Itiyoophiyaan Rakkoo Caamaaf Gargaarsa Doolaara Ameerikaa Biliyoona Tokkoo fi Miliyoona Dhibba Afurii Gaafatte

Naannolee Itiyoophiyaa irra guddaa keessatti akkaataa ammaan dura baay’ee hin baramiinitti, bokkaan silaa dhufuu male, yeroo lama hafuu isaatiin caamni guddaan uumamee jira. Akka qaamonni tokko tokko jedhanitti, caamni akkanaa waggoota shatamman dabran keessatti biyyattii keessatti argamee hin beeku. Caama hamaa kana irraa kan ka’e namoonni fi beeyladoonni baay’een bakkawwn tokko tokkotti dhumuun ka gabaasame ta’e iyyuu, mootummaan Itiyoophiyaa garuu, haga ammaatti sababaa caama kanaan lubbuun dhabame hin jiru, jechuudhaan jabeessee falmaa jira. Miidhaa beelli kun dhaqqabsiisu ittisuuf carraaqqii mootummaan Itiyoophiyaa haga ammaatti godhe ka dinqsiifatan – Jaarmayaaleen gargaarsaa biyyattii keessaa, dhaabbatoonni arjoomtotaa ka sadarkaa Addunyaa garuu, caama Itiyoophiyaa keessaa kanaaf ilaalcha ga’aa hin kennine – jechuudhaan wawwaataa turan. Koomishinarri Koomishina Hojii Gad-xiqqeesa Yaaddoo Balaa, kan Itiyoophiyaa – Obbo Mitikuu Kaasaas, yaaduma kanatti kan walii-galan ta’uu dubbatu. Koomishinarichi akka jedhantti, Mootummaan nageenya lubbuu uummata isaa eeguuf itti-gaafatama qabu irraa, akkasumas, hawaasni arjoomtota Addunyaa rakkoo caamaa Itiyoophiyaaf ilaalcha ga’aa kennuu dhabuu irraa kan ka’e haga ammaatti baasiin inni haga ammaatti gargaarsichaaf baase guddaa dha. Gara fuul-duraattis, lammiwwan Itiyoophiyaa miliyoona kudhanii fi kuma dhibba lama ta’aniif, gargaarsa guyyaa dhaa-guyyaa ittiin lubbuu oolanii fi mi’awwan gargaarsaa adda addaa bituuf kan oolfamuuf, maallaqni gargaarsaa guddaan akka hawaasa Addunyaa irraa eegamu ifatti dubbatan – Obbo Mitikuu Kaasaa. “Lakkoobsa lammiwwan keenya beela’ee – miliyoona kudhanii fi qabxii lama, ka Sadaasa tokko dabre kana ifa taasisne sanaaf gargaarsa dhiheessuuf, doolaara Ameerikaa biliyoona tokko fi qabxii afur barbaachisa. Kun maallaqa guddaa dha” ka jedhan – Koomishinarichi Itiyoophiaa, maallaqicha argachuuf hawaasa Addunyaa irraa ka baay’ee eegan tahuu dubbatu. Kana ilaalchisuudhaan, sabaa-himaaleen sadarkaa Addunyaa tokko tokko akka gabaasanitti, hawaasni Addunyaa haala amma Itiyoopiyaa keessatti mul’atu sababaa godhachuudhaan, torbanneen sadii keessatti qofa, gargaarsa yeroo hatattamaaf kan oolfamu, gargaarsi doolaara Ameerkaa miliyoona dhibba lamaa fi miliyoona afurtami-shan ta’u hin argamu taanaan, badiin suukanneessaan akka uumamuu malu ibsamee jira. Koomishinar Mitikuu Kaasaas gama isaaniitiin, barreessaan muummichi, ka Tokkummaa Mootummootaa – Baan Kii Moon, dhuma torban dabree irra ennaa Finfinneetti argamuun aangawoota Mootummaa fi arjoomtota waliin mari’atanitti, Itiyoophiyaan sababaa adda addaatiif gargaaramuu akka qabdu hubachiisanii jiru – jedhan. Marii Barreessaa-muummicha ka Tokkummaa Mootummootaa waliin geggeessame sanaa booda, Motummaan Yunaayitid Isteets gara doolaara miliyoona sagaltamii toorbaa, mootummaan Ostriyaa immoo Yuroo miliyoona toorba kennuu isaanii ka dubbatan – aangawaan Itiyoophiyaa kun, biyyoonni ka biroonis akkasuma gargaaruuf waadaa seenuu isaanii ibsan. Sabaa-himaaleen sadarkaa Addunyaa garuu, gargaarsa doolaara Biliyoona tokkkoo fi qabxii afur Itiyoophiyaan gaafatte keessaa haga ammaatti walakkaan isaa iyyuu hin argamne. No media source currently available


Hiriira Mormii Godina Gujii fi Harargee Lixaa

Godina Gujii aanaa Gooroo Doolaa ganda Dhukkuu magaalaa Saraansar keessatti uummati har’a Hiriira nagaa geggeessuu isaa jiraattonni gandattii nuuf ibsanii jiran. Kanneen hidhaman nuuf haa hiikaman, gumaan lammiiwwan keenya nu duraa du’anii nuuf haa baafamu, hidhaa fi ajjeechaan nu irraa haa dhaabatu, saamichi albuudaa naannoo keenyaa haa dhaabatu jechuu dhaan dhaadannoo dhageessisaa ooluu isaanii dubbatu jiraattonni kun. Hiriira kana irrattis jiraattonni aanaalee naannoo jiranii walitti dhufuu dhaan irratti hirmaachuu isaanii illee nuuf ibsaniiru. Hiriira magaalaa Saraansar keessatti geggeessame ilaalchisee gama mootummaan deebii argachuuf gara itti gaafatamaa waajjira DDUO kan aanaa Goroo Dolaa obbo Gammadaa Wareeti bilbillee waajjirri keenya waa’ee hiriira geggeeffame jedhame kanaa quba hin qabu nuun jedhan. Godina Harargee Lixaa aanaa Doobbaa Araddaa Misraa chrfaa keessattis har’a uummati hiriira ba’uu isaa jiraattonni nuuf ibsanii jiran. Humnoonni mootummaa immoo nutti bobba’ee nu reebee kaan immoo hidhaatti darban jedhu. Mana namaa irra illee dhaan namoota nagaa reebanii kaan immoo hidhaatti darbuu isaanii jiraattonni araddaa Misraa chrfaa nuuf ibsanii jiru. No media source currently available


Hiriira Godina Gujii fi Arsii Lixaa Akkasumas Dhohiinsa Bombii Magaalaa Walisoo

Godiina Arsii Lixaa magaalaa Abaaroo keessatti Wiixta Guraandhala 08 bara 2016 hiriirrii mormii gaggeeffame nagaan xumuramuu isaa jiraattonni dubbatanii jiru. Hiriiraa fi mufannaa uummataa kan kakaase nama tokko qabanii hidhuuf yaalii polisoonni godhan ta’uu dubbatu. Godiina Gujii aanaa Gaaroo Doolaa magaalaa Har-Qalloo keessatti mormiin uummataa wiixata kaleessaa gaggeeffame reebichaa fi hidhaa Federaalaan xumuramuu jiraattonni ibsanii jiru. Barsisaan akka hiikamuuf hiriirtonni gaafatan Eliyaas Gambeelaa garuu gara magaalaa Nagalleetti ergamuu isaa itti gaafatamaan waajiira nageenyaa kan aanaa Goroo Dolaa Obbo Abarraa Cuwwee ibsanii jiru. Sababaan kennanis jeeqama qindeessaa ka jedhu. Namni biraa reebamees ta’e hidhame garuu tokko hin jiru jedhu. Godina Gujii aanaa Sabbaa Boruu magaalaa Darmee keessatti uummanni hiriiree mormii dhageesisuu isaa kan dubbatn jiraatonni nagaan xumuramuu dubbatu. Bulchaan aanaa sabbaa Boruu Xennoo Makkoo akka jedhantti hiriira kana gaggeessuuf gaaffiin dhiyaatee fi ehamni kenname jiraachuu baatuus barattoota dubbisnee walii galtee irra geenyeerra jedhan. Godina Shawaa kibba Lixa aanaa Walisoo magaalaa Walisoo keessatti har’a ganama naannoo sa’aa sadii irratti kooleejii ogumaa fi tekinikaa Walisoo keessatti boombiin dho’e kutaa barnootaa tokko gubuu isaa akkasumas barattoonni manneen barnootaa sadarkaa lammaffaa kaleessaa fi dheengadda Hiriira ba’uu dhaan mormii dhageessisuu isaanii No media source currently available


Beela Itoophiyaa Naannoo Sumaaleetif Sababni Rakkina Bullchiinsa Gaariti Jedhan

Itoophiyaa naannoo Suumalee, godina Sitti (Shinillee) itti sababa ongeetin beelli hamaan ji’a sadi'i duraa gahee akka deebi’ee hin dhaqqabne koreen ummatni godinichaa dhabee jedhan tokko sodaa saa mootumma federaaliitii dhiheffate. Koreen kun, ji’a 3 dura mummichi ministeerii Itoophiyaa H/Mariam Dasaalegn naannoo Sumaaleetti aanaawaan ongee fi beelan rukkutaman dawwatanii , mootumaan akka huubaatii caalaan hin geenye itti gaafatama fudhateet hojjata jedhanii waada galan ture, garuu gargaarsi godhame gahaa akka hin taanee ibseera. Koreen kun minister di’eetaa hittisa balaa, qophaahinaa, fi wabii nyaataa Obboo Mitikkuu Kaasaa dubbisuu isaati fi isaanis akka fuula gaariidhan isaan kessummessan eree, garuu Obbo Mitikkun sababa naannoo biyyatti bayyeetti beellii hammateef hojiin bayyachuuraa kan ka’e motummaan sannirratti xiyyefachuu dhadabuun ibsa nutti himaaniiru jedha. Sababa beela kanaatiin godinichatti aanaa adda addaa keessatti namoonnii baayyeen du’’af saxilamuu fi beeladoonni lakkoofsan himuun nama rakkisus dhumuu isaani miseensi koree kana tokko dubatan. Godinichatti rakkina jira jedhame kana qulqulleefachuu dha ministeer di’etaa hittisa balaa, qophaahinaa, fi wabii nyaataa Obboo Mitikkuu Kaasaa Obbo Mitikkuu Kaasaa dubisuuf yaalin godhamnee hin milkoffnee jedha, gabaasni Meleskaachoo Amahaa Finfinne dha ergee. No media source currently available


Hiriirawwan Har’aa Oromiyaa Keessaa fi Tarkaanfii Humnoonni Mootummaa Fudhatan, Jedhame

Oromiyaa keessatti bakkawwan har’a hiriirri itti geggeessame keessaa tokko - Harargee Lixaa, aanaa Doobbaa, magaalaa Biyyoo-Karaabaa ti. Hiriirichi, waaree sa’aa ja’a irraa jalqabee haga waaree booda sa’aa sagalii fi walakkaatti geggeessamuu isaa ka nuuf ibse – hirmaataan hiriirichaa fi jiraataan magaalaa Doobbaa – qonnaan-bultoota kumaan lakkaawaman tu hiriirichatti jedha. Hiriicha bittimsuudhaaf, jalqaba poolisoonni araddaa namoota reebuu fi rasaasa dhukaasuu isaanii, booda immoo humna dabalataa – poolisoota Oromiyaa fi ka Federaalaa waammachuu isaanii dubbata – jiraataan magaalaa Biyyoo Karabaa kun. Himannaa jiraattota aanaa Doobbaa, magaalaa Biyyoo-Karabaa kanaaf deebii argachuuf – aangawoota Godinaa Harargee Lixaa fi kan aanaa Doobbaatti deddeebisnee deebii argachuu hin dandeenye. Gama biraatiin godina Gujii aanaa Gooroo-Doolaa magaalaa Har-Qalloo keessatti baratonni har’a hiriira mormii dhageesisanii jiru.Gaaffiin barattoota kanaas hojii warqee qotanii baasuu kan Sheek Alaamuddiin gaggeessan haa dhaabatuu, kanneen hidhaman haa hikaman, gaaffiin keenya deebii haa argatu, kanneen jedhanii fi kanneen biroo ta’uu barattonni ibsanii jiru. Maanguddoota barattoota waliin hiriiruun gaaffii isaanii aangawootaaf ibsuuf turan aangawoonni “wal geenya” jechuun erga barattoota irraa adda baasanii booda humna Federaalaa nutti waamuun nu reebsiisan jedhu barattonni. Mgaalaa Har-Qalloo eegumsaa fi muddamsa jabaa jala kan jiru ta’uunis ibsamee jira. Hiriira kana ilaalchisee, aangawoota Mootummaa Godinaa Gujii dubbisuuf carraaqqii goone iyyuu, haga ammaa hin arganne. Gama biraatiin, jiraattonni Godinaa Shawaa Lixaa, magaalaa Jalduu akka jedhanitti – “Haga barattoonni fi Oromoonni kaan hidhaman hiikamanitti, haga kanneen ajjeesamaniif gumaan ba’utti hin barannu” jechuudhaan kanneen kamisa dabre kana hiriira mormii bahanii turan – barattoonni manneen barnootaa sadarkaa tokkoffaa fi lammaffaa magaalattii keessaa, Har’a illee “gaaffiileen keenya deebii hin arganne” jechuudhaan, manneen barnootaa isaanii gad-lakkisanii bahan. Barattooti tun Gurrandhalaa,7,2016 walgahanii mana barnoota isaaniitti himan. Manii barumsaa deebii kenna jedhullee deebii quubsaa hin kennine jedhan jiraattotii tun. Rakkoon jedhaman deebii argachuu dhabnaan hardha mana barumsaa dhiisanii bahan.Tana irratti gama bulchiinsa naannoo deebii argachuu hin dandeennee. Gama bulchoota aanaa Jalduu keessaa bulchiinsa mana barumsaa fi bulchiinsa poolisii aanaa irraa deebuu argachuuf yaallee hin taane. No media source currently available


Hiriira Magaalaa Waashington Keessatti Geggeessame

Har’a, jaarmayaalee siyaasaa fi ka Siivilii shantamaa oliin kan waamame, hiriirri mormii guddaan – lammiwwan Itiyoophiyaatiin waajira Ministrii Dhimma-laa Yunaayitid Isteets irraa haga waajira mana-maree yokaan Koongiresii Yunaayitid Isteetsitti geggeessamee jira. Mootummaan Itiyoophiyaa -- Oromiyaa fi naannoolee biyyattii kaan keessatti miidhaa geessisaa jiru dhaabuu qaba – jechuun balaaleffatan. Hiriitota keessaa tokko akkana jechuun, waahgila keenya afaan Amaaraa Alulaa Kebbedeef ibse. Hiriironni kun, iyyannoo isaanii waajira Ministirii Dhimma-alaatti ka galfatan yoo tahu, yeroo Alulaan as deebi’etti gara Waajira Ministirii Dhimma-alaatti qajeelaa akka turan nuuf ibsee jira. No media source currently available


Haasaan Prezidaant Obaamaa Ijoollee Keenyaaf Abdii Gaarii Dha, Jedhu Imaamni Hawaasa Musliimaa

Prezidaantiin Yunaayitid Istees, dheengadda ennaa magaalaa Baaltimoore keessatti Masjiida tokko daawwatanitti haasawa waa’ee wal-danda’insa amantii dhageessisan, hawaasni Musliimaa akkamitti fudhate? Kan Teksaas keessa maadheffate “Islaamic Association of North Texas” yokaan Waldaa Hawaasa Islaamaa Teeksaas Kaabaa – jedhamuuf miseensa Boordii ka ta’an Imaam Ahimed Alinuur ibsa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf akka jedhanitti, haasaan Prezidaant Obaamaa amantii yokaan diinii Islaamaa jarreen maqaa Islaamaatiin kaayyoo ofii, ka shororkeessummaa geggeessatan irraa adda-baasee kan ilaale. Dorgomtoota prezidaantummaa tokko tokkoon yaada hamaa dhihaataa ture, kan ijoollee isaanii shakkii keessa galchu dura ka dhaabbatee fi kan abdii kennu ture. “Garuu, itti fufee hojjetamuu qaba. Amantii kamuu keessa namoonni gaariinis namoonni hamoonis ni jiran. Quraanni amantii Islaamaa namni nama tokko ajjeese akka nama hunda ajjeeseetti ilaalama, jedha. Ajjeechaan kaayyoo Islaamaa keessa hin jiru. Namni martinuu mirga amantii isa kaanii kabajee, wal-gargaaruuf, nageenyaaf hojjechuun barbaachisaa dha” jedhu, Imaam Ahmed Alinuur. No media source currently available


Angawoonni magaalaa Adaree fi kan Bulee Horaa maal jedhu? Walisoon maal keessa turte?

