Seenaan gabaabaa J/Elemoo Qilxuu

Maqaan dhalootaa Hasan Ibraahim jedhama. Akka ragaan tokko tokko ibsanitti, kan dhalate bara 1936, Oromiyaa bahaa keessatti ture. Maqaa qabsoo Elemoo Qilxuu jedhamuun uummata biratti beekkama, hirmaataa warraaqsa sabboonummaa Oromoo fi hoogganaa Waraana Bilisummaa Oromiyaa(Oromia Liberation Army) ti. Seenaan ijoollummaa Elemoo Qilxuu baayyee hin beekaamu. Garuu, bara 1956 Elemoon barnoota Islaamaa baratee magaalaa Dirre Dawaa keessatti daldalaa Arabaa sooressa tokkoof hojjachaa ture. Daldalaan kunis Elemoo fudhatee gara Eden, Yaman bara 1956tti deeme. Eden akkuma ga’een maqaa isaa gara Elemoo Qilxuutti jijjiirrate. Boodarraa dubartii Oromoo achi jiraattu tokkos fuudhe, daldala jalqabe. Daldala achitti jalqabe kunis baayyee milkaa’eef.. Elemoon waa’ee siyaasa nama dhimma qabu hin turre; garuu bara 1966tti manni isaa bakka itti sabboontonni Oromoo wal gahan ta’e. Kunimmoo qoonsilaa mootummaa Itoophiyaa yaaddessaa deeme. Elemoonis diinota mootummaa Itoophiyaa qarshiin gargaara jedhamee shakkame. Bara 1967, namni Hararii (Harari businessman) mootummaa Itophiyaatif hojjatu tokko, Eden dhaqee Elemoorraa mi’a liqeeffate. Elemoodhanis yeroo Finfinnee dhufteen sii deebisa jedheen. Akkuma Finfinnee ga’een, Elemoon qabamee gocha shororkeessummaa mootummaa Itoophiyaarratti geggeessun himatame. Mana hidhaa kessattis qorannoo hamaa, reebicha fi miidhaa sammuu (psychological torture) guddaatu isarra ga’e. Kunimmoo Elemoon irra caala akka inni siyaasa keessa seenu godhe. Hiriyoonni Elemoo qarshii walitti qabanii erga malaamaltummaan dura ta’aa nageenyaa (security chief) namicha tureef qarshii kennanii booda gadi lakkifame. Yeroon Elemoon mana hidhaa keessatti dabarse akka inni sabboonaa kutataa ta’u isa godhe. Erga mana hidhaatii baayee booda sochii sabboonumma Oromoo kan akka Waldaa Afraan Qalloo keessatti hirmaachu jalqabe. Osoo biyya jiruu, Elemoon dhoksaadhan gara Moqaadishoo deemee walga’ii sabboonummaa Oromoo irratti hirmaate. Achittis hojiin sabboonummaa Oromoo uummata biyya Arabaatti baballisun isatti kenname. Gara Edenittis deebi’ee dhaabbata hawaasa Oromoo hundeesse. Bulchiinsa magaalaa Edenis amansiisee akka isaan biiroo siyaasaa banuuf isaa eeyyaman godhe. Gargaarsa mootummoota Arabaa fi akkasumaas Dhaabbata Bilisummaa Paalestiin (Palestinian Liberation Organization) fi Adda Bilisummaa Eertiraa (Eritrean Liberation Front) irraa gaafate. Gargaarsa mootummaa Iraaqitiin, leenjii waraanaa ji’a torbaa erga kennee booda addaa riphee lolaa (guerilla force) hundeessee. Adda kanas hooggansa hiriyaa isaa Abdulkarim Hajii Ibraahim, irra caala maqaa Jarraa Abbaagaddaa jedhamuun beekkama, bobbaase. Addi kun odoo gara Itoophiyaa seenuf yaaluu mootummaa Somaaliyaatin rukutamee, booji’amee gara mana hidhaa galfame. Kunis ta’u, Elemoon odoo abdii hin kutatin meeshaa waraanaa, gargaarsa Adda Bilisummaa Eertiraatin, dhoksaadhaan karaa gammoojjii Affaar keessan gara Itoophiyaatti glachuu fi kuusuu jalqabe. Kana booda, hiriyaa isaa Hundee Taqii wajjin, qabsoo waraanaa jalqabuuf gara Galamsoo deeman. Achittis jeneraal Taaddasaa Birruu, kan hidhaa manaa kessa ture, waajin wal argan. Elemoon dhoksaadhan humna waraana ijaaruu jalqabe. Abaan Hundee humna waraanaa riphee lolaa kana bakka iddoo Gubbaa Qorichaa jedhama Tulluu Carcar irratti akka buufatu gorsan. Caamsaa 1974, Elemoon nama digdama fudhatee Gubbaa Qorichaa irratti kaampii dhaabe. Achiihis eegdota namicha Mulaatuu Tagany jedhamuu, abbaa lafaa ummata naannoo sanaa baayyee hacuucaa ture, ajjeesuu jalqaban. Boodarras erga Mulaatun barsiisaan amantii Islaamaa Galamsoo kessatti akka ajjeeffamu ajajee booda Mulaatuu ajjeesan. Ajjeechaan Mulaatu nannoo sana naasise. Bulchaan naannoo sanaas loltuu isaa ergee akka balleessan ajajus garuu loltuun isaa milkaa’uu hin dandeenye. Hidhattoonni naannoo (local militia) riphxe loltoota Elemoo Qilxuu dhaabu waan dadhabaniif mootummaan Itoophiyaa jeneraal Geetaachoo Shibashii humna waraanaa guddaa wajjin gara Galamsootti erge. Humni waraanaa Elemoo waraanaa dheera waan hin geggeessineef, humni Geetaachoo hedduu rakkate. Dhumarratti humni Geetaachoo naannoo Xirrootti humna Waraana Bilisummaa Oromiyaa itti marsanii waraana geggeeffameen nama baayyee keessaa ajjeesan. Elemoonis erga harka kennatee booda gaafa loltuun isa qabuuf dhufan dhuka’aa dhoose of ajjeesee, gootummaan seenaa galmeessee darbe.


iyyaa iyya dabarsaa!!

Akkam jirtan duran dursee jirattottaa nairobi kenya hundaaf Obbollessii kenyaa khun Aprli 4/2014 humna mottummaa kenyattiin guyyaa Saa,attii 4ttii humna policettii akka fudhamee hunduu qaba qabdan jee,en yaada!!!garu akka dhamsattii waanin jaa,uu mee obbollewwaan khiyyaa namni isaa khana beyitan kan mana hidha jirachuu isaa ijan gartan ykn nama oromoo khan waalin hidha jirachuu isaa beyitan akka nuuf dhamsa G,Bar.Gal


SEENAA GABAABAA J/ GOOTICHA KEENYAA MAAMMOO MAZAMIIRR

kolonel maammoo mazamiir abbaa isaanii obboo MAZAMIIR HABTEE haadha isaanii addee UMMEE GURMEESSAA irraa shawaa lixaa aanaa gudaar keessaatti bara 1929ttii dhalatan dhalatanis umurii isaani gaafa barnootaaf gahu mana barnoota dajjashmach baalchaa magaala guder keessaatti argamu seenuudhaan barnootaa sadarkaa jalqabaa argataan, akkaasumas barnoota sadarkaa lammaaffaa mana barnoota tafarii mokonnon keessaatti osoo hordofaa jirani mana barnoota leenjii barsiisoota harar irraatti akka barataanfi baratoota yeroo sanaa qabxii olaanaa qaban kwwssaa tokko ta.anii gara magaala harar imala deeman. Haa tau male fedhiin isaanii yeroo sana barnoota qofa osoo hin taanee dhiimmaa waranaas waan barbaadaniif mana leenji waraana harar seenaan mana leenji kana keessaatti qabxii olaanadhan waan xumuraniif leenjisaa mana leenji waraana harar ta,ani mudaman yeroo muraasa boodas leenjistoota barnoota sadarkaa olaanaa akka barataniif caarraa argatan keessaa MAAMMOO MAZAMIIR isaan tokkoo turan. Bara 1962tti universty finfinnee irraas digrii jalqabaa barnoota seeraatiin L L B argatan. Koloneel maammoo mazamiir osoo barnoota mooraa universty finfinnee jiranii ummaata oromoo gurguddoon walitti makamuun gurmaauudhan dhaabaMACCAAF TUULAMA jalatti mirga kabachiisuuf sochii akka jalqaban oddefannoon argatan.yeroo kana irraa jalqabees baratoota mooraa universty finfinnee keessaa gara dhabbata MACCAAF TUULAMAA Keessaatti makamuuf sochii jalqaban keessaa maammoo mazamiir isaa tokkodha.fedhiin isaani kunis milkoomeefii gara dhaabbata kanaati makamudhaan hanga murtoon du.a itti murta,e fannifamaniiti sochiif guddaafi bu.a qabeessaa tae seena ummata oromoo keessaatti rawwaatani akka darban misseensoonni maccaaf tuulama keessa turaan kanneen ammaa lubbuun jiraan ragaa dhuga qabeessaa ni bahu. Kolonel maammoo mazamiir bara jireenya isaanii kessaattii harka caalu kitaaba seenaaf siiyaasa dubbisaa akka darbarsanif ummata oromoo cunqursaa jala jiruuf sagalee tauudhaan waltajji gargaarsa irraatti falmii cicimoo taasisaa akka turan michuu isaani obboo TASFAYEE DAGAAGA ragaa bahuu isaan nama amma lubbuun jiruu. Kun utuu kanaan jiruu M gabroonfataan kanneen waaee ummata oromoofi oromummaa akka lafa kau kanneen hin feene keessa tokko kan ta.e motummaa/sanyii jaldeessaa H/silaaseen himata dhara himachuudhan kolonel maammoo mazamiir gurandhala 10 bara 1967 ummata sinima Ampiir keessaatti walittiqabaman irraattii Boombii darbate namoota hedduu irraatti midhaa geessisee jedhamudhaan guraandhala 28 bara 1969 murtoon du.a itti murtaae!!! Kolonel maammoo mazamiir gaafa diraama mootummaa dalageen murtoo sobaa irraatti murtaae fannifamuuf jedhan dhaamsa dhumaa akkas jechuun dhammataan innis *dhigni koo mirga ummata oromoo kabachisuuf dhangalateedha male dhiga lafatti badde miti har.a maalummaa ummaata oromoo balleesuudhaaf nama ummata oromoof qaroo tae damee tokko murtaniis dameen ummata oromoo SAGAL ta,e dhufa*dhiga ummata oromoo bara dhangala,a jiraniis tae bor dhangalau dabalate ummatni oromoo mirga isaa akka kabachifatu hin shakkinaa jechuun ergaa dabarsee, garuu mooti murtoon kun akka na irraatti rawwaatu godheef fakkattonni isaa dhalattuu oromoo nu booda jirtuun murtoon wal fakkatan akka isaan hin qaqabnee itti naa himaa!!! Jechuun fannifaman!! Kolonel maammoo mazamiir himata dharaa ragaa hin arganneen himatamuudhaan bara 1969 mana adabaa GAASHIRE/ALENBEKAGN jedhamu keessaatti fannifaman!”!!! Kolonel maammoo mazamiir osoo mirga ummata oromootif hin fannifamin dura Abbaa ijoollee 2 turan! Maddii oromowiki oromo new culcture and language get you tub say seenaa maammoo mazamiir!galatoomaa


Artistiin Oromoo Beekamaan Gammachiis Bayyanaa dhukkubsatee akka gargaarsa barbaadu ibsame.

Ayyaantuu.com Artistiin beekamaa fi sabboonaan Gammachiis Bayyanaa dhukkubsatee yaala dhabuun manatti galee akka jiruu fi yaalamuufis humna isaa waan hin qabneef gargaarsa akka barbaadu sabboontonni Oromoo ibsan. Yeroo dheeraaf walaloowwan, diraamaa gaggaababoo fi sirboota adda addaa rakkoo fi miidhaa ummata Oromoo ibsan, kan haqaa fi duudhaa Oromoo calaqqisan qopheessun uummataaf gumaachaa, ummatas hamleessaa kan ture yoo ta’u, hojiiwwan isaa keeyssaa diraamaan gabaaboo fi walaloowwan akka “Dache”, “Bubbee” kkf kanneen ummata biratti fudhata argatanidha. Hojiiwwan isaa keessaa “Bubbee” kan jedhu caqasaa.


Bosonnni kan ummata tahuu malee investiment keennamu waan beeynu hin qabnu ..

Godina addaa naannoo Finfinnee Aanaa walmaraa ganda waajjituu Harboo jedhamutti kan argamu bosonni “Bosona Roobalee” jedhamuun beekamu waggoota dheeraaf ummata naannichaan halkanii fi guyyaa, roobaa fi caama keessa, xiqqaa fi guddaadhaan, dhiiraafi dhalaan, marti itti baanee kunuunsaa turre mootummaan dirqamaan nurraa fudhee investmentif kenneera jechuun ummati komii dhiheessan. Bosonni hectaara 74 kan caaluu fi bineensota akka kuruphee, dukkulaa, waraabessa, booyyee, sololiyaa, gogorrii, shimbirroota baayee fi kkf hedduu kan of keessa qabu tahuu kan dubbatan D/B/Waajj. Nageenyaa aanichaa obbo Taammanaa Addunyaa dabalataaniis bosonnni kan ummata tahuu malee investiment keennamu waan beeynu hin qabnu jedhan. Ummanni naannichaa mootummaan qawween haa irraa nu kaasu malee lafa keenyaa fi bosona keenya dabarsinee hin keenninu jedhanii falmachaa jiru Maddi-FBC Afaan oromoo qophii ”ummanni maal jedhaa” 23-4-2014


BUQQIFAMA OROMOOTA SHAGGARII fi NAANNOO ISAA – Kutaa Shanaffaa

10) Magaalaan Shaggar Oromiyaa amaaromsu irraa of-eeguu qaba. Shaggar wiirtuu fi magaaalmataa Oromiyaa waan taheef, mataan isaa Oromoomuu qaba! Sadarkaa sadarkaan Afaan Oromoo magaalaa kana keessatti dursee Oromootaaf, booda immoo namoota maraaf kennamuutu karaa qajeelaa dha. Kana irratti shoorri Mootummaan Naannoo Oromiyaa, OPDOn qabuu murteessaa dha. OPDOn “keenya” mataa olqabateetoo deemuutu isa irraa eegama. Jaarmaan kun shimala seenaa fi eeboo ekeroota gootolii Oromoo jalaa bawuuf, yeroon inni gara qeyee Oromootti, gara gaaddisa Odaa jalaatti deebiwu amma carraan isaa!


Oromiyaa;  Haroomaayaa/ Gaaffiin keenya kun nuuf hin deebi`u taanaa qabsoon keenya hamma lubbuu keenya kenninutti itti fufa

Oduu Ho`a fi Gammachiisa Rakkoo guddaan yeroo ammaa barattootaa fi dhalataa Oromoo hunda aarsaa jiru kan Finfineen akka federaala jala galuu godinaawwan addaa naannawaa Finfinnee ilaalchisuun barattoonni OROMOO Yuunivarsitiiwan Haramaayaa fi Jimmaa gaaffii gaaffiiwwan armaan gadii dhaadannoo godhachuun guyyaa kaleessa irraa (Kamisa ganama sa,atii 12:OO) IRRAA KAASUUN hiriira nagaa bahan tuqaaleen achirratti ka`anis kan armaan gadiiti: 1.Godinaalee addaa naannawaa Finfinnee Federaala jala galuu hin qaban 2.Weellistoonniifi artistoonni Oromoo mana hidhaa jiran gad nuuf haadhiifaman kan jedhu. 3.Qotee bulaan lafa isaa irraa buqqa,uu hin qabu. 4.Obbo Muktaar Kadirii fi Abdullaziiz Mohaammad fi dura taa`aan OPDO kan biraanis dhimma kanaaf dhaabbachuu qabu jechuuniifi kkf dhiyeessaniiru Kanumarraa ka`uun Presidaantii YUUNIVARSITICHAA kan ta`an Dr Girmaa Amantees nuti dhimma kana furuu hin dandeenyu garuu Qaama ilaallatu hundaa biraan isiniif geenya gaaffii keessanis dhageenyeerra jedhan. Kanarratti barattoonni kunis gaaffiin keenya kun nuuf hin deebi`u taanaa qabsoon keenya hamma lubbuu keenya kenninutti itti fufa jedhanii beeksifatan jiru.


Nuuf Birmadhaa jechuun guyyaa har’aa Yuuniversiitiin Amboo Hiriraa nagaa isaa taasise!

