Magaalota Yunaayitid Isteetis Keessatti Shakkamtoonni Yakkaa 1500 Qabamuun Isaanii Ibsame

Magaalotaa yunaayitid Isteets adda addaa keessatti namoottan yakka adda addaa raawwachuudhaan shakkaman too’annoo jala olchuudhaaf sochii taasifameen shakkamtoonni 1500 qabamuu isaanii abban alaangaa muumee mootummaa US Meeriik Gaarlaand ibsaniiru. Sochiin Operation North Star jedhamee moggafamee ji’a waxabajii keessa magaalotaa US 10 keessatii taasifame kun kan Xiyyeeffate magaalota Baaltimoor, Chikaagoo, Hiyusteen, Indiyaanaapoolis, Loos Anjeles, Meemfiis, Niwu Orli’ens, Niwu Yoork, filaadeelfiyaa fi Waashingten Diisii dha. Sochii shakkamtoota adamsuu kana keesaatti wareen qabaman keessaa namoottan sadii ji’a darbe magaalaa Filaadeelfiyaa keessatii namoottan nagaa irratti dhukaasaa taasifameen walqabatee wareen barbaadamaa turan akka ta’an kan ibsan abaan alangaa mootummaa US, namoottan kana kan too’annoo jala oolchuun danda’ame qindoomina umnoottan nageenyatiif gargaarsaa hawaasatiin akka ta’e himuun isaanii gabaasameera.


Namni Eenyummaan Isaa Hin Beekamne Galmee Marsariitii Chaayinaa Odeeffannoo Jiraattota Biliyoona Tokko Qabu Cabsuun Seene

Marsariitii cabsuu dhaan seenaa keessatti isa duraa kan ta’en namni daataa guddaa kan namoota dhuunfaa lammiiwwan Chaayinaa biliyoona tokkoo argachuu isaa himee jira. Fayyadamaan maqaan isaa hin ibsamne fooremee hakerootaa irratti maqaa “ChinaDan” jedhu fayyadamuun torban darbe kuusaa galmee guddaa kana maallaqa dijitaalii kan to’annaa baankilee fi mootummaa irraa walaba ta’e kan “bitcoin” jedhamu 10 gurguruuf dhiheesse, gatiin isaas gara doolaara kuma 200tti tilmaamma. Fayyadamaan kun ragaan kun kuusaa ragaa poolisii Shaangaayii eegumsa hin qabne irraa kan argame yoo ta'u, waggaa tokkoof ummataaf kan dhiyaatu ta'uu dubbateera. Fayyadamaan kun kuusaan odeeffannoo kun odeeffannoo dhuunfaa kanneen akka maqaa, teessoo, guyyaa dhalootaa, lakkoofsa eenyummaa biyyaalessaa fi galmee yakkaa bal’aa of keessaa qaba jedheera. Caasaan oduu CNN akka jedhutti galmeewwan digdamii afurii ol ta’an dhugaa ta’uu isaanii mirkaneessee jira, garuu kuusaawwan galmee jalqabaa argachuu hin dandeenye.  Qondaaltonni poolisii Shaangaayii gaaffii dhaabbileen oduu galmee cabsamee seename jedhame irratti yaada kennuudhaaf dhiyeessaniif deebii hin kennine.


Angawoonni Yukireen Raashiyaan Haleellaa Donetsk Keessatti Raawwatteen Namoonni Shan Du’uu Beeksisan

Bulchaan bulchiinsa Yukireen bahaa Donetsk Kibxata darbe akka jedhanitti, sa’aatii 24 darban keessatti dhukaasi Raashiyaa lammiilee nagaa shan ajjeesuu fi 21 isaanii madaa’uu isaanii ibsaniiru. Paavloo Kyrylenko Telegram irratti akka barreessetti du'i namoota kanaa kan raawwatame Avdiivka, Sloviansk, Krasno-horivka fi Kurak-hove keessatti. ''Yakki hundi adaba ni argata,'' jedhan Kyrylenko. Raashiyaan Kibxata darbe magaalattii irratti kan kantiibaan magaalaa Sloviansk Vadim Lyakh ''haleellaa guddaa'' jedhan jalqabde. Gaaffii fi deebii televijiinii Yukireen irratti taasisaniin Liyaak, jalqaba jiraattonni akka baqatan dhaamaniiru. Sa'aatii muraasa yaada jijjiiruu dhaan dahata akka barbaaddatan gorsan. Weerara Raashiyaa ji’a afur oliin dura dura magaalattiin baayy’inni lakkoobsa uummata 107,000 ture. Humnoonni Raashiyaa torban kana bulchiinsa ollaa Luhaansk kan to’atan yoo ta’u, Donetsk keessatti yeroo tarkaanfachaa jiranitti haleellaa Sloviansk fi Bakhmut irratti geggeessaa jiru, walakkaan naannichaa Raashiyaan duraanuu to’attee jirti. Yukireen akka jettetti, kibba magaalattii irraa humnoonni Raashiyaa gara magaalota dabalataa lamaatti socho’uuf yaalaa kan jiranii fi naannoo Kramatorsk jiranitti dhukaasuuf yaalaa akka turan dubbatteetti. Ministirri Ittisaa Raashiyaa Sargei Shoigu Kibxata darbe akka jedhanitti, hanga galmi Puutiin kaa’an hundi bakka ga’utti waraanni Yukireen keessatti gaggeeffamaa jiru itti fufa.


Poolisiin Chikaagoo Nama Ajjeechaa Kaleessan Shakkame Qabuu Ibsan

Lammileen yunaayitid isteets guyyaa walabummaa biyyatti Aduulesaa 4 yemuu kabajaa turaan wixata kaleessaa, magalaa chikaagoo keessatti namoottan kabaja sirnichaatif hiriiraa bahan irratti dhukaasaa banuudhaan namoottan 6 ajeesee namoottan 30 ta’an madeessuudaan nama shakkame too’annoo jala akka oolchee Poolisiin ibseeraa. Magala chikaagootti poolisiin kutaa magaalaa Haaylaand Paark akka jedhetti nammi too’annoo jalla oolee kun dargageesaa wagga 22 Roobert E. siriimoo 3ffaa kan jedhamu dha. Nanmii kun gamoo irratti ol bahuudhaan namoottan kara irraa yaa’aa jiran irratii dhukaasaa akka baneedhaa poolisiin kan ibse. Kabajjii guyyichaa sababeefachuudhaa Wayit Haawus keessatti namootan Soorama bahani fi keesumootaa biroo keesumeesaa kan turan prezidaant Joo Bayiden dhimma kana irrati haasaa taasisaniin, Waan har’a ta’ee hundi keenyaa dhageenyee jira. Guyyaa guyyaadhaan wantii nu hubachaa jiru waa’ee demikiraasii keenyaa irratti wantii wabii ta’e akka hin jirreedha. Jireenyaa keenyaa keessatti wantii wabii nuuf ta’u hin jiru. Sagalee kennuudhaan lollee eeguu fi argachuu qabna Jedhaniiruu. Haaluma wal fakkatuun sirna kabajjii guyaa walabaumaa kana irratti Filaadeelfiyaa keessatti wixataa galgala dhukaasa banuudhaan poolisootaa lama nama madeesse barbaachaa akka jiru poolisiin Filaadeelfiyaa ibsuun isaa gabasameeraa. Balaa Kanaan Poolisin tokko mataa isaa irraa , tokko immoo gateetti miragaa irraa madawani hospitaalatti waldhanamanii akka bahan ibsameeraa. YUnaayitid Isteets keessatti mana baruumsaatti, mannoottan amantaatti, bakkeewan namoonni waa bitatanutti, ammaa immoo bakka namoonni ayyaanaa kabajiidhaaf hiriiraa bahaniti yemuu dhukaasinni fi duiinsii heddummachaa deemaa jiru kanatti seeraa tumtoonni mootummaa US seeraa bittaa fi gurgurtaa qawwee irratti walfalmaa akka jiran ni beekama.


Hordoftoonii Amantaa Musiliimaa Hedduun Adduunyaa Irraa Makkaa Seenaa Jiran

Erga bara 2019 as yeroo jalqabaatiif magaalli sa’udi Arabiyaa Makkan hordooftootaa amantaa Musiliimaa Hajidhaaf achitti argamaniiin guutametee akka jirtu gabaasameeraa. Sabba Kooviid 19 kan ka’ee addaan Citee kan turee imalli Hajii Yemuu barana jalqabamuu magaala qulqulluu amaantaa Isilamaa kan taate Makkaan amantootaa hajiidhaaf imalam miiliyoonii tokko kan simachaa jirtuu yemuu ta’au, isaan keessa 850,000 kan ta’an sadarkaa adduunyaa irraa kan achitti argaman akka ta’ee gabaasameera. Utubaa ammanta musilimaa keessaa tokko kan ta’ee sernaa hajibarana Roobii borii jalqabamu irratii argamuudhaaf namoottam makkati argaman keessaa dhaloonii isaa Boosiniya kan Ta’eef Yunaayitid Isteets irraa hajiif Makkaa kan deemee Ali Alej yemuu dubbati. Asti argamuu kootiif hedduu gammadeera. Akka an eebifamaa ta’e natti dhagahama. Musiliimotaa Biiliyoonii lama ta’an gidduudhaan asti argama. Kanaafuu hedduun gammada. Hedduu eebifameeraa. Wantii hunduu akka bakka isaatti deebi’en argaa jira Jedheeraa. Sernaa hajii baraanaa irratti kan hargamuu danda’an amantootaa Talallii Kooviid fudhatan fi wareen umuriin isaanii wagga 65 gadi ta’ae yoo ta’u, waree’n biyya alaa irraa dhaqan ragaa akka vaayiresin isaan keessa hin jiree agaarsiisuu kan sa’atii 72 dura mirkana’ee harkaa qabaachuu qabu jedhameera.


Raashaan Har’a Yukreen Irratti Haleellaa Gaggeesitee Jirti

Haleellaa misaa’elaa Raashiyaan Jimaata har’a Yukireen naannoo Odesaa keessatti raawwatte yoo xiqqaate namoonni 17 ajjeefamniiru. Haleellaa kanaan namoonni kurnootaan lakkaa'aman madaa'aniiru. Bakkeewwan xiyyeeffannoo argatan keessaa yoo xiqqaate tokko gamoo mana jireenyaa ture. Ministeerri ittisaa Raashiyaa Kamisa darbe akka jedhetti, erga Moskoo ji’a afur dura weeraramtee as mallattoo diddaa Yukireen ta’e, Odoola snake kan Yukireen irraa duubatti deebi’uu ishee ibseera. Iddoon kun Ji’a afur dura Moskoon erga weerara jalqabdee as mallattoo diddaa Yukireen ta’ee ture. Raashiyaan odola Galaana Gurraacha naannoo magaalaa buufata doonii Odesaatti argamtu sadarkaa jalqabaa waraanaan erga qabattee booda akka bakka waltajjiitti fayyadamtee turte, Iddoo sana irraa Yukireen irratti haleellaa banuun buufata doonii Yukireen irratti waan ergamu hordofaa turte. Garuu Yukireen humnoonni Raashiyaa akka bahan mirkaneessitee, humnoonni Yukireen halkan tokkotti haleellaa misaa’elaa fi meeshaa waraanaatiin odola kana erga rukutanii booda humnoonni Raashiyaa hafan bidiruu saffisaa laman akka miliqan taasiseera jetteetti. Hogganaan waajjira Pirezidaantii Yukireen Volodymyr Zelenskii Andriy Yermak humnoonni Raashiyaa odola kana keessaa ba’uu mirkaneessaniiru.


Dhiibbaa Ulfa hin Barbaadamne Baasuuf Mirgi Kennu Ugguramuu

Seerri as Yunaayitid Iseetis keessatti ulfa hin barbaadamne baasuuf mirga kennu ugguramuun dhiibbaa inni biyyoota addunyaa keessatti qabaatu ilaalchisee gabaasaa Viktooriyaa Baalderaas Igliisiyaas qopheessitee fi Dhukkuba Monkii Paaks (monkey pox) jedhamu ilaalchisee gabaasaa Liisaa Shilaayin ergite Jaallannee tu duraa booda dhiheessa.


Wal-waraansa Waggoota Dabraniin Wal-qabatee Lammiileen Siriyaa Kuma 300 Du’uun Himame

Waggoottan Kurnan darbaniif Siriyaa keessatti wal waraansaa tasifamaa tureen siviilonni Kuma 300 du’uu isaanii dhaabbata mootumootaa gantoomaniitti waajirii mirgaa namoomaa gabaasaa baseen ibsee jiraa. Gabaasinii Lisaa Shilaayin Jeenevaa irraa qindeesitee akka jedhutti, siviilonii ammi kun kan du’an Bitootessaa 1, 2011 jalqabee amma bitootessaa bara 2021 ti. Akka gabaasni mootummootaa gamtoomanii jedhetti lammiilee Siriyaa harka sadii keessaa harka lamma kan ta’n ykn namoonni Miiliyoonii 13.5 jireenyaa isaanii irra buqqa’anii kaan yemuu biyya gad lakkisanii bahan, Miiliyoonii 11kan ta’an fi yeroo amma biyyaa isnii keessatii buqqa’anii jiran gargaarsii akka barbachisu gabaasinni dhaabataa mootumootaa gamtoomanii kun hubachiiseeraa.


Teeksaas Keessati Godaantonii 46 Du’anii Argaman

As Yunaayitid keesstiii haanga’onii kutaa biyyaa Teksaas godaantonii 46 konkolataa fe’isaa guddaa keessatti du’anii argamuu isaanii fi namoottan 16 libbun argamuu isaanii beekisanii jiru. Kibba lixa magaalaa Saan Antooniyoo ti bakka argamutti hojjaataan magaalaa boo’ichaa namaa dhagahee eeruu hanga’ootaan gahee hordoofuudhaan poolisoonii qaqqabanii ejoollewan dabalatee namoottan 16 libbuudhaan arguu danda’aniiru. Akka haanga’onni balaa abiddaa magaalaa Saan Antooniyoo jedhanitti goodaantonii karaa seeraan alaa fe’amanii Yunaayitid Isteetsw seenaa turan sun kan miidhamman balaa ho’aati fi bishaan dhugaatii dhabiinsaani. Poolisiin naanichaa akka jedhetti dhimmichaan walqabatee namoottan Sadii too’annoo jala oolanii dhimmichaa keessaa harka qabaachuunii fi dhiisuun isaanii mootummaa feederaalatiin qoratamaa jiraachuu isaa ibsee jira. Namoonii karaa biyya Meeksikootiin dhokatanii Yunaayitid isteetsin seenuu yaalan yeroo adda addaa balaan akkanaa kan irra gahuu yemuu ta’uu bara 2017 godaantonni 10 achumaa Teeksaas keessatti naannoo magaalaa saan Antooniyooti Konkola’ataa fe’isaa keessatti du’anii akka argamanii fi bara bara 2003 immoo godaantonii 19 konkolataa ho’aa keesaati argamuun isaanii gabaasameera.


Joo Baayidan fi Prezidaantiin Senegaal Maakii Saali Waliin Arganii Mari’atan

Prezidaantiin Yunaayitid Isteets Joo Biydan prezidaantii Seenegaal fi duraa ta’aa gamtaa Afrikaa yeroo amma Makii saalii wajjin wal arganii maryachuu isaanii ibsii masaraa Waayit Haawus irraa bahee beekisisee jiraa. Hoggantoonni lamman kan walarganii dubbatan walgahii biyyootan dureeyyii Torbaa ykn isaa G-7 jedhamee beekuu irratti akka ta’ae kan ibsee Waayit Haawus, waa’ee walwaraansii Raashaa fi Yuukreen gidduutti taasifamaa jiruu Afrikaa irratii hanqinaa midhaan nyaataa uumuu isaa fi dhimma warshaa talaallii kooviid 19 omishu seenegaal keessatti ijaaramu irrati. Akkaataa nageenya midhaan nyaataa Afrikaa degeruun danda’amu irratt ibsii Walgahiin Biyyoottan dureeyyii baasee ijoo marii akka ture kan beeksise waayit Haawus Seenegaal Warshaa talaallii haraa ta’e keessatti talalii Kooviidiif dhibeeyyii biroo doozii miiliyooniitti lakkaawamuu waggaatii akkaataa omishuu danda’uu irratti dubbachuu isaanii ibseeraa.


Siriyaa Keessatti Gaazexxessaa Amerikaa Badee Hin Argamiin Jira

Gaazexxessaan Yunaaytid Isteets Ostiin Taayis Siriyaa keessatti eessa buteen isaa eega dhabamee waggaa 10 kan guutee yoo ta’u maatiin isaa Teeksaas keessa jiran biyyatti akka deebi’uu gochuuf ituu hin nuffiin hojjataa jiran.Waggoota darban kudhaniif seekoondii tokkoof illee waa’ee ilma kootii hin yaadiin turee hin beeku jedhan harmeen isaa Debraa Taayis. Gaazexxessaa badhaasa argatee fi duraan miseensa waraana lafoo kan Amerikaa kan ture Ostiin baatii Hagayya bara 2012 eessa buteen isaa dhabame. Maatiin isaa fi aangawoonni Amerikaa Siriyaa keessatti qabamee jira jedhanii amanu.Kun ta’u isaa immoo mootummaan Siriyaa ifatti amanee hin beeku. Waashingtan keessa kan jiru Naashinaal Pree Klaab Gaazexxeessaan lammii Amerikaa ta’e biyya isaan ala hidhamee jiru Taayis qofa jedhee jira. Maatii Taayisiifis deggersa gochaa jira.waggoota dabran kudhaniif waa’ee isaa arguu ykn dhaga’uu dhabuun hamaa dha jedha. Prezidaant Baaydiin baatii Caamsaa dabree maatii Raayis walii kan wal argan yoo ta’u ministriin dantaa alaa Amerikaa akka jedhutti, Gaazexxeessaa Taayis gaara biyya isaatti deebisuuf waan danda’ame mara yaalaa akka jiru ibsee jira.