Godiina Wallaggaa Bahaa aanaa Nunnuu Qumbaa magaalaa Adaree keessatti bulchiinsi magaalaa misooma maqaa dhahachuun uummata walgahii waamuu isaa fi uummannis waa’ee misoomaa utuu hin dubbatiin dura rakkoo hamaa amma Oromiyaa keessa jiru kan barattonnii fi jiraattonni itti hidhamaa ajjefamaa fi dararamaa jiran irratti deebii nu kennaa jedhee gaafachuun isaa mormiitti jijjiramee jedhu jiraatonni.Sana boodas walgahiin suun gara mormiitti jijjiramee humni Fedeeraalaa dhufe namoota reebee kaan hidhee hammaannaa uummannai magaalattii gara baadiyyaatti dheessuu isaa kan jiraatonni ibsan Robii darbe dhiyeessine turre. Bulchaan magaalaa Adaree Obbo Warqinaa Qajeelaa waa’ee kanaa gaafatamanii namoota magaalattii keessatti ba’a baachuun jiraatanii fi kanneen baadiyyaa irraa magaalaatti galantu Sambata, Dilbataa fi Kibxata darbee galgala galgalaa daandilee irratti bobba’uun sirboota tuttuqqaa of keessaa qaban dhageesisaa akka turan dubbatan. Jarreen kun dhuma irratti poolisii magaalaaa wajjiin walitti bu’uu isaanii fi poolisiin tokkoo fi namni tokko mada’uu dubbatan. Sana boodas waajiira bulchiinsa magaalaatti dhakaa guruun akkasumas galmeelee komputaraa fi kanneen biroo guban jedhan. Namoonni qoratamaa jiran akka jiranii fi haalli humnaan ol yeroo ta’u humni Federaalaa akka seenu godhamuus dubbatu Obbo Warqinaa Qajeelaa. Gama kaaniin Godina Boranaa magaalaa Bulee Horaa keessatti namni biskileeta motaraa oofaa ture Alamuu Yeboo dogoggoraan rasaasaan rukutamuu bulchaan magaalaa Bulee Horaa Obbo Daadhii Dhaddachaa ibsanii jiru. Konkolaataa Kontroobaandii fe’ee ture tokko dhaabsisuuf kan dhukaafameetu isa galaafate jedhu. Kanas kan dhukaase poolisii Federaalaa yoo ta’u to’annaa seeraa jala oleera jedhan. Kun ta’uun kan isa mufachiise uummanni humna nagaa eegsisuu waliin walitti bu’iu ibsanii namni Nigusee Guyyee jedhamu rasaasaan rukutameera isa jedhus qorachaa jirra jedhan. Yeroo kanattis qabeenyaa mancaasuu fi gubuun akka ture dubbatanii jiru. Godiina shawaa Lixaa keessatti barattonni manneen barnootaa sadarkaa lammeessoo Garasuu Dhukii fi ka qophaa’inaa akkasumas kan garaa garaa hanga kaleessaa jechuun Guraandhala 4 bara 2016tti hiriira ba’uun rakkoo adda addaa himachaa turan. Waraannii FAXINOO jehdamu hiriirtoota kana irratti gaazii imimmaan ilaa namaa keessaa ooftu itti biiftee bittinneessaa hidhaa fi kaan dhaanuu isaa dubbatu jiraatonni magaalaa Walisoo. No media source currently available


Hiriira Jalduu fi Bulee Horaa, Deebii Angawaa Gujii

Shawaa Lixaa aanaa jalduu keessatti har’a barattoonni manneen barnootaa sadarkaa lammaffaa fi qophaa’inaa akkasumas sadarkaa tokkoffaa walitti dhufuu dhaan dhaadannoowwan adda addaa dhageessisaa turan. Jiraataan Magaalaa Jalduu tokko haala ijaan argan ibsaniiru. Haala uumame jedhame kana gama mootummaan deebii kan kennan bulchaa aanaa Jalduu obbo Girmaa Lataa ti. Godina Boranaa magaalaa Bulee Horaa keessatti har’a humnootiin Nageenyaa nama Mootara biskileetaan deemaa ture tokko eega rasaasaan rukutanii booda mormiin uummataa ka’uu jiraatonni dubbatanii jiru. Mormii kana irratti uummataa fi humnootii nageenyaa giddutti walitti bu’iinsa uumameenis namni lammataa ka biraan rasaasaan ajjefamuu dubbatanii jiru. Lakkoofsa namoota hidhamanii fi mada’anii baruuf rakkisaa ta’uun ibsamee jira. Gama kaaniin Godina Gujii aanaa sabbaa Boruu keessatti uummanni projeektiin qonnaa warqee haaraan Okkotee keessatti jalqabamuuf qophiin xumuramuu mormuun kaleessa hiriira ba’anii turan. Reebichaa fi hidhaan humnootii nagenyaan xumuura hiriiraa irratti nu irratti gaggeeffame jedhu jiraatonni. Itti gaafatamaan waajiira nageenyaa kan aanaa obbo Dhekkamaa Waaqoo deebii kennaniin namni humnaan tarkaanfii fudhate hin jiru jedhu. No media source currently available


Manni Murtiin Keeniyaa Barattoonni Oromoo Seeraan Ala Biyyatti Seenan Akka Itiyoophiyaatti Deebi’an Murteesse

Barattoonni Oromoo fi lammilee Itiyoophiyaa kaan daangaa Keeniyaa seeraan ala seentan jedhamanii qabaman 28 ol ta’ani Marsaabititti dhadhacha mana murtiin akka Itiyoophiyaatti deebi’an murtaa’e. Baqattoonni kuni torbee lamaan dura, Kaaba keeniyaa Kutaa bulchiinsa Maarsabiititti qabamanii ka turan yoo ta’u, himannaa himatamaniinis murteen akka Itiyoophiyaatti deebi’an jedhu irratti darbeera. Dhimmi isaanii kunis gadi fageenyaan akka ilaalamuuf dhaabbanni Baqataa tokkummaa mootummootaa UNHCR dameen Keeniyaa abukaatoo ergee ka turee fi mirga baqattoota kanaa eegsisuuf yaaleeraa jedha. Duuk Mwaanchaa dubbi himaan dhaabbatichaa damee Keeniyaa waraabbii sagaleen ala raadiyoonii VOA f akka himettii, ‘dhaabbanni UNHCR mirga baqattoota kanaa eegsisuuf abukaatoo ergus, baqattoonni kuni garuu kooluu kan barbaadan waan hin taaneef dhimma kana gidduu seenuu kana caalaa hin dandeenyee’ jechuun dubbatani. Mr. Mwanchan dabaluunis, baqattoota kanneen kana keessaa garuu namni tokko koolu galtummaa waan gaafateef inni mirgi baqattummaa isaa akka eegamuuf gaaafannee dhiyootti gara Nairoobiitti akka darbu goonaa jedhan. Haala murtii baqattoota kana irratti darbees mootummaa Keeniyaatti, waajjira dhimma Baqataa DRA’n, dhimmi baqattoota kana ofirra deebisuu dhugaa ta’uu nuuf himanii jirani. Akka odeeffannoo waajjirichaattis galmee baqattootaa dura kan gaggeessu Kutaa bulchiinsaa ykn County baqattoonni suni keessatti qabamaniidha. Murtee mana murtiitiitiin booda waajjirri kuni baqattoota ofitti ka fudhatu yoo ta’u, sanaan ala seenee yaada kennuu fi tarkaanfii fudhachuuf itti gaafatama hin qabu jechuun ibseera. Haa ta’uyyuu malee baqattoota eegumsa addaa barbaadanii akkamitti sadarkaa Kutaa bulchiinsaatti (County)tti mirga isaanii eegsisuun dandaa’amaa? Baqattoonni kuni rakkoo nageenyaaf hin saaxilamanii gaaffii jedhuuf, waajjirichi, ‘amma humnoota poolisii naannoo daangaa biyyattiirra jiraniif leenjii akka itti baqattoota simatan kennuuf qophiirra jirraa deebii’ jedhu nuuf kenne. Haalli baqattoota murteen itti darbee kuni amma waanti beekame jiraatuu baatus, garuu waajjirri dhimma Baqataa Keeniyaa akka isaan hatattamaan hiikamanii gara biyya isaaniitti deebi’aniif waan dandeenye hin yaallaa jechuun dabalataan dubbateera. Dhimma kana kan murteesse mana murtee Kutaa bulchiinsa Maarsabiit yoo ta’u haala baqattoota kanaa gadi fageenyaan isaan irraa baruuf yaaliin nuti yeroo dheeraaf goone hin milkoofne. Ji’a muddee keessas keeniyaan lammilee Itiyoophiyaa gara 25 ol kan naannoo Moyyaaleetti fi Meeruutti qabaman waajjira Immigreeshinii Itiyoophiyaa Moyyaalee jirutti kennuu ishee gabaasuun keenya ni yaadatama. No media source currently available


Hiriira Mormii Oromiyaa Keessaa fi Hidhaa Jiraattonni Himatan

Godinaa Wallagga Bahaa, aanaa Nuunnuu Qumbaa, magaalaa Adaree keessatti bulchiinsi magaalaa fi waajjirri Dhaabbata Dimookiraasummaa Uummata Oromoo jechuun OPDO magaalattii keessaa maqaa misoomaan kaleessa uummata magaalattii walga’ii waamuu isaanii fi dhumni walga’ichaa akka hin se’iinitti gara mormii uummataatti jijjiiramuu isaa dubbatu, jiraattonni magaalattii. Namoonni humnoota mootummaan reebamuu fi har’a magaalattiin hidhattoota mootummaan guuttee ooluu ishee illee dubbatanii jiran. Godinaa Gujii, aanaa Sabbaa Boruu keessattis, har’a uummatnii fi barattoonni hiriira mormii geggeessan irratti humnoonni mootummaa tarkaanfii fudhataniin barattoonni toorba hidhamuu, keessumaa barataan Tunnee Gannaalee jedhamu reebicha humnoota mootummaatiin guddoo miidhamuu isaa jiraattonni aanichaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Haraghee Lixaa, aanaa Mi’eessoo magaalaa Asaboot keessatti immoo, hiriira mormii Kamisa torban dabree geggeessame irratti humnoota mootummaa fi hiriirtota gidduutti walitti-bu’insa uumame, akkasumas aangawaan dhimma nageenyaa magaalattii waraanamuu fi qawween irraa fudhatamuu wajjiin wal-qabatee namoonni dhibbaan lakkaawaman hidhaman, jedhu – jiraattonni. Wallagga Lixaa, aanaa Jaarsoo, magaalaa Gabaa Dafinoo keessattis, “Maaster Pilaanii Finfinnee mormuudhaan hiriira baatan. Dhaadannoolee dhageessistan” jedhamuun kanneen hidhaman – barattoonni 26 Kaleessa mana-murtiitti dhihaachuu isaanii fi miseensonni Kaabinee, Poolisoonnii fi Milishaan aanattii ragaa irratti bahuu isaanii, maatiin barattoota kanaa himataa jiru. No media source currently available


KFO: Ajjeechaa Oromiyaa Keessatti Geggeessame Ka Qoratu Qaamni Walabni Hundeessamuu Qaba

Itti-aantuun Ministrii Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets, Lindaa Toomaas Griin, magaalaa Finfinnee keessatti ibsa gaazzexeessotaaf kennaniin, “Mootummaan Itiyoophiyaa, hiriirota Oromiyaa keessaa irratti meeshaa ajjeechaa yokaan qawwee rasaasa dhukaasutti fafyyadamuun dogoggora ta’ii isaa amanee fudhatee jira” jedhan. Kanaafis, gara fuul-duraatti rakkoon akkanaa akka hin uumamne haala itti poolisootaaf leenjiin kennamu irratti dubbachuu isaanii illee ibsanii jiran. Gama biraatiin itti-aantuu Muummittiin-ministaraa Itiyoophiyaa, aadde Asteer Maammoo, mormii uummataa Oromiyaa keessatti ka’eef sababaan rakkoo bulchiisa gaarii ta’uu dubbatan. “Namoonni manneen isaanii irraa buqqifamuu isaaniif, akkasumas rakkoo bulchiinsa lafaa itti-gaafatamaan Dhaabbata Dimookiraasummaa Uummata Oromoo ti” jedhan,aadde Asteer. Ibsawwan lameen ilaalchisuun, ka Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ejjennoo dhaaba isaanii ibsan itti-aanaa dura-taa’aan Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Mulaatuu Gammachuu, yaada aadde Aster Maammootti kan walii-galan ta’uu dubbatan. “Bara 2006 irraa jalqabnee, dhimma dantaa Oromoo ilaallatu irratti akka waliin mari’annee hojjennu gaafanne iyyuu, aangawoonni DhDUO nu hin simanne. Maal naan jedhuu warra kaaniif jecha saba keenya gaddisiisan. Kan ammaa irrattis loltuu raayyaa biyyaa itti waamanii uummata nagaa haleelsisan. Itti-gaafatamtoonni DhDUO fi mootummaa aangoo harkaa qabuu fi isa waliin hojjetu, mootummaa ADWUI yokaan Ihaadegi” jedhan. Ibsa aangawitiin Mootummaa Yunaayitid Isteets, ka Liindaa Toomaas Griin ilaalchisees ennaa dubbatan, “mootummaan Yunaayitid Isteets, filannoo Itiyoophiyaa dabre ilaalchisuun rakkoon akka jiru otuu itti himnee irra cehanii “mootummaan Itiyoophiyaa filannoo dimookiraatawaa geggeesse” jedhanii mirkaneessan. Wanni aangawitiin amma dubbatan gaaarii ta’e iyyuu ga’aa miti” jedhan, Obbo Mulaatuun. Otuu dhiigni namoota hedduu dhanga’ee jiruu, waa’ee gara fuul-duraatti humna poolisii Itiyoophiyaa leenjisuu dubbachuun isaanii ka n isaan gaddisiise ta’uu kan dubbatan, Obbo Mulaatuun, “Ameerikaas, Awurooppaas tahe Gamtaan Afrikaa ibsa kennanii jiru. Garuu, hojii irra oolfamuu qaba. Kunis 1ffaa: Qaamni qorannaa walaba ta’e hundeessamee ajjeechaa fi yakkawwan Oromiyaa keessatti raa’ataman qoratamuu qaban, kanneen miidhamaniif gumaan baasamuu qaba. 2ffaa: Namoonni sababaa hiriira ba’anii mormii dhageessisuu isaanii hidhamanii jiran hatattamaan hiikamuu qaban. 3ffaa: Nageenya biyya kanatti buusuuf mootummana mormitoota waliin gad-taa’ii dubbachuun furmaata tokko irra ga’uu qaba. 4ffaa: Maaster pilaaniin DhDUOn haqe, jechuun dubbate qofaa isaa ga’aa miti. Paarlaamaan Itiyoophiyaa walga’ii hatattamaa waamee, pilaanichi guutummaatti haqamuu isaa labsuu qaba,” jedhan. No media source currently available


“Mootumman Itoophiiya Tarkkanfii Oromiyaa Kessatti Fudhate Dogoggora Ta’u Amanee jira,” Ministirii Dhimma-alaa Yunaaytid Isteetsitti Itti Aantuu Ministeera Dhimmoota Afrikaa.

