Oromiyaatti nama hedduutti dilaala(gibira) guddaa nutti daran jedhee himachuutti jira

No media source currently available Itoophiyaatti barii gibira gannaa itti guuran ji’a dabre jalqabe ammallee ittuma jiran.Oromiyaa nama hedduutti gibirii ykn dilaalii haga nutti dabre jedhee himachuutti jira. Akka namii jarii Finfinnee ollaa Boolee Kiflee Ketemaa dubbifne jedhutti suuqii diqqoo figuddoo hin jedhanii, hoteelii diqqoo guddoo hin jedhanii irruma yaa'anii gibira namatti muran. “Galii isaanii fi gibirii isaan irra kaahan wal hin fakkaatu,”jedha namii Boolee dubbifne tokko. Nama suuqii diqqoo keessaa guyyaatti qarshii 100 hin arganne 3,000 argatta jedhaniin gibira itti muran jedha namii kun. Namii gibira itti daran maqaa isaa alatti maxxansanii achii laallata.Namii Shawaa Bahaa magaalaa Adaamaatii dubbifne ammoo “nama karaa irratti meesha didiqqoo guurguu kaase haga suuqii gugurdoo qabu hunda gibira itti dabalan.” Namii durii qarshii 2,000 baasu ka amma haga qarshii 8,000 baasulleen hinuma jiraa jedha.“Hojjattoota mootummaa malee namni seeraan gibira baasuutti jiru hin jiru.” Itoophiyaatti sadarkaan gibira itti baasan A, B,C jedhanii baasan.Warrii A jala jiru ka horii guddaa baasu.Horii baasan kana wanni namii baasu jiraannaan Baankii Daldala Itoophiyaatti galchan. Akka itit gaafatamaan odeeffannoo mootummaa naannoo Oromiyaa obboo Addisuu Araggaa sabqunnamtii hawaasaa irratti barreesse jedhanitti mootumaa naanoo Oromiyaa rakkoo namii himate jala kaasee haga gubbaatti qubuma qabaa karuma seeraatiin fala itti barbaada. “Mootummaan Naannoo Oromiyaa gaaffii fi komii uummta keenyaa ka'a turanii fi ka'aa jiran hiikuuf yeroo kamiin olitti kutannoo cimaadhaan halkanii fi guyyaa hojjetaa jira.” Aaddee Netsaanneti Aberraa abbaa taayitaa galii biyya keessaatii fi gumurukii Itoophiyaatti gibbira Finfinneetti damee misoomaatii fi sagantaatti itti aantuu daaarekteraati.Akkan jetti. Gibira kana ganna 6n duubatti qoranne.Namii Finfinnee haga ammaa tilmaamuma galii innii guyyaatti argatu bara 2003 keessa itti muraniin gibira baasuutit jira. Bara 2003 fi bara 2006 daldalii, magaalii, biyyitilleen waan guddon guddatte. Namii amma gibira bara 2003 itti baasaa bahe bara 2009 keessallee baasuu fedha.Tana wannii nu dhagahuutti jirru.Tun tahuu hin mallee hin taatullee.Gibiraa fi qaxaratti natti guddate jedhee namii himatu ragaa qabatee dhiyaachuu dandaha.Kana MEDIA irralleetti ya dubbanne,”jetti. Akka jecha aaddee Netsaannetitti suuqiin diqqoo qabaachuu fi guddoo qabaachuun galii diqqeessitii ykn ammoo galii guddifti jechuun hin dandahamu. "Fkn Markaatoo yo laaltu suuqii diqqoo tokko qaba taatullee mi’a biyya alaatti ergaa, gali guddoo argataa waan hedduu qaba.Kanaaf suuqiin diqqoo waan taateef galiin diqqoo jechuun nama dhiba.FKN nama galii birrii miliyoona tokko argatu qarshii kuma 19 qofa baasa.Namuu akka kanaan laallee itti murre,”jettee fkn Finfinnee dubbatte. Akka jecha daarektera tanaatti hojjataaan tokko qarshii 100,000 gannatti argatu gibiraa fi qaraxa 30,000 qofa baasa daldalaan gannatti birrii miliyoona 1 argatu birrii kuma 19 qofa baasa. Namii gibira natti guddattee jedhu yoomiyyuu oli iyyachuu dandahaa jetti aaddee Netsaanneti.


“Yaaddoon Koo Guddaan Rakkootu Irra Ga’a kan Jedhu, Lubbuu Isheefiis Nan Sodaadha”: Harmee Seenaa Solomoon

Artiistoonni Oromoo yeroo lammataaf har’a mana murtii olaanaa Federaala Itiyoophiyaa dame Lidataa dhaddacha 19ffaa duratti dhiyaatanii jiru.Bellamnii har’a mormii sadarkaa duraa dhiyeeffadhaa jedhamee kan qabamee ture akka ta’e kan ibsan abuukaatoolee himatamtootaa keessaa Obbo Tolamaariyaam Magarsaa kanas dhiyeessuu isaanii ibsanii jiru. Maatii himatamtootaa har’a dhaddachatti argaman keessaa tokko kan ta’an Aaddee Chuchee Tagan ijoollee qaban shan keessaa shamarri tokkittiin qaban Seenaa Solomoon ta’u dubbatan.Akka isaan jedhanti godina Qellam Wallaggaa aanaa Gaawoo Qeebbe irraa Finfinnetti deddebi’uun mana hidhaatti inta isaanii dubbisu akkasumas ishee arguuf beellama dhaddachaa irratti argamu. Lafa fagoo deddebi’uun dadhabsisaa natti ta’uus “ Garaa haadhaa mitii ree? Ija ishee arguufiin joora”jedhan.Seenaan umriin ishee 25 ta’u fi biyya alaa deemuuf qophii xumurattee anis Finfinnee dhaqee gaggeeesuuf ituun qopha’aa jiruu giddutti qabamuu ishee dhaga’ee Finfinnee dhufe jedhu. Manni muri bellama sadaffaa guyyaa 16 boodatti kennee jira. No media source currently available


Kan Saaudiin Biyya Ishee Akka Gad Dhiisan Ajajje Lammiiwwan Itiyoophiyaa Gamasitti Danqaman

Lammiiwwan Itiyoophiyaa kumaan laka’aman kanneen Saudi Arabia keessaa erga biyyattiin galoo galaanaa gamasii akka ba’an ajaja dabasitee as carraan isaanii hin beekamin jidra. Hanga jalqaba baatii Adoolessaatti lammiiwwan Itiyoophiyaa kuma 111 ta’an Saudii dhaa ba’uuf kan walii galan yoo ta’u kanneen biyyatti deebi’an kuma 45 qofa ta’uu dubbi himaan ministrii dhimma alaa Itiyoophiyaa Meles Alem beeksisaniiru. Hedduun sababaa hanqina balaliin amma iyyuu danqamanii jiru. Angawoonni Mootummaan Saaudii lammiiwwan Itiyoopiyaa kuma 400 ta’an seeraan ala biyya isaanii keessa akka jiran amanu.


Manni-murtii Federaalaa Himatamtoota Paartii Mormituu Keessaa Shan Walaba Gad-lakkise

Manni-murtii Federaalaa Ol’aanaa, Ramadiin Lidetaa, Dhaddachi Yakkaa Afuraffaan dhimmoota hoogganootaa Koongiresa Federaalawa Oromoo dabalee – kan himatamtoota mormitootaa digdamii lamaa eega ilaalee booda, namoota afur walaba gad-lakkisuu isaa abukaatooleen himatamtootaa beeksisanii jiran. Beellama itti-aanutti ragaa of irraa ittisaa akka dhiheessatan kan ajajaman – itti-aanaa dura-taa’aan Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Beqqelee Garbaa, tarii wabiin gad-lakkisamuuf mirga argachuu malan jedhama. Oolmaa mana-murtii har’aa kana ilaalchisee, abukaatotata himatamtootaa keessaa tokko – Obbo Wandimmuu ibsaa haasofsiisnee jirra. No media source currently available


Deemsi Marii Paartiilee Mormituu fi Paartii Mootummaa Gidduu Eeessa Gahe?

Kanneen yeroo dheeraaf waliin dubbataa turan, paartiileen mormituu 16 fi paartiin taayitaa mootummaa harkaa qabu – IHADEG, ajandaa marii filachuu xumurachuu isaanii fi mariitti seenuuf qophii ta’uu isaanii dhiheenya kana beeksisanii turan. Gama biraatiin immoo, hopogganaan Boordii Filannoo Itiyoophiyaa, Obbo Nagggaa Duuffisaa, paarlaamaa biyyattiif ibsa kennaniin, mariin paartiilee gidduutti geggeessamu kun kan boordicha hin ilaallanne ta’uu dubbatan. Paartiileen dirqama bulchiinsaa isaan irraa eegamu guutan xiqqoo ta’uu ka dubbatan – hoogganaan boordii filannoo kun, “walitti dubbachuu fi waliin mari’achuun mirga isaanii ti. Paariileen galmaawanii jiran martinuu seera-qabeeyyii dha” jedhu. Paartiileen amma illee marii sana keessa jiran keessaa hagi tokko garuu, yaada kanatti walii hin galan. “Paartiileen ulaagaa hin guunne baay’ee tu marii sana keessa jira. Mara itti hirmaachisauun sirrii miti” jechuun morman. Ka marii kana jalqabee booda keessaa bahe – Kongiresiin Federaalawa Oromoo, deemsa marii kanaa akkamitti ilaala? Itti-aanaa dura-taa’aa paartichaa – Obbo Mulaatuu Gammachuu dubbisnee jirra. Guutummaa gaaffii deebii kanaa caqasaa No media source currently available


Miseensonni Paarlaamaa Awurooppaa 39 Dhiittan Mirga Dhala Namaa Itiyoophiyaa Keessaa Nu Yaaddesse Jedhan

Miseensonni Paarlaamaa Awurooppaa 39, murtii-ejjennoo Paarlaamichi gaafa Caamsaa kudha-saddeetii dabarsee ture irraa itti-fufuudhaan, waa’ee dhiittaa mirga dhala-namaa Itiyoophiyaa keessaa nu yaaddesse – jedhan, Bakka-buutuu ol’aantuu Damee Dhimma Alaa, ka Gamtaa Awurooppaa – Federikaa Mogeriiniitti xalayaa barreessanii jiran. Jimaata dabre kana barreessame xalayaan kun. Tigist Gammee, miseensota Paarlaamaa Awurooppaa xalayaa sana ergan keessaa bakka-buutuu Yunaayitid Kingdom – Juulii Waard, London irraa haasofsiistee jirtii. Jaallanne tu xalayicha waliin qindeessuun dhiheessa. No media source currently available


Yunaayitid Isteets Biyyoota Addunyaa Irratti Rakkoo Hamaa Keessa Jiraniif Gargaarsa Miliyoona 6000 ol Ka Kennitu Ta’uu Labsite

Biyyoonni kun kanneen sababaa caamaa fi wal-dhabinsaan uummatni isaanii miliyoonaan lakkaawamu gidiraa keessa jiru. Biiroo dhimma Dimookiraasii, Wal-dhabinsaa fi Gargaarsa namoomaa, ka USAID-tti gargaarsaa Bulchaa ka ta’an – Robert Jenkins, har’a Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennaniin, iyyanna gargaarsa namoomaa afuriif, Yunaayitid Isteets gargaarsa dabalataa ka kennitu ta’uu beeksisan. “Sanbata dabre kana, Yunaayitid Isteets gargaarsa dabalataa gara miliyoona dhibba ja’aa fi miliyoona soddomii-sagal uummaa miliyoona hedduu rakkoo nyaataa fi hookkaraan gidiramaa jiran, biyyoota akka Sudaan Kibbaa, Naayijeeriyaa, Somaaliyaa fi Yemeniif kennuuf labsitee jirti. Sudaan Kibbaa fi Yemen keessatti, rakkoo dhalli namaa uumeen, uummata miliyoona kurnaan lakkaawaman tu beelaaf saaxilamee jira. Hookkara irraa kan ka’e. Somaaliyaa keessattis akkasuma,” jedhu – Mr. Jenkins. Itityoophiyaan biyyoota gargaarsi dabalataa kennamuuf keessa hin jirtu taanaan – maaliif gargaarsichi kennamaaf? Gaaffii jedhuuf - Aangawooan USAID kun ennaa deebisaanis. “Haalli Itiyoophiyaa gama Kibbaa keessa jiru daran waan haammaataa jiruuf, yoo gargaarsaan gidduu hin seenne balaa guddaa ta’uu mala. Gargaarsi nyaataa fi meeshaaleen nyaata madaalawaa akka dhumuutti dhihaate Tokkuymmaan Mootummootaa akeekkachiisee jira. Sagantaan Nyaata Addunyaa fi Mootummaan Itiyoophiyaa kana gargaarsi kun garii dhuma baatii Waxabajjiitti, guutmuummaan isaa immoo baatii Fulbaanaa keessa dhumuu mala – jechuun akeekkachiisan.” Jechuun, maaliif gargaarsicha biyyattiif kennuun barbaachisaa tahe hubachiisan. No media source currently available


Hayyuu Falasama Siyaasaa: Gamtaan Afrikaa Waa’ee Labsii Hatattamaa fi Haala Mirga Dhala Namaa  Itiyoophiyaa Keessaa Irratti Dubbachuu Dhabuun Isaa Qaanii Dha

Hoogganoonni biyyoota miseensota Gamtaa Afrikaa gumii isaanii 29ffaa magaalaa Finfinneetti geggeessataa turan, Kibxata dabre, gaafa Waxabajjii afurii xumuratan. Mata-dureen yokaan dhimmi ijoon marii sanaa waa’ee dargaggoota biyyoota Afrikaatti invest gochuu yokaan qabeenyaa baasuutti ka fuuleffate yoo tahu, waa’ee wal-dhibdeelee biyyoota Afrikaa adda addaa keessaa furuu dhimma achi cinaatti mariin bal’aan irratti geggeessamaa ture. Wal-dhibdee Sudaan Kibbaa, Somaaliyaa keessaa akkasumas waa’een wal-muddinsa waraanaa Ertiraa fi Jabuutii gidduus dhimmoota mariin irratti geggeessame keessatti argaman. Keessumaa, waa’ee wal-muddinsa Ertiraa fi Jabutii gidduu ilaalchisee, gaaffii Jabutiin dhiheessite irraa ka’uudhaan akka humni naga-eegumsaa Gamtaa Afrikaa daangaa biyyoota lameenii irratti bobbaasamu kan gurmuun hoogganoota biyyoota naannoo IGAD murteessee yaada dhiheesses ilaalanii jiran. Kana irraa ka’uudhaan akka hoogganaan nagaa fi tasgabii Gamtaa Afrikaa Asmaraatti imalan prezidaantiin Koomishina Gamtaa Afrikaa beeksisanii turan. Hoogganoonni Itiyoophiyaa duraanii lama, mooticha Hayile-sillaasee fi muummicha ministaraa Melles Zeenaawii qooda baay’ee guddaa Gamtichaaf gumaachaniif, siidaaleen yaadannoo akka dhaabataniif murteessee jira. Dhimmoota walga’iin Gamtaa Afrikaa gidduu kana itti fuuleffatee mari’ate irratti As Yunaayitid Isteets keessa ka jiru – Gloobaal Yunivarsitii irraa – barsiisaa fi hayyuu falaasama siyaasaa – Dr. Alemaayyoo Birruu haasofsiisnee jirra. No media source currently available No media source currently available


Jijjiiramni Qilleensaa Dhibee Busaa Irratti Dhiibbaa Akka Qabaatu Ibsame

Haalli qilleensaa jijjiiramuun Itiyoophiyaa keessatti bookee ykn biinnii busaa nama qabsiiftu irratti dhiibbaa akka qabaatu qorannaan dhiyeenya kana Yunivarsitii Maine kan US hubachiisee jira. Gammoojjii biyyattii keessa kanneen jiraatan iyyuu busaaf saaxilamuu malu jedhamee jiara. Ministeera Fayyaa Itiyoophiyaa jala kan jiru Institute Pastor ykn Ethiopian public Health kan Finfinnee jiru keessatti qorataa waa’ee busaa fi qilleensa naannoo kan ta’an Dr. Addunyaa Wayyeessaa ibsa nuu kennan qabu. No media source currently available No media source currently available


Waajjira Gamtaa Afriikaa Finfinnee Keessatti Siidaan Mallas Zeenaawwii fi HaaylaSillaasee Dhaabachuufi

