Hiriirri Mormii Godinaalee Oromiyaa Keessatti Ittuma Fufee Oole. Reeffi Barataa Tokkoo Bishaan Keessaa Baafame

Masteer pilaanii magaalaa Finfinnee fi magaalaalee addaa Oromiyaa misoomaan walitti-qindeessuuf wixiname, jedhame otuu hin raggaasisamiin hojii irra oolfamaa jira, kannaaf haa haqamuu, ilmaan Oromoo mormii kana irratti ajjeefaman, ka paartileen mormituu dhibba tokkoo ol ga’an jedhaniif mootummaan itti gaafatama haa fudhatu, kanneen hidhaman, akka paartiin mormituu jedhanitti kuma afurii ol ta’an haa hikaman, jechuudhaan walakeessaa baatii Sadaasaa tii kaasee mormiin Oromiyaa keessatti gaggeefamu har’as magaalaalee adda addaa keessatti itti fufee jira. Gara walakkeessa baatii Sadaasaa tii jalqabee hiriirri mormii guutummaa Oromiyaa keessatti barattootaa fi uummataan geggeessamaa jiru kun, “Maaster Pilaaniin Finfinnee akka waan hin raggaasisamiinitti dubbatame iyyuu karaa adda addaa hojii irra oolfamaa jira. Labsiin fooyyaa’ina bulchiinsa magaalaalee Oromiyaa Caffee Oromiyaatiin bahes harka lafa jalaatiin karooricha hojii irra oolchuuf kan shirame” jechuun balaaleffata. Hiriirri mormii guutummaa Oromiyaa keessatti geggeessamu kun tarkaanfii mootummaan “fudhadhe” jedhuun troban tokkoof ka gab jedhe fakkaate iyyuu torban dabre irraa jalqabee haala daran how’aa ta’een geggeessanaa jira, jedhu hiriirtonnii fi jiraattonni naannoolee Oromiyaa adda addaa. Maater Pilaanii Finfinnee mormuutti dabalee “kanneen hidhaman haa hiikaman. Kanneen ajjeechaa raaw’atan seeratti haa dhihaatan” kanneen dhaadannoo godhachuudhaan, har’a, Harargee Lixaa, magaalaa Hirnaa, Baalee, magaalaa Roobetti, kaleessaa fi dheengadda immoo, Wallagga Bahaa, magaalaa Siree fi Hargaa Bahaa, aanaa Haramaayaa dabalee bakkawwan hedduutti geggeessamee jira - hiriirichi. Wallagga Bahaa, magaalaa Naqamteetti kan argamu Yunivarsitii Wallaggaa keessatti ka barataa ture barataan tokko reeffi isaa bishaan naannawa Yunivarsitichaa jiru keessatti argamuu isaa ragaan Hospitaala Naqamtee irraa argamee fi hiriyoonni baratichaa ibsanii jiran. Oromootii,UK Londonitti hiriira bahanii waajjira amuummee ministera Biritish duratti shaamaa qabsiisaa achuma buluun nama hiriira barattota Oromiyaa irratti lubbuu dhabe yaadatan. “Ajjeechaa, hidhaa fi gidiraa Itiyoophiyaa keessatti Oromoo irratti geggeessamu haa dhaabatu!” jechuun kanneen morman – Oromoonni magaalaa London keessa jiraatan immoo BBC fuul duratti hiriira ba’anii, xalayaa isaanii embaasii Keenyaatii fi waajira Muummicha-ministaraa Biriteenii galfatan. Hiriiraa fi waajjira muummee ministera fuul dura buluun guyyaa sadiif tura; Ammajii, 5,6,fi 7.Ammajii irratti magaalaa keessa yaahuun hiriira bahan,galgala galgala garuu waajira Muummicha ministara Biriteyin Deevid Kaameroon fuul-dura buluun shaamaa qabsiisan. Akka itti gaafatatmuun dubaratoota Oromoo London aaddee Addisee Dheeressaa jettutti shaamaa qabsiisuun Oromoota lubbu dhaban yaadachuu fi hujiin isaanii bara baraan akka jiraatu agarsiisa.Hiriira kana hawaasa waldaa dubartootaa magaalaa Londoniitti qopheesse. No media source currently available


Dhimmi Baqattoota Oromoo Torban Dhufu Mana Murtii Keniyaatti Ilaalamuuf jira.

Haala Oromiyaa keessatti gaggeeffamaa jiru dheessuun gara Keniyaatti ituu baqatanii biyyatti gama kaabaa Marsaabeet keessatti qabamanii kan hidhaman barattonni Oromoo 28 dhimmi isaanii har’a mana murtii duratti ilaalamuuf ture gara torban dhufuutti akka jijjiramu kan gaafate Jaarmayaan Baqattotaa kan Tokkummaa mootummootaa(UNHCR) damee Keeniyaa ta’u beekamee jira. Kunis dhimmi baqattoota kana sirritti ilaaluu fi mirga baqattummaa qaban kabajuuf akka ta’e Keniyaatti dubbi himaan UNHCR Duuk Imwaanchaa ibsanii jiru. Kana malees Abukaatoota dhaabbata mirga baqataaf dhaabatan gamasitti erguuf yeroo nu kenna jedha UNHCR. Waa’ee baqattoota koolu galtummaaf gara Keeniyaa dhufanii, dhuma torbee darbee mootummaan Keeniyaa immigreeshinii Itiyoophiyaatti dabarsee kenne oduu jedhu mootummaan Keeniyaa haalee jira. Waa’ee dhuma torbee darbe baqattoota Itiyoophiyaa 25 keeniyaan dabarsitee immgireeshinii Itiyoophiyaaf laattee ilaalchisuunis Mootummaa Keeniyaatti waajjira dhimma baqattootaa DRA gaafannee kan turre yoo ta’u, dhimma kana ilaalchisuun odu himaan waajjirichaa Stanley Nyale, waa’ee waan kanaa yeroof yaada isiniif kennuu hin danda’uu jedhan. Haa ta’uyyuu malee waajjirichi yaada dhaabbata baqataa UNHCR damee Keeniyaaf kenneen, ta’een kuni akka hin taane haaleera. No media source currently available


Hawaasi Somaalee kan Minesootaa keessaa Olola Al Shabab Fudhatama dhabsiise

Miseensonni hawaasa somaalee kan Minesootaa keessaa viidiyoo al shabaab guyyaa ayyaana waggaa haaraa miseenosta filachuuf raabse fudhatama dhabsiisan. Gamtaan wal ta’umsa Lammiiwwan Ameerikaa hidda dhalata Somaliyaa kaleessa galgala tuuta oduuf ibsa kennaniin ergaa vidiyoo kan dargaggoota Somalia Minesootaa keessa jiran finxaalessummaan wal qabsiise sana balaaleffatanii jiran. Gaaffii fi deebii Radiyoo Sagalee Ameerikaa sagantaa Afaan somalee waliin geggeessaniin itti aantuu dura teessuun gamtaa Sanaa Hodan Hassan akka jedhanitti kaayyoon keenya namoonni amantii ka biroo hordofan gareen al Shabab Islaama bakka akka hin buune amansiisuu dha. Gamtaan sun Imaamotaa fi hoogganoota hawaasaalee kanneen biroo waliin ta’uu dhaan deggersa walii qaban mul’saniiru. Hodaan akka jedhanitti qiyyaafati gamtaa keenyaa garee dargaggootaa xiqqoo kanneen finxaaleyyiin fo’ataman qofa irratti utuu hin taane irra jireessa dargaggoota lammiiwwan Somalee hidda dhalata Ameerikaa kanneen gocha yakkaa kanaaf saaxilamaniif rakkoo dinagdee isaan mudate dabalee ti jedhan.


Hiriirri Mormii Oromiyaa Keessa Ittuma Fufee Jira. Adaamaatti Nam Lama Du’uu Dubbatu Barattoonni

Hirriirri mormii har’a godinaa Harargee Lixaa, aanaa Masalaa magaalaa Masalaa keessatti geggeessamuu isaa dubbatu, barattoonni. Dargaggonni magaalaattii fi barattoonni mana barnootaa sadarkaa lammaffaa waliin ta’uun hiriira geggeessan kana facaasuuf humnoonni mootummaa federaalaa tarkaanfii fudhataniin barattoonni lama jabaa madaa’uu ka dubbatan, barattoonni, “konkolaataa dhuunfaatiin gara Hospitaala Ciarootti ergaman. Lubbuun jiraachuu fi jiraachuu-dhabuun isaanii iyyuu hin beekame” jedhu. Wallaggaa Bahaa, aanaa Giddaa Ayyaanaa, magaalaa Ayyaanaa keessa kanneen jiran – mana barnootaa sadarlaa lammaffaa fi ka qophaa’inaa keessatti barattoonni uffata gurraacha gadda mul’isu uffachuudhaan kaleessaa fi har’a hiriira ba’an irratti, “maaster pilaaniin Finfinnee fi magaalaalee Oromiyaa walitti-hidhuuf ba’e ni mormina jedhan. Hiriira kana irratti miidhaa dhaqqabee fi lubbuu dhala-namaa badeef mootummaan itti gaafatama fudhachuu qaba” jechuun dhaadannoo dhageessisaa turan, jechuudhaan jiraattonni magaalatti Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Gama biraatiin kan kaleessa hiriirri mormii keessatti geggeessamee ture Yunivarsitii Adaamaa keessatti barattoonni lama ajjeesaman – jedhu, barattoonni Yunivarsitichaa fi jiraattonni magaalattii. Qondaalli Poolisii magaalaa Adaamaa garuu, kaleessa ganama jeeqamni ka’uu malee barattoonni reebamuus tahe ajjeesamuu akka odeeffannoo hin qabne dubbatu. No media source currently available


Baqattoonni Oromoo Humnaan qabamanii Itiyoopiyaatti deebisamaa jiru jedha hawaasi Oromoo achi jiru

Mootummaan Keeniyaa lammilee Oromoo baqannaaf gara keeniyaa dhufan 25 ta’an dirqamaan Mootummaa Itiyoophiyaaf dabarsee kenne jechuun dura taa’aan hawaasa Oromoo Naayiroobii Obbo Shaggaa Araddoo Raadiyoonii VOAtti himan. Kana malees baqattoonni Oromoo silaa gara keeniyaa seenuuf deemaa turan 41 ta’anis to’annaa jela oolaniiru. Dubbi himaan Dhaabbata Baqataa UNHCR damee Keeniyaa Mr. DUUK IMWAANCHAA dhimma kana ammaaf quba hin qabnuu garuu waan jedhamu kana hordofnee kan bira geenyu ta’a jechuun VOAf ibsaniiru. Baqattoota Oromoo 12 gaafa jimaataa darbe 13 immoo Wixata ture mootummaan Keeniyaa dabarsee waajjira immiigreeshinii Itiyoophiyaa Moyyaalee jirutti dabarsee kan kenne. Obbo Shaggaa Araddoo dursaan hawaasa baqattoota Oromoo Naayiroobii raadiyoo sagalee Ameerikaaf akka ibsanitti, mootummaan Keeniyaa rakkoo baqattoota kanaa gadi fageenyaan osoo hin ilaalin dabarsee mootummaa Itiyoophiyaaf kennuun waan nama gaddisiisu jedhan. Obbo Shaggaan akka jedhanitti Namni tokko daanagaa keeniyaa seennaan gaaffii tokko malee immigreeshinni Keeniyaa qabee Immigreeshina Itiyoophiyaaf kennaa jiraa. Fakkeenyaaf raga qabatamaa argameen dhiyoo kana nama 12 qabee immigreeshina Itiyoophiyaatti kennee, kaleessa immoo ijoollee 12 mana murtii Meeruutti dhiyaatanii turani, gara biyyaatti akka deebifaman taasisaman jedhanii, immigreeshina Itiyoophiyaa Moyyaalee jirutti erga kennamanii booda, Wixatuma darbe ijoollee sadii qabanii Immigreeshina itiyoophiyaatti kennan jechuu dha. Waanni amma godhamaa jiruu namni tokko daangaa cabsee as seennaan, gaaffiin biraa hin jiruu qabanii achi deebisuu callaadha jedhan obbo Shaggaan. Dhimma kanas dubbi himaa jaarmayaa baqataa UNHCR ka damee Keeniyaa irraa MR. DUUK IMWAANCHAA, waa’ee kana quba qabaachuu isaanii gaafatamanii ammaaf waantin dhagaye jiraachuu baatus garuu itti adeemnee hordofnee beeksifna jedhan. Gama biraan immoo sanbata darbe saba himaaleen keeniyaa humnootni nageenyaa itiyoophiyaa daangaa keeniyaa cabsanii seenuun lammilee keeniyaa lamaa fi meeshaa waraanaa fudhatanii miliqan jechuun gabaasaniiru. Gaazexoonni Keeniyaa Daily Nation fi The standard jedhaman akka gabaasanittii, Kutaa bulchiinsa maarsabiit ganda Borii jedhamtu keessatti sanbataa ganama gara sa’aatii lamaa humnootiin hidhatan kan mootummaa Itiyoophiyaa gocha kana akka raawwatan koomishinera Maarsabiit Moofaat Kaangii wabeeffachuun gabaasaniiru. Dhimma kana ilaalchisuun Mootummaan Keeniyaa ifaan waanti inni dubbate jiraachu baatus Koomishiner Kaangiin garuu waanti kuni karaa diippiloomaasiitiin kan hordofamu ta’aa jechuun dubbatan. Dhuma waggaa darbees mootummaan Itiyoophiyaa miseensota poolisii keeniyaa sadii daangaa keeniyaa darbee seenuun ajjeesuu isaa gaazexoonni kuni gabaasa isaanii keessatti dabaluun gabaasaniiru. No media source currently available


Yunaayitid Isteets Maadhee Ishee Itiyoophiyaa Keessaa Cufte

Mootummaan Yuunaaytid Isteets maadhee Itoophiyaa gama kibbaa kessaa qabu kan Xayyaaronni nam-maleeyyin sochii farra shororkeessuma kutaa sanaaf itti gargaaramaa turan cufuu isaa beeksisee jira. Finfinne kan jiru Embaasiin Yuunaaytid Isteets VOA dhaaf har’a akka ibsetti humni waraanaa amman booda madheen kun bakka jiru Arbaa Mincii keessa hin jiraatu. Madheen Yuunaaytid Isteets kun bara 2011 kan baname yeeroo ta’u sochii hidhattoota Islaamaa kan Al-Shabaab hordofuuf xayyaara nam-maleeyii gara Somaaliyaatti bobbaasuuf itti Yunaayitid Isteets itti gargaaramaa turte. No media source currently available


Liigii Mirga Ilmaan Namaa Gaafa Afrikaa:Addunyaan Rakkoo Oromiyaa Adoo Argituu Callisuu Hin Mallee

No media source currently available Liigii Mirga Ilmaan Namaa Gaafa Afrikaa Human Rights League of Horn of Africa (HRLA) dhaaba Kanaadaa,Torontoo jiru mirga ilmaan namaatii falmuuf yayyabame. Dhaabii kun gabaasa dhiyoo tana Breaking the Silence [callisu diduu) jedhu jalatti ‘Dhugaa qabsoo barattoota Oromoo Itoophiyaa keessa jiran,’jedhu jalatti baaseen addunyaan adoo Oromiyaa keessatti namii miidhamaa,ijjeefamaa,asi buuteen dhabamaa jirtuu callisuu hin qabdu. Ergaan gabaasa HRLA guddoon:”biyyootii biyya tana gargaaraa jiran haala Oromiyaa keessa deemaa jiru otumaa hubatanii cal waan jedhaniif akka isaan dubbatan barbaadneeti.” Tana maleellee akka jecha obboo Gaaromaatti “rakkoon amma deemaa jiru gara fuulduraatti itti caalaa deema.Kana caalaa hammeennii dhufuuf ka deemu waan taheef keessa seenanii furmaata itti arguu qaban.” HRLA,akka biyyootii Itoophiyaa gargaaran rakkoo Oromiyaan deemaa jirtullee quba qabaacuu malan jedha. “Amerikaan akkuma beekamu biyya Itoophiyaa gargaartu tokkoffaadha, lammaffaan Ingiliizi,Sadaffaan Kanaadaa,afraffaan Siwiidin fi Noorweeyiidha biyyoonni kun biyyoota sirriitti waan Oromiyaa/Itoophiyaa keessatti raawwatamaa jiru beekaniidha. Rakkoo deemaa jiru akka hubataniif kana jedhe.” Dhaabii kun rakkoo falmii master pilaanii Finfinneetti irratti dhalatteen walumattuu nama 150 tahutti9 lubbui dhabee namii 8,050 hidhamuun mirknaa jedha. “Torbaan lama dura akka quba qabdanii namii 122 du’anii awwaalaman.Kan du’anii firrii awwaalate qorannee baafneerra.Isaa asitti garuu gara nama 30 du’e.Kanaafuu haga ammaatti kan du’anii fi firrii awwaalate gara 150 gahaniiru.” Namii hidhaa jiru ammoo akka jecha obboo Gaaromaatti, “namoonni iddoo itti hidhaman beekaman bakka adda addaa Oromiyaa keessaa jechuudhaa, 8,050 ofi harkaa qamna.Walumaa galatti kan hidhame,bakka buutee dhabame kuma 30 caala.” HRLA,rakkoon tun Oromoo master pilaanii Finfinnee falmuuf bahan irraa gahuutti jirtu hammaachaa waan jirtuuf addunyaa fala barbaaduu qabdi jedha. Gama kaaniin ammoo mootummaan Itoophiyaa abbaan fedhe gaafii mirga gaafachuuf mirga guutuu qabaa garuu gaafii barattoota duuba dhaabbilee fi warra fedhii siyaasaa ufii guutatee biyya nagaa dhowwutti jiraa,master pilaanii kana ummatii fudhachuu baannaan hinuma hafaa jedha. Yoo hojjatame ammoo aadaa,afaanii fi seenaa Oromoo guddisuuf malee balaa hin qabu jedhan bulchootii naannoo Oromiyaatiif mootummaa Federaalaa.


