Waldaan Maccaa fi Tuulamaa Ugguramee Ture Amma Eyyama Argate

Waldaan Maccaa fi Tuulamaa waggootaaf ugguramee ture akka lakkoofsa Itoophiyaatti Amajjii 23 bara 2011 ehama argachuu isaa Pirezdaantii Waldichaa obbo Dirribii Damussee Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Waldaan kun akkumaa yeroo jalqaba hundeeffameetti misooma fi barnootaaf Oromoo ijaaruu, Sirnaa Gadaa jabeessuu fi karaa hundaan dandeettii Uummata isaa ijaaruuf kan hojjetu tahuullee dubbata. Tsehaay Daamxoo tu Finfinnee irraa gabaase. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Siinqeen Mallattoo Nagaa fi Araaraati: Dubartoota Sudaan

Jilli aadaa fi nagaa ka dubartoota Sudaan Godinaa Arsii Lixaa – magaalaa Kofaleetti argamuudhaan sirna aadaa “Siinqee” daawwatee jira. Aadaa Ormoo keessatti Siinqqeen sirna mirgi haadhotaa ittiin tiksamu sirna araaraa fi nagaa ti. Kutaan Daarfur kan Sudaan wal waraansaa fi walitti bu’insaan beekamtuu akkuma taate gama aaddaan walitti bu’iinsa uumaman furuuf muxannoo argachuuf ta’uun ibsamee jira. No media source currently available Sirna aadaa ka dubartoonni mirgaa fi bilisummaa isaanii ittiin tikfatanii fi itti-gaafatama hawaasummaa ittiin bahatan tahuu dubbata - Biiroon Aadaa fi Tuuriizimii Oromiyaa. Hoogganaan jila dubartoota aadaa fi nageenyaa Sudaan – Proofeesar Miikii Hashaa Bilii Itiyoophiyaan wal-dhibdeelee karaa aadaa furuudhaan shaakala gaarii akka qabdu dubbatan. Gabaasa Guutuu Caqasaa. No media source currently available


Korri Qorannaa Nageenya fi Misooma Afrikaa Irratti Xiyyeeffate Yunivarsitii Arsiitti Geggeeffame

Nageenyaa fi Misooma Afrikaa mirkanessuf tajaajilaa fi qoodinsa qabeenya logii irraa bilisa ta'e diriisuun murteessaa ta'uun himamee jira. Korri qorannaa, mataduree “Imaammata hirmaachisaa fi tarsiimoo hojiiti hiikama isaa: Nageenyaa fi Misooma Afrikaa Waarinsa qabuuf” jedhamuun, gidduu kana Yunivarsitii Arsii keessatti geggeessamee jira. Muktaar Jamaal tu gabaase. No media source currently available


Yoomiif Qajeelchaa rekoordii caaccabsee dorgommii Boston moo’e dorgommii aadaa ispoortii Itoophiyaa Amboo irratti Oromiyaan sadeessoo baate

Qajeelchaa dorgommii istaadiyoom irra maran ta m1500 tana 3:47:01 irratti moo’e. Maroo hedduu rekoordii cabsuuf itti gamee ta kalee istaadiyoomii yuniversiti Booston keessatti dorgomeen ammoo atileetii MorookooHicham El Guerrouj irraa rekoordii innii ganna 22 harkaa qabu daqiiqaa 1:44 irraa caalee rekoordii irraa fudhate.Namii lammeessoo bahe Gregorek, Johnny atileetii Amerikaati. Qajeelchaan ji’a dabrellee dorgommii New Yorkitti sekondii 0.01 rekoordii dhabee ji’uma sun keessa Birmighaamitti Saamuel Tafarraatti aanee lammeessoo bahe. Maratoonii Jappaan irralleetti Itoophiyaan dhiiraa fi dhalaan moote.Dhalaan 1-3 baate.Maratoonii Tookyoo irratti Birhaanuu Leggesee tokkeessoo dubraan ammoo No media source currently available Wal drogmmii ispoortii aadaa Itoophiyaa Ambootti waldorgomaa naannoo Amaahaaraatti tokkeesoo, bulchiinsa Finfinneetti lammeessoo, Oromiyaan sadeessoo Gosa ispoortii aada 12 irratti wal dorgoman tana atileetota 500 tahanitti irratti wal dorgome. Obboo Adaanee Bishaamoo jaarsii ganna 80 dorgommii saddeeqa dhawachuun dorgomee medaaliyaa badhaafame. Atileetotii naannoo Amaaraatii keessummooma hoteelii Daraaraa Kafanii keessaa argataniif abbootii hoteelii galateeffatan.


Injifannoo Adawaa Argamsiisuu Keessatti Qoodni Oromoo Maal Fakkkaata Ture?

Ayyaanni injifannoo Adwaa 123ffaan akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Gurandhalaa 23 bara 2011 Itoophiyaatti kabajamee oole. Ayyaana kana ilaalchisuun, qodaa Oromoon injifannoo kana argamssisu keessatti qabaate irratti, Tsehaay Daamxoo, qorattoota fi hayyoota seenaa haasofsiisuun gabaasaa nuuf ergite qabdi. Caqasaa No media source currently available


Maanguddoonni Booranaa Miseensota Raayyaa Ittisa Biyyaa Cidharratti Nama Ajjeesan Beenyaa Gaafatan

Jaarroleen Booranaa miseensonni Rayya Ittisa Biyyaa Iddi Lolaatti misirroota ajjeesan beenyaa akka kaffalan gaafatan. Soraa Galgaloo Hoogganaan Waajjira ODP Aanaa Mi’oo Miseensonni Raayyaa Ittisa biyyaa hidhaa jiran kuni warra lubbuun darbeef loon shantama, warra madaayeef soddoma akka kaffalan gaafatanii deebii eegaa jiraachuu himani. Bulchiinsi Aanichaas warri nama ajjeese mana murtee haa dhiyaatanaiif murtee raayya ittisa biyyaa akka eegaa jiru himeera. Galmoo Daawit dabalata qaba. No media source currently available


Hojii Gaggeessaa Jirru Keesstti Oromoota Biyya Alaa Keessa Jiraatan Waliin Hojjachu Feena: Angawaa

Kan fayyaa, misoomaa fi barnootatti fuuleffatee hojjetu – waldaan misoomaa bara 1993 biyya keessatti hundeeffame – Waldaan Misooma Oromiyaa yokaan ODAn, waajiraalee isaa damee as Ameerikaa Kaabaa keessatti banataa jira. Daarektarri ol’aanaan waldichaa Obbo Dajanee Itichaa yeroo ammaa Yunaayitid Isteetis keessa kan jiran yoo ta'u haawaasa Oromoo biyya alaa keessa jiru waliin walitti dhufeenya qabaannee dinagdee biyyaa walii wajjiin guddisuuf karoorfanne jedhan. Hundumaa caalaa tokkummaa Oromoo barbaachisaa ta'u hubachisuun wal tum suun wal bira haa dhaabannu jedhan. Dammeen waajira ODA Portland keessatti banamuu Dilbata, Bitooteessa 3, bara 2019 Minisootaa keessatti akka banamuuf jiru Minisotaatti Damee waajira Odaaf dubbi himtuu kan ta'an aaddee Huriyaa Lataa ibsanii jiru. \nGabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


‘Rakkoo Nageenyaa Oddoo Shaakkisootti Ta’een Lubbuun Namaa Darbuu fi Qabeenyarrattis Miidhaan Qaqqabuu Jiraattonni Himan

Godina Gujii Bahaa Aanaa Oddoo Shaakkisootti rakkoo nageenyaa uumameen lubbuun namootaa darbuu jiraattonni dubbatan. Dhalattoonni Harargee Aanicha keessa qubatan yakki ajjeechaa fi saamichaa isaanirratti xeyyeeffate raawwataa akka jiru Sagalee Ameerikaaf himanii jiru. Bulchiinsi Aanaa Oddoo Shaakkisoos himannaa jiraattotaa kanaaf deebii kennee jiraa, Galmoo Daawit dabalatasaa qopheesseera. No media source currently available


Hawaasni Oromoo gosa Jaarsoo fi Hawaasni Somaalee gosa Garrii Araara Buusuu Beeksisan

Hawaasni Oromoo gosa Jaarsoo fi Hawaasni Somaalee gosa Garrii rakkoo gidduu isaaniitti uumamaa ture furachuuf araaraan jiraachuu beeksisan. “Durumaanuu qaama dantaa biraa qabu tu obboleeyyan gidduu seenee wal-lolsiisaa ture,” jedhu – maanguddoonnii gama-lameenii. Sababaaa walitti-bu’insaan namoota gam-lamaan irraa manaa fi manaa fi qehee ofii irraa buqqa’an deebisanii dhaabuufillee bulchitoonni gam lameenii kan hojjetaa jiran tahuun himamee jira. Muktaar Jamaal tu gabaase. No media source currently available


Dhimma Oromoo Abbummaa Haalun fi Mirgawwan Biraan Wal Qabatee Ejjannoon Keenna Tokko: KFO, ABO fi ABO Tokkome

Dhimma Oromoo abbummaa haalu fi mirgawwan biraan wal qabatee ka'u irratti dantaa ummata oromo kabajsisuuf ejjannoon keenna tokko jedhan dhaabileen siyaasaa Oromo: KFO, ABO fi ABO Tokkome. Partiin Samaayawii gama isaatiin biyya nu hundaa gettu osoo qabnuu kiyya fi keetii mitii irratti wal dhabuun barbaachisaa miti, jechuudhaan Keessattu dhimmi kun ODP fi ADP ka’uuun ka tahuu hin malle akka tahe dubbata. Muktaar Jamaal hoogganoota paartiilee kanaa dubbisuun gabaasaa qindeesse qaba. Guutummaa isaa caqasaa No media source currently available


Fiqaaduu Shumataa fi Gammadoo Waariyoo Barattoota Oromoo Mallatoo Mormii Oromiyaa Guutuu Turan

Fiqaaduun ka suurri isaa mallatoo #OromoProtest yoo tahu, Gammadaa Waariyoo ammoo Irreecha Bishooftuu bara 2016 irratti waltajjiirratti bahee mormii ka dhageessiseedha. Dargaggoonni kun lameenuu mormii kanaan booda biyyaa bahanii jiru. Fiqaaduu Shumataa dhalooteen Wallagga Lixaa Mandiidha, hiriyaan isaa Gammadaa Wariyoo ammoo Arsii Lixaa Magaala Shaashamannee ti. Dargaggoowwan kun lameenuu mormii Oromoo keessatti mallatoo ta’uudhaan beekamu. Fiqaaduun ka suurri isaa mallatoo #OromoProtest yoo tahu, Gammadaa Waariyoo ammoo Irreecha Bishooftuu bara 2016 irratti waltajjiirratti bahee mormii ka dhageessiseedha. Dargaggoonni kun lameenuu mormii kanaan booda biyyaa bahanii jiru. No media source currently available  Mormii guutummaa Oromiyaa Guddichi Oromiyaa guutuutti bifa haarawaatiin ka’e Sadaasa 2014 ture. Mormii kana dhaabuufis mootummaan namoota hiriira bahaa turan irratti tarkaanfii adda addaa ka fudhataa ture ta’us haga yoonaa tarkaanfii mootummaan fudhate kanaan qaamni bilisaan qorate waan hin jirreef balaan lubbuu namaarratti dhaqqabe hagana waanti jedhamee beekamu hin jiru. Dargaggoonni fi barattoonni mormii kanarratti hirmaatan hedduun tarkaanfii mootummaan fudhataa ture sodaa kaan jiruu qaban dhiisanii, barnootas addaan kutanii biyyaa baqataniiru. Isaan keessaa Fiqaaduu Shumataa fi Gammaadoo Waariyoo isaan tokko. Fiqaaduun Mandiitti dhalate, mormii magaala Mandiitti Onkoloolessa 25, Bara 2015 ta’erratti suurri isaa saba himaalee hawaasaarraatti erga naanna’aa tureen booda mallatoo mormii #Oromoprotest ta’eeti hafe. Gammadaan ammoo Irreecha Bishoofturratti Bara 2016 waltajjiirratti ol bahee mormii sagaleen ka dhageessise yoo tahu, dargaggoonni kun lamaanuu erga guyyaa mormii kanarratti hirmaatanii booda biyyaa bahanii jiru. Mormii magaalaa Mandii Onkoloolessa 25 bara 2015 turerra ka ture Fiqaaduun waan ture yoo ibsu ‘Guyyaan sun guyyaa seena qabeessa jedha. “Rakkoo hamaatu ture yeroo sana magaalaa (Mandii) keessaa dhufnee ummata kakaasuudhaaf gara Oolankomii deemnee achirraatii gaafa ol deebi’uuf deemnuu poolisiin kora bittinneessaa Oromiyaa bakka sanarratti dhukaasa nurratti bananii.” Fiqaaduu Shumataa Hiriira Guyyaa kana (Onkoloolessa 25; 2015) Mandiitti ta’erratti kan Suurri Fiqaaduu isaa harka mirgaa isaa ol kaasee jiru ka ka’ee marsaalee miidiyaa hawaasaarratti tamsa’e. Suurri isaa asxaa/ Faajjii #OromoProtests ta’uun isaa Fiqaaduun ‘miidhaa narraatiin geessiseera’ jedha. “Anarra darbee ijoollee baayyee gaaga’e, hiriirri nagaa sunillee, suuraan sunillee akkan biyya koo keessa jiraadhee lammiikoof akkan bu’aa hin buufne na godhe” Fiqaaduu Shmataa Suurri kun jireenya isaarra dhiibbaa haa geessisuyyuu male, faajjii mormii Oromiyaa guutuu ta’ee ooluun suura koo anaaf gammachuudha jedha. Suurri kee kanaaf ooluu gaabbii qabdaa jedhee gaafatamee, ‘Ummata (Oromoo) koof yoon lubbuu koo kenneyyuu waan gaabbu hin qabu’ jechuun deebise. Fiqaaduun dabalaee yoo dubbatu, guyyaa mormii kana magaalaa Mandii keessatti hirmaateen booda biyya keessa jiraachuu waan hin dandeenye jedha; Mandiitii gara Adaamaa achii ammoo Finfinneetti dhufee karaa Matammaatiin biyyaa bahe.  Dargaggoon Kaan mormii yeroo kana turerratti hirmaatee biyyaa baqatee bahe, Gammadaa Waariyooti. Shaashamannetti dhalatee ka guddate Gammadaan, barnoota isaa kutaa 12 itti fufuuf galmaayee Irreechi geenyaan Bishhoftuun dhaqee mormiirratti hirmaatee manatti hin deebine; achumaan biyyaatii bahe. Fulbaana Bara 2016 yoo Irreechaaf Bishooftu dhaqu, Gammadaaf ka jalqabaa ture. Maatii dhokatee garasitti akka imalee fi ‘Irreecha’rratti hirmaachuu isaaf gammachuu akka qabu hima Gammadaan. ‘Yoo achi dhaqnu hundi nama nu waliin turee gammachuun guutameeti ture. Miirri namootaas akka waan waraana waan deemuu fakkaata ture” Gammadaa Waariyoo Ayyaanni Irreechaa Bara 2016, Bishooftutti kabajame waltajjiin isaa qindaawaa hin turre, miirri mormii namoota keessa waan tureef, namootni yeros warra wal tajjiirraa dubbataa turan dhaggeeffataa hin turre, dhuunfaa dhuunfaan mormii qaban dhageessisaa turan jedha Gammadaan yoo ta’ee guyyaa sanaa yaadatu. “Booddee inni (Namni guyyaa san waltajjii gaggeessaa ture) isaan amanuu didee oldeebi’eetuma haasa’aa ofii itti fufe. Duubarras akka ummatni isa dhaga’aa hin jirre beekeetini Maaykii mucaa ani harkaa fuudhetti kenne. Mucaan maal barbaaddu jedhaa ummatni bilisummaa jedha ture, walakkaa sana keessatti dhufee harkaa fuudhee, hundaaf akka tahutti sagalee tokkoon ‘down down Woyane’ jedhu jedhe, achii waltajjiirraa bu’eetin gara magaalaa seene.” Gammadoo Waariyoo Gammadaan yeroo sana Bishooftutti erga mormiirratti hirmaateen booda manatti hin galle jedha. Maatiin fira biratti na erganiin achi tureen biyyaa bahee jechuunis dubbata. Innis akkuma Fiqaaduu barataa kutaa 11 ka Mandii baqatee biyyaa bahee, karaa Matammaatiin biyyaatii bahe. Haala itti Finfinnee gara Matammaa deeme yoo yaadatu salphaa akka hin turre hime.  “konkolaataa Isuzu naa qopheessanii shunkurtiirratti fe’anii naa qopheessan. An gargaaraa konkolaataa fakkaadhee rifeensa koo akka Maariyoo Baaloteeliitti muradheen ture, yoo kellaarratti poolisiin nu sakatta’u ani gadi bu’een ‘Leebaa Gommaatiin’ konkolaataa ‘check’ godhaa” Gammadaa Waariyoo                                                                                Matammaa bahanii kaartuum seenuun Gammadaaf ulfaataa ture. Yeroo jalqabaa deemsa guyyaa sadii erga deemeen booda poolisoota Sudaaniin qabamee, qonna mootummaa keessaa saliixa akka bu’u adabame.                                                                                “Mana hidhaa tokkotti nu hidhanii baatii tokkoofii akka maasaa saliixa mootummaa akka haamnu nurratti murtaaye. Achii darara kana keessa dabarre daangaa Itiyoophiyaatti darbamne. Achii guyyaa lama bullee deebinee karuma dhufneen deemsa miilaan gara Kaartuumitti deebine.” Gammadaa Waariyoo                                                                                Deemsi lammaffaa Gammadaaf jabaa ture, eegdota harkaa dhokachuufis haga Kaartum gahanitti halkan halkan akka imalaa turan guyyaa guyyaas mana keessatti uggurmanii akka oolaa turan dubbata. Fiqaaduun ammoo haala inni Matammaa bahee Kaartuum seene yoo dubbatu garuu isaaf deemsi sun salphaa akka ture hime. Baqattoonni kun Kaartuumiin booda kan isaan itti imalan gara, Gibxitti. Gammadaan haalli Kaartuumii Kaayroo jidduu salphaa ta’uu dubbatus, Fiqaaduun garuu kiyya jabaa ture jedha.                                                                                Dargaggoowwan Oromoo lameen kun Gibxi Kaayiroon gahanii haala jiruu baqaatti baruu akka dadhaban dubbatu. Baqataa ta’anii jiraachuun mirga namoomaa hedduu nama mulqa jedhu.                                                                                “Jireenyi baqattummaa baayyee ulfaataa dha. Dhahamtee (namni si rukutee) jennaan namni siif falmu hin jiru. Biyya Gibxi keessatti ammoo yoo dhahamtes reebamtes namni sii dubbatu hin jiru.” Fiqaaduu Shumataa                                Gammadaa Waariyoo fi Fiqaaduu Shuumataa turtii baqaa wagga lamaan booda jalqaba ji’a kanaarra Kaanaadaa qubsiifamaniiru. Dhaamsa isaaniitiinis baqatanii biyyaa bahuun dhiibbaa qaba jedhan.                                Gammadaa fi Fiqaaduun sichi barnoota isaaniitti deebi’anii achiis biyya isaaniitti galanii gargaaruu akka fedha qaban dubbata.


