Wallee Haaraa Dhiyeenya kana Dargaggoo Amansiisaa Ifaatiin Qindaa’ee Weellisaa Hacaaluu Hundeessaatiin haala Ajaayibaa ta’een Weellifame irratti Yaada Kiyya.

Akkuma Baayyeen keenya dhageenye Walleen Kun kan xiyyeeffate Oromoo Magaalaa Finfinneetti marsanii turan Maatii Warra Galaan ykn Qomoo Warra Galaan irratti dha.Maatii Warra Galaan keessaas Hangafa kan ta’e Abbichuu fi Abbichuutti aanee Tuulama irraa kan seera Waraabbate Maqaan Tufaa daddeebi’ee Wallee kana keessatti yoo dha’amu dhageenyeerra.Walii galatti garuu Maatiin warra Galaan intala Miidhagduu Galaanee Jedhamtuun Fakkeeffamee jira. Maatiin Warra Galaan Oromoo Naannawaa Finfinnee Jiraachaa turan Maatii Gullallee irraa hanga Yekkaatti Gaara Abbichuu dhaan Marfamanii turani dha.Qomoon kun Qomoo hedduu wal jaallatan kan turanii fi Sirna Gadaa keessatti Tuulama keessaa Qomoo beekamanii fi Bakka Guddaa qaban turan.Waggoota Muraasa dura Gaara Yakkaa fi Gullallee marsee Maatii Warra Galaaniif Miidhagina ta’e Gaara Abbichuu irratti Bakka Maatiin kun itti wal argan Gabaa Galaaneen Sirba kana keessatti keessa teessee Faaya Oromoo fi Wantoota garaa garaa gurgurtu “Gabaa Abbichuu”tu ture.Abbichuu jechuun Maatii Galaan keessaa kan Hangafaati.Bakki Gabaa Abbichuu kun Gaara Abbichuu irratti kan Argamu yoo ta’u Bakka Dargaggoonnii fi Shamarran naannoo kanaa torbanitti si’a tokko itti wal argani dha. Haa ta’u malee akkuma Weellisaa Hacaaluu Hundeessaa:- “Diiganii Gaara Sanaa Gaara Diigamuu hin Mallee nu baasan addaan baanee nu addaan ba’uu hin mallee…” Jedhee ibsuuf Yaale,Maatiin Warra Galaan Qomoon Oromoo kabajamaa fi Ulfaataa ta’e naannoo Finfinnee Gullallee irraa hanga Yakkaatti Qa’ee isaarraa buqqa’ee,Gaarri Abbichuu Diigamuu dhaan Gabaan Abbichuu Seenaa ta’ee Hafee jira.Yeroo ammaa kana Gaara Abbichuu qa’een Warra Galaan Koondominiyemii “Yeka Site 24” jedhamuun uwwifamee kan jiru yoo ta’u Maatiin warra Galaan Qa’ee isaanii irraa buqqaafamii jiru.eessa dhaqan gaaffiin jedhu anaafis gaaffii waan ta’eef Gaaffii kana Mootummaa naannoo Oromiyaafin dhiisa. Akkuma Suuraa Armaan gadii irraa argitan Qomoo Warra Galaaniif Ambaasaaddara kan ta’anii fi Gabaa Abbichuutiif Miidhagina kan turan Shamarran Maatii Warra Galaan kanneen akka Galaanee Maatii fi Qe’een isaanii waan addaan faca’eef akkasumas bakki itti wantoota garaa garaa gurguratanii ittiin maatii isaanii bulchan Gabaan Abbichuu Gaara Abbichuu waliin waan diigameef Warra Humna qaban,warra qa’ee isaanii irratti abbaa ta’aniif Dhagaa fi Ashawwaa Gamoon ittiin ijaaramu guuraa Ooluun dirqama itti ta’ee jira.Maatiin Warra Galaan Qomoon Ulfaataa fi Kabajamaa ta’e kun haala nama gaddisiisuu fi Saalfachiisu akkasii keessatti argamu. Akkuma Hacaaluu Hundeessaa Dhuma irratti Ofitti fakkeessee Oromoo hunda ibsuuf yaaletti:- Cuwwaa,Cuwwaa jetti Simbirroon Halkanii Nama garaa hin naane Dirmammuu hin arganii qotee qotee namichi sanyii darbatee rafee hin bulu namni waan Ormaa Abdatee. An hin jiruu,an hin jiruu kukkutee na nyaate Tiruu….. Jedheetu Galaanee dhaaf(Maatii Warra Galaaniif) yeroo isaan birmannaa dhabanii qa’ee isaanii irraa buqqa’an akka nuti hin jirree fi birmachuufii hin dandeenye Ibsa.Dhuguma Hin Jirru!! Baayyeen keenya faayidaa Muraasa harka lafa jalaan Orma irraa argannu abdannee yeroo Galaanee fi Maatiin ishee seeraan ala qa’ee isaanii irraa buqqa’an,Yeroo warra abbaa humnaaf ergamtuu ta’an,yeroo warra abbaa qabeenyaaf qa’ee isaanii laatanii dhagaa guuran akka nama hin arginee,akka nama hin dhageenyee ijaaf gurra qabannee bira darbine.kana hunda Garuu Seenaan uummata Oromoo ni Galmeessiti!!! Kan Hacaaluu Hundeessaa akkuma jirutti ta’ee yeroo dhiyoo as Aartii uummata Oromoo irratti Direkteera,Ediitaraa fi Qindeessaa ta’uu dhaan Shoora Olaanaa taphachaa kan jiru Dargaggoo Amansiisaa Ifaa Wallee kana haala kanaan qindeessuu isaatiif Kabajni kiyya Guddaa dha!!!


Aaddee Aaliyaa Mussaa Ibraahim (Haati Aanaa ) waxabajjii 17/2015 Du’aan Addunyaa kanarraa boqatee jirti.

Oduu Gaddaa : waxabajjii 17/2015 Hegeree Oromiyaatiin Aaddee Aaliyaa Mussaa Baqattummaan Magaalaa Cairo biyya Misraa keysatti jiraachaa kan jirtu hoggaa tahuu ji’ota Afarn bodaa kana dhukkubshchaa turuun isii ni yaadatamaa. Garu dhukkubni kuni lakkuma itti jabaataa dhufeen isiniis dadhabaa waan dhufteef guyyaa 15 dura Mana Yaalaa ” Mustashfaa Al-Abbaasiyaa” ja’amu keysatti erga wallaanamaa turteen boda ganama kana waxabajjii 17/2015 Duti waan olamneef du’aan Addunyaa kanarraa boqattee jirti. Baqattonni Oromo Magaalaa Cairotti jiraatan dhiiraa fi dubrtiin hundi isaani Mana Yaalaa Isiin itti boqatte kanatti walitti dhufuudhaan Aaddee Aaliyaan ykn Haati Aanaa isaan bira du’aan boqachuu kanaaf Gaddaa fi Naasu itti dhageyamte ibsatanii jiru. Bifuma kanaan Sirni Salaataa Janaazaa Masjida Guddaa Al-Salaam ja’amun bekkamu keysatti erga irratti Salaatamee bodaan Sirni Awwaalcha Isii Maqbaraa Muslimotaa ” Raabi’i Al-Adawiyyaa ” keysatti Sirna Miidhagaa fi Owwaan Raawwate jira. Sirna Awwaalchaa Bodaa Shek Mohammed Saaniin hirmmaattota awwaalcharraa qoda fudhatani waliin Obboleyti tenya Aaddee Aiyaaf Araarama Rabbii guddaa kadhachaafi Firaa fi Aalii isi hundaaf jajjabina hawwina ja’anii jiru. Nuus gama jenyaan Obboleytii tenyaaf araarama kadhachaa Maati fi Ijollee isi Akkasuma firaa fi Aalii Aaddee Aaliyaa Mussaa Ibraahimif jajjabina hawwinaa.


”AAGA DHAGAHAA…BAGA GAMMADDAN…ANAA DHUFU…!!”

”MARII MARAATTUU”jedhee kitaaba sammuu namaa gingilchee dhimma keenya kan itti jirru sana gadi fageenyaan nuyaachisu nuuf barreesse. Namni kun Gaazexeessaa, Muhaammad Nuuraa Abdoo jedhama; G/G Oromiyaa Godina Arsii Aanaa Doddotaatti dhalate. Barumsa Gaazexeessummaa fi komunikeeshiniitiin Digrii jalqabaa qaba. Yeroo ammaa Dhaabbata Raadiyoo fi Tv Oromiyaatti Gaazexeessaa Afaan Ingiliiziiti. Dargaggoon kun ogummaa mana hojiisaa qixaan itti gargaarame; dubbiin qoolaa inni itti gargaaramee barreesseefi aartiin inni ittiin jechoota walitti naqe akka ajaa’ibaati!. Asoosama yeroo ammaa bahaa jiran keessaa waan ittiin adda ta’u baay’ee qaba. Dargaggeessi Oromoo kun hojii danuu akka dabalataan of harkaa qabu itti siqeenyaanan beeka. Mee yaada keessan isa ittiin wal oonnachiistan sana gadi itti naaf roobsaamee…nama kana karaa inbox’isaa galateeffachuu kan barbaaddaniifi kitaabicha fudhachuuf bilbila teessoo armaan gadii kana gargaarama!! …Hubadhaa!!..”AFAAN SABA GUDDAA GUDDAADHA…”’….TEESSOON KUNOO….. Lakk. Bil. 0912308116 Email: maammeenuuraa@gmail.com


Waa’ee Dr. Mararaa Guddinaa Kana Beektuu Laata?

Dr. Mararaa Guddinaa Adoolessa 5, bara 1956 Lixa Shaggar magaalaa Tokkee Kuttaayeetti dhalatanii guddatan. Ijoolummaa isaanii irraa jalqabee Waan isaaniif hin galle cimsanii Gaafachuu fi Waan sammuun isaanii hin fudhanne hunda Mormuu isaanii irraan kan ka’e Maatii isaanii fi namoota naannoo biratti maqaa masoo (nickname) “Didaa” jedhamuun beekamu. Oromoota muraasa yeroo sana Carraa barnootaa argatan keessaa tokko yoo ta’an Barnoota sadarkaa 1ffaa achuma magaalaa Tokkee Kuttaayeetti Barnoota sadarkaa 2ffaa immoo Magaalaa Ambootti haala gaariin hordofuu dhaan Qabxii Olaanaa galmeessisanii Yunversiitii Finfinnee seenuu dhaan barnoota Saayinsii Siyaasaa hordofuu jalqaban. Haa ta’u malee Carraan Hidhamuu, dararamuu fi Ajjeefamuu Barattoota Oromoo irra ga’aa turee fi ga’aa jiru Dr. Mararaa Guddinaa irras ga’uu dhaan Mootummaan Dargii badii tokko malee Mooraa barnootaa keessaa qabuu dhaan waggaa torbaa Oliif mana hidhaa keessatti isaan darare. Bara Jireenya isaanii keessatti Abdii kutatanii kan hin beekne Dr. Mararaa Guddinaa waggaa torbaa Oliif badii tokko malee mana hidhaa keessatti dararamanii erga ba’anii Booda gara Kaayiroo (Misira)tti Imaluu dhaan barnoota addaan kutan itti fufanii Yunversiitii Kaayiroo irraa barnoota Saayinsii Siyaasaatiin Digirii Jalqabaa Fudhatan. Barnootaaf bakka guddaa kan qaban Dr. Mararaa Guddinaa barnoota isaanii itti fufuu dhaan bara 2002 yunversiitii Guddichaa fi Beekamaa ta’e Yunversiitii Nitherland irraa barnoota Saayinsii Siyaasaatiin Dooktarummaa fudhatan. Dr. Mararaa Guddinaa bara 1986 Barsiisummaa dhaan Yunversiitii Finfinnee keessatti tajaajiluu kan jalqaban yoo ta’u qabsoo Oromoo biyya keessaa bifa bittinnaa’een adeemsifamaa ture daandii qabsiisuu dhaaf bara 1996 paartii Koongirensii Biyyolessa Oromoo hundeessuu dhaan qabsoo uummata Oromoof daandii haaraa banan. Sochii dinqisiisaa fi fudhatamaa ta’e uummata Oromoo waliin taasisuu dhaanis filannoo bara 2005 irratti hojii guddaa dalaguu dhaan uummata irraa Jaalalaa fi Amantaa guddaa argatan. Sababa kanaanis Oromiyaa bakka hedduu keessatti Injifatanii mana maree Federaalaa (Paarlaamaa) seenuu dhaan Mirgi uummata Oromoo akka kabajamuuf cimsanii Falmaa turan. Haa ta’u malee Nama dhugaaf falmuu fi uummata biratti fudhatama argate balleessuu dhaaf rafee kan hin bulle Mootummaan Wayyaanee Miseensota garaa isaanii guuttachuuf Koongirensii Biyyolessa Oromoo keessa seenan kanneen akka Tolasaa Tesfaayeett qarshii muraasa hiixachuu dhaan daandii godhatee shira hin jirre paartii kana keessatti uumuu dhaan hundeessaa fi Falmataa dhugaa paartii kanaa kan ta’e Dr. Mararaa Guddinaa taphaa ala gochuu dhaan Paartiin uummata Oromoo biratti jaallatamee fi Abdatame Paartiin Biyyoolessa Oromoo warra abbaa garaaf dabarfamee laatame. Afuuftichi Tolasaa Tasfaayee akka hooganuufis Aangoon kijibaa ni laatame! Sochii yeroo mara godhan keessatti Haala rakkisaa kam keessattuu Abdii kutatanii kan hin beekne Dr. Mararaa Guddinaa ammas adeemsa isaanii itti fufuu dhaan bara 2008/2009 paartii Hayyuu Diinagdee Obbo Bulchaa Dammaqsaatiin hundeeffame paartii Warraaqsa Federaalistii Dimokiraatawaa Oromoo (WFDO) waliin walitti makamuu dhaan Koongirensii Federaalawaa Oromoo (KFO, OFC) bifa haaraan Hundeessanii qabsoo isaanii itti fufan. Paartii kana qabachuu dhaanis uummata keenyatti gadi bu’anii qabsoo rincicee ture dhoosuu dhaan uummata Dammaqsanii Diina hirriba dhawwan. Filannoo guyyoota Muraasa dura adeemsifame irrattis Sagaleen isaanii hattootaan Hatamus Oromiyaa guutuu naanna’uu dhaan uummata keenya Dammaqsanii qabsoon Oromoo sadarkaa tokko fuulduratti akka tarkaanfatuuf Hojiin isaan dalagan yoom iyyuu kan dagatamu miti! Mirgi uummataa akka kabajamuuf halkaniif guyyaa carraaquu irraan kan hafe waa’ee jireenya dhuunfaa isaanii yaadanii kan hin beekne Dr. Mararaa Guddinaa hanga har’aatti mana hin qaban, Maatii hin qaban, Ijoollee hin qaban. Manni isaanii Dachee Oromiyaa halkaniif Guyyaa Waardiyyaa dhaabbataniifi dha, Maatiin Isaanii uummata Oromoo hunda dha, Ijoolleen isaanii dhaloota Qubee of jalaan horatani dha! Wanti yeroo ammaa kana baayyee nama Gaddisiisu Garuu Dr. Mararaa Guddinaa Osoo ammas dalaguuf humna qabanii osoo Barattoota mooraa Yunversiitii Finfinnee biratti daran jaallatamanii Yunrversiitii Waggoota hedduu dhaaf tajaajilan irraa Tajaajilli keessan dhumeera jedhamuu dhaan dirqamaan Soorata (Xoorataa) akka ba’aniif dirqisiifamaniiru. Kana qofa miti Tajaajjilli isaan waggoota hedduu dhaaf biyyittii kana tajaajilan duwwaa dhaan baayyifamee manni jireenyaa Waggoota hedduu dhaaf keessa ta’anii biyyittii kana tajaajilan harkaa Mulqamuu dhaan yeroo ammaa kana Mina kiraatiif Saaxilamanii jiru. Osoo warra kaan ta’ee waggaa hedduu tajaajile jedhamuu dhaan mana qofa miti Konkolaataa waliin badhaafamanii kabajaan gaggeeffamu turan. Kaabinoonnii fi kaadiroonni kutaa afur lakka’anii uummata saamaa jiran Gamoo fi konkolaataa meeqa qabu laata? Oromiyaan kiyyas kan haqa ishee falmeef balfitee kan ishee gurgureef biyya taate maalan godha!


“Oromiyaan yoo Bilisoomte OPDO maaltu itti hir’ataa?

