Booranii waraanii liyuu hayil ji'aan duratti baqachiisee amma aanaa Liiban ganda Simmintoo qubate rakkoo hamaamtuu keessa jira

No media source currently available Waraanii Liyuu Hayil akka ganna sadii asitti nama kuma hedduu godina Gujii Bahaa aanaa Liiban keessaa baqachiise. Warrii waraana duraa goree amma ganda Simminto,Qurquraa jiru akka bulchaa ganda sunii jedhutti rakkoo hamaamtuu keessa jira. Simmintoo abbootii warraa hedduutti walti qubate. Qaxuu Mallichaa, haadha ijoollee sadii: Gumaa qabaannee waan aananii hin dubannuu, manii keennalleen baala rukeessaa. Rakkoon jajjabdu nu keessa jirru liqimsaa fi dheebuu jetti. Dhokkoo Xuunnichaa, bulchaa Simmintooti:Liyuu Poolsii yoma cufaa ollaa Booranaa barbaadee hadhaa amma abbaa warraa 300 ka namii1, 500 tahu keessa jiraatu ardaa Simmintootti walti dachahee jira.“Namii guyyaa afur bisaaniiyyuu hin arganne “biiroo godinaatii fi aanatti iyyannee dadhamnbee,kaleellee dhaqee gaafadhe.” Dheengee Mallichaa, jaarsa ganna 60: hori nyaaphatti nurraa fudahtee kaan oolaatti nurraa fixee, lafa teenna irraa yaahuu dinnee irratti beeloomnee dheebochuutti jiraa jedha. Warrii akkana rakkoo himachuutti jiru,Boorana aanaa Liiban keessaa lola Liyuu Poolis ka ji’aan duraa irraa hiiqee Simmintootti walti qubate. Akka bulchaan ganda Simmintoo, aabba Dhokkoo Xuunnichaa jedhetti dhiirtii ammallee salfaa jirtii,waraana Liyuu Poolis ufi irraa eeguutti jirti,namii lola duraa gorelleen lafa ufii irraa yaahuu diduuf fulaa durii jiruu irraa yaahe. Fulaan akkana namii waraana duraa baqateef godina Gujbii Bahaa aanaa Liiban akka bulchaan ganda Simmintoo jedhetti Qaxxee Waaree,Hara-Haaboruu, Handaraka,Jirma,Elelllee Guddaa fi Elellee Diqqaa,Kooba-Qulloo,Hara-Aadee fa. Namii armatti qubate kun akka jecha isaatti nyaataa dhugaatiillee dhabee rakkoo guddoo keessa jira. ‘Waraanii naannoo Somaalee Liyuu Poolis baruma kana cufaa ollootuma Booranaa barbaadaa hadhaa bahe’ Akka aabba Dhokkoon jedhutti waraanii Liyuu Hayil kun yoo cufa ollootuma Booranaa barbaadee hadha “ganna sadi asi akkanuma nu hadhuutti jira.” Waraanii ji’aan duratti nama baqachiise kun “guyyaa sadii nu hadhee amma waggaa sadeessoo ejjinaa egii baqannee asi dhumnee amma ji’a tokko ejjina.” Warrii arma jiru kun nyaataa dhugaatii dhiisii gaaddisa dansaayyuu hin qabu. “Namii womaa hin qabu. Teendhee hin qabu.Bokkaa hagayyaatii fi dhaamochallee keessuma oolee bula.Namii dhufee nu laale tokkolleen hin jiru.” Akka bulchaan gandaa Simmintoo jedhetti Boorannii amma beelaa fi dheebuu keessa jiru kun moggaa lafaa jiraa,waraana Liyuu poolisiitiin walti aanaa taatullee lafa ufi irraa baqachuu diduuf beelaa fi dheebuun rakkachuutti jira. “Namii beelaan gaggabuutti jiraa edallee midhaan xaasaan walii qoodaa wal qulaamsaa jenneen,” jedha aabba Dhokkoon. Fulaan dhibiin namii waraana Liyuu Poolis ka ji’aan duraa irraa hiiqee walti qubate akka bulchaan gandaa jedhutti Dhungoo, Haya-Aananii,Caffaa-Hiddii, Ijaaruu Funnaan-Giree,Halooyye, Malkaa-Gubaa Deeressaa fa. Yoo walti deebisan namii waraanii Liyuu Poolis ka naannoo Somaalee dhfuee ji’a lamaa sadiin duratti lole baqachiise akka bulchaan ganda Simmintoo mala muree jedhetti 5,800 hinuma taha. Amma waraana Liyuu Poolisiin wal hadhuutti jiraacuu baatanillee diqquma tokko wal irraa hiiqanii gamaa wal doofatan..Namuu mishigi qabatee wal eegataa jedha aabba Dhokkoon. “Dhiyoollee waraana Liyuu Poolis 300 asi buusanii kaleellee meeshaa waraanaa gugurdaa dhaanaa bule waraanii sun.” Rakkoo nyaataa fi dhugaatii biyyiti himattu tana akka itti aanaan Koomishineera Koomishiinii Sodaa Balaa Oromiyaa obboo Garramuu Oliqaa jedhutti koomishiinii isaani gabaasa hin qabu ammoo rakkoo beelaa fi dheebuu Boorana aanaa Liiban ammoo faanuma buuna jedha


Oromoonni Bulchiinsa Naannoo Beneshaangul Keessatti Hafan Maal Keessa Jiru ? Warri Daangaa Irra Qubatee Woo?

Rakkoo bulchiinsa naannoo Beneshaangul Gumuuz keessatti uumamee lubbuu namaa galaafachuun hedduu jireenya isaanii irraa godaansisuun gabaafamaa ture.Oromoonni bakka jiraataa turan Qoncoo ykn Tsedaal keessaa baqachuuf carraa dhaban gara 500 akka ta’an jiraatonni ni dubbatu. Erga baatii darbee qabee mana keessaa ba’uun akkasumas hojii ofii gaggeeffachuun rakkisaa akka ta’ee fi waraanni Federaalaa gamas seene kanneen yakka rawwatan to’annaa jala kan hin olchiine waan ta’eef sodaachisaa ta’u dubbatu.Qabeenyaan saamamee manneen gubamanii waan of-harkaa qabnu nyaataa jirra jedhu Gama kaaniin Oromoota baqatanii naannoo daangaa irra jiran 15 gargaarsa ga’aa dhabuun rakkoo keessa akka jiran ibsamee jira.Gargaarsii arjomamee dhabamee otoo hin taane lakkoofsa godaantootaa waliin kan wal hin ginne ta’uutu rakkooa guddaadha jedhamee jira. Gabaasa Guutuu Caqasaa. No media source currently available


Artist Jaamboo Jootee Waa’ee Artisticha Oromoo Aangafa Du’aan Boqotee Maal Jedha?

Artist Laggasaa Abdii akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Onkololeessa 11, 2011 du’aan boqotee, awwalchi isaa boorumtaa isaa Onkolooleesa 12 magaalaa Finfinnee Waldaa Qiddist Sillaaseetti raaw’atame. Laggasaa Abdii artistii Oromoo angafa Masanqoo xabachuudhaan baay’ee beekame yoo tahu, akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti bara 1927 Salaalee, bakka Yaayyaa Qacamaa jedhamutti dhalate. Hiriyyaa abbaa isaa ka ture – wallisaa Oromoo angafa isa masanqoon baay’ee beekamu Wasanuu Diidoo irraa argee Masanqoo taphachuu ka jalqabe Laggasaa Abdii, umuriin isaa waggaa digdama yeroo tahu Wasanuu waliin gara Finfinnee dhufee Mana tiyaatiraa Haager Fiqiritti tapahchuu akka jalqabe dubbata – seenaan isaa. Achii boodas, mana Tiyaatiraa Biheeraawii yokaan Biyyaalessaa, Mana Tiyaatiraa fi Aadaa Magaalaa Finfinnee, Orkeestiraa Poolisii, Kibirzabanyaa fi hoteela Hiiltan keessatti hojjetaa ture. Wallisoota Oromoo hedduuf illee fakkeenya tahe. Kanneen keessaa tokko – artisitii beekamaa – Jaamboo Jootee ti. No media source currently available


Atleet Fayyisaa Leellisaa Biyyatti Deebi'e

Yaroo waraaqasa didaa naannoo oromiyaa keessa dorgomii figichaa olompikii riyootti harka ol kaasee malattoo mormii agarsiisuun kan akka dorgomiif baheen biyya alaatti hafe Atileet Fayyisaa Leellisaa biyyatti gale. Fayyisaan turtii Raadiyoo sagalee Ameerika waliin taasiseen akka jedhetti Guyyan kun akka dhihootti dhufuu malu abdiin qaba ture jedha. Muktaar Jamaal dabalata qaba No media source currently available


Artist Laggasaa Abdii Du’aan Boqotan

Kan maasinqoo taphachuun beekamaa ta’an ariitstichi Oromoo beekamaan Laggasaa Abdii Onkoloolessa 11 bara 2011 du’aan boqotan. Laggasaa Abdii umurii isaanii dargaggummaan gara Finfinnee dhufuu dhaan mana tiyaatiraa Hager Fiqiriitti sirbuu kan eegalan ta’uu dubbatan turan. Artiistii beekamtichi Oromoo kun sirboota afaan Oromoon Iyya handaaqqoo, koottu yaa jigaakoo Ya Boonaa Yaa Boonaa, Jijiituu, fi kkf wellisuun beekama. Sirni Awwaalcha artist Laggasaa Abdii har’a waarii booda mana sagadaa qiddist sillaasee kaateediraalitti raawwatame. Maatii fi hiriyoottan isaaf jajjabina hawwaa Artist laggasa biyyoon siif haa salphatu jenna. Dhaggeeggatoota keenyaa seenaa Artist Laggasaa Abdii ilaalchisuun bal’inaan Itti deebina.


Mummicha Ministeera Abiyyi Ahimad Har’a Garee Raadiyoo Sagalee Amerikaa Simatanii Hasoofsisan

Oduu gabaastoota Raadiyoo Sagalee Amerikaa kanneen Itiyoophiyaa, Ertraa, Somaaliyaa, Puntlaand fi Keniyaa keessa Finfinneetti walgahaniif leenjii torban tokkoo kennuuf gamasitti kan imalee garee VOA imaltuu isaa kana jimaata darbe xumuure. Wiixata har’a ganama immoo Mummicha mInisteera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimad waliin marii kan gaggeessan daayreekteera kutaa Afrikaa Obbo Nigusee Mangashaa fi Gulaaltuu olaantuu sagantaalee gaanfa Afrikaa kan taate Aaddee Tizitaa Balaachoo turan. Marii kana irrattis waa’ee imaltuu gamasitti isaan geessee, waa’ee raadiyoon sagalee Amerikaa waajiira isaa Itiyoohiyaa keessatti banuuf karoorfachuu, waa’ee oduu gabaastoota dabalataaf ehama hojii mootummaan kennuu fi haala siyaasa biyyatti keessaa irratti dubbatan. Raadiyoon sagalee Amerikaa gazexxesootaaf leenjii akkasii yeroo kennu gazexxesoota biyya keessaa ituu itti dabalee kan fedhan ta’u Dr. Abiyyi Ahmad ibsanii jiru. Gaaffii fi deebii Tizitaa Balaachoo waliin gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Pirz., naannoo Somaalee ka durii, Abdii Mohaammad daawwitii fi balbala mana hidhaa caaccabsee 'adoo danda'ee miliquuf malate'

No media source currently available Pirezidaantiin naannoo Somaalee kun wanjala gugurdaan himatan.Taatullee torbaan dabre keessaa eegii beellama mana hidhaatii deebiheen duubatti amala hamaamaa poolisiin wal dhabsiisu,ka mana hidhaatti deebihuu diduu fi waan heddu irratti argan jedha daarekterii darkterii daarekteroota wanjala biyyoolessa miidhuu tohatu obboo, Fiqaaduu Tseggaa yoo waan jiraa Finfinnee bilbilaan itti hime. Tana maleellee daawwitii fi balbala mana itti hidhanii caaccabsee tun ammoo amala nama miliqee bahuu fedhuuti.Amala namii mana hidhaa jiru irratti arguu hin malle irratti argan. “Amala shiftaa, nama seeraa jala hin jirre qabu irratti argan.Daawwitii fi balbalatii innii cabsee jedhan mana hidhaa koomishiinii poolisii Finfinnee amma isa itti hidhan.” Akka daarekterii kun jedhutti obboo Abdiin mana hidhaa eegumsa guddaa qabu sun keessaa bahuuf malachuuyyuu hin malle. Pirezidaantii naannoo Somaalee kana duruu kophaatti hidhan.“Obboo Abdii isumaafuu jennee gaafuma qabaniiyyuu kophaatti hidhan.Wannii isaan himatanilleen wanjala gugurdaa.Namii itti dallanee haaloo itti bahuu fa dandahaa jedhanii kophaatti hidhanii balbaluma mana itti hidhani sun caaccabse.” Gama kaaniin obboo Abdiin pirezidaantiin naannoo Somnaalee ka durii kun yoo hedduu mirga dhabee jedhee himata obboo Tseggaayeen ammoo namii akka isaa mirga argateeyyuu jedhanii nu himatan jedha. “Abbaan fedhe laaluu dandahaa mana isa itti hidhan.Nami hedduun isuma waan isaa tolchan nama dhibii hin tolchan. Saatii fedhanitti dhufanii dubbisanii haga fedhe waliin turan.Namii irraa hin citu.Innii maaniin nama caale jedhanii poolisii gaafataniiyyuu.Mirgii innii dhabe hinjiru.” Akka daarekterii kun jedhutti pirezidaantiin naannoo Somaalee kun karuma dandahuun akka wannii himataniin irraa lakkisan tahuuf mana murtiillee dhugeeffachiisuusf tana tolcha. “Kun amaluma isaatii woma irratti argine. Yoo hedduu mana akimi dhaqaa jedha kun mala miliqaniin jenneen shakkina.Mirga mana akimii dhuunfaallee akimachaa bahe.” Obbboo Tsegaayeen adoo silaa taatee obboo Abdiin mana hidhaa cabsee bahuu fedhaa jedhanii jennaan tun gaafiiyyuu hin qabdu.Namii lafa eegu jiraachuu baannaan waan hin baaneef hin qabu jedha. Obboo Abdii Mohaammad ammoo 'mana hidhaatii bahuuf hin yaalle' jedhe.


VOAn gabaastota Itoophiyaa fi biyyoota ollaatii qabdu torbaan tokkoof Finfinneetti leenjifte

No media source currently available Gaazexeessitotii kun warra duruu ogummaa kanaan hojjachaa bahan. Leenjii ammaa tun “journalism in digital age” jedhanii mataa duree akka akkaa irratti wa barsiisan. Warra leenjii kenne keessaa Tizita Balaachooti(editor).Isiin naamusam gaaxexeessummaa irratti barsiiste. Ijoolleen leenjifaman tun Keenyaa,Somaalee fi Somaaleelandi,naannlee Itoophiyaa fi fulaa akka akkaatii dhufan. Warra leenjii tana keessa oolee keesaa tokko Muktaar Jamaal. Gaazexeessaa VOA Afaan Oromooti. Akka meeshaa fayyadaman,sagalee waraaban, haala rakkisaa keessatti ariitiin akkamiin akka sagalee fi viidiyoo waraaani fi waan heddu irratti nu barsiisan jedha.Namii leenjii dhufe 20 oli.


Lammiiwwan Beenishangul Gumuz Irraa Buqqaafaman Haalli Keessa Jiran Maal Fakkaata?