Hggantoonni Biyyoottan Miseensa Gamtaa Awuroophaa Dhimmaa Yuukreen Irratti Dubbachaa jiru

Walgahin hogantootaa biyyotan gamtaa Awurooppaa kamisa har’a fi jimaata borii Braasels keessatii taasifamu ,yuukreen miseensa gamtichaa ta’uudhaaf akka kaadhimamtu murteessuun alatti weerara Raashaan yuukreen irratti raawwatte hordifuudhaan sadarkaa adduunyaatti rakkina wabii midhaan nyaataa irratti umamee fi gargaarsa dabalataa karaa dinagdee fi waraanaatiin yuukreeniif kennamuu qabuu irratti akka maryatu gabasameera. Prezidaantiin Yuukreen Volodymiir Zelenskii kaleesaa galagala ergaa Viidiyoodhaan dabarsaniin, gamtaan Awurooppaa akka biyya isaanii miseensumaadhaaf kaadimu Roobii kaleessaa hogantootaa biyyootan Awurooppaa 11 wajjin haas’uu isaanii himaniiru. Yuukreen Biyyootan miseensaa gamtaa Awurooppaa 27n kaadhimamtuu ta’uun ishee fudhatama argatus miseensaa guutuu ta’uudhaaf garuu yeroo dheeraa akka itti fudhatu ibsameera. Waraannii Raashaa kutaa biyya Dombaas keessatti xiyyaaraa fi meeshaalee waraanaa gurguddoodhaan haleelaa akka itti fufe kan ibsan Zeleniskiin Raashaan Dombaasiin guutummaatti sadarkaa sadarkaadhaan barbadeesuuf karoorfatee jirti jedhaniiru. Gargaarsii meeshaa waraanaa umnna Raashaa gituu danda’u attatmaan akka isaaniif kennamu Zeleneskiin kan gaafatan yemmuu ta’u gorsaan isaanii Oleksiy ArestoViyich waraanni Raashaa yaada waraanaa yuukreen aaddan hiruudhaaf jecha Kharkiv irratti haleelaa raawwachuudhaan jiraattotaa shororkeessaa jira jechuudhaan himataniiru. Bulchaan naannoo kharkiiv Oleh Synehubov gama isaaniitiin, akka haleellaan bakkeewaan jiraatootaa kharkivii fi magaalotaa biroo irratti taasifamaa jiruu jabaatee itti fufuu ibsuun isaanii gabaasameera.


Raashaan Haleellaa Hammeesitee Jirti: Briteen

Raashaan guutummaa naannoo siviyeer Doneesk qabachuuf yaalii taasiftuun haleellaa hamaa geesisaa kan jirtu ta’u ibsii ministriin dantaa alaa Briteen baasee beeksisee jira. Kana malees Raashaan waraana ishee lakkoobsaan hedduu ta’e Donbaas keessa qubachisuuf jecha qophaa’aa kan jirtu ta’u malti jedha ibsi kun. Prezidaantiin Yukreen Voladmiir putiin vidiyoo waraabamee galgala dhiyaatu irratti akka jedhanti, Kutaa Luhansk gama dhiyaa keessatti yeroo ammaa kanatti akkaan hamaa dha.Weerartoonni gama Doneeskiin dhiibbaa jabaa gochaa jiran jedhan. Raashaan humnootii Yukreen naanoo akkaan barbaachisoo ta’an keessaa baasuuf yaalii gootu jabeessaa jirti.Bulchaan kutaa Luhaansk gama bahaa dhaabata oduu Ashosheetid Preesiif barreeffamaan akka ibsanti, naannoo kanatti dhukaasii hammaatee kan itti fufee yoo ta’u sa’atii tokkoof illee hin dhaabatu. Haallii jiru hamaa dha jedhan.


Sochiin Lafaa Afgaanistaaniin Mudatee Jira

Afgaanistaan Kibba Bahaa keessatti balaa sochii lafaa humna guddaa qabu mudateen lakkoobsii namoota dhumanii dabalaa kan jiru ta’u kan ibsan aangawoonni Taalibaan, namoota 900 caalaa ajjeesee kanneen yoo xiqqaate 600 ta’an madeessuu ibsan. Dhaabbatii oduu mootummaa kan Baakhtar jedhamu akka gabaaseetti, humnii raafamichaa 6.1 ta’e kun Robii har’a ganama kan mudatee yoo ta’u, iddoon balaan kun itti dhaqqabe magaala guddoo kutaa Khost irraa fageenya kilo meetra 44 ta’u irratti argama. Angawoonni naannoo fi dhaabbati oduu kun akka jedhanti badiin guddaan irri jireessi Paktika kibb bahaa fi kutaa Khost kan Paakistaan waliin wal daangeessuu keessatti dhaqqabe. Daayreekteerrii walii galaa kan dhaabbata oduu kanaa Twitarii irratti akka barreessanti paktika keessatto manneen 90ni barbadaa’uu fi namoonni kurna hedduun caccabaa manneenii keessatti qabamanii hafan jedhamee amanamaa.  Dhaabatii oduu Bakhtaar angawaa Taalibaan waabeffachuun akka gabaaseetti, namoota balaa Kanaan midhamaniif gargaarsa danda’ame mara gochuuf akkadanda’amuutti, masaraa prezidaantii keessatti walgahiin hatattamaa gaggeeffamaa jira.


Filannoo Amerikaa Kan Marsaa Duraa

Yunaaytid Istets kutaa saawuz Kaaralaayinaa keessatti filannoo gaggeeffameen Donaad Traamp injifannoo guddaa argatanii jiru.Iddoo sanatti Traampiin kan dorgoman Ripaablikaantichi marsaa shan injiifatan Tam Raayis waggaa dabree Traamp irratti himatii haa dhiyaatu eega jedhanii booda aangoo irraa ari’aman. Qiyyaafanaa Traamp jala kan turan Ripaablikaantittiin Naancy Meeys dorgomaa isaanii injifatanii jiru. Gama kaaniin Navaadaa keessatti kan Traampiin dhiyaatan Adam Laxalti filannoo marssa duraa kan seeneeta Amerikaa injifatanii jiru.


Gatiin Gaazii Amerikaa Keessaa Dabalaa Jira

Prezidaantiin Yunaaytid Istees Joo Baaydin kongreesiin biyyatti dilaala mootummaa Fedeeraalaa biyyatti gurgurtaa Gaazii irraa argatu akka dhaabu gaafatanii jiru. Kunis uummanni gatii bittaa Gaazii dabalaa jiru kan hanga tokko duula waraanaa Raashaan Yukreen irratti gaggeessaa jirtuu irraa madde irraa akka dandamatan gochuuf yaadameetu. Prezidaant Baaydiin gatii Gaazii ilaalchisee haasawaa dhageessuuf karoorfachuu isaanii dura, Waayit Haawuus ibsa baaseen, hanga baatii Fulbaana dhufuutti, Gaazii Gaalonii tokko irraa dilaala argamuu saantiima 18.4 dhaabuu isa jedhu Baaydin deggeru jedha. Lollii Yukreen keessatti gaggeeffamu maatiwwan Amerikaa keessaa gatii baasisaa itti jiru yeroo addaa kanatti, maatiin hojjatatanii jiraatan akka afuura baafatan gochuuf kongreesiin waan danda’ame gochuu qaba isa jedhutti amanu Prezidaant Baaydiin. Dhimmi kun Baaydiin dhimmi ilaalacha duraa argachuu qabu ta’u itti gaafatamtuun preesii kan waayit Haawus ibsanii jiru. Maallaqnii dilaala gurgurtaa Gaazii irraa argamu harka caalaan daandilee ijaaruuf oola. Masaraan Wayit Haawuus akka jedhutti, galiin kanneen biroon maallaqa silaa dilaala gurgurtaa Gaazii irraa argamu keessaa Biliyoona 10 ni argamsiisa. Yunaaytid Isteets keessatti gidduu galeessaan gatiin Gaazii Gaaloonii tokkoo Doolaara 5 dhaqqabee jira.


Yuukreen Keessatii Waraansi Hammaachuu Prezidaantiin Biyyattii Dubbatan

Wal waraansii Raashaa fi Yuukreen yemmuu ji’a Afuraffaadhaaf deemaa jiru kanatti waraanii Yuukreen kutaa baha biyyatti Weerara Raashaa irraa ittisaa jiruu lolli jabaan akka isaa muudataa jiruu prezidaantiin Yuukreen Volodiymiir Zeleniskii himaniiru. Zeleniskiin galgala kaleessaa ibsaa kennaniin waraanii Raashaa karkiiv fi Oddesaa irrati, akkasumas Donbas irratii haleelaa haaraa raawachaa jiraachuu isaanii ibsanii waraana biyya isaanii irraa itisnii cimaan akka isaa muudataa jiru beeksisaniiru. Waraana Raashaa sheexana jedhanii kan waaman zelensikiin sheexana immoo kan afaan qabsiinuu adda waraanaati>> kan jedhanii Lyis yichaanisk fi Siverodonsik itisuudhaaf dhiiroonii fi shamaran keenyaa achi jiru jedhaniru. Haalii kutaa baha yuukreen keessa jiru hedduu jabaa akka ta’es Zeleniskiin himuun isaanii gabaasameeraa.


Waxabajjii 19 Yeroo Lammafaadaaf Guyyaa Ayyaanaa Feederaalaa Ta’uun Kabajameera

Yunaayitid Isteets keessatii Juuntiinzi kaleessa, waxabajii 19 yeroo lammaffaadhaaf guutummaa biyyatti keessatti kabajemee ollee jira. Ayyaanni kun guyyoottan addaa feederaalaa ta’ee kabajamuu kan jalqabe ergaa prezidaantiin US Joo baayiidan wagga darbee waxabajjii 17 /2021 maltatoo isaaniitiin raggasisanii boodaa. Guyyaan kun kan kabajamuu waxabajjii 19 bara 1865 kutaa biyyaa Teeksaas magaalaa Gaalviston kan too;ate waraanii biyyatii guyaa raawwannaa garbumaa fi xumuraa walwaraansa Amerikaa labsuu isaa sababeffachuudhaan. Labsiin xumura gabrummaa prezidaantii yeroo Sanaa Abrehaam liinkeniin kan labsamee Amajii 1 barra 1863 ta’uus Teeksaasiin dabalatee kutaalee kibba biyyatii keessatii amma 1865 akka ture ni beekamma. Yeroo amma Yunaayitid isteets keessatti sadarkaa biyaalessatii guyyaawan saba gurrachaatiin walaqabate guyaan kabbajamu lamma yemuu ta’an inni jalqabaa Amajii 15 wagga waggaadhaan kan kabajamu guyyaa dhalootaa falmaa mirgaa saba guraachuu Dr. maartiin Luutar kiing Lammaffaaaati.


Haleellaa Siriyaa Keessatti Raawwatameen Namoonni 13 Ajjeefaman

Wixataa har’aa kaabaa Siiriyaa keessatti haleellaa konkola’ataa geejibaa ykn awutobusii irratti waaratameen loltootaa mootummaa 11 dabalatee namoonii 13 ajeefamuu isaanii dhaabanii odeeffannoo mootummaa siiriyaa ibsee jira. Dhaabanii oduu mootummaa SANAn akka jedhetti haleelichii kan raawwate kutaa biyyatii Raaqaa keessaatti bakka Jabal- al- Baashirii jedhamutti. Magaallii Raaqaa daangaa Siiriyaa fi Iraaq irratti kan argamuu yemuu ta’u, gareen Islaamiik isteet jedhamu akka magaalaa walakeesaa mootummaa isaatti kan fudhatuudhaa. Balaa guyyaa har’aa qaqqabe kanaaf amma ammaati itti gaafatamuumaa gareen fudhate hin beekamnee.


Waraanni Raashaa Haleellaa Jabaa Taasisuu Akka Danda’u Prezidaantiin Yuukireen Ibsan

Komishiiniin gamtaa Awurooppaa Yuukireen Miseensaa gamtaa Awuroopaa akka ta’uu dandeessu yaadaa waligalaa irraa gahuu isaa fi hogantoonii biyootan Awurooppaa dhimichaa irratti yaaduu jalqabuu isaanii hordofuudhaan Raashaan lola jabaa nu irratti banuu dandeessi jechuudhaan prezidaantiin Yuukreen Volodiyimiir Zeleniskii ibsanii jiru. Zelensikiin ibsaa Dilbata kaleessa kennan irratti yemuu dubbatan haleellaan Raashaan raawwachuu dandeessu kun yuukreein qofa irratti ittuu hin ta’in biyyootan Awurooppaa biroo irratis ta’uu danda’a jechuun isaanii gabasameera. "qophaawaa jirra, qophoofneeras," kan jedhan Zeleniskiin,lolli jabaan baha biyyatti kutaa Donbaas keessatti akka taasifamaa jirus ibsaniiru. Biyyoottan Miseensa gamtaa awurooppaa 27 miseensumaa Yuukireen ilaalchisee yaadaa komishiiniin gamtaa Awurooppaa kene irratti walgahii isaanii kamisaa fi jimaataa dhufu taasisan keessatti ni kaasu jedhameera. Bareessaan muummee Nato Jens Stoltenberg Dilbata kaleessaa baruulee torbanii biyyaa Jarmaniti maxxansamu Bild am Sonntaag jedhamu irratti ibsa kenaniin lollii Raashaan Yukreen keessatii taasisaa jirtuu waan dheerachuu danda’uuf, biyyoottan lixaa gargaarsaa yuukreeniif taasisan akka addaan hin kunne gaafachuun isaanii beekameera. Jimaataa dheengaddaa Yuukireniin kan daawwatan muummeen ministeeraa Biritaan Booriis Joonsen biyyi isaanii gargarsaa leenjii waraanaa yuukireeniif kennuu akka itti fuftu ibsaanii jiru. Karaa biraatiin Ministeerri ittisaa Raashaa loltoonii isaa magaalaa kibbaa lixaa Siiviroodoneski ti argamtuu Meetolkiin akka too’atan ibsee jira. Dhaabanii oduu Raashaa TASS akka jedhetii, loltoonii Yuukireen Hedduun harka kennaniiru. Waraanii Yuukreen Raashaan injifannoo amma tokko argachuu ishee ibsuun isaa gabaasameera. Washigton keessatti kan argamu Raakaa qoo’annoo waraansaa “institute for the study of war” jedhamuu irraa , Xiinxaltoonii akka jedhanitti, waraana qaban harkaa caalaa isaa hirmaachisuudhaan Raashaan torban dhufan keessaa Siviroodonesk too’achuu dandeesi .


Humnoonni Raashiyaa Seerawwan Namoomaa fi ka Mirga DhalaNamaa Idil-Addunyaa Cabsaa jiran: Misheel Baachileet

Aangawootuun mirga namoomaa ol’aantuun ka Tokkummaa Mootummotaa, odeeffannoon waa’ee magaalaa Yukireen dhagahamaa jiru, humnoonni Raashiyaa gochaalee hamoo, kanneen seerawwan namoomaa fi seerawan mirga dhala-namaa sadarkaa addunyaa cabsan ka raaw’ataa jiran tahuu agarsiisa jedhanii jiran. Hooggantuun Mirga Namoomaa Tokkummaa Mootummootaa Misheel Baachileet Kamisa kaleessaa dhiittaa mirga namoomaa hamaa magaalaa Maari’upool keessa jiru, haasaadhaan, Jenevaatti Gumii Mirga Namoomaa Jaarmayicha Addunyaaf dhiheessan. Haala nageenyaa rakkisaa naannoo Mari’upool rakkisaa tahe irraa kan ka’e ka magaalattiitti imaluu hin danda’iin – to’attoonni mirga dhala-namaa Tokkummaa Mootummoootaa, namoota magaalattii irraa dheessanii bahanii fi suuraalee saatelaayitiidhaan kaafame irraa odeeffannoolee walitti-qabatan jedhamee jira. Gochaalee dhiittaa mirga dhala-namaa baatiilee Guraandhalaa fi Eblaa gidduutti magaalaa Mari’uupool keessatti raaw’atan tartiibaan ka Gumii Mirga Namoomaa Tokkummaa Mootummootaaf ibsan, Baachileet, “Magaalattiin Yukireen keessaa bakka hunda caalaa lubbuun namaa keessatti dhamaa jiru” jedhan. Haleellaaaleen humnoota Raashiyaatiin karaa qilleensaa, rookeetiidhaan, taankiidhaa fi meeshaalee guguddaa biroodhaan geggeessamu magaalattii dur uummata tattaafataa walakkaa miliyoonaa ol qabdu barbadeessee daaraatti deebise – jechuun ibsan.


