Oromiyaa fii Algeeriyaa Madaala Seenaa Gabrummaa fii Wal’aansoo Bilisuummaa

Haalli dhiheenya kana Oromiyaa keessatti deemaa jiru onnee ummataa keessatti abdii bilisummaa tan Wayyaanee keessatti naasuu guddoo uumee jira. fincilli diddaa gabrummaa tiif kaabaa-kibbaan, bahaa-dhihaan diinarratti godhamaa jiru sossooha qabsoo bilisummaa ummata Oromiyaa keessatti argamee hin beeku. Wayyaanee bara diiydamii afuriiiif cabsitee baysitee irren biyya bulchaa jirtu bu’ura sossoosee jira. Wanni hafe dhiibanii kuffisuu qofa. Kanaas, ka’imman Oromiyaa murannoo ajaa’ibaa tiin itti jiran. Yaruma hundaa, warri ummata humnaan if jalatti bul’chuu barbaadan tolaan aangorraa bu’uun itti hin mul’atu. Wixxifata aangoorra turuuf godhaniin, gaaga’ama hammana hin ja’amne ummatarraan gayu. Lakkuma fincilli itti cimuun, akka Bashaar Haafiz al-Asad biyya Suuriyaatti, lammii malees biyya galaafatu. Garuu, maayyiirratti, akkuma warra isaan duraa hundatti, injifatamu. Bilisummaan wareegama malee hin arkamtu. Wal’aansoo bilisummaaf godhaman keessatti, tan wareegama hundarra qaalii gaafatte, qabsoo ummanni Algeeriyaa gabrummaa Faransaayii jalaa bahuuf godhani. Haala ummanni biyya tanaa gabrummaa jalatti itti kufan, waaranii fii keessaa bahuuf wal’aansoo godhan beekuun ummata keenya ni gargaara je’een yaada. Kanaaf, bakka barbaachisutti, seenaa teenyaa waliin wal cinaa qabaa akka armaa gaditti axeerareen jira. Akkuma qabeenyi Oromiyaa waraana Minilik itti afeeretti, qarqara bahara Meditereniyan tan tarsiimoof mijjooytuurra jiraachuu fii qabeenya beenzilaa tiin badhaadhuun, ummata Algeeriyaa gabrummaa Faransaayii tiif qaadhime. Kanaaf, Faransaayiin, akkuma Minilikitti sababa qopheeffateen, biyya weeraruuf, waggaa jahaatama lola Calanqoo dura, bara 1827 keeysa, loltoota 37,000 miya waraanaa kan gaafasiif ammayyaa hidhachiisee itti erge. Ummanni Algeeriyaa gabrummaa Faransaayii jalatti kufuu diddaaf, akkuma kan Oromiyaatti, diina hamma funyaaniitti hidhate itti dhufe, waan qabaniin dura dhaabbatan. Garuu, akkuma Minilik Oromiyaa dhunfachuuf lubbuu nama miliyoona shanii galaafatetti, Faransaayii niis, ummata Algeeriyaa naasuu fii hila malee lafarraa duguugee, lola baroota sadihii booda, bara 1830-itti, bulchiinsa isaa jala naqe. Akka guutuu biyyaa dhunfateen, akkuma Minilikitti, waraana malees, lammii isaa toora miliyoona tokkoo, qawwee hidhachiisee, ummata biyyaa kan gaafas miliyoona sagal tahu keessa qubachiisee hidda sirna gabrummaa diriirfachutti seene. Heera qabeenya dachii kan ifii baafatee, akkuma Minilikitti, lafa gabbattuu fii masnoo lammii biyyaarraa fuudhee nafxanyoota isaa tiif kenne. Ummatarraa mirga abbaa biyyuumaa mulquu, akkuma Minilikitti, nafxanyoota isaa irratti muude. Yoom san qofa, akkuma Minilikitti, aadaa fii hooda isaanii tiin adda baasee, afaan isaanii (Afaan Arabaa) tiin barsiisuu fii barachuun kan heeraan isaan yakkisiisu godhe. Haalli kuni, akkuma Oromiyaatti, Algeeriyaattiis, tokko bulchaa – kaan bulfamaa, tokko sooreessa – kaan hiyyeessa, tokko hayyuu – kaan wallaalaa, tokko nama – kaan bineensa, jimlatti tokko bilisa – kaan gabra godhe. Bulchiinsi Faransaayii ummata Algeriyaa irraatti humnaan dirqifamullee, lammiin biyyaa mootummaa Faransaayii tiif oggolanii buluu didan. Inni niis, wal’aansoo diddaa bulchiinsa isaa godhamtu kolaasuuf, akkuma Minilikitti, naannoo ummanni itti fincile, kanaa-sanii malee, hidhuu, cafaquu fii ajjeesuu, kaayoo irraa if duuba hin deebine godhate. Murtii hila-malee tarkaanfii fudhachuu tanaan, bara 1845 keeysa, naannoo Dahraa ja’amtutti, jiraattota ganda tokkoo guutuu, xiqqaa-guddaa, dhalaa fii dhiira isaan, nama dhibba torbaa ol, goda tokko keessatti ukkaamsee ajjeese. Duuba, gochi isaa kuni, ummata biyyaa daranuu itti kaasee, biyya mara keessaa qaanqee fincilaa itti qabsiise. Inni garuu, iyyensa ummataa gurratti qicachuu dide. Inumaa, bara 1943 keeysa, Algeeriyaa tan biyya isaarraa fagoo, tan daangaa walitti dhaabbatuun hidhatan hin qabne, kutaa biyya isaarraa takka kan godhu heera tumate. Oduma diinni jimlatti isaan xixuu, gaafa kaan, sab-boononni magaalaa Setiif ja’amtu keessa jiraatan, dhuma lola adunyaa lammaffaa sababsachuun, hiriira nagayaa qopheessan. Hiriira Caamsaa 08, bara 1945 heeraan yaamamerraa qooda fudhachuuf, ummanni magaalaa, iddoo walgayii, fuullee masgiida walakkaa magaalaa jirutti, ganamaan walitti qabamuu jalqaban. Akka namuu dhufeen, nama kuma shanii oliin, alaabaa biyyaa tan heeraan dhoorkamtuu, dhaadannoolee jibbaa fii diddaa bulchiinsa gabrummaa Faransaayii mul’isan qabatanii, karaa seenan. Guyyaan guyyaa magaalaa ti ture. Warri hiriiraa akka karaarratti bahaniin, ummanni gandootaa fii baadiyyoota keessaa bittaa fii gurguraaf magalaa dhufan, bitaa-mirgaan itti dabalamanii lakkooysaa fii dhawwaaqa dhaadannoo jibba gabroommaa guddisan. Dhadannooleen barreeffamanii fii lallabbiin ummataa, tan, “Faransaayiin biyya teenya keeysaa bahuu qaba! Algeeriyaan haa bilisoomtu!” jattu, xiqquma xiqqoon onnee loltoota Faransaayii danfiftee, warra hiriira bahaa jiranitti dhukaasa banan. Loltoonni, warra nagayaan hiriira bahaa jiranitti yaroo dhukaasan, galiin isaanii, jara kana adabuu fii tarkaanfii fudhataniin hawaasa naannoo biraa tiis ittiin doorsisiif ture. Gama biraa tiin, yaroo dhukkasa jalaqaban, warri hiriira bahaa jiran, kanneen ajjeefaman if duubatti dhiisanii, “yaa Rabbi na baasi!” jechaa, karaa arkan orihan ja’anii yaadan. Garuu, taraa tana, ummanni magaala Setiif, akka diinni yaade godhuu hanqatan. Akka ummanni Oromiyaa dhiheenya kana godhanitti, reeffa isaan dura jirurraan tarkaanfachaa, hiriira isaanii itti fufan. Loltoonni Faransaayii, warra magaalaa fii baadiyyaa jidduu lubbuu namoota baayyee galaafatan. Borumtaa, ummanni baadiyaa Setiif, dhiiga namoota hiriirarratti duraa wareegamanii baafachuuf, nafxanoota isaan keeysa qubatanitti duulanii hamma arkan gatan. Kanneen isaan duraa lubbuu baafachuu dandayan qe’ee gugatan. Gocha kanarraa, nafxanyoonni baadiyyoota biyyaa keessa qubatan hundi baaragan. Warra badii tana hojjatanii fii sab-boonota hiriira qopheessan adamanii akka gataniif waraanatti iyyatan. Waraanni, iyyannoo jaraa malees, tarkaanfiin fudhatamte bu’ura bulchiinsa isaanii waan duraa sossoofteef, ummata Algeeriyaa adabuu murteeyfatan. Haala kanaaf, nafxanyoota biyyaa waliin tahuun, Caamsaa 13, 1945, hawaasa magaalaa Setiif fii baadiyyoota isii qubatan malees, jiraattoota magaalota Gu’elmaa fii Kherrataa ja’amanitti duulan. Duulli waraana Faransaayii tii fii nafxanyoonni qooda irraa fudhatan kuni, odoo hin turin bifa duriin addaa qabate. Karaalee fii manneen reyfaan weeraraman. Galmee seenaa irraa akka hubatamutti, Legionnairoonni (Loltoonni Faransaayii) dubartoota garaa qaban, garaa dhoosanii ulfa keeysaa lafatti haran. Ummata tarree galchanii, gidaara qabachiisanii, rasaasa itti dhukaasan. Daa’imman miilaan ol fuudhanii, gadi rarraasanii, mataa dhagaan dhawanii babbashaysan. Warra mana keeysatti dhokotan, qaawa mana keessaa aara baasu keeysaan boombii itti gadi haran. Gandoota raaree keeysa jiranitti, madaafa gurguddaan ibidda roobasan. Gandoota gooroo gubbaa jiran xayyaaraan barbadeessan. Haala kanaan, reeffa xiqqaa fii guddaa, dhalaa fii dhiiraa lafa guutan. Ajjeechaa malees, akkuma Minilikitti, dubartoota irraa harma mummuran. Dhiira washalaa irraa qoocanii afaan kakkayan. Gara-jabinni jaraa, kan guyyaa sanii, haala hedduun galmaawe. Iddoo takkatti, innaawaa baayyina ajjeechaa, Koloneelli boolla qotee warra gatame biyyee irratti daboolsisu, hujii saffisiisuu dhaba isaa tiif, Itti Gaafatamaa warra ummata ajjeesaa jiruu tiin qeeqame. Yaroo Itti Gaafatamaan ajjeechaa, telegraamaan, “maaf reeffa daftanii awwaaluu dhabdan” je’uun, Koloneeltichi, “isin tu hamma awwaaluu dandeenyu caalaa ajjeechaa saffisaa jira,” je’een, ja’an. Galmeen seenaa qabsoo bilisummaa Algeeriyaa, lammii gaafas waraanaa fii nafxanyoota Faransaayii tiin galaafataman 45,000-tti shalaga. Duuba, waraanni isaa guyyaa tokkotti dila namaa kana fixullee, Faransaayiin, fidhii bilisummaa onnee ummata Algeeriyaa keessaa baasuu hin dandeenye. Inumaa tuu, haalli gaafasii, wal’aansoo ummata Algeeriyaa keessatti jijjiirama guddaa fide. Sab-boononni Algeeriyaa, gaafas irraa kaasanii, qabsoo karaa nagayaa tiin godhaa jiraniin bu’aa barbaadan akka hin arkamsiifne hubatan. Hubannoota kanarraa ka’uun, bilisummaa isaanii qawween falmachuuf fuula gama qabsoo hidhannootti deebsan. Sab-boononni qabsaawotatti jijjiiramanii naannoo maraa waraana Faransaayitti xiyyitii roobsuu jalqaban. Garuu, dhukaasni kara-karaan diinatti haran qindoomina dhabarraa, waraana Faransaayii injifatanii, qabsoo bilisummaa if dura oofuu dadhaban. Haalli kuni, Sadaasa 01, bara 1954 qabsaawota hamma tokko walitti fide. Qabsaawonni walitti dhufan kuni, qabsoo faffacaatuu murna-muranaan diinarratti xiyyeeffatte waalteessuuf walii-galtee godhaniin, dhaaba, جبهة التحرير الوطني, Jabhet Al-Taḥriir Al-Waṭan, afaan Faransayitti, Front de Libération Nationale (FLN) kan hiikkaan isaa “Adda Bilisummaa Lammii” ja’amuun as bahan. Isumaa waliin, guyyuma kana, goblaa waraanaa kan جيش التحرير الوطني الجزائري, Jeesh Al-Taḥriir Al-Waṭan Al jezaair, Afaan Faransaatti, Armée de Libération Nationale (ALN), Qeeyroo Bilismmaa Lammii Algeeriyaa ja’amtu bu’ureessan. Dhaabni armaa olitti gurmeeyfame, sirna gabrummaa Faransaayii hiddaan buqqisuuf, karaa maraan, waraanaa fii bulchiinsa diinaarratti xiyyeeffate. Ji’uma Sadaasaa tan itti abuurame keessa, waraana Faransaa kan Gaara Aurees, kan Baha Algeeriyaatti arkamu gubbaa qubatanitti tarkaanfii fudhateen, hamilee qabsaawotaa malees kan lammii biyyaa ol kaase. Haallan akkanaa tiin, dhaabni, yaroo gabaabdutti, magaalota fii baadiyyoota keessatti onnee ummataa dhunfatee, deeggarsaan badhaadhutti seene. Bara 1956-tti, humnoota xixiqqoo naannoo fii maqaa adda addaa tiin bulchiinsa diinaa dura dhaabbatan mara hawade. Haala kanaan, irree diddaa gabrummaa hunda agoobra tokko jalatti haqaaree, tooftaa riphee loltuu tiin, waraana diinaa bakka jiranitti itti bobbahee dhaabaa-dhaabbata waakkachutti seene. Qabsoo bilisummaa ummata Algeeriyaa injifatee, harqoota gabrummaa isaa jalatti jiraachisuuf, Faransaayiin waan hin godhin hin qabu. Lakkuma lolli rephee loltuu fii fincilli ummataa itti cimaa dhufuun, akkuma Wayyaaneen godhaa jirtutti, loltoota ciccimoo qabu gama Algeriyaa duulchisutti seene. Biyya xiqqoo, baayyina ummataa hedduu hin qabne keessatti, loltoota miya waraana ammayyaa hidhatan 400,000-n gaye. Taankotaa fii markaboota lolaa malees, xayyaarota ittisaaf qabu keeysaa harka sadihirraa lama itti bobbaase. Akkuma Wayyaaneen godhaa jirtutti, Faransaayii niis, aangorra jiraachuuf, ummata biyyaa keessaa garii ifitti maxxanse, gariis waraanaa fii qaruutee godhate. San malees, lammii haala adda-addaa tiin waliin dhawuuf ijibbaata guddaa godhe. Tooftaa faallaa riphee-loltummaa tiin qabsaawota bilisummaa dura dhaabbachuuf qormaata isii adeemsisuurratti horii guddaa dhangalaase. Timjii biyyaa tan gama baharaa markaboota lolaa tiin danqare. Tan gama Morokoo fii Tuunisiyaa korreentiin ajjeere. Qabsaawota bilisummaa deeggarsaa fii bu’ura hanqisuuf, gandoota baadiyaa kuma saddeetii ol dhabamsiise. Akkuma takka-shanii Wayyaaneetti, basaasummaa xaxama ajaa’ibaa tiin caasameen hawaasa keessa hulluuqe. Kana hunda godhee, fincila ummataa fii dhukaasa Qeeyroo Bilismmaa Lammii Algeeriyaa ifirraa qophuu dadhabe. Gama biraatiin, qabsaawonni gufuu biyya keessatti duratti tarrise hunda irra aananii, Algeeriyota haala adda-addaa tiin Faransaayitti godaanan gurmeeysutti tarkaanfatan. Maadheeleen biyya Faransaayii keeysatti dhooystti jaaraman, yaroo gabaabduu keessatti, Algeeriyota bira dabranii Faransaawota dabalachuu jalqaban. Ummanni Faransaayii, miidhaa mootummaan isaanii ummata Algeeriyaarratti hojjachaa jiru lakka hubachaa dhufaniin, qabsoo bilisummaa Algeeriyaa deeggaruu bira kutanii, tin’isa barbaadduun itti dirmachutti seenan. Bara 1960-tti, qabsoon bilisummaa Algeeriyaa haalaan finiinte. Qeeyroon Algeeriyaa lammii mara fudhattee, iddoo hundatti, waraana Farasaayii qubsuma waakkachutti seente. Gama ummataa tii niis, hiriirri diddaa gabrummaa tiif godhamu magaalota biyyaa hunda wal’gayee, kan Faransaatti balaqe. Haala kanaan, lammiin Algeeriyaa kanneen magaalaa guddittii biyya Faransaa, Paaris, keeysa qubatan, sirna gabrummaa fii gadadoo Faransaayiin ummata isaanii irraan gayaa jirurratti mormii qaban agarsiisuuf, Onkololeessa 17, bara 1961, hiriira nagayaa qopheessan. Hiriirri kan yaamame, yaroo waraanni Faransaayii kan Algeeriyaa keeysa jiru, riphee loltu Qeeyroo Bilismmaa Lammii Algeeriyaa waliin, caasoo cimtuu du’aa-jiruu keeysa ture. Hiriirri kuni, akkuma kan gaafa Setiifitti, guyyaa raajii fii kan seenaa tahe. Gaafana, Nagaya Eeyduun Faransaayii, haala waraanni isaanii Algeeriyaa keessatti mudachaa jirurraa dallansuu qaban, warra hiriira nagaayaa bahanitti tiilleeysan. Akka Algeeriyaatti biyya oduu dhooysuu hin dandeenye keessatti, wanni warra hiriira bahan irratti hojjatan, adunyaa mara keessatti daawwatamee, isaan saaxileeyse. Nagaya Eeyduun biyyaa, akkuma waaheloota Algeeriyaa keessatti sirna gabrummaa tiiysaa jiranitti, magaalaa Paariis keessattiis, ummata nagayaan dhadannoo bilisummaa Algeeriyaa barruu fii afaaniin dhadheessaa deemanitti dhukaasa bananiin, reeffa namaa karaa hiriirri itti bahamerra raphan. Ummata, miilaa fii harka huddu-duubatti hidhanii laga guddaa walakkaa magaalaa qaxxaamurutti haran. Reeyfi namaa akka baalaatti, bishaan gubbaa balali’e. Yaroo Nagaya Eeyduu haala armaa oliitti xiyyitii fii haadaan lubbuu nama galaafatan, foolisoonni biyyaa uleen cafaqaa, nama 7,500-ii ol mana hidhaatti takhasan. Guyyaan kuni, seenaa wal’aansoo bilisummaa ummata Algeeriyaa kan biyya Faransaayii keessatti, guyyaa “Bloody Repression”-tti moggaafame. Gabaabinatti, Algeeriyaa gadhiisuu dhabaaf tarkaanfiin Faransaayiin fudhate, ummata 2,500,000 qe’eerraa buqqise. Nama 1,000,000-a ol baqachiise. Daa’ima 300,000-ii hiyyeesse. Gaaga’ama kana hunda godhee, Faransaayiin, fedhii fii murannoo ummanni bilisummaaf qaban, onnee keessaa baasee Algeeriyaa nagayaan bulchuu dadhabe. Firraa, waraana saa nagayaan achii baasuuf qabsaawotatti iyyate. Iyya saniin, Ebla bara 1962-a, Jabhet Al-Taḥriir Al-Waṭan waliin, wal-tahiinsa, “walii-galtee Evian” ja’amu mallatteesse. Akkasiin, ummanni Algeeriyaa, qabsoo hadhooytuu bara saddeetiif walitti dhaabbatte, tan lubbuu qabsaawota, sab-boonotaa fii lammii biyyaa keessaa 1,500,000 wareeydeen, bulchiinsa gabrummaa tan bara 1830 humnaan itti dhufte, waggaa 132 booda, akkuma itti dhuftetti, irreen buqqisanii, Adooleessa 05, bara 1962, bilisummaa isaanii labsatan. Ummanni guutuu Oromiyaa sirna gabrummaa jalatti eega kufe, Lola Calanqoorraa hamma si’anaatti, bara 128-ti. Sirni gabrummaa kuni dhaloota lakkaawatullee, seenaa bulchiinsa gabrummaa keessatti, dheerinaan kan boqonnaa duraatti himamuu miti. Akka ummata Algeeriyaa tahuullee baatu, ummanni Oromiyaa tiis, gabrummaa jalaa bahuuf qabsaawuurraa takkaa hara hin fudhanne. Fincilli diddaa gabrummaa kan amma godhamaa jiruu, abdii bilisummaa yoomuu caalaa kaleessee jira. Galaafata angorra turuuf Wayyaaneen ummatarraan gayaa jirtuun baaraguu fii, sossobaa isii tiin gowwoomuun hafee, fincilli yo itti fufe, guyyaan bilisummaa ummata Oromiyaa fagoo miti. Oromiyaan ni bilisoomti! Abbaa Urjii abbaaurjii@gmail.com Hub: Seenaan armaa olii, kitaaba kiyya, itti fufa RAAMMISOO, (ASOOSAMA SEENAA) kan dhiheenyatti maxxanfamee bahuuf jiraatu keessaa dubbuuyfamee, haala Oromiyaa kan ammaa tiif gulaalame.


