Daawwattootaa fi Qooda Fudhattoota TV OBS hundi Baga Gammaddan! Baga gammanne!

OBS Tamsaasatti deebi’uuf Haalduree xumure. Amajjii 1, bara 2007 hanga Onkololeessa 23, bara 2009’tti dhimmoota Aadaa, seenaa fi Aartii Oromoo dagaagsuu irratti xiyyeeffachuun qophilee TV bashannansiisaa barsiisan qopheessee tamsaasuun qalbii daawwattoota hedduu jaalalaan booji’eera. Gaaffii daawwattoonni keenya yeroo dheeraaf OBS tamsaasatti akka deebi’u dhiheessaa turtan bu’uura godhachuun, Hundeessitoonni dhaabbatichaa yaa’ii waliigalaa Birraa kana Finfinneetti taa’aniin TV’n OBS tamsaasatti akka deebi’u murteessaniiru. Hojiin Miidiyaa kaappitaala guddaa,of-eeggannoo fi ogummaa bilchina qabu kan barbaadu ta’ullee, Kutannoo Dureessa tokkoo fi Gaazexeessitoota muraasaan Indaastirii Miidiyaa hangana gahu sochoosuun cimaadha. Haata’u malee, Fedhiin sabni keenya Miidiyaa kanaaf qabu rakkoo armaan olitti eeraman waan hin caalleef, hundeessitoonni dhaabbatichaa murtee kanarra gahaniiru. Haaluma kanaan , TV’n OBS turtii yeroo dheeraa booda Tamsaasatti deebi’uuf haaldureesaa xumureea. Wayita ammaa rakkoo cimaa kan ture kiraayiin saataalaayitii xumuramee tamsaasa yaalii eegaluuf guyyoota muraasatu hafe. Hojii TV OBS tamsaasatti deebisuuf hojjetamaa jiru keessatti, 1. Aantummaan Abbaa Qabeenyaa Oromoo Obboo Dinquu Dayyaasaa, 2. Obsaa fi Ifaajeen Gaazexeessitoota Oromoo waggoota sadii dura gaaffii mirga sabaa isaanii gaafachuun dabni cimaan irratti raawwatamee DhRTVO(OBN) keessaa ari’atamanii deebii dhabuun xiiqiin OBS hundeessanii irraanfatamuu hinqabu. Hundaa’uu OBS’f Jarreen kun qaamota seenaati. Galatoomaa nama seenaa hojjechuun itti fufu ta’aa. 3. Hundeeffama isaarraa eegalee turtii OBS tamsaasarra ture keessatti Namoonni ogummaa fi qabeenya qabaniin OBS wajjin turan hedduudha Ulfaadhaa. 4. Obbo Fayyisaa Faajjii fi Obbo Olii Taammiraat(USA Waashingitan DC jiraatu) jireenya biyya Hormaa dhiphaa ta’e dandamatanii rakkoo bulchiinsaa fi teekinikaa dhaabatichaa halkanii guyyaa deeggaruun gaheen isin baatan lakkoofsa hinqabu. 5. Daawwattoonni keenya hojii keenya xiqqoo taate osoo hintuffatin guddistanii nu deeggaruun akka nuti nama seenaa taanu nu jajjabeessaa obsaan waggoota dheeraa nu wajjin turtan ulfaadhaa. “OBS tamsaasatti deeb’uun yaadannoo daawwattoota keenya biyya alaa fi keessaaf haata’u.” Tamsaasa OBS yeroo dhihootti Toora Armaan gadii irratti nu eegaaa. -Plateform :Etiosat -Satellite:E8WB -Frequency: 11512 -Orbital position:8.00W -FEC:2/3 -Symbol Rate:30Mbuand -polarization:Vertical Horaa Bulaa Deebanaa! OBS TEAM Finfinnee Sadaasa, 2010


Rakkoolee waloo osoo qabnuu maaliif furmaata waloo dhabna?

Berhanu Hundeetiin Sabni/uummatni Oromoo erga gabrummaa Habashaa jalatti kufee kaasee hanga har’aatti rakkoo waloo tokko qaba. Innis “Gabrummaa” dha. Gabroonfattootni Habashaa dhufaa dabran, yoo Oromoo cunqursan, ajjeesan, hidhan, dararan, qabeenya isaa saaman akka Oromoo bahaatti, lixaatti, kaabaatti, kibbaatti ykn jiddugaleessaatti; akka Oromoo hordoftoota amantii Kiristaanaatti, Islaamaatti, Waaqeffannaatti; akka Oromoo baratee fi hin baranneetti; akka hiyyeessaa fi dureessaatti addaan baasanii osoo hin taane, Oromoo ta’uuf qofaatu waa hundaan akka miidhamnu nu taasise. Rakkoo hunda keenyaa hudhee qabe kana akka rakkoo waloo ta’e ni hubanna; dhimma kanarratti waliif gallas. Garuu isa kana keessaa bahuuf kun FURMAATA WALOO ti jennee wanti lafa keenyu hin mul’atu. Maaliif?? Saba guddaa fi uummata bal’aa akka Oromoo, kan rakkoolee hamma kan hin jedhamneen xaxamee jiru keessatti dhiisii, maatii keessattuu yaadni fi ilaalchi tokko mul’achuu hin danda’u. Namootni hunduu yaada fi laalcha tokko qabaachuu hin danda’an. Kun seera uumaa waan ta’eef, akka rakkoo addaatti laalamuu hin qabu jechuu dha. Kun dhugaa waliigalaa ti. Waan ta’eef, qabsoo bilisummaa keenyaa kana keessattis yaadni gara garaa fi ilaalchi adda addaa jiraachuun waanuma uumaa namaarraa madduu dha. Namootni galii tokko (bakkee ittigaluu barbaadan tokko) beekan, achi gahuuf karaalee adda addaa deemuu malu. Tokko karaa kana wayya jedha, kan biraa immoo sana wayya jedha; kuun karaa kutaa deemuu barbaadu; kuun immoo karaa dheeraas ta’u suuta jedhanii bakkee sana gahuu barbaadu ta’a. Garanaanis haa ta’u garasiin galiin tokkuma. Adeemsi qabsoo teenyaa tunis akkasuma. Kanaaf, asirratti yaada fi laalcha gara garaa qabaachuun galiirraa nu hin hanbisu; yoo galiin keenya tokko ta’e jechuu kooti. Rakkoon jiru galii dha; bakkee gahuu barbaadnu sana natti fakkaata. Isa kanatu waliigaltee nama dhoowwa jedheen yaada. Mee galii keenya akka gabaabaa fi dheeraatti haa laallu. Waayee kana ibsuuf fakkeenya tokkon kaasa. Namootatu bakkee tokko deemuu barbaadu, bakkee ittigalan tokko jechuu dha. Isaanis baabura tokkoon deemuu barbaadu. Baaburri kunis sararuma tokkorra deema. Bakkee namootni ka’anii fi galii boodaa sana jidduu bakkee baaburri ittidhaabbatu tokko jira. Namootni kun amma yaada adda addaa qabu. Kuun adeemsa ittifufanii galii isa xumuraa sana gahuu barbaadu. Kuun immoo bakkee jidduutti baaburri dhaabbatu sanatti boqonnaa fudhatanii (bulaniis ta’uu danda’a) sana booda adeemsa isaanii ittifufuu barbaadu. Waan kana godhaniif sababaalee adda addaa qabaachuu malu. Adeemsa qabsoo keenyaa kanas akka fakkeenya kanaatti laaluu ni dandeenya jedheen yaada. Asirratti rakkoolee mormisiisa ta’an ifaa ifatti kaasuuf, mooraa Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) keessa galii lamatu yaadamaa jira. (A) Oromiyaa walaboomtu arguu fi (B) Itoophiyaa diimookraatoftee Federeeshiniin dhugaa keessatti ijaaramuu danda’u uumuu dha. Galii isa lammataa kana ani karaa adda addaatiinan laala. Fakkeenyi adeemsa baaburaa armaan olitti ka’ellee isuma kana laallata. Ani isa kana akka tooftaattin fudhadha; akka galii yeroo gabaabaattan laala. Akka afuura galfachuuttan hubadha. Maaliif yoo jedhame, “Federeeshiniin dhugaa jalabultii Walabummaa” waan ta’uuf jechuu dha. Dhugaa dha, asirratti namootni galii kana akka galii booddeetti (isa xumuraatti) fudhachuu barbaadu jiru ta’a. Haa ta’u malee, Oromoo ta’ee galii isa booddee sana (Oromiyaa walaboomtu arguu) kan hin barbaadne ni jira jedhee yaaduun na rakkisa. Dhiyoo kana mata-duree “Oromiyaa walaboomtu moo Federeeshinii Dhugaa” jedhuun barreeffama tokko dhiyeesseen ture. Akkan yaadolee namoota tokko tokkoo barreeffama sana jalatti argetti, akkan ani Oromiyaa walaba taatu arguu hin barbaadiniitti; akkan ani Itoophiyaa diimookraatessuuf falmuutti; akkan ani biyyattii tana diigumsarraa baraaruu barbaadutti; akkan ani galii siyaasaa tokko filadhee uummata Oromootiif isa kana wayya jedhee jala sarareetti hubatanii komii dhiyeessan. Kun yaada mariif dhiyaate waan ta’eef, asirratti namootni yaada isaanii kennachuu fi waan itti hin gammadin qeequun mirga isaanii ti. Anuma jajaa malee na hin qeeqinaa jechuun sirna fi seera waltajjii mariitii miti. Yaadni tokko kan dhiyaatu akka irratti mari’atamuu fi waan irratti waliigalamu fudhatanii kan irratti waliihingalamne immoo addaa addummaa waliif kabajanii mala biraa barbaaduufi. Kun akkuma jirutti ta’ee, gara dhimma mata-duree barreeffama kanaatti deebi’uuf, adeemsa rakkoo tokko furuu keessatti akka faranjiin jettu “in a problem identification and resolution process” dura rakkoo arguu dha (problem identification); rakkoo argame sanas dhuguma rakkoo dha jedhanii amanuu (recognition of the problem) fi furmaata barbaaduu dha (search for a solution). Qabsoo Oromoo kana keessatti, sadrakaalee ykn adeemsa (process) lamaan duraa keessa waan dabarre natti fakkaata. Rakkoon nuti qabnu fi kan waliigaltee nu dhoowwu furmaata waloo dhabuu dha. Karaa fi yaada adda addaatu nu sakaala jedheen yaada. Kara sana ykn kana wayya waan jedhurratti waliigalteen dhabama natti fakkaata. Waayeen karaa waayee garaas ta’uu mala. Mee egaa dhimma baayee rakkisaa fi mormisiisaa ta’e, waayee Itoophiyaa diimookraatessuu fi Federeeshinii dhugaa ijaaruu haa laallu. Qeeqamus isuma sanattan deebi’a. Haa ta’u malee hanga naa danda’ametti bal’inaan ibsuun yaala. Ani akka natti fakkaatutti, namoota yaada kana kaasan bakkee lamattan baasee laala. Asirratti hubachiisuuf ani yaadni fi ejjannoon kiyya isa lammataa kana keessa jira. Akkuman fakkeenya adeemsa baaburaa asii olitti kaasee sana jechuu dha. Maaliif yaada kana akka tooftaa fi tarsiimootti ittifayyadamuu barbaachisa? Maaliif akka galii yeroo gabaabaatti laalamuu qaba? Tokkoffaa, haala yeroo ammaa baay’ee ulfaataa fi walxaxaa ta’e kana keessatti, ammumaa kaafnee galii isa xumuraa sanaaf qabsaa’uu qabna yoo jenne, gaara guddaa tokko dhiibuu ta’a; diinotnis nutti heddoomuu akka danda’an dagachuu hin qabnu. Malaan rakkoo keessa hulluuquun barbaachisaa dha. Hanga danda’ametti wareegamas hir’isuu dha. Garuu galii booddee sanarraa ija buqqifachuu miti. Lammaffaa, erga mirig hiree murteeffannaa sabootaa/uummattootaa barbaachisaa dha jennee ittiamannee, mirgi hiree ofii ofiin/ofiif murteeffachuu kun hojiin mula’chuu kan danda’u dura yoo sirni nama-nyaataan kun kufee; diimookraasiin dhugaa argamee; uummatni bilisa ta’e booda dha. Isa kanatu akka fakkeenya adeemsa baaburaa san afuura galfachuu ta’a jechuu dha. Asirratti yoo uummatni keenya waan barbaadu tokkof murteeffate, kanas ta’u sana murtii uummatichaa dura humni kamuu dhaabbachuu hin danda’u. Yoo uummatni kenya adeemsa sana ittifufuu barbaade, baaburri dhaabbatee eegaa waan jiruuf, wanti jalaa dabru hin jiru. Yoo uummatni keenya lakkii asuma wayya asumaatti dhaabbanna jedhe, baaburris duwwaa isaa itti fufuu hin danda’u. Kanaaf, ani dhimma kana akka tooftaa fi tarsiimootti ittifayyadamuun bu’aa nuuf fiduu danda’a jedheen yaada malee ejjannoo kiyya ifa godhuuf, ani Itoophiyaa dhiigni ilmaan Oromoo keessatti akka bishaanii dhangala’aa ture fi jiru; lafeen ilmaan Oromoo keessatti caccabaa ture fi jiru badiirraa baraaruufii miti. Haa ta’u malee, dhugumatti biyyattii tana keessatti Federeeshiniin dhugaa ijaaramee; uummatni keenya ittigammadee; fedhiin uummata bal’aa Oromoo karaa hundaanuu kan guutu yoo ta’e; ani dhuunfaadhaan rakkoo irraa hin qabu. Akkuman asii olitti tuqee dabre, Federeeshiniin dhugaa jalabultii Walabummaa waan ta’uuf, barii ittiaanee dhufu sana adeemsa keenya gara galii booddeetti ittifufuu dandeenya jechuu dha. Inni kun immoo yoo filannoo uummata keenyaa ta’e qofaa dha. Dhumarratti, rakkoon saba keenyaa baay’ee ulfaataa fi walxaxaa waan ta’eef, akka heerragaa foormulaadhaan furamee, falli isa kana jedhamee laayyootti lafa kaawwamuun waan hin danda’amneef, jaalatamus jibbamus; fudhatamus dhiisus; KAAYYOON WALOO mirga hiree ofii ofiin/ofii murteeffachuu uummata keenyaa mirkaneessuu fi GALIIN XUMURAA immoo uummata bal’aadhaan akka murteeffamu godhuu dha. Isa kana hundaa argamsiisuuf garuu dura diina yoomiyyuu caalaa hamaa ta’e fi nama-nyaataa kana kuffisanii karaa qulqulleessuun filannoo osoo hin taane dirqama ta’a. Namni ykn gareen yaada kanaan mormu yoo jiraate, yaada kanaan mormuun mirga isaa/ishii/isaanii ta’ullee; isa kanaa ala furmaatni irratti waliigaluu dandeenyu waan jiru natti hin fakkaatu. Waaqayyo/Rabbii/Ayyaanni Oromoo hubannoo fi waliigaltee nuuf kennee; akka rakkoo keenya waliin hiikkannee, gabrummaa waloo keessaa baanu nu haa taasisu. Ulfaadhaa!!


Murtiin  Traamp Kennan Sirrii Miti Jedhu Somaaliyaa fi Jabutiin

WAASHINGITAN, DIISII — VOA Prezidaantiin Amerikaa Traamp magaalaan galma mootummaa Israa’eel Jerusaalem jechuun murteessuun balaa kan fiduu fi sadarkaa addunyaatti rakkoo fiduuf ka jiru ta’u biyyonni Afrikaa Bahaa lama beeksisanii jiru. Kanaaf mootummaan Yunaaytid Isteetes murtiin kun gidduu galeessa bahaa fi guutuummaa addunyaa keessatti balaa fiduuf deemu hubachuun murtii isaa kana keessa deebi’ee akka ilaaluuf gaafata ibsii ministrii dantaa alaa Somaaliyaa har’a baase. Biyyonni Arabaa fi Musleemaa akkasumas kanneen biroon rakkoo giddu galeessa bahaa keesssaa furuuf akkasumas dhimmaFalisxinootaaf furmaata arguuf yaalii godhan dachaan haa dabalan jedha ibsi kun. Mootummaan Somaaliyaa fi lammiwwan biyyatti qabsoo Falisxinoonni mirga isaaniif godhan cina ni dhaabanna jedhe. Gama biraan biyya ollaa Somaaliyaa ka taate Jabutiin magaalaa galma mootummaa Jerusaaleem jechuun murtii Amerikaan keesse fudhatama dhabsiifte.Murtii hamaan kun faallaa seera addunyaa fi murtii Tokkummaa Mootummotaa kan faalleessu dha jetti Jabutiin. Murtiin kun giddu galeessa bahaa fi sanaan alattis waan balaa guddaa hordofsisuu danda’uu fi muddamsii hammeessa sodaa jedhu uumeera jedha mootummaan Ripaablikii Jabutii. Kanaaf gam lameen wal cina jiraachuu akka dandaa’aniif furmaanni gam lameenif arguuf cicha godhamu keessatti qooda fudhachuu barbaanna jetti Jabutiin.


