Seenaa Jeneraal Taaddasaa Birruu

Gootichi beekamaan ilma Oromoo onneen isaa waa’ee saba isaaf dhiigdu kun kan dhalatee guddate Godina shawaa kaabaa nannoo salalee aanaa Hidhaabuu Abootee iddoo addaa Siree Morose jedhamutti dhalatee akka guddate seenaan tarree gootota Oromoo keessatti barreefame hedduun ragaa baha. J/Taddasaa Birruu akkuma ijoollee naannoo isaa biro ijoollumaan loon tiksaarra darbee umriin isaa yoo barnootaaf gahu mana barumsaa amantaa ortodoksiitti afaan gi’izitiin barumsa amantaa hodofuudhaan afaan gi’iizii bareessuu fi dubbisuun kan yeroo itti hin fudhanne ture. Haa ta’u malee daa’imni kun abbaan isaa quuqama sabaa waan qabuuf yeroo lola Xaaliyaani irratti duulee dirree waranaa irratti wareegamee ture. yeroo kana duuti abbaa isaa baay’ee isa gaddisiisee osoo jiruu Haati isaas rifaatuu abbaa manaa isherraan kan ka’e abbaan manaa ishee du’ee guyyaa saddetammaanitti(80) lubbuun isheellee darbuu danda’eera.Qormaanni jireenya walirratti leenca kana qunnamte akka inni barnoota isaa addaan kutuuf itti lallabde. Kana booda dargaggeessi jaalala maatiisaa dhandhamee hin quufne kun karaa abbaa isaa qabachuun Xaaliyaani irratti duuluuf bosona akka gale dirree seenaa gootota oromoo keessatti barreefameera. Yeroo kanatti Essumni(obboleessi haadha isaa) Baraanbaraas Beekaa jedhamu waliin kutachuudhaan loltoota mataa ofii ummatanii biyya isanii faashistoota irraa buusuuf gara hallayyaa Calanqootti kutaan. Xaaliyaanoonni meeshaa waranaa Ammayaa fi loltoota saanyinsii quufaan qabattee waan hirirteef falmiin ture caalmaa warra xaliiyaaniif dhundhumtee,waraana sa’aa 24 taasifameen J/Taddasaanfaa naannoo hoolqa Fincii jedhamtee waammamtuutti marfamanii harka laataan.sana boodaas akka qabamanii Hidhamtoota baay’ee waliin Gara Moqaadishootti ergamanii achitti J/Taddasaa Birruu hidhaan umrii guutuu akka itti murteefamu taasifamee ture.Egaa umrii sanatti dararamuun faashistootaani abdii kan kutachiise osoo hin taane,caalatti jabina kenneefi seenaa Ummanni oromoo har’a akka warqeef meetiitti laalu kana dalaguu danda’eera. Akkuma J/Taddasaan mana hidhaa fashiistootatti rakkoon hedduun isa dararteen Biyyi sumaaliyaa harka Xaaliyaanootaati baatee kolonii Ingilizitti kufte. Ta’iin kun immoo B/J Taddasaa Birruu fi namoota isa fakkataniif carraa cimaa ta’ee ummame.egaa hidhaan umri guutuu ture suniis carraa kanaa fashalaa’era. Haaluma kanaan gootichi kun dandeettii cimaa qabachuun isaa erga beekamee gara loltoota ingiliziitti makamuu danda’e. yeroon kun baay’ee sukanneessa ta’uu isaa dubbistoonni koo akka hin daganne hubachiisuun fedha!! yeroo gurraachummaan akka namatti hin lakka’amne fi qooddaan sanyi fi amantii itti daraaredha. kana keessatti garuu kormi kun ga’umsa ol’aanadhaan warruma adii waliin socho’aa turuunsaa ni yaadatama. Kan namatti tolu, fedhii fi jaalala biyya isaatiif qaburraa kan ka’e loltoota san keessaa gara raayyaa polisii humna dafee qaqqabaatti jijjirame biyya isaatti deebi’e. Sanan boodaas hogganummaadhaan iddoo hedduu hojjechuu isaa ragaleen funannamaan lafa kaa’u.Yaa dubbistoota barruu kanaa! amma kan nurraa egamu maal akka ta’e secoondii muraasaaf akka of gaafattaan isin dirqamsiisuun barbaada! Seenaa Qabsoo fi Seenaa mana hidhaa Qabsoo ummata Oromoo yeroo sanii waliin wal qabatee Waldaan Wal gargaarsa Maccaaf Tuulamaa akka hangafaatti laallamuu isaa eenyuma jalaa waan dhokatu miti.waldaan kun yeroof maqaa wal gargaarsaatiin ejjennoo haa jalqabu malee, yeroon booda sirna qabsoo oromoorratti xiyyeefanno isaa cimsachaa deemee ture. B/J Taddasaa Birruu fi Waldaan kun seena yoomuu himamee hin dhumne waliin akka qaban lammiin oromoo seenaa isaa beeku kamuu dhugummaa isaa himuu ni danda’a. Mee B/J Taddasaa Birruu akkamitti gara waldaa kanaatti dhufaan laata? Waldaan Wal gargaarsa Maccaaf Tuulamaa Yeroo sanatti sanyiin oromoo ta’anii qondaaltoota sirna mootummaa H/Sillaasee iddoo garagaraa hojjetaniif gaaffii miseensummaa dhiyeessaniif keessaa B/J Taddasaa Birruun nama tokko ture.jalqabarratti akkuma loltoota Ingilizii keessa jijjiramee dhufeen sirni mootummichaa dhugumaan ummata oromoof waan dhaabbate itti fakkate, yoon miseensa waldaa kanaa ta’e ilaalchi qooddaa sabaa ummamuu danda’a, jechuudhaan shakkee akka dide ni dubbatama. kanuma gidduutti mummicha ministeera yeroo sanii kan turaan Akiliil Hatewald namni jedhamu tokko Galgala wayii B/J Taddasaa Birruu Irbaataaf mana isaatti afferee osoo taphachaa jiraani waan tokko akeekkachiisee ture.B/J Taddasaa Birruu koree duula qubee waan tureef akka ummanni oromoo baratee doofummaa keessaa bahuuf tattafii inni gochaa ture daraan cimaa waan ta’eef Muummicha kana sodaachisuun hin hafne.Jeneralli kun oromoo ta’uusaas waan hin shakkineef akkas jedheeni ture”Taddasaa ati erga duula qubee kana eegaltee baradhaa! Baradhaa!jechuu baayistee jirta.baradhaa jechuun gaariidha garuu eeyyu barsiisuu akka qabnu adda baastee beekuu qabda.nuti yoo xiqqaatee,xiqqaate oromoo jaarraa tokko gara boodaatti hambisnee bitaa jirra.ummata kana nan barsiisa yoo jette galaana nurra garagalu”jechuudhaan soda ummata oromoorraa qabaan ibsaanif.kun immoo B/J Taddasaa Birruun Gadoodhaa akka Waldaa Maccaaf Tuulamaatti dabalamuuf karaa bal’aa bane.sana booda miseensummaaf laphee guutuun edda eeyyamamanii akkas jechuun dhugaa jiru bahanii turaan jecha muummichi ministeera sun jedhaniin eeruudhaan”wuskiin fuuldura kootti buufamee jiru dhiiga natti fakkate. gonkumaa miira koo to’achuu waan hin dandeenyeef,wuskiin naaf buufamemoo?ani bar qorichaan fudhachaa jiraam kanaafuu hin hin dhugu jechuudhaan dhiiseen bahe”jedhanii akka turaan ni yaadatama! A.L.A bara 1966 keessa waldichi akkuma tasaa gara sochii siyaasa ol’aanaatti cee’uusaatiin miseensota lakkoofsaan hedduu ta’aan horachuu danda.eera.jijjiramni dhufe kunis bu’uurrisaa haasawa dadamaqiinsaa B/J Taddasaa Birruu taasisanidha.haasofni Jeneraalichaa waa’ee Muummichi ministeeraa ,angawoota mootummaa kan turaan,loltoota sadarkaa ol’aanaa gahanii fi oromoota gara dhaabbilee barnoota ol’aanoo galaan lakkoofsi isaanii akka hir’atu kan jedhu bakka Jeneraalli kun jirutti wal gahii gaggeefarratti ibsamuu isaas eeranii turaan. Yeroon booda Shira Angawoonni ol’aanoon mootummaa H/sillaasee qopheessaniin B/J Taddasaa Birruu fi A/dhibbaa maammoo mazamir,namoota lakkoofsaan 7 ta’aan waliin gara mana hidhaa Alem Baqqanyitti darbataman. Akka Jarri xaxanitti yakki B/J Taddasaa Birruu fi jaallaan hafan ittiin himatamaan “Heera mootumaa diiguudhaan tokkumaa ummata Itoophaa yeroo dheeraa cimee ture kan fashaleessu holola sobaa oofuudhaan ummata jeequmsaaf kakaastaan”kan jedhudha. Galmeen himatamtoota lakkoofsaan sagal ta’aan kun kan armaan gadiiti: 1,Himatamaa 1ffaan B/J Taddasaa Birruu 2,Himatamaa 2ffaan A/dhibbaa Maammoo mazamir 3,Himatamaa 3ffaan Obbo Seefaa Tasammaa 4,Himatamaa 4ffaan Obbo Daadhii Fayisaa 5,Himatamaa 5ffaan Loltuu Lammeessaa Boruu 6,Himatamaa 6ffaan Q/M Mokonin Wasanuu 7,Himatamaa 7ffaan Obbo H/Maariyaam Gammadaa 8,Himatamaa 8ffaan Konoleel Alamuu Qixxeessaa 9,Himatamaa 9ffaan B/J Daawit Abdii….turaan Himanni tokkon tokkoo isaanirratti dhiyaate mata dureen isaa kan gubbaatti Eerame haa ta’u malee qabiyyee gara garaa of keessaa qaba Keessa mee kan B/J Taddasaa Birruu Akkas jedha:Bakka wal gahii hundatti uummata mootummaarratti meeshaa waraanaa qabatanii akka kaka’aan yoo dubbatu kanneen hafaan immoo ajajaa fi yaada isaa irratti walii galuu isaaniti jedhame.akkasumas A/dhibbaa Maammoo Mazamir Sinimaa Ampeyer keessatti Boombii Gad-dhiisuudhaan namoota hedduu madeessiteetta kan jedhullee garee himata isaaniti Ragaan seeraa isaan lafa godhataan illee hojiin isaani poolisii akka turaan seenaan dhugaa baha. Kun immoo guutummaa guututti waan sobaan itti yaadamee qabsoo ummata oromoo kichuutti quucarsuuf karoorfame ta’uusaa hubachuun ni danda’ama. Himata B/J Taddasaa Birruu fi jaallaan hafaan irratti qindaa’eef Jeneraalli kun callisanii hin teenye Mee deebii isaan laataan keessaa muraasa yaa ilaallu *Bilisummaa ummata tokko wantootni guutuu akka ta’u godhaan baay’ee ta’aan illee, qabxii gudhaan garuu seera baheen murtii madaallamaa wal qixa fayyadamuudha. Carraa koo haa tauu,yookaan waanaan sanyiidhaan adda ta’eef ta’ee hin barre.dur Itoophaanonni kanneen biro hanga har’aatti seeraan ajaja Girmaawii mootii mootichaan kennamutti fayyadamaa turaan anaaf waan kun hin fayyannee himatamuu fi hidhamuun koo na gaddisisuu irra darbee Warreen ana fakkataanillee abdi kan kutachiisudha *Heera mootummaa keeyyata 3(a)irratti akka ibsutti muuduu fi Angoo irraa buusuu kan danda’u mootii mootichaa qofa jedha.seera adabbii lakk.126 gulantaan kan mulqamu ajaja mana murtitiin jedhee lafa kaa’a.kan koo garuu kanaan ala Aangoo himattota kiyyaatiin qofa gulantaan koo akka waan narraa mulqameetti ummata Itoophaatiif gazexaadhaan ibsame.kunis kan ibsu seerri anaaf kan hin hojjenne ta’uusaati. *Hanga har’aatti qondaaltootni anaan wal fakkatu qabaan “Alem baqqanyitti”hidhamanii hin beekaan anarra garuu dabni kun narratti rawwate.Alem baqqanyittaan hidhamee argama.daba kanas kabajamoo mana murtitti iyyadheen achitti hidhamuun kee sirridha jedhamee murtiidhaan akkaan jiru ni yaadatama. *Barumsaan kan duubatti hafaan saba oromoo akka barataan waanaan godheef saba addaan qoodde jedhamee dhimma bu’uura hin qabne kaniin ani hin hojjetiin har’a jaarraa 20ffaa keessatti yeroo ummanni Addunyaa hundi sanyiidhaan,amantiidhaan,gosaan,saalaan osoo wal hin qoodiin tokkumaa isaanii cimsatanii gara fuulduraatti hoofaa fi hojjechaa jiraan kanatti anarratti yaadni akkanaa dulloomaan kun qoodinsa sanyitiin waanin hin hojjenneen na rakkisuun ummata amma baratees ta’ee,dhaloota dhufu osoo hin gaddisisiin kan hin hafne,miidhaa isaas kabajamoon mana murtii kan hin daganne ta’uusaa nan abdadha. qabxiilee kanaa fi kanneen kana fakkataan hedduu barreessudhaa gara mana murtii ol’aanaa yeroo sanatti iyyachuun isaa ni yaadatama. Manni murtii Ol’aanaan kun murtii isaa murteessera. murtiin kunis madaa ummata oromoo baraa hanga baraatti okkolchiisaa ta’ee hafe.murtichi akkas ture B/J Taddasaa Birruu fi A/dhibbaa Maammoo Mazamir Du’aan akka adabamaan,kanneen hafaan jahaan ammo hidhaa cimaa waggota gara garaatiin akka hidhamaan murta’e Murtiin kan Obbo Hayilamaaram Gammadaa sababa dhukkubsatani mana yaalaa jiraniif bira darbamee yeroon booda akka irratti murteessaan walii galaan. Akkuma beekamu murtii du’aa kan mirkaneessu mooti H/sillaasee waan tureef kanneen biro akkuma jirutti mirkaneessee kan B/J Taddasaa Birruu murtii du’arraa gara hidhaa umri guututti fooyyesse.kunis kan ta’uu danda’eef Jeneraallichi fonqolcha mootummaa H/Sillaasee irratti mudde 5 bara 1953 aggamame ol’aantummaadhaan kan fashaleesse waan ta’eef,isa akka olmaatti lakka’eefi jedhama. Murtiin A/dhibbaa Maammoo Mazamir akkuma itti cimetti itti fufee,walakkaa bara1962 mana hidhaa finfinneetti argamu Alem baqqany jedhamee waammamu keessatti akka fannifamee du’u taasifamee ture. Gaafa gara du’aatti qajeeles kutataan kun akkas jedhee ture! “Dhiigni koo dhiiga mirga cunqurfamoota ilmaan oromoo kabachiisuuf dangala’e waan ta’eef dhiiga gatii malee jige miti. Waaniin ani hin hojjetin hojjette jedhani sobaan murtii du’aa kan natti murteessise mootichaas ta’ee qondaaltootni sirnichaa garuu gatii isaanii yeroo gababaa keessatti idduma kanatti ummatota Itoophaa harkaa akka argataan shakkii tokkollee hin qabu.yaa oolu yaa bulu malee mirgi ummata oromoo dhiiga qabsaa’ota ilmaan isheetiin guutummaa guututti kabajamuun isaa waan hin hafne”jechuun dubbii isaa dhumaa saba jaalatuu fi jarreen shira xaxaniif dhaamee gara yoomuu hin deebine sanitti sokke. B/J Taddasaa Birruu erga murtiin hidhaa umri guutuutti jijjirameefi gara magalaa Hararitti akka ergamee hidhamu taasifame.baay’ee osoo hin turiin immoo mana hidhaa magalaa Hararii gara mana hidhaa Galamsootti jijjirame.kun immoo carraa addaa Jeneraala kanaa fi ummata oromoof uume.B/J Taddasaa Birruu Hidhamaa amanamaa waan ta’eef carraa ummata waliin wal argee qabsoo ummata oromoo bifa haaraa ta’een fininsuu eegalu argate.Haalli gaariin ummameef tokko immoo ummanni Harargee yeroo sana qabsoo diddaa gabrummaa finiinsaa waan jiraniif ture. Keessattu gootichi ilmi oromoo Elemoo Qilxuun bosona carcar galuudhaan lammi isaa harka alagarra baasuuf tattafi cimaa gochaa yeroo jirudha. B/J Taddasaa Birruu qunnamtisaa dhoksaan Elemoo Qilxuu waliin gochaa,ummaticha naannoo sani ammoo akka barataniif gorsaa fi tooftaa isaan barnoota amaleefatan fayyadamaa turuu isaa Maanguddooni ammallee lubbuun jiraan raga bahu. Fulbaana 2 bara 1966 sirni H/sillaasee waan kufeef Dargiin B/J Taddasaa Birruu fi hidhamtootni biroos akka hiikkaman ajaja dabarse. Ammallee sirni Dargii ummataaf akka hin taane kan hubate Jeneraalli kun cunqursaa yeroo dheeraaf ummata oromoorra ture faccisuuf qabsoo hidhannoo filatee bosonatti galuudhaan sirna Dargii wajjiin wal falmuu eegale. Gabroofamuun ummata isaa Yoomuu boqonnaa kan dhoowwate B/J Taddasaa Birruu osoo Bilisummaa Uummata isaatif falmaa jiruu Bitootessa Guyyaa 9,bara 1967 harka oftultotaatti kufuun lubbu isaa yeroo dhumaatiif lammi jaalatuu dabarsee laate!!Taddasaan du’uus hojii boonsaan inni qomoo isaaf dalage baraa hanga barabaraatti laphee Uummata Oromoo keessaa akka lallabdu shakkii hin qabu!! Xumureera!! Dogoggorri seenaa akka tasaa yoo jiraate,


