Haala Hidha Laga Abbayyaatti Bishaaniin Guutumuu Hordofaa Jirra: Tokkummaa Mootummootaa

Dubbi himaan tokkummaa mootummootaa Stephane Dujarric haala hidhi laga Abbayyaa bishaaniin guutuamu ilaalchisuun gaaffii dhiyaateef deebii kannenii jiran. Ministeerri dhimmi bishaanii Itiyoopiyaa akka jedhanitti hidhi laga Abbayyaa bishaan kan kuuseef haala uumamaani. Mariin dhiyeenya biyyoota sadan gidduutti geggeessames baii malee xumurame. Kana ilaalchisuun yaadi barreessaa duree tokkummootaa maal akka ta’e dubbi himaan kun gaafatamaniiru. Deebii kennaniinis marii kana hordofaa jirra. Mariin kunis hoogganoota Masrii, Itiyoopiyaa fi Sudaaniif barbaachisaa dha kan jedhan dubbi himaan kun biyyoonni kun adda addummaa gidduu isaanii furanii uummata isaanii kanneen jireenyi isaanii laga kana irratti hirkateef walii galtee irra akka ga’an gochuuf riqicha ta’uu itti fufna jedhan. Qooda prezidaantiin Afriikaa kibbaa Cyril Ramafoosaa qaamotii kana walitti fiduuf qaban illee ni galateeffanna jedhan. Itiyoopiyaan utuu mariin kun amma iyyuu geggeessamaa jiru hidha kana bishaniin guutuu dhiisun isee barbaachisaa dhaa isa jedhuufis deebii kennaniin hamma nuti beeknutti rooba yandootu roobe. Sirriitti maal akka ta’e hubachuuf mariitu geggesamaa jira jedhan. Waan barbaachisaan biyyoonni sadan furmaata sirrii uummata ofii fayyadu barbaaduu qabu jedhan. Lagi Abbayyaa madda waa hedduu kan martinuu fuula duratti adeemuun bifa danda’amuun irratti walii galuu qaban jechuu dhaan dubbi himaan tokkummaa mootummootaa Stefin Dujaarik ibsanii jiran.


Addi Bilisummaa Uummata Tigraay Mootummaan Federaalaa Namoota Seeraan Ala Hidhe Haa Hiiku Jechuun Gaafate

Addi bilisummaa uummata Tigraay har’a galgaa ibsa baaseen namoonni siyaasa Itiyoopiyaa hidhamaa jiru jechuun mormii dhiyeesse. Paaritchi mootummaan federaalaa irra deddeebi’uu dhaan mootummaa Abiy ahimed jechuun kan waame si’a ta’u mootummaan projektii isaa abbaa irrummaaf gufuu ta’u jedhee kan amanu ukkaamsuu hiraarsuu fi hidhuu cimsee itti fufe jechuun himate. Adeemsi kun hojii shororkaa ti jechuun kan himate ibsichi tarkaanfiin qabsoon karaa nagaa fi seeraa fi qabsoo siyaasaa guutummaan kan cufan jechuun himatee jira. Angawoonni isaa Finfinnee keessatti hidhamuu kan tuqe paartichi ka biroons ukkaamsamanii butamuu ibsee hojiin nama ukkaamsuu hadhaabatu kan jedhu paartiin kun miidiyaaleen cufamanii fi interneetiin akka banaman, namoonni siyaasaa seeraan ala hidhaman illee akka hiikaman gaafatee jira. Biyyi akka hin diigamne oolchuuf waltajjiin biyyoolessaa hunda haammate akka qophaa’u illee gaafatee jira. Gama biran naannoo Tigraay keessatti filannoo geggeessuuf filannoo sana kanneen geggeessan hoogganoota komiishina filannoo filachuuf uummati bilbilaan sagalee kennaa ture. Akkuma kanaan maqaa namoota 750 simachuu isaanii dura taa’aan komiishina filannoo naannoo sanaa obbo Asefa G/silase beeksisaniiru. Kanneen keessaa namoota 10 filanii bulchaa naannootti kan dhiyeessan ta’uu isaanii fi uummatis sagalee kan itti kennu ta’uu dubbataniiru. Boordii filannoo biraa deebii argachuuf yaaliin godhe hin milkoofne jedha mulugeta Atsbehaa Meqelee irraa.


Mariin Hidha Laga Abbayyaa Walii Galtee Irra Utuu Hin Ga’amin Hafe

Jaarsoliin araaraa Sudaan, Masrii fi Itiyoopiyaa guyyoota 11f mari’ataa erga turanii booda walii galtee irra utuu hin ga’in addaan ba’an. Kanneen bakka bu’uun marii sana irratti argaman hoogganoota biyyoota isaanii akkasumas dura taa’aa gamtaa Afriikaaf ba’ii adeemsa turee ibsuuf jiran. Ennaa marii sanaa dhimmootii teekinikaa ilaalchisee qaamotii sadanuu gidduutti walitti dhiyeenya irra ga’amee jira jechuu dhaan dubbi himaan ministrii dhimma alaa Itiyoopiyaa Ambaasaadder Diinaa Muftii VOAf ibsaniiru jechuu dhaan Meleskachoo Ammahaa gabaaseera.


Ajjeefamuu Angawaa Waraana Itiyoophiyaa Ilaalchisee Murtii Dhumaa Kennuuf Bellamnii Qabameera

Akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Waxabajjii 15 bara 2012 dallaa mana jireenyaa isaanii keessatti kan ajjeeefaman Jeneeraal Tsehaare Makonninii fi kan isaan waliin turan Mejar Jeneraal Gezaa'ii kan himatamee ajajaa kudhanii Masaafint Xigaabuu irratti ragaa dhageesisaa ture xumuruu isaa abbaan alangaa mana murtitti har'a beeksisee jira. Raga baatoota 17 kan dhiyeeffatee ta'uus isaan keessaa 7 kan dubbatan ni ga'a jedhamee warri kaan akka hafan ta'e. Manni murtees murtii kennuuf jecha Onkolooleessa 2 bara 2013 tti bellama kennee jira. Ajajaa kudhanii Mesaafint waliin himatamanii kan turan namoota 12 waltajjii siyaasaa nal'isuuf jecha sababaa jedhuun mootummaan hidhaa gadhisuun isaa ni yaadatam.


Addi Bilisummaa Uummata Tigraay Ibsa Baasee Jira

Addi Bilisummaa Uummata Tigraay(TPLF) lammiwwan Itiyoophiyaa fi hawaasnii addunyaa mootummaa Itiyoophiyaa aangoo irraa kaasuuf gargaarsa akka godhaniif gaafatee jira. Ibsa baasee kanaanis mootummaan Dr. Abiyyi Ahmad abbaa irreeti akkasumas tokkummaa Itiyoophiyaaf sodaa dha jedhee jira. Hidha laga Abbayyaa kan ilaaleenis fedhii Itiyoophiyaa eegsisuu hin dandeenye jechuun himate. Angawoonni bulchiinsa naannoo mootummaa Oromiyaa fi kanneen biroon jeequumsa dhiyeenya kana Itiyoophiyaa keessatti ka'e fi ajjeechaa wellisaa Oromoo beekamaa Haacaaluu Hundeessaa keessaa mootummaa bulchiinsa naannoo Tigraaytu duuba jira jechuun himatu jedha ibsii ba'e kun.


Naannoon Sidaamaa Itti aanaa Prezidaantii Filate

Naannoo Itiyoopiyaa 10ffaa ta’uun kan hundeeffame Sidaamaan itti aanaa prezidaantii fi prezidaantii mana murtii walii gala moggaasee jira. Prezidaantii naannichaa kan jalqabaa obbo Dessaa Lidaamoo tiin mana maree naannoof dhiyaatanii itti aanaa prezidaantii ta’uun kan filataman obbo Beqqe Tumsaa yoo ta’an manni marees muudama isaanii sagalee gutuu dhaan raggaasiseeraaf. Obbo Demise Dullachaa immoo prezidaantii mana murtii walii gala kan naannoo sidaamaa ta’uun muudamaniiru. Manni maree sun muudama itti gaafatamtoota waajjiraalee ka biroo ni beeksisama jedhamee eegamaa kan ture yoo ta’u prezidaantichi muudamni itti gaafatamtoota waajjiraalee 16 yeroo biraatti akka darbu mana marichaa gaafatanii eeyamameeraaf. Obbo Dessaa Liidaamoo prezidaantii naannoo ta’uun kan muudaman Sambata darbe ennaa Sidaamaan sirnaan naannoo ta’uun hundeeffamuun isaa beeksisametti.


Midiyaalee Jeequmsa Kakaasaniif Akeekkachiisi Kennamee Jira

Abbaan aangoo bordii broodkaast kan Itiyoophiyaa jeequumsa yeroo ammaa biyyatti keessatti uumamee kanneen kakaasan ittiin jedhe Dhaabbattoota Midiyaa akeekkachiis kun ilaallata. Bordii kanaaf Daayreekteera kan ta'an Dr. Getaachoo Dinquu midiyaalee kan mormitootaa ta'an kan akka Tigraay Midiyaa Haawus, OMN fi Dimtsii Wayyaanee jedhaman hokkara gosootaa kan kakaasuu fi biyyatti tasgabii dhabsisuu dhaabuu qabu jedhan. Kun ta'u baannaan cufamuuf kan jiran ta'u xalayaa ittiin geenyee jirra jedhu. Gama kaaniin tajaajilli intarneettii Kibxata darbee jalqabee guutummaa Itiyoophiyaa keessatti akkuma citeetti jira.


Golli Naga Eegumsaa Dhimma Laga Abbayyaa Gamtaa Afriikaaf Haa Dhiisu: Mootummaa Itiyoopiyaa

Ministeerri dhimmi alaa Masrii Sameeh Shoukirii golli naga eegumsaa kan tokkummaa mootummootaa hidha laga Abbayyaa kan Itiyoophiyaa ilaalchisee marii Itiyoophiyaa, wixinee akka qopheessu gaafatanii jiran. Wixineen kun biyyoonni sadan turban lama gidduutti walii galtee quubsaa irra ga’anii qofa qofaa tarkanfii fudhachuu irraa isaan ittisa jedhan. Biyyoonni miseensota gola nga eegumsaa ta’an kudha shananuu gamtaan Afriikaa marii haaraa jalqabame kana hoogganuu isaaf deggrsa qaban ibsanii jiru. Itiyoophiyaan tokkummaan mootummootaa kana keessaa ba’ee gamtaan Afriikaa qooda hooggantummaa akka fudhatu barbaaddi jechuu dhaan xiinxalaa gameessi VOA Mohamed Elshinaawii profeesera sociolojii siyaasaa American Yuniversitii Cairo jiru Said Sadek ilaalchisuun galma akeekame bira ga’amuuf carraan jiraachuu isaa mariisiisee jira.


Gamtaan Afriikaa Haala Itiyoophiyaa Kan Yeroo Ammaa Itti Siqeenyaan Hordofaan Jira Jedhe

Dura ta’aan komiishina gamtaa Afriikaa Muusaa Aakii Mahamat haala Itiyoophiyaa keessa yeroo ammaa kan erga ajjeechaa aartisiitii Hacaaluu hundeessaa boodaa itti siqeenyaan hordofaa kan jiran ta’uu beeksisaniiru. Hookkarri ka’e hanga ammaa lubbuu hedduu galaafatee hedduus madeessee jira. Dura taa’aan kun maatii isaa fi gadda onnee irraa madde itti dhaga’ame ibsanii kanneen mada’aan illee akka fayyaniif hawwanii jiru. Biyyattiin du’a hacaaluuf gaddaa ennaa jirtukanatti dura taa’aan kun tasgabbiin akka bu’u gaafatanii lammiiwwan martinuu gocha haala yeroo ammaa daran hammeessu irraa akka of qusatan waamicha darbarsaniiru. Mootummaan Itiyoophiyaas kanneen gocha suukaneessaa kana raawwatan fuula murtiitti akka dhiyeessu dura taa’aan komiishinichaa gaafatanii gareen martinuu garaagarummaa jiru marii fi mala nagana akka hiikan weerara COVID-19 ittisuuf illee tattaaffiin akka godhamu gaafataniiru. Dura taa’aan komiishina gamtaa Afriikaa kun tasaabbii, nagaa fi biyyattiin akka badhaatuuf mootummaa fi uummata Itiyoophiyaaf deggersa qaban irra deebi’anii ibsaniiru.


Obbbo Jawaar Mohammed fi Namoonni Ka Biroon To’ataman, Jedha Poolisiin Federaalawa Itiyoophiyaa

Obbo Jawaar Mohammed fi namoonni ka biroon hidhamuu isaanii Poolisiin Federaalaa fi Poolisiin Oromiyaa ibsa waloon baasaniin beeksisanii jiran. Miidiyaalee biyya keessaaf kan ibsa kennan Koomishinarri Waliigalaa Koomishinii Poolisii Federaalaa Indeshaaw Xaasew ibsa kennan maqaa dhahuudhaan Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf kan ibsa kennan, Daarektarri Koomiyunikeeshinii Koomishinichaa Jeeylaan Abdii, har’aa deemsa reeffa Artist Haacaaluu geggeessuu keessatti poolisiin tokko ajjeesamuu ibsanii, kan “poolsiin kun ajjeesame karaa nama Jawaar Mohammed waliin turee ti,” jedhan. Dhimmoota kanaa fi ka biroo wajjiin wal-qabateen Obbo Jawaarii fi eegdota isaa dabalatee namoonni shan to’annaa jala galfamuu dubbatan, jechuun Tsihoon Girmaa gabaastee jirti. . Sana dura immoo, dhaabbatni OMN oduu tamsaaseen, Obbo Jawaar Mohammed fi Obbo Baqqalaa Garbaa hidhamuun isaanii mirkanaawe jedhee ture. Dhimma kana hordofnee, yeroo odeeffannoo dabalataa argannu kan isiniif dhiheessinu tahuu sin beeksisna.


Artist Haacaaluu Hundeessaa Ajjeefame Jedhama

Artist Haacaaluu Hundeessaa har'aa jechuunis Wiixata Waxabajj 29, 2020 akka lakkoofsa sa'aatii Itoophiyaatti galgala tilmaamaan naannoo sa'aatti 3:30 Magaalaa Finfinnee bakka adda Kondominiiyemii Galaan jedhamutti ajjeffame jedhamera. Yeroo amma reenfii isaa naannoo Labu akka jiru namoonni naannoo sana jiran dubataniru. Akka odeeffannoo gahaa argannen sinitti deebina.


Harrootni Itiyoophiyaa Seeraan Ala Keeniyaatti Gurgurmu

Angawootni Godina Booranaa akkasumas ka aanotii daangaarra ka dhimmi gurgurtaa harree ka seeraan ala raawwatamuu isaan ilaallaatu akka jedhanutti, harroota kana naannolee Itiyoophiyaa garagaraa keessaa oofanii fidanii godina kana qaxxaamursanii gara Keeniyaa ka ceesisan daldaltoota seeraan alaati. Kanaafis aanotiin Godina Booranaa daangaarra jiran filatamoo ta’uu himanii keessumaa daldaltoonni kunini aanaa mi’oo Keessaan gara Soloolotti harree kana ooffatanii gabaa Keeniyaa keessatti gurguratuu jedhan. No media source currently available Obbo Boruu Didaa hoogganaa waajjira qabeenya Beeyladaa Aanaa mi’ooti, yoo woon daldala harree seeraan alaa Aanaa Mi’oo kana yoo dubbatan duraan warri harree daldalu kun naannolee Itiyoophiyaatii fidanii aanaa Mi’oo keessaan karaa Soloolotti dabrsuu jedhan. Obbo Boruu yoo harroonni kun Mi’oo gahan akka dhukkuba horii kaanitti hin dabarsineef adda fooyaa turree jedhan Obbo Moluu Culuqqee; Itti gaafatamaa Waajjira galii Ka Aanaa Mi’ooti/ Daldalli harree kanaan dura aanaa san keessatti raawwatamaa akka ture mirkaneessan. Duraan gaafa dhufan guyyaatti harrootni gara 300 Mi’oorraan gara Keeniyaatti qaxxaamuraa akka turan eeran. Obbo Moluun dhibeen Kooronaa kun erga mullatee as daldalli kun akka durii deemaa akka hin jirre ifoomsanii, warri harree fayyaa Itiyoophiyaatii keeniyaatti daldalu kun garuu gabaa qalmaa ka Keeniyaatti akka dhiyeessu odeeffannoo qabnaa jedhu. Waanum daldala harree karaa Aanaa Mi’oon darbee Soloolotti raawwatamu kanaa Obbo Alii Bole; Itti gaafatamaa waajjira daldalaa ka Godina Booranaa gaaffeen ture. Waan kana dhaabsisuuf itti jirraa jedhu. Silaa daldala kana to’achuu male Eejensii Misooma Gabayaa Oromiyaati. Godina Booranaatti hoogganaan waajjira dame eejensii kanaa obbo Huseen Guyyoo daldala kana quba akka qaban dubbatanii, koree daldala seeraan alaa kana lamuu akka hin kaane dhorku fi hordofu dhaabnee jirra jedhan Sagalee Ameerikaaf. Obbo Huseen koreen hundaaye waajjira daldalaa, bulchiinsa aanaa, qaamolee nageenyaa fi Gumruukii ka of keessatti haammateedha jedha dabalanii yoo ibsan. Harroonni Itiyoophiyaa Keeniyaatti gurguraman gabaa qalma harree Keeniyaa jiruuf dhiyeeffamuu jedhama. Mootummaan Keeniyaa Gurraandhala darbe lakkoofsi harroota biyyattii keessa jiranii waan gadi bu’eef qalma harree biyyattii keessatti gaggeeffamaa ture ka dhorke yoo tahu, torbee darbe kana kibxata Eebla 22 bara 2020 manni murtii Olaanaa Keeniyaa garuu murtee mootummaan dabarse kana kuffisee jira. Kanaanis qeeraawwan harree afur ka Keeniyaa keessatti argaman hojii isaanii itti fufuuf mirga akka qaban raggaasise.


