Mootummaan Finxaaleyyii irratti tarkaanfii Fudhatamuu Qaba jedhu mormitoonni

Ajjeechaan gara jabinaa IS fudhate tarkaanfiin homtuu utuu hin fudhatamin darbuu hin qabu jedhan obbo Kasahun Abebaw. Kanaaf mootummaan yeroo utuu hin fudhatin tarkaanfii guddaa akka fudhatu yaadachiisuu feena jechuu dhaan VOAf ibsaniiru. Mootummaan tarkaanfii seeraa akka fudhatu barbaanna. Lammiiwwan keenya irratti tarkaanfii Itiyypiyaa keessatti hin baratamnetu irratti fudhatame. Kanaaf callisamee ilaalamuu hin qabu. Kun baratamuun gara fuudla duraatti lammiiwwan itiyoopiyaa biyya keessaa fi ala jiraniif kun dhiittaa mirgaa hamaa waan ta’eef ammummaa tarkaanfiin hin fudhatamu taanaan gara fuula duraatti miidhamuu danda’u. Gochaa gara jabinaa dargaggoota keenya irratti raawwatame kun uummata Itiyoopiyaa gaddisiiseef boosise waan ta’eef calliinsaan waan ilaalamu miti kanjedhan obbo Abebaw uummatichis mootummaa irraa waan eegu qaba jedhan. Mootummaan tarkaanfii kana akka isaa mijatetti fudhachuu danda’a garuu gumaan ijoollee kanaa deebi’uu qaba jedhee paartiin isaanii kan amantu ta’uu ibsaniiru. Achuma Libya keessatti kanneen hafaniif amma iyyuu kanneen hidhataniin iggitamaa kan jiran lammiiwwan Itiyoopiyaa jiraachuu VOAf lammiiwwan ibsa kennan mirkaneessaniiru. Gaaffii fi deebii sana kan dhaggeeffatan barreessan MEAD kun namoota sana baraaruuf yeroon fudhatamuun irra hin jiraatu jedhan. Mootummaan callisee cisuun wana irra jiraatu natti hin fakkaatu. Hojii guddaa hojjechuutu irraa eegama. Galagala oduu ani VOA irraa dhaga’e baay’ee nama gaddisiisa. Mucaa Addisuun haasofsiisaa ture sana maatiiwwan koo ennaa dhaga’an boo’aa turan. Yoon bilbila kaasuu baadhe egaa na hin komatin jedha ture. Baay’ee gaddine. Kanaaf mootummaan gama diplomaasiis haa ta’u karaa ka biraa hojii isaa hojjechuu qaba amantii jedhu qabna jedhan. Haalli kana booda jiru hedduu sodaachisaa dha. Ija keenyaan akka waan arginuutti nutti dhaga’amee rifanne jedhan obbo Abebaw. Kanaaf haala akkasii ittisuuf hojiin kana dura hojjetame dadhabaa waan ta’eef TM-tti iyyachuutu barbaachisa. Humna hin qabnu yoo ta’es gargaarsa gaafachuun barbaachisaa dha jedhan. Godaantummaa dhabsiisuuf biyya keessatti waa hedduutu hojjetamuu qaba kan jedhan obbo Abebaw, loogiin utuu hin jiraannee, haqi utuu jiraate godaantummaan ni xiqqaataa jedhu. Paartilee mormituun kanneen biroon gocha bineensummaa IS balaaleffachuu dhaan ibsa baasaniiru.


Obboo Hayilee Maariyam:Itiyoophiyaan ISIS tahee AL-Shabaab Dhaabuuf Humna Barbaachisaan Chochooti

Namii Itiyoophiyaa Dirree Masqalaatti bahee milishoota ISIS balaaleffatee,hiriirii mormii mootummaa balaaleffatulleen jalumaan jira. Namii hiriira bahe hagii guddaan qalbii tokkkoon dubbii muummee ministeraatii fi abbootii amantii caqase roga gama gara garaatii ammo nama hedduutti mormii dhageessisaa ture. Akka muummeen ministera Itiyoophiyaa hiriira Dirree Maqaslaatti bahe irratti dubbatetti wannii milishooti ISIS baqataa Itiyoophiyaa Liibiyattti tolchan akkii isaan itti fixanii fi akkii namii itti gadde waan namii hubachuu dandahu. Jarii akkana nama fixu kun addunyaayyuu dhibuutti waan jiruuf Itiyoophiyaan jara kana irratti qabsaahuuf kurfoo jirti jedha obbo Hayilee Maariyam. ”Hujiin jara biyyaa nagaa dhowwu ka akka ISIS tahee AL-Shabaab hojjatan ummata nagaa jaalatuu fi mootummaan itti wal gargaaree ufi irraa dhowwanii ufi jalatti deebisuu waan malaniif biyyitii teennalleen tana irraa kaatee sochii hujii bineensaa tana dhaabuuf hojjatan cufatti dabalamtee humna qabdu cufaan itti dabalamti.” Warra addunyaa nagaa dhowwu tohachuun biratti ka biyya keessatti nagaa nama dhowwu irralleetti duuluun waan jabaatanii hojjachuu malan jabduu keessaa tokko jedha. “Biyya keessatti yaada siyaasaatiin gargar tahuu malee hujii hamtuu irratti ammoo yaada tokkoon irratti walii galuu waan malleef dhaaabbileen siyaasaa cuftii bu’aa siyaasaa argachuuf kophaa yaahuu fi wal caaluuf fiiguu manna hujii hamtuu tana irratti walii gallee ergaa ummataa jabduu dabarsuu malan.” Akka obboo Hayilee Maariyam jedhetti wannii milishooti ISIS nama fixaniif akka namii Itiyoophiyaatti amantiin gargar bahee wal fixu.Tana maleellee jaalala namii Itoophiyaa walii qabu jiraachuu dhowwuu Akka muummeen minsniteraa jedhutti hujiin warra biyya nagaa dhowwuu ka Itiyoophiyaa naannoo gara garaa keessatti mumullachuutti jirtu ammuma fala argachu baannaan akkuma ISIS tahuu dandeetti.


Mootummaan ofumaa hiriira nu waame irratti nu haleele jedhu hiriirtonni. Gareen Islamic States haleelamuu qaba jedhan

Uummati dirree Masqalaatti har’a wal ga’e aarii, gadda, gaabbii, boo’ichaan guutuu miirri isaa wal makaa ture. Gocha sukaneessaa IS raawwateen lammiin Itiyoopiyaa garaan isaa gaddaan rukutame yeroo itti sagalee isaa dhageesise, Guyyaa boo’ichaa ture. Namoota halbee warren gara jabeeyyii sanatti dabarfamaniif kan isaan beekus kan isaan hin beeknes imimmaan isaa roobse. Hiriirtonni kun yaada kennaniin lammiiwwan keenya yeroon akkasitti ajjeefaman mormi isaanii muramee ennaa gatamu FB irratti argine jedhan. Gadda keenya attamiin baafachuu akka dandeenyu hin beeknu, Nuu darba jedhanii cirracha gammoojjii keessatti hafan Waaqa kadhachuu malee waan goonu hin qabnu jedhaniiru. Mootummaan Itiyoopiyaa haala biyya keessa jiru sirreessuu akkasumas garee finxaalessa IS irrattis tarkaanfii fudhachuu qaba jechuu dhaan kanneen yaada kennan keessaa Mulu Qen Dhaabasaa tokko. Ijoollee kanaaf mootummaan utuu haala mijeesse ta’ee ijoolleen kun biyyaa hin baatu turte. Godaansaaf kan saaxilaman kanaafi. Biyya keenya keessatti waan hojjennu dhabnee ti. Utuu mormi isaa muramuu lammiin Itiyoopiyaa ammas ala ba’a. kana biyya keessaa haala mijeessuu qaba mootummaan. Garee shorokeessaa kana irratti murtii godhamu deggerree, waraana yoo ta’e illee bobbaanee lolla. Hamma sanatti itti gaafatama ni fudhanna. Nuti yeroo ammaa wa’ee filannoo miti kan nuti barbaannu. Haaloo baana jedhan. Hiriira har’aa irratti mootummaa irrattis mormiin dhiyaataa ture. Jalqaba irraa kaasee mootummaan heeraa fi mirga lammiiwwanii kan hin eegne jechuun hiriirtonni kun dhaadannoo dhageesisaa turan. Dhaadannoo “heerri biyyaa waraqaa qofa” jedhus dhaga’amaa kan ture keessumaa waltajjii masqalaa fi hiriirtota daandii Ambaasaddor jedhamu irra hiriiraniin ture. Bifi hiriira waltajjii masqalaa tures kan jijjiiame san booda ture. Hiriirtota dhakaa darban isaaniin to’achuuf poolisoota yaalaa turaniif namoonni balaa jalaa dheessan asiif achi fiiguun jeeqama uume. Hiriirtonni fi poolisoonni miidhaan irra ga’e turaniiru. Ambulaansiiwwanis kanneen miidhaan irra ga’e gara mana yaalaatti geessaniiru. Sirni sun erga xumuramee boodas waltajjii masqalaatii ka’anii kalattii adda addaa irra tamsa’e uummatichi. Poolisiin dullaa dhaan hiriitota kana bittimseera. Kanneen keessaa haga tokkos to’annaa jala ennaa oolchu argamee jira. Hanga gabaasi kun qindaa’etti haala attamii irra akka jiran hin beekamne. Poolisootaa fi hiriirtonni miidhaan irra ga’es hanga ammaa ifa hin taane. No media source currently available


Amerikaan Itiyoopiyaan biyya demokraatawaa dha jetti mormitoonni immoo kun uummatichatti qoosuu dha jehu

Filannoon Itiyoopiyaa geggeeffamuu torban shan dursanii Finfinnee kan seenan itti aantuun ministrii dhimmi alaa US Wendy Sherman filannoo kanaaf dhimmootii wal qabatan irratti yaada kennaniiru. Tuuta oduuf ibsa kan kennanis ministrii dhimma alaa Itiyoopiyaa Dr. Tewdros Adhanoom waliin erga mari’atanii booda. Ibsa korboreshinii sabaa himaa Itiyoopiyaan kan tamsaasame yaada isaaanii kanaan ministrittiin Itiyoopiyaa keessa kan jiru haalli dinagdee, kan dimokraasii fi filannoo fooyya’ina agarsiiseera jedhan. Itiyoopiyaan Afriikaa keessaa biyyoota dinagdeen isaanii hatattamaan guddataa jiran keessaa ti. kan ifaa fi walaba akkasumas amansiisaa ta’a jennee filannoo nuti eegaa jirru fuula duratti adeemsisaa kan jirtu biyya demokraatawaa dha. Itiyoopiyaan dimokraasii ishee cimsuu dhaan fooya’ina argamsiistee jirti. Yeroo filannoon geggeeffamu mara inni tokko isa kaan irra haala fooyya’aa deemeen. Biyyattii keessa kan jiran angawoonni gareelee mormituu garuu yaada angawaatuu Ameerikaa kanatti walii hin galan. Erga bara 1987 qabanii filannoo ture irratti kan hirmaatan dura taa’aan paartii Medrek kan yeroo ammaa professor Beyene Peexroos kanneen keessaa tokko. Adeemsi dimokraasii Itiyoopiyaa fuula duratti hin tarkaanfanne, innumaa iyyuu boodatti deebi’e jedhu. Gareelee akka ginbot 7 dabalatee kan mootummaan Itiyoopiyaa shororkeessummaan himate mootummaa haala dimokraatawaan filatame humnaan fonqolchuuf yaaluu akka hin qabaanne US ni amanti jedhan. Kanaaf furmaata kennuufis mootummaa Itiyoopiyaa waliin cimsinee hojjenna kan jedhan Wendy Sherman addunyaan yeroo ammaa waa hedduutu ishee mudatee jira. Itiyoopiyaan immoo biyya cimtuuf guddataa jirtu waan taateef nagaa fi tasgabbii akkasumas badhaadhinni dhufaa jiru akka itti fufu mirkaneeffachuu barbaanna jedhan. Biyyi isaaniis michummaa Itiyoopiyaa waliin qabdu cimsitee itti fufuu barbaaddi jedhan jechuu dhaan Eskinder Frew finfinnee irraa gabaaseera. Gama biraan immoo duraa ta’an paartii Ginbot 7 Dr. Brhanu Nega yaada itti aantuun ministrittii dhimmi alaa Amerika Wendy Sherman dhiyeessaniif deebii kennaniiru. Wendy Sherman yaada isaan kennan jedhan dhaga’een jira. Gam tokkoon hedduu nah in ajaa’ibne. Mootummaan Itiyoopiyaa rakkoo keessa ennaa seenuuf hanqinne gidduu isaa ennaa jiraatu keessumaa gargaarsa inni naannoo sana keessatti goduuf hubachuu dhaan Ergaa tasgabbeessuu ennaa dabarsan kun ka duraa miti. Akkuma lammiiwwan Itiyoopiyaa keessaa beekan yeroo filannoo bara 2007 bakka buutuu ambaasaddora mootummaa Ameerkaa kan turte Vikie Hudlston mana hidhaa dhufuu dhaan ture mootummaa Itiyoopiyaa tasgabbeessf jecha kan ani itti filatame taayitaa kantiibaa magaalaa fedha koon gad dhiiseera jedhi kan naan jette. Filannoo kan waliin dha’eef mootummaa nama ajjeesu mootummaan Amerikaa tasgabbeessuu yoo fedhe murtiin kan uummata Itiyoopiyaa ti malee mootummaa amerikaa miti jedhee itti himeera jedhaniiru. Kunis jedhan Dr. Birhanu Nega mootummaan Itiyoopiyaa muddama keessa waan seeneef waa tokko naa jedhi jedhanii waan ergaman natti fakkaata jedhan. Mootummaan Itiyoopiyaa demokraatawaa dha ykn filannoo dimokraatawaa geggeessa jechuun akkan amanutti kun lammiiwwan biyyattiif akka qoosaa ti jedhan. Uummati biyyattis sirni amma jiru na ga’a jedhee qabsoo irra yeroo inni itti jiru jedhaniiru. Gareeleen akka Ginbot 7 mootummaa dimokraatawaa humnaan fonqolchuu hin qaban jechuun kan isaan dubbataniif illee kan itti aantuun ministrittiin hojjetaniif ministeerri dhimmi alaa Ameerikaa mootummaan Itiyoopiyaa seera ofii isaa baase kan hin kabajne nama kam iyyuu kan sirna sana mormu shorokeessaa dha jedhee kan himatuu fi demokraatawaa akka hin ta’in irra deddeebi’anii dhiyeessaniiru. Kunis beekumsa dhabuun yoo ta’e malee namni waa’ee biyyattii beeku akkas jechuun hin dubbatu jedhan Dr. Birhaanuun. Wendy Sherman hayyuu waa’ee Itiyyopiyaa miti muddama keessa kan jiruuf waa’ee ofii isaa kan beeku uummata biyyattii qofa jedhan.


