Baranaa Abbuma tu Akka Ixaanaatti Mana Ofiitti Aarfate: Jecha Barataa Yunivarsitii Irraa Eebbifame

Yunaaytid Isteetes keessatti faca'iina Vaayirasii Koronaa ittisuuf jecha tarkaanfilee fudhataman keessaa tokko manneen barumsaa cufanii akka barattonni sadarkaa adda addaa mana ofii keessaa karaa marsaa interneetii yokaan online baratan taasisuu ture. Barnootni akkaataa kanaan itti fufee, sirna eebbaa barattootaas akkasuma meeshalee interneetii ammayyaa irratti daw'achuu qofaan gaggeffamaa jira. Deemsi barnootaa mana taa’anii fagootti hordofuu maal fakkaata? Barattoota sadii kanneen barana eebbifaman Intisahaar Faahmii Adam mana barumsaa sadarkaa lammaffaa Freendly Minisootaa irraa akkasumas barataa Boonsaa Kamaal Yunivarsitii Augsbarg kan kutaa Minisootaa irraa dubbifnee jirra. Hawwii Zelaleem Dastaa immoo Kaaliforniyaa magaalaa Saan Hosee keessa kan jiru mana barumsaa sadarkaa lammataa Indipeendant jedhamu irraa yaada isaanii nu kennanii jiru. Caqasaa. No media source currently available


Mormii Sanbata Dabre Dinshoo, Baalee Keessatti Ka’een Daandiin Guddaan Cufamee Namoonnillee Miidhaman Jedhama

Sirna awaalchaa nama qaamolee mootummaa harkatti lubbun isaa darbe jedhamee ka Saadiq Haaji Ibiroo irratti Sanbata dabre kana mormii ka’een daandiin guddichi Baalee Roobee irra gama Shaashamnee fi Adaamaa geessu Diinshoo irrati cufamee turuu isaa ibsame. Mormii kana bittimsuuf humni mootummaa gaazii imimmaansisu dhukaasuu isaa fi hiriirtota reebuun isaa himamee jira. Namoonni miidhamanii fi hidhaman jiraachuun kan himame yoo tahu, polisiin garuu namoota lama qofa hidhuu isaa mirkaneesse. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Vaayrasii Koronaa To'achuuf Naannoo Daangaatti Maaltu Hojjatamaa Jira?

Faca'iina dhukkuba Koviid-19 ittisuuf jecha naannoo daangaa Itiyoophiyaatti waaltaalee namoota adda baasanii keessa ka'an mootummaan dabalataan kan qopheessuu ta'u Ministeerri eegumsa fayyaa Itiyoophiyaa hojjataa akka jiru ibsamee jira. Dr. Darajjee Dhugumaa Dirree Dawaa keessatti oduu gabaasaa raadiyoo sagalee Amerrikaaf akka ibsanti waaltaalee kana jajjabeessanii ka biraas itti dabaluuf akkasumas to'annaa daangaa irraa cimsuuf michoota keenya kan sadarkaa addunyaa waliin hojjataa jirra jedhan. Mootummonni bulchiinsa naannoo adda addaa deggeersa kanaaf iyyataa turuun ni yaadatama jechuun Addis Chekol Dirree Dawaa irraa gabaasee jira.


Magaalaalee Oromiyaa Lixaa Adda Addaa Keessaa Namoonni Hedduun Hidhamuu Dubbatu Maatii fi Jiraattonni

Abbaan Warraa koo waan ilaalcha siyaasaa isaan hidhameef, ijoollee keenya jiraachisuun natti ulfaateera” jedhan, jiraattuun magaalaa Naqamtee Aadde Fireezar Massala. “Abbaan Warraakoo kanaan duras mana hidhaa keesaatti Humnoota nageenyaa mootummaan waan reebameef dhukkubsatee ture” jedhu Aadde Fireezar. Calluma jedhanii hidhuurra yoo yakkaa qabaate seeraan haa gaafatamu, bilisa yoo tahe immoo haa gadhiifamu” jedhu. Abbaa Warraa isaaniin ala namootni 70 caalan, gaaffii tokko malee erga hidhamanii baatiin tokko darbuu himan Aadde Fireezar. Haaluma wal-fakkaataan, Godina Horroo Guduruu Wallaggaa Aanaa Amuruufi Godina Wallagga Lixaa magaalaa Gimbiitti akkasuma namootni hidhamuu dubbatu , jiraattota keessaa. .Komii hidhaa bakka garaa garaafi deebii aanga’oota mootummaarraa arganne walitti qabuun gabaasaa qindeessine caqasaa. No media source currently available


Ajjeechaa Dinshootti Raaw’atamee Tureef Poolisoota Lama Dabalee Shakkamtoonni 12 Qabaman

Yakka Ajeechaa godina Baalee Aanaa Diinshootti raaw’atamee tureen wal qabatee namoota 12 tohannaa jala olchuu isaa bulchiinisi Godina Baalee beeksisee jira. Namooni yakka ajjeechaa Obbo Saadiq Haaji Ibirootti shakkaman Poolisoota lamaa fi eegdota Paarkii Diinishoo kudhan tahuu tu himame. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Booranatti nama 200 oliitti hidhaa jiraa Abbaan Gadaa Eegerii, Raabaa-Dooriin Booranaa Jaldeessa Guyyoos hidhamee bahe: Jiraattota

Jiraattonnii akka jedhanitti Oromiyaa Kibbaa Booranaa aanaalee gammoojii fi daangaa irraa jiran keessaa humnoon mootummaa maqaa nagaa kabachiisuu namoota baayee hidhaa jiruu jedhu jiraattonni. Jiraataan Godinichaa maqaan isaanii akka eeramu hin feene tokko yoo dubbatan, tarkaanfii kana ka fudhataa jiru miseensota humna addaa poolisii Oromiyaa fi Raayya Ittisa biyyaa ta’uu dubbatanii kanas ka fudhataa jiran warra maqaa waraana bilisummaa Oromoon naannoo keessa socho’u to’achuuf kana raawwataa jiruu jedhu. No media source currently available Akka jiraataa kanaatti hidhaan Godina Boorana keessatti torban lamaa as gaggeeffamaa jiruu ka duraarraa adda. Dr,Jadeessa Guyyoo Kunee (Galgaloo Guyyoo Kunee) nama gosa Booranaa Koonnituuf abbaa gadaa tahee filame. Yeroo Gadaan Booranaa kan ammaa Baallii kennee Baallii fuudhuuf qophii. Kalaeessa wabiin gadi dhiisan. Warri hidhamaa jiru warra waajjira mootummaa keessaa hojjatu, poolisoota naatoo sabaa qaban, hojjetoota nami jaallatu, hunda warra kana hidhaa jiruu jechuun haala jiru ibsu. Marsaa Gadaa takkaan duuba ka baalli fudhatu, Dookter Jaldeessi waan bulchitoota Godina Booranaa qeeqeef hidhamee jedhu jiraattonni. Jiraataan tokko ka waan hidhaa Abba Gadaa Jaldeessa beekan, “Guyyaa muraasa dura warri bulchiinsa godina Booranaa aanaa Waacillee dhaqan waan omishaa dubbatan, inniilleen aanaan Yaaballoo omisha kaan qabdi isheenillee xiyyeeffannaa feeti’ jedhee fuula feesbuukiirratti barreessinaan warri Godinaa hidhan” jedhu. Akka jiraattonni Yaa’a Ballo dubbatanitti Raaba/Luba Gadaa Jaldeessa Guyyoo Guyyaa afurii ol mana murtii adoo hin dhiyaatin hidhaa ture. Jiraattonni Godina Booranaa Sagalee Ameerikaaf waan hidhaa dhiyeenya godinicha keessatti raawwatamaa jiru dubbatan, nami hedduun hidhamuu malee mana murtiif akka hin dhiyaanne, warra mana hidhaa bakka adda addaa jiru irrattis ammoo qaamoleen nageenyaa sarbama mirga namoomaa geessisaa jiru jedhu. Keessumaa warri Aanaa Dhaasitti shakkamee hidhaa jiru kaan ni tumama, kaan ammoo jilgeenfachiisanii lafarra deemsisuu jedhu firoottan namoota hidhaa jiranii. Jiraataan Aanaa Dhaas ka firri isaa nami afur Goorilletti hidhamuu dubbate, humni naga kabachiiftota mootummaa firoottansaa hidhaa jiran akka reeban, jilba qullaas akka lafarra daa’imsiisan dubbate. Obbo Jaarsoo Boruu hoogganaa waajjira dhimma nageenya Godina Booranaati. Waan nageenya Boorana keessa jiru yoo gaafatamanii deebisan, dhiyeenya qaamni hidhatee godinicha keessa socho’u Aanaa Dhaas keessatti balaa erga geessisee as mootummaan tarkaanfii fudhataa jiraachuu dubbatu. Obbo Jaarsoon duula kana bulchiinsa godina Booranaatu gaggeessa warri to’annoo jela ooles sirnaan qoratamee mana murtiif dhiyaataa jira jedhan. Garuu jiraattonni keessumaa warri Aanaa Dhaasi fi Mooyyaleetti hidhamee jiru reebicha fi dararaan firoottan isaanii harka poolisii jiran irra gahaa jiraachuu himatuu kanaaf deebii maal qabduu jechaan gaafatamanii yoo deebisan, ‘Hagan beekutti nami to’annaa jela oole mirgi namummaa isaa sarbame hin jiru, qorannaan sirnana gageeffamaa’ jechuun deebii kennan. Dhumarratti Obbo Jaarso Boruu ka dubbatan waan hidhamuu Luba Gadaa Jaldeessa Guyyooti, ObbaJaarsoon Raaba/Luba Gadaa Jaldeessa Guyyoo shakkiin hidhamuu eeranii kaleessa qorannoo gaggeessinee bilisa taanan yaayyu lakkisnee jechaan VOA’f himanii jiru. Booranatti lakkoofsi namoota amma hidhaa jiran hagam ta’aa jennaan Obbo Jaarsoon odeeffannoo namoota hidhaa jiranii ammaaf harkaa akka hin qabne dubbataniiru. Jiraattonni garuu namootni Godina Booranaa keessatti hidhaman haga yoonaa 210 caalaniiru, kaan utuu adda baafamanii lakkoosi kun 600 gahuu mala jedhu


Sanyiin Fooyyeffamee Dhiyaate (GMO) Itiyoophiyaa Keessatti Babal'achuu Dura Itti Yaadamuu Qaba: Hayyuu  Saayinsii Uumamaa

Sanyiin fooyyeffame kan GMO jedhamu biyyootii guddatan keessatti beekamu iyyuu biyyoota kan akka Itiyoophiyaa keessatti beekamaa miti. Qorannaaleen hangi tokko akka mul’isanitti midhaan nyaataafis oolu ka biroon sanyii kana irraa oomishamu fayyummaa namaa qulqullina biyyoo fi qilleensa naannoo irratti dhiibbaa qabaata jedhu. Itiyoopiyaan sanyii kana jirbii irratti gargaaramuu jalqabuun ishees ibsamee jira. Kan dhiyeenya GMO ilaalchisee barruu tokko maxxansan hayyuun tokko keessummaa keenya har’aa ti. Teshome Hunduma jedhamu biyya Norway keessatti barnoota isaanii PHD hordofaa jiran. No media source currently available No media source currently available Sanyiin fooyyeffamee Dhiyaate kan GMO jedhamu biyya akka Itiyoophiyaa seenee keessumaa qonnaan bulaa bira yoo ga’e miidhaa inni qabaachuu malu ilaalchisuu dhaanis mootmmaa biraa deebii argannee jirra. Itti aanaa itti gaafatamaan institiyuutii qonnaa federaalaa Dr. Taaddesee Dhaabaa deebii nuu kennanii jiru. GMO ykn sanyiin fooyyeffame kun yoom biyya akka seene ibsuu dhaan jalqabu. Dhaggeeffadhaa. No media source currently available


US bara balaa akkanaa waan hedduun ummata ufii gargaarti. Waldootii Hawaasa Oromoo ‘carraa biyyitii qabdu ummatatti himaa gargaaraa jirra’

