Uggurri Geejjibaa Oromiyaa Keessaa Danqaa Nutti Uume, Jedhu Daldaltoonnii fi Shofeeronni

Uggurri geejjibaa naannoo Oromiyaa keessatti labsame danqaa akka itti uume daldaltoonnii fi Konkolaachistoonni VOAn dubbise himan. Namoonni ijaan argan akka jedhanitti konkolaatota hedduu irra miidhan gahee jira. Warreen uggura kana labsan mootummaan hidhamtoota siyaasaa akka hiikuu fi gaafilee adda addaa dhihaataa turan akka deebisuuf goone, jedhu. Mootumman danqaa fi uggurri geejjibaa uumame tokkollee kan hin jirreefi Oromiyaa bakkawwan hundatti sochiin nagaa jiraachuu dubbata. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Poolisiin Oromiyaa Hidhamtoota Manni-murtii Gad-lakkisee Deebisee Hidha, Jedhu Maatii fi Abukaatoon

“Manni murtii mirga wabiitiin gadi dhiisus, poolisiin Oromiyaa miseensota maatii keenya hiikuurra mana hidhaatti deebisee kaa’e,” jechuun himatu maatiilee hidhamtootaa keessaa. Abukaatoon isaaniis rakkooleen akkanaa baaay’inaan kan gama poolisii Oromiyaa tii mul’atu tahuu dubbatu. \nMiseensa Koree Hoji raa’achiistuu Adda Bilisummaa Oromoo (ABO), Obbo Abdii Raggaasaa ji’oota shaniif eega hidhamanii booda akka mirgi wabii isaanii eegameefii hiikaman namoota manni-murtii ajajeef keessaa tokko yoo tahuu isaanii fi poolisiin garuu isaan hidhee kaa’uu obboleessi isaanii Obbo Gammachuu Raggaasaa VOAtti himanii jiran. \nHoogganaan biiroo Bulchiinsaa fi Nageenyaa Oromiyaa, Obbo Jibriil Mahaammad immoo poolisiin namoota deebisee hidhuun walabummaa mana murtii irratti dhiibbaa hin qabu jedhu. No media source currently available


Amboo fi Naqamtetti Lakkoobsi Namoota Vaayirasii Koroanaan Qabamanii Dabale

Hospitaalli Rifaraala Yunivarsiitii Wallaggaa, namoota Vaayirasii Koroonaan qabamanii Hospitaalicha keessatti yaalii argataa turan 88 keessaa 7 dhibee vaayirasii Koroonaarraa damdamachuu beeksise. Haaluma wal fakkaatuun, namoota Hospitaala Rifaraala Yunivarsiitii Ambootti qoratamanii dhibee Vaayirasii Koroonaatiin qabaman keessaas namootni 13 damdamachuu hospitaalichi ibseera. Namoota dhibamanii Vaayirasii Koroonaarraa fayyan keessaa tokko, ammallee hawaasni akka dhibee kanarraa jabaatee of eegu dhaama. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Tigraayiin Humnaan Jilbeenfachisuuf Yaaliin Ta'u Hin Milkaa'uu: Angawaa Tigraay

Magaalaa Maqalee fi magaalaalee kanneen biroo Tigraay keessatti Dilbata kaleessaa humnootiin addaa fi milishoonni agarsiisa waraanaaf hiriiranii turan. Kanneen hiriiranii turan kun meeshaalee gurguddoo akkasumas salphaa ta'anqabatanii turan. Bulchiinsa naannoo Tigraayti hogganaa waajiira nageenyaa kan ta'an Obbo Takki'uu Matakuu "Tigraayiin Humnaan Jilbeenfachisuuf Yaaliin Ta'u Hin Milkaa'uu" jedhan. Gama biraan magaalaa Maqalee keessatti lafa gabaa beekamaa kan ta'e Addii Haqqii keessatti ibidda jabaa ka'een suqileen 520 gubachuun beekamee jira . Balaan kun Sambata darbee halkan kan dhaqqabe ta'u Muluugeetaa Atsebahaa gabaasee jira.


Itiyoophiyaa Keessatti Duullii Qorannaa Dhukkuba Koviid-19 Jalqabamuuf Jira

Adooleessa 6 jalqabee namnii hundii  qorannaan irratti gaggeeffamuuf akka jiru ministeerri eegumsa fayyaa Itiyoophiyaa beeksisee jira. Maatii manneen Miliyoona 17 keessa jiraatan 200,000 caalaa irratti qorqnnaa gaggeessuun qiyyafata kaa'ame akka ta'e ibsamee jira. Torban lama keessatti namoota vaayrasii Koronaaf saaxilaman 10,000 arguuf jirra tilmaamnii jedhuus akka jiru kan ibsame yoo ta'u Itiyoophiyaa keessatti namoota dhukkuba Koviid-19n qabaman keessaa harka 9- kanneen caalan mallattoo dhukkubichaa kan hin agarsiifne ta'uun ibsamee jira. Duula gaggefefamuuf karoorfame kana irratti qorannaa vaayrasii koronaan alattis namoota dhukkuba sukkaaraa, dhiibbaa dhiigaa qabanis irrattis qorannaan kan gaggeeffamu ta'u Eden Garramoo gabaastee jirti.


Dirre Dhawaa Keessatti Lakkoobsi Namoota Vaayirasii Koronaan Qabamanii 450 Gahe

Magaalaa Dirre dhawaa keessatti lakkoobsi namoota Vaayirasii Koronaan qabamee, baay’ee dabalee 450 gahe. Lakkoobsi kun baqattootaa fi godaantota Somaaliyaa irraa biyyatti deebi’anii fi hidhamtoota akka of keessaa qabus himamee jira. Magaalaan Dirre-dhawaa dhukkubsatoota kana wal’aanuuf jecha, manneen barnootaa magaalattii keessaa yeroof gara hospitaala wal’aansa dhukkubsatootaatti jijjiirtee jirti – jedha – Addis Chekkol, Dirre-dhawaa irraa.


Hayyu-dureen ABO Torban Lamaa Booda Waajira Seenanii Hojii Itti Fufan

Hayyu-dureen ABO humnoota nageenya motummaatiin guyyoota 14 akka manaa hin baane eega dhorkamanii turanii booda har'a gara hoji idilee isaanitti deebi'uu ibsanii, VOAtti himanii jiru.\n\nHayyu dureen dhaabichaa obbo Daawud Ibsaa har'a waajira ABO muummicha ka nagaasaa Finfinnee, Gullaallee jirutti argamuun hojii isaanii itti fufuu dubbatu. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Qeerroo Baqatee Dallaa Koo Seene Boodaan Kanneen Dacha’anii Dhufantu  Qabeenyaa Koo Mancaasan: Jiraataa Magaalaa Finfinnee

Artist Haacaaluu Hundeessaa erga ajjeefamee booda lubbuun namaa bade qabeenyaan manca’uun gabaasamee jira. Kutaalee Oromiyaa adda addaa keessatti rakkooleen uumaman magaalaa Finfinnee keessattis mul’achuun illee ibsameera. Borumtaa Haacaaluun ajjeefame jamaa namootaan qabeenya isaanii irra miidhaan ga’ee hanga lubbuun namaa darbuutti argeera kan jedhan keessaa jiraataan magaalaa Finfinnee kan ta’an obbo Ismaaa’el Abbaa Biyyaa tokko. Qeerroo jamaa dhaan booddee dhaa ari’amaa dhufetu mana kootti ol seene. Isaan boodaan qaamni dhufe reebichaa fi qabeenyaa mancaasuu irratti bobba’e. Anaa fi Ijoollee koo Rabbitu nu baase jedhan Obbo Ismaa’el No media source currently available


Dargaggoota Oromoo Lammii Ameerikaa Dhiheenya Itoophiyaatti Hidhaman Sadeen Keessaa Lama Gadhiifaman

Dargaggoota Oromoo lammii Ameerikaa ta’an, ajjeechaa artiisti Haacaaluu Hundeessaa booda Itoophiyaatti qabamanii hidhaman keessa lama mirga wabiin gadhiifamuu abukaatoon isaanii VOA-f ibsan. Garee abukaatoota namoota dhiheenya hidhamaniif wajjin hojjatan keessaa abukaatoo Kadir Bulloo, Waxabajjii 30, bara 2020 to'annaa jala an oolfaman, dargaggoo Reedwaan Amaan fi Yusuuf Bashir Wiixata darbe, jechuunis Adoolessa 27, 2020 mirgi wabii eeggameefii tokkoon tokkoon isaanii qarshii kuma jaha kaffalanii gad lakkifamuu dubbatan. Karaa biraatiin, lammiin Ameerikaa biraan to'annaa jala oolfamee, yeroo hundeeffama Oromoo Miidiyaa Neetworkii (OMN) qabee hojii teeknikaan dhabbatichaaf hojjachaa ture, ogeessi Teeknoolojii Odeeffannoo (IT), dargaggoo Mishaa Cirrii, ammalle mana hidhaa jirachuu dubbatan abukaatoo Kadir. Obboleessi angafti Mishaa, Obboo Qixxeessoo Cirrii, "Mishaan beekumsa isaatiin biyya tajaajiluuf yeroo OMN biyyatti waajjira banate achi galuu malee yakki inni hojjate hin jiru, siyaasa keessaahis harka hin qabu," jedhan. Abbaa Alangaa Fedeeraalaa irraa daayreektarrii daayreekterootii yakkoota qindaahoo fi daangaa darbanii, Obboo Fiqaaduu Tsaggaa, Mishaan meeshaa koominikeeshinii seeran ala gara biyyaa galchuu isaa irra geenyeerra jedhan. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available *Maxxansa duraa irratti, Reedwaan fi Yusuuf Hagayya 30 qabaman kan jenne dogoggoraanii waan ta'eef Waxabajjii 30 an jedhutti sireesineerra. Nu oofkalchaa.


Ayyaanni ID AL ADAHA Kan Boor Ayyaaneffamu Sababaa Koronaatiif Jecha Baay’inaan Walitti Dhufuun Akka Hin Taane Beekame

Ayaanni ID Al ADAHA (Arafaa) kan bara kuma tokkoo fi dhibba afurii fi afuritamii tokkoffaa (1441) guyya borii kabajamu sababa weerara Koronaatiif jecha kan namni gamtaadhaan taa’ee waliin kabajatu ta'uu akka hin dandeenye, Manni Maree Gumii Dhimma Islaama Itiyoophiyaa beekisise. Ummanni Musliimaa ayyaana bara kanaa akkuma yeroo kaan baratame harka qalleeyyii gargaaruu fi walii tumsuun akka kabajatu waamicha dhiheesse. No media source currently available


Haleellaa Naannoo Benishangul Keessaa Kan Raawwate Ergamtoota IWEHAT Ka Mootummaan jedhe, Naannoon Tigraay Immoo Fudhatama Dhabsiise

Guyyoota afur dura naannoo Benishangul aanaa Gubbaa gandeen hanga tokko keessatti haleellaan raawwatame to’atamuu isaa hoogganaan garee dhimmootii kominikeeshinii beeksisaniiru. Itti gaafatamaan waajjira dhimmootii kominikeeshinii aanaa Gubbaa obbo Girmaa Nigaatu VOAf akka ibsanitti naannoon sun gara nageenyaatti deebi’ee jira. Waajjirri kominikeeshinii naannoo Amaaraa gama isaan haleellaa aanaa Gubbaa keessatti raawwatameen lammiiwwan lubbuu isaanii dhaban 14 naannoo maatiin isaanii argamanitti sirni awwaalcha isaanii raawwatamuu ibsee jira. Haleellaa sanaan illee namoonni 6 madaa’aniiru. Namoonni gandeen keessa jiraatanis sodatanii gara aanaa Sanaa kan dhufan yoo ta’u kaleesssa qaamotii nageenyaa waliin marii geggeessanii gara naannoo ofiitti akka deebi’an waliin dubbataniiru jedhan. Obbo Gizaachoon akka jedhanitti haleellaa kana kanneen raawwatan ergamtoota IWEHAT jechuun isaanii ni yaadatama. Akkuma kanaan itti taafatamaan waajjira dhimmootii nageenyaa naannoo Benishangul Gumuz obbo Abdulaziis Mehammed haleellaa sana kanneen raawwatan ergamtoota Masrii fi IWEHAT jedhanii kanaafis kanneen to’annaa jala oolan raga dha jedhan. Itti gaafatamtuun waajjira kominikeeshinii naannoo Tigraay aadde Liyaa Kaasaa dhimma kana irratti gaafatamanii, bulchitoota uummata isaanii bulchuu hin dandeenyetu uummati maal beeka jedhanii tuffachuu dhaan rakkoo uumame kamiifuu qaama sadaffaatti quba qabu jechuu dhaan yakka kana fudhatama dhabsiisaniiru. Naannoo Tigraay irraa kan hafe kutaaleen Itiyoopiyaa kanneen biroon nageenyi isaa boora’eera, kunis mootummaan sirriitti bulchuu akka hin dandeenye mul’isa jedhan. Dandeettii dhabuu isaa dhoksuuf immoo IWEHAT fi paartii naannoo Tigraay bulchu himachuu hojii godhateera jedhan. Paartiin Tigraayiin bulchu kan gaafatamu nageenyi naannoo isaa yoo boraa’e qofa kan jedhan aadde Liyaan haleellaa naannoo Benishaangulitti kan gaafatamu ofii isaa badhaadhina jedhee kan of waamuuf mootummaa uummati hin filannee dha jedhan.


Muummichi Ministeeraa Abiy Hoogganoota Gareelee Mormituu Waliin Mari’atan

Muummichi ministeeraa Abiy Ahimed fi hoogganoonni gareelee mormitootaa dhimmootii biyyaa kan yeroo ammaa irratti marii geggeessan. Dhimmootii marii isaanii ijoon ol aantummaa seeraa, dhimmi hidha Abbayyaa, filannoo fi walii galtee biyyoolessaa uumuu isa jedhu ture. Hirmaattota VOAn dubbise keessaa Profeeser Beyene Peexiroos, Dr. Mararaa Guddinaa, Obbo Yeshiwaas fi gama mootummaa irraa immoo obbo Nigusuu Xilaahuun turan. Dhimma mootummaan hookkara dhiyeenya biyyattii keessatti ka’een wal qabatee hoogganoota siyaasaa hidhuu isaa mormuu irraan kan hafe martinuu dhimmootii ka’an irratti yaada wal fakkaatu qaban. Profeseer Mararaan hoogganoonni siyaasaa hidhaa jiran gad dhiisamanii marii walii galtee biyyoolessaaf geggeessamu irratti mari’achuu qabu jechuun falman.


Turkiin waraana dhibba hedduu Somaalii keessaa filatte Liibiyaa gama Bahaatti erguutti jirti jedha gabaasii haaraan bahe

Akka oduu Liibiyaa fi Somaaliyaa dhufteetti Turkiin hujii tana jabeessitee itti jirti. Liibiyaa abbootii waraanaa lamatti wal irratti qabee gama gamaan bulchuutti jira.Tokko Waraana GNA kaan waraana ammoo LNA jedhanii maqaa baafatan. Akka daarekterii meediyaa waraana Libiyaa Col.Khaled Mahjoub TV Arabaa irratti torbaan dabre jedhetti,Turkiin milishoota Tiripoolii jiran gargaartee dira Sirtee lolanii deebisuuf warrra nama fixu kuma hedduu achitti duulchifte. Warra hujii akkanaatiif Somaalii filatan jedhan ammoo achi gahuu fi dhibaachuun mirkanaa miti. Tokkummaan Mootummootaa Liibiyaa bulchiinsa GNAti bulchiinsa jedhee gargaara.Liibiya muummee ministeraa Fayiz Al Saraaj jedhee gargaara Tokkummaan Mootummootaa. Waraanii kun Sirtee humna waraana Kaliifaa Haftaar ka maqaa LNA beekan irraa deebifachuuf loluutti jira. Qataarilleen akkuma Turkii Sirtee deebisuun Somaalota hedduu duulchisuu kurfoo jirti ykn ammoo duulchisuuyyuu hin ooltu jedha.Footoo waraana kanaallee media Arba ahedduu irratti argan. Turkiin cibraa waraanaa hedduu Soomalee keeyyatte Turkii fi Qataarilleen waraanaa fi basaasa hedduu Soomaleef leenjifte akka oduu media Arabaati. Paul Sullivan Yuuniverstii Ittisa Biyya Amerikaa barsiisa. Turkiin waraana namaan fixan Liibiyaatti oofuun waan mamaati jedha.Turkiin ibidda sun keessa duuduu hin feetu.” Abbootiin waraana Liibiyaa yoo wal hadhan marroo hedduu warra waliin fixan qaxaratanii biyya biyyaa walti yaammatan. Pirezidaantiin Liibiyaa ka durii Mohaammed Gadaafii waraanaa isaa dhugeeffachuu didee diigee warra namaan fixan gara dhibii qaxarate jedha, Sulivaan. Ramy Abdel Rahman dhaaba British jirtu ka rakko Siiriyaa Tohatu keessa hojjata. Turkiin jara namaan fixxu kuma 18 Siiriya keessaa filattee Liibiyaatti duulchite. Akka oduu himaan waraana Liibiyaa Mj.,Jeneraal Ahmed Almssmarry jedhetti ammoo warrii Siiriyaa guuranii dhufaniin kun kuma hedduu bididruuu duudee torbaan dabre Tiripooliin qaxxaamuree Xaliyaanatti baqate.


