Eeggannoon Of Irraa Ittisa COVID 19 Torbanneen Dhihoo Dhaa As Laaffate, Jedhu Jiraattonni Amboo fi Naqamtee

Eeggannoon Vaayirasii Koroonaa dursanii ofirraa ittisuuf taasifamaa ture torbanoota muraasaa as laaffatee jira, jechuun jiraattotni magaalaa Amboo fi Naqamtee VOAtti dubbatan. Tamsa’inni Vaayirasii Koroonaa Itiyoophiyaa keessatti waan baay’ataa jiruuf dagannoo keessaa ba’uun ka duraaniiyyuu caalaa cimsanii of eeguun baay’ee barbaachisaa tahuu dubbatu – namoonni kun. Itti gaafatamaan Kutaa Yaala Fayyaa Hospitaala Rifaraala Yunivarsiitii Amboo Doktor Gonfaa Mootiis “ weerarichi osoo hubaatii ulfaataa hin geessisin dursanii of eeggachuun fala” jedhu. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Hooggantoonni fi Miseensonni Keenya Hedduun Seeraa-ala Qabamanii Hidhamaa jiru, Jehda KFOn

Mootummaan Labsii yaroo muddamaan sababatee miseensotaafi hoggantoota keenya seeraa-ala hidhaatti guuraa jira, jechuun Kongrasiin Federaalawaa Oromoo (KFOn) himatee jira. Waajirri Abbaa Alangaa Federaala immoo maqaa namootaa fi iddoon isaan itti hidhaman yoo nuuf dhihaate qorannee, yoo balleessaa malee hidhaman tahe ni qulqquleessina, jedhee jira. Gabaaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Misirroota Maallaqa Cidha Ittiin Qopheeffachuuf Walitti-qabatan Hiyyeeyyiif Dabarsanii Kennan

Dargaggoo fi shamarreen dhiheenya wal-fuudhan maallaqa duraan cidha isaanii ittiin qopeessuuf waggaa tokkoof walitti qabatan qarshii 320,000 namoota harka qalleeyyii fi humna hin qabnee, kanneen Finfinnee kutaa magaalaa Boolee keessa jiraataniif akka kennamu dabarsanii kennan. Baatiin keessa jirru Itiyoophiyaa keessatti baatii cidhi itti baay'atu jedhamee kan beekamu yoo ta'u,bara kana namoonni hedduun sababaa uggura Vaayirasii Kooranaaf jecha beellama cidha isaanii yeroo biraatti dabarsan. Kaan immoo akkuma misirroota Dilabtata dabre wal-fuudhan kanaa maallaqa isaanii namoota harka qalleeyyiif ka dabarsanii kennan jiraachuu malan. Dargaggoo Haaptaamuu Alamuu fi Shamarree Elshaadaayi Sabbooqaa jedhamu kanneen karoora cidhaan dhiichisanii wal-fuudhuu haqanii, maallaqa isaa hojii tola-ooltumaaf oolchan. Ga’ela isaanii cicha malee raaw’atanii, amma warroomanii jiran. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Itiyoophiyaatti Qorannaa Sa’aa 24 Keessatti Geggeessameen Namoota 25 Irratti Vaayirasiin Koronaa Argame

Itiyoophiyaa keessatti sa’aatii digdamii 24 darbre keessatti namoota 1843 irratti qorannaan laaboraatorii COVID 19 taasifame keessaa namoota 25 irratti Vaayrasiichi Koroonaa argamuu isaa Ministiriin Fayyaa Itiyoophiyaahar’a beeksisee jira. Lakkoobsi kun eega Koronaan Itiyoophiyaa seenee isa guddaa tahuun galmeessamee jira. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Sirna Awwaalchaa Abbaa-qabeenyaa Oromoo Beekamaa Kabir Huseen Waaqoo Har’a Magaalaa Adaamaatti Raaw’atame

Abbaan Qabeenyaa Oromoo beekamaa Obbo Kabir Huseen Waaqoo umurii isaanii waggaa 72tti kaleessa du’aan boqotanii har’a Magaala Adamaatti sirni awwaalcha isaanii raaw’atame. Obbo Kabiir, abbaa qabeenyaa qonnaalee guguddoo ka turan yoo tahu, booda kana immoo magaalaa Adaamaatti hospitaala guddaa ijaaruun tajaajila kennaa turan. Bifa adda addaan uummata isaanii gargaaruun, keessummaa uummata manaa fi qehee ofii irraa buqqa’an gargaaruun nama baay’ee beekamani. Sirna awwaalcha isaanii har’aa irratti maatii fi firoonni isaanii, akkasumas hoogganoonni mootummaa federaa fi ka mootummaa naannoo Oromiyaa argamanii jiran. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


"Waa’ee Yeroo Filannoo fi Taayitaa Mootummaa Dheeressuu Ilaalchise Hiikkaa Seeraa Itti Kennuu, Falli Jedhu Furmaata Miti"

Waa’ee Yeroo Filannoo fi Yeroo Taayitaa Mootummaa Dheeressuu Ilaalchise Hiikkaa Seeraa Itti Kennuu, Falli Jedhu Furmaata Miti, Hayyoonni Seeraa Sababa weeraraa Vaayirasii Koroonaatiin Booridiin Filannoo Biyyaalessaa Itiyoophiyaa filannoo biyyattii silaa Hagayya bara 2012 akka geggeessamu beellama qabee ture amma hojii irra oolchuun akka hin danda’amne eega beeksisee booda, mootummaan falawwan seeraa afur dhiheessee keessaa Manni Maree Bakka-bu'oota Uummataa akka Manni-maree Federeeshinii hiikkaa heeraa itti kennu ka jedhu raggaasisee jira. Kana ilaachisuun ogeeyyiin seeraa dhimma kana irratti VOAn dubbise, “hiikkaan heera mootummaa fala hin ta’u. Marii ummataa, paartilee morkattootaa fi mootummaatiin hiikoo seeraa fi siyaasaa itti kennuutti fuuleffachuu tu furmaata fida,” jedhan. Guutummaa isaa caqasaa No media source currently available


Awwaanisii waan nyaatu barbaada yaa'u kaan Boorana aanaa Waacilletti midhaan balleessee bisaan hadheessee nama kuma hedduu onaa  baase

No media source currently available Gaafa ji’a afuriin duratti Yemen,Somaalee fi biyya ollaatii Itoophiyaa gama kibaatiin Mooyyalee fi Miyoon irraa gadi dhufe kaan yoo fagoo laalan waan daalattii,yoo tokko tokko ammoo duumansa gurraacha fakkaata. Awwaanisii waan nyaatu barbaada Itoophiyaa irra maruutti jiru kun ammallee Itoophiyaa gama kibbaa irra maruutti jira. Akka daarkterii tohannoo biqiltuu mininistera qonnaa ,Zebdiyoos Salaatoo jedhetti awwaanisii gannatti marroo sadii afur dhufuu dandaha. Hoomoo,Konsoo,gara Taltallee,Gujii fi amma Boorana gahee horuutti jira jedha. Akka itti guddaan biiroo qonnaa fi qabeenna godina Booranaa,Mohaammad Abbaa-Qoodaa jedhetti awwaanisii gaafas dhufe ilmaan dhalee yaahe. Bokkeen roobee laftii itti toltee jennaan amma babbaqafatee lafa keessaa yaahuutti jirti. Raammoon tun waan irraa gortuu hin qabdu,haga km 20 lafa qarxii kuma hedduu fudhattee yaahuutti jirti jedhee torbaan dabre nutti hime. Akka kanaan awwaanisii kun abbaa warraaa 12 caalaa nama kuma hedduu baqachiise jedha. Bineensii kun midhaanii fi waan baalii dottaatuu irraayyuu hin goru. Haadhoon tokko akka aabba Mohaammad jedhetti okokkkaan 85-150 dhaluu dandeetti jedha. Awwaanisii kun amma Areerootti yaahuuti jira. Warrii Taltallee bineensa midhaan nyaaty kana hadhuma hadhee ufi irraa dhowwe. Waacilleelleeti akka I/G/B/Qonnaa godinaa jedhetti nama 200 caalaa itti bahee hadhe ammoo humna isaaniiti oli. Mootummaan Federaalaalleen qorsa awwaanisa kanan balleessaan fuuttaa barmeela hedduu gargaarsaan dhufeenii hadhuuniitti jiran. Amma rakkoon jabduun warra baqatee bokkeennii alatti dhanuutti jiru kana akka itti gaafatamaan biiroo qonnaa godinaa jedhetti. Itoophiyaatti awwaanisii akkanaa akka obboo Zebdiyoos jedhetti aanaa 13 keesatti argan taatulle gama Booranaa kanaan ammallee dhufumatti jira. Yoo kun darellee ammallee hinuma dhufaa taatullee harkaa nama hin baane jedhe. Mootummaalleen akka jecha isaatti xuyyuura Sagatanaan Nyaata Addunyaa,FAO kireeffatee sadii itti argatee awwaanisa kana biyya irraa dhowwuutti jira.


Godinni Booranaa Angawoonni Naannoo Shanii Nama COVID – 19’n Qabame Mooyyalee Lakkisuu Komate

Angawoonni Waajjira fayyaa Godina Booranaa ogeeyyiin fayyaa naannoo shanii nama dhibee kooronaan qabamee Mooyyaletti adda bahee ture sirriitti utuu hin qoratin lakkisuu komatan. Rooba Dheengee Itti gaafatamaan Qajeelcha Fayyaa Godina Booranaa ogeeyyiin kun utuu bu’aan qorannaa nama dhibee kanaan qabamee hin deebiyin jimaata darbe kana nama kana gara Hawaasaatti erguu dubbatan. Hojjetaan waajjira fayyaa naannoo Somaalee wanni kun dogongoraan ta'e jedhuu; Galmoo Daawit dabalata qaba. No media source currently available


Wal-dhibdee Mootummaa fi WBO Gidduu Jiru Karaa Nagaan Furuuf Yaaliin Jalqabame Sababaa Vaayirasii Koranaan Itti Fufuu Hanqate, Jedhame

Qaamni Koreen Fala Barbaachaa Oromoo fi Oromiyaa jedhamu wal-dhabdeen mootummaa fi Waraana Bilisummaa Oromoo karaa nagaan akka furamu haala mijeessuu ka yaalii jalqabe tahus, sababa weerara vaayirasii Koroonaatiin sochii isaa itti fufuu akka hin danda’iin dura-taa’aan Gumii Abbootii Gadaa Oromiyaa, Abbaa Gadaa Goobana Hoolaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti dubbatan. Ajajaan Waraana Bilisummaa Oromoo Zoonii Lixaa maqaa 'Jaal Marroo' jedhamuun beekaman, Kumsaa Dirribaa immoo “Mootummaan rakkoo kana furuuf qophii hin qabu” jedhan. Komishinarri Jeneraalaa Komishinii Poolisii Oromiyaa Araarsaa Mardaasaa gama isaaniin, "waraanni Shanee', yoo harka kennatanii karaa nagaan galuuf fedhii qabaatan tarkaanfiin addaa irratti fudhatamu hin jiru” jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available No media source currently available


Yeroon Filannoo Itiyoopiyaa Dheerachuun Danqaa Siyaasaa Uume: Gamtaa Mana maree Paartilee Siyaasa Itiyoopiyaa

Itiyoophiyaan danqaa siyaasaa keessa seente keessaa akka baatuuf hirmaannaa paartilee polotiikaa maraatu barbaachisa jechuu dhaan gamtan mana maree paartilee siyaasa Itiyoopiyaa yaadachiiseera. No media source currently available Paartiin biyya bulchuu fi manni maree bakka bu’oota uummataa kana irratti tattaaffii addaa akka godhan illee hubachiisee jira. Manni maree kun kaleessa gara galgalaa ibsi inni marsariitii irratti maxxanse sababaa weerara COVID -19n yerooon filannoo dheerachuun isaa kan dhaqqabsiise gama heeraatiin danqaa uumuu qofa utuu hin taane rakkoon siyaasaa guddaan akka uumamuuf sababaa ta’e jedheera. Danqaa kana keessaa ba’uuf mootummaa fi paartileen siyaasaa yaalii gama adda addaa gochaa jiru kan jedhu kan jedhe manni maree gamtaa paartilee siyaasaa kun yaada furmaata ta’a jedhe shan illee tarreessee jira. Ibsa sana keessatti yaada furmaataa tarreeffaman keessaa tokko keessatti akka ibsametti keessumaa filannoo gama ilaaleen carraa hegeree biyyattii wal ta’uun murteessuun mirgaa fi dirqama qaama maraa waan ta’eef filannoon wal qabatee yaadi qaama isa kam irraa iyyuu dhiyaatu marii bal’aa fi walii galtee isa barbaachisa jedha. Kana raawwachiisuuf paartiin biyya bulchuu fi manni maree bakka bu’ootaa itti gaafatamni guddaan akka irra jiru gamtaan mana maree kun yaadachiiseera. Ibsi sun itti dabaluu dhaan rakkoo amma uumameef furmaati gama seeraa qofaa utuu hin taane kan siyaasaas ta’uus hubachiisee jira. Gamtaan mana maree kun kan paartilee siyaasa Itiyoopiyaa paartii biyya bulchu dabalatee gamtaa haaraa paartilee morkattootaa mara of keessaa qabu jechuu dhaan Meleskachoo Ammahaa Finfinnee irraa gabaaseera.


Lammiwwan Itiyoophiyaa Konkolaataa Baqattummaa Keessatti Itti Cufamee Gariin Dhuman Keessaa kanneen Lubbuun Hafan Gara Biyyaatti Deebifaman

Jarmayaan koolu-galtootaa addunyaa IOM lammiiwwan Itiyoophiyaa 11 kanneen konkolaataa namoota seeraan ala deddeebisan keessatti itti cufamee ture keessaa lubbuun hafan biyya ofiitti akka deebi’an gargaaruun isaa gabaasamee jira. Kanneen fi koolu-galtoonni ka biroon konkolaaticha keessatti du’an erga konkolaataan kun baatii Bitootessaa keessa daangaa Maalaawii fi Moozaambik ce’ee booda argaman. Hojiin kun ka mootummaa Itiyoophiyaa fi mootummaa Moozaambikiin qindaa’ee koolu-galtoota Afriikaa balaa irraa oolchuuf Gamtaa Awrooppaatiin deggerame. No media source currently available


"Walabummaan Preesii Itiyoophiyaa Keessatti Bara Kana Sadarkaa Dura Itti Fooyya’erra Hin jiru"

Walabummaan Preesii Itiyoophiyaa Keessatti Bara Kana Sadarkaa Dura Itti Fooyya’erra Hin jiru, Jedhu, Gaazzeessonnii fi Dhaabbatni Mirga Preesii Itoophiyaatti walabumaan Pireesi sadarkaa fooyya'aa rra jirra garuu eega waggaa tokkoo as ariitii ittiin tarkaanfataa ture irra hin jiru, jedhu gaazexeessonnii fi dhaabbatni mirga gaazzexeessotaaf falmu ka sadarkaa Addunyaa – CPJn. \n\nGaazzexeessonnii fi dhaabbatichi mirga gaazzexeessotaa, CPJn, Guyyaa Preesii kaleessa guutummaa Addunyaatti ayyaaneffame ilaalchisee Raadiyoo Sagalee Ameerikaa ibsa kennaniin, “biyyattii keessatti bara kana bakka adda addaatti gaazzexeessota hiraarsuu fi hidhuun dabree dabree akka mul’atellee dubbatan. \n\nAbbaan taayitaa Broodkaastii Itoophiyaa gama isaatin waggoottan lamaan darban keessatti jijiiramoonni gama yaada ofii bilisaan ibsachuu nama kamiifuu yeroo kam caalaa kan itti mirkanaa'e, jechuun ibsee, “darbee darbee rakkooleen gaazzexeessota ugguruun ni mul'ata. Kanas tarkaanfii hatattamaa fudhachuun akka sirraa’u gochaa jirra” jedha. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Waloo Lataa Qana’ii Akka Ameerikaadhaa Deebi’etti Bakka Tursiisa Addaa Kophaa Kaa’ame Irraa Maal Jedha?