Hoogganoonni Cichaan Hojjechuu Dhabuun Walitti Bu’iinsa Daangaa Irraa Hammeesse: Bulchoota Amaaraa fi Affaar

Murannoon Amaaraa xiqqaachuun daangaalee Amaaraa fi Affaar irratti walitti bu’iinsa uumamu dhaabbataan akka hin furamne godhe jechuu dhaan bulchitoonni naannolee lamaanii ibsanii jiru Bulchitoonni naannolee lamaanii fi miseensonni naga eegumsaa walitti bu’iinsa daangaa naannoo sana jiru ilaalchisuun xumura turban darbee marii geggeessanii jiran. Namoonni VOAf dhiyeenya akka ibsanitti walitti bu’iinsi daangaa lamaan irraa haala yaaddessaa irra ga’eera jedhan. Bulchoota lamaaniin kan hoogganamu mariin magaalaa Desee keessatti geggeessamee ture du’uu namoota badii hin qabaannee fi qaamaa hir’achuu, saamicha beeladaalee fi qabeenyaan manca’uuf walitti bu’iinsa sababaa ta’eef furmaata waariinsa qabu akka argamu irratti kan fuuleffate ture.


Booranatti Nami Dhibeen Kooronaa Qabe Jaha Gahe

Harra Itiyoophiyaa keessatti namootni dhibee Kooronaan qabaman 5425 gaheera. Ministeerri fayyaa akka beeksisetti harras Itiyoophiyaa keessatti namootni 250 ta’an haaraan dhibee kanaan faalamanii jiru. Saddeet ammoo dhibeedhuma kanaan lubbuun isaanii darbeera. Dhibeen kun qorannoo namoota kuma shani fi dhibba afurii fi kudha afur irratti gaggeeffameen ka argame yoo tahu, akka gabaasi Ministeerri fayyaa agarsiisuttis warri dhibeen irratti argame keessaa 177 jiraattota magaala Finfinnee, 21, Tigraay, 20 Amaara irraa, 18 Gambeela rraa, 8 Oromiyaa 4 Naannoo Soomalee, 1 Dirre Dhawaarraa fi kurneen warri hafan ammoo lammiilee biyya alaati. Ministeerri fayyaa warri harra qabame umriin yoo kaawu daa’ima ji’a sadii haga nama ganna 90 keessa jiraachuu beeksise. Warra lubbuun dabre saddeeettan yoo odeeffannoo isaanii ifoomses, nami sadii ka Jiraattota Finfinee akkasumas Dirre Dhawaa ta’an utuu yaala fudhataa jiranii lubbuun isaanii akka darbe, shanan hafan ka jiraataa magaalaa Finfinnee ta’an garuu erga du’anii saamuda reeffa isaaniirraa fuudhameen dhibee kanaan lubbuun isaanii darbuun baramee jedhe. Namootni kuma sadii fi dhibba jahaa fi afurtamii jaha amma dhibee kanaan qabamanii akka jiran, isaan keessaa 27 baayyee dhukkubsatanii yaala gargaarsaa fudhataa jiraachuu, 144 ammoo harra dhukkubuma kanarraa fayyanii bahaniiruu jedhe. Gama Oromiyaatti yoo deebinu kaleessa nami tokko erga dhibee Kooronaan qabamuu mirkanaa’ee kibba Oromiyaa Booranatti nami dhibee Kooronaan qabame 6 gahee jira. Moluu Diimaa itti aanaan hoogganaa waajjira eegumsa fayyaa Godina Booranaa namootni kun martuu guyyoota darban kana keessa dhibeen kunini irratti argame; martuus ollaa Keeniyaatii warra ol dhufeedha jedhan. Obbo Moluun warra namoota kana faana wal qunnaman mara adda baasaa akka jiran himanii haga yoonaa Goomoleerratti namoota 33, Mooyyaleerratti ammo namoota 29 adda baasnee saamuda irraa fuunee qorataa jirra jedhan. Obbo Moluun aanotii dhibee kanaaf saaxilamoo ta’an aanotii daangaa Keeniyaarratti argaman fi warra naannoo geejjibaarra hojjetuuf qorannoo taasisuun tatamsa’ina dhibee kanaa ittisuu yaalaa jirras jedhu. Namootni dhibeen irratti argame dhiirotni afurii fi dubartoonni lama amma Hospitaala Mooyyalee jiru. Dookter Gezzaahny Isheetuu; Meedikaal Diirekteriin Hospitaala Mooyyalee namoota kanaaf hordoffii barbaachisu taasisaa jirra jedhan. Angawootni godinaa Godinni Booranaa daangaa ballaa Ollaa Keeniyaa waliin waan qabuuf sochiin konkolaataa dhorkamus seensa namaa guutummaa guutuutti dhaabuun hin danda’amne kanaaf jiraattota waan dhibee kanaa ballinaan barsiisaa jirra jechuun himu. No media source currently available


Obbolummaa Uummataa Diiguuf Yaalamaa Jira: Bulchaa Godina Gaamoo

Bulchiinsa naannoo uummattoota Itiyoophiyaa gama kibbaa keessatti humnootiin siyaasaa jiran obbolummaa uummataa amma jiruun faallaa hojjataa jiru jechuun bulchaan godina Gaamoo Obbo Birhaanuu Zawdee dubbatanii jiru. Mootummaan Federaalaa bulchiinsa Itiyoophiyaa gama kibbaa bakka afuriitti gurmeessuuf yaada dhiyeesse irratti ibsii godiinoota ollaa irraa kennamaa jiru kan nama kakaasuu fi waan gargaaru kan hin qabne jedhan. Xinxaltonni akka jedhanti Sidaamaan akka of bulchuuf ehamuun gama kibbaa keessatti warra kaaniif karaa saaqe. Godinaaleen 10 kan gama kibbaa keessa jiran bulchiinsa ofii qabaachuuf kan gaafataa jiran ta'uun ibsamee jira. Gama kaaniin namoonni 100 caalaan sababaa ilaalcha siyaasaa qabaniif jecha godina Gaamoo aanaa Qucaa keessaa hidhamuu paartiin Demokraatawaa Qucaa beeksisee jira. Uummanni Qucaa godiina Omoo aanaa tokko keessa qofa kan jiraatan yoo ta'u ofiin of bulchuuf gaafataa jiru.


Naannoon Tigraay Filannoo Ofii Isaa Ni Geggeessa: Obbo Geetaachoo Redaa

Manni maree naannoo Tigraay akka murtii irra ga’een filannoo naannoo yeroo qabameefitti kan geggeessu ta’uu paartiin adda bilisummaa uummata Tigraay beeksisee jira. Miseensa koree hoji raawwachiiftuu IWEHAT kan ta’an obbo Geetaachoo Redaa akka jedhanitti paartiin isaanii murtii booriin filannoo Itiyoophiyaa dabarse kan hin fudhanne ta’uu isaa fi filannoo sana akka geggeessu tuqanii mootummaa federaalaa gama ilaaleen Fulabaana 30 booda mootummaan federaalaa jira jennee waan hin amanneef itti fufuun kan ilaallu ta’a jedhan. Boordiin filannoo Itiyoophiyaa ibsa baaseen manni maree naannoo Tigraay naannoo isaa keessatti filannoo marsaa ja’affaa geggeessuuf murtii kennuus haa ta’u boordiin filannoo murtii isaa kana fudhatee raawwachiisuu qaba kan jedhu bu’uura seeraa kan hin qabaanne ta’uu beeksisee jira. No media source currently available


Warshaan Sa'aa Tokkotti Daabboo 80,000 Oomishu Finfinneetti Eebbifame

Warshaan daabboo Shaggar sa'atii tokkotti daabboo 80,000 Oomisha, jedhame har’a Finfinneetti eebbifamee jira. Sirna eebba warshaa kanaa irratti kan argaman Muummeen Ministiira Itoophiyaa Abiy Ahmad, “warshaan kun akeektuu rakkoo midhaan nyaataa jalaa ittiin baanuu ti,” jedhan.\n\nItti aanaan kantiibaa bulchinsa magaalaa Finfinnee Injinar Taakkalaa Uumaas gama isaaniin hojiileen gaaffii dargaggotaa fi haadholii deebisan magaalatti keessatti ciminaan hojjatamaa akka jiru dubbatan. No media source currently available


Dhimma Hidha Laga Abbayyaa Irratti Ibsa Gumiin Gurraachota Mana Maree Ameerikaa Baase

Gumiin gurraachota mana maree Yunaayitid Isteetis Keessaa kan ‘Black Caucus’ jedhamu hidha laga Abbayyaa guddicha kan Itiyoopiyaa ilaalchisuun ibsa baaseen qaamni martinuu fayyadamaa akka ta’uuf walii galtee irra akka ga’amu gargaaruuf qoophee ta’uu isaa beeksise. Manni maree kun ejjennaa isaa kana kan beeksise Kibxata kaleessaa waxabajjii 23 bara 2020 ykn akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti waxabajjii 12 bara 2012 galgala yoo ta’u mariin sun fuula duratti tarkaanfachuu dadhabuu isaa fi sababaa hidha laga Abbayyaan kan ka’e itiyoophiyaa Masrii fi Sudaan irraan bifa dhiibbaa geessisuun muddamni jiru hammaataa adeemu isaa ilaalchisuu dhaani. No media source currently available  Ijaarsa hidha laga Abbayyaa ilaalchisee qaamonni fayyadamtoota ta’an martinuu walii galtee addaan hin cinnee fi marii araaraan akka itti fufuan gumiin miseensota gurraachota manni maree kan ‘black Caucus’ jedhamu kan jajjabeessu ta’uu ibsichi beeksiseera.  Manni maree kun itti dabaluu dhaan mareewwan sun fayyadama gamtaa, yaada gaarii fi seerawwan sadarkaa addunyaa irrati kan hundaa’an akka ta’an illee yaadachiisee jira. Dhagaan bu’uuraa hidha laga abbayyaa doolaarri biliyoonaan laka’amu irratti ba’ee ijaaramaa jiru kan kan kaa’ame bara 2003 akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti ta’uu kan yaadachiise ibsi gumii gurraachota mana maree US kun humna ibsaa megawaatii kuma ja’a maddisiisuu kan kan danda’uu fi Itiyoophiyaan biyyoota hollaa ishee jiraniif humna ibsaa dhiyeessuu kan ishee dandeessisuu fi Afriikaa keessaa hidha bishaanii isa guddicha ta’uu dhaan naannoo sanaaf dhiibbaa gaarii kan qabaatu ta’uu ibsi sun tuqeea. Projektiin laga Abbayyaa dhangala’uu bishaanii, dhiyeessii humna ibsaa fi wabii nyaataa Itiyoophiyaa, Sudaanii fi Masrii irratti kallattiin dhiibbaa kan kaa’u ta’uu ibsichi yaadachiisee, qonnaan naannoo jiru hongee rooba yeroo isaa hin eeggannee fiduun miidhamuu isaa illee yaadachiiseera. Itti aansuu dhaanis baay’ina lakkoobsa uummata Masrii hatatattamaan guddataa adeemee gara miliyoona 100tti dhiyaataa dhufeef hidhi laga Abbayyaa guddichi dhiyeessii bishaanii kan fooyyessuu fi biyyattiin bishaan ishee irra hedduu kan irraa argattu laga Abbayyaa irraas dhiibbaa jiru kan salphisu ta’uu tuqee jira. Itiyoophiyaan yeroo ammaa uummata ishee dhibba irraa harka digdama kan ta’u kallattiin hongee miidhu, baatilee dhiyoo as immoo sanyii midhaanii karee km 320,000 irra qotame hoomaan Awwaannisaa mancaasuu ibsi mana maree gurraachota Ameerikaa kun beeksisee jira. Sudaaniin gama ilaaleen hidhi laga Abbayyaa fayyadama bishaan ishee sirressuu, tuullaa biyyoo bishaan haxaa’ee deemu gad hir’isuu fi projektiiwwan qonnaa babal’isuu fi humna ibsaa ishee madisiisuu dabaluu akkasumas midhaan nyaataa irratti to’annoo qabdu dabaluuf akka gargaaru ibsee jira. Projektiin hidha laga Abbayyaa biyyota dhimmi kana keessaa qabaniif bu’aa kan qabu, rakkoo wabii nyaataa kan hanqisu, dhiyeessii humna ibsaa ilaalchisee rakkoo jiru kan salphisuu fi uummati lakkoobsi isaa kan amaa irra baay’atu bishaan ga’aa akka argatu, dinagdee naannoo akka fooya’uuf guddinni akka jiraatu gochuuf gargaara jedha ibsichi. Projektiin hidha laga kanaa hojii irra akka oolu gochuuf mariin nageenyaa akka geggeessamu gumiin gurraachota mana maree US keessaa deggersa kan godhu ta’uu ibsi kun beeksisee, walii galtee qaammi hundumtu fayyadamaa ta’u irra gama nagana akka irra ga’amu gochuuf gamtaa Afriikaaf qaamotii kana irratti hirmaatan mara deggeruuf qophee ta’uu beeksisee jira.


Tokkummaan Mootummootaa Dhimma Hidha Laga Abbayyaa Itti Siqeenyaan Hordofaan Jira Jedhe

Dhimma laga hidha Abbayyaa ilaalchisee dubbi himaan tokkummaa mootummootaa Stephan Dujariik gaaffii gaazexeessota biraa dhiyaateef deebii kennanii jiran. Dhimmi hidha laga Abbayyaa yeroo ammaa sadarkaa haaraatti kan ol butate yoo ta’u ministeerri dhimmi alaa Masrii Itiyoophiyaa biraa illee dhiyeenya ibsi ba’ee jira. Ministeerri dhimmi alaa Masrii illee gola nagaa kan tokkummaa mootummootaaf xalayaa barreessee jira. Xalayaan wal fakkaatu muummicha barreessaa tokkummaa mootummootaas dhaqqabe yoo ta’e dhimmi kana irratti ejjennoo fi yaaddoon isaan qaban maal akka ta’e gaafatamanii jiran. Staphanne Dujaarik deebii kennaniin yeroo ammaa kanatti fooyya’ina argame, ibsawwan qaamolii adda addaa biraa dhimmi hidha laga Abbayyaa ilaalchisee kennamaa jiru itti siqeenyaan hordofaa jirra jedhan. Gama keenyaan Masrii, Itiyoophiyaa fi sudaan adda addummaa ijoo gidduu isaanii nagaa dhaan furuu dhaaf waliin ta’anii akka hojjetan waamicha dabarsina jedhan. Bara 2015 walii galtee irra ga’ameen fayyadama bishaanichaa ilaalchisuun qaama maraaf bu’aa akka ta’u akkasumas wal amantaa gaarii irratti akka ta’u ka jedhu cimsanee yaadachiisuu barbaanna jedhaniiru.


Dawaan Erga Hojii irra oolee Waggaa 25 Lakkoobsisee Keessaa Tokko Kam?

Waggaa 25 har'a baatii Waxabajjii keessa dawaa haaraa jalqaba ba'e hojii irra ooluun lubbuu nama hedduu du'a irraa oolche kan Ech Ay Vii ykn HIV/AIDS ture. Waggoota dheeraaaf mootummaan Yunaaytid Isteetes vaayrasii HIV ittisuuf yaalii taasisee kan hogganaa turan Dr. Antonii Faawuchii dawaan argamee sun jireenya namoota vaayrasii HIV waliin jiraatanii jijjire jedhu.asii HIV waliin jiraata Sababaan isaas dawaa yeroo duraaf bu'aa guddaa argamsisee fi waan tureef jedhu. Addunyaa irratti uummata Miliyoona 37 akkasumas Amerikaa keessttis namnii Miliyoona tokko ta'u vaayrasii HIV waliin jiraata.