Hiriira Mormii Yunivarsitii Adaamaa fi Magaalaa Qobboo Keessatti Geggeessamee fi Tarkaanfii Mootummaa

Maaster Pilaanii Finfinnee mormuudhaan ka baatii Sadaasaa keessa Oromiyaa keessatti jalqabame hiriirri mormii har’as, bakkawwan adda addaa, akka Yunivarsitii Adaamaa fi Harargee Bhaa, magaalaa Qobboo keessatti ittuma fufee oole. Har’a ganama barattoonni Oromoo Yunivarsitii Adaamaa, Maaster Pilaaniii Finfinnee, ka magaalaalee addaa Oromiyaa of jalatti hammata jedhame mormuudhaan hiriira ba’uu isaanii ka dubbatan, barattoonni, humni poolisii itti bobba’ee barattoota garii reebee miidhuu fi hedduu isaanii hidhuu dubbatu. Barattoota hidhaman haga tokko ka maqaa tarreesse barataan sodaa nageenyaaf akka maqaan isaa hin dha’amne gaafate kun, walumaa-galatti barattoota gara dhibbaa fi shantamaa tu hidhame, jedha Kana malees, barattoonni Oromoo barattoota kaan irraa addatti akka mooraa Yunivarsitichaa keessaa hin baane dhorkamu illee dubbata. Gama biraatiin Hararghee Bahaa, magaalaa Qobboo keessatti jiraattonni naannoo hiriira guddaa geggeessuu isaanii, karawwan gara magaalattiitti seensan haga tokko cufanii ooluu isaanii dubbatu. Jalqaba irratti poolisoonni Oromiyaa akka uummatni mormii isaa karaa nagaa geggeeffatu itti dhiisan iyyuu, humnoonni federaalaa dhufanii reebichaa fi qawwee dhukaasuun hiriiricha adda facaasuu isaanii, jiraataan naanawa sanaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsee jira. Gama kaaniin Bulchiinsa Naannoo Kibbaa keessatti kan argamu – Yunivarsitii Diillaa keessatti eega torban dabre keessa boombiin dhoosamee lubbuu namaa galaafatee booda, du’insi barattootaa bifa adda addaan waan itti fufeef, akkasumas, haala hag ammaatti hin beekamiinin gamoon ciisichaa barattootaa tokko waan gubateef, akkasumas, eegumsi nageenyaa Yunivarsitichaa amansiisaa ta’uu waam dhabeef, barattoonni hedduun moraa gad-lakkisanii ba’uun ka gara warreen isaaniitti deebi’uuf carraaqaa jiran ta’uu dubbataa jiru barattonni. No media source currently available


Hiriira Mormiif Deebiin Mootummaa Reebicha, Rasaasaa fi Hidhaa Tahe, Jedhu Jiraattonni

Hiriira mormii baatii Sadaasa keessa Oromiyaa keessatti jalqabee haga ammaatti itti fufee jiru irratti tarkaanfiin humnoota mootummaan fudhatamaa jiru, gaddaa fi yaaddoo guddaa uumuu isaa dubbatu – jiraattonni magaalaalee adda addaa. Magaalaa addaa Oromiyaa, Buraayyuu keessa kanneen jiran, mana-barnootaa sadarkaa lammaffaa fi mana-barnootaa qophaa’inaatti barattoonni baratan kaleessa hiriira mormii ba’uu isaanii fi humnoonni mootummaa itti bobba’ee reebichaan addaan facaasuu isaanii, jiraattonni magaalatti Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jira. Wallaggaa Bahaatti kan argamtu, aanaa Giddaa Ayyaanaa, magaalaa Ayyaanaa keessattis akkasuma barattoonni Mana-barnootaa sadarkaa lammaa fi Mana-barnootaa Qophaa’inaa, akkasumas, ka sadarkaffaa tokkoffaa kaleessa hiriira mormii ba’uu isaanii irraa kan ka’e, humnootiin mootummaa barattootaa fi warreen isaanii ijoollee barbaacha deeman reebuu fi hidhuu isaanii dubbatu – barattoonnii fi jiraattonni. Wallaggaa Lixaa, magaalaa Gimbiitti dhihootti kan argamtu – magaalaa xiqqoo – Gambeelaa jedhamtu keessatti garuu, otuu hiriirri mormii tokko illee hin geggeessamiin, humnoonni mootumma manneen jiraattootaatti cabsanii seenuudhaan reebicha geggeessu – jechuudhaan, jiraattonni magaalattii iyyataa jiran. Dargaggoon koolejii xumuratee mana warra isaa jiru, miillaa fi harka isaa irra rasaasaan dhawamee kan Hospitaala Gimbiitti wal’aanamaa jiru ta’uu illee dubbatu.  No media source currently available


Gaaffii fi Deebii Haadha-Warraa Baqqalaa Garbaa Addee Hannaa Raggaasaa Wajjin

Waggota sadi’ii fi walakkaa caalaa hidhamanii kan hiikamanii fi guyyoota saddeetii dura immoo mana isaanii magaalaa Adaamaa jiru irraa humnoota tikaa mootummaa Itiyoophiyaatiin ka fudhataman ittti-aanaa dura-taa’aan Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Beqqelee Garbaa, haalli itti jiran beekamuu dhabuun ka guddaa isaan yaaddesse ta’uu dubbatu – maatii fi firoonni isaanii. Haai-warraa isaanii, Aadde Hannaa Raggaasaa, Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf gaaffii fi deebii kennaniin, eega abbaan manaa isaanii qabamanii as, ka magaalaa Finfinnee jiru – Mana hidhaa Waaltaa Qorannaa Yakkaa Itiyoophiyaa “Maa’ikelaawii” jedhamutti nyaata deddeebisuu malee akka haga ammaatti ijaan hin argiin dubbatu. Guyyaa tokko dura immoo, dhukkubsatee gara hospitaala “Xoor Hayiloochi” jedhamuutti geessamuu oduu dhaga’uu isaanii, garuu hospitaalicha deemanii kutaalaa mara keessa barbaadanii dhabuu dubbatu. Haala inni itti jiru beekuu dhabuun hedduu kan isaan gaddisiise ta’uu ka dubbatan, Aadde Hannaan mootummaan akka seera biyyattiitti waan beekuuf mirga qabju nu beeksisuu qaba, jedhu. No media source currently available


Pirez.Oromiyaa:Godinoota Jeequmsi itti ka’etti ummatii jireenna ofiitti deebi’aa jira galatni ka hawaasaafii fi seera eegdotaati

Akka perezidaantiin naannoo Oromiyaa ibsa gaazexeessitotaaf kenne irratti jedhetti jeequmsii maqaa gaafii ummatataatiin dhiyaate nagaa biyyaatii fi ummataa booressuu qofa adoo hin tahin hujii ijaarsa demokiraasiitii fi misooma biyyaatiifuu balaa. Ummataa fi humnootii nagaa, jeequmsa akkuma jirutti tohanna jala oolchuu isaaniitiif galata qabaa jedha obboo Muktaar. Godnoota jeequmsii keessatti ka’etti ummatii hujii fi jireenna ufiitti deebi’uutti jiraa jedhee galateeffate. “Humnitii nagaa adoo humnitii jeequmsaa namaa fi qabeennas balleessuuf falatanuu, jaalala ummataaf jedhanii adoo miidhamanuu, lubbuu dhabanuu, ummata balaa irraa hambisuuf hojajtan. "Jarri kun dhuguma ummata keessaa bahee ummatumaa hojjachuu isaa agarsiisaa nagaa ummataatii dhaabachuu isaanii agariisan …tanaaf maqaa mootummaa naannoo Oromiyaatiin humna nagaa eegan galateeeffanna,” jedha perezdanatiian naannoo Oromiyaa. Rakkoon godina kakkanatti dhufte akka jecha perezidaantii naannoo Oromiyaatti ijaarsa demokiraastii fi misooma biyyattiif balaa taati. Umamtii naannichaa akka jeequmsii dafee dhaabatu hojii jeequmsaa falmee,jaibbees.


Mormii Ganjii, Amuru, Naqamtee fi Gimbii Keessaa fi Tarkaanfii Humnoota Mootummaa

Maaster Pilaanii Finfinnee mormuun baatii Sadaasaa keessa jalqabee haga ammaatti itti fufee jiru mormii Oromiyaa keessaaa dhaabsisuuf, tarkaanfiin humnoota poolsii Federaalaa fi waraana mootummaan fudhatamu hammaachuu isaa, jiraattonni magaalaalee adda addaa har’a dubbataa jiran. Godiaa Wallaggaa Lixaa, aanaa Ganjii, magaalaa Ganjii keessatti reebichi kaleessaa kaasee humnoota mootummaatiin irratti geggeessamaa jiru suukanneessaa isaa ta’uu kan imimmaaniin hudhamaa dubbate, jiraattota magaalattii keessaa tokko “kaleessa barattoonni kutaa kudha-tokkoffaa fi kudha-lammaffaa, ka mana-barnootaa qophaa’inaa, kanneen kutaa sagalii fi kudhaniis hiriira mormii ba’anii jennaan, bulchaan aanichaa waraana itti ajajee waraanni konkolaataa lamatti dhufee barattoota irratti dhukaasa bane” jedhan. Bulchaan magaalaa Ganjii, Obbbo Taammenee Abdiisaa immoo, “poolisoonni tarkaanfii fudhachuun isaanii, barattoonni waan jeeqanii mana-barnootaattis dhagaa darbataniif jecha. Barattoonni WBO faarsaa turan, ABO faarsaa turan. Kun immoo, akka heera mootummaatti dhaaba shororkeessummaatti farrajame.” Jedhan. Godinaa Horroo Guduruu Wallaggaa, aanaa Amuruu keessattis kaleessa humnoonni mootummaa barattoota mormii kaasan reebanii cabbabsuudhaan, kanneen reebichaan madaawanis gara mana wal’aansa fayyaa geessuu irraa gara mana hidhaatti geessan, jedhan jiraattonni Amuruu. Wallgga Bahaa, magaalaa Naqamtee keessattis, har’a humnoonni poolisii federaalaa fi loltoonni mootummaa, barattoota Mana-barnootaa Sadarkaa Lammaffaa Qophaa’inaa reebanii, barattoota danuu madeessuu isaanii, jiraataan magaalaa sanaa nuuf ibsee jira. Magaalaa Gimbii keessatti, hiriira mormii barattoonni sadarkaa lammaffaa kaasan humnoonni mootummaa facaasuu yaalan iyyuu, karaa adda addaa cabsatanii ba’uudhaan ka mormii isaanii dhageessisaa turan ta’uu, jiraattonni nuuf ibsanii jiran. No media source currently available


Itoophiyaa,Suudanii fi Masriin dhaabbilee hujii hidhaa abbayaa qorataniif filachuu irratti walii galan

Marii filannoo tana irratti ministeroota haajaa alaatii fi ministeroota bisaanii biyyoota suniitti Kaartuumitti waliti ti dhufee mari’ate. Qorannoon teknikaa akka bulchootii Itoophiyaa jedhanitti dhuma Ammajjii dhuftu jalqabdi. Qrannoon jari kun irratti walii gale gugurdoon haroon hujii hadhaa abbaayaa ganna hagam keessatti bisaan itti guutuu malanii fi hujiin tun biyyoota ollaa sunii gama eegumsa naannootiin,gama hawaasummaa fi diangdeetiin miidhuu dandeettuu jedhani qoratan. Dhaabilee hujii qorannoo hidhaa abbayaa kontoraataan fudhatan ta Faransaay ‘BRL’ fi ta Nezerlandis ‘Deltarace’ jedhan. Hujiin tun silaa duraanuu jalqabuu maltee taatullee dhaabbilee huji tana hojjatan lamaanitit walii hin galiniif turte. Akka walii galtee tanaatti dhaaba hujii qorannoo tana dhaaba Faransaayitti itti gaafatamummaan hojjataa itti aanee ammoo dhaaba Nezerlaandi irraa fuutee ta hojajttu garee Arteliyaa jedhamu dhaaba Faransaayiiti.Akka irratti hojjatan garuu dhaabbilee tanatti walii gala.


Semaayaawii Paartiin Itiyoophiyaan Hoomu Caalaa Rakkina Siyaasaa, Haawaasummaa fi Diinagdee Keessa Jirti Jedha

Gareen mormituu Semaayaawii Paartii ibsa gaazexeessotaa kenne iratti Itiyoophiyaan hoomu caalaa rakkina siyaasaa, haawaasummaa fi diinagdee keessa jirti jedha. Rakkina wal-xaxaa kana hiikuuf mootummaan biyya bulcha jiru fedhii fi dandeettii hin qabu, garuu ummaaticha ukkamsuu itti fufeera jedha ibsii kun. Tibba kana Oromiyaa keessatti ummata karaa nagaahaatiin, mirga seerrii biyyattii keneefitti fayyadamanii gaafii dhiheeffatan mootumman dimshaashaan ajjeesera, hidheera jedha ibsii Semaayaawii Paartii kun. Kanumaan wal-qabsiises, miseensa Semaayaawii paartii fi qopheessaa barruu paartichaa Geetaachoo Shifarraa, fi Yoonataan Raggaasaa dabalatee miseensonni dhaabichaa biroon mana hidhaa Maa’ikeelaawiitti rebaamaa jirachuu ibsa. Pireezdaantin paartichaa Obbo Yiliqaal Geetinnet "Nu’i garaa ballannee callisuurra kan ka’e mootumman namoota ciccimoodhaaf fakkenyaa gaarii ta’an hidhatti guuree umurii dheereffachuu akka tooftaatti ittii fayyadamuu amala godhateera," jedha. Kana Maleessi obboo Yiliqaal Geetinnet mootummaa ummata waalteffate dhaabuun, sirna bittaarraa garaa dimookiraasiitti ceehuuf hojjachuun dirqqamaa lammi biyyattii hundaati. Garuu oggaa 24n darbaniif an argaa jirru namoonni muraasni jijjiramaaf qabsa’an irbaata abiddaa ta'uu malee jijjirramni tokkolleen akkan hin dhufne. Mootummaa wajjiin mari'achuuf karaan cufaa dha jedhanii, "dhaabbannee deemuuf nu hin hayyamamne, dubbachuuf nu hin hayyamaamne, amma dabareen mana hidhaatti darbamuu kan eenyuti an jedhutuu nu yaddeessaa jira malee karaan motummaa kana wajjin mari’achuu natti hin mullatu," jedhaniiru. No media source currently available


