Tigiraay Keessatii Beellii Hammaate

Haalii midhaan nyaataa Tigiraay keesaa jiru sadarkaa hamaa irra ga’uudhaan namoonni du’uu jalqabuu isaanii dhaabbannii Midhaan Nyaataa Adduunyaa, WFP-n akeekachiiseera. Dhaabbanii mootummoota gamtoomanii namoonii 350,000 waan haala beelaa keesa galaniifii gargaarisii atattamaa godhamuufii baannaan hedduun isaanii akka du’uu danda’an himeeraa. Dhaabata mootummoota gamtoomaniiti qaamnii dhimma ijoollewanii hordofu UNICEF akka jedhutii namoottan balaa beelaatiif saaxilaman keessa 300,000 ijoollewan heduu beelaan hubamaniidha. Ji’a Bitootesaa darbe keessa muummeen Ministeeraa Itiyoophiyaa Abiy Ahimad hojjatoonni dhimma namoomaa daanqaa malee akka bakkeewan waraansaan midhamanii keessa socho’anii nama gargaaruu danda’an dubbatnii turan. Haata’u malee akka qindeessan atattamaa Dhaabata midhaan nyaataa addunyaa Toomiyi Thoompson jedhanitii jechii mummee ministeeraa ojii irra hin oolle. Toomiy Thompson Finfinnee iraa karaa vidiyootin akka dubbatnitii turban dhufu keessatii namoota miiliyoonii 2.6f gargaarsaa nyaata gochuudhaa karoorfatameera. Karoorii kun kan fiixaan bahu danda’u fedhiin mootummaa itoophiyaatiif Eertiraa yoo jiraateedha jedhan Toomiyi Thoompson.


Gareen G7 Dhimma Itiyoophiyaa Irrati Ibsa Baase

Walgahiin biyyootaan dureeyii Torbanii, G7 jedhamee waamamu dhimma Itiyoophiyaa ilaalchisee ibsa baasee jira. Mata duree "Itti gaafatamumma fi tarkaanfii adduunyyaa" jedhu jalattii ibsa baaseen waa’ee haalaa yeroo ammaa Tigiraayi keessa jiru kaaseera. Haala Beelaa namoottan kumaatamaan lakaawan keesaa seenan dabalatee tigiraay keesaatii jeequmsa adeemaa jiruun halii gaddisisaan manoomaa heduu nu yaadeseera. Hookora saalaa dabalatee badiinsa raawatamaa jiru hin balaaleffanna. Wareen yakka raawatan qorachuudhaan itigaafatamumaattii dhiheesuudhaaf komishiiniin ol-aanaan mirga namooma adduunyaa yaalii inni gochaa jiru hin deggera," kan jedhe ibsii kun, diinummaan atattamaan akka dhaabatu, gargaarsaaf karaan akka banamu, waraannii mootummaa Eertiraa akka Tigiraay keessaa bahu gaafateera. Gareen hunduu rakina hiikuudhaaf fala isa dhumaa kan ta’ee adeemsaa marii siyaasaa dhugaa irratti hunda’e akka geegeesan, hoggantoonii mootummaa Itiyoophiyaa adeemsaa siyaasaa hunda hirmaachisuu danda’u uumudhaan araara biyyoolessaaf wali galtee buussanii akka mirga namoomaatiif mirga siyaasaa lammillee Itiyoophiyaa kabajan ibsii kun waamicha taasiseera.


Abuunichi Kaatolika Roomaa Waamchaa Waliiin Kadhaana Dhiheesan

Abuunichi Kaatolika Roomaa Popi Fraansis, "uummata naannoo Tigiraay warren rakkina namoomaa chimaa keessa jiraniif waliin haa kadhanu," jedhaniiru. Poop Firaansis yaadaa tooraa tiwiteraa isaanii irrati kennaniin, isaan mataan isaanii akka raakina tigiraay keessa jiruuf dhiheenya qaban himanii, akka jeeqommsii dhaabbatu, gargaarsii nyaataatiif fayyaa akka hundaaf mijatu, akkasumaas walti dhufeenyee hawaasumaa akka deebi’ee ijaaramu waliin haa kadhanuu jechuudhan ergaa dabarsaniiru.


Aksum Keessatti Sochiin Idilee Jalqabaa Jiraachutu Himama

Odu gabaastuun VOA Hezer Mardook roobii darbe magaalaa Aksuuk keessa turte. Magaalattii keessaa bakkeewwan gabaa fi hospitaalota daawwattee jirti. Tigraay keessaa waraansichi erga jalqabamee booda saamicha raawwatameen hospitaalonni dubartoota ulfaa kessummeessuu dadhabuu isaanii fi du’i harmoolii dacha ol dabaluu isaa daayiriktera hospitaala riferaalii Meqelee dubbisuun gabaastee jirti. Heazer Mardok hojiif bakka jirtu Tigraay keessa haala jirtu ennaa ibsitu muddamni xiqqoon jira. Interneetiin bakka tokko ykn lama qofaa jiraachuu isaaf loltoota hedduu arguu ishee dubbatti. Waraansi kan hin jiraanne ta’uu ibsitee, bakka amma jirtu Aksuum keessaa namoonni nuti arginee dubbisne manneen daldalaa banamaa jiraachuu fi asii fi achi sosso’uu jalqabuu nuuf himan jette. No media source currently available


Loltoonni Somaaliyaa Leenjiif Ertiraa Deeman Waraansa Tigiraay Keessaatti Hirmaatan Jedhamuun Prezidaantii Somaaliyaarratti Dhiibbaa Cimse

Loltoonni Somaaliaa kumootatti lakkaawaman leenjiidhaaf gara Ertiraatti ergaman, waraansa Tigiraay keessatti bobbaafamanii lolaa jiru, gabaasaan jedhu eega torban kana keessa bahee booda, mootummaa Somaaliyaa irratti dhiibbaan cimaa jira. Maatiileen loltoota Somaaliyaa dhabamanii, ka oduu gabaasichaa dhara jechuun haalan – Prezidaantii Somaaliyaa maqaa “Farmaajoo” jedhamuun beekaman – Mohammed Abdullaahii Mohaammed komataa jiran. Mohammed Kaahiyyee, Moqdishoo irraa akka gabaasetti. Koreen Paarlaamaa biyyattii achi-buutee loltoota sanaa ilaalchiisee akka qorannaan geggeessamu gaafataa jira. Befekaaduu tu bal’inaan dhiheessa No media source currently available


Tigraay Keessaa Sochiin Gargaarsa Namoomaa Danqamuun Itti Fufe: Tokkummaa Mootummootaa

Hojjettoonni gargaarsa namoomaa kan tokkummaa mootummootaa, Tigraay keessaa sochiin gargaarsa namoomaa dhorkamuu, hojjettoonni gargaarsaa gaaffiif dhaabsisamuu fi hojjettoonni gargaarsaa keellaa sakatta’a waraanaa irratti to’annaa jala ooluun gabaasamuun itti fufeera jechuu dhaan dubbi himaan muummicha barreessaa kan tokkummaa mootummootaa Stephane Dujarric ibsaniiru. Qabeenyaa gargaarsa namoomaa saamuu fi qabuun qaamotii walitti bu’iinsa sana keessajiraniin geggeessamuu illaa gabaasaniiru. Tigraay bakka hedduu seenuun hin danda’amu. Naannoo seenuun danda’amu keessa immoo caasaan bishaanii kan hin hojjennee fi keellaaleen eegumsa fayyaa murtaa’aa ykn qaruma kan hin jirre ta’uu dabalatee haalli isaa hamaa dha jedhan. Wabiin nyaataa dhabamuun sadarkaa yaaddessaa irra jira. Gabaasaan duraanii kan Axum fi godinaa walakkeessa Adwaa akka ibsutti, namoota biyya ofii keessatti qe’ee irraa buqqa’an irratti mallattoo beelaa mul’ataatu jira jedhaniiru. Hawaasa Kaaba Tigraay keessaa erga oomishini gubatee ykn saamamee as hojjettoonni gargaarsaa gargaarsi nyaataa akkaan kan barbaachisu ta’uu tuqaniiru. Namoonni oomisha ennaa gubanii fi saaman tilmaamuun rakkisaa dha jedhan. Michoonni keenya kan gargaarsaa, odeeffannoo kanneen qe’ee ofii irraa buqa’an gara qe’ee isaaniitti akka deebi’an kan mootummaan ajaje yaaddessaa ta’uu akeekkachiisaniiru jedhan. Rakkooleen jiraatan iyyuu, michoonni gargaarsa namoomaa hamma danda’ame deebii gargaarsaa kennuu itti fufaniiru. Torban darbe qofaa uummata 560,000 oliif deggersa kan godhan yoo ta’u, kunis lakkoobsa namoota erga xumura baatii Bitootessaa qabee gargaarsa argatanii gara miliyoona 3.3tti ol guddisee jira. Kan karoorfamee jiru uummata miliyoona 5.2 dhaqqabuuf yoo ta’u, amma iyyuu uummata hedduu dhaqqabuu qabna jedhan. Namoota rakkoo keessa jiran mara gargaaruu akkasumas gargaarsa namoomaa jiru babal’isuuf, danqaan akka hin jiraanne waamicha gochuu itti fufna. Hojii kanaafis deggersa maallaqaa itti dabalaa hatattamaan barbaachisa jedha ibsi dubbi himaa tokkummaa mootummootaa biraa kenname kun. Gama biraan hooggantuun dhaaba gargaarsa misoma addunyaa Yunaayitid Isteetis /USAID Samaanta power kaleessa ergaa tweeter irratti maxxansaniin, “Mormiin wal ta’iinsa gaafata”. Jeeqamni Tigraay keessaa akka dhaabatuu fi gargaarsi uummata akkaan isa barbaachisu akka dhaqqabuuf mootummaa Itiyoopiyaaf sagalee tokkoon waamicha dabarsuu danda’uu keenya barbaachisummaa isaa daran mul’isuuf ministeerota biyyoota michoota ta’an waliin mari’adheen jira jedhan.


Reeffa Namootaa Awwaaluu Namnii Nu Gargaaruu hin turre, Kanaaf Ofii Keenya Asuumatti Awwaallee: Jiraattuu Haawzeen

Naannoo magaala Haawzeenti awwaalli sirnaawaa hin taanee kan namoota 200 ta’anii fi wal waraansaan ajjeefamanii dhagaa fi awwaara uffatee jira kan jette oduu gabaastuun RSA Heezer Nardook kunis baatilee darban torbaaf waraansii eega gaggeeffamee booda jette.Jiraattonni Haawzeen wal waraansii kun itti fufee namoonni dabalataan ajjeefamuu sodaa jedhu qabu. No media source currently available Awwaalcha hanga tokko keessa reeffa namoota hedduutu jira, kanneen biro keessa immo xiqqootu jira jetti. Jiraattonni naannoo akka jedhanti waliigalaan awwaalcha gara 20tu jira.Awwaala 20man kana keessa namoota wal waraansa yeroo tokko caalaa gaggeffameen kanneen ajjeefamanii reeffii isaanii daandilee irraa funaanuun akkasumas torbanneen dhiyeenya kanaa muraasa duras haaraa kannen ajjeefamis ka dabalatuu ta’u namoonni naannoo ni dubbatu. Reeffii namootaa guyyaa 7 fi 8 lafa irra bubbulee Bataskaana geessinee awwaaluuf namnii nu gargaaree hin turre.Kanaaf jecha namoonni hangi xiqqoon as turre asuumatti awwaallee.Reeffii tureesTortoree baayyee foolii qaba, ilbiisoota adda addaa kan ofitti harkiisu ture jette Jiraattonni Haawzeen irra heedduun manaa fi qe’e ofii gadhiisuun kan godaanan yoo ta’u hedduun isaanii mooraa namnii keessa tucha’ee keessa nyaata malee jiraatu. Magaalattiin iyyu kan mancaatee fi diigamtee yoo taatuu, maatiin achitti hafan akka jedhanti, jireenya gaggeessuuf gonkumaa kan hin danda’amee ta’u dubbatu. Wal waraansa baatii Sadaasa darbee kaasee Adda Bilisummaa Uummata Tigraay ykn TPLF fi humnootii Itiyoophiyaa fi Ertraa giddutti wal waraansa ta’een Haawzen yeroo shan dabareen to’annaa gam lameenii harka turte. Waraanni Itiyoophiyaa Hawzeeniin dabalatee Tigraay harka caalaa isaa to’ataa jira.Garu wal waraansii itti fuufnaan yeroo barbaadameetti jalqabamuu mala soda jedhu qabu jiraattonni. Magaala kana keessatti haleellaa bombii hedduutu gaggeeffamee.Ijoolleen du’anii manneen barbada’anii jiran. Gabaa keessatti bara kana daldaltoota muraasatu maallaqa barbaade argata jettee itti dabaluudhaaniis garu yoon carroomee jechuun guyyaa guutuu gabaa keessa oolu jette. Handaara magaalaa Haawzeen irraa Letay Girmaay akka jettutti, haala hidhattonni marsanii jiranti magaalattii keessa carraa gaariin ni argama jettee hin eegdu.Jiraattonni namoota wal waraansaan du’an awwaaluu itti fuufnaan. kanneen ajjeefaman kuns ijoollee fi maanguddoota waan ta’anif jetti. Ajjeechaan itti fufee jira.Dhiyeenya kana Bataskaana cinatti reeffa namoota ka biro torba awwaallee jette Wal waraansii kun lubbuu namoota kuma hedduu galaafatee miliyoona hedduu manaa fi qe’e irraa godaansiise.Haawuuzen keessatti namoonni hangi tokko akka jedhanti, ammaan booda waan ssodaatan hin qaban.sababaan isaas, kana caalaa waan hamaan ni dhufa jedhanii hin yaadan.


Bakka Bu’oonii Mana Maree Yunaatid Isteets Afur Itoophiyaa Keessatti Mariin Karaa Nagaa Akka Jalqabamuu Gaafatan

Lollii itiyoophiaa keessatti deemaa jiru dhaabatee akka mariin karaa nagaa jalqabamuuf bakka bu’oonii mana maree yunaatid isteets gaafatanii jiran. Waajirri mummicha ministeera Itiyoophiyaa gama isaan deebii kennee waliin qindeessinee jirra caqasaa. No media source currently available


Atleet Letesenibet Gideey Riikordii Haaraa Galmeesite

Atleet Itiyoophiyaa Letesenibet Gideey figiicha dubartootaa kan fageenya meetra kuma 10 irratti qabxii haaraa daqiiqaa 29 fi seekondii 1.03 galmeessitee jirti. Guyyaa lama dura fiigiicha fageenya wal fakkaataan atleet siifan Hassan qabxii haaraa galmeesuun ishee ni yaadatama.Galmee haaraa Siifan galmeessitee turte sana latasanbat immoo sekoondii 5.79 foyyeesitee. Atleetiin kan biraa Tsigee Gabra salaamaa jedhamtu Latasanbatitti aanuun lammafaa yoo taatuu 30:06.01. Kunis dorgommii Olompikaa Tokiyoo keessatti gaggeeffamuuf jiruuf qophii biyya Neezerlaan keessatti gaggeeffamaa jiru ta’uun beekamee jira.


