Sochii Uummatni Oromoo itti jiru akka sochii Musiliimota Itoophiyaa sana dhaabbata moo ittifufee jijjiirama tokko fida?

Abdii Boruutiin Gaafii akka mata dureetti dhiyaate kanaaf deebii otuu hin barbaadin dura, garaagarummaa fi walfakkeenya sochiilee lamaanii kana hubachuun barbaachisaa dha. Walfakkeenya caalaa garaagarummaan waan heddoomuuf, mee dura walfakkeenya sochiilee kanaa gabaabumaan ilaalla. Walfakkeenya Musiliimonni kan gaafachaa turan mirgi amantii keenyaa nuu haa eegamu; mootummaan dhimma kana keessa seenee nuuf murteessuu ykn nurratti murteessuu hin danda’u; namoota nuti barbaadne fi filannetu nu hogganuu qabu; amantii nuti hordofnu otuu jiruu kan biraa alaa dhufee nurratti fe’amuu hin qabu fi kkf yoo ta’u sochiin kun yeroo dheeraa booda jijjiirama tokko otuu hin fidin dhaabbate. Karaa biraatiin sochii uummata Oromoo yoo ilaalle ammoo, gabaabumatti ka’umsi isaa Maastar Plaanii wajjin walqabatee, yoo xiqqaate mirgi seerri fi heerri biyyattiidhaaf lafa kaayame nuu haa kabajamu kan jedhu ta’ee, kunoo ji’oota sagal keessa jira. Walumaagalatti walfakkeenyi sochiilee lamaaniitu gaafii mirgaa ti jechuu dha. Gaafiin Oromoo garuu kan asitti dhaabbatu qofaa miti. Waayee kanas armaan gaditti ilaalla.Gama deebii Wayyaaneen kennituun yoo ilaalles, namoota reebuu, dararuu fi hidhuun sochiilee lamaan keessattu kan mul’atuu dha. Wayyaaneen akkuma barte sochiilee kana humnaan dhaabuu ykn dhabamsiisuu yaaluu ishii ti. Garaagarummaa Garaagarummaan sochiilee lamaan kana jedduu jiru baay’ee bal’aa waan ta’eef, hunda isaatuu kaasuun yoo danda’amuulle baate, qabxiilee gurguddoo tokko tokko kaasuun ni danda’ama. Tokkofaa, sochiin uummata Oromoo fi gaafiin isaa har’a sadarkaa ol aanaarra haa gahu malee, erga uummatni Oromoo gabrummaa Habashaa jalatti kufee kaasee, hanga har’aatti kan deemaa jiru; gaafii bu’uraa; gaafii eenyummaa; gaafii bilisummaa fi Abbaabiyyummaa waan ta’eef baay’ee bal’aa fi hanga kun guutumaa guutuutti deebii argatutti dhaabbachuu kan hin dandeenye dha. Lammaffaa, uummata sochiileen kun lamaan hammatan yoo ilaalle, sochiin uummata keenyaa Oromiyaa kaabaa-kibba, bahaa-dhiha akkasumas jiddugaleessa kan kakaase yoo ta’u, walumaagalatti sochii biyyoolessaa ti jechuu ni danda’ama. Sochiin Musiliimotaa garuu harka caalaan magaalota keessatti waan ta’e natti fakkaata. Sadaffaa, tooftaaleen sochiilee lamaanii garaagarummaa guddaa qabu. Tooftaalee uummatni keenya itti fayyadamani fi ittifayyadamaas jiran, biyyatti sana keessatti kan mul’atee ykn argamee hin beekne yoo ta’u, diinagdee Wayyaanee laaffisuurratti gahee guddaa taphatan. Afraffaa, gaafiin uummatni Oromoo kaase fi kaasaas jiru ijoon isaa gaafii eenyummaa ykn gaafii jiruu fi jireenyaa ti. Uummatni tokko yoo eenyummaan isaa jiraate fi lafa qabaate bilisummaa fi abbaabiyummaa hawwa. Haalli nuti har’a keessa jiru garuu baay’ee yaaddessaa waan ta’eef uummatni keenya baduurraa of baraaruuf qabsaa’aa jira. Gaafiin/sochiin akkanaa ammoo guutumaa guututti hanag deebii argatutti waan dhaabbatuu miti. Shanaffaa, sochii Musiliimotaa dhaabuuf Wayyaaneen Poolisoota itti bobbaaftee turte. Kan uummata keenyaa dhaabuuf ykn dhabamsiisuuf garuu har’a kunoo Oromiyaa guutuu waraana ishiitiin bulchaa jirti. Bulchuurra unkuraa jirti jechuu wayya. Lammiileen keenya kan waraanni Agaazii ajjeese lakkofsi isaanii sirriitti hin beekamu. Kan hidhame, ajjeefame fi bakka buuteen isaanii hin beekamnes akkasuma. Egaa, gara gaafii mata dureetti deebi’uudhaaf, wanti biraallee yo hafe, garaagarummaa asitti tuttuqaman kanaayyuu yoo fudhanne fi ijoo dubbii yoo laalle, sochiin uummata Oromoo waan dhaabbatu hin fakkaatu. Bakkee tokkotti waan qabbanaaye fakkaatee, bakkee biraatti ka’aatuma ittifufa malee hin dhaabbatu jechuu dha. Hangam akka turu fi jijjiiramni inni fidu beekamuu baatullee akka sochii Musiliimotaa sana waan dhaabbatee hafu natti hin fakkaatu; hin ta’as jedhee hin amanu. Haa ta’u malee, gaafiin “Jijjiirama hoo fidaa?” kan jedhu waa baay’eerratti hundaaya. Inni guddaa fi hangafti garuu tokkummaa uummata keenyaa fi humna keenya jabeessuu dha. Qabsoo kana keessatti hunduu dirqama Oromummaa bahuu dha. Gahee fi qoodni kiyya maali jedhanii ofgaafachuu dha. Waan namarraa eegamu godhuun yeroon isaa har’a malee boruu akka hin taane hubachuu dha. Sochii uummata Oromoo kana keessatti gaafiilee adda addaatu ka’u. Fakkeenyaaf, uummattootni Itoophiyaa maaliif callisanii taa’u? Maaliif uummata Oromootiif gargaarsa hin goone? Maaliif ka’anii waliin hin sochoone?… Gaafiilee kana kaasuun gaarii dha. Haa ta’u malee, wanti hubachuu qabnu tokko, olola Habashootaatiin baroota dheeraaf keessumaayuu Wayyaanotaan godhama ture fi jiru irraa kan ka’e, uummatni Oromoo bilisummaa fi abbaabiyyummaa isaa deebisee yoo argate, uummattoota biraatiif sodaachisaa akka ta’u waan itti himamaa tureef; kunis sammuulee uummattootaa keessa waan jiruuf; hanag rakkoo walfakkaataan dhaqee balbala isaanii rurrukututti har’a hunduu callisuu filatan. Uummattoota Habashaa dhiisii warrumti akka keenyaatuu warri kibbaa callisuun isaanii waanuma olola kanarraa madde natti fakkaata. Kan ta’es ta’u, Oromoon wal malee gargaarsa biraa akka hin qabne yoomiyyuu caalaa hubachuu qaba. Kanaaf, tokkummaa fi humna Oromoo cimsuu qofaatu furmaata nuuf ta’a. Tokkumman Oromoo akkamitti cimuu danda’a? Akkuman kanaan duras barreessaa ture fi har’as irradeebi’ee jechuu fedhu, tokkummaan nuti dhabne ykn bakkeen hir’inni jiru tokkummaa qabsaa’otaa fi jaarmayoota Oromoo bira. Uummatni keenya akka uummataatti tokkummaa qabaachuu isaanii jechaan qofaa otuu hin taane, hojiidhaan lafarratti agarsiisanii jiru. Tokkummaan har’a dhabame tokkummaa jaarmayoota keenyaa ti. Yeroo baay’ee tokkoomne ykn walhubanne jechaatuma as gahanii jiru. Tokkummaan dhugaa garuu jaarmayoota keenya jidduutti mul’atee hin beeku. Kun waan nama gaddisiisu fi qaanessuu dha. Har’a illee yeroo uummatni keenya ijoollee sabiyyii dabalatee diinaan ajjeefamaa jiran kanatti, jaaramayootni Oromoo biyya alaa jiran, gadi bahanii waliigalle jedhanii; sana booda garuu sagaleen isaanii dhabamuun isaanillee qaanessuu qaba. Uummata keenyatti qoosaa jiruyii? Yeroon ammaa yeroo waan jedhan hojiidhaa agarsisan malee, akkuma dur barame, ibsa baasaniituma manatti deebi’anii taa’anii miti!! Kun isaaniifis nuufis qaanii hamma kana hin jedhamnee dha. Biyyatti deebi’anii, uummata keessatti argamanii waliin qabsaa’uu yoo baatan, tokkummaa dhugaa uumanii sagalee tokko dubbachuunuu uummata biyya keessa jiruuf hamilee ta’aa bar!! Lakkii, kana godhuurra amaluma barame sana ittifufuu filatanii jiru. Isaan tokko tokko mooraa QBO keessatti tokkummaa qabsaa’otaa uummuurra jaarmayoota alagaa biroo wajjin tumsa uumuun bu’aa waan qabu ykn tooftaa gaarii akka ta’e waan yaadan fakkaatu. Tumsa uumuun badaa miti. Keessumaayuu uummattoota akka keenyaa fi hiree walfakkaata qabnu wajjin tumsa uumuun barbaachisaa dha. Humnoota fedhii uummata keenyaa hin qabne fi kaayyoo QBO hin kabajne waliin tumsa yaaduun eessanuu nu hin gahu. Mooraadhuma keenya humneessuu fi cimsuutu furmaata caaluu dha. Keessumaayyuu humnoota kaayyoo fi galii keenya hin barbaadne wajjin maalirratti waliigaluuf jennee ammas yeroo keenya gubna? Isaan kun eenyummaa keenyaa hin fudhatanii bar!! Itoophiyummaa fi alaabaa ishii fudhachiisuuf haal-duree uumuu bar! Tokkummaan jaarmayootaa kan dhugaa ta’e yoo jiraate wanti qindeeffamu fi hojjetamu hunduu bu’aa agarsiisa. Yoo kun hin jiraanne akkamitti dandeettii, beekumsa fi qabeenya keenya qindeessinee humna uumuu dandeenya? Gara gara faffaca’uun akka bu’aa hin qabne waanu argaa as geenye dha. Aariidhaa (Emotionally) barreessu natti hin ta’inii, jaarmayootni keenya kan biyya alaa jiran kun tokkoomuu kan danda’an, hoggansi jaarmayoota hundaatuu kan amma jiru kun gutumaa guutuutti jijjiiramee, dhaloota haar’aadhaan yoo bakka buufame qofaa dha jedheen yaada. Warri hanga har’aatti asiin gahan gaheen isaanii “gorsa kennuu” otuu ta’ee irra caalaatti jijjiirama tokko fiduu danda’a jedheen amana. Beekumsa, dandeettii fi mooyxannoo qabaniin dhaloota (hoggana) haaraa bira yoo dhaabbatan galiin isaan barbaadanillee bakka gahuu danda’a. Kun isaan achi dhiibuuf otuu hin taane, humna haaraadhaan qabsoo sadarkaa ol aanaarra gahe kana caalaatti finiinsanii gabrummaa xumuruuf gargaarsa ta’a jedheen amana. Yeroo baay’ee akka haasa’amaa ture fi jirutti, humna waraanaa Oromoo cimsuun filannoo barbaadamaa (Preferred Option) akka ta’e amanama. Haa ta’u malee, waraana ijaaruun jaarmayaa tokko ta’e fi hoggansa cimaa qabu, kan uummata Oromootiin deeggarsa guddaa qabu jalatti yoo ta’e malee waa hundaa qindeessuun rakkisaa ta’a. Uummatni keenya qabeenyaan gargaaruuf hamileedhaan kan ka’u jaarmayaan akkanaa yoo jiraate qofaa dha. Jaarmayaa waa hundaa sossoosuu danda’u (an organization which can mobilize all recourses) yoo hin qabaanne, gargaarsi uummataas laafaa ta’uu danda’a jechuu dha. Egaa, gara xumura barreeffama kiyyaatitti deemuuf, jaarmayootni keenya kan biyya alaatti gargar hiramanii jiran waayee kana ittiyaaduu qabu. Otuu isaan asii fi achi jedhanuu uummatni isaan gatee deemee akka fagaate waan hubatan natti fakkaata. Kanaafuu, silaa isaantu cimee uummata dursa ture; amma garuu uummatatu isaan dursee jira. Uummatatu waan isaan hogganaa jiru fakkaata. Bakkee adda addaatti bibixxilamanii hafuurra, yeroon walitti deebi’anii tokkummaa dhugaa uuman yeroon isaa amma. Galatoomaa! Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


Johaar Mohammadiin Ji’oottan saglan dabraniif ummanni Oromoo gaafii mirgaa haqummaan isaa mootummaanuu amane qabatee haala seeraaf heerri biyyattii eeyyamuun falmachaa jiraachuun isaa ni beekma. Yeroo kana keessatti ilmaan Oromoo 600 ol ta’an loltoota mootummaatin ajjeefamanii, kanneen 5000 ol ta’an madaayanii jiran. Kana jechuunis ji’oottan saglan dabran kana qofa keessatti guyyuma guyyaadhaan ilmaan Oromoo sadi (guyyaatti) Agaaziidhaan ajjeefamaa turan. Hundi isaanii rasaasaan haala garaa jabinna hamaa tokkoon rukutamaniit ajjeefaman. Ajjeechaan suukanneessaa akkanaa kuni amaluma mootummaa abbaa irreeti jedhamee fudhatamaa ture hanga yoonaatitti. Tibbana kana garuu akkaataa mootummaan sun mormii naannoo biraatti ka’e (keessattuu naannoo Amaaraatitti) itti keessummeesse ‘edaa gaafii isaatiif deebin kan rasaasa ta’u Oromoo qofa’ akka jennu nu godhee jira. Oromiyaatti daa’immaniifi manguddoon harka duwwaa gaafii haqaa qabatanii bahan rasaasni itti roobfamee fixaman. Naannoo biraatti garuu ummanni qawwee qabatee magaalaa jidduutti dhukaasaa oolee osoo waa takka hin tuqamin nagayaan manatti deebi’ee gale. Asirratti wanti haalaan hubatamuu qabu, kun ta’aa kan jiru Oromoon lafa kiyya narraa hin saaminaa, qotee-bulaa Oromoo lafa irraatti dhalaterraa hin buqqisinaa waan jedheef qofa yoo ta’u, warri naannoo Amaaraa garuu lafa amma naannoo Tigray keessa jiru gara naannoo Amaaraatitti deebisaa, lafti sun duriin isaa keenya jechuudhaan gaafachaa jiru. Guyyaa kaleessaatuu Gondoritti ummanni kumaatamaan tilmaamamu, hedduun isaa qawwee hidhatee bahee osoo waa takka hin tuqamin gale. Sa’aatilee muraasa booda Oromiyaa, Harargee Bahaa magaalaa Awwadaay keessatti ummata karaa nagayaatin mirga isaa falmachuuf bahe irratti duula ilaammatanii dhahuutiin (sniper shooting) ilmaan Oromoo 26 rasaasaan madeessuudhaan nama jaha ammoo ajjeesanii jiran. Kanarraa kan hubannu mootummaan sun lammiilee biyya sanii ija gargaraatiin akka laaluudha. Ummata Oromoo akka diina hiree argame maraanuu ajjefamuu qabu, ummata biraa ammoo kan mirgi isaa kunuunfamuufi qabu godheet laala jechuu dha. Haalli kun paartiin Dh.D.U.O kan silaa Oromiyaan bulcha jedhus paartiin ANDM irraa garaagarummaa akka qabus qabatamaan ifa taasisee jira. Naannoo Amaaraatti mormii loltoota ANDM duriitin qindeeffamaa jiru mootummaan naannichaa harka irra qabuu bira darbee ifatti deeggaraa akka jiru agarra. Yeroo miidiyaan mootummaa Oromiyaa olola mormii ummata Oromoo maqaa xureessu hojjatutti, kan naannoo biraa qabsoo isaanii ifatti deeggaruudhaan labsaa jira. Maarree Oromoon guyyuma guyyaan yoo ajjeefamu, ormi maaliif kabajame? 1. Ummanni Oromoo fedhii gaaga’amni hamaan biyyaafi naannoo isaarratti osoo hin geenye mirga isaa kabachiifachuuf jecha tooftaa qabsoo nagayaa filatee, qawwee qabatee bahuu dhabe. Qawwees qabatee kan hin bahiniif waggoota 25 dabre kana bara baraan qawween irraa hiikkamaa ture. Dabalataanis hoggansi fi hayyoonni Oromoo qawwee qabattanii hokkaratti hin seeninaa jedhanii waan gorsaniifi. Kunis kan ta’eef Oromoon ummata nagaaf nageenya yeroo maraa aadaaf uumaa isaa keessatti leellisu waan ta’eefi. Naamusni kun garuu naatoofi kabajaa uumuufi dhabee saba guddaa kana tuffachiisee jira. Inumaayyuu mootummaan wayyaanee aadaa nagaaf nageenyaa ummata Oromoo kana siyaasaa ishee cunqursaatiif itti fayyadamuuf kutattee kaate fakkaata. 2. Baatilee saglan darban kana ummanni keenya magaalota bilisa baasee too’ate keessatti Ummanni Tigree kan Wayyaanonni irraa dhalatan akka hin tuqamneef wareegama guddaa kafale. Ummanni naannoo biraa garuu ni gobe. Naamusnifi tikni Oromoon godheef kana galateeffachurra akka doofaafi sodaataatti akka laalamu godhee jira. Walumaagalatti Obsiifi naamusni haga gaba. Aariifi xiiqiin Oromoo amma guutee irraan jiguuf deema. Osoo sun hin taane hireen dhumaa haa laatamuufi. Ummanni Oromiyaa akkuma ummata naannoo biraa lammii kabajaan maltuun akka ta’e mootummaan sun akka mirkaneessuuf, tarkaanfileen armaan gadii ni fudhatamu. 1. Sanbata duraa as adeemu Hagayya 6, 2016 guutuu Oromiyaatti, Dirree Dhawaa dabalatee hiriiri nagayaa kan mormii ni godhama. Mormiin ammas akkuma dura guutuu guututti kan nagayaa ta’a. Gaaffileen keenyaas, ajjeechaan akka nurraa dhaabbatu, hoggatootni keenya kanneen hidhaa keessa jiran haal-duree tokko malee akka hiikaman, Oromiyaa humna Agaaziitiin bulchuun akka hafu, Oromoon mirga ofiin of bulchuun akka kabajamuuf gaafachuufi kkf ta’u. 2. Hiriira kana bahuudhaaf hayyamni hin gaafatamu. Akka heera mootummaatti hiriira qopheessuuf aanga’oota dursanii beeksiisuutu barbaachisa. Barruun kun akka beeksisa sanitti fudhatamuu qaba. (Ummanni Gondoris kanuma godhe, Oromiyaaf seerri addaa jiraachuu hin danda’u)! Dameen nageenyaa Oromiyaas ta’ee humnoonni federaalaa mormii kana dursanii hanqisuufis ta’ee guyya san ummata reebuuf yoo kan socho’an ta’e, gaafasirraa ka’ee sochiin Oromoo tarsiimoofi ergama ( mission and strategy) jijjiirrachuutti tarkaanfata. Gaaga’ama sanitti aansee dhufu hundaaf kan itti gaafatamu hogganoota Wayyaanee, akkasumas Oromoota isaan waliin hiriiruu itti fufan ta’a. Ummanni keenyas kana beekee gaafa san tokkummaafi murnannoodhaan akka mirga isaatiif bahu waamicha dhiheessina.