CPJ: Bara, 2015 duwwaa gaazexeessota 69tu ajjeefame kana keessaa 11 Afrikaatti

Koreen mirga gaazexeesitootaa eeguuf dhaabate (CPJ) akka jedhutti bara kana duwwaa addunyaa keessaa gaazzexeessota 69 ajjeefame, baayyeen immoo harka ISIS fi humnoota akka Al_Qaayidaatti du’an. Biyyoota gaazexeessonni itti du’an kana kessaa biyyoota akka Suudan Kaabaa, Sumaalee, Keenyaa, Liibiyaa,Gaanaa fi biyya ollaa Afrikaa kan taate Yemen faattu keessa jira. Waaweeruu Muugoo, Keenyaatti woggaa 15n darbaniif gaazxeessaa yeroo ta’u amma dhaaba gorsaa gaazexeessummaa ofii dhabbatee hojjata. Akka Muugoon jedhutti gaazexeessitoonni Afrikaa mootummaan isaan sodaachisuu fi hojii isaanii gulaaluu irraa kan ka’e rakkoo guddaa keessa jiran. Kun immoo miidiyaan walabaa akka hin baballanne gufuu ta’uusa dubbatan. Seera tumtoonni Keenyaa ji’a Onkoloolesaa darbee kana keeyyata miidiyaan biyyattii dhimma paarlaamaa gabaasuu dhowwu dabarsuuf yaalii godhanii turan. Feeliksi Odimaasii yuunversitii Naayiroobiitti damee seeraa fi dipiloomaasii iirra, akka jedhutti Afrikaa keessatti mootummaan tumsa kennuu dhiisuurra kan ka’e gaazexeexssitonni kesssumattuu bakka walitti bu’iinsif lolli jiru deemanii gabaasurraa of-qusatan. Dhaabbanni mirgaa dhala namaatiif falmu, Amnesty International gama isaatiin Afrikaan Kibbaa karoora “transformation” jedhutti fayyadamuudhaan miidiyaa tohachuudhaf dhiibbaa gochaa jiraachusaatii fi Itiyoophiyaattis gaazexeessitonnii fi hojjattoonni miidiyaa bayyeen hidhamuu isaa gabaasera. Dhiheenyuma kana gaazexeessaa TV naannoo Oromiyaa kan ta’e Fiqaaduu Mirkaanaa hidhamuun isaa ni yaadatama. No media source currently available


Mastar Planiin Uummata Utuu Hin Mariisisin Hojii Irra HIn Oolu Jedha IHADEG

Koreen hoji raawwachiistuu IHADEG guyyoota lamaan darban wal ga’ii idilee geggeesseen haalawwan Oromiyaa fi naannoo Amaaraa keessa jiru irratti mari’achuu isaa ibsa sabaa himaa mootummaa irratti dubbifameen beeksiseera. Humnootii farra nageenyaa fi badiisaatu gaaffii uummataa waliin dha’uu dhaaf kaayyoo isaaniif itti fayyadaman jedha ibsi sun. Maastar plaaniin Fininnee yoo uummata biraa fudhatame argate qofa hojii irra oola jedhee jira. Naannoo Oromiyaa keessatti lubbuu namaa badeef itti gaaftamaan IHADEG kan jedhan paartileen mormituu karoorri marii amma ibsamaa jirus kan amansiisu miti jedhu Ibsi koree hoji raawwachiistuu IHAGDE yaada angawoonni mootummaa adda addaa kennan of keessaa qaba. Dhimmi maaster planii fininnee fi dhimmi uummata naannoo Amaaraa kan Qimaant karaa nagaan dhiyaachuu danda’a ture jedha ibsi sun. Magaala isa kamiinuu sochii farra nageenyaa, namaa fi qabeenyaa irraan balaa geessisuuf golgaa ta’uu hin qaban jedha ibsichi. Karoorri maastar planii sun uummata waliin mariin geggeessamee fudhatama yoo argate qofa hojii irra kan oolu ta’uu IHADEG kallattii agarsiiseera jedha. Humnootiin badiisaa fi farreen nageenyaa gaaffii uummataa waliin dha’uu dhaan kaayyoo isaanii diiguuf itti fayyadaman jedha ibsichi. Wal ga’ii koree hoji raawwachiistu IHADEG kan hoogganan muummichi ministeeraa Haayila Mariyaam Dassaalany torbee ennaa dubbataa turanis isuma kana calaqqisan. Mirgi heerrri namoota dhuunfaa fi sabaa fi sabalammootaaf kenne sababaan ittiin sarbamuuf tokko iyyuu jiraachuu hin qabu. Hin danda’us jedhaniiru. Gama Kanaan madaalamuu qaba. Kanaaf ololli kijibaa har’as ta’e gara fuula duraatti kan madaalamu ulaagaa Kanaan ta’uun akka irra jiraatu beekamuu qaba jedhanii jiran. Magaalaaleen addaa Oromiyaa naannoo Finfinnee jiranis karoora isaanii waliin qindeessuu fedhan malee qofaa isaanii dhaabachuu danda’u. Waliin qindeessuu hin barbaannu yoo jedhan kan isaan dhorku hin jiru. Garuu qindoomina sanaan bu’aan argamu guddaa waan ta’eef kan kun barbaachiseef. Kanaaf dachiin magalaalee addaa Oromiyaa naannoo Finfinnee jiran irraa taakkuun tokko iyyuu kan fudhatame hin jiru. Ololli kijiba kun beekamuu qaba jedhan. Ajendaa isaanii dhoksaa qabatanii uummata afaan fajjessuu kanneen barbaadaniif baduu lubbuu namaaf sababaa kanneen ta’an paartilee polotiikaa seeraan hundaa’an jala dahatanii akkasumas kanneen biyyootii alaa keessa sosso’an humnootii mormituu ta’uu IHADEGs ta’u muummichi ministeeraa Haayila Mariyaam ni amanu.


Itti Gaafatamtootatu Humna Waraanaa Nutti Waama

Mormiin Oromiyaa keessaa torbanneen sadi’ii oliif geggeessamaa turee fi tarkaanfiin humnoota motummaatiin fudhatamu, har’a illee bakkawwan adda addaatti akka itti fufe dubbatu hoogganoonni paartii mormituu fi jirattoonni. Yunivarsitii Amboo mooraa Awaaroo fi Yunivarsitii Wallaggaa keessatti, aangawootatu humnootii waraanaa waamee barattoota irratti miidhaa geessisaa jira jedhu barattonnii fi jiraattonni. Prezidaantiin Yunivarsitii Amboo Dr. Mitikkuu Teessoo mooraa Awaaroo keessatti ta’e kan jedhame “waan tokko hin beeku“ jedhan.  Gama biraatiin, Godinaa Horroo Guduruu Wallaggaa aanaa Guduruu, magaalaa Kombolchaa keessatti, barattoonni gam tokkoon nu reebaa gama kaaniin baradhaa jechuun wal duukaa hin deemu jechuun gaaffii dhiheessuun dhaga’amee jira. No media source currently available


Gaazexoonni Addunyaa Bebeekamoon Hiriira Mormii Oromiyaa Irratti Maal Jedhan?

Baruulen bebbekamoo ta’in sadi’i: Ze Gaardiyaan (The Guardian), Biluumbeergi (Bloomberg) fi Ajaanis Firaanis Pirees (AFP)-in haala yeroo ammaa Oromiyaa keessa jiru laalchisuudhan barressan. Ze gaardiyaan akka gabaasetti; ‘Ajjeechan Haadhabbatu’ qoddi jedhu jalatti caasan misoomaa kan waayee lafaa Itoophiyaa keessaa walitti bu’insa lubbuu namaa galaafateef sababa ta’e jedhe. Hiriira mormii saba biyyattii guddaa kan ta’ie saba Oromootiin Olonkommiiti gegessame sun kan waraabame bilbila harkaa lellisaa mirga dhala nama kan ta’ee tokkon jedha Ze Gaardiyaan. Hiriirtonnis humnoonni mootumma dhukaasa banuu saanii dura mormii isaani nagahumaan gegeessan jedha. Bluumberg immoo guddinni Itoophiyaa yeroo Oromoon mormii dhageechisu kanatti siyaasaan walrukute enna jedhu, Ajaans Firaanis Pirees gama saatiin hirirri mormii Itoophiyaa keessaa hammaatee dhiiga dhangalaasisuu isaati fi sodaa gudda umuu isaa gabaase. No media source currently available


Bulchootii USA Rakkoon Hiriirtota Oromiyaa Irra Gahaa jiru Isaan 'Yaaddessa', Akka Rakkoon kun Qoratamtu Gaafatan

Miseensonni kongireesii USA fi Miseensi mana Marii Bulchinsa Minniyaapolis rakkoo masterplanii Finfinnee irratti minsiteera haajaa alaa USA Joon Keeriif xalayaa barreessan: Keith Ellison, Betty MCCollum , Tom Emmer fi miseensa mana marii bulchiinsa magaalaa Abdii Warsaameeti. Jarreen kun MN godina Oromo baayyinnaan keessa jiraatu ta'uu ibsanii, jiraattonni godinicha dhibban lakkawamaan rakkina Oromoota hiriira nagahaa bahanirra gaahaa jirun yadaa'uu fi dhimma kana isaan biraan gahuu beeksisanni, dhimmi kun isaanis yaddessuu barreessan. Kana malees ministerii haajaa alaa USA Joon Keeriis ajjeechaa namooota kanarra gahaa jiru balallefachuu isaaa akka dinqisifatan ibsan. Haa ta’u malee jedhan miseensonni Kongireesii kun, rakkina mirgaa dhalaa namaa naannoo sanitti faaraan hammaata dhufe kana foyyessuf tarkaanfii cimaanatuu barbbachisa jenne ammana. Xalayaan itti gaafatamtooni kun ministerii Haajaa Alaa USA-tii barreessan kun biyyootiin lamaan walti dhufeenya faayida gaarii qabu kan bara dheeraaf bu'aa buuse akka qaban dubbata. Garuu gargaarsii maalaqaaa Itiyoophiyaan demokiraasii baballisuuf mootummaa Amerikaa irraa argattu hojiira oluun isaa tohatamuu qaba jedhu. Master pilaanii Finfinnee falmuuf hiriira bara 2014 godhamme irratti Oromoonni hedduun ajjeefamuu akkasumas an dhibbaan lakkaawaman hidhamuu isaanii xalayicharratti eeranii, kan baranaa irrattis mootummaan du’a nama shanii himullee warri dhimma kanatti dhiheenya qaban garuu baayyinni nama du’ee hoo xinnaate 75 jechuun mirkaneessan. Dhiheenya kana muummeen ministera Itioophiyaa Haylee-Maariyam Dessaalenyi “warra naannoo kana jequmsaaf saaxile irratti tarkaanfii boojuu hin qabne fudhanna,” jechuun isaani Ameerikaa hin yaaddessa jedhanii akka mootummaan Amerikaa hoggantoota Itiyoophiyaa wajjin balaa kana caalaan odoo hin gahin marii jalqabuu fi biyyattiin demookraasii daagaagsuf waadaa galte kabajju mirkaneefachuu qabna jedhan. Dabalanis yeroo michoonni keenya mirga lammii isaanii dhiibaan dhiisuu hin dandeenyuu - motuumman Amerikaa dhimma kana jabeessee akka qoratuu fi yeeroo qorannon kun gegeessamu seerri hiriyyummaa walgargaarsa waraana biyya lamaani cabsu argamanaan mootummaan Ameerikaa atattamaan akka tarkkanfii barbachiisaa fudhatu gafanna jedhaniiru. Miseensa mana marii Miniyaapoolis, Abdi Warsome kara saatiin, ajjeechaa hiriirtota irra gahee baayyee kan isaa gaddisiise fi haallii jiru kan isa yachisuu tahusaa ibsee maatii namoota du’anitif jajjabina hawweera. Kana malees miseensii mana maarii kun mootumman Itiyoophiyaa akka hiriira nagaa hayyamuu, barattootaa fi namoota nagaa akkanumaan hidhaman akka gadhiisuu fi humnaan fayyadamuu akka dhaabuu gaafate. Karaa biraan ammoo Warsaameen bulchiinsa magalaa isaa fi jiraattota Oromoo Minisootaa waliin tahee akka mootummaan Itiyoophiyaa namoota hiriira bahanirratti hummna fayyadamuu akka dhaabuu fi mootummaa Amerikaatii fi qondaaltonni seera baasan akka dhiibbaa uman waamicha godhaniiru. No media source currently available


KFO: Hoogganoota fi Miseensota Keenya Dabalee Hedduu tu Hidhaatti Guurame

Itti-aanaa dura-taa’aan Koongiresa Federaalawa Oromoo – Obbo Beqqelee Garbaa, har’a galgala gara sa’atii kudha-lamaa fi walakkaatti mana isaanii Adaamaa jiru irraa qabaman - oduu jedhu dhaga’uu keenya dura, hoogganootaa fi miseensota isaa gameeyyii dabalee namoonni hedduun humnoota mootummaan kan hidhamaa jiran ta’uu, Kongiresiin Federaalawa Oromoo beeksisee jira. Barreessaa jaarmayichaa – Obbo Beqqelee Nagaa akka ibsanitti, itti-aanaa barreessaan paartichaa fi ogeessi seeraa – Obbo Dajanee Xaafaa, har’a magaalaa Finfinnee, naannawa Giyoorigis jedhamutti qabaman. Hoogganoonni fi miseensonni paartichaa, keessumaa kanneen filannoo biyyolessaa dabre irratti dorgoman martinuu hidhamanii jiran, jechuun ni danda’ama, jedhan – Obbo Beqqeleen. Aangawoota Poolisii Federaalaa Itidyoophiyaa fi ka Bulchiinsa Naannoo Oromiyaa irraa himannaa kanaaf haga ammaatti deebii argachuu hin dandeenye. No media source currently available


Obbo Baqqalaa Garbaa Deebisanii To’annaa Jala Oolan

Kan dhiyeenya mana hidhaa dhaa gad dhiisaman Itti aanaa dura taa’aan kongresa Federaalawaa Oromoo Obbo Baqqalaa Garbaa akka lakkoobsa Itiyoopiyaa har’a galgala naannoo Sa’a 12 mana isaanii Adaamaa jiru irraa hunoota mootummaan qabamuu maatiin isaanii nuu mirkaneessaniiru jechuu dhaan barreessaan dhaabichaa Obbo Baqqalaa Nagaa dubbataniiru. No media source currently available


MEDREK: OROMIYAA KEESSATTI 86 AJJEESAMAN, GARA 4000 HIDHAMAN

Sochiilee nagaa fi seera-qabeeyyii humnaan dhaabsisuuf jecha ajjeechaalee fi ukkaamsaaleen haa dhaabatan, kanneen yakkicha raaw’atanis seeratti haa dhihaatan, jechuun, gamtaan paartiilee mormituu, Medrek, har’a gaazzexeessotaaf ibsa kennee jira. Hoogganoonni Medrek ibsa har’a kennaniin, mormii barattootaa Oromiyaa keessatti ka’e irraa eegalee haga ammaatti lakkoobsi namoota ajjeesamanii 86 ga’ee jira. “haleellaa hunoota mootummaatiin kanneen miidhaman yokaan madaawan gara kuma afurii ti” ka jedhan, barreessaan Medrek, Obbo Gabruu Gabre-Maariyaam, guutummaa Oromiyaa keessatti kanneen qabamanii bakkawwan adda addaatti hidhamanii jiran gara kuma afurii akka ga’an dubbatan. “Namoonni dhibba sadii immoo achi buuteen isaanii hin beekamne” jedhu. Raadiyoo Sagalee Ameerikaa waliin gaaffii fi deebii geggeessaniin kan kana dubbatan, barreessichi Medrekii fi itti-aanaa dura-taa’aan Kongiresa Federaalawa Oromoo – Obbo Gabruu Gabre-Maariyaam, yeroo ammaa, mootummaan karaa itti gaaffiin uummataa deebii argatu irratti qaamota dhimmi isaa ilaallatu waliin gad-taa’ee mari’achuu irra humnoota isaa guutummaa Oromiyaa keessa bobbaasee ajjeesaa, reebaa, ukkaamsaa fi doorsisaa jira, jedhan. Mootummaan immoo gama isaatiin miidhaa dhaqqabe kanaaf itti gaafatamtoonni dhaabota mormituu inni “humnoota badisaa ti’ ittiin jedhu akka tahe dubbata. “Kanneen jeeqama sana keessa jiran humnoonni hidhatan humnoota naga eegmsaa irra illee miidhaa geessisanii jiran” jedhanii turan, Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Hayile-maariyaam Dessaalenyi, ibsa gidduu kana kennaniin. No media source currently available


Keniyaa Keessatti Musliimonni Kiristaanotaaf Dahoo Ta’uun Al-shabaab Irraa Oolchan

Keenyaa Kaaba Bahaa naannoo Mandheeraatti kaleessa dhukaasa konkolaataa geejjibaa irratti Alshabaab dhukaase jedhameen lubbuun nama lamaa darbee; namootni shanimmoo madaa’ani. Imaltoonni musliimaa konkolaaticha keessa turan Kiristaanota ajjeefamuuf turan dhoksuun lubbuu isaaniis beekamee Magaalaan mandeeraatti dhaqqabe reefuu waggaa guuta, ajjeechaa yeroo sanaatiin namootni 28 du’uun kan yaadatamu yoo ta’u, kaleessas haaluma wal fakkaatuun hidhattoonni miseensa Alshabaab ta’uu hin hafne jedhamanii shakkaman namoota gara Nairobi dhufan irratti balaa dhaqqabsiisaniin lubbuun nama lamaa darbee shanimmoo miidhaan qaamaa irratti dhaqqabeera. No media source currently available Gaazexaan Keeniyaa “Daily Nation” jedhamu akka namoota achi keessa turan waabeffatee gabaasetti, hidhattoonni balaa kana geessisan achii as bahuun dhukaasa imaltootatti bananiin miidhaa geessisani. Sana boodas namoota amantaan filuuf yoo warra musliimaa imala sanarra turan foo’uuf jedhan hordoftoonni amantaa Islaamaa achi keessa turan garuu adda ba’uu diduun Kiristaanota konkolaataa sanirra isaanii waliin turan hambisaniiru. Bulchaa Kutaa Mandeeraa kan ta’an Mr. Abdurraahimaan Roobaas namootni naannoo sanaa warra musliima hin taanerraa adda bahuu diduudhaan itti iyyanii namoota miidhaa geessisuuf dhufan kana balaa cimaa osoo isaan hin geessisin hambisaniiru jedhan. Gargaaraan konkolaatichaa balaa kanaan lubbuun isaa yoo dabartu, konkolaachisaa konkolaatichaa irras balaan xiqqaan dhaqqabuun isaa Gaazexaan Daily Nation gabaaseera. Itti gaafatamaan dhimma nageenyaa biyya keessaa ka Keeniyaa Mr. Joseph Inkaayiserii namootni kun adda wal foyuu diduun gocha gaarii hojjetan jechuun dubbatan “Hundumti keenya lammilee keeniyaati. Amantiidhaan gargar hin qoodamnu, namni fedhe amantii fedhehordofuu danda’a garuu nuti, lammilee tokko. Nuti obboleeyyani , obboleewwan keenya kan ta’an hawaasni muusliimaa dhaamsa gaariidha nuuf dhaaman” jedhu Namootni balaan irra gahe kuni kaan isaanii kabaja ayyaanaatiif gara Nairobi kan dhufaa turan yoo tahu, kabaja ayyaana gannaa guyyoota muraasaan booda kabajamu ilaalchisuun eegdonni mootummmaa biyyattii karaa hundaan hordoffiirra jiraachuu isaanii Mr Inkaayiseeriin dubbataniiru. Bara 2013 as qofaa lammileen keeniyaa 327 ta’an balaa Alshabaab qindeesseen lubbuu isaanii dhabaniiru.