Waggaa tokkoffaan durboonni Nigeria Itti butaman VOA keessatti yaadatamee oole

Simpoozimii Radiyoo sagalee Ameerikaan qophaa’e kana haasaa dhaan kan banan Directora VOA David Ansor turan. Simposimii kana irratti argamuun haasaa kan dhageesisan keessaa miseensota mana maree bakka bu’otaa lama kanneen ijoollee Chibok kana gargaaruuf US fi sadarkaa sadarkaa addunyaatti qooda ijoo qaban beeksisanii jiran. Intala durbaa book haramiin ukkaamsaman keessaa kan miliqxe durbe Patcience Puolos argamtee jirti. David Ansor yadannoo waggaa tokkoffaa kana ilaalchisee akkas jedhan. Guyyaan har’aa waggaa tokkoffaa Boko Haram ijoollee durbaa mana barnootaa 273 doormii isaanii kan Nigeria Kaaba gama bahaa kan magaalaa Borno keessaa jiru keessaa ukkaamsuun itti butee ti. Ijoollee kana keessaa 200 ol kanneen ta’an amma iyyuu achi buuteen hin argamne. Erga galgala ijoolleen kun itti qabamee kaasee VOA sagantaan afaan Hausa addaan utuu hin kutin gabaasaa jira. VOA sagantaa Afaan garaagaraa TV radio fi caasaalee hawaasa adda addaan gabaasaa jiran. Gabaasi kunis ilaalcha argatee jira. Haasaa ijoo kanneen dhageessisan keessaa miseensa mana maree demokraatittii kutaa California Karen Bass fi miseensa mana maree Fredirka Wilson turan. Miseensonni mana maree lamaan ijoollee Chibok kana barbaaduuf tattaaffii godhamu keessatti qooda ol aanaa kan qaban ta’uu David ansor tuqaniiru. Ijoollee kana dubartoota ga’eessota jechuun natti ulfaata. Sababiin isaas umuriin isaanii 16-18 gidduu waan jiraniif amma iyyuu shamarrani. Vidiyoo ganda ijoollee kanaa ana waliin as teessee kan ilaaltu kanneen miliqan keessaa tokko kan taate Pasheens maal akka itti dhaga’amu tilmaamuun nama hin rakkistu jedhan. Maatiiwwan ijoolleen duraa dhabaman, hawaasa naannoo sana jiruu fi ijoolleen kun eessa akka jiran quba hin qabaanneef yaaddoo keessa jiraniif gadda natti dhaga’ame ibsuun fedha jedhan Miseensi mana maree Karen Bass. Naannoo addunyaattis aarii guddaa kan dhaqqabsiisee fi VOAnis simpzimuii kana qopheessuu isaatti galateefftaniiru. Ka biroo ijoolleen Chibok kun akka gad dhiifamaniif tattaafii guddaa kan godhan miseensa mana marii Fredriikaa Wilsson. Ijoolleen kun qabamuutti aansuu dhaan Congresii ameerikaa seera Boko haraamiin balaaleffatuu akka baasu president Barack obamanis naga eegdotaa US kanneen seera eegsisaniif wal ta’iinsi basaasaa waraana Nigeria waliin wal ta’uu dhaan ijoollee kana akka baraaraman akka godhan gaafataniiru. Guyyaan har’aa Eblli 14 guyyaa suukaneessaa ijoolleen kun itti ukkaamsamani waggaa tokkoffaa isaa ti. Ijoolleen kun butamuu ennaan dhaga’au shorokeessonni qaama koo gar tokkoo akka waan nattii fudhatanitti natti dhagag’ame. Ofii koof hooggantuu mana barnootaan ture. Kanaaf mana barnootaa keessaa dhabamuu isaanii ennaan dhaga’e hedduun rifadhe. Ijoolleen kun barnoota argatanii of guddisuuf barataa turan. Ijoolleen martinuu ameerikaas haa ta’u addunyaa mara keessa jiran barnoota argachuu qabu. Ijoolleen durbaa kun dandeettii fi egeeree isaanii battalatti harkaa fudhatame. Sababiin isaas Boko Haram barnoota gama dhiyaa argachuu akka cubbuutti waan lakkaa’uuf. No media source currently available


Keeniyaan Garee Finxaaleyyii Al Shababitti Duuluuf dhaadatte

Waraanni Keenyaa erga kamisa darbe jechuunis Ebla lama haleellaan Shorokeessotaa magaalaa Garrisa raasee qabee naga eegumsa cimsee jira. Konyaan Garissan uggura sa’aa jala jirti. Konyaale sadiis doorsisa al shabab jala jira. Waggoota dhiyoo as garissan haleellaa boombii hamaaf kan saaxilamte si’a ta’u kanaafis leellistoota al shababtu himatma.Haleellaa miilanaan kan gitu garuu hin jiru. Hospiaala Gariisa keessa kan jiraniif barattoonni lubbuun baraaraman haala suukanneessaa sana ni yaadatu. Quintin Anyango haleellaan sun ennaa eegalu qayyabannaa ganamaaf hirribaa dammaqaan ture jetti. Yeroon alatti gad ba’u namoota hin beekamne sadiitu qawwee qabataniin arge. Yeroof dhaabadhee yaadeen doormii kootti hin deebi’u jedhee murteesseen bakka dhokadhuun barbaade jette. Guyyaa guutuu dhokachuu dhaan galma barnoonni keessatti kennamu keessaa dhukaasa qawwee hiriyoonni isee ittiin dhuman dhaggeeffataa oolte. Guyyaa tokko mana barnootaatti nan deebi’a garuu as miti Yoo garissa dha ta’e as deebi’aa hin jiru. Garissa dhaa ala yoo bakka biraa ta’e barnoota koo ittin fufa jtti Anyangoon. Al Shabab akka jehutti haleellaan sun MUsliimota kenyaa keessa jiran dararuu isaa fi akkasumas qooda inni Somalia keessaa qabu dura dhaabbachuu isheef. Musliimonni Garissa keessaa garuu battala garee finxaaleyyii kana balaaleffatan. Hoogganoonni naannoo hagi tokko baqattoonni somalee naannoo sana jiraatan biyya isaaniitti akka deebisaman illee gaafataniiru. Presidentiin Kenya Uhuru Kenyatta sanbata darbe haasaa guutuu biyyaa dhageessianiin akka jedhanitti shororkeessonni Kenya keessatti haleellaa raawwatuuf shiraa jiran, kanneen itti gaafatamoo ta’an ni adamsina jechuun waada seenan. Jireenya isaanii nagana akka geggeessaniif hin eeyamnuuf. Humni seeraa guutummaa dhaan kan waggoota darban caalaa cimee hojii irra ooluuf jira jedhan. Kanneen haleellaan irratti raawwate garuu amma iyyuu deebii barbaadu. Waaltaa daldalaa Garissa barattoota university Garissa 800 keessaa meeqa akka du’an meeqa lubbuun akka jiran baruu fedhu. David Muciri, koollejii naannoo sana jiru keessaa barsiisu. Maatiiwwan ijoolleen duraa dhabamaniif yaaddoon jiran biraa gaaffii dhiyaatu dhaggeeffataa turan. Yaaddissaa dha. Nuti iyyuu akka hollaa universitichaatti dhuguma baay’ee nutti dhaga’ame. Maal uumamuuf akka jiru hin beeknu. Itti aanee tarii nu eeggata ta’a. hin beeknu jedhan. Naasuun haleellaan sun uume Garrisa fi magaalaalee Kenya guutuu jiran rifaasisee jira. Ijaa ba’uun gara fuula duraatti mootummaa irraa dhufu immoo tarii muddama jiru hammeessa ta’a. Hawaasaaleen gamas jiran hamma danda’an tasgabbaa’uuf yaalaa jiran.


Yuniversitiin Keeniyaa tokko ni haleelame

Haleellaa gareen al-Shabab university kan kaaba gama bahaa Keniyaa keessa jiru irratti raawwateen yoo xiqqaate barattoonni 70 ta'an du'uu isaanii angawoonni Keeniyaa beeksisaniiru. Minsiteerri dhimma biyya keessaa biyyattii Joseph Nkaissery akka jedhanitti barattoonni itti dabalaa 79 haleellaa har'a Yniversitii Garrissa kan Naayroobii irraa fageenya km 370 irratti argamu irratti raawwatameen madaa'aniiru.\nKanneen 500 ta'an kan baraaraman si'a ta'u barattoonni 160 ta'an immoo hin argamiin jiru. Kanneen haleellaa kana raawwatan gamasii baasuuf barattoota itti dabalaa barbaachuuf duulli geggeessamu itti fufee jira jedhan ministeerichi.    Haleellaa sanaaf kan itti gaafatama fudhate al-Shabab loltoonni Keeniyaa Somaaliyaa keessatti lola oofuu isaanii ijaa ba'uuf jedhee jira. Poolisiin akka jedhetti kanneen hidhannoo qabantu mooraa mana barnootaa sana weeraruu dhaan utuu adda hin baasiin dhukaasuu qaban. Nkaissery-n akka jedhanitti kanneen haleellaa sana raawwatan sana keessaa afur ajjeefamaniiru.\n\nAngawoonni Keeniyaa nama haleellaa kana qindeessuuttii hidhata qabu jedhame Mohamed Mohamud-n eessa akka jiru nama beeksiseef doolaara kuma 200 kan kennan ta'uu beeksisan. Mohamud maqaa Gamadheere ykn Dulyadayn jedhamuun beekamu haleellaa al-shabab Keeniyaa irratti geggeessu hooggana jedhama.\n\nKenyan authorities are offering a reward more than $200,000 for a man allegedly connected to the attack identified as Mohamed Mohamud. Mohamud, also known Gamadhere or Dulyadayn, is said to be al-Shabab's chief for external operations against Kenya. Namni kun duraan mana barnootaa amantii Garrissa keessaa barsisaa ture. Pesident Uhuru Keniyaattaas haasaa TV irratti dhiyaachuun dhageessianiin maatii namoonni haleellaa sanaan duraa du'aniif gadda itti dhaga'ame ibsaniiru.


Itiyooopiyaan tajaajila Interneetii 4G jalqabamuu labsite

Tajaajila interneetii dhaloota arfaffaa kan 4G jedhamu jalqabamuu isaa sanbata darbe Hoteela Hilton keessatti beeksisamee jira. Kanaanis maamiltoonni tajaajila hammayyaa fi saffisaa ta’e kan ittiin argatan ta’uu Ethi Telecom ibseera. Tajaajila Broad Bandii telefoona harkaa fi komputera isaanii irratti kan argatan ta’uunis ibsameera. Teknooloojiin kun Afriikaa keessaa haaraa ta’uu isaa kan dubbatan hoji geggeessaan Ethio Tele com obbo Abdurahim Ahmed Ethiopiaan gama kanaan biyya 20ffaa ta’uu ishee ibsanii jiran. Kun biyya keenya keessatti ennaa hojii irra oolutti Afriikaa keessaa baatilee sadan darban keessa biyyoota 12 qofaa yoo ta’an amma garuu 19 ta’aniiru. Nuti kana hojii irra yeroo oolchinu biyyoota kudha lama qofaatu turan. Nuti sadarkaa yaalii irra yeroo geenyutti warri kaan immoo beeksisaa jiru jedhan. Sadarkaa dhaan yoo keenye 1-6tti kan jiran hamma yoonaa 4G hojii irra biyyoonni hin oolchine jiru. Afriikaa keessaa 1ffaan Nigeria 2ffaan Masrii, 3ffaan Afriikaa kibbaa, 4ffaan Moroco, 5ffaan Aljiriaa, 6ffaan immoo Ethiopia ta’uu kan ibsan obbo Abdurahaman Masrii fi Morocon tajaajila 4G hojii irra hin oolchine jedhan. Tajaajila intereetii 4G jedhamu kanaaf mootumaan Itiyoopiyaa kampanilee adda addaa waliin walii galtee kan mallatteessee fi baasiin doolaara biliyoona 1.6 kan itti ba’e kun qaama babal’isuu projektii Tele com ta’uu obbo Abdurahim ibsaniiru. Akka jecha isaaniitti projektiin babal’isuu kun adeemsisamaa kan jiru kampanilee Hu waa wee, ZDTE fi Ericson-n ennaa ta’u amma kan hojii irra oole kan Huwaa-ween ti. Teknooloojiin tajaajila interneetii 4G jedhamu kun ammaaf kan inni hojii irra oolu Finfinnee keessa qafaatti ta’uu isaa fi maamiltoonni kuma 400 ta’an kan itti fayyadaman ta’uu ibsaniiru. Naannolee biyyattii ka biroo keessatti hojjetaa kan jiru tajaajila interneetii 3G fi networkii kanneen biroo waliin garuu kan hojjetu ta’uu ibsaniiru. Fakkeenyaaf maamilli tajaajila 4G jedhutti fayyadamu bakka 4G-n hin jiraanne yoo dhaqe maamilli sun utuu hin beekin ofuma isaan gara 3Gtti of jijjiira. Bakka tajaajilli interneetii 3G hin jiraannes yoo dhaqe 2Gn yoo jiraates isumatti of jijjiira. Kanaaf maamiltooni tajaajila 4G qabaatanii eessa iyyuu yoo dhaqan tajaajila ni argatu jechuu dha jedhan. Ethio Telecom tajaajila 4G kan labse gaii tajaajilli 3G jechuunis kan kana dura ture ilaalchisee komeen dhiyaachaa ennaa jirutti. Keessumaa tajaajila sana mobile isaanii irraa maamiltoonni qaban gatiin gaafataman hedduu guddaa ta’uu isaa dubbatu. Komeen sun jiraachuu kan amanan obbo Abdurahim adeemsa keessa kan sirraa’u ta’uu tuqaniiru. Ta’us Itiyoopiyaa keessatti gatiin gaafatamu kan biyyootii Afriikaa irra kan gad xiqqaatu ta’uu dubbatan. Kampanilee adda addaan geggeessamaa kan jiru projektiin babal’isuu tele com dhuma waggaa kanaa kan xumuramu ta’uun beekameera. Sirna sana irratti akka ibsametti kun ennaa ta’u tajaajilli telecom kan walii gala guutummaa biyyattii dhibba irraa harka 85 wal ga’uuf jira. No media source currently available


Akkoo Manooyyee,Aster Gannoo,Masulee Saaqqoo,Gannee Gummittii fi..dubartiin Oromoo faaruu malte hedduu; Bitootessii, Ji’a Seenaa Dubartootaati

Biyya hedduutti dubartiin mirga filuu, filatamuu,makiinaa oofuu,barnoota barachuu,dhiirsa malee gadi bahuu, dhiiraan wal qixxee hujii hojjachuuf carraa dhabuu fi waan hedduu dhabde. Rakkoon akkana atun biyya akka Maalii,Morookoo,Iraan,Kooti Divoori, Maritaaniyaa,Siiriyaa,Chaada,Paaksitaan,Yemen,Afgaansitaa fi biyya hedduutti rakko akkanaa qaba. Tokkummaan Mootummootaa rakkoolee akkanaa hambisuuf yaada namaa qajeelchuuf Bitootessa 8, guyyaa dubartootaa jedhee moggaase.USA keessatti ammoo Bitooteessii ji’a dubartootaa jedhamee beekama. Hayyoota jabeennaa fi qarooma dubartootaa Oromoo nutti himan keessaa Dr Ezqiheel Gabbisaa fi aabboo Waaqoo Guyyoo fa. Qoodii dubartiin hawaasa keessaa qabdu waan hedani keessa hin bane. Dubartiin Oromoo ta waan faarsan hedduutti jira: Aster Gannoo, dubartii ganna 130 duratti dubaratoota akka isii waliin garbummaa jalaa gara kitaaba Afaan Oromoo barreessu fi guddisuun huji jalqabde.Waan jarii afaan Oromootti deebise keessaa, Kitaaba Qulqulloo fa. Akkoo Manooyyee,nama dubbii muraa dubbatu taaullee nama murtii fi hajajii isii herrega namaa ballisu. Hajaja Akkoo Manooyyee kennite keessaa;Hin banatinaa,hin bobbaafatinaa, warra hin oolchinaa. Waaqaa fi lafa jidduutti mana naa jaaraa. Taffi subbaa miyyu naa fidaa.Kophee gamii lamaanuu rifeensaa naa fidaa fi kkf.Namilleen hajaja kana maluma gara garaatiin jalaa bahe. Mammaasa dubartiin faarsan keessaa,‘Dubbiin horii,’jette Ruufoo Torii. Abbaa jedhe beekuu baatanillee, Adoo akkii jechaa jiruu akki jechaa dhibeelleen mammaassuma nama uwwaa(dubartiitti) Gannee Gummittii,haadha warrraa ta mootii Jimmaa ta dhuamati.Mootii Jimmaa ka bara sunii gorsuu fi jabeessuun beekmatu. Faaxummaa Galmoo, ‘Haadha Oromooa fa jedhaniin jedhan.Nama bara mootummaa sadii keessaa Jibuutti baqataa Oromoo gargaaruun beekamu jedhan. Maladii Malaa,haadha malaati. nama qaroomii isii nama hedduu gahee wa barsiise.Fkn dogongorsuu fedhanii akkana jedhaniin:Wa sadii dhufanii,tokko ya dabartee,taan harkaa qamnaa,taan dhufuutti jirtii hurrsii gadi bahi jennaan.”Ta dabarte dabartee,ta dhuftu waliinuu eegannaa,ta harkaa qabdan qabaa naan eegaa jette.” Masulee Saaqqoo,halaqaa,nama mana isii waan cufaan guutuu, dubarti mana ufi jabeessitee qabattu ta biyyaafuu fkn taate. Bittisee,isiin ammoo nama dubbii fala itti dhaban faluun beekamu. Nama yaadaa bal’aa biyyaan bulchan,dubbiin fixan,nama araarsanii fi biyyaa fala tahu qabu. HaaWeecee,raaga beekamtuu.Nama waan dhufaa,ka keessa jiran, itti deeman beekee biyya gorsu,mala jireennaa namaa dhahu faarfsan.Nama gaaddisaa saddeeqaaleen oolan. HaaBoruu Diidaa,dubbii jabduu dubbachuu fi mammaasaan beekan.Dubbii fi mammaasii isii humna qaba.Fkn waan isiin jettee saddeeqaan dhahahatan keessaa;hir’uu dhuguu didan… hirdhu nafaa dhalaafi dhalchaa didan,gaafa hirdhuun nama irra dabarte gurraan jaaruu didan fa. Walumaagalttuu dubartii waan hedduun faarsan.Fkn guchii gurraalee (dhiira) tana guchii bobooratti(dubartii) dhale,guchii yaatee barbaaddu laafaa yaayyaatti (dubartii) dhale.Dhiira jabeenna himan tana dubartiitti uume jechuu. Amerikaatti guyyaa fi ji’ii hedduun nama moggaasaniin qaba.Bitootessii ka dubartootaati.Akka addunyaati ammoo March 8, Bitootessa 8 baruma guyyaa dubartootaa jedhanii ulfeessan. Ji’a kana keessatti rakkoolee dubartummaa isaaniitiin dubartii irra gahan dhufan irratti mari'achaa, jabeenna isaaniitii fi waan gara garaatiin hujii isaanii faarsaa qaabatan.Amerikaatti guyyaan kun Bitootessa 1-31,2015 irra oola. Baruma baraaan ulfeessan.  No media source currently available