Hoggantoonni Biyyoottan Awuroopaa Yuukireeniin Dawwatan

Hoggantoonni biyyoottan Awurooppaa Sadii, prezidaantiin Fraans Emanu’el Maakiroon, Chaansilaariin Jarman Olaaf Shuulz fi Muumeen Ministeeraa Itaali Maariyoo Draagiih kamisa har’aa magaalaa yuukreen Kiyeeviin dawwatani Prezidaantii Yuukreen Volodimiyir Zeleniskii wajjin marii taasisun isaanii gabasameeraa. Prezidaantiin Fraans Emanu’eel Makiroon dawwanaa isaanii ilaalchisee ergaa gabaabaa dabarsaniin, yeroon isaa yeroo barbaachisaa ta’u isaa dubbatanii "ergaa tokkummaa lammilee yuukreeniif dabarsuudhaaf," jechuun isaanii ibsamera. Daawwannaan kun kan taasifame Komishiiniin Awurooppaa Yuukreen miseensa gamtaa Awurooppaa ta’uudhaaf akka kaadhimamtu murteesuudhaaf yemmuu itti yaadaa jirutti jedhameeraa. Karaa biraatiin ,Yuunayitid Isteets gargaarsaa meeshaa waraanaa Doolaara Biiliyoonii Tokkoo dabalataan yuukireeniif erguudhaaf Roobii kaleessaa murteesiteetti. Dubbi himaan mana maree nageenyaa biyyalessaa Joon Kerbii , oduu gabaastotatti akka himanti gargaarsii marsaa 12ffaa dhaaf taasifame kun meeshaalee waraanaa gurgudaa fi meeshaalee waraanaa kan akka Raadiyoo loltootaa, meshaalee halkan agarsiisuu danda’en kan ittin bitamanuudhaa jedhameeraa. Joon Kerbii akka dabalanii ibsanitti, ergaa Raashaan Guraandhala 24 Yuukireeniin weerartee as, gargaarsaa namoomaa isaa Prezidaant Baayiden Roobii kaleesaa labsan Miiliyoonii 225 dabalatee Yuunayitid Isteets degersaa namoomaa doolaaraa Miiliyoonii 914 yuukreeniif taasisuu ishee ibsuun isaanii gabasameera.


Lakkoofsi Baqattoota Adduunyaa Dabaluu UNHCR Beeksiseera

Walwaraansaan, hookkoraan, soda dararama hidhaa fi sarbiinsa mirgaa namoomaa irraa kan ka’ee sadarkaa adduunyatti namoonni miiliyoonii 89. 3 ta’an dumma wagga darbee keessaa jireenyaa isaanii irraa akka buqa’an dhaabbata mootummoota gamtoomanti jaarmiyaan dhimma baqattootaa irratti hojjatuu UNHCR beeksiseeraa. Komishineriin olaanaan UNHCR Filippoo Graandii akka jedhanitti weerara Raashaan Yuukreen irratti raawwateen kan ka’e namootta jireenyaa isaanii irraa buqqa’an Miiliyoonii 12 amma miiliyoonii14 ta’an yemmuu itti dabalaman lakoofsichii garaa miiliyoonii 100 gahuu ni danda’a. Yemuu xiyyeeffanaan aduunyaa yuukreen irratti luuccefatee jiru kanatti mootummaawan wareen yuukreeniin dursaniifs gargarsaa attatamaa taasisuu irratti akka xiyyeefannaa kenuu qaban kan gaafatan Filippoo Graandii itti dabaluudhanis akkana jedhaniiru. “Dhuma barra 2020 ti kaasee amma 2021Itiyoophiyaa qabna. Haalaa Afgaanistaan gannaa darbee qabna. Fakkeenyaaf, Siiriyaa, Sudaan kibbaa. Gaaffii baqattootaa Palastayin. Wareen kun rakkoowaan yeroo dheeraadhaaf lakkoofsaa irratii dabalamani jiranuudhaa.” Akka UNHCR jedhetti wagga darbe lakoofsii baqatootaa miiliyoonii 27 kan dabalee yemuu ta’u,lakoofsii namoottan sababa walti bu’iinsaa biyya isaanii keessaa jiruun, jireenyaa isaanii irraa buqa’an Miiliyoonii 53.2n dabalee jira. Baqtootaa kana keesaa dhibeentaan 80 biyyotaan hiyeeyii dhaaf galii walakkeesaa qaban keesaa warren jiraniidha. Akka gabaasinii UNHCR dabalee jedhetti, biyyoottan shan Siiriyaan, Veenzuweelaan, Afgaanistaan, Sudaan kibbaa fi Maayinmaar lakkoofsaa namoottan qe’ee isaanii irraa bu’qqaniin harka sadii keessaa qooda haraka lama qabu. Baqattootaa simachuudhaan biyyii Tarkii Kolombiyaa, Yugaandaa, Paakistaan fi Jarmanii olitii tokkofaa irratti argamti. Baqattoota hedduu qubachiisuudhaan Yunaayitid Isteets biyyoottan Adduunyaa irara tokkofaa irraa akka jirtu gabaasinii Lisaa Shilaayeen jenevaa irraa qopheesite ibseera.


Masrii, Iraa’el fi Gamtaan Awurooppaa Gaazii Uumamaa Ilaalchisee Waliigaltee Mallatteessan

Biyyi Masir, Israa’eli fi gamtaan Awurooppaa walgaltee gaazii umamaa taasisuu isaanii ibsanii jiru. Akkkataa walgaltee Roobii kaleessaa kaayiroo keessatti gareewwan Sadan gidduutti taasifameen dhaabileen Masir gaazii Umamaa calalaln lama omishaa gaazii isiraa’el calalanii garaa Awuurooppaatti ergu. Garee Waltajii Gaazii Mediteriyaniyaa bahaa jedahmu keessaa biyyii jarmiyaa gaazii Umamaa calaluu qabduu Masir, hojii kana ji’oottan darbaniif hojjachaa akka turete gabaasni Ediwaard Yeraniyaan Kaayiroo irraa VOA dhaf ergee ibseera. Ogeessii siyaasaa hawaasummaa Sa’id Saadiiq Kayiroo irraa akkataa walgaltee kana ilaalchisee akkana jechuudhaan VOA ti dubataniiru. "Kun walii galtee wal hubannoo Masir , Israa’eli fi gamtaa Awurooppaa gidduutti omishaa gazii dabaluudhaaf taasisameedhaa. Silumaayuu waan tureedhaa. Bakkeewwan gaazii irratii ji’ottan darbaniif Masir, Israa’eli fi gamtaa Awuroopaa giduutti waan baayeetuu ta’aa ture. Inni amma kun itti dabalata." Haaluma dhimma Kanaan walqabateen, Yuunayitid Isteets waldhabiinsaa daangaa galaana irratti israa’el fi Libaanen gudduu jiruu waligalteedaan hiikudhaaf hojjachaa jirachuu ishee Sa’id saadiiq dabalanii ibsaniiruu. Waligaltee gareewwan sadan giduutii taasifame kan hordoofuudhaan Raashaan Gaazii Umamaa garaa biyoottan Awurooppaatti ergaa turete Roobii kaleesaa irraa kaastee dhaabuu ishee TVn Aljaaziiraa gabaasuun isaa ibsameeraa.


Prezidaant Baayiden Giddu-galeessa Bahaatti Imaluuf Karoorfatan

Prezidaant Joo Baayiden baatii dhufu Saawudii Arabiyaa fi Iraa’eeliin dabalatee Giddu-galeessa Bahaa akka daawwatan himamee jira. Xiinxaltoonni akka jedhanitti daawwannaan prezidaantichaa haala waraansa Yemen keessaa dhaabuun itti danda’amuu fi hanqina zayita boba’aa gabaa addunyaa jeeqaa jiru sirreessuun danda’amutti fuuleffata.


Briteen Baqattootaa Ruwaandaa Deebisuu Dhaabdeeti

Ergaa mannii murti mirga namoomaa Awurooppaa murtoo dabarsee booda mootummaan Briteen baqatootaa lammiilee Ruwaandaa fedhii isaanii malee biyyatii deebisuudhaaf tarkaanfii fudhachuuf jiruu dhabuun isaa ibsameraa. Baqatootaa lammii Ruwaandaa kana biyyatti deebisuudhaaf balaliin xiyyaaraa qibxataa kaleessaa galgalaaf qophaa’ee ture, akka dhaabatuu kan ajajaee manii murti mirga namoomaa awuroopaa namoottan koola galtummaa gaafachaa jiran yoo biyyaa keessaa baqatanii bahaniitti deebifaman, midhaan irraa deebi’amee sireessuu hin danda’amnetuu irra gahuu danda’a jedheeraa. Manni murtichaa tarkaanfii kana kan fudhatee ogeeyonni seeraa mirga koola galtootaatiif falaman gaaffii dhiheesaniin akka ta’e ibsameeraa. Ministirri dhimaa alaa Briteen Lizii Truus, ol iyyaannoo booddee namoonii bahuudhaaf qopheesaan akkka bahu irraa hin oolle dubachuun isaanii himameera. Muumeen ministeeraa Brtiiteen Booriis Joonsen gama isaaniitiin, imaamataa isaanii irratii mormiin cimaan akka taasifamaa jiru ergaa ibsaanii booda  Jedhaniiru. Namoottan fedhii isaanii malee Ruwaandaatti deebi’an gargaarudhaaf mootummaan Briteen, mootummaa Ruwaandaatiif doolaaraa miiliyoonii 158 kennuun isaa gabaasameera.


Hanqinni Midhaan Nyaataa Yemen Keessaa Yaaddessaa Ta'uun Ibsame

Biyya Yemen keessatti namoonii Miliyoonii 19 ta’an hanqinaa midhaan nyaatatiif akka saxilamaniif isaan keessaa namoonni 160,000 t’an afaan beelaa irraa akka jiran haangaoonii mootummoota gamtoomanii ibsaniiru. Dhaabata mootummoota gamtoomaniitii, waajiraa qindeesaa gargaarsaa namoomaatti haangaa’a kan ta’an Ghada Eltahir Mudawi qibxata kaleessaa walgahii mana maree nageenyaa mootummoota gamtoomanii irratti akka dubbatanitti, ergaa waligalteen dhukaasaa dhaabuu gareewwan wal waraanaa jiran giduutti tasifamee asis haalii hanqina midhaan nyaataa akka yaaddesaa ta’etti jira. Yeroo ammaa fedhiin gargaarsaa guddachaa deemaa jiru, gargaarsii namoomaa yarachaa jiruuf, hirdhinni baajataa waan dhaabbilee gargaarsaa yaaddesaa jiru akka ta’e kan himan haanga’an dhimma gargaarsaa mootummoota gamtoomanii , hanqina jiru guutuudhaaf tarkaanfiin atattamaa akka barbaachisu gaafachuun isaanii gabaasameera. Mootummaan yemen innii mootummaa Sa’udii Arabiyaatiin degramuu fi gareen Huutii innii Mootummaa Iraaniin deggeramu haalaa gargaarsa namoomaa mijeesuudhaaf jechaa waxabajii 2 /2022 jalqabee ji’oottan lamaaf walgalteen dhukaasaa dhaabuu ergaa taasisanii boodaa yemen keessatii haraa galfannaan amma tokko jiraachuun isaa fi midhaan siviilotaa irraa gahaa turee hir’achuu isaa yemanitii Jilli addaa mootummoota gamtoomanii Haans Grundberg mana maree nageenyaa mootumootaa irrati ibsuun isaanii gabaasameera.


Qorannaa Haleellaa Bara Dabre ‘Kaapitol Hiil’ Irratti Geggeessamee

Haleellaa Amajji 6, bara 2021 ‘Kaappitool Hill” jechuun Waajira Mana-maree Yunaayitid Isteetis irratti geggeessamee ture ilaalchisuun qorannoon jalqabe kaleessa qorannaan itti fufee jira. Caqasaa. No media source currently available


Baachleet Angoo Gadhiisuuf Akka Jiran Beeksiisan

Tokkummaa Mootummootaa keessatti komiishiinara olaanaa kan komiishiina mirga namoomaa kan ta’an Misheel Baachaleet, dhuma baatii Hagayya dhufuu marsaaan barri aangoo isaanii ennaa xumuramuu, aangoo komishinarummaa kan gadhiisan ta’u beeksiisan. Marsaa kan biraaf hojjachu hin barbaadu kan jedhan Baachaleet, odeeffannoo kanas sirna baniinsa kora 50ffaa kaawunsilii mirga namoomaa kan tokkummaa mootummootaa irratti dubbatan. Maaliif kun akka ta’e garu gad fageenyaan hin ibsiine. Walgahii sana booda tuuta oduuf Jeneevaa keessatti ibsa kennaniin sababaa dhunfaa isaaniif hojii akka gadhiisan ibsan.Murtoon koo kun dhiyeenya kana chaayinaa dhaquu koo hordofee qeeqa dhiyaatu waliin hidhata hin qabu jedhan. Gara Chaayinaatti imaluu isaanii baatii lama dursee marsaa lammataaf hojjachu akka hin feene barreessaa duree Tokkummaa Mootummootaa Antoniyoo Gutarreesitti himeera jedhan. Ituun hojjachuu itti fufee Gutarrees kan jaallatu ta’u natti himeera.Garu sababaa dhunfaa kotiif gadhisuu akkan fedhu itti himeera.Anii dubartii umriin alfii keessa jiru miti.yeroo dheeraaf akkasumas hojii bu’a qabeessa hojjataa eegan ture booda, gara biyya kootii fi maatii kootitti deebi’uun barbaada. Waggoota dheeraaf akka ministeeraatti, akka prezidaantitti, akka komiishiinara olaantuutti eegan hojjadhee booda, akkan yaadutti gara biyya kotti deebi’uuf yeroo isaa natti fakkaata jedhan.


Leellistoonni Ol’aantummaa Adii Sirna Kutaa Kutaa Ayidaahoo Keessatti Keessatti Geggeessamerratti Qabaman

As Yunaaytid Isteets Aydaahoo gama kaabaa cinatti sirna saboonummaa gaggeeffame irratti, miseensoonni garee olaantummaa jarreen adii leellisan fi bu’ursaa garichaa dabalatee kurna lama ta’an to’annaa jala oolanii jiru. Kanneen mirga saala wal fakkaataan jaaleellawwan walii ta’u akka kabajamuu qabsa’an Dilbata kaleessaa akka jedhanti, addaan qoodamiinsii jiruu fi haallii siyaasaa sodaachisaa ta’e hawaasa isaanii balaaf saaxiluun isaa dabalaa jira jedhu.  Polisiin akka jedhutti, miseensoonii garee leellistoota warra adii 31 kanneen hidhannoo hokkaraa qaban to’annaa jala kan oolan, hoteela cinatti kokoolaataa fe’uumsa kan gidduu galeessaa irratti waa fe’aa akka jiran kanneen argan gabasuu isaan ta’uun ibsee jira.


Prezidaantiin Yuukreen akka lola cimaa keessa jiran Ibsan

Lolli waraanii Yuukreeni fi Raashaa magaalaa baha Yuukreenitti argamtuu Seeviroodoniskii too’achuudhaaf taasisaa jiran lola isaa jabaa akka ta’e prezidaantiin Yuukreen Volodiymiir Zeleniskii ibsaniiru. Lolchi jabaa ta’us waraanii isaanii weerara Raashaa of irraa ittisaa akka jiru kan dubbatan Zeleniskiin, "Karaa kutaa Zaaporiziizihiyaatiin haalii ykn fooyya’iinsii gariin jira. Bakka toftaa weerartootaa itti fashaleessuun danda’amuudha. dhaawwataan garaa kutaa Khaarkiivitti socho’aa jirra. Laffa keenyaa bilisoomsaa. Kallatti Maaykolaa’iv irratti ittisaa tolfannee jirr," jedhan. Gargaarsaa biyyoottan Awurooppaa irra deebi’anii kan gaafatan Zeleniskiin, Raashaan karaa Qamadiin, Boqqolloon, Zayitiin nyaataa fi omishaaleen midhaanii adda adda itti fee’amuu danda’an buufataalee doonii cufuudhaan ummata Adduunyaa beelessaa jirtii jechuudhaan balaaleffachuun isaanii gabaasameeraa.