Bakka tursiisa addaa ykn Quarantine turuun ofii fi maatii ofii Vaayirasii Koroonaa irraa baraaruuf faayidaa guddaa qaba jedha, Waloo beekamaan Lataa Qana'ii. Yeroo dhimma hojii isaan wal-qabateen gara Ameerikaa deemee torbanneen muraasaa booda ennaa deebi’u, buufata xayyaaraa Boolee irraa gara bakka tursiisa addaa geessamee guyyoota kudhan caalaaf kophaa achi jiraataa jira. Haala kana akkamitti ilaale? Maal tu itti dhaga'ame? Gaaffii fi deebii waliin geggeessinee guutummaa isaa caqasaa. No media source currently available


Nami COVID – 19’ n Qabame Tokko Mooyyaleetti Argame

Harra Magaalaa Mooyyalee Keessatti namni dhibee Kooronaan qabame tokko akka argame Waajjirri fayyaa Aanaa Mooyyalee beeksise. Hoogganaan Karoora Biiroo fayyaa Mooyyale Obbo Garbicha Duubaa nami kun dargaggeessa dhiyeenya kana Keeniyaa gara Itiyoophiyaatti deebi’e ta’uu dubbatan. Aanan mooyyalee ammas Laaboraatorii namootni Kooronaa qabaachuun shakkaman itti adda baafamu akka hundaawuuf gaafataa jira; Galmoo Daawit. No media source currently available


Marii Dhimma Yeroo Filannoo Jijjiiruu fi Hojii Mootummaa Itti Fufsiisuu Irratti Geggeessame

Rakkoo biyya Itiyoophiyaa furuuf deemsaa seeraa qofa osoo hin taane mariin biyyaleessa fi falli siyaasaa barbaachisaadha jedhu, Dura ta'an Kongiresii Federaalawaa Oromoo Piroofeeser Maraaraa Guddinaa. Haati alangaa waliigalaa Federaala Itiyoophiyaa Aadde Adaanech Abeebe immoo gama isaaniitiin mariin barbaachisaa ta'us olaantummaa seeraa kabajuun dirqama, jedhu. Sababa weerara Koroonaaf jecha yeroo filannoo dabarsuu fi dhimmoota sanatti hidhata qaban ka biroo irratti faloota lafa kaa’aman ilaalchisee, Muktaar Jamaal lameen waliin marii geggeessee jira. No media source currently available No media source currently available


Dargaggoonni Waa'ee Tajaajila Tola-ooltummaa Kennaa Jiranii Maal Jedhu?

Eega weerarri Koroonaa gara Itoophiyaa seene jedhamee jalqabee, dargaggootni kutaa biyyattii garaa garaa hojii tola-ooltummaa adda addaatti akka bobba’anii hawaasa isaanii tajaajilaa jiran yeroo adda addaatti gabaasamaa jira. Gaheen dargaggootaa kun akkamitti ilaalama? Hojiin tola-ooltummaa dargaggootaa kun jijjiirama fide qabaa? Labsiiwwan gama mootummaan Koroonaa ilaalchisee dabarfamanoo hangam hojiitti hiikamaa jiru? Gaaffilee kanneenii fi kanneen biroof Naakoor Malkaa dargaggoota sadii waliin telefoonaan marii gabaabaa geggeessee jira. No media source currently available


Wiirtuun Qorannoo Vaayirasii Koroonaa Hospitaala Rifaraalaa Yunivarsiitii Wallaggaatti Hojii Eegale

Wiirtuun qorannoo Vaayirasii Koroonaa Hospitaala Rifaraalaa Yunivarsiitii Wallaggaatti hojii eegaluu isaa hoji geggeessaan hospitaalichaa Dooktor Tamasgeen Xilaahun beeksisanii jiran. Wiirtuun kun sa’aatii tokkotti samuuda 96, guyyaatti ammoo samuuda 500-800 qorachuu danda’a jedhu, Doktor Tamasgeen. Hospitaalli Rifaraala Yunivarsiitii Wallaggaa tajaajiloota idilee duraan kennaa ture buufata fayyaa ka biraatti kennuuf haalli miija'uu isaallee dubbatanii jiru. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Sababaa Siyaasaaf Namoota Hidhuun Godinaalee Oromiyaa Adda Addaa Keessatti Hammaate, Jedhu Maatiilee fi Jiraattonni

Maatiin namoonni keenya nu jalap hidhaman jedhan kanneen naannoo Oromiyaa godinaalee adda addaa irraa Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti dubbatan namoonni baay'een gaaffii tokko malee ji'a tokkoo oliif waajjiraalee poolisii kaa'amanii akka hiraarfamaa jiran dubbatu.\n\nMagaalota akka Naqamtee ,Amboo, Aanaa Jimmaa Arjoo,shawaa kaabaa Aanaa warra Jaarsoo ,Gujii bahaa fi godinaalee biroo keessatti hidhaan sababaa ilaalcha siyaasaan geggeeffamu hammaate, jedhu jiraattotni fi maatiin hidhamtootaa jedhaman kanaa. Ka dhiheenya gabaasaa abase, dhaabbanni margaa namoomaaf falmu, Liigiin Mirga Namoomaa Ganfa Afrikaas gama isaatin Bitootessa 20 hanga Eeblaa 15tti ragaa walitti qabeen godina Gujii Bahaa keessatti qofa namoonni 68 hidhaman, jedha. Gama Mootummaatii immoo, Komishinni Poolisii Oromiyaa fi Biiroon Dhimmoota Koomiyunikeeshinii Oromiyaa namoonni yoo yakkaan shakkaman malee sabana siyaasaaf hin to'ataman, jedhu. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Humnoonni Mootummaa Wallagga Lixaa Keessatti Namoota Nagaa Ajjeesan, Jedhu Maatii fi Jiraataan Naannoo

Godina Wallagga Lixaa aanaa Laaloo Assaabiitti “humnootni naga-eegumsaa mootummaa namoota nagaa lama ajjeesan” jechuun maatii fi jiraattota naannoo keessaa dubbatan. No media source currently available Bulchaan aanaa Laaloo Assaabii Obbo Gammachiis Dabalata immoo "humna nageenyaa mootummaa nama nagaa karaarratti ajjeesu hin qabnu," jedhan. Komishinarri Komishinii Poolisii Naannoo Oromiyaa Araarsaa Mardaasaa dhimma ajjeechaa Oromiyaa bakka garaa garaarraa komee dhiyaatu irratti yeroo Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf bilbilaan deebii kennaniin, “ Namoota kan ajjeesu waraana Shanee shiftaa daggala galu, humni nageenya mootummaa nama nagaarratti tarkaanfii hin fudhatu" jedhan. Balaaleffannaa mootummaan dhiyaatu kanarratti ajajoota Waraana Bilisummaa Oromoo zoonii Lixaarraa deebii argachuuf yaaliin goone ammaaf hin milkoofne.


‘VAAYRASII KOORONAA – Waatu Dabe’ Jedha Oromoon

Dhibeen kooronaa mudachuun ‘nami safuu cabsuu isaati’ jedha Oromoon jedhu Ayyaantonni, Abbootiin Gadaa fi Ogeessonni Seenaa fi dduudha Oromoo qoratan. Kanaafis Abbootiin Gadaa waaq nutti araaram jedhanii waaqa kadhataa, achumaanis falataallee jiru. Abbaa Gadaa jiloo Mandh’oo, Korma qallee dhukkuba waaq nurraa dabarsi jennee yaayyu kadhannee jedhan. Qorattoonni seenaa Oromoos dhibeen akkasii ganda Oromoo keessatti mullataa akka ture himanii, yeroo kana Oromoon waan fala jedhe hedduu kaayaa ture jedhan. No media source currently available Akka Dhugeeffanna Aadaa fi Duudha Oromootti dhibeen qorsa hin qabne, balaan cimaan lubbuu namaa baasu ka mudatu yeroo ‘namni safuu cabsu, karaa waaqirraa goru, hamtuuf gurra kennuu jedhee amana Oromoon jechuun dubbatu qorattoonni aadaa fi seenaa Oromoo quba qaban. Obbo Caalaa Soorii Abbaa caffee Gumii Tokkummaa Abbootii Gadaa Oromooti; Yuubas. Yoo dubbatan Obbo Caalaan, yoo roobi bubbee fi bakakkaan biyya miidhu, dhukkubi fala hin qabne dhufu abbootiin gada daba nami uume jedhame ilaallatu; ‘Waatu Dabee, namatu cubbuurraa fagaachuu dide, uumaa fi uumamatu waldhabee akkas ta’e’ jedha Oromoon waan ta’eef jedhu. Yeroo kanas jedhu Obbo Caalaan Oromoon ‘Ya waaq nu deebis jedhee waaqa kadhataa jedhan; kadhaan isaa kun of callaaf miti, ollaa bitaa fi mirgaa, mukaa fi bineensa akkasumas biqila lafarraa maraaf kadhataaa jechuun dubbatan yoo hibboon akkasii kun mudatu. Giddu Gala Aadaa Oromoo keessatti Diireketerri Daayrektoreetii seenaa fi aadaa Obbo Alemaayyeehu Hayilee ‘llee wanni akkasii dhalachuun kun waan himu qaba jedhee amana Oromoon jedhu. Qorataan Seenaa Oromoo Obbo Alemaayyoon, wanni kun ‘dheekkamsa, bara hamaas jedhamee beekama, horiin ni dhumti, namnis dhibee fala hin qabneen lubbuu darbuullee dubbatu yeroo akkasii keessa. Hayyoonni kun yoo dubbatan, kanaan durallee balaan wal fakkaatu, hammi isaa gar gar tahus dhaqqabee akka ture, abbootiin Gadaa, warri gadaan bulus falaan akka jelaa darbe dubbatu. Obbo Caalaa Soorii waan bara hamaa darbe yoo dubbatan yoo abbootiin keenya nuuf himan barri namni dhiphatee ture ‘Bara Shaanquxeeti’ jedhan. Bara kana akka barana Kooronaan bu’e kana dhibeen hamaan bu’ee, horiis namas fixe jedhan. Yeroo kana Oromoon tulluutti bahee akka kadhatellee dubbatan. Aab Jaatanii Diida Roobaallee nama Gadaa Oromoo qoratu. Boorana keessatti bara Gadaa hedduu dhibeen akkasii mullatee nam hedduu lubbuu baasee jedhu. Aab Jaataniin dabalanii bara Abbaa Gadaa Liiban Jaldeessaallee dhukkubi Tiittee Gurraachaa jedhan dhufee, horii hedduu ajjeese, san booda nami waan nyaatu dhabe beelli itti bu’ee jedhan. Obbo Jaataniin waan jedhan, bara Boorana keessaa nami hedduun hobba’e kan nami hafe wal barbaadee, balbalaan wal lakkaayee sanyii walii hambisee jedhan. Bara balaan biyyaaf dhufe kana garuu Oromoon baras jiraatan kaan falataa kaan ammo mala hedduu dhahanii akka of oolchuuf yaalaa turan Obbo Alemaayyehu Haylee ni dubbatu. Akka Obbo ALemaayyoon jedhanitti, Abbootiin Gadaa yeroo dhukkubaa kana mala dhahuu fi hawaasa gurmeessuurratti qooda guddaaa qabu. Tokko warra qabameef qorsi akka barbaadamu duula baasu, kaan ammo amala dhukkuba kanaa qorachiisu; yoo ka akka Golfaa faa namaa namatti dafee darbu ta’uun barame dafanii nama dhibame adda baasanii yaalchisu. Kanarra darbee, manaan godaanuunillee, qe’ee dhukkubi itti mullatellee ibiddaan gubanii qe’ee fagaachuun akka jirullee dubbatan. Bara Kooronaan dhufee biyya dhiphisaa jiru kanas Abbootiin Gadaa Oromoo kaan falataa jiru, kaan ammoo gumiin waaqa ka kadhataa jiranis jiru. Jilo Mandh’oo Abba Gadaa Gujii’iiti. Isaanis dhibee kooronaa kana ilaalchisee yoo dubbatan dheekkamsa Waaqaatii jedhan. Kanaafis bara Gadaa kiyya wanni kun waan mullateef Korma Qalee ‘Fala’ Faladhe jedhu. Jaatanii Diida qorataan Seenaa Oromoo dur Gadaan Raaga qabdi turtee jedhan. Raaga cimaan Areero Booseroo, kallattiin waan dhibee Kooronaa kana maqaa dhahee raaguu baatus, dhukkubi alaa manatti nama galchu, magaalaa keessaa gara baadiyyaatitti nama hadhu dhufuu akeekee ture jechaan VOA’f himanii jiran. Harra Gadaan Ayyaantuu fi warra argaa dhageettii malee raaga hin qabdu, Aab Jaataniin waan jedhan garuu dhiyoo fuulduratti Gadaan warra Raagaa kana ofitti deebifachuuf jira, bakki warraallee iddoo ofiitti deebi’aa jedhan. Kanas tahe san harra Eebla bara 2020 bara kura Jaarsoo Booranaa, Jiloo Mandh’oo Gujiitii, Goobana Hoolaa Tuulamaa, Hawaas Roobaa Karrayyuutii baallii Gadaa harkaa qaban kana Golfaa Sombaa ka fakkaatu Kooronaan addunyaarraa nama miiliyoona sadii ol qabee kuma dhibba lama ol galaafatee jira. Akka Ministeera Fayyaa Itiyiyoophiyaattis erga dhukkubi kun biyyattii keessatti mullatee as nami sadii lubbuun darbee, dhibechaan ka qabaman namni 126 ammoo adda baafamanii jiru.


Dargaggoon Kalaqaa Kudhanii Ol Oomishe Ittisa Vaayirasii Koranaatiif Aguuggii Harkaa Hojjete

Hojii kalaqaa kudhanii ol kan oomishee fi kanneen keessaa sadi’iin sadarkaa naannoo fi biyyaalessaatti dorgomee tokkoffaa ba’uun ka xumure, dargaggoo Waasihun Tafarrraa, weerera vaayirasii kooronaa dursanii ofirraa ittissuuf ka gargaaru, meeshaa guwaantii yokaan haguuggii harkaa bakka bu'u hojjetee dhiheessee jira. Waasihun Yunvarsitii Finfinneetti, barataa waggaa afuraffaa ti. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Balaan Lolaa Dirree Dhawaa Mudate Qabeenyaa Hedduu Mancaase

Xumura torbanii irratti balaal lolaa dhaqqabeen abbootii warraa 400 maneen isaanii duraa manca’e gargaaruuf hojjetaa kan jiru ta’uu bulchiinsi Dirre Dawaa beeksisee jira. Karaa lolaan keessa darbu hojjechuf illee qarshii miliyoona 10 qopheesseera jedha. Balaan lolaa kun aanaalee naannoo uummattoota Kibbaa adda addaa keessatti illee mudachuun beekamee jira. Dirree Dhawaa keessatti Jimaata darbe waaree booda balaan lolaa kun erga uumamee qabee qorannaa geggeessaa kan ture waajjiri qindeessa bulchiinsa soda balaa namoonni afur du’uu malee miidhaan ka biroon dhaqqabuu itti gaafatamaan waajjirichaa obbo Harbiin beeksisaniiru. Balaan lolaa kun erga dhaqqabee booda namoonni nyaata guyyaa hamtuuf ol kaayyatanutuu hin hafin duraa manca’uu isaa VOAf ibsanii ganda magaalattii biraa deggersi godhamuufii isaa dubbatu jedha Addis Chekol Dirree Dhawaa irraa.