Uummati mirga filachuu hin qabne uummata Abdii Hin qabaannee dha

President Barack Obaman yaadannoo guyyaa kanaa ilaalchisuun haasaa dhageessianiin. Lammiiwwan Ameerikaa biyyi isaanii biyya wayyooftu akka taatu waliin akka hojjetan wamicha dabarsan. President Ronald Reagan seera mirga filachuu haaromsame mallatteessan. President George W. bushis seera haaromsame kana mallatteessaniiru. Miseensonni mana maree dhibbaan laka’amanis har’a uummata migi kun akka eegamu gochuuf wareegaman yaadachuuf jecha asitti argaman. Guyyaa kanaaf kabajaa qabnu ibsuu yoo feena kanneen 100 taanu gara Washingtonitti deebinee kanneen 400 fi isaa ol ta’an waliin taanee ergama keenya godhachuu dhaan seer asana bakkatti deebisna jedhan Chris Smkins akka gabaasetti lammiiwwan Ameerikaa hidda dhalata Ameerikaa dhibbaan laka’amantu waggoota shantama dura hiriira mirga filachuuf waamame irratti hirmaachuuf Selma Alabama keessatti argaman. Akkuma isaan riqicha Edmun Pettus ce’aniin poolisii dhaan haleelaman. Waggoota shantama booda qabsaa’aa mirga namaa kan ta’an NIms Gay mana murtii Birmingham keessaa bakka isaanii fi gurraachonni kanneen biroon angawoota warra adee kanneen mirga filachuu heerri isaaniif eeyame irraa mulqan gaafatanii dhaqan. Maaliif akka waan anaa ol taatee-tti yaadda? Uummati martinuu dhiiga tokko akka qabu hin beektuu? Sun immoo hedduu isaan aarse. Ani garuu eenyuunuu mufachiisuu isaa dhimma hin qabaanne. Yeroo sirrii dubbattu ati sirrii dha. Sirrii hin taane taanaan immoo sirrii miti jedhan. Rakkoolee seeraa hedduu booda gurraachonni filannoof akka sagalee kennan eeyamameef. Qabsoon sun cimaa ture. Garuu waan gaariif ta’e jedhan Nims. Uummati sagalee kennuu hin dandeenye uummata abdii hin qabaanne. Har’as sanumatu ta’aa jira. Gurraacha ta’I adii, magariisa ta’I daalachea, filannoof sagalee kennuu hin dandeessu taanaan jireenya hin qabdu jechuu dha jedhaniiru. No media source currently available


Tokkummaan mootummootaa gareelee Sudan kibbaa irra uggura kaa’uuf dhaadate

Mootummaa Sudan kibbaa fi ripxe loltoota gidduutti baatile hedduuf falmiin geggeessamaa erga turee booda golli naga eegumsaa kan tokummaa mootummootaa kaleessa gareeleen lamaan hanga bitootessa shanitti aangoo qooddannaa ilaalchisee walii galtee irra hin ga’an taanaan uggura kan irra kaa’u ta’uu beeksise Wixineen tokkummaa mootummootaa kun kan dhaga’ame presidentiin Sudan kibbaa Salva Kiir fi hoogganaan ripxe loltootaa Riaak machaar Finfinnee keessatti cufataatti wal ga’ii geggeessaa ennaan jiranitti. Miseensi jiloota garee mormituu kan Sudaan kibbaa Foi Joouyul akka jedhanitti tokkummaan mootummootaa jarjaree tarkaanfii fudhate. Uggurri sun hojii irra oollaan qabeenyaa kanneen adeemsa nageenyaa sana danqqanii dhiittaa mirga namaa raawwatan akka hin sochoone gochuu dhaan uggurri imalaas irrakaa’ama. Gareen lamaan walii galtee nageenyaa sana hin kabajan taanaan uggurri meeshaa waraanaas iti aansee kan kaa’amu ta’uun beekamee jra. Walitti bu’iinsi baatilee kudha shaniif adda addummaa siyaasaa Mr. Kiir fi itti aanaa isaanii duraanii Machaar giddutti geggeessame yoo xiqqaate baduu lubbuu uummata kuma 10 oliif sababaa ta’ee kanneen miliyoona tokkoo fi walakkaa ta’an qe’ee irraa godaansise. Waggaa tokko oliif utuu hin milkaa’in kan hafe mariin araaraa walii galteen nageenyaa akka irra hin ga’amne gochuu dhaan lola dhaabinsi tolfames battala caba. Marii marsaa miilanaa ilaalchisee mallattoon fooyya’iinsaa argamu hin jiru. Kiir fi Machar kaleessa sa’aatilee shan ta’uuf kan mari’ataa kan turan si’a ta’u har’a ganamas itti fufaniiru.Jooyul akka jedhanitti paartileen lamaan amma iyyuu dhimmootii nageenyaa ilaalchisee walii galtee irra ga’uu irraa fagoo jiru.


Partileen mormituu Itiyoopiyaa filannoo keessaa akka baanu ixaan nutti baafame jedhu

Semayawi paartiin xalayaa boordii filannoo biyyoolessaaf barreesseen akka ibsetti akka seera filannootti qajeelfama kaadhimamtootaa faana bu’uu dhaan akkasumas akka boordichis yeroo kaadhimamtoota galmeessisuuf kaa’etti kaadhimamtoota isaa guutummaa biyyattii keessaa galmeessiseera. Dura taa’aan semayaawii paartii obbo Yliqal Geetineti filannoo kana keessatti kanneen hirmaatan keessaa tokko ennaa ta’an ixaa dhaan keessaa haqamuun itti himamuu isaanii Obbo yliqal VOAf ibsaniiru. Kan natii himame ixaan siif hin bane kan jedhu. Ixaa dhaan ta’uu isaa immoo nuti sadarkaa hojii keenyaatti waan fudhannu miti. Mira filachuu fi filatamuu namootaa kan irraa mulqu heera biyyaas kan cabsu waan ta’eef labsiis haa ta’u qajeelfama heera cabsu kamiin iyyuu akka heera biyyattii keeyata sagal irra taa’ee jirutti kan hin fudhanne ta’uu miseensonni keenya barru gabii qabatniiru jedhan. Obbo Yiliqaal akka jedhanitti nuti kan nu ajaa’ibe mirga filuu fi filatamuu dhimma carraan argatan hin turre. Akka sagantaa paartii tokkootti mirga filachuu fi filatamuu ilaalchisee seerri lafak aa’ame jira. Sadarkaa tokkoo hanga ja’aa irra kanneen jiran ixaan utuu hin ba’in akka darban seera irra taa’ee jira, garuu Hirmaannaan siyaasaa ixaa dhaan ta’e jechuu dha jedhan. Barreessaan boordii filannoo fi itti gaafatamaan waajjirichaa obbo Naggaa Duuffisaa himannaa kana haalaniiru. Kan injiner yliqal Getinetiin dabalee kan paartilee ka biroo haalli inni itti hojjetame naannolee filannoo keessaa paartilee polotiikaa maraaf sirna ixaa baasuu sana irratti akka argamaniif waamichi darbeera. Sabaa imaaleen akka argamanis gaafanneerra. Kanaaf kan wal falmisiisu hin jiru. Paatilee kaadhimamtoota galmeessian keessaa sagalee guddaa filannoo darbe irratti kan argatan jiru. Paartileen polotiikaa filannoo darbe irratti hin hirmaannes jiru. Kan bara 2002 irratti jechuu dha. Kana keessaa tokko semayawi paartii dha. Paartiin kun haaraa dha. Sagalee homaa akka hin qabaanne beekamaa dha. Filannoo darbetti kan sagalee caalmaa argatan ja’an adda erga baafamanii booda. Ja’a booddee warri jiran ixaa akka baasan ta’a. akka raga ani qabutti injner Yliqal ofii isaanii ixaa sana fuudhanii dhabaniiru. Kanaaf ixaa ba’e keessatti immoo eeyuunuu komachuun hin danda’amu. Jedhan. Dura taa’aan semaayaawii paartii obbo Yiliqal Geetinnet kana hin fudhatan. Akka isaan jedhanitti namni tokko miseesummaa isaa kan murteessu namuma sanaaf paartii inni miseensa itti ta’uu fedhu. Seeraanis kan jiru isuma kana. Obbo Yiliqaal sababaan haqamuu kaadhimamtoota kanaa kaadhimamtoonni sun miseensa paartii isa kanaa ykn Sanaa ta’anii utuu hin taane semayawi paartii filannoo keessaa baasuuf fedhiin jiraachuu isaa ti jechuun shakkii qaban ibsaniiru. kanaafis raga dha kan jedhan dhiyeessu. Walumaa gala kaadhimamtoonni 200 ta’an haqamuu isaanii illee dubbataniiru.


Gaanaa fi Ayvorii Kosti Gurrandhalaa 8,2015 Waancaaf Tapahcuuf Barii Lafaa Qofa Eegachuutti Jiran. Eentu Moo’a Seetan?

Ammajii 17 jalqaban Gurrandhalaa Saddeeti fixan.Torbaan sadeen kana keessatti marroo 30 tapahanii gooli 68 gale,biyya 16 jalqabee lamatti waancaa walti hafee;Gaanaa fi Ayvorii Koosti Jarii walti hafe taphattoota Afrikaa doolara miliyoona hedduutiin bitatanii Kilaabooti Awurooppaatii taphatan yaammatee barii Sanbataa qofa eegachuutti jira. Ayvoorii Koosti maqaa kilabii isaanii ARBA jedhanii baafatanii,Gaanaan ammoo URJII GUGURRAALEE ufiin jedhan. Urjii fi Arbatti waliin taphaaa qophiitti jira.Gaanaan marro afur waancaa Afrikaa moote; 1963, 1965, 1978, fi 1982.Ayvori Koosti bara 1992 duratti marro tokko Waancaa Afikaa moote. Marroo sadii Waancaa Addunyaatii dabarte bara 2006,2010 fi 2014. Ijoollee isii hedduutti kilaboota Awurooppaa keessa taphataaf; Didier Drogba, Yaya Touré, Wilfried Bony, Seydou Doumbia, Gervinho, Salomon Kalou f Kolo Touré. Ayvoori Koosti ammoo walumattu taphattoota haga 60 tahan biyya alaatii qaban; Didier Zokora,Kolo Touré,Yaya Touré,Doumbia Seydou,Arthur Boka, Youssouf Kamara,Emmanuel Koné fa.Hagii guddaan kilabi ASEC Mimosas, Abiijaa jirtu keessaa filataman. Ayvori Kosti DRC 3-1 dhukkee irraa kaafte Gaanaan walti marte,Gaanaan ammoo Ekuwaatooriyaal Giiniitti goolii sadii galchite gangalchitee dorgommii keessaa baafte. Sadarkaa FIFA-tti Ayvori Koost 28essoo irra jirtii, Gaanaan ammoo 37essoo. Gaanaan waancaa Afirkaa ka baranaa irratti biyya afur mootee tokkotti isii moo’e. Tapha Waancaa Kubbaa Miilaa Afrikaa irratti goolii 10 galfatte. Ayvori Koosti ammoo tapha kana irratti biyya sadii mootee biyya lamaan wal qixxee baatee walumattuu gooli sagal galafatte. Ayvori Koosti ilmaan turee lamaan ,koloo fi Yaayya, Gervino,Cheick Tiote fi Wilfried Bony fa fudahttee Gaanaa waliin taphatti. Gaanana, Andre Ayewu Christian Atsu,Kwesi Appiah faan dhufatte.Ayvoorii Koosti keessaa Gerviinoon isan hin dabrin. Gurraacha mataa cifireeti.Lkakoofsa keeyyatee 10 tapahtaa yoo kubbaa itti kennan inninu uwaan tolcha hin beeka. Gaanaa keessaa ammo Asamoah Gyan isan hin dabrin.Gurraacha maataa qooxo haadata. Lakkofsa sadii keeyyatee taphata. Woma taateefuu Urjii guguraallee fi Arbii iftaan dirree Ekuwaatooriyaal Giiniitti adoo addunyaan argitee dahgeettuu waan wal tolchu wal tolcha. Gama kaaniin ammoo CAF,Kofidireeshiiniin Waancaa Afrikaa Morookoo Waancaa Afrikaa qopheessuu didde dorgommii waancaa Afrikaa lama irraa dhaabe. Balleessaa tanaaf ammoo doolara miliyoona tokkoo fi waan isiin dorgommii qopheessuu diddeef hammaateef ammoo Euro.miliyoona 8 itti mure. Morookoon Eboolaaf jettee dorgommii Waancaa Afrikaa ta baranaa qopheessuu diddee tahuu baannaan ammoo akka guyyaan jijjiiramu gaafatte. CAF tana maleellee deeggartootii Kubbaa miilaa kilabii Ekuwaatooriyaal Giinii seera taphaa cabsanii istaadiyoomi jeeqan jedhee $100,000 adabe. Federeshiiniin kun perzdaantii Kubbaa Miilaa Waldaa Tuniziyaa, Wad’ie Jary Federeshiinii Kubbaa Miilaa Afrikaa beekuam beekaa dhara hojjate jedhee waan maqaa balleessee hujii innii maqaa kanaan hojjatu cufaa irraa dhaaban. Perzedaantiin kun kilabiin isaanii moo’mnaan tana jedhe. Waancaa Afrikaa bara 2015 Gaanaa fi Ayvoori Koostitti Gurrandhalaa,8,2015 waanaaf tapahtee fixa. Namii hagii tokko Gaanaa 3-1 moo’a jedha,hagii tokko ammoo Ayvori Kostitti 2-0 moo’aa jedhaa isan hoo maan jettan?


Bordiin Filannoo Kan Itiyoohpiyaa Hoggana Paartilee Mormituu Lama Irratti Murtii Kenne

Hoggana Paartilee mormituu lama ofii giddutti wal dhibdee qaban akka furataniif carraan kenname hin milkoofne jedha Bordiin Filannoo kan Itiyoophiyaa. Kanaafis jecha hoggana paartilee lameenii jiran keessaa hanga tokko filannoo keessatti akka hirmaataniif ehamee kanneen biroo immoo kan seeraan alaa ti jechuun ugguree jira. Akka kanaanis Dhaabata Tokkummaa Guutummaa Itiyoophiyaa kan hogganan Obbo Ababaaw Maharii akkasumas paartii Tokkummaa Domokraasii fi Haqaa kan Obbo Tigistuu Awwaluu filannootti akka hirmaataniif murteesse jira. Kanneen murtii kana morman obbo Girmaa seeyfuu fi Obbo Maamusheet Amaaree hoggana paartilee lameenii irraa yaada kennaniin murtiin kenname kan siyaasaa ti. Paartii Itiyoophiyaa bulchaa jiruutu bordii filannootti ajaja kennee kana murteesiisa jedhan. Murtiin kenname deggersa seeraa kan hin qabnee fi loogii jabaa bordiin filannoo gaggeessu kan mirkaneesse jedhan. No media source currently available


Michuu saba cunqurfamee jedhamuun kan beekaman Dr. Martiin Hiil Du’aan Boqotan

Garee mirga namaaf falmu Amesty International keessatti qorataa fi qabsaa’aa mirga dhala namaa kan turan Dr. Maartiin Hiil Amajjii 16 bara 2015 du’aan boqotanii jiran. Sirni awwaalchi isaanii har’a magaalaa London keessatti raawwatameera. Dhiittaa mirga namoomaa mootummoonni geessisan keessumaa kan gaanfa Afriikaa keessaa gabaasuun waggootii 30 oli ennaa Amnestii keessa turanitti cichaan hojjetaa turan. Dr.Maartiin Hiil dhiittaan mirga namaa lammiiwwan Oromoo irratti geggeessamu akka saaxilamuuf illee xurmura waggaa darbee irratti gabaasa dheeraa Amnestiin baase qopheessuu keessatti qooda guddaa kan qaban ennaa ta’u hawaasi addunyaa sagalee kanneen cunqurfamanii akka dhaggeeffatu godhaniiruu jedhu michoonn isaanii. Jireenya isaanii guutuu mirgi namaa akka eegamu qabsaa’aa kan turan Dr. Martiin Hiil ennaa milkaa’inni akkasii uummata isaan falmaafii turaniif argametti bakka maratti kabajaan ni yaadatamuu yaadatamaas jiraatu jedhu michuu isaanii dhiyoo kan ta’an Dr. Mohamed Hassan. No media source currently available