KFO: Sababaa Mormii Oromiyaa Keessaatiin Lakkoobsi Namoota Du’anii Gara 85tti Ol Ka’e

Haleellaan, hidhaa fi hiraarsi sababaa mormii Oromiyaa keessaatiin godinaalee adda addaa keessatti geggeessamu ka hammaataa deeme ta’uu dubbatu, jiraattonni, jiraattonnii fi paartiileen mormituu. Barreessaan Kongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Beqqelee Nagaa akka jedhanitti, kanneen filannoo biyyoolessaa dabre irratti paartii isaanii bakka-bu’uudhaan dorgoman – miseensonni isaanii hedduun godinaalee adda addaa irraa hidhamaa jiran. Hiriirawwan mormii har’a geggeessaman irratti, keessumaa Horro-Guduruu Wallaggaa, aannaa Jimmaa Gannatii, magaalaa Haratoo keessatti, akkasumas, Godinaa Qellem-Wallaggaa, Hawwaa Galaan keessatti hiriirtonni rasaasaan dhawamuu dubbatan, Obbo Beqqeleen. Kana malees, humnoota mootummaatiin ka doorsisni isaanuma irratti illee geggeessamaa jiru ta’uu ka beeksisan barreessichi Kongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Beqqelee Nagaa, “kaleessa ennaa ani konkolaataa seenu namoonni uffata siivilii uffatan dhufanii, akka hiriirri mormii itti fufu kakaasaa jirtu. Kanaaf, akeekkachiisa isa dhumaa sitti himuuf dhufne, naan jechuun na doorsisan” jedhan. Mirga uummataa kabajchiisuuf karaa nagaa qabsaa’uu fi hiriira mormii karaa nagaa geggeessamu deggeruun mirga heera biyyattiin kennane waan ta’eef waan yakka jechisiisu akka of irraa hin qabne ka dubbatan, Obbo Beqqeleen, yakka tokko malee nama tokko hidhuu yokan ajjeesuun furmaata ta’uu akka hin dandeenye dubbatu. Karaan furmaata ta’u, karaa nagaa ta’een gad-taa’anii gaaffii uummataa dhaggeeffachuu fi deebii karaa nagaa kennuu dha, jedhan. Jiraattonni Shawaa Kaaba-lixaa fi Wallagga Lixaas haala naannawa isaanitti mul’atataa jiru, “ka baay’ee yaaddessaa dha” jedhan, Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. No media source currently available


Oromootii barattootaa fi maatii Master Pilaanii Finfinneeetiif lubuu dhaban yaadachuuf, White House duratti shaamaa bobeessan

Qophii tana Oromoota DC fi naannoo isii jirantti itti dhufe.Namii hagii tokko akka hawaasaatti wal jajjabeessuuf,waliin gadduuf,kaayoo barattootaa fi maatiin irratti lubbuu dhaban deeggaruuf rakkoo biyya keessa jirtu jedhan addunyaatti himuuf dhufne jedha. Jarii qophii sunii dhufe Oromoo fi hawaasa gara garaati.Hagii tokko nama maatii isaanii irraa lubbuu dhabe. Intaltii dubraa ta obboleessii isii hiriira falmii Master Pilaanii Finfinnee bara 2014 Ambootti bahan irratti lubbuu dhabe harqaa akka obboleessii isii ijjeefame jette qaabatte. “Mana barumsaatii ennaa innii galu shiftaa jedhanii guyyaa falmii Amboo irratti karaa irratti ajjeesan.” Birhaanee Galatoo warra hiriira qopheesse keessaa tokko.“Akka haadhaatti madaan akka malee waan nutti dhagahamtuuf rakkoo keenya Amerikaa fi addunyaatti himuuf dhufne.” Aaddee Biiftuulleen maqaa abbaa himachuu baattullee akka rakkoon dhiiga namaa dhangalaasuutti jirtu dhaabattuu akka hawaasaatti waliin gadduuf walti dhufnee jetti. Leelloo Nagaraa,Miilanaa Teferraa fi Seenaa Fayyeeraa Nagaaraa barattoota yuniversitii gara garaa keessa baratan. Rakkinna biyya keessatti barattoota irra gahuutti jiru addunyaatti himuuf akka dhufan dubbatan.   No media source currently available


Mootummaan Ameerikaa Walitti Bu'iinsi Oromiyaa Keessaa Na Yaaddesse Jechuun Ibsa Baase

Mootummaan Ameerikaa galgala kana Ibsa baaseen walitti bu'iinsi Oromiyaa keessatti geggeessamaa jiru na yaaddesse jedhee jira. Walitti bu'iinsa Oromiyaa keessaatti uumameen lubbuu hedduu galafachuu isaanii ilaalchisee gabaasi dhiyaate hedduu nu gaddisiise kan jedhe ibsi mootummaa Ameerikaa kun maatiiwwan firoottan jalaa ajjeefamaniif mootummaan gadda itti dhaga'ame ibseera. Itti aanaa dubbi himaan Ministrii Dhimma Alaa Ameerikaa Maark Tooner galgala kana ibsa Kennaniin Mootummaan Itiyoopiyaa hiriira mormii karaa nagaan geggeessamuuf eeyama akka kennu akkasumas komee siirri ta'e dhaggeeffachuuf gara marii ijaarutti akka adeemu mootummaan Ameerikaa kan yaadachiise ta'uu ibsaniiru. Mormitoonnis jeeqama irraa akka of qusataniif mariif akka of qopheessan yaadachiisaniiru. Mootummaan Itiyoopiyaas karoorri Maaster Plaaniis mariin uummata waliin utuu hin geggeessamin hojii irra akka hin oolle beeksiseera. Mootummaan itiyoopiyaas cicha marii geggeessuuf qabu hojiitti akka hiiku ibsi mootummaa Ameerikaa kun gaafateera.


Seerri Farra Shorokeesummaa Itiyoopiyaan Baaste Hiriira Mormii Irratti Tarkaanfii Fudhatamu Hammeessa Jedhe Amnestiiin

Hiriira mormmii Oromiyaa kessattii torban sadii dura jalqabee itti fufaa jiru laalchisee dhabni mirgaa dhala namaatif falmmu Amnesty International kaleessa ibsa baaserratti tarkkanfiin mootummaan fudhachaa jiru kan gara jabenyaa fi hammenyaan guutamee ta’uu isaa fi kun immoo rakkina jiruuf furmaata akka hin taane ibse. Amnesty International-tti damee Ameerikaatif daayreektara dhimmoota hariiroo mootummaa kan ta’an Obbo Adootii Akiwey wajjin ibsaa kana lalchisse Salem Solomon gaafi fi deebi tasistetti. No media source currently available


Kan Ajjefamee Awwaaluun Rakkisaa Ta’eera, Hirirri mormii kan Barattootaa Garu Itti Fufeera

Godiina Qellem Wallaggaa magaalaa Canqaa keessatti humnootii polisiin kan ajjefaman Aaddee Sirnee Guddataa ilma koo hin qabattan jechuun waan didaniif jecha rasaasaan haleelamanii ka battalumatti du’an yoo ta’u ilmi isaanii Dargaaggoo Isheetuu Fedhasaa rasaasaan rukutamee gara Hospitaala Ayiraatti eega geeffame booda du’uu isaa jiraattonni ibsanii jiru. Ilmii aaddee Sirnee ka biraan Ayyaanaa Fedhasaa rasaasaan milla isaa irra rukutamee Hospitaala keessatti yaalamaa kan jiru ta’uunis ibsameera. Garuu kanneen kaleessa ajjefaman haadhaa fi ilmi har’a ituu hin awwaalamiin reeffi isaanii mana keessa kan jiru yoo ta’u kanaafis sababaan kenname sodaaf jecha nama ba’ee awwaaluutu dhibe kan jedhu. Gama kaaniin Godina Shawaa Kaabaa Suluultaa keessatti kaleessa, godiina wallaggaa bahaa magaalaa Naqamtee, Godiina Gujii aanaa Oddoo shakkisoo, kooleejii Riifti Vaalii kan magaalaa shaashamannee, akkasumas yunivarsitii Finfinnee mooraa Siddist Kiloo keessatti har’a hiriirri mormii barattotaan gaggeeffamuu jiraattonni naannoo ibsanii jiru. Iddoo hundumaatti humnii waraana Itiyoophiyaa barattootaa fi jiraattoota naannoo reebaa fi hidhaa kan jiran ta’uun ibsamee jira. Tarkaanfii humni waraanaa fudhatu sodaachuun manaa gad ba’anii haala ammaan dura baratameen jireenya ofii gaggeessuun akkaan rakkisaa ta’uu jiraattonni hubachisanii jiran. Mootummaan Itiyoophiyaa garuu haga ammaatti nama 5 qofaatu ajjefamee akkasumas hiriira mormii barattonni Oromoo gaggeessan kana garee kufaatiin siyaasaa isaan mudatee fi kan shoroorkeessotaatu harka keessa qaba waan ta’eef tarkaanfiin kan fudhatamu ta’u akeekkachisee jira. No media source currently available


Seerrii farra shororkeesumaa Itioophiyaan baaste, hiriira Oromiyaatti miidhaa jabeessa jedha, Amnestii Internaashinaal

Mootumanan Itiyoopiyaa hiriirtota qabeenya lafaa kan ilaaleen mormii dhageessisuun humnaan gad qabuuf jecha maqaa shororkeessota jedhu kenneef jechuun gareen mirga dhala namaaf falmu Amnesty international ibsa baasee. Hiriirtoota irratti mootummaan haala hookkaraan guutameen tarkaanfiin fudhate nama 40 ajjeesuu isaa ibsii Amnesty International hubachisee jira. Tajaajila Tika Nagaa Mootummaa Itiyoophiyaan ibsii ba’e akka jedhutti hiriirtonni Oromiyaa biyyattii jeequuf karoorfatan akkasumas hangii tokko gareelee shororkaa waliin kallattiin hidhata qabu jedhee jira jedha ibsii Amneestiin. Oromoota waan jireenya isaanii gara fuula duraa irratti sodaa uumee kana mormuun hiriiran shororkeessotaatti hidhuun kun walabummaan yaada ofii ibsachuuf mirga jiru dhiibbaa qabaata jedhan Amnesty International. Torbanneen darban sadii keessatti humnootii nagaa eegsisaniin tarkaanfiin fudhatame, luubuu nama 40 caalaa baduuf sababii ta’uu isaa balaaleeffachuu manna ibsii mootummaan kennen, kannen karaa nagaa hiriiraan irratti uuman ammaa ba’e gargaaramuun akka barbbaachisu ajaja dabarsa jedhee jira jedha Amnesty International ibsa baasee Kanaan. No media source currently available


Hiriira Maaster Pilaaniif bahe falmuuf qonnaan bultoonnis itti dabalamaa jiru

Barattonni Oromoo Maaster pilaanii Finfinneef ba’e mormuun torbanneen darban sadiif hiriiraa gaggeessuu isaanii Martaa Van Der Wolf Finfinnee irraa gabaastee jirti. Yeroo kanattis humnootii nagaa eegsisanii fi hiriirtota gidduutti walitti bu’iinsa uumameen yoo xiqqaate lubbuu nama galaafatee jetti.Hiriira gaggeeffame keessaa naannoo Oromiyaa kanneen Finfinnee marsanii jiran keessatti hatattamaan faca’uu isaa fi qonnaan bultootaa fi lammiwwaan biyyattii ka biroon hiriia kanatti dabalamaa kan jiran ta’u gabaastee jirti. Hiriirri kun hangi tokko biyya jeequuf kan karoorfame jechuun himatan. Sodaa nageenyaaf jecha maqaan isaa ifa akka hin baane kan gaafate namnii tokko akka jedheetti jetti Maartaan humnootiin nageenya eegsisan Oromiyaa keessatti bobbaafamnii iddoo baayyeetti uummanni sochii kanatti akka hin dabalamnee ittisaa jiru. Itiyoophiyaan biyyoota dinagdeen isaanii hatattamaan guddataa jiran keeessaa tokko yoo taatu garuu amma iyyuu uummata ishee 3 keessaa harkii 1 jireenya sadarkaa hiyyumaa gaditti jiraatu. Uumatti ishee miliyoona hedduun waggaa kana keessaa caamaa mudataa jiruun rakkataa jiran. No media source currently available


IBSA MOOTUMMAATTI DEEBII ABO FI KFOn KENNAN

Mormii Oromiyaa keessatti geggeessamaa jiru ilaalchisuun Muummicha-ministaraa Itiyophiyaa dabalee aangawoonni biyyattii ol’aanoon ibsa kennanii jiran. Ministarii Dhimma Koomiyuunikeeshinii Mootummaa Itiyoophiyaa, Obbo Getaachew Raddaa, tuta sabaa-himaa biyya keessaaf ibsa kennanii fi Raadiyoo Sagalee Ameerikaa waliin gaaffii fi deebii geggeessaniin, jeeqama dudduuba taa’anii akka inni belbelu ka gochaa jiran dhaabota biyya keessatti sirnaan galmaawanii sosso’anii fi kanneen biyya alaa jiran akka shororkeessotaatti ramadamani jechuun balaaleffatanii jiran. Ibsawwan Ministarichi Dhimmoota Komiyunikeeshinii Itiyoophiyaa kennan kanaaf akka deebii kennan ka gaafataman Addi Bilisummaa Oromoo fi Kongiresiin Federaa;awa Oromoo, “mootummaan Itiyoophiyaa maqaa adda addaa waamee itti-gaafatama dhaaba biraatti dabarsuu yaaluu irra gaaffii uummata irraa dhihaateef iddoo kennee deebii barbaachisu kennuu qaba” jedhan. Dubbi-himaan Adda Bilisummaa Oromoo, Obbo Toleeraa Adabaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennaniin, “ABO miti ka mormicha kakaase.Mormiin Oromiyaa keessaa mormii uummataa ti. Uummaa miidhaa barootaaf irratti geggeessame baachuu dadhabee ka’e.” jedhan. Gama biraatiin, dhaaba mormituu biyya keessaa irraa barreessaan Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Beqqelee Nagaas, kan uummaticha mormiif kakaase hammaachaa deemuu hacuuccaa mootummaa akka tahe dubbatu. “Miseensonni keenyas tahe uummatni mirga isaaf karaa nagaa falmachuun mirga heerri biyyaa kenneef” jedhu. No media source currently available