Bu’iin Qorannoo Jeequmsa Amajjii 6 dhagahamuu jalqabeera

Amajjii 6, 2021 deggertoonii prezidaantii alasii Doonaald Traamp masaraa mootummaa umnaan cabsanii galuudhaan gochaa isaan raawwatan qorachaa kan turee Koreen mana maree bakkaa bu’oota mootummaa Yunaayitid Isteets bu’ii qorannoo isaa kan jalqabaa guyyaa kaleessaa dhiheesuu eegalee jira. Prezidaantiin duraanii Doonaald Traamp yaalii fonqolchuu anngoo raawwachuu isaanii ibsii koreen kun kenne hubachiiseera. Koree demokraatota 6 fi repablikaanotaa lama of keessaa qabu, qorannoo wagga dhaaf taasifamaa turee kan geggeesse kanaaf dura taa’aa kan ta’an Beenii Toomson bu’ii qorannoo isaanii ilaalchisuudhaan yaadaa kennaniin, "Wareen masaraa mootummaa ykn kaapitool ti namm’anii fedhii ummataa isaa aangoo waldhbarsuu dabarsuu danquudhaaf barbaadan diinaa heeraa kan biyya keessaati. Kanas kan raawwatan pezidaantii US irraa jajjabiinsa argataniini. Prezidaantiin US sirna anngoo walii dabarsuu waggootan 220 ture dhaabsisuudhaaf yaalan," Jedhaniiru. Miseensaa paartii Repabilikotaa kan ta’an fi miseensii koreechaa Liiz cheenii gama isaaniitiin Prezidaant Traamp wareen jeequmsaa rawwataniiru jedhamanf akka waamichaa taasisaniif akka qindeesan dubbataniiru. Mana maree bakka bu’ootaatti miseensotaa paartii Repablikootaatiif hogganaa kan ta’an Keeven Maakaartii koreen gama isaaniitiin, "Seenaa Amerikaa keessatti koree siyaasumaan baayee fi seerummaa yaraa ta’e qabuudhaa. Repabilikaanota irratti dhiibbaa gochuudhaaf aangoo kongireesii itti fayyadamee, haala seeraa cabse,mirgaa haasaa siyaasaa lammiilee biyyatti kan haaleedha," jedhaniiru. Koreen Gochaa Amajjii 6/2021 qorate kun guyyaa jalqabaatiif ragaa ba’uumsaa miseensaa Poolisii masaraa mootummaa kan turteef nama ogeessaa fiilimii ta’e kan guyyaa Sanaa gochichaa waraabaa ture kan dhageefatee yemuu ta’u sirnichii guyyaa Afuriif kan itti fufuudha jedhameeraa. Koreen kun tarkaanfii seeraa fudhachuu anngoo kan hinqabu. Qorannoo isaa irratii yaadaa xumuraa kennuudhaan garaa ministeeraa dhimmaa haqaatii kan dabarsee hijii isaa raawwaata. Gochaa Amajjii 6 kanaan walqabatee amma ammaatti namoonnii 725 qabamanii hidhamuun isaanii beekameera.


Manni Murtii Ol Iyyannaa Dachi Dhalata Itiyoophiyaa Ajjeechaa “Hookkara Diimaa”n Yakkame Tokkotti Murtii Raggaasise

Manni-murtii ol iyyaannaa Dach, ka biyya Neezerlaands kan umuriin 67aa dhalata Itiyoophiyaa lammii Dach tokko irratti badii muramee fi adabbii umurii guutuu murteessame irra-deebi’ee raggaasisee jira. Sababaa dhukkubsatuuf kan mana-murtiitti dhihaachuu hin danda’iin himatamaan Isheetuu Alamuu jedhaman bara 1970moota keessa yeroo mootummaa Dargii yakka Itiyoophiyaa keessatti raaw’ataniif adabbichi itti murame. Obbo Isheetuun akka murtiin kun irraa kaasamu ol iyyataniyyuu, Mana-murtii Ol Iyyannaa Magaalaa “Ze Heeg” keessatti argamutti, dameen yakka idil-addunyaa, himatamtihi ajjeechaa “Hookkara Diimaa” bara 1977 hanga 78tti hoogganaa abbaa irree Mangistuu Hayilamaariyaam jalatti geggeessame keessaatti qooda fudgateen yakkuun murtii kana itti raggaasise. Ajjeechaa “Hookkara Diimaa” kan dhaabbatni mirga namoomaa “Hiyuumaan Raayitis Waach” – “ajjeechaa jumlaa harka lafa jalaan mootummaan geggeessame Afrikaa keessatti guguddoo tahan keessaa tokko” itiin jedhe kanaan barattoota yunivarsitii, beektotaa fi namoota siyaasaa – walumaa galatti gara kuma 100 fi kuma 50 tu dhume jedhu, ogeeyyiin hagi tokko.


Manni-maree Bakka-bu’ootaa Yunaayitis Iteetis Seera Haaraa Ka To’annaa Qawwee Dabarse

Sagalee kaleessa kenname kanaan deggersi 223, mormiin 204 yoo tahu seerichi dura-dhaabbannaa tokko malee dabree jria. Seerri kun umurii nama qawwee bituu danda’uu kan ol kaase yoo tahu, baattuu rasaasaan kan rasaasa 15 hin caalle akka tahu murteessee jira


Hoogganaan Tokkummaa Mootummootaa Oomishaaleen Yukireen fi Raashiyaa Akka Alatti Gurguraman Walii-galtee Tolchuutti Jirra, Jedhu

Guterez kaleessa ibsa kennaniin, dhimma Daldalaa fi Miseeomaa irratti barreessaa Muummee Konferensii Tokkummaa Mootummootaa ka tahan – Rebekaa Griinispaan fi hoogganaan dhimma gargaarsa namoomaa Tokkummaa Mootummootaa Maartiin Grifit akkaataa itti oomishaaleen nyaataa Yukireen gabaa addunyaatti dhihaachuu danda’anii fi oomishaalee nyaataa fi xaahoo Raashiyaa argachuun danda’amu irrratti walii-galtee tolfamuuf jiru qindeessuutti bobba’anii jiran. Barreessaan Muummchi, ka Tokkummaa Mootummootaa Antooniyoo Guterez, jaarmayichi gamtaa mootummoota addunyaa akkaataa itti dheedhota toonii miliyoona hedduu fi oomishaalee ka biroo Yukireenii fi Raashiyaa irraa alatti baasanii gurguran irratti waliigaltee tolchuuf kan hojjetaa jiru tahuu dubbatan. Guterez kaleessa ibsa kennaniin, dhimma Daldalaa fi Miseeomaa irratti barreessaa Muummee Konferensii Tokkummaa Mootummootaa ka tahan – Rebekaa Griinispaan fi hoogganaan dhimma gargaarsa namoomaa Tokkummaa Mootummootaa Maartiin Grifit akkaataa itti oomishaaleen nyaataa Yukireen gabaa addunyaatti dhihaachuu danda’anii fi oomishaalee nyaataa fi xaahoo Raashiyaa argachuun danda’amu irrratti walii-galtee tolfamuuf jiru qindeessuutti bobba’anii jiran.


Bara 2021 Mana Maree Bakka Bu’oota Uummata Irratti Hokkara Gaggeeffame Ummataaf Ibsamuuf Jira

Deggeertonni prezidaantuu Yunaaytid Isteets duraanii kan Donaalp Traamp kanneen kuma 2 ta’an mana maree biyyatti irratti jeequumsa kaasuun prezidaant Baaydiin filannoo bara 2020 gaggeeffameen injifachuun isaanii akka hin mirkanoofne gochuuf eega yaalanii waggaa tokkoo fi walakkaa guutuuf jedha. Kamiisaa galgalaa kaasee lammiwwan Amerikaa waa’ee haleellaa Amajjii 6 bara 2021dhaqqabe ture Sanaa odeeffannoo sadarkaa duraa argachuuf jiru. Namoonni ragaa ba’an koree qorannaa gaggeessuu kan Kogreesaa duratti dhiyaachuun hokkara aangawoota mootummaa irratti gaggeeffame sun attamitti akka karoorfame dubbatu.Hokkara kana gama jajjabeessuun qoodii Traamp maal akka ture, waggoota dabalataa 4f aangoo irra turuuf ba’ii filmaataa gatii dhabsisuuf akka itti yaale, hokkara hamaan suungama Televiziyonaan addunyaaf darbaa yeroo tureetti, Traamp waayit Haawus keessaa maal hojjataa akka turan ibsamuf jira. Kunis haleellaa Deemookraasii Amerikaa irratti gaggeeffame ta’eera.Baatii kana keessa guyyoota yakka ilaalcha itti gaggeffamu isaan jalqabaa 6 keessaa hangii tokko Teliviziyoonaan dhiyaachuuf jira. Raga baatonni koree qoratuuf waan beekan dubbatan keessaa kanneen waa’ee Traamp keessa beekan kallattiin dhiyaatu kan immo vidiyoon isaanii waraabamee tu dhiyaata.Intallii Traamp fi abbaan warraaa ishee, whaayit Haawuus keessatti gorsaa ta’uun hojjataa turan. Vidiyoon gaaffii fi deebii namoota kuma tokko caalaa waliin yeroo hokkara Sanaa waraabamanii hanga ammaatti uummataaf hin dhiyaannees ni jira jedhameera.


Zalaniskiin Waraana Isaanii Galateeffatan

Waraannii Yukreen kanneen kutaa Donbaas gama bahaa keessa jiran hojii gaggeessaniif kan galateeffatan prezidaant Volaadmiir Zeeleenskii, Raashaan dura dhaabannaa akkasiitu na mudata jecttee hin eegne jedhan. Zeleenskiin haasawaa vidiyoon waraabamee Kibxata kaleessaa galgala dhiyaate irratti waa’ee wal waraansa Donbaas keessaa dubbatan. Donbaas keessatti gootummaa guutuun of irraa qolachuun itti fufee jira.Bakka wal waraansii jabaan jiruttis akkasuma. Kanneen nu weeraran dura dhaabannaa jabaa akkasiitu nu mudata jedhanii akka hin eegna ifatti nu gala jedhan. Raashaan magaalaa galama mootummaa Yukreen Kiyeeviin qabachuu yaalii baatii lama dutre taasiifte irraa duubatti eega deebii as, Kutaan Donbaas kan Doneskiin of keessaa qabu Raashaaf qiyyaafata ijoo ta’eera. Ministeerri ittisaa kan Raashaa Sergee Shaayguu Kibxata kaleessaa akka jedhantihumnootiin isaanii kutaa Luhansk harka 97 to’atanii jiru.


Lammiwwan Biyyoota Amerikaa Maaliif Biyya Ofii Irraa Dheessu?

Qaamoonni mootummaa fi kan dhunfaa hedduu kanneen Amerikaa waaltaa keessatti misoomaa fi nageenya jajjabeessuu jedhamuun yaadaman Yunaaytid Isteets har’a kan labsitee yoo ta’u kunis, namoonnii achii irraa gara Amerikaatti godaanuu isaaniif sababaan maal akka hubachuuf ta’uun ibsamee jijra. Itti aantuu prezidaantiin Yunaaytis Isteetes kamaalaa Haaris kaoora kana hogganuun, hogganoota daldalaa waliin wiixata kaleessaa galgala walgahuun, proojeektii dhunfaa haaraa kan Doolaaraa Biliyoona 1.9 jaarmayoota daldalaa fi ka biroof 10f ramadamuun ibsamee jira.Kan biraas muddee fullee keenyaa kan itti fufuu ta’u ibsanii jiru. Yunaaytid Istees torban kana hogganoota biyyoota Amerikaa irraa dhufan walgahiif Loosaanjalas keessatti keessummeesuuf jiru waliin dhimmi kun wal afaan dhufe. Yunaaytid Isteets walgahii kanaaf Kubaa, Nikaaraaguwaa ykn Veniau’eelaan akka hirmaataniif hin afeerre jechuun itti gaafatamtuun preesii kan Waayit Haawus wiixata kaleessaa ibsanii turan. Abbootiin irree afeermuu hin qaban jedhan. Prezidaantiin meeksiskoo immo kana ilaalchisee walgahii kana irratti hin argamuu jechuun ministeera dantaa alaa biyyatti kan ergan ta’u beeksiisan.prezidaantiin Hoduraasis biyyonni Amerikaa hindii hin afeeraman taanaan walgahii kana irratti hin argamu jedhan. Prezidaantiin Guwaatimaalaa walgahii sana irratti argamuu manna hojii biyya koo keessaa gaggeessuu naa wayya jedhan.Dhimma godaansaa kan ilaaleen meeksikoo honduraas fi Guatimaalaan michuu jaboo ta’uun Yunaaytid Isteetes waliin hojjataa turan.


Koriyaan Kibbaa fi Yunaaytid Isteets Shaakala Itti Fufanii Jiru

Kooriyyan Kibbaa fi Yunaaytid Isteets jeettoota waraanaa 20 kan hirmaachiise fi jabiina humna waraanaa qilleensa irraa agarsisuu kan gaggeessan yoo ta’u kunis koriyaan Kaabaa dhiyeenyatti yaalii dhukasa Nukleeraa gaggeessuuf akka jiru mallattoon agarsiisan akka jiran ibsamee jira. Koriyaan Kibbaa fi Yunaaytid Isteets wal ta’uun gaggeessan kun, tuttuqqaa Koriyaa Kaabaaf hatattamaa fi haala sirrii ta’een deebii kennuuf dandeetti cimaa fi fedhii jiru kan agarsisee ture jedha waraannii Koriyaa Kibbaa. Biyyonni lameen, tuttuqqaa dabalataa Koriyaan Kaabaa gaggeesitu hordofaa jiru. Koriyaan Kabaa dhiyeenyatti yaalii nukleeraa isa 7ffaa gaggeessuuf akka jirtu mallattoon agarsisuu kan jiru yoo ta’u, kana gochuun ishee immo muddamsa kutaa caalaatti hammeessu ta’a.


Humnootiin Raashiyaa Magaalaa Siviywesoonwak Qabachuuf Waraana Yukiewwn  Wajjiin Wal-waraansatti Jiran

Humnootiin Raashaa magaalaa ijoo taatee kan gama kibba bahaa Zaporijaa qabachuuf yaadu jechuun Prezidaantiin Yukreen eega dubbatanii booda, humnootiin Yukreenii fi Raashaa magaalaa biyyatti gama bahaa Siviyerdoneesk keessatti wiixata kaleessaa daandii irratti wal waraanaa turan. Haallii magaala siviyeerdoneesk keessaa sa’atii sa’atiin kan jijjiiramuu ta’u hogganaan bulchiinsa magaalatti Televiziyoona biyyatti irratti ibsanii jiru. Prezidaant Volaadmiir akka jedhanti, humnootiin Yukreen magaalatti to’achuuf carraa hundumaa qabu turan.Kanas kan jedhan bulchaan kutaa Luhansk yukreen yukreen lafa qabatte gadhiifte jechuun eega dubbatanii booda. Raashaa fi Yukreen inni tokko isa kaan irraa lakkoobsa namoota miidhaman ibsaa jiru. Zeleenskiin tuuta oduuf Wiixata kaleessaa akka ibsanti, humnootiin Raashaa Zaporijaa qabachuuf yaaluu isaanii kunis gara walakeessa biyyatitti tarkaanfachuuf akka isaan dandeesisuuf jedhan. Magaallii kun wal waraansa dura uummanni lakoobsi isaa kuma 700 caaluu keessa jiraataa tureef industriwwan hedduun kan keessatti aragamii dha. Mummichi ministeeraa Briteen Booris Jaansan gargaarsa ittisaa kan dabalataa haaraa erguuf akka jiran mirkanii argadheera jedhan zeleenskiin.Lameenuu buufata Donii yukreen banaa gochuun rakkoo nyaataa dhabamsisuun barbaachisaa ta’u dubbatanii jiru.


Ijoolleen Godaantotaa  Ijoollee Ameerikaatti Dhalatan Caalaa Milkaa’ina Kan Argatan Maaliifi?

Godaantonni miliyoona 12 ol ta’an karaa Ellis Island, karaa buufata immigireeshinii federaalaa U.S. isa jalqabaa New York keessatti argamu ba’uu dhaan bara 1892 fi 1954 gidduut yeroo jiru as dhufuu jalqaban. Namoonni biyyaa fi aadaa adda addaa irraa haaraa gara Yunaayitid Isteetis dhufan kun abjuu Ameerikaa keessaa qaban faana dha’uu dhaan hedduun milkaa’ina argataniiru. Ameerikaanoonni hedduun godaantota jalqabaa sana, irra caalaan isaanii warren Awurooppaa, akka godaantota har’aa caalaa haala gaariin isaan simatan, isaanis adda durummaan Laatiin Ameerikaa fi Eeshiyaa irraa dhufanii yoo ta’an, kaan bratti immoo akka yakkamtoota , kanneen maallaqa Ameerikaa saammachuuf as dhufan, kanneen dalagaa lammiiwwan Ameerikaa jalaa fudhatan ta’uun ilaalaman. Barreessitoonni seenaa dinagdee Leah Boustan fi Ran Abramitzky godaantota ammayyaa fi warra jaarraa tokko dura gara Ameerikaa dhufan wal bira qabuun dhugaa fi asoosama adda baasuuf odeeffannoo walitti qabuu fi xiinxala sadarkaa olaanaatti fayyadamaanii barruu maxxansanii jiran. “Waan ajaa’ibsiisaa guddaan tokko ijoolleen godaantotaa hammam akka gaariitti hojjechaa akka jiran, akkasumas akkamitti (ijoolleen) godaantota biyya hedduu irraa dhufan dhalattoota U.S. caalaa milkaa’ina akka aratan illee hayyoonni kun barreessaniiru. No media source currently available


Amerikaa fi Koriyaan Kibbaa Misaa’eela Dhukaasan

Wraanni Yunaaytid Isteetsii fi koriyaan Kibbaa har’a ganama misaa’eela Baalistiik 8 dhukaasanii jiru. Kunis Koriyaan Kaabaa misaa’eela Baalistiik kan fageenya gabaabaa 8 eega furguggiiftee guyyaa tokko booda. Shaakala daqiiqaa 10f gaggeessan Kanaan, caasaa misaa’eela kan tooftaa lafa irraa ykn donii irraa qiyyaafata isaa galaana bahaa ykn galaana Jaappan jedhamuun beekamuu godhate, kan Amerikaa tokko akkasumas kan Koriyaa Kibbaa torba dhukaasan. Wraannii Koriyaa Kibbaa akka jedheetti, shaakalli misaa’eelaa kun yoo koriyaan kaabaa haleellaa gaggeessite, attamiin hatatamaa fi qiyyaafata sirrii ta’een deebii kennuun akka itti danda’amu dandeetti jiru agarsisuuf kan gaggeeffamee dha. Waraanni Koriyaa Kibbaa Dilbata kaleessaa Koriyaan kaabaa shaakala misaa’eela fageenya gabaabaa cina magaala galma mootummaa Pyoong Yaang dabalatee bakka 4 irraa daqiiqaa 35 gaggeessuu ishee hubatee jira. Bulchiinsa prezidaantii haaraa kan Koriyaa Kibbaa jalatti, Amerikaan Koriyaa kibbaa waliin shaakala ennaa gaggeessitu inni har’a kun yeroo lammataaf ta’u isaa ti.