AKKA HUNQAA OSOO GUBATUU KOFLUUN OROMOO GOOLABAMUU QABA.

Biyya Oromummaan yakka tahetti ayyaana sabaaf sablammootaa kan heerri mootummaa kijibaan dhaadheessanii fi federaalizimiin keessatti miidhamaa jirru baasee kabaju san irratti dhunfaaniis tahee Oromoo bakka bu’anii hirmaachuun yakka guddaa dha. Oromoon heera mootummaa biyya bulchaa jiruu saniin hanga arraa miidhamuu malee takkaa fayyadamee hin beeku. San kan nuuf mirkaneessu ragaa qabatamaan ummata keenya badii malee qe’ee itti qabeenya horatan naannoo soomaalee tan heera mootummaa wayyaaneetiin akkuma Oromiyaatti bultu keessaa buqqaafamanii harka duwwaa dirree irratti facaafamuu isaanii kan hin agarre hin jiru. Oromoon hanga ammaa waraana hanga funyaaniitti hidhate kan wayyaaneen ergiteen ajjeeffamaa, daangaa isaa saamamaa jira. Kana jechuun Oromoon sirna federaalizimii irraa bu’aan argate hanga arraa ajjeechaa lubbuu, saaminsa qabeenyaa, badii malee hidhamuu fi biyyaa ari’atamuu dha. Gama biraatiin osoo dhiigni ilmaan Oromoo ammallee daangaa fi qabeenya isaa irratti warra federaalaan deeggarameen du’aa jiruu ayyaana kijibaa irratti Oromoos tahee Oromoo bakka bu’ee qaamni hirmaatu kamuu dhiiga obboleeyyan keenyaa irratti dhiichisuun yakka hunda caaluu dha. Kanaaf, mootummaa naannoo Oromiyaas tahee namni Oromoo tahe kamuu ayyaana maqaa sabaaf sablammootaatiin Sadaasa 29, 2010 naannoo Affaaritti kabajamu irratti argamanii dhiichisuun salphina guddaa dha. Ayyaana heerri mootummaa murteessee kabajamu irratti hirmaachuuf dura mirgi heerri san laate nuuf kabajamuu qaba. Sirna federaalizimii sanitti amanuuf dursa sirnichi nu fayyaduu qaba. Gama tokkoon kan nu ajjeessaa jiru heeraa fi sirna federaalizimii kijibaan xalayaa irra kaayame sani waan taheef isa san mormuu qabna malee heeruma nu ajjeessu saniin deebinee dhiichisuun ilaalcha wal rukutu taha. Kan nu ajjeessuus, kan cidha sobaatti afeeree nu dhiichisiisuus sirnuma sani waan taheef gonkuma fudhatama hin qabaatu. Sirnicha mormaa ayyaana sirni san qopheessu irratti argamuun ablee qara lamaa nama gooti waan taheef akkasuma ammallee sirnichi sirrii fi bu’a qabeessa tahuu isaa mirkaneessuu jechuu dha. Ummanni Oromoo kan mormaa jiruu fi ture sirna kijibaa kan bu’aa hanga firii xaafii Oromoo fi Oromiyaaf hin buusin san diiguuf akka tahe dagachuu hin qabnu. Osoo dhiigni keenya dhangala’uu dandeenyee dhiiga obboleeyyan keenyaa irratti dhiichisaaf mogolee dheereessuun yakka gubbaan yakka afeerrachuu taha. Yoo tarii sababa mirga keenya bahachuuf dura dirqama keenya bahuu qabna kan ja’amu tahe Oromoon mirga isaa qabsoon malee eenyu irraallee deebii bilisaan eeggachaa hin jiru. Mirga isaa fi biyya isaas Oromoon kan argatu wareegama hadhaawaan kafaluun malee gaafii wayyaanee gaafachuun miti. Sababni yoo MNO ayyaana kana irraa hafe Affaar waliin walitti nu mufachiisa ja’amuun dhiyaataa jiruus gatii hin qabu. Affaar waliin hariiroo kan cimsachuu danda’an ayyaanicha hirmaachuun osoo hin taane dhimma kanaan alatti waltajjii marii qopheeffachuun faa tahuu danda’a. Sirna federaalizimii fi heera mootummaan miidhamuu Oromoo Affaar miti Burkinafasoo fi Giiniibisaa’oonuu ni beekan. Keessattuu ammoo Opdon (mootummaan Naannoo Oromiyaa) yeroo hedduu akka sirni federaalizimii kun Oromoo fi Oromiyaa miidhe ifaan ifatti dubbachaa turanii amma ammoo kabaja ayyaana sabaaf sablammootaa kabajna jachuun gara Naannoo Affaar yoo kan imalan tahe ykn ayyaanicharratti hirmaatan tahe duraanuu ummata sossobanii wayyaanee jalatti hidhuuf malee mirga Oromoo kabachiisuuf akka Oromoon miidhame dubbachaa kan hin jirre tahuu if irratti mirkaneessan jechuu dha. Ayyaana sabaaf sablammoota kijibaa irratti hirmaachuu osoo hin taane wanti guddaa fi ijoon mirga Oromoo kabachiisuu danda’uu dha. Kana mirkaneessuuf Opdon ifaan ifatti ayyaana maqaa sabaaf sablammootaan kabajamu kana irratti hirmaachuu diduu qabdi. Amma booda Oromoon osoo gubatuu akka hunqaa kokkofluun hin danda’amu. Waan isaaf hin taane ifatti mormuu qaba. Osoo ummanni isaan bulchan federaalaan ajjeeffamaa jiruu Opdon ummata Oromoo bakka buutee ayyaanicha hirmaachuun badii dhiifama hin qabne tahuu hubatamuu qaba. Keessattuu ammoo dhaadannoon ayyaanichaa wal danda’uu fi nageenya (‘መቻቻልና ሰላም’) ja’u Oromoo fi Oromiyaaf hin hojjatu. Oromoon takkaa nagaya hin arganne. Arrallee daangaa fi walakkaa biyyaattiis lubbuun Oromoo rasaasaan wareegamaa jira. Wal danda’uu kan ja’u ammoo Oromoon sabaaf sablammoota hunda danda’anii jiraachisaa jiraatanillee garuu naannooleen biraa ammoo Oromoo danda’aa hin jiran. Kan mirkaneessu ummata Oromoo 600,000 ol naannoo Soomaalee irraa buqqaafamuun rakkachaa jiranii ol ragaan numa hin jirre. Kana kan ja’u anaa miti dubbiitu ja’a. Tiyya tanuma, fixadhe an! “Qabsoon keenya ijoon federaalizimii sobaa diiguu dha!” ………….. Saphaloo Kadiir Mudde, 2017


Maaratoon fiige moo Kubbaadha taphate?

By: Munawar Ahmed Siraj Maaratoon fiige moo Kubbaadha taphate? Bishaan daakeeti moo Darbannaan moohate?, Maali sababni Hagos illee Geeba itti fudhate? Har’a dhugaan hafee Cubbuun kabajamee, Miidhamaan yakkamee yakkamaan faarfamee Baga balleessiteef Geebni badhaafame. Dubbii bara kanaa Oromoon hubatee, Ofumaa wal kabee Wal daddagalfatee “Lammiin lammiidhaaf” Dhaadannoo godhatee Bahaa fi dhihatti Wal bira dhaabbatee Shira alagaadhaa Xiqqo dandamate. Nurraa hin dhukanne Hojiin itti jirtan, Ajaja waliitin Lammii teenya fixxan Ar’a gammachuudhaan Geeba waliif hirtan. Kun tuffiidha malee Jibba qofaa miti, #Lammaa afeeranii Biyya Affaaritti Hagoos illee balaa Badhaasan duratti, Hojiin wayyaanotaa Garaa nama gubdi.


Haala uummatani Oromoo keessa jiru dhugumatti hubannee jirraa??

Abdii Boruutiin Sochiin uummata Oromoo, kan bara 2014 irraa eegalee godhamaa jiru kun injifannoo hawwame dafee argamsiisuu baatullee, jijjiirama addaa addaa argamsiisaa jira. Mooraa diinotaa keessatti naasuu guddaa mul’isee jira. OPDOn yookaanis hoggantootni ishii gadi bahanii jechoota Sabboonummaa fi Oromummaa addeessan akka haasa’an taasisee jira. Waan haasa’aa jiran kana hojiidhaan ni agarsiisu jedhee ani garuu hin yaadu. Biyya alaatti ammoo aktivistootni akka wacan godhee jira. Haala kana keessatti xiinxaltootni fi beektotnis heddoomanii jiru. Abbaan malaa fi falaa nuyi jechaa ofmumul’isaa jiru. Tooftaa fi tarsiimoo yeroon gaafattu isa kana ykn sana jechaa dubbachaa fi barreessaa jiru. Addunyaa jabaadhaaf malee laafadhaaf gurra hin kenninetti iyyachaa jiru. Wanti mul’achaa jiru tarreen isaa dheeraa dha. Garuu tokkumtillee uummata Oromoo yeroo ammaa yoomiyyuu caalaa haala baay’ee hamaa keessa jiru gargaaruu waan danda’e natti hin fakkaatu. Dhugaa dha, wanti dagatamuu hin qabne uummata keenya kan naannoo Somaaleerraa buqifamaniif gargaarsi guddaan godhamee jira. Kun akka laayyootti ilaalamuu hin qabu. Warri isa kana keessatti gahee taphatani fi qooda gumaachan galanni isaanii guddaa dha. Dirqama Oromummaa fi lammummaa baatanii jirtuu, ulfaadhaa jechuun barbaada. Haa ta’u malee, wanti godhaman hunduu akkuma jiranitti ta’anii, wanti gaafii natti ta’u dhugumatti haala uummatni keenya keessa jiru sirriitti hubannee jirraa? Hanguma sochiin uummataa jabaachaa deemu, diinnis tooftaalee fi tarsiimoolee adda addaatti fayyadamuudhaan lola cimaa nurratti godhaa jira, godhuufis deema. Kun waanuma hubatamaa jiru fi hunduu beekuu danda’an waan ta’eef, asirratti bal’inaan ibsuu hin barbaachisu. Qabiyyeen barreeffama kanaas gabaasa haala yeroo dhiyeessuufii miti. Barreeffama gabaabaa kana akkan dhiyeessu kan na taasisan waan tibbana babarreeffamaa jiranii dha. Isaan kana keessaa waa lamatu qalbii kiyya hawwatan. Inni tokko barreeffama mata duree “Oromiyaa walaboomtu moo Federeeshinii dhugaa: Galii siyaasaa isa kamtu Oromoof wayya?” jedhuun Berhanu Hundeetiin dhiyaate http://ayyaantuu.net/oromiyaa-walaboomtu-moo-federeeshinii-dhugaa/ yoo ta’u; inni biraa ammoo barreeffama kanaaf deebii kennuuf mata duree “Gaaffii Siyaasaa Oromoof Wayyu: Walabummaa Oromiyaa” jedhuun Luuccee Gurmuutiin dhiyaate http://ayyaantuu.net/gaaffii-siyaasaa-oromoof-wayyu-walabummaa-oromiyaa/ dha. Barreeffama lamaanuu dubbisee, hamma naa galetti hubachuu yaalee jira. Akka ilaalcha fi hubannoo kiyyaatitti, garaagarummaan barruulee lameen kana jidduu jiru baay’ee xiqqaa dha. Garaagarummaan kun maali yoo jedhame, Luuccee Gurmuu ejjannoo ifa ta’e akka qabu fi asirraayis ka’ee furmaatni siyaasaa Oromoof ta’u isa kana qofaa dha jedhee Walabummaa Oromiyaa akka galii xumuraatti lafa kaayuu dha. Dabalataan ammoo, barreeffamni biraas kan Luuccee Gurmuutiin Afaan Ingiliziitiin dhiyaate “A Better Alternative for the Oromo: Independent State of Oromia” http://ayyaantuu.net/independent-state-oromia/ jedhu ejjannoo isaa ifa godha. Karaa faallaatiin yoo ilaalame ammoo, barreeffamni Berhanu Hundee kan mul’isu, gama tokkoon, Federeeshiniin dhugaa yoo mirkanaaye inni kun Oromoof badaa akka hin taanee dha; yoo haal dureen inni barreeffama isaa keessatti tuqe guutame jechuu natti fakkaata. Gama biraatiin garuu, Berhanuun furmaatni Oromoof wayyu isa kana jedhee ifaa ifatti waan lafa kaaye natti hin fakkaatu. Erga gaafii kana kaasee, silaa innis furmaata ifa ta’e tokko ibsuutu irra ture; ejjannoo ifa ta’een jechuu kooti. Egaa kun hubannoo ani barruulee lamaanirraa argadhee dha. Gara mata duree barreeffama kanaatti deebi’uuf, haalli uummatni Oromoo keessa jiru yoomiyyuu caalaa hamaa kan ta’e; haala jiruu fi jireenya saba kanaa murteessu keessa jirra.Haala hamaa ta’e kana keessaa bahuuf ykn kufuuf karaa lama qofaatu jiru: yookaani yeroo xumuraatiif rakkoo keenyaaf furmaatin maayii argamee, akka sabaatti fi uummataatti jiraachuu yookaan ammoo badnee Addunyaa kanarraa dhabamuuf deemna jechuu dha. Yeroo xumuraatiif furmaata isa maayii yoon jedhu maal jechuu kiyya? Akkuman kanaan duras yeroo adda addaa fi barruulee adda addaa keessatti ibsuu yaalaa ture, ammas irradeebi’uuf, Oromiyaan walaboomtee; mootummaa birmadummaa yoo ijaarratte malee, biyyattii Itoophiyaa jedhamtu sana keessatti Oromon nagaa fi tasgabbii argatee jiraachuu hin danda’u jedheen amana. Kanaaf, gabaabumatti galii isa kanatu furmaata xumuraa ykn maayii ta’uu qaba jechuu dha. Dugaa dha, wanti dhara hin taane, Haalli Gaafa Aafrikkas ta’ee kan Addunyaa baay’ee walxaxaa fi ulfaataa akka ta’e nan hubadha. Haala akkanaa kana keessatti furmaata xumuraa armaan olitti kaase argachuun hin danda’amu jedhanii warri morman jiraachuu akka malan shakkiin hin jiru. Waayee kana ammoo waanuma argaa fi dhagahaa as geenye fi ammas argaa jirru waan ta’eefi. Haa ta’u malee, wanti hunduu hubachuu qaban, dhugaan lafarratti mula’chaa jiru, Oromoon taa’us lolus; Itoophiyaa diimookraatessuuf falmatus; Oromiyaa walaboomtuuf qabsaa’us; kanas ta’ee sana, du’uurraa hin oolle. Erga guyyaarraa gara guyyaatti du’uun hin oollee, maaliif wareegama hammamuu ulfaatu kaffalee furmaata xumuraa hin arganne? Oromiyaa walaboomtu arguun maaliif hin danda’amne? Addunyaa kanarra wanti hin danda’amne hin jiruu bar!!! Yeroo ammaa yeroo yoomiyyuu caalaa uummatni keenya dammaqee ka’ee; tokkummaa isaa cimsaa jiru kanatti; yeroo xumurri gabrummaa dhiyaachaa jirutti; kutannoo fi murannoodhaan gara galii xumuraatti deemuun barbaachisaa dha murteessaa dhas. Amma qabsoo cimsanii; Oromiyyaa walaboomtu argamsiisuu baannan carraan akkanaa yoomiyyuu hin argamu. Kanaaf, karaa danda’amu hundaan qabeenya, beekumsa, dandeettii fi humna keenya cimsinee; Impaayarittiin tun diigamtee; awwaalcha ishiirratti biyya Gadaa Repabiliika Oromiyaa ijaaruu dha. Kanaa ala galiin biraa Oromoof nagaa fiduu akka hin dandeenye, kan Waaqni agarsiisu arguu danda’a. Yoomiyyuu haa ta’uu, injifannoon xumuraa garuu kan uummata keenyaa akka ta’u shakkiin hin jiru. Galatoomaa! Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


