Fincila warra Gondoriin wal qabsiifnee maal hubanna?

Boruu Barraaqaatiin Ummanni Amaaraa akkuma ummata Oromoo cunqursaa TPLF Wayyaanee jala jira jennee hubanna. Garuu ummanni hidhannoo hangas gahu mana manaa qabaachuu isaa baay’een keenya amma dura quba hin qabnu ture. Fincilli kun dhugaa kana ifatti nu agarsiise. Qawwee qabaachuu qofa osoo hin taane rasaasas akka callaa boqqoollootti kuuffatanii qabaachuu isaanii hubanne. Kun ammoo quba qabeenya dhaaba naannicha bulchu ANDMiin ala jedhamee hin yaadamu. Inumaa hidhannoo ummatichaa tiksanii yoonaan gahuu fi daranuu hidhachiisuu keessatti dhaabni miseensa mootummaa Wayyaanee tahuutti beekamu ANDM kun qooda murteessaa qaba jedhamee amanama. Kana malees warri ANDM yeroo ummanni qawwee guurratee gadi yaa’ee ‘zarraaf’ jedhu ummatatti qabanii yoo dhukaasan hin mul’anne. Ummata isaaniif hangam akka naasuu qaban dalagaadhaan nu agarsiisan. Dhimma ANDM yeroo kaafnu dirqamatti OPDO keenya yaadanna. Yeroo ANDM ifaanis tahee harka lafa jalaatin ummata naannichaa hidhachiisu yookiis warra duraan hidhatee ture irraa hidhannoon akka hin hiikamne ittisu OPDOn Oromiyaa keessatti maal godhaa ture, jira? OPDOn faallaa kanaan ummata keenya kan duraanuu hidhannoo hin qabnee fi carraa ajaa’ibaatiin dabree dabree takka takka dhoksee qabu illee funyaan qabee irraa guursisee Wayyaaneetti galii godhe. Qawwee dhiisii meeshaalee waraanaa aadaa kan akka mancaa illee akka hin fayyadamne Baha Oromiyaa keessatti ifatti labsanii ummata irraa guuraa bahan. Akkuma beekamu saboota yookiis gosoota ollaa Oromiyaa tokko tokko waliin dabree dabree walitti bu’iinsi ni dhalata. Baha fi kaaba Oromiyaatiin kan akka Isaa fi Affaar waliin, Dhiha Oromiyaatiin kan akka saba Gumuz fi lammiilee saba Amaaraa Oromiyaa keessa qubatan waliin, Kibba Oromiyaatiin kan akka Garrii fi gosoota Somaalii biro waliin walitti bu’iinsi yeroon umamu hedduu dha. Yeroo akkasii ummanni keenya humna hidhatee gosoota biro irraa itti dhufu waan of irraa ittiin ittisu dhabee kumootaan ajjeefamaa yoona gahe. OPDOn kun illee itti dhagahamee saba keenya irratti hidhannoo qusachuu hin dandeenye. Hangamuu yoo diinaaf ergaman, yeroo sabni biraa qawwee hidhatee akka fedhe Oromoo ajjeesu Oromoon keenya maaliif hidhannoo dhabilee tahe jedhanii xiiqiidhaan of gaafachuun OPDO irratti mul’atee hin beeku. Kan nama raaju guddaan, biyyattiin mootummaa giddu galaa tokko jalatti bulti jedhama. Garuu seerri dhimma hidhannoo ummataa naannoo irraa naannootti gargari. Naannoolee biyyattii keessaa akka Oromiyaa fi warra Kibbaatti kan hidhannoo dhabeessa tahe jira hin fakkaatu. Tigraay silas abbaa baraati, hidhataa dha. Affaar dur irraa qabee hidhannoo isaa hiikkatee hin beeku. Soomaaliinis akkasuma. Amaarri kunoo isa argaa jirru kana. Ummanni Benishangul Gumuz isa gaafa ka’e hidhatee dhufee Oromoo fixaa bahe, hidhataa dha. Gambeellaas agarree jirra, hidhatoo dha. Warra Kibbaas yoo tahe warri gara Gammoojjii qawwee ni qabani. Biyya heera takka jalatti bulti jedhamu keessatti ummanni keenya ija diinummaa addaatiin laalamaa jira. Ummanni Oromoos tahee OPDOn fincila warra Gondar kana irraa waa hedduu baratu jedhamee irraa eegama. Hunda caalaa ilmaan Oromoo OPDO keessa jirtan kan Oromummaan isinitti dhagahamu dubbii kana xiinxalaa. Kana booda harka lafa jalaatiin ummata keessan hidhachiisuu irratti dirmannaa gahaa gochuu qabdani. Wanni naannoo Amaaraatti mul’atu kun akka dhala Oromootti xiiqii isin hin qabsiisu yoo taheef Oromummaan keessanuu shakkisiisaa taha. Ummanni keenyas yoo danda’ee hidhateef, ajaja kana booda mootummaa irraa itti dhuftu kan ‘hidhannoo kee hiikkadhu’ jettu of irraa diduu qaba. Qawwee harka jiruun of ittisuuf jecha qiyyaafachuu dha malee dabarsanii kennuuf hiixachuun fafa. Oromoon dhugaa yoomuu hin haalamne tokko hubachuu qaba. Dur dur gaafa jalqaba harka Habashootaa jalatti kufnes qawwee dhabatu nu kuffise. Osoo onnee onnee caalu qabnuu qawwee dhabnee yartuudhaan salphannee biyya keenya dhabne. Abbootiin teenya Calanqoo, Aanolee, Shaggarii fi bakkoota birootti waraana Minilik qawwee hidhatee itti duule eeboo fi gaachana qofaan of irraa ittisuun itti jabaannaan rasaasaan dhumani. Meeshaa waraanaa baraneetiin caalamanii kufani. Minilik Nafxanyoota Oromiyaa keessatti katamaa katamaa tolfatee qubsiise qawwee hanga funyaaniitti hidhachiisee Oromoon lamuu ol jedhee akka hin fincille osoo ukkaamsuu bara isaa fixate. Hayla Sillaaseenis waraana Nafxanyaa Minilik Oromiyaa keessa qubsiise daranuu hidhannoo jabaadhaan gabbisee akka mataan Oromoo ol hin jenne lafatti eegaa bara isaa xumure. Dargiin gaafa dhufu Nafxanyoota abbaa lafaa salphisee ummata gadiitiin wal qixxeesseen jira jedhee of haa odeessu malee ilmaan Nafxenyaa qubannaan Oromiyaa keessa jiran du’anii badanii qawwee isaanii hin hiikkanne. Bara Wayyaanees kunoo argaa jirra. Walumaa galatti Oromoon waggaa 130 duras qawwee dhabuun moohamee biyya isaa dhabe. Har’as waggaa 130 booda qawwee harkaa hin qabu. Har’a lammii Oromootiif qabeenyaan qabeenyaa caalu makiinaa moodeela baranee bitatanii asfaalitii miidhagaa irra xuruuruu miti. Viilaa abbaa gamoo lama sadii jaarratanii durooma himatanii fandalaluu miti. Kubbaaniyaa nagadaa balbala meeqaatama banatanii guyyaatti qarshii miliyoona lakkaawuu miti. Ka baadiyyaas yoo tahe loon dhibboota yookiin kumoota horatee na argaa jechuu miti. Oromoodhaaf har’a qabeenyaan qabeenyaa caalu qawwee dha. Qawwee takkittii ittiin of ittisan qabaachuutu qabeenyaa maqaa dhoofne kana mara caalti. Eeyyee irran deebi’a. Waggaa 130 duras qawwee dhabaaf salphannee biyya keenya dhabne. Har’as waggaa 130 booda biyya keenya gaafas dhabne deeffachuuf qawwee harkaa hin qabnu. Nu waa lama dhabne. Tokkoon akka ummata guddaa hangana gahuutti dhaaba siyaasaa guddina ummatichaan gitu kan muratee gahaatti hidhatee sabaaf lolu hin qabnu. Yookiin akka warra Amaaraa faatti dhaaba qaama mootummaa ofiin jedhaatuma saba isaaf waardiyyaa dhaabbate akka ANDM hin qabnu. Akka Oromootti dhugaa kanaan kan xiiqiin sin qabne yoo jiraatteef mooji keeti!


SOCHII GUYYAA MURAASAAN KAN BAATII SADDEETI OLII XIQQEESSUUN GAARIIDHAA?-XIINXALA GABAABAA-Jawar Mohaamadiin

#OromProtests Namni gariin sochii ollonnii keenya torban kana godhan ilaaluun qabsoofi injifannoo ummanni Oromiyaa baatii saddeetiif galmeessaa keessa dabre xiqqeessuuf yeroo yaalan agarra. Kanaafuu qabxiilee takkaa lama wal yaadachiisuun feesisaadha. 1. Oromoon diina hin ajjeefne kan jedhuuf…maal waan hin lallabiniifi moo? Mootummaanuuu looltoonni meeqa akka jalaa du’an akka amane ni dagattani? Dhugaa jiru yoo barbaaddaan seenaa Bosona Cilliomoo, laga Mogor, Shaallaafi Gaara Mul’ataatti hojjatame qorachuun barbaachisaadha. Shawaa Lixaa naannoo Gaalessaatti dargaggoon qawwee diinarraa hiikkateen humna addaa ( commando) Wayyaaneen bobbaase ji’a lamaa oliif ofirraa ittisee rasaasni harkaa akka dhume beektuu laata? Dubartiin teenya muka mooyyeetin Agaazi mataa dhooftee kilaash hiikkachuun isii hagasumatti irraanfatamee laata? Ummanni keenya qawween bahee ajjeesee geeraruu kan dhiise akka gariin yaadutti qawwee waan dhabeefillee miti. Xiqqaattus takka nyaattee taatus waa numa jiran. Bakka dhabetti ammoo akkuma qabatamaan agartaan dhibbaatamaan hidhattoota mootummaa irraa hiikkachuu akka danda’u mirkaneessee jira. Hoggansi sadarkaan jiru lola qawweetti seenuun tarsiimoo isaa hin turre. Qabsoo keessatti ajjeesuun miira yeroo oowwisuu danda’a, tarsiimoofi qophii itti fufiinsa mirkaneessu qabaachuu baannaan gaaga’ama malee faaydaan isaa muraasa. Ummanni keenya tarsiimoofi jaarmaya waraanaaf qophaayen maletti qawwee qabatee osoo bahee jiraate ji’a saddeet dhiisaa torban sadihiifusadarkaa bal’aa sanitti itti fufee qabsaayuu hin danda’u ture. Injifannoolee gurguddoo argate kanas hin goonfatu ture. Kanaaf ummanni keenya qawwee ammayyaa dhiisaati meeshaalee waraanaa aadaatuu qabatee akka hin baane itti waywaatamaa turuu hin irraanfatinaa! Yoo waraanuu hin henne hin luqqufatiniin makmaaksa Oromooti. 2. Kan Gondaritti ta’e kan naannawa Shaashamanneetti ta’een wal fakkaata. Humnoota Tigreen ergitetu hidhattoota mootummaa naannootiin ajjeefame. Yoo yaadattan Ajjeetti ( naannoo Shaashamanneetti) poolisootaafi hidhattoota Oromiyaatu humnoota federaalaa fixe. 3. Qabsoo faara qabdu godhuuf saffisaa ( intensity) fi turmaata ( sustainability) wal madaalchisuun barbaachisaadha. Sochiin tokko lamaan keessaa saffisa qofa irratti yoo fuulleeffate yoo dafee sirna san lafaan hin dhahin humna fixatee gaggabee faca’a. Kana ammoo qabsoon teenya sadarkaa adda addaatti keessa dabarteet muuxannorraa ka’uun sochii bifa tasgabbaa’een ji’a saddeetiif turu uumte. 4. Qabsoo Oromiyaa keessatti godhametu sodaa cabsee naannolee bira onnachiise. Ji’a saddeetiif haleellaa mootummaatin osoo of duubatti hin shubamin itti fufuu isaatitu naannawa biraatiif onnee kenne. Tooftaa xixiqqaan osoo hin hafin Oromiyaa irraa akka baratame ni muldhata. 5. Paartiin Amaara kan Wayyaaneen bixxilame tibba kana aantummaa ummataa agarsiisuun ifa. Jarri OPDOs hamma barbaadamus ta’uu baatus hojii sirnicha laaffisee qabsoo gargaaree baay’ee hojjatan. Jarri ANDM tarkaanfi amma fudhataniif fakkeenya kan ta’e waan OPDOn gariin Oromiyaa keessatti goote ta’uu hin shakkinaa. Kana jechuun OPDOn waan dandeessu hunda goote jechuu miti. Hoggansi isaanii gaafa dubbiin jabaattee duubatti shirgigaatuun, kaabineen gara gadii diinummaan ummata miidhuun ni jira. 6. Naannoo Amaaratti fincilli dhoohuun qabsoo Oromiyaa keessaatiif hiree guddaadha. Sababni isaas maddi fincila kanaa gaafii eenyummaafi abba biyyummaa waan ta’eef qabsoo Oromootiif dhugaa galcha. Itti dabalees fincilli bakka bakkaa dhoowuun sirnicha saffisaan laaffisuuf fayyada. 7. Qawween ummata keenyaaf hin barbaachisu jechuu miti. Ni barbaachisa. Qawwee qofaa miti kan barbaachisu. Jaarmayaafi tarsiimoo waraanaa barbaachisa. Kana ammoo mootummaa tana kuffisuuf qofaa miti. Kana kan barbaannu Wayyaanee gara nuuf tolutti jiigsuu qofaaf osoo hin taane gara fuulduratti dantaa siyaasaafi diinaggee Oromoo naannawa sanitti kabachiisuuf humni waraanaa cimaa jaarrachuun murteessaa waan ta’eefi. Walumaagalatti hojii ollaan hojjatu qalbiin ilaaluun waa irraa barachuuf faaydaa guddaa qaba. Hinaafuunis yoo kan hojii san daran hojjachuuf nama kan kakaasu taate hamaa miti. Garuu hojii ambaa laalanii hamilee of cabsuudhaan gootummaa, murannoofi injifannoo saba ofii xiqqeessuun gad-aantummaadha. Ummanni keenya qabsoo nagayaa ( nonviolent resistance) kan biyya sanitti hin danda’amu jedhamaa ture akka danda’amu qabatamaan agarsiisee ollaas barsiisee jira. Qabsoo hidhannoo har’a hin danda’amtu jedhamtus gaafa tarsiimoofi qophiin itt seene shakkii malee galmaan gaha. Warri qabsoo hidhannootin diina haleeluu barbaadu kan ormaa laalee of tuffachuu ykn ammoo qabsoo nagayaa saba keenyaa xiqqeessuurra, tarsiimoofi jaarmaya qabsoo hidhannootif barbaachisu qopheessutti osoo fuulleeffatee wayya.