Hawwii Sanyii Leencaa Opdon akka wayyaaneen faayidaa qofaaf jettee isaan barbaaddu maa beekuu dadhabanii laataa? Utuu dhuguma Opdo akka dhaabaatti ilaalu ta’e maalif Priministeerii opdo keessaa hin filan turee? Utuu dhuguma uummata oromoof yaadu ta’e Muktaar Kedir sanyii warra Daawwaroo ykn Kulloo kontaa maalif Oromiyaa akka bulchu godhuu? Iddoo citee dhukkuba akkuma jedhamu, yeroo ijoollee oromoo irratti waraana labsuu barbaadan ykn rukutu barbaadan jalqaba bulchaan naannoo sanaa itti mallatteessuu waan qabuuf yoo oromoo qulqulluu ta’e danda’ee garaa jabaatee dhala isaatti murteessee waan itti hin mallatteessineef diina afaan bare barbaadanii Oromiyaa akka bulchuuf Oromiyaa irratti ramadu. Kana opdon maaf beekuu dadhabee callisee ilaalaa? Har’a kan nama dhibu keessa Godina Qellem Kan Bulchaa jiru akaakayyuu minilik kan ta’e Taammirat nama jedhamuudha.#Tammirat kun Waggaa darbe si’a wal ga’ii geggeessu akkas jedhaa ture: lafti amma uummati oromoo irra jiru kun kan uummata oromoo utuu hin taanee Saba biraa irraa ari’atee oromoon kan qabateedha jechuudhaan diinummaa uummata oromoof qabu ifatti baasee mul’isaa ture. Haa ta’uti Opdon akka wayyaaneen amantaa gonkuma irraa hin qabaannee hin beektu ta’e maalif akkas akka sabashee jibbitee wayyaanee akka jirmaatti dugdatti baattee deemtuuf naaf hin galu. Utuu dhuguma amantaa opdo irraa qabaatani : tokko Priministeerii Oromoota keessaa filatu turan. 2ffaa Godinoota baayyee irratti Habashaa afaan oromoo bare oromoo akka bulchu hin godhan ture. 3ffaa Yeroo darbe Abbay Tsehayee nuti yoomillee opdo hin amannuu jedhe sababiinsaas jedha opdon baayyeen isaanii ABO dha. Kana malees opdo dudduuba girgiddaa cimaa kan nutti ta’e uummata oromootu jira jedhe. Kanaaf OPDOn posti kana dubbistu hundikee sittin himaa na dhaga’i : wayyaaneen faayida isheef jettee malee akka isheen akka bineensaatti si ilaaltu beeki. Utuu ati miidhaa sabakee wal tajjii isaaniirratti kaaste ABO dha siin jettee amma mana hidhaa si galchiti. wayyaanee si waliin deemuu kan dandeessu yoo isheen gugguufi dhadhaa fi damman sitti fe’adhaa asii baastee meqeleetti naa geessita siin jette, ati lakki hin danda’u xiqqooshee dhaqna koo kana keessa na dhukkuba jetteen kun ilaalcha ABO qaba kanaaf isan dugda isaatti fe’adhe naa baatee deemuu dide jettee Qaallitti si buusti kanaaf opdo uummatakee sii wayya. Uummatakeetti deebi’i Fincila Diddaa Gabrummaa Mootummaa abbaa irree biyyakee Oromiyaa weeraree qabate kana deggerii yoo suusii/araada/ taayitaa qabda ta’es Nu gargaartee oromiyaa bilisa yoo baaste Akka barbaadde Oromiyaa Bilisoomte hogganta. “


Labsa Koree Jila Qopheessituu ABO Irraa

OROMO LIBERATION FRONT Adda Bilisummaa Oromo Oromo Liberation Front Laakkoo abo-045-2015 Ref.No : olf-045-2015 Guyyaa : Waxab. 22 , 2015 Date : June 22 , 2015 Labsa Koree Jila Qopheessituu ABO Irraa Jila Qabsaawotaa Bara 2015 Bakka fi guyyaan murtiin jilaa itti labsamu, Minneapolis, Minnesota , USA , Hagayya 2, 2015 ta’a Guyyaa Jilaa: Adoolessa 20, irraa haga Hagayya 2, 2015 Gama : GADAATV, SABO, BAKKALCHA.COM, OMN, OROMO TV/RADIO, Bilisummaa.com, GADAA.COM fi AYYANTUU.COM Addi Bilisummaa Oromoo (ABOn) erga Jila Qabsaawotaa 1ffaa godhatee dhimmoota qabsoo bilisummaa Oromoo fardii ta’an irratti mari’achuudhan hooggana gadaa dabre keessa qabsoo sabaa geegeysu uf keessa filuudhan dirqama erga itti kenne waggaa afur gahee jira. Akka heera fi seera dhaaba keenya ABOtti yoo haalli mijjaawan jiraate Kora Sabaa yookan Jila Qabsaawotaa waggaa afur afuriin al takko godhatuudhan dhimmoota dhaabichaa fi qabsoo sabaatif murteesso ta’an irratti mari’achuudhan murtii dabarsee hooggana gadaa haarawaa uf keessa filuudhan baalli itti dabarsuu qaba jedha. Kana irratti hundaayudhaan dhaabnni keenna ABOn Jila Qabsaawotaa kan bara 2015 godhachuudhan dhimmoota qabsoo bilisummaa Oromoo fardii ta’an irratti mari’atee murtiile ciccimoo dabarsuudhaf ji’oota sadan dabran keessatti miseensota, deeggartoota fi hayyoota isaa kan biyya keessa fi ala jiran wajjiin Waajira ABO , wajira.abo@gmail.com marii adda addaa erga geegesse booda, Adoolessa 20 bara 2015 irraa kaase haga Hagayya 2 bara 2015 Jila qabsaawotaa godhachuudhaf saganteeffatee jira. Akkuma aada isaa Korri Sabaa yookan Jilli Qabsaawotaa yeroo taa’u wanni inni laalu, jabeenna dhaaba, cinaacha laafa jiru gama jabeennatti jijjiiru, haala qabsoon ummata oromoo walii galatti keessa jirtu xiinxalluu, haala diinaa gamaaggamuu, dhiibbaa fi aanjaa haalli gaafa africaa fi addunyaa qabsoo keenya irratti qabu xiinxalluudhaan malaa fi fala lafa kaayuu, fi haalota qabsoo bilisummaa oromoo kan ABOn geggeeffamu caalatti uf dura tarkanfachiisuu dandahu irratti murtii kennuudha. Akkuma san qaphxiiwwan ijoo ta’an irrattis gadi fageennan marii bal’aa booda furmaata kan itti laatudha. Fakkiif: 1, Sagantaa Siyaasa, 2, Akeeka fi Galii, 3, Heeraa fi Seera, 4,Seera Bulmaata fi 5,Tooftaa fi Tarsimoo fi kkf niidha. Akka karoora lafaa qabnutti, hirmaannan Jila Qabsaawotaa 80% miseensota dhaaba irraa yennaa ta’u 20% hawaasa Oromoo irraa kan ta’uudha. Kanaaf, osoo guyyaan Jilli Qabsaawotaa hin geennen duratti qabxiilee asii olitti kayamanii fi kan biroo irrattis Ummanni Oromoo yaada isaa akka nuuf gumaachu kabajaan maqaa Koree Jila Qabsaawota ABOtin gaafachaa Miidiyaawwan Oromoos dhaamsa kana gurra ummata Oromoo hundaa akka nuuf buuftan jabeessinee maqaa Oromummatiin isinitti dhaammanna. Dhaamsa keessan gama e.mail kanaatti nuuf erga. k.jilaabo@gmail.com Hin Jifannoon kan Ummata Oromooti! Waxabajjii 22, 2015 Koree Jila Qabsaawota Adda Bilisummaa Oromoo


Hawaasni Oromoo Keenyaa Basaasoota Saaxile

(Oromedia, 22 Waxabajjii 2015) Hawaasa Oromoo biyya isaanii Oromiyaa irraa baqatanii Keeniyaa keessa baqattummaan jiraatan irratti shirri aggaammatame akka fashale ibsame. Oduun Naayiroobii irraa nu gahe akka addeessetti, hawaasti Oromoo Naayiroobii Wxabajjii 13 irraa eegalanii duula gaggeessaniin basaasota mootummaa Itoophiyaa lama qabanii mootummaa Keeniyaaeetti kennaniiru. Akka oduun kun ibsutti, basaasoti kunneen hawaasa Oromoo fakkaachuun kanneen hojii diigumsaa raawwachaa turanii dha. ” Basaasoti kunneen akka baqattooti qabamanii biyya keessatti deebifaman dhoksaadhaan karaa addaddaa hojjachaa turan,” kan jedhe maddi keenya, haalli kunis jabina hawaasaatiin irratti dammaqamee saaxilamuu danda’uu isa ahuabchiise. Miseensi Koree Bulchiinsa Hawaasaa Gaaffii fi deebii Oromedia waliin godhan keessattis akkak mirkaneessanitti, mootumaman Itoophiyaa gurmuu fi jaarmiyaa hawaasaa diiguuf shira olaanaa gaggeessee ture. Haata’uutii jabina hawaasichaatiin kanneen ergama diinaa baatanii hawaasatti dhufan lama to’annaa jala oolchuun poolisiitti kennuu isaanii addeessan. Akaksumas, kaan illee bakka jiranitti waan saaxilamniif yeroo ammaa balaan aggaammatamee ture irra aanamaa akka jiru miseensi Koree Hawasa Oromoo addeessaniiru. Miseensi Koree Hawaasa Oromoo kun dabalanii akka ibsanitti, hawaasti Oromoo bakka jirutti walta’ee loote galtuu of keessaa baasuu fi walii isaa tiksuu irratti hojajchuun irraa eegama. Kana malees, rakkoo garbummaa saba keenya biyya irraa buqqisaa jiru irra aanuuf jabina jaarmiyaa fi tokkummaa hawaasaa eeguu irratti birmannaan akka feesisu dhaamsa dabarsanii jiru.


Beeksisa Filannoo Bara 2015 fi Garee TPLF/EPRDF 100% Mo`adhe Jechuu Isaa.

The Announcement of TPLF/EPRDF’s “100%-Victory” in Election 2015. ? Akkuman kanaan dura Barreeffama kiyya duraa irratti ibsetti filannoon Ethiopia baranaa hangam tokko bilisaa fi ifa ta`ee geggeefama jechuun mallattoo ( ? ) gaaffitiin irra darbeen ture. Akkuma beeknu Filannoon Ethiopia biyyattii guutuutti ji`a darbe geggeeffamee ture, haala filannoo kanaa qaamoleen adda addaa fi Paartileen Mormitootaa adda addaa filannoo kana irratti hirmaatan guyyaa duula na filadhaa tii jalqabee hanga guyyaa filannootti haala filannootiin wal-qabatee komii gurguddoo dhiyaassaa turen. Komii kana keessaa inni tokkoffaan miseensonni jaraa hidhamuu fi akka fedhanitti duula na filadhaa akka ummata biraan hin geenye akkasumas guyyaa gaafa filannoo Saanduqa waraqaa filannoo itti seenu filannoo ummataa duraan waraqaa motummaa biyyattii bulchuun filamee guutamee dhiyaatee jira, ummatni dirqamaan motummaa biyya bulchaa jiru akk filatu ( garaaf bultoota) wayyaaneen dirqisiifamaa jiru jechuun himannaa dhiyeessaa turen. Hata`u malee motummaan biyya bulchaa jiru himannaa Mormitoota siyaasaa mara addatti dhiisuun filannoon darbe kun filannoo bilisaa fi ifa ta`e jechuun dhaadataa jira. Bulchiinsi Bordii filannoo biyyattiis himannaa partiilee mormitootaa kana dhaga`uuf gurra hin qabu jechuun, qaamoleen partiilee mormitootaa himannaa dhiyeessaa jiran kun dura busanii filannoon moo`amuu jaraa waan beekaniif ummata jeequmsaaf kakaasuuf jecha himanna dhara ta`e ibsaa jiru jechuun partiilee mormitootaa himannaa dhiyeessan mara deebisee ofeeggannaa cimaa akka godhan sodaachisuun ibsa itti kennee jira. Filannoon geggeeffamee guyyaa murta`een booda akka bulchiinsi bordii filannoo biyyattii qabxii yeroof jedhee ibsetti Motummaan yeroo ammaa biyya bulchaa jiru guutummaan akka filannoo kana dursaa jiru ibsa keennee ture. Ibsa bulchiinsa boordii filannoo kanaan wal-qabatee paartiilee mormitootaa dabalatee qaamoleen adda addaa biyya keessaa fi biyya alaa Motummaan wayyaanee ammallee boodatti deebi`ummaa ykn mi`eeffannaa aangoo akka garsiisaa jiru qamoleen kun yaada adda addaa keennaa turan. Paartiileen Mormitootaa Madrak fi Blue Partiin filannoo baranaa irraa guutumaa guutuutti gammachuu akka irraa hin qabne ibsuun qabxii yeroo dhaaf bulchiinsi filannoo baase akka hin fudhanne ijjannoo jaraa baasanii jiru. Guyyaa gaafa 22-06-2015 itti aansuun Bulchiinsi Boordii filannoo Itoopiaa akka ibsetti Mootummaan amma biyya bulchaa jiru filannoo baranaa 100% guutuun akka moo`ate adunyaaf ibsee jira. Bulchiinsi filannoo geggeessu qaama Motumaa biyya bulchaa jiru waliin walii galuun qabxii filannoo bara 2010 Mootummaan biyya bulchu 99%n moo`e jedhu barana ol-butuun 100% guuttachuun jaraa hanganas waan nama dinqisiisu miti jechuun qaamoleen adda addaa yaada jaraa kennaa jiru. Gareen TPL bulchiinsa filannoo biyyatti akka fedhe ittiin maruun abdii ummatni biyyatti qabu gadi awwaaluuf waan murate fakkaata. Ibsi 100% mo`achuus adunyaa mara dinqisiisaa akka jiru qaamoleen adda adda ibsaa jiru. Ibsa bulchiinsa filannoon walqabatee gaaffi dura ta`aa Madrak DR Maraaraa Guddinaaf dhiyaateen isaanis akkas jechuun yaada saanii kennanii jiru. Biyyattii fi Waraana biyyattiiti jedhuun yaada isaanii kennani jiru. Egaan Mootummaan amma biyya bulchaa jiru kun hanga yoomiitti Ummataa fi biyyattii irratti dirqamaan aangoo qabatee jiraata laata? Keessattu Ummata Oromoof filannoon sobaa bara baraan gareen TPLF geggeessu kun Bu`aa tokko akka hin fidne hubachuun dammaquun akka nurra jiraatu yaada mataa kiyyaati. Paartiileen Mormitootaa biyyattii keessatti karaa nagaan socho`aa jiran Ibsa bulchiinsa filannoo biiyyatti erga dhaga`aniin booda gara fulduraaf maal yadaa jiru laata? Haala filannoo baranaa waliin wal-qabatee ABOn Ummata Oromoo biyya keessa jiraniif ergaa maalii qaba laata? Nagaatti!! Tofik Abdullah


Waamicha Lammii Oromiyaa (Oromiyaa National Association)

Yeroo ammaa kana Biyyi keenya badaa, Uummanni keenya dhumaa jira. Haalli Biyyi fii Uummanni keenya itti jiru, ennaa lammiin iddumaa jiruu owaatuu fii birmachuu qabu dha. Biyya fii Uummata waliin qabnu kana badii fii dhumaatii jalaa baasuuf, biyya keessatti daa’imini otoo hin hafiin lubbuu saanii nuuf wareegaa jiru. Nuti, lammiiwwan Oromoo biyya aambaa jirru, qaamaan uummata keenya bira dhaabbannee haqa keenya fii Biyya keenya falmachuu carraa hin qabnu. Haata’u malee, iduma jirrutti karaa danda’amu hunda Uummata keenya bira dhaabbachuun dirqama lammummaa ti. Sababaalee haala kana keessa nu galche, fii akka keessaa hin bane nu danqe keessaa tokko, gurmoofnee qindoominaan haqa keenya falmachuu hanqachuu dha. Uummanni keenya kan ijaarame caala, kan hinijaaramne tu harka-baay’ee caala. Tokkummaan humna akkuma jedhamu, Oromoon ilaalcha siyaasaa, amantii fii Kutaa ala, wal-taanee akka Oromootti dirqama lammummaa bawuu qabna. Furmaanni rakkoo keenyaa inni duraa akka uummataatti lammummaan ijaaramuu dha. Kanaafuu, sababa kanaan dura adda-adda nu fageesse irra tarkaanfannee, harka wal-qabannee, gurmoofnee qindoominaan bakkuma jirrutti uummata keenya bira haa dhaabbannu. Dirqama lammummaa bawuuf akeekni keenya sadarkaa lammummaa-tti ijaaramnee, Dhimma kanarratti mariyachuu, furmaata tilmaamuu fii dirqama lammummaa bawuuf Oromoonni hundi kabajaan affeeramtaniittu. Koree Qindeessituu