Rakkoo nageenyaa naannoo daangaa Oromiyaa fi Benishangul Gumuz irratti uumameen lubbuun namaa baduu fi uummati hedduun qe’ee ofii irraa buqqaafamuun ni yaadatama. Walitti bu’iinsi kun maal irraa madde? Uummati waggoota hedduuf waliin jiraataa ture maaliif gidduu isaatti wal dhibdeen uumame furmaati isaa hoo maali? Ka jedhu qoratee furmaata barbaaduu yaaluuf kan walitti dhufe gurmuun hayyootaa tokko gara naannoo Oromiyaa daangaa Benishangul Gumuztti imalee jira. Garee kana kan hoogganan University-tti barsiisaa seenaa kan ta’an Dr. Derejjee Hinnawuu kaayyoo imala isaanii ibsaniiru. Kanneen qe’ee ofii irraa baqatan kun lammiiwwan Oromoo qofaa utuu hin taane naannoo Benishangul Gumuz uummati Bartaa jedhamu illee warren Oromoo gargaartu jedhamuu dhaan kanneen 900 ta’an Qe’ee ofii irraa buqqaafamanii yeroo ammaa dhiya Wallaggaa qubatanii jiraachuun ibsamee jira. Uummata kana walitti araarsuuf hawaasa gam lamaanuu walitti fiduun kaayoo isaanii akka ta’e Doktor Derejjeen ibsanii mootummaan illee gama isaan dhimma kana qiyyaafata akka itti kennu gaafataniiru. No media source currently available


Itoophiyaan Ministiroota Nagaatii fi Ittisa Biyyaa Waliin Ministiroota 20 Filattee Warrii Filame Harkii 50 Dubartoota

No media source currently available Warra filamee hardha paarlaamaan Itoophiyaa mirkasne kun hagii tokko kama duruu hujiitti jiru,haga tokko huji itti wal jijijjiiran. Minstiri duraa qabaattee hin beenne minsitera nagaaallee filate.Minisitirii ittisa biyyaalleelleen dubartii. Ministiroota filaman 20 keessaa dhiiraa fi dubartiin wal qixxee.Ka dubartii 10n: Ministiroota maaf diqqeessan?Akka muummeen ministira Itoophiyaa Dr Abiy Ahmed jedhetti baasii mootummaallee diqqeessuu fi gaafii ummataa deebisuuf tana tolchan. Paarlaamaan Itoophiyaa jara kana akkamiin filate maan maan laale? Akka aaddee Hamziyaa Jamaal miseensii mana marii Itoophiyaa jettutti haga guddaan muuxannoo fi barnoota,dandeettii isaanii laalan. Dubartiin amantummaan hojjachuu qofaa mitii hujiin hin jabeessitii qalbiilleen hin hojjattii ummatilleen tanuma gaafachaa bahe jetti. Ministiroota Itoophiyaa durii jiran haga tokko hujii isaanii walti dabalan.Horsiisee bulaan koomishineera durii qabu hin qabu taatullee akka amma jiruun yoo wannii hin qajeelina jiraatte ilaalaa qajeelchaa deeman jetti aaddee Hamziyaan.


Deemsii Manni Murtii Federaalaa Amma Iyyu Waan Jijjirame Hin Qabu:Abukaatoo

Akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Waxabajjii 16 bara 2010 hiriira deggersaa mummicha ministeeraa Abiyyi Ahamdiif ba’amee irratti haleellaan bombii dhaqqabee lubbuu nama lamaa galaafatee kanneen biroo hedduu madeessuun ni yaadatama.Gocha kana waliin wal walqabatee namoonni to’annaa jala olanii mana murtiitti deddebi’aa akka jiran gabaafamaa jira. Gama kaaniin walitti bu’iinsa nannnoo Buraayyutti uumamee lubbuu namootaa galaafateen kan ka’e dargaggonni hidhaman mana murtii duratti dhiyeeffamaa jiru.Warra to’annaa jala jiran Irra hedduu isaaniif abukaatoo ka ta’an Obbo Wandimmuu Ibsaa akka jedhanti deemsi mana murtii inni haaromsaan dura ture fi kan amma adda addummaa hin qabu jedhu. Mummichi ministeeraa Dr. Abiiyyi Ahamd ammaan dura ibsa kennaniin ragaan barbaachisuu eega funaanamee booda namnii to’annaa jala oola kan jedhan ta’uus manni murtii garu amma iyyu erga nama to’annaa jala olchee booda ragaa sassaabaa jedhan. Gaaffii fi Deebi Gaggeeffame Caqasaa. No media source currently available


''Mucaan kiyya waan nyaatu dhabee beelahe firii barbaacha muka kore irraa lafa dhahee du'e''

Qubattoni wagga sagal dura Godinoota Harargee irra buqa'anii Godina Bunnoo Baddalee Aanaa Dhedheesaa qubatan lafti irratti qubsifaman caffee fi kan qonaaf hin taane ta'uu isaan wal qabatee rakkoo beelaaf saaxilamuun ilmaan keena nu jalaa du'an jedhu. Qubatooni kuniin yaroo jalqaba bakka Dooyyo jedhamutti kan qubsiifaman yoo ta'uu lafa kana irraa turtii waggaa sagalii keessatti midhaan homaatu irraa oomishachuu hin dandeene jedhan. Qubattooni kuniin yaroo amma gama kuma sagalatti akka tilmaamaman kan ibsame yoo ta'uu haalli jiruu ganda Dooyyoo nutti hamaanaan godaansa irraa godaansa biraatiif saaxilamnee magaala aanaa Dhedheessaa Dambiitti galle jedhan. Bakka qubsumaa daangaa magaalaa Dambii bakka amma jiran kanattis rakkoo nyaata dhugaati akka qabanii fi qubsumni isaanis akka mijata hin ta'in dubbatu. Keessaayyu hanqina nyaataa mudateen wal qabatee nmooni heddun du'uu isaani himu. Bulchiinsi aanaa Dhesheessaa rakkoo qubattooni keessa jiran kana kan beekuu fi dhugaa ta'uu isaa kan ibsu yoo ta'u fala isaafis waan humna isaani akka hojjataa jiran dubbata. Wajjira ODP Aanaa Dhedheesaatti Itti gaafatamaan Ijaarsa Siyaasaaf Baadiyaa Obboo Musxafaa Jabal namoota kaniin bakka mijataatti qubsiisuuf Godina Walagga Bahaa naannoo Heebantuutti qubsiisuuf hojjatama jira jedhu. Komishiniin Sodaa Balaa Oromiyaa komii qubatooni sababa hanqina nyaataan namni du'ee jira jedhan kan haalu yoo ta'uu rakkoon midhaan gargaarsaa yaroon dhaqabuu dhabuu sababa fageenya karaa fi rakkoo daandiin wal qabatee hanqini mudataa turuu kaasanii jiru. Rakkoo qubatoota kanaa bu'uuraan furuuf sadarkaa Naannootti Biroon Qonnaa, Komishiinii Sodaa Balaa fi Wajjiri Lafaa waliin ta'uun qindoominaan hojjachaa jiraachuu isaa fi dhiheenya kana keessatti kan qubsiifaman ta'uu Itti gaafatamaan Kominikeeshinii Komishiini Sodaa Balaa Oromiyaa Obboo Girmaa Wataree Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himanii jiru. No media source currently available


Dhimma Hidhannoo Hiikkachuu WBO Ogeessi Seeraa Akkamitti Ilaala?

Waa’ee hidhannoo hiikkachuu Waraana Bilisummaa Oromoo irratti ibsa hoogganni ABO kennee fi ibsa aagawoota mootummaa kenname ilaalchisee, torban dabre kana miidiyaa hawaasummaa fi miidiyaalee kaan irratti wal-falmiin deddeebi’aa ture. Dhimma kana ilaachisee ka VOAf gaaffii fi deebii kennan – hayyu-dureen Adda Bilisummaa Oromoo, Obbo Daawud Ibsaa, “waa’ee hidhannoo hiikkachiisuu walii-galaa ilaachisee namoota walii-galtee ABO fi mootummaa gidduutti ta’e irratti hubannoo gahaa hin qabne yokaan bakka sana hin turre tu akka itti fakkaatetti hiikkate” jedhanii, karaa itti WBOn gara duul-duraatti qaama waraana uummataa yokaan mootummaa tahuu fi yakkamtoonni waraana mootummaa keessa jiran immoo itti qorataman irratti dubbachuu isaanii eeran. Gama biraatiin, muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimed, Roobii dabre, dhimma kana irratti gaaffii gaazzexeessota irraa dhihaateef ennaa deebii kennan, dhimmi hidhannoo hiikkachiisuu waan isaan yaaddessu akka hin ta’iin dubbatanii, “ABOs tahe paartiilee biroo waliin dhiheenyatti mari’anna. Biyya tokko qabna. Waliin ijaarranna. Waan yaddessu miti” jedhanii turan. Dhimma kana irratti ogeessa seeraa waliin marii geggeessinee jirra. Guutummaa isaa caqasaa. No media source currently available


Aaddee Xayibaa Haasan Uummata Jireenya Irraa Buqqa’anii Magaalaa Naqamtee Keessa Buufatan Daw’atan

Itti aantuun prezidaantiin mootummaa bulchiinsa naannoo Oromiyaa Aaddee Xayibaa Haasan har’a uummata bulchiinsa naannoo Beneshaangul Gumuz keessaa dheessuun magalaalaa Naqamtee fi nannoo ishee keessa buufatan daw’atanii jiru. Bulchaan magaalaa Naqamtee Obbo Boggaale Shumaa Raadiyoo Sagalee Amerikaaf akka ibsanti torban lama dura bulchiinsa naannoo Beneshaangul Gumuz fi naannolee Oromiyaa kanneen wal daangeessan irraa sodaa nageenyaaf jecha dheessanii magaalaa Naqamtee keessa kanneen qubatan kuma kudha lama caalaa turan. Yeroo ammaa garu nageenyii naannoo daangaa kan Oromiyaa keessaa haala gaarii irra waan jiruuf walakkaa kanneen ta’an deebi’uu isaanii ibsamee jira. Kanneen yeroo ammaa Naqamtee keessatti hafan warra bulchiinsa nannoo Beneshangul Gumuz keessaa dheessani ta’u fi isaan kunis yeroo nageenyii waaraa argamu kan deebi’uuf jiru ta’u kantibaan magaalaa Naqamtee ibsanii jiru. Uummata dheessanii magaalaa Naqamtee keessa buufatan kana keessaa dubartoonni 18 da’u isaanii akkasumas kanneen biroon garaatti baatan ( Ulfii) akka jiran ibsame jira. Aaddee Xayibaa Haasan dubartoota da’anii fi kanneen biroo akkasumas ijoollee daw’achuun hasoofsisanii jiran. Dhuma irrattis maanguddoota magaalaa Naqamtee fi qaamoota hawaasaa kanneen biroo waliin walgahii gaggeessuun isaanii ibsamee jira. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Namoota Ajjeechaa Shashamanneetti Raawwatamee Tureen Shakkaman Keessaa 6 Irratti Himannan Baname

Ajechaa gaafa 06, ji'a 12ffa bara 2010 Shaashamannetti uumameen walqabatee hardha namoota jaha irratti himanaan baname. Himanaa kana Abbaan Halangaa fi Polisiin sadarkaa Naannoo irra hanga Magaalatti qindaayanii garee addaan qorataa akka turanis himamee jira. Muktaar Jamaal dhimma kana irratti Ajajaa Qajeelcha poolisi Bulchiinsa magaala Shaashamanee KumandarMakoonin Taadasa dubbisee jira. No media source currently available


Waa’een Hidhannoo Hikkachuu Ajandaa Mariif Dhiyaate Hin Turre: Obbo Kaasaahun Gofee fi Obbo Daawud Ibsaa

Mootummaan Itiyoophiyaa waltajjii siyaasaa bal’isuuf jecha waamicha jalqaba dhiyeesseen paartileen siyaasaa qabsoo hidhannoo gaggeessaa turan dabalatee kanneen biroonis biyyatti deebi’anii jiran. Jaarmayoota qabsoo hidhannoo geggeessaa turan keessaa tokko Adda Bilisummaa Oromoo kan ilaaleen minister de’etaan waajiira dhimmotii komunikeeshinii mootummaa Federaalaa Itiyoophiyaa Obbo Kaasaahun Gofee sabaa himaa mootummaa irratti har’a ibsa kennanii jiru.  Waamicha mootummaan jalqaba dhiyeesse warra karaa nagaan biyyatti deebi’ee sosso’uu barbaadan waan jedhuuf “hidhannoo hikkachuu” jedhu marii Asmaraa keessatti ABO fi mootummaan Itiyoophiyaa gaggeessan keessatti gonkumaa akka ajandaatti hin kaane jedhan. Gama kaaniin hayyuu dureen Adda Bilisummaa Oromoo Obbo Daawud Ibsaa waa’een hidhannoo hikkachuu marii gaggeeffame keessa hin turre jedhan. Sababiin isaa waraanni ABO akkuma waraana mootummaa Itiyoophiyaa nageenya biyyattii eegsisuu keessatti haala itti hirmaatu irratti waan dubbataa turreef hidhannoo hikkachuun kan yaadamuu hin turre jedhan. Waraanni ABO Ertraa irraa gama Zaalaambasaan Itiyophiyaa seene suun duraanis hidhannoo kan hin qabne malee akka amma dubbatamaa jiru hidhannoo kan hikkate miti kan jedhan Obbo Daauud. Isaan kana nutu mootummaa Itiyoophiyaatti kenne harka mootummaa jiru jedhan. Mummichi ministeera Itiyoophiyaa Dr.Abiyyi Ahmad miseensoota raayyaa murna waraanaa adda addaa irraa walitti dhufan waliin marii gaggeessan kan ilaaleen tuuta oduuf ibsa kennan dhumatti waa’ee hidhattoota ABO gaafatamanii turan. Isaanis deebii kennaniin ABOn hidhannoo hin hikkadhu jedha jedhee hin yaadu maraafuu isaanii fi kanneen biroo wajjiin dubbachuuf jirra jedhan. No media source currently available


‘Caffeen Oromiyaa ‘Gaazexeessaa Mohaammed Adamoo’ Hoji Gaggeessaa OBN Taasisee Muude

Caffeen Oromiyaa Yaa’ii Ariifachiisaa Sadaffaa, Waggaa Afuraffaa bara shanaffaa taa’aa jira. Yaa’ii kanaan kaleessa muudama fi wixinee addaaa kan labsee yoo tahu, muudama Kaabinootaa 16, akkasumas angawoota mootummaas muudama isaaniillee raggaasiseera. Caffeen yaa’ii isaa kaleessaatiin yoo muudama dabarsu gaazexeessaa Oromoo jiruu baqaatii wagga 16 booda biyyatti deebi’e Daayrektera Saba Himaa Mootummaa Naannoo Oromiyaa; Oromiyaa Biroodkaastiing Neetwork taasisuun muudeera. Obbo Habtaamuu Damissee Daayrekterri Waajjira koomukeeshinii Caffee Mootummaa Naannoo Oromiyaa haala muudama kaabiinotaa 16 fi angawoota mootummaa kaanii yoo dubbatan muudamni marti qorannoon irratti gaggeeffamee bu’aa qorannoon namni bakka sana gitu ramadamuu himan. ‘Mootummaan akka mootummaatti gurmaa’iinsa isaa yeroo yeroodhaan sakattahuu qaba ture; gurmaayinsi koo sirriitti saba bira gahaa jiraayii?, Bu’a qabeessaayii kan jedhu kana yeroo yerootti, yoo xiqqaatee xiqqaate waggaa kudhanii fi wagga shan keessatti qorannaadhaan ilaalaa deemuu qaba ture. Kuni ta’aa hin turre bara dheeraadhaaf. Seenaa dhuma biyyattii keessaa akka kanatti, qorannaa ballaa, ummata ballaa hirmaachise taasifamee kan gurmaa’insi kuni irra deebi’amee ilaalame yeroo jalqabaatiifi kuni jechuudha.’- Obbo Habtaamuu Damissee. Warri muudame kun gulantaa ilaalame warra guutee akka Obbo Habtaamuutti. Mohaammed Adamoo muudama caffee kanaan daayirektera Oromiyaa Broodkaastiing Neetwork tahuun muudameera. Innis biyya baqaa turee ji’aan dura biyyatti ka gale yoo tahu, waanti natti kenname kuni itti gaafatama guddaadha jedhe. ‘Kun itti gaafatama guddaadhaa; biyyi gara deemokraasiitti deemaa jiraa, deemookraasiin ammoo yoo miidiyaadhaan hin deeggaramin hin ta’uu, kanaafi dirqama ulfaataadhaa garuu, ummatni keenya dheebuu miidiyaa baayyee qabaa, wannni bara baayyee hawwaa turee miidiyaan kun hojii babbareedaa hojjechaa tureeraa, mana kanaaf deeggarsi guddaan karaa caffees karaa ummataas jiraa, garuu amma yoonaatti rakkoo hoogganaa qaba ture hojjettoonnis komii kaasaa turanii, hoogganaa ogummaa gaazexeessummaa qabu barbaadaa turanii; egaa karaa tokko dirqamni isaa baayyee ulfaataadhaa, karaa kaanimmoo carraa gaariidhaa ani akkasittan ilala.’ Mohaammed Adamoo. Mohaammed, hojiin eger Saba himaa kana jabeessuu ulfaachuu mala jedha; biyyi keenya muuxannoo walabummaa ‘Piressii’ kan hin qabne waan taateef sun hojii guddaa dha jedha. Kanaafis mootummaan nami akka yaadasaa walabummaan ibsatuuf dirree jiru ballisuu akka itti fufuu qabu, ummatnis mirgi walabummaa ibsachuu yoo kabajamuuf haalaan itti fayyadamuu danda’uu qaballee jedha.  Haala jijjiirama biyya keessatti mullataa jiru fayyadamuun beektonni Oromoo kaan biyya alagaa jiran kaanis gara biyyaatti deebi’aa saba keessan yeroon tajaajilaa jedhe Mohaammed. Daayrektera Waajjira Koomunikeeshinii Caffee Oromiyaa Obbo Habtaamuu namootni akka Mohammed gara aangootti dhufuun gurmaa’insi kun qorannoorratti hundaa’ee dhufuudha malee waan haarawa miti jedhan. ‘Qaamni dhimma kana raawwatu, nama dhaabbata kana fuulduratti tarkaanfachiisuu danda’u jedhee yaaduu, yeroo dhiyeessu mariin gaggeeffamee irratti walii galamee mirkanaa’a waan ta’eef, kuni adeemsuma Kanaan duraatiin waan deemeedha. Waanti adda godhu qorannoorratti hundaa’ee gurmaa’insi kun dhufe. Obbo Habtaamuu Damissee Harras caffeen oolmaa isaa harraan, muudama angawoota mootummaa naannoo oromiyaa 9 raggaasiseera. No media source currently available


Dr Abiyyi Ahimad Dura Ta’aa ADWUI Ta’uun Filaman

Addi Warraaqsa Dimookiraasummaa Uummatoota Itiyoophiyaa yaa’ii isaa 11ffaa magaala Hawaasaatti ta’aa jiru irratti filannoo geggeessen muumee ministraa Itoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimad dura ta’aa, Obboo Dammaqaa Mokonnon immoo itti aanaa dura ta’aa gochuun filateera. Dr Abiyyi sagalee kenname 177 keessa 176, Obboo Damaqaan sagalee kenname 177 keessa 49 argachuun filaman.


