Dhaabbati Feesbuukii Filannoo Itiyoopiyaa Dura Fuulawwan Kijibaa Heddumminaan Banaman Haqe

Dhaabbati Feesbuukii, filannoo torban dhuftu geggeessamu dura Itiyoopiyaa keessa kanneen jiran fayyadamtoota Feesbuukii irratti kan fuuleffate kijibaa hedduu kan namoota caasaa dhaaba odeeffannoo nageenya biyyattii keessa jiraniin waliin wal qabsiise haquu isaa kaleessa beeksisee jira. Dhaabi Feesbuukii akka jedhetti, ergaan maxxanfame sun irra hedduun afaan Amaaraan yoo ta’u, oduu fi haalawwan yeroo, muummicha ministeeraa Abiyyii fi paartii isaanii badhaadhina dabalata. Maxxansi sun namoota siyaasaa paartilee mormituu fi Adda Bilisummaa Oromoo, paartii dimokraatawaa Oromoo fi TPLF dabalatee yaada mormii cimaa maxxansee jira. Hooggnaan INSA gaaffii Rooyiters dhiyeesseef battala deebii hin kennine. Kan Abiy aangootti dhufuu waggoottan dura hundeeffame dhaabi kun, telekominikeeshinii fi interneetii biyyattii keessaa to’achuuf itti gaafatama qaba. INSAn ministerii nagaa fi waaltaa dhuunfaa waan ta’eef, gaaffii isaaa gamasitti dabarsaa jechuu dhaan dubbi himtuun waajjira kominikeeshinii muummicha ministeeraa Billene Siyyuum waa’ee tarkaanfii Feesbookii kana ennaa Rooyiters gaafatetti itti hiamanii jiran. Dhaabi Feesbuukii akka jedhetti Feesbuukiiwwan hedduun banamanii Instagramii fi fuula feesbookii irratti maxxanfaman kun qajeelfama isaa cabsuu dhaan bara 2020 fi 2021 keessa maxxansaa isaa saffisaa ture. Feesbuukiiwwan hedduun banaman kun dhiyeenya illee waa’ee Yunaayitid Isteetis Itiyoopiyaa irra uggura kaa’uu yaada kennee jira. Filannoon waxabajjii 21 geggeessamuuf jiru Abiy yeroo jalqabaaf kan uummata sagalee kennu maal akka inni filatu itti eegani. Naannoleen shan sababaa rakkoo loojistikaa, hookkarri hangi tokko jidraachuu fi ykn sababaa lola Tigraay keessaan filannoo hin geggeessan. Sochiin Feesbuukiiwwan heddumminaan banamanii kun kallattii dhaan naannoo Tigraay ykn lola Tigraay irratti akka hin fuuleffatin dhaabbati Feesbuukii beeksisee jira. Dhaabbati kun akka jedhetti Feesbuukiiwwan banaman keessaa tokko ykn isaa ol namoonni Feesbuukii qaban kanneen miliyoona 1.1 ta’an kan hordofan yoo ta’u kanneen 766,000 ta’an immoo gareelee kana hordofu. Itti dabaluu dhaanis caasaan feesbookii kun doolaara $6,200 baasii godhee jira jechuun Elizabeth Culliford NY irraa yoo gabaastu akkasumas Daawit Indashaaw Jimmaa irraa kan gabaase Nick Tatersall gulaaluun gabaasamee jira.


“Hayyu Dureen ABO Obbo Daawud Ibsaa ‘Ji’ootaaf’ Humna Mootummaan Manaa Akka Hin Baane Uggurmanii Jiru” Amneestii Internaashinaal

Dhaabbanni kabaja mirga dhala namaaf falmu Amneestii Internaashinaal, Hayyu Dureen ABO, Obbo Daawud Ibsaa ji’ootaaf humna nageenyaa mootummaan manasaaniitti ugguramuun akka isa yaachise ibse. Dhaabbanni Amneestii Internaashinaal haala Obbo Daawud Ibsaa Caamsa 3 bara 2021 as keessa jiran ilaalchisuun ibsa baaseera. No media source currently available Ibsa ’saan Amnesty’n humnootni nageenyaa mootummaa Itiyoophiyaa mana Obbo Daawud eyyama mana murtii male sakatta’anii meeshaalee elektirooniksii akka fudhatan, isaaniin ammoo manaa akka hin baane manuma isaanii keessatti to’annoo jela oolchanii jiruu jedhe. Dhaabbatichatti qorataan mirga namoomaa ka gaanfa Afriikaa Obbo Fissehaa Teklee, dhaabbanni isaanii haalli kun yaachifnaan akka ibsa baase dubbatu. Obbo Fissehaan Obbo Daawud gaggeessitoota siyaasaa bara 2018, siyaasa gama nagaan hirmaachuuf biyyatti deebiyan keessaa takka, tahuu eeranii, ji’ootaan dura manasaaniitti sakatta’iinsi erga gaggeeffamee meeshaaleen akka bilbila harkaa, fi laaptoppii erga fuudhameen booda, namootni achi turanis hidhamanii jiru jedhan. Dabalaniis ergasii gara mana isaanii dhaquun, achi keessaas gadi bahuun hin danda’amu jedhan. Obbo Daawudiin bilbilaan argachuunis hin danda’amu, kun egaa mana isaanii keessa haa jiraatanuyyu malee akkuma hidhaatti ilaalama; kana malees himati isaanirratti banamee mana murtii hin dhiyaannee, kanaaf ibsi keenya, yookaan himati sirriin akka isaanirratti banamu, yookaan ammo akka bilisaan lakkifamani kan mootummaa gaafanne jedhu Obbo Fissehaan. Obbo Fissehaan, obbo Daawud, bilbila waan hin qabneef, darbees karaan odeeffannoon waayeesaanii beekamu waan hin jirreef nami kun rakkoo nyaata dhabuufillee saaxilamuu danda’u kanaaf wanni kun yaaddessaadha jedhan. Dhimma kana ilaalchisuunis angawoota mootummaa Itiyoophiyaa gaafatanii deebii argachuu akka hin dandeenyellee Sagalee Ameerikaaf himaniiru. Obbo Lammii Gammachuu Itti gaafatamaa sabqunnamtii yeroo Adda Bilisummaa Oromooti. Humnootni nageenaya mootummaa Caamsa 3, bara 2021, mana jireenyaa Obbo Daawud Ibsaa erga humnaan seenanii booda meeshalee elektirooniksii akka mobaayilii fi laaptooppii akkasumas kan mana sana keessa turan namoota sadii jechuun, obbo Waaqoo Noolee, Obbo Yunuus Alii fi Obbo Siraaj Sulemaan fuudhanii deemanii haga harraa eessa buuteen namoota kanaa hin beekamuu jedhan. Amneestii Internaashinaal ibsa isaan Obbo Daawud, waan isaan barbaachisan akka nyaataa fi yoo dhukkuba qaban ta’es qorsisaanii akka duraa dhumee rakkoorra hin buune yaaddoo qabullee ibse. Obbo Lammiin dhaabni ABO haala kana maal odeeffate gaaffii jedhuuf deebii kennanii jiru. Yoo deebii kennan shamarri duraan isaan gargaaraa turte takka waan isaan barbaachisu warra eegdotaa duuka baatee akka dhiyeessaa jirtu fageenyaan dhageenyeerra jedhan. Haala mana Obbo Daawuditti erga Caamsa 3, bara 2021 kaasee ta’aa jiru angawoota mootummaarra odeeffannee turre. Dursa ka gaafataman dubbi himaan Koomishinii Poolisii magaalaa Finfinnee Komaander Faasikaa Fantaa, dhimma kana Poolisii Federaalaa ti harkaa qabaa jechaan dubbatan. Obbo Jeylaan Abdoo Dubbi Himaa Koomishinii Poolisii Federaalaati; isaanis waa’ee waan mana Obbo Daawuditti ta’aa jiru akka quba hin qabne dubbatan. “Ani waan kanaa waanin beeku ykn quba qabu hin jiru, amman sirraatii dhagahaa jira. Kanaan duras nami takka na gaafatee ture, alas Obbo Daawud hin hidhamne turan. Ammas deebiin hidhamuu waanin odeeffannoo hin qabneef warra angawootaarraan odeeffadha” Obbo Jeeylaan Abdoo Dubbi Himaa Koomishinii Poolisii Federaalaa Amneestiin ibsa isaatiin Obbo Daawud yoo yakka qabaatan mootummaan seeraan mana murtiif akka isaan dhiyeessu, tahuu baannaan garuu mana isaanii keessatti akkasiin to’annaa jelatti eeguunuu seeraan alaa jechuun balaaleffate.


Paartiin Badhaadhinaa Amboo keessatti Duula Na Filadhaa Geggeesse

Itti Gaafatamaan waajjira Paartii Badhaadhinaa Naannoo Oromiyaa Obbo Fiqaaduu Tasammaa duula na filadhaa dhaabbatichaa har'a magaalaa Ambootti geggeessame irratti haasawa dhageesssaniin, “Gama beekumsaafi teekinooloojii, diinagdeefi sirna ijaaruun ni hojjanna” jechuun karoora paartichaa ibsan. Gama biraatiin immoo, paartiilee filannoo biyyaalessaa Itiyoophiyaatti hin hirmaatiin hafan keessaa, itti gaaafatamaan Sab-quunnamtii Yeroofii, kan Paartii Adda Bilisummaa Oromoo yokaan ABO obbo Daawud Ibsaan hoogganamuu, Obbo Lammii Gamachuu, “ABO’n filannoo fakkeessii kanatti hirmachuu dhiisuu isaaf waan gaabbu hin qabu. ABO’n siyaasa Itoophiyaa keessatti hirmaannaa karaa nagaa jalqabe itti fufa” jedhan. Itti Gaafatamaan Waajjira Paartii Kongirasii Federaalawa Oromoo yokaa KFO, Obbo Xirunaa Gamtaas, “ Paartiiin biyya bulchu Badhaadhinni filannoo kana irratti qofaa isaa dorgomuun rakkoo jiru hammeessuurra faayidaa qabaata jennee hin amannu,” jedhan. No media source currently available


Yuuniversitiin Booranaa Eebbifamuu fi Haala Bu’ura Misoomaa Godinichaa

Dhuma torbee darbee ka eebbifame Yuuniversitiin kun Godina kanaaf karaa diinagdee fi kaaniin u’aa buusaa jedhu jiraattonni dubbatan. Kun yaa ta’uutii ammas Godinni kun hanqina bu’uraalee misoomaa keessumaa ka bishaan dhugaatii akka qabu himanii mootummaan sanas akka furu gaafataniiru. Bulchiinsi Godina Booranaa Deebii kenneen Bishaan Dhugaatii Booranaaf qarshiin gahaan ramadamee dhiyeenya lafaa hojiin jalqabamuu ifoomse. No media source currently available Obbo Huqqaa Garsee odaa jiraataa Godin Booranaa magaalaa Yaa’a Ballooti. Hojii Barnootaarratti bobba’anii jiraachuu ka himan Obbo Huqqaan Yuuniversitiin Booranaa, ‘Godina bu’uraalee misoomaan duubatte hafe’ ka jedhan Godina Booranaa keessatti ijaaramuun waan dansaa, sababnisaas dhaabbati kunini hawaasa naannoo kanatti dhiyaatee waan hedduu ifatti baasaa jedhan. Yoo ibsanis, seenaan, duudhaan, aadaa fi finni naannoo Booranaa jiru tasumaa haalaan hin qoratamne jedhu. Kanaaf Yuuniversitiin Booranaa wanna kana gadi fageenyaan qoratuun seenaa sabaa dhokate gadi baasa san irraa eega jedu. Gama biraan ummanni Godina Booranaa darbeellee biyya ollaa Keeniyaa keessa waan qubatuuf walitti dhufeenya biyyafillee akkasuma gaarii ta’uu eeran. Jiraataan Magaalaa Yaa’a Balloo obbo Huqqaan, ammas Godinni Booranaa hanqina bu’ura misoomaa kaan qabaa jechaan ibsan. Akka fakkeenyaattis Boorana keessa rakkoon Bishaan dhugaatii yeroo dheeraaf jiraachuu eeran. Keessumaa ganna kudhan dura Network bishaan dhugaatii Booranaa jechaan ka jalqabame pirojektii guddaan xumura malee hafee ummata naannoos rakkoorra buuse jedhu. Dookter Bokkuu Xachee, President Yuuniversitii Booranaati. Yaadi Yuuniversitii kana hundeessuu bara bulchiinsa Haylemaariyaam Dessaalenya jalqabee jedhan. Sana duubas bara 2018, ijaarsisaa marroo duraa qarshii miiliyoona 2oo fi miiliyoona 80’n ka xumurame yoo tahu kanaanis kutaan ciisicha barattootaa, ka bulchiinsaa fi kaan xumuramuu eeran. Dabalaniis barana booda ganna tokko keessatti hojiin marsaa lammataa ka dallaa yuuniversitii, daandii keessaa fi kaan haammatu qarshii miiliyoona dhibba sadii fi miiliyoona 80 oliin hojjetamaa jira jedhan. Dookter Bokkuun Yuuniversitiin Booranaa dursa kana gosa barnootaa shan akka kennu eeranii, caalaa garuu qorannoowwan jiruu hawaasa horsiisee bulaarratti akka xiyyeeffatu dubbatan. Keessumaa qabeenya beeyladaa Godinichaa misoomsuu fi Sirna Gadaa rrattis qorannoo gadi fageenyaa taasisuuf karoora qaba jedhan Dookter Bokkuun Yuuniversitiin tun, barattoota horsiise bulaa biyyoota ollaa jiraniifis carraa banuuf karoora akka qabu dubbatu. Kana malees maqaa Kumaalaa Jaatanii Alii’n carraa barnootaa qopheessuu akka jedhus akeekaniiru. Bulchiinsi Godina Booranaas mootummaan Bu’ura misoomaa godinichaa fooyyessaa akka jiru dubbate. Bulchaan Godinichaa Obbo Guyyoo Galgaloo, bara darbeee fi barana qofa Boorana keessatti bu’uraaleen misoomaa ijaaraman 200 ol eebbifamuu eran. Ammas barnoota baballisuuf manneen barnootaa hedduun boorana keessatti ijaaramaa akka jiran dubbatan. Komii bishaan dhugaatii jiraataan godinichaa himaniifis yoo deebii kennan; Neetworkiin Bishaan Booranaa rakkoo akka qabu himanii, amma garuu mootummaan qarshii biiliyoona takka lafaa ramadee yeroo gabaabaa keessatti akka dhumuuf itti jira jedhan. Obbo Guyyoon pirojektiin kun yoom akka xumuramu garuu wanni ibsan hin jiru. Eebba yuuniversitii Booranaa torbee darbeerratti Muummee Ministriyaa Itiyoophiyaa duraanii Hayle Maariyaam Dessaaleny, prezdentii naannoo Oromiyaa Obbo Shiimellis Abdiisaa, Bulchaan Keeniyaa kutaa bulchiinsa Maarsabiit Mohaammed alii fi angawootni kaan irratti argamuu saba himaaleen biyya keessaa gabaasanii turan.