Yunivarsitiin Dambi Doolloo Waa’ee Ittisa Vaayrasii Koranaa Kan Uummata Barsiisaa Jiru Tahuu Beeksise

Ogeessota fayyaa fi Barsiisotni Yunivarsiitii Dambii Doolloo manaa manatti deemanii akkaataa itti Vaayirasiin Koroonaa ittifamu barsiisaa jiru, jedhan Pirezidaantiin Yunivarsiitii Dambii Doolloo, Dooktor Lataa Tasfaayee. Akka namootni wal irraa hiiqan gochuufis yunvarsitichi konkolaataawwan uummata deddeebi’u jaha ramaduun tajaajila geejjibaa kennaa jira Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himan. Hojii Tola-oltummaa Dhibee Koroonaa dursanii ittisuuf geggeessamuuf maallaqa haga birrii miliyooona shanii tahu ramaduu isaaniis beeksisanii jiru. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Waldaan Gargaarsaa,BoSA,Diraa fi Baaddiyaa Booranaatti Waan Vaayireesii Koronaa Irratti Nama Gorsuutti Jira

No media source currently available Borana Scholars Association(BoSA)Waldeennaa gargaarsaati.Akka bulchootii isaa jedhanitti waldeennaan barumsa guddaan biyya gargaaree wabarsiisaa. Jaatanii Kolooboo,barsiisaa yuniverstii Bulee Horaati,warra durii waldeennaa kana yayaybe keessaa tokko amma akkuma koreetti hojjata.Waldaan kun baaddiyaa fi magaala keessa yaahee waan dhiba vaayireessii koronaa irrtti nama gorsaa bahe jedha. “Diraa fi Baaddiya hedduu keessa yaane.Yaaballo,Eelwayyee,Dubuluqi,Diida-Haraa,Haroo-Bakkee,Diida-Yaaballoo fi fulaa hedduutti gabayaa namaatii fi gabayaa horii dhandhee nama keennaa hubannoo kennine.” Akka Jaataniin jedhetti namii hagii tokko ammallee akkuma durii jiraata,hagii tokko ammoo wayyaa qaba. Diida-Yaaballootti namii cichaa dura bisaanii fi samumaa kaahe keessummaa harka dhiqachiisa. Diid-aHaraatti ammooo daandii baaddiyaattiin goran irratti haada hidhanii harka nama dhiqaciisaanii gadi nama dhiisan jedha. Rakkoon jabduun akka jecha isaatti geejjbii namaa ka amma gadi dhidhiisuutti jiran. Namii walkeessa yaahuu jalqamnaan gorsa hin caqasuu, warrii tolaan barsiisulleen abdii dhabaa namillee tana irratti ufi dagata jedha. Jaatanii Bonayyaa,yuniversitii Finfinneetti barataa injineeringii dirgii lammeessoon barachutti jiru. Namii waan raagii Booranaa Areeroo Boosaroo “dhukkuba harka wal nama hanqisutti dhufa jedhee ganna dhibba hedduun duratti dubbateef jedhee amma harka wal hin fuudhu,” jedha. Geejjibii amma walkeessa gadi dhidhiisan kun balaa irra nama buusa jedha. Mooyyalee karaa korma sadeeniiti,karaa mootummaan sadii, Itoophiyaa, Keenyaa fi Soomali oliin seenuu waan taheef balbaltii tun karra qabaattee Mooyyaletti laabratooriin vaayireessii koronaaitin laalan jaaramuu malte jedha. Aktivisti Hamzaa Hamzaa Booranaa Finfinnee fi gabayaa Oromiyaa fulaa hedduutti namii waan dhukkubii kun jiru itti hin fakkaatuu akkuma durii jiraata jedha. Namii maaliif dhiba kana hin sodaanne jennaan “osoo mootummaan nama kuma kurnya hedduu qoratee dhibamaa hedduu gadi baase namii sodaachuu jalqaba jedha. “Labsii muddamaatti fayyadamee nama walti bahuu dhowwuu qaba.”


Magaalaa Roobee Keessatti Biiffaan Keemikaala Farra Vaayirasii Akka Geggeessame Dubbata, Bulchiinsi Magaalattii

Tatamsa’ina Vaayiraasii Koroonaa ittisuuf Keemikaalli Farra Vaayirasii Liitira kuma kudha sadeetii ol tahu magaalaa Roobee keessattii fi geejjiba ummataa irratti biifamuu isaa bulchiisi magaaalattii beeksisee jira. Tatamsa’ina Vaayirasii Koronaa tohachuuf godinaa Baalee fi naannolee waliin qindoominaan kan hojjataa jiru tahuu ibsuudhaan, “namoota biyyoota garaa garaa irra dhufan dabalatee kanneen shakkaman irratti sakata’insii fi hordofiin geggeessamaa jira,” jedhan - Kantibaan Magaala Robee Obbo Abduljaliil Abduroo. Gaaffii fi deebii Obbo Abdullaahii waliin geggeessame caqasaa. No media source currently available


Buqqaatonni Gara Benishaangul Gumuzitti Deebifaman Rakkoo Deggersaa Akka Qaban Himatan

Namootni bara darbe Naannoo Benishaangul Gumuz, aanaa Baloojaganfooyi irraa buqqa’anii Oromiyaa keessa turanii fi booda achitti deebi’an hagi tokko, “deggersa nyaataa fi meeshaalee bu’uuraa waan dhabneef rakkoo hamaaf saaxilamnee jirra,” jechuun VOAtti dubbatan. Waajjirri Hooggansa Sodaa Balaa Naannoo Benishaangul Gumuz immoo ‘deggersi gama garaa garaatiin ergamee jira. Garuu, deggersicha karaa wal-qixxee taheen waliin gahuu irratti akka rakkooon jiru quba qabna. Kanaaf garee ogeessotaa dhimma kana qoratu garasitti erguuf jirra” jedha. Biiroon Hooggansa Balaa Sodaa Naannoo Oromiyaa gama isaan, ‘komii jiraattota Baloo Jaganfooyi qofa osoo hin taane, rakkoo akka naannootti kan namoota qe’ee isaaniirraa buqqa’anii turan hundaa qophiin godhameera,’ jedha. Gabaasaa gutuuu caqasaa No media source currently available


‘Murtee Mootummaan Dabarseen Beelarra Buunee Jirra,’ Lammilee Itiyoophiyaa Jibuutii Jiraatan

Lammileen Itiyoophiyaa Jibuutii jiraatan murteen mootummaan biyyattii Kooronaa to’achuuf dabarseen beelaaf saaxilamnee jirraa jedhan. Dhalattoonni Oromoo hedduun yoo VOA’f dubbatan, yoo biyyas jiraatan ijoollee isaaniis carraa barnoota sadarkaa lammaffaa argachuu akka hin dandeenye dubbatan. Rakkoolee kaanis qabna jedhu baqattoonni kun; Galmoo Daawit dabalata qaba. No media source currently available


Hojii Dadammaqsaa fi Gargaarsa Ittisa Vaayirasii Koronaa 'Garee Artii Agartuu'tiin  Raaw'atame

Dargaggoonni hojii tola ooltummaa bobba’an, kanneen “Garee Artii Agartuu” jedhaman – Wallagga Lixaa, Magaalaa Najjootti, waa’ee weerara vaayirasii kooronaa jiraattotaaf hubannoo kennaa jiran. Kana malees meeshaalee ittisa Vaayiresichaaf oolu bituun gargaarsa gumaachanii jiran. \n\nJiraattonni magaalaatti hojii dargaggoota kanaa irraa fayyadamoo ta'anis “hojiin dargaggoota kanaa, dargaggoota biroof fakkeenya guddaa ta’a” jedhu. No media source currently available


Bakka Hojii Koo Dhaqeen Vaayiresii Koronaan Qabame: Jiraataa Kutaa South Dakota

Kutaa South Dakota magalaa Sioux Falls /SUU FOOLS/ keessatti kan argamu kampanii booyyeen itti qalamu kan “Smithfield” jedhamu keessaa kan hojjetan obbo Birhanu Gamada viresii koronaan qabamuu isaanii dubbatu. Torban tokko dura boqonnaa hojii koo fixee ennaan hojiitti deebi’u namoonni ani waliin hojjedhu baay’een vaayiresii Kanaan qabamaniiru. Filannoo waanan hin qabaanneef utuman beekuun hojiitti deebi’e jedhan. Hojii jalqabee torban tokko booda mallattoon vaayiresii koronaa waan na irratti mul’ateef ennaan mana qorichaa dhaqee ilaalamu vaayiresichaan qabamuu koo natti himan jedhan. Yeroo ammaa mana ofii keessatti Qofaatti of baasanii jiru. No media source currently available


Sababaa Vaayirasii Koronaatiin Barattoonni Miliyoona 25 Ol Akka Mana Turan Taasisame, Jedha Ministiriin Barnootaa Itiyoophiyaa

Sababa weerara Koronaatiin Itiyoophiyaa keessatti barattoni maneen barnoota Idilee Miliyoona 25 ol ta'an barnoota dhaabanii mana akka turan taasifamuu Ministiriin Barnoota beeksise. Yeroon cufamuu barumsaa kun yoo kan dheeratu ta'e dhawaatni barnooota dhaloota danqamuu akka malu illee dubbatame. Maneen barnoota dhuunfaas kaffaltii dhibbantaa shantamaa hanga torbaatamii shanii qofa akka kaffalchisan murtaa'e jechuun dubbatan, Minister De'eetaan Ministirii Barnootaaa Dr Garramoo Hlluuqaa. Gaaffii fi deebii Dr. Garamoo waliin geggeessame caqasaa. No media source currently available No media source currently available


Wallagga Lixaatti, Buufatni Fayyaa Sagee Cufamuun Rakkoof Nu Saaxile, Jechuun Jiraattota Naannoo Keessaa VOAtti Himan

Godina Wallagga Lixaa, aanaa Gullisootti Buufatni Fayyaa Sagee cufamuu irraa kan kahe rakkoo keessa jirra, jiraattota keessaa kanneen VOAf yaada isaanii kennan. ‘Riphee-loltootaaf tajaajila fayyaa kennitan,' jechuun humnoonni naga-eegumsaa mootummaa waan nu reebaniif hojii dhiisne achi irraa baqanne, jedhu ogeessi Buufatichaa tokko. Itti gaafatamaan Buufata Fayyaa Aanaa Gullisoo Obbo Masarat Ayyalaa immoo, ‘buufati Fayyaa Sagee akka banamu mari’ataa jirra’ jechuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himan. Itti gaafatamaan Waajjira Bulchiinsaa fi Nageenyaa Aanichaa Obbo Naasir Taayyee garuu, ‘Buufati Fayyaa Sagee hin cufamne’ jedhan. No media source currently available


‘Maatii “Shanee” Jedhanii Walitti nu Qabaa Jiru’ – Jiraattota Gujii Bahaa

‘Maatii “Shanee” Jedhanii Walitti nu Qabaa Jiru’ – Gujii Bahaatti Warri Torbee Darbe To’annaa Jela Oolfames Dhaddachaaf hin Dhiyaanne’ jedhu Jiraattonni Torbee darbe Gujii Bahaa aanotii gammoojjii afur keessaa poolisii Oromiyaan ka to’annaa jela oolfaman mana murtiif akka hin dhiyaanne jiraattonni Sagalee Ameerikaaf dubbatanii jiran. Firoottan warra hidhaman kanaa, Sagalee Ameerikaaf yoo himan bakka waajjira poolisiittillee firoota isaanii gaafachuu sodaanneerraa jedhan. No media source currently available Aadde Darmii Tukkisee jiraattuu aanaa gumii Eldalloo, ganda Caffee iddiiti. Aadde darmi abbaan warraa isaanii miseensa warra maqaa WBO’n socho’u ta’uu firri isaanii tokko Sagalee Ameerikaatti himanii jiran. Torbee darbe waldhaansa baqaqsanii hodhuun erga daa’ima da’anii booda humna naga kabachiiftota mootummaan to’annaa jela oolfamanii Guyyaa afuriif daa’ima waliin waajjira poolisii Magaalaa Nageelle jiruu jedhu firri isaanii kun. Dabalaniis yoo dubbatan firri Aadde Darmii poolisii waan sodaanneef waan nyaatamuu fi uffatallee ijoolleedhaan waajjira poolisiitti erginaaf jechaaan himan. Ammas warri yeroo mootummaan torbee darbe kanaa kaasee ‘nageenya kabachiisuuf tarkaanfii fudha jedhe’ ka to’annaa jela oolan marti mana murtiif hin dhiyaanne jedhu jiraattonni Gujii Bahaa. ‘Aanotii Gammoojjii Gujii Bahaa Keessati Namootni Hedduun Hidhamaa jiru’ - Jiraattota Jiraataan waa’ee warra qabamee VOA’f himan kaanis dubartoonni hoosisan 10 ol Waajjira Poolisii Magaalaa Nageellee keessa jiraachuu dubbatnii jiran. Waa’ee warra hidhaman maaf akka mana murtiif hin dhiyaanne gaafattanii deebii maal argattanii jedhee firoottan namoota hidhamanii gaafatamanii yoo deebisan, dargaggoonni gaaffii akkasii kaasuun yakka ta’eera baayyee sodaannaa jedhu. Gama biraan ammas jiraattonni Gujii Bahaa keessumaa maatii warra bosona jiruutii jechaan nu shakkanii bakka tokkotti walitti nu qabaa jiruu jedhu. Akka jiraattonni jedhanitti miseensonni poolisii Oromiyaa fi humnootni naga kabachiiftota mootummaa Gujii Bahaa keessaa bakka lamatti ‘Maatii Shanee’ jechuun maatii warra hidhannoon naannoo keessa socho’uu walitti qabaa jiru. Bakka maatiiwwan kun walitti qabamaa jiran keessaa tokko Aanaa gumii eldallootti akka argamu himame. Nami maatii miseensa 20 qabu of harkaa qaban tokko gara Kaampii kanaa bulchitoota gandaa, milishoota gandaa fi poolisootaan maatii waliin fidamuu dubbatu. Maanguddoon kun kanaaan dura miseensi maatii isaanii waan ‘Qabsoo hidhannootti’ makameef gabaasa goonee turree jedhan. Sana booda amma humni poolisii mootummaa dhufee gara kaampii Eldalloo keessa jiruutti akka isaan galche himan. Achi keessattis nyaata dhabuun akka rakkataa jiran himanii, loowwan fi qabeenya horii qabnuun akka maatii koo hin soorre dhorkamee jedhu. Jiraataan kun amma Buufata Gumii Eldalloo jiru kana keessatti maatii isaanii woliin warri humna naga kabachiiftota mootummaa akka eeganii jiran dubbatanii, poolisoonni kun ammas maatii haarawa akka fidaa jiran, isaanis ta’e maatiin isaanii yoom akka gadhiifaman hin beeknuu jechaan VOA’f himan. Himata jiraattotaa kana Bulchiinsa Godina Gujii Bahaa gaaffeen ture. Obbo Weldee Dhugoo hoogganaa waajjira bulchiinsa fi nageenya Gujii Bahaati. Isaanis waa’ee warra torbee darbe kanaa kaasee to’annaa jela jiru yoo dubbatan marti isaanii warra hidhattoota duuka hidhata qabuudhaa jechuun morman. Isaan keessa dubartoonni ulfaa fi ka daa’ima hoosisan akka jiran, jaarroleenis jiraachuu eerreefii jennaanis odeeffannoo hin qabu jechuun dubbatan. Obbo Weldeen warra to’annaa jela jiru kana sa’a 24 keessatti maaliif mana murtiif dhiyeessuun hin dandaa’amne gaaffii jedhu gaafatamanii qorannoo gaggeessaa jirrutu hedduudha kanaaf dhiyeessuun dadhabame jedhan. Kaan waa’ee maqaa maatii shanee jedhuun nami adda fooyamaa jira jedhaameeti. Dhimma kana ilaalchisuun yoo dubbatan Obbo Weldeen ‘an dhimma kana odeeffannoo hin qabu, garuu humni naga kabachiiftota mootummaa ummata fi warra qabsoon socho’u adda baasuuf karoora baafatanii hojiirra jiruu jedhan’. Jiraattonni Gujii Bahaa torbee darbe ‘warra hidhatee socho’u duuka hidhata qabdu’ maqaa jedhuun namootni 700 0l hidhamuu ka dubbatan yoo ta’an; Obbo Weldeen garuu lakkoofsa namoota to’annaa mootummaa jela jiranii ifa gochuurraa of qusatanii jiran.


Hojii Tola-ooltummaa Magaalaalee Qulqulleessuutti Fuuleffate

Obbo Dassuu Tafarraa ogeessa fayyaa ti. Yeroo barumsa Fayyaa biyya Ameerikaatti baratanitti Dhaabbata Barnootaa fi Fayyaa Afriikaaf ykn ‘Education and Medical Foundation for Africa’ jedhamu hundeessuu isaanii dubbatu. Yeroo ammaa weerara Koroonaa addunyaatti yaaddoo tahe kanatti dursanii ittisuuf karaa jaarmayaa isaanii magaalaalee Oromiyaa naannoo Finfinneetti argamanitti biifa Keemikaalaa geggeessuun vaayirasii fi baakteeriyaa irraa qulqulleessaa akka jiran Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himan. Kanaafis, dhaabbatni isaanii maallaqa hamma Birrii miliyoona shanii gahu baasuu dubbatan. Naakoor Malkaa tu telefoonaan dubbise. Caqasaa No media source currently available


Itiyoophiyaatti Namani Dhukkuba Koronaa Irraa Dandamatan Maal Jedhan?

