Xiinxala Waa'ee Mootummaa Itiyoophiyaa Haaraa Hundeeffamee

Akka Lakkoobsa Itiyoophiyaatti Fulbaana 24, bara 2014 Paartiin Badhaadhinaa Filannoo biyyaaleessaa marsaa 6ffaa geggeessame irratti sagalee Mootummaa isa hundeessissuu argachuun Mana maree bakka bu’oota Uuummataan Mootummaa haaraa hundeessuun isaa ni yaadatama. Mootummaa haaraan hundaa’e kun guyyaa har’aa Ministiroota 22 mana mareef dhiyyeessuun raggaasisee jira. Dhimma hundeeffama mootummaa kanarratti gabaasaan keenya Mitikkuu Fiqaaduu Fininnee irraa, Obbo Yaasoo Kabbabaa miseensa Adda Bilisummaa Oromoo Obbo Daawud Ibsaan hoogganamurraa, akkasumas Dr. Zelleqee Temesgeen Mana Maree Federeeshinii Itiyoophiyaatti gorsaa dhimma seeraa, Dirree Dimookiraasii har’aaf haasofsiisee jira. Caqasaa.


Wal Ga’ii Paarlaamaa 6ffaa Irratti Kaabineen 22 Raggaasisaman

Manni maree bakka bu’oota uummataa ja’affaan wagga hojii tokkoffaa guyyaa har’aa geggeessee jira. Ajandaa inni qabatte keessaa waggoota shanan itti aanuuf miseensota kaabinee ta’uun namoota filachuun ture. Muummichi ministeeraa Abiy Ahimed ministeerota 22 manni maree akka isaaniif raggaasisuuf dhiyeessanii jiran. Kaadhimamtoota hanga tokko dhiyaatan ilaalchisees itti gaafatamni isaanitti kenname sirrii ta’uu isaa irratti yaadawwan fuulleffate illee miseensonni m ana maree dhiyeessanii jiru. Oolmaa mana maree guyyaa har’aa irratti ajandaa dhiyaate keessaa tokko aangoo qama mootummaa fi hojii isaanii murteessuuf kan dhiyaate wixinee labsii 1263/2014 sagalee qoqqobbee tokkoo fi kan irra jireessaan raggaasisamee jira.


Golli Naga-eegumsaa Har’a Waa’ee Itiyoophiyaa Irratti Dubbachuuf Jira

Itiyoophiyaan aangawoota gargaarsaa gameeyyii kan Tokkummaa Mootummootaa 7 biyya ofii keessaa baasuu ishee kan ilaaleen barreessaa dureen Tokkummaa Mootummootaa Antoniyoo Gutarrees har’a gola naga eegumsaaf ibsa kennu. Mootummaan mummicha ministeeraa Abiyyi Ahmad Fuulbaana 30 hojjattonni gargaarsaa 7sa’atilee 72 keessatti biyyatti akka gadhiisanii ba’an eega labsee booda, Gollii naga eegumsaa waa’ee Itiyoophiyaa irratti ennaa wal ga’u torban tokko keessatti inni ammaa kun yeroo lammataaf ta’u isaati. Hojjattoota gargaarsaa kana baasuun, haala gad adeemaa jiru keessatti kallattii sirrii hin taanee qabachuuf tarkaanfii dabalataa fudhatamee jechuun tokkummaa mootummootaatti Ambaasaaddarri Ayeer Laand Jeraaldiin Byrne Naason kan dubbatan yoo ta’u mootummaa isaanii bakka bu’uun walgahiin kun akka gaggeeffamu gaafatan. Isaanis akka jedhanti, aangawoota gargaarsaa kana iddoo isaanti deebifamuun barbaachisaa ta’u, akkasumas hariiroon tokkummaa Mootummootaa fi itiyoophiyaa gidduu iddotti deebi’uu qaba jedhan. Kun hariiroo akkaan barbaachiisaa dha jechuun oduu gabaastotaaf ibsanii,wanni uumamee haala yeroo ammaa keessa jiraachuu feenu miti jedhan.Falmiin haala hin jirree keessatti gargaarsa dhala namaa dabaluun danda’amu ilaaluuf jirra jedhan. Itiyoophiyaan hojjattoota koo biyya ishee keessaa baasuuf deggersa seeraa hin qabdu jedha Tokkummaan Mootummootaa. No media source currently available


Ayyaanni Irreechaa Waashington Diisiitti Sirna Ho’aan Kajabame

Ayyaanni Irreechaa bara kanaa Dilbata darbe as magaalaa guddittii Yunaayitid Isteets Washiington DC keessatti bakka yaadannoo prezidaant Abrahaam Linken, Liinken Miimoriyaal jedhamutti ayyaanefamee oole. Sirna kana irraatii lammiileen Oromoo kutaa Yunaayitid Isteetis adda addaa irraa dhufan hirmaataniiru. Abbootiinn fi haadhootiin, akkasumas abbootiin amantaa sirna galataa fi eebbaa geggeessaniiru. Qeerooni fi qarreen itti hirmaatan ayyaanicha miidhagsaa oolan. Befiqaaduu Morodaa


Dhaabbatni Yaadannoo Artist Lammaa Guyyaa Hundeessame

Faawundeshiniin yokaan dhaabbatni hojii artii Looreetii Lammaa Guyyaa itti fufsiisuuf matii isaaniitin hundeeffamee jira. Kitaabni seenaa jireenyaa Artistichi looreet Lammaa Guyaa otuu lubbuun jiranii ofii barreeffatanis eebbifamee sirna hundeessame faawundeeshinichaa irratti hundeessamee jira. Yaadannoon waggaa 1ffaa boqochuu Looreet Lammaa Guyyaa Finfinnee ka jiru Giddu gala Aadaa Oromootti sirnoota adda addaatin raawwatame.


Sirna Kakuu Seenuu Muummicha Ministaraa Itiyoophiyaa Ilaalchisee Yaada Jiraattota Adaamaa

Kaleessa Muummeen Ministiraa Abiy Ahmediif, Finfinneetti sirni kakuu seenuu geggeessamee jira. Namoonni kuma dhibbaan lakkaawaman, garii sagantaa kana irratti argamuun ka hordofan yoo tahu, kaan ammoo sabahimaaleen kallattiin hordofaa turan. Jiraattonni magaalaa Adaamaa waa’ee kana yaada isaanii VOA’tti himan, si’achi Muummee ministiraa Abiy Ahmed’rraa waa hedduu eegnaa jedhu. Keessumaa qaalawiinsa jireenyaa fi siyaasa biyyattii tasgabbeessuu qabu, jedhu. Galmoo Daawit’ttu namota dubbisee erge.


Midiyaan Hawaasaa Kaleessa Calliinsaan Turan Banamanii Jiran

Tajaajiilli Feesbuukii Instaagraam fi waatsuppiin Wiixata kaleessaa gara sa’atii 6f addaan eega cite boota, addunyaan deebi’ee wal qunnamuu danda’ee jira. Marsariitiin hawaasaa callinsaan liqiimfamee kan ture yoo ta’u hayyonni nageenyaa akka jedhanti, addaan cituu tajaajiila kanaaf dogoggoora keessaa hojjatamee ta’u mala. Garu beekaa akkas taasisan wanni jedhu hin dhaga’amnee.


Faayidaa Dinagdee Irreecharraa Argamu Guddisuuf Hojjetaa Jirra, Jedha Waajirri Aadaa fi Tuuriizimii Bishooftuu

Kaleessa Hora Arsadiitti Ayyaanni Irreechaa kabajamee jira. Waajjirri Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa, ayyaana kana irratti namootni gara Miiliyoona Shanii hirmaachuu hime. Waajjrri Aadaa fi Tuurimii magaalaa Bishooftuus ayyaanni kun nagaadhaan raawwatamuu himee, sichis gama diinagdeen faayidaa irreecharraa aragamu guddisuuf hojjetaa akka jiru himeera. Gama biraan jiraattonni magaalaa bishooftuus faayidaa gama diinagdee irreechi qabu fayyadamuuf jirra jedhu.


Waa’ee Mootummaa Itiyoophiyaa Haaraa Hundeessamee Yaada Uummata Keessaa Walitti-qabame

Mootummaan Itoophiyaa Ministira Muummee Abiyyi Ahmadiin akka geggeessamu labsame, dargaggootaaf carraa hojii uumuun, rakkoo qaala’iinsa jireenyaa furuu fi nagaa eegsisuun biyyattiin jireenyaaf mijooftuu akka taatu gochuu qaba jedhan, dargaggootni magaalota biyyattii gama Laxaa irraa Sagaaleen Ameerikaa dubbise tokko tokko. Magaalaa Amboo, Naqamteefi Asoosaarraa yaada dargaggoota kan gabaasaan keenya walitti qabee erge caqasaa. No media source currently available


Irreecha Finfinneetti Ayyaaneffamerratti Kanneen Mormii Dhagessisan “Ergamtoota Shanee ti’ Jedha Mootummaan

Irreechaa Hora Finfinnee fulbaana 22 bara 2014 kabajaame irratti namoonni miliyoonaan lakkawamaan hirmataniiru jedhan qophessitoonni sagantichaa. Kabajaa ayyaanaa Irreechaa Hora Finfinnee kana irratti sagaleen mormii fi mootumaa biyyaa bulcha jiru balalleffatu dhagahamaa ture. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Muummichi Ministaraa Abiyyi Ahmed fi Paarlaamaan Itiyoophiyaa Bulchiisa Marsaa Haaraaf Kakuu Fudhatan

Itoophiyaan har'a mootummaa haaraa har'a hundesssitee jirti. Obbo Taaggasee Caafoo Afyaa'ii mana maree bakka bu'oota ummataa, Aaddee Loomii Baadhoo itti aantu afayaa'ii mana maree bakka bu'oota ummataa ta'uun muudamaaniru. Dr.Abiy Ahmad Ali muummee minisitira Itoophiyaa ta'uun muudaman. Obbo Aganyew Tashaagar Afayaa'ii mana maaree federeeshinii fi Aadde Zahaaraa Umad itti aantuu Afyaa’ii mana maree federeesiinii ta'uun muudamanii jiru.


Muummichi Ministeeraa Abiyyi Ahimed Waggaa Shan Itti Aanuuf Itiyoophiyaa Hoogganuuf Hirbuu Seenan

Muummichi ministeeraa Itiyoophiyaa Abiy Ahimed wal waraansi biyyattii waggaa tokkootti dhiyaataa ennaa jirutti waggaa shan itti aanuuf biyyattii geggeessuuf hirbuu seenan. Paartiin Abiy badhaadhinni jalqaba waggaa kanaa filannoo qeeqi irratti dhiyaateef paartileen mormituu ennaa tokko dhiisanii keessaa ba’an, garuu taajjabdoota hanga tokkoon isa duraa irra akka gaariitti geggeessame jedhaniin filannoo paarlaamaa injifachuun labsamee jira. Kan bara 2019 badhaasa Nobel badhaafaman Abiy, ennaa wal waraansi Tigraay naannolee biyyattii ka birootti babal’achuu, hookkarri gosoota gidduu lubbuu galaafachuu irraan kan ka’e, kanneen haala jiru to’atan mootummaan hacuucaan deebi’aa jira jedhanii akeekkachiisan kanatti rakkoonguddaan mudatee jira.


Shamarree biyya Arabaatii deebitee hojii ofumaa uummatte hojjattu: Hawwan Nagaa

Shamarree Hawwan Naggaa jedhamti. Biyya Arabaa keessa erga Waggaa sadiif hojjattee booda gara magaalaa Ambootti deebitee, mana hojii mukaafi mana nyaataa banuun yeroo ammaa hojjataa jirti. Shamarran biyya Arabaa dhaquudhaaf hawwuurra osuma biyya isaanii keessatti cimanii hojjatanii of fooyyessuu danda'u jechuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himteetti. Abbaafi waahillan hojii hawwan tattaaffii Hawwan of fooyyessuuf taasisturratti waan jedhan qabu. Naakoor Malkaatu Amborraa gabaase.


Mootummaa Naannoo Oromiyaa Dhiheenya Hundeessame Paartiileen Siyaasaa fi Beektonni Akkamitti Ilaalu?

Filannoo marsaa 6ffaa Itiyoophiyaa keessaatti taasifameen paartiin Badhaadhinaa sagalee mootummaa huyndeessuu isa dandeessisu argateera jechuun Boordiin Filannoo Biyyaalessaa beekamtii kenneef irratit hundaa’uun Paartiin Badhaadhinaa Oromiyaa keessatti Fulbaana 15,2014 akka Lakkofsa Itiyoophiyaatti mootummaa naannichaa haaraa hundeessee jira. Kana ilaalchisuun kan gaafataman Itti-aanaa dura paartii mormituu ka Kongireesii Federalaawaa Oromoo Obbo Mulaatuu Gammachuu, “bakka dorgomtoonni paartii mormitootaa mana hidhaa jiranitti , filannoon walabaa geggeessame, mootummaa haaraan hundeessame, jennee hin yaadnu. Mootummaan amma hundeessame kan ammaan dura ture irraa waan itti adda tahe hin qabu,” jedhan. Mootummaa haaraa naannoo Oromiyaatti hundeeffame keessatti dhaaba Adda Bilisummaa Oromoo Obbo Araarsoo Biqilaan hoogganamurraa muudama kaabinee naannichaa kan argatan Obbo Araarsoo Biqilaa gaaffichi mootummaarraa nuuf dhiyaannan akka dhaabaatti simanneerra jedhu. Dhimma Mootummaa haaraa naannoo Oromiyaa keessatti hundeeffame ilaalchisuun beektota seeraa fi hayyoota saayinisii siyaasaas dubbisuun gabaasaa qindeessine qabna. Caqasaa. No media source currently available


Aadde Adaanech Abebee Kantiibaa Magaalaa Ta’uun Filataman

Manni maree bulchiinsa magaalaa Finfinnee har’a hundeeffamee jira. Kan haaraa hundeeffame bulchiinsi magaalattii aadde Adaanech Abebee kantiibaa gochuun filatee jira. Kantiibaa bulchiinsa magaalaa Finfinnee ta’uu dhaan miseenosta mana maree magaalattii 138n sagalee guutuun kan filataman aadde Adaanech Abebee, mana maree sana duratti hirbuu erga seenanii booda haasaa dhageessisaniin, manni maree haaraan kan hundeeffame filannoon akka hin geggeessamne gochuuf kan ture jiddu seeniinsa alaa dura dhaabbachuun adeemsa filannoo ta’eni jedhan. Waggoota shanan itti aananiif carraa Finfinnee bulchuu kan argate bulchiinsi isaanii, damee qiyyaafata itti kennu ijoo keessaa, malaammaltummaa ittisuun tokko ta’uu kantiibaan kun tuqanii jiru. Hawaasichaaf qormaata kan ta’e qaala’ina jireenyaa ittisuu gama ilaaleen hiyyeeyyii irratti hojii fuuleffatee fi dargaggootaaf hojii uumuu irratti qiyyaafati kan itti kennamu ta’uu aadde Adaanech ibsaniiru. Manni maree haaraa hundeeffame, paartii badhaadhinaaf afaan yaa’ii ta’uun kaadhimummaan kan dhiyeesse, aadde Buzeenaa Alqaadir afaan yaa’ii, dubree Faayizaa Mahaammad itti aantuu afaan yaa’ii gochuun kan filate yoo ta’u filatamtoonni kunis hirbuu seenuun hojii jalqabaniiru. Waxabajjii 14 bara 2013 filannoo geggeessameen boordiin filannoo kan ibse bakka bu’oota mana maree uummataa 425 keessaa barchuma 410 kan injifate jpaartiin badhaadhinaa bulchiinsawwan magaalaa fi naannoo hundeessuu kan jalqabe yoo ta’u, guyyoota hanga tokko booda immoo mootummaa federaalaa hundeessuuf qophii irra jira.