Xalayaa Banaa Hogganoota ABO, ADO, ABO Tokkoomee fi KWOf

(Boruu Barraaqaa, Dubbataa ABO duraanii irraa) Obbo Daawud Ibsaa, hogganaa Adda Bilisummaa Oromoo Obbo Leencoo Lataa, hogganaa Adda Dimokraatawaa Oromoo Obbo Abbaa Nagaa Jaarraa, hogganaa Adda Bilisummaa Oromoo Tokkoomee Janaraal Kamaal Galchuu, hogganaa Kallacha Walabummaa Oromiyaa Nageenyi jaallummaa haa dursu. Itti aansuun dhimma xalayaa banaa kana isinii barreessuuf na dirqettin gabaabsee seena. Akkuma beekamu Addi Bilisummaa Oromoo bara ummanni Oromoo dukkanaan liqimfame san keessatti dungoo abdii tahee dhalate. Dungoon abdii Oromoo sunis bubbee diinotaa kan isii dhamsuuf bahaa dhihaan, kaabaa kibbaan itti hafuursan meeqaatam dandamattee odoo iftuu har’a geesse. Kanaafuu warra dungoon sabboonummaa ABOdhaan qabsiifame sun ija baneefis tahee dhaloonni haaraan eega dungoon sun qabattee booda dhalatee keessatti of bare hundi maqaa ‘ABO’ jedhu kanaaf jaalalaa fi galata guddaa qaba. Dhaloota dantaa Oromoo fi Oromiyaa irratti halagaa kamiinuu waliin araara hin teenye haaraya argamsiisuu irratti gumaachi Adda Bilisummaa Oromoo hiriyaa hin qabu. Kanaaf jecha ABOn eega sadarkaan dammaqiinsa ummata Oromoo daalifee booda akka dhaaba siyaasaa kallacha qabsoo tahe tokkotti jaalatamuu, abdatamuu fi kabajamuu bira dabree, akka hafuura Oromummaatti fudhatamuun kan haalamuu miti. Kana keessatti ammoo hoggana irraa qabee hanga miseensa leexaatti kanneen surraa kana fakkaatu dhaabicha gonfuu keessatti qooda qabdan hundi galata seenaan hin daganne qabdu. Haa tahu malee baroota as kaluu kana, surraan ABO ulfaataan sun akka ummanni Oromoo abdatutti sadarkaa isaa eegee qooda hoggansa qabsoo irraa eegamu gumaachuu hin dandeenye. Gaafa bara 2001 keessa ‘ABO Qaama Cehumsaa’ fi ‘ABO Shanee Gumii’ jedhamee bakka lamatti cabuu irraa qabee keessi isaa ititee hin beeku. Jaarmayoonni lama fi sanii ol maqaa dhaaba tokkichaa fi alaabaa tokkichaa wal harkatti qabuu eegaluun, abdii ummanni Oromoo dhaaba guddicha kana irratti qabu tokko jedhee madeessuu eegale. Sana duras taanaan bara 1978 irraa qabee dhaaba kana irraa murnoonni cabanii deemuun waanuma ture tahu illee, alaabaa tokkoo fi maqaa tokkicha wal harkatti qabanii wal afoo dhaabbachuun hanga bara 2001tti hin turre. Sanii as bara 2008 fi 2012 waan tahes walumaanuu quba qabna. Dhaabonni afran xalayaan banaan tun isin laallattu illeen dhalachuun sababuma olitti yaadachiifame irraa ti. Keessattuu waldiddaa bara 2008 dhalate booda tahuun ifaa dha. Muuxannoo gaddisiisaa keessa dabarre kana hubanneerra yoo taheef dhugaa hin haalamne tokko agarra. Gargar cabuun al tokko dhalatu daranuu caccabiinsa dabalataaf karaa banaa deeme malee eenyu illee eenyuunuu akka injifatu hin dandeessifne. Fakkeenyaaf, Qaama Cehumsaa fi Shanee jedhamuun gargar cabiinsa bara 2001 dhalate haa laallu. Qaamni Cehumsaa bara san gurmuu qabsaayota gameeyyii kumootaan lakkaayaman jajjaboo qabatee addatti bahe. Lakkuma bubbuluun haphataa deemee bara 2014 keessa hangi xiqqaan qofti qaama Shanee Gumiitiin walitti araarame jedhame. Kumoota bara 2001 Qaama Cehumsaa waliin bahan keessaa meeqatu araara bara 2014 booda caasaa walootti deebi’e jennee yoo gaafanne lakkoofsa qubaa hin caalani. Har’a hogganoonni, qondaalonnii fi miseensonni gameeyyiin ABO waggaa 15 dura maqaan isaanii ummata biratti beekamuu ture araara bara 2014 tahe jedhamu san keessa jiru natti hin fakkaatu. Kasaaraan hayyootaa fi hogganoota warraaqoo kasaarre guddaan tokko isa kana. Itti aansee bara 2008 ABOn Shanee Gumii gargar caphiinsa irra-rifaasisaa biraa mudate. Gargar caphiinsi bara kanatti tahe dhaabicha hanga hundeetti raase. Rakkoo bara kanatti dhalate wanni adda godhu qaamni gargar bahe lamaanuu (Shanees tahe Jijjiiramni) of keessatti caccabiinsa mata mataa isaanii keessumsiisuu isaaniiti. ABOn Jijjiiramaa bara 2008-2015 gidduutti bakka afur caalaatti gargar caccabuu mudate. Warra xalayaan banaan tun laaltu keessaa lama, jechuunis, Addi Bilisummaa Oromoo Tokkoomee fi Kallachi Walabummaa Oromiyaa illeen kanuma keessaa akka dhalatan ifaa dha. Gariin miseensota qaama kanaa murna kamuu irraa abdii muratanii manatti galuunis dhugaa dha. Jara gargar deddeeme kana keessttis eenyu illee eenyuunuu hin injifanne. ABOn Shanees gama isaatiin bara 2012 keessa gargar cabiinsa dabalataan isa keessatti dhalateen hogganoota, qondaalotaa fi miseensota gameeyyii jajjaboo dhabe. Warra kanaa fi warra ABO Jijjiiramaa labsee ture garii irraa ADOtu dhalate. Gargar deeminsa kana keessattis eenyu illee eenyuunuu hin injifanne. Gargar cabiinsi lakkoofnu kun hundinuu kasaaraa qabsoo Oromoo malee milkii homaatuu hin gumaachine. Bu’aan argame yoo jiraate, kasaaraa lubbuu namaa (loss of life), kasaaraa dhala namaa (loss of human resources), kasaaraa hamilee, kasaaraa dinagdee, kasaaraa waraanaa, kasaaraa siyaasaa, kasaaraa dippilomaasii fi kasaaraa yeroo ti. Kasaaraaleen kun cufti walitti ida’amanii surraa ABO isa sodaatamaa fi kabajamaa durii san akka malee dhoran. Yaaddoon duraan diinni dhaaba kana irratti qabaachaa ture gara tuffiitti akka jijjiiramu gumaachan. Maqaa ABO adda addaa himachuun kun halagoonni akka gammadanii nutti kolfanii fi sabni keenya ammoo akka gaddee boquu gad gombifatu godhe. Hayyonni Oromoo diinaaf summii tahan kumaatamni kan silaa gaaddisa ABO guddicha jalatti hiriiranii raajii hojjechuu danda’an, dhaaba kana irraa abdii dhabanii mana manatti akka galan dirqe. Kanneen matayyaadhaan qabsootti jiranis akka gumaachi isaanii walitti gumaawee injifannoo jabaa fi murteessaa hin galmeessine danqe. Haa tahuutii har’as taanaan ummanni Oromoo hogganoota gargar caccabuu aadeffatan irraa komii guddoo haa qabaatu malee, maqaa ‘ABO’ jedhu irraa abdii hin muranne, yoomuu hin muratus. Biyya keessattis tahee biyyoota alaatti alaabaa fi maqaa ABO akka kudhaamaatti fannifachuun mallattoo sabboonummaa Oromoonni ittiin diddaa sirna cunqursaa ibsatanii dha. Ilmaan Oromoo biyya keessaa diinaan hudha wal qabaa jiran alaabaa dhaaba kanaa sodaa tokko malee guyyuu diina dura afarsuudhaan ‘Abbaan Biyyaa ABO dha’ jechuun itti himaa jirani. Sabboontonni Oromoo matayyaadhaanis tahee gareedhaan diina irratti hojjetanii wayta dhiibbaa uuman hundumaa ‘isin ABO dha’ jedhamanii diina biratti abaaramuunis beekamaa dha. Jagnoonni sabaa kun hundi garuu miseensa ABO isa har’a bakka meeqatti cabee jiru kanaa tahaniif miti. Murna ala kanatti gargar caccabetu wal qoqqooda malee saba keenya biyya jiruu fi halagaa biratti dhalli quuqama Oromummaa qabu cuftuu ABO dha. Kana fakkeenya muraasaan ibsuun ni danda’ama. Baqqalaa Garbaa fi jaallan isaa hogganoota OFC malee miseensota ABO miti. Garuu Wayyaaneen akka ABOtti yakkitee hiite. Jawar Mohammed bara 2013 keessa akka mataa isaatti Al Jazeeraa irratti wayta dubbate sabboonaa Oromoo tokko malee miseensa ABO gargar caccabee kana hin turre. Garuu Habashoonni ‘ONEG’ jedhanii hanga har’aattuu itti duulan. Leencoo Baatii ADO bakka bu’ee torbaan muraasa dura achuma Al Jazeeraa irratti wayta dhihaate akka qaama ABO tahetti Geetaachoo Raddaatiin itti dutame. Kan biraa hafnaan nama lammaffaa Blue Party kan ture Yoonaataan T. Raggaasaa Oromoo waan taheef qofa qeeqa quuqama Oromummaa of keessaa qabu waan katabeef ‘ONEG’ jedhamee mana hidhaa jira. Habashoota deeggartoota isaa turan birattis maqaa kanaan jibbameera. Kanaafuu har’a jaalatamus jibbamus sabboonummaan Oromummaa bifa kamiiyyuu ABOummaa dha. ABOn hoggana ititaa fi murtaa lolee lolchiisu haa dhabu malee maqaan isaa har’as akkuma odaa isaa dagaagaa dha. Maqaan isaa akka dagaagee bara baraan jiraatu kan godhe ammoo yoo xiqqaate hojii qabsoo baroota dabran keessan hojjetamaniin dhaloota qubee diinaaf hin sarmine horachuu isaa ti. Kanaafuu dhaloonni qubee kamuu hanga quuqama Oromummaa qabaatetti ABO dha. Haa tahu malee isin kanneen har’a ABO natu hogganaa jira malee sii miti waliin jettanii gaaddisa tokko jalatti hiriiruu dadhabdan dhugaa guddaa kana waan hubattan hin fakkaatu. Injifannoo qabsoo dabreen horatametti abbaa tahuuf haqa qabaattanillee, injifannoo haaraa ummanni wayta ammaa isin irraa eegu galmeessitanii qabsicha boqonnaa itti aanutti ceesisuuf hiriiras tahee gahummaa jaarmayummaa abdachiisaa irra hin jirtan. Dhaaba umrii ganna 40 olii qabu kana boqonnaa itti aanutti ceesisuun hafnaan, bakka waggaa 15 dura turetti deebisuunuu waan hin yaadamne isinitti tahe. Yeroo ammaa qabsoon Oromoo gommaa dhaloota haaraatiin ofumaan of dura konkolaataa jira malee, qooda hogganummaa isin wayta ammaa kana tarree duraatti baatanii gumaachaa jirtaniini jechuun ulfaataa dha. Dhaloota guddisa ABO tahetu seenaa hojjechaa jira. ABOn akka maqaatti har’as sodaatamaa dha. Jabaatus laafus ummata isaa biratti mararfatamaa dha. Maqaan kun matuma isaatti qabsichaaf jaboo gumaachaa jira tahuyyuu, hogganoonni isaa gargar caccaban garuu guddinaa fi sansakkaa maqichaatiin wal gituun gonkumaa hin danda’amneef. Jaallan keenya kabajamoo ! Yeroon keessa jirru kun gara tokkoon yeroo itti sagaleen Oromoo kan yoomiiyyuu caalaa sodaatamaa deemaa jiruu dha. Gama kaaniin ammoo yeroo itti diinni ‘tokkummaa hin qabani; jaarmayaa ititaa hanga hin qabnetti ofumaaf wacu malee homaa nun godhani’ jechuun nu tuffatee biyya keenya irratti nu salphisaa jiruu dha. Sagaleen Oromoo akka sodaatamaa deemu kan godhe sabboonummaan Oromoo daraaree sadarkaa murteessaa irra gahuu isaa ti. Ummata miliyoonaan dammaqee ‘kana booda hin bitamnu’ jechuun sodaa moohate qabaachuu dandeenyeerra. Kun injifannoo guddaa dha. Dhaabni keenya ABOn dhufa Wayyaanee dura Oromoo of irraanfatee fi wal wallaaleen ati Oromoo dha jedhee Oromummaa barsiisuuf yeroo dheeraa akka wareege isin jalaa dhokataa miti. Wareegamni qabsoo gaafasii sun har’a asheetee firii godhatee jira waan taheef qabsaayota gumaacha bara sanii keessaa qooda qabdan maraaf galataa fi ulfina olaanan qaba. Haa tahu malee har’a akka hogganaatti eessa jirra jedhaa wal gaafadhaa. Jaarmayaa jabaa miliyoonota dammaqan kana hiriirsee seenaa hojjechuuf irree gahaa qabu ijaaruutti hin jirtani. Haala amma jirru keessatti osoo diinni raajii wayiitiin aangoo irraa bu’e jedhamee, caasaa ititaa Oromiyaa ittiin toyattan harkaa hin qabdani. ABOn dur bara dukkanaa sanayyuu Oromoo maraaf daaw’itii tahuutti beekama ture. Kan dhalli Oromoo kutaa kamiiyyuu isa keessatti of argu ture. Har’a wayta silaa sabboonummaan daraaree Oromiyaa waliin gahe kanatti jaarmayaalee har’a akka ABOtti of waamaa jirtanis tahee kanneen addatti baatanii maqaa haaraya moggaafattan keessatti sun hin mul’atu. Gariin keessan akka naannootti wal qoqqooduu fi wal irraa qoollifachuudhaan gurmooftanii dhagaa walitti darbaa jirtan. Walumaa galatti haalli isin keessa jirtan qabsoo ummata keenyaa kan guyyaa guyyaatti lubbuu jagnoota meeqaa kitimaa deemaa jiru kana galiin gahuuf qooda hogganummaa quufsaa kennuu kan danda’aa jiruu miti. Sababni isaas : Kanaafuu yeroo murteessaa kana keessatti haala yaaddessaa jiru kana furuuf dhaamsa armaan gadiin qaba : Maayyii irratti waan tokkon jedha. An nama umriin kiyya ganna 40 seenee jiruu dha. Umriin koo umrii ABO ti. Kanaanis gammachuutu natti dhagahama. Dhalootni koo dhaloota abbootii kan ABO bu’uuressee hogganaa asiin gahee fi dhaloota qubee gidduutti akka riqichaatti kan argamuu dha. Hawwiin koo guddaan dhaloota kana lamaan kan akka abbaa fi ilmaatti wal dhagahuu fi baallii wal harkaa fuudhu arguu dha. Hawwii koo kana dhugoomsuuf jechas bara 2012- 2014tti osoman qaama hoggana ABO tahee Asmaraa jiruu yaaliin matayyaadhaan godhaa turen qaba. Hoggana olaanaa dhaaban waliin ture sanii fi dhaloota qubee qaroo hanga’ee mul’achaa jiru gidduutti hariiroo abbaa fi ilmummaa uumuuf hedduun tattaafadhe. Qaama walirraa qoollifatan kana lamaan gidduutti riqicha tahee wal qunnamsiisuu fi dhimma qabsichaa irratti akka itti waliin hojjetamuu qabu irratti maryachiisaan ture. Yaaliin koo abdii gaarii agarsiisaa deemullee maayyii irratti hin milkoofne. Qaaman waliin ture irraa akkan abdii kutadhu kan na godhe guddaanis isa kana yoon jedhe arraba nan quuqu. Xalayaa banaa kanaanis wantin hogganootatti dhaammachuu barbaadu guddaan, abbootiin onnee keessan banaa gootanii ilmaan teessan qaroo dandeettii abdachiisaa agarsiisaa jirtu hundumaa loogii tokko malee hammattanii ilaa fi ilaameedhaan akka waliin maryattanii dha. Injifannoo Ummata Oromoof! Boruu Barraaqaa Dubbataa ABO duraanii


Ilaalcha Siyaasaa ’’Patriotic Ginbot 7 Movement for Unity and Democracy’’ fi Danqaa Qabsoo Bilisummaa Oromoof Qabu