Mannen Seeraan Alaa Laga Xaafoo Keessaa Digamuun Kun Kan Jalqabaa Miti:Obbo Admaasuu Daamxoo

Laga Xaafootti manneen seeraa-ala ijaaraman diiguu irratti dogoggorawwan uumaman yoo jiru ta’e ka qulqulleeffatu gareen tokko akka gara sanatti bobba’u prezidaantiin bulchiisa naannoo Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaa ajajanii jiran. Gareen hojii kun guyyoota as aanan keessa akka hojii isaa jalqabu hoogganaan waajira dhimmoota koomiyuunikeeshinii mootummaa naannoo Oromiyaa Obbo Admaasuu Daamxew Raadiyoo Sagalee Amerikaaf ibsanii jiran. Manneen seeraan ala ijaaraman kana diiguu jalqabuu dura odeeffannoo jiru hordofuun irratti mari’atamee kan gaggeeffamee ta’u kan ibsan Obbo Admaasuun akka waan mana iyeeyyii qofa adda baasuun diigameetti dubbatamuun sirrii miti jedhan.Maraafuu dogoggoraan wanni hojjatamee jira yoo ta’e gareen kun qoratee tarkaanfiin kan fudhatamu ta’u ibsan. Hojiin manneen seeraan ala ijaaraman diiguu kun magaalaalee 25 keessatti gaggeeffamaa akka jiru akkasumas bara darbee iyyu Laga Xaafoo keessaa manneen kuma tokko deegamuu ibsan.Kunis jijjiramnii eega jalqabamee booda qonnaan bulaa fi uummata biraa gaaffii dhiyaateen ta’u Obbo Admaasuun Daamxoo ibsanii jiru. Dhimmuma kana ilaalchisuun muummichi ministaraa Itiyoophiyaa Dr.Abiyyi Ahimedis Dilbata darbee Guraandhala 24 bara 2019 hoogganoota kutaalee hawaasaa adda addaa waliin marii geggeessan keessatti dhimma Laga Xaafoo kana akka fakkeenyaatti kaasuun dubbatan. Laga Xaafoo keessatti hojii gaggeeffame kana hin beeku hin dhageenyees.An bulchaa magaalaa Sanaa waan hin taaneef.Garu Uummanni hunduu ana irratti iyye jedha.Inni sirreessuu sirreessuu qaba jedhanii waan eegan waan qabaniif ta’a jedhan. Torban darbee aangawoonni Federaalaa fi kan mootummaa naannoo Oromiyaa Laga Xaafoo daw’achuun isaa ni yaadatama.


Barreeffama ODP Federaalizmii Irratti Baasee fi Manneen Laga Xaafoo Keessaa Diigaman: Oduu Gidduu Kanaa Keessaa ti

Mata duree “Federaalaazimii Irratti Jaarsummaan hin Jiru” jedhu jalatti barreefamnii marsariitii ODP irratti maxxanfame marsaritii hawaasaa fi sabaahimaalee adda addaa biratti dhimmi wal duddubachisoo ta’an keessaa tokko. Dhimmoota jajjaboo ODPn akka ijootti qabatee qabsaayu keessaa tokko sirna federaaliizimii dha jedhamee jira. Federaalizimiin dhimma ofii kophaa bulfachaa dhimmoota waloo ammoo waliin geggeessan ka jedhu barreefamni kun Sirni kun waan lafumaa ka’ee tolfame miti jedha. Gatii guddaan itti kafalamee kan ijaarame fi Ummata keenyaaf mirgi of bulchuu akkasumas obboleeyyan isaa waliin akka dhaabbata isaatti biyya bulchuu waan ta’eef dhimma jabaa dha barreeffamnii ba’e. Gama kaaniin naannoo laga xaafootti manneen seeraan ala ijaaraman jedhaman diigamaa akka jiran jiraattonni Raadiyoo Sagalee Amerikaaf ibsanii jiru. Mootummaan Oromiyaa gama isaan hojiin manneen seeraan ala ijaaraman diiguu kun Oromiyaa bakka adda addaatti hojjatamaa akka jiru ibsee Laga-xaafoo keessatti qofa akka tarkaanfiin kun fudhatameetti ilaaluun kun maaliif akka ta’e namaa hin galu jedha.  No media source currently available


Koreen Araaraa Gujiitti Bobba'e Waraana WBO Simateera

No media source currently available Har’a, Gujii Bahaa, magaalaa Shaakkisoo keessatti loltoota Waraana Bilisummaa Oromoo gara digdamaa tahan simachuu isaa koreen araaraa beeksisee jira. Akka dura-taa’aan garee koree araraa gara Gujiitti bobba’ee – Obbo Hayilee Gabree akka jedhanitti, loltoonni har’a simataman kun ka duraa yoo tahan, loltoota ka biroo dhufuu malu jedhanii abdatan simachuufis, guyyaa simannaa silaa har’a xumuramuun irra turetti, koreen araaraa guyyoota sadii dabaluun dheeressee jira. Akka dura-taa’aan garee koree araraa gara Gujiitti bobba’ee – Obbo Hayilee Gabree akka jedhanitti, loltoonni har’a simataman kun ka duraa yoo tahan, loltoota ka biroo dhufuu malu jedhanii abdatan simachuufis, guyyaa simannaa silaa har’a xumuramuun irra turetti, koreen araaraa guyyoota sadii dabaluun dheeressee jira. Gabaasaan keenya Muktaar Jamaal bakka simannaa sanaa, Shaakkisoo irraa ibsa nuuf kenne qaba. Guutummaa isaa caqasaa.


Hujiin Biisan Booranaa Ganna 10n Duratti Billiqqoo,Dillootti Jalqaban Hardhaalle Hin Dhumannee Namaa Sai'illee Dheebuun Eegata

No media source currently available Dilloon aanaa godina Booranaa 13n keessaa tokko.Dilloon lafa dhaadhaati,oowwichoo. Bisaan Billiqqoo,bisaan aanaa Dillootii baasanii godina Booranaa cufaa waliin gahuuf ganna kurnyan duratti jalqaban.Hujii tana akka abbaatti biiroo Interpiraaziyii Oromiyaatti jalqabe. Hujii tana ganna hedduu asi ittuma jiran. Akka qara jedhanitti silaa bisaan kun dheebuu nama baasuu qofaa mitii bisaan eletkitiriin galafatanii lafaan qotatanii midhaaniin oobratan. Booranatti amma lafatii guddoo bona.Bisaan Billiqoo ka midhaaniin facaafatani dhiisii akka warrii lafaa jedhutti “kun namuma dhala gaangee eegate.” Aabba Duuba Mallichaa,itti aanaa bulchaa aanaa Dillooti.“Dillootti namii dheebuu hin xiixu.” Akka jecha isaatti dheebuu jajjabduutti harkaa nama qaba.Haroleen gugurdoon hin jirtu. Namii amma akka aabba Duubii jedhutti adaadii keessa bisaan fedhata. “Goorrahii fi Dilloo keessaa bisaan fedhata lafa yaa’a.”Bisaan Billiqoo akka jecha itti aanaa bulchaa Dillootti woma jibbaatan. Akka seeraatti akka aabba Duubii jedhetti namii baaddiyaa .5km irraa bisaan argachuu male namii magaalaa ammoo metirii 500 irratti argachuu male amma ammoo gara keennatti namii kma 10-15 yaa’ee bisaan barbaadata. Buufta bisaan itti buusan 79 kan akeessaa 23 mana barnoota amma 4tti hojjachuutti jira. Harollee namii bara bonaa herrgatu Haroon Boruu Fooraaharro “barana hin naqanne bonaa fi ganna silaa namaa geetti.” Aanaan Dilloo akka jecha aabba Duubi jedhutti gargaarsa boottii fi dhaabbilee fi mootummaa kennuun bisaan diqqaattullee qooduutti jira.”Torbaan tokkollee guyyaa bisaan hin arganne faatti jiraachuu dandaha.” Bisaan Dilloo kun silaa ardaa akka Areeroo, Waacilee, Mooyyalee, Yaaballoo,Taltallee fulaa hedduu waliin gahan jedhanii karoorsan. “Karoorallee gurrumaan dhageenne malee womaa hin garre nuun hin baane.Hujiin isiilleen namuma dhala gaangee eegate.” Warrii lafaa haga bisaan jedhan kun bahanitti akka maashinaan haroolee qotaniif fedha. Bisaan Billiqqoo nama kuma dhibba hedduu dheebuu baasee,rakkoo keessaa ufi baasan jedhanii ganna 10n jalqabanitti akka war lafaatii fi bulchiinsii jedhetti tuubboon bisaanii duuddee,makiinaa dandaaahee,karaa irra ejaajja. Aanaa Areerootti ammoo walyi hojjachututi jiran.Taatullee akka jecha itti aanaa bulchaa Dillootti bisaan namaa fi hori afaan gahan hin jiran. Gama dhibiin ammoo silaa fulaa tokko tokkotti dhaabbilee mootummaa hin tahain,mootummaa fi ummatii itti wal gargaaree rakkoo bisaan Booranaa diqqaatullee akka durii irraa ya goomte. Boonoo fi bisaan eelaa bokkaan jiraachuu baanaan waan nama gahaatii miti. Aanaa fi ollooti Dilloo ammallee Oromiyaa fi godina irraa boottii bisaanii eegahuutti jiran. Bisaan Billiqqoo ka ganna 10 caala turan jedhanillee gaafuma isaan bahan eegatan abdiin guddoon ammoo waaqa roobu jedha warrii lafaa.


Koreen Araara, Simannaa WBOf Guyyaan Lama Akka Dabalamu Gafate

No media source currently available Simannaan Waraana Bilisummaa Oromoof taasifamaa jiru itti fufuu Walitti qabaan Gumii Tokkummaa Abbootii Gadaa - Obbo Bayyana Sanbatuu Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himanii jiran. Guyyaan simannaa akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti harra galgala sa’aatii 12 irratti xumuramuun irra ture ilaalchisee, korichi yeroo dabalataa guyyaa lamaa akka gaafataa jiru dubbatan – Obbo Bayyanaan. Erga guyyaan kenname dhumee booda garuu filannoon kan abbaa ti, jedhu. Naakoor Malkaa Mandii irraa gabaase. Guutummaa isaa caqasaa.


Walaggaa Lixaa Waraana Bilisummaa Oromoo Simate:Koree Teekinikaa

Koreen Teeknikaa Godinaa Wallagga Lixaa aanaa Mana Sibuutti hidhattoota Waraana Bilisummaa Oromoo simachuu Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himee jira. Akka Lixa Oromiyaatti hidhattoonni WBO erga simatamanii booda gara araara waarawaatti deemama, jedha koreen kun. Hoogganaa WBO gama Lixaa argachuuf yaaliin taasifamu itti fufuu isaas dubbata. No media source currently available


Hujiin Bisaan Hidhaa Gannaalee Ganna 10n Duratti Jalqaban Hardahllee Hin Dhumanne Namuma 'Dhala Gaangee’ Eegate jedha warrii lafaa

No media source currently available Bisaan Hidhaa Laga Gannaallee ganna 10n duratti jalqaban. Akka warri lafaa jedhutti pirezidaantii Oromiyaa ka durii,abbaa Duulaa Gammadaatti jalqabsiise. “Rakkinna bisaanii itti haasahanii jennaan waggaa tokkof bisaan boollaa qonnee isanii baafnee waggaa lama keessatti ammoo bisaan kana Gannaallee irraa jallisiin fuunee isan oobaafanaa jedhe.” Akka namii rakkoo tana Nageellee Booranaatii VOAtti hime, Godaanaan jedheti hujii tana “eegii jalqabanii ammaa ganna 12 keessa jiran wannii jijjiiramee hujii jalqabe hin jirtu.” Akka innii jedhutti namii tana hifatee ya ufi irraa lakkiseeyyuu. Namii ammallee rakkuma bisaanii hamtuu keessa jira. Bisaan Gannaalee kun dheebuu nama baasuu qofaa mitii silaa adoo akka jedhanitti ganna hedduun duratti bahanii waan qotanii midhaaniinuu facaafachuu dandahan. Bisaan kun silaa aanaa baaddiyaatii fi dira Nageellee Booranaatii fi dheeda hedduu dheebuu baasan. Laftii akka Baaddiyaa Dhungoo,Simintoo,Dibbee Re’ee,Hayii Gurraacha, Qaxxee Waaree fi fulaa hedduutti dheebuuf akka hamaa jira. Bisaan kana namii dandahu km 10-15 yaa’ee barbaadata. Boottiin bisaanii ammoo akka jecha warra lafaatti guyyaa 3-4 turee dhufan “Namii dhabsuu fi limaallima oolee bula.” Ka dandahau Laga-Guulaa dhaqee bisaan barbaada yaa’a namii bisaan kana eegate “namuma dhala gaangee eegata.” Aabba Abduuba Soraa Gujii Bahaa aanaa Libanitti itti gaaftamaa ijaarsa baaddiyaati. “Dheebiahca jajjbaatti jira. Tulaa silaa bara dheebuu ka akkanaa keessaa dhugan akka jecha isaatti lola daarii Somaaleetii fi Oromiyaatiif jedhanii irraa deebihan. “Harolleen bisaan hin qabduu.” Tana malee “Madda Golbaa Diidaa,Diida Liiban.Golba Liiban haroon hin jirtu.” Rakkoo tana bulchiinsa naannootii fi warrii lafaalleen pirezidaantota Oromiyaatii fi mootummaa Federaalaalleetti himanii ufi jibbaanne jedha. Hujiin tun akka jecha itti gaafatamaa damee siyaasaa baaddiyaa, aabba Abbiduubaa Soraatti silaa deemumatti jirtii fulaa irratti ariitiin fixuu malan dansaa irrai jirti. Taatullee namii bisaan barbaada yaa’a. Jarkeeniin tokko birrii 6-10 bitan. Abdiin namii eegatu akka aabba Abduubii jedhutti “yeroo gabaabduu keessatti dhumatti” jechaa.