Ogeessonni Fayyaa Kan Iyotoophiyaa gara Biyyoota Afrikaa Dhiyaatti dulanii Jiru

Weerara dhukkuba Ibolaan rakkataa kan jiran biyyoota Afrikaa Dhiyaa keessatti uummata gargaaruuf jecha ogeessonni tajaajiila eegumsa fayyaa kan toora adda addaa dhibba lama ta’an Itiyoophiyaa irraa gamasitti iamalanii jiran. Namoonni fedhii isaaniin duuluuf bulchiinsoota naannoo adda addaa irraa galma’an kun Afrikaa dhiyaa eega dhaqqabnii booda leenjiisa dabalataa argatanii yeroo ammaa hojiitti bobba’anii jiru. Namoota kanaaf deggersa barbaachisu kan kennu gamtaa Afrikaa fi mootummaa Itiyoophiyaa ta’u Institute eegumsa fayyaa Itiyoophiyaa keessatti hayyuu dhukkuboota bifa weraraan daddarbanii kan ta’an Obbo Abiyoot Baqqalaa ibsanii jiru. Gama kaaniin biyya keessatti uummanni waa’ee dhukkuba Ibolaa hubannaa ga’aa akka qabaatu gochuuf sochiin adda addaa gaggeeffama akka jiru ibsanii jiru. No media source currently available


Liiban Duubaa, 'English Premier League' Keessaa Kilabii Dargaggoota QPR Taphachuuf Tokkeessoo Tahee Keenyaa Filame

Eegii tapha jalqabee goolii 200 caalaa galchee jedha,tapha irrati marroo afur waraqataa ragaa ka 'best player of the year' jedhanii fi marroo lama 'Man of the Match' jedhanii dandeetti kubbaa miilaa innii qabuu faarsanii badaasan .Amma kilabii English Premiere League ta dargaggootaa QPR,Queens Park Ranger taphachuuf leenjiif Londonitti galuuf deema. Maatiin Liibaan Duubaa,Liiban abbaa gula baheef tapha jaalata jedha, leenjisaan isaa Firedirik Liiban taphaan jabaa saatii nama jalaa milqee goolii galchu beeku jedhee faarsa. Liiban Baggajjaa Duuubaa, saatii boqonnaa isaa waan gugurdoosadii jaalata;wa dubbisuu,biyya biyya deemee daawwachuu fi bisaan daakuu fedha. Maatiin Liibaan Duubaa,Liiban abbaa gula bahee jedha, leenjisaan isaa nama taphaan jabaa ka saatii nama jalaa milqee goolii galchu beeku jedhee faarsa. Liiban Baggajjaa Duuubaa saatii boqonnaa isaa waan gugurdoosadii jaalata;wa dubbisuu,biyya biyya deemee daawwachuu fi bisaan daakuu fedha. Liiban Baggajjaa Duubaa,gurbaa 15 Naayroobiitti dhalatee guddatee amma kutaa 10 barata.Diqqeennaanuu gaafa gannii sagalii lubbaa tapachuu jalqabe.“Abbaa kiyyaa laalaa taphachaa guddadhe.” Kilabiin Keenyaa ta kubbaa miilaa Harambeen Afrikaa matuma keessa jirattullee akka atileetiksiik kaan jabaatte eoli hin baane.Ijoolleen Keneyaa hedduulleen taphaaf kilaboota addunyaa keessa hin seenne.Haga ammaa gurbaa ganna 23 tokkotti kilabii Soutamton taphachuutti jira.Vickotor Miwaanyaati. Bulchootii Manchester Yunaaytid yoo hedduu Afrikaa irra maranii ijoollee kubbaa miilaatiin jajjaboo tahan filatanii biyya ufii geeffatani taphatti guddifatanii, barnootaa fi waan hedduu qixeessaniif. Liiban Baggajjaa Duubaa bara 2012 kilabiin Ispeen tokko bitattee kilabii ijoollee keessatti guddifachuuf yaamte. Manchester Yunaaytid dorgommii ganna dabre Keenyaan qopheessite Shaampiyoonaa COPA COCA COLA jedhan irraa fialtte.Liban tapha sun irratti goolii lama galche.Liiban bara 2008 jalqabee marroo afur ‘Player of the Year, 'Man of the Match,’ taphataa beekamaa jedhamee waraqata ragaa argate. Liiban gaafa diqqaatii jalqabee haga bara kanaatti goolii 200 galchee jedha.kka leenjsiaan Liiban,Fireedirik Oyungi jedhutti Liiban humna fiiguun qabaa,dafee nama jalaa miliqee kubbaa fuudhee galcha. Liiban jabeenna kubbaa miilaa kana Akkaadaamii Mana Barnoota Meeruu gama Kibbaa irratti ufi irratti arge. Liiban dhiyootuu akka innii taphaan guddachuu dandahu laaluuf,isaa fi ijoollee addunyaa keessaa filaman 100 waliin London dhaqee kilabii ijoollee kahimaa, Queens Park Ranger taphata. Mee waan Liibanii fi maatiin isaa jedhan kutaa duraa caqasaa     No media source currently available


Somaliyaa fi Sudaan waggaa kana maal keessa turan

Somaaliyaan waggootii dheeraaf wal waraansaa fi hokkaraan raafamaa kan turte ta’uus/ waggaa kana keessa rakkoo guddaan biyyatti qunname/ mootummaa dhuma keessaa ka’e. Wal dhabdeen siyaasaa uumamee kun immoo jijjirama biyyatti keessatti argame danqaa jira jdhan Gabaasaa Gabe Joselow Erge. Danqaan siyaasaa somaaliyaa keessaa baatii kana keessa sagalee kennameen xumura argate. Akka sagalee kennameetti sagalee sagalee mormii 153 fi deggersa 80n muummichi ministeeraa Abdiweli Sheikh Ahmed aangoo irraa kaafaman. Kunis kan ta’e president Hassan Sheikh Mohamud jijjiirraa kaabinee gochuu isaanii irraan kan ka’e wal dhibdee uumameen ture.Waggaa tokko keessatti muummichi ministeeraa ennaa filatamu Mr. Ahmed nama lammataa ti. Xiinxalaa siyaasa Somalia kan ta’an Abdiwahab Sheikh Abdisamad akka jedhanitti falmiin siyaasaa hoogganoota gosoota adda addaa irraa ta’an gidduutti ka’e kan dhuunfaa ti. Baatii Sadaasaa keessa Konfrensiin dhimma Somalia irratti mar’iate utuu hin ga’in dura jilli tokkummaa mootummootaa Nicholas Kay akka jedhanitti sabatiinsi siyaasaa dhabamuun hegeree Somaliaa balaa irra buusuu mala. Lammiiwwan Sudan kibbaa soda keessa jiru. Uummatichi irra jireessi walitti bu’iinsi waggaa tokkoof ture ni dhaabata abdii jedhu hin qaban. Hoogganoota siyaasaa kanneen biyyattiin waraanaan bututte bilisummaa ishee kan egeree wayyaawaan biyyattiif fide jedhanii abdatan gonfattee waggaa sadii booda gara wal waraansaatti isaan deebisani-tti hedduu aaranii jiran. Kanneen abdii xiqqoo qaban keessaa tokko mnisteera dhimma boba’aa duraanii Laul Deng. Garee dhuunfaa kan dhimmootii imaammata hawaasummaa qoratuuf directora ennaa ta’an dhiyeenyas gareelee siyaasaa sadii, paartii biyya bulchu SPLM Tanzania keessatti walitti fide. Mr. Deng marii araaraa Itiyoopiyaa keessatti geggeessamaa jirutti dabaluu dhaan kun fooya’ina gaarii jedhan. Haa ta’u malee of qusannaa dhaan dubbatan. Walii galteen nageenyaa yeroo afur tolfamee fi uggurri US fi gamtaa Awrooppaan kaa’ame lola sana dhaabsisuu hin dandeenye. Walitti bu’iinsi sun uummata kuma kurnaan laka’amu galaafatee kanneen miliyoona 1.5 ol ta’an immoo qe’ee ofii irraa godaansise. Sabaa himaaleen qiyyaafati kennanis gad deemaa adeeme, jaarmoliin gargaarsaas walitti bu’iinsi Sudan kibbaa keessaa wal waraansa dagatame ka biroo ta’uuf deema jechuun akeekkachiisan. No media source currently available


Filannoon Geggeefamu Walabaa fi Kan Haqaa ta’uu Qaba !

Muddee 14 Bara 2014 paartileen Gamtaa MEDREEK Finfinnee keessatti hiriira uummataa gaggeesseen Filannoon Baatii Caamsaa dhufu Itiyoophiyaa keessatti gaggeeffamuuf jiru kan haqaa fi walaba akka ta’uuf gaafatee jira. Namoonni siyaasaa hidhaa keessa jiran kan mormituu, kan hooggana koree dhimma Islaamaa furmaata barbaaduu akkasumas Gazexxeesssonni adda addaa akka hikamaniif hiriira kana irratti gaafatamee jira. Rakkoo jira jedhan irrattis mootummaa Itiyoophiyaa wajjiin marii gaggeessuuf kan fedhan ta’uun ibsamee jira. Rakkoo mormiitoonni jira jedhan irratti hojjachuuf qophii ta’Uu isaa kan ibse Bordiin filannoo biyooleessaa rakkoo uumame furuunis hojii keenya jedha. Mormiitoonni garuu Bordiin Filannoo walaba miti miseensoota paartii biyya bulchaa jiruun kan guutame waan ta’eef kan dubbachuu qabnu mootummaa wajjiin qofa jedhu. No media source currently available


Waa’een Ibolaa Iddoo Hundumaatti Irratti Duddubbatamuu Qaba

Dhaabatii waliin misomaa kan biyyoota Afrikaa Bahaa ykn IGAAD turban darbe yeroo duraaf dhimmootii fayyaa kan ilaaleen waa’ee Ibolaa fi dhukkuboota yaaddoo uuman ka biro irratti marii guyyaa Afurii gaggeesse jira. Walgahii kan irrattis biyyonni miseensa IGAAD ta’an kan hirmaatan yoo ta’u keessumaa dhukkuba Ibolaa kan ilaaleen irratti qiyyaafatanii mari’atan.Itiyoophiyaa bakka bu’uun haasawaa kan dhageesisan Dr.Daadhii Jimaa hogganoonni kun carraa wal arguuf qaban hundumaa irratti waa’ee Ibolaa dubbachuu qabu jedhan. Ogeessonni eegumsa fayyaa qofti WAA’EE Ibolaa irratti mari’achuun dhukkubicha ittisuuf ga’aa miti jedhan.Gaaffii fi Deebii Dr Daadhii Jimaa wajjiin gaggeeffame armaa gadiitti caqasaa. No media source currently available


Murtiin Kenname Ilaalcha Uummataa Daran Addaan Fageessee kutaa 2ffaa

Yunaaytiid steetes kutaa Muzirii magaalaa Fargusan keessatti dargaggeessa gurraachi polisii aadiin ajjefamuu isaan kan ka’e dhimmi seeraan ilaalamaa ture dhuma irratti polisiin sun himannaan irratti dhiyaachuuf raga qubsaan hin jiru jedhamee murtaa’uun biyyatti iddoo adda ddaa keessatti hokkara hamaa akka ka’u gochuun isaa ni yaadatama. Dhiyeenaya kan immoo magaalaa Neew Yoork keessatti lammiin Amerikaa hidda dhalata Afrikaa qabu ka biraan polisoota Adii marsanii isa qabuuf yaalii godhaniin “afuura baafachuun dadhabe” jedhee ituu wawwaatu isaan harkatti du’uun ni yaadatama.Dhimmi kun ilaalamaa eega ture booda murtii wal fakkaataa akkuuma Fargusan keessatti kenname fakkaatuun kanneen lubbuu galaafatan walaba gadifamuu daran biyyattiin hiriira adda addaan akka guutamtu taasise. Yunaaytiid Steetes Kliivlaand Ohaayoo keessattis gurbaan umriin kudha lamaa waan qawwee harkaa fakkaatu garu isa dhugaa kan hin taane qabatee kan argan polisoonni meeshaa dhugaati se’anii ajjesaniin. Haala walii gala kana kan ilaaleen ogeessa seeraa fi haayyuu waa’ee mirga dhala namaa kan ta’an Obbo Haabtaamuu Biraanuu Aweetu walin gaaffii fi deebii gaggeeffame armaa gadiitti caqasaa. No media source currently available


Filannoo Itiyoophiyaaf Qophiin Itti Fufee Jira Jedha Mootummaan

Filannoo guutummaa Itiyoophiyaa keessatti baatii Caamsaa bara 2015 gaggeeffamuuf mallattoo dorgoomtoonni fudhatanii dhiyaatan hojiin filachuu xumuramuu isaa kan beeksisee bordiin filannoo biyooleessaa kan Itiyoophiyaa mallattoo paartileen filatan kana bordiin filannoo ilaalee raggaasisuu akka qabuus hubachisee jira. Paartileen siyaasaa Torbaatamii shan kanneen ammaan dura seeraan galma’anii sadarkaa guutuu biyyaa fi bulchiinsa naannoo keessa sosso’aa turan gidduudhaa Jaatamni filannoo kana keessatti hirmaachuuf kan galma’an ta’uun ibsameera. Filannoo kana akka karoorfameetti gaggeesuuf rakkisaa dha jechuun paartileen mormituu iyyataa kan jiran ta’us bordiin filannoo garuu paartileen siyaasaa ammaan dura irratti mari’atanii akka irratti walii galan sanaan deemaa jira jedha. Yoo rakkoon walii gala jira ta’e immoo irratti dubbatee furuuf qophii ta’uu bordiin filannoo beeksisee jira. No media source currently available


Hiriirri Nagaa Finfinneetti Karoorfame Hin Danqame

Gamtaa paartilee mormituu kan Itiyoophiyaa salganiin waltajji Masqalaa irratti Muddee ja’a fi Torba bara 20014 gaggeeffamuuf kan ture walgahiin uummataa fi hiriirrii mormiidanqamuu isaa beekamee jira.Hogganoonni paartilee hedduu fi kanneen biroon polisotaan qabamuu isaanii fi sababaa reebichaa irra ga’een kanneen qqamnii isaanii miidhame akka jiran madden ibsanii jiru. Kanneen hidhaman keessaa nyaata lagachuun mormii qaban dhageesisaa kan jiran akkasumas kanneen wal’ansaaf gara mana yaalaatti geessaman dawaa dhukkubbi itti dhagesisuu irraa salphisu malee wal’ans biraa kan hin arganne ta’uun ibsamee jira. Dhimma kana kan ilaaleen waajiira dhimmootii Komunikeeshinii mootummaa Itiyoophiyaa keessatti minister de’etaa kan ta’an Obbo Iwnetuu Bilaattaa deebii kennaniin hogganoonni mormituu hiriira ba’uuf kan gaafatan ta’uus iddoon itti ba’uuf gaafatan waltajjiin Masqalaa garu hojiin ijaarsa daandii baaburaa fi misoomnii ka biraan irratti gaggeeffamaa waan jiruuf hin ehamamneef jedhan.Mormitoonni garu achuumatti ta’u qaba jedhan jedhu. Gama kaaniin Itiyoophiyaa keessa kan jiru Embaasiin Amerikaa lammiwwan isaaf beeksiisa baaseen baatii caamsaa dhufu filannoo Itiyoophiyaa keessatti gaggeeffamu dursee guutummaa biyyatti keessatti mormii siyaasaa gaggeeffamuu mala jedha.Hiriira kana irratti jeeqama mudachuu maluu maqaa dhahuun naannoo haalli nageenya isaanii yaaddeessaa dha ittiin jedhe fi of-eeggannaan akka barbaachisu hubachisee jira. No media source currently available


AIDSn Itiyoopiyaa keessa gad cabeeraa Ebolaa irratti barnoonni kennamaa jira

Guyyaan AIDs addunya torban darbe yaadatamee oole. Itiyoopiyaa keessatti immoo guyyaan kun dilbata darbe bakka dhibeen HIV AIDS keessatti hammaatee jiru Gambeela keessatti dilbata darbe yaadatamee oole. Sababaan kun ta’eefis uummata naannoo jiraatuuf dadammaqiinsaa fi gorsa kennuuf akka ta’e directorri ol aanaa waajjira ittisaa fi to’annoo HIV AIDS fedeeraalaa obbo Birhaanuu Fayyisaa ibsaniiru. Yeroo ammaa biyyattii keessaa dhukkuba kanaan haaraa qabamuun dhibbaa irraa harka sagaltamaan kan gad bu’e ta’uu isaa kan ibsan obbo Birhaanuun dhaloota viresii HIV irraa walaba ta’e qabaachuuf galma TM bara 2030 lafa kaa’ate biras ni geenya jedhan. Gorsii fi dadammaqiinsi kennamu jijjiirraa amalaa waan fideef faca’inni dhibee kanaa akkaan gad bu’ee jira, kanneen viresii kana waliin jiraataniifis raabsiin dawaas sirriitti geggeeffamaa waan jiruuf haala gaariin sochiin godhamaa jiraachuu isaa dubbataniiru. Gama kaaniin Akaadaamiin saayinsii kan Itiyoophiyaa fi waldaan eegumsa fayyaa Itiyophiyaa turban darbe dhukkuba Ibolaa kan ilaaleen uumamnni hubannaa qabi akka guddisuuf jecha marii barnootaa tokko gaggeessanii jiru. Qaama hawaasaa adda addaa irraa namoonni walitti qabaman kun dhukkuba Ibolaa kan ilaaleen hubannaa argatan gara naannoo irraa dhufaniitti deebi’anii uummata akka barsisaniif yaadamee ta’uun ibsamee jira.