Hiriira Mormii Oromiyaa Keessaa Irratti Lubbuun Namaa Dhabamuu fi Kaan Madaa’uu tu Dubbatama

WASHINGTON, DC— Godinaa Harargee Lixaa, magaalaa Machaaraa keessa ka jiru, mana-barnootaa sadarkaa lammaffaa Machaaraa keessatti har’a yeroo barattoonni barachuuf mooraa seenanitti, “maaliif Yunifoormii hin uffatiin dhufatan” jechuun, humnoonni mootummaa barattoota haleeluu isaanii dubbatu, barattoonni. Gama kaaniin Godinaa Horroo-Guduruu Wallaggaa, aangaa Guduruu, magaalaa Kombolchaa keessa ka jiru mana-barnootaa sadarkaa tokkoffaa Kombolchaa irratti boombii har’a darbatameen barattoonni madaa’uu, jiraattonni. Achuma Godinaa Horroo-Guduruu Wallaggaa, aanaa Jaartee, magaalaa Aliiboo keessatti kaleessa ennaa barattoonni sadarkaa lammaffaa fi qophaa’inaa hiriira mormii ba’anitti kanneen humnoota federaalaa haleelamanii miidhaman barattoota hedduu fi barsiisota sadii keessa, tokko akkuma wal’aansa fayyaaf Hospitaala Xiqur Anbassaa, ka Finfinnee jiru dhaqqabetti du’uu isaa jiraattonnii fi barattoonni Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Akka jiraattonni jedhanitti, Addunyaa Irreessoo ka jedhamu, barsiisaan mana-barnootaa sadarkaa lammaffaa qophaa’inaa Aliiboo reebichaa fi rasaasa mataa isaa haleele irra kan ka’e lubbuu dhabe. Barsiisonni akka hamaatti miidhaman ka biroon lama Hospitaala Shaambuu keessatti wa’aanamaa jira. Aangawoota magaalaa Aliiboo irraa deebii argachuuf deddeebisnee bilbille iyyuu haga ammaatti nama deebii kennu hin aranne. Garuu, aanaaa ollaa sana jiru – Amuru, magaalaa Oborraa keessatti, “Maaster Pilaaniin Finfinnee haa haqamu. Barattoonni hidhaman haa hiikaman” jechuun kaleessa mormii kaasuu isaaniitiin, humna mootummaatiin hidhamuu isaanii fi hagi tokko hidhamuu, ka jiraattoonni himataniif, ajajaan poolisii aanaa Amuruu har’a deebii bal’aa kennanii jiran.