Dhukkuba Koviid  fi Itiyoophiyaa

Itiyoophiyaa keessatti lakkoobsi namoota dhukkuuba vaayrasii Koronaan qabamanii 4663 kan ga'e yoo ta'u kanneen du'an immoo 75 ga'u ministriin eegumsa fayyaa Itiyoophiyaa beeksisee jira. Dhukkuba kanaaf jecha labsii yeroo hatattamaa labsamee keessa deebi'anii ilaaluun foyyeefama seeraa ta'een namoonni biyya alaa irraa Finfinnee seenan torban tokko qofaaf adda baafamanii akka ka'aman ta'e jira. Gama kaaniin namoonni Itiyoophiyaa seenan martii waraqaa ragaa dhukkuba Koviid-19 irraa walaba ta'u isaanii agarsisuu qabaachuu qabu. Namoonni vaayrasii Koronaan qabamanii akka hamaatti hin dhukkubsatiin hospitaala akka seenan hin dirqisiifaman. Kana malees, warri dhukkubsatanii mana jireenyaa guddaa qaban mana ofii keeessatti adda of-baasanii yaalamuu danda'uu. Qaamnii namaa dhukkuba of-irraa ittisuuf humnii qabu kan Antii Bodii jedhamu kan ilaaleen Waxabajjii 15 hanga Adooleessa 7 bara 2012tti qorannaan kan gaggeeffamu ta'uun ibsamee jira. Gama kaaniin sabaa himaa ykn Midiyaan Itiyoophiyaa keessaa sababa dhukkuba kanaan wal qabatee beeksisii adda addaa kan silaa uummataa dhiyaatee madda galii ta'uuf waan xiqqaateef jecha rakkoof saaxilamuu ibsanii jiru. Sababaa rakkoo kanaan dilaala argatan harka 60 dhabanii hojjattootaaf mindaa baasan dhabuu fi kaan immoo cufamuun ibsamee jira. Kanaafis mootummaan deggersa maallaqaa akka godhuuf gaafachuuf akka jiran gabaafamee jira.


Arena Tigray Addaan Fottoquu Naannoo Tigraay Hin Simadhu Jedhe

Naannoon Tirgraay seenaa dhaan qaama Itiyoophiyaa taatee hin beektu jechuun kan haaraa hundaa’e paartiin walabummaa Tirgaay ka beeksise Areenaa Tigray fudhatama dhabsiise. Dubbi himaan paartichaa Amdoom G/sillaasee akka jedhanitti biyya walaba taate hundeessuun mirga uummata Tirgaay eegsisuuf amansiisaa miti, garuu qajeelfama dimokraatawaa dhugaa ta’e TPLF fi paartii fottoquu yaadu paartii haawaan kun yoo faana bu’an bulchiinsi gaariin naannoo sana keessa ni jiraata jedhan jechuu dhaan Mulugeta Atsbeha gabaaseera.


Muddamni Hidha Laga Abbayyaa Ilaalchisee Jiru Hammaate: Internaashinaal Kraaysis Gruup

Gareen rakkoo walitti bu’iinsa biyyootaa qoratu kan ” International Crisis Group” jedhamu dhimmi hidha laga Abbayyaa ilaalchisuun marsariitii irratti ibsa kenneen mariin dhiyeenya Itiyoophiyaa, sudaanii fi Masrii gidduutti geggeessamaa ture akkasumas attamiin walii galtee irra akka ga’amu yaada dhiyaate maxxansee jira. Garee kanaaf xiinxalaa gameessa dhimmi Itiyoophiyaa William davison fi daayiriktera projektii Afriikaa Kaabaa Rikaardoo Fabianii kaleessa Naayiroobii keessatti sabaa himaaf ibsa kennan. Torban tokko dura qaamolii kana gidduutti dhimmootii ijoo irratti adda addummaa jiru furuuf mariin geggeessame keessumaa Itiyoophiyaa fi Masrii gidduu muddamni ture fooya’ina argamsiisuu isaa gariin kun tuqee jira. Haa ta’u malee mariin geggeessamaa ture falmii qaamota lamaan gidduu jiru hin furin hafe. Xiinxaltoonni akka jedhanitti amma muddammi jiru ol ka’aa adeeme. Yeroon kun yeroo itti Itiyoophiyaan hidha Abbayyaa torbanneen hanga tokko booda bishaaniin guutuu barbaadaa jirtu waan ta’eef mariin baay’ee barbaachisaa dha. Masrii fi Sudaan karoora Itiyoophiyaan qabdu mormanii jiran. Itiyoophiyaan immoo wixinee hongee hanqisuu jedhu kan waggoota tooftaa waggoota hedduuf ture Itiyoophiyaan fudhatama dhabsiistee jirti.


Namoonni Waaltaa Yeroof Tursiisaman Seenan Dhiphina Sammuuf Saaxilamne Jedhu

Lakkoobsi namoota Vaayiresii koronaan qabaman ol kaa’aa ennaa adeemetti Itiyoopiya akeessaa namoonni of ajjeesuu ykn waaltaa keessa tursiisaman keessaa milquuf yaaluun dhaga’amaa jira. Kunis sababaa hanqina odeeffannoo ga’aa yoo ta’u bakka tursiisaman jechuun waaltaan keessa tursiissaman maali? Namoonni ennaa bakka sana seenan maaltu ta’a? namoonni yoo vaayiresichaan qabamuu shakkaan maal gochuu qabu kan jedhu of keessaa qaba. Waaltaan keessa tursiisaman hangi tokko fedhii bu’uuraa uummataa hin guutaniif. Kun martinuu wal ga’ee dhiphina sammuuf namoota saaxilaa jira. Waahilli keenya Simenyish akka gabaastetti namoonni waaltaa kana keessa jiranii fi achi keessa turan dhibbaa yaada sammuu irra jiru dubbataniiru.


Sidaamaan Bulchiinsa Naannoo Itiyoophiyaa 10ffaa Taate

Gumiin bulchiinsa naannoo uummattoota Itiyoophiyaa gama kibbaa har'a Sidaamaatti aangoo dabarsee kennuu dhaan bulchiinsa naannoo haaraa 10ffaa ta'u beeksisee jira. Baatii Sadaasa darbee gaafa kudhanii mirga hiree murteeffannoo Sidaamaaf sagalee uummatichi kenne dhibba keessaa harka 98 oliin Sidaamaan bulchiinsa naannoo haaraa akka taatu taatuu murteessan. Anngoo kana af-yaa'ii mana maree naanoo kan ta'an Aaddee Heleen Dabbabaa harkaa kan fudhan af-yaa'iin mana maree godiina Sidaamaa Obbo Solomoon Laalee maqaa uummata sidaamaan gammachuu qaban ibsiin galata dhiyeessan. Gumiin kun har'a walgahii gaggeesseen ittisa vaayrasii koronaa irratti kan dubbatee ta'u fi bajata dabalataa ramaduu isaa Yonaataan Zabdiwoos gabaasee jira. No media source currently available


Guyyaan Baqattoota Addunyaa 19ffaan Gaadidduu Vaayirasii Koronaa Keessatti Mudde 20 Ayyaaneffama

Sanbata dhufu jechuun Waxabajjii 20, bara 2020 Guyyaa Baqattootaa waggaa 19ffaa tu guutummaa addunyaatti ayyaaneffama. Ayyaana waggaatti takkaa kabajamu kana irratti deggersa maallaqaa gargaarsa baqattootaaf oolfamuuf dadammaqinsa uumaa, gamaa kaaniin immoo milkaa’ina hojii baqattootaa tu faarfama. Rakkoolee duraanuu mudatan irratti, weerarri Vaayirasii Koronaa bara kanaa immoo, baqattootatti ba’aa dabalataa tahee jira. Baqattoota addunyaa irraa gara miliyoona toorbaatamii tokkoo keessaa irra-jireessi kanneen sababaa waraansaa fi hokkaraatiif biyya isaanii gad-lakkisanii dheessan. Akka dubbi-himaan Tokkummaa Mootummootaa – Mr. Booy’aan jedhanitti, uummata kanaaf wanna barbaachisu kennuuf birmannaa idiladdunyaa sadarkaa guddaa barbaachisa. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Zooniin Walaayittaa Murtii Gumii Naannoo Keessaa Ba’uuf Murteesse Nan Cimsa Jedhe

Zooniin Walaayitaa bakka buutota isaa gumii naannoo uummattoota kibbaa keessaa baasuuf murteessuu isaa beeksise. Murtiin kunis zooniin walaayitaa naannoo ta’uun akka isheen hundeeffamne sagalee ukkamsuuf tattaaffii godhame mormuuf jecha. Naannoo sana bakka afuritti qooduuf mariin geggeessamaa jira. Bulchiinsi zoonii Walaayitaa akka jedhetti garuu fedhii naannoon hundeeffamuuf qabu irraa boodatti kan hin deebine ta’uu beeksisen jechuun Yonatan Zebdiyos gabaaseera.


Balaan Lolaa Uummata Naannoo Somaalee Keessaa Rakkinaaf Saaxile

Naannoo Somaalee keessatti baatii tokko duraa qabee balaa lolaa uumameen uummanni utuu irraa hin dandammatin baatiin roobaa waan jalaqabameef jecha yaaddoo ka biroo itti uumuu isaa mootummaan naannoo Somaalee ibsee jira. Miseensonni koree dhaabbataa kan nageenyaa fi hariiroo alaa mana maree bakka bu’oota uummataa fi naannoo Somaalee bakka bu’uun kanneen mana maree keessa jiran guyyoota kudhaniif naannoo sana keessa sosso’uun kanneen miidhaan irra ga’e daawwataniiru. Miseensonni mana maree bakka bu’oota uummataa kun haalli daandii naannoo sana keessaa yaaddessaa dha kan jedhan yoo ta’u, yeroo gannaa kanneen miidhaan irra ga’eef gargaarsa dhiyeessuun gufuu ta’uu waan danda’uuf qaamni dhimmi ilaallatu hatattamaan akka dhaqqabuuf gaafataniiru jechuun Addis Chekkol gabaaseera.


Paartii Haaraan Bilisummaa Tigraayiif Qabsaa’u Hundeeffame

Tigraay keessatti Paartiin Tigraayiin biyya akka taatuuf karaa nagana qabsaa’u hundeeffamuun gabaasame. Paartii bilisummaa Tigraay jedhamee kan waamamu paartiin kun sambataa fi dilbata darbe gumii hundeeffama isaa Meqelee keessatti kan geggeesse yoo ta’u sagantaa fi dambii naamusaa raggaasisiuu dhaan dura taa’aa filatee jira. Akkuma kanaan obbo Girmaay Berihee dura taa’aa paartichaa obbo AlemSeged Aregaay itti aanaa dura taa’aa obbo Mehaarii Yohaannisiin immoo itti gaafatamaa dhimmootii siyaasaa ta’uun filatamaniiru jechuun Mulugeta Atsbeha gabaaseera.


Gumiin Hoogganoota Amantii Gara Maqaleetti Imalan

Gumiin hoogganoota amantii fi jaarsoliin biyyaa kanneen koree araaraa gurmuu nageenyaaf jecha yeroo ammaa Meqelee seenanii jiran. Akka gabaasaaleen tuqanitti jilli kun kan gamasitti imaleef adda addummaa mootummaa federaalaa fi mootummaa naannoo Tigraay gidduu jiru walitti fiduuf jecha. Gabaasaalee kanneen biroon immoo akka jedhanitti gurmuun kun karoora naannolee biyyattii garaagaraa keessattis akkasuma kan godhan ta’uu isaanii ti jedha Mulugeetaa Atsbehaa Meqelee irraa.


Itiyoophiyaatti Lakkoobsi Namoota COVID 19n Qabamanii Dachaan Dabalaa Jira

Weerarri Vaayirasii Koronaa eega Itiyoophiyaa keessatti mul’atee guyyoota 90 lakkoofsiseera.\nKessumaammoo torban afurii asitti baay'inni namoota vaayirasii kanaan qabamanii dachaan dabalaa akka jiru tu ibsame. Namoonni biyyaa fi ogeeyyiin fayyaa babal'achuu vaayirasii kanaatiif sababaan of irraa ittisa irratti xiyyeeffannoon hawaasni kennaa jiru xiqqaachuu dhaa eegalee hubachiisawwan kennamaa jiran karaa saayinsawaatiin ta'uu dhabuu dha jedhama. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


ABO fi KFOn Murtii Mana-maree Federeeshinii Mormuun Ibsa Baasan

Addi Bilisummaa Oromoo fi Koongiresiin Federaalawa Oromoo Manni-maree Federeeshinii Itiyoophiyaa haga filannoon waliigalaa geggeessamutti mootummaa taayitaa irra jiruuf akka yeroon aangoo dheeressamuuf murtii Gumiin Qorannoo Heeraa dhiheesseef raggaasisuu mormuudhaan kaleessa ibsa waloo baasanii jiran. “Murtiin Manni-maree Federeeshinii yeroo bulchiisaa mootummaa dheeressuuf dabarse, gochaa seeraa alaa ti,” jedha ibsi paartiileen mormitootaa lamaan waliin baasan. Kana irratti Namoon Itti-gaafatamaa Sab-quunnamtii Adda Bilisummaa Oromoo, Obbo Qajeelaa Mardaasaa dubbisee jira. Gaaffii fi deebii guutuu caqasaa. No media source currently available


Gabaasaa Amnestii Internaashinaaliin Dhihaate Qulqulleeffachuuf Qorannaatti Jirra: Aaddee Adaanach Abeebee

Hojiin mirga namoomaa kabajsiisuu kan gabaasaaf hojjatamu osoo hin taane kan dantaa lammileef kabajamu dha, waajirri Abba Alangaa Federaalaa Itiyoophiyaa. Waajirri Abbaa Alangaa gabaasa dhiittaa mirga namoomaa dhaabbatni sadarkaa Addunyaa, Amnestii Internaashinaal baase qulquulleeffachuuf ka qorataa jiru tahuu hoggantuun Abbaa Alangaa Federaala Aadde Adaanech Abeebee VOAf ibsanii jiran. Gaaffii fi deebii waliin geggeessine caqasaa. No media source currently available


"Hiriira Waan Baaneef Hidhamaa Jirra"

Bulchiinsa naannoo Tigraay magaalaa Qoraariit keessattinamoonni hiriira ba'an kanneen 150 caalaan guyyaa lama keessatti hidhamuu jiraattonni VOAf ibsanii jiru. Gaaffiin isaanii lafa gadhiisaa jedhamnee gadhiifneef hirphii nuuf haa kennamuu,laftii dheedichaa nuuf haaqophaa'uu akkasumas bifa haaraan magaalaalee gurmeessuuf hojii hojjatamu keessatti waajiira bulchiinsa lafa qonnaa fi baadiyyaa nuu haa banamuu kan jedhu ture. Angawoota magaalatti keessaa keessaa tokko Obbo Kidaana-Maariyaam Abbaay akka jedhanti gaaffii isaanii sirrii akka ta;e ni amanna waan ta'eef irraa jala deebii itti laanna jedhan. Lakkoobsi namoota hidhaman jedhamee ol-kaafameera jedhanii warrii misooma barbadeessanii fi daandii cufuun danqaa uuman seera duratti dhiyeeffamu jechu isaanii Muluugeetaa Atsebahaa gabaaseera.


Itiyoophiyaa Keessatti Koviid-19 Kan Qabaman Lakkobsaan Dabalaa Jiru

Qorannaa sa'atilee digdamii arfan darban namoota 4120 irratti gaggeefameen namnii 142 dhukkuuba Koviid-19n qabamuu ministeerri eegumsa fayyaa Fedeeraalaa kan Itiyoophiyaa Feesbuuk ofii irratti maxxansee jira.Isaan kana keessaa tokko lammii Jabuutii kan biraa tokko immo kan portugaal ta'uun ibsamee jira. Kanneen keessaa 85 Dhiira 57 dubartoota yoo ta'an umriin isaanii 7-78 gidduu ta'uun beekameera.Waluumaa gala biyyatti keessatti lakkoobsi namoota dhukkuba kanaan qabamanii 1486 ga'eera.


