Piriimer Liigii 2022-23 torban jalqabaan eenyufaatu milkaa'e?

Tapha Piriimer Liigii Ingiliiz bara 2022-23 Jimaata Arsenaaliifi Kiristaal Palaasiin jalqabame Sanbataafi Dilbata kilaboonni 20n hunduu morkataniiru. Kilaboota yeroo baayyee tarree duraarra jiran keessaa Arsenaal, Tootenhaam, Maanchester Siitiifi Chelsiin mo'achuun jalqaban. Maanchester Yunaayitid yoo mo'amu, Liiverpuul ammoo qabxii gateera. Maanchester Siitii Tapha Piriimer Liigii bara 2022-23 torban jalqabaan Erliing Haalaand tapha jalqabaa Maanchester Siitiif taphateen goolii lama lakkoofsiseera. Taphataan lammii Noorwey umuriin isaa waggaa 22 ta’e kun Maanchester Siitiin akka shaampiyoonummaa isaa eeggatu gargaaruu qofa osoo hin taane, Piriimer Liigii keessatti taphataa bara kana iji irra jiru ta’a jedhamaa jira. Tapha Maanchester Siitiin - West Haam Yunaayitid waliin taphateen Haalaand, waanuma jijjiirraa ganna kanaan yeroo Boorusiyaa Doortimund irraa dhufe Peep Gaardiyoolaan irraan eega jedhee ture hojjetee agarsiise. Maanchester Siitiin West Haam Yunaayitidiin qe'eetti dhaqeefii taphaan caalaa mo'ate. Namuu akka Maanchester Siitiin mo'atu ni eega garuu akka kana warra West Haam Yuunaayitid qalbii bitaafi mirga wallaalchisanii hanga kubbaa miillaan dharra'anitti geessisu hin jedhamne. Maanchester Yunaayitid Tapha Piriimer Liigii torban jalqabaa biraatiin kan Maanchester Yunaayitidiifi Biraayitan gidduutti gaggeeffame akka hedduun eegan hin taane. Biraayitan gara dirree Maanchester Yunaaayitid deemuun 2-1n injifatee deebiyeera. Kun ammoo leenjisaa Maachester Yunaayitid haaraa Eriik Teen Hag akka caalaa birratu taasiseera. Taphataan warra Biraaytan Paaskaal Giroos jedhamu gooliiwwan lama gareen isaa ittiin mo'ate boqonnaa dura ture kan lakkoofsise. Boqonnaa booda Kiristaano Roonaaldoon seenuun Maanchester Yunaayitidiifi xiqqoo si'oomsee ture. Garuu goolii taphataan Biraayitan Maak Alister of irratti lakkoofsiseen ala carraa hin arganne. Egereen isaa maal ta'a jedhamee hedduu eegamaa kan ture Ronaaldoon eeggataa ta'ee daqiiqaa 53ffaa irratti seenus jijjiirama onnachiisu hin agarsiisiin bahe. "Tapha kana mo'amuun sirrii hin turre," jedhe leenjisaan Maanchester Yunaayitd Teen Hag. Chelsii Chelsiin Everten waliin kan taphate yoo ta'u, goolii rukuttaa penaaliitiin argateen 1-0 mo'ateera. Dirree warra Everten kanaan dura hedduu qaana'an irratti mo'atanii galuun Chelsii ciminatti akka jiran agarsiiseera. Kun ammoo leenjisaa isaanii Toomaas Tuchel akka gammadan taasiseera. Leenjisaan kun waqtii jijjiirraa taphattootaa Gannaa kanaan taphattoota akka Raahem Isterliing fi Marc Cucurella gara Chelsiitti fideera. Chelsiin taphattoota ciccimoo guutuu kan qabu ta'ullee, haala amma jiru kanaan garuu kilaboota ciccimoo akka Liiverpuuliifi Maanchester Yunaayitid dura dhaabbachuuf isa hafa jedhu warri kubbaa miilaa xiinxalan. Liiverpuul Dorgommii Piriimer Liigii darbeen qabxii tokkoon caalamee waancaa kan dhabe Liiverpuul tapha liigichaa kan bara 2022-23 jalqabaatiin qabxii gate. Tapha kana irratti Fuulhaam galchii Aleeksaander Miitirovichiin dursa qabatus, Daarwiin Nuunez boqonnaa booda wal qixxeese. Taphicha irratti gareen Fuulhaam bara kana gara Piriimer Liigiitti guddate gahumsa gaarii agarsiisuun 2 fi 2 qixa xumurame. Hanga boqannaatti Liiverpuul yaaliin gara galchiitti godhan baay'ee xiqqaadha. Gareen Maarkoo Siilvaa, Fuulhaam tapha bareedaa dirree isaanii irratti agarsiisaniiru.Gama Liiverpuuliin Luwis Diyaaz yaaliin gara galchiitti taasise tokko dhaabbii karra Fuulhaam dhahuun deebe. Boqonnaa booda Liiverpuul taphataa paawondii miliyoona 85niin mallatesise Daarwiin Nuunez galche.Nuunez sochii gaarii agarsiisuun galchii baay'ee bareedaa tahe lakkoofsisuun Liiverpuul wal qixxeesse. Taphaan booda yaada kennaniin leenjisaan Liiverpuul Yaargan Kiloop, bakka keenyatti deebiyuudhaaf fooyya'insa jabaa gochuu nu barbaachisa jedhe. Arsenaal Dorgommii Priimer Liigii 2022/23 Jimaata jalqabeen Arsenaal 2 fi 0 Kiristaal Paalas mo'achuun milkiin jalqabe. Galchii Piriimer Liigii jalqabaa bara kanaa kan lakkoofsise taphataa sarara duraa Arsenaal Gabri'el Maartineeliidha. Galchii lammaffaa ammoo karra isaa irratti tahus taphataa sarara ittisaa Kiristaal Paalaas Guyii jedhamudha. Maayil Arteetaan bara kana taphattoota haaraa shan mallatesisuun garee isaa cimseera. Tapha kaleessaa irrattis gahumsi Gabri'el Yesuusii fi Oleksaader Ziincheenkoo taphattoota Maan Siitii irraa mallateessanii guddaa ture. Tootenhaam Piriimer Liigiin Ingliiz kan bara darbeetiin 4ffaa ta'uun kan xumure Tootenhaam tapha jalqabaa bara kanaatiinis injifannootiin jalqabeera. Tootenhaam hanga daqiiqaa 12tti Saawuz-hampitaniin dursamus boodarra cimee argamuun 4-1n mo'ateera. Gareen Antooniyoo Konteen leenjifamaa jiru kun goolii lakkoofsisuu qofa osoo hin taane taphaanillee hedduu caalanii turan. Bara kana hojjetoonni TV fi raadiyoo keessaa walitti babba'an 22 Piriimer Liigii eenyu akka mo'atuufi eenyu ammoo 1-4 akka bahu tilmaamaniiru. Tilmaama namoota 22 kana irratti hundaa'uun sadarkaan waliigalaa yoo bahutti: 1. Maanchester Siitii, 2. Liiverpuul, 3. Tootenhaam, 4. Chelsii, 5. Arsenaal, 6. Maanchester Yunaayitid agarsiisa. Akka tilmaama isaanii kanatti, sadarkaa bara darbee waliin yoo ilaalamu Tootenhaam fi Chelsii qofatu bakka wal jijjiire malee kaan walfakkaata. Bara darbe 4ffaa bahee kan xumure Tootenhaam, bara kana ammoo bakka Chelsii bara darbee fudhachuun 3ffaa ta'ee xumuraadha. Taphoonni Piriimer Liigii bara kanaa sababa Waancaa Addunyaa Kaataaritti Sadaasa 21 irraa hanga Mudde 18 gaggeeffauun taphoota marsaa 16 booda addaan citee Mudde 26 deebiyee jalqaba. Kun ammoo taphattoota garee biyya isaaniif taphatan miidhuufi dadhabsiisuullee waan danda'uuf Piriimer Liigii kana adda taasisa.


Chaampiyoonsi Liigiin Awurrooppaa har'a eegala, eenyutu injifachuu mala?

Chaampiyoonsi Liigiin Awuurooppaa kilaboota jajjaboo biyyoota Awurrooppaa dirreewwan kilaboota hirmaataniitti dhaqaa galaan taphatamuun har'a eegala. Taphoota har'aa eegaman keessaa Maachistar Siitiin Siiviiyaa wajjin, PSG'n Juveentuus waliin Saalsibarg Miilaan waliin, Cheelsiin Dayinaamoo Zaagreeb waliin kan taphatan warreen bashannansiisoo ta'u jedhaman keessaati. Dorgommii bara kanaa wantota hawwataa taasisan keessaa inni ijoon jijjiirraa taphattootaa bona kanaan walqabatee kilabootni hirmaataan gariin akkaan sodaachisoo ta'uu isaaniiti. Kilaba Jarman Boriishiyaa Doortimuund irraa gara kilaba Ingilaand Maanchistar Siitii kan dhufe Erliing Halaand dorgommii kana irratti bahee mul'ataa jedhamee eegama. Halaand taphoota piriimiyeer liigii Ingiliiz jaha taphate keessatti haatriik lama walduraa duubaan tolchee goolii 10 lakkofsiseera. Baayeer Muuniik irraa gara kilba Ispeen Baarseloonaa kan ce'e Lowaandooskiinis akkasuma Laaligaa keessatti gahumas gaariin goolii galchuutti jira. Baarseloonaan ramaddii C jalatti Baayeer Miyuuniik, Inter Miilaaniifi Viktooriyaa Pizeen waliin ramadame. Ramaddiin kun isa cimaadha jedhameera. Hawwii guddaa Chaampiyoonsi Liigii Awurooppaa inifachuu kan qabu kilabni Faransaay PSG'n dorgommii bara kanaa irratti taateewwan eegaman keessaati. Bara darbe diraamaa dirree warra shaampiyoonaa Riyaal Maadriiditti isaan mudateen tapha walakkaa xumuraan kan injifatame PSG'n bara kana Meesii, Neeymaariifi Mbaappeen walsimuu isaaniitiin sarara fuuldura sodaachisaa qaba jedhu warri Kubbaa miilaa xiinxalan. Sadeen bara dorgommii reefu eegalu kanattuu kubbaa goolii ta'u walii isaaniif dabarsuun gooliiwwan 32 lakkoofsisaniiru. Neeymaariifi Meesiin qofti bara darbe guutuu lakkoofsi gooliifi kubbaa gooliif mijaaye dhiyeessan 36 yeroo ta'u, bara kana taphoota jaha qofaan 22 gaheera. Dhaabatni ragaalee xiinxalu, Gracenote, jedhamu xiinxala hanga ammaa taasiseen bara kanas carraa shaampiyoona ata'uu guddaa kan qabu shaampiyoonaa bara darbee Riyaal Maadriidi. Akka xiinxala dhaabbata kanaatti Maadriid dhibbeentaa 21'n injifachuu mala jedhamee sadarkaa jalqabaarra kaahameera. Maanchistar Siitiin dhibbeentaa 20'n carraa injifacuu qaba jedhamee sadarkaa lammaffaarra kaahame. Bara darbe Xumuraaf gahee kan injifatame Liivarpuul dhibbeentaa 19'n injifachuu mala jedhamee sadarkaa sadaffaarra jira. Itti aansee Baayer Miyuuniikiifi PSG'tu jira. Hoogganaan damee xiixalaan kubbaa miilaa dhaabbatichaa Simoon Gleev ''dorgommichi osoodhuma hin eegalamiinuu, Maadriid, Siitiifi Liivapuul walitti dhibbeentaa 90 oliin sadarkaa mo'anii darbuurra gahuu qabu'' jedhan. Cheelsii, PSG, Atileetikoo Maadriid fi Baayer Miiyuunikis carraan sadarkaa mo'anii darbuu itti gahan dhibbeentaa 80 olii jedhan.


Leenjisaan Maan Yuunaayitid injifannoo Arsenaal irratti argatan maal jedhan?

Taphataa haaraan maanchister Yuunaayitid Paawondii miliyoona 82’n kilabichatti makame tapha jalqabaa isaan Arsenaal irratti galchii lakkoofsise. Gareen Erik Ten Haag injifannoo Arsenaal %100 kaleessa jalaa cabsan. Maarkes Raashfoordi galchii Antooniif kubba mijeessee erga kennee Arsenaal galchii Bukaayoo Saakaan wal qixxaatan. Haa tahu malee, Raashfoordi garee ittisa Arsenaal gidduun kubba Biruunoo Fernaandez kenneef galchiitti jijjiiruun dursa qabatan. Galchii sadaffaa ammoo Kiristaan Eriksen, kan barana bilisaan Maan Yuunaayitid galetu kubba mijeessee Raashfoordiif kenne. Erga bara 2020 as Raashfoordi galchii lama yoo lakkoofsisu, kun kan jalqabaati. Maan Yuunaayitid gabatee Piriimer Liigii irraa amma shanaffaa irra taa’eera. Arsenaal ammas sadarkaa tokkoffaarra jira. Leenjisaan Arsenaal Maayik Arteettaan ‘’taphicha hin mo’anne, sababni isaa ammo hanqina naamusaa irraa kan ka’edha. Galchii irrattis cimaa hin turre,’’ jedhan. ‘’Osoo kaka’umsa guddaan taphanne ni mo’anna ture. Barnoota guddaadha, yoo asitti mo’achuu barbaadde, waan hundumaa gochuu qabda.’’ Arsenaal taphoota jalqabaa jaha walitti aansee kan mo’ate bara 1947 ture. Bara kana shan walitti aansee mo’atus rikeerdicha fooyyessuu hin dandeenye. Garuu qabxii hamaadha hin jedhamu jedhe Maaykil Arteettaan. Leenjisaan Yuunaayitid injifannoo argataniin gammaduu himanii gareen isaanii haala gaariin taphachuu dubbatan. Yuunaayitid akka gareetti taphatan kan jedhan Erik Ten wal tumsuun bu’uura tahuu himanii ammayyuu kana caalaa fooyyessuu akka qaban himan. ‘’Garee kana fooyyessuuf jalqabbii irra jirra. Haalli itti jirru gaarii tahus gaarii jechuun baay’ee garii jechuu miti’’ jedhan. Maanchister Siitiin tapha Astoon Viilaa waliin godhe qixa xumuruun carraa liigicha dursuu hin milkeessiin hafe. Haalaandi galchii kudhanaffaa isaa maan Siitiif lakkoofsise. Chelsiin daqiiqaa xumuraa irratti galchii lakkoofsiseen West Haamiin mo’ate. Liiverpuul ammo darbii Marsiisayidiin qixa galchii malee xumure. Tootenahaam bara kana liigichatti kan guddate Fuulhaamiin 2 fi 1’n mo’ate. Tapha turban kanaa irratti dubbii ijoo fi wal falmisiisaa kan tahe murtoo VAR murteesitootni kennanidha. Galchiin lakkaahamuu qabu haqamuun leenjistoota akkaan dheekkamsiiseera.