Dhaabbanni keenya Dh.D.U.O.n gaafii ummata deebise..kkk

Dhaabbanni keenya Dh.D.U.O.n haaromsa erga gaggeessee booda gaaffiilee uummanni keenya gaafachaa ture deebisudhaaf hojiin waggaa tokko kana keessatti hojjateen bu’aa gurguuddaa ummata keenyaaf argamsisee jira. Garuu haaromsi kun iddoo hunda akka hin geenye barreefamoota yeroo adda addaa nuf barreefamaa tureen hubbachu dandeenyee jira. Dhaabnii keenyaas rakkoo kana hubachuun sirreessudhaaf karoorfatee hojjechaa ture jira, garu haaromsii bakka hundatti yeroo tokkootti haala wal fakkaatun dhugoomee hojii irra oolu akka hin dandeenye hubachu barbaachisaa dha. Dhabnii keenya ammas hoggansii gadii kaasee hanga gubbaatti jiru bifa walfakkaatun kallatti MNO kaa’uun hogganamuun ummata keenyaaf hojjechun dirqama akka ta’e hubachutuu irra jiraata. Kanarraa ka’uudhaan Dhaabnii keenya Dh.D.U.O.n guyyaa har’aa mudama harawa ragaasisee jira. Haaluma Kanaan, 1. Haasan Usaa Mohammad —- I/A/Kantiibaa Ma/Jimmaa 2. Nagaaleeny Yoseef —– Bulchaa Go/Qe/Wallaggaa 3. Gammachiis Guutataa —- I/A/Bulchaa Go/H/Gu/Wallaga 4. Alamaayyoo Mijanaa —- Kantiibaa Magaala Roobee 5. Sorii Dinqaa Eddeesaa —– Bulchaa Go/Ho/Gu/Wallagga 6. Gabree Urgeessoo Roobaa —– I/A/Bulchaa Go/Baalee 7. Dhangee Booruu Qoosii ——- Sa/I/A/Bulchaatii Gorsaa Bulchinsa Go/Baalee 8. Fiqaaduu Abarraa Quluuxee —– I/A/Kantibaa Mag/Da/Dooloo 9. Ayala Dheekkamaa Guyyee —– Sa/I/A/Bulchaatii Gorsaa Bulchinsa Go/Ho/Gud/Wal 10. Salamoon Mokonnon —– Sa/I/A/Bulchaatii Gorsaa Bulchinsa Go/Gujii Lixaa 11. Dabalee Dadhii Hirphee —- Sa/I/A/Kantibaattii Gorsaa Bu/M/Roobee 12. Kifalawuu Adaree Garasuu —– Sa/I/A/Kantibaattii Gorsaa Bu/M/Amboo 13. Dawiitii Mulugeeta —— I/A/Kantiibaa Mag/L/Xaafoo 14. Hayilee Gurmeessaa —— I/A/Kantibaa Mag/Amboo 15. Girmaa Buutaa ——– Kantibaa Mag/Sulultaa 16. Tashalee Akliiluu ———- Sa/I/A/Bulchaatti Gorsaa Bu/Go/Qe/Wallagga 17. Gadaa Roobee ———– Sa/I/A/Bulchaattii Gorsaa Bu/Go/Sh/Lixaa 18. Abdataa Fuuraa ———– I/A/Bulchaa Go/Bu/Baddallee 19. Araarsaa Kabadaa ———- Kantibaa M/Dabidolloo 20. Badhaasaa Reebaa ——— I/A kantiibaa Mag/Roobee goochun mudee jira. Ammas Dhaabnii keenya koomii ummata dhageefachuun bakka rakkoon jiru hunda adda baafachun ummataa waliin ta’ee furaa kan deemu ta’a.Hordooftonni keenyaas oddeeffanoo fi barreefamaan nubiraan gahaa ture cimsee itti fufu qaba jenna. Hordooftota keenya hundaaf galata gudda akka isiin qabnu isaa ammas Coment, Like fi Share oddeffanoowan keenya godhaa akka ummata bal’aa Oromoo biraan geessan haata’u jenna. Horaa Bulaa!!!


Guutuu gabaasa gocha guyyaa kalee Makkalaakiyaan DHANGAGGOO tti raawwate.

Muddee 11/2017 Yeroo ummanni Oromoo hamma dur caalaa wal dhageettiifi bilchina siyaasaa horate kanatti, haalli kun diina waan hin gammachiisiniif tooftaafi shira garagaraa uumee tokkummaa ummata Oromoo gufachiisuuf wayyaaneen tattaaffii hedduu godhaa jirti. Oduun bifa ololaatiin guyyaa muraasa dura magaalaa Dirree dhawaa keessa faca’aa turte, tan mootummaan wayyaanee lammiilee Oromoo shira wayyaanefi Abdi illeetiin qa’eefi qabeenyarraa buqqifamanii baafaman, namoota isaan gargaaruuf ka’e karatti ugguranii gara bakka irraa dhufanitti diraqamaan deebisuuf wayyaaneen karoora qabdiin; akka waan dhugaa taatee mullataa jirtuuti. Kun ammoo tuffiifi daran sirni kun hangam tokkummaa ummata Oromoo arkuu akka hin barbaanne garsiisa. Guyyaa kaleessaa qofa raayyaan ittisa wayyaanee Harargee bahaafi lixaatti magaalota akka Dhangaggoo, Cinaaksaniifi Mieysotti hawaasa Oromoo kan lammii isaa gargaaruuf deemaa ture miidhee galama hanqisaa jira. Bakkoota kana malees bakka hedduutti yakka bifa kanaatu raayyaa ittisa wayyaaeetiin raawwatamaa jira. Jarri ergaa maal ja’u dabarsuu akka barbaadde, ummataaf ifaa miti. kaleessaa magaalaa Dirree dhawaarraa namoota quuqamni lammii isaanii itti dhagahamuun Hammarreysa dhaqanii lammii isaanii cinaa dhaabbachuuf waan dandahan walitti coranii manaa bahan, karatti magaalaa dhangaggootti raayyaan ittisa wayyaanee afaan bahuun dhukaasa itti banee; garagaarsa namoonni kunneen deemaanii turees saamee jiraachuu himan. Tarkaanfii raayyaa ittisa wayyaanee kanaan namni madaaweefi hidhamees jiraachuu jiraattoonni dubbatan.**** Namoonni gargaarsaan deemaa turan kunniin konkolaataa 4n sossohaa akka turaniifi raayyaa ittisa wayyaaneetiin konkolaataa gargaarsaa waliin qabamanii kaambii Addeellee akka geyfaman keessa beytoonni ibsan. Namoota haala suniin qabamanii tasa gad dhiifaman tokko dubbifnee haala kanaan waan isaanirratti gaggeyfame nutti hima.*** Raayyaan ittisa wayyaanee magaalaa dhangaggootti tarkaanfii gara jabummaa kana tola-ooltotarratti eega fudhateen booda bitaafi mirga faca’uun jiraattoota magaalattii uleen tumee hidhaa turuu jiraattoonni himan. Qeerroon Dhangaggoo kaleessa qa’ee gad dhiiftee haala itti gaaratti baqatteetu ture. Ganda Raaree keessa deemuunis raayyaan ittisa wayyaanee dubartootaafi daa’immanirrattiis gocha suukanneysaa raawwataa ture. Akka jiraattoonni magaalaa Dhangaggoo himanitti Guyyaa Roobii as deemu Hammarreysa dhaqanii lammiilee Oromoo waan dandahaniin gumaata oolanii cinaa dhaabbachuuf akka hamilan ibsanii, gochi wayyaaneen raayyaa ittisa isiitti fayyadamtee magaalaa isaaniitti gaggeysite kun yaaddoo keessa kan isaan galche tahuu himan. Tahus garuu shira wayyaaneetiif waan hin okkolleef,furmaanni jiru jabaannee irra aanuu qofa. Hanga jarri kararraa mayxuu eynee bakka kaaneef geenya jechuun OMN iif yaada laatan. Akka namoonni hubannoo qaban nuun gahanitti wayyaaneen wanni gocha kana raawwatteef, torbaan 2n dura gaafa jiilli ulamaa’ota Oromoo lammii isaanii daawwatuuf dhufanitti ummanni magaalaa Awwadaayiifi Haramaayaa akkasuma magaloota birootis simannaa owwaa, naamusa qabessaafi kan jiraattoonni heddumminaan irratti hirmaatan waan taasisaniif wayyaaneen haalli kun isiif hin liqimfamne. Simannaan akkasii lammada akka hin uumamne waan barbaadduuf, gama kaaniin mootummaa Harariitii waliin shira xaxxee lammiilee Oromoo Hammarreessa jiran buqqisuufi namoota isaan gargaaruufi daawwatuuf dhufan karatti hambisuuf dhiibbaa godhaa jirti. Mootummaafi jiraattoota magaalaa Hararii keessattiis hubannoo dabaa, lammiileen Oromoo Hammarressa jiran yoo buqqifaman malee nageenyi magaalattiif akka hin buune waan ja’u facaasaa jirti. Haalli kun hegeree biyyattii kan booreysuufi Oromoota dallansiisaa jiraachuun ifa. Haaluma wal fakkaatuun warraanni addaa naannoo Soomaalee Hawaasa Oromoo magaalaa Dirree Dhawaa Araddaa laga Odaa gununfataatti daangaa cabsee seenuun Milishoota araddaatiin wal afaan waan jiraniif, waraanni addaa NS hidhannoo guutuufi humna dabalataa gahaa waan qabuuf jiraattoonni araddaa Odaa Gunuunfataa yaaddoo keessa kan galaniifi Oromoonni naannawa san jiran nuuf dirmadhaa jechuun iyyatan. Osman Abdulaxiif OMN


Muddee 11/2017 Godina Harargee Bahaa Aanaa Meettaa Magaalaa Calanqoo ..

#OromoRevolution Muddee 11/2017 Godina Harargee Bahaa Aanaa Meettaa Magaalaa Calanqoo lafaa seenaa, Aradaawwaan Dusee fi Garmmaam jedhaman irratti Waraanni Liyyuu hayilii Somaaleefi Makalaakiyaan Wayyaanee Yakkaa Duguginsa Sanyii (Genocide) uummata Oromoo irraatti gaggeeffameen Lubbuun Ilmaan Oromoo hedduun akka wareegame ifa ta’eejira. Mootummaan Abbaa irree Wayyaaneefi Mootummaan Naannoo Somalee Yakka waraanaa uummata Oromoo irratti banaan itti fufinsaan gaggeessuun lubbuu ilmaan Oromoo barbadeessaa, qe’eefi qabeenyaa irraa buqqisaa duula sanyii balleessuu itti fufinsaan gaggeessa jiru. Mootummaan Naannoo Oromiyaa wayita yakki ulfaataan akkasii kun uummatarraatti gaggeeffamaa jiruu tarkaafii uummatarraa ittisuu fudhachuu hanqachuun isaafi Caalatti iyyuu utuu uummaatni Oromoo ifatti guyyaa Saafaa waraanni irratti banamee dhumaa jiruu warra uummata waraanaan fixaa jiran waliin ayyaana Sabaafi sablammootaa jedhee kabajaa jiraachuun yaakkaa uummata Oromoo irraatti gaggeeffamaa jiruu kanaaf gaafatama jalaa akka hin beene hubachiisa. Guyyaa har’a yakka waraanaa ilmaan Oromoo Harargee Bahaa Calanqoo irratti gaggeeffameen ilmaan Oromoo hedduu Wareegaman keessaa kanneen maqaan adda baafamanii jiran: 1. Haarun Hasan 2. Abdala Isaa 3. Muummee Adamtu 4.Tofiq Abdo 5. Mikaa’el Abdo 6. Abdiisaa Saalii 7. Abbaa Abdi Saalii kanneen jedhama kan keessatti argaman ta’uu ifa ta’ee jira. Yaa uummata Oromoo bakka jirtan hundaa of ittisuufi uummata keenya ittisuuf halkanii guyyaa itti yaadamuu qaba. Uummatni keenya dhumaa jiruuf halkanii guyyaa boqonnaa malee haa dirmannu. Wareegamtoota keenya Gumaan isaanii Bilisummaa haa ta’u. Maatii fi firoottan isaaniif jajjabina haa kennu, Qabsa’aan ni kufa Qabsoon itti fufa! CALANQOO CALII LAMMAFFAA Abbootii teenya fixan kunoo Arrii waan gaara ciisaa Aayyolee teenya fixan kunoo Callee waan gaara ciisaa Dargaggoo keenya fixan kunoo Reefki gaara keeysaa Tana hunda dhagayaa Akkamittin rafee ciisa? Calanqoo caliidhaa Lafee bobeeysanii Ijaan hin arginee Daaraa lafee sanii Abbaan abbaa kootii Anaaf abaabilee Abbaan koo abbiyyoon Inni anaas dhale Eessa kute jennee Gaafa nuti joollee Aayyiyyoo gaafannaan Calanqotti duulee Biyyaaf wareegamee Achirraa hin gallee Jettee nutti himtee Seenaa guyyaa kalee Gumaa hin baafannee Lafee hin awwaallee Imimmaan keenya hin qoorree Diinni yoom nuuf hile? Gadda gadda gubbaan Har’aas nuuf dabalee Duguuggaa lammaffaa An jiruun hin tollee! Yaa sabakoo Saba ijji imimmaanii Gudeeda oromoo Fixaati jiraa diinni Wal irratti eeguun Hin dhufu furmaanni Adaraa yaadadhaa Irbuu lafeef dhiigaa Haqa walirraa qabnaa Aggaammii duguuggaa Waliin haa qolannuu Bineeyyii alagaa Kan duriin gargarii Sabni jimlaan dhumaa Lubbuumaan jiraachuunuu Amma taate mamaa Waa lama filachuun Yeeroon isii ammaa Gabrummaan jiraachuu Yookiin bilisummaa Baacoo MNO Gartuu warra tasaa Jarri dhimma lubbuutti Har’aas nutti qoosaa Sobduu albee lamaa Bira taraa dhiisaa Wal malee hin qabnuu Iyyaa iyya labsaa Bakka jirru maraa Ka’aa wal kakaasaa Waan qabnuun falmannaa Qabsoo finiinsaa Diina gadigaloo Haleelaa mancaasaa Oromiyaan tan oromootii Oromiyaarraa baasaa Gudeedni oromoo Quxusuuf hangafaa Kan du’ee awwaalaa Galleetuma rafaa Makmaaksa tolchinee Qabsaawaan ni kufaa Jechuun bira taruun Qabsoon itti fufaa Saba guddaa kanaaf Kun salphina fafaa Lubbuun wareegamtootaa Irbuun lafeef lafaa Gumaan dhiiga isaanii Warra dhume cufaa Laata akkanumaan Badee lafatti hafaa? Deebisaan isiidhaa Calanqo calii lammaffaa ====================== Waloon” Limaay Wadaay


Aangawoota DHDUO Faarsuurratti  Ni Jarjarree Laata?