Manni Murtii Obboo Jawaarif Ammas Bellama Biraa Kenne

Hoggantootaa fi miseensota  paartii mormituu Kongresii Federaalaa Oromoo (KFO) ajjeechaa artiisti Haacaaluu Hudeessaa barii to’annaa jala oolfaman keessaa tooko an ta’an Obboo Jawaar Mohammad Roobii harraa, Adoolessa 29, 2020,  yeroo sadaffaaf mana murtiitti dhihaatan. Dhaddacha harraa irratti poolisiin hojii qorannoo hojjadhe jedhe mana murtiif dhiheessu an dubbatan garee abukaatoo Obboo Jawaarfaa keessaa Obboo Tuulii Baaiyisaa, poolisoonni yeroo kenname keessatti qorannaa isaanii xumuranii dhiheessuu qaban ture iyyata jedhu Abbaa Alangaaf dhieessuu isaanii ibsan. No media source currently available Poolisin gama isaatiin yakki Obboo Jawaar ittiin shakkamanii himataman reeffa ugguruu, hogaantoota mootummaa ajjeesuuf yaaluu fi sabaaf sablamoota walitti buusuu waan ta'eef yakkawwan kun walxaxaa fi ballaa waan ta’aniff, yeroo qorannoo dabalataa guyyaa 14 gaafachuu dubbatan, Obboo Tuulin. Obboo Jawaar Mohammad karaa isaanii, "himannan narratti baname himannaa yakkaa odoo in ta'in ka siyaasaati," jedhanii dhadacha irratti dubbachuu fi biyyattii keessatti nagaha buusuuf hojiiwwan hojjachaa turan akka fakkeenyatti kaasuus dubbatan, abukaatoo Tuulin. Manni murtii yaada bitaa mirgaan dhihaate erga dhaggeeffatee booda, bellama itti aanuu gaafa Hagayya 8, 2020 ti qabuu abukaatoon Obbo jawaar himaniiru.


Leencoo Fiqruu: Dargaggoo Viidiyoo Muuziqaa Qindeessuun Beekame

Leencoo Fiqiruu jedhama. Daayirektaroota viidiyoo muuziqaa Afaan Oromoo wagggoota muraasaa as beekamaa dhufan keessaa isa tokko. Sirboota Afaan Oromoo suur-sagaleen qiqindeeffaman akka “Chim chim goona, Waa Hoyyee, Simbirroo, Muquxxaayee fi kanneen biroon daawwattoota biratti baay’ee jaallatama, qindeesse - Leencoon. Fuulduratti, Akkaadaamii Aartii banuudhaaf akka mul’ata qaba. Leencoo Fiqiruu fi hiriyoota isaa keessaa haga tokko haasofsiisee jirra. Guutummaa isaa caqasaa No media source currently available


ABO, KFO fi PBOn Hoogganoonni, Misoonsonnii fi Deggertoonni Isaanii Hedduun Ka Jalaa Hidhaman Tahuu Himatan

Dhaabbileen siyaasaa Naannoo Oromiyaa keessa socho’an sadii, mootummaan ajjeechaa Aritiist Haacaaluu Hundeessa sababeefachuudhaan miseensotaa fi degertoota isaanii akka jalaa hidhaa jiru himatan. Kanneen hidhaman keessaa irra jireessi akka mana murtiitti hin dhihaatiin illee dubbatan. Abban alangaa Federaala gama isaatiin nama yakka raaw’achuutti shakkamee hidhame irraa kan hafe namni ilaalicha siyaasaa isaatiin hidhame hin jiru, jedha. Gabaasaa isaa guutuu caqasaa No media source currently available


Mootummaan Kan Na Hidhe Filannoo Keessatti Akka Ani Hin HIrmaanneefi: Obbo Baqqalaa Garbaa

Obbo Baqqalaa Garbaa lubbuu namaa baduuf qabeenyaa qarshii miliyoona hedduutti laka’amu manca’uuttin shakkee jechuu dhaan poolisiin raga walitti qabuu isaa ibsee yeroo qorannaa itti dabalaa akka kennamuuf gaafate. Obbo Baqqalaanis dhimmi kun nah in ilaallatu jechuun mormuu isaanii gabaasa kaleessa nu ga’ee irraa hubatamee jira. Kaleessa waaree booda mana murtii sadarkaa duraa Lidetaatti poolisiin itti aanaa dura ta’aa Kongresii Federaalawaa Oromoo irratti ragaan walitti qabadhe jedheef hojii na hafe jedhe dhaddachichatti dhiyeesse. Akkuma kanaan poolisiin guyyoota 14n darban hojiin hojjedhe jedhe ennaa tarreessu, shakkamaan walitti bu’iinsa uumuuf kan fayyadu shugguxii torba argachuu isaaf raga kanaa fuula 21 hiikee kan dhiyeesse ta’uu, meeshaalee elektrooniksii qoratee fudhachuu isaa jecha shakkamtoota kudhanii fi kan ragaalee 22irraa fudhachuu isaa ibsee jira. Gama biraan waajjira galii Finfinnee kutaa magalaa Boolee, geejjiba magaalaa Finfinnee irraa Waxabajjii 23 jeeqama uumameen qabeenyaa miliyoona 166 tti tilmaamamu manca’uu isaa poolisiin ibseera. Magaalaa Buraayyuu keessaa namoonni 4 du’uu, afur akka hamaatti madaa’uu, qabeenyaan miliyoona torbatti hedamu barbadaa’uu isaaf galmee walitti qabuu isaa ibsee jira. Giddu gala aadaa Oromootti waardiyyaalee isaanii irraa dhukaasa banameen poolisiin tokko du’uu fi kanneen biroon madaa’uu isaanii yaadachiisuu dhaan kanaafis galmee ragaan qaba jedhe poolisiin. Magaalaa Finfinnee kutaalee magaalaa shanii fi waaltaalee lama irraa ragaa argameen qabeenyaan qarshii miliyoona 200tti hedamu barbadaa’uu isaas dubbate. Shakkamaan kun jedhe poolisiin sabaa fi sablammoota Oromiyaa keessa jiraatan gidduutti hookkara kaasuuf yaaluu isaanii ragaan qaba jedhe tuqee ka biroo naa hafe kan jedheef yeroo guyyoota 14 gaaatee jira. Obbo Baqqalaanis gama isaaniin iyyata isaanii mana murtiif dhiyeessaniiru. Poolisiin ennaa dubbatu shakkamtoota jedha, isaan garuu qofaa kan dhiyaatan ta’uu manni murtiii naaf haa hubatu jedhan. Meeshaa waraanaa 7 jedhus, isaan garuu meeshaa waraanaas ta’e waardiyyaa ofii kan hin qabaanne ta’uu dubbataniiru. Dhuma irrattis poolisiin qorannaa geggeessu kan isaan hin ilaallannee fi mootummaan kan isaan hidheef filannootti akka hin hirmaannee gochuuf jedhan. Pooliisiin kan gaafate guyyoota qorannaa mormuu dhaan manni murtii dhimmi isaa loogii malee ilaaluu dhaan murtii akka kennu gaafagtaniiru. Abukaatoleen isaaniis himannaan kun kan isaan hin ilaallanneef dimshaashaan waan dhiyaateef yeroon qorannaa itti dabalaa gaafatamuu hin qabu jedhan. Itti dabaluu dhaanis maammila isaanii arguu kan hin dandeenye ta’uu tuqanii kun akka sirraa’u gaafataniiru. Abukaatoleen maaliif maamiltoota isaanii waliin akka wal hin argine itti gaafatamaa bulchiinsa mana hidhaa dhiyaatee deebii akka kennu manni murtii gaafatee yeroo qorannaa itti dabalaa guyyoota saddeet eeyamuu dhaan Adoolessa 28 bara 2012tti beellama ka biroo kenneera jechuun Meleskachoo Amahaa gabaaseera.


Waa’ee Hidhaan Laga Abbayaa Marsaan Duraa Guutamuu Irratti Yaada Uummataa

Jiraattotni magaalaalee Oromiyaa tokko tokkoo “ Hidhaan Laga Abbayyaa Bishaaniin guutamuutti gammadne” jedhan. Rakkoo Iftoominaa duraan hojicha irratti mul’ate mootummaan ifa baasuu qaba, kanneen jedhanis ni jiran. Gama biraan, namootni yakka malee hidhamanii jiran haa gad dhiifaman, jechuunis gaafataniiru, jiraattota yaada isaanii kennan keessaa. Guutummaa isaa caqasaa No media source currently available


Yaa’iin Idilee Caffee Oromiyaa Sababaa fi Furmaata Jeeqama Oromiyaa Keessaa Irratti Mari’ate

Yaa’ii idilee Caffee Oromiyaa walga’uudhaan madda jeeqama dhiheenya kanaa fi furmaata isaa, ka jedhu irratti mari’atee jira. Rakkoo fi gadadoo uummata Oromoo kanneen dheeressuu gareeleen baribaadan jal’aa Oromootti fayyadamuun ammas lammaffaa deebii'uu yaala jiru, jedhan Pireezidaanitiin Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Shumalis Abidisaa dubbatan. Qaamolee lama kan "ABO shanee" jedhanii waamanii fi Adda Bilisa Baasaa Ummata Tigiraay maqaa dhahuun akka madda rakkoo kanaa tahanitti himatanii jiru. Addi Bilisa Baasaa Uummata Tigiraay immoo gama isaatiin, “gaaffii uummataaf deebii kennuu dhiisanii akka rakkoo jiruuf sababaa taaneetti quba nutti qabuun barbaachisaa miti,” jedhan. Dura-taa’aan Kongiresa Federaalwa Uummata Oromoo, Proofeesar Mararaa Guddinaa, “mootummaan warra kaanitti quba qabuu irra dhibee keessa isaa furatee, marii siyaasaa biyyoolessaa hunda hirmaachise qopheessuu qaba,” jedhan. No media source currently available


Hayyu-dureen ABO Walga’iin Waajira Gullalleetti Geggeessames Ehama Koo fi Qajeelfama Dhaabaatii Ala, Jedhu

Hayyu-dureen ABO Guyyoota Kudhaniif Manatti Ugguramuu Eeranii, Walga’iin Waajira Gullalleetti Geggeessames Ehama Koo fi Qajeelfama Dhaabaatii Ala, Jedhu Hayyu-dureen Adda Bilisummaa Oromoo, Obbo Daawud Ibsaa erga humnoota naga-eegumsaa Mootummaatiin manaa bahuu dhorkamanii akkasumas telefoona harkaa dabalatee tajaajilli quunnamtiin hundinuu irraa citee guyyootni 10 darbruu Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti dubbatan. \nEyyema isaanii fi qajeelfama dhaabichaa tii ala qondaaltotni olaanoo muraasni walgahii geggeessan, jedhu.\n\nKan walga’icha hoogganan, jedhaman itti-aanaa hayyu-dureen ABO Obbo Araarsoo Biqilaa immoo "Kan walga’ii sana irratti mari'anne dhimmuma dhaabaafi miseensota keenya hidhamanii ti," jedhan. Obbo Daawud maaliif akka manatti ittifamanii fi humnoota naga-eegumsa mootummaan eegaman, akkasumas maaliif bilbila dabalatee tajaajilli quunnamtii akka irraa cite deebii gama mootummaa irraa argachuuf yaaliin Komishinii Poolisii Federaalaarraas tahe ka Finfinneetti bilbillee deebii argachuu yaalleyyuu itti hin milkoofne. Dubbi-himaan Mootummaa Naannoo Oromiyaa dhimma kana quba hin qabu. Poolsii Federaalaa irraas tahe Poolisii naannoo irraa waan nutti himame hin jiru, jedhan. Caqasaa No media source currently available


Arenaan Filannoo Mootummaan Naannoo Tigraay Gegeessu Irratti Hin Hirmaadhu Jedhe

Waggoottan 12n darbaniif naannoo Tigraay keessatti paartii mormituu kan ta’e Arenaan ibsa har’a baaseen, filannoo biyyoolessaa fi naannoo bara 2002 fi 2007 geggeessame irratti hirmaachuu isaa tuqee, filannoowwan kun kan haqaa walaba ta’uu baatanis qabsoo karaa nagana geggeessamuuf wareegama baasuu dhaan waltajjii siyaasaa bal’isuufan hirmaadhe jedhee jira. Filannoon naannoo Tigraay keessatti geggeessamuuf jiru seeraan alaa fi faallee heera biyyaa waan ta’eef Areenaan hin hirmaatu jechuun beeksisee jira. Itti gaafatamaan sab quunnamtii uummataa paartichaa obbo Amdoom G/sillaasee VOA waliin gaaffii fi deebii geggeessaniin paartiin IWEHT faallaa heeraa dhaabbachuu dhaan filannoo raawwachiisuuf mirga boordii filannoo qofaaf kenname cabsuu dhaan seeraan ala qaama filannoo raawwachiisu hundeesseera, seeras baaseera. Kanaaf filannoo faallaa seeraa ta’e kana irratti hin hirmaannu jedhan.


Hoogganaan KFO Dajanee Xaafaa Vaayirasii Koronaan Qabamuun Himame

Hoogganoota ol’aanoo Koongiresa Federaalawa Oromoo keessaa tokko ka tahan Obbbo Dajanee xaayaa torban lama dura humnoota nageenyaa mootummaatiin kan qabamanii hidhaman yoo tahu yeroo ammaa vaayiraasii Koroonaatiin qabamanii Hospitaala akka jiran beekamee jira. Maatiin isaa fi abukaatoon isaa haala qabinsa isaa irratti yaaddoo qaban. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Haala Gaazexeessitoota OMN Hidhaa Jiranii Maatii fi Abukaatoo Irraa

Gaazexessitootni OMN afuri - Melesee Dirribaa, Guyyoo Waariyoo, Muhammad Siraaj, Naasiir Adam - fi gaazexessaan lammii Keeniyaa Yaasiin Juumaa hidhamuu Abukkaattoon isaanii VOA-f mirkaneessanii jiran. Waajira Abba Alangaa Federalaatti Daarektarri yakka qinda'aa fi daangaa cehuu obbo Fiqaaduu Tsaggaa Raadiyoo Sagaalee Ameerikaaf akka himanitti gaazexessitootni OMN hojiilee saba saba irratti kakaasu tamsaasan, shakkii jeduun akka qabamanii hidhaman dubbatu. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Oromoon Ofitti Haammata Malee Aadaa Jibbaa fi Nama Ajjeesuu Hin Qabu: Hoogganaa Waajjira Kominikeeshinii Mootummaa Naannoo Oromiyaa

Ajjeechaa Aartsit Haacaaluu Hundeessaa booda hookkara naannolee Oromiyaa hanga tokko keessatti raawwatameen lubbun namaa badee qabeenyaan manca’uun gabaasamee jira. Mootummaanis gama isaan ibsa kennee jira. Kanaanis wal qabatee hoogganoota paartilee morkattootaa dabalatee namoonni hedduun to’annaa jala oolaniiru. Haala Oromiyaa keessatti raawwatame kana kan nuuf ibsan itti gaafatamaan waajjira kominikeeshinii mootummaa naannoo Oromiyaa obbo Geetaachoo Baalchaa badii uumame kana kanneen raawwatan saba isa kana ykn isa sana kan jedhu irraa miti jedhan. Kanneen maqaa saba Oromoo xureessanii fi kan akka waan sabi kun nama ofitti qabuu hin jaallannetti ololan, naannoo Oromiyaa keessa dhufee kan hin jiraanne sabaa fi sab lammiin hin jiru jedhan. Sabi kun ofitti haammataa fi saba jaalalaa ti jedhanii kanneen badii kana raawwatan qaamotii adda addaa ta’uu dubbatu. Oromoon ulaagaa kamiinuu aadaa nama ajjeesuus ta’e nama jibbuu hin qabu kan jedhan obbo Geetaachoon kanneen badii raawwatan to’annaa jala oolanii galmeen irratti qulqullaa’aa jira jedhaniiru. No media source currently available


Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Guutinsi Hidhaa Laga Abbayaa Marsaan Duraa Xumuramuu Labsan