Caffeen Oromiyaa Mootummaa Haaraa Gad-dhaabe

Caffeen Oromiyaa yaa’ii Idilee Sanbata darbe gaggeesseen Mootummaa Naannoo Oromiyaa haarawa hundeessee jira. Kanaanis Caffeen Prezdentii mootummaa naannoo Oromiyaa Obbo Shiimellis Abdiisaa Prezdentii naannawichaa tahuun akka itti fufan aangoo isaanii ka dheeressee, gama biraan Af-yaa’ii haaraa muudee jira. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Ministriin Dhimma Alaa Itiyoophiyaa obbo Demmeqee Mekonnin Gumii Walii Galaa Kan Tokkummaa Mootummootaaf Ibsa Kennan

Itti aanaa muummichi ministeeraa Itiyoophiyaa yakka fixiinsaa Tigraay keessatti raawwatame jedhame yeroo jalqabaaf haalanii jiran. Ministrii dhimma alaa fi itti aanaa muummeen ministeeraa Itiyoophiyaa ibsa gumii tokkummaa mootummootaa 76ffaa irratti haasaa dhageessisaniin, himannaan dhiyaate himannaa kijibaa kan gocha suukaneessaa uumee afarsu jedhan. Itti dabaluu dhaanis hawaasi addunyaa tattaaffii mootummaan isaanii tattaaffii inni fedhii namoomaa guutuuf taasisu galateeffachuu dhabuu isaa qeeqaniiru. Dhaaboliin gargaarsaa hangi tokko dhimma biyyattii jidduu seenuu isaanii illee qeeqanii jiran. Sadarkaa amma jiruun deggersi namoomaa fedhii siyaasaaf itti fayyadamuu isaa amanutti dhiyaannee jirra jedhan. Itti aanaa muummichi ministeerichaa, dhimmootii COVID-19, jijjiirama qilleensaa fi hidha laga Abbayyaa ilaalchisee mari’ataniiru. No media source currently available


'Visit Oromia Hackathon' -Dorgommii Rakkoo Tuurizimii Teeknoolojiin Furuuf Qophaahe

Koomishiniin Tuurizimii Oromiyaa Imbaasii Indoneesiyaa Finfinneetti argamu wajjin ta’uudhan dorgommiin 'Visit Oromia Hackathon' jedhamu qopheesse Jimaata harraa jalqabameera. Dorgomii kaanaafis, dhuunfadhan- namoonni 500 ol, akkasumas gareen 75 galmaahuu biiroon kun kara fuula Feesbuukii isaa 'Visit Oromia' jedhuu Kamisa kaleessaa ibseera. San keesayis gareen 8 filamuutu himame. Tuurisimii gara diijitaaitti fiduuf, rakkinoota karaa turisimii jiran dargaggoonni ogummaa teeknoolojii odeeffannoo fi koompiterii qaban, kalaqa adda addaa uumuudhan furuuf akka fayyaduuf kun yaadamutu ibsame. Hogganaa damee diijitaal tuurisimii, Mullataa Alaamuu keessummaa Labataati, dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Gaaffii fi Deebii Barreessaa ‘Faaya Fayyaa’ Waliin

Dhiheenya kana kitaabni dhimma fayyaa hawaasaatti fuuleffate, ka Dr. Naafiyaad Geetuun barreessame, dhiheenya kana dubbistoota bira gahaa jira. Dr. Naafyaad akka jedhutti ijoollee, dubartoota fi dhiirota dabalatee uummatni baadiyaa Oromiyaa keessa jiraatu irra-jireessi karaa interneetii odeeffannoo fayyaa gahaa argachuu waan hin dandeenyeef, garii ammoo, iccitii fayyaa isaanii ogeessa fayyaatti yokaan nama biraatti dabarsanii himuu waan hin feeneef, kitaabni afaan uummatichi salphaatti dubbifachuu danda’u Afaan Oromootiin barreefame kun, qaawwaa gama odeeffannootiin jiru guutuuf faayidaan isaa guddaa dha. Tsahaay Daamxoo tu barreessaa kitaaba “Faaya Fayyaa” jedhuu – Dr. Naafyaadu dubbisee, gabaasaa itti aanu qindeesse. No media source currently available


Qophii Ayyaana Ireecha Hora Arsadee

Torban tokkoo booda Ayyaanni Irreechaa Hora Arsadiitti kabajamuuf jira. Abbootiin Gadaa bara kana namootni martuu akka ayyaana Irreechaa irratti argaman ka beeksisan yoo tahu bulchiinsi magaalaa Bishooftuus ayyaanichaaf qophii barbaachisu ka gochaa jiru tahuu beeksise. Galmoo Daawit angawoota waajjira Aadaa fi Tuurizimii magaalaa Bishooftuu fi abbootii Gadaairraa dubbisee gabaasa itti aanu qindeesseera.


Jireenyii Yaman Keessaa Daran Rakkisaa Dha: Baqataa

Hawaasnii addunyaa siviiloota Yaman miliyoona hedduu jireenya rakkisaa obsuun hin danda’amne keessatti dhiise jechuun hayyonni mirga dhala namaa kan Tokkummaa Mootummootaa qeeqanii jiran. Kunis kan jedhame wal waraansii siviilootaa irratti gaggeeffamaa jiru waggaa 7ffaa seenuuf yeroo jedhu kanatti. Erga bara 2015 wal waraansii biyyattii keessatti jalqabee as, namoonni ajjeefaman kuma 20 ol ta’u u fi lakkoobsii kun, kanneen barana ajjeefaman 1200 otuu hin dabalatiin akka tahe dubbatan qorattonni. Baqataa sodaa nageenyaaf jecha maqaan isaa guutuu akka hin ibsamnee gaafate kan Abdii jedhamu Jaallanneen sana'aa irra haasofsiiftee jirti caqasaa. No media source currently available


Dhibeen Kooviid-19 magaalaa Dirre Dawaa keessatti hammaachaa akka dhufee ibsame

Dhibeen kooviid 19 bulchiinsaa magaala Dirredawaa keessatii baballachaa deemuu isaa fi jiraattoni tarkaanfii of eeggannoo fudhachaa akka hin jire jiraatton fi hangaa’oonii himan. Gabaasnii Addis Chekol qindeessee akka jedhutti, mootummaan gargaarsaa dhukubsatoota Kooviidf kennaa ture waan dhaabeef namootiin rakkinaaff saaxilamaa jiru. Walgahii hubannaa hawaasaa guddisuudhaaf magaalicha keessat tasifamee irratti Itti gaafatamtuun biiroo fayyaa bulchiinsichaa adde Lemlem Bezabih akka jedhanitti, gostii Kooviid 19 Deelta jedhamee waamamu torban lamman darban keessatti tatamsa’insi isaa fi midhaan inni geesisaa jiru harka dhibba dabaleeraa. Kanaan duraa guyyaatti hanga nama shanii kan ture lakkoofsii namoottan vaayirasiidhaan qabamanii yeroo ammaa garaa nama 40 olitti gudachuu isaa kan dubbatan Adde Lemlem , yemmuu koroonaan jalqabee dhukubsataa tokkoof amma birii 100,000 bulchiisnii ramadee gargaaraa ture. Amma garuu mootummaan waan gargaarsa sana dhaabeef namoonnii koovidiin qabaman ofii isaaniitiif kaffalanii waldhaanamu. Haala amma jiruttii yoo xinnaate hanaga birri 10,000 fi birri 15,000 kaffaaludhaaf nammii danda’aa hin jiru. Gatiin qorchaa guyyaattii gara birri 3000 fi birri 4000 gahuu danda’a, namoonii qarshii hin qanbe kana eessaa fidee akka kaffalu akka hin beeknee itti gaafatamtuun biiroo fayyaa bulchiinsa Dirredawaa kun dubbataniiru. Itti dabaluudhaanis jiraattonii baasii maallaqaa guddaa ta’ee fi du’a irraa of eeguudhaaf akka Vaayiresichaan hin qabamne of eeggannoo gochuu haala danda’an irratti mannoottan baruumsaa fi dhaabileen amantaa akka gahee isaanii taphatan waamichaa taasisaniiruu. Poolisiin magaalaa Bulchiinsa Diredaawaa tarkaanfii yemuu Vaayirasichii jalqabae fudhachaa turan akka jalqabuuf deeman kan ibsee gabaasiin Addis Chekol dhiyeenya kana namoottan 44,265 irratti qorannoon taasifameen, jiraattonii 5,806 Vayiresichaan qabamuun isaanii beekamee, kanneen keessaa lubbuun namootta 91 darbeera.


Adaamaatti Geejjiba Bajaajiin Wal-qabatee Yakki Raaw'atamu Hammaate, Jedhama

Tajaajilli geejjiba magaalaa konkolaataa Bajaajii yokaan Miil-sadee Itiyoophiyaa keessatti hedduu babal’ataa jira. Shawaa Bahaa magaalaa Adaamaatti geejjibi kun kan heddumminaan dhimma itti bahamu yoo tahu, eega dhiyeenyaatii as garuu Bajaajii keessatti imaltootaa fi konkolaachistootarratti yakki adda addaa akka raawwatu dubbata - Qajeelchi Poolisii Magaalaa Adaamaa. Qajeelchichatti Abbaan deemsa nageenya naannoo mirkaneessuu Koomaander Kebbedee Leggesee, ganna darbe konkolaatonni miil-sadee yakka akkasiirratti bobbo’an 153 qabnee jirra, jedhan.


Yunivarsitii Ambootti Eebbifamaan Qabxii Ol'aamaa Fiduun Badhaafame

Barataan Yunivarsiitii Amboo ka Muummee Barnoota Ikoonomiksii, eebba barannaa irratti guutummaa Yunivarsitichaatti qabxii olaanaa fiduun waancaa fi medaaliyaa warqee badhaasame, Daanyee Beeksisaa, “Kun cimee hojjachuun koo bu’aa naaf argamsiise” jedha. Daanyeen, achuma Yunivarsitichatti hafee barsiisaa akka tahu abdiidhaan dubbata. Rakkoolee fi yaaddoo qabullee ibsee jira. Eebbifamtoota Yunivarsitichaa ka bara kanaa biroo itti dabalee, gabaasaan Naakoor Malkaa qindeesse kanatti aanee dhihaata. No media source currently available


Yaadawwan Namootaa Ajaja Hooggana Ol’aanaa Ka Prezidaant Baayiden Deggeranii fi Morman

Jiraattotni magaalaa Amboo hagi tokko akkasumas barattootniifi barsiisotni Yunivarsiitii Amboo tokko tokko, ajajni olaanaa Pireezidaantiin Ameerikaa Joo Baaydan Aanga'oota Itoophiyaa irratti baasan ilaalchisee yaada kennaniin, garii murtoo sirriidha yoo jedhan, kaan ammoo murtoo sirrii miti jedhan. Kanneen akka Ameerikaan qaamota wal dhabdee keessa jiran mariisisuun gara araaraatti fiddu gaafatan akkuma jiran, warri kaan ammooo qaamoleen biyyattii keessatti wal waraansa keessa jiran, gidduu isaaniitti nagaa buusuuf akka waliin mari'atan gaafatan. Naakoor Malkaa tu yaada namoota kana walitti qabe. No media source currently available


Iccitiin Milkaa'ina Isaanii Maalii?

Yunivarsitiin Jimmaa Sambata darbe Fulbaana 18 bara 2021 barattoota eebbisee jira. Kanneen keessaa lama obboloota lakkuu ta'an kanneen Dooktoora ogeessa eegumasa fayyaa ta'uun eebbifamantu jira. Dr. Naagaarii Birraatuu fi Dr. Nagaasaa Birraatuu jedhamu .Umriin isaanii 25 yoo ta'u, obboleettii angafa tokko akkasumas obboleessa quxusuu tokko qabu. Maatiin isaanii walii galaan ijoollee 4 qabu. Yeroo ijoollummaa isaanii gama barnootaan hordoffii maatiin isaanii taasisaa turan akkasumas ofii isaanis barnootatti fulleeffachuu keenyatu milkaa'iina kanaan nu ga'e jedhu. Ijoolleen barnoota sadarkaa duraa fi lammataatti qabxii olaanaa galmeesisaa turan, barnoota Yunivarsitii fi Koolleejootaaf maatii dhisanii fagaatanii ennaa deeman yaadii isaanii waan biraatti akka hin qabamneef of-eegannoon barbaachiisaa dha jedhu. Gaaffi fi Deebii Gaggeefamee Caqasaa. No media source currently available


Ajaja Sadarkaa Ol Aanaa Prezidaant Joo Baayiden Ilaalchisuun Ibsi Kenname

TPLF fi mootummaan Itiyoopiyaa gara furmaata nageenyaatti dhufu taanaan, sababaa walitti bu’iinsaan kan dadhabe dinagdee Itiyoophiyaa deggeruuf qophee ta’uu Yunaayitid Isteetis beeksistee jirti. Prezidaant Baayiden kan mallatteessan ajaja ugguraa waliin wal qabatee tarkaanfiiwwn itti aansuun fudhataman maal akka ta’e illee angawoonni Yunaayitid Isteetis ibsaniiru. Bulchiinsi Baayiden, rakkoon namoomaa kaaba Itiyoophiyaa jiru akka dhumatu trkaanfii isaan fudhatan akan ajaaibsiifatan itti aanaa ministrii yeroofii kan dhimmootii Sudaanii fi gaanfa Afriikaa Biraayan Hant, qaamotiin walitti bu’iinsa sana keessatti hirmaatan, gara mariitti hin dhufan taanaan, uggurri kaa’amu namoota dhuunfaa fi waaltaalee irra darbee, uummata Itiyoophiyaa fi Eertraa irratti kan hin fuuleffanne ta’uu Biraayant Hant ibsaniiru. Yunaayitid Isteetis gargaarsa namoomaa fi deggersa ka biroo Itiyoophiyaaf gootu kan itti fuftu ta’uus dubbatanii jiran. Mootummaan Itiyoopiyaa fi TPLF lola dhaabiinsa marii irratti hundaa’e irratti mari’achuuf gargaarsi namoomaa danqaa malee akka deddeebi’u eeyamuuf tarkaanfii hiika qabu fudhatu taanaan, daandii addaa hordofuun ni danda’amaj. Yunaayitid Isteetis dinagdeen Itiyoophiyaa akka dandammatu deggeruuf qophee dha. Tarkaanfiiwwan fudhatamuu qaban, tattaaffii jaarsummaa gamtaa Afriikaan hoogganamu simachuu, gareelee araar teessotaa ramaduu, haalduree tokko malee mariif walii galuu fi marii jalqabatti jiruuf afeerraa simachuu of keessaa qaba.gargaarsa namoomaa gama ilaaleen, konkolaattonni gargaarsaa akka boodatti hin hafne gochuu, etajaajila bu’uuraa kan akka elektirikii, telekominikeeshinii fi baankii fafakkaatan Tigraayiif bakkatti deebisuu of keessaa qabaachuu danda’a jedhan. Walitti bu’iinsi sun furmaata waraanaan akka hiikamuu hin dandeenye mootummaan Itiyoophiyaa ni hubata jennee abdanna kan jedhan Brayaan Hant, Muummicha ministeeraa Abyiin dabalatuu itti fufiinsaan mari’ataa jirra jedhan jechuu dhaan Kennedy Abate Finfinnee irraa gabaaseera.


Hawaasni Oromoo Minesootaa fi Naannawa Ishee Jiraatu Irreecha Ayyaaneffate

Lammiwwan Oromoo Minesootaa naannawa ishee jiru Sanbata dabre kana Hora Nokoomoositti walga’iidhaan akkuma waggaa waggaatti barsiifate Irreecha ayyaaneffatee jira. Hayyoota aadaa, maanguddoota, dargaggoota, shamarranii fi ijoollee dabalee qaamawwan hawaasaa adddaa, akkasumas, lammiin Oromoo hin ta’iinii fi aadaa uummatichaa jaallatan ayyaanicha irratti argamanii turan. Gabaasaan VOA hirmaattota keessaa haga tokko dubbisuudhaan gabaasaa qindeesse caqasaa. No media source currently available


Ajajaan WBO-Zoonii Kibbaa Duraanii Gollichaa Dheengee Karaa Nagaa Qabsaa’uuf Murteeffachuu Isaanii Beeksisan

Ajajaan riphxee-loltoota Mootummaan “Shanee” jedhee waamu, isaan ammoo Waraana Bilisummaa Oromoo jechuun of waamatti ajajaa Zoonii Kibbaa ka turan, Goollicha Dheengee, karaa nagaa qabsaa’uuf murteessuu isaanii beeksisuun isaanii himamee jira. Goollichi, waliigaltee dhiheenya WBOn Adda Bilisummaa Uummata Tigraay, ABUT wajjin hojjachuuf tolfate mormuun murtoo kanarra ga’uu isaanii beeksisan. Aangawoota Mootummaa Dirree Xayyaaraa Booleetti arganuun Goollicha simatan keessaa tokko ka tahan dubbi-himaan mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Geetaachoo Baalchaa, “Mootummaan murtoo Goolichaa gama gaarii isaan ilaala” jedhan. Hooggantoota Waraanaa Bilisummaa Oromoo, kan mootummaan “Shanee” ittiin jedhu dhimma kana irratti akka yaada isaanii nuuf kennan gaafachuuf carraaqqiin goone ammaaf hin milkoofne. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Meskii Mangee, Shamarree Miidiyaa Hawaasummaa Irratti Hordoftoota Horatte

Meskii Mangee shamarran Miidiyaa Hawaasummaa irratti dhageettii fi hordoftoota baayyee horatan, ‘social media influencer’ jedhaman keessaa takka. Hojii aadaa beeksiisuu, faashinii fi beekisaalee biroo irratti hojjatti. Kana malees, Oromiyaa godinaalee adda addaa deemtee dhimmoota hawaasummaa irratti karaa YuTiyubiitin sagantaa dhiheessite keessaa "Oolmaa Aayyoo," mata dure jedhuun jiruun dubartoota Booranaa maal akka fakkaatu viidiyoodhan galmeesitee hordoftoota ishiitif dhiheesiteetti. Garuu hojii wal-fakkaatu baayyinaan hojjachuuf deeggarsa dhabuu irraa ammatti yeroof dhaabuu ibsiti. Waayee hojiiwwan amma ammaatti hojjattee, karoora gara funduraa fi gufuuwwaan bifa hojii kanaan nama muudatan irratti Maskii dubbisnee, dhaggeeffadha. No media source currently available


Dubbi himaan ministeera dhimma alaa Itiyoophiyaa ibsa kennan

Dhaabatta mootumoota gamtoomanitti manni maree nageenyaa hidha laga Abbayyaa ilaalchisee wal gahii dheengadda taasise dubbi himaan ministeera dhimma alaa Itiyoophiyaa qeeqqaniiru. Ibsa midiyaaleedhaaf kenname irratti Ambaasadeer diinaa Muftii akka jedhanitti walgahiin manni maree nageenyaa dhimmaa lagga abbayya irratti yeroo sadaffaadhaaf taasise gaaffii biyyi Tuuniziyaa irraa dhiheesiteen Yemuu ta’u, prezidaantiin mana mareechaa Itiyoophiyaan, Masire fi Sudaan gamtaa Afrikaa jalatti marii isaanii akka itti fufan gaafachuu isaanii ibsaniiru. Waldhabiinsa biyyoottan sadan gidduu jiru marii gamtaa Afrikaa jalatti taasifamuun hiikun ejjannoo Itiyoophiyaa akka ta’e kan dubbatan Ambaasadar Diinaan , waliigaltee dirqisiisaa waan jedhamuu Itiyoopiyaan Akka hin fudhanne ibsaniiru. Ambaasadar Diinaan dabalanii akka jedhanitti dhimmoottan mana maree nageenyaa irratti ilaalamuu qaban warreen nageenyaa adduunyaatiif yaaddesaa ta’aniidha. Dhimmi biyoottan sadanii dhimmaa bishaaniti , dhimmaa misoomaati dhimma kana kan ajaandaa qabsiisftee Tuniziyaadha . Tuniziyaan ajaandichaa mana maree nageenyaatti dhiheesuun irra hin turre kan jedhan ambaasader Diinaa Muftii dhuma irratti dhimmchii sadarkaa Afrikaatti akka ilaalamuu murtaa’uun isaa garii ta’u isaa ibsaniiru. Karaa biraatiin itti aanaa muummee ministeeraa fi ministeeraa dhimma alaa Demokiraatiik Repabilick Koongoo Kirstoofeer Utundulaa garaa Finfinneetti imaluudhaan, itti aanaa muumee ministeeraa fi ministeeraa dhimmaa alaa Itiyoophiyaa Demeqee Mekoninii wajjiin marii taasisuu isaanii gabaasin kenedii Abaatee qindeesse kun ibseeraa. Demokraatiiki Repabliik Koongoon yeroo ammaa duraa teessuu gamta Afriikaa yemmuu taatu, marii biyyoottan sadan hidha laga Abbayyaa irratti taasisanus kan hoggantu ta’uun ishee hin beekama.