Akka Jiraattonnii Jedhanitti Raayyaan Ittisa Biyyaa Gujii Bahaa, Sabbaa Booruutti Namoota 7 Ajjeesee Dubartii Ulfaa Madeesse

No media source currently available Kaleessa Gujii Bahaa Aanaa Sabbaa Booruutti Miseensonni Raayya Ittisa Biyyaa namoota irratti dhukaasanii lubbuun namoota torbaa darbuu jiraattonni himan. Dhukaasa kanaan dubartii ulfaa tokko dabalatee namni jahas madaa’aniiruu jedhu jiraattonni.Bulchaan Aanaa Sabbaa Booruu Ajjeechaa kun dhugaa ta’uu himanii jiru. Kaleessa barii, humnootni Raayya Ittisa Biyyaa Godina Booranaa Aanaa Areeroo irraa godina Gujii Bahaa Aanaa Sabbaa Booruu ganda Haroo Garrii bakka Dakkara jedhamutti jiraattotarratti dhukaasanii lubbuun namootaa darbuu jiraattonni himanii jiran. Dhukaasa miseensonni Raayyaa Ittisa Biyyaa banan kanaanis nama torba lubbuun yoo darbu, jahaa ka tahan ammo madaa’aniiru. Jiraataan kun namootni kun erga ajjeefamanii boodas reeffi isaaniillee yeroon akka hin awwaalamne dubbatu. Miseensonni Raayya ittisa biyyaa balaa namoota ajjeesan jedhamanis ajjeechaa kanaan booda gara godina Booranaatti ofirra deebi’uu jiraataan nuti haasofsiine himanii jiran. Mangistuu Gazzuu hojjetaa buufata eegumsa fayyaa magaala Darmeeti. Namootni miidhaman gara buufata fayyaa isaan hojjetan dhufanii yaala akka fudhatan dubbatu. Obbo Mangistuun namootni marti rasaasaan akka rukutamanis dabalanii mirkaneessanii jiran. Dubartiin ulfaa rasaasa raayyaa ittisa biyyaa dhukaaseen rukutaman aaddee Buluddee, isaanis daa’ima isaanii ganna 3 waliin manaa bahanii hojiif utuu deemanii akka rasaasaan rukutaman dubbatu. Waan ajjeechaa kanaa Bulchiinsi aanichaa deebii akka nuuf kennuuf gaafanneerra. Obbo Carii Galgaloo Bulchaa Aanaa Sabbaa Booruuti. Obbo Cariin miseensotni Raayya Ittisa Biyyaa kun du’e keessaa sadii hidhattoota dhukaasa bananiidha jedhuu. Waa’ee nageenya aanichaas gaafatamanii haalli naannoo amma tasgabbaa’aa ta’uu Raadiyoonii VOA’f himanii jiru.


Godinaa Gujitti WBO Simachuuf Qophoofne, Jedha Koreen Araaraa

Godina Gujiitti Simanaa Waraana Bilisumaa Oromoof taasifamuuf qophiin xumuramuu isaa koreen araaraa gama Gujiitti imale beeksisee jira. Kamisa dhufu Abbotiin Gadaa walgahanii simanaa guddaa taasisuuf jiru, jedhame. Muktaar Jamaal tu Shaakkisoo irraa gabaase. No media source currently available


‘Humnootni Nageenya Kabachiisan Miidhaa Nurraan Geessisan’ – Gujiitti Jiraattota Aanaa Oddoo Shaakkisoo

No media source currently available Jiraattonni Aanaa Oddoo Shaakkisoo humnootni mootummaa nagaa kabachiisan tarkaanfii humnaa ol nurratti fudhatan jechuun komatan. Jiraattonni Aanichaa VOA’f yoo dubbatan miseensota Raayya Ittisa biyyaa dabalatee warri nagaa kabachiisuuf garasitti bobba’e qabeenya balleessuu fi manneetii jireenyaa namootaarraan balaa geessisuu dubbatan. Torbee darbee kanaa kaasuun Aanaa Oddoo Shaakkisoo gandootii sadii keessatti humnootni nageenya kabachiisuuf bobba’an tarkaanfii humnaa ol fudhataa jiru jedhu jiraattonni Aanaa Oddoo Shaakkisoo. Kanaanis qabeenyi akka bade, manneetii jireenyaarrallee balaan dhaqqabuu jiraattonni nuuf himanii jiran. Jiraataan kun yoo dubbatan yakka kana, warri naannoodhaa nagaa kabachiisu, miseensa raayya ittisa biyyaa waliin keessatti hirmaateera jedhu. Ammaaf miseensonni Raayya Ittisa biyyaa gandoota kana keessaa bahanus nageenyi gandootii rakkinni kun keessatti mullatee ammas fooyya’uu dhaba sodaa jedhu qabnaa jedhu. Jiraattonni gandoota Sawwaanaa, Danbii Uddoo fi Hangad dabalanii keessumaa warri seera kabachiisuuf tarkaanfii fudhate kun namoota bakka kaanii dhufee gandoota kana keessa jiraataa turerratti filee miidhaa geessiseeraa jechuun komatu. Himannaa isaanii kana mirkaneffachuuf jiraataadhuma Aanichaa tokko gaaffee tarkaanfiin gandoota kana keessatti fudhatamuu himanii garuu jiraattota adda kan fooye mitii jechuun deebii kennan. Haalli nageenyaas nami qe’ee akka baqatu taasiseeras jedhu. Obbo Alamuu Jaarraa Bulchaa Aanaa Oddoo Shaakkisooti gandoota akka sawwaanaa keessatti manni gubachuu, quba hin qamnu jedhu. Jiraattonni nuti dubbisne nageenyi gandoota kanneenii bakkatti hin deebinee jedhanus bulchaan Aanaa oddoo Shaakkisoo obbo Alamuun garuu, sichi waanti ummata sodaachisu hin jiruu jechuun deebii kennanii jiran


Marii Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa fi Prezidaantiin Oromiyaa Beegiitti Taasisan

Muummee Ministiraa Doktar Abiyyi Ahmadii fi Pireezidaantiin naannoo Oromiyaa obbo Lammaa Magarsaa jiraattota Godina Wallagga Lixaa Aanaa Beegii Wajjin mari'atan. Jiraataan aanichaa tokkoo fi kantiibaan magaalaa Beegii dhimmi ijoon marichaa waa’ee nagaa fi bu'uuraalee misoomaa tahuu dubbatan. Naakor Malkaa tu Naqamte irraa gabaase.


Waraanii Itiyoophiyaa Boorana,aanaa Mi’ootti Misirroo Fixe Qabameera

No media source currently available Miseensonni Raayyaa ittisa Biyyaa Kibxata, Gurrandhalaa,12,2019 godina Boorana Aanaa Mi’oo magaalaa Iddii-Lolaatti warra cidhaarrattii dhukaasanii misirroota ajjeesan to’annaa jala oolan. Obbo Soraa Galgaloo hoogganaan waajjira ODP, Sagalee Ameerikaaf, loltoonni mootummaa kuni kaampii Mi’oo jiru keessatti to’annoo jala jiraachuu mirkaneeffanneerraa jechuun Sagalee Ameerikaaf himanii jiran. Waraanii kun Kibxata galgala misirroowwan lameen Kottoola Jaldeessaa fi Cuquliisa namoota shan waliin ajjeesan. Gidduu kana bulchiinsi Aanaa Mi’oo dhimma kana hordofaa ka ture yoo tahu, miseensonni Raayya Ittisa Biyyaa warra cidhaa kanarratti dhukaasan kun himannaa ‘dhukaasatu nurratti baname’ jedhu dhiyeeffatanus koreen bulchinsa aanaa Mi’oon hundaa’ee dhimma kana qorataa ture dhukaasi dhukaye akka hin jirre mirkaneessee jedha. Akka Obbo Soraan jedhanitti koreen dhimma kana qorataa jiru loltoonni kun mana murtee kamitti akka dhiyaatan murteessuuf Sanbata dhufu murtee kennaa jedhan. Garuu irra caalaan miseensota koree keessa jiranii yoo yaada isaanii dhiyeeffatan warri kun akka mana murtii aanichaatti dhiyaatu fedhuu jechuun dabalanii himanii jiran. Ammaaf maatiin warri ijoolleen irraa ajjeefamtee beenyaa ha argataniif itti jirras jedhu. Ajjeechaan booda jiraattonni Iddii Lolaa fi naannawa ishee miseensota raayyaa ittisa biyyaa naannoo keessa socho’anirratti muffii waan horataniif; bulchiinsi naannoo humna waraanaa fi jiraattota naannoo walitti fiduun rakkoo itti ta’ee akka jirus Obbo Soraan dubbatanii jiru. Yoo hordoffiin kun itti fufee warri nama ajjeese kun murtiif dhiyaate yaaddoo hawaasa naannoof deebii gaariidha jechuun hoogganaan waajjira ODP Aanaa Mi’oo Soraa Galgaloo VOA’f himaniiru.


Dhaaboliin Oromoo Garaagarummaa Gidduu Isaanii Dhiphisuu Qabu: Obbo Galaasaa Dilboo

Dhaabbileen Oromoo garaagarumaa jiddu isaani dhiphisuun tokkoomanii siyaasa Oromoo akka ceesisan ABOn Qaama Cehumsaa Obboo Galaasaa Dilboon hogganamu waamicha dhiheessee jira. Keessaahuu dhaabbilee maqaa ABO jalatti qabsaayaa turan walitti fiduuf kan hojjatamaa jiru ta'uus ibsamee jira.Muktaar Jamaaltuu Itti Aanaa Hayyu Duree ABOn Qaama Cehumsaa Obboo Mulugeetaa Moosisaa dhimma kana irratti dubbise. No media source currently available


Marii Dargaggoot Naqamtee

Mariin gumaacha dargaggootni nagaa fi misoomaaf qaban irratti xiyyeeffate magaalaaNaqamteetti adeemsifame. Dargaggoota maricha irratti hirmaatan keessaa kan yaada isaanii Raadiyoo sagalee Ameerkaaf kennan nagaa waarawaa mirkaneessuuf akka tattaafatan himanii mootummaan dargaggoorraa fagootti dheessuu irraa itti dhiyaatee akka mariisisu gaafataniiru. No media source currently available


Bulchiinsii Aanaa Mi’oo Raayyaa Ittisaa Biyyaa Idddii-Lolaatti Misirroo Walirratti Fixan Jedhe Akka Seeratti Dhiyaatan Gaafachaa Jira

No media source currently available Godina Booranaa aanaa Mi’ootti Wiixata,Gurrandhalaa 11,2019 Raayyaan Ittisa Biyyaa Misirroo lamaanii fi waaheloota isaanii nama shan fixee jedhanii himachuutti jiran. Obbo Soraa Galgaloo Hoogganaan Waajjira ODP Aanaa Mi’oo, koreen hundaayee ajajdoota waraanaa naannoo jiran waliin waldubbiirra jiraachuu isaanii VOA-tti himan. Rasaasa Raayyaan Ittisa Biyyaa dhukaaseen lubbuun isaanii dabre jedhee ummataa fi bulchiinsii. Dhukaasa kanaanis Kottoola jaldeessaa abbaan cidhaa fi michuun isaa Cuquliisa dabalatee namootni shan lubbuun darbeeraa kaleessa awwaalan. Jara fixan kana afur iddoo tokkotti isa tokko ammoo iddoo biraatti ajjeesan. Raayyaan Ittisa Biyyaa “dhukaasan” jedha bulchiinsii garuu soba jedha. Akak bulchiinsii jedhutti dubbii tana hajajootiiw waraanaa Mooyyalee dhufanii qorachuutti jiran. Akka Obbo Soraatti angawoota aanaa keessaa koreen nama 30 hundaayee waan kana qorataa jiraa jedhu.


Namni Bosona Cilaaloo Gubuutti Hirmaate Jedhame Adabame

Manni Murti Godina Arsii Aanaa Xiyyoo himatamaa bosona Cilaaloo gubuu kessatti hirmaatee, jechuun kan Abbaa Alangaa himannaa irratti dhiheesse hidhaa waggaa torbaan akka adabamu itti muramuun himamee jira. Himatamaan kun shakamtoota lama yeroof miliqanii hin qabamiin jiran waliin ta'uudhaan bosona lafa hektaara dhibba sadeetii olii irra jiru gubuu isaa Abbaan aalangaa Aanaa Xiyyoo Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsee jira. Muktaar Jamaal tu Abbaa Alangaa Aanaa Xiyyoo Obbo Amaan Leencoo dhimma kana irratti dubbise. No media source currently available


Ajjeechaa Obbolaan Lameenii Eebantuutti Raaw’atame Qorachuu Jalqabe, Jedha Mootummaan

Dhimma ajjeechaa Dilbata darbe, godinaa Wallagga Bahaa, aanaa Eebantuutti dargaggoota lama irratti raawwatame ilaalchisee qorannaan eegalamuu isaa bulchaan aanichaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himanii jiran. Abbaan ijoollee isaanii lamaan wal faana dhaban yakkamtootni ajjeechaa sana raaw’atan ammallee hin qabamne jedhu. Waajjirri Komunikeeshinii Godina Wallagga Bahaa ammoo, "Gochaa sana kan raawwate eenyullee tahu eega qorannoon adda-bafamee booda ol’aantummaa seeraa kabajchiisuuf seeratti ni dhiyaata" jedha. No media source currently available


Godinaa Wallagga Lixaa fi Godinaa Kamashii Gidduutti Mariin Araara Aadaa Geggeeffame

Waldhabdeen Godina Wallagga Lixaa fi Kaamashii jidduutti uumamee yeroo dheeraaf ture araaraan furuuf mariin geggeeffame, kan sababaaa waraansaan addaan citee ture amma sirna aadaan deebi’ee geggeeffamee jira. Bakka bu'ootni godinoota lamaanii waltajjii araaraa kana irratti argaman, nagaa waarawaa mirkaneessuu fi sochiilee addaan citan eegaluuf walii galanii jiru. Naakoor Malkaa tu Gimbii irraa gabaase. Guutmma isaa caqasaa. No media source currently available


GODINAA BOORANAATTI RAAYYAAN ITTISAA DHUKAASA BANEEN MISIRROOTA DABALEE NANOOTA SHAN TU DU’E JEDHAMA

Godinaa Boorana Aanaa Mi’ootti Misirrootni lamaa fi waayIlli isaan duuka ture Raayyaa ittisa Biyyaan ajjeefamuu jiraattonni dubbatan. Misirroonni misirroota kana waliinis yeroma kana humni Ittisa biyyaa nama naannoo turerratti dhukaasee walii gala namni shan lubbuun darbeera. No media source currently available


Godina Booranaa Aanaa Mi'oo,Magaalaa Hiddii-Lolaatti Raayyaan Ittisaa Misirrootaa fi Namoota Isaan Waliin Jiran Shan Ajjeese

No media source currently available Akka jiraattotaa fi bulchiinsii naannoo jedhetti godina Boorana Aanaa Mi’oo magaalaa Hiddii-lolaatti Raayyaan Ittisa Biyyaa Misirroota lamaa fi waayila isaan duuka ture ajjeese. Misirroonni misirroota kana waliinis yeroma kana humni Ittisa biyyaa nama naannoo ture irratti dhukaasee walii gala namni shan lubbuun darbeera. Akka jiraattonni VOA’n magalaa nama itti fixan,Hiddii-Lolaa irraa dubbise jedhanitti, ajjeechaan kun ka raawwate kaleessa,Kibxata galgala. Kaleessa galgala yeroo kana humni raayyaa ittisa biyyaa naannoo sana ture misirroowwan cidha isaaniitiin wal fudhatanii mootoraan galaa turan irratti dhukaasee misirroo lameen dabalatee lubbuu namoota shanii galaafatee kaan mammadeesse. Namoota ajjeefaman jedhaman shanan kanattis dabalata namootni lamas dhukaasuma raayyaan ittisa biyyaa dhukaase kanaan miidhamuu jiraataan kun dabalanii himanii jiran. Ka cidha isaa irratti ajjeefame, Kottoola Jaldeessaati, misirroon inni fudhateenii galaa ture Cuquliisa yoo taatu waayilli isa duuka ture ammo Karrayyuu Boruuti, jedhu jiraataan kun dabalanii. Ka afuraffoo Jaldeessaa Waaqoo yoo tahu, nami shanaffoo ajjeefame maqaan haga yoonaa hin beekamne.Jaarsoo Jaldeessaa obboleessa misirroo ajjeefame Kottoola Jaldeessaati. Namii jaarsa ka ijoollee fuudhaa galan waliin jiru obboo Bonayya: "Intaltii dootee,mucaan intal afuudhu du’ee..nalleen,jaarsa ka gula deemu du’ee nallee dhahanii ammaa akka du’aa jira bisaanti narra ejja. Harka na cabsitee,miila na cabsitee akka du’aa jira." Akka Buufatni eegumsa fayyaa aanaa Miyoo jedhetti namoota dhukaasi itti dhuka’e keessaa shan yoosuma du’ani lama ammoo yaalaaf gara yaaballoo ergamanii jiru. Hospitaala Yaaballootti ogeessa yaala fayyaa walii galaa ka ta’an,Dr.Diriirsaa Tashaalee namootni miidhaan irra dhaqqabe lamaan yaala ga’aa argachuu himanii jiran. Namoota miidhaan irra dhaqqabe keessaa tokko obbo Boonayya.Nama ufiifuu du’aa fi jireenna jidduu jiru. Jiraattonni Hiddii-Lolaa humnootni raayya ittisa biyyaa dhukaasa kana banani namoota kanarraan miidhaa erga geessisaniin booda akka namni isaaniif hin birmannellee irraa dhowwanii jechuun himatu. Buufata eegumsa Fayyaa aanaa Mi’ootti ogeessa yaalaa ka ta’an Daawit Gurmuus kana dhugaa bahu. Dubratii eegii madooftee saatii lamaan duuba hospitaala fidaniiadoo dursanii fidanii hinuma fayyiti jedha. Obbo Saaroo Guttee Itti Gaafatamaa Waajjira Koomunikeeshinii Aanaa Miyoo, miseensonni raayyaa ittisa biyyaa ajjeechaa raawachuu dhugaa ta’uu himaniiru. Obbo Saaro namootni ajjeefaman marti umrii dargaggummaa keessa ka jiran ta’uu himanii jiraattonnis warra ajjeefame awwaaluun dura mootummaan warra nama ajjeese seeraaf akka dhiyeessu eegaa jiruu jechuun himanii jiran.