HAAYYOTA COPHA BEEKKUMSAA UMMATA OROMOO-DR SHEEK MUHAMMAD RASHAAD ABDULLEE

Dr. Sheek Mohammad hayyuu kennaa guddaa fi sabboonaa Oromoo afaan, seenaa fi aadaa saba isaaniif hedduu gumaachani dha. Waan isaan sabaaf gumaachan keessatti barruulee, suur-sagaleelee (audio visuals) hiikkaalee, dokumentootaa fi hojiilee kan biroo hedduutu argamu. Sabboonummaa ummata Oromoo ol guddisuu keessatti hidhaalee fi doorsisa baayée dandamatanii qooda akkaan guddaa gumaachan. Ilma sheeka Baha Oromiyaa keessaa tokkoo kan tahan Dr. Sheek Mohammad Rashaad, sheekkotii bara isaaniitti beekkamtii qaban gurguddoo kan akka Sheek Bakrii Saphaloo fa’a harkatti baratan. Qubattoota kolonii gara jabeeyyii gidduutti guddatan waan taheef, bara joollummaa isaaniitti rakkoo guddaatu isaan irra gahe. Haala dirmataan homaatuu hin jirreef san keessati qalbii joollummaatiin hoggaa yaadan, furmaanni jiru biyyaa bahanii beekkumsaa fi meeshaalee barbaachisoo horatanii guutummaatti of bilisoomsuu qofa waan taheef karaa bu’an. Jalqaba gara Saudi Arabiyaatti qajeelan. Achiin booda gara Siiriyaa fi maayyii irrattis gara Yuniversiitii Al-Azhar kan biyya Marsitti argamuu deeman. Kaayiroon bara sanitti magaalaa guddittii sochiilee bilisummaa Afriikaa turte. Bara 1960oota keessa wayta barataa turan san Masri keessatti qaama sochii barattoota Oromoo kan barbaachisummaa dhaaba Oromoo hundeessuu yaadanii fi tamsaasa Afaan Oromoo illee utubanii turan. Tamsaasni raadiyoo Afaan Oromoo bara sanitti eegalan giddu-seeniinsa mooticha Itoophiyaa Hayla Sillaaseetiin booda irratti addaan cite. Barattoota isaan waliin barachuu turan keessaa Mohammad Rashaad qabxii oláanaa galmeessuudhaan Presidaanticha Masri beekamaa Gamaal Abdul Nassir harkaa badhaasa fudhatanii turan. Eebba barnoota isaanii boodas Soomaliyaa haaraya bilisoomte keessatti bakka bu’aa Al Azhar tahanii muudaman. Dr. Mohammad Rashaad walitti dhiheenya jirutti dhimma bahanii seenaa fi aadaa saba isaanii qorachuu irratti kan fuulleffachuu eegalan gaafa Soomaaliyaa jiran sani. Dandeettii dafanii afaana haaraya barachuuf qaban irraas Afaan Soomaalii salphaatti dhuunfatanii gara boodaa keessa mootummaa Soomaalii biraayyuu dalagaa argatan. Hiree tanattis dhimma bahuudhaan, qooda qorannoo Oromoo irratti gumaachaa turan ol guddisanii booda irrattuu waahillan isaanii gaazexessaa beekamaa Ayyuub Abu Bakar fi kan biroo waliin tahuun tamsaasa raadiyoo Afaan Oromoo haaraya eegalan. Oduun sochiin jagnummaa isaanii tun gurra Hayla Sillaasee waan buuteef, Itoophiyaa irraa humni ukkaamsituu Soomaaliyaa seenee akka qopheessitoota raadiyoo san ajjeesee tamsaasichas cufsiisu ergame. Humni Hayla Sillaasee sun Ayyuubiin yoo ajjeesu Sheek Mohaammadiin osoo hin argatin dura Moqdishoo keessatti humna mootummaatiin qabame. Tamsaasni raadiyoo Afaan Oromoo sun itti fufuu danda’e. Sheek Muhammad Rashaad qoophii raadiyoo jajjabduu kan ummata Oromoo onnachiiftuu fi sabboonummaa isaas jabeessitu qaroominaan qopheessanii tamsaasuunis itti fufe. Kun osoo addaan hin cinne bara sirnoonni Soomaaliyaa fi Itoophiyaa wal tahiinsa uummatanitti illee ittuma fufe. Sheek Mohammad Rashaad waytuma qophii raadiyoo Afaan Oromoo kana irratti hojjetan cinaadhaan ammoo mijjaawina qubeen Laatiin Afaan Oromoof qabdu qorannoodhaan irra gahanii barruulee qorannoo afaanii, amantii fi aadaa qubee tanaan maxxansiisuu eegalan. Kitaabban isaanii wayta sanitti dhiibbaalee adda addaa irraa bal’inaan raabsamuu hin dandeenye ture. Sirni Soomaalii bara sanii fayyadama maqaa ‘Oromoo’ jedhuu eehama dhowwate. Bakka ‘Oromoo’ jettu san maqaa ‘Soomalii Abboo’ jettu akka fudhatan dirqisiise. Kitaabni Sheek Mohammad Rashaad tokko kan waahila isaanii Abdushakuur jedhamu waliin maxxansan ‘Furaa Afaan Oromoo’ jedhamu haala kanaan irra deebi’amee qola isaa irratti maqaa ‘Soomaalii Abboo’ jettu qabatee akka bahu taasifame. Haa tahu malee jijjiirraa shaffisaa sanaan qabiyyeen keessa kitaabichaa ‘Furaa Afaan Oromoo’ akkuma jedhutti maxxanfamee bahe. Itoophiyaa keessatti barruuleen Sheek Mohammad Rashaadiin qophaawan haalaan dhorkamoo turan. Namni kitaaba isaanii takka qabatee argame adabbii akkaan hamaatiin adabama. Gaafa Moqdishootti dhiibbaan gama lamaanii isaan irratti jabaattu qubsuma ofii gara Saudi Arabiyaatti jijjiirrachuudhaan achittis dhiibbaa addaa jalatti hojjechuu itti fufan. Gaafa Saudi Arabiyaa jiran san hojii hiikkaalee irratti xiyyeeffatan. Keessumattuu Qur’aana gara barruu fi sagalee (audio)tti hiikuu fi hojiilee amantii fi qorannoo afaanii biroo irratti hojjechaa turan. Achittis tahu ammas ergamtoota diinaa dhaabbata amantii keessa looyanii seenaniin didhaa ol’aanaa mudatan. Ergamtoonni sun ‘Muslimoonni Qur’aana baratuuf Arabiffatti qofa dhimma bahuu qaban’ jedhanii falmuudhaan akka hojiin hiikkaa Qur’aanaa Afaan Oromootiin maxxanfamee hin baane dhorkisiisan. Kaayyoon jara kanaa barruu Afaan Oromootiin ummata Oromoo keessa facaatu ittisuu dha. Gariin isaanii inumaa loqoda Afaan Oromoo Sheek Mohammad Rashaad ittiin hojjetan irratti gaaffii kaasuu yaalan. Kanaafuu hanga yeroo dhihootti hiikkaa sagalee kan kaaseetaan maxxafame qofa raabsaa kan turan yoo tahu, dhihoo kana maxxansi kitaabaas xumurameera tahullee ammas gahaatti raabsamuuf hiree hin arganne. Dr. Sheek Mohammad Rashaad dullumaa fi dhibdee fayyaa irraa ka’uun booda kana keessa biyyatti deebi’anii magaalaa Adaamaa qubachuun ummata isaanii waliin jiraachaa turan. Wayta mootummaan Itoophiyaa barsiisa amantii Islaamaa al Ahbash Muslimoonni akka fudhataniif dhiibu Sheek Mohammad Rashaad didanii mormuudhaan ejjennoo qajeelaa qabaachaa turanitti cichan. Kanaanis mootummaa biratti balaaleffatamuun qubsuma isaanii Adaamaa irraa buqqifamanii hanga gaaf Caamsaa 25, 2013 umrii isaanii 79tti addunyaa tana irraa du’aan boqotaniitti magaalaa Dirre Dhawaa jiraachaa turan. Dr. Sheek Mohammad Rashaad tarree sabboontota Oromoo hayyuu gurguddoo amantiilee Islaamaa fi Kiristaanaa kan roorroo sirnoota dhufaa dabranii dandamatanii sabaaf gumaachuun beekaman keessatti ramadamu. Hangamuu humna alagaatiin dhiibaman iyyuu haqa amantii fi eenyummaa Oromummaa barsiisaa bahan. Kanaafis gatii qaalii baasan. Sabboontota amantii qooda akkasii osoo gumaachanii wareegaman keessaa tokko Luba Guddinaa Tumsaa kan kaayyoo qabsoo saba isaaniif gatii hundaa ol qaalii taate lubbuu isaanii kennani. Kan biraa Sheek Bakrii Saphaloo kan kaayyoo wal fakkaataa kanaaf jecha hidhamaa fi bara dulluma isaaniitti illee kabajaa dhorkatamanii biyyaa ari’amuun mooraa baqataa keessatti boqotani. Haaluma wal fakkaatuun abbaa seenaa kan tahan Abbaa Gammachiis sababuma Oromummaa kanaan akka malee salphifamaa fi miidhamaa jiraatani. Kanneen biroos hedduu dha. Jarri kun marti buuleyyii seenaa Oromoo gurguddoo kan dhaloota amma jiruu fi itti aanu mara keessatti fakkeenya tahuun Oromiyaa walaba keessatti ifaa hin dhaamne qabsiisani. Nu hundi nuu Dr. Sheek Mohammad Rashaadiin bara baraan yaadanna. Hojiin isaan ummata Oromoof dhiisanii dabran bara baraan kan jiraatuu fi miiliyoonota kan onnachiisu akka tahus shakkiin hin jiru.