Muummichi ministaraa Itiyoophiyaa, kaleessa, fuula Tiwiiterii isaanii irratti, guutinsa bishaanii marsaa duraa, kan hidhaa laga Abbayaa ennaa ifatti beeksisan, uummata Itiyoophiyaatiin “Baga gammaddan!” jechuun itti fufanii ennaa ibsan, “boqonnaa murteessaa hidhaa laga Abbayaa kana dhaga’uuf, arguuf, baasii isaaniin deggeruudhaaf, dhalanni heddun, hoogganoonni hedduun hawwanii turan. Har’a Lagi Abbayaa, sirbaa, ittiin sodaachisa irra dabree, otuu eenyuuniyyuu hin miidhiin boqonnaa murteessaa irra akka gahu taasisnee jirra,” jedhan. Hojii hidhaa Laga Abbayaa irratti kanneen hirmaatan – hoogganotoa irraa jalqabee, hanga kanneen buusii maallaqaa buusaniitti kan galateeffatan – muummichi-ministaraa Abiyyi Ahimad, hojiiwwan haga ammaatti hojjetaman kan nama boonsan tahuu eeranii, gama biraatiin - gama dippioomaasiitiin hojiiwwan ulfaatoo mudachuu malanis eeranii jiran. Hidhaan Laga Abbayaa, bara dhufu, tarbaayinii lamaan annisaa yokaan inerjii eletrikii maddisiisuu akka jalqabu ka dubbatan yoo tahu, akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti bara 2015tti immoo guutummaatti hojii isaa jalqaba – jedhan. Dhhimmuma hidhaa Laga Abbayaa kana irratti walga’iin dheengadda, Gamtaa Afrikaatti hoogganoota biyyoota Itiyoophiyaa, Sudaanii fi Masrii gidduutti geggeessamee ture bu’a-qabeessa tahuu isaa, Ministarri Bishaanii, Jal’isii fi Inerji – Dr. Silashii Beqqelee, VOAf ibsanii jiran. Gama biraatiin, gabaasaan, gaazzexaa Masrii Al Aaraam jedhamu tokko, marii hoogganoota biyyoota sadeenii ilaalchisee ka dubbatan – aangawaan Masrii tokko, mootummoonni Masrii fi Sudaan, hidhaan laga Abbayaa sun ta’insa uumamaa Itiyoophiyaatiin guutuu isaa ka mootummaatiin ibsame simatanii jiran, jedhee jira. Gama Masriitiis, murtiin sadarkaa ol’aanaatti murteessame waliin dubbiin sun kan itti fufuu tauu aangawaan sun dubbatan – jechuun, gaazzexaan Al Aaraam gabaasee jira. Hidhaa Laga bishaaniin guutuun ka marsaa duraa xumuramuu isaaf, paaartiileen mormituu ka biyya keessaa deggersa isaanii ibsaa jiran. Hoogganoonni Waldaa Dimookiraatawa Tigiraay, kan IIzeemaa, Ka Koongiresa Dimookiraatawa Oromoo fi Tokkummaa Guutummaa Itiyoophiyaa, uummata Itiyoophiyaatiin baga gammaddan, jedhanii jiru, jedha – Meleskachew Ammahaa, Finfinnee irraa. Caqasaa. No media source currently available


Tigraay Filannoo Gaggeesuuf Karoorfachuun Mormiin Isa Mudataa Jira

Murtii mana maree Federaalaan ala akkasumas ilaalcha guutuu biyyaan faallaa ta'uun Addi Bilisummaa UummataTigraay(TPLF) filannoo gaggeessuuf murteessuu isaa bulchiinsa naannoo ollaa ta'an irraa mormiin isa mudatee jira. Koreen eenyummaa Amaaraa walqaayit deebisuuf hundeeffame akkasumas sochiin biyooleessa Amaaraa ibsa baasaniin TPLF waggoota 27f aangoo qabu gargaaramuun abbaa irrummaan gargaaramee lafa bulchiinsa naannoo Amaaraa jala ture gara Tigraayti kutee jedhan. Waa'een lafaa fi eenyummaa furmaata ituu hin argatiin filannoo gaggeessa jechuun hin ta'u jedhu. Eega jijjiramnii argamee as illww dhimmi kun deebii akka hin argannee fi mana maree federeshiniitti kan iyyachuuf jiran ta'u dubbatu.


Paarlaamaaan Masrii akka pirezidaantii isaanii Abdel el-Sissi yoo fedhe waraana biyya isaa Liibiyaatti ergee nagaa eegisuu hajaje

Liibiyaa mootummaa lamatti gama gamaa wal irra qabee bulchuutti jira. Mootummaa gama Liibiyaa gama Tiripoolii jiru Turkiitti gargaara. Pirezidaanti Siisiin jara kanaan seera cabsitanii ‘taraarrii taakkitanii’ jennaan isanti hin dhiisu jedhe. Masriin nagaa magaalaa isii Sirtee akka isiin akka malee nagaa taatu feeti. Haja paarlaamaa Masrii Sissi kenneen waraanii Liibyaa gama tokkoon harkaa qabu amma womaa hin jenne. Akka MEIDA Masriitti pirezidaantii isaaniiti fi pirezidaantiin Amerikaa Doonald Tiraampi akka Liibyaan nagaa qabaattee waraanii dhaabatu bilbilaan wal dubbatan. Parlaamaan Liibiyaa gama Bahaa bulchu akka waraanii biyya isaanii daarii isaanitii bahee faayidaa daarii Masrii eegu hajaje. Masrii biyya tokko seentee loluuf paarlaamaan harka sadi keessaa lama hajajuu male. Akka ministerii haajaa alaa Masrii, Sameh Shoukri jedhetti biyyitii isaa Liibiyaa ufuma irratti quba qabdi. “Masriin Liibiyaa akkuma aadoyyee qalbiin quba qabdi nagaa biyyoolessaa Arabaa jabeessuuf hojjachuu qamna.” Taataullee akka miseensotii paarlaamaa biyya sunii jedhanitti Paarlaamaan Masrii pireizaantii isaa hajaje jechuun dhaqii loli bani jechuu iti jedha. Liibiyaan eegii pirezidaantii isii Gadaafii ijjeesanii mootummaa isaallee gara galchanii amma mootummaa lamatti gama gama harkifachuutti jira


ABOn Hoogganoonni Isaa Ol’aanoon Dhiheenya Hidhaman Achibuuteen Isaanii Hin beekamne, Jedha. Aangawoonni Mootummaa Immoo Deebii Adda Addaa Kennan Addi Bilisummaa Oromoo miseensotni Koree Hojii Raawwachiiftuu fi Koree Giddu-galeessaa dhaabichaa muraasni eega qabamanii hidhamanii guyyoonni 15 darbanillee, haga ammaatti achi buuteen isaanii hin beekamne, mana murtiittis hin dhihaanne, jechuun beeksisee jira. Dubbii himaan ABO Obbo Toleeraa Adabaa akka ibsanitti, namoonni kunneen eessatti akka hidhaman maatiinis tahe dhaabni isaanii hin beeku. Hoogganaan Biiroo Bulchiisaa fi Nageenyaa Oromiyaa namoonni kunneen mana murtiitti dhiyaatan jechuun ibsan. Waajjirri Abbaa Alangaa Federalaa dhimmicha qulqulleeffadheen odeeffannoo kenna yoo jedhu, Komishiniin Poolisii Federaalaa ammoo hidhamuu hooggansa kanneenii akka quba hin qabne ibseera. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Lammileen Itiyoophiyaa Sudaan Jiraatan ‘Humnooti Nageenyaa Biyyattii Qabeenya Keenya nu Harkaa Fuudhan’ jechaan himatan

Lammileen Itiyoophiyaa Sudaan jiraatan torbee sadii as humnootni nageenyaa Sudaan lammilee Itiyoophiyaa tajaajila geejjibaa baajaajiin kennan irratti xiyyeeffataniiruu jedhu. Ahmed Abbaa Giddii dhalataa Oromoo Kaartuum jiraatudha. Innis yoo haala jiru ibsu, torbee sadii as Kaartuum bakka gara garaatti humnootni nageenyaa Sudaan, lammilee Itiyoophiyaa ‘Baajaajii’n tajaajila kennan harkaa Baajaajii harkaa fuudhaa jiru jedha. No media source currently available Ahmed sababa lammileen Itiyoophiyaa xiyyeeffannoo keessa galaniif waanti beekamu hin jiru jedha. Waraqaa eyyama jireenyaa warri qabanis, ka eyyama konkolaachisaa qabanis martuu qabeenyi isaanii humnoota nageenyaa kanaan Kaartuum bakka garagaraatti harkaa fuudhamaa jira jechuun dubbata. Daahir dhalataa Oromoo Kaartuum ganna 14 ol jiraatedha. Innis duula kanaan humnootni nageenyaa biyya Sudaan xinnaatu baajaajiiwwan ka qabeenyummaansaanii dhalattoota Itiyoophiyaa ta’e 100 ol ugguraniiru jedha. Xaahir Abbaa Milkii Kaartuum keessa baajaajiin tajaajila geejjibaa kenneen jiraataa ture jedha. Dilbata darbe kana humni nageenyaa Sudaan Baajaajii inni ittiin tajaajila kana kennaa ture harkaa akka fuudhe Sagalee Ameerikaatti dubbate. Xaahir humnootni nageenyaa kun yoo Baajaajii kana harkaa fuudhan akka isa reebanis dabalee dubbate. Lammileen Itiyoophiyaa rakkoo kana himatan qaama mootummaa Sudaan ka tarkaanfii kana ajaje waan wallaalleef gara Embasii Itiyoophiyaatti iyyaannee deebii eegaa jirra jedhu. Obbo Mikaa’el Xoobiyaas Qoonsilaa Itiyoophiyaa Kaartum jirutti Itti Gaafatamaa Dhimma Diyaaspooraa ti. Waajjirri isaanii dhimma kana hordofaa akka jiru Sagalee Ameerikaaf mirkaneessanii jiru. Obbo Mikaa’el; “Torbee sadiin dura Kaartuum naannoo Omdurmaan ka jiraatan lammileen Itiyoophiyaa humnootni raayya biyyattii baajaajiwwan qabnu nu harkaa fuudhan himata jedhu nutti dhiyeeffatanii turani. Kanaaf utuu humna poolisii ta’ee salphaa ture, garuu waanti kun miseensota raayya ittisa biyya sudaaniin waan raawwatameef karaa qondaaltota nageenyaa Imbaasiin akka furamuuf yaalii taasisnee turre, qondaaltota nageenyaa Imbaasiitiif ni lakkifna jedhuu, warri baajaajiin duraa uggurame yoo dhaqanii gaafatan ammoo qaama oliitu nu ajajaje kaanaaf siniif hin gadhiifnu waan jedhu himatu, kana furuuf egaa amma xalayaa komii gara Waajjira Haajaa Alaa mootumama Sudaanitti barreessaa jirra.” jechuun dubbatan. Obbo Mikaa’el tarkaanfiin kun guyyoota darban kanallee itti fufuu eeranii Qonsiilaan Itiyoophiyaa maaliif akka qabeenyi lammilee Itiyoophiyaa qofti xiyyeeffannoo keessa gales ni gaafata jedhan. Kanaan duras Sudaan lammilee Itiyoophiyaa biyyattii keessa jiraatan ka dhibbootaan lakkaa’aman waraqaa eyyama jireenyaa hin qabdan jechaan ka hidhaatti darbitee turte yoo tahu, qondaalli Qoonsilaa Mikaa’eel Xoobiyaas ergasii angawootni biyyoota lameenii maree taasisaniin lammileen Itiyoophiyaa Paaspoortii baafatanii eyyamaan akka jiraatan walii galameera jedhan. Warri alas hidhaa bu’e garuu manni murtii Sudaan adabbii maallaqaa fi hidhaa waan irratti dabarseef hidhaa hiiksisuun hin danda’amnes jedhan


Jeeqama Dhiyeenya Dhaqqabe Ilaalchisuun Itiyoopiyaan Ibsa Baaste

Itiyoopiyaan naannoo Oromiyaa keessatti jeeqama dhiyeenya uumameen badii ga’e ilaalchisuun ibsa baste. Daayiriktera sabquunnamtii Oromiyaa Geetaachoo Baalchaa VOAf akka ibsanitti manneen dhuunfaa fi daldalaawwan kummi tokko yoo gubatan konkolaataan dhuunfaa 240 erga artist Haacaaluun ajjeefamee booda mormii ka’ee jeeqama ka’een manca’aniiru jedhan. Obbo Geetaachoon akka jedhanitti hookkara ka’een uummanni kuma 10 qe’ee ofii irraa godaananii manneen sagadaa fi buufata poolisii keessa qubatanii jiru. Koreen dhuunfaa miidhaa dhqqabe galmeessuu dhaan viidiyoo akkasumas kanneen miidhaan irra ga’e haasofsiiseera jedhan. Siiviiloonni 167 fi humnoonni naga eegumsaa 11 du’uu isaanii poolisiin beekiseera.


Xayyaarri Itiyoopiyaa Booying 777 Ibiddi Itti Qabachuu Rooyiters Gabaase

Xayyaarri Itiyoopiyaa Booying 777 buufata xayyaara Shaangaay Puudoong irraa mi’a fe’ataa utuu jiruu ibiddi itti qabachuu isaa Rooyiters gabaasee jira. Daandiin balalii xayyaara Itiyoopiyaa akka jedhetti ibidichi dhaamuu isaaf hojjettoonni isaa xayyaara keessa turanis lafa turanis miidhaan irra hin geenye. Sababaan balaa kanaa qoratamaa jiraachuus fuula Feessbookii isaa irratti maxxansee jira.


Murannoo Qabaannaan Umuriin Hojitti Akka Hin Bobbaane Nama Hin Daangessu: Dr. Alemtsehaay Tesfaa Gammadaa, Investera Lammii Oromoo

Dr. Alemtsehay Tesfa Gammadaa waggoota dheeraaf biyya Fiinlaand jiraataa erga turanii booda biyyatti deebi’uu dhaan hawaasa isaaniif gumaachaa jiru. Biyya Fiinlaand Yuniversitii Helsinkii jedhamu keessaa waggootga 22f kan barsiisan yoo ta’u umuriin isaanii waggaa 70. No media source currently available Investera muuxannoo qabanii fi dhimmi beeladaalee irratti qorannaa hedduu kan geggeessan hayyukun yeroo ammaa Wallagga bahaa magaalaa Naqamtee keessatti warshaa aannanii hundeessanii jiran. Beeladaalee ofii isaanii kan oomishan Dr. Alemtseyaan, yeroo ammaa guyyaatti aannan litira 100 uummata magaalattiif kan raabsan ta’uu dubbataniiru. Ennaa warshaan isaanii guutummaan hojii jalqabu guyyaatti hanga annan liitira kuma shanii dhiyeessuu kan danda’an ta’uu illee nuuf ibsaniiru. Daragaggoota akkasumas ogeessotaaf carraa hojii argamsiisuu kan danda’u warshaan kun yeroo ammaa guutummaan hojii jalqabuuf eeyama mootummaa biraa eeggataa jira jedhan Dr. Alemtsehaay.


Akkaadaamiin Afaan Oromoo Akka Hundeessamu Gaafatamaa Jira

Mootummaan Naannoo Oromiyaa Akkaadaamii Afaan Oromoo akka hundeessu ka gaafataa jiru tahuu Koreen Akkaadaamii Afaan Oromoo beeksise. Barreessaan korichaa Piroofeesarri gargaaraan Fedhasaa Taaddasaa, "Gaaffii kanaaf qaamni mootummaa hanga yoonaa deebii nuuf kenne hin qabu" jedhan. Hogganaan Biiroo Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa Obbo Kabbadaa Deessisaa immoo Akkaadaamii Afaaan Oromoo hundeessuun barbaachisaadha erga jedhan booda, haala irratti hundaa'urratti marii fi qorannoo akka barbaadu dubbatan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Itiyoophiyaa Keessatti Kan Dhukkuba Koviid-19 Qabaman Kuma Kudha Caalan

Sa'atilee darban 24 keessatti namoota 5056 irratti qorannaa gaggeeffameen namnii 304 vaayrasii koronaan qabamuu ministriin eegumsa fayyaa federaalaa beeksisee jira. Dubbii himaan ministrii kanaa Dr. Dajanee Raggaasaa akka jedhanti kanneen dhukkuba Kovidiin qabaman kana keessaa harkoo 70.5 Finfinnee keessatti argamu. Walii galaan Itiyoophiyaa Keessatti Kan Dhukkuba Koviid-19 Qabaman 10,511 ta'uun ibsamee jia.


Intarnettiin Itiyoophiyaa Keessaa Hangam Tajaajiila Kennaa Jira?