Garreen Farra Shorokeessummaa Itiyoopiyaa Akeekkachiisa Kenne

Qaamotii ergaa shorokeessummaa qaban kan ittiin jedhe qabeenyaa mootumma fi dhuunfaa barbadeessuu irra darbanii miseensota poolisii fi humnootii ittisaa ajjeesan jechuu dhaan gareen farra shorokeessummaa Itiyoopiyaa beeksiseera. Gareen kun nageenya uummataa fi sirni heeraa akka itti fufu gochuuf tarkaanfii seeraa fi madaalawaa ta’e kan fudhatu ta’uu ibsee jira. Kaleessa galgala sa’a lama irrati ibsa TV Itiyoopiyaan kennameen gareen farra shorokeessummaa Itiyoopiyaa jeequmsa naannoo Oromiyaa keessatti uumame to’annaa jala oolchuuf uummatichi humnootii nagaa eegsisan waliin gochaa jiran jedhe cimsee akka itti fufu yaadachiise. Dhimma nageenya naannoo Oromiyaa irratti ibsa kenne jedhamuun oduu darbe irratti akka tuqametti baatii sadaasa bara 2008 mootummaa naannoo Oromiyaa jalatti kanneen argaman manneen barnootaa sadarkaa ol aanaa haga tokko keessatti barattoota Oromoo xiqqoo dhaan jalqabame kan jedhame sochii farra master plaanii Finfinnee har’a babal’achuu isaa ibsee jira. Ibsi kun akka jedhutti barattoonni fuula duraan master plaanii Finfinnee mormuu dhaan dudduubaan garuu nageenyaa fi guddina biyyattii kanneen gufachiisan gareelee shororkeesotaa ta’uu isaanii ifatti kanneen ragaa ba’an irraa humnoota ajaja fudhatan waliin hariiroo akka qaban dubbata ibsi kun. Kanaanis hookkarri kun gara magaalaalee fi mootummoota naannoo ka biroo akkasumas waaltaalee dhuunfaatti akka daddarban gochuu dhaan qabeenyaa mootummaa, kan abboota qabeenya dhuunfaa fi qonnaan bulaa hiyyeeyyii ta’an akka manca’u godhaniiru jedha. Kana malees nagaa fi tasgabbii hawaasichaa eeguuf kanneen bobba’an miseensota Federaalaa fi Oromiyaa fi humnootii ittisaa irratti balaa du’aa fi qaamaa hir’achuu geessisan jedha ibsi kun. Gareen farra shorokeessummaa Itiyoopiyaa humnootii hookkaraa fi shororkaa kan ittiin jedhe irratti tarkaanfii seeraa fi madaalawaa fudhachuu dhaan sirna heeraa biyyattii fi jireenya nageenyaa kan uummatichaa akka itti fufu kan godhu ta’uu ibseera. Oduu dhuma wal fakkaatuun mootummaan naannoo Oromiyaa haala yeroo ka naannoo kanaa irratti ejjennoo inni qabu jechuu dhaan ibsa kennameen mootummaan gocha humnootii sirna dimokraasii diiguuf godhan kana dhaabsisuuf ol aantummaa seeraa mirkaneessuuf itti gaafatama heerri itti kenne bu’uura godhachuu dhaan kanneen hookkara kana adda durummaan qindeessan irratti tarkaanfii seeraa kan fudhatu ta’uu akeekkachiiseera jedha ibsichi. Naannoo Amaaraa Kaaba Gondar, Cilgaa fi Metemaa keessatti humnootiin farree ngeenyaa jeeqama uumaniin qabeenyaa fi nama irra miidhaan ga’uu isaa bulchaan naannoo Amaaraa obbo Gedduu Andaargaachew tuuta oduuf ibsa kennaniin ibsuu isaanii oduu kaleessa galgala TV Ityoopiyaa irratti dubbatameera. Jeeqama uumame jedhame kana maal akka ta’e oduu sana keessatti hin ibsaminuu malee hariiroo uummata Amaaraa fi Qimaant jedhaman gidduu jiru irratti dhiibbaa uumuun isaa tuqameera. Bulchaan naannoo Sanaa obbo Gidduu Andaargaachew humnootii farreen nageenyaa ittiin jedhan irratti tarkaanfiin akka fudhatamu ibsaniiru. Humnootiin Federaalaa fi kan mootummaa Naannoo humnoota uummata gidduutti walitti bu’iinsi akka uumamu dubbii tuqatan irratti tarkaanfii cimaa akka fudhatu ajajameera. Akkuma Kanaan naannoo naannoo keessatti walitti bu’iinsa uummata gidduutti akka uumamu karoorfame kana qaamotiin hammeessan irraa of qusachuu qabu. Kanneen gocha akkasii keessatti hirmaatanis seera duratti dhiyeessuu dhaan tarkaanfiin barbaachisu ni fudhatama. Naannoo Oromiyaa keessatti lubbuu poolisii fi humnootii ittisaa akaksumas qabeenyaa irra miidhaan ga’e ilaalchisuun ibsi sun bal’inaan waan jedhe hin qabu.


Hiriira mormii Oromiyaarratti Har’a Qofa Gara 12-tu Ajjeesame, Jedha KFO. Dubbi-himaan Mootummaa Garuu Eeguma Mormiin Jalqabeeyyuu 5-tu Du’e, Jehan

Barreessaan Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Beqqelee Nagaa fi Jiraattonni magaalaalee Oromiyaa adda addaa akka jedhanitti hiriirri mormii har’a illee itti fufee oole. No media source currently available Humnoonni mootummaa hiriiricha facaasuuf yokaan ukkaamsuuf tarkaanfii fudhataniin namoota kudhanii ol tu ajjeesame. Wallagga Lixaa, Qilxuu Kaarraa keessatti poolisiin loltuu federaalaa ajjeesuu isaa fi magaalaa xiqqoo Maqa-Najjoo jedhamtu keessatti immoo, barataan tokko ajjeesamuu isaa irraa humnoota federaalaa fi hiriirtota gidduutti walitti-bu’insa uumameen loltuun federaalaa tokko qonnaan-bulaan ajjeesamuu gabaasaa argannee jirra – jedhu – Obbo Beqqeleen. Jiraataan maagaalaa Najjoos haleelamuu “loltuu Agaazii” jedhe kana dubbatee jira. Hararghee Bahaa, magaalaa Awadaay keessatti yoo xiqqaate namoonni afur ajjeesamuu, Shawaa Lixaa, Dandii keessatti namoonni sadii ajjeesamuu fi Dambi Doolloo keessatti namni tokko ajjeesamuu, jiraattonnii fi barreessichi Kongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Beqqelee Nagaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Shawaa Lixaa, aanaa Mettaa-Roobii keessatti hiriira Har’a geggeessame irratti hojjetoonni mootummaa, dura-taa’aan bulchiisaa fi kaabineen hiriirtotatti makamuudhaan, mormii karaa nagaa gegggeessamutti hirmaachuuf waadaa seenanii jiran, jedhu, jiraataan Mettaa Roobii fi Obbo Beqqeleen. Gama biraatiin, Ministerii koominikeeshiinii Itoophiyaa, obbo Geetaachoo Reddaa, Raadiyoo Sagalee Ameerikaa, kutaa Afaan Amhaaraaf gaaffii fi deebii kennaniin “waa’een Maaster Pilaanii waan hin galiiniif gaafachuuf hiriirri bahe, amma gab jedhee, garii gara barnootaatti deebi’anii jiran” jedhan. Kanneen qaawwaa kanatti fayyadamuun jeeqama guddaa kaasuu fi badii geessisuuf deeman tu jira, jedhu, Obbo Getaachoon. Hiriira kanaan wal-qabatee haga mootummaan beekutti haga ammaatti namoota shan tu du’e illee jedhu.


Gamtaan Madreek Ibsa Baase

Hiriira mormii barattonnii fi uummanni Oromiyaa keessatti gaggeessaa jiran irratti tarkaanfii mootummaan Itiyoophiyaa fudhate seeraan ala ta’uu gamtaan Medreek kan ibse yoo ta’u kanneen ajjechaa fi midhaa adda addaa geesisan seera duratti akka dhiyaataniif gaafatee jira. Qonnaan bultoonni ituu irratti walii hin galiin akkasumas hirphii ga’aan ituu hin kennaminiif godaansisfamuu hin qaban kan jedhu ibsi kun misoomni gaggeeffamus bu’aa fi mirga qonnaan bulaa fi horsisee bulaa kan kabajsiisu ta’uu qaba jedha. Maatii namnii jalaa ajjefameef gumaan akka baafamuus gaafatamee jira. No media source currently available


"Ummannii fudhachuu baannaan master pilaaniin kun ni hafa," mootummaa naannoo Oromiyaa

Karoora Maaster pilaanii Finffinnee laalchisee gaafileen ummataa deebii odoo hin arggatin gara hojiitti akka hin seenamne angaa’onni mootummaa naannoo Oromiyaa dubbachumatti jiran. No media source currently available Bareessan Federaalistii Oromoo Obboo Baqqalaa Nagaa garuu dubbii isaanii keessa wannii haaraan hin jiru jedhan. Afyaa’ii mana maree Itoophiyaa, Obboo Abbaa-Duulaa Gammadaa ibsa TV Itoophiyaa irratti kennaniin, ummanni hin fudhadhu jennaan hin hafa, na fayyada jedhee yoo amane immoo hojiirra oola jechuun mirkansanii dubbatan. “Amalli mootumma fi dhaaba keenyas kanuma agarsiisa, waan guddaa akka master pilaanii ummatii na hin fayyady jedhee mormaa jiru kana dhiisitoo waanuma kaan faayidaa umaataf ta’u hundi kan hojiirra oluu yoo umati itti amanee qofa. Dhimmi maasteer pilaanii kun hojjii baayyen kan isa hafuufi waan taheef yaa bulu jedhame. Ajandaa waan ta’eef garuu ummata irratti mari’achiisuun itti fufa.” Karaa biraatiin, Iskindir Firewu Finffinnee irraa gabaasa ergeen, perezidaantiin motumma naannoo Oromiyaa,Obboo Muktaar ergaa mormiin tibbana kana ka’ee yeroo duraatiif gaazexeessitota biyya keessaaf ibsa kennaniin ummata wajjiin waliigalteerra odoo hin gahin master pilaaniin kun hojiirra akka hin oolu jedhan jedha. “Karooraa fi qabiyyee isaa irratti akka waliigalaatti walii galteerra odoo hin gahin gara hojjiitti hin seenamu, Mootumman naannoo Oromiyaas odoo gaafii ummataa arguu akka hin agarree utaalee hojjitti waan seenus miti. Kana ummata keenyaaf ifa gochuu barbaadna. Dhimma kanaratti ibsaa fi mariin yeroon godhamuu dhabuusa itti ammana. Kun immoo dhaabilee farra ummataa ta’aniif karaa baneera.” Barreesaan Kongireesii Federaalistii Oromoo Obboo Baqalaa Nagaa ammoo ibsa angga’onni lamaan kennaniin akkana jechuun Meleskaachoo Ammahaaf deebii kennaniin: “Marii ummata wajjiin gochuu yaadan kun gaari ta’ee, eenyu akka mariisisan garuu ifa ta’u qaba. Ummata pilaaniin kun lafa isaa irraa buqqisuu fi beektota mari’achiisuu qabu. Amansiisuu jedhanii dubbatu. Amansiisuun kun maali? Eenyu amansiisan? Miseensota dhaaba isaanii qofa miidiyaa irratti dhiheessuun bu’aa hin fidu.Namoonni waan kana duuba jiran namoota lafa kana barbaadaani fi hojiirra akka oluus bareengaddaa dubbachaa turani. Isaan bahanii ummatatti dubbatan malee Abbaa-Duulaa fi Muktaar jedhaniidhaaf hojiirra akka hin olle ummanni Itoophiyaas, ummanni Oromoos in beeka.” Angaa’onni mootummaa Oromiyaa kana dura dhimma kana laalchisee ibsa kennaniin mormii fi jeequmsa Oromiyaa keessatti ka’e kanaaf kan itti gaafatamu dhaabbillee akka Adda Bilisummaa Oromoo fi Ginbot 7 jedhan. Mormii kana irratti lubbuun namootaa baduu fi namii hedduun madaahuun beekamaa.


Hiriirri Mormii Naannolee Oromiyaa Keessaa Itti Fufe

Godinaalee Oromiyaa bakka adda addaa keessatti hiriirri mormii har’as itti fufee oole. Akkuma kanaan kutaa addaa Oromiyaa Buraayyuu ganda Annee diimaa jedhamu keessatti hiriira mormii uummati geggeessu bittinneessuuf humnootiin mootummaa itti bobba’uu isaanii jiraattonni dubbataniiru. Humnootiin mootummaa duraan samiitti ol qabanii dhukaasan iyyuu booda irra uummatatti qabanii dhukaasuu qaban, qabeenyaan kan gubate ennaa ta'u lubbuun namaa garuu akka carraa ooleera jechuun nuuf ibsaniiru. Wallaggaa lixaa Caliyaa, shawaa lixaa Gindabarat aanaalee kaachisii fi Abuna keessatti hiriirri uummataa itti fufuu dhaan bakkuma kanatti humnoonni poolisii rasaasa dhukaasaniin lubbuun namaa darbuu illee jiraattonni kun ibsaniiru. Wallagguma lixaa magaalaa Mandii keessatti illee hiriirri mormii guddaan geggeessamuu dhaan uummati mormii qabu dhageessiaa kan oole ta’uu jiraattonni magaalattii nuuf ibsanii jiran. Hoogganoota paartii mormituu keessaa haala har’a Oromiyaa keessa jiru irratti gabaasaalee harkaa qabna ka jedhan barreessaa Kongresa Federaalawaa Oromoo Obbo Baqqalaa Nagaa ti. No media source currently available


Mormiin Bratoota Oromiyaa Keessaa Itti Fufee Jira

Godiina Qellam Wallaggaa magaala Qeebbee, Jimmaa Horroo fi Hawaa Galaan keessatti kamiisa kaleessaa qabee mormiin barattotaa fi uummataa itti fufee kan jiru ta’uu jiraattonni nannoo ibsanii jiru. Godina Arsii Lixaa Serootaa, Godina Shawaa Lixaa magaalaa sayyoo akkasumas Godiina Shawaa Bahaa magaalaa Nuraa eeraa Boolee keessattis akkasuma hiriirrii mormii kun itti fufuun beekamee jira.Kunis Maastar plaanii Finfinneef ba’e mormuun akkasumas hidhaa fi ajjechaa humnootiin mootummaa gesiisaa jiran mormuun ta’uu jiraatonni ibsanii jiru. Kanneen hidhaa keessa jiran gadhisaa akkasumas lafa qonnaan bulaa dabarfamee hin laatamuu jechuun hiriiruu isaanii dubbatu. Jiraatonni akka jedhanti humnootiin mootummaa Itiyoophiyaa hiriirtoota reebaa fi hidhaatti naqaa jiru. Magaaloottiin adda addaa keessa jiraatanis humna waraanaan marsamee sodaa guddaa jala akka jiran dubbatan. Gama kaaniin Kongiresiin Federaalisitii Oromoo Muddee 12 bara 2015 godinaalee Oromiyaa tokko tokko keessatti hiriira momrii yaame. No media source currently available


Hiriirri farra Master Planii Biyootii alaa keessatti Itti Fufe

Hiriira mormii naannolee Oromiyaa keessatti geggeessamu irratti barattootaa fi hawaasaalee hirmaatan irratti humnootii mootummaa Itiyoopiyaan tarkaanfii humnaa fudhatame mormuu fi akkasumas sagalee isaanii hawaasa addunyaa dhageessisuuf jecha lammiiwwan Oromoo Awropa fi Australiyaa keessa jiraatan har’a hiriira geggeessanii jiran. Kanneen Noorweey, Osloo, Awstraaliyaa magaalaalee Victoriya melboorn, Sidnii, Perth fi Adelaide keessatti hiriira geggeessaman irratti mootummoonni biyyoota isaan keessa jiraatanii deggersa mootummaa itiyoopiyaaf godhu akka dhaabu, mootummaan Itiyoopiyaas uummata nagaa irratti dararaa fi ajjeechaa raawwatu akka dhaabu dhiibbaa akka godhu xalayaa gaafatu paarlaamaa biyyoota kanatti kennuu isaanii qindeessitoonni hiriira kanaa ibsanii jiran. Gama biraan immoo prezidaantiin mootummaa bulchiinsa Oromiyaa obbo Muktaar kadir galgala kana ibsa sabaa himaa irratti kennaniin gaaffii, yaaddoo fi shakkii uummanni Oromoo qabu irratti ifatti mari’atamee walii galteen utuu hin jiraatin plaaniin Finfinnee kun hojii irra kan hin oolfamne ta’uu dubbatan. Mootummaan Oromiyaa iftoominaan wal hubachuun hanga hin jirretti gara Raawwiitti hin seennu jedhan. No media source currently available