Hojjennee Bulla Jennee Biyyaa Baanee Dararaa Hamtuu Booda Deebi'uuf Murteessine: Baqqattoota

Godaantoota Itiyoophiyaa kanneen 80 caalan biyya biyya ofii irraa ka'uun Bosaasoo Puntland eega dhaqqabanii booda dararaa namoonni seeraan ala nama deddebiisan irraan ga'aniin kan ka'e waan harkaa qaban mara dhabanii biyya ofitti deebi'uuf murteeffachuu isaanii ibsanii jiran. Karoorrii isaanii Saa'uudii Arabiyaa dhaqqabuun carraa hojii argachuu akka ture ibsanii garuu akka daangaa Itiyoophiyaa ce'aniin namoota seeraan ala nama deddebisaniin tumaatiin irratti gaggeeffamuu fi bilbiila maatii godaantootaaf biyyatti bilbiluun yeroo ijoolleen isaanii iyyanii bo'an dhageesisaa akka turan ibsan. Maatiin bo'iicha dhala ofii ykn kan firaa dhaga'es "maaloo hin ajjeesinaa! Maallaqa gaafataan ni ergiina" erga jedhanii booda herrega baankii itti kennamuun maallaqa gaafatamee kan ergan ta'u dubbatu. Maallaqa gaafatan eega argatanii booda imaltuun ka'aniif hafee baadiyyaa keessatti akka isaan gadhiisan, baatii tokko lafoo deemuun magaala Bosaasoo dhaqqabuu isaanii himan. Kana giddutti waan nyaatanii fi dhugan dhabuun kan du'anii biraa hafan akka jiran dubbatanii jiran.\n\nGodaantoota kana amma Dhaabbatni Godaantoota Addunyaa ykn IOM ofitti fudhatee biyyatti isaan galchuuf akka deemuu ibsamee jira. Gabaasa Guutuu Caqasaa. No media source currently available No media source currently available


Shamarree Gabaa Dirree Internteetii Irratti Faaya Oromoo Dhiheessitu

Gabaan Elsaa Tolaa wayaa fi faaya Oromoo gurguruuf karaa dirree internteetii, marsariitii ishii ‘Oromo Made’ irratti oggaa tokko dura bante oo’era. Qanafaa, lakkaa, jomoree, machallaa, callee mormaa, gurraaf harkaa, uffata ijoolleef nama guddaa dabalee waan adda addaa dhiheessaa jirti, Elsaan. Abbaan barbaade suuraa mihaa fi wayaa jaalate marsariituma ‘Oromo Made’ irratti maxxansitu laalee kompiitarii hookan bilbila ofiirraa ajejata. Elsaan manumatti ergitiif. Hojii uggurri weerara vaayrasii koronaa mana ishii oolchinaan yeroo argattee jalqabde kanatti akkamitti akka seentee fi mullata qabattee kaate irratti mari’achuuf keessummaa Labataa godhannee, dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Miseensonni Hawaasa Oromoo Yunaayitid Isteetis Waashingiteen Diisiitti Hiriira Mormii Bahan

Meseensonni Hawaasa Oromoo Yunaayitid Isteetis jiraatan kaleessa as Waashingteen Diisii keessatti hiriira bahuudhaan, miidhaa mootummaa Itiyoophiyaatiin raawatamaa jira jedhan balaaleffatanii jiru. Qindeessaan hiriira kanna fi Itti Aanaa dDura Ta’aa Boordii Hawaasa Oromoo Waashingteen Diisii fi naannoo ishee kan ta’an obbo Asaffaa Kitil akka jedhanitti, hiriirichaa irratii kan hirmaatan Oromootaa naannoo Diisii qofa iituu hinta’in kutaalee biyya Yunaayitid Isteet keessa akka ta’e dubbatu. Kaayyoon hiriirichaa waggoota sadan darbaniif miidhaan mootummaa Itiyoophiyaatiin mirgaa dhala namaa irratti raaw’atamaa jiruu, keesumaa uummata Oromoo irratii wantii ta’aa jiru waan itti fufee jiruuf akka hubannaan caalaan itti kenamuuf jecha kan hiriiricha bahan tahuu ibsanii yakkii amma deemaa jiru yakka farra manoomaa fi yaakka waraanaa waan ta’eef mootummaan yunaayitid isteets amma ammaatii tarkaanfiin inii fudhate waan godhamaa jiruun waan wal hin gitineef tarkaanfiin caalaan aaka fudhtamu gaafachuuf baane, jedhan. Yunaayitid Isteetsti Ambaasadarii Itiyoophiyaa Fitsum Araggaa gaafilee namoonii hiriira bahan kaasan irratii, keesumaa olantumaa seeraa kabajuu irratii komii dhihaachaa jiru ilaalchisee yaada isaan qaban gaafannee, deebii kennanii jiran. Karaa biraatiin hiriirtonnii Raadiyoo Sagalee Ameerikaa (VOA) irrattiis mormii qaban dhiheessaniiru. Qindeesaan hiriirichaa Obbo Asaffaa Kitil mormiin qaban VOA Sagantaa Afaan Amaaraa irratti akka ta’e dubbtan. Bulchiinsi Sagalee Ameerikaa (VOA) waa’ee hiriirichaa fi waa’ee himannaa itti dhihaatee irratti har’a ka deebii kenne yoo tahu, hoggansi Sagalee Amerikaa ganama har’aa xalayaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaa Kutaa Gaanfa Afrikaa oduu sirrii hin taane tamsaasudhaan himatu isa qaqqabeera. Sagaleen Ameerikaa oduu dogoggora hin qabne, madaalawaa, dhugaadhaa fi sirrii tamsaasudhaaf qajeelfama murannoo qabu hordofa. Kanaafuu, himannaa kanan wal-fakkaataan kamiinuu baldhinaa fi gad fageenyaan akkuma qorannu himannaa kanas qulqulleesudhaan tajaajillii Gaanfa Afrikaa, seera ykn chaartaraa VOAn ittiin bulu, ulaagaa gaazexeesummaa Sagalee Amerikaa akkasumas qajeelfama ojiiwan fooyya’aa hordofuu isaa ni qoranna,” jedhee jira. No media source currently available


Siidaan Abiishee Garbaa Magaalaa Shaambuutti Ijaarame Eebbifame

Siidaan gooticha Abishee Garbaa godinaa Horroo Guduruu Wallaggaa, magaalaa Shaambuu keessatti ijaarame torban kana keessa eebbifamuu isaa Bulchaa itti-aanaan Godina Horroo Guduruu Wallaggaa Obbo Darajjee Toleeraa beeksisanii jiru. Ijaarsi siidaa Abiishee Garbaa baroota dheeraaf gaafatamaa turee fi barreeffamni seenaa isaa dhalootatti dabarsus maxxanfamee jira, jedhan Obbo Darajjeen. Barsiisaa Seenaa Taarikuu Dheeressaa “Abishee Garbaa Abbaa Makoo Bara 1850 hanga 1870ta keessaatti Horroo Guduruu keessatti baay’ee beekamuu fi goota baay’ee cimaa ture” jedhan. Naakoor Malkaa tu Ambo irraa gabaase No media source currently available


"Dargaggeessi Tokko Oromiyaa Keessatti Uummata Duratti Ajjeeamuun Angawoota Dararaa Raawwatan Gaafachiisuu Qaba"

Dargaggeessi Tokko Oromiyaa Keessatti Uummata Duratti Ajjeeamuun Angawoota Dararaa Raawwatanii fii Humnootii Nagaa Eegsisan Gaafachiisuu Qaba: Human Rights Watch Humnoonni mootummaa Itiyoopiyaa Naannoo Oormiyaa keessatti dargaggeessa umuriin waggaa 17 guyyaa saafaa rasaasaan haleelanii ajjeesuu isaanii ilaalchisee gareen mirga namaa Human rights watch har’a gabaasa baasee jira. Amaanu’eliin uummata duratti ajjeesuun humnoonni naga eegumsaa biyyattii irra itti gaafatamummaan jiru kan itti hanqate jedhee jira. Ebla 11, bara 2021 humnoonni mootummaa Dhiya Oromiyaa godina Qellem Wallaggaa magaalaa Dambi Dolloo keessatti amaanue’iin qabanii reebuu jalqaban jedha gabaasi kun. Viidiyoon miidiyaa hawaasaa bulchiinsa magaalattii irratti maxxanfame akka mul’isutti dhiigaan kan faalame Amaanu’eliin shugguxii morma isaa irratti hidhamee agarsiise. Guyyaa dhuma sana uummata duratti ajjeefame. Torban itti aanu angawoonni maatii Amaanuel dabalatee jiraattota magaalaa Dambi Dolloo doorsisuuf seeraan ala to’annaa jala oolchan jedha ibsi Human Rights watch kun.\nGaanfa Afriikaatti daayiriktera Human Rights Watch Laetiitaa Baader akka jedhanitti, angawoonni Itiyoopiyaa dargaggeessa kana irratti ajjeechaa isaan raawwatan, lubbu namaatiif dhimmi akka isaan hin qabaatin mul’isa. Humnoonni naga eegumsaa fi angawoonni naannoo sanaa, gocha suukaneessaa kana viidiyoo dhaan waraabuu dhaan akkaataa isaan itti maxxansan, angawoonni kun daafoo isaa utuu hin sodaatiin, seeraan ol ta’anii tarkaanfii fudhachuu dandeenya jedhanii akka amanan kan mul’isuu dha jechuu dhaan Laetiitaan ibsaniiru. Human Rights Watch jiraattota Dambi Dolloo 11 dubbisuu dhaan viidiyoowwan hedduu miidiyaa hawaasaa irratti maxxanfamee fi ibsa angawoonni mootummaa ajjeechaa Amaanu’el ilaalchisee Kannan xiinxalee jira. Qajeelcha Poolisii Godina Qellam Wallaggaatti, Itti gaafatamaan Itti aanaa Nageenya Naannoo Mirkaneessuu Inspektar Ahmad Yaasin, ennaa sana VOAf ibsa kennaniin “miseensota “Abbaa Torbee” keessaa isa tokkorratti tarkaanfii fudhanneerra” jedhan. Inspektar Ahmad namni ajjeefame, Amaanu’eel Wandimmuu jedhamu kun, gaazexessaa OBN Siisaay Fidaa, Dambi Doolloo keessatti rasaasaan ajjeesuun namoota shakkaman keessaa isa tokko jechuun dubbatan. Itti gafatamaan Poolisii kun, akkas haa jedhaniyyuu malee, abbaan nama ajjeefamee obbo Wandimmuu Kabbada,” Mucaan koo kana hin godhu jedhanii haalaniiru. Inspector Ahmad Yaasin, Amaanu’eel miliquuf ennaa yaalii godheeti kan ajjeefame jechuun dubbatanii jiru. Dhimmuma kanarratti Komishiniin Mirga Namummaa Itoophiyaa, Ibsa gama miidiyaa hawaasummaa isaa har’a Waaree Booda baaseen, “Ajjeechaan Amaanu’eel Wandimmuurratti magaalaa Dambi Doolloo keessatti murtoo seeraa tokko malee raawwatame na yaaddeseera: jedheera.


Ajjeechaan Shamarree Seenaa Raggaasaa Qoratamaa Jira, Jedhame

Godina Shawaa Lixaa Magaalaa Gincii keessatti Shamarree Seenaa Raggaasaa qaama hin beekamneen Dilbata dheengaddaa ajjeefamte ilaalchisee Qorannoon eegalamuu Waajjirri Poolisiifi Abbaa Alangaa Aanaa Dandii beeksise. Obboleessi hangafaa Seenaa,Obbo Leenjisaan ajjeechaa obboleettii isaanii waliin wal qabatee qaama shakkan akka hin qabne ibsuun, ajjeechaan nama nagaa kamirrattuu raawwatamu dhaabbachuu qaba jedhan. Waajjirri Kommunikeeshinii aanaa Dandii Gama isaan “ Namootni eenyummaan isaanii hiin beekamne dukkana da’oo godhachuun magaalaa Giincii keessatti hawwasarratti haleellaa raawwataa jiru, gocha akkanaa dhaabsisuuf hojjatamaa jira” jedheera. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Gaazzexeessaa Ispoortii Rakkoo Fayyaa Dandamatee Hojii Jaallatutti Cichee Jiru

Gaazexessaa Ilaamuu Dajanee jedhama. Qopheessaa Qophii Ispoortii “Dirree Ispoortii” jedhamuu yoo tahu, gaazexessitoota kanneen biroo waliin tahuun taphoota kubbaa miillaa kan biyya keessaafi biyyoota Awurooppaa akkasumas kanneen biroo FM Finfinnee 92.3 irratti tamsaasuu eega jalqabee waggoota 5 tahuu dubbata. Kana gidduutti yeroo waggoota lama tahuuf sagaleen isaa raadiyoo irraa dhabamee ture. Kun maaliif akka tahee fi yeroo ammaa maal maal akka hojjetaa jiru Naakoor Malkaatti himee jira. Ilaamuun gaazexessaa Ispoortii tahuuf ijoollummaatti akka fedhii horate ibsuun jalqaba. Caqasaa. No media source currently available


Abjuu koo Isa Guddaatu Fiixaan Naa Ba'e: Atleet Siifan Haassan

Fiigiicha dubartootaa kan meetra kuma 10 kaleessa Hengeloo Nezeerlands keessatti gaggeeffameen, Siifan Hassaan qabxii haaraa galmeessuun injiifattee jirti. Umriin ishee 28 fi Lammii biyya Neezerlaands kan taatee siifan fiigiicha kana Daqiiqaa 29 seekondii 6.82n xumuurte.Baatii Onkolooleessa dabree fiigiicha wal fakkaataa gaggeeffameen injifattee shaampiyoonaa biyyoota Awuroopaa taatee turte. Atleetiin Itiyoophiyaa Almaaz Ayyaanaa dorgommii figiicha Kuma 10 kan bara 2016 gaggeeffameen, reekordii addunyaa qabattee kan turte yoo ta’u siifan immoo isa Almaaziin galmaa’ee ture seekoondii 10niin foyyeessite. Hengeloo keessatti dorgommii gaggeessuun rekoordii ykn qabxii foyyeessuu inni jedhu “abjuu koo isa guddaa dha” kan jette siifan, deggertoota koo kan biyya Neezeerland duratti qabxii haaraa galmeessuu koof gammadeera jette. Kana mal ees dorgommii olompilaa Tokyootti akka dorgomuu danda’u mirkaneessuuf jecha cimiinaan hojjachu koos kun ni agarsiisaa jette jirti.


Odeeffannoo Midiyaa Hawaasaa Eegganno Ilaaluun Barbaachisaa dha: Dr. Abiyyi Ahmad

Midiyaa Hawaasaan odeeffannoon facaa’an gara walitti bu’iinsaatti akka nama hin seensiifne hawaasnii of eeggannoon akka gochuu qabu mummichi mnisteeraa Abiyyi Ahmad hubachiisanii jiru. Dr. Abiyyi guyyaa lamaaf bulchiinsa naannoo Amaaraa keessa yeroo turanti ijaarsii isaa eega jalqabamee waggaa saddeet kan dabree warshaa sukkaaraa Xaanaa Balas fi proojeektoota gurguddoo eebbisanii jiru. Kaleessaa fi har’a kan bulchiinsa naannoo Amaaraa keessatti gaggeeffamee kana dabalatee naannoolee biyyatti adda addaa keessatti haala itti fufiinsa qabuun hojii eebbisuu kun gaggeeffamuun qaama duula filannooti jechuun kanneen qeeqan ni jiran. Dubbii himaan mootummaa bulchiinsa naannoo Amaaraa garu qeeqnii kun soba jechuu isaanii Asteer Misgaanaawu Baahir Daar irraa gabaastee jirti.


Poolisiin Federaalaa Itiyoophiyaatti Biroon Qorannaa Yakkaa Qorannaa DNA Ka Jalqabu Tahuun Himame

Poolisiin Federaalaa Itiyoophiyaa, Biiroon dhimma qorannaa yakkaa biyyattii qorannaa DNA ka jalqabuuf jiru tahuu beeksise. Qabinsa shakkamtootaa irratti sarbinsi mirga namoomaa akka hin raaw’atamne, eega waggaa sadi’ii as fooyyeffamni adda addaa taasisamuu ka dubbatan, Koomishinarri Muummeen Koomishinii Poolisii Federaalaa, Demmellaash Gebre-Mikaa’el, waajirichi dhimma qorannaa yakkaa hojimaata eegumsa mirgawwan namoomaa guutummaa biyyattii keessatti hojii irraa oolchuuf hojjetaa jiran – jedhan. Waajirichi qorannaa teknooloojiin deggerame ka geggeessaa jiru tahuus dubbatan. No media source currently available


Naannoo Kunuunsuu Keessatti Gahee Uummata Ganamaa

Guyyaan Kunuunsi Uummamaa Naannoo, Afaan Ingiliziitin ‘World Environment Day’ jedhamu akka Addunyaatti boru, Waxabajii 5 kabjamee oola. Mootummoota Gamtoomanitti Sagantaan Kunuunsa Uummama Naannoo(UNEP) -in, mata duree “oggoota kudhanan dhufaniif haala naannoo deebisanii fooyyeessuu,” jedhu jalatti qophiiwwan hubannoo uumuu guyyoota lamaaf turan harra jalqabeera. Kunuunsi naannoo maali? San gochuu keessatti gaheen beekumsa Uummata Ganamaa akkasumas Saayinsii maali? Kanaa irratti ogeessa dhimmoota kana yeroo dheeraaf qoratee fi barate, Roobaa Bulgaa ,wajjin marii goone. Dhihaadhaa. No media source currently available


Uggurri Viizaa Yunaayitid Isteetis Beeksiste Jireenya Uummataarratti Hagam Dhiibbaa Qabaata?