Booruu Barraaqa Garaagarummaa gurguddaa hiriirota Oromiyaa fi Gondaritti tahan gidduu jiru: 1. Oromoon dallaa sodaa cabsee ji’oota dheeraaf lubbuu isaa wareeguudhaan warra Gondariif fakkeenya tahe. 2. Wayyaaneen OPDO kan tuffattuu fi ANDEM kan sodaattu waan taheef Oromiyaatti nama danuu fixxe, Gondaritti garuu titiisa illee irraa kaasuu sodaatte. 3. Naannoo Amaaraa keessatti dhaabni ANDM karaa ifaas karaa dhoksaas ummata waliin dhaabbata, Oromiyaatti garuu dhaabni OPDO dabballoota sadarkaa gadii Oromummaaf quuqaman muraasa irraa kan hafe hoggansi isaa olii farra Oromoo ti. 4. Hiriirri Gondar magaalaa guddoo 2ffaa naannichaa keessatti jiraattota magaalaa irra-guddaa yoo hirmaachisu, kan Oromiyaa garuu magaalota aanaalee (baadiyyaa) keessatti liqimfamee hafuun hanga barbaadamu dhagahamuu dhabe. Magaalaan beekamaan Oromiyaa kan seenaan keessatti hojjetame Shaashamannee qofa. 5. Hiriirri Gondar hanga ammaatti zoonii san keessatti qofa kan beekamu yoo tahu kan Oromiyaa garuu guutuu naannichaa kan waliin gahe dha. 6. Gaaffiin warra Gondar yoo dhimmi Walqaayit furame kan dhaabbachuu malu fakkaataa ture, Amma garuu ”Olaantummaan TPLF haa dhaabbatu” kan jedhu dabalachaa jira. Gaaffiin kun gara kutaalee Amaaraa birootti ni babal’ataa fi hin babal’atuun hanga ammaatti ifaa miti. Kan Oromoo garuu hundee gaaffii mirga siyaasaa fi dinagdee gadi fagoo waan qabuuf mirgqqoota qunxuramee itti darbamuun kan dhaabbatu miti. 7. Hiriirri Gondar bajata guddaan kan itti bahe (humna siyaasaa jabaa wahiitiin akka qindaahe) tahuu alaabaalee fi dhaadannoo bal’inaan hiriira irratti mul’atan irraa hubatama. Kan Oromiyaa garuu hanqina maallaqaa fi qaama siyaasaa duubbee jabaa tokko malee onnee qofaan kan geggeeffamaa jiruu dha. Kana irraa kaanee mee of keessa haa laallu.


IBSA MISEENSOTA ABO QOFAAF

Fincila diddaa gabrummaa geggeessuun tooftaalee qabsoo ABO keessaa tokko akka tahe ni beekama. Fiixa bahiinsa akeeka kanaafis ABOn biyya keessatti nafoota hawaasa Oromoo, keessattuu dargaggootaaf ilaalcha ol’aanaa kennuudhaan, gurmeessee sochoosuu fi kanneen ofiin kaka’anii warraaqanis jajjabeessuun ni jira. Kun ciminaan kan itti fufamus taha. Adeemsa hojii qabsoo biyya keessaa kana irratti yeroo gara garaatti gufuulee hedduun ni mudatu. Wareegamni suukanneessaanis ni baafamu. Diinni warra qabsaawanii qabsoofsisan duwwaa utuu hin tahin jiilchuuf Oromoota mara walitti qabee fixa, hidha, hiraarsa. Gatiin bilisummaa akkaan ol’aanaa waan taheef wareega akkasii ilaaluun qabsoo irraa of duuba mil’achuun hin jiraatu. Kan dabre irraa barachaa fi eeggannoo cimsaa qabsoon hanga injifannootti itti fufa. Diinni sossobuudhaan, sodaachisuudhaan ykn dantaadhaan bituun ummataa fi meseensota keessaas Dhaabatti gara galchuuf waan danda’u hunda akka hojjetus eenyuufuu ifaa dha. Tokkummaa qabsaawotaa fi ummata keenyaa laaffisuuf, wal shakkisiisuu fi wal afaandeebisuuf diinni tooftaalee gara garaatti dhimma baha. Waan hin jirre uumee olola farra ABO fi farra QBO bittinneessa. Olola diinaa kan akkasiif gurra ergisuun ittiin afanfaajja’uu fi goolamuun fedhii diinaa guutuu dha. Haala kana fakkaatuun uumamee ololli gidduu dabre kana qalbii ummataa fi miseensota keenyaas hawataa ture irratti gara Dhaabaatiin waan miseensotni beekuu qaban beeksisuun barbaachiseera. Kunis waa’ee Girmaa Xurunaa (GX) ti. GX miseensa jaarmayaa dargaggoota Oromoo biyya keessaa akka ture, deemsa keessa warra waliin hojjetan wajjin wal dhabuu, warri wal dhaban kanneen gara lachuutuu harka diinaa bu’uu fi hiraarfamanii gadi lakkifamuu, tokko kaan saaxilee akka hiisisetti wal shakkuu fi adda fagaataa deemuu fi wal injifachuuf olola wal irratti oofuun akka ture Dhaabni quba qaba. ABOn waan danda’een bira haa dhaabbatu malee jaarmayaan dargaggoo kun of danda’ee ijaaramuun sirna bulchiinsaa fi hojii qaba. Dhaabni mata mataa miseensaa wajjinis qunnamtii suduudaa hin qabu. Kanaafuu wanti Dhaabni gochuu danda’e akka wal giddutti fixatan gorsaa fi qajeelfama dabarsuutti dabalee keessa dubbichaa qulqulleeffatuuf qorannoo geggeessuu ture. Wanti kun kan mudate lafa hojiin naamusaa fi eeggannoo ol’aanaadhaan bobaa diinaa jalatti geggeeffamutti waan taheef qunnamtii halaala irraa godhamuun yeroo hawwamu keessatti adda baafatanii tarkaanfii sirreesaa fudhachuun ykn fudhachiisuun harkifatuun ni jira. Ragaan wal faallessu gabaafamaa waan tureefis kan irratti hundaawanii tarkaanfii fudhachuu dandeessisu hin turre. Dhimmichi haala kanaan harkifatuun olola diinaa fi farreeniif Hoogganni Dhaabaa balaan haala kanaan mudachaa jiru osoo itti gabaafamuu quuqama dhabee nama tokko amanuudhaan horii itti erguu fi namni sun horicha dhimma qabsoof utuu hin tahin dantaa mataaf akka oolfatu osoo dhagahamuu callisanii itti ilaaluu fi qunnamtii waliin qbaachuun akka turetti fakkeeffamee hooggana Dhaabaa irratti ololame. Kuni olola dharaa kan dhugaa irraa fagoo ti. ABOn ilmaan Oromoo mara ija tokkoon ilaalee qabsoo itti jiran irratti qajeelchaa fi bira dhaabbataa jira. ABOn waan dhaabee asiin gahe haala kamiinuu miidhamaa fi jeequmsi akka mudatu hin eehamu. Hoogganni ABO kan gaafatama ol’aanaa baadhatee fiixa baasaa jiruu fi rakkoolee hedduu irra aanee as gahuun beekamu dhimma akkasii furatuu dadhabee jalatti kufa ykn qabaa isaa dabsa jedhanii ololuun, kanattis dahatanii QEERROO irratti duula farra qabsoo banuun, jibbansaa fi milkii jaarmayaaleen kanneen harka wal qabatanii galmeessaa jiranitti hinaafuu fi beekaas tahe bilchina dhabaan hojii diinaa hojjechuu irraa kan hafe hiikaa ykn ergaa biraa qabaachuu hin danda’u. Haala mudate daddaffiidhaan adda baafatanii furmaata dhumaa kennuun yeroo fudhatus rakkoon haalli kun uume akka itti fufu Dhaabni callisee hin ilaalle. Battaluma wal-dhabbichi dhalatee fi wal himatuun jalqabametti furuuf qaamni suduudaan hojichi ilaalu qorannoolee geggesse. Ragaaleen garii namoota eenyumaa ofii ifa hin gooneen yammuu dhaamaman kaan ammoo kanneen wal faallessan turan. Kanneen irratti hundaawanii tarkaanfii fudhachuun dogoggora keessa nu naquu akka danda’u yaaddawuudhaan tarkaanfii irraa of qusatamee qorannoon ittuma fufe. Qorannoo qaama hojichaaf gaafatama qabuun geggeeffameen waan quubsaatti bahuun waan dadhabamee fi ololichi daran babal’annaan koreen qorannoo of danda’e akka utubamu godhame. Koreen diqamni kun itti kenname kan miseensa GS-ABO tokkoon durfamuu fi miseensota gameeyyii lama of keessaa qabu ture. Koreen kun qorannoo bal’aa fi dheeraa geggeessee gabaasaa dhiheesse. Qormaatni gabaafame fuula dura qaramee murtii irra gahuuf kan gargaaruu danda’u tahus akkuma kan duraanii ragaan tokko faarsee kaan ammoo kan hammeessu of keessatti waan aammateef haala shakkii hin qabneen murtii dhumaa irra geessisuu hin dandeenye. Hanga dhibbaa-dhibbatti qulqullaawuu ammas lafa irra harkisuun olola itti fufsiisuu fi afanfaajjii uumuu waan tahuuf tarkaanfii afachiisaan odeeffannoo fi ragaalee argaman irratti hundaawe fudhatameera. Nageenya hirmaattota qabsichaa hundaa fi qabsichas balaa irraa baraaruuf GX hojii irraa akka dhaabbatuu fi wanneen inni quba qabu caasaa fi qabeenyas dabalatee jijjiirraan feesisu akka godhamu qajeelfamni dabre. Badiin GX irratti himamu itti mirkanaawee utuu hin tahin, qulqulluus yoo tahe, sababaa nam-tokkichaatiin jeequmsi uumamee miidhamnis qabsicha irra gahuun waan hin malleef tarkaanfiin kun fudhatame. Waan hafe jaarmayaan inni miseensa itti tahe keessa isaatti ni xaliilfata. Dhaabnis bakkaa fi yeroo feesisetti bira dhaabbachuudhaan haqni akka hin jal’anne gargaaruu irraa of hin qusatu. Tarkaanfii fudhatame kanatti kan hin quufinii fi mufatu yoo jiraate mirga mataa fi murnaaf bakka ol’aanaa utuu hin kennin milkaawinsa qabsoo Saba keenyaaf jecha obsaa fi gara-bal’inaan furmata dhumaa Dhaabaa fi Jaarmayaa Qeerroo keessatti godhamu eeggachuun barbaachisaa tahuu hubachiisna. Haala wal xaxaa qabsichi keesstti geggeeffamaa jiru akkasii keessatti haalli akkanaa mudachuu kan danda’u tahuu hubachuudhaan qabaa isaa tolchuu fi rakkoo biraaf akka qaawwaa hin saaqne gumaacha ofii kennuun miseensa keenya hunda irraa eegama. Rakkoo hin jirre uumuun fi xinnoo jirtu bokoksuun ABO fi hooggana isaa irratti olola dharaa oofuu fi oofsisuun hojii dhaabbataa diinaa fi farreen qabsoo bilisummaa Oromoo ti. Wanneen tolchineefis akka nu hin faarsine beekuu caalaa galatas nyaaphota keenyaa fi bitamtoota irraa waan hin eegneef olola diigaaf osoo gurra hin ergisin qabsoo itti jirrutti fuula maraan jabaachuu dha. Wal irratti abdiin keenya yoom illee caalaa haa jabaatu. Injifannoo Ummata Oromoof ! WHD GS-ABO P.O.Box 6973 Asmara, Eritrea Tel: 2911110236, Email: Caalchis@gmail.com, www.oromoliberationfront.org


#oromopprotest TOOFTAALEE hiiriira nagaya kana akka galma gahuu danda’uu kan gargaaran keessa