Rakkoo Itiyoophiyaa Keessaa Kan Ilaaleen Prezidaant Baayidin Ajaja Hoggana Olaanaaa Mallatteessan

Itiyoophiyaa keessatti walitti bu'iinsii akka dheeratuuf sababaa kanneen ta'anii fi wal taatoota isaaanii itti-gaafatamtoota gochuuf ugguura haaraa kaa'uuf ajaja dandeesisuu ittiin jedhan prezidaant Baaydin har'a mallateessanii Jiru. Ajaji kunis mootummaa Itiyoophiyaa, mootummaa Eertraa, Adda Bilisummaa Uummata Tigraay fi mootummaa bulchiinsa naannoo Amaaraa itti gaafatamtoota gochuun qabuuf akka danda'uuf ministeera maallaqaa kan Amerikaaf ajaji kun aboo kennee jira. Gama kaaniin, ajajii Baaydin mallaatteessan ifa eega ta'ee booda mummichi ministeera Itiyoophiyaa Abiyyi Ahmad xalayaa fuula sadii qabu Baaydiniif erganiin bulchiinsi Amerikaa wal duraa dubaan dhufan Itiyoophiyaa irratti ilaalcha sirrii hin taane qabu jechuun komee dhiyeessan. Itiyoophiyaan nageenya uummattoota miliyoona hedduu caalaa aangoo dhunfachuu kanneen filatan akkasumas namoota muufataniif dhiibbaa qindomiinaan gaggeeffamuuf hin jilbeenfattu jedhan Dr.Abiyyi Ahmad. Mootummaa Eertraa fi Adda Bilisummaa Uummata Tigraay biraa deebbii kennamuuf jiru hordofnee kan dhiyeessinu ta'uubeeksiifna. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Itiyoophiyaa Keessatti Duutii Vaayrasiin Deltaa Geesisaa Jiru Yaaddeessaa Dha: Ministeera Fayyaa

Itiyoophiyaa keessatti vaayrasiin Koroonaa kan bifa jijjirratee fi Deltaa Veeriyaant jedhamu midhaa geesisaa kan jiru ta'u ministeera Fayyaatti, De'etaa Ministeeraa kan ta'n Dr. Darajjee Dhugumaa Raadiyoo Sagalee Amerikaaf ibsanii jiru. Namoota irra heedduun isaanii Finfinnee keessaa ta'anii fi dhukkubsatan 100 keessa harkii 80n Vaayrasii Deltaan kan qabaman ta'u ibsamee jira. Namoota Vaayrasii Deltaan qabamanuun isaanii baramee kan walii galaa keessaa harkii 75 Finfinnee keessa jiraatu. Vaayrasiin Deltaa akka salphaatti kan daddabruu fi akkaan namoota kan dhukkubsachiisu waan ta'eef meeshaa afuura baafachuuf nama gargaaruu fi hospitaala seenanii kutaa wal'ansii wal irraa hin cinneetti gargaaramuu qabu jedhan. Hawaasnii of-eeggannoo barbaachisu gochuu dhiisuun akkasumas sababaa ayyaanaa, Cidha, Bo'iichaa fi kanneen biroon uummanni walitti qabamuun, dhukkubicha hammeessuu keessatti qooda akka qaban ibsamee jira. Kanaaf jecha yeroo kamiin iyyu caalaa of-eeggannoon akka barbaachisu Dr. Darajjee Dhugumaa hubachiisanii jiru. Gaaffii fi Deebii Guutuu Caqasaa. No media source currently available


Golli Naga Eegumsaa Kan Tokkummaa Mootummootaa Hidha Laga Abbayyaa Ilaalchisuun Ibsa Kenne

Golli naga eegumsaa kan tokkummaa Fulbaana 15 bara 2021 mata duree nagaa fi nageenya Afriikaa keessaa jedhuun ibsa baasee jira. Golli naga eegumsaa, Masrii Itiyoophiyaa fi Sudaan gidduutti walii galtee qajeelfama irratti hundaa’e Sadaasa 23 bara 2015 irra ga’ame tuqee jira. Golli naga eegumsichaa gaaddisa gamtaa Afriikaa jalatti gaaffii hidha laga Abbayyaa ilaalchisee ka’e illee hubatee jira. Masrii, Itiyoophiyaa Sudaan afeerraa gamtaa Afriikaan marii sana akka itti fufan illee ni jajjabeessuu dhaan, hidha laga Abbayyaa bishaan itti guutuu fi akkaataa raawwatiinsa isaa bifa qaama maraan fudhatama qabuuf walii galtee jiruun yeroo kennameefitti akka raawwatamu yaadachiisa ibsi sun. Golli naga eegumsaa kan tokkummaa mootummootaa taajjabdoonni marii jaarsummaa gamtaa Afriikaan geggeessamu irratti afeeraman, akkasumas taajjabdoonni Masrii, Itiyoophiyaa fi Sudaan akka hirmaatan murteessan, furmaata dhimmootii teekinikaa fi seeraa akka mijeessan gochuuf akka irratti hirmaatan ni jajjabeessa. Golli naga eegumsaa, biyyoonni sadan adeemsi marii gamtaa Afriikaan hoogganamu mala bu’a qabeessaa fi walii galteen akka itti fufsiisan waamicha dabarsa. Falmii dhimma bishaanii jiru ilaalchisee golli naga eegumsaa qajeelfama ykn ulaagaaleen kaa’e akka hin jiraatin ibsi sun beeksisee jira. Adda addummaan hidha laga Abbayyaa ilaalchisee Masrii fi Sudan waliin jiru furamuu kan danda’u mariin garee sandanuu yoo itti fufe qofaa dha jechuu dhaan ministriin dhimma alaa Itiyoopiyaa ejjenoo isaa irra deebi’uun ibsee jira. Dubbi himaan ministriichaa Diinaa Muftii har’a tuuta oduuf ibsa kennaniin, kaleessa kan dura taa’aa gamtaa Afriikaa yeroo ammaa ta’an ministeerri dhimma alaa Ripaablikii Dimokraatawaa Koongoon dawwannaa isaan kaleessa geggeessan marii sana jalqabuu waliin kan wal qabatu jedhan jechuun Kenndy Abate gabaasee jira.


Hidha Laga Abbayyaaf Maallaqnii Kenname Ibsame

Waggootii darban 10 keessatti ijaarsa laga Abbayyaaf lammiwwan Itiyoophiyyaa fi hidda dhalata Itiyoophiyaa kanneen biyya alaa keessa jiraatan irraa Doolaarrii Biliiyoona 1 fi miliyoona 200 fi miliyoona 60 galii ta’u manni marii wal taasiftuun ijaarsa hidha laga abbayyaa maqaa dhahuun tajaajiilli oduu Itiyoophiyaa gabaasee jira. Ijaarsii hidha kanaa eega jalqabamee waggaa 10 lakkobsisuu isaa ibsuun biyya keessaa fi alaa hanga Haagayya bara 2013tti qarshiin Biliyoona 15 fi miliyoona 900 fi miliyoona 31 walitti qabamuu ibse. Trbaayiniin hidha kanaa lama baatilee dhiyeenya kanaa keessa human eleektrikaa maddisiisuu kan jalqabuu ta’u gabaasee jira.


Ijoollee 100 ol Ambotti Oguma Fakkii Barataa Jiran

Giddu-gala Qorannoo fi Qo’annoo Aadaa Looreet Tsaggaayee Gabramadin keessatti yeroo ammaa ijoolleen umuriin isaanii waggaa toorbaa haga kudha afurii gahe kanneen dhibba tokkoo ol tahan oguma fakkii kaasuu barataa jiran. Ka Yunivarsitii Amboo keessatti argamu Giddu-gala Qorannoo fi Qo’annoo Aadaa kana keessatti ijoolleen baratan keessaa kanneen VOAtti dubbatan hagi tokko, hawwiin isaanii oguma toora fakkii kaasuutiin Oromiyaa fi guutummaa biyya isaanii addunyaatti beeksisuu akka tahan ibsan. Gabaasaan keenya, Naakoor Mallkaa bakka barnootichi geggeessamutti argamuudhaan barattoota, barsiisaa fi itti gaafatamaa giddu-galichaa dubbisuun gabaasaa qindeesse qaba.


Bara Dabre Kana Balaan Ibiddi Bosonaa Godinaalee Oromiyaa 11 Keessatti Muudachun Ibsame

Ganna darbe kana naannoo Oromiyaa godinaalee 11 keessatti balaan ibidda bosonaa mudachuu mootummaan naannoo Oromiyaa beeksisee jira. Itti-anaan Diirektera Olaanaa Abbaa Taaytaa Eegumsa Naannoo Bosonaa fi Jijjiirama Qilleensaa Oromiyaa, Obbo Boonaa Yaaddessaa, bara darbe kana balaa ibiddaa sababa adda addaatiin mudate kanaan lafti bosonaa hektaara kuma 6 gubateera jedhan. Kun tahus garuu uwwisi bosonaa Oromiyaa ol guddachuu issa angawaan kun VOA’tti himanii jiru. Gama biraatiin mootummaan naannoo Oromiyaa uwwisa bosona naannichaa dhibbaa irraa harka 34 oliin ol guddisuuf akka hojjetaa jiru dubbate. No media source currently available


Dhaabbanni Fayyaa Adduunyaa Itiyoophiyaaf Gargaarsa Qorichaa Kenne

Dhaabanni Fayyaa Adduunyaa WHO-n kuusaa isaa Dubaayitti argamuu irraa qorichaalee lubbuu baraaran meetrik toonii 85 gara Itiyoophiyaatti erguu isaa beeksiseera. Fe’isin kun qorichoota adda addaa, meeshaalee baqaqsanii hodhuu atattamaa, meeshaawana dhibee Koleeraaf gargaaraniif kanneen biroo akka ta’an fi gargaarsichii namootta gara 150,000 akka faayyaddutu ibsame. Dhaabbani Fayyaa Adduunyaa kuusaa isaa Dubaay irraa Nayijeriyaa, Afgaanistaan, Sooriyaa fi Yemeniif akka gargaarsa raabsaa ture ibsa isaa keesaati beekisisu kan gabaaste Margaareet Baashiri.


Walittti bu’iisii Tigraay Keessaa Guutuummaa Gaafa Afrikaaf Sodaachisaa Dha: Misheel Baacheleet

Bulchiinsa naannoo Tigraay keessatti walitti bu’iinsii hamaan dabalaa adeemuun gara guutuummaa gaanfa Afrikaatti babal’achuu jira sodaan jedhu jiraachuu Komishinarittii olaantuun waa’ee mirga dhala namaa kan Tokkummaa Mootummootaa Misheel Baachalet akeekkachisanii jiru. Waajjirri mirga namoomaa kan Tokkummaa Mootummootaa fi komiishinni mirga dhala namaa Ikan tiyoophiyaa dhiittaa mirga namoomaa Tigraay keessatti raawwatamee jedhame ilaalchisuun ba’ii qorannaa waloon geggeessan gumii mirga dhala namaa kan tokkummaa mootummootaaf dhiyeessaniiru. Gabaasa Liisaa Shilaayin Jeeneevaa irraa ergiite caqasaa. No media source currently available


Waa'ee Marii Biyyaalessaa Dhaabonni Adda Addaa Itiyoophiyaa Keessaa Maal Jedhu?

Siyaasaa Itiyoophiyaa mudatee turee fi mudaataa jiruu furuuf hayyoonni dhaabonni siyaasaa, Dhaabonni mit-mootummaa biyya keessaa fi alaa yeroo adda addaatti waliin mariin biyyaalessaa barbaachisaa tahuu yaada dhiheessaa turan. Dhaabni siyaasaa Kongireesii Federaalawaa Oromoo (KFO)’n osoo filannoon biyyaalessaa marsaa ja’affaan geggeeffamuu dura mariin biyyaaleessaa akka barbaachisu ibsa baasee ture. Haaluma wal fakkaatuun dhaabni siyaasaa ka biraan Adda Bilisummoo Oromoo (ABO)’n Obbo Daawud Ibsaan hoogganumus mariin biyyaaleessaa hunda hirmaachise taasifamuu akka qabu akeekuun ibsa baasuun ni yaadatama. Eeega filannoon biyyaaleessaa marsaa ja’affaan gaggeeffamee booda, mootummaan biyya bulchaa jirus mariin biyyaaleessaa akka barbaachisuu fi akka maricha taasiisuuf jiru ibsee ture. Mariin biyyaaleessaa maaliif barbaachisee fi dhimmoota maaliirratti eenyufaatu maari’achuu qabaa? gaaffiilee jedhan irratti gabaasaan keenya Mitikkuu Fiqaaduu dhaabota siyaasaa, dhaabota mit-mootummaa fi ka mootummarraa dubbisuun, Dirree Dimookiraasif qophii qindeesse qaba. No media source currently available


Warra Baabboo Keessatti Namoonni Ajjeefamuu Jiraattotaa fi Angawoota Nannoo Ibsan

Kan mootummaan shoroorkeessaa jechuun ramadee fi human ittisa Tigraay jechuun of-waamuu Addi Bilisummaa Uummata Tigraay (ABUT) senee ture kan jedhaman godiina Walloo Kibbaa aanaa Warra Baabboo gandeen adda addaa keessatti namoota nagaa 30 ta’an ajjeefamuu kan hin ollee ta’u mootummaan beeksisee jira. ABUT Hagayya 24 galgala qabee hanga dhuma baatii sanaatti, haleellaa waraanaa gaggeessuu jiraattonni naannoo ogeessoota Midiiyaa achitti argamaniif ibsanii jiru. Miidhaan mirga dhala namaa hamaan dhaqqabuu ibsanii, miidhaa olaanaa fi du’a keessummeessinee jirra kan jedhan keessaa tokk ganda 018 tokko ture jedhu. Ganda Galaanaa Goox keeessa kan jir atan aaaddee Xoyibaa Mohammed, HIWAAT abbaa warraa isaanii kan umriin 22 na jalaa ajjeesee jedhu. Aaddee Ayshaa Saayiid immoo harmeen koo maanguddoo umrii dheeraatu na jalaa ajjeefame ejedhan. Bulchaan ganda kanaa Seyid Mohammed namoota 14 caalaan ajjeefamuu fi kan mada’anii fi ukkamfamanii kan fudhataman jiraachuu ibsan.Bulchaa aanaa kan ta’an Kaalid Mohammed qaama shoroorkeessaa dha ittiin jedhaniin, gandee 6 keessatti weerarri gaggeeffamuu fi tarkaanfii fudhateenis namoonni nagaa 30 ta’an ajjeefamuu ibsan. Reeffii namootaa akka hin awaalamnee dhorkamuu fi kunis gocha nanoomaan ala ta’u ibsan.Amma nagaan kan bu’e ta’uus humnii gocha kana gaggeesse naannoo ollaa jira jedhan. Yeroo torban lama hin guunnee keessatti ajjeechaa jumlaan ennaa himatamuu kun lammaffaa dha. Dubbii himaan HIWAAT Geetachoo Raddaafixiinsa torban dabree Tigraay dhiyaa keessatti fixiinsa dhaqqabe jedhan soba jechuun isaanii ni yaadata.Qaama walaba ta’eenis akka qoratamuu gaafatanii turan.