Itiyoophiyaan tajaajiila intarnettii torban lamaaf eega cuftee turtee booda hanga tokko banuun ishee ni yaadatama. Mootummaa Itiyoophiyaa akka jedhutti tarkaanfii cufiinsaa kana kan fudhate jecha jibbinsaa fi hokkaraa kan dinagdee fi daldala irratti dhiibbaa qabu dhaabuuf ta'u dubbata. Kan tajaajiila Intarnettii addunyaa fi nageenya saaybarii ykn narsaa itaranettii irraa to'atu fi jaarmayaan kan mootummaa hin ta'iin Neetblook akka gabaaseetti guyyaa guyyaan Intarnettiin Itiyoophiyaa keessaa cufaa dha. Kanaafis biyyattiin doolaara hanga Miliyoona 4.5 dhabdee jirti


Magaalaa Holotaa fi Godinaa Horroo Guduruu Wallaggaatti Namoonni Hedduun Hidhamuun Himame

Ajjeechaa Artistii beekamaa Hacaaluu Hundeessaa hordofee bakkawwan hookkarri itti hin uumamiin, Godinaa Addaa Naannoo Oromiyaa, magaalaa Holotaatti namootni hedduun hidhamuu maatii hidhamtootaa keessaa dubbatanii jiran. Haaluma wal-fakkaatuun, godina Horroo Guduruu Wallaggaa bakkawwan adda addaa irraa namootni 50 ol hidhamuutu himame. Hoogganaan Biiroo Dhimmoota Komunikeeshinii Naannoo Oromiyaa Obbo Geetaachoo Baalchaa immoo, “namootni magaalota Oromiyaa Lixaatti sababaan qabamaniif osoo hookkara uumuuf haala mijeessanii waan irra gahameefi,” jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Weerarri Hawwaannisaa Gammoojjii Itiyoopiyaaf Yaaddessaa Ta’uu mala: Jaarmiyaan Qonnaa Addunyaa

Hawwaannisi gammoojjii weerara marsaa lammataaf Keeniyaa Kaaba gama dhiyaa irraa gama Itiyoopiyaa gama kaabaa bakka hawwaannisi kun horee biyyattii gama dhiyaatti faca’uu mala jedhutti deemaa kan jiru jarmiyaan qonnaa addunyaa ibsa torban darbe baaseen beeksisee jira. Weerara amma jiru wliin inni kun dabalamee weerara Itiyoopiyaa keessaa hammeessuu mala jedhameera. Ammaaf sadarkaa yaaddessaa irra ga’uu baatus battala hin to’atamu taanaan weerarri ka’uu mala.


Hawaasi Itiyoopiyaa kan Loos Anjeles Keessaa Sirna Dungoo Qabsiisuu Geggeesse

Miseensonni hawaasa Itiyoopiyaa kan LA keessaa kaleessa ajjeechaa artist haacaaluu booda hookkara ka’ee lubbuu namaa bade jedhaniif sagantaa dungoo qabsiisuu geggeessan. Qindeessitoonni akka jedhanitti magaalaalee Oromiyaa keessatti ajjeechaa gosa irratti hundaa’e balaaleffanna jedhanii mootummaan kanneen yakka raawwatan murtiitti dhiyeessee kanneen qabeenyaan duraa manca’eef hirpha akka baasu gaafatan jechuu dhaan Daani’eel Argaaw gabaasee jira.


Muummichi Ministeeraa Itiyoopiyaa Dr. Abiy Ahimed Eertraa Daawwatanii Deebi’an

Muummichi ministeeraa Itiyoopiyaa Dr. Abiy Ahimed guyyoota lamaaf Eertraa erga daawwatanii booda kaleessa Finfinneetti deebi’an Akka gabaasa sabaa himaa biyya keessatti muummichi ministeerichaa fi jilli isaanii prezidaantii Eertraa Isaayyaas Afewerqii waliin marii geggeessaniiru. Marii sambata darbe geggeessaniin prezidaant Isaayyaas Afewersqii fi muummichi ministeeraa Abiy Ahimed fooyya’ina argame fi danqaa waggoottan lamaan darban murtii nagaa seena qabeessaa fi michummaa biyyoota lamaan gidduutti irra ga’ame ilaalchisuun bara 2018 walii galtee mallatteeffame danqaa mudate xiinxalanii jiru jechuu dhaan ministeerri odeeffannoo Eertraa Yemane Gebremesqel twiiter irratti maxxansaniiru.\nMuummichi ministeeraa Dr.Abiy Ahimed fi jilli isaanii projektiiww misooma qonnaa kan naannoo Gaas Baarkaa jiru daawwataniiru. Ennaa daawwannaa kanaas jila isaan waliin gamasitti imale, prezidaant Isaayyaasii fi angawoonni mootummaa gameeyyiin argamaniiru. Yemaaneen twiter irratti akka beeksisanitti jilli kun miseensonni tajaajila biyyoolessaa marsaa 33ffaa eebbisiisuuf qophee agarsiisaa shaakala irra jiru daawwatee jira jedhan.


Oolmaa Mana-murtii Hoogganoota KFO fi Namoota Dhiheenya Qabaman Kanneen Biroo

Obbo Jawaar Mahaammad, Baqqala Garbaa fi namootni galmee isaanii irra jiran akkasumas kanneen galmee ka biroo irra jiran namoonni 30 ol tahan yakki ittiin shakkaman tokko tahu hin qabu jechuun jechuun ka komatan abukaatoon namoota kanneenii haala qabiinsa isaanii mana hidhaa irrattis rakkoon akka jiru ibsanii jiru. Abbaa Alangaa Federaalaatti, Daayirektarri Daaroktoreetii Yakka Qindaa'aa fi Daangaa Cehuu Obbo Fiqaaduu Tsaggaa immoo, "Yakki shakkamtootaa akka obbo Jawaar Mahaammad, Baqqala Garbaa fi namoota biroo wal fakkaata," jedhu. Qabiinsa isaanii ilaalchisees komiin eerame hiikameera jechuun Raadiyoo Sagaalee Ameerikaatti himan. Guutummaa isaa caqasaa. No media source currently available


Oromoon Yunaaytid Isteetes Keessaa Har'a Waashingtan DC keessatti Hiriiranii Jiru

"Hiriira Guddicha" jedhamuun kan moggaafame fi waamamee kun Oromiyaa keessatti hogganoonni mormituu,Gazexxessotaai fi kanneen mormii dhageesisan hiidhaa keessaa battalumatti hiikamuu qabu,mariin siyaasaa dhugumaan hundumaa hirmaachise biyya keessatti akka gaggeffamuuf Amerikaan gargaarsa akka gootu, ajjeechaan Wellisaa Haacaaluu Hundeessaa qaama walaba kan sadarkaa addunyaan akka qoratamuu fi kanneen biroo gaafatan. Kana malees mummichi ministeeraa Abiyyi Ahmad aangoo akka gadhiisaniif gaafatan. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available No media source currently available


Baqataa Oromoo: Warri Sadaqaa Nuuf Kenuuyyuu Ifate

Vaayrasiin koronaa jireenya godaantota Afrikaa Yaman keessa jiranii akka malee hammeessun gabaafame. Jeequmsii fi waraanni Yaman keessatti oggaa jahaa oliif deema jiru lammiiwwan biyyatti sadeet keessaa tokko qehee ofii irraa buqa’ee achuma Yaman keessatti gar tokko goree akka jiraatu godhera. Karaa biraatiin, baqattoota biyyoota Afrikaa 280,000 olitu Yaman jira. Harki caalaan isaanii lammiiwwan Sumaaleti. Baqattoota kana hunda malees, godaantota gara 100,000 ta’anitu Oggaa oggaadhan biyyoota gaafa Afrikaa irraa geejiba galanarraatiin Yaman keessa darbanii Saawud Arabiyaa fi biyyoota kaan seenuf garas imala. Kana keessa, harkii caalaan lammiiwwan Itoophiyaati. Goodaantota kana, Harka dalaalootaatti hammeenya bayyetu irra gaha. Kaan dirqiidhan gudeeddaman, kaan akka malee dhaanaman.


Nama Itoophiyaa kuma kurnya hedduutti Yemen keessatti rakkachuutti jira

Yemen biyya ufiifuu waraanii oolmaa fi bultii dhowwe. Namii Itoophiyaa jirenna goomittaa qabu barbaaa Sawudiitti yaa’u Yemeniin qaxxaamura. Yemenitti nama 1460 caalaa irratti vaayireessii koronaa argitee 418 caalaatti tanaan lubbuu dhabe.Dhaabbilee NGO ammoo nama sun caalaatti miidhgame. Dhiba kanaafuu akka dhabbilee Tokkummaa Mootummooaa ka akka IOM faatii jedhanitit namii Itoophiyaa kumii kurnya hedduu biyya sunitti yaa’e afaan balaa jala tataa’a. Paul Dillon oduu himaa IOM.Akka jecha isaatti nama Yemenitti godaane ykn baqate irreen godaansisan,walti guuranii hidhanii yoo dhibamanillee gargaarsuma diqqaa argatan. “Haga ganna jahaa asitti Yemen lafa nagaa hin qamne.COVID-19 haga qaraallee caala jireenna irraa balleesse.Warrii baqatee Yemen gahe ammoo warra dhukkubii kun waan hedduu tolchuu dandahu.Warrii lafaa akka waan baqataan COVID-19 itti dhufeetti laalanii miira itti hammaatanii afaanii itti oowwan.” Yemen lafa namii Itoophiyaa jireenna Sawudii keessa jireenna goomittaa qabu barbaaduuf keessaan qaxxaamuru.Amma gabaasa IOMitti amma namii biyya tana dhufu harka 90n diqqaate. Akka oduu himaan IOM Paul jedhutti baqataa Itoophiyaa hedduun Yemenitti olloota namii sodaa itti hin dhiyaanne manneen dudulloota keessa bula. Lafa akkasiitti ammoo dhaqanii baqataa gargaaruun dhiba jedha.Galgala cufa namii fula abulu barbaadaaf lafa maraa jedha. Jarii kun nyaataa fi dhugaatii,akimii dansaa fi waan isaa male hedduu argachuu male.IOM baqataa akka jara kanaa miliyoona 5.3 gargaarsa doolarii miliyoona 155 gaafachuutti jira. Tahuu baannaan jarii kun afaan balaa hamaatti yaa’a jedha.


Marroo Dirribaa: ‘Mootummaan Yakka Ajjeechaa Artist Haacaaluu Irratti Raaw’ate Aguuguuf Jecha Gara Keenyaatti Quba Qabaa Jira’

Maqaa “Jaal Marroo” jedhamuun ka bal’inaan beekamaan hoogganaan Waraana Bilisummaa Oromoo zoonii Lixaa, Obbo Kumsaa Dirribaa, “ WBOn zoonii Lixaa, ajjeechaa artistii beekamaa Haacaaluu Hundeessaa irratti raaw’atame dudduuba jira”, jechuundhaan ka mootummaan balaaleffate, “dhara” jechuun fudhatama dhorkatanii jiru. Gaaffii fi deebii addatti Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf kennaniin, “ajjeechaa Hacaaluu irratti raaw’atameef itti gaafatamaan mootummaa dha. Yakka hojjete ittiin aguuguuf jecha, quba isaa gara keenyatti qabaa jira,” jedhan. Hooggantuun Waajira Abbaa-alangaa muummichaa Itiyoophiyaa, Aadde Adaanech Abeebee, jalqaba torban kanaa irra gaaffii fi deebii akkasuma VOAf kennaniin, “akka WBOn ajjeechaa sana duuba jiru kan agarsiisu, ragaa ergaa bilbila Haacaaluu irratti ergamee harkaa qabna,” jedhanii turan. Gaaffii fi deebii “Marroo” yokaan Kumsaa Dirribaa waliin geggeessine: Kutaa 1ffaa: No media source currently available Kutaa 2ffaa: No media source currently available


Mootummaan Seera Hojii irra Olchuu Dadhabuu Isaaf Dhiifama Gaafachuu Qaba: Angawoota Partii

Paartiin "Ethiopian Citizens for Social Justice" jedhamu har'a Finfinnee keessatti tuuta oduuf ibsa kenneen haleellaa dhiyeenya kana biyyatti keessatti gaggeeffame balaaleeffate. Mootummaan Lammiwwan isaa haleellaa irraa olchuuf eeegumsa barbaachisuu hin goone jechuun balaaleeffate. Angawoonni olaanoon kan paartii kanaa professar Birhaanuu Naggaa fi yeshiiwaas Asaffaaakka jedhanti mootummaan gama seera hojii irra olchuun ilaalcha ga'a itti kennuu dhisuu isaaf dhiifama akka gaafatuuf gaafatan. Kana malees kan akka aadaatti baramee jireenya hawaasummaa jajjabeessuu fi lammiwwan biyyatti keessatti deggersa gochuun yeroo dheeraaf rakkoo keessoo isaanti uumaman furaa turan jedhan.


Itiyoophiyaan Torbanneen Sadiif Cuftee Kan Turte Tajaajiila Intarneettii Hanga Tokko Bantee Jirti. Ajjeechaa wellisaa Haacaaluu Hundeessaa booda hokkara uumamee sana booda tajaajilli kun addaan cite. Angawoonni akka jedhanti mootummaan dhaamsawwan midiyaa hawaasaa irratti dhiyaatan caalaatti hokkara biyyatti keessaa hammeessa jechuun cufan. Jaarmayaan tajaajiila intarnetti hordofuu Neets Blook kibxata kaleessaa galgala akka ibseetti tajaajilli intarneettii kanneen keebliin hojjatan hangi tokka tajaajiila eegalanii jiru. Garu kan gama bilbila harkaan hojjatu amma iyyu akka cufameetti jira jechuun Mallaskaachoo Ammahaa gabaasee jira


Poolisiin Ariifatee Qorannaa Mirga Haqaa Irratti Hundaa’e Geggeessuu Qaba: Abukaatoo Obbo Baqqalaafaa

Itti aanaa dura taa’aa KFO obbo Baqqalaa Garbaa fi himatamtoota kanneen biroo irratti ka qindeesse galmee yakkaa xumuruuf poolisiin guyyoonni 14 itti dabalaa akka kennamuuf mana murtii gaafatee jira. VOAn abukaatolee obbo Baqqalaafaa keessaa tokko kan ta’an obbo Kadir Bulloo biraa akka hubatetti abukaatoleen kun gaaffii poolisiin dhiyeesse kana cimsanii mormanii jiru. Poolisiin bifa ariifataa ta’een mirgi haqni ofii mirkanaa’uu irratti hundaa’ee hatattamaan qorannoo jiru akka xumuru mana murtichaa gaafachuu isaanii obbo kadir ibsaniiru. Manni murtichaas falmii gam lamaanuu xiinxalee murtii kennuuf Adoolessa 9 bara 2012 beellami ka biroo kennee jira. Obbo Kadir Bullo VOAf akka ibsanitti obbo Baqqalaafaa yeroo dheeraaf haasofsiisuu isaanii fi isaanis haa ta’u akkaataan obbo Jawaar Mohaammad itti qabamanii jiran gaarii ta’uu ibsaniiru jechuu dhaan Meleskachoo Ammahaa kaleessa gabaaseera.


Hookkara Ka’eef Sababaan Mootummaan Gaaffiilee Uummata Oromoo Sirnaan Deebisuu Dhabuu Dha, Jedhu Abbaa Gadaa Goobala Hoolaa Irreessoo

Abbaan Gadaa Tuulamaa fi barreessaan Gamtaa Abboota Gadaa Oromoo - Abbaa Gadaa Goobana Hoolaa Irreessoo hookkara dhiheenya naannoo Oromiyaa bakkawwan adda addaatti kaka’eef sababaan mootummaan gaaffiilee uummata Oromoo akka tahuu malutti deebisuu dhabuu isaa fi namootni hedduun hidhaatti guuramuu irraa kan madde akka tahe dubbatan. Hoogganaan Biiroo Komiyunikeeshinii mootummaa naannoo Oromiyaa – Obbo Getaachewu Baalchaa immoo, gama isaaniitiin hookkarri uumame fedhii jara karaa qaxxaamuraan seeraa fi heeraa ala aangoo qabachuuf carraaqanii yoo tahe malee gaaffiin uummata Oromoo deebii argataaa jira, jedhu. Qophii guutuu caqasaa. No media source currently available


Waa'ee Ajjeechaa Artist  Haacaaluu Hundeessaa Irratti Raaw'atamee Waajirri Abbaa-alangaa Muummichaa Itiyoophiyaa Maal Jedha?