…itti fufa kutaa tokkoffaa fi kan xumuraa Birhanu Nega in Eritrea vows to overthrow the Ethiopian government Yeroo darbe kutaa itti aanu akkan isiniif katabu waadaa seeneen ture. Akkuma waadaa seenetti ilaalcha siyaasaa namoota jaaramayaa ’Patriotic Ginbot 7 movement for unity and democracy’ gaggeessanii fi shoora guddaa keessatti qaban irratti qiyyaafata. Xiyyeeffannaan kiyya namoota akka namaatti osoo hin taane ilaalchi siyaasaa isaanii sammuu isaaniitti maxxanee jiru maal akka fakkaatu fi tarkaanfii ilaalchi isaanii itti isaan dhiibu uummataaf ibsuu dha. Kutaa tokkoffaa keessatti jarri kun dhimma Oromoo akkaataa itti ilaalanii fi hariiroo isaan ODF waliin qabaachaauuf tattaafatan akkuma ibsameen wixineen waliigaltee isaanii uummataaf gidduu kana ifa ta’uun akka namoota hedduu dinqisiise yaada isaanii irraa hubadheera. Kutaa lammeessoo kana keessatti namoota jaarmayaa PG7 gaggeessan lama akka namaatti osoo hin taane akka ilaalcha isaan oofan hubattaniif jecha waan isaan dalagaa turan hedduu keessaa fakkenyaaf isiniif qabadhee dhiyaadheera. Isaanis Porf. Mesfin WeldeMariam fi Dr. Brihanu Naggaa ilaallata. Itti dhiyaadhaa! Kan warra kaanii fkn Dr. Geetachew Begashaw, Kaasaa Kabede fi Dr. Masay Kabede yeroof xiyyeeffannaa barruu kanaa ala dha. Prof. Mesfin WoldeMariam Prof. Mesfin baroota 1930ta keessa magaala Finfinnetti dhalate. Barnoota isaa kan jalqabaa mana qeesii Orthodoksitti barachuun, daaqoonumma bara 1946 keessa fudhate. Barnoota sadarkaa calqabaa fi lamaffaa mana barumsaa Teferi Mekonen-tti xumure. Barnoota sadarkaa ol aanaa biyya alaatti ba’uun, B.A isaa Punjab University, India irra bara 1955, akkasumas M.A isaa Clark University, USA irraa bara 1957 fudhate. Itti aansee bara HaileSellassie Yuniversity kan amma Addis Aababa Yuniversity jedhamu keessatti Department geography keessatti barsiisaa ta’e. Prof. Mesfin nama Umuriin badhadhe dha jechuun danda’ama. Mootummooti Impayera Ityophiya kan HaileSilasee irraa eegale wal-duraa duubaan dhufaan hunda keessa jiraate. Akka duubbeen seenaa isaa ibsutti namni kun warra mootummaa jedhaman hunda takka itti dhihachaa fi yeroo kaan irraa fagaachaa balaan haayyoota fi dargaggoota qaroo kan sabaa hunda keessa nyaatu, inni adaba hidhaa waggootii lama fi sadii hin caaliin irraa kan hafe haga har’aa nagaa isaa waliin hojjetaa jiraate. Kanaafu imammatoota Impayerittiin baastu keessatti harki isaa qulqulluu miti. Isaan keessaa akka fakkeenyaatti waa jechuuf: Caamsaa bara 1961 Ityophiyaan konfransi kan Tokkummaa mootummaa Gamtoomaani (UN) gargaarame dhimma guddina mana Barnootaa biyyoota Afrikaa mari’ate. Konfransi kana irratti qaanin guddo Ityophiya mudate. Kunis Sadarkaan haalli mana barnoota sadrkaa jalqabaa (primary School) fi Sadarkaa lamaffa (secondary) Itophiyaa keessa jiruu hundi saxilame. Kanaafuu jijjirama fardii mootummichi akka gaggeessuf tarkaanfiin jalqaba fudhatame akka baasii mana barumsaaf kan 1.4 % ture akka gara 3 % GNP akka guddisu kan jedhu ture. Sunuu ta’ee baasiin kun kan biyyoota Afrika (2.5-6 %) kaan waliin kan wal gituu hin dandeenye. Duraanu manni barnoota sadarkaa Jalqabaa (Primary education) baasiin isa Qaraxa (Tax) qonnaa irraa argamuun ture. Barnoota Sadarkaa lamaffa fi ola’anaan mootummaa irraa ture. Qootee bulaa irratti gibra amma kafalamuu ol dabaluun furmaata ta’uu hin dandeenye. Barataan Sadarkaa mana barumsa ol aanaa silaafuu mootumicha irratti gumgumi kaasuu erga eegalee bubbulee. Haala akkasii keessatti Prof. Masfin-ffaa Education Sector Review (ESR) July bara 1972 imammata manni barumsa sadarkaa jalqabaa fardii fi hundaan kan mootumman gargaraamu yeroo ta’u sanaan booda ogguma abbaa ofii dalaguun itti aansee namuu oggumaa abbaa isaa argatuun (informal training) gara sadarkaa lamaffaatti akka deebi’uu kan jedhu dhiyeessani. Hikti imammataa kanaas ijoolleen qotee bulaa, qotee bulaa haa ta’an jechuu irra adda hin turre. Kun osoo labsiin jiru fi hojii irra hin ooliin uummati dhaga’uun moormii nugusichaa irratti ciimsuun kufaatii nugusichaafu sababaa tokko ta’e. ’Better to be right than to be popular’ Koree Hoongee Walloo Qoraatuu irra gara koree qoondaalota motummaa Hailesillasee qoratuutti Eegala warraaqsa Ityophiya irratti koreen loltu “ the Coordinating Committee of Armed Forces” kan PMAC (Darg) jedhamee beekamu komishi’oni dhimma Hoongee fi Beela WALLO akka qoratamee dihaatu ta’e. Kana keessatti kan akka waliin hojeetu kan waliin ramadame kessaa Oromootni turan akka Baro Tumsa, Jihad Abbba Qoyyaas yeroo tahan Dr.Seyoum Haragot Abba’i fi Mesfin W/Mariam hokkora qoomoo ilaalu kaasuun koreen akka diigamu tolchan. Sana duuba koree nama 15 of keessaa qabdu kan military fi civilian irra ijaramuun Prof. Mesfin WeldeMariam dura ta’aa itti ta’uun qoormaatni Walloo osoo bakka hin ga’iin hafe, Gabaasa isaa kan qarruu Amaaraa fi Nugusicha balaa irraa oolchuuf October 1974 Dergiif galche, Dargiin gabaasa Mesfin lafa kaa’ee tarkanfii siyaasa kan mataa isaa fudhate. Qoormaata of- bulchiinsa nannoof gaggeeffame keessatti Bara 1987n dura Dargiin qophii heera kan bara 1987 labsuuf qormaata ta’u qaban oolantummaan kan itti kenne Institute of Nationalities studies-f ture. Dabalatas Yuniversity keessattis koree adda addaa kan utubuduu ijaare ture. Qormaata kan Ogaden- Somalii kan gaggeessu Prof. Mesfin ture. Kana keessatti five autonomous regions (Eritrea, Assab, Tigray, Ogaden and Dire Dawa) kan Dargiin murteeffate dura dhaabbachuu fi Oromiya kutaalee hedduutti akka qoqqoodamtu tochuu keessatti gahee guddoo xabate. Dhuma irratti tattaafii inni Dargii fi EPRDF araarsuuf yaale Prof. Mesfin Carraa Ityophiyaa inni hawwuu fi tursiisuu fedhu yoo Dargiin qooda keessatti hin qabaatiin baduuf akka deemtu dursee hubachuun April bara 1991 itti gafatama fudhachuun Wixinee araaraa EPLF, TPLF fi Dargiitti dhi’eesse. Konfransi 11ffaa International Conference of Ethiopian Studies magalaa Finfinnetti qopha’ee irratti qaamaan dhiyaatee ofi isaa dhiyyeesse irraa kan ka’e tumsa hirmattota irraa argate. Koreen araraa fi nagaa (A Committee for Peace and Reconciliation in Ethiopia) kan nama 11of keessaa qabdu utubamtee labsamte. Gumiin Maanguddoota Ityophiyaa irraa (council of elders representing Ethiopia) kan utubamte ishiin ‘trusteship government’ bu’ureessuun mootummaa ce’umsaa ijaartuu akka ta’utti falmuutti eegale. Itti gaafatamni mootummaa ce’umsaa tokkumaa Ityophiya tiksuun Filmaata dimokratawaa gaggeessuun mootummaa ijaaru kan jeedhu ture. Mengistuun Walgahii Shongo irratti gochaa Prof. Mesfin kanaatti aaruun warri waan hunda nu gorsaa turan har’a loola kana xaba hadha manaa fi abba manaa fakkessuun Irqi jedhani as bahani. Kanuuma Prof. Mesfin jedhu dhuguma jechuun Dr. Hailu Araya-tu waliin dhabachuun yaada Prof. Mesfin fudhachuun hunda caalaa Ityophiyaa gargara jedhe. Interview bara 1992 Qophii tokko irratti kan Mallasaa, Dr. Mekonon Bishaw, Prof. Andreas Eshete fi Prof. Mesfin godhani irratti ilaalcha inni Sabaa fi Sablammoota Ityophiyaaf qabu ibse. Akka uddeelaa kanaa gadiitti jiru Sabni Amhara jedhamu hin jiru jedhe. Yeroo prof. ibsu yoo gara Wollo, Bale, Arsi fi kkf deemtanii yoo gaafattan, uummatni Amaarumma akka kiristanuummaatti hubata jedhe. Prof. Masfin Bofa jiran keessaa kan summiin isa hamaa qabu “Cobra” jedhamu sana jechuun danda’ama. Siyaasa idil-adunya kufaatii godina baha duubatti jiru, Mul’atni siyaasaa kan ummata adunya kana sochoosaa jiru Nationalism, Religion fundamentalism and Democracy dha. Mallasaanuu dhimma Nationalism jedhu of irraa darbatee Ityophiyaan biyya kiristaanaati jechuu jabeessaa turte. Masfin akka jedhutti warri jalqabaaf saba Amhara jedhe nu waame Xaliyaani duwwaa dha jedha. https://www.youtube.com/watch?v=Jkh6jg0ree4 Prime minister Meles Zenawi and Prof. Mesfin Woldemariam, About Amhara Falmi mirga dhala namaa keessatti Onkololeesa bara 1991 keessaa Prof. Mesfin, Jaarmaya mirga dhala namaaf falmu “The Ethiopian Human Rights Council (EHRCO)” jedhamu bu’uresse. Jarmayan kun miidhaa jiruuf bu’ura odeeffatnoo ta’ee kan Jaarmiyoolee halaagaa kan mirga dhala namaaf falman kan akka Amnesty International, Human rights watch fi kkf tajaajiluutti ka’e. Adeemsa keessa dhimmaa Oromoo gabaasuu irraa bara dheeraaf of quussate. Inumaayyu Oromoon saboota biroo irratti midhaa geessisan jeedhee fi dhaadhessee gabaasuu eegale. Akka tokkotti komiin gafaa itti hedduummataa dhufu waan gaggabaasu eegale sana hunda keessatti halagaa duraatti Oromoo jedhee maqaa dhayuun, isaaf tasuma hin fudhatamu ture. Miseensi Hogganaa ABO tokko yeroo tokko kan naaf hime dhimmoota lama bakka kanatti xuquun fedha. Konfransii Jaarmayaan mirga dhala namaaf falmu guddaa fi teessumni isaa kan biyya Fransayii Paris ta’e International Federation for Human Rights (FIDH) jedhamu kun qophii qopheesse irratti Prof. Mesfin waraqaa dhiyeessee. Miidhaa gazexeesitoota irra ga’uu yeroo ibsu kan warra kaani humnaa ol ol kaasse hasa‘un dhimma Shiferraw Insermu fi Dhabassa Waaqjiraa bira gaafa ga’u Oromo-language service Ethiopian Television (ETV) irra hidhamaan ilaalchisse gaffii itti ka’eef dhimma politikaa gosaa fi ummataa wal irratti kaasuu keessatti waan qooda fudhataniif dha jechuun baabsaa TPLF ta’ee mul‘ate. Haala kana irratti namni ABO walga’ii kana irratti hirmaate haqaa jiru dhiyeessuu irraan kan ka’ee murnii “ Reporters Without Borders” jedhaman kana hubatan atakaroo Prof. Mesfin waliin yeroo galan dhimmichi jabaatee hanga President Jacques Chirac deeme, yeroo Meles Zenawi Fransayyiin daawwatu Apri 14-15 akka itti kaasu gochuun haanga tokko akka furmaati argamu ta’e. Dhabaasaa Waaqjiraa fi Shiferaw Insarmuu garuu sabaa fi sabaa wali irratti kakaasuun osoo hin taane hiriraa barattooni Amaji 4 bara 2004 gaggeessan waliin wal qabate hidhamuu, hogganoota Maccaa fi Tulama, diddaa barattoota Oromoo jijjiraa waajira Oromiyaa magalaa Finfinnee irraa gara Adamaatti ta’u mormuu waan gabasaniif ture. Kitabootaa isa Prof. Mesfin Woldemariam kitaboota hedduu barreesse jira. Hedduun isaani kanuuma waan tokkicha faarsan dha, isaan keessaa kitaaboota lama kan afaan Amaraatiin maxxanfaman: ‘Mekshef Ende-Ethiopia Tarik’ (“missing the mark, like Ethiopian history”) kan bara 2013 (2005E.C) fi “Adafne: Firhat ina Mekishef ( Fear and Failure)” kan bara 2015 keessaa maxxanfaman irraa nama qalbiin dubbiseef eenyumma Prof. Mesfin fi warri itti nannahanii jiran hubachuuf karaa salphaa dha. Kitaabni isaa inni Mekshef ende-Ethiopia Tarik jedhu Abissiniya fi Ethiopia tokko godhee dhiyeessa, isaanin adda baasuun seenaa adda barreessuu dha jedha. Garuu beektootni hedduun kan irratti waliigalan Ethiopia turtes jirtis garuu bal’ini lafa ishee yeroo irraa gara yerootti adda ture jeedhu. Ethiopia: prof. Mesfin woldemariam’s speech melbourne Oct 19 2014 https://www.youtube.com/watch?v=V5FRZBe013g Adafneen kan irratti xiyyeeffate dhaloota haarayaa irratti yeroo ta’u, kana keessatti sududaan Oromoo maqaa dha’uu irra seenaan gootota Ityohiyaa kan akka Dejazmach Geresu Duki, General Jagama Kelo, Shaleqa Beqele Weyya-ffaa dhokatee jira jedha. Ija Kanaan Oromoon attam godhee seena Waqoo guutu fi Jagama Kelloo walfaana ha faarsu? https://www.youtube.com/watch?v=8098gOmfgts Ethiopia: Prof. Mesfin Woldemariam’s ‘Adafne’ U.S. Book Tour in Atlanta – Q & A 1/2 | Sep 27, 2015 Sochi qeerro irratti Amajji bara 2016 Mata dure “Ye semoonuu ye Oromia Girgir Gira gebtonyal” jedha. Professor jecha “gir gir” akkuman dura barreffama koo keessatti xuqe kufaati Fonqolcha bara 1960 kan Girmame Newayii-tti kan dhimma bahame ture. Kanaafu dhaamsi isa eessayyu hin ga’uu kan jedhu yeroo ta’u barreeffama keessattiis bali’naan ka’e jira. Waan armaan gadii kana saaqa dubbissa. Waliigala Prof. Mesfin nama Impayeritti keessatti waliin hojjetee waliin dulloome dha. Gaffii Oromoo hunda isaa ye zer politika jedhe kan amanu yeroo ta’u, ofii amanuu duwwaa osoo hin taane booda isaa qarru(elit) habashaa fi namootiin halagaa Ityophiyaaf mararfanno guddaa qaban akka jiran dha. Hariiroon Oromoo ykn Jarmooleen Oromoo, jarmoolee amahara kan Prof. Mesfin duuba jiraatuutti itti hirkachuun Oromoof bu’aa buusa jedhanii fudhachuun of gowwomsuu dha. Kan Prof. Mesfin hedduu waan ta’eef seensuumaf hagaas yoo jedhame ni ga’a. Namichi maqaa Oromoo dha’uu ni yaaddawa. Tasa Oromoon akka Oromootti gaaffii qaba jedhee hin dhugeeffatu, jaarmayaa yaada akkasiin deemu waliin Oromoon amananii itti hirkachuun fi walii galtee tolchuun Oromoof maal buusa? Gaaffiin jettu gaaffii beekaa Oromoo hedduuti. Dr. Berhanu Naga Akkuma Prof. Mesfin Entoto, Finfinneetti dhalate Dr. Berhanu Nagga Bishoftu ykn Debrezeyit yeroo ta’u, abbaan isaa Obbo Negga Bonger qomoon Guraagee fi dureessa beekamaa dha. Oboleessi abbaa isaa Obbo Alemu Bonger Miseensa Parlamaa HaileSilassee ture. Maatiin kun warra Abba Jifar waliin hidhata soddummaa waan qabaniif mi’aa lafa Oromoo Bishoftuu irraa hanga Jimmaatti warra dhandhamnii beekani dha. Berhanuun miseensa EPRP ta’un akka haalli hammataan bara 1977-tti Yuniversity keessatti dhalateen kan inni wagga tokkoffaa keessaa baratuu barnoota isaa gadhiisee gara Asimba-ti nama deeme dha. Asimbatti garagarummaa EPRP keessatti dhalateen gara Sudan-tti baqachuun, sanan booda U.S /New York tti galuun barnoota isa New York State University, sanatti aansee akka barsiisaa economics tti Bicknell University (Pennsylvania) wagga sadiif hojjete. Gara Ityophiyaatti bara 1994 deebi’e. Yeroo Sana irraa kaasse hanga Itophiyaa gadhiise bahutti AAU, Faculty of Business fi Economics keessatti akka barsiisaatti hojjete. Hojii barsiisummaa cinaatti daldalaa mataa isaa Ethiopian Agri-Maize Fertilizers Company and Addis Village Family Real Estate gaggeffataa ture. Dura ta’aa Ethiopian Economic Professionals Association (EEPA) ta’un kan hojjeete yeroo ta’u namoota har’a sadrkaa adda addaatti hojjeetan kan inni horate yeroos ture. Akkasumas bu’ureessaa Ethiopian Economic Policy Research Institute (EEPRI) ture. Yeroo tokko irratti Berhanuun Addis Broadcasting Corporation kan jedhamu namoota akka Berhanu Mewa, Mesfin Teshome, Tewodros Meles, Prof. Mesfin Woldemariam, Eyesus-Work Zafu, Meleskachew Amha, fi Shimelis Tekletsadik kan gamtaan qabaan keessatti gahe gudda qabaachaa ture. Ilaalcha Dr. Berhanuun gafa biyya ture qabu; 1) Kabaja guyyaa Ethio-Eritrean waraana “Operation Sunset” kabajamuutti March 1, 1999 Addis Ababa University’s Lidet Hall keessatti Baadme moo’achuun keenyi akka xumura injifannotti lakkawamuu hin qabu. Shabi’a kan ABO gargara jiru fi ABO dhabamsiisuutu injifatnoo isa dhumaati jedhe. Ija jabeessa irraa sirbi hin fokkisu jedhan, har’aa teessoon Biraanuu Asmaraa ta’e jira. 2) Galma National Lottery Hall ebla 8, 2001 dhimma ‘Academic Freedom and Human Rights’, Professor Mesfin Woldemariam fi Dr. Berhanu marii gaggeeffame irratti, gaaffiin Oromoo gaaffii namoota muraasaa kan Sweden fi Germaniiti bu’ureffame malee kan ummata Oromoo miti kan jedhu kaasee falme. 