Irra Deddeebi’anii Himaniif Sobi Dhugaa Hin Ta’u (Sirreessa Gaaffii fi Deebii Obbo Daawud Ibsaa)

Adoolessaa 2014 Labsa Waxabajjii 28, 2014 baasaniin, dhaabotni SHG-ABO fi QC-ABO “jedhamuun beekamaa turre gargarummaa nu gidduu jiru furannee, dhaabicha deebisnee tokkoomsuu keenya ummata Oromoo, deggertoota fi firoottan Qabsoo Oromoo hunda oggaa beeksisnu gammachuu guddaani.” Jechuun saanii ni yaadatama. Labsa kanatti aansuunis, mataan SHG-ABO, Obbo Daawud Ibsaa, midiyaalee Oromoo addaddaaf dhimma kana irratti bifa gaaffii fi deebiin ibsa kennaa turuun saanii ni beekkama. Akeekin xalayaa kana gaaffiilee gaafataman keessaa dhimma baqaqa ABO (2001), araara SHG-ABO fi QC-ABO, fi barnoota baqaqiinsa kana irraa horatame jechuun deebii isaan kennaan xinnxaluu fi bakka sirreessuun fessisutti sirreessuu dha. Xiinxala kanaaf Gaaffii fi Deebiin irratti hundoofinu kan OMN isaan wajjin geggeesse fi kan kutaa sadii qabu Adoolessa 14, 16 fi 17, 2014 raabse taha. Gaffii “Duraan maal irratti wal dhabdan, amma hoo maal irratti walii galtan?” jedhuu yeroo deebisan, Obbo Daawud; “QnC kan himatan , kaayyootu caphe ykn sharafame jedhan. Gama keenyaan kan jenne, kaayyoon caphe hin turre; kan sharafames hin jiru, seera caphsitan janneeni; Teenyee eega marihanne booda, wanni irratti wal dhabne, waanuma xixiqqaa waan taheef, isa kana mariin fixannee jirra; Rakkoo jirtu jarmayaa keessatti furatuu dha malee jarmaaya keessa achi bahanii of ijaaruun QC-ABO dhaaba keenya miidhe, dadhabsiise; uumata fi miseensaa keessati illee kun rakko guddaa uumee jira. QnC akka achi itti bahe, sirrii tahuu dhabuu isaa itti himaa baane. Kana walii galchinee ykn “sort-out goone” jirra Jechuun, rakkoo dhaabicha keessatti dhalatee dhaaba keenya facaase fi QBO bara hedduu boodatti deebise jedhamee tilmaamamuf QC-ABO cubbamaa godhanii maqaa saanii fi maqaa Shanee qulqulleessuu yaalan. Dhimma kana irratti deebiin Obbo Daawud kennan gonkumaa kan dhugaa irraa fagaate fi kan sirressuun barbaachisu dha. Warri waliigaltee kana maqaa QC-ABOn Obbo Daawud wajjin mallatteessan akka Obbo Dawuud jedhetti walii galan miti yoo ta’e akka qajeelchaniif yeroo hamma tokko kennineefii dhaggeeffannee turre. Ha ta’u mlaee, hamma ammaatti deebii hin kennin jiru. Gaaffii fi deebii kana dhagahuu dhabuu ykn akkuma Obbo Daawud ibsetti balleessaan kan saanii ta’uu fudhatanii waliif galan irraa ta’u mala – waan beeknnu hin jiru. Kan nuti beeknnu garuu dharri (sobin) irra deddeebi’ee himame fi osoo hin sirreffamin ture dhugaa fakkaacaa deemuu isaa ti. Kanaaf, nuti, kanneen yeroo dheeraaf miseensota ABO taane garuu waliigaltee Obbo Daawud fi murnni “QC-ABO” jedhee of moggaase mallatteessan irra qooda hin fudhatin hafnne dhugaa jiru barruu kanaan ibsuuf dirqamnne. Nu hofkalchaa! Tokkummaan qabsaa’ota Oromoo wabii walabummaa Oromiyaa fi bilisummaa Oromoo ta’uutti gad-fageessinee amanna. Tokkummaa nuti itti amannu garuu kan: (a) hundee tokkumaa dhabuu keenyaa xiinxalee hubate fi furmaata itti soqe; (b) kan qormaata hundee rakkoo keenyaa fi furmaata isaa irratti miseensota dhaabichaa hunda qooda fudhachiise; (c) kan qabsaa’ota kaayyoo QBOf hoijjetan hunda hammate; (d) kan aadaa hojii dhaabichaa jijjiiruun QBO jabeessuuf akeekkate fi karoorfate. Tokkummaa qabsaa’ota Oromoo isa dhugaa fi isa QBO gargaaru fi shaffisu argamsiisuuf carraaquun keenya ammallee itti fufa. “Tokkummaan” amma dhaadheffamaa jiru kun garuu, “Tokkummaa”: (a) hundee rakkoo baqaqiinsa kana uume qoratee, hubatee, gaafatama barbaachisu fudhate fi fuula duraaf irraa barate miti; (b) ilaalcha hoogganoota ABO “kan wal lolus hooggana, kana araaramus hoggana; Miseensi maal keessaa qaba? Wal lolaa yoo jenne wal loluu malee, araaramaa yoo jedhan araaramuu malee!” jedhu irratti kan hundaa’e dha. Kanaaf, kan QBOf bu’aa buusu ta’ee nutti hin mul’atu. Irraa of qusachuun keenya hubannoo kana irraa madde. Gara dhimma kaaneefitti yeroo deebinu, akkuma asiin olitti jenne, gaaffiilee gafatamaniif deebiin Obbo Daaud kennan kan dhugaa irraa fagaate dha. Mee jechi saanii “kaayyoon caphe hin turre, kan sharafames hin jiru” jedhu hammam dhugaa ykn soba akka ta’e hubachuuf ibsaa jala ha qabnnu. Ragaa QnC-ABO yeroo dheeraaf dhiheessa turetti ni deebina. Mee dura haasaa fi jiruu Obbo Daawud keessa dhimma kana irratti ragaa jiran hedduu keessaa lamaan tokko haa ilaallu. Inni duraa, gaaffii fi Deebii Bitootessa 29, 2006 gaazexaa “Les nouvelles d’Addis” jedhamu tokkoof kennan. Gaaffiin dhihaateef “Could OLF become a governmental party in Ethiopia? If it could, [under] which condition?” (ABOn mootummaa Itoophiyaa keessatti dhaaba siyaasaa tokko ta’ee qooda fudhacuu ni danda’a sitti fakkaataa? Yoon ni danda’a jette haala akkamiin?) kan jedhu ture. Obbo Daawud akka armaan gadiitti deebisan. OLF has been trying to get the support of governments and international organizations to transform itself into a party …. That did not happen in the last 14 years and OLF remains a front- against its will. The OLF wants to participate in the political process as a party or as a political organization. (http://nfrance.com/~eq10357/P10_magazine/15_grandentretien/15050_itvOLF/15050_itvOLF_eng.html) Afaan Oromoon: ABOn dhaaba siyaasaa mootummaa Itoophiyaa keessatti hojjetutti of jijjiiruu irratti gargaarsa mootummootaa fi dhaabita addunyaa argachuuf yeroo dheeraaf carraaqe. Kun baroota kudha afuran (14) dabran keessatti ta’uu hin dandeenye. Kanaaf, ABOn fedhii saan alatti adda bilisummaa ta’ee jiraata. ABOn sirna polotikaa [Itoophiyaa] keessatti akka dhaaba siyaasaa tokkotti qooda fudhachuu barbaada. Obbo Daawud, har’a yeroo kaayyoon jijiirame hin jiru jedhan, waan gazexessaa kanatti himan irraanfataniiti moo dhugaaf kabaja dhabuu saaniitii? Kana dubbisaan ha murteessu jennee bira tarra. Rgaan isa lammataa afaan Ambaasaddara USA bara 2008 keessa Asmara (Eritrea) ture irraa dhageenya. Obbo Daawud, Waxxabajjii 19, 2008 Ambaasaddera USA kanatti iyyachuuf waajira saa deemanii turan. Ambasaddorri kun, Waxabajjii 24, 2008, iyyata Obbo Daawud gara waajjiroota mootummaa saanii addaddaati ergee (cable) ture. Akka inni jedhutti: “He [Mr. Dawud Ibsa] argued that the United States should press Meles to allow true democracy and the full implementation of Ethiopia’s federal constitution …” (https://www.wikileaks.org/plusd/cables/08ASMARA334_a.html) Afaan Oromoon: Kan inni [Obbo Daawud] gad jabeessee iyyatu akka Mallasaan dimookraasiin dhugaa fi heerri feederaalumma Itoophiyaa guutummaatti akka jiruu irra oolu hayyamu akka mootummaan USA dhiibbaa godhu dha. Ambasaddorri USA kun itti fufuun, waan Obbo Daawud isaan jedhe yeroo barreessu: The OLF, as described to us by Chairman Dawud Ibsa, faces … big challenges. First, the OLF needs to generate some hope of a democratic opening in Ethiopia, given the organization’s belief in its promising prospects in a fair election. (https://www.wikileaks.org/plusd/cables/08ASMARA334_a.html) Afaan Oromoon: ABOn, akka Obbo Daawud Ibsaa (Dura Taa’aa) natti himetti, rakko gurguddoo … qaba. Inni duraa, ABOn, yoo filmaatin bilisi [Itoophiyaa keessatti] gegeeffame “nin mo’a” jedhee waan yaaduuf Itoophiyaan sirnna dimookraasii banaa taati abdii jedhutti rarra’uu filata. Mee hubadhaa laalaa! Iyyaata Obbo Daawud mootummaa USA tti dhiheeffatan kana keessaa isa kamttu kaayyoo ABO wajjin deemaa? Heerri “Federaalummaa” impaayera Itoophiyaa akka jiruu irra oolu iyyachuu? Moo, impaayera Itoophiyaa dimookraatessuu abdii jedhutti rarra’uu? Obbo Daawud maaliif faranjii fi habashaatti akka tokkotti, Oromootti ammo akka biraatti kaayyoo saanii ibsuu? Kaayyo ABO wallaalan moo heerri fi sagantaan siyaasaa ABO isaan hin daangessuu? Deebi kana hunda dubbiftootaaf dhiifnnee bira tarra. Mee ABOn bara 2001 keessa bakka lamatti baqaquusaa dura dhaabicha keessatti waan jeequmsa umee fi dhaabicha facaase ha ilaallu. Kan baqaqiinsa ABOf hundee ta’e Obbo Daawud Hayyuu Duree (HD) ABO ta’anii baatii jaha (6) osoo hin turin kaayyoo ABO jijjiiruu yaaluu saaniiti. Sadaasa 1999 keessa HD ABO ta’ee mudame. Amajjii 2000 keessa “ABOn sirnna impaayerichaa hundaaf wal-qixa ta’e keessatti qooda fudhachhun Itoophiyaa dimookraatessee rakkoo Oromoof furmaata argamsiisuu danda’a” jedhee dhabicha kessatti barruun facaase. “Kun kaayyoo ABO kan faallessu dha. Kaayyoo ABO jijjiirruf kan mirga qabu Kora Sabaa (KS) ABO qofa.” jedhanii miseensonni dammaqoon harkatti didan. Fedhiin Obbo Daawud garuu, kaayyoo dukumantii dhaabaa irra jiru akkuma jirutti dhiisee lafa jala faallessuuf hojjechuu ture. Kanaaf, KS-ABO waamuu fi irratti dhiheesuu hin feene. Akkuma G fi D kana keessatti of irratti ragaa bahe, amntiinsaa “Addi Bilisumma Oromoo olantumma nam tokko utuu qabaate yoona kana caala jabaate fagoo deema ture” kan jedhu waan tureef heera dhaabichaa fi mirga miseensotaaf kabaja hin qabu ture. Dhimma kana irratti dhaabicha keessatti dura maree geggeessuu didee, Guraandhala 2000 keesa, “ajandaa nagaa”, kan heera Itoophiyaa fudhachuusaa fi qabsoo hidhannoo toobbachuuf qophaa’aa tu’uu isaa addnyaatti labsu raabse. Miseensonni irra deddeebi’anii dhimmi kun dhaabicha keessatti akka mareen hiikamu waamicha godhanille obbo Daawud gurra kennuufii dide. Amantiin saa ABOn “olantumma nama tokko utuu qabaate … kana caalaa jabaatee fagoo deema” jedhu itti cimaa waan tureef mareef banaa ta’uu hin dandeenye. Kittillayyootasaa wajjin kanneen yaada saa (Itoophiyaa dimookraatessuu) dura dhaabbatan hunda maqaa xureessuu, dhaaba keessa ari’uu fi ariisisuu fi du’a itti muruutti bobba’e. Dhugaan dhaaba Oromoo jaallatamaa fi kabajamaa ta’e ABO baqaqsee, qabsaa’ota facaasee, QBO baroota hedduun boodatti deebisee isa kana! Obbo Daawud fi kittillayyooni isaanii, heera dhaabicaa cabsuun, murtii Kora Sabaa malee, haraka lafa jalaan kaayyoo dhaabichaa Itoophiyaa dimookraatessutti jijjiiruu yaaluu fi miseensota heera dhaabicha fi mirga saanii falman diineffachuu fi mareen rakkoo ummame hiikuuf fedhii dhabuu saanii ture. G fi Dn OMN obbo Daawud wajjin geggeesse kun, dhimma kana irratti, qabxiilee sadii akka gaariitti addeesse. (a) Badii sanii balaa hammanaa hin jedhamnne QBO irraan gahe fudhachuufillee jabina (courage) dabuu saanii; (b) Badii saanii kana irraa barachuu dhabuu saanii; (c) Miseensota dhaabicha Kaayyoo fi heera dhaabichaa fi mirga saaniif falmantti cubbuu saanii haqachuu yaaluu saaniiti. Kun kan hedduu nama gaddisiisu. Mee jecha isaanii “wanni irratti wal dhabne, waanuma xixiqqaa …” jedhu xiimxallee ha laallu. Baqaqiinsa ABO irran kan ka’e balaan ummata keenya fi miseensota keenya irra gahe ifaa waan ta’eef asitti irra hin deebinu. Akka Obbo Daawud jedhutti, hoogganoonni ABO, wanuma xixiqqaa irratti wal-dhabanii ummata keenya fi qabsoo isaa irratti baadisa hammana hin jedhamnne geessisan. “Wanuma xixiqqaa…” irratti wal-dhabanii ilmaan Oromoo bakka lamatti qooduun qawwee itti hiranii wal-waraansisan; lubbuu saanii qaalii qisaasan; kaani abdii kutachuun Wayyaaneetti akka harka kennatan godhan. “Wanuma xixiqqaa…” irratti wal-dhabanii ilmaan Oromoo naanoo fi gandaan hiramanii wal-irratti bobba’uuf saaxilan. “Waan xixiqqaa” irratti wal-dhabanii mana murtii USA tti QC-ABO yakkanii maallaqaa maqaa QBOn ummata iraa funaanan kan kumaatamaan lakkaawwamu abokaattota Ameerikaa irratti qisaasan. Hogganni “Wanuma xixiqqaa…” irratti wal-dhabee ummata, miseensa fi dhaaba saa balaa hamaa akkasiif saaxle boris badii saa kanatti hin deebi’u jedhanii amanuun akkamitti dada’amaa? Kan badii saa dabre amanee hin fudhatin, fuula duratti badii fakkaataa irraa of eegachuu akka hin dandeenye beekkamaa dha. Obbo Daawud garuu, akkuma armaa olitti ibsine, irraa barachiin ha hafuu badii saa dabrellee amanee hin fudhanne. Jarana, mee hubadhaa ilaalaa! Maaluma waan xixiqqoon irratti wal dhaban kunii? Akka Obbo Daawud ibsanittu, QC-ABO kan jedhe ShG-ABOtu kaayyo cabse dha. ShG-ABO ammo kan jedhe QC-ABO tu seera cabse dha. Mee kana keessaa kan “waan xiqqo” jedhamu isa kami? Kaayyo cabsuu moo seera cabsuu? Dhaaba tokko kan dhaaba jechisiisan Kaayyoo fi caasaa qabaachuu fi seera tumateen buluu saati. Kanaaf, kana keessaa tokkoollee faallessuun akka “waan xiqqoo”tti kan ilaalamu miti – abbaa irroootaan yoo ta’e malee! Kan Obbo Daawud jedhan “kaayyoon cabe hin jiru, QC-ABO tu seera cabse” dha. Utuu seerri cabe jiraateelle, hogganni dhaaba tokkoo kan seeri cabu akka waan xiqqootti ilaalu seeraaf kabaja hammamii qabaa? Ilaalcha saanii kanaan, Obbo Daawud, aadaa hoogganoota ABO bara dheeraaf dhaaba keenya qancarsetti quba qaban. Innis, isaan biratti seerri yeroo akka uleetti miseensa irratti dhimma itti bahuu barbaadan malee yeroo hunda akka “waan xiqqoo” tti ilaalama. Heera fi seera dhaabichaaf kabaja hin qaban. Gabaabaatti, kan kaayyoos faalleese, kan seera ABOs cabse Obbo Daawud fi kittillayyoota saaniiti. Kanaaf, kaayyoon caphuu fi seerii caphuun yoo “waan xixiqqoo” jedhan nu hin dhibu. Badii saanii kana hunda “QC-ABO”tti haqachuuf ija jabaachuun saanii garuu kan osoo hin saaxilin bira tarru miti. Dhumarratti, dhugaaf kabaja qabaachuu fi badii ofii fudhachuuf jabina qabaachhun amaloota gaarii (quality) nama hooggana ofiin jedhu tokko irraa eggaman. Hoggana aynaa kana lamaan hin qabnne irratti amantaa fi abdii qabaachuun of gowwomsuu dha. Dhimma kana irratti, jaallan qbasaa’ota Oromoof of-eeggannoo cimaa dhaamnna. Oromiyaan Ni Bilisoomtti! Miseensota Adda Bilisummaa Oromoo Adoolessa 2014