Ajjeechaa Artistii beekamaa, Haacaaluu Hundeessaa irratti raaw’atameen wal-qabatee, qorannaan mootummaan yeroo ammaa geggeessamaa jiruu fi dhimmoota ka biroo yeroo ammaa Itiyoophiyaa keessatti mul’atan irratti, hooggantuu waajira Abbaa-alangaa muummichaa, ka mootummaa federaalaa Itiyoophiyaa – Aadde Adaanech Abeebee waliin gaaffii fi deebii geggeessinee jira. Caqasaa. No media source currently available No media source currently available


Oromoon Amerikaa fi Awurooppa ijjeechaa Hacaaluu Hundeessaa fi hidhamuu bulchoota siyaasaa Oromoof hiriira mormiitti jiran

No media source currently available Oromoon biyya alaa jiran ijjeechaa Hacaaluu Hundeessaa,hidhamuu Jawaar Mohaammad, fi bulchoota siyaasaa Oromoo fi Oromoo siyaasaan hidhamaniif falmuuf hiriiratti jiran. Warrii Jermen,Berlin karaa guddayyaa Jermen Bahaatii fi Dhiyaa gar gar kutuu irratti bahee karaa cufe akka rakkoo isaanii caqasan tolche. “Qaamni walaba tahe ajjeechaa Hacaaluu qoratee ummataaf ifa akka godhu gaafanna,” jedhe warra hiriira kopheesse keessaa Abdiin. Oromoon Jermen waajjira muummee ministera biyya sunii Angela Merkl,ministera haajaa alaa fi parlaamaa fi haajaa alaa biyya Jermen biyya sunii dhaqanii iyyaatan. Akka warrii qopheesse jedhetti akka waan hiriira isaan baase namii beekuuf karaa Berlin guddayaa cufan. “Warrii hidhame kun warra qabsoo Oromoo, mallattoo fi hayyootaa fi dura-bu'oota Oromooti.Hacaaluunis kan ajjeefame kanuuff,”jedha.  Kanaadaalleen tanuma keessa oolan.Warri Albertaa karaa guddaa biya isaani irra maree Alberta Legislutve building ykn bulchiinsa godina isaani gahe karaa Jasper Ave jedhaniin muree bulchiinsa magaalaatti dabree rakkoo Oromoo irra geettu jedhe himate. Warrii MN hardhallee hiriiratti deebi’ee karaa guddayaa I-135W guutee cufee waan Oromoo irra gahuutti jira jedhe himate. Nezerlaandilleetti hiriiruma akkanaatti jiran.Akka warra qopheesse keessaa Naasir jedhetti jarilleen karaa gugurdaa magaallan biyya isaanii irra maree rakkoo Oromoon keessa jirti jedhe himate. Amesterdaam,Rooterdaam,Denhaag fi fulaa akka akkaatii walti dhufe.Jarilleen akka mootummaan Nezerlaandi rakkoo Oromoo irra geettu jedhe hubatuuf gaafate. Hoogganoota Oromoo hidhamanii fi ajjeechaa ummata sagaleen ummata Oromo,OMN cufame qeerroon hidhuu fi reebuu fi ajjeesuun itti fufeera,” jedha. Mootummaan Nezerlaandi rakko Oromoo dhagahu qaba jennee baane jedhu. “Qabsaahotii hidhaa jiran mallattoo warraaqasa qabsoo Oromooti.Isaan hidhuun ummata Oromoo hidhuu.” Oromoon Awustiraaliyaa ergaa teenna samiitti oli kaafne jedhan.Twitter fi lobbying[amansiifachuu] duulle,” jette warra hiriira kana qopheesse keessaa,Tolfuu Tufaa. #JusticeforHachaluHundesa#Oromoprotests# jedhanii xuyyuura irratti barreeffama hidhanii magaallan Awustiraaliyaa irraa maaran.Akka Toltuun jettettu qileensatti hammaate malee jalqaba magaala sagal irraan maruuf karoorfatan ammallee itti deebi’uuf kurfoo jiran. Muummeen Ministera Itoophiyaa yoo dhiyoo tana paarlaamaa Itoophiyaa irratti dubbatee fagoo taa’anii karaa cufuun qabsaahuu hin dandahan jedhe. Warra akka laftii jeeqamuu malte jedhan jedheen ammoo “yoo akkam diqqaate siyaasaa karaa Hacaaluun kootaa du’aa qabsaahaa jedhe.Dirreen falmiin “asi tahuu isii beekuu qabdan.”


Amalli Dullachii Mootumman Itoophiyaa Presii Walabaa Irratti Qabu Ammallee Isa Hin Gadhiisne: CPJ

Ajjeefamuu Hacaaluu Hundeessaan booda mootummaan saba himaalee biyyattii keessatti seera cabsan jedhe irratti tarkaanfii fudhatee jira. Kana Keessaa Abbaan Taaytaa Biroodkaastii Itiyoophiyaa waajjira Oromiyaa Miidiyaa Neetwork yoo cufu, Dimts Woyyaanee, TV Tigraay fi ASRAT’f ammoo of eeggannoo kennuufii beeksisee jira. Dhimmuma kanaan wal qabatee Waajjira OMN ka damee Finfinnee mootummaan cufuu, gaazexeessitoonni kanneen illee hidhamuu Dookter Tokkummaa Dhaabaa, abukaatoon dhaabbatichaa VOA’f himanii jiru. No media source currently available Dookter Tokkummaan, humnootni nageenya bakka hojjettoonni, akkasumas taajjabdoonni hin jirretti Biiroon OMN ka Finfinnee jiru akka sakatta’ame, ammas waajjira kana ka harkaa qabu mootummaadha jedhan. Dabalaniis Dr. Tokkummaan waa’ee kana karaa seeraan akka hordofaa jiran akeekan. Gaazexeessitoota OMN keessaa kan hidhame jedhame Mellesee Dirribsaati; haati warraa isaa Taaddelech Margaa VOA’f yeroo dubbatte Melleseen erga manaa bahee to’annaa poolisii jela oolee Guyyaa kudhani dhaqnees qaamaan arguu hin dandeenye jetti. Taaddelech Melleseen erga qabamee mana murtiif akka hin dhiyaanne, yeroo ammaa kanas mana hidhaa ‘Maa’ikelaawii’tti hidhamee akka jiru dubbatte. Dhimmuma kana ilaalchisee gartuun kabaja mirga gaazexeessitootaaf falmu CPJ’n tarkaanfii dhiyeenya mootummaan Itiyoophiyaa saba himaalee fi gaazexeessitootarratti fudhataa jiru hordofaa akka jiru beeksisee jira. Muthookii Muumoo Bakka Buutuun CPJ ka biyyoottan Saharaa gadii VOA’f yeroo dubbatte akka jettetti, ‘Ejjennoon Mootummaan Itiyoophiyaa Walabummaa “Press”rratti qabu, hin calalu, rakkootu irratti mullataa jechuun ibsite. Muzhookiin yoo dubbattu ‘Waanin himu asirratti, nus akka CPJ’tti akkasumas dhaabbileen mirga yaada ofii bilisaan ibsachuuf falman kaan itiyoophiyaa keessatti waa’ee gaazexeessitoonni hidhamuu fi Interneetiin cufamuu ilaalchisee dhuma bara 2018 kaasee yaaddoo akka qabnu dubbataa turre. Bara 2018 gara dhumarraa kaasee yeroo yaaddoo keenyaa kana ibsine sana, Itiyoophiyaan walabummaa Pireesiin wal qabatee sadarkaa abdachiisaarra turte, tarkaanfiiwwan kunis abdii kanaaf gufuu akka turan, kana malees amalli kun amala mootummaa darbee akka turee fi deebi’ee akka hin ammaannee alasuu watwaataa turre. Amma waanti ta’e guutummaatti ifa tahuu baatus, egaa abdiin keenya, ta’ee kanaan wal qabatee mirgi walabummaa saba himaalee guutummaan badee dukkana duriitti akka hin deebine abdiin qaba. Yoon akkas jedhu mootummaan kun raawwatee bakkuma duraatti deebi’ee odoo hin taane, amalli duraanii kun keessaa hin bannee jechuu kiyya’ jetti. Muthoki’iin mootummaan interneetii cufuun odeeffannoon dhugaan akka hin argamne dhorkee jira, kanaaf dhaabbilee Miidiyaa fi gaazexeessitoota tarkaanfii mootummaan fudhate jedhameen warra miidhaman adda baafachuun CPJ’f rakkoo ta’eera jechuunis dabalataan dubbattee jirti. Hamliin Yuuniversitiitti ogeessa sab qunnamtii ka ta’an gargaaraa piroofeserii Indaalkaachew’n gaafa Hacaaluun Ajjeefame qabiyyeewwan Qophii OMN’rratti darban kan saba walitti buusu turan jedhu, duubarra qabiyyeewwan akkasii balaa waan baballisaniif interneetiirraa buufamuun gaariidha, dhaabbileen mirga odeeffannoo argachuu sabaa hordofanis waan mara qixatti utuu ilaalanii hordofanii gaariidhaa jechuun dubbatan. Nutmaan Ali Dodolaa barsiisaa yuuniversitii Finfinnee Muummee barnoota Gaazexeessumaati. Du’a Hacaaluun booda rakkoon biyyattii keessatti mullate gama saba himaaleen waan kanaan dura deemaa ture kan ifatti baasee jechuun dubbate. Nutmaaniin tarkaanfii mootummaan saba himaaleerratti fudhte ilaalchisee gaaffii dhiyaateef yaada isaa yoo kennu, tarkaanfiin fudhatame, kaan ka duubatti harkifate, kaanis kan dhaabbilee kana barsiisu miti jechuun qeeqe. Dhumarrattis furmaata yoo kaa’an, Qaamolee kana hiranii yaada tahuu qaba jedhan akkasitti kaa’an. Tokko warri Miidiyaa bitaa mirgatti wal hiree walitti duulu gara walakkeessaatti walitti dhufee yaada marii gageessuu fi dhiyeessuu qaba, mootummaan ammo erga dubbiin achi fagaatee tarkaanfii hin malletti deemuurra, jalqabumaan ala badiin uumamu, seera sarbamerratti tarkaanfii gitu fudhachuu qaba jedhan. Abbaan taayitaa Biroodkaastii Itiyoophiyaa kibxata darbe, OMN waajjira Finfinnee jiru, dhaabbatichi odeeffannoo saba sabarratti kakaasu dabarse jechaan kan cufe yoo tahu, sanaan boodas dhaabbilee miidiyaa Dimts Woyyanee, fi Televizyinii Tigraay qilleensarraa akka ugguraman taasisee jira. Dhaabbata miidiyaa Amaaraa Saatelaayit Reediyoo nnaa Televizyiin jedhamuuf ammo of eeggannoo laachuunsaa ni yaadatama. Dr Geetaachew Dinquus angawaan Abbaa Taaytaa Biroodkaastii Itiyoophiyaa torbee darbe VOA’f badiin OMN ka yakkaan ka gaafachiisu waan ta’eef Abbaa Alangaa Mootummaatu dhimma kana hordofaa jechuun VOA’tti dubbatanii turan.


Miseensoni Koree Giddu Galeessa Adda Bilisummaa Uummata Tigraay To’annaa Jala Ooluutu Gabaasame

Gabaasaaleen naannoo Tigraay irraa argaman angawoonni koree giddu galeessaa TPLF fi hoogganaan waajjira paartichaa ka Finfinnee keessaa Teweldee Gebretsaadqaanii fi itti aanaa daayirikterri waajjira seeraa fi qorannaa murtii haqaa Tesfaalem Yehdego jeeqama Itiyoopiyaa keessaa kan yeroo ammaatti hidhata qabu jedhamuun to’annaa jala ooluu beeksiseera.


Oromiyaa Lixaa Keessatti Hojii fi Tajaajilli Hawaasaa Jalqabamanii Jiran. Gama Biraatiin Namoonni Hidhaman, jedhama

Ajjeesamuu artistii beekamaa fi jaallatamaa Haacaalaa Hundeessaatti aanaa mormiwwan geggeessamanii fi tajaajilawwan cufamanii booda amma haalli jiru wayyaa’uu dubbatan jiraattonnii fi aangawoonni mootummaa. Garuu, Qellem Wallaggaa, Wallagga LIxaa fi Wallagga Bahaa keessatti miseensonni dhaabota mormituu fi namoonni kaan hidhamuu jiraattonni VOAtti himanii jiran. Gaaffii fi deebii gabaasaa VOA waliin gegggeessine caqasaa. No media source currently available


Mormiin Gaggeeffamu Daldala Irratti Rakkoo Fidee Qaba

Oromiyaa keessatti jeequumsa uumamee irraa kan ka'e Itiyoophiyaa gama bahaa keessattiwaan gabaadhaa bitatanii fi tajaajiila adda addaa irratti dhiibbaa qabaachuun isaa beekamee jira. Itiyoophiyaa gama bahaa keessatti kanneen hiriira ba'an daandilee waan cufaniif akkasumas daldaltonni Kudraa fi Mudraa haleellaan gaggeeffamuu mala sodaa jedhuundhiyeessuu hin dandeenye. Kun immo hanqiina dhiyeessii fi qaala'iinsa gatii hordofsisuu isaa Addis Chekol Dirree Dawaa Irra gabaasee jira.


Hiriira Mormii Hawaasni Oromoo Biyyoota Alaatti Geggeessaa Jiru

Erga artiistiin Oromoo beekkamaan Haacaaluu Hundeessaa ajjeefame qabe lammiiwwan Oromoo biyyoota alaa keessa jiraatan hiriira ajjeechaa kana akkasumas, hidhaa fi dhiittaa mirga dhala namaa Oromiyaa keessaa jira jedhan balaleeffatu geggeessuu itti fufaniiru. Hiriirawwan as Yunaaytid Isteets; magaalota adda addaa akkasumas Noorwaay fi biyyoota kaanitti tibbana geggeefaman irratti Tigist Gamee gabaasa qabdi. No media source currently available


Uummati Sagalee Isaa Dhageessisuuf Mirga Qabaachuu Qaba: Bakka Buutuu Mana Maree Bakka Bu’oota Ameerikaa

Dhimmootii Afriikaatti dura teessuun koree birkii kan dhimmi alaa mana maree bakka bu’oota uummataa Ameerikaa Keren Bass hookkara Itiyoophiyaa keessatti ka’e ilaalchisuun ibsa kennanii jiru. Baas ibsa isaanii kanaan maatii weellisaa beekamaa fi leellisaa mirga namaa kan ta’e Hacaaluu Hundeessaa akkasumas kanneen ajjeechaa isaa booda hookkara ka’een lubbuun isaanii dhabameef gadda natti dhaga’ame ibsuun fedha jedhan. Sagaleen lammiiwwan Itiyoopiyaa maraa dhaga’amuu qaba, uummannis nagaa dhaan wal ga’uuf mirga qabaachuu qabu jedhan Karen Bass. Haalli Itiyoopiyaa keessaa hedduu mudamsuun kan guutamee fi lammiiwwan ishee aaranii jiran. Yeroon kun yeroo itti mootummaan furmaata haqaa fi ifa ta’e lammiiwan biyyattii maraaf akka kennamu hoogganummaan geggeessuu dha jedhan. Mootummaan Itiyoopiyaa jijjiirama gaariin akka dhufuuf akka hojjetun jajjabeessa kan jedhan Baas, interneetii cufame banee naannoo walitti bu’iinsaan waggoota hedduf jeeqame keessatti tasgabii akka fidun gaafadha jedhan. Kanneen biyyattii keessatti adda addummaan akka dhufuuf sababaa ta’uu dhaan jibbiinsii fi hookkarri akka ka’u godhani murtiitti akka dhiyeessu illee nan gaafadha jedhan.


Hoogganoota Mormitootaa Hidhuu Mannaa Hiikanii Marii Araarsa Biyyoolessaatti Hirmaachisuu Tu Furmaata, Jedhu Profeesara Mararaa Guddinaa

Dura-taa’aan Kongirasii Federaalawa Oromoo fi ka gamtaa paartiilee Medrek, proofeesar Mararaa Guddinaa, hoogganoota siyaasaa akka Obbo Baqqalaa Garbaa fi Obbo Jawaar Mohammed faa hidhanii kaa’uu irra hiikanii marii araara biyyoolessaa uumuu keessatti otuu qooda fudhachiisanii irra bu’aa qabaata, jedhu. Hoogganoonni isaanii sadarkaa adda addaa fi miseensonni isaanii godinaalee Oromiyaa adda addaatti hidhamuu akka gabaasaa argataa jiran ka dubbatan, Professor Mararaa Guddiaa, sababaa tajaajilli interneetii biyyattii keessa hin jirreef, odeeffannoo ga’aa argachuu fi mirkaneeffachuun rakkisaa dha, jedhu. Har’a miseensi Koree Hoji-raaw’achiistuu fi itti-aanaa barreessaan KFO, Dajanee Xaafaa barii jala mana isaanii tii qabamanii fudhatamuullee dubbatan, Profeessar Mararaan. Gurmuu abukaatoolee seeraa hoogganootaa KFO fi ABOf dhaabatan, Dr. Tokkummaa Dhaabaa immoo, maammiloota isaanii dubbisuuf har’atti beellama fudhatanii gurmuudhaan ennaa mooraa Koomishina Poolisii Finfinnee deeman, humna addaa akka jabaatte hidhatee mooraa sana dura jiruun of irra deebisamuu VOAtti himan. Gaaffii fi deebii guutuu caqasaa. No media source currently available


Paarlaamaan Itiyoophiyaa Bajata Waggaa Raggaasise

Bajatii raggaasifamee kun qarshii Biliyoona 400 fi Biliyoona 76 yoo ta'u isa yeroo kaanii irra gudda ta'uun ibsamee jira. Sababaan isaa waggoota lamaan darban keessa omishnii argamee irraa hafaa ta'u Mummichi Ministeeraa Abiyyi Ahmad ibsanii jiru. Rakkoo biyyatti keessa jiru kan ilaaleenis kanneen humnaan aangoo qabachuuf yaalii godhan ittiin jedhan sanatu dhiiga dhangala'eef itti gaafatamoo dha jedhan. Amma iyyu taanaan biyya alaa keessa ta'anii duula gaggeessuun biyyatti jeeqaa jiru kan jedhan yoo ta'u adda baasanii maqaa hin dhoofne. Hidha laga Abbayyaa yeroo saganteeffameetti bishaan guutuun akka jalqabamuu Dr Abiyyi ibsanii dinoonni keenya badii geesisuuf yaalanis hojiin bishaan guutuu kun ni gaggeeffama jedhan.