Mootumaan Yunaaytid Isteets hookkara Tigiraay keessaan rakkoolee uumamaniin walqabatee namoota rakkoo sana keesaa harka qabu jedhaman irratti murtii vizaa ugguruu yokaan qoqqobuu baasee jira Murtiin qoqqobii viizaa kun aangaawoota mootumaa yokaan warra rakkoo Tigiraay keessaan wal-qabatee maqaan isaanii adda baasame irra darbee jireenya uummata bal’aa hangam miidhuu yokaan hubuu danda’a? Jireenya lammiwwan biyyaa irratti dhiibbaa fidu qabaa? Yaada jedhu irratti hayyoota dinagdee lama waliin marii taasisnee jirra. Doktoor Tafarii Margoo, Kanadaa Yunivarsitii Waterlootti barsiisaa fi qorataa dhimaa diinagdee fi Doktoor Qaasim Abbaa Naashaa, Finfinnee irraa ogeessa dinagdee dubbisne. Caqasaa. No media source currently available


Hiriira Kaleessa VOA Irratti Geggessamee fi Deebii Dhabbatichi Kenne

Magaala Waashiingtan Dii Sii (DC) fi naannoo ishee kanneen jiraatan irra hedduun isaanii dhalattoota Tigraay kanneen ta’an Kamiisa kaleessaa waajiira Raadiyoo sagalee Amerikaa (RSA) fuula duratti hiriiranii turan. No media source currently available Tigraay keeessa haala jiru kan ilaaleen gabaafamaa hin jiruu akkasumas kan gabaafamuus madaalii kan eege miti jechuun himatan. Kanaafiis Bulchiinsii RSA (VOA)n haala kan qoratee hojjattoota dogoggoora hojjatan ittiin jedhan itti gaafatamoo akka godhuuf hiriirtoonni kun gaafatanii jiru Haala Tigraay keessaa fi akkaataa itti Raadiyoon Sagalee Amerikaa (RSA)gabaasu kan ilaaleen dhalattonni Tigraay kanneen magaala Waashiingtan Dii Sii keessa jiru waajiira VOA fulleetti Robii kaleessaa hiriiraniif Raadiyoon sagalee Amerikaa deebiin kennee jira. VOAn Itiyoophiyaa fi bulchiinsa naannoo Tigraay kan ilaaleen haala madaalawaa fi sirrii ta’een gabaasuuf kan danda’ame mara goonee jirra.Walitti bu’iinsa kutaa Sanaa kan ilaaleen wanni namootatti dhaga’aman jajjbootu jira.Nutis deggertoota gama hundaa irraa kan dhageenyu qabna. Kaayyoon keenya Gaazexxessuummaa waan qabatamaa irratti hundaa’ee waan ta’eef Komee dhiyaatan qorannee tarkaanfii fudhanna. Barbaaachisaa ta’e yeroo argameetti dhimmi kana irrattis ta’e kannen biroo kamiin iyyu irratti gabaasa madaalawaa, sirrii fi hunda of keessaa qabu dhiyeessuu kan jedhu qajeelfama keenya haala cabseen Gaazeexxessoota gabaasan irratti tarkaanfii ni fudhanna.Ta’uus garu dhimma hojjattootaa kan dhunfaan ta’an irratti yaada hin laannu. Odeeffannoo jiru haala walaba ta’een qulqulleefachuu ni yaalla.Tamsaasii sagantaalee Afaan Amaaraa , Afaan Oromoo fi Afaan Tigreen dabarsiinu torbanti namoota Miliyoona 12 ta’an tajaajiila. Sababaan isaas dhaggeeffattonni keenya gabaasnii dhiyeessinuu giddu seensa siyaasaa irraa walaba ta’u hubatu. Walitti bu’iinsa kutaa gaanfa Afrikaa keessaa qofa irratti otoo hin taanee oduu addunyaa gabaasnuu kamiin iyyu keessatti Itti gaafatama guddaa nu irra jiru jabeessinee eegna jechuun Raadiyoon Sagalee Amerikaa ykn VOAn deebii kenne xumuree jira. VOA does its best to cover the situation in Ethiopia and the Tigray region fairly and accurately. There are strong feelings in the region about the conflict, and we hear from partisans of all sides. Our goal is objective journalism. When we receive complaints, we investigate and take actions, if necessary, against journalists whose coverage has violated our principles of producing accurate, balanced and comprehensive reporting, with this or any other story. However, we do not comment on specific personnel matters. We attempt to independently verify information. Our broadcasts in the Amharic, Afan Oromoo, and Tigrigna languages serve nearly 12 million people per week, because audiences recognize that our reporting is free of political interference. We take that major responsibility seriously, not only during this time of conflict in the Horn of Africa, but in covering news around the world.


Haala Faca’inaa Kovid-19 fi Ba'ii Qorannaa Amboo fi Gudar Keessaa

Giddugalli Qorannoo Laaboraatorii Kooviid-19 Amboo Yunivarsiitii, namoota qorannoo Vaayirasii Kooronaa keessaa taasise keessaa dhibbantaa 30 hanga 40 kanneen tahan dhibee kanaan qabamuu agarsiisa jedhe. Gama biraan, Giddu Galli Yaalii Kooviid-19 Hospitaala Gudar ammoo yeroo ammaa kana nama tokkorraan kan hafe namootni Vaayirasii Koroonaan qabamanii yaalamaa turan biroon fayyanii Hospitaala keessaa bahuu dubbata. Qindeessitootni lamaanuu hawaasni ammallee akka Kooviid -19 irraa of eeggatu hubachiisan. Kanumaan wal qabatee jiraataan magaalaa Amboo yeroo dhiyoo Kooviid-19 irraa fayyuu isaanii dubbatan tokko, “dhukkubichi hamaa Waan taheef dursanii of eeggachuun baay’ee barbaachisaa dha,” jechuun ergaa dabarsan. Naakooo Malkaa tu Finfinnee irraa gabaase. No media source currently available


Namoonni Benishaangul Gumuzii Buqqa'an Tokko Tokko Gargaarsa Ga'aa Hin Arganne Jedhu

Naannoo Benishaangul Gumuz, godina Kaamaashii, aanaa Seedaal keessaa namoonni sababaa rakkoo nageenyaan buqqa’anii godina Wallagga Lixaafi naannoo Benishaangul Gumuz keessa qubatanii jiran tokko tokko, “Gargaarsi gahaa tahe nuuf kennamaa hin jiru” jedhan. “Komishinarri Komishinii Hooggansa Sodaa Balaa Benishaangul Gumuz, Obbo Taarraqanyi Taasisaa immoo “buqqaatotaaf gargaarsi kennamaa jira, komiin kun sirrii miti” jechuun deebii kennan. Haala nageenyaa aanaa Seedaal fooyyessuun namootni achii buqqifaman akka deebi’an hojjataa jirrallee, jedhan. Gama biraan, Komishinarri Komishinii Hooggansa Sodaa Balaa Oromiyaa Obbo Abaadir Abdaa “Buqqaatotni akka gargaarsa argatan hooggantoota Godina Wallagga Lixaa wajjiin waliif gallee jirra,” jedhanii jiru. No media source currently available


Manni-murtii Oromiyaa Kan Aanaa Magaalaa Finfinnee keessatti Hunddeessame

Manni murtii waliigala oromiyaa mana murtii aanaa magaalaa Finfinnee keessatti tibbana hundaa'eera. Manni murtii kun dhimmota dantaa Oromiyaa magaalaa Finfinnee keessatti argaman ilaaluuf akka hundaa'e Manni Murtii Waliigalaa Oromiyaa ibsee jira. Daayirektarri dhimmota kominikeeshinii mana murtii waliigala Oromiyaa obbo Gonfaa Atoomaa Raadiyoo Sagaalee Ameerikaattif ibsa kennaniin,"Naannoon Oromiyaa Magaalaa Finfinnee keessatti mana murtii aanaa hundeessuuf mirga labsiidhaan kennameef qaba." jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Obbonboleettii - Sirba Dhaggeeffattootaa fi Daawwattoota Biratti Jaallatama Guddaa Argatte

Weellistuu Margituu Warqina muuziqaan suur-sagaleen baaste, kan “Obomboleettii” jedhamu tibbana dhaggeeffattootaa fi daawwattoota biratti jaallatama guddaa argattee jira. Obomboleettii malee gara fuulduraatti albama muuziqaa guutuu qabachuun akka dhaggeeffatoota biran gahuuf hojiirra jjirtu dubbatti Weellistuun kun. Obomboleettiin erga “YOUTUBE” iratti daawwatamuu jalqabee torban lama keessatti yeroo miliyoona tokkoo kan ilaalame yoo tahu, sababaan milkaa’ina isaa aadaa fi ammayyaan miidhagfamee qindaa’uun hojjetamuu isaa ti, jedha Daayirektarri Obomboleettii Leencoo Fiqiruu. Muuziqaa auur-sagalee kana ka qindeesse Antanah Tafarraa yoo tahu, Leencoo Fiqiruu immoo Daayirektara tahuudhaan qooda fudhate. Kan walaloo fi Yeedalloo wallee kanaa qopheesse ammoo Weellisaa Yoosan Geetaahuni. Naakoor Malkaatu wallistuu Margituu Warqinaa fi Daayirektara muuziqichaa Leencoo Fiqiruu dubbisuun gabaase. No media source currently available


Hiriirri Dhiibbaa Alaa Balaaleffate Finfinnee Keessatti Geggeessame

Lammiwwan Itiyoophiyaa kumootaan lakkaawaman, “sagaleen keenya bilisummaa keenyaa fi birmadummaa keenyaaf” mata-duree jedhuun, kaleessaa magaalaa Finfinnee keessatti hiriira bahanii jiran. Hiriiricdhi, waraansa hamaa Tigiraay keessatti geggeessame ilaalchisee dhiibbaa alaa mootummaa Itiyoophiyaa irratti godhamu kan balaaleffatu yoo tahu, hiriirtonni dhaadannoo kaleessa baataniin, Yunaayitid Isteetisii fi hawaasa sadarkaa addunyaa biroo, kanneen haleellaa fi hookkarawwan biroo Tigiraay keessatti geggeessame ilaalchisee yooddoo isaanii ibsan qeeqanii jiran. Aangawaan Yunaayitid Isteetis tokko, ibsa torban dabre kennaniin, yoo hookkarri Tigiraay keessatti siiviloota irratti geggeessamu kan itti fufu tahe, Itiyoophiyaa fi Ertiraa irra uggurri dabalataa kan kaayamuu malu tahuu dubbatanii turan. No media source currently available


Hoogganaan Abbaa Alangaa Federaa Mana-murtiitti Dhihaatanii Balleessaan itti Murame

Hoogganaan abbaa alangaa waliigalaa federaalaa Dr.Geedewoon Xiimotiwoos kaleessaa mana murtii ol’aanaa Federaalaa ramadii 1ffaa farraa shororkeessa fi dhimmota heeraa-motummaatti dhiyatanii, adabbiin balleessummaa itti muramuun himamee jira. Dr. Geedewoon tajaajila wal'aansa fayyaa shakamtoota mana hidhaatti argaman kan obbo Jaawar Mohaammad, obbo Baqqalaa Garbaa fi obbo Hamzaa Boorana kan manni murtii olaanaa federaalaa murtesse danquun kan himataman tahuu, abbukaatoon himatoota Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Itiyoophiyaa fi Ertiraan Haala Tigiraay Hin Jijjiiran Taanaan Uggura Dabalataa Akka Irra Kaa’uu Maltu Dubbatti Yunaayitid Isteetis

Itiyoophiyaa fi Eriraan hookkarri Tigiraay keessatti siiviloota irratti geggeessamu akka dhaabatu yoo hin taasisne, uggra dabalataa kan irra kaa’uu maltu tahuu Yunaayitid Isteetis akeekkachiisaa jirti. Kaleessa, Koree Hariiroo Alaa, kan Senetii Yunaayitid Isteetis irratti haala Itiyoophiyaa keessaa yeroo ammaa ilaalchisuun dhuga-bahinsa geggeessame irratti hoogganoonni Yunaayitid Isteetis kana dubbatan. No media source currently available Maricha kan hoogganan dura-taa’aan Koree Hariiroo Alaa, kan Mana-maree Murtii-seeraa Yunaayitid Isteetis, Boob Maandez, fakeenya ajjeechaa duguuginsa sanyii ammaan dura Daarfur keessatti geggeessameen argaa jira, jedhanii sadarkaan isaa wal haacaalu malee qaamonni hundi gochaalee kanaaf itti gaafatamoo tahuu dubbatan. Dhagu’a bahinsa kana irratti ka dubbatan – miseensi Senetii Yunaayitid Iteetis, dhiheenya Itiyoophiyaa dabalee Gaanfa Afrikaa daawwatanii deebi’an – Seneeter Kiristoofer Kuuns, irra-jireessi keenya, Muummichi-ministaraa Abiyyi, haala hirmaannaa siyaasaa miijessuu isaa irratti abdii horannee turre, jedhanii, “sochiin mormii isaan anngootii fide sun dargaggoota Oromiyaaatiin kan hoogganame. Yeroo ammaa baayeen isaanii mana hidhaa jiruu yokaan waraa hidhatee lolaa jirutti makamaniiru,” jechuun haala amma jiru irratti gaaffii qaban dhiheessan.


Gaazexxeessaan Oromoo Abdiidhan Biyyatti Deebi'e Haalli Amma Jiru Garuu Adda Jedha

Mummichi Ministeeraa Abiyyi Ahmad bara 2018 aangoo qabachuun jijjirama siyaasaa jechuun Gaazexxesoonni hidhaa keessa turan yeroo hiikaman Gaazexxeessaa Dassuu Duulaa Neezeer Laand irraa gara biyyaatti deebi’uu isaa dubbata. Umriin isaa amma 45 ta’u fi itti aanaa gulaalaa oduu marsariitii irraa kan ta’e Dassuun bara 2004 cunqursaa ture dheessuun biyyaa ollaatti baqatee akka ture ibsa. Yeroo gara Jalqabaa bulchiinsa Dr Abiyyi jalatti saansuriin midiyaa irratti gaggeeffamuu dhaabatee bilisummaa haaraa argee akka ture dubbata. Waggaa sadii booda Dassuu fi Gaazexxessonni biyyattii “balballii keenya rurrukutamuu mala jedhanii sodaachuun” deebi’ee dhufe jedhan. Erga bara 2020 as Gaazeexxessootaa fi hojjattoota Midiyaa yoo xiqqaatee digdamii tokkotu hidhame jedhu jaarmayoonni sadarkaa addunyaatti waa’ee Midiyaa addunyaa hordoofaa jiran hangi tokko. Dassuun waggaa darbee waa’ee qabsaa’aa siyaasaa kan naannoo tasgabii hin qabnee Oromiyaa keessaa hidhamee ilaalchisee eega gabaasee booda hidhame. Isaa fi waahiloon isaa ka biroon lama himannaan kan irratti hin dhiyaannee yoo ta’u baatii sadiif hidhaa keessa jiru. Waan haaraatu ta’aa, Demookraasii fi walabummaan yaada ofii ibsachuun hojii irra oola jedheen yaadee ture, garu haallii jiru gad adeemaa, gaazexxeessoonni heedduun biyya irraa dheessaa akkasumas hangi tokko hidhamaa jiru jechuun Dassuun Fifinnee irraa Bilbilaan Roytarsiif ibse. Itiyoophiyaan biyyoota Afrikaa uffee sahaaraa gadii kanneen akka hamaatti gaazexxeessoota hidhan keessaa tokko taatee jedhan kutaa kanatti bakka buutuu koree mirga gaazexxesootaaf falmu ykn CPJ kan ta’an Mutookii Mumoo. Gama kaaniin dubbii himtuun mummicha ministeeraa Abiyyi Ahmad Bileenee Seyyuum akka jedhanti, erga Dr Abiyyi aangoo qabatanii as Midiiyaa fi Gaazexxesootaaf haala foyyaa’atu jira.Gaazexxessonni 44 hojjachuuf ehama kan argatan yoo ta’u seerrii Midiiyaa haaraa waggaa kana hojii irra oole jedhan. Akkuma biyyoota biraa Gaazexxeessaa seeraaf buluu qabu.Biyyi reefuu Deemookraasii jalqabdu kan akka Itiyoophiyaa keessatti haallii hunduu guutameera jechuun rakkisaa ta’uus garu,iddoo durutti deebi’ee hin jeechisiisuu jedhan. Waa’ee Gaazexxeessaa Dassuu Dulaa gaafatamanii, kan dhimmi kun isa ilaallatuu waajiira abbaa alangaa mummicha,polisii fedeeraalaa fi waajiira abbaa taayitaa midiyaa Itiyoophiyaa kan warraa Gaazexxesootaaf ehama kennuutu beeka jedhan.


Ramaddii fi Yaaddoo Barattoota Barana Yunversitii Seenuuf Jiranii

Barattoonni bara kana qormaata biyyoolessaa darbanii yunversiitiiwwanitti ramadaman amma jalqaba ji’a Amajjiitti manneen barumsaa isaaniitti simatamanii barumsa akka jalqaban qajeelfamni baheera. Barattoonni kumni 23 fi 71 bakki itti ramadaman akka jijjiirramuuf iyyannoo galfatanii san keessaa barattoota kuma tokkoo fi 891 deebiin kennamuu Minsitrii Saayinsii fi Dhabbilee Barnootaa a Ol’aanaa Itoophiyaa maxxansa Caamsaa 21 2021 karaa Feesbuukii gadhiiseen beeksiseera. Karaa biraatiin, Itoophiyaan filannoo biyyoolessatti yeroo deemaa jirtu fi dhimmi nageenyaa biyyattii - keesumattu bakkawwan yunvarsiitiiwwan tokko tokko jiran naannoo walitti bu’iinsi keessa jiru ta’uudhan wal qabatee- barattoonni garasan deemuu irrati maamii keessa akka seenan godhuutu mullata. Barattoota laman dubbisnee, caqasaa No media source currently available


Paartiin Badhaadhinaa Wal Ga’ii isaa kan Koree Hoji Raawachiistuu Eegale

Koreen hoji raawwachiistuu paartiin biyya bulchu kan Itiyoopiyaa wal ga’ii isaa jalqabeejira. Parezidaantiin paartichaa Dr. Abiy Ahimed akka jedhanitti wal ga’iin sun dhimmootii murteessoo ta’an irratti fuuleffata. Wal ga’iin kun kan dhaga’ame, ennaa Yunaayitid Isteetis angawoota Itiyoopiyaa rakkoo namoomaa Tigraay keessaa dhaabsisuu dhaban jechuu dhaan himatee uggura viisaa kaa’uuf murtee dabarsitee fi prezidaant Baayiden immoo dhimma Itiyoopiyaa kan yeroo ammaa fi dhimmootii naannoo sanaa irratti ibsa kennanitti. Wal ga’iin kun kan geggeessame itti dabalee ennaa biyyattiin filannoo biyyoolessaa torban sadii booda geggeessuuf qophee xumurtetti. Gama biraan Masriif Sudaan waliin hidha laga Abbayaa yeroo lammataaf bishaniin guutamuu ilaalchisee walii galteen dhabamuunis dhimmi ijoo ka biraa ta’uu Mesfin Arage gabaaseera.