Tigraay Keessatti Hookkarri Saalaa Hammaachun Himame

Tigiraay keessatti lakkoobsi dubartootaa fi durboota miidhaan humnaan gudeeddii irratti raaw’atame kuma tokkoo fi dhibba afur caaluu isaa, kanneen VOAn dubbise aangwoonni bulchiinsa yeroofii ka naannichaa beeksisanii jiran. Aangawoonni Biiroo Murtii-haqaa fi Biiroo dubartootaa miidhaan “loltoota Itiyoophiyaa fi Ertiraatiin raaw’atamaa jira” jedhan lakkoobsaanis gochaa gara jabinaatiinis daran hammaatee” itti fufuu dubbatan. Humnaan gudeeddii irratti raaw’atametti dabalee, qaama isaanii irratti asiidii biifuu dabalee miidhaan guguddaan kanneen irratti raaw’atame dubartoonnii fi durboonni 527 jiraachuu ragaan hospitaala Hayider irraa argame ni mul’isa. Gochaa kanneen shakkaman yoo xiqqaate namoonni shan to’annaa jala oolfamuu isaanii Biiroon Murtii Haqaa Bulchiisa Yeroofii Naannoo Tigiraay kan hime yoo tahu, kanneen humnaan gudeeddiitti shakkaman loltoota 25 irratti himannaan dhihaachuu fi loltoota 3 irratti balleessaan muramuu Abbaan-alangaa Muummichi Itiyoophiyaa beeksisee jira. Mootummaa Ertiraa irraa, ilaalcha gama isaa argachuuf carraaqqiin godhe milkaa’ina dhabuu ibsee, waahilli keenya kutaa Afaan Tigiree, Gabree Gabre-Medihin gabaasee jira. Gaazaxeesituun VOA Heezer Mardook ammas hojiif Tigiraay keessa jirti. Waa’ee dubartootaa fi durbootaa midhaan hookkaraa saalaa irratti raaw’atamee gaaffii fi deebii kennitee jirti. No media source currently available Gaazaxeesituun VOA Heezer Mardook ammas hojiif Tigiraay keessa jirti. Waa’ee dubartootaa fi durbootaa midhaan hookkaraa saalaa irratti raaw’atamee gaaffii fi deebii kennitee jirti. No media source currently available


Gargaarsaa Mootummaan Jarman Itiyoophiyaaf Kenne

Mootummaan Jarman gargaarsaa namoomaa yeroo hattamaatiif kan oolu deggersaa yuuroo miiliyoonii 8.5 itiyoophiyaatif kenneera. Akka gaabaasinii Faanaa bBroodkaasitiingi ibsetii Jarman gargaarsichaa kan gootee karaa sagaantaa midhaan nyaataa adduunyaa (WFP)tin. Gargaarsichiis kan oolu naannoo tigiraayi keesatii namootan balaa waraana fi uumamatiin midhamaniif akka ta’e kan hime gabaasin kun namootan miiliyoonii 2.1 akka gargaaru ibseera. Karaa biraatin qotee bultoonii tigiraay akka qonnaa irrati hirmaatan mootumaan gargaarsa barbaachisaa ta’e akka kenna jiru waajira qotiinsaa nanno tigiraay caqasuudhaan faanaan gabaseera. Akka gabasini faanaa jedhutti sanyiin filatamaan kuntaala kuma 66 waltii qabamee kuntaallii kumnii 10 qotee bultootaaf kennameeraa. Xaa’oo qotee bultootaaf kennamuuf karoorfame kuntaala 800,000 keessaa kumnii 300 tigiraayiin gahee, kumnii 210 qotee bultootaaf kennameera. Bara kana tigiraay keessatii lafa hektaaraa miiliyoonii 1.3 irratii sanyii facaasudhaaf akka qophiin godhame mada oduu itiyoophiyaa caqasuudhaan faanaan gabaseera.


Dhaamsa Waldaa Kaatolikii Itiyoophiyaa

Filannoon Itiyoophiyaa keessatti gaggeeffamuuf jiru marsaa 6ffaan karaa nagaan haala Demiikraatawaa, madaalawaa fi walaba ta’een akka gaggeeffamuuf waldaan Kaatolikii Itiyoophiyaa mootummaa fi paartilee mormiituu gaafattee jirti. Ibsa har’a ba’e kanaaiis Bishooppiin waldaa kaatolikii motummaan jireenya siviilootaaf eegumsa gochuu akka qabu hubachiisanii jiru jechuun Masfiin Arraagee gabaasee jira.


Gabaastuun VOA Magaalaalee Tigiraay Keessatti Gidduu Kana Maal Maal Argite?

Gabaastuun VOA Heezer Mardook gidduu kanaa hojiidhaaf naannoo Tigiraay keessa jirtii. Maqaleedhaa jalqabdee magaalaalee akka Hidaagaa-hamuus, Hawuzenii fi Adigaraat dawattee jirti. Waan argitee fi dhageesse odeeffannee jirra. Caqasaa. No media source currently available


Naannoo Tigraay Ilaalchisee Dhugaa Jiru Hawaasi Addunyaa Hin Hubanne: Waajjira Muummicha Ministeera Itiyoopiyaa

Hawaasi Addunyaa haala naannoo Tigraay gama ilaaleen dugaa ifa gala ta’e hedduu arguu hin dandeenye jechuu dhaan waajjirri muummicha ministeeraa beeksisee jira. Itti gaafatamtuun kutaa presii waajjirichaa Bilenee Siyyuum qaamotii hanga tokkoon kan argamuu fi adeemsi dhugaa jiru irra daruu bu’aa gaarii hin qabaatu jedhan Waajjirri muummicha ministeeraa Abiy Ahimed kaleessa ibsi inni kenne, haala naannoo Tigraay keessaa gama ilaaleen ta’e jedhamee kan hafe, irra kan darbamee fi gabaasaalee wal dha’an ittiin jedhe kan itti ibse ture. Ibsa sana kan kennan itti gaafatamtuun kutaa presii waajjira muummicha ministeeraa Billene Siyyuum, qabxiilee hawaasi addunyaa dagate jedhan tuqaniiru. Dhugaawwan jiran ta’e jedhamee kan irraanfataman beekaa kan irra darbamanii fi irraanfataman, qaamotii ajandaa ka biro qabaniin jechuu dhaan ibsaniiru. Itiyoopiyaan duula ba’iin isaa badii ta’etu irratti geggeessamaa jira jedhan. Adeemsi akkasiis bu’aa gaarii hin argamsiisu jedhan. No media source currently available


Ibsa Maanguddootaa fi Naannoo Amaaraa Waldaawwan Biroo

Waldaan maangudoota naannoo Amaaraa fi waaldaawwan biroo qoqqobii mootummaan yunaayitid isteets hangaawootaa mootumaa Itiyyoophiyaa fi mootummaa naannoo Amaaraa irraati labsee mormuudhaan ibsa kennaniiru. Waldawwan kun ibisa magaala Baahir Daar keessatti Kaleessa kennaniin mootummaan Yunaayitid Isteets murtee isaa akka irra deebi’ee ilaalu gaafataniiru. Labsii ugurii viizaa kan baase mootummaan Yunaayitid Isteets badiinsaa manoomaa Tigiraay keesatti raawwatame keesaa gareewwan harka qaban akka itti gaafataman fi akka mirgaa namoomaa kabajan, akkasumas haalaa gargaarsii namoomaa namootan rakkinaa keessa jiraniif daanqaa malee gahuu danda’u akka mijeessu mootummaa Itiyoophiyaa gaafateera. Ibsa Baar Daariti kenamee kan hordoftee Asteer Misgaanaawu ti.


Oduu Gabaastuun VOA Maqalee Irraa Maal Jetti?

Waa’ee buqqaatota Tigiraay keessaa fi haala sanaan wal-qabate irratti gabaasuuf kan dheengadda gara sanatti imalte oduu gabaastuun VOA Heezer Mardook har'a kan magaalaa Maqalee keessa jiru Hospiaata Aydar daw'achuu ishee ibsitee jirti. Waahilli keenya Afaan Tigree Minniyaa Afawarqii bilbilaan gaaffii fi deebii Heezer waliin gaggeessite Jaallanneetu dhiyeessa. Caqasaa. No media source currently available


Oolmaa Har’aa Gabaastuu VOA, Heezer Mardook Tigiraay Irraa

Oduu gabaastuun RSA(VOA) Heezer Mardook haala Buqqaatota gara Tigiraay keessaa fi kanneen fakkaatan irratti gabaasaasuuf gara Tigiraayitti imaltee jirti. Kaleessa yeroo Finfinnee dhaa kaatee gara Tigiraayitti, Dirree xayyaaraatti midiyaadhaaf akka sakattaan cimaan ture ka dubbattu, kan waan haaraa miti, ka jettu gabaastuun VOA Heezeer Merdook, naanoo Tigiraay kan yeroo ammaa humnoota adda addaatiin to’atamaa jiru eega seentee booda, waan argite waahila keenya Alulaa Kebbedeef bilbilaan ibsitee jirti. Har’a waan magaalaa Maqalee keessatti mul’atu, mooraa buqqaatotaa keessaa tokko daawwattee waan argite ibsite, Heezeer. Guutummaa isaa caqasaa No media source currently available


Boordiin Filannoo Hooggana Paartiin Baalderaas Kaadhimummaan Galmeessuuf Adeemsa Jiru Jalqabuu Beeksise

Obbo Iskindir Naggaa dabalatee kanneen hidhaa keessa jiran miseensonni hooggana paartii Baalderaasiin filannoof adeemsi kaadhimummaan galmeessuu jalqabamuu boordiin filannoo beeksisee jira. Boordichi, hoogganni paartichaa bakka isaan itti dorgomaniif maxxansiisee kan ture waraqaa filannoo miliyoona 1.3 ta’u akka gubamu ajaja dabarsuu isaa ibsee jira. Boordichi kana kan beeksise kamisa har’aa mana murtii federaalaa dhaddacha dhimmootii filannoo tokkoffaaf ibsa kenneen ture. Dura teessuun boordii filannoo aadde Burtukaan Miikeksaa dhaddachichaaf akka himanitti, paartiin Baalderaas kana dura bakka kaadhimamtoota galmeessisee turee, namoota akka filannootti dhiyaatan barbaadu akka beeksisiu karaa waajjira isaanii gaaffiin dhiyaateeraaf. Akkuma kanaan paartichi guyyaa kaleessaa kaadhimamtoota haaraa dhiyeeffachuu isaa beeksisaniiru.


Masriin Ka Muummichi-ministaraa Abiyyi Ahimed Hidhawwan 100 Ijaaruuf Karoorfanne, Jedhan Mormite

Dubbi-himaan Ministirii Dhimma alaa Masrii, muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa waggaa dhufu keessa hidhawwan sadarkaa xixiqqaa dhaa haga giddu-galeessaa gahan dhibba tahan ijaaruuf karoorfataa jirra, jechuu isaanii ilaalchisee mormii dhageessisanii jiran. Kan Ityoophiyaan daangaa ishee keessatti ijaarte hidha guddicha laga laga Abbyaa guutuu irratti yeroo wal-dhibdee biyyoota sana gidduu furmaata hin argatiinitti kun immoo dhagahame. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Hospiitaalli Rifeeraalaa Aaydar Haanqiina Oksijiinii Akka Qabu Ibsee Jira

Magaala Maqalee keessatti kan argamuu Hospitaalli Rifeeraalaa Aaydar keessatti sababaa hanqiina Oksiijiniin kan ka’e torbanneen darban sadii keessatti namoonni 22 du’uu ibsamee jira. Hospitaalli kun akka ibseetti sababa haanqiina Oksijiiniin kan ka’e hojiin silaa gaggeeffaman danqamanii jiru.Meediikaala Daayreekteera Hospitaala Aaydar Dr. Kibroom Gabra silaas hanqiina mudatee kana furuuf hojjatamaa akka jiru dubbatan jechuun oduu gabaasaa RSA Mulugeetaa Atsebahaa Maqalee irraa gabaasee jira.


Baaldaraas Fiannoo Gaaggeessuun Akka Ittifamuu Iyyatee Jira

Paartiin Baaldaraas kan mana hidhaa jiranii fi filannoo dhufuutti kan isaan kaadhimee jiru dorgoomtoota isaa sadii akka galma’aniif manni murtii waliigalaa Fedeeraalaa gararraatti dhaddachii ol iyyannaa dhaggeefatu ajaja kenne bordiin Filannoo kabajee hojii irra hin oolchu taanaan filannoon akka hin gaggeeffamneef akka ittifamuuf mana murtiitti iyyata dhiyeessee jira. Bordiin filannoo gama isaan kaadhiimamtoota paartii Baaldaraas kanneen hidhaa keessa jiran galmeessuu kan ilaaleen ajaja manni murtii waliigalaa kenne guutuummaatti akka fudhatu ibsee garu, murtii kana hojii irra olchuuf kan isa rakkisuu ibse.Kanas walitti qabduun boordii filannoo Aaddee Birtukaan Miidhaksaa dhiyaatanii ibsuuf akka danda’aniif eehamama gaafatanii jiru. Paartiin Baaldaraas kan iyyata isaa itti dhiyeeffatee manni murtii walii galaa gama isaan Bordiin filannoo ajaja kennamee maaliif hojii irra oolchuu akka hin dandeenye Kamiisa borii dhiyaachuun akka ibsuu ajaja kenneeu isaa Tsiyoon Girmaa gabaastee jirti.


Hanqina Sanyii fi Xaa'oo Qonnaan Bultoota Tigraay Muudate

Naannoo Tigraay bakka bakkatti lolli oggaa itti fufee jiru kanatti hanqinni sanyii fi xaa’oo qonnaan bultoota muudateera. Gaabasa Rooyiters.


Sagantaan Nyaata Addunyaa Uummata Tigraay Miliyoona Tokkoof Gargaarsa Nyaataa Kan Hatattamaa Ittiin Ga’e Jedhe

Sagantaan nyaata addunyaa WFP erga baatii bitootessaa keessa naannoo Tigraay Kaaba gama dhiyaa fi godina gama kibbaaf nyaata raabsuu jalqabee qabee, gargaarsa nyaataa yeroo hatattamaa uummata miliyoona tokkoon ga’uu isaa beeksisee jira. Kan umuriin waggaa 43 fi haati ijoollee torbaa Aster Beyene, sababaa walitti bu’iinsaan baatilee lama dura mana jireenyaaf midhaan isaanii qonnaa irra jiru dhabanii jiran. Isaanis namoota miliyoona tokko kanneen qamadii, atarii fi zayita WFP biraa wixata kaleessaa argatan keessaa ti. Asteer akka jedhanitti hanga ammaatti midhaan xiqqoo holloota koo biraa argadhuunan jiraataa ture. Ganda baadiyyaa fagoo shire irraa fageenya km 50 irratti argamtu Adi Millen irraa kan ta’an aadde Asteer, amma garuu yoo xiqqaate beelaaf dararaa jiru irraa boqonnaa arganne jedhan. WFPn uummata gandeen Sanaa kanneen 4,500 ta’aniif raabsii midhaanii marsaa duraa kan kenne yoo ta’u, kanas turban ja’atti yeroo tokko raabsa. Aadde Asteer akka jedhanitti WFPn ganda keenya Adi Millenf nyaata nuu fiduu danda’uu isaatti gammadeera, gandi keenya magaalaalee fi gabaawwan hedduu irraa adda cite ture jedhan.


Hojjetaan Dhaaba Gargaarsa Xaaliyaanii Tigraay Keessatti Ajjeefame

Lammiin Itiyoopiyaa kan dhaaba gargaarsa xaaliyaanii tokkoof hojjetu kan waraansaan dha’amte Tigraay keessatti rasaasa dogoggoraan dha’amee du’uu isaa hojjechiistoonni isaa ibsanii jiran. Negaasii Kidaanii majgaalaa Addigraat irraa yoo ta’u koree sadarkaa addunyaa kan misooma uummataa jedhuuf erga bara 2016 qabee hojjetaa ture. Gareen kun CISP jedhamuun beekama. Erga lolli naannoo Tigraay baatii torba dura eegalee, hojjetaan gargaarsaa ennaa ajjeefamu kun isa salgaffaa dha. “Waahilli keenya Negaasii Kidaanee, hoogganaa waajjira CISP kan Addirgaat keessaa kan ajjeefame sambata darbe” jechuu dhaan gareen kun ibsa fuula Feesbookii isaa irratti maxxanseen beeksiseera.


Mariin Raawwatiinsa Hojii Naannoo Tigraay Xumuramuun Ibsame

Guyyoota sadiif magaalaa Maqalee keessatti geggeessamaa kan ture raawwatiinsi hojii bulchiinsa yeroo naannoo Sanaa waltajjiin marii kaleessa xumuramuun isaa ibsamee jira. Marii sana irrattis, haala nageenya naannoo sanaa, uummata mana ofii irraa buqqa’eef gargaarsa dhiyeessuu, akkaataa tajaajila kennuu waaltaalee mootummaa, akkasumas vaayiresii koronaa ittisuuf hojiiwwan hojjetaman gamaaggamuun himamee jira. Itti gaafatamaan raawwatiinsa hojii naannoo Dr. Abrahaam Belaay, baniinsa marii sanaa irratti dubbachuun isaanii fuula Feesbookiii isanii irratti maxxansaniiru. Dr. Abrahaam torbanneen darban muudamanii erga hojii jalqabanii as uummataa fi qaama dhimmi ilaallatu waliin wal ta’iinsa gaafatan argataa jiraachuu ibsanii, kanaanis boonuutu natti dhaga’ama jedhan.


Senaater Jiim Inhoof Finfinnee Galuun Ibsame

Murtii qoqqobbii mootumman Yunaayitid Isteets Itiyoophiyaa irratii dabarsee mormuudhaan kan dubataan Senaater Jiim Inhoof Finfinnee galuu isaanii Mumichi Ministeeraa Itiyoophiyaa Abiy Ahimad "Baga nagaadhaan biyya keesan lammaffatti dhufatan," jechuudhaan beeksisaniiru. Senaater Jiim Inhoof mootummaan Ameerikaa dhaaba TPLF isa shororkeesaa ta’e fi mootummaa walqixaaa adabuun sirrii miti jedhaani mormaniiru. Jiim Inhoof hasaa taasisan keessatii Iiyoophiyaa yeroo 19 dawachuu isanii ibsanii turan. Senaater Jiim Inhoof imalli amma isaan Itiyoophiyaatii taasisan kaayyoon isaa hin ibsamne.