Akkuma beekamu yeroo ammaa kana haalli Uummanni Oromoo keessa jiru daraanyaaddessa ta’uusarraan wal qabatee,dhaabileen barnootaa ol’aanoo sochiin isaan gochaa jiraan kan walirra cite miti Ganama kana sa’aa 2:30 irraa Eegalee Yuuniversiitiin Amboos hiriira nagaa gochuun cunqursaa fi maltooma ilmaan Oromoorratti yeroo ammaa kana raawwatamaa jiru mormaa oolaniru. mormiin ilmaan Oromoo Yuuniversiitii Amboo “Masteer pilaanii naannowwaan finfinnee federaala jala galchuu” gonkumaa akka hin danda’amne cimsani sagalee mormii isaanitiin dhageessisaniiru,hidhamtootni Oromoo dhimma Oromummaa isaaniif hidhamaan nuuf haa hiikamaan,lafti abbootti keenyaa alagaadhaan cicciramuun nurraa haa dhaabbatu,naafxanyaan biyya keenyarra haa kaatu, fi k.k.f irratti qabsa’uun diddaa isaani mul’ifataniru.. Hordooftoota koo yeroon booda wal duraa duubaan gabaasa guutuu isaa isiinin gaha!!


Karaan Sobaan Dabran Gala Nama Dhiba

Jawaar Muhammad Marii Obbo Abdulaziiz Muhammadiifi Obbo Kumaa Dammqsaa, dhimma ‘Maastar Pilaanii ilaalchisee, TVO waliin gaafa Ebla 26,2014 godhan kutaa duraa amman daawwadhe. Ibsi isaan godhuuf yaalan kan fudhatamu ta’uu dhiisaatii gaafilee biroottu kan kaasu ta’eetin arge. 1) Dura, jarri lamaan akka hoggantoota ‘Boordii’ Maastar Pilaanii kanaatti dhihaatan. Boordiin kun yoom uumame? Aangoon isaa hoo maali? Miseensonni Boordii kanaa eenyuun ( qaama mootummaa kamiin) muudaman? Boordin kun waanuma torbannan dabran kana uumame fakkaata. Fakkeenyaaf amma dura Obbo Abdulaziiz gaafa dhimma kanarratti ibsa keenu akka ‘Itti-aanaan Pirazidantii Oromiyaa’ qofatti waamamaa ture. Har’uma maqaa Boordii maxxanfatee as baye. Kanarraa boordiin amma isaan itti waamaman kun mormii “Oromiyaafi Oromoon Pilaanii kana keessatti hin hirmaanne’ jedhu cal’isiisuuf akka bahen shakka. Dhugaan jirtu garuu bulchitoonni Oromiyaas ta’ee Oromoonni qophii Pilaanii kanaa keessatti hamma ji’a dabreettit hirmaachaa akka hin turini. Dokmantiilee Pilaanii kanaan walqabatanii bahan akka agarsiisanitti, waggoota dabran kana keessa karoora kana qopheessuu keessatti kan hirmaataa ture qondaalota Federaalaa, bulchitoota Finfinneetifi gorsitoota warra Faransaayi qofa ture. 2) Haasaya jaraa keessatti dhimmi pilaanii kun sadarkaa gubbaa hanga ummataatti irratti mari’atamee, erga manneen marii bulchiinsota lameenii raggaasisanii booda hojirra oola jedhan. Jechi kun gara lamaan rakkoo qaba. Tokkaffaa yoo yaadattan torban dabre Maanajariin ol’aanaan Maastar Pilaanii kanaa, Obbo Maatiwoos Asfaw, Pilaana kana kan raggaasisu mana marii bulchiinsa Finfinneefi kan GODINA ADDAA naannoolee Finfinnneeti’ jechuun ni yaadatama. Fakkeenyaaf barruun Reporter gubbatti baye akkan jedha ture “የተሠራላቸው ማስተር ፕላን የተጠናቀቀ በመሆኑ ተግባርላይ የሚውለው ግን የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ምክር ቤትና የልዩ ዞኑ ምክር ቤት ሲያፀድቁት ብቻ ነው፡፡”Eenyutu sobaa jira ree? Lammaffaa walgahiin torban darbe Adaamatti godhame ‘Leenjii Leenjiftootaa’ jedhamee ture. San jechuun karoorri bahe gara sadarkaa raawwachiisutti (implementation) ce’ee jechuudha. Maarree erga karoorri hojirra ooluu eegalee booda Caffeen maal murteessa? Kana qofa miti. Akka qondaaltonni jedhanitti bulchiinsi Finfinneefi kan Godinni Addaa kopha kophatti pilaana baafatani san booda walitti qindeessu. Amma kan argaa jirruufi irratti mari’atamaa jiru pilaana Finfinnee kan bara 2006 (ALH) bahe. Kan Godina Addaa mee ree? Kanarraa wanni hubannu, yaanni pilaana kana heera mootummaa eeganii sirnaan murteessisuu jedhu waan dursatti itti yaadan ta’uu dhabuufi, jarri Oromiyaa bakka bu’ee dubbatuuf wixxifatu waan deemaa jiru quba qabaachuu dhabuu isaaniiti. Wanni silaa ta’uu qabu Pilaaniin waloo akkasii osoo hin bahin dura qaamoleen heeraafi seeran angoon kennameef mari’atanii raggaasisuudha. San booda karoorrii baha, itti aanseti gara hojirra oolchuu seenama. 3) Obbo Kumaan haasaya isaa keessatti akeekni guddaan pilaana kanaa ummata Oromoo naannawa Finfinnee jiraatu fayyaduudha jedha. Akka inni ragaa bahetti yeroo dheeraadhaaf ummanni magaalattiirraa fageenya dhihoo jiru tajaajila barnootaa, fayyaafi ibsaa argachuu hin dandeenye. Kun dhugaadha. Garuu rakkoo kana furuuf Oromoota kana Finfinnee alagaan bultu jala galchuutu falaa? Waggoota kurnee lama dura araddaalee akka Garjiifi Laaftoo qonnaan bulaa Oromootu irra jiraata ture. Mee erga gandoonni kun Finfinneetti makamanii (integrate godhamani) booda Oromoonni achirra turan guddina Finfinnee kanaan ni fayyadaman moo ni miidhaman? Mee Obbo Kumaan warra gaafas dachii sanirra qotataa ture kan badhaadhe dhiisii kan lubbuun baraare arguu danda’aa laata? Waggoota muraasa dura gaafa Zoonin Addaa uumamtu dhiibaa babal’inni Finfinnee Oromoota kanarraan gahu dangaa itti godhanii hambisuufi qonnaan bultoota kana fayyaduuf jedhameeti. Yaada san dhugaa se’ee waan tureef Oromoon hin mormine. Har’a yaada san eessatti gataniti Finfinnetti makuun as bayan? Walumaagalatti yaalin qondaalonni lamaan daba jiru dhoksuuf godhan waan fudhatamuu miti. Yoo dhugumaan guddina diinagdee magaalaa Finfinneetifi Oromoota naannawa sanii fayyadu baasuu barbaachise furmaanni jiru Finfinnee bulchiinsa Oromiyaa jalatti deebisuudha. Kun Oromoota naannawa saniitifi jiraattota magaalattis ni fayyadda. Gama tokkoon Finfinnee Oromiyaa jalatti deebi’un aadaa fi eenyummaan Oromoo akka dagaagu haala mijeessuuf fayyada. Dabalataanis Oromiyaan Finfinnee dhuunfachuun karoorri guddina Finfinnee kan Oromiyaa guututiin akka walsimatu godhuuf karaa bana. Akkasumas Finfinneen Oromiyaa jalatti deebi’uun akka feetetti akka babal’attufi sirna tokkoon akka bultu godhuun jiraattonni magaalaa sanii dangeffama (restriction) malee akka dalagatan hiree kenna. Kun waan haarayaa miti. Magoonni Oromiyaa hedduun saboota biraa of keessaa qabu. Oromiyaa jalatti buluun mirgaafi dantaa isaani waan tuqe hin qabu. Finfinnees waani adda godhu tokkolleen hin jiru. Kan ta’uu baannaan Finfinneen haadha isii Oromiyaarraa of alagoomsitee haadha isii qancarsaa ofii guddattu hin jiraattu. Oromiyaan Finfinnee malee, Finfinneenis Oromiyaa malee jiraachuu hin danda’an. Finfinneen gaafa dhaabattus Oromoota buqqisuuni. Hanga ammaatis dhawaataan Oromoo lafarraa duguugaa as geesse. Har’as warri Oromoo buqqaasuun ardaa isaarrattii abbaa ta’uu mi’eeffate Maastar Pilaanii Waggoota diigdamii shanan as deeman keessatti Oromoo naannawa sanii dhabamsiisuun handhuura Oromiyaatti biyya biraa uumuu baafatanii itti seenanii jiran. Karoorri kun milkoofnaan Oromoonni miliyoonota heddutti tilmaaman qe’erraa buqqa’uun faca’uun waan hin oolle. Kaleessa Gullalleen ardaa ofitirraa yoo buqqa’ee gara Baale, Arsii, Harargeefi Booranatti godaana ture. Har’a naannoleen Oromiyaa biraatis baay’ina ummataatin dhiphatanii, lafti hafes Arabaafi Hindiif gurguramee waan jiruuf bakka dhaqan hin qaban. Dhugaan jiru kana. Kaleessa abbootiin keenya humnaan caalamanii, addaan faca’anii gurra waliin dhabaniit lafa ofitirraa buqaafaman. Dhaloonni har’aa osoo seenaa beekuu, osoo yakka hojjatamuuf deemu ijaan arguu seenaa yakkaa lammataa kana taa’ee laaluu diduun waan nama boonsu. Falmaan itti fufuu qaba. gulelepost


Siidaan Minilik haa buqqa’u, sagaleen Oromoo haa dhaga’amu

Ebba Doti Ijoo Dubbii Har’aa gara Orimiyaa irraa: Dhaadannoowwan kunneen: 1. Oromiyaan lafa Oromooti 2. Buraayyuun kan Oromiyaati 3. Laga Xaafoon kan Oromiyaati 4. Sabbataan keenya 5. Biyya keenya Murree hin kenninu 6. Galaan Kan Oromiyaati 7. Finfinneen handuura Oromiyaati 8. Wallisaa Jaafar Yusuuf haa lakkifamu 9. Hidhamtootni marti haa lakkifaman 10. Bilisummaa barbaadna 11. Oromia Shall be free 12. Oromo need freedom 13. Adaamaa fi Bishooftuun maqaa kana duwwaan waamamuu qabu 14. Siidaan Minilik haa buqqa’u 15. Sagaleen Oromoo haa dhaga’amu 16. Qeerroon gaaffii mirgaa gaafata 17. Barattoota ajjeefamaniif mootummaan itti gaafatama haa fudhatu 18. Muktaar Kadir Pirezedaantii tahee Oromiyaa kennuu hin qabu 19. Qotee bulaaf iyyina 20. Barataa Oromoof iyyina 21. Sagaleen Uummata keenyaa haa dhaga’amu 22. Baqattummaan haa dhaabbatu Kanneen jedhan yoommuu tahu barattootni gamtaan dhiiraa fi shamarran osoo hin jedhiin sagalee isaanii dhageessisanii jiran.


Seenaa Jaal Gaaddisaa Hirphasaa (1980-2006) Barataa Gaddisaa Hirphasaa abba isaa Obbo Hirphasaa Qanaaa fi haadha isaa Aaddee Jaalannee Diroo irraa Eebla bara 1980(A.L.O.) Godina Shawaa Lixaa Aanaa Xuqur Incinnii ganda Qorroo Haarritti dhalate. Barnoota isaa sadarkaa 1ffaa achuma Xuqur Incinnii mana barumsaa Boorat sadarkaa 1ffaatti xumure. Barnoota sadarkaa lammaffaa kutaa 9 M.B. sadarkaa lammaaffaa Gudaritti kan hordofe yoo tau 10-12 ammoo M.B.sadarkaa lammaafaa Jimmaatti barate. Qormaata Biyyoolessaa qabxii olaanaa galmeessuun Yuunivarsiitii Finfinneetti ramadame. Barnoota sadarkaa olaanaas qabxii guddaa fiduun muummee Teeknooloojii seenuun barataa civil engineering waggaa 4ffaa ture. Barataan Gaaddiisaa diimaa bareeda mataa luuccaa dhaabbitiin isaaf miidhaginni fuula isaa bayyee kan nama hawwatu mucaa sinbo-qabeessa, hiriyoota isaaf hawaasa keessatti jaallatamaa ture. Miidhagina qaamaa qofa osoo hin taane yaadni fi hamalli isaa kan namatti tolu mucaa jaalatamaa fi eebbifamaa ture.Barataan Gaddisaan waaee eenyummaa Oromoo kan xinxaluu eegale yeroo sadarkaa 1ffaa baratu yoo tahu, wayta sadarkaa lammaffaa baratu ammoo barattoota Amboo waliin gaffii mirgaa gaafachuu tattaaffiin inni godhaa ture cimaadha. Cunqursaan Oromoo irraa gahaa tureef gahaa jirtu darab isa quuquu kan jalqabes yeruma kana ture. Wayta Yuunivarsiitii Finfinnee seenettis gootota barattoota Oromoo Yuunivarsiitii Finfinnee biroo waliin gaffii mirgaa gaafachuurraa nama guyyaa tokkollee hin boqonne, nama murataa ture. Barataa Gaaddisaan gaafa mooraa yunivarsiitii Finfinnee seenee eegalee gaafii mirgaa fi kan abbaa biyyuummaa Oromoo barattoonni Oromoo kaasaa turan keessatti gaheen inni taphataa ture himamee hin dhumu. Seenaa qabsoo Oromoo keessatti kan yoomuu hin dagatamne mormii barattoota Oromoo 2004 keessatti nama gaffii abbaa biyyuumma Oromoo Finfinneerratti qabu barattoota biroo waliin falmii geggeessaa turan keessaa isa tokko. Yeroo Wayyaaneen magaala guddittii Oromiyaa gara Adaamaatti godaansiftee ergamtuu ishee OPDO Finfinneedhaa buqqiftetti gaaffii mirgaa barattoonni Oromoo Yuunivarsiitii Finfinnee gaafannaan barattoota 350 ol kan tahan barnoota irraa wayta ariamanii kaasee mootummaan faashistii Wayyaanee mana hidhaa adda addaa keessatti dararama hiriyaa hin qabne irraan gahaa turte. Mana hidhaa Maakalaawwii, mana hidhaa Karchalee Finfinnee booddee ammoo mana hidhaa Qaallittii keessatti hooggantoota Waldaa Maccaa Tuulamaa fi barattoota Oromoo Yuunivarsiitii Finfinnee waliin miidhan irra gahaa ture. Dararama poolisa federaalaa harkatti irra gahaa ture caalatti ammoo kan mana hidhaa Qaallittii keessatti jalaqaba Jia Gurraandhala keessa irra gahaa ture akka malee hammaataa ture. Shira Wayyaanonni xaxaniin bilbila mobaayla lafa inni ciisu kaauun ABOf bilbila jedhanii yakkuun mana hidhaa dukkanaa fi kan lafa jalaatti achuma Qaallitti qofaa isaatti hidhuun turban lamaafosoo walirraa hin kutiin reebaa turan. Yeroo achitti reebaa turanitti kalee isaa akka malee waan miidhaniif ammo qorra lafa jalaa waliin itti hammaatee waldhaansa dhoorkanii ittuma yaadanii ajjeesan. Barataa Gaaddisaan Bitootessa 28-2006 ganama keessaa saaa 9:00 irratti Hospitaala Minilikitti osoo wallaansa tokko illee hin argatiin hiriyyoota isaa harkatti biyya lafaa irraa boqote.Dhumarratti gootichi Oromoo Gaaddisaan wayta lubbuun keessaa bahuuf jirtutti akkas jedhee barattoota Oromoo fi Ummata Oromoo maraaf dhaamsa dabarsee. Dhaamsa isaa keessaa muraasni:-Yaa Ummata Oromoo!, Yaa hiriyyoottan koo fi yaa firoottan qabsoo bilisummaaOromoo!Duutin ani due dua gootoota Oromoo kan eenyummaa Oromoo yeroo jalqabaaf kaasan dua obboo H/Maariyaam Gammadaa, kan Jeneraal Taaddasaa Birruu, dua Dhibbaalaa MaammooMazamirii fi kan gootota Oromoo biroo waliin walfakkaata. Ani kanan hidhameef, kanan ajjeefameefis waanan gaaffii mirgaa Oromoo gaafadheef, waanan cunqursaan Oromoo irra jirtu haa kaatu jedhee gaafadheef akkasumas Oromummaa kootti waanan boonuf malee yakka hojjedheen miti. Mootummaan gabroonfataan ammoo nama ofitti amanu hin jaallatu, mootummoonni Abashaa kan fedhan Oromoo doofaa kan waan isaan ajajan ishoo jedhee fudhatu malee kanneen sabboonoo taan kaan biyyaa ariuun kan qabate mana hidhaatti hiraarsuun achumaan ajjeesuun aadaa isaa tahee jira.Duuti Oromoo dhaa hamma dua sareellee dhageettii dhabdee jirti. Waan taheefis ani bilisummaa Oromootiifan wareegame irra deddeebitanii hidhii xuuxuun waahuu akka hin fidne beektanii kaayyoon ani itti wareegameef akka galmaan geessan imaanaa/adaraan tokkoon tokkoo Oromootiif dhaammadha. Kanaaf yaa uummata Kuttaayee, yaa uummata Amboo, yaa uummata Sulee , yaa uummata Giincii, yaa uummata Guduruu,Yaa Ummata Sikkoof Mandoo, Yaa Ummata Ittuuf Humbanaa ,Horteen Booranaa fi Barreentumaa walumatti qabaatti Uumatni Oromoo marti gumaa koo goodatti hin hambisinaa! Karaan irra jirru karaa sirriifii kan Jaallan Oromoo itti wareegamaa jiran waan taheef waan nu itti ajjeefamne kana murannoon galmaan gahuun hoji-manee keessan waan taheef mirga keessan kabachiifachuuf sochoaa! Duuti siree irrattuu kan hin hafne waan taheef ani ammoo bilisummaa saba guddaa gabrummaa jala jiru kanaaf osoon lubbuu lama qabaadhee kenneefii waan na gabbisiisu miti. Wanti guddaan dagatamuu hin qabne garuu Oromoon inni hafe gumaa koo baasuuf hirbuu naa seenuu qaba! Kan jedhu dhaammate. Qabsaayaan ni kufa!, Qabsoon itti fufa!! http://gotoota-oromo.blogspot.se


