Manni murtii Fedaralaa Itoophiyaa,hidhamtoota Koree Hawaasa musiliimaan yakkamtoota jedhe.

https://youtu.be/23OzRdJ7ONM OMN:Oduu Adol.06,2015 Murtiin yakkamtummaa hidhamtoota Koree fala barbaadduu hawaasa Musliimaa 18 irratti , mana murtii ol’aanaa Federaalaa biyyatti, dhaddacha yakkaa arfaffaan, Adoolessa 6 bara 2015 kenname kun himannaa abbaa halangaa fi ragaalee ittiisaa dhihaatan erga dhaggeeffataa oolee booda jedhameera. Galmee himatamtoota Sheeh Abubakar Ahimad jalatti, himataman keessaa 1ffaa hanga 9ffaatti jiran irratti, manni murtii erga ilaalaa tureen booda, akka seera farra shororkeessummaa, keeyyata afur jalatti ibsametti, namoonni kun, sochii geggeessuun, jeequmsaaf namoota kakaasuun yakkamtoota jedhee jira. Dhimma kana ilaalchisuun, abukaattoo himatamtootaa obbo Tamaam Abba Bulguu dubbifnee,akka hubanneetti, hidhamtoota kanarratti ragaan abbaan halangaa dhiheesse quubsaa miti jedhan. Koreen fala barbaadduu, gama isaaniitiin ragaa ittisaa dhaddacha mana murtiitti dhiheeffatanis, manni murtii fudhachuu diduun, yakka farra shororkeessummaatiin murtii dabarsuu isaa Obbo Tamaam Abbaa Bulguu OMN tti himaniiru. Obbo Tamaam itti dabaluun, manni murtii, ragaa ittisaa himatamtoonni dhiheeffatan harkatti diduun, akka heera biyyattiitti fudhatama kan hin qabnedha jedhan. Manni murtii kun, himatamtoota kanarratti, murtii adabbii itti murteessuuf, akka lakkofsa Itiyoophiyatti gaafa Adoolessa 27 bara 2007tti kan beellame ta’uunis bekkamee jira. Hidhamtoota kana keessaa, hayyuu seenaa kan ta’an Ahimaddiin Jabal, guyyaa hardhaa mana murtitti kan isaan dubbatan, “shororkeessaan isin malee anaa miti, hardhas borus, yoon jiraadhe amantii koo barsiisuuf itti fufa.Waraqaan ati dubbiftu kun, ana biras gaheera.Yoo barbaadde siif dubbisa, kan ati dubbisaa jirtu, murtoo humnoota tikaati.’’ Manni murtii Federaalaa Itoophiyaa, koree fala barbaadduu hawaasa Musliimaarratti, yakkamtoota jechuun murtii dabarse mormuun, dhaabbanni Dimtsachiin Yisamma ibsa baasee jira.. Ibsi Dimtsaachin Yissammaa, kan koree fala barbaadduu hawaasa Musliimaatiin dhaabbate akka jedhutti, gaaffilee mirgaa hawaasni musliima gaafataa tureen, mootummaan biyya bulchaa jiru, deebiin inni kenne, hidhaa, reebicha fi ajjeechaa yoo ta’u, qabsoo karaa nagaan jalaqabame wanti duubatti deebisu tokkollee hinjiru jedheera. Akka ibsa kanatti, humni kamuu, sochiilee hawaasa Musliimaa dura dhaabbachuu fi gaaffi mirgaa ka’aa turan dhoorguu akka hin dandeenne hubachiisuun, waggoota sadan darban keessa sochiileen gaggeffamaa turan ragaa guddaadha. Koree fala barbaadduu hawaasa Musliimaa hidhuun, kanneen sochii keessatti hirmaatan ari’uun, hawaasa rakkoolee isaa karaa nagaan ibsatan rasaasan reebuun, ummata nagaarratti, reebicha hamaa geggeessuun, qabsoo jalqabame tasumaa dhaabuun kan hin danda’amne ta’uu ibsi baye kun ni mullisa. Akka ibsa kanatti, amantii keenna hiddaa fi dhiiga keenna jaalannuun kan walmake waan ta’eef, seera mootummaa mirga amantii keenya sarbuu fi murtii abbaa irrummaa sodaannee qabsoo karaa nagaarraa duubatti hin deebinu jechuun akeekkachisaniiru. Ibsi Dimtsachin Yisammaa kun dabalee akka addeessetti, obboleeyyan isaanii hordoftoota amantii kirstaanaa fi kan biroo, hayyoota, Gaazexessitoota, qaamota siyaasaa fi hawaasa diasporaa hunda dabalatee, akkasumas, ummattoota biyya sanii maraaf, tumsa godhaniif galataa fi kabajaa qaban dabarsiniiru. Dhumarratti, aantummaan isin nu waliin qabdan, gara fuula duratti, wanti addaan nu baasu akka hin jirre, abdii guddaa qabna jechuun, ibsi Dimtsaachiin Yissammaa bahe ifa taasiseera. Hidhamtoonni Koree fala barbaadduu hawaasa Musliimaa kunneen, waggoota sadan darbaniif, humnoota tikaa mootummaatiin qabamanii, murtii tokko malee kan gidiraa argaa turan yoo ta’u, mana hidhaa keessatti dararaa irra gaheen haalan miidhamuun isaanii yeroo adda addaa gabaasuun keenya ni yaadatama. Gabaasa kana kan qindeesse Usmaan Ukkumee ti .


Koree fala barbaadu hawaasa muslimaaf Obolewwan keenya 18 hunda isaan irrat mani murtii murtee badii dabarsuun isaa bekkamme .

ODUU GUUTU MANA MURTII Hasbunalaahi Woni’imal Wokiil Raadiyoo Daandii Haqaa {RDH } Wiixata Wooxabaji 29 /2007 Mani murtii Mootumaa Murtee badii Eegi isaan irrat dabarsee booda Adabii isaan irrat kenuuf Adooleysa 28 beelameera , Hamma Adooleysa 10 wanta himaana isini irra laafisu dhiheeyfadha jedhamaniiru . Himanaan koreef obolewwan keenya irrat banamees akkasummas keeyatinis kan hin fooyefamiin tahuu madden keenya gabasaniiru . Dhadacha mana murtii woxabajii 29 waare dura mogaafame gubbat ustaaz Ahmediin Jebeeli fi Ustaaz Kaamil Sheemsu kahuudhan hassawaa cimaa taasisaniiru . Ustaaz Ahmadiin Jebeel Dhadacha addaan qaxamuruudhan Eeyyama isaan ala miyk fudhachuudhan yeroo kahut Abban Seera << Seera kabajii namusa >> yeroo jedhut << kan Naamusa hin qabne sihiidha >> jechuun akkas jedhee << wanta nuf dubiisuf deema jirtan osso isiin hin dubisiin isiniif himmu ni dandeenya isiin enyu akka isiin erge bareechine beekna isin ergamtoota jara siyaasat male namoota haqaa nuf muruuf assi teeysan mit Humnaa ittin murteeysitanis hin qabdan >> jechuun hassawa cimaa taasiseera . Ustaaz Kaamil Shamsu ammo << isiin Hin Saalfatanu nut woraqaa 20,000 dhaqabuudha ragaan ittisa nut dhiheeyfane Deqiiqa 5 qofa dubiiftan murtiit seenuf yeroo jetani isiin akka nama seera barate tokkot hin saalfatanu ? sila nutis isiin beekna Hojatoota mana hidhas ajaju hin dandeeysanu fakeeysudhumaaf jetani xinoos hin dubiftanuu ? Himanaan maal akka tahees adda baasa beeka hin jirtan maqaa namoota hikamani waama jirtu akka nama seera baratet xinoos hin leeyoftanuu ? >> jechuun dubateera . Mani murtii koree keenyan Hundumtu keeysan baleeysa qabdan jechuun Eegi iti murteeyse booda akka isaan dubatanuuf cara kan keneef hundii isaan akka dubbatan madden keenya nuf gabasaniiru . Jalqaba irrat Ustaaz Abubaakar yeroo yakka dalgdeerta jedhame murteen iti kenamuut kahuudhan << Alhmdulilaah akkaan gammade jira Ani Qulquluudha kan irrat murteeysa jirtan hawaasa muslimaa guutu biyyat gubatiidha , hojii dalagaa tureen ni boona ammas qabsoo mirgaa koo cimsee iti fufaa >> jechuun obolewwan isaa hamachuun << Allahu Akbar >> kan jedhe tahu beekameera . Lamafaa irrat ustaaz Ahmeedin Jebeel Egi badiin irrat murteeyfame booda kahuudhan << sif fakaatota keetidha shororkeeysani ( Abbooti Seeran ) Ani shororkeeysa mit Ammas fulduraafif Barsiisu kiyya iti fuufa >> jechuun Gootin beekaa Seenaa Ilmi Jebeel dubateera . Himatamaan Sadaaffa Ustaaz Yaasin Nuuru yeroo itti murteen badii iti murteyfamee caraan kenameef << Alhmdulilah akkan gamadeera >> jechuun akka dubbate bekameera . Himatamaan Afrafa Ustaaz Kaamil Sheemsuu << Ani Samuun koo Qulquluudha isin garuu Hardhas tahe boruufis Samuu keeysan akka dhukbisitaniit jiraatu >> jechuun Jecha Abboti seera Mata isaan woraanu madeeysu kan ittin jedhe tahu bekameera . Himatamaan 5 ffaa Ustaaz Badru Hussen ammo << Hasibiyallahuu woni’imal wokiil Rabbin Akka nut Qulquluu taane ni beeka , Ummatin Aduunyas ni beeka , guyaa hardha kan isiin irrat murteeysitan hawaasa muslimaa Wolakaa biyyat gubbatiidha kan murteeysitani >> haassawwa jedhuu dhageysiseera . Himatamaan 6 ffaa Sheek Mekete Muheen Ammo << Hasibiyallahuu woni’imal wokiil >> jechuun du’aai kan godhan tahan tahu bekameera . Dargagoon Muhaamed Abaate ammo << isiin guyaa hardhaa kan murteeysitan woroota qabsoo biliysumaaf isiin dura qabsa’a turaniif kan isiin wojjin qabsaa’a turan lafeef dhiiga isaan irratiidha kan murteeysitani Biliysumaaf haqaaf qabsooftan dhuftan amma garuu isaan irrat murteysitani nurati miit kan murteeysitani isaan irratiidha kan murteeysitani >> jechuun hassawwa bilchaata soda tokko male dubateera . Ustaaz Ahmeed Musxafaa << Nut shororkeeysitoota mit Shororkeeysan Kan Quurana fi Hiijaba gubeedha nut shororkeeysitoota akka hin taanef qulqulumma keenyas ni beektu >> jechuun kan dubbate tahuu madden keenya nuf gabasaniiru . Hirmaatotin Dhadachaa fi maatin koree keenya guyaa hardhaa dhadacha gubbat argamee heduun isaan gamachuun takbiira godha kan turaniif iddoon isaan jiran mana murtii Mootumaatu kan hin fakaanef hawaasin argame maati koreen Abshiiru isiin wojjin jira jechuun kan deegarsa isaan agarsiisa turaniif Ijoolen dubartii lamma Rifachuudhan ofi wolalan kan kufaniif yeroo amma kanat gara Hospitaalat kan geeyfaman tahu madden keenya nuf gabasaniiru . Hasbunalaahi Woni’imal Wokiil


Seenaa darbe  irraa maal baratne? Keessaa iyyuu kan MQBO. Keessatti Oromoo mudate

Imala qabsoo bilisummaaf godhamu keessatti bu’aa fi ba’ii hedduutu nama mudata .kana jechuun galii tokko yoo qabatan illee adeemsa ykn tobtaa irratti wal dhabuu fi yaada garaa garaa qabachuun wanuma jiruu .kun kan Uummata Oromoo qofa mudate miti. Dubbii guddan garuu karaa lafa gahuuf yadan sanan nama gahu sirriitti madalanii isa hin taane dhiisanii isa sirnaan nama geessu qabachu dha.Karaa sirriin isa kam kan jedhus warruma karaa sana irratti wal dhabuun jijjiraa ooluu fi deddebi’e badii wal fakataa dalagufan dhiisa. Badii badiidhan sirreessuu yaaluun qaroomina mti .Namni hojetu ni balleessa ni dogoggoras garuu irraa barachuun of sirreessuu dadhabun kuffisee nama hanbisa kanaaf kan ani ”Bakka kufte osoo hin taane, bakka mucucaatte barii” jedheef. Maal ree keessaa iyyuu Oromoon keenya biyya alaa jiru kun seenaa darbe irraa maal barate?Yoo oromoo biyya keessaa jenne guyyuu diinaan kokkee wal qabee Afaan,Aartii, Aadaa Qabeanaa fi Oromiyaan kan Oromoo ti jedhee diina waliin kokkee wal qabee wareegama qaalii kaffalaa jira. Keessaa iyyuu Qeerroon jireenya fi barumsi bilisuummaa booda jechun dhumaa jira . Nuti Bromoon biyya alaa jirru kun hoo warri guyyuu Dhaaba bixxilluu fi aangoo walii hiraa oollu kana malees gandummaa , amntii fi gareen wal qoodaa oollu kun kan fagoo hafnan seenaa kaleessa MQBO diige irraa waa baratee jiraa? Kaleessa yammuu jijjiramni ganda tokkittiin wal ijarree, qabeenya saamee uummata oromoo kutaa kudha tokkoon ji’a (6) giddutti jijjiirama fidnaa iyyuu mitii isin bilisomsina jedhe dibbee reebe raatuun duukaa harka tume hedduu dha. Jarri kun harra bikka meeqatti wal ciranii hayyu duree meeqaa mulqanii, meeqa jijjiirani. Jara kana keessaa kan lukkee diinaa tahee waan kana godhee fi sadoo mataa isaa guutate nama yartuu dha . Garii ammoo mallaqattiidhuma oromoon gammadee harcase sanaan yeroof duroman malee uummata oromoof jijjiiramni dhufe yoo jiraate MQBO diiganii WBO fi meeshaa dhiigan arkame diinaaf gumachuu duwwaa dha. Kana malees warri kanaan duru diina waliin wal quunnamaa fi waaroo sabbonummaa uffachuun MQBO keessa dhokatanii ilmaan oromoo diigaa fi afaan fajjessa turan gadi bahuun karaa nagaan oromoo bilsoomsina jedhanii maqaa ODF moggafatuun ilman oromoo irratti shira lammataa dabalan.Amma gaafa milka’uu dhaban yeroof riphanii jiru. bor hoo maal qabatanii gadi bahuuf demu kan jedhu Oromoon hordofaa jiraa? Sanas seenaaf dhiifna. Kan biraan Oromoon biyya alaa jiru kun sirritti hordofee firaa fi diina isaa maaf adda baafachuu dadhabe kan jedhu nama dhiba. Oromoon biyya keessaa firaa fi diina isaa ni beeka akka bishaan gabatee irraa gara hundatti hin jallatu.Kana malees oromoon amma maqaa diasporan galee Of hatuu fi saba isaa godaansisee diina duukaa saba isaa miidhuuf fiigu kun ”akka sangaan marga malee hallayyaa hi argine jedhan san akka hin taane” wal gorsuun gaarii dha. Egaa kanneen ani harman olitti tuqe godannisa hin badne fi hin dagatamne dhakaa bu’uraa godhanii darban kun ilmaan Oromoo MQBOf bu’aa buusuu dandahan qaanassanii ykn shenessun akka isaan harka maratanii of dhoksanii qabsoo keessaa galanii tahan godhan ” dhakkaa tokkon shimbira lama akkuma jedhan”. Ammas irra debi’ee maaf kana irraa barachuu dadhabne jechuun gaarii dha. Keessaa iyyuu murni ODF jedhee kahe kun irra guddaa kan inni diina godhatee of qusatnoo tokko malee irratti hojechaa jiru ABO fi WBO kan walabummaa Oromiyaa fi bilisummaa Oromoof qabsahu ti. Kanaaf sababi guddaan tokko utuu dhaabi kun jiruu Ethiopiummaan sosso’uun waan hin danda’amneef kan biraan ammoo wadaan wayyanen galchite Dhaaba kana diiganii dhaquu dha waan taheef.Dubbiin tun ilmaan Oromoo hedduuf hin galle. Amma gara xumura barruu kootii Mee jecha wayyanticha tokko dhagahaa MQBO diiguuf karooraa fi tobta lama baafatnetti milkofne jirra .amma isa 3ffaatu hafe jedha . maal ree inni sadaffaa Oromoo Bahaa fi dhihaan walitti naquu dhaa?kana ilmaan Oromoo marafan dhiisa. Akkuma barruu fi Kommentii tokko tokko irraa arkaa jirru murni Bahaa fi Dhihaan Oromoo walitti buusu tokko dhokatee fagoo irraa mullata.Yoo nuti kan darbe irraa hin baratne taheef kun ammoo hagam nu diiguu yaala jettanii yaadduU? Yaa lammii koo ”foon lafa jiru allattiin muka irraa wal loltii jedhan” kanaaf qabeenya, aangoon fi biyyi tigirootaa ykn wayyanee qofa harka jira. Kan MQBO keessa jiru dirqamaa fi wareegama qofa kanaaf hanga kana hunda harka galfannutti qofa qofaa fiiguun gabrummaa jalatti kuffisee nu hanbisa malee eessanuu nu hin gahu. Wal irratti ololuu ,wal cabsuu fi maqaa wal xueessun beekumsa miti ”qonqoon dabartu maqaa hin dabarre nama irra keessi jedhan” Diinni keenya Oromoo fi Oromoo walitti naquu fi Oromoo fi saboota biroo walitti naquun wal ficcisiisee umurii isaa dheerefachaa jira.Oromoon kana irra anuu kan dandahu ammoo yoo dantaa fi sadoo mata mataa dhiisee Kan sabaa fi biyya isaa yaade qofa. Ani gallan gabaan wal haa loltuu osoo hin taane kan koo hafee saba koof haa darbuutu tuffii jalaa nu baasa. Ammaaf kanuma . Galmee Seenaa.