Hiriira Oromiyaa Keessaa Babal’ataa Deeme Irratti Lakkoobsi Namoota Ajjeesamanii Dabaluu tu Dubbatama

Hoogganoonni paartii mormituu, ka Koongiresa Federaalawa Oromoo, akka jedhanitti, hiriirawwan Kamisa , Mudde 10, bara 20015 geggeessame irratti qofa magaalaalee adda addaa keessatti yoo xiqqaate namoonni digdama ta’an humnoota poolsii mootummaan ajjeesaman. Shawaa Lixaa, aanaa Calliyaa keessatti kanneen argaman magaalaalee Geedduu fi Baabbicha keessatti walumaa-galatti namoota toorba tu ajjeesame, jedhu, ka duraan aanicha bakka-bu’uun miseensa paarlaamaa turan – Obbo Dejenee Xaafaa.  Wallagga Lixaa, aanaa Laaloo Asaabii keessatti, Arsii, magaalaa Dodolaa keessattii fi Shawaa Kaaba-Lixaa, magaalaa Walisoo keessatti illee akkasuma lubbuun namaa dhabamuu fi hedduun ka biroon madaa’uu jiraattonnii fi hoogganoonni paartii mormituu kun Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Magaalaalee akka Waliisoo, Baakkoo, Geedoo, Doddolaa fi Laaloo Asaabii keessatti uummatni barattoota waliin hiriira ba’uudhaan, mormiin Maaster Plaanii Finfinnee ka barattoonni karaa nagaa dhiheessan akka deebii karaa nagaa argatu gaafataa turan, jedhu. Magaalaalee ka biroo akka Kuyyuu, Aboomsaa, Laaloo Qilee, Kiiramuu, Eebantuu, Giddaa Ayyaanaa, Naqamte, Baatuu, Dandii, Sandaafaa fi Beddellee keessatti hiriirri geggeessamuu illee Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. No media source currently available


Hiriirri Oromiyaa Keessaa Daranuu Babal’atee Itti Fufe, Jedhu Jiraattonnii fi Hoogganoonni Mormituu

Hiriirri mormii Oromiyaa keessaa har’as godinaalee adda adda keessatti geggeessamuu isaa, barattoonnii, jiraattonnii fi hoogganoonni mormitootaa ibsaa jiran. Shawaa Kaabaa, magaalaa Muka Xurrii, Godinaa Gujii, magaalaalee Nagellee Booranaa, Booree fi ka biroo keessatti, Wallagga Bahaa, Siree keessatti, Shawaa Lixaa, Gudar keessatti, Wallagga Lixaa, Waamaa Galaan keessattii fi magaalaalee ka biroo keessatti kan hiriirawwan geggeessaman. Jiraattoanni akka jedhanitti, magaalaalee haga tokko – akka Muka Xurrii fi Gudar faa – keessatti ummatni naannoo barattoota waliin hiriiruudhaan gaaffii barattootaaf deggersa agarsiisaa ture. No media source currently available Mootummaan Oromiyaa hiriira har’aaf akka deebii kennu deddeebisnee bilbille iyyuu kan nuuf deebisu hin arganne. Torban dabre kan ibsa nuuf kennanii turan, sadarkaa Itti-aanaa Koomishinaraatti abbaan deemsa hojii fi dhimmoota koomiyunikeehsinii Koomishina Poolisii Oromiyaa, Solomoon Taaddesee, barattoota kana ka mormiif kakaasaa jiru dhaabota mormitootaa kasaaraan siyaasaa isaan mudatee fi qaamota nagaa biyyattii arguu hin feene, jedhanii turan.


Hiriira Barattootaa Har’as Itti Furfee Oole, Jalqabaa Haga Ammaatti Sagal tu Ajjeesame, Jedhu Mormitoonni

Hiriirri barattoota Oromoo Har’aa fi Kaleessa godinaalee Oromiyaa hedduu keessatti itti fufee ooluu isaa dubbatu jiraattonnii, hoogganoonni dhaabota mormituu fi barattoonni. Kanneen hiriirawwan torban dabree fi san duraa irratti ajjeefamanii ala, Finca’aa, Ilfataa fi Ada’aa Bargaa dabalee bakkawwan birootti namoonni ajjeesamuu dubbatu, barreessaan Ko0ongiresa Biyyoolessaa Oromoo, Obbo Beqqelee Nagaa. Har’as, hiriirichi itti fufee, godinaa Gujii, oddoo Shaakkisoo, Shawaa Kibba-Lixaa, Waliisoo, Shawaa Lixaa, Jalduu, Horroo-Guduruu Wallggaa, Haratoo keessatti hiriirri mormii geggeessamuu isaa fi ennaa humnoonni mootummaa tarkaanfii fudhatan walitti-bu’insi uumamuu barattoonni fi jiraattonni naannoo nuuf ibsanii jiran. No media source currently available Barreessaan Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Beqqelee Nagaa akka jedhanitti, eega hiriirichi jalqabamee kaasee haga ammaatti walumaa-galatti namoota sagal tu ajjeesame. Kanneen reebamanii madaawan, kanneen hidhamanii fi achii buuteen isaanii dhabame dhibbaan lakkaawama, jedhu.


Itiyoophiyaatti Nama Miliyoona 10.2 Ariitiin Gargaarsa Eegata

Jijjiirama qilleensaa EL NINO faana dhufee fi bokkaan baranaa saatii eegatanitti hin robin nama hedduu beelesse. Akka mootummaan jedhetti namii ariitiin gargaarsa eegatu miliyoona 8 fi kuma 200 ture amma dabalee miliyona 10 fi kuma 200 tahe. No media source currently available Akka itti gaafatamaa Koree Ittisa Balaatii fi Qophaahinaa,Mitikkuu Kaasaa kora rakkoo tana irratti dubbachuuf Finfinenetti taa’e irratti jedhetti baranaa aanaalee 430 rakkinna gugurdaa sadii keessa buuse. “Warrii gargaarsaa abdannu guddoollee nu gargaaruutti hin jiru.Jarii nu eegannuu kun ufiifuu rakkoo Jiddu-Gala Bahaatti harkaa isaan qaba.Horiin warriin waadaa nuu gale doolara miliyoona 163 qofa.Silaa horiin nu nama miliyona 8 fi kuma 200 qofaa gaafanne doolara miliyoona 596 fi kuma 400.” Ji’a 12 dhufaatti gargaarsa nama miliyoona 10.2 gaafatan akka jecha obboo Mitikkuutti qarshi Itoophiyaa biliyoona 20 oli. Tokkummaan Mootummootaa Itoophiyaa nama miliyoona 15 ariitiin gargaarsa eegataa jedhe.Taatullee akka obboo Mitikkuun jedhutti Tokkummaan Mootummootaa waan gara garaa ilaalee mala muree namii gargaarsa eegatu hagasillee gahuu dhabuu dandaha. Woma taateefuu nama miliyoona 10 fi kuma 200 Itoophiyaatti ariitiin gargaarsa eegata jedhan keessaa akka gabaasa Save The Children jedhutti miliyoonii jaha ijoollee. Save The Children Itoophiyaan bona akka baranaa ganna 50 keessatti argitee hin beettu jedha.Itoophiyaan ammallee warra isii gargaaruuf waadaa gale irraa waan hedduu eegachuutt jirti


Sagantaa Wiixata Muddee 7, 2015

Dhaggeeffatoota keenyaa, gamoo VOA yokaan Raadiyoo Sagalee Ameerikaa keessatti hojii ijaarsaa geggeessamaa ture irraa kan ka’e akka hin eegamiinitti ibsaan dhaamuun isaa meeshaalee fi caasaaleen hojiin ittiin geggeessinu, kan akka interneetii, daandii telefoonaa, meeshaalee sagalee ittiin waraabanii fi gulaalan waan hojjechuu dhaabaniif jecha, sagantaalee har’aa guutummaatti tamsaasuu hin dandeenye. Kan Itiyoophiyaa fi naannoo ishee dabalatee, oduuwwan haaraa jiran illee hordofuu hin dandandeenye. Qophii haga tokko qindeessine illee hin dabarsiin hafne. Amma garuu, meeshaaleen hagi tokko hojjechuu jalqabanii jiran. Rakkoo uumameef dhiifama gaafachaa, sagantaa keenya guutuu qindaa’ee tamsaasamuu hanqate, marsariitii keenyaa fi Feesbuukii keenya irraa akka caqastan isin afeerra. Sagantaa keenya hordofuu fi itti hirmaachuu keessaniif galatni keenya guddaa dha. No media source currently available


Shawaa Kibba-Dhihaa Aanaa Tolee Keessatti Barataan Ajjeesamuun Dhugaa Dha, Jedha Poolsiin Oromiyaa

Godinaalee Oromiyaa gama Kibaa, Booranaa fi Gujii keessatti, akkasumas, Oromiyaa gama Lixaa, Qellem Wallaggaa keessatti hiriirri barattootaa geggeessame tarkaanfii humnoota mootummaatiin facaasamuu isaa jiraattonni naannoo fi hoogganoonni paartiilee mormituu dubbatanii jiran. Akka hoogganaan Koongiresa Fedaaralawa Oromoo, ka godinaa Booranaa, Obbo Quxxee Saafa’ii Bulee Horaa irraa akka jedhanitti, barattoonni fi barsiisonni Yunivarsitii Bulee Horaa har’a ganama Maaster Plaanii magaalaa Finfinnee mormuudhaan hiriira mormii geggeessan irratti humni kara-bittimsaa tarkaanfii fudhateen barattoonni hedduun madaawanii jiran. Keessamuuaa, barsiisaan Yunivarsitichaa Taammiruu Adoolaa jedhamu reebamee qaamni isaa caccamee Hospitaala Bulee Horaa keessatti wal’aanamaa jira. Sababaadhuma hiriira kanaan wal-qabateen, paartii Kongiresa Oromoo irraa Gaayoo Dambii, hojjetaan Yunivarsitichaa Gololchaa Tukkanaa Malloo, fi barataan Ututraa Baanataa hidhamuu isaanii dubbatu, Obbo Quxxeen. Sadarkaa Itti-aanaa Koomishinaraatti Abbaan Deemsa Hojii Dhimmotoa Koomiyunikeeshinii Mootummaa, Solomon Taaddesee garuu, hiriirri Yunivarsitii Bulee Horaa keessatti jalqabame gorsa poolisiin kenneen qabbanaawee barattoonni gara barnoota isaaniitti deebi’anii jiran, jedhu. Namni madaa’ee fi hidhame akka hin jirre illee dubbatu. Qellem Wallaggaa, aanaa Daallee Sadii keessattis hiriirri ka’ee fi gaaffiin barattoonni dhiheessan jeeqama tokko malee qabbaneessamuu isaa dubbatanii jiran, Itti-aanaa Koomishinaraa Solomoon. Kaleessa, Shawaa Kibba-Lixaa, aanaa Tolee keessatti barataan tokko kaleessa ajjesamuun, Wallagga Lixaa, aanaa Gullisoo keessatti barataan Mana-barnootaa Calliyaa ka lammataa, ka dheengadda madaa’ee ture du’uun isaa dhugaa dha – jedhan – aangawaan Poolsii Oromiyaa kun. Qophii guutuu dhaggeeffadhaa


Mormii Barattootaa Irratti Mootummaa fi Polisiin Oromiyaa Ibsa Kennan

Humnootii kufaatii siyaasaa keessa jiranii fi jaarmayoota shorookeessumaatti ramadamaniin Oloola sobaa oofameetu Oromiyaa keessatti jeeqama kakaase jechuun ibsii mootummaa naannoo Oromiyaa irraa kenname hubachisee jira.Ibsii kunis korpreshinii Broodkaastiing kan Itiyoophiyaatu Muddee 3 bara 2015 galgala Oduu dhageesisee irratti dubbifame. Jeeqama godinaalee fi aanaalee murta’an keessatti uumamee kanaan dargaggonni 3 lubbuu ofii dhabuu komishinarri Komiishiina Polisii Oromiyaa Obbo Ibraahiim Hajjii tuuta oduuf ibsanii jiru. Obbo Ibraahiim akka jedhanti Godina wallaggaa dhiyaa aanaa Gullisoo magaalaa baadiyyaa kan taate calliyaa yekkaa keessatti lubbuun dargaggoota lamaa darbuu isaa fi sadaffaan immoo Godina shawaa kibba dhiyaa aanaa Tolee keessatti du’u ibsan. Polisiin namoota balleessaa ituu rawwatanii ifaa iafatti qabee ittiin jedhees to’annaa jala oolchuu isaa kan ibsamee yoo ta’u qaamonni kaayyoo siyaasaa dhokotaa ta’e fixaan baasuuf sosso’an gocha isaanii irraa akka of qusatan hubachisee jira. Qaamoonni dhimmi kana dudda duuba jiran jedha ibsii mootummaan naannoo Oromiyaa baase kun jeeqama kana kakaasuuf ajandaan ittiin gargaaraman magaalaa Finfinnee fi Magaalaalee zonii addaa kan Oromiyaa jala jiran Maastar Plaaniin walitti dabaluuf deeemu kan jedhu akka ta’e ibsi kun hubachisee jira. Magaalaalee Oromiyaa keessaa akkaataa hojii kan ammayyaa ta’een gaggeessuuf bulchiinsa naannoo Oromiyaan labsii magaalaaleef baafame magaalaalee Oromiyaa Federaalaaf kennuuf jedhu akkasumas lafa Oromiyaa Kutuuf jedhu jechuun oloola gonkumaa dhugaa irraa fagaate oofan jedhe ibsii kun. Akkuma jedhamaa jiru Heeraa fi caasaa Federaalaa cabsuun lafa Oromiyaa dabarsanii Finfinneef kennuun akkasumas qonnaan bulaa jireenya isaa irraa buqqisuuf kaayyoon tokko iyyuu akka hin jirre ibsii ba’e hubachiise. No media source currently available


Hiriirri Mormii fi Barattoonni Ajjeefamuun Oromiyaa Keessatti Itti Fufe Jedhu Mormitoonni

Wallagga Lixaa fi Shawaa Kibba-lixaa keessatti mormiin itti fufuu isaa fi lubbuun dhabamuu jiraattonni naannoo fi hoogganoonni paartilee mormituu dubbataa jiru. Akka jiraattonni fi hoogganoonni Koongiresa Federaalawa Oromoo Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanitti, guyyaa har’aa jechuun, Mudde 3, bara 2015 hiriirri mormii godinaa Wallagga Lixaa magaalaalee Gidaamii, Ayiraa fi Boojjii Birmajii keessatti geggeessamee jira. Godinaa Shawaa Kibba-Lixaa, aanaa Tolee, magaalaa Baantuu keessatti hiira barattoonni sadarkaa lammaffaa geggeessan irratti poolisiin dhukaasa banuun barataa Dajanee Sarbeessaa jedhamu ajjeesuu isaa fi barattoota ka biroo madeessuu – Godinichatti, hoogganaan Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Gabre-mikaa’el Dhaabaa ibsa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf kennaniin beeksisanii jiran. Wallagga Lixaa, aanaa Gullisoo, Mana-barnootaa Qophaa’inaa Calliyaa bakka kaleessa barataan kutaa kudha-lammaffaa Guutuu Abarraa itti rasaasaan ajjeesametti, barataan ka biraan madaa’e Hospitaala Ayiraa geessamee ture, Kennasaa Caalaa har’a ganama du’uu isaa jiraattonni naannoo beeksisanii jiran. Oduuwwan guyyaa har’aa dhaga’aman kanaaf Koomishina Poolsii Oromiyaa irraa deebii argachuuf deddeebisnee bilbillee iyyuu itti hin milkoofne. Kaleessa garuu, sadarkaa Koomishinaraatti Abbaa Deemsa Hojii fi Dhimmoota Koomiyunikeeshinii Koomishina Poolisii Oromiyaa, Salamoon Taaddesee, dhimmoota mormii barattootaa fi deebii gama mootummaa irratti bal’inaan kan haasofsiisne kutaa lammataa qaba. No media source currently available