Gumiin hoogganoota gamtaa Afriikaa guyyoota lamaaf geggeessamaa turee kaleessa xumurame hoogganoota Itiyoophiyaa lamaaniif siidaan yaadannoo akka dhaabatu murteesse. Siidaan kun akka dhaabatuuf kan murtaa’eef mooticha Itiyoophiyaa duraanii H/Sillaasee fi muummicha ministeeraa Itiyoopiyaa obbo Melles Zeenaawii ti. Ciminaa fi hundeeffamuu dhaaba tokkummaa Afriikaa fi gamtaa Afriikaaf gumaacha isaan kennaniif ta’uun illee ibsameera. Dubbi himaan ministrii dhimma alaa obbo Melles Alem har’a gaazexeessotaaf ibsa kennaniin ittiin ka’umsa murtii kanaa ibsaniiru. H/Sillaaseen qabsoo lamiiwwan Afriikaa kan farra koloneeffattummaaf deggersa godhan, dhaabi tokkummaa Afriikaa akka hundaa’uuf gumaacha ol aanaa isaan godhan, akkasumas walitti bu’iinsa lammiiwwan Afriikaa gidduutti ta’uu malu dhaabisuuf qooda isaan qabaataniif beekkannaa kennameef ta’ee fudhatamuu qaba jedhan. Muumichi ministeeraa duraanii obbo Melles Zeenaawii gama isaaniin yeroo ce’umaa dhaaba tokkummaa Afriikaa irraa gara gamtaa Afriikaatti godhame irratti gamaaggama gitoota Afriikaa kan NEPAD ilaalchisuun geggeessameen, wal ga’ii dhimma haala qilleensa naannoo addunyaa irratti Afriikaa hoogganuu dhaan tattaaffii isaan godhan, biyyoota Afriikaa hedduu keessatti walitti bu’iinsi uumame karaa nagaan akka furamu gochuuf humnootii nagaa eegisisan bobbaasuu dhaan, Rwaadaa qabee hanga Burundiitti, Liberia qabee hanga Somaaliyaatti qooda guddaa isaan qabaataniif beekkannaa kennamee dha. Waggoota 54n darbaniif wal ga’ii dhaaf gara Itiyoophiyaa kan dhufaniif keessummeessaman lammiiwwan Afriikaa keessummoota lammiiwwan Itiyoophiyaa maraa akka turan dubbi himaan kun tuqanii, Kanaaf badhaasi kun kan lammiiwwan Itiyoophiyaa hundumaa ti jedhaniiru. Hoogganoota kana lamaaniif siidaan yaadannoo dhaabachuun uummata biyyattiif injifannoo guddaa dha kan jedhan dubbi himaan ministrii dhimma alaa Itiyophiyaa obbo Melles Alem lammiiwwan itiyoopiyaa sirnaa fi mootummaa isa kam keessatti illeee taanaan ajendaa Afriikaan amanamoo ta’uu isaanii murtii mul’isu jedhan. No media source currently available


Raamoon boqqoolloo fi misingaa nyaattee qancarsitu barana gudduma biyyatti baafattee Oromiyaa godina 18 keessatti argan

No media source currently available Tokko haga lamaa taatee mdihaan nyaattee qancarsiti. Haga ammaatti Itoophiyaa naannoo gara jaha keessatti argan. Oromiyaa keessaa ammoo godina 18 keessa jirti. Raammoon “Raammoo Amerikaa” jedhan ta ji’a diqqaan duratti Itoophiyaa fulaa hedduutti argan akka bulchootii mootummaa jedhanitti harkaa nama bahuu baattullee lafa midhaanii qarxii hedduu irratti argan. Akka oduu ministera Qonna Itoophiyaa irraa argannetti Itoophiyaatti namii haga guddaan boqqoolloo ykn baadallaa facaafata.Lafti baadallaa qarxii miliyoona tokkooti.Raammoon tun lafa qarxii ykn hektaara kuma 146 keessa jiriti. Obboo Mangistuu Olii ogeessaa qonna Oromomiyaati. Isaa fi miilotii isaa fulaa hedduun yaa’anii qonnaan bulaan raammoo tana ufi irraa dhowwan gorsanii,raammoollee hin qoratan. “Raammoon tun jalqaba naannoo Kibbaa keessatti Gurrandhalaa 25 argamte ji’aan booda Bitootessa 25 Jimma aanaa Shabee Sombootti argamte-daangaa Kibbaatiin walti dhiyaataa- Oromiyaa godina 18 keesatti argamte,”jedha. Akka jecha obboo Mangistuutti ummatii raammoo tana mala ufiitiin harkaan midhaan irraa guurratee ufi irraa dhowwuutti jiraa mootummaallee kemikaala raammoo tanatti biifan ummataa qoodee gargaaruutti jiraa jedha. Akka obboo Mangsituun naannoo Oromiyaa ka akka Harargee Bahaa aanaa Fadis, Kombolchaa, Arsii Dhiyaa ,Jimmaa,Shawa Bahaa Amboo,Iluu Abbaa Booraa fi gara garaa deemee arge jedhetti raammoon tun ammatti harka nama hin baane. Taatullee haga ammaatti midhaan gosa 100 caalaan irratti argan.Raammoo akkanaa tun Itoophiyaa keessaa naannoo Amaaraa, Ummata Kibbaa,Tigraayii fi naannoo Amaaraa keessalleetti ya argan taatullee ufi irraa dhowwuutti jiran jedhan.


Abukaatoo: Hidhaa Baatilee Saddeetii Booda Artistoonni Oromoo Har’a Yeroo Jalqabaaf Mana Murtiitti Dhiyaatan

Himannaan yakkaa fi shoroorkaa kan irratti dhiyaate artiistoonni Oromoo 6 fi namnii hojii humnaa guyyaa guyyaan jiraatu namnii tokko har’a mana murtii fedeeraala olaanaa kan Lidataa dhaddacha 19ffaa duratti kan dhiyaatan har’a ture. Artistoonni kunis, Olyaad Baqqalaa, Moii’bul Misgaanuu, Haayluu Naccoo, Ifaa Gammachuu, Qananii Tammiruu, Seenaa Solomoon fi Eliyaas ta’uun beekamee jira.Isaan kana keessaa 5 dhiira 2 shamarran ta’uun kan ibsamee yoo ta’u himannaan yakkaa irratti dhiyaate uummata kakaasuun humnaan mootummaa aangoo irraa darbuuf yaalan ka jedhu ta’uun beekamee jira. Himannaa shoroorkaa irratti dhiyaateen kan ilaaleen kan ofii isaa Adda Bilisummaa Oromoo jedhee of waamuu waliin qunnamtii qabuu, waan biyya keessa jiru ABO tti gabaasuun ABO biyya alaa jiru irraa dhaamsa fudhanii biyya keessatti facaasuun jedha. Ergama ABO fudhatee himatamtoota kana kan gurmeessee nama Obbo Girmaa Xurunaa jedhamu akka ta’e himannaa dhiyaate irratti barreeffamee jira jedhu Abukaatoon Himatamtootaa Obbo Wandimmuu Ibsaa.Garu Girmaa inni qindeesse jedhame himannaa irra ituu jiruu jarreen kana waliin hin hidhamiin hafuun gaaffii guddaa ta’u Obbo Wandimmuun dubbatanii jiru. Obbo Girmaa Xurunaa ammaan dura namoota maqaa Afoshaa jedhuun naannoo Bolee Bulbulaa jiran gurmeessee lafa walitti qabamanii jiranti alaabaa ABO itti raabsuun akka isaan qabaman godhe jechuun hidhamtoonni dubbatanii akka turan kan yaadachiisan Obbo Wandimmuun yeroo sanas mootummaan himannaa irratti hin dhiyeessiin hafuu yaadachiisu. Obbo Girmaan yeroo sana Raadiyoo sagalee Amerikaa sagantaa Afaan Oromoo irratti dhiyaatanii akka ibsanti gocha kana keessaa harka hin qabu jechuun isaanii ni yaadatama. No media source currently available


“Kaampaanileen Mootummaa Jala Jiran Hin Milka’an Inni Jedhu Injifatamee Jira”: Mummicha Ministeera Itiyoophiyaa.

Daandiin Balalii Xayyaaraa Kan Itiyoophiyaa bakka mi’a itti fe’an fi buusan ( Kaargoo Tarminaal) wiixata Waxabajjii 29 bara 2017 ebbisisee jira.Ebbisuun haasawaa kan dhageesisan mummichi ministeera Itiyoophiyaa Haayle Maariyaam Dassaaleny akka jedhanti kaampaanileen mootummaa jala jiran milkaa’uu hin danda’an yaadii jedhu injifatamee jira. Bakki fe’umsaa fi buusuu kun isa lammaffaa ta’u isaa fi Afrikaa keessatti guddicha ta’uun ibsamee jira. No media source currently available


DV Guutuuf Maallaqa Baasuun Hin Barbaachisu: Embaasii Ameerikaa

Mootummaan Ameerikaa DV dhaan biyyoota adda addaa irraa gara biyya isaatti akka godaanan gochuu erga jalqabe waggoonni laka’amaniiru. Itiyoophiyaa keessaas waggaatti namoota kuma 4-5 ta’antu DV dhaaf iyyata galfata jechuu dhaan embasii Ameerikaa Finfinneetti argamu keessatti itti gaafatamaa kutaa hojii ittisa waliin dha’uu kan ta’an Tomaas Biils gara Ameerikaa dhaquuf fedhuu guddaan jiraachuu dubbatan. Fedhii guddaa akkasii ilaaluu dhaan kanneen kana irraa bu’aa argachuu fedhan jiraachuu beekuun danda’ameera jedhan. hojiin waliin dha’uu hedduun raawwatamuu isaa illee argaa jirra jedhan. Malli baratameef ittiin waliin dha’an namoonni hangi tokko namoonni DV akka argataniif kan gargaaran ta’uu ennaa dubbatan dhageenya. Namoonni akkasii garuu mootummaa US waliin hariiroo ykn bakka bu’uumsa tokko illee hin qaban. Namoonni kana godhan gama poostaa ykn bilbilaan carraa DV loterii injifattaniittuu jedhu jedhu. Itti aansaniis carraa DV argachuuf ulaagaaleen tarreeffaman jiraachuu yaadachiisaniiru.lammiiwwan Itiyoophiyaaf kutaa 12 kanneen xumuraniif gosa barnootaa shanitti qabxii ga’aa kan argatan ykn degeree University qabaachuu qabu jedhan. Sana ta’uu baannaan immoo muuxannoo hojii gama qabaachuun waan irraa barbaachisu guutuutu irraa eegama jedhaniiru.kanneen ulaagaa kana guutan carraa isaanii yaaluu danda’u. kanas gochuu kan danda’an mala tokkicha qofaanii jedhu Tomaas Beels. Namni tokko gara dorgommii DV seenuu kan danda’u mala tokkicha qofaani. Kunis gama inteneetiin https://www.dvlottery.state.gov ka jedhu irratti iyyata galfachuu dhaani. Eenyu iyyuu carraa kana argachuuf VISA dhaaf beellama qabachuun kan irra jiraatu malli tokkichis kanuma. DV dhaaf gaaffii fi deebii geggeessuuf gama embasii dhaquuf beellama kan fudhatanis maluma kana qofaa dhaani. Kanatti adda kan ta’e waliin dha’uu dha jedhan. Itti gaafatamaan kun akka jedhanitti namni kami iyyuu ulaagaa jiru guuteera jedhee amana taanaan carraa isaa yaaluu dhaaf maallaqa homaa baasuun irra hin jiraatu jedhaniiru. No media source currently available


Hayyuu Seeraa: Waa’ee Faayidaa Addaa Oromiyaan Finfinnee Irraa Qabuu Seerri Bahe Jedhamu Gaaffiilee Ijoo Uummata Oromoo Gaafate Hin Deebisne

Faayidaa addaa Oromiyaan magaalaa Finfinnee irraa Argattu ilaalchisee, Manni Marii Ministeerotaa FDRI walgahii gaafa Waxabajjii 20/2009 geggeesseen dhimmoota seera ta'anii tumamuu qaban jedhee yaade irratti mari'achuun Mana Maree Bakka Bu'uota Uummataaf dabrsuuisaa ibsa kaleessa baaseen beeksisee jira. Dhimmi kun Mana Maree Bakka Bu'uota Uummataan seera ta'ee bahuu isaatiin duratti qaamota dhimmi ilaaluu hundana irraatti akka mariyatamus ibsamee jira, Mootummaan naannoo Oromiyaa. Qabiyyee ibsa kaleessa bahe sanaa irratti hundaa’uudhaan, hayyuu seeraa fi xiinxalaa siyaasaa Dr. Tseggaayee Araarsaa haasofsiisnee jirra. No media source currently available


Manii Marii Ministeroota Itoophiyaa faaydaa addaa Oromiyaan Finfinnee irraa argattu jedhee irratti wixinee baasee labse

No media source currently available Akkuma kanatti Finfinneen Oromiyaatti akkuma durii Finfinnee jedhaniin. Sadarakaa addunyaatti,ardiittii,akka biyyoolessaatti,akka mootummaa federaalaatii fi bulchiinsa magaalaatti ammoo Addis Ababa jedhanii yaaman. Fifinneetti Afaan Oromoo afaan hujii tahanii hojjatan.Labsii manii marii laaluuf deemu tana nama hedduutti irratti mari’achuuf taa’a. Yaadii ammaa bahe kun waan seera bulmaata mootummaa Federaala Itoophiyaa bara 1987 bahe keessa jiru. Seerii gaafasii lakkoofsa 49 keeyyata 5 keessatti faaydaa addaa Oromiyaan Fifninnee keessaa qabdu eeganifii keessaa keessoo isii ammoo seeraan mirkansaniif jedha. Seera wixinee kana baasuuf marroo hedduu carraaqanii hojjachaa bahan jedha gabaasii misnisteooraa mootummaa kun. Faaydaan Oromiyaan Finfinnee keessaa qabdu kun faaydaa ummataa dhibii,Oromoo hin tahin Fifninnee keessa jiraatu gama tokkolleenuu jalaa hin tuquu. Isumaa karaa qajeelaan akka waliin jiraatanii faaydaa waliin qabanillee jabeeffatan tolchaaf jedha gabaasii kun. Faaydaa addaa Oromiyaan Finfinnee keessaa argatti jedhan keessaa tokko bulchiinsii Fifninnee maatii ijoolleen isaanii afaan Oromootiin afaan baqaffataniif, Finfinnee keessatti mana barumsaa Afaan Oromoo barsiifachuu fedhan mana barumsa sadarkaa tokkeessoo qopheessaaf. Akka Oromoon afaan ufiitiin tajaajila aadaa,aartii fi tajaajila gara garaa argatu tolchuuf afaan Oromoo Finfinneetti afaan hujii tahan. Wantii eennummaa Oromoo mullisaa Finfinnee keessa dhadhaabuulleen waan wixinee labsan keessatti bahe keessaa tokko. Akkuma kanaan waan seenaa fi eennummaa Oromoo keessatti beekan Finfinnee keesssatti dhaabuuf deeman. Karaa,waljajjii,ollootaa fi maqaa fulaa hedduu akkuma durii Oromoon yaammatuunitti jijjiiramuu qaban jedha Wixinee kun. Maqaan Finfinnee jedhuu fi Addisa Ababa jedhu seera duratti walqixxee ulfinna qaba. Bulchiinsii Finfinnee bajetuma ufiitiina qonnaan bulaa Oromootii fi hawaasa qabayaa seera qabdu dhaabeefii akka faaydaa irraa argatan tolchaa jedha. Qonnaa bulaa Oromoo qahee isaa irraa buqqahellee akka innii mirga handhuraa ufii ka dhabe argatu tolchuuf waajjira dhimmi sun laaluufitti jaarama. Warra duraan buqqa'ee waan isaaf male hin argatanillee qoratee waan qajeelachanifitti jiraa jedha wixinineen kun. Marii seera wixinee hedduu baafte tana keesatti paartii OPDO,bulchiinsa mootummaa naannoo Oromiyaa,bulchiinsa naannoo Finfinneetii fi bulchoota mootummaa federaalaa hedduutti qooda keessaa qaba. Wixinee tana irratti mari’atanii seeratti jijjiiruuf ammoo nama heddutti irratti mari’achuuf deema. Mootummaan Federalaa rakkoolee naannoo Oromiyaatii fi Amaaraa hiriira nama baafate faluuf jedhee rakkoo isa keessa jirtu falee,gaafii ummataa deebisaa jedhee hojjachaa bahee jedha. Taatullee labsiin wixinee amma baate tun waan hiriira kanaatiif bahuu fi dhibaachuu isii wantii gabaasii koree ministerooraa kun jedhe hin jirtu.