Dhalattoonni Eebantuu fi Gindabarat Uummata Irraa Dhalatan Deggersaan Qaqqaban

Yeroo weerara Vaayirasii Koroonaa yaaddoo uumee jiru kanatti dhalattootni Godina Wallagga Bahaa Aanaa Eebantuu biyya Ameerikaa jiraatan, deggersa birrii kuma dhibba sadii caalu, lammiilee aanichaa deggersa barbaadaniif akka oolfamu gumaachuu isaanii barreessaan Waldaa Wal Gargaarsa Eebantuu Obbo Taarikuu Lamuu VOAtti himanii jiru. No media source currently available Haaluma wal-fakkaatuun, kanneen biyyoota alaa fi biyya keessa jiraatan - dhalattootni Godina Shawaa Lixaa, Aanaa Gindabaratii fi Abunaa Gindabarat birrii miliyoona lamaa fi walakkaa olitti tilmaamamu uummata aanaalee lameeniif deggersa taasisuu isaanii walitti qabaan Koree deggersa aanaalee lamaanii Obbo Amanuu Dhaabaa dubbatanii jiran. Oduudhuma wal qabatuun, Yunivarsiitiin Wallaggaa harka qalleeyyii magaalaa Naqamtee 655 tahaniif deggersa midhaan nyaataafi zayitaa kennuuf karoorse keessaa torban dabre namoota 200 caalaniif kennuu Walitti qabaan KoreeDeggersaa Doktor Malkaa Hiikaa beeksisanii jiru.


Itiyoophiyaan Qondaala Waraanaa Najalaa Ajjeefte: Sudaan

Milishoonni Itiyoophiyaa Kamiisa kaleessaa karaa Sudaan waliin wal daangeessuun gama Sudaan keessatti qondaala waraanaa tokko ajjeesanii looltoota hedduu madeessuu isaanii dhaabbatti oduu sudaan kan ta'e Suunaan gabaasee jira. Karaa gama daangaan magaalaa Al-Qadarif kan seenana milshoonni Itiyoophiyaa kun jedha Suunaan projeektii qonnaa haleeluun humnootii milishaa kanneen mooraa Barkat Noreen keessa turan waliin walitti bu'an jedha. Dubbii himaan waraana Sudaan akka jedhanti looltoonni hedduun ajjeefamanii kaanis madaa'uu kan ibsan yoo ta'u kanas milishoota Itiyoophiyaa biraa deggersa qabantu rawwate jechuu isaan dhaabbatti oduu sudaan kun gabaasee jira.


Bulchiinsii Naannoo Amaaraa Deggersa Mootummaa Federaalaa Gaafatee Jira

Mootummaan bulchiinsii naannoo Amaaraa daangaa Sudaaan waliin qabu to'achuuf yaalii gochaa jiruun mootummaan Federaalaa deggersa akka godhuuf gaafatee jira. Naannoo Amaaraaf itti aanaa prezidaantii kan ta'an Dr. Faantaa Maadafroo raadiyoo sagalee Amerikaaf akka ibsanti daangaa biyyoota lameenii irratti karaa 19 daangaa ce'anii gara bulchiinsa naannoo Amaaraa naamoota seenan kuma hedduu kana sababaa vaayrasa oo Koronaaf adda baasanii kaa'uun rakkisaa ta'eera jedhu. Naannoo daangaatti waaltaaleen namoota adda baasanii keessa ka'an hundumtuu waan guutaniif jecha ammaan booda namoota kan hin simannee ta'u ibsan. Dheerinni lafaa kan sudaan bulchiinsa naannoo Amaaraa waliin wal daangeessu kiloo meetra 400 ta'u ragaaleen ni agarsisuu jechuun Asteer Misgaanaaw gabaastee jirti.


Itiyoophiyaa Keessatti Lakkobsii Namoota Koviid - 19 Qabaman Dabalaa Jira

Sa'atilee darban 24 keessatti namoota 5015 irratti qorannaa gaggeefameen namnii 137 vaayrasii koronaan qabamuun ibsamee jira. Walii galaan lakkoobsii namoota Itiyoophiyaa keessatti vaayrasii koronaan qabamanii 968 ga'e jira. Warra amma qabamuun ibsamee 137 keessaa 86 Dhiira 51 Dubartoota ta'uun beekamee jira.


Naannoo Gaambeellaatti Qorannaan COVID 19 Jalqabame

Naannoon Gaambeellaa qorannaa Vaayirasii Koroonaa eegaluu isaa beeksisee jira. Hoogganaan Biiroo Fayyaa naannoo Gaambeellaa Obbo Kaan Gaatluwaak, “Guyyaatti saamuda 180 qorachuu dandeenya” jedhan. Jiraataan magaalaa Gaambeellaa tokko immoo, Qorannaan Koovid-19 Gaambeellaatti eegalamuun dagannaa waa’ee vaayirasichaa Uummata biratti mul’atu akka hir’isu dubbatu. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Qorannaa Sa'aa 24tiin Namoota Vaayirasii Koronaa Qaban 100 Tu Itiyoophiyaa keessatti Argame

Itiyoophiyaa keessatti sa’atiilee 24 keessatti qorannaa vaayirasii Koronaa namoota 4950 irratti geggeessameen, namoota 100 irratti vaayirasichi argamuun har’a himamee jira. Abbaan-alangaa kan Itiyoophiyaa, qajeelchota dabalataa tamsa’ina vaayirasichaa ittisuu danda’a jedhu ifatti beeksisee jira. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Lammiiwwan Itiyoopiyaa Libaanoon Keessa Turan 300 Ol Gara Biyya Ofiitti Deebi’an

Lammiiwwan Itiyooopiyaa Libanon keessa turan 337 galmeen imalaa qophaa’eefii gara biyya ofiitti akka deebi’an taasisameera. Har’a Beeruutii kan ba’an lammiiwwan Itiyooophiyaa kun gara biyya ofiitti deebi’uuf kana dura doolaara 550 baasanii kan turan yoo ta’u maallaqi isaanii guutummaan deebi’uufii isaa Libanonitti kan argamu waajjira qoonsilaa Itiyoophiyaa VOAf ibsee jira. Gama biraan sochiin har’aa kun haala adda addaan kanneen rakkoo keessa jiranii fi lammiiwwan biyya ofiitti deebi’uu barbaadanniif abdachiisaa ta’uu koreen hoji raawwachiistuu hawaasa Itiyoopiyaa Lebanon keessaa ibsaniiru jedha gabaasi Abebayehu Gebeyehu.


Of Irraa Ittisa Vaayirasii Koronaaf Qajeelfamoota Bahan Dagachuun Hammaate Jedhu Jiraattonni Finfinnee

Dagannaan qajeelcha of irraa ittisa vaayirasii kooronaa irratti mul'atu daran hammaatee jira, jedhu jiraattonni magaalaa Finfinnee Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf yaada isaanii kennan. Bakka taajila geejjibaa fi naannawaa gabaatti fageenya eeggachuu akkasumas of eeggannoo taasisamuu qabu gochuurratti namoonni ammalle xiyyeeffannoo kennuu dhaban, jedhu. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Tigraay Keessatti Hiriirri Itti Fufee Jira

Bulchiinsa naannoo Tigraay aanaa Waajiraat magaalaa Baahirii Tsebaa keessatti kaneen jiraatan gidduu gala aanaa haa taanuu jechuun har'a yeroo afraffaaf hiriiranii jiru. Mootummaa biraa hanga deebii argannuutti hiriira itti fuufna jedhu. Bulchiinsa naannoo Tigraay, godiina kaaba dhiyaa keessa namoonni jiraataniis gaaffii wal fakkaataa jkan qaban yoo ta'u daandii shiree indaasilaasee fi Daddabitiin wal agarsiisuu guyyaa 11f eega cufanii booda kaleessa hogganoota waliin mari'achuun akka banamuu ta'uun ibsamee jira. Dhimma kana irratti deebii gama aangawoota naannoo argachuuf yaaliin ta'e hin milkoofne jechuun Muluugeetaa Atsebahaa gabaasee jira.


Namoonni Labsii Koronaa Ittisuuf Ba'e Cabsan Ni Adabaman: Bulchiinsa Naannoo Uummattoota Itiyoophiyaa

Bulchiinsa naannoo uummattoota Itiyoophiyaa gama kibbaa keessatti labsii qajeelfama yeroo hatattamaa faca'iina vaayrasii koronaa ittisuuf ba'e namoonni cabsan 2600ol ta'an irratti tarkaanfiin fudhatamuu komishinni polisii naannoo ibsee jira. Komiishinarrri komiishina polisii naannoo sanaaNebiyyuu Isaayyaas akka jedhanti humnootiin nageenyaa dhimma kana irratti fulleeffachuun hpjjataa waan jiraniif yakka kanneen biroo to'achuun rakkisaa ta'u ibsan. Faca'iina vaayrasii koroonaa ittisuuf jecha kanneen hidhaa keessaa dhiifamaan gadhiifaman illee yakka kana rawwaachuu keessatti hirmaataa jiru jedhu. Gama kaaniin Godiina Guraagee keessatti walitti bu'iinsii gosa Maaraqoo fi Masqaan giddutti walitti bu'iinsii uumamee turee amma hanga tokko nagaa ta'u isaa fi furmaata waaraa fiduuf irratti hojjatamaa jira jedhan komishinarichi polisii.


Itiyoophiyaatti Lakkoobsi Namoota Vaayirasii Koronaan Qabamanii Dhiheenya Dachaan Dabalaa Deemuun Yaaddesaa Tahuu Dubbate Mootummaan

Lakkoobsi namoota Vaayirasii Kooronaatiin qabamanii magaalaa Finfinneetti eega torban tokkoo as dachaan dabalaan dabaluun yaaddessaa ta'uu Ministarri Fafyyaa Itiyoophiyaa beeksisee jira.\n\nKeessumaa kutaalee bulchiinsaa Lidataa fi Addis Katamaatti vaayirasiin kun daran waan hammaatee jiruuf tarkaanfiin of eeggannoo fi qajeelfamoonni bahan hojii irra oolfamuu qabu, jechuun hubachiisan - Daarektarri Komiyunikeeshiinii Ministara Fayyaa Itiyoophiyaa, Dr. Tegenee Raggaasaa. Gama biraan, konkolaachistoonni daangaa ce'uun tajaajila geejjibaa kennan Vaayirasii kanaaf saaxilamoodha tahuullee ibsan. Tatamsa’inni Vaayirasichaa akka babal’atuuf kan haala miijesse uummatni qajeelfamoota of irraa ittisaa bahan hojii irra oolchuu dagachuu dha, jedhan – Dr. Taganeen. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Giifti Dureen Itiyoophiyaa Manni Barnootaa Magaalaa Shireetti Ijaarsisan Xumuramaa Jiraachuun Ibsame

Angawoonni naannoo kan Tigraay keessaa manni barnootaa sadarkaa lammataa magaalaa Shiree kan waajjira giifti duree Itiyoopohiyaan maallaqa argameen ijaaramaa jiru ji’a torba booda kan xumuramu ta’uu beeksisan. Shireen naannolee sana keessaa kan giifti dureen ijaarsa maneen barnootaa sadarkaa lammataaf qarshii miliyoona 20 ramadan keessaa ti. Maddeen waajjira giifti duree VOAf akka ibsanitti Shireen maallaqa deggersa kan argatan magaalota shan keessaa tokko. Ijaarsi maneen barnootaa kanneen biroo xumuramuu beeksisaniiru jedha gabaase Mulugeta Atsbeha.


Hojiin Laga Xaanaa Irratti Aramaa Biqile Dhabamsiisuu Sababaa COVID-19 Danqame

Laga Xaanaa irratti kan uumame aramaa Inboc jedhu dhabamsiisuuf hanga ammaatti furmaati argame humna namaa ti jechuu dhaan daayrikterri ol aanaan Ejensii dhimmootii bishaanii fi kan laga xaanaa beeksisaniiru. Akka filmaataatti kan dhiyaatan malli ka biroon yaalii dhaan ilaalamanii furmaata waariinsa qabu hin fenne jedhu daayrikterri ejensii kanaa Dr. Ayyaaleew Wendee. Ejensichi wagga kana hanga Waxabajjii 30tti Xaanaa inboc irraa qulqullaa’e agarsiisuuf karoorfatus hamma walakkeessa waggaatti kan inni hojjete dhibba irraa harka 50 qofa. Walakkeessa wagga booda garuu sababaa weerara vaayiresii koronaan kan ka’e hojiin hin hojjetamne jechuu dhaan daayirkterichi ibsuu isaanii Asteer Misgaanaaw gabaasteetti.


Itiyoophiyaa Keessatti Lakkoofsi Namoota COIVD-19'n Qabamanii Dabalaa Jira

Itiyoophiyaan eega weerarri COVID 19 biyyattii seenee as guyyoota lamaan dabran, guyyaatti lakkoobsa namoota vaayirasichaan qabamanii ol’aanaa galmeessisuu ishee tii booda, lakkoobsichi dabalaa jira. Kaleessa lakkoobsa namoota vaayirasichaan qabamuun isaanii mirkanaa’ee 88 galmeessiste, Itiyoophiyaan. Ministiriin Eegumsa Fayyaa Itiyoophiyaa, har’a immoo lakkoobsi namoota Vaayirasichaan qabamanii 73 tahuu beeksisee jira. Lakkoobsi namoota vaayirasii Koronaan qabaman akkas dabaluun, uummanti qajeelfama of irraa ittisaa bahe hojii irra oolchuutti dhibaa’uu irraa madde – jedhu, ogeeyyiin fayyaa. Walagumaa-galatti lakkoobsi namoota Itiyoophiyaa keessatti Vaayirasii Koronaan qabamuun isaanii mirkanaawee 655 gahee jira – jedha – gabaasaan VOA, Mesfin Arraagee Desee irraa.


Paartileen Siyaasaa Itiyoophiyaa Shan Miseensonni Isaanii Hidhamuu Beeksisan

Torban tokko dura humnoota mootummaan qabaman kanneen jedhaman miseensonni hooggana paartilee polotiikaa adda addaa shan har’as achi buuteen isaanii hin beekamu jechuu dhaan sochii tokkummaa dimokraasummaaf itti aanaa prezidaantii kan ta’an VOAf ibsaniiru. Poolisii biraa deebiin argamuu dhabus komiishinni mirga namaa fi boordiin filannoo Itiyoophiyaa iyyata paartilee kanaa barreeffamaan argachuu isaanii mirkaneessaniiru.


Gumiin Dhimmootii Heeraa Qoratu Dhuga Ba’umsa Ogeessotaa Dhaga’aa Ture Har’a Xumure

Gumiin dhimmootii heeraa qoratu marii marsaa sadaffaan geggeesse adeemsa ogoeessota irraa dhuga ba’umsa dhaggeeffatuu har’a xumuree jira. Dura teessuun gumii isaanii prezidaantiin mana murti walii gala aadde Me’aazaa Ashenaafii akka jedhanitti yaadaawwan barreeffamaa dhiyaatan 22 keessaa irra hedduun gara xumura wal fakkaatuutti kan geessanii dha. Har’a dhuga ba’umsa kan kennan ministeera eegumsa fayyaa, angawoota boordii filannoo Itiyoophiyaa fi hoji geggeessitoonni waajjiraalee yeroo weerara vaayiresii koronaa fi yeroo labsiin hatattamaa labsamee jirutti filanoo geggeessuun akka hin danda’amne ibsaniiru jedha Iskinder Frew Finfinnee irraa.


Qabsaa’aan Mirga Namaa Ameerikaa Jeesii Jaaksen Hidha Laga Abayyaa Ilaalcisee Gola Naga Eegumsaaf Xalayaa Ergan

Hidha laga Abbayyaa ilaalchisee golli naga eegumsaa kan tokkummaan mootummootaa xalayaa Masriin ergiteef tarkaanfii tokko iyyuu utuu hin fudhatin dura dameen miseensota mana mareea bakka bu’oota uummataa gurraachota ta’an kan Ameerikaa, dursee ibsa cimaa akka baasu wal ta’iinsa eenyummaa ofii oolchuuf uummata tokkoome jedhu kan hundessan luba Jeesii Jaaksen gaafataniiru. Umurii isaanii dargaggummaa qabee Dr. Maartiin Luuter Kiing faa waliin qabsaa’aa mirga namaa fi dhageettii kan qaban Jeesii Jaaksen maqaa dhaaba isaaniiin kan mallatteessanii fi dura taa’aa miseensota mana maree Ameerikaa gurraachota ta’aniif dura taa’aa kan ta’an Kaaren Baasiif dheengadda xalayaa ergan irratti, ibsi wal ta’iinsa kanaa bara 1929 kan ba’e walii galtee koloneeffattummaa irraa kan garagalchame kan “Masriin laga Abbayyaa irratti mirga bishaanii ani qabu” ejjennoo jedhu kan deggeru murti liigii Arabaa kan mormu akka ta’uuf gaafataniiru.