Wayyaneen Oromoo fixxuudhaaf karrorfattee jirtii. Keemikaalli,Zayita nyaataan walfakkaatu odoo gara magaalaa Gimbiitti geeffamaa jiruu daandiirratti qabame. OMN:Oduu Adol. 07,2015 Namooti Keemikaala zayita nyaataa fakkeessuun barmeela 18 gara Magaalaa Gimbitti geessaa turan Magaalaa Diggaa Irratti Poolisii aanichaan to’annaa Jala oolfaman. Hogeessi Fayyaa OMN dubbise akka jedhanitti// Keemikaaloti akkasii kun Yoo soorataman dhukkuba Tiruu fi Kaanserii dhiigaa namarraan ga’uu Maluu jedhan. Itti gaafatamaan Waajjira poolisii aanaa Diggaa Komaander Tashoomaa Mootummaa akka OMN tti himanitti, namni kun barmeela 18 Keemikaala Zayitii nyaataa Fakkeessuun Gurgurtaaf otuu gara Magaalaa Gimbiitti geessaa Jiruuti kan Qabame. Waanti Zayitii nyaataati jedhamee fe’amee deemamaatti ture kun qorannoof gara Hospitaala Paasteritti akka ergame kan dubbatan Komander Tashoomeen, erga qoratamee booda Zayita Nyaataa akka hintaane nuu ibsaniiru. Komaander Tashoomaan gaaffii fi deebii OMN waliin taasisaniin, “Maalummaan keemikaala Sanaa sirriitti qoratamaa jira. Namni yakka sana dalages qabamee to’annaa mootummaa jala jira.” Dhimma kana ilaalchisuun waa’ee rakkoolee Keemikaaloti waliin isaanii hinbeekamne kun namarraan ga’anii irratti Ogeessa Fayyaa Dr Abdulsamed Mohammed dubbisneerra. Dr Abdulsamed hunda dura Maalummaan Keemikaala Sanaa qoratamee beekamuu akka qabu erga nuu himanii booda, Keemikaaloti amala Zayitii qabanii fi akka salphaatti zayita nyaataa waliin wal makatan hedduun jiru. Isaan kun kan qaama Namaa irratti balaa geessisanis ta’e hingeessisne ta’uu maluu Jedhan. Hata’uutii Keemikalli sun kanneen fayyina namaa miidhan yoo ta’e dheerina yeroo keessa Madda dhukkuba Tiruutii fi Dhukkuba Kaanserii dhiigaa namatti fiduu malu akka Dr Abdulsamed Jedhanitti. Dr Abdulsamed, Kaanseriin dhiigaa Maal akka ta’e erga nuu ibsanii booda, Isa kana addaan baafachuuf qorattooti, Keemikaalli sun Keemikaala attamii akka ta’e sirriitti qorachuu isaan feesisaa jedhan. Dr Abdulsamed Mohammed, Itti dabaluunis Keemikaala sana qorachuu qofaa osoo hintaane, tarii Keemikaalli sun yeroo dheeraaf gabaarra kan ture ta’uu waan danda’uuf, iddoowwan Keemikaalli kun itti geessamaa turanii fi naannoon sun guutummaatti sirriitti hubatamee, Jiraattoti naannoo Sanaa Haalli Fayyaa isaanii maal akka fakkaatuu gadi fageenyaan qorachuun barbaachisaadhaa Jedhan.


Jala bultii daawwannaa prezidaant Obamaa gaazexeessonni fi barattoonni mana hidhaa Itiyoophiyaa keessa turan gad dhiisaman

(VOA) Gaazexeessotaa fi kanneen marsaa interneetii irratti barreessanii fi himannaan shorokeessummaa irratti dhiyaatee hidhaa keessa turan keessaa Riyoot Alamuu VOAf ibsa kennitee jirti. Riyoota yoomiif attamiin akka gad dhiisamte waahila keenya Solomon Abatef akkas jechuun ibsite. Ganama gara sa’a afurii natti fakkaata. Sa’aatii isaa sirriitti hin ilaalle. Dhufanii ba’I ennaa naan jedhan qoosaa natti fakkaate. Maaliif sababii maaliif jedheen gaafadhe. Ba’I naan jedhan. Kana dura shaakalli akkasii namoota ka biroo irrattis waan raawwateef booda irra waan hin taane yoo jettan dhugaa isaa dubbachuun koo hin hafun jedheen Itti na deebistu yoo ta’e asuma turuu naa wayya. Yeroo AMEKIRO koo darbeera garuu isaafis hin iyyanne. Dhiifamas hin gaafanne. Yeroon ati itti hiikamtu darbeeraa kanaaf si hiikne deemi kan jedhu deebii gabaabaatu naa kenname. Akkasittan gad dhiisame jette. Riyoota harmi ishee dhukkubsattee waggaa lama dura wal’aansa baqaqsanii hodhuu fudhattee turte. Harmi koo inni tokkos micireen waan keessatti argameef wal’aansa baqasanii hodhuu naan jedhan, as taa’ee kana gochuu hin barbaanne jette Riyoot. Amma garuu nan wal’aanama jetteetti. Haalli mana hidhaa isheen keessa turte maal akka fakkaatu Riyoot ennaa ibsitu Akkuma hidhamtootaatti adda adda. Walumaa gala hidhamtoonni haalli itti qabamanii jiran gaarii dha jechuu utu hin ta’in addumaan hidhamtoonni polotiikaa isa kaan irraa haala amaa ta’een ilaalama. Anaan yoo fudhatte waggaa fi ji’a 8f haadhaa fi abbaa koo qofan argaa ture. Seerri akka jedhutti abboota amantii, abukaatoo waliin wal agarsiisna jedha. Garuu abukaatoos ta’e ka biroo waliin wal hin argine. Nyaati mana hidhaa keessaas kan namatti tolu miti. Nuti warra utuu badii hin qabaatin hidhame hafee warrumti balleessaa qaban iyyuu gama nyaataan haa adabaman kan jedhu hin jiru. Kanaaf gaarii hin turre jette. Angawoonni Ityiyoopiyaa yeroo hedduu hidhamtoonni siyaasaa kan jedhaman hin jiran jedhu gaaffii jedhuuf Riyoot ennaa deebistu kun kijiba ifa gala dha jette. Kanuti koo qofti ga’aa dha. Hidhamtoota siyaasaa hedduus beeka jette. Gaazexeessota sadii fi kanneen interneetii irratti barreessanitti dabaluu dhaan kanneen mana hidhaatii gadhiisaman keessa barattooni universitii lammiiwwan Oromoo jiraachuu isaanii gaazexaan Addis Standard jedhu babaasee jira. Kanneen keessaa Addunyaa keessoo, Bilisummaa daammanaa, Leenjisaa alamayoo, Abdii Kamaal, Magarsaa Warquu fi Tofiq Rashiid Nimoonaa ykn Abbebee urgeessaa, Mo’iboon Beqqelee ennaa ta’an hedduun isaanii mana hidhaa Qilinxoo irraa hiikaman. Martinuu barattoota ennaa ta’an universitiiwwan oromiyaa keessa jiran adda addaa keessaa qabaman. Waggaa tokkoo fi ji’a sadii hidhaman keessatti himannaan irratti dhiyaate hin turre. Lakkoobsi isaanii kan hin beekamne barattoonni university lammiiwwan Oromoo ta’an kun humnoota poolisiin kan hidhaman Caamsaa bara 2014 master palaanii Finfinnee mormuu dhaan ennaa isaan hiriira mormii geggeessanitti ture. Barattoonni kun karoora kanaan mormuu dhaan mootummaan federaalaa dhimma Oromiyaa jidduu seena jechuun mormii dhiyeessan. Xiinxaltoonni seeraas akka jedhanitti tarkaanfiin kun heera biyyattii keeyata 49(5)n kan Oromiyaan magaalaa Finfinnee irraa dantaa addaa argatti kan jedhuun morma. Barataa Univiersitii kan ta’e Nimona Caalii irratti himannaan dhiyaate baatilee lamaan tokko dura ibsi utuu itti hin kennamin akka hafu ta’e. Barata Aslan Hassen mana hidhaa keessatti ennaa du’u, mootummaan immoo of ajjeese jedhee jira. Haa ta’u malee hedduun akka amananitti saabaan du’a isaatii dararaa irratti raawwtameeni. Haala du’a isaa qorachuufis qorannaan dhuunfaan geggeessame hin jiru jechuun gaazexaan Addis Standard gabaaseera. Gaazexeessonni fi kanneen mirga namaaf falman kanneen waggaa tokko oliif hidhaa keessa turan keessaa sadii hiikamuu isaaniis VOAn kaleessa madden isaa biraa adda baafateera. Radio Fana immoo kanneen hiikaman shan jedhee jira. Himannana shorokeessummaa irratti dhiyaatee waggaa tokkoo fi ji’a laman kanneen hidhaman keessaa Tesfalem W/Yes, Asmaamaawo H/Giorgis akkasumas kanneen marsariitii irratti barreessan keessaa barsiisaa seeraa kan ta’e Zelalem Kibret kaleessa gad dhiisamaniiru. Abukaatoon isaanii obbo Amehaa Mekonnen hanga guyyaa kaleessaa gabaasi sun qindaa’etti kanneen hidhaa keessa jiran Edom Kasaayee fi Mahlet Faantaahun hidhaa dhaa hin gad dhiisamne. Mana hidhaa Qilinxoo keessa kanneen turan namoonni kun kaleessa waaree booda gad dhiisamuu isaanii obbo Amheaaf ibsaniiru. maqaan isaanii meeshaa sagalee guddisuun waamamee murtiin kun itti himamuu isaa illee kanneen hidhaa dhaa gad dhiisaman kun naaf ibsaniiru jedhan obbo Amahaan. Gareeleen mirga sabaa himaa fi falmsaniif hayyoonni seeraa mootummaan Itiyoophiyaa himannaalee gaazexeessotaaf kanneen marsariitii irratti barreessan haga tokko irratti dhiyeesse kaasuu isaa simatanii jiran. Abukaatoon kanneen marsariitii irratti barreessan kanaa Ameha Mekonnen akka jedhanitti ajaji kun gaaffilee hedduu kan kaasise ennaa ta’u angawoonis seeri kun qixxummaa dhaan maraaf hojii irra akka oolu gaafataniiru. Murtii kana simannee jirra. Gaaffii hedduun ka’uu qabantu jiru. Fakkeenyaaf maaliif kanneen marsariitii irratti barreessan ka biroon hin hiikamne. Gaazexeessonni sadii fi kanneen marsariitii irratti barreessan lama erga hiikaman ta’e seerri kun kanneen biroof hin hojjetuu? Kanaaf kanneen biroon sababiin hin hiikamneef natti hin mul’atu jedhan. CPJtti bakka bu’aan gaanfa Afriikaa Tom Rhodes akka jedhanitti Jarmayaan isaanii sochii angawoonni Itiyoopiyaa godhan simateera, garuu haalli gaazexeessotaa fi kanneen marsaa interneetii irratti barreessan hidhaa jiranii nu yaaddessa jedhan. Gaazexeessota mana hidhaa keessajiraniif nan yaadda’a. akka gabaasa jiruutti Befeqaaduu, Atnaaf, Abel fi Natna’el jechuu keenya. Yeroo ammaa kan isaan jedhaa jiran namoonni kun namoota shira jiru qopheessan fi kanneen boron immoo gargaartota isaanii ti. Yeroon isaa lafa irra harkifamee kanneen hafan arfan murtii haqaa argatanii hikamninnaa soda jedhun qaba. Mirga gaazexeessotaaf falmuu CPJn yoo xiqqaate gaazexeessota 12 ta’an kanneen biroon amma iyyuu hidhaa keessa jiru, irra hedduu isaanii irratti himannaa shorokeessummaatu irratti dhiyaate jedhee jira. Ertraatti aansuu dhaan Afriikaa keessaa Itiyoopiyaan biyya gaazexeessonni keessa jiraachuuf akkaan jamaa ta’e jedha CPJn. gaazexxeessota fi kanneen interneetii irratti barreessan sagal keessaa sadii, hiikamuu isaanii simanneerra jechuu dhaan dhaaba mirga gaazexeessotaaf falmu “Freedom House”tti directorri sagantaa Afriikaa Vukasin Petrovic dubbataniiru. Gaazexeessonni kun kan hidhamaniif mirga heerri isaaniif eeyamu kan yaada ofii walabummaan ibsuu danda’uu waan shaakalaniif jecha jedhan. Mootummaan Itiyoopiyaa himannaalee gaazexeessotaa fi kanneen interneetii irratti barreessan hafan ja’a irratti dhiyeesse kaasee hidhaa dhaa akka gad dhiisu gaafanna jedhan. President Barack obaman xumura baatii kanaa Itiyoopiyaa daawwatuuf jiru. Wayita kanas angawoota biyyattii ol aanoo akkasumas addaan immoo hoogganoota gamtaa Afriikaa waliin wal argu jedhamuu eegama.


Afanfaajjii Hubannoo Tokkummaa.