Yaa’ii Gamtaa Afrikaa Finfinneetti taa’ee, kaleessa xumurame irratti han hirmaate, gareen Yunaaytid Isteets dhimmoota adda addaa irratti gaazexesitootaf ibsa kenneera. Gaafiwwaan dhihaatef keessaa tokko mormii fi jeequmsa Oromiyaa keessa ji’a sadi’if deema jiru kan ilaallate ture. Dura teechuun USAID fi hoggantuun garichaa Addee Geel Ismiiz hala Oromiyaa kessa laalchisee qama mootummaa, akkasumas Oromoota wajjin walarginee hasahuu isaani dubbatte. Mootumaan Itoophiiyaa yeeroo biyyattiin rakkoo siyaasaa keessa seente hunda hiriira nagaa warra bahan irrattii dhukaasa banuun fillannoo bara 2005 dabalatee kan baratame. Ammas hiriirtota nagaa Oromiyaa iratti kun rawwatamuu isaatin walqabatee gaafiin han dhihaateef Ministirii Dhimma-alaa Yunaaytid Isteetsitti itti aantuun ministeera , ka dhimmoota Afrikaa, Lindaa Toomaas Griinfiild “Motumman Itiyphiiyaa tarkkanffin fudhatee dogoggora ta’uu amaneera,” jette. Gama biraatin mormii fi walitti bu’iinsa Oromiyaa keesaatiif sababni rakkina bulchiinsa gaaridhan walqabate ta’u qondaaltonni Dhaabbata Demookraatawaa Ummata Oromoo dubbatan. Murti kanarras han gahamee marii Dh.D.U.O haala oromiyaa kessa qorachuuf taasiserratti ta’uu isaa Itti aantuu dura-butuun dhabichaa fi Kaabinee Itoophiyaatti,sadarkaa itti aanaa-ministiraatti qindeesituun dhimma bulchiinsa gaarii, Aadde Asteer Maamoo televisiyoona Itiyoophiyaaf ibsitee jirti. Murtiin, kan Addee Asteer irra gahamee jette kun garuu waan kana dura waayee mormii Oromiyaa keessa laachisee qondaaltoonni Mootumaa biyyatti jechaa turaniin wal hin fakkaanne. Paartiileen mormituu biyyattius mormiin kun baay’ina roorroo irraa ka dhufee jechaa turan. Marii fi qorannoo godhamee kanarratti dura-ta’aan DH.D.U.O fi Pireesdaantiin naannoo Oromiyaa, Muktar Kadir hin mullane. Isa bakka bu’uun kan midiiyaadhaaf ibsa kennes itti aanaa isaa Obbo Isheetuu Dessee ta’uu Iskindir Fireew Finfinneerraa gabaaseera. No media source currently available


Hiriira Afriikaa Kibbaa: Baqattoota Hiraarsuun Haa Dhaabatu

Lammiiwwan Oromoo Afriikaa Kibbaa keessa jiran waajjira dhaaba baqattootaa kan Tokkummaa Mootummootaa/UNHCR/ PIritooriyaa jiru fuulleetti har’a hiriira naga geggeessanii jiran. Gaaffiin isaaniis Mootummaan Itiyoopiyaa hidhaa fi ajjeechaa lammiiwwan Oromoo irratti raawwataa jiru akka dhaabu akkasumas mootummootaa naannoo jiran waliin ta’uu dhaan baqattoota biyyoota hollaatti baqatan biyyatti akka deebi’an dirqisiisuu akka dhaabu gaafanna ka jedhu. Jaarmayaan baqattootaa kan Tokkummaa mootummootaa qaama tokkummaa mootummootaa waan ta’eef jecha gargaarsa addunyaan mootummaa Itiyoopiyaaf godhu akka dhaabu dhiibbaa akka godhu gaafanna kan jedhan lammiiwwan Oromoo Afriikaa Kibbaa keessasa nutis bakka jirrutti uummata keenyaaf sagalee ta’uuf jennee hiriira kana bane jedhan. Xalayaa keenyas itti gaafatamaan waajjira jaarmayaa baqattootaa kan damee\nAfriikaa kibbaa nu harkaa fuuchuu dhaan himannaa keenya qaama ilaallatutti ni dabarsinaa rakkoo baqattoonni qaban irratti hojjechuuf isin waliin illee ni hojjenna jechuu isaanii nuuf ibsaniiru. Qindeessitoota hiriira kanaa keessaa tokko kan ta’aniif barreessaa hawaasa Oromoo. No media source currently available


Gamtaan Afrikaa Bara 2016 “Bara Mirga Dhala Namaa Afrikaa” jedhee Moggaase

Yaa’iin Gamtaa Afrikaa 26-ffaan magaala Finfiinneetti boru jalqaba. Dura ta’aa gamtichaa Robeert Mugaabee dabalatee hogantoonni biyyoota adda adda bayyeen Finfinnee galaniiru. Gaamtaan kun bara 2016 Bara Mirgaa Dhala namaa Afrikaa jedhee mogaasera. Haata’uu malee dhimma kanan walqabatee murtee fi seera dhabbanni kun dabarsuu biyyoonni miseensa ta’an kabajuu diduu isaani akka dhabichaaf qormaata gudda ta’e ibsa yaa’ii kan laalchisee kennameeratti himameera Manni murtti Arushaa kan dhabatee waan Gamtaan Afrikaa mana murtii yakka adunyaa qorachuuf dhabateet dhimmi Afrikaa akka hin laallamne murtesuu isattin ta’us Dr. Ayishaan yadachistee, “Dhabnni kun ooggaa 50 ool nutajaajilaa tureera. Namoonni dhaba kana bu’ureessan kan akka Kuame Inkuruma Afrika kolonii kessa baatee fi tokkoomte abjuu godhataniit ka’an. Ammas sanuuma dhugoomsuf hojjachaa jirra. Kana gochuuf immoo tokkumaa qabaannee waldhageefachuu fi wal kabajuun nurra eeggama. Miseensonni dhaaba kanaas murttii darbuu hunda akka kabajaniin gafadha,” jette. No media source currently available Yaa’ii Gamtaa Afrikaa kanaratti kan hirmaatuu gareen Yunaaytid Isteetsis ,dura teechuu USAID Geel Ismiizin akka hoganamuu Ministeerri haajaa alaa Yunaaytid Isteets beeksiseera. Minstera hajaa alaatti itti aantuu itti gafatamtuu dhimma Afrikaa, Lindaa Toomaas Griinfiild, itti aanaa ministeraa demokkraasii dhimaa mirga dhala namaa fi dhimaa hojjatootaa Toom Maalinooskii , fi Dhimma nageenya biyyoolessaatti, daayreekterii dhimma Akfrikaa , Kaatii Beern garee yaa’ii kanaaf gara finfinne imaluu keessa jiraachuu isaanii beekameera. Gamtaan Afrikaa yaa’ii oggatti hoo lama ta’u kessa tokko yeeroo hunda Finfineet ta’ama.


Mormii Qellem Wallagga Keessaa fi Bakkawwan Biroo

Godinaa Qellem Wallaggaa, aanaa Gidaamii keessa kanneen jiran, gandeen akka Biqiltuu Abootee fi So’ii Gimbichee keessatti barattoonni har’a hiriira mormii geggeessuu isaanii dubbatu, jiraattonnni fi barattoonni. Jiraataan Gidaamii tokko akka jedhanitti, mormiin kun ka Maaster pilaanii Finfinneetti fuuleffate qofa otuu hin taane, hidhaan, dararaa fi ajjeechaan akka irraa dhaabatu ka gaafatu. Godinaa ollaa sana jiru, Wallagga Lixaa, magaalaa Gullisoo keessa kanneen jiran, manneen barnootaa sadarkaa tokkoffaa fi lammaffaatti kanneen baratan har’a hiriira mormii geggeessuu isaanii fi humnoota mootummaan adda-facaasamuu isaanii dubbatu – jiraattonni magaalaa Gullisoo fi barattoonni. Gama biraan, Godinaa Shawaa Kaabaa, magaalaa Fichee keessatti dorgommiin Atileetiksii Shaampiyoonaa dargaggootaa, kaleessa, gara dhaadannoolee mormii fi iyyaatti jijjiiramuu isaa daawwattoonni achi turan, dubbataa jiran. Battaluma, humni waraanaa mootummaa federaalaa magaalaa Fichee jiru itti bobba’ee qawwee dhukaasuudhaan adda facaasuu isaa ibsan, namoonni ijaan argan. Har’a immoo, dorgomtoota keessaa haga tokko doorsisuudhaan ka gara dirree dorgommichaatti deebisan ta’e iyyuu daawwattoota dorgommicha ilaaluuf dhufan seensuu dhorkanii deebisuu isaanii dubbatu. Wallaggaa Bahaa, aanaa Sirbuu Siree, magaalaa Siree keessa kanneen jiran – manneen barnootaa sadarkaa tokkoffaa fi lammaffaa keessatti barattoonni kaleessa fincila kaasuu isaanii, barattoonnii fi barsiisonni ijaan argan nuuf ibsanii jiran. No media source currently available


Hiriirri Mormmii Oromiyaa Godina Harargee Bahaa fi Gujii Keessatti Itti Fufee Oolee Jedhu Jiraattonni

Godina Harargee Bahaa aanaa Meettaa magaalaa Goroo Muxii keessatti barattoonni har’a hiriira nagaa ba’uu dhaan gaafii qaban dhiyeeffachuu isaani jiraattonni nuuf ibsanii jiru. Humnoonni mootummaas itti bobba’uu dhan hiriira isaanii bittimsuu isaanif barattoonnis addaan tamsaa’uu dubbatan jiraattonni. Gama biraatiin immoo godinaa Gujii aanaa Goroo Doolaa magaalaa Har-Qalloo keessatti barattoonni mana barnootaa sadarkaa lammataa fi giddu gala sadarkaa lammaffaa kanneen hidhaman nuuf haa hiikaman, gumaan lammiiwwan keenya du’anii nuuf haa baafamu jedhanii dhaadannoo dhageessisaa hiriira ba’uu isaaniitin humnoonni mootummaa itti bobba'anii hiriira bittimsuu dhan barattoota reebanii kaan hidhaatti guuran jedhu jiraattonni. Dhimaa kana qaama mootummaa irraa adda baafachuuf gara itti gaafatamaa waajira nageenya aanaa Gooroo Dolaa Obbo Aberraa Cuwweetti bibillee ture. Isaanis, waan jedhamuu kun dhara ta’uu fi magaalattin nagaa guutuu qabaachuu nutti himaniiru. No media source currently available


Boontuu Beqqelee Garbaa Yeroo Jalqabaaf Abbaa Ishee Dubbiste

Hiriira mormii guutummaa Oromiyaa keessatti geggeessame wajjin dhimma wal-qabateen kanneen baatii tokkoo fi walakkaa dhaa dura qabamanii, Waaltaa Qorannaa Yakkaa “Maa’ikelaawii” jedhamuun beekamutti hidhaman - itti-aanaa dura-taa’aan Koongiresa Federaalwa Oromoo – Obbo Beqqelee Garbaa, Itti-aanaa barreessaan paartichaa, Obbo Dajanee Xaafaa fi hoogganoonni paartichaa ka biroon, akka maatii isaanii wajjiin kallattiin wal-argan ehamamuu isaa, odeeffannoo maatii isaanii irra arganne dheengadda gabaasnee turre. Mucayyoon Obbo Beqqelee Garbaa – durbee Boontuu Beqqelee, dheengadda akka ofii ijaan hin argiin, garuu akka firri isaanii argee dubbisee ture nutti himte. Amma garuu, kaleessa, ofumaa deemtee abbaa ishee wajjiin wal-arguu ishee nuuf ibsite. Ulaa namoonni ittiin firoota isaaniif nyaata geessaniin deemtee akka dhorkanii ishee deebisan ka dubbatte, Boontuun, “booda ulaa karaa fuul-duraatiin galchu, jechuu waanan dhaga’eef, achiin deemee galmeeffameen taa’ee eege. Booda, waajira hojii tokko keessa na galchanii, eegi naan jedhan. Achitti abbaa koo fidan. Yeroo waliin haasofnu mara. Hojjetoonni waajirichaa afaan Oromoo dubbatan lama taa’anii nu dhaggeeffataa turan.” Jechuun nuuf ibsite. “Baatiin tokkoo fi walakkaaf hin argiin ture iyyuu, amma yeroo ani abbaa koo waliin dubbadhu, taa’anii nu dhaggeeffatan iyyuu, abbaa koo arguu kootti, fayyaan isaa gaarii ta’uu beekuu kootti gammadeen jira.” Jetti – Boontuun. No media source currently available


Gamtaan Afrikaa Haala Oromiyaa Keessa Jiru Hordofaan Jira Jedhe

Yaa’ii Gamtaa Afrikaa tibba kana taa'udhaaf deemu laalchisee gaazexeessotaaf ibsa Kenname irratti Gamtaan Afrikaa Itoophiyaatti, haala Oromiyaa keessa jiru hordofaa fi hojii diploomaasii ballaa hojjachaa jirachuu isaatu dubbatame. Ibsa kenname irratti gaafii gaazexeesitoonni waayee mormii Oromiyaa keessaa laalchisee kaasaniif, Gamtaa Afrikaatti Koomishinarii dhimma siyaasaa, Dr. Ayishaa Abdullaahii deebii keniteen, Gamtaan Afrikaa hawaasaf ibsamuu haa baatuu malee dhimma kanaaf xiyeeffannoo kennee hojii diplomaasii hojjachaa jiraachuu ibsite. Itoophiyaa keessatti haalli mirga dhala nama fi dimookraasii yaaddessaa ta’us "dhaabni kun callisuu baayisaa, hoo dubbatees aantumaadhani" jechuudhan dhaaboonni siyaasaa mormituu biyyattii komee dhageechisaa turaniiru. Ammas, Ameerikaa dha amma Awurooppaatti yaada adda addaa kan maddisiiseef ibsa baayyeen kan irratti kenname, mormiin Oromiyaa kessa, - dhaaba ardii Afrikaa bakka bu’u han teechuma isaa Finfinnee godhate- Gamtaa Afrikaa irraa homaa waan dhabe fakkaachaa tureera. Dr. Ayishaan garuu, yeroon ifaaf ifatti ibsaa fi murtoo baasnee hawaasaan geenyu jira. Dhimmonni hojii diploomaasii irratti hojjanu, kan ibsi irratti hin basnees akkasuma, jette. No media source currently available


KFO: Reebichi, Hidhaa fi Ajjeechaan Ittuma Fufee Jira

Hiriira mormii Wixata dabre, Godinaa Shawaa Lixaa, magaalaa Shananitti ba’an irratti rasaasaan madaa’e – gurbaan umuriin kudha-shanii kaleessa du’ee har’a awwaalamuu isaa dubbatu, maatiin isaa. Abebe Lataa Guddataa jedhama, gurbaan kun. Walakkeessa baatii Sadaasaatti kan Oromiyaa keessatti jalqabe hiriirri mormii amma ille akka itti fufee jiru ka dubbatan dura-taa’aan Koongiresa Federaalawa Oromoo, Dr. Mararaa Guddinaa, hidhaa, reebichii fi ajjeechaan humnoota mootummaas bakkawwan hedduutti uummata nagaa irratti geggeessamaa jira, jedhu. Shawaa Lixaa, aanaa Jibaat keessatti dargaggoon tokko ajjeesamuu, Arsii Nagallee keessatti immoo namoonni lama ajjeesamuu isaanii dubbatan, Dr. Mararaan. “Wallagga Bahaa, magaalaa Arjoo Guddattuu keessattis namni ajjeefamuu odeffannoo argadheen jira” jedhu. Hoogganoonni paartii isaanii mana hidhaa waaltaa qorannaa “Maa’ikelaawii” jedhamutti hidhamanii jiran akka maatii isaanii wajjiin wal-argan eyyamuu isaa ilaalchisee ennaa dubbatan, “lubbuun jiraachuu isaanii maatiin isaanii arguun iyyuu waan guddaa dha”. Garuu, motummaan gama biraan namoota hidhuu, reebuu fi ajjeesuu irraa of hin dhaabne. Uummatnis akka duriitti callisee isaaniif bitamaa hin jiru, jedhan. No media source currently available


Waggaan Darbe Bara Dhiittaan Mirga Namaa Itti Hammaate Jedha, Human Rights Watch

Barri 2015 Afrikaa keessaa waggaa itti dhiittaan mirga namaa itti hammaate jechuu dhaan gareen mirga namaaf falmu Human Rights Watch beeksisee jira. Gareen United States keessa maadheffate kun akka jedhetti mootummoonni Afriikaa keessumaa gaanfa Afriikaa fi Afriikaan waaltaa mormitoota isaanii gaazexeessotaa fi qabsaa’ota isaanii irran dhiibbaa hamaa geessisan. Haala hamtuu Burundii keessatti uumameen humnootiin mootummaa mormitoota perezidaanti Piyeree Nikurunziza morman hedduu galaafatan. Gochi gara-jabinaa mootummaan oofu gaazexeessonni dhuunfaa fi qabsaa’onni mirga namaa biyyattii dhaa akka baqatan dirqisiise. Angawoonni Ugaandas filannoon baatii Guraandalaa keessaa utuu hin ga’in gaazexeessota doorsisaa jiran. Mootummaan Riwaandas walabummaan yaada ofii ibsuu ukkaamsuu dhaan seera haaraa kan perezidaanti Paawol Kaagameen hanga bara 2034tti aangoo irra turan eeyamu beeksisee jira. Human Rights Watch biyyootii kanneen biroon Itiyoopiyaa, Zimbabwe fi Siwazilandi dabalatee jijjiiramni akka dhufuu kanneen iyyatan sagalee isaanii ukkaamsaa jiran. Waraanni Sudaan naannoo Darfur keessatti humnaan gudeeddii akka meeshaa waraanaatti itti gargaaramuu isaa fi mootummaan Somaliya amma iyyuu naannolee ofii isaa to’atee jiru keessa uummata jiraatuuf eegumsa gochuu hin dandeenye jechuu dhaan Human Rights Watch komee qabu ibsee jira.