3) Akka parti CUD-tti, filmaata bara 2005 keessa, keeyyati 39 ka’u qaba akkasumas Oromiyaan bakka heduutti akka ciciraamtu yaada ibsuun, the rights of Oromos to learn and exercise their own language in their preferred Qubee/Latin alphabet will be reversed jechaa ture. Dhimma Oromoon qabsoo isaatiin argate qubee of duuba akka hin deebine tolchina jedha. Kana irraa Qubee Oromoo itti dhimma ba’aa jiru kunuu akka of duuba deebisuuf karoora qaban nama shakkiisiisa. 4) Dhimma qabeenya lafaa irratti, ilaalcha qaban lafti akka kan nama dhuunfaa ta’u dha. Kan amma Wayyaaneen lafa Oromoo halagaaf kennitu caalaa, namni ykn mootummaan qabeenya qabu akka lafa bitatu kan haayyamu dha. Imaammati isaan qaban kan hiyyeessaa fi qotataa Oromoo lafa-dhablee taasisuu, kan duressaa fi halagaa ammoo akka lafa Oromoo haga fedhe Oromoo irraa qircatuuf karaa saaqu dha. 5) Kitaaba isa “Ya Natsaannat Gohi Si Qadd, Dr. Berhanu Naga, 2006” jedhu keessatti fuula 21-23 tti maaliif akka Doktarichi Siyaasa Ityophiyaatti deebi’e yeroo ibsu Oromootan mana hidhaatti arge fi gaaffiin barattoota Galma National Lottery keessatti kaasaa turan waan hiiree Ityophiya fuul duraa na yadesseef jedha. Kanaaf tokkummaa Ityophiyaa tiksuuf, gaffii Oromoo dhaamsuun akeeka isa ta’u ifaan mul’isa. Gaaffii Oromoo deebsaa osoo tokkumaa Ityophiyaa tiksuuf deema ta’ee Mirga waloo (Collective rights)f kabajaa qabu fudhatee, mirgi waloo akka mirga nam-tokkee hin fallessinetti hojjeta ture. Haa ta’uuti isaan akka Qastedamanna, CUD, G-7 fi Patriotic Ginbot-7 Movement for Unity and Democracy-tti ilaalchi isaan qaban tokkichuma. 6) Tokkummaa fi dimokraasumma Itophiyaaf waan dhaabbatan wajjin qabsoo qindeeffanna jedhaniyyu tokkummaa Ethiopia jalatti mirga hiree murteeffannaa ummata ni fudhanna kanneen jedhan, fkn UEDF, waliin hojjechuuf rakkina qabu. Warra walii wajjiin sababa mirga hiree murteeffatnaaf dalaguu hin dandeenye kun hagam akka kaayyo ABO irraa fagoo ta’e tilmaamuun nama hin rakkisu. 7) Akka Ginbot -7 dhaabbateen hogganootaa OLF fi ONLF waliin Washington D.C-tti walga’ii gafa 11.09.09 godhame. Walga’ii kana irratti dhimma Hiree ofii ofiin murteeffanaa irratti gargarummaan akka jiru hubatame. Waliin hojjeechuufiis dursa tokkummaa Ityophiya fudhachuu irraa eegala kan gama isaaniin ka’ee ture. Haalli kun mirga ummata kan referendami bilisaan raawwatamuu qabu waan ugguruuf, faalla demokrasi waan ta’eef, falla sagantaa siyaasaa fi fedhii ummata keenyaa daangeesu dha jechuun hogganotiin OLF fi ONLF didda agarsiisan, yeroo kana Dr. Biranuun dhabbolee lamaaniitti dhaadatee biraa deeme. Dhadannon isaas isiniin qoodaa kaayyoo keenya galmaan ni geenya, isin irratti dhaaba ijaruun nu hin dhibu keessaafuu Oromoo irratti jedhe deeme. 8) Yaadni Tokkummaa Ethiopia fi mirga hiree murteeffatnaa Oromoo walitti hidhuun aadaa tokko jalatti sirna dimokraatawaa fiduuf waliin qabsoofna jechuun ABOf yaada haara kan hin taane, kan duraanuu Wayyaanee dhaan dhihaate karaa qabsoo gitaa (class struggle) fi karaa dantaa sabaa walitti hidhata tokko qabna yaada jedhu irratti hundaawe. Kunis mirga hiree murteeffatnaa ummata Oromoo irratti danqaa itti ta’uuf tarsimoo qiyyaasame keessaa isa bakka olaana kennaniif ta’uu mirkaneesse. Yaada farra tokkummaa ummata Oromoo ta’e kana hojiin dhugoomsuuf OPDO of jalatti ijaaree hanga har’atti dhibdee ta’un seena keenya. Dhadannoon Dr. Berhanuus kanuma ta’uu haa hubatamuu malee hanga Oromoon siyaasan bilchatee kana of irra hin ittisiinetti didhaa boor nu eeggatu ta’uu hogganichi hubatee seexa sabuummaan murtoo isaa mamii tokko malee murtoo isa mayyi fudhate. 9) Dr. Berhanuuniis Carraa argate maraan Hoggana ABO fi gaffii Oromoo xureessuu irratti bobba’e 10) Jalqaba Anaa Gomezin ulee godhate Dr. Getachoo Jigiin ofiitti qabuun meeshaa godhachuuf yaadame sun gafa hin milka’iin hafu, Caasa dhaaba jalaatti namoota fi miseensolii, qondaloota ABO quunnamuun bobbaa adda addaa gaggeesse. 11) Yeroo jalqabaaf karaa General Kamal Galchuu dhaaba irra achi isa baasuun waan milkaa’ee itti fakkaate, haala kanaan dhibdee Oromoo Impayeeraa Ityophiyaa keessatti hiikamuu ni danda’aama kan jeedhu tessumaa Muddee 30 fi 31 bara 2011 Magalaa Minisootaatti murteessuun Ulee Gaarii Qabsoo bilisummaa Oromoo ittin reeban isaaniif ta’e. Daran bara 2015 keessaa General Kamaliis Qaama jarmoolee walitti baquuf tumsa ijaranii ta’a jeedhee osoo eegamuu General Kamal akka odeeffamuutti guyyaa beellamaaf guyyaa tokko yeroo hafuu kan irraa dhabbate yeroo ta’u, garuu shira isaan xaxaa turan General Kamal gaaf tokko argaaf dhageettii isaa irra ni hima kan jedhuun abdiin jira. General Kamal diddaan haa xumuraatu malee Mollaa Asgadom dirqiin itti seenee hangaa diinatti harka keenatutti isa geessise. Shira xaxaa akkasii kana keessa kan ABOn PAFD ykn Tumsaa Bilisummaa fi Dimokrasii kan ummataa ijaare Ginbot-7n guddoo aarsee ture. 12) Kitaaba Tesfaye (Gadaa) Gebre’ab irratti Dr. Berhanuu fi Andargachewn qooda salphaa hin taane xaphatan. Tesfaye (Gadaa) Gebreab “Ye Sidetenyaw Mastawesha” – yaadannoo baqattummaa jedhee kitaba qopheesse. Kanaafis mana maxxansaa Netsanet Publishing Agency (NPA) keenname. Sababa “Caaltuu akka Helen” irran kan ka’e akka hin maxxanfamne ta’e. Garuu akka jedhamutti duranuu amma sanaatti osoo hin deemiin waan hedduu maqaa si maxxansifinaa jedhuun yaada hedduu akka keessaa baasani ni haasawama. 13) Deemsi Dr. Beraanu kan amma harka irra nu jiru warra Eritrea irran ABO gurra micciiranii waa hunda gochuu hin dandeenye, kanaafuu sibilaan sibilaa muru jecha jarmayaa ADO keessan dhimma Oromoo harka ofitti itti seensifachuuf tattafataa jiru. Itti milka’aa laataa? Xumuraa Kaayyoo bilisummaa Oromoo dhugoomsuuf hariiro ABOn Jaarmoolee Oromoo, humnoota polotikaa ummattoota cunqurfamoo, humnoota polotikaa Habashoota, fi polotikaa addunyaa waliin qabu murteessaa dha. Keessa Oromootti dursa ABOn akka sadiitti of ilaallu qaba. Isaaniis: Tokkoffaa akka hangafa fi kallacha Qabsoo Bilisummaa Oromootti jaarmayaa dhalli Oromoon hedduun lubbuu isaa itti dhabe, jireenya isaa itti diigee ta’uun hubatama. Kanaafu ABO qabeenya, wabii, fedhii fi dantaa Oromoo maraa ta’u qaba. Akka hangafummaa isaatti ulaagaa beekamaa fi sirna ifaa ta’e tokkoon jaarmolee Oromoo ofiitti harkifachu qaba. Warra diddaa agarsiisan ummataaf bifa ifa ta’een dhibde jiru labsee xumuruu qaba. Lameessoo akkuma partii tokkootti kayyoo qabatee tarkaanfatuu, dorgommii hojii inni dalaguu fi bu’aa inni buusuun fedhii uummataa guutuu irratti hundaa’uun hordofamu qaba. Sadeesso dhaaba warraaqsa guddaa sochii uummataan(mass movement) deeggarame gaggeessuun rakkoo uummataa hundeen furuuf fi jijjiirama buqqaasaa fiduuf qabaacha of dura furgaasu qaba. Gama Jarmoolee Oromoo birotinis, ABO balaaleeffachuuf kan of uuman ta’u irra darbanii diina balaaleffachuu irratti hojii qabatamaa qabsoo Oromoo gaggeessuu irratti fuulleffachuu qabu. Deemsi isaanii Hayuu Duree, President, Miseensaa Koree Hojii rawwachiftuu ykn Miseensa Gumii sabaa of moggasuuf ta’u hin qabu. Hundeen ijaarsa isaanii gandummaa, goosummaa ykn dhibdee amanti kan raabsu ta’u hin qabu. Ilaalcha siyaasaa tokko jalatti dhaabota heddummeeysun afaanfaajjii uumuu fi qabeenya qabsoof oolu qisaasuu waan ta’eef jaarmooleen walfakkaatan gaaddisa tokko jalaatti of humneessuutu irraa eegama. Ummatni Oromoos tokkummaa, tokkummaa kan jedhu dhadannoo fi furmaata waan hunda godhachuu irraa tokkummaan eenyu gidduutti, tokkommaan maal irratti, essatti fi maal fiduuf kan jedhuu waliin ilaalamuu qaba. ABOn mootummaa wayyaanee kuffisuuf tumsi humnoota ilmaan Oromoo marti akka ijaaramu haala aanjessuu fi ijaaru qaba. Akkasumas humnoota biroo hawwachuu keessatti humni Oromoo bakka furtuu qabate kaayyoo bilisummaa Oromoo dhugoomsuuf carraaquutu irraa eegama. Tumsi akkasii kuniis Gaanfa Afrikaa keessatti nagaa waaraa argamsiisuuf abdachiisaa (credible alternative) akka ta’e biyyooti fi Jarmoolee adunyaa hubatani akka deggersa QBO godhaniif tattaafachuun barbachiisa dha. Garuu humnoota kaabaa waliin tumsa ijaaruun kaayyoo waliin akka faallaa hin taane eegannoo gahaa godhamuun murteessaa dha. Warra dantaa nurratti qaban irratti hunda’un of jabeessuuf hawwu (TPLF, moo Warra Amaraa jechuun wal hubatnoo dhabuun) hin barbaachiisu. Keessaafuu toftaa siyaasaaf jecha qofaa sagantaan yeroo gabaabaa kan yeroo dheeraaf haala aanjessuu malee kan gufuu itti ta’ee isa doomsu akka hin taane eeggannoon guddaan feesisa. Gama kaaniin ammoo, farreen bilisummaa qabsoo Oromoo qabeenya miliyonaan lakkaawamu ogeeyyii (lobbyists) hedduu irratti dhangalaasani akka toftaa siyaasaa itti dhimma ba’uun qabsoo bilisummaa Oromoo doomsuuf, ukkaamsuuf halkanii fi guyyaa haxxummaan hojjechaa akka jiran hubatamuu qaba. Farreen bilisummaa Oromoo ummata irratti injifannoo akka hin arganne filmaati qabsaawotaa jaarmaya tarreessuu fi abdii sobaan of gowwomsuu osoo hin taane, qabsoo hadhooftuu gaggeysuun seenaa boonsaa galmeeysuu dha. Seenaa akkasii galmeeysuuf akka Sabaatti dirqama sabummaa qabnu hubatnee, dirqama keenya bahuuf of qopheessu dha. Yeroo gabaabduu keessatti humna ta’uuf kan godhamuu qabu waa lama: Tokko humna waraanaa kan lola irratti injifannoo gonfachuuf nu gargaaru WBO lakkoofsaa fi akaakuu barbaachisuun horachuu fi hogganuu dha. Kuni ammo wareegema qaalii waan gaafatuuf karaa hundaan mudhii hidhatanii ol ka’uu gaafata. Kan lammataa heddumina ummata keenya biyya keessattis ta’ee alatti humnaatti jijjiiruu dha. Saba dammaqe, hoggana cimaa fi gurmuu qabu, kan mirga ofii kabachiisuuf murate humna kamuu ni injifata. Humna akkasi ijaaruuf kan ololaan wal cicciru, kan dantaa mataaf fiffiganiin osoo hin sakaalamiin ummata giddutti sadarkaa hundatti hoggana biqilchuu gaafata. Kunis sochii “Qeerroo” irraa dhugoomee jira. Daddaqamni guddoon biyya ambaa ni jirti. Uummati biyya ambaa jirus qaamuma uummata Oromoo waan taʼeef akkamiin bifa ijaaraa ta’een QBO keessatti hirmaatu fi qooda akkamii kennuu danda’u isa jedhu irratti mariin feesisa. Mariin kunis kan jibban guutamee osoo hin ta’in kan bilchinaa fi obsa irratti hunda’e ta’uu qaba. Ammatti godanniisni seenaa dhinuu dide warruma kaleessa qabsicha irratti dhagaa guuraa turantu har’a anatu kana tolche isa jedhu muldhifachuuf OMN irraan isaanii tamsa’uuf fiigaa jiru malee akkamiin walii wajjin humna keenya qindeeffannee waa tolchinaatti hin jiran. Kanaaf ammoo gabaastootni fi gulaaltooni OMN hedduun warra jibba ABOn guutamaan ta’uu irran kan ka’e kan waa dalagaa jiru caasaa ABO miti isa jedhuu agarsiisuuf tattaffii godhan keessatti daranuu dhibde jiru hammeessaa, mataa fi miila dhorkaa, garagaruumaa jiru bal’isaa, diinaaf karaa banaa jiru. Walii gala Bilisummaan Ummataa Oromoo dhimma Oromoo hundaa waan ta’eef hirmannaa dhala Oromoo qabsoo kana keessatti guddisuuf biyyaa fi ambatti toraa toraan wal ijaruun sochii gamtaan gaggeffamu ta’uu qaba. Hogganni halkan tokkoon argamus halkan tokkotti badus hin jiru, hogganni qabsoo gaggeeffamu keessa dhalata. Ummatni qabsootti jiru hoggana hin dhabu. Oromoon yeroo mammakuu Karaan Sobaan dabran galatti nama dhiba! Jedha. Jarmooleen Oromoo waliitti dhufne jedhani labsani of irra garagalanii akka Dr. Biranuuffa waliin walii galtee godhachuun of kijibuu dha. Walhubannoo jaarmolee Oromoo waliin ta’es hundee irraan faalleessuu dha. Gama biroon tarkaanfiin kana fakkaataa fudhachuun wal amantaan jirtu fuldurafuu hin laaffistu? Nama jechisiisa. Prof. Mesfin, Dr. Brihanun fi waa’ilootni isaanii waan umurii isaanii guutuu hojjetaa ba’an keessatti ejjennaa fi iaalcha siyaasa isaanii ifaan mul’ate jira. Ilaalchi isaaniis dhimma Oromoo cabsuu irratti kan qiyyaafate dha. Kunis Oromoon mirga waloo kan gaafatu fi dhugoomsu hin qabnu kan jedhu dha. Jaarmayaan Oromoo jara kana waliin qindoomina hojii tolfachuuf tattaafatus, ilaalcha isaanii jijjirsisuuf moo ofii qalbii jijjiirrachuun isaan walii dalaguuf murteeffate gaaffiin jettu deebbii argachuu qabdi. Horaa bulaa! Kayoo qabna! Injifannoon Ummata Oromoof! Adoolessa 14, 2016, Dhugaabaas Dhugumaa