Humni waraana Agazi konkolaataa sadeetin Ummaata magaalaati rakiisaa jira

ODUU OO’AA!!!! GodiIna Wallagaa Bahaa, Magaalaa Naqamteeti yeroo har’a (Guyyaa sanbataa, 27/04/2014) kana humni waraana Agazi konkolaataa sadeetin Ummaata magaalaati rakiisaa jira. Ajejamuu humna waraana Agaziitif sababaa guddaa kan ta’ee mormamuu preezeedantii Obboo Muktaarii kadiir akka ta’edha. Inniis baratootni guyyaa Kaleessaa ati kulloo kulloon nu hin bulchuu jedhaan waan mormaniif humna waraana kun ergame jedhama. Muktaar fi hooganaan farra malamaltummaa Alii suleemaan hanga yeroo ammaatti achitti argamu……


Miseensota Kutaa ABO yamanii fi Jaarmayaa Tokkummaa Baqattoota Oromoo ABO YamanGuyyaa gootota oromoo Jaarmaya Tokkummaa Baqatoota Oromoo ABO Yaman bifa hoo’aa ta’een Ayyaneffatee jira .Guyyaa gootota Oromoo jaallawwan qabsoo bilisummaa sabaa fi oromiyaa gabrummaa jalaa baasuuf jecha wareegaman akeekaa fi kaayyoo isaan irratti wareegaman galmaan ga’uuf jaarmanyi tokkummaa Baqatooota Oromoo ABO Yaman miseensota ,qondaalota, hawaasaa fi hogganoonni jaarmayaa irratti argamuudhaan akkuma aadaa Oromoo eebba manguddootaan Ayyaanicha banachuudhaan eegalan. Itti Aansuudhaanis faaruu Alaabaa faarfachuudhaan bifa miidhaagaan Ayyaaneffamee oolee jira.Hogganoonni jaarmayaa seenaa guyyaa goototaa fi haala ademsa qabsoo bilisumma oromoo shaffisaan (ariitiin ) godhaa jiru miseensota hirmaattota ayyaanaa wal duraa duubaan ibsa babal’aa godhuun ayyaanicha miidhaagsuushaan imaanaa jaallawwan keenya irratti kufan galmaan geenna jechuun kutannoo fi murannoo qabsoo sabaaf qaban miseensotaa fi hirmaattota ayyaanaaf ibsuudhaan hamilee itti horuun ABOn jijjiiramaa HD ABO Bergaader Jeneraal Kamaal Galchuun hogganamu imaanaa jaallawwan keenyaa galmaan ga’uuf akka qabsoo Oromoo bifa haara’aan yaada dhaloota haara’aan sochii godhaa jiran hubachiifaman . Itti aansuudhaanis faaruu dhaamsa jaallawanii faarsuudhaan dhaamsi jaallawaan keenya dhaammatan hubachiisuun qabsoo jaallawan keenya dhiigaa fi lafee isaanii nu dhaalchisan galmaan ga’uuf waan qabsoof barbaachisu itti himuudhaan of qusannoo tokko malee akka qabsoo ABOn geggeessu hamileen bira dhaabbatanii fi gummaacha qabsoon barbaaddu godhuudhaan yeroo kamiyyuu caalaa akka bira dhaabbattan ibsi baldhaan hogganoota jaarmayaatiin kennamee jira. Ayyaanni goototaa milkii hamilchiiftuu dhaan xumurachuu dhaan ibsa ijjaannoo qabxiilee armaan gadii of keessaa qabu kana Jaarmaya Tokkummaa Baqattoota Oromoo ABO Yaman baafatanii jiru.1. Akeeka kayyoo dhaaba keenya hooggana warraqaan durfamu qaama qalbiin hojjannee dirqama qabsoon qabdu rawwannee gamtaan fuula duratti tarkaan fachiisun mul’ata hegeeree saba keenyaa bakkan gayuuf Nihojjanna.2. Dhaamsa jaallaan keenya qaanqee bilisummaa qabsisaanii luubbuu isaanii qaali ummata Oromoo gabrummaa jalaa baasuf Arsaa kafalaan imammata jaallaan keenya galmman gayuudhaaf tokkumman Nihojjanna.3. Qabsoo ummata Oromoo dhimma waloo irratti lammi biyyatti hunddaa wajjin amantaa fi ciiminnaan hojjannee lammiwwan kaleessa qabsoo teenya irra shakkii qaban firoomsachuun akka qabsoon oromoo isaanifiis bu’aa qabu hubachisun akka irraa qooda fudhatan Ni goona.4. Rakkoo mootummaan wayyaanee adda durummaan keessattuu ilmaan oromoo irratti xiyyeefatee mirga lammummaatiifi mirga dhala ilma namaas dhoorgatee biyyarraa manycaasuun irbaata kalluunaa godhaa jiru kana Ni balaleffanna.5. Sagantaa mootummaan wayyaanee lammii itophiyaa wal nyachisee yeroo isaa dheereefachuuf ykn akka biyyi tun umrittuu walitti hin fayyiine godhuuf mililik waggaa dhibbaa ayyaaneeffanna jedhee ummaata walitti oofaajiru kana hubattanii lammiin itophiyaa akka irraa ofqusattan ibsina.6. Raadiyoo kijibaa tan torbaanirraa sagantaa jijjiirtee hawaasa oromoo kan hawwii bilisummaa isaanitiif waggoota dheeraa soobdee isaan jala ofte ammaas akkuma kaleessaa isaan sobuu yaadanii olola kijibaa kan odeessanii hin dhumne kana gadifaggeenyan dura dhaabbanna.7. Qabsoon ilmaan oromoo tan hooggana sirnaawaa dhabaaf guyyaan baatitti nukeennuun baatiin waggaatti waggaan jaarraatti nukeennuun ilmaan oromoo sona dhabnee qotee bulaastayee daldaalaastayee barsiisaf barataas tayee kan biyya keessatiif baqataalleen rakkoo qasoo oromoo fala irraa wallaale san waaqni haqaa fala itti godhe hooggana sirnaawaa ilmaan oromootiif sabaa fi sab-lammoota wajjin sirna mootummaa wayyaanee kan lammii itophiyaatiif dalagu fakkaatee irratti gochaa sukaaneessa rawwataa jiru kana Ni balaleffanna.8 .Nuti miseensonni Jaarmaya Tokkummaa Baqatoota Oromoo ABO Yaman imaanaa jaallawwa keenya irratti kufan galmaan ga’uuf waadaa keenya bifa haara’aan haaromfannee jirra.9 .Bu’aa bahii qabsoon bilisummaa sabaa qabdu akka gaaritti hubachuun qabsoo ABOn HD J/Kamaal Galchuun hogganamu bifa haara’aafi dammaqinaan bira dhaabbachuuf of qopheessuu keenya ibsina. 10 . Sirna nama nyaataa fi mootummaa abbaa irrummaan sabaa fi sablammoota biyyattii bulchaa jiru hawaasa biyyattii kaan hidhuu dhaan , kaan roorrisuu dhaan , kaan biyya irraa ari’uudhaan ummata kabajamaa fi abbaa biyyaa ta’e bineensa nyaachisaa jiru yeroo kamiyyuu dura dhaabbanna ni balaaleffanna. 11 .Mootummaan wayyaanee qabeenya biyyattii saamachaa turee fi ammas saamachaa jiru keessattuu immoo qabeenya Oromoo saamachaa fi saamsisaa jiru dhiheenya kana immoo maaster plaanii magaalaa finfinnee jechuudhaan qabeenya ummata oromoo naannawa magaalaa finfinnee jiran saamuu fi saamsisuuf karoora baafate mootummaa sirna dhablee wayyaanee dura dhabbachuudhaan falmuu keenya ibsina.Akkasumas akka ummanni Oromoo bakka jiruun sirna abaaramaa kana lafaa fi qabeenya isaa kana falmatuudhaan mirgaafi bilisummaa fi Dimokraasii haqaa biyya isaa irratti akka argatu ibsina.Injifannoon Ummata Oromoof !!!!


Diinaan hidhamus, reebamus biyyaa fi ummata kiyyaaf waan ta’eef, gochaan diina keenyaa waanan jalqabe irraa duuba na hin deebisu, ammallee fuula duratti ummatakiyya kakaasuu fi dammaqsuu ittan fufa jechuun Wallisaan Oromoo Art. Jaafar Yuusuf beeksise. (Sagalee Bilisummaa Oromoo – SBO) Wallisaa Oromoo sabboonaa Art. Jaafar Yuusuf kana kan beeksise gaaffii fi deebii bakka jiru irraa SBO waliin Ebla 27,2014 taasise keessatti. Magaalaa Buraayyuu keessa osoo hojii dhuunfaa isaaf deemaa jiruu Poolisoota Federaalaa fi tikoota wayyaaneen karaatti butamee dhaanamuun fuulli isaa hidhamee konkolaataa keessatti darbamuun bakka hin beekamnetti geeffamee hidhamuu kan ibse sabboonaa Oromoo Art. Jaafar Yuusuf, bakka itti hidhanittis reebicha ulfaataa dhala namaaf hin malle akka irratti raawwatanii fi qaamni isaa cufti dhiigaan dhiqamuu gaaffii fi deebii SBO waliin godhe keessatti ifa godheera. Yeroon sirboota kiyya hojjedhuyyuu haalli kun na mudachuu akka danda’u nan tilmaama kan jedhe wallisaa Jaafar Yuusuf, tarkaanfiin diinaa kun na irratti fudhatamus biyyaa fi ummata kiyyaaf waan ta’eef, booda na hin deebisu jedheera. Ummata nu irratti kakaasaa jirta, Buraayyuu keessa deemtee ummata dammaqsaa jirta, waan biyyaa keessa maaltu si galche, Alaabaa ABO tu si bira jira, eenyutu si gargaara, eenyutu si duuba jiraa fi kkf gaaffilee adda addaa gaafachuun akka hiraarsanis Wallisaa Jaafar SBOtti dubbateera. Magaalaa Finfinnee dabalatee biyyi keenya osoo mummuramee dhabamsiifamaa jiruu, barattootni keenya baratan hoji dhablee ta’anii dhagaa guuraa osoo oolanii, daldaltootni keenya maqaa gibiraan osoo saamamaa jiranii, walii galatti ummatni keenya osoo gidirfamaa jiruu akka falmatuuf kakaasuutu na irra jira malee hin callisu jedhee jira. Aartii fi Artistootni Oromoo dhiibbaa ulfaataa jalatti argamu kan jedhe Wallisaa Sabboonaa Art. Jaafar Yuusuf, ummata irraa nu tiksu, yoo konsartii hojjenna jennee gaafanne nuuf hin hayyaman, yoo dhugaa jiru irratti hundoofnee sirbuuf yaalle nu doorsisu jechuun ukkaamsaa mootummaan wayyaanee Aartii fi Artistoota Oromoo irraan gahu saaxileera. Sochiin Qeerroo Bilisummaa Oromoo barattootaa fi dargaggoota hammatee haga hawaasa keessatti taasifamaa jiru baay’ee gammachiisaa fi abdachiisaa dha kan jedhe Wallisaa Jaafar, falmiin Finfinnee fi mirga walii galaa Oromoo kabajsiisuuf bifa haaraan itti fufee jiru babal’atuu fi jabaatee itti fufuu akka qabu, ummatni Oromoo walii galli, addatti ammoo hawaasni Oromoo biyya ambaatti argamu dargaggoota/barattootaa fi ummata biyya keessaa diina fuula dura dhaabbatanii falmii mirga abbaa biyyummaa geggeessaa jiran cina dhaabbatee jajjabeessuu fi karaa danda’een gargaaruu akka qabu dhaame. Gaaffii fi deebii SBOn Wallisaa Sabboonaa Oromoo Art. Jaafar Yuusuf waliin godhe sagantaa SBO Ebla 30,2014 Roobii dhufuu keessatti akka hordoftan kabajaa waliin isin beeksisna.


Oduu oowwaa:Barattoonni Yuniversitii Mattuu akkuma yuniversitoota bira FDG irratti sagalee isaanii dhageessisaa jiru. Barattoonni kun mormii FDG irratti qaban sodaa tokko malee haala gaariin karaa nagaa ta’een yaada isanii dhaadannioo waliin dhageeassisaa jiru. Jabaadhaa sabboontota oromoo, Injifannoon ummata bal’aa oromoof.


Pirezdaantiin Mootummaa Naannoo Oromiyaa Muktaar kadiir fi hooganaan Farra Malamaltummaa Itoophiyaa Alii Suleemanii magaalaa Naqamteetti guyyaa kaleessaa 26/04/2014 walgayii adeemsisuun himame. Magaalittii keessatti hiriirri mormii fi wolitti bu’iinsi university wallaggaa keessatti ture. Guyyaa kaleessaa barattoonni Oromoo namni jaha poolisiin reebamanii madawaani hospiatala galaniiru. Lola eda galgaala baratoota oromoo tiif habashaa itti yaadamee kan godhamee jedhama. Baratooti oromoo gaaffii gaafataniif dhaadannoo qofa dhaggeesisanii waan deebi’aniif karaa ittiin ukkaamsan barbaachaa baratoota habashaatiin gaaffiin keessaan sirrii miti baratoota hin ibsuu jedhaa dura dhaabbadhaa jedhaniin barattoota Oromoo dura akka dhaabbatan godhame. kanatti wolitti bu’iinsaaf sababa taa’e jedhama. Baratooti oromoo hedduun hadha pooliisii federaalaan reebamanii jiru. Dubartoota 4 fi dhiirrii 25 hidhamanii jiru. Akuma nu dhaqqabeen oduu biraalleen isin biraan geenya.


BIYYALAATTIS NU QOCHISIIFACHUU FEDHUU?