Hawi Anole ~ Mud/2017 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Jaallewwankoo👇🏻 Cunqursaa waggoota hedduuf uummata keenyarra gahaa tureef qaamoleen itti gaafatamummaa qaban danuudha. Erga sirni ADWUI biyyattii qabatee as garuu gaheen DHDUOn uummata keenya alagaadhaan gabroomsuuf qabu baay’ee ol’aanaadha. Alagaa Afaaniif lafa keenya hin beekne gandaa hanga gandaatti masakuurraa kaasee Lammii Oromoo Oromummaa isaaf dhukkubsatee dubbate hunda kan eeree hisiisaa, tumsiisaafi ajjeesisaa baye DHDUOdha. San hundarras dabree Oromoo diinaan ajjeefameef gadduufi nahuu dhiisee alagaa rasaasaan guyyaa adiidhan nu ajjeese hoggansi galateemfachaa ture akka dabres waanuma hundi keenya beeknudha. Gama kanaan waan hedduu waan beektaniif dubbii bal’isuun faaydaa hin qabu. Aangawoonni DHDUO har’aa yeroo haasaa jijjiiramaa eegalan, yeroo waan tokkummaa Uummata keenyaa faarsan, yeroo Uummata keenya malee homtuu nu hin ajaju, Ammaan achi kan nu masaku uummata keenya yeroo jedhan hedduun keenya itti qoosaa, ija shakiitiin ilaalaa turre. Irra deddebinees isaan madaalle. Madaallii keenyaan hundi keenya akka dhuunfaa dhuunfaa keenyaatti waan itti amanne uummata keenyaaf qooduu eegalle. Anis gama kootiin, hanguma fedhe shakkii qabaadhus, hoggansi DHDUO yeroo ammaa isa duriirra harka dhibbaan akka caalu ifatti dubbadhe. Kana jechuudhaaf immoo waan ragaadha jedhe hunda dhiheesseen ture. As biratti wanti hubachuu qabnu jijjiirama hoggansa siiviiliifii hoomaa waraanaa jidduu garaagarummaan guddaa jiraachuu isaati. Ajjeechaan kaleessa Calanqootti raawwatame kan hunda keenya gubeedha. Gamtokkoon duuti ilmaan teenyaa yoo garaa nu nyaatu gam birootiin immoo haalli gabaasa dubbichaa kan hunda keenya gaddisiise ture. As biratti namoonni hedduun aaridhaan DHDUO abaaruu, hoggansas akkuma dur arrabsuutti ka’an. Kuni waanuma eegamuudha. Dhiigatu dhiigaaf rifataaf lammii keenyaaf rifatee namni hundi waan jedhu jedha. Ta’us garuu haqa jiru eegaa adeemuun egeree keenyaaf faaydaan inni qabu guddaadha. Diinni keenya har’as, kalees ifuma jira. Tarsiimoon dur ittiin nu dhahaa turan nu qoqqooduu ture. Qoqqoodamiinsi suni ‘hirribaa dammaqiinsa’ Aangawoota DHDUOtiin hamma tokko laaffataa dhufee Tokkummaan keenya sadarkaa gaarii irra gahuu danda’eera. Diinni ammas qaawwa kamiyyuu fayyadamee adeemsa kana dhawuu barbaada. Tarsiimoo kana keessaa inni tokko immoo Uummataafi hoggansa eddoo duritti deebisee wal nyaachisuudha. As biratti nuti qarummaadhaan diina dursinee argamuun dirqama nutti ta’a. Hammuma feene gaddinus, diinaaf qaawwa banuun nurra hin jiraatu. Tarii kan akka koo kompiyuutara/ bilbilarra taa’ee barreessuuf eenyunuu arrabsuun, kallattii qabsoo lafa kaa’un, gorsuun, ajaja dabarsuun salphaa ta’uun isaa ni mala. Garuu abidda biyyaa belbelu sana keessa dhaabatanii falmuun garuu waan biraati. Inni qamaan keessa taa’anii qabsaa’an aarsaa, gootummaafii kutannoo jajjaba gafata. Kanaafuu, hundi keenyayyuu hamma dandeenyeen obsa dabalachaa adeemuu malee shira diinaatiin butamnee akka ofduuba hin furguggaanne amaanaa isinitti dhamachuun barbaada. Kanuma Keenyas Oluma #HawiAnole


Mootota Itiyoophiyaa  Mootoota shiraa fi Soba Malee Hin Jiraanne!

Baarentuu Gadaa Irraa// Uummattoonni har’a impaayeera itiyoophiyaa keessa jiran guyyaa gabroonfattoota Habashaa qawwee warra lixaarraa argatanii itti dulan harkatti kufanii kaasee guyyaa tokkofillee dhugaa, walqixxummaa fi mirga hiree ofii ofiin murteeffachuu argatanii hin beekan. Minilkirraa kaasee amma wayyaanee har’aatti dhugaan biyya san keessa hin jiru, walqixxummaan, mirgi uummaaa fi dimookiraasii dhagahamees, hojiirra oolees hin beeku. Uummanni akka gabraatti weeratoonni qawwee harka isaanii seeneen itti duulan ammo akka mootii mootootaatti waan fedhanii fi beekan hunda irratti dalagaa as gahan. Saboonni har’a impaayeerittii keessatti manakaraaraa jiran kun addatti Oromoo fi saboonni kibbaa guyyaa kololnii habshaa jalatti kufanii kaasee amma Wayyaanee har’aatti guyyaa tokkoofillee akka saba biyya ofii irra jiraatutti jiraatanii hin beekani. Hidhaa fi ajjeechaan kan irratti raawwatu caalaa qabeenyuma isaaniitti fayyadamaniilleen akka hiyyummaa keessaa hin bane saamamamnii hiyyoomaa, beelaa fi gadadoof saaxilamaa turan, hara’allee impaayeera sana keessatti kan beeklaan waadaamaaa jiru nama mil. 10 oli. Mootoonni dhufaa darbaan impaayeera tana bulchaa turanii fi jiran kun dhugaan mala akka ta’e hin beekan, ykn dhugaa dhagahuufis, dubbachuufis fedhii hin qabani. Dhugaan isaaniif du’a. ni kijibu, ni haalu, sobanii sobsiisuun amala isanaiti. Akka uummattoonni kolonii isaanii jala jiru nageenya, misoomaa fi guddina argatu hin barbaadan, ofii saamanii duroomnaan, nyaatanii quufanii bullaan isaaniif saboonni biyyattii dhumanis jiraatanis homaayyuu miti. Kanneen darbanis ta’e kanneen har’a jiranis kanuma hojiirra oolchaa jiran. Keessumaa wayyaaneen har’a maqaa sabootaatiin kakkachaa jirtu yakka ishiin saboota biyayttii irratti addatti ammo uummata Oromoorartti raawwattu qabxiilee kaafne maraafuu ragaa guddaadha. Wayyaaneen waggoota 26n daraban uummattoota impaayeerittii warra kolonii ishii jala jiran sobaa, hidhaa, ajjeesaa fi saamaa turteetti, ammalleen kanuma itti fufsiisuuf carraaqaa jirti. Akkuma hunduu quba qabu barri wayyaanee bara hidhaa fi ajjeechaa bara beelaa fi gadadoo ti. Bara wayyaanee waggoota 26n darban keessa wanti hin sobamanii fi hin hololmin hin jiru, dimookiraasii jedhame, hin taane, mirga isaa gaafachuu isaatiin kan hidhame, ajjeefamee fi biyyaa godaansifame darbees eessa buuteen isaa dhabame amma hin qabu.Guddina, misooma, guyyaatti 3 nyaattu jedhamees ture. Kunnis kunoo habjuu ta’ee hafe. Waggaa waggaa namni mili.15 ol biyyattii keessatti qamadii gargaarsaa eeggata. Wayyaaneen mootoota abbaa irree ishiin dura turanii fi impaayeera san bulchaa turan hundarraawuu murna dabduu, shiraa fi sobaan beekamtuudha. Murna boru hin beeknesi. Warri ishiin bixxiltee saboota biyayttiitti bobbaafte kanneen akka OPDO, DHDN fi bi’aadn jedhamanis akkasuma sobdoota, hattootaa fi gara jabaoota dhiiga sabootaatiin daladalaniidha. Wayyaanee fi ergamtoonni maqaqa sabootaatiin daldalan kun yakkoonni waggoota 26 darbaniif raawwaachaa turan lakkaawwamee hin dhumu. Hidhaa fi ajjeechaan alatti saboonni biyyattii addatti Oromoon waggoota 26n darbaniif qabeenya isaa garmalee saamameera, qayee fi qabeenyarraa buqqaafameera. Naannwa shaggara dabalatee gutummaa Oromiyaa keessatti maqaa invastimantiitiin lafti Oromoo saamameera. Kan kana morme kuun ajjeefamee kuun mana hidhaa jira kuunis bayyaa godaansifameera. Addatti ammo yakki waggoota 3n darbanii asi wayyaaneedhaan Oromoo irratti raawachaa jiru akkaan sukanneessaa fi yakka duguuggii sanyiiti. Waggaa 3n darban erga uummanni Oromoo kaabaa kibbaa bahaa lixaa nagahe jedhee bilsummaa isaa dhungoofachuuf gamtaan ka’ee asii wayyaaneen dhiphuu keessa seenuun yakka danuu dalagaa jirti. Yakka Oromoorartti raawwachaa turtee fi jirtu kun ammo hagama akka sukanneessaa ta’e Oromoo qofa osoo hin ta’in sabboonni biyyattii hundi kn quba qabaniidha.Yakki lafa kanarra jira jedham hundi saba Oromorratti wayyaanee fi ergamtoota ishii miseensoota OPDOtin raawwateera. Dura deemsa OPDOtiin ilmana Oromoo sabboonnonni saba isaaniif quuqaman mana, bakka baratanii fi hojjetanii guuramanii murtii malee ajjeefamaniiru, hidhamaniiru, dararamaniiru bakka buteen isaanii dhabamsiifameera. Kan kun isii hin quubsin wayyaaneen saboota olla Oromoo jiranis Oromoorratti hidhachiiftee bobbaasuun kunoo ajjeechaa fi darararaa raawwatu itti fufteetti. Har’a Oromoon kumaa kitilli baha, kibba bahaa fi kibbaan qayee fi qabeenyarraa buqqa’eera.Waraanni sumaalee liyyuu hayil jedhee of yaamuu fi jeneraaloonni wayyaanee wal ta’anii Oromoo haadhaa turan ittis jiru. Waraanni kun kumootaan ajjeesee, kuma kurnootaan madeessee,kuma dhibbootaan qayee fi qabeenyarraa buqqiseera. Yakki sukanneessaan ammalleen uummata Oromoo naanichaarratti rwwachaa jira. Sirnichi osoo nagaa, guddinaa fi waliin jireenya sabootaa jedhee soboo fi hololuu gama lixa Oromiyaatinis akkasuma hidhattoota Gumzi Oromootti bobbaasuun yakka danuu Oromoorrati raawwachaa turu hundatu quba qaba. Dhaabni maqaa Oromootin kakatuu jaleen wayyaanee OPDOn waggoota 26n darabniif gorsa wayyaaneerraa argatteen akka waan aantumama uummta Oromoo qabdu odeessaa fi hololaa turteetti. Kessumaa erga qabsoon Oromoo wayyaanee aangorraa darbuun waan hin hafnee fi kan balbala gahee ta’uun mirkanaawaa dhufee asii lubbuu wayyaanee baraaruuf hololli hin gaggeessine hin jiru. Hololii sobaa akka waan aantummaa Oromoo qabduu fi Oromoof qabsaawaa jirtuutti gaggeessitu kunis yeroo ammaa kana heddummaachaa dhufeera. Eeyyee OPDOn dhaaba Oromoof quuqamaa jirtu of fakkeessitee oduu hedduu facaasaa fi hololaa jirti. Akkuma naanchi nyaachaa boo’a jedhamu san OPDOn Oromoo nyaachaa fi nyaachisaa akka dhaaba Oromoof gaddeeteetti himimmaan sobaa boo’aa jirti. Dhugaan lafarra jiru garuu hin jijjiramne. Oromoon guyyaa wayyaaneen aangoo humnaan qabatteee OPDO Oromoo irratti ijaartee kaaasee biyya isaarartti ajjeefamaa, hidhaamaa fi dararamaa akaksumas saamamaa jira. Beelaa fi gadadoof saaxilamee rakkoo keessatti mankaraaraa jira. OPDOn kan biraa haa hafuutii ajjeechaa yeroo ammaa kana liyyuu hayilii sumaaleetiin Oromoorratti raawwachaa jiru hin dhaabsifne. Odoodhuma OPDOn sobduu, Oroomoof dhaabbadhe jettuu Oromoon ajjeefamaa jira, qayee fi qabeenyarra buqqifamaa jira, inni buqqifame kunoo kumni dhibba 6 ol amma har’aatti hurufatti kufee gargaarsa lammiitiin nyaatee bulee olaa jira. Qorraa fi aduu keessatti qaqamaa jira. Osoodhuma OPDOn dhaadattuu fi Oromoofan dhaabbadhe jettee hololtuu Waraanni wayyaanee ilmaan Oromoo sabboonoo mirga lammii isanaiif falaman manneen barnootaa keessatti, bakka hojii fi addabaabayitti ajjeesaa jira. Hidhaa fi dararaa jira. Kanarraa ka’uun kalees bara wayyaanee har’aas wanti abbootiin irree mootonni imaapaayeera san bulchaa turanii fi jiran odeessaniifii dhugaan laffarra jiru gargar ta’uu hubanna. Kan jedhanii kan hojjetan wal argee hin beeku. Kan ta’aa jiru kan biraati kan bulchitootaan hololamu kan biraati. Eeyyee OPDO/Wayyaaneen sobdoota, yakkamtoota, fakkeessitoota,Oromoo ajjeesaa, hidhaa fi dararaa akkasumas saamaa fakkeessiif yakka Oromoorratti raawwateef gaddi nutty dhagahame jedhanii qoosu. Dhugaan jiru kan muldhisu garuu Kan duuba taa’ee yakkicha hojjete fi hojjechaa jiru wayyaanee fi OPDO hara’a maqaa Oromootiin kakachaa jirtuudha. Uummann Oromoo dhugaa kana waan beekuuf kunoo qabsoo isaa FXG finiinsaa jira. Mirga isaa qabsoo isaan gonfachuuf daandii walakkaa darbeera. Kun eessattuu fi haala kam keessattuu jabaatee itti fufuu qaba. Oromoos ta’e saboonni biyyattii hunduu qabsoo isaanii dhiiga isaanii itti cobsanii asiin gahan jabeessanii itti fufanii sirna gochii fi oduun isaa gargara ta’e kana ofirraa kaasuun bilisa of baasuu qabu. Aantummaan afaanii OPDO dhan hololamaa jiru Oromoo dhumaatii jalaa hin baafne, Kan Oromoo s ta’e saba cunqursaa jala jiru kamuu bilisa isa baasuu fi dhumaatii jalaa isa baasus qabsoo isaa malee falli biraa hin jiru.