A:- MAGAALAA GUURGUUDDOO AKKA FIINFINNEE FI KAN BIIRAATIIF 1.iddoo fii bakkii hiiriirri itti gaggeefamuu guutuuti haanga guyaa hiiriirichaati iciitiidhaan tuursiisuu 2.dursanii iddo hiiriirrii nagaa itti faggeefama ja’amee kana guutuuttii qu’achuudhaan huumni akkamii akka achiitii argamuu adaan baafachuu 3.haala taa’uumsa fii qoophii huumnoota fadaraalaatiin walgiituu danda’uun ijaaramuu fii caasaa diiriirfachuu 4.karaan bakka hiiriiriirichaa akka huumnoota feedeeraalaatiin cuufamuu huubachuun kallatii fii haala teessuuma lafaa siirriitii qayyabachuun ,akaata geejiibaa fii haala bakka moormii san dhaquun ittii danda’amuu Qoorachuu 5.yoo haalli geejiiba mijaawuu baatee nii cuufamuu taatee ,magaalaa fiinfinne osoo hiinseeniin goodina adda irratii baayyatanii ijaaramuun moormii osoo hiingaggeesiin callisaan kallatii huunda irraa iddoo barbaadamuuti deemuu 6.yoo gamtooma kana biittiineesan taatee namaa fiinfiinnee qajeelee beekuu duursachuun kallatiilee huumna poliisiitiin hiiqabaminiin akka bakka barbaadamuu gahan taasiisuu 7.oroomoonni fiinfinnee keessa jiiran akuuma bashanana idilee keessaniiti tooreen moormii saniittii siiquun huumna oroomiyaa irra dhuufuu dabaaluun bakka moormii tokkuumaan seenuu 8.warroonii fadaraalaa kuun yoo xiiqaatee ulee guuraatii isaanii guuddatuu kiilaashiin waan karaa cuufaniif huumna kana diigee dabree bakka barbaadamuu dhaqee moormii isaa gaggeesuu namoota jajjaboo fardaan deegaramuun fiinamoota tooftaa sportii qaban ijaaruun baayyatanii iddoo takkatii gamtaan iddoo barbaachiisuuti qajeelluu 9.soochiin goodhamuu huundii miidhaa xiqaa irra haanga guudaatii akkaa qabuu huubachuun itti ciichuun walii galaan soochii goodhamuu irratii arsaa kafaluu [arsaan kafalamuus hiidhaa ,tuumiicha,du’aatiis dabalatuu danda’aa] 10.yeeroo kanattii fardii baayyee barbaachiisaa waan ta.’eef bakka moormiin itti gageefama ja’amuu kanatii haawaasa geesuun diirqama lammii huundaa waan ta’eef soochiin gageefamuu geejiiba nagaa fayyadamuun soochii kana irratii miidhaan akka hiin baayyanee gargaara akeekachiisa:. 1. Yoo mootuumaan jeequumsa jalqabuu taatees nuu nama nagayaa akka taaneefi nagayaa akka barbaannuu ittii hiimachaa ,akka carraa hiirara nagayaa kuun nuu jalaa hiin fashaleef of eggaanoo ciimaa gaggeesuu 2:.yoo kuun diidee nama qabuu fii nama ruukuutuun jalqabamee huumnii ijaaramee deemu kuun akka geengoo waraanaatiin hiin marfamneef of egganuu goodhuun ,osoo wal irraa hiin dheeesiin ,kan rukuutamee kaafachaa ,kan qabamee gamtaan ittii ciichuun haarkaa baafachaa ,hiiriira nagayaa Gageesuu 3:. Yoo caraan hiiriira nagaa goodhamuun dadhabamuu taatees arsaa barbaachiisuu kafaluun hiiriirichii kan nagayaa akka ta’uu yaaluuf tarkaanfiitii akka hiin jarjaramnee of eggannoo ofirraa ittiisuu qoofa aka fuudhatamuu taasiisu 4:.maayii irrattii yoo huumnoonni mootumaa ajeechatii darban taatee tarkaanfii huumnoota waraanaa irratii utaaluun meeshaa haarkaanqaban saamuuttii qajeeluun gara tarkaanfii isa dhuumaattii geeddaruun fiinfiinnee mooraa dhiignii akka gaafa dargii [goola diima] qay shiibirtii geedaruun seenaa boonsaa du’anii ajjeesuuttii dabruun sadarkaa dhuumaa ta’uu qaba B:- NAANNO OROMIYAATIIF 1.anaalee fii goodinaalee jiiran keessa caasaan mootumaaan kiittilayyoon opdon jaartee waan jiirtuuf caasaa kanattii fayyadamuun walkakaasuu gara anaa isiiniitii siqxuutii guyaaa jala buultii sambataa irratii anaa isiinitti siiqxuu jala ykn keessa buuluun qoophii xuumuurachuu 2.guyyicha sambataa kanati biifa ijaarameen heedumaannee bakka hiiriira nagayaa saniittii suuduuduu barbaachisa 3.dhaadannooolee barbaachiisuu qoopheefachuun hiiriira nagayaa gaggeesuu 4.moormiilee gageefaman huunda sagaleeniis ta’ee suuraa kaasuun akka idiil adduunyaaf gabaafaman taasiisuu 5.naannooitii huumnoonni waraana bab’anii waan jiiraniif of egganoo balaa du’aa haanqiisuu godhuuf suuta deemuun bakka moormii si’aaiinaan tooohachuun ,kan qabamuufi ajjeefamuu baraaruun barbaachiisaa dha 6.Akeekachiisa fi tarsiimolee magaalooti gurguuddooti fayyadamnee akk barbaachiisuummaa isaaniitii fayyadamunn diirqama alammi bahuun seenaa galmeessaa!!


GUMAANNN WAREEGAMTOOTA OROMOO WALABUMMAA OROMIYAATIIN BAKKA BU’A!

Kabajamtoota lammiilee Oromiyaa falmaa haqa abbaa biyyummaa irra jiran maraaf. Akkuma beekkamu falmaan FXG xumura bara 2015 dhoohe guyyaarraa gara guyyaatti cimuun guutuu Oromiyaa keessatti belbelaa jira. Gaaffiin ummata Oromoo gaffii sirrii kan ummata hunda ilaallatu tahuun isaa waan hubatameef gara ummattoota ollaa Oromiyaa hunddatti dambalii isaa dhangalaasaa jira. Hata’uu malee gochaan hujii farrummaa shanhii keenya duguuguuf TPLF ummata keenyarratti hojjatu garmalee hammaataa dhufe. Keessumattuu gochaan badii torban kana keessa qeeyroo baha Oromiyaa Awwadaay irratti raawwatameef gadda cimaa keessa jirra. Osoo tahuu kan falfannee irratti wareegamnu kun haqa keenya waan taheef ittiin boonna. Dhiiga lammiilee keenya guutuu Oromiyaa keessatti beneensa warra kaabaa agaammee tigraayiin dhangala’e hunda bilisummaa guutuufii Walabummaa Oromiyaa bakka buusuuf qabsoon keenya itti fufa. Dhalgalaun dhiiga lammiilee keenyaa diinummaa sirna kanaa caalatti mul’isee qabsoo gamaataaf kan nuhiriirsu tahee jira. Kanaafiis hiriirri gamtaa kan biyyoolessa Oromiyaa akka waliigalaatti guutuu Oromiyaatti labsamee jira. Kanaaf ummanni keenya haga guyyaa murame kanaatti labsa waliif dabarsuufii yeroo guyyaan gahettis tooftaafii tarsimoo filatame hordofuun dhaadannoolee qopheeffatan qabatanii walfaana hiriiruun akkaan barbaachisaadha. Guyyaa tokkicha, Za’aa fii daqiiqaa walfakkatu keessatti guutuun ummata Oromiyaa bakka takkaa hiriiruun galaana humna diinaa maagaddatti deebisnee dadhabsiisuuf hedduu kan nugargaaru taha. Dhageeytii sagalee keenyaafiis bu’aa guddaa qabaata. Lubbuu turtuus, Sodaannee teenyuus du’a hinoolleef qaawa walitti banuun xurii seenaa nutti taha. Kana ta’uu hubannee ganddarraa haga kutaaleetti sochii walfakkaataafii cufamaa taheen wal utubuun dirqama lammiilee Oromiyaa maraati.Carraa kanaan hojjattoota mootummaa, poolisiin, hidhattonni gandaa hundi ummata isaanii faana akka hiriiran dhaamsa lammummaa dabarfanna. Kanneen ummata irraa dhalatan buruus isaan awwaalu bira dhaabbachuu dabbuuniis yoo jiraate diina waliin dhaabbatanii saba isaanii ajjeesuu irraa dhaabuu akkaan barbaachisaadha . Gumaan wareegamtoota keenyaa walabummaa oromiyaa akka ta’u fedhii waaqaatiin hin shakkinu. Gootowwan wareegamaniif jannata, kan madaawniif fayyaa shaffisaa, maatii isaaniitiif jajjabina, Biyya teenya Oromiyaaf Walabummaa guutuu hawwina . TOKKUMMAN HUMNA! OROMIYAAN NIWALABOOMTI! August 2/8/2016 Raajii Birmajii


Dargaggoonni Biyyoota Afrikaa Gara Kuma Tokkoo Waashingten Keessatti Prezidaant Obaamaa Waliin Mari’atan

Kaleessa as Waashington DC keessatti, kanneen Sagantaa leenjii hoogganummaa “Mandela Washington Leadership Initiative” – jedhamuuf biyyoota Afrikaa adda addaa irraa dhufan – dargaggota gara kuma tokkootti dhihaatan waliin marii bal’aa geggeessan – Prezidaant Obaamaan. Yeroo prezidaantichi gara galmaa seenanitti, dargaggoonni galmicha guutanii hawwii guddaan eeggataa turan — harka dha’uudhaan, prezidaanticha guyyaa dhalata isaanii – waggaa 55ffaa ayyaaneffataa turaniin “Ayyaana Dhalataa Gaarii!” jedhanii simatan. Dagaggoonni Afrikaa sun, uffata aadaa isaanii uffatanii, tokko tokko immoo – alaabaalee biyya biyya isaanii hafarsuudhaan ture ka prezidaanticha simatan. Sagantaa bara kanaa irratti – dargaggoota Itiyoophiyaa 51 tokko qooda fudhate. Mana-barnootaa Addis Katama, ka Finfinnee jirutti, gorsa kennuun ka tajaajilu, namni hir’ina dhageettii qabu Seyifuu Yilmaa karaa turjumaanotaa Afaan-mallattoo hiikanii gaaffii dhiheessee jira. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa.


Durii hanga arraa, Minilik (Nafxanyaa) irraa hanga Haylamaariyam (Mootummaan wayyaaneetti) gufuun qabsoo teenyaa guddoon basaastuufi jala kaattuu diinaati.

Saphaloo Kadiirr irraa) Basaastuufi jala deemtuun diinaa tun nu fakkaattee, numa keessaa baatee iccitiifi odeeffannoo qabsoofi warraaqsa keenya diinaaf dabarsuun akka diinni tokkoon tokkoo keenya gurra qabee akka barbaadutti mana hidhaa keessatti nu dabarsu, lubbuu teenya ajjeesuufi taphaa ala taanu nu godhuun humna qabsoo teenya diigee, daraaraa qabsoo xooleeysee akka imalli galma bilisummaa qaxara qooru kan godhuudha. Mootummaan wayyaaneetiis yeroo garagaraa tooftaa tanaan fayyadamee, basaastuufi jala deemtuun qabsoo teenya qilee buusaa turuun ni beekkama. Keessattuu wayta ammaa tana faa umriin jireenya isaa xumuramuu waan hubateef, odeeffannoo keenya tooftaan funaannatee qeerroowwan qaroofi warraaqsitoota qabsoo yeroo ammaa finiinsaa jiran adamsee qaqqabee miidhuufi hidhuu barbaada. Eeyyee! Irraan deebi’a. Mootummaan wayyaanee yeroo ammaa diddiigamuu isaa waan hubateef haareyatti if jaaree umrii gabrummaa isaa dheereeffachuuf warraaqsaafi qabsoo Oromoo haala danda’ameen fashaleessuuf qeerroo, miseensootaafi deeggartootaa dhaabbiilee siyaasaa, qindeessitoota hiriiraafi namoota fudhatama hawaasa biratti qaban mara adamsee qabuuf yeroo biraa caalaa baasaastuu, kittillayyoofi kijibduu baayyee qopheeffatee hojitti galchee jira. Kuniis hiriira guddaa sanbata dhufuu kana fashaleessuuf karoorfachuu isaati. Tooftaan karoora isaa ittii raawwachuufi galmaan gahachuu barbaadu keessaa guddaafi hangafni basaasa sadarkaa adda addaatti ramadee odeeffannoo dhimma hiriiraa waliin wal qabatu funaannachuun karoorri keenya osoo galma hin geenye akka qaxara qooru taasisuudha. Kanaaf nuti immoo akka hin dagamneefi hin diigamne akkasumaas akka qabsoon teenya baastuulee tanaan hin laamshooyne dursinee mala dhawachuutu nurra jiraata. Basaastuu wayyaanee irraa of eewaluuf malaafi tooftaalee garii fayyadamuun dirqama taha. Akka kootitti tooftaan bu’a qabeessaafi salphatti nuuf fayyaduu malu jedhee yaadu keessaa muraasni: ▪ Eenyullee taanaan nama eenyummaa, maalummaafi kaayyoo isaa gad fageenyaan hin beeknee, warra dabballoota opdo cimaa tahaniifi kkf tokkoof illee iccitiilee teenya laachuu dhabuu/dhiisuun dhimmaa keenya jabeessinee eegnee qaama barbaachisu biraan gahuu. ▪ Qeerroon yeroo ammaa biyya keessatti hiriira guddaa qindeessaa jirtan marti gare gareen wal ijaaruun akkaataa warraaqsi itti qindaa’u mari’achuun tooftaa fooyya’aa basaastuufi jala deemtuu diinaatiif isaan hin saaxille haala naannoo isaanii irra dhaabbatanii baafachuu qabu. ▪ Namoota sirritti akeekaafi kaayyoo isaa beekan, kan murannoofi kutannoo dhugaa qaban waliin walitti siquun eega nama qulqulluufi dhuguma sabaaf yaaduufi hadoodu tahuu addaan baafattan booda waliin hojjachuu. ▪ Namuma kamiyyuu osoo hin beekne waanuma qabsoo Oromootiif dhimmamee nu waliin haasa’e qofaaf qabsaawaafi sabboonaa dhugaati jennee waan mara itti himachuufi waliin qooddachuun amanuun gaarii miti. Sabboonaafi quuqamaa sabaa tahuun isaa jechaan osoo hin tahin eega gochaan mirkanaa’e booda waliin tarkaanfachuun gaarii taha. ▪ Namoota kanaan dura yeroo baayyee aanga’oota OPDO fi Wayyaaneetiin walitti siqan kan dhiheenyumatti immoo amalli isaanii jijjiiramee sabboontoota dhugaa, qabsaa’oota haqaa fakkaachuuf yaalan irraa of eeggachuun gaaridha. ▪ Hawaasni akka hawaasaatti, qeerroon akka qeerrootti, barattoonni akka barattootaatti, hojjataan akka hojjataatti warroota diinaan walitti siqee ummata keenya miidhaa jiru kan beekan mara saaxiluun waan qabsoo tanaaf tinnisa laatu hojjachuufi dirqama oromummaa bahuuf ofitti murteessuu qaban. Namni kana beekee hubate addaan hin diigamu qaawa basaastuu wayyaanootaas salphumatti duuchuun qabsoo fiinxa baasuu danda’a. ▪ Ummanni keenya, hawaasni Oromoo ofumaaf wal ijaaree sochiifi akkaataa walii isaa sirritti hordofuun walitti qindaa’uun barbaachisaa dha. Kana yeroon jedhu nama hunda shakkaa jechuu koo osoo hin taane adeemsaafi akkaataa namoota mara ittiin adda baafannu qopheeffachuun gaariidha. Namni tokko eessa akka oolu, eenyuu waliin qunnamtii akka qabuufi kkf dabalatee tooftaa adda addaatiin hordofuu. ▪ Namoota tokko tokko kan kanaan dura osuma fincila irrattiis hirmaatuu, biyyuma keessa taa’ee dhimma qabsoo oromoo sodaa malee miidiyaafi interneetii irraattiis dubbatuu kan namoonni baayyeen waliin hiriira bahan badii malee hidhaman inni immoo kan hin hidhamne ykn hidhamee yeroo gabaabdutti kan hidhaa gad lakkifamu yoo tahe duubbee isaa sirritti qorachuun barbaachisa. ▪ Nama kophaa fiiguu baayyisu, nama yeroo hin barbaachifneefi bakka hin taanetti dhimmoota warraaqsaa kaasee haasa’uu fedhu akkasumaas namoota hatattamaan odeeffannoo bal’aa argachuuf sardaman fi namoota amala hattuu qaban akkasumaas nama yeroo mara gara waajjira opdo deddeebi’an basaastuu tahuun ifaan ifatti beekkamuu baatullee shakkuun sirritti faana bu’anii dalgaan mirkaneeffachuun gaariidha.


#OromoProtests. Dhaamsa Arsii lixaa irraa

#OromoProtests. “Dhaamsa Arsii lixaa irraa Namootni armaan gaditti taayitaafi bilbilli isaanii maqaa waliin tarraa’e kunniin, abbootii aangoo Godina Arsii Lixaa yemmuu ta’an, mormii godhamaa jiru waliin walqabatee ijoollee tumsiisaa jira waan ta’eef itti bilbilamee haa akeekkachiifaman. Keessattuu warri isaanitti dhihaattan akka gorsaaf akeekkachiisa keenya itti dhaamtan haa ta’u. Ilmaan Oromoo dararuu irraa haa uf qusatan. Didanii ijoollee uummataa dararuu kan itti fufan yoo ta’e garuu haaluma kamiinuu ta’u tarkaanfiin gara uummataatiin kan irratti fudhatamu ta’uun isaa hubatamuu qaba. ___ A) Godina Arsii Lixaa 1) Bulchaa godina Arsii Lixaa Huseen Fayyisoo (fira Shifarraa Jaarsoo) 0966350431 2) Itti aanaa bulchaa godinaa Tolaa Gadaa 0911806677 3) Itgaaftamaa waajjira DHDUO GODINA ARSII LIXAA Dastaa Nageessoo 0930505351 😎 Bul/ aanaa dodolaa 1) Bulchaa aanaa Jamaal Amaan 0930070126 2) Bul/nageenya Aadam Huseen 0911907284 3) Ajajaa poolisii Firduu Bullii 0916852401 C) Bul /mag /Dodolaa 1) Kantiibaa Galatoo Roobaa Wattichaa (yeroo fincila duraanii Shaallatti ummata ficcisiisaa kan ture) 0910303691 2) Waajjira dhaabaa Magaalaa Dodolaa Sulxaan Haajii 0913520394 3) Bul/nageenya magaalaa Dodolaa Jamaal Roobaa 0916047188 4) Aj/poolisaa magaalaa Dodolaa Shibiree Amarroo 0913496195 D) Anaa Adaabaa 1) I/G Ittisa yakkaa Eda’oo Shibiruu 0911910352 Yeroo ammaa kana rakkisaa jiran, Kan edaa dabalatee. Huseen Kadiir Quluu kanaan dura bulchaa aanaa Dodolaa keessatti bulchaa ganda Tulluu Alawaansoo ti. Boodarra milishaa aanaa Adaabbaa, aanaa Goobbaa ture. Bara 2012 keessa Kantiibaa magaalaa Dodolaa ta’ee muudame. Qabeenya achii saameen abbaa qabeenyaa ol aanaan ta’eera. Yeroo fincilli marsaa lamaanii gaggeeffamaa ture inni bulchaa aanaa Dodolaa ture. Bakar Shaaleetiif akka ergamaa dhiyotti tajaajila waan ta’eef erga Bakar hoogganaa DHDUO ta’een boodaa (fincila marsaa 2ssaa booda) warra Bakar itti hin gammadne ari’anii Huseen Kadiir Quluu immoo waajjira DHDUO godina Arsii Lixaatti ol guddisan. Kaleessaa immoo guyyaan oolchaa hin qabuu, Kaabineefi ummata aanaa Dodolaa tasgabbeessa jedhamee Dodolaatti ergame, Shaashamannee irraa. Ummataan too’atamee (booji’amee) dhagaa guuree karaa akka cufu itti murtaaye. Ummata fincila baye keessatti marfamee dhagaa guuree karaa cufaa oole”


Qabsoo Bilisummaa Dhaloota Dhalootatti Darbaa Dhufe, Ammaas Dhaloota Qubeen Galma Gaha.