No media source currently available US biyya namii isii horuma horee miliyoona 300 fi miliyoona 30 caale.Bara balaa COVDI-19 kana irralleetti waan hedduun ummata gargaarti. Bara kana jireenna qaalahen ufi faluuf jedhanii nama miliyoona hedduutii check bulchiinsii pirezidaanti Tiraampi erge $1,200 argate. Godinii 50n US akkuma biyya tokkoo jechuu dandeenna waan ufiitiin ufi dandaha;alaabaa, seera,poolisii,maqaa moggaasuutii fi waan ufii hedduu qaba. Wannii godina tokkotti aadaa godina dhibiitti aada-malee tahuu dandeetti.Akka biyya tokkootti ammoo waan mootummaa federaalaa waliin qabdu hedduu qaddi. Bajatii mootummaa US bara 2020 doolara tiriliyoona 4.7. Bara rakkoo akkanaa US akkamiin ummata gargaarti?Hawaasii Oromoo godina keessa jiru ummata ufii maaniin gargaara? Minisootaa keessaa Oromo kuma 40 caalaatti jira. Godinii Minisootaa aanaa(County) 87 qaba. Aanaan Hennipen(Hennepin County) keessa nama miliyoona 1.2 caalaatti jiraata. Bulaa Atoomsaa ganna 20 caala aanaa kana keessaa hojjate.Hojjataa damee fayyaatii fi humna namaati.Bajatii aanaa isaa bara 2020 doolara biliyoona 2 caala jedha. Aanaa kana keessaa nama nama kuma 43 caalaatti sababa koronaatiin hujii dhabe.Laakkoofsii torbaanuma torbaaniin jijjiirama. Akkuma buchiinsa godina Amerikaa cufaa nama huji dhae horiin nyaataan,gama fayyaatiin,kiraa manaatiin,liqee manaatii fi waan hedduun gargaaran. Namni sababa COVID-19n hojii dhabe torbaanitti $600 caalaa argata jedha. Taakkalaa Goobanaa godina Seattle magaalaa SeaTac keessatti miseensa mana marii magaalaati.Seattle godina dhaabbilee akka Starbukcs, Boeing, Micrsoft fi hedduun keessa jiranii godina kana keessa nama miliyoona 3 caalaatti qubata Magaalii SeaTac nama kuma 30 caalaatti itti qubate. Hujiin keenna namni hojii dhabe dafee akka gargaarsa argatu tochuu jedha Taakkalaan. Bajata jiru harka guddaan gargaarsa COVID-19n gula deebisan. Kamaapnii nama qaxaran barbaadanii akka namii hujii argatu leenjisanii qopheessan. Amerikaanuu akkuma kanaan jirti. Amma online(internet) irratti leenjisuutti jirra.Faayidaa baay’eetti jira jedha. “Namoonnii keenna biyya gara garaatii dhufan system(caasaa) kana keessa deemanii gargaarsa kana argatuun baayyee itti ulfaataa jira. Kanfaa hooggantota isaanii karaa gargaarsa(carraa jiru) ittiin argatan gaafachuu qabu.” US biyya dureettii durummaan isii nama isii akka dansaa gahu.Bulchota godinaa,bulchoota mana marii,senetii fi bulchiinsa hedduu ufumatumatti bahee filata.Namii pirezidaantummaa dorgomu godinuma cufa irra maree akka namii bahe filatu dhugeeffachiifata. Namii filatan ka rakkoo ummata is filateefii dubbatu. Tanaaf namii tokko bara hedduu ittuma dedeebihanii filatan. US akkuma biyyaattuu nama isii waan hedduun gargaarti. Bulaa Atoomsaa ganna 20 caalaa aanaa Hennipen keessa hojjate. “Akkaataan biyyii kun itti hundeeffame saba isaatii fi lammii isaatiif...baayee namatti tola.Lammiin kun yeroo hojii hojjatu taaksi(gibira) kafala gaafa rakkatee hojii dhabu mootummaatti bira dhaabata.Sirna akkasiitit jira baa’ee namatti tola.”


Dinshootti Shofeerri Tokko Ajjeesamuun Hiriira Mormii Kaase

Godinaa Baalee aanaa Diinshootti Konkolaachisaan konkolaataa guddaa kan maqaan Saadiq Haaji Ibroo jedhamu midhaan irra gahee du’uun walqabatee naannichatti mormii fi muddamni uumamee jira. Maatiin Saadiiq Haaji Ibiroo fi jiraattonni naannoo ajjeechaa sana kan raawwate poolisii Oromiyaati jechuun himatan. Wajjirri Bulchiinsaa fi Nageenyaa Godina Baalee immoo gama isaatiin nama waan kana raawate hin beeknu, qorachuutti jirra, jedhe. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Manni Marii Federeshinii Itiyoophiyaa Yaada Dhiyaate Raggaasisee Jira

Bara aangoo mootummaa mummicha ministeeraa Abiyyi Ahmed dheeressuuf yaada dhiyaate manni maree Federeshinii ka biyyatti har'a raggaasisee jira. Akka kanaaniis manni marii lameen, kaawunsiliin mootummaa fi mootummaan hanga filannoo dhufuutti aangoo irra turu. Yaadii kun kaawunsiliin waa'ee heeraan kan dhiyaatee yoo ta'u filannoon weerara vaayrasiin koronaa guutummaatti to'annaa jala eega oolee baatii 9-12 keessatti kan gaggeefamu ta'u Mallaskaachew Ammahaa Fin finnee irraa gabaaseera.


Gumii-Eeldallootti 'shanee qallabdan' jedhanii horsiisee bulaa irreen walti godaansisanii namii rakko hamtuu keessa jira jedha warrii lafaa

No media source currently available Warrii godina Gujii Bahaa rakkoo bulchiinsa nurraan gahe jedhe hedduu himata;hidhaa,dhaanichaa fi waan hedduu.Mootummaan ammoo Shaneetti naannoo sunitti biyya jireenna dhowwuutti jira jedha.  Dhiyoo tana ji’aa asitti akka warrii lafaa jedhutti aanaa Gumii Eeldalloo fi aanaa Liibaniitti ummata humnumaan maasaa fi waan innii qabu irraa walti godaansisanii afaan karaa qubsiisan.  Lafa km kunrya hedduu irraa nama godaansisanii lafa suni namii keessa bahuu hin dandahu jedha.  Shanee qallabdaniif raasaa keessa ciiftan jedhanii walti nu godaansisanii rakkoo hamtuu keessa jirraa jedha warrii lafaa.  “Waan qamnu lafatti lakkimnetti biraa yaane midhaan jaldeessaa fi goljaatti balleessuutti jira,” jedha.  Ollaa qubate waraanatti eegaa gabayaallee dhaqachuu hin dandeennuu beela hamtuu keessa jiraa jedha warrii lafaa.Midhaan makiinaa jahaa mootummaan nuu ergellee torbaan dabre Nageellee Booranaatti karumatti gorfatanii gurguran jedha warrii lafaa.  Lafa akka Madheeraa faatti namii beelaan gaggbauutti jira jedha warrii lafaa.  Ardaan nama keessaa godaansian “akka eegumsaaf tahutti” afaan karaati qubsiisan jedhan;Funnaan Girii, Funnaan-Baddanaa, Bulbul, Adaadii,Bokkoola, Gursumaa fi fulaa hedduu.  “Isan Shanee qallabdanii shanee wa kennitanii jedhanii kara irratti oli nu godaansisanii achitti waraanii nu eega.”  Fulaan nama walti qubsiisan jedhan Boobaa- Gaddaa,Malkaa-Gubaa,Dambii.  Ardaa Dambii keessaa namii beelaan gaggabuutti jiraa jedha warri lafaa. Roobii dabarte keessaa maatii Baggajjaa Diida Areroo, maatii Carqoolee Boruu Roobaa, Badhaasaa Galgalooti fi maatii hedduutti waan nyaatu dhabee gaggabee jedha warrii lafaa.  Deebii Bulchaa aanaa Gumii-Eeldalloo, Huqqaa Dhibaa  Shaneetti lafa jeequutti jira “sababa Shaneetiin gaagahamatti jira.  Ummatumatti taa’ee rakkoo jiruu fi jireennaa akkamiin jalaa baana jedhee mari’ate Faffacaanee qubachuu manna walti dhiyaannee lafa eegannaa jedhee walti godaan  “Humna walii taanee Shanee ufi irraa dhoorra jedhee walti godaane.”  Laftii keessa bahuu nama dhowwanillee hin jirtu akka jecha isaatti.  Ardaa Madheeraatii namii beelaan gaggabe hin jirtuu “dhara gurraattii."  Taatullee “ummatii ardaa jiru irraa yoo godaane silaafuu rakkon akka jirtu beekamaa," jedha.  Warrii lafaa ammoo waan qamnu cufa irraa nu godaansisanii waraanii marsee nu eeguutti jiraa loonilleen lakkahanii galmee mootummaatti harkaa qabaa qalachuullee hin dandeennuu waan nu keessa jirru koottaa nu laalaa jedha.  Gujii Bahaa keessaa Har-Qalloo,Gooroo-Doolaa fi fulaa hedduutti namii bulchiinsa waan hedduun himata.


Hopitaalii Naqamtee horii ummatii walti qabeen haareffamee hujiitti jira

No media source currently available Naqmateen Oormiyaa Wallaggaa Dhiyaa keessa jirtu.Hospitaalii isii ganna 90n duratti jaarame.Ummatii horii walti baasee haaressee jaaranii amma akka dansaa hujiitti jira jedhan.  Hospitaala kana haaressuu fi dhaloottii hospitaala kanaa biyya keessaa fi biyya alaa jiranii fi ummatatti horii walti buuseef jedhan.  Waan haaressanii jaaran keessaa kutaa haawwanii fi kutaalee gara garaa haaraa hedduutti jaarame  Qaamolee Hawaasaa Haaromsa Hospitaala Ispeeshaalaayizidii Naqamtee keessatti hirmaannaa taasisaniif beekamtiin kennamuu Hospitaalichi Beeksiseera.  Naakoor Malkaa Dabalata qaba.


Hojii Tola-ooltummaa Harka Qulqulleessuu fi Hubannoo Vaayrasii Koronaa Kennuu Ambotti Deemsisamaa jiru

No media source currently available Waldaa Tola-ooltummaa “Furtuu ammas akak ummatii COVID-19 irraa ufi eegu gargaaruutti jira jedha. Gargaarsa kana Ambootti itti jira;harka dhiqachiisuu fi hubannoo kennuun akka tajaajilaa jiru dubbatu miseensotni waldichaa.    Naakoor Malkaatu Dargaggoota magaalaa Amboo ganda Yaa’ii Gadaa jiraatan dubbisuun gabaase.


Dhalattoonni Itiyoophiyaa Ala Jiraatan App.,Fayyadamanii Vaayirasii Koronaa Tolchuun Biyya Gargaaruutti Jiru

No media source currently available Itiyoophiyaa keessatti Appiiwwan bilbila harkaa yokaan Mobaayilii, Koovid 19 of irraa faccisuu irratti hojjetoota gargaarsa fayyaa fi uummata waliigalaa gargaaruutti jiran. Itoophiyaatti nama 16 calaatti COVI-19n lubbuu dhabe. Kanneen qabaman immoo 1,100. Ogeeyyiin marsaa interneetii tolchan Appiiwwan adda addaa kanneen daddarbaa vaayirasichaa hodofuu gargaaranii fi akka hojjetoonni fayyaa odeeffannoolee dhukkubsatootaa waliif qoodan gargaaran tolchaa jiran. Appiiwwan kun magaalaalee keessa babal’ataniyyuu, baadiyyaalee fagoo dhaqqabsiisuun garuu ammallee rakkoo tahaa jira. Gabaasaa guutuu caqasaa.