Raadiyoo Sagalee Ameerikaa fi Marii Ibolaa

Waajirri Raadiyoo sagalee Amerikaa dhiyeenya kana dhukkuba Ibolaa kan ilaaleen marii sagantaa Televiziyoonaa Street Took Afrikaa jedhamu fi marsariitii hawaasaa irratti tamsaasame dhiyeessee ture. Marii kana irratti ogeessoota biyyoota Afrikaa dhiyaa keessatti dhukkubsatoota gargaaraa eega turanii booda ofii iyyu Ibolaan qabamanii yunaaytid steetes keessatti wal’anamanii fayyan, hayyoota Ibolaa irratti qorannaa adda addaa gaggeessan akksumas kanneen biroon hirmaatanii turan. Weerarri Dhukkubii Ibolaa jiraachuun baatii Bitooteessa darbe eega labsamee as Raadiyoon Sagalee Amerikaa gabaasaalee hedduu odeeffannoo uummataaf tamsaasaa akka ture fi dhukkuba kana kan ilaaleen gaaffii fi deebii adda addaa gaggeessaa akka ture fi ammas itti fufee akka jiru kan ibsan Daayreektera Raadiyoo Sagalee Amerikaa Deeviid Ensoor turan. Michoota muxannoo wal fakkaataa qaban kan akka Bi Bi sii (BBC) wajjiin hojii kana gamtaan kan itti fufamu ta’u ibsuun sagantaaleen haaraan biyyoota Afrikaa gama dhiyaa keesssatti dhaga’aman akka banamanii jiran haaraanis akka banamuuf jiran Deevid Ensoor hubachisanii jiru. Weerara dhukkuba Ibolaa daangeessuuf caasaa jiran jajjabeessuu barbachisa kan jedhan hayyoonni keessumaa biyyoota Ibolaana akka hamaatti miidhaman Ginii Laayberiyaa fi Seeraa Liyoon keessatti kana gochuun akkaan barbaachisaa dha jedhu. Ibolaan dhaamsa nama dammaqsu dabarsee jira kan jedhan Yunaaytiid steetestti Ambaasaaddarri Seeraa Liyoon Bokaarii Steeven caasaa tajaajiila eegumsa fayyaa jabaan akka jiraaatuuf iyyatan. No media source currently available


AngawoonnI Sudaan Kibbaa Mootummaa Ganan

Walitti bu’iinsa sudaan kibbaa keessaa furuuf mariin gaggeeffamu itti fufee yeroo jiru kanatti aangawoota mootummaa sudaan kibbaa keessaa sadii gananii mormitootatti dabalamanii jiru.Isaan kunis Tokkummaa Mootummotaatti Ambaasaadara Sudaan Kibbaa kan turan Lubuumbaa Staansilaas paarlaamaa sudaan kibbaa keessatti miseensa kan ta’an Heenrii Eedward akkasumas kutaa Liiks jedhamu kan biyyatti keessatti ajajaa waraana Blisummaa Sudaan kibbaa Maakuyeer Mangaar ta’uun beekamee jira. Wawwaannaa fi rakkoo uummataa dhaggefachuun tarkaanfii barbaachisu fudhachuuf yeroon amma, biyya keenya kufaatii irraa oolchuuf harka wal qabachuu qabna jedhu. No media source currently available


Ibolaa fi Gaaffii Dhaggefatootaa

Kan yeroo ammaa biyyoota Afrikaa gama dhiyaa rakkisaa jiru dhukkuba Ibolaa kan ilaleen hubannaa uummanni qabu daran jabeesuuf barsisuun barbaachisaa akka ta’e hayyonni tajaajiila eegumsa fayyaa ni ibsu. Maalummaa Ibolaa irratti hubannaa qabaachuun gama dhukkubicha ittisuun qooda olaanaa akka qabu hayyonni ni dubbatu. Nutis gaaffii dhaggefatonni keenya dhukkuba Ibolaa irratti dhiyeessaniif Doktor Toleeraa Waldayas yunivarsitii Finfinnee kutaa wal’ansa fayyaa keessatti oogeessa addaa kan dhukkuboota Daariiqaa ykn infekshiinII dubbisne jirra. No media source currently available


Itiyoopiyaa Keessa Dhibeen Eboolaa Hin Jiru Jedhu Angawoonni

Afriikaa dhiyaa keessaa uummata kuma 14 ol kan hube kanneen kuma shanii ol immoo kan galaafate Ebolan mata duree maree Sanaa ture. Galma wal ga’ii hoteela giyoonitti kan geggeessame mariin kun sabaa himaa dhaan waamichi kan godhamee fi qaamotiin hawaasaa adda addaa kan irratti hirmaatan ture. Kanneen keessaa tokko hojii dhuunfaa ofii irratti kan bobbaate Firehiwot Mengistu Yaaddoo Ebolaan itti uume gudddaa ta’uu dubbatti. Nuti waa’ee kanaa baay’ee dubbanna. Hedduu soaannas. Hatattamaan uummata hamma kana erga ajjeesee biyya keenya yoo dhufe naannoo dhiphisaa akkasii keessatti atoobisii fi taaxii dhaan illee ennaa adeemnu walitti bubbu’uu jiru ilaalchisee maal ta’uu akka danda’u ennaa ilaallu hedduu yaaddofna. Wal ga’ii kana irrattis fedha koonan hirmaachuu dhufe Hojii mootummaa irratti bobba’ee kan hojjetu Mekonon Ayeles marii kana irratti kan argame dhunfaa isaan ture.  Waa hubachuun mala ittiin of eeggatan ta’uu isaa ibsee jira. Attam nama hin yaaddessu. Kun waa’ee du’aa fi jireenyaa ti. Kanaaf Maatii keess mara iyyuu lubbuu oolchuu kan dandeessu yoo ofii kee hubannaa qabaatte qofa jedhan Jalqaba wal ga’ichaa irratti haasaa kan dhageessian gorsaa minister deetaa eegumsa fayyaa fi itti gaafatamaan waajjiraa Dr. Taayyee Toleeraas waa’ee hubannoo qabaachuutti qiyyaafata kennuun ibsa kennaniiru. Waajjirri minist mariiwwanii fi ibsaawwan hubannoo kennan qopheessuu dhaan uummatichaan ga’aa jiraachuu kanas cimsee kan itti fufu ta’uu beeksisaniiru. Hawwaasichi yeroo tokko tokko marsariitii ykn caasaalee hawaasaa irratti kanneen gabaafaman oduuwwan dogoggoraa fi hundee hin qabaanne dhaga’uu hin qabu. Ragaalee argannu mara qorannee simachuu qabna. Kanaaf maddi oduu qabatamaa ministedra eegumsa fayyaa waan ta’eef jecha raga ministeera eegumsa fayyaa hordofuutu barbaachisa jedhan.


Baqattoonni Yemen dararaan nu irratti raawwatamaa jira jedhu

Baqattoonni Oromoo kanneen Yemen keessa jiraatan yeroo ammaa rakkoo keessa jiraachuu isaanii dubbatu. Lammiiwwan Yemen kanneen Sana'aa fi magaalaalee ka biroo keessaa gosaan wal qodoanii walii isaanii irratti ka'anii wayita jiran kanatti gurraacha of keessatti arguu hin feenu jechuu dhaan baqattoota irraan reebicha, saamichaa fi ajjeechaa nu irraan ga'aa dubartoonni keenyas humnaan gudeedamaa jiru jedhu. Torban darbe keessa illee kan rasaasaan rukutamee balaan madaa'uu irra ga'ee ture baqataan Oromoo tokko dhaaba koolu galtootaa fi kan baqattootaatti iyyatu iyyuu deebii waan dhabeef jecha of ajjeesuu isaa miseensi hawaasa Oromoo Yemen Sana'aa nuuf ibsanii jiran. No media source currently available


Ibolaan Maalii ?Jalqaba eessatti argame?

Bara 1976 yeroo duraatiif biyyoota Afrikaa kan akka sudaanii fi biyya dur Zaayeer jedhamtu Ripaablikii Demokraatawaa kongoo ammaa keessatti mul’ate. Hundeen dhukkuba Ibolaa simbra halkanii ta’uu kan ibsan Yunivarsitii Finfinnee Faakaltii wal’ansa fayyaa keessatti ogeessa addaa kan dhukkuba Daariqaa ykn infeekshin kan ta’aun Dr. Toleeraa Wadayas booda Jaldeessootatti darbuun achii boodas gara dhala namaatti ce’e jedhu. Hospitaala Xiqur Anbasaa irraa Dr. Toleeraan akka jedhanti foon jaldeessa Ibolaan qabamee nyaachuu ykn Jaldeessa dhukkubasate harkaan xuquu irraas Ibolaan namatti darbbuu danda’aa. Kanaaf jecha uummanni sirritti waa’ee dhukkuba Ibolaa akka hubatu gochuun dhukkubicha ittisuuf mala gaarii dha jedhan. No media source currently available


Dhukkubi Ibolaa Itiyoophiyaa Keessa Hin Jiru

Namnii Itiyoophiyaa keessatti Ibolaan qabame hin jiru jechuun giddu kana ibsaa kan jiran aangawoonni Itiyoophiyaa dhukkubichi yoo argame jechuunis qohiin barbaachisu godhamu ibsanii jiru. Oromiyaa keessattis uummanni waa’ee dhukkuba kanaa akka hubatu gochuuf irratti hojjatamaa akka jiru obbo Daaniel Kabaa biiroo fayyaa Oromiyaa irraa ibsaniiru. Daangaa oromiyaa keessa jiran adda addaa irratti hojiin imalatoota lafoo gara biyyattii seenan irratti hojiin hordoffii jalqabamuu isaa fi dirree xayyaaraa Bolee keessattis namoota biyya alaa irraa biyyattii seenana irratti qorannaan gaggeessuun kan jalqabame ta’uun ibsamee jira. Oromiyaa keessatti toraban kana hojjattoota ekstenshinii fayyaa waa’ee dhukkuba Ibolaa irratti leenjisuu jalqabamee jira. No media source currently available


Laaboraatoriin Ibolaa Keessatti Qoratan Baname

Dhukkuba Iboola qorachuuf kan gargaaru laboratoiin tokko Sabbataa keessatti banamuun isaa ibsamee jira. Yeroo ammaa qorannaalee 100 geggessuuf meeshaan dandeessisu Afrikaa kibbaa irraa Finfinnee kan seene yoo ta'u meeshaaleen wal’ansa fayyaa Itiyoopiyaa keessa jiranis sadarkaan isaanii kan foyyeffaman ta’uu daayreekteerri Dhaabbata eegumsa fayyaa hawaasaa Itiyoopiaa Dooktoor Ammahaa Kabbadee beeksisanii jiru. Itiyoophiyaan dhukkuba Ibolaaf saaxilamuuf carraan qabdu xiqqoo ta’uu kan ibsan Dooktoor Ammahaan dandeettiin of-irraa ittisuu dandeesisuu guddaan jiraachuu isaa hubachisan. Of -eegannaa barbaachisu gochuuf jecha dirree xayyaaraa Boleetti imaltonni biyyatti ituu hin seeniin dura qorannaan akka irratti gaggeeffamu akkasumas kanneen lafoo karaa daangaa seenana yoo jiraatan jedhamees oogeessonni leenjii argatan bobbaafamuun ibsamee jira. No media source currently available


Muummichi ministeeraa Itiyoopyaa Ebola Ittisuuf Qophee irra jirra jedhan

Har’a mana maree bakka bu’oota uummataatti kan argaman muummichi ministeeraa H/Mariyaam Dessaaleny miseensota biraa kan dhiyaatan gaaffilee adda addaaf deebii kennaniiru. Weerara Afriikaa dhiyaa keessatti ka’eef addunyaa yaaddessaa jiru dhibee Ebola ilaalchisee gaaffiin dhiyaateef kanneen keessaa ti. Itiyoopiyaan sadarkaa Afriikaatti qooda akkamii qabaachuu akka yaaddu kan gaafatan miseensa mana marii dhuunfaa tokkicha kan ta’an Dr. Ashebir W/Giorgis turan. Muummichi ministeerichaas deebii kennaniin lammiiwwan Itiyoopiyaa fedha ofiin hojjetan bobbaasuuf irratti hojjetamaa jira jedhan. Itiyoopiyaan biyya Afriikaa keessaa biyya guddoo tokko, baay’ina lakkoobsa uummataatiin sadarkaa lammataa irra biyya jirtu waan taateef gama kanaan obbolootaa fi obboleettota keenya Afriikaa gargaaruuf qooda gama keenyaa ba’uu qabna. Ogeessota humna ittisaa keenya keessa jiranis haa ta’u ogeessonni keenya kan eegumsa fayyaa keenyaa fedha ofiin akka hirmaatanii fi wal ta’iinsa sadarkaa addunyaa akka agarsiisan gochuuf hojjetamaa jira. Kunis of eeggannoo guddaa dhaan hojjetamuun kan irra jiru ta’uu hubannee jirra jedhaniiru. Kana gochuu dhaanis sadarkaa Afriikaatti sochiin qindaa’e akka jiraatu Itiyoopiyaan qooda gama isee ba’uu jalqabdeetti jedhan muummichi ministeerichaa. Lammiiwwan Itiyoopiyaa fedha ofiin hojjetan haala kamii fi bifa akkamiin bobbaasuuf akka karoorfame garuu ibsa bal’aa hin kennine. Sochii biyya keessatti godhamaa jira jedhan garuu ibsaniiru. Akkuma kanaan itti aanaa muummicha mnisteeraa Demeqee Mokonneniin kan hoogganamu koreen sadarkaa biyyaa hundeeffamuu isaas ibsanii jiran. Ebolan dhukkuba qofaa utuu hin taane dhimma nageenyaatis kan jedhan obbo H/mariyaam hojiin jalqabaa biyya keessatti hojjetamu hubannoo uumuu dha jedhan. Gama biraatiin immoo muummicha ministeerichaaf gaaffiin dhiyaate ka biroon mana murtii yakka qoratu kan sadarkaa addunyaa kan ilaale ture. Presidentiin Kenya Uhuru Kenyaattaa dhiyeenya mana murtichaa duratti dhiyaachuu ilaalchisee gaaffii dhiyaateef muummichi ministeerichaa manni murtiichaa kan sadarkaa addunyaa kun hoogganoota Afriikaa adamsa jedhan. Waaltaan kun Afriikaa keessa dhiittaan mirga namaa akka hin jiraanne kan jedhu yaada gaarii, ilaalcha gaarii fi tarkaanfii gaarii fuula isaa dura kaa’uu dhaan garuu dhaabbata hagguuggii fuulatti kaayyatee hoogganoota Afriikaa adamsu ta’ee jira jedhan.