Yeroo heduu waan dhageenyu Oromumaatu “Umman Oromoon tokkummaa hinqabuu ja’a” laata tokkummaa issaan ja’an kun tan akkam laata? Seena saba tokko keessatti umman tokko ani saba akkanaatti yoon ifbeeke (Ani Oromo), Aadaa issaa qabatee (Aadaa Oromoo), Afaan issaattiin walhubatuu, ( Afaan Oromoo), seena akka tokkoti hubatuu (Seena Oromo), biyyaan qabaa beeku (Oromiyaa) akkasumaas gabrummaa jalaa bahuuf qabsoof ka’un ( Qabsoo Bilisummaa Oromoo), gaddaa fii gammachuus walibra dhaabachudhan (akka Oromootti walgargaaru) yoon jiraate haawasin san tokkommaa qabaachu agarsiisa. Hayyee mee umman Oromoo waan asii oil kana hin qabu? Tokkumman biraa tan ummata kanara barbaanu tan akkam? Tokko kan hubatamuu qabu yeroo waan Qabsoo Bilisummaa Oromoo dubanu waa sadii addaan baasun hindanda’amu issaanis waan walitti hidhaa qabaniif (interconnection) >Oromoo<~~~>Qabsoo<~~~>Dhaaba Siyaasa< Haatahu malee addeela issaattiin namuu dirqammaa, itti gaafatammaa fii hirmaanaa jojjii qanan ( Responsibility, Accountability and Transparency) kan ja’aninii. Kana jechuun maal? Saba gabrummaa jela jiru tahu keenyaan Qabsoo godhuu nutti jira bilisoomuudhaf, kana keessatti ammo ummataaf (The Oromoo people) dhaabnih Siyaasa (The Oromo Political Organisations) gahee hujjii tan adda adda qaban. Akkamitti jechuun keessaa hin oolu? Dhaabnih Siyaasa akka dhaabaatti hujjii issaa tan keessaafii alaa ofii issaatti hoojachu qaba-waan sadeen olitti isinii hime san. Akkasumaa ummanih waan Qabsoon irra barbaadun gamma issaaniitin bira dhaabachudha, haa tahuu malee namuu gahee mataa issa qaba. Ama mee bakka namoon tokko tokko Oromon tokkummaa hinqabdu ja’e yaadu kanattiin ifaa haa ibsinuu. Jalqaba barruu tiyyaa kessatti akka umman Oromodhaa tokkummaa qabu ragaa waliin lale jira- sabin tokko kan tokkummaa qabu maal akka qabaachu qabu yoon laaluu Oromoon tokkummaa niqaba jechuu nideenya. Dubbiin eessa jirittii ree? Qabsoon Oromoo haaluma adda addaattin bubuluudhaan jaallan qabsoon deeman jiran gidduttii wal-hubannoo dhabuun dhalate, hooganoota keenya wal-hubatuu dhabuun dhaaboolleen adda addaa akka uumamman taasise. Gaafiin bakka kanattiin kaattuu yoon jaallan Qabsoon deeman elaalchaa siyaasarati wal-hubannoo dhaban umman Oromoo tokkummaa hinqabu jechuudha? Lakkii umman tokkummaa niqabaa garuu elaalchaa siyaasa irrat falmaa jiraachu nimala. Kun osso Oromoon tokkummaa dhabuu hintahin dammee xiqqoo siyaasaa keessatti wal-hubachuu dhabuudha hiikkan issah. Karaa biraattin namoon tokko tokko akkana ja’an, dhaaba siyaasa Oromo jechuun Oromoo jechhudhaa, Oromoo jechuunis dhaaba siyaasa jechhudha. Garuu dhugaan jiru dhaaba siyaasa Oromo jechuun Oromoo jechuu mitti, Oromoota rakko Oromoottif Qabsoo godhuu (sabboontota) walitti dhufee dhaaba dhaabate malee dhaabin siyaasa mataa issattin Oromoo jechuu mitti. Oromoo jechuun ummata Oromoo balaadha (The entire Oromo Nation) jechuudha. Hojjii keessatti Oromoon Qabsoon ifirratti erkannon waan gootuf warra tokko kan waan takkaaf itti gaafatamma adda addaa jalatti waliin hoojatu. Tokkummaan jechuun maal? Wantti tokkummaa ja’aninii tan lubbu qabaatee miila lamaan deemtu hin jirtuu namaatu wahirratti tokkooma malee (on event or ideology). Fakkiif gaafa obboleesi keenya Jawar Mohhamed Oromoon Media mata issiidha qabaachu qabdii ja’e gaddi bahe yaada ini fide sanirratti Oromoon tokko tahee waliin dhaabatee OMN dhaabe hanga ammaatti bira dhaabachudha jira. Kana jechuun maal umman Oromo tokkummaa qabaachu garsiisa. Bara 1991 Oromoon akka moora QBO itti duudee lubbura hanga lukkutti kantee yaadadhaa. Ama yeroo gabaaba keessa biyya keessa OFC waliin akkatti dhaabate laala, kana jechuun Oromoo tokkummaa qabaachu garsiisa hoon kan waa hoojame hojachiisu jiraate. Ilimaan namaa yaada adda addaa qabaachuudhan akka tokkoti hin yaadan. Namoon Oromoon miliyoon 45 akka tokkotti yaadu qabdii, ija takkaan arguu qabu, gurra tokkoon yoon dhagesee malee akka Oromoon tokkummaa hin qabneetti hubattan yoon jiraatan dubbiin akkana. Dhima sabaattiif kan biyyaa irratti haala keessa jiran keessatti wal-hubatanuu tola walii ooludha (tolerance among each other’s) kan ja’an. Kana jechuun maal waan ammaaf irrati walii galamuu danda’umu dantaa waloo tan taate (common interest) waliin hoojatamu, tan irratti waliif him galee boruuf kanyatuudha sabaafii biyyaa ofii baraaruudha waan dursuuf. Fakkiidhafii mee biyya ambaa tan keessa jiru tana laala dhibantaa 51% fii 49% wal-moohanii dantaa biyyaattiif tan sabaa dursuudhan walii galanii mootummaa dhabatanii nagayaan waliin jiraatan -(politics of tolerance). Kan biraa dhaloonih amma (The New Generations) abbotti keenya himachuu dhiisudha. Hooganoottin Oromoo kan lubbun jira niif wareegamanlleen hamma dandeetti fii hubannoo issaaniitih waan dandayan hoojatan qabsoon dhaloota kanaan gayanii jiran. Dogogora kalee hujjii keessatti issaan hoojatan waa irra baratee waan ara’a harkaa qabnu sireefatee boru akka jabaane qabsoo galmaan geenyu taasisuudha. Oromoo akka sabaati osoo tokkummaa qabuu hubannaa tokko malee “Umman Oromoo miliyoon 45 tokkummaa hin qabu jechuu yakka dangaa hin qabnee hawaasa Oromoo guutu irratti hoojachuudha, qora-qalibii (phyglochgy) ummata keenya cabisuu akkasumaas tokkummaa dhoorkuu waan taheef haa irra iffi eeynuu. Daraaraadha Araaf Nagaati!


Gaazexeessotaa fi kanneen marsaa interneetii irratti barreessanii fi himannaan shorokeessummaa irratti dhiyaatee hidhaa keessa turan keessaa Riyoot Alamuu VOAf ibsa kennitee jirti.

Riyoota yoomiif attamiin akka gad dhiisamte waahila keenya Solomon Abatef akkas jechuun ibsite. Ganama gara sa’a afurii natti fakkaata. Sa’aatii isaa sirriitti hin ilaalle. Dhufanii ba’i ennaa naan jedhan qoosaa natti fakkaate. Maaliif sababii maaliif jedheen gaafadhe. Ba’I naan jedhan. Kana dura shaakalli akkasii namoota ka biroo irrattis waan raawwateef booda irra waan hin taane yoo jettan dhugaa isaa dubbachuun koo hin hafun jedheen Itti na deebistu yoo ta’e asuma turuu naa wayya. Yeroo AMEKIRO koo darbeera garuu isaafis hin iyyanne. Dhiifamas hin gaafanne. Yeroon ati itti hiikamtu darbeeraa kanaaf si hiikne deemi kan jedhu deebii gabaabaatu naa kenname. Akkasittan gad dhiisame jette. Riyoota harmi ishee dhukkubsattee waggaa lama dura wal’aansa baqaqsanii hodhuu fudhattee turte. Harmi koo inni tokkos micireen waan keessatti argameef wal’aansa baqasanii hodhuu naan jedhan, as taa’ee kana gochuu hin barbaanne jette Riyoot. Amma garuu nan wal’aanama jetteetti. Haalli mana hidhaa isheen keessa turte maal akka fakkaatu Riyoot ennaa ibsitu Akkuma hidhamtootaatti adda adda. Walumaa gala hidhamtoonni haalli itti qabamanii jiran gaarii dha jechuu utu hin ta’in addumaan hidhamtoonni polotiikaa isa kaan irraa haala amaa ta’een ilaalama. Anaan yoo fudhatte waggaa fi ji’a 8f haadhaa fi abbaa koo qofan argaa ture. Seerri akka jedhutti abboota amantii, abukaatoo waliin wal agarsiisna jedha. Garuu abukaatoos ta’e ka biroo waliin wal hin argine. Nyaati mana hidhaa keessaas kan namatti tolu miti. Nuti warra utuu badii hin qabaatin hidhame hafee warrumti balleessaa qaban iyyuu gama nyaataan haa adabaman kan jedhu hin jiru. Kanaaf gaarii hin turre jette. Angawoonni Ityiyoopiyaa yeroo hedduu hidhamtoonni siyaasaa kan jedhaman hin jiran jedhu gaaffii jedhuuf Riyoot ennaa deebistu kun kijiba ifa gala dha jette. Kanuti koo qofti ga’aa dha. Hidhamtoota siyaasaa hedduus beeka jette. Gaazexeessota sadii fi kanneen interneetii irratti barreessanitti dabaluu dhaan kanneen mana hidhaatii gadhiisaman keessa barattooni universitii lammiiwwan Oromoo jiraachuu isaanii gaazexaan Addis Standard jedhu babaasee jira. Kanneen keessaa Addunyaa keessoo, Bilisummaa daammanaa, Leenjisaa alamayoo, Abdii Kamaal, Magarsaa Warquu fi Tofiq Rashiid Nimoonaa ykn Abbebee urgeessaa, Mo’iboon Beqqelee ennaa ta’an hedduun isaanii mana hidhaa Qilinxoo irraa hiikaman. Martinuu barattoota ennaa ta’an universitiiwwan oromiyaa keessa jiran adda addaa keessaa qabaman. Waggaa tokkoo fi ji’a sadii hidhaman keessatti himannaan irratti dhiyaate hin turre. Lakkoobsi isaanii kan hin beekamne barattoonni university lammiiwwan Oromoo ta’an kun humnoota poolisiin kan hidhaman Caamsaa bara 2014 master palaanii Finfinnee mormuu dhaan ennaa isaan hiriira mormii geggeessanitti ture. Barattoonni kun karoora kanaan mormuu dhaan mootummaan federaalaa dhimma Oromiyaa jidduu seena jechuun mormii dhiyeessan. Xiinxaltoonni seeraas akka jedhanitti tarkaanfiin kun heera biyyattii keeyata 49(5)n kan Oromiyaan magaalaa Finfinnee irraa dantaa addaa argatti kan jedhuun morma. Barataa Univiersitii kan ta’e Nimona Caalii irratti himannaan dhiyaate baatilee lamaan tokko dura ibsi utuu itti hin kennamin akka hafu ta’e. Barata Aslan Hassen mana hidhaa keessatti ennaa du’u, mootummaan immoo of ajjeese jedhee jira. Haa ta’u malee hedduun akka amananitti saabaan du’a isaatii dararaa irratti raawwtameeni. Haala du’a isaa qorachuufis qorannaan dhuunfaan geggeessame hin jiru jechuun gaazexaan Addis Standard gabaaseera. Gaazexeessonni fi kanneen mirga namaaf falman kanneen waggaa tokko oliif hidhaa keessa turan keessaa sadii hiikamuu isaaniis VOAn kaleessa madden isaa biraa adda baafateera. Radio Fana immoo kanneen hiikaman shan jedhee jira. Himannana shorokeessummaa irratti dhiyaatee waggaa tokkoo fi ji’a laman kanneen hidhaman keessaa Tesfalem W/Yes, Asmaamaawo H/Giorgis akkasumas kanneen marsariitii irratti barreessan keessaa barsiisaa seeraa kan ta’e Zelalem Kibret kaleessa gad dhiisamaniiru. Abukaatoon isaanii obbo Amehaa Mekonnen hanga guyyaa kaleessaa gabaasi sun qindaa’etti kanneen hidhaa keessa jiran Edom Kasaayee fi Mahlet Faantaahun hidhaa dhaa hin gad dhiisamne. Mana hidhaa Qilinxoo keessa kanneen turan namoonni kun kaleessa waaree booda gad dhiisamuu isaanii obbo Amheaaf ibsaniiru. maqaan isaanii meeshaa sagalee guddisuun waamamee murtiin kun itti himamuu isaa illee kanneen hidhaa dhaa gad dhiisaman kun naaf ibsaniiru jedhan obbo Amahaan. Gareeleen mirga sabaa himaa fi falmsaniif hayyoonni seeraa mootummaan Itiyoophiyaa himannaalee gaazexeessotaaf kanneen marsariitii irratti barreessan haga tokko irratti dhiyeesse kaasuu isaa simatanii jiran. Abukaatoon kanneen marsariitii irratti barreessan kanaa Ameha Mekonnen akka jedhanitti ajaji kun gaaffilee hedduu kan kaasise ennaa ta’u angawoonis seeri kun qixxummaa dhaan maraaf hojii irra akka oolu gaafataniiru. Murtii kana simannee jirra. Gaaffii hedduun ka’uu qabantu jiru. Fakkeenyaaf maaliif kanneen marsariitii irratti barreessan ka biroon hin hiikamne. Gaazexeessonni sadii fi kanneen marsariitii irratti barreessan lama erga hiikaman ta’e seerri kun kanneen biroof hin hojjetuu? Kanaaf kanneen biroon sababiin hin hiikamneef natti hin mul’atu jedhan. CPJtti bakka bu’aan gaanfa Afriikaa Tom Rhodes akka jedhanitti Jarmayaan isaanii sochii angawoonni Itiyoopiyaa godhan simateera, garuu haalli gaazexeessotaa fi kanneen marsaa interneetii irratti barreessan hidhaa jiranii nu yaaddessa jedhan. Gaazexeessota mana hidhaa keessajiraniif nan yaadda’a. akka gabaasa jiruutti Befeqaaduu, Atnaaf, Abel fi Natna’el jechuu keenya. Yeroo ammaa kan isaan jedhaa jiran namoonni kun namoota shira jiru qopheessan fi kanneen boron immoo gargaartota isaanii ti. Yeroon isaa lafa irra harkifamee kanneen hafan arfan murtii haqaa argatanii hikamninnaa soda jedhun qaba. Mirga gaazexeessotaaf falmuu CPJn yoo xiqqaate gaazexeessota 12 ta’an kanneen biroon amma iyyuu hidhaa keessa jiru, irra hedduu isaanii irratti himannaa shorokeessummaatu irratti dhiyaate jedhee jira. Ertraatti aansuu dhaan Afriikaa keessaa Itiyoopiyaan biyya gaazexeessonni keessa jiraachuuf akkaan jamaa ta’e jedha CPJn. gaazexxeessota fi kanneen interneetii irratti barreessan sagal keessaa sadii, hiikamuu isaanii simanneerra jechuu dhaan dhaaba mirga gaazexeessotaaf falmu “Freedom House”tti directorri sagantaa Afriikaa Vukasin Petrovic dubbataniiru. Gaazexeessonni kun kan hidhamaniif mirga heerri isaaniif eeyamu kan yaada ofii walabummaan ibsuu danda’uu waan shaakalaniif jecha jedhan. Mootummaan Itiyoopiyaa himannaalee gaazexeessotaa fi kanneen interneetii irratti barreessan hafan ja’a irratti dhiyeesse kaasee hidhaa dhaa akka gad dhiisu gaafanna jedhan. President Barack obaman xumura baatii kanaa Itiyoopiyaa daawwatuuf jiru. Wayita kanas angawoota biyyattii ol aanoo akkasumas addaan immoo hoogganoota gamtaa Afriikaa waliin wal argu jedhamuu eegama.


Hegeree Afaan Arabaa :

Hegeree Oromiyaatiin Wirtuun qoranno Hegeree Afaanota biyya UKrraa akka ibsetti Afaan Arabaa Afaan Hujii Hegeree waan taheef Mannen Barnota biyya Engilz keysatti akka barsiifamu qabu wirtuun kun dhaamee jira. Gaazexaan Indabendet Wirtu qoranno hegeree Afaani biyya UK kana waabeyfachuun akka gabaasetti Afonota Hegere guddaa qaban keysa Afaan Engiliz sadarkaa 1ffaa Afaan Arabaa Sadarkaa 2ffaa Afaan Ispen S/3ffaa Afaan Chaina 4ffaa Afaan Faranssaa Sadarkaa 5ffaa Afaan German 6ffaa Afaan Turkii 7ffaa Afaan Hindii Sadarkaa 8ffaa hoggaa tahu Afaan Jaapaan ammo Ssdarkaa 10ffaa fi kan maayyi itratti argamu tahuu qorannon afaanota hegere gaari qabanii biyya UK kuni ibsee jira. Hegeree Afaan Arabaa laalchisee yero ammaa namni Milyona 300 kan ittin dubbatu tahuu ibsee garu guddina hegeree keysatti qoda guddaa qabaachuu afaan Arabaa ibsee jira.


Bu’aan Obaamaan Toophiyaa dhaquuf maali?