Qabsoo maqaa dhooftee KADHAAF marxifattee, Osoo mana jirtuu nan hidhame jettee, osoo hin tuqamin nan reebame jettee,,

Qabsoo dhiigaan dhufeen kan daldalaa turtee,, Bilisummaaf miti DOOLAARA barbaachaaf wareegamuuf kaatee ??? kekekekekekeke Qabsaa’aa fakkaattee iyyitee wawwaattaa,, Lammii gowwomsitee imimmaan harcaaftaa,, osoon isin qabuu maaf diinni na nyaataa ?? Jettee nu boossiftee qoonqookeetti nyaattaa ?? Osoo fayyaa qabduu maaf taatee kadhattuu ?? Haala habashootaa warra kadhaan bultu, tooftaa taasifattee osoo harka qabduu, kan barruukee haftee nama jala qabdu, hordaa harkaan qabdee lafa QOTTEE hin nyaattuu ?? Kaleessas kan hubee qabsoo saba kootii,, warra haadha garaa ishee akka keetii,, isheetu gurguree SHARAFEEM qoonqootti, garaashee guuttachuuf dhiiga Abbootii kootii. Baqadhu baddeettaa dafii bakka jirtuu, anaan na hidhanii na dararaa jiruu, jettee rifaasiftee kan qabsootti jiru, yaroo hiriyaakoo qe’eerraa kaachiftuu, maaluma siin jedha LAFEEN gaara jiru , dhiigni barattootaa jigee yaa’aa jiru, ekeraan goototaa laga keessaa iyyu, caraanee lallabee hudhee sihaa diru. Dhugaa qabda ati teessee nyaattee bartee, falmaa dhiigaan dhufe dahoo taasifattee, Dheebuu Doolaaraatiif samiirra barriftee, isa beelli wadee of duuba aanisitee, diinqa keessa teessee aduutti of baaftee, maqaa qabsaa’aatti qoonqoof of moggaaftee, kadhaaf qaama fayyaan okkoltee ultaalte. hahahahahaha Nadhibe waa’eenkee dubbiin qoonqookeetii, yarotti haasoftu an qeerroo qabsootii, jettee odeessuudhaan warra baar- gamaatti, ittiin jiraatteetta kunoo hanga ammaatti, salphachuukee bari ammagaa dirreetti. Yoo rakkinaaf ta’ee biyya guutee jiraa, eenyutu ittiin du’ee awwaalamee jiraa ? eenyufaa ajjeeftee mee DHABI yaa firaa ?? Egaa yaa lammiikoo kan biyyaaf kan alaa, dubbii nama kanaa xiinxalaa ilaalaa. Nuti kaayyoof duunaa ati qoonqoof du’ii, yaa hidda Goobanaa warra seenaa xurii. …. Obsaa / Iskeender/ Abdulkadiriif…


MINILIKOOTA BARDHIBBEE 21-FFAA : Kutaa Jahaffaa

Jalatamoo fi kabajamoo warra barreefata kana duukaa-buutanii jirtan, mee waan hundumaa duran nagaa fi nageenya isiniif hawwa! Barreeffamni kun isa xumuraa tahuu isaan dursee gurra isin buusa. Barreefama kana kutaa-kutaatti qoqqooduun isiniif dhiyeesseen jira. Erga kutaa shanaffaan isiniif dhiyaatee asillee, duulli Minilikoonni bardhibbee 21-ffaa nu Oromootaa fi biyya teenya Oromiyaa irratti banan sun homaa hin dhaabanne. Sirumaa nafxanyoonni Amaaraa fi warri Wayyaanee walcinaa goruun, qonnaan-bultoota keenya qeyee fi oobruu isaanii irra buqqisaa jiru.


Deebisaa barruu “ABO”n Kaayyoo Ummata Oromoo Malee, Hayyama Daldalaa Miti jedhuf Oromon kennu dandayu

Barruu mata duree “ABO”n Kaayyoo Ummata Oromoo Malee, Hayyama Daldalaa Miti jedhuun dhiheenya kana gadaa.com irratti bahe dubbiseen heduu na raaje. Abbaan barruu kanaa eennu akka tayee fi ergaan isaatis maal akka taate hubachuun rakkisaa miti. Abbaan barruu kanaa murna ABOn dhaaba siyaasaa Oromo kan Oromon bahaa dhiha, kaabaa kibba, Islaama krisistaana, beekaa wallaalaa, dhiiraa dubarttii osoo hin jedhin dhaaba Oromo bilisa baasuf qabsaayu jedhee qabeenya isaa, human isaa fi lubbuu isaa osoo hin qusatin itti wareega as gahe worshaa namoota dhunfaa taasisisuuf abjaaotanii akka taye Oromon akka gaariiti hubata jedhee amana. Ergaan barruu kanaatis murnna kanatu warshaan dhunfaa keenyaa kan nuti waggaa 40 ol ittiin daldalchaa bane kana Oromo nutti beekatee nu harkatti qabaa jiraatii Oromon dhaabnni kun kan dhunfaa keenyaa ta’uu raga nuuf bahuu qaba kan jedhee warwaatu fakkaata. Akka yaada murnna kanaatti ABOn warshaa daldalaa kan ujoollee ganda takkaa qofa ta’ee jiraachuu qaba malee Oromon biraa qooda keessaa hin qabu kan jedhu dha. Yoo akkas ta’e kan isaan godhuu qaban ABO dhaaba siyaasaa osoo hin taane dhaaba daldalaa ta’uu isaa ifaatti labsuu qabu. Yoo ABOn dhaaba daldalaa kan murni tokko akka qabeenya mataa isaatti ilaaluu fi ittiin uf jiraachisu taye yookaan kan dhunfaa keenyatti jedhee falmatu taye Oromon waan itti rakkatuuf hin qabu. Akkuma hundi keenya beeknu murnni kun ABO bara dheeraaf akka qabeenya dhuunfatee ittiin daldalaa akka ture, galii karaa kanaan argatus diina Oromo osoo hin ta’in qabsaayota Oromo ittiin adamssaa fi ajjeessaa akka ture ifaadha. Fakkeenyaaf, baroota torbaatamootaafi saddeetamoota keeyyssa IFLO, itti aansee IBSO, QC, OLF, AWO, dhaaba tokkichummaafi bara 2008 booda ammo ABO jijjiiramaa balleesuuf bakkoota adda addaati irratti duulaa fi ddulchisaa, ilmaan Oromo wal irratti duulchisaa fi wal rukkuchiisaa akka as gahe Oromoon akka gaaritti beeka. Amma kun akka duraatti itti milkaa’uun dadhabamnnaan karaa barruu falmachuuf dirqama ta’e. Dhugaa Oromon ABOn kaayoo ummata Oromoti jedhee jalatti gurmaayee qabeenyaa fi lubbuu isaa itti wareegaa as gahe. Kanaaf, Oromon hundi ABOn kan keenya ka murnna ittiin daldalaa ture miti jedhee falmachuu eegale. Ufduras falmiin kun itti fufa. ABOn kaayyoo uummata Oromo tayuu kan dandayu yeroo uummta Oromo bahaa, dhiha, kaabaa kibba, islaama, waqefataa, kiristaana, beekaa wallaalaa waluma gala Oromo hunda hirmaachisuu dandayeedha. Yoo kaan worshaa/dhaabbata dhunfaa kan maqaa Oromo dhahatee dhiiga Oromon daldalu ta’ee hafa. Dhaamsi ani murna bicuu (shanee Gumii+QC) qabu yoo jiraate ABOn kaayoo minilik qabu akka hin jirre Oromon akka gaarii qulqulleesee beeka waan tayeef tasuma olola rakasha eenyummaa keeyssan qofa ibsu kana irraa uf qusadhaa, badii maqaa ABO fi maqaa qabsoo Oromon dhala Oromo irratti raawwachaa turtan ufitti hin qoqotinaa. Yoo hin qabsoofnna jettan diina kallattii irratti qabsaawaa. Oromo tutuquu irraa uf qusadhaa. Yoo ololli kun ABO jijjiiramaa irratti ta’e ABOn jijjiiramaa sirnna habashootaa kan dabrree fi kan amma jirus ta’e kan uf dura dhufus yoo jiraate wal qixa irratti qabsaawa. Kana Oromon hundi akka gaaritti hubata. Murnni summiin guutame kun ammoo yoomiyyuu dhugaa fudhatee hin beeku waan taayeef olola dharaa facaasuu irraa akka hin dhaabbanne Oromoon akka gaaritti beeka. Murnna kanaaf, kijibaa fi olola dharaa facaasuun mallattoo inni ittiin beekamu waan tayeef Oromon gurra kennuuf hin jiru. Dhugaa murnni kun ABO waggaa 40 ittiin daldalaa turee jira. Dhaamsi Oromoon isaanif qabu yoo jiraate ammaan booda ABO akka warshaa dhunfaatti ittiin daldaluu hin dandeettan. Yoo hin qabsoofnna jettan diina irratti xiyyeefadhaa jennaan. Galatoomaa


Gaaddiidduu Jaaramayaa Farra Sabboonummaa Oromoo (kutaa shanaffaa)