Piriimer Liigii torban lamaffaa Man Yunaayitiditti 'waaroo qaanii' uffisee, Arsenaalitti ammoo hamilee hore

Maanchester Yunaayitid torban darbe Biraayitaniin, torban kana ammoo Bireentifoordiin mo'amuun dirree miidiyaa hawaasummaa irratti kan kolfaa ta'aa jira. Kaleessa Maanchester Tunaayitid goolii afur Bireentifoord boqonnaa dura irratti lakkoofsiseen mo'ameera. Deeggartoonni kilabichaas ta'ee kan warra 'masaanotaa' ardii Awurooppaa irraa hanga guutummaa addunyaatti Maanchester Yunaayitiditi qoosaa jiru. Amma qe'een warra 'Reed Deevils'  kan taphataa collee addunyaa beekamaa ta'e Kiristaanoo Roonaaldoo qabatee jirutti waaroon salphinaa uffateera. Waan dhugaa qabanis fakkaatu. Maanchester Yunaayitd tapha jalqabaa Piriimer Liigii 2022-23 lamaan walitti aansuun mo'amuun jalqabe. Kun ammoo waggoota 101 booda seenaa isa mudate ta'eera. Maan Yunaayitid bara 1921 ture akkuma bara kanaa taphoota lamaan jalqabaa mo'amuun kan jalqabe.  Kan nama ajaa'ibu garuu bara sana tapha lamaan jalqabaa mo'amanis garuu boodarra waancaa bara sanaa isaanitu fudhate. Kan baranaa kun leenjisaa lammii warra Daach Teen Hag jalatti yoo ta'u, kan bara 1921 garuu Joon Chaapmaan jalatti ture. Tapha dirree isaatiin ala taphatuun Liigicha keessatti waliti aansuun si'a torba mo'amuutiin Maacnhester Yunaayitid  yaaddoo hamaa keessa jiraachuu agarsiisa. Seenaa keessatti bara 1936 ture taphoota dirree isaaniin alatti taphatan 11 walitti aansuun kan moa'ataman. Erga Onkoloolessa bara 2020 as tapha boqqonnaa duraatiin gooliiwwan afur irratti lakka'amuun isaa kan kaleessaa dabalatee si'a sadaffaadha. Qaanii guddaa kan itti ta'e ammoo kilaboota ciccimootiin osoo hin taane Bireentifordiin mo'amuu isaati. Mo'ichi kilabi Bireentifoord Man Yunaayitid irratti Hagayya 13, 2022 galmeeffate erga Ebla 1938  kilaba Grimsby Town jedhamu 6-1 mo'atee isa baayyee guddaadha. Haala amma jiru kanaan Maanchester Yunaayitd osoo kilaboota gurguddoo akka Maanchester Siitii, Chelsii, Arsenaa, Tootenhaam fi Liiverpuul waliin taphatee maaltu isa mudata jechuun namoonni gaafachaas jiru. Liiverpuul torban Wiixata dhufu tapha Maacnhester Yunaayitid waliin qabu dursee dhara'uutti jira. Kaayyoon guddaa Gabri'eel Yeesus Maanchesr siitii irraa gara Arsenaal fiduu carraa hirmannaa Shaampiyoonsi Liigii Awurooppaattti hirmachuu waggoota ja'aaf dhabe milkeessuufidha. Taphataan kun abdii irra kaa'ame agarsiisuuf waan yeroo itti fudhate hin fakkaatu. Gahumsa inni kaleessa Leester Siitii waliin taphataniin agarsiise kanaaf ragaadha. Tapha Arsenaal leester Siitiidhaan 4-2 mo'ate kana irratti Gaabri'eel Yeesuus goolii mimmidhagaa lama lakkoofsiseera. Maal kana qofa, kubbaa mimmiidhagaa lama qajeelchee kennuunis gahumsa gaarii argamsiiseera. Leenjisaan Arsenaal Mikeel Arteettaa yeroo Maanchester Siitii keessatti gargaraa Peep gaardiyoolaa turetti iji isaa Gabri'eel Yeesus irra buuteetti. Kanaaf, yeroo akka Arsenaal kan erga bara 2016 as  Shaampiyoons Liigii keessatti hirmaatee hin beekne akka sadarkaa isaa jijjiiru yaadetti Yeesus gara qalbii isaa dhufuun hin oolle. Akkuma yaadetti kan fidate Arteettaan, "Sadarkaa [keenya] ol kaasaa jira" jechuun dinqisiifateera.  Torban lamaan jalqabaa walitti aansuun mo'amuu Maanchester Yunaayitid hordofee laanjisaan haaraa kilabichaa Eriik Teed Hag qeeqamaa jira. Daqiiqaa 35 jalqabaa irratti goolii 4 Bireentifoord irratti lakkoofsisaniin mo'amuu Man Yunaayitid booda ibsa Sky Sportf kenneen, kilabichi "taphattoota gahumsa qaban ciccimoo barbaada," jedhe. "Kan har'aa caalaa gahumsa guddaa agarsiisuun nurra eegama ture. "Akka gareetti adeemsa rakkisaa keessa jirra. Jalqabbii addaa gaarii ta'e osoo eegduu wanti nuti hin eegiin ta'eera. "Amma taphattoota haaraa barbaanna. TaphatToota ciccimoo barbaanna.  Kana irrattis hojjechaa jirra; amansiisnee fiduudhaafis waan dandeenyu ni hojjenna." Maanchester Yunaayitid erga tapha jalqabaa Biraayitaniin mo'amee akka haaraatti taphataa fiduuf fiigaa jira. Taphataan sarara gidduu Baarseloonaa Frenkie de Jong ammoo kan iji Ted Hag irra bu'edha. Taphataan kun garuu yoo kan Baarseloonaa gadhiisu ta'e gara Chelsii deemuu akka fedhu dubbata. Taphoota Piriimer Liigii kaleessaa birootiin Maanchester Siitiin akkuma duraan baretti Bornimaawoziin bareechee mo'ateera. Tapha Man Siitii 4-0 Bornimaawoz kana irratti Keevin Debirooyin gahumsa agarsiiseen nama ajaa'ibsiiseera. Taphataan umurii waggaa 22 lammii Noorwey Boorsiyaa Dorrtimoond irraa dhufe Erliing Halaand garuu gahumsa gaarii torban darbe agarsiiseen hin mul'anne. Taphoota mara irratti goolii lakkoofsisuun kan beekamu dargaggeessi bakki guddaan kennameeruuf kun, kaleessa garuu jifatee goolii lakkoofsisuu yaa turuutii kubbaa miillaan tuquufillee daqiiqaa 18 eege. Leenjisaan Man Siitii Peep Gaardiyoolaas itti baruudhaaf yeroo fudhata waan ta'eef obsuufiif qabna jedheera. Kaleessuma Isteefen jeeraardiin kan leenjifamu Aston Viilaan, kan Firaank Laampaardiin leenjifamu Evereteniin 2-1 mo'atera.


Icciitii injifannoo Maanchister Liiverpuul irratti goonfate

Taphattootni Maanchister Yuunaayitid mormii guddaa abbootii qabeenyaa irratti gaggeeffame hordofuun dirree galanii, injifannoon yoo bahan ammoo deeggarsa ajaa'ibaa deeggartoota isaaniirraa argatan. Erik Ten Haag Liiverpuuliin 2 fi 1'n injifachuun qabxii sadii jalqabaa bara dorgommii kanaa argatan. Saanchoo fi Raashfoord Yuunaayitidiif yoo lakkoofsisan, Mo Saalaan Liiverpuuliif galchii tokko argamsiiseera. Taphni osoo hin jalqabiin deeggartoonni Yuunaayitid kumaatamaan abbootii qabeenyaa kilabichaa 'Glazers' irratti mormii dhageesisaa turan. Gama biraan ammoo taphataa haaraa Yuunaayitid Riyaal Maadirid irraa mallatteesise Kasemiiroon dirreetti baafamuun baga nagaan dhufte jedhame. Haatahu malee, garee Yuunaayitid gahumsa guddaa Liiverpuul irratti agarsiise  tokkummaan dhaabbachuun deeggarsa kennaniif. Erik Ten Haag leenjisaa Yuunaayitid tahee tapha jalqabaa isaa lamaan mo'amuun eegale. Taphni jalqabamee hanga sekondii xumraatti taphattootni isaa aarii isanii Liiverpuul irratti akka bahan ajaje. Waan barbaadus taphattoota isaa irraa argate. Gareen Yargen Kilooppi bara leenjisummaa Ole Gunaar Soolshaayerii fi Raalfi Raayinik Yuunaayitidiin galchii hedduun mo'achuun deeggartoota Yuunaayitid akka malee aarse ture. Bara darbe Liiverpuul tapha lama irratti galchii sagal lakkoofsise. Erik Ten Haag dursaa taphattootaa Haarii Maguwerii fi Roonaaldoo taa'umsa jijjiirraa irra kaa'uun murtoo jabaa fudhatedha. Tapha Bireentifoordii fi Biraayitan irratti waan Erik Ten Haag taphattoota isaa irraa arge hedduu isa mufachiisee ture. Roonaaldoo dhiisee osoo mo'amee jiraate qeeqni leenjisicha irratti jabaata ture. Amma murteen Erik sirrii tahuu xiinxaltotni kubba miilaa ragaa bahaa jiru.  Haarii Maaguwer tapha irraa hanbisuus ittisa irratti Liisaandiroo Maartinezii fi Raafaa'el Vaaraan gahumsa guddaa agarsiisan. Taphichi saffisa guddaa kan qabu ture. Gootummaa taphattootaas kan gaafatu tuer. Kanaan Yuunaayitid milkaa'eera. Maaguwer bakka isaa dhabuu qofa osoo hin taane dursummaa taphattootaa dhabuu danda'a sodaa jedhu qaba. Waan kaleessa arge ammoo akka homaa hin komanne isa taasisa. Saffisnii fi gahumsi saanchoo fi Maarkes Raashfordi agarsiisan injifannoo kaleessaaf shoora ol aanaas qaba. Antoonii Eelaangaan daqiiqaa 10ffaa irratti galchii lakkoofsisu qabu dhabe. Maarshaal jijiramee galuun kubba galchii lammaffaa taate Raashfoordiif mijeessee kenne. Liiverpuul jalaa taphattoota hedduutu miidhame. Daarwin Nuunez adabbii kaardii diimaa torban darbe argateen tapha kaleessaa irraa hafe. Sadiyoo Maaneen kilabichaa bahuun qaawwi isaa haalaan mul'ataa jira. Luwis Diyaaz sochii gaarii agarsiisus ittisa Yuunaayitid darbuu hin dandeenye. Mo Saalaan galchii tokkittii Liiverpuuliif lakkoofsiseera. Kilooppi gahumsa isaanii irraatti aka hin argamne amanuun fooyyessuu akka qaban himan. Liiverpuul bara darbe waancaaf Maan Siitii waliin hanga daqiiqaa dhumaatti falmataa ture bara kana tapha sadii keessaa tokkoyyuu hin mo'anne. Qabxii lama qofa argachuun gabatee liigichaa irraa duuba Yuunaayitid irratti argama. Erik Ten Haag waa'ee Roonaaldoo fi Maaguwer gaafatamanii, taphoota 50 ykn 60 qabna. Fuulduratti carraa yeroo gabaabaa ykn yeroo dheeraa qabaachuu danda'u jedhan. Roonaaldoon kilabichaa bahuu barbaadus kilabni mallatesisu hin argamne.


Maan Yunaayitid dolaara mil. 100tti siquun Antoonii Ayaaksirraa fudhate

Maanchester Yuunaayitid maallaqa paawondii miliyoona 85tti [$100 mil] siqu baasuun  Antoonii Ayaaksi irraa mallatteesisuuf waliigale. Jalqaba kaffaaltii paawondii miliiyona 80 kaffaluun kan hafe miliyoona 4.25 tahu ammoo gahumsi taphatichaa ilaalamuun kan dabalamu taha. Antooniin gara Maanchister Yuunaayitiditti imaluun sa’a 48 keessatti qorannoo medikaalaa isaa xumura jedhamee eegama. Antooniin Pool Poogbaa fi Haarii Maguweeritti aanuun taphataa qaalii Yuunaayitid tahuu isaati. Yuunaayitid Pool Poogbaa Juvantas irraa yeroo mallatteesise paawondii miliyoona 89.5 kaffale. Antooniin lammii Biraazil yoo tahu erga bara 2020 Saa’oo Pooloo irraa Ayaaksi galee taphoota 82 irratti galchii 25 fi kubba galchii taate ammo 22 mijeessee kenneera. Leenjisaa Yuunaayitid ammaa Erik Ten Haag jalatti kan leenji’aa ture Antooniin biyya isaa Biraaziliif bara 2021 keessa tapha jalqabaa taasisee taphoota sagal irratti galchii lama lakkoofsiseera. Antooniin taphoota Shaampiyoonsi Liigii 11 irratti galchii torba keessaa qooda qaba. Seenaa Piriimer Liigii Ingiliz keessattis taphataa gatii qaaliin mallatteesse arfaffaa taha jechuudha. Kunis Pool Poogbaa, Roomelu Lukaakuu yeroo Intermiilaan irraa Cheelsii galee fi Jaak Giriiliishitti aanuuni. Yuunaayitid tapha Piriimer Liigiif Kamisa dhuftu gara Leester Siitii imala. Antooniin eeyyama hojii hagasitti waan hin xumurreef tapha kanaaf waan gahu miti. Yuunaayitid bara kana taphataa shanaffaa mallattesisuu isaati. Kiristaan Eriksen, Melashiyaa, Maartinezii fi Kaasemiiroon kilabichatti makamaniiru. Ayaaksi irraa Antoonii fi Maartinez leenjisaa isaanii duraanii Eruk Ten Haag waliin Yuunaayitiditti makaman. Roonaaldoon ergisaanis tahu kilabicha keessaa bahu mala jedhama. Miirri Roonaaldoo miira taphattoota kaanii kutaa uffannaatti jeeqaa akka jiru himama. Erik Ten Haag Roonaaldoo fi Haarii Maguweer taa’umsa jijjiirraa irra kaa’uun taphoota lamaan injifatan lamaan darban eegalan. Antooniin miila bitaan taphata. Fuldura gama mirgaa irraan gara keessatti galuun taphachuun beekama. Saffisa guddaa qaba. Kubba mijeessee kennuun beekama. Jabaatee hojjechuunis waan beekamuuf Erik Teen taphaticha haalaan barbaadan. Erga Bireentifoordiin 4 fi 0’n mo’amanii Erik Ten haag taphattoota isaanii guyyaa boqonnaa haquun KM13.5 akka fiigan ajajan. Ofiis walumaan fiiguun adabicha fudhatan. Kun ammoo taphattootni garee faallaa taphattoota Yuunaayitid caalaa dirree keessatti bakka bal’aa waan haguuganii fi fiiganiif. Antooniin haala Kanaan Erik Ten haag jalatti hojjechuun beekama. Gaaffiin jiru dhufaatiin Antoonii haala taphaa [Lineup] Yuunaayitid akka jijjiramu godhamoo taphataan