Oolmaa Mana-murtii Obbo Jawaar Mohaammad fi Himatamtoota Galmee Isaaniirra Jiranii

Obbo Jawaar Mohammed fi himatamtoonni biroon galmee isaanii irratti tarreeffaman har’a Mana-murtii Ol’aanaa Federaalaa, Ramaddii Lidataa, Dhaddacha tokkoffaa dhimma farra-shororkeessaa fi dhimmoota heera-mootummaa ilaalutti dhihaatanii jiran. Dhaddachi mana-murtichaa har’a taa’uun isaa, Mana-murtii Waliigalaatti, dhaddachi ol-iyyannaa ilaalu falmiin akka irratti geggeessamu murtii dabarse ilaalchisee murtii kennuuf akka tahe dubbatan, abukaatoon himatamtootaa. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Uggura Viizaa Yunaayitid Isteetis Aangawoota Itiyoophiyaarra Keesse Jiraattonni Amboo Akkamitti Ilaalan?

Mootummaan Yunaayitid Isteetis angawoota Itoophiyaa fi Ertiraa hookkara naannoo Tigraay keessaa hin dhaabsisne jechuun, uggura viizaa irra kaa’uun yaadota adda addaa kaasaa jira. \n\nBarsiisonnii fi barattootni Yunivarsiitii Amboo akkasumas hawaasni magaalattii tokko tokko uggurichi murtoo sirriidha yoo jedhan, kaan ammoo sirrii miti jedhaniiru.\n\nMootummaan Itoophiyaa hariiroo dippiloomaasii fi dhimma alaa ishee sakatta’uu qabdi kanneen jedhan akkuma jiran, Ameerikaanillee murtoo ishee irra deebiin ilaaluu qabdi kanneen jedhanis ni jiran.nNaakoor Malkaatu yaada isaanii walitti qabuu nuuf erge. No media source currently available


Obboleeyyan Wallagga Bahaa Keessatti Xayyara Hojjetan

Godina Wallagga Bahaa, Aanaa Sibuu Siree keessatti, Obbolootni lamaan xayyaara hojjetanii dhiheenya kana balalsiifuuf yaalii gochuu isaanii dubbatan. Obboloonni lameen Biqilaa fi Lalisaa Daani’eel Galataa jedhaman Xiyyaaricha hojjtan maqaa “Oromiyaa” jedhu itti moggaasne, jedhan. Yunivarsiitiin Wallaggaa obboloota lameeniif Kompiyuutara Laappitooppii kennuudhaan ka jajjabeesse yoo tahu, hojii isaanii uummata biratti simannaa guddaa argachuuf, hojii kalaqaa itti aanuuf kan isaan onnachiise tahuu dubbatu – Biqilaa fi Lalisaan. No media source currently available


Yaadawan Namoonni Uggura Viizaa Yunaayitid Isteetis Aangawoota Itiyoophiyaa fi Ertiraa Irra Keesse Ilaachisee Kennan

Yunaayitid Iteetis, aangawoota Itiyoophiyaa fi Ertiraa waraansa baatii jahaa Tigiraay keessatti geggeessame hammeessuutti balaaleffataman, kanneen hookkaricha dhaabsisuuf tarkaanfiilee hiikkaa qabu hin fudhatiin ittiin jette irra kaleessa uggura Viizaa kaa’uu ishee beeksitee jirti. Jiraattotni Finfinnee tokko tokko uggurichi madaalawaadha ka jedhan yoo tahu kaan immoo uggura kaa’uun gochaa sirrii miti jedhan. Caqasaa. No media source currently available


Murtii Dabarsee Bulchiinsii Ameriikaa Keessa Deebi’ee Ilaaluu Qaba: Amb. Dinaa Muftii

Bulchiinsii Yunaaytid Isteetes dhorkaa Vizaa iamalaa kan ilaaleen murtiin dabarsee hariiroo biyyoota lameen gidduu yeroo dheeraaf ture akkaan kan miidhu ta’u dubbi himaan ministrii haajaa alaa Itiyoophiyaa Ambaasaaddar Dinaa Muftii ibsanii jiru. Bulchiinsii Amerikaa murtii akkasii irra ga’uuf kan isa dandeesisuu sababaa ga’aa hin qabu ka jedhan Ambaasaaddar Dinaan hariiroo Amerikaa waliin qabnu akka manca’uu hin feenu kanaafis bulchiinsii jiru murtii darbee keessa deebi’ee akka ilaaluuf fedhii Itiyoophiyaa ta’u ibsan. Gabaasa Iskiindiir Freew Finfinnee ergee Caqasaa. No media source currently available


Gujii Lixaa Keessatti Namoonni Torba Ajjeefaman: Angawaa

Bulchiinsa naannoo Oromiyaa Godiina Gujii aanaa Galaanaa keessatti hidhattonni haleellaa gaggeessaniin namoonni 7 ajjeefamuu waajiira bulchiinsa aanaa sanaa beeksisee jira. Hidhattoota haleellaa kana gaggeessuun dheessaa turan jedhaman keessaa 6 humnootii nageenyaan ajjeefamuunis ibsamee jira. Waajiira Komunikeeshinii aanaa kan ta’an Obbo Gabayyoo Yaadatee garee shoroorkeessaa jechuun kan waaman Shaneen, dheengadda Caamsaa 14 bara 2013 ganda Shoroo Caalbeessaa jedhamu keessatti sivilootaa fi itti gaafatamtoota hojii kan mootummaa ajjeesan jedhan. Siviloonni ajjeefaman sirnii awwaalcha isaanii rawwatamee yeroo ammaa naannoon sun tasgabbaa’uu ibsan.Haleellaan kun bifa qindaa’een kan gaggeeffamuu ta’u fi garee shoroorkeessaa jechuun waaman sanas adamsuuf humnii nageenyaa bobba’ee hojjataa kan jiru ta’u obbo Gabayyoo Yaadatee ibsanii jiru. Haleellaa kanaaf gareen itti gaafatama fudhatee kan hin jirree yoo ta’u garee haleellaa kana geesisee jechuun kan aangawaan komunikeeshinii himatan qunnamuuf yaaliin godhe hin milkoofnee jechuun Yonaataan Zabdiwoos Hawaasaa irraa gabaasee jira.


Labsiin Farra Shororkeessaa Dhaabbatoota Sabaa-himaa Gabaasaa Madaalawaa Dhiheessuuf Carraaqan Hin Yakku, Jedhame

Labsiin Farra Shororkeessaa Itiyoophiyaa dhaabbatoota sabaa-himaa gabaasaa madaalawaa dhiheessuuf carraaqan yakkaan hin gaafachiisu, jedha Abbaan Alangaa Waliigalaa Federaalaa Itiyoophiyaa. Dhaabbatoonni sabaa-himaas tahe gaazzexeessonni gabaasaan qindeessani tamsaasam kaayyoo gochaa shororkeessummaa deggeruu hin qabu taanaan, gabaasicha madaalawaa taasisuuf dhaabbatoota shrorkeessummaatti moggaafaman gaafatanii itti dabaluu ni danda’u, jedhan Waajira Abbaa-alangaa Walii-galaa Federaalaatti, daarekterii barnoota fi leenjii dhimma seeraa obbo Indalkachew Warquu. Gaazzexeessonni yokaan dhaabatoonni sabaa-himaa akka murtiin haqaa jiraatu deggersa gochuu akka qabanillee dubbatan. No media source currently available


Industirii Fiilmii fi Gahee Dubartoonni Tabachaa Jiran

Fiilmiiwwaan Afaan Oromoo fi afaanota kaan Itoophiyaa keessatti dubatamaniin hojjataman keessatti gaheen dubartootaa dabalaa jira. “Duabrtoonni -fiilmii barreessuu, daayrektarummaa, akkasumas gahee kaan keessatti hirmaachudhan, qooda guddaa tabachaa jiran,” jedha, -Koleejii Waagneer as Yunaaytid Isteets, Kutaa Niiw Yoorki keessatti Proofeeseriin Qarqaaraa, Istiivan Toomas. Jijjirrama kana warra fidaa jiru keessaa maqaan Kayraat Yusuuf adda durummaadhan ka’a. Kayiraat fiilmii Afaan Oromoo lama uummata biraan geecheetti - Asaantii bara 2015, Siifaan bara 2017. Istiivan fi Kayiraat keessummaa Labataati, caqasaa. No media source currently available


Hidhi Laga Abbayaa Dhihootti Humna Eletrikii Maddisiisuu Jalqaba, Jetti Itiyoophiyaan

Itiyoophiyaan, yeroo roobaa dhufaa jiru, baatiilee Waxabajjii fi Hagayya gidduutti, hidha-laga Abbayaa kan wal-mormsiisaa ture irraa humna eletirikii maddisiisuu jalqabuuf karoorfachuu ishee, Ministiriin Dhimma-laa Itiyoophiyaa kaleessa beeksisee jira. Baasii doolaraa biiliyoonii 4.6 kan ijaaramaa jiruu hidha laga Abbayyaa kana kuusa isaa gara kiyuubiik meetrii biiliyoonii 18.4tti ol kaasuudhaaf, yeroo roobaa dhufuu keesaa bishaan kiyuubiik meetirii biliiyoonii 13.5 akka kuufamuuf jirus Ministrichi dabalee beeksisee jira. Masriinis akka kana irratti mormii hin qabnes dubbattee jira. No media source currently available


Namoota Abbaa Keenya Ajjeesaniif Akka Maatiitti Dhiifama Gooneerra: Waakkennee Getaachoo

Waakkennee yokaan Jaankoo Getaachoo abbaa isaa haala suukanneessaan ajjeefamanitti fuuleffachuun kitaaba mata dureen isaa “Mirga Ajjeesuu” jedhu barreessee dubbistoota biraan gahee jira. Kitaabni haaraan kun Dilbata dhufu magaalaa Finfinnee, Giddu Gala Aadaa Oromootti eebbifama jechuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti hime, Jaankoon. Gaaffii fi deebii guutuu caqasaa. No media source currently available


Boordiin Filannoo Biyyaalessaa Itiyoophiyaa Guyyaa Filannoo Beeksise

Boordiin Filannoo Biyyaalessaa Itiyoophiyaa, filannoon biyyaalessaa biyyattii marsaa 6ffaan akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Waxabajjii 14, bara 2013 kan geggeessamu tahuu beeksise. Tahus garuu, filannichi naannoo galmeessuun filattootaa itti xumurame qofatti ka geggeessamu tahuu, Daarektarri Quunnamtii-uummataa boordichaa, Sooliyaanaa Shimallis, har’a ibsa gaazzexeessotaaf kennaniin hubachiisanii jiru. No media source currently available


Jireenya Balaan Konkolaataa Daakee Abdii fi Cichimmoo Deebisee Dhaabe

Shamarree Laakkaa Mitikkuu Nagaasaa magaala Finfinnee keessatti dhalattee kan guddatte yoo ta'u baruumsa sadrkaa duraa fi lammaffaa fixxee qabxii olaanaan dabartee Yunivarsitii Maqaleetti ramadamtee barnoota Doktorummaa Fayyaa jalqabuuf otuu jettuu maatiin ishee gara Yunaaytid Isteetesitti godaane. Ameerikaa keessattis digirii duraa Baawulojii fi Saaykoloojiin xumurtee eebbifamuun barnoota ishee itti fufuuf gara kutaa Ohaayoo magaala KIliivlaanditti godaante. Karoora manaa baateef otuu fixaan hin baasiin Amajjii 13 bara 2013 konkolaataa guddaan daandii irraa cabbii haxaa'uu ishee rukutee gara meetra 30 lafa irra eega ishee harkisee booda achitti ishee gatee miliquu isaa polisootaa fi sabaa-himaan naannoo sanaa gabaasaa turan. Wal'ansa fayyaa jabaa fi wal irraa hin cinnee kan waggaa lama caalaa fudhateen Laakkaan jireenya haaraa akka daa'iima reefuu dhalattutti jalqabde. Dubbachuu, barreessuu, adeemuu fi kanneen biroo tokko jettee jalqabuun jabaattee dhiyeenya kana Yunivarsitii Joorj Waashingtan irraa Fayyaa Uummataa keessattu imaammata Fayyaa (public Heath, majoring in Health Policy) digrii lammataa ykn Maastarsii ishee argachuun eebbbifamtee jirti. Guutuummaa seenaa ishee caqasaa. Kutaa 1ffaa: No media source currently available Kutaa 2ffaa: No media source currently available


Liindaa Toomaas Griin Fiild Tuuta Oduuf Ibsa Kennan

Tokkummaa Mootummootaatti, Ambaasaddarri Yunaayitid Isteetis, Liindaa Toomaas Griin Fiild, kora Mana-maree Naga-eegumsaa Jaarmayicha Addunyaa har’atti karoorfame dursuun, wahilummaa Amerikaan biyyoota Afrikaa waliin qabaattu irratti ibsa kennanii jiran. Dhimma Afriikaatti hayyuu yeroo dheeraa kan ta’an Toomaas Griin Fiild imaammata bulchiinsi Baayiden Afriikaa ilaalchisee qabu beeksisanii jiran. Yeroo ammaa Israa’elii fi hidhattoota Hamaas gidduutti walitti bu’iinsa uumame furuuf illee biyyoota Afriikaa fi gola naga eegumsaa waliin hojjetaa akka jiran ibsan. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Koloneel Gammachuu Ayyaanaa fi Kanneen Waliin Galmee Tokkorratti Himataman Akka Bilisa gad-lakkisaman Murtaawe

Koloneel Gammachuu Ayyaanaa dabalatee namootni galmee Kiisii Qixxumaa irratti himataman 12 akka bilisa gad-lakkisaman manni murtii olanaa Feederaalaa har’a ajajee jira, jedhu abukaatoon himatamtootaa. Aukaatoon himatamtoota kanneenii obbo Tuulii Baayisaa akka ibsanitti, Koloneel Gammachuu Ayyaanaa dabalee hidhamtoonni maqaan isaanii galmee Kiisii Qixxumaa irratti argamu, yakka shororkeessummaatiin himataman. Manni murtii olaanaa dhaddachi farraa shorroorkeessummaa fi dhimmota heeraa motummaa 3ffaan dhimmicha erga qorachaa ture har'a namoonni kunneen akka bilisaan mana hidhaatii gad-lakkisaman ajaja kennan, jedhan Obbo Tuuliin. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Tarkaanfii Seeraa Alaa Oromiyaa Keessaa Ilaachisee  Mootummaa fi KFOn Maal Dubbatan?