Waggoota 20 Dura Yeroo Niw Yoork Shororkeessotaan Haleelamte Namoonni Magaalattii Keessa Turan Maal Maal Yaadatu?

Waggoota 20 dura shororkeessonni xayyaaroota imaltootaa kan Yunaytid Istees 4 butuudhaan magaala Niw Yoork keessatti gamoolee Waaltaa Daldala Addunyaa lama Washiingtan Diisii keessatti gamoo Pentaagoon haleeluun, kutaa Pensilvaaniyaa keessatti xiyyaaricni butan kufuu isaatiin walumaa-galatti namoota 2977 fixan. Haleellaa kana ka qindeesse hooggnaan Al-qaayidaa Osamaa Bin Laaden tahuu tu battaluma himame. Guyyaan shororkeessonni balaa kana itti dhaqqabsiisan Fulbaana 11 baranaa waggaa 20 guute. Gama biraan looltonni Ameerikaa fi kanneen biroon shoroorkeessummaatti duuluuf gara Afgaanistaanitti bobba’anii turan waggoota 20 booda biyyattii gad-lakkisanii baanaan, Taalibaan tu taayitaa qabatee bulchaa jira. Jiraattonni waggaa digdama dura gaafa haleellaan shororkeessotaa magaalaa Niw Yoork keessatti geggeessame sana achi turan maal yaadatu? Namota lama Jaallanneen dubbisne keessaa tokko Obbo Zinaab Abbaa Jabal Niw Yoork keessa waggoota 50 jiraatan. Yaadannoo isaanii guyyaa sanaa kan isaan dubbataniin jalqabna. No media source currently available


Jala-butii Bara Haaraa Itiyoophiyaatti Gatiin Oomishaalee Baay’ee Dabaluu dubbatu Jiraattonni

Itoophiyaa magaalaa Finfinneetti jala bultii ayyaanaa bara haaraatti gatiin lukkuu yokaan hindaaqqoo tokkoo giddugaleessatti qarshii 500 gurguramee jira. Jala bultii ayyaana bara haaraa 2014tin namoonni dubbisne, kanneen gurguranis, kanneen bitanis lukkuu, re'ee, hoolaa fi qotiyyoo dabalee oomishaalee gosa hundaa irratti gatiin dubaluu dubbatu. Magaalaa Finfinneetti gabaa horii Aqaaqii fi giddu gala gabaa kuduraa fi muduraa Hayilee Gaarment deemuun sochii gabaa ka daawwatte Tsahaay Daamxoo yaada walitti qabuun nuuf ergitee jirti. Magaalaa Amboottis akkasuma gatiin gabaa dabaluu dubbatu, jiraattonni tokko tokko. Gabaasaan keenya Naakoor Malkaa, gabaawwan irra deddeemee gaafachuun yaada jiraattotaa haga tokkoo qindeesseera. Bara haaraa Itoophiyaa bor seenu ilaalchisuunis yaada qaban. Caqasaa. No media source currently available


Aadaa Shinoyyee fi Goobee

Feestivaalli aadaa Shinoyyee fi Goobee jedhamu ka guyyoota kudhaniif turu Giddu-gala aadaa Oromoo magaalaa Finfinneetti argamutti eegalamee jira.\n\nTapha Shinooyyee fi Gobbee jedhamu ka dardarrii fi shamarran yeroo Birraa tapahatan kana waltajjii dargaggoonni Afrikaa itti wal argan taasisuuf hojjetamaa jira, jedhu qindeessitoonni sagantichaa. Feestivaalli aadaa shinooyyee fi Goobee bara kanaa walii-tumsa Biiroo aadaa fi Turiizimii Oromiyaa fi Dhaabbataa Beeksisaa Booraatiin gaggeeffamaa jira. Tsahaay Daamxoo sirnicha har’aa irratti argamuun qophii qindeessite qabdi.


Waa'ee Balaa Bakakkaa Ogeeyyiin Maal Jedhu?

Yeroo gannaa kanatti Itoophiyaa keessatti bakkawwan tokko tokkotti balaawwan uumamaa kanneen akka lolaa fi ka biroo yeroo mudatan argamaa jiran. Torban kana keessallee Godina Wallagga Lixaa, aanaa Mana Sibuu keessatti, bakakkaan bu’ee ijoollee jaha bakka tokkotti ajjeesuun dhaga'amee jira. Bakakkaan akkamitti uumama, balaa bakakkaan fidu akkamiin hirrisuun danda’ama? Gaaffiilee jedhan irratti Naakoor Malkaa ogeettii Meetirooloojii yokaan Raaga Qilleensaa Itiyoophiyaa Aadde Caalii Dabalee fi Ogeessa Astiroonoomii obbo Kibrat Atsbahaa bilbilee, qophii qindeesse qaba. No media source currently available


Vaayrasii Deltaa Of-eeggannoo Cimaa Barbaaada: Dr.Jamaal Haassan

Yunaaytid Isteetes keessatti vaayrasiin koroonaa kan bifa jijjirrate fi Deltaa jedhamuun lakkoobsii namoota qabamanii akkaan dabalaa jira. Waa'ee vaayrasii kanaa fi of- eeggannoo barbaachiisu irratti qorataa dhukkuboota daddabroo fi daddabroo hin ta'iin akkasumas faca'iina dhukkubootaa kan hordofan Dr. Jamaal Haassan waliin gaaffii fi deebii gaggeeffamee caqasaa. No media source currently available


Cinaa keessatti namoonni 200 ta’an ajjeefamuu jiraattonnii fi angawoonni ibsanii Jiru. Obbo Geetachoo Raddaa gama isaaniin soba jedhan

Gondar kaabaa aanaa Daabat keessatti kan argamtu ganda baadiyaa Cinaa Tekilehaayimaanoot jedhamtu keessatti hidhattoonni Adda Bilisummaa Uummata Tigraay (ABUT) namoota nagaa 200 ol ajeesuu isaanii mootummaan Itiyoopiyaa, kanneen miidhaan irra ga’ee fi jiraattonni ijaan arguu isaanii dubbatan ibsanii jiru. No media source currently available Hidhattoonni ABUT gandattii keessa yeroo itti turan guyyaa shan keessatti manaa mana deemuun namoota nagaa ajjeesan jechuun jiraattonni ijaan argine jedhan dubbatanii jiru. Gama biraan dhaabbattonni oduu Rooyitarsii fi Asosheetid prees humnoota Tigraay jechuun kan waaman fi mootummaan Itiyoopiyaa shorokeessaa jechuun kan moggaase hidhattoota ABUT, guyyoota darban keessa injifatamuu isaan mudate booda, namoota nagaa 120 ol ajjeesuu isaaanii angawoota naannoo maqaa dha’uun gabaasanii jiru. Ajjeechaan kun baatilee darban kudhaniif wal waraansa geggeessame keessatti fixiinsa akkaan suukaneessaa raawwate ta’uu Asosheetid Prees ibsee jira. Gama kaaniin looltonni Tigraay siviiloota 120 ganda cinaa jedhamtu keessatti ajjeesan jechuun kan dhaabbatii oduu Rooytars gabaasee dubbii himaan Adda Bilisummaa Uummata Tigraay (ABUT) kan ta’an Obbo Geetaachoo Raddaa soba jechuun har’a dhaamsaTwitarii ofii irratti barreessaniin beeksisanii jiru. Looltonni Tigraay Hagayya 26 fi 27 Daabaat keessatti uummata jumlaan fixan jechuun aangawoonni bulchiinsa naannoo Amaaraa himannaa dhiyeessan Obbo Geetaachoon soba jedhanii gama kaaniin gabaasa Rooytars ilaalchisuun Tigraay dhiyaa keessatti uummata walittiqabanii fixuu fi dubartoota gudeeduu dhaqqabe jedhaniif bulchiinsa nannoo Amaaraa deebisanii himatan.  Looltoonni keenya siviiloota ajjeesan jechuun himannaa dhiyaatee soba aka ta’e cimsinee dubbanna kan jedhan Obbo Geetaachoon, yakkonni gaggeeffaman jedhaman qaama walaba ta’een akka qoratamuuf irra deebinee gaafanna jechuun dhaamsa Twitarii isaanii irratti gaafatan. Iddowwan to’annaa Adda Bilisummaa Uummata Tigraay (ABUT) jala jiran keessattis qorannaan akka gaggeeffamuuf haala kan miijeessan ta’u ibsuun oduun mirkanii hin qabne ittiin jedhan Kun dhugaa ta’u hin danda’uu jedhanii jiran.  Gabaasa Asteer Misgaanaaw Baahir Baar irraa ergiite caqasaa.


Saawudii Arabiyaa Keessatti Rakkoo Hamaaaf Saaxilamnee Jirra: Godaantoota Itiyoophiyaa

Lammiwwan Itiyoophiyaa kanneen Saudii Arabiyaa keessa jiran rakkoo hamaaf saaxilamuu isaanii dubbatu. Garii hidhaa keessatti kan rakkatan ta’uu fi warri to'annaa jala hin oolfamiin iyyuu bakka tokkoo bakka biraatti socho’uuf ka rakkatan tahuu ibsan gadaantota achi jiraatan keessa. Emaasiin Itiyoopiyaa Riyaad jiruus rakkoo godaantota lammiilee Itiyoophiyaa kana deebii kennee jira. Gaaffii fi Deebii gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Barataa Yunivarsitii Finfinnee Konkolaataa Faayidaa Adda Addaa Kennu Kalaqe

Dargaggoo Shihaab Suleymaan barataa Yuuniversitii Finfinnee wagga lammaffaa ti. Fedhii waa kalaquu qabu irraa kan ka’e haga ammaatti bu’aalee kalaqoota adda addaa haga dhibbaatti tilmaaman akka qabu dubbata. Dhiyeenyas konkolaataa dhimma gara garaaf oola jedhee yaade hojjechuu isaa himee, “yeroo waggaa tokkoo gadiitti oomisha isaa jalqabnee, gabaaf dhiheessina,” jedha – Shihaab Sulemaan. Dhiheenya waa’ee muuxannoo hojii isaa kana gabaasaa keenya, Galmoo Daawwititti himee jira; akka itti aanutti dhiyaata. No media source currently available


Daldaltoonni Godinaalee Wallaggaa Afuran Keessaa Rakkoo Nageenyaaf Hojiin Isaanii Ka Dhaabachuu Gahe Tahuu Dubbatan

Rakkoolee nageenyaa yeroo adda addaatti Oromiyaa Lixaa, keessumaa godinaalee Wallaggaa afuran keessatti mudatu irraa kan ka’e daldaltoonni naannoo sanatti argaman dhiibbaan hojii isaanii irra ga’ee, liqaa maallaqaa baankiilee irraa fudhatan ka deebisuu dadhaban tahuu dubbatu Dhimma kana ilaalchisee kan gaafataman Pirizinaadntiin Baankii Daldalaa Itiyoophiyaa Obbo Abbee Saanoo “rakkoon nageenyaa dabree dabree haa jiraatuyyuu malee liqeffattoota baankii keenyaa sadarkaa liqaa deebisuu dadhaburraan hin geessisne jedhu. Mootummaa naannoo Oromiyaatti Hoogganaa Biiroo Dhimmoota Komuunikeeshinii Obbo Geetachoo Baalchaa gama isaaniin dhimmicha Mootummaan quba qabaachuu eeranii, “xiyyeeffannoon itti kennamee jira,” jedhu. No media source currently available


Itiyoo_Telekoom Amboo fi Magaalaalee Giddu-gala Lixaa Kaan Keessatti Tajaajila Interneeetii Ol'aanaa Jalqabuu Isaa Kaleessa Beeksise

Itiyootelekoom magaalaa Amboo dabalatee magaalaalee naannoo Giddu-gala Lixaatti argaman shan keessatti tajaajila interneetii saffisa olaanaa “4G fi LTE Advanced” jedhaman jalqabsiisuu isaa, kaleessa sirna magaalaa Ambootti geggeessametti beeksisee jira. Hoji-Gaggeessituun Olaanaa Itiyootelekoom, Aadde Fireehiwot Taammiruu, kaayyoon tajaajilicha jalqabsiisuu maammilootni tajaajila shaffisaa akka argatan taasisuu dubbatan. Oromiyaa Lixaa, godinaalee Wallaggaa keessatti tajaajilli interneetii addaan cituu ilaalchisee garuu waan dubbatan hin jiru. No media source currently available


Naannoleen Oromiyaa fi Gambeelaa Weerara Vaayiresii Koronaa Ittisuuf Qophee Ta'uu Ibsan

Naannolee Oromiyaa fi Gaambeellaa keessatti weerara Kooviid-19 marsaa 3ffaa dursanii ittisuudhaaf qophaa’uu isaanii Biirooleen Fayyaa Naannolee lameenii Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himanii jiran. Itti gaafatamaan Daayirektoreetii Balaa Tasaa, Fayyaa Hawaasaafi Qorannoo Fayyaa naannoo Oromiyaa Obbo Gammachuu Shuumii “Oromiyaa keessatti weerarri KOOVID marsaa 3ffaa naannoo keenyatti ka’uufi ka’uu dhabuu adda-baafachuuf qorannoon taasisamaa jira”, jedhanii, ittisaafis qophii taasisannii akka jiran dubbatan. Haaluma wal fakkaatuun, hoogganaan Biiroo Fayyaa Naannoo Gaambeellaa Obbo Ruut Gaatwiich tibbana namootni 8 Kooviid 19 qabamuu eeranii, “weeraricha dursanii ittisuuf hubannoo hawaasaaf kennaa jirra” jedhan. Hoji-geggeessaan Hospitaala Ispeeshaalaayizidii Naqamtee, Doktor Taariikuu Taaddasa, “Dagannaan hawaasa biraa mullatu kan gatii nama baasisu waan taheef of eeggachuun baay’ee barbaachisaa dha,” jechuun dhaabmsa girsaa dabarsan. No media source currently available


Oromiyaa Keessaa Bakkawwan Daawwannaa Tuuristootaa Hedduun Jraataniyuu Hanga Eegamu Dhimma Itti Hin Bahamne Jedhame

Naannoo Oromiyaa keessa bakkawwan daawwannaa tuuristii hedduun jiraatanus baayyeen isaanii kan daawwataman akka hin taane dubbata, Biiroon Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa. Itti Aanaa-hoogganaan Biiroo Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa, Obbo Hundee Kebbedee biiroon isaanii haala kana jijjiiruuf hojjetaa jira, jechuun VOAtti himan. Naannoo Oromiyaa keessa kanneen jiran bakkawwan adda addaa tuuristoota daawwachiisuurratti kanneen bobba’anis, qabeenyaan tuurizimii naannicha keessa jiru beeksifamuu dhabuun hanqina ka biraa tahuu himanii, mootummaan naannoo kana sirreessu qaba, jedhu. Gama biraan qabeenya tuurizimii Oromiyaa beeksisuuf ka hundaaye Koomishiniin Tuurizimii Oromiyaa kana guutuuf kan dhimmee hojjetaa jiru tahuu dubbate. No media source currently available


Dhaabbatni Godaantota Afrikaa Dinagdeen Gad-dhaabuu Irratti Hojjetu Bara 2020 Qofa Namoota 1,400 Gargaare, Jedha

Dhaabbanni Afriikaan Ikoonoomik Soluushin bara 2008 Minisootatti hundeeffame baqatootaa biyyoota Afriikaa garagaraa irraA sababa garagaraan dhufaniif dhimma diinagdee irratti tajaajila adda ka kennaa jiru tahuu jiraachuu beeksise. Hawaasni Afriikaa Minisoota jiraatan akka qabeenya horataniif leenjii kennuu, maallaqa liqeessuu fi deggersa teeknikaa kennaa akka jiru ka dubbatan prezidaantiin dhaabbatichaa Obbo Gannanee Galgaluu, bara darbe qofaa namoonni kuma tokko fi dhibba afur ta’an hojii daldalaa mataa isaanii akka eegalaniif deggersa gooneefii jirra, jedhan. Hawaasni Afriikaa diinagdee fi aadaan akka walitti deemanifis wagga waaggaan ji’a Hagayyaa keessa qophii “ Liitil Afriikan Annuwal Fetivaal” jedhamu qopheessuun Artistoota biyyoota addaa addaa irratti hirmaachisuun ummanni aadaa isaa akka hin irraanfannee akka gochaa jiran dubbatu. Namoota jaarmayichaa gargaarsa argatanis dubbisuun, Alamaayyoo Qannaa gabaasaan Miniyaapoolis irraa nuuf erge kunoo. No media source currently available


Gareen Hidhattootaa Namoota Nagaa Ajjeessan Jedhu Dubbi Himaan Mootummaa Naannoo Oromiyaa

Ilaalchi martinuu Itiyoopiyaa gama kaabaa irra ta’ee ennaa jirutti, Dhiya Wallaggaa keessaa namoonni nagaan 200 ol hidhattootaan ajjeefamuu kan ibsan paartileen siyaasaa hangi tokkoo fi waldooleen sivikii, mootummaan lammiiwwan naannolee akkasii keessa jiraataniif eegumsa akka godhu gaafataniiru. Dhiya Wallaggaa aanaa Kiramuu keessaa torban tokko dura hidhattoonni haleellaa raawwataniin lammiiwwan ajjeefaman 231 ol ta’uu kan ibse paartiin Innaat jedhamu fakkeenyaaf dubartoonnii fi daa’imman kan keessatti argamu ta’uu tuqee jira. Kan mootummaan shanee ittiin jedhe gareen hidhattootaa dagachiisanii namoota nagaa ajjeesan jechuu dhaan dubbi himaan mootummaa naannoo Oromiyaa obbo Geetaachoo Baalchaa dubbatanii, lakkoobsa namoota du’anii garuu hin ibsine. Ilaalcha qaama nageenya Oromiyaa naannoleen isaan barbaachisu duula irra kan jiranii fi hidhattoota irratti tarkaanfiin fudhatamaa jiraachuu obbo Geetaachoon ibsaniiru. Paarlaamaan Itiyoopiyaa shorokeessummaan himachuun gareen Shanee ittiin jedhee fi ofii isaa waraana bilisummaa Oromoo jedhee kan of waamu gareen hidhate yakkawwan akkasii haalaa turee jira.