Priimiyeer Liigiin Ingiliz jijjiirraa bonaan taphattoota 169 mallattesise

Kilaboonni Ingiliiz jijjiirraa bona kanaan maallaqa seenaa pimiiyeer Liigii keessatti galmaahee hin beekne baasan. Baasiin inni guddaan liigichi jijjiirraa taphattootaan walqabatee baase paawundii biiliyoona 1.4 bara 2017'tti bahe ta'us kan alanaa biiliyoona 1.9 gaheera. Liigiin biyya Awurooppaa kamuu baasii kanaan qixxaatu jijjiirraa tapahattootaaf hin baafne. Kilabootni liigichaa sagal ta'an paawundii miiliyoona 100 ol jijjiirraa taphattootaaf baasii godhaniiru. Riikardiiwwan galmaahan: Kilabootni Ingiliz jijjiirraa bonaa kanaan taphattoota 169 haaraa mallatteesifataniiru. Kan bara 2021 148 yeroo ta'u kan bara 2020 ammoo 132 ture.  Jijjiirraan tapahattootaa guyyaa dhumaan taphataa sarara fuulduraa lammii Gaaboon Piyeer Emeriik Obaamiyaangiin laaliigaarraa gara priimiyeer Liigiitti deebiseera. Cheelsiin Obaamiyaang Istaanfoord Biriijitti fiduuf paawundii miiliyoona 10.3 baaseera. Obaamiyaang Cheelsii dhufuutti gammachuu yoo ibsu ''qaama garee kanaa ta'uu kootti gammachuun qaba...Obimiyaang liigii keessatti hojii hin xumurreen qaba kanaaf deebi'uun koo gaariidha '' jedhe. Chelsiin tibba jijjirraa boda kanaan tapahattootaa mallatteesifate sagal keessaa guyyaa dhumaatti Juveentuus irraa ergisaan kan dhufe Daniis Zakaariyaa ni argama. Cheelsiin jijjiirraa Obaamiyaangiin walqabatee Maarkoos Aloonsoo Baarsoloonaaf kenneera. Miidhama taphattoota sarara gidduu isa mudateen taphoota torbee shaniirraa qabxii saddeet qofa kan sassaabbate Liivar puul guyyaa dhumaatti taphataa sarara gidduu Juveentus Artuur Meloo ergisaan mallatteesifateera. Artuur gara Liivarpuulitti makamuu isaatti gammachuu qabu ibseera. Maanchistar Siitiin ittisa isaa cimsuuf Boruusiyaa Doortimuund irraa taphataa lammii Siwiizarlaand Maanu'eel Akaanjii mallatteesifateera. Biraayten taphataa sarara gidduu lammii Iskootlaand Billy Gilmour Cheelsiirraa mallatteesifateera. Eevartan PSG irraa taphataa isaa duraanii sarara gidduu Idriis Guyyee deebifateera. Maanchistar Yunaayitiid irraa ammoo Jeemsi Garner argateera. Liids Yunaayitiid Wilfried Gnonto Zuuriik irraa, Astoon Viilaan Carlos Vinicius Beenfiikaa irraa mallatteesifataniiru. Yeroon jijjiirraan bona kanaa osoo hin xumuramiin taphattoota gurguddoo kilaba isaanii gadhiisuu malu jedhaman keessaa Kiristiyaanoo Ronaaldoon Manchistar Yunaayidiin osoo gargar hin bahiin hafeera. Bernaandoo Siilvaa kan gara Baarseloonaa demuu mala jedhames Siitii bakka oolmaa guddaa oolaafii jiru akka turu mirkanaa'eera.


Cheelsiin leenjisaa isaa Toomaas Tuuhel ari'e

Cheelsiin leenjisaa isaa Toomaas Tuuhel hojiirraa gaggeesse. Chelsiin kaleessa Daayinaamoo zaagirebiin injifatamuu hordofee kilabichi leenjisicha hojiirraa gaggeesse. Tuuhel dorgommi Piriimer Liigii fi Shaampiyoonsi Liigiin jalqabumarratti qabxii barbaachisu argachuu hin dandeenye. Toomaas Tuuhel leenjisaa Cheelsii tahuun tapha 100ffaa isaanii kaleessa Daayinaamoo Zaagreeb waliin taasisan irratti injifataman. Tapha marsaa jalqabaa kana diree isaaniin ala kilaba Kirooshiyaa Daayinaamoo Zaagrebiin 1 fi 0’n injifataman. Toomaas Tuuhel irratti dhiibbaa jiru akka dabalu taasiseera. Chelsiin taphoota torba barana gaggeesse keessaa sadii mo’ame. ‘’Gahumsi keenya bakka gahuu male irra hin jiru, kanaafuu dhimmichi ana ilaalata, hunda keenya irra jira, furmaata barbaaduu qabna,’’ jedhan Toomaas Tuuhel. ‘’Ofitti aareera, gahumsa taphattootni agarsiisanitti aareera, yeroo haala gaariin taphatan hin argine.’’ Cheelsiin yeroo jijjiirraa ganna kana jijjiirraa taphattootaaf paawondii miliyoona 300 baase. Abbootiin qabeenyaa kilabicha qabxii barbaadu. Tuuhel ‘’amma waan hunduu babbadeera, waan xiinxallu baay’eetu jira, hin gammadne garuu daandii gaarii irra jirra jedhee yaadeen ture. Gahumsi agarsiisan kun na ajaa’ibeera,’’ jechuun aariin dubbatan. Kana irraa kan ka'e guyyaa boqonnaa taphattoota isaanii haquun shaakala hojjetu jedhan. Maanchister Siitiin kilaba Ispeen, Siiviyaa waliin taphachuun 4 fi 0’n mo’ate. Erliingi Haalaandi galchii lama yoo lakkoofsisu kun erga Maan siitii galee galchii 11ffaa isaati. Gareen Peep Gaardiyoolaa bara kana waancaa Shaampiyoonsi Liigii injifachuuf warra carraa guddaa qaban keessaa tokko. Haalaandi galchii lakkoofsisuun waan haaraa miti kan jedhan Gaardiyoolaan gahumsa taphattootni isaanii agarsiisanitti akka gammadan himaniiru. Maan Siitiin waggaa torba dura ture Siiviyaa waliin taphachuun 3 fi 1’n kan injifate. Ergasii taphni kun kan jalqabaa isaaniiti. Taphattoota ciccimoo adunyaa akka Liyonel Mesii, Neeymaarii fi Kiliyaan Imbaappee fuuldura irraa kan qabu PSG’n ammoo Juvantas waliin taphachuun 2 fi 1’n mo’ate. Galchii lameen kan lakkoofsise Kiliyaan Imbaappeedha. Har’a taphni Liiverpuul Naappoolii waliin taasisu haalaan eegama. Liiverpuul dorgommii Piriimer Liigii irratti jalqabbii gaarii hin agarsiifne. Tootenahaam akkasuma Maarsee waliin taphata. Gareen Antooniyoo Koontee ramaddii salphaa jedhame keessatti argamu.


Booltii hanga Ronaaldootti: Namoota injifannoo booda mallattoo agarsiisaniin gurra horatan

Ispoorteessitoonni bebbeekamoo fi nami saffisaa addunyaa Yuuziyeen Boolt dorgommii erga injifatee booda dhaabatee haala moo'icha isaa itti ibsu daldalaaf galmeessisuufi. Haa ta'u malee, isa qofaa miti dhaabbiin isaa kannamoota kaan hedduun kan yaadatamu. Mee mallattoo Booltiifi taphattoota kaan haa ilaallu. Akkaataa Waajjira Mirga Abbentaa fi Daldalaa Ameerikaatti, Boolt akkaataa injifannoo booda dhaabatee gammachuu isaa itti ibsu galmeessisuuf torban darbe isaan bira iyyata galfateera. Akka iyyata atileetotaan dhihaatu nama hordofu Joosh Gerbeenitti, Boolt suuraa isaa dhimma adda addaaf itti fayyadamuuf yaadeera. Biraandii kanaan gurgurtaa uffata keessa hirmaachuufi kaanis jiru. Taphattuun kubbaa miilaa Ameerikaa Megaan Raappinoos akkaataan isheen injifannoo itti ibsituun beekamti. Shaampiyoonaan Waancaa Kubbaa Miilaa Dubartootaa Addunyaa fi injifattuun warqii Olompikii kuni fuula seequun harkashee bal'isuun gammachuu ibsuun beekamti. Bara 2019 taphattuu cimtuu FIFA jedhamuun badhaafamte. Akkaataan isheen gammachuu ibsitu, salphaafi kaan arganii akkashee miira ibsachuuf isaan hin rakkisu. Mohaammad Faaraa Olompikii, Shaampiyoonaa Addunyaafi fiigicha fageenya dheeraa Awurooppaa irra deddeebiin atileetii injifatedha. ''Atileetii cimaa UK hanga yoonaa dorgomaa hin qabne'' jedhamuunis ibsama. Innis yeroo injifatu harka isaa mataa isaarra kaa'e mul'isuun beekama. Mallattoon kuni ''Mobot'' jedhama. Harki isaa yeroo mataa isaarra taa'u mallattoo qubee M - Mo jedhu kenna. Taphataan beekamaa Porchugaaliifi jifataan Maanchistar Yinaayitid, akkaataa galchii booda gammachuu isaa ibsuun namoonni hedduu isa yaadatu. Fiigee, utaalee, miila bal'ifatee harka isaa kallattii lamaan fulduratti bal'isa. ''Si'' jechuunis cooka. Jechi 'si' jedhu Afaan Porchugaaliin eeyyee/ akkas jechuudha. Xumurarra taphataan Kooriyaa Kibbaa Son Heng - Min jedhamuufi Tootanhaam Hotispariif taphatu, mallattoo addaa ofii galchii booda gammachuu ibsatu tolfateera. Quba isaa ija isaa biratti wal qabsiisee mallattoo kaameraa haala ture galmeessuuf yaadame akeeku agarsiisa. Ispoorteessitoota kanneen keessaa mallattoon Yuuziyeen Boolt akkaan beekama. Addunyaarraa kan haalaan beekamu kan isaati jechuun danda'ama. Iyyati galmee daldalaaf akka oolu iyyate yoo milkaa'e, ittuu beekkamtii isaa dabala.


Maanchistar Siitiin qabxii qooddate, Arsenaal garaagarummaa qabxii afuriin dursuuf hiree argate

Leenisaan Aston Viilaa Isteeven Jeeraard gareen isaa chaampiyoonaa bara darbee Maancistar Siitii qabxii gachisiisuu hordofee ammaa booda cimee akka itti fufu abdii qabaachuu hime. Taphataan sarara fuulduraa haaraan Siitii Eerliing Haaland tapha jahaan goolii 10ffaa isaa lakkoofsisus Siitiin Arsenaaliin caalee liigicha akka dursuu eegalu gochuu hin dandeenye. Astoon Viilaan qabxii Siitii irraa qooddateen garee sadii eegeerra jiran jalaa baheera. Jeeraard kan dhiibbaa jala ture '' tokko taanee jabaachaa deemuu qabna'' jechuun qabxiin Siitii irraa qooddatan jajjabina akka ta'uuf dubbatan. Tapha kanaan Siitiin dursee Halaandiin goolii galchuus Aston Viilaan daqiiqaa 74'ffaa irratti goolii qixxee ittiin ta'u lakkoofsiseera. Leenjisaan Siitii Peep Gaardiyoolaa gareen isaanii dhiibbaa uumee taphatus kubbaa akka ta'utti walii keenuufi gooliitti jijjiiruurratti hanqinni akka ture dubbatan. Tapha eegamaa biroo Sanbataa kan ture Marsiisaayiid darbiis qabxii qooddachuun xumurame. Jalqabbii gaarii qabaachaa kan jirre Liivarpuul dirree Eevertanitti imalee goolii osoo hin galchiin deebi'e. Goolii eegaan Evertan kan garee biyyaalessaa Ingilaandiif goolii eegaa jalqabaa ta'e Piik Ford yaaliiwwan hedduu fashalsuun leenjisaa isaatiin dinqisiifatameera. Cheelsiinis tapha Sanbataan Weesti Haamiin 2-1 injifateera. Dilbata Maanchistar Yunaayid waliin kan falmachuuf jiru Arsenaal qabxii 15 guurratee sadarkaa tokkoffaa akkuma qabatetti jira. Arsenaal jalqabbii isaan itti fufee Yunaayitidiin yoo mo'ate liigicha garaagartummaa qabxii afuriin dursuuf hiree argata.


Ramaddii Shaampiyoons Liigii: Baarseloonaa morkii cimaatu eeggata,   kileboota Ingiliz hoo?