Itiyoophiyaa Keessatti Namoonni Sababii Siyaasaa fi Yaada Sammuu Isaanif Hidhaman Hin Jiran: Mootummaa

Ajandaalee irratti duddubatamuu qabu jedhan irratti marii gaggeessan kan xumuran paartiinbiyya bulchaa jiru IHADIG fi paartleen mormituu 16 marii isa ijoo jalqabuuf murteessanii jiru.Seera farra shoroorkaa dabalatee labsiiwwan mormiitonni dhiyeessan irratti duddubachuuf tole kan jedhe paartiin Itiyoophiyaa bulchaa jiru garu namoota sababaa siyaasaa fi yaada sammuu isaaniif jecha hidhaman Itiyoophiyaa keessa waan hin jirreef akka ajandaatti qabamee irratti dudubbatamuu hin qabu jedhee jira. Mormitoonni immoo yeroo seera farra shoroorkaa irratti duddubannu wal qabsiifnee kaasuu dandeenya jechuun falman. IHAADIIG garuu kanneen seeraan ala hidhaman yoo jiraatan qofa labsiwwan waliin wal qabsiifnee kaasuu dandeenye jechuun morme. Gabaasa ergamee caqasaa No media source currently available


Oromiyaatti Yeroo Jalqabaaf Guyyaan Tiyaatiraa Kabajame

Guyyaan tiyaatra addunyaa baatilee lama dura yeroo 55ffaa dhaaf biyya Ferensaay keessatti kabajame. Akka biyya Itiyoopiyaatti baatilee lama dura yeroo 3ffaaf kan kabajame yoo ta’u akka Oromiyaatti garuu kaleessa jechuun Wixata Waxabajjii 26 bara 2017 giddu gala aadaa Oromoo keessatti yeroo jalqabaaf kabajamee oole. Ayyaana kana irrattis tiyaatirri Hulluuqqoo jedhu kan agarsiisame yoo ta’u angawoonni bulchiinsa naannoo Oromiyaa irratti argamuun eebbisaniiru. Keessummaan keenya har’aa qopheessaa tiyaatira Hulluuqqoo obbo Magarsaa Kumaa ti. Guyyaa tiyaatiraa kabajuun maaliif akka barbaachise nuuf ibsee jira. Tiyaatra agarsiisuun biyya kamii fi eessatti agarsiisuun akka jalqabame nuuf ibsee jira. No media source currently available


Baga Ayyaana ID ALFAXIIR Geessan

Musliimonni United States keessa jiran lammiiwwan Ameerikaa hojii gaarii isaan hawaasa isaanii keessatti hojjetan akka hubatan barbaadu. Dhiyeenya kana guyyaa gargaarsa namooma addunyaa irra namoota mana jireenyaan ala ta’an gargaaruuf jecha musliimonni dhibbaan laka’aman daandii magaalaa Los Angeles irratti bobba’anii jiran. Akka gabaasa Genia Dulot-tti musliimota 500 ol ta’an kanneen fedha ofiin bobba’anii fi kanneen soommana Ramadaanaa irra turan, aduu hedduu ho’u keessa daandii LA kan Skid Row jedhamuuf namoonni mana jireenyaan ala ta’an kumaan laka’aman irra jiraatan irratti wal ga’an. Kanneen fedha ofiin ba’an kun hucuu, meeshaalee qulqullina ofii ittiin eeggatan, nyaata, bishaanii fi ka biroo jiraattota jireenya isaaii daandii irra godhatan kanaaf gumaachan. Kanatti dabaluu dhaan qorannaa HIV tolaa fi fayyummaa ilkaan isaaniif qorannaa geggeessuun gargaaraniiru.


Abukaatoo: Manni Murtii Fedeeraala Itiyoophiyaa Har’atti Himatamtoota Beellame yeroo isaan achi gahan cufaadha Abbaan Alangaas Hin Jiru

No media source currently available Abbaan alangaa addaa federaalaa miseensota bulchiisa ol aanaa kan paartii Kongiresa Federaalawaa Oromoo, obbo Gurmeessaa Ayyaanoo, obbo Dajanee Xaafaa, obbo Addisuu Bullaalaa fi obbo Baqqalaa Garbaa dabalatee himatamtoota 22 irratti jala murtii kennuuf bellamnii hara’tti kenne ture ammas hin milkaa’iin hafee jira. Abukaatoleen himatamtootaa akka ibsanti har’a waaree booda mana murtii sadarkaa olaanaa Fedeeraalaa isa Lidataa jiru yeroo ga’an dhaddachii cufaa akka ture dubbatan. Abbotiin mutiis ta’e abbaan alangaa hunduu hin jiran.Sana booda iyyaafannaa keessa bellamnii yeroo sadaffaaf jijjiramee Adooleessa 6 bara 2009ti qabamuu dhageenye jedhan. Maatiin hidhamtootaa fi himatamtoonni kannen biroo har’a mana hidhaa Qilinxoo irraa dhaddachatti diyaatan abukaatootaaf akka ibsanti himatamtoonni 22 har’a daddacha duratti dhiyaachuu akka hin dandeenye kaleessaa fi har’a manni murtii Qilinxoo itti himee jira. Manni murtii bellama kana yeroo sadaffaaf jijjiruuf sababan kenne hin xumuriin jirra ka jedhu yoo ta’u mana murtii Qilinxootu bellamnii akka jijjiramu godhe kan jedhu dhaga’uu isaanii abukaattonni dubbatanii jiran.Maraafuu dhaddacha irratti ituu hin dhiyaatiin bellama jijjiruun dogoggoora ta’u abbaan murtii nutti himan jedhu abukaatoonni.


Waa’ee Fayyaa Kan Ilaaleen Qorannaan Haaraa Ba’an Maal Jedhu?

Dargaggonni addunyaa irra jiran miliyoona tokko caalaan sababaa silaa ittifamuu danda’amuun du’aa jiru jechuun jaarmayaan Fayyaa addunyaa ykn WHOn beeksisee Jira. Sagantaaleen yeroo dubartiin ulfaa fi da’umsaatti hojii irra olaa jiran akkasumas talaaliin yeroo yerootti kennaman du’a silaa ijoollee mudachuu malu harka guddaa hanqisee jira. Garu fayyaan dargaggootaa fi shamarran umriin isaanii 11 hanga 25 gidduu dagatamee ykn ija tuffiin ilaalamaa jira jedha jaarmayaan fayyaa addunyaa. Gama kaaniin haatii mucaa ykn daa’ima ishee annan harmaa hosisuun guddifte bu’an isaa daa’iima qofaaf otoo hin taane haadhaafis ta’u qorannaan haaraa gaggeeffame agarsisee jra.Haatii hosiftu umriin dabalaa yeroo deemu dhukkuba onnee qabamuuf carraa jiru irraa xiqqeessa jedhu Doktoroonni. No media source currently available


Abbaan Alangaa Federaalaa Mormii Abukaatoon Dr. Mararaa Dhiyeessan Hin Simadhu Jedhe

No media source currently available Abbaan alangaa mana murtii walii galaa mormii itti dabalaa abukaatoleen Dr. Mararaa Guddinaa dhiyeessan tumaa seera sirna yakkaa kan hordofe miti jedhe. Manni murtiis akkuma kanaan fudhatama akka dhabsiisu iyyate. Ragaa inni himatamaa irratti dhiyeesses ka sirnaa ti jechuun falme. Manni murtiis murtii kennuuf beellama ka biroo kenne. Beellama kana duraatiin abukaatooleen Dr. Mararaa kan dhiyeessan mormii himannaa, abbaan alangaa Federaalaa cimsee mormee jira. Abbaan alangaa mana murtiif barreeffamaan deebii kenneen abukaatoleen himatamaa maamila isaanii irratti himannaa dhiyaateef mormii ennaa dhiyeessan yeroo sadaffaa dha jedha. Kun immoo akka tuma seera sirna yakkaatti sirrii waan hin ta’iniif manni murtichaa mormii sana nuuf haa hambisu jechuu dhaan abbaan alangaa gaafatee jira. Abbaan alangaa itti dabaluu dhaan manni murtichaa kanas hin simatu yoo ta’e qabxii ittiin falmu ka biroo kan qabu ta’uu ibsuu dhaan himannaa inni dhiyeesse yaalii hookkaraaf walii galuu ta’uu isaa yaadachiisee jira. Kanaaf jecha walii galteen hookkaraa akka seera yakkaa sana irra taa’ee jirutti kan wal fakkaatu waan ta’eef jecha hiamatamoonni 1ffaa, 2ffaa fi 3ffaan jechuun Dr. Mararaa Guddinaa, Professor Biraanuu Naggaa fi obbo Jawaar Mohaammed ESAT fi OMN jechuun himatamtoota 4ffaa fi 5ffaa waliin hariiroo fi tokkummaa isaan qaban ragaa agarsiisu ka dhiyeesse, aangoo seeraan kan kennameef tajaajila biyyoolessaa, ragaa fi nageenyaan ta’uu mirkaneessee, ragaa fudhatama qabu jedhee jira. Abukaatoleen Dr. Mararaa dhaddacha duraanii irratti kan dhiyeessan himannaan sun akka seera farra shororkeessummaatti kan hin dhiyaanne waan ta’eef galmee abbaa alangaa irra taa’ee akka jirutti ragaan lama kan argaman yakka shorokeessummaan shakkamanii kan qabaman irraa kan argamu ta’uu isaaf mul’inatti waan argamuuf ragaaleen sun maamila isaanii irratti akka hin dhiyaanne ajaja akka kennuuf mana murtichaa gaaftanii turan. Manni murtichaa dhimma sana irratti murtii kennuuf Waxabajjii 30 bara 2009tti beellama kenneera. Abbaan alangaa beellama dhaddachaa kana duraa irratti manni murtii akka ajajetti himatamtoota 4ffaa fi 5ffaa jechuunis ESAT fi OMN gama ilaaleen himannaa sana fooyyessee dhiyeessuu isaa har’a manni murtichaa beeksiseera. Baatilee hanga tokko dura abbaan alangaa dura taa’aa Kongresii Federaalawaa Oromoo Dr. Mararaa Guddinaa, Professor Biraanuu Naggaa fi Obbo Jawaar Mohaammed ESAT fi OMN irratti himannaa dhiyeessee jira. Kan Dr.Mararaatiin ala dhimmi kanneen biroo bakka isaan hin jiraannetti kan ilaalamu ta’uun ni yaadatama.


Balaa Landanitti Dhaqqabeen Haga Ammaatti Oromoon Miidhame Jiraachuu Hin Dhageenye: Jaarmayaa Hawaasa Oromoo

Magaalaa Landan keessatti Robii darbe Waxabajjii 14 bara 2017 gamoon darbii 24 qabu tokko irratti ibiddi ka’e lubbuun namaa galaafachuu isaa fi kanneen eessa buteen isaanii dhabame jiraachuun gabaafamaa jira.Namoota lubbuun isaanii darbe ykn eessa buteen isaanii dhabame jedhaman keessa lammiwwan Ityoophiyaa ni jira. Guyyaa 3 booda jechuun Dilbata darbee Waxabajjii 18 bara 2017 walakeessa halkanii irratti namnii tokko konkolaataa gara namoota Masjiida cina deddemaa turanti ofuun kudhan madeessuun tokko ajjesuun gabaafamee jira.Kan musleemoota irratti qiyyaafate gocha shoroorkaa jedhamee jira. Namnii konkolaataa kana kireeffataa ofaa ture adii umriin isaa 47 Darren Osborne jedhama.Musleema ta’u keenya qofaaf sodaa keessa jirra jedhu musleemonni hangi tokko. Dura ta’aa Waldaa hawaasa oromoo Yuu Kee (UK) kan ta’an Obbo Leenca Abba Garoo haala uumaman lamaan kana keessatti Oromoon midhamuu hin dhageenye jedhan. No media source currently available


Qondaala Embaasii Ameerikaa: Uummatni Maaliif Waa’ee Tartiiba Qubee Akka Quuqamu Nuuf Gala

Oromiyaa keessatti kaarikulamii yokaan sirni barnootaa sadarkaa tokkoffaa haaraan bahuu isaa fi tartiiba barsiisa qubee Afaan Oromoo irratti jijjiiramni ta’uu eega Televiiziyoonni Oromiyaa beeksisee as yaadawwanii fi mormiilee ka’an ilaalchisuun, ogeessa kaarikulamii sana hojjetaa ture dabalee – ogeeyyii lingusitiksii fi afaan Oromoo adda addaa afeerree haasofsiisnee turre. Qorannaan waa’ee Kaarikulemichaa fi Kaarikulamicha haaraa gargaarsa dhaabbata gargaarsaa Yunaayitid Isteets, USAID-n hojjetame. Kana irraa ka’uudhaan, Embaasii Yunaayitid Isteets, ka Finfinnee jirutti, Qondaala Odeeffannoo ka ta’an – Mr. Nikolaas Barneet, Feesbuukii Embaasii irratti dhihaachuun gaaffiilee dhihaataniif deebii kennanii turan. Gaaffiin dhaggeeffatoota keenya irraa dhihaatu, ka gaafa sana deebii argate irraa bal’aa waan ta’eef, akka gaaffii fi deebii nu waliin geggeessan gaafannee, gaaffiilee ijoo ta’an irratti bal’inaan haasofsiisnee jirra. No media source currently available


Jijjiirama Sirna Barnootaa  Oromiyaa fi Waa’ee Qubee Ogeeyyiin Maal Jedhu?

Dhiheenya kana Televiiziyoonni Motummaa naannoo, Televiiviisiyooni Oromiyaa, Kaarikulamiin yokaan sirni barnootaa haraan sadarkaa tokkoffaa naannoo sanaaf bahuu isaa fi tartiiba barsiisa qubee Afaan Oromoo irratti jijjiiramni ta’uu eega beeksisee as yaadawwanii fi mormiilee hedduu tu dhaga’amaa jira. Eega Televiiziyoonni Oromiyaa oduu sana baasee booda kan fuula Feesbuuk isaanii irratti barreessan – Hoogganaan Biiroo Komiyunikeeshinii mootummaa Oromiyaa – Obbo Addisuu Argaggaa, “tartiibni Qubee hin jijjiiramne. Gara fuul-duraattis hin jijjiiramu” jechuun beeksisan. Achii booda immoo, Itti-gaafatamaan Biiroo Barnootaa Oromiyaa – Dr. Tolaa Bariisoo, Feesbuukii irratti, “Tartiibni qubee hin jijjiiramne. Garuu, kitaaba kutaa tokkoffaa irratti, dogoggoraan gabateen qubee otuu hin maxxanfamiin waan hafeef, kun dogoggora sirreessuun dandaf’ame” jechuun barreessan. Dhimma jijjiirama Kaarikulamii Oromiyaa kana ilaalchisee, ogeeyyii fi hayyoota adda addaa sagantaa keenya irratti haasofsiisaa jira. Yunivarsitii Finfinneetti dura-taa’aa Muummee Afaan Oromoo, Dt. Xilaahun Taliilaa, Yuniversitii Finfinnee, Muummee Afaanota Alaa fi Hog-barruu irraa, barsiisaa Afaanii fi og-barruu Afaan Oromoo irraa – Obbo Qulqulluu Ijoo fi ka duraan Yunivarsitii Jimmaatti gargaaraa proofesaraa turan – ogeessa lingustiksii yokaan Xiinqooqaa fi qorataa Afaan Oromoo – Amaanu’eel Raagaa ti hayyoonni haasofsiisne. No media source currently available No media source currently available No media source currently available


Hawaasa Siivilii Itiyoopiyaa Irratti Haleellaan Oofamaa Jira: Hayyoota

Interneetiin cufamuu qabee hanga himatamuu gaazexeessotaa fi miseensota gareelee mormituutti hawaasi sivilii torbanneen hedduu as haleellaan akka irratti geggeessaamaa jirutu itti dhaga’amaa ira. Caamsaa 24 gulaalaan oduu marsariitii Negere Ethiopia jedhamuu Geetaachoo Shifarraa sababaa FB irratti haasaa dhuunfaa nama waliin geggeessan irraan kan ka’e hookkara kakaaste jedhamuun himatame. Manni murtii Federaalaa Itiyoopiyaa duraan himannaa shorokeessumaa kan irratti dhiyeessse ennaa ta’u, booda irra garuu yakkaan himatee erga bara 2015 to’annaa jala oolee qabee mana hidhaa keessa jira. Caamsaa 25 immoomanni murtii dubbi himaa gareemormituu Yonataan Tesfaayee yaada Facebook irratti maxxanseen shorokeessummaa jajjabeesse jechuun hidhaa waggaa ja’aa fi walakkaa itti mure. Yeshwaas Asaffaa kan prezidaantii Semaayaawii Paartii ta’uun haaraa filatame murtiin kun qaanessaa dha jedhu. Caamsaa 26 immoo Tufaa malkaa fi Kadir Badhaasoo ayyaana Irreechaa Onkoloolessa 2016 geggeessame irratti haasaa dubbii kakaasu iyyanii dhageessian jedhamuun himataman. Dargaggoo Dammadaa Waariyoo illee maaykraafoonii butuu dhaan “down, down, Woyane” jechuun dhaadate yeroo ammaa baqa irra kan jiru ennaa ta’u galmee mana murtii irratti maqaan isaa hin tuqamne. Gamadaan VOAf akka ibsetti kan maaykaaafoonii butee mormii koo dhageessise ana maaliif namoonni sun akka himataman naaf hin galle jedhe. Dhiyeenyaas sababaa qormaata ijoollee jeequu mala jedhamuun interneetiin adda cituun isaa ni yaadatama. Gabaasa haaraa waaltaan kaarneegii Endowment for International Peace jedhamu hawaasa siivilii irratti fuulefachuu fi yaada ofii walabummaan ibsuun ugguramuun Itiyoophiyaa keessatti waanuma baratame ta’ee jira jedha.