Oromoo Irraatti Dararaa fi Dhibbaan Gaggeeffamu Dhaabachuu Qaba

Koreen Hojii Raawwachiiftuu Adda Bilisummaa Oromoo sadaasa 22 hanga sadaassa 30 bara 20-tti walgahii isaa kan ramaddii eega gaggeessee booda Murtilee adda addaa dabarsuu kan ilaaleen ibsa baasee jira. Dhimmootii murtiin irratti kenname keessaa tokko dhimmi Jaarmayaa keessaati kan jedhan miseensa koree hojii rawwachiiftuu fi Dubbii himaa ABO kan ta’an Obbo Toleeraa Adabaa irra guddeessaan kan irratti fulleeffane garuu sochii yeroo ammaa Oromiyaa keessatti mul’ataa jiru jedhan. Mootummaan Itiyoophiyaa Barattoota mirga ofii fayyadamuun karaa nagaa hiriiran irratti tarkaanfii humnaa fudhachuun ajjesuun, hidhuu fi dararuun akkasumas maqaa misomaan qonnaan bulaa Oromoo lafa isaa irraa godaansisuun dhaabachuu qaba jedha Addi Bilisummaa Oromoo. Bara mootummaan ce’umsaa kan Itiyoophiyaa hundeeffame daangaan Oromiyaa lafa ka’amee ture bakka Oromoon irra qubatee ture mara kan hammate ta’uu baatuus jedhu Obbo Toleeraa Adabaa Oromiyaan Finfinnee irraa bu’aa addaa akka qabdu lafa ka’amee ture jedhan. Garuu waggootii darban24 keessatti kan mootummaan gaggeessaa jiru kan heera biyyatti irra ka’amee ture sanaan faallaa ta’uu isaa ibsuun Kunis dhaabachuu akka qabu ADDI Bilisummaa Oromoo gaafaatee jira. No media source currently available


Iyyata Dhiyeessaa Turreef Mootummaan Deebii Kennaa Hin Jiru Jedhu Mormitoonni

Kongresiin Federaalistii Oromoo har’a ibsa qabxii 10 of keessaa qabu baaasee jira. Iyyata isaa kanas mootummaatti dhiyeessuun isaa gabaafamee jira. Maastar Plaaniin Finfinnee lafa Oromiyaa waan dhiibbatuuf hojii irra ooluu hin qabu, barattoota mirga qaban fayyadamuun karaa nagaan hiriiran irratti humnootiin mootummaa tarkaanfii humnaa fudhaachuun haa dhaabatuu, qonnaan bultoota sababaa invastmentii Misoomaa jedhuun manaa fi qe’ee irraa godaansisuun haa dhaabatuu akkasumas qabxilee kanneen biroo kan of keessaa qabu ta’uu Obbo Baqqalaa Nagaa ibsanii jiru. Rakkoo guddaan jiru Bulchitoota Oromiyaa kan sadarkaa adda addaaan wanni dubbatamuu fi kan aangawoonni mootummaa Federaalaa jedhan kan wal faalleessu ta’uu isaa ti kan jedhan Obba Baqqalaan kanneen Oromiyaa bulchan waa murteessuuf aboo hin qaban jedhu. Hidhaa fi ajjechaa Oromiyaa keessatti uumamaa jiruuf mootummaan Itiyoophiyaa itti gaafatamaa ta’uus ibsi kun hubachisee jira. No media source currently available


Hiriira Irratti Lubbuun Namaa Dhabame Jedhu Barattoonni Poolisiin Immoo Dhara Jedha

Hiriirri mormii barattoota Godinaalee Oromiyaa adda addaa keessatti geggeessamaa jira. Akka jiraattonni fi barattoonni jedhanitti, bakkaawwan adda addaatti haga lubbuun namaa dhabamutti illee midhaan barattoota irra ga’ee jira. Yunivarsitii Haromaayaa keessatti, hiriira kaleessa geggeessame irratti tarkaanfii humnoonni mootummaa fudhataniin barattoonni lama du’uu dubbatu barattoonni Yunivarsitichaa. Kan maqaan isaa akka himamu hin feene baratan tokko akka ibsetti hiriira farra maastar Plaanii geggeessuuf wixata ganama walitti qabamne.  Kan durumaan mooraa keenya weerare humni poolisii garuu gaazii imimmaansuu nutti biifee, ulee dhaan nu reebuu qabe jedhee jira. Barattoonnis mormii isaanii dhaabuu waan didaniif jecha barattoota irratti tarkaanfii humnaa fudhachuuf utuu ari’uu, barttoonnis utuu jalaa baqatanii baratan tokko dhakaan mataa isaa irra rukutamee erga kufee booda mana yaalaatti geessamus lubbuun ooluu hin dandeenye jedhee jira. Baratan ka biroon illee poolisii jalaa dheessuuf utuu fiiguu doormii isaa seenee miliquuf yaalii godheen gara foddaa utaalee lubbuun isaa darbuu dubbata baratan kun. Wallagga lixaa magaalaa najjoo, Gullioo fi Dambi dolloo fi Yunivarsitii Madda Walaabuu keessatti mormii geggeessame irraan kan ka’e haalawwan uumaman jiraattonni naannoo nuuf ibsanii jiru. Hookkara uumame kanaaf deebii akka nuu kennaniif sadarkaa itti aanaa komiishineraatti abbaan deemsa dhimmoota kominikeeshinii poolisii mootummaa naannoo Oromiyaa obbo Solomon Taaddesee barattoonni bakka garaagaraatti hiriira geggeessuu isaanii amanuu dhaan barattoota mara osoo hin taane farreen nageenyaa muraasatu adeemsa barnootaa danquuf kana godha jedhan. Lubbuun namaa darbe hin jiru, kan hidhamanis kanneen dubbii kana qindeessuu yaalan afurii fi shan hin caalan. Kan dhukkubsatee mana yaalaa jirus barataa dhakaa darbuun ofii isaa gamoo irraa utaale jechuu dhaan innis yaalamaa jira, nutis hordofaa jirra jedhan. No media source currently available


Angawoonni Oromiyaa Walgahii Galgala Gaggeessuuf Murteessan

Bulchiinsa gaarii dhaba irraa rakkoolee mudatan kan ilaaleen marii Oromiyaa iddoo adda ddaa keessatti gaggeeffamaakan jiru ta’uu gabaafamee jira. Walgahii kana keessaa tokko kan jiraattoota magaalaa Adaamaa wajjiin gaggeeffame ture. Waajiroonni uummataaf tajaajiila adda addaa kennan rakkoo nu qunnameef furmaata arguu hin dandeenye jedhu. Kanaafis sababaan kennamu yeroo hundumaa walgahii irra jiru waan jedhamuuf jedhan jiraatonni magaala Adaamaa kun. Bulchaan bulchiinsa mootummaa naannoo Oromiyaa Obbo Muktaar Kadir deebii haaraa kennaniin ammaan booda walgahiin oromiyaa keessatti kan gaggeeffamu guyyaa otoo hin taane galgala akka ta’uuf murteeffameera kan jedhu. Kanas korporeeshiniin Broodkaastiingii kan biyyattiitu gabaase. Qeeqxonnii fi mormitoonni akka jedhanti paartiin Itiyoophiyaa bulchaa jiru waajiroota mootummaa walgahii mootummaaf qofa otoo hin taane kan paartiifis waan gargaaramuuf walgahiin baayyate jedhu. Paartiin biyya bulchu garuu haalee jira. No media source currently available


Wallaggaa Lixaa Keessatti Hiriira Mormii Itti-fufee fi Tarkaanfii Humnoota Mootummaa

No media source currently available Torban tokko duraa jalqabee, aanaalee Oromiyaa adda addaa keessatti ka geggeessamaa ture hiriirri barattootaa fi tarkaanfiin humnoota mootummaa, Har’a, Godinaa Wallagga Lixaa keessatti geggeessamuu isaa dubbatu barattoonnii fi jiraattonbni Naannoo. Keessumaa, aanaa Mana-sibuu, magaalaa Mandii fi naannawa isheetti hirriirri Roobii dabre jalqabe itti fufuu isaa irraa kan ka’e – humnoota mootummaatiin, namoonni magaalattii hedduun reebamuu hidhamuu isaanii dubbatu. Achuma, Wallaggaa Lixaa – magaalaa Gullisoo keessatti immoo, Har’a barattoonni hiriira ba’uuf ennaa sochii jalqaban humnoonni mootummaa gaazii imimmaansisu itti roobsuu fi rasaasa ol qabanii dhukaasuun addaan-facaasuu isaanii dubbatu – barattoonni. Hiira magaalaa Guulisootti yaalame kana ilaacchisee, ka qaama mootumama aanichaa irraa telefoonaan gaafataman – Itti-gaafatmaa Dhimma nageenyaa aanichaa – Obbo Fiqruu Mullataas “Barattoonni sun otuu akka hiriira ba’uuf jiran hin gaafatiin humnota jeeqama kaasuu yaadaniin waan kaka’aniin, hiriirichi akka hin geggeessamne humnoota naga-eegumsaan dhaabsisamee jira.” jedhan.


Humnoonni Poolisii Keeniyaa Finciltoota Oromoon ajjeefamuu Poolisiin biyyattii himatee, ABOn immoo ni haale

Jimaata darbe Sadaasa 20 bara 2015 raawwatame kan jedhame haleellaa daangaa ce’e jedhametti aansuu dhaan keniyaan loltoota ishee dabalatee humnootii nagaa eegsisan naannoo Marsabeetitti bobbaasuu ishee maxxansaan gaazexaan biyyattii beekamaan Daily Nation kan Sunday nation jedhu gabaaseera. Komiishinerri konyaa Marsaabet Moofaat Kaangii Sunday nationf ibsa kennaniin halellaa daangaa ce’ee raawwatu akkasii kan ilaalamu sadarkaa diplomaasummaatti ta’uu ibsanii maaliif akka uumame Itiyoopiyaa irraa ibsa kan barbaadan ta’uu dubbachuun isaaniis tuqameera. Nuti daangaa isaaniitti ceenee hin beeknu. Maaliif poolisii irratti haleellaa akka raawwatan baruu barbaanna. Jedhan Kaangiin Loltoonni Itiyoopiyaa Keeniyaa kan seenan namoota hidhatanii turan uruu adamsanii ta’uu kan gabaasame ennaa ta’u Itiyoopiyaa irraa akeekkachiisi tokko illee kan isaan hin dhaqqabne ta’uu komiishinerichi konyaa Dubbi himaan poolisii Keeniyaa Charles Owinoo immoo deebiin kennan faallaa gabaasa Sanaa ti. Humnootii Itiyoopiyaa ta’uu isaanii nan shakka. Sababiin isaas humnootii Itiyoopiyaa ennaa jennu mootummaa Itiyoopiyaa jechuu keenya.Kanneen kun Itiyoopiyaa keessatti kan argaman finciltoota Oromoo ti. Addi bilbisummaa Oromoos gama isaan himannaa kana haaluu dhaan mootummaan Itiyoopiyaa badii ofii dalage haguufuuf finciltoota Oromoo ti jedha jechuu dhaan haleellaa sana humnootiin isaanii hin raawwanne jechuun haalan. Dhimma kana ilaalchisuun gama itiyoopiyaan ministriin dhimmootii kominikeeshinii mootummaa obbo Geetaachew Reddaa nageenya biyyoota lamaanii eegsisuuf jecha sochii gamtaan geggeessan qabaachuu isaaniif kanneen barbaadaman dabarsanii walii kennuuf walii galteen jiraachuu nuuf ibsaniiru. Kana dura naannoo ESOLOO jedhamu keessa addi bilisummaa Oromoo dhokataa ture kan jedhan obbo Geetaachewn qammni lamaan waliin hojjetaa waan jiraniif rakkoon hin jiru jedhan. Yeroo ammaa heleellaa geessisanii baduu hin danda’an. Sabaa himaan waan dubbateef qofa dhugaa jechuun hin danda’amu jedhan. No media source currently available


Maanguddoon Oromoo Du’aan Boqotan

Barnoota jajjabeessuu fi saboonummaa Oromoo gad dhaabu keessatti qooda olaanaa kan qaban Obbo Yisaaq Angoos Gurmuu umrii isaanii 82tti Kamisa Sadaasa 19 bara 2015 du’aan boqotanii jiru. Barnooti hundee jireenya dhala namaa ta’uu isaa nu hubachisan kannen jedhan barattonni isaanii duraanii eenyummaa ofii baruunis hubannaa barnootaa irraa akka maddu nuu ibsaa turan jedhu. Bara bulchiinsa abba irree Dargii hidhaa keessa kan turan Obbo Yisaaq Angoos Gurmuu dhuma irratti yeroo hiikamanittis Finfinneetti deebi’uun manneen barumsaa sadarkaa lammaffaa akksumas hanga sorata ba’anitti mana barumsaa oogummaa fi Teeknikaa Tegbaara Id jedhamu kan Finfinnee keessaa barsisaa turan. Barattonni isaanii durii fi kanneen isaan beekan maal jedhu? No media source currently available


Gareen finciltoota Sudaan kibbaa walii galtee lola dhaabinsaa cabsaa jiran

Jaarmayaan misoomaa kan biyyoota Afriikaa gama bahaa IGAD walii galteen hordoffii fi to'annaa erga mallatteessamee booda iyyuu gareeleen Sudaan kibbaa kanneen wal finiclan lola dhaabinsa tolfame cabsaa jiraachuu beeksisee jira. gareen mala to'annaa fi hordoffii IGAD torban kana akka beeksisetti gareeleen wal fincilan kun hanga guyyoo dhiyootti yeroo adda addaatti lola dhaabinsa tolfame cabsaniiru. Sudaan kibbaa keessaa yabaloowwan gurmuu tokkummaa mootummootaa meeshaalee adda addaa baatanii Malaakaal irraa gara Reenkitti deemaa turan. Doonilee boboa'aa liitirii kuma 55 batan kana keessa immoo ogeessota tokkummaa mootummootaa 18 fi shofeertota lammiiwwan Sudaan 13tu keessa ture. Yaballi fi namoonni sun ni iggitaman. Shofeetoraa fi ogeessonni sun gad dhiisaman iyyuu boba'aan sun garuu hin deebine. kun erga raawwatamee torban lama hin guutne. kana kan raawwatan immoo mormitoota ta'uu gabaasa isaan kan ibse gareen mala hordoffii fi to'annaa mormitootaa fi mootummaan walii galtee caban ka biroo illee tarreessee jira. Haalli isaa walii galtee nageenyaa sana maal akka inni ta'e kanneen hin hubanne ykn kan hin galleef humnootiin hidhatan jiraachuu agarsiisuu isaa illee tuqee jira. Gabaasa sana jaarsolii araaraa IGAD ijootti erguu dhaan trkaanfii fudhatamuu qaba jedhu illee tuqeera. Akkuma kanaan gareeleen wal fincilan lamaan kanneen badii dalagan irratti tarkaanfii akka fudhatan yaada dhiyeessee jira. Gareeleen Sudaan kibbaa walii galtee nageenyaa kan mallatteessan Hagaya 26 bara 2015 yoo ta'u lola dhaabinsi hagi tokko kan cabe walii galteen kun erga mallatteeffamee booda ta'uu gabaasi sun mull'isee jira. Akka walii galtee isaan dhiyeenya irra ga'anitti jiloonni gareelee mormituu walitti bu'iinsi sun uumamee waggoota lama booda yeroo jalqabaaf guyyoota xiqoo itti aanan keessa Juubaa seena jedhamee eegama.