Akkummaa beekkamuu Bin Laden bara 1991 hangaa 1996-tti biyyaa Sudan keessa ture. Mootummaa Sudan keessatiis kan isa utubee ture Hassan al Turabii dha. Waraannii ABO karaa dhihaa hanga 1996-tti sosso’aa ture. Waraana haarayaa lenjisuufis tahee kan bobba’ee jiruu ofitti dhiheessuun yaada QBO irra yaada amantiin itti dhiyaatee meeshaa godhachuuf Hassan Al Turaabii fedhii isaa ture. Dawud Ibsaa fi A/Caalaa Lataa fedhii isaa dura dhabbachuun murtee maayyiif Galaasaa Dilboo akka Kahartumitti yaaman. Galaasanis bara 1996 Kahrtoum deeme. Galaasa, Dawud fi Abbaa Caalaa dhimma kana irratti wal hubatanii murtee hegree qabsoo bilisummaa Oromoof taatuu murteessani. Kan haala kanaa hin hubatiin gariin Dawud fi A/Calaan warra qabsoo hidhatnoo gaggeessan mitii jeedhanii yeroo isan ololaan dhaga’ama. Kanaan boodas akkumaa Galasaan murtee dhaaba Mootuummaa Sudaan qaqqabsiiseen Dawud fi A/Calaa sa’aa 24 keessatti akka biyyaa Sudan gadhiisanii bahaan mootuumichi murteesse. Murteen yeroo sanaa fudhatamtee hangaa har’attii dhaabni kun mootummaa USAn gola shoroorkeesituutti akka hin moggafamnee kan ittise dha. Kunis kan tahee yeroon kuni yeroo Baasastonni biyyoota dhihaa Bin Laden jala waan deema turaniif sochii mara ni hordoofu turan. Uttu hin turinis Mootuumman USA Warshaa Qorichaa al-Shifa August 1998-tti Warshaa Meeshaa shororkeessaa homishuudha jeedhee Missailaan rukkutee. Utuu Galaasaa, Dawud fi A/Caalaa yeroo isaatti murtee qajeeltoo hin fudhatne tahee silaa har’a hundeen QBO fuula biroo godhattee haala rakkisaa keessa nu seensisa ture. Leencoon kora kanaan boda Gaaffii fi Deebii Toronto-tti, september 21 bara 1998 namtichaa Heinrich waliin godheen wa heedduu nama aja’ibuu keessa tokko dubbate…”I think, we have to go ahead with this in stages. We arrived at where we are now through a process. Reversing it will also require a process.”…(AGKED info Nr.1. November 1998 p.3). Kanaan booda hidda isaa kan ABO keessaan qabu irraan ABO irratti daran halkanii fi guyyaa, keessaa fi alaan irratti hojjeechuu eegale. Shirri jalqabaa Dawud fi Galaasa gidduutti dhibdee uumuu ture. Hariiroon Galaasa fi Dawud Kora hatattamaa booda hariiroo jaalalaa fi jaallummaa kan durii sanaa utuu hin taane hariiroo wal shaakii ture. Galaasan haala jijjiraama dhufe keessatti nama na booda Hayyuu duruumaa fudhaata jedhee sodaa irra qabu keessaa tokko Dawud ture. Haalli naannoo Keniyaa, Somalia fi Sudan bara 1996 irraa kaasee ija tika mootumooti dhihaa keessa jira. Daraanu erga Hagayya(August) 7 bara 1998 balaa Shoroorkeesitootan Imbasiin Amerikaa kan Nairobi, Kenya fi Dar es Salaam, Tanzania irraan gahanii namnii 258 lubuu dhabee fi gara nama 5,000 mada’een booda nama sochii qabsoo hidhatnoo keeysatti qooda qabuuf ilaalcha gaarii hin qaban ture. Haala akkasii keeysatti ture kan Abdullah Ochalan gaggeessan Kurdistan Workers’ Party (PKK) magaalaa Nairobii Keniyaa keessatti gafa Guraandhalaa (February) 15 bara 1999, wal-tumsaa tikaa Isra’el fi Amerikaan uttu Grik Imbassy irra garaa Dirree Xiyaara Joomoo Kenyata-tti, deemuu qabaamee kan Mootummaa Turkiif keenname. Haala akkas sodaachisaa keessatti dha Dawudii ti dirqamnii itti keennamuun walakkeeysaa bara 1999-ti gara Nairobiitti ajaja Galaasaan ergamee harkaa Tikaa Keniyaatti kufe, mana hidhaa seene. Mana hidhaa keessatti du’aaf murteeffachuun nyaataa didee(hunger strike). Iyyannoo namoota isaaf mararfannoo qabani kan akka Tarfaa Dibaaba fi kan biroo Geneva fi bakkootii adda addaatti galchaniin akka Nairobii dha hin baneetti wabiin bahe. Sanaan booda Milaan biyyaa Keniya irraa bahuun gara biyyaa Norway tarkaanfatu danda’e. Itti aansuun akka inni mormitoota Mootummaa Ityophiyaa fi Mootummaa Norway waliin hasa’uu baatii Onkolooleessa bara 1999 keessaa gara Oslo, Norway-tti bahe. Eenyuutu harkaa diina isa buusee kan jeedhuuf tahuu malaan (senario) jiru : 1) Galaasaan aangoo narraa fudhata jedhee yaaddawee, 2) Leencoo kan Galaasaa fi Dawudiin walitti buusuuf dhama’u 3) Tika Keniya kan ofuma irraa ka’ee ta’uu mala kan jeedhu dha. Namni barruu kanaa dubbissuu dhugaa jirtu ofii ha soqatu. Akka yaada kiyyaatti ta’uu malaa inni 3ffaa kan fakkaatu miti, sababni isaas otuu tika keeniyaatu ofumaa qabeera ta’e, dabarsee Ityophiyaaf kenna ture. Ta’uu malaa laman hafan ilaalchisee, odeeffatni yeroo sanatti ture akka garee Leencootti kan Dawudin bobbaase Galaasa wan taheef nama Fesahaa Ganaatii jedhamu, waayila Galaasaatu akka inii harkaa tikka Keniyaan qabamu godhee kan jedhu dha. Gartuun Galaasaa ammoo, gartuu Leencootu waan Dawudin ofitti hawwachuu barbaadaniif dhibee keessa galchanii, dhibee keessaa baasuu akka toftaatti fudhatan. Kan kana shakisiisuu ammoo Dawud Visa Norway hattataman argaee Oslo-tti bahuu isaati. Galaasaas ta’ee Leencoo Dawud adeemsa kana keessa qabamee harkaa tikkaa Keniyaa seenuun balaa lamaffaa jireenyaa isa keessatti isa mudate dha. Dawud Norway irraa yeroo deebi’uu karaa Asmaraa goruun Moqadoshoo seenee achiin boodaa Gumiin Sabaa sadaasa bara 1999 teessuma godhachuun HD tahuun filame ykn akka Galaasaan jeedhuutti fonqolchi tahe. Yeroo kanatti mooraa qabsoo bilisummaa Oromoo cimsuuf jecha seenaa aangoof bololuu irra uummataaf hojjechuuf filachuu irratti seenaan Bultum Biyyoo fi kan Dawud Ibsaa yeroo itti wal fakkaate dha. Walga’ii jila qabsaawotaa kan dirraa dhiyaa Beegii keessatti February bara 1988, gaggeeffame irratti bakka itti aanaa Hayyu Durummaaf sagalee guutuun kan filatame Dawud Ibsaa ture, yeroo sanatti umurii isaa fi muuxannoo hojii qabsoo ilaalee qabsichaaf akka tolutti aangoo isaa kana mormatee Leencoo Lataaf dabarse. Bultum Biyyoos yeroo Galaasaa Itti aanaa Hayyu Duree namni ture, Hayyu Duree ta’uu irra akka Dawud HD ta’ee hojjetu namoota dhiibbaa godhan keessaa nama tokko dha. Kunis jabinaa fi jaalala qabsichaaf dhimmamuu irra kan madde dha. Haallan karaa dhihaa caasaan dhaabaa diigamaa deemuun fi Wareegamuu wayyabni Miseensolii Waajira Siyaasa Karaa bahaa jiran dhaabichaa muddachuun dhaabicha keessatti rakkina hundee bu’ureesse. Kunis Warri akka Leencoo Lataa fi Diiman-ffaa wan ofii isaanii qabsicha irraa faggachaa deema jiraniif hiree kana salphaatti dhimmaa itti bahuu danda’an. Haala kanaan bakka Gootowwan Nadhii fi Gutamaa-ffa namoota bakka bu’an jedhanii Sisay Ayele Batii ykn Leencoo Baatii Konyaa Minisotaa irra kakkachalaan nama adabnii naamusaa irratti jiguu qabuutu Miseensa Gumii Sabaa godhaanii filchisaan. Ergaa Leencoon hogganaatti dabalamee ABO keessatti gandummaa fi Ityophiyumaan bultiin dagaagaa fi hiddaa fageeffataa deeme. Leencoo Lataas Wakiila isa dhabicha keeysatti hundeeffate. Galaasa Dilboo irratti dhalaan-dhaalli ka’ee ittuma ciimaa deeme. Bobbaan Somalia irra waraana gara biyya keessatti deebisuun salphaa hin taane. Kana irratti gartuu Leencoo ijolee Arsii Gandummaan leenjisee haalli hoggana keessaa Galasaatti ciimuun, Kana irratti Dawudiin diinatti saxiluun dhukuba irratti dhukuba itti tahe. Biyya ambaa keessatti Koreen hojii Alaa Abiyyuu Galataan Hogganamu hookkara adda addaa biyya alaa keessatti dhalche. Keessahuu rakkoon Union of Oromo in North America (UONA) fi Awuroppaatti sabaaba rimiddii fi Caasaan falmiin Koree Hujii Alaa( KHA) mudatee jiru salphaa hin ture. Haalli kun hundi dhidhibamee Gumiin Sabaa Sadaasa bara 1999 teessuma godhachuun fonqolchaas ha jeedhamu malee sirnaan Galaasa irra kaasee Dawud HD godhe. Haalli Moqadisho keessaa sabaaba ulfaataa dhufeef hogganni Dawudin durfaamu Galaasa dabalatee qubsuma isaa gara biyyaa Ertitrea Asmaraatti jijjiirrate. Dawud akka Hayyuu Durummaa qabateen dhaabicha tarkaanfachiisuuf shaffisan wan torba irratti xiyyeeffate. 1) Jarmoolee Oromoo araaran waliitti fiidu kuniis wal hubannoo Jaarmayootii Bilisummaa Oromiyaa Adooleessaa 25 bara 2000 sanaan booda Birraa 20 bara 2000 ULFO bu’ureessuun mirkana’ee 2) Biyyaa keessatti gola diinaa keessatti nama ijaaruu (Ibsa ABO mata duree ”Abdii Ummataa Gutuun yeroon isa har’aa” jeedhee bara 2000 keessaatti baasee ilaala) 3) Humnootii Siyaasa Impayeriicha keessatti sossa’an waliin hariiroo tolfachuu (Walii-galtee 20.04.2000 jarmoolee OLF, ONLF, SLF, BPLM, EDFUF, EPDM fi akka observer AAPO, Abrah Yayyee, fi Warra Gambella waliin tahee ilaala) 4) Yaada OLF Agenda for Peace to resolve the conflict in Ethiopia kan Leencoo Lataatiin dhiyaate, Mootummaa TPLF kan ija halaaga duraatti OLF nagaa hin barbaadu jeedhe hadheessu gatii dhabsiisuuf jiruu diplomasiif tolchuu 5) Jiruu qabxiilee sadaffa fi arfaffaa irratti ibsaman raawwachuuf na gargaruu jeedhee kan yaada Manguddoolee Barcuma Yuubaa jedhee Galaasan moggesse(Leencoo, Dimaa, Xahaa fi Tadassa) Dawud xalaya Guraandhalaa 23 bara 2000 barreesseen Miseensoota fi Deeggartootattii Jarri kun akka Barcumaa Yubaatti dirqama adda addaa eegaluu isanii ibsee ”Jette Jeettee”n akka duraa hin dhaabbanne jeedhe cimsee dhammate. 6) Caarra qubsuma fi gargaarsa biyyaa Eritrea irra argateen humna waraanaa leenjsuu fi dirree Oromiyaatti bobbaasuu eegalee. 7) Korrii Sabaa akka GS murteessetti akka Wagga tokko keessatti raawwatu Koree Qindeesitu Kora Sabaa itti tolche. Oromoon yeroo mammakuu ” Bittaa wallaalani gabaa abaarani, Himata Wallaalanii haayyicha abaarani” jedha. Dawud yaadaa fi karooraa qajeeltoo ofitti qabatee qaama wal-faana hojjeechuu hin-dandeenyee tokkon wal faana nin hojeechiisa jedhee yaluun isa nama aja’aba ture. Kunuu haala qubsuumni ykn command post-n hogganaa dachee Oromiyaa ala jiru dha. Kan jalqabaa Leencoon guddaa fi inni xiqqaan(Leencoo Baatii) haasa Jarmoolee habashaa fi Mootummaa Ityophiya waliin godhamu irraa fedha isaan qaban guddaa yeroo tahuu, ijaaramuu ULFO fi leenjii Waraanaa garuu gurraan dhagayu hin fedhan. Akkasumas hariiroo humnoota kibbaa waliin godhamu akka hariiroo tarsiimoo ta’u hin barbaadan. Galaasaa fi Dhugaasaan Leenjii waraana fi ULFO irraa fedha guddaa qabu, hariiroon tarsiimoo humnootii kibbaa waliin godhamus murteessaa akka ta’e himu, garuu humnootii habashaa fi mootummaa Ityophiya yeroo waliin haasayan mitii jedhu. Kun bultiidhumaan dhibdee tahaa deemee, mufii Galaasaan qabu dabalatee gara foxoqinsaatti guddachuun, waldhibdeen dhimma kayyoo tahee gadi bahee. Haala akkasii kanatuu Abiyyuu Galataa Damee Dantaa Alaa irra kasisee akka miseensaa Koree qopheesituu Kora sabaa 3ffaa Abba Biyyaa Roobaa jalaatti ramadamu tolche, Abba Biyyaa Abba Jobiriin ammoo karaa irra fidee Mataa Damee Dantaa Alaa tolche, Miseensooliin Gumii sabaas akka Abbaa Biyyaa Abbaa Jobir jalatti hojeetan ta’e. Foxxoqinsa QC bara 2001 ilaalchisee wa heedduun barreeffamee jira, wa heeddunis jedhamee jira. QCn Maqaa fi aasxaa ABO qabatee, heera fi seera ABO cabsee dhaaba irraa bahuun aadaa fokkataa yeroo jalqabaaf ijaarsa Oromoo keessatti mul’ate dha. Kanaafuu kana irratti wan jeedhamuu dandayu QCn dhaaba keessaa taa’ee falmuu irra maqaa dhaabaa fudhate heera dhaabaan ala of goochuun isa gabaabatti itti gaafatama seenaa irraa isa hin olchu. Galaasaan dhukkuba sukaaraa fi dhiibbaa dhiigaa(high blood pressure) ni qaba. Dhukkubooti kun Galaasaaf haarayaa osoo hin taane, kanuma duraanu isa waliin turee fi duraanu Germaniitti wal’aanamaa ture dha. Haa ta’uu Dawud araara shanachi deemsisaa jiru ni milkeessaa jeedhe wan yaadeef akka inni Walgahii ULFO xumurateen ofi isaa konkolaataa isaatiin gafa 18/10/03 gara Germanii gaggeesse. Galaasan nama Dawudiin Nairobiitti qabsiisse jeedhamee shakaamuu, har’as jiruu isaa irratti aangoof jecha danqaa tahee jiraachuun hubatamu, ammallee uttu abdii irra hin kutatiin waa qajeelcha laata jeedhee kabajaan isa gaggeessuun isaa Dawud jaalala Galaasaaf qabu qofaa utuu hin taanee jaalala sabaa Oromoo fi QBOf qabu mul’ise ture. Haata’uuti akka inni akeekkatetti otuu hin milka’iin, QCn akkuma foxxoqeetti hafe, Galaasaanis gara biyya Ingilizitti galee hirkattummaa siyaasaa gaafatee qubate.


MURANNOON HAA KAANU!

Rooba keessa dhukkee kaasuun wahi jirtiiSabaaf kan if kanne lubbuusaa takkittiiGoonni dirree jiraa hin riphne manattiiKunneen ‘facebook’ gubbaa olola afuuftiiGurratti hin qicannu lola interneetiiDubbii tana dhiisaa sossoo’aa qabsotti!Goota numa garree goottan goota caaluKan duratti bahee diinasaa haleelu,Oromummaa dhugaan kanneen lubbuu dhabeYoom deeraa keessaa afaaniin lallabee?Jajjaboo sabaa gootoowwan AanoleeIlmaan Murti Guutoo kanneen guyyaa kaleeDura dhaabbachuun warreen diinaan loleDiina girgireeysan sodaaf garan-galleeGootummaa isaanii arra ni wallaallee?Ka’aa wal kakaasaa qabsoon ‘facebook’ dharaaLubbuu teenya sabaaf kennuu nurra jiraaFakkeenya goradhu akka Waaqoof JaarraaDhugaadhaan hoojjadhu dhiisi dubbii garaa.Hanga yoom jiraanna jireenya gadadoo?Onneedhan horadhe tan Haaji Aadam SaaddooGootichan yaadadhee akka Taaddee BirruuYeroon teenya amma tokkummaan hiriirru!Bosona Baaleetiif amnaaf karaa bu’eeGaara Mul’ataatti kutannoonin ka’eeEkeraa na yaame,tan Hundeef ElemooKutaa kudha tokko yaa ilmaan Oromoo…Maaliif callifna ree sossoo’aa yaa qomoo!Hanga yoomi dhiiroo kijiba afuufuun?Afaanuma duwwaa teenyee wal sossobuun?An tiyyaa muradhee ka’aa haa sossoonuuBiyya teenya Oromiyaa harkatti haa galfannuu!!Biyya teenya Oromiyaa harkatti haa galfannuu!!


Baqattonni garagaraa walitti dhufan 189 Magaalaa Iskandariyyaa Dammee Polisii Aamiriyaa ja,amtuu keysatti hidhaa jiraachuun isaanii bekkamee jira

:Gabaasa dhaabbanni mirga dhala namaa masrii baaserraa akka hubachuun dandeyametti , warreen qabamanii Polisii harkatti hidhaa jiran hundi isaanii Baqattummaan dhaabbata UN . Cairo jalatti galmaawanii kan jiran tahuu addeyseeti jira. Baqattota kanneen keysatti warreen akka Suriyaa Sodaan Jibuutii Juzur alqamar faan keysatti kan argaman hoggaa tahuu garri isaan ittii sossohaa jiran waan Hin bekkaminiif Dhaabata UN kan dubbisuu barbaadan tahuus dhaabbichi mirga dhala namaa masrii kuni dabalee addeysee jira. Yoo UN irraa debisaa dhaban ammoo gara Biyya isaanitti ka ergaman tahuus dabaluun addeysee jira . Tanaafu Baqattota Oromo Cairo hundaaf lafa fagoo akkasiirraa akka of Egan dhaamuufii barbaanneeti .