Biyyatti Gallus Kan Nu Eeggatu Hoji Dhabulummaa Dha: Koolu Galtoota Saaudii Keessa Jiraatan

Koolu galtoonni Saaud Arabiyaa keessa jiraatan biyyattii dhaa akka ba’anii kan mootummaan labse yeroon guyyoota 90 dhumachuuf kan hafe xiqqoo dha. Qophii keenya kana duraa irratti namoota biyyatti deebi’uu fedhan dubbisnee rakkoo nu mudate jedhan illee gabaasuun keenya ni yaadatama. Komee isaan dhiyeessan keessaa gatiin tikeetii xayyaaraa gaalii ta’uu isaa fi embasiin Itiyoophiyaa Saaudii jiru sirriitti nu hin keessummeessu kan jedhu ture. kanneen Saud Arabiyaa keessa jiraachuuf eeyama kan hin qabaannee fi biyyatti deebi’uu hin barbaanne illee ni jiran. Mootummaan karaa embaasii isaa Sa’udii jiruutiin biyyatti akka galluuf haala mijeesseera jedhus abdiin nuu kenname duwwaa dha jedhu baqattoonni kun. Biyyatti yoo deebines kan nu eeggatu hoji dhablummaa waan ta’eef asuma teenyee waan nu irra ga’u eegnaa jedhu. Daandiin qilleensa Itiyoophiyaas haala koolu galtoonni kun itti galan mijeessuu gargaaruuf lakkoobsa xayyaarota gama sanatti balal’ianii dabaleen jira jedha. No media source currently available


Mana Murtii Itoophiyaa:  Murtii Kennuuf Yeroo Dabalataa Nu Barbaachisa

Addisuu Bullaallaa:Bellamaan Nu Deddeebisuu Mannaa Gaafa Xumurtan Nu Waamaa Manni Murtii olaanaa Federaalaa kan Lidataa dhaddachii arfaffaan har’a hogganoota sadarkaa olaanaan Kongreesa Federaalawaa Oromoo irratti jala murtii silaa har’a kennuuf ture ammasa bellamaan dabarsee jira.Sababaan kennees jala murtii kennamuu barreessuu kan eegale ta’uus ragaalee bifa adda addaan dhiyaatan hundumaa keessa ilaalee xumuruuf yeroon dabalataa na barbaachisa jedha. Himatamtoota keessaa tokko kan ta’e Obbo Addisuu Bullaallaa mana murtii akka gaafateetti yeroo yerootti bellama jijjiruun nus ta’e maatiwwan keenya mana murtii dura dhaabuu fi deddebisuu manna gaafa hojjattanii xumurtan nu waamuu keessan wayya jedhee jira.Manni murtiis carraaqqii danda’ame mara gochuun xumurra jechuun Waxabajjii 16 bara 2017 bellama kennee jira. Gama kaaniin himatamtoonni ka biroon 13 haaraa har’a dhaddacha 19ffaa duratti dhiyaachuun ibsamee jira.Himannaa irratti dhiyaatees kan shoroorkeessummaa ta’uun ibsamee jira.Isaan kun himannaan tokko irratti ituu hin dhiyaatiin baatii sagaliif hidhaa keessa kan turan ta’uu fi kunis faallaa labsii fi seera biyyattii ta’u abukaatoon isaanii dubbatanii jiru. No media source currently available


Tajaajilli Interneetii kan Cufameef Dantaa Barattootaa Guutuuf Jecha: Ministeera Kominikeeshinii Itiyoophiyaa

Ministriin dhimmootii kominikeeshinii Itiyoophiyaa Dr. Nagarii Leencoo kaleessa galgala gaazexeessota biyyootii alaaf ibsa kennan irratti Kibxata darbe kan addaan cite dhimma tajaajila interneetii ture. Ministrichi akka jedhanitti tajaajilli interneetii guutummaan kan cufame guyyoota lamaa hamma sadii qofaatti. Kunis caasaalee hawaasaa ykn social midea qofaa irratti ta’uu dubbatu. Tajaajilli interneetii hangi tokko hojjetaa kan jiru si’a ta’u tarkaanfiin kun kan fudhatameef akeeka ijoo tokko qofaafi jedhu Dr. Nagariin. Har’a mobaayila keessan harkaa irraa social midiyaa argachuu dhiisuu maltu. Sababaan isaas daataan mobaayilaa waan cufameef. Waajjira keessanii garuu interneetii argachuu dandeessan. Anis waajjira kootii interneetii nan fayyadama kanneen biroonis fayyadamaa turan. Tarii guyyoota sadii jechuunis qormaanni kutaa 10 hamma raawwatamutti ta’uu mala. Rakkoo jiru ni hubanna. Garuu kan kana goone jaal’annee miti. dantaa barattoota keenyaa eeguu qabna. Kana immoo lammiin sirriitti yaaduuf mootummaan itti gaafatama isaa kabaju kan hojjetu jedhan. Dr. Nagarii leencoo kan isaan irratti fuuleffatan dhimmi ka biroon naannoolee biyyattii gama bahaa fi kibba gama bahaa honge mudate irratti ture. Haalli hongee Sanaa jirjjiiramuu isaa kan dubbatan Dr. Nagariin naannoleen sun rooba argataa jiraachuu isaaniif bakka tokko tokkottis lolaan rakkoo uumuu isaa ibsaniiru. Deggersi hangi barbaachisu alaa hin argamne kan jedhan minitrichi haa ta’u malee hawaasaalee addunyaa deggersa nuu godhaniif galata keenya dhiyeessuu feena jedhan. Balaa dhufuu malu dura dhaabachuuf garuu mootummaan qophee barbaachisu gochuu isaa dubbatan. No media source currently available


Kaarikulamiin Haaraan Tartiiba Dubbisa Qubee Afaan Oromoo Jijjiire Wal-falmsiisaa Ta’aa Jira

Dhiheenya kana Televiiziyoonni Motummaa naannoo, Televiiviisiyooni Oromiyaa, Kaarikulamiin yokaan sirni barnootaa haraan sadarkaa tokkoffaa naannoo sana keessaa fi bahuu isaa, tartiiba barsiisa qubee Afaan Oromoo irratti jijjiiramni ta’uu eega beeksisee as yaadawwanii fi wal-falmiilee hedduu tu miidiyaa hawaasummaa irratti geggeessamaa jira. Akka maddeen adda addaa gabaasanitti, Biiroon barnootaa Oromiyaa, kaarikulamii haarawa kana, semistaroota sadii dura gad-baase. Kana irratti hundaa’uudhaan kitaabonni haaraan maxxansamanii raabsamanii jiran. Barsiisotaafis leenjiin kennamee jira. Gabaasaa TV Oromiyaa ka dhiheenya kanaan akka himametti, jijjiirama wal-falmsiisaa tahe kanaaf bu’ura ka tahe, xiinxala yokaan qorannaa dandeettii dubbisa ijoollee sadarkaa duraa, ka garagaarsa USAID-n geggeessame.Qorannaa dandeettii dubbisa ijoollee baatii Caamsaa bara 2010 irraa haga Waxabajjii bara 2010tti geggeessame kana ka geggeesse, dhaabbata Yunaayitid Isteets keessa maadheffate, ka Early Grade Reading Assesment yokaan ERGA jedhamu yoo tahu, hayyoonni barnootaa biyya keessaas gargaartummaan itti hirmaatanii jiran.USAIDn, qorannaan kanaaf, duulaara miliyoona 90 baase. Qorannaa yeroo sana geggeessame irraa jalqabee akka gorsaa gameessaatti ka tajaajilaa turanii fi hojii kaariklulamii haaraa bocuu kanattis hirmaatan – Yunivarsitii Finfinneetti, ogeessa xiin-qooqaa yokaan Lingustiksii fi barsiisaa damee Afaan Oromoo – Dr. Tola-Maariyaam Fufaa, akka dhimma kana irratti ibsa nuuf kennan, Finfinnee irraa telefoonaan dubbisnee jira. Gaaffii fi deebii kutaa duraa dhaggeeffadhaa No media source currently available No media source currently available


Itiyoophiyaa Keessatti Tajaajilli Intarnetti Eega Cufamee Guyyaa Afur Gutee Jira

Guutuummaa Itiyoophiyaa keessatti Kibxata Caamsaa 30 bara 2016 kaasee tajaajiilli Intarnetti guutummaa Itiyoophiyaa keessatti cufamuu aangawooni mootummaa kamiisa Waxabajjii 1 bara 2016 beeksisuu isaanii dhaabbatti Oduu Rooytars gabaasee jira. Waajiira dhimmootii komunikeeshinii mootummaa Itiyoophiyaa irraa Obbo Mahammad See’id Roytarsiif akka ibsanti qormaata kutaa kudhanii fi kudha lamaa akka bara darbee miliqee ba’uun marsariitii hawaasaa irratti akka hin maxxanfamne gochuuf dursinee cufne jedhan. Waggaa darbe qormaanni miliqee ba’e jedhamuun marsariitii hawaasaa irratti waan facaafameef jecha mootummaan Itiyoophiyaa qormaatas ta’e yeroo itti kennamuu qabu jijjiruuf dirqamuun isaa ni yaadatama.Sun lamuu akka hin deebine gochuuf intarneetti cufnee jedhu aangawaan kun akka Roytars gabaseetti. Garu tajaajiilli kun yoom akka jalqabamuu hin ibsiin hafan. No media source currently available


Himannaan Dr Mararaa Guddinaa Irratti Dhiyaate Kan Yakka Idilee, Ragaan Dhiyaate Garu Kan Labsii Shoroorkaati:Abuukaatoo

Manni murtii Fedeeraala Olaanaan kan Lidataa dhaddachii 19ffaa har’a himata Dr Mararaa Guddinaa irratti dhiyaate kan ilaaleen iyyata abuukaatotaa fi abbaa alangaa biraa dhiyaate dhaggeeffatee murtii kennuuf saganteeffatee ture. Abukaatoo Dr. Mararaa keessaa tokko kan ta’an Obbo Wandimmuu Ibsaa akka jedhanti Dr. Mararaa Guddinaa irratti himannaan dhiyaate kan yakka idilee ta’e ituu jiruu waraqaan akka ragaatti dhiyaatee fi fuula dhibba hedduu qabu labsii shoroorkeessummaa irratti kan hunda’ee ta’uun sirri miti jechuun falman. Kana malees Dr. Birhaanuu Naggaa, Obbo Jawaar Mohammad, Televiziyoonni Isaat(ESAT) fi Oromoo Midiyaa Neet Wark (OMN) himannaa shoroorkaa fi yakkaan himatamanii ituu jiranii kan yakka qofaan himataman Dr. Mararaa waliin galmee tokkoon himachuun sirrii miti jechuun dhaddachatti iyyachuu ibsan Obbo Wandimmuun. Gama kaaniin nama biyya keessa hidhamee jiruu fi nama biyya alaa keessa jiraatu wal duukaa himachuun hanga jarrii alaa ykn bakka buutonni isaanii barbaadamanii mana murtii duratti dhiyaatanti Dr Mararaan mana hidhaa keessa akka turan waan dirqisisuuf jecha galmeen Dr. Mararaa qophaatti akka ilaalamuu gaafatan. Manni murtiis himannaa Dr. Mararaa fi ragaa dhiyaate irratti dogoggorri akka jiru ibsee akka sirraa’ee dhiyaatu akkasumas warri biyya alaa keessa ituu jiranii himannaan irratti dhiyaate lameen lubbuun jiraachuu isaanii mootummaa biyya keessa jiranii gaafachuun akkasumas dhaabbattonni maqaa dhahaman Isaat fi Oromoo midiyaa Neet wark seeraan kan beekaman ta’u abbaan alangaa adda baasee Waxabajjii 13 bara 2009 akka dhiyeessuuf ajaja kennee jira. No media source currently available


Hongeen Itiyoophiyaa Mudate Hammaachuu Mala: Ogeessota Tilmaama Qilleensaa

Itiyoophiyaan hanqinni roobaa itti dabalaa isee mudachuu malu hongee uummata biyyattii miliyoona saddeet ta’u gargaarsa akka eeggatan taasise hammeessuu mala jechuu dhaan ogeessonni tilmaama haal qilleensaa akeekkachiisaniiru. Xiinxala haal teessuma lafaa UStti hayyuu saayinisii waa’ee qilleensaa kan ta’an Dr. Chris Funk qorannaan isaan irratti fuuleffatan Afriikaa fi biyyootii Asia irratti. VOA tajaajila gaanfa Afriikaaf akka ibsanitti naannoo galaana Pcifictti waggaa kana El Ninon mudachuu isaaf carraan jiru dhibba irraa harka shantama jedhan. Itiyoopiyaan keessumaa kutaa biyyattii gama kaabaa keessatti walakkeessa baatii Waxabajjii hanga walakkeessa baatii Fulbaanaatti rooba guddaa argatti. Kutaa tilmaama qilleensaaf itti aanaa directora kan ta’an Dula shaanqoo yeroon roobaa baatii Guraandhalaa hamma Eblatti jiru duruu hanqate jedhan. Roobii baatii Bitootessaa kan barana yeroon robe xiqqoo dha. Baatii Ebla fi Caamsaa keessa fooya’inni hammi tokko argamus ga’aa miti, naannolee gama kibba Somaalee fi Oromiyaa keessattis roobi ga’aan hin roobne jedhan. Uummata Itiyoophiyaa miliyoona 7.78 kanneen gargaarsa midhaan nyaataa eeggatan keessaa miliyoonni 3.6 Oromiyaa keessaa ti.


Akka gabaasa Yaa’ii Mirga Namaa Itoophiyaa(Semegu)tti Itoophiyaatti marsaa lamaa keesatti nama 22, 000 caalaa hidhan

Itoophiyaatti Yaa’iin mirga namaa Itoophiyaa eegu,Semegu jiha sagalallan dabaran yeroo labsii muddamsuu baasan keesatti gama mirga namaa eeguutiin Itoophiyaa keesatti rakkoo hedduutti jira. Akkuma kanaan marsaa lamaan nama 22,525 hidhan.Kana keessaa nama nama asi cophxee dhaban,nama haga 8 ammoo hidhamuun isaanii mirkana taatullee maan keessa akka jiran hin beekan. Warra hidhanillee dhugaa baasisiifna jechaa ulee hamtuu dhaanaaa gaargachalan jedha Semeguun ragaa warra hidhaa bahe gaafadhe jedheen. Semeguun rakkoolee jirtu silaa akka dansaa odeeffachuuf labsi muddamsuu ta ammaatii fi sodaa jirtuufuu fi waan akka akkaatiifuu dhugaa jirtu akka dansaa argachuu hin dandeebbe jedha. Semeguun odeefannooo tana Oromiyaa godina 10 aanaa 24 keessaa,naannoo Amaaraatti ammoo godina 4 fi aanaa 6,naannoo ummata Kibbaa keessaa ammoo godina 2 fi aanaa 2 keessatti odeeffannoo walti guurrate. Bulchiinsa Finfinnee keesaa ammoo odeeffannoo tana naannoo Yakkaa, Boolee,Qirqoos,Araadaa,Aqaaqii Qaallitt, Lidetaa, Kolfe Qeraaniyoo,Nefas Siilkii Laaftoo fi Addis Ketemaa guurrate. Akka Semeguutti rakkoon ummata irra geette ta amma jedhaniiyyuu oli. Fulaa tokko tokkotti ammoo akka Semeguutti giddeessanii nama buufachuu, horii nama saamuu,walti qabanii hidhaatti nama guuranii kaan ammoo rakkoo tana baqachaaf bahe badaa jedhan jeda. Mootummaan waan ummatii gaafate kana akka gabaasa Semeguutti karaa qajeelaa seera qabeessaatiin deebisuu qaba malee ukkaamsee,dubbachuu nama dhowwuun hin taatu. Semeguun akka mootummaan Itoophiyaa akkuma dhaabbileen akka Tokkummaa,Waajjira Koomishiini mirga namaa,Koomishiinii mirga namaa fi ummataa fi dhaaabileen dhibiilleen gaafatan dhaaba qabeenaa fi lubbuu tana irratti badde walabatiin qoratamtu gaafatanii eeyymauu male. Semeguun aramaan durallee waan Waxabajjii haga Fulbaana 2009 keessa nama tolchan jedhee paarlaamaa Itoophiyaalleetit himate. Melekaachoo Ammahaa tana irratti deebii mootummaa argachuuf jedhee dadhabee jedha.