Looltonni Yukreen Dura Dhaabbannaan Isaan Mudatee Jira

Looltonni Yukreen guyyoota dhiyeenya kanaa keessa injifannoo argataa kan turan ta’uus, magaala siviyerdoneesk hangi tokko to’annaa Raashaa jala seenuu bulchaan kutaa beeksisanii jiru. Looltootii keenya haleellaa faccisaa irratti gaggeeffame dura yeroo hanga tokkoof eega dhabatanii magaalatti walakkaa ishee bilisoomsanii turan. Garu amma haallii jiru xiqqoo nutti hammaatee jira jechuun bulchaan kutaa Luhansk wiixata har’a dubbatan. Ministeerri ittisaa kan Briteen har’a akka jedheetti, siviyeerdeeneesk keessatti wal waraansii hamaan itti fufee jira. Prezidaantiin Yukreen Volodmiyeer zeleenskii imaltuu darbee darbee gaggeessaniin, Dilbata kaleessaa magaala kiyaavii ala gara biyyatti gama dhiyaatti kan deeman yoo ta’u achittis waraana isaanii fi baqattoota waliin wal arganii jiru.iddoo hedduutis goraa kan turan ta’u fi naanoo wal waraansii itti gaggeeffamaa jiru dhiyeenya qabu lamattis goranii jiru. Injifachuun isin maraaf ta’u qaba, waan akkaan barbaaachisaan isa. Garu midhaa guddaan kan ta’u qabu miti jechuun Zeleenskiin warana isaaniif Dilbata kaleessaa vidiyoo waraabameen ibsan. Ministeerri ittisaa kan Briteen akka jedheetti, misaa’eelli kruuz kan Raashaa Dilbata kaleessaa ganama dhukaafte, caasaa baabuuraa kan magaala Kiyaav keessaa kan rukutee yoo ta’u fi kunis gargaarsa meeshaa waraanaa kan biyyonni gama dhiyaa waraanaa jiraniif ergan akka isaan hin dhaqqabne gufachiisuuf ta’u mala jedha. Ministeerri ittisaa kan Raashaa gama isaan, Taankii mootummonni gama dhiyaa Kiyeeviif ergan barbadeessine jedhee jira. Prezidaantiin Raashaa Putiin gama isaaniin, yoo biyyonni gama dhiyaa caasaa Rookeeta lafa dheeraa furguggifamuu Yukreeniif kennuuf karoora qaban fixaan baasu ta’e, Raashaan qiyyaafata jiran ni haleeltii garu hin jalqabne jechuun akeekkachisanii,


Dhimma Kooriyaa kaabaa irratti biyyoottan Sadii maraa taasisaniiru

Jiilli mootummaa us, kooriyaa kibbaa fi Jaappan dhimaa nukleeraa Kooriyaa kaabaa irratii maryachuudhaaf jimaataa har’aa magaalaa kooriyaa kibbaa See’uul keessatti marii taasisuun isaanii gabaasamee jira. Bakka bu’an US Suug kiim, bakka bu’aa motummaa Kooriyaa kibbaa Kiim Guunii fi bakka bu’aa Jaappan Funaakooshii Takehooro wal arganii maryachuuf kan murteessan, Kooriyaan kaabaa yeroo Torbaffadhaaf yaalii dhukaasaa Nukileeraa taasisudhaaf qophii gochaa akka jirituu erga US beeksiftee booda. Koriyaan kaabaa dhukaasaa yalii nukileeraa kana kan taasisuuf deemtu ergaa barra 2017 as yeroo jalqabaatiif akka ta’e gabaasinii kun dabalee ibsuun isaa beekameera. Koriiyaan kaabaa dhiheenyaa kana waan misaa’elaa balastikii dhukaasaa jirtuuf qoqqobiin dabalaataa akka irratti darbuu dhaabataa mootumootaa gamtoomanii irratti US yaadaa dhiheesitus, Chaayinaaniif Raashaan mana maree nageenyaa irratti waan mormaniif yaadinni US fudhatama argachuu hin dandeenyee.


Rashaan lafa Yukreen dhibeentaa 20 too’achuu ishee ibsameera

Erga Raashaan Yukreeniin weerartee jimaataa har’aa guyyaa 100 yemuu guutee kanatti, waraanni Raashaa lafa biyyaa Yukreen dhibeentaa 20 qabachuu isaa prezidaantiin Yukreen Volodimiiyir Zelensikii Ibsanii jiru. Guyyaa kaleessaa karaa toora Marsariitiitin miseensotaa mana maree mootummaa Luuzenbargiif haasaa kan taasisan Zeleniskiin addaa waraanaa Kiiloomeetriii kuma dheeratuu irratii walwaraansii itti fufee jiraachuu isaa dubbataniiru. Kamisaa kaleessaa akka Yuukreen jettetti kibbaa biyyatti kutaa Keheerson keessatti kan argaman gandootan fi magaalewwan 20n umnoottan Rashaa irraa bilisa bahaniiru. Karaa biraatiin, loltoonii Raashaa baha Yuukreen ,kutaawwan Doneskii fi Luhaanisk keessatti haleelaa itti fufuun isaanii gabaasamaa jira. Akka bulchaan Luhaanisk Seerhiy Haa’ida jedhanti,loltoonni Raashaa Magaala ishee dhumaa Luhaaniskii keessatti argamtu Si’eviroodoonesk dhibeentaa 70 too’ataniiru. Minsteerrii ittisaa Biritaanyaa gama isaatiin odeeffanoo kan mirkaneesuun isaa gabasameera. Haalaa waraansaa irratii ibsii hagganaa Yuukreen kennan kun kan ifa taasifame, ergaa Prezidaantiin US Joo Bayden Rookeetii fi meeshaalee waraansaa gurguddoo bituudhaaf kan ollu gargaarsaa Dolaarii Miiliyoonii 700 biyyii isaanii kennuu ishee beeksisanii boodee akka ta’e beekameera.


Prezidaant Baayiden Biyyi Isaanii Deggersa Dabalataa Yukireeniif Kennuu Labsan

Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis, Joo Baayiden, yeroo duulli Raashiyaan Yukireen irratti geggeessitu baatii afuraffaa qabatee jirutti, biyyi isaanii “caasaalee rooketii sadarkaa ol’aanaa fi raasaasawwan isaaniif” ka doolaa Miliyoona toorba tahu ka Yukireeniif kennitu tahuu kaleessa labsanii jiran. Tahus, Yukireen rooketoota sana akka daangaa Raashiyaatti hin dhukaasne waadaa seentee jirti jedha Waayit Haawus.


Tokkummaan Mootummootaa Gurmuun Naga-eegdota Isaa Maalii Keessatti Haleelamuu Beeksise

Tokkummaan Mootummotaa shororkeessonni Kaaba Maalii keessatti konkolaataa humna naga-eegumsaa jaarmayichaa haleeluudhaan naga-eegduu lammii Joordaanii ajjeesanii, ka biroo sadii akka madeessan shakkii qabu dubbatee jira.  Dubbi-himaan Tokkummaa Mootummotaa Stefaan Dujaarik ibsa kennaniin konkolaataa naga-eegdota Tokkummaa Mootummotaa sun bakka Kidaal jedhamutti hidhattoota meeshaalee xixiqqaa fi Laawuncharii dhukaasaniin gara sa’atii tokkoof haleellaan irratti baname, jedhan. Barreessaan muummichi Tokkummaa Mootummootaa – Antooniyoo Guterez, haleellicha cimsanii balaaleffatanii jiran. Akka gurmuun naga-eegumsaa Tokkummaa Mootummootaa jedhutti – haleellaan kun, torban tokko keessatti Kidaal keessatti si’a shanaffaa geggeessamuu isaa ti. Maaliin humna naga-eegumsa Tokkummaa Mootummootaaf bakka bala’amaa taatee jirti.


Kaabinee Haaraan Kan Awustraaliyaa Walgahii Jalqabaa Gaggeessee Jira

Kaabineen Awustraaliyaa inni haaraan har’a kakatee aangoo eega qabatee sa’atilee hanga tokko booda yeroo duraaf walgahee jira. Mootummaan haaraa hundeeffame kun dubartoota 13 kan of keessaa qabu yoo ta’u, dubartii Musleemaa yeroo duraaf qabaachuun namoota jalqabaa kaasee biyyatti keessa turan jedhaman irraa moo dhimmi isaaniif Ministeera gochuun muudee jira. Sirnii kakachuun aangoo qabachuu kun magaala Kaanbeeraa keessatti kangaggeeffame yoo ta’u kunis mummichi ministeeraa haaraan Antonii Albaniis eega injifatanii guyyaa 11 booda. Albaniis ministeeroota walgahii kana irratti argamaniif haasawaa dhageesisaniin, asitti argamuu koon nana gammada.Guyyaa Guyyaatti kutaa kana keessatti gammachuu qabaadhaa. Akkasumas guyyaa guyyaatti waan addaa fidaa.Itti gaafatama guddaatu nutti kenname.Yoo sirritti hojjanne yeroo dheeraaf turra.Kana malees biyyatti gara waan gaariitti jijjirraa jedhan. Kaabineen Albaanis kun namoota haaraa kan qabu yoo ta’u seera tumtoota hanga tokko kanneen mootummaa duraanii isa waggaa 9 dura aangoo qabate keessaa tajaajiilaa kanneen turaniis keessa jiru.


KOOVIID-19 Baatii Lamaaf Manatti Nu Galche: Jiraattoota Shaanghaay

Jiraattonni shaanghaay weerara dhukkuuba KOOVIID-19f jecha baatii lamaaf mana keessatti ugguramanii eega turanii booda Robii har’a handaara galaanaa deemuun akkasumas daandilee polisootaan to’atamuu irratti nyaataa fi dhugaa oolan. Uggurrii kunis dinagdee biyyatti duubatti deebisuu isaa fi uummata miliyoona hedduu mana keessaa akka hin bane taasiise.Tarkaanfii cimaa kanas mootummaa abbaa irree chaayinaa tu fudhatee jechuun namoonnii dhunfaan akkasumas marsariitii irraan mormii dhageesisaa turan. Tajaajiilli geejiiba Awutoobusaa fi Baabuura imaltootaa har’a iddotti kan deebi’ee yoo ta’u, inni Chaayinaa waliin walagarsisuuf banamuuf jira. Jiraattonni shaanghaay walakkaa miliyoonaa caalan uummata magaalatti Miliyoona 25 keessatti amma iyyu ugguura jala ykn godinaalee amma iyyu vaayrasiin koroonaa keessa jira jedhame to’atamaa jiru keessa jiran. Mootummaan akka jedhutti uggurri hundumtuu suuta suutaan kan kaafaman yoo ta’u wal dhahuu fi seeraan ala ta’e fudhataa jiru.manneen barnootaa kanneen fedhii qaban hanga tokko kan banaman yoo ta’u, suqilee suupar maarkeetii faarmaasii fi kanneen biroon irraa jala haala harka 75 hin caalleen banamuu jedhamee jira. Manneen Sinimaa fi bakki sochii sportii itti gaggeessan amma iyyu cufaa dha.


Boba’aa Raashaa Irraa Dhufu Harka Caalaa Dhaabuuf Gamtaan Awurooppaa Waliigalee Jira

Gamtaan Awurooppaa boba’an Raashaa Awuroopaa akka hin sennee ugguruun akka isheen duula waraanaa Yukreen irratti gaggeessituuf qabeenyaa fi maallaqa xiqqaa akka argattu taasiisa jechuun qondaallii imaammata alaa kan Gamtichaa Josep Boreel har’a ibsanii jiru. Hogganoonnii gamtaa Awuroopaa Wiixata kaleessaa Raashaa irratti dhiibbaa gochuuf jecha, zayiita boba’a Raashaa irraa seenuu 3 keessaa harka 2 ugguruuf walii galan. Uggurri kunis zayiita booba’aa Raashaan karaa galaana irra ergiitu ittisuun kan karaa ujjummoo boba’an dhaqqaban qofa ehame. Prezidaantiin Yukreen Volodmiir Zeleenskii Wiixata kaleessaa ganama gamtaa Awuroopaaf haasawaa dhageesisaniin, iyyata isaanii irra deebi’uun dhiyeessan. Hogganoonni gamtaa Awurooppaa Yukreeniif Doolaara Biliyoona 10 biyyatti dinadee fi biyyatti deebisanii ijaaruuf kan ooluu kennuuf walii galan. Walgahii guyyaa lamaaf ture kun Kibxata har’a xumuramee jira.Mariin kunis, waa’ee madda eneerjii ittisaa fi wabii nageenyaa irratti akkasumas waa’ee Yukreen irratti qiyyaafachuun gaggeessaa ture.


Zalaniskiin Haasawaa Dhageesisuuf Jiru

Prezidaantiin Yukreen Voladmiir Zeleenskii wiixata har’a walgahii kaawunsilii Awuroopaa irratti haasawaa kan dhageesisuuf jiran yoo ta’u, kunis ykreen gargaaarsii dabalataa akka kennamuu Raashaan weerara isheetti xumuura akka tolfattuuf dhiibbaan dabalataa akka irra ka’amu gaafatu. Prezidaantiin kaawunsilii Awuroopaa Chaarlas Micheel walgahii guyyaa lamaaf turu kana dura xalayaa barreessaniin, Raashaan weeraraa fi ajjeechaa gaggeessa jirtu duratti Yukreen jajjabiina gaarii agarsiisaa akka jiru fi kabajaa argachu ibsan. Yaaddoon keenya guddaan Mootummaa Yukreen michoota keenya kan addunyaa waliin gargaaruu yoo ta’u kunis gama nu gaafataa jirtuun ta’u qaba jedhan.Kana malees Yukreeniin haala qindoomiina addunyaa qabuun attamitti deebisnee ijaaruu akka dandeenyu mari’anna jedhan. Ministeerrii hajaa alaa Raashaa serge Laavroov televiziyoona Faransaayiif dilbata kaleessaa akka ibsanti haal duree tokko malee ilaalcha duraa kan itti kenninuu kutaa Doneetsk fi Luhaansk bilisoomsii dha jedhan.


Prezidaant Baaydiin fi Haatii Warraa Maatii Ijoolleen Jalaa Ajjeefaman Dubbisan

PrezidaantiinAmerikaa Joo Baaydin fi haatii warraa isaanii Jiil Baaydin Dilbata kaleessaa Teeksaas keessatti maatiwwan ijoolleen mana barumsaa keessatti jalaa ajjeefamnaan gadda keessa jiranii fi namoota dursnii birmatan waliin wal arganii jiru. Lafa ijoolleen 19 fi barsiistonni isaanii lama Kibxata dabree itti ajjeefaman kan mooraa mana barumsaa kan daawwatan jiru. Hidhataan umriin 18ti daree keessatti baratanti barattoota waliin ofittic ufatee,qawwee rasaasaa kuma tokko qabu qabatee ture. Prezidaant Baaydiin fi haatii warraa tajaajiila waldaa Kaatolikii keessatti gaggeeffame irratti kan argaman yoo ta’u, jiraattonni hedduun prezidaant Baaydiin fi Kongreesa irraa waan abdiin eegana jechuun RSAf ibsanii jiru.