Hayyu Dureen ABO Akka WBOn Waamicha Abboota Gadaa Simatee Uummata Isaatti Makamu Waamicha Godhan

Waraanni Bilisummaa Oromoo waamicha Abbootiin Gadaa dhiheessanii fi murtii hoogganni ABO lafa kaa’e irratti hundaa’uudhaan gara uummata isaatti akka makamu, hayyu-dureen ABO, Obbo Daawud Ibsaa waamicha dhiheessanii jiran. Koreen Araaraa, wal-dhibdee ABO fi mootummaa gidduutti uumamee ture furuudhaaf dhaabbate, Waraana Bilisummaa Oromoo godinaalee Oromiyaa adda addaa keessa jiru quunnamee haala miijessuuf jecha yeroo bobba’insaaf qophaa’ee ibsa kennetti, waltajjii sana irratti argamuun waamicha kana dhiheessan, hayyu-dureen ABO kun. Hojii araaraa koreen kun haga ammaatti hojjetes galateeffatanii, bobba’insi isaanii akka milkaa’us hawwii qban ibsanii jiran. No media source currently available


Aartist Daadhii Galaan Itti Dhukaafamuun Du'uun Himame

Artiist Daadhii Galaan, godinaa Shawaa Bahaa, dhukaasa sirna eebba tokko irratti dhukaafameen du'uun isaa himame. Haala isaa ba’ii qorannaa hakiimii irraa eegamuutti dabalee akka qorannaa gama isaa geggeessu ka dubbate, waajirri poolisii, “haalli isaa dhukaasa gammachuu dhuka’aa ture keessatti akka tasaa kan uumame tahuu hin oolu” jedhee jira. Gabaasaa Muktaar Jamaal erge guutummaa isaa caqasaa. No media source currently available


Shaampiyoonaan Ispoortii Aadaa Oromiyaa Bara 2019 Godina Jimmaati

No media source currently available Shaampiyoonaan Ispoortii Aadaa Oromiyaa Ambootti Dorgoman Jimmaatti Shaampiyoonaa tahe Ispoortii fi tapha aadaa Oromoo kana nama 60 dhiyaatutti irratti wal dorgomee ispoortii aadaa sadarkaa biyyaalessaatti geggeeffamuuf filatamaniiru. Ispoortiin Aadaa Oromiyaa 23ffaan torban tokkoof magaalaa Ambotti geggeeffamaa ture. Shaampiyoonaa godinaaleen 12 fi bulchiinsi magaalotaa saddeet tahan gosoota tapha 10n irratti hirmaataa turan kana taphoota aadaa hedduu mo’uun Godinni Jimmaa haala walii galaan qabxii 52 argachuun Shaampiyoonaa ispoortii aadaa bara kanaa taheera. Godinni Shawaa Lixaa ammoo qabxii 32.2 lammaffaa yoo bahu gosoota ispoortii aadaa 10n hirmaachuun waancaa aragateera. Qopheessaa gaarii barichaa jedhamuunis waancaa biraa argateera. Godinni Gujii ammoo qabxii 32n sadarkaa sadaffaan yoo xumuramu wallaansoo dhiiraatiin fi dubartootaan dorgomameen iddoo dursummaa fudhate. Tapha Qilleetiin waancaaf kan qaqqaban Godina Shawaa Kaabaa fi Bulchiinsa magaalaa Holataa yoo tahan, Godinni Shawaa Kaabaa 5 fi 1n injifachuun abbaa waancaa tahe. Saddeeqa abbaa goolla 18 fi Xiyyaan dhiiraa fi dhalaanis Godinni Wallagga Bahaatti moo’e.Gugsii fardaatiin ammoo Shawaa Lixaatti moo’e. Miseensi koree hojii raawwachiiftuu Federeeshinii Ispoortii Aadaa oromiyaa obbo Diimaa Abarraa VOAtti akka himanitti “ispoortiin aadaa kan ittiin eenyummaa ofiillee beeksisan waan taheef waggaatti yeroo tokko yookaan lama agarsiisuurra akka inni tapha torban torbaniin isteediyoomiiwwan Oromiyaa irratti mullataniif ni hojjanna,” jedhan. Atileetotii 58n filataman akka Koomishinarri koomishinii Ispoortii Oromiyaa, Naasir Huseen jedhutti ammaa jalqabanii leenjiitti biyyolessatti seenan.


Falii ABO fi Mootummaa Walti Araarsu Durumattu Deemuutti Jira Waraana Bilisummaa Oromoo Simachuuf "Qophiitti Jiran"

No media source currently available Koreen araaraa wal dhibdee ABO fi Mootumma Itiyoophiyaa jiddu ture furuuf hundeffame Roobii iftaanii irra kaasee bakka waraanni Adda Bilisimmaa Oromoo jiru hundatti bobba'uu miseensota waraanaatiif simanaa taasisuuf qophii xumuruu isaa beeksise. Koreen kuni hojiilee kaniin guyya 20 keessa xumuuruuf kan karoorfatee ture ta'ulee amma guyyoni 10 dabalate keessatti akka xumuramu karoorfatee kan hojjata jiru ta'uu isaas beeksisee jira.


Yuniverstiin Arsii Hayyoota Walti Yaamtee Seenaa Oromoo Qorachiisuutti Jirti

No media source currently available Yuniverstiin Arsii Kora Qoranaa sadarkaa biyyalessa yaroo lammafaaf qopheessuu isaati. Korri Qoranoo kun Seenaa Ummata Oromoo kan darbe, amma keessa jiruu fi hegeree irratti kan xiyyefate yoo ta'uu hayyoni garagaraa irratti hirmaatani qoranaaleen barreffamaa 14 tahutti irrati dhihaatanii jiru. Yuniversitiin Arsii Kora Qoranaa Sadarkaa idila adunyaa dhimma Afrikaa irratti xiyyeffatu qopheesufis qindeeffata akka jiru beeksisee jira.


Eenyummaa Kee Alatti Dhiiftee Itiyoophiummaatti Seenuun Hin Danda’amu: Obbo Lencoo Lataa

Tokkummaa uummata Oromoo fi Sidaamaa ni cimsa ka jedhame waltajjiin sambataa fi dilbata darbe magaalaa Hawaasaatti geggeessamee jira. Gumii sana irratti qabsaa’ota Sidaamaa waliin qabsaa’aniiru kaneen jedhaman hoogganoonni ADO obbo Leencoo Lataa Diimaa Nagoo fi Leencoo Batii hirmaataniiru. Prezidaantiin naannoo uummattoota Kibbaa hoogganoonni Sidaamaa fi angawoonni miseensonni Qeerroo fi ejjettoo akkasumas jaarsoliin biyyaa argamaniiru. Obbo Leencoo Lataa akka jedhanitti eenyummaa lammiiwwan biyyattii mara kan keessummeessitu Itiyoophiyaa ijaaruun barbaachisaa dha. Oromummaa kee alatti dhiiftee, Sidaamaa ta’uu kee alatti dhiiftee gara mootuaa Itiyoophiyummaatti seenuu dandeessa kanneen nuun jedhan kana booda dogoggoraniiru. Hin danda’amu. No media source currently available


Yuniversitiin Amboo Waloo Beekamaa Looret Tsaggaayee Gebre-Mediiniif Giddu-Gala Aadaa Ijaaruuf Karoora Qaba

No media source currently available  Giddu gallii aadaa Maqaa Looreet Tsaggaayee Gabra-Madhinin moggaafamu Yunivarsitii Amboo dhaabuuf ka jiru tahuu beekamee jira. Giddu galichi bakka itti barattootni naannolee biyyattii adda addaa irraa dhufan aadaa isaanii akka wal beeksisan taha jedhan pireezidaantiin yunivarsiitichaa Dr. Taaddasa Qana’aa. Giddu galli kun akka Lakkoofsa Itoophiyaatti waggaa dhufu hojiin isaa kan eegalu ta’uun beekamee jira.


Bulchootii Afrikaa kora waldaa isaaniitiif Finfinnee jiranii waan nama Afrikaa miliyoona 17 baqachiisellee irratti mari'atan

No media source currently available Kora kama buclhoota Afrikaatii fi itti gaafatamtootii dhaabbilee addunyaatti itti jiran. Korii kun haga guddaan rakkoo baqataa irratti mari’ata. Bulchiinsii muummee minsitera Itoophiyaa kora isaa ka duraa kana keessummeessa. Akka itti gaatamtamaan waajjira odeeffannoo Muuumme Ministera Itoophiyaa,obbo Nigusuu Xilahun jedhetti Itoophiyaan jijjiirama itti jirtu kora kana irratti dubbachuuf milkii dansaa qabdi. Korii kun haga guddaan waan rakkoo baqataa irratti dubbata.Baqataa qofaa mitii ka baqatee biyyatti dachahellee faluu malan irratti mari’atan Akka damee baqataa Tokkummaa Mootummootaa jedhetti Afirkaa keessaa nama miliyoona 17 baqatee, hagii guddaan waraanaatti baqachiise. Khabele Maltosa Koomishiinii Waldaa Afrikaatti itti gaaatamaa damee siyaasaati.Waan nama baqachiise beeku feena jedha. "Haga guddana humnaan baqachiisan.Dhiba nama baqchiisuu beekuu feena .Akka jireennii namaa wal caale,hiyyumtii ahaga dabarte fi waan akkanaa kana dubbachuu feena.Filannoon seera dhabdelleen waan biyyaa nama basaa keessaa tokko.” Korii Waldaa Afrikaa kun ta waliin marroo 50essoo dhiba akkanaa kanatti mari’ate. Ammaayyuu Afrikaa keessaa biyya hedduu filannoo irratti wal dhabee biyya nama oofe.Lolii gosaalleen dhiba biyyaa nama oofe keessa tokko. Waldaa Afrikaatti bakka bu’aan UNHCR, Cosmas Chanda karaa akka namii qa’ee baqate dacha’uu mariitti jirra jedha. "Waan nama miliyoona 17 biyyaa oofe wal gaafachuutti jirra.Waan guddoo miira nama yakkaati.Akka namii nagumaan qa’eetti dachau dubbachuutti jirra.” Akka Tokkummaa Mootummootaa jedhutti Ugaandaa nama miliyoona 1.4 baqate. Suudan Kibbaati miliyoona 2.4. Addunyaa ammooo haga guddaan nama Siiriyaa fi Afgaanistaaniitti baqte.


Gujiitti Ibiddi Gaara Olaatiitti Qabate Bosona Irratti Miidhaa Geessise

No media source currently available Ibiddi Gujii Bahaa Aanaa Girjaa gaara Utaaliitti qabate bosona naannoorraan balaa geessisuu jiraattonni dubbatan. Ibiddi kun kibxta darbee kaasee bosona kanaa gubaa akka ture dubbatanii jirani. Angawootni naannoo ibidda kana dhaamsineerra jedhanus jiraattonni garuu, ibiddi kun harrallee gaara Utaallii gubaa akka jiru dubbatu, Galmoo Daawit dabalata qaba. Akka jiraattonni jedhanittii Gujii Bahaa Aanaa Girjaa gaara Olaatiitti ibiddi ka qabate kibxata waaree booda ture. biddi kun haga harraallee bosonarraan balaa geessisaa akka jiru jiraattonni VOA’f himaniiru. Jiraataan Aanaa Girjaa Magaalaa Aramfataa waa’ee ittiin ka’umsa ibidda kanaa hin beekame.Ibidda kana dhaamsuufis jiraattonni naannoo tumsa barbaachisu taasisanullee haga yoonaa kallattii gar-tokkee gaara kanarraa qofaadha dhaamsuun dandaa’amee jedhu jiraatan. Naannoo balaan ibiddaa itti dhaqqabe kun holqa hedduu waan qabuuf ibidda holqa keessaa kana dhaamsuun namoota naannootti rakkoo akka ta’ellee dubbatamee jira. Obbo Nageessa Gurraacha Itti Gaafatamaa Waajjira ODP Aanaa Girjaa ibidda kun haga yoonaa miidhaa inni geessise baruun hin danda’amne jedhu. Obbo Nageessaan balaa Kanaan lubbuu namaa fi beeylada irra wanni dhaqqabe akka hin jirrellee dabalanii himanii jiru.


Qorannaa kanaaf sababaan tokko hin jiru: Prezidaant Traamp

Prezidaantiin Amerikaa Donald Traamp har’a qorattoota Kongreesaa kanneen waa’ee qabeenya maallaqaa fi daldalaa isaa qoratan har’a dhiyaataniijechaan dhahanii jiru. Kunis mana maree bakka butootaatti Demokraatoota haaraa dabalamaniin micciramee dhiyaate jedhan.Koree Tika nagaa Mana mareef dura ta’aa kan tan ta’an Adama Schiff irratti fulleefachuun filannoo prezidaantii bara 2016 gaggeeffamee fi Raashiyaa giddu hidhatii hin jiru zeeroo dha jedhan. Amma immo jireenya koo keessa deemtanii ilaaluun maallaqaa fi waan dhunfaa koo ilaaluuf deemtu kan jedhan Traamp kana gochuuf sababaa tokko hin jiru ammaan duras ta’e hin beeku. Kun doorsiisa daangaa hin qabne kan prezidaantii irratti gaggeessiitan ittiin jedhan. Demokraatootaa fi koreen isaanii garu hedduu mufatan.


Insityuutii Aartii Oromoo Dargageessii Oromoo Tokko Hundeesse Eebbisanii Hujiitti Jirti

No media source currently available Dhaabbannii Aartii Oromoo,"Oromo Art Institute" leenjii saayinsiin deegaree kennuu kaayyoo godhate Magaala Adaama keessatti eebbifamee baname jira. Kunis baasi qarshii miliyoona jahaa oliin kan qindeessee kan bane dargaggoo Gammadoo Jamaal ta’uun beekamee jira. Dargaggoo Gammadoo Jamaal Filmii afaan Oromoon qopheesse dhiyeessuun kan beekamu yoo ta’u biyya Noorweey keessatti barataa ture. Banamuun dhaabata kanaa danqaa aartii oromoo mudate heddu fura jedhamee abdatama. Sirna eebba isaa irratti kan argaman Hogganaan Biroo Aadaa fi Turiizimii Oromiyaa Dr Garramoo Hulluqaa akka jedhanti akka mootumaatti tumsaa hundaa Taasifnee waliin dhaabana jedhan.