Seenaa Gabaabaa Aadde Faaxumaa Galmoo (Haadha Abdii)  1930-2014

Qabsoo ummanni Oromoo gabrummaa jalaa bahuuf godhaa jiru keessatti injifannoon hamma yoonaa galmaawan heddu. Injifannoolee tana galmeeysuuf, biyya keessa qofa odoo hin taane, biyyoota alaa keessattiis wal’aansoo cimtuu tu adeemsifame. Akkuma kan biyya keessaatti, wal’aansooleen biyya alaatti godhamaniis seenaa if dandaye qabu. Biyyoota sabni Oromoo maalummaa isaanii falmachuuf qabsoo cimtuu itti adeemsisan keessaa takka Somaalee dha. Tan lamadaa Jabuuti. Biyya Jabuutii keessatti maalummaa ifii beeysisuuf wal’aansoon Oromootaan godhamte, tan biyya Soomaalee tiin waldhabbii qabaattullee haala walfakkiitiis guddo qabdi. Kan biraa yo hanqate, hawaasa biyya sanii Oromummaa fudhachiisuuf qabsoon godamtee fii wareegamni saniif bahe tan biyya Soomaalee irraa gadii miti. Akkuma kan biyya keessaatti, wal’aansoolee biyyoota alaatti godhaman keessattiis namoota seena qabeessa tahan tu jira. Haala kanaan, qabsoo Oromummaa beeysisuuf biyya Jabuutii keessatti adeemsifamte keessatti, warri maqaan isaanii alagaa fii lammii biratti sadarkaa duraatti beekkame keessaa tokko kan Aadde Faaxumaa Galmoo ti. Aadde Faaxumaa Galmoo, abbaa isii Obbo Aammad Muummad Galmoo fii haadha isii Aadde Aaminaa Alii irraa Bitooteessa 15, bara 1930-tti magaalaa Dirree Dhawaatti dhalatte. Abbaa fii haati aadde Faaxumaa, isii malees, ilmaan dhiiraa sadihii fii tan dubartii afur horan. Warri aadde Faaxumaa, Warri Galmoo, warra guddaa Dirree Dhawaa fii naannoo isiitti haalaan beekkame. Gaafa umrin aadde Faaxumaa heerumaaf gaye, hireen bultii, Obbo Aammad Sheekh Usmaan Qawwee, nama dhaloonni Yakkaa, kan barnoota amantii tiif qe’eerraa fagaatee odoo daddeemuu Dirree dhawaa qubate, waliin walitti hiite. Obbo Aammad akka aaddee Faaxuma fuudheen, bara 1964 keessa, hujii baabura gubbaa tan hojjachaa tureen haala walqabateen, gama Jabuutii deemuu mudate. Akka achi seeneen, warra aadde Sa’iidaa Abdallaa Kaamil, haadha warra Usmaail Galmootti dhihaate. Haati warra Usmaa’il Galmoo nama saba Affar irraa dhalate. Soddoonni obbo Aammad Jabuutii keessatti arkate gargaarsa barbaaduun itti dirmatanii, akka xiqqo tureen, hujii mootummaatti galmeeysan. Inniniis akka qubachuu isaa mirkaneeffateen, bara 1968 keessa, maatii isaa Dirree Dhawaa irraa if biratti godaansise. Yaroon aadde Faaxuma biyya Jabuutii itti seente, yaroo warri biyyaa bulchiinsa Faransaayii ifirraa kaasuuf qabsaawaa turani. Aadde Faaxuma, nama sossoohinsi Afran Qalloo Dirree Dhawaa keessatti duruu onnee danfise waan taateef, dhibdee warra biyyaa hubachuuf yaroo irraa hin fuune. Falmaa abbaa biyyummaa fii fincilli sirna koloneeffataa ifirraa buqqaasuuf biyya Jabuutii keessatti godhamaa jiru, haala biyya abbaa isii tiin waan itti walfaakateef, guututti bira dhaabachuun barbaachisa tahuu daftee hubatte. Aadde Faaxuma, sossoohinsa ummanni biyya Jabuutii godhaa jiran, kan ija isii tiin agarterraa hiis hubannootaa fii dammaqiinsa gudda arkatte. Kuni dammaqiinsa sossooha Afran Qalloo irraa arkatte daranuu keessatti cimse. If bira tartee, dubartoota Oromoo kanneen dammaqiinsa akka isii qaban, warra akka aadde Zeeynabaa Ibraahimii fii Halloo Sheekhaa (Habo Halloo) waliin tahanii, sossooha warra biyyaa maddii dhaabbachaa, ifiifiis wal gurmeeysuu jalqaban. Haalli kuni, mootummaa Hayle sillaasee tan Jabuuti falmachaa jirtuu fii aadde Faaxumaa Galmoo walitti buuse. Embaasiin Xoophiyaa haala kanarraa isii qophuuf, waan itti jirtu dhiiftee, jaarmaya Waldaya Gargaarsa Dubartoota Iteege Manan kan ja’amu, kan maqaa niitii Hayle Sillaasee tan xiqqo dura duuteen moggaafametti akka makamtu ajajan. Saniifiis xalayaa miseensummaa dhaaba isaanii manatti erganiif. Garuu, onneen aadde Faaxumaa jibba gabroomsaa tiin guutamtee waan turteef, amrii gabroomfataa gurrattuu hin-qicanne. Inumaatuu, gochi jaraa, haala itti jirtutti daran akka cimtu godhe. Waxabajjii 27, bara 1977, ummanni Jabuutii bulciinsa Faransaayii jalaa walaba akka tahaniin, Oromoonni biyya san keessa jiran, waldaya wal-gargaarsa Oromootaa kan Caayaa Oromoo-tti beekkamuuf jiraatu heeraan galmeeyfatan. Mootummaan Jabuutii, Maabara Xoophiyaa biratti Caayaa Oromoo galmeeysuun faallaa fedhii mootummaa Xophiyaa ti ture. Garuu murtii akkasii akka fudhattu an dirqe, tin’sa aadde Faaxumaa fii Oromoonni biyya san keessa turan qabsoo bilisummaa isaanii tiif godhani. Caayaan Oromoo Jabuutii dhaabota biyya alaa keessatti maqaa Oromoo tiin jaaramanii heeraan galmeeffamaniif kan angafaa ti. Caayaan dhaabbatte, lammii Oromoo biyya san keessa qubatan gurmeeysuu malees, sossooha qabsoo bilisummaa Oromiya kan biyya keessatti jalqabameef dugugguuruu (lafee duuydaa) taate. Caayaan Oromoo Jabuutii damee lama qabdi. Dameen tokko kan Dhiiraa yaroo tahu kaan han Duartootaa ti. Damee lameen keessaa kan dubartoota haalaan cimaa ture. Kanaafiis sababni aadde Faaxuma. Gaafa Caayaan dhaabbaterraa, aadde Faaxumaa Galmoo, hooggantuu Caayaan Oromoo damee dubartootaa taate. Caayaan Oromoo Jabuutitti dhaabbachun, yaroo mootummaan Soomaalee lafa Oromiyaa irraa hamma tokko kutachuuf, Dargii, warra Hayle Sillaasee iraa aangoo fudhatan waliin lola cimaa adeemsisaa turani. Lolli kuni, ummata Oromoo jalaa gubbaan ibiddaaf saaxile. Soomaaleen jalaan, Dargiin gubbaan, madaafa ijaa-gurra hin qabne waliti haruun, namaa-sa’a Oromoo qe’ee gugachiisuu jalqaban. San malees, yaroo sanitti, Dargiin Oromoota magaalota keeysa jiran Soomaalee gargartaniin araraasutti seente. Haalii kun Oromoota magaalotaa fii baadiyyoota lollii keessatti deemaa jiru, baqaaf qaadhime. Xiqqaa fi guddaan hawaasaa, Sheekkotiin, hayyoonni, manguddoon, waliigalatti, qarayyoon lammii odoo hin feene, qe’ee itti dhalatanii guddatan irraa biyyaa fii hawaasa hin beeyne, kan Somaalee fii Jabuutiitti, koluu bahuu jalqaban. Aadde Faaxumaa Galmoo, tan yaroo tanatti Haadha Abdii taate, haala Oromoota mudate kanarraa akkaan gaddite. Isii fii aabban warraa tiis, ummata yakka tokko malee, qabeenyaa fii biyya isaanii irraa arihaman duratti jiruu sadoo jiraachuu maganfatanii, qabeenyaa fii onnee isaanii lammii isaanii tiif banan. Manaa fii mooraan isaanii kan baqattootaa tahee, Beet-Refuujii, ja’amutti seene. Haadha Abdii tii fii mieensoonni Caayaa Oromoo Jabuutii, odoo dhibdee haalli armaa olii hawaasa Oromoo mudeef rakkatanuu, haalli qabsoo Oromoo biyya keessatti babal’atee, inniniis gama isaa tiin baqattoota alatti yaasuu jalqabe. Kuni Oromoota Jabuutii keeysa jiran kanneen ifiifuu jiruu jiraa gadii jiraachaa jiranitti ba’aa biraa dabale. Yaroo tana, aadde Faaxumaa, yaroo hujii xixiqqoo cinatti hojjattee maatiif galii ittiin argaamsiiftu baqattoota gargaaruu irratti fuulleeysite. Baqattoota ummatarratti hiruun, warra ugummaa adda addaa qabanii hujii soquun, warra afaan hinbeeyneef simaa-baloo tahuun, kanneen dhukbsataniif qoricha barbaaduu fii mana yaalaa geeysuun hujii isii tahe. Gama biraa iin, yo namni Oromoo toko du’e, khafana barbaaduun, lafa qabrii qotuu fii tajaajila reeyfaaf barbaachisu godhanii heeraan awwaaluun hujii abbaa Abdii yo tahu, awwaalchaa fii taaziyaa galte gurra namaatiin geeyuun hujii haadha Abdii tahe. Kana godhuuf, oowwa biyya Jabuutii kan halkanii fii guyya adda hin filanne keeysa, fooxaa isii mataarra kaayyattee, haga tokko lafarraa harkisaa, akka nama maratetti gandarra daddeemti. Haala isii kanarraa qalbiin fayyaa miti warri jechaa turan heddu. Awwaala boodaas, gaddi nama fira hin qabnee bakki itti taa’amu, yaroo baayyee, mana haadha Abdii ti. Akkasiin haati Abdii kan du’e awwaaltee, kan awwalcha dhuufe nyaachifte, addaan galchiti. Haati Abdii, oggaa nama Oromoo tokkorra rakkoo tu gayee jachuu dhageeyse, gargaarsaaf yaroo itti lafaa kaatu if quba hin qabdu. Akkuma yaroo gaddaatti, fooxaa lafarra harkisaa, gandarra kaatti. Warra hojii qaburraa maallaqa hamma danda’an irraa funaantee kan rakkate rakkoo baafti. Waliigalatti, magaalaa Jabuutii keessatti yo namni Oromoo tokko hidhame kan gargaarsaaf yaammatu ykn himatu aadde Faaxuma . Kan dura dirmatuus isuma tahe. Rakkoon baqataa Oromoo tii fii Oromiyan gabrummaa Habashaa jala jiraachuu haadha Abdii tiif takkaa hiriiba hin laanne. Dhuma bara torbaatamootaa, obboleeysi isii sab-boonaan, sossooha Afran Qallootiif utubaa ture, Obbo Usmaa’il Galmoo, manguddoota sossooha san tin’isaa turan waliin qabamee mootummaa Dargiitiin hidhame. Dargiin, isaa fii warra kaaniis hamma tokkoo eega mana hidhaa keessatti eega araraasan booda, galgala Waxabajjii 07a, bara 1979ii, mana hidhaa keessaa dhooysaan baasanii hiraataaf rasaasa nyaachisan. Kan kana godhaniif, firoottanii fii Oromoota biraa ittiin doorsisuu fi. Haa tahu malee, kuni, garaa aadde Faaxumaa daranuu jabeeysee, murannoo qabsoo bilisummaa tiif qabdu caalaa godhe. Haati Abdii, guyyaan hunda caalaa isitti hammaate, kan isiin iraanfachu hindandeenye, bara 1991 keeysa, gaafa ummanni Issaa baqattoota Oromoorrati duula bananiin lammii isii bayyinaan qaqqalan tahuu mararfattee dubatti. Gaafana, baqattoota dhibba lamaa olii tu mana isiitti dhokote. Guyyaan kun guyya dukkanawaa jireenya isii tahee hafe. Aadde Faaxuma, haala armaa olii tiin, jireenya sii guutuu, manaa fii maatii isii hadiyyeessitee, hara-galfii malee, arjummaa hambaa hinqabneen, baqataa Oromo tii fii qabsoo bilisummaa Oromoo gargaaraa akka turte, Oromoota haala baqattummaa tiin Jabuutii keeysa dabran, saboontaa fii qabsaawota bira dabree alagaanilleen ragaa bahaniif. Haati Abdii, nama faxina dafee waa hubatuu fii baratu. Nama yaroo waa’ee saba isii haasawutti kaate, yaanni akka galaanaati qoma keessaa burqu dhagayamee hin quufamne. Nama odoo mana barnootaa hin dhaqin, afaan Oromoo malees, kan Arabaa, Soomaalee, Affaar, Amaara, Adaree fii Faransaayii sirritti dubbatu. Jaalalti haati Abdii bilisumaa ummata Oromo tiif qabdu hoonga hin qabdu. Haa tahu malee, dhibdee dadarkaa umrii fii if tajaajiluu dhabarraa itti dhufteen, baroota as aanaa kana dhukubsattee siree mudatte. Yaroo hamma tokkoof, maatii isii tiin odoo tajaajilamaa jirtuu, bilisummaa saba isii tiif hawwitu odoo ijaan hin arkin, Fulbaana 09, bara 2014, biyyuma baqattoota Oromoo kumaatama gargaaraa turtetti, gara fuula Rabbitti deebite. Haati Abdii, Abdi malees, haadha Fooziya (Hiddii), Usmaan, Sa’iida, Aniisaa fii Aaminaa ti. Aadde Faaxumaa Galmoo, seena fincila diiddaa gabrummaa kan bara dheeraaf deemaa jiru keeysati qoodni laatte haalaan gudda. Qooda qabsoo saba Oromootifi gumaachite, seenaan qabsoo bilisummaa Oromiyaa bara baraan yaadata. Rabbi jannataan haa qanani’u. Qabsaawaan ni kufa, qabsoon itti fufa! Oromiyaan ni bilisoomti! Abbaa Faayoo / Abbaa Urjii


#Harargee-Dammaqaa OBSAAN DUBBISI

Qabsoon hawaasa muslimaa <koreen teenya hidhamuu isaaniitin> jalqabamee? Barreeysaa: Mahfuuz (Harargee D irraa) Qabsoon hawaasa muslimaa qabsoo bara dheeraati. bara dheeraaf ibidda hawaasa muslimaa keeysatti belbelaa tureetu qabsoo hawaasa muslimaatif sababa ta’e. Mormiin baratoota madrasaa #Awaliyaa hulaa ka’umsaa qabsoo hawaasa Muslimaa haata’u malee ka’umsi qaboo keenyaa rakkoo bara dheeraati <mirgaa fi haqa> amantii dhabuu keenya. Cunqurfamnee walabummaa dhabuu keenya. Mootummaan wayaane bosana keeysaa bahee gara angootti eega dhufee booda mirga amantii dabalatee mirgoota sabaa fi sablamoota, mirga ummata baldhaa karaa dimokraatawaa ta’een eeguufi biyya bulchhuf waadaa galuus, ilaalcha bosana isa walii ture irra adda bahuu hin dandeenye. heerri haarawaan wayaanee mirga ummata baldhaati fi naamusa biyyattii eeguuf akka bahee irra daddeebi’ee lallabuus heerri mootummaa haarawaan kun akka hangaasutti ifee deebi’ee dukkana ta’eera. Kana jachuuniis heeraa fi seerri haaroyni kun ummata baldhaa ittiin sobuu fi malee qabatamaan hojii irraa olchuuf kan yaadamee miti. Obboleeyyan Islaamaa seenaa Itoophiyaa keeysatti mootiwwaanii fi Asteewwan kamilleen haqa muslimaa eeguuf hin dhaabannee. hundi isaaniitu sadarkaa sadarkaan amantii Islaamaa balleeysuu fi hawaasa muslimaa dhabamsiisuuf yaalii cimaa goddhaa turan. muutummaa farra namummaa fi adawwiin Islaamaa #wayaaneen mootiiwwanii fi Asteewwan duraanii irraa kan isa adda godhu #xilaata_gaadidduu_hin_qabnee waan taheefi dha. Mootoowwanii fi Asteewwan durii dirre bahanii Islaama balleeysuu fi Muslima dhabamsiisuuf ka’uu isaanii himaa turan. Dirree bahanii ajjeeysaa turan. Wayaaneen ammoo adawwii gaadidduu hin qabnee dha. Miidiyaa irratti haqaaf akka dhaabate lallabaa lafa jalaan ammoo haqa awwaalee hawaasa muslimaa dhabamsiisuu fi Islaama balleysuuf mootummoota darban caalaatti hojachaa jira. Adeemsi wayyaanee adeemsa #yahuudii Israa’el waan taheef hojiinsaa dirree bahee namatti hin mullatu. dhokhotee sii ajjeeyseeti abaluun eeysa badee mee ka’a naa wajji barbaadaa haabarbaannu siin ja’a. Karaa lafa jalaatiin dhukkee sirraa kaasaa karaa dirree irratti ammoo sii cinaa hiriira bahee sii wajjiin morma. Eeyyen #wayaaneen adawwii gadidduu hin qabnee dha. Akkataa sii balleeysu osoo hin bayne sii balleeysa. Maaliif jannaan #yahuudii irraa qara’ee waan dhufeef badii malee khayrii tokkolle hin qabu. Adeemsi wayaanee hardha ifa(dirree) bahee hundi keenyaa baynee jirra. Haata’u ammoo waggaa 23’n darban guutuu karaa icitii fi karaa qindoomina qabuun Islaamaa fi Muslima irratti duulaa ture. Ka’umsi qabsoo hawaasa Muslimaatis sababa koreen teenya hidhamaniifii miti. Qabsoon kun koreen teenya osoo hin filatamiin dura jalqabame. mormiin baratoota Awaliyaa hulaa yookiin bantuu qabsoo teenyaa haata’uu malee..ka’umsi qabsoo keenyaa rakkoo bara dheeraati. rakkoo mootummaan wayaanee nurratti fe’aa jiru obsa keenyaa ol tahuu isaatni. Dhaabileen hawaasa muslimaa(majliisa, masjiida,madrasaa, markaza, dhaabilee gargaarsaa) sadarkaa sadarkaa dhaan too’anna wayaanee jalatti buluu bira dabree mirgi keenyaalleen saamamee jira. Amantiin teenya #Islaam isanif mijjaawuu dinnaan amantii haarawaa Ahbaash fidanii dirqii dhaan nurratti fee’an. Hardha “mirga kana qabna” kan jannu tokkolleen hin jiru. Badii tokko malee lubbuun wareegamtoota(s hahidoota) hedduu badee jira. Dhiynii hawaasa muslimaa dhangala’ee jira. Uleen caccabee jira. Manni hidhaa wayaanee haga afaaniitti muslima nagayaatiin guuttame jira. Manni murtiin wayaanee haqa(justice) miilaan irra dhaabatee mana taphaa, mana joollee, mana kijibaa tahee jira. Ka’umsi qabsoo keenya hidhaa koree teenyaan kan ka’ee miti. Qabsoon keenyyaa koree teenyaa fi obboleeyyan keenya hidhaa irraa bilisa baasuu dhaan kan xumuramu miti. Koree teenyaa fi obboleeyyan keenya hidhaa irraa bilisa baasuun qaama qabsoo isa tokko tahee haga dirree injifannoo(nasriitti) kan itti fufu ta’a. Shakkii tokko malee umriin adawwii teenya gabaabaa dha. Guyyaan walabummaa(nasrii) teenyaa dhihoo dha. IN SHAA ALLAH!