Oromia Communication Bureau ———– Heera Mootummaa Federaalawa Dimookiraatowa Rippaabilika Itoophiyaa keewwanni 87(3) jalatti, Raayyaan ittisa biyyattii birmadummaa biyyaa eeguuf hundaa’e. Kewwata xiqqaa 4 fi 5 jalattis Raayyaan ittisa biyyaa yeroo kamittuu kan heerichaaf bitamu ta’uufi hojiisaa akkaataa gartummaa dhaabbattoota siyaasaa kamirraayyuu bilisa ta’een hojiisaa akka hojjetu kaa’a. Raayyaan Ittisa biyyattii diina alaa itti dhufu biyyaafi ummatarraa tiksa jedhamee hirmaannaa saboota sablammoota biyyattitiin ijaarame kun garuu kaayyoo dhaabbateef kanaan ala yeroo adda addaa dogoggora seenaa ummatarratti yommuu raawwatu mul’ata. Heerri kun akkaataa keewwata 8 (1-5) jalattis birmadummaa ummata biyyatti ilaalchisee ibsameen ammoo Saboonni, sablammoonnifi ummatoonni Itoophiyaa abbootii aangoo birmadummaa Itoophiyaatii jedha. Heerri kun seera ol’aanaa biyyattii ta’ee bakka jirutti, abbaan aangoo ummata biyyattii ta’ee osoo jiruu, murtee qaama mootummaa kamiinuu ykn abbaa taayitaa kamiinuu dhimmoonni heera kanaan walfaallessan raawwatamuu bakka hin qabnetti raayyaan ittisa biyyaa daangaa aangoosaa malee birmadummaa mootummaa naannoo tokkoo cabsee ummata keessa seenuun ummatarratti miidhaa geechisaa jira. Kanaaf fakkeenya gaarii kan ta’u ajjeechaa saba Oromoorratti raayyaan ittisa biyyaa itti gaafatamummaan itti hin dhaga’amne muraasni tibbana Aanaa Meettaa Magaalaa Calanqootti raawwateedha. Yakka jimlaan ajjeechaa raayyaan ittisa biyyaatiin Calanqootti raawwatame duuba eenyutu jiraa? Qaamni kana ajajaes eenyudha? Gaaffiin kun uummtaaf deebi’uu qaba. Gocha kana duuba kan jirus saaxilamuu qaba. Seerattis dhihaachuu qaba. Akka biyya keenyaatti, Ajajaan raayyaa ittisa biyyattii Muummee ministira biyyattiiti. Yaakki raawwatamu kun beekamtii isaatiin ala yoo ta’e dhimmicha qoratee tarkaanfi barbaachisaa ta’e fudhachuu kan danda’us isa ta’ee bakka jirutti yakki kun irra deddeebi’ee yemmuu raawwatamu ammo yakkicha raawwatamuuf beekamtiin kennamuu agarsiisa. Raayyan ittisa biyyaa mootummaan Naannoo Oromiyaa akka naannicha seenu waamicha osoo hin taasisiniif birmadummaa abbaa aangoo uummata naannichaa sarbuun yakki raawwateefi raawwachaa jiru olaantummaa heeraafi seera biyyattii kan cabseedha. kana yeroo jennu raayyaan ittisa biyyaa hundi rakkoofi ilaalcha hin taane qaba jechuu miti quuqama uummataa kan qaban akkuma jiran ta’e jedhanii miidhaa geessisaa kan jiranis qabatamaatti mul’ata. Waan ta’eefis nageenya uummataa eegsisuurra rakkoo kana kan uuman seeraan gaafatamuu qabu. Lubbuu jumlaan Calanqoorratti balaa sirna darbe keessa raawwatameen madaan Oromoo osoo hin fayyin lammaffaa seenaa gurraacha kaleessa raawwatame ammas eddoo biraatti babal’atee raawwatamuunsaa hin oolu. Mootummaan naannoo Oromiyaas sadarkaa kanatti xiyyeeffannaa kennee ilaaluun furmaatasaaf kallattii kaa’uun hojjechaa akka jiru murteessee itti deemaa jira. Raayyaan ittisa biyyaa kaayyoo dhaabbateef dagachuun ogummaasaa malee uummata keessa galuun saba unkuruun, kaayyoo eenyuu galmaan gahuuf akka ta’e adda bah’u qaba. Mootummaan naannoo Oromiyaas ta’ee mootummaan Federaalaa miseensota raayyaa ittisa biyyaa ajjeechaa kanarratti hirmaataniifi qaamolee isaan duuba jiran seeratti dhiheessuuf hojjetamaa jira. Uummataafis ifa ni ta’a. Qaamni nyageenyaa uummata naannichaas nagaa ummatasaa eeguuf wareegama kamuu kaffaluuf yoomiyyuu caalaa of qopheessuu qaba. Ummannis wareegama hin barbaachifne kanfaluurraa of eeguun tasgabbiin socha’uu qaba. Hunda caalaa wal-dhaggeeffannaafi tokkummaan waliin dhaabbachuun murteessaa ta’a. Uummanni Oromoo gaaffii mirga ofii gaafateef, mirga ofii kabachiisuufis karaa nagaatiin socha’eef qe’eesaarratti yakki lubbuun ajjeefamuu, buqqa’uufi shororkeeffamuun irratti raawwatamuu hin qabu. Uummanni Oromoo kaleessa birmadummaa biyya Itoophiyaa jedhamtu kana dhiiga isaatiin tiksee asiin gee’eera. Saboonni sablammoonni biyyattii yeroo sana wareegama kamuu kan kaffaleef diina alaa biyyarra tiksuuf ture. Har’a miseensonni raayyaa ittisa biyyaa muraasni faayidaa uummataafi itti gaafatamummaa isaanii dagatan, uummata nagaa qe’eesaarratti dhaanamuun salphina guddaadha. Kanaafuuf wal bira dhaabbachuufi yakkamtoota kanneen saaxiluun murteessaa ta’a. Kana raawwachuun saboota alaabaa tokko jalatti waliin jiraachaa jiru ta’uusaa irra deebiin kan itti waliif mirkaneessu yeroonsaa amma. Yakka ajjeechaa Calanqootti raawwate duuba eenyutu jira? Gaaffii jedhuuf ummanni ifatti deebii argachuu qaba.


“Yaa soogidda ofiif jedhii mi’aawii ykn dhagaa dha jedhanii achi si darbatuu” Berhanu Hundee tiin Mata duree “Rakkoolee Uummata Oromoo fi Qormaata DhDUO (OPDO)” jedhuun barreeffama gabaabaa dhiyoo kana dhiyeesse tokko keessatti, Haasa’a Obboo Lammaa Magarsaa akka dammaa mi’aawu duuba maaltu jira? jedhee gaafii dhiyeessuu fi haasa’a Sabboonummaa Oromoo calaqqisu kana duuba maal akka jiraachuu malu tilmaamaalee tokko tokko akka natti fakkaatanitti ibsuu yaaleen ture. Tilmaamaaleen kun ammas dhugumatti maal akka ta’an beekuun rakkisaa ta’ullee; garuu akka yaada fi laalcha kiyyaatitti mi’aawuu jechootaatii ala wanti hojiidhaan mul’ate fi dhugumatti jaarmayichi kun ykn hoggansi isaa uummata keenyaaf uummata Oromootiif quuqamee, dararama fi ajjeechaa lammiilee Oromoorra gahaa jiru kana dhaabuuf murannoo fi kutannoodhaan waan ka’e natti hin fakkaatu. Daangaalee Oromiyaa fi Sumaalee irratti uummatni keenya guyyaadhaa gara guyyaatti akka baala mukaa harca’aa osoo jiranuu; keessumaayuu immoo dhiyoo kana Calanqootti seenaan durii sun deebi’ee mul’achaa osoo jiruu; miseensotni hoggansa jaarmayichaa bakka deeman hundatti jechoota gaarii dubbachuun ykn haasawuun qofaa hiikni isaa maali? Gooftaan keenya uummata keenya malee kan biraa ta’uu hin danda’u jechaa; ajjeechaa uummata kanarra gahaa jiru irraa ittisuu yoo hin dandeenye, jechootni mimiidhagoon baay’achuun isaanii maal godha? Akka amma argamaa jirutti, jaarmayichi kun fedhii gara lamaaniituu (uummata Oromoo fi Wayyaanee) guutuu hin dandeenye bar !! Yookaan dhaamsa warra isaan ijaaree, ittifayyadamaa turee/jiruu fudhatanii sochii uummataa dhaabuu hin dandeenye; yookaanis immoo gara uummataatti goranii, qabsoo bilisummaa uummataatti makamanii, uummaticharraa duula diinaa dhoowwuu hin dandeenye. Maarree, humnoota lamaan kana jidduu taa’anii rakkachuun hiikni isaa maali? Hamma yoomiitti akkanatti ittifufas? Ana akka natti fakkaatutti ykn mul’atutti, haaromsuu jaarmayichaa godhuuf kan murteeffatan yoo ta’ellee; fedhiin kun jaarmayicha keessatti guutuma guutuutti waan mul’atu natti hin fakkaatu. Tarii warri gara uummata Oromootti deebi’anii, qabsoo bilisummaa kanatti makamuu barbaadan muraasa ta’uu malu. Warri hafan ammallee kaayoodhuma jaarmayichi kun duraan ijaarameef sana qabatanii fedhii gooftolee isaan ijaaranii guutuuf waan hojjechaa jiran natti fakkaatu. Kun ammas haaluma jirurraa ka’ee tilmaama ani qabuu dha. Maaliif yoo jedhame, har’a uummatni Oromoo bakkee hundatti ajjeefamaa, lafarraa buqa’aa, qabeenyi isaa saamamaa, unkuramaa yeroo jiru kanatti jaarmayaan kun callisuun isaa tilmaama kanatti nama geessa jechuu dha. Tarii akka nuti yaadnu osso hin taane, waan tokko godhuuf jaarmayichi kun humnas ta’ee aangoo akka hin qabaanne agarsiisa. Gama tokkoon yoo laalamu, humni jaarmayicha kanaa dadhabaa ta’ullee; miseensa jaarmaya ADWUI/ABUT waan ta’eef, seerri fi heerri keessaa isaan hidhee qabaachuu malullee; gama biraatiin garuu osoo dhugumatti uummata ofiitiif hojjechuu fi qabsaa’uuf murteeffatan ta’ee, mirgoota aangoos ta’ee kan biraa, kan seera Federaalaa keessatti lafa kaawwamee jirutti fayyadamuudhaan nagaa naannichaa eeguu fi uummatichas ajjeechaarraa ittisuu ni danda’u turan. Erga kun hin taanetti immoo, jaarmayaa motummaa Naannoo Oromiyaa ta’uun isaanii hiikni isaa maali? Jaarmayaa mootummaa ijaaree bulchaan jira jedhu; jaarmayaa caasaalee bulchinsaa naanicha keessatti diriirsee jiru fi naanicha keessatti murtii hundaa dabarsuuf aangoo qabu dhiisii, Abbaan Warraa tokkoo maatii isaarraa diina ittisuun dirqama; ni danda’as, danda’uu qabas. Maarree, yeroo uummatni keenya guyyaa guyyatti bakkee hundatti ajjeefamaa jirutti jaarmayich naanichan bulchaa jira jedhu callisuun dhugumatti humna hin qabne moo haasa’a mi’aawaa dubbachuu ala dhugumatti uummataaf qabsaa’uuf fedhii fi kaayyoo hin qabne laata? Yeroo ammaa, yeroo uummatni Oromoo jumlaadhaan ajjeefamaa jirutti, yeroo dhiigni lammiilee keenyaa bakkee hundatti dhangala’aa jirutti, karaa danda’amu hundaan uummaticha bira dhaabbatanii duula uummatarratti godhamaa jiru kana yoo dhaabuu hin dandeenye, haasa’a midhaawaa haasa’aa qalbii fi onnee uummata raasuu dhiisanii; akkuma dur barame sana gama tokkotti goranii; gooftaalee isaan ijaare tajaajiluu fi uummatni immoo hiree isaa ofumaaf akka murteeffatu taasisuuf karaarraa goruu qabu. Yoo kun ifa ta’e, uummatni keenyas kana booda eenyurraayuu homaa akka hin eegne ifa ta’a jechuu dha. Dhugumatti gara uummatichaa goranii; qabsoo bilisummaa kanatti makamuu fi hogganuu kan barbaadani fi danda’an yoo ta’e, haal- duree takka malee lola ykn waraana uummata keenyarratti labsamee, sanyii saba keenyaa duguugaa jiru kana dhaabsisuu qabu. Inni kun rakkoolee jiran hundaa caalaa furmaata hatattamaa argachuu qaba. Kanaafuu, DhDUOn murtii xumuraa godhuuf sadarkaa ittidirqamu irra gahee jira. Yookaan meeshaa diinaa ta’anii ittifufuu yookaan immoo jaarmayaa uummataa ta’anii humna haaraadhaan as bahuu dha. Filannoo kan isaanii ti. Ulfaadhaa!! DhDUO = Dhaabbata Dimookraasummaa Uummata Oromoo (OPDO) ABUT= Adda Bilisummaa Uummata Tigraay (TPLF) ADWUI= Adda Warraaqsa Dimookraasummaa Uummata Itoophiyaa (EPRDF)


QEEYROO OROMOO Kalees boorumaa arraas boorumaa Qeeyroon Oromoo didde gabrummaa Tokkummaan jatti yaa bilisummaa! Zinnaarri guutuu billawni qaraa Farra walqixxummaa isaanii muraa Qeeyroon Oromoo tokkoo kumaa gayaa Addarra malee duuyda hin dhawamtuu Daaraa godhuu malee diina hin dheeysituu Qeeyroon Oromoo biyya sii hin gurgurtuU Sirni gabrummaa hiddi isaa buqqa’ee Ilmi namaa hundi hamma wal qixxaatuu Qeeyroon Oromoo zinnaara hin hiikkattu Gabrummaa diddee du’a filattee Bineensaa wajjiin bosonatti galtee Maaltu dandaya qeeyroon jabaattee Abbaa Urjii 1979


Gaafiin uummata Oromoo mana hidhaa Maa’ikalaawii diiguun hin deebi’u

Berhanu Hundee Gaafiilee uummatni Oromoo gaafachaa jiran keessaa inni tokko hidhamtootni siyaasaa akka gadi lakkifaman ta’ullee, shirri Wayyaaneen uummata gowwoomsuuf xaxaa jirtu akka jijjiirama siyaasaatti laalamuu hin qabu. Impaayarri Itoophiyaa tun matumti ishiituu mana hidhaa sabootaa waan taateef, mannii hidhaa guddaan kun diigamee; sirni walqixxummaa sabootaa, sab-lammootaa fi uummattootaa mirkaneessu hanga hin uumamnetti manoota hidhaa diiguudhaan jijjiiramni bu’uraa dhufuu hin danda’au. Mana hidhaa Maa’ikalaawii diignee muuziyeemiitti jijjiira jechuun Wayyaanotaa: tokkoffaa, faranjoota fi mootummoota warra dhihaa akkasumas haawaasota Addunyaa gowwoomsuuf; lammaffaa, shira kana keessa yeroo bitachuuf, mala biraa barbaaduuf umurii bittaa isaanii hanga danda’ame dheeresuufi. Maa’ikalaawiin mana hidhaa namootni keessatti dararaman keessaa isa hangafa ta’ullee, manneen hidhaa biroo baay’eetu jiru. Bakkeen namootni keessumaayyuu ilmaan Oromoo keessatti dararamaa jiran Oromiyaa keessa hedduutu jiru. Isaan kun maaliif hin diigamne? Hidhamtootni siyaasaa gadi lakkifamu yoo jedhan kan Maa’ikalaawiitti hidhaman qofaa dhaa? Kan mooraa waraanaatti hidhaman, kan manaoota barumsaa keessattillee hidhamanii jiran, kan bakka buuteen isaanii hin beekamne hunduu sababa siyaasaatiin waan ta’eef, hanga lubbuun jiranitti hunduu bilisa bahuu qabu. Hidhamttotni siyaasaa ni hiikamu yoo jedame, asirratti haaldureen jiraachuu hin qabu. Haa ta’u malee, oduma kuni hundumtuu ta’uu danda’ee, gaafiin uummattootaa isa kanaan deebii argachuu hin danda’u. Gaafiileen uummattootaa keessumaayuu kan Oromoo isa kana qofaa miti. Gaafiin uummata Oromoo ifaa dha. Innis gabaabumatti “ABBAABIYYUMMAA ISAA MIRKANEEFFACHUU” dha. Abbaabiyyummaan Oromoo yoo mirkanaa’e, gaafiileen biroos, kan akka ofiin ofbulchuu, gaafiin siyaasaa, kan diinagdee fi hawwaasummaa hunduu kana keessatti deebii argatu jechuu dha. Hanga abbaabiyyummaan saba Oromoo mirkanaawuu hin dandeenyetti gaafiin Oromoo kamiiyyuu deebii argachuu hin danda’u. Dhugaan kun firaafis ta’ee diinaaf hundaafuu ifa ta’uu qaba. Abbaabiyyummaan Oromoo mirkanaa’u malee Oromoon nagaa argatee biyya isaa fi qayee isaa keessa jiraachuu hin danda’u; beela fi gadadoo keessaa bahee, diinagdeen guddachuu hin danda’u; saamicha diinaa fi alagaa jala bahuus hin danda’u. Kuni hunduu irraa hafuu kan danda’an immoo sirna nama-nyaataa Wayyaanee kana hundeedhaan buqqisee biyya isaa Oromiyaa yoo dhuunfate qofaa dha. Sana booda uummattoota, saboota fi sab-lammoota biyyattii sana waliin waa hundaa qooddatee jiraachuus ta’ee mootummaa birmadummaa isaa ijaarratee akka saba walabaatti jiraachuuf dhiibbaa fi gorsa tokko malee ofii isaatiif waan isaaf tolu murteeffachuu danda’uu qaba. Asirratti asii fi achi jechuun hin jiru. Tooftaa fi tarsiimoofiis haa ta’u sababa kamiinuu uummatni keenya afaanfaajjii keessa galuu hin qabu. Kan itti dhiigaa, itti du’aa, biyyaa baqachaa, dararamaa, ilmaan isaa meeqa ittidhabe uummata Oromoo waan ta’eef, namni ykn humni kamuu isaaf karaa baasuu; kana siif wayya jedhee gorsuu ykn ajajuu; kanaa mitii sana siif wayya jechuunii mirgas ta’ee hamilee hin qabu. Mana eenyu itti dadhabee ijaaretti eenyu itti galuuf deema? Qabsoo hadhooftuu eenyu godhetti kan biraa injifannoo ittiargachuuf deema? Qabsoos ta’ee injifannoon; fedhiis ta’ee murtiin kan uummata bal’aa ti malee, kan namoota muraasaa ykn gareelee tii miti. Jaarmayoota Oromoos ta’ee Aktivistootni mirga uummata kanaatiif hojjetan akka qaama uummata Oromoo bal’aatti gahee isaanii taphachuu fi qooda isaanii gumaachuu malee uummata kanaaf murteessuu hin danda’an. Injifannoos ta’ee murtiin xumuraa kan uummata bal’aa ti. Namni tokko hanga fedhe barataas haa ta’u, beekaas haa ta’u, xiinxalaas haa ta’u, qabsaa’aa dhugaas haa ta’u, akka lammii Oromoo tokkootti waan irraa eegamu dalaga malee, ani barumsa olaanaa, dandeettii fi beekumsa addaan qaba jedhee uummata bal’aadhaaf anatu sii beeka; kan ani jedhu fudhadhu, karaa ani sitti agarsuisu deemi jechuu gonkumaa hin danda’u. Yeroon anatu siif beekaa dabruu qaba. Hiree ofii ofiif/ofiin murteeffachuun mirga saba guddaa fi uummata bal’aa ti. Jaalatamus, jibbamus, fudhatamus dhiifamus kun dhugaa jijjiiramuu hin dandeenye dha. Gara dhimma matadureetti deebi’uudhaaf, gaafiin uummata Oromoos ta’ee kan uummattoota biroo mana hidhaa Maa’ikalaawii diiguun hin deebi’u. Sirna Wayyaanee kana keessatti jijjiiramni kamiiyyuu yoo godhame, bu’aa isaaniitiif yoo ta’e malee, jijjiiramni dhugaa kan uummattootni barbaadan waan hin milkoofneef, kanarratti yeroo, qabeenya, beekumsa fi dandeettii balleessuun hiika hin qabu. Sirni kun hundeedhaa buqqa’uu qaba. Sirni Wayyaanee baduu qaba. Hamma sirni kun jirutti jijjiiramni kamiiyyuu yoo yaalame, bu’aa hin fidu. Yoo dhugumatti biyyattii sana keessatti jijjiirama bu’uraa tokko fiduuf kan hojjetamu ta’e, xinnaatee yoo xinnaate tarkaanfiileen armaan gadii kun hojiin mul’achuu qabu: Jijjiiramni bu’uraa tokko mul’achuu kan danda’u fi nagaa fi tasgabbiin uumamuu kan danda’u yoo tarkaanfiileen armaan olii kun hojiirra oolan qofaa dha. Yoo kun hin taane, filannoon biraa waan hin jirreef, hanga xumuratti qabsoo hadhooftuu tana ittifufuu ala furmaatni biraa waan jiru natti hin fakkaatu. Wayyaaneerraa jijjiirama eeguun ofgowwoomsu fi isaaniif immoo yeroo bittaa isaanii dheeressuu ta’a malee wanti argamu hin jiru. Qabsoon haqaa akka injifattu shakkiin hin jiru. Injifannoon xumuraa kan uummata bal’aa ti. Ulfaadhaa!