Oromiyaa Keessatti Namnii 155 Ajjeefameera: Komishinar Araarsaa Mardaasaa

Ajjeefamuu Artiist Haacaaluu Hundeessaa sana booda haallii jiru gara namoota dhunfaa miidhu irratti jijjiramee jechuun Komishinar Araarsaa Mardaasaa ibsanii jiru. Oromiyaa aanaalee 320 keessatti namoota nagaa irra midhaan dhaqqabuu, ajjeefamuu fi qabeenyaan 40 ta'an barbadaa'uu ibsan. Komishinara Araarsaan akka jedhanti namoonni kun dullaa, dhagaa, sibiila qonnaa fi bombiin kan ajjeefaman ta'u fi kannee badii kana geesisan polisiin qorataa akka jiru dubbatan.


Komishinarri Komiishina Mirga Dhala Namaa Itiyoophiyaa Hogganoota Siyaasaa Hidhaman Waliin Dubbachuu Isaanii Ibsan

Hogganoota paartii mormituu Iskindir Naggaa fi Oduu gabaasaa OMN Shamsuddiin Xahaa Kibxata dabree to'annaa jala yeroo olfamanti reebamuu isaanii polisiin natti himeera jechuun komishinarri Komiishina mirga dhala namaa Itiyoophiyaa Daani'eel Baqqalaa Ibsanii jiru. Polisiin akka jedheetti haallii uumamee ture salphaadha jechuu isaa ibsanii hogganooa siyaasaa kanneen dhiyeenya kana hidhaman Iskindir Naggaa, Baqqalaa Garbaa, Jawaan Mohammad dabalatee kanneen biroos haasofsisuu isaanii dubbatan. Kan torban dabree ajjeefamee wellisaa Oromoo beekamaa Haacaaluu Hundeessaa eessatti awwaalamuu qaba isa jedhu irratti dura dhaabannaa humnootii mootummaa waliin ture hordofaa turre jechuu isaanii Obbo Daani'eel ibsanii jiru. Iskindiir Naggaa garu hokkara gosaa kakaasee jedhamuun himatamuu VOAf ibsanii jiru.


Magaalaalee Oromiyaa Keessatti Hojii fi Tajaajilawwan Banamaniyuu Hidhaan Itti-fuee  Jira, Jedhama

Jalqaba torban dabree irra ajjeefamuu artistii beekamaa Haacaaluu Hundeessaa tii booda mormii ka'een wal-qabatee namoonni 156 ol du’uu Koomishiniin Poolisii Federaalaa akkasumas Biiroon Bulchiisaa fi Nageenyaa Oromiyaa beeksisee jira. Manneen daldalaa, waajiraaleen hojii fi tajaajilli geejjibaallee Finfinnee fi magaalaalee Oromiyaa hedduu keessatti akka addaan citanii turan ka gabaasamee ture har'aa garuu tajaajilawwan hedduun banamuu isaanii, gabaasaan VOA, Naakor Malkaa himee jira. Tajaajilli interneetii garuu ammallee hin banamne. Gama biraatiin immoo hoogganootaa fi miseensota gameeyyii Adda Bilisummaa Oromoo dabalatee Finfinnee, Amboo fi Naqamte keessatti namoonni hedduun hidhamuu, Naakoor maatii namoota hidhamanii, hooggana ABO fi aangawoota mootummaa dhimmi isaa ilaallatu dubbisuun VOAf ibsee jira. Gaaffii fi deebii guutuu caqasaa. No media source currently available


Gareeleen Mirga Namaa Mootummaan Itiyoopiyaa Interneetii Cufuun Mirga Namaa Dhiibuu Dha Jedhan

Mootummaan Itiyoophiyaa ajjeechaa Hacaaluu Hundeessaa booda interneetii cufuun isaa ni yaadatama. Mootummaan akka jedhetti jibbiinsaa fi hookkarri gama interneetiin faca’aa, ajjeechaanis biyyattii keessatti akka geggeessamu tuqata jedhe. Gama biraan qabsaa’onni mirga namaa tarkaanfii kana balaaleffachuu dhaan kun mirga namaa fi mirga walabummaan yaada ofii ibsachuu dhiituu dha jedhan.


Naannolee Oromiyaa Keessatti Hookkarri Ka’en Lubbuun Namaa Baduutu Gabaafame

Gareeleen hin beekamne naannoo Oromiyaa keessatti gosa addaan baasanii haleellaa oofuu isaanii kanneen irraa hafne jedhan VOAtti hiaman. Ajjeechaa Hacaa’uu irratti raawwate booda haleellaan akkasii naannolee Oromiaa keessa jiran keessatti raawwatamaa jira jedhameera. Kanneen ijaarn argine jedhan akka jedhanitti gareen kun daldalaawwan saamuu, manneen jireenyaaf qabeenyaa gubuu irratti bobba’an jedhan. Bulchaan godina Arsii Jamaal Aliyyuu VOAf akka ibsanitti aanaalee godina Arsii ja’a keessatti namoonni 34 ajjeefamaniiru. Haalli jiru dandeettii poolisii godinaa ol waan ta’eef humnoonni naga eegumsaa lama du’aniiru. Ajjeechaan akkasii hawaasa waliin jiraatu keessatti ta’uu hin malle, kanneen ajjeechaa kana raawwaanis to’annaa jala oolaniiru jedhan. Dubbi himaan mootummaa naannoo Oromiyaa obbo Geetaachoo Baalchaa fi kan muummicha ministeeraa Nigusuu Xilaahuun magaalaalee naannoo Oromiyaa keessatti haleellaawwan geggeessamuu murkaneessaniiru. Gareeleen hookkara kana oofan gareelee gosoota lamaa gidduutti walitti bu’iinsi akka uumamu kanneen fedhani jedhan. Mootummaanis ajjeechaa itti dabalaa ittisuuf jecha humnoota federaalaa nannoolee kanatti bobbaaseera jedhan. Itti aanaa komiishinerri poolisii Girma Gelaan akka jedhanitti hanga ammaatti walumaa gala namoonni 156yoo du’an kanneen 145 ta’an namoota nagaa yoo ta’an 11 humnoota aga eegumsaa ti.


Mummichi Ministeeraa Itiyoophiyaa Abiyyi Ahmad Hokkarri Gaggeeffame Fashaluu Ibsan

Televiziyoonni mootummaa Itiyoophiyaa akka gabaaseetti wal waraansa sivilootaa kakaasuuf yaaliin ture fashaluu isaa Dr. Abyyi kan dubbatan aangawoota gameeyyii kan sivilii fi waraanaaf ibsa kenaniin ture. Televiziyoonni kun komishinara polisii Oromiyaa maqaa dhahuun akka gabaaseetti hokkkara uumamee kanaan polisoota 4 dabalatee yoo xiqqaate namnii 87 lubbuu ofii dhabanii jiran. Dr. Abiyyi akka jedhanti galannii humnoota nageenyaaf haa ta'u malee kanneen hokkara kana kakaasan to'annaa jalaolanii jiru. Hokkarri kun kan ka'e wellisaa beekamaa Haacaaluu Hundeessaa hidhattoota eenyummaan isaanii hin beekamneen eega ajjeefamee booda.


‘Mormiirratti Nami 13 ol Ajjeefameera; Humnootni Nageenyaas Namoota Hedduu Hidhaa Jiru’ Jiraattota Godinaalee Harargee Lameenii

Jiraattonni Godinaalee Harargee lameenii VOA’f dubbatan erga mormii kibxata darbee as lubbuun namoota hedduun akka darbe, hiriira mormii godinicha keessatti ta’een boodas haga harraa bakka adda addaatti namootni hedduun qaamolee nageenyaan to’annaa jela oolfamaa jiru jedhan. Jiraataan Magaalaa Harommaayaa takka haala jiru yoo ibsan harrallee Harommayaatti qonnaan bulaan tokko humnoota nageenyaan reeebamee ajjeefameera jedhu. No media source currently available Jiraataan kun harras magaalaa harammaayaa fi Harargee Bahaa bakka adda addaatti tarkaanfii fudhatamaa jira jedhaniin jiraattonni rakkoof saaxilamaniiru jechaan dabalanii dubbatu. Akka jiraataan kun dubbatanitti amma naannoo sanatti humnootni nageenyaa keessumaa dargaggootarratti kan xiyyeeffatan, guyyoota afran darbaniifis dukkawwan fi daldalli kaanis cufaa akka ta’an dubbatanii humnootni nageenyaa darara hedduu qaqqabsiisaa jiraachuu eerani. Jiraattuun Magaalaa Dirre Dhawaa takkallee magaalattii keessatti mormii gaggeeffamerratti lubbuun namaa harkaa warra nageenyaatti darbuu himtee, namootni hedduunis amma hidhamaa jiraachuu dubbatti. Jiraattuun magaalaa Dirre Dhawaa kun, ‘Dirre Dhawaa naannoo ganda 09tti nami takka akka ajjeefame, kaanis miidhaan irra gahuu hedduun ammoo hidhaatti guuraman’ jette. Harra magaalattii gara walakkeessaa keessi nageenya fooyya’aa akka qabu himtee, dhuma magaalaarra daandiin jiran garuu cufaa tahuu dubbatte. Haaluma walfakkaatuun Godina Harargee lixaattis mormii keessa lubbuun namaa darbuu fi namootnis mormiin booda hidhamaa jiraachuu jiraattonni dubbatanii jiru. Ahmed kaalil jiraataa magaalaa Cirooti./ Ahmed akka jedhetti, mormii jidduu kanaatiin namootni 5 ol Harargee Lixaa keessatti humnoota nageenyaan ajjeefamuu kaanis hedduun hidhamaa jiraachuu dubbate. Mormii kibxataa kaasee miidhaa Godina Harargee Lixaatti dhaqqabeen lubbuu namaa darbe jedhame Hospitaala Cirootti Meedikaal Diirekterii ka tahan Dookter Murteessaa Ahmed Xayyib namootni lubbuun darbe nama lama kaan ammoo ka miidhaan irra gahe galmeerraa qulqulleessaa jiraachuu VOA’f dubbatan. Waan ajjeechaa fi tarkaanfii humnootni nageenyaa fudhataa jiru jedhame kana angawoota Godinaalee lameenii gaaffeen ture. Kantiibaan magaalaa Awwadaay Aadde Nahiimaa Muusaa magaala isaaniitti lubbuun namaa darbuun dhugaa tahuu dubbatu. Obbo Ahmed Naji Abubakar Hoogganaa Waajjira Bulchiinsaa fi Nageenyaa Godina Harargee Bahaati rakkoo nageenyaan walqabatee miidhaa godinicha keessatti mudate qulqulleessaa akka jiran dubbatanii jiru. Obbo Ahmed tarkaanfii humnootni nageenyaa fudhataniin miidhaa lubbuu namaarratti dhaqqabe gaafatamanii ammaaf akka godinaatti nama lubbuun darbe lakkoofsa isaa harkaa hin qabu, innis qoratamaa jiraachuu eeran. Obbo Abdurrahmaan Abdallaa Bulchaa Godina Harargee Lixaati. Isaanis hiriira kana gubbaatti waa’ee lubbuu namaa godinicha keessatti darbe jedhame, kan humnoota nageenyaan to’annoo jela oolan jedhamanis lakkoofsaan kaa’uu irraa of qusatanii jiru. yoo dubbatanis ‘seera kabachiisaa jirra, odeeffannoo kaanis qindeessaa jirra’ jechaan VOA’tti dubbatan. Jiraattonni yaada isaanii VOA’f kennan angawootni mootummaa sadarkaa gadiirra jiran furmaataaf mareen utuu ummata mariyachiisuun tasgabbeessuu qabanii humna bobbaasanii miidhaa geessisuun sirrii hin turre, jechuun komatu; angawootni deebii kennan garuu marees ta’e ittuma jirraa jedhu.


Hogganoonni Ol’aanoon Adda Bilisummaa Oromoo Sadii Har’a Mana Isaaniitii Qabamanii Fudhatamuu, Dhaabichi beeksisee Jira

Waajira dhaabichaa Gullallee jiru irraa itti-gaafatamaan Liigii Dargaggootaa ABO, Obbo Gadaa Gabbisaa VOAtti akka himanitti, miseensonni shanee Gumii dhaabichaa Obbo Mikaa’el Booran fi Obbo Kennasaa Ayyaanaa, gorsaa ol’aanaan dhaabichaa, Obbo Shuggux Galataa, akkasumas, eegdonni isaanii lama har’a waaree booda qabaman. Akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti gara sa’aa saddeetii mana isaanii naannoo Addisuu Gabayaa jiru irraa humnoota poolsisii Finfinneetiin qabamanii fudhataman, ka jedhan – Obbo Gadaa Gabbisaa, eessatti akka geessaman haga gabaasaan kun qindaa’eetti kan hin beekne tahuu dubbatan. Gaaffii fi deebii gabaastuu VOA, Tsahaay Daamxoo waliin geggeesine caqasaa. No media source currently available


Obbo Baqqalaan Shakkii Ajjeechaan Himataman: Haadha Warraa Isaanii aadde Haannaa Raggaasaa

Geggeessaa reeffa artisti Haacaaluu Hundeessaa irratti kanneen qabaman hoogganoonni KFO Obbo Jawaar Mohammed, Obbo Baqqalaa Garbaa fi Obbo Hamzaa Booranaa kaleessa mana-murtii dhihaatanii, beellamni ka biraan mana-murtiin kennameefii jira. Dhimma kana adda-baafachuuf Abukaatoo fi maatiilee isaanii irraa dhimma kana adda-baafachuuf quunnamuu yaalleyyuu, haga ammaatti kan argamme – Haadha warraa Obbo Baqqalaa Garbaa Aadde Hannaa Raggaa ti. Obbo Baqqalaan Kaleessa Adoolessa 2 mana murtiitti dhiyaatanii himannaan irratti dhiyaachuu ka dubbata aadde Hannaan ibsanii Manni isaanii sakatta’amuullee himanii jiran. Adoolessa 6tti beelllamni ka biraan kennameef jedhu. Ijoolleen isaanii Bontuu Baqqalaa fi Saamuel Baqqalaa waliin hidhamuu dubbanii jiru. Obbo Baqqalaa attamiin akka qabaman ibsuu dhaan eegalu aadde Haannaan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


‘Ajjeechawwan Yeroon Qorachuu Dhabuun Ajjeechaa Dabalataaf Karaa Bana’ Amneestii Internaashinaal

‘Ajjeechawwan Angawoota Akkasumas Namoota Beekamoorra Gahu Yeroon Qorachuu Dhabuun Ajjeechaa Dabalataaf Karaa Bana’ Amneestii Internaashinaal Amneestii Internaashinaal mootummaan ajjeechaa Hacaaluurratti raawwatame dafee qoratee warra yakka kana keessaa harka qabu seeratti akka dhiyeessu gaafateera. Fissehaa Tekhlee Qorataan qabiinsa mirga namoomaa Itiyoophiyaa Ka Amneestii Internaashinaal, ajjeechawwan akkasii yeroon qoratamanii murtee yoo hin arganne biyya balaa keessa buusaa jedhe. Galmoo Daawit dabalata qaba. No media source currently available


Sirni Awwaalcha Artisticha Beekamaa Haacaaluu Hundeessaa Har’a Ambotti Raaw’atame