Ilmaan Oromiyaa roga hunda irraa sirna garboonfattuu wajjin falmaa jabeessanii itti fufanii jiru. falmaan kun dhalootaa dhalootatti darbaa yeroo ammaa fiixee xumura garbummaa gahee jira. Ilmaan Oromiyaa kumaataman itti wareegamanii injifannoo seenaa Oromiyaa keessatti bakka olaanaa qaban galmeessanii jiru. injifannoon Qabsaawota Oromo lubbuu qaalii Biyyaa isaanii Oromiyaa fi Ummata isaanii Oromoof wareega Qabsaawonni kaleen kafalan cululuqee as gahee jira. Hunda caalaa garuu dhaloota abbaa Biyyummaa fi mirga bilisummaa Oromoo fi Oromiyaaf falmatee yeroo dhumaaf sirna bittuu awwaalu itti guddifachuu danda’ee jira. Kanaaf dhaloonni gabrummaa baatee jiraatu kana booda dachee Oromiyaa keessatti hin biqilu. gareen ammaas akkuma sirna moofaa darbe wajjin of jijjiranii ilmaan Oromiyaa ajjeesaa fi ajjeesisaa turan yeroo xumuraaf iddaan Oromiyaa keessaa buqqifamaa jiru. Kanaaf jaallan wareegama qaqaalii kaffalanii dhaloota bilisummaa isaaf falmatu biqilchanii fi guddisaaniif galanni isaanii bara baraan haa jiraatu. Dhalootni qubee yeroo ammaa kana qabsoo roga hundaa gaggeessuudhaan gara galii qabsoo Oromoo isa dhumaati susukaa jira. Dhalootni qubee akkuma jagnoota kaleessaa haarsaa lubbuu qaqqaalii itti kaffalaa jira. Yeroon haarsaa fi mana hidhaa itti sodaatanii diinaaf bitaman seenaa ta’ee jira. kanaaf, qabsoon Ummanni keenya godhaa jiru kabajaa fi ulfina seenaa qaba. Gatiin bilisummaa dhiigaa fi lubbuu tahuu Ummanni Oromoo golee Oromiyaa keessa jiru hundi hubate gatii bilisummaa baasaa jira. Humni gabroomsaa dachii fi sammiin lole kamuu humna ummata moohee hin jiru addunyaa kana irratti. Kanaaf ummanni keenya gatiin inni bilisummaaf kafalaa jiru galii bilisummaa san akka geessu shakki tokko hin qabnu.. Addi Bilisummaa Oromoo akkuma kaleessa bilisummaa fi mirga ilmaan Oromoof falmaa ture, ammaas amalaa fi toftaa qabsoo roga gara garaan jabeessee itti fufee jira. ABOn sochii ilmaan Oromoo Oromiyaa guutuu keessatti karaa nagaan qindeeffatanii qabsoo roga hundaa taasisaa jiran guutummaatti deegara. Milkoomina hiriira nagayaa ummanni Keenya golee Oromiyaa hundaa godhaa jiru, addatti, hiriira nagayaa 8/6/2016 Ummanni Oromoo guutuu Oromiyaa keessatti karaa nagayaan godhuuf deemu kana milkoomina isaa ni abdanna, Addi Bilisummaa Oromoo deegarsa cuqa’a hin qabne qabaaf. Ilmaan Oromoo, dhalti Oromoo Saba kana irraa dhalattanii uleen diinaan Saba kee tumaa jirtu guyyaan Saba kee bira dhaabattee Sabummaa kee mirkaneesitu har’a jenna. yokaan ammoo, Sabarraa cittee galaana gabroomsaa fuudhuuf deemuun akka fuudhamtu hin shakkinu. Akkuma Ummanni keenya gadaa hundaa, Da’imanii hanga manguddoo duugda jalleessatti kallatti hundaan sirna bittuu wayyaanee (TPLF) ofirraa darbuuf tokkummaan qabsoo wal irraa hin cinne taasisaa jiru, jaarmiyaaleen Oromoo maqaa gara garaan qabsoo gaggeessaa jirtan akka garaagarummaa keenya yeroo gabaabaa keessatti dhiphisuun tokkummaan akka qabsoo bilisummaa fi abbaa Biyyummaa Oromiyaa galmaan geenyu waamicha dhiheessa. Addi Bilisummaa Oromoo akkuma kanaan dura ummata Oromoof waadaa gale, tokkummmaan ala injifannoon ariitiin galmeessinu akka hin jirre hubachuun tokkummaan qabsaawotaa ariitiin akka dhugoomu gahee isa irraa eegamu hunda bahuuf qophii dha. Injifannoon Ummata Oromoof!! Adda Bilisummaa Oromoo


#OromoProtests, TARKAANFII ITTI AANU

Jawaar Mohamed Kabajamtoota Ilmaan Oromoo, Hunda dura, lammiilee keenya kan bilisummaa Oromoofi Oromiyaatiif falmachuudhaaf murteessanii hiriira guyyaa har’aa kanarratti hirmaachuun lubbuu isaanii lamuu hin deebine aarsaa godhanii jannata hawwaa, seenaan saba kanaa barabaraan isaan haa yaadatun jenna. Firaafi maatii isaaniitifis jajjabina haa laatu jenna. Itti aansuun ilmaan Oromoo miliyoonotaaan golee Oromiyaa hundarraa magaalota 200 ol keessatti murannoofi tokkummaan baatanii diina bargaanfachiiftanii saba keenyatti kabajaa hortaniif galanni keessan bilisummaa Oromiyaa haa ta’u jenna. Qindeessitoonni keenya kan guyyoota shan qofa keessatti hiriira guddinaafi gurmaa’ina kana fakkaatu argamsiisuu dandeessan, sabni isiniin boonee jira; kana daran hojjachuu akka dandeessanis shakkii tokko malee mirkaneessitanii jirtan. Isin waliin qabsaa’uun ulfina. Hiriira kanarraa injifannoo gurguddaatu argame. Ummanni keenya doorsisa Wayyaanefi ergamtoonni isaanii irratti godhaa turan irra aanudhaan sodaa tokko malee bifa qindaayeen mirga isaatiif falmachuuf bahuun injifaannoo isa tokko. Ummanni keenya rakkoo biyya sanii karaa nagayaatiin furuuf hiree dhumaa ifaan ifatti kennuun boru balaan fedhe yoo bu’e komii kamiiyyuu afaan keessa akka qabsiifnu hiree nuuf kenne. Ummanni Oromoo guutuu Oromiyaa keessatti waamicha yeroo gabaabaatiin bifa qindaawaafi tokkummaa qabuun socho’uu akka danda’u mirkaneessuun akeeka hiriira kanaa keessaa isa tokko. Kun dhibbaan dhibbatti galma gahee jira. Tarkaanfilee itti aansinee fudhachuu qabnuufis humna qabnu madaallee ofitti amanamummaa akka horannuuf faaydaa guddaa qaba. Gaafin garaa nama hundaa keessa yeroo ammaa jiru kanaan booda ‘maaltu itti aana’ kan jedhu akka ta’e shakkin hin jiru. Yaadni amma booda qabsoon nagayaa hin deemsisuu gara hidhannootti dabruu qabna jedhu jabaatee dhufaa jira. Kun yaada sirriiti. Garuu ummata hanqina hidhannoo qabu, kan tarsiimoofi caasaa waraanaatin hin ijaaraminiin al tokkoon ol ka’aatii mootummaadhaan walwaraanaa jechuun gaaga’ama bu’aa hin qabneef saba saaxiluu ta’a. Kanaafu cehuumsa tarsiimoo hanga ammaa irraa gara kan biraatti godhamuuf akka ka’uumsaatti yaadota armaan gadii kana dhiheessina; 1) Mormiin diddaa baatii saglan dabreef godhaa turre bifa daran qindaawaa ta’eefi tooftaalee haaraya dabalateen itti fufuu qaba; 2) Qabsoon nagayaa ( civil disobedience) hanga ammaa godhame tarkaanfilee diina ofirraa ittisu ( self defense action) dabalataa dhufuu qaba. Ammarraa duuti balbala Oromoo qofa osoo hin taane kan diinatis dhadhawuu eegaluu qabdi. Tarkaanfiin ittisaa kanneen armaan gadii kana dabalata; a) Qondaalota siyaasaafi waraanaa Wayyaanee ol’aanoo ummanni keenya akka ajjeefamuuf ajaja dabarsan irratti tarkaanfiin ni fudhatama. b) Milishaafi poolisii ummata ajjeesu kamiyyuu irratti adabbiin walmadaalaan ni fudhatama. c) Loltoota Agaazii ummata shoorarkeessan tooftaalee dahanaa kanneen wareegama gama keenyaa xiqqeessanin nagaya dhoorguu barbaachisa. Bakka isaan kopha kophaa ykn namoota muraasaan socho’anii nyaatan, taphatan,bulaniifi oolanitti haleeluun jiilchuu barbaachisa. 3) Tarkaanfilee ofirraa ittisuu armaan olitti tarreeffaman kana hojitti hiikudhaaf hidhannoof rasaasni ummata keenyaaf saffisaan dhaqqabuu qaba. Kana milkeessuuf loltoonni ummanni keenya karaa danda’e hundaan ( fkn milishaa irraa hiikkachuun, bitachuun) hidhannoo harkatti galfachuu qaba. Dureeyyin biyya keessaafi ummanni biyya alaa leeccaloo gumaachudhaan ummata hidhachiisuu qabu. Akkasumas poolisoonnif qondaalonni siyaasaa sirnicha tajaajilaa jiran kan ummata isaanitiif aantummaan itti dhagahamu haalota meeshaaleen waraana dhunfannaa mootummaa jala jiran harka qabsaa’ota Oromoo itti galan mijeessuu danda’u. Kunis kan too’annaa isaanii jala jiru dabarsanii kennuun dabalatee bakkoota kuusaa meeshaa waraanaa akeekudhaan ta’uu danda’a. Walumaagalatti garuma danda’ame maraan, biyya keessaayis ta’ee biyyoota alaa irraa meeshaan waraanaa saffisaan harka Oromoo galuu qaba. Kana milkeessuun fuulleffannaa guddaa ( top priority) ta’uu qaba; 4) Caasaanfi waajjiraaleen bulchiinsaa Oromiyaa keessa jiran tajaajila ummataa kennuu dhiisanii meeshaa ukkaamsaaf cunqursaa ta’uun tajaajilaa jiru. Caasaaleefi waajjiraalee kana hiree argame hundaan barbadeessudhaan humna sirnichi qabu laamsheessuuf hedduu barbaachisaadha. Kanaafuu tarkaanfiin waajjiraalee bulchiinsaa irratti godinoota garii keessatti eegalame bal’inaan itti fufuu qaba; 5) Adaduma tarkaanfiin Oromoon fudhatu cimaa deemuun humni waraanaafi bulchiinsa sirnichaa laaffataafi diigamaa deema. Baniinsi ( security and administrative vacuum) uumamu kun rakkoo akka hin uumneef caasaan bakka bu’u ijaaramaa deemuu qaba. Bakka caasaan bulchiinsaa guututti diigametti, caasaan ummataa haaraan cinaatti ( parallel structure) ijaaramuu qaba. Akkasumas kufaatii diinaa saffisiisuufi nagayaa fi tasgabbii ummataa eegsisuuf humni waraanaa biyyooleessaa bifa gurmaa’eefi tarsiimoo qoratamaan masakamu ijaaramuu qaba. Waranni kun loltoota bilisummaa Oromoo bifa garagaatiin gurmaa’anii jiran, dargaggoota diinarraa qawwee hiikachuun iddoo garagaraatti gurmaa’anii socho’an akkasumas ilmaan Oromoo mooraa diinaa keessa sabatti dacha’niin ijaarama; 6) Hojiilee armaan olitti kaafne kana qindeessanii galmaan gahuuf hawaasni siyaasaa ( political community) Oromoo mataa walitti qabachuu qaba. Kana galmaan ga’uuf ji’a Fulbaanaa as deemu kana Waltajii Hoggantoota Oromoo Waliigalaa ( All Inclusive Oromo Leadership Summit) kan geggeessitoonni jaarmayaalee siyaasaa, hawaasaafi amantii akkasumas hayyoonni, abbootiin qabeenyaafi aartistootni irratti hirmaatan ni taa’ama. Waltajjiin kun akeeka lama qabaata. Kan duraa Wixinee Oromoofi Oromiyaan garafuulduraa ittiin bulan ( Oromian National Charter) kan marii hirmaattotaatin bilchaatee raggaasifme qopheessa. Kan lammataa dhaabbilee qabsoo kana xumuruufi bulchiinsa Oromiyaa bilisoomteetif bu’ura ta’uu danda’an ijaara. Fakkeenyaaf garee diiploomaasii keenyaa bifa waaltayeen geggeessu, kan gargaarsa ummata miidhamee ( humanitarian aid) bifa waaltayeen qindeessu fa’a ofiif akka dhaabbatuuf haala mijeessa. Koreen waltajjii kana qopheessu yeroo gabaa keessatti dhaabbachuun hojii isaa saffisaan akka geggeessu taasifama; Tarkaanfilee armaan olitti tarreessine kana murannoo, jabinaafi saffisa waggoota muraasa dabran ittiin sochoo’aa turreen daran hojjachuudhaan gara hojiitti hiikuu barbaachisa. Hundi Keenyaa gahee keenya gahuumsaan haa baanu! Dhugaa Qabna


Grand #OromoProtests Maammad Yuuyyaa Callaa, killed near Awaday while trying to protect the youth from the military

“Maammad Yuuyyaa Callaa jedhama, dhalonni isaa ganda garaasid hiriira sanbata kan karaa baadiyyalee maayaa irraa garage ma gara magaalaa Awwaday osoo nuutu ilmaan Kenya dura du’a jedhee osoo hiriira fuuldura deemu battalumatti agaaziin lubbu keessa rsaasan rukutee achumatti due”


Nuti nagaya feenaaf Nagayaan himannee Saniinis dadhabnee, Jumlaan ajjeefamnee Jarri nagaya hin feetu Agarree hubannee Tarkaanfii itti aanuuf Murannoon qophooyne.