Lammiwwan Itiyoophiyaa Biyya Alaa Jiraatan  Gargaarsa Arjooman

Teessoon isaa Yunaaytid Isteetes keessa kan ta'e jaarmayaan "Alaayaans Foor Ze Raayits of Itiyoopiyaans" jedhamu har'a ministeera eeguumsa fayyaa Itiyoophiyaaf meeshaalee gargaarsaa kan qarshii Miliyoona 11tti shalagamuu arjomee jira. Meeshaaleen kunis vaayrasii koronaa ittisuuf kan oolan Maaskii, waan uffatamuu fi meeshaalee dhangala'aa harka ittiin haaxa'achuuf gargaaru kan ittiin oomishan yoo ta'u maashiniin Oksiijinii ittiin kennan keessatti argama. Itiyoophiyaatti bakka bu'aa jaarmayaa kanaa ka ta'an Obbo Ammahaa Makonnan akka jedhanti gargaarsii ammaa kun itti fufiinsa gargaarsa hatattamaa ammaan dura kennameeti. Ministrittiin ministeera eegumsa fayyaa Itiyoophiyaa Dr. Litaa Taaddasaa gargaarsa arjomameef galateefffatanii fuldurattis akka itti fufuu abdiin qaba jedhan.


Walitti Bu’iinsi Naannoo Kibbaa Eenyummaa Irratti Hundaa’e Deebi’ee Ka’e

Naannoo uummattoota kibbaa godinaa Guraazee Maarreqoo fi Mesqaan gidduutti walitti bu’iinssa eenyummaa fi lafti kan kooti jechuun irra deebi’ee ka’een namoonni kudhan du’uu jiraattonni naannoo dubbataniiru. Itti gaafatamaan dhimootii kominikeeshinii mootummaa godina Sanaa, walitti bu’iinsa sanaan lubbuun namoota ja’aa darbuu ibsan. Dhimma kana irratti ibsa akka kennanii fi waajjirri nagaa fi nageenya naanoo Sanaa fi itti gaafatamtoonni bulchiinsa godina Guraagee bilbilamuufis deebii akka hin argatiin Yonaattaan Zebdwoos gabaaseera.


Of Dagachuun COVID- 19 Akka Hammaatu Gochuu Mala: Dubbi Himtuu Hariiroo Alaa Muummicha Ministeera Itiyoopiaa

Lakkoobsi namoota COVID-19N qabaman Itiyoophiyaa keessaa ol ka’aa adeemuun jalqaba of dhagachuu mul’isa jechuu dhaan dubbi himtuun haiiroo alaa muummicha ministera Itiyooophiyaa dubbatan. Dubbi himtuu kan ta’an Billenee Siyyuum ibsa har’a kennaniin akka jedhanitti lakkoobsi kun ol ka’uun kan agarsiisu balaan dhibeen kun faca’uuf jiraachuu siaaf tarkaanfii koree ministerootaan fudhatame cimsanii hojii irra oolchuun barbaachisaa dha jedhan. Itiyoopiyaan kaleessa guyyaa tokkotti lakkoobsa namoota COVID-19n qabamanii 35 ta’uu gabaaste. Walumaa gala Itiyoophiyaa keessaa namoota 365tu vaayiresii kanaan qabaman.


Baankiin Biyyoolessaa Itiyoopiyaa Maallaqa Baankii Dhaa Ba’uu Qabu Murteesse

Baankiiin biyyoolessaa Itiyoophiyaa Caamsaa 11 bara 2012 qabeee qajeelfama maallaqa baankii dhaa baafamu murteessu har’aa qabee hojii irra kan oolchu ta’uu beeksise. Bulchaan baankii biyyoolessaa Dr. Yinaager Desee har’a isa kennaniin qajeelfamichi deddeebii maallaqaa seera qabsiisuu dhaan yakkaawwanii fi dilaala dhoksuu to’achuuf akkaa gargaara jedhan. Qajeelfamni haaraan har’a hojii irra oole kun namni dhuunfaa guyyaatti qarShii kuma 200 fi ji’atti qarshii miliyoona tokko baankii dhaa baafachuun kan eeyamamu yoo ta’u kampaanileen immoo guyyaatti qarushii kuma 300 ji’atti immoo qarshii miliyoona 2.5 baafachuu dhanda’u jedha. Maallaqa calla baafachuu irra jijjiirama utuu hin argamsiisin maallaqa murtaa’ee ol baafachuu kanneen barbaadan namoonni dhuunfaas ta’e dhaaboliin herregaa gara herregaatti ykn Cheekii ykn immoo CPO dhaan kafaltii gochuu danda’u jedhameera. Qajeelfani kun baasii bifa addaan ilaalamu irratti adeemsa ofii isaa kan qabu yoo ta’u baasii haala addaa, baankilee fi prezidaantotaaf aangoo kennu isaaf murti kennanii baasiin sun yoo raawwatames torban torbaniin gabaasa baankii biyyoolessaaf godhaniin kan hordofamu ta’uun beekameera. Baankiin qajeelfama kana irra daddarbe kaffaltii baase irraa adabi dhibba irraa harka 25 akka itti muramu illee ibsameera. Qajeelfamni kun baankilee mara, waaltaalee faayinaansii xixiqqoo keessattis hojii irra oola. Qajeelfama kana hojii irra oolchuuf qaamotii dhimmi ilaallatu mara waliin mariin geggeessamee walii galtee irra ga’amuun illee beekameera.


Itiyoophiyaan Guyyaa Tokkotti Lakkoobsa Namoota Vaayirasii Koroanaan Qabamanii Isa Ol’aanaa Galmeessite

Itoophiyaan guyyaa tokkotti namoota Vaayirasii Koroonaan qabaman isa ol’aanaa galmeessuu ishee har’a beeksiste. No media source currently available Qorannaa laaboraatoorii sa'aatii 24 keessatti namoota 1,775 irratti gaggeeffamee keessaa namoota 35 irratti vaayrasiin Koroonaa argamuu Ministarri Ministeera Fayyaa Itoophiyaa Doktor Liyaa Taaddasa beeksisanii jiru. Muummeen Ministira Itoophiyaa Abiyyi Ahmadis miidiyaa hawaasummaa fuula Feesbuukii isaanii irratti Weerara Koroonaa dabalaa dhufe ittisuuf “Itiyoophiyaanonnii fi warri Itoophiyaatti argaman hundi qajeelfamoota ittisaa vaayirasichaa akka hojii irra oolchan waamicha dhiyeessanii jiru. Oduudhuma wal qabateen, Godina Shawaa Lixaa magaalaa Giinciitti Sanbata dabre, yeroo duraatiif namootni vaayirasii Koroonaan qabaman lama argamuu Itti aanaa itti-gaafatamaan Waajjira Eegumsa Fayyaaa godinichaa beeksisaniiru.


Tigraay Keeaasstti Labsii Koronaa Kanneen Hin Kabajne Irratti Polisiin Dhukaasee Jira

Magaalaa Maqalee keessatti labsii hatattamaa weerara vaayrasii koronaaf ba'e kanneen hin kabajnee namnii tokko ajjeefamee kanneen biroon lama polisotaan madaa'uun ibsamee jira. Tarkaanfiin akkasii baatilee darban lama keessatti yeroo lammataaf fudhataman. Kunis uumamnni wal irraa fageenya eeggachuu qaban kan ilaaleen labsii ba'e hin kabajiin hafan jechuun akka ta'e polisiin ibsuu isaa Mulugeeta Atsebahaa gabaasee Jira.


Paartileen Siyaasaa Naannoo Sidaamaa Filannoon Yeroo Biraatti Darbuu Ni Deggerra Jedhan

Paartileen siyaasaa godinaa Sidaamaa filannoon biyyoolessaa yeroo biraatti dabarfamuuf hiikkoo heeraa irratti bakka duwwaa uumameef gaaffii dhiyaate kan deggeran ta’uu beeksisan. Deggersa isaanii kanneen mul’isan kun sochii walabummaa Sidaamaa, paartii tokkummaa Sidaamaa, paartii dimokraasummaa biyyoolessaa uummata Sidaamaa, paartii dimokaasummaa tokkummaa uummata Sidaamaa fi paartii badhaadhinaa godina Sidamaa ti. Paartiin tokkummaa Sidaamaa VOAf ibsa fuula sadii qabu ergeen mootummaa fi barbaachisummaan filannoo biyyaa fi uummati inni bulchu yoo jiraate qofa jechuu dhaan filannoon akka dheeratuuf tarkaanfii boordii filannoon fudhatame ni deggerra jedha. Jechuun Yonatan Zebdiwoos gabaaseera.


Konkolaataan Biyya Hollaa Irraa Itiyoopiyaa Seenu COVID-19n Akka Hin Facaafne Ni To’atamu Jedha Bulchiinsi Dirree Dhawaa

Bulchiinsi Dirree Dhawaa shofeerota konkolaatota fe’umsaa oofaniin vaayiresiin koronaa biyyoota hollaatii gara Itiyoopiyaa akka hin seennee fi hin facaane gochuuf hojjetaan jira jechuun beeksise. Itti gaafatamtuun waajjirichaa aadde Lemlem Bezzaabbih VOAf akka ibsanitti konkolaataan gurguddaa fi shofeeronni kun Dirree Dhawaa dhufan kun bakka adda baafame akka tursiisaman taaasisamu. Dirre Dhawaa keessa darbanii shofeerota gara walakkeessa biyyaatti deemaniifis qorannaan eegumsa fayyaaf barnoonni barbaachisaan ni kennamaaf jedhan jechuu dhaan Addis Chekol gabaaseera.


Hikkaa Seeraa Kennuuf Hojjatamaa Jira: Aaddee Maazaa Ashanaafi

Mootummaan Ititoophiyaa baatii Fulbaana dhufu barri aangoo isaa ennaa xumuruu biyyatti maaltu bulcha? gaaffii jedhuuf manni marii bakka bu'oota uummataa hikkaan seeraa akka itti kennamuuf mana maree Federeshinii gaafachuun isaa ni yaadatama. Kunis kan gaafatamee sababaa dhukkuba Koviid-19n kan ka'e filannoo guutuu biyyaa barana akka hin gaggeeffamne bordiin filannoo eega murteessee booda. Aaddee Maazaa Ashanaafii walitti qabduu gumii dhimma heera qulqulleesuu yoo ta'an har'a ibsa kennaniin deebiin isaa yeroo gabaabaa keessatti kan kennamuu ta'u ibsan. miseensoota gumii kanaa kan ta'an namoonni 10 gaaffii dhiyaate irratti hojjachuu jalqabuu isaanii kan ibsan Aaddee Maazaan hikkaan heeraa ni barbaachisaa? isa jedhuus qorhar'a ibsame. Aaadee Maazaa Ashanaafii prezidaantii mana murtii waliigala kan Itiyoophiyaa ta'uun isaanii ni yaadatama.


Uummanni Weerara Vaayrasii Koronaaf Ilaalchi Qabu Yaaddeessaa Dha: Angawaa

Bulchiinsa naannoo uummattoota Itiyoophiyaa gama kibbaa keessatti Industriiwwanii fi dhaabatoonni barnoota sadarkaa olaanaa meeshaalee weerara dhukkuba Koviid ittiin ittisan oomishuu duula gaggeefame keessatti hirmaachuu isaanii waajirri dhimmootii komunikeeshinii naannoo sanaa beeksisee jira. Mootummaan naannoo hojii hedduu gaggeessaa akka jiru ta'u fi uummanni garu maal-dhibdee fi dagannaan agarsisaa jiru gatii guddaa nu baasiisa jechuun itti gaafatamtuun waajiira kominikeeshinii Aaddee Sannaayit Solomoon mirkaneessuu isaanii Yonaataan Zabdiwoos gabaasee jira.


Baatii Hagayya Dhufu Filannoo Gaggeeffanna:Dr. Dabratsiyoon Gabra Mikaa'eel

Prezidaantii bulchiinsa naannoo Tigraay fi dura ta'aa paartii Tigraay kan ta'an Dr Dabra Tsiyoon har'a tuuta oduuf ibsa maqalee keessatti gaggeessaniin filannoof qopha'aa weera vaayrasii koroonaas facciifna jedhan. Uummanni filuufis ta'e filatamuuf mirga waan qabuuf akkasumas mootummaa filatamee qofatu bulchuu qaba kan jedhu heera irra jira waan ta'eef gaggeesuuf jirra jedhan. Baatii Fulbaana dhufu booda mootummaan sadarkaa kamiin iyyu irra jiru kan seeraa waan hin taaneef jecha filannoo gaggeessuu dhisuun haala hamaa uumuu mala jechuun Dr. Dabratsiyoon dubbachuu isaanii Muluugeetaa Atsbahaa Maqalee irraa gabaasee jira.


Magaalaan Chaayinaa Kunshaan Dirree Dhawaaf Meeshaa Koronaa Of Irraa Ittisan Erge

Magaalaan Dirree Dhawaa magaalaa Chaayinaa kunshaan biraa meeshaalee vaairesii koronaa of irraa ittisuuf deggeran argattee jirti. Magaalaaleen lamaan walii galtee obbolummaa kana dura walii mallatteessanii jiru. Gama biraan bulchiinsi Dirree dhawaa dhimma vaayiresii koronaan wal qabatee qamotii dinagdeen isaanii duraa miidhameef qarshii miliyoon 106 dilaala irraa walaba akka ta’an godhee jira. Magaalaan Chaayinaa Kunshan konyaan Jiangsu magaalaa obboleettii taate Dirree Dhawaaf meeshaalee koronaa irraa of ittisan gumaachee jira. Gumaachi kun ventileeteroota shan, glaaviisii 100, 000 maaskii 50,000 fi meeshaalee ittisaa ka biroo 600 ta’uu Addis Chekol gabaaseera.


Odeeffannoon Dogoggoraa Waa’ee COVID-19 Daldala Keenya Miidhe Jedhu Daldaltoonni Magaalaa Baahir Daar

Magaalaa Baahir Daaritti kan argaman namoonni qurxummii qabuu irratti bobba’anii fi mana nyaataa qurxummiin itti gurguramu qaban gabaa waan dhabaniif komee dhiyeessaa jiran. Rakkoon gabaa kan uumame qurxummii nyaachuun vaayiresii koronaa daddabarsa kan jedhu ragaan dogoggoraa tamsa’uu isaan kan ka’e jedhu.. Ministriin eegumsa fayyaa Itiyoophiyaa, qurxumii nyaachuun vaayiresicha daddabarsa ragaan jedhu kan dogoggoraa ti jechuu dhaan dheedhii isaa nyaachuun garuu gaarii akka hin taane yaadachiisee jira Itti gaafatamaan sab quunnamtii ministrichaa Dr. Tegenee Raggaasaa VOAf akka ibsanitti uummati ragaa dogoggoraa sana simachuu dhiisee of eeggannoo barbaachisu gochuu dhaan qurxummii nyaachuu akka itti fufu beeksisaniiru jedhan jechuun Aster Misganaw Bahir Dar irraa gabaasteetti.


Balaan Lolaa Bishaanii Ummata Naannoo Somaalee Hedduu Qe’ee Irraa Buqqaase

Sababaa balaan lolaa godinaalee adda addaa mudateen kan ka’e uummanni 50,000 ol ta’u torbanneen lamaan darban keessa qe’ee ofii irraa buqqa’uu mootummaan naannoo Somalee kan Itiyoophiyaa keessaa beeksisee jira. Itti aanaa hoogganaan bulchiinsa dhimmootii yaaddoo balaa naannoo Somaalee Sadik Abdulkaadir Heliif VOAf akka ibsanitti balaa lolaa uumameen namoonni kudhan du’aniiru jedhan jechuu dhaan Addis Chekol gabaaseera.