Oromo girls for Oromo boys ,do not mix habasha! Ani gama kiyyaan Mr. Obaamaan waa 9 kanaaf itoophiyaa dhufaa jiran nattifakkaata 1-Sirna sagalee ummataa hateen baga itti milkooyte jechuuniifi 2-Warra ummataaf qabsooyna jedhuun dandeettan uf bilisoomsaa yoo dadhabdan ammoo ameerikaan warra isin gabroomsuuf meeshaa waraanaa dabalataa arjoomuu fiif qophiidha ittiin jechuudhaafi 3- Warra bilisummaa barbaannaa ameerikaan nucinaa haadhaabattu jedhaniin Bilisummaan afrikaaf hinbarbaachusuu adabbadhaa taa’aa ittiin jechuu dhaafi 4- Warra mana hidhaa keessa jiraniin Mana hidhaa keessa hanqinni nyaataa yoo jiraate Ameerikaan nyaanni mana hidhaa keessaa dachaan akka dabalamu dhiibbaa ni gooti ykn gargaarsa ni’arjomti jedhanii waadaa seenuufi Warri mana hidhaa jibbanii ykn hifatanii bayuu barbaadan yoo jiraatan badii ufii fudhatanii ufirratti mallatteessanii akka bayan gorsa kennuufi. 5-Warri aangoo qaban seeraafi heera gubbatti buluun mirga isaanii akka ta’e ummata itoophii barsiisuufi 6- Manni hidhaa itoophiyaa afaan oromoo qofa haasawa waan ta’eef kuni ammoo hidhamtootaafi mootummaa fedraalaa akka wal hubatuu hin dandeenne waangodheef hidhamtoonni kun waaan isaan mana hidhaa keesaatti walitti haasayan hubatuu dadhabuun mootummaa fedraalaa waan yaaddesseef hidhamtoonni guutumatti amaaranyaa baratanii afaan mana hidhaa gama afaan biyyattiitti akka jijjiiramu haala mijeessuufi. 7- Guddina toophiyaan gama hundaan galmeessite dinqisiifatanii keessattuu karaa ispaaltii babal’isuufi dirree xayyaaraa kan sadarkaa addunyaa eeggate tolfachuun ammas manniin hidhaa bifa kanaan suphuufi haarawas itti dabalanii ijaaruun kan nama dinqisiisu ta’uu erga ibsanii Toophiyaan daandii sirrii ta’e waan qabatteef haaluma kanaan akka jabaattee itti fuftu jajjabeessuufi 8- Mootummaan itoophiyaa warra mootummaa dura dhaabbatu warra waan misoomaa dhiisee waan mirgaa dubbatu hidhuufi ajjeesuun mirga isaa qofa osoo hintaane itti gaafatama isaati Erga jedhanii mootummaan itoophiyaa akkuma asiinduraa waan ameerikaan itti ergattu hundumaa tole jettee niraawwatti taanaan Ufdura Muummicha ministeeraa itoophiyaa Obbo Haylamaaramiif ija isaanii doktoroota ameerikaatiin ameerikaa keessatti tolaan akka yaalaniif mirkaneessaniifii daawwannaa isaanii xumuruufi 9-Dhumarratti yeroo nagaya dhaammatan dimokraasiin itoophiyaa Xayyaara malisia kan asiin dura achi buuteen isaa dhabame san keessa waan tureef Dimokraasiin itoophiyaallee daaraa bubbeen fuute ta’ee jira Kanaafuu itoophiyaa dimokraatessuu jechuun harree qaata duuteen kur jechuun walfakkaata jedhanii Ummanni itoophiyaa kana hubatee abjuu hin fakkaanne ufirraa dhiisee obsumaan akka jiraatu dhaamaaf jechuun Anis tokko kan dhufeef ta’aziyaa/booyuma dimokraasii itoophiyaa kanaaf akka ta’e naaf hubatamuu qaba Thankyou jedhanii xayyaaricha ufii olkoranii bye bye jechuufi natti fakkaata. isin’hoo maal jettu?


Waamicha Marii Hawaasa Oromoo Biyya Awurooppaa: Stockholm (Adoolesaa 25, 2015)

Mariin Hawaasa Oromoo Biyyaa Awurooppaa gaafa Adoolesaa 25, 2015, biyya Sweden magaalaa Stockholmitti gaggeeffama. Kanaaf, Hawaasni Oromoo Biyya Awurooppaa jiraattani hundi akka irratti hirmaattani kabajaan isin afeerra. Galgala isaa ammoo artistoota Oromoo bebbeekamoo waliin bashannanama. Bakka/Teessoo: Husby träff, Edward Griegsgången 9, Kista, Stockholm. Nagaan kootta!


D I M D I M O O —-KITAABA HAARAA—Beekan Gulummaa Irranaatiin…

Akka aadaa keenyaatti manni DIMDIMOORRS kaa’ama. Anis kanuma ka’umsa godhachuun waan jiruufi jireenyaa..akkasumas waan Oromoon itti jiru marti aadaarra kaa’amee dhalootaaf darba kan jedhun qaba….. Coomaafi dilbii aadaa keenya keessa jiran hammaaranii fixuun waggoota hedduu namatti fudhatus, kunoo Yunivarsiitii biyya keessaa garaagaraa keessatti yeroo shaman tokko waraqaan dhiyeessaa ture gara Afaan Oromootti fideen qorattootaaf akka tolutti fuula 145 kan taatu walitti qabeen bifa kitaabaabaan siniif dhiyeesseen jira. Warreen hojii kana tolayyuu naharkaa fudhattanii maxxanfattaniif galata guddaa isiniif galchaati dubbistoonni kitaaba kanaa qabiyyeessaafi miidhagina hojiichaatti akka gammaddan abdiin qaba. Qabiyyeewwan kitaabichaa kunooti… Uummanni Oromoo aadaa akka yaa’aa ciisa galaanaa qaba. Aadaansaa kun ammoo bara dheeraatiif hacuuccaa jabaa keessa ture. Yeroo itti amma ija saaqqatee ilaaluu jalqabe kanatti ammoo qorannoofi qo’annootu isa dandamatee jira. Nuti falaasama aadaafi duudhaa keenya keessa jiru qorannee hinbaafnu taanaan ormi dhufee nuuf qoratu hinjiru. Sangaa abbaan gaafa cabse ormi ija buruqsaa’ jedhu mitiiree?. Yeroon ammaa kun yeroo kamirrayyuu yeroo itti hirriba keessaa kaanee dhimmoota eenyummaa keenyaa faana kan walqabatu itti qorannudha. Dabalataanis, waa’een sirna gadaa keenyaa hangi tokko ilaalamaniiru. Caaculeen aadaa keessa jiran tokko tokkos barreeffamaniiru. Kitaaba kana keessatti yaadrimeewwan ka’an qorattootaaf akka ka’umsa ta’uuf malee gadi fageenyaan qorannoo jabaan irratti hintaasifamne. Haata’u malee, warri saba kana keessaa baanee baranneerra jennu martuu gadi fageenyaan dhimmoota waa’ee keenya kana ilaallatanirratti hojjechuun dirqama seenaa ta’a. Kitaaba kanaafis maqaan ’DIMDIMOO’jedhamu kan kennameefis aadaan baataa waan hundaa ta’uusaa ittiin mirkaneessuufidha. Aaadaan uummata Oromoo beekumsa uummata Oromoo baatee labata aanuuf dabarsa. Manni keenya akka hinraafamneef, dimdimoon mana keenyaa jajjabeeffamuu qaba. Qorattoonni dhimma, aadaa, afoolaafi seenaarratti hojii keessan hojjetaa jirtaniifi warreen aadaa keessan leellistan hojii kanatti akka gammaddan abdiin qaba. Seensa ———————————————————————–3 Yaadrimee Aadaa———————————————————–4 Akaakuuwwan Aadaa —————————————————–5 Aadaa Qabatamaa———————————————————-6 Aadaa Hafuuraa————————————————————-8 Moggaasa Maqaa/ Hammachiisaa—————————————-5 Aadaa Guddifannaa ——————————————————–6 Safuu ————————————————————————8 Aadaa Uffata Oromoo—————————————————-11 Meeshaalee Aadaa Muuziqaa ——————————————-15 Nyaata Aadaa Oromoo—————————————————18 Buna Qalaa (Kila Qalaa)————————————————-18 Ancootee ——————————————————————19 Laaffisoo——————————————————————-20 Cuumboo ——————————————————————21 Cuukkoo/Michiirraa——————————————————23 Marqaa ———————————————————————24 Qincee ———————————————————————24 Qorii ————————————————————————25 Ukkaamsaa—————————————————————–26 Qocqocaa——————————————————————-26 Dhugaatii Aadaa Oromoo————————————————27 Daadhii/Booka————————————————————-27 Quree———————————————————————–27 Buqurii———————————————————————-28 Qariiboo——————————————————————–28 Boordee———————————————————————29 Farsoo———————————————————————–29 Farsoo Adii—————————————————————-30 Hajjaa———————————————————————–30 Bulbulaa Dammaa——————————————————–31 Meeshaalee Ulfoo Oromoo———————————————-32 Bokkuu ——————————————————————–32 Kallacha ——————————————————————-32 Buurana ——————————————————————–33 Kontoma ——————————————————————-34 Caaccuu ——————————————————————–34 Qorxiifi Sabaroo ———————————————————-35 Callee ———————————————————————-35 Siiqqee ———————————————————————35 Aadaa Waliin Jireenyaa————————————————–36 Daboo———————————————————————–37 Afoosha———————————————————————38 Gumaata——————————————————————–38 Fuudhaafi Heeruma——————————————————-39 Afoola Uummata Oromoo———————————————–41 Akaakuu Afoolaa ———————————————————42 Oduu Durii—————————————————————–42 Mammaaksa—————————————————————43 Uruursa Daa’immanii—————————————————-43 Tapha Ijoollee————————————————————-44 Akaakuu Tapha Ijoollee ————————————————-46 Saddeeqa——————————————————————-46 Tapha Huwwee————————————————————47 Been Laga Boqqoolloo Buunaa—————————————–49 Yaa Jalduu Biiree———————————————————51 Binoo———————————————————————–52 Hiibboo ——————————————————————–52 Bishaan Daakuu———————————————————–55 Tapha Qillee ————————————————————–57 Kurupheekoo————————————————————–58 Argaa Dhageettii———————————————————-60 Afseenaa ——————————————————————-61 Hibboo ———————————————————————62 Baacoo ———————————————————————62 Weedduu Jaalalaa———————————————————62 Mararoo ——————————————————————–63 Faaruu Gootaa————————————————————-64 Geerarsa ——————————————————————-64 Faaruu Waaqaa————————————————————64 Faaruu Loonii ————————————————————-65 Faayidaa Afoolaa———————————————————65 Sirna Gadaa Uummata Oromoo—————————————–65 Dameewwan (Jaarmiyaawwan) Sirna Gadaa————————-68 Paartota Gadaa————————————————————69 Sirnootafi Ayyaana Sirna Gadaa Keessatti Ayyaaneeffataman—–71 Ayyaana Baalii (Ayyaana Aangoo Walitti Dabarsuu)————– 71 Ayyaana Caam-Baateefi Gorsaa—————————————71 Ayyana Gumii/Walgayii Ykn Yaa’a Uummataa ———————71 Ayyaana Odaa————————————————————-72 Ayyaana Muudaa (Jila)—————————————————72 Ayyaana Irreecha (Thanksgiving Day)——————————–73 Ayyaana Ateetee (Ayyaana Facaasaa)———————————73 Maallattoo Sirna Gadaafi Waaqeffanaa——————————–73 Alaabaa (Flag) Saba Oromoo ——————————————-74 Asxaa Saba Oromoo——————————————————75 Jaarmiyaalee Araaraafi Meeshalee Ulfaa Gurguddoo—————-75 Gumaa———————————————————————-75 Abbaa Muudaa (Qaalluu/ warra Ayyantuu)—————————76 Shanachaa——————————————————————76 Jaarsummaa—————————————————————-77 Sirni gadaa akkamitti hojjeta?——————————————-77 Caffee ———————————————————————-77 Gumii ykn Yaa’ii (Kora uummataa)————————————78 Abbaa Bokkuu (Mootii)fi Hojjaasaa ———————————–78 Qaalluu (Ayyaantuu ykn dursaa Amantii)fi Hojjaasa—————-78 Abbootii Gadaa Oromoo————————————————-79 Hojjaa Ciccimoo Bulchiinsi Gadaa Irratti Xiyyeeffatu————–79 Seera Gadaa Oromoo Eenyutu Tuma?———————————80 Seeri Gadaa maal maal of keessaa qaba? —————————–80 Seera Muruu—————————————————————83 Biyya Misoomsuu———————————————————84 Dhimma Gumaa Hiikuu (Araara Buusuu) —————————-84 Dimokiraasummaa Sirna Gadaa—————————————-90 Imaammata Walii-Galtee Qadaaduu ———————————–93 Rakkoo Addaan Citiinsa Aangoo Hambisuu Mala ——————93 Umuriifi Dhalootaan Aangoo Qooduu———————————94 Sirni Gadaa Eessattiifi Yoom Hojii Jalqabe?————————-99 Ayyaanota Bebbeekamoo Oromoo————————————102 Booranticha ————————————————————–102 Ateetee——————————————————————–103 Wadaajo / Wadaaja——————————————————103 Ayyaana Irreecha Malkaafi Tulluu————————————103 Taaboree/ Ukee ———————————————————103 Ingiccaa/Qunnii Darbaa————————————————104 Gannii/Qillee————————————————————-104 Ayyaana Masqalaa——————————————————104 Guugsii Fardaa———————————————————–105 Qabeenya Oromiyaa—————————————————-107 Qoricha/Dawaa/ Aadaa ————————————————110 Seenaa Qoricha Aadaa————————————————–111 Faayidaa Qoricha Aadaa————————————————117 Qorichi Aadaa Sa’aatii Akkamii Qophaa’aa? ———————–119 Qoricha Aadaa Eenyutu Qopheessa? ———————————122 Haala Kenniinsa Qoricha Aadaa————————————–125 Qorichi Aadaafi Dhukkuboota Inni Fayyisu ————————129 Gudunfaa—————————————————————–145 Wabiilee ……………………………………………………………150 Mana Raabsaa kitaabaa kamirraayyuu ni argattu


Baqattoonni Oromoo keeniyaa jiraatan basaastoota mootummaa dura dhaabbachuuf murteeffatan.

OMN:Oduu Adol.12,2015 Baqattoonni Oromoo Keeniyaa keessa jiraatan,namoota maqaa diyaspooraatiin daheeffatanii isaan basaasaa turanii fi wayita ammaa gara biyyaatti galnii dirqama basaastummaa Mootummaa Itoophiyaarraa fudhatanii gara Naayiroobiitt deebi’aa jiran dura dhaabbachuuf, Murteeffachuusaanii OMN tti himan. Koree qindeessituu mormii kana keessaa tokko kan ta’an Obbo Shaggaa Araddoo yaada nuuf kennaniin,namoonnii dirqama addaa mootummaa Itophiyaarraa fudhatanii isaanirratti bobba’uuf deeman kanniin dura dhabbaachuuf, qophiidha jedhan. Obbo Shaggaan,dabalataan akka jedhanitti namoonni kun baqataa fakkaatanii waggoota torbaaf isaan keessa mandheeffatanii basaasaa turan.Mootummaa biyyatti isaan ajjeesaa turee fi ammas biyya baqaa keessatti Oromoota adamsee qabee gara biyyaatti galchee ajjeesaa fi hidhaa jiruuf warra ergamaan irratti tarkaanfii fudhachuun, mirga isaaniif falamachuu akka itti fufan beeksisaniru. Haaluma walfakkaatuun Obbo Haji namni jedhamanis yaada nuuf kennaniin ,hawaasni Oromoo Nayiroobii keessa jiraatan yaada walfakkaataa qabaachuusaanii eeranii namoonnii dhiiga ilmaan Oromoorra tarkanfatanii dantaa dhuunfaasaanii fiigan, bakka hundatti dura dhaabbatamuu qabu jedhaniru.


Bineensi Bineessuma!