Guyyaa har’aa gama akka sa’atii Itiyoophiyaatti tokkoo fi walakkaa irraa jalqabee, reeffi Artistii beekamaa fi Jaallatamaa Haacaaluu Hundeessaa mana warra isaa magaalaa Amboo, lafa dur ganda 06 jedhamuu fi amma Toorban Kuttaayee, bakka addaa Araadaa jedhamee waamamu irraa fuudhamee, jaallatoota isaa, dinqsifattoota isaa hawaasa naannoo isaa muraasa, jiraattota magaalaa muraasaa, akkasumas maatii isaatiin marsamee gara Itaadiyeemii Yunivarsitii Ambootti ka geessame yoo tahu, kabajaa sirna kanaaf jecha Baandiin Naashinaal Baandii Oromiyaa jedhamus bakka sanatti argamee muuziqaan dabaaluu isaa dubbatan, namoota sirna kana irratti argaman keessaa kanneen Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennan. Ka sirna sana irratti maatii bakka-bu’uun dura haasawa dhageessisan, abbaan Artist Haacaaluu, Obbo Hundeessaa Boonsaa “gumaa amucaa Waaqayyo haa baasu,” jechuu isaanii, hiririyyaan isaa fi namoonni ka biroon sanaa booda dabareedhaan haasawa dhageessisanis, sirni geggeessaa baay’ee kana caalu akka Haacaaluuf taasisamuu male dubbatanii, ammaa boodas siidaan isaa bakka dhalata isaa Amboo fi magaalaa handhuura Oromiyaa Finfinneetti akka dhaabachuufii qabu gaafatanii jiru, jedhan – namoonni sirna sana irratti argaman keessaa. Bakka-bu’aan Mootummaa naannoo Oromiyaa – Obbo Dhaabbaa Dabalee haasawa sirna geggessaa sana irratti dhageessisaniin, “Haacaaluun qabsaawa qofa miti, Haacaaluun waan hundumaa dha. Siidaan isaa Ambo keessatti qofa otuu hin taane Finfinnee keessattillee dhaabachuu qabaa, jechuu isaanis himanii jiran. Haati warraa isaa ergaa barreeffamaan Finfinnee irraa ergiteen, “gaddi nu irra gahe gadda guddaa dhaa. Gaddi waa’ee Haacaaluu keessa keenyaa hin baduu. Akka siidaan isaa magaalaa Finfinnee, bakka lubbuun isaa itti darbetti dhaabatu maqaa koo fi maqaa ijoollee kootiinan gaafadha,” jechuun isaas dubbifamee jira – akka namoonni sirnicha irratti argame jedhanitti. Sirni geggeessaa isaa eega xumuramee booda, reeffi Artist Haacaaluu Hundeessaa maarshii Baandii Naashinaalii Oromiyaatiin dabaalamee jaallatoota isaa, firoota isaa hawaasa naannoo isaa muraasa, jiraattota magaalaa muraasaa, akkasumas maatii isaatiin marsamee gara bakka awwaalchaa reeffi siaa qubatuu, gara Waldaa Kirtistaanaa Ortodooksii Iyyesuusiitti geessamee kabajaan awwaalamuu isaa dubbatan – kanneen sirnicha irratti argaman. Gama biraatiin, qeerroon dhibba hedduutti lakkaawaman sirna geggeessaa Artist Haacaaluutti hirmaachuu qabna jechuun ganama irraa kaasanii kan gaafataa turan tahuu isaa fi humnoonni naga-eegumsaa immoo, akka irraa deebi’an, yoo deebi’uu didan akka itti dhukaasan akeekkachiisaa turuu isaanii, yeroo adda addaattis magaalattii keessatti qawween dhukaasamaa turuu isaa – namoonni achi turan VOAtti dubbatanii jiran. Namoonni ijaan argan akka jedhaniitti, yeroo reeffi Artist Haacaaluu mooraa Yunivarsitii Ambootii bahu, dargaggoota hedduu sirna geggeessaa sanatti hirmaachuuf gaafataa turanii fi humnoota mootummaa gidduutti wal-falmii uumame irratti dhukaasa banameen, namoonni lama du’anii, kudha tokko madaa’uun himamee jira. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Warra Gurmaa'anii Meeshaa Qabachuun Yakka Hojjatan Seera Duratti Dhiyeessun Hin Jiru Taanaan Rakkisaa Dha: Jecha Haacaaluu Hundeessaa Ture

Wellisaa Oromoo beekamaa Haacaaluu Hundeessaa baatii Adooleessa 16 bara 2018 Finfinnee naannoo Meeksiskoo jedhamutti dargaggootaan marfamee akka ture yeroo sanattis jechoota adda addaan akka isa arrabsan, kokolaataa isaa harkaan rurrukutaa akka turan nu ibsee ture. Waggaa lama booda jechuun Waxabajjii 29 bara 2020 galgala rasaasaan rukutamee du'u polisiin kan beeksisee yoo ta'u sirni awwaala isaas har'a jechuun Adooleessa 02 bara 2020 magaalaa Amboo keessatti gaggeeffamee jira. Kan Haacaaluun ammaan dura dubbate keessaa hanga tokko fudhanne ka waahiloonni isaa hojii akkasumas kanneen isa waliin guddatan, hiriyonni isaa jedhan waliin qindeessinee jira. Caqasaa No media source currently available


Ol aantummaan Seeraa Kabajamuu Qaba: Haadha Alangaa Adaanech Habebee

Haati alangaa mana murtii ol aanaa Itiyoopiyaa aadde Adaanech Abebe kaleessa tuuta oduuf ibsa kennaiin du’uu jaal’atama fi beekamaa artist Haacaaluu Hundeessaan gadda guddaa nutti dhaga’ame irra deebi’uu dhaan maqaa, koo fi maqaa mana murtii abbaa alangaa maatiiuummata itiyoophiyaa fi jaal’attoota isaaf ibsuun fedha jedhan. Hacaaluun kan du’e akka nama dhuunfaatti miti kan jedhan aadde Abebech, dargaggoota fi uummata Oromoo birati qabsaa’aa bilisummaa ta’uu isaan kabajaa fi jaalala guddaa horateera. Hacaaluu ajjeesuu jechuun uummani Oromoo dheekkamee uummata obbolaa ka biroo waliin walitti bu’iinsa akka uumuu fi biyyattiin akka hin tasgabboofne gochuuf kan raawwatame gocha qaanessaa dha jedhan. Hacaaluu ajjeesuu dhaan jeeqama kana uumuun yeroo Itiyoophiyaan muddama keessa jirtu, sababaa hidha laga Abbayyaan haleellaan ala irraa yeroo itti aggaamamee jirutti haala isaa daran hammaa taasisa jedhan aadde Abebech. Akkuma sabaa himaa adda adda irratti dhageenye Jeeqama Finfinnee keessatti eegalame Finfinnee keessatti xumurra ka jedhu dhaga’aa turre. Haa ta’u malee nama qulqulluu irratti hin raawwaama hin seene jedhan. Ragaan nu dhaqqabaa hoji geggeessitoota mootuammaa ajjeesuu dhaan uummata gidduutti walitti bu’iinsa uumuu dhaan haalli biyya keessaa akka hin tasgabboofne duula hojjetamaa jiru. Du’i haa caaluu hedduu nu gaddisiisus ol aantummaa seeraa eegsisuun dirqama jedhan. Kanaaf du’uu Haacaaluutti shakkamanii kanneen to’annaa jala oolan jiru, shakkamtoota itti dabalaas barbaadamaa jiru. Haacaaluu al tokko dhabnee jirra, garuu kabajaan awwaalamuu utuu qabu, reeffi isaas kabajaan utuu geggeessamuu qabuu hiraarfamni raawwatameeraa, kanaan wal qabatees lubbuun namaa badeera jedhan. Qabeenyaan barbadaa’eera. Waamichi hookkara kaasuu geggeessameera. Dheebuun dimokraasii biyya kana keessa waan jiruuf jecha uummatis haa ta’u miidiyaaleen yaada isaanii walabaan haa ibsan qeeqa mootummaa irratti qabanis walaba ta’anii haa dubbatan jechuun balleessaan utuu jiruu utuma arginuu beekaa akka hin arginitti bira darbaa turre jedhan. Amma garuu yeroo ni ga’a jennu ga’eera jedhan. Ol aantummaan seeraa kabajamuu qaba jedhan.


Ajjeechan Haacaaluu Qabsoo Oromoo Duubatti Hin Deebisu, Jedhu Hoggantoonni Paartii Mormituu

Dura teechonni paartii mormiituu Oromoo an Koongresii Federaalaa Oromoo fi Adda Bilisummaa Oromoo ajjeechaa artiist Haacaaluu Hundeessaa booda Oromiyaa keessa rakkoo baayyeen jiraachuu dubbatan. Dura ta’aan Koongresii Fedeeraalaa Oromoo, Dr. Mararaa Guddinaa, hooggansa paartii isaanii keessaa Obboo Baqaalaa Garbaa fo Jawaar Mohaammad akkasumas gaazexeessaa Hamzaa Booranaa to'annaa jala oolfamuu malee bakka jiran akka in beekne dubbatanii, ajjeechan artiist Haacaaluu qabsoo oromoo duubatti in deebisu jedhan. Hogganaan Adda Bilisummaa Oromoo, Obboo Daawud Ibsaa gama isaanitiin Ajjeefamuun artiistii kanaa rakoo jabaa biyyatti muudate ta'uu himan. Haala biyya keessa jiru gaafatamanii interneetiin cufamuu fi bilbillis rakkoo godhachuurraa an ka’e waan jiru qulqulleefachuuf hoggansa dhaabichaatti rakko ta’u dubbatan. No media source currently available


Hawaasii Oromoo ijjeechaa Hacaaluu Hundeessaa,hidhamuu Jawaar Mohaammad, Baqqalaa Garbaa fi aktivistota isaatif Amerikaatti hiriiratti jira

No media source currently available Artistii Hacaaluun Hundeessaa Waxabajjii 25 Finfinneetti galaafatan. Sunitti aansee Jawaar Mohaammad,Baqqalee Garbaa fi hedduutti waliin hidhame. Akka OMN gabaasetti itti aansee istuudiyoon isaanii Finfinnee cufan,achii ammoo Hamzaaa Booranaa,Girmaa Guutamaa fi nama hedduutti hidhame. Amerikaa fi Awurooppaa keessallee hiriira mormii hedduu deemuutti jira. Warrii DC,MD,fi VA Ministirii Haajaa Alaa Amerikaatti DC jiru duratti bahee akkoo himate. Minisootaa,achitti ammoo qonsilaa Itoophiyaa St.Paul durattii fi "haqa barbaada baanna,dhugaa barbaada,"jechaa achumaan bulchiinsa magaallan MN fi St.Paul duralleetit bahan jedha Abdurqaadir Duube. Gootin keenya,Hachaaluu Hundeessaa wareegamuu isaatiin,goototin keenya Jawaar Mohaammad,Baqqalaa Garbaa fi namoonni baa'een hidhamuu isaanii dhageessifachuuf baane,jette Gennet Gurmeessaa. “Hidhaa fi ajjeechaan akka dhaabatan manneen qotee bulaa gubuunis nurraa akka dhaabatu barbaadna." Iftuu Kebbedee warra MInistera Haajaa Alaa Amerikaa duratit hiriira bahe keessaa tokko. "Biyyii sun wanti tasgabbaahuun irra jiraatuuf asi dhufe.Laftii keennas nuhis rakkinnii nu gahe,”jette. "Jawaar Mohaammad,Beqqelee Garbaa,Hamzaa Booranaa fi hooggantoonnaa fi qaroon Oromoo hedduun hidhamaniiru,”kana himachuuf dhufe jedhe Abdurqadir Duubee. Amerikaa alatti biyya hedduu keessalleetti hawaasii Oromoo hiriira mormii akkanaa yaamee "qaroo,aktivistootaa fi abbootii qabsoo isaaf falmachuutti jira" jedha warrii hiriira bahe.


Komishinarri Polisii Oromiyaa Haala Yeroo Ilaalchisee Ibsa Kennan

Ajjeefamuu wellisaa Oromoo Haacaaluu Hundeessaa mormuun hiriira ba'amee irratti yoo xiqqaatee namnii 52 ajjeefamuu fi hedduun madaa'uu komishinarri polisii Oromiyaa Araarsaa Mardaasaa ibsanii jiru. Akka gabaasa ba'eetti namoonni hedduun kan ajjeefaman dhukaasaa fi tarkaanfii humnaa jabaa humnootii nageenyaa fi kanneen mormii gaggeessan giddutti gaggeeffameen ta'u ibsamee jira. Guyyoota darban lamaan kana keessatti namoonni hedduun to'annaa jala akka oolan, miseensoonni paartii mormituu KFO fi hogganoonni siyaasaa kanneen biroon akka keessa jiran beekamee jira. Polisiin akka jedhutti eegdoota Jawaar Mohammad fi polisiin kan walitti bu'an yoo ta'u kunis reeffa Haacaaluu Hundeessaa gara Ambootti geeffamaa yeroo tureetti akka ture ibsamee jira.


Finfinneen Har’a Cufaatti Oolte. Magaalaalee Adda Addaa Keessatti Walitti-bu’ansa Uumameen Miidhaan Du’uu fi Madaa’uu Dhaqqabe Jedhama

Ajjeechaa weellisaa beekamaa fi jaallatamaa Haacaaluu Hundeessaa irratti raaw’atame balaaleffachuudhaan, ka mormiin guddaan keessatti ka’ee turee fi waa’ee reeffa isaa gara Amboo geessuu fi dhiisuu irratti ka kaleessa walitti-bu’unsi keessatti uumame, magaalaan Finfinnee har’a akkuma cufamtetti dilallooftee oolte jedhama. Geejjibni uummataa, dhaabbatoonni daldalaa irra-hedduun, tajaajilli interneetii fi bilbila mobaayiliis akkuma cufamanitti jiran. Gama biraatiin, magaalaalee naannoo Finfinnee jiran, kanneen akka Buraayyuu fi Sabbataa keessatti, akkasumas, magaalaalee Oromiyaa ka biroo akka Itayyaa, Shaashemannee fi Jimmaa faa keessatti walitti-bu’insa hiriirtota mormii fi qaamota mootummaa gidduutti uumameen, lubbuun namaa dhabamuu fi miidhaan qaamaa dhaqqabuu, akkasumas qabeenyaan manca’uu tu himame. Kana irratti gabaastuu VOA – Tsahaay Daamxoo Finfinnee irraa dubbisnee jirra. Guutummaa isaa caqasaa No media source currently available


Magaalaa Amboo Naannoo Mana Warra Artist Haacaaluu Hundeessaatti Dhukaasa Banameen Namoonni Miidhamuun Himamee Jira

Magaalaa Amboo, naannoo manni warra Artist Haacaaluu Hundeessaa jiru, Toorban Kuttaayeetti har’a walitti bu’insa uumee fi dhukaasa banameen obbboleessaa fi wasiila Haacaaluu dabalatee namoota hedduu irra miidhaan ga’uun beekamee jira. Kan yeroo dhukaasichi baname mana warra Hacaaluu ture, gabaasaa VOA – Naakoor Malkaa, haala ture akka nuuf ibsu dubbisnee jirra. Guutummaa gaaffii fi deebii geggeessinee caqasaa No media source currently available


Miidiyaan Hawaasummaa Oromoo #HaacaaluuHundeessaa Jechaa Oole

Weellisaa fi barreessan muuziqaa dandeettii addaa jiruuf jireenya, rakkinaa fi ballina uummata Oromoo artii fayyadamee dhiheessudhaan  uummaticha biratti  kabaja guuddaa qabu, artiist Haacaaluu Hundeessaa ajjeefamuun uummata Oromoo rifaatuu guddaa keessa seensiseera. Oduun ajjeefamuu artiist Haacaaluu erga dhagahamee qabee miidiyaan hawaasummaa Oromoo; Maqaa Haacaaluu, Suuraa Haacaaluu, sagalee Haacaluu malee wanni biraa maxxansaa in jiru. No media source currently available Haashtaagii #HaacaaluuHudeessaa jedhu fayyadamuudhan dinqisiifattoonni isaa, artiistonni Oromoo fi hiriyoottan Haacaaluu, akkasumas hooggantoonni Itoophiyaa ol aanoon gadda isaanii ibsachaa jiran. Ogeessii fiilmii fi dookmantarii akkasumas daayreektariin sirboota Haacaaluu an akka “Maalan Jiraa,” Amensiisaa Ifaa Feesbuukii irratti “gubadhekaa maalan sii godhdha” jechudhan halkan edaa bakka reefii artiist Haacaaluu ture hoospitaala irraa maxxanse. Faatumaa Badhaasoo, shamarreen Oromoo kessattu twiterii fi feesbuukii irratti beekkamti qabdu akkana jette “ Afuura baafachuun dadhabe. Goota qixa kumaa. Seenaan kee bara baraan jiraata.’ Hooggantoota Itoophiyaa keessaa, Itti aanaa kantiiban magaala Finfinnee, injinar Taakkalaa Uumaa “Keessaa kootu booye, laphee kootu madaaye……… Yartuun nama galaafatti,”jechuudhan Kaleessa halkan feesbuukii irratti maxxanse. Muummeen ministiraa Itoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimadi karaa isaanii, “Lubbuu qaalii ta'e dhabneerra. Edda lubbuun aartiistii dargaggeessa dinqii Haacaaluu Hundeessaa darbuu dhageenyee warra gadda guddaa keessa jirru hundaaf jajjabinan hawwa. “ jechuudhan qorannoon geggeemfamaa jiraachuu fi bu’a san eegaa jirachuu ibsan. As Yunaaytid Isteets keessatti kaleessa waaree booda hawaasni Oromoo bakka jirutti walitti qabamuu jalqabe. Hawaasni Oromoo Siyaatle, Minisootaa, Waldaan amantaa Ortoodoksii Oromoo an Washigitan Diisii fi dhaabileen adda addaa sagantaa karaa Feeesbuukiitin tamsaasaa turaniin rifaatuu fi gadda ajjeefamuu artiistii Oromoo beekkamaa kanaan itti dhagahame ibsachaa turan. Oromoo malees haawasa Itoophiyaa kaan biraa rifaatuu isaanii an ibsan baayyedha. Gaazexeessan Itoophiyaa, Zakaariyaas Zalaalam, twiiterii irratti “oduu ajjeefamuu artiisti Haacaaluu dhagahaan jira, kun bakka malee na xuqe,” erga jedhee booda ‘Haacaaluun artiistota yeroo kanatti beekkamtii guddaa qaban keessayi, duutii isaa masarata biyya tanaa sossoosa,” jechuudhan yaada isaa xumure. Namoonni kaan immoo suuraa yeroo nagahaa artiist Haacaaluu wajjin ka'an maxxansan. Artiist Seenaa Salamoon suuraa haadha Haacaaluu fi Haacaaluu wajjin tana dura kaate maxxansite; “Maaluma jetta laata haadha gootaa. Waggaa tokkollee odoo hin guutin ijoolllee kee lama awwaalteem. Biyyoon sitti haa salphatu Haceekkoo.” Karaa kaaniin Miidiyaawwan addunyaa bebbeekamoon an akka Niw Yoork Taayims, Rooyters, fi Aljeziiraa illee marsariitii fi sabaa himaalee isaanii irratti ajjeefamuu artiist Haacaaluu Hundeessaa gabaasaniiru.