Weellisaa Zarihuun Wadaajoo Dhibamee Mana Yaalaa Seene

Weeillisaan angafnii fi beekamaan Zarihun Wadaajoo dhukkubsatee hospitaalatti akka wal’aanamaa jiru maatiin isaa VOA’tti himanii jiru. Haati Warraa Artist Zarihun, Aadde Olaantuu Gammachuu torban tokko dura dhukkubni itti hammaannaan yaalsisuuf gara Adaamaatti fiduu isaanii dubbatu. “Zarihun waggoota dura yeroo mana hidhaa ture miidhaan irra gahe yeroon yaalamuu dhabuu tu rakkoo kanaaf isa saaxile,” jedhu – Aadde Ol’aantuun. Kan yaala fayyaa Artiist Zarihun hordofaa jiran, ogeessi Dhibee keessoo, Dr. Leggesee Alemaayyehu, Zarihun dhibee sombaa fi kalee akka dhukkubsate himanii, yaali barbaachisu kennamaafii akka jiru eeran. No media source currently available


Namoonni Naannoo Benishaangul Gumuz Keessaa Buqqa’an Deggersa Dhabuun Rakkataa Jirra, Jedhu

Naannoo Benishaangul Gumuz, godinaalee Asoosaafi Kaamaashii irraa manaafi qe’ee isaaniirraa buqqaafamanii godinaa Wallagga Lixaa, aanaa Mana Sibuu keessa qubatan, “deggersa argachuuu dhabnee, rakkoof saaxilamnee jirra” jedhan. Komishiniin Hooggansa Sodaa Balaa Naannoo Oromiyaa ammoo “Namoota naannoo Bensihaangul Gumuz keessaa buqqaafaman gargaaraa jirra, yoo ragaan namoota Wallagga Lixaa keessa jiranii nu qaqqabe, isaaniinis ni gargaarra” jedhe. Haaluma wal fakkaatuun, naannoo Bensihaangul Gumuz keessattis, namootni qe’ee isaaniirraa buqqaafaman kuma 361 ol jiraachuu ibsuudhaan, waliigalatti namoota gargaarsi barbaachisu kuma 417 caalaniif gargaarsa kennaa jirra” jedhe, Komishiniin Hooggansa Sodaa Balaa Naannichaa. No media source currently available


Bokkaan Cimaan Itiyoophiyaa Keessatti Balaa Adda Addaa Akka Fiduu Malu Himame

Bokkaan ganna kana keessa Itiyoophiyaa keessati rooba jiru midhaalee adda adda akka geessisuu malu Dhaabbati Meetriyoolojii biyyaalessaa Itiyoophiyaa beeksisaa jira. Naannoolee lageen Awaas fi Abbayaa lolaa bishaaniif saaxilamoo tahan, Oromiyaa Bahaa fi Walakkeessaa, Naannoo Amaaraa Lixaa fi naannoo Kibbaa keesaatti guyyoota kurnan dhufan bokkaan cimaan roobuuf jira, jedha dhaabbatichi. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Qophii Labataa, Jimaata Hagayya 20

Atileetonni Afriikaa oggootaa kurnaan lakkaawwamaniif addunyaara naanna’anii Olompikii irratti hirmaatniiru. Garuu, Afriikaan amma ammaati taba Olompikii qohpeesitee in beektu. "Qehee Afrikaa irratti Olompikii qopheessuuf ulaagaa maal maal guutuutu barbaachisa?" jedhee warri gaafatu jia. Qophiin Labataa harraa dhimma kana irratti gaabaasa Mariyaamaa Madeeloo qindeesite irratti xiyyeeffata. Gara dhumaa irratti immoo Guyyaa Suuraa Addunyaa laalchisuudhan turtii gaazexeesituu suuraa badhaasa moote wajjin godhamen sin biraan gaha. Caqasaa. No media source currently available


Dubbii himaan Ministeera dhimma alaa Itiyoophiyaa ibsa kennan

Daawwanaan muumeen ministeeraa Itiyoopiyaa Abiy Ahimad guyyaa tokkoof Tarkiitti taasisaan bu’a qabeessa akka ta ‘e ministeerrii dhimma alaa Itiyoophiyaa beekisiseera. Dubbi himaan ministeerichaa Ambaasader Dinaa Muftii daawwanichaa ilaalchisuudhaan ibsaa gaazexeessootaaf kenaniin biyyootan lamman dhimaa waraanaa dabalatee waligaltee 4 akka mallateessan himaniiru. Ambaasaader Diinaan ibsa kan irratii waa’ee haasaa bakka bu’aa addaa Yunaayitid isteets Jeefrii Feeltmaani fi itti anaa muumee ministeera if ministeeraa dhimma alaa Itiyoopiyaa Damaqee Mekonin taasisaniis dubbataniiru. Jeefrii Feeltmaan umanii Itiyoophiyaa waa’ee TPLF irratii ilaalchaa inni qabuu akka gaariitti hubachuu isaanii akka dubbatan Ambaasader Diinaan himuu isaanii gabaasinii malaskaachewu Ammahaa ibseera.


Taaboree: Ayyaana Waggaa Ijoollee

Ayyaanni Taaboree yokaan Ukee, jedhamu ijoollee umuriin isaanii 9 hanga 16 jiran, bakka tokko tokkotti ammoo hanga waggaa 13 waggaa waggaatti kabajama. “Taaboree” jechuun “Nama borii” jechuu akka tahe ka dubbatan hayyuu aadaafi seenaa akkasumas maanguddoo joollummaa isaan irraa jalqabanii kabajataa turan dubbisee, Naakoor Malkaa gabaasaa Ambo irraa anuuf erge qaba. No media source currently available


Finfinneetti Jandoon Cimaan Cabbii Makatee Roobe Lubbuu fi Qabeenyaarra Miidhaa Geessise

Finfinee keessatti jandoon cimaan cabiidhaan wal-makee roobe, lubuu namootaa fi qabeenya irra balaa geessisuu isaa Komoshiniin Geggeessa Hojii Sodaa Balaa Ibiddaa abiddaa Magaalaa Finfinee beekisisee jira. Hanga gabaasaan kun qindaa’etti kutaa magaalaa NefaaSilk Laaftoo, Seeminarii Waldaa Makkaane Yesuus keessatii namoonnii 8 akka du’an beekamee jira. Akka Prezidaantiin Waldaa Makaane Yesuus, Lubi Yoonaas Yigazuu jedhanitti abbootii warraa 18 irra balaan dhaqqabee jira. No media source currently available


Waldaan Hawaasa Oromoo Minesootaa Dargaggota Aanga’oomsuu fi Tajaajilawwan Biroo Akka Kennaa Jiru Beeksise

Waldaan Hawassa Oromoo Minisootaa dhaabbatoota mootummaa Minisoota wajjiin waliin tahuun tajaajila garagaraa ummata Oromoo magaalaalee Miniyaapoolisii fi Seent Pool keessa jiraataniif kennaa ka jiru tahuu beekisie. Dargaggoota ga’oomsuu, dhimma fayyaa irratti barnoota kennuu fi namoonni gargaarsa barbaadan akka carra hojii argataniif gargaaruu irratti xiyyeechuun akka hojjechaa jiru dubbatu, Daarektari Waldichaa obbo Jamaal Galatoo. Alamaayyoo Qannaa Miniyaapolisii irraa gabaasa qindeesse qaba. No media source currently available


Yunivarsitiin Wallaggaa Maqaa Artist Haacaalutiin Mana-barnootaa Muuziqaa Bane Eebbisiise

Yunivarsiitiin Wallaggaa mana barumsaa muuziaqaa maqaa Weellisaa Hacaaluu Hundeessaatiin moggaase torban darbe eebbisiisee banuu beeksise. Itti gaafatamaan Insititiyuutii Qorannoo Afaan fi Gaazexessummaa Doktor Tashaala Tafarraa’ “Manni Barumsaa kun seenaa Hacaaluu Hundeessaa yaadachuuf akkasumas akka dhalootni ammaa fi dhufuu aadaa fi seenaa ofii itti baratuuf gargaara” jedhan. Abbaan Gadaa Godina Wallagga Bahaa, Asfaaw Kabbada gama isaaniin, “Hacaaluun waan uummata biratti hin dagatamneef, manni barumsaa maqaa isaan moggaafame banamuun ka nama gammachiisu,” jechuun dubbatan. No media source currently available


Oromiyaa Keessa Namoonni Gargaarsa Midhaan Nyaataa Barbaadan Miliyoona 2 ol Jiraachuun Ibsame

Naannoo Oromiyaa keessa amma gargaarsa midhaan nyaataa kanneen barbaadan namootni miiliyoona lamaa ol jiraachuu mootummaan naannichaa beeksisee. Obbo Garramuu Oliiqaa Itti Aanaan Koomishineraa Koomishinii Sodaa Balaa Oromiyaa, godinaalee Oromiyaan qabdu 21 keessaa 19 keessa hanqinni midhaan nyaataa akka jiru eeran. Haaluma kanaan Godina Gujii Aanaalee Gammoojjii fi Badda-dareetti roobni Arfaasaa dhaabbachuu irraa kan kahe namootni kuma dhibbaan lakkaa’aman beelaaf saaxilamuun himamee jira. No media source currently available


Mootummaan Naannoo Oromiyaa Qaala’insa Gabaa Tasgabbeessuuf Hojjetaa Jirra, Jedha

Qaala'insa Gabaa tasgabbeessuuf bulchiinsi mootummaa naannoo Oromiyaa tarkaanfiiwwan adda addaa fudhachaa akka jiru ibseera. Bakka garaa garaatti daldaltoota qaxxaamuraan baadhadhuuf jecha sababaa tokko malee gatii dabalan, kanneen 300 ol ta’an irratti tarkaanfiin fudhatamuu ibsan, dubbi himaan mootummaa naannoo Oromiyaa obbo Getaachoo Baalchaa. No media source currently available


Naannooleen Itoophiyaa 3 walii galtee Nageenyaa fi Tasgabii taasisuu isaanii ibsan

Itti gaafatamtoonii biiroolee nageenyaa naannoolee Sidaamaa, Oromiyaa fi bulchiinsa kibbaa magaalaa Hawaasaa keessatii wal gahuudhaan Itiyoophiyaa diiguudhaaf yaalaa jira garee jedhan , isaa mootummaa Itiyoophiyaa ONAG SHANEE jedhee waamuu waliin barbadeesina jedhanii walii galtee akka taasisan gabaasini Yoonataan Zebdiyoos Hawaasaa irraa ergee ibseera. Gabaasini kun odeeffannoo biiroo nageenyaa fi tasgabii naanoo Sidaamaa wabeffachuudhaan akka jedheetti,haleellaa shororkeesummaa raawwachuudhaaf namoottan of qopheessan boombii 16 wajjin magaalaa Hawaasaa keessatti too’annoo jala olaniiru. Biiroon nageenya fi tasgabbii naannoo Oromiyaa gareen isaan ONAG SHANEE Jedhanii waaman umnoota nageenyaa naannoo oromiyaa wajjin wal waraansa ifa ta’ee keessaa galuu isaa himuu isaa kan ibsee gabaasinii kun, gareen hidhattootaa karaa guddicha Moyyaalee cufaniiruu oduun jedhu dhugaa akka hin taane ibsamuu isaa beeksiseera. Gareen mootummaan ONAG SHANEE jedhuu , isaanimoo Waraana Bilisummaa Oromoo jedhanii Of waaman Adda bilisummaa Umata Tigraay / TPLF waliin hariiroo waraana tolfachuun isaanii ergaa gabasame as naannoo Oromiiyaatiif dangaalee irratii namoonii nagana ajjefamaa jirachuu isaanii gabasin Yoonataan Zebdiyoos ibseera.


Obbo Taayyee Danda’aa: Waliigalteen Garee ‘WBO’ Ofiin Jedhuu fi ABUT Waan Haaraa Miti

Garee mootummaan Itiyoophiyaa shororkeessummaatti farrajee “shanee” ittiin jedhuu, kan ofii “Waraana Bilisummaa Oromoo” ofiin jedhuuf hoogganaa ol’aanaa ka tahan Kumsaa Dirribaa, maqaa “Jaal Marroo” jedhuun beekaman, Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay yokaan HIWEHAT waliin walii-galtee tolfanne, jechuun, Kibxata torban dabree madda oduu Asooshiyeetid Preesitti dubbatanii turan. Gama biraatiin “Kan Addi Bilisummaa Uummata Tigray (ABUT) Waraana Bilisummaa Oromoo waliin hojjechuuf walii galtee irra gahuun isaa humna uummataa fi biyya bowwaatti darbaa jirutti duuluuf,“mootummaan naannoo Tigraayis achii booda ibsa baaseen beeksisee jira. Gabaasaalee torban dabre tamsaasne kaneen ilaalchisuun, Paartii Badhaadhinaa Oromiyaatti hoogganaa damee Sab-quunnamtii – Obbo Taayyee Danda’aa Namoon dubbisee jira. Caqasaa. No media source currently available


Oromiyaa Lixaa Bakkawwan Tokko Tokkotti Tajaajilli Geejjibaa fi Interneetii Addaan Cite, Jedhama

Oromiyaa Lixaa, bakkawwan tokko tokkotti tajaajjilli geejjibaafi intarneetii addaan cite jechuun jiraattota keessaa hagi tokko Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himan. Biiroon Dhimmoota Komunikeeshinii Oromiyaa gama isaatiin, “Qaamoleen “ABO Shanee” inni ittii jedhu, Oromiyaa Lixaa bakkawwan tokko tokkotti daandii cufuuf yaalii godhanii jiru, “ jedhee, garuu daandiin cufame akka hin jirretti dubbata. . Waajjirri Paartii Badhaadhinaa Oromiyaa ammoo, hidhattootni Mootummaan “Shanee” jedhu, isaan ammoo “Waraana Bilisummaa Oromoo” ofiin jedhan, Oromiyaa keessaa iddoon qabatan hin jiru,” jedhee jira. Gama biraan, Waajjirri Itiyoo-Telekom Naannoo Lixaa, tajaajjilli intarneetii Oromiyaa Lixaa iddoo hedduutti addaan cituu beeksisee, rakkoo teeknikaan isa cite sirreessuuf hojjetaa jirra, jedhe. No media source currently available


Taalibaan Dilbata kaleessaa Kaabul to’ate. Dipiloomaatonnii, fi namoonni siviiliin aschii baafamaa jiran

Loltoonni Taalibaan Dilbata kaleessaa magaala guddittii Afgaanistaan, Kaabul, erga to’atanii booda bufanni xiyyaaraa Afgaan namoota kumaan lakkaawwaman biyyatti gadhiisanii bahuuf dabaree eeggataniin guuttaeera. Loltoonni Yunaaytid Isteetis nagahaa buufatichaa eeguuf achi jiran darbe darbe dhukaasa akeekkachiisaa dhukaasuutuu gabaafame. Biyyoonnii Dhihaa lammiilee ofii fi hojjattoota lammii Afgaan ta’an oggootaa 20 darbaniif isaan tajaajilaa turan Kaabulii baasuuf tattaafachaa jiran. Pireezdaantiin Afgaanistan ibsa karaa Feesbuukii gadhiisaniin, dhiiga dhangalaasuu hambisuuf biiyyattii gadhiisanii bahuu ibsanii turan. Kalessuma, hidhattoonni Taaliban masaraa teechoo pirezdaantichaa ture fi isaan dhiisanii bahan keessatti suuraa ka’anmiidiyaalee irrati agarsiifamaa ture.