Haleellaan Shoroorkeessotaa Gaggeeffamu Mala Jedhama

Finfinnee keessatti haleellaan shoroorkeessotaa gaggeeffamuu mala jechuun Embaasiin Amerikaa Finfinne irraa akeekkachisee jira. Embasiin kun akka jedhetti gareen hidhatoota al shabab naannoo Boolee irratti akka qiyyaafatu gabaasi isa ga’ee jira. Akeekkachiisi kun lammiwwan Amerikaaf akka of-eeggatan gochuuf kan ba’e dha jedhu Diyoop. Lafa uummanni itti heddummaatu fi bakka lammiiwwan Itiyoophiyaas ta’e kan biyyoota gama dhiyaa yeroo baayyee deeman irraa lammiwwan Amerikaa akka of-eegan ibsi kun gaafatee jira. Biyootii afriikaa hedduu kanneen looltoota isaanii gara somaaliyaatti erguun al-shabaab waraanaa jiran keessaa Itiyoophiyaan tokko ta’uun ni yaadatama. No media source currently available


Hiriira deggersaa fi mormii Mootummaa

Alaabaa Itiyoopiyaa fi barreeffamoota kan abatan lakkoofsaan 20 kan ta’an fi “Lammiiwwan Itiyoopiyaa Nagaaf” kan ofiin jedhan Washington DC keessa kan jiru Embasii Itiyoopiyaa duratti nagaan haa eegamu jechuun hiriiran. Isaan keessaa Muluu Asaffaa akka jedhetti torban darbe haalli uumame hojjetaan embasii akka dhukaasu godhe sun uumamuun irra hin turre jedha. Mirgi keenya akka dhiitametti ilaalla kan jedhe Muluun humnootiin nagaa eegsisan kan Ameerikaa embasii eeguutu irra ture, cal jedhanii akka nu dhiisanitti ilaalla edhe. Hiriira mormii geggeeffamuu isaa hin morminu kan jedhu Muluu Asaffaa garuu akka jecha isaatti hiriirtonni mooraa Embasii weeraruun irra hin turre jedha. Hiriira kana kan morman namoonni kudha shan ta’an immoo daandii gama keessaan hiriiranii jiran. Elsaabet Altaayyee akka jedhanitti kan mootummaa Itiyoopiyaa keessatti ol aantummaa qabu TPLF kan ilaaleen Ameerikaaf akeekkachiisa qabna jedhan. TPLF garee shororkeessituu ta’uu isaa Ameerikaa fi lammiiwwan Ameerkaaf himuufan hiriire jedhu aadde Elsaabet. Aangoo mootummaa kan qabatan ta’us Afriikaa bahaa shororkeessaa jiru jedhan. Gama lameen wal mormaa hiriiran kana dallaa polisiin dhaabeen adda ba’anii jiran. No media source currently available


Diplomaatiin itiyoophiyaa Ituu Hin Himatamiin Amerkaa Gadhisanii Ba’an

Wiixata darbe lammiwwan Itiyoophiyaa kanneen iyyannaa dhiyeeffachuuf jecha waashington Dii sii keessa kan jiru mooraa Embaasii Itiyoophiyaa eega seenanii booda haala uumameen irratti qawwee harkaa ykn shuguxii kan dhukaase hojjataan kutaa nageenyaa fi eegumsaa kan Embaasii himata mootummaa yunaaytiid steetes biraa irratti dhiyaachuuf danda’uu dheessuun Amerikaa gadhisanii ba’uun isaa ibsamee jira. Namnii dhukaasuu kana keessaa harka qabu jedhaman kun mirga akka hin himatamneef qaban kan Diploomaatii akka irraa kaafamuu fi sana booda akka himatman gaafatamee ture kan jedhan dubbi himtuun ministriin dantaa alaa yunaaytiid steetes Jeen Saakii Itiyoophiyaan garu gaaffii kan fudhatama dhabsiisuu ishee ibsan. Diploomaatiin Itiyoophiyaa dhukaasuu keessaa akka harka qaban ni beekna jedhanii jiran.Raadiyoon sagalee Amerikaa dhimma kana adda baafachuuf jecha irra deddebi’ee gara Embaasii Itiyoophiyaatti kan bilbilee ta’uus hin milkoofne. Kanneen hiriira mormii kana irratti hirmaatan akkasumas maddeen ka biroon akka jedhanti namnii dhukaase kun solomon waddii wayiin kan jedhaman hojjataa waa’ee nageenyaa fi eegumsaa ta’uu beeksiisanii Diploomaatichii gara Finfinneetti imaluu isaanii gabaasu. waluumaa gala Diploomaatiin alaa yakkaan shakkamee qorannaan irratti gaggeessuuf jecha mirga akka hin himatamneef qabu biyyi isaa akka irraa kaaftuuf waajirri abbaa alangaatu karaa ministriin dantaa alaa gaafata. Mootummaan biyya Diploomaatichaa mirga kana irraa hin kaasu taanaa Ministriin dantaa alaa Amerikaa Diploomaatichii Yunaaytiid steetes gadhisee akka ba’uuf gaafatama jedhu dubbi himtuun ministrii dantaa alaa Amerikaa Jeen Saaki. No media source currently available


Mormitoonni Embaasii Itiyoopiyaa ka Washington DC weeraran shorokeessotattii hidhata qabu jedha mootummaan Itiyopiyaa

Kan Washington DC keessatti argamu Embasii Itiyoopiyaa keessatti haalli uumame addunyaa mara waliin kan jiru faallaa hariiroo diplomaasummaa ti jechuu dhaan ministeerri dhimma alaa beeksisee jira. Dubbi himaan ministeerichaa akka jedhanitti weerara sana kan raawwatan kanneen dhaabolii shororkeessotaattii hidhata qaban jedhan. Har’a waaree booda dubbi himaan ministrii dhimma alaa Itiyoopiyaa ambasador Diinaa muftii ibsa gaazexeessota biyya alaaf kennan irratti ture jecha cimaa kana kan dubbatan. Torban kana keessa embasii Itiyoopiyaa kan washington DC jiru keessatti haala uumame jedhame kan sabaa himaaleen adda addaa gabaasaa turan jedhame akka ibsaniif kan gaafataman ambasador diinaan dhimma isaa hundee dhaa qabee ilaaluun barbaachisaa dha jedhan. Walii galtee Vieana-s haa ta’u walii galteelee diplomaasummaa kanneen biroon akka agarsiisanitti biyyootiin keessummeessan nageenya embaasilee fi dallaa isaa akkasumas biilsaalee hojjettoota isaa fi qonsiilaawwanf eegumsa gochuuf itti gaafatamatu irra jechuu dhaan haala embasicha keessatti uumame ibsaniiru. Haalli akkasitti uumame da’oo embasii Itiyoopiyaa washington DC jiruuf godhamuun irra ture kan cabse ture. Da’oo embasiif godhamu gocha cabse qofaa utuu hin taane dahhata seeraa kan diplomaatota achi keessaa hojjetanis kan cabse ture. Kana gitoota keenya kan Ameerikaa waliin kaasnee mari’annee jirra. Dhimma cimaa dha. Akka isin beektan kan ani fedhu, Namoonni yartuun gocha kana raawwatan Itiyoopiyaatti qaama aboo ol aanaa qabu paarlaamaa biyyattiin paartilee shorokeessummaatti hidhata qabu jedhamanii yakkaman waliin kanneen hariiroo qaban ta’uu isaanii ti jedhan. No media source currently available


DHIMMA DHUKAASA EMBAASII ITIYOOPHIYAA KA WAASHINGTEN DC IRRAA DHAGA’AMEE

Wixata dabre kana Embaasi Itiyoophiyaa Waashington jiru keessatti haala uumame ilaalchisee dhimmoonni xumura hin argatiin ni jiran. Dubbi himaan tajaajiila Tika nagaa kan yunaaytiid steetes Brian Leary har’a bilbilaan Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf yaada kennaniin dhimmi kun guutummaatti waajiira abbaa alangaa mummichaa kan waashingtoon Dii siin qabatee jira jedhan. Nama wiixata darbe dhukaasee jedhame kan ilaaleen Braayaan VOA..f I meelii erganiin ‘to’annaa jala ooleera ‘ isa jedhu hiika seeraan yeroo ilaalluu ‘embaasii keessaa ba’u hin danda’uu isa jedhu gidduu akkaataa jechootaan garaaramuu kan ilaaleen adda addummaa qaba jedhan. Kanaaf jecha ibsii duraan Gazexxesootaaf kennanii turan ija kanaan ilaalanii ta’u Imeelii isaaniin ibsanii jiru. Oduu akleessa dhagesiifne irratti garu waajiiruma wal fakkaataa keessaa Miss Nikol Meeyneer I meelii nu erganiin namnii dhukaase suun gonkumaa to’annaa jala hin oollee jechuun isaanii jecha isaan har’a ergan waliin kan wal mormu ta’u kan ibsan Brayaan Leerii jechoota koon gargaaramuu dhisuu irraa kan hafe jechii Nikool meeyneer ija seeraan yeroo ilaalamuu dogoggora miti jedhan. Dhuma irrattis waajiira tokko jala ituu jirruu lamaan keenya giddutti ibsii wal falleessaan kennameef waan dhugaa jiru irraa ka’e akka biraatti ibsamee waan ta’eef itti gaafatama isaa nan fudhaa jedhan. Embaasii Itiyoophiyaa washington keessa jiruuf Ambaasaaddara kan ta’an Obbo Girmaa Birruu Raadiyoo Fanaaf ibsa kennaniin, “Naannoo Embaasii sanaatti hiriira geggeessuuf seeraan wanni waamame hin jiru ture. Walakkeessa guyyaa irra namoonni kudhanii haga kudha-shanii ta’an, kutaa Embaasichaa ka tajaajila Qoonsilaa kennu seenanii -- “Ambaasaddarichi eessa jira. Ni barbaadna, jechuun jechoota gurratti ulfaatan itti dabalanii waan dubbataa turaniif -- Hojjetoonni Embaasichaa -- “Ambaasaddaricha argachuu ka dandeessan sagantaa qabatanii waan ta’eef sagantaa qabadhaa kottaa” ittiin jedhan. Sana booda arrabsanii ba’uudhaan alaanaa buusuuf yaalii godhan. Yeroo sanatti namni Naga-eegumsa Embaasii irraa ta’e ba’ee akka isaan kana hin goone -- hojjetoonnis waan seeraa-alaa kana akka hin hojjenne gochuuf hojii of irraa ittisaa geggeessan. Namoonni kun kana gochuu eega jalqabanii daqiiqa sadi’ii hanga shaniitti Humnoonni naga-eegumsaa Ameerikaa waamamanii dhufan. Sana booda, kanneen gochaa kana raaw’atan yeroo sa’atii tokko ta’uuf to’atanii eenyummaa isaanii baranii, adda-bafatanii teessoo isaanii fudhatanii gad-dhiisan. Guyyaa guutuu haala achi jiru qulqulleeffataa turanii, waaree dhaa booda sa’aa sa’a shanitti (akka Itiyoophiyaatti 11tti) yeroo dhihuuf jedhu naannoo sana hojiif banaa godhanii jiran - jedhan, Ambasaddar Girmaa Biruu. Gama biraan - Mootummaan Itiyoophiyaa Har’a, dhimmoota adda addaa irratti gaazzexeessota biyya keessaaf ibsa kennee ture. Gaaffiin duraa fi inni ijoon dhihaateef garuu, waa’ee dhukaasa WIXATA dabre Embaasii Itiyoophiyaa ka Waashington DC jiru irraa dhaga’amee ture. Garuu, kana irratti ragaa argachuun hin danda’amne. Kan Itiyoophiyaa keessatti maxxansame - gaazzexaan REPORTER - jedhamus, waa’ee kanaa Afaan Amaaraan maxxansee ture. “Mormitoonni DIASPORA yokaan biyya alaa jiraatan Embaasii Itiyoophiyaa Fafeessan” - jedha - mata-dureen isaa. Mormitoonni hagi xiqqoon WIXATA dabre, Embaasii Itiyoophiyaa keessa akkauma galanitti -- sababaa sanaan dhukaasni banamee, poolisiin mooraa sana marsuu isaa, mormitoonni alaabaa Itiyoophiyaa seerawaa buusanii, alaabaa durii akka fannisan, qondaalli naga-eegumsaa Embaasichaa - mormitoonni sun akka ba’an eega akeekkachiisee booda dhukaasuu isaa, booda immoo -- qondaalonni tika nagaa Yunaayitid Isteets - qondaala dhukaase sana qorannoof gara moggaatti fudhachuu isaanii fi battaluma akka gad-lakkisan ibsee jira. Dubbi-himaan Ministirii Dhimma alaa Itiyoophiyaa - Obbo Diinaa Muftii -- “dhimmi isaa qoratamaa jira” - jechuun gaazzexeessotaaf ibsuu isaaniis dubbatee jira - gaazzexichi. No media source currently available


Golli Naga eegumsaa Wixinee murtii kan garee shorokeessotaatti duuluu dandeessisu raggaasise

Biyyootiin ISIL fi gareelee shorokeessotaatti makamuuf sochii namoota deemanii ugguruuf ykn immoo qaawwaa isaan ittiin ba’an akka dhiphhisan kan godhu murtii cimaa ture kan kaleessa darbe. Ba’iin sagalee kennamee jedhan presizidaant Obaamaan Wixineen murtii sun sagalee deggersaa 15 argate. wixineen murtii sun “murtii 2178/bara 2014 jedhamuun sagalee guutuun raggaasisamee jira jedhan. Wal ga’icha kan waaman akka biyyootaa fi akka hawaasa addunyaatti mul’inatti kan argamuu fi guddataa kan adeeme biyyootii kanneen biroo keessa kan jiru yaaddoo loltoonni shorokeessumman uuman wal ta’anii dura dhaabbachuuf akka ta’e presidentichi ibsaniiru. Mariin addaa gola naga eegumsaa kan akkasii kanan waameef jedhan presidentichi Wal ga’ii kana kan ani waamneef dhimma nagaa fi nageenyaaf sodaachisaa ta’e beeksisuuf jecha. Dhaaboliin keenya kan basaasaa akka tilmaamanitti waggoota dhiyoo keessa loltoota biyyootii alaa kuma 15 kanneen biyyoota 80 irraa ta’antu gara Syriatti imalan jedhan Obaamaan. Heedduun isaanii dhaabolii shororkeessotaa kanneen hidhata al-Qaida qaban kan akka garee NUSRA fi ISILtti makaman. Kanneen kunis uummata Iraq fi Syriaaf sodaachisoo dha. Muummichi minsteeraa Iraq Abadiin asitti argamuu isaaniif nan galateeffadha. Giddu galeessa bahaa fi naannolee ka biroo keessatti shororkeessitoonni kun walitti bu’iinsa kakaasaa jiru. Akkuma argaa jirru biyya dhaloota isaaniitti deebi’anii haleellaa lubbuu galaafatu geggeessuuf yaalaa jiran.\nKanaafis jedhan presidentichi ol aantummaa seeraa kan qabu murtiin seena qabeessi kun biyyootiin loltoota shororkeessotaa ijaaruu, deddeebisuu, hidhachiisuu, maallaqaan gargaaruu ittisuuf humna isanaii dadhabsiisuuf akkasumas imalaa fi sochii isaanii dhaabsisuuf shorokeessitoonni ykn gareeleen shororkeessotaa daangaa isaanii qaxxaamuranii akka hin darbine ittisuu, kanneen karaa qabiyyee isaanii darbuuf yaalan fuula murtiitti seera dhiyeessu qopheessuuf walii galaniiru.  Gama biraan immoo President Obaman Itiyoopiyaan Afriikaa keessaaa bakka ifaa jirtu ykn mul’ataa adeemaa jirtu keessaa ennaa taatu kanneen dinagdeen isaanii hatattamaan guddataa jiran keessaa tokko jedhan. Biyyi yeroo tokko uummata ishee nyaachisuu dadhabde yeroo dhiyootti nyaataa fi humna ibsaa gara biyyootii alaatti erguu jalqabdi, galatni kan sagantaa humna ibsaa Afriikaa haa ta’u malee jedhan presidentichi. Muummichi ministeeraa Itiyoopiyaa Haayilemaariyaam Dessaalenyis gama isaaniin yeroo ko’oommatanii jiran kanatti nu waliin wal arguu keessaniif nan galateeffadha jedhan. Hariiroo Irtiyoopiyaa fi US gidduu jiruuf kabajaa qabna. Akkuma isinuu jettan biyyi koo jijjiirama dinagdee agarsiisaa jirti. Fuula durtti tarkaanfachuuf deggersi US qabdu guddaa dha jedhaniiru. Guddina keenyaaf dandeettiin humna nama barbaachisaa dha. Ameerikaan sagantaa eegumsa fayyaa kan akka fuula duraatti tarkaanfannu nu godhu keessatti nu gargaartee jirti. Muummichi ministeeraa H/Mariam itti dabaluu dhaan investeroota qonnaa kan US hedduu biyya ofii keessaa kan qaban ta’uu isaaniif kunis guddina dinagdee keenyaaf bu’uura jedhanii jiran. Nagaa fi tasgabbiin misooma gosa isa kamiifuu barbaachisaa akka ta’e beekuu dhaan hirmaannaan keenya gama kanaan wal ta’iinsi nuti agarsiisne nageenya naannoo sanaaf gumaacheera jedhan. No media source currently available