Wayyaanee; Murna Kan Jettuu fi Kan Hojjettu Tokko Ta’ee Hin Beekne!

Baarentuu Gadaa Irraa// Dubbiftoota! Mootonni Habashaa uummattoota cunqurfamoo impaayera itiyoophiyaa bitaa turan hunduu kijibdoota turan. Hundii isaanituu wanti jedhanii fi hojjetan wal argeefii hin beeku. Kan ganama jedhan galgala itti hin deebi’an. Kan har’a jedhan boru itti hin deebi’an. Ni sobu, ni haalu. Ni fakkeessu. Fakkeessitoota. Kan afaaniin odeessanii fi hojiin isaanii lafarra jiru walii falladha. gargari. Keessuma murni gabroonfattuun waggoota 26n darbaniif uummattoota Impaayeera Itiyoophiyaa irratti weerara raawwattee bitaa fi saamicha gaggeessaa jirtu Wayyaaneen gaafa tokkoofillee dhugaa dubbattee hin beektu. Dubbiftoota! Murni tun Wanti yoo waltajjiitti baate haasoftuu fi wanti hojiirra olchitu takkaa wal simatee hin beeku. Dhaaba nagaha, misooma, guddinaa fi dimookiraasiif dhaabbatte of fakkeessitee waggoottan 26n darban odeessitus takkaa waan odeessaa turte keessaa hojiirra olchitee hin beektu. Kan qabatmaan waggoota 26n darbaniif argaa fi dhagahaa turre afaaniin dimookiraasii lallabaa isa mirga isaa fi lammii isaa gaafate hidhuu, dararuu fi ajjeesuudha. Kaan ammoo biyyaa godaansisuu, beelaa fi dheebuudhaan adabuudha. Dubbiftoota! Uummattoonni impaayeera itiyoophiyaa keessatti cunqursaa jala jiran hunduu addatti ammoo uummanni Oromoo waggoota 26 darbaniif sirna Wayyaanee jalatti rakkoo gurguddaan akkamii akka irra gahaa turee fi jiru eenyufuu ifaadha. Hidhaa, dararaa fi ajjeechaa dabalatee saamichi amma hin qabne saba Oromoo irratti wayyaanee fi ergamtuu ishii OPDOdhaan daangaa malee raawwatamaa tureera, itti jiramasi. OPDOn balaa uummata Oromoorra gahaa turee fi jiruuf qooda olaanaa qabdi, daandii argisiisaa, saamtee saamsisaa,hiitee hisiisaa, ajjeefatee ajjeechisiisaa turte. Wayyaaneen garaaf bultootaa fi boru hin beeknee hunda waltti qabuun dhaaboolee bixxilatte kanatti fayyadamuun yakki waggoota 26n darbaniif darbaniif raawwachaa turte amma hin qabu. Addatti kan OPDOn uummata Oromoorra gahe ammoo godaanise bara baraaf hin banneedha. OPDOn har’a qabsoon Oromoo dhiibee daanagarraan geenyaan maqaa uummata Oromootin kakkachaa oltu tun yakkoota Oromoorrati bara 26f raawwatmaa ture hundaafuu adda dureedha. OPDOn saamicha, hidhaa fi ajjeechaa ammalleen itti fufiinsaan uummata Oromoo irratti raawwataa jiruuf itti gaafatamtuudha. Eenyuyyuu akka quba qabutti Wayyaaneen miseesnoota dhaaba kanaa warra garaa malee sammuu hin qabne qabtteeti hara’alleen qabsoo Oromoo FXG qeerroon bilisummaa Oromoo gaggeessaa jiru ukkaamsuuf tattaafachaa jirti.Garuu hin milkoofneef, funduraafis hin milkaawufi. Dubbiftoota! Uummanni dhugaaf qabsaawu, uummanni mirgaa fi walqixxummaaf qabsaawu,uummanni abbaan biyyummaa isaa humnaan irraa mulqamee isa deeffachuuf qabsaawu oolee haa bulu malee injifataadha. Mirga isaa gonfachuurraa kan isa hanqisu hin jiru. Eeyyee qabsoo isaan mirga isaa gonfatuurraa kan isa hanqisu hin jiru. Saba dhugaaf qabsaawu hololli, ajeechaan, hidhaa fi dararaan yeroof yoo is gufachiise malee isa hin kuffisu, dhugaa bira gahuu hin hanqatu. Weerartuu hari’ee shakki malee biyya abbaa isaa numa dhuunfata. Inni dhugaaf dhamahu naannayee , naannayee kijibduu, fakkeessituu fi gantuu ni moo’a. Uummanni Oromoos uummata dhugaaf qabsaawu, uummata biyya isaa saamame deeffachuuf qabsaawu waan ta’eef qabsoo isaatiin diina har’a isa goolaa jirtu Wayyaaneerra aanuun isaa hin oolu. Akkuma hunduu beeku Wayyaaneen baroota dheeraaf holola adda addaa saboota biyyattii bitaa jirtu gidduutti facaasaa turtee jirti, abbaa dimokiraasii fi misoomaa of fakkeessitees hololaa turtee jirti. Haa ta’uutii dhugaan waan haguugamtee hin hafneef qabsoo Oromootiin haguuggiin irraa ka’ee qullaatti haftee jirti. Kan odeessituu fi kan qabatmaan lafarra jiru gar gar jalaa ta’ee qaanoftee jirti. Qabsoon saboota biyyaattii addatti ammoo kan Oromoo soba ishii waliin oofee qileerraan isii gaheera. Holola adda addaa gaggeessitus, Oromootti waraana bobbaaftee ajjeechaa fi dararaa raawwattus milkii itti hin arganne,Fuunduraafis hin milkooftu. Dubbiftoota! Akuma hunduu quba qabnutti Tiba darbe Wayyaaneen guyyoota 17f ergamtoota isii walitti qabdee maqaa walaghii IHDG jedhuun karoora shiraa bara bittaa ishii ittiin dheereffattu irratti leenjii kennaa turteetti. Leenjii guyyaa 17 kana booda 4ta’anii akkuma barnoonni isaanii kennameetti ergamtoonni akka OPDO, DHDN,BADN jedhaman wayyaanee moggaa taa’anii waan qaraasifaman bulgaafataniiru. Mana hidhaa ilmi nama aitti dararamaa turee fi jiru Maa’ikalaawii ni cufna, Hidhamtoota siyaasaa gadi lakkifna, waltajjii siyaasaa ball’ifnas jedhanii walatajjii sanirratti hololaniiru. Haa ta’uutii gochi fi afaan wayyaanee wal argee waan hin beekneef osoo kan jedhan afaan isaanitirraa bahee hin dhumin qondaaloonni isaanii kan biraa lakkii namoota muraasa jenne malee namoota balaa siyaasaatiin hidhaman mara hin jennee ibsi jedhamu midiyaa biyya biraaf kenname. Kan odeessaa turte hundi akka qabatmaan hojiirra hin oolle battalatti saaxilame. Dubbiftoota! Gama tokkoon Wayyaaneen gama biraan ergamtoonni ishii kanneen akka hogganaa OPDO Lammaa Magarsaa ammaan achi lubuun namaa hin badu, kanneen hidhaman gadi lakkifamu, waltajjii sayaasaa bal’dhifna osoo jedhanuu gama biraan ammoo waraanni sirnichaa Aga’aazii fi tikoonni sirnichaa Oromiyaatti bobbaafaman har’a uummata Oromoo goolaa jiru. Hidhaa fi ajjeechaan itti fufeera. Sirnichi akka waan Maa’ikalaawiin nama hidheetti, nama dararee fi ajjeeseetti na n cufa, nan cufa jedhee dhaadatus gama biraatiin manneen hidhaa dhibbootaan lakkaawwaman shaggar keessa akka jiran kan quba hin qane hin jiru. Manneen hidhaa akka Qaalliittii,Qiliinxoo, Baatuu fi Shawaa Robii keessattis waan sabboontoota irratti dalagamaa turee fi jiru hunduu quba qaba. Egaa dhugaan qabatamaan lafarra jiru kana ta’ee osoo jiruu namni holola fakkeessuu Wayyaanee kan amanu eenyu? Eeyyee Wayyaaneen kijibaa jirti, fakkeessuuf holola oofaa jirti malee kan hiite gadi dhiisuu miti inumaawuu hidhaa fi ajjeechaa jabeessaa jirti. Tarii yoo hikamanis namoota muraasa hogganoota paartilee siyaasaa durumaanuu sababa malee hidhamanii fi gaazexeessitoota addanyaan gadi dhiisi jedhee isii dhiphisaa jiru holola gaggeessaa jirtuuf akka toluuf yoo gadi hdiifte malee namuu gadi akka gadi hin dhiifamane ifaadha.Keessumaa sabboontoonni Oromoo mirga saba isaanif osoo qabsoo haqaa gaggeessuunuu sababa malee hidhaman kumootaan lakkaawwaman gongumaa sirnichaan gadi dhiifamuuf hin jirani.Hololli gaggeeffamaa jirus rakkoo ishii hudhee jiru diddaa uummata Oromoo asiif achi dhooftee bira darbuuf malee dhuguma rakkoo siyaasaa biyya sanii furuuf addatti ammoo gaafii Oromoo deebisuufi miti. Dubbiftoota! Egaa dhugaa qabatamaa lafarra jiru sobdummaa,yakka Wayyaanee, saamtummaa fi ergamtummaa OPDO kana kan waggoota 26n darbaniif argaa fi dhagahaa as gahe namni kamuu qabsoo eegalame FXG jabeessee itti fufuu malee falli qabu maali? Eeyyee fallii fi malli jiru kanaa fi kana qofa. Murna hojii fi hololli ishii wal hin simne, walfaalleessu, kijibduu, saamtuu fi ajjeefatuu tana uummanni Oromoo saboonni cunqursaa jala jiran martuu qabsoo isaanii jabeessanii bara gabrummaa ofirraa gabaasuun dubbii fardiidha. Hololli Wayyaanees ta’e kan ishiin bixxilte OPDOn gaggeessaa jirtu holola dhiphuuti, holola sodaati, Isaan hunduu bollo tokkoo maddan, kijibdoota, saamtoota warra harki dhiigaati. Wara akkanaa kana ofirraa buusuun ammoo kan yeroon itti kennamuu qabuu miti.


B A G A  I T T I I N   I S I N  G A H E !

Bara gaarii – bara guddinaa Bara balleeysinu shiraa fii jallina Bara tokkummaa – bara nageenyaa Bara lagannu wal jibbaaf hammeenya! Bara badhaadhinaa – bara quufaa Bara dhabamsiifnu vaayrasii hinaaffaa! Bara dhugaa – bara haqaa Bara callaa malee fageeysinu baaqa! Bara araaraa – bara milkiidhaa Bara dhaabbattu ajjeechaafi hidhaa! Bara kabajaa – bara jaalalaa Bara dhageenyu waan gurraaf tolaa! Bara injifannoo – bara bilisummaa Bara irra aanu dhaloonni ammaa! Bara mo’aannu – bara qeerroo Bara irraa maayyii cunqursaafi roorroo Bara walin qoonne – bara walin komanne Bara hiddaan buqqaafnu jalee fii Wayyaanee! Bara bilisoomnee abbaa biyyaa taanu, Bara kan faffacaane walitti dachaanu, Bara Aadaaf Afaan keenyaan boonnu, Bara sirna gadaa deebifnee gad dhaabnu, Akka nuuf tahu hawwiif fedhiin qabnu! Barri bara nagayaa fii milkiiti! Gadaan gadaa bilisummaati!