Waamicha Ariifachiisaa Uummata Oromoo Maraaf

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ Share gochuu hin dagatinaa Akuma beekamu Fincilli Xumura Garbummaa Oromiyaa keessatti itti fufuun beekamaadha! Fincila ji’oota saddeet lakkoofsise irratti uummati keenya gaaffii abbaa biyyummaa gaafateef,xiyyitii wayyaaneetiin ilmaan Oromoo dhibba jaha ta’an yeroo lubbuun darban Kumaa kitilli mana hidhaa wayyaneetti ugguramanii, kaan #Abbaa Dabbasaa Liiban Guyyoo tii qabee achi buuteen isaanii dhabameera.Ajjeechaa mootummaan alagaa Oromiyaa keessatti geggeesse kanas,Paarlaamaan duute, tarkaanfii madaalawaatu fudhatame jechuun hawwii itti dabalee ilmaan Oromoo xiyyitiin funaanuuf qabu ifatti mirkaneesssuun, Oromiyaanis bulchiinsa waraanaa saddeet jalatti hiramuun, qaamni shororkeessaa kun,ajjeechaa ofii geggeessu cinatti ilmaan Tigiraayii Oromiyaa keessatti bobbaasuun ajjeechaa daguuggaa Sanyii ta’e #Arsii Lixaa Shaashamanneetti geggeessuun, #Harargee keessatti #Liyyuu Poolisii bobbaasuun uummata keenya fixuun isaa kan dagatame miti! ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ Qabsoon Oromoo qabsoo saboota biroofis tulluu sodaa kuffisuun sirnicharratti dhiibbaa guddaa uumuuniifi, bonaa ganna utuu hin jedhin yoona ga’eera! ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ Guyyaa har’aa kana Shawaa Lixaa #Jalduu , #Gindabart irratti aarsaan wareegama qaalii lubbuuudhaan baasamaa jira.Kanaafuu,fincila kana milkeesssuuf,qabxiilee kana akka armaan gadiitti yoo waliin irratti hojjenne gaaridha jedheen ilaala ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ 1 ▪ Yeroon kun yeroo gannaa waan ta’eef riqichoota kutuu, daandii akkuma duraanuu barame irratti hojjechuu. 2 ▪ Qabsoon kun bakka bakka ta’uun humna keenya waan dadhabsiisuuf, gamtaan kaanee haa falmannu #Walirrattihinilaallu 3 ▪ Akka kana duraa harka qullaa itti ba’uufi hiriiraan ba’uu utuu hin taane, Gaachana,Shimala, Buttujjii,Mancaa fi mi’a waraanaa qabnuun itti ba’uu ( qawween hidhannoos argamnaan gaariidha! ) 4 ▪ Yoo namni nu keessaa du’u,xiqqaatus guddatus wayyaanee keessaa utuu hin ajjeesin galuu hin qabnu! 5 ▪ Nama sirna kana wajjin uummata keenya ajjeesu saba kamirraayyuu ta’u dhiifama waan hin qabneef fira keessan Raayyaa waraana wayyaanee keessa jiranis gorsaa yoo du’an fira kiyya jettanii haaloo lagaa fi gosaa godinaas walitti hin qabatinaa 6 ▪ Qabeenyaan dhuunfaas ta’e kan mootummaa Oromiyaa keessa uummata harka qullaa imaluu alatti konkolaattota fe’umsaa hin dabarsinaa,Abbootiin qabeenyaas hojii irraa konkolaataa keessan boqochiisaa 7 ▪ Gonkumaa tarkaanfii Ittisaa haa fudhannu, meeshaa wayyaneerraa hiikkachuufi yeroo roobaa sagaleen waan hin dhagayamneef tarkaanfii barbaachisu fudhachuu! ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ Dhugaa qabna wayyaaneerra ni aanna! Caalaa bultume ( Qeerransoo Gooticha Oromo)


DABARSAA BILBILAA HARKAA FI MIDHAA INNI QABU

Bilbilli harkaa(mobile) jireenya keenya guyyaa guyyaa kessatti heddu barbachisaa ta’uurra kan ka’e yeroo amma kana daqiiqaa tokkoof of bira dhabuun namoota hedduuf ulfaataa akka ta’e hundi keenyaa beekna. Kanaaf ka Mata duree barreeffama kana ilaalee qofa namni natti dheekkamu hin dhabamu; maali bilbilli harkaa(mobile) immoo rakkoo maal qaba jechuudhaan. Marree dhugaan isinitti himuuf ka’e kana; kaampaaniwwan(warshaawwan) moobayila oomishan akka dhageessan hin barbaadan. Kaayyoon barreeffama kana hojii teknoolojii busheesuuf ykn ammoo isin sadaachisuuf miti. Galatni teeknoolojii hin badin anuu barrefama tana isiin biraan gahuuf moobayiliin fayyadame; isinis hedduun keessan moobayiliidhaan barreffama kana dubbisaa jirtutti. Marree faayidaan moobayilii ifatti akka mul’atu kana miidhaan isaa waan hin mul’aneef ;isinis moobayiliin miidhaa maal qaba jettanii mormuuf yoo katan isinitti hin murteesu. Ergaan barreeffama kana moobayilii gonkumaa hin fayyadaminaa jechuuf osoo hin taane rakkoowwan itti fayyadama moobayiliitin wal-qabatan isiin beeksisuu fi of-eeggannoo godhamuu qaban isinitti himuufi. Itti fayyadama moobayiliitiin wal-qabatee rakkoon fayyaa fi du’an nama gahu jira. Akka ragaan qorannoo mul’isutti moobayiliin suuta(osoo nuti hin beekiin) karaa baay’eedhan du’a akka nutti fiduudha. karaalee kanneen keessaa muraasni kanneen armaan gadiiti: 1.Dhukkubbii mormaa fi dugdaa: -saaynsiin akka jedhutti namni gadi jedhee moobayillii fayyadamu(wa dubbisuuf ykn barreessuuf) nama morma isa irratti meeshaa 12kg ulfaaltuu rarrafate/batuun wal-qixa. kun ammoo suuta suutan maashaa mormaa fi dugda osoo nutti hin beekkamne akka citan taasisa. Haala kanaan yeroo dheera booda dhukkubbi mormaa fi dugdaaf nu saaxila. Namoonni baay’een yeroo amma dhukkubbii dugdaan rakkachuurrati argamu. Kanaaf jechas yaalii hin barbaachisneef(operation) godhu.Dhukkubbii dugdaaf sababoonni baay’een jiraatanis kunis sababa akka ta’uu danda’u haa beeknu. 2.Jarmii dhukkuba fidaniif madda ta’uu danda’a -Haala nama aja’ibuun qorannoon akka mul’isuutti moobayiliin namoota hedduu qulqullumaadha harka 18tiin mana fincaaniiti gadi. sababni isaas namni harka isaa yoo dhiqatuu, moobayilii dhiquu garuu hin danda’amu. Sila kana ta’eef yeroo garagaraati harka xuraawaan moobayilii tuttuquun keenya hin oolu.kun ammoo jarmiiwwan(baakteriyaan) deebisani dhukkuba nutti fidan akka irratti wal horan taasiisa. Harkuma bilbila keenya tuttuqneen osoo hin dhiqatin nyaata sooranna. 3.Carraa kaansariin qabamuu keenya dabala -Qorannoo godhameen guutumatti adda baasuun dadhabamus yeroo heddu moobayillii fayyadamuun kaansariiwwan sammuu,ijaa,dhiigaa,cidhaanii fi kaansarii xannacha hanchuufatiif akka nama saxilu qoratootni ni dubbatu. 4.Balaa Tiraafiikaa -Kun wanta akka laayyootti ilaallamuu miti. Balaa tiraafiikaa qaqqabu 4 keessaa 1 konkolaachisaan yoguu bilbila tuttuqu/haasa’u akka ta’eedha ragaan kan mul’isu. Hanga har’aatti lubbuun meeqa sababa kanaan darbe laata? 5.Tamsaasni “WI-FI” sanyii dhiiraa midhuu danda’ – barreeffamni” journal fertility & sterility” jedhuun maxxanfame akka mul’isitti WI-FI yoguu fayyadamnu “electromagnetic radiation” kan jedhamuu tamsaasa kun ammoo sanyii dhiiraa lakkoofsan hir’isuun hanga carra dhala nama dhabsiisuu (maseenumma,infertility) geesisuu danda’a. ***Dabalataanis >Dandeetii xiyyeeffannaa keenya ni hir’ata >Hirriba dhabuuf sababa ta’a:-hirriba duraa yoo xiqaate sa’aatii lamaaf ilalaa yoo ture ta’e hirribni nu qabuu baachuu danda’a kun ammo sababa ifitti bilbilaa sammuu keenyarrati qabuun dhufa. >Dhageettii gurraa hir’isa:-sagalee ol qabnee ‘head phone’ ykn ‘ear phone’ niidhan muuziqaa ni dhageeffana yoo ta’e. >Ija midhuu (fuuldurati nu jaamsuu) danda’a:- yeroo dheeraadhaaf osoo adda hin kutin bilbila ilaaluun. >Jireenya hawaasumaa midhuu:- nama waliin hariiroo hawaasumma akka hin qabanne nu taasisa. >Araada nuti ta’uu >Dhukkubbi harka :- yeroo baay’ee wa barressuu fi ‘scroll’gochurra kan ka’e. MAAl WAYYAREE? *Hanga danda’ameen yeroo bilila keenyarrati dabarsinu ya hir’isnu. Kana jechuunis dhimma barbadnu itti fayyadamnee lafa ka’uu fakkeenyaaf ‘facebook’ yoo fayyadamnu erga qabnu dabarsine; odeeffannoo barbaadnu ilaalee bahuun ni gaarii ta’a .Bilbilaan yoo nama dubbisnus hasawa gaggababaa fi ergaa barbaachisu dabarsuurrati haa xiyyeeffannu. *Bilbilaa yeroo dheeraaf hin ilaaliin:-daqiiqaa 20 yoo ilaaltee sekondii 20 ammoo waan birra fuldura kee jiru ilaali itti deebi’i. Kana yeroo yerootti gochuun gaariidha. *Nama wajjiin jirta tanaan bilbila akka hiriyaati hin ilaaliin. Hariiroo hawaasummatiif si fayyadaa nama waliin hasa’i. Hiriyaa kee ‘facebook’ irratti itti haasoftu caalaa kan cinaa kee jirutti hasa’uutu bu’a qaba. Keessatuu haati mana fi abbaan manaa yeroo waliif kennuu qabdu. *Hirriba dura sa’atii dheeraadhaf(>2) bilbila hin ilaaliin, hirriba sin dhoowuu dandaati. *Muuziqaa sagalee ol aanaadhan hin dhaggeefatin. *Bilbila madda ibsa(chaarjii) irra gootanii gonkumaa nama hin dubbisinaa. Akkasuma ‘ear phone ykn headphone’ dhaan waa hin dhaggeeffatinaa. Akkas gochuun balaa hanga du’a namarran gaha. Namooni du’anis jiru. *Yoo danda’ame bilbila kiisii keessa godhachuurra waan itti qabannu kan akka boorsaa keessa godhachuu osoo baranne.Akkas gochuun raadiyeeshinii bilbila irraa maddee qaama keenya miidhu xiqqeessa. *Halkan yoo raftan bilbilli eegdan yoo hin qabaanne cufa ka’aa ykn ofirra fageesuun ka’a. Dammaqsituu(alarm) guutanii warri mataa dura ka’atan akkas gochurra of qusadhaa. *Ijoollee daa’imaati gonkuma bilbila hin kennina. keessatuu umriin isaanii waggaa 3 gadi warra ta’anitti. Yeroon kun yeroo sammuun ijoollee itti guddatu waan ta’eef guddina sammuu isaanii dangessa. kanarra kan ka’e daa’imman rakkoo cimaadhaaf saxila’an ni jiru. source:foodsandhealthylife.com Galatooma!!!FAYYA TA’A Dr.Yona.