— Kan nagaya hin feene Humaa irraa hin eeynuu Amma murteeffanne Tarkaanfii itti aanu. Gootummaa keenya Ni beekan duraanuu Waliin dhumna malee Wilii hin callifnu! — Kan nu miidhe miidhuu, Kan nu ajjeese ajjeesuu, Gootummaa keenya Hojiin agarsiisuu, Namuu waan qabu Kennuun waliif raabsuu, Kan qabeenya qabu Harkasaa bal’isuu, Kan dandeeytii qabu Kan qabne leenjisuu, Sanuma qofa amma Karaan nu baasu! — Kan beekkomsa qabdan Nutti hin qusatinaa! Kan qabeenya qabdan Hin leeccallaawinaa! Namuu waan qabdaniin Irratti hirmaadhaa! Diina fonqolchuun Seenaa hojjadhaa! — Namuu haa ka’u Garayyuun sossoonaa Shakkii takka malee Diina irra aanna! Dhugaa qabna Haqaaf Falmanna Ni Injifanna! ______ #OromoProtests


Hagayya 4, 2016 August 4, 2016 _______________________________________________________________________________________________________________ Ibsa ijjannoo miseensota Kora KWO Kutaa USA fi Kanada Kallachi walabummaa Oromiyaa kora kutaa USA fi Canadaa Hagayya 2016 magaalaa lakkuu (Minneapolis fi St. Paul) keessatti godhate, injifannoon xuumuratee jira. Miseensonni kora kana irratti argaman, milkii fi gufuulee adeemsa waggaa tokkoffaa keesatti KWO qunnaman erga xiinxalaniin booda ibsa ejjannoo armaan gadii dabarfatanii jiran. 1. Sirni gita bittuu saba tigree dhaloota lafaa dhufaa Oromoo, daa’imaa fi manguddoo, qeerroo fi dubartii ulfaa gara nyaattoo tokko malee qe’ee isaanii irratti rasaasa itti roobsuun yakka sanyii duguugiinsaa ifatti raawwataa jira. Kallachi Walabummaa Oromiyaa, gocha murna koloneeffattuu kana hadheeffatee balaaleffata. Miseensonni KWOtillee humnaa fi dandeetti qabnu maraan, ummata keenna cinaa dhaabannee, warraqsa walabummaaf godhamu finiisuuf, murannee kaanee jirra. 2. Hirmaannaa barattoonni, qotee bultoonni, daldaltoonni, shamarran, dargaggoonni, haawwanii fi daa’imman Oromo; guutummatti ummanni Oromoo biyya keessaa qabsoo walabumma Oromiyaatii fi bilisummaa ilman Oromo gara fuula duraatti shaffisissuuf godhaa jiru dinqisiifachaa, nutillee gama keennaan dirqama nurraa eegamu bayuuf qophii ta’uu keenna jabbesinne mirkannessina 3. Kaayoon masakaa Kallacha Walabummaa Oromiyaa, impaayera Tophiyaa sirna kolonii irratti ijaarame hundeen buqqisee, Oromiya walabaa, ta ummanni Oromo bilisaan keessa jiraatu deebisee utubuudha. Qabsoo fuula maraan ilmaan Oromoo kaayoo tana milkeessuuf godhan bakkaan gayuuf miseensonni hundi ciminnaa fi dammaqinnaan hojjachuuf waada keenna haarawoomsinee jirra. 4. Ummanni Oromoo Seenaa keessati marsaa heddu diinaan durfamee carraa ofiin of- bulchuu fi hiree abbaa biyyummaa isaa itti gonfachuu danda’u dhabee jira. Barri 1991/92 yaadannoo yeroo gabaabaati. Hennaa ammaallee carraan walfakkaataan dhufee balbala qabsoo walabummaa Oromiyaatii fi bilisummaa Oromoo dura dhaabataa jira. Carraa kanatti fayyadamuuf yoomuu caalaa cimsinee hojjachuuf waadaa seenna. 5. Mirgi hiree ufii, ufiin murteefachuu ummata Oromoo iggiitii tokko malee akka raawwatammuuf qabsoo hadhooftuu godhuun barbachiisa akka ta’e hubbanne waldhaansoo keenna daran cimsinee itti sufna. 6. Qabsoon hadhooftuun ummanni keennaa woggoota dheeraaf godhee, woreegama lubbuu goota kumaatamaan laakkayamu itti gabbaree fi adhallee gabbaraa jiru, walabummaa Oromiyaatiin guduunfama. Waan walabummaa gadii takkallee hin-fudhannu. 7. Sirni koloneeffattaa, aadaanii fi amalli isaanii, kan nagayatti amanu uduu hintaane, sirna qawweetti irkatee ijaaramee fi funyaan qawweettiin biyya abbaa keennaa nudhaalee abbaa itti ta’ee, nu gabroomfate. Sirni qawween dhufe, qawween kufa. Kanaafuu, ummanni Oromollee kana beekee, karaa danda’e hundaan hidhannoo ufii qixxeeffattee, falma KWOn dirree woraanaa irratti godhu cinaa akka dhaabatu waamicha lamummaa dabarfanna. Kallacha Walabummaa Oromiya/KWO Front for Independence of Oromia/FIO Hagayya 4, 2016 August 4, 2016 _______________________________________________________________________________________________________________ 8. Tokkummaan qabsoo ilmaan Oromoo dhabaa keenna Kallacha Walabummaa Oromiyaa biratti, wirtuu geejjiba waldhaansoo dandii qajeeltu irra hiriirsuun injifannottiin nudhaqaati. Kanaafuu, walii galteen tokkummaa dhaabota siyaasaa Oromo walaba ta’an jiddutti godhamaa jiru, dhawaa fi mala waarroo walabummaa ta’uu hubannee bakkaan gayuuf onnee guutuun hojjanna. 9. Waliigaltee dhaabota gita bittuu, sirna dullachaa waliin godhamu hunda jabeessinnee afoo dhaabanna. Tokkummaa saboota humnaan ukkaamfamanii qabeenna impaayera Tophiyaa godhamanii dararaan sirna cunqursituu habashaa akkuma ummata Oromoo irratti raawwatamaa ture waliin uumachuuf halkanii fi guyyaa hojjanna. 10. Walabummaan fedhii fi hawwii qofaan hindhuftu. Wareegama heeddu gafaati. Nuti missensooni Kallacha Walabummaa Oromiyaa, waregama bifa hundaatuu kafaaluuf qophii. Ummanni Oromoollee kana beekee dhaaba isaa Kallacha Walaabumma Oromiyaa waliin akka dhabatu gafaana. Oromiyaan ni walabomtti! Kallacha Walabumma Oromiyaa/KWO/ Hagayya bara 2016 Minnesota


Gaaga’ama Hanqinni Tokkummaa Jaarmiyoota Siyaasaa Oromoo Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) irratti Qabu

Ibsa THBO-ULFO: Hagaya, 2016 Baroota 15 dura, qabsoo bilisummaa Oromoo qindoomina dabrees hanniisaa itti horuudhaf, humna qabsaawotaa mooraa takkatti walitti fiduun gaafii yeroo belbeltuu akka ture waan yaadatamu. Akkuma beekkamuu malu, hireen qabsoo saba Oromoo dhuma bara 1992 keessaa mudate, hanga bara 2000 keessa Tokkummaan Humnoota Bilisummaa Oromiyaa (THBO) bu’uraawetti, faffaca’iinsa jaarmiyoota kan haalan yaachisaa ti ture. Faca’iinsa uummameef furmaata ma’ii soquun hawwii fii iyyaannaa saba Oromoo maraa ture. Itti dabalees, jaarmiyooleen siyaasaa Oromootis dhiibbaa sabichaatin rakkoo faca’iinsa moraa QBO kessatti dhalateef hiikkaa aggaamuf yeroo itti dirqaman ture. Haala kanattu, dirree marii jaarmiyoota siyaasaa jidduutti yeroo duraatif bane. Itti ba’iinsi marii kanaatis, tokkummaa jaarmiyoota Oromoo kaayyoo bilisummaa Oromoo fii walabummaa Oromiyaatif qabsaawan mara agoobaro takka jalatti walitti fiduudhan, dhawata keessaa, tokkummaan isaani akka mirkanaawu haala mijeessuu kan jedhu ture. QBO rakkoolee jaarmiyoota fii akkasumas qabsaawota jidduu turaniin gaadi’amee gulantaa ol’aana fii abdachiisa irraa ga’u hanqachuun isaa hubatamuudhan, dhibdeelee qabsicha korkodan irraa aanudhaan, jaarmiyaa cimaa fii waaltawaa tokko kan qabsaawonni marti keessatti hammatamani qooda ga’a itti gummaachuu danda’an, akkasumas hooggana bilchinaa fii qaroominaan qabsicha kayyoo isaatin mamii tokkoon maleetti ga’uudhaf murate sosso’u fii sossoosu tokko horachuudhaf THBO Fulbaana 2000 keessa uummame. Akeeka eebbifamaa kana bakkaan ga’uudhaf, THBO baroota muraasa ta’aniif akka jaarmiyaa agoobaraatti carraaqii gochaa ture. Haa ta’u malee, rakkoolee danuu irraa kan ka’e, akka hawwametti milkaawuu hindandeenye. Rakkoolewan turan warra seena qabsoo Oromoo hegere barreessaniif diifnee, waan ijaaraa (positive) ta’an irratti hoo fuulleffane, dhalachuun THBO hooxiqaate bobbaa walballeesu fii maqaa walxureessuu jaarmiyoota siyaasaa Oromoo jidduu ture haalan hir’isuun isaa waan haalamuu miti. Kana irraa kana hafe, direen waliin hojjatan bal’achuurra dhiphachaa, akka akeekametti moraa Oromoo keessatti tumsa waliif gochuu takkaahu tokkoomu irratti fuulleffachuun hanqatee, dhaabbolee alagaa kan tarsimoon isaanii faallaa qabsoo bilisummaa Oromoo ta’an waliin, jaarmiyaan miseensa THBO ta’e tokko, ABOn, murna Alliance for Freedom and Democracy (AFD) jedhamee beekkamaaa ture keessatti tumsaaf bara 2006 keessa waliigaltee gochuun isaa, baroota dheeradhaaf tokkummaa jaarmiyoota Oromoo jidduutti uumudhaaf tattaaffi godhamaa ture gaaffii keessa akka galu taasifame. Haa ta’u malee, jaarmiyooleen miseensa THBO ta’an gariin kan tokkummaan humnoota Oromoo QBOtif murteessadha jedhanii akeeka tokkummaa irratti cichan, hojii isaan tokkomsu irratti fuulleffatan; dhawataanis tokkumma isaanii Bitooteessa bara 2010 mirkaneeffatan. THBO jaarmiyaa agoobara ta’uun isaa hafee kara jaarmiyaa tokko kan hooggana tokkoon masakamutti akka muuxatu taasifame. Erga gaafa THBO akka jaarmiyaa siyaasaa Oromoo tokkoo ti of labsee kaasee hanga har’aatti, humnoota Oromoo gola jaarmiyaa ada adaa keessatti faca’anii jiran akka mooraa tokkotti, humna jaarmiyaa cimaa tokkotti, hoggana tokko jalatti of gurmeessanii qindoominan QBO tinnisan waamicha walirraahincinne gochaa ture. Waamicha qofaa osoo hintaane, jaarmiyoota maqaa Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) dhahatan maraan yeroo adda addaatti gareelamaan (bilateral) haa ta’u akka gareetuutatti (multilateral) bu’ura humnoota Oromoo tokkoomsu irratti ijibbaata onnee irraa madde, yeroo dheeradhaf osoo hinnuffin, dhimma jaarmiyaa ofii kan dhuunffa caalaa, dhimma waloo kan humnoota Oromoo tokkoomsu irratti fuulleffachuudhan tattaaffi hagana hinjedhamne hanga walakkeessa bara 2015 ti godhaa ture. Garuu, ijibbaanni THBO bu’ura tokkummaa tarkaanfachiisu irratti godhee firii tokkoollee argamsiisu waan hanqateef, xiyyeeffannaa isaa guutu karaa hojii jaarmiyaa ofiitti akka fuulleffatuuf dirqamee jira. Har’a, QBO yeroo kamuu caala irree tokkumma akka barbaadduu ifaa dha. Kana ta’e odoo jiruu, har’alee erga calqaba THBO bara 2000 keessa bu’uraawe kaasee, wogaa 16 booda, jaarmiyooni siyaasaa Oromoo tokkummaa dhugaa uummanni keenya irraa hawwu sana milkiidhan xumurachuudhaf hindhangi’amne. Keessattuu, yeroo kamuu caalatti haccuuccan mootummaa gabrooffataa Wayyaanee daran uummata Oromoo irratti si’ana cimee odoo jiruu, yeroo sabni Oromoo akka sabaatti lafa irraa akka baduuf diinni xiyyeeffatee bobbaa gochaa jiruu, yeroo badii irraa of oolchuf uummanni Oromoo dhaloota haarawaan durfamee diina irratti tokko ta’ee falmii seena qabeessa galmeessaa jiruu, jaarmiyooni siyaasaa Oromoo garuu irree isaanii tokkoomsanii balaa saba Oromoo irratti agaamameef gaachana ta’u hanqachuun isaani haalan saba keenya gaddisiisun isaa waan hinhaalamne. Ammas akkuma duriitti, goluma ofii keessatti waan danda’an gochuudhumaaf batattisuudhan alatti, of gurmeessanii irree tokkummaatin QBO qindoominan gaggeessudhaaf akkasumas guutu sabaa qabsoo irratti hirmaachisudhan dhibdee hundeedha kan saba keenya baraatamaan gidirsu, harqoota gabrummaa Habashoota, hundeedhan buqisuudhan uummata Oromoo badii irraa baraarudhaf qophaawoo mitti; of qopheesufis hamileedhan itti hinjiran. Haalli kuni qabsaawota dhugaa dabrees uummata keenyaa yaaddessuu qaba; yaaddoo qofaa odoo hintaane, har’aboru odoo hinjjenne rakkoo QBO sakaale, xurree itti falamuu dand’u walitti birmatanii soqachuun gaaffii yeroo ti. Kana ta’uu baannan, badii saba keenya irratti dhaqabuu maluuf, ittigaafatamni duraa ceekuu humnoota siyaasa Oromoo irratti kufa jenna. Ittigaafata akkanaa irraa of baasuf, jaarmiyooni Oromoo yeroon hir’ina qaban itti furatan oddo hinbubbulin amma ta’uu qaba. Tokkoffaa, akkuma gubbanatti tuqametti, humnooni akeekan walfakkaatan gurmuu tokko ta’anii soosso’uudhaf bu’ura tokkummaa yeroo mara ka’u xumura itti gochuu fii tokkummaa hojiidhan mirkaneessuu qabu. Fafakkeessu dhaabu qabu; kana jechaan, tokkummaa uummane jedhanii sabatti of labsanii, hojiidhan garuu labsichi qalbiidhuma ummataa yeroodhaf ittiin booj’uudhaf qofa gochi godhamu dhaabbachuu qaba. Haqaan, fedhii guutudhan, qaamaqalbiidhan rakkoo(lee) qabsaawota akkasumas jaarmiyoota siyaasaa akka hintokkoomne danqe(an) akka yayyaba guutu sabichaa (pressing national agenda) godhatanii furmaata akeekuf hatattaman walitti birmachuun duree argachuu qaba jenna. Kan lammataa, humnooni tokkooman jaarmiyaa cimaa fii muuxataa ta’e, kan qabsaawota maraaf hiree ga’a akka QBOtif gumaachaniif kennataa ta’e, kan yeroo irra yeroo ti of haaromsu, jaarmiyaa adda hundaanu diina dura dhaabatu dabrees injiffanno injifannoorratti galmeessu, jaarmiyaa ummata Oromootif gaachana ta’e, kan roorroo itti agaamamu hunda bakka fi yeroo mara irraa qolachuu danda’u tokko jaarrachuun milkaawu akeeka QBOtif murteessa ta’uun hubatamee carraaqii irratti gochu. Jaarmiyaa haala kanaan utubame keessaa, hoogana qaroo qabsoo Oromoo xaxama amma keessa jiru keessa baasu, gutu sabichaa hiriirfatu, manyee diinaa Oromiyaa keessa baleessudhan gabrumaan dhaloota irraa dhalootatti dabraa dhufe xumura itti godhu tokko biqilchuu fi guddiffachu. Kan sadaffaa, diinni motummaa Wayyaanetin durfamu saba Oromoo guutu irratti waraana labsee, xiqaa-gudda, dhiira-dubartii, jaarsaa-jaarti odoo hinjedhin yeroo kamuu caala Oromoo ajjeesaa, hidhaa, dhabamsiisaa, lafa irra buqisaa, biyaa irra baasaa yammuu jiru kana, saba Oromoo badii irraa baraaruf humnaittisaa abdachiisaa ta’e horachuun jaarmiyaa bilisa baaftu ofin jedhan irra kan dursaadhan eegamu. Kanaaf, humnooni bilisummaa Oromoo tokkummaa isaanii mirkaneeffatanii jaarmiyaa waalta’a tokko horachuu qofaa odoo hintaane, Waraana Bilisummaa Saba Oromoo (WBSO) abdii fi gaachana saba Oromotif ta’u danda’u tokko dabreetis galii QBOtif akka wabii ta’u ti jaaru. Hoo jaarmiyoon siyaasa Oromoo bu’uraalewan armaa olitti tarreeffaman irraatti murannoodhan bobba’anii hojiitti hattattamaan hinsharafne, QBO maraamartoo baroota dheeradhaaf keessa jiru kessa ba’uun isaa mamiidha ta’a. Haala amma itti jiraniin itti fufnaan, gaag’amni qabsoo Oromoo dabreetis saba Oromo irra ga’uu malu tilmaamun rakkisaa hinta’u. Kanaaf, saba Oromoo kiyyoo badii irraa hambisuun, qabsoo isaa gatantara kessaa baasanii humneessun hojii boru odoo hintaane kan ammaa ta’u qaba jenna. Yeroo dheeradhaaf, yoomuma jaarmiyooni siyaasaa Oromoo tokkoomanii, qabsoo bilisumma saba isaanii gulantaa xumuraa irraan ga’anii, sirna gabroomfataa Habashoota hundeedhan buqqisanii, sirna Gadaa Oromoo deebisanii jaaranii, akka Oromiyaan nagaa fii badhaadhinan bultu haala murteessaa mijeessu, gaaffii jedhu sabni Oromoo walgaaffachaa har’a ga’ee jira. Gaaffin kuni deebii malee gaaffiidhumaan hafee jira. Waan kana ta’eefis, uummanni Oromoo jaarmiyoolii maqaa sabichaattin warraaqan irratti abdii guutu dhabuun isaa waan walnamagaafachiisu miti. Ammaan boodatti, jaarmyooni bilisummaa saba Oromoo fii walabummaa Oromiyaatif qabsoofna jechaa jiran, kaayyoo kana tarkaanfachiisu irratti tokkoomanii, hojii qabatamaa fii abdachiisa hatattamaan agarsiisuf qophii ta’uu baannan, uummanni Oromoo jaarmiyolee kana irratti qofaa abdii gutu godhatee ta’uun isaa dhaabbachuu qaba jenna. Filmaata biraa akka qabaatuf irratti of qopheessuu qaba. Akka abbaa QBOtitti, haala fii fala diina isaa gabroomfataa ittiin injifatu dabrees milkiidhan qabsoo isaa galmaan ga’atu irratti yaadun garmalee barbaachisaadha ta’a. Yaada qofaas odoo hintaane, of ijaarudhan humna QBO ariitidhaan milkeessu horuudhaf qophaawun filmaata yeroon gaafachaa jiru jenna. Keessattu dhalooni haaran, qeerron, humna addaa tokko kan QBOtif hawwamuu fii filmaata ta’u bu’urreesuf of qopheessutu irraa eeggama. Warraaqsi si’ana gochaa jiran heeddu seena qabeessa. Wareegama qaalii lubbuu gaafatu baasudhaan, tokkummaa saba keenyaa firaaf akkasumas ambaaf mirkaneessanii jiru. QBO, gulantaa addaa, kan sadarkaa addunyaan qabsoo saba Oromoo itti beekun ga’anii jiru. Amma kan isaanitti hafu fii caalatti irraa eeggamu, QBO humneessudha. Qabsicha humneessudhaaf, xurren isaan qaban lamatu. Takkaahuu, danda’amnaan, jaarmiyoota siyaasaa amma jiran keessa galuudhaan jijjiirraa hundeedha jaarmiyoota keessatti fidu. Jijjiiran dhufuu qabus, kan jaarmiyooni kuni tokkummaan akka sosso’aniif hurrii amma ija isaanii irra jiru saaqu; kan mooraa tokkummaadhan warraaqamu keessatti, guutun qaamota sabichaatis QBO keessatti hirmaannaa ga’aa qabaatanii, qabsichaaf gumaata ol’aanaa itti kennan ta’uu qaba. Kun hindanda’amu taanan, QBO filmaata jaarmiyaa siyaasa addaa akka horatu gochuun dirqama dhaloota haara kanaa ti ta’a. Waraaqisi amma qeerron itti jiru, warraaqsa takka ka’ee takka dhaamu akkasumas takka jabaatee takka laafu odoo hintaane, waraaqsa humna cimaa fii dhaabbataatti of jijjiiru ta’u qaba. Humni kunis, humna (jaarmiyaa) bilisummaa shaffisaadhan fiduu danda’uutti of jijjiiree waraaqu ta’uu qaba. Humna adda hundaanuu diinan falmuu fii badii uummta Oromoo fii qabsoo isaa irratti aggaamamu ittisu danda’utti of jijjiiru qaba. Kana ta’uu baannan, wareegamni baasanii fi bu’aan QBOtif galmeessan walgituuf hinjiraatu. Ilmaan qaroo boru Oromiyaadhaf abdii ta’antu dhiinan lafa irraa dhabamuuf jiraatu. Daran, kumaatamaan hidhaa fii akkasumas biyya ambaatti baqachuudhaf saaxilamu. Bobbaan uummata Oromoo laffarraa dhabamsiisu itti cimuuf jiraata. Erga warraaqsi qeerrodhaan durfamu calqabee kaase, keessumattuu baatii kurnaan dabran kana keessatti, gola dawoo ta’uuf biyya keessa dhabuu irraan kan ka’e, wareegamni ilmaan Oromoo baasan garmalee ulfaatadha. Humni jaarmiyaa siyaasaa Oromoo abdatamaa ta’e tokko silaa jiraate, diina harkatti akkuma laafatti dhumuurra hookin biyyaa baqachuurra, humna akkanaatti makamanii QBOtif humnaa fii dandeetti isaanii murannoo qaban kanaan gumaachani qabsoo sabichaa gulantaa abdachiisarran ga’u danda’uu turan. Hiree akkanaa moraa QBO irraa dhabuun isaanii, qabsoo saba Oromootif gaa’gama guddaadha jenna. Qabsoon dhaloota haarawa hammatee dureedhan qabsicha irraa isaan hinhirmaachifne hir’ina danuu qabaachu isaatu mamii tokko malee garsiisa. Kan hubatamuu qabu, handhuurri dhibee qabsoo saba keenyaa qaama sabichaa mara QBO keessatti akka barbaachisutti hirmaachisuu dadhabuudha. Bu’urri dadhabii kanaatis, rakkoolee qabsaawotaa dabreetis jaarmiyolii siyaasaa Oromoo jidduu jiraniif furmaata soqachuu dhibuun, moora ilaalcha takka calaqistu keessatti jaarmiyaa cimaa kan guddina saba keenyattin walgitu tokko jaarrattanii hooggansa ga’a keennuu hanqachuu dha. Gaaga’ama hanqini kuni QBO irratti fidaa jiru ifaa dha. Karaa fulduraatti hanqinii jiru kuni furamuu baannan, QBO qofaa odoo hintaane Oromoon akka sabaatti jiraachun isaa gaafi keessa galuu danda’u isaatu Oromoo yaaddessuu qaba. Kanaaf, haala yaaddessaa akkanaa keessa saba Oromoo baraaruf, gaaffiin qabsaawota akkasumas jaarmiyoota tokkoomsuu gaaffii hundee kan faffakeesudhan baraatama bira taramu ta’uu hinqabu. Odoo hinbubbulin, gaaffii kana gadi fageenyan baranii deebii isaa faluun QBO akka karaa fulduraatti furgaafatu gochuu irratti dhiibbaa hoo qabaatu, rakkoo akka qabsaawotaatti waltajjiitti qabnu har’a furachuun, boru gaafa abbaa biyyuumaa keenya qabsoo keenyan mirkanaawe akkaata haala tasgabaawen biyya keenya nagaadha fii badhaadhinaan bulchinuuf karaa nu bana jenna. Tokkummaan humna! Oromiyaan ni bilisoomti!