Ramaddiin dorgommii Shaampiyoons Liigii kaleessa galgala bahe. Sirna ramaddii Shaampiyoonsi Liigii Istaanbulitti gaggeeffame irratti taphatootafi leenjistootni cicimoo bara dorgommii 21/22 dhiiraafi dhalaan badhaafamaniiru. Leenjisaan Riyaal Maadirid Kaarloo Anchelootii leenjisaa cimaa bara dorgommii darbee tahuun filataman. Anchelootiin waancaa Laaliigaafi Shaampiyoons Liigii bara 2021/22 mo’ataniiru. Dubartootaan ammoo leenjistuu garee biyyaalessaa Ingilaand Saariinaa Wiigmaantu filatame. Kaarim Beenzeemaan taphataa cimaa bara 2021/22 tahuun filatameera. Dubartootaan taphattuu sarara gidduu Baarseloonaa Aleeksi Puutelaatu filatame. Gara ramaddii kilebootaatti yoo deebinu, shaampiyoonaan bara darbe Riyaal Maadiriid kilaba Iskootilaandi waggoota kudhan booda dorgommichatti deebe Seltik waliin garee tokkotti ramadaman. Cheelsii ammoo shaampiyoonaa Serie A Xaaliyaanii AC Miilaan waliin garee tokkotti ramadaman. Kilabni biyya Jarman Baayerni Munik, Baarseloonaa fi Intermiilan waliin garee tokkotti ramadaman. Gareen kun garee kilebootni cicimoon itti wal argan taheera. Kana dura dorgommii Shaampiyoonsi Liigii irratti galchee hedduu Baayern Muunikiif lakkoofsisaa kan ture Rooberti Lewaandowiskiin Baarseloonaa waliin kilaba isaa durii morkata. Taphataan sarara duraa Maanchister Siitii Erlingi Haalaandi kilaba isaa duraanii Boorushiyaa Doortimoondi morkata. Garee A: Ayaaksi, Liiverpuul, Naappolii fi Reenjersi Garee B: Poortoo, Atileetikoo Maadirid, Baayer Liverkusen, Kilab Biruujis Garee C: Baayern Munik, Baarseloonaa. Intermiilaan fi Viktooriyaa Pilaazen Garee D: Intiraakti Firaankifarti, Tootenahaam, Ispoortiingi Liisban fi Maarsee Garee E: AC Miilaan, Cheelsii, RB Salzibargi, Dinaamo Zaagireb Garee F: Ritaal Maadirid, RB Leepzhiig, Shaaktar Doneski, Seeltik Garee G: Maanchister Siitii, Siiviyaa, Boorushiyaa Doortimoondi, fi  FC Kooppenhaagen Garee H: Paaris Siyeenti Jerman [PSG], Juuvantas, Beenifikaa fi Makaabii Haayifaa Taphootni shaampiyoonsi Liigii marsaa jalqabaa Fulbaana 6 fi Sadaasa 2 gidduutti gaggeeffamaa turu. Dorgommiin xumura waancaa Shaampiyoonsi Liigii bara kana Turkiyyee [Turkii] istaadiyeemii Ataturki Olompik Istaadiyeem jedhamu Istaanbul jirutti Waxabajji 10,2023 gaggeeffama. Renjersi gulaallii irratti PSV mo’achuun waggoota 12 booda dorgommichatti deebi’e. Garee isaa keessatti yeroo jaha shaampiyoonaa kan tahe Liiverpuulii fi Naappoolii akasuma kilaba Nezerlaandis Ayaaksi waliin morkata. Yeroo 14 mo’achuun rikardii kan qabu Riyaal Maadirid garee salphaa tahe wlaiin ramadame. Seltik fi RB Leepzhiig waliin morkii taasisa. Kilabootni Ingilizii Maan Siitii, Liiverpuuliifi Cheelsii akkasumas Tootenahaam garee isaanii keessaa salphaatti darbuuf carraa qabu. Chelsiin kilaba Xaaliyaanii shaampiyoonaa tahe AC Miilaan waliin morkii jabaa taasisa. Tahus gareen Toomaas Tuuhel garee isaa keessaa darba jedhamee eegama. Tapha cimaan biraa eegamu Juvantasii fi PSG gidduutti kan gaggeeffamudha. Baarseloonaa, Inter Miilaanii fi Baayrni Munik waliigala waancaa Shaampiyoonsi Liigii yeroo 14 mo’ataniiru. Garuu garee tokko keessatti ramadamuun isaanii marsaa itti aanutti darbuuf kileboota gurguddoo kana keessaa tokko carraa hafuu qaba.


Poogbaan garee yakkaa qiindaa'een doorsifamaa akka jiru ibse

Pool Poogbaan garee yakkaa qindaa'ee kan dirqiin maallaqa gaafatuufi doorsisuuf saaxilamuu beeksise. Taphataan sarara gidduu lammii Faransaayiifi dhiyoo kilaba taphataafi ture Juveentusitti kan deebi'e Poogbaan karaa garee abukaattota isaa ibsa Dilbata baaseen aanga'ootni dhimma isaa akka beekan godhamuu beeksise. Ejensiin oduu Firaans AFP 'n maddeen isaa waabeffatee akka gabaasetti Poolisiin Xaaliyaan qorannoo jalqabeera. Ibsa abbootii seeraa Poogbaa dura ammoo obboleessi isaa Maatiyaas dhoksaa Poogbaa ilaalchisee waan ifa baasu akka qabu viidiyoo miidiyaa hawaasa gubbaatti gadhiiseen waadaa galee ture. Odeeffannoo guutuu kan hin laanne Maatiyaas Poogbaa dubbichi 'hamaa' ta'uu akka danda'u ibse. Ibsi abbootiin seeraa Poogbaa baasan gareen yakkamtootaa qindaa'oon taphataan kun dirqiin maallaqa akka kennuuf gochuufi doorsisuu qofaan akka hin daangeffamne ibsa. Qaamoleen dhimmichi isaan ilaallatu Xaliyaaniifi Faransaayitti ji'a tokko dura quba akka qabaatan godhamaaniiru jedhanii, qo'annoo gaggeefamaa jiru ilaalchisee yaadni dabalataa kennan akka hin jirre ibsan. Bara 2018'tti biyya isaa Faransaay waliin Waancaa Addunyaa kan injifate Poogbaan, jijjiirraa tolaan bona kana Maanchistar Yunaayitiid irra gara Juveentusitti deebi'e. Maatiyaas viidiyoo isaa keessatti ''aadunyaa guutuun, deeggartootni obboleessa koo, inumaa gareen Faransaayiifi Juveentus, miseensonni garee obboleessa koo fi ispoonsaroonni isaa wanta beekuu qabantu jira'' jedhe. Dhoksaan ifa godhamu bakka bu'aa(agent) isaa Rafa'eel Pimentaas kan dabalatu ta'uu dubbate.


Tujaarichi addunyaa dhuguma        Maan. Yunaayitid qabxii dhabee rakkatu bituufii?

Dureessi addunyaa Eloon Maask Tiwiitara gubbaa Maanchistar Yunaayitiid nan bita jedhanii barreessanii turani. Miidiyaaleenis harkaa fudhatanii gabaasani. Deeggartoota Maanchistar Yunaayitiid kilabiin isaanii qabxii dhabee yaaddoo keessa jiran oduu kana gurra itti qeensanii ture. Abbaa qabeenyaa konkolaataa elektirikii Teslaa kan ta'an abbaan qabeenyaa kuni kilaba kana nan bita jechuun isaanii ijoo dubbii ta'ee ture. Dureessi kuni yaadota ijoo dubbii ta'an Tiwiitara gubbaatti qooduun beekamu. ''Maanchistar Yunaayitid nan bita,'' jedhanii barreessani. Osooma hin turiin deeggartoonni Yunaayitiid miidiyaa hawaasummaa gubbaa gammachuu ibsuutti ka'an. Eegasii booda garuu Eloon Maask lakki nan qoosa jedhan. ‘‘Kuni qoosaa Tiwiitara irraati. Kilaboota ispoortii kamiyyuu hin bitu,’’ jechuun barreessan. Haa ta’u malee, osoo bitu ta’e kilabi ijoollummaa isaaniitti jaalatan Maanchistar Yunaayitid akka ta’u ibsani. Bara dorgommii darbe Maanchistar Yunaayitd Pirimiyeer Liigii Ingilizii sadarkaa jahaffaan xumure. Bara dorgommii baranaa Erik Ten Hagiin leenjisaa godhee muudeera. Taatullee taphoota liigichaa jalqabaa lamaan mo’ameera. Keessumaa Bireentifordiin dirreen ala 4fi 0’n inni mo’ame deeggartoota isaa akkaan mufachiiseera. Torban dhufummoo Yunaayitid dirree ofitti Livarpuulin morkata. Eloon Maask kilabicha nan bita kan jedhan qabxiin kilabichaa gadi bu’uu hordofee abbaan qabeenyaa kilabichaa maatiin Gileezar nama kaaniif akka dabarsanii kennaniif gaaffiin yeroo gaafatamaa jiruttidha. Mormiifi gaaffiin deeggartootaa kunis tapha Livarpuul walin taasifamu irratti ni dhagahama jedhamee eegama. Deeggartoonni dirree seenuu dhabuun mormii isaanii ibsuuf miidiyaa hawaasummaa gubbaa sochii gochaati jiru. Dureessi kuni kana duras Tiwiitara dolaara biiliyoona 44’n bituuf sochii taasisaa turani. Haa ta’u malee, waligalteewwan bittaa hin kabajamne jechuun waliigaltee boordii Tiwiitara waliin irra gahan dhiisuu isaanii ibsani. Eloon Maask namoota maqaa guddaa qabaniifi jaalala kiriptokaasansiif qaban keessaa tokkodha. Dur barri kan dureessa Biil Gaatis ture. Amma garuu dabareen kan Elon Maask. Elon Maask lafti hanqatee imala gara hawaarratti fuullefataniiru. Yaaduu qofa hin hafne dureessi kun taaksii garaa hawaatti ittiin deddeebi’anillee tolfataniiru.


Wallaansoofi wal dura dhaabbannaa leenjistoota Pirimiyeer Liigii Ingilizii

Tapha torban lammaffaa Pirimiyeer Liigii Ingilizii Dilbata kaleessaa taphatame irratti galchii xumurarra galeen Totanhaam Chelsiirraa qabxii qooddateera. Tapha kana si’a lama dursaa tureefi caalmaa kan agarsiise Chelsii ture. Qabxii caalaa garuu wal’aansoon leenjisaa Chelsii Tomaas Tuheeliifi kan Tootanhaam Antooniyoo Kontee ijoo dubbii ta'eera. Leenjisoota lamaaniifuu kaardiin diimaa kennameeraaf. Yeroo Chelsiin dursaa tureyyuu muddamni ture. Chelsiif galchii duraa kan galche taphataa ganna kana mallatteesifatan Kaaliduu Kulibaaliidha. Kan lammataa Jeemisitu galche. Tootanhaamiif immoo taphataan lammii Denmaark Pierre-Emile Kordt Højbjerg fi Haari Keenitu galche. Haata’u malee, murteessaan taphichaa Antoonii Teeylar badii Rodrigo Bentancur taphataa Kai Havertz irratti raawwateef adabbii xumuraa kennuu qaba ture jechuun dhowwamuu isaaniitti warri Chelsii mufataniiru. Mufiin kuni muddama dhaleera. Eegasii nagaan akka bu’een, Jeemis kubbaa Raahim Isteerling irraa darbeef galche. Kana booda Tuheel Kontee bira darbuun gammachuu isaanii ibsan. Chelsiin taphoota lamaan Pirimiyeer Liigii Ingilizii baranarraa qabxii jaha waan walitti qaban itti fakkaatee ture. Haa ta'u malee, taphataan Totanhaam Haari Keen daqiiqaa 96ffaarratti galchee Tootanhaam dirreen ala kilaba Landan biroorraa qabxii akka qooddatu taasise. Taphi xumuramee Tuheliifi Konteen harka wal fuudhuf yoo jedhanis muddamni biraa dhalate. Taphicharratti olaantummaa kan qabu Chelsiin osoo qabxii sadii argachuu danda’uu dhabuu isaan akka carraa dhabamtetti yaada. Keessumaa taphattoonni Chelsiin ganna kana mallatteessise Kaalibuu Kulibaaliifi Marc Cucurella akkasumas Raahim Isteerling sochii kilabichaa keessaa guddoo gumaataniiru. ‘’Mo’u dhabuun keenya gaddisiisaadha,’’ jedhan Tuheel sochii isaaniin gammachuu ibsanis. ‘’Wal hin arrabsine, wal hin rukunne, garee keenyaaf falmataa jirra,‘‘ jechuun dubbiin kanarra darbe leenjistoota gidduu akka hin jirre Tuheel dubbataniiru. Konteen kana dura leenjisaa Chelsii turan. Gaafa qabxii qooddatan gammachuu ibsani. Kuni hangamuu qabxii kana akka barbaadan agarsiisa. Keessumaa galchii qixxeessituu Højbjerg Totanhaamif yeroo galchee akkasumas eega taphi xumuramee booda Konteen gara morkataa isaanii Tomaas Tuheelitti qajeelani. Xumura booda garuu leenjisaan Chelsii Tuheel harka Kontee waan gadhiisuu fedhan hin fakkaatu. Totanhaam galchii Keen xumurarratti galcheen qabxii qooddachuu isaaniin gammachuu qabu. ‘’Har’a tapha cimaa biraatu ture,’’ jechuun garaagartee isaaniifi Chelsii gidduu jiru xiqqeessuuf cimsanii dalagaa akka jiran himan. ‘’Anaaf rakkoo miti,’’ jedhan waan leenjistoota gidduu mudate yeroo gaafataman.


Tapha Chelsii fi Tootenhaam dabalatee  Piriimer Liigii torban lamaffaan maaltu eegama?