Hoogganoonni Kongiresa Federaalawa Oromoo Maa’ikelaawiittti Hidhaman Ehama Maatii Arguu Argatan

Itti-aanaa dura-taa’aa Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Beqqelee Garbaa dabalee fi itti-aanaa barreessaa dhaabichaa, obbo Dajanee Xaafaa dabalee hoogganoonni Koongiresa Federaalawa Oromoo mana-hidhaa waaltaa qorannaa yakkaa “Maa’ikelaawii” jedhamutti hidhamanii jiran, maatii isaanii isaan dubbisuuf waalticha deeman arguuf ehama argachuu isaanii dubbatu, maatiin isaanii. Miidiyaalee hawaasaan akka odeessamaa turetti, hoogganoonni Koongiresa Federaalawa Oromoo fi Oromoonni ka biroon waaltaa qorannaa sanatti hidhatanii jiran, “mirga abukaatoo seeraa isaanii waliin dubbachuu, mirga maatii isaanii waliin dubbachuu fi mirga wal’aansa fayyaa argachuu dabalee, mirgawwan seera biyyattii keessatti tumamanii jiran, nuuf haa kabajaman” jedhuudhaan guyyoota sadi’iif eega nyaata lagachuun mormii isaanii dhageessisanii booda ehamni maatii isaanii arguu kun kennameef, jedhama. Mucayyoon Obbo Beqqelee Garbaa, dubree Boontuu Beqqelee kana ilaalchiisuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf gaaffii fi deebii kenniteen, ishii fi haati ishee, aadde Haannaa Raggaasaa, har’a waan magaalaa Finfinnee hin turreef, akka ehama kanaatti Obbo Beqelee arguu dhaa baatan iyyuu, firri isaanii tokko deemee Obbo Beqqelee arguu isaa ibsitee jirti. Har’aan dura, guyyoota sadeen dabraniif ennaa Obbo Beqqeleef nyaata geessaa turtetti qodaa itti geessite waan deebisanii isheef kennuu dhiisaniif dubbiin isaa ishee yaaddessuu kan ibsite, Boontuun, booda garuu, abbaan ishee fi hidhamtoonni Oromoo Maa’ikelaawii jiran ka biroon nyaata lagachuun mormii irra turuu isaanii akka dhageesse dubbattee jirti. Haadha ishee, aadde Hannaa Raggaasaa, waliin boor ganama akka deemtee abbbaa ishee dubbisuuf karoorfattee jirtus himtee jirti. No media source currently available


Taanzaaniyaan Lammilee Itiyoophiyaa seeraan ala biyyattii qaxxaamuraa turan to’annoo jala oolchite.

Lammileen Itiyoophiyaa seeraan ala Taanzaaniyaan qaxxaamuraa turan 80 ol ta’an naannoo kibba baha biyyattiitti to’annoo jala oolchan.Yeroo to’annoo poolisii fi Immigreshinii jela oolanis baqattoonni kuni, beelaafi dheebuu irraa kan ka’e baayyee miidhamanii akka ture poolisiin biyyattii beeksiseera. Yeroo ammaatis baqattoonni kuni naannoo bulchiinsa Imbeeyaa Kutaa Iriingaa jedhamtu keessatti to’annaa poolisii jela ka jiran yoo ta’u, koomishinera Kutaa keeyilaa kan taate Dr. Teehaa Irnaangaa akka Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf himtetti, warra Iriingaatti qabamanittis dabalata baqattoonni seeraan ala Taanzaaniyaa seenan naannoo Keeyilaa jedhamuttis mana hidhaa keessa akka jiran dubbatanii jirani. Itiyoophiyaan Taanzaaniyaadhaa waajjira qoonsuulaa ka hin qabene yoo taatu, dhimma kana itti aantummaan ka hordofu waajjirri qonsuula Itiyoophiyaa Naayiroobii jiru garuu waa’ee lammilee Itiyoophiyaa qabaman kanaa ifaan waanti inni dubbate hin jiru. Nutis waa’ee qabamuu baqattoota seeraan alaa lammilee Ethiopia kanas akka dhageenyeen waajjira Qoonsuulaa Itiyoophiyaa Naayiroobii jiruuf kaafnee ka turre yoo ta’u, oduu kana nuyyuu reef isinirraa dhageenya waan ta’eef odeeffannee haala jiru isiniif himnaa jechuun dubbatanii turan. Haata’uyyuu malee haga oduu kana qindeessuuf studio seennutti, deddeebinee yoo isaan gaafannus, nama waa’ee dhimma kanaa nuuf himu argachuu hin dandeenye. Raadiyooniin VOA Waajjira Qoonsiila Itiyoophiyaa Naayiroobiitti Itti aanaa hoj raawwachiisaa dhimma diyaaspooraa kan ta’an obboo Andaarguu Berihee irra deddeebiin email fi bilbilaan argachuu yaalus yaaliin keenya milkaawuu hin dandeenye. Lammilee Itiyoophiyaa kana seeraan ala Taanzaniyaa seensisuun wal qabatee lammiin Taanzaaniyaa Alex Adam ka jedhamu to’annaa poolisii biyyattii jela kan oole yoo ta’u, waa’ee baqattoota to’annaa jela oolan kanaas Dr. Teehaaf kaafnee akka gadi fageenyaan eenyummaa isaanii hin beekne nuuf himtee jirti. Kanaan duras bara 2012 Kaaba giddu gala Taanzaaniyaa bakka Koongwaa jedhamutti, lammileen Itiyoophiyaa lakkoofsaan 40 ol ta’an konkolaataa fe’umsaan utuu deemanii sababa qilleensa dhabuutiin ukkaamamanii lubbuun isaanii darbuun isaa ni yaadatama. No media source currently available


Walaggaa Bahaa fi Harargee Lixaa keessatti Mormii ka’een Lubbuun Namaa Darbuutu Ibsame

Walaggaa bahaa aanaa diggaa magaalaa guddattuu arjoo Guddakeessatti dheengadda walitti bu’iinsa humnootii mootummaa fi uummata gidduutti ka’een namoonni rasaasaan dha’amanii madaa’uu jiraattonni nuuf ibsaniiru. Walitti bu’iinsi kun kan ka’es dilbata darbe ta’uu kan nuuf himan jiraataan magaalaa Arjoo guddattuu haala uumame nuuf ibsaniiru. Akka jiraataan kun nuuf ibsanitti dilbata galgala cidha magaalaa Guddattuu Arjoo keessatti geggeessame irratti namoonni sirbaa turan achumaan quuqqaa garaa isaanii sirbaan makanii dhageessisaa turan jedhan. Sirba sana akka dhaabaniif humni poolisii itti himu iyyuu dhaabuu waan didaniif samiitti qabanii dhukaasuu eegalan sanaanis waan hin dhaabiniif gara uummataatti qabanii dhukaasuu jalqaban jedhu jiraataan Guddattuu Arjoo kun. Kanaanis namoonni madaa’an kan jiran ennaa ta’u rasaasaan rkutamee gara Hospitaala Naqamteetti kanneen geessman keessaa lubbuun nama tokkoo darbuu illee nuuf ibsaniiru. Kana malees manneen jireenyaa irra naanna’uu dhaan namoota adamsanii qabuu, maanguddoota illee utuu hin hafin humnaan manaa gad baasanii hanga lafeen isaanii cabutti reebaa turan jedhu jiraataan kun. Maddeen Hospitaala Naqamtees deebii nuu kennee jira. Namoonni madaa’anii gara hospitaala Naqamteetti geessaman 1ffaa Zerhuun Jireenyaa Bayana yoo ta’u karaa cinaacha isaa mirgaa garaa isaa irra rasaasaan dha’ame, inni 2ffaa Gammachuu Alamuu Tasammaa luqqeettuu isaa gara taa’aa isaa gara mirgaa irra, 3ffaan Birhaanuu Kabbadaa Addoo miilla isaa irra rukutamuu madden hospitaalaa Naqamtee kun nuuf ibsaniiru. Zerihuun Jireenyaa kaleessa ennaa hospitaala ga’u hedduu dadhabaa waan tureef wal’aansi baqasanii hodhuu godhamuufis dhiigi hedduun waan keessaa dhangala’eef har’a ganama barii naannoo sa’a 11 fi walakkaa lubbuun isaa darbuu madeen hospitaalaa kun nuuf ibsaniiru. Namoonni mormii dhageessisuun miidhamanii gara mana yaalaatti fidaman kun erga wal’aansi baqaqsanii hodhuu godhameef booda kutaan addaa /ICU/ keessatti kunuunsaman hin jiru kutaan ka biroon keessa boqotan iyyuu hin kennamuuf, mana jala bakka namoonni irra daddarban ciibsamanii jiraachuu nuuf ibsan madden mana yaalaa Naqamtee. Zerihuun jireenyaas kutaa baqasanii hodhuutii erga ba’ee booda ala mana jala akkuma ciibsamee jirutti lubbuun isaa darbuu illee nuu ibsasniiru. Namoonni kun maaliif mana jala ciibsamu, maaliif kutaan hin kennamneef jennee gaaffii dhiyeessineef madden kun akka deebisanitti dursi kan kennamu dhukkubsattoota kanneen biroo dhaafi. Huccuu sivilii uffatanii kanneen hordofan waan jiraniif hojjettoonni mana yaalaa illee jarreen kanaaf kunuunsa addaa kennuu sodaatu. Waadaa yeroo ogumaa kana irratti bobba’an seenan eeguuf gara siyaasaatti waan jijjiiramuuf dhukkubsattoota haala Kanaan miidhaan irra ga’eef ilaalchi hin kennamu jechuu dhaan madden hospitaala Naqamtaa nuuf ibsaniiru. Gama biraatiin immoo Godinaa Hargee lixaa aanaa Xuulloo keessatti namoota aanaa ollaa Sana irraa dhimma isaaniitiif dhufanii qabaman keessaa tokko kamisa darbe kana du’ee argamuu isaa dubbataa jiru jiraattonni aanaa Xuulloo. No media source currently available


Oromiyaa Keessatti Hidhaa fi Dararaan Daran Hammaate, Jedhu Hiriirtonni. Yunivarsitii Arsii Keessatti Barattoota Lamatu Wawwaraanamee

Ka godinaalee addaa Oromiyaatti maaster Pilaanii Magaalaa Finfinnee mormuudhaan, hiriirri barattootaa fi jiraattotaan baatiilee lamaaf godinaalee Oromiyaa adda addaa keessatti geggeessamaa ture har’a illee hin dhaabanne. Dhaabbatni Dimookitaatawa Uummata Oromoo, maaster pilaanichi dhaabate. Ammaa booda hojii irra hin oolfamu – jechuun ibsa baase iyyuu, hiriirtonni garuu “kun mormii dhaamsuuf toftaa gowwoomsaa mootummaan baafate. Yoo dhuguma maaster pilaanichi haqame tahe – maaliif barattoonni fi uummatni kaan kumaan lakkaawaman sababaa mormii sanaaf hidhaman hin hiikamne. Ajjechaa, hidhaa fi reebichi maaliif itti fufe?” jechuudhaan balaaleffataa jiran. Wallagga Bahaa, magaalaa Naqamtee keessatti, Haragee Bahaa, aanaa Jaarsoo, magaalaa Anannoo Mixxee keessatti barattoonni mormii itti fufuu isaanii dubbatu. Shawaa Kaabaa, aanaa Dagam, Ganda Yaayyaa Haroo keessatti immoo dargaggoonni ayyaana Cuupphaa yokaan Ximqataa irratti sirbaan mormii dhageessisuu isaaniitiin hidhamuu fi reebamuu isaanii dubbatu – jiraattonni. Ka magaalaa Asallaa jiru - Yunivarsitii Arsii, Mooraa Fayyaa keessatti immoo barattoonni lama, halkan dabre, qaama eenyumman isaa hin beekamiiniin waraanamanii, mana dhiqataa biratti gatamuu isaanii fi gara hospitaala magaalattii geessamanii haala du’aa fi jireenya gidduutti ka wal’aanamaa jiran ta’uu dubbatu – barattoonni. Dhimma kana bulchiinsa Yunivarsitii Arsii irraa adda-baachuuf, Prezidaantii Yunivarsitichaa, Dr. Tolaa Bariisootti bilbillee telefoona nuuf hin kaasne. Diiniin Mooraa Fayyaa ka Yunivarsitichaa – Dr. Leecoon immoo, akka dhimma sana ilaalchisuun walga’ii irra jiran fi yeroo sanatti ibsa nuuf kennuu hin dandeenye nutti himan. No media source currently available


Itti aanaa i/g/ paartii mormituu KFO,Obboo Beqqelee Garbaa fa hardha mana murtii federalaa Itoophiyaa fidan

Akka gaazexeessaan VOA Finfinnee jiru Meleskaachoo Ammahaa oduu erge keessatti jedhetti gaazexeessitotaa fi maatiillee murtii tana caqasuu dhowwanillee obboo Beqqelee fi miilota isaa 20 caalan waliin fidan. Taatullee akka gabaasaan VOA Meleskaachoon jedhutit obboo Beqqelee Garbaa,itti aanaa barreessaa KFO,obboo Dejenee Xaafaa,itti gaafatamaa Liigii Dargaggoota KFO,obboo Addisuu Bulaalaa faan waliin mana murtii fidan. Obboo Beqqeleen fa tana waliin marro lama mana murtii kana fidan jedhan.Akka Meleskachoon yoo jari mana hidhaatii gadi bahu karaa irratti eegadhee gaafadhe jedhetti dubbii Obboo Beqqeleen faa akka poolisiin qoratuuf beellama guyyaa 28 kennaniif. Itti gaafatamtootii Kongireesii Federaalistii Oromoo(KFO)hedduutti hidhaa jiraa akka Melkeskachoon jedhutti barreessaan Liigii KFO,Obbo Destaa Dinqaatii fi itti aanaan isaa, Obboo Gurmeessaa Ayyaanoo hidhaa jiranii obboo Destaa bori, Ammajii 23,2016 mana murtii fidan.


Paarlaamaan Awurooppaa Dhimma Itiyooopiyaa Irratti Yaada Murtii Raggaasisee.