Namoota Itiyoophiyaatti Vaayrasii Koroonaan qabaman keessa muraasni dandamatanii manatti galaa jiru. Kanneen keessaa tokko jiraataa magaala Adaama Obbo Daagmaawi Baqalaa ti. Mudannoon isaanii fi haalli keessa turan maal akka fakkaatu, gabaasaan VOA , Muktaar Jamaal dubbisee jira. Guutummaa isaa caqasaa No media source currently available


‘Aanotii Gammoojjii Gujii Bahaa Keessati Namootni Hedduun Hidhamaa jiru’ - Jiraattota

Qaamoleen nageenyaa mootummaa naannoo Oromiyaa; Gujii Bahaa Aanotii gammoojjii keessatti namoota hedduu hidhaa akka jiran jiraattonni dubbatan. Keessumaa Magaalaa Harqalloo fi nageelleetti qaamoleen Humna Addaa Oromiyaa namoota dhibba torbaa ol hidhuu jiraattonni VOA’f himanii jiru. Mootummaan seera kabachiisuuf tarkaanfii kana fudhataa jira jedha; Galmoo Daawit. No media source currently available


Naannoo Oromiyaa Keessatti Hojii Sakatta’insaa fi Cimaa Deemsisaa Jirra, Jedhu Dubbi-himaan Mootummichaa

Weerara Vaayirasii Koronaa ittisuuf hojii sakatta’insa fi faana dhayuutiin duula manaa manatti taasifame dabalatee namoota miliyoona 23 dhaqabuu Bulchiinsi Mootummaa Naannoo Oromoo beeksise jira. Namoota harka qalleeyyii haala kanaan rakkachuu malanii fi deeggaramuu qaban 150,000tti dhihan adda baafamuu fi deegarsonii adda addaa Qarshii Biliyoona walakatti dhihaatu walitti qabuu isaa dubbata. Muktaar Jamaal Dubbii himaa Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Geetaachoo Baalchaa dubbise. Gaaffii fi deebii guutuu caqasaa. No media source currently available


Artistoonni Oromiyaa Faca’ina Vaayirasii Koronaa Ittisuuf Sagantaalee Hubannoo Uumuu Geggeessaa jiran

Miseensota Waldaa Fiilmii fi Tiyaatiraa Oromoo dabalatee ogeessota artiitiin bulchiisa naannoo Oromiyaa magaalaalee adda addaa keessatti tatamsa'ina vaayirasii Kooronaa dursanii ittisuuf sagantaaleen hubannoo kennuu cimee akka itti fufee jiru dubbatu, artistoonni. No media source currently available Ogeessonni fayyaa magaalaa Buraayyuu, abbotiin amantaa, dargaggotni tola-ooltummaatti bobba’anii fi bulchiinsi magaalichaa qindoominaan kaleessa hojii hubannoo uumuu akkanaa geggeessanii jiran. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Ogeessa Fayyaa Weerara Vaayirasii Koronaa Dursanii Ittisuuf Dursummaan Hojii Addaa Hojjetan

Hoji-geggeessaan Hospitaala Ispeeshaalaayzidii Naqamtee, Doktor Taarikuu Taaddasa, weerarri Vaayiresii Koronaa akkuma Itiyoophiyaa seeneen hospitaalli isaanii dhibee kana dursee ittisuu irratti qooda isaa akka gumaachu taasisuuf jecha qaamota hawaasaa fi mootummaa qindeessuun hojiitti seenan. Hanga Hospitaala keessa bulanii hojii kana hojjachuuttillee carraaqqii guddaa akka godhan dubbatu – Dr. Taarikuun. Dhibeen Koroonaa hanga ammaa Hospitaala isaaniittis tahe Lixa Oromiyaatti argamuu dhaa baateyyuu dursanii qophii gocuuu isaanii fi hawaasaaf wabii fayyaa tahuu isaanitti akka gammadanillee dubbatu. Gochuusaaniitiifi hawaasaaf wabii fayyaa tahuu isaaniitti akka gammadan dubbatu. Ammallee vaayirasii Koroonaa dursanii ittisuuf hojii hubannoo kennuutti jiru, Dr. Taarikuun. Gaaffii fi deebii guutuu caqasaa No media source currently available


Yunivarsitiileen Amboo fi Wallaggaa Dhangala'aa Harka Ittiin Qulqulleessaan Oomishuu Eegalan

Yunivarsiitiiwwan Amboo fi Wallaggaa dhangala’aa qulqullina harkaa ittiin eeggatan oomishuudhaan, hawaasaa fi dhaabbilee garaa garaaf kennaa jiran dubbatu. Weerara Koroonaa dursanii ittisuuf hojii hubannoo yeroo kennanitti, haala fayyadama meeshaalee Koroonaa irraa of eegan irratti hanqinni jiraachuullee himan.Hanqina hawaasa keessatti argan furuuf hojjataa jirra jedhu, Itti gaafatamtootni Hospitaalota Rifaraalaa Yunivarsiitiiwwan lameenii. Caqasaa. No media source currently available


Wareegamni Shinniigaa Tokkummaa Oromoo Har’aatiif Bu'uraa Guddaa Ta’e, Jedha ABOn

Addi Bilisummaa Oromoo wagga 40 dura kan hoogganoonnii fi miseensata isaa gameeyyiin gammoojjii naannoo Somaalee Shinniigaa jedhamutti itti wareegaman ittiin yaadachuuf, Guyyaa Goototaa goototaa har’a yaadatee oole. Guyyaan Goototaa kun waggoota wagga waggaatti akka lakkoobsa Awurooppaatti Ebla 15 yaadatamee oolu kun wagga 36 dura ka murteeffame tahuu, miseensi Koree Hoji Raaw’achiistuu dhaabichaa, Obbo Mikaa’el Booran VOAf ibsanii jiran. Sababaa Vaayiresii Koronaaf jecha, hoogganoonni fi miseensonni ABO har’a, akkaataa duri irraa adda taheen, mana mana ofiitti ka yaadatanii ooltan tahuullee dubbatan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Saawudiin Lammiwwan Itiyoophiyaa Deebisuu Yeroof Dhiiftee Jirti: Ambaasaddar Abdulaaziiz Ahmad

Hanga xumuura turban dabreetti lammiwwan Itiyoophiyaa 2800 saawudiin gara Itiyoophiyaatti deebisuu ishee madden adda aaddaa gabaasaa turan, Kanneen gara biyya ofiitti deebifaman kun eega weerara vaayrasii koroonaa ka'e booda daangaa yaman ce'uun Saawudii seenan ta'u Saawudiitti Ambaasaaddara Itiyoophiyaa kan ta'an Obbo Abdulaaziiz Ahmad ibsanii jiru. Kanneen karaa daangaa Yaman irraan saawudii seenan kun lakkofsii isaanii guyyaa guyyaan 200 hanga 300 akka ga'u ibsamee jira. Itiyoophiyaan lammiwwan ishee kana simachuuf qophii barbaachiisu gochuuf yeroo kan barbaaddu ta'u waan gaafatteef hojiin biyyatti deebisuu kun dhaabachuun ibsamee jira. No media source currently available


Namoonni Ajjeesamuu Itti-gaafatamaa Waajira Poolisii Buraayyuun Wal-qabatee Qabaman Eessatti Hidhaman?

Aajjeechaa itti gaafatamaa waajjira nageenyaa magaalaa Buraayyuu Komishinar Salamoon Taaddasaa waliin wal qabatee namoonni ta’annoo jala oolfaman eessatti akka hidhamanii fi haala akkamii keessa akka jiran beekuu hin dandeenye jechuun maatiin isaanii yaaddoo isaanii VOAtti himan. Dhimma kana ilaalchisuun kan gaafataman dubbi himaan Mootummaa naannoo Oromiyaa "namoonni jedhaman harka Poolisii Oromiyaa hin jiran," jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


WBOn Zoonii Lixaa Ajjeechaa Hojjetoota Dhaabbata Amantii Irratti Raaw'aame Keessaa Harka Hin Qabu, Jedhe

Dubbi-himaan Waraana Bilisummaa Oromoo Zoonii Lixaa, Gumaabaas Eebbisaa, Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennaaniin, “ajjeechaa tajaajiltoota Dhaabbata ‘Great Commission Ethiopia’ lamaa fi dargaggoo tokko irratti, Wallagga Lixaa, aanaa Ganjiitti raaw'atame keessa Waraanni Bilisummaa Oromoo harka hin qabnu” jedhan. Barattoota Yunivarsiitii Dambii Doolloo osoo gara maatiitti deebi’anii Daandiirratti akka butaman himamaa ture ilaalchisees "Mootummaa tu ofii akkas godhe malee nutrí gacha akkasii hin raaw'anne," jedhan - Gumaabaas. Baay'ina riphxee-loltoota isaanii fi eenyu akka isaan deggeru gaafatamanii, "kana ibsuun namusa waraanaan dhorkaa dha," jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Yoo vaayireesii koronaa ufi irratti argitan ‘hin rifatinaa gorsuma ogeessa fayyaa caqasaa’ jedha Caalaa Bantii Beeljiyeemitti dhiba kana irraa fayye

No media source currently available Vaayireessiin koronaa nama adduyaa miliyoona 1 kuma 500 caalaa irratti argan. Kuma dhibba hedduutti fayyee kuma kurnya hedduu galaafate. Caalaa Bantii gara torbaan sadiin duratti milikeeta dhiba kanaa ufi irratti arge. “Funyaanuma kana keessaa wanti akka abaqii natti mullachuutti kahe.Qaamni na dadhabuutti kahee booda doktora bira deeme.” Caalaan warra kuma dhibba hedduu vaayireessii kana dandamte keessaa tokko.Dhibii kun eessaa akka itti dhufe hin beeku. Taatullee gaafa tokko gabaaa dhaqe. Waan mi’a gabayaa bitatan itti guurratan ‘Cart’ namii hedduun qaqqabate harka duwwaa oofe. Gaafas ammoo dhibii kun biyya innii jiru Beeljiyeem guddoo keessatti hin mullanne. Amma ammoo nama 3,000 caalaa achii galaafate. Caalaan dhiba kana wallaanachuuf qorsa dadhabii nama fayyisu kennaniif. Achii manatti galee mana kophaatti galee maatii wal hanqate. Torbaan tokko kophaa taahee eegee funnaan hidhatee gadi bahe. Jajjabaachaa dhufee jennaan doktoralleen wal mari’atee amma maatiin walti deebi’e taatullee torbaan dhufu keessa doktora bira dhaqee ufi laalaa jedha. "Dhukkubicha caalaa rifaatuutti nama ajjeesa kanaafuu hin rifatinaan jedha," jedhe Caalaan. Haga kophaa jiru jaartiin isaa fagoo lallabdee ‘nyaatii qophaa’e’ jetti yoo ani hufu namuu hin jiru baqatee mana cufatee tataa’a kolfee dubbata. Maatiin isaallee akka Caalaan jedhetti naguma qaba. Dhiba kana namuu woma beekuun ufi irraa eega. Caalaan duraan dhiba dhibiillee qabaachuu baadha ammallee ”Waaqayyoodhumatti na eege" jedha.


Magaalaa Dambi Doollootti Dargaggoon Riphxee-loltootatti Hidhata Qabu Tarkaanfii Humna Nageenyaan Ajjeesame, Jedhu Kantiibaan Magaalattii

Magaalaa Dambii Doolloo keessatti, humnoonni naga-eegumsaa mootummaa, dargaggoo Fedhasaa Awwaqaa jedhamu ‘Abbaa Torbee ti, Warra hidhatanii Bosona jiran wajjin hariiroo qabda,’ jechuun itti dhukaasanii ajjeesan jechuun obboleessi isaa Obbo Carraa Awwaqaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himee jira.‘Dargaggoon kun waan mootummaan itti komatu wajjiin homaa hidhata hin qabh’ jedha – Obbo Carraan. Kantiibaan magaalaa Dambii Doolloo Obbo Iyyaasuu Qannaa immoo‘ Fedhasaan humnoota nageenyaa mootummaan ajjeefamuun hariiroo Riphxee-loltoota wajjiin waan hidhata qabuuf qabuufi. Osoo qaama nageenyaa irratti tarkaanfii fudhachuuf yaaluu ajjeesame,”jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Tatamsa'ina Vaayirasii Koranaa Ittisuuf Hojii Tola-ooltummaa Ogeessa Fayyaa

Dr. Nuuraddiin Lukee, ogeessaa yeroo hedduu dhimmootta fayyaarratti kan uummataaf hubannoo kennuun tajaajilaa jiran. Eega Vaayirasiin Koronaa Addunyaa irratti mul’atee jalqabee ammoo, mala of irraa ittisa hawaasa hubachiisuudhaaf midiyaalee hawasummaatiin akkasumas qaamaan baadiyyaalee keessa naanna'uudhaan sochii adda dada gacha tiran. Hospitaala Riferaalaa Shaashemannee keessaa hojjetu - Dr. Nuuraddiin. Gaaffii fi debió guutuu caqasaa No media source currently available


Amneestii Internaashinaal Poolisiin Oromiyaa Angawoota ABO fi Gaazexeessitoota ‘Seera Malee Hidhaman’ Akka Hiiku Gaafate

Akka Amneestii Internaashinaal ibsetti angawootni ABO sadan jechaan Baatii Filayee, Bilisummaa Araarsaa fi Gadaa Gabbisaa akkasumas gaazexeessitoonni Oromia News Network lama Dassuu Duulaa fi Waaqoo Noolee tibba angawi ABO olaanaa Abdii Raggaasaa hidhaman suura kaaftanii hookkaraaf karaa bantan jechaan to’annaa poolisii jela oolfaman. No media source currently available Namootni kun sana booda himanni irratti banamee mana murtiif ka dhiyaatan yoo ta’an, torbeen dura dhaddachi isaan irratti dhiyaatan gochi kun yakka miti jechaan bilisaan isaan gad dhiisus garuu anagwootni ABO fi gaazexessitootni kun haga yoonaa hin hiikamne. Fissehaa Teklee Amneestii Internaashinaal Waajjira Gaanfa fi Kibba Afrikaatti qorataan qabiinsa mirga namoomaa ka Itiyoophiyaa dhaabbnni isaanii gocha kana balaaleffachuu dubbatan. Obbo Fissehaan, qaamoleen nageenyaa namoota kana sababa adda addaa isaanirratti uumaan hidhaa keessa isaan tursaa akka jiranis dubbatan. Alii eenyummeessaan keessan rakkoo qaba jedhuu, alii mmoo Koomishinii Poolisii Oromiyaatu isin barbaada jedhuu, amma yoonaa Buufata poolisii Buraayyuu keessa akka jirani odeeffannoo kan qabnu jechuunis dabalataan dubbatan. Itti aansuunis waanti kun baratamaa dhufaati jira jedhu Obbo Fissehaan. Akka ragaattis kanaan dura Obbo Abdii Raggaasaa akkasuma qabamanii hidhamanii mana murtiif dhiyaatanii galmeen cufamee, amma eessa akka jiran waanti beekamu hin jiruu jedhan Haalli kun Amajjii kaaseetu akka kan itti fufaa jiru, Gaazexeessitoota ONN fi angawoota ABO qofaarrattis akka hintaane eeranii ,dhiyeenyas dubreen Eelzaabet jedhamtu naannoo Harariitti hidhamuushee, naannoo Amaaraattis waanumti wal fakkaatu mullataa akka jiru dubbatan. Kanaaf filannoon as siquun wal qabatee, miseensota paartii mormituu fi gaazexeessitoota mootummaa qeeqan hidhuun baayyataa jira, kun dhaabbachuu qaba jenna nuti jechuunis dubbatan. Dookter Tokkummaa Dhaabaa abukaatoo namoota seeraan ala toa’annaa poolisii jela jiru jedhameeti. Himatni jalqabaa erga cufamee kaan isaanirratti akka hin banamne dubbatan. Dookter Tokkummaan namoota seeraan hidhaman kana ilaalchisee qaamolee bulchiinsa sadarkaa gadii akkasumas Koomishineri Poolisii Oromiyaallee gaafannee deebii dhabnee jedhan. Dabalatas achi buutee Obbo Abdiis nama gaafannu dhabnee hibboo keessa jirra jedhu. Waa’ee angawoota ABO fi gaazexeessitoota hidhaman jedhame kanaa dubbi himaa Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa obbo Geetaachew Baalchaa gaafannee dhimma kana Poolisiin Oromiyaa harkaa akka qabu nuuf akeekan. Koomishinera Poolisii Oromiyaa Araarsaa Mardaasaaf namootni kun erga manni murtii haa hiikaman jedhee maaf hidhaa tursiifaman jennaan ani hidhamuu namoota kanaa odeeffannoo hin qabu jedhan. Ibsa Dhaabbata Amnesty ilaalchisuunis, Dhaabbatichi ibsa baasuun dura nurraa adda baafachuutu irra turee jedhan. Mootummaan naannoo Oromiyaa akka beeksisetti kaleessa Pirezdentiin naannichaa Obbo Shiimellis Abdiisaa sirreeffamtoota seeraa 13,321’f dhiifama taasisanii jiru. Isaan waliin garuu angawootni ABO fi gaazexeessitoonni ONN lameen seeraan ala hidhamanii jiru jedhaman akka hin hiikamne himamee jira.