Seenaa gabaabaa Sooreessa Jaal Jaarraa Abbaa Gadaa

Walakkaa bara 1876a, gaafa Ibroo Shaxaa lola Cirrachaatti waraana Misraa kan Ra’uuf Baashaa tiin hoogganamuun odoo loluu wareegame, ilmi isaa Haamid Ibroo dardara ture. Lola Calanqoo booda, baruma 1887 keessa, gaafa Minilik summii buna keessatti naqeen Haamid Ibroo galaafatu, ilmi isaa Ibraahim Haamid joolle. Bara 1936, gaafa Ibraahim Haamid, nafxanyoota hawaasa Oromiyaa Bahaa sirna gabrummaa hoonga hin-qabneen araraasaa bahan adamuun hijaa bahaa ture, Abdukariim Ibraahim (Jaarraa Abbaa Gadaa) hoggaas dhalata. Ilmi Haaji Ibraahim Haamid Ibroo Shaxaa fii Aadde Moominaa Eeboo, Jaarraa Abbaa Gadaa, akka Xaaliyaan biyya teenya seeneen, bara 1936 keessa-tti, Baha Oromiyaa, Konyaa Gaara Mul’ataa, Baadaa Kurfaa Callee, Araddaa Waldaya Raammis, Ganda Mudiir Gorrootti, nama dhalate. Jaarraa Abbaa Gadaa, daa’imummaa-rraa kaasee, mana barnootaa tii fii saniin alattiis, nama naamusa cimaa qabaachuun beekkame. Haalaa fii amala badoo kaa’imman harkisan irraa walaba tahuu malees, jiruu sadoo tan keessatti dhalate hordofuu caalaa, rakkataa fii dadhabaaf annaannachuu fii gargaaruun, nama joollummaan qoma fudhatte. Lakkuma umriin ol siyxuun ummata naannoo isaa jiran keessaa, qabaataa fii dhabaan, jabaa fii dadhabaan, rakkisaa fii rakkataan, eenyu fii eenyu akka tahan adda bare. Ummata ganamaa fii galgala garaan isaa mararfatuuf, kan jallina hiree mude, talisummaa fii khash-labbummaa odoo hin- taane, sirna gabrummaa taachaa fii inni jireenyaan haala wayyaa keessa jiruus isaanirraa tokko tahuu hubate. Lammiin inni irraa tokkoo kuni, araraafama malees, qe’uma isaanii keessatti, mirga abbaa biyyuummaa dhabanii, warra naannawa san jiran hundaan, namaa gaditti laalamuu arkaa fii dhageeytii jibbe. Haala kana dura dhaabbachuu dhiisanii, warra hawaasa biraa keessatti baquun jalaa miliquuf tattaafatan balaaleeffate. Gama isaa tiin, bakka deemu hundatti maalummaa isaa haalota adda addaa-tiin, mul’isuu jalqabe. Mana barnootaa keessatti afaan isaa dubbachuun, aadaa isaa agarsiisuun eenyu akka tahe ifa if baase. Guyyaa barnoota hin- qabne otobuusaan olii gad daddeemuun, warra yaroo makiinaa keessa seenan ummanni balfee biraa fagaatu-tti maxxanuun, kursii irraa ka’ee-fii teeysisuun, ba’aa gargaaruun, mataa ol qabatanii akka deeman onnachiisuu hujii godhate. Biyyoo Adareetti, barnoota sadarkaa kutaa lamadaa lakkuma ol qaqqabachaa deemuun, anaannaanni saba isaatiif qabu caalaa sammuu fudhachaa deeme. Jaarraa Abbaa Gadaa, barnoota yaroo sanitti biyya keessa-tti kennamu rakkoo takka malee xumuree, yo itti fufuullee fedhe, biyya alaa deemee barachuuf hiree gaarii nama qabu. Gama biraa tiin, ammaas, barnoota yaroo dheeraa tiin odoo if hin rakkine, kanuma biyya keessaa tiinuu, caasaa warraa keessaan, hujii mootummaa bareedduu argachuun isaaf salphaa ture. Garuu, yaaddoon dhibdee ummataa, hegeree isaa caalaa, sammuu fudhattee barnoota waakkattee, lafa warri isaanii Asaboot keessaa qaban irra qubachiifte. Iddoo haaraya qubatettiis, Jaarraa Abbaa Gadaa hawaasa keessa qubate waliin wal fudhachuuf yaroo dheertuu irraa hin fuune. Akkuma naannoo Gooroo Gadiitti, olittiis, lammii isaatiif hadooduunn guyyuma guyyaan sammuu dhunfachutti seente. Haala Nafxanyootaa fii Mootummaan Habashaa lammii isaa itti laalan onneen fudhachuu didaa dhufte. Sammuun isaa halkanii fii guyyaa jiruu mataa isaa tiif yaaduu caalaa, warra akka Haamidoo fii Habiib, kanneen jiruu nagayaa jibbanii mootummaa Habashaa tiin loluuf daggala Carcar mana godhatan, tan xiinxaltu taate. Lakkuma seenaa finciltoota qoratuun, “yo namni murate tokko habashoota dilana shororkeesse, laata kan jaarame hoo akkami?” gaaffii ja’ttu if gaafachutti seene. Maqaa fii durooma warraa gubbaan naamusaa fii soora qabeenya isaa-tirraa, shamarran shashaqachaa bakkayutti jala sissiqan keessaa takka fuudhee, jiruu sadoo jiraachuu yaaduun surrii keessa sokke. Diinni saba isaa qawween if jalatti oggolchee, lubbuu fii qabeenya isaanii irratti abboomaa odoo jiruu, hamashaa dubartii bareedduu boraafatee, sirnaaf ilmaan horuu maganfate. Waan dandayuun ummata isaa gargaaruun fakkeenya sab-boonaa tahuu-rra, akka Umar Muktaar kan biyya Liibiyaa faatti, loltuu bilisummaa tahee lammii isaa gabrummaa jalaa baasuu filate. Fedhii isaa kana hujiirra oolchuuf, jiruu sadoo tiin “imaanata” je’ee, dardarummaan qabsoo hidhannoo tiif if qaadhimee, “Boruuyyee boruuyyee Boruu abbaa bariisooyyee Galgala abbaa galgalooyyee Galgalli naan dubbatee Boruun naan marihatee Roorroo hamtuu agarraan Kan Oromoo saba kootii Kiyya garaan hammatee Hadhaa du’aa filate” jechaa geeraraa, namoota yaada akka isaa qaban waliin daggala seenuuf, jalqaba bara 1966a, manaa bahe. Barbaanni jaalaa, Jaarraa Abbaa Gadaa, qe’ee- rraa fageeysee Gaaleeytii geeyse. Gaaleeytii-tti Sheekha yaada akka isaa qabuun wal-arkatan. Sheekhni, inumaa, dhibdee ummata isaanii tiif furmaata waaraa barbaaduu dhabuun, Rabbi birattillee dirqama irraa gaafatamuuf jiraatan taachaa, Jaarraa Abbaa Gadaaa tiif mirkaneesse. Akkasiin, Jaarraa Abbaa Gadaa Sheekhtichaa fii darasoota isaa waliin, qawwee hamma arkataniin qabsoo hidhannoo bilisummaa jalqabuuf, gandaa sossoohan. Isaanii haalaa fii lafa tarsimoo tottolfachaa jiru, akkuma naannoo Miicataa dhaqaniin, daldaloota Roobee fii Miicata jidduu daddeebi’an irraa, Fincila Oromoota Baalee dhagayan. Oduun gurra seente daranuu mirqaansitee, warra duruu diinarratti lola jalqaban waliin qabsoo itti fufuuf, karaa Baalee qaceelan. Garuu, akka lafa hamma tokko deemaniin, daadarkaan amnaa, Sheekha keessaa hamilee if dura deemuu xuuxxee, darasoota isaa waliin if-duuba deebi’uu murteeffachiifte. Jaarraa Abbaa Gadaa garuu, wadala miyaa fii galaa irratti fe’atu qofa akka dhiisaniif kadhatee, yaada manaa baheef hujiirra oolchuuf, amna isaa kophaa itti fufe. Lafaa fii hawaasa hin beeyne keessa, harree fe’atanii bilisummaa barbaada deemuuf, gaafasii mitii arrallee, murannoo fii gootummaa ajaa’ibaa qabaachu nama barbaachisa. Jaarraa Abbaa Gadaa karaa takkaa irra deemee hin beeyne, hawaasa nama eenyummaa hin beeynee hanqatee, kan beekanittuu waan inni iyyaafachaa deemu in himne keessa qaxxaamuree, bakka garaa gaye. Kana booda, seenaan imaltuu tan Jaarraa Abbaa Gadaa qabsoo bilisummaa tiif godhe, bahara daakanii keessaa bahuu hin dandeenye keessa nama cuupha. Loltoota barbaadee itti dhaqe waliin lola adda addaa keessa naqee, Laga Dhaaree-tti gootummaa qixa hin-qabne daawwachiisee, karaa Gindhiiriin Soomaalee nama geessa. Achirraa ammaas, miyaa fii kaameeraa baadhachiisee Fincila Baaletti ol nama deebisa. San booda, lola Gola Eela Roojii, kan diinni qabsaawotatti samii gubbaa boombii itti roobse faa irraa qooda nama fudhachiisa. Walii galatti, Baaletti, hamma Fincilli Oromootaa humnaa fii tooftaa diinaa tiin akkaa-gara hin dhabini-tti, lola godhaman hunda keessa nama naqee, dhuma bara 1968, Soomaaletti nama deebisa. Soomaalee keessatti, qabsoo ummanni keenya eenyummaa isaanii beeysisuuf godhan, dhibdee mudatan, injifannoo helanii fii seenaa Jaarraa Abbaa Gadaa adda baasuun hin dandayamu. Jaarraa Abbaa Gadaa, Soomaaletti akka deebi’een, ilmaan lammii kanneen karaa adda addaa tiin seenanii Soomaaliyaa keessa jiran babarbaadee walitti fide. Isaan keessaa, warra qabsooo hidhannootiif fedhii qaban waliin, Arfaasa 12, bara 1969, bu’ura Adda Bilisummaa Oromoo lafa kaayan. Alaabaa, Faaruu Alaabaa tii fii Faaruu Biyyaa baafatanii, leenjisa isaan barbaachisu fudhachuuf, ji’a jalqabaa tan bara 1970 Mootummaa Soomaalee jalaa mimmiliqaa, tokkoo-lamaan Magalaa Adan seenan. Mootummaan Soomaalee fedhii isaanii, tan leenjii tooftaa lolaa tii fii hidhannoo, akka bakkaan hin geenyeef yaroo hubate, kan mala armaa olii irratti hojjatee, imaltuu Adan aanjeesse, Jaarraa Abbaa Gadaa ti. Seenaan Jaarraa Abbaa Gadaaa Amajjii 28, bara 1970, Mogdishoo irraa baasee Adan nama geeysa. San booda, Adan irraa fuudhee Iraaq, Iraaq irraa gama Suuriyaa namaan barara. Suuriyatti jab’haa Falasxiin waliin wal nama barsiisee, mooraa leenjii waraana isaanii ifii waliin nama naqa. Leenjii booda, Waxabajjii 3, bara 1970, Dimish’qii fuudhee, Misra geessee, Baghdaad-tti nama deebisa. Achirraa miya waraanaa baadhachiisee Adanitti nama deebisa. San booda, Onkololeessaa 17, bara 1970, hoogganummaa Qeeyroo Ganamaa tiin, Adanirraa dooniin karaa biyyaatti namaan ka’a. Galii kanaa fiis, Bahara Hindii-rra oofee, qarqara lafa Soomaalee tan Bulloo-har ja’amtu nama geeysa. Achirraan odoo hin feene fuudhee mana hidhaa, Man’dheeraa-tti namaan deema. Iddooleen Jaarraa Abbaa Gadaa dhaqee fii karaan irra deeme hundi seenaa dinqifamoo keessatti hojjataman qabu. Seenaan mana hidhaa, Man’dheeraa, qofti himamee hin dhumu. Manni hidhaa Man’dheeraa, iddoo, Jaarraa Abbaa Gadaa, dhibdee mataa isaa irra aanee, jaallan qaamaa fii sammuun rakkatan jajjabeessuun, hogganummaa isaa hujiin itti mirkaneesse keessaa tokko. Kana malees, Jaarraa Abbaa Gadaa itti gaafatamaa Qeeyroo Ganamaa tahee, fuula Ziyaad Barree dura dhaabbatee, seenaa Oromoo nama barsiise. Hidhamaa ykn boojihamaa tahanii, qaallicha urjii ifiin caanceesse ija keessa daawwachaa, “seenaan ati deemtuun tan kijibaa ti. If dhibda malee ittiin hin milkooytu,” jachuuniif gootummaa gootummaa olii qabaachu nama barbaachisa. Jaarraa Abbaa Gadaa jeeyna onnee akkasitiin faayame. Seenaan Jaarraa Abbaa Gadaaa, hidhaa bara shanii fii guyyaa kudha-lamaa booda, Man’dheeraa keessaa baasee, odoo bitaa fii mirga namaan hin-daddabne, akeeka ganamaatti nama deebisa. Hidhannoo barbaacha baheef, kan bahara qaxxaamuree dafka lubbuu xuruurseef malee, harka qullaa onnuma ganamaa saniin, mudawwar adii, kalooytaa adii fii imaamata adii uwwisee, akka warri karaatti arkan ja’aniinitti, nuur bi nuur fakkeessee, gammoojjii Soomaalee keessaan, miilaan karaa biyyaa namaan qaceela. Moggaa dachii-rraa Hargeessa fidee, acii Wacaale keessa tirachiisee, Hadraa Sheekh Husseen tan Tulluu Guuleedi-tti hara nama baafachiisa. Tulluu Guuleed irraa Gaara Qundhudhoo yaabbachiisee, Ganda Quraa gubbaan qilleensa qabbanaawaa Oromiyaa somba unachiisaa, Biyyoo Adaree halaalaa nama daawwachiisa. San keessa nama oofaa fidee, amna dheeraa biyyoota meeqa booda, Bitooteessa 14, bara 1976, Aaw-Wadaay duubaan Gobeelle nama fida. Achirraa Qabsoo Hidhannoo Bilisummaa Oromiyaa tan Elemoo Qilxuu faan irraa wareegaman itti nama deebisa. Yaroo Jaarraa Abbaa Gadaa, maqaa guutuu Oromoo tiin qabsoo hidhannoo jalqabe, yaroo tooftaan lammi adda qoqqooduu, kan diinni baroota hedduuf irratti hojjachaa ture, karaa itti qabateef ture. Gaafni san, gaafa, mootummaan Habashaa Oromiyaa keessatti sirritti hidda gadi jabeeffatte. Gaafa nafxanyoonni “hadaraa Hayle Sillaasee!” qofaan, hawaasa Oromiyaa bobbaasanii galchaa turani. Kana malees, yaroon san, yaroo Xophiyummaan onnee Oromoota hedduu itti dhunfatte ture. San malees, yaroo, gariin lammii eenyummaa isaanii gatani. Gariiniis if dhooysuuf ijibbaata cimaa godhaa turani. Walii-galatti, yaroon san, yaroo lammii Oromiyaa keessaa irra hedduun, “harqoota mootummaa Habashaa jalaa bahuun hin dandayamu,” jechuun, gabroomsaaf oggolani. Jaarraa Abbaa Gadaa, haala akkasii keessatti, gufuulee diinni eenyuummaa lammii dhabamsiisuuf baroota hedduuf tarrisaa bahetti qaataa harkise. Maqaalee adda addaa, kanneen saba Oromoo gargar qoqqooduuf moggaafaman macalaasee, Oromummaa du’arraa kaasee, sab-boonummaan faayee, qabsoo bilisummaa ummata Oromiyaa tiif xurree baasuuf, daggala gabrummaa-tti ibidda qabsiise. Kana malees, Oromoota magaalaa keessatti maqaa Oromoo tiin dhaaba dhaabbatan, kani sirritti hin beeyne, ilmaan sabaa tahuu isaanii qofaanf amanee, aangoo isaan magaalaa keessatti wal muudan gaaffii takka malee fudhachuu fiin, tokkummaa sabaa hujiin mirkaneesse. Haaluma hundattuu, daandii haaraya saaquun salphaa miti. Qarooma malees murannoo cimaa barbaada. Hawaasa eenyummaa isaanii gatanii diinaaf oggolaa jiran keessatti, qabsoo hidhannoo adeemsisuuf ka’uun murannoo murannoo olii ti. Jaarraa Abbaa Gadaa odoo sab-boononni hundi qabsoo hidhannoo jalqabuu mamanii, ni dandayamtii itti amanee, kophaa isaa gaara jiiysuuf dongoraa fudhatee itti seene. Jaarraa Abbaa Gadaa, qabsaawaa jaallan waliin malee kophaa qorii harka hin keenye. Yo nyaanni kan wal hin geenye itti fakkaate, malaan jaallan nyaachisee ifii agabu, jeeyna geeraree nama onnachiisu, duulee duulchisu, kan lubbuu jaalaa baasuuf, tan isaa halaaka keessa naqu. Kana malees, Jaarraa Abbaa Gadaa, hooggana duulatti nama ergee ifii duubatti hafu odoo hin taane, kan duula godhamu hundarraa, jaallan dirqitti if duubatti hambisani. Gootummaan isaa qe’ee diinaa keessatti-llee beekkamtu. Nafxanyoonni yaroo maqaa isaa dhagayan hin baarayne hin jiran. Yaroo ija isaa, tan goobana gaggeessu namatti dhaabu, dhanfoora keessa hulluuqee, sammuu keessaa waan yaadan kan daawwatu faakkaata. Sujuunni addarraa ifu qulqullina onnee fii qalbii sirritii mirkaneessa. Kilaash dacha’aa fii zinnara isaa hidhatee hoggaa nama dura dhaabbatee haasawu, haalli isaa daawwatamee – haasoyni qoma isaa keessaa burqu dhageeffatamee, hin- quufamu.


Dhageessanii?? Aaga Dhaga’aa!!!

Seenaa Abdissa Aartiistota Ciccimoo fi babbeekamoo ta’an hedduu of keessatti hammachuu dhaan Sadarkaa Aartiin uummata Oromoo irra ga’e jiru agarsiisuuf kan Jedhu Diraamaan “Dambalii” qophii isaa xumuruu dhaan Diilbata fuuldura keenya jiru jechuunis Waxabajjii 28,2015 sa’a 7:30(Local time) irraa jalqabee Gamoo guddicha uummanni Oromoo waan qabu walitti buusee Finfinnee keessatti Ijaarrate “Gamoo Giddu Gala Aadaa Oromoo” keessatti Haala Ajaayibsiisaa ta’een Eebbisiisuuf Qopheessitoonnii fi Qindeessitoonni Diraamaa Dambalii qophii isaanii xumuranii jiru.Kanaafis uummanni Oromoo hundi Guyyaa Jedhame kana sa’a jedhametti Argamuu dhaan Ofiis Bashannanaa Aartiin keenyas sadarkaa kamirra akka ga’ee jiru Ragaa akka baatan kabajaan isin Afeerra!! Tikkeettii Galumsaaf isin gargaaru kanneen Finfinnee jirtan Piyaassaa Gamoo Iliyaanaa Darbii Sadaffaa Mana Huccuu Aadaa Yeshii(Feeneet) biraa kan argachuu dandeessan yoo ta’u kanneen naannoo Adaamaatti argamtan Naannoo Firaankoo Gamoo MohaammadNur irra dhufuu dhaan ana biraa fudhachuu ni dandeessu. Gatiin ykn Kaffaltiin Galumsaa tola yommuu ta’u qopheessitoonni qophii kanaa isin dhuftanii Aartiin keenya akka Guddatuuf nu jajjabeessuu keessaniif isiniif kaffalamuu qaba malee nuuf Gatiin ykn Kaffaltiin baastan tokko illee hin jiru jedhu qopheessitoonni qophichaa!! Xaxee nu gaadi’ee utuu qabnuu kaayyoo Har’a haalli yeroo nu fakkeessus Laayyoo garuu laayyoo miti nuun saba Jaboo dhaa Warra Tumaa Gadaan Addunyaan kun beektu Ilmaan Oromoo dha! Aartiin keenya hin banne isa badus miti Dhalootaan Dagaagdee Dhalootatti ceeti. Nutis ga’ee keenya ba’uu dhaaf Sochoonee Aartii keenya Guddisuuf Dambalii dhaan as baane. Gumaata Guuttannee isin eegaa jirraa Lammiin keenya marti hin Hafinaa Nurraa!!!


Oduu Gaddaa

Hegeree Oromiyaatiin waxabajjii 28/2015 Aaddee Bilqiisaa Ibrahim Ali waxabajjii 27/2015 du’aan Addunyaa kanarraa boqatte jirti. Aaddee Bilqisaa Ibraahim Godina Baalee Aanaa Gasaraatti dhalattee guddatte . Aaddee Biqisaan haadha ijollee 2ti. Aaddee bilqiisaan akkuma Oromota biro hacuccaa fi miidhaa sirna wayyaanee jalatti jiraachuu dadhabudhaan ilmaan isii lameen fudhattee biyya ambaatti baqachuuf dirqamtee . Aaddee Biqisaa Ibraahim baqattummaan kan itti jiraachaa jirtu biyya Misraa Magaalaa Cairo hoggaa tahu kaayro ganda Al-Ma’aadii ja’amu keysatti jiraachaa turte . Haatahuu malee ji’ota 6n bodaa kana ni dhukkubsatti waan taheef wallanumuuf mana yaalaa heddu deddebi’aa qorichallee fudhataa turte. Garuu guyyaa ballamaa du’aa abbaan fedheehuu bira kutuu waan hin dandenyeef ilmaani fi firota akkaan jaallattu biraa waxabajjii 27/2015 du’aan nu biraa boqachuu isitti nu hawaasni Oromo hedduu gaddinaa. Haala kanaan bakka ilmaan Oromo baayyinaan irraa qoda fudhatanitti sirni awwaalcha isii waxabajjii 28/2015 iddo awwalcha Muslimotaa Masriitti sirna midhagaa fi gaddaatin raawwatamee jira. Nuus maatii firaa fi Aalii isii hundaaf jajjabina hawwaa Obboleyti tenyaaf araaramaa fi jannataan haa qananiisu jenna.


Barattoonni warra dhihaa kudha lama ka Suudaan keessatti baratan ISS dabalaman

Hegeree Oromiyaatiin Sudaani fi barattota lammi warra dhihaa Sudaan keysatti barachaa jiran. Itti gaafatamaan kollajji Medikaala Sudaan akka ibsetti barattonni warra dhihaa 12 gara biyya turkii imaluun biyya Suriyaatti Dhaabbata ISSItti dabalamu isaanii ibsee jira. Akka ibsa itti gaafatamaa kanaarraa hubatuun dandeyametti kuni yaro lammadaaf tahuu ibsee barattota kannen keysa barattonni engilizi fi Amerkaa Akkasuma Kanadaa jiraachuu ibsee jira.