Caama Harargee Dhiyaa Mudate

Sababaa El-Ninoon kan ka’e Itiyoophiyaa keessatti caaamnii mudachuu isaa aangawoonni dubbachaa jiru. Ministriin dantaa alaa Itiyoophiyaa Doktoor Tewoodros Adhaanoom raadiyoo sagalee Amerikaaf akka ibsantti caama dhaqqabe Kanaan lubbuun namaa darbe hin jiru jedhanii turan. Garuu jiraattonni godina Harargee Bahaa aanaa Ciroo akka jedhantti hanqina nyaata hongee irraa maddeen da’imman du’an hangi tokko jiru jedhu. Angawoota godinichaa irraa deebii walii gala argachuuf yaaliin goone garuu hin milkoofne. Hospitaalli Galamsoos aanaalee naanoo isaa irraa namni du’e hin jiru jedha. No media source currently available


OCHA FI gargaarsi misooma addunyaa Ameerikaa Itiyoopiyaaf gargaarsa gumaachan

Jarmayaan gargaarsa addunyaa kan Amerikaa USAIDn Itiyoopiyaa keessaa sagantaa gargaargsa nyaataa qaba ka jedhan itti gaafatamtuu USIDtti itti gaafatamtuun kutaa gargaarsa kan Itiyoopiya gama bahaa, waaltaa fi gama kibbaa Racher Grant, haala mudataa jiru itti dhiyeenyaan hordofna jedhan. Fedhiin gargaarsaa dabaluun isaa nu yaaddessee jira. Kana irraa ka’uu dhaan gargaarsi kun yeroo attamii akka dhaqabu ilaalchisuun murtii irra geenye. Akkuma kanaanis gargaarsa doolaara miliyoona 97 gumaachine jedhan. Gargaarsa kana kallattiin mootummaaf waan hin kennineef uummata dhaqqabuu qabu bira ga’uu isaa attamiin adda baafattu ka jedhuuf Racher Grant deebii kennaniin: Gargaarsa kana kallattii dhaan mootummaa itiyoopiyaaf hin kenninu. Gargaarsa kana Michoota keenya naannoo fi ka sadarkaa addunyaa, jaarmolii dhuunfaa ti Tokkummaa mootummootaaf kennina. Kanneen kunis namoota Itiyoopiyaa keessaa akkaan miidhamaniif raabsu.  Hongeen EL NINOn dhaqabsiiseef waajjirri keenya itti dhiyeenyaan hordofaa jira jedhan. Rakkoo EL NINOn Itiyoopiyaa keessatti dhaqqabsiise beela fide jettanii yaadduu isa jedhuuf gargaarsa kennamaa jiru akkasumas deebii mootummaan kennaa jiru irraan kan ka’e beelatu mudate jechuu hin dandeenyu jedhan. Gama biraatiin immoo tokkummaa mootummootaatti waajjirri qindeessa gargaarsa namoomaa (OCHA) keessatti kutaan gargaarsa maallaqa yeroo hatattamaa Itiyoopiyaa keessaa hawaasa hongee dhaan akka hamatti miidhamaniif kaleessa gargaarsa doolaara miliyoona 17 gumaache jechuu dhaan itti gaafatamtuun kutaa gargaarsa yeroo hatattamaa Lisa Dowton VOAf ibsaniiru. Maallqa kana attamiin hojii irra akka oolchan ibsaniiru. Doolaara miliyoonni 17 kun midhaan nyaataa baatilee lamaaf ta’u, kunis lammiiwwan Itiyoopiyaa miliyoona 1.5 gargaarsa midhaan nyaataa kan argatan si’a ta’u nyaata dabalataa lammiiwwan Itiyoopiyaa miliyoona 1.4 akkasumas nyata dabalataa kan adda 154,000 kanneen akkaan miidhamaniif dhiyeessuuf oola. EL NINON addunyaa irratti dhiibbaa hamaa fidaa ennaa jiru kenatti keessumaa yeroo ammaa Ethiopia fi kana males gaanfa Afriikaa keessatti miidhaa dhaqqabsiisaa jira jedhan. Maallaqi kunis naannolee ja’a, Afar, Amaaraa, Oromiyaa, naannoo uummattoota kibbaa, Somalee fi Tigraay keessa kanneen jiran uummata akkaan miidhamaniif oola jechuu dhaan itti gaafatamtuun kutaa gargaarsa yeroo hatattamaa Lisa Dowton ibsaniiru.


Ameerikaan hongee Itiyoopiyaa keessaan kanneen miidhamaniif gargaarsa gumaachite

Hongee EL NINON dhaqqabsiisetti dabaluu dhaan sababaalee adda addaan lammiiwwan Itiyoopiyaa rakkoof saaxilamaniif kan oolu deggersa doolaara miliyoona 97 gochuu isee United States beeksistee jirti. Jaarmayaan gargaarsa sadarkaa addunyaa US USAID akka beeksisisetti deggersi sun karaa michoota isaa kennama. USAIDn har’a akka beeksisetti deggersi doolaara miliyoona 97 sun lammiiwwan gargaarsi yeroo hatattamaa isaan barbaachisuuf kan oolu. Deggersi sunis kan kennamu karaa michoota isaa Itiyoopiyaa keessa sosso’an adda addaan ta’uu ibsi Washington irraa ba’e beeksisee jira. Akkuma Kanaan karaa tajaajila waldaa Kaatolikii doolaara miliyoona 85n midhaan toonii 105,700tu dhiyaata. Tokkummaa mootummootaatti sagantaan nyaata addunyaa hojii inni hongee ittisuuf hojjetuuf immoo doolaara miliyoona 19tu kennama. Doolaarri miliyoonni 20 immoo sagantaa baqattootaa kanuma jaarmayaa kanaaf kan oolu ta’uun ibsameera. United States sababaa EL NINOtiin rakkoo mudatuuf kan oolu dhiyeessii gargaarsaa dursitee qopheessuu ishees ibsi kun tuqeera. Akka ibsa sanaatti gumaachi midhaanii kan USAIDs cimaaf hatattamaan kan raawwatamee dha. Waajjira USAID kan Nyaati nageenyaaf jedhamuuf directora kan ta’an Diinaa Espoo-siitoo-s kanuma kan isaan ibsan. Deggersa Kanaan fedhiin gargaarsaa dabalaa deemuun akka inni nu yaaddessu mul’isuufi akkasumas arjoomtonni kanneen biroon deebii akka kennan waamicha dabarsuu barbaanna jedhan. Sababaa EL NINOtiin lammiiwwan gargaarsa yeroo hatattamaa isaan barbaachisuuf arjoomtota sadarkaa addunyaa biraa maallaqi argame qarshii miliyoona 400 ta’uu mootummaan Itiyoopiyaa beeksisaa tureera. Deggertoota kanneen akka US biraa kan dhufu gargaarsi akkasii maallaqa kana kan ol guddistu ta’uun beekameera.


Falmii mootummaa Itiyoopiyaa fi BBC jidduu jiru

Embaasiin Itiyoopiyaa kan London jiru hongee baranaatiin kan ka'e hanqinni nyaataa mudate isa bara 1977 waliin kan walfakkaatu miti jechuu dhaan beeksisee jira. Embaasichi Kibxata darbe ibsa baaseen haalli qabatamaan jiru gabaasaalee sabaa himaan gama dhiyaa baasaa jiran waliin faallaa dha jedha. BBCn torban kana gabaasa Televiziyoonaa dhiyeesse irratti keessumaa Walloo naannoo Qobbootti hongeen barana mudate beela hamaa dhaqqabsiisuu isaa gabaaseera. Odu gabaasaan sun Qobboo keessumaa bakka akka hamaatti dha'ame gaara diimtuu jedhamee bakka waamamutti argamuu dhaan kan gabaase ta'uu isaaf torbee sababaa beelaan lubbuun isaa darbe kan jedhame awwaalcha daa'ima umuriin waggaa shanii kan Abduu Mohamed irratti argamuu isaa mul'isee jira. Odu gabaasaan kun itti dabaluu dhaan naannoo tokko keessaa guyyaatti daa'imman lama du'aa jiraachuu isaaniif bara 2016tti lakkoobsi uummata Itiyoopoiyaa gargaarsa midhaan nyaataa barbaadu miliyoona 15 caaluuf akka jiru tokkummaan mootummootaa ibsuu isaa illee tuqeera. Naannoo gaara diimtuu jedhamutti odu gabaasaan kun jiraattonni haasofsiise keessaa tokko haalli beela kanaa jalqaba irra kan jiru ennaa ta'u gara fuula duraatti hammaataa deema jedhanii kan yaadda'an ta'uu ibsanii beela isa bara 1977 waliin wal fakkiissaniiru. Embaasiin Itiyoopiyaa kan London jiru kibxata jechuun Sadaasa 11 bara 2015 ibsa baaseen mudannoo EL NINOn hanqina nyaataan eennyu illee akka hin duune gochuuf mootummaan hojjetaa ka jiru ta'uu beeksise. Sabaa himaaleen gama dhiyaa gabaasaalee baasaniin kan wal fallessuun hanga beela isa bara 1977 ta'uun hafee haalumti beela fakkatu illee hin jiru jedha ibsi sun. Ibsi Embaasichaa itti dabaluu dhaan Televiziyoona BBCn kan darbe gabaasi daa'imman yeroo yerootti du'u jedhu dhugaa qabatamaa fi rakkoo sana hanqisuuf qophee jiru kan hin agarsiisneef ol kaasee kan afarfame ittiin jedhee jira.


EL NINOn Afriikaa gama kibbaa fi gaanfa Afriikaa keessatti mudatu sodaa uumee jira

Dhaabbata Qorannaa Deemsa Meetrooloojii Keniyaaf, qorataa Metrooloojii gameessa ka ta’an – Onesmos Ruirii – bara 1997 if 98 ennaa El Niinoon miidhaa hamaa dhaqqabsiise yaadachuun dubbatan. El Niinoon bara sanaa, eega bara 1950 qorattoonni saayinsii haala qilleensichaa galmeesuu jalqabanii as, Addunyaa irratti irratti qilleensa hamaa isa cimaa akka ta’eetti ilaalamee ture. Barri kun, barri kuma lamaa fi kadha-shanis, akkamuma baroota 1997 fi 98 sana, bara El Niinoo isa cimaa ta’uuf deema – jedhu – Ru’iriin. El Niinoon haw’a qillensa naannoo Tuujiii Paasifik, ka walakkeessaa fi naannoo Ikuwaatorii ti. Gara waggaa lamaa fi waggaa toorba gidduutti deddeebi’ee dhufa. Qilleensa addunyaa irratti dhiibbaa hamaa qabaachuu mala - Bulchiinsa Tuujii fi Qilleensa Naannoo, ka magaalaa Waashington DC jiru irraa – Hayyuun Meetirooloojii – TOM DI LIBERTO akka jedhanitti. Yeroo qilleensi El Niinoo dhufu, biyyoota Afrikaa gama Bahaa Rooba jabaa tu mudata. Biyyyoota Afrikaa gama Kibbaa, Awustraliyaa fi Indooneeziyaan faa immoo, caama hamaa fi ibiddawwan Bosonaatiin miidhaman. No media source currently available


Baqattummaa Afriikaa keessaa kan Waggootii 19 lakkoofsise

Lakkoobsi namoota waggaa kana dirqamanii qe’ee isaanii dhiisanii baqatanii akkaan ol ka’ee jira. Namoonni kumaa hedduutti laka’aman Afriikaa fi giddu galeessa bahaa irraa ka’anii galaana Mediteraaniyaan qaxxaamuruun imala lubbuu isaaniif sodaachisaa ta’e geggeessanii gara Awrooppaatti qajeelu. BiyyootA Afriikaa adda addaa akkasumas Siiriyaa fi Afgaanistaan irraa dargaggoonni hedduun gara Awrooppaatti godaanu. Dargaggoota qofaa utuu hin taane ijoollee fi haadholiin illee godaanaa jiran. Dargaggoo Oromoo baatii 3 dura Jarmanii dhaqqabe akka ibseetti godaansii carraa du’uu ykn jiraachuu ti jedha. No media source currently available  No media source currently available


Obbo Dabbasaa Guyyoo eessa buuteen isaanii akka qoratamu gaafatame

Eessa buuteen hoogganaa hawaasa Oromoo kan Dabbasaa Guyyoo Saffaro dhabamuu ilaalchisuu dhaan Qaamni mirga namaa ol aanaan Afrikaa tokko mootummaan keeniya akka qoratu gaafate jechuu dhaan gaazexaan Kenya Daily Nation jedhamu gabaasee jira. Komiishinni miga namaa Afriikaa fi mirga uummattootaa /ACHPR/ jedhamu kun ajjeechaa abukaatoo seeraa Peter Wanyama Wanyonyi irratti raawwate ilaalchisees mootummaaf gaaffii dhiyeessee jira. Akka komishinerri garee kanaa Maya Sahli Fadel jedhanitti erga Fulbaana 27 qabee achi buuteen dhabamee jira. Maatiin isaanii mootummaan tarii bakka isaan jiran quba qabu jechaa jiran. Kana dararaa siyaasaa jalaa bara 1970moota keessa gara Ityoopiyaa irraa Kenyatti godaanan baqataan kun miseensota maatii isaanii haga tokko waliin konyaa Machakos Mlolongo keessa jiraataa turan jedhan komishinierttiin kun. Mootummaanis yeroo adda addaatti hoogganaa hawaasa oromoo kan shorokaa oofu jechuun hjimataa ture. Dabbasaa Guyyoo jarmayaa baqattootaa kan tokkummaa mootummootaan galmeeffamanii jiran yoo ta’u ennaa dhabamanitti waraqaa eenyummaa Kenya keessa jiraachuu isaanii haareffachuuf yaalaa turan. Maatiin isaaniis UNHCR barbaacha isaanii akka gargaaru gaafataa jiran jechuu dhaan gaaxexaan keeniya" Daily Nation" jedhamu gabaasee jira.


Oromoonni Hiriira Nagaa Gaggeessan

Mgaalaa Nureemburg kan Jarmanii keessa Oromoonni jiraatan har’a paarlaamaa magaalatti fulleetti hiriiranii jiru. Kaayyoon hiriira kanaa Maaastar Plaaniin magaalaa Finfinneef ba’e hojii irra hin ooliin akkasumas barattoota Oromoo Univasitiwwan adda addaa keessatti ajjesuun haa dhaabatu jechuun iyyachuuf akka ta’e koree qindeessituu hiriira kanaa keessaa tokko kana ta’an Obbo Dastaa Kabbadaa Bultee ibsanii jiru. Iyyannoo isaanii kanas barreeffamaan paarlaamaatti dhiyeeffachuu isaanii fi gara fuula duraatti deebii kan kennan ta’uun nu ibsameera jedhu. Hiriirri wal fakkaataan torban dhufu Barliniin dabalatee magaaloota adda addaa keessatti gaggeeffamuuf kan jiru ta’uun ibsameera. No media source currently available


Lammiiwwan Itiyoopiyaa ja'a Afriikaa Kibbaa keessatti ajjeefamuu jiraattonni gamasii dubbatan

Daruban Afriikaa kibbaa keessatti lammiiwwan Itiyoopiyaa ZENOPHOBIA kan jedhamu jibbiinsa namoota biyyootii alaa dhufan irratti geggeessamuun ajjeechaan irratti raawwatamee jira. Addusuu Ababe jiraattota Afriikaa kibbaa keessaa haasofsiisuun gabaaseera. Tujubetu dhiyeessa. Jibbiinsa irraan kan ka’e lammiiwwan Itiyoopiyaa irratti kan raawwatamu reebichaa fi saamicha irra darbee lubuun utuu jiranii beenzina itti firfirsuun gubamuu isaanii kanneen ijaan argan dubbataniiru. Hojii daldala dhuunfaa irratti bobba’ee hojjetaa kan jiru Yoonaas Fiqiruu VOAf akka ibsetti ZENOPHOBIA ykn namoota bakka biroo dhaa dhufan irratti jibbiinsa oofamuun kan ajjeefaman lammiiwwan Itiyoopiyaa Afooshaa naannoo sanatti hundeeffameen reeffi isaanii gara Itiyoopiyaatti ergamee jira. Dhuma irratti ibiddaan gubamee kan du’e kan umuriin waggaa 24 reeffi Beyenee Lereeboo biyyatti ergamuuf qophee irra jiraachuun ibsamee jira.


Lammiiwwan Itiyoopiyaa Afriikaa Kibbaa keessatti ajjeefaman

Daruban Afriikaa kibbaa keessatti lammiiwwan Itiyoopiyaa ZENOPHOBIA kan jedhamu jibbiinsa namoota biyyootii alaa dhufan irratti geggeessamuun ajjeechaan irratti raawwatamee jira. Jibbiinsa irraan kan ka’e lammiiwwan Itiyoopiyaa irratti kan raawwatamu reebichaa fi saamicha irra darbee lubuun utuu jiranii beenzina itti firfirsuun gubamuu isaanii kanneen ijaan argan dubbataniiru. Hojii daldala dhuunfaa irratti bobba’ee hojjetaa kan jiru Yoonaas Fiqiruu VOAf akka ibsetti ZENOPHOBIA ykn namoota bakka biroo dhaa dhufan irratti jibbiinsa oofamuun kan ajjeefaman lammiiwwan Itiyoopiyaa Afooshaa naannoo sanatti hundeeffameen reeffi isaanii gara Itiyoopiyaatti ergamee jira. Dhuma irratti ibiddaan gubamee kan du’e kan umuriin waggaa 24 reeffi Beyenee Lereeboo biyyatti ergamuuf qophee irra jiraachuun ibsamee jira. Namoonni du’an kun eeyama jireenyaa Afriikaa Kibbaa keessaa jiraachuu kanneen qaban. Dhimma isaa poolisii Durbanitti biisisnus hanga yoonaa kan nu dhaggeeffate hin arganne jechuun jiraattonni kun ibsanii jiran.