Boorana, Yaa’a Ballootti Laaboraatiin COVID – 19 Hojii Jalqabee Jira; Guyyaatti Saamuda 288 Qorachuu Danda’a

Godina Boorana magaalaa Yaa’a Ballotti Laaboraatoriin warra dhibee Kooronaan qabame itti adda baasan hojii jalqabee jira. Moluu Diimaa Itti Aanaan Qajeelcha Fayyaa Godina Booranaa VOA’f laaboraatooriin kun guyyaatti saamuda 288 qorachuu danda’aa jedhan. Dabalaniis waa’ee laaboraatoorii kanaa yoo ibsan, Yaa’a Ballotti wanni kun banamuun saamuda namoota dhibee Kanaan shakkinee duraan fuunee gara Adaamaa geessaa turre nu furaa jedhan. No media source currently available Laaboraatoorri kun Magaala yaaballootti laaboraatorii beeyladaa ka duraan turetti meeshaa fi kutaan dabalataa, sadarkaan qulqullinaa haarawis qophaayeefii fooyya’ee hojii jalqabe ka jedhan Obbo Moluun, haga yoonaas saamuda 33 laaboraatorii kanatti ilaalameera jechuun VOA’f ibsan. Obbo Moluu Diimaa Laaboraatoorii kanaaf humna namaa dabalatee waanti kaan guutameefii jiraa jedhan. Ammaaf hojjettoonni Ministeerri Fayyaa gulantaa dandeettii isaanii madaalee adda baase lama hojii laaboraatoorii kana gaggeessaa jiraachuu himanii fuulduraaf ammoo humna namaa laaboraatoorii kana keessa hojjetu gara nama jahaatti ol butuuf itti jirraa jedhu. Obbo Moluu Laaboraatoorii kana hospitaala Mooyyale jiru keessatti sababa hin dhaabamneef yoo ibsan, meeshaan laaboraatoorii beeyladaa magaalaa Yaa’a Balloo jiru dhimma kanaaf akka oolu waan ta’eef jechuun deebisan. Dookter Alii Galgaloo Meedikaal Diirekteriin Hospitaala Mooyyalees Laaboraatooriin kun hojii jalqabuun hojii nuuf salphisaa jedhan. Keessumaa godaantonni seeraan alaa biyyoota ollaarraa gara biyyaatti deebifamaa jiran qorannaa waan barbaadaniif kun oduu dansa jedhu. Dr. Aliin Godinni Booranaa daangaarra waan jiruuf godina dhibee kanaaf saaxilameedha jechuun ibsanii, keessummaa warra daangaa qaxxaamuree gara biyyaatti deebiwu dafanii qorachuuf barbaachisa ta’uu eeran. Ji’aan duras jiraataan godina Booranaa ka dhibeen Kooronaa irratti ergame Hospitaala Mooyyalee keessa akka ture yaadachuun, amma garuu nami kun yaalli taasifameefii dhibee kanarraa fayyee manasaatti galeera jedhan. Akka Dr. Aliin jedhanitti saamudi dhumaa namicha dhibee Kanaan qabamee hospitaala Mooyyale ture Yaa’a Ballotti gaggeeffame. Dr. Ali fi obbo Moluun kanaan dura Saamudi Mmooyalee fuudhamee Adaamaatti ilaalamu sirumaa badaa akka ture eeranii, amma jiraattonni naannoo meeshaa kanatti dhimmi bahuun akka of qorachiisan dhukkuba kanarraas akka of eegan yaadachiisanii jiru.


Jaarsoliin Biyyaa fi Hayyoonni Siyaasaa Ajjeechaan Lammiilee Nagaa Irratti Raaw’atamu Dhaabachuu Qaba, Jedhan

Ajjeechaan qaama kamiinuu lammiilee nagaarratti raawwatamu dhaabbachuu qaba, jedhan jaarsoliin biyyaafi hayyootni siyaasaa tokko tokko. Nagaan waaraa akka dhufu gochuuf fedhiin uummataa maal akka tahe adda baasanii beekuu, siyaasaa nageenya hawaasaa bu’urfate adeemsisuu, gaaffii uummataaf deebii kennuu fi marii nagaa dhugaa bu’urfate geggeessuu tu furmaata taha,jechuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himan. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


"Dhukkuba Koviid-19 qabamuun Rifaatuu Tokko,  Maatii Ofii Irraa Adda Ba'uun Immoo Rakkoo Biraa Natti Ta'e"

Obbo Abiyoot Kabbadaa Qana'aa Yunaaytid Isteetis, Kolombos Ohaayoo keessa kan jiratan yoo ta'u abbaa daa'imman xixxiqqoo lamaati. Haatii warraa isaanii ulfa baatii torbaa ti. Harmeen Obbo Abiyoot Oromiyaa irraa ilma isaanii dubbisuuf dhufanii utuu bira jiranii Obbo Abiyoot baatii Caamsaa darbee dhukkuba Koviid-19n qabamuu isaanii dhagahan. Obbo Abiyoot dhibbee isaan mudate kanatti rifatanii gadda guddaa keessa galanii akka turan ibsanii keessumaa daa'imman isaanii of-irraa ittisuun ijoollee waan mufachiseef jecha maatii irraa adda ba'anii siree kireeffatanii hoteelatti galuu isaanii dubbatu. Eega achitti dandamatanii booda fayyanii maatii ofitti deebi'uuf carromanii jiru Obbo Abiyoot. Maatiin isaanii dhukkuba Kovidiin qabamanii laata? Gaaffii fi deebii gaggeeffame guutuummaa isaa caqasaa. No media source currently available


‘Dhibee Beeyladaa Hedduutu Qabeenya Horsiise Bulaa Miidha; sanaaf fala fiduu barbaada’ Dokter Fraa’ol Waaqoo

Dookter Friaa’ool Waaqo Duubaa dhalatee ka guddate, magaala Yaa’a Ballootti. Bara 2018 Yuuniversitii Finfinnee Muummee Barnoota Fayyaa Beeyladaa Bishoofturraa kan eebbifame Firaa’ol akkuma barnoota isaa fixeen godina horii beeyladaa hedduun beekamu Booranatti ramadamee hojiirra jira. Torbee darbe Godinuma kana Aana Dhaas Keessatti horii pilaastika nyaattee dhukkubsataa turteef yaala baqaqsanii hodhuun pilaastika kiiloo 20 tti tilmaamu garaa baasuu hime. No media source currently available Dr. Firaa’ol abbaan qabeenyaa loon goromsa yaala argattee mallatoo loon yoo pilaastika nyaattu agarsiisu waan agarsiisteef horii kiyyaaf fala naa barbaadaa jedhanii nutti fidan jechuun dabalee hime. Sana booda haala yaala baqaqsanii hodhuun barbaachisuun goromsattii san nyaata male sa’a 24 erga tursineen booda waldhaansa kana taasifneef jechuun hima. Dokter Firaa’ol yaaliin baqaqsanii hodhuu akkasii godina booranaa keessatti kan beekame miti; kunis ka tahe sababa hanqina meeshaa fi qoricahaa godinicha keessatti mullatuuni jechaan himeeti jira. Yaali kun haala gaariin waan milkaayeef nama kaan biratti hubannoo uumee jiraa naa fi hiriyoota koo waan kana raawwanneef ammo gammaachuu fi hamilee nuuf ta’eeras jedhe, VOA’tti yoo dubbatu. ‘Kanaan dura Godina kana keessatti waan ta’ee hin beekne dha; hawaasa horsiisee bulaaf barnoota dansa’ Dookter Firaa’ol Waaqoo; Ogeessa Fayyaa Beeyladaa Obbo Areero Carii jiraataa Aanaa Dhaasi; horii horsiifatanii ka bulan obbo Areero, loon torbee darbe yaala argatte haala gaariirra jiraachuushee himan. Obbo Areero’ dabalanii yaalli akkasii kun Godina Booranaatti baballachuun baayyee barbaachisaa dha jedhan. Keessumaa nami eeggannoo male pilaastika fayyadamuun dabalaa waan dhufeef, horiin hedduun pilaastika nyaatan miidhamaa jiraachuu eeran. Yoo akeekkachiisanis Aab Areero Carii, horiin pilaastika nyaatte, yoo bonni dhufu hin dandamattu, salphaatti duuti waan taateef yaaliin akkasii dansa tahuu dhugaa bahan.  ‘Talaalliin horiif wagga waggaan silaa kennamu Tureera’ Dookter Firaa’ol Waaqoo Dookter Firaa’ol qabeenya beeyladaa Godina Booranaatti ammas balaatu as deemaa jechuun akeekkachiise; silaa ji’aan dura talaalliin beeyladaa taasifamuu qabu haga yoonaa hin gaggeeffamin jiraa jechaanis dubbata. Akka Dookter Firaa’ol jedhutti talaalliin kun ka kennamuu dhabeef sababa xiyyeeffannoon manneetii hojii mootummaa gara dhibee Kooronaa ittisuu ta’eefi. Talaalliin kun kennamuu dhabuun beeyladoonni Godinicha keessa jiran dhibeef saaxiluu mala kunis ji’oota sadan dhufan keessatti horiirratti mullachuu mala jedha. Dookter Qaasim Guyyoo Galgaloo itti gaafatamaa waajjira qabeenya misooma Beeyladaa Godina Booranaati. Yaaliin beeyladoonni yoo dhukkubtan baqaqsanii hodhuun kennamu barbaachisaa ta’uu dubbatan. Horii pilaastika nyaatte callaaf odoo hintaane horiiwwan dhukkuba kaan qabaniifillee barbaachisaa ta’uu himus Dookter Qaasim. Kanaafis yaala fayyaa horii akkanaan kennamu Aanotii 13’n Godina Booranaa keessatti baballisuuf itti jirraa jedhu. Komii Dookter Firaa’ol hanqina qorichaa fi meeshaa ilaalchisee dubbates gaafatamanii yoo deebisan, duraan waajjirri beeyladaa xiyyeeffannoo waan hin qabneef meeshaa barbaachisu argachuun rakkoo ture jedhu. Amma garuu waajjirri isaanii dhabbilee miti mootummaa waliin ta’uun meeshaa yaala fayyaa akkasumas qoricha horsiisee bulaaf barbaachisu guuttataa jiraa jedhan. Inni biraan Ka Dookter Qaasim gaafataman waan talaallii beeyladootaa ture jedhameeti. Kanaafis yoo deebii kennan, talaalliin kun sababa duula kooronaa akka harkifate ifoomsan. “Silaa ji’aan dura kennama ka jedhan talaalliin beeyladaa, amma tureera garuu Waajjirri Keenya torban dhufu kanarraa kaasuun beeyladoota godinicha keessa jiran maraaf kennuuf qophii fixeera” jedhan Dargaggeessi ganna 27, yaala fayyaa Beeylaan yuuniversitii Finfinneerraa eebbifamee Booranatti hojiirra ka jiru, Dookter Firaa’ol waan hedduu yaadaa qaba jedha. Keessumaa Godina Booranaatti ka horii horsiise bulaa miidha jedhe, dhibee somba loonii fi dhibee somba re’eerratti qorannoo gaggeessuu akka barbaadu dubbata.


Dargaggoo Meeshaalee Dhibamtoota Koronaa Ittiin Gargaaran Lama Hojjete

Dargaggoo Jibriil Mahaammad jedhama. Jiraataa magaalaa Ambooti. Yeroo Weerara Vaayirasii Koroonaa kanatti meeshaalee dhibamtootni Koroonaa ittiin yaalamuu danda’an lama hiriyoota isaa waliin tahuun hojjachuu isaa dubbata. Meeshaan inni hojjete tokko Meeshaa humna elektrikiitiin afuura baafachuufi deeffachuuf gargaaru, jedha. Meeshaan inni kaan ammoo kan aannoorraa qilleensa ofitti fudhatee Oksijinii oomishudha. Lamaanuu dhibamtoota Koroonaaf faayidaa kennuurra darbee baasiis kan qusatan tahuu dubbatan - Itti gaafatamtuun kutaa Baayo-Medikaalii Hospitaala Rifaraalaa Yunivarsiitii Amboo Injinar Qaalkidaan Gazzahanyi. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Ibsa Maqalee irraa Ba'ee fi Deebiin Finfinnee Irraa Kenname Maal Jedha?

Addi bilisummaa uummata Tigraay (TPLF) mootummaan Federaalaa kutaalee biyyattii garaa garaa keessatti dhiittaa mirga namaa raawwataa jira jechuun himate. No media source currently available Ayyaana Caamsaa 20 ilaalchisuun paartichi ibsa kenneen waggoota 29 dura ADWUI aangoottti dhufe jedhee jira. Paartichi mootummaa federaalaaa kan yeroo ammaa sirna abbaa irree Dargiin wal fakkeessuu dhaan mootummaan Abiy ol aantummaa gosa tokkoo deebisee fiduu barbaada jechuun himachuu isaa Muluugeetaa Atsebahaa Maqalee irraa gabaasee jira. Gama kaaniin qeeqa Mootummaan bulchiinsa naannoo Tigraay mootummaa federaalaa irratti dhiyeessee kun dhekkamsa ykn mufannaa akkasumas miraan kan guutamee jechuun waajiira mummicha ministeera Itiyoophiyaatti itti gaafatamaan waajiira preesii Obbo Nigusuu Xilaahuun dubbatanii jiru. Jijjirama yeroo ammaa kana argameef sababaan hammeenya sana dura hojjatame ta'uus hubachiisan. Gareen bulchiinsa naannoo Tigraay bulchaa jiru kun ibsa kana fakkaatee baasuun achuuma Tigraay keessatti gaaffii ka'aa jiran bifa biraa qabsiisuuf yaadeetu jedhan Obbo Nigusuun, Qabeenyaa saamameen Itiyoophiyaa goodina yaaddoo akka taatuuf hojjachuu kana irraa of-qusachuun barbaachisaa akka ta'e Obbo Nigusuu Xilaahuun hubachiisuu isaanii Iskindir Freew Finfinnee irraa gabaasee jira. Gabaasa Maqalee fi Finfinnee irraa ergame caqasaa.