Jen. Huseen Bunee Daraaraa (1906-2009)

Abbaa isaa obbo Daraaraa Godaanaa fi haadha isaa aadde Hawwaa Badhaasoo irraa bara 1906 Kibba Oromiyaatti, Baale keessaa naannoo Sawweena jedhamtutti dhalate. Yeroo san naannoo isaanii bakki barnoota ammayyaa itti baratan waan hin turiniif, barnoota amantii baratee, booddees barsiisaa ture. Bara mootummaa Hayle Sillaasee keessa, cimina isaa ilaaluun aangoon kennaniifii Baalabbaata tahee naannoo isaa bulchaa ture. Haatahu malee, cunqursaa fi miidhaa nafxanyaan ummata isaarra geessisaa ture waan hubateef, cunqursaa kana jalaa ummata isaa baasuuf yaaduu eegale. Walgahii Baalabbaatota kudha saddeet waliin magaalaa Gindhiir keessatti godhame irratti akka Nafxanyaatti gara galanii itti qabsaawan yaada kaase. Jarri garuu akka waan Oromoon Nafxanyaa ajjeesuu hin dandeenyetti waan fudhataniif sodaatanii yaada isaa kana harkatti didan. Inni garuu soda tokko malee gootummaadhaan akka Nafxanyaa ajjeesuun dandayamu itti agarsiisuuf sangoota isaa sagal gurguree, qawwee sadi bitachuun namoota saddeet tahanii Nafxanyaa adamsuu eegalan. Naannoo Sawweenaatti Nafxanyaa tokko ajjeesanii qawwee zinnaara guutuu waliin irraa hiikkatan. Reeffa nafxanyichaa ummatatti agarsiisuun, akka qawween Oromoo Nafxanyaa ajjeesuu dandeessu mirkaneesseef. San booda shiftaa jedhamee, gaara Goonii kan booda gaara Huseen Bunee jedhamutti waheloota isaa waliin galee qabsoo itti fufe. Warri laalaan gabrummaa itti dhagayamte Huseen Buneetti dabalamuun miseensonnillee huddummaachuu eegale. Qawween hedduun isaan barbaachise. Waraana isaa keessaa nama saddeet Somaaliyaatti ergee gargaasa qawwee Perezidaantii Somaalee yeroo sanii Aadam Addee gaafachuudhaan qawwee saddeet argatanii galan. Qawwee sadan jalqaba loon gurguree bitatee fi kan nafxanyicha ajjeesan irraa hiikkatan waliin qawwee kudha lamaan qabsoo itti fufan. Bara 1970 tti Somaaliyaa dhaqee mootummaa Somaaleetti rakkoo Oromoo erga ibsee booda akka gargaarsa qawwee godhaniif gaafatee milkiidhaan qawwee hedduu argatee gaalatti fe’ee biyyatti gale. Qabsoo cimsanii naannoon biraallee akka waliin ka’anii qabsaawan waamicha qabsoo jabeessanii itti fufan. Somaaleen maqaa Oromoo jedhu kana Oromoon akka ittiin hin waamamne dhiibbaa godhuun maqaa “Somaalee Abboo” jedhu Oromoof baasanii turan. Baqattoonni Oromoo Somaaliyaa jiran, maqaa Oromoof kenname, “Somaalee Abboo” kana balaaleffatan. Sababa kanaan mootummaan Somaalee baqattoota Oromoo magaalaa Muqdishootti walgahii waame. Itti aanaan perezidaantii Somaaliyaa yeroo sanii Jeneraal Muhammad Ali Samattar walgahicharratti argamuun baqattoota Oromoo lakkoofsaan namoota dhibba saddeet tahan keessaa nama tokko akka bakka buufatanii dubbisu gaafate; Ana jechuudhaan namni gaafa san bakka bu’ee generaaltichi gaafii gaafate Jen. Huseen Bunee ture. Afaan Soomalee sirriitti waan hin beeyneef Siraaj Haaji Isaaq turjumaana taheefii gaafiin inni gaafatame, “Nuti Somaalee Abboodhaan isin beeynaa yoomii as Oromoo taatan?” kan jedhu ture. Jen. Huseen Bunee deebii isaa kennuun dura gaafii gaafate; “Jecha Oromoo jedhu yoom dhageette ati?” jedheen. Jeneraaltichis “Bara 1962 dhagaye” jedheen. Jen. Huseen Bunee deebisee akkana jedheen; “Gaafni isin Oromoo dhageettan gaafa dhalattan, san dura isinuu rimaya turtan. Afrikaanota isin dura dhalatte Oromoon yoomii as jirti jedhaa gaafadhaa. Akka Oromoon gaafa ilmi namaa uumamu uumamte isinitti himanii. Ummata baldhaa lafa qabu, aadaa qabu, sirna gadaatiin bulu dhagayuu dhabuun keessan nama ajaa’ibsiisa!” Jeneraaltichi dubbii Jen. Huseen Bunee kanatti baayyee aaree walgahii xumure. Sababa kanaan waraanni Somaalee halkan Jen. Huseen Bunee fuudhee mana hidhaa lafa jalaatti hidhan. Jen. Huseen Bunee mana hidhaarraa fuudhanii Perezidantii Somaaliyaa yeroo sanii Ziyaad Barreetti geessanii dubbisan. Ziyaad Barreen akka Jen. Huseen Bunee maqaa Somaalee Abbootiin yoo qabsaawe mana, makiinaa fi mindaa ol’aanaa godhaniif waadaa seeneef. Jen. Huseen Bunee garuu didee, biyya isaa bilisoomsuuf malee gurgurachuuf akka manaa hin bahin murannoon itti hime. Ziyaad Barreenis gootummaa isaa kana xiinxalee, ajjeesuuf nama ummanni duuba jiru akka tahe waan hubateef waggaa sadi booda Jen. Huseen Bunee mana hidhaarraa bilisaan gadi lakkise. Itti fufa….


Eebba Diraamaa Dambalii karaa TV OBS dhihaachuuf qophiirra jiru

Waan jedhantu nama dhiba yaa Lammii!!! Eebba Diraamaa Dambalii karaa TV OBS dhaan dhiyaachuu dhaaf jedhu eebbisiisuuf Ganama Adaamaa irraa ka’een Finfinneetti qaxxise.Yeroon Finfinnee Galma Aadaa Oromoo Guddicha ga’u Yeroon Beellamaa hin geenye Garuu uummata Mooraa kana keessa jiru yeroon argu ija kiyya amanuu hin dandeenye.Diraamaan Dambaliis uummata Deeggarsaaf Daandii qaxxaamuree wal ga’uu dhaan Galma Guutee Dhangala’ee bakkee dhaabbatee Daawwateen faayame qophiin garaa garaa dhiyaachuu dhaan hanga galgala keessaa sa’a tokkootti haala nama gammachiisuu fi amanuun nama rakkisuun eebbifame.Barreessaan Diraamaa Dambalii Oliyaad, “maaliif qarshii tokko,tokko illee haa ta’u Tikkeetta gurguramu irraa illee walitti qabdee baasii baafte keessaa xiqqoo illee hin deebifattu..? Jedhamee gaafatamee “Harka koo isa kamtu uummata na jabeessuuf daandii qaxxaamuree dhufu harka qarshii fudhata….?” jedhee deebii ajaayibaa deebise.dhuguma iyyuu nama hin dandeessisu.yeroon uummata har’a Diraamaa Dambalii eebbisuuf dhufe arge Magaalaan Finfinnee Lammii kiyya natti urgoofte.kunoo akkasittiin miidhagna yaa Lammii!!! anis xumura sagantaa kanaa booda Namoota qaamaan wal beeknus ta’e wal hin beekne hedduu quunnamuu dhaan yeroo yerootti akka wal arginuuf waltajjii tokko gara fuulduraatti akka uumnu walii gallee yaada garaa garaa wal jijjiiruu dhaan Gara magaalaa Adaamaatti deebi’ee yeroo ammaa kana nagaan Mana kiyya ga’een jira.Wantoonni dubbatamuu qaban hedduu dha xiqqoo boqonnee booda dubbanna.Wanti hunda dursu garuu Sagantaa qabdan hunda Haquu dhaan yeroo keessan Aarsaa gootanii Waamicha keenya kabajuu dhaan kanneen Argamtan hundaaf kabajni kiyya Daangaa hin qabu!! Ija irraa naaf hafaa Lammii kiyya


Oduu gaddaa; Sheekh Haamid Bookhe Aakhiraman

Innaa lillaahi wa innaa ileyhi raaji’uun Sheekh Haamid Bookhe Sheekha kabajamaa fi jaalatamaa Sheekkotan gurguddoo Carcar qabu keessa tokkoo gara fuula Rabbii godaanan. Rabbi mucuca isaani mara irra dabreefii jannatul Firdowsi haa kennuuf akkasuma Firaa fii Ahlii hunda Rabbi haa jajjabeessu! Sheekh Haamid Bookhe yeroo dheeraadhaf diin barsiisaadhaa turan, isaanuma majlisa barsiisu itti uf barree hagana geenyee Rabbii kheyrii isaan carraaqaniif galata Jannataan haa deebisuuf! “Shekh Hamid Bookhe Aalima fii Hayyuu Arjaafii garaa laafinaan Khan faarfaman ,,,,,,, Akkasumas Nama Diin islaamaa Harargee fii Oromiyaa guutuu irraa ittii yaa’aanii irraa baratan Baroota dheeraaf majlisa dhaabanii Darasaa diin barsiiftu Oomishaa turan ilmii hiddaan gad dhaaban Rabbiin Jannataan haa Gammachiisu!”


Murtee fi ijjannoo hooggana olaanaa Adda Bilisummaa Oromoo

Hoogganni olaanaa Adda Bilisummaa Oromoo eega jaarmiyaleen siyaasa Oromoo tokkummaa fi walitti baqiinsa injifannoon xumuratanii booda, teessuma idilee jalqabaa gaafa waxabajjii 20 fi 21 bara 2015 taasifatee jira. Teessuma kana irratti ajandaaleen gara garaa kan dhiyaatan yeroo ta’u, ajandaalee kana keessaa, haala tokkummaa mooraa qabsa’otaa jabeessuuf jecha keessa darbamee fi itti jiramu, sadarkaa qabsoon Oromoo irra jiruu, haala naannoo Oromiyaa fi addunyaa, haala diinaa akkasumaas dhimma adeemsa Adda Bilisummaa Oromoo gara fuula duraa baldhinaan ilaalee jira. haaluma kanaan eega xiinxallii fi mareen taasifamee booda murtee fi qajeelmafa hojii dhaabaa akeekuudhaan walgahii isaa injifannoon xumuratee jira. Guddinnii fi dammaqinsi siyaasa Oromoo amma irra jiru, yeroo kamuu caala jabaachaa fi shira diinaa irra aanaa dhufeera. Keessumaa diinni keenya kan nugarboomsaa jiru tokkummaa fi waliif tumsa dhabuu mooraa qabsoo Oromoo ta’uun isaa ifaa dha. Ummanni Oromoo yeroo hunda dhaabbilee siyaasaa irra deddeebi’ee kan gaafachaa jiru tokkummaa dha, qabsoon tukkummaa fi tumsa haqa qabu yeroo hunda injifataa dha. tokkummaan yoo hin jiraanne baayyinii fi qabeenya Oromoon qabu, diina tajaajiluun ala fayidaa hin qabu. kanaaf jecha tokkummaan mooraa qabsoo Oromoo keessatti akka gadi dhaabbatuu fi haarsaa tokkummaa qabsa’otaa fiduuf gaafatu hunda baasuuf hoogganni olaanaa ABO irra deebi’ee dhugoomsee jira. ABOn mooraa qabsoo Oromoo tokkoomuu fi dhaabbileen siyaasaa garaagarummaa qaban dhiphisanii waliin akka hojjatan dhimma tooftaa otoo hin taane, tarsiimoo dha jedhee amana. Kanaaf jecha, ABOn dhaabbileen siyaasaa ilaalcha waloo fi walitti dhiheenya qaban gara walitti baquutti akka deemanii fi kan garaa garummaan isaanii baldhaa ta’e ilaalcha bilisummaa Biyyaa fi Saba waloon qaban irratti hutubamanii tumsaa fi wal hubannoon akka hojatan dirqama Qabsaawota roga siyaasaa hundaati janna. Jaaramayaaleen siyaasaa ilaalchaa fi akeeka walfakkaatu akkasuma tarsimoo qabsoon tokko taane kuni fakkeenya gaarii humneessa mooraa qabsoof walitti baqiinsi jaarmiyaalee Oromoo waloon labsanne kun fakkeenya gaarii fi muuxannoon hojiin muldhatee dha. Diina waloon qabnu waloodhaan falmuuf dhaabbileen Oromoo hundi yeroon itti wal tumsinuu fi diina keenya irratti xiyyeeffannu amma. Kanaaf jecha Addi Bilisummaa Oromoo nam-dhuunfaas tahee qaamni mirga Oromoof qabsaawa jedhu kamuu tokkummaa ilaalcha siyaasaa irratti tolfachuun ititaa fi jabina sabaa fi dhaabaa tahuu hubannee akka ofii fi walis jabeessinu irra deebi’ee muuxannoo amma argame kana babaldhisuu akka qabnu murteessee jira. Sirnootiin Empayera Itiyoophiyaa bulchaa turan hundi isaanii maqaa gara garaa haa moggaafatan malee imaamatii fi sirni bulchiinsa isaanii Oromoof qaban tokkuma. Garaagarummaan isaanii irra bubbullee bituu qabna kan jedhu malee, jijjirama hundee fi olaantummaa ummata fiduuf hin turre. guchuus hin danda’an. Sirna bittaa murna bicuu Wayyaanees sirnoota bittoota darbaniin waanti adda taasisu tasa hin jiru. Tarii haalaa fi sirna ittiin daran ilmaan oromiyaa garbummaa jalati bituu ittiin danda’an tolfatanii jiru. Wayyaaneen ummata Oromoo yeroo kamuu caala ajeesaa, hidhaa fi qabeenya isaa saamaa aangoo irra of tursiisuuf tuffii ummata keenyaaf qabdu labsitee jirti. Maqaa filannoo jedhuun diraamaa waggaa shanshaniin taasifatu kan bara kanaas harka dhibbaan mo’achuu ishee labsitee jirti. Haalli ture garuu kan bara kamuu caala keessumaa dargaggoon Oromoo ijaaramanii filannoo dharaa Wayyaanee akka soba tahe ifatti dhugoomsanii jiru. karaa nagaan Wayyaaneen akka aangoo ummataaf hin dabarsine ilmaan oromiyaa yeroo kamuu caala dhugoomsanii jiru. kanaaf falli akka ilmaan oromiyaatti qabnu tokkummaan kaanee qabsoo roga hundaa gaggeessuu dha. humna taanu malee abbaa biyyummaa fi bilisummaa keenya goonfachuu tasa hin dandeenyu. Diinni qawween nubitaa jira. qawwee hidhannee falmannu malee karaa nagaan tasa akka mirga keenya goonfachuu hin dandeenye filannoon Wayyaanee bara kanaas dhugoomsee jira kanaaf jecha ilmaan oromiyaa keessumaa dhalooti qubee Adda Bilisummaa Oromoo cinaa hiriiruudhaan dirqama lammummaa akka bahan hoogganni Adda Bilisummaa Oromoo waamicha dabarsa. Dhuma irratti miseensota Adda Bilisummaa Oromoo biyya keessaa fi biyya alaatti dirqama dhaabaa fudhattanii hojii gara garaa irratti bobbaatan, rakkoolee eddu keessa teessanii haarsaa lubbuu irraa kaasee waanta qabsoon miseensa isaa gaafatu alduree tokko malee kaffaluu keessaniif galati keessan bilisummaa haatahu. daandiin bilisummaa fi abbaa biyyummaa Oromoo ittiin dhugoomsuu dandeenyu, yoo humna taane duwwaa akka tahee fi humni kan dhufu ijaarsa ummataa keessaa tahuu hubachuun dirqama keessan dachaan akka baatan hoogganni olaanaa ABO isiniif dhaama. Mooraa qabsa’otaa daran jabeessuuf addi Bilisummaa Oromoo akkuma aadaa ilaa fi ilaameedhaan mari’atee tokkummaa qabsa’otaa dhugoomse, ammas jaarmiyaaleen siyaasaa Oromoo dhugaatti Bilisummaa fi abbaa Biyyummaa Oromootti amantan akka mooraa tokkummaa qabsa’otaa jabeessinu maqaa qabsa’otaa fi ummata Oromoon waamicha irra deebinee goona. Injifannoon ummata Oromoof, Waxabajjii 2015 ===================================================================================== Qunnamtiif: Dubbataa Jaarmayaa Jaal Qasim Abbaa Nashaa Email: abosperson@gmail.com, Bilbila: 651-808-8774


Kanaan dura finfinneen lammi ishi dhiifte alagaa sooraa turte….