BIYYALAATTIS NU QOCHISIIFACHUU FEDHUU? Taammanaa Bitimaa irraa Raajii dha, raajii dha Fardatu baajii dha Gaangeen gaafa baaftee Re’een foon albaaftee Kan baranaa raajii dhaa Ijji maal na argaa Fardatu baajii dhaa? Duubatti kan deebi’e anaa Duubatti kan deebi’e baraa Duubatti kan deebi’e jaraa? Ana moo Bara moo Jara moo? Baran irraanfaddhee-laa Jaran irraanfaddhee-laa Barri kun isa kami Jarri kun isaan kami? Bara Aannoleetii? Bara Minilikii? Bara Raas Daargetii? Ani nan wallaalee? Saayinsiitu na takaalee? Nattimi yaa beekaa Kurfaayeen si eegaa? Nafxanyoonni bayyalaattis, Nu qochisiifachuu fedhuu? Egaa asittoo qawween, Harkan jirruu maal ta’uu? Harki taa’uu bare hin qotuu Sammuun gabroome hin loluu Harki qotuu jibbe Isa qotu tuffataa Sammuun loluu dide Isa lolu arrabsaa! Harki hojii jibbe reeffaa Sammuun tuffii barees reeffaa Maarree reeffa du’ee dubbatuu Harka isaa laate dhiisee Harma isa! hoosisee dhiisee Sheexana-faa kan dhungatuu! Ilaa biyyalaattis Nu lolchisiifachuu fedhuu Ammas Ogaadeen dhaqaa Ertiraatti achol ba’aa Haadha teessaniif mitii Tan teenyaaf du’aa jedhuu! Erga haadha ofii jaalatanii Erga Tooppphaan dhaadatanii Maan duuneree dhaqanii Yoo haqa qabaatanii? Isaanis haadha qabuu Nutisoo haadha qabnaa Haawweeen lameen addaddaa Kan ta’an gaangee fi fardaa! Yoo du’aa du’aan dhufe Gabrummaan itti fufee Nu haayyoo teenyaf duuna Harcaanee gadi buuna! Ammoo otoo harcaaneen bu’in Ilaa otoo lafarraan dhumin: Waliso Roggee Ammayya Kutattuudhaa-chi wayyaa Jibbaat keessi bosonaa Qeerransa keessa sonaa Dalloo keessi daggalaa Leencatoo itti galaa Carcar keessi hurrumaa Gichillaatoo guungumaa Gibee keessi limixaa Kan gameef achi lixaa Mogor keessi shimalaa Birmaduuf achi malaa Achittoo deemnee duuna Harcaanee gadi buuna! Yoo duune haayyoo ergisaaf mitii Seenaa isa sobaatiif mitii Haadha nu deesseef duuna Seenaa dhugaa gaffuuna! Biyyalaattis nu sirbisiifachuu fedhuu? Gaayila keenya irrattillee Keenyawoo isiniif jira jedhuu Ragada haadha “reggae” hin sirbinaa nuun jedhu Jamaayikaas dhaqanii dhoowwuu fedhuu? Beneensummaa mootummoota saanii Gara-jabeessummaa gita-bittee sa! anii Baqannee baanee Garaa waaqaa jala faffacaanee Kunoo oliifii-gad tatamsaanee Biyya raajii-raagaan keenya Maqaa-saallee hin beekne Takkaayyuu hin dhageenye Awustaraaliyaa-llee geenye! Humma Somaaliyaa lukaan murree Bosona Sudaan qaxxaamurree Kaan irbaata leencaa Kaan dhiyaana hummaa Ta’ee nu biraa achitti hafee Kaan akka sheek Saphaaloo Akkas otoo dhaadatuu Biyya ofii waammatuu Biyyee amabaa keessa rafee ijoolleen hummatti dhalattee Ishiin kaan caakkaatti guddattee “Karaa“, “Karee” jedhamtee moggaafamtee Hammachiisaa Amboo mitii Harsadii Bishooftuu mitii Waashingitan-faa geeffamtee Amma kunoo shororkeessituu jedhamtee! Seenaan keenya dhiigaan kitaabamee Seenaa hortee Kuushii Seenaa hortee Afrikaa Qaccee fara’oonotaa jedhamee! Nuti biyya saaniit! tin duullee Daangaa-saaniin dabrinee Gaarran-saaniin qaarinee Odaa-saaniin mummurree Galma-saaniin guggubnee Biyyum keenya dhufanii Gandeen teenya gubanii Hawween-teenya hudhanii Baar gamatti gurguranii! Kan Omaan-Iraaq geeffame hin deebinee Kan Jamaayikaa-Teeksaas geeffame Seenaa-saallee hin arginee Kan Jarman dhufe hin gallee Akkafe’ee, Aagaa, Bililleen-faa Boolla cabbii keessaa ammallee: Yaa biyya-koo Yaa harmee-to o Jedhanii wawwaatuu Ilmoo gabra durii hundaa Hortee Kuush-Afrikaa hundaa Kunoo akkan garaa nyaatuu! Bar gateettiin abbootii keenyaa Kan waanjoon madeesse hin fayyinee Dugdi haayyolee teenyaa Kan ba’aan jajallise hin qajeellee! Harmi haayyolee Aannolee Harki aabbolee Aannolee Boolla keessaa dubbataa Hortee Kuush-Afrikaatti iyyataa! Bar nu seenaa Afrikaa malee Eekaa seenaa Kuushotaa malee Seenaa ergisaa homaa hin qabnuu Mootii Afrikaa Shaakaa malee Kan Solomoon jedhan barbaachan dhaqnuu! Qaroominnis asumaa Qacceen teenya Afrikumaa Gibxii fara’oonotaa Nuubiyaa jagnootaa Simbaawee gamnootaa Biineen-Timbuktuu qarootaa Kana qaroominni keenya Kana ayaan teenya! Himachuu daddhabne malee Hin hukkaamamne malee Aksum kunu! u kan keenyaa Agawo diroon Laalli balaa Duguugamee maal himnaa? Maqaa jibbaa nutti babbaasanii Arrabsoo barabaraan yayyaasanii: Walaamoo fi Gudeellaa Gaallaa fi Shaanqillaa Guraagee kulii kulii Adareen tunii tunii Jedhanii arrabsoo Kilimaanjaroo fakkeessanii Dhugaa dhara-dharaan addeessanii! Bar Gaallaa jechuun “Nigger“-ii Bar Shaanqillaa jechuun “slave“-ii Lachuu gabra jechuu-dhaa Ilmoo namaa horii godhee hudhaa Afaan keenya keessallee Sagaleen “gabra” jedhamun turree Afaanuma-saanii Gi’iisii-rraa as-furree! Bar nuti warri isaan akkan godhan kun Uummatoonni isaan gaddhiitan kun Biyya-saanii hin dhaqnee Abbayya achiin ceenee Gondor-Tigraay-Manjeen seennee Biyyoota keenya dhufanii Gandoota keenya gubanii Namummaa keenya madeessanii Aadaawwan keenya barbadeessanii Afaanota keenya bubbusheessanii! Bar nuti! saboonni Kuushii Kan Oromi yaa fi Kibbaa Karchalleetti walbarree Manneen hidhaa isaan tarree: Shaamaa kenninee Booda dirra garafame Nafa isa waxalame Sukkuumnee walii qoorsinee Imimmaan dhiigaa waliif gogsinee Bara dheeraa wajjin turree Sansalata walirraa furree Bittee-saanii hidduu qaxxaamurre! Hayyee hayyee ijoollee Kuushiyaa Hayyee hayyee jabbillee Oromiyaa Nafni Gaambellaa nafa keenyaa Dhiigni Benshaangul dhiiga keenyaa Walitti haa iyyannu Waliif haa birmannu! Walaayitaan Kuush lixaatii Kafichoonis Kuush lixaatii “Omotic” jettanii maqaa lagaatiin hin waaminaa Namas lafas kiristinnaa hin kaasinaa! Hortee Kuushotaa Qaccee Afrikaanotaa Ukkaamamnee iyyachuullee daddhabnee Harki nu hidhamee isa kaaneef hanqannee Addunyaan dibbee-saanii rukuttii Haayyoon teenya Afrikaanillee Soba-saanii fudhattee urguftii! Kunoo sobni mootomee Dhugaan awwaalamee Ilaa shororkeessituu jedhanii Akka Teediroos isaanii Akka Minilik isaanii Gargaarsa ammas gamaa kadhatuu Shorokeessituu maaf hin-hiine jedhuu Karchallee gara Diisii fiduu fe’uu? Kunoo sobni-saanii farda koree Addunyaa keessa garmaamaa Balali’aatoo dhabamee ma! lee Ji’arra olbawuuf wal-waamaa! Appartaayidi-llee sirni bineensummaa Naqarsi diinni ilmoo namaa Maandellaa leenchicha Afrikaa Bakkalcha addunyaa Mandhee keessatti hidhee teessisee Ginni bittee Habashaa Barsiisaa-saa Taaddoo Birruu Leenca Kuushiyaa Urjii Oromiyaa Hudhee boolla seensisee! Hayyee ijoollee Kuushiyaa Hayyee jabbilee Oromiyaa Isaan jibba dhugaa guddatanii Aannanii-damma keenyaan akkan furdatanii Jibbatu moora ijaa-saanii cufee Bara Teediroos kaasee itti fufee! Nuti ijoolleen Oromoo jibba Luugaa hin guddannee Tuffii sanyii namaatiin hin furdannee: Aadaan keenya aadaa gadaa-tii Jibba hin faffacaasuu Afaan keenya afaan abbaa gadaa-tii Oftuulummaa hin tatamsaasuu Amantiin keenya Waaqeffannaa-dhaa Ilmoo namaa gurguruun laguu-dhaa Uumaa WAAQA gurraachaa Salphisuun kakuu-dhaa Nuti ammas jibba hin hafarsinuu Wallaalummaa hin labsinuu Sanyiin hunduu qixxee-dhaa Afaan hunduu qixxee-dhaa Addunyaan buburree-dhaa Kanaaf sonaan miidhagduu-dhaa! Asxaan walaabummaa dubartii siiqqee Ateetiyyoon haadha maraaf qixxee Coqorsi, ejersi-faa lubbuu qabuu Massaa malee hin ciramanii Oromiyaan jiituu bosonaa turitee Daggala bunaa gobbuu Caakkaa mukaa yabbuu Sheexannillee qawwee duukaa gaddhufee Caakkaa gubuu, aadaa gu buu itti-fufee! Nu wallaalummaa Dhaloota boruuttin dabarsinuu Ammoo gabrummaaf Dugda gadin cabsinuu Roorrootti harka hin laannuu Bilisummaan Oromiyaa Akka du’aatii hin hafuu Hammasittis garaan keenya Homaa hin raffuu Ollummaa boruutiif qopphoofnaa Uummata cunqurfame Saba waanjoon gad-qabame Warra namummaan itti dhagayame Hundaattuu namummaaf iyyannaa! Hayyee ijoollee Kuushiyaa Hayyee jabbilee Oromiyaa Isaanis namumaa Namummaa-saanii hin tuqinaa Garuu harqoota gabrummaa-saanii Caccabsuu irraa hin deebi’naa Gabraan daldaltuu fi uummata-saanii Addaan baaffaddhaa Firummaa uummatootaa eessattuu Guddisaa cimsaddhaa! Biyya keessatti kan isaanii baatu Addunyaa irrattis kan isaanii kaatu Bara-baraan kan isaanii laatu Manneen hidhaallee kan isaanii jaaru Sharafa alaa kan isaanii argamsiisu Callaa ofiitiin kan isaan barsiisu Siree tolchee kan isaan raffisu Warra Mosolonii-llee kan irraa har’e Otoo mee hojiitii silaa yoona nuuf bari’ee! Nuti ijoolleen Kuush Toopphiyaa keessaa Akkuma abbootii Martin-Luther King-ii Gabroota manaa fi gabroota alaa turree Hammallee sansalatatu geeddaramee malee Roorrisaan homaa nuttiin furree Egaa amma ka’a harka walqabaddhaa Gabrummaa jalaa bawuuf kakaddhaa Isaan kun alaa nutti ka’uu Isaan sun manaa nutti alb—- Harra Shaggar irraa nu hari’anii Handhuura keenyarraa nu kaasanii Boru Jimma-rraa n! u hari’uu Iftaan gobba-rraa nu ka asuu Buqqisiin akkanum jedhee itti fufaa Rooroon ija baasee Oromiyaa teenya cufaa! “Mangee“-n saanillee Kaleessa ilmaan Agawoo Kuushii Gabaa hoolotaa isa Kolfee Shaggarii mitii Gabaa Yarusaalem dhaabee gurguratee Horoo sanaan allaattii sibiilaa bitatee Ertiraa fi Oromootti summii garroobsee Mucha dinagdee biyyaas doomsee! Eekaa gita bittee Israa’el Isa bulguutti of jijjiiree Falastiinaa liqimsurraa Majaa sibiilaas fudhatee Nu duuguuf kakatee! Bar Falastiinaanis numaa Nutis Falastiinumaa Dhiigni saba miidhamee Foon uummata cunqurfamee Hunduu tokkichumaa! Hayyee jabbillee Oromiyaa Hayyee ijjoollee warra Kibbaa Jarri hudhee nu jibbaa Mee isin wal-marafaddhaa Adaraa wal-kabajaddhaa Obbolummaa Taaddoo Birruu faa buusan Isa dur diroon Xoonaa faa nuuf kuusan Gagabbisaa cimsaa, jabeessatii tiksaa Sansalata gabrummaa walirraa ciraa harkisaa Impaayerittiin tun Karchallee-dhaa Karchalleen Alambaqqaa-dhaa Caccabsaa keessaa ba’aa Galma bilisummaa keessan ga’aa! Barliin, Amajjii 2004 ************* // **************


Diddaa dhimma Finfinnee ilaalchise gorsa tarsiimoo jawaar muhaammad irraa barattoota yuniversitiif Falmaa deemsifamaa jiru daran milkeessuuf qabxiilee armaan gadii qalbifachuun barbaachisaadha. 1) Mormii nagaa ( nonviolent resistance) godhuuf erga murteeffattanii, hamma danda’ame hundaan tarkanaafilee hokkaraa ( violence) akka hin jiraanne: Tooftaalee jeequmsaa kanneen akka dhagaa darbachuufi gamoolee barbadeessurraa of eegaa Poolisonni yoo haleellaa isinitti aggaaman bifa nagaatin dura dhaabbadhaa malee harka itti hin laatinaa Basaastonni mootummaa (agent provocateurs) isin keessa seenanii jeequmsa kaasuu waan danda’aniif namoota karoora kaayameen ala socho’an qalbiidhaan too’adhaa. 2) Gaafilee ifaafi gabaaboo ta’an dhiheeffadhaa. Gaafiin mirgaa Oromoon mootummaa sanirraa qabu hedduudha. Garuu akkuma biddanas kutannaa xixiqqoon fixan, qabsoonis akkasuma. Amma gaafin kaaftan kan Finfinneeti. Gaafile gama biroo ammaaf moggatti kaayuun dhimma kanarratti gaafile muraasa baafatanii socho’uu feesisa. 4) Dhaadannoolee saboota biroo maqaa dhahan, rifachiisaniifi shakkisiisan hin fayyadaminaa. Ammas dhaadannooleen isin qabattan kan gaafilee muummee lafa kaawwattaniin ala akka hin taane. Yeroo takkatti dhimma tokko, diina tokkorratti fuulleffachuu qabna. Milkaa’aa, goobaan galaa!


Iccitii “Master planii” TPLF isa 2ffaa.

Marsaa 1ffaa; Tooftaa magaalaa finfinnee babaldhisuu jedhuun jiddu gala Oromiyaa (Showaa) handhura Oromiyaa keessaa addaan kutanii maqaa biraa itti moggaasuun bulchiinsa “Federaala TPLF” jala galchuudha, kana jechuun Oromiyaan jiddu galli keessaa citee inni afe baha Oromiyaa fi Lixa Oromiyaa addaan qoodama jechuu dha. Aadaan Oromoo, afaan Oromoo qabeenyi Oromoo qaama kabiraa tiin dhuunfama jechuu dha. Haalli kun ilmaan Oromoo biyya alaa fi biyya keessa jirtaan mormii guddaa akka kaasan taasisee jira. Marsaan 2ffaa; Akkuma Finfinnee kana magaalaa Oromiyaa adda addaa akka malee babaldhisuu dhaan bulchiinsa “Federaala TPLF” jala galchuu dha. Oromiyaa qofaa otoo hin taa’iin magaalaa sabaa fi sab-lammootaa hundaa keessatti tooftaa dhuma wal-fakkaatu hojiirra oolchuu dha. Tooftaan “Master planii” 2ffaa kun magaalaa sabaa fi sablamootaa hundayyuu bulchiinsa federaalaa jala galchuu dhaa, nannawa albuuda adda addaa qabu bulchiinsa naannolee harkaa fuudhanii bulchiinsa federaala/TPLF jala galchuudha. Akkuma walii galaatti Bulchiinsi Godina Tigiray magaalaa Addis Maqalee jedhuun babaldhatee, hanga daangaa Somalia, Sudan, Kenya fi Djibouti tti fulla’a. Bifuma wal-fakkaatuun magaalaa Asab ammatee hanga Galaanaa diimaa tti fulla’a jechuu dha. Mapiin armaan gadi tti maxxane iccitii “Master planii” TPLF isa 2ffaa kan saaxiluu dha. Egaa dubbiin kun Oromiyaa qofaa otoo hin ta’iin sabaa fi sab-lammootaa Itoopiyaa keessa jiran hunda kan rifachiisuu fi kan mirgaaf isaan kakaasuu dha.