Dhaamsa Waggaa Haaraa HD-GS-ABO

Ummata Oromoo Kabajamaa, Waraana Bilisummaa Oromoo, Miseensota ABO biyya keessaa fi alaa, akkasumas, ummatoota Cunqurfamoo Itoophiyaa keessa jirtan maraaf, baga waggaa haaraya 2016 geessan jechaa, waggaan haaraan kunis kan bilisummaa fi nagaa itti argannu hunda keenyaaf akka nuuf tahu hawwii qabun ibsa. Nagaatti aansuudhaan, lammiilee Oromoo mirga ummata isaaniif jecha falmaa karaa nagaa hiriira adeemsisaniin mootummaa shororkeessaan gara-laafina malee ajjeefamanii lubbuu isaanii bakka bu’aa hin qabne wareeganiif Addi Bilisummaa Oromoo gaddi itti dhagahamu ol’aanaa tahuu ibsaa hundi isaanii tarree wareegamtoota kabajaa olaanaa qabaniitti kan galmaawan tahuus hubachiisa. Wareegama isaaniitti firii gochuufis falmaa hadhaawaa kana hanga bilisummaan mirkanaawuu kan itti fufu tahuu mirkaneessa. Kanneen haqa ummata isaanii kabajsiisuuf jecha gaaffii mirgaa kaasuu isaanii qofaaf, barataa, hojjataa fi qotee-bulaa Oromoo magaalaa fi baadiyyaa irraa mana hidhaa suukanneessaa keessatti dhamaafamaa jiran hundaaf ABOn kabajaa qabuuf ibsachaa onnee Oromootaa hunda keessatti guyyuu kan yaadataman tahuu beeksisa. Ilmaan Oromoo biyya abbaa isaanii irratti, qe’ee dhalootaan irra jiraatan irraa humnaan buqqaafamuun jireenya dhala namaaf hin malle keessatti gatamanii jiran hunda, miidhaan irra gahaa jiru hundi sababa sabummaa isaaniitiin tahuu hubachiisaa, rakkoon irra gahaa jiru kan Oromoo hundaa tahuu yaadachiisuu barbaada. Furmaatni rakkoolee kanneen hundaas falmaa kana finiisuudhaan bilisummaa ofii qabsoon gonfatuu qofa tahuu kana waliin hubachiisuu fedha. Yaa Ummata Oromoo; Waggaan dhumataa jiru waggaa yeroo hundaan olitti eenyummaa Oromoo dhabamsiisuuf shira mootummaan Wayyaanee shire dura dhaabbatuuf wareegamni Ol’aanaan itti kafalame dha. Falmaan Ummatni Oromoo daangaa Sudaan irraa hanga Somaaleetti, Kaaba Impaayerittii irraa hanga Daangaa Keenyaatti adeemsise kan ummata Ormoo hunda hirmaachise tahuun, sadarkaa guddinni QBO irra gahe kan firaa fi diina hubachiise, ummata Oromoo tokkoomse, kanneen mooraa diinaa keessatti hiriiranii turanillee gara mooraa qabsootti deebisuun ummata isaanii cinaa akka dhaabbataniif dirqe waan taheef seenaa keessatti bakka guddaa qaba. Hubannaa fi dammaqinsi, qaroominaa fi bilchinni ummatni Oromoo fincila geggeessu keessatti agarsiise, kan seenaa Itoophiyaa keessatti mul’atee hin beekne kan nama boonsuu fi egeree Oromoo dukkana keessaa ifatti baase dha. Kunis firii falmaa hadhaawaa ummatni Oromoo, ABO fi WBO godhanii tahuu kan haalu jira jennee hin amannu. Waggaan haaraan wayta seenu kan fuula duraa karoorfatuuf kan dabre ilaallatuun waan barame tahuu irraa, haala siyaasaa biyyattii, haala dinagdee fi hawaasummaa irratti dhugaa mul’ataa fi qabatamaa jiru wal yaadachiisuun barbaachisaa taha. Gareeleen seenaa dabre hin kaasiinaa, irraanfadhaa jechuun miidhaan ummata keenya irra gahe dhokatee akka hafu barbaadan akka jiran beekamaa dha. Haa tahu malee, kan dabre kaasan malee kan keessa jiran hubatuu fi fuula dura ofii beekuun ulfaataa waan tahuuf qaphxiilee garii kaasuun dirqii taha. Hundeen rakkoo ummatoota Itophiyaa, rakkoo siyaasaa dhuma jaarraa 19ffaa irraa eegalee gangalataa dhufe tahuu haaluun hin danda’amu. Sirni jaarraa kana irraa jalqabee Itophiyaa irratti diriirfame, sabaa fi sab-lammoota biyyattii kan biyya isaanii weeraree qabatuun mirga isaanii ol aanaa sarbe, moggeessee fi sabummaan xiqqeesse, cunqursaa siyaasaa fi saamicha dinagdee kan tarkaanfachiisu tahuu irraa biyyattii nagaa fi tasgabbii dhorkate. Mirgi eenyummaa sarbamee, dhimma biyyaa fi matayyaa irratti murteessaa tahuu hanqatuu, mirga-dhablummaan ajajamaa tahanii jiraatuuf dirqamuun hundee rakkoo siyaasaa Itophiyaa ti. Haa tahu malee, ummatootni Itophiyaa sirnoota humnaan irratti of irroomsuun isaan bitaa turanii fi jiran kanneeniif yeroon itti jilbeenfatanii bulan akka hin turre irra deebiin yaadachisuu baraabaachisa. Yeroo adda addaatti bakkoota gara garaatti qabsoo hadhaawaa gochaa diddaa isaanii agarsiisaa turan. Bittootni Itophiyaa kan ofittummaan jaaman, dantaa biyyaa fi ummatootaa irra kan garee fi dhuunfaaf dursa kennan, sirna dimokraatawaa dhugoomsuu irra Abbaa-irrummaa dagaagsan waan tahaniif qabsoon waggoota dheeraa mirga Abbaa-biyyummaa, wal-qixxummaa, bilisummaa fi dimokraasii argamsiisuuf eegalame har’as itti fufee jira. Kana irraa waggoota 24 dabraniif falmaan ummatootni Itophiyaa mootummaa TPLF/EPRDF of irraa darbuuf adeemsisan kan wareegama hedduu baasise dha. Addatti ammoo mootummaan kun ummata Oromoo irratti xiyyeeffatuun lolli irratti bane murna hawaasaa Oromoo hunda kan dabalatee fi wareegama qaalii baasise dha. Mootummaan murna bicuu Itophiyaa irratti of irroomsee jiru kun yeroo ammaa kana waan hunda dhuunfatuu fi to’atuun cunqursaa isaa itti fufuuf murteeffatee jira. Kana irraa har’a mootummaa fi paartii ummatootaan filamee jira jedhee of himu gidduu garaagarummaan jiraatee hin beeku. Qondaalota, ajajootaa fi dabballootni hundi sirnicha irraa bu’aa guddaa waan argataniif imaammata paartii aangoo irra jiruu gara-laafina malee humnaan hojii irra oolchuu irratti argamu. Humni Waraanaa, humni tikaa, poolisni Federaalaa fi bulchiinsa naannoolee, hidhattootni gandaa fi humnootiin maqaa adda addaan ijaaraman hundi kan sirna kana tiksuuf ijaaraman tahuu tarkaanfii suukanneessaan isaan ummatoota irratti fudhataa jiran bareechee hubachiisa. Waan taheef bittootni Itophiyaa hundi kan aangootti dhufanii fi aangoo irra jiraatan humnaan waan taheef, ummatootni Itophiyaa falmaa bifa hundaa itti jiran jabeessuun sirna bittaa abbaa irree kanatti xumura itti gochuun alatti furmaatni biroo tokko illee hin jiru. ABO kana irra deddeebiin hubachiisaa ture, hubachiisaas jira. Kana tolchanii hubatan malee furmaatatti siquun rakkisaa taha. Mootummaan Wayyaanee/IHADEG guyyaa aangoo siyaasaa Itophiyaa dhuunfatee eegalee humna, kijibaa fi waadaa hin guutamneen ummatoota gowwoomsaa bittaa isaa hanga har’aa dheereffatuu yeroo of duuba deebi’anii ilaalan hedduu nama gaabbisiisa. Mootummaa misoomaa of moggaasee guddina galmeessuu isaa kan guyyuu himatu kun, ummatoota Itophiyaa beelaa baasee guyyaatti marroo sadii akka sooratan dandeessisa jechuun dhaadataa ture. Haa tahu malee irra deddeebiin miliyoonota beelessee, deggertoota isaa qubaan lakkaa’aman duroomsuun, miliyoonata hedduu hiyyoomsuun farra ummatootaa tahuu, ummata caalaatti kan beelessuu fi hiyyoomsu tahuu isaa mirkaneessee jira. Saamicha lafaa fi qabeenyaa daangaa dabreen, akkasumas, daldala garee mootummaatiin dhuunfatameen ummatootni Itophiyaa sadarkaa hiyyummaa laafaatti keessaa bahuu hin dandeenye keessa seenanii jiran. Saaminsa daangaa hin qabne kanaan caalaatti kan miidhamaa jiru ammo ummata Oromoo lafa abbaa isaa irraa buqqaafamaa jiru akka tahe hin falamsiisu. Kanatti dabalees ummata Oromoo aangoo siyaasaa fi dinaggee fi akkasumas misooma irraa fageessanii tahe jedhamee beelessuuf shira hojjatamuun miliyoonotaan beelaaf saaxilamee daa’imman, maanguddoo fi haawwan miidhamaa akka jiran mootummaan kun dhoksuuf yaalu illee addunyaan argee ifa baasuun gochaa mootummaa kanaa saaxileera. Kana irraa kan hubatamu, daandiin mootummaan Itophiyaa hordofaa jiru, kan wayyaba ummatoota Itophiyaa hiyyoomsee murna bicuu irra guddaan saba tokko keessaa bahe duroomsu, ummatoota cunqurfamoo beelessuun deggertoota sirnichaa quubsu dha. Waan taheef rakkoo gama dinagdeen mul’atu kanaafis furmaatni sirna nama-nyaataa kana qabsoodhaan of irraa qaarsuu qofa. Tajaajila fayyaa gahaa argatuu dhabuun, barnoota qulqulluu fi sadarkaa isaa eeggate barattootaan gahuu hanqatuun, malaammaltummaan olii hanga gadiitti babal’atuun, hoji-dhablummaan heddummaatuun, nagaan bahanii nagaan galuu dadhabuun, rakkinoota hawaasummaa kan ummatoota Itophiyaa hudhee qabee jiru dha.Rakkooleen kanneenis sirnicha xumura itti godhan malee akka hin dhabamne hubatuu feesisa. ABOn rakkoon ummatoota Itophiyaa walii galaa, addatti ammoo kan ummata Oromoo akka furmaata argatuuf qabsoo waggoota dheeraaf adeemsiseen mirgoota argamsiise hedduu qabaatullee gahaa waan hin tahiiniif Qabsoo Bilisummaa itti jiru jabeessee itti fufee argama. Akeeka ittiin ijaaramee fi kaayyoo ittiin durfamu bakkaan gahuufis, ummata Oromoo barsiisuu, dammaqsuu fi ijaaruutti dabalee Qabsoo Bilisummaa Oromoof firoottan argamsiisuu keessatti qoodni gumaachaa turee fi jiru kan hamlachiisuu fi abdachiisu dha. Farreen ummata Oromoo Qabsoo Bilisummaa Oromoo kophxeessuuf olola adeemsisan cabsee Tumsa Ummtootaa Bilisummaa fi Dimokiraasiif (TUBD) ijaaruu danda’uun milkii har’aatti qofa kan murtaawe osoo hin taane ollummaa fi obbolummaaf, akkasumas, waliin jireenya fedhii ummatootaa irratti hundaawe argamsiisuuf akka bu’uraatti kan ilaalamu dha. Farreen ummata Oromoo Qabsoon Bilisummaa Oromoo (QBO) ummata kamiinuu akka hin deggeramne taasisuuf carraaquu qofa irratti hin dhaabbatan. Mooraan QBO akka hin tasgabboofne taasisuuf tattaafatni itti fufinsaan waggoota 24 darban gochaa turanii fi jiran kan laayyootti ilaalamu miti. ABOn kana hunda irra aanuuf carraaqqii godheen mooraan qabsoo bilisummaa Oromoo yeroo kamiyyuu caalaatti akka jabaatu taasisee walitti dhufeenya qabsaawotaa cimsuu danda’uun kan qabsoo keenya fuula dura tarkaanfachiise dha. Kun amma illee dhawaataan kana caalaa kan irratti hojjatamuu qabu tahuun ifaa dha. Kana caalatti gabbisaa deemuun dirqamni kan ABO qofa osoo hin taane kan hunda keenyaa tahuu yaadachiisuu barbaadna. ABOn mooraa qabsoo tasgabbeessuutti dabalee humna isaa jabeessuuf tarkaanfii bara kana fudhataa tureen WBO aynaa fi baay’inaan guddisuu danda’uun dhaamsa gammachuu diina rifaasisuu fi ummata keenya gammachiisu dha. Tarkaanfiin Waraanni Bilisummaa Oromoo yeroo adda addaatti diinaa fi lukkeelee diinaa irratti fudhataa ture hanga ummatni keenya barbaadu tahuu hanqatullee kan diinatti mataa dhukkubbii tahee fi shoorarkeesse tahuun waan eenyu illee haaluu danda’u miti. Ummatni keenya falmaa jihaa kanaan godhamu caalaatti yoo nu tinnise kana caalaa ol guddiisuuf haala aanjaa kan durii caalaatu diriirfamee jira. Falmaa ummatni keenya godhaa jiruu fi addatti ammoo falmaa dargaggotni Oromoo miliyoonotaan humna isaanii tokkoomsanii akka dungootti baqaa qabsoo itti fufiinsaan waggoota 14 darban godhaa bahan keessatti gumaachi ABO sadarkaa ol’aanaa kan qabu tahu illee murannnoo fi bilchinni jarmyaa dargaggootaa kan qooda daran ol aanaa qabuu fi seenaa qabsoo ummata Oromoo keessatti bakka addaa kabajamaa qabu tahuu ABO hunda hubachiisuu fedha. Ummatni Oromoo ilmaan isaa qaroo fi gootota kanatti kan boonuu qabu tahuu hubachiisaa qabsoo hadhaawaa bobaa diinaa jala ta’anii qoma isaanii rasaasa diinaaf kennaa jiraniif deggarsa of qusatnaa hin qabneen akka bira dhaabbatan ABO gadi jabeessee dhaama. Dargaggootni keenyas jarmyaa fi muuxannoo qabsoo argatan daran jabeeffataa sadarkaa ol’aanaa falmaa bilisummaaf godhamuutti akka ol guddisaa deeman gadi jabeessee hubachisa. Kanuma waliin diinaa fi farreen jarmyaa isaanii fi qabsaawota Qeerroo harka keessa galfatuun facaasuuf tattaaffii irra deddeebiin godhaniif, cufaa tahuudhaan jarmayaa isaanii akka qaroo ija isaaniitti akka tikfatan yaadachiisa. Yaa Ummata Oromoo! Haalli keessa jirtu akkaan ulfaataa tahuu irraa gabrummaan haa gahu! jechuun dargaggoo fi barattoota cinaa hiriiruutti dabalee ilmaan keenya dura nuutu du’uu qaba! jechuun wareegamni abbummaa fi haadhummaa baasaa jirtan galmee seenaa keessatti akka Bakkalchaatti ifee bara baraaf jiraata. Ilmaan keessan roorroon ummata Ormoo irra gahaa jiru haa dhaabbatu jechuun harka qullaa diina dura dhaabbatuudhaan falmaan adeemsisaa jiranis akkanuma kan nama boonsuu fi seenaa keessatti bakka cululuqaa qabu dha. Waan taheef diddaa kee itti fufi. Tokkummaa kee cimsatuun mormii agarsiiftuun diina kee akka jilbeenfachiisuu dandeessu beeki. Seenaa keessatti qawween ummata injifatee waan hin beekneef qabsoo kee jabaadhuu itti fufi. Kanneen ollaa kee jiranis tumsa godhatuuf qaroominaa fi obsaan irratti hojjadhu. Har’a egereen ummata Oromoo maal akka tahuu danda’u wallaalaa doofaan iyyuu tilmaamuu hin rakkatu. Kanneen akka abbootii isaanii ummata Oromoo saamaa jiraatuu akeeka godhatan, akeeka yeroon itti dabre tahuu beekuu qaban. Ummata Oromoo cunqursaa fi saaminsi haa gahu jechuun murteeffatee gootummaa fi murannoon ka’e humnaan ukkaamsuuf yaaluun egeree ofii dukkaneessuu tahuu hubatuu qaban. Kanneen dhimmi ilaalu hundis furmaata waaraa fi ijaaraa argamsiisuu irratti akka bobba’an, kanneen moggaa dhaabbatanii ilaalanii fi sodaa irraa qabsoo ummataa irraa fagaataniis tarkaanfiin kun ijaaraa akka hin tahin hubachiisuu barbaada. Dhuma irratti waamicha armaan gadii akkan dabarsu naaf hayyamaa. Diinni ummata Oromoo humnaan bitaa jiru, ummata Oromoo fi Oromiyaa dhabamsiisuu irraa of duuba kan hin jenne tahuu gochaa raawwatuu fi karoora baafatuun agarsiisaa jira. Waan taheef miseensoti ABO biyya keessaa fi alaa marti yeroon amma keessa jirru murteessaa tahuu hubattanii Qabsoo Bilisummaa itti jirtan hifannaa tokko malee dachaa dachaan guddisuun bittaa mootummaa farra ummatootaatti xumura akka itti goonu waamicha kiyya dabarsa. Ofii keenyaa akka shaamaa baqnee dhumnee mirgi ummata keenyaa kabajamuu akka qabu murtii keenya akka tahu gadi jabeesseen hubachiisa. Mootummaa kanatti xumura itti goonu malee ummatni keneya mirga isaa argatuun kan hin abjootamne waan taheef xumura itti gochuun murtii keenya tahuu hundi akka hubatu; Lammiilee Oromoo nagaan jiraachuu dhorkatamtan, sabummaa keessaniin fo’amtanii hoji-dhablummaan mankaraaraa jirtan, kanneen biyya ollaatti baqattanillee wabii jireenyaa dhabuu irraa bir’aan jiraattan, kanneen lafti keessan alagaan saamamee mirga, jireenyaa fi lafa-dhablee taasifamtan, rakkoolee ummata Oromoo tarrifamee hin dhumne kanneeniif sababni mootummaa Wayyaanee waan taheef mootummaa diina nu godhatuun dhabama keenya irratti halkanii fi guyyaa hojjataa jiru jilbeenfachiisuun abbaa-biyyummaa keenya harkatti galfatuuf karaa nuuf danda’ame hundaa akka sossoonu waamicha kiyya isiniif dabarsa. Hafuurri Obbolummaa fi ollummaa saboota cunqurfamoo gidduutti mul’ataa jiru kan jajjabeessuu fi abdachiisu dha. Kana caalaatti jabeessanii kan diina waloo sarduun danda’amu tarkaanfiilee qabatamaan mul’atan lafa irratti agarsiisuudhaan waan taheef irratti hojjechuun sirna bittaa Abbaa-irrummaa waliin akka of irraa jigsinu waamicha kiyya dhiheessa. Qabsoon ummata cunqurfamaa, ummata cunqurfamaa biroof irkoo taha malee miidhaan irraan gahu waan hin jirreef harka wal qabannee haa kaanu! Mootummaan Wayyaanee farra dimokraasii fi wal-qixxummaa tahuu mootummootni hin hubanne jiru jechuun ulfaataa dha. Kanneen kana irraa ilaalcha biraa qaban yoo jiraatan kanneen dantaan walitti hidhamanii fi akeeka fakkaataa waliin qaban qofa. Farra dimokraasii tahuu isaa irra deddeebi’ee ajjeechaa suukanneessaa raawwatuun, filannoo kijibaa geggeessaa tureen, ukkaamsaa mirga namoomaa fi preesii irratti adeemsisuun shakkiin alatti mirkaneessee waan jiruuf, mootummaa akkanaa cinaa dhaabbatanii gargaarsa bifa kamuu hiixatuufiin, namoomaan alaa fi fakkeenya gaddisiisaa tahuu dha. Waan taheef mootummaa Wayyaaneef tumsa dinagdees tahe diplomaasii godhaafii jirtan dhaabuun ummatoota mirga isaaniif falman akka gargaartan hiree kanaan ammas hifannoo malee irra deebiin waamicha mootummootaa fi hawaasa addunyaaf dabarsa. Barri haaraan 2016 bara injifannoo, bara imimmaan haawwan Oromoo itti qoorsinu, bara nagaa fi milkii itti argannu, bara ummatni Oromoo fi ummatnootni cunqurfamoo Itophiyaa keessaa marti harqoota gabrummaa irratti fe’amee jiru keesaa bilisa bahanii biyya isaanii keessatti nagaan jiraatan akka tahu hawwiin qabu ibsuudhaanin dhaamsa kiyya xumura. Injifannoo Ummata Oromoof! Daawud Ibsaa HD-GS-ABO


Hiriira Mormiif Deebiin Mootummaa Reebicha, Rasaasaa fi Hidhaa Tahe, Jedhu Jiraattonni

Hiriira Mormii Oromiyaa Magaalaa addaa Oromiyaa, Buraayyuu keessa kanneen jiran, mana-barnootaa sadarkaa lammaffaa fi mana-barnootaa qophaa’inaatti barattoonni baratan kaleessa hiriira mormii ba’uu isaanii fi humnoonni mootummaa itti bobba’ee reebichaan addaan facaasuu isaanii, jiraattonni magaalatti Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jira. Wallaggaa Bahaatti kan argamtu, aanaa Giddaa Ayyaanaa, magaalaa Ayyaanaa keessattis akkasuma barattoonni Mana-barnootaa sadarkaa lammaa fi Mana-barnootaa Qophaa’inaa, akkasumas, ka sadarkaffaa tokkoffaa kaleessa hiriira mormii ba’uu isaanii irraa kan ka’e, humnootiin mootummaa barattootaa fi warreen isaanii ijoollee barbaacha deeman reebuu fi hidhuu isaanii dubbatu – barattoonnii fi jiraattonni. Wallaggaa Lixaa, magaalaa Gimbiitti dhihootti kan argamtu – magaalaa xiqqoo – Gambeelaa jedhamtu keessatti garuu, otuu hiriirri mormii tokko illee hin geggeessamiin, humnoonni mootumma manneen jiraattootaatti cabsanii seenuudhaan reebicha geggeessu – jechuudhaan, jiraattonni magaalattii iyyataa jiran. Dargaggoon koolejii xumuratee mana warra isaa jiru, miillaa fi harka isaa irra rasaasaan dhawamee kan Hospitaala Gimbiitti wal’aanamaa jiru ta’uu illee dubbatu. Guutuu waayee kanaa


Dhaamsa Boontuu Baqqalaa Garbaa Uummata Oromoof

**************************************** 2016 kanaan Naa bari’a jedhee Yaadee Hin beeku akkuma durii Ofii koof Maatii koof Saba koof gaarii hawwaan guyyoota lakkaa’a ture,bor har’a irra ni wayya jedheen Abdadha.waggaan dhufu milkaa’ina ulfaa’ee jira jedheen hamilee Ofii Kennaa dhufe…Edaa Guyyaan milkaa’ina qofaa miti gidiraas Baatee Natti dhufaa ture…Abbaa Koo of biratti arguu koof utuun Rabbiin galateeffadhee Hin quufin Ammas Marsaa Lammaffaa Afaan bineensaa Na jalaa bu’e onneen Koo gaddaan waraaname gaddi xaxatee Maatii keenyatti gale. Abbaa Koo Gaachana Koo Mana keenya keessaa dhabe Qe’een Natti golgolaa’e Ayyaana waggaa Haaraan teessumni Isaa qullaadha,Kolfaa fi qoosaan Isaa Hin jiru gorsaa fi dheekkamsisaa gorduuba keenya keessaa Hin dhagayamu…lafeen qaama kooti waan gargar baba’e Natti Fakkaate dhaqni Koo waan wal gadhiisen se’e ‘Boonii’ sagaleen jedhee mararsiifatee Na waamu sun har’a gurra Koo irraa fagoo dha Harki Abbummaa Isaa Inni ofitti Na qabu sun kaateenaan hidhamee jira… Eenyuukoo waammadhu…meerre Lammiin Koo Inni dur si wajjinin jira naan jedhu… Eessa jira Qomoon Koo Inni kaleessa Ani Gara keeti naan jedhe…Abdii kutannaan onnee Koo keessatti mana ijaarrachuuf yeroo Natti deemun fagootti arge…’Boontuuuuuuuuuu’ sammuu kootu Natti Iyye ‘balbala onnee kee cufadhu Hin keessummeessinii’ ajaja jedhu Natti kenne Sammuunkoo yaaduu dhaabuu dhiisuu isaan gamanumaan mirkaneeffadhe.’Eenyutti baatee Abdii muratta….???akka eenyuu Harka Laatta..??? Abbaa kee moo Haadha keetu diinaaf tole jedhee Bulee beeka???Moo Saba keetu roorroof gad jedhee jiraatee beeka?? Sammuunkoo sagalee jabaan dubbate Lafeenkoo Inni wal gadhiise walitti sissiqee kirkiruu Dhiise miillikoo Na baachuuf humna Argate garaan Koo Inni raafamaa oolee bule akka qarsaa bishaan keessaa jabaate ijikoo imimmaan dhimmisuu Dhaabe hadhaatu onnee Na seene,mataa koon ol qabadhe,Afaan koon banadhe…’Abbaa Ajjeesanii ilmoo Isaa bulchuuf yaaduun,ilmoo Ajjeesanii Maatii bituuf yaaluun ykn obboleessa hidhanii dararanii Obboleettiin naaf ciisti jedhanii yaaduun gowwummaa Dha. Haati ilmoo ishee dhabde San lammaffaa Hin ciniinsifattu,Ilmoonis Abbaa Isaa jalaa du’een akka waan jiruutti ‘Abbaakoo’ jedhee Hin waamu,Obboleettiin haadhoo ishee dhabde bor bakka naaf bu’a Hin jettu…Hin geenyeen Hin geesse har’a diduun..yoo haqa dhabuu Hin didne,yoo mirga dhabuu Hin didne, yoo roorroo Hin didne,yoos namummaan maali? Kan itti fe’an hunda Kan Baatu Harreedha ilmoon namaa yoo harroome qofa Kan barabaraan ciqilee Ormaa Baatu ‘ jedheen lallabe qilleensatti haasa’e…baddaa fi Gammoojjiin biyya kiyyaa owwaattuu sagalee kootii Saba kiyya biraan naaf ga’i,Bosonnii fi lageen biyya kootii Lammii kootti naaf lallabi.Hunda naaf dhageessisi kun Sagalee Boontuu qofaa miti Sagalee gola Saba miliyoona 40 keessaa iyyuuti.