Mootummaan Naannoo Oromiyaa Tatamsa’ina Koronaa To’achuuf Wiirtuulee Fayyaa fi Hospitaalota Qopheessuu Beeksise

Bulchiinsi mootummaa naannoo Oromiyaa tatansa'ina Vaayrasii Koroonaa tohachuuf Wiirtuulee laaboraatorii jahaa fi hospitaalota kudha sagal qopheessuu isaa beeksisee jira. Oduu gama biraatiin Bulchiinsi Mootummaa Naannoo Oromiyaa hidhamtoota kuma kudha sadi’ii ol ta'an akka hiikkaman murteesse jira. No media source currently available


Gamtaan Abbootii Gadaa Akka Vaayirasiin Koronaa Dhala Namaa Irraa Dhaabatu Uummatni Bakka Bakka Jirutti Araara Waaqaa Kadhachuu Qaba, Jedha

Gamtaan Abbootii Gadaa Oromoo weerarri tatamsa'ina Vaayirasii Koronaa akka dhaabbatuuf uummatni bakka jiru maratti Uumaa isaa akka kadhatu, qajeelfamoota ittisa Vaayiresichaa ilaalchisee mootummaa fi ogeeyyii fayyaa irraa kennamanis akka hojii irra oolchu waamicha dhiheessan.\n\nBarreessaa Gamtaa Abbbootii Gadaa ka tahan Abbaan Gadaa Tuulamaa - AbbaaGadaa Goobana Hoolaa akka ibsannitti AbbootiinGadaa guyyaa shan shaniin araara waaqaa kadhachaa jiran. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Yunivarsitiiwwan Amboo fi Wallaggaa Waa’ee Dhukkuba Koronaa Uummata Dadammaqsuuf Bobba’an

Yunivarsitiiwwan Wallaggaa fi Amboo Weerara Koronaa dursanii ittisuuf magaalaalee keessa jiranii fi baadiyyaalee naannoo isaaniitti bobba’uudhaan uummataaf dadammaqinsaa fi hubannoo kennaa jiran. Mootummaa fi dhaabbatoonni garaa garaa dursanii weerara Koronaa ittisuuf dhaamsawwan dabarsanis ammallee namootni akka eegamutti hojii irra oolchaa hin jiran; akka Ogeessota fayyaan gorfametti wal irraa fagaachaa hin jiran, jedhu - pirezidaantotni Yunivarsitiilee lameenii. Sochiileen hawaasummaa tokko tokko ammallee akkuma duraaniitti akka itti fufanii jiran yeroo hojii hubannoo kennuuf bobba’an arguu isaanii dubbatu – hayyoonni kenneen. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Waldaan Ogeeyyota Fayyaa Oromoo Addunyaa Vaayireesii Koronaa Kana Irratti Ogeeyyota Oromiyaa Jiran Qarqaaruuf Horii Waltii Guuruufiitti Jira

No media source currently available Waldaan Ogeeyyota Fayyaa Oromoo Addunyaa https://iohpa.org/ akka pirezidaantiin isaa Dr Obsaa Hassan jedhetti hujii isaanii guddoon gama fayyaatin ummata barsiisuu,gama fayyaatiin qorannoo akka akkaa tolchanii ummatti himuu. Waldaan kun dhiba vaayireesii kornaa kana irratti ee ogeeyyota Oromiyaallee mi’a isaan vaayireessii kana irraa namaan wallaaniin bituuf haga doolara kuma 100 walti guuruuf hujiitti jira. Horiin kun waan akimiin namaan wallaantuun gloves,mask,wayaa akimiin naqattu,waan kophee akimiitti kaayanii fi waan gara garaatiin gargaaruuf horii walti guuruufiitti jiran. Haga ammaatti doolara kuma 63 caalaa yaayyuu walti guuraniif akka Dr Obsaan jedhetti. Mi’a gargaarsaa kana akka Dr Obsaan jedhetti Biiroo Fayyaa Oromiyaa waliin tahanii ogeeyyota fayyaa Oromiyaa jiranii ergan. Akkuma bitanin geejjiba xuyyuuraatiin erguuf kurfoo jiran jedhan.“Akka ummata biyya tokkootti waliin dhaabachuun barbaachisa.” Damee Waldaa Ogeeyyota Fayyaa Addunyaa Oromiyaa jiran waliinilee hujii tana hojjachuuf horii kana waltii guurtuutti jiran. Dr Obsaan Hospitaal Mercy, MN jiru keessa hojjataa.


Namoota Vaayrasii Koronaan Qabaman Ogeessii Tajaajilaa Turan Maal Jedhu?

Weerarri vaayrasii Koronaa Yunaaytis Isteetes fi addunyaa irratti hammaataa yeroo jiru kanatti ogeessonni eegumsa fayyaa tajaajiila kennuu itti fufanii jiru. Kanneen dhukkubsattoota vaayrasii koronaa gargaaraa ituu jiranii ofii vaayrasichaan qabamanis ta'e du'an akka jiran gabaafamaa jira. Doktooroota Oromoo hospitaaloota Amerikaa keessumaa naannoo Chikaagottti dhukkubsattoota wal'anaaturan keessaa Dr Ibraahim Amee Elemoo tokko. Namoota vaayrasii koronaan qabaman gargaaruun maal akka fakkaatu ibsuu. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


ABO fi KFOn Akkaataa Itti Boordiin Filannoo Guyyaa Filannoo Biyyoolessaa Dabarse Komachuun Ibsa Baasan

Filannoo Biyyaalessaa yeroo biraatti dabarsuuf murtiin Boordiin Filannoo murtesse kan nu hin hirmaachisinii fi edemas hojii sirrii hin tanate, jechuun komatan - Addi Bilisumaa Oromoo fi Kongrasiin Federaalawaa Oromoo. Bordiin Filannoo gama isaatiin qaama dhimmi ilaalatu hundaa mariisisnee turre, ahuma irratti garuu rakko jiru ilaaluun ofumaa murtessine, jedha. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Itiyoophiyaa.: Uummanni Miliyoona 28 Vaayrasii Koroonaaf Saaxilamu Danda'u

Biyyonni Afrikaa Bahaa keessa jiran namoota vaayrasii koronaan qabaman hanga tokko qabu.Garu aangawoonni eegumsa fayyaa kan Itiyoophiyaa weerarrii vaayrasii koronaa hammaachuu mala jechuun qophiitti jiru. Itiyoophiyaan biyya heddumiina lakkoobsa uummataan Afrikaa keessaa sadarkaa lammataa irra kan jirtu. Odeeffannoo Raadiyoon Sagalee Amerikaa argee akka agarsiisuutti uummanni biyyatti Miliyoona 28 vaayrasii Koronaaf saaxilamuu maluu jedha. Kana ma/ees namoonni kuma hedduun sababaa vaayrasichaan qabaniif jecha wal'ansa fayyaa kanhatattamaa fi walitti fufiinsaan kennamuu argachuuqabu. Biyyattiin kanaaf qophii dhaa? Gabaasa Guutuu caqasaa No media source currently available


Tamsa’ina Vaayiresii Koronaa Ittisuu Hidhamtoonni 1,500 Ol Akka Gad-lakkisaman Mootummaan Murteesse

Tamsa’ina Vaayiresii Koronaa Ittisuu Wajjiin Haala Wal-qabateen Hidhamtoonni Kuma Tokkoo fi Walakkaa Ol Akka Gad-lakkisaman Mootummaan Murteesse Abbaan Alangaa Waliigalaa, ka Federaalaa Itiyoophiyaa hidhamtoota 1,559f dhiifamni dhiifamaan akka gad-lakkifaman murteessuu beeksise. Abbaan Alangaa Waliigalaa ka Federaalaa weerara vaayirasii koronaa manneen sirreessaa irraa ittisuun akka danda'amuuf jecha akka namoonni kunneen dhiifamaan gad-dhiisaman murtee irra gahuu isaa dubbate. Caqasaa. No media source currently available


Tola-ooltota Yeroo Muddamaatti Lammiif Birmatan

Dooktoor Olaanaa Tarrafaa jedhama. Barataa Fayyaa Yunivarsiitii Wallaggaa Waggaa Shanaffaa ti. Yeroo Weerarri Koronaa yaaddoo Addunyaafi Itoophiyaa tahe kanatti tola ooltummaan bakka dhalootasaatti deebi’ee haala ittiin dhibee Kooviidoo-19 dursanii ittisan irratti hawaasa Godina Wallagga Bahaa Aanaa Eebantuuf hubannoo kennaa jiraachuusaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himeera. Oduudhuma wal fakkaatuun, Shamarree Badhaadhii Shantamaa ammoo Jiraattuu magaalaa Finfinnee yoo taatu, yeroo weerara Kooroonaa kanaan hawaasni manaa bahuu rakkatutti, namootni galiin isaanii gadi aanaa tahe rakkatuu malu, jechuun, magaalaa Ambootti namoota 50f birrii kuma lama lama dhuunfaan kennuun, waliigalatti birrii kuma 100 gumaachitee jirti. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Qajeelfamoota Ittisa Tatamsa'ina Koronaa Ittisuuf Mootummaan Baase Dhugoomsuuf Hojimaata Barbaachisa, Jedhu Ogeeyyiin

Tatamsa’ina Vaayirasii Kooronaa ittisuudhaaf hojimaatni lammiilee dirqisiisuu fi qajeelfamoota gara hojiitti akka hiikamu taasisuu jirachuun barbaachisaa ta'uu ibsan ogeeyyiin seeraa VOAn dubbise. \nAkka ogeeyyiin sera kun jedhanitti weerara Vaayirasii kooronaa ittisuuf qajeelfamoonni gama mootummaatin darban seeraan hojiitti hiikuu hojimaatni dandeessisu hin jiru taanaan hojii irra oolchuun rakkisaa dha, jedhu. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Oromiyaa Lixaatti Banamuu Tajaajila Bilbilaa fi Interneetii Jiraattonnii fi Qaamni Mootummaa Maal Jedhan

Tajaajilli bilbilaa fi Intarneetii Oromiyaa Lixaatti eega baatiilee muraasaaf cufamee booda amma banamuu ilaalchisee yaada jiraattotaa haga tokko gaafannee tafjaajilichi banamuutti baay'ee gammaduu isaanii dubbatan. Bulchaan godina Wallagga Lixaa Obbo Eliyaas Uummataas gama isaaniin, banamuun bilbilaa fi intarneetii uummata gammachiisee jira, jedhanii waa'ee weerara Vaayirasii Koroonaas ofeeffannoo gahaa argachuuf fayidaa inni qabu ibsan. Guutummaa isaa caqasaa No media source currently available


Manni-maree Dhimmoota Islaamaa Itiyoophiyaa Salaataaf Gara Masgiidaa Deemun Akka Dhaabatu Murteesse

Manni Maree Gumii Dhimmitoota Islaamaa Itiyoophiyaa hawaasni Muslimaa dhimma salaataaf gama Masgiidotaa deemuu irra akka of qusatu murtessee jira. Murteen kun tamsa’ina Vaayrasii koroonaa ittisuuf jecha xinxala qajeelfama amantaa irra dhaabachuun ka dabarsame tahuu tu himame. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Tajaajilli Bilbilaa fi Interneetii Oromiyaa Lixaa Irraa Citee Ture Deebi'ee Baname

Tajaajjilli bilbilaa fi Interneetii Oromiyaa Lixaa, godinaalee Wallaggaatti addaan citee ture deebi'ee akka tajaajila kenna murteeffamuu isaa Prezdaantiin Mootumma Naannoo Oromiyaa Obbo Shimalis Abdiisaa beeksisanii iran. Tibba kana hero daawwini godinoota Wallaggaatti taasisametti hawaasa waliin mariin geggeefamuu fi rakkoo bu’uuraalee misoomaa furuufis kan hojjetamaa jiru tahuu dubbatan, prezidaantichi. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Tajaajjilli bilbilaa fi Interneetii Oromiyaa Lixaa, godinaalee Wallaggaatti addaan citee ture deebi'ee akka tajaajila kenna murteeffamuu isaa Prezdaantiin Mootumma Naannoo Oromiyaa Obbo Shimalis Abdiisaa beeksisanii iran. Tibba kana hero daawwini godinoota Wallaggaatti taasisametti hawaasa waliin mariin geggeefamuu fi rakkoo bu’uuraalee misoomaa furuufis kan hojjetamaa jiru tahuu dubbatan, prezidaantichi. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available  .


Mootummaan Naannoo Oromiyaa Tatamsa’ina Vaayirasii Koronoo Ittisuuf Murtiislee Uggura Geejjibaa Dabarse

Bulchiinsi Mootumma Naanno Oromiyaa tatamsa’ina Vaayirasii Koroonaa ittisuuf geejjibaalee qaxxamura biyya fi magaalee keessaa guutummaatti uffuruuf murtesse jira. Dhabileen adda addaa naannawicha keessatti argamanis bakka tursiisaaf akka oolan jedhamee jira. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Itiyoophiyaa Keessati Har’a Namoonni Afur Dabalataan Vaayirasii Koronaan qabamuun Himame

Itiyoophiyaa keessati har’a namoonni afur dabalataan Vaayirasii Koronaan qabamuun kan himame yoo ta'u kun lakkoobsa namoota biyyattii keessatti Vaayirasichaan qabamanii kudha jahatti ol guddise. Kanneen Vaayirasii Koronaan qabamuun isaa amma himame afuran keessaa tokko lammi biyya Morishiyes yoo ta'u namoonni sadii ammoo lammiilee Itiyoophiyaa ti. Vaayirasiin Koronaa yeroo jalqabaaf amma Finffineedhaa alatti argamuun kan himame yoo tahu, namni irratti argame tokko jiraata Magaala Adaamaa tahuu isaa tu himame. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Qajeelfama Koreen Vayiresii Koronaa baase cabsani ummata walti qabun seeraa ala 'taarkaanfii irra deebii hin qamne fudhachiisa: Badhaadhinaa

No media source currently available Torbaanuma kana keessaa Godin Gujii Dhiyaa koolleejjii Barsiisota Bulee Horaa keesatti nama 300 caala walti qabanii ajandaa Paartii Badhaadinaa barsiisan jedha warra sun keessa oolle jedhe. Kora aanaa fi ganda cufaa nama walti quuran jedhan kana fuluma hedduu dhagahumatti jirra. “Kora saddeetaffaa.Warra Paarti Badhaadhinaa hin deeggaree,barattoota dhiyoo eebbifamanii fi nama heddduu walti yaamaniiIda’amuun maal akka taae, waan Paartii Badhaadhinaa fi waan filannoo nu barsiisanii nu leenjisa.” Godina Booranaa aanaa Taltallee,Meeggaa,Eelwayyee fi fulaa hedduulleetti woman akkanaa nama barsiisan jedhan. “Yoo waan vaayireessii koronaa gaafatan ammoo dhukkubii kun nama biyya alaa irraa dhufee gara keenna hin jiru nuun jedhan jedha." Oromiyaa fulaa hedduu woman akkanaa kana dhageenna. Awaluu Abdii oduu himaa Paartii Badhaadhinaati. “Sagantaa paartii osuu hin taane, haala biyyaittin keessa jirtu irratti,gamaaggama raawwii hojii geggeessu, babalina vaayiressii kornaa irratti carraa kanaan fayyadamanii mari’atu malee ajandaa s paartii miti,” jedha. Koreen Tohannaa Paartii Badhaadhinaa akka obboo Awwaluun jedhetti dhiba kana tohchuuf waan hedduu hajajje. Nama 10-20 caala akka walti hin qabamne yoo qabamanillee wal irra fagaatan. Iddoon sun vaayiressii koronaa dabarsuuf carraa hin ballsine poolsii fi koreen fayyaa akka tohatu gaafatan. Lakkoofsa nama haga 20 jedhan amma 5 ykn sunii gadi akka tahu hajajan. Bulchiinsii seera Koree Tohannooo Vaayireessii Koronaa baase cabsee hujii ummata balaa irra buuftu hojjatan jedhan akka obboo Awwaluun jedhetti tarkaanfii irra deebii hin qamne irratti fudhatan. Yoo bulchiinsii seera cabsee ummata walti qabe ummatii poolisi fi bulchiinsa naannoo beessisuu qaba jedha. Akeekachiise kaahmaee jiraa bulchiinsii seera sun cabse hidhaanis adabamuu dandaha jedha.


Godaantonni Itoophiyaa 814 Jabuutii Irraa Deebifaman

Lammiwwan Itiyoophiyaa 814, kanneen mootummaan Jabuutii godaantota seeraa-alaa ti, jechuudhaan gara Itiyoophiyaatti deebise, bulchiinsi Dirre-dhawaa bakka kophaatti baasanii tursiisanitti simatee kan kunuunsaa jiru tahuu beeksisee jira. Bakka kophaatti baasanii tursiisan kanatti kanneen simataman lammiwwan Itiyoophiyaa Jabuutii irraa baasaman kanaaf nyaata, bakka hirribaa fi wanneen bu’uraaf barbaachisan dhiheesseefii guyyoota kudha afuriif akka isaan tursiisu ka dubbate, bulchiinsichi Dirre Dhawaa, guyyaa kudha afurii booda immoo, qorannaan vaayiresii Koronaa eega taasisameefii booda gara bulchiisota naannoo irraa dhufanitti kan deebisaman tahuu beeksise. Jabuutiin maaliif akka lammiwwan Itiyoophiyaa kana biyya ishee tii baaste waan ibsame hin jiru. Itti-aanaa Kantiibaan magaalattii akka jedhanitti, magaalaa daangaa Jabuutii irra jirtu – Dawwaalee irraa simataman – lammiwwan Itiyoophiyaa kun.