'Eegii Jaatanii Alii du’e asi dhalootii isaa kuma hedduutti dhalate gorsii isaa hardhallee baddaa fi gammoojjii Booranaa keessaa lallaba'

No media source currently available Shaalaqaa(kumaalaa) Jaatanii Ali Tanddhuu (1942-1992)jabaa fi janna biyyaa jabeenna hedduun himan. Jaatoo fa jedhanii yaaman.Jaataniin,Boorana reera Melbanaatti dhalate. Nama gobaan dhawatan,nama maqaa isaatiin duula dhaqan. Qaroo dubbatee nama dhugeeffachiisu ka fuluma itti qajeele cufatti faana isaa itti argan jedha warrii Shaalqaqaa Jaatanii Alii beeku. Jaatanii Alii ilmaan Booranaa bara jabaa keessa biyya bulche.Bara waraana Soomalee fi Itoophiyaa 1969-1970 milihsaa innii gosa hedduu keessaa walti guuretti Itoophiyaa gama kibbaa gara Soomalee gula cituu dhowwe jedha,namii seenaa Jaatani Alii barreesse,Taadhii Liiban. Jaataniin bara Boorana bulche sun warra horii waan gugurdoo sadii itti dhaama. Jaatanii Alii nama Itoophiyaa fulaa akka akkaa bulche; akka jecha duriitti Sidaamoo Kiflager,Areeroo,Yaaballo,Boorana, Gamoo Goofaa,Iluu-Abbaa Booraa, bulchiinsa poolisii Finfinnee fi fulaa akka akkaa hojjate. Fedhiin Jaatanii Ali akka namii isa waliin baratee waliin guddatee aabba Taadhiin jedhetti akka warri horii ijoollee barsiifatee addunyaa dhaqqabatu fedha. Gaafa Boorana bulchu baankii,istaadiyoomii,hosteelii,manneen barnootaa, EDDC fi waan akka akkaa biyyaa jaare. Akka namii kitaaba kana barreesse,aabba Taadhii Liiban VOAtti himetti kitaaba kana nama waan Jaatanii beeku diqqaa guddaallee walti gaafatanii barreesse.Kitaaba kana waraa afaan giliiziin "Life &Legacy of a Borana Statesman" barreese.Eegee ammo sunuma faan Amaaraalleetti jijjiiree dhiyoo baasee waan.Agfaan Oromoolleetti deebisuuf falutti jiraa jedhee VOAtti hime. Akka aabba Taadhiin jedhutti Jaataniin abbaa hiyyeessaati akka gochii cuftii nagaan waliin jiraattu fedha. Mallciha Guyyoo, dhaloota Jaataniiti.Nama waan innii biyyaa bahe dhagahaa guddate keessaa tokko. Amma itti gaafatamaa biiroo barnoota godina Booranaati. Dhalootii ammaa kun waan hojjatu cufaa maqaa Jaataniiti fi jedhee waan qajeeltuu hojjachuu malee jedha. “Jaataniin akka bulchaa biyyaatti nama didhaa bahe.Adoo akkuma innii hojjate dhalootii kunillee hojjaee waan boonnuuf hin qamnu," jedha. Akka Mallichii jedhutti biyyiti nama daarte.Jaataniin kuma hedduu dhalate ammoo akkuma Jaatanii sun biyya durattiin deemuu male. Jaatanii Alii waan hedduun faarsan;jireenna warra horii hedduu jijjiire,gorsa qalbii namaati hin banne hedduu dhaameef. Manneen barnootaatii fi hosteelii innii durii biyyaa hojjatellee maqaa isaatti jijjiiruutti jiran. Jaatanii fulaa innii ejjatu cufaa faana isaatti mullata, jedha aabba Taadhiin. "Jaataniin nama argaa fi dhageettiiti.Nama bara nagaatii fi waraanaallee biyya qalbii dhugaatiin walti qabuu beeku” jedha namii waan isaa barreesse,aabba Taadhii Liiban. Waan Jaataniin biyyaa jaare maqaa isaatti deebisuutti jiran. Akka Mallichi Guyyoo jedhutti waan innii durii hojjate maqaa isaatti deebisu qofa mannaa manii barumsa sun barcumaa qabaa, Kaayoo Jaataniin kaheef sun mullisaa? jedhanii gaafachuu malan jedha. Bulchaan jechuu akka aabba Taadhiin jedhutti nama ummataaf ufi kenne. Jaatanii gaafa mootummaan dargii baqate akka namii hedduunuu jedhutti mootummaan Itoophiyaa gaafasii nama hedduu itti bitee Naayroobi hoteelii inni bulu keessatti galaafate. Odeeffannoon Library of Congress 2018 USA baruma kana keessa baate ka declassified information,dubbi dhossaa gadi baate jettutti Jaatanii ministera waraana Itoophiyaa bara Melles Zeenaawwii faatti galaafate. jedha. Jaatanii Alii Adoolessa 2,1992 keessa Naayroobiitti galaafatan. Gaafa isa ijjeesan sun namii hedduulleen dallanee Naayroobiitti hiriira bahe. Kitaabi aabba Taadhii Life and Legacy of Jatani Ali Tandhu keessaa seenaa isaa dhaloota haga inni lubbuu dhabeetti barreeffame. Kitaabii kun afaan Ingiliiziitiin amazon irratti ka afaan Amaaraatiin ammoo yunivertsy Rifti Valley Finfinnee jirtuu fi yuniversti Oromiyaa keessaatii fi Yaaballollee argachuu dandahaa jedha aabba Taadhiin.  Jaatanii akka lakkoofsa biyya alaa(1942-1992) gaafa innii ganna 51 Keenyaatti ijjeeanii achumatti awwaalanillee. Namii Kitaaba seenaa isaa barreesse Taadhii Liiban jaarsa gadaa abbaa 10 caala jiraate.Amma Finfinnee jira. Eegii Jaatanii Alii hoteelii innii keessa jiru Naayroobii keessatti ijjeesanii gara ganna 30tti deemuutti jira.Akka namii isa beeklu jedhutti eegii innii dhalate dhalootii isaa kuma hedduutti dhalate,wannii innii jedhee durii biya gorsaa bahelleen hardhallee baddaa fi gammoojjii Booranaa keessaa lallabdi.


UNHCR Buufata Baqattootaa Solooloo Jiru Cufuu Beeksise

Dhaabbati Baqataa UNHCR buufata baqattoonni Mooyyalee baqatanii Keeniyaatti keessa jiraataa turan Dambalaa Fachaanaa cufuu beeksise. Dhaabbatichi baqattoota Oromoo achi keessa turan kaan gara buufata baqata Kaakumaa jedhamutti dabarsuu himee, kanneen fedha ofirra deebi’uu qaban ammoo gara itiyoophiyaatti deebisuu beeksiseera. Galmoo Daawit dabalata qaba. No media source currently available


Bulchiinsa Naannoo Beneshaangul Gumuuz Keessaa Dheessine Eega Baanee Torban 3 Guunne:Jiraattoota

Waggaa haaraan kan Itiyoophiyaa Fulbaana 1 bara 2011 eega seenee guyyaa lama booda bulchiinsa naannoo Beneshaangul Gumuz keessaa Ka jiran manneen Oromootaa gubanii sadii ajjefnaan dheessinee godina wallaggaa dhiyaa aanaa Qilxuu Kaarraa mana barumsaa Agamsa Ballaa keessa qubannee jirra jedhu namoonni baqatan. Walitti bu’iinsa kana booda ture aangawoonni bulchiinsa naannoo gama lameenii walgahanii gaggeessanii gara qe’e ofitti deebi’aa ituu jiranii aangawoonni bulchiinsa 6 ajjefaman oduu jedhu dhaga’ame jedhu.Garu itti gaafatamaan biroo dhimmotii komunekeeshinii bulchiinsa naannoo Beneshaangul Gumuz Obbo Zalaalam Jaallataa akka jedhanti hogganoonni keenya kanneen walgahiif deemanii turan yeroo deebi’an karaatti hidhattotaan waan ajjefamaniif jecha rakkoon kun jalqabe. Namoonni jalqaba dheessan kun kuma 4 ol ta’u isaanii itti gaafatamaan biroo dhimmootii komumikeeshinii aanaa Qilxuu Kaarraa Obbo Naggasaa Ragga’aa ibsanii jiru. Dubbii himaan komishiina ittisa balaa fi qophaa’inaa obbo Dabbaba Zawdee Raadiyoo Sagalee Amerikaaf akka ibsanti uummanni Oromoota 91,348 bulchiinsa naannoo Beneshaangul Gumuz keessaa dheessanii godiina wallaggaa bahaa fi lixaa aanaalee 10 keessa kan qubatan ta’u Mootmmaan naannoo Oromiyaa nu gabaasee jira jedhan. Gabaasa guutuu Caqasaa. No media source currently available


Gad Ba’uuf Lubbuu Keenyaaf Sodaanna: Jiraattota Naannoo Benishangul

Sababa walitti-bu’insa Benishaangul Gumuz keessaatiin namoonni manaa fi qee ofii irraa buqqa’an kuma 91 ol tahuu isaa, Koomishinni Hooggansa Sosaa Balaa ka biyyoolessaa beeksisee jira. Namoonni qehee ofii irraa buqqa’anis tahe kanneen achuma Benishaangul magaalaa kamashii keessatti danqamanii jiran, gargaarsa gahaa dhabuu isaanii dubbatu. Waggoota 20 oliif godina Benishangul Gumuz aanaa kamashii keessa jiraataa kan turan qonnaa bulaan tokko yeroo ammaa qe’ee keenya irraa buqqaafamnee Godina Wallaggaa bahaa aanaa Haroo Limmuu keessa qubannee jirra jedhu. Haalli amma keessa jiran gaarii akka hin ta’in dubbatu. Jiraataa dhuma kamashii yeroo ammaa achuma jiranii fi gara biraatti socho’uuf daandiin cufaa waan ta’eef soda keessa jirra jedhu Jiraattuu aanaa Kamishii tokkos magaalattii keessaa karaa itti baanu dhabnee achitti danqamne jirra, haalli kamashii keessaa hedduu yaaddessaa dha, gara maatii keenyaatti akka hin baqanneef manaa iyyuu gad ba’uu hin dandeenyu jechuun haala magaalattii mul’atu nuuf ibsiteetti.


Uummata Qe’ee Isaa Irraa Buqqa’e Kuma Saddeettama Ga’ee Jira: Mootummaa Naannoo Oromiyaa

Benishangul godina Kamaashii keessa kan jiran aanaalee Oromiyaa keessumaa lixaa fi baha wallaggaa wajjin rakkoo nageenyaa uumameen lubbuu namaa fi qabeenyaa irra miidhaan dhaqqabuu waajjirri biiroo dhimmoota kominikeeshinii Oromiyaa beeksisee jira. Waajjirri dhimmoota komiishinai hooggansa soda balaa naannoo Oromiyaas uummata buqqa’eef deggersi godhaamfii kan jiru ta’uu beeksisee jira. Baatii darbe keessas walitti bu’iinsa naannoo Benishangul keessatti uumameen uummanni kuma 13 ol ta’u qe’ee ofii irraa buqqa’ee lixa wallaggaa Mandii fi Begii keessatti deggersi godhamaafii kan jiru ta’uu kan ibse waajjirri kominikeeshinii Oromiyaa rakkoo hooggansa naannoo Sanaa mariif gara Oromiyaa dhufee deebi’u irratti haleellaa raawwateen kan ka’e hookkarri ka biroon uummata balaa irra buusaa jiraachuu beeksisee jira. Uummati hanga yoonaa qe’ee ofii irraa godaane kuma 80 ol ta’uun illee gabaasamee jira. Hawaasi naannoo jiru, mootummaa fi dhaaboliin gargaarsaa wal ta’uu dhaan uummata qe’ee ofii irraa buqqa’eef deggersa gochaa jiraachuu illee mootummaan naannoo Oromiyaa beeksisee jira. No media source currently available


Ministriin Dantaa Alaa Itiyoophiyaa Waamicha Dhiyeessee Jira

Embaasilee fi Qonsilaa Itiyoophiyaa keessatti tajaajiila Adda Addaa waggootii dheeraaf Kennaa Kanneen turan biyyatti deebi’uu qabu jechuun ministriin dantaa alaa Itiyoophiyaa gaafatee jira. Akkaataa caasaa haaraa diriirfamaa jiruun hojii milkaa’iina qabu bifa qubsaa ta’een gaggeessuuf akka danda’amuutti baatii lama keessatti waajiira haadhoo Finfinnee jiruutti akka gabaasaniif gaafatame. Dubbii himaan ministeera dantaa alaa Itiyoophiyaa Obbo Mallas Alam Raadiyoo Sagalee Amerikaaf akka ibsanti waamichi kun diploomaatoota hin ilaallatu. Embaasilee fi Qonsilaa keessatti waggaa afurii hanga digdamii shan ta’uuf toora tajaajiila adda addaan kan hojjataa jiran lakkofsaan sagaltamaa ol kan ta’an akka deebi’an gaafatamee jira jedhu Obbo Mallas Alam.


Ayyaana Irreechaa

Kabajni ayyaana Irreechaa bara kana kan sadarkaa guddina oromoon irra geette agarsiisee jedhame. Ayyaani irreechaa Bishooftuu Hora Har-Sadiitti kaleessa haala ho'aan kabajamee jira. saboonii fi sablamooni garagaraas haala kana dura irraa adda ta'een qooda irratti fudhatanii jiru. Walarkaa fudhiins angoo Gadaa Tuulamaas Abbaa Gadaa Birmajii Bayyana Sanbatuu irraa Abbaa Gadaa Meelbaa Goobana Holaa Irreesootti cehee jira. Muktaar Jamaala sirnicha hordofee waan qindeessa qaba. No media source currently available


Naannoo Daangaa Beenishangul Gumuz fi Oromiyaatti Rakkoon Nageenyaa Uumame Amma Iyyuu Hin Dhaabanne

Walitti bu'insa bulchiinsa Naannoo Beenishaangul Gumuuz Godina Kamaashitti uumammee, namooni hedduun ajeefamanii kaan ammoo buqqa'uu isaanii himamamaa jira, midhaa dhaqabeen walqabatee Mootumma Naannoo Beenishaangul Gumuuz haala isaa kan qorataa jiru ta'uu yoo beksisu, buqaatotni Godina Wallaga Lixaa Aanaa Horoo Limmu qubatan qofti yoo xiqaate kuma digdamii shanii ol (25,000 ol) ta'uu isaa bulchiinsi aanaa Haroo Limmu beeksisee jira. Gabaasa Muktaar Jamaal dhaggeeffadha. No media source currently available


Oromoo Karrayyuu waan hedduutti lafa itti dhiphise

No media source currently available Oromoon Karrayyuu haga guddaan Shawa Bahaa aanaa Fantaallee keessa qubata. Waan lafa warraa dhiphise keesaa tokko bisaan haroo Basaqaati. Akka Roobaa Bulgaa Amerikaatti barataan yuniverstii Boston ka yoo hedduu dhiphuu naannoo sunii qoratu jedhutti Haroon Basaqaa durii haroo diqqoon beekan ammoo haroo guddoo km hedduu taate. Akka innii jedhutti bisaan warshaa sukkaara Mataa Haaraatii itti gadi dhiisanitti haroo tana ballisee lafa biyya irraa fudhachuutti jira.Sun qofaa mitii waan hedduutti lafa Karrayyuu dhiphisuutti jira. Obboo Huseen Bultum itti gaafatamaa waajjira bulchiinsa aanaa Fantaalleeti. Rakkoon Karrayyuu adoo qoratanii woma yoosuu hiikanii taatullee nama akka dansaa qoratuuf dhaban.  Adoo qoratanii waan hiikan. Isaan Bassaa kana baruma baraan.Bisaan hara Basaqaa ganda 6 oli fudhatee jedha. Laftii tun ammoo lafa silaa namii bonaa fi gannallee horii itti baafachuu dandahaa jedha obboo Huseen.Ummatii ganda Galjaa guutuun bishaan kanaaf buqqahee bahe.Haroo tana nyaachatti itti gala.” Gama kaaniin ammoo innii jedhutti muka porosoppis jedhanitt lafa biyya irraa fudhatee marra balleesse.Rakkoo Warshaan sukkaara Mataa-Haaraatii fi Nuuraa Heeraa Fantaalletitin dhufelleen rakko dhibii. Laga Hawaasi Lagii kun gannuma gannaan facahee onaa nama baasa.Yoo bisaan gadi deebihan ammoo namii akka jecha obboo Huseenitti doloolloo keessa qubata. Fkn gandii kukkun. Rakkoo Warshaan Mataa-Haaraa biyyattiin dhfue jedhan Yo hujii nama qaxaru beeksisa hujii naannoo keessatti hojjatutti baasuu dhabuu Nama naannoo hujii didiqqoo akka waardiyaa malee hujii namii barate hojjatutti nama qaxaruu dhabuu fa. “Fkn gandii isatti aanutti safety net-tiin deeggramaa mootummaan beelahan jedhee gannuma gannaan qamadii hiraaf.Warshaan kun garuu hin gargaaru,” jedha. Nuuraa Heeraalleen akka jecha obboo Huseenitti :“Maal hawaasa fayyaduu dandeettanii akka dhaabba misoomaa bara hedduuf asi taahee fi lafa hawaasaa irraa fayyadamuutti maal ummata kanaa gootanii maal waliin hojjachuu dandeenna? Aanaan maan isan gargaara jennee gaafachaa baane.” Akka itti gaafatamaan kun jedhutti warshaan lachuu waan silaa waan warshaan lafa keessatti hujii hojjatuu bahuu male hin bahuuf. Itti gaafatamtoota warshaa kanaatii fi mootummaa federaalaallee keessaa waan biyyitii himattu kanaaf deebii warraa ammatti hin arganne.