Guyyaa Dargaggootaa Addunyaa fi Xiyyeeffannoo Baranaa

Guyyaan dargaggoota barana, “Dandeettii waa-uumuu dargagootaatti fayyadamuudhan nyaataa fayyaaf gaarii ta’an oomishuun fayyaa namaa, akkasumas an biqiltuuleef fayidaa qabeessa” mata dure jedhu jalatti Hagayya 12 qophaahe. Guyyaan kun Tokkummaa Mootumootaatiin dhimmoota dargaggootaa laallatan irratti hubannoo uumuuf bara 2000 yaadatamuu jalqabe. Xiyyeeffannaa qophii Labataa torban kanaati, caqasaa. No media source currently available


Jiraattonii Magaalaa Dirree Daawaa qla’iinsii jereenyaa hammachuu isaa himan

Jiraattonii magaalaa Dirree Daawaa yeroo dhihoo asiitii qaala’iinsaa omisha midhaan nyaataa dabalaa deemaa jiruu irra kan ka’ee jireenyii itti ulfaachuu isaa dubbatani jiran. Gabasaan Raadiyoo sagalee Amerikaa Addis Chekol Derree Daawaa irraa namoottan Haasofsiise keessaa tokko akn ta’an Adde Raaheel Nigaatuu, qaala’iinsa jireenya irraa kan ka’e yeroo ammaa kiraa manaa kaffaluudhaa fi waan mucaan isaani gaafatuu guutuu akka rakkatan himaniiru. Bulchiinsii magaalaa Dirree Daawaa suuqotaa 300 , Magazanootaa fi mana daabboo 15 garmanlee gatii nama irratti dabaluu isaaniitif irgaa cufee boodaa , hawaasaa daldalaa wajjin marii taasisee gatii murtaawaa ta’ee raggaasisuudhaan manoottan daldalaa cufaman bane jiraa . haa ta’u malee daldaltoonii bakka biraatii gatii mi’aadhaan waan bitani fidaaniif gatiin mootummaan ramadee akka isaan miidhuu ibsanii mootummaan akka omisha midhaan nyaataa ofii isaa fidee raabsu gaafataniiru. Bulchiinsa magaalaa Dirre Daawaatti itti aanaa itti gaafatamma waajjiraa Daldalaa, industrii fi Inveestimentii kan ta’an obbo Abdii Muktaar yaadda jiraattota magaalichaa irraa ka’ee kana Mootummaan naannoo Somaalee dursee Ojii irra ollchuu isaa dubaatanii, Dirree Daawaa irratis ojii irra oolchuudhaaf qajeelfama mootummaa feederaala eegaa akka jiran VOATi himaniiru. Mootummaan Feederaalaa Seera Firaankoo Vaalutaa Baasudhaan Daldaltoonii Midhaan Nyaataa ittuu sharafaa Alaa hingaafatamin alaa galchuu akka danda’an ji’a 6n duraa baassus seerichii rakkoo hikuu hin danddeenye. Qali’iinsii gatii ji’a Adoolessaa keessa dhibeentaa 20.6 gahuu isaa kan ibsee oddefannoon Addis Chekole, kuniss seenaa gabaa biyyatii keessatti yeroo jalqabaatiif akka ta’e ogeessotaa diinagdee waabeefachuudhaan ibseeraa.


Jeefrii Feeltmaan Itiyoophiyaa daawwatu

Gaanfa Afrikaatti Bakka bu’aa addaa Yunaayitid Isteets Jeefreey Feeltmaan hagayyaa 15 hanga hagayya 24 ti Itiyophiyaa,jibutiidhaa fi Unaayitid Arab Imereett akka daawwachuuf deeman ministeerii dhimma alaa Yunaayitid Isteets beeksiseera. Akka ibsii ministeeraa dhimma alaa Yunaayitid Isteets Jedhutti Jeefrii efeltmaan wal waaransii Tigraay keessaa ka’ee babal’achaa deemuudhaan sodaa balaa namoomaa umaa jiru akka dhaabatu gaafachuudhaaf garaa Itiyoophiyaa deemu. Gorsaan Dhimma nageenyaa Prezidaant Joo Baayidan Jaak Suliivan fuulaa tiwuutarii isaanii irratti dhimma kan ilaalchisani yaadaa barreesanin, Prezidaant Joo Bayidan akka ambaassadar Jeefrii Feeltmaan Itiyoophiyaatii deebi’an gaafachuu isaanii himanii, wal waraansii ji’aataaf adeemaa jiru miidhaa guddaa qaqqabsiisuu isaatiin alatii biiyaa guddaa addaan qoqqooduutii akka deemaa jiru ibsaniiru. Gareen hundinuu atattamaan akka gad taa’ee marii taasisu waamichaa goonaa jedhaniiru Jaak Suliivaan. Lolii ji’oottan sagaliif itti fufe gara naannoo Affaarii naannoo Amaaraatti babal’achaa jiraachuu isaa fi Addi Bilisumaa saba Tigraay / TPLF garee waraan Bilisummaa Oromoo wajjiin hariiroo Umachuu isaa kan ibsee gabaasinn Ajaans Fraans Prees , lola Kanaan kan ka’ee yeroo ammaa namoonnii 400,000 balaa beelaatiif saaxilamuu isaanii ibseeraa.


Kan Mootummaan Shorokeessummaan Ramade TPLF Wal Ta’iinsa WBO Waliin Tolfate Irratti Ibsa Kennee fi Deebii Mootummaa Itiyoopiyaa

Kan Addi Bilisummaa Uummata Tigray (ABUT) ‘Humna Ittisaa Tigiraay’ jedhee waamuu fi mootummaan federaalaa immoo ‘qaama gurmuu shororkeessaa’ ittiin jedhu waraana bilisummaa Oromoo waliin hojjechuuf walii galtee irra kan ga’e,humna uummataa fi biyya bowwaatti darbaa jirutti duuluuf jechuu dhaan mootummaan naannoo Tigraay ibsa baaseen beeksisee jira. Ibsi sun uummata Affaar irra miidhaa ga’e jedhame qaama walabaa waaltaa sadarkaa addunyaan akka qoratamu gaafate jechuun Mulugeta Atsbeha Meqelee irraa gabaaseera. No media source currently available Ibisi maqaa mootummaa Tigraayiin ba’e kun humnoonni naannoo sanaa waraana bilisummaa Oromoo waliin ta’uun qabsaa’uuf walii galuu isaanii mul’inatti ibseera. Ibsi sun itti fufee biyyaa fi uummata gara bowwaatti oofaa kan jiru humna badiisaa garee Abiy Ahimed jechuun kan waame mootummaa federaalaatti duuluuf akka ta’e ibsee jira. Walii galteen kunis adeemsa biyyattii itti aanu kan milkaa’e taasisuuf akkasumas kanneen biro waliin wal ta’uuf malee saba isa kam irratti iyyuu kan qiyyaafate miti jedha ibsichi. Saboonni kanneen biroonis walii galtee kana akka deggeran gaafateera. TPLF fi kan mootummaan Shanee jedhee waamu WABOn paarlaamaa dhaan shororkeessota jedhamanii ramadamuun ni yaadatama. Waajjirri muummicha ministeeraa dhimma kana ilaalchisuun kaleessa ibsi kennee jira. Prezidaantiin naannoo Oromiyaa Shimellis Abdiisaas uummati Oromoo TPLFn akka deggeru dadammaqiinsi godhamuun madaa kaleessaa irraanfachuu dha jedhan.


Ogeessi Seeraa Abduljabbaar Huseen Ka Du’an Rukkutamanii ti, Jedha Maatiin

Ogeessa seeraa fi abukaatoo Abduljabbaar Huseen kan du’an rukutamanii ti jechuudhaan obboleessi isaanii obbo Sulxaan Huseen dubbatan. Waajjirri nageenya magaalaa ka bulchiinsa Adaamaa gama isaatiin qorannaa geggeessameen reefka obbo Abdulajjabaar irratti dhiigis ta’e madaan argame akka hin jirre hospitaalli Adaamaa mirkaneessee jira, jedha. Hospitaala Minilik biraa ba’iin qorannaa ammayyuu akka hin dhaqqabin ibsee jira. Michuu obbo Abduljabbaar kan ta’anii fi Hospitaala Adamaa keessaa Ispecialist dhibee keessoo hordofaa kan jiran akka dubbatanitti, qaama obbo Abduljabbaarii fi naannoo hidhii isaaniitti madaa fi dhiigatu argamee ture jedhan. No media source currently available


Godinaa Arsii Lixaa Keessatti Naqmoonni 400,000 Ol Tahan Beela’uu Beeksise, Mootummaan Godinichaa

Godinaa Arsii Liixaa, aanaalee Siraroo fi Shaalaa keessatti namoonni kumatamaan lakkawwaman beelaaf saaxilan, jechuun VOAtti himan – jiraattonni tokko tokko. Waajjiri hoggaansa soda balaa godinaa Arsii Liixaa gama isaatiin sababaa hongeen bara kana dheeraateef jecha aanaalee sana keessatti namoonni kuma 400 oli ta'an beelaaf saaxilamuu dubbate. Hoggaansi Soda Balaa Naannoo Oromiyaa ammoo namoota beelaaf saxilamaan kanaaf degarsi godhamaa jira, jedha. No media source currently available


"Ulfi Yeroo Malee Shamarran Karoora Qabanirraa Duubatti Hambisa"

Itoophiyaa keessatti bara dhiheenya kana tibba qormaanni biyyoolessaa kutaa 10 fi kutaa 12 geggeeffamu shamarran ulfa guutudhan qormaatarra taa’an, gaafasuma hookan guyyoota muraasa dura dahanii qormaata fudhatan miidiyaan biyya keessaa fi alaa yeroo gabaasan arguun barameera. “Ulfii yeroo malee fi ulfi hin barbaachinse, karoora shamarran jireenyaaf qabanitti gufuu ta'a,” jetti, Yuniversiitii Finfinneetti kaadhimamtuun PhD, Siyaannee Anileyyi. Maatiin, barsiistonnii fi haawaasni dhimma baramaa dhufe kana irratti gaabii qabaachuu fi irratti hojjachuu akka qaban an ibsitu hayyuun tun miidiyaaleenis barmaatota akka aadaatti laallamani fi miidhaa qaban kana irratti hojjachuu akka qaban eerte. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Seward Faarmaasi - Kan Afaan Ormoo, Somaalee fi Amaaraan Miniyaapoolis-Seent-pool keessatti Hawaasa Tajaajilu

Kutaa Minesootaa, magaalaa Miniyapoolis keessatti bara 2019 kan hundeessame dhaabbatni fayyaa hawaasaa “Siiwaard Faarmaasii” jedhamu, miseensota hawaasaalee Gaanfa Afrikaa Miniyaapoolis-Seent-pool keessaa fi naannawa sana jiraataniif tajaajila fayyaa adda adda afaanneen Oromoo, Somaalee fi Amaaraatiin, haga manneen maammilootaatti deemuun kennaa jira. Dhaabbatni Fayyaa Leek Istiriit irratti argamu kun, poolsiin ajjeefamuu gurraacha Ameerikaa, Joorj Filooyidii booda, saamtootaan ka diigamee ture yoo tahu, booda gargaarsa hawaasa naannootiin deebi’ee ijaarame. Qophii Fayyaa har’aaf, Alamaayyoo Qannaa, Miniyaapoolis irraa hundeessaa Faarmaasichaa, Dr. Eeliyaas Usoo fi hojjetaa faarmaasichaa dubbisuun gabaasaa qindeesse qaba. Caqasaa. No media source currently available


Sirni Awwalchaa Ogeessa Seeraa Abduljabbaar Huseen Harra Adaamaattii Geggeeffame

Ogeessaa seeraa fi abukaatoo ta’uun yeroo dheeraaf kan tajaajilaa Obbo Abduljabbar Huseen Hagayaa 05 bara 2013, magaalaa Adamaa ganda 12 ykn ganda Gadaa jedhamuun beekamutti kufanii argamuu maatii isaanii keessaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himanii jiran. Akka obboleessi isaanii Sulxaan Huseen jedhanitti, akkaataan du’a obbo Abduljabbar ammallee qulqulleeffamee hin beekamne. Sirni awwaalchaa Obbo Abduljabbar Huseen har’a magaalaa Adaamaatti raaw’atamuunis himamee jira. No media source currently available


Qaalayiinsa Jireenyaa fi Haala Diinagdee Itiyoophiyaa

Akka gabaasni galmee biyyaalessaa mootummaa Itiyoophiyaa Central Statistics Agency ji’a darbee agarsiisutti Itiyoophiyaa keessatti ammas qaalawiinsi jireenyaa dachaan dabalaa jira. Gabaasi kun ji’a adoolessaa darbe kana qaalawiinsi jireenyaa dhibbeentaa 24.5’n dabaluu agarsiiseera. No media source currently available Kana qofaallee miti, sadarkaan qaalawiinsa jireenyaa kun ka ji’a adoolessaa ganna darbeen wal bira yoo qabamu ammas gatiin midhaan nyaataa dhibbeentaa 28.7 ol dabalee argamuusaati. Ammas gabaasumti kun akka eerutti midhaan nyaataan alas gatiin meeshaalee adda addaa, dhibbeentaa 19’n, ji’a tokko keessattis qaalawiinsi jireenyaa kun persentii torbaan ol ka’uusaa galmeen biyyaalessaa mootummaa Itiyoophiyaa beeksisee jira. Mootummaanis gatiin meeshaalee dabaluu fi qaalawiinsi hammaachuun kanaaf sababa adda addaa dubbata. Aadde Abebaa Taammenee Diirektera Dhimmoota Odeeffannoo Ministeera Daldalaa fi Industirii Itiyoophiyaati. Aadde Abebaa’n, qaalawiinsa jireenyaaf kahumsa isaa yoo himan,tokkoffaan, Omishni fi fedhiin bittaa biyya keessa jiru wal simuu dhabuu, lammaffaa ammoo dhibeen koorona akka addunyaatti mudate, omisha industirii, warra tajaajila gara garaa kennanii fi sektera daldalaarratti dhiibbaa hamaa fiduu isaati jetti. Keessumaa dhibee kooronaa kanaan wal qabatee gatiin waantota nyaataaf oolanii gar malee dabaluudha. Kanaafimmoo mootummaan shaqaxawwan akka qamadii, sukkaaraa fi zayitaafaa waan ittiin gara biyyaatti galchu sharafa alaa argamurratti dhiibbaa uumuusaati. Kana malees warri omisha omishellee sichi gatiin omisha isaanii eger ni dabala jechaan gabaarraa omisha hambisuunillee ni jiraa. Warri gabaarraa waa bitus fayyuma dhiyeessa gabaarra jiru humnaa ol bituun, warri daldaltootaas omisha haga gatiinsaa ol dabalutti achi kaawuu fakkeenyaaf zayita kaasuu dandeenya asirratti kana kanadha sababoonni gurguddoon’ jetti yoo VOA’f dubbatte Aadde Abebaan. Kana malees, daldaltoonni hojii seeraan alaan faayidaa barbaadan, faddaaltonni jidduu seenuu baayyachuun, gatii shaqaxootaa oliif gadi haala hin malleen bubbutuu, gabaa shaqaxa takkaa harka dhuunfaatti akka kufu taasisuu darbees humni bittaa qarshii Itiyoophiyaa gad bu’uu fi sharafi alaa haga barbaachisu argamuu dhabuun qaalawiinsa gatii fi jireenyaa amma akka biyyaatti mullataa jiru fideeraa jedhu. Kana qofaa miti qaalawiinsa jireenyaa kana keessatti shora biraa ka taphate, biyya keessatti tasgabbiin dhabamuunis takka. Aadde Abebaan kunis kanuma keessatti haammatamaa jedhu. Haalli siyaasaa jijjiiramarra jiraachuun, rakkoon kun biirokrasii keessatti qindaawummaan hojiin furamuu dhabuun rakkoo tokko dha. Seerri kabajamuu dhabuunis rakkoo biraati, keessumaa sekterri mootummaa inni gara gadii jiru qaama rakkoo kanaa tahuun ittuu qaalawiinsa kana caalchisaa jiru’ akka jecha Aadde Abebaatti. Muummeen Ministiraa Itiyoophiyaa ibsa paarlaamaaf waxabajjii 28, bara 2013 taasisan irratti waggoota sadan darban diinagdeen Itiyoophiyaa sababa rakkoo siyaasaan guddinnisaa gadi bu’us garuu ol guddachuu hin dhiifnee jedhan. Muummeen Ministiraa Abiy yeros yoo dubbatan. Diinagdeen Itiyoophiyaa bara 2011 keessa dhibbeentaa 9, bara darbe kanammoo dhibbeentaa 6, ammas lolli biyyattii keessatti gaggeeffamaa jiraatus, diingadeen walii gala haala gaariirra jiraa jechaan himanii turan. Bara baranaa kaan waanti diinagdee biyyyaa miidhaa jedhamee baayyee dubbatame keessaa lola Kaaba Itiyoophiyaatti ta’aa ture dha. Mootummaan Itiyoophiyaa Waxabajjii 22, bara 2013, yoo dhukaasa yeroof dhaabuu beeksise lolli kun callaan baasii birrii biiliyoona 100 fixuu beeksise. Dookter Ayyelee Gelaan, ogeessaa waayee diinagdeeti. Dhaabbata Kuwait Institute for Scientific research jedhamuuf kan hojjetan, waa’ee haala diinagdee Itiyoophiyaa fi dhiibbaan walitti bu’iinsaa kun qabu yoo himan tokko baasiin biiliyoona 100 kun diqqaadha jedhu. Humni namaa, lubbuun, qabeenyi mancahee fi kaan kaan yoo itti dabalame gatii waraana kanaa ol kaasa jechuun qeeqa qaban dubbatu. Kana malees qaalawiinsa jireenyaa amma guyyaan dabalaa jiruufis kahumsa biraa ta’as jedhu. Yoo haala isaa ibsan amma waraanni kun amma yeroo ammaa kana guddina biyyaarra ijoo dubbiiti kanaaf namni hedduun garasitti yaadni fi humni isaa waan butamuuf guddina biyyaa gad buusuurratti gahee olaanaa qaba jedhu. ‘Dargaggoonni Kumni hedduun waraanaaf duulaa jiru, namni hedduun waayee hojii utuu hin taane waraana yaada kun hundi yoo walitti qabamu omisha biyyaalessaa gad ni xiqqeessa’ Ayyelee Gelaan; Ogeessa Waa’ee Diinagdee. Kanaaf jedhu, Dookter Ayyeleen, mootummaan dhiibbaa diinagdee kana hirrisuuf, tarkaanfiiwwan malu fudhatee dafee sirreessuu qabaa jedhu. Dr. Ayyeleen dabalanii, warri siyaasa biyyaa harkaa qabu, guddina biyyaa hagasi jedhee himu qofa odoo hin taane, bu’ura rakkoo kanaa furuuf carraaquu, gaggeessitoota fala beekanis dhiyeessuu qabuu jedhu. Muummeen Minsitiraa Abiy Ahmed ji’a dabre yoo paarlaamaaf dubbatan, keessumaa dhiyeenya maallaqni biyyaa jijjiirmuun duuba Itiyoophiyaa keessatti haalli fayyadamina baankii fooyya’uu himanii, garuu hawaasa biyyattii baadiyyaa jiru kan omisha biyyattii keessatti gahee qabuuf baankileen liqaa malu dhiyeessaa hin jiran, mootummaan sichi sanarratti xiyyeefataa jedhan. Aadde Abebaa Taammenees qalawiinsa jireenyaa amma jiru kana tohachuuf mootummaan mala adda addaan itti adeemaa jira jedhu. Yoo ibsitus, mootummaan warra seeraan ala daldala jeeqan irratti tarkaansii fudhachuu eerte. Kanaanis, fakkeenyaaf dhuma bara 2013 kana keessa daldaltoota kuma 72 oliif of eeggannoon kennamuu, dhaabbilee daldalaa kuma 46, saamsamuu, dhaabbilee 101 ol eyyama isaanii haqamuu, kuma takkaa olirrattimmoo himati yakkaa irratti banamuu himte. Akka Aadde Abebaatti warra seeraan daldalarra turerraa meeshaan fuudhames gara qarshii miiliyoona 95 olitti gurguramee mootummaaf galii taheera. Ammas dhaabbanni maallaqa addunyaa qaalawiinsi Itiyoophiyaa bara kanaa dhibbeentaa 13’dha yoo jedhu, guddinni walii gala Itiyoophiyaa baranaa dhibbeenata lamatti gad bu’uu malas jechuun tilmaama isaa kaa’a. Mootummaan Itiyoophiyaa garuu gabaasa guddina diinagdee biyyaa kana bara 2013, fulbaana dhufu ifoomsa.