“SHIROOTAA FI IMPAAYEERA HIWAATOOTAA IJAARUU”

Ebla 28, 2014 Biyya Itoophiyaa jedhamtuf, warri Imimmaan naachaa cobsan , Qileetti ishee oofaa jiraachuu guyyuu argaa fi dhaga’aa jirra. Gaaffii Ummatootaa Ukkaamsuun eessaanu nama hin ga’u.warri kaleessa “Ahaadaawwii mangist” jedhanii eenyummaa Ummatootaa haalanii ol aantummaa saba tokko fudhachiisuuf hojjataa turan dhiisaatii, wayyaaneen Sirna Fedaraalaa Ummatootaaf fide jedhee of dhaadhessu iyyuu, Ibidda seenee, waan ta’u wallaalaa jira. Osoo qalbii nagaa qabaatanii kana irraa baratan. Qalbiin Ummatootaa hangam jabaachuu dhufu hubaan. Sirnoota duraanii fi ammaa gidduu abshaalummaa fi gawwamsaa jiru hubachuu isaanii hubatu turan. Ummatoonni qalbiin isaanii sadarkaa irra jiru hubatanii karaa qajeelaa irra bu’u turan . garuu hin taane. Qalbiin Ummatootaa fi wayyaanee gargar deemu asi irraa hubachuu dandeenya. Wayyaaneen Fincila Barattoota Oromoo Bara 2000 bifa haaraan qabsiifameen rifate, hanga har’atti rifaatu keessaa hin baane. Kanaaf nama haqa isaa gaafate, ajjeessuun furmaata jedhee guyyuu dhiiga Ilmaan Oromoo dhangalaasaa jira. Itti dabalee haala Filannoo bara 2005 wal qabatee mormiin hundee isaa raase hundi walitti ida’amee, hanga har’atti, wayyaanoota yaaddoo jabaa keessa galchee jira. Wayyaanoonni addatti “HIWAATONNI” rifaatu guddaa keessa seenu irraa, badii dhiifama hin qabne hojjachuuf dirqamaniiru. Kunis, Sabboonummaan Ummatootaa dagaagaa dhufe, hegaree keenyaaf yaaddoo guddaadha jedhanii shiroota adda addaa gaggeessuuf,addatti, bara 2000 kaasanii sochiin itti jiran, dhaloota isaanii dabalatee balaatti isaan oofaa jira. Hiwaatoonni Maal gochuu barbaadu ? haala akkamiin of baraaruuf deemaa jiru ? Maaliif toftaa amma itti jiran baafatan ? karoorri yeroo dheeraa fi gabaabaa jedhanii qabatan maalii ? akkamiin hojii irra oolchuuf yaalan ? dhuma irratti maal irratti uumaa jira ? boruu maal gochuuf yaalaa jiru ? mee kana gaggabaabseen hubannoof akka tolutti kaasa. Keessattu dhalooti har’aa fi borii waan kana hubatee, karaa isaaf mijatu hundaan dura dhaabbachuu akka qabu akeekuun yaala. Wayyaanoonni karoora sabboonummaa Ummatootaa hankaaksanii of jala galchuu kun, sagantaa bal’aa fi yeroo keessa odoo itti hin dammaqamiin kan ittiin injifachuu baraadaniidha. wanni gadi jabeessinee hubachuu qabnu, Shiroota har’a sadarkaa Mootummaatti gaggeeffamaa jiran kan qindeessanii fi Angoo irra turuuf karoora hammeenyaan guutame kan baasan maadhee Hiwaatootaati. Warri kaan dhimma raawwachiisuu qofaadha. Hiwaatootaan ala kan jiran daboo ba’uu malee, shirri gaggeeffamu maaliidhaa ? dhumni shiroota kanaa maalii ? bifa kamiin gaggeeffamaa ? kan beekan hin jiru. shirri kun garuu boruu akka isaaniinu fudhatee deemu hin beekan. “Abiyoot lijochuwaan tibalaallachiin” bara dargii mammaakame, Bara wayyaanee kana dachaan dabaleera. Shiroonni ta’e jedhamanii of baraaruuf gaggeeffamaa jiran garuu, Biyyattii balaa keessaa ba’uu hin dandeenyeef saaxilaa jira. Balaa Biyyatiitti dhufaa jiru kanaaf jennee, sabummaa keenyaa fi dachee keenya hin dhabnu. isaan of olchuuf shira ittiin nu dhabamsiisanii bal’ifatanii jiraataniif hojjachaa jiran. Nuutii ammo kana of irraa dhaabuuf sochiin taasifnu hundi kan isaaniin kan gitu ta’uu qaba. Waan dirqamnee itti seenaa jirrudha. “KARAA CABE HAA DHANGALA’UU”n, shira kana of irraa qolachuun murteessaadha. Kana gochuu hanqannee teenye wal ilaallaan , wanni goonu miti, wanni hawwinu hin jiraatu hubadhaa !!!!!!!!!!!!!!!!!! Hiwaatoonni waggaa 50f Biyyatti Bulchuuf karoorfachuu ifatti dubbataa jiran. Waggaa 22 nu bitanii , waggaa 28f nu bituuf ammoo, karaa Karoora Magaalaa Finfinnee waggaa 25 keessatti dhugoomutti qabatanii nutti himaa jiran. Hiwaatoonni Sabboonummaa Ummatootaa dagaagaa dhufetti gammadoo miti. Addatti Sabboonummaan Ummata Oromoo fi OPDO keessati dagaagaa dhufe , yaaddoo cimaa ega itti ta’ee bubbuleera. Kanas Manneen hidhaa Oromiyaa keessatti Maallaqa Biyyoota alaa irraa liqeeffatanii ijaarsiisaa jiran , kan ajjeesanii fi Biyyaa yaasan irraa kan hafe, achitti naqanii Sabboonummaa Ummata kanaa dhaabuun karoora isaanii tokko yennaa ta’u, sabboonummaa OPDO keessaa bara 2004 sabni kamuu miseensa OPDO ta’uu ni danda’a jedhanii ega mirkaneessanii kaasee , shira kana hin jedhamne gaggeessaa jiran. Karoorri isaanii adda duraa Impaayeera isaanii ijaaaruudha. Impaayeerri kun Ol aantummaa Hiwaatootaa fi waa’eellan isaanii kan keessatti mikaneessan qofaa odoo hin taane, tikifamuudha. Magaaloota dhalattoota isaanii heddumminaaan qubachiisanii, wiirtuu Dingdee qabatanii, Magaalaa sana keessatti akkamitti akka of tiksanii fi mormii kan itti kaasu akka hin jiraanneef hojjachaa jiru. kanaaf ammoo Magaaloota tarsiimoo isaaniif toltu filatanii keessa qubataniiru. Karoorri isaanii kun bara 2000 asitti haa jabaatu malee, Bara Bosona jiranii kaasanii waan yaadaniidha. Kana dhugeessuuf ragaalee hedduu kaasuun ni danda’ama. Impaayeera saamichaa ijaaruuf, toftaan Ummatoota ittin dagna jedhanii qabatanii dhufan, Sirna Fedaraalaati. Amma Ummatoonni waan haaraa kanatti madaqanitti, isaan suduudaan saamichatti bobba’an. Akka malee tujaaran. Kana booda Impaayeera isaanii Dingdeen tu’achuuf sochii eegalan. Kana hundaa mirkaneeffachuu fi of tikisuuf ammo humna waraanaa , Polisaa fi tikaa akka barbaadanitti ijaaran. Qophii akkasii keessa odoo jiranii Fincilli Barattootaa bara 2000 isaan rifaasise egalame. Amma yaada isaanitti kan dhufe, Impaayeera Hiwaatootaa kanaaf yaaddoon Sabboonummaa Ummatootaa akka ta’etti fudhatan. Gama tokkon eenyummaa keessan guddisaa, ofiin of bulchaa jedhu. Gama tokkon ammo sabbonummaan kana irra dabarraan nu gaaga’a jedhanii daangeessu. Mahaandisni shiroota kanaa akkuman dursee dubbadhe, Hiwaatoota. Karoorri isaan qabanii fi Ihaadeeg qabu garaagari. Karoorri Ihaadeeg har’aa, karoora Hiwaatootaa dhoksaan hojjatame raawwachiisuuf irra keessa ka lallabama. Karoora kana tarii Namoota bi’aadeen keessaa aantee Hiwaatootaa ta’an yoo beekan malee, warri kaan waan beekan hin qaban. Karoora qaban kana raawwachiisuuf murteessaa jedhanii kan irratti hojjatan, Humna waraanaa tu’achuu, Dingdee biyyattii tu’achuu, Humna Tikaa dhunfachuu , Humna Polisaa tu’achuu, Humnoota mormitootaa hunda laamsheessuu, saboota gaaffii kaasan tarkaanfi irratti fudhachuu, Biyyaa baasuu , Beektoota bakka dhabsiisuu kkf tokko lama jedhanii irratti hojjataniiru. Ummatoota Bifa akkasiin cabsinee bara baraaf jiraanna jedhanii itti ifaajjaa turan, Ummatoonni bakka bakkaa itti finciluun karoora biraaf isaan afeere. Yaadi isaanii Sabboonummaan Ummatootaa akka ol hin kaaneef tu’achuudha. Kanaaf Hiwaatoonni dhaabbilee Ihaadeegiif, mirga qaban Xaasaan SAFAREE qoodeef. Yoo daangaa kennameef irra dabree, dachee nyaachisan. Sabboonummaa Ummatootaa kana dura dhaabbchuun gama tokkon balaa Ulfaataa akka itti fidu hubatanii , shira bubbulee Ummatoota miilaa fi humna jalaa fuudhu jedhanii yaadan lafa keeyyatan. Kunis, hanga adeemsa siyaasaa Biyyatti geeddaru kan ga’uudha. Kunis tartiiba tokko kaasanii tarrifatan qaban. Toftaan isaanii kun, odoo ilaalcha Ummataa ykn Ummatoonni odoo irratti hin xiyyeeffannee, waan hojii irra oolu gaggeessuudha. Kunis sababaa adda addaan gaggeeffama. 2:1- SABBOONUMMAA UMMATOOTAA KOLAASUU-DHABAMSIISUU:- Sabboonummaa Ummatootaa dhaamsanii , Ilaalcha ofii barbaadanitti Ummata harkisuuf shirri gaggeessan Daangaa hin qabu. Shirri kun hundi kan raawwatamu toftaalee adda addaanidha.Sabboonummaan Ummata tokko waan irratti hundaa’u qaba. Sabboonummaan Oromoo, Oromummaa isaa irratti hundaa’a. Oromoon tokko dhiigaan Oromoo ta’eef, Oromummaa ykn Sabboonummaa qaba jechuun hin danda’amu. Namni Ulaagaa Oromummaa fi Sabboonummaa guute tokko gonkumaa diinaaf jilbeeffate hin jiraatu. Gaaffii mirgaa gaafachuu fi falmachuu irraa hin dhaabbatu. Kana akka hin taaneef waggaa 150 oliif , Ulaagaa Oromummaa fi Sabboonummaa nu keessaa baasanii kan isaanii nutti guutuuf carraaqan. Hiwaatoonnis shira Impaayeera isaanii barbaaru jedhanii kan karoorfatanii itti jiran kanuma. Sabboonummaan ykn Oromummaan, Mirga Umamaaf Falmachuu, Eenyummaa fi maalummaa saba ofiif dhaabbachuu, walii gala Mirga Abbaa Biyyummaa umamaan qaban deeffachuuf falmachuu irra taree, waan ofiitti boonuu fi ittiin jiraachuun mirkanaa’a. kun Hiwaatootaafis ta’ee , sirnoota dabaraniif gonkumaa hin liqifamu. Kanaaf hammeenya hojjataa jiran. Hiwaatoonni , Sabboonummaa Ummatootaa ega dhabamsiisanii booda, kan gochuu barbaadan, Itoophiyaa Impaayeera Hiwaatootaa Amaareffaan jiraattu uumuudha. Gama kanaan Hiwaatoonni kan hojjatan kaasuun yaala. =Qooqaa fi Daangaa Ummatootaa irratti waan hojjatamaa jiru. Sadarkaa Biyyaatti yoo ilaallee, Sirna Fedaraalaa Naannoolee 9 fi Bulchiinsa addaa 2n gaggeeffamu keessatti hammeenyi hojjatame kanaaf ragaadha. Mootummaan Fedaraalaa , Ummatoonni Kibbaa , Gaambeellaa , Beenashaangul, Dirree Dawaa, Naannoo Amaaraa , Guutummaatti Afaan Hojii isaanii Afaan Amaaraati. Naannoolee keessaa , Oromiyaa, Tigiraay fi Ogaadeen qofaatu Afaan dhalootaan hojjataa jira. Shirri maqaa misoomaa fi waan adda addaan dhihaataa jiru kana dhugeessuu hammata. Hiwaatoonni shirri gaggeessan akka hojii irra ooluuf, sababaa adda addaan hojjatan.Ogaadeen keessatti Ummati Ogaadeen Somaalee Itoophiyaa, Itoophiyummaa isaatti boonuudha jedhanii bal’inaan irratti hojjachaa jiru. Lammiilee garii Lammiileen walii galuuf Afaan kana barbachuu qabdu jedhanii jala deemtoota siaanii Angoo irra naqan sammuu geeddaranii jijjiirsiisaa jiraachuu dhaga’amaa jira. Har’a Magaalaa Finfinnee maqaa misoomaan qabamee kan gaggeeffamaa jiru, Magaaloota Finfinnee marsanii jiraniif yaadamee odoo hin taanee, amma Maqaa misoomaan walitti makuu , boru ammoo suuta Bulchiinsa harkaa fuudhanii Afaan hojii fi kanneen biroo geeddaruudha. Toftaan kun hanga Km 45ttii kan bal’atuudha. Karoora lammaffaan kan jiru ammoo , Magaaloota Oromiyaa keessaa saboonni Biroo keessatti heddummaatan, fkn, Jimmaa, Shaashamannee, Naqamtee, Baahir daar, Amboo kkf magaaloota addaa jedhanii Fedaraala jala galchuuf keewwatanii jiru. kan hedduu nama raaju, yaadi isaanii Finfinnee babal’isuu kun Namoota Magaalaalee Bulchan saboota biraan jijjiiruuf yaaduudha. Anga’oonni OPDO akka kumaa faa’aa, har’a mormii Ummataa kana fashalsuuf karaa TV asi ba’anii lallabaa jiran, kaleessa Bulchiinsa Finfinnee keessatti sagantaa hiwaatootaa kana rawwachiisuuf waan fedhan hojii irra oolchaafii kan ture, Magaalaa Finfinnee keessatti qofaa, Lammiilee Hiwaatootaa fi waa’eellan isaanii kuma 500 ol ta’an , manneen dhuunfaa kaasee hanga caasaa ijaaramaniin Mana kondimiyemii akka rgatan kan taasise, kana raawwachiisuuf Ilmaan Oromoo kan buqqise, har’a Namni Oromoof dhimmu yoo jiraate, sagantaa Finfinneef qabane deeggaruu qaba !!! jedhee dhaadata. Kumaan Mataa isaa aantee Hiwaatootaa Afaan Oromoon hojjatuudha. Magaalaan Finfinnee Amma ijaaramaa jirtu Dizaayinii Hiwaatootaa fi chaayinaan akka ta’ee fi meeshaalee Teekinooloojii nageenya isaaniif gargaaru waliin akka hojjatamaa jiru keessa beektoonni ni dubbatu. Akkaataan qubannaan isaanii mataa isaa, Finfinnee keessatti waa tokko illee akka isaan hin mudanne, Qabeenyaan isaanii akka gaaritti itti tikifamu kkf waliin kan ijaaraa jiraaniidha. Kana dhugeessuu kan barbaadu ijaarsa Finfinnee keessatti raawwatame qoradhaa . Egaa shirri jireenya ofii tolchee kan isanii laamsheessuu kun, Magaalaa Finfinnee amma jirtu keessatti dhibbaa dhibbatti rakkoo malee jiraachuu, Magaalaalee ishee marsanii jiran keessatti ammoo, harka 80 mirkaneessuudha. Asi irratti gadi jabeessinee kan hubachuu qabnu, Magaalaa Finfinnee Maqaa Misoomaan waan maraan geeddaruuf toftaan karoorfame kun, Oromoon tole akka hin jenne odoo beekaniiti. Waajjira Mootummaa Naannoo Oromiyaa fi teessoo waajjiraalee Oromiyaa Adaamaatti geeddaruuf sochiin ifatti taasisan maal akka hordofsiisee waan beekaniif, amma Abshaalummaan dhihaachaa jiraachuu hubachuu nu feesisa.waan kaleessa yaadan bifa biraan garuu waan yaadan lameenuu ergaan takkaa raawwachuuf yaadu isaaniiti. Waldaa Maccaa fi Tuulamaa dhabamsiisuu eegalee , ibsituu eenyummaa Ummata kanaa Ukkaamsuun hundi kan hammataman Oppireeshinii Sabboonummaa Ummata kanaa cabsuu keessatti ilaalama. Jarri karaa dheeraa deemu hin dagatiinaa . jabiina keenyaaninis waan dura dhaabbanne hedduu qabna. Sagantaan isaanii karaa kumaantama ta’ee, keenya mormuu irratti qofaa hundaa’uun , har’a akka yaannutti nu tarkaanfachiisuu dhiisuu ni mala. Bor garuu kana irra akka hammaannu sochii har’aa irraa hubachuu ni dandeenya. Heera Mootummaa Biyyatti keessatti, Oromoon Finfinnee keessaa bu’aa addaa ni qabaataa jedha. Amma garuu faallaadha. Finfinnee miti, Magaaloota Finfinnee marsanii jiran keessattu dhimmi Oromoo bakka qabaachuu akka hin dandeenye waan hojjatamaa jiru irraa hubachuun nama hin dhibu. Kanatu dhaloota har’aaf qophaa’aa jira. Shirri Sabboonummaa Ummatootaa addatti Oromoo dhabamsiisuu , Miidiyaa wayyaanee Biyya keessaa hundaa fi Artiistoota bifa Holly woodn ijaaraamaniin gaggeeffamaa jira. Akkamitti ? shirri nu irratti gaggeeffamaa jiru, sadarkaan isaa akka qoosaatti kan ilaalluu miti. Ta’ee jedhamee toftaa humnoota alaa Addunyaa ittiin tu’atan galagalchanii kan itti fayyadamaa jiraniidha. Kana dhaabuuf jabiinaa fi lubbuu keenya qaalii hanga wareegutti of laannee kan itti hojjachuu qabnuudha. Maal gochuu qabna ? kanas barruu kana keessatti ni ilaalla. Kutaa 2ffaan itti fufa. GALATOOMAA !!!!!!!!!!