Hiwuman Raayitis Waach Manneen Barnootaa Tigraay Keessaa Miidhaan Irra Gahuu Gabaase

Dhaabbatni Mirga Namoomaa, Hiyuumaan Raayitis Waach, “Tigiraay keessatti eega walitti-bu’insi irraa kaasee gareelee waraansichatti hirmaataniin manneen barnootaa irratti miidhaan raaw’atamaa jira. Diigamaa fi saamamaa jiru,” jechuun, gabaasaa dheengadda baaseen beeksisee jira. No media source currently available Gareen mirgoota dhala-namaaf falmu kun gabaasaa isaa keessatti, ragaa Biiroo Barnootaa Naannoo Tigiraayiin baatiidhuma Caamsaa kana keessa bahe, jedhuun manneen barnoota a 15 irra miidhaan ol’aanaan gahuu isaa, manneen barnootaa 53 kaanis miidhamuu isaanii fi Tigiraay kaabaa keessatti manneen barnootaa sadarkaa lammaffaa lama keessa loltoonni Itiyoophiyaa buufatanii akka jiran beeksisuu isaa huabchiisee jira. Hiyuuyuumaan Raayitis Waach, Manneen-barnootaa Tigiraay keessaa haala itti jiran, baatii Amajjii fi Caamsaa gidduutti jiraattoota 15, barsiisotaa fi warren ijoollee, barattoota duraanii fi hojjetoota gargaarsaa bilbilaan dubbisuu isaa fi dhaabbatoota sabaa-himaa, dhaabbatoota gargaarsaa fi dhabbatoota mirga namoomaa biyyaalessaatiin gabaasaalee dhihaatan ka gamaaggame tahuu ibsee, kana maalees to’annaa suuraalee saatelaayitii geggeesseen konkolaatonni waraanaa batiilee Sadaasaa fi Bitootessaa keessa mooraa mana-barnootaa sadarkaa lammaffaa Atsee Yohaannis keessatti arguu isaa ibsee jira. Manneen barnootaa miidhaan irra gahe jechuun dhaabbatichi ibse keessaa tokko ka tahe mana-barnootaa kana irra miidhaa gahe kanneen agarsiisan suuraalee fi viidiyooleenm kan jiran tahuu, loltoonni Itiyoophiyaa eega mooraa sana qabatanii booda kompiyuutaroota, iskiriiniiwwan pilaazmaa fi nyaatawwan torbanneen hedduudhaaf fe’anii akka bahaa turan jiraattonni Maqalee itti himuu isaanii, loltoonni sun yeroo baatii Ebilaa keessa mana barnootaa sana akka tasaa gad-lakkisanii bahan, jiraattonni kutaalee fi biiroolee mana-barnootichaa irra, daandiilee eletirikii fi bishaanii irra akkasumas qabeenyaalee biroo irra miidhaan gahee arguu isaanii natti himanii jiran, jechuun gabaase – Hiyuumaan Raayitis Waach.


Rakkoo Amma Mudate Keessatti Hojiin Qonnaa Tigiraay Maal Keessa Jira?

Baatiin amma qabannee jirru kun, keessumaa Itiyoophiyaa gama Kabaa fi giddu-galeessaa keessatti, yeroo qonnaan jalqabamuu fi midhaan facaasamu. Waraansa dabalatee rakkoon namaan dhufanii fi rakkooleen uumamaa kan itti wal-jijjiiran – naannoo Tigiraay keessatti sochiin qonnaa maal fakkaata. Waahelli keenya VOA – Afaan Tigiree, Gabree Gebre-Medihin dhimma kana irratti, bulchiisa yeroofii naannoo Tigiraayitti hoogganaa Biiroo Qonnaa – Dr. Abaadii Girmaay dubbisee jira. No media source currently available


Shiree Keessatti  Namoonni Mana Ofii Irraa Buqqa’an Hidhamuu Tokkummaan Mootummootaa Balaaleffate

Tokkummaan Mootummootaa Tigiraay , magaalaa Shiree Keessatti  Namoonni Mana Ofii Irraa Buqqa’an Hidhamuu Balaaleffate Qindeessituun gargaarsa namoomaa kan tokkummaa mootummootaa kan naannoo, Kaatriin Sozii Caamsaa 24 galgala naannoo Tigraay keellaa namoonni mana ofii irraa buqa’an keessa jiran humni waraanaa namoota 200 seeraan ala hidhuu dhaan, reebichaa fi dararaa ka biroon irratti raawwatamu balaaleffatanii jiran. No media source currently available Waahiloonni keenya akka ibsanitti magaalaa Shireetti kan argaman keellaaleen haleellaan kun irratti raawwatamanTsehaye fi Ado Wonfito namoota mana ofii irraa buqqa’an 12,000 keessummeessu. Ms. Sozii-n namoonni seeraan ala hidhaman hatattamaan akka hiikaman gaafataniiru. Itti dabalees seerri mirga namoomaa kan sadarkaa addunyaa fi seerri mirga namaa irra daddarbaman hatattamaan qoratamuu qabu, kanneen yakka kana raawwatan illee murtiitti dhiyaachuu qabu jedhan. Gama biraan Tigraay irraa oduu nu dhaqqabeen Loltoota Eertraa fi Itiyoopiyaan bakka qubatranii jiran irraa kan fudhataman namoonni hidhamanii turan sun guyyoota sadiif bakka addi du’aaroo jedhamutti geessu, galma gunaa jedhamu keessa erga tursiisamanii booda kaleessa galgala gad dhiisamuun gabaasameera. Laphee fi dudda isaanii irratti reebichi hamaan irratti raawwatamee amma ciisanii kan jiran ta’uu kanneen VOAf yaada kennan ibsaniiru jedha Mulugeta Atsbeha Meqelee irraa gabaaseera.


Ibsa Prezidaant Baayiden Haala Itiyoophiyaa Keessaarratti Baasan

Prezidaantiin Yunaayitid Isteets, Joo Baayidin, haala Itiyoophiyaa keessaa ilaalchisuun ibsa kaleessa baasaniin, Itiyoophiyaa keessatti hookkarri hammaachuu akkasumas, naannoo fi sab-lammiidhaan addaan wal-qoqqooduun jabaachaa dhufuun kan baay’ee isaan yaaddesse tahuu eeranii, hoogganoonnii fi dhaabbatoonni Itiyoophiyaa keessaa jiran hundi araara, kabajamuu mirga namoomaa fi kabajamuu sirna sab-daneessa yokaan sirna garee hunda hirmaachisuu akka jajjabeessan gaafatanii jiran. Hookkara saalaa bal’inaan geggeessamu dabalee dhiittaaleen mirga namoomaa Tigiraay keessatti geggeessaman dhaabachuu qabu, jechuudhaan mootummaan Itiyoophiyaa fi qaamonni siyaasaa biyyattii keessaa qooda qaban hundinuu marii hunda hirmaachise geggeessuutti akka cichan hubachiisan – prezidaant Baayiden. No media source currently available


Addi Bilisummaa Uummata Tigraay Uggura Visa Ameerikaan Keesse Irratti Deebii Kenne

Kan Yunaayitid uggura visa irra geese angawotnni Itiyoopiyaa fi Eertraa akkasumas kan lol asana keessatti hirmaatan ittiin jedhe addi bilisummaa uummata Tigraay uggura kana ilaalchisuun ibsa gama isaanii baasanii jiran. Akkuma kanaan TPLF ibsa baaseen, addi bilisummaa uummata Tigraay akkuma uummata Tigraay irratti raawwatamaa jiru, kanneen weeraraniin haleelamaa waan jiruuf, kanneen fixiinsa raawwatan qixa kan itti muramuuf sababaan hin jiru jechuu dhaan gama sabaa himaa dhaabichaa”Dimtse Weyane” jedhamuu uggura visa Yunaayitid Isteetis keesseef deebii kennee jira. Hunda dursee bulchiinsi Joo Baayiden, SR97 kan jedhamuun abboota irree kan ittiin jedhe Isaayaas Afewerqii fi Faashistii kan ittiin jedhe garee muummicha ministeeraa Abiy Ahimed irratti tarkaanfii uggura dinagdee qabatamaa ta’e kaa’uu jalqabuu isaaf addi bilisummaa uummata Tigraayiif dinaqisiifannaa qabu ibsuu isaa beeksisee jira. Haa ta’u malee ministriin dhimma alaa Yunaayitid Isteetis Antonii Bliinken ibsa uggura visa kaa’ame ilaalchisuun ibsi baasan garee miseensota TPLF dabalee kan ilaallatu ta’uu dubbachuun isaanii, TPLF uummatas ta’e qaama sirnaawaa irratti yakki raawwate hin jiru qofaa utuu hin taane, ofii isaa akkuma uummata Tigraay haleellaa fi weerari kan irratti raawwatame ta’uu, bulchiinsi Joo Baayidenii fi hawaasi addunyaa, firoonnii fi deggertoonni uummata Tigraay hubachuu qabu jedha ibsi addi bilisummaa uummata Tigraay baase kun. Mootummaan Yunaayitid Isteetis illee tarkaanfii isaa kana keessa deebi’ee akka xiinxalu waamicha dabarsee jira.


Boordiin Filannoo Itiyoopiyaa Garee Taajjabdoota Sadarkaa Addunyaa Lamaaf Beekkannaa Kenne

Boordiin filannoo garee taajjabdootaa waaltaa ripaablikaanii sadarkaa addunyaa fi waaltaa dimokraasummaa sadarkaa addunyaaf beekkannaa kennuu isaa beeksise. Boordichi mala qorannaa gareen taajjabdoota kanaa dhiyeesse xiinxaluu dhaan akkasumas naamusa qajeelfama bu’uuraa kan taajjabdoota sadarkaa addunyaa gama hordofeen akka isaan hojjetan walii galtee irra ga’uu dhaan beekkannaa kennuu isaa beeksise. Sababaa weerara COVID-19n kan ka’e gareen kun hojii taajjabdummaa bal’inaan geggeessuun isaa murtaa’aa ta’uu isaaf, kanas hojii isaa ennaa xumuru kan ibsamu ta’uu gareen taajjabdoota kanaa fi boordichi gamtaan walii galuu isaanii boordiin filannoo beeksisee jira.


Naannoo Daangaa Sudaan Irratti Hidhattoonni Haleellaa Raawwachuu Jiraattonni Dubbatan

Naannoo Amaaraa godina Gondar aanaa Matammaa, ganda Duukkaa keessatti erga dilbata darbee qabee hidhattoonni bifa qindaa’een haleellaa raawwataa jiraachuu jiraattonni naannoo ibsaniiru. Dubbi himaan ministrii dhimma alaa ambaasaadder Diinaa Muftii har’a ibsa kennan irratti gaafatamanii waa’ee kanaa odeeffannoo akka hin qabaatin ibsaniiru. Jiraataan aanaa Matammaa ganda Manduuqqaa jedhamu obbo Iyyaayyuu Feqaadee har’a VOAf akka ibsanitti hidhattoonni Sudaan dilbata darbee qabee daangaa ce’uu dhaan ganda investimentii Tumet Merxerhar jedhamu seenuu dhaan qabeenyaa abboota qabeenyaa sadii saamanii gubanii deeman jedhan. Obbo Iyyaayyuun akka jedhanitti hidhattoonni kun har’a ganama naannoo sanatti dhukaasa banuu isaanii dubbataniiru. Ka biro yaada kan kennan ganda hollaa sanaa Shinfaa bakka jedhamuti kan jiraatan Neggaa Zelelaa namni jedhamanitti hidhattoonni dilbata darbe daangaa ce’anii dhufuu dhaan beeladaalee 500 qabeenyaa saamanii kaan gubanii deeman jedhan. Dubbi himaan mnistrii dhimmi alaa Itiyoopiyaa ambaasaadder Diinaa Muftii ibsa gaazixeesotaaf kennaniin dhimmi Sudaan waliin wal qabatee gaaffii dhiyaateef odeeffannoo akka hin qabne ibsaniiru. Waraanni Sudaan daangaa ce’ee haleellaa geggeessuuf bifa qindaa’een ijaaramee cimsee kan eegale, mootummaan Itiyoopiyaa naannoo Kaaba biyyattii keessatti duula seera eegsisuu erga jalqabee as jechuun kanneen yaada kennan dubbataniiru jetti Aster Misgaanaaw Baahir Daar irraa.


Walloo fi Naannoo Isheetti Nagaan Akka Bu’u Jaarsoliin Biyyaa fi Abboonni Amantii Gumaachan Beekkannaa Argatan

Gorsaa naga eegumsa biyya keessaa kan muummee ministeeraa Abiy Ahimed obbo Gedduu Andaargaachew, walitti bu’iinsa dhiiga dhangalaasisu kanneen jaarsummaan gidduu seenan galateeffaatanii gochi kun naannoo bira taree Itiyoopiyaa guutummaaf barnoota ta’a jedhan. Yuniversitii Walloo, Yuniversitii Maqidalaa Ambaa fi godina bulchiinsa Walloo kibbaa waliin ta’uu dhaan martinuu nagaa fi nagana maraaf mata duree jedhuun, har’a magaalaa Dassee keessatti konfirensii qopheessan irratti, jaarsolii biyyaa, abboota amantii sababaalee lubbuu hedduu baduu fi qabeenyaan manca’uuuf walitti bu’iinsawwan geggeessaman mala aadaa kan jaarsolii biyyaan fashaluu isaatu ibsame. Haala siyaasa biyyattii hordofee waggoottan sadarn darban namoonni dhuunfaa ijaa wal ba’uu qabee hanga caasaa mootummaa diiguu, bu’uuraalee misoomaa uummataa diiguu, daandii cufuu fi walitti bu’iinsaawwan sochii ugguran raawwatamaniiru. Jaarsoliin biyyaa yaalii aadaan baratame gochuu dhaan miidhaa silaa dhaqqabuuf ture hanqisuun danda’amuu isaa bulchaan godina Walloo Kibbaa obbo Ijjiguu Melaakee ibsaniiru. Walloo dhiyaaf Shamgaay, dhiyaaf immoo Abegaar jedhamuun jaarsliin waamaman, seera eegsisuu idileen walitti bu’iinsa hawaasaa jeequ furaniiru jedhamee jira. Keessumaa aanaa Warra Iluu naanno Kaabeetti aanaan kun kan koo ti gaaffii jedhutti aansee muddama ture illee tasgabbeessuuf gumaachi isaan godhan guddaa ta’uun ibsamee jira. Rakkoolee barattoota gidduutti uumames harmooliin furmaata itti godhaniru jedhameera. Jirraattonni magaalaa kombolchaaf jaarslii dura teessummaan kan hoogganan namni obbo Seyid Yimaam namoota dhuunfaa qabee hanga waliti bu’iinsa amantii fakkaatu furuu dhaan beekamu. Magaalaa isaanii bira darbanii aanaalee hollaa jiran dhaquun namoota araarsu, kanneen miidhaan irra ga’eef illee hirphi akka ba’u gochuu dhaan beekamu. Jaarsummaaf badhaasi kennamu nagaa fiduu dha jedhan obbo Seyid.


Miseensonni Paartii Baalderaas Filannoo Keessatti Akka Hirmaatan Manni Murtii Murteesseefii Jira

Paartiin Baldeeraas kan hidhaa keessa jiran hoogganni isaa fi miseensonni isaa filannoof akka dorgoman kaadhimummaan galmeessisuuf falmii dhiyeeffate injifatee jira. Hoogganaan paartichaa obbo Iskinder Neggaa dabalatee kaadhimamtoota hidhaa keessa jiran galmeessisuuf murtii boordiin filannoo murteesse mormuu dhaan paartichi dhimmi isaa gara mana murtii ol aanaatti dhiyeessee kan ture yoo ta’u manni murtichaa galmeessamuu hin danda’an jechuun murtii addaa dabarsee ture. Paartichi garuu irra deebi’uu dhaan dhimmi isaa gara mana murtii ol iyyannaatti waan dhiyeeseef miseensonni keessan filannoo keessatti dorgomuu danda’u murtii jedhu kennee jira.