Motummaan wayyaanee yo kufee namni isaa boyuu tokkolleen hin jiru jedhu keysa beytonni haala motummaa wayyaane .

Barreyfama armaan gadii kana keysatti Qunnamtii Motummaa ethiopia fi biyyota ollaa isii jiddu jirtu waliin yaalu yaalla hordoffiin keysan nu waliin haa tahu !! Motummaan ethiopia qunnamtiin isiin biyyota ollaa isii waliin qabdu hammaataa dhufaa jira. Gara biyya ollaa ishee Sodaan wayta dhufnu motummaan wayyaanee embaassii Afrikaa keysaa ittiin guddaa magaalaa kharxuum keysaa qabaatullee motummaa Umer Al-bashiir irraa amanttii dhabudhaan humna nagenya isaa baayyinaan Seraan ala biyya san keysatti ramaduudhaan lammillee Oromo fi lammilee biraallee goluu keysatti argamaa. Gara daangaatiin naannon Qadaarifi fi baadiyyaan isii waraana shiftaa wayyaaneen weraramtee lafti km 45 geysu waraana kana jalatti kuftee jiraachuu isii misenssonni caffee mana marii Sudaan ifaan ifaatti dubbatanii jiru. Haala kanaan misenssonni mana marii Sodaan ministera biyya keysaa waammatuudhaan lafti waraana wayyaanetiin dhunffatamte jirtu debi’uu qabdi waraanni Sudaan daangaa biyya lameenii jiddutti ramadamee ummataa fi lafa Sudaan kabajasiisuu qaba jechuu misenssonni kunneen ministerichatti dirqama laatanii jiraachuun isaanii hubatamaadha. Gara biyya kenyaa wayta debinu ammo waraanni wayyaane guyyaa guyyaan ji’a ji’aan daangaa biyya sanii qaxxaamuraa jiraachuun isii hubatamaadha. Waan fetees balleysaa waan fetees saamaa ka barbaadde ajjesaa ka barbaadde bojiyaa , kana hunda waraana bilisummaa Oromo WBO barbaanna jechuudhaan daangaa biyya kenyaa heeraan ala qaxxaamuraa oluun kuni motummaa keniyaa hedduu dallanssisee motummota gamtomanitti himachuuf qophii xumurataa jiraachuun isii gabaafamee jira. Gara biyya Somaalee wayta debinuu biyyi Somasle motummaa jiddu galeysaa dhabuun isaanii motummaan wayyaane biyya Somaaleetiif motummaa jiddu galeysaa taateefii taliga wali-galaa biyya Somaalee dhunffattee jiraachuun motummaan wayyaanee kuni ummata Somaalee hunda mormitota motummaa kanaa godhee jira. Gara biyya ertirea wayta dhufnu ammo qunnamtii fi diinummaan isaan jiddu jiru wal-nama hin gaafachiisu , Gara biyya masrii wayta dhufnu ammo bishaan rabbiin akka ummanni hedduun ittiin jiraatuuf umee irratti kurii fi hidha guddaa ummattota ollaa kanneen gaaga’amaa guddaa irraan geyuf jaaraa jiraachuun isii ummata masrii fi motummaa isii waliin diinummaa guddaa horattee jiraachuun isii hubatamaadhaa. Inumaa biyyota ollaa tarkaanffatanii biyyonni akka Sa’udi arabiyaa fi UEA/Dubai illeen shira motummaa wayyaane kana jalaa baraaramuu hin dandenye. “Nama Dubbi barbaadu manni isaa daandii keysaa ja’aa miti ree ” Oromon wayta maakmaamu. Haala kanaan motummaan Sa’udi fi Emaaraat buufata donii asab ertireatti argamutti fayyadamuun Isaanii maalif barbaachise jechuudhaan motummota biyya lamaanii kallattii hundaan balaaleyfachaa jiraachuun motummaa wayyaanee wayta dhageyametti motummaan sa’udi fi emaaraat gar malee dallanssisee jira. Gara Sodaan kibbaa wayta dhufnu ammo 2011 kaasee hamma guyyaa arraatti motummaa sudaan kibbaa fi mormitota isii jidduu galuudhaan biyya Sodaan kibbaa nagayaa fi tasgabbii dhorgaa jiraachuun motummaa wayyaanee ragaa firaa fi dinni isilleen itti ragaa bahaa jiru. Keysa beytonni haala sirnicha kanaa motummaan wayyaanee kuni yo arra kufellee namni isaaf boyuu tokkolleen akka hin jirre dubbataa jiru. Barreysaa fi Gaazexeysaa Oromo / Ethiopa


Waamicha Qeerroo Bilisummaa Oromoo Hojjettoota Mootummaaf

Qeerroon Bilisummaa Oromoo Ilmaan Oromoo Mooraa Mootummaa Wayyaanee Sadarkaa Garaagaraa Keessatti Argaman Hundaaf Waamichaa Fincila Xumura Gabrummaa(FXG) Gaggeeffama Jirutti Akka Makamaaniif Waamicha Xumuraa Dhiheesse. Gurraandhala 11, 2016 Finfinnee Warraaqsaa biyyoolessaa Oromiyaatti gaggeeffamaa jiruun mootummaan wayyaanee kufaatii guddaa fi kasaaraa siyaasaa keessaa ba’uu hin dandeenye keessa gale keessa bahuuf tooftaalee dadhaboo armaan gadii sochii uummataa danquu fi qabbaneessee bittaa umrii abbaa irrummaa fi Master Pilaanii Finfinnee karoorfate hojii irra olchuun Irree Oromoo cabsee biyya itti fufinsaan bituuf akka karoorfate Qeerroon bilisummaa Oromoo gareen xiinxaltoota Siyaasaa ibsan. Qabxiileen Wayyaaneen akka tooftaatti lafa kaawwattee kunis: Hoggansi Qeerroo Bilisummaa Oromoo gareen xiinxala siyaasaa fi qabsaa’onni sabboontootni Oromoo, Sochii warraaqsaa qabsoo Bilisummaa Oromoo FXG cinatti haalaa adeemaa jiruu irratti marii gabaabaa gochuun ilmaan Oromoo caasaa mootummaa wayyaanee OPDO sadarkaa garaagaraa irratti argamaan hundaaf waamichaa ariifachiisaa fi isa xummuraa kallattiin dabarsee jira. Injifannoon uummata Oromoof!! Gadaan Gadaa Bilisummaati!! Qeerroo Bilisummaa Oromoo !! Guraandhala 11/2016


Dr. Mararaa Guddinaa: Hidhaa fi Ajjeechaan Furmaata Hin Ta’u, Qabsoo Uummataas Boodatti Hin Deebisu

“Maaster Pilaaniin Finfinnee akka waan hin raggaasisamiinitti aangawoonni mootummaa dubbatan iyyuu karaa adda addaa hojii irra oolfamaa jira. Labsiin fooyyaa’ina bulchiinsa magaalaalee Oromiyaa Caffee Oromiyaatiin bahes harka lafa jalaatiin karooricha hojii irra oolchuuf kan hojjetame” ka mormii isaa dhageessisaa ture, Koongiresiin Federaalawa Oromoo, hiriirawwan mormii walakkeessa baatii Sadaasaa tii jalqabee guutummaa Oromiyaa keessaatti geggeessamaa jiru irratti lakkoobsi namoota ajjeesamanii dhibba tokko caalee jira, jedha. Hoogganoonni paartichaa dhibba keessaa harka shantama ta’an akka hidhamanii jiran ka dubbatan, dura-taa’aan paartichaa, Dr. Mararaa Guddinaa, “mormitoota qabsoo karaa nagaatti bobba’anii jiran guuranii hidhuun furmaata ta’uu hin danda’u. Hoogganoonni keenya hidhamuun dhaaba keenya irratti miidhaa qaba. Garuu, kun qabsoo karaa nagaa irraa boodatti nu hin deebisu. Uummatni keenya kaka’umsa mataa isaatiin mirga ofii falmachuu jalqabe immoo, nuti hidhamnes dhiisnes boodatti hin deebi’u.” jedhu.


Gaafiin Ummata Oromoo Assaggadachiin  Buusanii Ballaxachiin Muuduu Miti!

Ummanni Oromoo ummata waggoottan 130 oliif bittaa sirna Habashootaa jalatti mankaraaraa ture ta’uun eenyufuu ifaadha. Keessumaa dhiittaan mirgaa, saamichi, ajjeechaa fi hidhaan bara murna koloneeffatuu Wayyaanee ummata Oromorra gahaa turee fi jiru dorgomaa hin qabu. Bara bittaa Wayyaanee kana keessa Oromoon daangaa malee saamameera, ajjeefameera, hidhameera, qayee fi qabeenya isaarraa buqqifamee hari’atameera, biyya itti dhalaterratti gabroonfatameera. Qabsoon inni har’a gaggeessaa jirus kanuma ofirraa xumura itti gochuuf ta’uun beekamaadha! Baatilee 3 oliif ummanni Oromoo bahaa-lixatti, kaabaa-kibbatti walumaa galattii guutuu Oromiyaa keessatti FXG finiinsaa jiraachuu kan quba hin qabne hin jiru.Qabsoonkun qabsoo koloneeffattootarratti gaggafamaa jiru ta’uunis akkasuma ifaadha. Qabsoon koleeneeffattuu Wayyaaneerratti ka’e kun;qabsoo xiqqaa guddaan,dhiiraa dubartiin Oromoo keessaa-alatti irrattii hirmaataa jiruudha. Walumaa galattiiQabsoon kun,qabsoo farra gabrummaa,qabsoo biyya abbaa ofii deeffachuu,qabsoo bilisummaaguutuun ummata Oromoo irratti hirmaachaa jiruudha. Qabsoo bilisummaaf taasifamaa jiru kana keessattidhiigni dhanagalahaa,lafeen cabaa, reebamaa fi bakka buuteen Oromoota hedduu dhabamaa jira.Waraanni diinaa inni Aga’aazii jedhamu ilmaan Oromoo meeqa akka fixee fi fixaa jiru nama ani Oromoodha jedhuu mitii yeroo ammaa kana addunyaanuu quba qaba. haata’u malee ajjeechaan,hidhaan,reebichii fi bakka buutee dhabamsiisuun ilmaan Oromoorratti raawwatamu hammaataa deemuus falamiin finiinee ittuma fufee jira. Gaafiin ka’e, gaafiin biyya abbaa ofii deeffachuu, gaafiin bilisummaa dachee Oromoo mara keessattuu kan yeroo kamiituu caalaa belbelaa ykn laboobaa jira. Diinaa fi jala deemtootarratti tarkaanfii fudhachuun,qabeenya diinaa barbadeessuun,diina karaa darbu dhorkuun, dhiphisuun Oromiyaa keessatti hojii guyya-guyyaa ta’eera.Fincilli kun amma Oromiyaan harka diinaatii batuttis kan dhaabbatu akka hin taane firaafis halagaafis ifaadha. Tibba kana karaa midiyaalee hawaasaa gara garaatin biyya keessaa fi alaa “Dallaaloonni siyaasaa tokko tokko”qabsoo hadhooftuu ummanni Oromoo taasisaa jiru kana dhiisanii yeroo oduulee gongumaa gaafii Oromoon kaasaa jirun wal hin simanne xibaaran ykn facaasan dhagahamaa jira. Jiddu deemtoonni qumaara siyaasaa baran kunneen qabsoo ummanni Oromoo Wayyaaneerratti finiinsaa jiru kanatti makamanii diinainnikaa kana dura dhaabbatanii falmuurra oduulee mammaaksa “Ra’een gamasii furguggeen gamana” jedhufakkaatu buufaa jiru. Dallaaloonni siyaasaa yeroo tokkotti iddoo lamaa fi giddu deemtuu ta’uu hawwan kunneen sabboonaa yoo argan sabboonaa, diina bira yoo gahan ammoo diina biriifachaa jiraachuufjecha kunoo gaafii ummata Oromoo dhiisanii holola Wayyaaneen facaasaa jirtu butachuun ummata Oromoo biyya abbaasaa weeratootarraa bilisa baasuuf falmaa jiru gidduuttii afan-fajjii uumuuf tattaafataa jiru. Oduulee “Dallaalota siyaasaa” kanaan karaa miidiyaalee hawaasaa adda addaatiin facaafamaa jiran keessaa tokko “Gaafii bulchiinsa gaarii ummanni Oromoo gaafateef mootummaan IHADG qondaaltota OPDO abaluu fi abalu jedhaman kaasee abaluu fi abalu muuduuf jira, Asteer ka’uuf, Muktaar buu’uuf, Bakar muudamuuf, Dhaabaan hidhamuuf, Zalaalam qoratamuuf, Kumaan hari’atame, Abdulaziiz muudamuuf abaluu fi abaluun ammoo hari’atamuu fi muudamuuf oduulee jedhanii fi kanneen biroo afarsu ykn facaasudha. Jiddu deemtonnii fi dallaatoonni muraasni Oromoos ta’e qabsoo Oromoo quba hin qabne kunneen oduu tamsaasaa jiran kanaan“Osoo abaluun muudamee gaariidha, soo abaluun hari’amee ammoo bayeessa, aballurra abuluutu Oromoof wayya, abaluun beekaadha/beektuudha/abaluun ammoo doofaadha, abaluun akkasii fi akkana”jechuun waan Oromoodhaa ta’uu fi hin taanees gara filuufittis ennaa deeman muldhachaa jira. Qabsoo Oromoos gaafii OPDO kanarra osoo OPDOn kun nabulchee jedhee gaafachaa jiru fakkeessuuf yaalaa jiru. Gaafiin Oromoo garuu gaafii OPDOn, tokko OPDO biraan naaf haa jijjiramuutii miti. GaafiinOromoo gaafii Asteer Buutee Ballaxuun nahaa bulchituutis miti.Gaafii bulchiinsa gaaritis miti.Miseensoonni OPDOwarri Oromummaa hin qabne ykn Oromummaan itti hin dhaga’amne hunduu tokko kan tokkorra wayyanii miti. Hundi isaaniituu ergamtoota Wayyaaneeti,garaaf bultoota, yakkamtoota, yakkamtootafaanaa hiriiraniidha. Kan isaan dhaabbataniifis dantaaWayyaaneetif malee murna Weeratuu Wayyaanee keessa taa’anii dantaa Oromoo tiksuufii miti. Gaafiin ummata Oromoo gaafii bulchiinsa gaariitii miti, ummanni Oromoo bulchiinsa gaarii dhabe jedhee dhiiga isaa dhanagalaasaa, lafee isaa cabsaa hin turre, kanaafis cabsaa hin jiru. Ummanni Oromoo Dannaqachi buusaatiiBallaxachiin haangotti naaf baasaa jedhee Wayyaanee gaafachaas hin jiru. Dargaggeessi, jaarsaa- jaartiin,daa’imti Oromoo kan waraana Aga’azii dura dhaabbatanii falmaa jiraniif bulchiinsa Wayyaanee jalatti Kumaan bu’ee akka Kumaalaan muudamuufis miti. Gabroonfattoonni ergamtoota isaanii yoo jijjiraa oolanii bulandantaa ummataOromootii miti. Warri Qumaara siyaasaabaran kunneen garuu suuqa jala taa’anii karaa miidiyaalee hawaasaa gara garaatiin gaafii dhiigni ilmaan Oromoo kumaatamaa itti dhanagalahe kanagaafii bulchiinsa gaariidhabuu fi argachuu fakkeessuun dhiheessuu yaalu. Akka waan yoo OPDOn tokko bu’ee OPDO biraa muudame gaafiin ummata Oromoo galma gahuu danda’uutti hololu. Hololli kun hololuma Wayyaaneen FXG ummata Oromootin sardamnaan odeessuu eegalte gargaaranii afarsuu yoo ta’e malee dhama biraa of keessaa hin qabu. Gama kamiinuu gaafii amma ummanni Oromoo kaasaa jiruunis wal hin argatu. Wayyaaneen OPDO tokko ariitee OPDO biraa yoo muddees “nama mataa dhukkubuu miila sukkumuu” isa jedhamu sana yoo ta’e malee gaafii ummata Oromoof deebii hin ta’u. Umrii Wayyaanees hin dheereessu. Ummati Oromoos oduu mataaf miila hin qabne kanaan gongumaa fincila biyya abbaa ofii deeffachuuf taasisaa jirurraa hin dhaabbatu.Dhaabbatuus hin qabu. Gaafiin ummata Oromoo gaafii biyya abbaa ofii dhuunfachuutii, gaafii bilisummaati,gaafii gabroonfattoonni biyyakoorraa haa bahaniiti, gaafiin Oromoo gaafii ofiin of bulchuuti. Gaafiin isaa Wayyaaneen narraa haa kaatudha.FXGn finiinaa jirus kanuma dhugoomsuuf malee akka Jiddu deemtoonnii fi Dallaalonnisiyaasaa tokko tokko xibaaran gaafii bulchiinsa gaariitii miti. Gaafii OPDOn kun OPDO sanaan bakka naaf haabu’uu ykn kanarra sana naaf wayyaatis miti. Ummanni biyya hin qabne,ummanni mirga ofiin of bulchuu hin qabne, ummanni weertoota jala jiru gaafii bulchiinsa gaarii gaafachaa jira jedhanii hololunis of gowwoomsuu hoo ta’e malee ummata mirgaaf qabsaawu qabsoo isaarraa hin dhaabu. Umanni Oromoo Wayyaaneerraa bulchiinsa gaarii hin gaafatu, gaafatees hin beeku, kandursu abbaa biyyummaati waan ta’eef Oromoon biyya isaaf falmaa jira. Gaafiileen hafan martuu gaafii mirga abbaa biyyuummaatii gadi waan ta’aniif; kan dursu isa ta’uu hubachuuf Oromoongorsituu hin barbaadu. Warreen gaaficha gaafii bulchiinsa gaarii fakkeessuuf oduu dharaa facaasanii fi odeessan kunneenis takkaan ergamtoota diinaatii ykn warra gaafii Oromoo hin hubanneedha jechuutu danada’ama. Oromoon akka malee aareera,gabrummaan nagaha jedhee ka’eera, saamamuun ajjeefamuu fi biyyakoorraa har’amuun narraa dhaabbachuu qaba jedhee Fincilee jira. Gabroonfattoota bara dhibbaa oliif gateettii isaarra jiraatan haxaayee qayee fi qabeenya isaarraa baasuuf falmii isa dhumaarra jira. Yeroo kana kan ta’uuu qabuu fi kan nama Oromoof quuqamu mararraawuu eegamufalmii bilisummaa, haqaa fi wal qixxummaaftaasifamaa jiru kanatti makamee diina falamuudha, Eragamaas ergaas ofirraa hari’uudha. Hin dandeenye taanaan ammoo oduu dhiisanii qabsoo ummata jalaa goruudha. Oduu diinaa afarsuun gatiidhuma diinaat namaaf kennisiisa waan ta’eef Seeraanis seenaanis kan nama gaafachiisuu ta’a. Ummanni Oromoo eenyuyyuu, maaliyyuu odeessu gaafiin isaa hanga fiixa bahutti kan qabsoo calqaberraa duubatti hindeebine ta’uu FXGn baatilee 3n darbaniif finiinaa jiru ragaadha. Mirga abbaa biyyummaa isaa gonfachuuf, dhiiga isaa dhangalaasaa jira, lafee isaa cabsaa, qayee fi qabeenya isaa dhabaa jira. Amma gaafiin isaa bakka gahuttisoduu giddu deemtootaa fi fakkeesitootaaf gurra hin qabu. Wayyaaneen biyya Oromoo gadi dhiiftu malee furmaanni waan hin jirreefissirna san jalatti Caalaan muudamee, Kabbadaan, Asteer buutee Ballaxuun olbaatee dhimma Oromootii miti. Hunduu ergamtoota Wayyaaneeti. Kan ta’uu qabuu fi ta’aa jirus qabsoo eegalame finiinsanii itti fufuudha. Kan gabrummaa jalaa nama baasu qabsoo malee oduu waan hin taaneef!