GIDDU GALA GALMA AADAA OROMOO Kanaan dura finfinneen lammi ishi dhiifte alagaa sooraa turte kana males bosona ishee barbadaayun, bineensonnii fi simbirroowwan daggala ishees mancaafamuun beekkamaa dha. Bakkeewwan Ulfoon safuu, duudhaa fi aadaa OROMOOf mallattoo bu’uraa turan hora Finfinnee, dhakaa araaraa, gaaddisni Oddaawwaniif bakkeewwan kabajamoo ta’an biroo carraa duula balleessii kanaan kabajaan irraa mulqamee warra soqolattee kanaan soqolamanii salphinaaf saaxilaman. Nyaaphni Minilikiin durfame Goobanatti hidhatee gooticha gullallee ciminaan dura dhaabbate Tufaa Munaa galaafate. Gootonni OROMOO Tufaan durfaman falmiin kabajaa sabaa fi biyya abbaa ittisuuf godhan meeshaa ammayyaa diinni hidhachiifameen caalamee kufaaatin ta’ee booda Finfinnee fi naannoon ishee hundi hin barbadaaye. Dhiignis hin dhangala’e. Finfinneen OROMOOn keessaa buqqaafame nyaaphaan dhuunfatamte. Akkasiin sabni keenya hadhaa gabrummaa har’aa kana jalatti jilbeeffachuuf dirqame. Duula kanaan seenaan, duudhaan, safuu fi aadaan abbaa biyyaa awwaalamee kan alagaa irratti dagaagfamae. Badiin bara Minilkii fi sana dura calqabe ammalleen bara wayyaanee – Hayilamaariyaam babal’atee itti fufee jira. Akka boru itti hin fufneefis wabiin mul’atu hin jiru. Finfinnee fe’ii saba keenyaatin ala magaalaa guddittii Empire Ethiopia fi Aafrikaa taatee moggaafamte keessa kan diriirfatee jiruu qananii jiraachaa jiru ilmaan nafxanyaati. Masaraan mootummaa kanaa fi waajjirri tokkummaa Aafrikaa kan gidiraa fi gabrummaa uummata keenyaa cimsuuf tajaajilu malee OROMOOf bu’aa tokkolleen qabaachaa hin jiru. Magaalattiin Ulfaan keenya keessaa mancaafame siidaawwan bulgoota lubbuu miliyoonota ilmaan OROMOOtin xabataa turanii kan Minilik kaleessaa fi Mallas har’aa baattee ilkaan baaftee nutti kolfaa jirti. Araddaa kana magaalaa teessuma issaanii gochuuf jecha lafee dhalootaatu safuu fi ooddata tokko malee bakka itti awwaalamee baafamee haraa xurii magaalattii wajjin gatamaa, facaafamaa ture. Har’as kanumatu harkaa qabama. Heerri mootummaa biyyatiin ittiin bulaa jirtu OROMOO fi OROMIYAAn magaalaa Finfinnee keessaa bu’aa addaa qabaata jedhulleen kan raawwatamaa jiru faallaa issaati. Summii warshaalee abbaa qabeenyaa keessaa gad-dhiifamuun bishaani fi biyyoon naannoo summaa’uu, uummannis kana waraabee dhugee, qotee irraa nyaatee, magarsee irraa dheechisee sa’aa namaan akka summaa’ee dhumu godhamuutu bu’aa issaa ta’e. Babal’ina magaalattiif jecha qe’ee hortee akkaakilee-abaabilee issaarraa buqaafamee rakkinaaf gadadoo fe’amuun bu’aa issaa akka ta’u murna gabroomfataa kanaan itti murtaa’uutu akka bu’aatti lakkaa’ameef. Afaan, aadaa fi amantaa issaa waaqeffannaatti akka dhimma hin baane, akka amantaa ganamaa kan abbootii issaatti bakka du’aa ofiilleen itti awwaallachuu danda’u dhoowwamuutu akka bu’aa badhaadhinaa fi babal’ina misooma guddaatti lakkaa’ameef. Mirga uumamaan dhalli namaa qabaachuu male qabaachaalleen jiru garuu gartuun mootummaa gabroomfataa addatti OROMOO lage mormuu issaatin qofa uummanni OROMOO maqaan adda addaa itti maxxanfamee haidhamuu, dararamuu, akka bineensa daggalaa adamfamee ajjeefamuu fi biyyaarraa boqqifamee otoo baqatuu irbaata Qurxummii ta’uutu akka waan jijjiiramni jireenyaa adda ta’e dhufeefitti alkanii fi guyyaa itti wacamaa jira. Daba kana irratti dammaquun dammaqanii wareegama akka sabaatti badii dugguuggaa sanyii baroota dheeraaf nutti jiru hundeen geeddaruu danda’uuf qophaa’uun dirqama yaroon dhaloota kana gaafachaa jiru ta’uu hubachuun waan har’a ta’uu qabu malee kan boruuf bulu ta’uu hin qabu. Xiyyeeffannaan barruu kanaa seenaa Finfinnee fi miidhaa jiru gabaasuu dhaa miti. Galma jiddu galeessa magaalattii keessatti ijaaramee jiru irraa waa xuquuf malee. Akkam ta’eet galmi guddaan amana ga’u maqaa OROMOOtin sirna mootummaa balaafamaa kanaa jalatti jaaramuu danda’e gaaffiin jedhu ka’uu mala. Deebin issaa kan barruu kana keessatti argamuu danda’u miti. Namuu gama gama issaan itti yaadee waan deebiidha jedhee itti mul’atu tilmaamuutu mala ta’a. Ykn itti gaafatamtoota projaktichaa / qaama / dhimmichi laalu qunnamanii irraa hubachuu feesisa. Maqaan Galma kanaa akkuma mataduree irraa mul’atu Jiddu gala Galma Aadaa OROMOO magaalaa Finfinnee jedhama. Steediyoomii guddicha magaalattiin qabdu fuuldura karaa Lagahaar irraan gara Magganaanyaa dhaqu irratti argama. Bakkichi dur yawattaaddarooch migib maaddaraajjaa / qindoomina / nyaata hoomaa waaraanaa jedhamees beekkama. Bal’inni lafaa Galmi kun irra qubate ykn total site area Heektaara Afur { 4} ta’eetu gamoowwan / bilookii / sagal qaba. · Gamoon 1ffaan Muuziyeemii dha. Qabiyyeen issaa = B+G+4 · Gamoon 2ffaan Akkaadaamii Afaaniiti Qabiyyeen issaa = G+3 · Gamoon 3ffaan Library ta’eetu gamoo 2ti hirama 1, National Library fi 2, Public Library · Gamoon 5ffaan Galma Tiyaatiraati Qabiyyeen issaa = B+G+1 · Gamoon 6ffaan Appraisal hall ykn bakka leenjifamtoota adda addaa otoo hagarsiisa Uummataaf hin dhiyaatin dandeetti issaani itti xiinxalamu · Gamoon 7ffaan Art center / jiddu gala Aartiiti / Qabiyyeen issaa = G+1 = galma wal-gahii 2 qaba. · Gamoon 8ffaan Music center / galma leenjjii sirbootaa / · Gamoon 9ffaan Restaurant / galma nyaataa ykn soorataa / Qabiyyeen issaa = G+1 Jiddu galli galma kanaa karra seensaa fi bahiinsaa 3 qaba. Kan lafoo 1 fi kan konkolaataa 2. Karri seensaa fi baha konkolaataa deebi’ee bakka lamatti hirama. VIP fi regular guest Calaqqeen jiddu gala galma kanaa waan Aadaa OROMOOti. Siidaalee gurgurdoo dhaabbataan ojjatamanii fi jiddugaleeyyii wangoo galmichaa karaa hunda irratti naaanna’anii siidawwantu muldhata. Kanneen keessaa siidaawwan :- 1, Abbaa Gadaa fi Haadha Gadaa 2, Siidaa maatii warra Irreessa Irreeffatanii. 3, Abbaa Duulaawwan 9 tokko-lama tokko-lamaan Abbaa Gadaa fi Haadha Gadaa duuba Gaachana, eeboo fi hidhata mudhii shootala waliin. 4, Siidaalee haala godinoota OROMIYAA calaqqisan / cultural zone / 5, Mixed Media · Guluffi Fardaa · Uffannaa fi qabannaa · Nyaataa fi dhugaatii · Qonnaa fi meshaalee qonnaa · Sirna raawwii duudhaa fi aadaa OROMOO adda addaatu mixed Media jalatti kaa’amee jira Lakkoofsiwwan qubsuma galma kanaa keessaa alasaatti argaman hundi Shanii fi Saddet- Shanii fi saddeet ta’anii muldhatu. Kunis Saddeettan bara Aangoo Abbaa Gadaa fi Shanan marsaa sirna Gadaa calaqqisuuf itti yaadamee kan ta’ee dha. Dirree magariisaa / Green area / hedduutu bakka bakkatti qoodamee jira. Kunis OROMIYAAN laliftuu, magariisa ta’uu ishee hibsa. Elevators / liiftii / 2tu jira. Inni guddaan nama 16 xiqqaanimmoo nama 8 si’a tokkotti baachuu danda’an. Akkasuma Raampii liiftii laffarratti warri qaamaa hir’uuwwan seensaa amma keessa galmichaatti ittiin gargaaramantu seensa hundaan ojjatamee jira. Guard chain seensaa fi baha ittiin to’atan bakkawwan barbaachisoo ta’an hundatti qopaa’aniiru. Siidaawwan hawatoo jiddugala kana keessatti hargaman hedduu keessaa kanneen sadarkaa yaa’a Gadaa Umurii dhaan mul’isan caalaatti qalbii nama hatu. 0 – 8 Dabballee 8 – 16 Gaammee 16 – 24 Foollee 24 – 32 Qondaala 32 – 40 Raabaa Doorii asirratti fuutii fi heermni raawwate. 40 – 48 Gadaa Ennaa as gahu siidaan Abbaa gadaa fi Haadha Gadaa Wal-biratti Seensa karra warra lafootti siqee laffarratti dhaabbatee Hargama. Siidaawwan Abbaa duulaawwan 9 siidaa Abbaa Gadaa fi Haadha gadaa tarree gara duubaatti hidhata issaanii waliin jira. Akka kanaan umurii dabballee 0-8tii irraa kaasee amma umurii gadamoojjii 80-88titti siidaa abbaa gadaa fuulduree seensa karra lafoo fageenya gara bitaa mirgaa wangoo gamoo fuul-duraa irratti siidamee mul’ata. Akkaataan teessuma umurii sirna Gadaa hordofee wangoo gamoo fuulduraa irratti ittiin siidame, siidaa Abbaa Gadaa fageenya gara bitaa umurii dabballee irraa amma Qondaalaatti deema. Umurii Raabaa Doorii irra yoo ga’u fuuti fi heermni raawwatee siidaa Abbaa warraa fi haadha warraa walbira kaa’a. Umurii Gadaatti Aangoo / Baallii / muudee siidaa Abbaa Gadaa fi Haadha Gadaa guddaa duubbeen issaanii Abbaa duulaawwan 9liin eeggamu hagarsiisa. Sadarkaawwan umurii 48 – 88 / Lubaa irraa amma Gadamoojjii / Siidaa Abbaa Gadaa fi haadha Gadaa fageenya harka mirgaa abbaa warraa fi haadha warraa siidee garsiisa. Hawatummaa miidhagina issaa qofa otoo hintaane ammayyummaan jaarama sirna Gadaa bilchinaa fi qaroomina dhaloota sirna kana jaaree ragaa bahuuf nama dirqa. Bakki dhaabbata konkolaataa /parking/ jiddu gala kanaa si’a tokkotti konkolaataa 400 keessummeessuu danda’a. Galmi tiyaatira issaa si’a tokkotti nama 900 keessummeessa. Hojiin projaktichaa dibaa halluutu bakka maddee wayiitti hafe malee xumurameera jechuutu danda’ama. Jiddu-galli galma aadaa OROMOO Finfinnee keessaa kun yoo ijaan argan amma barruun hibsuun danda’amu caalaa hawataa fi miidhagaa dha. Ennaa hubatanii yaadan jabinaa fi bilchina dur-durii dhaloota saba kanaa yaachisee imimmaan nama huusisa. Hanqina har’a harkaa nuqabu irrattilleen nama xiiqessa. Hojiin issaa bara Abbaan Duulaa OROMIYAA bulchaa ture calqabame. Akka hojiin galma kanaa hariifatuuf yooxiqqaate torbanitti sa’a tokko deddeebi’ee adeemsa issaa to’achaa hanqina mul’ate irratti furmaataa fi qajeelfama barbaachisu kennuu dhaan Abbaa Duulaa Gammadaa qooda guuddaa xabachuu issaa warri keessa beekan hin dubbatu. Injinaroonni, oggantoonni projaktichaa, hayyoonnii fi maanguddoonni OROMOO akka hujiin galama kanaa waan OROMOO calaqqisu ta’ee raawwatuuf gummaacha guddaa godhaniiru jedhama. Warri dhimma kanarratti gahee guddaa haa ta’uu maddee / xiqqaa / waan humnii fi sadarkaan itti jiran irraa gaafatte gumaachan hundi galata qabu. Akkanumaa ta’ee sodaan uummata keessatti guumgummii huumaa jiru tokkos waan yaaddessaa dha. Galmi kun abbaa fe’een akka fe’eti aajaaramuu yoo waan yaadameef oole amma xiqqaa wayii guddina aadaa OROMOOf waan gumaachu hin dhabu. Shakkiin jiru immoo mootummaan OROMIYAA ammaa kun kan muktar kadir durfamu jechuu dha, fe’iis ta’ee humna kana ojiirra ittiin oolchuu danda’u hin qabu kan jedhu. Kanaaf jecha akka jiddu-galli kun waan yaadameefirra oolee guddina aadaa OROMOOf waa xiqqoo gumaachuu danda’u Median OROMOO fi warri Media irra ojjatan, waliigalli Uummata keenyaa dhiibbaa fi hordoffii barbaachisu gochuu irraa akka of hin qusanne waamicha godhu warri dhimmi kun issaan yaaddesse. Dhumarratti Abbaan biyyaa OROMOOn mirga uumamaan Finfinnee keessatti qabaachuu malu wajjin galmi baaname kun maal jechaa dhaayyi irraa dubbatama gaaffiin jedhu bakkayyuu namoota barruu kana dubbisaniif gaaffii ta’uu danda’a. Dhugumayyuu omaa jechuu dhaa miti. Garuu omaa irra hin wayya. << Some thing is better than nothing >>. OROMOOnis akkas jedhe, << hamaarraa qincii fuudhu >> Marabbaan kan Waaqaati !!! Nagaatti horaa bulaa.


S I I F S I I N—Barruu Oromiyaa keessa caf’ jedhee guute….

Bu’aa Ba’ii Maraa Dabarsinee kunoo SIIFSIIN jildii 7ffaa saba Oromoon geenyee jirra. Dabalataanis, Jildii 8ffaa hojjennee xumuruurratti argamna. Qabiyyeewwan utubaa sadii gurguddoo jalatti kan haguugame SIIFSIIN dhaloota haaraa haala qarshii madaalawaadhaan dubbisiisuurratti argama. Dargaggoonni hedduunis gurguratanii ittiin bu’aasaatiin buddeena nyaatanii jiru. Xiyyeeffannoon keenyas 1ffaa, Kalqa Ogbarruu Oromoo (Asoosama gaggabaaboo, walaloowwan, baacoo gaggabaaboo, haqawwaan ajaa’ibsiisoo…), 2ffaa, Afoola uummata Oromoo (Oduu durii, baacoo, hibboo, mammaaksa, tapha ijoollee, faaruu seenaa, ateetee, dhiichisa, mirriga, tabaallii,faaruu waaqaa, oduu duriifi kkf….)f I sadaffaan Beekumsa waliigalawaa (seenaa goototaa, seenaa artistootaa, seenaa namoota akka addunyaatti jiraniifi dhaloonni irraaa waa hedduu baratu, gorsawwan dhimmoota qonnaafi haala muuxannoo waljijjiirraa daldalaafi kkf) kan uummanni keenya irraa muuxannoo gonfatu baay’ee xiyyeefata taasifatee hojjechuurratti argama. Qopheessitoonni Barruu Siifsiin warreen Armaan gadiiti! 1.Alembirhaan Fiixee Ciibsaa-Dayirektera Olaanaa Teessoo: 0911782685 chibsaf@yahoo.com 2. Beekan Gulummaa Irranaa – Gulaalaafi Barreessaa olaanaa Barruu SIIFSIIN. Teessoo: Beekan Gulummaa Irranaa Mardaasaa PhD Candidate, Documentary Linguistics and Culture Addis Ababa University Email: beekanguluma@gmail.com beekangulummaairranaa@gmail.com, Skype name: hayyuubeekan Face book. facebook.com/beekan,guluma or beekan.guluma@facebook.com Cell Phone. +251(0) 0939508211 +251(0) 911074437 3. Dassalenyi Kabbadaa Qananii-Gargaaraa Gulaalaa Olaanaa Teessoo 0911940875 desalegn@ayaana.net desalengnkebede4@gmail.com 4. Darasuu Abdiisaa Bayyanaa –Dezayinerafi ‘Layautera’ olaanaa. Teessoon: 0919370922 beekaabdii@gmail.com deresu@ayaana.net 4 . Dassalenyi Kabbadaa Qananii-Gargaaraa Gulaalaa Olaanaa Teessoo 0911940875 desalegn@ayaana.net desalengnkebede4@gmail.com SIIFSIIN’ Barruu Uummataa Dhaabbata Maxxansaa Ayyaanaatiin Qophaa’udha Kaayyoon keenya warreen gurguddoonis: • Aadaa Dubbisuu uummata Oromoo Dagaagsuu • Afaan Dhalootaatiin Barreessuufi Dubbisuu Jajjabeessuu • Aadaa, Seenaafi duudhaa Oromoo Guddisuufi Babal’isuu • Uummata Oromoof Carraa Hojii Uumuu • Barreessiitoota Oromoo jajjabeessuufi barruulee xixiqqoo harkaa fuudhee maxxansuufiin jajjabeessuu, • Odeeffannoowwan mala ammayyaa kan qote bultoonni keenya irraa baratan qopheessuu • Odeeffannoowwan ispoortii (Beekumsa Addunyaa) tokko tokko saba Oromoon gahuufi kkf. Dubbistootaafi leellistoota barruu keenyaa kan taatan yaa uummata Oromoo; Yeroo ammaa kanatti dhaabbanni keenya itti gaafatamumaansaa murtaa’e kun barruu 130, 000 ol maxxansee saba Oromoof raabsee jira. Yeroo ammaa kanas daangaasaa Oromiyaa bal’oofi biyya ambaa keessatti dagaagsuun barruuwwan hayyoota harkaa funaanee dorgomsiisuun deebsiee hawaasichumaaf kan dhiyeessaa jirudha. Haaluma kanaan, kaayyoofi mul’ata dhaabbanni kun qabatee ka’e cina dhaabbachuun saba keessaniif hojjechuu kan barbaaddan, oomishaafi dhhaabbata keessan ispponsera nuuf ta’uun beeksifachuu dandeessu. Dabalataanis, barruuwwan hawaasa kana barsiisuu danda’an ergachuun akka dhaamsi keessan saba keessan bira isiniif ga’u yoo barbaaddan teessoo armaan gadii kana akka nuuf gargaaramtan kabajaan isin gaafanna!! Dhaabbata Maxxansaa Ayyaanaa (Kan Mirgisaa Seeraan Murtaa’e) Lakk. Bil. +251 113201 772 Email: siifsiinayaana@gmail.com, Face book: www.facebook.com/siifsiinmagazine Dubbisuun Hundee Qaroominaafi Misoomaati!! SIIFSIIN BARRUU UUMMATAATI! AFAAN SABA GUDDAA GUDDAADHA!!! DH A A M S A K E E NY A G U D D A A !!!! 1. Barruu keessan kana barruu ergaa sabaa qabdu nuuf erguudhaan tumsaa.. 2. Miidiyaalee garaagaraarratti akka nuuf beekamuufi uummanni keenya waa’ee barruu kanaa beeku nuuf taasisaa.. 3. Namoonni bay’inaan fuutanii bu’aa maallaqaa irraa argachuu barbaaddan teessoo keenya Finfinneetiin nu hubadhaa… 4. Barruuwwan haaraan maqaa haaraatiin barruu keenya faana dorgomaa ta’u akka hundaa’uuf hayyoonni Oromoo wal ijaaraati muuxannoowwan keenyas akka isiniif qoodnuuf nugaafadhaa.. 5. Barruun Oromoo uummata Oromoo bakka bu’ee akka dubbatuufi kan ittiin maallaqa argatan qofa utuu hintaane, kan ittiin seenaa galmeessanii darban ta’uu nuuf hubadhaa… 6. Uummanni keenya dubbisuurra akka jiru hindagatiinaa… 7. Yoo barru barreeffattan, gorsa dhimma maxxansaarratti barbaaddaniifi haala itti dhaamsa keessan dhaloota haaraan geessanirratti muuxannoo feetan bilisaan kan isin gargaarru ta’uu keenya nuuf beekaa… 8. Ormi dhufee aadaafi afaan keenya akka nuuf hinguddisne beekaa…itti miidhamnullee itti cichinee afaan keenya dagaagsanna!!! *****TEESSOOWWAN KEENYA ARMAAN OLII KANA GARGAARAMUU HINDAGATIINAA!!!!! Dubbisa gaarii


Haqa Falmachuuf Dirqama Qabna!!