Nageenya Buusuun Haa Milkaawuuf Jecha Lola Dhaabnus Lolli Nurraa Hin Dhaabbanne: Kumsaa Dirribaa, ‘Marroo’

No media source currently available ODP fi ABO giddutti nagaa buusuuf labsii Gumiin Abbootiin Gadaa labsaniif bitamnus mootummaan ammas lola nurraa hin dhaabnee jechuun Ajajaan WBO Zoonii Lixaa Kumsaa Dirribaa dubbatan. Maqaa ‘Marroo’ jedhuun ka beekaman Obbo Kumsaan yakka adda addaa miseensa Waraana Bilisummaa Oromoon lixa raawwatame jedhus haalanii jiru. Amajjii 22 bara 2019 gumiin Abbootii Gadaan kan hundaaye koreen miseensa 71 qabu Ambotti murtee ka dabarse. Murteen kunis xiyyeeffannoon waa’ee miseensota WBO yoo tahu, qaamoleen lameenis lola akka dhaaban labsanii jiran. Haala kana irrattis ajajdoonni waraana bilisummaa Oromoo labsiin labsamus lolli nu irraa hin dhaabbannee jedhu. Ajajaa WBO Gama Lixaa ka ta’anii fi maqaa ‘Marroo’ jedhamuun ka beekaman Kumsaa Dirribaa haala naannawa isaanii jiru akkasitti dubbatu. Kamisa darbes ajajaan itti Aanaa WBO gama kibbaa ka ta’an Obbo Gammachuu Abooyyee humni waraana biyyaa hidhattoota ABO irratti balaa geessisaa akka jiru himanii turan. Gumiin Abbootii Gadaa Koree Araara buusu nama 71 hundeessee koreen kun araara buusuu irra jiru adeemsa koree kanaarraa komii qabdan Obbo Kumsaan ibsanii jiru. Akka Ajajaa Waraana Bilisummaa Oromoo Lixaa Obbo Kumsaa ykn Marrootti mootummaan Itiyoophiyaa fi WBOn bara dheeraaf warra dhiiga wal dhangalaasaa ture waan ta’eef nagaan bu’uuf lamaan isaanii jidduu wal amantummaan jiraachuu qabaa jedhan. Hidhaannoof waan gara garaaf WBO maddi galii isaa maali gaaffii ani itti aansee isaan gaafadheedha.


Jijjirama Argame Tumsuun Barbaachisaa Dha: Bulchiinsa Oromiyaa

No media source currently available Bulchiinsi mootumaa naannoo Oromiyaa wiixata kaleessaa Guraandhala 4,bara 2019 abbotii qabeenyaaa naannichaa waliin mariin gaggeessee ture. Abbotiin qabeenya oromoo injifanoo gama siyaasaan argame dinagdeen milkeesuf tumsuu akka qaban waamichi dhihaate. Wiixata har’a immoo bulchiinsi mootumaa naannoo Oromiyaa qaamolee garaa garaa waliin gaggeessaa jiruun Artiistotaa fi kanneen Isportii adda addaa irratti bobba’an waliin marii guyya lamaffa isaa itti fufee jira.Artii oromoo guddisuuf danqaa ta'aa jiran jedhames eeramanii jiru. Biroon Aadaaf Tuuriizimi Oromiyaa Kooleejji barnoota Artii Oromoo dabalatee projaktooni rakkolee garagaraa furuuf oolan dhiheenatti ni dhugoomsamu jedhee jira.


Ibidda Gaara Cilaaloo Dhaamsuun Hin Danda’amne: Jiraattoota

No media source currently available Bulchiinsa naannoo Oromiyaa Godiina Arsii keessatti kan argamu Bosonni gaara Cilaaloo gubataa kan jiru ta’u fi hanga har’atti bosonni lafa Heektaara 230 irraa jiru gubachuun isaa ibsamee jira. Polisiin Godiina Arsii gama isaan ibidda kana dhaamsuuf uummata wal taasisaa akka jiru dubbata. Ittiin ka’uumsii ibidda kanaa polisiin qorataa jira.Ibidda kana to’achuuf hawaasnii yaalii guddaa gochaa ka jiru ta’uus haga ammaa guutuummaatti to’achuun akka hin danda’amiin jiraattonni ijaan argan Raadiyoo Sagalee Amerikaaf ibsanii jiru.Ibiddi kun Bosoona qofa otoo hin taane bineensoota dagalaa irratti badii inni geesisee ammaaf hin beekamin jira. Waajira Polisii godinaa keessatti itti gaafatamaan komunikeshinii Inspektar Gammachuu Raadiyoo Sagalee Amerikaaf akka ibsanti ibiddi kun midhaa guddaa geesisee jira. Gabaasa Guutuu Caqasaa


Daandiin Magaalaa Baabbilee Banameera

Abbaan warraa Oromiyaa keessaatti manaa fi qe’e ofii irraa godaanan kanneen lakkobsii isaanii kuma 10 kan caalu mootummaan dhimmi keenyaaf ilaalcha kennuu didee jechuun kamiisa darbee kaasee daandii magaalaa Baabbilee cufanii turan Dilbata kaleessaa banamuu isaa gabaafamee jra. Itti gaafatamtuun waajira dhimmootii komunikeshinii godina Harargee Bahaa Aaddee Bonsituu Ibraahim Raadiyoo Sagalee Amerikaaf akka ibsanti dhimma namoota jireenya ofii irraa buqqa’an kanaa furmaata waariinsa qabu argauuf jecha qaamoota mootummaa, abbotii amantii fi abboota Gadaa waliin mari’ataa jirra jedhan. Mariin kun har’as itti fufuu isaa kan ibsan Aaddee Bonsituun magaalaa Baabbilee irratti daandiin cufamee ture garu banamuu akka qabu dursanii walii galtee irra waan ga’ameef Kaleessaa qabee geejibaaf banaa ta’uun ibsamee jira. Baatii sadii dura uummata Oromoo fi Somaalee gidduutti walitti bu’iinsa uumameen gama lameen irraa namoonni hedduun manaa fi qe’e ofii irraa godaanuun ni yaadatama.


Baandiin Afran Qalloo Dirree Dhawaatti Simannaa Ho’aan Godhameef

Dhangaggoon Dirree Dhawaa irraa fageenya km 19 irratti argamti. Fageeenya ishee irra iyyuu Kiiloo Meetra tokko ol kaatee tabbaa irratti waan argamtuuf haalli qilleensa ishee isa kan Dirree Dhawaa irraa adda ishee godhee jira. Jiraattonni magaalaa Dirree Dhawaa kumaan laka’aan obsanii eeguu waan dadhabaniif tabba dadhabsiisaa Dhangaggoo ol ba’anii keessummoota isaanii kabajaa Afran Qalloo simatanii jiran. Akka lakkoobsa habashaa Hagaya 19 bara 1953 keessa sadarkaa saba tokkootti sadarkaa biyyaatti iyyuu kan hin baratamne yaada baandii muuziqaa hundeessuu dargaggoonni Dirree Dhawaa lama garuu itti yaadaa turan. Booda irra erga turee booda baandii Afran Qalloo jedhamuun moggaafameef bu’uursaa kan ta’an obbo Ismael Muummed akkaataa jalqabbee Baandichaa ennaa ibsu p prezidaantii baandii Afran Qalloon ture. Anii fi Alii Shabboo hollaa turre. Kaaneetu aadaa waan fakkaatu tokko iyyuu biyya kana keessaa hin qabnu kanaaf waa tokko uumuu qabna jenne. Akka tasaa nama walaloo barressu beekamaa Abubakar Musaa jedhamu tokko waliinan wal bara. Nama kennaa guddaa qabu dha. Jechoonni inni gargaaramu baay’ee cimaa dha. Nan gammade. Sababiin isaas walaloolee hedduu barreessaa ture. Sanba booda ijoollee Dirree Dhawaa ganda adda addaa keessaa jiranittin hime. Hedduu gammadan. Akkasitti kan waldaa dhaabanne. Jaarsoliin biyyaas dhaga’anii hedduu gammadan jedhe. Miseensonni Arfan Qalloos kana ennaa argan hedduu itti gammadanii jiran.Simannaa kana ennaan argu ija koo hin amanne. Nan booyan ture. Baay’ee. Ani biyya kootii yeroon ba’e fiigeen baqadhe. Daangaa irratti argamnaan ni dha’amta. Namoonni ennaa simatanii isin jal’anna nuun jedhan ajaa’iba jedha Ismaa’el. No media source currently available


Itiyoophiyaa keessatti namnii yakka hojjachuu isaa mootummaan labsee hin hidhamiin hafee hin jiru: Dr. Abiyyi Ahmad

No media source currently available Bulchiinsi Naannoo Hundumtuu Shakkamtoota Yakkaa Seera duratti Dhiyeessuuf Yaalii Guddaa Gochaa Jiru kan jedhan Dr. Abiyyi Ahmad Yakkamaa tokko ifatti ennaa sosso’uu argaa namnii dhunfaas ta’e gareen qabee seera duratti hin dhiyeessine walta’aa jedhamee seeraan gaafatama ka jedhan.Garu shakkamaa ijaan hin argine dabarsee hin kennine jedhamee hin yakkamu jedhan. Kanneen nagaan qabsaa’uuf eega biyya seenanii booda qawwee kaasan humnootii jedhan akkasumas kanneen rakkoo mudatuu irraa bu’a bufachuu fedhan ittiin jedhan biroofis akeekkachiisa kennan Dr. Abiyyi. Seera hundee godhannee tarkaanfii fudhanna.kana gochuu akka dandeenyuufis manni marii kun mootummaaf aangoo humnaan gargaaramuu guutuu kenneera jedhan. Dhimma Nagaa, Dimokraasii fi Tokkummaa Itiyoophiyaa irratti walabummaa fi abba biyyummaa biyyatti eegsisuuf falmii ta’uuf hanga wareegama lubbuutti falmuun qooda lammiwwan biyyatti hundaati jedhu Dr. Aniyyi Ahmad.  Gabaasa Guutuu Caqasaa


Namoonni Benishaangul Gumuz Irraa Buqqa’an Tokko Tokko Achi Deebi’uu Hin Feenu Jedhu

Namoonni Naanoo Benishangul Soogee fi Baloo irraa buqqaanii Naqamtee jiran tokko tokko qe'ee isaaniitti akka deebi'uuf fedhiin qabne himan. Waajjirri Hooggansa balaa sodaa Godina Wallagga Bahaa bara kana namootni kuma 157 ol deggeramaa akka jiru ibsee jira. Waa’ee lammiwwan buqqa’ana qubachiisuu kana ilaalchisee, mootummaa naannoo Oromiyaa irraas ibsa argannee jirra. No media source currently available


WBOn Deemsa Araaraa Simanne, Garuu Waraansi Amma Nu Irratti Deemu Dhaabachuu Qaba Jedha

No media source currently available Murtii ABOn ‘Dhimma WBO Abbootii Gadaa fi Ummata Oromoof Kenne’ jechuun Gumii araaraa dhiheenya Tokkummaa Abboota Gadaan qophaa’e irratti beeksise. Itti-aanaa hoogganaan Waraana Bilisummaa Oromoo Zoonii Kibbaa Obbo Gammachuu Abooyyee ka qabsaa’aniif uummata Oromootiif waan taheef tarkaanfii sirrii akka tahee fi gaafatama guddaa akka Abboota Gadaa fi Uummata Oromootti kenne dubbatan. Garuu, akka araarri milkaa’u taasisuuf, “mootummaan lola yeroo ammaa WBO irratti banamee jiru, akkasumas, hidhaa fi hiraarsa miseensotaa fi deggersoota ABO irratti geggeessamaa jiru dhaabuu qaba” jedhan. Torban tokko dura gaafa Amajjii 22 bara 2019 ture gumiin Abbootii Gadaa fi Haawwan Siiqqee waldhabbii ABO fi mootummaa furuuf araara taa’anii, gaggeessitoota gama lamaanii walitti fidanii mariisisuun ni yaadatama. Kanaanis milkaa’anii qaamonni lameen lola dhaabuuf walii galanii jiran. Kora kana gubbaatti dhimmi Waraana Bilisummaa Ijoo guddaa ture. Gaafa walga’ii Giggugala Aadaa Oromootti geggeessame sana irratti hayyuu Dureen ABO obbo Daawud Ibsaa yeros ‘dhimma Waraana Bilisummaa Oromoo Abbootii Gadaa fi Ummata Oromoof dabarsineerra deebii jedhu kennanii turan. Murtii kana miseensonni WBO akkamitti akka ilaalan itti-aanaa Ajajaa Waraana Bilisummaa Oromoo Zoonii Kiibbaa - Obbo Gammachuu Abooyyee gaafatamanii ennaa deebisan, “WBOn uummata Oromootiif qabaawa waan taheef, itti gaafatamni kun uummatichatti dabarsamuun waan gaarii dha. Gammachuun simanna. Ammoo itti gaafatama jajjabduu dha,” jedhanii, “Garuu, rakkoolee qabnu himannee, mariidhaan furachuu dandeenya. Marii kana taasisuu fi araaricha milkeessuuf, motummaan waraana nu irraa dhaabsisee bakkawwan qubannee jirru irraa fageessuu qaba” jecchuun gaafatan. Gabaasaa guutuu caqasaa.


Mootummaan Itoophiyaa pirezidaantii naannoo Somaalee ka durii waliin bulchoota naannoo sunii 46 yakka guguurdaan himachuutti jira

Jara kana gosa wal aasisan jedhanii hidhan.Pirezidaantii naannoo Somaalee ka durii obboo,Abdii Mohaammad Omar fi bulchootii biiroo siyaasaatii fi damee nagaa naannoo Somaalee itti gaafatamaa tahee hojjachaa bahe. Abbaan alangaa addaa jarii kun wanajal gugurdaa ka akka nama gorrahan,haawaani fi dubra buufachuu,uleen waan fedhan tolchanii fi wanjala afaaniinuu dubbachu hin dandeenne hedduun himate. Tana maleellee naannoo Oromiyaatii fi Somaalee jidduutti boolla nama 200 itti awwaalanii fi fulaa dhibitti ammoo reeffa nama 50 caalaa argan jedhnii jaraan himatan. Dubbii isaanii malee torbaan dhufu mana murtii Finfinneetti laalan.


Walitti-bu’iinsa Torban Dabre Gujii Keessatti Raayyaa Ittisaa fi WBO Gidduutti Uumameen 'Miidhaan Dhaqqabera'

No media source currently available Gujiitti walitti bu’iinsi Raayyaa mootummaa fi Waraana Bilisummaa Oromoo jidduutti uumame. Godina Gujii lixaa keessaa Aanaa Dugdaa Daawaa keessatti rakkoo mullateen lubbuun namaa akka darbe kaanis qe’ee ka baqatan akka jiran jiraattonni VOA’f himanii jiru. Abbootiin Gadaa fi Angawootni naannoo rakkoo kanaaf fala barbaadaa jirra jedhu. Dhuma torbee darbe kanaa keessa Godinaalee gujii lameen keessatti humna waraana Ittisa biyyaa fi miseensota waraana bilisummaa Oromoo jidduutti walitti bu’iinsi uumamuusaa kan dhagaa’ame. Kanaanis lubbuun namaa akka darbe, namoonni kaanis qe’eedhaa baqachuu jiraattonni himaniiru. Akka jiraataan garasii VOA’f himanitti aanoleen walitti bu’iinsi kun keessatti uumame jedhame keessaa tokko Aanaa Dugdaa Dawaati. Galmoo Daawwit tu gabaase. Guutummaa isaa caqasaa.