Kanneen Waxabajjii 16 Haleellaa Raawwatan Yakka Shorokeessummaan Himataman

Manni murtii Federaala Itiyoophiyaa muummicha ministeeraa Abiy Ahimad irraan miidhaa dhaqqabsiisuuf haleellaa Waxabajjii 16 raawwatan kan ittiin jedhe namoota shan yakka shororkeessummaan himatee jira. Abbaan alangaa Fedeeraalaa har’a mana murtii Federaalaa dhaddacha Lidetaa 19ffaaf iyyannaa himannaa dhiyeesseen Geetuu Girmaa Tolosaa, Birhaanuu Jaafaar Hulettuu, Xilhaahuun Geetaachoo Gonfaa, Baahiruu Tolaa Toleeraa fi Dassaalenya Tesfaayee Habtaamuu kanneen jedhaman irratti yakka shorokeessummaa raawwatan jechuun himannaa dhiyeessee jira. Himannaan sun akka jedhutti himatamtoonni kun yakka raawwatame sana keessatti guutummaan himaachuu dhaan muummicha ministeeraa Abiy irraan miidhaa dhaqqabsiisu akkasumas mootummaan jijjiiramaa Dr. Abiyyiin hoogganamu jiraachuu hin qabu, maqaa uummataan kaayyoo ofii garee geggeessatuu dha, kanaaf ajjeefamuu qaba jechuun murtii irra ga’uu isaanii iyyanni abbaa alangaa tarreessee jira . Himatamtoonni kun karaa michoota isaanii to’annaa jala hin oolintiin halellaan sun raawwatamuun kan irra jiraatu maqaa Adda bilisummaa Oromoon kanneen sosso’aniin yoo ta’e walii galuu isaanii iyyannaan sun ibseera. Kunis muummichi ministeeraa Abiy fudhatama kan hin qabaannee fi uummata Oromoo birattis fudhatama akka isaan hin qabaanne gochuuf kan akeekame ta’uu ibsa iyyati sun. Himtamtoonni kun garee dhaan qindaa’uu dhaan karaa michoota isaanii ammaaf to’annaa jala hin oolin-tiin ajaja itti kennameen muummicha ministeeraa Abiy irraan miidhaa geessisuu akkasumas hiriira sana bittinneessuu yaaduu dhaan haleellaa boombii raawwachuu dhaan lubbuu namaa fi qaama namaa irraan miidhaa guddaa dhaqqabsiisuu isaaniin yakka shorokeessummaa raawwataniin himatamaniiru jedha iyyannaan abbaa alangaa. Himannaa irratti dhiyaate akka of irraa ittisaniif manni murtichaa Onkoloolessa 2 bara 2011tti beellama ka biro kennee jira. Dhaddachichi guyyaa har’aaf dhimmoonni beellama qabeef ka biroon dhimma prezidaantii bulchiinsa naannoo Somaalee duraanii kan Abdi Muhamed Umarii fi kanneen isaan waliin to’annaa jala jiranii yoo ta’u poolisiin adeemsa qorannaa geggeessuu ibsee jira. Akkuma kanaan dhuga ba’uumsa namoota 41 kan dhaggeeffate yoo ta’u reeffi namoota 18 hospitaalatti ergamee ba’iin isaa eegamaa ka jiru ta’uu beeksisee jira jedha Meleskachoo Ammahaa Finfinneerraa.


Bulchootii Addunyaa Koraaf Amerikaa,New York Dhufan Kaan Hardhallee Irruma Oolanii Mataa-Marii Akka Akkaa Irratti Mariitti Jiran

Bulchootii addunyaa gannuam gannaan koraaf Amerikaa New York dhufan.Kori kun 73essoo torbaaniin duratti jalqaban. Guyyuu mataa dubbii akka akkaa irratti wa dubbatan.Kalee gabayaa fi guddinna addunyaa irratti wal haasan.Maqaan damee gabayaa fi dinaggee Tokkummaa Mootummootaa, UNCTAD. Waan irratti dubbatan keessaa tokko waan nagaa addunyaati.Waan nagaa irratti Itoophiyaalleen akka oduu himaan ministiri haajaa alaa isii, obbo Melles Alem jedhtti akkii nagaa addunyaa itti eegan jijjiiramuu male. “Karaan Tokkummaan Mootummootaa nagaa biyyaatiin eegu,ganna 70n dura ittin bulaa bahan hardha hin hojjatu.Lolii jirulleen bifa jijjiirachaa deemuutti jira. Durii mootummaa lamaanitti wal hadha.Amma ammoo warra waraana uumuutti jira.Fkn Alshabaab, Somaalee,keessaa warra qorsa seera hin qamne lafaan maru,warrii seera malee biyyaa baasee nama gurguratu dhufuutti jira. Qawween waliin hadhanilleen jijjiiramaa deemuutti jirti.Tanaafuu Tokkummaan Mootummootaa mala lafaan eegu jijjjiiruutti jira.Yaada kana ammoo Itoophiyatti Tokkummaa Mootummootaatti himee biyyitii miseensa nagaa tokkummaa Mootummootaa cuftii yaada kana fudhatan.” Yaadii dhibiin Itoophiyaan dhiyeeffatte akka jecha obboo Mellesitti akka Afrikaan gamii Bahaa nagaa qabaatu,bulchiinsa dansaa fi jireennallee ufi dandaahn tolchuuf. Kora kalee irralleetti ammoo dinagdeen addunyaa akkam jirti jedhanii dubbatan. Gama kanaan jireennii addunyaa akka hamaa jira jedhanii dubbatan. Ganna 10n duratti dhaabi maalla Amerikaa guddaan Leham Brothers gargar haharcahee xopheen sun addunyaalleen waliin dhoofte. Akka gabaasuun VOA Genevaa jirtu Liiaa Shilaayin UNCTAD maqeeffattee jettetti jireennii addunyaa ammallee dadaalachuma tokko. Biyyitii mi’a wal irraa bittu irratti qaraxa walti darte wal aati..Akka kanaan addunyaan idaa walti faatee wal okkolchiisaa guddinnii isiilleen dadaaqaa deema. Akka itti guddaan gabaasa UNCTAD kana baase, Richard Kozul-Wright jedhetti waan maallaqa addunyaa baran kana humna dhowwuutti jiraa akka dansaa dubbachuutt hin jiran. Akka innii jedhetti horii seera malee biyyaa baasan,mataa hujii uumuu dandahau ka biyyaa yaahu,guddinnii biyyaa akka malee wal hanqachuu fi liqee biyya irra dabartetti guddinna kana harkisa.\n\n"Fuluma cufaayyuu guddinna keessii obeensaa argina fuluutti rakkoo argina. Investerootii faayidaa akka malee keessa argatan taatullee taatullee guddinna dinagdee hin argitu. Guddinnii liqeen guddatan dhaabbuu hin qabu.Guddinnii idaan keessaa jiru biyya heddu malkaa hin dabarsine.”Akka Kozul-Wright jedhutti siyaasaa jirutti biyya hedduu gabayaa irratti wal dhabsiisa. Gabayaan addunyaa harkuma dureeyyiitti maruutti jirtu sunillee warrumatti qabaadhachuuf deema. Akka Kozul Wrigt jedhutti daldala ykn gabayaa addunyaa harka 50 oli biyyuma cufa keessaa nama harka tokkotti qabaadhata.


Jilli Oromiyaa Maanguddootaa fi Dargaggoota Gaamoo Wajjiin Walga’ii Deebi’e

No media source currently available Hoogganaan biiroo dargaggotaa fi ispoortii Oromiyaa, Dr. Milkeessaa Miidhagaan kan hoogganame gareen dargaggootaa fi Abboota Gadaa of keessaa qabu tokko, maanguddootaa fi dargaggoota Gaamoo dubbisuuf magaalaa Arbaa-minci bubbulee har’a deebi’e. Kaayyoon imala kanaa tokko, maanguddoota Gaamoo yeroo dabre dargaggoota isaanii miiraan kaka’uun qabeenyaalee Oromiyaa magaalattii keessaa haleeluuf turan akka aadaatti margaa qabatanii dura-dhaabatanii dhorkan galateeffachuuf tahuu isaa dubbatan – Dr. Milkeessaan. Hookkarrii fi ajjeechaan guyyoota kudhan dura Finfinnee fi Buraayyu keessatti raaw’atame qeerroo fi uummata Oromoos tahe dargaggootaa fi uummata Gaamoo kan bakka hin buune tahuu isaa walii-hubachiisuun, qaama kaayyoo biraaf gochaa kanatti bobba’e of irraa ittisuuf walii-galuun isaaniis himamee jira. Gaaffii fi deebii guutuu caqasaa.


ABO fi Arbenyooch-Ginbot 7 Akka Miseensonni fi Deggertoonni Isaanii  Jechoota Hookkara Kaasan Irraa Of Qusatan Gaafatan

Hookkara gara guyyaa kudhanii dura magaalaalee Buraayyuu fi Finfinnee keessatti geggeessamee fi du’a lubbuu namaa dabalatee miidhaa adda addaa dhaqqabsiiseen wal-qabatee, akka miseensonni isaanii fi uummatni jechawwan walitti-bu’insa hammeessan irraa of qusatan, paartiileen siyaasaa dhiheenya biyyatti galan lama waamicha dhiheessaa jiran. Haala yeroo ammaa mul’ataa jiru irraa ka’uun kanneen mata mataatti VOAf ibsa kennan, Adda Bilisummaa Oromoo fi Arbenyooch-Ginbot Toorba, lammiwwan hiriirawwanitti hirmaatan dhaadannoolee fi sirboota walitti-bu’insa toosisan, kanneen garee tokko balfanii garee kaan ol kaasanii fi humna jijjiiramaa gufachiisuutti fuuleffatan keessa akka hin seenne hubachiisan. Guutummaa isaa dhaggeeffadhaa No media source currently available


Bulchiinsii Finfinnee Midrook,investeroota fi dhaabbilee 154 oli waan jedhan hin guunne jedhee lafa hektaara 412 oli irraa guurrate

No media source currently available Akka bulchiinsii Finfinnee jedhutti hujii lafa nama irraa guuruu kunoo ammaan tana itti duudan. Obboo Tesfaayee Xilahun,itti gaafatamaan waajjira baankii fi dabaraa lafaa Finfinnee. “Biyya tana jijjiira, biyya guddisna jedhanii bara 1997 jalqabanii lafa fudhatanii waadaa galan.” Warrii lafa irraa guuran akka obboo Tesfaayeen jedhetti Jarii kun lafa embaasii,manneen jireennaa,hoteellii,manneen bultii, gabayaa wadhakkaa diraa(city center) fi waan akka akkaa irratti jaaruuf lafa guurrate. Walumattuu akka obboo Tesfaayeen jedhetti lafa hektaara 412.6 dhaabbilee 154 irraa guuran. Warra lafa irraa guuran keessaa tokko Midrock Ethiopia Piyaasaa keessatti gabayaa wadhakkaa diraa “city center” jaaruuf ganna hedduun lafa kaaree kum33,000 caalaa fudhate adoo womaallee itti hin jaarin baraa fi waggaa heddu duwwaa teette. Akka obboo Tesfaayeen jedhetti jarii kun hagii guddaan dallaa jaaree taahuu malee womaallee irratti hin jaarre lafa midhaasuu dhiisii lafa hammeesseeyyuu. Fkn Midroc-Ethiopia hoteelii Sheraaton itti ballifachuuf jedhee lafa fudhatee sunilleen achumaan hafte. Finfinnee Meksikoo mana barumsa Tegbaaree Iddii biralleetti mana bultii jaaruuf jedhanii lafa kennaniif kaaree metirii 6,000 oil gara Boolee kanalleetti Farmaasii irratti jaaruuf lafa kaaree meetirii 9,000 fudhatanii achumaan duwwaa hafte. Yoo walti deebisan fulaan jarii kun guurrate hektaarii 412.6 “magaalaa diqqoo tokko taha” jedha obboo Tesfaayeen. Finfinneen kutaa magaalaa 10 qabdi gadaa fi aanaa hedduu qabdillee. Bulciinsii Finfinnee amma wadhakkaa lafaatii jalqabee itti aanee aanaa fi ganda cufa keessa yaahee lafa duwwaa laalee warra waadaa gale dhiisee lafuma qofa jaaree ufumaa tataahu irraa guura. “Laftii lafee laftii kan ummataati mootumman garuu ni eega kafaafu tumsa ummataa barbaanna,” jedha obboo Tesfaayeen.


Irreecha Sababeeffachuudhan Finfinneetti Eksipoon Qophaahe

Eksipoon yokaan Agarsiisni Irreechaa, kan Meeshaalee aadaa seenaa fi dudhaa Oromoo itti agarsiisaa fi gurgurtaaf dhihaatu magaalaa Finffinee Giddu Gala Aadaa Oromootti, Fulbaana 11 irra jalqabee hanga Fulbaana 19 deemsisamaa jira. Sagantaa kana Dhaabata Beeksisaa Masarat Dhaabaa tu Biroo Aadaa fi Turizimii Oromiyaa fi Giddu Gala Aadaa Oromoo waliin ta’uun qopheesse. Muktaar Jamaal bakka sanatti argamuudhaan qindeesse. No media source currently available


Dhaaboliin Oromoo Shan Gamtaan Ta’uun Ibsa Kennan

Har’a kan Finfinnee keessatti kan argamu hoteela Ililii jedhamu keessatti dhaaboliin Oromoo Shan jechuun Adda Bilisummaa Oromoo, Kongresii Federaalawaa Oromoo, ABO Tokkoome, Adda Tokkummaa Walabummaa Oromoo, Addi Dimokraatawaa Oromoo gamtaan ibsa kennaniin guyyoota jalqaba baatii Fulbaanaa qabee Finfinnee fi naannoo isheetti yakka raawwatamaa ture balaaleffachuu dabalatee dhimmootii yeroo ka biro irratti ibsa bal’aa kennaniiru. Dhimmootii tokko tokko irratti illee ejjennoo waliin qaban ibsaniiru. Keessumaa Finfinnee fi Buraayyuutti haalawwan rawwataman eenyummaa uummata Oromoo irratti ka qiyyaafate dha amantii jedhu qabaachuu isaanii illee ibsi sun cimsee beeksiseera. No media source currently available


Ministeera Haajaa Alaa Itiyoohpiyaa Barreessaa duree Tokkummaa Motummotaa Waliin dubbatn

Barreessaa dureen Tokkummaa mootummotaa Antoniyoo Gutarrees har’a ministeera dantaa alaa Itiyoophiyaa Dr. Warqinaa Gabayyoo waliin wal arguun dubbatn. Jijjirama gaarii yeroo ammaa kutaa gaanfa Afrikaa keessatti argamee fi rakkowwan amma iyyu hin furamiin jiran attamitti falli akka argamuufii danda’amu irratti yaada wal jijjiran. Itiyoophiyaa fi Ertraa giddutti araarri argame bu’a qabeessaa ta’u fi nagaa fi tasgabii kutaaf waan gaarii ta’u barreessaa dureen tokkummaa mootummotaa ibsanii jiru. Isa kanaafis ta’e Ertraa fi Jabuutii gidduutti mariin akka itti fufuu gochuuf carraaqqii Itiyoophiyaan gochaa jirtu hundumaaf Tokkummaan mootummotaa deggersa akka godhu Gutarrees irra deebi’anii mirkaneessanii jiru.