Amerikaan Kanneen Wareegamaniif Yaadataa Jirti

Yunaaytis Isteetes keessatti baatii caamsaa keessatti wiixatnii inni dhumaa guyyaa yaadannoo dhiiraa fi dubartoota waraana biyyatti ta’uun ituu tajaajiilanii weereegamantu ta’uun yaadatama. Ayyaannii yaadannoo inni baranaa Caamsaa 30 Irra kan oolee sadarkaa mootummaatti kan kabajamuu yoo ta’u gabaan daldala maallaqaas cufamee prezidaantiin Amerikaa Joo Baaydiin, awwaala gootoota Amerikaa kan biyooleessaa isa Arliingtan jiru keessatti sirna yaadannoo gaggeeffamu irratti argamuuf jira. Ayyaana kana sabaeeffachuudhaan hiriirrii magaala Waashiingtan keessatti kan gaggeeffamu yoo ta’u lammiwwan Amerikaa hedduun lafa awwaala gotootaa wareegamanii daawwachuun akkasumas iliillii ykn Abaaboo awwaala isaanii irr ka’uun yaadatu. Guyyaa akka har’a kanatti kanneen gurmuun ta’anii biskileeta motaraa ykn doqdoqqee ofuun yaadachuun akka adaa tti ilaalama.Barana garuu gadamoojjilee waraanaa kanneen ofii isaanii of ajjeesan kan ilaaleen waan hojjatamuu qabu irrattis fuleeffatan. Maatii hedduunis akka maatitti waliitti qabamuun baatiin bonaa seenuu isaa simatu.


Dippiloomaatiin Raashiyaa Dhimma Yukireen Irratti Ofiin Taayitaa Gad-lakkisan

Dippiloomaatiin Raashiyaa gameessi, Booriis Bondaareev jalqaba torban kanaa irra waraansa biyyi isaanii Yukireen irratti geggeessitutti qaana’anii taayitaa gad-lakkisuu isaanii beeksisan. Kan umuriin waggaa afurtamii lamaa fi waggoota digdamaaf hojii dippiloomaasii Raashiyaa irra turan – Boondaareev biyya isaanii bakka-bu’uudhaan Tokkummaa Mootummootaa keessaa hojjetaa turan. Taayitaa isaanii gad-lakkisuu isaanii kan ittiin beeksisan – xalayaa Feesbuukii irratti maxxansan keessatti, “umurii koo guutuu keessatti akka Guraandhala digdamii afurii - yeroo Raashiyaan jalqaba Yukireen irratti waraansa geggeessitee jechuu isaanii ti- biyya kootti qaana’ee hin beeku,” – jedhan – Boondaareev.


Prezidaantiin Yukireen Jabeenyi Hawaasa Addunyaa Silaa Badisa Yukireen Keessatti Tahe Oolchuu Male Guutuutti Hojiirra Hin Oolle Jedhan

Prezizaantiin Yukireen Volodomiir Zeleniskii, ibsa guyyaa guyyaatti kennu irratti Raashiyaan ifatti “imaammaa duguuginsa sanyii” lammiwwan Yukireeni irratti geggeessite, garuu silaa otuu jabinni addunyaan waraansicha dhaabsisuuf qabu guutmmaatti hojii irra oolfame tahee, otuu Raashiyaa irratti hin lalaaffanne tahee badisi guddaan Yukireen keessatti tahe oolfamuu danda’a ture, jedhan. Zeleniskiin komee isaanii kana ennaa ibsan, Raashiyaan gurgurtaa maddeen inerjii isheetiin Gamtaa Awurooppaa irraa guyyaa guyyaatti gara Yuuroo Biliyoona tokkoo argatti, jedhanii biyyoonni Gamtaa Awurooppaa immoo ammallee uggura marsaa jahaffaa Raashiyaa irra kaa’uu irratti waliigaltee irra gahuuf carraaqaa akka jiran dubbatan Waan fedheefuu, Yukireen yeroo mara biyya birmaduu taatee jiraatti, eenyuunillee cabuuf hin jirtu – jedhanii, dhuma irratti gaaffiin jiru uummatni Yukireen bilisummaa isaatiin gatii hagamii baasa ka jedhuu fi Raashiyaan waraansa faayidaa hin qabne nu irratti geggeessaa jirti – jedhan kanaaf gatii hagamii baasti – ka jedhu akka tahe dubbatan. Humnoonni Raashiyaa gama Yukireen Kaaba-bahaatiin dudduba dhiibamanii daangaa qarqara ka jiran yoo tahu, kallattii ka biraadhaan lola haaraa waan banaa jiran fakkaata. Hoogganoonni magaalaa Yukireen guddittii lammataa – Kaarkiiv keessa jiran kaleessa, haleellaan humnoota Raashiyaan geggeessame yoo xiqqaate siiviloota 7 ajjeesee 17 biroo madeesse – jedhan. Kaabaa fi Baha magaalattiitti waraansi how’aan itti fufee jira.


Kutaa Teksaas Bakka Ijoolleen 19 fi Barsiisonni 2 Qawween Dhumanitti Korri Falmitoota Mirga Qawwee Hidhachuu Banamee Jira

Kutaa Teksaas, magaalaa Uvaald, mana barnootaa sadarkaa tokkkoffaa “Robb” jedhamu keessatti mucaan soolanni tokko dhukaasa banee ijoollee 19 fi barsiisota lama ajjeesee otuu guyyoota baay’ee hin turiin Waldaan Hidhattota Qawwee biyyaalessaa, “National Rifle Association” jedhamu, kora isaa waggaa achuma Teksaas, magaalaa Hiyusteen keessatti Jimaata har’aa banachaa jira. Bulchaan kutaa Teksaas, Greeg Aboot, kan silaa baninsa walga’ii har’aa irratti haasawa dhageessisu jedhamee karoorfamee ture, walga’icha irratti argamuu dhiisuun gara magaalaa ajjeechaan keessatti raaw’atamee gara Uvaalditti imalu, jedhamee jira. Garuu, prezidaanrtiin Yunaayitid Isteetis duraanii, Doonaald Traamp, walga’ii falmitoota mirga hidhannoo qawwee guyyoota sadi’iif turu kana irratti akka argama karoorfamee jira. Aangawoonni akka jedhanitti, otuu polisiin mana barnootaa sana dhaqqabee, kutaa afurannaa ajjeechaan itti raaw’atetti girrisanii hin seeniin ka barnoota isaa sadarkaa lammaffaa addaan kutee ture Raamoos daqiiqaa afurtamaa hanga sa’atii tokkoo mooraa mana-barnootichaa keessa ture. Jiraattonni naannoo isa arganillee akka poolisiin itti seenee, gochaa yakkaa sana oolchu itti iyyaa turan – jedhama.


Seerri Qawwee Qabaachuu Cimaa Yoo Hin Jiraatin Rakkoo Hamaa Uumuu Mala: Professer Mohammed Xaahiroo

Dhukaasi gaddisiisaan mana barumsaa Yuvaaldii, Teexas keessatti banamee daa’imman 19 fi ga’eessoonni lama erga du’anii booda, hawaasa naannoo Teeksaas fi guutuu biyyattii keessatti rifachuu guddaa akka uume, dorgomaa waajjira seeneetii duraanii kutaa Teeksaaas fi koollejii Koolinsitti piroofeesara barnoota dinagdee kan ta’an Mohammed Xaahiroo ibsaniiru. Ameerikaa keessatti abbummaa qawwee irratti sakatta’iinsi duubbee cimaan yoo dirqisiifame malee, gochi akkanaa itti fufee miidhaa dabalataa akka fidus himaniiru. Seera tumtoonni kana irratti walii galuu fi to’annoo qawwee ilaalchisee seera cimaa yoo hin baasne, leelliftoonni mirga qawwee Yunaayitid keessatti kanneen jala deemanii mirga akkaiif falman ciccimoo waan qabaniif rakkoon kun itti fufuu mala jedhan.


Dr. Tedroos Adhanoom Marsaa Biraaf Muudaman

Dr.Tedroos Adhaanoon marsaa lammataa waggaa shaniif Daayreekteera walii galaa kan Jaarmayaa fayyaa addunyaa ta’anii irra deebi’anii filatamuu isaanii dinqiisiifatanii jiran. Kan Kibxata kaleessaa isaan filatees biyyoota miseensoota dhaabata fayyaa kan Tokkummaa Mootummootaa walgahii Swiizerlaand keessatti walga’aniin ture. Kaadhimamaan ka biraan Dr. Tedroosiin dorgomuuf dhiyaate hin turre yeroo weerarrii vaayrasii koroonaa hammaateetti deebiin kennamaa ture sana waan ta’eef jedhamee jira. Dr. Tedroos lammii Afrikaa jaarmayaa fayyaa addunyaa hogganan kan jalqabaati ta’u fi ituu dooktoora waa’ee fayyaa hin ta’iin hojjataa jiran ta’uun ibsamee jira. Kana malees Dr.Tedroos deggersa biyya isaanii kan taate Itiyoophiyaa kan hin qabnee fi wal waraansaa fi rakkoo gargaarsa dhala anamaa biyyatti keessa kan ilaaleen qeeqa eega dhiyeessanii booda, waa’ee hoggantummaa Dr Tedroos irratti Itiyoophiyaan gaaffii kaasuun ni yaadatama.


Koriyaan Kaabaa Misaa’eela Furguggiftee Jirti

Prezidaant Baaydiin daawwannaa biyyoota Eshiyaa kaaba bahaa keessatti gaggeessan eega xumuranii sa’atilee hanga tokko booda, Koriyaan Kaabaa yaalii dhukaasa misaa’iila Baalistiik sadii kan ardiwwan qaxxaa muuruu dabalatee gaggeessuu ishee Koriyaan Kibbaa beeksiiftee jirti. Garu yeroo daawwannaa prezidaant Baaydiin otoo hin taanee eega imaltuu xumuranii ba’anii sa’atii 12 booda yaalii kana Koriyaan Kaabaa gaggeessite. Waraanni Koriyaa Kibbaa deebii kenneen, shaakala jettoota waraanaa 30 kanneen F-15K jedhaman hirmaachisee gaggeessee jira.Kana malees Amerikaa fi koriyaan kibbaa dhukaasa misaa’eelaa kan lafa irraa ykn Donii irraa waan irratti qiyyaafatamee haleeluu shaakaluun isaanii ibsamee jira.


Waa’ee Qawwee Seera Baasaa:Prez. Baaydiin

Yunaaytid isteetes kutaa kibba dhiyaa Teeksaas keessatti hidhataan mana barumsaa sadarkaa duraa seenuun yoo xiqqaate ijoollee barattota ta’an 19 fi ga’eessoota 2 ajjeesee jira. Hidhataan umriin 18 jalqaba akkoo isaa qawween eega rukutee booda konkolaataa offatee ittiin mana barumsaa kana cabsee seenuun haleellaa kana kan geesisee yoo ta’u kunis kanneen nageenya eegsisaniin ituu hin ajjeefamin dura ture. Barreessaa dureen Tokkummaa Mootummootaa Antoniyoo Gutarrees ajjeechaa gaggeeffamee Kanaan rifachuu fi gadduu isaanii dubbii himaan isaanii ibsanii jiru.Kanneen miidhaman kun ijoollee ta’uun isaanii immo caalaa nama gaddisiisa jedhan. Prezidaantiin Amerikaa Joo Baaydin Kibxata kaleessaa imaltuu biyyoota alaa keessatti gaggeessaa turan irraa eega deebi’an booda galgala haasawaa dhageesisaniin, gadda isaanii maatii namoota ajjeefamaniif qaban ibsuun, uummata walitti qabanii ajjeesuun maaliif Amerikaa keessatti baratamaa ta’e jechuun gaafatan. Kanaafis seera tumtoonni waa’ee qawwee irratti seera hiika qabu akka baasaniif gaafatan.


Dorgommiilee Atileetiksii Naannoo Addunyaa Adda Addaa Irratti Atileetonni Dubartootaa Itiyoophiyaa Injifatanii Jiran

Dorgommii atleetiksii “Dimond League” jedhamuu kan Caamsaa 21 Brminghaam keessatti geggeessame atleetonni dubartootaa Itiyoophiyaa injifatanii jidran. Gothenburd, Sweden keessatti dorgommii walakkaa maaraatoon geggeessame irrattis akkasuma dubatoonni Itiyoophiyaa injifatanii jiran. Isaan kanaa fi oduuwwan ispoortii biroo caqasaa. No media source currently available


Putiin Gocha Gara Jabinaa Raawwataniif Gatii Baasuu Qabu: Baaydin

Prezidaantiin Raashaa Vilaadmiir Putiin gocha gara jabinaa Yukreen keessatti gaggeessaniif, gatii guddaa baasuu qabu jechuun prezidaant Joo Baaydin dubbatanii jiru.Jaapaan keessatti daawwannaa gaggeessan irratti haasawaa dhageesisan Kanaan, Raashaa irra ugguurri yeroo dheeraa ka’amuun qaba ergaa jedhu dabarsuun barbaachisaa dha jedhan. Prezidaantiin Yukreen Voladmiiyer Zeleenskii wiixata har’a Raashaa irratti dhiibbaan taasifamuu akka dabaluu gaafatan.walgahii dinagdee addunyaa gaggeeffamaa jiru irratti, gama marsariitiin haasawaa dhageesisanin, boba’a fi baankileen Raashaa irra uggurri akka ka’amuu, akkasumas daldala Raasahaa waliin gaggeeffamu hundumtuu haa dhaabatuu jedhan. Ugguura jechuun haga danda’ameetti gama hundaan guddaa ta’uun Raashaa fi kannen biroo duula waraanaa hamaa biyyoota ollaa irratti gaggeessuu malan, irratti battalumaan dhiibbaa qabaata jechuun Zalanskiin gama turjumaanaan dubbatan. Uggurrii akkasii baatii 3 dura ituu hojii irra oleera ta’e, lubbuu namoota kuma kurna hedduu du’a irraa olchuun ni danda’ama ture jedhan. Humootiin gara jabinaa addunyaa bulchuu yoo ta’eef yeroo itti ilaalamuuf jiruus amma jedhan Zelenskiin.


Baaydiin Mummicha Ministeera Jaapaan Waliin Ibsa Kennan

Chaayinaan ituu Taaywaaniin weerarteetti ta’e Amerikaan gidduu seenuun Taaywaan cina dhaabatti turte jechuun prezidaant Baaydin dubbatanii jiru.Baaydin kana jechuun isaanii, imaammata Amerikaan dhimmi kana irratti hordooftu irratti yeroo dheeraaf waan ifa hin taane akka jiru agarsisee jira. Tuuta oduuf Tokiyoo keessatti ibsa kennamee irratti Baaydiniif gaaffii dhiyaate AmerikaanTaaywaan cina humna waraanaan bobbaasuuf fedhii qabdii? Kan jedhu ture. Baaydinis eeyyee waadaan keenya kana ture jedhan garu gad fageenyaan hin dubbanne. Ministeerrii haajaa alaa chaayinaa hatattamaan deebii kennaniin, Chaayinaan abba abiyyummaa biyya ishee irratti waan mari’attu hin qabdu jedhan. Kan paartii abbaa irree tokkoon bulaa kan jirtu chaayinaan deemookraatawaa kan taate Taayiwaan akka kutaa ishee irraaadda cittee tokkotti ilaaluun deebistee kan fudhattuu ta’u yeroo dheeraaf dhaadataa jirti. Mummichi ministeera Jaapaan kan Baaydin waliin ibsa kennaa turan yoo ta’u, biyyi isaanii deggersa waraanaan Taayiwaan cina akka dhaabttu haala kallattiin hin taaneen ibsanii jiru. Anaa fi Baaydin waa’ee Taaywaan irratti nagaa fi Nageenyii barbaachisaa ta’u dubanneerra jedhan.


Traaktarii Shufeerii Malee Deemu

Funduratti- gaaf tokko - qonnaan bultoonni traaktarii fayyadaman halaala taa’anii Aappii bilbilarraa xuxxuquudhan qonna akka geggeessan teeknoolojiin dandeechisu shakalamaa jira. Teeknoolojiin saffisaan fooyya’umsa agarsiisaa jiru kun traaktariin sa’aatii 24 ofiif ooyiruu irratti hojii akka hojjatu godha.


Kooriyaan Kaabaa Namoonni Miliyoonni Lamaa Ol Mallattoon Qaammi Isaanii Hoo'u Irratti Argamuu Ibsite

Kooriyaan kaabaa namoonni mallattoo qaami isaanii hoo’u irratti argame miliyoona lama darbee ennaa jiru kanatti, weerara COVID-19 biyyattii keessatti ka’e jalqabaatti duuluuf ba’ii gaarii argamsiisuu isee beesistee jirti. Weerarri COVID kan Kooriyaan kaabaa jalqabaaf torban darbe mirkaneessite, biyya moggaatti qoodamte keessatti meeshaalee wal’aansa fayyaa fi talaalliin hanqachuun yaaddoo uumee jira. Kooriyaan kaabaaa diinawwan ishee kooriyaa kibbaa fi Yunaayitid Isteetis deggersa akka erganiif gaaffii dhiyaateef deebii hin kennine jechuu dhaan angawoonni kooriyaa kooriyaa kibbaa see’ool irraa beeksisaniiru. Kooriyaan kaabaa namoonni 263,370 mallattoo qaammi ho’uu irratti argamuu isaaf namni itti dabalaa lama du’uu beeksistee jirti. Erga xumura baatii Eblaaa qabee namoonni miliyoonni 2.24 mallattoon qaama ho’uu irratti kan argame yoo ta’u namoonni 65 du’uu beeksistee jirti.