Abbaan Gadaa Booranaa, Madha Galmaa nama bara jabaa, jaarraa 20essoo keessa Gadaa Boorana badii dhowwee waaan hedduu biyyaaf tahe

No media source currently available Hariyaan gobaan dhawatti,nadheen kaarrileen faarsiti,Abbaa Gadaa Booranaa 63essoo, bara 1952-1960 Boorana bulche,Madha Galma Toree waan hedduun himan.Walaloon Itoophiyaa beekamaan Tsaggaayee G/ Madiin,Ilma Galmaa…abbaa Gadaa jedhee faarse. Abbaan Gadaa Booranaa ka ammaa,Kuraa Jaarsoo 72essoo. https://www.voaafaanoromoo.com/a/abaan-gadaa-booranaa-72eessoon-dhiyootuu-baalli-fuudha/3715728.html Akka galmeen haarahii Laaybireerii addunyaa keessaa dhiyoo arganiitti,Madha Galmii jaarra 20essoo keessa bara 1950,Abbaa Duulaa Raabaa Dooriiti. Gurraacha Dheeraa ila didiimaati akka doktorii ulfinnaa,Borbor Bulee jedhetti. Abbaan Gadaa Booranaa ka qaraa,Gadayoo Galgalooti. https://oromedia.wordpress.com/abbootii-gadaa-oromoo-booranaa-1458-2025/ Madhaa Galmaa gaafa nugusa Hayilee Sillaaseen Boorana Kirisitinnaa Kaasaa jedhee biyyatti duule Boorana kiristinnaa kaasuu dhowwee irratti dide. https://www.opride.com/2017/03/08/meet-kura-jarso-new-borana-abba-gadaa/ Hayilee Sillaaseen waan innii dideef gaafahcuuf Finfinneetti yaamee jennaan dhufuu dide. Waan dideef gaafannaan “abbaa wa dhibanitti mana keessa ejaajjaa inninuu ha dhufuu jedhee, didee kiristinnaan taanilleen hanqattee,” jedha doktorii ulfinnaa Borbor Bulee. Tana maleellee Boorana kiristinnaa kaasisi jennaan,"Booranii ka Raabaa fi Gadaatii, waan Raabaa Gadaa malee Boorana giddeessuu hin dandeennu jedhee dide,Finfinneelleetti yaamanii dhaquu dide,barii sun 1953.” Dhaloota Madha Galmaa himna Areeroo Boosarootti hime.Galmii Toree,abbaan Madhaa gara Areroo Boosaroo dhaqee akka innnii daballee dhalatteef eebbisee guddisuuf gaafate. "Gaafas Madhii Galmaa eegii dhalatee guyyaa sadii,” jedha aabba Jaatanii Diidaa,I/G/Waajjira Aadaa fi Tuurizimii Booranaa. Jennaan Areeroo Boosaroo koblee “madhakii Gadaa Madhaa namii maraatee fayyee ka maraachuu didee du’e.Aarii liqimsaa tahee maraataan yuuba biyyaa tahee kun cuftii warra ayyaanaa kana.” Gaafa Hayilee Sillaaseen akka Guuto Areero keesatti mana amanti jaaran hajaje,Abbaa Gadaa Madha Galmaatti dide. Tanaan himatanii,Madha Galmaa Hayilee Sillaaseen yaame. Maaf akka innii akka achitti hin jaarre gaafatanii jennaan akkana jedhe: “Mataa ufii qabatee ‘Guuto’ Guutuu Booranaati’.Guutuun ammoo milikeeta keenna.Guutu,guutuu tiyya,guutuu tiyya irratti mana hin jaaran jedhee didee,” jedhe jedha aabba Jaatanii Diidaa. Yoo ammoo ardaa jilaa irraa gorsanii jaaran hin dhowwinuu jedhe achumaan innilleen bahee gale. Akka aabba Jaataniin jedhetti ,Madha Galmaa,waraguu aadaati.Waraguun nama jabeessee kunuunsu. Madha Galmaa jabaa Gobaan dhawatan jetti jaarroleen argaa dhageettii. Duula Madha Gurraachaa bultii dhakaa gurraacha. Barbaarressa qayyaa, Barbaara Madha Galmaa, Areeroo Gufuu Galmaa. Nadheenilleen Madha Galmaa kaarrileen dhawatti jedha aabba Jaataniin Jiloo Golee marxaa makkaa tiyyaa Jiloo doollee diidaa ka sorooroo tiyyaa Sorooroo Bukkulli Roobii daadhii tiyyaa Daadhiin duloo bultee Madhii Sakkee tiyya “Madhii nama guddoo cokhatu.” Kuuloo Qooyyee,gorsaa fi nama waraanaa ka Madhaan gargar hin baane. Waan aadaa fi eennummaa Booranaa irratti himatanii Mana Murtii Hayilee Sillaasee geessanii du’a itti muran. Du’a itti muranii Yirgaalam/Hawaasaa fidanii ‘du’a sitti muranii maan jetta’? jennaan Hawaasaan gurraa guddoo biraan baanaan lafumaa, Nugusii gurraa guddaa biraan baanee namuma, Lubbuun deemtu guddoo, dhuftu diqqoo na ijjeesa jedhe. Murtii sunilleen woma hin taanee hin gale.Abbaan Gadaa Booranaa,Madha Galmaa nama aadaa fi dhugaan gargar hin baatu jedhu. Aabba Jaatanii Diidaa aadaan akkana jedha. Akka inni jaarrolee argaa fi dhageettii maqeeffatee jedhetti Booranii ka dhugaati Dhugaan ta Waaqaati Aadaa keessaa jireennaa fi jiruutit jiraa tanaafuu aadaa fi dhugaan gargar hin baatu,jetti jedha jaarroleen.


Komaandi Poostiin Horroo Guduruu Wallaggaa fi Wallaggaa Bahaa Keessatti Namoota Hidhaa Jira:Jiraattota

No media source currently available Godina Horroo Guduruu Wallaggaa Aanaa Abee Dongoroo fi Wallagga Bahaa aanaa Limmuu Galiilaa keessatti namootni Koomaand poostiin hidhamuu dubbatu – jiraattonni. Bulchaan aanaa Limmuu Galiilaa immoo waa’ee hidhamuu namoota jedhamanii quba hin qabu jedhan. Itti gaafatamaan Waajjira Komunikeeshinii mootummaa Godina Horroo Guduruu Wallaggaa obbo Lalisaa Baqqalaa dhimmicharratti ibsa kennuuf eega tole jedhanii booda bilbilli isaanii naaf seenuu dide – jedha – gabaasaan keenya Naakoor Malkaa Naqamtee irraa. Guutummaa gabaasaa isaa caqasaa.


ABOn Anaa Amaaroo Keessatti Qonnaan Bultoota Lama Ajjeese: Jiraattoota

Bulchiisa Naannoo Kibbaa aanaa Amaaroo keessatti loltoonni Adda Bilisummaa Oromootiin qonnaan-bultoonni lama ajjeesanii tokko immoo madeessan jedhu jiraattonni naannoo sanaa. Bulchaan aanaa Amaaroo waan mootummaan tarkaanfii fudhataa jiruuf “Waraanni Bilisummaa Oromoo mooraatti galuuf jiru ka jedhame gowwoomsaa dha” jedhu. Hayyu-dureen ABO Obbo Daawud Ibsaa “Haleellaa geggeessame jedhamu kanaaf odeeffannoon harkaa qabu hin jiru” jedhanii jiran. No media source currently available


Jaarrolee fi Abbootiin Gadaa ABO fi ODP walti yaamanii, korma qalatanii araarsanii waliin nagaa labsan.Araara kanaan maan jettan?

No media source currently available Jaarrolee fi abbootiin Gadaa paartii Oromoo lamaan,ABO fi PDO korma itti qalanii, araara kanallee jaarsaa fi jaartii itti yaamanii Ambootti fixanii waliin nagaa labsan. Akkuma kanaan ABOn waraana isaa alaa galchee leenjii ji’a lamaatiif kaambiitti galcha. Waraanii sun fedhu milishaa naannoo Oromiyaatti dabalamaa fedhu ammoo jireennuma ufii jiraata. Waraanii ABO ulfinnaa alaa gala. ABO fi Mootummaa waan akkanaa hedduu irratti walii galanii hujiitti jiran.Araara kanaan isan maan jettan? Waan namii jedhee kunoo tanaa caqasaa.


"Gadaan Kun Oromoo Maraaf Waltajjii Wal Qixxuummaa Akka Ta’un Hojjadha,” Gadaa Hawaas, Abbaa Gadaa Karrayyuu Baallii Fuudhe

No media source currently available Abbaan Gadaa Karrayyuu haarawa muudaman Gadaa Hawaas, ‘Itti gaafatama fudhataniin Gadaa Gadaa walqixxummaa gochuun akka hojjetan dubbatan. Sirni Baallii wal harkaa fuudhiinsaa Sirna Gadaa Karrayyuu Shawaa Bahaa bakka ‘xuxxuuxii’ jedhamutti ka gaggeeffame yoo tahu, Abbaan Gadaa duraanii Hawaas Roobaa Hawaas ka haarawa muudaman; Gadaa Hawaas’f itti gaafatamumma dabarsanii jirani. Gadaan karrayyuu, Sirna Gadaa Oromoo gargar hin citin darbaa dhufe keessaa tokkodha. Oromoon naannoo Shawaa bahaa qubatan Karrayyu erga Fantaallee qubatanii as qofa sirni Gadaa baallii wal harkaa fuuchuu Roobii darbe kanaa kaasee haga kaleessaatti ka gaggeeffamaa ture kana marsaa sagaliif yeroo 45faaf gaggeeffataniiru. Akka kanaan akka odeeffaannoon Waajjira Aadaa fi Tuurizimii Godina Shawaa Bahaatti; kunis wagga 360 darbuu isaati. Sirna kana irrattis Abbaan Gadaa Meelbaa ka taayitaa kennan Hawaas Roobaa, Abbaa Gadaa Birmajii Gadaa Hawaasii’f baallii dabarsaniiru. Sirna kanarratti cidha godhanii itti gaafatamumma ka fudhatan Abbaan Gadaa haarawi, Gadaa Hawaas. Sirni Gadaa Karrayyuu sirnoota Gadaa Oromoo kaan waliin adda addummaa hedduu hin qabuu jedhu, Itti Gaafatamtuun Waajjira Aadaa fi Tuurizimii Godina Shawaa Bahaa aadde Sumahiyaa Usmaan. Garuu waanti akka muuxannootti Gadaa karrayyuurraa fudhatamuu qabuu hedduutu jira jedhu. Sirni baallii wal harkaa fuudhiinsaa kunis roobii darbe kanaa kaasee haga kaleessaatti sagantaaleen gara garaa gaggeeffamanii xumuramee jira. Sirni Gadaa Karrayyuu duraan, Fantaalle bakka Tarree Leedii jedhamutti gaggeeffama ture, barana garuu bakki kun misooma jallisii naannootiin waan fudhatamee jiruuf, bakka xuxxuuxii jedhamutti ka gaggeeffame. Abbaa Gadaa haarawa itti gaafatamumma fudhatan Gadaa hawaas bakka haarawa kanatti, bara kana keessa itti gaafatama fudhachuun koo Ayyaantummaa dha jedhu. Abbaan Gadaa, Gadaa Hawaas cidha baallii wal harkaa fuuchuu kanarratti, korma qalanii harras sirna itti aanu xumuruuf qe’ee Warra Qaalluu akka jiran dubbatan. Gadaa Oromiyaa bakka gargaraatti kopha kophaatti gaggeeffamu kanaaf mootummaan maal yaadaa jedhee itti gaafatamtuu Waajjira Aadaa f ituurizimii Aadde Sumayyaa Usmaan geeffeen ture. Sirna Baallii wal harkaa fuudhiinsa Gadaa Karrayyuu kanarratti, keessummootni, Abbootiin Gadaa kaanis irratti argamuu aadde Sumayyaan dabalanii himanii jiran.


Mootummaa fi ABOn korma qalanii araaraman

No media source currently available Gumii araaraa fi nageenyaa har’a Yunivarsitii Amboo keessatti geggeessame irratti, hoogganoonni Adda Bilisummaa Oromoo fi Paartii Dimookiraatawa Oromoo araaramuu isaanii, akka aadaa Oromootti kormi qalamee tiruu wal-afaan kaa’uun labsanii jiran. Gumiin Amboo kun gumii Tokkummaa Abboota Gadaatiin Wixata dabre kana Galma Aadaa Oromoo magaalaa Finfinneetti geggeessamee ture, kan hoogganoonni dhaabota lameenii wal-dhibdee isaanii itti himatanii fi koree waliigaltee isaanii hojiitti hiiku hundeeffatanitti fufee kan geggeessame tahuu isaa ti. Koreen Teekinikaa walii-galtee dhaabota lamaanii qajeelchuu fi hojii irra oolfamuu hordofu kun, Abboota Gadaa, Haadhota Siinqee, Hayyoota, Bakka-bu’oota dhaabota lameenii fi qaamota hawaasaa adda addaa walumaa-galatti miseensota 71 of keessaa qaba.


Barattoonni Yuniversitii Saayinsii fi Teeknolojii Adaamaa, Murtee Senetiin Yuniversiti Dabarsetti "Mooraa Nu Baase," jedhu

No media source currently available Barattoni Yunibarsiitii Saayinsii fi Teeknolojii Adaamaa, Yunibarsiitichi murtee seeneetiin dabarseen akka mooraa gadi dhiifnee maatitti deebinu nu taasise jechuun komatan. Yunversitiin Saayinsii fi Teeknolojii Adaamaa gama isaatiin baratooni sababoota garaagaraan yaroo silaa barachuu qaban waan addaan kutaa turaniif barumsa hunda baratanii qormaata walakaa waggaaf fudhachuu hin danda'an jedha. Kanaaf akka barumsi seemisteera kana haqamee seemisteera itti aanu Ji'a Guraandhalaa 25 hanga 26 akka haaratti akka galmaahanii barumsa isaani itti fufan murtaahe jedhee jira. Gabaasaa Muktaar Jamaal Caqasaa


"Ammaa Booda Waliigalteen Cabu Hin Jiru," Jedhu ODP fi ABOn

No media source currently available Marii araara buusuu Abbootii Gadaatiin kaleessa Paartilee Oromoo ODP fi ABO jidduutti taa’ameen booda gaggeessitootni paartilee lamaanuu tumsi kun akka milkaa’uuf akka hojjetan dubbatan. Jaarsummaa Abbootiin Gadaa taasisaniinis rakkoon kun furmaata akka argatu bakka buutonni ODP fi ABO Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf himanii jiran. Jiraattonni gama isaaniitiin rakkoon kun furamuun Oromiyaa keessatti nagaa buusa jechuun dubbatan. Waldhabbii ODP fi ABO jidduu jiru furuuf Kanaan dura mareen gaggeeffamee turus, hin milkaa’in hafee ture. Kaleessa Gumiin Abbootii Gadaa fi Haawwan Siiqqee qaamota lamaan kana araarsuuf taa’anii marii taasisaniin, gaggeessitootni paartilee siyaasaa kun lameen wal dhabdee jiru furuuf walii galanii jiran. Har’as gaggeessitoonni paartichaa waanuma kana gaafatamanii, mareen kaleessa taasifame kun rakkoo kana akka furu dubbatan. Gama ODP’rraa hoogganaan Damee yaadaa fi Qunnamtii ummataa Paartichaa Obbo Taayyee Danda’aa nageenya buusuuf gama lamaaniin amanamaa ta’uun barbaachisaa ta’uu dubbatanii waa’ee ABO’n Waraana Bilisummaa Oromoo itti gaafatama isaa Abbootii Gadaa fi ummata Oromoof kenneera jedhe utuu ifa ta’ee gaariidha jedhan. Obbo Mikaa’el ABOn mareen kun rakkoo kanaaf furmaata akka fidu akka amanu, darbees milkaa’insa isaafis waan irraa eegamu akka bahullee dabalanii himanii jiru. Jiraattonni yaada isaanii VOA’f kennanis araara buusuun barbaachisaa tahuu himan. Guutumma gabaasaa kanaa caqasaa.


Gumiin Tokkummaa Abboota Gadaa ABO fi ODP Araarsuutti Milkaahe

No media source currently available Gumiin Tokkumaa Aboota Gadaa Oromoo marii araaraa Kibxata, Amajjii 22, bara 2019 Adda Bilisummaa Oromoo fi Paartii Dimookiraatawa Oromoo gidduutti geggeessuun milkaa’inaan ABO fi ODP gidduutti gaggessee mikaa’inaan xumuramee jira. Marii kana irratti dhaabonni lamaan, wal-loluu dhaabanii, akka waliigaltee isaanii duraaniitti nagaa buusuu irratti hojjechuuuf waliigalanii jiran. Waliigaltee dhaabota lameen giduu hojii irra oolchuufis koreen Abboota Gadaa fi Haadhota Siiqqee, hayyootaa fi bakka-bu’oota dhaabota lameenii of keessaa qabuu fi waliigalatti miseensota 71 hammate hundeessamee jira.