Elemaa Abbiduuba nama ganna 9t "dhukkubi cubbuu koronan ya lafa qabate ufi eegannoo fi Waaquma qofati nama baasa" jette sirbaan nama gorsit

No media source currently available Elemaa Abbiduubaa ganna 9ti..Abbaan isii Abbiduuba Waaqoo nama sirbaati. Istuudiyoollee hin qabaa muuziqaallee hinqindeessa jedha. Ijoollee isaa sadeen keessaa,intalti isaa angafii Elemaa. Kutaa sadii baratti nama ganna sagaliiti. Abbaan isaanii fkn mukii faayidaa innii namaa kennuu maan,barcumaa faayidaa maan irraa argatan,faayidaa haadhaa maanii fi waan hedduu gaafata akka jarii jedhetti. Achiin duubatti waan itit himan kaan walalootti deebisanii sirbaan barreessan jedhan. Akka kanaan Dhukkubii cubbuu koronaan ya lafa qabatee Murruqi tolchee ilmee namaa afaanti haqate Waaqumatti boonnee kadhannaa ha nu hanqisuu Isattuu hunda dandahaa nu hin lakkisuu Ufi eegannoo fi Waaqa callaatti nama baasa jettee sirbite. Elemaan sirbaan nama gorsaa jetti. Dhukkuba lafa dhufe dhageettee... Maqaan koronaa jedhanii dhageettee... Qorsallee hin qabu jedhanii dhageettee... Nama qabu irraa namatti dabra jedhanii dhageettee.... Elemaan sirban haadha,jabaa akka Jaatanii Alii Tandhuu, Oromiyaa fi waan hedduu siirbite. Fulaa hedduu sirbaan nama wa barsiimana jedhe abbaan isii. Wa sitti himaa me guurii gurraa baafadhuu.. Hin tuffatin gorsa ogeessaa fudhadhuu.. Waan dhageette ka dhibiillee dhageessisii... Ilmee namaa du’a irraa hambisii.. Fulaa koraa hanqadhu.. Namatti hin riiqatin.. Hafuura namaa hanqadhu.. Fayyaa jettee hin amanin... No media source currently available Elemaan egerii pirezidaantii Itoophiyaa tahuu feeti.Barumsaan sadarkaa 1,2,3 haga bahaa jette. Barumsa irratti maan maan si badhaasan jennaan “Shubbaa fa namaa qoodanii,saanii fa namaa qoodan.” jette. Wannii jaduun isii fi abbaan itti jiran akka jarii jedhetti waan dhiba kanaa nama barsiisanii dhukkuba jarii “rabbi isa balleessina” jedhanii hammeenna Koronaa sirbaan namatti himuu.


Weerarri Vaayirasii Koronaa Finfinneetti Hammaachaa Dhufuun Godinaa Addaa Oromiyaa Naannoo Magaalattii Keessatti Yaaddoo Uume

Weerarri Vaayirasii Koronaa magaala Finffinee keessatti akkan hammaachaa dhufuun godinaa Addaa Naannawa Finffineetti saaxilamumaan dabalee sodaa uumee jira, jedha Biroon Fayya Oromiyaa. Namoonni VOA Buraayyu fi Sabataa irra dubbises sodaa gudda keessa galuu isaanii himanii jiru. Gabaasaa guutuu caqasaa.


Gujii Bahaatti erga Poolisoota Oromiyaa 12 diyoo tana fixan iedhanii asi ummata baay’innaan hidhu fi dararuun itti fufeera jedhu jiraattonni

No media source currently available Kibba Oromiyaatti wal waraansi humnoota hidhattoota maqaa Waraana Bilisummaa Oromoon socho’anii fi mootummaa jidduu ammas itti fufuee jira. Waajjirri Dhimma nageenyaa Gujii Bahaa VOA’f akka beeksisetti, hidhattoonni kun Gujii Bahaa Aana Gooro Doolaa magaalaa Bulbul jedhamutti dhukaasa torbee darbre miseensota Poolisii Oromiyaarratti bananii poolisootni 12 ajjeefamaniiru. Obbo Waldee Dhugoo Itti gaafatamaan waajjira dhimma nageenyaa ‘hidhattoonni Shanee gocha gara jabeenyaa miseensota poolisii Oromiyaa nageenya tiksaa turanirratti dhukaasa bananii ajjeesan, isaan keessaa 1 milishaa naannooti’ jedhan. Obbo Waldeen ta’een kun ka mudate turban darbe keessa ta’uus dabalanii ibsanii, warri dhokatee poolisootarratti dhukaase kun to’annoo jela hin oollee, ammas aanolee gammoojjii Gujii Bahaa keessatti jiraattotarraan balaa geessisaaa jiraa jedhan. Itti Aanaan Bulchaa Godina Gujii Bahaa Maallicha Diqqaas wal waraansi humnoota lameen jidduutti ta’aa akka jiru ifoomsan. Kanaanis nageenyi Godinichaa ammaa boora’uu himanii, keessumaa aanotii gammoojjiiti ka jedhaman warreen akka Gumii Eldalloo, Gooro Doolaa, Sabbaa Booruu, Liiban fi Shaakkisoo keessaa haalli jiru ammaa rakkisaa ta’uu dubbatu. Aab Maallicha nageenya naannoo kanaa bakkatti deebisuuf mootummaan humna raayyaa ittisa biyyaa fi miseensota poolisii Oromiyaa sonaan bobbaasee tarkaanfii fudhataa jira, kanas itti fufaa jedhu. Lakkoofsa namoota erga lolli kun aansee du’anii gaafatamanii sana quba hin qabuu jechuunis deebisu. Obbo Waaqumsa Guutuu Naannaa Gujii’itti warra maqaa Waraana Bilisummaa Oromoon socho’uuf itti aanaa ajajaa ta’uu himan. Wal waraansi humna isaan gaggeessanii fi mootummaa gidduu Gujii bakka hedduutti gaggeeffamaa jira jedhan. Ka Bulbulitti mudate gaafatamaniis tarkaanfii san poolisoota Oromiyaarratti fudhachuu mirkaneessanii jiru. Obbo Waaqumsaan gama hidhattootaarraa nama miidhame gaafatamanii turan, madoo male nami nurraa du’e hin jiruu jechaan deebisan. Himannaa mootummaan warri hidhaten kun ummatarraan geessisaa jiraa jedheefis yoo deebii kennan ‘nuti shiftaa mitii’ jedhu Obbo Waaqumsaan. Tarkaaanfii fudhannee jedhan kanaan Bulbulitti kan ajjeefaman poolisoota Oromiyaati. Ilmaan Oromoo tarkaanfii akkasiitiin yoo lubbuun isaanii gidduu waraana kanaatti darbu maaltu sinitti gaaffii jedhuufis yoo deebisan, ‘nuti warra kan ni gorsina, qabsoo keenya hubatuu didanii yoo nu dura dhaabatan, yoo qawween nu adamsan tarkaanfii fudhachuun dirqamaa’ jechaan deebisu. Lolli Warra hidhatee Bosona jiruu fi humna naga kabachiiftota mootummaa jidduu kun egaa amma ganna lamaaf deemaa jira. Jiraattonni naannoo garuu, lolli kun furmaata dhabee, bahaa gala nu dhowwee jedhu. Himannaan isaanii inni guddaan, mootummaan keessumaa jiraattota aanotii gammoojjii Gujii Bahaa kana keessa jiraatan nama nagaayyuu hata’u ija shakkiin waan ilaaluuf rakkanne jedhu. Ji’a Eebla darbe kana keessa, jiraattonni aanotii gammoojjii Gujii kunini Sagalee Ameerikaaf, humni naga kabachiifttota mootummaa namoota 700 ta’an hidhanii jiru hedduun warra hidhame kun nama nagaa dha jedhanii turan. Kanneen keessa danuun isaaniis ammaa manneetii hidhaa fi waajjiraalee poolisii keessatti murtee male rakkachaa jiraachuu dubbatu. Aadde Xummee Dambalaa jiraattuu magaalaa Nageelleti. Ilmi isaanii aadde Xummeen ji’a darbe kana warra hidhatee socho’uu waliin hidhata qabdaa jechuun poolisootni akka isaan hidhan hime. Haati umriin ganna 60 amma murtee male hidhaatti rakkataa jiruu jedha. Jiraataan Gujii Bahaa Aanaa Gooroo Doolaa kaanillee dhiyeenya kana ammas nami hedduun hidhamaa jiraachuu eeran. Jiraataadhumti kun yoo dubbatan, ajjeechaa ka raawwatu warra hidhate qofaa miti, humnootni mootummaas namoota nagaa ajjeesaa jiruu jedhu. Akka jiraattonni jedhanitti dhiyeenya kana Bulbul, Gujii Bahaatitti Waata Jaldeessaa maanguddoo jedhaman humnootni mootummaa ajjeesanii boollatti darbanii duubarra reeffa maatiin argee jedhe, dabalees Nageelle Booranaa keessatti eegduu keellaa ka turan milishaa biyyaa Qaallicha Qumbii jedhan warri raayya ittisa biyyaa fi daldaltoonni koontiroobaandii dabarfachuuf ajjeesan jechuun jiraattonnii VOA’f himan. Jiraataan kun dabalanii yoo dubbatan, humni naga kabachiistotaa kun sochii warra hidhatuu to’anna waan jedhuun namni bahee galuun rakkisaa akka ta’e, dubbatan. Obbo Addisuu Bullaallaa hojjetaa Waajjira Sab qunnamtii Paartii KFO ti. Wal waraansi kibba Oromiyaa humnoota hidhattootaa fi Mootummaa jidduutti gaggeeffamaa jiru miidhaan inni hawaasa naannoorraan gahaa jiru hedduudha jedhan. Kanaafis falli akka barbaadamu yaada kenninus nu dhagahuu didan jechaanis ibsu. Mootummaanis tarkaanfii seera kabachiisuun fudha jechaan namoota hedduu hidhuusaa, kanaanis miseensota paartii isaanii dabalatee jiraattonni hedduun murtii male hidhaa jirachuu himan; warra ajjeefaman ammoo galmeeffataa jirraa jedhu. Obbo Addisuun, mootummaan warra seera malee hidhe kanallee firoottan isaanii dhaqanii akka hin ilaalle dhorkee jira jechuun dubbatu. Kanaafis mootummaan tarkaanfii fudhatu seeraan akka godhu jechaan akeekkachiisu. Komii hidhaa fi ajjeechaa jiraattonni mootummaarratti dhiyeeffatan, Itti Aanaan Bulchaa Bulchiinsa Gujii Bahaa Maallicha Diqqaa gaafatamanii warri hidhamee seera male hidhaa jiru hin jiruu jechaan haalan. Wa’ee warra ajjeefamanii ammoo qorataa jirraa jedhu. ‘Waata Jaldeesaa nama guddaa, shakkiin keenya warra hidhatetu jiraattotaa fi mootummaa walitti buusuuf kana godhe, Qaallichi ammo milishaa jabaa nuti qabnudha, du’a isaaf mootummaan ni gadda, namootni kana keessaa harka qaban ka to’anne jira sana seeraan itti adeemna’ Maallicha Diqqaa Itti Aanaa Bulchaa Bulchiinsa Gujii Bahaa Obbo Maallichi namootni baanee galuuf humni mootummaa nu rakkise himata jedhus, sirrii miti jedhan, humnootni mootummaa bakka sakatta’I jirutti waraqaa eenyummaa gaafachuu male nami dararan hin jiruu jedhu. Waraanni jiraattota gara dhowwe kun yoom dhumaa waan jedhuuf warri wal lolu kun lameenuu deebii hin qabu. Warri hidhatee bosona jiru, mootummaa kanarraa amantaa hin qabnu, kanaaf gidduu keenya nama keenyee waliin mariyannaa jennaan didee jedhu. Mootummaan ammoo nagaan galaa jennaan waamicha na didan jedhee komata. Obbo Waaqumsaa fi Obbo Maallichis akkasuma dubbatu. ‘Araarri warra Maafiyaan ta’u kun araara nagaa miti; yoo namni sadaffaan nu gidduu jiraate malee hin fudhannu’ Waaqumsaa Guutuu ‘Yeroo kottaa nagaan galaa jennee kadhannee dadhabne; Abbootii Gadaa, jaarrolee biyyaa erginee didaniiru; egaa sichi humnumaan itti deemuu male falli biraa hin jira natti hin fakkaatu’ Maallicha Diqqaa Gareen araara buusuuf hundaaye ka Abbaa Gadaa Tuulama Hoolaan durfamu ammas warra kana araarsuuf utuu carraaquu dhibee Kooronaan adda cituu VOA’n gabaasuun isaa ni yaadatama.


Ayyaanni Iid Aal-Faxir 1441ffaan addeessi har'a galgala yoo muul'atte booru; yoo muul'achuu baatte iftaan kabajama.