Yunaayitid Isteetis Aangawoota Itiyoophiyaa fi Ertiraarratti Uggura Viizaa Labsite

Yunaayitid Iteetis, aangawoota Itiyoophiyaa fi Ertiraa waraansa baatii jahaa Tigiraay keessatti geggeessame hammeessuutti balaaleffataman, kanneen hookkaricha dhaabsisuuf tarkaanfiilee hiikkaa qabu hin fudhatiin ittiin jette irra kaleessa uggura Viizaa kaa’uu ishee labsitee jirti. Mootummaan Itiyoophiyaa isaatiin, Yunaayitid Iteetis viizaa aangawoota Itiyoophiyaa ugguruudhaan dhiibbaa hin barbaachisne Itiyoophiyaa irra kaa’uun gaddisiisaa dha, jechuun ibsa baasee jira. No media source currently available


Itiyoopiyaan Gaazexeessaa Niw Yoork Taayims Kan Waraansa Tigraay Gabaasaa Ture Biyya Ofiitii Ariite

Itiyoopiyaan Niw Yoork Taayimsiif hojjetu gaazixeessaa biyya alaa gabaasa madaala hin eegne gabase jechuun erga eeyama isaa duraa haqxee booda biyyaa baasuu ishee angawaan mootummaa tokko jimaata darbe mirkaneessaniiru. Itiyoopiyaa kan jiraatu gaazixeessaa lammii Irland Simon Marksn biyyaa baasuuf murtiin irra ga’ame, garee gaazixeessotaaf falmu biraa battala mormiin kan irra ga’e yoo ta’u, gaazixeessaan biyya alaa bulchiinsa muummicha ministeeraa Abiyiin ennaa biyyaa baafamu kun isa jalqabaa ti jedhee jira. Biyyaa baafamuu Marks ilaalchisee New Yourk Times akka jedhetti angawoonni Itiyoopiyaa kamisa darbe mariif isa waamanii jimaata walakkeessa halkanii booda xayyaara utuu hin seensisin dura, sa’aatilee saddeetiif buufata xayyaaraa keessa tursan. Mootummaan Itiyoopiyaa gaazixeessaa Simon Marks-n yakkamaa godhee ilaalee, huccuu isaa illee manatti gale akka hin jijjiirranne ykn passport isaa utuu hin fudhatin eeyamuu dhabuu dhaan biyyaa ari’uun rifaasisaa dha jechuu dhaan gaazixaan Ameerikaa keessa maadheffate gargaaraa gulaalaa gazixicha sadarkaa addunyaa Michael Slackman maqaa dha’uun gabaaseera. No media source currently available


Gargaarsi Namoomaa Tigraay Danqamuun Uummata Beelaaf Saaxiluu Mala: Tokkummaa Mootummootaa

Konkolaataan gargaarsa fe’an akka hin sochoone dhorkamuu fi konkolaataawwan naannoo walitti bu’iinsi jirutti ergaman qabamuun gargaarsa namoomaa Tigraay keessaaf daandii argachuun rakkisaa ta’ee jira. Keellaaleen sakatta’aa kan waraanaa konkolaataawwan gargaarsaa akkaan kan sakatta’anii fi yeroo mara eeyamaa fi angawoota naannoo ykn waaltaa ajajaa gama kaabaa biraa mirganuu qabaachuu gaafatu. Gareeleen michoota ta’an kanneen gargaarsa midhaan nyaataa raabsan, yoo xiqqaate aanaalee 25 dhaqqabuuf rakkisaa ta’uu ibsanii jiran. Sababaa walitti bu’iinsa jiruun hanga ammaatti ummanni miliyoona lamaa ol ta’u qe’ee ofii irraa yoo godaanu, erga baatii Bitootessaa qabee uummata miliyoona 5.2 kanneen gargaarsa midhaan nyaataa barbaadu keessaa uummata miliyoona 1.8 qofaa dhaqqabuun danda’ame. Yunaayitid Isteetis uummata kana deggeruuf doolaara $853 hanga xumura waggaa kanaatti gumachuuf kan jirtu yoo ta’u hanga xumjra baatii Adoolessaatti doolaara miliyoona $200 kenniti jedhamee eegama. Caamsaa 10 gaanfa Afriikaatti jila addaa Yunaayitid Isteetis ennaa Itiyoopiyaa daawwatan mootummaa, tokkummaa mootummootaa fi angawoota gamtaa Afriikaa fi qaamotii siyaasaa, dhaabolii gargaarsaa waliin mari’atanii jiru. Prezidaantii Eertraa Isaayaas Afewerqii waliin illee Asmaraa keessatti wal arguu dhaan loltoonni Eetraa battala Itiyoopiyaa keessaa ba’uun barbaachisaa akka ta’e cimsanii yaadachiisaniiru. Gama biraan Itti gaafatamtuun dhaaba gargaarsa misooma addunyaa kan Yunaayitid Isteetis Samaantahaa Power beela hamaa walitti bu’iinsi uumeen uummati Tigraay miliyoona sahanii ol ta’u gargaarsa namoomaa isa barbaachisa jedhan. Akeekkachiisi keenya jalqabaa akka mul’isutti gargaarsa midhaan nyaataa sadarkaa 5ffaa akka barbaachisu kan ibsu yoo ta’u kan kana irra caalu sadarkaa 6ffaan hin jiru waan ta’eef mootummaan Itiyoopiyaa lola dhaabsisuu dhaan hojjettoota gargaarsaaf daandii saaquu qaba jechuun akeekkachiisan.


Ibsi Murtii Naannoo Tigraay Yunaayitid Isteetis Biraa Dhiyaate

Mootummaan Itiyoopiyaa, addi bilisummaa uummata Tigraayii fi kanneen walitti bu’iinsa naannoo Tigraay keessatti hirmaatan martinuu dubbiif wal barbaaduu dhaabanii, mirga namaa eegsisuu akkasumas gargaarsa namoomaaf danqaa malee daandiin akka saaqamuu fi himannaa fixiinsa qabatamaa dhiyaateef qorannaan walabaa akka geggeessamu walii galteen akka jiraatu kan gaafatu kongresiin Ameerikaa yaaa murtii dhiyeessee jira. Yaadi murtii kun mootummaa Itiyoopiyaa fi TPLF gidduu kan jiru muddamsuun siyaasaa gara walitti bu’iinsaatti ce’uu isaa fi hookkara siivilota irratti oofamuus cimsee balaaleffata. Yaadi murtii dhiyaate sun, loltoonni Eertraa Itiyoopiyaa keessaa akka ba’an kan gaafatu yoo ta’u, walitti bu’iinsi Tigraay keessaa hatattamaan akka dhaabatu, qaamotiin walitti bu’iinsa sana keessa jiran martinuu mirga namaa eegsisuuf akka hojjetan yaadachiisa. Yaadi murtii sun dhaaboliin Ameerikaa ka sirnaa, walitti bu’iinsi sun akka dhaabatuuf akka jajjabeessan akkasumas gargaarsa namoomaaf deggersa akka godhan gaafata.


Ajjeefamuu Hojjettoota Gargaarsaa Ilaalchisuun Ibsa Embasiin Ameerikaa Kenne

Mootummaan Yunaayitid Isteetis Itiyoopiyaa kessatti kan argaman qaamonni hidhatanii jiran hojjettoota gargaarsa namoomaaf egumsa akka godhan gaafatee jira. Mootummaan Itiyopiyaas hawaasa gargaarsa namoomaa dabalatii nageenya lammiiwwanii mirkaneessuu gama ilaaleen qooda ol aanaa qaba. Itti dabaluu dhaanis qaamonni hidhatanii jiran seera namoomaa kan sadarkaa addunyaa kabajuu qabu. Qaamonni hidhatan kun gargaarsi danqaa tokko malee itti fufiinsaan kanneen gargaarsa barbaadan akka dhaqqabu gochuu qabu jedhee jira. Haala dhiyeenya uumameen miseensi hojjettoota michoota USAID kessaa tokko gammoojjii Tembeen keessatti Eble 28 loltoota Eetraa fi Itiyoopiyaan ajjeefamuu Tigraay irraa gabaasamee jira. Kanneen ijaan argan akka ibsanitti ofii isaa sirriitti hojjetaa gargaarsa namoomaa ta’uu itti himee waraanaan utuu hin ajjeefamin dura lubbuu isaa akka oolchaniif kadhatee ture. Haalli akkasii hojjettoonni gargaarsaa guyyaa guyyaan Itiyoopiyaa keessaa ennaa hojjetan, nagaa fi nageenyi naannoo sanaa gad adeemuu isaa akkasumas rakkoon namoomaa fi mirga namaa hammaataa adeemuu isaa mul’isa.


Mootummaan Naannoo Benishaangul Gumuz fi Gurmuun Hidhattootaa Tokko Waliigaltee Mallatteessan

Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Benishaangul Gumuzii fi Garee Hidhattootaa naannicha keessa socho’an jidduutti waliigalteen mallatteeffamuu mootummaan naannichaa beeksisee jira. Waajjirri Komunikeeshinii Naannoo Benishaangul Gumuz, Miidiyaa hawaasummaa irratti akka ibsetti, Pireezidaantiin Naannichaa Obbo Ashaadlii Hasan fi Bakka-bu’aa garee hidhattootaa Obbo Jagnaammaaw Maangiwaa waliigaltee kana mallatteesse. Waliigalteen kun rakkoo nageenyaa godinaa Matakkal keessatti uumamaa jiru fura, jedhamee abdatama. No media source currently available


Waldaan Ortoodoksii Maqalee Buqqaatotaaf Gargaarsa Gumaachite

Kutaan lallabaa Maqalee qarshii miliyoona saddeet ol walitti qabuu dhaani, meeshaalee adda addaa fi midhaan nyaataa bituu dhaan saabaa lola sanaan qe’ee ofii irraa buqa’anii manneen barnootaa garaa garaa keessa qubatanii kanneen jiraniif deggersa gochuu isaa itti gaafatamaan kutaa lallabaa Meqelee Melaake Birhaanaat G/Sillaasee Hishee ibsaniiru. Kutaan lallabaa kun buqqaatonni kun Meqelee erga seenanii qabee, hawaasichi deggersa akka godhu barsiisuutti dabalee ofiis deggeraa jiraachuu Melaake Birhaanaat G/Sillaasee Hishee dubbataniiru. waldooliin kiristyaanaa Maqalee lammiiwwan bakka adda addaa qubatanii jiran gargaaraa akkasumas barumsa amantii barsiisaa jirti. Kana males ayyaana Faasikaa buqqaatota kana waliin kabajuu isaanii illee ibsanii jiran. Abbootii amantii Waaldibbaa dhaa ari’amaniif qarshiin 120,000 herrega baankii isaaniitti akka galuuf ta’ee jira. kanneen dhibee ture kan akka sukkaaraa, dhiibbaa dhiigaa qaban wal’aanuuf illee bajata qarshii 150,000 waldattiin ramaduu ishee dubbataniiru. Kutaan lallabaa Maqalee buqqaatotaaf meehsaalee bu’uuraa fi midhaan nyaataa dhiyeessuutti dabalee, hoogganoota amantii jireenya isaanii irraa buqqa’aniif kitaabota qulqulluu adda addaa fi uffannaa mana sagadaa ennaa dhaqan uffatan raabsuufii ishee illaa Melaake Birhaanaat G/Sillaasee Hishee ibsaniiru. Harka isaanii duwwaa ba’an waan ta’eef yeroo mara kitaabota qulqulluu dubbisuu dhaan kadhannaa godhatu waan ta’eef isa males jiraachuu waan hin hin dandeenyeef deggersi kun godhameeraaf jedhan jechuu dhaan Alem Fissehaa Meqelee irraa gabaasee jira.


Miseensonni Naga Eegumsa Naannoo Kibbaa Sagal Ajjeefamuun Gabaasame

Naannoo Uummattoota Kibbaa Itiyoopiyaa keessatti namoonni hidhatan miseensota humnootii naga eegumsaa sagal aanaa Sheekkoo godina Beench Sheekkoo keessatti ajjeesuun gabaasamee jiara. Kanneen keessaa sadii angawoota poolisii fi ja’a immoo miseensota humna addaa naannoo sanaa ta’uun beekamee jira. Gareelee gosoota adda adda godinicha keesssa jiran gidduu yeroo tokko tokko muddamni mul’atu gara walitti bu’uunsa qabeenyaatti geessee jira. Humnoonni nagaa eegsisan illee walitti bu’iinsawwan akkasii ittisuuf kan gidduu seenaa turan ta’uun illee ibsamee jira jedha Yonattaan Zebdiwoos Hawaasaa irraa.


Haallii Tigraay Keessaa Sukanneessaa Dha: Dr. Tedroos Adihaanoom

Walitti bu’iinsa Tigraay keessaa akkaan sukanneessaa, uummannis beelaan du’aa, ka jiruu fo dhaabbattonni tajaajiila eegumsa fayyaa manca’anii, humnaan gudeeddiin to’annaan ala ta’e jira jechuun daayreekteerri walii gala kan jaarmayaa fayyaa addunyaa(WHO) Dr. Tedroos Adihaanoom hubachiisanii jiru. Mummichi miniateera Itiyoophiyaa Abiyyi Ahmad TPLF mooraa waraana Fedeeraalaa irratti haleellaa banee himata jedhuun baatii Sadaasa darbee waraana isaa gara Tigraayti erganii, gara dhuma baatii sanaa immo waraanni biyyatti Maqalee ennaa seenuu kan badhaasa Noobeel argatan Dr. Abiyyi Ahmad injifannoo labsan, Garu wal waraansii itti fufee baatii 6 kan lakkoobsiisee yoo ta’u himannaan fixiinsaa fi humnaan gudeeddii waraana Itiyoophiyaa fi Ertraan kan gaggeeffamuu ta’u ibsamee jira. Addaan ituu hin baasiin ajjeechaa gaggeeffamuu fi hokkarri saalaa walitti bu’iinsa keessatti babal’achuu kan balaaleeffatan Dr. Tedroos, humnaan gudeeddii to’annaan ala ta’eera, addunyaa irratti iddoo kamiittuu heddumiina haganaan humnaan gudeeddiin akkasii rawwatameera jedhee hin yaadu jedhan Dr.Tedroos akka jedhanti uummanni Miliyoona 5 ta’an kan Tigraay keessaa yeroo ammaa gargaarsa dhala namaa keessumaa gargaarsa nyaataa barbaadu kan jedhan Dr. Tedroos namoonni baayyeen sababaa beelaan du’aa akka jiran akkasumas hanqiinni nyaataa hamaa fi salphaan babal’taa jira jedhan. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Harki Caalaan Aramaa Haroo Xaanaa Irra Ture Qulqulleeffamun Himame

Haroo xaanaa irrat biqilee kan turee aramaa Imboci jedhamee beekamu balleesuudhaaf tarkaanfii fudhatameen harka 85 baleesuun akka danda’ame odeefannoon wajjira eegumsaa fi misoomsa haroo xaanatiif lagootan biraa irraa bahe ibseera. itti gafatamaan waajirchaa doktoor Ayaalewu kindee aramaa hafe balleesuudhaaf rakkinni baajataa akka isaan muudate himanii, ittu ganni as adeemaa jiruu hin qaqqabin hojiin aramaa balleesuu hin xumuramuu taanaan aramchii deebi’ee biqiluun isaa akka hin oole ibsanii gargaartotaaf waamicha godhaniiru. Aramaa Imboci balleesuudhaaf birii miiliyoonii 300 barbachisa jedhamee kan karoorfatame yemmuu ta’u, amma ammaatti mootummaan feederaalaa birri miiliyoonii 40 keenuu isaa kan ibsaan doktoor Ayaleewun, mootumaan naannoo amaaraa akka gargaarsa qarshii hin goone ibsuun isaani caqasameera.


Itiyoophiyaa Keessatti Bulchiinsi Naannoo 11ffaa Hundeeffamuuf Jira

Bulchiinsa Naannoo Uummattoota Kibba Itiyoophiyaa keessatti kan hundeeffamuuf jiru bulchiinsa naannoo 11ffaaf wuxiineen heeraa kan ittiin bulan qophaa’uu koree raawwachiiftuu murtii uummataaf itti aanaa walitti qabaa kan ta’an Obbo Xagaayee Maammoo VOAf ibsanii jiru. Bulchiinsa Kibba Dhiyaa jedhame kun yoo hundeeffameef giddu gala tokko caalaa akka qabaatuu koreen rawwachiiftuu sagalee uummataa fi waajirri projeektii marii walii gaggeeffachuun beekamee jira. Bulchiinsii naannoo kun hundeeffamuun kaayyoo isa dhumaa ta’u baatuusuummanni naannoo Sanaa dhabee kan ture rakkoon haqa dhabuu akka furamuu ibsameera jechuun Yonaataan Zabdiwoos Hawaasaa irraa gabaasee jira.


Baahir Daaritti Walgahiin Dhimma Nageenyaa Irratti Fuulleffate Geggeeffamaa Jira

Magaalaalee Itiyoophiyaa keessatti mul’ataa kan jiru yaaddoon nagaa caasaaan jiruun dhaabattoota nageenyaa sirrii hin taane jiraachuu irraa maddee jechuun Ministeera Nagaaf De’eetaa ministeeraa kan ta’an Aaddee Free'aleem Shibaabbaaw ibsanii jiru. Hogganoota nageenyaa bulchiinsoota naannoo 9 fi kan magaalaalee 2 kan irratti hirmaatan fi sadarkaa guutuu biyyaatti magaalaa Baahir Daar keessatti walgahii gaggefefame irratti kun ibsame. Walgahii kanas garee gorsaa hunda irraa wala ta’e fi to’annaa nageenya hawaasaa tu qopheessee jechuun Aster Misgaanaaw Gabaastee jirti.