Gareewwan Mootummaa Itiyoophiyaa lolaa jiran lama walii galtee hariiroo waraanaa uummacuu isaanii himame

Hogganaan garee mootummaan Itiyoophiyaa Shororkeessaumaatti ramadee Onag Shanee jedhee waamuu, isaan imoo Waraana Bilisumaa Oromoo ofiin jedhan, Kumsaa Dirribaa waraanii isaanii Adda Bilisummaa Ummata Tigraay ykn TPLF wajjin hariiroo waraanaa akka qaban dubbachuu isaanii gabaasinii Asooshiiyeetid Press ibseeraa. Hogganaan dhaabichaa Kumsaa Dirribaa haasaa Asooshiiyeetid preesii wajjin taasisanin akka jedhaniti, fallii amma jiruu mootummaa Itiyoophiyaa waraanaan aangoo irraa buusuudhaa jedhaniiru. Gaafii hariiroo uumuu TPLF irraa dhiyaaten waligalteen erga umamee torbanootaa ta’uu isaa kan himan obbo Kumsaa Dirribaa hariiroo siyaasaa umuudhaaf mariin TPLF wajjin taasifamuu itti fufu isaa ibsaniiru. Dhimma kana irratii amma ammatti Mootummaan Itiyoophiyaas ta’e Addi bilisumaa Umata Tigiraay waan jedhan hin arganne. Gabaasin kun oduu booddee baldhinaan dhihaata. No media source currently available


Kitaaba Dhimma Fayyaa Daa’immaniirratti Ogeessaan Barreessame

Dooktor Abarraa Olaanii Ispeeshaalistii Fayyaa Daa’immaniifi Ijoollee ti. Kitaaba Mata-dureen isaa “Bu’uura Fayyaa Daa’immanii” jedhu barreessanii dubbistoota biraan gahanii jiru. Doktor Abarraan, “Hawaasni waa’ee fayyaa daa’immanii ilaalchisee gaaffii wal fakkaataa waan gaafatuuf, kitaaba hubannoo wal fakkaataa uumu barreessuun fayyaa daa’immanii eeguufi kunuunsuuf murteessaadha” jechuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himan. Kitaaba kana gulaaluu isaa kan himan barreessaa, ogeessi fiilmii fi ogeessi fayyaa Yeeyyiis Birruus barbaachisummaa kitaabota dhimma fayyaa daa’imaniitti fuuleffatanii dubbatan. Caqasaa. No media source currently available


Ameerikaa fi Vaayrasii Deltaa

Yunaaytiid Isteetes keessatti vaayrasiin bifa jijjirratee Deltaa Veeriyaant jedhamu hammaachuun ugguura duraan akka biyyaatti laaffatee ture deebi'ee akka jabaatee hojii irra ooluu dirqisiisaa jira.\nHaala kana kan ilaaleen kutaa Yunaaytid Isteets kan taatee Minisootaa irraa Dr. Obsaa Haassan Jaallanneen haasoofsiiftee jirti. Gaaffii fi Deebii Guutuu Caqasaa. No media source currently available


Manni Murtii Olaanaa Federaalaa Ajjeechaa Haacaaluun Warra Himatamanirratti Murtee Dabarse

Mnni Murtii Olaanaa Federaalaa dhaddachi dhimma shororkeessummaa fi heera mootummaa ilaalu harra namoota sadii kan ajjeechaa Haacaaluu Hundeessaan shakkamanii dhiyaatan irratti kan inni murtee kana dabarse. Dhaddachi kunini dhaddacha adoolessa bultii 28, bara 2013 taayeen himatamaan jalqabaa Xilaahun Yaamii Baalchaa labsii adabbii yakkaa bara 1996 bahe keewwata 32/1, A, B fi akkasumas tumaa labsii yakka shororkeessummaa to’achuuf bahe labsii 1176/2012 keewwata 2/3 jelatti akka eerameen badii kana dalaguun isaa irratti murtaayeera. No media source currently available Himatamaan lammataa Kebbedee Gammachuu Magarsaas yakka kana maallaqaaf jecha raawwachuu wal falmii dhaddachaarratti mirkanaayeera jedha murteen harra darbe. Kanaafis himatamtoonni lameen hidhaa cimaan akka adabamana murtaaye jechuunis abbootiin seeraa himanii jiran. Harras dhaddachi kun, himatamaa jalqabaa Xilaahun Yaamii Baalchaa hidhaa cimaa umrii guutuu ka adabe yoo tahu, himatamaa lammataa Kebbedee Gammachuu Magarsaa irratti ammoo hidhaa cimaa waggaa 18 dabarsee jira. Abbaan Alangaa himatamaa jalqabaarratti murtee jabeeffannaaf yoo sababa dhiyeessu, name kun HIWEHAAT fi hidhattoota mootummaan ‘shanee’ ittiin jedhu waliin tahuun yakka kana dalaguu eere. Kanaanis ajjeechaa kana raawwatee biyya keessatti goolama siyaasaa fiduuf akka akeekee ture hime. Keessumaa himatamaan jalqabaa Ajjeechaa kana raawwachuun himatame, Xilaahun Yaamii harka namoota kanaatii qarshii 1500 fudachuu yakka kana yoo raawwate jireenya gaarii akka jiraatuuf qaamota inni waliin tumsaa turerraa waadaan galamuufiis dhaddacha kana gubbaatti himameera. Himatamaan Xilaahun Yaamiis meeshaa waraanaa adoo kan ofii qabu kan himatamaa lammataan akka ajjeese manni murtii irra gahuu dhaddachi beeksise. Himatamaan lammataas naannawa jireenyaa isaatti amala gaariin kan hin beekamne tahuu, dabalatas erga yakka kana hojjeteen boodallee guyyoota muraasaaf dhokachuun akka adabbii cimaan isaanirartti murtaawuuf akka sababaatti kaheera. Himatamaan Sadaffaan Abdii Alamaayyoo Badhaanees yakka kana argee waan angawoota mootummaaf ykn humna nageenyaaf hin beeksisneef dhaddachi kun adabbii salphaa qarshii kuma tokkoo yookiin hidhaa jiha jahaan akka adabamu murteesseera. Himatamaan sadaffaan erga to’annaa jela oolee jiha jaha waan darbeef, yakka biraaf hin barbaadamu taanaan bilisaan haa gad dhiifamu jechaan dhaddachi murteesseera. Himatuma kanarratti ka dhiyaattee turte himatamtuu sadaffaan Laamroot Kamaal Mahaammed dhaddachuma kanarratti gurraandhala 18, bara 2013 dhiyaattee bilisa jedhamuunsee ni yaadatama. Abbaan Alangaa yeros himata kana mana murtii walii galaatti kan iyyate yoo tahu, manni murtii Olaanaa federaalaa dhaddachi ol iyyannoo lammataa Siddist Kiiloos dhimmi himata ol iyyannaa laamrootirratti dhiyaaterratti murtee kennuuf Adoolessa 3o, bara 2013 beellama qabee jira.


Aanaa Baloo Jagamfooyii Keessa Lolli Jiraachuu Dubbata, Koomishiniin Poolisii Benishaangul Gumuz

Sababaa waraansaatiin Naannoo Benishaangul Gumuz Godina Kaamaashii Aanaa Baloo Jaganfooy keessaa Buqqaane kanneen jedhanii fi Godina Wallagga Bahaa Aanaa Saasiggaa keessa qubachuu isaanii kanneen dubbatan – namoonni hagi tokko, gargaarsa gahaa hin arganne, jechuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himan.  No media source currently available Baloo Jaganfooyiin dabalatee aanolee Sadii keessatti, hidhattoota Sosochii Diimookiraasii Uummata Gumuz (GUHDEN) jedhaman wajjin lolli akka geggeeffamaa jirutti ka dubbatan - Komishiniin Poolisii Naannoo Benishaangul Gumuz gama isaaniin, hidhattootni GUHDEN 100 tahan ajjeefaman, jedhan. Hidhattootni kunneen Garee Bilisa Baasaa Uummata Tigraay (IWAHAT) walin hidhata qabullee jechuunillee dubbata. Gama Biraan, Komishiniin Hooggansa Sodaa Balaa naannichaa, Godina Kaamaashiitti namootni kuma 95 tahan dhiyeenya kana qe’eerraa buqqaafamuu ibsuun deggersa gochuuf komishinii Federaalaa waliin hojjataan jira jedha. Waajjirri komishinii Hooggansa Sodaa Balaa Godina Wallagga Bahaas, buqqaatotni Baloo Jaganfooyii dhufan gargaaramaa jiru jedhee jira.


Jaarmiyaaleen Gargaarsa Namoomaa loogii malee hojjachuu qabu jedhame

Yeroo ammma haalii loogii jarmiyaalee gargaarsa namooma irratii mul’achaa jiruu rakkinaa Itiyoophiyaa waan itti dabaluu yoo ta’ee malee fala ta’uu akka hindandeenyee beektonii himan. Gabasaan VOA Masfin araagee Kan haasofsiise yunniversitii waldiyaatti sayiinsii siyaasa fi waltii dhufeenyaa adduunyaa kan barsiisan Alamuu Araagee fi Yuniiversitii Wallootii kutaa baruumsa seeraa irraa Dejen Yemaane akka jedhanitti waggootan sadan darban keessa Itiyoophiyaa keessatti bakka adda addaatii rakoowaan namoomaa garagaraa umamaniiru . warrii Gargaartotaa Aduunyaatii ofiin jedhan garuu amma xiyyeeffannaa Tigiraayiif kennan naannoo biraatiif kenna hin jiran. Akka beektonii kun jedhanitti yeroo amma gareen TPLF naannoo Amaaraa fi naannoo Affaar keessatti lola taasisaa jiruun namooni jirattotaa zoonii tokkoo caalan qe’ee isaanii irraa buqa’anii jiruu. jarii kunis gargaarsaa fi xiyyeeffannaa barbachisa jedhaniiruu beektonii kun. Itti dabaluudhaanis yeroo ammaa garaa Tigraayit kan fe’amee deemaa jiru gargaarsaa namoomaa ituu hin ta’in dhimma siyaasaatti jedhaniiru. Lolaa keessaa kan jiruu garee lammaa waan ta’eef jarmiyaaleen gargaarsaa garee tokkoof looguu dhiisanii loogii malee akka hojachuu qaban beekktoni kun gaafachuu isaanii gabaasin gabaasaan Masfin Arraagee radiyoo sagalee Amerikaatiif qindeesee ibseeraa. Hoggantootaa TPLF keessaa tokko kan ta’an jeeneraal Tsaadiqaan Gabre tinsaa’ee qaawwaa ykn karaa gargaarsii itti galuu danda’u banuudhaaf jechuudhaan tibana darbe akka karaa Afaariin lola banan ibsuun isaanii hin yaadatama . Daarikteerii gargaarsaa Amerikaa Samantaa Pawore gidduu kana Sudaan keessaa turanii waa’ee gargaarsa namoomaa irratii maryachuudhaaf Itiyoophiyaa seenaa jeran.