Vaayirasii Koronaa Of Irraa Ittisuuf Oromiyaatti Hojjetoonni Mootummaa Dhibba Harka Shantama Tahan  Akka Eyyamaan Mana-turan Taasisame

Bulchiinsa naannoo Oromiyaa keessatti hojjetoonni mootummaa dhibba irraa harka shantama tahan sababaa weerara Vaayirasii Kooroonaatiin eyyama guutanii manatti galuun, ofii fi maatii maatii ofii dhiibbee kana irraa akka egan mootummaan beeksisee jira.\n\nBiiroon Tajaajila Uummataa fi Qabeenya Misooma Namaa akka ibsetti hojjetoonni mootummaa eyyamaan akka bahan ka jedhame, eyyama hojjetaa ofii kuufatan irraa akka fudhatan otuu hin taane hubatamee jira. Hojjettonni eyyama guutanii mana isaani akka turan taasisaman eenyu faa akka tahan adda baafamuu isaallee hoogganaan Biiroo Tajaajila Uummataa yokaan Paablik Sarvisii fi Qabeenya Misooma namaa Oromiyaa Dr.Biqilaa Hurrisaa ibsanii jiru. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Geeraawarq Katamaa, Murteessituu Kubbaa Miillaa Sadarkaa Biyyoolessaa

Kan baatii Bitootessaa keessa ayyaaneffamaa jiru, guyyaa dubartoota Addunyaa yokaan MARCH 8 ilaalchisee, keessummaa dhiheessinu qabna. Geeraawarq Katamaa jedhamti. Komishinara ykn Madaaltuu Murteessitootaa Kubbaa Miilaa ka sadarkaa Oromiyaa fi biyyoolessaa ti. Geeraawarq magaalaa Naqamtee bakka addaa Calalaqii jedhamutti dhalattee guddatte. Daa'imummaadhaan ijoollee dhiiraa waliin kubbaa taphataa akka guddatte ka dubbatte, Geeraawarq akkamitti akka carraa kubbaa miilaa taphachiisuu argattee fi hamma idil-addunyaatti beekamuu geesse nutti himti. Naakoor Malkaa ti bilbilaan dubbise. Ijoollummaadhaan Kubbaa miilaa taphachaa turuu ishee ibsuun eegalti. No media source currently available *Maxxnsa duraa irrattii Geeraawarq Komishinara ykn Madaaltuu Murteessitootaa Kubbaa Miilaa ka sadarkaa addunyaa kan jenne dogoggoraanii. Nu oofkalchaa.


Itiyoophiyaan Hidhamtoota kuma Afur Hidhaa Dhaa Kan Hiiktu Ta'uu Beeksiste

Weerara vaayiresii koronaa ittisuuf jecha hidhamtoonni kuma afur ta’an hidhaa dhaa kan gad dhiisaman ta’uu Haati alangaa federaalaa Itoophiyaa Adanech Abeebee beeksisaniiru. Murtiin kun kan darbe erga vaayiresiin kun faca’uun dhaga’amee booda muummichi ministeeraa kanneen yakka hamaa hin dalagne akka gad dhiisaman murteessanii booda jedha Meleskachoo Amahaa Finfinneerraa.


Hojjettoonni Mootummaa Federaala Itiyoophiyaa Har’aa Qabee Mana Ta’anii Hojjechuu Jalqaban

Hojjettoonni mootummaa federaala Itiyoop;hiyaa gumii minsteerotaan murtiin erga darbee booda har’a mana taa’anii hojii hojjechuu jalqabaniiru. Akkuma kanaan hojjettoonni waajjira muummicha ministeeraa dhibba irraa harki 64 har’aa qabee manaa akka hojjetan ajaji darbee jira. Muummicha ministeerichaaf dubbi himtuu kan ta’an Biilenee Siyyuum VOAf akka ibsanitti waajjiraaleen federaalaa martinuu kana hordofuu qabu jedhan. Murtiin kun kan darbe vaayiresiin koronaa geejjiba uummataa irratti namoonni heddummaatanii faca’inni akka isaa hin hammaanne ittisuuf jecha jedhan dubbi himtuun kun. Uummatis weerara vaayiresii koranaa kana ittisuuf qajeelfama mootummaa biraa darbu akka hojii irra oolchu waamicha dabarsaniiru.


Obbo Abdii Raggaasaa Mana-hidhaa Kam Keese Jiru?

Miseensa Koree Giddugaleessa ABO kan tahan obbo Abdii Raggasaa bakka itti hidhamanii turanitti argachuu hin dandeenye jechuun, maatiin isaanii yaaddoo qaban ibsataa jiran. \nDubbi himaan Mootummaa naannoo Oromiyaa Obbo Geetaachoo Baalchaa ammoo, obbo Abdii Raggaasaa erga qaama naageenyaan to'ataamanii irraa eegalee harka mootummaa jiru. Waan maaiti yaaddessu hin jiru, jedhu. Maatiin bakka Obbo Abdiin jiran Koomishina Poolisii Oromiyaa gaafatanii baruu akka danda'anillee dubbatu. Maatiin Obbo Abdii garuu, gaafatanii nama achi buutee isaanii itti himu akka dhaban dubbatanii jiran. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Itiyoophiyaa Keessatti Nama Itti Dabalaa Vaayiresii Koronaan Qabame Argame

Itiyoophiyaan nama vaayiresiin koronaa keessatti argame tokko itti dabalaa jiraachuu mirkaneessite. Kunis lakkobsa namoota vaayiresichaan qabamanii 12n ga’ee jira. Ministeerri eegumsa fayyaa Liyaa Taaddesee akka jedhanitti namni boodana qabame ga’eessa umuriin waggaa 34 Dubaayitti imalee deebi’e. namoonni 25 isa waliin wal argan moggaatti qoodamaniiru. Muummichi ministeeraa Abiy Ahimed dhabbata Jack Ma foundation fi dhaabbata Ali Babaa waliin ta’uu dhaan biyoonni Afriikaaf kan oolu meeshaalee qorannaa, fi ittisuu vaayresii koronaaf ta’u dhiyeessuuf kaka’umsa dandeessisu waliin ta’uun labasanii jiru. Akkuma kanaan kan dhaabbaia Jck Ma fi Alii babaa meeshaalee ittiin qorannaan geggeessamu gumaachan miliyoona 1.1 Finfinnee seenee jira. Yaada sana kan dhiyeessan muummicha ministeeraa Abiy waan ta’aniif jecha xayyaara Itiyoophiyaatiin biyyootii Afriikaa 53f raabsamuuf jira. Ministriin eegumsa fayyaa har’a akka beeksisetti meeshaalee kanaaf gargaarsa argame ka biro biyyoota Afriikaaf geessuu eegalaniiru. Dubbi himaan ministrichaa Dr. Tegene Raggaasaa VOAf akka ibsanitti xayyaarri biyyoonni meeshaaleen kun ergamaniif kan jalqabaa geessuuf keessaa Sudaan, Masrii fi Eertraa dha.


Godaantonni lammiin Itiyoophiyaa 64 Moozaambikitti Du’anii Argaman

Imala seeraan alaan gara biyya Afriikaa kibbaa deemaa turan ka jedhaman lammileen Itiyoophiyaa 64 biyya Moozaambiik keessatti du’anii argaman. Lammileen Itiyoophiyaa kunneen magaalaa biyya Moozaambiik ka godaantonni Afriikaa Kibbaa gahuuf keessa qaxxaamuran Moo’atiizee jedhamtutti konkolaataa irra keessi haguugameen odoo deemanii reeffi isaanii warra kellaa eeguun konkolaataa keessatti argame. No media source currently available Yoo kanas yoo warri anagwoota mootummaa konkolaataa kana sakatta’an warra konkolaataa keessa ture 78 keessaa 64 du’uu saba himaaleen biyyattii gabaasaniiru. Eembasii Itiyoophiyaa Taanzaaniyaa jirutti bakka bu’aa mootummaa ka ta’an Teewodroos Girmaa ta’ee kana hordofaa akka jiran dubbatan. Dubbii isaanii keessattis, oduu kana saba himaalee gara garaa akkasumas lammilee Itiyoophiyaa dhimma kana hordofan irraa akka isaan dhaqqabe ifoomsanii, garuu deemsi naannoo dhibee Koronaaf jecha waan adda citeef qaamaan dhaqanii haala lammilee Itiyoophiyaa kana baruun rakkisaa ta’uu dubbatan. Obbo Teewoodroos Embasiin Itiyoophiyaa Daar E Salaam jiru karaa Embasii Moozambiik Taanzaaniyaa jiruu anagawoota moozaambiik argachuuf hojjetaa akka jiru eeranii, Embaasiwwan Itiyoophiyaa biyyoota kibba Afriikaa jiran waliinis wal dubbiirra jirraa jedhan. Saba himaaleen biyyattii anagawoota mootummaa waabeffachuuf du’aatii lammilee Itiyoophiyaa kanaaf ka’umsa ka ta’e konkolaataa keessatti ukkaamfamuu ta’uu gabaasanii jiru. Naga eegdonni kellaa konkolaataa kana dhaaban yaada kennaniinis yoo konkolaataa kana dhaabsisan lammileen Itiyoophiyaa lubbuun hafan nuuf qaqqabaa jechuuf golga konkolaataa kana reebaa akka turan himanii jiran. Mootummaan Moozaambiikis ammaa du’a lammilee Itiyoophiyaa kana ka’umsa isaa baruuf reeeffa ijoollee 64 kanaa irratti qorannaa gaggeessaa jira.


Filannoo Biyyoolessaa Dhufaa Jiru Dimookiraasummaa Cehuu fi Hanqachuu Murteessa, Jedhu Hayyoonni SIyaasaa

Haalli itti Itiyoophiyaan Filannoo biyyaalessaa Hagayya bara 2012 adeemsisuuf jirtu cehumsa dimookiraasii biyyattiif murteessaa tahuu dubbatu barsiisotni Saayinsii Siyaasaa Yunivarsiitii Amboo. ''Filannoon kun naga-qabeessa, haqa-qabeessa, amanamaa fi diimookiraatawaa akka tahu yoo barbaadame Paartileen Siyaasaa fi dhaabbileen hawaasummaa gahee ol’aanaa bahachuu qabu,” jedhu - hayyuuleen kunneen. Marii isaanii caqasaa. No media source currently available


Dhaabbiileen Amantaa Itiyoophiyaa Keessaa Dhaamsa Of Eeggannoo Koronaa Dabaarsan

Dhabbileen Amantaa garagaraa ummanni yaroo bakka amantaa deemus ta'e jiruu hawaasummatti hirmaatu dhibee Vaayiresii Koroona irraa akka of eegu waamicha dhiheessan. Dhabbileen kunneen murteelee hanga hirmannaalee waqeeffannaa kan manneen sagadaa tokko tokko ugguruuttillee murtii dabarsanii jiru. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Itiyoophiyaa Keessatti Namoonni Lama Vaayrasii Koronaan Haaraa Qabamuun Ibsamee Jira

Ministriin eegumsa fayyaa Itiyoophiyaa fi Instituutiin fayyaa hawaasaa kan Itiyoophiyaa walii wajjiin ibsa baasaniin waliigalaan lakkoofsi namoota Koronaan qabamanii Itiyoophiyaa keessatti 11 ga'e jira. Warri haaraa qabaman lamaan keessaa inni tokko umriin 28 kan gara biyya Beeljiyamii fi Neeseelandti imalee turee fi inni kaan immoo umriin isaa 34 kan ta'e fi Dubaay irraa kan deebi'ee ta'uun ibsamee jira. Kanneen duraan vaayrasii koronaan qabamuun isaanii ibsamee 9 keessaa 8 haala gaariin dandamachaa akka jiran ibsamee jira.


Dr. Kaatriin Haamlin fi Fayyaa Dubartootaa Itiyoophiyaa

Lammii Awustraaliyaa kan ta'anii fi waggootii dheeraaf Itiyoophiyaa keessatti tajaajiila eegumsa fayyaa keessumaa kan dubartootaa kan turan Dr. Kaatriin Hamliin umrii isaanii 96tti kaleessa Finfinnee keessatti du'an boqotanii jiru. Dr. Hamliin waliin waggoota dheeraaf hojjataa kan turan ogeettiin wal'ansa fayyaa gadameessaa fi ulfaa Dr. muluu Mullataa waa'ee Dr.Kaatriin maal jedhu? Gaaffii Deebii guutuu caqasaa No media source currently available


‘Namoota Daangaa Cehan Qorannaa Kooronaa Irratti Gaggeessuutti Jirra’ Hospitaala Mooyyalee

Kara deemtonni Keniyaa gara Itiyoophiyaa karaa seensa Mooyyalee seenan Kooronaa yaa qabaataniif hinqabnee adda baasuuf bakka qorannoo afur Godina Booranaa Aanaa Mooyyalee keessatti hundeessee nama daangaa ol qaxxaamuru mara hospitaalli mooyyalee qorataa jira. Dookter Alii Galgaloo Diirekterri hospitaalichaa VOA’f lammilee Keeniyaa fi Itiyoophiyaa akkasumas ka biyya kaanii karaa kana darban maraaf qoraannoo malu gaggeessaa jirraa jedhu. No media source currently available Akka Dookter Aliitti, Mooyyalee bakka afuritti giddu galli qorannoo kun dhaabbatee namoota kanaaf qorannoon gaggeeffamaa jiraa.Karaa daangaa Mooyyaleen meeshaaleen shaqaxaa, midhaan nyaataa fi zayitnis hedduun waan seenuuf sun hagam qorannoon irratti gaggeeffamaa gaaffii jedhuufis, naannoo sanatti daddabarsi meeshaalee ammamurtaa’aa dhufuu dubbatanii, kanaafis humni nageenyaa fi gumruuka eegu ga’aan ni jiraa jechuun deebii kennani. Dookter Aliin buufataaleen qorannoo kooronaa afran meeshaa ho’ina qaamaa safaruuf gargaaran, akkasumas humna namaa ga’aas qabaachuu dabalanii himanii jiru. Erga qorannoon kun jalqabee namootni mallatoonis tahe vaayresichi irratti argame akka hin jirre irra deebiin himanii, yoo sichi mudateef garuu Mooyale ganda booleetti bakki namootni kun adda baafamanii kaa’aman qophaawuu dubbatan. Jiraattonni magaalaa Mooyyalees hojjettoonni fayyaa, akkasumas ka fannoo diimaa waa’ee Vaayresii Kooronaa jiraattotaaf barumsa keennaa akka jiran, daangaa irrattis nama daddarbuuf qorannoon taasifamaafii akka jiru raga bahanii jiran. Daldalaan magaalattii tokko garuu, dhibeen kun dhufuun sochii daldalaa jiraattonni biyyoottan lameenii ittiin jiraatan hedduu danqee jedhu. Dookter Alin, Diirekterri Hospitaala Mooyyalee, hojiin qorannaa fayyaa namoota daangaa qaxxaamuranii sirriitti deemaa jiraatus darbee darbee rakkoon nageenyaa magaalattii keessatti mullatu garuu dhiibbaa fidaa jira jedhan. Kanaaf mootummaan kana yoo fure gaariidha jechuunis gaafataniiru. Gaaffii kana bulchiinsa Aanaa Mooyyalee gaaffeen ture. Bakka bu’aan waajjira Koomunikeeshinii Aanaa Mooyyalee Obbo Berhaanuu Gonoo, ka rakkoo fidu alii al warra biyya ollaa keeniyaa keessaa as darbanii dhufanii dhukaasa bananiidha jedhan. Dookter Aliin akka jedhanitti, lammilee Itiyoophiyaa fi Keeniyaa akkasumas lammileen biyya kaaniis dabalatee guyyaatti buufataalee qorannoo afran naannoo Mooyyalee jiranitti namoota dhibba jahaa haga kuma tokkootu qoratama.


Dr. Abiyyi Vaayiresii Koronaan Wal Qabatee Haleellaa Lammiiwwan Alaa Irratti Raawwatamu Balaaleffatan

Vaayiresii koronaan wal qabatee magaalaa Finfinnee fi nannolee ka biroo keessatti lammiilee biyya alaa irratti haleellaa raawwataa jiru muummichi ministeeraa balaaleffatanii jiru. Aadan warra Itiyoophiyaa fi eenyummaa isaanii kan hin calaqqisne ta’uu dubbataniiru.