Dubbi-himaan Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Geetaachoo Baalchaa “tarkaanfiin Seera biyyattiin ala fudhatamu kamuu seera dhabeessa akka tahe amanna,” jechuun, dhimmi nama qabamee tokkoos qaama seera qabeesa taheen akka ilaalamuu qabu dubbatan. Paartiin Kongirasii Federaalawa Oromoo, “Ajjeechaan Seeraan alaa qaama mootummaatiin raawwatamu atattamaan dhaabbachuu qaba” jechuun kan ibsa baase yoo tahu, ibsa KFO kanaaf illee deebii kennanii jiran – Obbo Getaahoon. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Cicha Qabaatanii Cimanii Hojjechuun Galma Ofiin Nama Ga’a: Dargaggoo Saamsoon Argoo

Keessummaan keenya har’aa dargaggoo Samsoo Argoo jedhama. As Yunaayitid Isteetis kutaa Saawuz Daakootaa Magalaa Sii Fools jedhamu keessa jirata. Mana barnootaa sadarkaa lammataa seenee ennaa barnoota jalqabu umurii dargaggummaa keessa kan jiru, afaan Ingliffaa kan hin beekinii fi namni isa fakkaatu illee daree barnootaa isaa keessa akka hin jiraanne nuuf ibsee jira. Bakka namni akka kiyya haala biyya kanaa nama hubachiisee daandii nama qabsiisu hin jirretti, cicha hin qabaanne taaneen rakkoo ta’uu illee dubbatee jira. Garuu galma ofii ga’uuf cimanii hojjennaan waan hin dhaqqabneef hin jiru jechuun illee dhaamsa dabarsee jira Samson. Afaan Ingliffaa erga as dhufee baratus, jalqaba baatii kanaa garuu qabxii ol aanaa dhaan “South Dakota State University” irraa kan eebbifame yoo ta’u, barattoota bakka bu’uun illee guyyaa eebba isaa haasaa dhageessisee jira. No media source currently available


Gabaasa Haala Filannoo Itiyiyoophiyaa Irratti Dhihaate

Dhaabbatoonni As Yunaayitid Isteetis Keessa Maadheffatan Lama Haala Filannoo Itiyiyoophiyaatii Duraa Xiinxaluudhaan Gabaasaa Waloo  Baasan Caamsaa 9 irraa jalqabee hanga 26tti xiinxala filannoodhaa duraa sadarkaa ol’aanaa waa’ee filannoo Itiyoophiyaa irratti geggeessamee booda, Naashinaal Dimookiraatik Institiyuutii(NDI) fi Internaashinaal Rippaabilikaan Institiyuut yokaan IRI gabaasaa waloo, ka dhimma qophii filannoo Itiyoophiyaa Waxabajjii 5, bara 2021tti karoorfametti fuuleffatu baasanii jiru. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Gaazexeessaa Guyyoo Waariyoo: Sodaa Nageenyaatiifan Biyyaa Bahe

Gaazexeessaa Guyyoo Waariyoo, bara 2018 irraa qabee Oromiyaa Miidiyaa Neetwoorki (OMN) irratti sagantaa dhimmoota siiyaasaa irratti xiyyeeffatan dhiheessudhan beekkama. Bara 2020, Artiist Haacaaluu Hundeessaa ajjefamuu dura yeroo dhumaatii gaafii fi deebii isa wajjin geggeesse. Namoota tibba san hidhaman keessaa tokko tures, Guyyoon. Booda garuu manni murtii mirga wabiitin mana hidhaatii akka bahu murteessee. Yeroo ammaa kana nageenya isaatii sodaatee karaa daangaatiin biyyaa bahee biyya ollaa keessa jiraachuu isaa dubbate. Taateewwan keessa darbe jedhe irratti Guyyoo waliin marii goonerra. Dhimmuma kana irratti gama mootummaa irraa Abbaa-alangaa Itti-aanaa Obbo Fiqaaduu Tseggaa fi Waajjira Koomishinii Poolisii Federaalaa irraa Obboo Jeeylaan Abdiis dubbisnee jirra. Gabaasa Guutuu caqasaa. No media source currently available


Waloo fi Barreessaa Rakkataa Beela’e Nyaachisuutti Bobba’e

“Garaan beela’e wal qixa waan taheef, osoo amantaa hin qoodin, nama beela’e hunda nyaachisna” jedha, Dargaggoon Magaalaa Jimmaafi naannoo isheetti, namoota Soomarra jiran sooma hiiksisuufi kanneen beela’an nyaachisuurratti bobba’e, Abdii Geetaachoo. Abdiin hiriyoota isaa waliin tahuun Maallaqa ittiin Namoota irbaata nyaachisu, gama Miidiyaa Hawaasummaan akka walitti qabuufi hojii tolaa kanaaf oolchu dubbata. Hanga ammaattillee Namoota Kuma lamaa ol irbaata nyaachisuufi namoota 10 caalaniif ammoo haala hojii mijeessuu dubbatee jira. Dargaggootni Miidiyaa Hawaasummaa Hojii gaariif itti fayyadamuun, hawaasa isaanii tajaajiluu danda’ullee jedheera. No media source currently available


Itiyoophiyaan Filannoof Haala Miijessuu Qabdi, Jette Yunaayitid Isteetis

Itiyoophiyaa keessatti hojiin dimookiraatessuu akka geggeessamu ka deggertu tahuu kan ibsite, Yunaayitid Isteetis, “filannoon walaba, madaalawaa fi amanamaa” ta’uu ka danda’u yoo haalli filannoon ittiin geggeessamu miijawaa tahe, jechuun akka Itiyoophiyaan haala filannoo sana miijessuu qabdi, jetti. No media source currently available


Sagataan Afxiraa Amantoonni Islaamaa Kumootaan Itti Hirmaatan Finfinneetti Geggeeffame

Magaalaa Finfinneetti soomana Ramadaanaa sababeffachuun sagantaan Afxiraa gaggeeffamee jira. Hordoftoonni amantaa Islamaa kumatammaan lakkawwamaan ka sagantaa kanatti hirmaatan yoo tahu, Pirzedaantiin mana maree Dhimmota Islamummaa Itoophiyaa Hajii Muftii Idiriis sirna kana irratti, hordoftoota amantichaaf dhaamsa dabarsaniin, “Tokkumaaf,nageenyaa fi jalaalaf walta'uu qabna,” jedhan. Bulchinsi magaalaa Finfinnees hawaasa Musilimaaf ergaa gama isaa dabarsee jira. Tsahaay Daamxoo tu Finfinnee irraa gabaase.


Dargaggoo Dambi Doolloo Keessatti Ajjeesame Ilaalchisee Dubbiiwwan Wal-faallessan Dhagama

“Gaazzexeessaa Siisaay Fidaa ajjeesuun namoota shakkaman keessaa tokkorratti tarkaanfiin fudhatame” jechuun beeksise, Poolisiin Godina Qellam Wallaggaa. No media source currently available Itti Aanaan Nageenya Naannoo Mirkaneessuu Godinichaa ibsa kennaniin “ Namni kun kaleessa nama hojii daandiirratti bobba’e tokko yeroo rasaasaan rukkutuun madeessutti, qaamonni naga-eegumsaa mootummaatii qabame” jedhan. Gama biraatiin, Amaanu’eel Wandimmuu qabamee osoo dhimmi isaa seeraan ilaalamuu qabuu, humnoota naga-eegumsaa mootummaatiin ajjeefamuun isaa gochaa sirrii miti” jechuun himatan, Abbaan isaa. Itti gaafatamaan Waajjira Nageenyaafi Bulchiinsaa Godina Qellam Wallaggaa gama isaaniitiin, “Amaanu’eel osoo haleellaa raawwatee baqachuuf yaaluu ti kan ajjeefame malee Addababayii irratti hin ajjeefamne,” jechuun haalan. Komishiniin Mirgoota Namoomaa Itoophiyaa, “Magaalaa Dambi Doolloo keessatti murtoo seeraa tokko malee ajjeefamuun Amaanu’eel Wandimmuu na yaaddeesse,” jechuun ibsa baasee jira.


Ajjeechaa Gaazexeessaa Sisaay Fidaatif Haga Ammaatti Qaamni itti Gaafatamummaa Fudhate hin Jiru

Magaalaa Dambi Doolloo keessatti Gaazexessaan Sabaa Himaa Oromiyaa Biroodkaastiing Neetwoork OBN, Sisaay Fidaa hidhattootaan ajjeefame jedhe, Poolisiin Godina Qellam Wallaggaa. Itti gaafatamaan Itti aanaa Nageenya Naannoo Mirkaneessuu Inspektar Ahmad Yaasin “Ajjeechaa kana kan raawwate Shaneefi Abbaa torbeedha” jedhan. Riphe-loltoota Mootummaan ‘Shanee’ jedhee Waamu Zoonii Lixaatti, dubbi-himaa kan tahan Bilisummaa Guutaa, “Ajjeechaa kana hin raawwanne” jechuun dubbataniiru. No media source currently available


Haallii Qabinsa Mirga Namoomaa Oromiyaa Keesaa Kan Isa Yaaddessu Tahuu Beeksise, Koomishinni Mirga Namoomaa Itiyoophiyaa

Komishinichi, Manneen Hidhaa Oromiyaa keessa jiran 21 irratti hordoffii taasiseen baase, ka jedhe gabaasaa isaa haarawa baheen haalli qabiinsa mirgoota namummaa namoota hidhamanii jiranii kan isa yaaddessu tahuu hubachiisee jira. Dhimma kanarratti aangawoota Oromiyaa irraa deebii argachuuf yaaliin goone ammaaf hin milkoofne. No media source currently available


“Biyya Ormaa Dhaqee Wannin Baradhe Tokko Yeroo Kiyya Sirritti Fayyadamuudha”

Artiisti Magartuu Geetuu yeroo hojiidhaaf garaa Saawudii Arabiyaa deemte umuriin ishii reefu oggaa 18 ture. Oggaa afur mana namaa keessa hojjachaa turtee san booda garuma biyyaa deebite. Amma, magaala Finfinnee keessatti suuqii wayaa fi meeshaa aadaa Oromoo dhiheessu Rabirraa jedhamu bantee hojjachaa jirti. Kara aartitiin illee kiliipii viidiyoo tokkoo akkasumas sirboota sagalee muraasa gadhiistetti. Funduratti, hojii aartii akkasumaas daldala jalqabde baballisuu irratti xiyyeeffachuun karoora ishii guddaa akka ta’e ibsite. Muuxannoo Saawudi Arabiyaa, akkasumas hojiiwwan amma itti jirtu laalchisee haasofsiisnerraa, dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Jiraattonni Amboo Filannoo  Biyyaalessaaf Galmeessamanii fi Hin Galmeessamiin Maal Maal Jedhu?

Filannoo Biyyaalessaa Itoophiyaan Baatii dhufu keessa geggeessamuuf jiru ilaalchisee, jiraattotni magaalaa Amboo tokko tokko filachuuf qophaa’uu isaanii dubbatu, warri kaan ammoo “hin filannu” jedhu. Namootni tokko tokko “Paartii Siyaasaa nuuf taha, nuuf hojjata jennu ni filanna, kanneen jedhan akkuma jiran, “sababaa Paartileen morkattootaa hedduun filannoo kanarratti hin hirmaanneef hin filannu,” kanneen jedhanillee ni jiran. Naakoor Malkaatu yaada jiraattotaa Ambo irraa haga tokkoo walitti qabe. No media source currently available


Itiyoopiyaan Dhaabotii Lama Garee Shororkeessa Gochuun Moggaaste

Paarlaamaan Itiyoopiyaa garee lama tokko adda bilisummaa uummata Tigraay TPLF tokko immoo garee riphe lolaa kan mootummaan “Shanee” jechuun waamu dhaaba shororkeessotaa jechuun moggaase. Wixneen sun mana maree mana maree ministeerotaan gara mana maree bakka bu’ootaatti ergamee jira. Jalqaba waggaa kanaa paarlamaan qaamni hojii raawwachiisu kan ol aanaa dhaabolii lamaan shororkeessota gochuun akka moggaasu wixine gaafatu ergee jira. manni maree bakka bu’ootaas sagalee irra jireessaa fi kan sagalee hin kenniin tokkoon seer asana raggaasise jedha Yonatan Zebdwas Hawaasaa irraa.


Dhukkubni Onnee Dhukuba Huba Qoonqoorraa Maddu Daa’immaniif Yaaddessaa Dha, Jedhame

Dhibee onnee kan madaa’uu Huuba qoonqoon dhufuu malu kan afaan ingiliziin ‘’Rheumatic Heart Disease” jedhamee waamamu irratti ispeeshaalistii dhibee onnee Hospitaala Xiqur Ambassaafi barsiisaa wal’aansa fayyaa, Yunivarsitii Finfinnee Doktor Dajumaa Yaadataa Naakor Malkaa haasofsiisee jira. Dhibeen kun baay’inaan daa’imman kan miidhu tahuu dubbatanii jiru, Doktor Dajumaan. Daa’imman yeroo hubi qoonqoo isaanii dhukkubu akka gara dhibee onnee kanatti hin jijjiiramneef, maatiin dafanii mana yaalaa geessuun yaalchisuu qaban, jedhu. Guutummaa gaaffii fi deebii kanaa caqasaa. No media source currently available


Mana Hayyu-duree ABO Irratti Tarkaanfiin Poolisiin Fudhatame Gochaa Seeraa-alaa ti, Jedha Dhaabichi

Caamsaa 3 bara 2021, jechuun, Wixata dabre kana halkan manni jireenyaa hayyu-duree Adda Bilisummaa Oromoo, kan Obbo Daawud Ibsaa, humnoota poolisiitin weeraramee eegdonni Obbo Daawud mootummaan ramadee fi namoonni mana keessaa isa gargaaran reebamuu fi hidhamuu, akkasumas, dokumentiilee fi bilbilaa fi kompiyuutara dabalee meeshaaleen elektroonikisii fudhatamuu dubbatan, gorsaan gameessi Hayyu Duree ABO, Dr. Shuggux Galataa. Kun gochaa seeraa alaa akka tahellee dubbatu. Aangawoota Koomishinii Poolisii Magaalaa Finfinnee fi ka Koomishinii Poolisii Federaalaa irraa himannaa kanaaf deebii argachuuf deddeebisnee bilbilleyyuu garii bilbilli isaanii hin ka’u, kaan ammoo yeroo beellama kennanitti hin argamne. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Gareen Taajjabdoota Filannoo Gamtaa Awrooppaa Gaaffii Ol Aantummaa Biyyaa Tuqu Dhiyeesse: Ambaasaadder Diinaa Muftii

Ambaasaadder Diinaa Muftii kaleessa gaazixeess otaaf ibsa kennaniin gamtaan Awrooppaa garee taajjabdoota filannoo erguuf haal dureewwan inni dhiyeesse ol aantummaa biyyaa kan tuqu fi nagaa isee balaa irra kan buusu jedhan. No media source currently available Gareen taajjabdootaa kun biyya seenuuf murteessee kan ture kan hambiseef, akka ambaasaadderichi jedhanitti haalawwan bu’uuraa qabatamaa lama waliin mootummaa Itiyoopiyaa waliin walii hin galin waan hafeef jecha. Tokko VSAT meeshaa jehamuu fi teknooloojii quunnamtii Itiyoopiyaa ala fudhee yoon seene male kan jedhu. Kun filannoo 6ffaa dha. Filannoowwan geggeessaman kana duraa irratti taajjabdoota biraa gaaffiin akkaii dhiyaatee hin beeku jedhan Taajjabdoowwan filannoo naannolee isaan dhaqan caasaan taaknooloojii telekominikeeshinnii biyyoolessaa waan dhaqqabuuf, sana fayyadamuu utuu danda’anii yaada ka biroo qabatanii dhiyaachuun isaanii sirrii akka hin ta’in ambaasaadder Diinaan ibsaniiru. Kanaan ala caasaan tlekominikeeshinii keenyaa meeshaa to’achuu hin dandeenye qabadheen seena jechuun sin bulcha jechuu dha. Gaaffii ka biroon hin jiru.\nAkeeki isaas maaliif akka ta’e hin beekamu. Filannoo taajjabuuf nageenyi amansiisaa dha. Daandiin jira, telekominikeeshiniin jira. kottaa ilaalaa jedhameera jedhan.


Itoophiyaatti Talaallin Astraa Zeneekaa fi Sinoo Faarm Kennamaa Jira

Itiyoophiyaan talaalii dhukkuba KOOVIID-19 ittisuu fi Astraa Zeneekaa jedhamu Miliyoona 2.2 akkasumas talaalii Sinoo Faarm jedhaman kuma 300 marsaa duraan argattee jirti. Talaaliin kunisa hojjattoota eegumsa fayyaa hojjattoota gargaarsa hatattamaa kanneen godiina walitti bu’iinsaa keessa jiran fi namoota umriin isaa 55 ol ta’ee fi rakkoo fayyaa qabaniif kennamuu Edeen Garrameew gabaastee jirti.


Jilli Addaa Ameerikaa Gara Gaanfa Afriikaatti Qajeelan

Gaanfa Afriikaatti jila addaa kan ta’an Jefiryii Feeltmaan imala isaan Masrii, Eertraa, Itiyoopiyaa fi Sudaanitti geeggeessan ilaalchisuu dhaan embasiin Yunaayitid Isteetis kan Finfinnee keessaa ibsa kennee jira. No media source currently available Feltman Caamsaa 4 hanga Caamsaa13tti bara 2021tti gamas daawwachuuf kan jiran yoo ta’u ennaa daawwannaa isaanii angawoota mootummoota kanaa akkasumas kan tokkummaa mootummootaa fi kan gamtaa Afriikaa waliin marii geggeessuuf jiru. Qaamotii siyaasaa dhimmi ilaallatuu fi jaarmolii gargaarsa namoomaa waliin illee wal arguuf jiran. Imalli jila addaa, gaanfa Afriikaa kessaa wal qabatanii kan jiran rakkoolee siyaasaa, nageenyaa fi namoomaa furuuf sochii diplomaasummaa waariinsa qabu hoogganuuf murannoo bulchiinsichi qabu kan mul’isuu dha. Kanaaf naannoo sana mara keessatti galma kana bakkaan ga’uuf imaammata Yunaayitid Isteetis qabdu ni qindeessu jedha ibsi embasii Ameerikaa kan Finfinnee biraa kenname kun. Gama biraatiin seneteroonni Ameerikaa, gaanfa Afrikaatti jilli addaa bulchiinsa Baayiden naannoo sanatti utuu hin imalin dura xalayaa barreessanii jiran. Senetor MD Ben Cardin, Snetera VA Tim Kaine, kan Nevaadaa Jacky Rosen, kan New Jersy Cory Booker fi kan Massachusetes ED Markey waliin ta’uu dhaan gaanfa Afriikaatti jila addaa Yunaayitid Isteetis kan ta’an Jeffrey Feltman imala isaanii jalqabaa geggeessanitti fayyadamuu dhaan naannoo sanatti sabatiinsii fi itti gaafatamummaan akka jiraatuu akkasumas haala Itiyoopiyaa hammaataa adeemeef kallattiin walii galaa akka jiraatu akka jajjabeessan waamicha dabarsaniiru.