No media source currently available Mana Maree Waliigalaa Dhimma Islaamummaa Ityoophiyaa hordoftoota amantaa Islaamaa maraan baga ayyaanicha geessan jedhu. Ministarri Fayyaa Itiyoophiyaa ayyaanichi vaayrasii koroonaa of irraa ittisaa of eeggannoodhan akka kabajamu dhaaman. Musliimii Iidif qophii jira.Gabaasaa guutuu caqasaa.


Koreen Haajaa Alaa Senetii Amerikaa Kaadhimamaa USAGM Hoogganuuf Dhiyaate Raggaasise

No media source currently available Fiilmii seena galmeessaa kan qopheessu Maayikil Paak waggoota lama oliif muudamanii raggaasisamuuf eegaa turan, garuu ssababaa dimokraatonni dhimma maallaqaan wal qabate kan daldala isaanii ilaalchisee jiru irratti yaaddoo qaban dhiyeessaniif hamma amaatti ture. Erga waajjirri abbaa alangaa muummichi kan Washington DC Paak maallaqa dhaaba isaanii kan bu’aaf hin hojjenne dantaa ofiif fayyadaman yoo ta’e qorannaa geggeessuu jalqabee booda sagalee kennuun koree Sanaa ammas boodatti harkifate. White House booda irra waa’ee muudammi sun lafa irra harkifachuu komee dhiyeessuu dhaan Traamp Paakiin ni deggeru jedhe.  Ennaa wal ga’ii kamisa kaleessaa seneteroonni dimokraatotaa hedduun ammas hanga Paak waa’ee maallaqa isaanii ilaalchisee yaaddoo jiru irratti ibsa kennanitti ykn hanga waajjirri abbaa alangaa muummichi kan DC qorannaa isaa xumurutti sagalee kennuun akka turuuf kan gaafatan fudhatama hin arganne. Demokraatichi miseensi koree Sanaa Boob Menendez akka jedhanitti akka kootti Maaykil Paak dirqama irra jiru hin kabajne, dhimmootii hedduu irrattis amanamummaa hin agarsiisne jedhan. Koreen Ripaablikaanotaan hoogganamu kunis muudamni kun paartileen lamaan irratti mari’atanii akka hin taane godhan jedhan.  Menendez itti dabaluu dhaan dura taa’aa koree Sanaa kan ta’an Jim Rischn, yaaddoo dimokraatonni miseensota koree Sanaa ta’an yaaddoo qabaniif deebii kennuf iyyuu tole hin jenne ittiin jedhan. Rishch akka jedhanitti koreen sun muudama ssana dhiisuuf qophaa’ee ture. Yoo ministriin haqaa kan US ni morma ta’e nutis akksuma goona, sun immoo hin taane jedhan.  VOAn dubbi himaa Rischiin ibsa itti dabalaa akka kennaniif gaafatee jira. Menendez yaaddoo dimokraatonni qaban kan Paak hariiroo dhaaba isaanii bu’aa fi hin hojjenneef kan bu’aa irraa argatan gidduu ilaalchisee raga dogoggorsaa tajaajila galii biyya keessaa IRS,f dhiyeessan ilaalchisee jiru koree sanaaf dhiyeessaniiru.  Kampaniin fiilmii Paak, kan Manifold Productions, Inc jedhu dhaaba bu’aaf hin hojjenne kan Paak biraa gargaarsa miliyoonaan laka’amu fudhataniiru jedhan Menendez. Haa ta’u malee IRSf kan isaan gabaasan lamaanuu gidduu hariiroon hin jiru ka jedhu, garuu lamaan isaanii isaantu hooggana jedhan. Menendez odeeffannoo dogoggoraa kennan fi dilaala mootummaa baasuu isaanii sireessanii IRS fi koree kanaaf dhiyeessuu qabu jedhan. Menendez akka jedhanitti galmee hariiroo dhaaba bu’aaf hin hojjenne kan isaanii fi daldala isaanii gidduu jiru, odeeffanoo daldalaa akkaan barbaachisu gaafataman koree kanaaf hin dhiyeessine. Dantaan daldalaa baay’ee cimaa dha kan seneteoonni US odeeffannoo icitii qabu xiinxaluun irra jiraatu illee arguu hin dandeenye jedhan Menedez. Menendez kaleessa galgala viidiyoo marii Sanaa kan sagalee qofaan darbe ifa godhanii jiru.  Ibsa sanaanis Menendez akka jedhanitti jalqaba torban kanaa dimokraatonni koree hariiro alaa senetiin hoogganamu keessa jiran martinuu dura ta’aa kan ta’an Rishiif erguu dhaan miseensonni sabaa himaaf uummati Ameerikaa adeems asana akka hin hordfne gochuuf tarkaanfii fudhatan akka hambisaniif gaafii hedduu gaafataman hin simanne jedhan. Riish akka jedhanitti wal ga’iin sun akka hin darbine gochuun wal ga’iin ennaa vaayiresii koronaa wal irraa hiiqiinsaan geggeessamuu isaaf akkasumajs kutaan wal ga’iin sun keessatti geggeessame immoo sagalee waraabamee darbu qofaaf mijata jedhan.  Prezidaant Tramp waggoota lama dura Paak USAGM dhaaba sabaa himaa addunyaa kan US akka hooggananiif kan muudan. Sababaa dimokraatonni na danqaniif lafa irra harkifate jechuun mufannaa qaban dhiyeessaa turan. Prezidaantichi kana dura kaadhimamaa isaan muudan akka sagalee irratti kennaniif deebisanii akka wal ga’an gochuuf dhaafaanii turan. White House torban darbe dimokraatonni muudama kana danqan jechuun kan qeeqe, erga gabaasi abbaan alangaa muummichi Washington qorannaa akka geggeessu dhaga’amee booda, prezidaantiin Maayikil paakiin ni deggeru, mufataniirus, garuu hin dinqamne. Dmokraatonni homaa gochuu hin dandeenye hojjetaa uummataa galmee qulqulluu qabutti dhoqqee dibuu barbaadhu jedha ibsichi. Torbanneen dhiyoo Tramp VOA waa’ee rakkoo vaayiresii koronaa Chaayinaa keessaa ilaalchisuun gabaasa inni dhiyeesse qeeqanii jiran. Ennaa waa’ee muudama Paak torban darbe gaafataman Traamp akka jedhanitti Raadhiyoon sagalee Ameerikaa haala sirrii hin taaneen geggeessamaa jira. Isaan sagalee Ameerikaa utuu hin taane faallaa isaa ti jedhanii turan. Daayirikterittiin VOA Amaandaa Bennet dhaaba sabaa himaa mootummaa Ameerikaan deggeramuu kanaaf falmuu dhaan ibsa jimaata darbe baasaniin beeksisaniiru.  Amaandaan akka jedhanitti nuti mirga heera irra taa’ee jiru isa jalqabaa uummata naannoo addunyaa kanneen odeeffannoo dhugaa fi sirrii ta’e hin argannetti beeksisne jedhan. “kanaafi jedhan Amandaan dhaggeeffattoota keenya miliyoona 280 keessaa dhibba irraa harki 80mni tamsaasa keenya afaanota 47n darbuu fi biyyoota 60 ol keessa jiran hojiin keenya amanamaa ta’uu isaa kan mirkaneessaniif. Dhaabbati oduu addunyaa kan US caasaalee sabaa himaa siivilii VOA dabalatee , Radio Free Europe, waajjira Cuba Broadcasting, Radio Radio Free Asia (RFA), fi Buufata tamsaasa afaan Arabaa Alhurra Television fi Radio Sawa tamsaasa giddu galeessa bahaa (MBN) jedhamu to’ata.  Baatii fulbaanaa keessa Paak ennaa dhuga ba’umsa kennaniin, yaaddoo dhaabolii USAGM jala jiran kan seerri US gabaasa madaalawaa fi dhugaa irratti hundaa’e akka dabarsu VOA dabalateea dhiibbaa siyaasaa irra kaa’uu malu jedhu ilaalchisee dubbatanii turan. Paak koree sanaaf ibsa kennaniin dhaabbatichi amantaa odu gabaastonni isaa walaba, dhiibbaa siyaasaa fi attamiin akka isaan gabaasan itti himuu jalaa walaba amantaa jedhu irratti kan hundaa’e jedhan. Wal amantaa akka Sanaa yoo jiraate malee akkan yaadutti dhaabbatai kun dhaabaticha dadhabsiisuu ta’a jedhan.


Godinaa Wallaggaa Lixaatti Hunoonni Mootumma Namoota Afur Ajjeesan, Manneenis Guban, Jedhu Maatii fi Ollaa Keessaa

Godina Wallagga Lixaa Aanaa Laaloo Assaabiitti, humnootni naga-eegumsaa mootummaa namoota nagaa afur ajjeesan jechuun maatii keessaa himataa jiran. Ganda Wanjoo jedhamutti, manneen jireenyaa sadii fi daldalaa tokko sababa “Ripxee-loltoota hidhatanii socho’an deggertu,” jedhamuun humnootuma naga-eegumsa mootummaan kaleessa gubaman, jechuun namni yeroo gochaan kun raawwatamu ijaan arge jedhu Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himee jira. Bulchaan Godina Wallagga Lixaa Obbo Eliyaas Uummataa, “Mootummaan Olaantummaa Seeraa kabajchiisuuf hidhattootarratti tarkaanfii fudhataa jira, garuu namni nagaan sababa kanaan lubbuun isaa darbe hin jiru” jedhan. Dhimma kanarratti Bulchaa Aanaa Laaloo Assaabii Obbo Gammachiis Dabalaa bilbilaan dubbisuuf yaaliin goone hin milkoofne. Gama biraan, dabballeen garee Riphxee-loltootaa kan Waraana Bilisummaa Oromoo Zoonii Lixaa, Bilisummaa Guutaa, “Loltootni mootummaa, tarkaanfii irratti fudhatame haaloo ba’uuf nama nagaa ajjeesu” jedhee jira. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


"Hojiin Tola-ooltummaa Hawaasa Musliimaa Yeroo Kanatti Jabaatee Itti Fufuu Qaba"

Hojiin Tola-ooltummaa Hawaasa Musliimaa Yeroo Kanatti Jabaatee Itti Fufuu Qaba, Jedhu Hayyoonnii fi Hordoftoonni Amantichaa Hawaasni Musliimaa hojii tola ooltummaa ji'a Ramadaanaa keessa hojjachaa turre itti fufuu qaba, jedhu – hayyoonnii fi hordoftoonni amantichaa. Keessumaa sababaa weerara Vaayirasii Koroonatiin rakkoo uumame hanqisuuf gochaan tola ooltummaa daranuu babal’atee itti fufuu akka qabu hubachiisan. Ayyaanni Soomana Hiikkaa Ramadaanaa hordoftoota amantaa Islaamaa addunyaa mara irra jiraniin guyyoota muraasaa booda kabajama. No media source currently available


Hojii Tola-ooltummaa Ijoollee Maatii Isaanii Du’aan Dhaban  Deggeruuf Hojjetame

Magaalaa Ambootti ijoollee, abbaa, haadhaa fi obboleessa isaanii du'aan dhabaniif deggersi tilmaamaan hamma birrii miliyoona lamaa gahuu walitti qabamuu, Koreen Deggersichaa. Birriin 748, 000 ol tahu kan walitti qabame yoo tahu, inni hafemmoo meeshaalee garaa garaa fi garggaarsa waadaa seename tahuu kan dubbatan walitti-qabaan koricha, Obbo Nagaraa Dhugumaa, gargaarsichi karaa miidiyaa hawaasummaa lammiwwan alaa fi biyya keessaa irraa kan walitti qabame tahuu isaa himan. Obboleessi ijoollee kanaa, dargaggoo Biqilaa Sirnaa, Onkololeessaa bara 2012 waa’ee eegdonni falmaa mirga uummataa Jawaar Mohaammad kaasuuf murteessuu irratti hiriira mormii Ambotti geggeessame irratti humnoota naga-eegumsaan ajjeesame. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Rootarii Internaashinaal Meeshaalee Gargaarsaa Waldhaansa COVID Itiyophiyaaf Kenne

Weerara VaayIrasii Koronaan gaaga'ama mudachuu maluuf qophii taasifamaa jiruun Finfineetti Galma Miliiniyeemii kan ture Wirtuu Waldhaansa Dhukkubsatoota COVID 19 akka ta'uuf sireen kuma tokkoo ol itti galfamee qophiin xumuramuu isaa Ministarri Eeggumsa Fayyaa Itiyoophiyaa beeksise. Gumiin sadarkaa Addunyaa Rootarii Internaashinaal jedhamus gargaarsa meeshaalee waldhaansa COVID 19f oolfamu baasii qarshii miiliyoona lamaa olitti tilmaamu Ministeera Fayyaaf gumaachee jira. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Artisitii Of Irraa Ittisa Vaayirasii Koronaa Barsiisuuf Sirboota Baase