Hokkara Dhiheena Finffinee Keessatti Mudateen Namooni 28 Du’un Himame

Hokkara dhiheena kana magaala Finffinee keessatti mudateen namooni 28 du’uu Komishiiniin polisii maagaala Finffinee beeksise. Komishiinichi akka ibsetti namoota yakka kana keessa harka qaban 174 mana murtitti duratti dhiheessuf ka jiru yoo ta'u kaneen 1204 ta'an ammoo leenjii haaromsaa akka fudhataniif gama wiirtuu leenjii xolaayitti ergamuu isaani ibsee jira. Muktaar Jamaal dhimma kana irratti komishiinara komishiini polisii Finffinee Daggifee Badii waliin gaafiif deebi taasisee jira. No media source currently available


Partiin Dimokraatawaa Oromoo Miseensota Koree Jiddugaleessa Caalamaan Isaanii Dargagoota Ta'an Filate

Partiin Dimokraatawaa Oromoo (ODP)n yaa'ii isaa 9ffa Jimmatti geggeesaa tureen murteelee garagaraa dabarsuun xumuree jira. Yaa'ichi Dr. Abiy Ahmad Dura taa'aa, Obboo Lamma Magarsaa itti aanaa taasisuun kan filate yoo ya'u miseensota koree Jiddugaleessa 55 caalamaan isaanii dargagoota ta'an filatee jira. Gabaasa guutuu caqasaa. No media source currently available


Yeroo Ammaa Buraayyuun Tasgabboofte Jedha Poolisiin

Komiishiner Poolisii Federaalaa Zeeyinuu Jamaal lakkoobsi namoota balaa yeroo darbe Finfinnee fi naannoo isheetti mudtateen madaa’anii 300 ga’uu ibsaniiru. Amnestii Internaashinaal lakkoobsa namoota du’anii 50 oliin kan ga’e yoo ta’u komiishinerichi yeroo ammaa lakkoobsi kun walii galaan nu bira hin geenye garuu ol ka’uu mala jedhan. Haalli yeroo ammaa naannoo Buraayyuutti maul’atu ilaalchisee ennaa dubbatan amma haala baay’ee tasgabbaa’aatu jira. Hedduun qe’ee isaatti deebi’eera. Gaazexeessonni kaleessa naanna’anii kaameeraa dhaan waraabaa turan. Daldalaawwanis banamaniiru. Namoonnii fi konkolaataan sosso’uu eegalaniiru. Waa’ee nageenyaaf jecha Namoota hedduutu bilbila koo irratti bilbilaa ture. Amma garuu akka duraa asiin nutti dhufan kan jedhu hin jiru. Darbee darbee odeeffannoo kennuuf yoo ta’e male jedhan. Amnesty intrnationalitti qorataa dhimma gaanfa Afriikaa kan ta’an Fisehaa Tekilee akka jedhanitti haalli akkasii ennaa uumamu furmaata kan nuti jennu mootummaan haalli akkasii uumamuu mala jedhee tilmaamuu dhaan dura dursee qophee gochuu qaba. Humnoonni naga eegumsaa ennaa komeen uummata biraa dhiyaatu dursanii bakka sanatti argamuu dhaan uummataaf eegumsa gochuu qaba jedhan. Namoonni siyaasa keessatti hirmaatanis ta’e aktivistoonni haala itti gaafatama qabuun fayyadamuu qabu. Haasaa jibbiinsaa kan fafakkaatu irraa of qusachuu dhaan uummaticha kaka’umsa hin taane keessa seensisuun irra hin jiraatu. Kanaaf jechoota hiikaaf rakkisan gargaaramuu fi raga waan hin qabaanneetti qaama isa kaan himachuunis hafuu qaba jedhan. No media source currently available  Hubachiisa: Maxxansa duraa irratti lakkoofsa namoota madaa'anii barreessuu irratti dogoggora umameef dhiifama gaafanna. Amma sireesinee jira.


Dhaabbatni Dimookiraatawa Oromoo Hoogganoota Buleeyyii Soorataan Geggeesse

Dhaabbatni Dimookiraatawa Oromoo Obbo Abbaa Dulaa Gammadaa, Obbo Kumaa Dammaqsaa fi Obbo Girmaa Birruu dabalee hoogganoota isaa buleeyyii 14 soorataan geggeessuu isaa beeksise. Dhaabbatichi moggaasa maqaa isaas gara Oromo Democratic Party yokaan Paartii Dimookiraasummaa Oromoo jijjiiruufis murteeffatee jira. Muktaar Jamaal Jimma irraa gabaasaa qaba. No media source currently available


Gamtaan MEDREK Gochaalee Tibbana Finfinnee fi Naannoo Ishiitti Geggeessame Balaaleffate

Gamtaan paartiilee mormitootaa – Medrek, gochaalee ajjeechaa fi qehee irraa buqqisuu, gidduu kana, Finfinnee fi naannawa isheetti uummata nagaa irratti geggeessame balaaleffatee jira. Mootummaan, yakkaamtoota gochaa kana keessaa harka qaban akka hatattamaan seeratti dhihessus gaafatee jira. \nMedrek, ibsa bar’a barreeffamaan baaseen akka ibsetti, gurmuun eenyummaan isaa adda hin baafamiiniin, lakkoobsi namoota akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Fulbaana 3 irraa jalqabee haga Fulbaana 7tti ajjeesamanii soddomii shanii ol tahuu dubbata, jechuun Melleskaachew Ammahaa gabaasee jria.


Paartileen Siyaasaa Oromoo Yaa'ii PDO Irratti Argaman Tokkummaaf Waamicha Dhiheessan

Yaa’iin Paartii Dimokraasummaa Uummata Oromoo kaleessa baname har’a murtiilee adda addaa dabarsee jira. kaleessa yeroo wal ga’ichi geggeessametti dura taa’aan dhaabbatichaa muummichi ministeeraa Dr. Abiy Ahimadii fi itti aanaan dura taa’aan dhabichaa fi prezidaantin mootummaa naannoo Oromiyaa obbo Lammaa Magarsaa haasaa dhageessisniin dhimmoonni isaan kaasan tokko waa’ee dhaabota siyaasaa Oromoo fi walumaa galatti immoo uummata Oromoo gidduutti tokkummaan barbaachisaa ta’uu isaa ti. Yaa’ii kana irratti dhaaboti mormitootaaa Oromoo yeroo dheeraa dhaaf dhduo irra faallaa dhaabbataa turan kanneen akka ABO ADO KFO bakka buutota isaanii erguu dhaan dhaamsa deggersaa dabarsanii jiru. No media source currently available


Hokkara Buraayyuu fi Finfinnee keessaa walqabatee Namoonnii To’annaa Jala Olaa Jiru

Dhuma torban darbee naannoo Buraayyuutti hookkara uumameen kan ka’e lubbuun namootaa darbuu fi hedduun madaa’uu kanneen biroon immoo manaa fi qe’ee isaanii irraa godaanuun ibsamaa jira. Angawaan bulchiinsa nageenyaa magaalaa Burraayyuu Komishinar Solomoon Taaddasaa, "rakkoon Buraayyuu keessatti uumame Qeerroo wajjin wal hin qabatu," jedhu. Gama kaaniin manneen daldalaa Finfinnee keessa jiran irratti midhaan dhaqqabaa akka jiru ibsamaa jira. Komishinni polisii Federaalaa gama isaan ibsa kenneen ABO fi Arbanyiich Ginboot torba fakkeessuun garee midhaa dhaqqabsisaa jiruutu jira waan ta’eef Qeerroo waliin wal hin argu jedha. Gabaasa Guutuu Caqasaa. No media source currently available


Yaa'iin DhDUO 9ffan Jimmatti Haala Ho'aan Banamee

Dura taa'aan DhDUO fI Mummichi Ministeraa Dr Abiyyi Ahmad morkitootni siyaasa biyyaa keessatti socho'an ummani yoo yaada isaani fudhatee isaan filate teesso gadi dhiisuuf DhDUO qophii ta'uu isaa fi kan jjjirama kana gufachiisuuf diina waliin tumsu yoo jiraate garuu kan dinaan adda hin baafamne ta'uu dubbatan. Yaa'iin DhDOU 9ffan hardha Jimmatti haala ho'aan banamee jira. No media source currently available


Waa’ee Hookkaraa fi Ajjeechaa Gidduu Kanaa Abbaan Gadaa fi Qeerroon Maal Jedhu?

Ajjeechaa fi hookara adda addaa dhuman torban dabree irra Buraayyuu fi Finfinnee keessatti raaw’atame ilaachisuun Koomishinarri Koomishina Poolisii Itiyoophiyaa, Zeeyinuu Jamaal, kaleessa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennaniin, ragaan haga ammaatti argame akka agarsiisutti, haleellaan sun dhaabota siyaasaa guguddoo ilaalcha siyaasaa addaan-fagoo qabanii fi karaa nagaa qabsaa’uuf dhiheenya biyya galan lamatti fakkeessuuf gochaa dursamee itti yaadamee qindeessame – jedhanii turan. Hookkara kana Maanguddoonnii fi dargaggoonni akkamitti ilaalan? Akka uummatni tasgabbaa’uu fi nageenyi dursa argatu yaada maal qaban? Dhimma kana irratti Abbaa-gadaa Tuulamaa fi dura-taa’aa abboota Gadaa Oromoo – Bayyaanaa Sanbatuu fi Qeerroo irraa immoo dargaggoo Lammii Beenyaa haasofsiisnee jirra. No media source currently available


Simpoosiyeemii Hayyoota Oromoo

Hayyoonni Oromoo beekkumsa isaani biyya keessa fi alaan walitti qindeessun bu'aa biyyaaf akka oolchan Hayyu dureen ABO Obboo Daawud ibsaa waamicha dhiheessan. Obbo Daawud yaroo amma kana Oromoon dhaloota biyya isaa bira darbee Adunyaaf gahuu danda'u uumee jira jedhan. Yaa'ii yokaan Simpoosiyeemii Hayyoota Oromoo Galma Komishinii Dinagdee Afrikaa yokaan ECA keessatti Wixata dabre geggeessame iratti haasawa baninsaa dhageessian irratti kana dubbatan. Muktaar Jamaal tu gabaase. No media source currently available


Gara Biyya Keenyaatti Galuu Feena – Baqattoota Oromoo Jibuutii Jiran

Baqattoonni Oromoo Jibuutiin jiraatan biyyatti deebi’uuf iyyatanus haga yoonaa garuu deebii hin argatin akka jiran dubbatan. Baqattoonni kun erga Adoolessa darbe kana miidhaan baqattoota lammiin Oromoorra dhaqqabuu jalqabee dhaabbata baqataa UNHCR biyyatti deebi’uu akka fedhan gaafatanus haga yoonaa garuu deebii hin arganne jechuudhaan komatan. Dhaabbati baqataa UNHCR gaaffii baqattootaa kanaa f furmaata barbaadaan jira jedhaa, Galmoo Daawwit dabalata isaa akka itti aanutti qindeesseera. No media source currently available


Hokkarri Finfinnee Fi Naannawaa Ishee Lubbuu Galaafate

Sambata darbe kan biyyatti deebi’e hooggansa adda bilisummaa Oromoo simachuuf uummati ba’ee gammachuu isaa erga ibsee booda hookkara ka’een lubbuun namoota 23 darbuun beekamee jira. Gabaasaaleen akka jedhanitti garee wal gurmeessetu mana jireenyaa fi manneen daldalaa Buraayyuu keessaa saaman. Namoonni dhibbaan laka’aman hookkara kanaan kan ka’e qe’ee irraa buqqa’aniiru. Angawoonni akka jedhanitti kanaan kan wal qabate namoonni 70 ta’annaa jala oolaniiru. Hoogganaan waajjira muummicha ministeeraa Fitsum Areggaa hookka sana balaaleffachuu dhaan haleellaalun’aa kan tokkummaa uummataaf yaaddoo uume waan ta’eef tarkaanfiin barbaachisu ni fudhatama jechuu dhaan fuula twitter isaanii irratti maxxansaniiru.


Paartileen mormituu 7 ijjeechaa fi saamichii dhiyoo Itoophiyaa keessaa mumullatu waan itti callisanii miti jedhanii irratti walii galan

Dhiyoo tana keessattu eegii bulchoota ABO biyyatti galan simachuuf namii walti dhufuu aansee asi nama hedduu saamaa kaan ijjeesaa lafa goosuutti jiran. Manneen abbaa qabaa hedduu saama nama hedduu fixanillee.Keessttuu Buraayyuu fi Finfinneetti waan akkana kana arguutti jiran. Akka kanaan dhiyoo tana Buraayyuutti nama hedduu fixanii manneen hedduu saaman. Paartileen siyaasaa Itoophiyaa torbaan;ABO, KFO,ADO,ABOT, ATWO, Samaayaawii, fi Arbanyooch Ginboot 7 Akka ibsii jarii baase jedhetti warra biyya nagaa dhowwuutti jiru biyya oolmaa fi bultii biyya yakku,ka lafa nagaa dhowwu, jireenna nama dhowwu,jaalala gumiin walii qabduu hadheessee waraanatti nama oofuu fedah. Akka koomishineerii poolisii federalaa,Zeynuu Jamaal jedhetti warra akkana lafa jeeqee nama fixu ka Buraayyuu 300-400 irratti Finfinneellee hedduu qaban jedhe. Nama hedduutti harka jara kanaatti lubbuu dhabellee.Dootii tun paartilee siyaasaa guddoo miira hammeessite.Paartileen siyaasaa tun hardha afaan Oromootii fi afaan Amaaraatiin ibsa baasan. Akka jarii kun jedhutti warrii kun jijjiirama haga guddaan Qeerroo fi Faannoon dhufaniin duubatti deebisee wal goose fedhii ufii guutachuuf tana tolchuutti jira. Akka jecha isaaniitti mootummaan itti gaafatama qabuun nagaa lafaa eegee warra biyya bultii dhowwu ammoo seeraan gaafacfhuu qaba. Paartileen biyya alaatii galanii fi biyya keessa jiran hardha waliin ibsa baasan kun eegii rakkoo qorataniin duubattti tana taana jedhanii walii galan. Paartileen tun tana irratti walii galan: jijjiiram argame jabeeffachaa,durattiin deemuu. Warra tana diduu ammoo ufi irraa dhowwuu. Akka daragaggoolleen nagaa lafa ufii tiffattu gaafatan. Biiroo odeeffannoo mootummaa naannoo Tigraayilleen namii fulaa fedhe naannoo fedhe jiraachuuf mirga seerii kenneef qaba. Taatullee tana fakkeessanii nama ijjeesuun,horii abbaa qabu saamuu balleessuun seera malee. Karaa qajeelaan wa gaafachuu baannaan biyyitii jijjiirama egerii biyyaallee karaa irra gorsa jedha.