Yunaaytid Isteets Waa'ee Tigraay Yaaddoo Qabdu Ibsite

Humnootiin waraanaa gargaarsii dhala namaa Tigraay akka hin sennee dhorkuun mirkanaa’uu fi gochi kun dabalaa adeemuun akkaan kan ishee yaaddeesse ta’u Yunaaytid Isteetes beeksiiftee jirti. Amalli fudhatama hin qabne akkasii kun uummata Tigraay kan miliyoona 5.2 ta’an kanneen gargaarsa dhala namaa hatattamaan barbaadan balaa irra buusa jetti. Mootummonni Ertraa fi Itiyoophiyaa waraanni isaanii Tigraay keessaa qaban gocha balaaleeffatamaa kana akka dhaaban fi irraa akka of quusatan Yunaaytid Isteetes gaafattee jirti. Gamnii hundumtuu seera gargaarsa dhala namaa kan addunyaa, kan siviilootaaf eegumsa gochuu jedhu dabalatee dirqama jiruuf akka kabajan, dinummaan wal ilaaluun dhaabatee namoota rakkataa jiraniif gargaarsii akka dhaqqabu jettee jirti. Mootummaan Itiyoophiyaa kanaaf qooda hoggantummaa fudhatee battalumatti kanneen gargaarsa raabsan dhorkaa tokko malee Tigraay seensisuun akka hojii irra oolchuu gaafanna jedhamee jira. Keessumaa waraannii Ertraa fi humnootiin bulchiinsa naannoo Amaaraa gocha sukanneessaa rawwachuun isaanii gabaafamaa jira.Looltonni Ertraa Tigraay keessa turun immoo tasgabii fi tokkummaa Itiyoophiyaaf dadhabsa jedhamee jira.


Kutaan Lallabaa Waldaa Orotodoksii Tigraay Ibsa Baase

Waldaan Orotodoksii kutaan lallabaa Meqelee fi waldaan eebbifamtoota wangeelaa naannoo sanaa ergaa Abuna Maatiyaasiin darbe kan deggeran ta’uu ibsa barreeffamaan baasanii beeksisaniiru. Ibsichi, duula fixiinsa sanyiitu raawwatamaa jira jechuun kan paatriyaarikchiaan ibsame raawwatamaa kan jiru keessaa qaama murtaa’e qofa jedha. Wixata darbe muummichi barreessaan siindoosiin waldattii Abuna Yooseef ibsa kennaniin, ibsi paatriyaarikichaa sinoodoosicha bakka hin bu’u jechuun ibsanii turan. Waldaa Orotodoksii Maqalee biraa ibsi ba’e kun dararaa naannoo sana keessatti raawwatamu akka hin dubbanne abunichi dhokramuun isaanii, bifa bittaa sirrii Itiyoopiyaan itti jirtu agarsiisa jedhan. Gochi dubartoota irratti raawwatame suukaneessaa fi seenaan kan hin irraanfanne ka jedhu ibsi kun, hambaawwan seenaa seena qabeessa kan Tigraay irratti fuuleffatamuu kan abuna Maatiyaas ibsan sirrii dha jedha ibsichi. Mootummaan Itiyoopiyaa, Amaarri, Eertraa, Somaalee fi Tokkummaan Emireetota Arabaa wal ta’anii uummata Tigraay irratti weeraraa fi fixiinsa ennaa oofan, uummata Tigraayii fi waldaa ishee gananiiru jedha ibsi sun. Dararaan uummata Tigraay addunyaa keessatti argamee kan hin beekne, dararaan bifa maraa raawwatameera kan jedhu ibsichi, paatriyaarikichaan dhugaa hin dubbatinaa kan jedhan ni balaaleffanna jechun ibsee jira. Dhimma kana irratti waldaa orotodoksii ol aanaa biraa deebii argachuuf yaaliin godhe hin milkoofne jechuun Mulugeetaa Atsbehaa Meqelee irraa gabaaseera.


Jilli Addaa Kan Yunaaytid Isteetes Imaltuu Biyyoota Arikaa 4 Keessatti Gaggeessan Xumuranii Jiru.

Biyyoota Gaanfa Afrikaaf jila addaa Yunaayitid Isteetes kan ta’an Jefrii Feltmaan daw’annaa kutaa sana keessatti gaggeessan xumuuranii jiru. Imaltuu isaanii Kanaan Masrii, Ertraa, Sudaan fi Itiyoophiyaa kan dhaqan yoo ta'u kanas Caamsaa 4 hanga 13 bara 2021tti gaggeessan. Itiyoophiyaa abbaa biyyummaa ofii fi tokkummaa qabdu gochuuf mul’atnii kan jiru ta’us garuu siyaasaa fi gosummaa irratti hirkachuun addaan qodamiinsii guutuummaa biyyatti keessatti dabalaa adeemuun akkaan nu yaaddeessee jira jedhan. Miidhaan Tigraay keessatti dhaqqabaa jiru kan fudhatama qabu miti.Yunaaytid Isteetes fi michoonni ishee kan addunyaa dhukaasa dhaabinsii akka argamuuf hojjatu jedhan. Jilli addaa Yunaaytid Isteetes Feltmaan, mummicha ministeeraa Abiyyi Ahmad fi aangawoota biyyattii ka biro wajjiin kan dubbatan yoo ta’u hegeeree biyyatti irratti waliigaltee tokko irra ga’uuf dubbatanii rakkoo jiru furuun akka qaban dubbatan. Kunis mirga dhala namaa fi kan siyaasaa lammiwwan biyyatti maraaf kabajaa kennuun akka ta’e ibsan. Humnootiin Ertraa Itiyoophiyaa keessaa jiraachuun immoo kaayyoo kana faalleessa jedhan. Feltmaan Asmaraa keessatti prezidaant Isaayyaas Afawarqii waliin ennaa dubbatan looltonni Ertraa Itiyoophiyaa keessaa battalumatti akka ba’an itti himan. Gama kaniin Sudaan gara Demookraasiitti ce’uuf yaalii gootu Yunaaytid Isteetes deggeruu akka itti fuuftu, hidhaa laga Abbayyaa fi daangaa sudaanii fi Itiyoophiyaa gidduu kan ilaaleen falmii jiru furuuf michoota keenya kan addunyaa waliin hojjanna jedhan. Maanguddummaa Gamtaa Afriikaan mariin gaggeeffamuu hataattamaan akka itti fufuu qabu Feltmaan dubbatanii jiru. Jilli addaa kan Amerikaa kun gara gaanfa Afriikaatti kan deebi’an ta’uun ibsamee jira. Gabaas Guutuu Caqasaa. No media source currently available


Ayyaanni Iid Al Faxir Sirna Ho’aadhaan Finfinneetti Ayyaaneffame

Ayyaanni Iid Al Faxirii waggaan 1442ffaan har'a guutuu Itoophiyaatti akkaataa barsiisa amaantichatti kabaajame jira. Istaadiyoomii magaalaa Finfinnee fi naannaawaa isaatti namoonni miliyoonaan lakkaawamaan walga’uun ayyaanicha kabajatan. Kabaaja ayyaanichaa irratti Prezdaantiin Mana Maree Dhimmoota Islaamummaa Ityoophiyaa Muftii Hajii Umar Idiris ergaa dabarsaniin "guyyaa har’aa hawaasni Musiliimaa jaalalaa fi tokkummaan dabarsuu qaba" jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Amerikaaf Jilli Addaa Kan Biyyoota Gaanfa Afrikaa Angawoota Itiyoophiyaa waliin dubbatan

Gaanfa Afrikaatti ergamaan addaa Yunaayitid Isteetisitti Jeferii Feltman jila iaanii waliin Itiyoophiyaa seenanii aangawoota Itiyoophiyaa waliin dubbachuu isaanii, dubbi-himaan Ministirii Dhimma alaa Itiyoophiyaa Diinaa Muftii, ibsa gidduu kana kennaniin beeksisanii jiran. Marii sanaa boodas, hojjetoota gargaarsaaf viizaan kanaan dura kenname akka dheereffamu murtaa’uunis beekamee jira. Gabaasaa Guutuu caqasaa No media source currently available


"Haalli Tigiraayi Keessa Amma Tokko Fooya’insa Agarsiisus Ammayuu Rakkoon Jira"

Dhaabata mootumoota gamtoomanii jalattii waajjirrii qindeessaa dhimma namoomaa  akka jedheetii, karaa gargaarsaatiin haalii tigiraayi keessa jiru amma tokko fooya’insa agarsiisus ammayuu rakkoon jirachuun ibsuu isaa himameera. Gidduu kana, Ibsa dubbii himaan Mootumoota gamtomanii kennaan keessatii, Lolitoonnii waan karaa cufaniif ummata gargaarsa barbaadu baadiyaa keessa jiruu qaqabuun rakisaa ta’eera jedhameera. kaabba lixaa,walakeessa, karaa bahaa, kibba bahaatiif zoonii kibba tigraayi keessatii lolii akka jiru himeera. Gargaarsa atattamaa argachuu Namootaa qaban miiliyoonii 3 keessaa amma ammaatii namoota 347,000 qofa qaqqabuun akka danda’ameedha kan ibsame. Kunis namootaa gargaarsaa barbaadan keessa harka 12 duwwaadha jedhameera. Amma waan ganni dhufaa jiruuf namootan iddoo jireenyaa barbaadaniif bakki qubannaa dafee qophaa’uu akka qabu kan dubbate ibsii kun ,lammiileen tigraay miliiyoonii 5.2 ykn harkii 87 gargaarsa midhaan nyaataa kan barbaadaniidha jedheera. Ji’a bitootessaa 27/2021 fi ji’a caamsaa 5 /2021 gidduutti mootumaani, Sagantaan midhaani adduunyaa 'WFP' fi warren biraa kutaalee 32 keessati namoota miiliyoonii 1.2 gargaarsa midhaan nyaataa dhiheessuu isaanii kan ibsee gaabassi kun, nomootaa 730 ,000f kan gargaaruu danda’u barbaachii bishaanii akka itti fufe himeera. Ibsa dubbii himaan Mootumoota gamtomanii kennaan keessatii rakkoon gargaarsa namoomaa somaaliyaa, Demokraatik Ripublikii koonngo, akkasumas Ripublikii walakkeessaa afrikaa keesaa jiru caqasamuun isaa gabasameera.


Hiwumaan Raaytis Waachii fi Amnestii Internaashinaal Ibsa Waajjirri Abbaan Alangaa Fixiinsa Aksum Ilaalchisee Kenne Irratti Ibsa Baasan

Waajjirri abbaa alangaa walii gala Itiyoopiyaa Sadaasa bara 2020 naannoo Tigiraay, magaalaa Aksuum keessatti ajjeechaa fi dararaa humnootii Itiyoopiyaa fi Eertraatiin raawwatame, jedhame irratti qorannaa geggeessuu isaa eeruun ibsa torban dabre kenneen namoonni waraansa sana keessatti du’an irra jireessi kanneen waraansichatti hirmaatan jechuun isaa, ajjeechaa fi miidhaa siivilota irratti geggeessame kan ilaalcha dorkate jechuun gareeleen mirga namoomaa Hiwumaan Raaytis Waachii fi Amnestii Internaashinaal ibsa baasan. No media source currently available Hiwumaan Raaytis Waachi ba’iin ofii isaa akka mul’isutti dhiirota siviilota ta’aniif kanneen hidhatan hangi tokko garee milishaa Tigraayitti dabalamuu dhaan gaara May Quhoo jedhamu irratti loltoota Eertraa waliin walitti bu’an. Haa ta’u malee ibsa abbaa alangaa keessatti waan mul’ate kan isaan utuu hin tuqin hafan jechuun humnoonni Itiyoopiyaa torban isaan magaalattii to’atanitti kan raawwatame saamicha bal’aa fi Sadaasa 28- 29tti sa’a boodaa qabee, sa’aatilee 24 oliif fixiinsa suukaneessaa humnootii Eertraan raawwatame dha. Amnestii Internaashinaalgama isaan fixiinsa sanaan siivilonni dhibbaan laka’aman ajjeefamuu galmeessee jira. Haa ta’u malee ibsi abbaa alangaa akka jedutti kanneen ajjeefaman loltoota TPLF gaarreen naannoo magaalattii irra kan turan loltoota Eertraa kennaan haleelan jedhee jira. Ragaan Amnestiin walitti qabe akka mul’isutti jedha ibsi isaa kun, kanneen fixiinsi irratti raawwatame irra hedduun, jiraattota magaalaa Aksuum siivilota ta’an kanneen lol asana jalaa baqataa turan. kanneen ijaan arganii Amnesty International dubbisee fi ennaa dhukaasi sun jalqabe bakka sana turan siivilota dhiiraa fi dargaggootaa kanneen dheessuuf yaalan irratti dhukaaafame. Loltootatti dhukaasuu manna humnoonni eertraa nama nagaatti dhukaasaa turan jedhan.


Namoota Sadaasa 19 Aksumitti Ajjeefaman Irratti Ibsa Abbaan-alangaa Waliigalaa Itiyoophiyaa

Bulchiisa naannoo Tigiraay, magaalaa Aksumitti akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Sadaasa 19, bara 2013 waraansa gegeessame irratti, “kanneen waraansichatti hirmaatan, garuu uffata danbii loltuu hin uffatiin 93 du’aniiru,” jechun Abbaan-alangaa Itiyoophiyaa ibsee jira. “Magaalaa sana keessatti raayyaan ittisaa fi loltoonni Ertiraa namoota nagaa ajjeesan, “ jedhamee himannaa dhihaate waajirri keenya baatiilee lamaaf qorataa ture, jechuun gaazzexeessotaaf Abbaan-alangaa Itti-aanaan Obbo Fiqaaduu Tseggaa, qorannaa haga ammaa geggeessamee ragaa qulqullaa’een, namoonni 6 raayyaa ittisaan ajjeesamuun mirkaneessamuu dubbatan. Gama biraatiin immoo, yeroo wal-fakkaataatti magaalaa Aksum keessatti, waraansa geggeessameen namoonni nagaan dhibbootatti lakkaawaman, haleellaa qindaawaadhaan ajjeesaman, jechuun gareen Mirga Namoomaa – Amnesty Internashinaal, gabaasaa baaseen ibsee ture. Tsahaay Daamxoo Finfinnee irraa gabaasaa qabdi. No media source currently available


Abune Maatiyaas Ibsi Isaan Dhiyeenya Kennan Ejjennoo Waldaa Orotodoksii Miti : Muummicha Barreessaa Sinoodoosii Waldattii

Muummici barreessaan synoodoosii qulqulluu waldaa Orotodoksii Itiyoopiyaa Abune Abune Yooseef tuuta oduuf ibsa kennaniin ibsi dhiyeenya Abune Maatiyaas kennan kan dhiittaan mirg namaa fi gochi fixiinsa sanyii Tigiraay keessatti raawwate jedhame ejjennoo waldaa keenyaa miti jedhan Paatriyaarkichi ulaagaa fi qajeelfama aadaa waldatii cabsan. Abune Yooseef akka jedhanitti, siynoodosii qulqulluun dhimma paatriyaarkichaan tuqame ilaalchisee hin mar”anne hanga yoonaas ejjennoo qabaate hin qabu. Hawaasi addunyaa, lammiiwwan biyya alaa as jiran akkasumas mootummaan Itiyoopiyaa yaadi paatriyaarkichaan dhiyaate ejjenoo keenya akka hin ta’in akka hubatan barbaanna jedhan. Siinoodoosii qulqulluun waldaa Orotodoksii Itiyoopiyaa qaama ol aanaa murtii kennu. Hoogganaan waldaa Orotodoxii Itiyoopiyaa abune ibsa isaan waraansa Tigraay ilaalchisee kennan tarkaanfii Itiyoopiyaan fudhatte kan akkaan qeequ yoo ta’au, akka isaan amananitti fixiinsa sanyii ti. Abunichi akka jedhanitti “uummata Tigraay fixuu barbaadu.” Viidiyoo mobaayila harkaan baatii darbe waraabamee Itiyoopiyaa dhaa alatti geessameen, Paatiriyaarkiin waldaa ortodoksii Abuna Maatiyaas hordoftoota miliyoonaan laka’amaniif hawaasa addunyaaf akka himanitti kana dura dubbachuuf yaalii isaan godhan ni uggurame jedhan. isaan dhalata Tigiraay. Viidiyoon kun maxxanfamee kan ba’e walitti bu’iinsi Tigraay keessaa baatilee ja’a qabatee ennaa jirutti. Uummanni kumaan laka’amu lola Itiyoopiyaa fi humnoota michoota isaa ta’aniif kan Tigraay gidduutti kan geggeessamee yoo ta’u falmiin siyaasaa baatii sadaasaa keessa lubbuu galaafate. Kanneen ijaan argan hedduun dhaabbata oduu APf akka himanitti siiviloota irratti fuuleffatame jedhan. Abune Maatiyaas akka jedhanitti “maaliif fixiinsi sanyii uummata Tigraay irratti akka labsame hin beeku”. Badii Abune Maatiwoos tarreessan keessaa waldaan kirstiyaanaa manca’eera, namni beelaaf akka saaxilamu ta’eera, saamichis geggeessameera. Balleessaan ture kan uummata Tigraay miti. Addnyaa guutuun beekuu qaba jedhan. Jajjabinni akka jiraatu eeranii yeroon hamaan kun hin darba jechuu dhaan addunyaan tarkaanfii akka fudhatu gaafataniiru. Mootumaan Itiyoopiyaa akka jedhutti du’uu siiviilotaatti akkaan gaddee, hoogganoota naannoo Tigraay duraanii himatee jira. Naannoon sun tasgabbaa’aa jiraachuu isaa ibsee kan sababaa dhalattoota Tigraay ta’aniif irratti fuuleffatame jedhan garuu haalee jira. haa ta’u malee kanneen ijaan argan dhaabbata oduu APf akka ibsanitti reef namaa daadnii irratti argama, dhalattoonni Tigraay Gama biraan Itiyoopiyaatti ambaasaadderri Yunaayitid Isteetis Geeta Pasi Abune Maatiyaasiin mana ofiitti afeeranii jiran. Lamaanuu haala Itiyopiaa keessaa, ibsa isaan dhiyeenya kennan dabalatee keessumaa rakkoo namoomaa Tigraay keessaa irratti mari’atanii jiran. Gara fuula duraatti illee marii amantiiwwan gidduutti embasichatti geggeessamu irratti arrgamanii daran haala jiru hubachuuf marii isaanii akka itti fufan affeeranii jiran.