Tapha Piriimer Liigii Ingiliiz torban darbe jalqabame irratti wantonni hin eegamiin hedduun mul'atanii turan. Liiverpuul walqixa bahuun qabxii gateera; Maachester Yunaayitid ammoo dirree ofiisaarratti Biraayieniin mo'amuunb Piriimer Liigii bara kanaa jalqabeera. Arsenaal, Maanchester Siitiifi Tootenhaam ammoo qabxii sadii argatanii jalqabbii isaanii tolfataniiru. Taphni Piriimer Liigii Ingilizii bara kanaa torban lamaffaa ammoo Sanbata boruu jalqaba. Chelsiin dirree isaa Istaanfoord Biriij irratti Tootenhaamiin simatee kan waliin taphatu akka addaatti eegama. Kilboonni magaalaa Landan kunneen lamaan warra tarree jalqabaa kilaboota Piriimer Liigii keessa jiran waan ta'eef tapha 'Darbii' namuu eegudha. Tapha torban lamaffaa kana ogeessi kubbaa miilaa BBC Kiriis Suton tilmaama isaa kaa'eera. Isinis tilmaama kan isaa ilaalaa kan keessan lafa kaawwadhaa. Astonviilaa VS Everten Kana tilmaamuudhaaf tapha cimaadha. Warri Everten taphattoota haaraa mallatteessan Konoor Koodiifi taphataa sarara gidduu Amaaduu Onaanaa carraa hiriiruu kennuufiif qabu. Everten Chelsiidhaan yeroo mo'ametti hanqina taphata sarara duraarraa jifatu akka qabu mul'ateera. Hanqinni jifataa kun ammoo miidhaa irraa kan deebiyu Salamoon Raadoonaa qofaan kan furamu hin fakkaatu. Torban darbe Viillaan Barnmaawoziin ni mo'ama jedhee hin eegnen ture. Tapha torban akanaatiin qabxii argachuu qabu.                                                                             Leenjisaan garee kanaa Isteefen Jeeraard rakkoo jifattootaa akkamiin fura? Tilmaamaa Suton: 1-1 Arsenaal VS Leester Siitii Bara kana taphataa tokkollee kan hin mallatteesifatiin jiran warra Leester Siitiif wanti jiru gaarii hin fakkaatu. Taphattoota gaggaarii qabanillee leenjisaan garichaa Bireendaan Roojers haala jirutti gammadoo miti. Torban darbes goolii 2 fi 0n dursaa turanii walqixa bahaniiru. Faallaa kanaatiin ammoo qe'ee Arsenaal keessa ammoo wanti jiru qajeelaa fakkaata. Gaabreel Jeesus sarara jifannaa keessatti fooyya'insi akka jiraatu godheera. Kanaaf, warri Arsenaal tapha kana ni mo'atu jedheen yaada. Tilmaama Suton: 2 - 1 Biraayitan VS Niiwukasil Biraayitan tapha torban jalqabaatiin Maanchester Yunaayitidiin mo'ateera. Kunis tapha tilmaamuudhaaf rakkisaa ta'an keessaa tokkodha. Warri Biraayitan leenjisummaa Girihaam Pooter jalatti garee cimaa ta'aa jira. Niiwukasil tapha jalqabaa Forest waliin ture kan taphate. Gara fuula duraatti dhiibee taphachuufis yaaleera. Garee Heddii Howii kana daawwachuun na gammachiisa. Taphni kun gaarii ta'a jedheen yaada. Tilmaama Suton: 1-1 Maanchester Siitii VS Barnimaawoz Torban darbe Maanchester Siitiif yeroo jalqabaa taphatee gahumsa ajaa'ibaa kan agarsiiseefi goolaa lamaan ittiin mo'ate kan lakkoofsise Erliing Halaand tapha kana hawwii cimaan eegaa jira jedheen yaada. Maanchester Siitiin dursee galchinaan Barnimaawozitti dubbiin cimuuf deema. Warri Barnimaawoz gidduu irraatti xiyyeeffatee taphatee jennaan waan milkaa'uuf natti hin fakkaatu. Barnimaawoz taphattoota dhedheeroo kilaba qabatedha. Garuu torban kana keessa qormaata guddaatu isaan eeggata. Tilmaama Suton: 6 - 0 Saawozhampitan VS Liids Liids Wovisiin mo'achuun jalqabbii gaarii taasiseera. Gareewwan bara kana Liigicha keessaa gadi bu'u jedhee timaame keessaa tokko Liids ture. Warri Saawozhaampitan torban darbe dursuun jalqabanillee Tootenhaamiin reebamaniiru. Dhiibbaa mo'amuun kun qaqqabsiisu beekuudhaaf rakkisaadha. Taphawwan shanan jalqabaa keessaa kilaboonni qabxii saddet argatan carraa Liigicha keessa turuuf qaban parsantaa 96 ta'a. Kanaaf, Liids akka gadi bu'u waanan tilmaameef mo'achuu hin qabu. Akkamitti akka milkeessu beekuu baadhus tapha kanaan Saawozhampitan ni mo'ata. Tilmaama Suton: 2 – 1 Wolvis VS Fuulham Wolvis jifataa barbaada.  Torban kana keessa ammoo Gonkaaloo Guheediziin mallatteessifachuu danda'eera. Taphattoota gahumsa guddaa qaban qabaatanillee tapha Liids waliin ture irratti gahumsi agarsiisan na yaaddessa. Hanga Liigichi tasgabbaa'utti hireen garee kanaa maal akka ta'u tilmaamuun cimaadha. Liiverpuul waliin torban darbe walqixa kan bahe Fuulham irraa morkii cimaatu isa eeggata jedheen yaada. Tapha sanarraa warri Fuulhaam waan gaarii argataniiru. Aleksaadar Mitiroovich jiraachuun isaa ammoo carraa gaalii lakkoofsisuu isaanii dabalaaf. Tapha kanaan Fuulhaam ni mo''ata jedhee tilmaamulleen gareewwan Liigicha keessaa bahu jedhee tilmaame keessaa tokko ammoo Fuulhaam ta'a jedheen ture. Tapha kanaan walqixa bahu jedheen tilmaama. Tilmaama Suton: 1- 1 Bireentifoord VS Maanchester Yunaayitid Osoo akka yeroo kaanii ta'ee Biraayitaniin mo'atamee waan tureef Maachester Yunaayitid deebii kenna jedheen yaada. Amma garuu natti hin fakkaatu. Gareen kun qaawwa baayyee qaba. Kanaaf, Eriik teen Hag itti-gaafatamaa gochuu baadhus garuu sirreessuun irraa eegama. Kiristaanoo Ronaaldoon sarara duraa gaggeessuu qaba. Namoonni tokko tokko tilmaama koo kana badaadha jechuu danda'u. Tilmaama Suton: 3 - 0 Nootingham Forest VS Westhaam Taphni kun Westhaamiif salphaa hin ta'u. Forest erga gara Piriimer Liigiitti deebiiyeen booda yeroo jalqabaatiif dirree isaarratti taphachuun isaa xiqqoo itti cimuu danda'a. Warri Westhaam taphataan sarara ittisaa isaanii miidhamaan qaawweera. Haata'u malee, mo'ichi kanuma Westhaam ta'a. Tilmaama Suton: 1- 2 Chelsii VS Tootenham Tootenhaam Chelsii waliin taphachuun itti tola. Bara darbe qofa si'a afur mo'ateera. Tapha kanaan garee Kontee, Tootenhaam, ni milkaa'a jedheen yaada. Torban darbe Chelsiin Everten mo'atullee garuu gahumsa gaarii hin qabu ture. Tootenhaam garuu tapha Saawozhampitan waliin taphateen sararri duraa isaanii hangam cimaa akka ta'e mul'ateera. Torban kanas bifa walfakkaatu qabatanii dhiyaatu jedheen tilmaama. Tilmaama Suton: 1- 2 Liiverpuul VS Kiristaal Palaas Kiristaal Paalaas Arsenaaliin mo'amuun tapha bara kanaa jalqabeera. Torban kana keessas dubbiin salphaa hin ta'uuf. Liiverpuul torban darbe tapha Fuulhaam waliin taphataniin qabxii gatanii ture. Torban kanas ni gatu jedhamee hin eegamu. Liiverpull sababa miidhamaatiin rakkoo keessa jiraatanillee, Kiloop jifataa isaa Daarwiin Nuuneez hiriirsuu qaba. Tapha kanaan Liiverpuul qabxii sadii kan itti argatu yoo ta'u, Kiristaal Paalaasiif garuu gaara koruu itti ta'a. Tilmaama Suton: 4 - 0


Ronaaldoon waa'ee egeree isaa 'dhugaa jiru' dhiyoottin hima jedhe

Taphataan sarara duraa Manchistar Yunaayitid Kiristiyaanoo Ronaaldoo waa'ee egeree isaa "dhugaa jiru" yeroo dhiyootti akka himu dubbate. "Soba hedduutu" himamaa odeeffamaa jira jedhe. Taphataan lammii Poorchugaal kun Yunaayitid gadhiisee bahuu akka fedhu himatullee, leenjisaan Yuunaayitid Eriik teen Haag "gurgurtaaf hin dhiyaatu" jedhee ture. Amma garuu kilabichi yeroon jijjiirraa taphattootaa Fulbaana 1 xumuramuun dura taphataa ganna 37 kana gadhiisuu mala jedhamaa jira. "Torbanoota muraasa keessatti yeroo af-gaaffii godhan dhugaa jiru ni baru" jedhe Ronaaldoon Instaagiraamii irratti. Ronaaldoon gabaasa leenjisaan Atileetiikoo Madiriid Diyeegoo Simiyoonee isa mallatteessisuu mala jedhu dinqisiifataan isaa tokko maxxanse 'like' godheera. Maxxansa kana jalatti yaada kenneen garuu "miidiyaan soba hedduu himaa jira" jedhe. Oduuwwan 100 yaadannoo isaarraa qabu ji'oota muraasa darban waa'ee isaa himaman keessaa shan qofatu dhugaadha jedhe. Cheelsiin taphataa kana mallatteessisuuf fedhii agarsiisee ture itti dhiiseera. Waliigaltee Yunaayitid waliin qaburraa waggaan tokko kan isa hafu Ronaaldoon bara darbe ture Yuveentus irraa gara kilaba isaa durii kanatti kan deebi'e. Ronaaldoon deebi'ullee Yunaayitid jahaaffaa bahuun dorgommii Shaampiyoons Liigiin ala ta'e. Ammatti ammoo erga bara 1992-93 booda yeroo duraaf taphoota jalqabaa lama mo'atamanii gabatee sadarkaa xumura irratti argamu. Waahilli duraanii Ronaaldoo Gaarii Neevil marsaa hawaasaa irratti: "Taphataan guddichi addunyaa (akka yaada kiyyaatti) dhugaa jiru deeggartoota Yunaayitiditti himuuf maaliif torban lama eega?" jechuun gaafate. "Amma ka'i dubbadhu, kilabni kun rakkoo keessa jira" jechuunis Ronaaldoon akka dubbatu gaafate. Bara darbe galchii 24 galchuun taphataa kilabichaaf goolii hedduu lakkoofsise ta'us, imala dorgommiin duraa Yunaayitid gara Taayilaandi fi Awustiraaliyaa godherratti hin hirmaanne. Tapha michummaa xumuraa Yunaayitid Raayoo Vaalekaanoo waliin godhe irratti jijjiirame kan bahe Ronaaldoon osoo taphichi hin xumuramiin taphattoota biroo waliin istaadiyeemii keessaa bahuu leenjisaan kilabichaa "fudhatama hin qabu" jedhee ture.


Liiverpuul Siitii injifachuun waancaa Komunitii Shiild fudhate

Waancaa Komunitii Shiild [Community Shield] fudhachuuf Sanbata galgala istaadiyeemii Leester Siitii Kiingi Paaworitti taphni kilabootni masaanuu piriimar liigii Ingliiz lamaan Liivarpuul fi Siitiin wal-morkatan olaantummaa Liivarpuuliin xumurame. Bara dorgommii darbe Shaampiyoonaa piriimar liigii Ingiliiz kan tahe Maanchister Siitii fi Liiverpuul qabxii tokkoon qofaan wal caaluun ture kan xumuran. Kilabootni lamaaniyyuu yeroo jijjiirraa taphattootaa ganna kanaatti taphattoota murteessoo gurguruun taphattoota jajjaboo biraas mallatessisaniiru. Taphataan Liivarpuul mallatteessise Daarwiin Nuuneez jijjiiramee erga seenee booda rukuttaa peenaalitii tokko argamsiisuu, akkasumas goolii tokko galchuun Liivarpuul 3 fi 1n siitii akka injifatu gumaacheera. Taphataan Siitiin kilaba Jarman Doortimundirraa mallatteessise Erliing Halaand galchii lakkoofsisuutti milkaa'uu baatullee yaalii gaarii gochuun deeggartoota Siitiif abdii ta'uu mul'iseera. Taphataan lammii Arjentiinaa Juuliyaan Alvaarez ganna 22, Maan Siitiin mallatessisee fi Serjiyoo Aguweeroo lammaffaa taha jedhamee eegamu Siitiif galchii 1 galche. Taphoota michoomaa Sanbata galgala taphataman birootiin Arsenaal galchii 6 fi 0n Siiviyaa yoo injifatu, Siitiirraa garas kan godaane Gabreel Yasuus tapha jalqabaa istaadiyeemii Arsenaal irratti taphaterratti hatiriikii hojjete. Maanchistar Yuunaayitid ammoo Noorweey Oslootti Atileetikoo Maadiriid waliin taphatee 1 fi 0n injifatameera. Bara darbe galchii lakkoofsisuun kilaboota lamaaniifuu rakkoo hin turre. Maan Siitii galchii 99, Liiverpuul ammoo 94 lakkoofsisan. Kan itti aanu Chelsii yoo tahu, galchii 76 ture kan lakkoofsisan. Haa tahu malee, kilabootni lameen yeroo gannaa kana taphattoota sarara duraa mallatessisuuf baasii guddaa baasan. Maan Siitiin Erliing Haalaandi Borushiyaa Doortimondi irraa paawondii miliyoona 51.5niin mallatessisuun yoo of cimsu, Liiverpuul ammoo Daarwiin Nuuneez Benefikaa irraa hanga paawondii miliyoona 85 gahuun mallatesise. Taphataan lammii Noorwey kun amma gana 22 tahus kilabaa fi biyya isaaf galchii hedduu lakkoofsisuun maqaa horateera. Biyya isaa Noorweyiif taphoota 21 irratti galchii 20 lakkoofsiseera. Doortimondiif ammoo taphoota 89 irratti galchii 86 lakkoofsiseera. Peep Gaardiyoolaan sarara gidduu isaas Kelvin Filiippi Liids irraa paawondii miliyoona45niin mallatesisun cimsateera. Gama biraan taphattootni akka Gabri'eel Jesusii fi Ziinchenkoo Siitii keessaa bahaniiru. Liiverpuul taphataa lammii Yuraagaay, Nuuneez, garee isaatti kan dabale yoo tahu, bara darbe Benefiikaaf taphoota 41 irratti galchii 34 lakkoofsiseera. Dabalataan ol adeemaa lammii Poorchugaal Faabiyoo Kaarvaaloo Fuulhaam irraa, ittisa cinaa gara mirgaa irra kan taphatu Kalvin Raamsee Aberdeen irraa mallatesisaniiru. Garuu taphataa isaanii gahumsa guddaa qabu Sadiyoo Maanee bara kana dhabuun rakkoo biraa itti tahuu danda'a. Kilabootni lameen qophii dorgommii duraa ganna kana taasisan irratti gahumsa taphattoota isaanii ilaalaa turaniiru. Dorgommiin michummaa kun gahumsa isaanii isa dhugaa madaaluu baatus Maan Siitiin Bayern Munik fi kilab Ameerikaa mo'achuun deebi'e. Liiverpuul Maanchister Yuunaayitidiin 4 fi 0n mo'ame. Kiristaal Paalaas 2 fi 0, RB Leebzhiig 5 fi 1mo'achuun RB Saalzibargiin ammoo mo'aman. Taphootni kunneen kilabootni lameen taphattoota isaanii akkamiin akka dorgommii bara kanaa jalqaban kan isaanitti agarsiise fakkaata.