Koomishiner Zeeyinuu Jamaal: Ajjeechaan Buraayyutti Geggeessame Ginbot 7 fi ABOtti Fakkeessuuf Ka Dursamee Qindeessame

Koomishinarri Koomishina Poolisii Itiyoophiyaa, Zeeyinuu Jamaal, Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennaniin, qorannaan geggeessame akka hin xurmuramiin eeranii, garuu ragaan haga ammaatti haga ammaatti agarsiisutti, dhaabota siyaasaa guguddoo dhiheenya karaa nagaa qabsaa’uuf mootummaa Itiyoophiyaa wajjiin walii-galanii biyyatti galan – kanneen ilaalcha siyaasaa isaaniin baay’ee addaan fagoo tahanitti fakkeessuudhaaf, itti yaadamee – dursamee qindeessamee ka geggeessame tahuu isaa ti – jedhu. Dhaabonni isaan itti fakkeessuun qindeessan – dhaaba Ginboot Toorbaa fi Adda Bilisummaa Oromoo akka tahe ka dubbatan – Koomishiner – Zeenuu Jamaal, dhaabonni sun garuu, gonkumaa kana keessaa akka harka hin qabne eeran. “ Isaan bifa kamiinuu keessa hin jiran. Isaan, inumaayyuu, mootummaa gargaaruudhaaf, biyya ijaaruu irratti gargaaruuf, qabsoo karaa nagaa geggeessuuf murtanii kan galan tahuu isaanii Mootummaan sirriitti beeka. Kun ifaadhaa. Maqaa isaaniitiin daldaluudhaaf yaalamaa jira,” jedhanii, qaamni dursee gurmaa’ee kanatti bobba’e jiraachuu dubbatan. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Simannaa WBO Tigraayitti Geggessame

Bulchiisi naannoo Tigiraay, qaamoolee karaa nagaa qabsoo geggeessan maraaf akka deggersa godhu beeksisee jira. Magaalaa Maqalee keessatti, Waraana Bilisummaa Oromoof sirna simannaa geggeessame irratti kana beeksise – mootummaan naannoo Tigiraay. Kaleessa karaa Zaalaambassaatiin ka gara Itiyoophiyaa seenan – loltoonni Waraana Bilisummaa Oromoo, Addigiraat, Wuquroo fi Maqaleetti simannaan godhameefii jira. Hoogganni Adda Bilisummaa Oromoo, dhiheenya kana magaalaa Finfinnee keessatti ibsa gaazzexeessotaaf kenneen, loltoonni WBO kuma tokkoo fi dhibba sadi’ii haga kuma tokkoo fi dhibba shanii ta’an, Ertiraa irraa karaa bulchiinsa naannoo Tigiraay akkka Itiyoophiyaa seenuuf jiran dubbbatee ture. Simannaa hooggansa Adda Bilisummaa Oromoo har’a magaalaa Finfinneetti geggeessame irrattis, Waraanni Bilisummaa Oromoo dhibba irraa harka sagaltama tahu duraanuu kan Itiyoophiyaa keessa jiru tahuu dubbatamee, kanneen hafan hagi xiqqoon Ertiraa irraa seenuun isaanii beeksisamee ture. Gabaasaan VOA – Mulugeetaa Atsibahaa, sirna simannaa magaalaa Maqaleetti geggeessame irratti argamuudhaan, Waraana Bilisummaa Oromoo irraa haga tokko haasofsiisee kan nuuf erge qindeessinee jirra. Guutummaa isaa caqasaa. No media source currently available


Sirna Simannaa Hoogaansa ABO

Sabooni Itiyoophisaa cunquursaan gadaadoo waliin ta'anii falmataa turan hundii adeemsa siyaasa biyya cehumsa irra jiru kana irratti waliin akka hirmaatu Hoyyu dureen ABO Obbo Daawud Ibsa waamicha Dhiheesa. Obbo Daawud Hoggansa Mumme Ministeera Dr. Abiyyi Ahmadiifis galata qaban galfatanii jiru. I/A Kantibaa Bulchiinsa magaalaa Finffinee Injinar Taakkala Uumaas keessumootan baga dhuftan jedhanii kaneen akka qabsoon Oromoo as gahuuf arsaa kaffalan hundaa galateefatanii jiru. No media source currently available


Oromoon Karrayyuu bisaan warshaa Mata-Haaraa,Nuuraa Heeraa irraa nutti gorsan,kemikalii fi laga Hawaasiiin lafa dhabuutti jirra jedha

No media source currently available Quftumii Oromoo Karrayyuu Shawaa Bahaa aanaa Fantaalleetti. Fantaallee ganda 18 qabdi. Quftumaan Finfinnee irraa km 200 fagaatan. Akka warrii lafaa jedhutti aanaa isaan nama kuma 100 dhiyaatutti keessa qubata. Laftii Karrayyuu laakkuma dhiitee bariituun dhiphachaa deemti.Rakkoon Karrayyuu lafa dhowwuutti jirtu tun waan ganna 35 oliiti Dhiphuun tun waan warrii haga guddaan buluunuu gaalaa, re’ee fi loonuu lafa dhabuutti jiran.Laftii Karrayyuu teessumaanuu oowwichoo,quftumalleen naannoo Rift Valley keessa jirti. Akka warrii lafaa jedhutti Karrayyuun waan hedduutti lafa dhowwe;bisaan laga Hawaasii, bisaan Warshaan sukkaara Mataa-Haaraatii fi warshaa burtukaana Nuuraa Heeraati.  Obboo Jiloo Fantaallee warra lafaati. Dhiphu guddo qamna jedhee VOAtti hime. “Wasrshaan Sukkaaraa Mataa-Haaraatii fi warshaan birtukaana Nuuraa Heeraa afaan Hawaash gubbaa ibsaa dhaabuudhaan warshaa kana narraa rukatan jedhee bisaan galaanaa gaaraa bu’u ka gara Birreentii,gara Meettii kana hunda goddobanii, goddobanii lafa golba tokkotti jiraa Buraa-Haraa jedhamtii bisaan kana deebisan.Roobii roobuu hunda asitti deebi’aa.” Akka inni jedhutti durii bisaan kana Hawaashitti fuudee deemaan malee qahee warraa hin ciisan. “Amma deemee deemee lafa ajaahiba nurraa fudhatee humnaa oli nutti tahee akka hamaa nu miidhee jira.”  Warshaan kun akka obboo Jiloon jedhutti naannoo Karrayyuutti dhibumaan dhufe. Bulchootii warshaa kanaa waan wara lafaatii hojjachuuf waadaa galan hedduu hin tolchineef. Isuma akka obboo Jiloon jedhetti waan warrii qabuu irraa balleesse. Waan bisaan kanaan badan jedhan keessaa mana barumsaa maatiin Guddinnaa Tumsaa jaareef sadarkaa 1-10 itti baratan fa. Kun ganna 8n duratti bade. Taatullee dhaabii ammallee fulaa dhibiitti jaareef. Bisaan kun mana akimii Oromiyaan jaaretellee akkuma sun irraa fudhate.Tana maleellee Karrayyuun paarkii lafa isaaniitti jaaraniin lafa dahbuutti jiran. Roobaa Bulgaa nama ganna mana 30 keessa jiru. Amma US yuniversrii Boston damee Brandies masters lama walti barahuutti jira https://www.brandeis.edu/ Rakkoo Karrayyuu marroo hedduu qoratellee.Rakkoon guddon bisaan qulqulloo,rakkoo fayyaa,rakkoo lafaa fi waan hedduu himata. “Karrayyuu rakkoo guddaatti jira.,Rakkoo bisaaniitti jira. Bisaan ammoo lubbuu. Warra dura barate carra barumsa argate keessaa ani dura jira.Rakkoo fayyaatti jira” Akka innii jedhutti bisaan lafa isaan irra ciisaa kun lafa irraa fudhachuutti jira. Bisaan gamuma gamaa Karrayyuutti goran haroo Hogobaa ykn Basaqaa jedhan ta durii km2 3 hin caalle amma km2 42 geette jedha.Akka kanaan namaa fi horiilleen lafa dhabe.  Bisaan kun mana barumsaa durii innii itti barate Guddinnaa Tumsaa jaareef irraa fudhate.Bisaan kun karaan baaburaa Finfinnee Jibuutii deemulleen gargar kutan. Fantalle,laftii namii Karrayyuu keessa qubatu akka Roobii jedhutti haguma km 200 Finfinnee irraa fagaatti achumatti namii rakkoo akka malee miidhamuutti jiraa jedha. Rooba Bulgaa nama jireenna Karrayyuu jijjiiruuf jedhee fiilmii “jeans and marto” jedhu hojjate. https://www.filmlinc.org/films/jeans-marto/ Rakkoo lafaa ummatii Karrayyuu himatu tana hardhaaf gama mootummaatii deebii hin arganne.


Simannaa ABO Wajjin Wal-qabate Finfinnee Keessatti Har'allee Miidhaan Dhaqqabe

Walitti bu'insa dargagoota simana hoggansa ABOf alaabaa fannisanii fi garee dargagoota ka biraa gidduutti magaalaa Finfinnee keessatti walitti bu'iinsa uumamme irraa kan ka’e har’allee miidhaan dhaqqabuu fi humnoonni mootummaa dhukaasa bananiin namni miidhamuun himamee jira. Gama biraatiin immoo Federeeshinii Dargaggootaa Magaalaa Finfinnee fi koree simannaa hooggana ABO irraa ibsawwan, lammiwwan biyyaa Finfinnnee keessaa fi kutaalee biyyattii adda addaarraa dhufanii, boru hoogganoota ABO simachuuf jiran akka mirgi isaanii eegamuuf gaafatanii jiran. Muktaar ibsawwan kanneenii fi ka biroo akkasumas, oolmaa guyyaa har’aa ilaachisee gabaasaa qindeesse qaba. Guutummaa isaa caqasaa. No media source currently available


Itoophiyaan kunoo amma bulchaa isii male argatte jedha Miseensii Kongireesii US, Chris Smith miilota isaa waliin Itoophiyaa dhaqee gale

No media source currently available Chris Smith,mana marii Amerikaatti itti gaafatamaa koree haajaa alaa US. Bara dargiitii asi siyaasaa Itoophiyaa faanuma jira. Dhiyoo tanallee miilota isaa nama akka Karen Bass(D-CA) fa walii akka siyaasaan Itoophiyaa itti deemuutti jiru laalanii bulchootalleen wal dubbachuuf achi dhaqan. Muummee ministeraa,ijaaoollee dargaggoo, abbootii amantii, abbootii siyaasaatii fi nama hedduun wal haashan. Waan araganii fi nama irrallee dhagahan Fulbaana 12,2018 miseensota isaanii, bakka buutota hawaasa Itoophiyaatii fi nama hedduu galama walgahii senetii US keessatti yaamanii itti himani ufillee caqasan. Warra kalee dhufee waan Itoophiyaan keessa jirtu dubbate keessaa miseensa Kongireesii US,Mike Koffan,itti aanaa itti gaafatmaa haajaa alaa US damee Afrikaa, ambaasaaddor Tiboor Naajii fi nama hedduutti itti dhufe. Smith akkana jedha “Muummeen Minsiteraa eegii itti gaafatama kana fudhatee waan hedudu seerii wixinee US baase H.Res.128 gaafatu hedduu jijjiire.Nama kuma hedduu hidhaa yaase. Seera muddamsuu biyyitii baafatte hujii irraa kaase.Nama Itoophiyaa biyya alaa jiru hedduun wal arge.” Miseensii Kongireesii US kun Dr.Abiy Ahmed hariyummaa Itoophiyaatii fi Eeritraa deebise jedhee galateeffate. “Itoophiyaa fi Eertiraallee walti araarse.Hujiin isaa tun biyya abbaa irree Eeritaalleen akka isiin ufi laaltu tolchite.Biyya namii isii kumii kurnya hedduu itti hidhamellee akka isiin ufi laaltu tolche. Jara kana keessaa lama hojjatoota Embaasii US Eeritiraa keessa hojjatan.Kaan nama lammii Eeritaa Amerikaa jiru. Isiilleen yoo akkanaan deemte hariyaa jabduu Amerikaa taati.” Miseensotii kongireesii US waan hedduu irratti bulchoota Itoophiyaatiin wal mari’atan. “Wannii guddoon ani arge qalbii guddoo jijjiirama barbaadduu fi abdii jijjiiramaati. Ani qalbii akkanaa takkuma Itoophiyaa keessatti hin agarre.Waan ji’a diqqaa keessatti hojjate kanaaf muummeen minsitera galata argachuu male.” Taatullee jijjiiramii biyyitii keessa jirtuu walumatti aanuu malle jedha. “Fkn seerii jara NGO-tiin jedhanii baasan seerii jara biyya nagaa dhowwuun tohatan jedhanii baasan ammallee fuluma ufii jira. Warrii seera malee hidhamee waan hamtuu tolchu dhugaa fedha.Wannii warrii mana hidhaa keessatti ulee hamaamtuu dhaanan waan afaaniin dubbachuu dandahahii miti.” Akka Congressman Smith faatii jedhanitti nama miliyoona 2 fi kuma 500tti Itoophiyaa keessaa baqte. “Namii baqatee qahee ufiitti galuu male.Qeesiin amantii Kaatolikii Abraaham Destaa Itoophiyaa damee Maqii nama miliyoona 2 fi kuma 500 caalaatti biyya keessa baqatee jedhee natti hime. Jarii gargaarsa fedha.” Akka Smith jedhutti namii hujii fedha,akka jijjiiramii lafatti mullatu fedha guddachuu fedha. Kaaren Baas miseensota mana marii US dhiyoo Itoophiyaa dhaqanii galan ammallee waan hedduu Itoophiyaa keessatti arguu fedhan. “Fkn nagaa naannoo eeguu irratti. Rakko mirga namaa Itoophiyaan keessa dabarrte. Rakkoolee gosa jidduu jirtu. Itti gaafatmtoota EPRDF ka karaa ufii qofa fedhan.Nu akka Amerikaatti biyya tana akkamiin durttiin deemaan fala nu itti jirru keessaa tokko.” Walumattuu yoo deebisan hujiin muummeen minsitera hojjachuutti akka miseensotii kongireesii Amerikaa jedhanitti waan akka malee nama jabeeaati. “Nama jijjiiramaan deemuutti jiru argee wal dubbanne. Muummeen minsiteraa kuniin nama biyyitii feetii ka satii rakkootti biyya tanatti dhufe.Tanaafuu gargaarsa keennatti maleef.”


Gargaarsa Uummataa Gaafachuuf Dirqamne: Hospitaala Naqamtee

Eega Ijaaramee tajaajiila jalqabee waggaa sagaltama guutuuf ka jiru Hospitaalli Naqamtee meeshaaleen wal’ansa fayyaa qabu fi manichi ofii isaa iyyu dullomee rakkiina keessa akka jiru ibsamee jira. Hospitaalli kun namoota godinaalee adda addaa irraa dhukkubsatanii wal’ansa fayyaa sadarkaa olaanaaf ergaman kan keessummeessu (referral hospital) yoo ta’u ogeessoota wal’ansa fayyaa ka sadarkaa adda addaa ga’aa ta’an qabaatus hanqiina mudateen tajaajiila guutuu kennuu dadhabuu isaa Meedikaal Daayreekteera kan ta’an Dr. Taarikuu Taaddasaa ibsanii jiru. Mootummaa naannoo bulchiinsa Oromiyaas ta’e mootummaa Federaalaa gargaarsaaf gaafataman iyyu hatattamaan deebiin kenname waan hin jirreef baatilee shan dura maanguddoota, abbotii Gadaa, bulchiinsa magaalaa fi uummata gara hospitaala kanaatti afeeruun haala jiru hubatanii gargaarsa danda’an akka gumaachan gochuun hojjataa akka jiru ibsamee jira. Gama kaaniin rakkoo kanaaf deggersa danda’ame gochuuf jecha kanneen Yunaaytid Isteetes fi Kaanaadaa keessa sosso’aa jiran gargaarsa hanga tokko argachuu dubbatu. Gabaasa Guutuu Caqasaa. No media source currently available


Itiyoophiyaa Keessatti Lakkoobsi Namoota Qe’ee Irraa Buqqa’an Ol Aanaa Ta’uun Gabaasame

Baatilee ja’an darban keessa lakkoobsi namoota Itiyoophiyaa keessaa qe’ee ofii irraa buqa’an Sooriyaa keessatti kan galmeessameen ol ta’uu haala buqqaatotaa kan galmeessu jarmayaan sadarkaa addunyaa IDMC beeksisee jira. Qorannaan kun lakkoobsa buqqaatotaa hedduu qabu kanneen jedhaman biyyoota Afriikaa ja’a keessaa Itiyoophiyaa toora duraa irra kaa’ee jira jechuu dhaan daayrekterrittiin dhaabichaa Aleksaanderaa Bilaak Geneva irraa Tsiyoon Girmaaf ibsaniiru. No media source currently available


Aseesaa - Sirba Aadaa Shamarranin Birraatti Sirbamu

Aseesaa... goofaaree gootaa.... abaaboon dhootee hooda...birraan bariitee hooda... Booruun gannaa darbee booqaan birraa yeroo dhufu, yeroon birraa, shamarran eddu-gala Oromiyaa biratti hiikaa addaa qaba. Haawaasni waliigala Irreechaa, ateetee, wadaaja fi sirnoota adda addaa akkuma amantiifii fedhii saatti oggaa kabaju, shamarranii fi ijoolleen dubaraa xixinnoon immoo guyyaa buqqisaatif Fulbaana tokko of fuunduratti lakkahatii eeggan. No media source currently available Dubaraaf, wayaa haaraatu bitamaaf. Fulbaana tokkoo immoo hiriyoota ofii wajjiin wal arganii wajjin, “Aseesaa goofaaree gootaa abaaboon dhootee hooda...birraan bariitee hooda - jechuudhan sirbaanii gammadan. Manarra deemanii ingiccaa hiraatii dhadhaa fi maallaqa badhaafaman. Artiis Hawwii Tazarraa sirba aadaa kana godinoota Shawaa keessaa qorachuudhan mana muuziqaatti qindaahe akka hojjatamu gootetti. Ammas, irratti hojjachaa jiraachuu dubbatti. Gaafiifi deebii artiist Hawwii wajjin godhame dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Warra Maleessa Ta’een Guddadhe Dabaree Koo Warra Maleessan Gargaara