Amnestii Internaashinaal fi IRCn Miidhaalee Namoomaa Hamoo Tigiraay Keessatti Raaw'ataman Jedhan Irratti Gabaasalee Haarawa Baasan

Hogantoonni biyyoota afrikaa fi adduunyaa sarbiinsaa mirgaa namoomaa Itiyoophyaa, naannoo Tigiraay keessatti adeemaa jiruu irrati akka darann sagalee isaanii dhageesesanii fi tarkaanfii fudhatan dhaabannii mirga namoomaaa Aminastii intrnashinaal gaafateera. No media source currently available Dhaabbanti ka biraan, International Rescue Committee yokaan IRC jedhamus, Tigiraay keessatti dubartootaa fi durboota irratti miidhaan hamaan geggessamuu ibsee, namoonni gochaa kana raaw’atan ammallee seeratti hin dhihaanne, jedha. Mootummaan Itiyoophiyaa gabaasaalee lameen ammaa kanaaf deebii kennuudhqaa baateyyuu, ibsa muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa dhiheenya kana paarlaamaa biyyattiif kennan irratti dabalatee, mootummaan Itiyoophiyaa sarbinsa mirgaa, rakkoo gi gidiraa lammiwwan naannoo Tigiraay irrtti raaw’atameef Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay yokaan HIWEHAT balaaleffate.


Tokkummaan Mootummootaa Naannoo Tigraay Gargaaruuf  Doolaara Miliyoona 65 Gumaache

Tokkummaan mootummootaa rakkoo namoomaa Itiyooopiyaa keessaaf gargaarsa doolaara miliyoona 65 kan gumaache yoo ta’u, kana keessaa miliyoonni 40 hojii gargaarsaa naannoo Tigraay keessaaf oola. Lubbuun namaa fi beeladaaleen sababaa hongeen dhumaniiru, ijoolleen hanqina nyaat madaalamaan dararamaa jiru jechuu dhaan hoogganaan dhimmootii gargaarsa namoomaa kan tokkummaa mootummootaa Maark Lowcock ibsa har’a ennaa gargaarsa maallaqaa kana labsan beeksisaniiru. Walitti bu’iinsa baatilee ja’a qabateen siiviiloota irra dhiibbaan ka’u itti fufee jira jedhan. Dubartoonnii fi durboonni hookkara quunnamtii saalaa suukaneessaaf saaxilamanii kanneen miliyoonaan laka’aman immoo tajaajila barbaachisu dhabuu keessumaa kanneen naannoo baadiyyaa jiran immoo qaruma hin argatan jedhan. Kanneen Tigraay keessaa uummata miliyoona 4.5 dabalatee guutummaa Itiyoopiyaa keessaa uummanni miliyoonni 16 ol gargaarsa eeggataa jiran.


Sirni Awwaalcha Komiishinera Poolisii Naannoo Amaaraa Har’a Raawwate

Obbo Abberee Addaamuu dhibee akka tasaa isaan mudateen Ebla 26 bara 2013 du’uun isaanii gabaasameera Komiishiner Abbereen yuniversitii poolisii Itiyoopiyaa, Ameerikaa fi Swidiin irraa barnoota isanii kan hordofan yoo ta’u, yuniversitii Siwideen Lundis irraa seeraa fi qorannaa saayinsii hawaasaan digirii isaanii lammataa qabxii ol aanaa kan argatan yoo ta’u, barreeffama eebbaa fi qorannaa isaanii yniversitichaan maxxanfamee ba’uun ibsamee jira. Biyya Swidinitti kan argamu Yuniversitii Maalmoo jedhamu irraas barnoota hariiroo hawaasaa fi baqataa addunyaa jedhuun degeree lammataatiin qabxii ol aanaan eebbifamuun isaaniis dubbatameera. Hundeessaa Arbeenyoochi Ginbaar fi hoogganaa waraana isaa akkasumas Ginbot 7 keessattis hundeessaa dhaa qabee hanga hooggana ol aanaatti tajaajiluun isaanii beekameera. Jijjiiramichatti makamanii mootummaa naannoo Amaaraa keessatti seenaa duraa kan ta’e komiishinera jalqabaa saayinsii poolisiin eebbifaman kan duraa yoo ta’an Guraandhala bara 2011 hanga Ebla bara 2013tti tajaajilaniiru. Komiishiner Abbereen abbaa maatii fi abbaa ijoollee dhiiraa lamaa turan.


Naannoon Somaalee Warshaa Oksijiinii Oomishu Hundeesse

Mootummaan naannoo Somaalee warshaa oomisha Oxygen qabeenyaa qarshii miliyoona 30 ykn $710 baasuu roobii kaleessaa eebbisiise. Warshaan kun guyaatti oxygen siliinderee 200 oomishuu kan danda’u yoo ta’u, kunis kan naannoon sun barbaatti siliindera 80-120 ol ta’uu itti gaafatamaan waajjira eegumsa fayyaa naannoo sanaa Dr. Yooseef Mohaammd VOAf ibsaniiru. Naannichi dhiyeessii oxygen Finfinnee dhaa argataa ture. warshaa kanas prezidaantii naannoo Somaaleetu eebisuun bananiiru jedha Addis Chekol.


Dubbi Himaan Muummicha Barreessaa Tigraayiin Ilaalchisee Ibsa Kennan

Dubbi himaan muummicha barreessaa tokkummaa mootummootaa Stéphane Dujarric tuuta oduuf kennanii jiran. Ibsa isaanii kanaan Itiyoopiyaa ilaalchisuun ibsa kennaniin hojjettoonni gargaarsaa kan ofii keenyaa naannolee baadiyaa keessatti kan geggeessamu sochii bal’aa kan gufachiisu haalli nageenyaa Tigraay keessaa laaffataa fi amansiisaa akka hin ta’in nuuf himaniiru jedhan Dujarric. Waaltaa namoonni yeroof keessa tursiisan kan Meqelee dhiphoo ta’e keessatti COVID-19 argamuun gabaasamee jira. weerarri guddaan yoo ka’e bakki ga’aan hin jiru jedhan. Oxygyn dabalatee dawaalee fi meeshaaleen wal’aansa fayyaa akkasumas boba’aa tajaajila ambulaansiif barbaachisan Shiree keessaa rakkoo eegumsa fayyaa uumaniiru jedhan. RakkooLeen kun jiratan iyyuu michoonni gargaarsa namoomaa Tigraay keessaa kanneen gargaarsa barbaadan mara dhaqqabuuf yaalaa jiran. Hamma Ebla 29tti mootummaa fi sagantaan nyaata addunyaa WFPn midhaan metric toni 19,000 uummata aanaalee 35 keessa kan jiru uummata miliyoona 1.1 raabsamee jira. Torban darbe naannoo Tigraay kibbaa gama bahaa godinaa Samiree fi magaalaa Gijet-tti gareen gargaarsa namoomaa ergamuu dhaan, midhaan nyaataa gargaarsa, nyaata madaalamaa fi meeshaalee kan nyaataa hin taane raabsee jira. kilinikiin eegumsa fayyaa kan yeroo Hospitaala Samiree kan hojii dhaabe keessatti hundeessamee jira. Hospitaalonni lama kan Addirgraatii fi Axum keessaa lama haleellaalee saala irratti hundaa’e irraa kan hafaniif tajaajila qoor qalbii kennaa jiran. Itti dabaluu dhaanis michoota keenya waliin ta’uu dhaan dhaa naannoo baadiyyaa keessa kanneen jiran hospitaalota 8f keellaalee eegumsa fayyaa sadiif meeshaa wal’aansa eegumsa hormaataaf 19 raabsanii jiran jedhan. Hojjettoonni itti dabalaa fi deggersi maallaqaa akkasumas daandiin amansiisaa ta’e naannoo sana keessatti sadarkaa barbaachisuun dhaqqabuuf haalli amansiisaan akka jiraatu waahiloonni keenya akeekkachiisaniiru jedhan dubbi himaan muummicha barreessaa tokkoummaa mootummootaa Stephen Dujaric.


Waldaan Fannoo Diimaa Kan Itiyoophiyaa Komee Buqqaatoota Tigraay Keessaaf Deebii Kenne

Waldaan Fannoo dimaa Itiyoophiyaa lammiwwan sababaa walitti bu’uunsaaan manaa fi qe’e ofii irraa godaananiif deggersa adda addaa kennaa kan jiru ta’u beeksisee jira.Waldaan kun buqqaatoota magaala Maqalee keessa jiraniif Zayiitaa fi Qaamadii yeroon isaa irra darbee kenne komeen jedhuus hundee qabeessa miti jedhee jira. Waldaan fannoo dimaa Itiyoophiyaa kun bulchiinsa naannoo Tigraay, Amaaraa, Beneeshaangul Gumuuz fi uummattoota Itiyoophiyaa gama kibbaa keessatti sababaa walitti bu’iinsaan namoota miidhaman kanneen Miliyoona walakkaa ta’aniif gargaarsa adda addaa kennuu isaa kan ibsan itti gaafatamaan waajiira qunnamtii uummataa kan jaarmayichaa Dr. Solomoon Alii kanneen walitti bu’insa waliin hidhata hin qabne lammiwwan biyyatti Miliyoona 10 ta’an gargaaraa akka jiru ibsanii jiran. Warra sababaa walitti bu’iinsaan godaanan gargaaruuf baajata dhimmootii adda addaaf ramadamanii turan dhiisuun isaaniif oolchuuf yaalamaa jira jedhan. Magaala Maqalee fi buufata Maay Waynii keessa buqqaatonni jiran daakuu qamadii hanga yoomitti itti gargaaramuun akka danda’amu barreeffama agarsisuu hin qabnee fi Zaayiita guyyaa itti hojiin ala itti ta’u of irraa qabu garu shakkisiisaa ta’e Fannoo Dimaan nu dhiyeesse itti hin gargaaramnuu jedhanii turan. Maqalee keessattis ta’e iddoo biraatti nyaata yeroon itti fayyadaman isaa darbee hin dhiyeessine jechuun Dr.Solomoon Alii deebii kennanii jiru jechuun Addis Chekkol gabaasee jira.


Komishiinarri Polisii Duraanii Abbaree Addaamuu Du’an Boqotan

Duraan komiishiina polisii bulchiinsa naannoo Amaaraa kan turan Abbaraa Addaamuu akka tasaa dhukkubsatanii du’an boqochuu isaanii konishinni polisii naannoo sana ibsee jira. Reeffii isaanii qorannaaf Finfinneetti ergamuu isaa Daayreekterri komunikeeshinii kutaa qunnamtii uummataa beeksisee jira. Duutii isaanis har’a waaree booda kan dhaga’amee yoo ta’u torban darbee aangoo irraa kaafaman.Hospitaala Ispeeshaalaayzid Xibabaa Giyoon keessatti wal’anamaa ituu jiranii lubbuun isaanii darbuutu ibsame.


Dhimma Tigraay Kan Ilaaleen Itti Gaafamuummaan Haa Jiraatu

Kibxata dabre kana Mana-maree Gola Naga-eegumsaa ka Tokkummaa Mootummootaatti dhaabbatoota nageenyaa fi jireenya namoomaaf barbaachisoo tahaniif karaa eegumsi godhamuu danda’u ilaalchisee marii geggeessame ture. Marii irratti ka dubbatan Tokkummaa Mootummootaatti Ambaasdaddarri Yunaayitid Isteetis Liindaa Toomaas Griinfild humnoonni hidhatan beekaa yokaan ‘tahe jedhanii’ dhaabbatoota uummataaf tajaajila bu’uraa kennan irra miidhaa geessisu jedhan. Kanaaf gochaalee akkasiif akka itti gaafataman waamicha dhiheessan. Tokkummaa Mootummootaatti Ergama Itiyoophiyaaf itti-gaafatamaa dhaabbataa ka tahan – Ambaasaddar Taayyee Asqe Sillaasee keessumaa dhimma Tigiraay keessaa ilaalchisuun kan Griinfild dubbataniif deebii kennanii jiru. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Yeroo Waraansaatti Dhalattoonni Tigiraay Hedduun Guutummaa Itiyoophiyaa Keessaa Hidhaman, Jedhame

Itiyoophiyaan lammiwwan dhalata Tigiraay guutummaa biyyattii keessa jiran kanneen kumootatti lakkaawaman gantummaatti yakkuudhaan mana hidhaatti guurtee, irra-caalaa isaanii himannaa seeraa malee baatiileedhaaf akka keessee adda-baafadheen jira, jedha Maddi Oduu Asoosheetid Prees. No media source currently available Itiyoopiyaan dhalattoota Tigraay kumaan laka’aman gantoota himannaa jedhuun manneen hidhaa guutummaa biyyattii keessa jiru ira facaastee jirti. Yeroo hedduu baatilee dhaaf himannaan utuu itti hin dhiyaatin hidhamanii kan jiran ta’uu Associated Press mirkaneeffatee jira. Hidhaan angawoota waraanaa fi siivilootaa kun mootummaan lola naannoo Tigraay keessatti geggeessu erga jalqabe baatilee ja’a qabatee ennaa jiru kanatti, kan yeroo tokko ol aantummaa qaban warreen Tigraay waaltaalee mootummaa keessaa qulqulleessuuf kan ta’e yaalii ifaa dha jedha gabaasi kun. Manneen hidhaa yoo xiqqaate sagal keessa kanneen jiran, kan Itiyoopiyaan jiru jechuun amanteen ol hedduu bal’aa fi ta’e jedhamee kanneen to’ataman, sababaa tokkichi sababa gosa ofii irraan kan ka’e jedhee jira.


Zoonii Walloo Kibbaatti Hojjattoonni Filannoo Ojii Galmeessuu Dhaabun Himame

Magaalaa dassee dabalatee aanootii zoonii walloo kibbaa jala jiran keessattii raawwachiiftonnii filannoo waan ojii isaanii dhaabaniif galmaa’umsa filatootaa irratii rakkina uumuu isaa paartileen mormitootaa beekkisisaniiru. Waltti qabaan Paartilee magaala dasseetii dorgomanii kan ta’an Mangiistuu amadee aakk VOAti himanitii, warrii filannoo raawachiisan kan ojii dhaaban kaffaltiin Boordii filannoo iraa argachaa turan waan gargar citeefi. Booridii filannoo Itoophiyaatti itti gaafatamtuu dhimmaa walquunnamitii kan ta’an Soliyaanaa shimalis, sababa kafaltii dhabuutiin namoonnii ojii isaanii dhaaban jiraachuu isaanii hin beeknu , garuu namootan filannoo raawwachisa kumaatamaan lakkawamaniif of eeggannoodhaan kaffaltii kennuun waan barbaachisuuf kaffaltiin turuu hin danada’a jechuun isaanii beekameera.