Sudan Wixinee Walii Galtee Hidha Laga Abbayyaa Fudhatama Dhabsiiste

Hidha laga Abbayyaa guutuu attamiin bishaaniin guutuu ilaalchisee walii galtee jalqabaa Itiyoophiyaan dhiyeessite Sudaan fudhatama dhabsiisuu dhaan amma mariin USn hoogganamu akka itti fufu kan barbaddu ta’uu Caasaan TV Chaayinaa kan Global TV Network jedhu gabaasee jira. Akka ibsa kaleessa ba’eetti muummichi ministeeraa Sudaan Abdullah Hamdook gita isaanii kan Itiyoophiyaa Abiy Ahimediif xalayaa erganiin hidha laga Abayaa jalaqabaaf bishaaniin guutuu ilaalchisee wixinee walii galtee Itiyoophiyaan dhiyeessite fudhatama dhabsiisan. Xalayaa sanaan walii galteen hangi tokko hidha sana bishaaniin guutuu inni jedhu sababaa dhimmootii teekinikaa fi seeraa tiin raggaasisuu akka hin dandeenye ibsuu dhaan sun walii galtee sana keessa seenuu qaba jedhan Hamdok. Walii galteeeen sun mala qindoominaan hojjechuu, odeeffannoo wal jijjiiruu fi nageenya hidha laga Sanaa, naanoo saaf dhiibbaa hawaasummaa kan jedhu of keessaa qabaachuu qaba jedhan. Muummichi ministeeraa Sudaan walii galtee walii galaa irra ga’uuf marii isaan baatilee afur dura jalqabaniif fooya’ina guddaa argamsiise jedhan battala itti fufuu qaba jechuu dhaan cimsanii dubbatan. Sudaan haalli amma jiru mala diplomaasummaa barameen mai’achuuf hin eeyamu jedhanii vaayiresii koronaa tuquu dhaan, bilbilaan dubbachuun walii galtee jiru xumuruu fi dhimmootii ijoo ta’an irratti walii galuuf mala gaarii dha isa jedhu mormaniiru jedha caasaan China Global Television Network . Jaarsa araaraa Sudan kan ta’an Saleh Hamad akka jedhanitti dhimmootii jira irra hedduun kan wal qabatan adda baafamuu hin danda’an jechuu dhaan sadarkaa jalqabaa bishaanni guutamu qofaa miti jedhan. Masrii fi Sudaan walii galtee bara 2015 irra ga’ame deggeruu isaanii ibsanii mormuu isaanii itti fufanii booda Itiyoophiyaan walakkeessa baatii Adoolessaa irra hidha laga Abbayyaa bishaaniin guutuun jalqaba jechuun labsitee guyyaa tokko booda ibsi kaleessaa kun dhaga’ame. Sudaanii fi Masriin yoo hidhi Abbayyaa bishaaniin guutme dhiyeessii bishaan isaanii hanqisa soda jedhu qabu. Itiyoophiyaan projektii guddaa doolaara biliyoona 4.8 kun Afriikaa keessaa biyya humna ibsaa raabsitu isee ijoo akka taatu godha jechuun abdattii jedha gabaasi China Global Television Network maxxanfame kun.


ABO Dabalatee Dhabileen Afur Filannoo Biyyoolessaa Sababaa COVIDf Taasifamuu Dadhabameef Yaada Furmaataa Dhiheessan

Dhibdee sababa weerara COVID 19 filannon biyyalessa taasifamuu dadhabame furuuf turtii wagga tokkof filannoon dheeratee Mootumman hoggansa teknookiraatotaa yokaan ogeeyyii bulchiinsaan akka biyya bulchu Gamtaan Dimokraasii Sab danuu Federaalawaa, ABO dabalatee dhaabbileen Afur of keessaa qaban yaada furmaata dhiheessanii jiran. Falli seera rakkoo rakkoon kun ittiin furamu waan hin jirreef marii fi falli siyaasaa itti yaadamuu akka qabus Gamtaan paartiilee siyaasaa kun hubachiise, jedhaan Hayyu Dureen ABO fi Walittiqaban Gamtichaa Obbo Daawud Ibsaa. Gaaffii fi deebii guutuu caqasaa. No media source currently available


Hiyyeeyyiin Haftee Nyaata Barattoota Yunivarsitii Baahiirdaar Argataa Turan Waan Nyaannu Dhabne Jedhan

Yunivarsitiin Baahiirdaar sababaa vaayrasii koronaan waan cufameef jecha hiyyeeyyiin haftee nyaata barattootaa argataa turan beelaaf saaxilamne jedhanii jiru. Hiyeeyyii ta'uun isaanii gandeen irraa waraqaan eega kennameefii booda nyaata argatan kana hanga tokko nyaatanii kaan immoo googsanii gurguruun kiraa manaa kan baafatan ta''u dubbatu. walii galaan 160 kan ta'an hiyeeyyii kana gargaaruuf biyya alaa keessa kan jiraatan dhalattonni Baahirdaar maallaqa walitti qaban hunda isaanii ga'u akka hin dandeenye ibsamuu isaa Asteer Misgaanaaw Baahidaar irraa gabaastee jirti


Itiyoophiyaan Hidha Laga Abbayyaa Bishaan Guutuuf Karoora Qabdu Ittiin Fufa Jetti Kunis baatii Adooleessa dhufutti kan karoorfame yoo ta'u mummicha ministeeraa Abiyyi Ahmadiin kan hogganamuu waltajjiin itti gaafatamtoota sadarkaa olaanaa gaggeeffamaa jira. Koree Teknikaa irraa gabaasa dhiyaate irratti mariin gaggeeffamaa kan jiru yoo ta'u hojiin ijaarsaa harka 87 akkasumas walii galaan harkii 73 xumuramuun ibsamee jira. Kanaafis jecha sadarkaa bishaan guutuu dand'amu irraa ga'u isaatu ibsame. Itiyoophiyaan bishaan akka hin guunnee ittisaa jechuun Masriin gola naga eegumsaatti torban dabree iyyachuun ishee ni yaadatama.


Naannoo Kibba Itiyooopiyaa Keessaa Vaayiresiin Koronaa Dhabamuu Baatus Filannoon Geggeeffamuu Mala Ka Jedhan Jiru

Paartileen siyaasaa naannoo kibbaa keessa sosso’an yeroon filannoo dheerachuu isaa sanaan wal qabatees filmaataawwan mootummaan dhiyeesse irratti ejjennoolee adda addaa calaqqisaa jiran. Vaayiresiin koronaa haala hin dhabamin keessattuu taanaan filannoon geggeessamuu akka qabu kanneen ibsaa jiranis jiru. Paartii biyya bulchu badhaadhina dabalatee ejjennoo paartilee adda addaa ilaalchisuu dhaan Yonatan Zebdwoos gabaaseera. No media source currently available


Obbo Berekeet Simoonfaa Adabi Hidhaa fi Qarshii Itti Murtaa’e

Manni murti walii gala naannoo Ajmaaraa angawoota mootummaa sadarkaa ol aanaa duraanii obboo Bereket Simoon-n hidhaa wagga ja’aaf qarshii kuma kudhanii adaba yoo itti muru, obbo Taaddesee Kaasaa immoo hidhaa wagga saddeetii fi qarshii kuma 15n akka adabaman murteesseera.


Mootummaa Ce’umsaa Utuu Hin Taane Ammaaf Yeroo Ce’umsaatu Barbaachisa: Paartilee Morkattoota Naannoo Amaaraa

Biyya paartileen morkattootaa ejjennoo waliinii hin qabaanne keessatti mootummaan ce’umsaa haa hundeeffamu jechuun biyyattii jeequmsa hamaaf saaxiluu dha jechuu dhaan paartileen morkattoota naannoo Amaaraa keessa sosso’an beeksisaniiru. Sochiin dimokraasummaa Amaaraa /ABIN/ fi sochiin humnoota dimokraasummaa Amaaraa dhimma biyyattii kan yeroo irratti ejjennoo qaban VOAf ibsaniiru. Weerarri vaayiresii koronaa dhabamee filannoon hanga geggeessamutti mootummaan aangoorra jiru bakkuma jiru turuu qaba jechuun ejjennoo isaanii ibsaniiru. Biyyattiin yeroo ammaa kan isee barbaachisu mootummaa ce’umsaa utuu hin taane yerooo ce’umsaa akka ta’u paartileen kun ibsaniiru jechuun Asteer misgaanaaw gabaasteetti. Manni murti walii galaa kan naannoo Amaaraa dhaddacha har’a ooleen malaammaltummaa dhaan yakkamtoota kan ittiin jedhe angawoota mootummaa kan


Namni Yaada Isaa Ibsachuuf Hidhamuu Hin Qabu: Human Rights Watch

Mooutmmaan Itiyoopiyaa lammiiwwan isaa vaayiresii koronaa irraa ittisuu maqaa jedhun labsii yeroo hatattamaa labseen mirga dubbachuu lammiiwwanii ittiin uukkaamsaa jira jechuu dhaan gareen mirga namaa Human Rights Watch qeeqa dhiyeessee jira. Namoonni miidiyaa hawaasaa irratti barreessan ni hidhamu kan jedhe gareen kun mootummaan namoota yaada ofii ibsan hidhuu dhaabuu qaba jedhee jira. Miidiyaa hawaasaa irratti barreessuun yaada koo ibsuu koofan mana jireenyaa koo Finfinnee jiru irraa qabamee kana naannoo Harariitti geessameen guyyoota 32f hidham kan jedhan abukaatoon fedha ofiin waldaa dubartoota ogeessota seeraa Itiyoophiyaaf dgaabatan, dhuma irratti jiddu seeniinsa abbaa alangaa biyyoolessaan hiikamuu isaanii dubbatu jechuu dhaanTsiyoon Girmaa gabaasteetti.


‘Nami harra Godina Booranaatti Kooronaan Irratti Argame Seeraan ala Daangaa Qaxxaamuree Seene’ Waajjira Eegumsa Fayyaa Aana Mooyyale

Waajjirri eegumsa fayyaa aanaa Mooyyalee, name harra dhibeen Kooronaa irratti mullachuu mirkanaaye, seeraan ala Keeniyaa daangaa cabsee nama seene jedhe. Abduuba Waaqoo hoogganaan waajjirichaa ‘amm namoota namni kun Mooyyaleetti arge adda baasuuf itti jirraa’ jedhanii ammaa daangaa seeraan ala darbuun rakkoodha jedhan. Godina Booranaatti name Kooronaan qabe kun amma Hospitaala mooyyale jiraa Galmoo Daawit dabalata qaba. No media source currently available


Koleeraan Lubbuu Namaa Galaafate

Bulchiinsa naannoo uummattoota Itiyoophiyaa gama kibbaa godina Omoo keessatti weerara Koleeraa dhaqqabeen namoonni 40 caalaan du'u jiraatonni dubbatanii jiru. Hogganaan waajiira eegumsa fayyaa kan bulchiinsa naannoo garu dhukkubsatanaii waaltaalee eegumsa fayyaa keessatti wal'ansa argataa kaneen turan gidduudhaa kudhanii gad kan hin taanee du'u ibsuu isaa Yonaataan Zabdiwoos gabaasee jira.


Raagnii Jiru Maal Jedha?

Baatii fullee keenyaa tokko keessatti uummanni kuma 21 caaluu lolaa bishaanii fi laftii citee garagaluun kan isaan mudatu ta'u komishinni ittisa balaa kan Itiyoophiyaa gabaasee jira. Sababaa kanaan uummanni kuma 19 manaa fi qe'e isaa dhisee godaanuuf kan dirqamu ta'uun ibsameera jechuun Edeen Garramoo gabaastee jirti.


Masriin Gola Naga-eegumsaatti Himannaa Dhiyeeffatte

Biyyonni sadeen jechuun Sudaan, Masrii fi Itiyoophiyaa walii galtee tokko irraa ituu hin ga'iin dura hidha Abbayyaa bishaan guutuuf Iyoophiyaan karoorfachuun ishee nagaa fi nageenya nannoo irratti balaa fidu qaba jechuun Masriin gola naga eegumsaa kan Tokkummaa Mootummotaatti iyyatte. Baatii Adooleessa fullee keenyaa bishaan guutuuf karoora Itiyoophiyaan qabdu hin fudhannu kan jettu Masriin hawaasnii addunyaa akka isheen kana hin goonee akka dhaabsiisu akkasumas galmee walii galtee Amerikaa fi baankiin addunyaa dhiyeessan akka fudhattuuf dhiibbaan godhamuu qaba jetti Masiin. Ministrii dantaa alaa Itiyoophiyaa keessatti dubbi himaa eeggataa kan ta'an Obbo Amsaaluu Tizaazuu Raadiyoo Sagalee Amerikaaf akka ibsanti garu himannaan Masriin dhiyeessitee hundumtuu hundee hin qabu jedhan. Marii gaggeeffame kamiin iyyu irratti bishaan giituun turuu qaba kan jedhu waliigalteen tolfamee hin jiru jedhan.Kana malees Itiyoophiyaan jalqaba ijaarsa hidha kanaa yeroo jalqabde attamiin gaggeessuu akka qabduu waan lafa keesse qabdi. Itiyoophiyaan galmeer ergame ishee ga'e seeraan ilaalaa jirti waan ta'eef gaaffii dhiyaateef deebii ni kenniti jedhan Obbo Amsaaluun. Garu akka amantii Itiyoophiyaatti jedhan gollii naga eegumsaas ta'e qaamnii biraa kam iyyu kan furmaata arganiif otoo hin taanee biyyonni sadeen giddutti kallattiin marii gaggeeffamuutu furmaata argamsiisa jedhanii jiru.


Mummichi Ministeera Itiyoophiyaa Haala Yeroo Irratti Uummataaf Haasawaa Dhageesisanii Jiru

Paartilee siyaasaas ta'e namoota siyaasaa kanneen seeraan ala aangoo qabachuuf dhiibaa jiran adabuuf mootummaan isaanii qophii barbaachisaa mara kan qabu ta'u mummichi ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmad har'a dubbatanii jiru. Mummichi ministeeraa haasawaa uummataaf dhageesisan kanaan namoonni siyaasa mormitootaa hangi tokko haala gara inni itti ba'u hin beekamiin kan weerara vaayrasii koronaan qabatanii aangoo qabachuuf yaalaa jiru jedhan. Gabaasa guutuu caqasaa. No media source currently available


Gareen “Diaspora Trust Fund” Jedhu Meeshaalee Vaayiresii Koronaatti Duuluu Gargaaru Itiyoophiyaatti Erguu Beeksise

Biyyoota alaa keessa kanneen jiraatan lammiiwwan Itiyoopohiyaa fi hidda dhalata Itiyoopiyaa baasii baasanii fi hooggana isaaniin kan socho’u gareen “ Dayaspora Trust Fund” jedhau COVID-19 ittisuuf kan oolu meeshaa wal’aansa fayyaa Itiyoophiyaatti erguu isaa beeksisee jira. Itiyoopiyaa kan dhaqqabe meeshaa qarshii miliyoona 40tti hedamu ga’uu gareen kun kaleessa ibsa baaseen beeksiseera.


Garee Hidhate Ka Naannoo Amaaraa Mootummaa Waliin Walii Galtee Irra Ga’e

Mootummaan naannoo Amaaraa garee hidhatee Gondor kaabaa keessa sosso’aa ture waliin walii galtee araaraa irra ga’ee jira. Akkuma kanaan paartiin biyya bulchu kan naannoo ajaja inni kanneen hidhatan kiikkatanii hawaasatti akka makaman gochuuf tattaaffii inni godhe jedhameera. Yeroo torban lama hin guunne keessatti walii galteen ka biroon garee hidhattee sosso’uuf koloneel mesaafintiin hoogganamaa ture waliin irra ga’amuun isaa ni yaadatamaa jetti Asteer Misgaanaaw Baahir Daar irraa.


Itiyoophiyaa Keessaa Lakkoobsi Namoota COVID -19n Qabamanii Dabalaa Deeme

Itiyoopiyaa keessaa har’a namoonni 17 haaraa COVID-19n qabamuun yoo gabaasamu guyyaa tokkootti lakkoobsa guddaa ta’uu isaa ti. Kanneen keessaa 7 bakka namoonni vaayiresii kanaan qabamuun shakkaman keessa tursiisaman kan naannoo Affaar yoo ta’u namoonni gamas jiranis kanneen biyya hollaa Jabuutii keessaa biyyatti deebisaman. Namoonni ja’a haaraa vaayiresiin koronaa keessatti argame immoo naannoo Somaalee irraa ti. Martinuu Puntilaand irraa yoo ta’en kanneen waaltaa namoonni keessa tursiisaman kan naannoo Somaalee keessa ka jiran ta’uu Addis Chekkol gabaaseera. 6 of the new COVID


Addi Bilisummaa Uummata Tigraay (TPLF) Sadarkaa Bulchinsa Naannoo Ofitti Filannoo Geggeesuf Murteesse

Addi Bilisummaa Uummata Tigraay (TPLF) walgahii guyyutaaf gaggeessaa ture booda ibsa baaseen sadarkaa bulchinsa naannoo ofitti filannoo gaggeessuuf murteessuu isaa beeksiise. Filannoon guutuu biyyaa yeroo biraatti darbuu kan mormee paartiin kun mummichi ministeeraa Abiyyi Ahmad heeraan ala aangoo irra turu barbaadu jechuun himate. paartii biyya bulchaa jiru Badhaadhiina irraa Obbo Awwaluu Abdii yaada kennaniin sababaa weerara koronaan filannoon eega hafee booda mootummaan maal ta'uuf deema ? isa jedhu irratti gama heera mootummaan furmaata arguuf jecha qaamnii dhimmi ilaallatu hojaataa jira jedhan. Angoo siyaasaa caalaa nageenya uummataaf ilaalacha duraa kennuun barbaachisaa waan ta'eef irratti hojjatamaa akka jiru ibsanii jiran. Kanaaf furmaani karaa heeraa ni argama abdii jedhu qaban jechuun Obbo Awwaluun dubbatanii jiru. No media source currently available


Danqaa Uumamee Furuuf Paarlaamaan Itiyoophiyaa Yaada Furmaataa Dhiyaatan Irratti Sagalee Kennee Jira

Mootummaan Mummicha ministeeraa Abiyyi Ahmad Jalqaba baatii Onkolooleessa dhufuu kaasee aangoo irra akka turu gochuuf yaada mootummaan dhiyaatan afur keessaa innihiikkaan gama heeraa haa barbaadamu isa jedhu paarlaamaan biyyatti raggaasisee jira. Filannoon guutuu biyyaa itiyoophiyaa keessatti baatii Hagayya dhufu gaggeeffamuuf ture sababaa weerara koronaan akka yeroo biraatti darbu taasifamuun ni yaadatama.Mootummaan amma aangoo of harkaa qabu baatii Fuulbaanaa booda aangoo akka gadhisuuf heerri biyyatti waan ajajuuf falli gama seeraa fi heeraa barbaadamaa jira. Yaadii kanneen biroon mootummaan dhiyeessee ture sadeen paarlaamaa biyyatti diiguu, heera biyyatti foyyeessuu akkasumas labsii hatattamaa yeroo inni hojii irra itti ooluu dheereessuu kan jedhu ture. No media source currently available


Bulchiinsa Naannoo Somaalee Keessaatti Namnii 6 Dhukkuba Koovidiin Qabaman

Hundii isaanii biyyoooota ollaa ta'an Somaaliyaa fi Puunt Laand irraa dhufanii waaltaa tokko keessatti adda baafamanii ka'aman. Jiraattonni eegumsii daangaa yaaddeessaa ta'u dubbatan iyyu bulchiinsii naannoo immo eegumsii daangaa jabaa ta'u ibsee jira jechuun Addis Chekkol Ibsee gabaasee jira.