Paarlaamaan kun murtii kana kan raggaasise paartilee fi gareelee isaa gurguddoo ta’an saddeet paartii uummata Awrooppaa EPP, garee warra sooshaalistii fi demokraatotaa SND, warra Libraalii green paartii jedhaman dabalatee deggersa torban isaanii argachuun akka ta’uu miseensa paarlaamaa kanaa kan ta’an Aanaa Maariyaa Gomesh VOAf ibsanii jiru. Yaadi murtii paarlaamaa dhaan dhiyaate sun kan qophaa’e garee koo qofaan utuu hin taane paartilee ijoo kan paarlaamaa Awrooppaa torbaani jedhan. Murtiin sun battala gara deebii cimaatti ce’uu isaa kan ibsan Ana Gomesh, Gamtaan Awrooppaa sababaa nageenya naannoo fi kanneen biroon Itiyoopiyaa waliin wal ta’uu filatee kan ture ta’us amma garuu lammiiwwan isaa irratti dhiittaa mirga namoomaa fi dararaa geessisaa jiru akkaan kan isa yaaddessaakan dhufe ta’uu ibsee jira. Yaadi murtii kun kan Raggaasisame waan tokko utuu hin jijjiiramin utuu hin fooyyeffamin ta’uu kan ibsan Ms. Gomesh yaada murtii kana qoopheessuuf kan isaan kakaase maal akka ta’e ibsaniiru. Murtiin sun haala qabiyyaa mirga namaa Itiyoopiyaa keessaa yaaddoo inni nutti uume ibsa. Keessumaa immoo magaalaa Finfinneetii ala kanneen jiran yoo xiqqaate lammiiwwan Oromoo 140 ta’an booda irra kan dhaabate mastar plaanii Finffinnee utuu mormanii kanneen ajjeefaman dabalatee dhiittaa mirga namaa ka biroo ilaallata jedhan. Ms. Gomesh ibsa isaanii Kanaan naannolee Gambeelaa fi Ogaaden keessatti raawwataman kan jedhaman dhiittaa mirga namaa tarreessuu dhaan paarlaamaan Awrooppaa haalli isaa kan isa yaaddesse ta’uu dubbataniiru. Tarkaanfiin humnaa dhiittaan mirga namaa hiraarsi siyaasaa fi adamsuun hatattamaan akka dhaabatus murtiin kun gaafateera. Mirga isaanii karaa nagaan ibsachuu isaaniif kanneen hidhaman jedhamanis hatattamaan akka hiikaman gaafata. Ajjeechaawwan raawwatamanii fi dhiittaa mirga namaa raawwataman qorannaan amanamaa fi ifaa ta’e akka geggeessamu gaafata. Mootummaan maastar plaanii guutummaan dhaabuuf murteessuu isaa ibsi sun galateeffateera. Itiyoopiyaan seerawwanii fi walii galteelee sadarkaa addunyaa akkasumas chaarterii mirga namaa akka kabajju gaafata. Itiyoopiyaan qorattoota addaa kan mirga namaa, ijaaramuu fi mirga nagaan wal ga’uu kan tokkummaa mootummootaa akka afferuu gaafata. Murtiin yaadaa paarlaamaa Awrooppaan raggaasisame kun dursanii to’annaa jala kan oolan hidhamtoonni siyaasaa, gaazexeessonni fi mormitoonni martinuu akka hiikaman gaafata. Ibsi kun itti dabaluu dhaan biyyi Itiyoopiyaa biyya guddoo ka sabaa fi sablammoonni hedduun keessa jiraatan taatus uummanni guddichi kan akka Oromoo fi Ogadeen kan keessatti hachuucamani jedha. Naannoo Somaaleetti qabeenyaan boba’aa mootummaan uggruamuun, gaazexeessonnii fi namoonni gargaarsa kennuuf gamas seenuu dadhabuu ilaalchisee dhimmoonni akkasii furmaata akka argatan ibsi kun tuqee jira. Gargaarsi paarlaamaan Awrooppaa Itiyoopiyaaf godhu yakkawwan dhiittaa mirga namaa waliin hidhata akka hin qabaanne keessaahuu projektiiwwan qonnaan bulaa fi horsiisee bulaa dachii isaa irraa buqqisu waliin hidhata akka hin qabaanne jabeessinee gaafanna jedha. No media source currently available


Jiraattotii Godina USA gama Bahaa cabbii haga dabra bu’uuf deemtu duratti qophaa’uuf nyaataa dhugaatiillee tuulatanii kurfoo jiran

Cabbii,karfaffuu,bubbee fi mucucoon walqabattee ibsee dhaamsitee,karaa cuftee, banaa fi bobbaa nama dhoorti jedhee namii Amerikaa godina qotaa gama Bahaa (East Coast)jiru rifuu keessa jira. Manneen barnootaa,hagii tokko cufaa, xuyyuura 4500 karaa yaahuu dhowwame. Jiraattotii naannoo tanaa yoo akkam diqqaate godina Amerikaa 15 keessa jiran cabbii hardha guyyaa walqixxee jalqabee haga Sambataallee cophaa ooltee bultu, balaa guddaa fiduu dandeettan jedhanii duratti ufi qopheessuutti jiran. Cabbii waan bara hedduu keessatti argani hin beenne jedhanii tanaaf hojjattootii mootummaa fi dhuunfaalleen akka ariifatani hujii fixatanii qahee ufiitit galan itti dhaaman. Manneen barnootaa naannoo tana jiranilleen tanaa jedhanii ijoollee dafanii galchaa kaan ammoo barusma galgalaa ka cufelleen hinuma jira. Cabbiin tun Washingiton,DC faa guddoo rakkifti.Baaburaa fi otoobusii karaa fagoo fi dhiyoo yaahulleen keesasttu DC keessatti Sanbata lamaan hin chochohu. Cabbiin akkanaa tun DC,New Yorki,Baaltimoor faatti waan akkanaa arganiituu hin beekan jedhan. Akka ogeeyyotii raaga qilleensaa jedhanitti cabbiin harda, Jimaata guyyaa walqixxee haga Sanbata guddaa cophaa bultu tun fulaa tokko tokkotti haga mudhii namaatuu oli dheeratti.Inchii 30-90 taati. Yoo cabbii ka akkanaa kana hojjattootii bulchiinsa magaalaa ammoo soda karaa irrattti facaasanii cabbie bulbulaanii akka namii karaa irratti hin mucucaanne soda aitti facaasan. Manneen nyaataa dhugaatii,manneen jireennaa ammoo akka cabbiin karaa manaa irratti hin tuulamne akka haratan seeraatti hajaja. Yoo cabbii ka akkanaa kana namaa fi makiinaalleen mucucoofuu karaa irra yaahuun dhiba. Woma taateefuu namuu nyaataa fi dhugaatii guyyaa lamaa sadii tahu bitatee,waan cabbiin karaa fi makiinaa irraa haratu, yembee,hankaafaa fi woma dandahu cufaan harachuuf ufi kurfeessee dhufaatii cabbie qofa eegachuutti jira.


Gamtaan Awrooppaa Dhimma Itiyoopiyaa Keessattuu kan Oromiyaa Irratti Yaada Murtii Dhiyaate Raggaasise

Paarlaamaan Awurooppaa dhimma Itiyooopiyaa irratti dheengadda dhiyaateefii kan ture yaada murtii har’a,Ammajii 21,206 raggaasisee jira. Paarlaamaan kun murtii kana kan raggaasise paartilee fi gareelee gurguddoo jiran 8 keesssaa deeggersa torban isaanii argachuun akka ta’e miseensa paarlaamaa kanaa kan ta’an Aanaa Maariyaa Gomesh VOAf ibsanii jiru. Gamtaan Awrooppaa sababaa nageenya naannoo fi kanneen biroon Itiyoopiyaa waliin wal ta’uu filatee kan ture ta’us amma garuu lammiiwwan isaa irratti dhiittaa mirga namoomaa fi dararaa geessisaa jira jedhame kan isa yaaddessaa dhufe ta’uu ibsee jira. Yaadi murtii kun kan Raggaasisame waan tokko utuu hin jijjiiramin utuu hin fooyyeffamin ta’uu kan ibsan Ms. Gomes kan dubbatame Oromiyaan tasgabbii dhabuu fi naannolee ka biroo Ogaadeenii fi Gambeella kanneen fakkaatan keessatti dhiittaan mirga namoomaa geggeefmaa jiru murtii kana irra nu geessise jedhu.


Paarlaamaan Awurooppaa akka Waldaan isaanii rakkoo Itoophiyaatiif marii taa’u gaafatee fala rakkoo tanaallee barreesse

Paarlaamaan Awurooppaa yaada Ammajii 19,2016 akka Waldaan isaanii ajandaa isaa keessaatti rakkoo Itoophiyaan keessa jirtu keessattuu rakkoolee naannoo Oromiyaa irratti marii yaamee fala jedhellee barreessee dhiyeesse. Maqaan garee paarlaamaa yaada kana dhiyeessitee S&B (Socialist and Democratic) jedhan. Paarlaamaan kun rakkoolee asiin duratti biyya keessa jirtu jedhe tokko tokkoon maqaa dhahe. Rakkoo qofaa mitii marii gama kanaan bulchoota mootummaa ka akka ministera haajaa alaa Itoophiyaa,Dr.Twewodiroos Adihaanom fa waliin taahe maqeeffatee,gabaasa bulchootii gara garaa irraa argatellee itti dabalee barreesse. Rakkoo hiriira mormii Master Pilaanii faana dhufte,nama sun irratti lubbuu dhabe, gabaasa HRW nama 140 mormi hiriiraa sun irrati ijjeefame jedhellee barreessee. Filannoo Itoophiyaa bara 2005 fi rakkoolee sun irratti dhalatte rakkoolee gugurdoo ji’a lamaan dabran naannoo Oromiyaa keessa jirtu; namii hedduun ijjeefamuu,hedduun madaahuu, hedduun hidhamuu faallee barreesse. Itti gaafamtoota paartilee mormituu Oromoo hidhaan jiran; obboo Beqqelee Garbaa,ka manaa bahuu dhowwmame obboo Beqqelee Nagaa,hidhamuu itti gaafatamaa paartii Ginboot 7 Itoophiyaatti hidhaa jiru Obboo Andaargaachoo Tsiggee, hidhamuu gaazexeessitotaa fi walumattuu waan hedduu naannoo Oromiyaatii fi walumattuu Itoophiyaa keessa jirti jedhan hedduu barreesse Paarlaamaan kun. Maaster Pilaaniin kun akka gabaasa Paarlaamaa Awurooppaatti yoo hujii irra oole Finfinnee marroo 20 caalaa guddisa qonnaan bultoota Oromoo miliyoona hedduu hiyyoomsa. Wannii Paarlaamaan kun maqaa koree isaa S&B akka falaatti dhiyeesse;nagaa eegdotii Itoophiyaa Oromiyaa fi naannoolee biraa keessalleetti humnaan namatti deemuu ariitiin dhaabuu, akka warrii karaa nagaatiin falmate hidhaa jiru barattoota, qonnaan bultoota itti gaamatoota paartilee mormituu, biloogeroota fi gaazexeessitota aritiin hidhaa bahu gaafate. Akka mootummaan Itoophiyaa seera mirga ilmaan namaa addunyaa,mirgaa ilmaan namaa Afrikaa;karaa nagaatiin hiriira bahuu,yaada ufii karaa fedhaniin ibsachuu fi gurmaahuu ulfeessitu gaafate. Mirgootii kun guutamaa jiraachuu isaanii akka Tokkummaan Mootummootaa qoratu akka Itoophiuyaan eeyyamatus gaafate. Mootummaan Itoophiyaa misooma biyyaa hojjatu akka ummatii irratti mari’atuu fi walumattuu rakkoolee naannoo Oromiyaatii fi Itoophiyaa keessa jiran jedhe fala 15 barreessee barreessee baase. Waldan Awurooppaa waggaatti Itoophiyaa dooalara biliyoona 3 gargaasaan argatti.Afrikaa keessaa biyyiti horii haganaa aragttu tokkofffaan Itoophiyaa. Paarlaamaan kun horiin Waldaan Awurooppaa gargaarsaan Itoophiyaa kennamu seerumaan hujii irra ooluutti jiraachuu isaallee akka tohatamu yaada dhiyeesse. Paarlaamaan kun akka perezidaantin isaanii yaada kana waldaan isaanii mari’achiisuu gaafatee. Mootummaan Itoophiyaa tana irratti maan akka jedhu deebii hin arganne. Tana maleellee Paarlaamaan kun akka perezidaantin isaanii yaada kana mootummaa fi Paarlaamaa Itoophiyaatii, koomishiinii Awurooppaatii,Waldaa Afrikaatii,itti gaafamtatoota Waldaa Awurooppaatii fi nama gara garaatii ergamu yaada dhiyeesse.


Lafa Oromoo Eenyutu Saame?

Sadarkaa ministeeraatti Daayreekteera waaltaa qorannaa Imaammataa fi gorsaa mummicha ministeeraa kan ta’an Obbo Abbaay Tsehaayyee bulchiinsa magaalaa Finfinnee fi kan Oromiyaatu walii wajjiin maastar plaanii Finfinnee irratti hojjate jedhu. Garuu itti gaafatamtoota bulchiinsa godina addaa oromiyaa kan bulchiinsa naanoo Finfinnee keessa jiranii fi abbootiin qabeenyaa kan Oromiyaas ta’e kanneen biroo komatan. Kana hundumaa kan balleessan, kan saaman, kan saamsisan daldaltoota muraasaa fi qaama bulchitoota Oromiyaa kan godinaa addaa ti kan jedhan Obbo Abbaay warri akkasii kun akka itti gaafatamoo hin taaneef karaa tokko mastar plaanii gama kaaniin Motummaa Federaalaa fi Adda bilisummaa uummata Tigraay yknTPLF dha jedhu, jedhan.Uummanni Oromoo garuu eenyu lafa isaa akka fudhate eenyu akka isa miidhee rakkise eenyu akka isa saame , eenyu jireenya isaa irraa akka isa buqqise ni beeka jedhu Obbo Abbaay Tsehayyee. Gama kaaniin walgahii hatattamaa kan Waldaan Qorannoo Oromoo mormii Oromiyaa keessaa kan ilaaleen sambata darbe jechuun Amajji 16 as Waashington keessatti gaggeesse irratti kan argaman obbo Ermiyaas Leggesee seenaa qabiinsa lafa Itiyoophiyaa kan ilaaleen ibsa bal’aa kennanii turan. Obbo Ermiyaas Leggesee mana marii bulchiinsa Fifinnee keessatti waggoota 10 caalaaf kan hojjatan waajiira IHADIG kan Finfinnee keessatti qondaala koree hojii rawwachiiftuu fi itti gaafatamaa ministeera dhimma komunikeeshinii mootummaa turan. Lafa Oromoo naannoo Finfinnee akka lakkobsa Itiyoophiyaatti bara 1995 fudhatameef itti gaafatamaan Obbo Abbaay Tsehaayyee fi kaampaanii isaan keessaa harka qabani dha jedhan. Maaster plaaniin inni jalqabaa akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti bara 1976 hanga bara 1878tti waggaa lamaaf qoratamee bara 1994 raggaasifame. Bara 1994 raggaasifamuu isaa duras hojii irra oole ture kan jedhan obbo Ermiyaas isa kanaan laftii bulchiinsa Finfinnee jala turan Heektaara kuma 21 irraa gara kuma 54 tti akka bal’atu gochuu ibsan. Kunis Oromiyaa fi bulchiinsa Finfinnee gidduutti saamiinsa aangoo waan fideef Aqaaqii, Kotobee fi Kaarraa Qoree Finfinnee jala akka seenan ta’e.Kunis kan fedhan gochuuf akka salphatuuf ture jedhu.Sana booda labsiilee irraa jala Obbo Abbaay Tsehaayyee faa basiisantu rakkoo amma mudateef sababaa ta’e jedhu. No media source currently available


Luboonni Kiristanaa Oromoo fi Waahiloonni Isaanii Haala Mormiin Oromiyaa Itti Qabamee Jiru Irratti Yaaddoo Isaanii Aangawoota Mootummaa Ameerikaaf Ibsan

Kan Luba Dr. Gammachuu Olaanaatiin hoogganaman luboonnii fi michoonni Tokkummaa Waldoota Oromoo torban dabre keessa Ministirii Dhimma Alaa Yunaayitid Isteets fi Mana-maree Bakka-bu’ootaa biyyattii deemuudhaan haala itti mootummaan Itiyoophiyaa mormii barattoota Oromoo qabee jiruu fi hidhaa seeraa-alaa mormitootaa fi gaazzexeessota irratti geggeessamu ilaalchisee yaaddoo qaban aangawoota Ameerikaaf ibsanii jiran. Akkasumas, kan as Waashinton Diisii keessa jiru Embaasii Itiyoophiyaatti argamuudhaan Ambaasaadder Girmaa Biruu waliinis dubbatanii jiru. Mootummaan mirga barattootaa fi lammiwwan isaa, ka deemsa siyaasaa keessatti walabummaan hirmaachuu fi spdaa malee mormii ofii ibsachuu heera biyyattii keessatti tumamee jiru akka kabajuu fi tiksu gaafatan, luboonni kunii fi waahiloonni isaanii. No media source currently available


Hiriirri Mormii Oromiyaa Itti fufee jira Lubbuun Namaas darbe jedhu Jiraattonni

Harargee lixaa aanaa Meessoo magaalaa Meessoo araddaa Saa’oo bakka Kaarraa jedhamutti “Liyyuu Poolis” jedhamu har’a ganama lubbuu namaa galaafachuu jiraattonni naannoo nuuf ibsanii jiran. Mucaan har’a du’e kan dheengadda Humuma Liyyuu poolis Kanaan ajjeefame abbeeraa Abdallaa Alii jedhamuu ta’uu kan nuuf himan jiraataan magaalaa Meessoo tokko haala magaalattii keessaa kan guyyaa har’aa akkasu jechuun ibsan. Haaluma kana angawoota mootummaa biraa adda baafachuuf gara itti aanaa bulchaa aanaa Meessoo obbo Mohamed Jamalitti bilbillee ajjeechaa namaaf humnoonni mootummaa tarkaanfii fudhatan jedhame ni haalan. Gama biraatiin immoo Achuma aanaa Meessoo magaalaa Asabot keessatti hiriirri dheengagdda halkan fi kaleessa halkan hirirri geggeeffamuu isaa dubbatu jiraattonni. Asaboot waa’ee halkan dabree dubbatuun jalqabna. Godina Wallaggaa bahaa magaalaa Naqamtee keesssa kan jiru barattoonni mana barnootaa qoophaa’inaa Naaqamtee har’a hiriira ba’anii jiran. Kaayyoon hiriira isaaniis Maastar plaaniin dhaabate jedhanii nu hin gowwoomsan nuti hin fudhannu, kanneen hidhamanii jiranis nuuf haa hiikaman jechuun mormii dhageesisuu isaanii barattoonni nuuf ibsaniiru No media source currently available