Hojii Balfa Gogaa Kaasuu Dargaggoonni Uummatan

Magaalaa Amboo keessatti dargaggootni Balfa Goggogaa kaasuurratti hojjataa jiran ofirra darbanii dargaggoota biroo afuriif hojii uumne jirra jedha, dargaggoo Taammiraat Dellelaw. No media source currently available Dhaabbatni Tajaajila Balfa Goggogaa kaasuu “Yaadnee” jedhamu kun waggaa tokkoofi walakkaa dura yeroo hundeeffamu maammiloota 200 qaba, yeroo ammaa garuu maammila 1100 tajaajilaa jira, jedha hundeessaan dhaabbatichaa, dargaggoo Taammiraat. Gara fuuladuraattis, warshaa balfa goggogaa kana irra deebiin tajaajilarra oolchu akkasumas warshaa qonnaan bulaaf xaa’oo oomishu dhaabuuf karoorfatanii akka hojjetan dubbata. Dargaggootni osoo hojiin hin tuffatiin, hojjatanii jijjiramuu qabu, nurraa barachuu qabu, jedha.


Tigraay Keessaa Kanneen Qe’e Ofii Irraa Buqqa’an Mana Barumsaa Keessa Buufatan

Bulchiinsa naannoo Tigraay magaalaa Maqalee keessa kan jirumana barumsaa Maay Waynii keessa namoonni Tigraay bakka adda addaa keessaa godaanan kanneen kuma 7 caalan jiraachuu isaanii waltaasisaa godaantootaa kan ta’an Obbo Tasfaay Birhaanuu ibsanii jiru. No media source currently available Godaantoota isaan jalqabaa kan abbaa warraa 751 mana barumsaa maqalee keessa jiru Qissaannet keessa lan jiran yoo ta’u namoota 3000 caalaan kan keessa jiran ta’u waltaasisaan godaantoota kanaa Obbo Haftoom Tsegaay ibsuu isaanii Aleem Fiseehaa gabaasee jira.


“Gaafiwwan 10 Toonii Wajjin,” Sagantaa YALI

Hundeeffama Oggaa 10ffaa dhabbata dargaggoota Afrikaa Hoggansaaf qophessuu irratti leenjii kennuu, YALI sababeeffachuudhan qophiin “Gaafiwwan 10 Toonii Wajjin” jechuu Roobii, Ebla 27 qophaahe irratti Ministirri Haajaa Alaa Yunaaytid Isteets, Antonii Bliinken dargaggoota biyyoota Afrikaa 10 wajjin karaa marsaa interneetii marii dhiheessan. No media source currently available Hirmaattonni warra tanaan dura sagantaa YALI keessatti leenjii fudhatee ebbifame. Sagantaa kanaan, oggaa 10 keessatti dargaggoonni Afrikaa kuma 24 leenjii irratti hirmaataniiru.


Limmuu Kosaa Keessatti Dilbata Darbe Hidhattootan Ajjeechaa Geggeessuu Jiraattonni Himatan

Naannoo Bulchiinsa mootummaa Oromiyaa, zoonii Jimmaa, aanaa limmu koosaa keessatii jimaata dheengaddaa Ebila 23 /2021 galgalaa haleellaa hidhattoon geggeesaniin lubbuu namaatiif qabeenya irratii midhaan qaqabuu isaa jiraatonii VOAttii himaniiruu. Gabaasaan VOA sagaantaa afaan Amaaraa Habtaamuu suyyum Namoota maqaan isaan akka beekamu hinbarbaanne haasofsiise akka jedhanittii, ganda tokko keessatii nammii 26 du’uu isaani, namoonii 4 immoo madaa’uu isaanii akka argaan dubbataniiru. Jiraataa ganda biro kan ta’an nammii tokko namoonnii 53 du’uu isaaniitiif beeladoonnii 200 ol ajjeefamuu isaanii dubbataniiru. Ganda Daallee Busaasee jedhamuu keessatis balaan kun qaqabuu kan dubbatan jiraataa tookoo ganda tookko keessa namoonnii 2000 ol qeyee isaanirraa buqa’uu isaanii ibsaniiru. Balaa kana kan geessisee garee hidhatootaa mootummaan Itoophiyaa ONAG SHANEE jedhee waamuu akka ta’e kan dubbatan jiraattonii aanaa limmu koosaa, tarkaanfiin hidhattoonii fudhatan kun eenyummaa irratti kan hundaa’eedha jedhu. Karaa biraatiin dhimma kana ilaalchisee gabaasaan VOA kan haasofsiise Komishiinii mirga namoomaa Itiyoophiyaatii gorsaa ol aanaa kan ta’an Obbo Imaad Abdulfattaah , jaarmiyaan isaanii balaan kun bakkeewan caqasaman keessatii qaqqabuu isaa akka odeefannoo qabaniif kanas karaa midiaa haasaatiin ifa gochuu isaanii dubbataniiru. Balaa kanaan kan ka’e midhaan qaqqabuu kan dubbatan obbo Imaad lakkoofsaa namoottan midhamanii garuu sirriitii baruu akka hindandeenye himaniiru. Haleellaa kana akka geessisee jiraatotaan kan himatamee waaraana bilisummaa oromoo jedhee of waamu ykn mootummaan Itoophiyaa ONAG Shanee jedhee kan waamu gareen hidhatootaa dhimma kana keessaa harka qabaachuu isaa mirkanefachuuf yaaliin gabaasonnii VOA godhan hin milkoofinee. Ajajaa garee kanaa kan zoonii lixaa akka ta’an kan beekaman Maroo ykn kumsaa Dirbaa Kanaan dura VOA dhaan gaafatamanii gareen isaanii namoottan nagaa ykn siviilota irratti akka midhaa geesisuu hinbarbaanne dubbachuun isaanii waan yaadatamuudhaa. Bulchiinsa zoonii jimmaatiif mootummaa naannoo oromiyaattii namoottan dhimmi kun ilaallatu irraa yaada isaanii argachuudhaaf yaaliin VOAn taasise yeroodhaaf akka hin milkoofne gabaasaan VOA Habtaamuu Suyyum himeera.


Paaartiin Gadaa Bilisummaa Oromoo Eyyama Duraa Haqame Deebifachuu Dubbata

Manni murtii waliigalaa Federaalaa paartii Gadaa Bilisummaa Oromootiif eyyamni Boordiin Filannoo Biyyoolessaa haqee ture akka deebi'uuf murtesse, jechuun, Dura-ta'aan paartichaa VOAtti himanii jiran. Paartiin Gadaa Bilisummaa Oromoo paartilee BoordiinFilannoo Biyyoollessa Itoophiyaa Bitootessaa 9 keessa eyyama isaanii haqe keessaa tokko. Tshaay Daamxoo tu Finfinnee irraa gabaase. No media source currently available


Kitaabni "Icciittii Milkaa'inaa Barataa Cimaa" Jedhu Asiraat Abrahaamin Barreeffame Ebbifame

Kitaabni "Icciittii Milkaa'inaa Barataa Cimaa" jedhu magaalaa Finfinnee Gidu-gala Aadaa Oromootti dhiheenya ebbiffamee jira. Mala marattoonni itti barumsaaf kaka’umsa qabaatan, yeroo fi dandeettii isaaniitti dhimma ba’anii fi milkaa’ina irra gahan gorsa kitaabni kun. Kitaabicha kan barreesse Asiraat Abrahaam yoo ta'u Barsiisa Qulqulluu Ijoo ammoo gara Afaan Oromootti hiikuun maxxansiise. No media source currently available


Yunivarsitii Ambootti Warshaan Oksijiinii Oomishu Hojii Eegale

Hospitaalli Rifaraalaa Yunivarsiitii Amboo, Warshaa Oksiijinii oomishu hojii eegalchiisuu beeksise. \n\nHoji-Gaggeessaan Hospitaalichaa Doktor Gonfaa Mootii akka jedhanitti, Warshaan Oksiijinii kun guyyaatti, Oksiijinii Siliindara 600 ol oomishuu danda’a.\n\nJiraataan Magaalaa Amboo, dhibee Kooviid 19 irraa fayyan tokko, qilleensi qulqulluu hangam akka nama barbaachisu isa dhibamee fayyetu beeka” jedhan. No media source currently available


"Walitti-buinsi Naannoo Amaaraa Uumata Kumaan Lakkaawwamu Buqisee, Qabeenya Daran Barbadeesse," Hogganaa TM

Dubbi-himaan Tokkummaa Mootummootaa (TM), Farahaan Haq, bulchiinsa naannoo Amhaaraa keessatti walitti-bu’insa gareelee hawaasaa gidduutti uumameen uummanni hedduun buqqa’uu isaa fi saaminsi, akkasumas qabeenyaa fi ijaarsawwan barbadeessuun dhaqqabuu, sababaa kanaan haalli nageenyaa naannoo sanaa muddama keessa jiraachuu waahiloonni keenya nutti himanii jiru, jedhan. No media source currently available Dubbi-himaan Tokkummaa Mootummootaa kun, ibsa kennaniin akka ibsanitti, namni tokko ajjeefamuu irraa kan ka’e, Bitootessa 18, bara 2021 Godinaa Shawaa Kaabaa, ka naannoo Amaaraa keessatti waraansi jalqabame. Haleellaan kun, guyyaa lamaa booda godinaa Shawaa Kaabaa fi godinaa addaa Hawaasa Oromoo keessaa yoo xiqqaate uummata kuma jaatama manaa fi qehee isaa buqqise. Haleellaan marsaa lammataa Eebila 17, bara 2021, magaalaalee fi daandiilee guguddoo irratti geggeessame immoo, uumata daran buqqise, qabeenyaa daran barbadeesse. Rakkoo nageenyaa naannoo sanatti mul’atu irraa kan ka’e wahiloonni keenya gargaarsaa lakkoobsa namoota buqqa’anii nuuf hin mirkaneessine. Aangawoonni bulchiisa naannichaa garuu, namoota godinaa Shawaa kaabaa fi godinaa addaa Hawaasa Oromoo irraa buqqa’an gara kuma dhibba sadii fi kuma soddomaatti tilmaaman,” jechuun, dubbi-himaan Tokkummaa Mootummootaa, Farahaan Haq ibsuu isaanii, Margaaret Bashiir, Jenevaa irraa gabaastee jirti.


Ministriin Dantaa Alaa Yunaaytiid Istees Waraana Ertraa Tigraayii Baasuuf Waadan Galame Hojiirra Akka Ooluu Gaafate

Walitti bu'iinsii Tigraay keessaa kan baatilee 6 guutuuf jedhu akka dhaabatuu gochuuf Yunaayitid Isteetis Itiyoophiyaa irratti dhiibbaa gochaa jirti. Itiyoophiyaa cina kan goran looltonni Ertraa Tigraay keessaa akka ba'an gaafattee jirti. Ministriin dantaa alaa Yunaaytiid Istees akka jedheetti, Wiixata kaleessaa, ministeerrii haajaa alaa Amerikaa Antonii Bliiken bilbilaan Dr. Abiyyi waliin ennaa dubbatan, Itiyoophiyaa fi Ertraan waraana Ertraa Tigraay keessaa baasuuf waadaa seenan, battalumatti, guutuummaatti akkasumas haala mirkaneessuun danda’amuun hojii irra akka oolchan dhiibbaa godhanii jiru. Kana malees Yunaayitid Isteetis gargaarsa dhala namaa kennituu akka itti fuuftu gar gargaarsa kanneen biroo akkuma dhaabdeetti turtii jedhamee jira.Itiyoophiyaan Masrii wajjiin laga Abbayyaa kan ilaaleen falmii uumamee furuu dadhabnaan Amerikaan bara darbee gargaarsa irraa dhaabdee jirti. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Marii, Kadhimamaa Filannoof Dhihaate fi Dargaggoo Filannoo Keessaa Qooda Fudhachuu Dhiisuuf Murteeffate Wajjin

Adeemsa filannoo irratti qaamni hawaasaa hundi walii galuu baatullee, Itoophiyyan filannoo biyyolessaa marsaa 6ffaatti deemaa jirti. Boordiin Filannoo Itoophiyaa Naanoo Tigraayii achi guutuu biyyatti keessatti filannoon akka geggeeffamu ibsuun in yaadatama. Karaa kaanin, biyaattin haalli keessa jirtu filannoo geggeesuuf rakkisaa dhaa, san dura, waan hojjatamuu qaban baayyetu jira yaadni jedhu qaamoota adda addaa biraa ka'a. Buzaayyoo Dagafaa, Yuniversiitii Finfinneetti kaadhimamaa PhD ti, Paartii Badhaadhinaa bakka bu'e dorgoma. Obsaa Abdiisaa, Yunivesiitii Finfinnetti barataa Saayinsii Siyaasaa fi Hariiroo Addunyaati. Obsaan filannoo Waxabajjii dhuftu godhamu irratti paartiiwwan siyaasaa mormituu Oromiyaa irratti dorgoman jedhee hawwe bakka filannoo keessaa bahanii jiranitti filannoon godhamu "fakkeessa malee filannoo haqaa miti," jedha. Buzaayyoon gama isaatiin, "filannoo keessaa bahuun fala mitii, keessa ta'anii gaafii ummataa deebisuuf hojjachuutu fala," jedha. Marii jara lamaan wajjin goone dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Humnoonni Alaa Kanneen Mootummaa Ofii Hundeessuu Fedhan Qindoominaan Hojjetaa Jiru: Muummicha Ministeeraa Itoophiyaa

Humnoonni alaa mootummaa isaaniif mijatu hundeessuuf hojjetaa jiru jechuu dhaan muummichi ministeeraa Abiy Ahimed dubbatan. Itiyoopiyaa keessaa namni aangoo qabachuu kan danda’u filannoo qofaani jechuun dubbatan mumichi ministeerichaa. Prezidaantota naannoo fi hoji raawwachiistota boordii filannoo waliin wal ga’ii geggeessaniin, rakkkoolee filannoon wal qabate hiikuuf torban hanga tokko dura hojiiwwan hojjetamaniif ba’ii argaman irratti gamaaggamni geggeessamee jira. Muummichi ministeeraa Abiy akka dubbatanitti hojiin torban tokko keessatti hojjetame rakkoolee hedduu fureera jedhan. Hojiin kun garuu torban itti aanu cimee itti hin fufu taanaan, barbaachisummaa filannoo dhufaa jiru waliin ennaa ilaalamu ga’aa miti jedhan. Filannoon kun akka hin geggeeffamnee fi mootummaa isaan hoogganan akka hundaa’u humnoota barbaadan kan ittiin jedhan kun karoorsanii irratti fuuleffatanii hojjetaa jiru jechuun himatan. Waggaa tokko duraa qabee Itiyoopiyaan daandiin badhaadhinaa kan walii galaa fi mul’ata gurugddaa isheen qabdu, humnoonni morman hanga danda’ame filannoo sana fahsaleessinee, lammiiwwan Itiyoopiyaa walitti dhaqnee, sana booda wal ga’ii ce’umsaa, marii fi waldaa walitti qabnee mootummaa gochuu dhaan akka biyyoota hollaa hanga tokkoo mootummaa dadhabaa qofaa utuu hin taane, waan ajajne kan hojjetu hundeessina jechuu dhaan galmee qopheessanii raabsuu erga jalqabanii oolanii bulaniiru. Kaayyoo fi karoora akkasii kan simatan lammiin biyyaa kan jiran ta’uu muummichi ministeerichaa eeruu dhaan mootummaa akkasii Itiyoopiyaa keessatti hundeessuun hin danda’amu jedhan. karooraa fi humna alaa kana dadhabsiisuuf gareeleen mormituu yaada dhiyeessan qabaachuun akka barbaachisu, caaaa diriirsanii uummata amansiisanii akka filataman jajjabeessaniiru.