Walloo Kibbaa Keessatti Dargaggonni Kuma 19 Caalan Hojii Tola-oltummaa Gaggeessaa Jiru Namoota human hin qabneef lafa isaanii qotuun qopheessuu boba'anii jiran. Waajiira godinaa kan Dubartootaa Daa'immanii fi Dargaggootaa kan hirmaachise hojiin kun weerarri vaayrasii koronaa dhaqqabuu isaatti aansee dargaggonni 19,111 hojii hubannoo kennuu, qabeenyawalitti qabuu fi shakkamtoota dhukkuba Kooviid adda baasuu irratti fedhii isaaniin hojjataa jiru. Dargaggoota kana keessa barattonni Yunivarsitii akka jiran Masfin Araagee Dasee irraa gabaasee jira.


Uummati Balaan Lolaa Isa Mudate Gargaarsa Yeroo Hatattamaa Eeggachuuf Dirqame

Naannoo uummattoota kibbaa keessatti roobi yandon roobee lolaa mudateen lammiiwwan kuma ja’aa ol ta’an gargaarsa yeroo hatattamaa eeggachuuf kan saaxile ta’uu komiishinni qindeessa soda balaa kan naannoo Sanaa beeksisee jira Itti aanaa komiishinerri qindeessa dhimmootii yaaddoo balaa kan naannoo Sanaa obbo Abarraa Wiilaa balaa uumamaa kanaaf sababaan hanqina akkaataa qabeenyi uumamaa itti qabamee jidru ta’uu ibsanii imaammati fayyadama lafaa jiraachuu dhabuunis rakkoo jiru hammeesse jedhan jechuu dhaan Yonajtan Zebdwos Hawaasa irraa gabaaseera.


Boordiin Filannoo Yeroo Filmaataa Akka Darbuuf Murteesse Paarlaamaan Raggaasise

Paarlaamaan Itiyoophiyaa filannoo biyyoolessaa yeroo biraatti dabarsuuf kan boordiin filannoo murteesse har’a raggaasisee jira Dura teessuun boordii filannoo aadde Birtukaan Miideksaa weerarri vaayiresii koronaa qophee filannoof godhamu akkamiin akka danqe miseensota paarlaamaaf ibsaniiru. Paalaamaanis murti kana akka qoratuuf koree dhimmi ilalaallatu tti dabarsee jira.


Ilma Kee Arguuf Hawwite Utuu Hin Argin Hafte: Abbaa Warraa Haati Manaa Isaanii COVID-19 Qabee Duraa Duute

Sirni awwaalcha aadde Wegenee Debelee b abba warraa isaanii gaddaan caban obbo Yilmaa Asfaaw fi intall isaanii hangafaa kan umuriin wagga 17 Mihiret Yilmaa fi namoonni muraasine bakka argamanitti kutaa VAtti kan argamu bakka awwaalchaatti kan raawwatame turban darbe keessa ture. No media source currently available Sababaa vaayiresii koronaaf jecha wali irraa hiiqiinsi namootaa waan tureef namni itti dhiyaatee obbo Yilmaa jajjabeessu hin turre. Aadde Wegeneen ennaa mallattooon COVID 19 ulfaa ji’a saddeetii turan. Caamsaa 21 mucaa da’anii sa’aatii hanga tokko booda lubbuun isaanii biyya lafaa kana irraa godaane. Mucaan dhalate dhibee kana irraa walaba ta’ee jira. Intalli isaanii Mihiret Yilmaa haadha koo dhabuun waan obsamu miti jetti. Nama tokko qofan dhabe miti. Sadiin dhabe. Haadha koon dhabe. Obboleettii fi hiriyaa koon dhabe. Baay’ee walitti siqnna. Utuu nagaa natti hin dhaamin nu dhiistee deemte. Cimnaa fi amantii qabaachuun maal akka ta’e na barsiisteetti. Kan nuti nagaa taaneef sababaa iseen halkanii guyyaa Waaqayyoon nuuf kadhattuufi jette.


Paartiin Bulchiinsa Nannoo Tigraay Bulchu Guyyaa Bordiin Filannoo Kennee Ture Sanatti  Filannoo Gaggeessuuf ka jiru ta'u Beeksisee

Paartiin Adda Bilisummaa Uummata Tigraay (TPLF) filannoo gaggeesuuf fedhi qabu irra deebi'uun ejjennaa isaa beeksisee jira. Paartileen mormituu Tigraay keessa jiran garu amma yeroo waa'ee filannoo dubbatamuu otoo hin taanee ilaalchii duraa dhukkuba Kooviid-19 hanqisuu irratti hojjachuutu barbaachisa jechuu isaanii Muluugeetaa Atsbahaa Maqalee irraa gabaasee jira.


Mootummaan Dr.Abiyyi Ahmad Baatii Fulbaana Dhufuu Qabee Attamiin Itiyoophiyaa Bulchuu Danda'aa? Mariitu Gaggeeffame

Sababaa dhukkubu Kooviidiin kan ka'e filannoon guutuu biyyaa keessatti kan silaa baatii Hagayya bara 2020 gaggeeffamuuf ture hafuu isaa bordiin filannoo Bitooteessa 31 bara 2020 beesisee ture. Baatiin Fulbaana kan bara 2020 yeroo xumuramuu mootummaan mummicha ministeeraa Abiyyi Ahmad bara aangoo isaa xumuura jechuun heerri Itiyoophiyaa lafa kaa'ee jira. Kanaaf jecha Dr. Abiyyi Ahmad hogganoota paartii mormituu waliin marii gaggeessuu jalqabanii jiru. Barri aangoo Dr. Abiyyi ennaa xumuramuu attamiin aangoo irra turuu akka danda'an seeraan ilaaluuf mariin kun waamame. Mootummaan yaada dhiyeesseen,Barri aangoo Dr Abiyyi ituu hin xumuramiin dura paarlaamaa diiguu, Labsiin yeroo hatattamaa yeroo inni hojii irra itti oolu akka dheeratu gochuu,heera biyyatti foyyeesuu ykn manni marii Federeshinii akka heera biyyaatti dhimmi kun akkamitti akka ilaalamuu akkasumas hiikkaa isaa akka itti kennu gaafachuu kan jedhan qabxilee 4 dhiyeesse. Waan ka'aman kana keessaa tokko irratti akka walii galluu nan amana jedhan Dr Abiyyi\nAhmad. Mariin kunis kan itti fufee ta'u Mallaskaachoo Ammahaa gabaasee jira.


Baankiin Dhiigaa Itiyoophiyaa Hanqinni Isa Mudachuu Baaksise

Prezidaantiin baankii dhiigaa Itiyoophiyaa hanqinni dhiiga biyyattii keellaalee eegumsa fayyaaf rakkoo guddaa ta’uu isaa dubbatan. Sababa vaayiresii koronaan kan ka’e namoonni dhiiga kennuu waan sodaataniif kun immoo hanqinaaf sababaa ta’e jedhan. Kunis doktoorota biyyattii kanneen wal’aansa baqaqsanii hodhuu kumaan laka’amu geggeessaniif rakkoo cimaa ta’ee jira jeda gabaasi Simmenyish Yeqoyyee.


Prezidaant Doonaald Traamp Itiyoophiyaa Deggeruu Kan Itti Fufan Ta’uu Beeksisabn

Meeshaan hafuur abaafachuuf gargaaru kan US gumaachuuf waadaa seente waaltaalee ittisa COVID-19tti duulan kan nannoleef feggersa guddaa dha jechuu dhaan ministeerri eegumsa fayyaa Itiyoophiyaa Dr. Liyaa Taaddesee VOAf ibsaniiru. Prezidaantiin US Doonaald Tramp Sambata darbe ergaa twiiterii maxxansaniin muummicha ministeraa Abiy Ahimed waliin dubbachuu isaanii fi dhukkubsattoota COVID-19f meeshaa hafuura ittiin baafatan dabalate deggersa itiyoophiyaaf godhan kan itti fufan ta’uu beeksisan. Dr. Liyaan akka jedhanitti Itiyoophiyaan vaayiresii kana ittisuuf ogeessota eegumsa fayyaa leenjisuu irratti akkaan hojjetaa jirti. Ministriin eegumsa fayyaa dhiibbaa biyytti irratti vaayiresiin kun qabu maal ta’uu akka danda’u illee tilmaama saayinsii irratti hundaa’e arguuf hojjetamaa jira jedhan. Uggurri sochii kaa’ame ilaalchisee haalli hawaasummaa fi dinagdee rakkoo ta’uu tuqanii, biyyattiin qalbii dhaan uggura kana ni laaffisti jedhan jechuu dhaan Eden Geremew gabaasteetti.


Mootummaan Bulchiinsa Nannoo Amaaraa fi Gareen Hidhatee Tokko Waliigaltee Nageenyaa Mallatteessan

Mootummaan bulchiinsa nannoo Amaaraa fi gareen hidhatee godina Gondara kaabaa keessa sosso'uu walii galtee nageenyaa mallatteessanii jiru. Kunis walitti bu'iinsa naannoo sanaa dhaabanii hidhattonni meeshaa hikkachuun jireenya hawaasummaatti akka dabalaman gochuun mootummaan hogganaa hidhattoota kanaa Masaafint Xigaabuuf eegumsa akka godhu kan jedhu of-keessaa qaba.


Tigraay Uggurri Vaayrasii Koronaaf Keesse Hanga Tokko Kaasuuf Jirti

Prezidaantiin bulchiinsa naannoo Tigraay Dr. Debretsiyoon Gabre Mikaa'eel akka jedhanti manneen Buna danfisanii gurguranii fi daldalli xixxiqoon banamuuf jiru. Geeejiibii uummataa aanaa tokko keessatti kan jalqabamuuf jiru yoo ta'u hojjatonni mootummaa hangi tokkoos hojiitti deebi'uu. Kunis Saambata borii Ebla 25 bara 2020 kaasee akka ta'u Mulugeetaa Atsebahaa Maqalee irraa gabaasee jira


Haanqina Meeshaalee Qabna: Waajira Fayyaa Bulchiinsa Naannoo Uummattoota Itiyoophiyaa Gama Kibbaa

Bulchiinsa naannoo uummattoota Itiyoophiyaa gama kibbaa keessatti hojjattonni eegumsa fayyaa waan ittiin vaayrasii koronaa of-irraa irraa ittiin ittifnu hanqiinatu jira jedhan. Bulchiinsa naannoo sana keessatti namniidhukkuba Kooviid-19 jedhamuun qabamee akka hin jirree kan ibsan ittii gaafatamaan waajiira eegumsa fayyaa Obbo Aqnqqw Kaawaazaa garu shakkamtoota 800 ol jiru jedhan. Hojjatonni eegumsa fayyaa kanneen shakkamoota waliin hojjatan hanqiina meeshaalee qabaachuun isaanii yaaddoo uumuu isaa ibsanii jiru,


Qonnaan Bultoonni Tigraay Keessaa Gabaan Cufamuun Oomisha Keenya Miidhe Jedhu

Vaayiresiin koronaa jireenya qonnaan bultoot guutummaa Itiyoophiyaa irraan yaaddoo ga’uun isaa beekamee jira. Akkuma Kanaan kanneen naannoo Tigraay keessaa dinnicha oomishan akka jedhanitti sababaa gabaan cufameef jecha dinnichi isaanii lafatti badaa jira. Daayirikterri qonnaa fi misooma baadiyaa mootummaa naannoo Sanaa Gebresillaasee kidaanee akka jedhanitti qonnaan bultoota dinnicha oomishan kana gargaaruuf mala dha’aa jiran jechuu dhaan Mulugeta Atsebeha Meqelee irraa gabaaseera.


Naannoo Uummattoota Kibbaa Keessaa Manaa Manatti Deemuun Hordoffiin Eegumsa Fayyaa Jalqabame

Naannoon uummattoota kibbaa namoonni mallattoo dhibee vaayiresii koronaa agarsiitu ta’e hordofuuf jecha manaa mana irra deemuun qorannaa geggeessu jalqabee jira. Manaa mana irra deemuun uummata miliyoona 12 ykn uummata naannoo Sanaa dhibba irraa harka 60f sakatta’iinsi kun akka geggeessamu hoogganaan waajjira eegumsa fayyaa naannoo Sanaa Aknaaw kawzaa Ibsaniiru jedha Yoonaattaan Zebdwoos Hawaasaa irraa.


Affaar Keessaa Namni Vaayiresii Koronaan Qabame Jalqabaa Har’a Argame

Naannooo Affaar keessatti namni vaayiresii koronaan qabame tokko argamuutti aansuu dhaan mootummaan naannoo uummatichi hafuura gabiitiin adeemsa vaayiresii kana ittisuuf geggeessamu akka deggeru gaafatee jira. Hoogganoonni mootummaa kan sadarkaa ol aanaa naannichaa akka ibsanitti naannoo sana keessatti hojiin ittisuu cimee hojjetamaa jira. Ministrittiin ministeera eegumsa fayyaa Dr. Liyaa Taaddesee ibsa FB ofii irratti maxxansaniin har’a sadarkaa biyyaatti namoonni lama itti dabalaa vaayiresii koronaan qabamuu mirkaneessaniiru. Kana keessas tokko naannoo Affaar ta’uun beekmeera jedha gabaasi Mesfin Araage nuu erge.


Baatii Soomana Ramadaanaattis Qajeelfamoonni Ittisa Vaayirasii Koronaa Hojii Irra Oolfaman, Prezidaantiin Mana-maree Ulaamota Itiyoophiyaa

Hawaasni Musliimaa weerara vaayirasii Kooronaa ittisuudhaaf qajeelfamoota mootummaadhaan bahan baatii Ramadaana kanattis hojiirra oolchuu akka itti fufu perezdaantiin Mana Maree Ulaamota Itiyoophiyaa Muftii Hajii Umar Idiris hubachiisanii jiran.\nPrezidaantii Mana Maree Ulamoota Ityoophiyaa Muftii Hajii Umar Edriis sooma Ramadaanaa ilaalchisuun har'a ibsa kana kennan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Uaagaa Itiyoophiyaan Baqattoota Ilaalchisuu Keesse Ijoollee Miidha: Human Rights Watch

Ulaagaa lammiiwwan Eertraa Itiyoophiyaa seenan ittiin gallmaa’an itiyoophiyaan jijjiiruun isee keessumaa daa’imman balaaf saaxila jechuu dhaan gareen mirga namaaf falmu Human Rights Watchi ibsa har’a baaseen beeksiseera. Jaarmiychi waa’ee ulaagaa Sanaa gaafatamee ibsa hin kennine. Mootummaan Itiyoophiyaa xumura turban darbee Tigraay gama kaabaatti kan argamu Hiisaati keessatti kan argamuu fi buufata baqattoonni Eertraa kummi 26 kan keessa jiraatan curuuf murteessuu isaa fi baqattoonni kanas gara mooraa ka birootti akka dabarsuu beeksisee jira. Itti dabaluu dhaanis addunyaa dararaa kan jiru weerarri vaayiresii koronaa baqattoota mooraa Itiyoophiyaa keessa jiran kanneen kuma 700 ta’an yaaddeessee jira jechuu dhaan Simmenyish Yeqoyyee gabaasteetti.