Miseensota Baandii Afran Qalloo dhiyeenna biyyatti deebi'an ummata hedduutti bahee simate

No media source currently available Miseensonni Baandii Muuziqaa Afaan Oromoo aangafichaa, ka Bandii Afran Qalloo giddduu kana gara biyyaatti deebi’an, simannaan taasisameefii jira. Simannaa kana irratti qaamota hawaasaa adda addaa fi dinqiisifatoota artii Oromoo irraa namoonni namoonni argamanii jiran. Miseensota baandichaa fi koree qindeessituu simannaa dubbisuun, Tsehaay Daamxoo gabaasaa ergite qabna.


ABOn Waliigaltee Asmaraatti Tahe Hojiitti Hiikuuf Kutataa Tahuu Beeksise

No media source currently available Addi Bilisumaa Oromoo waliigaltee Asmaraatti mootummaa Itiyoophiyaa taasifame hojiitti hiikuuf kutannaa qabu ta’uu isaa beeksisee jira. Itti-aanaa Hayyu-duree ABO Obbo Araarsoo Biqilaa gafiif deebii Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf kennan keessatti akka dubbatanitti, Waraanni Bilisumaa Oromoo Leenjii fudhatee humna nageenya biyyaatti akka makamu taasisuuf, dabalataan humna waraana sana waliin akka mariin geggeessamuuf karoorfamee jira, jedhan. Muktaar Jamaal tu Itti-aanaa Hayyu-duree ABO - Obbo Araarsoo Biqilaa waliin geggeessee guutummaa isaa caqasaa.


Hoji-geggeessitoonnii fi Miseensonni Keenna Mootummaan Hidhamaa Jiru Jedha ABOn

No media source currently available Addi Bilisummaa Oromoo ibsa dheengadda baaseen geggeessitootni fi miseensotni isaa humnoota tikaa mootummaatiin hidhamaa jiran, jedhee jira. Waa'ee geggeessitootaa fi miseensota ABO hidhaman jedhamanii Raayyaa Ittisa Biyyaa, Koomishinii Poolisii Fedaraalaa fi ka Finfinnee irraa qulqulleeffachuuf yaaliin haga ammaatti goone hin milkoofne. Mootummaan Itiyoophiyaa ibsa torban darbe baaseen garuu namoota hidhataniis tahe osoo hin hidhatiin socho'an 835 to'annoo jala oolche, jechuun isaa ni yaadatama. Gabaasaa Naakor Malkaa Naqamte irraa erge caqasaa.


Eenyummaa Koo Uummataa fi Jaalleewwan Koo Qabsootu Beeka: Eliyaas Gambeelaa Goloo

Hoogganaan waraana bilisummaa oromoo godinaa Gujii Eliyaas Gambeelaa waamicha nagaa Abbootii Gadaan labsame fudhatee gara qabsoo nagaatti deebi’ee jechuun sabaa himaa fi marsariitiin hawaasaa gabaasaa jiru. Miseensi gumii shanee ABO Obbo Mikaa’el Booran dhimma kana ilaalchisee raadiyoo sagalee Amerikaaf ibsa kennaniin ajajaan waraanaa Eeliyaas Gaambeellaa jedhamu hin jiru jedhan. Ajajaan naannoo Gujii Magarsaa Lammii ta’u beekna jedhan. Obbo Eliyaas Gambeelaa deebii kenneen eenymmaa koo uummanni gama kibbaa akkasumas jaalleewwan koo qabsoo waan beekaniif waan fedhe yoo jedhan kan na dhiphisuu ykn na yaaddeessu miti jedhan. Kallattii sitti kennamee irraa maaf baata ykn yaada jijjirta jedhanii kana jedhu. Garuu ajajaa godina Gujii lameenii ta’ee ituun jiruu waamicha abbotii Gadaa dhiyeessan fudhannee qabsoo gara nagaatti dabalamne jedha Eliyaas Gambeelaa. Lakkofsii waahillan koo waamicha abbotii Gadaa dhiyaate fudhannee deebinee ammaaf soddoma jedhee jira. No media source currently available


Addi Bilisummaa Oromoo Gujii irraa hajajaa waraanaa Eeliyaas Gambeellaa nama jedhamu hin qabu jedha

No media source currently available Akka Miseensi Gumii Shanee ABO, Obbo Mikaa’el Booran Eeliyaa Gaambeellaa dhiyeenya kana waraana dhaabee harka kennate jedhameef deebii kennan. Eliyaas Gambeelaa ka jedhamu, hoogganaan WBO Kibba, godinaa Gujii waamicha nagaa Abboota Gadaan labsame fudhatee jira, jedhamuun oduu maddeen adda addaa irraa miidiyaa hawaasummaa irratti tamsaasaman ilaalchisuun deebii kennaniin kana jedhan, Obbo Milkaa’el Booran. Gama birootiin jiraattonni Godinaalee Gujii erga labsiin nageenyaa kun darbee nageenyi naannoo fooyya’eeraa jedhu. Abbaa Gadaa Jiloo Mandh’ootiin ka labsame torbeen nageenyaa, marsaa lammaffaarra jira. Kanaanis Jiloo Mandhoo yoo torbeen dura yayyaban, nageenyi naannoo waan boora’ee jiruuf humni hidhate kamuu dhukaasa akka dhaabu, namuus akka dhuunfaatti nagaan haabu’uuf waaqa akka kadhatuuf gaafatanii turani. Dabalatas Jiloo Mandh’oo qaamni falmii siyaasaa gaggeessu kamuu karaa nagaan yaa gaggeessullee murtee jedhu dabarsaniiru. Kanumaan wal qabatees jilli Abbootii Gadaa hidhattoota Godinaalee Gujii Lixaa fi Bahaa keessa jiran waliin marii gaggeessaa tureera. Kibxata kaleessaatis, Ajajaan Waraana Adda Bilisummaa Oromoo naannoo Gujii ti ka jedhame Eeliyaas Gambeelaa waamicha Kanaan falmii siyaasaa gama nagaan gaggeessuutti dhufee odeeffannoon jedhu dhagaa’amee jira. Obbo Mikaa’el Booran Miseensi Gumii Shanee ABO waa’ee odeeffannoo kanaa gaafatamanii turan. Loltoonni ABO, naannoo Gujii jiran gama isaaniitiin Abbootiin Gadaa maree nageenyaaf gama isaanii dhufuu VOA’f dubbatanii jiru. Obbo Waaqumsaa Guutuu Itti Aanaa Hooggana Waraana Bilisummaa Oromoo ka naannawa Gujii akka ta’an nuuf himanii waan marii gaggeeffamee akkas jedhan. Obbo Waaqumsaan Abbootiin Gadaa maree kana gaggeessan angawoota olaanoo ABOSs dhimmuma walfakkaaturratti waliin mariyachuuf saganteeffatanii akka jiranis nuuf himaniiruu jedhan. Waan marii Abbootii Gadaa fi miseensota Waraana Bilisummaa Oromoo jidduutti gaggeeffamee Miseensa Gumii Shanee ABO Obbo Mikaa’el Booran gaaffee, dhaabni ABO yayyaba nageenyaa Abbaa Gadaatiin darbe ija gaariin ilaalaa jedhanii, waa’ee maree loltoota ABO fi Abbootii Gadaa gidduutti gaggeeffame waan quba qabnu hin jiruu jedhan.  Jiraattonni Godinaalee Gujii erga torbeen nageenyaa kun labsamee naannochatti nagaan bu’uusaa dubbatu


No media source currently available Barattootni mana barumsaa qophaa’inaa Amboo hirrira bahanii paartileen maqaa Oromoon socho’an akka araara uuman gaafatan Bakka bu’oota paartilee garaa garaaf ergaa dabarsuu yaadanillee bakka buutota paartilee arguu dhabuu isaaniitti mufatana barattoonni tun. Oduu wal fakkaatuun,barattootni yuniversiti Amboo mooraa muummichaa hiriira dhorkamnee aara imimmaan nama buusisuun akka adda facaanu godhamne jedhan. Bulchiinsi Yunivarsiitichaa hiriirri akka godhamu barataan gaafatame hin jiru jedheera.


Oromoon Benishaangul Gumuz Kamaashii jiraatan rakkoo geejjibaa qabuu jireennis qaalaheera jedhu

No media source currently available Koomaand Poostiin naannicha geggeessu gama isaan haalli nageenyaa fooyya'aa waan jiruuf yeroo guutummaa guutuutti nagaan naannichaa mirkanaa'u rakkoon jedhame kan furamu taha jedheera. Mariin nagaa waarawaa fiduu fi araara uummata lamaan jidduutti deebisu dhiyeenyatti ni taa'ama jedheera.


Waraanii Muddee 2018 Mooyyale hadhe manneenii fi dhaabbilee 2,000 caalaa gube mootummaalleen rakkoo akkanaa dhaabuuf bulchoota marii yaame

No media source currently available Akka warrii lafaa jedhutti waraanii milishootii naannoo Somaalee fi miilotii isaanii Muddee dabrte godina Booranaa dira Mooyyalee guyyaa sagal hadhe waan hedduu balleesse. Mootummaan Federalaa Itoophiyaa bulchiinsa godina Booranaa aanaa rakkoo akkanaatiin himan Mooyalee,Areeroo,Waacillee,Nageellee Booranaa,Guchii fi Godin aGujii keessaa fi naannoo Somaaleellee keessallee bulchoota naannoo yaamee Finfinneetti mari’achiisee akka rakkoon akkanaa itti hin deebinee biyya waliin kora taa’e. Warra marii tanaaf Finfinnee dhaqe keessaa tokko bulchaa anaa Mooyyalee,aabba Baggajjaa Morgeeti. Mootummaa Federalaatti ‘nagaa buusaa’ jedhee kora yaamee mari’achiise jedha. Namuu nagaa irratti walii galee taatullee 'wannii namii irratti wal dhabe ariitiin fala argachu malte jenne' jedha. “Waraanii diqqaallee hin qabuu dandaallee hin qabu,” jedha Sadaasaa bara 2018 Mooyale lola torbaan tokkoo keessa ture Muddee ammoo guyyaa sagal akka kanaan akka aabba Baggajjaan jedhetti qabeennii biyyitii bara hedduu jaarratte hedduutit bade. Olloota Oromoo gabraa fi olloota waraanii kun gube jedhan keessaa: Mooyyaluma keessaa ganda 01 fi 2 faallee guddoo gubanii amma nama hedduutti baqatee ala ciisaa jedha aabba Baggajjaan. Walumattuu waraanii Muddee dabartee kun suuqii,hoteelii manneen jireennaa fi qabeenna akka aabba Baggajjaan jedhetti 2,153 gubee kaan ammoo saaman. Manneen saaman ykn guban kun akka aabba Baggajjaan jedhetti manneen qorqoorroo,buuyyoo,qiriccoo fi waan hedduu namii jiraatuun. Mariin araaraa bulchiinsii godina Booranaatii fi ka naannoo Somaalee Finfinneetti taa’an muddamsuu jirtu qabbaneessanii nagaa buusuu. Waan kora irratti walii galan aanaa fi gandatti ittiin hojjachuu. Lolii akkana Mooyale balleesse sun eegii dhaaatee ya ture amma waraani mootummaa Itoophiyaatti alfa eeguutti jira. Nama baqatellee ummaaa fi dhaabbilee namii hedduun itti wal gargaaree jireenna isaa faluufiitti jiraa namilleen diqqaattullee amma qaheetti galuutti jira jedha bulchaan aanaa Mooyyalee aabba Baggajjaa Morgee.


Simannaa artisti Umar Suleymaanii fi qophii sirba Zarihun Wadaajoo

No media source currently available Artiistonni gameeyyiin Umar Suleeymanii fi Zarihuun Wadaajoo dilbata sagantaa garaagaraa kabajatanii oolan, Umar Suleeyman turtii biyya ormaa wagga kudha sadeet booda bittatti gale, simaanaa ho'aanis ummataan Finffinee galma barkumeetti taasifamee fi jira. Zarihuunis CD Sirbaa mata dureen Urjii jedhamu guyyama kana Buraayyutti eebbisifate. Gabaasaa Muktaar Jamaal caqasaa


Caaltuu Taakkalaa gadi dhiifamtus obboleessa ishee fi namootin biraa ishiin waliin hidhame hin baane

No media source currently available Godina Horroo Guduruu Wallaggaatti Komaand Poostiin to'atamtee kan hidhamtee turte Caaltuu Taakkalaa Abeetuu kaleessa gadi dhiifamuu ishee Raadiyoo sagalee Ameerikaatti himteetti. Isheen lakkifamtus namootni hidhamaa jiru jetteetti. Gama biraan, obboloeessi ishee Sanyii Taakkala ammo hidhamuu ibsiteetti. Magaalaa Gimbii fi Nqamteettis hidhaan itti fufuu jiraattotni dubbataniiru. Bulchaan Godina Wallagga lixaa obbo Gammachiis Tamasgan Namootni kan hidhaman eeruu hawaasni kennaa jiruuni jedhaniiru. Gimbiitti itti gaafatamaa waajjira nageennya godina Wallaggaa Lixaa,obboo Teferii Mokonnin komaandi poostiin tohatame jedhu jiraattonni. Isaan kana malee namoota hedduutti hidhamaa jiraa jedhu.


Godinaa Qellem Wallaggaa Keessatti Raayyaan Ittisaa Itiyoophiyaa Xayyaaraan Haleellaa Deemsise

Godina Qellam Wallaggaa Magaalaa Qellamitti haleellaan xiyyaaraan deggerame raawwatamuu jirattotni dubbatan.Ibsa gama mootummaa argachuu dhanbus Itti aanaan Ajajaa waraanaa Itoophiyaa Janaraal Biraanuu Juulaa torban darbe qaamota hidhatan irratti tarkaanfii fudhachuun akka jalqabame himanii turan.Gama biraan, Guyyoota sadan darbaniitti Wallagga Lixaa fi Qellam Wallaggaatti baankotni qaamota hidhataniin saamamuu fi hojjatttootni baankii ugguramuu himamee jira. KAN kana godhe ABO jedhamus ABOn ibsa baaseen kun maqa balleessiidha jedheera. No media source currently available


Adda Bilisummaa Oromoo obbo Galaasaa Dilbootiin Duurfamu Motumaa Naannoo Oromiyaatiin Wal Mari'atan

No media source currently available  Marii ABO obboo Galaasaa Dilbootin hoogganamu pirezidaantii naannoo Oromiyaa waliin kaleessa marit’an. Marii kanaanis qamoolen lammeen qabsoo kara nagaan waliin gaggessuuf kan waliif galaan yoo ta' uu,dhimmi isaani giddugala tasiifataanis fayidaa,dantaafi tokkummaa ummataa Oromoo egisiisuu irratti akka ta'e ibsamera.