Feestivaala Ispoortii OSFNA waggaa 25ffaa suuraaleen

Feestivaalli Federeeshinii Ispoortii Oromoo Ameerikaa Kaabaa (OSFNA) waggaa 25ffaa Ameerikaa, Minisootaa magaalaa Mepil Giroov keessatti kabajamee ture. Yeroon festivaalaa kun mana maree bulchiinsa Minisootaan ''orban Oromoo" jedhamuunis labsameera. Nutis feesitvaal ispoortii kana irraa suuraalee muraasa isin biraan gahuuf akkasiin qindeessineera. Federeeshiniin Ispoortii Oromoo Ameerikaa Kaabaa (OSFNA), dhaabbata miti mootummaa, Ameerikaa Kaabaa keessatti Oromummaa kabajuuf qophiii/ feestivaala torban tokkoof turu qopheessuun waggoota 25 darbaniif dhalatootta Oromoo walitti fidaa kan turedha. Festivaala kana irratti dorgommiin kubbaa miilaa dhirootaa fi dubaraa, fiigicha Kilomeetire tokkoo, qophii faashinii, konsartii fi qophilee adda addaatu dhiyaata. Uffataalee aadaa fi ammayyaa, faayaaleen fi meeshaalee Oromummaa ibsan biroo festivaala kana irrattii gurgurtaaf dhiyaataniiru. Dhaltoonni Oromoo Ameerikaa kutaalee gara garaa keessa jiraatanis festivaala kana irratti hiriyyoota, maatii fi ijoollee isaanii waliin ta'uun argamu. Feestivaala ispoortii Adoolessa 16 hanga 23’tti ture kana irratti dhalattoonni Oromoo kumaatamaan lakka’aman kutaalee US fi Kaanadaa adda addaa irraa bakka tokkotti walitti qabamuun hirmaatanii turan. Artistoota babbeekamoo kan akka Taaddalaa Gamachuu fi Mustaar Usmaan konsartii feestivaala kanaa irratti argamaniiru. Dorgomaa kongirasii Biruuklan Paark kan ta'an Obbo Tashitee Waaqoonis feestivala kana irratti hirmaataniiru.


Tookiyoo 2020 olompikiiwwan kaan irraa adda ture. Kunis sababa weerara Covid 19 keessatti qophaa'eef qofa miti. Dorgommiiwwan torban lamaaf turan weerara dhukkubichaa to'achuuf jecha deeggartoota malee dorgomamaa ture. Ta'us garuu taateewwan ajaa'ibsiisoo fi hamilee namatti horan hedduun ta'aniiru. Kana jechuun Olompikiin baranaa Covid-19 qofaan hin yaadatamu jechuudha. Jalqaba dorgommichaa irratti atileetonni sadi qalbii namoota hedduu dorgomicha hordofanii hatanii turan. Dorgommii 'Skateboarding' karaarraa kan dubartootaatiin atileetonni injifatanii waltajjii badhaasaa dhuunfatan sadanuu umuriin isaanii 20 gadi ture. Moomijii Nishiyaa Jappaan irraa Warqee yoo injifattu, umuriin ishii 13dha. Seenaa Olompikii keessatti atileetii umurii xiqqaa meedaaliyaa warqee injifatte taateetti. Lammaffaa bahuun meedaaliyaa meetii kan argatte lammiin Biraazil Raayisaa Le'aalis akkasuma umuriin ishii ganna 13. Lammii Biraazil umurii xiqqaan medaaliyaa Olompikii argatte taateetti. Sadaffaa baatee meedaaliyaa nahaasa kan argattee Fuunaa Nakayaamaa umuriin ishee ganna 16. Isaan kana qofa miti atileetonni umuriin isaanii 20 gadii gosoota dorgommi bishaan daakaa, atileetiksii, jimnaastikii fi kaaniin meedaaliyaa warqee argatan danuudha. Atileetiin Chaayinaa Quwaan Hongichaan dorgommii 'diving' ykn utaalanii bishaan lixuun meedaaliyaa warqee injifatte umuriin ishee ganna 14. Atileetiin Neezarlaandis dhalattuu Itoophiyaa taate Siifan Hasan olompikii tokko irrattii gosa dorgommii fiigichaa sadiin medaaliyaa argachuun seenaa arma dura atileetonni kaan dalagan qooddachuu dandesseetti. Atileetiin kun gosoota fiigichaa sadiin kan dorgomte yoo ta'u sadaniinuu meedaaliyaa injifatteetti. Fiigicha meetira 5000 fi 10,000nin meedaaliyaa warqee, meetira 1500nin ammoo meedaaliyaa nahaasaa injifatte. Fiigichi meetira 5000 gulaallii marsaa tokko, kan meetira 1500 ammoo gulaallii marsaa lama qaba. Siifan walumaagalatti Olompikii Tookiyoo irratti meetira 24,500 fiigde. Atileet Siifan Haasan meedaaliyaa sadii injifachuu ishee qofa osoo hin taane fiigicha meetira 1500 gulaallii marsaa lammataa wayita meetirri 400 hafu kuftus kaatee 1ffaa bahuun xumuruu isheeti. Gosootni dorgommii afur kan amma dura Olompikii irratti hin mul'atiin Olompikii Tookiyoo irratti dorgomamaniiru. Isaanis: Kaaraatee, 'skateboarding', 'sport climbing' fi 'surfing' jedhamu. Olompikii kanarratti yeroo duraaf dorgommiiwwan akka bishaan daakaa fi fiigicha ulee wal harkaa fuudhuu saala lamaanuu waliin hirmaachiseera. Dorgomiin bishkiliitii qilleensarraa utaalchisuu 'BMX freestyle' dorgommii haarawa barana dabalame yoo ta'u, namootni hedduun dorgommii kana ilaaluuf seera Covid cabsuun bakkeetti walitti qabamaa turan. Dorgomtuun Gireet Biriteen Shaarlote Woorziingitan agarsiisa adda ta'e agarsiisuun meedaaliyaa warqee injifatteetti. Atileetiin tun yeroo duraaf digirii 360 of duuba garagaluun dinqisiifannaa abbootii murtii argatte. Qabxii dhiirotaanis ta'e dubartootaan isa olaanaa ta'e 97.50 argatte. Dorgommiin utaalcha olaanaa atileetonni lammii Qaxaar fi Italii meedaaliyaa warqee qooddachuun xumurame. Dorgommii dadhabsiisaa sa'aatii lama fudhateen atileetonni lamaan qabxiin gargar bahuu hin dandeenye. Lamaanuu meetira 2.37 kan utaalan yoo ta'u, sanaa ol utaalanii wal injifachuu hin dandeenye. Boodarra atileetonni lamaan meedaaliyaa warqee qooddachuuf waliigaluun seenaa dalaganii jiru. Dinqisiifannaa guddaas ittiin horatan. Seenaa Olompikii keessatti yeroo duraaf namni lama waliin injifatee meedaaliyaa warqee fudhate. Atileetonni US Ayizaayaa Jeweet fi kan Bootsiwaanaa Nijeel Amoos dorgommii fiigicha 800 irratti erga wal gufatanii kufanii booda, wal gargaaranii lafaa ka'aniiru. Irree wal qabanii erga wal kaasanii booda suuta waliin fiiganii xumuran. Atileetii dorgommicha mo'ate sakandiiwwan 54 boodatti hafuun kan xumuran yoo ta'u, yeroon homaa miti jechuun booda miidiyaaf ibsa kennan. Hidiyiliin Diyaaz Filippiinsiif meedaaliyaa warqee isa jalqabaa argamsiisuun seenaa dalagdeetti. Atileetiin kun ulfaatina kaasuu kiiloogiraama 55nin dorgomte. Diyaaz sababa weerara koronaaf jecha biyyaa baatee Maleezhiyaa jiraachaa turte. Atileetiin maatii hiyyeeyyii irraa dhalatte kun, erga bara 2019 maatii ishee hin agarre. Gama kaaniin Beermudaan biyya uummata xiqqoo qabdu yeroo duraaf meedaaliyaa warqee argatte taateetti. Atileetiin Biritish gosa dorgommii 'Diving' meedaaliyaa warqee argate Toom Daalii dorgommii jidduun shurraaba dhahaa ture. Meeshaa dhoksaa dhahachaa jira ittiin jedhan namoonni. Boodarra saree isaatiif shurraaba tolchaa akka ture marsaalee hawaasaa irratti barreesseera. Simoon Baayils dursa fayyaa sammuusheef akka kennitu ibsuun dorgommii jimnaastikii xumuraa irratti akka hin hirmaanne beeksiftee galata hedduu argatte. "Fayyaa sammuuf dursa kennuu qabnan jedha, kana ta'uu baannaan ispoortii itti bohaartee, itti milkaa'uus hin dandeessu," jette. Olompikii Jappaan irratti atileetiin tokko gaaffi 'natti heerumtaa?' dhiyaateef simatteetti. Atileetiin Argantiinaa Maariyaa Belen Peereez meedaaliyaa argachuu baattullee harka duwwaa hin galle. Gaaffii kana kan dhiyeesseef leenjisaa fi hiriyaa ishee yeroo dheeraa kan ta'e Lukaas Sawusidodha. Taateen kun laatiin Ameerikaa keessatti ijoo dubbii ture.


Shaampiyoonaa Atileetiksii Addunyaa ganna 20 gadii: Itoophiyaan medaaliyaa shanaffaa argatte

Itoophiyaan Shaampiyoonaa Atileetiksii Addunyaa umrii 20 gadii irratti atileetiksiitiin medaaliyaa shanaffaa argatte. Fiigicha 3000m gufachiisaan gaafa Jimaataa kan hirmaatte Zarfee Wandimmaagany atileetii Keeniyaa Jaakiliin Chepkowechitti aanuun lammaffaa xumurtee meetii argatte. Atileetiin Keeniyaa biroo Feeyiz Cherotich immoo sadaffaa atileetiin Itoophiyaa biroo Immabeet Kabbadaa immoo afraffaa baate. Shaampiyoonaan Atileetiksii Addunyaa umrii 20 gadi Roobii eegalee biyya ollaa Itoophiyaa Keeniyaatti adeemsifamaa jira. Dorgommii guyyaa sadaffaa isaa qabateen Itoophiyaan warqii tokko, meetii sadiifi maaldaa yookiin nahaasa tokko argatteetti. Gabatee medaaliyaa shaampiyoonichaa Keeniyaan warqii 3, meetii 1 fi nahaasa 2 argachuun dursaa jirti. Itoophiyaan warqii lamaafi meetii tokko kan qabdu Finlaanditti aantee medaaliyaa shaniin sadarkaa sadaffaarra jirti. Dorgommii 3000m gaafa Roobii dorgomameen atileet Taaddasaa Warquufi Alu Abdulmannaan atileetii Ertiraa Habtom Saamu’el of duuba aansuun warqiifi meetii argamsiisan. Gaafa guyyaa lammataa, Kamisa, immoo atileetiin 3000m’n warqii argate Taaddasaan 5000m’n dorgomee lammaffaa bahuun ofiifis biyyaafis medaaliyaa lammataa argate. Addis Yihuneen immoo 4ffaa bahe. Gama kaaniin immoo fiigicha 3000m dubartootaan immoo Malkinaat Wudduu isheef yeroo saffisaa kan ta'e galmeessuun sadaffaa baate nahaasa argatte. Dorgommii 5000m dhiiraafi 3000m dubartootaa lamaanuu kan injifatan atileetota Keeniyaati. Dorgommii warqii itti argate booda BBC’n kan isa dubbise atileet Taaddasaa Warquun guddaa gammadu hime. ‘’Dorgommiin waggaa 20 gadii kuni ka’umsa waan ta’efi dorgomees warqii waan fideef baay’ee gammadeera,’’ jechuun dorgommii fuul duraaf akka isa kakaasu hime. ‘’Kana dura kanneen akka Salamoon Baaraggaafi Muktaar Idiriis fa’i dorgommii kana irratti medaaliyaa argatanii turan. ''Anis isaan fakkeenya godhadhee Shaampiyoonaa addunyaafi olompikii dhufuu irratti cimee hojjedhee nan hirmaadha jedhee nan yaada.'' Guyyaa bori dorgommii 1500m dhiiraafi 800m dubartootaa akkasumas adeemsa miilaa 10,000m dubartootaa atileetin Itoophiyaa irratti hirmaattu ni gaggeeffama. Dorgommiin Shaampiyoonaa Atileetiksii Addunyaa gaafa Dilbataa xumurama.


Hamii Ispoortii: Haarii keen, Jaak Giriiliish, Maartineez, Saahul Niguweez

Dursaan taphattoota garee biyyaalessaa Ingilaandi Haarii keen Maan Siitii galuuf kilaba isaa Tootenahaam gaafachuuf jedhe, Telegiraam. Taphataan ganna 28 kana duras Maan Siitii galuun Kevin De Biruun waliin taphachuu akka barbaadu himee ture. Tootenahaam taphaticha tursiisuu barbaadus Gaardiyoolaan bakka Serjiyoo Aguweeroo buusuuf Haarii Keen barbaada. Tootenahaam Keen gurguruuf paawondii miliyoona 150 jedhee ture. Gama biraan Maanchister Siitiin taphataa Aston Vilaa akkaan barbaadaa ture Jaak Giriiliish fudhachuuf paawondii miliyoona 100 kenne jedhe, Sky Sport. Aston Viilaan torbanitti miindaa taphataa ganna 25, kana paawondii 200,000 kaffaluun akka turuuf gaafatanis Maan Siitii galuu irraa waan oolchan miti jedhama. Giriilish kan gadhiisu yoo tahe Aston Viilaan taphataa sarara gidduu Noorwich Siitii, Tood Kantiweel, 23, mallatteesisuuf gaaffii akka dhiyeessu hime. Viilaan taphataa sarara gidduu Saawuhampitan Waard Piraawos fudhachuuf yeroo lammaffaa gaaffii dhiyeessuuf. Jalqaba taphatichaaf paawondii miliyoona 25 kennanis kilabichi hin fudhatiin hafe, Express akka gabaasetti. Maanchister Yuunaayitid taphataa sarara duraa Borushiyaa Doortimoondi Erlingi Biraat Haalaand bara dhufu mallatteesisuuf abdii qaba jedhame. Taphataa ganna 21, kana fudhachuuf hariiroo leenjisaan Yuunaayitid Ole Guunar Soolshaayer isa waliin qabu murteessaadha jedhama. Lamaanuu lammii Noorway yoo tahan Soolshaayer kilaba biyya isaa Moldeef yeroo taphataa turetti Haalaandiin leenjisaa ture, Star gabaase. Bakka buutonni taphataa Atileetiikoo Maadirid Saa'u Niguweez, wiixata boruu gara Ingilaanditti imaluun jijjiirraa taphatichaa irratti dubbatu. Maanchister Yuunaayitidii fi Liiverpuul taphataa cimaa sarara giduu Speeniifi Atileetikoo Maadirid kana barbaadu,Star, gabaase. Maanchister Siitiin taphataa ittisaa isaa Joon Istooniif kontiraata haaraa kennuuf marii jalqabus Raahem Isterliingi waliin haasaan taasisaa turan garuu ammatti hin milkoofne.