Ajjeechaa Artiist Haacaalutin Walqabatee Namoonni Shakkaman To'annaa Jala Oolfamuun Himame

Guyyaa kaleessaa galgala keessaa naannoo sa’aatii sadii fi walakkaa rasaasa namoota hin beekamin biraa dhukaafameen lubbuun isaa kan dabarte du’uu artist Haacaaluu Hundeessa ilaalchisee guyyaa har’aa sabaaa himaa biyya keessaaf ibsa kan kennan komiishiner jeneraala poolisii federaalaa Indeshaaw xaaseew maqaa dha’uu dhaan daayiriktera kominikeeshinii kan ta’an obbo Jeelaan Abdii namoonni gocha kana raawwatan jedhamuun shakkaman to’annaa jala ooluu isaaniinii ibsaniiru. Qoranaan sun qulqullaa’ee ennaa xmuramu uummataaf ifa akka ta’u ibsanii uummati haala tasgabbii qabuun gadda isaa akka ibsu gaafataniru. Kaleessa galgala bakka Galaan jedhamuun beekamutti rasaasaan dha’amee lubbuun isaa darbuun kan ibsame artist Haacaaluu Hundeessaa reeffi isaa bakka dhaloota isaa magaalaa Amboo mana maatii isaatti geessamee jira. No media source currently available


Mormii Ka'eef Angawoonni Itiyoophiyaa Deebii Kennuu Qabu, Jedha Hiyuumaan Raayitis Waach

Ajjeefamuu weellisaa Oromoo beekamaa Haacaaluu Hundeessaa wajjiin wal qabatee Finfinnee fi magaaloota adda addaa kanneen biroo keessatti mormii ka'eef aangawoonni Itiyoophiyaa deebii kennuu qaban jechuun gareen mirga dhala namaa Hiwumaan Raaytis Waach gaafatee jira. Humnootiin nageenyaa haala uumame kana akka hin hammeessineef gochuuf tarkaanfiin hatattamaa barbaachisan akka fudhataman kan gaafate gareen mirga dhala namaaf falmu kun akka yeroo darban keessa ta'aa ture sana humnootiin nageenyaa humna guddaa hin gargaaramne akkasumas seeraan ala akka hiriirtoota dabalatee kanneen biroos hin hiine jedhee jira. Angawoonni Itiyoophiyaa kan akkaan barbaachisaa ta'e odeeffannoo ifaa fi sirrii ta'e yeroo isaa eeggatee uummataaf dhiheessuun akka irra jiru, kunis akkaataa Artiist Haacaaluu Hundeessaa itti ajjeefame kan ilaaleen qorannaa gaggeeffame dabalachuu akka qabu hubachisee jira. Uummanni karaa nagaan gaddaa fi quuqqaa isaa ibsachuu akka danda'u mirkaneessuun barbaachisaa ta'uu gareen mirga dhala namaaf falmu kun hubachisee jira. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


‘Humnoota Nageenyaan Nageelletti nami 4 Ajjeefaman; Keessaa tokko Daa’ima Ganna 8 ti’ Hospitaala Nageellee

Harra mormii ajjeechaa Artiist Hacaaluu Hundeessaan booda hiriira mormii magaalaa Nageelletti gaggeeffameen jiraattonni nami afur du’uu dubbatan. Mormii kanarratti miseensonni raayya ittisa biyyaa namootarratti dhukaasaniin daa’ima ganna 8 dabalatee nami lama reeffisaanii gara Hospitaala nageellee akka geeffame Hospitaalichi mirkaneessee jira. Gabaasa guuutuu caqasaa. No media source currently available


Reeffi Artist Haacaaluu Ambo Geessame. Naqamtee fi Jimma Keessatti Walitti-bu’insi Uumame

Reeffi artistii beekamaa fi jaallatamaa Haacaaluu Hundeessaa helikooptaraan gara bakka dhalata isaa Ambootti geessamee jira. Yeroo gabaasaan kun qindeessametti reeffi Haacaaluu mana warra isaa magaalaa Amboo, ganda Toorban Kutaayee jedhamu dhaqqabuun isaa himamee jira. Artist Hacaaluu ajjeesamuutti rifaatuu fi gadda itti dhaga’ame ibsachuuf uummata magaalaa Naqamteetti hiriira bahee fi humnoota mootummaa gidduutti walitti bu’insa uumameen, namoonni du’anii fi madaa’an jiraachuu, hiriirtotaa fi Hospitaala Ispeeshaalaayizdii Naqamtee irraa VOAf ibsanii jiran. Magaalaa Jimmaa keessattis akkasuma hiriirtotaa fi humnoota mootummaa gidduutti walitti-bu’insi uumamee namaa fi qabeenyaan miidhamuu tu himame. Kan dhimma sana hordofaa ture gabaasaan keenya Naakoor Malkaa Ambo irraa dubbisnee jirra. Gaaffii fi deebii guutuu caqasaa. No media source currently available


Artiistii Oromoo Beekkamaa Haacaaluu Hundeessan Finfinnee Keessatti Ajjeefame

Weellisaa beekamaan sirboota Afaan Oromoo, Haacaaluu Hundessaa Waxabajjii 22 bara 2012 akka lakkofsaa Itoophiyaatti galgala keessaa tilmaamaan sa'aatii 3:30tti Magaalaa Finfinnee kutaa magaalaa Aqaaqii qaallitti Bakka addaa Kondominyeemii Galaan jedhamutti konkolaataa isaa keessatti rasaasaan rukutamee akka argame ibsame. Haacaaluun kan rukutame rasaasaan ta'uun komishiiniin poolisii Finfinnee komishinar Geetuu Argaawu sabaa himaa biyya keessaatiif ibsaniiru. Yeroo ammaas namoonni ajjeechaa Haacaaluu waliin shakkaman poolisii Finfinneetiin to'atamaniiru jechuun qorannoo taasisamaa jira jedhan. Namoonni naannoo ajjeechaa Haacaaluu dhagahan bakka reenfii isaa jiru naannawaa laabuutti kan argamu Hospitaala 'Star' jedhamu deeman akka oddeeffannoo nuuf kennanitti Haacaaluun laphee isaa irraa rukutamee hospiitaala qaqqabee osoo hin turiin lubbuun isaa darbuu himan. Booda reenfi isaa qorannoof gara hospitaala Phaawuloositti geeffameera jedhame. Muummeen ministiira Itoophiyaa Abiyi Ahamad du'aan boqochuu Aartist Haacaaluu Hundeessaa gadda isaanitti dhaga'ame karaa toora Facebook isaanii ibsaniiru . "Ummattoota biyya keenyaa hundaaf,\nLubbuu qaalii ta'e dhabneerra. Edda lubbuun aartiistii dargaggeessa dinqii Haacaaluu Hundeessaa darbuu dhageenyee warra gadda guddaa keessa jirru hundaaf jajjabinan hawwa. Gabaasa qorannoo poolisii guutuu gocha badaa kanaa eegaa jirra. Hanga gocha kana hubachuudhaan sochiiwwan biyya keenya keessatti raawwatamaniif yeroo itti xiyyeeffannoo kenninee hordofnu irra jirra. Gadda keenya ofeeggannoofi yakka dabalataa ittisuudhaan haa ibsinu."


Itiyoopiyaan Qooda Gamtaan Afriikaa Marii Dhimma Abbayaa Keessaa Qabu Simattee Jirti

Mariin marsaa duraa prezidaantii Afriikaa kibbaa Cyril Ramaphoosaan kan hoogganame yoo ta’u kunis jarmiyichi ardittii , jaarsummaan jidduu seenuuf bakka bu’iinsa sirnaa fudhachuu mul’isa jechuu dhaan dubbi himaan waajjira muummicha minsteeraa Nigusuu Xilaahuun VOAf ibsaniiru. Hoogganni gamtaa Afriikaa marii waa’ee hidha laga Abbayyaa keessaa dhabamuun mata duree marii ta’ee ture. Baatii Amajjii keessa muummichi ministeeraa Abiy Ahimed prezidaantiiin Afriikaa Kibbaa Cyril Ramaphoosaa dhimmi projektii hidha Abbayyaa ilaalchisee marii jiru jaarsummaan akka gargaaraniif gaafatanii jiran. Sambata darb ministeera dhimmi bishaanii fi enerjii kan ta’an Sileshii Beqqele VOAf akka ibsanitti Itiyoophiyaan torban lama keessatti hidha Abbayyaa bishaaniin guutuu ni jalqabdi jedhan. Eskinder Frew waliiin gaaffii fi deebii geggeessaniin ministeerichi hanga Masrii, Sudaanii fi Itiyoophiyaa gidduutti irra ga’amutti hidha sana bishaaniin guutuun yeroo biraatti akka darbuuf walii galteen irra ga’ame gabaasi jedhu soba jedhan. Kana irratti oduu dhaa booda gabaasa qabna.


US hiriira momrmii lafa itti oowwiseef caasaa poolisi jijjiirachuuf falachuutti jirti bulchiinsii Miniypoolisi marii dansaatti jira

No media source currently available Guyyaa 30n duratti jalqaban hardhallee ittuma jiran. MN haga Hawaii godina ykn State Amerikaa 50nu waliin gahanii addunyaalleen irraa fuutee dabarteen. Namii afaan tokkoo dubbaa.Black lives Matter,BLM lubbuun gurraachaa bilaashaa miti jechuutti jira. Poolisii Amerrikaa nama gurraacha woma fedhan tolchan jedhanii himatan. Rakkoo bara dhibba hedduu turte. Caamsaa 25 Poolisichii faranjii Derek Chauvin nama gurraacha George Floyd morma irratti jilbiiffatee adoo innii waakuu diqquma miila dhaabatee namii sun du’e. Warra sunillee balleessaa lubbuu namaatii himatanii dubbiin isaanii lafa jirti. Nama gurraacha akkuma durii ganna dhibba hedduun duratti Afrikaa bitatani dhufaniiniin ammallee caasaa seeraatii fi bulchiinsaa wal xaxeen gadi qabuutti jiran jedhanii iyyuufiitti jiran. Namii Amerikaa caasaa poolisiitii fi qorannoo yakkaa Amerikaa keessatti akka wanii hedduun qajeeltu himachuutti jira. Warrii hiriira bahe kun dallanee fulaa hedduutti soodduu warra nama garboomfate, bulchoota akka garbummaan hin banne lolan pirezidaantota bitattee nama garboomfachaa baatee fi ta nama hedduu bubuqqisanii halluu didabii taan qaqaarsian. Soodduu Minisootaatti qaarisan keessa tokko ta Christopher Columbus, nama durii Amerikaa arge jedhanii seenaan barreeffameef. Dhalootaan Xaliyaanaa nama bara jaarraa 14essoo keessa Atlaantik taakkee Amerikaa waliin lafa Awurooppaan bittee garboomfachuu dandeettu dooyaa dhaqe.Bara 1492 keessa Amerikaa argee biyya itti godaansise jedhanii seenaa barreessaniif. Mawardi Hamid abbaa alangaa addaa(State Attorney)Minisootaati.Seenaa Kolomboos waan dharaa nu barsiisanii tanaaf ummatilleen itti dallanee soodduu isaa buqqise jette. Adoo warrii lafaa native Indians ka duruu Amerikaa irra qubatan seenaa ufii barreessanii mana barumsatti nama barsiisanii silaa seenaa dogoggoraa hin barannu jette. Amerikaatti poolisi kuma kuma dhibba hedduutti jira.Poolisi magaalatti qaxarata.Godinilleen godinii poolisi ufi qaba. Poolisiin godina Sherfiff jedhan poolisiin ammoo hujii guddoo hojjattu poolisii magaalati. Waldaan Poolsiin Amerikaa humna guddoo qaba.Mindaa poolisii wayyeessuu,yoo himatan gargaaruu,faayidaa poolisiin argachu malte dubbachuu fi waan hedduun golaaf gargaara. \nWaldaan hagii tokko jijjiiramii kun poolisii balaa irra buusa jedhee dida. Poolisii Amerikaa yoo viidiyoo kaameraan qomattit naqatani yaahan.Waan jari hojjate suniin tohatan. Ummatilleen waan poolisiin hojjattu kaameraan waraabuu dandaha kun mirga seerii kenneef. Ummatii gurraachii bulchiinsa keessatti namii keenna diqqaa ollaa keennatti ammoo poolisii itti heddataa oolmaa fi bultii nu dhowwan jedha. Minisootaa keessatti akka jecha Maawardiitti namii waan hedduu gaafachuutti jira: Akka poolisii horii hin baafane Caasaan poolisii diigamee ummati itti dabalamee poolisii haaraa jaaran Bulchiinsii Miniyapoolis hagii guddaan caasaa poolisi diiganii haaraa jaaruuf akka dansaa itti deemuutti jiran. Maqaa poolisiillee jijjiiranii ‘eegumsa nagaa ummataa jeequmsa tohatu’ jedhanii baasuuf itti jiran. Woma taheefuu Amerikaan caasaa poolisii isii jijjiiruuf godinii cuftii seera isaa baafatee marii fi falmaatti jira.


Ijaarsi Piroojektii Jallisii Gudar-Faaxoo

Ijaarsi piroojektii jallisii Gudar- Faaxoo dhibba irraa harki 10 ol adeemsifamuu , Ministirii Bishaanii, Jallisiifi Annisaatti, komishinarri itti-aanaan Koomishina Misooma Jallisii Injinar Saamu’eel Huseen beeksisan. Piroojektiiwwan jallisii 9 kan ijaarsarra jiran yoo tahu, piroojektiiwwan haaraa sadii ammoo ijaarsisuuf dhaabbilee ijaaran waliin waliigalteerra gahameera jedhan, Injinar Saamu’eel. “Marsaan jalqabaa ijaarsa Piroojektii Jallisii Gudar-Faaxoo yeroo xumuramu, qonnaan-bultoota aanaalee Shawaa Lixaa lamaan, Tokkee Kuttaayeefi Dirree Incinnii 3000 caalaniif faayidaa kenna” jedhan, Itti gaafatamaan Waajjira Qonnaa godinichaa. Qonnaan bultootni aanaa Tokkee Kuttaayee yaada isaanii Raadiyoo Sagalee Ameerikaatiif kennanillee, yeroo ijaarsi jallisii kanaa xumuramu Waqtii Roobaa qofaa eegnee qotuurra yeroo lama sadii akka qotnu nu gargaaruu danda’a jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available