Waliigaltee ODF fi PG7 ilaalchisee gaafiilee deebii argachuu qaban

Abdii Boruutiin Addi Dimookraatawa Oromoo – ADOn (Oromo Democratic Front-ODF) jaarmayaa Patriotic Ginbot 7 (PG7) jedhamu waliin waliigaltee akka mallatteesse bakkee adda addaatti mul’achaa jira. Xalayaa mallatteeffame sanas argee jira; garuu wanti irratti waliigalame sun bal’inaa fi gadifageenyaan hin mul’atu. Akka yaada fi ilaalcha kiyyaatittti want ifa hin taane fi namaa hin galle hedduu dha. Kanaaf jedheen barreeffama gabaabbaa kana dhiyeessu barbaade. Kaayyoon barreeffama kanaa, waliigaltee sana qeequufis ta’ee deeggaruuf otuu hin taane, wanti dalagamaa jiru ifa ta’uu akka qabu hubachiisuufi. Gara ijoo dubbiitti otuu hin seenin dura, wanti ifa ta’uu qabu tokko, qaamota garagaraa waliin waliigaltee uumuun waan badaa miti. Waliigaltee uumuun diinummaa hir’isuu dha. Diina waloo tokko kuffisuuf waliin hojjechuu barbaaduunis akkasuma waan gaarii dha. Haa ta’u malee, wanti gaafii guddaa natti ta’e waa lama dha. Tokkoffaa fi inni hangafti, jaarmayaan PG7 jedhamu kun akkan ofii kiyyaa hubadhutti warra federaalisimii naannoleerratti hundaa’an hin fudhanne dha. Jaarmayaan tokko tooftaa siyaasaatiif jedhees haa ta’u haala yeroo hubachuudhaan ofjijjiiruu mala. Sochiin warraaqsaa uummata Oromoo isaan sodaachisee akka yaada ykn kaayyoo isaanii irra deebi’anii hubatan isaan taasiisees ta’uu mala. Waliigalteen kun yoo jijjiirama kanarratti hundaayee hin taane, jara kana amananii waliin tumsa uumuun boodarra gaaga’ama fiduu akka danda’us hubachuun barbaachisaa dha. Seenaa fi dogoggora dabrerraa barachuun hedduu murteessaa dha. Lammaffaa, jaarmayichi PG7 kun humni isaanii hangam akka ta’e beekuun rakkisaa ta’ullee, qabsoo hidhannoos gaggeessaa akka jiran beekamaa dha. Karaa biraatiin ammoo, ADOn qabsoo hidhannoo lagachuuf sagantaa baafatee akka ijaarame waan hubatamuu dha. Maarree, gama tokkoon qabsoo hidhannootti amanuu dhiisaa; gama birootiin ammoo warra qabsoo hidhannoo gaggeessan, kan mooraa ofii keessaa dhiisanii, kan alagaa waliin hiriiruun bu’aa maal akka fiduuf jedhaniiti? Yoo qabsoo hidhannooti amanan maaliif ABO irraa gargarbahanii jaarmayaa haaraa ijaarratan? Lakkii qabsoo karaa nagaatu filannoo caalaa (preferred option) dha kan jedhan yoo ta’e, warri karaa nagaatiin biyya keessatti qabsoo gaggeessaa jiranuu maalirra akka jiran waan Addunyaan beektu dha. Kanaaf, murtiin waliigaltee kanarra isaan geessise maalii? kan jedhu gaafii biraa ti. Akkuma beekamu, jaarmayootni keenya kan ABOrraa fottoqanii, gara garatti bibixxilamnii jiran, dhiyoo kana gadi bahanii walhubannoo fi waliigalteerra geenye jedhanii dubbatanii turan. Sana boodas akka himamaa jirutti koree tokko dhaabanii waayee waliigaltee kanarratti hojjechaa akka jiranis ni beekama. Jaarmayoota kana keessaa ADOn isa tokko. Gaafiin biraa kan asirratti ka’u, waliigalteen mooraa keenyaa sun irratti hojjetamaa otuu jiruu?? karaa biraatiin jaarmayaa alagaa waliin waliigaltee fi tumsa mallatteessuun miila tokkoon mooraa QBO keessa dhaabbachaa; miila biraatiin mooraa alagaa keessa seenuu hin ta’uu? Yoo karaa kana kan deemamu ta’e, waliigaltee mooraa keenyaa sanarratti dhiibbaa hin qabaatuu? Moo tooftaaf jedhamee; otuma beekamuu karaa lama deemuuf irratti waliigalame? Jaarmayootni mooraa keenyaa waliigaltee ADO fi PG7 kana akkamitti ilaalu? Galannii murattoota fi kutattoota sabboontota keenyaatiif kan biyya keessatti wareegama ulfaataa kaffalaa jiraniif haa ta’uu, yeroo ammaa Wayyaanee hanga funyaaniitti hidhatte jilibiiffachiisaa jiru. Sababa kanaan, jijjiirama siyaasaa tokko argamsiisuudhaaf, mootummootni warra dhihaa keessumaayyuu kan akka USA humna siyaasaa biraa kan filannoo ta’uu danda’u (alternative political forces) barbaadaa akka jiran ni himama. Tarii fedhii jara kanaa guutuuf jecha; humna caalaa fakkaatanii gadi bahuuf ta’inaa laata waliigalteen jaarmayoota kana lamaanii? Want hunduu hubachuu qaban garuu, har’a (yeroo ammaa) fedhii warra dhiyaa guutuuf yookaanis ammoo fedhii fi kaayyoo mataa ofii bakkaan gahuuf yoo ta’e malee, tooftaaf jedhanii fedhii uummata Oromoo bal’aa jijjiiruu yaaluun eessanuu nama hin gahu. Jalqaba dhuma yaalii (experiment) hin milkoofnee ta’a jedheen amana. Ani akka nama (ilma Oromoo) tokkootti, jijjiiramni fedhii uummata Oromoo gutumaa guututti bakkaan gahuu danda’u bifuma fedheenuu yoo argame, isa kanarra rakkoo hin qabu. Uummatni keenya bu’aalee fi injifannoolee hanga ammaatti galmeeffaman tikfatee; kan caalus argachuu kan danda’u yoo ta’e; abbaa fedhe waliin waliigaltee fi tumsi yoo ijaarame; karaa kanaan Wayyaanee hiddaan buqqisuun yoo danda’ame kun gammachuu kiyya dha. Haa ta’u malee, akkuman kanaan duras irradeddeebi’ee barreessaa ture, http://gadaa.com/oduu/5136/2010/08/04/tumsa-hunda-hammataa-alaa-dura-tokkummaan-ykn-tumsi-mooraa-qbo-keessatti-ijaaramuu-qaba/ ammas taanan ejjannoon kiyya, mooraan ofii yoo jabaate malee; tokkummaan ykn tumsi mooraa QBO yoo cime malee, kuni otuu hin milkaayin tumsa alaa barbaaduun bu’aa waan qabu fakkatee natti hin mul’atu. Egaa, barreeffama kiyya xumuruudhaaf, akka natti fakkaatutti, ADOn waayee kana uummata keenyaaf bal’inaan ifa godhuu qaba. Akkuma dur barame sana balbala cufatanii waan tokko murteessuu irra, waan deemaa jiru uummataaf ifa godhuun waa hundaa qulqulleessaa deema; dogoggorri akka hin godhamneef gargaara. Yoo uummatni keenya yaada kanatti amane, akka isa kana duuba hiriiranii fi deeggaran taasisa; shakkii qulqulleessaa deema; rakkoon akka hin uumamne taasisuu danda’a. Gadi bahanii uummatatti dubbachuun yeroo ammaa baay’ee murteessaa dha. Yoo kana hin taane, dogoggora seenaa hojjechuu ta’a. Jaarmayootni Habashootaas, kan Oromoo waliin tumsa dhugaa uumuu barbaadan, akkasuma gadi bahanii kaayyoo isaanii ifa godhuu qabu. Kana booda duubaan shira biraa dalagaa; gamnummaa siyaasaa taphachuun eessanuu nama akka hin geenye hubachuu qabu. Dhalootni Oromoo ammaa duubatti isaaniif deebi’uu akka hin dandeenye isaaniif dhiisii Addunyaafuu mirkaneessee jira. Tapha siyaasaa taphachuun yeroon isaa irraa dabree jira. Injifannoon kana boodaa kan uummata Oromoo akka ta’u shakkiin tokkollee hin jiru. Dhugaan kun firaafis ta’ee diinaaf ifa ta’uu qaba. Galatoomaa! Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


#OromoProtests Godina H/bahaa Aanaa Fadis tti, hiriira guddicha guutuu Oromiyaa irratti godhame irraa qooda kan fudhatan

“Kunoo manguddoos ta’ee bulchoonni aanaalee hundi wayyaanee biratti kabajaa tokkollee akka hin qabnee of-haa baran. Godina H/bahaa Aanaa Fadis tti, hiriira guddicha guutuu oromiyaa irratti godhame irraa qooda kan fudhatan dargaggoonni fii jiraattonni aanichaa, erga manguddummaan harkatti galfatamanii kaasanii hanga har’aatti waajira poolisii magaalaa Bokkoo tti hiraarfamaa kan turan, halkan edaa sa’aa 8:00 irratti fee’amanii yeroof bakki isaan geeffaman hin baramne. Dargaggoonni kun hanga har’aatti kan turuu danda’aniif bulchoonni aanichaa tokko tokko itti mallatteessuu irraa kan of-qusatan yeroo ta’u, garuu biyyattii kan hoogganaa jiran isaan ta’uu dhaba irraa kan ka’e, dirqamni command post irraa itti kennamu kan manguddummaas kijibsiisu hojii irra oolfamuu isaati. Haala kanaan dargaggoota 7’n maqaan isaanii tuqame kanneen dabalatee gara namoota 23 ol kan ta’an dabarsamanii jiran. 1. Fiqaaduu Kaasaahun( bara kana HO’dhaan university Awaasaa irraa kan eebbifame) 2. Caalaa Abdullaa Bakar(barataa statics waggaa 3ffaa university H/maayaa) 3. Guutuu Fu’aad. 4. Jamaal Mohammad Abdiyyaa. 5. Ahmednajaat(barsiisa) 6. Jamaal Alii Anniyyoo. 7. Qaadiroo Bulee Bakar(hojjataa dhunfaa).”


#OromoProtests “Kan suuraa irratti arkamu kun Bayaan Umareeti kan guyya hiriira guddicha san wareegame.

Guyyaa hiriira guddicha seena qabeessa san keeysatti aanaa Haramayaa Araddaa Karroo Dirree qabsoo keeysatti namni afur haala sukaneeysaan du’uun isaanii ni yadatama. Ammas hidhaafii ummata nagayaa warreen hiriira bahe fidaa jedhanii ummata nagayaa uleen tumanii gara mana hidhatti guuraa jiran yeroo ammaa kana haalli jiruuf jireenyaa baayyee nama yaaddessa.”