Waancaa Awurooppaa 2020: Itaaliin rukuttaa penaalitii 3 fi 2'n Ingilaand injifachuun Waancaa Awurooppaa 2020 mo'atte

Gareen kubbaa miilaa Ingilaand waggaa 55 booda Waancaa Awurooppaaf ga'ee mo'achuuf hawwii olaanaan eegaa turus garuu hin milkoofne. Itaaliin dirree guddicha Weembilii irratti rukuttaa adabbii 3 fi 2 injifachuun Waancaa Awurooppaa 2020 mo'atteetti. Galgalli kaleessaa (Dilbati galgalli) erga Adoolessa 30 bara 1966 hamileen Ingilaand cabee as guyyaa itti mataa olqabatan jedhamee hawwiin eegamaa ture. Taphni jalqabee daqiiqaa 2ffaa irratti taphataan Maanchsiter Yuunaayitid Luuk Shaw Ingilaandiif wayita goolii jalqabaa lakkoofsisu hawwiin warra Ingilaand waan dhugoome fakkaate. Haata'u malee daqiiqaa 67ffaa irratti taphataan sarara ittisaa Juventas Itaaliif galchii wal qixxeessitu wayita lakkoofsisu, abdiin warra Ingilaand dukkanaa'uu eegale, warri Itaalii ammoo hamilee horatan. Ingilaand fi Itaaliin yeroo dabalataa waliin daqiiqaa 120 taphatanii, 1 fi 1'n qixa xumuran. Harii Keen fi Harii Maguire rukuttaa adabbiin galchii yoo lakkoofsisan, Raashfoord, Bukaayoo Saakaa fi Jadon Saanchoon Ingilaandiif goolii hin lakkoofsisiin hafan. Karra eegaan Itaalii Doonaaruumaan cimina guddaan Itaalii injifannoo gonfachiiseera. Gama Itaaliin ammoo Domenico Berardi, Bonucci fi Federico Bernardeschi galii yoo galchan, Jorginho fi Andrea Belotti osoo hin galchin hafaniiru. Taphichi hanga yeroo dabalataatti deemuun rukuttaa peenaaliitidhaan Itaaliin [Xaaliyaan] mo'atte. Gama kaaniin ammoo taphattoota rukuttaa penaalitii galchuu dadhaban irratti haleellaan jibba sanyummaa irratti raawwatamuun himame. Keessattuu marsaalee hawaasaarratti haleellaan taphattoota kanarratti qiyyaaffate erga gahe booda, poolisiin qorannoo eegaluu himeera. Raashfoord, Saakaa fi Saanchoon peenaalitii galchuu dhabuusaniin, arrabsoon jibba sanyummaa kan isaan irra gahe. Mo'amuun biyyasaanii ''kan nama dhukkubsudha'' kan jedhan leenjisaan Ingilaand Gaaret Saawuzgeet, taphattoonni waan danda'an hunda godhaniiru jedhan.


'Qabxii gaarii galmeessuuf qaamaafi miiraan itti qophoofneerra'

Itoophiyaa Olompikii Tookiyoo irratti seenaa Abbabaa Biqilaa deebiifte galmeessuuf qophii attamii gachaa akka jirtuu BBC'n turtii leenjiisaafi atileetoota hirmaatan keessaa tokko waliin taasise kunooti.


Tapha Kooppaa Ameerikaa irratti Neeyimaar Biraaziliif galchii lakkoofsise

Biraazil waancaa Kooppaa Ameerikaa kana dura mo'atte eegsifachuuf jecha dorgommicha injifannoon eegalte. Venezuweelaa waliin taphachuun 3 fi 0'n yoo mo'attu taphataa cimaa PSG fi Biraazil kan tahe Neeyimaar galchii tokko lakkoofsisuun tokko ammoo mijeessee kenne. Biraaziliif galchii 3ffaa kan lakkoofsise ammoo Gabri'eel Barboosaa yoo tahu kubba Neeyimaar mijeessee kenneef ture. Neeyimaar waliin PSG kan taphatuufi taphataan sarara ittisaa Maarkoniyoos galchee jalqabaa Biraaziliif lakkoofsise. Kuni kubba roga irraa dhahame gareen Venezuweelaa sirriitti deebisuu dadhabuu isaanii fayyadamuuni. Tapha ramaddii A Biraazil keessatti argamtu kana guyyaa tokko dursuun taphattootni Venezuweelaa 12 fi gareen leenjistootaa koroonaavaayirasiin qabamuu barame. Garee kana keessatti Kolombiyaa, Ikkuwaador, Peeruu, Venezuweelaa fi Biraazil argamu. Kolombiyaan tapha jalqabaan 1 fi 0'n Ikkuwaador mo'atteetti. Galchiin kun jalqaba murteessaa taphichaan taphaan ala jedhamuun haqamee ture. Booda deeggarsa viidiyoo [VAR] akka lakkaa'amu tahe. Taphataan Evertan Riicharlisan galchii tokko lakkoofsisuun jalaa haqame. Neeyimar kan lakkoofsise malee fageenya dhiyoo irratti galchii kan tahuu male dhabeera. Neeyimaar garee biyyaaleessaa Biraaziliif galchii 67ffaa isaa lakkoofsisuu isaati.  Neeyimaar carraa galchii argate hedduutti hin fayyadamne malee silaa rikardii galchii biyyaaleessaa Peelee 77tti ni siqa ture. Dorgommiin Kooppaa Ameerikaa 47ffaan kun sababa koroonaavaayirasiin akkuma dorgommii waancaa Awurooppaa kaanii waggaa tokkoof achi siqeet amma gaggeeffamuu jalqabe. Federeeshiniin Kubba Miilaa Ameerikaa Kibbaa, qopheesituu tahuuf kan turte Kolombiyaa sababa mormii mootummaa irratti ka'een ji'a Caamsaa keessa haqee ture. Sababa weerara koroonaavaayirasiin booda Arjentiinaan akka qopheesituuf fudhatte. BBC'n dorgommii 28 tahu hundaa kan Kooppaa Ameerikaa 2021 ni tamsaasa. Dorgommichi hanga Adooleesa 10tti kan gaggeeffamu yoo tahu, biyyoota kudhantu irratti hirmaata.


Olompikii Tookiyoo: Garee atileetiksii Itoophiyaa Tookiyootti qabxii 'gaarii' galmeessuuf kaayyeeffate

Olompikiin Tookiyoo 2020 Jimaata eegaluurratti atileetonni fiigichaan hirmaataniifi leenjistoonni qophii gahaafi qabxii kana dura ture caalu galmeessuuf qophii ta'uu BBC'tti himan. Taphni Olompikii Jimaata Adoolessa 23 - Hagayya 08, 2021 [ALI Adoolessa 16 - Hagayya 02, 2013] magaalaa guddoo biyya Jaappaan Tookiyootti taasifama. Itoophiyaanis Olompikii baranaa kanarratti atileetiksiidhaan alatti, bishaan daakkii, saayikilii (bishkileetii) akkasumas yeroo jalqabaaf tekuwaandoodhaan ni dorgomti. Itoophiyaan gosa fiigichaa torba, tarkaanfiin dabalatee, Tookiyootti ni dorgomti. Kanaafis, Federeeshiniin Atileetiksii Itoophiyaa Olompikii baranaa irratti atileetota 35 filachiisuu isaa beeksiseera. Garee kana keessa meetira 5,000 fi 10,000'n riikardii addunyaa kan qabatte Lattasanbat Giday keessatti argamti. Olompikii sababa weerara Covid-19 waggaa tokko booda qophaa'e kanaaf atileetonni Itoophiyaa baatiiwwan saddeetiif hoteela seenanii qophii gochaa turan. Qophiin isaanii hangami? Ummannii hoo qabxii akkamii irraa eega? Atileetonniifi leenjistoonni maal akka jedhan gareen BBC bakka leenjii isaaniittti argamuun dubbiseera. Yeroo dheeraaf qophii taasisuu isaanii kan himu Solomoon Olompikii Tookiyoo irratti 10,000m'n biyya bakka bu'ee dorgoma. ''Qabxii gaarii fidna jennee yaadna,'' jechuun BBC'tti hime. Atileet Solomoon yeroo dheeraaf meetira 5,000 fiigaa ture. Kanneen fiigicha meetira 10,000 irratti isa dorgomuu danda'an eenyu? ''Hanga yoonaa 5,000m irrattin fiigaa ture. Ani jorroo fiigichaa irratti isaan waliin dorgomuu dhabuus yeroo fiigan isaan beeka. Kan dorgomnu atileetota Keeniyaafi Yugaandaa abbaa riikardii ta'an waliin. ''Falmiin laafaa na qunnama jedhee hin yaadu. Garuu, ciminniifi laafinni isaanii maal kan jedhu dorgommii isaanii ilaalaan qophaa'e,'' jechuun BBC'f hime. Fiigichi 10,000m gaafa Jimaata Adoleessa 30, 2021 (ALI Adoolessa 23, 2013) dorgomamu irratti atileetota Itoophiyaan ala atileetota Keeniyaafi Yugaandaa irraa dorgommiin cimaa isa qunnama. Itoophiyaa irraa Solomoon Baaragaa waliin Yoomiif Qajeelchaafi Barrihuu Aragaawwii ni dorgomu. Olompika Riyoofi Landan irratti bara 2012 fi 2016'tti fageenya 5000m fi 10,000m warqii kan fudhate Mohaammad Faarah sababa ulaagaa hin guunneef Olompikii baranaa irratti hin hirmaatu. Olompikii irratti riikardiin 5000m akkasumas 10,000m ammallee atileetii Itoophiyaa Qananiisaa Baqqalaa harka jira. Qananiisaan bara 2008 Chaayinaa Beejingiitti yeroo dorgometti lamaanuu kan galmeesse. Shuraa Qixxaataan barana yeroo jalqabaafi Olompikii irratti hirmaata. ''Waldorgommi kana biyyaafillee ofiifillee medaaliyaa warqee hin fidna jenneetu hojii seeraan hojjennee itti qophaa'aa jirra,'' jechuun gaazexeessaa BBC Ammayyuu Ittaanaatti dubbate. Itoophiyaan maaraatoonii irratti kana dura dhiirotaan warqii afur argattee beekti. Lama Abbabaa Biqilaatiin bara 1960 Room, bara 1964 Tookiyoo, Maammoo Waldeetiin immoo bara 1968 Meksikootti. Waggaa dheeraa boodammoo bara 2000 irratti Atileet Gazzaahany Abarraa warqii fiduun isaa ni yaadatama. Maaraatoonii Landan bara 2020 Iluud Kipchoogee kan injifate Shuraan ammas irra deebiin Tookiyootti abbaa riikardii addunyaa Kipchoogee falma. Shuraa waliin Itoophiyaa irraa kanneen fageenyichaan maqaa gaarii horatan Leellisaa Deessisaafi Sisaay Lammaa ni dorgomu. Sadarkaa addunyaatti Kipchoogeetti aanuun yeroo saffisaa lammataa kan qabu atileetin fageenya dheeraan maqaa guddaa horate Qananiisaan sababa fiigicha gulaallii hin fiigneef osoo hin filatamiin hafeera. Leenjisaan olaanaa fiigicha fageenya dheeraa garee Itoophiyaa Komaandar Huseen barana yeroo jahaffaafi Olompikii irratti kan hirmaatan. ''Qabxii olaanaa biyya keenyaaf galmeessuudhaaf atileetonni keenyas, nuyis qaamaanis sammuudhaanis qophoofnee jirra,'' jechuun BBC'tti himan. Waggootaaf qabxiiwwan addunyaan atileetota Itoophiyaa ittiin beektu keessaa inni ijoo 5000m fi 10,000m dha. Komaandar Huseenis gareewwan kana hoogganu. ''Gareen koo afur. 5000 dhiiraafi dubara, 10,000 dhiiraafi dubara. Tokkoffaafi lammaffaa bahudhaafi kan xiyyeeffannee hojjetaa jirru,'' jechuun ofitti amanamummaan dubbatu. ''Yeroo kaanirraa qabxiin wayyaa'aa ta'e ni galmaa'a jedhe dubbachuu nan danda'a.'' Sababa kana jedhaniif keessaa tokko atileetota gosoota fiigichaa lamaan, koorniyaa lamaaniinuu, biyya bakka bu'an keessaa gara caalu atileetota haaraa Olompikii irratti hin hirmaanne ta'u isaanii eeruuni. ''Harka 100 keessaa 98% haaraa warra kanaan dura olompikii irratti hin hirmaanne wanta ta'anif miira gaariidhaan waldorgommii kanarratti hirmaatanii qabxii olaanaa ni galmeessu kan jedhu abdiin qaba.'' Garee kana keessa abbaan riikardii 5,000m fi 10,000m Lattasanbat Giday atileetii dhalootaan Itoophiyaa garuu Nezarlaandiif fiigdu, Siifan Hasan irraa morkiin cimaa ishee eeggata jedhamee eegama. Atileetiin bifaan gurraacha biyyoota Sahaaraa gadiirraa yeroo jalqabaaf Olompikiidhaan warqii argatte Atileet Daraartuu Tulluu, barana federeeshinii hoogganaa atileetota of duuba aansuun dorgomsiifti. ''Rakkoon tokko tokko cinaadhaan hin dhabamu garuu qophiin keenya baay'ee gaariidha. ''Addunyaan mo'achuudhaaf qophaa'a. Nutis akka biyya guddaa tokkotti qophaa'aa jirra,'' jechuun Pirezidantiin Federeeshinii Atileetiksii Itoophiyaa BBC'f himte. Keessumaa magaalaan Tookiyoo waggoota 57 dura Atileet Abbabaa Biqilaan maaraatooniin irra aane waan ta'ef Daraartuun dorgommiin baranaa ''addadha'' jetti. Baatii saddeet darban keessa federeeshinichi dorgommii sadii, biyya keessaafi ala dabalatee, kan ga'umsa atileetotaa itti hubatee filu taasiseera. ''Rabbi yoo nu gargaare qabxii gaarii fidna jennee yaadna. Wanti guddichi nu jeeqee sirriitti akka garaa keenyaa hin hojjennee nu godhe tokko Covid-19 dha.'' Weerarri Covid-19 qe'ee Olompikiittis mul'achuun yaaddoo dorgommichaa biraati.