Siyaasaa Dhoksaa irra gara siyaasaa Iftomina geggesuti ce’uu qabna. Biyya iftominaa keessa jirracha soba fi malamalltumma biyaa keenyatti babalisuu hin qabnu. Iftoomi fi mara’iin kan jirachu qabu Oromoo giduti. Abbootiin Amanta, Ogannoon siyaasaa, Aktivstoon Oromoo, Median Oromoo waan beeku qabdantu jira. Hormi yeeroo Oromoo ajeessa jiruu fi ajeesuuf qoopha’uu jiruu kanati basasa Oromoo tatani hojeechuu qabduu malee Oromoo basasuu hin qabdan. Amharii fi Tigiren akkuma Abootii isaan waggaa 150 durati yaaduu malee demokrasii inni isaan jeedhan soba, demekiras fi jijjirama fiduuf qoophi miti. Kanaafuu isiin jara amantani saba keessan irra achii gala hin galiina. Amharsi Tigirensi Finfinne kan keessan miti nun jeecha jiru, utuu ijooleen Oromoo akkasi falmatee du’aa jirtu. Amhari lafa Oromoo irratti dadalatee jirati, soromtee har’a meeshaa bitate Oromoo lafa isaa irratti ajjeesuf qoophii irra jirti Tigirensi akkasuma. Kun maliif isin Oromoof hin galuu kanaaf walti himuu qabna. Habasha waliin hariroo hanga qabatanti isiin qeequu hin dhifnuu habasha lagada. Siyaasii iftomina hin qabne ni bada. Siyaasaa baranee fi siyaasii hojjeetama jiru tokko miti, ykn jijjiruu qabna ykn wara seera siyaasaa seera mata isaaniti jijjiranif dhifnee keessa ba’uu qabna. Addunyaa kana irratti siyaasii hojjeetama jiru siyaasaa sobaa male isaa dhugaa miti. Biyyoolen Akka Iraqi, Libya, Syria, Yeman kan diigama jiran siyaasaa sobatin. Namatuu sodaa dhisee dhugaaf falmachuu dadhabe, dhugaaf dhabatee gatii fi warreegama isaa kafachisuu fudhachuu sodaate jira. Mee enyuu namni keessi kee sodaa hin qabnee, Oggani Ango isaan gadii dhisa jeedhe sodaata, Miseensi ammo Ogannatu na dhekama jeedhe sodaata. Maliif sodaatuu? sababin isaa waan seeran ala argachuu barbadan dhabuu maluu. Waan hunda shakuu irra waan shakkani fi waan of egatan beekuu dha malee muka fi bala shakani waan umatati dubatamuu qabsuusi dubachuu sodatan siyyasa adeemsisun hin dandamuu, siyyasi dhisii daldali iyuu risk qaba, iiciti egun waan birrati iftoomini waan birrati kun lamaan wal dhituu hin qabu. wayee iftomina yeeroo birra bareefama of dandayee dhiyeesuu yaala. Barreesa siyaasaa Bahailu Girma siyaasii dargi iftomina hin qabuu iftomina qabachuu qaba jeedhe. “ Garaan Tigire fi karan Mistiwaa tokko” jeedhe iftominii hin jiruu waan hundi dhoksaadha kun siirefamuu qaba jeedhe warreegama kaffale. Abdi Fiixe ammo torban darbe እንታገልላሃለን በሚሉት ህዝብ ጀርባ ላይ ተንጠልጥለዉ ተዝቆ ወደማያልቀዉ ሀብት ለመሸጋገር የሚታገሉ ታጋዮችን አፍርተናል:: … የ’ኔ ተቃዉሞ ያለዉ የሚታገሉለት አላማ በሀብታቸዉ ልክ ወይንም መጠን መሆኑ ነዉ:: የግል ጥቅማቸዉ ላይ ተመርኩዘዉ መንቀሳቀሳቸዉ ነዉ:: ይህ ደግሞ ዛሬ ባይመስለንም ነገ እንደ ህዝብ ትልቅ ዋጋ ያስከፍለናል:: ከመንግስት ባለስልጣናት ጋር በጀርባ በር እየነገዱ ከፊትለፊት የሚቃወሙ ፖሎቲከኞችን ሳይ ከደሞኞቹ ባለስልጣናት ይልቅ እነዝህ ሰዎች ናቸዉ የልብ ህሜምን የሚቀሰቅሱት:: jeedhe barreese kun waan gudadha. Namni sodaan qabamee waa barreesuu fi waa qeequu dhiseera, ykn ammoo inni bareesuu danda’uu fi beekuu iyuu malamalltuman qabamee yakka dalagamu barreesuu dhiseera. Namni Wa’ee Oganoota keesumatti wa’ee Abbooti Amanta fi waan amantan walqabatee bareesun akka waaqayyo balaleefataniti ilaalani sodaataa jiru. Mika’el Gorbachoof Mootummoon USSR iftomina hin qaban iftomini dhufuu qaba yeroo inni jeedhe warii kan immoo iftomini ati jeetu kun yoo dhufee USSR ni diigamti jeedhan USSR haadigamtuu malee iftomini dhufuu qaba jeedhe, akkuma jeedhe Iftomini Gorbachf USSR diige biyya 15 goodhe. Kara caaben hayyatuu malee sodaa of irra molqani dhuga dubatan (barreesan) warreegama kaffalu wayya. Dhaabbilee impayera Ethiopia keessati hundefaman tokko ilee iftomina of keessa hin qaban, miseensa isaanfi saba isaanfi deggertoota isaanf iftomina hin qaban, waan dabatan fi waan hojeetan adda addaa, waan oganii olanan beekuu inni itti anuu hin beekuu, siyaasaa geggesa jiran dhaloota itti anee dhufu of jalati barrsisa fi leenjisa gudisun hin jiru, yoo inni gudachuuf caaraqee iyuu mata keessa gadii rukutuu ykn tabela sobaa itti maxansan siyaasaa ala goodhu. Barumsa siyaasaa fi Mulata dhaabbaa ilee siiriti hin barrsisan. Erga gaafa barreeffametti deebisee namni ol fudhee ilaaluu hin jiru. Baqatoota qoofatuu kees isaaf jeecha Europa erga ga’aan booda kayyoo dhaabba isaan biyyati bilbilan gaafachu egalu. Ogannichuu kayyoo fi tarsimoo dhaabba bareefame sana siirti hin beekuu. Dabbalootii bayeen falaa kayyoo dhaabba isaan kan hojeetan kanaaf. Dhaabilee Ethiopia keessa fi alati dhalatan hundi demokrasi geggesina jeedhu, kan Oromoo ammoo siirna gadaa deebifna Oromoo uummaman demokratawadha jeedhu. Waan isaan hojeetan ammoo falaa demokrasi fi falaa siirna gadaati. Gaafa Paarlamaa Ethiopia Seenuu bara 2005 waggoota 8 ykn Paarlamaa yeroo lama caalaa filatamu hin qabnu siirna gadaa egsisuu qabna jeene wadaa waliif galee jira, bareengada yeroo paarlamaan yeroo lamaffaaf bara 2015 filatamu unni ilee dukka ittigaafatamuma keenya gadii dhisu akka qabnu Gummi Paarlamaa Oromoo keesa ka’ee ture, hagudatuu haaxinatuu angoo fi ittigaafatamuma qabnu dhaloota dhufuti dabarsu qabna jeedhe kan yaada dhiyeese Abiyot Kebede Shifraw jeedhama. Mootumman, Paarlamaan, Oganni kamiyuu term ykn yeroo lama caalaa filatamuu dhisuun fi humna haraa jijjiruun garidha. Waanin barreeffama kana egaleefu inni gudan lammiilen Ethiopia Oromoo dabalatee keesumatti kan biyya ala jiru of isaati biyya Iftoma, biyya malamalltuman hin jiree ta’ee iftomina fi haqaa biyya isaati geesuu dhisee sobaa fi malamalltuma ergamtuuma biyyaati galcha jira. Namni kan waaqayyon sodatuuf Ganata galuuf jeedhe sodaata, cubuu hojeecha olee walda amanta deemee lafa dhahee gangalatee kadhata. Ganati dhugama jira? jeedhe yaaduu fi gaafachuu hin feedhu, erga jira ta’ee ammoo maliif durma cubuu hojeechu irra of hin qusadhu jeedhe hin yaaduu, sababin isaa Qeesootatu soba, Oganootatuu amantatuu yakkaa hojeeta, uummata saama, saamsisa fi ajjeesisa turan gaafaa angoo irra bu’an walda amanta dhaquu, Ogannoon ESPA dargi turan harki caalaan isaani haraa sheeka fi luba ta’aan, warii kun duri waaqayyoo hin jiru jeedhan sabaa barrsisa turan maqaa isaan waliin ibsuun ni danda’ama. Ogannoon TPLF akka Tamirat Layine fi Zelalem Jemanhe faa ilee gaafa Angoo irra darbaman ganamuma isaa waaqa fudhachu isaan labsan, dursan yeroo saama fi saamsisa ajjeesisa turan malif hin fidhanee maliif cubuu irra dursan of hinegne? isaanumatu deebisuu qaba. Yakka kana hunda erga hojeetan booda mana waaqayyoo galuu yaadun ammoo achii iyuu malamalltuman jiramoo atamtti yakkaman ganataa gala nama jeechisisa kun amanta xiiqeesuu dha Oganoota siyaasaa mormitota caalaa saba keenya burjajeesa fi diinaf jilbenfachisa warii jiran abbooti amantatti. Wa’ee amanta yoo dubate ykn barreesite inni dhimmi isaa ilaalatuu ykn fira isaa ilaalatuu hundatu funyan dhita’aa, yoo barbade funyan kessan haacitu malee wara siiyaasaa qoofa qeeqaa abooti ammanta haatu fi ergamtuu hin qeeqina kan jeedhu seeri hin jiru, Waaqayoo haqaaf hin dhabatiina hin jeene, waaqayoo wara dhiiga daimanif dubartoota dhangalasu waliin dhiichisa hin jeene. Dura qeeqamuu fi balalefatamuu kan qaban utuu barumsa fi gorsa waaqayoo beekani, badhadhina fi bashanana lafa irran hawwataman mootoota nama ajjeesanti warii harka ladhatan abbooti amanti. Namoota biyyaa Europa fi USA deeman wa’ee amanta barrsisan sheekoota fi luboota keessa harkii hedduun ergamtoota wayyane ta’uu isaan maqaa isaan waliin ifaa goochuu dandeenya, akkuma isaain qabsoo saba burjajjeesuuf namni isaan ergee jiru, nu ilee nama isaan erge keessa nama qabna. Luboon akka Gudina Tumsa, Dezmoon Tutu kkf mirga sabootaf kan falmatan akkuma jiran maqa amantan qabsoo fi mirga saboota dhamsuuf kan boobafaman bayeedha, fakeenya kana gadiin ibsuu ni dandama. Amanta biyyaa Ethiopia hojii waaqayyoo hojeecha jiru murasa ta’aa jira, wayyanen amanta hunda akka isheef mija’uti ijracha jirti, basastoota wayyanen boobaftuu keessa harki caalan abbooti amantatti. Musilima Alhabashi Melese Zenawi Musilima mata isaa biyyaa Libannosti gurmessun Musilima isaaf tajajjilu ijaree biyyaa glchuu isaa dursee odeefama ture garuu dhimma kana kan ibsuu documentiin ‘Tigre’s secret document on Islam and nations” jeedhu fulii 42 kan na ga’ee 04/06/12 at 8:15 ture. Namni yeroo caalisuu inni kana immoo waan hin beekne nama godha. Yeroodhuma sana Amanta isalama Melese Zenawi diiguuf deema jeene yeroo iyyachu egalu ati ammoo mana malii maltuu amanta musilima keessa sii galchee kkf nu irraatti boba’an dursani kan egalan ergamtoota wayyaneti kan, warii goowan isaanuma ilaalani nuti dulan. Bulee Olee garuu dhugan mulatee Sagaleen keenya haadhaga’amuu jeechuun uummani musilima faalmachuu egalee hanga amma falmata jira. ALhabashi yeroo amma kana TPLF (Hiwahat) ta’ee jira. 2. Ortodoksi TPLF daabbaloota isaa USA fi Isreal keessati biyyaa alati duloman takisii Ofan fi kan hin dulomin ilee Areeda gudiifachisee hunda biyyaati galchuun Ortodoksi Amhara diigee Ortdoksi Tigire fi Mootummaa Tigire qoofaf hojeetu tolchatee. Kessumati filannnoo bara 2005 Ortodokisin dhaabbaa Qinijtin gargaruu isheeti ergasii booda Ortodoksi keessa Oganoota Amhara basan guutuman Guututti Tigiren bakka busan jiru. 3. Katolikiin Ethiopia duran waan Orotodokisiin jeedhe hojjeeta amasi tanan TPLF amanama ta’ee waraa ijoole Oromoo irratti du’aa murtese kessa jira. 4. Protestanti wagoota 50 darban sabaa Oromoof ijaa fi gura ta’ee golga ta’ee ilee kara sadi lola ittibanan jiru. Walda Mekane Yesusi Hayyuule Oromoo fi Abbooti Amanta beekamoon utubamee kana laafisuuf Mulu Wangel Jeedhan kan Afaan Oromoo fi Oromoo jibuu itti gudisa jiru, Mulu wangel bakka hundati Afaan Oromoo fi Wara Afaan Oromoon waqeefatan irratti boba’ee, Misooma Waldan Mekane Yesusi Oromiyaa kessati geggesa ture, Mana Barumsa, Hosptaloota fi Kila Fayya akka dadhabuu fi diigamuu irratti hojeechuu egalan, of isaanti maallaqaa Oromoo irra gurani Finfinneti Gamoo gudaa fi ergama diigumsa TPLF geggesuu egalan. Ergamtoon Wayyane kun Mekane Yesusin kufisuu dadhabnan Gadiisa gudaa kana keessa lixan damee isaa ciiruu, summii itti goochun kara 3 itti bobo’an jiru, uummani Oromoo irratti hin damaqini jira, waan Tigiren hojjeecha jirutuu hin hubane. Kan nama dhibbu ammoo Dhaabbileen siyaasaa Oromoo kana utuu beekan bara 2004 irra kasse utuu itti himamuu kun kan keenya ilmaa abaluti abaluu keenya jeechun yakka hojjeetamuu caalisa turan. Nama diinaaf hojjeetuu Firoma fi Antenuma dhisuufn bobaa jala dhokfachun cuubuu dha yakkas. Oromoo Milioona 10 oltuu walda kana waqeefachaa jira uummatichis waaqayyoos ayyanii Gudiina Tumsa ilee Mekane Yesusin TPLF jalati hin kufsuu. 5. Waaqeefata bara Maca Fi Tullama Diigamee yeerodhuma sana hojii Mecha fi Tulamaa fudhachuun Oromoo nuu jeedhan namoon mursi Walda Waaqeefata kiloo 4 jiruti halkan fi guyyaa hojjeeta turan, Barratoota Oromoo University Irra qullaa isaan ariataman bakki itti siimataman waayyaa fi nyati mursi keenamaf ture achiti ture, waan ani yaadadhuu Nyatii dhufe hiramuuf waan wal hin geenyef Afaan ka’aa ture ijjoole barratoota Baqale Nedhi, Bulcha Demekssa kkf wara Biden Bituu keessa turan Ani ijoole bakka adda addaati facatee barbade qubachisu irratti hojeechan ture, Waaqeefatati Ansee Ijoole Oromoo kan nu siimate Walda Mekane Yesusu Gulale jiru ture, Luba Dr. Tesgara Hirpho Keesumua dhufe Achi utuu jiru Bilbila ani Bilbile Kasse ani Keesumadha yoo keesumma na caalaa rakkate Waldati baqatee waldan akka keesumesutun kadhadha ergi jeedhe. Na hin beekuu anis isaa hin beekuu Waaqayyootu wal nu qunamsise, Waldan Waaqeefana seeran akka diigamuu kan goodhameef barratoota Oromoo garggaraman gargaruu isheetif qoofa ABO dha jeedhame samame diigame. Rakkon kun dhalachuun isaa ammoo Ijjarama WFDO arifachisee sababin isaa Oromoon bakka itti walga’ee rakkoo isaa dubatuu waan dhabeef. Kana hunda utuu beekan yeroo amma kana ammoo Diasporan tokko tokko siirna Ethiopiyuama sana deebisuuf Ethiopia deemokrateesuu Oromoon Amhara waliin mariatee malee hin jiratuu jeedhan qabxii marii fi yaada xinxala Habashota gogogoo mediate gura nuu dubacha jiru. Dhaalooti kun gorsa diaspora fi mediatin miti utuu Yesus Kirstosi iyuu Ethiopia demokratesa jeedhe Qubee Generationin hin fudhatuu. Afaan Maliin Ethiopiaf hojjeechuf Ethiopia ta’uu erga Tokkicha Afaan biyyati Amaharnya hin beekne, TPLF Oromoon midha jeete ijoolee Oromoo Ethiopia keessa ala baftee jirti kan hafee lbasachuu qoofa. Utuu beektuu sodaf jeecha waan siirreefamuu qabuu qeequu dhisuu yakka ykn xiifumaa waan sana dhisuu qabna. Gaafa wa’ee Oganoota siyaasaa qeequu hundatuu gadii ba’aa gaafa abooti Amanta ykn ammoo daladala mootummati hirkatee saba lafa irra buqisuu yoo xiqatee hundatu siiti ka’aa “hin qabnusi hin hadanuusi jeete qaqeen” jeedhan waan itti of sodane yakka sabaa keenya irratti daldalamuu qeequu dhifnuuf tokko ilee hin jiru. Samiin hacabduu malee dhuga dubachuu sodaachuu hin qabnu keesumatii abba feedhe maliif hin tane nama TPLF waliin dhabatee saba keenyati quba qabuu waaqaa nama ummee yoo ta’ee ilee irra dhesuun hin jiru. Garbuma lafa irratti dabarsa jiru kana caalaa waan nuti dhufuu hin jiru, kara hundan waan hundan falmanee garbuma kana jala saba keenya basuu qabna. Oromoon Bilisoomee malee Oromiyaan walaboomtee malee Oromoon mata ol qabachuu hin danda’uu. Sababin isaa biyyaa isaa keessati lamii lamaffaa ta’ee afaan biyoolessa hin beektuu jeedhamee akka lammii biyya hormatii mootummaa biyyati keessati akka hin hojjeeneef wayyanen Qubee Generation ugurteete jirti siirna kana diigne ijooleen qubee jenereshen kun afaan isaanin biyyaatti bulchuu qabu. Habasha waliin yoo ta’ee malee waari jeetan, gorsa fi yaada Oromoo irra Habasha gaafi fi deebin media Oromoo irratti dhiyeesitan irra waan gurii Oromoo hin fudhanen nu hin rakisina, Waan habashan isiinti himtee bareesitan xinxala siyaasaa jeetan nuti hin fidiina, Oromootu siyaasaa Habasha dura barate rakkotu akka baranuu nu goodhe ittin sormuuf miti. Kana boode dhabadha isiinin jeena abba feete yoo tatee. Ijoolee Oromootu du’aa jira Finfinne irrati. Amhari isiin fira keenya jeetan ammoo Finfinne kan Oromoo miti, Walqati ilee kan Tigire miti jeedhe dhadanoo bate dhadachaa jira. Nafxanyootni naannoo Cirio, Asallaa waan naannoo Gonderitti ta’een onnatanii of ijaaruuf fiffiiguun irra jiru. Dhaadannoon Finfiinnen kan Oromiyaa miti jeedhu kun Amhara gatii guda kafallchisa. Siyaasii Amhara fi Qunammmti isaan Oromoo waliin qabatan asii irrati du’aa. Habashan (Amharsi ta’ee Tigiren) Oromoof kabaja hin qaban. Oromoon ammoo isaan waliin mari’achuu qabna, waliin hojeechuu qabna, waliin TPLF buqisuu qabna kkf odeefama jiru, gorsii fi burjajjeesuun akkasi kun Oromoo irra dhabachuu qaba. Finfinneen kan Oromoo miti erga jeedhan bori Gimbi fi Jimma ilee kan Oromoo miti jeedhu. Jarii siyaasaa hin beekan TPLF lolu dhisan Oromoo irratti dhadachuun isaan kun siyaasaa Amhara keessa TPLF harka naqachuu ishee argisisa. Amhari gaafi haqaa Tigiray irra qabu wa’ee Walkaiti falmachuu dhisan wa’ee Finfinnee waliin walti hidhun isaan siyaasaa Amhara, siyaasaa PG7 hunda balessa, kun siyaasaa miti, ykn TPLFtu Amhara fakkatee kana qoophesee ta’aa Amari fi Dhaabilee Amhara kana irratti ifaa ba’ani Oromoo dhiifama gaafachu banaan sabi Amhara Oromoo fi Tigire giduuti rukutama. Yoo kana hin goone ta’ee Tigiretuu qoophese ta’ee kana enyuma jara saxilan isaan akka hin tanee ibsuu qabu. Lammiin kami iyuu hanga yoonati Oromiyaa keessa qubatee naggaan jiracha jira, naggaan isaan jirachisuun keenya ammoo abba biyyuma nu dhabsisu hin qabu. Kanaafuu Finfinne kan Oromoo miti warii jeedhani fi warii ilaalcha akkasi qaban gutuumaa Oromiyaa kessa ba’uu qabu sababin isaa nama yakka raawwatuuf deemuu caalisan ilaalun bala qaba Qeerron Oromoo Polisin Oromiya kana hordofuu qabu. Amhari Finfinne kan Oromoo miti, Walqati ilee kan Tigire miti jeedhe dhadanoo bate dhadacha jira. Nafxanyootni naannoo Cirio, Asallaa waan naannoo Gondaritti taheen onnatanii of ijaaruuf fiffiiguun jira. Dhaadannoon Finfinneen kan Oromiyaa miti jeedhu kun Amhara gatii guda kafalchisa. Siyyasi Amhara fi Qunammmti isaan Oromoo waliin qabatan asii irrati du’aa. Habashan (Amharsi ta’ee Tigire) Oromoof kabaja hin qaban. Oromoon amoo isaan waliin mariachuu qabna, waliin hojeechuu qabna, waliin TPLF buqisuu qabna kkf odeefama jiru gorsii fi burjajeesuun akkasi kun Oromoo irra dhabachuu qaba. Oromiyaa keessa hundi qubatee jira Oromoon garuu lafa enyuu irra iyuu qubatee hin jiru, kun heeddu garii dha. Yakka Oromoo irratti geggefama jiru kana gumma ba’uuf salphadha. Daldaltoon TPLF lafa Oromoo irratti daldalacha Oromoo basasan Oromoon caalisee ilaaluu hin qabu. Utuu Tigiren lafa keenya irra warqee fi Boqoloo fi Kudura fi Mudura guratuu Oromoo maallaqa fi Nyata dhabee rakkchu hin qabu, Kitaaba qulquluu Tigiren siiti rabsaa jirtu lafa ka’iiti diina qabeenya kee samee adeema jiru. Kun isaanti utuu hin xinatiin, Naannoo Oromiyaatti Finfinnee, Magaalota Gugurddoo Godinaalee 18 fi Magaalota armaan gadii dabalatee kan birootii Hojii basaastummaaf kan ramadamaan dhalattoonni Tigiree fi namoonni amanamoon sirnichaa hojii garagaraa jiddugaleessa godhachuun Oromiyaa keessatti rabsamuu beekme jira. Namoonni kunnniin kan ramadaman qajeelloon dhaaba siyaasaa dhoksaan dhiiga Oromootaa dhugaa ture ‘Federal Dehininnat & Mereb Agalgilot’ kan jedhamuun. Irra caalaan isaanii Baajajii fi Taaksii konkolaachisuu, hojjatoota hoteelotaa, Daldaltoota qinxaaboo, kanneen meeshaa baadhatanii ganda keessa iyyaa deeman, kadhattoota daandii irraa, Maraattuu kanneen fakkaatanii daandii irra deeman,manneen amantaa, manneen barnootaa, afooshaalee garagaraa, IMX, waajjiraalee Mootummaa fi bakkeewwan namni itti baay’atu hundatti kan ramadamanii fi yeroo yeroon kan jijjiramaniidha. Dubbiin tun akkaan yaaddessaa ta’uu bartanii waan naannawa keessanitti hojjatama jiru ija gariitiin ilaaluun tarkaanffii qaamni biraa isaan irratti fudhatu tokkooyyuu osoo hin eegin dursuun yeroo barbaachisu keessatti tarkaanffii laalessaa irraatti fudhachuun wereegama akka kafalchiiftan isiinf dhama jiru. Oromoo waraa isaa samme irra samee nyadhu, maliif biyyaa baqate bishan mederteraniya keessatti dhumta, diina lafa kee irra arii’iti nyadhu, Gondoren guyyaa tokkotti qabeenya TPLF hunda mancaftee Oromoo ammoo Maallaqa ilee keessa fudhatee nyachu sodata Warqee isaan samani guratii naqatan Paarlamaa keessati raafan irra fudhachu dadhabee wa’ee hiyuuma bo’aa kun ta’uu hin qabu. Qabeenyii diini Oromiyaa irra horatee fudhatame ittin meesha bitamuu qaba. Waluma galati Qeeqa kana hunda yeroo barreesinu wal balalleefachuuf miti dogoggra jiru dhoksuu irra siiriti dubatan wal amansisan tokkuman, walamantan qama tokko ta’aan hojjeechuu wayya. Walhamachuu fi wal shakuu irra dogoggra jiru walti himani wal gorfata fi wal barrsisa deemuu wayya. Dhaabbileen Oromoo ibsa basuu irra meesha qeerroon ittin hidhannoo TPLF irra fudhachuuf itti egaltu meesha bituu qabu, warii feedhi qabdan yoo nu garggartan meesha nu bitaan dargaggoon loluf qoopha’a jira sababin isaa furmatii biran hin jiru. Oromoo keessatu Qeerroon caara argateen meesha harka isaa galcachuu qaba. Abootin Qabeenya Oromoo meesha bitadha fira keessanfsi bita, Ijoolee Qeeroofsi Meesha bita hidhachisa guyyaa tokko isiinf kafallama. Qeerroo atiisi diina sammii meesha bitadhuu harka qula hin du’iin. Ittii fufa Oromoon Keesumma Simatee Jirachisuun isaa Abba Biyyuma isaa dhabsisuu hin qabu. Injifannoon uumataa Oromoof Getachew Jigi Tana dubbiin