Mirgi Abbaa Biyyummaa Oromoo Heeraan Kennameef Haa Kabajamu jedhu Barttoonni Universitii

WASHINGTON, DC (VOA Afaan Oromoo) — Universitiilee Oromiyaa keessa jiran kanneen akka Univiersitii JImmaa, Haromayaa, Amboo, Wallaggaa keessatti barattoonni gidduu kana hiriira ba’anii jiran. Magaalaaleen naannawaa Finfinnee jiran Finfinneetti dabalamanii bulchiinsa Federaalaa jala akka galan Master Plan ba’aa jiru ni mormina kan jedhu gaaffiin isaanii.Akka heera Itiyoopiyaatti dantaan addaa uummanni Oromoof Oromiyaan Finfinnee keessatti qabaachuu malu hojii irra haa oolfamu. Afaan Oromoo afaan Federaalaa haa ta’u. Barnoonni Oromoo Finfinnee keessatti haa kennamu kannnen jedhanii fi ka biroo illee gaafataa jiru barattonni kun. Source: VOA Afaan Oromoo


Yeroo eenyummaa keenya himannu Amaarsaan hirriba dhaba

Miliyoona 40 himanna, ollaan nu hin beeku, ka nurraa fagoo nu hin beeku…Yoo waayee keenya himmannu Amaarsaan hirriba dhabee akka addunyaan nu hin barreef maqaa adda addaa nuuf kenna.. …Gaafiif deebisaa dubbataa ABO TV Misra waliin taasie


DIDAAFII GORSAA

” Durdur obboloota lamatu waliin turan jedhama. Inni tokko Gorsaafi kaan immoo Didaa jedhamuun waamamu. Gorsaan hangafa Didaati. Didaa caalaa beekkumsa nama qabu ture. Obboleewwan kun lamaan abbaafi haati isaanii irraa waan dhumniif yeroo dheeraa rakkachaa jiraatu turan. Kanaaf gaaf tokko Didaan obboleessa isaa gorsaadhan akkas jedheen. “ani siwaliin as taa’ee rakkachurra biyya gad lakkisee baduu filadheera waan ta’eef nagaan naaf turi,” jedheenii itti dubbate. Kana booda eeboo fudhatee biyyaa baduuf qajeele. Haa ta’u malee, obboleessi isaa gorsaan deemsa isaa kana waan hin jaallatiiniif didaa dura ba’ee, “maaloo obboleessakoo warri keenya walitti nu dhiisanii nurraa dhumanii ati eenyutti na gattee baduuf deemta? Rakkinas taanan qabsoofnee yoo hojjanne keessaa bahuu dandeenyatii adaraakee beenu gara mana keenyaatti deebinaa,” jedheenii itti wawwaate. Didaan, “kutannookooti” jedheenii dubbiifi gorsa obboleessa isaa tuffatee biyyaa bahuuf murtee karaa seene. Didaan meeshaa isaa baadhatee osoo deemuu halkan waraabessatti dhufe. Waraabessi kun immoo ilmaan isaatiif nyaata barbaacha deemaa jira ture. Didaafi waraabessi akkuma wal arganiin lamaan isaanituu sodaan moo’amanii turan. Lameenuu wal sodataniiru. Booda garuu sossodaachaa osoo fageenyarraa ija keessa wal ilaalanuu Didaan, “akkam jirta obbo waraabu,” jedhee obbo waraabon nagaa gaafate. Innis “ani nagaadha, maal garam deemta?” jedheenii itti dhihaachuu eegale. Didaanis “rakkadheetin waan nyaadhu dhabe; otoo obboleessikoo hin deemiin naan jedhuu didee biyyaa bahuuf deemaa jira” jedhee, waraabotti hime. “bakkakee an haa rakkadhu, maarree beenukaa biyyakoo waliin dhaqna” jedheenii wal fudhatanii haasa’aa gara mana obbo waraabootti deemsa isaanii itti fufan. Mana warra waraaboo erga gahan booddee, “mana keenya yoo olseenan meeshaa lafa kaa’atanii of duuban ol seenu waan ta’eef, meeshaakee lafa godhadhuuti of duuban ol seeni” jedheen. Waraabo Didaadhan. Didaan meeshaa isaa lafa kaayee of duuban mana waraabotti ol lixe. Sana booda waraabessi ol seenee ilmaan isaatiif bifa walalootiin dhaamsa isaa akkas jedhee dabarfate. “gootni jira abbaan keessani, eeboofi wantee hin sodaanne jiraa fidee dhufe abbaan ilmaanii, gurra, onneefi ija malee martuu keessanii kunoo taphadhaa Didaa waliinii,” jedheenii bahee sokke. Ilmaan waraaboo ergaa abbaa isaanii hubataniiru. Didaan garuu hin hubanne; kanaan booda ilmaan waraaboo waliigalanii Didaa irratti yaa’anii nyaachuun ajjeesan. Itti aansee ilmoon waraaboo takka, “waan abbaan keenya nutti dhaammate hunda dura addaan foo’uu qabna,” jettee dubbatte; yeroo kana inni hangafaa yoo inni nutti dubbate waan jedhuun natu beekaa callisaatii nyaadhaa,” jedheen. Isaanis osoo hin hanbisiin hundasaa nyaatanii fixan. Dhumarratti abbaan isaanii galee ol seenee “waan ani isinitti dhaammadhee deeme sadan as kennaa,” jedheen. Ilmi hangaftichaa akka waan rifatuu ta’ee ol utaalee bar abbaakoo namtichi waan ati nutti dhaamte tokkollee hin qabuu” jedhee deebiseef. “Akkanitti ilmakoo” jedhee sagalee ol fuudhee irra deebi’ee gaafate. “tole abbaakoo baga nagaafatteetii siifan deebisaa sirritti nadhageeffadhu” jedheenii haasaa isaa itti fufe. Onnee ati nutti dhaamte namtichi osoo qabaatee eeboo osoo harkaa qabuu siwaraanuu sodaatee siwaliin galaa? Gurras osoo qabaatee yeroo obboleessi isaa isa gorsu dhagahuu didee deemaa? Akkasumas ija osoo qabaatee mana waraabessaatti ol seenaa? Jedheenii dubbii isaa haala kanaan goolabe jedhama. Egaa gorsa didduun du’a hin diddu akkuma jedhamee mammaakamu Didaan gorsa obboleessa isaa diduun dhumarratti lubbuu isaa dhabee akka hafu isa taasise jechuudha.” Galatoomaa!! Beekan Guluma Erena PhD Student at Addis Ababa University In Documentary Linguistics and Culture Email: beekanguluma@gmail.com misganuguluma@gmail.com Skype name: misganu.guluma Face book. misganun.guluma@facebook.com Tel. 0911074437 MIRGI ABBENTAA HAWAASA OROMOO ISA ODUU DURII KANA KALAQEDHA! ULFAADHAA


Godina Adda Oromiyaa Finfinnetti dabaluun Heeraa Ethiopia diggudha.

Getachew Jigi Demekssa PhD/ Daangan Finfinnee Kara Finfinne Marsuu (Ring) ala ba’uu hin qabu Finfinneen ol gudachuu qabdi malee dalga gudachuu hin qabdu. Oromoon yeroo samamu caalisee ilaaluu hin qabu. Mootumma Ethiopia Keyata 49 lakkoobsa 5 irratti Finfinnen waan Oromiyyaa keessa jirtu fi lafa Oromoo waan tateef Tajaajila fi dhiyeesii hunda Oromiyyaa irra waan argatuuf Oromiyyaan Finfinne irratti mirga qabdu fi fayiidaa isheen argachuu qabdu kun ammoo balinan seeran mirkana’af jeedha. Kun Heera biyyatti olanaa fi waan seera birran hin jijjiramnedha. Uummatoota biyyatti qoofatuu heera kana jijjiru danda’a. Oromiyyaan Mirga fi fayiida Finfinnee irra argachuu qabu Heera Federalan keyata 49 lakobsa 5 irratti keename waggoota 23 guutuu utuu hojii irra hin oliin turun isaan dadhabina OPDO fi Tufii TPLF OPDO irratti qabdu argisiisa. Oromoon mirga isaa Heera Federala mirkana’e kana falmachaa jira. Mootummaan Heera kana halaa dure tokko male hojii irra olchuu qaba ture. Lamaffaan Heera Federalan Dangan Oromiyyaa Sararame Kabajamu qaba. Federalii lafa Naannolee fudhachu hin danda’u, lafti kan Uummataa fi mootummoota naannooti. Heera kana alaa mootummaa Nannoo irra lafa kurmana tokko ilee fudhachuu weerara ykn Heera cabsuu dha. Oromoon lafa isaa akka barbadetti yeroo barbadetti misommsuuf mirga qaba. Mirga Oromoo kana cabsuun Danga fi heera federala cabsuun Godina Aaddaa Oromiyyaa gara Finfinneeti kuutun Heera Fedrala Ethiopia diggudha. Kana malee Mootumman Federla lafa hin qabuu. Mootummaa Nannooleetu waligalten Federala hundese busii Mootummaa Naannoolen jirachuu qaba. Federali lafa Nannoolee irratti mirga hin qabu. Lafa ykn Magaala Federala kan jeedhu Adunya irra hin jiru. Finfinneen wagoota 130 hunda darban keessatti kan babalate Hektara 54 qoofa kan qabate yemuu ta’uu. Master Plani amma kana ammoo Godina Addaa Oromiyyaa irra Hektara Milliona 1.1 (1, 100,000 Hektar) yeroo tokkon fudhachuun lafa kana gurgurachuuf yaadameeti immoo Oromiyyaa misommsuuf yaadameeti? Kayoon Master Plan kana Uummata Oromoo milliona 5.7 buqisun, Aannoolee 17 Magaaloota 36 dhabamisisun lafa hektara milliona 1.1 gidugalessa Oromiyyaa dhuunfachudha. Afaan Oromoo fi Addaa Oromoo Naannoo sun irra baleessan akkuma Finfinnee amma kana goochudha. Utuu dhuguma mirga Oromoo egan ta’e, 1ffaa Kuutaale Magaaloota 10 fi Aanalee Finfinnee 116 keessatti Mana barumsa Afaan Oromoon banuu turan. Fayidaa Oromiyyaan Finfinnee irra argatuu mirkaneesu turan. Gidugalessa Aadaa fi Afaan Oromoo Finfinneeti banuu turan. Afaan Oromoo Afaan hojii Finfinnee goodhu turan. Hojeetan Nannoo Oromiyyaa Finfinne keessatti dursa akka argatu goodhu turan. Waajjiralee Oromiyyaa Finfinnee keessa Gamoo mootummati kafalti tokko malee akka fayadaman goodhu turan. Kun hundi waggoota 23 kana keessatti hin goodhamnee. Oromiyyaan Xurii fi Summii Finfinnee keessa dhagala’uun badaa jirtti. Oromoon hundi kana beekee fi xinxalee falmachuu qaba. Miseensoon OPDO tokko tokko falamii isaan dhagesisaa jiran kan nama boonsuu yemuu ta’uu. Kara birra ammoo Yeroo Tigiren Lafa Oromoo Godina Aaddaa Oromiyyaa fudhachuf dhadatuu, Oromoon akkamitti caalisee Galee mana rafa?. OPDOn (Abdulazizi Mohamad, Abdulqadirii Husen, Diriba Kuma fi Dhaabbaa Dabale) kan beekuu qaban, Kiyata 49 lak.5 irratti Oromiyyaan Finfinnee irra Fayiida argachuu qabdi kan jeedhu Oromiyyaaf erga Heeran mirkana’ee waggoota 23 Finfinnee irra mal argate? Oromiyyaan Mallaaqaa Finfinnee irra argatee qabdi? Ijjoollen Oromoo finfinnee keessatti Afaan isaanin baraacha jiruu? Finfinneen Oromiyyaa irraa Bishan, Ibsa, fi Muka argatuuf mal kafala jirti? Xuriin Finfinnee keessa Oromiyyatti gadi ya’ee Oromiyya Baleessa jiruf Finfinnen Beenya hangam kafalte? OPDOn mirga Oromoo Kabachiisan jira jeedhu Oromiyyaan mirga isheen Finfinnee irratti qabduu maliif hin kabachiifne?, Finfiineen duguma Magaaloota kana misommsuuf yaadeti moo Wayyanetu lafa Naannoo kana samee gugurachuufi? Eeyama uummataa Oromoo male, marii Caffee Oromoiyyaa male xalayadhan lafa Oromoo fudhachuun uummaticha tufachuu miti? Fayiidan Oromiyyaan Finfinnee irra argachuu qabdu waggoota 23 dhorkatamee utuu deebi hin argatin Godina Aadda Oromiyya walin misoommsu irra Oromiyyaan atamiin fayida argati? Maliif akkuma Horii nama gowomsuu yaaluu? Kun deebi argachu qaba. Oromiyyaan Fayidan isheen finfinnee irra argachuu qabdu mal ta’uu qaba gaafi jeedhu deebi gagababa yaada isaa ibsuu qabna, fayidaleen kun fakeenyaf:- 1. Xuurii fi Suumii waggoota 100 ol Oromiyyaatti dhangla’a turef Oromiyyaan beenya argachuu qabdi, 2. Oromiyyaan Galii Finfiineen waggatti argatuu keessa harka 40% argachuu ykn qoodachuu qabdi, 3. Finfinneen Kutalee Magaaloota 10(Kifile Katama) fi Aannalee 116 keessatti Mana Barumsa kutaa 1-12 afaan Oromoo ijjoolen Oromoo itti baratan ijartee barsisa itti qacaruun mirga Oromoon lafa isaa irratti afaan isaan baraachuu akka argatu mirkaneesuu qabdi; 4. Waajjiralee Oromiyyaa Finfinnee keessa jira Maneen Mootummaa Finfinnee keessa jiruti tola itti fayadamuu qabu, yoo ijarachuu barbadan ammoo Giduu galeessa Finfinnee keessatti bakka barbaadan lafa tola fudhatani akka ijjaratan mirga guutuu fi dursa argachuu qabu, 5. Waajjiralee Finfinnee hunda keessatti fi mana murtii keessatti Afaan Oromoo Afaan hojii isaa 1ffan akka ta’u goochu, 6. Hojeetaleen Oromiyyaa Finfinneetti qacaramuu fi ykn ammoo Oromiyyaa irraa jijjiraran gara Finfiinee argachuuf seeran dursa akka argatan goochu, 7. Radion danbalii Gababan(FM) Finfinnee keessatti afaan Oromoon akka tamsasu, 8. Finfinnee Gammo Aadda, Afaan ,Muzeyem fi bakka argisisa Aadda fi seena giidu galaa tokko Oromiyyaaf ijjaruu qabdi, 9. Dangaan Finfinnee Balini ishee sadarka gaafa Heeri Federalan tummame jeechun kara Gengoo (Qubela) Finfinne marsee kanan akka dangeefamtu, 10. Kanan booda Xurii fi Summin kami iyuu laga Oromiyyaa yoo dhagala’ee badii ga’uuf ittigaafatama fuudhachu, 11. Alaban Oromiyyaa Waajjiralee Finfinnee hunda birrati akka dhabatuu goochu, 12. Kan Kana Fafakatan fayiidan Oromiyyaan Finfiinnee irraa argachuu qabdu dhorkatamte jirti. Waggoota 100 ol Oromiyyaan Finfinnee Bishan Qulqulu Obaftee, Muki Nannoo Finfinnee Qooran ta’e finfinnee tajjajile dhumee, Ibsa Finfinnee Oromiyyaatu madisisa, biyoo fi dhagaan nannoo Oromiyyaa Finfinnee fayada jira. Oromiyyaan bishan qulquluu Finfinnee Obasa jirtu Finfinnee irra kan argatuu garuu Sumii fi Xurii warsha fi Hosptaloota qoofa. Waan birran hafnan Hojjetoon Mootummaa Nannoo Oromiyyaa Magaala Finfinneetti akka hin qacaramne ykn akka jijjira hin arganee ajaaja Tafara Waluwa fi Kuma Damaqisan waggoota 23 ol dorkamee jira. Waajjirleen Oromiyyaa Gamoo Finfinnee keessa hunda basii gudaa kafaluuf, waajjira Mootumma fi Ortodoks Ethiopia keessa dirqaman ari’aman akka mana dhunfa kireefatan goodhamuu. Bajeeta waajjiralee heedun kafalti kiira manatti dhuma. Finfinnen Fara Oromiyyaa dalaga jirti malee Oromiyyaa misoommsuuf akka hin yaane beekamuu qaba. Finfinneen akkuma Magaloota Aadunya Gamoo gurguda ijjaruun fi manen duloman diigun Mana jireenya amayaa ijjarun gara samitti ol gudachuu qabdi. Kana malee uummataa lafa irra buqisun caalisan babalisun balaa heedduu qaba. Dogoggora bara durbe itti dabala adeemudha. Finfinneen seeran ala babalaacha jiru kun bala gudaa gesisa jira, uummanii nannoo seeran ala buqa’e qe’ee isaa dhabee dhagga bacha jira. Uummanii kun mana jireenya dhabee, maatiin isaa digamee, Eenyumaa isaa, addaa, afaan isaa dhaba jira. Kan falmacha jiru lafa qoofadhaf utuu hin tane Uummata Shawwa Oromoo siirna dhufa darban buqa’aa jiru kana bararuudhaf. Finfiinnee fi Federalii Oromiyyaa irratti murteesuf mirga tokko ilee hin qaban. Finfinnee fi Federala irratti mirga kan qabuu Oromiyyaa dha. Oromiyyaan Godina Addaa Oromiyyan waggoota meqaa Misoommisaa ba’ee Finfinneef keenina jeechun hangam Oromoo Tufachudha? Dargaggoon Oromoo fi Uummani Oromoo guutun dhimmaa kana irratti yoo caaliftan Oromoo dha ofin hin jeedhina. Kalessa Naannoo Finfinnee uummatti jiru harki 95% qoonan bula ture, harraa harki 63% egiduu qabeenya Tigire Wardiya (Guard) yamuu ta’uu, harki 30 ammoo Tigiroota naannichatti mana ijjaratanfi dhagga akka batuu raggaan achi irra arganee ni mulisa. Haaluma kanan Oromoon naannoo Laga Lafto /Laga dadhi, Alemgana-Sabata, Burayu-Ashewa Mada, Labu-Lafto fi Aqaqi Basaqa buqa’aan Eenyuma isaan dhabani jiru. Finfinneen kanan dura gaafa Qaliti humnan Oromiyyaa irra fudhatuu qabeenya Oromiyyaan Qabu fi Misoomma Oromiyyaan achi irratti geggesa turef beenya tokko ilee utuu hin basin irra fudhate ammas akkas goochuuf deemu, kana Oromoo hundi dura dhabachun falmachuu qaba. 1. Mirga Oromiyyaan Fifinnee irratti argachuu qabduu Qooratamee akka hojii irra oluu Oromiyyan bara 2003/1995 koree tokko hundese ture, koree kana keessa wara jiran kessa Dhaabba Dabalee, Ittigaafatama waajjira Dargaggoota yeroosi fi Jamal Abaso kkf koreen ijaramee hojiin isaa hanga ammatii maliif hin xumuramne? Wagga 5 dura seeri hangi tokko qoopha’ee ilee hojii irra hin olee. Oromiyyaa mirga ishee gaafatee deebi dhabdee? Kun Uummata Oromoof malif ifaa hin godhamnee? Kun dura Murte atatama barbaada. Fayiidan sun Kafalamu qaba. 2. Finfinnee keessatti Kutaa Magaaloota 10 keessatti fi Aanalee 116 hunda keessatti mani barumsaa Afaan Oromoo banamee akka ijjoolleen Oromoo Afaan isaanin baratan karoorii fi sagantan ba’e Ittiaanan Mootumma Naannoo Oromiyya yeroosi obbo Dagafee Bulaa bu’uura isaa Eebban banani turani garuu ijoollee Oromoof hanga amma mani barumsa Aanalee Finfinnee tokko keessatti ilee hin banamne malifi? Ijoolleen Oromoo lafa isaan Finfinnee irratti afaan isaanin barachuu dhabuun malifi? kana siirresun dirqama OPDO miti? Kun Haala duree tokko malee hojii irra oluu qaba. 3. Mirga Oromiyyaan Finfinne irratti qabachuu qabdu Heera Federala Ethiopian murta’ee TPLF hojii irra olchuu didee wagoota 23 ukamsee jira. Kun akka Hojii irra oluu Miseensoon Paarlamaa OPDO malifi hin goone? Bakka Mirgi Oromoo hin egaminitti, lafa Oromoo samuu fi Oromoo buqisuu irratti mari’atamu hin qabu, Finfinneen Kara Gengoo ykn Kara Qubela Finfinee marsitu ala ba’uu hin qabdu. 4. Finfinnee keessa xurii fi summin laga Oromiyyaatii gadii dhangala’ee ijjoollee Oromoo fixaa jiru atataman dhabachuu qaba. Waggoota 100f xurii fi Summi Oromiyyaatii dhagala’ee uummataa fi qabeenya naannoo baleesef Finfinneen Beenya Billioona 100 kafaluu qabdi. 5. Waajjiralee Oromiyyaa Finfinne keessa jiran Waajjira Mootummatti basii tokko malee fayadamuu qabu. Bakka Barbaadan Giduugalessa magaalaatti bakka waajjiralee itti ijaratan tola argachuu qabu. 6. Waggoota 23 mirgi Finfinne irra Oromiyyaan qabaachuu qabdu seeran mirkana’ee utuu hojii irra hin oliin dabalatan lafa Oromoo Goodina Adda Oromiyya Finfinne jala akka oluu gaafachuun tufii Tigiren Oromoof qabduu miti? Kana Abdulazizifaa attamiin fudhatani seena hin sodatani? Miseensoon OPDO Millioon 4 yeroo Oromoon samamuu caalisee ilaalu fi Uummataa isaa ukamsee ta’uun siiridha?. Kanaafuu Oromiyyaan qoofa ishee Goodina Adda Oromiyyaa irratti Master Plan Mataa ishee fayadamete uummataa ishee gudiisuf mirga gutuu qabdi. 7. Uummani Oromoo fi Dargaggoon Oromoo yeroo Tigiren lafaa Oromoo humnan fudhatu caalisun maliifi? Waggaa meeqa sodacha jiratuu? Baratoon Oromoo Godina adda kana keessa jiran Tigire achii ari’uu hin danda’ani? Hanga yoomiti gadii guguuftani diina jala adeemtuu?. Kanaafuu murteen Eeyyama Oromoo malee murtata’ee kun akka dhabatuu dargaggoon dura dhabachuu qabu, wareegamaaf of qoophesuu qabu. 8. Diasporan ala jiru akka Bedele Biraa irratti Petition Mallateese mormii isaa argisise kana irrattis Petition Mallateesun Moormii isaa argisisu qaba, yakka Wayyane kana biyya jiru fi Motummoota Adunyaa hunda biratti iyyachuu qaba. 9. Dhabbilen siyyassaa Oromoo hundi dhimmaa kana irratti mormii isaan ibsa basuun mulisuu qabu. Dhaabileen Oromoo caalisuu hin qaban. Falmii fi lola uummani lafa isaa irratti goodhu ciina dhabachuu qabu. 10. Oromiyyaan Goodina Addaa kana kan Misoommsa turte, Ashura naannoo kana irra argatun uummataa Nannoo kanaaf Addaa fi afaan isaa ittin gudisuuf malee misoommsite Tigiref lachuuf miti, amma garu Tigiren jalatanis jibitanis isin irra fudhana jeedhe yeroo falmu arga fi dhaga’aa jira, oftuluma Tigire kana warii nu irra ka’an OPDOn of irra buqisuu qabu.Ummani Oromoo TPLF of irra darbachuu qaba. 11. Finfinneen qabiyeen ishee durani Kara Gengoon Marsuu keessa qoofa ammas achi ala ba’uu hin qabdu, Finfinneen gudachuu qabdi warii jeedhan Finfinnee dalgaa gudachuu utuu hin tane ol gudachuu qabdi, Gammoo dheedheera ijaruun Waajjiralee walitti qabun bakka gammoo gurgudatti galchuun rakkon furama malee qotatee bula buqisun ta’uu hin qabu, OPDOn fi Uummanii Oromoo kana falmachuu qaba. 12. Master Plan bafaatan lafa Hektara Millioona 1.1 lafa hanga gudatuu humnan fudhachuun Heera Federla Ethiopia diiggu dha. Kanaafuu siirn Wayyane TPLF wagoota darban lafa Oromoo kukute naannoole birratti dabala ture fi lafa Oromiyyaa Investeroota biyaa alatiif late seera qabessa waan hin tanefi gara fulaa duratti uummata Oromoof akka deebi’u TPLF beekuu qaba. 13. Oromoon Heera Federlan Fayida Argachuu qabdu waggoota 23 erga dhowatamete Finfinneen Oromiyyaa jalati bulu qabdi. 14. Wa’ee Godina Adda Oromiyyaa irratti Federlii gaafi tokko ilee dhiyeesun Oromoo irratti lola labsuu fi Heera waliin bulmata diiguu waan ta’eeef Oromiyyaan Hiree of ofiin murtefachuuf dirqamiti. 15. Finfinnee waliin gudiisuuf kan jeedhamuu Soba fi oduu siyyassaa bu’a hin qabne wayyaneen odeesitu dha, isaan kanan qabatan lafa Oromoo fudhani Tigiref hiruuf jeedhanti Uummanni Oromoo biyya keessa fi biyya ala jiru dhimma kana irratti hiriira nagaa gochun falmachuu qaba, Media hunda irratti iyyata bareesuun wal dadamaqisee Petition mormii mallateesun dura dhabachuu qaba, Konkoolata Finfinne dha ba’uu fi galuu yabachuu dhisuu qaba, Konkoolata kan Oromoo ta’aanfi Gabatee ORO qaban qoofa fayadamuu qaba, Habashoota naannoo sun qubatan irra bituu fi itti gurguruu dhisuu qaba, Hotela, Mana Barumsa, Suuqi, Takisi, Habashoota fi kkf hund fayadamuu dhisuu qaba. Oromoon mormii fi Uguraa Habashoota irratti goochun diini akka naannoo Oromiyyaa keessaa ba’uu dirqisisuu qaba. Namoon lafi isaan irra fudhamee hundi wal gurmeesun hanga dhumatii falmachuu qabu. Sababin isaa gara fulaa duratti seeri gaafa dhufu qabeenya kun hundi isaanf ta’uu mala. Kanaaf ammoo hara falmachuu qabu. Kan haraa hin falmatiin bara Oromoon abba biyya ta’uu gaafi dhiyeesuf isaan rakkisa. Mirgi Oromoo soda fi dadhabina OPDO hubachuun lafi Oromoo Harari Hundane, Diredawa, Dasee fi Gutuma Walloo, Wando Genet, Moyale fi Wanbara Naannoo Oromiyyaa yeroo yeroon yamuu Fedrali humnan fudhatu uummani Oromoo caalisuu hin qabu ture. Uummani Oromoo lafa isaa irra yeroo heeran ala buqa’uu dhabbileen Oromoo, hayyuleen Oromoo fi Dargaggoon Oromoo calisuu hin qaban. Oromoon biyya keessa fi biyya ala jiru, Median Oromoo bakka jiru Mormii isaa dhageesisun Oromoo lafa isaa irratti wareegama barbaachisuu kafaluun salphina jala of basuu qaba. Haawwas Oromoo hundi Petition Mallateesun Mootummoota Gamtoomantti dhiyeesun goocha Wayyanee Mormuu qaba. Wayyaneen atataaman goocha kana dhabuu banan Heeri Federala waan ofuma cabsiteef Oromiyyaan siirna Federala Ethiopia keessa of basuuf OPDO dabalatee Oromoo hundi sagalee tokkon Bilisummaa labsachuu qabna. Walumaa galati gaafin Godina Adda Oromiyyaa Finfinnee jala galchuu fi Master Plan Oromoo lafa isaa irra buqisuu Heera Adunya kamiin fudhatama hin qabu. Ebla 2014