Itoophiyaan Balaliiwwan Biyyoota 30tti Geggeessamu Akka Dhaabatu Murteessite

Xayyaarri dungoo sana baatte Greece irraa maadhee qilleensaa Jaaoppan kan Matsushimaa qubatee jira. Xayyaarri sun namni hagas keessa hin turre, sababiin isaas koreen olompikii Tookiyoo kan bara 2020 sababa weerara Koronaan kan ka’e jiloota sadarkaa ol aanaa akka hin ergine murteessee jira.


ETHO-TELECOM Maamiltoota Isaaf Bilbila Irratti Ergaa of Eeggannoo Vaayiresii Koonaa  Dabarse

ETHO-TELECOM vaayiresii koronaa ittisuun akka danda’amuuf maammiltoonni isaa milioonni 45 ta’an ennaa walii bilbilan ergaa dadammaqiinsaa ittisa kana irratti fuuleffatu akka dhaga’an labsuu isaa beeksisee jira. Kanneen mobaayila irratti bilbilan lammiiwwan Itiyoophiyaa of eeggannoo errgaa of keessaa qabu dhaga’aa oolan. Bilbillii fi interneetiin irraa cite kan jiru uummati lixa Oromiyaa mala adda addaan haala ittiin odeeffannoo argachuu dand’mu irratti mari’atamuu isaa itti gaafatamtuun Itiyoo telekoom aadde Firehiwet Taammiruu beeksisanniru.


Oromiyaatti Namoonni 4 Mallattoon Vaayirasii Koranaa Irratti Mul’atuu Isaaf Qorannoof Adda Baafaman

Har'a namootni 4 naannoo Oromiyaa magaalaa Bishooftuutti nama 2 fi Adaamaatti namni 2 mallatoon Vaayirasii Kooroonaatti shakkisiisu waan irratti mul'ateef akka kophaa turanii qorataman taasisamuu Biiroon Eegumsa Fayyaa Oromiyaa beeksisee jira. Akka Biiroon kun jedhutti, faca’insa vaayirasichaa hanqisuuf godinaalee naannawaa daangaa jiranitti akka hordoffii cimaan godhamus himamee jira. No media source currently available *Maxxansa duraa irratti namoota 6 kan jenne dogoggoraanii. Namoonni mallattoo agarsiisan 4. Sirreesineera. Nu oofkalcha.


Vaayiresiin Koronaa Addunyaa Irratti Sodaa Waan Uumeef Afriikaan Qoophaa’uu Qabdi: Waaltaa To’annoo fi Ittisa Dukkuboota Afriikaa

Vaayiresiin Koronaa biyyoota Afriikaa sadii akkaan miidhee jira. Garuu itti aanaan waaltaa ittisa dhukkubootaa fi to’annoo Afriikaa Dr. Ahimed Ogweel akka jedhanitti ardittii guutuun ittisa vaayiresichaaf hiree ofii qabu. Vaayreesichi biyyoota addunyaa hedduu keessatti sodaaa uumee jira. Afriikaan immoo akka Awrooopaa fi Asiyaa keesatti lakkoobsa hedduu argaa jirru, caasaan eegumsa fayyaa kana to’achuuf rakkisaa waan itti ta’uuf of eeggannoo fi qophee gochuu qabna jechuu dhaan Dr. Ahimed Ogwell ibsaniiru. Kanaaf,gorsaa fi tarsiimoo waaltaan kun mootummoonni akka isaan hordofan barbadu miidhaa vaayreesiin kun ardittiitti fiduu malu ittisuu fi xiqqeessuu irratti hojjechuu dha jedhan. No media source currently available


Manni-maree Dhimmoota Islaamaa Itiyoophiyaa Vaayirasii Koronaa Ilaalchisee Hubachiisa Of eeggannoo Kenne

Uummani sababoota dadarbiinsa Vaayrasii Koroonaaf isaan saaxilu irra akka of eegu Manni-maree Dhimmoota Islaamummaa Itiyoophiyaa hubachiisee jira. Yaroo Salaataattis akka uummatni bakka tokkotti hedduumaachuu irraa of qusatu gaafatanii jiru. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Dr. Kaatriin Hamin Du’aan Boqatan

Dr. Kaatriin Hamin, bu’ureesituun dhaabbta Fiistullaa Kaatriin Hamin fi dubartoota Itoophiyaa kumaan lakkaawwamaniif tajaajila baqaqsanii hodhuu fiistullaa kennaa turan dhu’aan boqachuu dhabbanii isaanii karaa marsariitii isaa beeksiseera. Dr. Kaatriin dargaggummaa isaanitiin gara Itoophiyaa dhaqanii oggoota 61 darbaniif tajaajila keennaa turan. Lammiiwwan Itoophiyaa hedduun gadda du’a Dr. Kaatriinin itti dhagahame karaa miidiyaalee hawaasummaa ibsaa jiran. Dr.Kaatrin oggaa 96 ti mana isaanii Finfinnee jirutti Roobii kaleessaa du'aan boqatan.


‘Ajjeecha Jimaata Dabreen Booda Mooyyalee Rakkoo Nageenyaa Rakkisaa Keessa jirti’ - Jiraattota

Dhuma torbee darbee kana Mooyyaletti name shan erga dhukaasaan ajjeefamee booda magaalaan rakkoo keessa jirtii jedhan jiraattonni magaalattii VOA’tti dubbatan. Jiraattonni ajjeechaan kun naannoo Seessii jedhamutti raawwatamuu himanii; warra du’e kana keessa ijoolleen dubraa fi jaarsi ganna guddoo jiraachuu himan. Mootummaa fi Waraanni Bilisummaa Oromoo naannoo kana keessa socho’an ajjeechaa kanaaf qub walitti qabaa jiru; Galmoo Daawit dabalata qaba. No media source currently available


Interneetii fi Bilbilli Cufamuun Hawaasa Odeeffannoo Argachuu Dhoowwaa Jira: Ogeessota Fayyaa

Tajaajilli bilbilaa fi Intarneetii Godinaalee Wallaggaatti cufamee jiru akka hawaasni godinaalee sanaa weerara Vaayirasii Koronaarratti hubannoo gahaa hin arganne taasise, jedhan ogeessotni fayyaa fi jiraattotni tokko tokko. Biiroon Fayyaa Naannoo Oromiyaa immoo Giddugalli tokko dhibee kana ilaalchisee magaalaa Naqamteetti banamee waan jiruuf hawaasni odeeffannoo argataa jira, jedhee jira. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Namoota Vaayiresii Korornaatti Shakkamanii Qorataman Keessaa Hagi Toko Walaba Tahan Jedha Mootummaan Itiyoophiyaa

Itiyoophiyaatti namoonni shan ka Vaayiresii Koronaatiin qabaman haalli fayyaa isaanii kan hordofamaa jiru tahuu Institiyuutiin Fayya Hawaasa Itiyoophiyaa beeksisee jira. Namoonini Vaayirasichaan shakamanis hangi tokko vaayrasicha irraa walaba tahuu kan ibse institiyuutichi, isaan hafan ammoo bu'ii qorannaa eegaa jiru jedha. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Abbootiin Amantii Itiyoophiyaa Waa’ee Vaayiresiif Kadhannaa Waaqaa Barbaachisa, Jedhu

Vaayirasii Koronaa ilmaan namaa irra rakko guddaa geessisaa jiru akka Rabbi deebisuuf hunduu soma fi kadhataan akka namni hundinuu gara Waaqaatti fuula deebifatu Gumiin Abbotii Amantaa Itiyoophiyaa waamicha dhiheesan. Uummani waan qabuun akka wal gargaarus dhaamani jiru. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Hoogganni ABO, Obbo Abdii Raggaasaa, Mana-murtiitti Dhihaatan

Kan dhiheenya kana mana isaaniitii humnoota mootummaatiin qabamanii hidhaa jiran miseensi Koree Hoji-raaw’achiistuu Adda Bilisummaa Oromoo, Obbo bbo Abdii Raggaasaa mana murtiitti dhihaatanii guyyaa biraa akka deebi’anii dhihaataniif beellamni itti gaafatamee jira. Kaleessa mana-murtii aanaa magaalaa Buraayyuutti ka dhihaatan Obbo Abdiin guyyaa 11 booda akka deebi’anii dhiheeffaman beellamni itti gaafatamuu kan Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsan abukaatoo isaanii Dr.Tokkummaa Dhaabaa ti. Obboleessi obbo Abdii, Obbo Gammachuu Raggaasaa immoo, “akkataan qabinsa isaa mana hidhaa keessumaa, maatii fi abukaatoo isaa waliin akka walitti dhihaaatee dubbachuu danda’u mirgi isaa akka eegamuuf manni-murtii ajajeyyuu ammallee meetira soddoma caalaa itti dhihaannee dubbisuu hin dandeenye,” jedhu. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Bulchiinsa Uummattoota Kibbaa Keessatti Namnii Vaayrasii Koronaan Qabame hin Jiru

Jiraattonni bulchiinsa naannoo uummattoota gama kibbaa keessa jiran deemsa vaayrasii koronaa kana keessatti akka of hin daganne akkasumas haala barbaachisaa hin taaneen akk vaayrasichaaf of hin saaxille itti aanaa bulchaan naannoo sanaa obbo Ristuu Yirdaaw hubachisanii jiru. Harka wal qabuun nagaa walgaafachuun akka dhaabatu akkasumas harka ofii saamuunaadhaan sirritti dhiqachuun kan barbaachisu ta'u dubbatan. Bulchiinsa uummattoota kibbaakeessatti namnii vaayrasii koronaan qabame akka hin jirree fi kanneen shakkiin hordoffiin irratti gaggeeffamaa turan namoonni 39 vaayrasicha irraa walaba ta'uun ibsamee jira.


Kan Ambotti Geggeessamuuf Ture Waltajjiin Marii Maccaa fi Tuulamaa Maaliif Haqame?

Waltajjiin marii waa’ee injifannoo Waldaa Wal gargaarsaa fi Misoomaa Maccaa fi Tuulamaa Magaalaa Ambootti deemsifamuuf ture Sanbata duraa darbe haqamuun isaa himamee. Qopheessaan marichaa Yunivarsiitiin Amboo hirmaattoota dhiifaman gaafadha jedhee jira. Aangawoonni bulchiisa magaalichaa maaliif akka waltajjiin marii kun haqame akka ibsu barbaadamee deebii hin kennine. Biiroo Komiyunikeeshinii fi Koomishiniin Poolisii Oromiyaas gaafatamanii dhimmicha ilaalchisee odeeffannoo hin qabnu jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Vaayresii Koronaa Ittisuuf Manneen Barnootaa Itiyoophiyaa Cufaman

Itiyoophiyaan biyyoota Afriikaa vaayresiin kun keessatti argame 28 keessaa tokko ta’uu dhaan har’a immoo biyyoota sochii ugguruu dhaan manneen barnootaa cufanitti makamteetti. No media source currently available Muummichi ministeeraa Abiy Ahmed har’a TV irratti dhiyaachuun akka jedhanitti Itiyoophiyaa keessatti wal ga’ii lakkoobsa namoota baay’ee kanneen geggeessan waaltaaleen mootummaas ta’e dhuunfaa torbanneen lamaan itti aananiif jijjiirama argame ilaallee ragaa haaraa hamma dhiyeessinutti wal ga’iileen akka dhaabatan. Tarii lakkoobsi isaanii xiqqoo kan ta’ee fi qulqullinaa fi to’achuuf wal ga’iileen mijatan yoo jiraatan ministeera eegumsa fayyaan kan to’ataman yoo ta’u wal ga’iileen kanaan ala ta’an garuu yeroof akka dhaabatan kan murteessine ta’uu isaa, konfrensii, bakka spoortii dabalatee manneen barnootaa sadarkaaa lammaffaa ni cufamu jedhan. Manneen barnootaa sadarkaa ol aanaa jechuun Yuniversitiiwwanii fi Koollejiiwwan mooraa dhuma keessa turanii qajeelfama ministeera barnootaa biraa kennamuun barnoota isaanii haalli isaan barnoota itti fufan ni mijata jedhaniiru.


Koronaa Vaayrasii Laalchisee Marii Hoogganaa Biiroo Barnoota Oromiyaa Wajjin

Namoonni nama Vaayirasii Kooronaa qabu waliin walitti dhufeenyaa fi wal tuttiqqii qaban guyyoota muraasaaf namoota biroo irraa addatti of baasanii turuun tatamsa'ina Vaayirasichaa ittisuuf barbaachisaadha, jedhan hoogganaan biiroo barnoota Oromiyaa Dr.Tolaa Bariisoo.\n\nLammii Jaappan vaayiraasiin kun keessatti argame waliin hojiif turtii daqiiqaa 20 kan waliin dabarsan hoogganaan kun amma maatii fi hawaasa irraa kophaatti of baasaniiru -hanga guyyaa 14 ta'utti. Gaafii fi deebii guutuu caqasaa No media source currently available


Itoophiyaan Manneen Barnootaa fi Sagantaawwan Hedduu Torban Lamaaf Cufte

Lakkoofsi namoota Koronaavaayrasiin qabamanii Shan gahuun erga beekamee booda, muummeen Ministiraa Itoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimad Wiixata harraa ibsa kennaniin manneen barboota torban lamaaf cufamuu ibsaniiru. Manneeneen barnootaa, sagantaawwaan ispoortii fi qophiiwwaan namoota hedduu hirmaachisan Wiixata harraatii qabee guyyoota 15 dhufaniif akka dhaabbatan murteeffamu an beeksisan muummeen ministira Itoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimad, barattoonni Yunvarsiitii garuu ammaaf mooraa jiran keessa akka turan dubbatanii achumattii haala ittin of eegan irratti hojjachuuf waliigalteerra gahamuu eeran.


Jiraattota Naqamtee: Haalli Nageenyaa Dinagdee Irratti Dhiibbaa Uumaa Jira

Jiraattotni magaalaa Naqamtee tokko tokko dhabamuu nagaa waggaa darbetti magaalichatti uumamee tureen abbootiin qabeenyaa gara magaalaa biraatti deemaa jiru jedhan. Namootni hojii daldalaan jiraatan tokko tokko ammoo sababaa cufamuu tajaajila bilbilaafi intarneetii hojiisaaniirratti danqaa tahuu himan.\nKantiibaan Naqamtee Obbo Bariisoo Tamasgeen Magaalaa Naqamtee amma tasgabbii gaariitu jira , sochiin diinagdee isheen akka cimee itti fufu marii ni geggeessina” jedhaniiru.\n\nGodina Wallagga Bahaa Magaalaa Naqamteetti dabalatee, Godinaalee Wallaggaa Biroottis tajaajila bilbilaafi intarneetii cufame mootummaan akka banu gareen mirga namaaf falmu Human Rights Watch jedhamu torban kana ibsa baasuun isaa ni yaadatama. No media source currently available


Namni Vaayrasii Koroonaan Qabame Itoophiyaa Keessatti Argame

Mootummaan Itiyoophiyaa yaroo jalqabaaf namni Vaayrasii Koroonaan qabame argamuu gabaase. Namni kunis torbaan dura gara Itiyoophiyaa dhufuun isaa beekamee jira No media source currently available


Manni Marii Bakka Bu'ootaa Mudaamawwan Haaraa Raggaasise

Manni Marii Bakka Bu’ootaa muudama raggaasisee jira. Muudamnii kun kan sadarkaa ministeeraa fi komishinaraa yoo ta’u sagaleen mormii fi deggersaa miseensoota biraa dhaga’amee jira. Miseensoota bordii Preesii Itiyoophiyaa raggaasisuu irrattiis mormnii jabaan dhaga’amuun gabaafamee jira. Gabaasa ergame caqasaa No media source currently available


Vaayrasii Koroonaa Ofirraa Ittisuuf Maaltu Fala?