Artist Darajjee Shuumii Masiinqoo tapahchuudhaan beekama. Eega weerarri Koronaa Itiyoophiyaa seene irraa jalqabee akka uummatni waa’ee of irraa ittisa Vaayirasichaa hubannoo argatu kanneen gargaaran sirbawwan sadii Masiinqoodhaan qopheessee baasee jira. Sirboonni isaa barsiisoo tahan kun keessumaa uummata Baadiyaa biratti akka dhaga’ama guddaa argatan dubbata – Artist Darajjeen. No media source currently available


‘Waldhabdee Humnoota Nageenyaa Jibuutii fi Konkolaachistoota Itiyoophiyaa jidduutti Mudateen Hojiin Adda Citee Jira’

Kaleessaa kaasee Waldhabdeen konkolaachistoota Itiyoophiyaa fi qaamolee nageenyaa mootummaa Jibuutii jidduutti mudate tajaajilli fe’umsa meeshaalee Itiyoophiyaaf Buufata Jibuutiitti kennamu akka adda citu taasisee jira. Waldhabdeen kun kan uumame, buufatni doonii Jibuutii bakka konkolaachistoonni Itiyoophiyaa dhaqanii mi’a buusanii fi fuudhan humnaa ol dhiphachuu ta’uu bakka bu’aa waldaalee geejjibaa kan Itiyoophiyaa tokko VOA’f himanii jiru. No media source currently available Yeroo kana konkolaachistoonni Buufata Jibuuutiitti sirnaan tajaajilamaa hin jirruu jechuun iyyannaa utuu dhiyeeffatanii qaama naga kabachiiftota Jibuutii waliin walitti bu’anii name tokko konkolaachistoota keessaa miidhamuu himan. Konkolaachistoonni yeroo kana yeroo dheeraaf terminaala Buufata dooniirra akka tursiifaman, kunis kooronaaf saaxilamuu dabalatee balaa kaan kaaniif isaan saaxilaa waan jiruuf hojii meeshaa biyyaaf fe’uu guutummaatti dhaabuu himan. Humnootni nageenyaa Jibuutii konkolaachisaa Itiyoophiyaarraan balaa geessisuunis dheekakmsa kaan fiduu himanii rakkoo mudate kanaaf angawaan mootummaa Itiyoophiyaa fi Jibuutii marii gaggeessanii jiru. Obbo Muluqen Birhaanuu Itti aanaan Itti gaafatamaa Koree Waldaalee Geejjibaa Itiyoophiyaa Jibuutii jiranii, rakkoo kaleessa Buufata dooniitti mudateen lammii Itiyoophiyaa tokkorra balaan dhaqqabuu odeeffannoon isaan dhaqqabuu beeksisan. Dhimmi kanas harra anagawoota mootummaa Jibuutii waliin mariyanneerrallee jechaan dabalataan ifoomsan Obbo Muluqen yoo dubbatan, “Meeshaan fe’umsa buufatarratti fe’u miidhamee waan tureef mootummaa Jibuutiirraa warri argaman meeshaan kun dhiyootti suphamee rakkoon furama nuun jedhanii jiru argamanii, gama biraan Konkolaachistoonni dirqami biyyaa itti kennamee mootummaan Jibuutii buufatarratti garuu sirnaan nu tajaajilaa hin jiruu, bakka Buufata doonii kana manneetiin nyaataa hin jiran jedhanii komii dhiyeeffatanii jiruu, gama Jibuutiirraa warri argaman yeroo dhiyootti waan kana furra jedhanii jiru; kan ilaallu ta’a sana’’ jechuun dubbatu. Obbo Muluqen maree kanarratti Konkolaachsitoonni Itiyoophiyaa bakka bu’aa isaanii hirmaachuu eeranii hojiin mi’a Itiyoophiyaaf Jibuutiirraa fe’amu ka amma adda cite jiru akka jalqabamus walii galameera jedhan.


Sirni Awwaalcha Haadha Hayyu-duree ABO, Aadde Alamii Gaarii Bakka Maatii fi Firoonni Argamanitti Aanaa Horroo Abuunaatti Raaw'atame

Aadde Alamii Gaarii Jimaata dabre, Akka Lakkoobsa Itiyoophiyaatti Caamsaa 7, bara 2012 Finfinneetti ka du’aan boqotan yoo tahu, sirni awwaalcha isaanii, bakka ijoolleen isaanii Obbo Daawud Ibsaa fi Do’ii Ibsaa, akkasumas jaallewwan qabsoo Obbo Daawud, maatii fi firooonni ka biroon ka biroon argamanitti Godinaa Horroo Guduruu Wallaggaa, aanaa Horroo Abuunaa, bakka addaa Bonee Abuunaa jedhamutti raaw’atamee jiran. No media source currently available Sirna mootummoota Iiyoophiyaa dabranii jalatti gidirfama hamaa ka dabarsan Aadde Alamiin, keessumaa sirna mootummaa Dargii jalatti ilma isaanii mana hidhaa Shaanbuutti hidhamee ture Obbo Daawud Ibsaaf galaa geessuu deemanii, otuu wal-bira hin ga’iin Obbo Daawud rasaasaan rukkutamuun na’anii akka miilli isaanii laamsha’ee hafe dubbatu intalli isaanii, Aadde Do’ii Ibsaa. "Haatikoo koo hin duune carraa qabeettiidha. Osoo du'a mucaa koon dhaga’a jettee yaaddoon eegduu fayyaatti argitee, hammattee, dhungattee, yeroon waliin qabaattee boqotte,” jedhu – Aadde Do’iin. Gabaasaa guutuu caqasaa.


Yaa Carraa Godaansaa ! Meeqatu Lafa Yaade Dhaqqaba?

Dargaggonni Itiyoophiyaa 78 daandii Finfinnee irraa gara gama Kibbaatti geessuun Afrikaa Kibbaa dhaqqabuuf imala jalqaban. Baatilee 6 caalaaf lafoo bosoona gurguddaa keessa adeemuun akkasumas nyaataa fi bishaan dhabuun rakkataa turan.Konkolaataa fe'umsaatti fe'amuuf carraa akka aragataa turanis dubbatu. Haala akkasiin Kiloomeetra kuma 4 eega imalanii booda magaala Mozaambiik kan "Teetee" jedhamtu yeroo ga'an Konteenara sibilaa keessatti itti cufamee kokolaataa fe'umsaa irratti fe'amanii jiru. Ulaa sakata'aa Teetee sana yeroo ga'an koonteenara sana keessaa nama gargaarsaaf iyyuu fi konteenaricha tumuutu dhaga'ame. Sana booda aangawoonni Mozaambiik iddoo sana turan konteenaricha bananii yeroo ilaalan lammiwwan Itiyoophiyaa 64 achii keessatti du'anii argan. Kanneen lubbuun hafan 14 qofa.Warri lubbuun hafee sana booda attam ta'an? Maal dubbatan? Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


‘Lammileen Jibuutii Itiyoophiyaa yoo dhufan Bilisa seenu, nuti Seensa fi Hojiif garuu Qarshii Hedduu Gaaftamna’

Lammileen Itiyoophiyaa Jibuutii jiraatan; eyyama jireenyaa fi hojii yoo mootummaa biyyattiirraa gaafannu qarshii hedduu baasuuf dirqamaa jirraa jechuun dubbatu. Angawi hawaasa lammilee Itiyoophiyaa Jibuutii jiranii ji’a dabre VOA’f akka himanitti Jibuutiin keessa Itiyoophiyaanota kuma dhibba lamaa oltu jiru. Isaan keessaa hedduun koolu galtummaan, kaan biyya kaanitti godaanuuf ka karaa ilaallachuuf taa’an kaan ammoo warra seeraan galmaayee jiraatu ta’uu himanii turan. No media source currently available Jarreen kana keessaa keessumaa warri seeraan galmaayee jiraatu, biyyoottan lameen walii galtee Viisaa fi kaan qabaatanus nuti lammileen Itiyoophiyaa as jiraannu eyyama visa fi hojii kaaniif mootummaan Jibuutii gulantaa hedduu nu gaafataa jedhu. Solomoon Taaddelee lammii Itiyoophiyaa Jibuutii jiraatudha. Innis yoo dubbatu, akka seeraaf gulantaan eyyama jireenyaa fi hojii bakka sadiitti hiramee akka jiru garuu ammoo baasii isaa mootummaan Jibuutii walumatti qabanii isaan kaffalchiisu hime. Fakkeenyaaf ka jireenyaa Firaankii Jibuutii kuma 30, hojii xixiqqaaf kuma shantama, hojii galii giddu galeessaa jedhameef kuma dhibbaa fi ka guddaadha jedhameef ammo Firaankii kuma dhibba lama gaafatamna. Kanaaf jalqaba Beekaa Firaankii kuma 30 si gaafatu sana booda hojii hojjechuu waan qabduuf yoo jiraattu eyyama kaan ka qarshii irra guddaa si gaafatu. Nami hedduun eyyama isa firaankii kuma dhibba lamaa fi soddomaa ykn qarshii Itiyoophiyaa kuma afurtamii afurii olii akka kaffalu kan ta’aa jiru jechuun dubbate, lammiin Itiyoophiyaa kun Solomoon dabalee yoo dubbatu, lammileen Itiyoophiyaa Jibuutii jiraatan kana kaffaluu waan hin dandeenyeef seeraan alaa jiraatu jedhe. Kunis warra mataa gosaa biyya Jibuutii jiranii qabatanii isaan dawoo godhachuun jiraachuu, kaanimmoo mattaha warra humna nageenyaaf kennaa deemuudha jedhe. Dhumarratti yoo yaada komii qabu goolabu; nuti hagas yoo biyyanatti baasii baasnee eyyama yoo argannu lammileen Jibuutii gara Itiyoophiyaa dhaqan garuu bilisaan darbu jechuun dubbata. “Gaggeessitoonni Keenya akkamitti akka mallatteessan hin beeku garuu, walii galteen biyyoota lameenii Jibuutiif kan oogedha,lammileen Jibuutii yoo Itiyoophiyaa deeman homaa hin gaafataman, Viizaan kennameefi bilisaan seenu, Itiyoophiyaanonni garuu gara Jibuutii yoo dhaqnu, baayyee carraan cufaadha;, nuti seenuuf kan kottee jechuun qarshii kuma lamafaa kaffalla isaan garuu bilisaan seenu” Solomoon Taaddelee; lammii Itiyoophiyaa Jibuutii jiraatu Gama biraan akkuma beekamu Jibuutiin miiltoo daldalaa Itiyoophiyaati. Meeshaalee fi waantonni barbaachisoon biyyaaf dhufan karaa Jibuutii ka seenan yoo ta’an omishi Itiyoophiyaan gabaa alaaf ergitu ka Dooniin fe’amu hedduunis karaa Jibuutii darba. Fakkeenyaaf bara 2018 keessa daldala Itiyoophiyaan biyyoota alaa waliin taasiste keessaa dhibbeentaan 95 karaa Buufata Jibuutii ergamuu kanaafis Itiyoophiyaan Doolaara biiliyoona 2 Jibuutiif kaffaluu yeros Jibuutiitti Ambaasaadderri Itiyoophiyaa Shaameeboo Madeeboo maddawwan oduu mootummaaf ibsanii turan. Meeshaalee fi Omishaalee kana gara biyyaa fi biyya alaattis ka fe’an Waldaalee Geejjibaa gurguddootu jiru. Waldooleen dhibbaa ol ta’an kun ka to’ataman Ministeera Geejjibaan yoo ta’an haala hojii isaaniif mijeessuufis Ministeerri Geejjibaa Federaalaa damee Waajjirasaa Jibuutiidhaa qaba. Waldaaleen Geejjibaa kun garuu Waajjirri Damee Ministeera Geejjibaa Itiyoophiyaa Jibuutii jiru sirnaan nu tajaajilaa hin jiruu jechuun komatu. Bakka bu’aan waldaa Geejjibaa itiyoophiyaa jibuutii jiruu tokko ka maqaan isaanii akka eeramu hin feene waldaaleen Geejjibaa rakkoo hedduu qabuu jedhan. Tokko walii galtee warra Buufata konkolaataa eegan duuka jiru ka amma yeroon isaa irra darbedha. Hojiin kun lammii Jibuutiif ka kenname ta’uu eeranii garuu tajaajila argachuu malle kan irratti walii galame argataa hin jirruu jedhu. Bakka bu’aan waldaa Geejjibaa Itiyoophiyaa Jibuutii jiruu kun rakkoo karaa warra bakka bu’aa ministeera Geejjibaa mootummaa Federaalaa Jibuutii jiraniin nutti dhufe kun konkolaachistoonni rakkoon yoo isaanirra dhaqqabu akka gargaarsa yeroon hin arganne taasisuu dubbatu. Kanaafis Embaasiin Itiyoophiyaa darbee rakkoo kana furuutti jiraa jedhan. Sadaffoon Komii baqattootni lammiin Itiyoophiyaa Jibuutii jiran himataniidha. Kanaan amma mootummaan Jibuutii waan manaa bahuu dhorkeef rakkoo keessa jiraachuu himatu irra deddeebiin bakka bu’aan Baqattoota lammiin Itiyoophiyaa ka Jibuutii jiranii yoo dubbatan, Embasiin Itiyoophiyaa Jibuutii jiru lammilee Itiyoophiyaa kaan gargaaruuf yoo socho’u baqattoonni garuu hedduun raakkoo keessa jiru jedhan. Dhaabbileen namoomaas baqattootaaf dhaqqabuu waan hin dandeenyeef hedduun namaa beelaan miidhamaa jiraachuu himu. Baqattoonni kun biyyatti galuuf galmoofnee, deeggarsi ittiin biyyatti deebinee of dhaabnu baayyee xiqqaa waan ta’eef murtee dhabnee asitti hafne baqattoonni hedduunis jedhu. Komii lammileen Itiyoophiyaa Jibuutii jiran dubbatatan kana qaamolee dhimmi ilaalu gaafannee jirra. Waan waldaalee Geejjibaa Itiyoophiyaa Jibuutii keessa socho’anii, Itti Aanaa Bakka bu’aa damee waajjira ministeera geejjibaa kan Itiyoophiyaa Jibuutii jiruu obbo Derejjee Ashennaafii gaafannee turre isaanis dameen waajjira ministeera geejjibaa as jiru dhimma ka raawwachiisuudha malee ka karoora baasu miti jedhu. Kanaaf nuti ajaja Finfinnee nutti kenname raawwanna malee waana asitti uumnu hin jiru jechaan himata waldaalee kana qolatu. Komii kana dabalataan ministeera geejjibaarraa odeeffachuuf yaallee turre garuu angawi dhimmi kun ilaalu deebii kennuuf eyyamamoo hin taane. Komii eyyama hojii fi jireenyaa lammilee Itiyoophiyaa Jibuutii jiranii ilaachisee waajjira Immigreeshinii fi dhimmi lammummaa Itiyoophiyaa Finfinnee akkasumas Dirre Dhawaa jiran, Embasii Itiyoophiyaa Jibuutiis gaafannee turre. Angawootni mootummaa dhimma kanarratti yaada kennuuf fedha hin qabnuu jedhan. Akka himamutti Jibuutii fi Itiyoophiyaan bara Haylesillaasee walii galtee Viizaa mallateessan. Gulantaa lammileen biyya lameenii yoo biyyoota lamaan jidduu deeman guutuu qaban warra dhimmi kana keessa beeku gaafanneerra. Lammiin Itiyoophiyaa jiraataan Dirre Dhawaa Jibuutii fira qabu yoo himu, firootni isaa Jibuutii gara Itiyoophiyaa yoo dhufan seensarratti viisaa bilisaan argatuu, seenaniis yeroo dheeraaf nu biraa turuu danda’uu jedha. Inni garuu yoo gara Jibuutii dhaqu fuggisoodha. Jiraataan kun paaspoortii Itiyoophiyaan yoo jibuutii dhaqu kaffaltii viisaa, waraqaa talaallii turtiin inni achitti qabaatus murtaa’aa ta’uu hime. “Duraan Viisaan Jibuutii baayyee mi’aa ture, ji’a sadiif qarshii kuma 3 dhibba 5’n siif rukutama ture, amma garuu dhibba 8’n siif dhahama” Jiraataa Dire Dhawaa. Itiyoophiyaan ammas walii galtee Viisaa bara Hayle Sillaasee mallatteeffame Mootummaa Keeniyaa waliinis qabdi. Hordoftoota keenya dhimmi kanirratti warri angawaa Immigreeshinii mootummaa yoo deebii nuuf kennu ta’e kan isin biraan geenyu ta’a.