Mariin Sudaan Kibbaa Deebi’ee Jalqabamuuf

Mariin araaraa gareelee Sudaan Kibbaa bakka yeroo dheeraaf itti geggeessamaa ture - magaalaa Finfinnee irraa - gara magaalaa kiiloo-meetira 578 gara Kaaba Dhihaa-tti fagaattee argamtu – Baahir Daartti geessamee -- Boor, yokaan guyyoota itti aanan akka jalqabamu - araar-teessonni gama Mootummaa fi ka mormitootaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf mirkaneessanii jiran. Kan araara sana maanguddummaan geggeessan - aangawoonni IGAAD garuu, haga ammaatti homaa hin dubbanne. Ka Baahir Daar irraa, gabaasaan keenya telefoonaan dubbise - Ministarri Beeksisaa Mootummaa Sudaan Kibbaa fi dubbi-himaan araarteessota garee mootummihcaa – Maaykil Maakuwii Luwis ofii isaanii qophaawanii, dhufaatiin araarteessota garee biroo kan eegaa jiran ta’uu gabaasaa keenyatti himan. Akka dubbi-himaan araar-teessota Mootummaa Sudaan Kibbaa kun jedhanitti Bakka-bu’oonni hawaasa Siivikii, ka dhaabota siyaasaa, ka dhaabbatoota amantii, ka waldaa dubarootaa fi ka dhaabbatoota ka biroo marii araaraa kanaaf magaalaa Baahir Daar galanii jiran. Kan amma eegamaa jiran - araar-teessota mormitootaa fi aagawoota mootummaa duraanii mana-hidhaa tii hiikaman ta’uu dubbatan - aangawaan mootummaa Sudaan Kibbaa kun. Gareeleen mormitootaa fi ka Mootummaa haga ammaa maali irratti akka walii-galan yeroo yaada wal-fakkaatu dubbataa hin jirretti deebi’ee jalqabamuuf deema - mariin ammaa kun. Walakkeessa baatii Amajjii dabree irra -- ka dhukaasa-dhaabinsaa of-keessa qabu - walii-galtee wal-diinofachuu dhaabuu mallatteessuu isaanii gareeleen lameenuu ni duubbatu. Walii-galtee kana kan hojii irra oolchu - walii-galtee ka biraa “MATRIX” - jedhame mallatteessuu irratti yaada adda addaa kennan. Kan araaricha geggeessu - IGAAD fi gareen mootummaa Sudaan Kibbaa, gareeleen lameenuu akka walii-galtee akana mallatteessan dubbatu. Mormitoonni garuu, akka walii-galtee boodanaa kana hin mallatteessiin battaluma dubbatan. Kan aangawoota IGAAD-iin dhihaateef - galmee ittiin ka’insa ijaarsa mootummaa cehumsaas hin mallatteessine - jedhu - mormitoonni. Har’a illee ejjennoo isaanii akka hin jijjiiramiin ka dubbatan - dubb-himaan garee mormitootaa – Luul Kuwaang --- sababaan isaa - galmeen sun, Saalvaa Kiirii-n taayitaa irra tursiisuuf malee furmaata akka hin fidne itti dhaga’amuu isaa eeran. Dhimmi isaa -- nuti, Bulchiisa Kiir keessatti taayitaa isaa qabatee turu hin feenu. Nuti, Bulchiinsa KIIR taayitaa keessaa hin qabne akka ijaaramu feena. Yaaddoon keenya ijoon kana. Akkasumas -- Bulchiisa, aangoo jiru mara isaaniif kennu otuu hin taane -- Bulchiisa itti aangoon jiru hundaaf qoodamu, qoodinsi aangoo ifaa tahe akka jiraatu feene. Galmeen sun garuu, aangoo jiru mara gama mootummaaf kenna, ol’aantummaa garee mootummaa eegaaf, Prezidaaantichaafis aangoo daangaa hin qabne kenna - jedhan - dubbi-himaan jila mormitootaa - Kuwang


Gareeleen Wal Waraanan Walii-galtee Tolfatan

Mootummaan sudaan kibbaa fi mormitoonni jibbaan akka wal hin barbaanneef akkasumas dhukaasa dhaabinsaaf walta’iinsa irra ga’an hojii irra oolchuuf kan isaan gargaaru walii galtee tokko mallatessuu isaanii dura ta’aa Igaad kan ta’an mummichi ministeera Itiyoophiyaa Obbo Haayle Maariyaam Dassaaleeny beeksisan. Gama lameen wali wajjin mootummaa ce’umsaa kan sadarkaa biyyoleessaa akka hundeessaniif bellami guyyaa afurtamii shanii qabameefii jira. Kan walii galtee kana danqu ykn cabsu kam iyyuu akka ammaan duraa callinsaan hin ilaalamuu jedhu Obbo Haaylee maariyaam. Barreessa dureen Tokkummaa mootummootaa Baan Kii Moon gam lameen walii galtee kana hatattamaan hojii irra akka oolchaniif gaafatan. No media source currently available


Dhibeen EBOLA Itiyoopiaa hin seenne ta’us of Eeggataa jirra jedhu angawoonni

Hanga ammaatti Itiyoopiyaa keessaa dhibee Ebolaan namni qabame hin jiru kan jedhan ministerichi eegumsa fayyaa qopheen duraa barbaachisu garuu raawwataa jira jedhan. Dr. Kesete Birhaan Admaasuu har’a ibsa kennaniin tarii yoo dhibeen kun akka tasaa mudate jechuu dhaan hospitaalli addaa qophaa’uu isaas dubbataniiru. Dr. Kesete Birhaan Admaasuu har’a tuuta oduuf ibsa kennuun isaanii biyyootii dhiya Afriikaa keessatti dhibeen Ebola erga faca’ee as angawaa ol aanaa ibsa kennan isaan duraa ti. Ministeerichi ibsa isaanii kan jalqaban dhibeen kun hanga har’aatti Itiyoopiaa keessatti hin mul’anne jechuu dhaan ture. Hanga har’aatti namni EBOLA dhaan dhukkubsate Itiyoopiyaa keessa hin jiru. Dhibeen kun akka gara biyya keessaa hin seenne hojiin adda addaa hojjetamaa jira. Inni jalqabaa koreewwan lama hundeessinee jirra. Koreen inni tokko koree ol aanaa ta’ee dura taa’aan isaa ana ennaa ta’u waajjiraalee ministeerotaa fi dhaabolee adda addaa of jalaa qaba. Daandii balalii Itiyoopiyaa dabalatee, dhaabolii daandiiwwan balalii, immigrattion, ministeera geejjibaa, Kanneen biroo dhimmi kun isaan ilaalu waaltaalee eegumsa fayyaa mootummaa fi dhuunfaa, koree poolisii fi ittisa of keessaa qabuu dha. Koreen kun jedhan Dr. Kesete Birhan sadarkaa biyyaatti Ebola ittisuuf qophee duraa godhamaa jiru gamaaggamaa jira. Koreen inni lammataa koree teekinikaa ta’uu isaa kan ibsan ministrichi fayyummaa hawaasaa ilaalchisee qophee godhamu kan hoogganu jedhan. Koreen buufata xayyaara Booleetti hundeeffame jiraachuu isaas ibsanii jiran. Koreen kun keessumaa namoota Nigeriaa irraa dhufaniif ho’i qaama isaanii ol kaa’aa ta’e hojii addaan qooduu hojjeta jedhan. Namoonni mallattoon irratti argames battala addaan qoodamanii wal’aansi kan kennamuuf ta’uus ibsaniiru. Haaluma kanaan torban kana keessa lammiiwwan china lama addaan qoodamanii wal’aansi godhameefii dhibeen isaanii busaa ta’uu akka fakkeenyaatti tuqaniiru. No media source currently available  No media source currently available


Gareen Finciltoota Sudaan Kibbaa Marii Araaraa itti fufan

Mul’inatti banamee guyyaa lammataa isaa irratti marii araaraa Finfinnee keessatti geggeessamaa kan ture addaan kutanii kan ba’an finciltoonni Sudaan Kibbaa akka sababaatti kan dhiyeessan eenyummaa hirmaattotaa ture. Mariin marsaa boodanaa qaama mara kan hirmaachise ta’uu isaa kan beeksise IGAD qaamotii dhimmi isaa isaan ilaallata jedhu mara affeeree jira. Waldoolii uummataa, waaltaalee amantii, paartilee siyaasaa fi kanneen biroon kanneen affeeraman keessaa ti. Mariin kallattiin ta’e geggeeffamuun kan irra jiraatu nuyiif mootummaa gidduutti ta’uu qaba kan jedhan finciltoonni garuu kanneen biroon qoodi isaan qabaatan gorsuu qofaa akka ta’e ibsuu dhaan marii torban tokko dura eegale guyyaa lammaffaa isaatti addaan kutanii ba’an. No media source currently available


Waldaan Maccaa fi Tuulamaa Ganna 50essoo Hujii Itti Jalqabe Amerikaatti Ulfeeffate

Waldaan kun bara 1960 keessa hujii jalqabe.Wannii innii hujii jalqabeef akka perzdaantiin waldaa kanaa obboo Dirribi Demisee jedhutti ummata wal barsiisuu,waan ufii wal irraa barachuu, rakkoo ufii waliin dubbachuu fi waan qaban walti dabalachuu. Gaafa ganna 50essoo isaa Amerikaa Washington DC-ti ulfeessani nama hedduutti biyya alaa gara garaatii dhufee waan waldaan kun keessa bahe,itti deemuu fi itti jiru wal barsiise. ‘Ganna 50 geennee shantamaan itti aanutti hagana caalaa ballannee waan qamnu addunyaan geenna,' jedhee nagaa walti dhaamatee wal irra gale warri guyyaa kanaa dhufe. No media source currently available


“Hegereen Afriikaa harka Dargaggootaa jira” jedhan Giifti dureen Ameerikaa

Afeerraa prezidaantii Yunaaytid Isteetes Baaraak Obaamaatiin wal ga’iin daraggootqa biyyoota Afriikaa dhibba shan waliin as Washington DC keessatti geggeessamaa ture har’a guyyaa sadaffaa fi ka xumuraa irra ga’ee jira. Wal ga’ii har’aa irratti haasaa kan dhageessisan giifti duree Ameerikaa Misheel Obaamaa turan. Wahington DC-tti kan argamu galma wal ga’ii hoteela Omni Shoram jedhamu erga seenanii booda gara waltajjii wal ga’ii sanaatti kan simate daragaggoo lammii Uganda Joon Elimaa jedhamu ture. Giifti dureen Ameerikaa Misheel kan isaan daran irratti fuulleffatan dhimma dubartootaa irratti yoo ta’u statistiksiin isaa yeroo ilaalamu addunyaa keessaa dubartoonni miliyoona jaa’atamii lama barnoota hin qaban kun immoo hedduu nama gaddisiisa jedhan. Dubartoota barsiisuu akkasumas leenjii adda addaa kennuu dhaan humna horachiisuuf hanqinne maallaqa qofaa miti kan jedhan Misheel Obama ilaalcha maatii isaanii fi hawaasa keessa jiraatanii jirjjiiruun barbaachisaa dha jedhan. Ilaalchi dubartiif jiru fakkeenyaaf gara mana barnootaa akka hin dhaqne, umuriin utuu hin ga’in gaa’ila dhaabuuf dirqamuu akkasumas kittaannaa irratti raawwatamuuf hawaasis ni gumaacha jedhan. Kan nama amman ta’e kana ta’uu kan ani danda’e jajjabina maatii koo biraa argadheen kan ka’e jechuu dhaan hegereen Afriikaa harka keessan waan jiruuf murannoon hojjechuu qabdu jechuun dargaggoota kanaaf dhaamsa dabarsanii jiru.


Hoogganaa ta'uun uummata ofii ofitti qabuu malee taayitaa qabatanii taa’uu miti

Dargaggoo Dararaa Molee konferensii YALI/Young African Leadership Intiative jedhamuu fi kan waggoota afur dura prezidaant Baaraak Obaamaa dhaan labsame irratti argamuuf as Gara Yunited Isteetes dhufe. Biyya keessatti waggoota shanii fi misooma hawaasummaatti hirmaachuun kan hojjete si’a ta’u yeroo ammaa dhaaba harmee Education for Development Association, jedhamuu fi godina Arsii keessatti argamu keessaa qindessaa sagantaa ta’uun hojjeta. Dhaabi kun dubartoota, ijoollee, dargaggootaa fi namoota qaamni isaanii hir’uu kanneen gandeen baadiyyaa keessa jiran gargaaruu irratti hojjeta. Dargaggoo Dararaan garee “Youth for Action and Charity” jedhuuf dura taa’aa akkasumas waajjira mootummaa kan hojii fi dhimmootii hawaasummaa keessas hojjetee jira. As gara Ameerikaa kan dhufe dargaggoota Itiyoopiyaa kuma lama gumii “YALI” irratti hirmaachuuf galmeeffaman gidduu dhaa kudha lama kan filataman yoo ta’u Dararaan tokko. Waa’een hooggantummaa ykn Leadership cimsee kan yaadachiisu daraggoon kun hoogganaa jechuun taayitaa irratti ol ba’anii taa’uu utuu hin taane uummata ofii ofitti qabanii rakkoo isaa hubachuun waliin hojjechuu dhaa jedha. No media source currently available


Mootummaa Itiyoopiyaa Kallattiin Jalaa Wal Dh'aee

Waa’ee siyaasa Itiyoophiyaa kan hordofaniif hayyuu biyya Faransaayii kan ta’an Rene Lefort dhiiyeenya kana barreeffama mata dureen isaa “Ethiopia a Leadership in disarry“ ykn mootummaa Itiyoopiyaa kallattiin jalaa wal dha'e jedhu maxxansanii jiru.\nLefort waa’ee Itiyoophiyaa fi keessumaa waa’ee biyyootii Afrikaa uffee sahaaraa gadii baroota 1970mootaa kaasee maxxansaalee biyya Faransaayii kan Akaka Le Monde, Liberation, fi LE Nouvel jedhamaniif barreessaa turan. Bara 2012 barreeffama mata dureen isaa “Ethiopia after meles” ykn Itiyoophiyaa mallas boodaa jedhu barreessanii odeeffaannoo guddaan kan irraa rgamee fi hedduu kan duddubachiise ture. Barreefama isa ammaa Ethiopia leaders in Disarry jedhu kana irraa ka’uudhaan itti gaafatamaan sagantaalee gaanfa Afrikaa Peter Heinlein Rene Lefort waliin gaaffii fi deebii gaggeessee jira. No media source currently available


“Itiyoopiyaaf gargaasi kennamuu dura dhiittaan mirga namaa qoratamuu qaba”

Wal ta’iinsi Ejensii biyya Britin Itiyoopiyaa dhaaf deggersa yeroo kennu imaammata mirga namaa waliin bifa wal giteen ta’uu fi dhiisuu isaa akka xiinxalu manni murtii biyya Britain tokko murteessuu isaa gareen mirga namaaf falmu HW simatee jira. Manni murti ol aanaa biyya Britain kaleessa jechuunis Adoolessa 14 bara 2014 murtii dabarseen waajjirri wal ta’iinsa sadarkaa addunyaa sun Itiyoopiyaa dhaaf deggersa yeroo kennu ragaalee dhiittaa mirga namaa agarsiisan sirriitti hin xiinxalu jechuun himannaa irratti dhiyaati qorannaa guutuu kan mana murtii barbaada jechuu isaa Margaret Bashir NY irraa gabaastee jirti. Human Rights watch-tti itti aantuun directorri dhimmootii Afriikaa Laslii Leefkoo ibsa VOAf kennaniin murtiin mana murtii Britain tarkaanfii isa jalqabaaf ajaa’ibsiisamuu qabu jedhan. Waa’ee gargaarsa Britain kan dubbatan Lefkoon DFID maqaa jedhamuun kan waamamu waajjirri ministeera misooma sadarkaa addunyaa gargaarsa kennu mara kan ittiin qindeessu imaammata kan qabu ta’uu isaa ibsanii imaammati kun Britain biyyoota ka biroo waliin kan qabdu hariiroon gargaarsaa mirgi namaa eegamuu isaa kan ittiin qoratuu fi mirkaneessu ta’uu ibsaniiru. Kanaaf jecha murtiichi mana murtii kaleessaa HRW Gambeela keessatti raawwatamuu isaa quba qaba galmeesseera kan ittiin jedhu dhiitamuu mirga dhala namaa hamaa qorachuu kan dandeessisu ta’uu Lefkoon beeksisaniiru. Dhimmi kun waajjirri misoomaa kan sadarkaa addunyaa Gameela keessatti raawwatameera kan jedhame iyyannaan dhiitamiinisa mirga namaaf akka ta’utti deebii kennuu dhabuu dhaan imaammatuma ofii isaa irra daddarbe yoo ta’u gad fageessee kan qoratu. Kun tarkaanfii isa jalqabaa maleeti. Murtii isa xumraa miti jedhan Lefkoon. DFIDn gocha imaammata ofii isaa faallessu dalageera jechuun gaaffiin yeroo dhiyaatu kun isa jalqabaa ta’uu kan ibsan Ms Lefkown kanaaf jecha murtiin mana murtii barbaachisaa kan ta’eef jechan. Tarkaanfii isa jalqabaa kana ni ajaaiffanna. Sababiin isaas waggoota darban keessa Gambeelaa fi naannolee ka biroo keessati imaammatqa gandeen hundeessuu waliin kan wal qabateen himannaaleen dhiittaan mirga namaa raawwatamuu isaa ibsan hedduun dhaga’amanii jiru. Nutis akka nama mirga namaaf falmuutti dhiitamiinisi mirgaa kun haala ga’aa ta’een hordoffii dhabuun isaa nu yaaddessaa ture jedhan. Gama biraatiin dhiyeenya kana as Washington DC keessa kan jiru waaltaa Wilson-tti qophaa’ee kan ture waltajjii marii tokko irratti argamanii kan turan Amerikaatti dubbi himaan Embassy Itiyoopiyaa obbo Wahde Belay Itiyooopiyaa keessatti ijaarsi gandeenii humnaan ijaarama kan jedhu haalanii jiran. No media source currently available