Hanga Ofiikoo Dhukkubsadhee Argeetti KOOVIID-19 Akkas Hamaa Natti Hin Fakkaanne: Ogeettii Fayyaa

Biroo Eeguumsa Fayyaa Oromiyaatti Daayreekteera barnoota fayyaa fi komuunikeeshinii kan ta'an Narsii kan ta'an Siistar Sa'aadaa Ahmad ofii isaanii dabalatee maatii guutuun vaayrasii koroonaan qabamanii akka turan ibsanii jiru. Waa'ee dhukkuba KOOVID-19 Muuxannoo araganne uummataaf yoo hirree wal barsisuu ta'a jechuun keessummaa keenya har'a ta'an. Gaaffii fi Deebii Kutaa 1ffaa Caqasaa No media source currently available No media source currently available


Hiriira Magaala Goondar fi Ibsa Paartii Naannoo Amaaraa Bulchuu

Jiraattonii magaala Gondar ajjeechaaniif buqqa’iimis bakka adda addaatii saba amaaraa irratii raawwachaa jiru akka dhaabatuu hiriiraan gaafataniiru. Mootummaan feederaalaa ajeechaa dhaabisisuudhaaf tarkaanfii hinfudhanne jedhanii Hiriirtonnii balaaleffataniiru. Hiriirtonnii magaala Gondar kun dhaadannoo dhiiginii oromoo dhiigaa kooti jedhu afaan amaaraatiif afaan oromootiin barreesuudhaa firummaa saba oromootiif qaban akka ibisan gabasaamera. Hiriira duraan magalotaa naanoo amaaraa keessati taasifaman irratii dhaadannoon tutuqaa of keessaa qaba akka yaada saba amaaraa bakka hin buunee qindeessonii heriira Gondar VOAti dubbataniiruu. Karaa biraatiin mormiin manaa ba’uumsa lagachuu magaalaa baahir daar guyyaa lammataaf itti fufee mannootiin daldalaatif biirooleen adda addaa cufamanii olaaniiru. Gabaastuun VOA Asteer Misgaanawu akka jetteti haalii magaalichaa keesaa jiru muddamaadha. Bakka tokko tokkotti dhukaasinii qawwee hindhagahama. Bulchiisin magaala baahirdaar kaleesa ibsa baaseen yaalii aggaamii saamichaa kamiinuu irrati tarkaanfii akka fudhatuu beeksiseera. Hiriira gidduu kana magaalota naannoo amaaraa keesatii geggeesamma turan irratii irgaan dadarbaa turan tokko tokko balaaleffachuu isaa Paartiin badhaadhinaa mootummaa naannoo amaaraa beeksiseera. Karaa biraatiin, Badhaadhinnii naannoo amhaaraa kaleessa ibsa baaseratti akka jedhetti dhaadawannoo hirirra irratti mul’achha turan tookko tokkoo ejjannoo mootummaa naannoo amaaraatiif saba amaaraa kan bakka bu’u miti jedheera. Paartii mormitootaa Sochhii biyyoolessaa Amaaraa ykn ABIN jedhaamee beekamu gocha kaanaaf itti gaafatamaadhaa akka ta’ee ibssa isaa keessatii hubachiisuun isaa beekameera. Paartiin ABIN poosteroota filannoo paartilee biro ciciruudhaaf gubudhaan ibssa kana irratti balaalefatameeraa. Itti aanaa dura taa’aan paartii Sochhii biyyoolessaa Amaaraa ABIN Yoseef Ibraahim komiin paartiin badhaadhinna amaaraa dhaaba isaanii irrati dhiheesee waan qabatama hinqabneedha jedhanii gabaasaa VOA Masfin Araggaatti himaniiru. Paartiin ABIN dhaadanootaa hiririchaa irratii qabataman akka hinbalaleffanees ibsaniiru.


Obbo Abdii Raggaa Himannaalee Sadii Irratti Dhihaatan Sadii Keessaa Lamarraa Bilisa Tahan

Miseensi Shanee Gumii Gumii Sabaa ABO obbo Abdii Raggaasaa Mana murtii walii galaa Oromiyaa dadhaacha yakkaatti dhiyaatani himataa irraatti dhiyaate 2 keessa tokkon bilisaa bahu abukaatoon isaanii ibsaniiru. Himaata isa hafe tokkoof ammoo Ebla 22 bara 2013tti ragaa ittisaa akka dhiyeeffataniif manni murtii beellama kenne jedhan abukaatoon isaanii obbo Tuulii Baayisaa. No media source currently available


Barsiisonnii fi Hoogganoonni Yunivarsitii Jimmaa Hidhaa Jiran Yeroo Sadaffaaf Mana-murtiitti Dhihaatan

Barsiisotnnni fi hoogganoonni Yunivarsiitii Jimmaa “Mootummaa Fonqolchuuf yaalii godhanii fi hidhattoota wajjin walitti dhufeenya qabu” shakkii jedhuun hidhaman yeroo sadaffaaf mana murtiitti dhiyaachuun isaanii himamee jira. Abukaatoon shakkamtootaa Obbo Taayyee Damisee, “Poolisiin waan qorannoo hin xumurre jedhuun, guyyootni 10 mana murtii gaafatee kan eyyemames tahu, shakkamtootni kaleessa, Mana Murtii Olaanaa Godina Jimmaatti Ol iyyannoo dhiyyeeffachuu isaaniin, bor mana murtiitti dhiyaachuuf jiru” jedhan. Dhimma kana irratti qaamolee mootummaa dhimmi ilaallatu adda addaa irraa deebii argachuuf yaaliin goone ammaaf hin milkoofne. No media source currently available


Eegduun Hayyu-duree ABO fi Waardiyaan Waajira Gullallee Hidhaa-dhaa Gad-lakkisaman

Egduun hayyuu duree ABO obbo Daawud Ibsaa obbo Yuunuusi Ali Yoonaa fi waardiyaan wajjiraa ABO Gullallee obbo Kadir Immiruu hidhaa torbaan 2 tii bodaa waabiin hiikamanii jiru. Akka Obbo Yuunuus jedhaanitti mana murtiitti belamaa 2 dhiyaatanii qorataan poolisii waan ittiin himateef raggaa namaas ta'e barruu dhiyyeffachu waan dadhaabeef manni murtii wabii qarshii 1000tiin mana hidhaa tii gada lakkise. No media source currently available


Kitaaba Haaraa: “Bu’ura Barreeffama Afaan Oromoo”

Kitaabni Afaan Oromoo "Bu'uura Barreeffama Afaan Oromoo" jedhu Askaalee Tarfaan barreeffamee sanbataa darbe ebbiffame. Kitaabichi barreeffama afaan oromoo jarraa 16ffaa irraa egalee jiru irraatti akka xiyyeffatu barreessituun kitabichaa ibsaniiru. Ibsa Raadiyoo sagalee Ameerikaaf kennaniin Kitaabni kun gaffii bu'urri barreeffama afaan oromoo maal jedhuf deebii kenna jedhan addee Askaaleen. No media source currently available


Wallagga Lixaa fi Matakkal Keessatti Filannoon Akka Milkaa’uuf Qophaawaa Jirra, Jedhan Aaangawoonni

Naannoo Oromiyaa Godinaa Wallagga Lixaa keessatti Filannoon Biyyaalessaa bara 2013 akka geggeeffamu Qophiin taasifamaa jira jedhan, Bulchaan Godinichaa Obbo Eliyaas Uummataa. Iddoowwan rakkoon Nageenyaa jiran adda baafamanii, adeemsa filannoorratti eegumsi akka taasifamu ni hojjatamallee jedhan itti dabalanii. No media source currently available Gama biraan, Naannoo Benishaangul Gumuz, Godinaa Matakkal keessattillee Filannoon geggeeffamuu waan qabuuf, tarkaanfii fudhachuurra haala ittiin waliigalteen taasifamurratti hojjataa jirra jedhan Bulchaan Godinichaa Obbo Gaashuu Dugaas.\nBoordiin Filannoo Biyyaalessaa Itoophiyaa tibbana ibsa baaseen, godinaalee eeraman dabalatee, iddoowwan biroo sababaa rakkoo nageenyaaf, galmeen filattootaa hin jalqabamne, akkasumas buufataaleen Filannoo hin banamne” jedhe ifoomsee ture.


Shawaa Kaabaa Keessatti Dhukaasii Dhaga’amaa Jira: Jiraattoota fi Angawoota

Bulchiinsa naannoo Amaaraa godiina shawaa kaabaa Axaayee fi Kaaraaqoree keessatti har’as guyyaa lammataaf dhukaasii itti fufuu isaa jiraattonnii fi aangawoonni naannoo ibsuu isaanii gabaafameera. Jiraattonni VOAf akka ibsanti dhukaasnii kaleessa jalqabamee har’as itti fufuu isaa akkasumas jiraattonnis sodaa nageenyaaf jecha manaa fi qe’ee ofii gadhiisanii dheessuuf diraqamuu dubbatu. Kanneen goodaanan akka ibsanti walitti dhukaasii kun humnootii nageenyaa fi hidhattoota eenyummaan isaanii hin beekamnee kanneen naannoo sanatti ce’eniin giddutti ta’u VOAf ibsan jechuun Masfiin Araagee gabaasee jira.


“Saayinsiin Fayyaa Mataasaatin Aartiidha” Dr. Naafyaad

Dr. Naafyaad Geetuu Yunvarsiitii Haramayaatti barsiisaa, hoospitaala magala Harar keessa jiru, Hiyiwoot Faanatti oggummaa fayyaatiin tajaajilaa, madditti immoo waltajjii adda addaa uumee waayee fayyaa hawaasa barsiisaa jira. “Saayinsiin Fayyaa mataasaatin Aartiidha,” an jedhu Dr. Naafyaad, “Afaan Keenyan Fayyaa keenyaaf” dhaadannaa jedhuun fayyaa laalchisee mata duree baayyee irratti odeeffannoo dhiheessa. Fuulli Fasbuukii Dr. Naafyaad Geetuu qofti, ji’atti namoota miliyoona 2.1 biraan odeeffannoo fayyaarratti xiyyeeffate akka gahaa jiru an ibsu Dr. Naafyaad, karaa interneeti- Feesbuukii, Yuutiwubtiif Teelegraamii, - warra maxxansa dubbisuu filataniifis torbanitti gaafa atokko karaa gaazexaa Barriisaa bira gaha. Kitaaba "Fayyaa Faaya" jedhus maxxansiisera. Keessummaa Labata, Dr. Naafyaad wajjin marii goone dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Godaantonni Lammowwan Itiyoophiyaa 160 Tahan Yaman’rraa Xayyaaraan Finfinneetti Deebisaman

Jaarmayaan Dhimma Baqattootaa Idiladdunyaa, IOM, kanneen baatiileef Yemen keessatti danqamanii gidiraa hamaa keessa turan – godaantonni lammiwwan Itiyoophiyaa 160n , kaleessa xayyaaraan, Aden irraa gara Finfinneetti deebifaman, jedha. Akka gabaasaan Dhaabanni adduunyaa dhimma godaantotaa irrati hojjatu IOM jedhetti, namoonni kun kan karaa dhaabatichaa biyyatti deebi’an, eraga bidiruun jara seeraan ala godaanttota daddabarsanii tokko namota 60 fe’ee Yaman irraa gara Gaanfa Afrikaatti deemaa jiruu galaanaa keessatii garagaludhaan daa’imman dabalatee lubuu namoota 42 galafatee booda. Biyyottan Gaanfa Afrikaa akka Somaalee fi Itoophiyaa irraa rakkina adda addaa baqachuudhaan namoonni kumaatamaan lakkawaman imala lubbuu isaaniif sodaachisaa ta’e keessa karaa yamaniin qaxxaamuranii gara biyyoota akka Saa’udii Arabiyaafaa deemuu yaalu. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Guyyaan Gootota Oromoo Waggaa 41ffaan Yaadatamee Oole

Guyyaan gootonni Oromoo gammoojii soomaaliyaa, Shinniigaa keessatti bakka tokkotti itti warreeggaman Eebilli 15 har'a yaddatame oole. Waggaa 41 dura jilli hooggansa Adda Bilisummaa Oromoo dura ta'a dhaabbicha dabaalatee namoonni 11 bakka tokkotti kan warreggamaani, guyyaan kun. ABOn sanaa booda guyyaan kun akka guyyaa gotoota yaddatamuf murtessee, waggaan waggaan yaadamtaa jira, jedhan hayyu dureen ABO obbo Daawud Ibsaa. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Oromiyaa fi Dhukkuba KOOVIID- 19

Oromia keessatti lakkoobsii namoota dhukkuba KOOVIID- 19n qabamnii fi du'anii dabalaa kan jiru ta'uu itti aanaa hoogganaan biiroo fayyaa Oromiyaa Obbo Darajjee Abdannaa ibsanii jiru. Mallattoon dhukkubichi agarsiisaa ture jijjiramuun immoo dhukkubaoota biraa irraa adda baasuuf iyyu daran rakkoo uumuu isaa ka dubbatan Obbo Drajjeen Oromiyaa keessatti walii galaan namoonni dhukkuba KOOVIID - 19n qabaman 32,615 ga'u fi kanneen dhukkubichaan du'an 372 ta'u kan ibsan. Finfinneetti aanee lakkoobsa guddaa kan galmeesisaa jiru Oromiyaa dha jedhan. Oromiyaa keessaa immo dhukkubichi heddumiinaan kan keessatti argamees Shawaa Bahaa, Godiina Arsii fi magaalaalee Oromiyaa kanneen Finfinnee marsanii jiran ta'u dubbatan. Talaalii vaayrasii Koronaa ittisu Oromiyaa keessatti ilaalchii duraa kan kennameef hojjattoota tajaajiila eegumsa fayyaa 48,000 akkasumas namoota umriin 65 caalaa fi kanneen dhiibee adda addaa duraan qaban 10.000 walii galaan 58,000 talaalamuu ibsan.Talaaliin biyyatti seenee kan walii galaatti gara Miliyoona lamaa ta'uus ibsanii jiru. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Beellamni Obbo Jawaar Mohammad'faa Guyyaa Biraatti Dabarfame

Har'a manni murtii walii galaa Federaalaa dhaddachI oliyyannoo obbo Jawaar Mahammad fi namoonni galmee isaanii irratti wamamaan mana hidhaa ta'anii pilaazimaadhaan akka falmii gaggeessan ajaje ture. Tahus garuu, ajajni mana murtii himataamtota sana waan hin qaqqabiiniif yeroo biratti bellamame, jedhan abuukatota hidhamtoota keessa tokko kan ta'aan obbo Kedir Bullo. No media source currently available


Warra Dheessee Ba’eef Gargaarsatu Barbaachiisa: Angawaa

Godiina Wallaggaa Dhiyaa irraa haleellaa eenyuummaa irratti hunda’uun gaggeeffamee jedhame dheessuun kan ba’an namoota 200 caalaa guyyaatti simataa kan jiru ta’u bulchiinsa naannoo Amaaraatti sagantaan waltaasiisa wabii nyaataa fi ittiisa balaaf komiishiinara kan ta’an Obbo Zalaalam Liijaaleem ibsanii jiru. Yeroo ammaa bulchiinsa naannoo Amaaraa keessa buqqaatoota kuma 500 ta’antu jra kan jedhan. Obbo Zalaalam mootummaan ji’a ji’an nyaata kuntaala kuma 300 fi kuma 50 kennaa jira jedhan. Kunis humnaan ol waan ta’eef namoonni dhunfaa fi jaarmayoonni kan mootummaa hin ta’iin gargaarsaaf akka harka isaanii hiixatan gaafatan. Mootummaan Fedeeraalaa qaamoota eenyummaa irratti hundaa’uun haleellaa geesiisan irratti tarkaanfii akka fudhatu akkasumas kanneen jireenya ofii irraa godaanan kana haala mijeessee akka gara qe’e isaanti akka deebi’uu danda’an gaafatanii jiru.


Wiirtuleen Namoota Sagalee Kennan Galmeessuu Itti Hin Jalqabamnee Jira: Bordii Filannoo

Guutummaa Itiyoophiyaa keessatti wiirtuuleen filannoo kuma 4 keessatti hojiin namoota sagalee kennan galmeessuu kan hin jalqabamne ta’u bordiin filannoo Itiyoophiyaa beeksisee jira. Dura teessun bordii kanaa Aaddee Birtukaan Miidhagsaa hogganoota paartilee siyaasaaf akka ibsanti Godiinoota Wallaggaa Dhiyaa, Wallaggaa Bahaa, Horroo Guduuruu Wallaggaa, Matakkalii fi Kamiisee keessatti yaaddoo nageenyaaf jecha namoota sagalee kennan hojiin galmeessuu hin gaggeeffamiin jira. Kana malees filannoo guutuu biyyaa Waxabajjii 5 gaggeeffamuuf karoorfamee kan ilaaleen qophii jiru hogganoota paartileef ibsanii jiran.