Kadiro Elemotiin Yaa obboleeyyan, nagayaa qabdu? Mammaksa Soomaalii kan Muummichi Ministeera Toophiyaa durii jedhu yaadattu, “Wushochu yichowallu, gimelu gizowun qetilewal?” Kana maaliif akka inni jedhe beektanii? Tokkoffaa tuffifii jedha. Lamaffaa, nuttu murtiin murtoofte eeggate waca. Duta. Warri Oromiyaa (OPDO) waan hedduu iraa eeguu hin qabnu. OPDOn meeshaa TPLF ti. Na hubadhaa, sabboontonni Oromoo achi keessa hin jiran hin jenne. Haala amma jiruun, isaanilleen, woma godhu hin dandayan. Dhaabichi angoofi dandeettii bu’aa Oromoofi sabaafi sablammoota Oromiyaa keessa qubatan tiksuu hin qabu. Ammaaf, OPDOn Wayyaaneen socho’aa. Somba warraan hafuura baafata. Mataa warraan yaada. Ofiin hin bulan. Uummata bulchuu dandayaanii ree? OPDOn, dhimma Oromiyaa gubbaatti abbummaafi olaantummaa hin qabu. Aangoo hin qabu. Humnas hin qabu. Humna qabanillee itti fayyadamu ni sodaatu. Kun jechuun Oromiyaa gargaaruuf fedhii hin qaban jechuu miti. Fedhiis ibsachuu ni sodaatu. Kanaaf, guyyaa siidaa Aanolee OPDOn eebbisetti, barattoota hedduu Wayyaaneen hidheef. Kanaaf, guyyaa genocide Miniilik balleeffanutti, Wayyaaneen murtii genocide biraa Oromoo naannoo Finfinnee gubbaatti dabarseef. Nu Oromoon dubbii haqaa sodaatuu hin qabnu. Lafa nama hin gaafannee. Qabeenyaa nama hin mormannee. Kan nama hin kajeelluu. Keenyaa nurraa hin saaminaa jenneen. Nu saamuuf jettan uummata lafaa hin fixinaa jenneen. Keenyaa wajjin haa nyaannuu jechaa jirra. Biyya keenyaa hin qubatinaa hin jennee, nagayaan wallin haa qubannuu jenneen. Ofii qubachuuf jettanii, uummata keenyaa hin buqqisinaa jechaa jirra. Gaafiin keenyaa, gaafii mirgaati. Gaafii haqaati. Gaafii mirgaa gaafachuuf sodaachuu hin qabnu. Libsachuu hin barbaachisuu. Gaafii haqaa hin sodaatinaa, Oromoo. Kun gaafii nama cufaati. Dhugaan, ka Waaqa jedha Oromoon durii. Dhugaa namu eeguu qabaa. Namuu tissue qabaa. Kun dhugaa Islaamaati, kan Kiristaanaati, Waaqeffataati. Haqaa nama cufaati. Nama haqni irraa jallatee, kan haqa dhabe, ka dabsan maraa biraa dhaabbachuu dirqama Oromooti. Haqni uummata Soomaalii gaafii keenyaa. Kan Dhaasanach gaafii keenyaa. Kan Gaambeellaalleen akkasuma. Gaafiin haqaa kan uummata Tigraayilleen, kan Amaaraalleen gaafii keenyaa. Gaafii mirgaa, ka dhugaa cufa deeggaruu qabna. Sun ammoo, mirgaallee, dirqamallee. Yoo firaa guddifannee, injifanna. Moo’anna! Dabsanna! Gaafiin Finfinnee gaafii mirgaa kan uummata cufa laaluu. Gaafii haqaatillee. Sodaatuu hin qabnu. Callisuu hin qabnu. Falmachuu qabna. Iyyachuu qabna. Yookin, gaaloonni kutanii, sareeleen dutanii jedhanii nutti qoosan. Dhaabbileen siyaasaa Oromoo, baratoonni, barsiistoonni, shamarraan, maanguuddoonni iyyachuu qabna. Oromiyaan nu malee woma hin qabdu. Finfinneelleen akkasuma. Iyyadhaa, ammas iyyadhaa. Gurmaayaa, ammas gurmaayaa. Ijaaramaa, ammallee ijaaramaa. Badhaasoo, nagayaa nu guuti.


Tamsaasni OMN gama Saatlaayititiin darbu ,Adoolessaa 1 bara 2015 irraa kaasee Uggurame.

OMN: Oduu Adol.01,2015 Tamsaasni OMN adda cite kana qilleensa irratti deebisuuf, bulchiinsi fi hojjetonni dhaabbatichaa ciminaan hojjechaa waan jiraniif Ummanni akka obsaan eegatu Daarektarri OMN obbo Jawaar Mohammad gaafataniiru. kaampaanii saataliyitii wabeeffachuun, Obbo Jawaara odeeffannoo nuuf kennaniin, OMN’n qilleensarra buusuuf, yaaliin yeroo dheeraaf godhamaa turuusaa eeranii,wayita ammaa Adooleessaa 1 bara 2015, Roobii ganama Saatii 8 irra egalee, akka uggurame himaniiru. Qaamni tamsaasa kana uggure eenyu akka tahe hanga ammaatti waanti ifa ta’e yoo hin jiraannes, muuxannoo kana dura tureen, mootummaan Itoophiyaa harka keessaa qabaachuu akka hin oolle Daarekitariin OMN obbo Jawar Mohammad kan ibsan. OMN kanaan duras yeroo sadetiif akka uggurame kan himan obbo Jawar dhimmichi qoratamee akkuma beekameen,yeroo gababaa keessatti gara qilleensatti deebi’uuf Bulchiinsi OMN ciminaan hojjechaa jira. Bu’aa ba’ii hedduu booda kan hundeeffame OMN, sagalee Ummataa akka itti hinfufne wanni godhu gonkumaa hin jiraatu.Akka salphaatti qilleensaa irra dhabama jechuunis abjuu dha kan jedhan Daarektarri kun, yeroo dhihoo keessatti dabalataan tamsaasni raadiyoo akka eegaluu dubbataniiru.Hanga rakkinni uumame kun furamutti karaa Marsaa Internetaa fi miidiyaalee hawwsatiin OMN akka hordofanis dhaamaniiru. Alamaayyoo Qannaatu gabaase.


Baatiin Ramadaana Baatii Qur’aanaa ti. Waa’ee Qur’aana wantoota armaan gadii kanneen baraa ykn immoo yaadadhaa!

→ Qur’aanni kan buufame waggootii 23f → Qur’aanni makkaa keessatti waggootii 13f bu’e → Qur’aanni Madiinaa keessatti waggootii 10f bu’e → Qur’aanni kutaalee (juuzota) 30 of keessaa qaba. → Qur’aanni Hizbii 60 of keessaa qaba. → Qur’aanni Boqonnaa (Suuraawwan) 114 of keessaa qaba. → Qur’aanni keeyyata (aayaawwan) 6236 of keessaa qaba. → Qur’aanni Rabbii qubeewwan (harfiiwwan) 321250 of keessaa qaba. → Qur’aana keessatti suuraan dheeraan suuratul Baqaraa dha. → Qur’aana keessatti keeyyatni (aayaan) dheeraan “Aayatal deyni” suuratul Baqaraa keessatti argama. keeyyata 282 dha. → Qur’aana keessatti jechi dheeraan “Fa’asqeynaamuhuu” kan jedhu dha. → Qur’aana keessatti jechi gabaabaan “Xaahaa” kan jedhuu dha. → Qur’aana keessatti Suuraan tokko sadaffaa Qur’aanaa jedhame suuratul ikhilaasi (Qul huwa Allahu Ahad) → Suuraan qalbii Qur’aanaati jedhame Suuratul Yaasin → Aruuza Qur’aanaa ti jedhamee suuraan yaamame suurat Ar rahmaani. ♡♡♡Alhamdulillah♡♡♡ Haqamaa borcamaa kan of keessaa hin qabne Qur’aana kabajamaa Rabbii nuuf kenneef galanni haa gahu! Rabbiin “Qur’aana nutu buuse nutu tiksa” jedhe. Rabbiin warra qara’ee itti dalagu nu haa taasisu! Aamiin!


Ummata Oromootu hooggantoota dhaabbilee siyaasaa akka tokkooman  kadhachuu qabamoo, hooggantoota dhaabbilee siyaasaa Oromootu tokkummaaf ummata Oromoo kadhachuu qaba?

……. Kutaa lammaffaa Barreefama kiyya kutaa tokkoffaa keessatti dhimma waamaicha tokkummaa ilmaan oromiyaa ilaalchisuun, waanuma natti muldhatee fi ittiin guungumaa deemu, maalifan yaada kiyya nama wajjin hin qooddanne jedhee, waanta haarawaa qabaachuu baatus, waan hundi keenya quba qabnu barruun dhaammachuu barbaade. Dhugaa dubbachuuf yaadi ilmaan oromiyaa dhimma barruu kanaan wal qabsiisanii naaf gumaachan eddu barumsaa fi gorsa oromummaa irraa argadhee jira. yaada gummaacha gabbisaa fi qeeqa gara garaa lammiin koo naaf kennitan hundi keessan ulfinaa fi galata argadhaa jedha. “Waa malee manni hin haaru” jedha oromoon yeroo waatu jiraa nama akeeku. Anis dhimma tokkummaa ilaalchisuun barruudhuma gaggabaabduu barreessu keessatti waa tutuquun koo hin oolle. Garuu ammam akka hojiitti hiikamaa jiru ilmaanuma oromoof dhiisee gama kiyyaan garuu qulqullinaan dhimmi tokkummaa qabsa’otaa akka lalisu haarsaa inni akka dhuunfaatti nagaafatu bahuuf mamii hin qabu. asi irratti waantan jechuu barbaadu tokko garuu tokkummaan qabsa’otaa kan dhufu fadhaa fi hawwii gara ykn qaama tokkoon kan dhalatu otoo hin taane, of kenniinsa qaama hundaa gaafata. Yoo hawwiin tokkummaa afaanirra hin darbinee fi waan tokkummaan gaafatuuf hin abboomamne jecha irra darbee bu’a qabeessa hin tahu. Asi irratti dubbiftootaan oofkaltii naaf kennaa jechaa, mee dhimma tokkummaa kana irratti akkaataa hooggantootii fi namooti tokko tokko ilaaluu yaadan kaasuu barbaada. Dhaabbileen siyaasa oromoo fi abbootiin siyaasaa tokko tokko dhimma tokkummaa mooraa oromoo fiduuf oromoon bara baraan gaafachaa jiru hundeen hubannoo qabaachuu dhabuun isaanii rakkoo mataa isaa dandahee dha. qabsoon oromoon itti jiru bilisummaa, abbaa biyyummaa fi mirga dimokraasii alagaan nurraa fudhatame deeffachuuf qabsootti jira. qabsoo qara sadii (galii) qabdu gaggeessaa jirra. Tokkoffaan qabsoo abbaa biyyummaa oromiyaa deeffachuuf taasifamuu dha. lammaffaa qabsoo bilisummaa sabaa (oromoo) akka dhuunfaattis ta’ee akka sabaatti qabnu goonfachuu dha. sadaffaan mirga dimokraasii sarbamne argachuuf. Asi irratti galiin qabsoo sadan kunuu hubannoof yoo tahe malee dhimmoota addaan bahanii ilaalaman miti. Haatahuu garuu sadan isaaniiyyuu madaallii isaanii eeggatanii hin deeman yoo tahe rakkoon isaan mooraa qabsoo keessatti dhalchan salphaa miti. Kan mooraa qabsoo oromoo keessatti mudataa jiru galii sadeen kana madaallii isaanii eegnee deemuu dhabuu keenya muldhisa. Sadan kana keessaa tokko yoo hirdhuu ykn hanqina qabaate, qabsoon harkifachuun dirqama ta’a. madaallii galii qabsoo oromoo sadan kana eeganii deemuun ammoo dirqama hooggantoota jaarmiyaalee oromoo ti. Jaarmiyaaleen siyaasaa oromoo walitti dhufeenyaa fi garaagarummaa galii qabsoo oromoo sadan kana hubachuu dhabuu irraa kan maddu, yeroo rakkoo gara garaaf saaxilamnu argina. Tokkummmaan mooraa qabsoo oromoo keessatti dhufuu qaba yeroo jedhamu madaallii galii qabsoo oromoo sadan kana kan dhugoomsu tahuun dirqama. Jaarmiyaan siyaasaa mirga dimokraasii miseensaa isaa hin eegnee ykn kabajee hin kabachiifne bifa kamiinuu galii abbaa biyyummaa fi bilisummaa sabaa eegsisuu ykn dhugoomsuu hin danda’u. akkasuma jaarmiyaan siyaasaa bilisummaa mataa isaa qabaatee bilisummaa miseensaa fi jaarmiyaa biraaf hin qabne, mirga dimokraasii fi abbaa biyyummaa oromiyaa dhugoomsuuf humna itti hin qabu. bifuma wal fakkaatuun galiin siyaasaa abbaa biyyummaa oromiyaa dhugoomsuuf hin warraaqne itti bahi isaa karaatti afuu dha. asi irratti waanti jala muramee ilaalamuu qabu galiin qabsoo oromoo sadanuu yoo madaallii isaanii eeggatanii deeman duwwaa qabsoon furga’uu dandeessi. Dhimmoota sadan kanaan yoo dhaabbilee siyaasaa oromoo fi hooggantoota isaanii madaalle ykn keessa isaanii sakattaane rakkoo maaltu jira ykn jabina maal qabu jennee ilaalla tahe, maal tahuu akka malu dubbiftootaaf dhiisa. waanta tokko garuu dhimmi kun sadan madaallii isaanii eeganii deemuu dhabuun, tokkummaa qabsa’otaaf rakkoo akka tahe jala muree darba. Dhimma kana waantan kaaseef, qabsoo keenya guddina siyaasaa oromoo wajjin wal qabsiifnee akka ilaalluuf. Dhimmootiin sadan galiin qabsoo oromoo ammachuu qabu kun fardii dha. dhalooti qubee dhimma sadan kanaaf baayyee itti dhihoo duwwaa otoo hin taane, qooqaa fi jireenya isaa taasifatee jira. qabsoon oromoo jaatamoota keessa ittiin masakamaa ture falaasama siyaasaa warra bahaa fi dhihaa (coministii fi kappitaalistii) ka’umsa taasifatee dhimma qabsoo oromoo ilaaluun isaa yeroo sanatti sirrii dha. waltajjii amma irra jirru kanatti garuu, haala guddina siyaasaa oromoo wajjin muuxeffachuun dirqama. Jaarmiyaaleen siyaasaa oromoo ykn hooggantootiin 60moota keessa turan haala guddina siyaasaa oromoo ammaa wajjin of sirreessuun dirqama taha. Tokkummaan mooraa qabsoo oromoo kan dhufuu malus yoo kun dhugoome duwwaa jedheen akka nama dhuunfaatti yaada qaba. kanaan ala garuu seenaa kaleessaa dubbachaa fi waltajjii amma keessa jirru dagachaa yoo deemna ta’e, tokkummaan nuti mooraa qabsoo oromoo keessatti hawwinu tasa hin dhugoomu. Haalli amma irra jirru yoo wal sobuu fi wal mooksuu taate malee, yeroo sirreessa hundee barbaaduu dha. Yeroo tokko tokko akka amma argaa jirrutti dhimma tokkummaa oromoo dhimma caalanii argamuu jaarmiyaa siyaasa tokkoo taasisanii namootiin ilaalan ykn jaarmiyaan siyaasaa ilaalu ifatti muldhatu. Dhimma tokkummaa kana irrattis yeroo waa jedhan jaarmiyaa ofii keessa jiran duwwaan daangahanii, yeroo ilaalanii fi yaada kennatan ilaalla. Kan nama ajaa’ibu garuu, jaarmiyaan tokko ykn namni dhuunfaan tokko jaarmiyaa isa kan biraa ykn nama dhuunfaa wahii dhiifama gaafachuu akka qabutti yeroo ilaalanii fi irraa dubbatan dhageenya. Kun kan muldhisu barbaachisummaa tokkummaa mooraa qabsoo oromoo egeree qabsoo sabaa wajjin otoo hin taane, fayidaa fi daangaa dhimma jaarmiyaa ofii keessa jiranii ykn abbummaa nama dhuunfaa tokko dhugoomsuun kan milkahuu ykn raawwatu taasisanii ilaaluun ammas rakkoo jiru hubachuu dhabuu dha. karaa biraatiin ammoo rakkoon tokkummaa mooraa qabsoo oromoo keessatti dhabameef nama dhuunfaa ykn garee wahii itti gaafatama godhanii ofii qulqulluu tahanii dhihaachuu yaaluu dha. kun bifa kamiinuu tokkummaa hin fidu. Rakkoon hunda keenya bira akka jiru of amansiisuu dha. Barruu kiyya keessatti yeroo hunda dhimma tokkummaa waantan kaasuuf akka hubannoo kiyyaatti egereen qabsoo oromoo fayidaa jaarmiyaa siyaasaa fi nama dhuunfaa caala, egeree qabsoo sabaaf fafa inni qabu waantan hubadhuuf. Abbaa biyyummaa oromiyaa, bilisummaa saba oromoo fi mirga dimokraasii ilmaan oromiyaa dhugoomsuuf qabsoon itti jirru haala walxaxaa addunyaa fi fala waloo waanta gaafatuu dha. yeroo tokko tokko dhimma numarsee jiru waanta dagannus ni fakkaata. Galiin qabsoo oromiyaa dhimmoota sadan (abbaa biyyummaa, bilisummaa sabaa fi mirga dimokraasii) ammatee shaffisaan galma hin gahu taanaan, haala walxaxaatu numudata. Dhugaa dubbachuuf tokkummaa dhabiinsi dhaabbilee siyaasa oromoo rakkoo gara garaaf qabsoo saaxilee jira. dhimma amantaa, naannummaa fi maal nadhibeen marfamee jiraachuu duwwaa otoo hin taane, ittiin masakamuun jalqabamee jira. haalli kun yoo yeroon fala isaaf malu waloon itti kennuun hanqate, gaabbii dhalootaaf darbu lafa kaahaa akka jirru hubachuu barbaachisa. Dubbiin ebelu najaata ykn najibba jennee haqa lafa jiru dhiisuun hin danda’umu. Kanaaf tokkummaa waanti jedhamuuf akkaataa namootiin tokko tokko itti dubbatan otoo hin taane, egeree qabsoo sabaaf murteessaa waan taheef. Kun ilmaan oromiyaa hunda keenya yaaddessuu qaba. yaaddahuu duwwaa otoo hin taane falli isaas nu harka akka jiru itti amanuu qabna. Falli inni duraa jaarmiyaan tokko ykn namni ebelu jedhamu kaleessa kana raawwate jennee yeroo isa itti hafarsinurra hin jirru. Kan kaleessaa seenaaf dhiifamee kan hardhaa fi boruu akkamitti qajeelfachuu akka qabnu yaaduutu karaa dha. ilmi namaa kamuu yeroo hojatu dogongora ni raawwata. Waanti guddaan irraa barachaa deemuu danda’uun ammoo beekumsa. Qabsoon bilisummaaf goonu yeroo hunda waantota qajeeltoo duwwaarra deema jechuu miti. Rakkinas dhalchuun isaa beekamaa dha. kanas beeknee sirreefachuu dha. Akkuma Mohandas Gandhi “freedom is not worth having if it does not include the freedom to make mistakes” jedhe sana adeemsa siyaasaa keessatti namuu rakkoo gara garaa keessa seenuu ni mala. Sababni isaa saba ofii miidhuuf otoo hin taane, filannoon gara garaa hoogganatti muldhachuu mala. Rakkoo kan tahu garuu isa irraa barachuu dhabuu ykn maaliif kaleessa ebelu akkas godhe ykn keessa seene jedhanii yaaduun mataa isaatiin rakkoo kan biraa dhalcha. Kanaaf dhimmi tokkummaa oromoo kun yoo dhukaan ilaalle malee, akkumma baratame dhimma olola gareef dhimma itti baana yoo tahe eessayyuu hin geenyu. Dhuma irratti dhaabbileen siyaasaa kamuu tokko kan biraa caalee ykn fayya qabeessa tahee, jaarmiyaa biraa irraa affeerraa ykn dhiifama eega yoo tahe, ammas “Bacaqii Roobaan , dhukkee ykn hawwaara kaasuuf lafa dhiitaa” akka jiru beekuu qaba. bacaqii roobaan hawaarri olkahu tasa waanta hin jirreef. Kutaa sadaffaan walitti deebina…. Ulfaadha Camadaa Hundee camadaa@gmail.com