Prezidaant Baayiden Damee Teeknoloojii Yunaayitid Isteetis Irratti Daawwannaa Fuuleffateef Gama Asiaatti Qajeeelan

Prezidaant Joo Baayiden damee teeknooloojii Yunaayitid Isteetis irratti fuuleffachuu dhaan imala gara Asia-tti geggeessan kan jalqaban yoo ta’u, jimaata har’aa kampanii elektirooniksii Kooriyaa kibbaa kan magaalaa Austin alatti ijaaramuu fi doolaara biliyoona $17 kan chip komputeraai itti hojjetamu daawwatanii jiran. Daawwannaan isaanii kun dhiyeessii Chiippii komputeraa dabaluu yoo ta’u, dhimma biyya keessaa kan Baayiden dursa kennaniif keessaa tokko. Waggaa darbe meeshaa eleketrooniksii keessaa kan akkaan barbaachisaa ta’e hanqinni “Semiconductor” dhiyeessii konkolaataa, meeshaalee mana keessaa nyaata ittiin bilcheessanii fi meeshaalee ka biroo akkaan miidhee jira. Rakkoon dhiyeessii kunis gatiin meeshaalee kana ittiin bitan akkaan ol ka’uu dhaqqabsiisee jira. Kunis fudhatama Baayiden kan gad xiqqeessee fi bulchiinsichi oomisha biyya keessaatti akka fuuleffatu taasisee jira. Baayiden daawwannaa isaanii guyyootii ja’a kan kooriyaa kibbaa fi Jaappaanitti geggeessaniin dhimmootii imaammata alaa hedduu irratti mari’achuun kan isaan eeggatu yoo ta’u, haa ta’u malee biyya ofii ilaalchisee yaaddoo jiru kan itti beeksisan ta’uun illee beekamee jira. Gorsaan naga eegumsa biyyoolessaa Jake Suliivan imala kana dura ibsa kennaniin, investimeniin Sumsung kan Texaas keessaa lammiiwwan Ameerikaaf dalagaa mindaa gaarii kan argamsiisu yoo ta’u, caalaa immoo dhiyeessiin akka dabalu taasisa. Kampanii Kooriyaa kibbaatti prezidaant Baayideniin kan simatan prezidaantii biyyattii haaraa Yoon Suk Yeol fi itti aanaa dura taa’aa kampanii elektrooniskii kan Sumsung Lee Jae-Yong ta’uun ibsameera. Yoon torban tokko dura filatamuu dhaan prezidaantii biyyattii haaraa ta’anii jiran. Kooriyaa Kaabaa irratti ejjennoo cimaa akka qabaatan akkasumas Yunaayitid Isteetis waliin kan jiru michummaa waggoota 70 cimsanii kan itti fufan ta’uu ennaa duula filannoo isaanii dubbataniiru. Hanqinni chiiipii komputeraa kan mudate ennaa addunyaan weerara vaayiresii koronaan dha’amte ture. Haa ta’u malee weerarri kunii fi rakkoolee biroon warshaan oomisha Semiconductor jedhamuu meeshaa elektrooniksii oomisuuf gargaaruu akka cufamuuf sababaa ta’e. Angawoonni mootummaa Yunaayitid Isteetis, oomishi chippii barbaadamuu hanga bara 2023tti hamma isaan akka inni irra ga’u barbaadan ga’uu dhiisuu mala jechuun tilmaaman. Kampanii Sumsung daawwachuutti dabalee Baayiden dhiyeenya haasaa dhageessisaniin dhaabbati Yunaayitid Isteetis Intel, warshaa oomisha semiconductor naannoo kolomboos Ohiotti warshaan dhaabuuf akka jiru dubbataniiru.


Senetiin  Yunaayitid Isteetis Deggersa Doolaara Biliyoona $40 Yukireeniif Akka Kennamu Raggaasise

Prezidaantiin Yukireen Volodimiir Zeleniskii ibsa guyyaa guyyaan dhageessisaniin akka jedhanitti senetiin Yunaayitid Isteetis gargaarsa biyya isaaniif kennamu raggaasisuun hooggana cimaan maal akka ta’e kan ibsuu fi waliin taanee walabummaa eegsisuuf illee ni gumaacha jechuu dhaan kamisa kaleessaa dubbataniiru. Gama biraan ministeerri dhimma alaa Yunaayitid Isteetis Antonii Biliinken kaleessa ibsa kennaniin bulchiinsichi deggersa waraanaa itti dabalaa doolaara miliyoona $100 Yukireeniif ni gumaacha jedhan. Deggersi sunis meeshaa waraanaa fagoo irraa furguggifamu fi konkolaattota isa baatan 18 akkasumas raadaarii meeshaalee gurguddaan bakka dhukaafamu adda baasu kan of keessaa qabu ta’uu dubbi himaan Pentaagoon Joon Kerbii beeksisaniiru. Ministeerri ittisaa Raashiyaa kamisa kaleessaa akka beeksisetti, loltoonni Yukireen dhibbaan laka’aman itti dablaa kan marfamee jiru warshaa sibilaa Mariipuul keessa jiru Azoovstaal cinatti argaman harka kennuu isaanii fi kunis torban kana lakkoobsa isaanii 1,730n ga’ee jira. Koreen fannoo diimaa addunyaa illee loltoota Azovistaal keessaa ba’an galmessaa jiraachuu beeksise. Angawoonni Yukireen lakkoobsa loltoota Yukireen harka kennatan kan Raashiyaan beeksiste hin mirkaneessine. Yukireen loltoota hidhaman wal jijjiiruuf akka ta’e abdatti, gareen qorannaa Raashiyaa ijoon akka jedhetti immoo yoo isaan siivilota irratti yakka hojjetan ta’e qorachuuf akka ta’e beeksisee jira. Loltoonni kun qabamuun kan ibsame magaalaa namoota 430,000 qabdu Maripool kan andaara galaana Azoov gama kaabaa jirtu keessatti. Kunis weerara Raashiyaa kan baatilee sadii keessatti milkaa’ina Mooskoo isa guddicha jedhameera.


Antoonii Bliinken Ministirootaa Dhimmaa Alaa Biyyootan Afrikaa Waliin Marii Taasisanii Jiru

Ministirri dhimmaa alaa Yunaayitid Isteets Antoonii Bliinken , teessoo dhaabbata mootummootaa gamtoomanii Niwu Yoork keessatti ministiroota dhimmaa alaa biyyoottan Afrikaa waliin marii taasisaniiru. Marii kana irratti kan hirmaatan Minstiroota dhimma alaa,Dimokiraatiik Repabliikii Koongoo, masir, Gaaboon, Gaanaa, Keeniyaa, Mooriitaaniyaa, Naajeeriyaa, Afrikaa kibbaa,Zaambiyaa fi Seenegaal akka ta’an beekameeraa. Walgahii kana irratti dhaabbataa mootummootaa gamtoomaniitti, ambaasadara yunaayitid Isteets kan ta’an Liindaa Toomas Giriinfiild kana argama yemuu ta’u, ijoowwan marii kana keessa waa’een wabii midhaan nyaataa lamiilee Afrikaa isa tokko akka ta’e gabaasameera. Walgahii kana irratti kan dubbatan Antoonii Bliken, hanqinii midhaan nyaataa Afrikaa haala jijjirama qileensaatiin kan ka’ee hongee muudateen, sababa Koovidiin kan ka’e akkaatan mi’aawan jireenyaaf barbaachisa ta’n raabsuu waan daanqameef, akkasumas, weerarrii Raashaan Yuukreen irratti taasifte rakkinaa uumuu isaa irraa kan ka’e ta’uu isaa ibsaaniiru. Yunaayitid Isteets fi rakaaleen gargaarsaa sadarkaa adduunyaa rakkina midhaan nyaataa afriikaa muudatee furuudhaaf akka hojjatan Bliinken dubbachuu isaanii dubbi-himaan ministeeraa dhimma alaa Yunaayitid Isteets Niid Praayis ibsa kennaniin beeksisaniiru.


Bakka Bu’aan Addaa Gamtaa Awuroopaa Daawwannaa Isaanii Xumuraniiru

Dhimma mirga namoomaa irratti bakka bu’aa addaa gamtaa Awurooppaa kan ta’an E’amoon Giliimoor , dawwanaa Itiyoophiyaatti taasisaa turan xumuruun isaanii gabaasammera. Akka gabaasni kenedii Abate jedhetti,E’amoon Giliimoor yemuu Itiyoophiyaa keessa turan, haangaa’otaa mootummaa gameeyii ta’an, hoggantootaa paartiilee mormitootaa, komishiinerii komishiini mirga namoomaa Itiyoophiyaa fi hoggantoota dhaabbilee idilee adduunyaa waliin marii taasisaniiru. Bakka bu’ichii addaa finfinnee keessatti ibsa oduu gabastotaaf kennan irratti mariin isaan taasisan maal maal irratti akka xiyyeeffate ibsaniiru. Akkuma Kanaan mariin isaanii kan irratti xiyyeeffate, waa’ee itti gaafatamummaa sarbiinsaa mirga namoomaa irratti raawwatee, akkaataa raabsa gargaarsa namoomaa fi akkaataa Itiyoophiyaa keessatti nageenyaa dhaabataa ta’e mirkaneesuu danda’amu irratii akka ta’e ibsameera.


Fiinlaand fi Siwiidiin Miseensummaa NATO-f Iyyata Galfatan

Swidiinii fi Fiinlaand Neetootti dabalamuuf gaaffii dhyeessan barreessaa dureen dhaabatichaa Jeens Stoolanbarg simatanii kun seena qabeessa jedhan. Biyyonni lameen gamtaa waraanaa addunyaa irratti guddicha ta’eetti dabalamuuf gaaffii dhiyeessuu isaanii stoolanbarg mirkaneessanii jiru.Kunis Raashaan Yukreen irratti duula waraanaa banuu isheen kan ka’e yaaddoo nageenyaa uumamee irraa tarkaanfii fudhatame jedhan. Isin michoota nutti dhiyaattan akkuma taatan Neetoo keessatti miseensa ta’uun keessan nageenya ilaalchisee waan qoddannu dabala jedhan. Neetootti dabalamuuf tarkaanfiin itti aanuu maal akka ta’u waltaatoonni ilaaluuf jiru jedhan stoolanbarg. Prezidaantiin Tarkii Reseep Erdogan biyyonni lameen Neetootti dabalamuu kan ilaaleen of qusannaan ilaalaa kan jiran yoo ta’u deemsii iyyata dhiyaatee ilaaluu torban lama fudhata jedhamee eegama.


Prezidaant Baaydin fi Haatii Wrraa Isaanii Maatiiwwan Namnii Jalaa Ajjeefame Dubbisan

Prezidaantiin Yunaaytid Istees Joo Baaydin fi haatii warraa isaanii gara Bafaloo Niiwyoorkitti Kibxata kaleessaa imalanii jiru.Kunis maatiwwan gurrachoota Amerikaa 10 hidhataa tokkoon suupar maarkeetii keessatti ajjeefamaniif kabajaa qaban ibsuuf ture. Baaydiin midiyaa namoota siyaasaa fi intarneettiin gocha namiicha falaasama warra adii qabu gaggeesse kana facaasan jechuun komatan. Maatiwwan gurrchoota kurnan ajjeefamanii gadda guddaa dubbachuun hin danda’amne keessa kan jiran yoo ta’u ajjeechaa kana namnii raawwatees kallattiin karaa marsaa intarneetti uummataaf dabarsaa ture. Prezidaant Baaydiin maatii namnii jalaa ajjeefameef cufataan wal arganii jiru.Sana booda immoo addunyaaf haasawaa dhageesisaniin, wannii asitti rawwatame haala salphaa fi kallattii ta’een ibsuuf shoroorkeessuummaa dha.shoroorkeessummaa biyya keessaa fi hokkara jibba irraa dhufe, nama isaan hin fakkaanneen rawwatamee dha.


Loltoonii Yuukreen Azoovistaal Keessaa Bahaanii Jiru

Akka itti aantuun ministirii ittisaa Yuukreen Anaa Maariyaal jedhanitti loltoonii 260n wixata kaleessaa kan bahan yemmuu ta’u, isaan keessaa kan madaan cimaan irra gahee 53 Hospitaalaa Noovoo’azoovisk isaa magaala Maari’upool keessaa jirutti waldhanamaa jiru. Loltoonni biroo 211 immoo garra magaalaa Oleenivkaa jedhamutti akka geessamana ibsameera. Bakkeewwan loltoonni Yuukreen geeffaman kun lamman yeroo ammaa too’annoo waraanaa Raashaa fi hidhatootaa naanno mootummaa Raashaatiin degeramanuu jelaa akka jiran beekameera.


Tripoolii Keessatii Gareewwan Hidhatan  Dhukaasaa Wal Irratti Banan

Magaalii gudditiin Libiyaa Tripooliin qibxata har’aa dhukaasaan raafamaa oluun ishee gabasaameeraa. Akka gabaasonni Tripoolidhaa bahha jiran ibsanutti , paarlamaan biyyatti Faathii Bashaghaa muumee ministeeraa biyyatti ta’ani akka hojjatan ergaa muudee booda , gareen kaan duraa Tripolii bulchaa turee fi Abdulhamiid Al Dbee’ibahn dursamu, muudamuu mummee ministeeraa haaraa fudhachuu didee lola jalqabe. Faath Bashaagha aangoo fudhachuudhaaf baha biyyatii irraa ka’anii ergaa magaalaa Tripoolii seenanii boodaa waan walitti bu’iinsii uumameef wal loliinsichii akka hin babaldhanef jechuudhaan Tripoolii gad lakkisanii bahuun isaanii gabaasameera. Gareen Abdulhaamiid Al Dbee’ibah wagga darbe deggersaa mootumoota gamtoomaniitin kan dhaabbatee ta’uun isaa ni yaadatama.


Yunaayitid Isteetis Loltootaa Ishee 500 Somaaliyaatti Erguufi

Erga prezidaantii haaran Somaaliyaa flatamanii guyyaa lama keessatti , loltoonni Yunaayitid Isteets 500 gara Somaliyaa akka deeman prezidaant Joo Bayidan ajajaniiru. Loltoonii Somaaliyaatti bobba’uuf deeman lakkoofsaan baayee ta’uu baatanus turtiin isaanii waan itti fufiinsaa qabuu akka ta’ae kan dubbatan itti gaafatamtuun dhimma preesii waayit Haawus Kaariin Jean-pi’erii sababinii loltootaa bobbasuu rakkinaa yeroo ammaa Al shabaa uumaa adeemaa jiru hirdhisuudhaaf akka ta’ee ibsaniiru. Itti gaafatamaan dhimma preesii peentaagoon Joon kerbii barbaachisummaa bobba’iinsa loltootaa kana ilaalchisee yaadaa kennaniin, "Dubbichii, Al shabaab sodaa ta’ee tureera. yemuu gadi fageenyaan ilaalamu sodaan sun ittii fufuu irraa darbee dabalaa deemuu irra jira. Kanaafuu, gorsaaf gargaarsaa bu’a qabeessaa ta’e kenuuniif dirqama leenjii itti fufuun nuuf karaa gaarii akka ta’e ammanna. Karaa kanaan hojjachuun irraa gaariidha," jedhaniiru. Qaama Al Qaayidaa akka ta’e kan beekamuu gareen Al Shabaab dhiheenyaa kana missensota naga eegdotaa gamtaa Afrikaa kan ta’an loltootaa Burundii 30 ajeesuun isaa ni yadatama. Prezidaantiin Somaaliyaa haaraa filataman akka loltoonni Yunaayitid Isteets biyyaa isaanii seenan gaafachuuf dhiisuu isaanii wantii beekamee jiraachuu baatus, xiinxaltoonii dhimmaa somaaliiyaa akka jedhanitii gargaarsii waraana US barbaachusaa ta’uu isaa himanii yoo ummna xiyyaaraa waraanaatiin deggeramee immoo caalaa bu’a qabeessa ta’uu danda’a jechuun isaanii gabaasameera. Yunaayite Isteets bara 1993 loltoota ishee Somaaliiyatti bobbaaftee loltoonii 18 ajjeefamuun isaanii waan beekamuudha. Murtoon Baayiden kun mortoo prezidaantiin duraanii Doonaald Traamp bara 2020 kennaan waraanii Yunaayitid Isteets 700 Somaaliyaa keessaa akka bahu taasisee kan geedareedhaa.