Keessummaan keenya har’aa Dargaggoo Gaaddisaa Birhaanuu jedhama. Gaaddisaan godina Illu Abbaa Booraa aanaa Algee Sakkii ganda suphee boroo jedhutti dhalatee Guddate. Abbaa koo hin beeku harmeen koo immoo umurii koo waggaa afurtiitt narraa duutee jedha. Ijoollummaa isaa qabee haadhaa fi abbaa malee kan guddate Gaaddisaan haala jireenyaa rakkisaa keessa darbuu nuuf ibsee jira. Hamman mana barnootaa koo xumuree Koollejii irraa Eebbifamutti daandii irran jiraataa ture jedha Gaaddisaan. Yaadannoo harmee koo sammuu ijoollummaa koon kan ani yaadadhu waa xiqqoo dha, garuu haati koo utuu qoraan falaxxuu qottoo dhaan shiboo elektrikii rukttee kutte suphuuf harka isheen qabdee fuula koo duratti kufuu isee nan yaadhadha jedha. Daa’ima waanan tureef waa’ee ishee yaadannoon qabu kanuma jedha. Kaayyoo ani qabu garuu hiyyummaan karaatti hanbisuu hin dandeenyee jedha. No media source currently available No media source currently available


''Bara dhufu waan heerumuuf amma booda qunni buqqifachuu hin danda'u''

Ayyani qunni buqifanaa ayyana dubartoota simanaa bara haaraa qaamee keessa taasifamuudha. Ayyana kana irratti shamaran hin heerumin qofi kan irratti hirmaattu yoo ta'uu laga bu'uun gosa margaa 'Qunni' jedhamu buqqisuun qeheetti deebi'anii maatii fi olaaf raabsu isa hafe baaxii manaa gubbaa kaahu. Maatiif olaan dubartooni qunni buqqisani kenaniifi dhadhaa muuduu fi kennaa garagaraa isaanii kenuun gammachiisa. Taateen gama biraa shamaran sagantaa kana irratti raawata kan rakatee fi dhukubsateef waaqa kadhachuu milkii gaari waliif hawwudha. Sagantaa qunni buqifanaa keessatti dhiiri hin taphatu, garuu samaree hegeree isaaf taatu barbaaachu dhaqa, jaalalee (wadaajii) baafata, haala kanaan ijaarsa mana isaa boriitiif utubaa dhaabbata. No media source currently available


Waggaa Haaraan Jijjiramni Jalqabame Kan Hundeen Isaa Lafa Itti Qabatu: Muummicha Ministeeraa Abiy Ahimed

Waggaa haaraan bor jalqabu kan hojiin jijjiiramaa jalqabame hundeen isaa lafa itti qabatu ta’uu muummichi ministeeraa Dr. Abiy Ahimed beeksisaniiru. Akka muummicha ministeeraatti barri 2011 waggaa guutuu kan itti hojjetan waan ta’eef kana ilaalchisee Raadiyoo sagalee Ameerikaa biraa gaaffii dhiyaateef dhimmi isaan dursa kennaniif keessaa tokko dhimma dargaggootaa ta’uu Dr. Abiy ibsaniiru. Dhaloota borii barumsaan cimsuu, kanneen hojii irratti bobba’an illee firii garii akka argamsiisan jajjabeessuuf carraa hojii babal’isuufiin hojii waggaa haaraa dhufuu keessaa ti jedhaniiru. Lammiiwwan Itiyoophiyaa waggaa haaraa nagaa jaalalaa fi arjoomuu dhaan akka simatan illee muummichi ministeerichaa waamicha dabarsaniiru. Dr. Abiy Ahmed jijjiirama isaan galmeessisan kan ajaa’ibsiifate waldaan orotodoksii Itiyoophiyaa badhaasa beekkannaa badhaastee jirti. No media source currently available


Itoophiyaan Eertiraa fi Jibuutii araarsitee waan nama isii kuma hedduu hagii guddaan Oromoo Jibuuti baqachiisellee bulchootaan wal haasofte

No media source currently available Bulchootii Itoophiyaan dhiyoo tana Eeritiraa fi Jibuutii jidduu maruutti jiran. Muummeen ministera Itoophiyaa,Dr.,Abiy Ahmed imaltuu Chaayinaatii galee Eertiraatti goree pirzidaantii isii Isaayyaas Afewarqii waliin embaasii Eeritraatti banatte eebbisan. Achumaan buufta doonii biyya sunillee dhaqanii laalan. Itoophiyaan akkuma rakkoo Eeritiraa waliin qabdu furatte akka ministeri haajaa alaa isii, Dr.,Warqinee Gabayyoo jedhetti rakko Jibuutii fi Eertiraa waliin qabdullee faluuf itti jirti. Ministeri Haajaa Alaa Itoophiyaa,Dr., Warqinee Gabayyoo waan wal dubbatan hardha VOA Afaan Oromootti hime. Itoophiyaan fi Eeritiraan rakkoo ganna 20 caalaa nagaan buufatan.Jibuutii fi Eeritiraan ammoo ganna 10 caalaa wal dhaba malee womaayyuu waliin hin qabaanne. Akka Dr.,Warqineen jedhetti Jibuutii fi Eertiraan wal hin hadhanii nagaallee waliin hin qaban.  Wal hin dubbisan.Kana qofa osoo hin tahin Suudan waliin rakkoon inmullata Eeritiraa.” Rakkoo naannoo tanaa fala itti barbaaduuf ministera haajaa alaa Eeritraa, Somaaliyaa fi Eeritaatti Fulbaana 8,2018 Jibuutii dhaqee pirezidaantii biyya suniitiin wal dubbatanii nagaa buufatan. Jarii kun akka ministerii haajaa alaa Itoophiyaa jedhetti jaarsummaa Itoophiyaatti walii galche.“Yaada hooggantoonni dhiheessan gammachuudhaan fudhatanii rakkoo jiru waltti dhiyaatanii taahanii hiikuuf walii galanii jiran.” Jibuutii fi Eertiraan daari lafaa irrati wal dhabanii nama walii wal irraa hidhan. Amma ammoo waan dabre bira dabranii walii galan “Kun ijifannoo guddaadha Gaanfa Afrikaaf.Nageenya .South Suudanis haaluma kanaan deemuutti jira.Torbaan dhufu keessa.” Jaarsummaan Itoophiyaa akka Jibuutii fi Eeritraan afaan walti qabbanaahan tolchite. Itoophiyaan akka ministerii haajaa alaa isii Dr., Warqineen jedhetti akka Afrikaa gamii Bahaa nagaa qabaatu fedha. Nagaa kanaan Itoophiyaa namii isii horuma horee miliyoona 100 bira dabre faaddaa guddaa jalaa argata. Kanaaf hojjachuutti jirti jedha. Jibuutii keessaa nama Itoophiyaa hagii guddaan Oromootti wal dhaba daariitii naannoo Somaaleetii fi naannoo Oromiyaa gula dhufeen namii 6,000-7,000 baqate. Dr. Warqineen gaafasuma biyya sun dhaqee pirezidaantii biyya suniitiin wal dubbatee wannii sun dhaabatte. Horii saamame deebisuu fi jarallee qubachiisuuf waan hedduu irratti wal dubbatan. Pirezidaantotii Jibuutii fi Eertiraalleen kora itti aanutti walti dhufanii akka dansaa wal haasahuuf koratan. Faluma araaraa Itoophiyaan dhooftee kanaan Eeritran waldaa IGAD durii keessaa baatettti deebi’uuf deemti. Itoophiyaan torbaan dhufullee bulchoota Suudan Kibbaa Finfinneetti yaamte wal mari'achiifti.


Barattonni Yunivarsitii Madda Walaabuu fi Haroomaayaa Keessaa Hidhaa Keessa Turan Maal Jedhu ?

Guyyoota darban lama keessatti dargaggonni Oromoo Kudhan mana hidhaa Qaallittii fi Qilinxoo keessaa gadhifamanii jiran. Barataa Yunivarsitii Haromaayaa kan ture Nimoonaa Urgeessaa ajjechaa mooraa Yunivarsitii sana keessatti dhaqqabeef sababaa nu gochuuf jecha nu hidhan jedha. Gama kaaniin barataa barnoota Injinariing waggaa arfaffaa Yunivarsitii Madda walaabuu ka ta’e Tokkummaa Mullisaa akka ibseetti barataan tokko polisoonni reebaa ituu jiranii dunaan isintu itti gaafatama jechuun ragaa tokko malee nu hidhan jedha. Kanneen gadhiifaman kana keessa barattoota yunivarsitii Madda Walaabuu saddeetu jira.Dargaggoo Qajeelaa Galaanaa Roobii darbee Nimoonaa Urgeessaa wajjiin gadhiifame. Gaaffii fi Deebii barataa Nimoonaa Urgeessaa fi barataa Tokkummaa Mullisaa waliin gaggeeffame guutummaatti caqasaa. No media source currently available


Namoota Siyaasaan Hidhaman Hidhaa Baasuun Biyyattiin Karaa Gaarii Irra Deemaa Akka Jirtu Agarsiisa: Abukaatoo Wandimmuu Ibsaa

Robii Kaleessaa Fulbaana 5 fi Kamiisa har’a Fulbaana 6 bara 2018 mana hidhaa Qaallittii fi Qilinxoo keessaa namnii kudhan gadhiifamuu ibsamee jira. Kanneen gadhiifaman kana keessa barattoota yunivarsitii Madda Walaabuu saddeeti akka jiran abukaatoon isaanii Obbo Wandimmuu Ibsaa beeksisanii jiru. Barataa Yunivarsitii Haromaayaa kan ture Nimoonaa Urgeessaa akka jedheetti namoota galmee isaa irratti himatamaa turan keessaa gadhifamuuf inni ka dhumaa ta’u dubbata. Dargaggoo Qajeelaa Galaanaa isa waliin hikamuu Nimonaan ibsee jira. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Gaazexeessaa Hamzaa Booranaa jijjiirama biyyiti itti jirtu 'gadi dhaabuuf' Raadiyoo Daandii Haqaa fuudhee galuuniitti jira

No media source currently available Raadiyoon Daandii Haqaa (RDH) dhaaba raadonii ganna afuriin duratti inteneetii irratti rakkoo Oromo addunyaatti himuuf biyya Sawudii Arebiyaatti hujii jalqabe. Nama ufiifuu baqatee biyyaa bahee Hamzaa Booranaatti Sadaasaa 27,2014 RDH yayyabee itti gaafatamaa tahee hojjachaa bahe. Hamzaa nama ganna 32ti ganna 7n duratti baqatee biyyaa bahe. Hamzaan Koollejjii Asellaatii bara 1998 eebbifame biiroo mootummaallee keessa gara ganna 2-3 hojjajte.Hamzaan Oromoo Tuulamaati godina Booranaa aanaa Areerootti dhalate. Teessoon maatii isaa Yaaballo. Koree musliimaa fala barbaaddu waliin himatanii federaali xalyaa qabaniin itti barreessanii jennaan Sawudiitti duraa miliqe. Sawudii Arebiyaa keessallee sodaaf jedhee lullukaa jriaate ardaa jijijjiirachaa mana 11 keessa jiraate. Ogumaan nama hujii qonnaa barate tahullee akka inni jedhutti namuma gagaafachaa Sawudii gahee raadonii BBN irratti Bitootessa 10,2013 jalqabee Afaan Amaaraatiin jalqabee rakkoo Oromoo biyyatti himuu jalqabe “sagantaa daqiiqaa sagalii hojjachuun jalqabee.”Achii ammoo Afaan Oromootiin hojjachu jalqabee.Achitti ganna ganna 1.5 hojjatee dhiise. Eegee ammoo Bitootessa 27,2014 irratti yayyabe.Hamzaan qaraa hujii tana guyyaa lamaan jalqabee eegee torbaanitti guyyaa 6tti dabree eegee ammoo Afaan Amaaraatiin guyyaa 2 itti dabale. Akkanuma jechaa guyyaatti Afaan Oromootiin saatii 2 hojjachuutti dabre. “Afaan Oromoo sagantaa 613 dalagee, Afaan Amaaraa sagantaa 123 dalage haga hardhaatti ittuma jira.” RDH waan akka akkaa irraa caqasan. Tana keessaa gugurdoon WattsApp, FB, Telegram, Bluetooth, Zeno Radio,Google Chrome fa. Namii hedduun akka Hamzaan jedhutti sagantaa RDH waraabee guyyuma guyyaan waraabee walii dabarsa.Akka kanaan Afrikaa, Kandaa,US, Awuroopaa fi addunyaayyuu waliin gaahan. Akka Hamzaan jedhutti namii hagii diqqaan tokko oduu barreessaa,hiikaa isa gargaarullee haga guddaan teknikaa fi hujii akka akkaa isumatti hojjata. “WhatsApp garee 62 qamna,garee tokko keessaa nama 256 jiraa.Walumattu nama kuma 100 sagantaa keenna argata. Nama meeqatti dhageeffatee 'dowlad' godhee hin beekna." Hamzaan gaafa Sawudii jiru nagaa ufiitii sodaatee mana 11 keessa jiraate. Gaafa tokko qabanii akka innii jedhutti ji'a 1 caalaa hidhan. "Biyyatti na deebisuu dandahu rabbitti na baase malee." Hamzaan maaf biyyatti deebi’a? Akka innii jedhutti jijjiiramii jiru kun karaa hedduu bane “jijjiirama jiru kana lafa qabsiisuu fi biyya keessa teennee ummata keennaaf hojjachaa RDH humna itti ballifannee hojjachuu feena.” Hamzaa fi RDH Sadaasaa 21,2018 biyyatti deeb’an. Yoo ddeebihan ammoo raadonii FM fi Danbalii gabaabaa[short wave) irratti waan hojjatan dabarsan. "Dhaamsi ani ummat keennaaf qabu karaa dheeraa dhufnee waan kana lafa qabsiisuuf, tooftaa tasgabbii fi tarsiisomoon makasamuu barbaada." Hamzaan abbaa ijoollee dubraa sadiiti. Gaafa innii galellee akka dhageennutti nama hedduutti simachuu fi yooyyifachuuf kurfoo jira.Godina Oromiyaa irra dedeemee biyya dubbisa. ONN,Oromia News Network: Kun TV Afaan Oromootiin US irraa dabarsan. innilleen biyyatti galuutti jira. Dr.,Birhaanuu Qadiidaa daarektera ONN.Akka innii jedhetti dhaabii kun ganna lamaan duratti huji jalqabe. Oduu fi sagantaa gara garaa ogeeyyota itti dubbisee dabarsa.Ummatii Oromoo miliyoona 50 caalu media hedduu qabaachuu qaba ka jirulleen wal gargaaree wal jajjabeessaa hojjachuu male jedha. Istuudiyoo ONN Torontoo,Kalgaarii, Minisootaa,Masrii, Stockholm,Atlaantaa fi fulaa hedduun jiruun sagantaa gara garaa dabarsa. Namii acjo keessa hojjatulleen duru tolumaan biyyaa hojjata jedha Dr., Birhanauun. Itti gaafatamtooti ONN guyyaa sadii keessatti mariif Finfinnee dhaqanii achumaan istuudiyoollee banatan. Jarilleen amma Itoophiyaatti sabqunnamtiin hojjachuuf dhiba hin qabuu jedhee abdiin galuutti jiraa achumaan dhiphuu fi bal'inna namii keessa jiru gabaasa. Liigii Mirga Namummaa; dhaabii mirga namaa gaafa Afrikaa kunilleen dhiyootuu biyyatti galuuf deemuutti jira.