Toophiyaa fii Misra dantaa lamaan saani jidduurratti marihachuufi deemu

Hegeree Oromiyaattin Ambaasadarrii Masriif Finfinnee taa,uu Mohammed Idriis odeyfanno burqaa Oduu “sharq Al-owsat” waliin godheen Presdentiin masrii Abdulfattaah Al-sisii fii Mummichi ministera Ethiopa Haylamaram dassaalenyi Newyorkitti dhimma Biyya lamaanii keysaafuu Waa,ee Laga Abbaarratti wal marihachuuf kan deeman ibsee jira . Ammallee itti gaafatonni haajaa alaa Biyya lameenii Shukrii fii tawaadros kan wal arguuf taa,an ibsee itti dabaludhaan masriin Finfinnee keysatti mana yaalaa ” Onnee fii Qochumaa ” akkasuma bakka ” khalee itti dhiqan” Ogeysa Fayyaa Addnyaa Dr Majdii Ya,aqubiin ummata Ethiopaf kan banan tahuu ibsee jira. Gara biraan yeroo ammaa kanatti masriin Ogeysota fayyaa 16 Ethiopa irraa fiddee Hospitaalota Cairo keysatti akka lenjisaa jiran burqaa Oduu kanaaf dabalee addeysee jira.


Hawaasni Oromoo Magaalaa Stockholm Keessaatti Qophii Ayyaana Irreechaa fi Gargaarsa OMN Gaggeessan

Fulbaana/September 13, 2014 Stockholm, Sweden Fulbana, 13/2014, hawaasni oromoo biyyaa Sweden magaala Stockholm keessatti qophii kabaja ayyaana Irreechaa fi qophii gargaarsa Oromia Media Network (OMN) haala bareedan gaggeessan jiru. Qophii kana irratti hawaasni oromoo Sweden, Norway, fi Denmark irraa baaynaan irratti hirmatani jiru. Qophiin Ayyaanni Irreechaa, magalaa gudditti Sweden, Stockholm baka Lötsjö (Sundbyberge) jedhamutti sa’a 10:30 hanga 12:30 kan gaggeeffame yoo ta’u, itti aansudhaan aada Irreechaa fi barbaachisumaa aada oromoo guddisuu ilaalchisee, akkasumaas barbaachisumaa jarmiyaa haawaasa oromoo ilaalchisee barumsi fi mariin baldhaan gaggeeffame jira. Qophii kana irratti baachisummaa miidiyaa cimaa fi haala OMN ilaalchisee ibsi kennamee jira. Qophii kana milkeessudhaaf dubartoonni oromoo Stockholm jiran hirmaannaa guddaa godhani jiru. Qophii kana irraa galiin argamee hundi OMN akka oolu kan godhame yoo ta’u dabalataan OMN jabeesudhaaf hawaasni deeggarsa addaa godhee jira. Galgala guyyaa kanaa, Artist Hayluu Kitaabaa hawaasa gammachiisudhaan qophiin kun daran akka bareedu godhee jira.


JIREENYUMA!

Takka gadoo takka oloo Takka rakkoo takka balloo Takka nagaa takka haaloo Takka orraa takka hebaloo Jireenyumaa tunis maaloo! Kuun ni ciisa kuun ni mugaa Kuun ni taa’aa kuun ni fiigaa Kuun ni basha’a kuun ni baaraga Kuun dheebotee kuun ni dhugaa Jireenyuma kunis eegaa! Kan facaase ni haammata Kan dadhabe ni rakkata Kan murate ni galfata Kan hanqatte ni cinqata Jireenyumaa akkam goota! Kan beelawe ciniinnatee Kan quufe deeqqifatee Kan madeeyse irraanfatee Kan illaaweef biluu taatee Jireenyuma yoo hubatte! Tokko bultiif alaan’alaa Kuun galfatee wajjiin galaa Tokko wallaale akka malaa Kaaniif taatee if wallaalaa Jireenyumaa maaltu fala! Kan bolole ija hiraa Kan baqate ala jiraa Kan boqate way agarraa Kan jiruutu waa agaraa Jireenyumaa tunis baraa! Garii qabeenya akkaan horee Kanis yaanni mataa koree Kan kadhate gooytaan furee Kan hoongaawe ni hiraare Jireenyuma kunis maarree! Tokkoof koflaa kaaniif booyaa Gariif calii kaaniif gooyaa Tokkoof qilee kaaniif dooyaa Asiin halkan achiin guyyaa Jireenyuma tunis hayaa! Asiin billiqaa achiin duumeessaa Gariif birraa kaaniif badheessaa Kaanis deegaa kuun dureessaa Tokko gabraa kuun bilisaa Tan jireenyaa tuni baasa! Tokkoof baalaa tokkoof Gaalaa Kuun amala kuunis haalaa Gariif dhihoo kuun halaalaa Tun hammaattus taantu tolaa Jiraachumaat irra caala! Wal hin simtu wal hin qadaaddu Wal hin taatu walii hin yaadduu Yoo ariites hin dhaqqabduu Si qabnaanis harkaa hin badduu Jireenyumaatti haa ramadu! Jireenyi kun bar ajajaa Jiraachuudhaaf bari hoojjaa If hin jaamsin bani ijaa Rabbiin arjaa namaa bajjaa Jireenyumaa tanaan ejja! Jireenyi kun namaan maraa Obsa malee si mararaa Jiraachumaa irra jiraa Sa maal ta’uudhaaf hiraarraa…? Tan jabaatteef Waaqaa jiraa!!


Mootummaan abbaa hirree wayyaanee uummata Oromoo magaalaa Amboo fi naannoo ishii dararuu fi ukkaamsuun hojii guyyuu guyyuu isaa tahuun daran jabaachaa deemaa jira.

Gabroonfataan mootummaa wayyaanee erga guyyaa tarkaanfiin lukkeewwan wayyaanee fi qabeenyaa wayyaanee irratti irra deddeebiin magaalaa Amboo keessatti fudhatamaa dhufe addatti gaafa guyyaa 8/9/2014 tarkaanfii konkolaataa waraanaa qabeenyummaan isaa waarshaa rasaasa Hoomachoo kan tahee magaalaa Amboo keessa dhaabbatee ture galgala bulchiinsa godinaa fuul duratti humna hin beekkamneen tarkaanfii dhukaatii boombiin fudhatameen konkolaatichi guutumatti yoo barbadahu,namoonni konkolaaticha irra turan illee hedduun madahuu fi lubbuun dabruu akka hin oolle raga baatoonni torbaan dabre akka gabaasan ni yaadatama. Kanumaan wal qabateetu erga guyyaa tarkaanfii kanaa booda humni waraanaa Hoomachoo irraa magaalatti bobbahuun dukkaneeffatanii dargaggoota karaa irraa, manaa fi bakka hojii irraa qabuun reebicha hamaa irraan gahuun karaa irratti dabaranii deemuu fi gariin kan lakkoofsi fi maqaan isaanii sirnaan adda bahee hin beekkamne 250 olitti tilmaammaman gariin waarshaa Hoomachoo fi buufata leenjii poolisa Sanqalleetti akka geeffamaan maddeen raga bahu. Kanneen maqaa fi lakkoofsi isaanii Hoomachoo irraa nu qaqqabe keessaas;- 1. Malaakuu Abarraa, daldalaa fi jiraataa magaalaa Amboo. 2. Naa’ol Tesfaayee, barataa Yuuniversiity. 3. Baayisaa Hirphaa, barataa kolleejjii dhuunfaa. 4. Hailuu Kitilaa, jirataa magaalaa Amboo. 5. Fiixumaa Dhaabaa, barataa kutaa 11ffaa. 6. Rabbumaa Naga’oo barataa kutaa 12ffaa. 7. Jigsaa Galataa,barataa kolleejjii dhuunfaa. 8. Gammachuu Warqinaa, jiraataa magaalaa Gudaar. 9. Duulaa Nuurasaa, jiraataa magaalaa Amboo. 10. Firoomsaa Tarreessaa,barataaYuuniversiity. 11. Guddataa Sanbatoo, barataa Yuuniversiity. 12. Uumaa Ayyalaa, barataa kutaa 10ffaa. 13. Biraahanuu Daddafoo,jiraataa magaalaa Gudaar. 14. Tsaggayee Kabbadaa, jiraataa magaalaa Amboo. 15. Ayyaanaa Siyyum, barataa Yuunversiity 16. Dagguu Gonfaa, barataa kolleejjii dhuunfaa. 17. Biqilaa Guutuu,jiraataa magaalaa Amboo kanneen jedhaman kan maqaan adda bahee nu gahe yoo tahu; kanneen kaan akka maqaa fi bakki jiran adda bahee nu qaqqabeen kan gabaafnu taha. Wal-Waliin Haajajjabaannu!!


Gandummaan Faallaa Oromummaa ti

Guyyaa: 09/19/2014 Duraan dursee barreeffama gabaabaa kana akkan dhiheessuu kan nataasise yeroo ammaa kaana vedio Obbo Daniel Dafaa Dr. Mararaa Gudinaa qeequudhaan dhihessee waliin walqabatee yaadota deemaa jiran dha. Namoonni bayyeen quuqama garaa keessaa utuu qabanii Oromummaa diigaa, qabsookeenya gufachiisa jachuun yaada kennuu irraa of-qusatu. Akka ilaalcha kiyyaati dhugaa dubbachuun fi bakka haqni jalate jiru calisanii bira darbuun dhibdee jiru furuu hin danda’u. Akkaataa itti rakkoo keenya dhiheefannu fi akkata itti walqeeqnutu rakkoo fida malee rakkoo jiru ifa baasaanii muli’isuun mataa isaatti rakkoo miti. Wali-irratti dhukubaa fi gadoo qabatanii qabsoo bilisummaa Oromoo waliin milkeessuun hin dandaa’amu. Kanaafis garaa keessatti jibbaa qabatanii yeroo wal-argan qofa sirba: ‘Tokkumaa Tokkuuma yaa ilmaan Oromoo tokkumaa’ jedhu sirbuun essaanuu nama hin ga’u. Vedion Obbo Daniel Dhiheessee kun kan yeroo isaa eegatee miti inni jedhu akkuma jirutti ta’ee garuu qabiyyee ergaa isaa garuu gadii fageenyaan hubatumuu waan qabu natty fakkaata. Akkaataa hubannoo kootti bareefamaa fi yaada (comment) adda addaa dhimma kana irratti dhihaatan yoon ilaalu qabiyyee ergaa Obbo Daniel irratti nama xinxaala kenne hin argine. Dr. Mararaan waaggoota dheeraan dura maqaa xureessii fi duula gandaa fi amantii ilmi Oromoo tokko ka biraa irratti gaggeessuu hin dandeenye bane ture. Namani kun hara’a gaggeessaa dhaaba siyaasaa Oromoo tokkooti. Hogganni dhaaba siyaasaammoo waan hojjatef itti gaafatama fudhachuu qaba. Waan ta’ee kun badii dha yookaan sirii ture jechuu irraa eegama. Egaa wanti nama dhibuu gochaan Dr. Mereraa yeroo sanaa, akkamitti akka bira darbame ifa miti. Inumaayyuu namoonni yaadaa deggeersa Dr. Meraraaf kennan hedduun isaanii maalumaaf Dr. meraraan xuqama jechuun duula gandaa tokko (Wallagaa) irratti bananii jiru. ‘Warraa sanaa’,’ isin’ jachi jedhuu deddebi’ee mula’ata. Kanarraa ka’uuniis warri Dr. Maraa yaadaan deggeraan ( keesumaa biyyaa alaa kana keessatti ) irra caalaan isaanii Oromummaa qofa irraa kaa’anii dagaru jachuuf nama rakkisa. Haala walfakkaataan gannoota dheeraaf Gaggeesitoo ABO duraanii irratti dhagaan guraama ture hara’as hin dhabbaannee. Kan nama ajaa’ibu garuu warra dhagaa kana guru keessaa gareen isaanii namuma gandaa hogganaan abaaramu sun kan keessa bahe ta’uu isaati. Walumaa galatti, Oromummaan dagaageeraa, saboonumaan cimeeraa jedhanii dhadachuun qofa gatii hin qabu. Rakkowwan fi bakka badiin jiru adda baafatanii sirreessuu barbaachisaa natti fakkaata. Galatooma Tufaa


Abbootiin Gadaa Oromoo hangam mootummaa Wayyaaneerraa walaba ta’anii hojjechaa jiru?