Poolisiin Magaalaa Finfinnee Kaleessa Namoota Maaskii Ittisa COVID - 19 Hin Kaa'atiin 1300 Ol Hidhuu Isaa Beeksise

Wixata kaleessaa kutaalee bulchiinsa magaalaa Finfinnee adda addaa keessatti namoota Maaskii yokaan haguuggii afaanii fi funyaanii osoo hin kaa’atiin bakka namoonni itti baay'atan keessa socho'aa turan 1300 ol to’achuu isaa Koomishiniin Poolsii Fifinnee karaa marsarii yokaan miidiyaa hawaasummaa ibsee jira. Koomishiniin Mirga Namoomaa Itoophiyaa immoo “namoota irra-deddeebi’anii barsiisuu malee haala kanaan hidhuun sirrii miti” jechuun balaaleffate. No media source currently available


Oromiyaa Lixaa Magaalee Tokko Tokko Keessatti   Namoonni Sababaa Siyaasaaf Akka Hidhamanii Jiiran Dubbatu, Miseensonni Maatii Isaanii

Magaalaalee Oromiyaa Lixaa tokko tokko keessatti namootni 100 ol tahan sababaa ilaalcha siyaasaaf jecha “Riphee-loltoota wajjin hariiroo qabu,” jedhamuun hidhamanii jiru’ jechuun himataN - miseensotni maatii namoota hidhamanii. Magaalaa Amboo, Naqamtee, Gimbii fi Godina Horroo Guduruu Wallaggaa, aanaa Jaardagaa Jaarteetti namootni haala kanaan hidhaman osoo mana murtiitti hin dhiyaatin torban lamaa oliif kaa’aman, jedhu – miseensonni maatii. Itti gaafatamaan Biiroo Dhimmoota Komiyunikeeshinii Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Geetaachoo Baalchaa immoo “miseensa paartii tahuun nama hin hiisisu, namni yakkatti shakkamee to’atame akka qulqullaa’un amana,” jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Taahiraa Mohaammad Shariif UKti brarumsa PhDti jirti,baaddiyaa Isiolo keessa dedeemtee waan COVID-19 warra loonii tolchuu danda'u qoratti

No media source currently available Warra horiiqeencaaloon,re’ee fi gaalaa) bulu dhiba kana irraa dandamachuu dandaha?Odeeffannoo dhiba kanaayyuu akka dansaa quba qabaa,gargaarsaa warrii diraa argatu argachuutti jiraa jedhe namuu waluma gaafata. Yoo ardiin dhibiin walbira qaban namii Afrikaa COVOD-19 kana irraa ammallee wayyaa qabdi.  Tahiraa Mohaammad Shariif nama ganna 30 ti.UK, yuniversitii Sussex keessatti barumsa PhD fixachuutti jirti. Keenyaa baaddiyaa Isiolo olloota afur irra martee waan warrii baaddiyaa keessa jiru waan waan rakkoon vaayireessiin Koronaa namaa tolchuutti jirtu qoratti. Ollootii afran isiin dhaxxee jireenna isaanii qorattu Naayroobii irraayyuu km dhibba hedduu fagaata; Korbeessa, Lakkoolee,Biibbi fi Kinaa. Jireeniolloota kanaa jireennuma baaddiyaa Oromiyaa hedduu wal fakkaata.Rakkoon Taahiraa olloota afran keessatti agarte: Ollaan kukkun vaayireesii koronaatif jedhanii lafa cuccufanii gabayaa dhaqachuu dadhabe. Aanan durii makiinaatti fa’atee Naayrooiin dhaqatu geeffachuu hin dandahu. Karaan makiinaan dansaan hin qaban Manneen akimii irraa fagoo jiran Odeeffannoo vaayireessii koronaa akka dansaa quba hin qaban Harkadhiqachuu dhiisi bisaanii dhugaatiiyyuu galaanaa waraabbatan Manneen barnootaa cufamanii ijoolleen isaanii akka ijoollee diraa omputera qabaatanii akka ijoollee diraa hin baratan Keenyaa keessaa nama 700 irrati VaayireessiKoronaa argan nama 40 lubuun dhabe 280 caalaatti fayye. Godina dhiba kana keessatti argan keessaa tokko Isiolo. Ministerii Fayyaa Keenyaa akka gareen fayyaa Isiolo dhiba kanaan durattuu gargaartu nama achi ergeef. Fulaan namaa dhibamuuf kurfeessuutti jiran keessaa tokko mana barumsa KMTC. Keenya Isihollootti amma namuma tokko irratti vaayireesii kana argan. Akka Taahiraan jettetti baaddiyaa isiin dhaxxe vaayireesii caala hajaja mootummaan baasee namaa walti yaahuu dhowwetti jireenna itti qaalesse. Tanuma keessa akka Taahiraan jettetti namiiwalgargaaruutti jira.Waliif jirra jedhanii wal qarqaaran. Mataa-dureen qorannoo isii ‘I exist because you exist’:The Moral Economy of Pastoralists in response to COVID-19 jedha. Porofeeser Gufuu Obaa,Noorweeyitti barsiisaa yuniverstii Norwegian University of Life Science jedhaniiti. Jireenna warra horii Afrikaa Bahaa,lafa isaanii fi rakkoo warra keessa jiru kitaaba afurii fi waraqata qorannoo hedduu barreessuun beekama. Warrii baaddiyaa akkuma warra diraa keessattu bara hamaa akkanaa akkuma warra diraa manaaakimii mii,odeeffannoo vaayiressii koronaa fi waan hedduu qabaachuu malee jedha.


Rakkoo Siyaasaa Amma Itiyoophiyaa Mudateef Furmaatni Jaarmayaa Biyyaalessaa Waloo Hundeessuu Dha, Jedha Gamtaan Medrek

Kongirasii Federaalawaa Oromoo dabalatee dhaabileen 5 kan keessatti argaman Gamtaan Medrek rakkoo seeraa fi siyaasa Itiyoophiyaa mudateef furmaanni jarmaya biyyaalessa kan hunda hirmaachis hundeessuu dha, jedha. Haala filannoon itti geggefamuu fi hegeree hoggansa siyaasaa biyyatti irrattis yaada falaa dhiheessu isaa Walittiqabaan Medrek, Proofeesar Marara Guddinaa VOAtti himanii jiru. Gaaffii fi deebii Proofesar Maraaran waliin geggeessine guutummaa isaa caqasaa. No media source currently available


Obbo Baayisaa Guutamaa Abba Nama Hundaa Turan: Jiraattoota Waashiingtan fi Naannoo Ishee

Obbo Baayisaa Guutamaa Waarii bara 1920 Bachoo ganda Baatuu jedhamtU keessatti dhalatan. Umriin isaanii barnootaaf yeroo ga'eetti magaalaa Walisoo keessa kan jiru mana barumsaa Dajjaazmaach Garasuu Dhukii seenanii barnoota sadarkaa duraa kan baratan yoo ta'u Finfinnee kan jiru mana barumsas Sadarkaa lammaffaa Tafarii Mokkonnoon keessatti barnoota sadarkaa lammataa xumuran. Obbo Baayisaan barnoota sadarkaa olaanaaf Yunivarsitii Finfinnee seenuun barnoota Akkaawunting jedhamuun xumuruu isaanii seenaa isaanii maxxanfamee tu ibsa. Sana booda Waajira Muummicha kan kan Abbaa Taaiytaa Daandiwwanii Itiyoopiyaa(Awuraagodaanaa) keessatti itti anaa hojii gaggeessaa ta’uun baroota dheeraaf hojjataa kan turan yoo ta'u booda immoo itti gaafatamaa kutaa Soorama waajiirichaa ta’uunis baroota dheeraaf hojjataa akka turan seenaa isaanii maxxansame irratti ibsamee jira. Bara 1992 rakkoo Siyaasaa Oromoo mudateen gara Amerikaatti baqatanii hanga guyyaa du'aan boqotaniitti hawaasa Oromoo naannoo Waashingtoon Diisii jiru waliin jaalalaan jiraatan. Obbo Baayisaan abbaa Oromoo, abbaa jaalalaa kan nama hunda ija tokkoon ilaalan, jedhu kanneen isaan beekan. Keessumaa gama Oromummaa, aadaa, seenaa, sirna Gadaa fi dhuudhaa Oromoo hawaasa giddutti gad dhaabuu keessatti hojii guddaa hojjachuu isaanii dubbatu. Obbo Baayisaan Kaansariin qabamanii eega dhukkubsachaa turanii booda dhuma irratti garuu dhukkuba dabalataa Kooviid-19 jedhamuun qabamanii Caamsaa 4 bara 2020 umurii isaanii waggaa dhibba tokkootti du'an boqotan. Sirnii awwaalcha isaanii Jimaata, Caamsaa 08 rawwatamuu oabboleettiin isaanii Aaddee Taaddalach Guutamaa Ibsitee jirti. Obbo Baayisaa Guutamaa abbaa ijoollee sadii turan. Firaa fi maatii isaaniif jajjabina hawwiina. Gaaffii fi deebii guutuu caqasaa. No media source currently available