Godiina Harargee Dhiyaa Keessatti Angawaan Oromiyaa Marii Gaggeessaa Jiru

Jiraattoni godina Harargee Lixaa kan gaafane geggeessa haala qabatamaa naannichaa beekee rakkoo keessaa nu baasu malee dhimma naannumaa hin kaasne jedhan. Manguddoni godinichaa guyyaa hardhaa I/A Preezdaanti Mootummaa Naannoo Oromiyaa Adde Xayyibaa Hasan waliin mari'achuun isaanii fi guyyaa boriif ammo dargaggota waliin mariin beellamamuu isaa himamee jira. No media source currently available


Dhaabbatni Raadiyoo fi Televiiziyoona Itiyoophiyaa Tamsaasa Afaan Oromoo Jalqabuufi

Dhaabbatni Raadiyoo fi Televiiziyoona Itiyoophiyaa- kan waggoota kudhanii ol addaan kutee ture – tamsaasa isaa ka televiiziyoonaa Afaan Oromoo akka bar-lakkoobsa Itiyoophiyaatti waggaa haaraatti eegaluuf har’a qophii baninsaa geggeessee jira. Muktaar Jamaal tu Finfinnnee irraa gabaase No media source currently available


Jijjirama Argame Kan Fide Uummata: Prezidaant Lammaa Magarsaa

Koreen “Baggoo Saw” badhaasa waggaa kan baranaa Prezidaantii mootummaa bulchinsa naannoo Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaa “Badhaafamaa addaa” jechuun moggaasee badhaase. Koreen Baggoo Saw filannoo gaggeesseen gareen ykn Tiim Lammaan jijjiramaa fi siyaasa haaraa argamee keessatti qooda olaanaa akka qabu ibsee sana keessatti hojii gaarii hojjatameef maqaan iddoo duraa qabu kan Prezidaant Lammaa Magarsaa ta’u ibsuun galateffatee jira. Prezidaant Lammaan gama isaaniin jijjirama argameef hawaasa biyyatti mara galateeffatan.Biyyattiin karaa wal qaxxaa muruu irra akka jirtu kunis siyaasa hamaa biyyatti keessatti waggoota dheeraaf ture gama kaaniin ka jiru abdii ta’u ibsan. Keessumaa kanneen siyaasa biyyattii keessa jirru yaada qajeelaa qabaannee fi fedhii qabnuutti daangaa yoo tolfannee milkaa’uun akka jiru kun ta’u baannaan kufaatiin mudachuu akka malu akeekkachisan. No media source currently available


Pirezidaantiin naannoo Oromiyaa duraanii - Obbo Juneeydii Saaddoo har’a biyya galan

No media source currently available Obobo Juneydii bara 2001 haga Onkololeessaa bara 2005 Oromiyaa bulchanii achii obboo Abaaduulaa Gammadaatti irraa fuudhe. Obboo Juneydiin mootummaa federaalaa keessatti itti gaafatama hedduu irra hojjatan.Biyyaa baqatanii bahanii hardha biyyatti deebihan.


"Waan Inni Qabsa’afii Ture Iji Isaa Mul’achuu Yeroo Jalqabeetti Isa Du’an Dhabuun Hedduu Nu Gaddisiise"

As Waashinton DC keessa ka jiru Joorj Waashinton Yunivarsitii keessaa kan hojjetaa turanii fi siyaasa biyya keenyaa keessatti hirmannaa guddaa ka gochaa turan Obbo Zawudee Guddataa Mul’ataa umrii isaanii waggaa shantamii tokkotti torban dabare keessa du’aan boqotan. Obbo Zawudee Guddataa magaalaa Amboo keessatti dhalatanii barnooota sadarkaa duraa fi lammaffaa achumatti eega xumuranii booda Yunivarsitii Finfinnee seenuun digrii jalqabaan fi lammataan kan eebbifaman yoo ta’u Yunivarsitii sana keessatti mana kitaabaa ykn Laaybrarii sadarkaa adda addaa keessa hojjataa akka turan dhuma irrattis barsiisaa ta’uun hojjataa akka turan ibsamee jira. Sana booda baruumsa Doktorummaaf waggaa 15 dura jechuun bara 2003 gara Yunaaytid Istees dhufanii yeroo turanti yunivarsitiwwan adda addaa keessa hojjataa turan. Obbo Zawdeen sababaa maaliin du’anii reeffi isaanii mana ofii isaanii keessaa akka argame polisiin qorataa waan jiruuf ammaaf kana jedhanii dubbachuun rakkisaa dha jedha hiriyyaan isaanii yeroo dheeraa Obbo Kabbadaa Tuulii Galatoo. Abbaa ijoollee sadii kan turan Obbo Zawdeen Reeffi isaanii har’a Jimaata Hagayya 31 bara 2018 ganama ka gara biyyaattii geessamaa jiru yoo tahu sirni awwaalcha isaanii naannawa dhalata isaanii magaalaa Ambootti Dilbata dhufu kana Fulbaana 2 bara 2018 geggeessama. Waa’ee seenaa jireenyaa Obbo Zawudee Guddataa Mul’ataa, hiriyaa isaanii yeroo dheeraa Obbo Kabbadaa Tuulii Galatoo Ka Dubbatan Caqasaa. No media source currently available


Xuyyuurii waraana Itoophiyaa Dash 6 hardha lafa dhahee namii 17 keessatti dhumatee waan lafaan dhahellee qorachuutti jiran

Xuyyuurii waraanii kun hardha godina Shawaa Bahaa anaa Luumee olloota Ejeree keessatti lafa dhahee caaccabe. Xuyyyurii kun adoo Diree Dhawaa Bishooftuu deemuuu hardha ganama lafa dhahe. Akka itti gaafatamaan humna qilleensa Itoophiyaa birgaader jeneraal Yilmaa Mardaasaa jedhetti walumatti nama 17ti dhumate;3 hojjaoota xuyyuuraati,9 waraana,6 ammoo namuma nagaa maatii waraanaati. Xuyyuurii kun Bishooftuu gahuuf km 40 haftee jennaan lafa dhahe. "Bishooftuu itti gaafatamaa itti kennan bahee adoo deebihuutti jiruu lafa dhahe." Waan xuyyuura kana lafaan dhahee qorachuutti jiran.


Ibsa ABO Obbo Daawud Ibsaan Hoggganamu

Addi Bilisummaa Oromoo Obbo Daawud Ibsaan hoggganamu tumsaa fi wal-hubannaa dhaabbilee Oromoo jiddu jiru cimsuun dantaa ummataaf akka hojjatu, ibsa har’a magaalaa Finfinneetti kenneen beeksisee jira. Waliigaltee Hagaya torba Motummaa Itiyoophiyaa fi ABO Obbo Daawud Ibsaan hogganamu giduutti mallatteessame bu'uura godhachuun hoggansa dhaabichaa dhihootti gara biyyaa galuuf simanaa taasisuuf, koreen sadarkaa giddu-galeessatti namoota 12 of keessa qabu hunda’ee sochii simanaa jalqabuu isaa, jilli dhaabichaa, ibsa har’a, Hoteela Ililliitti kenneen beeksisee jira. Muktaa Jamaal tu Finfinnee irraa gabaase. No media source currently available


Adaamaatti Manneen Seeran-alaa Diiguudhan Wal-qabate Walitti Bu'iinsi Uummame

Walitti bu'iinsa uummameen namoota lamatu madaahe Bulchinsa Naannoo Oromiyaa, magaalaa Adaamaa, kutaa magaala Booleetti walitti bu'insa uumameen namooni lama madaa’uun himamee jira. Rakkoon kun ka mudate yeroo qaamni nageenya maneen seeran-ala ijaaraman, jedhe diiguf bakka sana deemetti yoo ta'u, bulchiinsi magaalattii, caasaalee bulchiinsa rakkoo kana keessaa harka qabu, jedhu to’annaa jala oolchuu isaa dubbata. No media source currently available


Dorgommii ispoortii kahima Itoophiyaa Oromiyaatti itti jiranii isumatti warqii 53 guurratee dura jiraa naannoo Amaaraatti itti aana

No media source currently available Dorgommii guddattootaa Itoophiyaa baranaa Oromiyaatti itti jiranii isumatti warqii 50 oliin dura jirallee naannoon Amaaraa ammoo lammeessoo jirti Ijoollee kahimaa 2,5000 dorgommii guddattootaattiif Asallaa,Adaamaa fi Bishoofuutti walti jira. Dorgommii tana akka haga kaleetti Oromiyaatti warqii 53n dura jiraa naannoo Amaaraatti warqii 52n faana jira. Ijoolleen tun ispoortii 17n wal dorgomuutti jirti ta baranaa waliin dorgommiin akkanaa tun 6essoo. Dorogmmiin tun ispoortii qofaa mitii lafa itti walti dhufanillee horiin dhfutiif.Akka itti aanaan itti gaafatamaa biiroo dhimma dargaggootaa fi ispoortii Oromiyaa, Fissihaa G/Mesqel jedhetti Adaamaan qoftii qophii torbaan lamaa tana irraa birrii miliyoona 30-40 irraa argatti. Kaan hujii argataa,kaan ammoo waan qabu itti gurgurataa namuu wa keessaa argata.Tana maleellee naannoon Itoophiyaa walti dhufan waan qaban wal irraa baratan. Ijoolleen dorgommii tanatti jiran ganna 17 gadi.Akka amma itti jiranitti naannoon madaaliyaa warqii 30 oli aragatee sadeessoo jirtu naannoo Kibbaati. Dorgommii guddattootaa tun torbaanuma kana keessa hobbaati.Ijoollee achii filan ammoo ykn “academy” keessatti walti qabanii guddisanii ykn ammoo kilabiitti guurrata. Ijoollee hedduutti akka kanaan oli guddachaa bahee addunyaa keessatti maqaa baafate.


Gareen Koongiresii Ameerikaa Itoophiyaatti Namoota Dhiitaan Mirgaa Namoomaa Irra Gahe Wajjin Mari'ate

Gareen koongrasmaan Kiriis Smiizin dursamu Itiyoophiyaa daawwate namoota dhittaan mirga namoomaa isaan irra dhaqaabe waliin mar'ate. Gareen kun dhaabbilee siyaasaa, dhaabbilee miti mootumaa, Abbootii Gadaa fi jaarmayaalee hawaasaa garagaraa waliin mari'atee jira. Muktaar Jamaal dabalata qaba No media source currently available


Wixinee Sirna Barnootaa Irratti Marii Hayyootaa

Roadmap (Wixinee Sirna barnootaa Guddicha) dhiheena kana Itiyoophiyatti qophaahe as baheen wal qabatee, yaani garagaraa dhagahamaa jira. Keessattu dhimma afaan barnootaa fi caaseffama sadarkaa barnootaan wal qabatee yaanni wal falmisiisaa ta'e maalinni? Muktaar Jamaal kana irratti qaamolee dhimma kanatti dhihenya qaban mariisisee jira. No media source currently available


Ganna 27 Guutuu Qe’ee Baqataa Jiraataa Jirra’ Rakkoo Daangaan Bulchiinsaa Sirraawuu Dhabuu Jiraattota Mooyyaleerraan gahe

Godina Booranaa Aanaa Mooyyaleef fi Naannoo Soomalee jidduu daangaan bulchiinsaa jiraachuu dhabuun rakkoo hedduuf nu saaxilee jechuun jiraattonni dubbatan. Waggoota digdamii torban darban kana guutuuf daangaan kun hin sirraayin hafuun walitti bu’iinsi lubbuu nama hedduu galaafateef sababa ka’umsaa ta’eera jedhu jiraattonni. Galmoo Daawit dabalata isaa qopheesseera. No media source currently available


Afaan Oromoo Afaan Federaalaa Gochuun Gaafii Ija Gaariin Ilaalluu fi Sirriidha: Muumee Minsteraa Itiyoophiyaa

Gaafiin afaan oromoo afaan Federaalaa gochuu gaafii ija gaariin ilaaluu fi sirridha jedhan Muumeen Minsteraa Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmad. No media source currently available Dr. Abiyyi gaafiif deebii tuuta gaazexeessitoota biyya alaa fi biyya keessaa waliin taasisaniin dhimmoota hegeree Prezdantii Naammoo Summaale kan tudan Obboo Abdii Muhaamadii fi kaneen biroo irratti gaafilee gaazexeessitoota irra ka'aniif deebii kennanii jiri. Muktaar Jamaaltuu ibsa kana irratti hirmaate, dhaggeeffahdaa. No media source currently available


Mariin Dhaabilee Siyaasaa Oromoo Finfinneetti Geggeeffame

Dhaabbileen siyaasaa Oromoo garaagarumaa jiddu isaani jiru dhiphisuun dantaa ummata isaanitiif akka wal ta'an waamichi dhihaate. Dhaabani OMN Marii guyyaa kalessaa Finffifetti qophesseen mata duree " Haaroomsa eegalame itti fufsiisuus gaheen paartilee siyaasaa oromoo maal ta'uu qaba jechuun mariisisee jira. Muktaar Jamaal dabalata qaba No media source currently available


Seenaatar Joon Makeen Du'aan Boqatan

Seenaatariin Yunnaaytid Isteets ummata biratti kabaja guddaa qabanii haawaasa ballaa biraa "goota" maqaa jedhu argatan, senaatar Joon Makeen kaansarii sammuu dhukkubsachaa turnii Sambat-duraa harraa umurii isaanii oggaa 81-ttii addunyaa irraa du'an boqachuu intalli isaanii Megan Makeen ibsa baasteen beekisiteetti. Seenaatar Makeen hunda caalaa an beekkaman yeroo lola Veerinaam biyyaa isaanitif aarsaa kaffalaniin yeroo ta'u bara 2008 paartii repablikaanii irraa dorgommii kadhimamaa pirezdaantii ta'un mo'anii turan. Pirezdaant Doonaald Traamp ergaa karaa twiteerii dabarsaniin maatii Joon Makeeniif jajjabina hawwaniiru.


Yaa'ii Waldaan Saayinsiifi Teeknoloojii Oromiyaa

Waldaan Saayinsiifi Teeknoloojii Oromiyaa Yaa'ii isaa waggaa lammaffaa hardha Finfinee Giddu Gala Aadaa Oromootti geggeesse. Prezdaantiin waldichaa Proofeesar Girmaa Gabrasanbat akka dubbatanitti waldichi hayyota walitti qabuun dhimma biyyaa irratti hojjachuuf kaayefatee caraaqaa jira jedhan. Hojii hayyoni bu'aa ummmataaf ifaajaa jiran kana Mootumaan naannoo Oromiyaa beekumtii kan kannu ta'uu fi tumsa barbaachisaa hundaa akka taasisu kan dubatan ammoo Hogganaa Ejensii Misooma Saayinsiif Teeknolojii Oromiyaa Doktar Taasisaa Kaabaati. Muktaar Jamaal dabalata qaba No media source currently available


Namoota Himanni Wal Fakkaataan Irratti Dhihaate Kaan Gadhiisanii kaan Hambisuun Hiikaa Hin Qabu: Abukaatoo

Hidhamtoonni 650 Dhiifamaan Hidhaa Ba’a Jiru:Abba Alangaa Mummicha Bordiin dhiifamaa kan abbaa alangaa mummichaa Adooleessa 28 bara 2010 murtii dabarseen yaadii kun prezidaant Dr. Mulaatu Tashomaaf eega dhiyaatee mallatteessanii booda Kibxata darbee kaasee hidhamtoonni akka hiikaman ta’a jira jedha. Kanneen gadiifaman kunis mana hidhaa Dirree Dawaa Qaalitti Baatuu fi Qilinxoo irraa ta’u kan ibsame yoo ta’u kanneen ulaagaa dhiifamaa ba’e kanneen guutan akka ta’an ibsamee jira. Abukaatoo Wandimmuu Ibsaa Wajjiin gaaffii fi deebii gaggeffame caqasaa. No media source currently available


Kan Torban Darbee Du’an Boqotan Dr. Awweetu Siimeesso Nama Attamii Turan ?

Dr. Aweetuun waggaa 62 dura magaalaa Dambii Dolloo keessatti dhalachuu isaanii kan ibsan obboleettiin isaanii Aaddee Eebbisee Siimeessoo obbooloota isaanii 12 keessaa nama 3ffaa ture jedhu. Barnoota isaanii hanga kutaa 4tti magaalaa Dambii Dolloo keessatti kan baratan Dr Aweetuun abbaan isaanii Obbo Siimeesso Deengaa paarlaamaa mootii Haayle Silaaseef waan filatamaniif jecha gara Finfinnee tti waan jijjiramaniif jecha Dr, Awweetuun hanga kutaa kudha lamaatti Finfinnee keessatti baratan jedhu aaddee Eebbiseen. Sana booda gara jalqaba baroota 197o ta keessa barnootaaf gara Amerikaatti kan imalan Dr. Awweetuun barumsas eega xumuranii boodas waluumaa gala waggaa 32 Amerikaa keessa jiraatan jedhu.Sana booda harka caalaa isaa biyya keessa isa hafee immoo Amerikaatti deddebi’a ituu jiranii torbanneen afur dura Dr. Awweetuun kufanii wal’ansa fayyaa argachaa eega turanii booda Jimaata Darbee Hagayya 17 du’an boqotanii sirni awwaalcha isaanii dhuma torban darbee xumuramu ibsamee jira. Ameerikaa keessatti Dr Awweetu waliin wal baruu isaanii kan ibsa Dr. Solomoon Ungaashe akka jedhanti nama baratee fi dandeetti addaa qabu of –biraa dhabne jedhan.Nama gadda isaa kolfaan dabarsu, nama hundumaa akka itti dhiyaateetti keessumeessuu danda’uu nama akka Dr Awweetu argachuun salphaa hin ta’u jedhan Dr. Solomoon. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available