Hariiroon Chaayinaa fi Itiyoophiyaa Daran Cime

Durmaanuu jabaatee jiraachuun isaa kan mul’atu hariiroon Itiyoophiyaa fi chaayinaa daran cimuun isaa sadarkaa tokko ol butachuun isaa kan ibsame dhiyeenya walii galtee biyyoonni lamaan walii mallatteessa booda. Har’a ibsa kan kennan dubbi himaan ministrichaa obbo Meles Alem akka jedhanitti walii galteen kun kan mallatteeffame muummichi ministeeraa H/Maariyaam Dessaaleny ennaa isaan wal ga’ii Beejiing irratti argamanitti ture. wal ga’ii kana irratti jiloonni muummicha ministeeraa H/Maariyaamiin hoogganamu argamee jira. Wal ga’ii kanaa fi walumaa gala hariiroo Itiyoophiyaan Chaayinaa waliin qabdu irraa kan nuti hubannu yeroo mara mootummaa fi uummata Itiyoophiyaa cina kan dhaabattu michuu cimtuu ta’uu ishee mootummaan Chaayinaa mirkaneessee jra. Hariiroon kunis cimaa fi dhiyeenyattis gara sadarkaa guddaa michummaa tarsiimootti guddachuun isaa hariiroon biyyoota lamaanii wal amantaa irratti kan hundaa’e ta’uu isaa mirkaneessa jedhan. Itiyoopiyaan gama adda addaan Chaayinaa waliin hariiroo isheen qabdu sadarkaa sadarkaa dhaan guddataa adeemuun isaa ragaan ministrii dhimma alaa biraa argame beeksisee jira. Akka ragaa sanaatti bara 2004 miliyoona 357 kan ture daldalli dinagdee bara 2015 keessa biliyoona 6.37 ga’ee jira. Dinagdeen daldlaaa kun giddu galeessaan waggaa waggaatti dhibba irraa 22.2n guddataa jiraachuu ragaan kun mul’isee jira. Abbootiin qabeenya Chaayinaa projektiiwwan 624 irratti hojjechuu dhaan doolaara biliyoona 3.86 baasuu isaanii illee beeksisee jira. Itiyoophiyaan bara 2012 keessa kan Chaayinaa fi biyyooti Asiyaa ka biroon kan hundeeffame miseensa baankii investmentii ta’uuin ishees ibsameera. Akka ragaa kanaatti Itiyoophiyaan miseensa baankii kanaa kan taate guyyoota 18 dura. Baankiin kun miseensota biyyoota 77 kan qabuu fi projektiiwwan bu’uura misoomaa ilaalchisee jiraniif deggersa maallaqaa kenna. No media source currently available


Dhukkubootaa fi Qorannaalee Haaraa Gaggeeffaman

Hayyonni Saayinsii Yunivarsitii Pittsburg keessaa qorannaa haaraa gaggeessan vaayrasii HIV dhabamsisuuf abdii jiru jabeesse. kunis dawaa vaayrasii HIV qaama keessaa guuttuummaatti dhabamsisuu danda’uu argachuutti nama geessaa jedhu. Hayyonni saayinsii kun Qorannaa hatattamaan hojjatamu, gatii fi haala salphaan vaayrasii HIV irratti gaggeefamu argatan.Qorannaan kunis TZA jedhama. Kunis vaayrasii HIV kan wal horuu danda’uu qaama keessa yoo jiraate kan agarsiisuu dha.Kana malees vaayrasii riphee qaama namaa keessa jiraatu meeqa akka ta’e baruuf gargaara.Malli qorannaa kanaa vaayrasii riphee jiru akka mullatu gochuun dawaa amma hojii irra olaa jiru ennaa fudhatan akka ajjesuu gochuu dha. Gama kaaniin dhukkuboonni Baakteriyaan dhufan dawaa Antii Baayotiiks (Anti Biotics? Jedhamuun fayyuu dadhabuun addunyaa irratti rakkoo guddaa uumaa jira.Qorannaa dhiyeenya kana Kaaliforniyaa keessatti gaggeeffame dawaa eega hojjatamee hojii irra oole Vaankoomaaysin(Vancomycin) jedhamu waan irraa hojjatamee foyyeessuun humna fayyisuuf qabu akka dabaluu gochuu danda’anii jiru. Dawaa haaraa hojjachuu manna isuuma jiru jajjabeessuu ta’uu issti. No media source currently available


Ogeessa Seeraa fi Abukaatoo: Kanneen Yeroo Hidhaa Xumuratanii Hiikaman Akka Hojii Argatan Waajirri Fooresikii fi Manni-murtii Ragaalee Barbaachisan Barreessuufii Qaban

Siyaasaa Adda Bilisummaa Oromoo geggeessitanii fi gochaa diiggaa biyyaatti bobbaatan – ka jedhu dabalee – yakkawwan adda addaatiin himatamanii kanneen adabbii hidhaa fixatanii ba’an, Ashaaraa fi Xalayaa yakka irraa walaba ta’uu keenya mirkaneessu dhorkamuun hoji-dhablummaaf nu saaxile, jedhu. Kanneen keessaa hidhamtoota duraanii lama qophii torban dabree irratti haasofsiisuun keenya ni yaadatama. Har’a immoo, dhimmi hidhamtoota duraanii kun ija seeraa fi mirgaatiin akkamitti ilaalama ka jedhutti fuuleffannee, ogeessa seeraa fi abukaatoo – Obbo Wandimmuu Ibsaa haasofsiisnee jirra. No media source currently available


Saa'ud Arabiyaan Koolu Galtoota Seeraan Alaa Biyyaa Baasuuf Jetti

Mootummaan Saaud Arabiyaa koolu galtoota eeyama jireenyaa hin qabaanne adabi utuu irra hin ga’in biyyattii dhaa akka ba’an kan kaa’e yeroon baatilee sadii dhumachuuf guyyoonni 30 gad kan hafe ta’uun gabaasamee jira. Baqattoota Saaud Arabiyaa jiran keessaa kanneen biyya ofiitti deebi’uu barbaanna, garuu maallaqi nuti akka deebinuuf gaafatamne nutti ulfaata jedhan haasofsiisnee jirra. Ministriin dhimma alaa Itiyoophiyaas dhimma kana ilaalchisuun deebii kennee jira. Gama biraan dubbi himaan ministeera dhimma alaa Itiyoopiyaa obbo Meles Alem torban darbe waahila keenya Afaan Amaaraa Mestawit Araagawf akka ibsanitti walii galteen seera hojjetaa fi hojjechiisaa mootummaa Saud fi Itiyoophiyaa gidduutti mallatteeffamuu isaa dubbatanii walii galteen kunis mirga lammiiwwan Itiyoophiyaa eegsisa jedhan. Mootummaan Saaudii fi Itiyoophiyaa Walii galtee hojiitti bobbaasuu mallatteessaniiru. Gama Itiyoophiyaatiin ministriin dhimmootii hojii fi hawaasummaa Abudlfattaa Abdullaahii gita isaanii kan Saaudii waliin walii galtee kana mallatteessan. Kun walii galtee guddaa ta’ee ilaalamuu qaba. Lammiiwwan keenya karaa seeraan alaa, karaa dallaaltotaa utuu hin taane, karaa kaampaanilee kontraata walii mallatteessanii, mirgi isaaii eegamee gara Saaud Arabiyaa dhaqanii hojjetanii akka fayyadaman kan taasisu walii galteen kun jedhan. Yeroo mootummaan Saaud Arabiyaa koolu galtoota kanaaf kenneen wal qabatee Mootummaan Itiyoophiyaa lammiiwwan isaa biyya ofiitti deebisuuf kan gurmaa’e gareen jilootaa tattaaffii godhu kan itti fufu ta’uu isaaf hanga ammaatti Saudi keessatti kan hundeeffame waaltaalee itti galmaa’an torba keessatti lammiiwwan Itiyoopiya hedduun galmaa’uu isanii obbo Meles dubbataniiru. Lammiiwwan baqattummaan jiraatanis biyyatti yoo deebine hojii hin qabnu, waan ittiin hojii jalqabnu illee hin qabnu jechuun komee isaanii dubbatu. Guyyaan kennamneef yoo xumurames xalayaan manneen namaatti ergamaa waan jiruuf haalli jiru yaaddessaa ta’uu isaa ibsanii mootummaan Saud Arabiyaa kanneen biyyattii gad dhiisanii hin ba’in irratti tarkaanfiin fudhatu hamma ammaatti hin beekamin jira. No media source currently available  Saaud Arabiyaa jiraataa kan turteef eeyama hojii kan hin qabaanne keessaa tokko haasofsiiseen jira.


Barataan Oromoo Qarooma Teknooloojii Ammayyaan Beekame Ammas Injifatee Jira

Barataa Saamuu’eel Margaa Nagaraa umriin isaa Kudha Saddeet.Barataa kutaa kudha lamaa yoo ta’u barnoota isaa kan rammaddiin qabxii olaanaa fiduun badhaasoota adda addaa argataa jira. Gama kaaniin immoo Roobootii fi hojii Teknooloojii ammayyaa adda addaa hojjachuun biyya keessaa fi biyya alaatti dorgomuun milkaa’ee jira. Baatii lama dura biyya Hindii keessatti dorgommii namoota 70 hirmaachise keessaa tokkofaa ta’uun badhaasa waancaa, waraqaa ragaa fi Itiyoophiyaatti prezidaantii dhimmootii Hawaa jedhamuun muudamee jira.Kana malees bara dhufu jechuun 2018 Yunaaytid Isteetes keessatti dorgommii Naasaan Qopheesse irratti garee namoota diigdama of keessaa qabu hogganuun irratti akka hirmaatuuf afeeramee jira. Dorgommii bara dhufu gaggeeffamu kanaaf ammaa kaasee qophiitti kan jiru ta’uus maallaqa barbaachisu argachuuf kan isa rakkise ta’u dubbata. Dhaabattoota isa gargaaran iyyaafachuu kan jalqabe ta’uus hin milkoofne.Kanaaf hunduu akka itti birmatuuf gaafataa jira. No media source currently available Kan isa waliin hojjataa jiran Injinar Iyyoob Hikaa hojiin ijoollee bara dhufu dorgommiif dhiyaatan filuu fi leenjiif gara biyya alaatti erguuf qopheessuu baatii Waxabajjii seenuuf jiru kanatti sochii jalqabna jedhu. Gama ooguma qabaniin akkasumas maallaqaan nu cina akka dhaabatan barbaanna jedhanii ijoolleen Oromoo biyya alaa keessa jiran dorgommii kanatti hirmaachuuf carraan jiraachuu ibsan. Kana malees dame waajiira Hawaa hundeeffamuuf jiru kana biyyoota Awuroopaa fi Amerikaa keessatti banuuf karoorri akka jiruus ibsanii jiru. No media source currently available


Yoonaatan Tasfaayee Raggaasaa Hidhaan Oggaa 6 fi Ji'a 6 Itti Murtaahe. Badiin Isaa, Waan Feesbuukii Irratti Maxxanse

Dhabbanni mirga dhala namaatii falmu Amnistii Inernaashinaal adeemsa mana murtii Itoophiyaa balaleeffatee, Yoonaataan waan Feesbuuki irratti maxxanseen himatamee murtiin akkanaa kennamuun waan nama qaanessu akka ta'e beeksise. Sabquunnamtii hawaasummaa irratti yaada barreessee maxxanseen abban alangaa an himata irratti dhiheesse dargaggoo Yoonaatan Tasfayee Raggaasaa harra hidhaa oggaa jahaa fi ji’a jahaatin akka adabamu manni murtii ramaddii Lidataa dhaddachii 4ffaan itti murteessera. Yakki Yoonaatan ittiin himatame seera farra shororkeesummaa Keeyyata 6 jala waan ta’eefi hidhaa oggaa kudhanii amma diigdamaatin adabsiisuu akka danda’uu garu ol-iyyanaaa inni dhiheeffate fudhatama waan argateef yeroon xineeffamuufiinis ibsameera. Dhabbanni mirga dhala namaatii falmu Amnistii Internaashinaal adeemsa mana murtii Itoophiyaa balaleeffatee, Yoonaataan waan Feesbuuki irratti maxxanseen himatamee murtiin akkanaa kennamuun waan nama qaanessu akka ta'e beeksise. Itti gaafatamaan paartii mormiuu Samaayaawii paartii Obbo Yeshiwas Asaffaa gama isaatiin yeroo dhaddachaa harraa irratti argamuu isaa ibsee, murtii kana akka hin eegne, sirumaa bilisa gadhiifama jedhee yaaduu isaa ibse, kuni diddaan uummataa akka itti fufu malee akka dhaabbatu waan godhuu miti jedha. Yoonaataan yeroo mormiin Oromiyaa jabaatee ture keessa, Muddee bara 2015 qabamee. Caamsa 2016 seera farra shororkeessummaatin himannaan irratti dhihaate. Yakki itti himatamees wantoota mormii mootummaa irratti deemaa tureen walqabatee fuula Feesbuukii irratti fincilaa waan kakaasan barreese an jedhu. Abuukaatoon Yoonaayaan murtii kennameen akka gaddan fi ol iyyannoo dhiheefachuuf karoorfachuu ibsan No media source currently available


Kanneen Hidhaa Fixatanii Ba’an: Adabbii Fixannee Baaneyyuu Ashaaraa fi Xalayaa Dhorkamuun Keenya Hoji-Dhablummaatti Nu Hambise

Siyaasaa Adda Bilisummaa Oromoo geggessuuu fi gochaa diiggaa biyyaattii bobba’uu dabalatee – yakkawwan adda addaatiin himatamanii kanneen adabbaain hidhaa itti muramee fi yeroo adabbii isaanii isaanii fixatanii ba’an, biyyattii keessatti, xalayaa yakka irraa walaba ta’uu keenya mirkaneessu dhorkamuu keenyaa irraa kan ka’e, hojiitti miindessamuu yokaan qacaramuu hin dandeenye – jechuun himatu. “waggaoota hedduudhaaf mana-hidhaa turree, adabbii keenya fixannee baane iyyuu, yeroo hojiidhaaf dorgomne arganne, ragaalee akka ashaaraa fi ka biroo akka dhiheeffannu nu gaafatu. Yeroo ragaa sana fudhachuuf waajjira qorannaa foorensikii yeroo deemnee gaafannu, ashaaraan keessatti yakkatti waan qabamee jiruuf, mana-murtii irraa xalayaa fiduu qabdan, nuun jedhu. Manni-murtii ammoo, haga waggaa murtaa’eetti gurmaa hawaasummaa siyaasatti hidhata qabutti hirmaachuu irraa ugguramtanii jirtan. Hojii kan sin dhorke hin jiru. Xalayaa isiniif barreesinus hin qabnu” jechuun nu deebisu. Sababaa kanaaf, otuu barnootaa fi dandeettii gahaa qabnii jireenya hoji-dhablummaa fi rakkinaaaf saaxilamuu isaanii dubbatu. No media source currently available


Uummatni Fiilmii Daandii Wal-maraa Eebbisiisuuf Kumaan Yaa’e Hegeree Fiilmii Oromoof Abdii Haaraa Hore

Dilbata gaafa Caamsaa toorbaa, fiilmiin Afaan Oromoo haaraan “Daandii Wal-maraa” jedhamu, galma aadaa Oromoo, ka magaalaa Finfinnee jiru keessatti yeroo eebbifamee banametti uummatni kumaan lakkaawamu yaa’ee daawwachuun isaa sabaa-himaalee hawaasummaan gabaasamaa ture. Kana ilaalchisee, barreessaa fi daarektara fiilmii kanaa Amaanu’eel Admaasuu Garoo qophii keenya torban dabree irratti haasosiisuun keenya ni yaadatama. Akkuman torban dabre dubbadhetti, har’a immoo daawwattoota sirna baninsa fiilmii “Daandii Walmaraa” irratti argaman keessaa namoota lama haasofiiseen jira. Barsiisaa seeraa fi waloo beekamaa – Lataa Qana’ii Aagaa fi Gaazzexeessaa fi ogeessa Koomiyunikeeshinii – Gammadaa Olaanaati keessummoonni kiyya. No media source currently available No media source currently available


Dhaddachii Banaa moo Cufataan Gaggeeffamuu Qaba?