Arsii Lixaa fi Harargee Bahaa Keessatti Uummataa fi Humnoota Mootummaa Gidduutti Walitti-bu’insa Uumameen Lubbuun Namaa dhabame, jedhu – Jiraattonnii fi Ogeeyyiin Fayyaa

WASHINGTON, DC—VOA Haarargee gama Bahaa, Gaaraa Mullataa, aanaalee adda adda keessatti har’a hiriirri mormii geggeessamuu isaa, jiraattonni naannoo ibsanii jiran. Aanaa Guraawwaa, magaalaa Oromituu keessatti hiriira mormii geggeessame irrattti humnoota mootummaa fi hiriirtota gidduutti walitti-bu’insa uumameen, lubbuun namoota lamaa dhabamuu dubbatu – jiraattonni. Kanneen du’an keessaa tokko dubartii umuriin waggaa jaatamaa Juhaaraa jedhamanii fi dardara waggaa digdamaa Mohammed Abdallaa jedhamu ta’uu illee ibsanii jiran. Dhimma isaa qaama walaba irraa adda-baafachuuf jecha, gara Hospitaala reeffi namoota lameenii itti gessame – gara Hospitaala Gaaraa Mullataatti bilbillee, ogeessonni Fayyaa sodaa nageenya isaanii irraa kan ka’e akka maqaan isaanii himamu hin feene du’a Aadde Juhaaraa fi Dargaggoo Mohammed mirkaneessanii jiran. Namoonni lameenuu rasaasa humnoota naga-eegumsaa irraa dhukaasameen ajjeesaman – jedhu – jiraattonni. Bulchaan magaalaa Oromituu Obbo Mohammed Kamaal garuu, magaalattii keessatti hiriirri geggeessame hin jiru. Magaalaan keenya Nagaa dha – jechuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsan. Gama biraatiin immoo, Dilbata dabre kana, amaamotni Misirroo fudhatanii naannawa Ajjee, lafa Korbeessa jedhamu irraa gara Shaashemanneetti ennaa konkolaataan deemaa turanitti sirba Caalaa Bultum sirbsiisaa waan deemaniif poolisonni magaalaa itti dhukaasanii, gommaa konkolaatichaa dhoosan, ka jedhan – jiraattonni magaalaa Ajjee, itti fufanii dhukaasanii namoota afur, ka maqaan isaanii Shuumii Nageessoo, Roobaa Jiloo, Habtaamuu Fayisaa fi Guddataa Tashitee jedhamu illee rasaasaan dhawanii madeessuu isaanii dubbatu. Aarii kan irraa ka’uudhaan uummatni boorumtaa isaa gaafa Guraandhala 16 meeshaalee harkaa qabuun magaalaa Ajjee marsuu isaa, humnoota mootummaa federaalaa wajjiin walitti-dhukaasuun lotoota mootummaa irraa shanii haga ja’aa ajjeesuu fi kudha-tokko madeessuu Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsan – jiraattonni. “Ummata irraas namoonni lama ajjeesaman. Uummatni akkuma gara Gaaraatti baqatetti jira. “Yeroo ammaa magaalaa Ajjee keessas tahe magaalaa Shaashemannee keessa namni asii fi achi socho’uun rakkisaa dha. Humnoota Federaalaa hidhataniin guutamanii jiru” jiraataan magaalattii, Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsee jira.


#OromoProtests this person fell or thrown into the ditch at Adama University. A passerby took the picture in the rush was not sure who the person was and whether the victim is dead or alive.

Ganama kana baratooni university adama hirira bayye nama boonsu bahani turan. dabalatanis poolisota dhakaadhan ari’a turan. poolisonile baratootati rasaasa dhukasa turan. baratoota midhaman keessa baratan kun isa tokkodha. maqaa isaa hanga amma addan baafachu hin dandeenye.


#YAADACHIISA:- Gaaziin nama imimmeessu yommuu nutti dhukaafame maal gochuu qabna?

Waraanni wayyaanee ummata mormiif yaa’ee irratti gaazii nama imimmeessu dhukaasu itti fufee jira. Sanbata har’aa Harargee magaalaa Hirnaa irratti ummata hiriira yaa’e irratti gaazii nama imimmeessu dhukaase jira. Yommuu gaaziin kun nutti dhukaafamu maal gochuu qabna. —————- Tokkoffaa, Yeroo gaaziin nutti dhukaafamu jalqaba wanti sammuu keenya keessatti dhufu qabu rasaasaan akka dhawamnee hin jirre beekuudhaan naasuun akka nu keessatti hin uumamne gochuu dha. Sodaan guddaan nu keessatti uumamu hin qabu. —————- Lammaffaa, Gara Golga gaazii dhukaafamee (canister) aara baasu sana irraa fagaachuuf haa yaallu. Maaliifuu yoo bira turre nu ukkaamsuun isaa hin oolu. Gaaziin dhukaafame ija keenya, funyaan keenyaa fii gara afaan keenyaan akka gara keessatti hin aseenne hir’isuuf shamiza ykn kootii keenya gara keessaatiin fuula keenya irratti ofitti haguuguun harganuuf haa yaallu. ————— Sadaffaa, Yoo harceen gaazii sun ija keenyaa fii funyaan keessa aseenee jiraate maaloo maaloo gonkumaa harka keenyaan of riguu hin qabnu. Maaliifuu akkas gochuun harcee gaazii sana akka sirritti bulbulamu gochuun gubaa san hammeessuu nutti taha. Kanaaf wanti gochuu qabnu bishaan qabbanaawaa fuula keenya irratti gadi dhangalaasuu dha. Yommuu kana goonu akka gadi dhangala’u gochuu qabna malee gonkumaa gara ijatti, funyaanittii fii afaanitti aseensisuun dhiqachuu hin qabnu. Kaayyoon nuti bishaan fuula keenya irratti gadi dhangalaafnuuf harcee gaazii (Tear gas powder) gogaa fuula keenya irra jiru irraa balleessuuf qofa dha. (Kanaaf yommuu mormiif gadi yaanu bishaan haayilaandiin qabannee bahu qabna of eeggannoof jecha, Jeynootni magaalaa mandii asiin dura bifa kanaan haayilaandii qabatanii mul’atanii turan.) ————– Afraffaa, Eegasii gara qilleensi qulqulluun jirutti deemuudhaan qilleensa qulqulluu harganuu qabna. Gara mana keessatti gonkumaa seenuu hin qabnu. Gaaziin imimmeessu kun mana keessatti (fakkeenyaaf doormii keessatti) yoo nutti darbamee jiraate carraan nuti qabnu gadi bahuu qofa dha. Keessatti hafnee turuun keenya ukkaamamne akka of wallaalluu nu taasisuun dabalata haleellaa nurratti fudhatamu biroof nu saaxila. (Hubadhaa: Gaaziin imimmeessu kun mana keessatti nama irratti gadi lakkisuu seerri addunyaa jabeessee dhoowwa. Maaliifuu lubbuu namaa balleessu waan dandahuuf. Haatahuu garuu Seera kan hin beeknee fii lubbuu namaatiif kan hin dhimmamne mootummaan wayyaanee garuu barattoota keenya doormii keessatti itti darbee ukkaamsuun hiraarsaa fii miidhaa garagaraa irra geessaaa jira.) —————- Shanaffaa, Gaaziin kun rukkinni isaa qilleensa irra ulfaataa waan taheef yeroo hedduu gara gooddaatti jalaa ol bahuun dhiibbaa nu irratti geessisu irra bilisa nu godha. Harceen gaazii uffata keenya irrattis maxxanee waan hafuuf uffata keenya baafannee achi ofirraa qabnee hargufuun barbaachisaa dha. F. Nama nu cinatti gaazii kanaan miidhamee hargansuun isatti ulfaate yoo argine immoo inni oksijiinii waan barbaaduuf qarqaarsa yaalaatiif hatattamaan gara mana yaalaa dhihoo tahetti geessuun barbaachisaa dha. ================= ============= 3. Wantoota gonkumaa gochuu hin qabne? A. Golga gaazii baasu (canister) kan dhukaafamee jiru kan garuu dhooweetiin gaazii maddisiisuu hin eegalle akka gonkumaa harkaan hin tuqne. Maaliifuu harka keenya irratti dhoowee miidha nurra geessisu waan dandahuuf. B. Ija keenya, fuunyaan keenya gonkumaa harkaan riguu hin qabnu. C. Gaaziin kun nama dhukkuba sirna hargansuu qabu (Respiratory tract problems) fknf dhukkuba akka Asmii waan daran hammeessuuf of eeggannoo gochuu waan feesisuuf namootni akkanaa kunneen hamma danda’ameen saaxilamuu hin qaban. D. Dasee bishaaniin jiisanii funyaanitti, ijattii fii fuula guututti jiisuun gonkumaa hin barbaachisu. Maaliifu harceen gaazii (powder of the tear gas) kuni jiidha waan barbaaduuf dha. Akkuma gubbatti ibsuuf yaaletti keemikalotni gaazii kana keessa jiran jiidha yommuu argatan “reaction” uumanii eegasii kan gubaa fii nama imimmeessu eegalan. Wanti nuti harkatti qabachuu qabnu bishaan qabbanaawa qofa dha. Bishaan qabanne kanas kan fayyadamnu yoo gaazii kanaaf saaxiloofnee jiraanne qofa harcee gaazii ofirraa “remove” gochuuf ofirratti dhangalaasuuni. D. Gaaziin kuni Mana keessatti yoo nutti gadi lakkifame mana sana keessatti gonkumaa ukkaamamuu hin qabnu. Ulaa arganne kamiinuu gara qilleensi qulqulluu jirutti deemuu qabna. ================ Share gochuun wal beeksisaa!


Nuti osoo ummatni keenya ajjeefamu, ari’amuu, hidhamuu qaraattii keenya itti fufuu hin dandeenyu…

Guyyaa arraan tanaa barattooni mana Barnoota NUSAYBAH, Qaraati dhaabaniitiin hiriiraa nagayaa mana barnoota NUSAYBAH magaalaa Minneapolis Minnesota kessatti argamu keessatti mormii isaanii haala owwaan gaggeessanii jiran. Nuti osoo ummatni keenya ajjeefamu, ari’amuu, hidhamuu qaraattii keenya itti fufuu hin dandeenyu, mirgi ummata kenyaa kabajamuu qaba, barrattotni Oromoo mirgi isaanii kabajamuu qaba, qotee bulaa keenya ni deeggarra, mootumaa wayyaane ni balaaleefanna, jechuun hiriira nagayaa gaggeeysanii jiran, akkasumas Mootummaan Ameerikaa gargaarsa dhaabu qaba mootummaa Ethiopia kan dhiiga oromo gad naqaa jiru gargaaru haa dhaabu mormii jettu mormanii turan. (Nasir Hamza)