Baarentuu Gadaa Irraa Bineessi ykn waraabechi maqaa akkamiituu baafatu, maqaan akkamiituu itti mogga’u bineessuma! Haala kam keessattuu bineessi bineessummaa isaa jijjirreechuu hin danda’u. Garaa isaa guttachuuf qurxee nama nyaachuu,dallaa namaa diigee, mooraa namaa seenee loon abbaa qabu yaasurraa duubatti hin jedhu. Bineensummaan isaa umamarraa waan ta’eef, maqaa masoo akkamiituu itti baasan, Itillee, ykn Gogaa beelada kamiituu yoo itti uwwusan keessi isaa bineensuma waan ta’eef wanti bineensummaa irraa isa jijjiiru hin jiru. Eenyuyyuu maaliyyuu jedhu,maqaa akkamiituu itti moggaasu bineensummaa ykn waraabechummaa isaa umamaan qaburraa isa hin jijjiiru. Wayyaaneenis kanuma! Wayyaaneen bineessa! waraabeecha dargaggoota Oromoo waggoottan 24n darbaniif qarxamsitee nyaachaa turte!. Bineessa qabeenya Oromoo heeyyama ummata Oromoo malee saamtee nyaachaa fi Tigraayitti guurrachaa turtee fi jirtuudha! Wayyaaneen bineensa ija hin qabne, bineensa Oromoof gara laafina tokkolleen hin qabne, bineensa jira nama nyaachuuf hamummattuudha. Bineessa nagahee hin beekne, bineessa quufee hin beekne, Bineensa Soraati!. Wayyaaneen saamichaa fi ajjeechaa malee nagahas, misoomas, dimookiraasis hin beektu. Wanti waggoottan 24n darbaniif Impaayeera Itiyoophiyaa keessatti keessumaawuu addatti ummata Oromoorratti xiyyeeffattee wanti gaggeessaa turtee fi jirtu hidhaa, ajjeechaa fi saamicha qofaadha. Oromoon haala kanaan Wayyaanee beeka. Dhugaan har’a biyya Wayyaaneen bulaa jirtu keessa jirus kanuma.Dhugaa kana haalanii Wayyaaneen abbaa misoomaati,abbaa nageenyatti, abbaa dimookiraasiti jedhanii hololuun ammoo yoo of gowwoomsuu ta’e malee saboota cunqorfamoo biyyattii keessa jiran, keessumaawuu ummata Oromoo moogsuun hin danda’amu.Oromoon Wayyaaneen bineensa ykn waraabecha goggaa hoolaa uffatee mooraa loonii seene ta’uu eenyu caalayyuu ni beeka! Murna akkanaa;murna waan namni namarratti ni raawwata jedhamee hin yaadamne ummata Oromoorratti raawwachaa turee fi jirtu tanammoo eenyuyyuu, karaa kamiinuu maqaa abbaa misoomaa,abbaa nagahaa, abbaa dimookiraasii jedhee itti moggaasus, dhaqee daawwatus ummanni Oromoo kaleessarraa kaasee hammeenya ishii,beneensa gogaa hoolaa uffate ta’uu ishii beeka waan ta’eef gurra itti hin qabu! Oromoon oduu akkasii, holola bineesa ciibsee nama nyaatun abbaa nageenyati, abbaa misoomaati jedhuuf gongumaa akka iddoo hin laanne eenyu jalaayyuu dhokataa miti! murna isaa fi ilmaan isaa qayee fi qabeenya isaarratti hidhaa, dararaa, ajjeesaa fi biyyaa baqachiisaa turteen, Murna saamichaa hanga hin qabne biyya Oromoorratti gaggeessaa turtee fi jirtuun eenyuyyuu maqaa akkamiituu itti moggaasu, yoo yeroof sobee faarsu ta’e malee dhugaa ummanni Oromoo beeku hin jijjiru. Gootota Oromoos qobsoorraa hin dhaabu. Wayyaaneen bineensa bosona galu caalaa hamtuu dha. Bineensa Oromoo qayee fi qabeenya isaarraa buqqisaa turtee fi jirtudha. Bineensa akkanaa; bineensa ifatti ummata Oromoo qayee fi qabeenya isaarraa buqqistee ajjeesaa, nyaachaa turtee fi jirtun ammoo; namni kamuu maqaa barbaade yoo itti moggaase Oromoon bineensummaa ykn Waraabeechummaa Wayyaanee sammuu isaa keessaa hin haqu,ykn hin haalu. Oromoon murni tun; murna ilmaan isaa qacalee boruuf bakka nabu’a jedhee eeggatu qarxamsitee nyaatte ta’uu tolcheet beeka. Beekuu qofas osoo hin ta’in bineensa gara laafina tokko malee dhiiga ilmaan isaa dhugaa turtee fi jirtu tana ofirraa buqqisuuf qabsoo walirraa hin cinne gaggeessaa jira. Gootonni ilmaan isaa halkanii-guyyaa, baddaa gammoojjitti qabsaawaa jiru. Qasoo ummanni Oromoo gaggeessaa jiru kanaanis oolee haabulu malee bineensa ykn waraabeecha gogaa hoolaa uffatee nama gowwoomsuuf yaaltu caccabsee mooraa isaa keessaa baasuun hin hafu! Yeroof haafakkaatu malee daawwannaan Baaraak Huseen Obaamaas ta’ee ofumaa of faarsuun Wayyaanee kun gongumaa bineessa gogaa hoolaa uffatee mooraa loonii seene ta’uu Wayyaanee kana hin haguugu. Murna saamichaa, murna hidhaa, murna ajjeechaa fi dararaa ta’uu isii hin dhiksu,Gaafatama jalaayis hin baasu. Ummanni Oromoo qabsoo isaa jabeessee itti fufnaan gogaan sobaa kun irree mulqamee waaroo salphinaa uffachuun Wayyaanee waan hafuu miti. Eenyuyyuu murna guyyaan, addabaabaayitti ummattoota biyyattii ajjeesaa, biyyaa baqachiisaa fi kumootaan hidhuu fi dararuun “Ati malee’ika” jedhullee dhugaa biyyattii keessa jiru jijjiruu hin danda’u. qabsoo ummataas laaffisuu hin danda’u! Faaruun sobaa har’a Wayyaaneen ani abbaa dimookiraasiti, abbaa misoomaati jettee ittiin of faarsaa jirtus ta’e, daawwannaan Pireezidaantii Ameerikaa baaraak H.Obaamaa gongumaa Wayyaanee kufaatiirraa hin oolchu! Gama kamiinuu qabsoo ummanni Oromoo, qeerroon dargaggoon Oromoo, WBOn bilisummaa ummata Oromoof gaggeessaa jiran daran yoo jabeesse malee kan daqiiqaa muraasaafilleen harkifachiisuu miti, kan danda’us miti. Amma Wayyaaneen saamicha, hidhaa, dararaa fi ajjeechaa akkasumas biyyaa baqachiisuu ummata Oromoorratti gaggeessaa jirtu dhaabdutti, amma biyya Oromoo gadi dhiiftee baatutti, amma mirgi hiree ofii ofiin murteeffachuu galama gahutti ummanni Oromoo qabsoo bilisummaaf egale jabeessee kan itti fufu ta’uu shakkiin hin jiru!,Qabsoon walirraa hin cinne cimeet itti fufa! Lammiin Oromoos ta’e deeggartoonni bilisummaa Oromoo bakkayyuu jranis holola diinaa bubuutuu/Yartuu/ tanaaf osoo gurra hin kennin, Bineensi yoomiyyuu bineessuma ta’u hubachuun qabsoo bilisummaa eegalame galamaan gahuuf waan danda’e hunda gumaachuu, qasaawoota cinaa haadhaabbachuun Dubbii Fardiidha! //


HIN CALLISINAA!

Birbirsa Gooroo irraa “Oggaa ormi qabeenya abbaa keetii saame, atis waliin saami.” mammaaksi jedhu kan Oromooti: warri jettan as bahaatii ibsa kennaa mee! Affeertoonni fi affeerramtoonni jila kanaa bahaatii dubbadhaa mee! Warri kalee wayyaaneen akkana nu gootee,akkas nu gootee,lubbuun baqannee biyyaa baane, jechuudhaan himannaa biyyoota addaa addaatti dhiyeeffatanii dahata argatan, hardha wayyaanetu dimokiraasii fi mirga sialaa ni dhabane,argamuu qaba jedhanii isaan hawwan fideef moo,Oromiyaatu bilisoome moo laata isaantu waan garaa isaanii argatanii? “wanti jedhan baduu mannaa, dhalli gudeedaa baduu wayya.” jedha Oromoon yoo mammaaku. Waggoota kurnan darban kanneen keessa dhugaatti baatuu hin jirretu nurraan bahaa ture, wanti Oromoo keessatti guyyuma guyyaan as babahaa jiran waanuma raajiti. “Karaa hangafni baase quxusuun marmaara.” n waanuma jiraati,ammoo hangafni qileetti badeef qileee waliin seenun gowwummaa daangaa darbeedha. Dhugaa dubbachuuf,qaamonni hedduun dhokatanii harka wayaa jalaatin biyyoota alaarraa dachee Oromoo diina waliin qircachaa akka turaniiifi ammas itti jiran hedduu tahuusaa Oromoon beeka,qaamota lafa jalaan kana godhanis tahee kanneen ifa bahuudhaan haamilee uummata Oromoo gamtaadhaan maqaa “ayyaana Diasporaa” jedhuun caccabsuuf deeman kunneen isaanumaaf salphina malee Oromoon waan isaaf tahu sirriitti qulqulleessee beeka.Isaan nhafanis galanis,dhaqanis dhiisanis,sirbanis,boohanis,egereen Oromoo ifaa deema malee hin dukkanaahu. Misooma sabni keeenya irraa hin fayyadamne,kan murni warra Tigree fi sirni gita bittuu Habashootaa olaantummaan keessatti sooramaa jiran,faana dhaqanii saba keenyarratti fooni isaanii yommuu nyaachuufi duula saamichaa dachee fi qabeenyaa gaggeessu,sammuun namoota kanneeni fayyaa qabuun nama shakkisiisa. Odoo sammmuu qulqulluu fi nagaa qabaatani aarii fi xiiqiidhaan booreef bobbahu turan:dhaabbilee Oromoo bakka adda addaatti wal hiree wal nyaatu kanneen dadhabbii tokko malee tokko taasisuuf murannoo jabaan,odoo abdii hin kutin bobbahu turan. Yaa kana dadhaban galgala keessa salphachuu fi seenaasaanii cilee dibuurraa adabatanii taahuutu irra wayyaaf ture. Ofii abdii kutanii saba keenya haamilee cabsuuf deemun isaanumaaf salphina jabaa taha. Dhugumatti, Oromoon dantaa isaa gatee dhiittamuu,gabroomuu fi salphachuun saba isaa biyyaa isaarraa baase,hardha maaltu guuttameet,Wayyaanee warra hirmii waliin dhiichisuufi cooma sangoota Oromoo gabbisee,cooma irraa hin qooddanne sanneen nyaachuf biyyatti galuuf kurkuruu? Dhuguma namoonni kunneen hiikkan gabrummaa,nama gadi tahuu,tuffatamuu fi abbaa biyyummaa dhabuun galeerafii laata? Keessuma warri mirgi namaa maal akka fakkaatu biyyoota lixaa keessa jiraachaafi argaa turan kunneen, Hamilee akkamiitin galanii dhiiga ijoollee keenyaa irratti dhiichisuuf qophaayaa jiruu ayyaana DIASPORA kabajna jechuun? “Maraatuma guyyaa keessaa nama haa baraaru, Sabni keenya ilmaan isaa adddunyaarratti faca’ee jiraatu akk yaaduu fi akka abdiillee irraa qabu hoo ni wallaalanii laata? \”Yaa saree,utuu waan siin jedhan beektee,kan siif kennan hin nyaattu.\” Jedha Oromoon. Hunda caalaa immoo Weellistoonni keenya,dhuguma sagalee kaleessa ilmaan Oromoo ittiin warraaqsaa turan sanaan, jechoota isaan ittiin kaan bohaarsaa,kaan boochisaa fi onnee ittti horaa turan sanii haamilee kamiin diina biyyaa isaan baase,isaan madeessee fi dhiigse,saba keenya hanga hardhaan tanaatti dhoraa jiru fuullee dhaabbatanii,dachee Oromiyaa… dhuguma achi dhaqanii diina faarsuufi boo’icha ijoollee keenyaaf deemu laata? Yeroo hardhaan tana mirgoonni dhala namaa guutumaa guututti Oromoorraa mulqamaa jirutti,yeroo maqaa misoomaatin Oromoo waan qotatuu mitii bakka ciisu dhabee daandirratti bahee kadhataan Oromoo dhaa baayyachaa jiru kana keessatti, yeroo maqaa MASTER PLAN jedhuun Oromiyaa bakka lamatti ciranii giddu galeessa Oromiyaa immoo guutumaa guututti “AADDEE SAABAA” Ykn Finfinnee Oromoo jibbitee of irraa dhiibaa fi dhiitaa jirtu jalatti qirca habashaan godhachaa jirtu kanatti, dhuguma maaltu isaanif guutet Oromoon inni kaan Baaleen bahee hardha xayyaaraa dhiiga Ilmaan keenyarraa hursaa fi fixaa tureen ..yeroo sabni keenya mataan gadi cabee gadda hamtuurra jiru kanatti “DIASPORA..moo diina moraa’ tahee itti deemaa namni ala jiru kuni? ” salphoo soqalatte soqola gargaaru.” jedha Oromoon yoo mammaaku .Namoonni ,yeroo hammaattuu akkanaa kanaan hojii diinummaa fi gadigalummaa kanaaf shurshuraa jiru hunduu salphattoota warra hadrha malee waan kalee dagatte,kan boruuf dhimma hin qabaanne tahuu beekkamuu qaba. “odeeffannoon Oromoon biyya alaa taahee,waayee biyyasaa jaarraa b21 ffaatti quba hin qabaanne” jedhame afarfamu,Oromoo dhaabbiin du’een jedhamuu qaba. Maalimee wanti Oromoon biyyya baqaa jiraatu waayee biyya isaa hin beekne ajaayibni wayyaanee.OPDO’n itti agarsiisuuf jirtu kuni? Manneen kattaarraatti ijaartee Oromoo sobuuf ona dhadhaabbatan sanneenii gaaffiin Oromoo dhaa? mana ijaaranii deebii abbaa biyyummaa kan Oromoon hundeetti gaafatuuf deebii akkamii tahaafii? Moo laata guddina muraasni warra habashootaa fi murni kashalabbee wayyaanee wal gahee handhuura keenya finfinnee keessatti gamoo dhadhaabanii hiyyeessa waan nyaatee bulu hin qabne buqqisanii as buutee wallaalchisan kana malalfachuuf kaatee laata warri salphoon saba keenya haamilee cabsuuf darsa walitti qabachaa jirtu tunneen? Dhuagaadha,bu’urri waan kanaa hundi rakkinoota haayyoonni keenya siyaasa keenya keessatti dantaa Oromoof dhabuurra fedha isaanii qofa laaluu irraa akka maddee fi nammoonni kunneen karaa kanaan ulaan banamtee akka as yaa’anis jiraachuun nhin shakkisiisu. Haa tahu malee dhugumatti namni Oromoorraa dhalatee,sabasaaf biyyaasaaf jedhee durumaanuu qe’eesaarraa baqateera tahe yakka seenaa kana keessatti abadan hin hirmaatu. Kuni yakka dhalootaa dhalootatti yaadatamuu dha. Hunduu daawwitii seenaa keessatti dhalootan laallama,seenaa qofas miti Oromoonis gaafa tokko gaafachuuf taa’a jarattii kana. Oromoon lafaafi lafee waliin akeeka,qixatti laalas,duuba warra lafee nu cabsaa:lafa keenya qirca qooddachaa,waarooo salphinaa nutti uwwisaa tarsimoo dacheerraa nu dhabamsiisuu nurratti baafachaa jiru,kan qe’ee keenya deebiseetuma diinni akka kennaatti isaanif kennuuf abbalachuun kuni maaluma jedhama laata? Warra salphina akkasii jaarraa 21ffaan fudhachuuf wal ijaaraa jiran kunneen mee maaluma jedhamu laata? Oromoon handhuuraa fi dachee abbaa isaarratti du’a malee diina waliin qe’ee abbaa isaa hin saamu,hin saamsisus. Namoonni kana godhan seenaa keessatti dhalootan abaarramaa jiraatu. Oromoon bilisoomuun,Oromiyaan walaboomtee,Orombiyyaan birmadummaa ishee argachuun turrus waan killeedha.Gaafas garuu namoonni kunneen fiixaa fi diina waliin Xaddacha Oromoo irratti dhiyaatu. Murtiin diinaaf laatamus isaanif ni kennama. Kunimmoo yakka adabbii Saglan diinaa waan taheef!!! Galatooma! Birbirsa Gooroo ti.


Sagantaa Waamicha hawaasa Muslimaa Biyya Saud Arabiyaa Magaala Riyaadit argamtan maraaf

Ijaarsa Masjiida Hararge Bahaa Magaala Baroodati argamu xumursiisuf sagantaan guddan Guyaa booru guyaa sabtii Adooleysa 18/ 7/ 2015 istaraha all majjiid shari all farayan jedhamuut qophiin Salaata Asrii booda ni jalqabama . Mana Rabbii wojiin taane haa ijaaru ! Odeeyfanoo dabalataaf 0550429759 / 0558600949 Sagantaa kana gubbat argamuun Ijaarsa masjiida kanaaf gumaacha keeysan akka taasiftan qopheeysitootin sagantiicha waamicha islaamawwa isiniif dhiheeysa jiru .


Iid mubaarak

Assaalamaaleykum waraatuulaahi Wabarakaatuu namoonnii Amantaa muslimaa hordoftaan hundumtuu Ilmaan oromoo Harka fuune akkaam nagaa Jirtuu…………….. . Eid mubaarak ~~~~~~~~ Baga ittiin sii gahe Jedhaa wal ebbiisaa Guyyaa kabajamaa Tau wal barsiisaa Waggaa male hin dhifuu Afoo wal jechisisaa Bara gammaachu kana Waliin daddabarsaa Manattii wal waamaa nyaadhaa wal nyaachisaa Dabareedhaan deemuun Dhugaa wal dhugsiisaa Yoos sumaaf mijaattii Yoos sii gammaachisaa Ayyaana waggaatii Kan bara dheeraatii Eidal faxiriidhaa Kam bara 1436ttii Ayyaanaa ulfaataa Soomana baatitii Sawaabaan yoo taes Kan akka jabaatii Kan waa hundi dadhabee Jabaa akka tasaatii Dhagaa caccaabseetuu Muuka jiidhaa gogsatii Namarra ka.amee Mohachuu dadhabee Ofiif mohatamtii Soomana ramadaanaa Jabaa akka tasaatii Ummatatu mohaate Injifaannoo galmeesiitii Rabbii sii gargaaree Waan qabde jabeesiitii Itti fufii Waan sawaabaa tau beekitii Dheebootan olee jettee Sammuu kee hin jeeqiin Beelawaan oole jettee Garaa kee beeleessiin Dafeetuu sii gahaa Buna wal waammadha Waliin dhugaa maaloo Waluu mararfadhaa Wal jallaadha tasa Asiidi leessaanitii Du.ai kadhadhaa Akkaa buqqaate badduuf Rabbiin itti qadhadhaa Namaan wal hin tuqinaa Du.ain mohadhaa Injifannoo dhugaa Seerumaan goonfadhaa Kuni dhaamsa keenyaa Gorsa isa dhugaadha. Obboolawwaan oromoo Warren amantaa biraa Ayyaannii keessaan Nuuf ayyaana keenyaa Ayyaannii keenyaa Isiif keessaanii Baga waggaa lakkoofsiftaan Isiin hundi keessaanii Nu waliin as gahuun Hedduu ittii boonaanii Isiin nuu jiraadha Baruma baraanii#2 Maatiillee ebbiisaa Warreen biyya alaa Fagaadhe jettaanii Hin baasina amala Jennaanni milaa Jaraa jalaa Ittii hin qoosiinaa Bareechaa dawwaadha suuta jedhaa ilaalaa Jennaatal firdoosiin Dhiiheeffaadha halaalaa Qopheessaan Sabaan-boon Firrisaa (Ahmad biyyaa….