Dhimma gubachuu mana hidhaa Qilinxoo waliin wal qabatee namoota himataman irratti yakki ilaalchii gaggeeffamu cufataan ta’u qaba jechuun gaaffii abbaan alangaa dhiyeesse abukaatoon himatamtootaa mormanii jiru.Falmii gam lameen giddutti gaggeeffame kun sagaleen kan waraabame yoo ta’u barreeffamaan dhiyeessuuf manni murtii har’atti beellama qabee ture.Garu manni murtii barreeffamaan dhiyeessuuf har’atti hin danda’amne jechuun ammas boritti bellama biraa kennee jira. Abbaan alangaa garu eenyummaan raga baatootaa akka hin beekamneef akkasumas nageenya isaaniif jecha cufataan ta’u qaba jedhee falmaa jira. Abbaan alangaa gama isaan ammaan dura gaaffii wal fakkaataa dhiyaatee manni murtii fudhatama dhabsisuun isaa ni yaadatama. Kanaaf jecha ammas akka haaraatti gaaffii wal fakkaataa kana keessumeessuun dogoggoora jedhu . No media source currently available


Teedroos Adaanoom Jarmayaa Fayyaa Hoogganuuf Dorgommiif Dhiyaatan

Biyyoonni miseensa jarmayaan fayyaa addunyaa kan WHO 194 Genevaa keessatti wal ga’uu dhaan har’a wal ga’ii isaanii guyyoota 10 egaluuf jiru. Dhimmi ijoon gumii kanaas hoogganaa WHO isa itti aanu filachuuf jecha. Dr. Teewdroos Adhanoom kaadhimamtoota taayitaa kanaa kan Briteen fi Pakistan waliin dorgomuuf jiru. Lawrence Gostin Joorj Waashingten Yuniveersitiitti directora waaltaa “ National and Global Health Law” jedhamuu gaazexaa New York Timesf akka ibsanitti Itiyoophiyaan seenaa dhukkubi Koleeraa ka’uu isaa laaffisuun dubbataa turte. Kanaaf yoo ministeerri dhimma alaa Itiyoophiyaa duraanii Teewdroos Adhaanoom hooggana kanaaf filatame WHOn fudhatama qabu Dhaba jedhan. Itiyoopiyaan ennaa Teewdroos ministeera eegumsa fayyaa turanitti yeroo sadii ka’uu dhibee koleeraa dhoqsite jechuun himatame. Kaan immoo Dr. Teewdroosiin kanneen deggeran ni jiran. Daayriktera waaltaa to’annoo fi ittisa dhukkubootaa kan Ameerikaa duraanii tom Frieden tokko. Frieden akka jedhanitti falmiin waa’ee kaka’uu dhukkuba kanaa ilaalchisee jiru ol kaafamee afarfame. Ennaa Teewdroos ministeera eegumsa fayyaa turanitti koleraa dhukkuba garaa kaasaa fi haqqisaa ariifachiisaa jedhanii waamuun Ittisuu dhukkuba kanaa irraa waan hir’isu hin qabu. Eenyuun iyyuu isa kaan irra akka dhukkubsatu hin godhu. Ykn immoo hin du’u. Erga Sanaa qabee koleraa dhaaf talaalii haaraan argamee jira. Biyyoonni Afriikaas dhukkuba kana koleraa jedhanii waamuuf biyyoonni Afriikaa martinuu qorannoo laaboraatoriitiin mirkaneeffachuu qabu. Sana bodoa tallaaliin kennama. Kun egaa waggoota lamaan darban haala uumame jedhan. koleeraatu jira jedhanii labsuu hafuun miidhaa inni dhaqqabsiise hin jiru jedhan Frieden. WHOn Caamsaa 12 akka gabaasetti ka’uu dhukkubaa miilanaatiin Itiyoophiyaa naannoon Somaalee akkaan kan dha’ame yoo ta’u erga baatii Amajjii qabee namoota 768tu du’an. Kanneen du’an dhibba irraa harki 99 naannoo sana keessaa yoo ta’an dhukkuba kanaan kan dhukkuba kanaan qabaman dhibba irraa harki 91s naannoo dhuma Somaalee keessaa ti. No media source currently available


Gabaasaa Dhaabbata Kaarniigii: Adduyaa Irratti Biyyoota Jaarmayaalee Siivilii Hiraarsan Keessaa Isaan Duraa Raashiyaa, Masrii fi Itiyoophiyaa Dha

“Carniegie Endowment for International Peace” yokaan “Arjooma Kaarneejii Negeenya Addunyaaf” ka jedhamu – Jaarmayaan sadarkaa Addunyaa, ‘Jaarmaaaylee Haawaasaa Cunqursaa Jala Jiran” jechuudhaan gabaasaa haarawa tokko baasee jira. Jaarmayaalee hawaasaa bakka dhorkachuun biyyoota baay’ee keessatti mallattoo jireenya siyaasaa isaanii akka ta’aa dhufe dubbata – gabaasaan jaarmayaa kanaa. Guutummaa Addunyaa irratti seera-qabeessummaa fi faayida-qabeessummaan Jaarmayaalee Siivilii akka gad-xiqqaatu malaa fi carraaqqiin adda addaa akka geggeessamaa jiru dubbata. Biyyoonni hacuuccaa kanaan addunyaa irratti adda duraan beekaman Raashiyaa, Masrii fi Itiyoophiyaa ta’uu dubbata – gabaasaan kun. Biyyoota sadeenuu -- jechuun Raashiyaa, Masrii fi Itiyoophiyaa keessatti, jaarmaalee yokaan waldaalee Siivilii irratti miidhaan geggeessamu hammaachuu irraa kan ka’e, akka jarmayaaleen hojiiwwan isaanii jijjiiran, maddeen maallaqaa haarawa barbaadanii fi gara jaarmayaalee caalaa cimaatti of jijjiiruu isaanii dubbata – gabaasaan Kaarniigii. Akka gabaasaan kun jedhutti, mootumoonni Raashiyaa, Masrii fi Itiyoophiyaa, hojii jaarmayaalee siivilii daangessuudhaaf, toftaalee adda addaatti fayyadamu. Kanneen keessaa tokko, jaarmaayaalee siivilii walabaa irratti duula maqaa-xureessuu geggeessuudhaan akka hojiin isaanii simatama dhabu taasisuu, gidduu-seeninsi humnoota polotikaa alaa jira – shakkii jedhu daran cimsuu, sodaa fiinxaalessuummaa amantii uumuu fi akka uummatni namoota baratan irratti ilaalcha gaarii hin qabaanne duula oofuu. Lammaffaa, seerawwan jaarmayaalee ka mootummaa hin taane daangessanii fi danqan baasuu irra taranii,m tarkaanfiilee “farra-shorkeessummaa fi farra-mormii” jedhanitti hiikkkaa seeraa ifaa hin taanee fi wal-dhahaa tahe kennuudhaan, akka qabsaa’onni tarkaanii seerri kun hordofsiisu beekuu dhabuu irraa, sodaatanii fi saansurii of godhan taasisuu, Sadaffaa, jaarmayaalee ka siyaasaa hin taanee fi jaarmayaalee ilaalcha siyaasaa qaban gidduutti addaan-qoodaminsa uumuudhaan, kaan badhaasuudhaan akka mootumaa deggeran hawatu – jedha – gabaasaan Kaarniigii. Waa’ee mootummaa Itiyoophiyaa addaatti baasee ennaa dubbatu, “Aangawoonni Mootummaa Itiyoophiyaa, akka dhaabbatoonni falmii mirgaaf hundeessaman gara taajaajila kennuu qofatti daangessaman taasisee, karaa itti maallaqa hojii argatan illee gara-malee daangesse” – jedha. Akka gamtaa jaarmayaalee riphxee-loltootaatti dhufee bara 1991 ka taayitaa qabate – Addi Dimookiraatawa Warraaqsa Uummatoota Itiyoophiyaa – Ehaadeg – waggoota kurna lamaan dabran kana keessatti, deemsa irreen-bultummaan deemuun isaa naannoolee fi sab-lammoolee keessatti momii jajjabaa akka kakaase dubbata. Ehaadeg, aangoo dhuunfachuutti cichuun isaa akka harkaa laaffataa deemetti, jaarmayaalee siyaasaa fi kan hawaasummaatti bakka dhiphisuutti tarkaanfate – ka jedhu – gabaasaan Kaarniigii, seerawwan mootummichi bara 2009 baase lama – ka labsii jaarmayaalee gargaarsaa fi hawaasummaa fi labsiin farra-shororkeessummaa, kabajaa mirga dhala-namaa duraanuu biyyattii keessatti dadhabaa tahe akka ajjeese dubbbata. Tarkaanfiin mootummichi Itiyoophiyaa fudhatu gara gurmuulee misoomaa fi gargaarsa namoomaatti babal’achuu isaa illee dubbatee jira. Ehaadeg akkuma taayitaa qabatetti, siyaasaa liberaalizimii argisiisuu eegale iyyuu, miidiyaa walabaa fi jaarmayaalee hawaasaa irratti shakkiin qabu akka hin jijjiiramiin ka dubbatu – gabaasaan kun, akka fakkeenyaatti, walakkeessa baroota 1990mootaa ka mootummicha qeeqaa turan – waldaaleen hawaasaa lama - Waldaan Barsiisotaa Itiyoophiyaa fi Konfedereeshinii Daldaltootaa Itiyoophiyaa akka mootummichaan hiraarsamaa turan dubbata. “Prezidaantiin Waldaa Barsiisotaa Itiyoophiyaa bara 1996 gochaa shiraatiin hidhame. Prezidaantiin Konfedereeshinii Daldaltootaa bara 1997 baqatee biyyaa ba’e” – jedha. Dhaggeeffatoota keenyaa, gabaasaan dhaabbata “Kaarniigii Endowment for International Peace” jedhamuun har’a bahe qabiyyeen isaa kana qofa miti. Har’aaf kanuma irratti dhaabee, torban dhufu, Dirree Dimookiraasii irratti itti deebina. Deebii Mootummaa Itiyoophiyaa irraa agarchuufis carraaqaa jirraa – yoo arganne, wajjumaan dhiheessina. No media source currently available


Dubartoonni Gammojjii Sahaaraa Keessatti Hidhamanii Jiran Maal Jedhu ?

Lammiwwan Itiyoophiyaa, Ertraa akkasumas biyyoota Afrikaa biroo irraa lubbuu ofii olfachuuf jecha gara Sudaanti baqachuun gama gammoojjii Sahaaraatiin Gara masriitti kan qajeelan ta’u beekamaa dha.Kanneen mulka’an masrii dhaqqabuun galaana irraan lafa carraan isaanii qabe dhaqqabu. Warri hin milkoofne immoo carraa hidhaa, galaanaan nyaatamuu fi eessa buteen dhabamuutu isaan eeggata.Imaltuu wal fakkaataaf Sudaan irraa ka’an akkuma daangaa Masirii seenanii fagoo ituu hin deemiin qabamanii mana hidhaa gammojjii sahaaraa jiru keessatti rakkataa jiran gidduudhaa dubartootaa fi kanneen ijoollee qaban akka jiran dubbatu. “Daabboo fi bishaan nuu kennu, bishaan isaa waan gubuuf dhuguun hin danda’amu.Mana keessatti nu ittisu waan ta’eef ho’ii mana keessaa daran hamaa, dhagaa irra nu ciibsu” jedhu.Dhiroonnis mooraa sana keessatti kutaa biraa keessatti hidhamanii jiru.Biyya irraa dheessanti hanga deebifamanti hidhaa kana keessa akka turan itti himamee jira.Kan akka hamaatti dhukkubsataa jiraatan iyyu addatti gargaarsii argatan hin jiru. Baqattonni isaan giddutii gara biyya irraa dheessanti deebifaman akka jiran dubbatu. Hidhaan kun amma iyyu itti fufee waan ta’eef birmannaa barbaanna jedhu. No media source currently available


Wixineen Seeraa Haaraan Seenaateroonni US Dhiheessan Qaamota Lammiiwwan Itoophiyaa Irratti Dhiitaa Mirgaa Hamaa Geechisan Irra Qoqqobbin Akka Kaayamu Gaafata

No media source currently available Humnoonni nagaaha eegumsaa Itophiyaa tarkaanfii gitaa ol ta’e lammiiwwan biyyatti irratti fudhachuudhan namoota dhibban lakkaawwaman ajjeesuu isaanii balaalefffachuudhan seenaataroonii Yunaaytid Isteets lama - paartii Demookiraatii irraa Seenaatar Been Kaardin fi Republikaani irraa Seenaatar Maarkoo Ruubyoo wixinee seeraa haaraa Roobii kaleessaa ifa godhan. Seenaatar Maaarkon “ Mootummaan Itoophiyaa gama mirga namaa eeguu fi dimookiraasii foyyeessuu irratti jijjiirrama agarsiisuu dhabuuf, dhiitta mirga biyyattiin lammiiwwan ofii irraan gahaa jirtu balaaleffachuun hoomuu caalaa barbaachisaadha,” jedhan. Wixiineen kaleessa ifa godhame matadureen isaa “ Itoophiyaa keessaatti mirgi nama akka kabajamuu fi bulchiinsi hunda hirmaachisu akka ijaarramu jajjabeessuu,”jedhu, dhumarrattis bara 2005 keessa yeroo pirezdaantiin Ameerikaa duraanii Baarak Obaaman biyyatti dawwatetti, mumichi ministira Itoophiyaa, Obboo Haylamaaram Dassaalany sirna deemookiraasii dagaagsuu, mirga dhala namaa kabajuu fi bulchiinsa gaarii foyyeesuun hojii itti fulleeffatan ta’uu dubbatanis, mootumman isaanii waan jedhe san hojiirra akkain in oolchiine, gama kanaan dadhabbina agarsiisaa jiraachuu yaadachiisa. Yaada hiikoo lafa godhaman keessaa; Qamni mootummaa Amerikaa dhimma Itoophiyaa irrati hojjatan hunduu tarsiimoo Itoophiyaa keessatti bulchiinsa gaarii fi demookiraasii deggaru irratti akka xiyyeeffatan gaafatee, pireezdaantiin ameerikaa akka seerri ‘Global Magnitsky Human Rights Accountability Act’ lafa godhee jiru, an mootummootaa fi qaamota dhuunfaa biyya alaa heera biyya isaanii cabsuudhan lamiilee ajjeesan, dararanii fi dhiittaa mirgaa sukkaneessaa geechisan irratti qoqqobbi gita qabu akka hojii irra olchan, gaafata.


#FreeGerba - Mirga Baqqalaa Garbaatii Falmuudhaa Sagantaa Yunversitii Ameerikaa Keessatti Torban Tokkoof Geggeeffame

As Ameerikaatti Yunversitii Feerfiild keessatti waayee Baqqalaa Garbaa barsiisaa turte. Dhuma ji'a Ebla darbee keessa sagantaan Baqqalaa Garba akka hidhaadhaa bahu gaafatu , #Freegerba jedhu Yunaayid Isteets Yunversiitii ‘Fairfield’ jedhamu keessatti geggeeffamee ture. Qophiin torban tokko ture sun qaama koorsii Hojii Qarqaarsa Namaa - afaan Ingilisiitin ‘Humaniterian Action’ - jedhamuu an profeeseriin Yunversiitichaa fi itti gaafatamtuu Kutaa Barumsa Siyaasaa Dr. Jeenii Leezermaan barsiistuu ti. Dr. Jeeniin dhimma profeeseroota biyyoota adda addaa dhabbanni mirga beektota dhiitta mirgaatii saaxilamanii falmu, Iskoolaars Aat Riisk, kenneef keessaa Seemistera tokkoof Baqqalaa Garbaa filattee waayee isaa barsiisaa turte. Maalifi laata? Kanaa fi hojjiwwan Iskoolaars Aat Riisk Baqqalaa Garbaa fi Dr. Mararaa Guddinaa irratti hojjachaa jiru laalchise itti gaafatamtoota dhabbata lamaanii fi barattoota adda dureedhan sagantaa torbban tokko ture qindeessan keessa tokko dubbisneerraa, dhaggeeffadhaa No media source currently available


Koolu Galtoonni Harka Shiftootaatti Kufan Maal Jedhu?