Mormiin Harargee Lixaa aanaa Meessoo Keessaa Guyyootaaf Itti fufee Jira. Man-barnootaa Shawaa Lixaa Tokko Keessas Mormii Dhageessisan

Godinaa Harargee Lixaa, aanaa Meessoo keessatti walga’ii bulchiinsi aanaa Sanbata dabre waamee ture irratti kanneen argaman jiraattonni magaalaa Meessoo yaada bulchiinsichi itti dhiheesse fudhachuu diduu irraa fincilanii walga’icha dhiitanii ba’an, jedhu, jiraattonni achi turan. Aangawoonni magaalaa aanaa Meessoo fi ka magaalattii “gaaffiin Maaster Pilaanii Finfinnee ammaa murtii Dhaabbata Dimookiraatawa Uummata Oromootin haqamee jira. Kanaaf, sababaa hiriira mormii itti baatan hin qabdan” jedhan iyyuu, uummatni garuu, “barattoonnii fi lammiileen Oromoo kaan sababaa mormii ba’aniif haa hiikaman. Kanneen ajjeesamaniif mootummana itti gaafatama haa fudhatu, kanneen jedhanii fi gaaffiilee biroo kaasuudhaan, walga’icha dhiisee deemuu isaa dubbatan, jiraattonni. Kana irraa kan ka’e uummatni magaalaa Meessoo fi naannawa ishee Dilbata dabre hiriira mormii geggeessuu isaa fi daangii Finfinnee irraa gara Jabuutiitti geessu cufuu isaa illee himanii jira. Gama biraan, haleellaa namoota bulchiinsa naannoo Somaaleetiin geggeessamee fi humnoota mootummaa tu harka keessaa qaba, jedhameen haleellaa bakka Urfoo fi Soddom jedhamutti geggeessameen qonnan-bultoonni aanatti ja’a rasaasaan haleelamuu isaanii fi san keessaa lama du’uu mirkaneeffachuu jiraattonni dubbataa jira. Boombiin magaalattii keessatti dhoosame dardara afur madeessuu illee dubbatu. Magaalaa aanaaa sana keessa jirtu ka biraa, Asaboot keessatti kaleessa halkan, akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti sa’aa lamaa fi walakkaa dhaa jalqabee hanga halkan walakkaatti uummatni magaalaa fi baadiyyaa walitti-dhufee karaa Finfinnee irraa gara Jabuutii geessu cufuun mormii geggeessaa turuu isaa jiraattonni dubbatanii jiran. Hiriirriwwan magaalaa Meessoo fi magaalaa Asabootitti geggeessaman ka beekkannaa seeraa hin qabnee fi meeshaalee qabeenyaa caccabsuutti fuuleffate, jechuun ka balaaleffatan, itti-aanaa bulchaan aanaa Meessoo geggeessamuu isaanii garuu hin haalle. Haleellaa qonnaan-bultoota ja’a irratti raaw’atame sana garuu, mootummaan harka keessaa hin qabu, jedhan. Shawaa Lixaa, aanaa Calliyaa, Mana-barnootaa sadarkaa tokkoffaa Lalistuu Biillootti kanneen baratan barattoonni kutaa tokko haga afurii jiran, “otuu dhiigni obboleeyyan keenyaa dhangala’aa jiruu hin barannu” jedhuudhaan, hiriira mormii geggeessanii barnoota dhiisanii deeman, jedhu jiraattonni naannoo. No media source currently available


Simpooziyemii Addaa Mormii Oromiyaa Keessaatti Fuuleffate

Waldaan qorannoo Oromoo OSAn sambata darbe jechuun Amajjjii 16 bara 2016 simpooziumii tokko magaalaa Waashington keessa kan jiru galma Ethical Society jedhamu keessatti geggeessee jira. Wal ga’ii kana irratti hayyoonni Oromoo iddoo garaa garaa irraa dhufan qorannaalee kan dhiyeessan yoo ta’u karaa Skype fageenya irraa kan itti hirmaatan illee jiru turan. Walakkiissa baatii Sadaasa darbee kaasee Oromiyaa keessatti mormii Mastar Plaaniin jalqabame dhabamuu lubbuu namoota hedduuf hidhamuu akkasumas miidhaa adda addaa humnootii mooutummaan geessisuun isaa sun durii kaasee jalqabbiin seenaa isaa lafa qabachuu wajjin akka ta’ee fi siyaasi Itiyoopiyaa keessaa maal akka fakkaaqu qorannaalee mata duree adda addaan qophaa’antu uummataaf ibsame. Keessummoota simatanii haasaa jalqabaa kan dhageessisan prezidaantiin waldaa qorannoo Oromoo ykn OSA Doktor Heenook Gabbisaa akka jedhanitti Maastar Plaaniin Finfinnee akka dhaabbatu ykn rarra’ee akka turu murtaa’uu isaa akka injifannootti kan laka’an yoo jiraatan waan uummati Oromoo gaafataa jiru irratti hubannaan qaban fagoo irra akka jiru agarsiisa jedhan. Barbaachisummaa Sympooziumii kanaas ibsaniiru. No media source currently available


Harargee Bahaa fi Dhiyaa akkasumas Godinni Shawaa Lixaa Maal Keessa Oolan?

Har’a waaree irratti barataa yunivarsitii Haromayaa waggaa arfaffaa kan ta’e Tolosaa Dhufeeraa gamoo sadaffaa irraa kufee miidhaan erga irra ga’ee booda lubbuun isaa darbuu barattoonni hiriyoota isaa ta’an nuuf ibsanii jiran. Ambulaansiin Tolasaa fi hiriyoonni isaa gara Hospitaalaatti ittiin deemaa turan garuu balaan konkolaataa isa mudachuu isaa nuuf ibsan barattoonni kun. Gama biraan Godina Harargee dhiyaa aanaa Masalaa magaalaa Shomee keessatti milishaan naannoo Dargaggoo Bariisoo Seeid Alii Mancaan kukkutanii iddoo biraa geessuun hallayyaa keessatti gatan jechuun jiraattonni dubatanii jiru. Garuu Itti gaaaftamaan waajiira polisii aanaa masala Obbo Nagaash akka jedhantti Milishaa dhaan hin ajjefamne reeffi isaa hallayyaa keessaa argamee qorannaaf Hospitaala Miniliik isa Finfinnee jiruutti ergameera jedhan. Qaami isaas guutuu waan ciccite hin qabu jedhan. Gama kaaniin godina shawaa Lixaa aanaa adaa bargaa magaalaa Incinnii keessatti baratoonni hiriira ba’uun ibsamee jira. Magaalaa Moogar keessatti immoo baratonni Oromoo nu biraa hidhaman haa hiikaman jedchuun barattonni barnoota eega dhaabanii torban lama ta’uun ibsamee jira. No media source currently available


Hiriira Mormii Oromoonni Yunaayitid Isteets Keessaa Waajira Tokkummaa Mootummootaa Ka Niwu Yoork Jiru Fuul-duratti Geggeessan

Lammiwwan Oromoo magaalaalee Yunaayitid Istees hedduu keessa jiraatan har’a magaalaa Niwu Yoork keessa ka jiru waajira guddaa ka Tokkummaa Mootummootaa fuul-duratti hiriiruudhaan ajjeechaa, hidhaa fi dararaa hamaa humnoonni mootummaa Itiyoophiyaa barattootaa fi lammiwwan Oromoo kaan irratti geggeessaa jiru, jedhan mormanii jiran. “Ajjeechaan barattoota Oromoo irratti geggeessamu haa dhaabatu! Tokkummaan Mootummootaa ajjeechaa Mootummaan Itiyoophiyaa ilmaan Oromoo irratti geggeessaa jiru dhaabsisuuf gidduu haa seenu! Gargaarsi Mootummaan Abbaa-irree Itiyoophiyaaf kennamu haa dhaabatu!” dhaadannoolee jedhanii fi ka biroo qabachuudhaan Oromoonni waajira Tokkummaa Mootummootaa duratti hiriiran, suuraalee barattoota Oromoo humnoota mootummaa Itiyoophiyaatiin ajjeesamanii fi madeessaman, jedhan illee qabatanii turan. Barreeffamoota rakkoolee kana ibsan illee uummata naannawa isaanii jirutti raabsaa turan. No media source currently available


Yunaayitid Isteets Gaaffii Hawaasni Oromoo Qabuuf Mariin Hiikkaa Qabu Akka Taasisamu Gaafate.

Yunaayitid Isteets Itiyoophiyaa keessatti sagalee mormii (kan sagale mootummaa irraaa adda tahe) ukkaamsuun, hoogganoota Dhaba siyaasaa hidhuu dabalee, itti fufuun akka mootummaa isaa yaddessu ibsa har’a baase kanaan beeksisee jira. Hidhamuun hoggantoota kanaammoo rakkoo siyaasa fi quqqaa ummatni Oromiyaa qabuu ibsachuuf marii silaa baay’ee barbaachisaa tahe irratti bishaan qorra naqa jedha ibsi kun. Mootumaan Itiyoophiyaa ji’a Muddee keessa haawaasa dhimma kanaan hubame wajjiin marii akka deemsisu dubbate ni deeggerra kan jedhe ibsi kun, mariin kun akka bu’a buusuf garuu qaamni irratti hirmaatu hundi ilaalcha isaani walabaan ibsachuu qaban jedhee jira. Akka mootumman Itiyoophiyaa saggalee lammii isaa ukkamsuu irraa of qusatu fi mirgaa dhala nama seerri biyyaatti lafa kaa’e kanneen akka mirga karaa nagaa walitti qabamuu, mirga barreessuu fi akka adda-addummaa saba biyyattii keessa jiraniitti mirga yaada ofii walabummana dubbachuu kabaju ammas irra deebinee jabeessinee waamicha dhiheesine, jedha ibsi waajira Ministrii Dhimma alaa Yunaayitid Isteetsiin har’a bahe kun. Mirga isaanii waan fayyadamanif lamiilee hidhaman, hoggantoota dhaaba siyaasaa fi gazexxessota dabalatee akka hiikamanis gaafatee jira.


Du'a Dargaggo Abdataa Ol'aansaa Irrattii hoospitaalli Ibsa Kenne. Barataan Awwaalcha Abdataa Irraa Deeb'ia Turees Ni Ajjeefame

Ka baatiilee 6 dura magaalaa Amboo keessaa qabamee mana-hidhaa Federaalaa Finfinnee keessa jirutti hidhamee ture, dargaggoo Abdataa Ol’aansaa Hospitaala Abet, ka Finfinnee jiru galfamee eega wal’aanamaa turee booda, Wixata dabre kana du’aan boqochuu isaa kaleessa gabaasnee turre. Bakka dargaggoo Abdataa ol’aansaa itti boqote, Hospitaala Phaawuloos jalatti Abet Hospiaaliif direktotra ka ta’an Dr. Ismaa’el Shamsaddin akka jedhanitti, akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Mudde 11 bara 2008 gara Hospitaala isaanii ka fidame dargaggoo Abdataan akka ragaan harka isaanii jiru agarsiisutti mana hidhaa federaalaa irra gar sana geessame. “yeroo sana mana hidhaa keessatti of wallaalee argame, jechuudhaan mana hidhaa tu wal’aansaaf fide. Yeroo sana dhibee isaa baruuf qorannaa adda addaa tu irratti geggeessame. Abdataan waan of hin beekneef, otuu gara hospitaala keenyaa hin dhufiin dura haala fayyaa isaa adda baafachuu hin dandeenye.” jedhan. Daariqa sammuu ta’uu mala jennee waan yaadneef, waan sirriitti illee hafuura baafachuu hin dandeenyeef akka meeshaadhaan hafuura baafatu gochaa turre.”, jedhan itti fufanii. Gama biraatiin, sirna awwaalcha dargaggoo Abdataa Ol’aansaa irratti argamee otuu deebi’uu rasaasaan dhawamee ka du’ee barataa Leencoo Dinqeessaa reeffi isaa Finfinnee dhaa eega deebisamee booda har’a gara ganda dhalata isaatti geessamee jira. Reeffa isaa gara bakka dhalata isaa Waddeesa jedhamutti geessaa kanneen turan – firoota isaa keessaa tokko Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf akka ibsanitti, barataa Leencoo otuu awwaalcha Abadataa tii deebi’aa jiruu rasaasaan haleelame. Achii booda reeffi isaa humna waraanaa mootummaatiin fudhatamee booda akka awwaallatan warra isaatti kenname. Yeroo maatiin reeffa fudhatee magaalaa Amboo keessa darbaa jirus akka isaan dhaabatanii hin boonye. Akka callisanii fudhatanii gara ganda dhalata isaa geessan dirqsiisaman. Awwaalchi isaa boori. No media source currently available


Dhaabonni Mirgaa Siivilii Sadii Akka Hawaasni Addunyaa Waa’ee Ajjeefamuu Hiriirtota Oromoo Dubbatu Gaafatan

Dhaabbatoonni sadii jechuun World Alliance For Citizens Partcipation, East And Horn of Africa Human Rights Deffenders Project fi Amnesty International, michoonni misoomaa fi michoonni sadarkaa Addunyaa kan Itiyoophiyaa waa’ee lammiwwan Oromoo yoo xiqqaate 140 Mudde bara 2015 asitti hiriira nagaa irratti ajjeesamanii akka dhiheessanii dubbatan waamicha godhanii jiran. Sadaasa 12 bara 2016 gara Kibba Dhihaati , lafa mooraa mana barnootaa fi Bosona naannoo investmentii dhuunfaaf kennuuf yaaliin godhame mormii uummataa hordofsiise. Eega sanaa jalqabee magaalaa Finfinnee gara Oromiyaati babal’isuuf karoorri misoomaa ba’e mormii guddaa kaase, jedha, ibsi jaarmayaalee kanaan bahe. Hookkarri uumamee hiriirtota ajjeesuu fi hidhuu hidhuu hordofsiise. Mootummaan Itiyoophiyaa, Amajjii 12, bara 2015 Maaster pilaanicha dhaabuu isaa ibsus, mormiin kun guyyoota itti aanu, Hararghee Lixaa, Amboo, Wallaggatti itti fufee, poolsoonni rasaasaa hiriirtotatti dhukaasan, hiriirtota reeban, jedha gabaasaan kun. Motummaan Mudde 15, bara 2015 ibsa baaseen kanneen hiriira karaa nagaa geggeessan shororkeessota, jechuun tarkaanfii poolisii fi humna waraanaa jabeessuu isaa illee dubbata. Itti fufuudhaanis, “hawaasni Addunyaa, dhimmi kun dhiittaa moirga dhala-namaa ta’uu hubatee, ka gochaa kanatti gaafatamaa tahe motummaa Itiyoophiyaa akka hubachiisu gaafatee jira.


Xinxala Ibsa Dh.D.U.O

Ka yeroo dheeraaf mormiin mudate, plaaniin qindaa’aan magaalaa Finfinnee fi godinaa addaa Oromiyaa naannawa Finfinnee guutummaatti akka hafu murteesse – jechuudhaan, koreen gidduu-galeessaa Dhaabbata Dimookiraatawa Uummata Oromoo dheengadda ibsa baasee jira. Murtiin paartichaa, mormii gara baatiilee lamaaf Oromiyaa keessatti geggeessamaa turee fi ajjeefamuu namoota dhibba tokkoo fi afurtamaa olii dhaqqabsiiseef hagam deebii ta’uu danda’a? Mormitoonni Oromiyaa keessaa fi miidiyaaleen mormicha tumsan ibsa hoogganni DhDUO baase kana akkamitti simate? Daayirektora Ol’aamaa Oromiyaa Miidiyaa Neetwoorkii fi xiinxalaa siyaasaa. Jawaar Mohaammadii fi kan yaaddoo nageenya isaaf jecha akka maqaan isaa raadiyooo irratti himamu hin fedhiin – Yunivarsitii Finfinneetti barataa seeraa, deebii gama isaanii nuuf kennanii jiran. No media source currently available


Magaala Amboo,Yuniverstii Dirree Dhawaa fi Manii Barumsa Qophahina Shaashamannee Maal keessa Oolan?