OROMOOTA GODINA ARSII LIXAATIIF

Daldalli siyaasaa woyyaaneen dirree Sikkoo fi Mandoo irraatti taphataa jirtu haalduree tokko malee fashalaa’uu qaba! => Godinni Arsii Lixaa fedhii Oromootaan ala labsii diinni hookoo isaan adenitti bixilanii Oromiyaatti dhalchaniin/ opdo/dirqamsiifamee kan hundeeffame bara 1998 ALH aanota Godina Baalee fi Arsii irraa citaniin. Kaayyoon hundeeffama isaas humni guddaan walabummaa Oromiyaa fi badii impaayeraattiif sodaachisuu,iddoo dahannoo Gaarreen Baalee fi qabeenyaan badhaadhe kan koonyaa kibba Bahaa kutaa Baaleetti argama. Kanarraa ka’uun akka saamichaa fi humna Oromoo laaffisuuf tolutti ajaja diinticha Oromoo Mallas Zeenaawiitiin addaan cite. Yoo kan yaadattan ta’e Oromoon Sikkoo fi Mandoo afaan tokkoo fi ejjannoo tokkoon mormaa osoo jiran leenjii hubannoo kennuu jedhuun basaastota isaanii Opdon namoota fuulaaf fuulatti morman isin ABO dha jechuun Oromoota mana hidhaatti darbanii hamma ammaatti hidhaa jiran tokko tokkoon beekna.Humna basaasaan caalamaniiti malee jaalataniiti miti. Keessa seenaa isaa isinumaaf dhiisa! Diinni Oromoo erga lafa Oromoo shorqubatee seera qoqqooduu fi bituu/divide & buy/ kanaan milkaaye. Akkuma argaa turre tarkaanffii mormii seera farra Oromoo ummanni Oromoo fudhateen Shawaa Dhihaa,Harargee Bahaa fi Arsii Lixaa adda dureen diina mukukkula qabsiifnaan ABO fi Shaabiyatu keessa jira jechuun foodda televisiyoonaa gabroomsaatiin ministeera hidhamaa/puppet hayilamariyam/dabalatee kashalabbee,sagaagaltuu fi farshaantuun aduwa/getachoo radda/,sagaagaltuu Dubaay/mimmi sibhaatu/,gantuun amaanaa ummataa/abbay tsehay/ fi kkf..adda dureen afaaniin alba’uun haqa ummata Oromoo haalaa turan. Tarkaanffii fudhatameen baarraguun guutuu Oromiyaa kutaa 8 tti qooduun humna bulchiinsa waraanaa jala galchan. Waan fedhan jedhanis hiree Oromoo kan murteessu tigiree fi amaara Oromoo keessaa/opdo/ osoo hintaane Ummata Oromooti. Amma immoo opdon Labsii Abbay Tsehaye hojii irra oolchuuf waarroo salphinaa uffattee harsama raasaa jirti. Kunis Magaalaa Guddoo Godina Arsii Lixaa SHAASHAMANNEE irraa gara DODOLAtti kan jedhutu qiyyeeffame. Kaayyoon isaa raawwii MASTER PLAN fi WALITTI MAKIINSA MAGAALOTAATI/Master plan,regio-police & metro-police/ Kunis magaalaa SHAASHAMANNEE Oromiyaa jalaa baasanii magaalota akka Hawaasaa fi Maqaleetiin walitti hidhuun galii ishiitiin akka uf dandeettu jechuun daandii saamichaa fi sanyi duguuggaa saaqachuuf. Seenaa magaalaa Finfinnee, Dirree Dawaa,Harar,Awodaay fi kan amma itti roorrisaa jiran Shaashamannee,Adaamaa,Bishooftuu,Mooyalee,Nageellee Booranaa/Shaakisoof jecha/,Jimma,Gindhiir,Naqamte sirritti beekuu nu feessisa. Magaalonni kunniin kan galii baay’ee qabaniidha.Diinni kanaaf itti roorrisa. Diinagdeen cabanii bilisoomuun kufanii lafa dhabuudha. Ammatti hojii irra oolee kan jiru magaalaa Dodola fedhii ummataan ala jiddugala dhiyeessi aanota jahaa/Adaabbaa,Asaasa,Qoree,Kofalee,kokkossa fi Nansaboo/ godhaniiru. Xaa’oo irraa jalqabee hamma sukkaraaf zayitaatti magaalaa Dodolaa irraa rabsama jira.SHAASHAMANNEE eenyuun dhaalchiftan? Kan magaalaa Dodola filataniif immoo 1.Qabsoo ummanni naannoo sanitti/Adaabbaa,Dodola,Asaasa,Kofale,Qoree,Eddoo,Waabee,Seerota,Nageelle Meexamaa,Kokkossa fi kkf…furgaasaa jiru jiddugala godhatanii rukutuuf. 2.Aarsaa ummanni kafaleen lafti qonnaa mootummaa Jibuutiif waggaa 45f gurgurame harka ummataatti waan deebi’eef ammas tarkaanffiin kun kutaa Sikkoo fi Mandootti akka itti fuufu waan beekaniif teessoo waraanaa magaalaa Dodolaa godhatanii sanyii duguuggaa raawwachuun lafa QEERROON BILISOOMSITE gabroomfachuuf malee Dodolaaf yaadanii miti. QEERROON OROMOO LAFA BILISOOMTEE AABBOO FI AAYYOOTTI KENNITEE TA GABROOMTE BILISOOMSITI MALEE TA BILISOOMTE HIN GABROOMSITU! 3.Daandiin afur magaalaa Dodolaatti waan wal gahuuf buufata waraanaa godhachuuf 4.Riqichi Waabee cinnaan dubbiin nuuf dhumaa jettee waan amanteef Dodolaan kaampii waraanaa godhachuufi kkf.. Jaalatanii jibbaniis osoo ilmaan Oromoo beelaan dhumaan qonni diinni xuyyuuraan xaa’oo itti afuufuun summii ummatatti harcaasu sun daaraa bubbeen fuute ta’uuf deema.Haa bilchaatuu ni nyaattaa jedhiin!Akka qoteen yoo aramtee haamte nuti ilmaan Oromooti miti.Arguuf teessu.Afaaniin osoo hintaane gochaan argisiifna. Labsii Saamichaa,jibbaa,arrabsoo sabaa fi sanyi duguuggaati malee misoomni dirqamaan ummatatti fe’an hinjiru.Natu siif beekaan dur hafte. Labsiin bilisummaa gaafii tokkummaan biyya bilisoomsuuti. OROMOOTA;Dubbiin tun dubbii dabaati.Diinni tanaan milkoofnaan akkuma waraabessi hoolaa tokko tokkoon qucee qabe ajjeesu diinnis magaalota asii olitti eeraman Oromiyaa jalaa baasuuf qophii xumuraniiru. Kun Bofa afaa jalaati,daanqaa mormii seera farra Oromoo ummanni Oromoo ilmaan isaa itti kitimaa godhaaruuti.Tuulamaa fi Macca,Sabboo fi Goona,Raayyaa fi Aseebu,Sikkoo fi Mando,Ituu fi Humbaana osoo hin jenne afaan tokkoo fi ejjannoo tokkoon tarkaanffii barbaachisuti cehuu qabna. Nimoona!


Dhimmii cufamuu kuusaa Kosii Sandaafaa kun laayyotti laalamuu hin qabu.

#OromProtests (via Jawar Mohammed) Magaalaan Finfinneen erga dhaabbattee kaasee Oromoo lafa isaarraa kaasaa, kan qarqara ishee jiru ammoo callaa isaatin jiraachaa isa ammoo dukkana hiyyummaa keessatti ukkaamsuun as geesse. Karoorri misooma magaalaa Finfinnee takkaatuu dantaafi fedhii ummata keenyaa of keessatti hammatee hin beeku. Jaaramuun Kuusaa Kosii kun ragaa as dhihooti. Qonnaan bulaa keenya osoo hin mari’achiisamin, pirojektiin kun faaydaan haa hafuu miidhaa akkamii ummata kanarraan gahuu mala waan jedhurratti qorannoon tokko osoo hin godhiin jaarame. Hojii eegalee ji’oota torba qofa keessatti xuriin kuusaa kanaa dachee jalatti gadi dhidhimuun kuusaa bishaanii ummanni ofiifi looniif itti fayyadamuun makame. Hanga ammatti namoonni dhibbaatamaan dhukkubaan miidhamani, loon hammana hin jedhamne dhuman. Fincila ummanni keenya godheefi tattaaffii ogeeyyota keenyaatin yeroo akka cufamu godhame. Haa ta’uu garuu guyyoota lamaan kana Kantiibaan Finfinnee dirribaa Kumaafi geggeessaan waajjirra OPDO Bakar Shaallee qonnaan bultoota naannawa sanii walitti qabuun sobuufi sossobuuf yaalaa jiran. Ummanni balaa xurii kanaatiin qaamni ciccite, kan ijji jaamte, kan qaamni gargaraa hir’ate walgahee isaan eege. Qondaaltonnis akka waan ummataaf nahanii of fakkeessuun ‘asii kaafnee bakka biraa isin qubachiifna, maallaqa isiniif kennina’ jechuun yaalii sossobbiifi doorsisa ofitti makate gochutti seenan. Shira kana kan dhagayan manguddoon biyyaa Adaamaarraa hamma Wallisoofi Amboo fagaatan dirmachuudhaan dhufanii Kuusaan Kosii kun saffisaan akka cufamu ejjannoon itti himan. Ummata kana asirraa kaaftani bakki geessitan hin jiru, aanaaleen ollaa ofiifuu rakkina lafaa qabu, ummanni kun dhufee as hin qubanne, kosiitu ardaa isaa dhufe, kanaafuu kosiin haa ka’u jedhanii jiru. Dirribaafi Bakar kan Agaazii makiinaa kudhaniin eeggamaa dhaqan nama doorsisan waan dhabaniif diddaa ummataa kana gooftolii isaanitti gabaasuuf deebi’aanii jiran. Boruufi iftaan keessaa ammas gara qonnaan bultootaa akka deebi’an eeggama. Ogeeyyin fayyaafi mahandisoonni pirojekticha beekan, sadarkaan Kuusaan kun ittti jaarame yaraa waan ta’eef balaan isaa yero yeroon dabala malee hin hir’atu, falli jiru tokkichi duuchanii cufuu qofa jedhanii jiru. Dabalataanis Kuusaan kun qaama Maasatar Pilaanii magaalaa Finfinneefi Godina Addaa ture. Waliigalteen sun haqamee waan jiruuf kuusaa kana too’achuuf magaalaan Finfinnee seera isii deeggaru hin qabdu. Walumaa galatti kuusaan Kosii kun seeraan malee sadarkaa isaa kan hin eegatin, kan mirgaa ummtaa dhiibuu bira dabree lubbuu isaanitiifi gaaga’ama guddaa qabu waan ta’eef akka cufametti akka hafuuf falmaan cimaan godhamuu qaba. Yeroo ammaatti bulchiinsi Finfinneefi warri Oromoo irraa nyaatee deebi’ee irratti haguu barate Kuusaa kana bansiisuuf duula cimaarra jiran. Oromoon biyyaaf ala jiru yaaliin isaanii kun akka fashaluuf sagalee tokkoon falmaa cimsuu qaba. Yoo ammoo Wayyaaneen mormii qonnaan bultootaafi akeekkachiisi ekispoertootaa diddee gara banuu kan deemtu ta’e Finfinneen bakka kosii itti gattu qofa osoo hin taane bishaan dhugdus dhabsiisuudhaaf qophaa’uu nu barbaachisa.


Beeytoota Oromoo,Xinxaltoota Siyaasaa Oromoo,Jaarmayaalee siyaasaa Oromoo,Abbootii Amantii Oromoo,Abbootii Gadaa Oromoo,Mediayalee Oromoofii Mediayalee Hawaasaa hundaaf.