IBSAA EJJANNO (CAAYA TOKKUMMAA OROMOO MASRII) IRRA

Duraan duursee nagayaa fi fayyaan Oromoo hunda bakka jiranitti haadhaqabu isiniin jenna. Akkuma beekkamu dhiheenya kana guyyaa 12/3/2016 ayyaanni OMN kan amata 2ffaa sababeefachuudhaan masri magaalaa kaayroo keessatti kabajamuun niyaadatama haata’u malee qaamni hinbeekamne dahoo OMN godhachuudhaan summii baqattoota Oromoo biyya masrii baqatummaadhaan jiraattan keessatti uumuun niyaadatama, akkasuma wanni ayyaana kana irratti argame ajandaa ykn qabxii guddoo ta’ee hawaasa Oromoo addunyaa keessa faca’ee jira walumaagalatti qabsoo amma biyya keessatti deemaa jirutillee gufuu guddaa ta’ee argamee jira. Yeroo jalqabaatiif diigaminsa hawaasa Oromoo sababii itti ta’e eega Kamal Galchoo bara 2006 tti mootummaa itoophiyaa irraa ummata oromootti makame booda, akkasuma yeroo kanarraa kaasee Oromoo keessattiis paartiileefi garaagarummaa guddaa fidee jira,kun immoo qabsoo Oromoo akkamaletti laamsheessee jira wanni baayee nama gaddisiisu yeroo umanni Oromoo bal’aan biyya keessaa tokkummaan harka duwwaan diina qawwee baadhate duratti ifaan ifatti mirga isaaniitiif falmaa jiru keesatti,garuu wanni magaalaa kaayroo kana keessatti argaa jirru kan kanaan walfaaleessu. Qabsoo umatta Oromoo keessatti takkaa namni alaabaa Oromoo irraa mufii qabu arginee hinbeeynu, garuu alaabaa Oromoo umanni Oromoo hundi itti amanu kanatti alaabaa biraa fidanii alaabaa dhiiyni ilmaan Oromoo iratti dhangala’e kan isaani gubbaa kaayaanii alaabaa umanni Oromoo itti amanu kana ukkamsuuf yalii godhaaturuun ni yaadatama kun immoo saba Oromoo bal’aa kana salphisuudha akkasuma hawaasa Oromoo biratti mufii guddaa fidee jira. Sadarkaa addunyaa maratti akkasuma biyya keessattiis qeerroon ykn hawaasni Oromoo bal’aan hawwan,dargaggoo,shamarran,qotee bulaa fi daldaltoonni hundi alaabaa Oromoo beekamtuu fi tan seenaa qabdu tan walaalaan Oromoo fi hayyuun Oromoo iratti wareegame kana sodaa takka malee biyya keessatti olqabaa jiran nuus baqattoonni Oromoo alaabuma tana olqabaa jirra,akka baqataa Orommoottillee alaabaan haareeyni kun dantaa baqataa keenya kan miidhu tahuu cimsinee isiniif ibsuu barbaanna,kuniis:- Nutiis akka CTBOBM tti ayyaana OMN guyyaa 12/3/2016 kan waggaa 2ffaa sababeefachuuf ayyaaneefame kana iratti qaamni hinbeekamne dahoo godhachuudhaan waan qabsoo ummata Oromoo laamsheesuu fi dantaa baqataa dura dhaabatu argamuun hedduu nutii fi hawaasa Oromoottiis mufachiisee jira, nutiis yaaduma kana irraa kan ka’e Ibsa Ejannoo armaan gadii kana baafnee jirra . HUBACHIISA Koreen CTBOBM tii fi irra caalaan hawaasaa Oromoo biyyaa Masrii waan rakkoo tana hubatani irra gahaniifi ayyaana OMN kan waggaa 2ffaa kan magaalaa kaayroo iratti gaggeefame kana irraatti hinhirmaanne, akkasumaas warreen ayyaana saniratti hirmaatan rakkoo kana ifaan ifatti hubatanii jiran. Injifannoon Ummata Oromoo bal’aaf haata’u Koree CTBOBM Guyyaa 15/3/2016 Best Regards


Hinboonyu! Hinkofallu!

Zelealem Aberra Tesfa Nan beeka yaa aayyee…. Ta’usaa nan beeka, dubbii akka cookkoo Yoon hinboowu jedhe, du’a intalakeetii du’a obboleettiikoo Hinboowu yoon jedhe, du’a ilmakeetii, dua obboleessakoo; hallaallich gurbaa Hinboowu yoon jedhe, du’a obboleettiikee, dua adaadaakoo ulfa ji’a torbaa Ofiimee yaa dayee, Inni harma mursiisuu fi, inni ulfa ajeesisu addaddummaa qabaa? Nan beeka yaa aayyee…. Ta’usaa nan beeka, dubbii akka cookkoo Hinboowu yoon jedhe, du’a jaarsa abbaakee, du’a akaakayyuukoo Yoon hinboowu jedhe, du’a dayeekeetii, du’a ishee anaaf akkoo; Yoom roobee, yoom caamee, maan ijakoo cuunfaa? Yoom hoodee xumuree, maal gammadeen kolfaa? Yookaan, jalbultii roorrooti, yookaan geggeessoo gidiraa Xumura garbummaa, yookaan dhufa dhipuu haaraa Yookaan dhalachuufi, yookaan, gatachuufoo jira Yookaan, nuyi dhaqqabatu ammas dhufee taraa Yookaan inmijaawaa, yookaan infashala Yookaan, manii gaha, yookaan, karaa bulaa Kanaafuu yaa dayee… Lammiikoo isa du’eef, lakkii anoo hinboowuu geeraraan awwaala. Atis, qusadhu imimmaankee, guyyaan tokko indhufaa Gidiraanis darbee, dukkanis inifaa Gaafa tokko taanu, boolli amuummates ofiisaan of cufaa Gaafa walii gallee, aangoon nu cunqursus, lafa dhayee kufaa; Kunoo bara sanaaf qusadhu imimmaankee, baras gadda teenyaa Yoo fedhe inkofallaa, fedhe harqinee boonyaa. Kanaafuu yaa giifti…. Qananii imimmaanii fi gammachuun kunuunuu Booda itti deebina ammaaf yeroo hinqabnu Ciriqii nu hudhee cabsee bahuu gayes, yaabnee gad haa qabnu Fedhiinsaa utuu jiruu, lakkii hinjiru haa jennu Miira haaleejjifannu, miira haa adoochinu. Qusadhu imimmaankee…. Na dhagayi yaa deessu! Eenyu akka sii gaddaafi kan harqite boossuu? Yoo ilmaan amajaajii, addaan-babayiitti, rasaasa nuutti roobsuu Dhiiga lammiikeenyaa dhukaasaan lolaasuu; Kansaani kaayyoonoo naanee akka dhiisnu Isa kaaneef dhiisnee, deebine akka ciisnu “Nuyi kan balleese” jennee akka gaabbinu Wal fefferecaane, akka wal tamsaasnu Akka amala keenyaa, wal hahaaxensine akka wal gajaanu Walitti galagalle, – akka amala keenya- gaabbiin akka wal nyaannu Teellaas, “Isaa-baga!” jennee, baraartii kadhannee, akka jilbeenfannu; Imimaan lolaasnee, gaddaan mataa buusnee, diina hingammachiisnu Lakkii… nuyi ilmaan Oromoon hardha akkas hingoonuu! Lakkii; hingoonu matumaa! Hingoonu, hingoonu konkumaa “Hudduukeetti-mukaan!” yeroonsaa kunoo ammaa! Qusadhu imimmaankee…. Na dhagayi yaa deessu! Dawoo dukkanaatti, hadhaba keessatti, ilmaan keenya ajjeesu Golatti galanii, wiskii habbuuqachaa, shampaanyii banachaa, gammachuu kaakkisu Diinqaa as bahanii, ofirratti deeffachaa, dhugaa miliqsuudhaaf, soba kafandisu Ilmaan haadha raayee ”Gaaneel” nuu moggaasu Eenyutu sii gaddaafi kan harqite boossuu? Gammachuusaaniitiif, of hinqarmammeessin, of hinqarmammeessu. Hinbooyiin, haadha dhiira, deessuukoo yaa giifti Isaaniif yoo ta’e, gaddii fi booyichekee burqaa gammachuuti. Eenyu akka sii gadduufi? Albaadhessoo hingaddu Waraabessa hinbeektuu, kan garaan jiraatu, kan ilkkaaniin yaadu? Kanaafuu yaa dayee….kanin si kadhadhu Goofaree filadhu Addaannuu dhoobbadhu Wayyaa miidhagfadhu Ilkaan addeeffadhu Geggeessaa warra du’ee addooyyee waammadhu Sirba kottaa jedhi, faggaa kee fudhadhuu Qalbii gudunfadhuu, icciiti dhokfadhuu Ekeraa warra du’ee onnee keetti baadhuu Jabduu jiruusaani, akka hinirraanfanne yoomiyyuu yaadadhu. Eeyyeeni, addaannuu dhoobbadhu, ifii cululuqi Morma ol qabadhuu, gatiittii tuulladhuu, kooriiti biddiiqi; Miidhagii basha’i, booniiti bicaaqi Cidhafaa cidheessi kokkolfaa gammadaa Afeeri nyaachisi, warra ’bbaa aangoo hunda Kanibaala gulloo, salgan dhala budaa Waa malee hinkakaane, warri qoonqo abiddaa Qocqocaa dhiyeessiif, albee fi morodaa Muranii haa nyaatanii, eega ajjeesani, maaf lafatti bada! Eyyeeni! Muranii haa nyaatanii beera waggaa dhibbaa Muranii haa nyaatanii reeffaa obboleettiikee, ulfa ji’a torbaa Muranii haanyatanii, reeffa ilma keetii hallaalicha gurbaa Yoo beelaa isaan baase, reeffii mucaa durbaa. Nuyi hardha hinboonyu, nuyi hardha hinkofallu Reeffaa ijoollee keenyaa yommuttii awwaallu Reeffaa maanguddootaa, reeffaa beera keenyaa, yommuttii awwaallu Albadheessi beela’e xobbee, fi bilchaataa, yennaa qabee qalu Lakkii nuyi hinboonyu, lakkii nuyi hinkofallu! Isaan boowaa hinduune, nus boowaa hinawwaallu! Isaan kolfaa hinduune, nus kolfaa hinawwaallu Kaayyoo isaan du’aniif, nu harkatti hinfashalu Yaadi isaan kaasani, deebi’ee akka hinkufne hundi waada haagallu! Isaan boowaa hinduune…. Sodaa bara dheeraa ofirraa mulqanii Rasaasa fuuldura akka qarqaa ejjanii Utuu boquu hinbuusin, qoma itti dhiibani Albaadhessa, booyyee ijatti tufanii Wareega lubbuutiin, qabsoon maal akk ta’e, nutti agarsiisani Hoggantoota keenya, tabjaajii baasani: “Bilisummaan dhugaa badhaasa hinkennamu Bilisummaan dhugaa kadhaan hinargamu Dhiigaan yeroo dhufu kaninni mi’aawu akka damma daamuu Yennaa qabsoon dhufu kaninni dhamdhamu!” Jedani itti himani; addunyaa hundaafu fakkeenya ta’ani. Kanaaf…nus akkumasaanii Kooraan qoma dhiibnee Booyyee ijatti tufnee Gatiittii tuullannee Morma ol qabanne; Reeffaa ijoollee keenyaa kooraan geggeessina Diinni nun gammaddu, garaa bobeessina. Elaamee yaa dayee, deessuu qoma callee. Nuyi diina hinqabnuu safuukeenyaa malee Nuyi diina hinqabnuu garraamummaa malee Nuyi diina hinqabnuu yoo arjummaa malee Nuyi diina hinqabnuu yoo hoo-qubaa malee Nuyi diina hinqabnuu yoo araaraa malee Nuyi diina hinqabnuu nagaa keenya malee Kanaaf amajaajiin ijoollee nu jalatti akka hoolaa qalee! Safuutu nuun xaba, safuun bowwaa haalixu Nagaatu nuun xaba, nagaa bowwaa haalixu Hoo-qubaatu nuun xaba innis bowwaa haa lixu Araaratu nuun xaba innis lafa haa lixu Karaa qaawween kanaa lowanii nu lixu Ijoollee nujalatti adamsanii fixu! Saafuu kunuunsina isaan insalphisuu Hoo-qubaa olkaasnaa isaan gadi buusuu Arjummaa fayyisnaa isaan inajjeesuu Araara yennaa jennu isaan balaa buusuu. Waliin bullaa jenee…tokko taanaa jennee Jaalala namummaa jibbaan geeddaranne Nagaa buusnaa jennee…balaa ofitti fidne Ulfina hiixannee, salphina hammaarranne Waraabessa saafa golatti hidhannee Mardhataa sassaabne, ukootti naqanne Ol-adeemoo keenya xobbee ciniinsisne. Dhageessa yaa deessu… Adunyaa yeroo ammaatti, “safuu, safuu” jechuun, gowwummaa, gowwummaa! Abbaa irree biratti, “nagaa, nagaa” jechuun dabuma, dabuma Isa butee nyaatuuf, “araara, araara” jechuun mallattoo garbummaa Kan gubbasii Waaqa, gajjallaadha lafa, kan aadas sarbamne sababi kanuma. Kanaaf yaa dayee… Egereen dhalootaa, yoo feete akka ifu Boollii afaan bane akka ofiin of cufu Utubaan cunqursaa buqqa’ee akka kufu; Safuun haa dhidhimu, du’ee du’aa haa ka’u Nagaan boolla haa lixu, lixee boollaa haa bawu Araarrii haa du’u, du’ee du’aa haa ka’u Garraamummaan haa du’u; du’ee du’aa haa ka’u Yennaa kaayyoon keenya bakka manii ga’u! Kunoo yeroo sana nagaa kunuunfanna Hoo–qubaa bulchanna, safuu gabbifanna Saba hundaa waliin, araaraan jiraanna. Lammii keenya dhumeef baras gaddaa teennya Qasaane kofalla, fedhe harqinee boonya. Kanaafuu yaa giifti…. Qananii imimmaanii fi gammachuun kunuunuu Booda itti deebina ammaaf yeroo hinqabnu Miira haaleejjifannu, miira haa adoochinu Ciriqii nu hudhee cabsee bahuu gayes, yaabnee gad haa qabnu Fedhiinsaa utuu jiruu, lakkii hinjiru haa jennu, Teellaaf haa qusannu, cimnee haa waakkannu Qabattoo fi sabbataan mudhii haa hidhannu Barii bilisummaatti waliin haa godaannu. Yennaa achi geenyu… Lammii keenya dhumeef, kunoo, yennas gaddaa teennya Qasaane kofalla, fedhe harqinee boonya. Zelealem Aberra Tesfa 12.03 2016 Helsinki / Finland


Labsi OPDO ‘karoorri Master Plaaniin guutummaa guutuutti haqameera’ jedhu seenaa Wayyaanee waggaa 24 keessatti injifannoo ummata Oromoo isa duraa ti!

Fincilli ummanni Oromoo lubbuu isaa kitimee baatii lamaaf odoo wal irraa hin kunne geggeesse kunoo injifannoo isa duraa mootummaa Wayyaanee irratti galmeeffateera. Sirni seenaa isaa ganna 24 keessatti waan hawwu hundumaa humna qawweetiin raaw’achiifachuu barate ammas akkasumatti karoora master pilaanii kanas kan raaw’achiifatu se’ee dhama’aa yoona gahe. Haa tahu malee murannoon ummata Oromoo yeroo jalqabaaf soda takkaa argee hin beeyneen isa jilbeenfachiise. Humna waraanaa Agaaziitiin kana booda Oromiyaa keessatti karoora cunqursaa ummata Oromoo irratti fe’anii milkaahuun akka hin danda’amne injifannoon kun agarsiiseera. Haa tahu malee ibsa haqamuu master pilaanichaa dubbatu kana OPDOn baafteef qofa ummanni Oromoo amanee qabsoo isaa irraa dhaabbata jedhanii yoo yaadaniif of gowwoomsan. ‘Karoorri kun jaalattanis jibbitanis hojii irra oola, warra kana didu likkiitti galchina’ jedhee waggaa guutuu kan Oromootti dhaadataa bahe hogganni TPLF Wayyaanee guddichi Abbaay Tsahaayyee fi dhaabni isaa hanga ammaatti homaa hin xiixne. Yoo xiixanis aakkifata duraan tufan deebisanii arraabuu fi salphina fokkataa ummata duratti salphachuu yoo tahe malee gaaffiilee hafan ijoof deebii hin tahu. Qalbii ummata Oromoo cabes fayyisuu hin danda’u. Qabsoon ummanni Oromoo mirga abbaa biyyummaa isaaf geggeessaa jiru sabichaa fi TPLF gidduutti malee sabichaa fi OPDO gidduutti akka hin tahin beekamuu qaba. Kanaafuu haqamuu karoora kanaa kan gad bahee nutti himuu qabu dabballee karoorichaa isa guddaa kan tahe Abbaay Tsahaayyee fi fakkaattota isaati malee OPDO qooda ergamtummaa malee aangoo homaatuu harkaa hin qabnee miti. Akkuma jedhametti karoorri kun haqameeras yoo taheef mootummaan Wayyaanee tarkaanfii armaan gadii fudhachuudhaan mirkaneessuu qaba. Gaaffiileen kunniinii fi kanneen fakkaatan hanga deebii quufsaa hin argannetti garuu qabsoon Oromoo dhiibee dhufee sadarkaa kana gahe jabaatee itti fufuu malee duubatti deebi’uun gonkumaa irra hin jiru. Ummanni Oromoo fincila kana irraa wanni barachuu qabu gurguddaan waan lama. Kan duraa, gabrummaa hadheeffatanii muratanii gamtaan sosso’uun xumurri isaa injifannoo tahuu isaa ti. Kan lammaffaa ammoo, yoo gamtaa dhabee waliif hin dirmanne, yoo murannoo dhabe, yoo sodaan ukkaamamee callisa filate ammoo kana daran kan diinni mataa isaa gubbaatti fincaanu tahuu injifannoo amma argame irraa barachuu qaba. Oromoon yoo kana caalaa wal gurmeessee sodaa tokko malee wareegama baasee qabsaaye injifannoo isa maayyiis akka gonfachuu danda’u homaa hin shakkamu. Ammas injifannoo ummata Oromoof! Qabsoon itti fufa! Gumaan qabsaayota kufanii bilisummaa dha! Boruu Barraaqaa


Hamma mootummaan mirgaaf dantaa ummata Oromoo kabajee kabachiisu jaaramutti qabsoo isaa itti fufuu qaba.