Oduu ho’aa amma nu ga’e

Kolleejjiin Barsiisota Mattuu yeroo ammaa kanatti dhukaasa waraana wayyaaneetiin raafamaa jirti. Barattootni hedduun karaa nagaatiin gaaffiisaanii dhi’eeffachaa jiran rasaasa waraana mootummaa abbaa hirreetiin madaa’aniiru. Madaa’uun barattootaa fi dhukaasni gootota barattoota Oromoo duubatti hin deebisne. Barsiisotni Kolleejjichaa Oromummaan shakkaman mooraa kolleejjichaa seenuu dhorkamanii barattoota waliin addaan qoodaman, uummatni magaalaas barataa waliin walitti makamuu dhorkamee waraanaan ittifamaa jira. Barataan Mootii jedhamu humnaan qabanii konkolaatarratti darbatanii fudhatanii deeman. Waraana barattootatti fidee kan reebsisaa, hiisisaa fi rukuchiisaa jiru Diinii Kolleejjichaa Tasfaayee Geetaachoo ta’uunis ibsameera. Odeeffannoo bal’aa jala buunee akka isiniif ibsinu waadaa seenna!


Eebla 30/2014 Godina Lixa Shawaa Aanaa Midaa Qanyiitti FDG Gootota barattoota Ooromoo..

Eebla 30/2014 Godina Lixa Shawaa Aanaa Midaa Qanyiitti FDG Gootota barattoota Ooromoo M/B Ballaammii sadarkaa 2ffaa fi qopha’inaa fi uummata Ooromoo Magaalaa Ballaammiitiin har’a sa:aa 2;00 irraa eegaluun amma gaggeeffamaa jira, hirirri nagaa kun gaaffii barattootni kenyaa dhaabbilee barnoota olaanoo kanneen akka yuunibarsiitii Jimmaa, Harammaayyaa, Amboo, Adaamaa, Wallaaggaa, Mattuu fi Bulee Horaa kaasaa jiran guttummaan isaa Ggaaffii keenya jechuun sabboontotni Bbarattootni mana barumsaa Ballaammii sadarkaa 2ffaa fi Qophaa’inaa uummaata Mmagaalaa Baallaammii waliin ta’uun hiriira guddaa gaggeessuu irraatti argamu. Akkuma dhaabbilee barnoota olaanoo Gaaffii isaanii iyyaannoodhaan karaa seeraa qabeessaa ta’een Bulchiinsa aanaa Midaa Qanyii fi Bulchiinsa M/B Baallaammiitti galchachuun hiriiraa mormii guddaa kan uummata 4000 ol hirmaachisee gaggeessuu irraatti argamu, Yeroo amma kanatti akkuma baratame mootuummaan abbaa irree wayyaanee humna waraanaa liyuu hayil fi kora bittinneessa jedhamu hiriiricha dura dhaabuun, Gaazii summa’aa kan nama boosisuu irraatti dhukaasuun bittinneessuuf yaalii guddaa godhus uummaannii fii barattootni nuti mirga keenyatu sarbamee mirga keenyaaf falmannaa jechuun FDG haalaan qinda’aa fi jabaa ta’ee itti fufee jira. Bbarattootni Mana Barumsaa Gabaa Kamisaa sadarkaa 1ffaa kutaa 1 -8ffaa barachaa jiran mana barumsaa gadhiisuun yeroo kanatti hiriirichatti makamaa jiru, Dargaggootni Oromoo magaalaa Ballaammii fi Barattootni Ooromoo Magaalaa keessaa nannaa’uun dhaadannoo isaanii dhageesisuun itti fufe. gabaasaan kun itti fufa. Injifannoon Uummata Oromoof! Ebla 30/2014 Ballaammii


Full confidence from oromo students!!!!

Pirezidaantonni unversiitii garaa garaa irra jiran mirga barattootaa tuquu dhaan osoo barattoonni mooraa keessaa hin ba’in humna federaalaatiif mooraa bananii ol galchuu dhaan barattoota sodaachisaa jiru.barattoonni garuu mirga keenya gaafachaa jirra malee biyya gubaa hin jirru kanaaf sodaa tokko malee gaaffii keenya itti fufna jechuu dhaan mormii isaanii itti fufanii jiru!!!! VIIVAA!!! #OROMOPROTESTS