Magaalaan Amboo keessumaa Kibxata fi Robii Roobii muddama addaa keessa akka jiru jiraatonni ibsanii jiru. Dhalootaan Amboo irraa kan ta’e dargaggoo Abdataa Olaansaa to’annaa mootummaa jala oolee mana hidhaa Maakelaawwii fi Qilinxoo keessa baatileef dararamaa fi reebamaa ture booda du’uu isaatu uummata daran mufachiise jedhu jiraattonni. Reeffii dargaggoo Abdataa kaleessa(Kibxata) waaree booda magaalaa Amboo seenee har’a(Roobii) awwalamuu isaa ibsamee jira.Yeroo kanattis humnootiin mootummaa dhukaasanii nama tokko ajjeesuu isaanii fi reeffi namoota ka biroo lama naannoo mooraa yunivarsitii Amboo kan Awaaroo fi Buufata Awutoobusa magaalatti biraa argamuu dubbatameera. Bulchaan aanaa Amboo Obboo Assaffaa Hirkoo magaalaa Amboo keessatti hardhaa fi kaleessa (Kibxtaa,Roobii) namni ajjeefame hin jiru garuu “Namni Finfinnee keessatti dhibamaa turee du’e garu reeffii isaa kaleessa Amboo seenee har’a awwaalameera,” jedhan. Gama biraan Arsii Lixaa magaalaa Shaashamannee keessa kanneen jiran barattoonni mana barumsa qophaa’inaa barattoonni hidhamanii jiran haa hiikaman, ajjeechaan barattoota irratti raawwatamu haa dhabatu,jechuun hiriira ba’anii jiran. Humnootiin mootummaas nutti bobba’uu dhaan hiriira kana bittimsuuf yaalii godhaniin barattoota reebanii kaanis hidhaatti naqan jedhu barattoonni gamasii. Itti gaafatamaan bulchiinsaa fi nageenya magaalaa Shaashamannee garuu himannaa kana haaluu dhaan hiriirri geggeessame hin jiru. Barattoonnis barnoota idilee itti fufaniiru jedhu. Yuniversitii Dirree Dhawaa keessaa barattoota hedduuutti tumamaa hidhamuutti jira jedhan jiraatotaa fi barattoonnni. Akka barattooti yuniveristii Dirree Dhawaa jedhanitti waraanii federaalaa yuniversitii keessaa qubatu rakkoo guddoo barattootatti fide; “Barattootii hariyoota kenna manneen barnoota adda addaa keesastti lubbuu dhaban yaadachuuf baanee jennaan waraanii nu tumee nu nagni tokko baqannee ala jirra, hedduutti miidhamee hedduutti qabe Biriij waraana federaalaa qubatutti geeffame.” Mootummaa irraa deebii argachuu baannullee akka barattootii jedhanitit yuniversiti Dirree Dhawaa keessaa barattoota dhiba lama caalanitti hidhame jedhu. No media source currently available


Mastar Pilaaniin Finfinnee Guutummaatti Dhaabate Jedhe DH.D.U.On

Koreen giddu-galeessaa Dhaabbata Dimokiraasummaa Uummata Oromoo Master Pilaaniin Finfinnee 'guutummaatti akka dhaabatu' murteesse. Oromiyaan Finfinnee irraa dantaa addaa argatti ka jedhu illee yeroo xiqqoo keessatti deebii argata jedheera.Mormiin Master Pilaanii kana ilaalchisee geggeessamu ammas manneen barnootaa sadarkaa ol aanaa haga tokko keessatti itti fufee kan jiru ennaa ta’u loltoonni mootummaa yoo xiqqaate namoota 140 ta’an ajjeesuu isaa gareen mirga namaaf falmu Human Rights Watch torban darbe gabaasee ture. Ibsa DH.D.U.O kana ilaalchisuun deebii kan kennan hoogganaan kongireessii Federaalawaa Oromoo garuu murtiiwwan sun gaaffii uummataa kan deebisan miti jedhu. Koroporeeshiinii Biroodkaastii Itiyoopiyaa(EBC) irratti akka gabaafametti misooma waliif kan yaadame Maastar Pilaanii Finfinnee fi magaalaalee naannoo Oromiyaa guutummaatti akka dhaabatu koreen giddu galeessa kun beeksisee jira. Gabaasni kun akka jedhutti koreen kun goyyoota sadiif magaalaa Adaamaa keessatti walgahii hatattamaa geggeesseen murtii kana dabarse. Gabaasa oduu dhiyaate kana irratti koreen kun dhimmootii ka biroo lama irratti murtii dabarsee jira. Kunis bulchiinsi naannoo Oromiyaa Finfinnee irraa bu’aa addaa argachuu qabu kan ilaaleen heera biyyattii irra akka kaa’ametti yeroo gabaabaa keessatti deebiin akka itti kennamu beeksisuu fi misooma magaalaalee bulchiinsa naannoo Oromiyaa saffisuuf Caffee Oromiyaan kan raggaasisfame labsii misooma magaalaalee keessatti her-keeyyata kaa’aman tokko tokko irratti gaaffii uummanni kaase kan iftoominaas deebii itti laachuuf, mootummaan naannoo labsii jiru Caffee dhaan akka ilaalamu murteesse. DH.D.U.On murtii dabarse kana ka ilaaleen dura taa’aa Kongiresa Federaalistii Oromoo Dr. Mararaa Guddinaa yaada kennaniin murtiin kun nama kofalchiisa jedhan. "Karoorri misoomaa lafa kaa’ame haqame hin jedhu. Dhaabateera jedha.Bu’aa Oromiyaan Finfinnee irraa argattu kan ilaaleen waggootii 22f turee har’a yeroo dubbiin morma hudhu kana jedhu,jedhu Dr.Mararaan. No media source currently available


Naannoo Yunivarsitii Haramaayaatti, Humnoonni Mootummaa Qonnaan-bultootatti Dhukaasan, Jedhu Barattoonni

Dura Maaster Pilaanii Finfinnee fi sababaa sanaan qonnaan-bultoonni Oromoo naannawa sanaa fi naannawa magaalaalee ka biroo jiran buqqifamuu mormuudhaan, booda immoo, barattoonni fi Oromonni kaan sababaa hiriira kanaaf hidhaman akka hiikaman, kanneen ajjeefamamiif akka mootummaan itti gaafatama fudhatuu fi walumaa-galatti humni waraanaa fi poolisiin addaa federaalaa akka Oromiyaa keessaa bahu gaafachuun Hiriirri godinaalee Oromiyaa keessatti geggeessamu har’a illee itti fufee jira. Godinaa Hararghee Lixaa, Yunivarsitii Haromaayaa keessattii, mormiin dheengadda jalqabame, kaleessaa fi Har’a illee itti fufuu isaa fi tarkaanfii humnoonni mootummaa fudhatan, barattoonni miidhamuu dubbatu – barattoonni achi irraa dubbisne. Akka barattoonni, gandeen qotee-bulaa Yunivarsitii Haramaayaatti dhihoo jiran, kanneen Muudee fi Tuujii Gabbisaa jedhaman keessatti humnoota mootummaa fi qonnaan-bultoota gidduutti walitti-bu’insi uumamee, qonnaan-bultoonni rasaasaan haleelamanii jiran. Galma magaalaa Haromaayaa keessa jiru tokko keessatti, barattoonni dhibba tokkoo fi afurtama caalan walitti-qabamanitti akka barcuma irra taa’anitti akka bulan maddeen keessa beekan nuuf ibsanii jiran. Barattoonni 267 immoo, ka Bulchiinsa Hararii - magaalaa Harara keessa jiru, mana-hidhaa Godinaa Haraghee lixaatti guuraman, jedhu – maddeen kun. Har’a ganama, barattoota Yunivarsitii Haromaayaa keessatti sochii barattootaa itti fufe irratti tarkaanfii humnoonni federaalaa fudhatanii barattoonni haga ja’aa ta’an madaa’uu isaanii maddeen kun nuuf ibsanii jiran. Barattoonnii fi qonnaan-bultoonni madaa’an irra hedduun, Hospitaala Haramaayaa, magaalaa Haramaayaa keessa jirutti geessamuu isaanii fi kaan Hospitaala Hiwoota Faanaa, ka damee Yunivarsitii Haramaayaa ta’ee fi magaalaa Harar keessa jiru keessatti ka yaalamaa jiran ta’uu dubbatu. Gama biraatiin Godina wallaggaa Bahaa aanaa Kiiramuu keessa kanneen jiran barattoonni mana barnootaa sadarkaa duraa, lammaffaa fi qophaa’inaa har’a ganama sa’a 5 irraa eegalee hiriira mormii ba’anii jiran. “Barattoonni fi kanneen biroon hidhaman nuuf haa hiikaman” jechuudhaan barattoota mormii isaanii dhageessisaa turan sana humnoonni mootummaa dhufanii bittimsuu isaanii fi barattoota hidhuu isaanii, dubbatu. No media source currently available


MEDREK:Nama nagaan hiriira bahe hidhuu fi rakkisuun qabso karaa nagaa Oromoo duubatti hin deebisu

Paartiin mormituu mormii barattoota Oromoo irratti ibsa ejjannoo qabxii shan qabu baafte. Ibsa ejjannoo gama bulchoota isaaniitiin kenname “paartiin biyya bulchitu humnaan biyya bulchuutti jiraachuu isaanii dhoffachuuf poropogaandaa oofuun mirga waan fedhan fudhachuu fi waan fedhan jibbuu seera biyyatti keessa jiru duubati hin deebisu.” Seerii ADWUI, “dogogoraan biyyaan bulchitu ibsa kanaatti ji’a lamaan dabaran Oromiyaatti keessatti hojjachaan ture.” MEDREK maqaa bulchoota paartii Kongireesii Federaalistii Oromoo(KFO) seera malee hidhaman jedhanii obboo Beqqelee Garbaa,ka manaa bahuu dhowwame obboo Beqqelee Nagaa, itti aanaa barreessaa KFO obboo Dejenee xaafaa,itti gaafatamtoota Liigii daragggoota KFO Oromoo obboo Destaa Dinqaa,obboo Gurmeessaa Ayyaanoo,obboo Addisuu Bualaallaa,obboo Derejjee Margaa, obboo Alemuu Abdiisaa fi maqaa miilota isaanii hedduu maqaa dhahan. Jara kanaa fi ummatii karaa nagaatiin mormii dhageessifate seera malee hidhamee jedha gabaasii MEDREK. Itti aanaan itti gaafatamaa fi itti gaafmataan saqunnamiti MEDREK obboo Xilahun Indeshawu akkana jedhee rakkoo Oromiyaan keessa jirtu VOAtti hime. “Rakkoon tun dabalaa deemuutit jirti namii hidhamulleen durii dhibba hedduu turee ammaa kuma hedduu tahutti jira rakkon tun dabalaa deemuutit jirti. Ummata karaa nagaatiin gaafi gaafate irratti mootummaan rakkoo akkanaa fiduun seera malee.Maaster pilaaniin mootummaan Finfinnee baase seera qabeessaa miti.” MEDREK nama hiriia Oromiya irratti lubbu dhabe jedhee teessoo fi maqaa isaanii walti qabachuutti jiraa haga ammaa maqaa nama 90 tahu argate.


Mormii Barattootaa Yunivarsitiilee Haramaayaa fi Jimmaa Marsaa Ka Biraa

Mormiin barattootaa gara baatiilee lamaaf Oromiyaa keessatti geggeessamaa ture, gidduu kana Yunivarsitiilee keessatti deebi’ee geggeessamaa jira. Barattoonni Yunivarsitii Haramaayaa akka jedhanitti, mormiin galgala dabre Yunivarsitii Haramaayaa mooraalee sadii keessatti ka’e fashalsiisuuf loltoonni kora bittimmeessaa Oromiyaa fi humnoonni federaalaa addaa “Agaazii” jedhamutti, barattoota karaa qabanii, doormii dhaa gad-baasanii akka haleelaa turan dubbatu. Mooraa isa guddaa keessatti, humnoonni federaalaa barattoota dirree tokko irratti walitti guuruudhaan haga lafti bari’utti eegaa turan. Dhukaasaaleen hedduunis dhaga’amaa turan. Ganama immoo, mooraa Teknoo keessaatti hiriira mormii akka haaraatti deebi’ee irratti hunoonni federaalaa dhukaasa banan, jedhu barattoonni. Barataa Faamii Abduaaziiz dabalee barattoonni hedduun madaawan konkolaataadhaan gara Hopitaala Yunivarsitichaa Harar jiru, ka Hiwoot Faanaa jedhamuutti geessamuu isaa dubbatu.  Qondaalli Poolisii Harargee Lixaa, Komaander Usmaan Mohaammed garuu, “barattoota haga xiqqoo tu jeeqama kaase malee hiriirri mormii geggeessamuunis, barattoonni haleelamuu fi hidhamuunis dhara” jedhan. Yunivarsitichi nagaa dha, barattoonnis barnoota irra jiru, jedhu. Gama biraatiin, Yunivarsitii Jimmaa, mooraa Instiitiyuutii Tekinooloojii “Kitoo Furdisaa” jedhamu keessatti Dilbata darbe galgala barattooni hiriira ba’anii mormii isaanii dhageessisan poolisoota Federaalaatiin akka hamaatti reebamuu isaanii fi boombii isaan irratti darbatameen akka hamaatti miidhamuu isaanii dubbatu. Kanneen madaa’an, yeroo ammaa Hospitaala Yunivarsitii Jimmaa keessatti akka wal’aanamaa jiran, barattoonni kun Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Oduu kana qulqulleeffachuuf Prezidaantii Yunivarsitii Jimmaa, Dr. Fiqiree Lammeessaatti bilbillee, walga’ii “Command Post” ka to’annaa hiriira kanaa irra akka jiran, dubartiin telefoona waajira isaanii kaasan Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. No media source currently available


Dhiittaan Mirga Namaa Itiyoopiyaa Keessaa Haa dhaabatu Jedhu Jaarmoliin Mirga Namaa