Dhugaan Oromoo tola OPDOtiin osoo hin taane wareegama ilmaan isaatin baate; mirga abbaa biyyumaa guutus falmaan malee tolaan hin argatu Ibsa Dh.D.U.On baafte ilaallee jirra. Ibsa kana keessatti Master Pilaniin guutu guututti akka haqame, labsiin magaalota Oromiyaa’s Caffeen irraa deebi’aa akka ilaalu, akkasumas Finfinnee irratti dantaan Oromiyaa akka hojirra oolu hojjachuuf murtyeessuu ibsanii jiran. Ibsa kanarratti waan muraasa jechuun barbaachisaadha 1. Dh.D.U.On ibsa kana jaalattee osoo hin ta’in qabsoo ummata Oromootiin dirqamtee akka ta’e beekuun barbaachisaadha. Dhimmoota kaleessa gaafii dhiphootaa jedhanii xiqqeessaaa turan, kan warra kaases abaaraa, hidhaafi ajjeesaa turan; har’a gaafii haqaati, ni dhaabna jechuuf dirmanii jiran. Kanaaf ammoo galatnii qabsaa’ota Oromoo dhiigaaf lafee isaanitin wareega baasaniif haa ta’u. Kana akka injifannoo Ummata Oromootti ilaalun barbaachisaadha. 2. Mootummaan dirqamees ta’e erga gaafiileen ka’an gaafii haqaa ta’uu amante hidhaa, madeessaafi ajjeechaa ummatarra gaheef itti gaafatamummaa guutu fudhachuu qaba. karaan itti gaafatamummaan kun qabatamaan itti mul’atu keessaa: a. Ummannifi hogganni Oromoo sababa gaafii haqaa kana kaasaniif hidhaman haal duree tokkoon maletti hiikamuu qaban b. Namoota ajjeefamaniif warri rasaasa dhukaaseefi kan ajajes mana murtii walabaatitti seeraan adabamuu qaban c. Qondaalonni mootummaa kanneen akka Abbaay Tsahaayyeefi Geetachoo Raddaa gaafii har’a dhugeeffatamte tana ololaan xureessaa ummatarratti lola labsan aangoo isaanitirraa saffisaan kaafamuuf seeraan gaafatamuu qaban d. Muumichi ministeeraa mirga heerii mootummaa keenneef ummata falmateen shoororkeessaa jedhee ifatti lola labse aangoo isaatirraa ka’u qaba e. Itti gaafatamtooni mootummaa naannoo Oromiyaa isaan waliin dhabatani ummaata ajjeechissisa turaansi aangoo isaantirraa ka`u qaba f. Waraanni ittisa biyyaatifi poolisii federaalaa magaalotaafi baadiyyaa Oromiyaa keessaa ummata hokkaraa jiru saffisaan bahuu qaba 3. Itti gaafatamummaa kana guyyyoota muraasa keessatti Dh.D.U.O fi mootummaan isaan tajaajilan hojitti hiikuu baannaan yookin ibsa isaan baasan kanatu soba ykn akkuma namuu beeku aangoo murteessuu hin qaban. Haa ta’uu malee tarkaanfilee armaan olitti eeraman kana fudhachuuf Dh.D.U.O fedhiis ta’e humna akka hin qabne ummanni keenya sirritti bareechee akka beeku shakkii hin qabnu. Dhugaa har’a koreen jiddu-galaa Dh.D.U.O baate kanas irree tokkumaa isaatin hurgufee, muddee kan argate ta’uun ifaadha. Kanaafuu ilmaan isaa badii malee ajjeefamaniif gumaa baafachuuf, kanneen hidhaman bilisa baasuuf, lafa isaa irratti abbummaa mirkaneeffachuuf wabiin isaa qabsoo tokkummaan godhu qofa ta’uu sirritti hubata. Kanaaf hamma mootummaan mirgaaf dantaa ummata Oromoo kabajee kabachiisu jaaramutti qabsoo isaa itti fufuu qaba.


145+ kan wareegameef, kumaatamnis kan madaayee fi hidhameef mormii maaster pilaanii qofaaf miti

Awash Post Marii guyyaa sadiif geeggeesse booda Dhaabbanni Dimokraatawaa Ummata Oromoo (DHDUO) Maaster Pilaaniin Finfinnee, galaafatamiinsa lubbuu fi hidhamiinsa dargaggoo Oromoo hedduuf sababa ta’e, dhaabbachuu labsee jira. Maaster Pilaanii dhaabbachuun, yeroofis ta’u, waan gaariidha. Ammaaf, Oromoon miliyoonatti laakkayamu woggaa takkaafis taatu buqqa’uu jalaa dandamate; karoorri Abbaay Tsahayyees gufate. Gaafiin Oromoo, kan ummanni meeqaa irratti wareegamee fi kumaatamaan hidhameef, waa’ee maaster pilaanii Finfinnee qofaa? Miti. DHDUO’n akkas yaaddi taanaan, silaa dubbiin yeroodhaan hin galtuufii, ammas dogoggorteerti. Maaster Pilaaniin Finfinnee sababa hatattamaati malee gaafii Oromoo guddichaa fi tokkicha hin turre. Qaamni kamuu Oromoon 140 oli, isa bara darbee dhiisaa, lubbuu qaalii kan gabbaraniif; kumaatamaan kan hidhamanii fi kan qaama itti dhabaniif Master Pilaaniin Finfinnee hujii irra akka hin oolle godhuu qofaaf akka hin taane qajeelatti beekuu qaba. Kan Oromoo daanditt Amboo, Haramaayaa, Olonqoomii, Roobee, Ciroo, Gindoo, Ammayya, Buraayyu, Wolisoo, Naqamtee, Amuruu, Shaambuu, Salaalee, Nageellee baasee bittaa mirgaaf lubbuu akka kaffalu kan taasise dhimma salphaa miti: gaafii ukkaamamee fi rakkoo woggoottan heedduuf woliratti kuufameedha. Rakkoo fi gaafiin Oromoo heddu; falaa fi deebiinis heddu ta’utu irra jira. Rakkoo fi gaafii kumaatama keessaa takka gurra qabanii baasanii ‘deebiin kunooti’ jechuun fala miti. Yeroo Oromoon dammaqee, sodaa fi doorsisaa waan jedhamu lafatti naqe kanatti ‘maaster pilaaniin hafee’ manatti galaa jechuun waanuma hin taanee fi hin fakkaanne. Silaa biyyattii sani keessatti waanuma hin taanee fi hin fakkaannetu ta’a yeroo heddu. Gowwoomsaa fi tuffiin guutummatti dhaabatuu qaba. Sochii hanga ammaatti ta’een gaaga’ama guddatu ta’e. Woraanni ummata irratti bobba’e dhala Oromoo adamseeti kan ajjesaa jiru. Lubbuun barattoota keenyaa kan sinbiraa hanqatte. Sochii baatii lamaa kana keessatti ummata heddu kan qaama dhabee, kumaatama mana hidhaa maqaa fi iddoon isaa hin beekamnetti kan gatame. Barattoota yunivarsiitiitti hawwiin baratanii guddachuu fi abdii boruu horachuu xalayaa kaadironni barreessituun kan dukkanaayaa jiru. Abbaa-irrummaan daangaan maletti babala’tee sadrakaa reeffa daandii irraa kaafachuu fi kan du’eef imimmaan buuffachuu dadhabuu irra gayame. Yakki bal’aa fi akaakuu addaddaa kuni dhala Oromoo irra kan gayaa jiru ummanni yakka waan jedhamu tokko raawwatanii (lubbuu namaa baasanii ykn qabeenya mancaasanii) miti. Haqaa fi mirga isaaniitiif dubbachuu qofaaf kan Oromoo, keessattuu barattota, dararaa akkas hadhaayu kanaaf saaxile. Duuchatti maaster Pilaaniin hafuun alatti, mirgi ummataa kabajamuu, haqni Oromoo tikfamuu fi guyyaa duummessi Agaazii ummata irraa saaqamuun wolqabtee labsiin DHDUO waan jedhe qabaa? Wanti tokko hin jiru. Gaafiin ummataa fi deebiin DHDUO ammas, akkauma woggoottan darbanii, quba wolhinqaban jechuudha. Kanaaf, qabsoon diddaa gabrummaa oo’ee itti fufa jechuudha. Hundi kan hubatuu qabu, keessumattuu DHDUO fi Abbaay Tsahayyee, kan baye lubuu sinbiraa akka hin taane. Kan akka lagaatti lola’e dhiiga dargaggoo Oromooti. Gochi garajebeenyyaa Oromoo hedduu madeesse. Haadholee ilmaan dhaban akkaan boochise; hallayya gaddaa yoomuu keessa hin baane isaan seensise. Shororkaan baatii lamaan darbaniif mootummaan Oromoo irratti gadi lakkise hawaasa addunyaa yaaddoo guddaa keessa seensise. Gaafiin Oromoon qabatee daandii irratti baye gaafii sirrii fi haqa qabeessa ta’ee osoo jiru yaaliin gaafii ummataa xiqqeessuu fi gatii dhabsiisuu bal’aan godhamaa ture. Hunda caalatti ammoo, maaliif waa’ee Sabbataafi Sulultaa, Bishooftuu fi Buraayyu hafuursitan jechuudhaan daandii irratti adamsaa dhiiga Oromoo dhangalaasuu fi mana keenya keessatti nu ukkaamsuun dhufe. Egaa dhugaa kana kan gaafii maaster pilaanii boqonnaa haarawa seensise. Kan booda DHDUO’n deebi laatuu kan qabdu, dandeetti yoo ta’e, waa’ee maaster pilaaniif miti. Dhimmoota biraatiif. Lubbuun osoo hin bayin, kumaatamni mana hidhaatti osoo hin darbatamin maaster pilaaniin haqamuun nidanda’ama ture. Suni osoo hin taane hafeera. Amma garuu, Oromoon foon ilmaa fi obboleessa isaa diina nyaachisee, kumaata mana hidhaatti dhiisee, maaster pilaanii haqame DHDUO’n jetteef qabsoo eegale irraa dhabatuu fi haqa isaa tikfachuu irraa tasa kan limsatu hin ta’u. Imalli eegalame isa rakkoo jaarraa hedduuf Oromoo yaachisaa fi qeerroo isaa mataa lafa laalchisaa turetti xumura latuuti. Kuni akka ta’uuf deemu amma argineerra. Hunda caalatti yeroon kuni yeroo Oromiyaan dachii woraanaa itti tatee fi huni Agaazii bulchiinsa naannoo keenya harkatti galfateedha. Huni maaster pilaaniin hafuu nutti himu isa yero Agaazii daanii irratti nama ajjeesuu fi mana namarrati jigsu dhaabsisuu mitii itti hafuursuu hin dandeenneedha. Haala kana keessatti, yeroo oromoon mootummaa fi wobii jireenyaa hinqabne kana keessati, manatti galuu miti kan nama baasu. Gaafilee ammas deebii hin arganne gaafachuu qofa falli. Gaaga’ama Oromoo irra gaye booda fallai jiru tokko qofa. Innis, gaafii ummataaf deebii quubsaa laatuu qofa. Hanga sa’aa kanaatti dhugaan argutti jirru, mootummaan oromoo ajjeesuu fi madessuu irraa uf hinqusanne, ukkaamsamuu fi mana hidhaatti darbatamuunis hin dhaabbanne. Dhiigni oromoo magaalotaa fi baadiyaalee oromiyaa keessatti haalaan dhagala’a. Imimmaan haawwottifi abbootii Oromoo osoo wolirraa hin citin yaa’a. Dhugumatti waa’een nageenyaa, tasgabbii fi misoomaa naannoo Oromiyaa isa yaachisa taanaan mootummaan yeroo gabaabaa keessatti ajjeechaa dhaabuu qaba. Du’a jalaa bayuun waan tokko. Mana fi naanoo ufii keessatti tasgabbiin jiraachuunis dhimma akka laayyotti laallamuu miti. Haala qabatamaa amma jiru kanaan Oromoon yaaddoo yoo na ajjeesu fi mana hidhaatti nageessuu keessa jira. Marmartoo rakkoo kana keessaa bayuun kan danda’amu jalqabatti yoo humni woraanaa Oromiyaa dhuunfatee fi motummaa naannoo hujii irraa ari’ate naannoo keenya gadi lakkisee baye qofa. Kan galaafatame lubbuu sinbiraa miti. Dhiiga sarees miti kan dhagalaee akkasitti yaa’e. Kan Dhiiga Oromooti malee. Lubbuu qalii namonni lubuu Oromoo galaafatanii fi akka galaafatamuuf ajaja kennan seeraaf akka dhiyaatan godhamuunis dirqama ta’a. Kana gochuu kan danda’u ammoo qaama wolaba ta’e qofa. Qaamni mootumma Itoophiyaatiin wolitti hidhata qabu kamuu kan gochuu hin danda’u. Umanni gaafii haqaqabeessa gaafataniif hidhaman hiikamuu fi barattoonni barnoota irraa ari’aman barnootatti deebifamutu irra jiraata. Mirgi yaada ufii ibsachuu fi haqa ufii tikfachuu bakka hin jirretti borus samamuun, ajjeefamuu fi ukkaamfamuun waan hin oolle. Kanaaf dhimmi dhabamiinsa ol’aantummaa seeraa, dimokraasii, kabajaan mirga namaa fi bulchiinsa gaarii biyya hin jirre keessatti jiraachuun hedduu rakkisaadha. kana booda gaafiin oromoo kan fuulleffatuu qabu dhimoota ijoo ta’an kana iratti. Mootummaanis deebii kan laatuu qabu dhimootuma kanaaf ta’uu qaba. Kuni guutamuu qofa kan nagaa fi tasgabbii; akkasumas misoma waareetti kan biyattii geessu. Rakkoo Oromoon ganna 25, kan uggu ifatti dubbataa fi kan sodaatu quunquffataa, keessa jiraate DHDUO’n qajeelatti beeka. Ifatti amanaii fudhachuu sodaachuu fi humna deebii ittiin laatan qabaachuu dhabuudha rakkini ture. Hedduun isaanii dhugaa jalaa dhokatu, ajaja ummata irraa osoo hin taane qaama biraa irraa fudhatu. Gaafii ummataaf deebii laatuuf ni harkifatu; Saahuu ‘gooftota’ osoo hayyama gaafatan yeroo murteessaa galaafatan. Isaan rafanis, ammatti kan argutti jirru, Oromoo hedduu dammaquu isaati. Isaan lafarra shunquuqanis Oromoon gaafii mirgaa, haqaa, wolqixxummaa, abbaa-biyyummaa fi dimokraasii qabatee funduratti tankaarfachaati kan jiru. DHDUO akkauma dhimma maaster pilaanii gaafii ummataa jallisuu fi lafarra harkisuu dhiiseee gaafilee biroos deebisuuf ufqophessuu qaba- yoo xiqqate gooftotatti geessutu irraa eeggama. DHDUO’n haala ganna 25’f turaniin itti fufan taanaan gatamuu fi dagatamuun isaanii ifa. Amma ummata woliin dhaabbachuu fi tankaarfachuu qofatu isaan baasa. Dhugaa oromoo fi oromiyaan keessa jirtu hubatuu? Yeroo qofatu kana ifa godha.


Dhalli Oromoo akka bineessatti ajjeefamee qiletti darbamaa jira

#OromoProtests WARNING TOO GRAPHIC: This is the remains of Bari Said Ali, who was executed and thrown in a ditch in Abadir village, Masala district West Hararge Zone. He was missing since he was taken after the last weeks protest in that town and women collecting fire would found his body today. =========== Kun reeffa Barii Sayid Ali kan loltoota Wayyaaneetin Gdona Hararge Lixaa, aaana Masalaa ganda Abaadir,ajjeefamee har’a argameeti. Bariin erga gaafa mormii torban darbee booda qabamee achi buuteen hin beekamne ture. Har’a kunoo bifa kanaan ajjeefame reeffa isaa argan.