Hiriirri Mormii Oromiyaa Keessa Ittuma Fufee Jira

WASHINGTON, DC — VOA Hirriirri mormii har’a godinaa Harargee Lixaa, aanaa Masalaa magaalaa Masalaa keessatti geggeessamuu isaa dubbatu, barattoonni. Dargaggonni magaalaattii fi barattoonni mana barnootaa sadarkaa lammaffaa waliin ta’uun hiriira geggeessan kana facaasuuf humnoonni mootummaa federaalaa tarkaanfii fudhataniin barattoonni lama jabaa madaa’uu ka dubbatan, barattoonni, “konkolaataa dhuunfaatiin gara Hospitaala Ciarootti ergaman. Lubbuun jiraachuu fi jiraachuu-dhabuun isaanii iyyuu hin beekame” jedhu. Wallaggaa Bahaa, aanaa Giddaa Ayyaanaa, magaalaa Ayyaanaa keessa kanneen jiran – mana barnootaa sadarlaa lammaffaa fi ka qophaa’inaa keessatti barattoonni uffata gurraacha gadda mul’isu uffachuudhaan kaleessaa fi har’a hiriira ba’an irratti, “maaster pilaaniin Finfinnee fi magaalaalee Oromiyaa walitti-hidhuuf ba’e ni mormina. Hiriira kana irratti miidhaa dhaqqabee fi lubbuu dhala-namaa badeef mootummaan itti gaafatama fudhachuu qaba” jechuun dhaadannoo dhageessisaa turan, jechuudhaan jiraattonni magaalatti Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Gama biraatiin kan kaleessa hiriirri mormii keessatti geggeessamee ture Yunivarsitii Adaamaa keessatti barattoonni lama ajjeesaman – jedhu, barattoonni Yunivarsitichaa fi jiraattonni magaalattii. Qondaalli Poolisii magaalaa Adaamaa garuu, kaleessa ganama jeeqamni ka’uu malee barattoonni reebamuus tahe ajjeesamuu akka odeeffannoo hin qabne dubbatu. Hiriira Mormii Oromiyaa Hirriirri mormii har’a godinaa Harargee Lixaa, aanaa Masalaa magaalaa Masalaa keessatti geggeessamuu isaa dubbatu, barattoonni. Dargaggonni magaalaattii fi barattoonni mana barnootaa sadarkaa lammaffaa waliin ta’uun hiriira geggeessan kana facaasuuf humnoonni mootummaa federaalaa tarkaanfii fudhataniin barattoonni lama jabaa madaa’uu ka dubbatan, barattoonni, “konkolaataa dhuunfaatiin gara Hospitaala Ciarootti ergaman. Lubbuun jiraachuu fi jiraachuu-dhabuun isaanii iyyuu hin beekame” jedhu. Wallaggaa Bahaa, aanaa Giddaa Ayyaanaa, magaalaa Ayyaanaa keessa kanneen jiran – mana barnootaa sadarlaa lammaffaa fi ka qophaa’inaa keessatti barattoonni uffata gurraacha gadda mul’isu uffachuudhaan kaleessaa fi har’a hiriira ba’an irratti, “maaster pilaaniin Finfinnee fi magaalaalee Oromiyaa walitti-hidhuuf ba’e ni mormina. Hiriira kana irratti miidhaa dhaqqabee fi lubbuu dhala-namaa badeef mootummaan itti gaafatama fudhachuu qaba” jechuun dhaadannoo dhageessisaa turan, jechuudhaan jiraattonni magaalatti Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Gama biraatiin kan kaleessa hiriirri mormii keessatti geggeessamee ture Yunivarsitii Adaamaa keessatti barattoonni lama ajjeesaman – jedhu, barattoonni Yunivarsitichaa fi jiraattonni magaalattii. Qondaalli Poolisii magaalaa Adaamaa garuu, kaleessa ganama jeeqamni ka’uu malee barattoonni reebamuus tahe ajjeesamuu akka odeeffannoo hin qabne dubbatu. Hirriirri mormii har’a godinaa Harargee Lixaa, aanaa Masalaa magaalaa Masalaa keessatti geggeessamuu isaa dubbatu, barattoonni. Dargaggonni magaalaattii fi barattoonni mana barnootaa sadarkaa lammaffaa waliin ta’uun hiriira geggeessan kana facaasuuf humnoonni mootummaa federaalaa tarkaanfii fudhataniin barattoonni lama jabaa madaa’uu ka dubbatan, barattoonni, “konkolaataa dhuunfaatiin gara Hospitaala Ciarootti ergaman. Lubbuun jiraachuu fi jiraachuu-dhabuun isaanii iyyuu hin beekame” jedhu. Wallaggaa Bahaa, aanaa Giddaa Ayyaanaa, magaalaa Ayyaanaa keessa kanneen jiran – mana barnootaa sadarlaa lammaffaa fi ka qophaa’inaa keessatti barattoonni uffata gurraacha gadda mul’isu uffachuudhaan kaleessaa fi har’a hiriira ba’an irratti, “maaster pilaaniin Finfinnee fi magaalaalee Oromiyaa walitti-hidhuuf ba’e ni mormina. Hiriira kana irratti miidhaa dhaqqabee fi lubbuu dhala-namaa badeef mootummaan itti gaafatama fudhachuu qaba” jechuun dhaadannoo dhageessisaa turan, jechuudhaan jiraattonni magaalatti Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Gama biraatiin kan kaleessa hiriirri mormii keessatti geggeessamee ture Yunivarsitii Adaamaa keessatti barattoonni lama ajjeesaman – jedhu, barattoonni Yunivarsitichaa fi jiraattonni magaalattii. Qondaalli Poolisii magaalaa Adaamaa garuu, kaleessa ganama jeeqamni ka’uu malee barattoonni reebamuus tahe ajjeesamuu akka odeeffannoo hin qabne dubbatu. Hiriira Mormii Oromiyaa Hirriirri mormii har’a godinaa Harargee Lixaa, aanaa Masalaa magaalaa Masalaa keessatti geggeessamuu isaa dubbatu, barattoonni. Dargaggonni magaalaattii fi barattoonni mana barnootaa sadarkaa lammaffaa waliin ta’uun hiriira geggeessan kana facaasuuf humnoonni mootummaa federaalaa tarkaanfii fudhataniin barattoonni lama jabaa madaa’uu ka dubbatan, barattoonni, “konkolaataa dhuunfaatiin gara Hospitaala Ciarootti ergaman. Lubbuun jiraachuu fi jiraachuu-dhabuun isaanii iyyuu hin beekame” jedhu. Wallaggaa Bahaa, aanaa Giddaa Ayyaanaa, magaalaa Ayyaanaa keessa kanneen jiran – mana barnootaa sadarlaa lammaffaa fi ka qophaa’inaa keessatti barattoonni uffata gurraacha gadda mul’isu uffachuudhaan kaleessaa fi har’a hiriira ba’an irratti, “maaster pilaaniin Finfinnee fi magaalaalee Oromiyaa walitti-hidhuuf ba’e ni mormina. Hiriira kana irratti miidhaa dhaqqabee fi lubbuu dhala-namaa badeef mootummaan itti gaafatama fudhachuu qaba” jechuun dhaadannoo dhageessisaa turan, jechuudhaan jiraattonni magaalatti Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Gama biraatiin kan kaleessa hiriirri mormii keessatti geggeessamee ture Yunivarsitii Adaamaa keessatti barattoonni lama ajjeesaman – jedhu, barattoonni Yunivarsitichaa fi jiraattonni magaalattii. Qondaalli Poolisii magaalaa Adaamaa garuu, kaleessa ganama jeeqamni ka’uu malee barattoonni reebamuus tahe ajjeesamuu akka odeeffannoo hin qabne dubbatu.


WANTA XIQQOO DUBBADHAA

Wanta xiqqoo dubbadhaa (2) Qalbitti naaf qabadhaa Dirqamas fudhadhaa (2) Waan jechaa ni jedhaa sabni haa dhagayuu Gaarii taananis walilleen haa gayuu Ka’ee kunoo geerrarsaa Saba koo deeggarsaa Wallaalaa jarjaraa Akka nama yaraa Gaangeen koo zinnaaraa (2) Anis harka bayaa Sabni naaf dhagayaa!! Tan garaa haadhaatti ilkee baase Kan da’umsattuu haadha mankaraarse Farra saba baldhaa kan ijallee jaamse!! (2) Ilmoolee qeerransaa Qeerransaa qeerransaa qeerransaa!! Itti himaa geerrarsa Jabaadhaa guddisaa Isi gumaa baasaa Isi nu bilisoomsaa Isi abdachiisaa. Ijoollee lafaa dhufaa Abdiin isimarrattuu kufaa (2) “Gabrummaa hiddaan buqqifnaa Dadhabnu ilma itti guddifna!” Jedhee Waaqoo Guutuu Bilisummaanis waa hin haftuu Gaafni sabni gabrummaa darbatu Gaafni ofirraan marsee xoosii gatu (2)


Mootummaan Wayyaanee Muddama cimaa keessa akka jiru beekkameera

Oduun gama Finfinnee keessaa miliqxee baate akka agarsiiftutti qaamoleen olaannoo dhimma nageenyaa biyyatti, Ministera Ittisa biyyatti qaamoleen security biyya keessaa fii komishenarotni Poolisii federaala gurguddoon guyyaa har’aa dhoksaan marii hatattamaa waajjira guddaa poolisii Federaalaa Finfinnee naannawa Meeksikoo argamu keessatti gochaa akka oolan beekkameera. Abbootiin aangoo kunneenis irra caalaan Tigroota tahuu beekkameera. Mariin isaanii kan xiyyeeffate mormii Oromoo tibbana kana to’annaa isaanii jala ooluu hafee finiine cimee itti fufe irrattii fii lubbuu waraana agaazii 5 kan dhiheenya Arsii keessatti dabre irratti dha. Gabaasa marii kana irratti godhameen waraanni Agaazii kan ajjeefaman rasaasa poolisoota Oromiyaa irraa akka tahe kan ibsameera. Sababa kanaaf amantamummaan nuti poolisoota Oromiyaa irraa qabnu sadarkaa zeeroo jedhamu irra gaheera. Kanaafuu yoo poolisoota Oromiyaa iddoo mormiin ummataa itti geggeeffamaa jirutti erguu keenya itti fufnu taate ummatatti makamanii nu waraanuun isaanii hin oolu jechuun waliin mari’ataa akka turan beekkameera. Murtii irra gahan irratti sirritti mirkaneeffachuu baannus qabxiilee armaan gadii kunneen guyyoota dhufan keessatti kan Wayyaaneen raawwatamuuf karoorfatamanii dha. Woyyaaneen yommuu kana godhu hunda Poolisoota lammiilee Oromo tahan keessaa baasuun kun laakkofsi humna waraanaa isaa na jala hir’ata jedhee yaaddoo guddaa keessa isa galchee akka jiru ibsameera. Mormiin Oromoo jabaatee itti fufuun isaa kun Poolisotni Oromiyaa fii miseensotni OPDO gubbaa hanga gaditti ummata wajjiin waan dhabbataniifii ummatatti waan makamaa jiraniif jechuun shakkii isaanii waliif kaa’aniiru. Kunis kan tahuu danda’e erga abbootiin aangoo olaanoo OPDO pirezedaantiin isaanii Muktaar Kadir bakka bu’ee isaa dhabanii wallaalanii booda “eessa akka jiru waan hin beekneef” shakkii Wayyaaneen tokko tokkoon nu fixaa jirti jedhu keessa isaanitti horachuu eegalanii booda akka tahe ibsameera. Mariin abbootiin aangoo Wayyaanee dhoksaan Finfinne waajjira poolisii Federaalaa naannoo Meeksiskoo jedhamutti taasisaa jiran kun guyya guyyaan kan repoortiin irratti dhihaatee itti wal dhageessisan akka tahee fii guyya borus kan itti fufu tahuu beekkameera. Isaan haa mari’atan qabsoon Oromoos guyyaa gara guyyaatti cimee itti fufa. Hanga waajjira isaan keessa taa’anii mari’atan kana gahutti, eeyyan hanga mirga abbaa biyyummaa Oromoo kabajamutti. #Galatoomaa


Diina Mooyachuufi Biyya Ijaaruunis Walcinaa Deemu

Qabsoon wareegama qabsaawota hedduu ittiin kafalame gama firii argamsiisuutti fuula deeffachaa akka jiru hubachuun beekkumsa guddaa nama hingaafatu. Haalli arra oromiyaa keessatti muli’achaa jiruufi murannoon ummanni keenya waanjoo gabrummaa ufirraa muliquufi diinaan wajjiin lubbuu itti fakalaa jiru hawwi abbaa biyyummaa keenyaa dhugoomisuufi dimimmisa nugarsiisa jira. Haala akkanatti ulfaayee qophaaye keessatti ammoo ogeessa malaan deesisu nubarbaachisa. Ogeessi kun ammoo marii fii fala yeroon hinkennamineefi nurraa fedha. Yeroo amma jirru keessatti waldorgommileen nujiddutti tureefi walqocoluun keenya wareegamma ummata keenyaatiiniin nyaadhamee dhumaa jirachuu isaa dawwachaa jiraachuun abdii guddaa namaa laata. Haata’uu garuu shaffisaan balaa ummata keenya irratti aggaammatame kana akka itti wareegama xiqqaan injiffannoon keessa baanu yeroon itti fala fallu amma ta’uu qaba. Kana jechuun ammoo haalli jiru diriiraa fii salphaa akka hinta’in ammoo hubachuunis barbaachisaa. Sochiin amma muli’ataa jiru humna diinaa raasuu bira dabree kuffisuufi fuulleffachuu isaa nutti garsiisaa jira. Hujii hanga ammaa hojjatame caalaa garuu hujii hafetu irra guddaadha. Ummanni keenya diina shoorarkeesse waan qabatan haawallaalichisu malee arrallee wayyaaneen humnna waraanaa gayaa fii qabeenya biyya keenyarraa saaman gudda harkaa waan qabduufi humnna qabddu hunda ummata keenyarratti robisuu irraa akka hindeebine ifaadha. Akkasummas akkumma duraan baratte arralle wayyaaneen hanga danda’ameen haala mijjataa kana ufi duuba deebisuufi shirri isaan hinxaxinne akka hinjirres hubachuun barbaachisaadha. kana keessaa sabaa fi saballammoota biyya sanii wajjiin waldura nudhaabuufi nujidduttis shira xaxuu irraa akka hindeeebines hubachuu feesisa. Fakkeenyaafi dhiyeenya kana radio afaan habashaa tokkorratti waan dhagaye keessa seenaa G.Kemal Galchu biyyaa akka itti bayeefi ,biyya Ertrea itti ture fii waldhabbilee ABO keessatti uumame eega ibse booda, amma ammoo gama biyya Uganda bayuu ibsee maayyii irratti J/Dawud Ibsaa G.Kemal galchuu ajeessuu akka deemu nutti lallabee jira. Qabxii kana keessaa “J/Dawud J/G.Kemla Galchuu ajeessuufi barbaada” kan jedhu shira wayyaaneen xumura isaanii keessatti itti dhimma bayuufi ta’e nutti facaasuu barbaaddu keessatti nutti facaasuu agarra. Wanni haala kana keessaa qaaroomaan hubachuu qabnnu Wayyaaneen akkuma adaa isii qabsaawota oromoo adaamsitee galaafachuu baratte arrallee ufummaa hoogganootaa fii qabsaawota keenya galaafattee nurratti haqachuudhaan uammata keenya jiddutti balaa uumuufi tilmaammachuu isii hubachuun barbaachisa. Akka amantaa kiyyaatti Jaallan kun lachuu qabsaawota gootota hoogganoota oromooti sababaan itti walajeessaniifis hinjiru. Isaan lachuu wayyaanee malee akka walhinajjeefinne jala murree itti himuufi garsiisuu qabnna. wayyaaneen garuu tofitaa kanaafi kan biroollee akka xaxuu deemittu hubannee hoogganoota keenyaafi bakka hundatti eegumisa godhuufiin hedduu barbaachisadha. Akkasummas yoo wareegaminni akkasii uumames abbaan kana godhu wayyaanee malee obbolaan keenya qabsaawonni keenya akka walhinajjefineefi adaan walbaleessuu fii waldhabamsiisuu adaa oromoo waan ta’eefi tofitaa kanaan akka isaan hinmilkoofinne abdiin keenya guddaadha. Gama ijoo dubbii kiyyaa yeroon deebi’u kufaatiin wayyaanee hangamille bubbulu wareegama guddaa gaafatus akka hinhafinne murannoo ummata keenyaa irraa tilmaamuun hayyummaa siyaasaa hingaafatu. Dubbiin guddaan qabsoo deemaa jiru kana roga tokko qabsiisuu, dhumaatii ummata keenyaa haala itti baraaruu fii kufaatii wayyaanee booda gama biyya tasgabbeesuufi nagaya waaraa itti umamu irratti hojjachuudha. Gama kanan ammaayyu waan duubatti hafinne fakkaanna. Tarkaanifiin ummanni keenya fudhachaa jiru kan yeroo namaa kennu akka hinta’in argaa jirra,kanaafi yeroon itti hayyoonnifi dhaabotiin siyaasaa oromoo garaagarummaa xixiqqoo qabnnu fixannee waliifi dirmanne walirratti cichinee gama itti biyya teenya ijaarruufi tasgabbeessuu yaannu keessa jira. Hujiin nu’eeggatu kan hanga ammaa qabsoo goone caalaa ulfaataadha. Haala egeree biyya keenyaa ummata kenyaa,haala sabaafi sablamoota oromiyaa keessa jiranii ,haala sabaa fii sablammoota ollaa oromiyaa jiraniifi akkasummas haala egeree biyya Ethiopia jedhamittuu kana yeroo itti gadi fageenyaan gamagaminnee falaa fii mala firaa fii diinaallee ifaa ta’e lafa keenyu arra ta’uu qaba. Ummanni keenya biyya keessaa bobaa diinaa jala taa’ee eboo fii gachaan dhumee dhabamsiisuufi yeroo qophaayee jiru keessatti egree biyya keenyaa dandii diriiraa irra kaayuun dirqamnni isaa nurratti kefee jira. Kana milkeessuufi ammoo yeroon waan hunda.Wanni amma jiru boru bifa biroo qabachuu danda’a. Ummanni keenya arra osoo dangaan gandaa ,amntiifi fii siyaasaa hindaangessin tokkummaan waliin dhaabbatanii bu’aa tokkummaa qabu nubarsiisaa jiru. Kanaafi nuti Jaarmayoonni siyaasaa fii Jaarmayoonni ummataa(civic organization ) hatattamaan walitti dhufinnee haala kanarratti maria’nnee agoobara tokkumaadhaan keessaa qabsoofinnu, agoobara tokkuummaan ummata keenya cinaa itti dhaabbnnu agoobarra tokkummaan mootummoota adunyaatti ittiin dubbannu agoobarra tokkummaadhaan gargaarssa ummata keenyaafi ittiin dhaqqabsiifinnu ummachuun fala filmaata hinqabnne waan ta’eefi,akkasumma ummanni keenyas gaafiin isaa kana waan ta’eefi hatattaamaan gama kanatti akka fuula deeffanne hawwiifi abjuu ummata keenyaa dhugoomsinu dhaammadha. Maayyii irratti waldhabbiilee hanga ammaa nujiddutti umamaa ture dhiginni ummata keenyaa dhangala’aa jiru nujidduu dhiqee tokkummaan dhaabbannee gumaa ijjoollee keenyaa baafinnee dhiga isaanii itichinee waliifi araaraminnee diina reeqqisaa jiru kan akka inni deebi’ee hindhaabbanne godhuudhaan falaa fi mala egeree biyya keenyaa itti tasgabbeesinu akka irratti fuula deeffannu jedha. A.Jundi


Nama Barbaadamaa jiru….#share ************************** Namni suuraa irratti argitan kun I/A waajira komunikashiinii (communication) Magaalaa Masalaa yoo ta’u FXG ummata magaalaa Masalaatiin gaaggeeffame irratti Dargaggoo#Abbaas Abdulrahaman jedhamu hojjataa Waajira Tajaajila Bishaanii kan ta’e rasaasaan rukkutuun kan ajjeese! Lammii lammii nyaatu Oromiyaan hin baattu! Bakka argametti tarkaanfiin irratti haa fudhatamu!