Poolisiin Itiyoopiyaa miseensota isaanii hidhuu itti fufe jedhu hoogganoonni paartii Mormituu

Poolisiin namoota itti dabalaa to’annaa jala oolchuun dhaga’amee jira. Kanneen hidhamanis hanga yoonaa mana murtiitti hin dhiyaanne. Paartiin tokkummaa dimokraasii fi haqaa miseensonni isaa qabaman haal duree tokko malee akka hiikaman ibsa marsaa interneetii irratti tamsaaseen yaadachiiseera. . Kaleessa poolisii dhaan to’annaa jala kan oolan miseensota hoji raawwachiistuu paartii tokkummaa dimokraasii fi haqaa obbo Habtamu Ayalew fi obbo Dan’el Shibeshi malee itti aanaa dura taa’aan mana marii semayawi paartii Obbo Yeshii Waas Asefa yeroo dhuma wal fakkaatu poolisii dhaan qabamuu isaanii dura taa’aan paartichaa obbo Yeleqaal Geetnet VOAf mirkaneessaniru.\nObbo Yeshiwaas yeroo qabamanii manni jireenya isaanii sa’aatilee afuriif sakata’ametti unifoormii waraanaa fi sivilii kanneen uffatan humnootii naga eegumsaa hedduutu naannoo sana kan turan ta’uu dura taa’aan paartichaa beeksisaniiru. Obbo Yeshiwaas gara waaltaa qorannaa ma’ikelaawwitti erga geessamanii booda galaa dabarsuufii irraan kan hafe maatii isaaniis haa ta’u firoottan isaanii itti dubbachuu kan hin dandeenye ta’uun beekameera. Paartichis har’a ibsa marsariitii irratti tamsaaseen miseensonni hoji raawwachiistuu isaa kaleessa hidhaman haal duree tokko malee akka hiikaman yaadachiise. IHADEG hidhaa inni jala bultii filannoo biyyoolessaa eegale kun filannoo bara 2007 dhuunfachuuf tarkaanfii inni fudhate dha jedha ibsi paartichaa. Ibsi sun itti dabaluu dhaan hidhaan kun diraamaa qindaa’e kan sirnichaa ta’uu itti dabalee akkuma baratame filannoo bara 2007 namoota dararuu fi waliin dha’uu dhaan fudhachuuf tarkaanfii jalqabaa fudhatame jennee amanna jedha ibsi kun.\nGama biraatiin immoo haati warraa obbo Andargachew Tsige aadde Yemisrachi H/Maariyaam qabamuu abbaa warraa isaanii kan dhaga’an isaan wixata irra qabamanii gaafa jimaataa ta’uu dubbatan. San booda ministrii dhimma alaa biyya Britaintti bilbiluun haalli isaa maal irra akka jiru gaafachuu isaanii ibsan. Hojjettoota Embassy san’aa jiran waliin wal quunamuu dhaan Hanga Adoolessa sadii bara 2014tti mootummaan Yemen eessa akka jiru nutti hin himne jedhan. Ambasaddorri biyya Britain kan Senea’a jiran ofii isanaii xalayaa muummicha ministeeraa Yemenitti kennanii turan. Garuu as ykn achi jira deebii jedhu hin kennine. Mootummaan Briteen biyya lammii itti ta’etti deebisee adeemsa seeraa akka eegalu aadde yemsirach gaafataniiru. No media source currently available


Seneterootii USA,Mootummaan Itoophiyaa Oromoota Hiriira Bahan ‘Humnaan Itti Dhufe,” Jechaatti Yaaddahanii Ministera Haajaa Alaa Isaaniitti Xalayaa Barreessan

Asiin duratti seneteroota Amerikaa kutaa MN-tti mirga dhala-nama Itoophiyaa keessumattuu ka Oromootti yaaddahanii ministera haajaa alaa Amerikaatti xalyaa ergan. Ammma ammoo seneteroora kutaa Seattle Washington Paatii Murraayii fi Maria Cantwell faatti ministera haajaa alaa Amerikaa Joon Keeriitti xalyaa barreesse. Akka seneterootii kun jedhanitti kutaan isaanii (Seattle Washington) godina namii Itoophiyaa hedduun keessa jiraatu.Akka isaan gabaasa nama Oromoo hedduu irraa arganne jedhaniin barreessanitti Oromoon Itiyoophiyaa ttikeessatti mirga namummaa hedduu dhabu. Hiriira nagaa hawaasii Oromoo magaalii Finfinnee seera malee aanalee Oromiyaatti baballifamte jedhanii hiriira bahan irratti mootummaan jeequmsaan itti dhufuu duwwaa mitii gaazexeessitotii oduu tana gabaasanis hidhamuun waan nama jeeqaati jedha gabaasni kun. “Barattootii Oromoo karoora mootummaan magalaa Finfinnee Oromiyaatti baballisuuf qabu falmuun hiriira hedduu bahuun beekamaa.Hawaasnij Oromoo ammoo Oromootii lafa baballisuun kun qonnaan bulaa Oromoo lafa dhabsiisa,jedha.” Seneterootii Amerikaa ammoo waahee hiriira kanaatii fi deebi iitti kenname baruu barbaadan. Seneterootii kun tana malee akka ministiriin haajaa alaa Itoophiyaatti demokiraasii fi olaantummaan seeraa jabaattu feena jedhan. USA tana hojjachuuf akka seneterootii kun jedhanitti demokiraasiitti fayyadamanii mootummaa wayyaahaa qabaachaa,mirga ilmaan namaatii fi dignadee hunda qabdu qabaachuuf hojjatan feeti. “Godinii keenna (Seattle Washington) namoonnii Itoophiyaa waan rakkoo biyya isaanii himachuuf akka fedhanitti hiriira bahanii akka jeequmsii biyya isaanii dhaabtu akka fedhanitti gaafatan,” jedhan.


Senataroonni USA Lama “Haalli Mootummaan Itiyoophiyaa Mirga Dhala-namaa Keessumaa Kan Oromoo Itti Qabee Jiru Nu Yaaddessa,” Jedhan

WASHINGTON,DC — Senator Al Franken Itiyoophiyaa keessatti, mirgi dhala- namaa fi ol’aantummaan seeraa kabajamuu dhabuun kan isaan yaadchise ta’uu kan ibsan Senetaronni Yunayitid Isteets lama, kaleessa galgala, xalayaa Ministara Dhimma- alaa Yunaayitid Isteets – Joon keeriitti barreessaniin beeksisanii jiran. Galmeen eegumsa mirga dhala-namaa Mootummaa Itiyoophiyaa hamaa ta’uun isaa fi kun immoo hariiroo Yunaayitid Isteets Mootummaa Itiyoophiyaa waliin qabdu irratti jijjiiramni fide mul’achuu dhabuun nu yaaddesse ka jedhan – Seneetaroonni kutaa Minesootaa bakka-bu’an lameen – Al Fraankinii fi Amii Kiilo-Baashaar. Keessumaa ka biyyattii keessatti baay’ina uummataan guddicha tahe - Saba Oromoo haala itti mootummaan Ethiopia qabee jiru irratti yaaddoo qabaachuu isaanii fi kabajamuu seeraa fi qabiyyee dhala-namaa dabalee deemsi dimookiraasii hunda hirmaachisu dhabamuun yaaddessaa ta’uu isaa ibsan – xalayicha kaleessa galgala Joon Keeriitti ergan sana keessatti. Akka xalayaan Senator Al Fraankinii fi Senator Amii Kiloobaashaaritti dhhiheenya kana – fakkeenyaaf, gareen mirga dhala-namaa Hiyuumaan Raayits Waach barattoota, daangaa magaalaa Finfinnee bal’isuuf karoora bahe mormuun hiriira nagaa bahan dhaabsisuuf -- humnoonni naga-eegumsaa Itiyoophiyaa humna gitaa-olii gargaaramuu gabaasee jira. Bakka tokko tokkotti mormii sanaaf deebiin hookkaraa kenname du’a hiriirtotaa illee dubbate. Senatara USA Amii Kiilo-Baashaar Yaaddoon isaanii inni guddaan Itiyoophiyaa keessa, mormii polotikaaf iddoon banaan jiruuchuu dhabuu akka tahe ka dubbatan - Senataroonni Yunaayitid Isteets lameen filannoon Itiyoophiyaa fuul-dura keenyaa ka Caamsaa, 2005 geggeessamuuf deemu dhugumatti, walabaa, madaalawaa fi banaa ta’uu isaa irratti yaaddoo amansiisaa qabna - jedhanii jiran – Senaator Fraankinii fi Senaator Kiloobaashaar. Akka xalayaa isaaniitti , bara 20014 Kongiresiin Yunaayitid Isteets marii waa’ee baajetaa geggeesseen -- gargaarsa humnoota waraanaa fi poolisii Itiyoophiyaaf kennamuuf haal-duree lafa kaa’ee jira. “Gargaarsa kana argachuuf” - Mootummaan Itiyoophiyaa -- imaammata -- walabummaa murtii seeraa, walabummaa yaada ofii ibsachuu, kan ijaaramuu, kan walga’uu fi kan amantii tiksu -- kan paartiilee polotikaa, jaarmayaalee hawaasaa, gaazzexeesotaaf mirga walabummaan socho’uu fi murtii haqaan ilaalamuu kennu hojii irra oolchuu qaba - akka haal-duree Kongiresii Yunaayitid Isteets lafa kaayame sanaatti jedhu – Senaataroonni lameen. Ministarri Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets, Joon Keerii, ennaa dhiheenya gara Itiyoophiyaatti imalanitti, hojii jaarmayaa hawaasaaf akka carraan wayyaawaan banamu dubbatanii, waa’ee walabummaa Preesii fi walabummaa yaada ofii ibsachuu biyyattii keessaa irratti yaaddoo qaban beeksiisuun isaanii mallattoo gaarii isaan jajjabeesse tahuu kan ibsan – Senator Fraankinii fi Senaator Kiloobaashaar. keessumaa, hiriira dhiheenya geggeessame irratti kanneen humna seeraa-alaa gargaaramani fi tarkaanfii hookkaraa fudhatan seeratti dhiheeffamuu isaanii, Ministarichi akka mirkaneeffatanii fi hariiroon Yunaayitied Isteetsii fi Mootummaa Itiyoophiyaa gidduu kabajamuu mirga dhala-namaa fi ol’aantummaa seeraa akka ilaalcha keessa galchu, xalayaa kaleessa Joon Keeriitti ergan kanaan gaafatanii jiran.


Wal ta’iinsa Eneerjii Afrikaa fi Amerikaa

No media source currently available


Caamsaa 20 kabajamee oole

No media source currently available


Naayroobitti Nama 10 Balaa Bombiitin Dhumatee Hedduutti Madaa'e

WASHINGTON,DC — Bombiin qaraa akka jecha bulchoota Keenyaatti minibaasii keessaai ta lammeessoo ammoo gabayaa keessaa tokkatee nama hobbaafte. USA fi UK adoo balaan kun hin gahinuu nama isaaniitiin imaltuu Keneyaatti keessa fi eegadha jedhanii kalee dhaaman. Australia fi Faransaayilleen akkuma nama isaani Keenyaatti yaahuun ufi eegadhaa jedhan. Perzdanatiin Keenyaa Uhur Kenyaataa biyyootii alaa Keenyaatti imaltu dhaquun rakkoo qabdi jechuun jara biyya nagaa dhowwu jabeessaa jedha. Keenyaan,Somaalee,lafa milishooti Al-qaayidaa teessoo jabduu keessaa qabanii ollaa.Yoo hedduu milishooti tun achii dhufanii nama fixan jedhanii shakkan.Jara balaa kanaa itti gaafatama fudhatu ammatti hin beekamne


Afriikaan guddina dinagdee agarsiisteetti garuu misoomni bu'uuraa amma iyyuu galma hin geenye jedhu jaarmoliin sadarkaa addunyaa

FINFINNEE — Gabaasi har'a waaree dura galma tokkummaa mootummootaa keessatti kan beeksisame gabaasi dinagdee Afriikaaa akka jedhutti waggoota kudhan darban keessa kan ture guddina dinagdee Afriikaa ajaa’ibsiisaa ta’uu isaa shakkuun hin danda’amu. Guddinni kun kan argame garuu Afriikaan gara alaatti kan ergitu meeshaawwan qabeenya uumamaa gatiin isaanii fooyya’aa waan ta’eef, bulchiinsi biyya keessaaf fedhiin meeshaalee biyya keessaaf jiru ol ka’uu isaa akkasumas biyyoota guddataa waliin kan jiru hariiroon daldalaa fi dinagdee jiraachuu isaatiin kan ka’e ta’uu gabaasichi beeksiseera. Gabaasichi itti fufuu dhaan guddinni dinagdee argame hariiroo jireenya uummata naannoo waliin jirus cimsuun gaafatee jira. Guddinni dinagdee waggootii kurnan darban keessa argame jireenya uummatichaa hagam geeddare gaaffii edhuuf deebiin isaa quusaa akka hin ta’in gabaasa sana kan dhiyeessan komiishina dinagdee Afriikaatti daayrekterri maaykroo ekoonoomii Adam El Heraaykaa ibsaniiru. Heraayikaan akka jedhanitti dinagdeen kun jabaatu iyyuu gara badhaadhina hawaasummaatti jijjiiramuu qaba jedhan. Jaarmayaan sadarkaa addunyaa Fitch jedhamu Itiyoopiyaan sadarkaan guddina ishee “B” irra jira jedhee jira. Sadarkaa kanas caasaan dinagdee biyyattii dadhabaa taj’uu isaaf kan amma argamaa jriu sochii dinagdee jabaa ta’e wal bira qabuun yoo ta’u liqaa biyya keessaa fi alaa gidduu jirus madaalee jira dhaabi kun. Itiyoopiyaan waggoota kurnan darban keessa guddina ajaa’ibsiisaa argamsiistus misoomaa bu’uuraan garuu sadarkaa gadii irra jiraachuu ishee wabiiwwan Tokkummaa mootummootaa kan dhimma misoomaa tuquun jarmayaan Fitch ibsee jira.


Dhiiga dhangalaasisuu Sudaan Kibbaa Dhaabsisaa Jedhu Ripublikaanonni

No media source currently available


Mariin Dhimma Sudaan Kibbaa Itti Fufee jira.

No media source currently available


Hiriirri Nagaa Karoorfamee Jira

No media source currently available


Ameerikaan gaazexeessonni Itiyoopiyaa keessatti hidhamanii jiran haa hiikaman jechuun gaafatte

No media source currently available


Mootummaan Suudan Kibbaa ‘Araara Barbaaduuf’ Itti Gaafatamtoota Siyaasaa Afur Hidhaa Hiike

WASHINGTON,DC — Jarii afran hidhaatti hafee amma bahiitii isaanii labsan kun bahuun wal dhaba motummaa Suudan Kibbaatii fi milishootii mootummaa kanaan wal hadhan faluu dandaha. Mootummaan kun fala araaraa paartii mormituu waliin jalqaban ariifachiisuuf jara kana gadi dhiisee jedha. Jarii afran kun itti gaafatmaa paartii Bilisummaa Ummata Suudan Kibbaa ka durii Pagam Amum fa. Akka perzdaantiin Suudan Kibbaa jedhutti gadi lakkifamuun jara afran kanaa araaraa jalqabame jajjabeessa. “Tun gatii araaraati.Jara afran kalee bahee fi jara torbaan asiin duratti bahe walti dabaltee adoo waan dhibii dhiisii fannisanilleen tun lubbuu nama kuma hedduu ta badde hin deebistu.” Mootummaan Suudan Kibbaa nama torba ka maqaa siyaasaatiin himate ragaa irraa dhabanii Ammajii keessa gadi lakkisan. Suudan Kibbaa ta Suudan irraa cittee baate wal dhabii bulchoota isaani nama kuma hedduu fixee kuma dhibba hedduu baqachiisee fala hedduu itti barbaaduutti jiran. Caamsaa 3,4, 2014 ammoo perzdanatiin isii Salvaa Kiir akka ummatii bahee Juubaatti waaqa kadhatee waraanii dhaabatu hajaje.


Walitti Bu’iinsa Sudaan Kibbaa Keessatti daran kan Miidhame uummata Sivilii ti

No media source currently available


Dinagdeen Itiyoopiyaa hanga eegame hin guddanne

No media source currently available