Koolu galtoonni kaaraa Liibyaa darbanii Awrooppaatti ce’uuf garba mediteraaniyaan ce’an hedduun isaanii biyyootii Afriikaa irraa akka ta’e irra deddeebi’uun gabaasamaa ture. Kanneen keessaa Itiyoopiyaa fi Ertraa irraa kanneen gamas seenan hedduu dha. Baqataan gammoojjii sahaaraa keessatti qabamuu dhaan harka shiftootaatti kufe keessaa tokko lammii Oromoo ti. Liibiyaa keessa ta’uu keenya malee eessa akka jirru illee hin beeknu jedha Baqattoonni kun namoota seeraan ala nama deddeebisan harkatti erga kufanii booda gama Awrooppaatti ce’uuf maallaqa humna isaanii olii gaafatamu. Maallaqa kana kanneen hin arganne kanneen birootti dabarfamanii gurguramuu dhaan kaanis beelaa fi kaan immoo galaanatti nam’anii balaaf saaxilamu. Gama biraan Koolu galtoota Afriikaa gama awrooppaati yaa’an dhaabsisuu kan dandeessisu humnooonni daangaa Niger fi Liibyaa irratti akka bobba’an ministeeronni dhimma biyya keessaa kan Jarmanii gamtaa Awrooppaaf gaaffii dhiyeessanii jiran. komiishina gamtaa Awrooppaaf xalayaa barreessaniin akka jedhanitti tattaaffiin hawaasi addunyaa hamma yoonaatti koolu galtoonni akka hin deddeebine godhe ga’aa miti jedhan. TM akka jedhetti waggaa kana koolu galtoota irra hedduun isaanii Afriikaa Uffee shaharaa gad irraa ta’an kanneen kuma 43 ta’antu Liibiyaa irraa ka’uu dhaan andaara galaana Awroopaa ga’an. Kanneen 1200 t’an immoo garba Mediteraaniyaan utuu qaxxaamuranii liqmfamanii du’an. Jarmayaan koolu galtoota sadarkaa addunyaa IOM akka tilmaametti waggaa darbe qofaa koolu galtoota nuusa miliyoonaa ta’antu daangaa Liibyaa fi Niger qaxxaamuran. Gamtaan Awrooppaa koolu galtoonni jireenya isaanii balaaf saaxilanii galaana qaxxaamuruu akkasumas harka namoota seeraan ala nama hin deddeebisan harkatti akka hin kufne hamle buusuuf jecha Niger keessatti waaltaa kanneen dahata siyaasaa gaafatan akkaan keessatti qorataman shan tolchee jira. No media source currently available


Raammoon Midhaan Mancaasu Biyyootii Gaanfa Afriikaa keessa Tamsa’aa Jira

Kan umuriin 25 timothy Mbaya lammii Keeniyaa ti. Boqqolloo maasii irra jiru dhibba irraa harki 75 ilbiisa rammoo gannaa fakkaatuun “armyworm” jedhamu baatii Ebla keessa duraa barbadaa’uu dubbata. Joe DeVries itti aanaa prezidaantii sagantaa misoomaa kan : Alliance for a Green Revolution in Africa jedhamuu ti. Ilbiisi kun jalqaba Nigeria keessatti kan argame Amajjii bara 2016 jeessa yoo ta’u hatattamaan faca’a. Baatii Bitootessa darbee immoo Keeniyaa keessatti argame. Kan warra Ameerikaaf haaraa hin ta’in ilbiisi raammoo gannaa fakkaatu kan armyworm jedhamu kun lafa fagoo barrisuu kan danda’an yoo ta’u dhaltuun ishee al tokkotti hanqaaquu hanqaaquu kuma tokko hanqaaxxi. Haala qilleensa badda daree keessatti kan wal horu raammoon kun Afriikaa bakka buufata isaa godhate. Haa ta’u malee hayyoonni akka jedhanitti ilbiisi kun attamiin as ga’uu akka danda’e waanti beekame hin jiru. Jarmayaa fayyaa addunyaa kan damee keenyaaf itti gaafatamaa kutaa oomisha midhaanii kan ta’an Wilson Ronnoo akka jedhanitti iblbiisi kun balaa hongeen dhaqaabisiie hammeessuu qaala’uu gatii midhaanii Afriikaaf sababaa ta’e jechu hdaan Keeniyaa akka fakkeenyaatti tuquun ibsaniiru. Ilbiisawwan kun guyyaatti km 100 waan barrisaniif Keeniyaa qofti ilbiisa kana of irraa ittisuuf tattaaffii gochuun ga’aa miti jedhu Ronoon. Ronoon akka jedhanitti Afriikaa gama bahaa keessaa midhaan hektaara kuma 400 dta’an kan barbadaa’e ennaa ta’u ittisuun utuu hin jaalamin boqqolloo Afriikaa biliyoona afurtitti tilmaamamtu manca’e. No media source currently available


Eebba Fiilmii Afaan Oromoo Haaraa Daawwattota Kuma Hedduu Hawate

Dilabata gaafa Caamsaa toorbaa, fiilmiin Afaan Oromoo haaraan “Daandii Wal-maraa” jedhamu, galma aadaa Oromoo, ka magaalaa Finfinnee jiru keessatti yeroo eebbifamee banametti uummatni kumaan lakkaawamu yaa’ee daawwachuun isaa sabaa-himaalee hawaasummaan ibsamaa ture. Akka namoonni bakka sanatti argaman jedhanitti, daawwattoonni galma guguddaa lama guutanii irraa-hafuun garii wal-muddanii dhaabataa turan. Kanneen iddoo dhabanii deebi’an illee ni jiran. Rakkoon galmaa fi rakkoon uummmata heddumminaa fi walitti-fufinsaan yaa’ee daawwatu dhabuu, rakkoolee guguddoo ammaan dura qopheessitoonni filmii Afaan Oromoo komataa turan keessaa isaan guguddoo dha. Amma akkamitti rakkoolee kana irra aanamee, daawwattoonni kumaan lakkaawaman itti yaa’uu danda’an? Qabiyyeen fiilmichaa maali? Qophiin isaa hoo akkami? Qopheessitoonni akkamitti daawwattoota hawatan? Kanneen fi ka biroodhaaf, barreessaa fi daarektara fiilmii kanaa Amaanu’eel Admaasuu Garoo, Finfinnee irraa haasofsiisnee jirra. No media source currently available


Manni Murtii Federaalaa Yoonaatan Tesfaayee Irratti Balleessaa Mure

Manni murtii Federaalaa Lidetaa dhaddachi arfaffaan itti gaafatamaa quunnamtii uummataa duraanii kan Semaayaawii paartii duraanii kan ture Yoonaataan Tesfaayee himannaa shorokeessummaa irratti dhiyaateef balleessaa itti muree jira. Abukaatoon isaa murtii mana murtii sanatti mufachuu isaanii ibsanii ol iyyannoo akka dhiyeeffatan ibsaniiru. Akka labsii farra shorokeessummaa keeyata ja’aa irratti hundaa’uun murtiin kun kennamuun isaa ibsameera. Keeyata shorokeessummaa jajjabeessuu jedhu kana jalatti beekaa kan barreesseef maxxanse inni jedhu hidhaa waggaa 10-20 adabsiisuu akka danda’u abukaatoon isaa ibsaniiru. No media source currently available


Manni Murtii Bellama Ka Biraa Kenne: Abukaatoo

Hogganoonni paartii mormituu kan Koongreesa Federaala Oromoo dabalatee galmee tokko irra ka jiran himatamtoonni 22 har’a mana murtii olaanaa Federaalaa isa Lidataa jiru dhaddacha 4ffaa duratti dhiyaatanii jiru.Kunis jala murtii kennuuf ture. Garu ragaan barreeffamaa fi sagalee dhiyaatan heddummaachuu isaa irraa kan ka’e hunda waliin ga’uun hin danda’amne jechuun manni mutii bellama dabalataa kennee jira.Kunis guyyaa 23 booda walitti deebina kan jedhu ture.Bellamnii qabame kun isa dhumaa akka ta’uuf ni yaalla jedha manni murtii. Ragaan abba alangaa wal qixxaatee dhiyaachuu hin dandeenye jechuun manni murtii yaada dhiyessuun bellamnni jijjiramaa turuun isaa ni yaadatama. No media source currently available


Mootummaan Itoophiyaa Caamni Biyyatti Odoo Gara Beelaatti Hin Cehiin Dhaabuu Dandeenye Jedhe

Komishinni Hooggansa Yaaddoo Balaa kan biyyatti caamni Itiyoophiyaa keessaa otuu gara oolaa yokaan beelaatti hin jijjiiramiin dhaabuu danda’uu isaa dubbataaa jira. Gama biraatiin ammoo, baatiilee sadii keessatti, uummatni gargaarsa nyaataa hatattamaan barbaadu, miliyoona shanii fi kuma dhibba lama irraa gara miliyoona toorbaa fi kuma saddeetiitti guddachuu isaa dubbatee – kanaafis arjoomtota doolaara miliyoona dhibba toorbaa fi miliyoona afurtamii shan na barbaachisa – jedha. Koomishina Hooggansa Yaaddoo balaaf Daarektara Daarektoreetii Sab-quunnamtii ka tahan – Obbo Debbeebee Zawudee, “Otuu beelli hin dhaqqabiin hambisuun keenya, uummata nyaata barbaadu nyaachisuu waan dandeenyeefi” – jedhu. Kanneen Mootummaa Itiyoophiyaa waliin wal-gargaaruun hojjetan – dhaabbatoonni arjmooma gargaarsaas, lakkoobsi namoota balaa caamaan miidhamanii akka dabaluu maluu fi maallaqichi yoo hin argamu tahe balaan dhufu akka hamaa tahu akeekkachisaa jiran.


Waggootii Torbaaf Lafa Qonnaaf Iyyannee Deebii Dhabnaan Lafoo Jimmatti Galle:Qubattoota - Kutaa 2ffaa

Godina Iluu Abba Boor aanaa Dambii keessa kanneen qubatan kun waggootii darban torbaaf laftii qonnaa kennameef bishaaniin kan liqiimfame ta’u ibsuun laftii qonnaa ka biraa akka kennamuuf iyyatu. akka jiran dubbattu.Beelaaf saaxilamne namoonnis du’aa jiru jedhu. Dhuma irratti nu gamnaan Dambii irraa lafoo kaanee Finfinnee dhaqqabuun mootummaa naannoo oromiyaatti iyyachuuf karoorfannee yeroo laga Gibeetti dhiyaannu gara magaala Jimmatti nu deebisaan jedhu. Kamiisa Caamsaa 14 fi 15 bara 2017 aangawoonni Oromiyaa fi kan godina Bunnoo Baddalle Jimmatti argamuun qubattoota kan haasofsiisan yoo ta’u Dilbata kaleessaa jechuun Caamsaa 14 bara 2017 kaasee Magaalaa Jimmaa irraa bakka Yambaroo jedhamutti qubattonni geessamanii jiru. Erga Yambaroo dhaqqabanii kaasee nyaata kan nuu kenne hin jiru jedhu.Achittis uummata naannootu nyaata hanga tokko nu kenne-uus xiqqaachuu isaa irraa kan ka’e qubattonni irratti wal looluu isaanii dubbatu.Kana malees bilbila harkaa qubattoota harkaa funaanaa kan jiran ta’u dubbatu. No media source currently available


Oromiyaatti nama miliyoona sadii fi kuma 600ti qarqaarsaa eegata

No media source currently available Bonaa fi oolaan Afrikaa waan ganna kurnya hedduutii asitti arganii hin beenne. Oromiyaatti akka itti aanaan koomishineeraa Koomishiina Hooggansa Sodaa Balaa Oromiyaa, Obboo Garramuu Oliiqaa jedhetti nama miliyoona 3 fi kuma 600 qarqaarsa midhaaniit fi ka akka akkaai eegata. Rakkoon tun haa wal caaltuu malee godina Oromiyaa 15 fi aanaa 134 keessa jirti. Akka mootummaan naannoo Oromiyaa duraan jedhetit naannoo isaatti nama miliyoona 2 fi kuma 49 gargaarsa eegata.Henna dhiyootti ammoo nama miliyoona 1 fi kuma 500 itti dabalame. Godina Oromiyaa bonaa fi oolaan haa wal caaluu malee itti jabaatte keessaa Boorana, Gujii, Gujii Dhiyaa,Harargee lamaan,Arsii, Baalee,Shawaa Kaabaa fi Shawaa Bahaa fa. Akka itti aanaan Koomishineeraa kun jedhutti mootummaa federaalaa, mootummaa naannootii fi ummatinuu wal qarqaaree rakkoo wal baasuutti jira. Mootummaan naannoo Oromiyaalleen qarshii mliyoona 100 fi kuma 700 baasee namaa fi horiillee walti qarqaaruutti jira. Bulchiinsii naannoo Oromiyaa nama hedduu qarqaaruutti jiraa jedhullee warrii godina gara garaa keessaa dudbbifne jedhetti qarqaarsii baanan kun woma ilaan nama sobuuf jedhan malee waan mullataatii miti. Jiraachuu dhabuu qofaa mitii waan gargaasaa dhufaniinillee haga tokko jidduutti gorfatanii kaan hin gurgurtanii kaan ammoo walii qoodan fa jedhan. Obboo Garramuun ammoo rakkoon akkanaa quba qabaachuu qofaa mitii warrii warrii balleessaa akkanaatiin irratti mirknanooftelee ummatinuu balleessaa itti muruutti jiraa jedha. “Tarkaanfii sirreeffamaa bakka itti fudhannettis jirra waan taheef dhimmii kun akka qabeenna abbaa hin qamneetti ilaalamee lafa hundumatti gurguruudhaaf hin eeyyamamu dhimmichii akka karaa qabatu irratti hojjachaa jirra.” Oromiyaan yoo namii isii irraa beelahu lakkoofsa nama haga beelahee mootummaa federaalaatti ergite malee horii hagana nuu ergaa hin jettu akka jecha obboo Garramuutti. Ijoolleen hagamitti bonaa fi oolaa kanaan barumsa keessaa yaa’e jennaan fulaa manii barumsaa jiru cufatti rakkataa addaan baasanii waan gargaaraniif namii tanaa jedhee barumsa lakkise hin jiru koomishineerii Garramuun. Taatullee akka OHCA(United Nations office for the coordination of humanitarian assistance)Itoophiyaatti keessattu naannoo Oromiyaatii manneen barnootaa hedduutti cufamee ijoollee kuma hedduutti barumsa hedduu jidduutti dhaabe. Bonaa fi oolaa kanaan horii haga dhumatee, ijoollee hagam tanaa jedhanii barumsa akka dhaaban akkoofsa isaanii ammatti koomishineera irraa hin arganne. Godinootii naannoo Oromiyaa ka yoo hedduu waraanii Liyuu Poolis naannoo isaanii seenanii lafa fudhachaa namallee hadhan kaaniin akka warrii lafaa jedhutit nama hedduutti baqatee ammallee onatti hin galin.Koomishineer Garramuun ammoo naannoleen lamaan rakkoo tana irratti wal mari'atanii ya nagumaan fixan. Woma taateefuu ammaan tana Oromiyaatti oolaa fi bonaan nama miliyoona sadii fi kuma 600 qarqaarsa eegata.


Ayyaanni Waggaa Haadhotiin Itti Kabajaman Gahe

Aayyoo, Harmee, Immaa, Haadha, Dahee, Deessee yokaan Ummaa jennee kamiinuu waamnu, namni hundi waa’ee haadha ofii waan gaarii himee hin fixatu, ifaajjii ishii, haasawa ishee dubbatee hin quufu. As Yunaaytid Isteets keessatti Guyyaan Haadhotaa fi Guyyaan Abbootaa ayyaanota waggaa waggaatti akka biyyolessaatti kabajaman keessatti argaman. Sanbata guddaa yokaan Dilbata boruu kana deessuun ijoollee ofii irraa ergaa gaggaarii fi kennaa guyyaa ayyaanaa haadhotaa argattti. Akka giiftiitti kunuunfamaa oolti, jechuu dha. Ayyana kana laalchisee sagantaa har’aaf qopheesine keessatti, seenaa guyyaa haadhotaa xiqqoo ibsinee, gara waa’ee kabajaa haadhota Oromootti dabarra. Oromoon waan akka walaloo fi sirbaatiin akka itti haadha faarsuu fi walumaa-galatti, hawaasa Oromoo keessatti akka itti haati yokaan deessuun kabajamtuu fi galateeffamtus hin kaasna. As Ameerikaa keessaa fi biyyaa irraa namoota dubbisneerraa, kinooti. No media source currently available


Paartiin Mootummaa fi Paartiileen Isa Waliin Marii Itti-fafan Ajandaalee Isaanii Koree Qindeessutti Dhiheeffatan

Dhimmoota Ka taayitaa motummaa harkaa qabu – Ehaadegii fi paartiilee biyyoolessaa gidduutti walitti-dubbannaan geggeessamu kan ittiin qajeelfamu – galmee sirnaa yokaan moodaaliitii irratti walii-galtee irra waan ga’ameef, amma xiyyeeffannaan gara ajandaaleetti deebi’ee jira. Ehaadegii fi mormitoonni isaa ajandaalee kam kam irratti akka walitti-dubbatan ammayyuu hin murteeffamne. Paartiilee gam-lameenii, ajandaalee akka irratti dubbatamu fedhan, Koree Qindeessa Ajandaalee, Miidiyaa fi Komiyunikeeshinii jedhamutti galchanii jiran. Ka Koree sana hoogganan – dura-taa’aa Gamtaa Dimookiraasummaa Itiyoophiyaa yokaan EDIH – Obbo Gabruu Barehee ti. Bakka-bu’aan Ehaadegii fi Paarlaamaa keessatti ministarri itti-waamamaan mootummaa – Obbo Asmellaash Wolde-sillaasee, akkasumas, itti-gaafatamaan sab-quunnamtii Paartii ERAAPPAA – Obbo Melaakuu Messelee immoo miseensota koree kanaa ti. Koreen kun – ajendaalee Ehaadeg irraa dabalee, paartiilee walitti-dubbachuuf jiran irraa itti dhihaate har’a ilaaluu jalqabuu isaa beeksisee jira. Ajandaalee kana paartiileen mata mataatti dhiheessanis, kanneen gamtaan dhiheessanis ni jiru. Itti-aanaa Prezidaantiin Dhaabbata Tokkummaa Guutummaa Itiyoophiyaa, kan ME-I-AAD jechuu dhaa – Obbo Mulugeetaa Abbebee, waa’ee kanaa ennaa ibsan, fakkeenyaaf paartiileen shan, ajandaalee wal-fakkaatoo mata mataatti dhiheessuu dubbatan. Ajandaalee paartiileen dhiheessan keessa, hidhamtoonni sababaa siyaasaa fi yaada-sammuutiin mana-hidhaa jiran akka hiikamanii fi seerri farra-shororkeessummaa akka fooyyessamu, kanneen gaafataman jiraachuu Obbo Mulugeetaa Abbebee gabaasaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Paartiilee shananiin kanneen dhihaatan – ajandaaleen kudha-shanii fi ajandaaleen Ehaadegii fi paartiilee ka biroon dhihaatan martinuu si’achi Koree Qindeessa Ajandaalee, ka Miidiyaa fi Komiyunikeeshiniin ilaalamanii, kanneen walitti-dubbannaaf dhihaatan keessaa filatamu – jedhan – Obbo Mulugeetaan. Ajandaaleen Koree kanaan filatamanii qindeessaman, torban dhufu, walga’ii paartiilee maraa irratti dhihaatu. Ajandaaleen kama akka filatamanis yeroo sana beekama. Walitti-dubbanaan paartiilee ka jalqabamus sanaa booda ta’uun ibsamee jira – jedha – gabaasaan keenya Eskindir Firew.