AMMAAN BOODA JIRAA OROMOO DHIISITII DU’AAN OROMOOLLEE HARQOOTA GABRUMMAA HIN BAATU

Taammanaa Bitimaa irraa Kunoo, amma bara moofaa keessaa gara bara haaraatti dabarree jirra. Barri dabre kun, barri 2015 bara Oromooti jechuu dandeenya. Kan bara san bara Oromoo taasese immoo Qabsoo Oromoo isa Dhaloota Qubeetiin dachee Oromiyaa sochoosee, diina Oromoo ollachiise sani. Jarri qawwee baaddhatee, harree ooffatee, barabaasoon Oromiyaa seenee qabeenya uummata Oromoo saammatee, abbootii kitilaa (abbootii miliyoonaa) tahe kun, kunoo waggaalee 24 guutuu qawween gateettii isaa irraa hin bune. Takkaa qawwee boraafatee rafuu hin dhiifne. Amma qawween lafee fi dhiiga isaa keessa tuulamuun sammuu isaayyuu weerare jira. Eeyyee, jarri qawwee bakka amantii ofii buufate kun kan durii caala, bara dabre kana keessa dhiiga ijoollee Oromoo akka galaana Adoolessaatti dhangalaasee jira. Haadholii fi ijoollee bira kutee akkoowwanillee galaafatee argama. Shamarran Oromoo, ililliiwwan teenya humna qawweetiin gudeeduun nu jalaa salphiseeti jira. Guddattuu waggaa torbaallee otoo hin hambisin galaafatee argama. Kana hundaa oggaa godhu, uummanni addunyaa teeknolojii bara ammayyaa isa ijoolleen Oromoo irra geesseen daawwachaa ture. Ammallee ittuma jira. Mee eenyutu, xiinxalaa seenaa fi taliigaa (siyaasaa) isa kamtu Oromiyaa guutuu irraa, gandeeni fi magaalattiiwwan takkallee otoo hin hafin, Oromoon akkanatti ka’uun sochowee dachee sochoosa jedhee himee ture? Maarree, sabni akkasitti hudhamee waanjoo gabrummaa jala jiru, hudhaatiin sun hafuura tokkollee baafachuu isa dhoowwinaan akkasitti olka’e. Ammas jarri sammuun isaanii gara qawweetti geeddarame kun, qaawa tokkollee waan nuuf hin dhiifneef irra-caalaa akka waltaanee kaanu, akka waltaanee fincillu nu dhiibaa jiru. Ammas kan bara dabree caalaa akka alaa-manaa waltaanee sochoonu nu gochaa jiru. Ammaan booda jiraa Oromoo dhiisitii du’aan Oromoollee diina biyya keenya qabateen dhiddhiitamee buluu akka hin qabne, uummanni Oromoos beekee jira, Waaqnis isaaf beekee jira! Tokkummaan isaa, seexaan isaa, tooftaa fi malli isaa kana caalaa jabaatee itti-fufuu qaba! Uummanni Oromoo abbaan nagaa fi nageenyaa kun, inni nagaa ilmoo namaa dhiisitii kan bineeyyii fi biqiltuuwwanillee eegee bulu kun, daangaa namaa hin dabarre, nagaa ollaa fi namoota biyya isaa keessa nagaan jiraatanii hin booressine. Ammoo, warra jibbii fi qawween sammuu fi onnee isaa dhuunfate kanaan qeyeedhuma isaa keessatti, araddaadhuma isaa irratti dararamaa, ijoolleen isaa akka baala mukaatti jalaa harcawaa jirti. Warri Wayyaanee kun sadarkaa ilmoo namaa irraa gara sadarkaa bineensaatti ofumaan of gadibuusanii argamu. Kanaaf, uummannii fi sabni Oromoo qabsoo bilisummaa fi walabummaa isaa daran cimsee itti-fufuu malee, filmaata biraa tokkollee hin qabu! Qabsoon ammaan tana Oromiyaa guutuu irratti adeemaa jiru kun qabsoo nagaati. Qabsoon kun akkanumatti, kana caalayyuu cimee of-cimsuun, irra-caalayyuu malaa fi tooftaa isaa babaldhifachuun itti-fufuu qaba! Kannneen keessaa qabsoon dinagdeewarra Wayyaanee irratti oofamu karaa fi daangaa isaa babaldhifachuun jabaatee itti-fufamuun kan hardhaa-boru hin jedhamne. Uummanni Oromoo seenaa isaa keessa deebiyuun irraa baratee isa ammaa kanaaf oolchuutu isa baasa. Jecha dubbii Oromoo keessa: “uummanni sitti jiguu mannaa, Waaqni sitti jiguu wayya“, kan jedhamutu jira. “Yoo Waaqni sitti jige, uummatatu kadhatee, booyee Waaqa kadhachuun jalaa si oolcha. Yoo uummanni sitti jige garuu kan isa jalaa si baasu hin jiru.“, jedha uummanni beekaan kun. Oromoon alagaa dhiisitii dhala Oromooyyuu, isa seera fi aadaa isaa jeeqe, isa waan dhalli namaa hin hojjanne hojjate tokko karaa itti isa adabu qaba. Nama akkanaa kanatti akka namuu hin dubbanne, yoo balaan irra gaye akka isaaf hin birmanne, yoo innii fi miseensi maatii isaa tokko boqote akka bayee hin awwaalle faa waliigaluun adaba. Ammas nuti Oromoonni, warra dhiiga kichuuwwan keenyaa akka galaanaatti dhangalaase kana: waa irraa hin binnu; waas isatti hin gurgurru. Hoteela isaa seennee hin bullu; restoraantii isaa seennee waa hin nyaannu. Konkolaataa isaatiin hin deemnu. Huccuu faabrikaa isaa keessaa baye binnee hin uffannu. Eekaa, meeqaa meeqa lakkoofnee tarreessa ollaa mitii dubbiin kun karaa maraan cimee, cimsee itti-fufamuutu kan Oromoo fi Oromiyaa baasu taha. Kana malees, siyachi nuti Oromoonni baadiyaas, kanneen magaalaawwanis gibira lafaa fi manaa mootummaa Wayyaanee kanaaf galchuu hin qabnu. Mootummaan Wayyaanee, mootummaa otoo hin taane, garee fi tuuta gaadduu fi saamtuu-ti. Shiftaa fi gaadduunillee safuu fi safeeffata xiqqoo wayii waan qabaniif, daa’immanii fi haayyolee hin tuqani. Sadarkaan warri Wayyaanee amma irratti argaman sadarkaa: gaadduu, saamtuu, shiftaa fi addaggee gandeen keessaa-ti. Warra akkanaa kanaaf, gibira galchuun, qaraxa baasuun, manneen seeraa isaanii walgeessuu dhaabu qabna. Kanaafuu, qabsoon karaa nagaa inni ijoolleen teenya jalqabdee, uummanni keenya ishii cinaa dhaabachuun itti-cimse kun karaa maraan baldhatee, ititee, walqabachuun itti-fufuutu kan nus, biyya keenyas baasu taha. Kakuu dhaa; laguu dhaa; hoodaa kun itti-fufamuu qaba! Ennaa kana goonu hunda, namoota alagaa warra nagaan biyya keenya keessa jiratanii, nagaa fi nageenya isaanii tikfachuu qabna. Nuti kana kan goonu, nama wayii sodaannee yookaan: “maal nuun jedhuuf” otoo hin taane, aadaa fi duudhaa uummata Oromoo raajeffatamaa kanaa irraa barachuuni. Dhaloonni Qubee raajeffatamaan kun karaa kanaanis akka addunyaan isa raajeffatu taasifatee jira. Qabsoon keenya kun Gaafa Afrikaa guutuu irraa tumsaa fi mararfannoo daran cimaa horatee muldhata. Uummatoonni fi jaarmoleen warra: Ogaadeen, Afaar, Sidaamaa, Benshaangul, Gambeellaa fi warri kaan nu bira dhaabatanii argamu. Dhiigni ijoollee teenyaa fi lafeen isanii isaanis akkuma keenya aarsee, akkuma keenya ilkaan ciniinnachiisee nu maddii dhaabee jira. Biyyoota alaa kanatti dhiigni fi foon keenya warri Ogaadeen hiriira goonu cufa irratti takkaa nu biraa hin hafne. Nuti dhalawwan Oromoo warri bineensummaa mootummaa Habashaa kanneen durii fi isa ammaa kana jalaa baqachuun biyyalafaa guutuu keessa faffacaanee jirru, kan ammaa caalaa jabaannee firoottan qabsoo keenyaaf horachuu qabna. Keessumaa akka uummanni Afrikaa fi Afro-Ameerikaanonni waayee keenya sirriitti qalbeeffataniif guyyuu irratti hojjachuutu, dubbii nu baasu taha! “Abbaan iyyatu malee, ollaan namaaf hin birmatu“, jedha Oromoon keenya. Nuti Oromoonni biyyoota ambaa keessatti argamnu, kunoo torbanoota saddeet guutuu boowaa, hiriira bahaa, halkanillee cabbii Oroppaa fi Ameerikaa keessa bulaa, addunyaatti iyyachaa jirra. Otoo imimmaan nu keessaa gadi yaa’aa jiru kan waraabamu tahee, Laga Waabee guutuu dandaya. Garuu, kan ammaa caalaa cimnee karaa maraan uummata keenya, isa biyyaa dararamaa jiru bira dhaabachuutu dirqama seenaa fi dirqama dhalootaa nutti taha. Isa guyyaatti al-sadii nyaannu keessaa isa al-tokkoo qabsoof oolchuun keenya dirqama. Isa sa’aa saddeet rafnu keessaa sa’aa sadii waayee qabsoo keenyaa irratti hojjachuutu sirrii dha. Jaarmoleen Oromoo isaan garagaraa kan ammaa caalaa walitti dhufuun tokkummaa isaanii jabeeffachuu qabu. Kana biraa kutuun namoonni Oromoo warri seera baratan waltayanii dureewwan warra Wayyaanee isaan biyyoota alaa keessa deddeeman seera addunyaatti, mana murtii UNO-tti dhiyeessuu qabu! Oromoonni biroo immoo karaa hundaan isaan gargaruun waanuma jiru. Abadan ammaan booda dureewwan warra Wayyaanee dhiiga ijoollee fi uummata keenyaa akkanatti lolaasanii olii-gadi deddeemuun dhaabachuu qaba! Nuti Oromoonni alaa-manaa kan ammaa caalaa warra OPDO kana irratti hojjachuu qabna. Oggaan kana jedhu Muktaar Kadirii fi Abbaa Duulaa faa jechuu kiyyaa miti. Isaan kana hamma feene irratti hojjannullee, ashkarummaa fi jala-kaattummaa jalaa isaan baasuu hin dandeenyu. Miseensota OPDO kanneen kumaan lakkaawaman, miseensota foolisii Oromiyaa fi waraana Toopphiyaa irratti karaa addaddaatiin iyya harmee Oromiyaa dabarsuufii qabna. Ilmaan Oromoo warri qawwee qabachuun diina jala jiran, qawwee san qabatanii uummata ofiitti dabalamuu qabu. Kun hojii salphaa wayii waan hin taneef, laaffifneetoo bira dabruu hin qabnu. Qabsoon keenya inni amma finiina jiru kun, qabsoo isa karaa nagaati jedheen ture. Garuu, jarri karaa nagaa kana callaan nu lafa irraa duguuguu kana irraa akka duubatti hin deebne ganamumaan beekuutu sirrii dha. Warri sammuun isaanii gara qawweetti jijjirame kun, akka harki keenya qawwee qabatuuf nu dhiibaa jiru. Kun akka laayyootti ilaalamuu akka hin qabne, hundi keenya beekuun qajeelaa dha. “Qawween eessaayyi dhufa?“, naan hin jedhinaa, qawween Oromiyaa keessa ciisaa jiraa! Uummata bilisummaa ofiitii ijaaramee, tokkoomee ka’eef: qottoon, dongoraan, doomaan, cakiin, halbeen, haamtuun, maarashaan, cuubeen, eebboon, shootalli, shimalli, gajaraan, manshiin, jaafgaan, hordaan faayyuu qawwee dha. Gabrichi abbaa-gabraa irraa hidhannoo isaa hiikkatee of-bilisoomsuun namaanis, Waaqaanis eebbifamaa dha! Uummanni Oromoo bilisummaa uumaan qabu kanaaf karaa maraan sochowuutu isa baasa. Tokkummaan Oromoo akka kana irra cimuuf, Oromummaan akka kana irra itituuf jabaannee irratti hojjachuu qabna! Dureewwan amantii fi manneen amantii marti: kan Waaqeffataa, kan Islaamaa fi kan Kiristaanaa iyya harmee Oromiyaa dhaggeeffachuun Waaqa kadhachuufii qabu! Ammaan booda laftii fi namni, gaarranii fi laggeen Oromiyaa marti diina qawween nu irra taa’ee dhiiga ijoollee teenyaa dhangalaasu kanatti ni ka’u. Laggeen Oromiyaa diinni waraabbatee irraa dhugu dhiiga itti-tahu. Margii fi furri inni irra deemu qoree laaftoo itti-tahuun isa waraanu. Biyyee fi cirrachi inni irra ijjatu barbadaa tahuun isa waxalu. Qilleensi Oromiyaa inni fuunfatu summii isatti taha! Nama Oromoo dhiisitii horii fi bineeyyiin Oromiyaatuu tokko tahuun isa diru! Ammaan booda namaa fi lafa Oromiyaatu, Ayyaanaa fi Waaqa Oromootu ijoollee Oromootiif iyyee iyya dabarsa! Erga Waaqni fi Lafti nuuf iyyee iyya dabarsee, guyyaan bilisummaa fi walabummaa keenyaa dhiyaachaa jira jechaa dha! ============== // ==============


Buufatni Xayyaara Itiyoophiyaa (Ethiopianairline) ummata Oromoo bal’aa irratti Loogii hammana hinjedhamne hojjataa jira.