Gaafii!!! Ummanni Oromoo Bilisummaaf Qophaawee? Eee qophaawe jenna Afaan guutuun malif jennaan Yeroo itti Ummanni oromoo Sodaa ajjeesee bollatti gatee tokko shanee TPLF diigee Tokko miliyoona orumummaatiin jaaramee baha,dhiha,khaabaafii khibbaa wajjiin kha’ee afaan tokkon dubbatee diina hudhee Alaabaa ABO tan durii namni irratti arkamte hidhaa seenuu ittiis ajjeefamu soodaa tokkamalee dhaabbatee jalatti bulaa jiruu ummanni qabsoof hinqophooyne jechuun nitaati? Lakki hintaatu yoom tana qofa ummanni diree baheeti mootummaa waraana irratti labsee afaan qawweetiin isinbulchina jechaanii jiru dura dhaabbatee nuti ABO malee isin nubulchuu hindandeeysan badaa asii ja’aniin dubba mee maaltu hafeef akkanaani qabsoof qophaawuu bira dabranii gara ifiif ifbulchuuti tarkaanfatanii jiru!! Gaafa Ummanni Oromoo hindammaqin qabsoof hin qophaawin Jaarmayni ABO jabaa ture Humnaas niqaba naannoo gaafa Afrikaa san Mootummoota jiran hundaawajjiin walqunnamtii jajjabduu godhaaniiti Oromoofii Oromomiyaa barsiisuun dahannoo siyaasaatiifii Qubsuma Waraanaa hunda irraa arkachaa turan fkny Somaliyaa Suudaan kheeysaa Wajjiraa Qabaachaa akka turre namuutuu nibeekha keniyaaniis akkasuma Amma hoo? Yeroo Itti ummanni kheenya qabsoof qophaawee alaafii kheeysaa kha’ee qabsoo finiinsaa jirutti HAYYOOTAAFII HOGGANOONNI JARMAYAALEE QABSOO BILISUMMAA OROMOOTIIF QOPHII DHABUUTU IRRAA Calaqqisa khuniis Ifii isaaniitii Walhudhanii walsakhalanii CARRAALEE OROMOOF OSOO Oromoon Hinbarbaadin Nubarbaadee Dhuftee jirtutti Fayyadamuu dhabaati jirra Tuni maalif taate??? Fakkeenyaaf Warra Egptii Khan Wixii Bishaanii Tan TPLF itti murteeysite jalaa dandamachuuf qabsoo halkaniifii guyyaa godhuu eega eegalan bubbalaniiti jiran qabsoon tuniis gama oromootiifii Ogadeniin malee akka fiixa hinbaanees afaan guutuun sadarkaa media irratti bahanii dubbachuuti gahanii jiran. Gama biraatiin Mooraa waraanaa tan akkaan guddoo Ugandaa kheeysattii banteeti jirti Ja’ama Maqaa waraa somaalee jajjabeeysuutiin Somaliyaa kheeysatti Meeshaa waraanaa ammayyaa taate khusaati jirti Suudaan Kibbaatiis ittuma mammalaa jirti fakkaati Duuba yaa oromoo mee hiree akkanaa tana maalif iraa fayyadamuu dhabne? Gama biraatiin Biyti ollaa kheenyaa hundi qabsoo ummanni oromoo kheeysaafii alaan godhaa jirufii Dhiibbaa TPLF isaanirratti gootu jibbuun sodaa dhiisanii akka khorma goobeeti Mootummaa TPLF tan dur akkamalee sodaatan amma ceekhu itti lullufii nyaara itti gugguuruu eegalaniiti jiran. Mee Djabutii laalaa eega FXG oromoon eegalamee booda dantaa isii tandur sodaan dhoorkite amma itti fayyadamuu jalqabeediti jirti Fakkeenyaaf Buufata Doonii isii maallaqa duraan Ethiopiyan khafalaafii turte dachaa godhatteeti itti gadbaate yoom tana qofa Jeneralli Djabuutii tokko Khan Maqaan isaa Husseen ja’amu tokkoos AMSOOM Kheeysatti waraana Ethiopiyaan dabalataan Somaliyatti ergite mormuun TPLF dura dhaabachuutti jira ja’ama tun hundii nuufiis bu’aa guddaadha garuu maalif jala tuttuquudhabne gaafii tiyya???? Somaliland hoo akkuma beekkamutti Somalilandin tun yoo beekkomsa addunyaa guutu arkattee biyya tahuudhaaf hiree hin arkatin malee akka isiitti biyya taateetuma maqaa biyyaatiin ajaja TPLF fudhachaa jiraatti haatahuu dhiheenya khana wantii liyyuu Polisiin Ummataa isaanii khan daangaa Ethiopiyaa iraa jiran bakka takkatti joolleefii dhalaalee dabalatee nama 47 gattuun isii heduu isaan mufachiiftee akka mootummaatti iraa dubbachuu yoodadhabaniis ummataafi qaamni mootummaa Somaliland harki irra guddaan TPLF dirretti bahanii baleeleeyfachaati jiran tuni nuuf guuza je’eetiin yaada. Haatahuuti isin satun ifiifuu hinjirtuu maalnuuf gooti jechuun kheeysan hinhafu an akkaan yaadutti waanuuf godhuun isaaniileen yoohafe caayaa TPLF bakka hundaa gubuun hidda isii buqqisuuf nugargaara je’eetin yaada. Somaliyaan hoo tan waraanni Ethiopiya Kumtorba kheeysa jiru maal waliin godhaa jiran yoo jennee laalle hayyoonni Somaliyaa hundi alaafii kheeysaan duula aja’ibaati oofaa jiran akka mootummaan saamtuun tplf biyaa isaanii gadhiiftee baatuuf nuti miraaza nugodhachuun Ethiophiya dhaabachuudha qaba jechuudhaan ragaalee adda addaa khan mootummaan Ethiophiyaa warra dhihaa biraa diinagee ittiin arkate bara 2006 jaha irraa eegalee hanga ammaatii walitti qabuudhaan ummanni akka Ethiophiyan Somaliyaa gadhiiftu godhuuf gama medalee qaban hundaafii medialee hawaasaati fayyadamaniiti duula irra jiran Mootummaan Misraatiis tanatti dahatteeti waraana Somalee leenjisaa jirti ja’ama. Hayyeega nuti hoo maal bu’aa irraa arkanna maalgodhuu qabna hoo? Akkamitti carraalee khanatti fayyadamna? Hayyoonni kheenyafii Jarmayni kheenya maalif hireelee qabsoof babbanamaa dhufteefii dhufaa jirtu tana yeroon gadi bahee ibidda kheeysatti hin shishinne? Yoollee qaamaan kheeysa dhaqanii qabsuuwuun gaaga’ama qabaattees biyyootuma alaa kheeysaa somalota jiran wajjiin mariin maaf hin eegalammne tanaatu akka jaarmayaafii Hayyoota oromoo qabsoof qophii dhabuu isaanii natti mul’isa isin hoo maaljettu? Tun dubiin akka jaarmayaatti yoo qindominnaafii walhubannoon deemne malees nuus miidhuun hafa hinqabduu osoo oromoonni qabsoof baane ifiin ja’an dantaa mataa isaanii ykn ol’aantummaa isaanii qofaa eegaa deemani warri walii galee wajjiin deemuu dandahu tokko ammaas hireelee oromoof babbanamaa dhufte tanatti fayyadamuun akka nunqaanyeeysineen shakka waantaheef mee warri gara gubbaatti maqaan dhawame khaneen dhimmi khun laalu yaada kheeysaniin eega. Gadaan gadaa qabsooti haakhaanu!!!!


#OromoRevolution Worraaqsi Bilisummaa Oromiyaa Waliin Gaye !

Adoolessa 25/2016 Bahaa Oromiyaa Guutummaa Fi Arsii Lixaa keessatti warraaqsi cimaan dhoowee jira. Dargaggoonni Oromoo aanaalee Arsii Lixaa- Dodola, Heeraroo, Adaabbaa, Garjedaa qabsoo bifa addaatiin finiinsan. Daandiiwwan konkolaataa Arsii Lixaatti seensisan kallattii hundaan akka banamuu hin dandeenyetti cufuun uummanni mootummaan abbaa irree nu hin bulchu, dhaaba ergamtuu wayyaanee OPDO jalatti lammata deebinee hin bullu , waraanni Oromiyaa qabatee jiruu gadhiisee bahuu qaba, Ilmaan Oromoo Wareegamaniif, madeeffamanii, hidhamanii fi jiruuf biyyarra arii’amaa jiraniif Kan itti gaafatamu Mootummaa woyyaanee ti jechuun dhaadatan. Hidhamtootni Oromoo hundi haalduree tokko malee hiikamuu qabu jechuun warraaqsaa bifa adda ta’een finiinsa jiru. Muuxannoon Kun bakka maratti babaldhatuu qaba. Sabni bakka maraa wolfaana ka’uu qaba! Injifannoo !


#OromoProtests ODUU GADDAA: Ibsaa Adam kan dheengaddaa Harargee Bahaa Aanaa Gurawaa magaalaa Doguu keessatti rasaan dhahamee ture har’a lubbuun dabartee jirti.

Ibsaan baranuma Yunivarsitii Adaamaa irraa kan eebbifame yoo ta’u eddoo dhalootaa isaatti deebi’ee osoo cidha hiriyaa irraa jiru, loltoonni dhukaasa bananii isaafi namoota jaha kan biroo madeessan. namoota san keessaa shamarree Rihaanaa Ahmad bakkumatti yennaa wareegamtu, Ibsaafi kan hafan shanan gara Hospitaala Gaara Mul’ataa geeffamanii turan. Ibsaan madaa isatirraa fayyisuun dadhabamee guyyaa har’aa lubbuun baatee jirti. Rabbiin gootota keenya hafan waliin jannataan haa qananiisu jenna. Maatiif firoota isaatiif jajjabina hawwina.


Obbo Tarfaa Dibaabaa, har’a Adoolessa 29, 2016 du’aan addunyaa tanarraa booqatan

Oduu Gaddisiisaa Obbo Tarfaa Dibaabaa, har’a Adoolessa 29, 2016, magaalaa Hamburg, Jarmanii, keessati addunyaa kana irraa dhukkubaan boqoochuu isaanii gadda guddaan isin beeksisna. Obbo Tarfaan, Amajjii 6, 1940 magaalaa Dambidoollo, Wallaga, Oromiyaa tti dhalatan. Obbo Tarfaan abbaa manaa Adde Arfaasee Gammadaa, abbaa Yared, Benjamin fi Talile, fi akaakayyuu Gilcha, Galan Hirtz-Dibaba, Hawani Yonas and Yadani Yonas turan. Maatii fi firootin isaanii jaalala fi kabaja guddaanisaan yaadatu. Sirna, bakka fi yeroo awwaalcha isaanii yeroo dhihooti beeksisna. Maatii Oboo Tarfaa Dibaabaa ——————————— Sad News Our family is deeply saddened to inform every one of the passing of our beloved Obbo Tarfaa Dibaaba, on July 29, 2016 in Hamburg, Germany. Obbo Tarfaa was born on January 6, 1940 in Dambidollo town, Wallaga, Oromia. Obb Tarfaa is survived by his dear wife Adde Arfaasee Gammadaa, his loving adult children Yared, Benjamin and Talile, and his beloved grandchildren Gilcha, Galan Hirtz-Dibaba, Hawani Yonas and Yadani Yonas. He will be missed terribly and remembered fondly by his family and friends. Obbo Tarfa’s funeral arrangements will be announced soon. Obbo Tarfa’s Family


#Jaala kenyaa Kiyyoo Booru…

Dhaadaachuu fii naa hasoysiissuu maloo maloo maaf naa dhifnee anii kiyyoo booruuttii,,madaa keessa koo jiruu inumaa gartanii hiiciittiin koo gara keessa yoomiyyuu hin hiimu anii akka feetan na godhaa kunoo bar anii an yoon du’aees oromoo milliyyoon 40,,ollii hafee an garuu kayyoo fiin bahee kunoo amaas kayyoon qabaa akka feetanii ja’eennii…. Oromoo maa ustaa oromoo maa caaliiftaa qabsaan yoo kufee qabsoon ittii fufaa tanaaf gadii januu laammuu hin gabroomnuu nutii alaagaadhafii tokkuummaan kanee fira buqiifnaa nutii wan nuf hin tanee sabaa koo damaaqii mee bahaa fi dhiyyaanisii sabaa koo daamaaqii mee kabaa fi kibaanisii fiincilii fiiniinssii mee qabsoo kettii oromoon kan durii mii mee haa nu arkkaanii kan du’eef hin boyiinnaa mee ka’aii Awaaladhu kayyoo saa lallaama seena nuf qoorata nutii guumaa bafnaa….. gootichaa kenyaa issaa Wayyaanneen qabdee dhaadatuu#ABO wan WABO Guututtii qabdee ittii fakkaatuu mee maluuma tahaan jataanii yaadu an na ajaibsissaa goochii issanittuu maloo malloo mee lallaa issiin martuu,,,,jaalii kenyaa Kiyyoon boruu mattaan hin dhukkuubbuu nii laltaan kunoo inii marttuu Rabbii wajjiin jira kayyoos dhugaadha haaqaf bahee nii arkkaa Rammaannuu mee du’ii godhaaf kunoo issiin martuu,,,, Oromoon daamaqee oromoon walii galee gugguuyysse dhufee qeerroon diina waliin fiinciile afaan qawwee hin soodaanee WABOnis kunoo jira jachuu garsissee sabaaf ja’ee diina marrssee mee akkam tahuu jarii arraa dirree tamttuu nu fuudha jachuun waliittii haasassee Bikkaa issan fuutu haa lallaannii mee ittii lallaafii…. Irroo akkamii tahuu saareen wayyaannettii maqaaf oromoo himaattaaa hatiichii garatii gara sattii ja’ee sabaa saa fixaattii mee garaam goora irroo mee qaanyii issattii goowwaan hin dhalaatiin dhalaatus hin guudatiin kan ja’anii kunoo kan akkasittii mee kanaa debbii seenaf dhiifnaa gafaas garaa kunoo goocha saniittii…. Hawsnii fi WABON wal arkkuun kunoo bar bu’aa qeerrootii Galaata galfaana Shukriin kaa sattii dur kophaa turee amaa nu qabaa Rabbii wajiinii nutiis galmmaa nii genyaa irkkoo issattiini Yaa rabbii nu gargaarrii dandeettiin tettii,oromoon ni bilisoommaa tun abdii biyyaattii Hirreessa kan murteessattuu oromoo qofaasii yaa rabbii attii irkkoo nuf tahiii!!!!!!! Jaala kenyaa KIYYOO BOORU NII BAFAANA HUMAA HIN TAHUU KAYYOO SAA LALLAAMA RABBII GARGAARRAA IN SHAALLAAHA,,,,,,,,,


Cinaa Qaama Keenyaa Oromoo Matakkal Haa yaadannu

Boruu Barraaqaatiin Kutaa 1ffaa Oromoonni Matakkal gosa Oromoo Maccaa jalatti beekamu. Kufaatii Dargii dura kutaa Gojjaam keessatti waamamuu turani. Yeroo ammaa ammoo Naannoo Bulchiinsa Beenishaangul jalatti bulaa jirani. Akka qorannoon seenaa manguddoota Oromoo naannoo kanaa irraa sassaabame ibsutti, akkaataan qubsuma ummata keneya kanaa bifa lama kan hordofe ture. Kan duraa gama Baha Wallaggaa irraan Dangab yookiin Dibaax naannoo jedhamu kan qubatanii dha. Kan lammaffaa ammoo gama Dhiha Wallaggaa lafoota akka Najjoo, Gidaamii, Muggii, Boojji fi Sibuu irraa laga Abbayyaa cehanii bakka amma Wanbaraa jedhamu kan qubatani. Kun kan tahe jaarraa 16ffaa yeroo itti Oromoon daga isaa duraan halagootaan qabatamee ture deebisee toyachuuf bal’inaan sosso’aa ture san irraa eegaleeti jedhama. Oromoonni yeroo ammaa bulchiinsa naannoo Benishaangul Gumuz jalatti bulaa jiran miidhaan sabummaa irra gahaa jiraachuu dubbatu. Akka fakkeenyaatti rakkoolee gurguddoo ummatni Waanbaraa himachaa jiru haa laallu. Akka dargaggoonni Oromoo naannoo kana keessatti dhalatanii hiree barnoota olaanaa argatan qorannoo geggeessanitti, yeroo ammaatti akka Oromootti jiraachuun Oromoota Waanbaraa gaaffii keessa galee jira. Kana kan nama jechisisu keessa qabxilee muummee ta’an tokko tokko tuqun barbaachisaa dha. Isaanis: Uummatni Oromoo baayyinni isaa akka lakkoofsa bara 1984tti (A.L.A) koonyaa Matakkalaa harra zoonii ta’e keessatti 55,501 ture, yeroo lakkoofsa bara 1994 (A.L.A)tti waggaa 10 keessatti 3,332 qofa dabaluun 58,833 qofaa ta’ee jira. Kunumtuu yeroo akka Goojjamitti bara 1984 (A.L.A) lakkaa’ame kan Oromootin zooniilee Kamaashii fi Asoosaa itti hin dabalamin 55,501 ture. Kun akkamittiin gurmuudhaan kan Oromoo Waanbaraa caalan Oromootni zooniilee lamaa itti dabalamaanii haala baayyinni uummataa Itiyoophiiyaa keessaa itti dabalaa ture % 2.9 tiin kan Oromoo Benishaangul gumuz keessa jiruu garuu kana duwwaa ta’e gaaffiin jedhu deebii hin arganne. Ummatni Sinichoo duris ammas zooniidhuma Matakkalaa aanaaleedhuma durii sadan armaan olitti eeraman keessa qofa jiratu. Garuu lakkoofsa bara 1984tiin (A.L.A) 17,840 ture irraa bara 1994 (A.L.A) waggaa kudhan keessatti 14,265 dabaluudhaan gara 32,105tti ol guddachuun isaanii lakkoofsi Oromoo garuu akka gadi qabamu loogiin godhamuu isaa sirriitti mul’isa. Utuu dhugaadhaan %2.9 tiinuu shallagamee (projection) Oromoon Zoonii Matakkalaa utuu warra zoonii kaaniiyyuu hin dabalatin gara 74,588tti, kan Sinichoos gara 32,105tti utuu hin ta’in gara 23,975tti guddata ture. Amma garuu kan mullatu Oromoon waggaa kudhan keesaa % 1 gadiin, Sinichoon ammoo % 6 tiin akka dabalaniidha. Kun ammo kan dhugaa irraa baayyee fagaatee ta’uun isaa ifa. Xinxala istaatistiikii armaan gaditti gabateen kaa’ame irraa hubachuun ni danda’ama.