Jarmayaan mirga namaaf falmu Amnestii Internaashinaal haala qabatamaa jiru ofii isaa bira ga’ee qorachuu baatuus namoonni 121 du’uu isaanii hanga yoonaa ragaa ka sirnaa hin taane isa dhaqqabuu beeksisee jira. Hiriira mormii kana ijoolleen barattootaa sadarkaa duraa illee utuu hin hafin ba’anii mormii dhiyeessaa akka jirantu gabaasama. Hiriira kana eenyu akka qindeesse quba qabu yoo ta’e gaafatamanii Hojjetaa Amnestii ka ta’anii fi maqaan isaanii akka hin tuqamne kan fedhan tokko VOAf akka ibsanitti mootummaan akkuma kana dura bare adda Bilisummaa Oromoo, kanneen caasaalee hawaasaa irratti qabsoo finiinsaniif shorokeessotatu harka keessaa qaba jedha. Gareeleen mormituu immoo kana kan qindeesse hin jiru paaritileen siyaasaas kana duuba hin jiran uummatumatu ofii isaa ka’e jedhu. Hojjetaan Amnestii kun ennaa dubbatan akka jaarmayaa keenyaatti kana duuba eennyutu jira isa jedhu hagas qorachuun barbaachisaa miti. Dhimmi inni ijoon hiriira mormii kana keessatti tarkaanfiin fudhatame madaalawaa dha moo miti? Ulaagaa seerri mirga dhala namaa lafa kaa’ame guute moo? cabse ka jedhu jedhan. Eenyu iyyuu walabummaan mirga yaada isaa ibsachuu qaba. Yaada ofii walabummaan ibsuun immoo hiriira nagaa dabalata jedhan. Kana keessatti egaa itti gaafatamni humnoota mootummaa maali isa jedhu ilaalla jedhaniiru. Itiyoopiyaa seennee qorannaa geggeessuuf eeyama hin qabnu garuu namoonni hagasii erga du’anii kaanis heddumminaan erga hidhamanii keessumaa hoogganoonni paartilee siyaasaa, gaazexeessonnii fi qabsaa’onni mirga namaa irratti qiyyaafatamee mana hdihaa keessa jiraachuun nuu gabaasameera jedhan hojjetaan Amnestii kun. Kanneen hidhaman kun immoo sababaan qabamaniif mul’inatti hin ibsamne, akka seeraattis mana murtiitti hin dhiyaanne. Kana mara immoo akka dhiittaa mirga namaatti kan nuti ilaallu, Haalawwan kunis dhiittaan mirga namaa jiraachuu isaaf mallattoo dha jedhan. Akka Amnestii Internashinaalitti gara naannolee Oromiyaatti sossootanii qorannaa akka hin geggeessineef waan ittisamtaniif mootummaan Itiyoopiyaa sababaa maalii kenna isa jedhuuf Itiyoopiyaa akka hin seenne kan dorkamne amma qofaa utuu hin taane bara 2011 qabee ti. Oromiyaa qofa utuu hin taane walumaa gala Itiyoopiyaa seennee qorannaa geggeessuu hin dandeenye. Xalayaa nuti barreessinuufis deebii nuu hin kennan. Amnestii ta’uu baatus qaamni walabaa tokko mirgi namaa kabajamuu isaa akka mirkaneeffatu koreen haala jiru qoratee adda baasu akkasumas dhiittaan mirga namaa jiraachuu akka qoratu yeroo filannoo bara 2005 uumamee ture. Haa ta’u malee gabaasa isaan dhiyeessan harki isaa micciirame gabaasa qopheesse akka jijjiiru kan dirqisiisame miseensi koree qorannaa illee ture jedhan. Dhiittaa mirga namaa yeroo ammaa itti fufee jiru dhaabsisuuf yaaliin ykn abdii maaltiitu jira isa jedhuufis mootummaa dhuma yeroo sana turetu ammas jira, kan kana dura raawwatameefis mootummaan tarkaanfii fudhate hin dhageenye. Gamaa keenyaan garuu dhiittaan mirga namaa kun akka dhaabatuuf hawaasa addunyaatti sagalee keenya dhageessisuu itti fufna jedhan hojjetaan Amnestii maqaan isaanii akka hin tuqamne fedhan kun. Gama biraatiin immoo Jarmayaan mirga namaaf falmu Human Rights Watch ibsa baaseen Naannoo guddichi Itiyoopiyaa keessaa Oromiyaan master plaanii Finfinnee mormuu dhaan hiriira mormii guddaa geggeessaa jira. Humnoonni mootummaa tarkaanfii fudhataniin lubbuun namoota hedduu darbuu isaa illee qabsaa’ota wabeeffachuun ibsa baasee jria. Ibsa HRW kana irratti suraan obbo Baqqalaa Garbaa guddatee maxxanfamee jira. Human Rights Watch-tti qorataan dhimma Ertraa fi Itiyoopiyaa Felix Horne VOAf akka ibsanitti lakkoobsa namoota du’anii ilaalchisee hanga yoonaa gabaasi isaan dhaqqabe jira. Garuu qaamni walabaa biyyattii seenee qorachuu danda’uuf sabaa himaan dhuunfaa waan hin hin jiraanneef lakkobsa qabsaa’onni mirga namaa nuuf kennan of harkaa qabna. Odeeffannoo argachuuf uggura jiru mara irraan kan ka’e akkasumas Itiyoopiyaa keessatti qorannaa geggeessuun rakkisaa ta’uu isaa irraan lakkoobsa mara adda baafachuun rakkisaa dha jedhaniiru. Gama sabaa himaan gama hawaasa sivilii walaba gamas jiruun odeeffannoo argachuun rakkisaa dha. Lakkoobsi namoota du’anii kan nuti qabsaa’ota irraa dhaga’aa turre naannoo 140 ti. Kun vidiyoo fi suraalee caasaa hawaasaa irraa argame dabalata. Suraalee fi vidiyoon caasaalee hawaasaa irraa argame balaa bakka tokkotti raawwatame qofaa miti. Waliti qabamee ennaa ilaalamu humni hammaa ba’aan itti gargaaramuu isaa mul’isa. Tarkaanfii guddaa akkasiitiin lakkoobsa namoota du’anii sirriin kana jechuun garuu rakkisaa dha jedhan. Horne Felix akka jedanitti nama ijoo hidhaman keessaa tokko hoogganoota kongresa Federaalawaa Oromoo keessaa kan ta’an Baqqalaa Garbaa ti. Obbo Baqqalaan qabsoon hookkaraan alaa akka geggeessamu qabsaa’aa nama turani. Kanaaf nama qabsoon karaa nagaa akka geggeessamu iyyataa turee hidhanii hookkara kana kakaase jedhanii himachuun qooda gad taa’anii uummati Oromoo yaaddoo inni qabu maal akka ta’e gaafachuu humnatti gargaaramuun mootummaa hedduu yaaddessaa dha jedhan. Human Rights Watch ibsa baase Kanaan mootummaan itiyoopoiyaa Obbo Baqqalaa dabalatee hoogganoota garee mormituu haqa malee hidhe akka hiiku akkasumas humnootiin isaa humnatti gargaaramuu irraa akka of qusatan gaafatee jira. Uummanni karaa nagaan mormii isaa akka dhageessisuuf eeyama akka argatu, qonnaan bultoonnis humnaan utuu gumaan hin baafaminiif akkasumas utuu hin mariisisin dachii isaa irraa buqqisuun haa dhaabatu jedha ibsi kun. No media source currently available


Hidhuu fi Gidirsuun Cimee Itti Fufe Iyyuu Mormiin Oromiyaa Keessaa Hin Laaffanne, Jedhu Jiraattoonni. Oromoonni Jarmanii Keessatti Hiriiran Immoo “Qaamni Walabni Gidiraa Oromoo Haa Qoratu” Jedhu

Oromiyaa keessatti hiriirri mormii gara baatilee lamaaf geggeessame, gidduu kana magaalaalee Harargee Lixaa akka Hirmaa, Asabootii fi Masalaa faa keessatti bal’inaan itti fufuu isaatiin humnonni mootummaa jiraattotaa fi barattoota kumaan lakkaawaman mana hidhaatti guuraa jiran, jedhu, jiraattonni. Aangawoonni mootummaa garuu ni haalan. Sanbata dabre irraa jalqabee haga kaleessaatti magaalaa Hiriirri mormii keessatti geggeessamaa ture, Hirnaa keessatti namoonni poolsii kora bittimmeessaa Oromiyaa, humnoota addaa federaalaa fi loltoota ittisaa Itiyoophiyaan reebamanii fi qabaman, mana hidhaa poolisii, mooraa dargaggootaa, mooraa poolisii kora bittimmeessaa fi mooraa koolejjii naannawa sana jiruutti guuramaa jiran, jedhu jiraattonni magaalattii. Bulchaan aanaa Xulloo, Obbo Abdallaa Ibraahim, ajajaa poolisii aanaa Xulloo, Komaander Dirribaa, Itti-gaafatamaa dhimmaa Nageenyaa, Abdallaa Muummeetti bilbillee deebii argachuuf yaalle iyyuu itti hin milkoofne. Bulchaan (Kantiibaan) magaalaa Hirnaa, Obbo Kadiir Abdoo immoo “magaalaa keenya keessatti namni hidhame tokko illee hin jiru. Waan cufti nagaa dha” jedhan. Hiriirri mormii geggeessamuu illee ni haalan. Achuma Harargee Lixaa, aanaa Odaa Bultum, magaalaa Baddeessaa keessatti hiriirri har’a ganama jiraattoota magaalattiin jalqabame, kaabinee magaalattii tokko wajjiin walitti-bu’uu isaa, akkasumas, humnoota federaalaa waamamanii booda dhaqqabaniin facaasamuu isaa dubbatu, jiraattonni. Kaabinee magaalaa Baddeessaa, ka jiraattonni “poolisii nutti waame” jedhan, Obbo Mohaammad Sa’iiditti bilbilllee, namni telefoonicha kaase “lakkii ani Sa’iid miti” jechuun nu irratti cufe. Gama kaaniin, biyya Jarmanii keessatti Oromoonni magaalaa Miyuunikii fi naannawa ishee jiraatan, har’a magaalattii keessatti hiriira mormii geggeessanii jiran. “Oromiyaa keessatti ajjeechaan, miidhaa fi gidiraan hamaan humnoota mootummaan barattootaa fi qonnaan-bultoota irratti raaw’atamaa jiru qaama walabaan haa qoratamu!” kanneen jedhan hiriirtonni kun, suurlaalee fi barrreeffamoota gidiraa uummatichaaf ragaadha – jedhanis qabatanii turan. Kana irratti, itti-gaafatamaan hawaasa Oromoo jarmanii, Obbo Fayyeeraa Dhimmis Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennanii jiran. No media source currently available


Mormiin Barattootaa fi Uummataa Har’as Harargee Lixaa fi Shawaa Bahaa Keesstti Itti Fufe

Magaalaa Finfinnee fi magaalaalee addaa Oromiyaa misoomaan walitti-qindeessuuf wixiname – ka jedhame Maaster Pilaanii Finfinnee mormuudhaan ka baatii Sadaasaa keessa Oromiyaa keessatti jalqabame mormiin barattootaa fi uummataa amma illee godinaalee adda addaa keessatti itti fufee jira. Dhaadannoon hiriirtotaas maaster pilaanicha mormuu qofa otuu hin taane, “lammiwwan keenya hiriira mormii kana irratti humnoota mootummaan ajjeesamaniif mootummichi itti gaafatama haa fudhatu, kanneen ajjeesan seeratti haa dhihaatan! Kanneen kumaataman hidhaman haa hiikaman! Mirgi abbaa-biyyummaa keenyaa nuuf haa kabajamu!” kanneen jedhan dabalatee jira. Godinaa Harargee Lixaa, magaalaa Asaboot irraa barataan dubbisne tokko akka jedhutti, “har’a ganama ennaa uummatni baadiyyaa gabayaaf jecha gara magaalaa dhufetti humnoonni mootummaa karaa irratti sakatta’anii ulee fi meeshaalee kaan uummatichi duruu hidhatu irraa hiikuu eegalan. Aarii sanaa irraa mormiin eegale walitti-bu’insa uumameen, humnoonni mootummaa dhukaasuu jalqaban. Hiriironni immoo dhagaadhaan of irraa hari’an” jedha. Achuma godinaa Harargee Lixaa, aanaa Daaroo Labuu, magaalee xiqqoo Xuuxxis keessatti hiriirri mormii jiraattota magaalattii fi qonnaan-bultoota naannootiin geggeessame immoo nagaan xumuramuu isaa ka dubbatan, jiraataan magaalattii, “achii booda garuu, humnoonni mootummaa mana irra deemanii namoota hidhuu eegalan,” jedha. Shawaa Bahaa, aanaa Fantaalleettis har’a barattooti mana barumsa sadarkaa tokkeessoo fi sadarkaa lammeessoo Guddinnaa Tumsaa magaalaa Mataa-Haaraa keessatti uummata waliin hiriira bahan. Guyyaan har’aa ayyaana Gannii waan ta’eef manni-barnoota cufamullee, akka jiraattoti jedhanitti guyyichi gabayaa waan taheef uummat hedduu tu hiira bahe. Gaaffiilee ummataa gaafate jedhan keessaa “maaster pilaaniin haa dhaabbatuu,laftii seera malee ummata Karrayyuu irraa warra ollaatii kennamte haa deebi’u,qawween seera malee nama irraa guuramte haa deebi’u,abbummaan Warshaa Sukkaaraa Mataa-Haaraa ummata Karrayyuuf haa mirkanaa’u” kanneen jedhanii fi kana fakkaatan tu ture. No media source currently available


Dr. Mararaa Guddinaa: Hidhaa fi Ajjeechaan Furmaata Hin Ta’u, Qabsoo Uummataas Boodatti Hin Deebisu

“Maaster Pilaaniin Finfinnee akka waan hin raggaasisamiinitti aangawoonni mootummaa dubbatan iyyuu karaa adda addaa hojii irra oolfamaa jira. Labsiin fooyyaa’ina bulchiinsa magaalaalee Oromiyaa Caffee Oromiyaatiin bahes harka lafa jalaatiin karooricha hojii irra oolchuuf kan hojjetame” ka mormii isaa dhageessisaa ture, Koongiresiin Federaalawa Oromoo, hiriirawwan mormii walakkeessa baatii Sadaasaa tii jalqabee guutummaa Oromiyaa keessaatti geggeessamaa jiru irratti lakkoobsi namoota ajjeesamanii dhibba tokko caalee jira, jedha. Hoogganoonni paartichaa dhibba keessaa harka shantama ta’an akka hidhamanii jiran ka dubbatan, dura-taa’aan paartichaa, Dr. Mararaa Guddinaa, “mormitoota qabsoo karaa nagaatti bobba’anii jiran guuranii hidhuun furmaata ta’uu hin danda’u. Hoogganoonni keenya hidhamuun dhaaba keenya irratti miidhaa qaba. Garuu, kun qabsoo karaa nagaa irraa boodatti nu hin deebisu. Uummatni keenya kaka’umsa mataa isaatiin mirga ofii falmachuu jalqabe immoo, nuti hidhamnes dhiisnes boodatti hin deebi’u.” jedhu. No media source currently available


Oromoonni Nagaan Hiriiruu Isaanif Hidhaman Haa Gad-lakkisaman Jedha Amnestin

Baatii sadaasa darbe erga naannoo Oromiyaa keessatti mormiin uummataa ka’ee qabee mootummaan Itiyoopiyaa hiriirtota mormii farra master plaanii, gaazexeessotaa fi hoogganoota paartii mormituu hedduu hidhaatti naqaa jira. Kanneen hidhaman kun immoo dararaaf waan saaxilamaniif jecha haal duree tokko malee akka hiikaman Amnesty International ibsa baaseen gaafatee jira. Kana ilaalchisuu dhaan Salem Solomon Amnesty internationalitti direktera hariiroo mootummaa kan damee Ameerikaa Adotei Akwei haasofsiistee jirti. Mootummaan Itiyoopiyaa obbo Baqqalaa Garbaafaa dabalatee hoogganoota garee mormituu hedduu to’annaa jala kan oolche seera farra shorkeessummaa baasetti fayyadamee hiriirtota mromii shorokeessota ittiin jedhee namoota walitti qabuun hidhe jedhu Adotei Akwei. Mootummaan eenuyuunuu kan imaammata isaa mormu shorokeessaa dha ittiin jedha jedhan. Hidhamuu kanneen marsariitii irratti barreessanii ykn bloogeroota yaadachuu dhaan kun abbaa irrummaa paartiin biyya bulchu kan mootummaan Itiyoopiyaa itti fufee jiru jedhan. Mootummaan waltajjii siyaasaa dhipisee lammiiwwan dararuutti dabaluu dhaan ajjeechaa, reebichaa fi qabeenyaa namoota dhuunfaa mancaasuun itti fufeera jedhan Akwei-n. Kanaafis kan itti gaafatamu hin jiru seera kana akka malee itti fayyadama mootummaan Itiyoopiyaas yeroo ammaa isa kanatti gammadaa jria jedhaniiru. Amnestiin gragalcha ibsa isaa har’aa muummciha ministeeraa Itiyoopiyaa H/Mariam Desalny dablate ministeera dhimmootii federaalaa fi ministrii haqaaf ergee jira. Deebii attamii argata isa jedhuuf Akwein ennaa deebisan Kan ta’e keessaa tokko yeroo torbee ayyaana waggaa Ameerikaan maadhee ishee Itiyoopiyaa keessaa cufuuf labsuu ishee ti. Sagantaan maadhee kanaa hojii irra ooluu isaa sirnaan waan beeksisan hin qaban. Murtiin maadhee kana cufuu hariiroo Ameerikaan Itiyoopiyaa waliin qabdu gaaffii keessa galchuuf carraa kenna jedhan. Kan nuti angawoota Itiyoopiyaa yaadachiisuu feenu uummati waan ta’aa jiru quba qabaachuu isaa ti. Dhiittaan mirga namaa geggeessamaa jiru seera mirga namaa kan sadarkaa addunyaa cabsuu qofa utuu hin taane walii galtee mirga namaa kan gamtaa Afriikaa illee ni cabsa jedhan. Kanaaf itti gaafatamummaan akka jiraatu dhiibbaa qodha jedhan. Kanneen hidhamanii jiran akka hiikaman, akkasumas tarkaanfii humnaa mootummaan fudhatu ilaalchisee qorannaan akka geggeessamu gaafanna. Uummatis ergaa kana angawootatti akkasumas michuun isaanii ijoon waan gochaa jirtu bakka bu’oota mootummaa Ameerikaatti akka himan waamicha dabarsina jechuu dhaan Amnestii internashinaalitti directora hariiroo mootummaa kan damee Ameerikaa Adotei Akwei ibsaniiru. No media source currently available