Dhukkuba Vaayrasii Koroonaa Addunyaa irratti hatatamaan babaldhataa jiru ofirra ittisuuf maaltu fala, keessattu haala qabatamaa jiruuf jireenya hawaasa keenna waliin walqabatee sababoonni dhibee kanaaf nama saaxiluu danda’anii fi irra of eeggachuun barbaachisuhoo maal faadha. Muktaar Jamaal dhimma kana irratti Ogeessa afferee jiraa kuno No media source currently available


‘Waadaan Yoo Abiy Ahmed Afrikaa Kibbaa Daawwatan Nuuf Seename Haga YoonaaMeerre?’ Lammilee Itiyoophiya Afrikaa Kibbaa Jiraatan

Ji’a amajjjii darbe Muummeen Ministiraa Itiyoophiyaa Abiy Ahmed biyya Afriikaa Kibbaa yoo daawwatan waadaan lammileen Itiyoophiyaa biyyas jiraataniif seename homtuu hin raawwannee ittuuyyu urakkoo keessa seennee jedhu. Dhalattoonni oromoo yaada isaanii VOA’f himan; Amajjii jalqaba guyyoota lamaaf ka biyyattii turan Muummeen Ministiraa Abiy Ahmed rakkoo waraqaa eyyama jireenyaa qabdanuuf isiniif gaafadhee deebii gaarii mootummaan biyyattii naa kenneeraa jechaan yos nutti himanus ammaa garuu baqattootaaf furmaatni taa’e hin jiru jedhan. No media source currently available Hundumaan lammii Oromoo Afrikaa Kibbaa ganna 8’ jiraatedha. Innis Abbaa daa’ima tokkoo ta’uu dubbatee; Muummeen Ministiraa Abiy kan dhufaniif baqattootaaf furmaata barbaaduuf miti jechuun morma. Waanti inni mormes, namni tokko yoo waraqaa Koolu – galtummaan jiraatu mootumman biyya inni’rraa baqate tokko dhufee biyya baqaatti waraqaa eyyama siif gaafachuuf mirga hin qabu jedha. Itti dabalees Hundumaan Ministirri Muummee Abiy Ahmed warra baqattummaan jiraataniif homaa akka hin gaafanne ‘Siyaasa ofiif’ jecha dhufanis jedha. Hundumaan amma Waajjirri Mootummaa Dhimma Keessoo Afriikaa kibbaa inumaattuu erga Muummeen ministiraa dhufanii as eyyama duraan yeroon nuuf kennaa ture nurraa gabaabsaa jira kanaaf rakkoorra jirraa jedhe. Dargaggoon Oromoo kun warri waraqaa hin qabne amma waraqaa haareffachguuf seeraan ala gara birrii kuma 30 kaffalanii haareffataa jiru jedha. Waajjirri Dhimma Keessoo Afriikaa Kibbaas humnaan biyyatti nu deebisuuf hedduu dhaadataa jiraachuu dabalee hime. Kana jelaa bahuufis lammileen baqaan Afriikaa Kibbaa jiraatan haala biyya keessa jiru isaan hubachiisuuf karaa warra seeraa yaalaa akka jiran hime baqataan Oromoo kun. Bayyaan Alii Ahmed baqataan waa’ee waadaa ji’a Amajjii darbe baqattootaaf seenamee dubbatedha. Bayyaan Yeros wal gahii Abiy Ahmed irratti argamanirratti hirmaachuu hima; yeros Abiy ‘Dhimmi yaaddoo waraqaa qabdani sichi dhumeera’ dubbii jedhu nuuf dubbatanii turan, amma garuu haalli jiru fuggisoodha jedha. Muummeen Ministeerotaa Abiy Amajjii Keessa Yoo Afriikaa Kibbaa Daawwatan biyyootni 2’n maalirratti walii galanii turan? Daawwii isaanii jalqabaa Afriikaa Kibbaan yeros Abiy Ahmed; kabaja ayyaana Paartii Afriikaan Naashonaal Koongires hirmaatanii achumaanis marroo lama lammilee Itiyoophiyaa Afrikaa kibbaa jiraatan duuka mariyatanii turan. Yerosis Afrikaan Kibbaa fi itiyoophiyaan gama; Fayyaa, Tuurizimii fi Viisaa Diiploomaatotaan mijeessuun waliin hojjechuuf ka isaan dandeessisu walii galtee waloo mallatteessanii turan. Yeroma kanas Muummeen Ministiraa Abiy ka dubbataa turan waan lammilee itiyoophiyaa Afrikaa Kibbaa jiraataniiti. Yeros Afriikaa Kibbaa daawwachuuf turuunkoo haga mootummaan biyyattii fedha fi mirga lammilee eegsisuuf deebii kennu sababa jedhu akka tures Muummeen Ministiraa Abiy dudubbataa turan. Lammileen Itiyoophiyaa Afrikaa Kibbaa jiraatan VOA’f yoo himan; nami hedduun biyyaa bahee achi jiru keessumaa lammileen Itiyoophiyaa waraqaa Koolu galtummaa gaafatanii argataniin jiraatu male ka Paaspoortiin jiraatu namoota baayyee muraasaa jedhu. Mohaammed Keereddin lammiin Itiyoophiyaa Johaanisberg jiraatu fi Abbaan ijoollee afuriis silaa utuu galmeen harkaa qabnu kun nuuf fooyya’ee hojii hojjennee of jijjiiruuf bu’aa gaarii qaba ture, garuu Imbaasiin itiyoophiyaa dhimma kana hordofuu male haga yoonaa homaa nuuf deebi hin laannes jechuun dubbate. Amajji darbe yeroo walii galteen biyyoota lameenii mallatteeffamee ture kana wanni dubbatamee ture (irratti walii galame jedhame) Abiy Ahmed Muummeen Ministriraa Itiyoophiyaa Pirezdent Raamafoosaa lammileen Itiyoophiyaa eyyama fi galmee malu akka argatan gaafachuudha. Dhimmi kun haa dubbatamu malee haalli raawwii isaa garuu ifaan ka kaa’ame hin turre. Yoosis, Waajjirri Dhimma Keessoo Afriikaa kibbaa Ministeera Nageenyaa Itiyoophiyaa fi ministeera haaja alaa walin dhimmi kun hojiitti hiikama jedhameet ture. Qaama raawwii waadaa kanaa hordofu keessaa tokko Imbasii Itiyoophiyaa Piritooriyaa jirudha. Gaggeessaan Miisiyoonii Itiyoophiyaa Ambaasaadder Shiferraaw Teklee; gaaffii hedduu VOA’ n isaan gaafate deebisuurraa of qusatanii jiran. Garuu Dhaamsa barreeffamaan deebiisaniin ‘dhimmi kun dhimma hordoffii dheeraa qabu waan ta’eef Mootummaan Itiyoophiyaa waajjirootii Mootummaa Afriikaa Kibbaa waliin kan irratti hojjetu ta’a’ deebii jedhu qofa nuuf kennanii jiran.


Bulchiinsa Oromiyaa:jara daarii Awaashii fi Bordoddee irratti nama nagaa fixe seeraan gaafachuuf jabaannee hojjanna

Wal dhabaii kun gama Awaashii fi Bordoddeeti nama hedduutti lubbu dhabee qabeenna hedduutti bade jedhan. Oromiayaatti akka bulchaan aanaa Qumbii-Bordoddee jedhetti nama 10 du’ee 7 madaahe jedhe. Madooleen akka jecha itti gaafatamaa biiroo fayyaa godinaatti madoolee fi nama lubbuu dhabellee hospitala Asebootitti geessanii malee lakkoofsaan mirkanaa miti.Affaarilleen nama tokkotti tanaan du’ee 10 madaahe jedhe.Rakkoon tun gara ji’a 6tiin duratti jalqabde jedhan. Namii naannoo Affaari irraa dubbate obboo Kadir Ahmed akkana jedhe.“Akkuma duruu jedhan marra irratti wal dhaban jedhan.Gara ganna 10n duratti sehaa hawaasii Oromoo bonaa jedhee garanatti godaane.Bonii dabre jennaan deebihuu didan.” Bulchaan Bordoddee obbo Muusaa Yuusuf tanatti hin dhugeeffatu.“Warra qophaahee hidhatetti km 5 nutti seenee nu hadhe.Ganamaan nu hahdan. Waranaa hidhate qofatti ollaa keenna seenee nu hadhe.Bulchiinsa Affaaritti keessa jira dhufuee nu lole.Qabeenna miliyoona lama caala balleessan.Kaan hin saaman.Waan hedduu balleessan.” Bulchiinsii biiroo nagaa Affaar wal dhabii kun marraa fi bisaan irraa dhufe jedha. Bulchiinsii Oromiyaa ammoo hujiin tun ta saba obboleeyyanii wa lolchiisuuf hojjatanii warra tana hojjate seeraan gaafachuuf bulchiinsii “jabaatee hojjanna.” Akka bulchiinsii Oromiyaa jedhetti warii nama nagaa ficcisiisu kun warra karaa gabaabaan mootummaa harkatti deeffachuuf ummata bara hedduu waliin jiraate wal aasisu.


Gaazzexeessonni ONN Lama Humnoota Mootummaan Hidhamuu Dhaabbatichi Beeksise

Dhaabbatni Televiiszyoonaa “Oromiyaa Niwus Neetwoork” yokaan ONN jedhamu mootummaan Gaazexeessota lama na jalaa hidhe, jedha.\nDaarektarri Ol’aanaan dhaabbatichaa, Obbo Soorsaa Dabaflaa, VOAtti akka himanitti, gaazexeessonni hidhaman lamaan Dasuu Duulaa fi Waaqoo Noolee ti. Mootummaan naannoo Oromiyaa immoo gama isaatiin gaazzexeessonni lameen sababa ogummaa isaaniin wal-qabateen osoo hin taane yakkatti shakkamanii ti, jedha. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Lola Humnoota Mootummaa fi WBO Bosana Keessa Soch’u Gidduutti Deemu Irraa Kan Ka’e Jiraattonni Naannoo Lolichaa Gara Gaambellaatti Dheessaa Jiran, Jedhama Walitti bu’iinsa humnoota Mootummaa fi hidhattoota Waraana Bilisummaa Oromoo bosona jiran gidduutti deemaa jiru jalaa dheessuuf namoonni gara Naannoo Gaambeellaatti baqachaa akka jiran dubbatu jiraattotni Godina Qellem Wallaggaa, Raadiyoon Sagalee Ameerikaa dubbise. Bulchaan Godinaa Qellem Wallaggaa Obbo Gammachuu Baqqalaa immoo namootni baqatan warra hariiroo hidhattoota bosona keessa socho’an waliin qaban, jedhu. Bakka Bu’aan Paartii Badhaadhinaa Hawaasa Oromoo Naannoo Gaambeellaa Obbo Garramuu Adabaa gama isaaniin “Nagaan waan uumameef namootni Gaambeellaatti baqatanii turan amma gara qehee isaaniitti deebi’anii jiran,” jedhu. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Itiyoophiyaa Keessa Vaayrasii Koronaan Namni Qabame Hin Jiru Jedhame

Itiyoophiyaa keessatti hanga amma namnis Vaayrasii koronaan qabame kan hin jire ta’u isaa Institiyuutiin Fayyaa Hawaasa Itiyoophiyaa beeksise. Shakkiilee Institiyuutichaan qoratamanii Vaayrasii korona irraa walaba ta'an Afrikaa Kibbaatti ergamuu irra deebiin akka sakatta’amu taasifamee Vaayrasii korona irra walaba ta’uun isaa akka mirkaneeffames ibsamee jira. Muktaar Jamaal dabalata qaba No media source currently available


Gamoolee Yunivarsitii Maqaalee Goototaa fi Beektotaan Moggaafaman

Yunivarsitii Dambi Doolloo keessatti gamooleen tajaajila adda addaa kennan maqaa gootota fi namoota bebbeekamoo naannoo sanattis tahe sadarkaa Oromiyaa fi Itiyoophiyaatti wanna gaarii hojjetaniin moggaafamuu Yunivarsiitiin Dambii Doolloo beeksise. Akka seenaan gaariin namoota knaa dhalootaan yaadatamaa jiraatu gochuuf gamoolee Yunivarsatichaa maqaa isaaniin moggaafamuu dubbatan - Daarekatarri Quunnamtii Hawaasaa Yunivarsiitii Dambii Doolloo Piroofeesarri Gargaaraan Tamasgeen Alamuu. Caqasaa. No media source currently available


Barattonni Itiyoophiyaa Chaayinaa fi Kooriyaa Kibbaa Keessa Jiraatan Waa’ee Koronaavaayires Maal Jedhu?

Barattoonni Itiyoophiyaa, kanneen biyya Chaayinaa, magaalaa Wuhaan, akkasumas, Kooriyaa Kibbaa, magaalaa Dejoong jiraatan, waa’ee dhukkuba vaayiresii Koronaa biyyoota keessa jiranii maal jedhu? J aallannee tu itti bilbiluun dubbisee -- Barataa Yohaaniis Solomoon, Yunivarsitii Wuchaang, Chaayinaa irraa irraa jalqabna. Caqasaa. No media source currently available


Gifiraa fi Koleeraan Oromiyaa Keessatti Namoota Danuu Ajjeese, Biiroon Fayyaa Oromiyaa

Naannoo Oromiyaa godinoota garaagaraa jaha keessatti weerarri Gifiraa fi Koleeraa torbaan lama darban qofatti namoota soddomatti dhihaatan ajjeesuu Biroon Fayya Oromiyaa beeksise. Biiroon kun maddeen oduuf akka ibsetti, Weerara Gifiraa ittisuuf daa'imman kuma dhibba jahaa oliif talaaliin marsaa duraa kennamee jira. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Qaamni ‘Koree Araaraa fi Nagaa Furtuu’ Jedhamu Mootummaa fi WBO Gidduutti Araara Buusuuf Hojii Jalqabuu Isaa Dubbate

Dhaabbata tola-ooltummaa Furtuu jedhamu jalatti kan ijaarame Koreen Araara fi Nagaa Furtuu Mootummaa Itiyoophiyaa fi Waraanaa Bilisummaa Oromoo bosonatti hafe gidduutti araarri fi nagana akka bu'uuf hojii walitti fiduu dubbachiisuu eegaluuf qophaa’uu isaa dubbata. Mootummaan Naannoo Oromiyaa gama isaatiin koree kana waliin dhaabatee rakkoo jiru furuuf qophii ta'uu isaa dubbata. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Qophii Filannoo fi Rakkolee Mumul’atan. Kutaa 2ffaa

Paartiin Izemaa deemsa filannoo duraa kana keessatti haala attamii keessa jira? Dura ta’aa Izemaa kan ta’an Dr. Birhaanu Paartii biyya bulchaa jiru Badhaadhina caasaan sadarkaa gadii maallaqa sassaabachuuf karaan deemaa jiru dirreen filannoo madaalawaa akka hin taane godhe jedhan. Paartiin Badhaadhinaa Dirqiin maallaqa kennaa jechuun daldaltoota gaafataa jira jechuun haala Adaamaa keessatti uumame akka fakkeenyaatti ibsan. Daldaltonni jaalala paartiif qabaniif otoo hin taane bor-egeer dilaallii guddaan nu irratti ramadama jechuun sodaatanii maallaqa gaafataman kennu jedhan. Paartii badhaadhinaa irraa Obbo Awwaluu Abdii kana irratti deebii kennaniin dirqisisnee hin fudhannee, warra fedhaan nu kennan immoo ni galateeffanna jedhan. Bordiin filannoo gama isaan iyyata paartileen dhiyeeffatan mara argachuu isaa ibsee qaama dhimma isaa qoratuutti dabarsuu isaa fi furmaata barbaachuuf kan jiru ta’uu ibseera. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Falmii Abbummaa Magaalaa Finfinnee fi Dirree Dawaa

Bulchiisonni magaalaalee Finfinnee fi Dirre-dhawaa seeraa fi seenaadhaan, akkasumas, lafti isaanii qabeenyaa uummata Oromoo fi qaama Oromiyaa waan tahaniif, dhimmi magaalaalee lameenii hatattamaan Mana-maree Bakka-bu’ootaa Itiyoophiyaatti dhihaatee murtii akka argatu, Addi Bilisummaa Oromoo torban dabre ibsa baaseen gaafatee jira. Ka magaalaa Dirre-dhawaa keessa maadheffate paartiin “Hibret Le Haandinnet innaa Le Netsaannet” yokaan “Gamtaa Tokkummaa fi BIlisummaaf” jedhamu immoo ibsa ABOn baase kana mormuudhaan, “abbummaa magaalaa Finfinnee jiraattota magaalattiif haa dhiisnu, magaalaan Dirre Dhawaa garuu ka Somaalee ti,” jedhee jira. Gabaasaa Addis Chekkol, Dirre-dhawaa irraa erge Jalannee tu dhiheessa. No media source currently available


Dargaggoo Yunivarsitii Dhaa Eebbifamee Ofii Hojii Uummate

Dargaggoo Haayilee Kabbada magaalaa Amboo keessatti gurgurtaa nytaataa fi dhugaatii baay’ee xiqqoo irraa ka’uudhaan yeroo ammaa "Mana Nyaataa fi Dhugaatii Qeerroo" jedhamu banatee ka maammiloota isaa tajaajilaa jiru tahuu dubbata. Dargaggoon kun ka bara darbe Yunivarsiitii irraa digiriin eebbifame yoo tahu mana nyaataa isaa keessatti nyaata gurguru ofumaa ka qopheessee dhiheessu thauulee gabaasaa VOAtti hime. Dargaggoota biroo sadii of biratti miindeessuunan hojjechiisaan jira ka jedhu dargaggoon kun fuulduraatti dargaggoota hedduu miindeessuuf karoora qaba. Dargaggoonni hojii xiqqoo irraa ka’anii guddachuu danda’u, jedha. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available