Yaadannoo Artiisti Guutuu Lammiitif Qophaahee fi Seenaa Isaa Gabaabaa

Artiistiin Oromoo naannoo Waashingitan Diisiitti tajaajila hawaasaa keessatti bakka guddaa qabu, artiist Guutuu Lammii vaayrasii koronaan qabamee, Ebla 18, 2020  addunyaa kana irraa du’aan boqateera. Artiisti Guutuun oggoota sadeen darbaniif kalee dhukkubsachaa turee, Bitootessa 21,2020, dhiibaan strookiin isa qabee hoospitaala seene. Akka seeneen qorannaan vayrasii koornaa irraa walaba ta’uun itti himamus, booda garuu vaayrasichi qaama isaa keessa jiraachuun mirkanahee , irraa hafuu dadhabee. Ebla 18, 2020 dhalatee umurii isaa oggaa 50 ti addunyaa irraa du’aan boqate. No media source currently available Ariisti Guutuu Lammii maagaala Finfinnee naannoo Dhakaa Araaraatti dhalatee guddate. “Dargagguummaa isaatiin qabsoo Oromootti makamee, Afaan Oromoo fi duudhaa Oromoo akka ijoollee baadiyatti beeka,” jedhan warri dhiheenyan isaa beekan. Guutuun barumsaa isaa sadarkaa tokkoofaa fi lammaafaa fixuun booda barumsa sadarkaa ol’aanaa Finfinnee, Koleejii Qidistemaariyaamitti jalqabuus, bara 1991 yeroo Addi Bilisummaa Oromoo mootummaa ceehumsaa keessa turetti rakkoo fi roorroon uummata Oromoo irratti hammachuu fi innis tuffii fi roorroon sun irra gahaa wan guddateef gara Baha Oromiyaa deemee waraana bilisummaa Oromiitti dabalame . Kunii fii seenaan isaa hedduun sagantaa yaadannoo tibba darbe jaarmaayaan haawaasa Oromoo gama interneetitiin qopheessef irratti dubbifame. Sababa weerara vaayrasii koronaatiif jecha uggurri manaa in bahinaa namoonni walitti dhufaanii an du’e awwaalachuu fi wajjin gadduun dhowwaa yeroo ta’etti teeknolojiidhan geggeeffame sirni yaadannoo artiisti Guutuu. Dura teechuun Jaarmayaa Hawaasa Oromoo Aaddee Jente Adam saganticha oggaa jalqabsiisan “Ilma jagna dhabne. Gadda guddaatu nutti dhagahame,” jedhan. Gara seenaa qabsoo isaatti hoo deebine, jalqaba sagaltammanii keessa gara Baha Oromiyattii imalee leenjii fudhatee irbuu seenee Waraana Bilisummaa Oromoo keesstti qabsahaa odoo jiru, Bara 1992 Addi Bilisummaa Oromoo mootummaa cehumsaa keessaa baanan harka diinaa odoo in galin qehuma abbaa fi haadhaa, Finfinneetti deebi’e. Deebi’es mana in teenye jedhan. Bandii Gadaatti dabalamee, gama aartiitiin tajaajilii jalqabe. Artiisti Guutuun sagaleedhan sirbuu qofas mitii, dandeettii meeshaawwan muuziqaa akka dibbee, orgaanii fi gitaarii tabachuu qaba. Amma biyyaa bahutti, dura taa’a bandii Gadaa ta’ee tajaajilaa turuu seenan isa agarsiisa. “Hawaasa Oromoo naannoo Waashingitan Diisiitif qabeenyaa fi utubaa ture.” Bara 2004 Ameerikaa dhufee Hawaasa Oromoo Waashingitan Diisii maatii godhate. Miseensa Koree Boordii Jarmaayaa Hawaasa Oromootii qabee, Waldaa Qorannoo Oromoo, Konyaa ABO Waashingitan Diisii, Waldaalee Amantaa, Ayyaana Gubaa fi Irreechaa, fi dhaabbilee adda addaa keessatti gummaach godhaa turuu jiraatonnii naannoo magaala Waashingitan Diisii dhugaa bahan. Artiisti Geetuu Lammii Warra isaatiif ilma angafa. “Haatii fi oboleessi isaa Finfinnee jiraatan oggoota 20 darbaniif qarqaarsa isaatin jirachaa turan, amma garuu rakkinaaf saaxilamuu insaniti,” an jedhan hiriyaan Guutuu, haawaasni Oromoo maatii nama uummata ofii tajaajla ture kanaa akka kunuunsu gaafatan. Jalallii fi kabajni inni Oromoof Oromummaaf qabu adda akk ta’e namoonni sagantaa qophaahe irratti dubbatan ragaa bahan. Feedhii fi abdiin isaa Oromiyaa bilisoomte arguu ture. Sirboonni isaa baayinaan wayee Oromoo fi oromiyaa akka ture, haawaasni inni keessaa ture an dhugaa baheef. Artiisti Guutuun yeroo uggurri manaa in bahinaa jiru kanatti lubbuun isaa darbus Hawaasni Oromoo naannoo Waashingitan Diisii teeknoolojii fayyadamuudhan qophii yaadannoo namoota gara 75 hirmaachise godheefira. Artiisti Guutuun nama umuriin oggaa 50 ture.


Weerara Vaayrasii Koronaatti Aansee Kan Dhufe Filannoon Itiyoophiaa Dheeressuun Gaaffii Siyaasaa Qabatee Dhufe

Mootummaan Itiyoophiyaa baari aangoo isaa baatii Fulbaana dhufu yeroo xumuuramu carraan isaa maal ta'a? kan jedhu gaaffiin jiru. Manni maree bakka bu'ootaa kan Itiyoophiyaa gaaffii kana hundee godhachuun yaadii furmaataa jira yoo ta'e hiikkaa seeraa akka itti kennuuf mana maree Federeshiniitti erguun ibsamee jira. Marii Iskindir Freew gaggeesse caqasaa. No media source currently available


Mootummaan Keeniyaa Iislii i Cufee Jira Lammileen Oromoo Ganda kana Jiraatan Maal Jedhu?

Magaala Naayroobii naannoo Iislii lammilee fi baqattoonni Oromoo hedduutu jiraata. Dhibeen Kooronaa dhiyeenya kana ganda kana keessatti waan baballataa dhufeef mootummaan Keeniyaa kamisa darbe kanaa kaasee nami tokko akka Iislii keessaa gadi hin baane, ol akka itti hin seennes ajajee jira. Lammileen Oromoo ganda kana keessa jiraatan hedduun ajaja darbe kanaa fi sodaa dhukkubaa kana gidduutti dhiphataa jirraa jedhu. No media source currently available Ibsaa Taarreqeny Baqataan Oromoo bara 2014 kaasuun Naayroobii Iislii naannoo karaa kudhan jedhamu jiraataa jiru dha, tarkaanfiin kun namoota hojii Guyyaa Guyyaa hojjetanii jiraatan hedduu miidhaa jira jedhe. Ibsaan yoo dubbatu, namootni Iisliin keessa jiraatan kaan hojii humnaa, kaan manneetii nyaataa keessa, kaan ammoo dukkaana qabu jedhe. Keessumaa warri daldala dukkaa fi hojii humnaan of bulchan hojiin guutummaan irraa dhaabbateera jedhe. Ibsaan abbaa mucaa tokkoo ta’uus dabalee dubbate; kanaafis yeroo bahee waan isa barbaachisu maatii isaaf bitu naannochatti dhukkubi kun waan baballateef of eeggannoo akka taasisus dubbata. Baqataan kaan naannoo Buufata waraana Mooy ka Iisliitti argamu jiraatu tokko kaanis halli jiru sodaachisaadha jedha. Baqattoonni dhaabbileen namoomaa gargaarsa malu akka nuuf taasisaniif gaafannus waanti nuuf ta’e hin jiruu jechuun dubbatu. Obbo Fiqaaduu Dirribaa Gaaromsa Barreessaa hawaasa baqattoota Oromoo Naayroobiti. Isaanis murteen darbe dhukkuba kana to’achuuf ta’us baqattoota hojii Guyyaa guyyaan maatii isaanii deeggaran hedduu miidhee jedhan. Dabalaniis gargaarsa nuuf ha taasisaniif UNHCR fi dhaabbilee namoomaa kaan gaafannee deebii hatattamaa dhabnee jedhu. Dhimma kana Jaaramayaa UNHCR gaafannee turre; dhaabbatichatti dubbi himaa ka taate Yujiin Baayen; Keeniyaa keessatti UNHCR’f baqattoota magaalaa jiraa jiraatan gargaaruun baayyee rakkisaadha jette. Sababa isaas yoo ibsitu seerri Keeniyaa baqattootni Buufata Baqataa keessa akka jiraatan waan ajajuuf warra as jiran qarqaarsaan dhaqqabuun rakkisaa ta’uu ibsite. Yyijin yoo ibsitu “Gama kanaan danqatu jira; ta’us garuu UNHCR dhaaba baqattoota gargaaru waan ta’eef mugeen hin taawu. Waanti asitti rakkisaa ta’e gaaffiin baqattoonni magaalaa keessa jiraatan qaban gara gara, kaan nyaata fedha, kaan mirgi koolugaltummaa akka kabajamuuf, kaan ammo qarshii fedha. Kanaafis warra kana gargaaruuf dursa haala rakkoo isaanii adda baafnee qoranna. Garuu waanti baramuu qabu, baqattoonni kun akka warra Buufata Baqataa keessa jiraatanii gargaarsa argachuu dhabuu malu. Warri qarqaarsi addaa isaan isaan barbaachisu hojjetoota keenyaan wal arganii jiru, kana booda warri dhimmi ilaalu rakkoo namoota kanaa adda baase warra gargaarsi maluuf calala jechuudha.” jechuun dubbatte. Yujiin akka jettetti hojiin namoota kana calaluu kun yeroo fudhata; kanaafis UNHCR mootummaa keeniyaa waliin tahuun mootummaan yeroo deeggarsi taasifamu utuu baqattoota adda hin fooyin hunda gargaaruu akka qabu irratti waliin gallee hojiitti jirraa jette. Labsiin namni akka Iislii keessaa gad hin baane dhorku ka kamisa darbe labsame kun Guyyaa 15’f tura.


Horro Guduruutti Namni Mallattooleen Vaayirasii Koronaa Irratti Argamee Bakka Adda Kophaa Tursiisamanitti Geessaman

Horro Guduruutti Namni Mallattooleen Vaayirasii Koronaa Irratti Argamee fi Miiltonni isaa 36 Bakka Adda Kophaa Tursiisamanitti Geessaman, Jedhama Waajirri Eegumsa Fayyaa Godina Horroo Guduruu Wallaggaa nama mallattooleen Vaayirasii Koronaa irratti mullatee fi Namoota isa faana imalaa turan 36 bakka itti adda baasanii tursiisan seensisuu isaa beeksise. Itti gaafatamaan waajirichaa Obbo Nagaraa Fayisaa “Saamudni qorannoo namoota bakka itti adda baasanii tursiisan irraa fuudhatamee gara Wiirtuu Qorannoo Vaayirasii Koronaa Naqamtee jiruutti ergamee, ba’ii qorannichaa eegaa jirra”jedhan. Vaayirasii Koroonaa dursanii ofirraa ittisuurrattis dagannoo mullataa jiru hambisuuf hubannoo kenninu itti fufnee jirra, jechuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himaniiru. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Vaayrasii Koronaa"Maatii kiyya keessaa namni lama qabamnee, namni lama bilisa taane”

Obboo Ittafaa Namumaa jiraataa Waashingitan Diisiiti. Ji’a Eblaa darbe keessa vaayrasii koronaatin qabamee torban lamaa booda damdamate. No media source currently available Ilmi isaa oggaa sadi’ii garuu, vaayrasichi qaama isaa keessa jiraachuun qorannoodhan mirkanahuus mallattoon dhukkubichaa irratti in mullanne. Haatii warraa Obboo Itafaa, Aaddee Aannanee Qaabataa fi intalli isaanii immoo qorannoo godhanii COVID-19 irraa walaba ta’uun qorannoodhan mirkanaahuu himan. No media source currently available