“O R O M O   F I R S T”

“Oromo First akkamitti calqabe? Maalirraa madde? Eessaa ka’ee eessa gahe? Har’a eessa jira? Boru hoo maal ta’uuf deema? Kutaa Tokkoffaa Berhanu Hundee JECHI “OROMO FIRST” JEDHU KUN EESSAA DHUFE? Bal’ina waayee kanaa warra seenaa barreessaniif dhiisee; garuu “Oromo First” akkamitti akka calaqabe yoon yaadadhu, bara 2013 yeroo Aljazeera n Oromoota sadi (Dr. Taaddasaa Eebbaa, Obboo Jawaar Mahaammad fi Obboo Mahammad Adamoo) waliin gaafii fi deebii taasise irratti gaafii Jawaariif dhyaateef deebii argamee dha. Gaafiin Jawaariif dhiyaate sun yoo Afaan Oromootti hiikamu akkana ture: “Ati dura Itoophiyaa dha moo dura Oromoo dha?” Deebiin Jawaar kenne, “Ani dura Oromoo dha – I am Oromo First” kan jedhu ture. Achirraa ka’ee jechu kun dhalate. SANA BOODA MAALTU TA’E? Sababa Obboo Jawaar deebii sana kenneef, duulli hamaan Obboleessa keenya kanarratti godhame. Yeroo rakkoo waliif mirmachuun aadaa fi gootummaa Oromoo waan ta’eef, Habashootni fi deeggartootni isaanii gamaa gamanaa Jawaarirratti wacinaan, Oromoonnis gamaa gamanaa waliif mirmate. Mirmannaan (dirmannaan) kunis babal’atee gama sochiitti jijjiirame, SOCHII “OROMO FIRST” jedhamu uume. SOCHIIN SUN BU’AA MAAL FIDE? Gaafii kanaaf deebii osoo hin kennin dura mee haala mooraan Oromoo (Oromo Camp) yeroo sana dura keessa ture haa yaadannu. Erga Addi Bilisummaa Oromoo (ABOn) mootummaa ce’umsaa Itoophiyaa keessaa bahee; hoggantootni isaa gara biyya alaatti faffaca’an booda, rakkooleen bifa adda addaa uumamuun dhugaa waliigalaa ti. Rakkooleen kun kan jabaachaa fi cimaa dhufan garuu bara 2001 booda dha. Innis yeroo mooraa ABO keessatti addaan bahinsi duraa uumame sana. Achii kaasee walqoqqooduu fi walirratti duuluun caalaatti kan ifatti bahee mul’achaa dhufe garuu bara 2008, yeroo addaan bahinsi lammataa mooraa ABO keessatti uumamee dha. Bara 2008 booda namootni keenya naannoodhaan, gandaan, amantiidhaan fi kkf walqoqqooduun ifaa ifatti hawaasota Oromoo keessatti mul’achaa dhufe. Qbsoonis yoomiyyuu caalaa laafte. Diina dhiisanii walirratti duuluun faashinii yeroo ta’e; hawaasni adda adda qoodame. Oromoon waljibbuu calqabe. Diinni fi alagaan immoo qaawwa kanatti fayyadamuudhaan nu keessa seenanii akka barbaadan godhuu eegalan. Yeroo gama tokkoon abdii kutannaan mooraa keenyaa; gara biraatiin immoo tuffii alagaa fi diinni keenya nuuf qaban faallaadhaan cimaa dhufanitti, sochiin “Oromo First” dhalate. Sochii kana keessatti haalli mooraa keenyaa jijjiiramuu eegale. Sochiin kun warra waljibbe walitti araarse; kan addaan qoqqoodamee ture walitti fide; kan waljibbe wal jaalachiise; kan wallol fi walitti mufate walitti araarse. Afuura Oromummaa gabbise. Eenyummaa Oromoo ifatti baase, Waayee Oromoo caalaatti Addunyaatti beeksise. Oromootti abdii hore. Tokkummaa Oromoo jabeesse. Alagaa fi diina nu tuffachaa turan afaan qabachiise. Oromoon keessaa fi alaan akka walyaadatu godhe. Haala baay’ee gammachiisaa ta’e kana keessatti OMN akka dhalatu taasise. Kuni ta’ee osoo jiruu biyya keessatti waayeen MAASTAR PLAANII FINFINNEE ka’e. OMN immoo Oromoon Addunyaa kanarra jiran akka quba walqaban taasise. Oromoo biyya keessaa fi alaa walqunnamsiise. Mormii Maastar Plaanii sana keessatti OMN gahee guddaa taphate. Mormiin Maastar Plaanii gara sochii uummata Oromootti, sana birallee dabree gara warraaqasa uummataatti akka cewu gahee OMN taphate fi qooda inni gumaache laayyoo miti. Egaa, of duuba garagallee yoo laalle, ka’umsi sochiilee kanaa hunduu sochii Oromo First ta’uu isaa hubachuu dandeenya. Kallattiidhaanis haa ta’u al-kallattiidhaan, sochii Oromo First sanatu sochiilee biyya keessaatiif bu’ura ta’e jechuu ni danda’ama. SOCHIIN “OROMO FIRST” SUN ERGA BU’AALEE KANA HUNDAA FIDE BOODA MAAL TA’E? Sababa fi duubee isaa sirriitti beekuullee baadhu, sochiin Oromo First akkasitti oo’ee ture sun kan qorraa dhufe fi amalli dur barame sun fuula isaa deeffachuun kan hubatame, Yaa’ii Hoggansa Oromoo (YHO) Afaan Ingliziitiin Oromo Leadership Convention (OLC) Atlaaltaatti erga ta’e booda dha jedheen yaada. Kun tilmaama dhuunfaa kiyyaa ti. Sana booda mooraa keenya keessatti akkuma dur barame sana walqeequu fi sana birallee dabree walirratti duuluun deebi’ee dhufe. Tokkummaa jabaataa dhufe sana qilleensi keessa seene; waliigalteen hir’achaa dhufe. Wal hamachuun, wal arrabsuun, wal abaaruun, ati sana kana waliin jechuun; diina walitti ta’uun mumul’achaa dhufe. YHO booda dhaabbatni hunda-hammataa (All-Inclusive Institution) tokko ni dhaabbata jedhamee osoo eegamaa jiruu; sun osoo hin milkaayin hafee, ammas dhukkubni bakka bakkatti ijaaramuu sun deebi’ee dhufee; dhaabbatni Gumii Oromiyaa Addunyaa (GOA), Afaan Ingiliziitiin Global Gumii Oromia (GGO) ijaarame. Kaayyoon YHO fi GOA walfaallessaa dha jedhamee dubbatamuun eegalame. Akka ilaalcha fi hubannoo kiyyaatitti, sochiin “Oromo First” asirratti waan daangeffame natti fakkaata. DHIIBBAAN OROMO FIRST FIDE HOO MAALI? Sochiin Oromo First, sochiilee Oromiyaa keessatti godhamaa jiraniif kallattiidhaanis ta’ee al-kallattiidhaan MOTORA akka ta’e dhara waan ta’u natti hin fakkaatu. Dammaqinsa uummataa guddisuu fi kakaasuurratti OMN gahee akka laayyootti hin laalamne akka taphate armaan olitti ibsuu yaaleen jira. Karaa biraatiin yoo laalame immoo, dammaqinsi fi ciminni uummata keenyaa OPDOnillee ofhaaromsuuf tattaaffii akka gootu taasise jechuu ni danda’ama. Jaarmayaa kana keessaa (OPDO) hoggansi haaraan, yoo xiqqaatellee kan waayee Sabboonumma fi Oromummaa calaqqisu haasa’u akka gadi bahu taasise. Waayee hoggansaa haaraa OPDO kana yeroo biraan itti deebi’a. Asirratti jijjiirama OPDO keessatti mumula’chaa jiruuf sababni inni hangafti dhiibbaa sochii Oromo First irraa maddee dha yoo jenne soba hin ta’u. Haa ta’u malee, gaafiin asirratti ka’uu malu: “Jijjiiramni hoggansa haaraa OPDO tiin godhamuuf deemu ykn yaalamaa jiru kun “Oromo First” calaqqisa moo garamitti deema?” kan jedhu ta’a. Isa kana arguuf deemna. OROMO FIRST HAR’A MAALIRRA JIRA, BORU HOO MAAL TA’UUF DEEMA? Akka sadarkaa amma irra jirru kanatti fi haalota mooraa keenya keessatti, keessumaayuu Diyaasporaatti mul’achaa jiran yoo laalle, “Oromo First” waan bifa jijjiirrate natti fakkaata. Dhimmi kun waan ifa naaf hin ta’iniif, gaafii armaan gadii Afaan Ingilizii kana calqaba ji’a Sadaasa bara 2017 Face Book irratti barreesseen ture. Waanan gaafii kana kaaseef garuu tilmaama mataa kiyyaan qaba. Itoophiyummaan “Oromo First” injifachaa jiraa? Barreeffama kutaa lammaffaa keessatti laalla. Hanga walitti deebinutti nagaan turaa! Ulfaadhaa!


Karaan Jiru Of Duratti Deemuu Qofa!

Baarentuu Gadaatin // Waggoota hedduuf impaayeera itiyoophiyaa keessatti uummanni gaafiin mirgaa fi dimookiraasii gaafiin waliqixxummaa kaasaa ture, keessumaa uummanni Oromoo abbaa biyyummaa isaa kolaneeffattoota habashaa itti duulanii biyya isaa qabataniin dhabe deeffachuuf qabsoo hadhooftuu gaggeessaa ture. ittis jira. Gaafii uummataa kana ukkaamsuufis weeratoonni haga wayyaanee har’aatti jiran yakka danuu uummattoota irratti addatti ammoo uummata Oromoo keessumaa sabboontoota ilmaan isaa irratti raawwachaa turaniiru. Baroota dhihoo as aanan kana keessa ammoo yakki uummata Oromoo addatti ilmaan isaa irratti raawwataa jiru ammoo akka malee sukanneessaa fi kan daangaa hin qabne ajjeechaa jimulaa taa’aa dhufeera. Ilmaan Oromoo gaafii mirgtaa karaa nagahaa gaafatan hedduun hidhattoota sirnichaa naatoo namaaf hin qabneen ajjeefameenaiiru, reebamanii miidhaan qamaa qalbii irra gaheera. Kuuniis mana hidhaa sirnichi heddumminaan ijaarratte keessatti manakraarfamaa jiru. kan eessa buteen isaa dhabames amma hin qabu. Wayyaaneen toltu sobaa fi sossobaan hammaattu ajjeechaa fi dararaan immaammata jedhu diriirfattee waggoota 26n darbaniif uummattoota impaayeera itiyoophiyaa addatti ammoo ummata Oromoo gabrummaa ishii jala tursiisuuf carraaqaa turteetti,. Uummanni Oromoo uummata sabooaa fi sossobaa, uummata holola gowwoomsaa sirnichaan abbaa biyyummaa isaa, mirga uumamaa fi dimookoraasii isaa mulqamee maratee taa’u ta’ee waan hin argamaniif wayyaaneedhaaf dubbiin akka yaadde osoo hin ta’iniif hafeera. Immaammanni sobaa fi sossobaa kkasumas holola falkkeessii adda addaa gaggeesuun bara bittaa fi saamichaa kan qabsoo sabboontoota Oromootin harkaa fashale wayyaaneen immaammata 2ffaa isa hidhaa, ajjeechaa fi dararaan bara bittaa fi saamichaa dheereeffachuu diriirstee uummata oromoo addatti ammoo ilmaan isaa sabboontoota mirga saba isaaniif qabsaawan ajjeesaa fi bakka buutee dhabamsiisaa turteetti. Haa ta’uuti kunis qabsoo Oromoo ittuu finiise malee dhaabuu hin dandeenye. Oromoon bahaa lixatti kaaba akibbatti qabsoo isaa FXG dabalatee toftaalee adda addaan sirnicha dura dhaabbachuu itti fufe. Uummani Oromoo hidhaa, ajjeechaa, dararaa fi saamicha weeratoonni Habshaa kan baroota dheeraa kana; keessumaa kan bara bittaa wayyaaneen waggoota 26n darbanii as jiru kana ofirraa dhaabuuf qabsoo hadhooftuu gaggeessaa ture, itti s jira. Yakki qabeenya isaa saamurraa kaasee amma ajjeechaa jumlaatti isarratti raawwatu kana sabni Oromoo xumura itti gochuuf akkuma kaleessa bara abbootii isaa qabsaawaa ture har’as FXG irraa kaasee amma hidhatee qabsaaawuutti jabinaan itti jira. Qabsoo gaggeeffamaa jiru kana keessattis kaleessaa amma har’aatti wareegama qaqqaalii gaggeessaa jira. Keessumaa ilmaan isaa sabboontoonni osoo hidhaa , dararaa fi ajjeechaan irratti gaggeeffamuu inni tokko yoo kufu inni biraa itti darbaa qabsoo bilisummaa abbaa isaanirraa dhaalan asiin gahaniiru. Diina amma funyaanitti hidhtae dura dhaabbachuun bilisummaaf lolaniiru, lolaas jiru. qabsoo dhiiga isaani iitti dhanagalaasan , lafee isaanii itti cabsaa turanii fi jiran kanaaniis uummata isaanii ummata Oromoo akkuma eenyuyyuu ifatti ragaa bahuu danda’u balabala bilisummaarran gahaniiru. Diina dhiphuu hedduu fi hamaaf saaxilanii kan qabuu fi gadi dhiisu wallaalichisaniiru. Amma uummanni Oromoo kan yeroo kamiituu caalaa sirni wayyaanee nagahe jedheera. Hadheeffatees irratti qabsaawaa jira. Keessumaa qeerroon ilmaan isaa murna waggoota 26f akka silmii ummata Oromootti karaa OPDO maxxantee dhiiga xuxaa turte tana dhiiga isaanii dhangalaasuun, lafee isaanii cabsuun xumura itti gochuuf qabso hadhooftuu irratti gaggeessaa jiru. hidhaa fi dararaan, ajjeechaa fi ukkaamsaan fincila finiisaa jiranirraa isaan dhaabuu hin dandeenye. Wayyaaneen garuu beekaa haa ta’uu hubannaa dhabaan haa ta’uu nagahee uummata Oromoo kana waan sirnaan hubatte hin fakkaattu. Ammalleen akkuma kanaan duraa bara bittaa fi saamichaa dheeraa kan biraa uummta Oromoo iarratti diriirfattee jiraachuuf hawwii qabdu holola gaggeessaa jirturraa hubachuutu danda’ama. Uummanni oromoo garuu nageh jedheera, kan yeroo kamiituu caalaa nagahee nuffe jedhee jibba isaa kara aadda addaa dhageessifateera. Ammas wayyaaneen dhagahaa waan jirtu hin fakkaatu, halli itti jirtuu fi itti hololaa jirtu nama daalachooftee dhaqii waa fuula dibadhuu koottu jedhamete of fakkeessaa jirti. Uummanni Oromoos ta’e saboonni biyyattii fuula dhiqadhuu of babbareechiitii koottu jechaanii hin jiru. uummattoonni biattii addatti ammoo ummanni Oromoo kan jechaa jiru ija kee arguu hinj barbaannuudha. Eeyyee nugaheedha jechaa jira. Wayyaanees ta’e kan maqaa uummata Oromootiin daladaltu OPDONn gongumaa aantee uummata Oromoo ta’uu hin dadeechuu bahaa narraa jechaa jira, kan FXG gaggeessaa turee fi jirus kanumaafui. Wayyaaneen kana maraafuu gurra cufattee uummaticha gara balaa booddeen isaa hin tolleetti oofaa jirti. Diddee toftee fokkisaa fi dulloomaa gaafii uummataa waliin dhahanii bira darbuu, holola sobaa fi sossobaa adda addaa gaggeessuutti jirti. Kun gongumaa fudhatama hin qabu. Humurii sirnichaas ittuu gabaasa malee hundheereessu. Egaa wayyaaneen na bubbulacha jettee gaafii ummataa dhiiftee toftaa dulloomaa fi fokkisaa qabttee sochootuus uummanni Oromoo addatti ammoo qeerroon Oromoo deemsa wayyaanee kana sirnaan hubatee toftaa fi mala qabsoo adda ddaatti fayyadamee karaa isaa anje’e hundaan qabsoo finiisaa akka jiru beekamaadha. Inni kun jabaatee itti fufuu qaba, Oromoon alaa manatti qabsoo isaa tumsuu diina gaafii ummataa tuffattee holola aangorrtra ishii tursiisu hololtu tana hundeen ofirraa buqqisee gatuuf sochii isaa cimsuu qaba. eeyee nagaheen nagaheedha, nagahee isaa ammoo Oromoon caalaatti cimsee itti fuun yoo qabsioo isaa finiinse uumriin wayyaanee dheeraa miti. Dheereechuus hin qabu. Waliin dhahaa bara bittaaa fi saamichaa dheereeffachuuf yaaluun koloneeffatoota Aworoobbaa jarraa walakkaa dura turanuu aangoorra hin bubbilchine waan ta’eef uummanni Oromoos osoo holla wayyaaneen guirra hin kenniin diina innikkaa wayyaanee ofiin jettu tana ergamtuu ishii OPDO waliin irree isaatiin dhiibee ofirraa buus ee bilisa of baasuu qaba jenna. Qabsoo malee bilsummaan dhuftu waan hin jirreef!


Jijjiirama Itoophiyaa keessatti ta’uuf deemuuf ittiqophoofne moo ammas yeroo sadaffaadhaaf carraan biraa nu dabruuf deemaa??