Walitti Bu'iinsa Naannoo Amaaraa Godina Hawaasa Waag Hemraa Keessatti Dilbata Darbe Dhaqqabe

Dilbata darbe halkan walakkaa booda sa’atii saddeetitti naannoo Bulchiinsa naannoo Amaaraa, godina hawaasa Waag Hemraa, aanaa Abergellee magaalaa Niqaaraa keessatti walttii bu’iinsaa Humnna Mootummaatiif hidhattoota TPLF gidduutti raawatameen lubbuun namaa baduu isaattif, qabeenyaa irratti miidhaan gahuun isaa gabaasameera. Rakkina kanarraa kan ka’e, jiraatonii soda keeessa jiraachuu isaanitiif waajjirriif manoottan daldalaa cufamanii akka jiran bulchaan aanaa Abergellee Destaa Lemmaa VOAtti dubbataniiru. Lollii sun hanga Wixata walakkeessa guyyaatti itti fufuu isaa kan dubbataan bulchaan aanichaa, Aanaan sun raayyaa waraanaa waliin sochii irra kan jiru ta’uu beeksisaniiru. Itti aanaan itti gaafatamaan waajjira nageenya godinaa sanaa Azeze Adaanee dhimma kana mirkaneessaniiru. Akka itti gaafatamaan kun jedhanitti reenfii namootan walti bu’iinsa Kanaan midhaman 15 jiratotaan awaalameera. Haleelllaa sana jalaa baqatanii gara magaalaa Seqoxaatti dheessuunf dirqamuu isaaniis jiraattonii dubbataniiru. Rakkina Kanaan Lakkoobsa namoota naannoo Sanaa irraa buqqa’anii fi deggersa godhamaa jiru ilaalchisee ragaa bal’aa of harkaa akka hin qabaanne hoggantoonnii aanichaa dubbatanii, guyyoota itti aanan keessa kan beeksisan ta’uu ibsaniiru. Haleellaan sun qabeenyaa saamuu of keessaa qaba kan jedhan namni maqaan isaanii hin akka hin tuqamne gaafatan, Akka jedhanitti haleellaan sun callisee kan raawwatame utuu hin taane, kan karoorfame jedhniiru jechuun, gabaasaan VOA Mesfin Arage gabaaseera.


Gorsaan Prezidaantii Eertraa Oduun Sabaa Himaan Facaasame Biyya Koo Maqaa Balleesse Jedhu

Gorsaa prezidaantii Eertraa kan ta’an Yemaanee Gebreab tweeter irratti maxxansuu dhaan duulli maqa balleessii Eertraa irratti raawwatamaa jiru karoora hamminaaf jecha itti fufu jedhan. loltoota Eertraatiin gargaarsi midhaan nyaataa naannoo Tigraayitti akka hin darbine ugguramee, saamame kan jedhu madden eenyummaan isaa hin beekamneen walitti aanuun kan gabaasamu oduu uumamee dubbatamu kan AP dhaan gabaasame jedhan. Eertraan wixinee fi ibsa gaazixeessotaaf kenname kan sirnaa simatte. Garuu Iriyoopiyaa keessa kan ture bulchiinsi TPLF gaaffii tole jechuu Eertraa biraa dhiyaateef waan hin simanneef karoorri jiru hin milkaa’in hafe jedhan. Bara 1999 keessa waraansa daangaa suukaneessaa Itiyoopiyaa waliin geggeessameen daayirikterri USAID rakkoon sun hamaa waan ta’eef jecha gargaarsi midhaan nyaataa Itiyoopiyaaf dhaqu karaa Asab ba’ee gama Jabuutiin akka ergamu eeyama argachuuf Finfinnee fi Asmaraa gidduu deemaa turan. Seenaan haala qabatamaa kanaa fi barnooti irraa argamu Eertraan gargaarsa namoomaa ilaalchiee hagam naamusa irratti akka hundoofteef ejjennoo cimaa qabaachuu mul’isa jedhan. haa ta’u malee barbaachisaa ta’us, miidiyaaleen qorannaa hanga tokko utuu hin hin geggeessaminii fi ragaan utuu hin jiraatin oduu uumamee dubbatamu maaliif fayyadamu jedhan. Dhugumatti kana maraaf kaleessa AFPf deebiin kennamus, garuu keessaa kutanii maxxansan. Amma immo al-jazeeraan gabaasa cite ka biroo loltoonni Eertraa maasii midhaanii guban jedhu maxxansuuf jira jechuu dhaga’een jira. dhugaa jiru kan Yeroon oomishaa Fulbaanaa hanga sadaasaatti ta’u ni dagatame jedhan. Hoogganaan Command Post naannoo Tigraay General Yohannes Gebremeskel Tesfamariam, kaleessa AFP ibsa kennaniin torbanneen lamaan darban keessa keellaa sakatta’aa keessumaa kanneen loltoota Eertraan to’atamu bira darbuuf rakkoon nu quunnamee jira. keellaaleen kun magaalaa Addirgaarii fi Axum gidduu kan jiran akka fakkeenyaatti tuqaniiru. AFPn kaleessa galmee mootummaa afaan Ingiliffaa caccabaa ta’een barreeffame inni argate akka mul’isutti loltoonni Eertraa gargaarsi midhaan nyaataa naannoo waraanaan bututte Tigraayitti akka hin dabarre ugguranii saaman jedha. Dhaabbati oduu kun itti dabaluun akka jedhetti galmeen sun loltoonni Eertraa bakka Tigraay keessaa midhaanni itti raabsamutti argamuu dhaan dhiyeessi jiru waan saamaniif kanneen gargaarsaaf dhufan sodaatanii achii baqatan jedha. AFPn itti dabaluu dhaan hoogganaan motoummaa naannoo Tigraay kan yeroo Mulu Nega kaleessa akka ibsanitti uummati waa’ee daandiif raabsii midhaan nyaataa komee dhiyeessaa jiru, waajjirri isaaniis qorannaa geggeessaa jira jedhan jedhee jira.


Hirmaannaa Filannoo Dhalattoota Sab-lammii Hararii Laalchisee Murtii Haaraan Kenname

Boordiin Filannoo Biyyoolessaa Itiyoophiyaa, dhalattoonni saba-lammii Hararii bulchiinsa naannoo Harariitii ala jiraatan filannoo naannoo Harariitti hirmaachuuf bu’ura seeraa isaaniif eyyamu hin qaban, jedhuun murtii ammaan dura dabarsee ture, Mana-murtii Walii-galaatti, dhaddachi deemsa filannoo fi ba’ii filannoo irratti ol iyyannoo dhaggeeffatu kuffisuu isaa, Gumiin Biyyoolessaa Hararii beeksisee jira. Boordiin Filannoo murtii kana irratti yaada kennuu irraa of qusatee jira – jechuun gabaase – Addis Chekkol.


Hogganni Paartii Saalsaay Wayyaanee Gadhiifamanii Jiru

Dhaaba Siyaasaa Saalsaay Wayyaanee jedhamuuf itti aanaa dura ta’aa ka ta’an Obbo Aluulaa Haayiluu fi itti gaafatamaa kutaa faaynaansii dhaabichaa Obbo Kaahsaay Haayluu Kamiisa darbee magaala maqalee keessa ka jiru kaaffee tokko keessatti guyyaa tokkoof eega hidhamanii booda Jimaata gara galgalaa hiikamuu isaanii paaartichii beeksisee jira. Dura ta’an paartii kanaa Obbo Haayyaaluu Godfaay RSA akka ibsanti hogganoonni lameen namoota uffata waraanaa uffataniin fudhatamanii akka turan gaafa Jimaataas gadhiifamuu mirkaneessan/ Namoonni kun qabamuun tajaajiillii Intarneettii Maqalee keessa lafa hin jirreetti isin attamiin ittiin fayyadamuu dandeessan? Kan jedhu akka ta’e ibsan.Gochii hidhuu akkasii kun qabsoo karaa nagaa danquu akka ta’e fi kan balaaleeffatan ta’uus ibsanii jiru. Kana irratti deebii bulchiinsa yeroo Tigraayiif dhabatee argachuuf yaaliin goone hin milkoofne jechuun Muluugeetaa Atsebaa gabaasee jira.


Hookkara Uummata Amaaraa Irratti Oofamu Dhaabsisuuf Mootummoota Oromiyaaf Benishangul Waliin Hojjetaa Jirra: Prezidaantii Naannoo Amaaraa

Prezidaantiin naannoo Amaaraa Agenyew Teshaager kutaalee biyyattii hanga tokko keessatti haleellaa gosa amara irrati raawwatu dhaabsisuuf naannoo Oromiyaa fi Benishangul Gmuz waliin hojjetaa kan jiran ta’uu beeksisan. Prezidaantichi obbolummaa saboota kana gidduu jiru cimsanii dubbachuu dhaan lammiiwwan Amaaraa 50,000 ta’an hojii buna funaanuun galii argachuuf jecha waggaa waggaatti gara Oromiyaa godina Jimmaatti imalu jedhan. prezidaantichi kaleessa Finfifinnee keessatti tuuta oduuf ibsa kennaniin dhiyeenya Shawaa kaabaa fi godinaalee hawaasa Oromoo keessatti walitti bu’iinsa uumame ilaalchisuun dubbataniiru. Caasaaleen mootummoota naannoos qaama walitti bu’iinsaa fi haleellaa sanaa ti jechuun dubbatan. Agenyoon itti dabaluu dhaan humnootii gaaffii sirrii uummataa butanii naannoo sana keessatti sabatiinsi akka dhabamu gochuu yaalan illee balaaleffataniiru jechuun Mesfin Arage gabaaseera.


Golli Naga Eegumsaa Tokkummaa Mootummoota Tigraayif Qaarqarsi Dabalataa Akka godhamu Waamicha Dhiheesse

Walitti bu’iinsii Tigraay keessaa Ji’a 6ffaa qabataa yeroo jiru kanatti golli naga eegumsaa kan Tokkummaa Mootummootaa calliinsa isaa cabsuun Kamiisa kaleessaa gargaarsa dhala namaa karaa itti seenuu akka banamuu fi jireenyis iddoo duriitti akka deebi’uuf gaafatee jira. No media source currently available Kan biyyoota miseensoota ta'an 15 qabu golli naga eegumsaa ibsa baase Kanaan humnaan gudeeddii fi hokkara saala dubartootaa fi shamarran irratti Tigraay keessatti gaggeeffamuu kan ilaaleen gabaasnii jiru akkaan yaaddeessaa ta’u ibsee kana irratti qorannaan gaggeeffamee itti gaafatamtoonni akka beekaman kan gaafatee yoo ta’u, garu kallattiin waan balaaleeffatee hin qabu. Tokkummaa Mootummootaatti ergamaa dhaabbataan ka mootummaa Itiyoophiyaa gama isaan Twiitarii isaa irratti kanaaf deebii kenne maxxansee jira. Innis akka jedhutti, hojiin seera kabajsisuu Itiyoophiyaa keessaa dhimma keessoo biyyatti kan seera biyyattiin to’atamuu yoo ta’u kunis seera mirga dhala namaa kan dabalatuu ta’u hubachiisuu barbaanna jedha.Ibsii kun itti fufees,Tigraay keessatti Seeraa fi sirna eegsiisuuf tarkaanfiin fudhatamee seera abbaa biyyummaa kutaa Sanaa keessa jira jedhee jira. Humnaan gudeeddii dabalatee dhiittaa mirga namoomaa dhaqqaban qoratee itti gaafatamtoota adda baafachuuf mootummaan Itiyoophiyaa waadaa seenee irra deebi’ee mirkaneessee jira.Kana malees gargaarsa dhala namaa harka caalaa isaa Tigraayiif dhiyeessaa akka jiru ibsuun hawaasnii addunyaa gaaffii gargaarsaTigraay keessaa fi kanneen biroof waan arjoomuu akka dabaluuf gaafatee jira. Bulchiinsii yeroo ce’uumsaa kan Tigraay akka Tilmaamuutti uummata Tigraay Miliyoona 6 ta’u keessaa Miliyoonni 4.5 gargaarsa dhala namaa barbaadu.Tokkummaan Mootummootaa waggaa kana keessa Tigraay fi guutummaa Itiyoophiyaa keessaa kan jiran uummata Miliyoona 16f gargaaruuf


Maqaleetti Oggantoonii Paartii Mormiituu Lama Hidhaman

Oggantoonii paartii mormitootta Salsawii Weyyaanee jedhamu lama guyyaa kaleessaa magaala maqalee keessatii loltoota mootummaatiin qabanii hidhaamuun isaanii beekameeraa. Mulugeetaa Atsibahaa maqalee irraa akka VOAdhaaf akka gabaasetti itti aanaan partichaa obbo Aluulaa hailuutiif itti gaafatamaani faayinaansii obbo kaahisay Hayiluu laltoota mootummaatiin qabanii hidhamaniiru. Paartii salsawii wayyaanee tarkaanficaa balaalefachuusaa kan ibsee gabaasinii mulugeetaa Atsibahaa sababa hidhaa namoottan Sanaa irratii bulchiinsii yeroo nannoo tigraay akka deebii hinkeniine gabaaseera.


Kamaashii Keessatti Hidhattoonnii Aanaa Sedaalee Caalaasaa Qabachuun Himame

Naammoo bulchiinsa Beenshangul gumuz , zoonii kamaashhii keessattii hidhatoonnii eenyummaan isaanii hinbeekamne aanaa seedal keessatii haleellaa gochuudhaan haanga’ootaa mootumaa ajjeesuu isaanii komishiiniin mirgaa namoomaa itiyoophiyaa beekisiseera. Aroon maashoo komishiinii mirga namoomaa irraa gabaasaa VOA mallaskaachoo ammahaatti akka dubbatteti hidhatoonii hinbeekamne kun anaa sedaalee caalaasaa qabatanii jiru.


Aangawaa Tokkummaa Mootummootaa: Hookkara Saala Tigraay Keessatti Raawwatame Haala Isaa Gutummaan Beekuun Baatilee Hedduu Fudhachuu Mala

Aangawaan Tokkummaa Mootummootaa gameessi tokko, nannoo Tigraay godinaa waraansi itti geggeessame keessatti hookkara saala geggeessame ilaalchisee ammallee gabaasaan dabalataa bahaa waan jiraniif, hookkarawwan dubartootaa fi durboota irratti geggeessaman guutummaatti haala isaa beekuun baatiilee hedduu fudhata, jedhan. No media source currently available Humnaan gudeeddii irra hedduun gabaasame loltootaan ta’uu tokkummaan mootummootaa beeksisee jira. Kanneen gabaasaman kun humnootii ittisa biyyaa Itiyoopiyaa, loltoota Eertraa, humnootii addaa Amaara fi gareelee hidhatan ka sirnaa hin ta’inii fi milishoota isaan waliin hidhata qaban ta’uu beeksisee jira. Waajjira dhimmootii mirga namaa kan tokkummaa mootummootaa fi komiishinni mirga namaa Itiyoopiyaa waliin ta’uun qornnaan akka geggeessamu walii galame battala akka jalqabu bakka buutuu addaa kan tokkummaa mootummootaa pattten gaafataniiru. Yeroo isaatti geggeessamuun murteessa dha jedhan. Ragaan jiru utuu hin dhabamsiisamin dura yeroon geggeessamuun murteessaa dha. Kanaaf wuliin jiru hatattamaan xumuramee gareen kun boodatti utuu hin hafin akka bobba’uu fi qorannaan sun ennaa geggeessamu immoo guutummaa naannoo Tigraay keessatti dhorkaa tokko malee daandiin saaqamuu qaba jedhan.


Paartileen Mormituu Bulchiinsa Somaalee Keessatti Dorgoman Himata Dhiyeessan

Bulchiinsa naannoo Somaalee keessatti dorgomuuf kan qopha’aan kan jiran paartileen mormiituu fi kaadhimamtoonni dhunfaa walii wajjiin ibsa baasaniin Bordii Filannoo fi paartii naannoo sana bulchaa jiru himatan.Deemsii filannoo jiru paartii biyya bulchaa jiruuf looga jedhan. Paartiin bulchiinsa naannoo somaalee bulchaa jiru gama isaan kanneen filannoo rawwachiisanii ta’e wal taasiiftoota irratti komeen yoo jiraate baatii 3 dura dhiyeessuun furmaata gaafachuun ituu irra jiruu, namoota sagalee kennan galmeessuun yeroo jalqabameetti ibsa kana baasuun filannoo Kanaan ni injiifatamna yaaddoo jedhu irraa kan maddee ta’u malaa jedheera. Paartileen sadeen komee dhiyeessa Adda Bilisummaa Ogaadeen ykn ONLF, Izeemaa fi paartii Natssaneet innaa Ikkulinat jedhaman ta’uun ibsamee jira. Bordiin Filannoo gama isaan paartilee komee dhiyeessan Finfinneetti waamee mari’achiisaa kan jiru tau Addis Chekool gabaasee jira.


Hiriirri Baahir Daar Itti Fufee Jira

Magaalaa Baahir Daar keessatti hiriirrii mormii gaggeeffamu waan itti fufeef jecha daldalli akkuuma cufameetti jira.Hiriirrii kunis Uummata Amaara ta’an ajjeesuu fi godaansisuun biyyatti hanga tokko keessatti gaggeeffamu haa dhaabatu kan jedhu ture. Har’a gara ganamaa geejiibnii kan hin turre yoo ta’u , booda irra jalqabee jira jedhameera. Bulchiinsii mootummaa naannoo Amaaraa hojii dhaabiinsa mormii kana irratti mormii qabu ibsee jira. Dubbii himaan bilchiinsa naannoo Amaaraa Obbo Gizaachoo Muluunah akka jedhanti hiriirrii mormii akkasii eenyuuf iyyu bu’a kan hin qabnee fi inuumaa iyyu dinagdee kan miidhu ta’u dubbatan jechuun Asteer Misgaanaaw Baahiir Daar irraa gabaastee jirti.