Abdii Boruutiin Gaafii akka mata-dureetti dhiyeesse kanarratti yaada kiyya otuu hin ibsin dura waa lama galateeffachuun barbaada. Inni Tokko Waldaan Qorannoo Oromoo (WQOn) ykn OSAn erga ijaaramee kaasee haa xinnaatan haa baay’atan hojiilee nama boonsisan hojjechaa jiranillee, tattaaffii isaan yeroo ammaa godhan kan caalaatti nama gammchiisuu dha. Keessumaayuu bara kana keessa WQOn Abbootii Gadaa affeeruudhaan akka isaan waayee sirna gadaa uummata keenyaaf ibsan ykn barsiisan godhuun baay’ee waan nama boonsisuu dha. Inni biraa ammoo, kanuma wajjin walqabatee, ibsa Abbootiin Gadaa kan akka Abbaa Gadaa Gujii duraanii Aagaa Xanxanoo fi Abbaa Gadaa Tuulamaa Bayyanaa Sanbatoo kennan dha. Keessumaayuu ibsa Abbaa Gadaa Tuulamaa Bayyanaa Sanbatoo dhiyookana Waashiingitan DCtti uummataaf godhan daawwadheen itti gammade. Kan na gammachiisee ammoo Sirna Gadaa Tuulama deebisanii ijaaruuf hojii cimaa dalagaa akka jiran beeksisuu isaanii ti. Kun hojii Oromummaa cimsu waan ta’eef, uummatni Oromoo hojii kanatti gammaduu fi ittin boonuullee qaba jedheen amana. Haa ta’u malee, gara dhimma gaafii natti ta’eetti deebi’uudhaaf, wantan haasawa Abbaa Gadaa Bayyanaarraa hubadhe tokko natty hin tolle. Waan isaan dubbatan sun badaa dha jechuu kiyya otuu hin taane, kan isaan jedhan waan haala yeroo ammaa wajjin deemu natti fakkaachuu dide. Tokkoffaa, “Nuti mootummaa hin tuqnu; mootummaanis nu hin tuqu…” jechuun yaada gara garaa keessa nama seensisa. Mootummaan Wayyaanee waan Oromummaa calaqqisu tokko yoo arge ykn dhagaye, sababa hinjirre itti uumee namoota hojii Oromummaa cimsu hojjetan diina godhatee adaba. Kanaaf, mootummichi kun akkamitti warra sirna Gadaa deebisanii ijaaruurratti tattaaffi godhan kana callisee ilaala? Hojii kana keessatti wanti Wayyaanee wajjin walitti nama buusu jiraachuu hin maluu? Yoo jiraate ammoo mootummaa fi jarri kun akka wal hin tuqne kan godhu maali? “Mootummaas affeerree waliin haasofna; isaanis akkasuma nu yaamanii nu wajjin haasu…” yoo jedhan, waliigalteen isaan qaban maali? Lammaffaa, Abbaa Gadaa Bayyanaan Bushooftuutti lafa kaaree meetira kuma soddomii shan (35,000m2) akka qaban himanii jiru. Isaan Abbaa Gadaa Tuulamaa dhiisii alagaa fi diinnuu kan kana caalu waan qabaniif, Oromoon tokko biyya ofiirratti abbaa qabeenyaa ta’uun waan nama gammachiisuu dha. Abbaa Gadaa Bayyanaa qonnaan bultoota lafa isaaniirraa buqqisuun sirrii miti jedhanillee, karaa biraatiin garuu, lafa namootaa hiruu kana waan balaaleffatan hin fakkaatan. Waayee bittaa fi gurgursaa lafaa akka misoomaatti waan ilaalan natti fakkaatu. Maqaa misoomaatiin Oromiyaan teenya cicciramtee gurguramaa jiraachuun waan isaan yaaddessu natti hin fakkaatu. Misoomni akkanaa kun deeggaramuu qaba; isin warri biyya alaa jiratnillee koottaa irratti hirmaadhaa jedhanii dhaamsa dabarsuu waan barbaadan natti fakkaatu. Kana ammoo waanuma Wayyaaneen godhaa turte fi ammas itti jirtu dha. Kanaaf, wanti mootummaa Wayyaanee wajjin walitti isaan hin buusne, waan dhimma tokko waliin qabanii fi deeggaraniif ta’inaa laata? Dhugumatti walaba ta’anii hojjechaa jiru moo waan Wayyaanee gammachiisu tokko hojjetanii sababa kanaan nuti mootummaa wajiin wal hin tuqunu jedhu? Abbaa Gadaa Gujii duraanii Aagaa Xanxanoos gaafii fi deebii OMN waliin godhani irratti akkan hubadhetti dhaamsuma walfakkaataa dabarsanii turan. Oromiyaa teenya keessatti, dhiigni ilmaan Oromoo dhangala’aa fi lafeen isaanii caccabaa yeroo jirtu kanatti; yeroo alagaa fi diinni qabeenyarratti qabeenya dabalachaa sooramaa deemani fi uummannni keenya ammoo yoomiyyuu caalaa beela fi gadadoo keessa yeroo jirutti; waayee misoomaa haasawuun waan waliin deemu natti hin fakkaatu. Fakkeenyaaf haa jennuu, waayeen Maasatar Plaanii Finfinnee, kan eenyummaa keenya balleessuuf karoorfatame kun; kan Wayyaaneen akka misoomaatti odeessaa Oromummaa balleessuuf deemaa jirtu kun hunduu akka misoomaatti fudhatama jechuu dhaa? Asirratti wantin dubbistoota barreeffama kiyyaa hubachiisuu barbaadu, Abbaa Gadaa Bayyanaa Sanbatoo waayee kana ni deeggaru jechuu kiyya akka hin taanee dha. Nagaa isaaniitiif gaarii akka hin taane waan beekamuuf, waayee kanarratti yaada kennuun akka isaanirraa hin eegamnes naaf gala. Garuu kan shakkii namatti uumu walumaagalatti yeroon ammaa yeroo Sabboonaan tokko yeroo misoomaati jedhee dubbatu ykn dhaamsa dabarsu waan hin taaneefi. Egaa, Abbootiin Gadaa keenya Wayyaaneerra walaba ta’anii hojii boonsaa dalaguu kan danda’an yoo ta’e, kun dhugumatti jijjiirama guddaa dha. Diina jala taa’anii sirna Gadaa, sirna Oromummaa hundeessu fi cimsu deebisanii ijaaruun egeree Oromiyaafillee bu’ura gaarii dha jedheen yaada. Haa ta’u malee, hojiin akkanaa kun Wayyeenee wajjin kan walitti nama hin buusisne yoo ta’e, Oromummaarratti duuluun Wayyaanee waan nama shakkisiisu ta’inaa laata jedheen ofgaafadha? Waanuma ta’eefuu, Abbootii Gadaa keenyaaf Waaqayyo/Rabbi fayyaa fi umurii dheeraa isaanii kennee; karoora isaanii, karoora Sirna Gadaa deebisanii dagaagsuu, kana akka bakka hawwameen gahan isaan haa gargaaru. Abbaa Gadaa Tuulmaa Bayyanaa Sanbatoos hojii boonsaa dalagaa jiran kana milkiidhaan xumuranii Sirna Gadaa deebisanii Oromiyaa guutuutti akka ijaaran abdii guddaan qaba. Eenyummaan Oromoo haa guddatu; Oromummaan haa dagaagu! Tokkummaan ilmaan Oromoo hin laafini! Galatoomaa. Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


Nama 500 fulbana 14/15/2014 Dooniin qarqara galaana Maaltaatti garaan galtee keeysaa nama 10 qofaatuu mul’atee jira.

Hegeree Oromiyaatiin Kana kan dubbatan Hogganaa dhaabbata Godaanttota Addnyaa Obbo wilyaam Liis Liisiing hoggaa tahuu haalli godaantttonni itti dhumaa jiran kuni yaaddeysaa tahuus dubbatee jira. Waggaa 2013 Godaanttonnii heeraan alaa biyya Awrophaa seenuuf sossohaa Osoo jiranii galaana kana keysatti dhuman nama 700 hoggaa tahan garuu lakkofsi kuni waggaa 2014 gara 3000tti ol guddachuu erga eree boodaan haalli kun hedduu ka Addnyaa yaaddeysaa jiru tahuudhaas dabalee addeysee jira . Namoota 10 du,arraa baraaraman kanneen keysaa nama lammii falsxiinii tokko waabeyfachuun akkana Ja,a , sababa dhumaatii isaanii laalchisee ” hundii isaanii I kan irraa imala egalan biyya Masrii magaalaa tantaa ” bakka ja,amtuu irraa ka,uu isaanii erga ibsee boodaan daangaa Maalxaatti dhihaannaan dallaalonni geysanii donii xixiqqoorratti akka buunu nu dirqan nu dinnaan Dooniin biraatiin doonii nuti keysa jurru rukutanii dhumaatii guddaa kanaaf nu saaxilan ja,a” godaanaan lammii falasxiin kan warra lubbuun hafan keysaa tokko .


Waajjirri Tokkummaa Baqattoota Hawaasa Oromoo Yaman, Haala Yaroo Ammaa

Kan baqattoonni Oromoo Biyya YAMAN keesa jiraatan irra Sababii Walibu’iinsa Lolaa Kan Mootummaa YAMAN fi Mormitoota biyyattii Jidduu Yaroo ammaa Magaalaa Guddittii YAMAN Sana’aa keesatti Lola Guddaa yaroo yaroon dabalaa jiru kanaaf jacha, jiraattooni lammiilee biyyaattii irra guddiinsi lola kana Lubbuu isaanii baraaruuf jacha magaalaa Sana’aa keesaa gara Magaaloota biraatti Godaanaa jiru, akkasuma Jiraattooni Baqattoota Oromoo kan magaalaa Sana’aa keesa jiraatan gara baqattoota 7500 hamma 10,000 kan gayan yootahu Baqattoota kanneen keesaa Baqattoota Oromoo heduminni saanii hamma Nama 50 irraa 70 kan ta’an sababii naannoo keesa jiraatan iddoo Lolli itti jalqabe taheef, karaa ittiin bahan dhabuun Guyyaa sadi dhukaasa lolaatiin marsamanii afaan ibiddaa keesa jiran, Kana kanta’eef Yaroo ammaakana Dhukaasni lolaa kun magaalaa Sana’aa Waliingahaa jira waan taheef, Haalli Baqattoota Oromoo Yaman,yaroo ammaa gaagama hamaa keysa jira kanta’eef Koreen Waajjirra Koominitii Tokkummaa Baqattoota Hawaasa Oromoo Yaman, Lallabbii Lamummaa gara Mediyaalee Oromoo-Kominiitiilee Maraa fi Waldayaalee dhimmi Baqattoota Oromoo tiif dhaabbate Martinuu akka Nu’iyyaafachuudhaan Rakkina Cimaa keesa jirru kana Gara Hawaasa Oromoo Biyya Ambbaa Keesa Jiraatan Marattii fi Gara Waajjiroota Dhimma Baqattootaatiif dhaabattan nitti Nuu iyyattan, Maqaa Hawaasa Baqattoota Oromoo Yamaniin Khabajaan isin Gaafanna. GALATOOMAA, Koree Waajjirra Tokkummaa Baqattoota Hawaasa Oromoo Yaman, Taajuu shariif Dura ta’aa Waajjira TBHOY ida’annoo Dabalata, Email- oromoo.community@gmail.com bilbila- 734212375-733495428


LEENJIIN MOOTUMMAA WAYYAANEE TOORA HAAROMSAA FI HAAROOMSA ITOOPHAA JEDHUUN BARATOOTA SADARKAA OL’AANOO FI BARSIISOTA TOKKO TOKKO HIRMAACHISAA JIRU KUN UMMATA OROMOOF MIIDHAA MOO FAAYIDAA ISAATU CAALAA?

Ragaa qabatamaa yeroo ammaa baratootni keenya lafa kaa’an Duraan dursee qaamni leenjicha kennu sadarkaa barnootaan tuuta akkamiti,Bilchinni isaan sirna siyaasaa irratti qaban akkami jennee ilaaluun xiinxala cimaadha. “Barnoonni bichuun nama madaalchifti”akkuma jedhamu qaama leenjiftootaa kanarraa kanatu ifatti mul’ataa jira.kan biraa ammoo Ol’aantummaan miira isaanii isa hanqafaati! Mee kana wajjiin wal qabsiisee miirri ol’aantummaa maal akka ta’e ibseen darba. Akka Addunyaa kanatti namni keessi isaa duwwaan nama ol’aantumman itti dhaga’amudha.namni ol’aanatummaan itti dhaga’amu hunda irra anatu caala jedhee yaada,Namni akkasi yoomuu waan inni hojjetu akka waan sirrii ta’eetti yaada.Dogoggora uumu maraaf immoo namoota kaan balaalefata.namni kun ilaalchumaa fi yaaduma isaa qofa horma irratti fe’uu barbaada. Namni akkasi akka Arraagessaa isa yeroo hundumaa Aduun ganama ganama karaa bahaatiin baatuyyuu isa dhaggeefachuuf itti fakkaatee yaaduti. Eegaa namni oftuulaan yaadni isaa dadhabaa fi boodatti hafaa waan ta’eef namooti irraa fagachuu filatu,haalli kun immoo hariiroo nagaa inni namoota waliin qabu irratti miidhaa waan fiduuf,jaalatee osoo hin taane dirqama gara kufaatitti karaa of agarsiisa. Hubadha Oftuultotni Dhaabbilee Siyaasaa Oromoo,Oromoof morman osoo hin taane dhaabicha biyya bulchaa jiru,kan sirna sanyii duguuginsaa gaggeessurratti argamudha. Kabajamtoota dubbistoota barruu koo,yaada armaan olii kanarraa guutummaa leenjii mootummaan itoophaa kennaa jiru hubachuu akka dandeessaan nan abdadha. Kan biraa Dhaloonni ammaa kun Afaaanfajessuuf ykn abaabbaluuf mijattotaa?kan jedhus haa ilaallu. Dhugaa dubbachuuf dhaloonni ammaa kun,dhaloonni Qubee Galaana waan ofiisaaf qofa baatee deemuu qabu gargar baafatedha jedheen ibsa.haalonni biyyatti keessa jiran daran suukanneessaa ta’uyyuu waan keessa isaanitti dhufe baasani dubbachuun,diina dura dhaabbachurratti gurmuu ammayyati.deebiin tokkollee argamuu baatu,leenjii taa’aamaa jiru kanarratti gaaffiin dhimma Oromoo fi Oromoo wajjiin wal qabate osoo hin ka’iin hin hafne.kun immoo egeree borii isaan jechisisa. Dhuma irratti qaamni leenjii kanaa Oromoof miidhaamoo Faayidaa qaba jettaree?jechuu dandeessu! Wanti nuyi hubachuu qabnu akkuman armaan dura kaase,tuuta akkamitu leenjisa,baratoota akkamitu leenji’a isa jedhudha. Impaayeerri mootummaa Itoophaa fuulduree sirna siyaasaa isaa bareechachaa akka jirutti yoo herreege ammas goyyoomeera.akka amma ilaalamaa jirutti iccitiin inni shiraaf qophaa’e marti kan jalaa gadi bahee fi shira isaani guutummaatti baratoota keenyaf dhaamaniru jechuun ni danda’ama.eegaa kanarraa namni hubate gara fuulduraatti maal gochuu akka qabu salphumatti hubata jechudha. “Yaa Barataa Oromoo haala kuftu kamiyyuu keessatti waa lafaa fuudhii ka’i”kun dhaamsa kooti!! Horaa Bulaa! Imimmaan Lakkuu Roobsinee Bara 2014 Bakkaan jirurra!


Waa’ee Oromiyaa kana beektuu Laata?

Seenaa Abdiisaa irra: Lafti gaanfa Aafrikaa keessatti Oromoon irra tamsa’ee qubatee jiru Oromiyaa jedhamti. Oromiyaan biyya Oromooti. Biyyi kun teessuma lafaatin gaanfa Afrikaa, Empayera Toophiyaa keessatti argamti. Sarara sabbata lafaa (Equator) irraa gara kaabatti digrii 2 (Moyaalee) fi digirii 12.5 (Waajirati) gidduutti fi sarara/utubaa lafa (Earth Axis) gara bahaa (Longitued) digrii 34 fi 44 gidduutti argamti. Biyyoota ollaa Oromiyaa daangessan keessaa karaa bahaan Jibuuti fi Sumaaliyaa, kibbaan Ogaaden Sumaalee fi Keeniyaa, dhihaan Sudaan akkasumas kaaban naannoo Amaara fi Tigreen daangefamtee jirti. Bal’inni lafa ishii kiloo meetira kaarree 600,000 (kuma dhibba jaha) olitti shallagama. Oromiyaan bal’ina lafaatin biyyoota Afrikaa 50 ol ta’an keessaa sadarkaa 18ffaa irratti argamti. Haalli qilleensa Oromiyaa jireenyaa fi oomishaaf baayyee mijataa, kan ho’aa ykn qabbanaa’aa jedhamee hindaangeffamne, qilleensa qabbana’aa ho’atti madaalu giddu galeessa qabdi. Haalli qilleensa baddaa, baddadaree fi gammoojjii biyyittii keessatti nimul’atu. Haalli qilleensa Oromiyaa kunis waqtii afuritti hirama. Isaanis, birraa, bona, arfaasaa fi ganna jedhamuun beekamu. Oromiyaan uumamaan badhaatuu yoo taatu, lafa gabbataa qonnaa fi bosonaaf tolan kan qabdu qofa osoo hin taane, lafa kana keessatti albuudaa garagaraa heddutu argama. Albuudaa Oromiyaan qabdu keessaa albuudota sibiilaa kanneen akka warqee (dahaaba), meetii/birrii (Silver), pilaatiiniyeemii, yuuraaniyeemii, nikeelii (nickel), Koopparii (copper) fi ayiraanii (Iron) fi albuudota sibiilaloota kanneen akka dhagaa marbilii, boba’aa (natural gas), soogidda, kasala (Charcoal), suphee siirasmeeksii, simmintoo (cement) fi kkf maqaa waamuun ni danda’ama. Oromiyaan bineensota bosonaa kanneen akka leencaa, qeerransaa, arba, bosonuu, jaldeessa, qamalee, saattawwaa, gafarsa, karkarroo, booyyee fi kkf qabdi. Qonnaan bultonni Oromoo horii manaa kanneen akka saawwaa (sa’aa fi sangaa), re’ee, hoolaa, farda, gaangee, harree, lukkuu (hindaanqoo) fi kkf bal’inaan horsiisu. Lafti Oromiyaa midhaan kanneen akka xaafii, boqqoolloo, garbuu,atara, baaqelaa, mishingaa, qamadii, shunbura fi gaayyoo, loozii, akkasumas bunaa fi jimaafi kkf biqilchiti. Oromiyaan lageen, haroowwan, gaarreewwan fi bosona baayyee qabdi. Lageen hedduun har’a baha Afrikaatti argaman keessaa irra guddaan isaanii Oromiyaa keessaa maddu. Isaan keessa lageen akka, Abbayya (Mormor) ykn Naayilii gurracha (Blue nile) kan jedhamu, Hawaas, Waabee, Gannaalee, Gibee, Dhedheessa, Soor, Weeybi fi Gabbaa maqaa dhahuun ni danda’ama. Haroowwan Oromiyaa keessatti argaman keessaa, Naannoo Bishooftuutitti haroo jahatu argama, kan biraatis kan akka Qooqaa, Laaqii Dambal, Laanganoo, Shaalaa, Abiyaataa, Dandii, Wanci, Fincaawaa, Haromayaa, Ashangee fi Hayiqi (Wallo keessa) beekkamoodha. Oromiyaa keessa kan jiran gaarreewwan akka Kaarraa, Enkelloon, Baatuu, Tulluu Walal, Baddaa Roggee, Cuqqalaa fi Gaara Mul’ataa faatu jira. Bishaan hoo’aa (spring water) Oromiyaa keessa jiran keessaa Finfinnee (bishaan daffu), Ambo, Wanci, Waliso, Soodaree, Gargadii, Wandoo fi kanneen sulula guddaa (Rift valley) keessatti argaman heddu. Kanneen armaan olitti caqafaman akkuma fakkeenyaatti taa’an malee qabeenya uumamaan Oromiyaan qabdu mara tarreeffamee hinhobbaane. Haa ta’uyyuu malee Oromoon walakeessa jaarraa 19ffaa kaasee erga dhiibbaa sirna Habashaa jalatti kufee eegalee qabeenya isaa kanatti abbaa ta’uu hindandeenye. Gitni bittoota Habashaa Oromiyyaa qabatanii turanii fi ammas qabatanii jiran albuudaafi qabeenya Oromiyaatiin badhaadhanii, deebisanii ittiin nu bitaa turan, hardhas nu bitaa jiru. Keessattuu qabeenyi uumamaa haareffamuu hin dandeenye (non-renewable resources) kanneen akka albuudota biyyee keessaa saamamee haga sadarkaa barbadaa’ee dhumuutti ga’ee jira. Gama birootiin bosonni manca’ee, lageen fi haroowwan xuraahuu/ summaahuu (polute) hammaachuu qilleensa naannootiif sababa guddaa ta’aa jiru!!!.