“O R O M O F I R S T” Berhanu Hundee Kutaa Shanaffaa Hubachiisa: Mata duree akka gaafiitti dhihaachaa ture isa hangafa “Oromo First akkamitti calqabe? Maalirraa madde? Eessaa ka’ee eessa gahe? Har’a eessa jira? Boru hoo maal ta’uuf deema?” jedhu jalatti barruulee adda addaa kutaalee afuriin dhiyeessee jira. Kutaa shanaffaa kanarraa eegalee garuu gaafii isa kana irra deebi’ee hin kaasu. Mata duree adda addaatiin dhimmoota gara garaan dhiyeessuuf deema. “Mata dureen guddichi “OROMO FIRST” jedhu garuu akkuma jirutti itti fufa. Maaliif yoo jedhame, akkuman beeksisaa ture, Oromo First ykn “Dura Oromoo”n sochii waggoota muraasa dura ta’e sana qofaa osoo hin taane, duuba ykn keessa isaa dhimmootni Oromoo fi Oromiyaa laallatan baay’een waan jiraniif mata duree kanaan ittifufuun barbaada. Barreeffama kutaa afraffaa keessatti, mata duree “OROMO FIRST (DURA OROMOO)n EGEREEN ISAA MAAL TA’UUF DEEMA?” jedhuun dhimmoota egeree Oromummaa irratti dhiibbaa qabaachuu danda’an kaasee ibsuu yaaleen ture. Barreeffama sana keessatti, waayeen Itoophiyummaa calaqqisuu ykn/fi yaaliin Itoophiyaaf dursa kennuu, akka haala amma ykn har’a keessa jirru kanatti bu’aa isaa caalaa miidhaa inni fiduu danda’u hubachuun barbaachisaa akka ta’e yaada koo cuunfee ibsuu yaaleen ture. Barreeffama kutaa shanaffaa kana keessatti jijjiirama biyyattii sana keessatti ta’uuf ykn godhamuuf deemuuf haalli keenya hangam mijataa akka ta’e ilaalcha fi yaada qabun ibsuu yaala. Qabsoo bilisummaa fi haqaa biyyattii sana keessatti godhamaa ture fi jiru keessatti gahee fi qoodni uummata Oromoo baay’ee ol-aanaa dha. Wareegama kana keessatti kaffalames yoo laalle, kan Oromootu baay’ee guddaa fi caalaa dha yoon jedhe dhugaarraa fagaachuu hin ta’u. Warraaqsa bara 1974 ta’eef bu’urri qabsoo uummata Oromoo ti. Oromootu caalaatti ittwareegamee; warraaqsi sun akka dhufu taasise. Haa ta’u malee, jijjiirama bu’uraa fi kan gaafiilee sabootaa /uummattootaa deebisuu danda’utu uumama jedhamee osoo eegamaa fi abdatamaa jiruu, xumurri isaa bu’aa caalaa balaa kan fidu ta’e. Mootummaan Darguu yeroo calqabaa waan uummattoota cunqurfamaniif jijjiirama fidu of fakkeessee dhiyaatee; booda garuu harka isaa dhiiga uummattootaatiin dhiqachaa turee booda ofiifuu bade. Dhaadannoo “Yaala minim dam Itoophiyaa tiqidam – ያለ ምንም ደም ኢትዮጵያ ትቅደም” jedhuun balaa guddaa biyyattii tanarraan gahe. Kan Oromoorra gahe immoo hamma kana hin jedhamu. Kanaaf immoo seenaatu ragaa ta’a. Bara 1991 yeroo Darguun kufee sirni Wayyaanee bakka isaa bu’uuf deemu, ammas jijjiiramni sabootaa fi uummattootaaf ta’u ni dhufa jedhamee hawwii guddaadhaan eegame. Yeroo sana, keessumaayuu seenaa biyyattii sanaa keessatti jaarmayaan seeraa fi sirnaan ijaaramee uummata Oromootiif qabsaa’u – Addi Bilisummaa Oromoo (ABOn) waan tureef, amma dhugumatti jijjiirama guddaatu Oromoof dhufa jedhamee yaadamaa ture. Humni ABOn yeroo sana qabu akkuma jirutti ta’ee, shiroota adda addaatiin (shiroota keessaa fi alaatiin) jijjiiramni eegamaa ture sun dukkanaayee wanti hunduu harka Wayyaanee seenee kunoo hanga har’aatitti dararamuun, reebamuun, ajjeefamuu fi qabeenyi saamamuun carraa ykn hiree uummata Oromoo ta’ee hafe. Kana qofaadhaan hin dhaabbanne; kan caalu dhufee sanyiin Oromoo akka duguugamu duulli bifa adda addaa nurratti labsamee jira. Kan nama gaddisiisu garuu namootni keenya har’allee kan dabrerraa, seenaarraa barachuu dadhabanii; dhimmi Itooophiyaa dursuu kun balaa nutti fidaa akka as gahe fi kan caaluus nutti fiduuf deemuu akka danda’u hubachuu dhiisanii; waayee ofiitiif dursa kennuu dagatanii; projektii hin milkoofneef beekumsa, dandeettii, yeroo fi qabeenya isaanii kanarratti balleessuu dha. Akkuman kanaan dura ibsaa ture, Oromoon bilisummaa fi abbaabiyummaa isaatiif caalaa Itoophiyaa isaaf MANA HIDHAA taate tana jiraachisuuf wareegama ulfaataa kaffalaa as gahe. Bu’aan inni argate garuu maal akka ta’e, abaa fedhe jalaayuu waan dhokatu natti hin fakkaatu. Dhugaa jiru fudhachuu yoo didne malee jechuu kooti. Osoo waliigaltee fi tokkummaa dhugaa uumnee; kaayyoo fi galii tokkos qabaannee; Itoophiyaa dura Oromiyaaf wareegama guddaa kan kaffallu ta’ee, silaa qaata ofiifis abbaa biyyaa taanee, ormaafillee gargaarsa guddaa ta’uu dandeenye turre. Wanti tokko kan sirriitti hubachuu qabnu, yoo Oromoon ykn uummatni Oromoo humna cimaa fi abdachiisaa hin qabaatne; humnootni siyaasaa keenyas waliigaltee hin uumne, yoo mooraan Oromoo hin humnoofne; yoo dhimmootni Oromummaarratti gaaga’ama fidan asii fi achitti mul’atan, Oromoon ofis hin bilisoomsu, akka amma jedhamaa jirutti biyyattii tanas takka godhee, nagaan jiraatee jiraachisuun waan danda’amu natti hin fakkaatu. Humni hin yaadamne fi hin eegamne tasa as bahee; carraa amma qabnu kanas jallisuu akka danda’u hubachuun barbaachisaa dha. Balaa namtti deemaa jiru alaalatti arganii ofirraa ittisuu danda’uun beekumsa guddaa dha. Haala keessa jiran dagachuu fi diina tuffachuun injifatamuu isa duraa ti. Wanti mirqaanaan ta’u hundee hin qabaatu. Kan nu baasu tokkummaa keenya qofaa dha. Tokkummaan dhugaa kan uumamu immoo “Dura Oromoo”n xiyyeeffannaa yoo argate qofaa dha. Barreeffama kutaa kanaa xumuruuf, gaafiin akka mata-dureetti ka’e kun akka laayyootti laalamuu hin qabu. Ani dhiyeesseef osoo hin taane, Oromoon kamiiyyuu waan of gaafachuu qabuu dha jedheen amana. Projektii “Dura Oromoo” irratti haa hojjennu; isa kanaaf dursa fi xiyyeeffannaa haa kenninu; dura mana keennya haa ijaarrannu; kan qabnus haa qulqulleeffannu; humna Oromoo jabaa fi abdachiisaa haa uumnu; humna Oromoo cimaa qofaatu egeree keenyaaf wabii ta’a. Itoophiyaa hundaaf taatu ijaaruun kan barbaadamullee yoo ta’e, dura kan ishii ijaaruuf hawwii qabu sun cimuu qabaa bar!! Hunda caalaa barbaachisaa fi murteessaan garuu Oromiyaan dura rakkoo keessaa baatee, harka ilmaan ishiitti galuu qabdi; qabeenyi ishii kan Waaqni/Rabbi uumaan badhaase kan uummata Oromoo ta’uu qaba. Dhalli Oromoo tokko ta’uu qaba; Oromummaan dagaagee hundaa hammachuu qaba. Sabboonummaan Oromoo caalaatti guddachuu qaba. Wabiin keenya guddaan isa kana. Humnootni siyaasaas ta’ee kan Oromoon qabdu hunduu waliigaltee uumuu qabu. Yoo kun hin taane, jijjiirama dhufuuf sirriitti of hinqopheessine jechuu dha. Yoo itti hin qophaa’in immoo ammas carraan biraa yeroo sadaffaadhaaf nu dabruuf deem jechuu dha. OROMOO DAMMAQI HAALA KEESSA JIRTU HUBADHU!! Mooraa keenya keessatti nagaa fi tasgabbii uumuuf; uummata keenya aangessuuf; humna Oromoo cimaa fi abdachiisaa uumuuf; Oromummaan caalaatti akka dagaagu taasisuuf maal godhuu qabna? Barreeffama Kutaa Jahaffaa hordofaa. Hanga walitti deebinutti nagaatti. Ulfaadhaa! Barreessaa qonnamuu yoo barbaaddan: cilaaloo@hotmail.com


“Oromo First akkamitti calqabe? Maalirraa madde? Eessaa ka’ee eessa gahe? Har’a eessa jira? Boru hoo maal ta’uuf deema?

“O R O M O F I R S T” Berhanu Hundee Kutaa Afraffaa OROMO FIRST (DURA OROMOO)n EGEREEN ISAA MAAL TA’UUF DEEMA? Barreeffam kutaa sadaffaa keessatti, dhimmi Itoophiyummaa calaqqisu dursa argachuun ykn Itoophiyaaf dursa kennuun Oromummaarratti dhiibbaa fiduu akka danda’an waan tokko tokko kaasuu yaaleen ture. Dhimmoota “Dura Oromoo” wajiin walqabatanii fi ijoo ta’anis akka fakkeenyaatti tuttuquu yaaleen ture. Barreeffama kutaa kanaa keessatti, Oromo First ykn Dura Oromoon egereen isaa maal ta’uuf akka deemu yaada koo ibsuun yaala. Duraan dursee garuu, waan tokko dubbistoota barreeffama kiyyaatiif ifa godhuun barbaada. Ammas irra deebi’uudhaaf, ani akka nama tokkootitti Itoophiyaarraa rakkoo hin qabu. Biyyattii tanarra hammeenyi ykn badiin akka gahu hawwaa hin jiru. Ani kanan jechaa jiru Itoophiyaa Oromoof taatu ijaaruun akka nuti salphaadhumatti yaadnu hin ta’u; biyyattiin tun akkuma seenaa ishii fi amala ishiitittuu yoo laalle, jijjiiramtee saboota/uummattoota hundaafuu haadha dhugaa ta’uu danda’uu ishiitu gaafii guddaa natti ta’a. Yaaddoo fi shakkiin kiyya akkuma jiranitti ta’anii, gara ijoo dubbiitti jechuun waayee “Dura Oromoo”tti yoon deebi’u, akka haala amma keessa jirruutitti, Dura Oromoo duubatti dhiisnee itoophiyummaadhaaf dursa kan kenninu yoo ta’e; gaafiin uummata Oromoo guutumaa guutuutti deebii osoo hin argatin jijjiirama siyaasaa yookaan imaammataa (political and policy reforms) biyyattii sana keessatti goonee biyyatti tana ni jijjiirra yoo jenne, Oromoo fi Oromiyaadhaaf bu’aa argamurra dhiibba balaa fiduu danda’utu uumama jedheen amana. Dhimma kana tokko tokkoon ibsuun yaala. Mee dura, akka haala amma keessa jirruutitti yoon jedhu maal jechuu kooti? Tokkoffaa, sochii uummata Oromoo biyya keessatti cimaa jirutu hamilee nutti horee, nu onnachiisee, isa kana abdannee biyyattii sana keessatti jijjiirama Oromoof ta’u ykn tolu amma fiduu ni dandeenya jenna malee, dhugumatti humna keenya fi tokkummaa keenya hubannoo keessa waan galchine natti hin fakkaatu. Maal jechuu dha? Lammaffaa, hanguma fedhe sochiin uummata Oromoo cimee wabii ta’uu danda’ullee, haala amma keessa jirru waliin walqabsiisnee yoo laalle, biyyatti sana keessatti jijjiirama siyaasaa fi imaammataatiin madaa fayisuun hin danda’amu. Kan jallates qajeelchuun rakkisaa ta’a. Keessumaayyuu, sirna amma jiru kana fooyyessinee biyyattii sana haaraa ijaaruun ni danda’ama kan jedhurraa gonkumaa ani abdii hin qabau. Wanni jarjaraan ta’us hundee hin qabaatu. Kanaafuu dhimma akanaarratti xiyyeeffachuun Oromummaa gaaga’ama guddaa keessa galcha. Oromummaan gaaga’ama keessa gale jechuun immoo egereen Oromoo fi Oromiyaa gaarii hin ta’u. Sadaffaa, akkuma argamaa fi hubatamaa jiru, yoo qabsoon bilisummaa Oromoo cimaa deemtu fi waayeen Oromummaa ifatti bahaa deemu, warri Oromoo ta’anii dhalatan garuu of wallaalanii jiran; ofbaraa deemanii ofqorachuu fi Oromummaa iyyaafachuu calqabu, Kanaaf immoo fakkeenyota baay’ee kaasuun ni danda’ama. Haa ta’u malee, yeroo wanti akkanaa mumul’achaa jirutti Dura Oromoo dhiisnee, Itoophiyummaaf yoo dursa kenninu, warri duraanuu eenyummaa ofii dagatanii; Itoophiyummaadhaan boonaa turan sun nutti osso hin dhufne bakkuma jiranitti hafu; caalaatti Itoophiyummaa sana calaqqisaa deemu jechuu dha. Kun Oromummaatti gufuu ta’a. Tokkummaa Oromoo laaffisuu danda’a. Afraffaa, dhaadannoo “Diinni diina kiyyaa fira kiyya” jedhuun alagaa waliin tumsa uumuuf jennee, waayee Oromummaa kan dagannu yoo ta’e jechuun “Dura Oromoo”n yoo dagatame, waliigaltee booda godhamuuf deemu keessatti haaldureen nuti hin eegne nu qunnamuu danda’a. Mee fakkeenya haa fudhannu: Akkuma beekamu yeroo ammaa waayeen “OROMARA” cimee haasa’amaa jira. Irratti hojjetamaa jiras ta’a?? Waliigalteen uummattootaa yeroo fedheeyyuu bakkee fedhettuu barbaachisaa fi murteessaa dha. Haa ta’u malee, biyyattii Itoophiyaa jedhamtu tana keessatti kan egeree keenya murteessan waliigaltee sabootaa/uummattootaa qofaa miti. Humnoota siyaasaa achi keessatti gahee taphatanii dha. Kanaafuu humnootni siyaasaa Oromoo osoo walii hin galle, waliigaltee alaa (external agreement) tokkorra gahuun, Oromummaa miidhuu danda’a. Shanaffaa, dhimmi “Dura Oromoo” osso hin bilchaatin; waliigalteen Oromoo hundaa hammatu osoo hin jiraatin; karaa adda addaa demuun; haala akkanaa kana keessatti immoo Itoophiummaaf dursa kennuun Oromoo fi Oromiyaan rakkoo biraa kan hin yaadamin fi eegamin keessa galuu danda’u. Kanaafuu, dhaadannoon Oromo First jedhu sababa malee miti jechuu dha. Egaa, waayeen Itoophiyummaa fi/ykn Itoopiyaa dursuu kun Dura Oromoo (Oromoo First) suuta suuta dhiibaa moggaatti baasee; sababa kanaan Oromummaa gaaga’ama keessa galchuu akka danda’u qabxiilee armaan olii kanarraa waa xiqqoo hubachuun ni danda’ama jedheen yaada. Oromo First egreen isa maal ta’uuf akka deemu asirraa hubachuun ni danda’ama jedheen abdadhas. Dhumarratti, mee haa jennuu, akkuma jedhamaa jiru Oromoon Itoophiyaa tana ijaaree jiraachisu qaba ni danda’as kan jedhu yoo fudhanne, gaafiilee: “Itoophiyaa akkamiitu ijaaramtee Oromoof ta’uu dandeessi? Itoopiyaan haaraa ijaaramtu tun gaafiilee Oromoo hundaa deebisuu dandeessii? Nagaa fi tasgabbiin xumuraa keessatti mirkanaa’uu ni danda’aa? Dhugumatti humnootni siyaasaa biyyattii sanaa hunduu kanarratti waliigaluu danda’uu? fi k.k.f. haa laallu. Gaafii inni guddaan garuu: Yaalii akkanaa kana keessatti furmaatni xumuraa (lasting solution) argamuu ni danda’a moo ammas asii fi achi osoo jennuu carraan biraa yeroo SADAFFAADHAAF nu dabruuf deemaa?? Barreeffama Kutaa Shanaffaa keessatti yaada koo qabadheen dhiyaadha. Hanga walitti deebinutti nagaatti. Ulfaadhaa!