Qondaalli Paartii Kongreensii Federaalawa Oromoo tokko mana hidhaa miliquun Awurooppaa seenan.

OMN:Oduu 04,2015 Obboo Abdallaa Qaasim, Dorgomaafi bakka bu’aan Paartii kongrensii fedaraala Oromoo godina Hargee Bahaafi Lixaa mana hidhaatii miliquun biyyaa bahan. Obboo Abdallaan gammoojjii Saharaa fi galaana meditraaniyaanii keessa ce’uun Awuroppaa seenaniiru. Obbo Abdallaa Qaasim, osoo gara qabsoo paartii KFOtti hin makamiin duratti, waggoottan kudhaa lamaaf hojii poolisummaa hanga qondaalummaatii fi waggoottan sadiniif hojii hoggansaa aanaaleerra hojjataa erga turaniin booda, dhiibbaa mootummaan namoota aantummaa uummataa qabanirraan geessisuurraa kan ka’een, hojii mootummaa dhiisanii qabsoo uummatatti makaman. Obbo Abdallaan Filannoo baranaa Itoophiyaa keessatti adeemsifameerratti godinaalee Harargee bahaafi Lixaa keessatti Paartii KFO bakka bu’ummaafi dorgomuun hojjachaa turan. Akka isaan jedhanitti, “hujii mootummaa dhiisanii hujii dhuunfaa jalbulle, qabsoo uummaataatiif fala waan hin taaneef, gara paartii KFOtti dabalamuun uummata aanaalee 16 ijaarree mootummaarraa gara galchine” jedhan. Obbo Abdallaan, ilaalchaa fi ijjannoo siyaasaa isaaniitiif erga doorsifamanii booda, qabamanii mana hidhaa seenanii, achittis dararaa fi reebichi hamaatu irra gahaa ture.Sana booda odoo Mana murtiitti isaanii dhiheessaa jiranii, daandiirratti mana nyaataa keessatti harkaa miliquun biyyaa akka bahan OMN tti himaniiru. Obbo Abdallaan erga biyyaa bahaniin booda, mootummaan haadha manaa isaanii reebuudhaan ulfa garatti waan miidheef, dahumsarratti sababa sanaan lubbuun isii darbuu gaddaan nuuf ibsaniiru. Mootummaan Woyyaanee karaa nagaatiin aangoo gadi dhiisuun abjuu waan ta’eef, falli jiru qabsoo hidhanoo jabeessuudha kan jedhan Obbo Abdallaan,Oromoon moora tokkotti deebi’uun akka irra jiraatuufi uummanni Oromoolle iddoo jiruu tokkummaan hafuursee akka ka’uu qabu dhaamaniiru. Gabaasaan Daani’eel Bariisoo Areerii ti.


Waamicha hawaasa fi lammii Oromoo Awuroophaa kessaa jirtan.

(Sagalee Bilisummaa Oromoo – Adoolessa 06,2015) Walgahiin kora ABO Godaina Awurophaa kan waggaa waggaan, tahu baranaa adooleess 24- 25/2015 biyyaa Sweden, magalaa Stockolmtii tahufi qophii xumurate jira. Qophii baranaa kan addaa taasisu yeroo uummati Oromoo yeroo hunda caalaa, gabrumman ga’ee jeecha jiruti fi qabsoon bilisummaa fi walabummaa, WBO jabeessu malee filannoo biraa hin qabne tahe argame dha. Uni hawaasii Oromoo biyyaa Awurophaa keessa jiranus, dirqama lammuuma akkammit akka itti bahanu marii gochuun barbaachisa duwwaa oso hin tane murteesa akka tahetti hubachuun, dhimma kanafi egeree saba keenya irratti mari’iiachufi koren kora qindeesitu(KKQ) issin afeera. Qophiin Bashannanas, Artistoota keenya: Ilfinash Qannoo, Dangaa Hayile Yesus, Guutu Abaraa, Asantii Hajjii, Totoba Tadassaan qopha’aa jira. Guyyaa walgahii miseensa: Adoolessa 24/2014. Sa’aa 11- Iddoo Kista Bibilotek/ Forum Nacka Guyya Walgahii hawaasa: Adoolessa 25/2015 Sa’aa: 13-02. Iddoo: Husby Träff. Warra Idoo Bultii qabachuu barbadaan: 1. Hotell Ibis- Akalla 2. Hotell Ibis Style- Järva krog 3. Solna Vandrar Hem- Solna 4. Nacka Stads Hotell Ektorp. Geejjiba Arlanda Airport ammaa Stockholm Central: 1. BUS 120 SEK. 2. Train Arlanda Express 240 SEK ( nama 2fi rakasa). Oduu argachuufi kore qindeesitu kora: 1. Ayana Gobena. Tel. 0760073952 2. Samuel Biruu. Tel. 0702525328 3. Tasfa Kumala. TEL. 0730649807 IUOF. KKQ


Prezidaantiin Ameerikaa Baraack Obaamaan Itiyoophiyaa Daawwachufu jiru. Mormitoonni IHADEG qofa utuu hin taane Nuuniis haasofsiisuu qabu jedhu

FINFINNEE— VOA Paartiin guutmmaa itiyoophiyaa MEAD paartiin dimokraasummaa Itiyoophiyaa EDEPA fi paartiin Ray ibsa har’aa kan kennan ba’ii filannoo baranaa akka hin fudhanne ifa taasisuuf jecha. Filanno IHADEG guutummaatti injifadhe jedhe hin simannu jedhu paartileen kun. Haala rakkisuun nama dhibuun kan beeksisame ba’ii filannoo kanaa simachuun sirna dhablummaa jajjabeessuu fi abboota irree badhaatuu ta’ee argine jechuu dhaanis ibsa isaanii kanaan beeksisaniiru. Paartileen kun ba’ii filannoo ilaalchisuun ibsa baasanitti dabaluu dhaan koppii xalayaa embasii Ameerikaa kan Finfinnee jirutti galchan illee gaazexeessotaaf raabsaniiru. Embasichaaf yeroo dhiyootti gara Finfinnee kan dhaqan presidenticha Ameerikaa Barack Obamaaf xalayaan barreeffame daawwannaan kun paartii biyya bulchu qofaa kan ofitti haammata akka hin taane kan gaafatu. Presidentichi gara Itiyoophiyaa dhufuuf kan murteessan filannoon bara 2007 haala dimokraatawaan bifa hin xumuramnee fi mirgi namaa guutummaatti yeroo itti dhiitametti ta’uu paartileen kun gaazexeessotaaf ibsaniiru. dhfuun isaanii erga hin hafnee garuu presidentichi mormitootas haasofsiisuu qabu jedhan. Presidentiin EDEPA Dr. Caannee Kebedes isuma kana ibsan. Filannoon bara 2007 ka nagaa fi dimokraasii utuu hin ta’in kan xumuramee fi uummata Itiyoopiyaa kan gaddisiise mirga namaa guutummaatti kan cabse waan ta’eef, haalli uumamee utuu jiruu Itiyooopiyaa daawwachuuf karoorfamuun dogoggora ta’uu isaa ibsuu feena. Kanumti iyyuu ta’ee Itiyoopiyaa dhufu taanaan paartii biyya bulchu haasofsiisuun isaanii waan hin hafneef jecha nuunis kanneen kabajamuu mirga namaaf dhaabanneerra jennu humnootii mormitootaas gaaffii keenya dhaga’anii uummata Itiyoopiyaaf ibsa barbaachisu akka kennan gaafanna jedhan. Presidenti Barack Obamaan mormitoota akka haasofisiisan kan nuti gaafanne nama marii geggeesseeutti amanan a’uu isaanii waan hubannuuf jechuu dhaan paartileen kun beeksisaniiru. Kanaaf jecha haala biyyattii waa’een Itiyooopiyaa nu galcha lammiiwwan jedhan mara biraa hubachuuf yaalii godhu abdii jedhu qabaachuu isaanii kan ibsan presidentii paartii Raiy Itiyoophiyaa obbo Teshale Sebru ti. Mootummaa IHADEG akka haasofiisan beekameera. Ajendaanis qabamee jira. Biyyi Itiyoopiyaa jedhamtu kan mootummaa fi paartii biyya bulchuu-tii? jedhanii gaafachuun ni danda’ama. Kanaaf qaama biyyattii kan taane jirra. Nuti mormitoonni akka heerri eeyamutti hundeeffamne. Qooda mormidtoonni fi waa’een Itiyoopiyaa nu galcha jedhan maraa ilaalchisee maal yaaddu? Jedhanii gaafachuun waan danda’amu natti fakkaata jedhan. Haalli mirga namaa Itiyoopoiyaa keessa jiru angawoota mootummaa Ameerikaa jalaa kan dhokate natt hin fakkaatu kan jedhan presisentiin MEAD obbo Abebqw Mehari ti. Gabaasi ministriin dhimma alaa Ameerikaa torbanneen darban keessa baase illee isuma kana kan cimsu jedhan. Presidentichi gara Finfinnee ennaa dhufan gabaasa ministrii isaanii kan dhimma alaa fidanii dhufu jedhanii kan abdatan ta’uu obbo Abebaw dubbataniiru. President Obamaan ministeerri isaanii kan dhimma alaa dhiittaa mirga namaa hamaan Itiyoopioyaa keessatti geggeessamu isaa gabaasa baasee jira. Namoota gabaasa sana baasan hedduu galateeffanna. Eenyu hidhamee akka jiru, eenyu murtii haqaa akka dhabe, tokko tokkoon baasaniiru. Sun baay’ee gaarii dha. Kanaaf president Obamaan ennaa as dhufan gabaasa ministeerri dhimma alaa kan isaanii baase fidanii dhufu jedheen yaada jedhan. Presidentiin Ameerikaa Barack Obamaan Ethiopia daawwachuun isaanii erga dhaga’amee qabee akkuma paartilee mormituu jaarmoliin mirga namaa kan sadarkaa addunyaa yaadawwan adda addaa kennaa jiran. Haalli mirga namaa Ethiopoiaa keessaa yaaddessaa dha jedhu jaarmoliin kun. President Obamaan Finfinnee ennaa dhaqanis mata duree kana akka kaasan gaafataa jiran. Presidentichi Itiyooppiyaa daawwachuu isaani ilaalchisuun qeeqawwan dhiyaataa jiran ilaalchisee kan gaafataman dubbi himaan ministrii dhimma alaa Tewelde Mulugeta kun dhugaa jiru hin mul’isu jedhan. Daawwannaa kana ilaalchisee yaada qaamotii adda addaa kennan kan ilaaleen sun dhimma isaanii ti. Sun murtii isaaniif dhiifamuu qaba. Waanti barbaachisaan himannaan haala qabatamaa jiru irraa adda ta’uu isaa ti. Kanaaf dhugaan jiru ofii isaaf ni dubbatan jedha ani jedhan. Har’a ibsa kan kennan paartileen mormituu sadii yaadawwan walitti isaan fidu irratti waliin hojjechuu kan itti fufan ta’uu beeksisan.