Ibsa ejjannoo hirmaattota kora 38ffaa TBOJ

Koraa 38faa TBOJ/UOSG E-Mail: tboj.uosg@gmail.com Kora 38ffaa Tokkummaa Barattoota Oromoo Jarmanii(TBOJ)Fulbaana 14 bara 2014 Sa’a booda saatii 12:15 irraa egalee waaree booda amma saatii 18:30 magaalaa Frankfurt, galma Universitii Joon Volfigaang kessatti geggefame. Kaayyoon waliga‘ii:- 1ffaa haala qabsoo bilisummaa Oromoo (QBO) yeroo ammaa irratti mariiyatuun hubannoo siyasaa argatuu fi 2ffaa raawii hojii TBOJ/UOSG Caayaa ABO Onkoololeessa 6 bara 2012 amma Fulbaana14 2014 gamaagamun booda koree hojii geggesitu (KHG) gadaa ittii aanuu filachuudha. Walga‘iin ergaa Eeebbaa Manguddoo Oromoottin tahe boode, faaruu Alaabaa Oromiyaan akkasumas Jaallan QBO irrati otto falmanuu kufaniif yaadannoo godhun banamee. Hogganaa olaanaa ABO mata duree bara 1990 asi “QBO” ABOn gageefamu maal akka fakkaatu fi maal keessa akka darbe fi amma hoo ABO maal akka gochaa jiru akkasumas WBOn maal gochaa akka jiru irratti Ibsaa balaa Miseensoota TBOJ/UOSG kennaniruu. Mata duree kana irratti gaaffii fi deebiin akkasumas Yaada Ijaaroo tahan balinaan kennaniruu. Itti-aansuun gabaasaan raawii hojii Onkoololeessa bara 2012 haga Fulbaana 14 -2014 KHG TBOJ fi KHG damilee TBOJ irraa hirmaatota waliga‘iif dhiyaate. Gabaasaa gamaagamuu fi raggaasisun booda KHG gadaa ittii aanuu filachuu fi ibsa Ijjannoo baafatun sagantaan koraa 38ffaa TBOJ milkiin xumurameera. Tel. + 49 (0)151 63727696 • e-Mai l: tboj.uos g@gmail .com Ibsa Ijjennoo Nuti miseensotiin TBOJ walga‘ii kana hirmaannee turre haala siyaasaa QBO irratti ergi mariyanneen booda, ummata Oromoo fi Oromiyaa sirna gabiromfannaa (kolonii) bara ammaa motummaa Habashaa, gartuu wayaaneen (TPLFn) hogganamaa jiru, jalatti gidirfamaa jiru bilisomsuuf qabsoo hadhooftuu hogganummaa jaarmaa ABOn geggefamaa jiru gutummaan tumsaa, gumaata nu irraa barbaadamu gama maraan kennuuf qophii ta`uu kenya ni mirkaneessina! 1.QBO hirmannaa ummata Oromoo fi hogganummaa ABOn geggefamaa jiruu ni deggerra! 2.Qabsoo hidhannoo, siyasaa, fi dipilomasii ABO geggessaa jiru diinagideen ni utubna! Oromoo geggefamaa jiru waan nu irraa barbaachisu maraan ni tumsina! 4.Sagalee QBO haala hundaa kessatti firotaa fi dinoota ni dhageessifina! 5.Saamichaa Lafa fi Qabeenya Oromoof Oromiyaa akkasumas shororkaa ummata Oromoo irratti dinoti fi farreen QBO raawataa jiraatan injifachuuf hubannoo fi kutannoon sagantaa QBO milkomsuuf heera jaarmaa ni tiksina! 7.Yakkoota dhittaa mirga-namomaa ummata Oromoo irratti karaa motummaa gabironfataa TPLF (wayaanee) raawatamaa jiru ni balaaleffanna! 8.Hogganummaa motummaa wayaaneen yakkoota dhiittaa mirga namaa ummata Oromoo irratti raawatamaa jiru hambisuuf akka hawaasoti Addunyaa dhibbaa godhan ni gaafanna! 9.Lammii Oromiyaa kanneen meeshaa motummaa TPLF ta`uun yakkoota hiriyaa hin qabne ummata Oromoo irratti raawachisuun sirna motummaa Habashootaa tiksuuf boojiyamtan akka gara moraa QBO makamuun mirga abbaa biyyummaa ummata Oromoo kabachisuuf qabsooftan waamicha ilaalcha Oromummaa hundeefate isiniif erginerra! Hirmaattota kora 38ffaa TBOJ (Jarmanii, Frankfurt, Fulbaana 14-2014) IUOf!!!! KHG TBOJ/UOSG Tel. + 49 (0)151 63727696 • e-Mai l: tboj.uos g@gmail .com IhrSchreiben vom Yourletter IhrZeichen YourRef. Unser Zeichen OurRef. Datum Date


Finfinneen Handhuura Oromiyaa Taatullee Addis Ababaan Godaannisa Gabrummaati

Jafer Ali Qabeenya uumaa hunda keeysaa bu’urri guddaanii fii fiinxeen lafa hoggaa tahu oromooniis qabeenya uumaan badhaafame keeysaa guddichi lafuma isaati.Lafti oromoo bal’ina isii caalaa gabbatuu fii ameeytii tahuu isiitiin beekkamti. Magariisa tahuu daran tan qabeenya bishaaniitiin badhaate tahuu isiitiin jaalatamti. Gubbaa isii qofa osoo hintahin keeysi isiitiis albuda garagaraatiin kan duroome akka tahe niamanama. Dur irraa jalqabee masaanuun ollaa weeraraaf ittiduuluuniis kanumaafi. Bar dhibbee 19ffa keeysa eega biiyti oromoo kiyyooMiniliik 2fa jala kufte irraa eegalee, lafti namaa wajjiin weerartoota habashaatiif hiramtee, abbaan biyyaa lafuma isaa irratti sirna gabbaar ja’amee beekkamuun ciisanyaa ykn hojjataa qonnaa tahuun yaadannoo jaarraa dabreeti. Warraaqsa ummatoota Ethiopia kan bara 1974 irratti lafti tan qotee bulaa akka taatu labsamuun abbootii lafaa hiddaan buqqaasullee mootummaan dargii ifumaafuu abbaa lafaa haaraya itti tahuudhaan qoteebulaan ciisanyaa mootummaa malee abbaa lafaa akka hintahin shalaguun nama hindhibu. Oromoo laalchiseetiis dhugaadhaa dargiin ummata oromoo qilleensa irrattillee tahu, akka sabaati beekuudhaaf dirqamullee lafa isaa (oromiyaa) beekuudhaaf ammoo osoo hudhamuuti kufa ka’insa hinqabne kufuu mudate. Seenaa empaayera kanaa keeysatti juuzni biraa guddaan jijjiirama mootummaa kan bara 1991 hoggaa tahu hunda dura ammoo geeddarama mootummaa malee geeddarama sirna siyaasaa akka hintahin jala muramuudha qaba. Haatahu malee sabni oromoo kan gaafa dargii qilleensa irratti beekkamuu ture mootumma kana jalatti lafti isaatiis OROMIYAA ja’amtee seeraan beekkamuu dandeeyseeti jirti. Kuniis gumaata mootummaan kun oromoof arjoome osoo hintahin bu’aa dhiiga gootota orommoti. Lafti oromiyaa akka waliigalaatti seeraan beekkamtee daangawuun waan tokko tahee, mootummaan mooteeqorkeen kun rakkoollee tokko tokko uumuuf ykn habaqaaluuf tattaafachuun isaa ammoo hinoolamne. Fakkeenyaaf daangaa sabaa fii sablammootaa kanneen oromiyaa daandeysan hunda irratti jechuun nidandayamaa, bakka takka takkatti ona (aanaa) tokko tokko, baka gariitti ammaas araddaalee hedduu abboommee laguudhaan akka oromiyaa waliin gaafii daangaa keeysa galan taasisaati as afe. Kanneen keeysaahiif magaalota akka Dirree Dhawaa, Harar, Jijjiga, Moyyaaleefii Awaash faa maqaa dhahuun nidandayama. Bifa kanaan naannoo hundaan lafa oromyaa kottoonfachiisuun shira mootummaa kanaa kan fuulduraas oromoo fii sabaa sablammoota walgalaafachiisuuf karoorfamee bal’inaan itti hojjatamaa jiru hoggaa tahu tooftaan biraa ammaas tan magaalaa finfinnee irratti xiyyeefatte tana tahuu isiiti. Maggaalaan Finfinnee hundeeyfamuma isii irraa kaaftee kan bu’uramte akkuma magaalota biraa kanneen Oromiyaa keeysatti arkaman hundaatti qubsuma weerartootaa hoggaa taatu barreeysitoota seenaa birattiis magaalota batalaa ykn mishigii ja’amaniiti beekkaman. Kana jechuuniis bara weerara miniliik keeysa lafa nafxanyootni ummata naannawaa humnaan buqqaasanii qubatan hoggaa tahan lakkuma qubsumti tun babal’achaa deemtuuniis magaalawaa deemuu isaanii caalaa ummata oromoo daran madditti dhiibaa akka dhufan qabeentaa ummata magaalotaa kanaa kan ammallee calaqqisu irraa hubachuun nidandayama. Magaalaan finfinneetiis qubsuma miniliikii fii ashkaroota isaa taatee eega bu’uramtee as bara baraan babal’achaa dhufuun isii hangam takka ummata oromoo madditti dhiibaa akka dhufte shalaguun nama hindhibu. Kana jechuun magaalaan takka eega hundooyte hinguddtin jechuu akka hintahin osoo hindagatamin wayta bal’attu kana ammoo ummata naannawaa buqqaasuudha balaan isii. babal’atinsa magaalaa keeysattiis qubsumti naannawaa akka dhunfatamtu kanuma eeggamu tahullee, warra buqqa’u san kafaltii gayaa kennuudhaan osoo raaw’atamee dandamata ture. Mootummaan wayyaanee jalqabuma irraahuu lafti kan mootummaati je’ee seeruun isaa saamichuma lafaa kanaaf ifqopheeysuu isaa akka tahe hubachuun nidandayama. Wayta magaalaan finfinnee babal’attu qotee bulaa naannawaa hiyyummaaf saaxiluu daran abbootiin qabeenyaa kanneen lafa tana horataniis galtuu alagaa tahuu isaaniiti balaan lamadaa. Akkaataa kanaan wayta magaalaan tun lafa dabalachaa babal’attu hunda oromoo qofa osoo hintahin oromummaaniis waliin haxaawamtee akka madditti bahaa deemtuus dagatamuu hinqabu. Fakkeenyaaf magaalaa finfinnee tan handhura oromiyaa tiifii maqaafillee tahu galma mootummaa oromiyaa taate tana keeysatii afaan hujii afaan amaaraa hoggaa tahu magaalota amma ammatamuuf deeman kanneen akka laga xaafoo keeysattiis guyyaa bulchiinsa finfinnee jala kufan irraa jalqabee afaan oromoo afaan hujii fii barnootaa tahuun akka hafu irra daddeebinee sodaachuutu nurraa eeggama. Magaalaan finfinnee duriis tahe arraa fii boruus handhura oromiyaa tahuun isii hafuu baattullee, hamma dhunfata oromiyaa jala ooltee oromo oromoo shurufkooytutti ammoo addis ababaan godaannisa gabrummaati wanni jennuufiis tanaafi. Guddinni finfinnee kan oromoo madditti dhiibaa adeemsifamu kun galmi isaa lakkuma deemuun gama kaabaatiin naannoo amaaraatiin fii gama kibbaatiin ammaas naannoo ummatoota kibbaatiin waliin tuquudhaan oromiyaa amma jirtu tana baka lamatti fottoysuu irratti kan xiyyeefate taachaa shalaguuniis gamnummaadha. Gaafas kutaa walloo kan amma naannoo amaaraa jalatti buluu wajjiin oromiyaa guddittii takka tahuun hafee oromiyaa xixiqqoo sadihiifii sanii ol uumuuf akka yaaddamaa jiruus hubachuun nidandayama. Kuniis bulchiinsa qofa osoohintahin ilaalcha sammuu tiifii sabboonummaa oromootiis qoqqooduu fii darachiisuuf akka tahe shalaguun nama hindhibu. Walumaagalatti shira mootummaan habashaa dhufaa fii dabraan saganteeyfatee saba kanaan oggolchuuf tattaafatuuf oromoon yoomiyyuu taanaan duuyda shiireysee bitamee hinbeeku. Lolli walloo, kan arsiitii fii calanqootiis kanuma mirkaneeysa. Fincilli barattoota oromoo kan amma masrer planii wayyaannee kana mormuudhaan qabsiifamees ittifufa diddaa gabrummaa kan oromoon bara baraan gaggeeysaa ture hoggaa tahu wareegamtootni fincila kanaatiis gootota yoomiyyuu seenaan faarsuu akka taham ragaa bahuun barbaada. Jafer Ali Gaazexeysaa fii kitaabsaa 20 Cam, 2014, California USA


Oduu Muddituu/Breaking News

Woyyaneen barattoota ganna maatiisaaniitti galan manaa manarra deemtee butaa jiraachuun himame Odeeffannoo har’a (21/9/20014) nu dhaqqabeen, Godina Booraanaa aanaallee, Bulee Horaafi Malkaa Sooddaa keessatti, Woyyaneen barattoota ganna maatiisaaniitti galan manaa manarra deemtee butaa akka jirtu maddeen keennaa saaxilane. Barattoonni butamanii fudhataman hedduu ta’anulle, maqaan isaanii ammaaf kan beekame, barata civil engineering woggaa 3ffaa Yuniversiitii Bulee Horaa kan ta’e, barataa Tukuleessaa Turee, barataa Nugusee uraagoo, yuunv. Gondor barataa medicine fi akkasuma maqaan isaanii yeroodhaaf hin beekamne hedduun Woyyaaneen butamanee jiran jedha maddeen keenna. Keessumattuu, barata civil engineering woggaa 3ffaa Yuniversiitii Bulee Horaa kan ta’e, barataa Tukuleessaa Turee yeroo wolgayii woyyaanneen ganna achuma Yuniversiitii Bulee Horatti wolitti qabaa turtetti, barataan kun dhugaa jirtu waan isaanitti himaa tureef itti xiyyeefachuun itti dhaadataa akka turan, keessa beektonni himaneeran. Barataa Tukuleessaan jarreen kaanirraa addaa baafamuun eessaa buuteen isaa dhabamee jira jedhu maatiin isaa. Barataa kana yeroon isa itti qaban halkan keessa saatii saddeeti waan ta’eef, maatiin isaa mana hidhaa naannoorra deemanii barbaadanis, akka hin argine itti himane. Barattonni biraa worri butamane yoo argaamanu, barataan kun dhabamuun isaa maatiifi jiraattota naannoo saniitti yaaddoo guddaa buusee jira jechuun qeerroon gamasii gabaastee jirti.