Afaan Oromoo wiirtuu (jiddugala) qorannoo qabaachuu qaba

Abdii Boruutiin Dhimmi kun yeroo baay’ee sammuu kiyya keessa deddeebi’ullee, barruu gabaabaa kanaan yaada kiyya akkan dhiyeessu kan na taasise gaafii fi deebii Dr. Abdulsamad Mohammad OMN wajjin godhan OMN: Gaafii fi Deebii Dr Abdulsamad Mohammad waan qalbii kiyya harkiseefi. Gara yaada kiyyaatti otuu hin seenin dura, hayyoota Oromoo keessaa kan ani dinqisiifadhu fi akka fakkeenyaatti ilaalu keessaa innii tokko Dr. Abdulsamad Mohammad akka ta’an carraa kanaan ibsuun fedha. Ogummaa bifa lamaa kan qaban caalaa jaalala, fedhii, beekumsa fi dandeettii isaan Afaan keenyaaf qaban baay’ee kan dinqisiifamuu dha jedheen amana. Yaalii fi tattaaffiin isaan guddina Afaan Oromootiif godhanis akkasuma kan galata guddaa argachuu qabuu dha. Kanatti aansee, waayee guddina Afaan Oromoo fi akkasumas wiirtuu qorannoo Afaanichaa ilaalchisee yaada koo gabaabsee dhiyeessuun yaala. Afaan Oromoo eessaa ka’ee eessa akka gahe; guddinni isaas sadarkaa maaliirra akka jiru akkasumas rakkoolee Afaan keenya mudatan Dr. Abdulsamad gadi fageenyaa fi bal’naan waan ibsaniif asirratti yaada itti dabalu hin qabu. Haa ta’u malee, akka ilaalcha fi hubannoo kiyyaattii hir’ina Afaan keenya keessatti mul’atu tokko tokko ibsuun yaala. Hir’inni guddaan ani hubadhu fi dogoggorri ani yeroo baay’ee argu akkaataa namootni Afaan kana ittiin barreessanii dha. Afaan keenya sagalee qulqulluu fi akkasumas seera barreessuu Qubee Afaan isaa ifa ta’e otuu qabuu, namootni isa kana hubachuu dhiisuudhaan ykn dagachuudhaan dogoggoraan barreessuun isaanii Afaanicha kana gara hin taanetti oofaa waan jiru natti fakkaata. Gama tokkoon Afaan keenya waaltessuuf yaadni fi tattaaffiin otuu jiruu, gama biraatiin garuu waaltessuun hafee kanuma beeknu sanaayyuu seeraa alaan barreessuun Afaan keenyatti mudaa uumaa jira jedheen yaada. Kaayyoon barreeffama kiyyaa Afaan Oromoo barsiisuuf otuu hin taane, akkan hubadhutti, dogoggorri harka caalaan kan mul’atu sagalee dheertuu fi gabaabduu akkasumas laaftuu fi jabaattuu barreesuu irratti akka ta’e dha. Hir’inni ykn seeraa alaan barreessuun akkanaa kun ammoo wanti barreeffamu sun hiikkaa adda addaa akka mul’isu hubachuun barbaachisaa dha. Asirratti fakkeenya salphaa ta’e tokkon dhiyeessa. Nama tokkotu nama biraatiif gaafii tokko dhiyeessa. Gaafiin kunis gabaabumatti “Jirtuu?” kan jedhu dha. Namni gaafii kanaaf deebii kenne: “Eeyyen, JIRA” jedhee deebise. Yeroo kana namtichi gaafii biraa dhiyeesse. Deebiin sun waan quubsaa hin ta’iniif jechuu dha. “Suma qofaatu jiraa? Kuun hin jiran jechuu dhaa?” Deebii gaafii duraatu dogoggora ture malee namootni hunduu jiru turan. Kan gaafii sanaaf deebii kenne silaa akkanatti barreessuutu irra ture: “Eeyyen JIRRA” ykn ani “jira” jarri kuun hin jiran”. Asirratti hubadhaa, jechoota lamaan “JIRA” fi “JIRRA” tu dubbii ifa hin taasisini. Jabeenya fi laafina sagaleetu dogoggoraan barreeffaman; nam-tokkee (singular) fi baa’yeetu (plural) addaani hin bahin jechuu dha. Egaa, kun fakkeenyota baay’ee keessaa isa takka. Walumaagalatti, haaluma walfakkaataadhaan dogoggorri barreeffama jechuu kooti. Wayyee akkanaatu qulqullina Afaan keenyaa irratti dhiibbaa fida. Wanti asirratti hubatamuu qabu, waaltessuu Afaan keenyaa bira otuu hin gahiniyyuu waanuma beeknu sanaayyuu sirnaan barreessuu dadhabuun Afaan Oromootti mudaa hora jechuu dha. Kun maalirraa madda?Sababni isaa maali? Jennee yoo gaafii kaasne, akka ilaalcha kiyyaatti, seera Qubee Afaan Oromoo sirriitti barachuu dhiisuu fi sirnaan ittifayyadamuuf dantaa dhabuu ykn dagachuu dha. Afaan keenya, Afaan haadha fi abbaa keenyaa, qulqulleessinee dubbachuu otuu dandeenyuu garuu yoo barreessinu seeraan barreessuu dhiisuun hiika hin taane kennuu bira dabree Afaan keenya nuuffisiisaa taasisa. Dhimmi kun sirriitti hubatamuu qaba. Waayeen kun dhimma uummata ykn saba Oromoo waan ta’eef, akka dhimma biyyoolessaatti ilaaluun dirqama Oromummaa ti jedheen amana. Guddinni Afaan keenyaa, guddina hawaasaa fi saba keenyaa ti. Kun egeree Oromiyaa ti. Afaan keenya, har’a qulqulleessaa yoo deemne malee booda rakkoon kun aadaa ta’aa deema jedheen yaadda’a. Kanaaf ittiyaaduu qaban. Oftuulummaa dhiisnee, kun Afaan kiyyaa seera isaa barachuun barbaachisaa miti jennee, karaadhuma nutti toleen ykn yaadneen seeraa alaan barreessuun rakkoo hin taane keessa nu galcha. Kanaafuu itti yaaduu qaban jechuu kooti. Seera Afaan alagaatuu barannee sirnaan itti fayyadamaa otuu jirruu, wanti kan ofii keenyaa kabjnee, seera isaas eegnee itti hin fayyadamneef sababni hin jiru. Oftuulummaa ykn ceemina keenya yoo ta’e malee jechuun barbaade. Gara mata duree barreeffama kanatti deebi’uudhaaf, wiirtuu ykn jiddugala qorannoo Afaan Oromoo qabaachuun bu’aan isaa waa baay’ee dha. Og-barruu ykn hojii aartii ittiin too’achuuf qofaa otuu hin taane, Afaan kana yeroodhaa yerootti guddina isaa hordofanii; hir’ina jiru hubatanii fala ykn mala barbaaduuf; akka inni guddatu taasiisuuf dhaabbatni akkanaa baay’ee barbaachisaa qofaa otuu hin taane murteessaa dhas jedheen amana. Afaan keenya hacuuccaa diinaa keessaa bahee; awwaalamuuf bool’oo qarqara gahe sanarraa dandamatee sadarkaa kanarra kan jiru dhiisii, warri diingadee fi teeknoolojiidhaan guddatanuu yeroodhaa yerootti guddina Afaan isaanii too’achuudhaan jijjiirama isaa (language reform) irratti hojjetu. Kanaaf, nutis Afaan keenya akka qulqullaayu, guddatu fi dagaagu; akka abbaa horatu; akka mararfannoo argatu dhaabbata guddina isaa hordofu, tooa’tu fi guddisu – wiirtuu qorannoo Afaan Oromoo ijaarrachuun dirqama ta’a. Galatoomaa. Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


Ibsa Tarkaanfii Waraanaa ABO

Waraanni Bilisummaa Oromoo (WBO)n Humna Diinaa Magaalaa HararIrraa KM-20 Qofa Fagaatee Ona Fadis Naannoo Bokkoo BakkaBobbaasaa Jedhamu Qubatee Ture Barbadeesse. Loltoota Diinaa 28 Olis Hojiin Ala Taasise. Irree fi Gaachanni Ummata Oromoo WBOn, bilisummaa ummata Oromoo fi walabummaa Oromiyaa mirkaneessuuf tarkaanfii haleellaa diina irratti fudhatu babal’isuu fi jabeessuu irratti argama. Tarkaanfii boonsaa tibbana Baha Oromiyaa keessatti fudhateenis injifannoo cululuqaa galmeessee jira. Akka kanaan Waraanni Bilisummaa Oromoo (WBO) Godina Baha Oromiyaa keessa sossohu Adoolessa 16, 2015 Baha Harargee Ona Fadis keessaa bakka Bobbaasaa jedhamu kan naannoo Bokkootti argamu mooraa qubsuma waraana Wayyaanee weeraruudhaan tarkaanfii rifachiisaa irratti fudhateen loltoota diinaa 28 ol hojiin ala gochuu fi meeshaalee waraanaa dabalatee qabeenya adda addaa booji’ee dantaa qabsoo bilisummaa Oromoof oolchuudhaan injifannoo cululuqaa galmeessuu Ajajni WBO Godina Baha Oromiyaa beeksisee jira. Tarkaanfii laalessaa WBOn qubsuma waraana wayyaanee Bobbaasaa jiru irratti fudhate kanaan diina irraa loltootni 13 yeroo ajjeefaman, 15 ol ammoo haalaan madeeffamuu kan ibse Ajajni WBO Godina Bahaa, meeshaaleen waraanaa qawwee AK-47 17, rasaasota gosa gara garaa 4000 ol, Boombilee harkaa 23, Hidhannoolee mudhii 27, Raadiyoo Quunnamtii (icom) 2, Mobile (cell phone) 6, kuufama galaa fi mi’oota adda addaa diina irraa booji’uun dantaa qabsoo bilisummaa Oromoof oolchuu addeessee jira. Waraanni Bilisummaa Oromoo Godina Bahaa Caamsaa 16, 2015Oborraa Ona Malkaa Bal’oo bakka Jalloo jedhamutti qondaala tikaa sirna wayyaanee kan naannoo sanii Huseen Ahmed Mussaa jedhamu irratti tarkaanfii fudhateen ajjeesuun, akkasumas Caamsaa 23, 2015 Baha Harargee Ona Calanqoo araddaa ganda Goodii jedhamu keessatti poolisoota wayyaanee Mahaammad Abrahimii fi Umar Siyyoo jedhaman dhuunfatuun kan yaadatamuu dha. Kana malees Caamsaa 24, 2015ttis Humni Addaa WBO Baha Harargee magaalaa Hararbira naannoo Hundanee jedhamtutti ummatatti roorrisaa kan ture ajajaa humna poolisii naannoo kanaa Ajajaa 50 (Saajin) Abbabaa Asaffaa jedhamu irratti tarkaanfii maayyii fudhateen ajjeesuun gabaafame. Caamsaa 24, 2015ttis Harargee Bahaa Ona Haramaayaabakka/araddaa Finqillee jedhamtee yaamamtu keessatti poolisoota Wayyaanee maqaa filannootiin lammiiwwan hiraarsaa turan 4 irratti lola baneen madeessuun ni yaadatama. Waraanni Bilisummaa Oromoo Zoonii Kibbaas Caamsaa 30, 2015magaalaa Moyyalee ganda 02 keessatti kan argamu mooraa Gumrukaa bakka waraanni Wayyaanee maadheffate haleeluun loltoota wayyaanee 12 ajjeesee, 15 ol madeessuun walii galatti loltoota 27 ol hojiin ala taasisuun ni yaadatama. Adoolessa 6, 2015ttis waraana wayyaanee Ona Mi’oo ganda Meexxii qubatee jiru irratti tarkaanfii fudhateen 3 yeroo ajjeesu 4 ol madeessuun waliigalatti loltoota diinaa 7 ol hojiin ala taasisuun isaas kan yaadatamu dha. Waraanni Bilisummaa Oromoo, mootummaa abbaa irree fi faashistii Wayyaanee humna afaan qawween ummata keenya irra qubatee mirga, bilisummaa fi biyya isaa sarbee cunqursaa dhala namaaf hin malle irraan gahaa jiru karaairraa maqsee kaayyoo qabsoo bilisummaa Oromoo galmaan gahuu fi fedhii fi hawwii ummata Oromoo dhugoomsuuf falmaa godhu daran jabeessee kan itti fufu tahuu irra deebi’ee mirkaneessa. Injifannoo Ummata Oromoof! Adda Bilisummaa Oromoo Adoolessa 20, 2015


Manneetiin Jireenyaa,jiraattota Magaaloota naannawaa Finfinnee diigamaa jiru.

Magaaloota Oromiyaa, Finfinnee marsanii argaman, Burraayyuu, Sabbata, Laga Daadhii, Lagaxafoofi Sandafaatti, sababa ijaarsa manneetii seeraan alaa jedhuun diigamniin, namoonni hedduun rakkinaaf saaxilamaniiru. Bakkeewwan manneetii diigaman kanaas, namoota biyya alaatii maqaa diyasporaatiin gowwoomfamanii biyaatti deebi’anitti kan gurguramu akka ta’e yoo himamu, mootummaan jarreen diyaaspooraa biyyatti waame kanneenin mootummaan siyaasa isaa bareechifachuuf kan kaayyeeffate akka ta’e beekameera. Sababa Maastar pilaanii magaalaa Finfinneetiin, qotee bultoota Oromoo naannawaa, magaalaa Finfinnee jiraatan buqqisuu kayyoosaa godhatee socho’aa kan jiru Mootummaan Itoophiyaa, yeroo kanattimmoo sababa ijaarsa seeraa alaa jedhuun ummata magaalota naannawa Finfinnee jiraatan kallatti afraniin manneen irratti diigaa akka jiru jiraataan Magaalaa Finfinnee tokko Oromiyaa Miidiyaa Networkitti himan. Namni kun yaada bilbilaan nuuf qoodaniin, Godina adda Oromiyaa Burraayyuu dabalatee, magaalota Sabbataa, Lagaxaafoo fi Sandaafaatti, diiginsa manaa irratti xiyyeeffateen ummanni dararaaf saaxilamee jira. Keesumaayyuu Burraayyutti dhimmisaa jabinaan itti fufuusaan kan dubbatan namni kun, guyyoota afran darbanitti humni olaanaan manneen diigu ramadamee, Burraayyuun hanga adda waraanaa fakkaatutti humni tikaa irratti bobba’ee gandawwan heddu keessaa manneen diigamaa jiraachuusaaniitiin, jiraattonni mana dhabanii rooba kessa dirreerratti hafanii akka jiran dubbatan. Burraayyuutti manneen 520 akka diigaman murteeffamanii, gara 300 ol ta’an akka diigaman saaxilaniiru. Kaabinoonni motummaa, bulchitoonni gandaafi hidhattoonni gandaa ofumaan seeraan ijaarsisanii, oolanii bulanii seeraa ala jedhanii diigsisuun seera dhablummaadha kan jedhan namni kun, duulli diiginsaa raawwatamaa jiru, hiyyeessa kiraa manaa kafalachuu dadhabee qarqara maqaalaatti bahee lafa bitatee ijaarratee jiraachaa jiru irraa buqqisanii kanneen biyyaa baqatanii biyya alaa jiraachaa turaniifi diyaaspooraa jedhamanii biyyatti deebi’aniif kennuuf yaadamuusaa kan eeran maddi Oromiyaa miidiyaa network kun, jarreen kun itti guuta siyaasaa ta’anii ummatni keenya akka cunqurfamu, barri gabrummaa akka dheeratu gochuun daran kan nama gaddisiisu akka ta’e dubbatan. Dhimma maastar pilaanii Finfinnee armaan dura angaawoonni mootummaa, Oromoo irratti dhaadachaa turan san tooftaa jijjiiranii raawwachiisurratti akka argaman yaadasaanii kan nuuf qoodan namni kun, yeroo kanatti mootummaan maqaa diyaaspooraa Oromootti fayyadamee, Oromoo akka fayyadetti fakkeessuudhaan lammii lammiidhaan miidhuurratti akka argamuu dubbataniiru.