Oromoo Dhagahi Gurra keetiin! Lammii Tigiree qofa qacaruudhaan ummata Oromoo akka achi keessatti hinqacaramne godheera. kunis ragaa qabatamaadhaan akka armaan gadiitti taa’eera. Dhaabbanni buufata Xayyaara Etiyoophiyaa ji’a fulbaanaa fi ji’a onkoloollessaa 2015 darbe keessa naannoo hundattuu beeksisa baaseen hojidhabdootaa fi eebbifamtoota yuuniversiitii qacaruidhaaf galmeesseera. naannoo hundattuu hoji dhabdoonni kumaatamaan lakkaawaman galmaayaniiru. garuu haala nama gaddisiisuun guyyaa hadhaa 6/1/2016 toora weebsaayitii dhaabbatichaatiin namoonni hojiidhaaf qacaraman lammiilee Tigiraay kan maqalee fi aksuuma irraa galmaahan tahuu ofumaa isaatiif mirkaneesseera. eddoo hojii banaa (Marketing Trainee) jedhanii baasan irratti:- 1. ffaa Tigraay Maqaleerraa nama 60 Aksuum irraa 15 wolumaa galatti=75 Qacaruuf waameera. 2.ffaa Naannoo Amaaraa Magaalaa Gonder irraa nama 24 ” Bahardar ” ” 5 ” Dasee. ” ” 7 wolumaa galatti = hojjattoota 36 qacare 3,ffaa Naannoo Oromiyaa Jimmarraa qofa nama 12 nuuf Qacareera. Akka ragaan galmee ibsutti hoji dhabdoonni jimma qofarratti galmaahan gara nama kumaa (1000) olii yoo tahan kan qormaata barreeffamaatiif taahan 570 yoo tahu kan qormaata gaaffii afaaniitiif gahanii qormaataman immoo naannoo 400ti. kun hundi maaltahee gatame? Oromoo ykn Naannoo Oromiyaa waan taheefi. Kun eddoo hojii banaa (Marketing Trainee) Qofa irratti. isaan qacaraman kunis Torbee dhufu 11/01/2016 irraa jalqabanii finfinnee waajjira muummee buufata xayyaaraa deemuudhaan foormii qacaraa guutu. sana booda biyya keessaa fi addunyaa guutuu bakka balaliin xayyaaraa gahu hunda deemuun hojjatu, bashannanu.garuu lammiin oromoo barumsaan isaan caalus loogiidhaan duubatti hanbifamee rakkinaa fi gadadoodhaaf saaxilama. Teknishaanotaafi balaliistotas ji’a dabre keessa qacareera. isaanimmoo ifatti hinbaane waan taheef akkuma jiruun kan qacarame Tigiree qofa tahuun shakkii hinqabu. OPDON kana hundaa ijaan argaa biyyas tahee lammii oromoo gurguratti.


#OromoProtests har’a Amajji 6, 2016 jiraattonni Godina Shawaa Lixaa Aanaa Ada’aa Bargaa..

#OromoProtests har’a Amajji 6, 2016 jiraattonni Godina Shawaa Lixaa Aanaa Ada’aa Bargaa, ganda Bakkee bulchaan gandaa tokko ummata hiraarsuu akka dhiisu jaarsotaan itti waywaatanii dadhabnaan mana isaa bifa kanaan daaraa godhan. Mana kana gubuu duratti ilmaaniifi horii hundaa keessaa waan baasaniif lubbuun miidhame hin jiru.


TOOFTAAFI TARKAANFII YEROO AMMAA ILMAAN OROMOOTIIN FUDHATAMUU QABAN MURAASA:

(Yaada kana ni deeggartu taanaan ‘Share’ godhuun dabarsaa) Barreessaan: Saphaloo Kadiir Akkuma beekkamu tooftaafi mala wal fakkaataa fayyadamuun gamtummaa cimsuun humna haqaaramteen ka’uu dabalatee warraaqsoota qabsoo finiinsuuf amna galma gahiinsaa saffisa. Yeroo ammaa tooftaaleen nu fayyadan jedhee yaade qindeessee akka armaan gadii kanatti tarreesseen jira. Yaanni armaan gaditti kaa’ame kun ilaalcha dhunfaa kootii malee akeeka dhaaba siyaasa tokkoo bakka hin bu’u. Isiniis dubbisuun waan irratti dabalamuu qaba jettanii yaaddan irratti dabaluun fooyyeessaa akka qabsoon hin buburrooyne taasisuu dandeessan. 1) Akkuma walitti dhihaataniin wal ijaaruun haala warraaqsa qabsoo oromoo finiinaa jiru kana daran ittiin wajiijan mijjeeffachuu. Hiriyoonni akkumma saahibummaa jabduu qabaniin nama 5 – 10 itti wal ijaaruun qabsoof qophaa’oo tahuu madditti tooftaa addaa odeeffannoo iccitaawaafi waaltawaa tahe osoo hin qisaasamneefi hin qammanne ittiin walii dabarsuu danda’aniif haala mijjeessa. Haala kanaan wal ijaaruun gamtummaa cimaa uumuun wal quba qabeenyaas bal’isuun odeeffannoo waliif raabsuuf gargaara. Saffisni odeeffannoo kun ammoo wal fakkaatiinsa ilaalchaa gabbisuun yaadoota buburree humna keenya bubuusu xiqqeessuun funyoo wal quba qabeenya jabeessa. 2) Guyyaa tokkottifi yeroo wal fakkaatatti guutuu Oromiyaa keessatti hiriira xumura gabrummaa godhuu. Barattoonni mana baruumsaa, dargaggoonni hojii garagaraa irra jiraniifi sabboontoonni lafa oromiyaafi lafee oromootiif dhimmaman marti akkaataa walitti dhihaataniifi akeeka tokko qabaniin guyyaa tokko yeroo wal fakkaataa keessatti fincilli guutuu biyyaa moggaa hanga moggaatti akka finiinu godhuun tooftaa ittiin mootummaa raafamaa jiru kana hiddaan fonqolchuuf daandii salphisa. Kana malees nuti ilmaan oromoo shira isaanii balfinee jiraachuufi gamtummaa keenyaas itti garsiifnuu dha. Kana godhuuf ammoo dhaamsa walii dabarsuun akka danda’amuuf ijaarsi dirqama. Namuu bakkuma jirutti humna cimsachuun qabsoof if qopheessuufi wal kakaasuun barbaachisaa dha. Dhaamsi wal fakkaataan hawaasa guutuu bira akka gahu dargaggoonni marti irratti hojjachuu qaban. Keessattuu hawaasa keenya bal’aa sadarkaa baadiyyaa jiran akka isaan si’a’inaan shira mootummaa kanaa hubatanii ka’an taasisuun gaariidha. 3) Oromiyaa keessatti haaluma wal fakkaatuun qonnaan bultoonni akka galii gibira lafa baadiyyaa fi kiraa lafaa qonnaa, kafaltii xaa’oo, qorichaafi sanyii filatamaa ammaan dura mootummaan shiraa kun dhibbeentaa guddaan irratti wal dhalchiisaa ture kafaluu diduu, baasii sababoota garagaraa jalatti dahachuun mootummaan kun ummatarraa guuru gumaachuu diduu, daldaltoonni qaraxa, ashuuraafi gibira hojii daldalaa kafaluu diduufi haaluma kamiinuu qaawa mootummaan kun galii ummatarraa ittiin argatu akka fashalaa’u taasisuu dha. Akkuma beekkamu mootummaan wayyaanee ilmaan oromoo fixaa jiru kun humni inni ifiin ijaaraa jiru hangafni galii ilmaan oromoofi oromiyaa irraa argatuun akka tahe beekkamaadha. Kanaaf, ummanni oromoo waliigalteen kan baadiyaas tahee kan magaalaa galii adda addaa kan mootummaa wayyaaneetiif galchu diduun irree inni dhaadatuun tana humna jilbaa dhawamuu qaba. 4) Yeroo ammaa ilmaan oromoo gurgurtaa oomishoota isaanii gabaa baasanii gurgurachuu irraa lagachuun barbaachisaa dha. Oromoon oomisha isaa gabaa baasee gurgurachuufi oomisha alagaa irraa bitachuu diduun (lagachuun) faaydaa guddaa qaba. Akkuma beekkamu alagoonni oromiyaa keessa hanga Finfinnee jiraatan marti oomishni isaan jiraataniin oomisha ilmaan oromootiin lafa oromiyaa irraa oomishamuun waan taheef daana’oo alagootaa kana agabsuu dandahuutu irra jiraata. Kanaaf ilmaan oromoo oomisha isaa gabaa baasuu dhiisee ol kuufachuun faaydaa dachaa qaba. Gama tokkoon warra qabeenya keenyaan halusaa jiru agabsuun humna isaanii butucha. Gama kaaniin yeroo barbaannetti gatii guddaan akka gurgurannuuf haala mijjeessa. 5. Walgahiifi leenjii OPDO, taphoota ispoortii yeroo garagaraa guutuu oromiyaa keessatti gaggeeffamuufi carraa namni itti walitti qabamu mara gara waltajjii filcilaafi diddaa gabrummaatti jijjiiruun gaarii dha. Hawaasni bal’aan walgahiifi leenjii mootummaa nama nyaataa kanaan saganteeffamu mara yoo dandahame bahuufi diduu, yoo humna waraanaa fayyadamanii kan dirqamaan baasan tahe ammoo walgahii isaanii gara waltajjii fincila xumura gabrummaatti jijjiiruun kaayyoo wayyaanee fashaleessuudha. Haalli kun bu’a qabeessummaan isaa guddaa tahuu haaloota dhiheenyatti dabre irraa hubannetti, muuxannoo kana roga hundatti babal’isuun akka yeroo gabaabatti wal gahu taasisuun baayyee barbaachisa. Kana godhuuf ammoo hubannoo gahaa hawaasa keenya bal’aa biratti gadiin bu’uun dirqama. Qeerrooleen marti mana mana isaaniitti maatii isaanii dammeeyfachuun shira mootummaan wayyaanee itti jiru kana kutaan hawaasaa odeeffannoo irraa fagoo jiru illee osoo hin hafne salphumatti akka baruufi hubannaa isaanii cimsatan taasisuun qaawa kaadiroonni OPDO hawaasa ittiin dallaaltu duuchuun akeeka wayyaanee laamsheessa. 6. Osoo fincila xumura gabrummaa gaggeessuuf dirree irratti hin baane dura tarkaanfiin jalqaba fudhatamuu qabu daandiilee kallattii maraan gara magaalaa ykn aanaa sanii seenu cufuu akka tahe yaadachuun gaariidha. Akkuma dhiheenya kana barbaachisummaa daandii cufuu iddoo garagaraa irraa hubannetti daandiilee konkolaataa gufuu, kullooda, dhagaafi w.k.f niin cufuun goommaa irratti qansiisuun akkuma fincila keenyaa wajiijnu daandiileeniis ibiddaan akka wajiijaman taasisuu, akkasumaas daandiilee gurguddaa iddoo garagaraatti gad qotuun booyii guddaa itti baasuun humna waraanaa gama biraa irraa seenee miidhaa adda addaa geessisu akka isaan magaalicha hin seenne dhoorkuun ykn dhibeeysuun balaa gahuu malu gad xiqqeessa. Kanaaf yeroo hunda daandiilee cufuun qaama warraaqsa keenyaa tahuu akka qabu hubachuun dirqama. 7. Kaampaanileefi warshaalee tigreefi fakkaatoota isaanii lafa oromoo irra jiran yoo danda’ame gubuun barbadeessuu ykn oomishaafi tajaajila warshaalee isaanii lagachuun akka isaan kufan taasisuun baayyee barbaachisa. Keessattuu kaampaanii abbaa qabeenyaa shilmii tahee albudaa oromiyaa xuuxaa jiru kan Mohammed Alii Alamuddin oromiyaa keessaa guutumatti barbadeessuun baayyee gaariidha. Akkuma beekkamu Alamuddiin qabeenyaa guddaa Oromiyaatiin badhadhe, kan durummaan isaa ammoo wayyaaneef qoricha, ummata oromootiif summii tahaa jiru malee faaydaan inni oromoof oromiyaaf gumachee tokkolleen kan hin jirre tahuu ifatti beekkama. Kanaaf qabeenyaafi tajaajiloonni Alaamuddiin kun lafa teenyarraa barbadaa’uu qaba. Keessattu, kaampaanii albudoota Oromiyaa keessaa qabu uggurri irra kaayamuun dirqama. Hanga ammaan duraa kan saame ni gaha, amma booda garuu dhaabbachuu qaba. Kanaafuu naannoo kaampaaniin Alaamuddiin jiru warri jiran marti tarkaanfii hadhooytuu irratti fudhachuun barbadeessuu qaban. Haaluma wal fakkaatuun qabeenyoota tigree mara daara godhuun dirqama. 8) Mooraa qabsoo oromoo yeroo biraa caalaa waytiin mijjeeffamuufi cimuu qabu amma tahuu hubachuun roga lamaan irratti hojjachuun dirqama. Sadarkaa duraa irratti dhaabni qabsoo bilisummaa oromoo irratti hojjatu haala mijjaawaa amma jiru kanatti fayyadamuun if jaaruun ummata bal’atti gad bu’ee ijaaruuf cichaan hojjachuu qaba. Yeroon kana jedhu gariin keessan dallanuu maltan. Sababniis, hanga ammaa mooraan qabsoo oromoo hin jaaramnee jechuun guunguumuun keessan hin oolu. Garuu dhaabni yeroo dheeraaf ololli addaa irratti deemuun reeqqisaa ture yeroo gabaabduu tanatti of ijaaree ka’uuf itti ulfaachuun isaa hin oolu. Kanaaf ammoo hawaasni bal’aan hanga danda’amutti of qopheessuutu irra jiraata. Tooftaaleen lakkoofsa 1 – 7 tuquuf yaalee kanatti fayyadamuun karaa salphaan gara qabsoo hidhannootti dabruuf nu dandeessisuufi tarkaanfiilee haal duree mijjeessuuf fudhatamuu qaban tahuu hubachuun gaariidha. Tooftaan lakkoofsa 8 irra jiru ammoo dabalataan hirmaannaa hawaasni bal’aan humnaan, beekkumsaafi qabeenyaan dirmatuun kan jabeeffamuufi, humna oromoo jaaruuf haalaan murteessaa tahee dha. Dirqama oromummaa kana bahachuun eenyurraa illee kan eegamu tahuu ofitti murteessuu dha. Tooftaaleen armaan olitti kaa’aman kanneeniifi kan biroollee fayyadamuun tarkaanfiilee qabsoo hidhannoo dura fudhatamuu qabanii dha. Kanaafuu, ilmaan oromoo marti yeroo kanatti qophii tahuun qeerroo waliin warraaqsa qabsoo finiinsuu cinatti tarkaanfii injifannoo keenya saffisuu, gamtaan kaayyoo galmaan gahuu keenyaafiis cimina keenya mirkaneessa. Xumure, waan dubbiftaniif galamoomaa. =GALATOOMAA= ============== Gadaan gadaa bilisummaati #Saphaloo_Kadiir/ Abdulbasit K. Amajjii 6, 2016 #Oromoprotests


AKEEKKACHIISA: miseensota OPDO bulchiinsa gandaa, aanaafi sadarkaa biroo irra jirtaniif

Ummanni Oromoo jaalattanis taatee dirqiin qaama sirna kanaa ta’uu keessaniif qofaaf isin hin balaaleffatu. Kan isin madaalamtaniin hojiii aangoo isinitti kenname saniin raaw’attaniinin. Yeroo ammaatti irra jireessi keessan olola diinaa yoo oftanis suduudaan harkaan namatti dabruu irraa of qusachuun keessan waan gaariidha. Kanneen of qusachuu dhiiftanii harkuma keessanin ykn waraana Wayyaanee fiduun ummata reebaafi reebsisaa, madeessaafi ajjeesaa jirtanis jiraachuun beekamaadha. Hamma ammatti warreen gandaa hamma godinaatti yakka akkanaa raaw’atan ummanni ragaa waliin miidiyaaleef dabarsaa ture. Haa ta’uu ammoo har’aa boru badiirraa deebi’an jennee qabannee taa’aa jirra. Amma booda wara nama dhaanan, rasaasa ummatatti dhukaasan, ajjeesan ykn diinaaf dabarsanii nama laatan odeeffannoo guutuu waliin akka maxxansuuf deemnu dursinee isin beeksifna. Odeeffannoon kunis , badii namni sun balleesse, maqaa isaa/isii suuraa waliin, eddooo jireenyaa, eddoofi sa’aa hojii seenee bahu dabalata. Odeeffannoo kana kara marsaalee hawaasaafi middiyaalee akkasumas gidaara magaalotaaf baadiyyaatti facaafamuuf taa’a.Odeeffannoon kunis guyya guyyaan haaromfama (update ta’a) Kana beektanii warri dantaa diinaa raaw’achisuuf ummata keessan reebdan, ajjeeftan, hiraarsitan akka of qusattan isin akeekkachiifna. Diddanii yoo itti fuftan balaa odeeffannoon nuti baafnu isin saaxiluu maluu hunda isinummaan akka ofirratti fiddan firaafi hiroyoonni keessan ammumarraa akka beekan feena. Wayyaaneen muka hiddi raammaye, jirmi horoqe baalli irratti goggogaa jiru. Isin fuutee hin kufiniin dhaamsa obbolummaafi Oromummaati.