Tajaajiila Fayyaa Ummata Keenyaa Jajjabeessuu Feena

Waldaan ogeessota Fayyaa oromoo ka sadarkaa addunyaa gurmeessuuf eega irratti hojjatamuu qabee waggaa afuur ta’u qindeessitoota keessaa tokko kana ta’an Dr. Masfiin Ittaanaa ibsanii jiru.Kaayyoon isaas uummata Oromoo biyya keessa jiru toora tajaajiila eegumsa fayyaan deggersa barbaachisuu gochuu akkasumas biyya alaa keessatti hojii qorannoo gaggeessuu akkasumas ijoollee barnoota tajaajiila eegumsa fayyaa barataa jiraniif deggersa gochuu akka ta’e ibsamee jira. Ammaan dura saba keessaa dhufan tajaajiila eegumsa fayyaa argatan foyyeesuuf ogeessonni dhunfaan hojjataa turan akka jiran kan beekamu ta’uus caalaatti bifa qindaa’een hojjachuun bu’aa caalaa argamsiisa kaayyoo jedhu qaban.Kanas fixaan baasuuf walgahiin tokko dhuma torban kanaa kan gaggeeffamu ta’u Dr. MasfiIN Ittaana Ibsanii jiru. No media source currently available


Waggootii Torbaaf Lafa Qonnaaf Iyyannee Deebii Dhabnaan Lafoo Jimmatti Galle:Qubattoota

Waggootii 18 dura jechuun akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti bara 1991 hongee fi hanqiina lafaa godina Haraargee Bahaa fi Dhiyaa mudateen kan ka’e manaa fi qe’e ofii gadhisanii gara godiina Baalee Dalloo mannaatti Godaanuuf dirqamuu isaanii dubbatu qubattonni haasoofsiifne. San booda achuuma godina Baalee bakk shirkaa jedhamutti, itti fufees godina wallaggaa dhiyaa Gimbii dhuma irrattis Godiina Iluu Abba Boor aanaa Dambiitti geessee mootuummaan isaan qubsiisaa akka ture ibsanii jiran. Kanneen jalqaba gara Dolloo Mannaatti godaanan kuma 90 akka ta’an kanneen ibsan qubattonni kun kana keessaa kuma lama qofaatu gara godiina wallaggaa fi san booda gara godiina Iluu Abba Boorti geeffame jedhu.Kanneen hafan bakka bakkatti faca’anii kaan immoo godiina duraan irraa godaananti deebi’an. Warri godiina godina Iluu Abba Boor aanaa Dambii keessa qubatan waggootii darba torbaaf laftii qonnaa kennameef bishaaniin kan liqiimfame ta’u ibsuun laftii qonnaa ka biraa akka kennamuuf iyyataa akka jiran dubbattu.Lafa qonnaa dhabnee beelaaf saaxilamne namoonni du’anis jiru jedhu. Dhuma irratti nu gamnaan Dambii irraa lafoo deemuun guyyoota hanga tokko booda magaalaa Jimmaa seenne kan jedhan qubattonni kun imaltuun keenya lafoo Finfinnee dhaqnee mootummaa naannoo oromiyaatti iyyachuu waan ta’eef yeroo laga Gibeetti dhiyaannu nu deebisaanii amma mooraa magaalaa Jimmaa keessatti eega nu galchanii guyyaa shanaffaa lakkofsisfee jirra jedhu. Kamiisa har’a aangawoonni Oromiyaa fi kan godina Bunnoo Baddalle achitti argamuun qubattoota kan haasofsiisaniin yoo ta’u deebiin kennameef lafa turtaniitti deebi’atii deebii barbaachisaan isinii kennama ka jedhu akka ta’e ibsanii jiru. Kana ilalchisee deebii qaban Jimaata borii Caamsaa 12 bara 2017 akka dhiyeessanif bellamnii qabameefii addaan ba’an. No media source currently available


Mi’i Mana Keessaa Isa Hin Hafuu Digee Deebisee Hidha oola : Akkoo

Ijoollee Barnoota Itti Fedhii Qaban Irratti Gargaaruun Gaariidha: Abba Barataa Naahoom Dammalaash Baacaa godina wallaggaa dhiyaa magaalaa Najjoo keessa jiraata. Barataa kutaa kuadha tokkoo yoo ta’u umriin isaa kudha torba. Yeroo dheeraaf hojii ooguuma harkaa adda addaan kokolaataa hojjachuuf yaalaa eeega turee booda barana itti milkaa’ee jira.Naahomiin ijoollummaa kaasanii kan guddisan akkoon isaa Aaddee Almaaz walda sanbat ijoolluummaa isaa kaasee raadiyoon mana keessaa ituu hin hafiin digee ilaalee deebisee waan hidhuuf dhisii jedheen dadhabe jedhu. Naahoom Kokolaataa hojjatee jira. Baasii kanaaf isa barbaachisu maatii ofii biraa kan argate yoo ta’u hanga qarshii kuma sagaltamaa baasuu isaanii abbaan isaa Obbo Dammalaash Baacaa dubbatanii jiru.Garu ijoolleen toora irratti bobba;anii hojjachuu fedhan irratti gargaaruun bu’a qabeessa ta’u hubadheen jira jedhan. Dargaggonni dandeetti qaban maraan irratti hojjachuu qabu jedha Naahoom. Gaaffii fi Deebii Gaggeeffame Kana Cuqaasuun Dhaggeefadhaa No media source currently available


Ragaa Abbaan Alangaa Dhiheessu Dhugaa Ta’u Attamiin Mirkaneessuun Danda’ama?

Hogganoota paartii mormituu Kongreesa Federaalawaa Oromoo ka ta’an Obbo Gurmeessaa Ayyaanoo, Obbo Dajanee Xaafaa, Obbo Addisuu Bullaallaa fi Obbo Baqqalaa Garbaa irratti ragaan sagalee fi barreeffamaa dhiyaatee jira. Keessumaa ragaaleen Dijiital kan akka I-meelii, Fees Bookii kan marsariitii hawaasaa irraa argamee, vidiyoo fi sagalee bilbilaa fi haala adda addaan waraabame kfn mala adda addaan keessaa hanqisuu itti dabaluu ykn himannaa dhiyaate waliin akka wal simatan gochuun sirreessuun ni danda’ama. Ragaaleen barreeffamaa fi meeshaalee adda addaa yeroo mana hidhamtootaa sakataaneetti argaman jedhaman mara dhugumaan achii fudhamuu isaaf ragaan agarsiisu maali? Kun hundumtuu mirkaneeffamuun murtii haqaa kennuuf bu’uura waan ta’uuf dhimmi itti yaadamuu qabu ta’a. Ija Kanaan yeroo ilaalamuu ragaan hogganoota KFO irratti abbaan alangaa dhiyeesse maal fakkaata? Abukaatoo kan ta’an Obbo Abdul-Jabaar Huseenii fi Obbo Ammahaa Mokonneen ragaan abba alangaa dhiyeeffate irratti deebii ofii barreessanii galchanii jiran. Deebii kenname kan ilaaleen gaaffii fi deebii Obbo Abdul-Jabaar Huseenii waliin gaggeessinee jirra. Kutaa tokkoffaa Kana cuqaasuun dhaggeefadhaa No media source currently available Kutaa lammaffaa kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa No media source currently available


Mootummaan Itiyoophiyaa sodaaf jecha kannen hidhe akka gad lakkisu komiishinerri mirga dhala Namaa Tokkummaa mootummotaa gaafatan

Komiishina mirga dhala namaa kan tokkummaa mootummootaatti komiishinera ol aanaan Zeid Ra’ad al-Hussein kaleessa gara galgalaa Finfinneetti kan argamu galma wal ga’ii kan tokkummaa mootummootaa keessatti tuuta oduuf ibsa kennaniin haala qabiinsa mirga dhala namaa Itiyoophiyaa keessaa gamaaggamaniiru. Itiyoopiyaa keessatti ba’iiwwan gama dinagdee, hawaasummaa fi aadaan argame jedhan illee ajaa’ifataniiru. Haa ta’u malee mirga lammummaa fi siyaasaa gama ilaaleen kan isan hubatan adda ta’uu isaaf mootummaan isaan afeeres mirgaawwan kanaaf ilaalcha kan hin kennine ta’uu tuqaniiru. Mirgawwan kun adda baafamanii ilaalamuu kan hin dandeenye ta’uu kan ibsan komiishinerichi, ba’iin isaas balaa hamaa dhaqqabsiisuu mala jedhan. Mirgawwan dinagdee, hawaasummaa fi migri aadaa mirga lammummaa fi siyaasaatti adda baafamanii akka hin ilaalamne amantii cimaan qaba. Mirgawwan hangi tokko kabajamanii kaan immoo ilaalcha barbaachisu yoo dhaban dhiibbaa hamaa kan hawaasummaa inni hordofsiisu mul’inatti argamuu mala. Mootummaa daawwannaaf na afeere kana amma uummata isaa maraaf waltajjii qabiyyeen isaa kan ammaa irra wayyaawaa fi sabatiinsa qabuu, dimokraatawaa fi banaa ta’e gonfachiisuuf hedduu akka hojjetun jajjabeessa jedhan. Turtii isaanii Finfinnee keessaatiin mootummaa fi qaamolii adda addaa waliin marii geggeessuu isaanii kan yaadachiisan komiishiner Zeid Ra’ad al-Hussein, jalqaba waggaa itti aanuu deebi’anii marii kana akka itti fufan, baatilee itti aanan keessas ba’ii argaman akka argan abdii qaban ibsanii tokkummaan mootummootaa gama kanaan deggersa gochuuf fedhii inni qabu illee beeksisaniiru. Dhuma irratti garuu hegeree biyyattiif carraa jiru kan murteessu tarkaanfii fudhachuun kan irra jiraatu mootummaa Itiyoophiyaa ti jedhan. No media source currently available


Gareeleen Mormituu Komiishinera Tokkummaa Mootummootaa Waliin Mariif Gad Taa’an

Daawwannaan komiishinera ol anaan mirga namaa kan tokkummaa mootummootaa Zaid al Huseen kaayyoon isaa bakka bu’oota mormitootaa fi mootummaa waliin mari’achuus of keessa qaba. Paartii biyya bulchu IHADEGn dabalatee paartilee mormitootaa 11 mariin walitti fide geggeessameera. Marii kanaanis waggoota darbanii jalqabee hamma yeroo dhiyootti kan jiran dhimootiin mirga namaa ka’uu isaa semayawi paartii bakka bu’uun kan hirmaatan itti gaafatamaan quunnamtii alaa obbo Abbebee Akaaluu ibsaniiru. Yaadawwan cimoo ka’an keessaa bara bittaa IHADEG keessatti dhiittaan mirga namaa geggeessaman itti fufuu isaanii fi amma immoo waggaa darbee qabee biyyattii keessatti jeeqama uumameen namoonni bakka adda addaatti hidhaatti hidhamanii dararaa hamaan akka irra ga’aa jiru, waltajjiin siyaasaa akkaan dhiphachuu isaa, bulchiinsi gaarii mootummaa hammaataa adeemuu keessumaa malaammaltummaan hanga mootummaan to’achuu dadhabutti ga’uu isaa ennaa ibsinu bakka sana kan turan bakka bu’aan IHADEGis kana amananii komiishnicha duratti amananiiru. Malaammaltummaan hedduu rakkisaa itti ta’uu isaaf ittiin wal qabaa jiraachuu isaanii ibsaniiru. Marii sana irrattis kan ka’ee keessaa IHADEG yeroo mara dimokraasiin reefuu jalqaba hin guddanne nuun jedha. Waggoota 25 keessatti yoo xiqqate jijjiiramni xiqqoon illee argamuu qaba yaada jedhu irratti fuuleffannee marii geggeessine. Rakkoon bulchiinsaa fi Imaammati IHADEG faana bu’e biyyattii gara jeequmsaatti geessaa jira kan jedhu irratti fuuleffanne jedhan Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Barreessuu fi Yaadaa Keenya Ibsachuu Ittuma Fufna: Bloogeroota Itoophiyaa Mana Hidhaa Turanii Bahan

Mormii Oromiyaatiin booda labsiin yeroo atattaamaa mootummaan Itoophiyaa labse namoota kumaan lakkaawwaman hidhaati naqsiiseera. Gaazexesitoonnii fi barreesitoonni ammi tokkos to’annaa jala olfamanii turan. Kanneen hidhaa dha bahan keessaa Raadiyoonii Sagalee Ameerikaa wajjin gaafii fi debii an godhan barreesitoonni sadi'i, ”ammas taanan hawaasa ballaa sagalee dhabeef sagalee ta’u, barreesuu fi yaada keenya ibsaachuu itti fufna” jedhan. Ardii Afrikaa keessatti biyyoota gaazexeessotaa hidhuudhan beekakkaman keessaa Masrii fi Eertiraati aantee Itoophiyaan sadaffaa’rra jirti. Akka dhabbata mirga gaazexeesitoota eegsisuuf hojjatu CPJn jechutti, bloogaroonni (gabaastonni interneetii irraa) Itoophiyaa keessatti iddoo guddaa qaban. Sababni isaas gaazexeesoonni Itoophiyaa hedduun biyya bahuu akkasumas baruuleen dhuunfaa fi walabaa baayyeen cufamu irra an ka'e ta'uu tarreessa, CPJn. Gaabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa No media source currently available Guyyaa Miidiyaa Adunyaa baranaa laalchisuudhan, mummichaa mootummoota gamtoomanii Antooniyoo Guteerees ergaa armaanii gadii kana dabarsan.


Itoophiyaan Biyyoota Interneetiin Mi'aa Itti Ta'e Keessaa Afurafaa Dha: Qorannoo

Itiyoophiyaa keessatti tajaajila interneetii argachuuf baasiin baasan baay’ee mi’aa ta’uu, qorannaan geggeessame tokko beeksisee jira. “Alliance for Affordable Internet” ka jedhamu, dhaabbatni sadarkaa Addunyaa, biyyoota galii giddu-galaa fi gad-aanaa qaban 58 keessa gatii tajaajila interneetii jiru wal-dorgomsiisuudhaan, Itiyoophiyaa lakkoobsa shantamii shanaffaa irra kaa’e. Itti-gaafatamaan qorattoota gameeyyii dhaabbata kanaa—Doonaaraash Taakkuu, ibsa Raadiyoo Sgalee Ameerikaaf kennaniin, Itiyoophiyaa keessatti tajaajila interneetii argachuuf namni galii ji’a tokkotti argatu keessaa dhibba irraa harka didgama itti baasuu qaba – jehan. Itiyoophiyaatti Korporeetii Komiyunikeeshinii Telekomiif hoji-geggeessaa ka tahan – Obbo Ambduraahimaan Mohammed immoo gama kaaniin, “ragaan qorannaa sana keessatti dhihaata karaa lamaan sirrii miti” jechuun falman. Gabaasa guutuu kana cuqasuun dhaggeeffadhaa No media source currently available