Rakkoo Daangaa Godina Shawaa Bahaa Oromiyaa fi Shawaa Kaabaa Amaaraa Jidduu Jiru

Daangaan Godinaa Oromiyaa shawaa bahaa fi ka naannoo Amaaraa Shawaa kaabaa jidduu jiru haalaan sirrachuu dhabuun rakkoo nageenyaaf sababa ta’aa jiraa jedhu jiraattonni. No media source currently available Keessumaa jiraattonni Aanaa Waaqoo nageenya naannookanaa irra kan booressu warra jeequmsarraa galii argatu fi saamudha jedhu. Yoo dubbatanis, ‘aanaan Minjaar Shonkooraa shawaa kaabaa fi godinni shawaa bahaa qaamolee bulchiinsaa walitti dhufeenya gaarii jedhamu qabanuudha’ jedhan.Dabalaniis ‘sanaan ala dhuunfaan walitti bu’uun ni jira, cileef bosona gubuu, dhuunfaan wal ajjeesuufaan jiraachuu mala; sochiin adda tahe hin jiru, angawoota ka naannoo Oromiyaa duukas walitti dhufeenyaan hojjenna’ jedhan. Obbo Taaddesee waa’ee taappeellaa dhaabame jedhamee yoo deebisan, ‘dhimma kana ilaalchisee taappeellaan asitti dhaabate fi achitti dhaabateen walitti hin buunu, haala dura tureen itti fufna biyyi keenyas jijjiiramarra jira kan jedhuun marii gooneerra’ jedhu. Dhimmi taappeellaas gaaffii jiraattotaa odoo hin taane kan bulchiinsaa tahuu yaada kennu, kanaafis waan kana akka gaaffii jiraattotaatti murteen kennama jedhan yaada isaanii xumuraatiin. Obbo Taaddeseen dabaluun haga yoonaa rakkoon gaggeessitoota godina lameenii ol tahe hin jiru jechaan dabalanii dubbataniiru. Boosat fi Fantaallee lafti isaanii seeraan ala weeraramaa jiraachuu nageenyi naannoo akka jeeqamu taasiseera jechuun komii qaban himu. Waaqayyo Jaatoo jiraataa aanaa Boosati. Akka Waaqo jedhutti jiraattonni aanichaa keessumaa gandoota Naannoo Amaaraa daangessan daangaan isaanii sirriitti waan hin keeyamneef rakkoon nageenyaa ulfaataa deemaa jira jedha. Waaqayyo keessumaa Aanaa Boosat gandoota baadiyyaa naannoo Amaaraa daangessan irratti baballiafannaan daangaa gaggeeffamaa jiras jedha. Isaanis ganda Dhaddachaa fi booccataa tahuu himee, jiraattonni gandoota kana keessaa loon duraa saamamaa akka jiru, kanaan walqabatees rakkoon nageenyaa akka mudataa jirudha VOA’f kan dubbate. Kana qofaa miti, jedha Waaqayyo, naannawa kanatti seer’alummaanillee hedduu baayyataa jechaan dabalee hima. Keessumaa gandoota kana mootummooleen naannoo lameenii kan bulchaa jiran waan hin taaneef yakkoonni as keessatti raawwataman name to’atu ykn hordofu hin jiru jedha. Waaqayyo yoo dabalee dubbatu, warri as keessatti yakka hojjetu yoo nama ajjeesee qe’ee namaa barbadeessellee kan hordofee qabee seeraan gahu hin jiruu jedha. Wanni kun, Boosat qofaa miti, Shawaa Bahaa Aanaa Fantaallee keessattillee ni mullataa jedhu jiraattonni. Jiraataan aanaa fantaallee maqaan isaanii akka eeramu hin feene takka haalli jiru irra ulfaataa dha jedhu. Keessumaa Aanaa Fantaallee gandoota shank an naannoo Amaaraa daangessan kessatti baballifanni daangaa yeroo dheeraaf keessatti deemaa jira jedhu. Gandootni baadiyyaa kenneenis, ganda Deebitii, ganda haroo qarsaaa, ganda ilaalaa, ganda xuxxuuxii fi ganda gidaaraati. Isaan kana keessaa jedhu jiraataan kun, gandoota aanaa fantaallee kana keessaa, ganda Xuxxuuxii, ganda Ilaalaa fi Haro qarsaa keessatti baballifannaan daangaa kun cimeera jechaan himan. Keessumaa Aanaan ollaa ka naannoo Amaaraa minjaar shonkooraa as cehee ganda xuxxuuxii kana keessatti taappeellaa dhaabbachuu himanii, maqaan bakka kanaas gara ‘Awra Godaanaa’tti jijjiirameera jedhe. Humnootni naannoo Amaaraas naannoo kaan qubachuuni fi mootummaan naannoo Oromiyaa komii kana seeraan to’achuu dhabuunis sirrii miti jechuun qeeqan jiraatan kun. Haala rakkoo nageenyaa kana angawoota naannoleerraa deebii gaafannee turre. Obbo Abbaabboo Waaqoo bulchaa godina Shawaa Bahaati. Isaanis, daangaan naannolee lameen jidduu seeraan hin kaloofne jedhu. Dhiyeenyas waan kaan mariin hiikuuf sochiin jiraachuu eeranii haga yoonaa garuu murteerra hin gahamne jedhu. Obbo Abbaabboon dhiyeenya daangaan wal qabatee rakkoon mudate hin jiru jedhanii, garuu saamichi horii akka ture eeran, sunis mariin akka hiikamu taheera jedhu. Obbo Abbabboon komii jiraattonni aanaa Boosat fi Fantaallee lafti keenya seeraan ala nurraa fudhatame jedhan sun sirrii miti lafti fudhatame hin jiru, kan hin daangofne male jechaan deebii kennan. Waayee taappeellaa daangaan ala dhaabamee garuu dhugaa tahuu eeran. Sunis duraan dhaabatee ji’a saddeet dura ammas dhaabachuu sanarraa kan kahes rakkoon nageenyaa naannootti dhalachuu dubbataanii, mareen waa’ee kana ilaalchisee naannoo Amaaraa waliiin gaggeeffamaa jiraachuu himan. Obbo Taaddesee Gebretsaadiq bulchaa godina shawaa kaabaa kan naannoo Amaaraati. Isaanis akkuma obbo Abbabbo


Finfinnee fi Zoonii Addaa Oromiyaa Keessatti Sibiilli Seeraa Ala Kuusame Qabame

Magaalaa Finfinnee fi zoonii addaa naannoo Oromiyaa keessati sibiillii adda addaa kan seeraan ala kuusame to’annoo jala ooluu isaa Polisiin Feederaalaa Itiyoopiaa beeksisee jiru. Akka Komishiniin Polisii Feederaala beekisisetti bakkawan 17tti kan kuusamee sibiila toonii kuma hedduutti lakawamu tu qabame. Gama biraatiin sibiilaa qabamee sana ragaa sobaa dhiheessuudhaan deebisanii fudhachuu namoottan yaalan Polisiin Federaalaa Itiyoophiyaa himee jira. No media source currently available


Feestivaalli Federeeshinii Ispoortii Oromoo Ameerikaa Kaabaa Xumurame

Feestivaliin Federeeshinii Ispoortii Oromoo Ameerikaa Kaabaa kan torban tokkoof handaaraa Magaalaa Minniyaapolisitti gaggeeffamaa ture shaampiyoonummaa garee Madda Walaabuutiin Sanbata darbe xumurame. Feestivaala Kanaan wal qabatee Yaadannoon Artist Haacaaluu Hundeessaa guyyoota sadiif qophiilee adda addaatiin gaggeeffamee jira. Alamaayyoo Qannaa, Miniyaapoolis irraa gabaasa dabalataa ergeera. No media source currently available


Itiyoopiyaa Keessaa Fixiinsa Sanyii Ittisuu Irratti Ibsa Tokkummaa Mootummootaa Biraa Kenname

Dhimma ittisa yakka fixiinsa sanyiif gorsaa addaa muumicha barreessaa tokkummaa mootummootaa kan ta’an Alice Wairimuu Nderituu Itiyoopiyaa kessatti hookkarri gosaa hammaachuu fi naannoo Tigraay fi kutaalee biyyattii ka biroo Affaar, Somaalee, Oromiyaa fi naannolee Amaaraa keessatti seera namoomaa sadarkaa addunyaa fi seera mirga namoomaa irratti dhiittaa hamaan itti fufuun isaa kan isaan yaaddess ta’uu ibsaniiru. Gorsaan addaa kun Guraandhala 5 bara 2021 ibsa haala biyyattii ilaalchisee yaaddoo qaban ibsanii turan irra deebi’aniiru. Erga walitti bu’iinsi naannoo Tigraya jalqabee qabee gorssaan addaa kun, gabaasa dhiittaa mirga namaa, hookkara humnaan gudeeddii, ijoollee loltummaaf filachuu, nama utuu adda hin basin hidhuu, gosa tokko irratti fuuleffatanii ajjeechaa raawwachuun gareelee maraan raawwatamuu isaaf yeroo ammaa immoo kutaalee biyyattii ka birootti illee babal’achuu dubbatan. Ol aantummaa seeraa kabajuun gad adeemaa dhufuu isaaf Tigraay keessaa dhiittaan mirga namaa fi hookkarri akka dhaabatu kan gumiin mirga namaa dhiyeenya waamicha dabarse irra deebi’aniiru. Gorsaan addaa kun ibsawwan dubbii tuqatan kan hoogganoota siyaasaa ol aanoo fi gareeleen hidhatan baasan illee balaaleffataniiru. Haasaa jibbinsaa, gama miidiyaa hawaasaan kan raabsamanitti dabalamee muddama gosaa biyyattii keessaa hammeessa jiran. Mootummaan Itiyoopiyaa hookkarri itti dabalaa fi muddama hawaasaalee giddu kan sadarkaa hamaa irra ga’e ittisuuf tattaaffii gochuu dhaan itti gaafatama isaa akka ba’u, Itti gaafatamni kunis dubbiif wal barbaduun akka dhaabatu hojjechuu gafadha jedhan. Mirgi sabaa fi sablammoota Itiyoopiyaa ykan loogii siyaasaa malee mirgi uummata maraa eegamuun dirqama jedhan. Kanneen dhiittaa mirga namaaf itti gaafataman seeraan gaafatamuu akka qabn gorsaan addaa kun yaadachiisaniiru.Kana gochuu dhabuun yakka sadarkaa addunyaa kan Itiyoopiyaan ittisuuf dirqamni irra jiruuf akkaan yaaddessaa dha jedhan. Gorsaan addaa kun biyyattii keessaa namoota balaaf saxilamaniif eegumsa gochuuf yaalii ta’u akka jabeessan qaamotii dhimmi ilaaluuf hawaasa addunyaaf waamicha dabarsaniiru.


Itti Gaafatamtuun USAID Samntaaa Paawer Itiyoopiyaa Daawwatuuf Jiru

Fedhiin gargaarsaa naannoo Tigraay keessaa dabalaa waan adeemeef, Yunaayitid Istteetis kan USAID biraa kenname doolaara miliyoona $105tti dabaluu dhaan gargaarsa namoomaa itti daalaa doolaara miliyoona $149 kan kennitu ta’uu beeksistee jirti. Itti gaafatamtuun dhaaba gargaarsa misooma sadrakaa addunyaa kan Yunaayitid Isteetis Samaanthaa Power haala namoomaa Tigraay keessaa ilaalchisee mari’achuuf bor Finfinnee seenuuf jiru. Daawwannaa isaanii dura kamisa kan ba’ ibsi USAID kun akka jedhutti hooggntuun kun, naannoo Tigraay keessaa beela ittisuu akkasumas gargaarsi namoomaa guutummaan dhorkaa malee akka eeyamamu mootummaa Itiyoopiyaa irra dhiibbaa akka ka’an mul’isa. Haa ta’u malee qabxileen dhiibaa kaa’anii maal akka ta’e waan ibsame hin jiru. Angawoonni Itiyoopiyaa yaada daangaa biyyattii gama dhiyaa gargaarsa gama Tigraayitti erguuf banuu isa jedhu cimsanii mormanii jiran Naannoon biyyattii gama dhyaa biyya walitti bu’iinsi waliin jiru Sudaan waliin wal daangessa. Gama dhiyaan daangaa banuuf dhiibbaa gochuun gowwoomsaa boqu jabinaa ti jechuu dhaan minister deettaan ministrii dhimma alaa ambaasaadder Reediwaan Huseen ibsaniiru jedha gabaasi Kenedi Abaate.


Itoophiyaa Keessatti Robnii Jabaan Sodaa Uumeera

Roobnii baranaa kan silaa ta’u qabu waan caaleef jecha uummanni Itiyoophiyaa Miliyoona 2 ta’u balaa loolaa bishaanii fi laftii cite garagaluun miidhamuu kan danda’an ta’uun ibsamee jira. Bulchiinsii naannoolee fi bulchiinsii magaalaalee yaaddoo kana qaban humna qophii gochuuf qaban jabeessuun akka hojjatan taasiifaa jira jedhameera.Qophii kanaafis Qarshii Biliyoona 4 akka barbaachisuu, Komishiniin hoggana hojii balaa kan Feedraalaa beeksisuu isaa Addis Chekkool gabaasee jira.


Itiyoophiyaan Meedaala Warqee Ka Jalqabaa Argattee Jirti

Waldorgommii Oloompikaa kan Jaapaan keessatti Jimaata har’a gaggeeffameen Atleet Solomoon Baragaa figiicha meetra kuma kudhaniin badhaasa meedaala warqee kan jalqabaa Itiyoophiyaaf argamsisee jira. Solomoon figiichi kun xumuramuuf meetiriin muraasnii lafa hafeetti iddoo duraa qabachuun Daqiiqaa 27 seekondii 43 tuqaa 22n injiifate.Itti aanee galuun meedaala Meetii kan argatee lammii Ugaandaa Joshu’aa Cheptegei yoo ta’u meedaala Naasaa immo lammii Ugaandaa kan biraa Jaakoob Kiplimootu argatte. Atleetiin Itiyoophiyaa Berihu Aregaawwii 4ffaa Yoomiif Qajeelchaa dabalatee lammiwwan Afrikaa kanneen biroo hanga sadarkaa 10 tti injifatan. Fiigicha meetra kuma 5 gaggeeffameen Atleetonni Itiyoophiyaa Sanbaree Tafarii, Ijjigaayeehhuu Taayyee fi Gudaaf Tsegaay injifachuun dorgoommii marsaa itti aanuuf darbanii jira. Dorgommii Daakaa bishaanii har’a gaggefefame irratti Itiyoophiyaan kan hirmaattee yoo ta’u Abdil Meliik Tofiiq Muktaar garee ramaddii isaatii 6ffaa ta’uun dorgommii marsaa dhufuuf hin dabriin hafeera. Kamiisa kaleessaa Fiigicha waa irra utaaluu of keessaa qabuu kan meetra kuma sadiin Lammeechaa Girmaa injifachuun marsaa itti aanuuf darbee jira.Dorgommii wal fakkaataan ramaddii ka biraa irraa Atleet Geentneet waalee lamaffaa ta’uun injifatee marsaa isa xumuraf darbee jira. Figiicha meetra 800n Habtaam Alamuu ramaddii ishee irraa lammaffaa ba’uun marsaa itti aanuuf dabartee jirti.


Olompikii Tookiyoo - Milkaahina Amma Ammaa fi Qophii Jiru

Gareen Atileetota Itoophiyaa ji’oottan sadeet darbaniif qophii gochaa ture Jimaata harraa dorgommii godhame irratti milkii galmeessuu qabeera. Hoggantootaa fi ogeessota atileetota wajjin gara Jaapan imalan keessaa an tanaan dura Olompikii irratti Meedaaliyaa Warqii lama galmeessite, Pirezdaantiin Federeeshinii Atileetiksii Itoophiyaati, Atileet Daraartuu Tulluu, qophii jiru maal fakkaata jechuuf Kamisa Kaleessaa bilbilaan hasoofsiisera. Karaa biraatiin ispoortii tanaan dura Itoophiyaan olompikiirratti ittin hirmaattee in beekneen yeroo duraatii calallii darbuudhan seenaa an hojjate dargaggoo Salamoon Tufa ti. Woorlid Tekwaandoodhan atileetota hirmaata 16 keessaa torbaffaa bahuudhan diiplomaa argateera. Salamoon Kamisa kaleessaa akka biyya gaheen bilbilaan Finfinnee irraa dubbisne. Qophii guutuu dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Hoogganaan Dhimma Gargaarsa Namoomaa Ka Tokkummaa Mootummootaa Itiyoophiyaa Akka Daawwatan Beekame

Dhaabbata mootummootaa gamtoomaniitti itti gaafatamaan dhimma namoomaa fi qindeessaan gargaarsa atattamaa Maartiin Griiffiths Itiyoophiyaa daawatu. Ittii gaafataamaa dhimaa namoomaa ta’anii yeroo kana itiyoophiyaa dhufuun isaanii barbaachisaa akka ta’ee kan ibsan Maartiin Griiffiths barana barbaachisummaan gargaarsa namoomaa Itiyoophiyaa keessatii dabaluu isaa ibsaniiruu. Akkauma Kanaan wal waraansii Tigraay fi Beenshangul Gumuz keessa jiru, kutaalee Affaar, Somaalee fi bulchiinsaa sabaa fi sab-lammoota kibbaa keessa hookkorii hawaasa gidduu jiru, ongeen naannoo somaalee, oromiyaa fi Affaar keessa jiru akka fedii gargaarsa namoomaa ol kaasse dubbataniiru. Itti gaafatamichii siviilotaa midhaan irra gahee fi hojjattoota jaarmiyichaa wajjin haasa’udhaaf gara naannoo Tigraay waan deeman yemuu ta’u, haanga’ootaa mootummaa naannoo Amaaraa wajjin dubbachuudhaafs gara Magaalaa Baahir Daar hin deemu jedhameera. Kaayyoon daawwannaa isaanii hangaa’ootaa Mootummaa fi qaamolee gargaarsaa wajiin akkataa tajaajila gaarii keenuu danda’amuu irratti marii gochuuf akka ta’ee kan dubbatan itti gaafatamichii, mariin isaanii akka milkaawaa ta’u hawwaniiru. Maartiin Griiffiths Hawaasnii dhimmaa namoomaa rakkinaa amma biyyatiin keessa jirtuuf deebii kennudhaaf mootummaadhaa fi ummataa Itiyoophiyaa wajjin hojjachuudhaas akka fedhii qabuu ibsanii, Jarmiyaaleen Mootummoota gamtoomanii 90 ol ta’an dhaabilee mootummaa fi miti-mootummaa idilee adduunyaa, akkasumas jaarmiyaalee mootumootaa wajjin fedhii gargaarsa namoomaa Itiyoophiyaa guutudhaaf hojjachaa jiraachuu isaanii ibsaniiru.


Amboo fi Naqamteetti Geejjibni Uummataa Galgala Akka Dhaabatu Tahun Rakkoo Uume Jedhame

Jiraattotni magaalaa Amboo fi Naqamtee tokko tokko, "Geejjibni uummataa galgala sa’aatii tokkoofi walakkaa booda waan jirreef, rakkoo garaa garaaf saaxilamnee jirra” jedhu. Magalaa Ambotti geejjibni konkolaataa BaajaajiinSa’aatii tokkoofi walakkaa dhaa booda tajaajiluu eega dhaabee baatii jaha tahuu, Magaalaa Naqamtee keessatti ammoo waggaa tokko darbuu dubbatan, jiraattonni kun. Waajjirri Abbaa Taayitaa Geejjiba Magaalaa Amboo, “Tajaajilli geejjibaa sababaa nageenyaafi saamichaatiif halkan dhaabbatee ture, torban dhufu ni eegala” jedhan. Waajjirri Abbaa Taayitaa Geejjiba Magaalaa Naqamtee ammoo “rakkoon geejjibaa galgala jiraachuu quba hin qabu,” jedha. No media source currently available