Taatoo fi Ogeessa Koomedii Dargaggeessa Ija Daawwattootaa Hawate

Qophii har’aa irratti keessummaan keenya Taatoo fi ogeessa koomedii Waakkennee Geetaachoo ti. Komeediiwwan Afaan Oromoo haala yeroo irratti qiyyaafatan ykn “Sitcom” jedhamaniin dargaggoota beekamaa dhufan keessaa tokko tahuu isaa dubbata. Komeediiwwaniifi fiilmota Afaan Oromoo hedduurratti hirmaachuu isaa kan nuuf ibse Waaqoon, gara fuulduraattis, waan guddina Aartii Uummata Oromoof tahu nan gumaacha, jedha. Waaqoon hojii aartiin alatti, barsiisaa tahuu isaa, kitaaba akka barreessaa jirullee nutti hime. No media source currently available


Itiyoophiyaatti Carraaqqiin Koovid 19 Of Irraa Ittisuuf Godhamu Xiqqaadha, Jedhame

Itiyoophiyaatti carraaqqii hawaasni Covid 19 ofirraa ittisuuf taasisu xiqqaadha, jechuun Ministariin Fayyaa Itoophiyaa, har’a ibsa kennee jira. Ministarichi akka ifoomsetti ji'oota jahan darban irratti qorannoo taasisameen Covid 19 ofirraa ittisuuf kaka'umsi hawaasni qabu gad aanaa tahuun beekamee jira. Keessumaa manneen barnootaa keessatti ofirraa ittisuuf lakkoobsi namoota haguuggii afaanii fi funyaanii kaa’atanii gadi bu'eera jedha ministerichi. No media source currently available


Haleellaa Boombii Naqamtetti Raaw'atameen Kan Du'e 1, Kan Madaa'e 9 Jedha Poolisiin

Magaalaa Naqamteetti, Sanbata darbe Boombiin Dho’ee nama ajjeesuufi Namoota Hedduu madeessuusaa Poolisiin beeksise. Ajajaan Poolisii Magaalaa Naqamtee qaamota haleellaa kana raawwatan jedhan ibsanii, namoota haleellaa kana raawwachuutti shakkaman qabuusaanii dubbataniiru. Abbaan Qabeenyaa Hoteela boombiin irratti darbatamee, maammiltoota keessaa malee hojjattootni isaanii keessaa namni akka hin madoofne himanii, qabeenyi isaanii garuu akka manca'e dubbatan. No media source currently available


Loogii fi Moggaatti Qabuun Ijoollee Qaamni Miidhame Irra Jiru Dhaabachuu Qaba Jedha Dhaabi  Bu’aaf Hin Hojjenne Kan Minnesota Keessa Jiru

Dhaabbati kennaa, jedhamu kan ijoolleee qaammi miidhame gargaaru as Yunaayitid Isteetis kutaa Minisootaa keessatti waggaa lama dura hundeeffame. No media source currently available Kaayyoon Dhaabi kun hundaa’e loogii fi moggaati qabuun ijoollee Qaamni isaanii miidhamee fi maatii isaanii irra jiru akka hafu hawaasa dadammaqsuu fi hubannoo kennuu yoo ta’u, duula kanas hawaasa keessa jiraatan darbees Kanada fi Awustiraaliyaa keessaatti jalqabuu dubbatu bu’uursituun dhaabichaa aadde Haliimaa Loloo. Sababaa COVID-19n hojiin isaanii danqamee kan ture ta’us amma ijoollee qaammi miidhame keessumaa iyyeeyyii ta’an gargaaruuf gara biyyaa deemuuf ka jiran ta’uu ibsan aadde Haliimaan. Meeshaa kan akka wheelchair fi barnootaaf gargaaru illee NGO LOKO jedhu akka kennuuf waadaa nuu seeneera jedhan. Dhaaba kaayyoo keenyaan wal fakkaatu kan biyya keessa jiru kan akka “Dibora foundation” waliin illee hojjechuuf karoorsineerra jedhan aadde Haliimaan.


Hawaasni Oromoo Waashingitan Diisii fi Naannoo Hiriira Mormii Geggeessan

Oromiyaa keessatti, bakkawwan adda addaatti ajjeechaa, hidhaa fi dhiittaalee mirga dhala-namaa humnoota mootummaa fi gargaartota isaatiin geggeessamaa jira jedhan, mootummaan Yunaayitid Isteetis akka dhiibba gochuun dhaabsisu gaafachuuf, lammiileen Hawaasa Oromoo as Waashington DC fi naannawa ishee jiraatan kaleessa waajira ministirii Dhimma alaa Yunaayitid Isteetis duratti hiriira bahuudhaaan iyyannaa galfatanii jiran. Himannaalee hiriirtonni kaasan ilaalchisee, Embaasiin Itiyoophiyaa as Waashington DC jirus deebii gama isaa kennee jira. Namootu bakka hiriira sanaatti argamuun gabaase. No media source currently available


UNHCR Murtee Keeniyaan buufata baqattootaarratti Kenniterratti Deebii kenne

Jaarmayaa mootummootaatti dhaabbati baqataa UNHCR murtee Keeniyaan buufata baqataa lameen cufuuf dabarsiterratti deebii kennee jira. Dhaabbati baqataa gargaaru UNHCR murtee mootummaan keeniyaa Dadaab fi Kaakumaa cufuuf dabarse ilaalchisee fala waan jedhu ifa godhe. No media source currently available Dhaabbatichi keeniyaan waggoota digdamman darban arjummaan baqattoota simachuusheef galateeffatee, murteen isheen dheengadda waan buufata baqataa cufuu dabarsitee garuu akka isa yaachise hime. Fatiyaa Abdallaa, bakka buutuun waajjira UNHCR ka damee Keeniyaa murteen fudhatamu kamuu baqattootaaf fala gaarii kan fidu tahuu mala jette. UNHCR murtee kanaaf akka deebiitti qabxilee afur kaaye, 1. Baqattoota fedhaan gara biyya dhaloota isaaniitti deebisuun akka itti fufu, 2. Baqattoota gamtaa biyyoota afriikaa bahaatii dhufanii jiraniif eyyami jireenyaa akka kennamu, 3. Lammilee keeniyaa kuma kudha takkaa ol ta’an ka duraan akka baqataatti galmaa’anii jiraniif waraqaan eenyummeessaa akka kennamuufi 4. Warra gara biyya isaaniitti galuu hi ndandeenyeef carraan biyya sadaffaa haa kennamu kan jedhudha. Kana malees dhaabbatichi murtee kana ilaalchisuun mootummaa Keeniyaa duuka marichuu akka itti fufus ibsa isaa keessatti eereera. Kun kanaan osoo jiruu murteen mootummaan Keeniyaa Bitootessa 24 irratti kaampilee baqataa kana laaman cufuuf dabarse manni murtii olaanaa Keeniyaa ji’a tokkoof akka kufu murteesseera. Manni murtichaa murtee kana ka kenne erga dorgomaan pirezdentii biyyattii duraanii Piiter Gichiiraa ol iyyannoo galchaniin yoo tahu, murteen mootummaa kunis ji’a tokkoof raawwiinsaa turfamuutu ifoomsame. UNHCR ammas buufataalee baqataa Keeniyaa Dadaab fi Kaakumaa keessa baqattoota kuma dhibba afurii fi kuma soddomaa oltu jiraatuu jedha.


Hayyu-dureen ABO Manaa Bahuu fi Olseenuu Akka Hin Dandeeye Dhaamsi Dhaqqabe Jedhame

Hayyu-dureen ABO obbo Dawud ibsaa fi namoonni isaanii waliin galaan mooraa ala bahuun,akkasumaas namni kan bira ala mooraa keessa seenuu akka hin dandeenye dhorkamaniiru jedhame. Obbo Waaqoo Noolee qondaalii siyasaa ABO obbo Dawud Ibsaa waliin galu. Akka isaanii jedhanitti kara egdootaa hayyuu duree ABO motummaan kanaan dura ramadeefin manaa bahuu fi olseenuun akka hin danda'amne dhamsi nuu qaqabee jedhu. Gabaasaa guutu caqasaa No media source currently available


Simannaa fi Yaada Ijaaraa Finfinnee Irraa Dhaga’amu Qabatamaan Hojii Irra Ooluu Mirkaneessuu Qabna:Angawaa Amerikaa

Dubbii himaan ministrii dantaa alaa Yunaaytid Isteetes Need Praayis Kamiisa kaleessaa filannoo biyya Beeniin, Chaad akkasumas waa’eeItiyoophiyaa kan ilaaleen ibsa kennaii jiru. Filannoo Beeniin fi Chaad keessaa itti dhiyeenyaan hordoofaa jirra jedhanii kanneen filannootti hirmaatan martii karaa nagana ta’u akka qaban, uummanni biyyoota lameenis filannoo Demookraatawaa ta’e karaa nagaan gaggeessuuf fedhii qaban nu gala jedhan. Itiyoophiyaa kan ilaaleen Praayis akka jedhanti hogganni Itiyoophiyaa hangam dhimmi kana cimsinee akka ilaallii beeka.Hogganni Itiyoophiyaa dhaamsa keenya kan kallattiin bira ga’ees ta’e karaa adda addaa akka dhaamsaatti bira ga’e wal fakkaataa dha jedhan. Yaaddoon keenya gabaasaalee qabatamoo waa’ee Tigraay keessaa ilaallatan kan iccitii hin qabneetu jira jedhanii karaa itti gargaarsii gamas seenuu dhaabata misooma biyooleessaa kan Yunaaytid Isteetes keessatti gareen gargaarsa yeroo balaa boobaasuu isaa ibsan. Amma hojiin nu fuula dura jiru simannaa fi yaada Ijaaraa Finfinnee irraa dhaga’amu qabatamaan hojii irra ooluu mirkaneessuu dha kan jedhan Mr. Praayis mootummaan Itiyoophiyaa rakkoo gargaarsa dhala namaa kan Tigraay keessaa dura dhaabata jennee shakkii hin qabnu jedhan.


Angawaan Yunaaytid Istees Angawaa Itiyoophiyaa waliin Bilbilaan Dubbatan

Ebla 7, jechuun Roobii darbee gorsaan waa’ee nageenyaa kan Amerikaa Jeek Sulevaan itti aanaa mummicha ministeera Itiyoophiyaa Dammaqaa Mokonnan waliin bilbnilaan dubbatanii jiru. Mr. Sulevaan yaaddoo bulchiinsa prezidaant Baaydin qabu kan Tigraay keessatti rakkoon gargaarsa dhala namaa fi dhiittaa mirga namoomaa itti fufuu isaa ta’u dubbatan. Rakkoo kana furuuf tarkaanfiin akkaan barbaachisaa fudhatamuu qabu irratti karaa gargaarsii ittiin Tigraay seenuu bal’isuu, wal waraansii akka dhaabatu, waraanni biyya alaa akka ba’u fi dhiittaan mirga namoomaa fi miidhaalee dhaqqaban ka biro irratti qorannaa walabnii haa gaggeeffamu kan jedhu irratti angawoonni lameen dubbatan. Hogganoota naannoo waliin mariin gaggeeffamu akka itti fufuu,kunis deggersa gamtaa Afrikaan akka ta’u, falmiin lafa daangaa Al-Faashaag fi falmii hidha laga Abbayyaa irratti uumamee karaa nagaa furuu kan jedhu dabalata. Yunaaytid Isteetes michooma biyyoota lameen gidduukan yeroo dheeraaf ture irratti hundaa’uun rakkoo kana furuuf qophii ta’uus Suleevan ibsanii jiru


Oromiyaa Lixaatti Sababaa Koovid 19’n Duutii fi Dhibeen  Hammaate

‘Torban darbe qofa namootni lama kooviid-19 lubbuu dhabani, meeshaa afuursaa ykn qilleensa fudhachuu fi baafachuuf gargaaru lama qabna, lamaanuu dhibamtoota Koovid19’n qabamaniiru, har’a qofa dhibamtoonni Koovid-19 16 hospitaala Gudar seenaniiru’ jedhan, Qindeessaan Giddugala Yaalii Dhibee Koovid19 Hospitaala Sadarkaa Jalqabaa Gudar.Dhibamtoota yeroo ammaa yaaliirra jiran 17 keessaa 10 kan cimaa dhukkubsatan tahuullee itti dabaluun dubbataniiru. Dhukkubsataan Kooviid-19 yeroo ammaa hospitaalicha keessatti yaalii argataa jiran tokko, dhibamanii rakachuurra, dursanii of eeggachuu wayya’ jechuun dhaamaniiru. Gama biraan, Hospitaala Rifaraalaa Yunivarsiitii Wallaggaa keessattillee torban darbe qofa lubbuun namoota lamaa Sababaa Koovid-19’n darbuu fi isaan keessaa tokko ogeessa fayyaa tahuu itti gaafatamaan Kutaa Yaalii Fayyaa Hospitaalichaa Doktor Amsaaluu Taakkala dubbataniiru. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Qorataan Dhukkuboota Adda Addaa Waa'ee Koviid-19 Maal Jedhu?

Yeroo Waggaa tokko caaluuf weerarrii vaayrasii Koronaa addunyaa mara rakkisaa jira. Biyya tokkotti hammaatee kaanti gad jadhaa ta'uus kan bifa weeraraan deebi'ee ka'uun immo carraaqqii ta'u abdii dhorkee namoonni hedduun du'uun itti fufee jira. Kaan immoo ugguura faca'iina vaayrasiichaa hanqisuuf labsaman kabajaa turee booda irra obsa fixachuun cabsuuf dirqame.Talaaliin dhukkubicha ittisu argamuun abdii kennee jira. Kanneen Talaalii kana fudhatan iyyu of-eeggannoo duraan ka'aman kan akka aguuggii afaanii fi funyaanii itti fufuu akka qaban ogeessonni dubbataa jiru. Maraafuu gaaffii fi deebii qorataa dhukkubootaa Dr.Jamaal Haassan waliin gaggeeffamee caqasaa. No media source currently available


Odeeffannoon Sabaa Himaa Sadarkaa Addunyaa Dhugaa Jiru Dhoksa Jechuun Himata Mootummaan Itiyoopiyaa

Mootumman Itiyoopiyaa duulle qindaa’e kan sabaa himaalee sadarkaa addunyaan dhiyaataa jiru dhugaa lafa jiru waliin kan wal hin simnee fi hundee kan hin qabaannee dha jedhe. Mootummaan karaa ministriin dhimma alaa biyyattii ibsa kaleessa baaseen, sabaa himaaleen sadarkaa addunyaa yakkawwan raawwatamaniif mootummaa Itiyoopiyaa yakkuu dhaan gochalee hammeenyaa TPLF dhaga’uu hin barbaadan jechuun himate.


Mariin Dhimma Hidha Abbayaa Akka Danqamu Kan Taasise Sudaanii fi Masriidha, Jetti Itiyoophiyaan

Sudaan fi Masriin mariin biyyoota sadeen dhimma hidha Laga Abbayaa akka bifa jijjiirratuuf carraaqqiin taasisan fudhatama hin qabu jechuun Itoophiyaan har’a ibsitee jirti. Ministirri Bishaan, Jallisii fi Anniisaa Itoophiyaa Dr.Silashii Baqqalaa akka ibsa har’a kennaniin Sudaan fi Masriin itti gaafatamumma Gamtaa Afrikaatiif kenname xiqqeessun tuffachuuf yalii taasisan jedhan. Erga covid 19 muudatee yeroo jalqabaatif biyyootni sadan bakka tokkotti magaalaa Rippabilikii Diimokiraatawaa Koongoo, Kinshaasaatti walitti dhufuun mari'atan. No media source currently available


Ajjeechaan Shawaa Roobit Keessaa Qoratamaa Jira: Angawaa

Dhiyeenya kana aanaa Jillee Dhummuugaa kan godiina hawaasa Oromoo bulchiinsa naannoo Amaaraa keessatti walitti bu'iinsa uumamuun ni yaadatama. Sababaa walitti bu'iinsa kanaan namoota mada'an 2 wal'ansa fayyaaf gara hospitaala magaala Shawaa Robiiti geessaman akkasumas kanneen warra madaa’e gamasitti geessan nama 8 dabalatee walumaa gala namnii 10 ajjeefamuu bulchaa aanaa Jillee Dhummuugaa Obbo Jamaal Haasan ibsanii jiru. Gama kaaniin Bulchaan Godiina Shawaa Kaabaa Obbo Taaddasaa G/Tsaadiiq waa'ee kanaa gaafatamanii, ragaa guutuu of-harkaa qabaachuu baadhuus namoonni hanga 6 ta'an du'uu, polisootaa fi shoofeerri kokolaataa Ambulaansii lubbuun akka jiran akkasumas namoota kanneen mada'an wal'ansaaf gara shawaa Roobiit fidan keessaa hagii tokko lubbuun kan jiran ta’uu ibsuun dhugaa jiru isaan irraa adda baafachuu ni danda'ama jedhan. Itti fuufanis namoonni gariin madaa irra ga'een yaalii dhabanii du'an kan jedhan akka jiran akkasumas immoo kanneen ni ajjeefaman jedhan jiru jedhanii yeroo ammaa qorannaan gaggeeffamaa waan jiruuf jecha gaafa xumuramee dhugaan jiru uummataaf ifa ta'a jedhan. Hojii jibbisiisaa kan akka ajjeechaa kanaa kanneen rawwatan jiraachuu isaanii qorannaan gaggeeffamu dhugoomsiinaan itti gaafatamuummaa seeraa jalaa haalli itti miliiqan hin jiru jedhu bulchaan godiina shawaa kaabaa Obbo Taaddasaa G/tsaadiiq. Gabaasa Guutuu Caqasaa. No media source currently available