Aksuum Keessasa Namni Mooraa Waaltaa Shakkamtoota Vaayiresii Koronaa Qabu Jedhaman Keessaa Miliquuf Ka’e Ni Qabame

Mgaalaa Aksuum keessaa namni bakka namoonni vaayiresii koronaa qabu jedhamanii shakkaman adda baafamanii kaa’aman keessaa miliquuf yaale hidhaa baatilee ja’aan akka adabamuu manni murti magaalattii murteessee jira. Mootummaan naannoo Tigraays imaltooni naanno isa kam irraa iyyuu gara naannoo Sanaa seenan guyyoota 14f waaltaa adda baafamanii kaa’aman keessa akka turaniif murti dabarseen namni sun Finfinnee irraa gara Aksuumitti imalee waaltaa namoonni qofaatti baafamanii kaa’aman keessaaa miliquuf utuu yaaluu qabame jechuu dhaan bulchiinsi magaaltti beeksiseeraa jedha Mulugeetaa Atsbehaa Maqalee irraa.


Naannoon Uummattoota Kibbaa Manaa Mana Irra Deemuun Fayyaa Uummataa Hordofaa Jira

Naannon uummattooa kibbaa faca’ina vaayiresii koronaa ittisuuf jecha manaa mana irra naanna’uu dhaan fayyummaa uummataa kan hordofu ta’uun ibsamee jira Weerarri vaayiresii koronaa miidhaa irraan ga’uu mala kan jedhame uummata naannoo Sanaa kanneen miliyoona 12 ta’an ykn immoo naannolee dhibba irraa harka 60 ta’an keessatti hordoffiin kun jalqabamuu isaa itti gaafatamaan waajjira eegumsa fayyaa naannichaa obbo Aqinaaw Kaawzaa VOAf ibsaniiru jechuu dhaan Yonatan Zebdwoos Hawaasaa irraa gabaaseera.


Dirre Dhawaatti Lakkoofsi Namoota Vaayrasii Koronaan Qabamanii 8 Gahe

Dirre Dhawaan yeroo ammaa, Finfinnee irraa kan hafe, magaalaalee fi naannoolee Itiyoophiyaa keessatti argaman mara caalaa, namoonni vaayirasii Koronaan qabaman kan keessatti argaman tahuun himamee jira. Itiyoophiyaa keessatti haga ammaatti walumaa-galatti lakkoobsi namoota vaayirasiin Koronaa irratti argamuun gabaasamee 111 yoo tahu, kanneen keessaa 8 Dirre Dhawaa keessatti argaman. Akka Ministiriin Eegumsa Fayyaa Itiyoophiyaa beeksisetti, namoota vaayirasichaan qabaman sadii har’a gabaasaman keessaa lama Dirre Dhawaa keessatti argaman. Teessuma lafaatiin magaalaan Dirre Dhawaa, Finfinnee irra gara Jabuutiitti ka dhihaattu yoo tahu, namoota magaalattii keessatti vaayirasichi irratti argame keessaa garii lammiwwan Itiyoophiyaa Jabuutii irraa biyyattii deebifaman tahuun beekamee jira – jedha – gabaasaan VOA Addis Chekkol, Dirre Dhawaa irraa.


Konkolaatonni Koodiin Gabatee Isaanii Lamaa Akka Dabareedhaan Soch'an Qajeelfama Baase, Bulchiisi Finfinnee

Bulchiinsi magaalaa Finfinnee akka lakkoobsa Itoophiyaatti bara 2012 irraa eegalee konkolaataan manaa Koodiin isaanii lakkoobsa lamaa dabaree guyyaatiin akka socho’an qajeelfama baasuu isaa Abbaan taayitaa Geejjibaa ka Federaalaa beeksisee jira. Konkonni dhuunfaa kan manaa ka koodiin taargaa isaanii lamaa akka dabareedhaan socho’an taasisamuun, weerara Covid 19 ittisuudhaaf labsii yeroo hatattamaa mootummaan baase bu’uura godhachuun akka tahe dubbatu - Daarektarri Olaanaan Abbaa-taayitaa Geejjibaa Federaalaa. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Ayyaanni Du'aa Ka'uu Gooftaa Iyyesuus Kiristoos Bara Kana Of Eeggannoon Kabajamuu Qaba, Jedha Ministiriin Fayyaa Itiyoophiyaa

Hawaasni Ayyaana Faasikaa yokaan Du'aa Ka'uu Goftaa Yasuus Kirstoos ayyaaneffatu kan bara kanaa sababaa Vaayirasii Koronaaf jecha of eegannoon kabajuu akka qabu Ministiriin Fayyaa Itoophiyaa hubachiisee jira. \n\nTatamsa'ina weerara Vaayirasii Koronaa ittisuuf namni hundinuu bittaa fi gurgurtaa irraa eegalee hanga qophaa'ee nyaataaf dhaqqabutti of eeggannoo cima taasisuun baay’ee barbaachisaa dha jechuun Daarektarri Komiyunikeeshinii Ministirii Fayyaa Itiyoophiyaa Dr. Taganee Raggaasaa ibsanii jiru. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Dhaabbatootiin hawaasummaa soshaal Intarpraayz Itiyoophiyaa fi wiizkiids jedhaman Duula Jalqaban

Duullii haaraan maqaa Shiild Itiyoophiyaa ykn Shifoon Itiyoophiyaa jedhamuun jalqabame kun uummata Itiyoophiyaa harka 80 ta'u waa'ee vaayrasii koronaa akka hubatuuf barsiisuu akka ta'e ibsamee jira. Kana malees waan ittiin funyaanii fi afaan ittiin aguugan(maaskii) miliyoona tokko akka oomishamu gochuuf kan hojjatu ta'u Edeen Garramoo gabaastee jirti.


Qorannaafis Ta'e Ittisaaf Meeeshaan Ga'an Hin Jiru: Ogeessoota Fayyaa Baahir Daar

Magaala Baahir Daar keessatti waaltaan namoota vaayrasii Koronaan qabaman keessa ka'aman akkasumas meeshaleen qorannoo human guutuun hojjataa akka hin jirre ogeeyyiin eegumsa fayyaa hangi tokko ibsanii jiru. Ogeeyyiin kun akka jedhanti ofii isaanii iyyu vaayrasicha irraa of-eeguuf waan isaan barbaachisu akkasumas dhiyeessiin kanneen biroon haala qubsaa ta'een hin jiru Dhaabbati saayinsii hawaasaa kab bulchiinsa naannoo deebii kenneen iddoo ga'an dhabamuu isaan kan ka'e meeshaalee barbaachisaniin gargaaramuun rakkoo waan ta'eef human guutuun hin hojjatan jedhe. Mootummaanis gama isaan suuta suutaan rakkoon kun furama jechuu isaa Asteer Misgaanaaw gabaastee jirti.


Qorannaa Vaayrasii Koronaa uummata Iraatti Gaggeesinee Xumurre:Angawaa Tigraay

Manaa gara manaatti adeemuun maatiin abbaa warraa miliyoona tokkoo fi walakkaa vaayrasichaan qabamuu fi dhiisuu isaanii adda baafanne jirra jedhan ministeerri waajiira eegumsa fayyaa bulchiinsa nnaanoo Tigraay Dr.Haagoos Goodfaay. Kanneen shakkaman namoonni 33 adda baafamanii waaltaa qophaa'ee keessa ka'amuun ibsamee jira.


Abuuna Maatiyaas Ayyaana Du’aa Ka’aaf Uggurri Kaa’ame Akka Ka’u Gaafatan

Paatriyaarkiin waldaa Orotodoksii Itiyoophiyaa Abaa Maatiyaas ennaa ayyaana du’aa ka’uu uggurri bakkaawwan amantii irra kaa’ame akka ka’u muummicha ministeeraa Abiy Ahimediif xalayaa barreessan. Kunis hoogganaa kutaa wangeelaa waldattii Meggaabii Selaam Solomn ibssa VOAf kennaniin ta’uun hubatameera. Solomoon itti dabaluu dhaan xalayaan sun waaqeffannaan wal irraa hiiqiinsa hawaasummaa bifa eegeen geggeeffama jechuu isaanii illee ibsaniiru jedha Meleskaachoo Ammahaa Finfinnee irraa.


Vaayrasii Koronaa Ittisuuf Qooda Haa Fudhannu

Industriiwwan fi waarshaalee akkasumas Yunivarsitiwwan bulchiinsa naannoo Uummattoota Itiyoophiyaa gama kibbaa keessa jiran waan danda'ame mara hojjataa jiru. Kaampaanilee Industrii kanneen biroon 16 ta'an carraaqqii gochaa kan jiran yoo ta'u waan ittiin funyaanii fi Afaan aguugan yk Maaskii guyyaa guyyaan kuma 10 oomishaa jiru. Dhiyeenyatti gara Kuma 50tti guddisuuf karoorri akka jiru ibsamee jira, Yunivarsitiwwan bulchiinsa naannoo sana keessa jiran immo dhangala'aa harkatti cobsuun ittiin haxa'atan qopheessaa akka jiran Yonaataan Zabdiwoos Hawaasaa irraa gabaasee jira.


Yunuvarsitiin Waalloo Gargaarsa Arjoome

Gargaarsa qarshii Miliyoona yunivarsitiin Walloo eega weer20tti tilmaamamu kana godinaalee afuriif raabsan. Godiina walloo kibbaa bulchiinsii magaalaa Dasee waag Haamraa fi godonaalee hawaasa Oromoo keessatti dhaabattootii fayyaa jiraniif akkasumas waaltaa dhukkubsattoota Kooviid-19 qabaman adda baasanii kaa'an qopheessuuf oola. Yunivarsitiin Walloo eega weerarri koronaa ka'e booda barattoota mara warra isaanii biratti akka galan gochuun ibsamee jira. Qarshii Miliyoona 20 baasuun waan adda addaa bituun kaleessa raabsu isaa prezidaantii Yunivarsitii Walloo kan ta'an Dr.Abaataa Getaahuun Ibsaniiru. Kanneen rabsaman kana keessa meeshaalee vaayrasii koronaa ittsuuf gargaaran keessa jiraachuun ibsamee jira


Angawaan Qonsilaa Itiyoophiyaa Kan Losaanjalas Jiru Angoo Irraa Kaafaman

Yunaaytid Isteets dhiyaa magaalaa Loosaanjalas keessa kan jiru qonsilaa mootummaa Itiyoohiyaaf aangawaa sadarkaa olaanaa kan turan Dr.Birhaanamasqal Abbabaa Sanyii aangoo irraa kaafamuu odeeffannoon waajiricha biraa argame hubachisee jira. Bulchiinsa jijjiramaa kan Itiyoophiyaan muudamanii waggaa darbee tokkoof kan hojjataa turan Dr.Birhaanamasqal maaliif aangoo irraa akka kaafaman odeefannoo hin qabnu jechuun qonsilaa Itiyoohiyaa Loosaanjalas jiru sanatti itti gaafatamaa dame dinagdee kan ta'an Obbo Muktaar Waaree Ibsanii jiru. Ministriin haajaa alaa Itiyoophiyaa biraa qajeelfama kennameen xalayaan ergame Dr Birhanamasqal akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Bitooteessa 2 bara 2012 kaasee hojii irraa gaggeeffamuu ibsa jedhan. Yeroof bakka isaanii bu'anii akka hojjataniif Obbo Muktaara Waaree muudamuu oduu gabaasaan keenya Daanii'eel Araagaaaw Loosaanjalas irraa gabaaseera. Odeeffannoo dabalataa argannaan fudhannee kan dhiyaannu ta'uu beeksiifna.


‘Mooyyaleetti Namoota 143 Adda Baafnee Mallatoo Dhibee kooronaa Irratti Ilaalaa Jirra’ – Hospitaala Mooyyalee

Hospitaalli Mooyyalee lammilee biyyoota ollaa dhiyeenya oldeebi’an adda baasee mallatoo dhibee Koorona akka irratti ilaalaa jiru ifoomse. Dr. Alii Galgaloo Diirekterri hospitaalichaa kanaan duras godaantonni biyyoottan ollaa ofirra deebifaman torbee lamaaf adda baafamanii ilaalamaa erga turaniin booda gara maatii isaaniitti deebi’uu dubbatan. Namoota kanaaf garuu nyaata dhiyeessuun rakkoo akkaa tahe himanii jiru. No media source currently available Erga dhibeen Kooronaa Mullatee namoota naannoo dhibeen kun mullate jedhamerraa dhufan jedhaman 200 ol torbee lamaaf adda baasee qorannoo taasisee jira jedhan dabalataan. Ammaan kanas namootni 143 mana barnootaa sadarkaa tokkofaa Mooyyaleetti adda baafamanii torbee lamaaf ilaalamaa akka jiran himaniiru. Haga yoonaattis namoota biyyaan ala turanii dhufanii dhibee kanaan shakkaman 12 qorannaan laaboraatoorii taasifameefii dhibee kanarraa bilisa ta’uu adda baafnee jedhan. Mootummaan Mooyyaleetti Qorannoo Kooronaa’f Kan Oolu “Laaboraatorii” Hundeessuu Qaba’ - Jiraattota Dookter Aliin warri biyya ollaa keessumaa Keeniyaa keessa hidhaa turee deebiwu kanaaf nyaata isaaniif dhiyeessuunis rakkoo tahuu himan. Dhaabbati godaantotaa IOM gargaarsa taasisaa jiraatus, warren Mana Barnootaa Sadarkaa tokkoffaa Mooyyalee keessa jiru kana gargaaruun humnaa ol ta’aa dhufeera jechuun dabalataan dubbatanii jiran. Mooyyale malees aanolee godina Booranaa daangaarra jiran; warreen akka Aanaa Mi’oofaa mara keessatti bakki warri reefuu gara biyyaa dhufan adda bahanii turanis qophaa’ee akka jirullee dubbatanii jiru. Jiraattonni Mooyyale garuu ammas Sodaa qabnaa jedhu. Abduuba Waaqo jiraataa Mooyyale. Abduubi; daangaan banaa ta’uu, namuu Gaambo akka fedhe dhaqe bitataa akka jiru, of eeggannoon gahaan hawaasa keessa akka hin jirree daranii himan. Mootummaan tarkaanfii malu fudhatuu baannaan rakkoon as nutti adeemtii jedhu. Omar Waaqoo itti Aanaan Kantiibaa magaalaa Mooyyale; lammileen biyyaa biyyoota ollaa keessatti hidhamanii turan ka amma biyyatti deebi’aa jiran qoratanii seensisuun itti fufaa jedhan. Ammas mana barnootaa sadarkaa tokkoffaa Mooyyale keessatti namootni adda baafamanii ogeessi fayyaa isaan ilaalaa jira jedhan. Jiraattonni magaalattii Mooyyaleen waloon ka bulchan naannoon shanii fi afur dhimma dhibee kanarratti waliin hojjetaa hin jiran komii jedhuuf, ‘haga dandeenye waliin hojjechuuf yaalaa jirraa’ jedhan. Hanqina nyaataa bakka namootni adda baafaman mudataa jira jedhameefis mootummaan haga danda’e gargaarsa dhiyeessaa jira jedhanii, nami qaamaan akka walirraa fagaatuufi labsiiwwan darban hojiitti hiiksisuun garuu yeroo fudhachuu malaa jedhan. Diirekterri hospitaala Mooyyalee ammas gareen godaantota Itiyoophiyaa dhiyeenya manneetii hidhaa adda addaarraa hiikaman Keeniyaa gara mooyyalee dhufaa akka jiran Eembasiin Itiyoophiyaa Naayroobii jiru warra daangaa eegan beeksisuusaa ifoomsanii jiru.


Vaayiresiin Koronaa Haadholiin Itiyoophiyaa Mana Keessatti Akka Da’an Dirqiseese

Uguuri imalaa Itiyoopiyaa dubartoonni ulfaa manatti akka da’aniif dirqisiise jedhu hojjettoonni eegumsa fahyyaa. Obbo Kennesaa Kumarraa dubartii ciniinsuun qabe irraa bilbilamuufiin guyyaa guyyaatti waanuma baratame. Baatii darbe erga Itiyoophiyaan faca’ina vaayiresii koronaa ittisuuf jecha uggura imalaa keessee as Adaamaatti kan argamuu fi Finfinnee irraa fageenya km 100 ta’u irratti kan argamu waaltaan fayyaa durbartootaa kan Marie Stoopes jedhuuf obbo Kennesaan hoogganan dubartii da’umsi qabee mana yaalaa dhaqqabuun rakkisaa itti ta’e irraa bilbila hamma kudhan ta’utu guyyaatti bilbilamaaf. Haalli kun jedhan obbo Kummarraan keessumaa naannolee iyyyeeyyii ta’anii fi ambulaansin hin jirre bakka fageenya gabaabaa iyyuu deemuun rakkisaa ta’eef yaaddessaa dha jechuun VOAf ibsaniiru. No media source currently available