Dhiibbaa hundeessitoota Wayyaanee(TPLF) kan ta’e Abbaay Tsehayyee Uummata Oromoo irratti gochaa turee fi Gochaa jiru keessaa muraasa!!!

Guyyaa Kaleessaa Dubbii obbo Abbaay Tsehayyee waltajjii dhoksaa tokko irratti Waa’ee Maaster Pilaanii Finfinnee irratti dubbate OMN’n qilleensa irra Oolchuu dhaan baayyeen keenya dhageenyeerra. Obbo Abbaay Tsehayyee kan jedhan “Jallattanis Jibbitanis Maaster Pilaaniin Finfinnee hojii irra ni Oola.Maaster Pilaaniin kun hojii irra akka hin oolleef kan tattaaffii godhan hoggantoota OPDO dabalatee sirriitti ishee galchina…!!!” Jechuu dhaan tuffii uummata Oromoo fi Hooggantoota OPDO’f qaban ifatti ibsanii jiru.dhimma kanas namoonni baayyee share gochuu dhaan yaada itti laatanii jiru. Dhimmi kun garuu dhimma baayyee nu ajaayibsiisu miti.sababni isaas namichi kun yeroo garaa garaatti bifa wal fakkaataa dhaan hojii wal fakkaataa dalagaa waan tureef!!! bara 1998 dhiibbaa fi tattaaffii guddaa namichi kun taasiseen magaalaan Dire Daawaa Oromiyaa jalaa Baatee Federaala taatee jirti. Bara 2004 wal ga’ii Magaalaa Baatuu(Zuwaay) keessatti taasifameen obbo Abbay Tsehayyee qo’annoo tokko gaggeessera jechuu dhaan Magaalota Oromiyaa gudguddoo kanneen akka Jimmaa fi Adaamaa keessatti Afaan Oromoo kan dubbatamu Persentaa 30 gadi waan ta’eef Afaan hojii magaalota kanneenii Afaan Amaaraa ta’uu qaba jechuu dhaan qo’annoo isaanii dhiyeessanii turan. Qo’annoo isaanii kanas Miseensonni OPDO cimsanii kan morman yoo ta’u keessumattuu Momiin obbo Suleemaan Daddafoo taasisan Obbo Abbaay Tsehayyee daran kan finiinse ture. Sababa kanaafis Obbo Abbaay Tsehayyee bakka isaan ta’anitti obbo Suleemaan Daddafoo reebuuf gaafa jedhan Gargaarsa namootaatiin addaan baafaman. Mormii yeroo sanaa booda har’a obbo Suleemaan Daddafoo bakki isaan jiran hin beekamu. Akkasumas bara 2008 wal ga’ii kaabinootaa taasifameen qabeenya bunaatiin galii guddaa Oromiyaa dhaaf argamsiisuun kan beekamtu Magaalaan Jimmaa Federaala Jala akka galtuuf carraaqqii guddaa taasise. Haa ta’u malee Mormii guddaa uummata Oromoo fi Miseensota OPDO irraa isa qaqqabeen fashalaa’ee jira. Erga qawwee dhaan Taayitaa gubbaa ba’ee booda uummata Oromoof rafee kan hin bulle Obbo Abbaay Tsehayyee amma immoo Maaster Pilaanii Finfinnee uummata Oromoo Lafa isaa irraa buqqaasuuf ka’e qabachuu dhaan akka hojii irra ooluuf mudhii hidhatee falmaa jira. Dhimmi Maaster Pilaanii Finfinnee kun Miseensota Giddu Galeessaa OPDO dabalatee Mormii uummata Oromoo hunda irraa ka’een ji’oota muraasaaf cufamee ture. Haa ta’u malee Lafa Oromoo saammachuuf kan hirriba dhaban obbo Abbaay Tsehayyee dhimma kana bifa haaraatiin kaasuu dhaan haasawaa Diktaatarummaa isaanii muldhisu dhimma kana irratti dubbatanii jiru. Dubbiin isaan dubbatan kun akka muldhisutti Miseensota OPDO keessumattuu warra koree Giddu Galeessaa irratti rakkoo uumuuf kan xiyyeeffate akka ta’e ibsa. “Dhimmi kun dhimma Siyaasaa osoo hin taane dhimma eenyummaati” akkuma jedhame Oromoon hunduu adeemsa namicha kanaa sirriitti ilaaluu qaba. Dhimmi kun Miseensota OPDO’s ta’e nama kam iyyuu kan yaaddessu ta’uu hin qabu.dhimma kana kan Mormaa jiru uummata Oromoo hunda dha. Kanaafuu Dubbiin obbo Abbaay Tsehayyee Araqee isaanii dhuganii dubbatan kufaatii isaanii kan ariifachiisu ta’uu irraan kan hafe Mormii Miseensonni OPDO fi uummanni Oromoo taasisu irratti dhiibbaa gochuu hin danda’u!!! Waa’ee Uummata Oromoo irratti kan Murteessuu danda’u uummata Oromoo fi Uummata Oromoo qofa!!! Seenaa Abdiisaa


Genzebee Dibaabaa ta dhiyoo Monaakootti moote Waliin barana 6 dorgomtee cufaa moote, dorgommii lama rekordii haraa argatte

WASHINTON,DC— Atileeti Genzebee Dibaabaa atileetii addunyaa irratti dorogmmiin beekamtuu yoo dorogmmii baatu mootetuma galti. Dorgommii barana Ammajii jalqabdeeen waliin akka soddsaa isii atileeti Sileshi Siin jedhetti marroo jahaanu moote. Dorogmmii tana keessaa lamatti rekordi haaraa argatte. Fiigicha Genzebeen moote keessaa Sandiyeegoo,USA m5000, Istookoholm,Siwiidin M5000 rekordii haaraa Oregon,USA m5000, Osloo, Norwey m5000 Paaris,Faransaay m5000 Barceloona,Ispeen m1500 Monaakoo,Faransaay 1500 rekordii haaraa Fiigichii Genzebeen barana moote; Sandiyeegoo,USA m5000, Istookoholm m5000 rekordii Oregon,USA m5000, Osloo Norwey m5000 Paaris,Faransaay m5000 Barceloona,Ispeen m1500 Itoophiyaan dorgommii Atileetiksii Shaampiyoona Guddattoota Addunyaa Kolombiyaatti Medaaliyaa saddeetti argatte. Dorgommiin guddattoota Atileetiksii addunyaa tun dorgommii atileeottii addunyaa ganna 16 fi 17 Kolombiyaatti irratti dorgomaa bahan. Itoophiyaan dorgommii tanaaf irratti atileeota 20 ergatte. Akka obboo Duubee Jiloo Federeshiinii Atileetiksii Biyyoolessaatii jedhetti Itoophiyaan dorgommii tana irratti warqii lama badhaafamte. Shuree Bulloo m300 warqii,Badeettuu Hirphoo m800 warqii argatte.Jarii kaanillee meetii fi badhaasa gara garaa argate. Atileetotii tun naannoo gara garaatii dhufanii taatullee hagii guddaan Oromiyaa dhufe.


Uummatni Oromoo, hanga yoomiitti gadadoo keessa jiraata?

Abdii Boruutiin Uummatni ykn sabni gabrummaa keessa jiru yoomiyyuu jiruu fi jireenya gaarii qabaachuu baatullee, haalli uummatni keenya, uummatni Oromoo keessa jiru yeroodhaa yerootti hammaachaa dhufee; sadarkaa hamaarra akka gahe kan ifaa ifatti mul’atu waan ta’eef, kanaaf ragaa dhiyeessuun barbaachisaa natti hin fakkaatu. Sabni Oromoo, qabeenya uumaadhaan badhaafame Oromiyaa dacheen ishii jiituu fi badhaatuu taate otuu qabuu, har’a diinotni isaa biyya isaarratti abbaa qabeenyaa ta’anii yeroo sooramaa jiranitti, uummatni keenya garuu akka nam-tokkoottis ta’ee gamtaadhaan jiruu namaa gadii fi gadadoo daangaa hin qabne keessa jira. Rakkoolee uummata keenya hudhanii qaban nan barreessa yoon jedhe, tarreessee fixuu waanan hin dandeenyeef, kana keessaa bahuuf Oromoon maal godhuu qaba waan jedhutti xiyyeeffachuun barbaachisaa dha jedheen yaada. Qabxiin guddaa ani kaasuu fedhu fi sararas jala butuu barbaadu, har’a gabrummaa Habashaa, kan yoomiyyuu caalaa hamaa ta’e keessatti uummatni keenya dararamuun waan diinni keenya jabaateef otuu hin taane waan Oromoon fedhii tokko dhabeefi. Fedhii tokko dhabuun ammoo kaayyoo adda addaas akka qabaatan nama taasisa. Fedhii ykn kaayyoo adda addaa qabaachuun adeemsa qabsoo bilisummaa sakaala; karaa bilisummaa dheeressa; diina keenya jabeessee uummata keenya hamilee cabsa… Oromoon fedhii ykn kaayyoo tokko qabaachuun murteessaa dha. Fehdii Oromoon qabu ammoo fedhii dhuunfaa otuu hin taane fedhii sabaa (national interest) ta’uu qaba. Bu’aa dhuunfaa yeroof argannu dhiisnee bu’aa uummata keenyaa fi egeree saba keenyaa yaaduu qabna. Bu’a har’a diina jala kaannee argachuu dandeenyu caalaa bu’aa boru akka sabaatti argannu ilaaluu qabna. Kun ta’uu kan danda’u, yoo fedhii tokko qabaanne fi akka ilmaan abbaa fi haadha tokkootti walbira dhaabbanne qofaa dha. Fedhii tokko qabaachuu jechuun maal jechuudhaa? Yoo tokko gara bitaa deemu, kan biraa gara mirgaa deemuun; yoo tokko qabsoo saba keenyaatiif lubbuu isaa dhabu kan biraa diina jala kaachuun; yoo tokko dhukkubsatee waan ittiin tajaajilamu dhabu; beelayee fi dheebotee waan ittin bitatu dhabu; qayee isaarraa buqqayee, kadhataa ta’ee karaarratti argamu; kan biraa jiruu gaarii jiraachuuf jecha maxxannee diinaa ta’ee umurii gabroonfataa dheeressun fedhii tokko dhabuu dha. Warrumti qabsoo kana keessa jirraniyyuu, qabsoo bilisummaa Oromoo irra deebi’anii xiinxaluu qabu. Qabsoon bilisummaa Oromoo maaliif eegalame? Gaafiin uummata Oromoo gaafii gabrummaa (colony) ti moo miti? Jedhanii irradeebi’anii gamaaggamuun barbaachisaa dha jechuu kooti. Gaafiin saba keenyaa gaafii gabrummaa akka ta’e waan nama mamsiisu natti hin fakkaatu. Haalli keessa turre fi har’as keessa jirru kan waan kana mirkaneessu dha. Maarree, gaafiin gaafii gabrummaa yoo ta’e ammoo, uummatni gabroome bilisoomuu fi biyyi diinaan qabamtes walaboomuun dirqama ta’a. Kaayyoon QBO ifaa ifatti hiikkamuun (clearly defined ta’uun) barbaachisaa dha. Wareegama hir’isuuf, karaa hidhannoo dhiisnee karaa nagaatiin qabsoofna jechuun yaaduma ka’uu qabuu dha. Otuu karaa kanaan galii tokko gahuun danda’ame, kun silaa waan gaarii ture, akka hawwiitti. Haa ta’u malee, karaa nagaatiin qabsoofna jechaa hidhamuun, dararamuun, ajjeefamuun, biyyarraa baqachuun, baqataniis du’uun eega hin hafinii karaa kanarratti cichuun eessa gahuufi? Diina keenya qawwee itti kaasuu baannus, inni qawwee nutti dhukaasuu hin dhaabnee bar!! Dubbichi akka makmaaksa Oromoo: “Harka ormaatiin ibidda qabuun nama hin dhibu” jedhu hin ta’in malee, yoo lolan malee karaa biraatiin bilisummaan uummata Oromoo fi walabummaan Oromiyaa waan argamu natti hin fakkaatu. Diinni humnaan, qawweedhaan dhufe, humnaan malee namarraa hin deemu. Kana isaanuu ifaa ifatti dubbachaa turan, jirus. Akka keenyatti lolaatii bilisummaa argadhaa nuun jechaa jiruu mitii? Har’a kan dur caalaa haalli Oromiyaa fi Oromoon keessa jiran baay’ee baay’ee yaaddessaa ta’ee jira. Diinni tooftaalee adda addaatti fayyadamee, duguuginsa sanyii nurratti dalagaa jira. Saba bal’aa gara saba bicuutti jijjiiruuf ciminaan irratti hojjetamaa jira. Dachee Oromiyaa cicciranii dhiphisuuf; kan hafte sanaayyuu bakkee lamatti addaan kutuuf; lakkoofsa uummata keenyaa xiqqeessuuf duula hamaa nurratti gaggeessaa jirti Wayyaaneen. Gochii duguuginsa sanyii Oromoo kanatti milkaayuuf, tooftaalee Wayyaanotni lafa kaawwatan keessaa inni tokko Maastar Plaanii Finfinnee ti. Karoora kana bakkaan gahuuf, tooftaa isaan baafatan keessaa inni tokko waayee misoomaa fakkeessanii; Oromoota fedhii dhuunfaatiif dursa kennan ofitti harkisuuf maqaa “DIYAASPORAA OROMOO” jedhuun Oromoo oromoodhaan balleessuuf karoorfatanii jiru. Har’a Oromoon yaamicha kanaaf owwaachuun hafee; gamtaadhaan tokkummaadhaan shira kana dura dhaabbachuu baatnan badiin nutti dhufaa jiru jala kaattuu diinaatiifillee waan hafuu miti. Yeroo Oromoon walbira dhaabbatee tokkummaadhaan diinaan falmu amma ta’uu baatnan, bilisummaan nu barbaadnu fi Oromiyaan nuti ijjaarrachuuf hawwinus abdjuu ta’anii hafuu akka danda’an shakkiin hin jiru. Kun sodaa fi abdii kutachuus miti; balaa namatti deemaa jiru alaalatti arguu danda’uu dha. Kan amma nu nyaachaa jiran Wayyaanotni nama-nyaaatan otuu jiranuu; warri sirna durii sana nutti deebisuuf hawwii fi abjuu qabanuu kutatanii loluuf qophaayaa yeroo jiran kana Oromoon callisee taa’uun; fedhii sabaa dhiisee kan dhuunfaatiif dursa kennuun badiitti nu geessa jedheen amana. Hamma balaan deemaa jiru tokko nama bira gahee harkaan nama qabatutti ykn nama hudhutti callisanii ilaaluun badiif of qopheessuu dha. Shira diinni nurratti dalagaa jiru dura dhaabbachuuf; qabsoo keenyas cimsinee uummata keenya gadadoo fi qaanii keessaa baasuuf qabxiilee armaan gadii akka dhaamsa Oromummaatti dhiyeessuun fedha: Qabsoon uummata keenyaa, har’a qabsoo bilisummaa qofaa otuu hin taane, caalaatti qabsoo jiruu fi jireenyaa waan ta’eef, uummatni keenya jiruu namaa gadii fi gadadoo kana keessaa akka bahu ilmi/intalli Oromoo dirqama Oromummaa bahuu qaba/qabdi. Dirqama kana bahuunis yeroon isaa amma. Galatoomaa. Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


Presdenti Obaamaan Daawwannaa guyyaa lamaaf kenyaa Magaalaa Nairobi galuun isaa bekkeme jira.

Hegeree Oromiyaa Garu Obaamaan biyya Kenyaa dhaqumiti kan nama raajaa jiru. Nageya Obaamaatif dachii fi sami jiddun cufamuu isaatu warra magaalaa nairobi hedduu dallansisee jira. Fakenyaaf guyyaa tokkicha Obaamaan boqannaa achitti gadgeysaa jiru kanatti Polisin kenyaa namni kuma 10 egumsa magaalattif kan ramadaman tahuun bekkame jira. Kumni kudhan akkasi CIA Amrekaa fi Polisin Amrekaa waljiddutti nageyaa Obaamaatiif Rakko fi gola hunda keysatti ramadamani jiraachuun bekkamaadha. Gara Samiitiin xayyaara dhiisi allaattinilleen akka gubbaa hin bararre godhamete jirti. Qarqara bishaan kenyaatin ji’a tokkon dura humnota nageya Amrekaatin tohannaa jala turuun isii ni bekkama.