Yuniversitiin Haarvard Qooda Koollejichi Gabrummaa Keessatti Qabaataa Ture Qorachuuf Doolaara Miliyoona $100 Ramade

Yunivrsitiin Harvard gabrummaa waliin hariiroo gad fagoo qabu qorachuu akkasumas araara buusuuf jecha doolaara miliyoona 100 ramaduu isaa prezidaantiin mana barnootichaa beeksisanii jiran. Karoorri isaas uummata abaabileen isaanii mana barnootaa kanaan gabrummaa jala turan adda baasanii deggeruuf akka ta’e beekamee jira. Prezidantiin Yuniversitichaa Lawrence Bacow deggersa maallaqaa kana kan beeksisan ennaa Harvard gabaasa haaraa kan mala adda addaa-tiin kollejichichi gabrummaa irraa bu’aa argatee fi loogii sanyii hedduu oofaa ture ifa taasisetti. Gabaasi Bakoon beeksisan kun barsiistonni fi hojjettoonni akkasumas hoogganni Harvard bara 1636 hanga bara 1783tti manni barnootichaa erga hundeeffamee qabee lammiiwwan Ameerikaa hidda dhalata Afiirkaa 70 ol gabrummaan bituu isaanii mirkaneessanii jiru. No media source currently available


Angawoonnii fi Diploomaatonni Yunaayitid Isteetis Abuu Daabii Jiru

Ministeerri hajaa alaa Amerikaa Antonii Bliinkan wiixata har’a Abudaabii keessa kan jiran yoo ta’u kunis, hogganoonni biyyoota addunyaa fi diploomaatoonni hogganaa Tokkummaa Emeereetoota Arabaa du’an boqotaniif kabajaa qaban ibsuuf ta’uun beekamee jira. Jila sadarkaa olaanaa Yunaaytid Isteetes kan itti aantuu prezidaantii Kamaalaa Haarisiin hogganamu keessaa Bliinkan jiru.Imaltuun kunis bulchiinsa prezidaant Baaydiin jalatti muddamsa hariiroo biyyoota lameen gidduu laaffisuuf akkasumas deggersa qaban agarsisuuf akka ta’e ibsamee jira. Jila Amerikaa kana keessaa ministeerri Ittisaa Looyid Ostiin fi Diayreekteerri tikaa (CIA) Wiliyaam Baarns kan jiran ta’uun beekamee jira. Hogganaan biyya Tokkummaa Emeereetoota Arabaa kan yeroo dheeraaf dhukkubsataa turan Kaliifaa Bin Zaayeed Ak Nahyaan Jimaata dabree umrii isaanii 73tti du’an boqotan.


Yukreen Looltonni Koo Gara Daangaa Raashaa Dhaqqaban Jetti

Yukreen waraannii ishee tarkaanfii faccisaa humnootii Raashaa kanneen kutaa Kharkiiv keessaa irratti fudhateen, daangaa Raashaan ga’u wiixata har’a beeksiiftee jirti. Ministeerri ittisaa kan Yukreen vidiyoon maxxanseen looltoota koo kanneen jedhe daangaa irra ga’u agarsisuun, looltuun tokko immo prezidaantii Yukreen Voladmiir Zelenskiin, Kunoo iddoo kana geenye jedhee ennaa dubbatu agarsiisa. Kana ilaalchisee mirkaniin argamee hin jiru. Humnootiin Yukreen magaalaa gudditti biyyatti ishee lammaffaa kan taate Kharkiiv keessaa waraana Raashaa eega baasanii booda, naannoo kutaa sanaa deebisanii to’achuun naannoo amma Raashaan qabattee jirtu Izyum keessaa baaasuun kutaa Donbas gama bahaa irratti fulleefachu barbaadu. Masaraan Kreemliin kan Raashaa Kiyeev, Kharkiv fi odeessaa achiis kutaa Donetsk fi Kutaa Luhansk qabachuuf abjootee turee jechuun gorsaan Zelenskii Tiwitarii irratti barreessanii jiru.Kanaaf Raashaan dhugaa jiru akka argiitu ibsan. Prezidaant Zeleenskiin gama isaaniin Dilbata dabree galgala dhaamsa vidiyoo dabarsaniin, Raashaan Donbaas fi Yukreen gama kibbaa irratti haleellaa haaraa gaggeessuuf jirtuuf qophoofnee jirra jedhan. Weeraratoonni amma iyyu karaa itti keessaa ba’u hin dandeenye keessa akka jiran akka jiran amanuu hin barbaanne kan jedhan zelenskiin, akka jecha weerartootaatti, duula addaa jechuun gaggeessaniinis kufaatii tu isaan mudatee jira jedhan. Raashaan akeekkachiisa Wiixata har’a laatteen, Fiinlaand fi Swiidiin gurmuu Neetootti dabalamuu taanaan, daafoo lafa dheeraa dhaqqabuutu isaan eeggata jette.


Maaynamaariif Barcuuma Duwwaa Dhisuuf Walii Galame

Bulchiinsii Baaydinii fi hogganoonni biyyoota Eshiyaa mootummaa siviiotaa aangoo irraa darbamee kan maaynamaariif barcuuma duwwaa dhisuuf walii galan. Kunis walgahii addaa guyyaa lamaaf Amerikaa fi biyyoota Eshiyaa kibba bahaa giddutti gaggeeffame irratti yoo ta’u, walgahii kanas prezidaant Baaydiin Waashiingtan keessatti kan gaggessan ta’u, dubbii himaan kaawunsililii nageenya biyyooleessaa mirkaneessanii jiru. Barcuuma duwwaa Maaynamaariif kaa’uu jechuun waan biyyatti keessatti amma ta’aa jiru gaarii akka hin taanee fi gara fuula duraatti waan foyya’an ni dhufa abdii jedhu calaqqiisa jedhamee jira.


Seenetarri Amerikaa Yukreeniif Gargaarsii Akka Hin Kennamneef Sagalee Kennan

Seenatara Yunaaytid Isteets kan ta’an Rand Pool gargaarsa silaa Yukreeniif kennamuu kan doolaara biliyoona 40 akk hin kennamneef sagalee kennaniin kuffisan. Kunis yukreen Raashaa waliin wal waraansa gaggeessituuf hatatamaan gargaarsa dabalataa erguuf yaalii ta’u duubatti harkisee jira.Dinagdee Yunaaytid Isteetes mancaasaa Yukreeniin oolchuu hin dandeenyu jedhan pool. Seeneeti Yunaaytid Isteetes sagalee guutuun raggaasisuun silaa gargaarsa Yukreeniif ergamu hatattamaan akka dhaqqabu ariifachiisa ture.Tarkaanfiin pool fudhatan kun,torban ka biraa kan seeneetnii seera raggaasiisa jedhame eegamuutti sagalee hanga kennuutti akka harkiifatu taasisee. Yukreen akka jettutti looltoota ishee 38 kanneen warshaa sibiilaa Azovstal isa Mariipuul keessa jiranii fi lammiwwan Raashaa hidmanii jiran wal jijjiruuf mariin gaggeeffamaa jira. Mariin kun akkaan rakkisaa ta’u itti aantuun mummicha ministeeraa Ereenaa vereschuk face buuk irratti maxxansanii jiru.Namoota siyaasaa, gaazexeessootaa f namoota beekamoo hanga tokko biraa marii kanaa yaadii dhiyaatu marii gaggeeffamu kan miidhe ta’u ibsanii namoonni waan hin beekne irratti ifatti yaada kennuu irraa of qusachuu qabu jedhan. Prezidaantii fi mummichi ministeera Fiinland kamiisa kaleessaa biyyi isaanii Neetootti akka dabalamtuuf mirkanii laatanii jiru. Kun immo biyyi isaanii weerara Raashaan Yukreen irratti gaggeesiteef, biyyattiin jijjiirama polisii guddaa gochuu ishee agarsiisa.


Gargaarsii Kooviid 19f taasifamu akka itti fufu Joo Baayiiden gaafatanii jiru. Lammiileen Yunaayitid Isteets dhibee kooviid 19n du’an miiliyoonii tokko gahuun isaanii yemmuu baramee kannatti mannii maree bakka bu’otaa mootummaa biyyatii qorannoo, talaallii dhaa fi waldhaansaa ramaddii bajataa akka itti fufu prezidaant Baayiden gaafataniiru. Namoottan dhibee kanaa du’an miiliiyooniin tokko akka bakka buufamuu hin dandeenyee kan dubbatan prezidaant Baayiden firoottan namoottan du’anii akka jajjabaatan gaafataniiru. Yunaayitid Isteets keessatti namoonii vaayrasii koroonaatiin qabaman miiliyoonii 82 ta’uu isaanii wiirtuun too’annoo fi ittisa dukubootaa daddarboo (CDC)n beeksiseeraa. Yeroo ammaa namoonii vayiresii koroonaatiin qabamaa jiraniif hospitaala seenaa jiran dabalaa deemaa jiraatus lakkoofsii namoottan dhibee Kanaan du’anii garuu yeroo biraa irraa gadii bu’aa akka ta’e ibsameera. Ji’a Guraandhalaa darbe keessaa guyyaatti namoonii 3000 vayiiresichaan qabamaa kan turan yemuu ta’u, yeroo ammaa lakkoosii sun gara 300 ti gadi bu’uun isaa gabaasameera.


Kooriyaan Kaabaa Misaa’ela 3 Furguggeesite

Kooriyaan kaabaa wagga tokko keessatti yeroo 16faadhaaf guyyaa har’aa yaalii dhukaasa misaa’ela balaastiikii fageenyaa gabaabaa Sadii taasisuun ishee beekameera. Biyyii olaa ishee kooriyaan kibbaa ergaa prezidaantii haaraa filatte torbam keessaatti dhukaasnii misaa’elaa piyoongyaang raawwatte dubbii barbaachaa akka ta’e kan himan haaga’oonii waraana kooriyaa kibbaa, misaa’eloonni guyyaa hara’aa furgugeeffaman kiiloomeetirii 90 ol gugatanii ergaa dalaga galanii boodaa kiilomeetrii 360 furgugga’anii galaanaa keessa bu’uu isaa ibsaniiru. Kooriyaan Kaaba Eeblaa 7s doonii galaanaa jalaa irraa yaalii walfakkaataa taasisudhaan ollaa ishee kooriyaa kibbaa daldhanssisuun ishee niyaadatama. Dhaabbata mootumoota gamtoomaniitti Ambaasadarrii kooriyaa kibbaa Choo Hayun, kooriiyaan kaabaa akka meeshaa nuukleeraa hin hidhanne taasisuun mirkana’uu akka qabuu walgahii mana maree nageenyaa dhaabbatichaa irratti gaafachuun isaanii beekameera.


Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis Qonnaan Bultootaaf Deggersa Laatan

Waraanni Yuukreen keessatti taasifamaa jiru raabsaa omishaa waan jeeqeef adduunyaa irratti gatiin midhaan nyaataa dabaluu isaa Prezidaantiin yunaayitid Isteets Joo Baayiiden Roobii kaleessaa yemmuu jaarmiyaa qotiinsaa kutaa biyyaa Ilinooy keessatti argamuu daawatan dubbachuun isaanii gabaasameera. Umnaa omishaa Industirii qotiinsaa Amerikaa ol kaasuudhaaf tarkaanfii fudhatamuu qabuu kan ibsan Joo Bayiiden rakkin sadarkaa aduunyaatti dhalate kanaaf Prezidaantti Raashaa Vilaadimiir Putin balaaleffachuun isaanii ibsameeraa. Kun sobanii jajuu miti. Isin dhugaadhumatii lafee dugdaa biyyaa kanaati. Weerara putiin yuukreen irratti taasisan irraa ilaalaa jirra. Isin akka lafee dugdaa bilisummaati jedhan Joo Baayiiden. Akkaataa qonnaan bultoonni Amerikaa waggaatti al lama omishuu danda’an gochuu dabalatee , tekinoolojii ittu xaa’oo hedduu hin barbaadin omishiisuu danda’u hojii irra oolchuudhaf, omisha xaa’oo biyyaa keessaa dachaadhaan dabaluudhaaf mootummaan isaanii Doolaaraa Miiliyoonaa 500 ramaduu isaa Baayiiden ibsuun isaanii beekameera. Weerarrii Raashaan Yuukreen irratti taasfte torban 11 yemuu ta’ee kanatti omishaa fi raabsaa Qamadii, Boqqolloo,Garbuu, Zayta nyaataa fi Xaa’oo irratti rakkina waan umeef adduunyaa irratti gatiin midhaan nyaataa dhibbeentaa 13 dabaluu isaa waayit haawus ibsuun isaa gabaasameera.


Hoogganaan Xaaliyaanii Raashaa fi Yuukreen Akka Lola Dhaaban Taasisamuu Qaba, Jedhu

Walwaraansa keessaa kan jiran Raashaan fi Yuukreen walii galtee dhukaasaa dhaabuu taasisanii gara mariitti adeemuu akka qaban gochuun barbaachisaa akka ta’ee muummeen ministeeraa Itaalii Maariyoo Diraaghi dubbachuun isaanii ibsameeraa. Qibxata kaleessaa prezidaantii Yunaayitid Isteets Joo Bayidanii wajjin masaraa waayit Haawus keessatti kan maryatan muumiichii ministeeraa mootummaa Itaalii, akkaataa dhukaasinni dhaabbatee mariin Kanaan duraa adeemaa ture itti fufuu danada’u irratti hojjatamuu akka qabuu hubachiisaniiru. Haanga’aa ol aanaa tika Yunaayitid isteets kan ta’an Avriil Hayines yeroo ammaa Raashan fi Yuukreen akka moo’chaa argaachaa jiran waan ibsaa jiraniif garraa dhukaasaa dhaabuutti adeemuudhaaf waan fedhii qaban hin fakkaatuu jedhanii dubbachuun isaanii gabaasameeraa. Karaa biraatiin, barreesaan muummee dhaabbata mootummoota gamtoomaanii Antooniyoo Guutereese Roobii harra’aa Veeyinaa keessatti ibsaa kennaniin yeroo ammaa carraan waliigaltee nagaa buusuu Yuukreen keesaa akka hin jirre dubbatanii , haa ta’u malee wal waraansichaa dhaabudhaaf yeroo kamuu yaaliin akka addaan hin cinnee ibsaniiru.


West Baank Keessatti Oduu-gabaastuun Aljeeziiraa Tokko Ajjeesamte

Bakka umnoonni mootummaa Israa’el fi Paalastayinoonni wal loliinsa keessa Jiran weest baank magaalaa Jeeniin keessaatti Roobii har’aa oduu gabaastuun dhaabbataa midiyaa Ajaaziraa ajjeefamtee jirti. Balaa Kanaan kan madaa’ee oduu gabaasaan biroo tarkaanfii gaazexesootaa irratti fudhatamee kanaaf umnootaa Mootummaa Israa’el balaalefateeraa. Isiraa’eel gama isheetiin gaazexeessonii lamman kan rukutaman umnoottan Palastaayiniin ta’uu isaatiif ragaa qaba jechuun ishee gabaasameera. Dhimma Palastaayin irratti chaanaalii Afaan Arabaaf gabaastuu beekamtuu kan taatee lammummaa Amerikaa kan qabduu Shiireen Abbuu Akleeh battaluma rasaasaan rukutamtetti kan duute yemuu ta’u, gaazexeessaan paalastaayin biroo Alii Saamoo’udi dugdaa isaa irra madaa’ee hospitaalaa seenuun isaa gabaasameera. Nama umurii wagga 51 kan taate Shiireen Abbuu Akleeh bara 1997 jalqabdee Aljaaziraadhaaf hojjachaa turtee. Muumichii ministeeraa Israa’el Naaftalii Beeneet odeeffanoon isaan argatan akka hubachiisuutii ajjeechaa sana kan raawatan hidhattoota palastaayin jedhaniiru. Gaazexeessituun biroo Ajaaziraadhaaf gabaastu Shaazaa Hanaysheh yemuu gabaasituun aljaaziraa ajjeefamitte wal lolliinsii akka hin jiree ibsetee loltoonii garuu dhukaasaa akka turan himuun ishee beekameeraa. Dhimma kana irratti Ajaaziraan ibsaa baaseen , gochichaa eenyu akka raawwatee addaan baafachuudhaan seeran gaafannaa jedheera. Israa’elti Ambaasaadaraa Yunaayitid Isteets kan ta’n Toom Niids gabaastuun Ajjeefamete lammii Amerikaa ta’uu ishee ibsanii gochichatii erga balaaleffatnii booda dhimmicha irratti qorannoon gad fageenyaan taasifamaa akka jiru ibsuun isaani gabaasameera.


Daanga eegdonii Ispeen godaantota galaana irraa baraaruu ibsan

Daanga eegdonii Ispeen godaantotaa bidiruudhaan galaana Atilaantikiin qaxxaamuranii garaa Awurooppaatti imalaa turan 71 guyyaa kaleessaa baraaruun isaanii ibsameera. Naannoo oodola galaanaa Atilaantik irratti argamtu Graan Kaanariyaa ti kan argaman godaantonii kun dhiirotaa 55 fi dubartootaa 16. Wixata dhiingaddaas helikoopteroonii daanga eegdotaa ispeen lama naannoo oodola Kaanarii jedhamuutti godaantotaa 13 baraaruun isaanii beekameeraa. Daangaa biyyaa Afrikaa kaabaa Moorookoo irraa kiiloomeetirii 96 kan fagaatu oodollii Kanaarii bakka godaantonni Afrikaa irraa garaa Awuroopaatti imalan itti argaman akka ta’e gabaasinii ibse, Wagga darbee godaantonni garaa ispeeniti ce’udhaaf yaalaa turan 4,400 galaanaa keessatti nyaatamanii hafaniiru. Bara 2921 godaantonni 22,316 bidruudhaan galaanaa qaxxamuruudhaan akka oodola kaanaarii gahuu danda’an ibseera. Bara 2020 godaantonni galaanaa qaxxaamuruu danda’an 23,271 akka ta’an gareewwan imalaa godaantotaa hordofan ibsuun isaanii gabaasameera.