Marii ABO FI ODP Waliin Geggeessame

Wal-dhibdee eega dhiheenyaatii, Adda Bilisumaa Oromoo fi mootummaa gidduutti uumamee fi mala gara araaraa fi nagaatti deebisuu danda’u irratti, gama ABO tii miseensa Shanee Gumii fi dubbi-himaa dhaabichaa Obbo Toleeraa Adabaa fi gama mootummaa tii immoo Waajira Giddu-galaa ODP-tti hoogganaa damee yaadaa fi quunnamtii uummataa Obbo Taayyee Danda’aa daandii bilbilaan walitti-fiduun marii bal’aa geggeessinee jirra. No media source currently available No media source currently available


Raayyaan Ittisa Biyyaa Uummata Hin Ajjeesu Shiftaa Male: Itti Aanaa Ajajaa Waraana Walii Galaa Itiyoophiyaa

Torban kana raayya ittisa biyyaa waliin wal qabatee naannolee sadii keessatti haalawwan sadii raawwatamaniiru. Itti aanaa aanaa hoogganaan waraana walii galaa Itiyoophiyaa Generlaal Biraanuu Julaa VOAf akka ibsanitti Oromiyaa Bahaa fi dhiya keessatti hidhattoota ABOti kanneen jedhaman irratti tarkaanfii fudhatame jedhan, naannoo Tigraay Shiree Indasillaasee dhaa ba’uu kan yaalan konkolaataa raayyaa ittisa biyyaa dargaggootaan akka hin darbine dhorkaman fi tarkaanfii fudhatame, Gonder naannoo Ganda Wuhaa fi Kookiit irratti tarkaanfii fudhate adda adda jechuun komeen irratti dhiyaataa jira. Gama Oromiyaan ABOn namoonni balleessaa hin qabaanne ajjeefaman jechuun mormii dhiyeesseera. VOAn kan haasofsiise maatiin namoonni duraa du’an iyyannaa dhiyeeffataniiru. Naannoo Amaaraattis konkolaattonni sun dhaabatanii haa sakatta’aman ennaa jedhametti dhimmi isaa obsaan bira darbu irra dhukaasa bane ajjeechaa raawwateera kan jedhu ture . Naannoo Tigraay keessatti dargaggoonni ennaa konkolaataa dhaabisisan obsa aarsiise hin agariisne jechuun komeen dhiyaateera. Raayyaan ittisa biyyaa ennaa obsuu fi tarkaanfii fudhatu ni looga imoo ka jedhu komee walii gala kana irratti General Birhaanuu Julaa ennaa deebisan Raayyaan ittisa biyyaa saboota jiran keessaa walitti dhufe. Jijjiirma booda caasaan isaa sirreeffameera. Uummati inni kan koo miti ittiin jedhu hin jiru. Uummati martinuu kan isaa ti. Amaara irratti tarkaanfiin fudhatame ka jedhu sirrii miti. Amaaraa irratti tarkaanfii fudhanne hin qabnu. Uummata Oromoo irratti tarkaanfii hin fudhanne. Shiftaa irratti tarkaanfii fudhanneerra jedhan. No media source currently available


‘Labsiin Nagaa Abbaa Gadaa Jiloo Mandh’oon Darbe Waan Dansa’ Jiraattota Godinaalee Gujii Lameen

‘Labsiin Nagaa’ Wixata darbee kaasee Abbaa Gadaa Jiloo Mandh’ootiin labsame nagaa naannootti buusuuf bu’aa akka qabu jiraattonni Godinaalee Gujii Bahaa fi Lixaa dubbatan. Jiraattonni kunneen humnootni naga kabachiistota mootummaa akkasumas warri hidhtee jiru waamicha kana akka kabajanillee gaafatanii jirani; Galmoo Daawit dabalata isaa qopheessee jira. No media source currently available


Shiree Indaasilaasee keessatti kokolataa Waraanaa Hin Baafnu jechuun Danqaan Umamee Har’a mariin furameera: Angawaa Naannoo

Bulchiinsa naannoo Tigraay shiree Indaasilaasee keessatti kokolaataa waraanaa gurguddaan hin ba’u jechuun mormiin uumamee tute marii dargaggotaa fi uummata waliin har’a gaggeeffameen mooraa duraan keessa tureetti deebifamuu isaanii aangawaan qunnamtii uummataa kan aanaa Taaytaay Quraaroo Obbo Kiroos Laggasaa ibsanii jiru. Maal fe’anii akka ba’uuf turan uummannis ta’e qaamonni mootummaa hin beekan jechuun dargaggonni ittisuu isaanii kan dubbatan Obbo Kiroos raayyaan waraanaa kan fedhe fe’ee deemuu danda’aa jedhan.Garu sakataanee ilaaluuf aangoo kan hin qabne taanus hogganoonni waraanaa kan fe’ame siree, Firaashii fi meeshaalee mana keessaa itti gargaaramaa turan ta’u nutti himanii jiru jedhan. Itti aanaa bulchaan bulchiinsa naannoo Tigraay Dr. Gabra Tsiyoon Gabra mikaa’eel sochii raayyaa biyyaa danquun kun sirrii miti jechuun ibsa kennanii jiran.Mootummaa heera irratti hundeeffame eega kan jiru raayyaa ittisaa waan ta’eef rakkoon yoo jiraate kan furamuus dura dhaabchuun miti jedhan. Mummeen Ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmad Barsiisoota kuma sadii ol waiin marii dhiyeenya kana gaggeessan irratti gaaffii dhiyaateefiif deebii kennaniin iamala raayyaa ittisa biyyaa gufachisuun sirri miti jedhan.Guutummaa biyyatti keessa iddoo barbaadetti sossouf aangoo guutuu qaba jedhanii turan. No media source currently available


Sirna Badhasaa fi Bekamtii Artii Oromoo

Tibbanaa magaalaa Finfinneetti sirni badhasaa fi bekamtii kennuu artii fi artistoota oromoo waliin wal qabate gaggeffame ture. Badhaasni inni jalqabaa badhasaa Odaa yoo ta'uu artistoota damee artii garagarattin dorgomsiise kan badhase dha.Badhaasni siinqee ammoo badhasaa dubartoota qofaaf qopha'ee dha. Kan dubartoota damee hojii garagaraa irratti hirmataan hojjetan hojii isaanittin fakkenyaa ta'uu warreen danda'aan kan badhasamaan. No media source currently available


Yunivarsitii Saayinisii fi Teknooloojii Adaamaa Keessatti Barattoonni Du'anii Argaman

Yunivarsitii Saayinisii fi Teknooloojii Adaamaa keessatti barattoonni lama du’anii argamuun dhuma torban dabree irra gabaasamee jira. Sadeenuu barattoota waggaa afuraffaa fi hiriyoota tahuun isaaniis beekamee jira. Poolsiin dhimma isaa akka qorataa jiru dubbata. Ba’iin qorannaa kanaa haga har’aatti kan hin beekamiin ta’uu gabaasaan keenya – Muktaar Usmaan nuuf ibsee jira. Gabaassaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Dhaamsa Ayyaana Waggaa: Dr. Abiyyi Ahimad

Mummichi Ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmad hordoftoota amantii kristaanaaf dhaamsa dabarsaniin dhaloota gooftaa yesuus yeroo yaadanuu kanatti biyya keenyas haa yaadannu jedhan.Bara Yesuus dhalateetti haallii Beteliheem fi naannoo ishee keessa ture har’as biyya keenya keessatti mul’ataa jira jedhan. Bara keenya keessa kan argame carraan biyya keenya foyyeessuu, guddisuu fi ammayyummaa akka qabaattu gochuu akka hin dhabneef akka nama hubataa tokkotti haa yaadnu jedhanii jiran.


‘Ajjeechaa Jimaata Darbeen Booda Ammas Namni Hedduun Sodaaf Qe’eetti Hin Deebine’ – Jiraattota Godina Gujii Aanota Galaanaa fi Dugdaa – Dawaa

Godinaalee Gujii Lixaa keessatti dhuma torbee darbee erga tarkaanfii Raayyaan Ittisa biyyaan namootni naga lubbuun darbee ammas haalli nageenya naannoo bakkatti hin deebi’in akka jiru jiraattonni dubbatan. Ammas kaleessa Gujii Lixaa Aanaa Galaanaatti humnoota nageenya eegsisanuun lubbuun namaa darbuu jiraattoni Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himanii jirani. Galmoo Daawit dabalata isaa akka itti aanutti qopheesseera. No media source currently available


Naqamtee, Gimbii fi Horroo Guduruu Wallaggaatti Namoonni Hidhamaa Jiran Jedhame

Naqamtee, Gimbii fi Horroo Guduruu Wallaggaatti namootni qaama nageenyaa mootummaan hidhamuu himame. Maatiin hidhamtootaa akka jedhanitti sababoota irratti dhiyaatan keessaa tokko 'ABO' soortu kan jedhu dha. Koomaand poostiin naannichaa nuti kan hiine Abbaa Torbeeti jedheera. Naakoor Malkaa Naqamteerraa No media source currently available


Aramaa Boocee Haroo Qooqaa Balleessaa Jiru

Qonnaan bultootni naanna haaroo Qooqaa jirataan sababa aramaa Boocee jedhamuun hojii qonnaa isaan sirnaan gaggeessachu akka hin dandenye dubbatani. kessuma jiratootni naannichaa jallissi fayyadamuun omishaa kuduraa,muduraa fi fuduraa omishaan akkasumaas warreen qurxummii kiyeessan hojii idilee isaan kan ittin jireenyaa isaan gaggessataan dhiisaan jiru aramaan Boocee waan haaroo Qooqaa isaan itti fayyadamaan jala dhaleef. Abbaan Taayitaa Eegumsa Naannoo,Bosonaa fi Jijjirama Qillensaa Oromiyaa rakkoon qonnaan bultootni kasaan sirrii dha hangaa yoonatti aramaa kana ballessuf harkaa nama qofa fayyadamaa ture;bu'aan argamees gammachisaa waan hin taneef fuldurratti teknolojjii garagaraa fayyadamuuf hojjechaan jira jedhera. No media source currently available


Namni Kuma 174 Ol Dhiyeenya Kana Qe’ee Ofii, Mooyyalee Baqatee Bahe Gargaarsa Hatattamaa fedha: Aanaa Mooyyalee

No media source currently available Haleellaa waraani naannoo Somaalee Muddee keessaa guyyoota sagaliif Mooyaleen lolaniin namoota 174,000 caaala baqachiise.Akka bulchiinsii Mooyale jedhutti jarreen kun gargaarsa hatattama barbaadu. Bulchaan Aanaa Mooyyale Obbo Baaggajja Morgeeti. Namoota kana adda baafnee Waajjira Ittisa Balaa Oromiyaaf erginus haga Jimaata darbeetti gargaarsi dhufe jedhu. Warri manaa baqatanii jiran gama isaaniitiin rakkoo keessa jirrachu himatu. Koomishiniin Ittisa Balaa Oromiyaa yeroo dhiyootti namoota kanaaf gargaarsa ittiin gahuuf hojjetaan jira jedha. Akka baqatoonnii Mooyyalee gaazexeessaa VOA Naayroobii jirutti himanitti manneen isaanii itti hinhafne. Aadde Amiinaa Abdii haadha ijoollee torbaati hospitaala mooyyalee dudduuba bakkee keessa haala itti jiran dubbatu. “Mina keenna waan saaman saamanii waan kaan guban. Ijoolleen teenna yoo arganne nyaatee ykn ufirrumaa bulti.” Hidhattoota naannoo Somaalee malee Raayyaan Ittisa Biyyas Sadaasaa darbe keessa Mooyaletti namoota ajjeese. Torbee achi aanu Raayyaan Ittisa Biyyaa akka jecha aaddee Faaxummaatti abbaa warraa ishee Obbo Roobaa Qancaree Jaatanii ajjeesnaan ijoolleen baqatte.Amam Mooyale Shawaa Barrii baqatanii,magaalaa Dubluq nama bira qubatan. “Wannii nyaatanii dhugan hin jirtuu akkuma rabbi itti nu jireessetti jriaannaa.Yoo mana dhamnelleen lafa teenna keessaa hin baanu jennee gubbaa ejaajjina.” Obbo Baaggajja Morge bulchaan aanaa Mooyaleeti. Namnii baadiyaa magaalaas keessaa buqqaheera jedha. “Yoo akkam diqqaate kan mootummaa gabaafne nama kuma 174 buqqa’e. Namoonni kun gara gandaaota baaddiyaa if magaalaa,Yaaballoo fi Keeniyaatti baqtan.” Namoonni baqatan kun gargaarsa eegachaa jiru.Bulchiinsii Mooyales mootummaa naannootti iyyateera.Akka obbo Baaggajja jedhanitti bulchiinsi aanaa Mooyyalee jedhutti mootummaanis rakkoo kana qubuma qabaa gargaarsa eegachaa jiru. Itti aanaan koomishineerii koomishiinii Qophaa’inaa fi Ittisa Balaa Oromiyaa obbo Garramoo Oliiqaa gargaarsii karaa jiraa jedhu. Haleellaa Mooyaleetiin hospitaalii magaalii qabus amma gubatee amma cufamee ogeeyyiin fayyaas keessaa bahan. Biiroon eegumsa fayyaa Oromiyaa hospitaalli Mooyyalee rakkoo nageenyaarraa kan ka’e cufaa ta’uu mirkaneessee jira.Dooktor Derejjee Dhugumaa hoogganaa Biiroo eegumsa fayyaa Oromiyaati. Akka ogeeyyonnii kutannoo qabaatanii deebi’anii fi hospitaalii qulqullaahee hujii jalqabu hujiitti jirra jirra qorachiaa fi meeshaa barbaachisaa tahe ergaa jirra jedhu.


Obbo Geetaachoo Asaffaa Akka To’ataman Ajaji Hidhaa Ba’e

Daayrikterri odeeffannoo fi tika nagaa Itiyoophiyaa duraanii obbo Geetaachoo Asaffaa to’annaa jala oolchuuf naannoo Tigraay waliin dubbataa kan jiru ta’uu abbaan alangaa Federaalaa beksiseera. Maqaleetti kan argaman obbo Geetaachoon poolisii dhaan akka barbaadaman erga beekamee bubbuleera. Ajaji hidhaas ba’ee jira. Obbo Geetaachoo Asaffaa kan shakkaman dhiittaa mirga namaa hamaa dhaan ta’uun beekameera. Mootummaan Federaala Itiyoophiyaa fi mootummaan naannoo Tigraay dhimma Geetaachoo Asaffaa ilaalchisuun gamanaa fi gamas taa’uun wal dhaggeeffataa jiraachuu ragaaleen kaleessaa qabanii ba’an mul’isaniiru. Daayriktera tika nagaa Itiyoophiyaa duraanii Geetaachoo Asaffaa to’annaa jala akka oolu mootummaa naannoo Tigraay waliin mariin geggeessama jiru hanga yoonaa hin xumuramin jiraachuu abbaan alangaa Federaalaa beeksisee jira. Har’a waajjira abbaa alangaatti ibsi kenname dhimmootii adda addaas of keessaa qaba. Hidhamtoonni 500 ol ta’an dhiifami godhameefii gad dhiifamuun illee tuqamee jira. Itti gaafatamaan waajjira boordii dhiifamaa abbaa alangaa obbo Zeleqeen ennaa ibsan keessumaa dubartoonni daa’ima of harkaa qaban kanneen 26 ol ta’an dhimmi isaanii addatti ilaalamee mirga daa’immanii waliinis wal qabatee dhiifamni akka godhamuuf murtaa'eera jedhan. Ayyaana Gannii sababa godhachuu dhaan kanneen akka gad dhiifamaniif dhiifamni godhameef Jimaata dhufuu qabee kan hiikaman ta’uu abbaan alangaa beeksiseera. No media source currently available


‘Raayyaan Ittisa Biyyaa Gujii Lixaatti Namni 20 Ol Ajjeese’ Jiraattota

Gujii lixaa keessatti jimaata darbe Raayyaan Ittisa Biyyaa jiraattota irratti erga dhukaaseen booda lubbuun namoota 20 akka darbe, 18 ol ka ta’an ammo akka madaa’an jiraattonni dubbatan. Erga ta’een kun raawwatee boodas namootni hedduun manaa baqatanii akka jiran jiraattonni himanii jirani. Bulchaan Aanaa Dugdaa Daawa, bakki ajjeechaan kun itti raawwatamee ajjeechaan kun dhugaa tahuu yoo mirkaneessan, Obbo Abarraa Bunnoos bulchaan godina Gujii Lixaa namootni ajjeefamuu himanii lakkoofsa warra du’anii garuu haga yoonaa odeeffannoo nama 12 qofaatu du’e jedhutu na gahe jechuun dubbatan. Galmoo Daawit dabalata isaa qopheesseera. No media source currently available


Jilli ABO Qaama Cehumsaa Obbo Galaasaa Dilboon Dursamu Finfinneetti Simatame

Jilli ABO Qaama Cehumsaa Obbo Galaasaa Dilboon dursamu Sanbata darbe kana gara biyyaatti deebi'ee Finfinneetti simatamee jira. Simannaa kana irratti, aangawoonni Paartii Dimookiraatawa Oromoo yokaan ODP fi qaamonni hawaasaa adda addaa qooda fudhatanii jiran. Gama biraatiin, wallisaan beekanaan biyya Noorwey jiraatu - Umar Suleemaan, akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti mudde 27, 2011 ka Finfinneetti simatamu tahuun beekamee jira. Tsehaay Daamxoo tu Finfinnee irraa gabaase. Guutummaa isaa caqasaa. No media source currently available


Gullisootti Namoonni 5 Raayyaa Ittisa Biyyaan Ajjeefaman: Jiraatota

Godina Wallaga Lixaa, aanaa Gullisootti namoonni 5 raayyaa ittisa biyyaan ajjeefamuu – maatii fi jiraattonni dubbatanii jiran. Qabeenyaan barbadaa’uu isaallee himan. Bulchiinsi aanaa Gullisoo gochaa kana balaaleffachuun qaama ol’aanutti beeksisuu isaa VOAtti himee jira. Gama biraatiin, waajjirri ABO dhiheenya Gimbiitti baname cabsamuu fi saamamuun isaa, hoogganni ABO godinichaa himee jira. Naakor Malkaa tu Naqamte irraa gabaase. No media source currently available