Gochi Minilik sanyii isaa fi Gantuuwwan Oromoo warra Hakka OPDO har’a wajjiin ilmaan Oromoota irratti rawate yoomiyyuu gocha ilmaan Oromoo hin uranfanneedha! yeroo yerooti gocha sammuu ilmaan Oromoota ykn lammiiwwaan keenya keessa jiruudha! Imayyuu ilmaan Oromoota bira taree inni jaarraa 100 dura Oromiyaa keessaa naannoolee Arsiiti fi Harargeeti Abboota keenya irraa harka murun Haadhoolee teenya irraa harma ciruun rawatamee fi akkasumalee ilmaan Oromoo akka harree du’eeti lafarra harkiifamanii warabeessaan nyaachifaman Addunyaanu ni beekti! Kunii osoo jiruu har’allee ilmaan naafxaanyaa ykn Qomata faruu abbaa isheetin farfaatu fi gochaallee inni kaleessaa gantuuwwaan Oromoo gargaarsifatee ilmaan Oromoo irratti rawachaatin ture jaarraa 21 keesa nutti mul’iisuuf sosochotii!! wooowwwwww tasumallee hin dandamuu sirni kaleessaa deebi’uun Hafeetin jira inni akka kaleessa dhiiga ilmaan Oromootin buukoo bukeefachuun lafee ilmaan Oromootin mana ijaraachuun Qoteebultoota Oromoo lafa isaa irraa kasanii abbaa qabeechaatti gurguurachuun ilmaan Oromoo biyyuma Abbaa isaa keessatti baqataa tasisuun hin jiruu walitoota Oromoo maaf waa’ee Oromoo sirbita jedhani hiidhun dhabatee! Oromiyaan hin qoqodamtuu ammaan booda!! ani jechi abasha jedhu kun baayyee tokko naaf hin gallee dhugaa sanyiin isaani uumama sanyii namatin addaa dhugaa maliif yoo jettaan ilmoon nama namni nama tahuu qofaaf kabajaa guddaa naaf qaba!! isanaan gaaruu ilmoo nama akka biratti ilaalu! keessatu nuti ilmaan Oromoo akka addatti nu ilaalu!! garuu maaf akkanatti nu tuffatu???? akkasumalee maaf nu jibbuu beektumee lammiwwaan koo naaf ibsa???? mee akka yaada kooti Oromoon Fadaf eddoo ol aana keenna akkasumalee ni jaalataa fardumatu waan jaalataniidha! hin agarree yeroo waraana keessatti yoo abbaan irraa ajjeefamee irra dhabateetin hiimimsaa!!! bira hin deemu kanaafuu waamalee Farda hin yaadannee guyyaa tokkoo jarsa naannoo ani itti dhaladhee tokkotu waa’ee Fardati fi Gangee naaf himaan Jarsi kun yeroo baayyee osoo Gangeen tirtuu Farda yaabachuu guddiissuu kanaafuu gafiin gafadhee gafiin kootis isa akkana jedhuudha yeroo hunda abboo maaf Farda qofa yaabatu ishee tana (Gangee ) maaf hin yaabannee jedhenii gafaadhe achumaan ilmaa koo Fardi yeroo namni yaabatetin deemu sammuu isaa keessati waan gaarii namaaf yaada deema!! har’a nagayan nama kana eddoo inni barbaadu geesseetin manatin deebi’a jechaatin deema naan jedhaan Gangeen gaaruu akkanamitti yeroo namni yaabateetin deemu sammuu ishee keessatti wannii isheen yaadatin deemtu nama kana eessatti kuufitee lafati isa dhiite ajeesa jechaatin deemti naan jedhanii na gorsaan anillee gorsi isaani Oromoon kanaaf Farda jaalataa jechuudhan irraa fudhee!! Rabbiin nama gorsa Abboota keenya irraa fudhatuu nu godhu! Yaa lammiiwwaan koo Sammuun ummaata abasha ( sanyii qomata) isa Gangeetin tokkodha jedhetiin yaada isaan jechuma takkiitti OROMOO jedhu kana humna itti dhabanmalee Addunyama tana irraa dhabamsiisuu yaadu WALLAAHI BILLAAHI 100% baruma 2014 kana keessaa mee maal hojataa jiruu Abashoonnii Ykn Mootummaan Abbaa irredha??? Oromoon bara kana keessa uf hin beekne ykn hirriba irraa hin kanee ima rafi asii achii wannii si kaasu tokkollee ni jira jeedhetin hin yaadu dhugaa waaqaa Dhamsa koo maaloo yaa lammiwwaan koo yeroon amantaa kutaa gandaa fi sayiin wal qoqodan dabartee jirti nuti ilmaan Oromoota inni Harargee Arsii Baalee walaggaa Shawaa Jimmaa Iluu Abbaa Booraa Gujii Booranaa fi Walloon keessaatti dhaallee hundinuu ilmaan abbaa tokkoti walirratti diina hin tanuu diini keenya abashoota kanaafuu Tokko taheetoo diina Keenya dura haa dhabanuu Oromiyaa teenya haa deefannuu gumaa Gotoota keenya haa kaafalannuu!! Tokkummaa yaa lammiwwaan koo Tokkummaa jabeesssaa!!


Uummanni Amboo Gootummaan Diina Dura Dhaabbachuun Badiyaa fi Magalaan Waraana Wayyaanee Dandii Konkolaataa Dhorkate.

Uummanni Amboo Waraanni Wayyaanee Dhiha Oromiyaa Wallaggatti Akka Hin Dabarreef Bakkoota 16 ol ta’anitti mukkeen guruguddaa jigsuun gootummaan dura dhaabbatan suuraa gamtaa poolisii Ebla 30/2014 uuummaanni Oromoo fi Dargaggeessii Oromoo Baraattootni Oromoo fi Barattootni Oromoo sadarkaa 1ffaa, 2ffaa, Qopha’inaa fi University Amboo yeroo amma kanatti hiriiraa guddaa guyyaa shaniif itti fufiinsaan gaggeessa jiru. Kessaattuu isa guyyaa har’aa wanti adda isa godhuu, Ummaanni Oromoo Magaalaa Amboo Jaarsaa, Jaartii, Manguddoon, Da’imnii waggaa 8tii olii, Shamarraan Dargaggeessii, Daldaltootni, fi Barattootni utuu hin hafiin keessatti qoodaa guddaa Fudhachuun FDG gaggeeffamaa jira. daandiin konkolaataa Finfinnee Amboo keessa dabarsee Dhiha Oromiyaa geessuu Cufameera,Gudarii fi Amboo Gidduu Bakka 16ttii Daandiin mukaa fi dhagaa Goommaa Konkolaataa karaa irratti Guuruun gubuun, Warannii Wayyaanee akka Wallaggatti gadi hin darbinee Amboo ittisee qabee Bilisummaa isaaf falmachaa jir.Magaalaa Amboo keessatti daandiin keessaa keessaa fi daandiin guddaan dhagaa fi mukoota karaa irratti guuruun uummaanni daandii cufee;- Gaaffii keenyaaf deebii nuuf kennaa Ijioolleen keenya hidhamaan nuuf haa hiikaman, Nu hin ajjeesinaa waggaa 24 nuu ajjeessa turtan nurraa galaa isin ga’a . Qotee bulaa lafa isaa irraa hin buqqisiinaa, Finfinneen bulchiinsa Mootummaa Nannoo Oromiyaa jalatti deebitee Ofii keenyaan bulchachuu qabna, Mirga Dimookiraasii Namummaa nurraa hin sarbiinaa, Warannii kun itti gaafatama seenaa keessa jirtuu nu hin ajjeesinaa mirga keenyaaf falmanna, -Gaaffiin mirga abbaa biyyummaa deebii argachuu qaba, Bilisummaa barbaadna, garbummaan nu ga’a, Isiin nu hin bulchitan, waggaa 24 nutti taphattan, Ilmaan Oromoo hidhaman haa hiikaman Jechuun Hiriira Nagaa Guddaa ganama sa’aa 2;00 irraa egaluun kan jalqabame hanga amma sa’aatii 8;00tti itti fufee jira, Mootummaan Wayyaanee Sochii uummataa kanatti aaruun rasasasa uummata irratti roobsa jira, rasaasa Waranaana Wayyaaneetiin namoonni hedduun madaa’aniru.


Hiriira Mormii Amboo Keessaa Irratti Namoonni Ajjeesaman, Gamooleen Gubatan, Jedhu – Jiraattonni

30.04.2014 18:32 WASHINGTON, DC — Kanneen bulchiisa naannoo Oromiyaa keessatti argaman manneen barnootaa sadarkaa ol’aanaa fi sadarkaa lammaa, walumaa-galatti 11 keessatti hiriirri mormii barattootaa akka babal’atee geggeessamaa jiru namoonni ijaan argan Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jira Har’a Shawaa Dhihaa, magaalaa Amboo keessatti hiriira mormii geggeessame irratti yoo xiqqaate namoonni ja’a du’uu fi ka biroo hedduun madaa’uu Koongiresni Federaalistii Oromoo gabaasaa VOAf ibsee jira. Lubbuu namootaa har’a Ambootti dhabamee ala biilsaaleen sadii gubachuu isaanii, namoonni ijaan argan, telefoonaan, Raadiyyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Waa’ee hiriirawwan mormii Oromiyaa keessatti geggeessamaa jiruu fi walitti-bu’insoota itti fufanii uumaman ilaalchisee, mootummaa Bulchiisa Naannoo Oromiyaa fi Mootummaa Federaalaa irraa ibsi haga ammaatti kenname hin jiru.


Barattoonni universitii magaala Dirree dawaa akka malee humna waraana wayyaneen reebaa jiru

Uuuuu iyyaa wal kakaasaa umanni Oromoo barattooni keessan dhumaati jiru, maal ilaaltani teessu guyyaa har’aa barattoonni Oromoo universiti Diree Dawaa jiran guyyaa har’aa hiriira nagayaaa baanaan mootuumman wayyane waraana federaala itti ergee barattootaa Oromoo achi jiran dhukaasa irratti banudhan reebanii caccabsanii fudhatanii deemaniin, kaniis akkasumatti reebamee caccabsame universitii gadhise jira. Ummanni Oromoo bakka jirtanii ka’aa wal dammaqsaa maaloo lafa keenya irratti mirga dhabne haga yoom teenya..


ALAGAAF FINFINNEE  HIN LAANNU QIRCINEE

Maali yaa lammiikoo maaf teessa Gommitee Naannowaa Finfinnee alagaaf qircitee Ka’i malee ka’ii !! ka’ii wal kakasii!! Kan si nyaachuuf gamuu aleeliitii baasii Qotee bulaan kan kee lafasaarraa kaatee Eessa deemaa maaloo maatii sana baatee Lafa cite dhiiga boris kan si dhibuu Qomoon kee qe’eesaa alagaan yoo dhabuu Habashaan maalumaaf lafa kan kee saamaa Dubbadhu qeeransoo yeroon kan kee ammaa Hanguma yoomiitti lammiin dararamaa Cunqursaa Alagaan mirgisaa sarbamaa? Mormi mee falmadhu laayyootti hin ilaalinii Finfinnee gadhiiftee hormaaf hin laatinii Maalumaaf calliftaa akkamiin dandeessaa Jarri safuu hin beektu bar sitti roorrisaa Nama biyya hin qabnee si gochuuf deemsisaa Ka’i malee ka’ii!! Ka’ii wal dammaksii!! Warra si miidhanii ofkeessaatii yaasii Nu ga’eegaa sichi hedduu hacuucamnee Alagaaf Finfinnee hin laannu Qircinee!! By D. M. April 28, 2014


KOMII BARATTOOTA OROMOO

KOMII BARATTOOTA OROMOOHar’an tana nuti BARATTONNI OROMOO biyya keessaattiGafii haqaa fii heerri biyyattii deeggaru karaa nagahaatiinBanee sagalee keenyaa yeroo dhageessisaa jirrutti Mootumman gabroomfataan TPLF reebee nu caccabsaa Hidhatti nu guuraa ukkamsanii karaa nu dabarsaa yeroo Jiran kanatti sodaa tokkon ala diina dura dhaabachaa jirra Garuu qaamni Oromoo biyya ALAA maandheffate fi ummata Oromoof dhaabbanee ummata Oromoof biyyaa baanee Oromoof falmina jedhanii dhaabbilee adda addaa wixinaa turaniifii Ammas itti jiran har’a eessa dhaqanii??? Maaliif hiriira nagahaalle taatuu waamuu fii bahuu dhaban??? Mee kuni maal jedhama??? maaf nutti laalta??? Nuti ilmaan teessan qalamaafii itti bartuu qabannee diina Hanga funyaanitti waranaa hidhatee rasaasa nuutti roobsaa jiru Jala dhaabbachaati hoggaa falmii keenyaa finiinsaa jirru kana Jiruu teessan irraa daqiiqaa muraasaa wareegdanii sagalee ummata Oromoo dhageessisuun isaanitti ulfaatee??? WAL TAAJJABNE WAL TAAJJABNE WAL TAAJJABNE jedhu BARATTOONNI OROMOO


FDG: Oromoon yoo har’a waliif hin mirmanne (dirmanne) yoom waliif mirmata (dirmata) laata?

Abdii Boruutiin Akkuma sabaa-himaalee adda addaarratti dhagayamaa fi argamaas jiru, barattootni Oromoo Yunivarsitiilee Oromiyaa adda addaa keessatti diina hanga funyaaniitti hidhate dura dhaabbatanii sodaa tokko malee waayee keenyaaf falmii guddaa godhaa akka jiranii dha. Biyya seera fi heeraan bultuu fi nagaa qabdu keessatti hiriira nagaa bahuun waan nama dinquu miti. Biyya Itoophiyaa jedhamtu, kan dhiiga fi lafee uummatootaatiin ijaaramte, kan mana hidhaa sabootaa taate sana keessatti garuu ijoolleen keenya hiriira nagaa bahanis, nagaan bahanii galuu hin dandeenye. Kuun dhaanamaa (tumamaa), kuun hidhamaa, kuunis ajjeefamaa akka jiran waan hubatamuu dha. Hireen uummata Oromoo waanuma murtaayee kana ta’e fakkaata. Kan nama gaddisiisu garuu gochaa diinaa qofaa otuu hin taane, yeroo ammaa, yeroo nafxanyootni moofaa fi haaraan lafa jalaan tumsa waliif ta’anii; dhimma tokkorratti waliigalanii; uummata keenyatti roorrisaa jiran kanatti; yeroo ijoolleen Oromoo iyyaa iyya dabarsaa jedhanii sochii guddaa biyya keessatti godhaa jiranitti, uummatni Oromoo biyya ambaa jiran callisanii taa’uu isaanii ti. Yeroo barattootni keenya harka walqabatanii tokkummaadhaan gaafii mirga uummata keenyaa kaasaa jiran kanatti; dargaggoota keenyarra miidhaan qaamaa isaanirra gayaa jirutti; warri ijoolleen isaanii jalaa ajjeefaman imimmaan bira dabranii dhiiga booyaa jiran kanatti; yeroo iyya dabarsanii waliif mirmachuun dirqama ta’etti; warri xinnaatullee biyyoota nagaa keessa jiraatan taa’aniituma akka fiilmii mana sinimaa waan biyya keessatti ta’aa jiru hordofuun xinnumallee sammuu keenya hin tuquu?? Akkuma makmaaksi Oromoo jedhu, yoo funyaan dhayame, ijji wajjin boochi. Qaama tokko waan ta’aniif miidhamuun ykn hubamuun isa tokkoo kan biraatti waan dhagayamuuf jechuu dha. Maarree, ilmaan haadha fi abbaa tokkoo koodeewwan yoo miidhamaa fi diinaan ajjeefamaa jiran kanatti; qaamaan biratti argamnee walbira dhaabbannee mirga keenyaaf sagalee keenya dhageessisuu yoo hin dandeenye, maaliif bakka jirrutti, biyya keessa jiraannutti walqindeessinee, gadi baanee addunyaatti sagalee keenya hin dhageessisne?? Maaliif uummata keenya biyya jiraniif tumsa hin taane?? Kompiyuutara ykn televisiyoona fuulduru teenyee, waan ta’aa ykn deemaa jiru ilaalaa gadduun bu’aa nuuf fidaa? Oromoo, wanti hubatamuu qabu diinni har’a lafa keenya (biyya keenya Oromiyaa) cicciree dhiphisaa jiru kun, boru yoo haalli mijateef (yoo nuti callisneetuma taa’uu filanne) uummata keenyaa haphisuu fi dhabamsiisuuf akka deemu waan nama mamsiisu ykn shakkisiisuu miti. Gama tokkoon, yeroo nafxanyootni haaraan, maqaa misoomaatiin badii guddaa nurratti dalagaa jiranitti gama biraatiin ammoo nafxanyootni moofaan (Minilikootni haaraan) nu nyaachuuf hamuummachaa akka jiran hubachuu dadhabnee? Minilikootni haaraan kun, yoo aangootti dhufani fi deebi’anii Finfinnee qabatan, akka Minilikoota duraanii warra harka fi harma keenya qofaa muranii dhiisanii miti; isaan haaraan kun warra morma nurraa muruuf deeman akka ta’an Oromoon maaliif hubachuu dadhaba? Waayeen maqaa misoomaatiin Finfinnee babal’isuu kun gochaa fuulduratti nurratti dalagamuuf deemuuf bu’ura akka ta’u hubachuu qabana, dhiiroo! Yoo har’a tumsa waliif taanee; walbira dhaabbannee tokkummaadhaan mirga keenyaaf falmanne, gochaa (balaa) nutti dhufuuf as deemaa jiru kana alaalumatti hambisuu dandeenya; yoo kana hin goone garuu badii keenyaaf of qopheessuu jechuu ta’a. Yeroon ammaa yeroo taa’anii wal ilaalani fi waldhaggeeffatanii callisan otuu hin taane, yeroo iyyanii iyya waliif dabarsan; karaa danda’amu hundaan qabsoo kana keessatti hirmaatnaa fudhatani fi qooda lammummaa gumaachan ykn/fi dirqama Oromummaa bahanii dha. Yeroon kun, yeroo Oromoon bakka jiru hundaa, keessaa fi alaan sagalee tokko dhageessisu ta’uu qaba. Fincilli Diddaa Gabrummaa (FDGn) kan barattootni keenya qabsiisani fi akka ibiddaa boba’aa jiru kun akka hin dhaamne; akka caalaatti bobayee diina keenya gubee balleessu, tokkummaadhaan walbira dhaabbachuun carraan isaa banamee jira. Carraa gaariin kun akka nu hin dabarre, callisnee taa’uu dhiisnee, barattoota fi uummata keenya kan waraana faashistii Wayyaaneetiin reebamaa, hidhamaa fi ajjeefamaa jiraniif tumsa ta’uun amma yoo hin taane yoomiyyuu ta’uu hin danda’u. Oromoo, kan rafte, hirriibni si gayee dammaqii ka’i; kan dubbii hubachuu dadhabde, ijaa fi gurra kee banii haala uummatni keenya keessa jiru hubadhu. Kan otuu hin beekinis ta’ee beekaa uummata Oromoorratti balleessa dalagde, kan dabrerraa baradhuutii; uummata kee bira dhaabbadhu. Oromoon wal malee gargaarsa biraa akka hin qabne hubadhu. Tokkummaa ilmaan Oromoo malee, humni biraa kan rakkoo keessaa nu baasu akka hin jirres hubadhu. Oromoon yoo har’a waliif hin mirmanne (dirmanne) yoom waliif mirmata (dirmata) jedhii of gaafadhu!! Galatoomaa! Abdii Boruu: aboruu@gmail.com