Marii Hidha Laga Abbayyaa Kan Ilaaleen Gola Naga Eegumsaaf Xalayaa Ergeera: Itiyoophiyaa

Hidha Laga Abbayyaa kan ilaaleen mariin gaggeeffamuu irratti golli naga eegumsaa kan Tokkummaa mootummootaa Masrii fi Sudaan irra dhiibbaa akka godhu xalayaa gaafatuu ministriin dantaa alaa Itiyoophiyaa galchuu isaa beeksisee jira. Masrii fi Sudaan gola naga eegumsaaf xalayaan galchan Tokkummaan Mootummootaa, Amerikaa fi Gamtaan Awuuroopaa , Gamtaa Afrikaa waliin qixxee irratti hirmaatanii marii kun akka jalqabu kan gaafatu ta’uun ibsameera. Itiyoophiyaan garu kana irraa yaada adda ta’e qabdii kan jedhan dubbii himaan ministrii dantaa alaa Itiyoophiyaa Diinaa Muftii Itiyoophiyaan marii biyyoota sadeen gidduutti gaggeeffamuu Afrikaan gaggeesuu akka ittifuuftu Itiyoophiyaan barbaaddi jedhan. Maanguddummaa Afrikaa Kibbaa fi Ripaablikii Demookraatwaa Kongoo marii kana gaggeessuun qooda fudhataniif galateeffachuu keenya xalayaa gola naga eegumsaaf ergine irra jira jedhanii Sudaanii fi Masriin marii kanatti akka deebi’aniif golli naga eegumsaa dhiibbaa akka gochuuf gaafannee jirra jedhan. Gama biraan rakkoo daangaa Sudaan waliin jiru karaa Diploomsii furuuf hojjatamaa akka jiru gidduu kana looltoota Itiyoophiyaa qabadhee jechuun kan Sudaan dubbattus dhugaa akka hin ta’iin Ambaasaaddar Dinaa Muftii dubbatan jechuun Mallaskaachoo Ammahaa Finfinnee irraa gabaasee jrira.


Tigraay Keessatti Ijoolleen Kuma 10tti Lakkaawaman Rakkoo Hamaa Keessa Jiru, Jedha UNICEF

Dhaabbatni Gargaarsa Daa’immanii ka Tokkummaa Mootummootaa UNICEF haala waliti bu’iinsii Tigray keessatti deemaa jirun, mirgi ijooleewan kuma 10ttii lakawamanii rakkina yeroo dheeraaf turu keessaa galee jira, jechuudhaa akeekkachiise. Dhaabbatni Gargaarsa Daa’immanii ka Tokkummaa Mootummootaa UNICEF haala waliti bu’iinsii tigrayi keessatti deemaa jirun, mirga ijooleewan kuma 10ttii lakawamanii rakkina yeroo dheeraaf turu keessaa galchaa jira jechuudhaa akeekkachiiseera. Dubbii himaan UNICEF Jeems Ilder kan dhiheenya kana Tigiraay keessaa turani deebi’an akka jedhanitti baatiilee jaha dura yeroo walittii bu’iinsi jalqabetti waa’ee nageenya ijoollewwaniitiif yaaddoon jaarmayaan isaanii ibsaa ture amma hojiidhaan mul’ataa jira. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Kamashii Keessatti Hidhattoonni Namoota Fayyaaleyyii  fi Naga-eeegdota Ajjeesan, Jedhu Namoonni Achii Baqatanii fi Mootumman

Naannoo Benishaangul Gumuz Godina Matakkal, Aanaa Seedaal keessatti, hidhattootni siiviloota yokaan namoota meeshaa waraanaa hin hidhatin ajjeesan jedhan, jiraattotni ijaan argine jedhaniifi achii baqachuu isaanii dubbatan tokko tokko. Biiroon Tasgabbiifi Ijaarsa Nagaa Naannichaa, Hidhattoota Sochii Diimookiraatawaa Uummata Gumuz (GUHDEN) jedhamantu kaleessa namoota nagaafi humna naga-eegumsaa mootummaa keessaallee ajjeese, jedhe. Hoogganaan Biiroo kanaa obbo Abiyoot Albooroo, ‘’Kaayyoon hidhattoota kanaa ijaarsa Hidha Laga Abbayyaa gufachiisuufi naannicha keessa akka nageenyi hin jiraanne taasisuu dha’’ jedhan. No media source currently available


Naannoo Amaaraa Bakka Garaagaraatti Hiriirri Mormii Geggeessame

Har’a naannoo Amaaraa magaalaalee adda addaa keessatti eenyummaa irratti kan hundaa’e ajjeechaa fi qe’ee irraa buqa’uu mormuu dhaan hiriirri mormii geggeessuuf uummanni hedduun waltajjiitti ba’ee jira. Baahirdaar, Debremaariqos fi Waldiyaa Dassee Hayiqii fi magaalaalee ka biroo keessatti uummanni heddumminaan kanneen keessa hiriiran keessaa ti. Hiriirtonni kun dhaadannoo dhageessisan keessaa amaara ari’achuun haa hafur, amaara irratti kan geggeessamu sqe’ee irraa buqqa’uu fi ajjeechaan mootummaa yaaddessuu qaba, ijoollee ajjeesuu fi magaalaalee diiguun gootummaa miti, dhiigi lammii koo na yaaddessa ka jedhu ture. kun utuu kanaan jiruu, miinistriin nagaa kaleessa ibsa baaseen kutaalee biyyattii adda addaa keessatti lammiiwwan nagaa irratti ajjeechaan raawwatamaa jiru kan isa yaaddesse ta’uu ibsee keessaa fi alaa ijaaramanii kan sosso’an humnaanni badiisaa jiraachuu uummanni hubatee, tokko ta’ee, humna nageenyaa waliin walii galuu dhaan rakkoo jiru furuuf birmachuu qaba jdhee jira. Mootummaanis rakkoo jiru furuuf hojii nagaa booressuu irratti kanneen bobba’an gareelee badiisaa irratti tarkaanfii fudhachuu dhaan ol aantummaa seeraa mirkaneessuu akkasumas nageenyi akka boofatu gochuuf of eeggannoo guddaan sosso’aa kan jiru ta’uu ibsee jira.


Haala Gargaarsa Tigraay Irratti Hoogantuun Damee USAID Keessaa Ibsa VOA-f Kennan

Sadaasa 4/2020 irraa kaasee rakkinnii siyaasaa naannoo tigiraay keessatti dhalate, namaata hedduu rakkoo adda addaatiif saaxiluun isaa karaa adda addaatiin gabaasamaa ture. Amma gabaasamaa jira. Rakkoowaan namoota irra gahan furuudhaaf qaamoleen gargaarsaa biyya keessaaf biyya alaa qooda fudhataa jiran jiraachuunis beekamaa dha. Jaarmiyaalee gargaarsa kana irratii hirmaachaa jiraan keessaa tokko Dhaabbata Gargaarsaa Sadarkaa Addunyaa Yunayitid isteet, kan maqaa USAIDn beekamu. Gareen deggersa itisa balaa dhaabbatichaa, DART jedhamuun beekamu yeroo amma sochii gargaarsa Tigiraay keessatti geggeessamaa jiru qaama adda durummaan geggeesuudha. Waahelii keenya, VOA Afaan Tigiree, Betree Silxaan hoggantuu DART yeroo ammaa achi jiran Emilii Daakiin haala tigiraay keessa jiruu fi yaalii USAID gochaa jiru irratti dubbisee jira. No media source currently available


Naannoo Amaaraa, Godinaa Shawaa Kaabatti Lakkoofsi Namoota Qehee Irraa Buqahanii Kuma 250 Caala Jedhame

Bulchiisa naannoo Amaaraa, Godinaa Shawaa Kaabaa keessatti kanneen argaman magaalaalee adda addaa keessatti haleellaalee raaw’ataman irraa kan ka’e, namoonni manaa fi qehee ofii irraa buqqa’an kuma dhibba lamaa fi shantama ka caalan tahuu, Waajirri Ittisa Balaa fi Waabii Nyaataa godinichaa dubbatee jira. Haleellaaleen raaw’ataman meeshaalee guguddaan ka deggeraman, jechuun jiraattonni baqatanii fi Mootummaan naannoo Amaaraa ibsanii jiran. Dubbi-himaan mootummaa naannoo Amaaraa haleellaa raaw’atame sanaaf kan mootummaan “One Shanee” jedhee waamu, Waraana Bilisummaa Oromoo yakkaniyyuu, naannoo Amaaraatti, bulchiinsi godinaa hawaasa Oromoo immoo, “gareen kun, gochaa sana keessa hin jiru,” jedhee jira. Lakkoobsi buqqaatotaa baay’ee tahuu irraa kan kahe, boqqaatota sana deebisanii dhaabuun humnaa ol tahuu, waajirri Ittisa Balaa fi Wabii Nyaataa sun. Kana wajjiin wal-qabatee, ajjeechaa fi buqqisuu “uummata Amaaraa irratti raa’atamaa jiru” ka jedhan balaaleffachuudhaan, hiriirtonni har’a addabaabayii Deseetti bahuun saalee isaanii dhageessisanii jiran. Ministarrri Ittisaa Itiyoophiyaa, nageenya naannoo mirkaneessuuf jechuun tarkaanfii fudhateen, godinaalee Shawaa Kaabaa, Bulchiisa Hawaasa Oromoo fi Walloo Kibbaa keessatti, waaltaa ajaja waraanaa yokaan Komaand Poosiii dhaabuu isaa beeksisee jira, jechuudhaan Mesfin Arraagee Desee irraa gabaasee jira.


Haala Miidiyaalee Itti Dhimma Hidha Laga Abbayaa Gabaasan Irratti Hayyoonni Itoophiyaa Komee Dhiheessan

Kan Itiyoophiyaan ijaaraa jirtu – hidha laga Abbayaa ilaalchisee akkaataan itti sabaa-himaaleen yokaan miidiyaaleen itti gabaasan, kan itti fayyadama biyyoota dhooqa lagichaa jajjabeessu miti, jechuudhaan hoyyoonni marii gidduu kana magaalaa Baahir Daaritti geggeessametti hirmaatanii fi toora sanaa qorannaa geggeessan dubbatanii jiran. Maddeen oduu tokko tokko, dhimma hidha laga Abbayaa Itiyoophiyaaf dhimma birmadummaa biyyaa, Masriif ammoo dhimma jiraachuu fi jiraachuu dhabuu taasisanii galmeessuun isaanii, haqaa fi waloon itti fayyadama bishaanichaa irratti dhiibbaa uumee jira, jehdu hayyoonni kun.


Yunaaytid Isteets Haala Tigraay Keessaa Laalchisee Gola Naga Eegumsa Tokkummaa Mootummootaf Ijjannaa Ishii Ibsite

Har’a Yunaayitid Isteetis gola naga eegumsaa kan tokkummaa mootummootaaf irra deebi’uu dhaan, haalli namoomaa fi ka mirga namaa naannoo Tigraay keessaa hammaataa dhufuun yaaddessaa ta’uu ta’uu isaa fi loltoonni Eertraa yeroo hin murtaa’iniif Tigraay keessa turuuf jecha yunifoormii waraana Itiyoopiyaa gargaaramuu isaanii kan mul’isu gabaasaalee qabatamoon jiraachu ibsitee jirti. No media source currently available Mootummaan Eertraa hatattamaan humnoota isaa Itiyoopiyaa keessaa baasuu qaba jedha ibsi kun. Gabaasaalee humnaan gudeeddii suukaneessoo ta’an fi ibsuuf rakkisaa ta’e hookkarri quunnamtii saalaa ilaalchisee dhiyaataa jiru hedduu nu sodaachisee jira. haleellaalee kana waliin wal qabatee kan dhufu dhiibbaan yeroo dheeraa hawaasaalee irraan miidhaa geessisa. Ibsi kun itti dabaluu dhaan akka jedhutti, Hookkara quunnamtii saalaa mara ni balaaleffanna, kanneen itti gaafatamoo ta’anis murtiitti akka dhiyaatan gaafanna. Dhiittaa mirga namaa, yakkawwanii fi gochalee sukaneessoo ta’an kanneen dalagan akka itti gaafataman gochuuf murannoo muummichi ministeeraa Abiy qaban ni hubanna. Mootummaan Eertraas waadaa wal fakkaatu seenuu qaba. Waajjira komiishinera mirga namaa ol aanaa fi komiishiina mirgga namaa Itiyoopiyaa ka Tigraay keessaan gamtaan qorannaa geggeessame gammachuun simanna. Qorannaa kanas hanga danda’ame hatattamaan akka xumuran illee ni yaadachiisna. Uummati Tigraay tilmaamaan kanneen miliyoona 5.2 ta’an hanqina midhaan nyaataan rakkataa kan jiranii fi gargaarsa kan eeggatan yoo ta’u, balaa beelaaf saaxilamoo dha. Namoota gargaarsa barbaadan argachuun amma iyyuu rakkisaa dha. Uggurri hangi tokko immoo humnoota Eertraan kan kaa’amee dha. Tigraayiif gargaarsi namoomaa danqaa tokko malee akka ga’u gaafachuu itti fufna. Yunaayitid Isteetis rakkoo namoomaa jiru furuuf gargaarsa iti dabalaa doolaara miliyoona $152 gumaachiteetti. Fedhii gargaarsaa dabalaa adeeme kanaaf arjoomtonni sadarkaa addunyaas deggersa godhan akka dabalan waamicha dabarsina. Dubbiif wal barbaaduun akka dhaabatu akkasumas mootummaan Itiyoopiyaa rakkoo jiruuf furmaata siyaasaa akka barbaadu, gargaarsa namoomaaf danqaa tokko malee daandiin akka saaqamu, dhiittaa mirga namaa rawwatameef qorannaan dhuunfaa fi kan sadarkaa addunyaa akka geggeessamu eeyamni akka kennamu, siivilotaaf eegumsi akka godh


Tigraay Keessatti Tajaajilli Qorannaa Vaayrasii Koronaa Uummataa Jalqabuuf Jira

Bulchiinsa naannoo Tigraay keessatti dhiyeenyatti dhukkuba Kooviid-19 kan ilaaleen qorannaan namootaaf gaggeeffamu kan jalqabu ta’u Dhaabata fayyaa hawaasaa Tigraayiif Daayreekteer eeggataa kan ta’an Xagaayee Haadgoo VOAf ibsanii jiru. Walitti bu’iinsa Tigraay keessatti gaggeeffamaa tureef jecha baatilee shaman darbaniif namoota vaayrasii Koroonaan qabaman qoratanii adda baasuuf dhaabatee akka ture ibsan. Tajaajiila kana jalqabuuf Maqalee keessa kan jiran dhaabatoonni fayyaa 15 warra duraa akka ta’an dubbatan Obbo Xagaayee Haadgoo.


Finfinnee Kan Jiru Embaasiin Amerikaa Uummata Tigraayiif Gargaarsa Arjoome

Yunaaytiid Isteetes laastikii meetra dhedheeraa fi jabaa ta’an maraa 1500 jaarmayaa godaantoota addunyaa ykn IOM tti kennitee jirti.Kunis Yunaaytiid Isteetes lammiiwwan Itiyoophiyaa kanneen walitti bu’iinsa Tigraay keessatti gagageeffameen manaa fi qe’e ofii irraa buqqa’aniif dahannaa yeroo ijaaruuf yaalii gootuuf kan ooluu ta’uun ibsamee jira. Kanas Itiyoophiyaatti Ambaasaaddarri Amerikaa Geetaa Paasiitu qondaaltitti gameettii imala IOM ka ta’an Moriin Achiiengii fi itti anaa komiishiinara ittisa balaa Itiyoophiyaa Yaasiin Nasiibuutti Finfinnee keessatti kenne. Walitti bu’iinsii Tigraay keessaa uummata Miliyoona tokkotti tilmaamamuu manaa fi qe’e irraa kan godaansisee yoo ta’u hedduun isaanii ala ciisaa kaan immoo bakka daahannaa namnii keessatti hedduumaate keessa jiru. Kan har’a arjoomamee Laastiika fi meeshaa mana ittiin ijaaraniin ala, hafata irra ciisan, uffata qorraa fi meeshaalee midhaan ittiin qopheessanii fi bilchheefatan adda addaa tu keessa jira. IOM immo battaluumatti namoota baatilee shaman darbeef rakkoo keessa jiran kan Tigraay keessaaf geessuuf jira.