EBBAA BARNOOTA OL-ANNNOO BARA 2015

Baraa kana jechuun baraa 2015 kessaa unveristiin biyyaa Ethiopia martuu haala hin baraamnen Ejejjaa , Motummaa wayyaanettin osoo barattoon KORSII FI RISAARCH hin xumuriin fi hin dhiyyeesin , akka ebbifaaman godhamee . Unveristiin hunduu guyyaa tokko karoorra isaanii malee akka ebbisaanif Dirqamaa Hogaantootaa Wayyanee irraa itti laatame . dhibummaa kanaan ; Ebbii baraattota Unversitti hundaa guyyaa tokko , guyyaa 27 /10 /07 A .L.H Ebbisaanif dirqaamni itti laatame . Dirqaamichaa galmaan gahuuf hunduu guyyummaa kana ebbisee ; unversity Finfinee irraa kan hafee jechuu kottii . Finfinee garuu torbee wal ta’iinsi eebbaa unversity hundaa eebbisanitti ebbisee . Sabaaba Ebbichii murtiin Guyyaa tokko itti argateef , kan armaan gaditti .midhaan mottummaan Wayyanee , baraattota irraan ga’aa turtee fi ga’aa jirtuu heduu dha . kessaa muraasni isaani 1 Baraattota mirgaaf Hirirraa bahaan Rasaassaan alatti hambisuu. 2 Unveristiin irraa ari’uu . 3 Hidhuu fi qabdee dhoksuu . 4 Hojji qacaruun hafee jireenyaf dhagaa dhosuu fa’aa humnaan itti fe’aame jiraa . Midhaan Baratoottaa irraa ga’aa turtee fi ga’aa jirtuu , nuu kan qamaa kenyaa irraa ga’ee mitti ;Adunyaan sobdee cuunfaattuu tun illee qubaa qabdii . Wayyaneen immoo hammenyaa ishee kanaa baratootni Unversity wal ta’uudhaan sagalee isaan dhagessisan jetee waan amanteef kuunis dawwii Pr.BARACK OBAMA , biyyaa Abbaa isaa godhuuttii dabalattaan Tessoo Gamtaa Africa Finfinee jiruu demudhaan , motummoota abba irree Africa hasoofsissaa jechuun dhagahaame . sanaa booda kaa murtiin Hogaantootaa Wayyanee ebbichii Guyyaa tokko akka ta’uu kanmurteese . sabaaba isaa maal akka ta’ee bayyee wal nuu hin gafachuu ta’uu illee ; Gochaa ishee waan bektuuf midhaa Baratoottaa fi ummataa ga’aa jirtuu. Wayyaneen gochaa ishee dursitee kan bekkatee Gamtaan Baratoottaa gaaficha kasuun hin hafuu dhufattii Presedanticha wajjin wal qabatee jetee silaa yadef murtii unversity hunduu guyyaa kanaa akka beffaamani barattoon addaa akka Faffacaa’aan gotee . Presedanticha Hiddaa dhalataa Africa ta’uun abdii bayyee battee kan bishaan lixee ta’uus rakkoo Africa bekkuu waan ta’eef siyaasa ,Guraachootaa Angoo qabutti fayyadamee jijjiraama fidduu jedhame egammuus kan aditii gadii ta’ee muldhaate . Kun kan argisisuu furmataa rakkoo kenyaaf mataa kenyaa malee abdi nama irraa ka’uu dhisnee furmaatni nuu akka ta’ee irraa baraa . HORAA BULAA


Seenaa Perezidaanti Barack Hussein Obama Gabaabinaan

Barack Hussien Obama, Hagayya 4, bara 1961’tti dachii cittuu biyya Jaapaanii fi Ameerikaa jidduu jirtu, fageenya kiilomeetira 3,200 Ameerikaarraa fagaattu, kan bara 1959’tti koonyaa U.S taate, Hawaii, magaalaa guddoo isii, Honolulu jedhamtu keessatti dhalate. Haati isaa ‘Stanley Ann Dunham’ lammii Ameerikaa adii, magaalaa Wichita, koonyaa Kansas, biyya U.S keessatti dhalatte. Yeroo umriin isii waggaa 18 gahetti, warri isii gara magaalaa Honolulu, koonyaa Hawaii’tti godaananii, achitti Universiitii Hawaii keessa barachaa turte. Abbaan isaa ‘Barack Obama Sr.’ Afrikaa gurraacha, lammii Keeniyaa yoo tahu, gosa Luo jedhamu kan naannoo Niyaanzaa biyya Keenyaa keessa qubatan irraa dhalate. Ijoolluummaa isaatti re’ee tiksee, barnoota idilees barachaa ture. Booda carraa iskoolaarshiippii biyya biraa deemee barachuu waan argateef, Hawaii dhaqee Universiitii Hawaii’tti isaa barachaa jiru, haadha Obaamaan (Ann Dunham) achitti walbaran. Erga ulfooftee ji’a sadi guutte booda, cidha osoo hin godhatin, Gurraandhala 2, bara 1961’tti walfuudhanii, Barack Obama ji’a jaha booda dhalate. Yeroo umriin Barack Obama waggaa tokko tahu, abbaan isaa maatii dhiisee, barnootaaf gara Massachusetts’tti, Universiitii Harvard’tti Ph.Dbarachuuf deeme. Ji’oota muraasa booda waldhabanii, booddee yeroo umriin Barack Obama waggaa 2 tahu, Bitootessa bara 1964’tti walhiikan. Bara 1965’tti abbaan Barack Obama barnoota Ph.D barachuuf deeme osoo hin xumurin biyya isaa Keenyaatti deebi’e. Haati Barack Obama dhiirsa biraa, lammii Indonesia, kan maqaan isaa Lolo Soetoro jedhamutti bara 1965’tti itti heerumte. Waggaa tokko booda, maatiin isaanii biyya Indonesia’tti godaananii haati Barack Obama ilmoo biraa Maya Soetoro Ng, jedhamtu deesse. Turtii dheertuun booddee, yeroo umriin Barck Obama waggaa 10 tahu, eeggumsa isaatiif haati waan yaaddofteef, gara warra (maatii) isiitti ergitee, Barck Obama’n maatii haadhaa bira taa’ee barmoota barataa ture. Erga haadhaa fi abbaan addaan bahanii, Barack Obama yeroo tokko qofa bara 1971’tti abbaa isaa kan daawwii yeroo gabaabduuf Hawaii dhufe arge. Erga abbaa isaa argee waggoota kudhan booda, bara 1981’tti, abbaan Barack Obama (Obama Sr.) sababa balaa konkolaataa irra gaheen, miila lamaanuu isaa dhabee ture, ammas bara 1982’tti isaa Nairo keessa deemu balaan konkolaataa yeroo lammataatiif irra gahee, Sadaasa 24, baruma 1982’tti addunyaarraa du’aan boqate; Barack Obama waggaa 21 ture. Barack Obama, barnoota Sadarkaa olii koolleggii ‘Occidental College’ jedhamu Los Angeles keessatti waggoota lamaaf erga baratee booda, Univarsiitii Columbia’tti dabree bara 1983’tti gosa barnootaa ‘political science’ jedhamuun eebbifamee, erga hojii eegalee booddee gara magaalaa Chicago’tti bara 1985’tti godaane. Waa’een abbaa isaa yeroo dheertuuf, kan gaafii itti tahee yaachisaa ture, Barack Obama, sanyii abbaa isaa barbaachaaf, bara 1987’tti yeroo jalqabaatiif biyya Kenya dhaqee, firoottan abbaa isaatiin walqunname. Bara 1988’tti Universiitii ‘Harvard Law School’ seenee isaa barnootarra jiru, kan niitii (haadha warraa) isaa Michelle Robinson walbaran. Bara 1991’tti erga eebbifamee booddee, Onkololeessa 3, bara 1992’tti Michelle Robinson fuudhe. Chicago’tti abukaatoo tahuun ‘the firm of Miner, Barnhill & Galland’ keessa hojjachaa, akkasumas barsiisaa Universiitii ‘Chicago Law School’ tahee tajaajilaa ture. Bara 1995’tti haati isaa ‘Ann Dunham’ kaansaraan qabamtee addunyaarraa boqotte. Bara 1998’tti intala jalqabaa ‘Malia’ jedhamtu fi bara 2001’tti intala lammataa ‘Sasha’ jedhamtu dhalfate. Bara 1996 irraa eegalee, Barack Obama ‘State Senate’iif dorgomaa turee, bara 2008’tti perezidaantummaaf dorgomee moo’achuudhaan, bara 2009’tti Perezidaantii biyya U.S.A tahe.


Waadaa Wayyaanee Kijibaan Hawwatamanii Owwaatuun, Dantaa Ummata Oromoo Fi Wareegama Qabsaawotaa Kabajaa Dhorkatuu Dha

Mootummaan Itophiyaa murna bicuu Wayyaaneen durfamu QBO gufachiisuuf tooftaalee adda addaa baafatee hojjataa akka turee fi jiru lammii Oromoo jalaa dhokataa tahee hin beeku. Haalli biyya keessaa guutummaatti jijjiiramuu fi dantaan ummata Oromoo kabajame jechuun ummatni Oromoo Qabsoo Bilisummaa irra dhimmoota biroo irratti akka xiyyeeffatu taasisuu fi qabsoo bilisummaa lagachiisuuf hedduu yaale. Odeessa qabatamaa hin taanee fi kijibaa irra deddeebi’uun itti fayyadamuun ummatni dhugoomfatee deggersaa fi tumsa akka kennuuf tattaafatullee itti milkaa’uu hin dandeenye. QBO sadarkaa har’aa irra gahuuf bu’aa-bahii hedduu qaxxaamure. Waggoota kanneen keessattis wareegamni baafame ol’aanaa fi hedduu qaalii dha. Lubbuu gootowwan qabsaawotaa fi lammiilee hedduutu irratti kitimame. Qabeenyi herregaan ibsuuf ulfaatu diinaan dhabamsiisame. Sababa mirga isaanii falmataniif lammiileen Oromoo qabeenya abbaa biyyummaa dhalootaan qaban dhabsiisuun qe’ee isaanii irraa buqqaafaman kumootaan lakkaa’aman. Biyya isaanii keessa nagaan jiraatuu dadhabuu irraa biyya ormaatti baqatuuf kanneen dirqamanis kuma kudhanootaan lakkaa’amu. Mootummaan Wayyaanee hammeenya kanneen hunda raaw’atuun isaa Oromoo qabsoo bilisummaa irraa jiilchuuf tahullee gochaan gara jabinaa ummata irratti raaw’atu Oromoo caalaatti qabsoof kakaase malee manatti hin dachaafne. Dargaggoonnis kaayyoo fi akeeka angafootnii fi obboleeyyan isaanii irratti wareegaman bakkaan gahuuf diina dura dhaabbatuu murannoon itti fufan malee galfata nyaachuun diinaatti harka hin laatne. Murni bicuu Wayyaanee ummata Oromoo dhuunfatee sirna bittaa fi hacuuccaa isaa itti fufsiisuun kan hin danda’amne tahuu sochii ummatni Oromoo godhaa jiru irraa hubatuu irraa, lama bulinnaaf wayta ammaa ammoo tooftaa “diaspooraa Oromoo hawatuu” jedhu wixinatee sochii adda addaa godhuu irratti argama. Karoorri diinaa kun kanaan duras kan ture, mormii hawaasa Oromoo biyyoota alaa jiruun kan fashalsiifamaa ture dha. “Kan bishaanni nyaate hoomacha qaqqabata” akkuma jedhamu tahee ijibbaataaf karoora kana baasee dirqama raaw’ii isaa jalee isaatti kan kennate, hawaasni Oromoo biyyoota ambaa gara garaa keessa jiraatu kan isa waliin jiru fakkeeffatuu fi ummata biyya keessaa ittiin afanfaajjeessuuf akka taheetti hubatama. “Qophiin Festivala Diasporaa Oromoo” jedhu kunis Oromootni biyyoota alaa jiraatan biyyatti deebi’anii akka hojjatan kan afeeruu dha. Qophiin diaspooraa kun akeeka siyaasaa ittiin guuttatuuf malee Oromoon hojjatee akka jiraatu barbaaduu irraa akka hin tahin, kanneen olola fakkaataan sobamanii biyyatti galuun hojjatuuf tattaafatanii qabeenya fudhatanii galan dhadha’atuun gara biyya irraa deemaniitti deebi’an ragaa dha. Akeekni mootummaa Itophiyaa kamuu Oromoon bifa kamiinuu akka hin mul’atnee fi hin dhaga’amne taasisuu tahuu dhiibbaan abbootii qabeenyaa Oromoo biyya keessaa irratti raaw’atamu dabalata ragaa ti. Kana waliin akeekni qophii diaspoora kun Oromoo qofa irratti kan xiyyeeffate tahuun shira qabaatuu ifatti agarsiisa. Galatni kan qabsaawotaa fi sab-boontota Oromoo haa tahu, akeekni diinaa kun irratti dammaqamee hawaasa Oromoo bal’aa biratti fudhatama dhabuutti dabalee jaleewwan akeeka kana fannifatanii biyyoota ambaa gara garaatti bobba’aa turan hunda murannoon dura dhaabbatuun qaanessuu fi salphisuun deebisaa akka turan kan bara 2014 keessa tahe yaadatuu qofti gahaa taha. Gama kaaniin amma illee ofittootni dantaa dhuunfaa guuttatuuf jecha kiyyoo diinni kaa’eef keessa seenan dabree dabree mul’atuun hin hafne. Kanneen kan dabre irraa hin baranne, dhumiinsa, deegaa fi dhiphuu ummata irra gahu beekaa arguu diduun dantaa matayyaaf dursa kennan, diina waliin hiriiruun roorroo ummata irra gahu jabeessuu fi lubbuu diinaa dheeressuuf tattaafatan hundaan olitti badii ummata irra gahuuf gaafatamoo dha. Laftii fi qabeenyi saamuu fi qircatuuf itti gaman kan ummata Oromoo tahuu, lafti alagaan akka kennaatti badhaasuuf qopheesse kan ummatni Oromoo humnaan irraa ari’ame, dhiigni Oromoo irratti dhangala’ee fi lafeen irratti cabee dha. Murni humnaan aangoo dhuunfatee jirus irratti ajajuu fi kan barbaadeef raabsuuf mirga homaatuu irratti hin qabu. Hawaasa kamuu keessa jallataan akka jiru, kanneen dhiiga qofaan Oromoo tahanii akeeka diinaan masakaman gochaan raawwatan, kanneen lafa irra lubbuun jiran qofa osoo hin taane kanneen mirga ummata Oromoof osoo falmanii lubbuu isaanii wareegan qabrii keessatti illee boqonnaa dhorkatuu dha. Kanneen kaleessa maqaa ummata Oromoo fi ABOn koolu galtummaa argatuun jireenya mataa ofii tottolfatan har’a sana dagatuun ummata Oromootti gara galuun, yakka yakkaan olii seenaan gaafachiisu tahuu yaadachuu qaban. Kanneen biyya ambaa jiraachuu qofaan beekaa fi qabaataa of fakkeessuuf tattaafatan kanneenis ummata Oromoo bal’aa hafnaan ofiif iyyuu kan hin taane tahuus ummatni Oromoo hubatuu qaba. Wayta diinotni Oromoo bifa adda addaan QBO irratti duulaa jiran kanatti, Qophiin jaleen Wayyaanee Hagayya 3, 2015 “Guyyaa diaspooraa” jechuun itti jiru ummata Oromoo kan hin ilaalle, bittaa diinaa lubbuu dheeressuu fi harqoota gabrummaa ummata Oromoo irra bubbulchuuf kan akeekkatee dha. Kanneen kana irratti argamuudhaan diinaaf tumsa tahanis ummatni Oromoo bakkayyuutti saaxiluun dura dhaabbatuu qabaan dhaamsa ABO ti.


Obamaa fi biyya teenya.

Hegeree Oromiyaatiin Presdenti Obamaan Magaalaa Finfinnee galuun isaa dhageyame jira . Presdenti Obamaan daawwanna kanaan hoggattota ethiopia bulchaa jiran wiin kan wal mari’atu tahuun bekkame jira. Akkasuma dhimmaa guddina ethiopia fi dimokraasi laalchise komi qabu hogganttota EPRDF waliin kakaasuf kan jiraatu tahuun bekkame jira. Dhimma kana laalchisee Gorsitun Prsdenti Obamaa Sozaan Rais bulchinssi ethiopia bulchinsa dimokraasi akka hin tahin Obamaan qacelche beka jechu ibsite jirti. Gara biraan Obamaan tokkommaa gola Afrikaatti hogganttota Afrikaa hunda qunname kan haasofsisu tahuun isaa bekkame jira. Walgayi Presdenti Obamaan hogganttota Afrikaa ittin marihachiisu kana irraa Hogganaan Zimbaabwe Robert Mogaaben maricha bakka bu’onni Afrikaa fi hogganaa Amrekaa waliin raawwatuf jiraatan kanarraa kan qoda hin fudhanne tahuun bekkame jira. Egumsa Obamaaf qillenssi biyya kenya Lafaa fi Samiin guyyota Obamaan daawwannaaf achitti argaman kana hunda kan dhunffaa Amrekaa jala jiru tahuun bekkame jira.