Waancaa Shaampiyoonsi Liigii Manchester Siitiifi Chelsii walitti fide waan beekuu qabdan

Kun xumura waancaa Shaampiyoonsi Liigii kileboota Ingiliz gidduutti gaggeeffamudha. Garuu Maanchister Siitiimoo Chelsiitu mo'ata? Shaampiyoonaan Piriimer Liigii Maanchister Siitiin dorgommii gatii jabeessa tahe kana yeroo jalqabaaf mo'achuuf hawwii qabu. Chelsii kan bara 2021 Shaampiyoonsi Liigii mo'ate ammoo bara 2020-2021 kanatti garee Gaardiyoolaa si'a lama, tokko Piriimer Liigii tokko Waancaa FA irratti mo'ateera. Deeggartootni 16,500 tahan dirree Poortoo Istaadiyoo Do Diraagoo galuun akka daawwatan eeymameera. Gareen lamaaniyyuu taphattoota gahumsa qaban guutuufi taphaaf filatmuuf qophii tahan qabu. Taphataan Maanchister Siitii Jimaata kaleessa shaakala irratti Fernaandiinoo waliin walitti bu'uun miidhama xiqqoo mudachuu himamus taphaan ala waan isa godhu miti. " Akkamiin akka taphachuu qabnu hundaa nan beeka. Eenyu waliin akka taphannu beekna garuu isaan sodaachisuuf miti,'' jedhe Pep Gaardiyoolaan. ''As gahuun muuxannoo guddaadha. Maal akkan isaanitti himu sirriittan beeka. Taphattoota miira keessa galaniifi aaraniif, akka waanuma barame tahe ittan hima. Waancicha mo'achuuf akka gatii baasuu qabnu nan amana. Itti gammadi jechuun waanuma gaariidha. garuu takka takka hin danda'amu. Of jabeessitee of qopheessuu barbaachisa.'' Taphataan Maanchister Siitii Keevin De Biruun, ''yoo mo'ate gootummaadha, yoo mo'amte ammoo kufaatii taha.'' Dabalataan, Gara wal tajjii kanaatti dhufuun garee kanaaf waan baay'ee gaariidha garuu yoo hin mo'attu tahe waan akka si mudatu barbaaddu miti jedhe. Kun kaayyoo garee fi kilaba keenyaati. Gaafa Sanbataa achitti argamuun wal tajjii guddaa adunyaa akkasii irratti dorgomuun kabaja guddaadha.'' Leenjisaan Maan Siitii Pep Gaardiyoolaan waanchicha Baarseloonaa waliin bara 2009 fi 2011 erga si'a lama mo'atee ammas yeroo sadaffaaf mo'achuu barbaada. Leenjisaan Chelsii Toomaas Tuhel yeroo jalqabaaf waancaa Shaampiyoonsi Liigii kana mo'achuuf dorgoma. Bara darbe leenjisaan kun PSG waliin waancaaf dhaqabee xumura irratti Baayer Munikiin mo'amee waancaa dhabe. Hundumti keenya akka barbaannu abdiin qaba,'' jedhe Toomaas Tuheel. Kuni dhimma waanchicha mo'achuuf beela'uuti. Torban kana keessa xiyyeeffannoodhaan fi naamusaan qophaa'aa jirra. ''Yeroo hundaa Maanchister Siitii waliin dorgomuun ni cima. Baayerni yookaan Baarseloonaatti Peep miidhama irra taheeyyuu. Amantaa fi milkaa'ina uumuu danda'a. Tarii amma Awurooppaa tahe adunyaa irraa  keessaa garee cimaadha. Liigii keessatti garaagarummaa guddaa uumaniru. Garuu Wembileetti garaagarummicha daqiiqaa 90f cufneerra. Maanchister irrattis akkasuma.'' Xumurri isaa Poorchugaal dirree Poortoo irratti murtaa'a. Daqiiqaa 90 yoo wal qixa tahan yeroo dabalataa daqiiqaa 30 kanaanis yoo wal mo'uu dhaban rukuttaa peenaaliitiin adda bahu. Xumurri waancaa bara kanaa biyyoota 200 ol keessatti tamsaasama. Taphichaan dura daqiiqaa kudhan dursuun tamsaasichi ni jalqaba. Torban darbe Maanchister Yuunaayitid waancaa Awurooppaa Liigiidhaan Vilaariyaaliin rukuttaa peenaalitiin mo'amuun waancaa dhabe.


Olompikii Tookiyoo 2020: Qophii Itoophiyaafi Filannoo Atileetotaa

Koreen Olompikii Itoophiyaa qophii dorgommii Olompikii Tookiyoo 2020f taasifamaa jiru ilaalchisee har'a midiyaalef ibsa laatera. "Atileetin Itoophiyaa madaalu ni deema. Kanaan ala wanti nu yaaddessu hinjiru" jedhan prezidaantiin Koree Olompikii Itoophiyaa Dr. Ashabbir Waldagiyoorgis. Filannoon atileetotaa keessattuu damee maraatoonii dhiirotaan Federeeshinii Atileetiksii Itoophiyaatin filatamuu dhabuun atileet Qananiisaa Baqqalaa dhimma mormii kan ture yemmuu ta'u, Koreen Olompikii Itoophiyaa filannoon xummuraa atileetota biyyattii bakka bu'an ammatti kan hin xummuramne ta'uu himeera. Gama biraatin Koreen Olompikii Itoophiyaa uffata atileetootni Olompikii Tookiyoorraatti biyyattii bakka bu'an uffatanii dorgoman ifoomsera. Korichi Olompikii Tookiyoof xiyyeeffannoo guddaa kennuun qophii taasisaa jiraachuu kan himan Pirezidaantiin korichaa Dr. Ashabbir Waldagiyoorgis, dorgomichi magaala Shaamball Abbaba Biqilaan dorgommii maraatoonii itti mo'ate Tookiyootti kan taasifamu ta'usaatin hiikaa addaa kan qabu akka ta'e himaniiru. Kanaafis dorgommii Olompikii torbee sadi booda biyya Jaapaanitti adeemsifamuuf atileetootni Itoophiyaa ji'ootaaf qophii taasisaa turuunsaanii himameera. Dorgommiiwwan kanaan duraa irratti atileetotni dorgomichaaf jiini tokko yeroo hafu hoteela seenanii qophaa'aa kan turan yemmuu ta'u bara kana garuu atileetootni ji'oota saddeet dursanii hoteela seenun qophii taasisaa jiraachuu Koreen Olompikii Itoophiyaa beeksiseera. Qabxiiwwan atileetootni dorgomiiwwan calallii taasifamaa turan irratti galmeessisan bu'uura godhachuunis gareen Olompikii Itoophiyaa bakka bu'uun dorgomu hirmaannaaf qofa osoo hintaane qabxii gaarii fiduuf akka dorgomu himameera. "Ummatafi biyya keenyaaf qabxii foyyee nifidna, alaabaa keenyas olkaasna jennee yaadna" jechuun atileet Komaandar Daraartuu Tulluu dubbataniiru. Filannoo atileetotaan walqabatee keessattuu damee maraatoonii dhiirotaan Federeeshinii Atileetiksii Itoophiyaafi Koree Olompikii Itoophiyaa gidduutti waldhibdeen turuunsaa ni yaadatama. Kunis Federeeshiniin Atileetiksii Itoophiyaa atileetota gama maraatoonin biyyattii bakka bu'an dorgommii calallii magaala Sabbataatti ji'oota muraasa dura adeemsiseen filachuusaa kan beeksise yemmuu ta'u dorgomicharratti kan hin hirmaanne atileet Qananiisaa Baqqalaan komii kaasaa tureera. Yeroo ammaatti filannoon atileetotaa sadarkaa xummuraarra akka argamu kan himan Pirezidaantiin Koree Olompikii Itoophiyaa Dr. Ashabbir Waldagiyoorgis, Olompikii Tookiyoof filannoon atileetotaa inni xummuraa torbee tokko booda Waxabajjii 29 bara 2013 kan xummuramu ta'uu himan. Federeeshiniiwwan biyyaalessaa tartiira atileetotaa filatan ji'a Eblaa keessa Koree Olompikiif galchusaanii kan himan pirezidaantichi, "filannoon xummuraa (shortlist) guutummaatti hojii Koree Olompikii Itoophiyaati" jedhan. "Ebalu ni deema ebalu hindeemu kan jedhu koree teknikaa biyyaalessaatu murteessa waan ta'ef atileetota deeman yeroo filannoon xummuramu ifa ta'a" jechuunis dubbatan. Haa ta'u malee filannoo isa xummuraa irratti federeeshiniiwwan biyyaalessaas yaadasaanii akka kennan yoo taasifamefi walin yoo hojjetan gaarii ta'uu himan. "Atileetii Itoophiyaa madaalu danda'u kan erginu waan ta'eef dhimma kanarratti baay'ee rakkachuunis ta'e dhiphachuun hin barbaachisu" jedhan Dr. Ashabbir. Gama biraatin Federeeshiniin Atileetiksii Itoophiyaa atileetota fiigicha meetira 800 hanga maraatoonii Olompikii Tookiyoof filate midiyaalef kan ibse yemmuu ta'u atileetotni kunneenis qabxii dorgommiiwwan garaagaraa irratti galmeessisanin kan filataman ta'uun himameera. Haaluma kanaan fiigicha meetira 5000 dhiiraan Geetinnat Waala, Nibrat Malaakfi Milkeessaa Mangashaa (eeggataa) yemmuu ta'an dubartootaan immoo Gudaaf Tsaggaayee, Ijjigaayyahu Taayyee, Sanbaree Tafariifi Faantu Warquu (eeggattuu) filamaniiru. Meetira 10,000nin dubartootaan Lattasanbat Gidey, Tsiggee Gabrasalaamaa, Tsahaay Gammachuufi Gudaaf Tsaggaayee (eeggattuu) ta'uun yemmuu filataman dhiiraan immoo Salamoon Baaraggaa, Yoomif Qajeelchaa, Barrihuu Aragaawiifi Haagos Gabrahiwat (eeggataa) ta'uun filamaniiru. Maraatoonii dhiiraan Shuraa Qixxaataa, Lelisaa Desisaa, Sisaay Lammaafi Caalu Deesso (eeggataa) ta'uun filamusaanii Federeeshiniin Atileetiksii Itoophiyaa beeksiseera. Federeeshinichi atileetota filate kunneen Koreen Teknikaa Biyaalessaa akka raggaasisuf abdii qabu himeera.


Tookiyoo 2020: 'Olimpikiin Tookiyoo shakkii tokko malee ni gaggeeffama' - Pirezidaanti Olompikii

Pirezidaantiin Olompikii Tookiyoo Seekoo Haashimotoo dorgommichi barana gaggeeffamuunsaa dhibbaa dhibbatti mirkana jedhan. Haata'u malee dorgommiin kun sababii koronaavaayirasiitiif jecha doowwattoota malee akka gaggeeffamutti ''qophaa'uu qabaata'' jechuun akeekkachiisaniiru. Olimpikiin Tookiyoo achi dabarfameefi Adooleessa 23 eegaluuf jedhu guyyoota 50 qofatu hafe. Jaappaan sababii weerara koronaavaayirasitiin ammaan tana kutaaleen biyyattii 10 tahan labsii muddamaa jalatti argamu. Haashimotoon BBC Sportiitti akka himtetti, ''Olompikiichi gaggeeffamusaatiif harka 100 mirkana, kanas ni raawwanna.'' Hasawa gaazexeessituu BBC Sport Laawuraa Iskootitti wayita dubbateetti, ''ammatti gaaffii sirriin attamiin qophii baayyee nagaafi taphoota nagummaansaanii eegaman gaggeessuu dandeenyaa kan jedhudha. ''Ummanni Jaappaan baayyee sodaataa jira. Haaluma walfakkaatuunis waa'ee Olimpikii wayita haasoofnu tarii nutti aaruu danda'u ta'a. Tarii kanatu sagaleen mormii Olimpikiin Tookiyoo gaggeessuu irratti akka ol ka'ee dhagahamu godhe jedheen yaada.'' Rakkoo guddaan haala nuti itti sochii namootaa to'annuufi itti sirreessinuudha kan jedhan qondaalli kun, ''yoo wayita qophii sanatti weerarri balaa ykn haala atattamaa qaqqabsiisa jedhamee kan yaadamu mudatu ta'e, qophicha doowwattoota malee gaggeessuuf qophaa'uy qabaanna,'' jedhan. ''Nuti hanga danda'ameetti haala hawwataa fi bakka ummata biyya biraarraa dhufuufi kanneen Jaappaan keessaatiif lafa naga-qabeessa ta'e uumuuf hojjataa jirra,'' jedhan. Taphoota Olimpikiis tahe Paaraalimpikii Hagayya 24 eegalamu irratti doowwattoonni idil-addunyaa kamuu akka hirmaataniif hin hayyamanme. Jaappaan keessatti dambaliin weerara haaraa baatii Eblaa keessa kan eegale yoo ta'u, eddoowwan biyyattii tokko tokkoos sababiidhuma kanaatiin hanga Waxabajjii 20tti uggura jala akka turan taasifameera. Biyyattii ummatasheetii talaallii kennuu kan eegalte biyyoota guddatan kaan booda baatii Guraandhalaa keessa yoo ta'u, hanga ammaattis ummata biyyattii %3 qofatu guutuummaan talaalame jedhameera. Doowwattoonni biyyoota biraa jiraachuu dhabuun ''baayyee murtee cimaadha'' garuu negeenya qophichaatii waan barbaachisaadha jedhan pireezidant Haashimootoon. ''Atileetota hedduuf tapha kanarratti hirmaachuun carraa jireenya keessatti argamu isa duwwaa tahuu mala. Maatiifi hiriyoota si deeggaran ofbiraa dhabuun baay'ee nama dhukkubsa. Kuni anaafis dhukkubbuu natti taheera.'' Kana malees biyyoota kamtu gara Jaappaan akka dhufaniifi dhorkaman ilaalchise murteessuu kan qabu motummaa Jaappaani jedhaniiru. ''Eenyu akka gara Jaappaan dhufu ilaalchisee kan mootummaan murteessudha.'' Yoo biyyoonni sababii ulaagaalee motummaan kaa'u guutuu dhabuun gara Jaappaan deemuu hindandeenyee ta'e ammoo, isarratti waan Koreen Olompikii Idil-Addunyaafi IPCn jedhan dhagahu qabnas jedhan.


Fardi dorgommii guddicha injifate Medina Spirit qorannoon qorichi jajjabeessu irratti argame

Ameerikaatti dorgommii fardaa giddicha Kentucky Derby jedhamu fardi injifate Medina Spirit, qorannoo qorichaa dorgommiin booda taasifamef kufe. Leenjisaaan fardichaa Bob Baffert dorgommicha yeroo torbaffaaf injifachuun rekordii cabsee ture. Fardi kun daangaa qoricha betamethasone kaa'ameen olitti irratti erga argamee booda, Baafart taatee kanaan ''rifachuu'' himuun, tasumaa qoricha kana itti hin kennine jedha. ''Waanin hin gooneef, akka waan garaakoo bunyaan dhahameetu natti dhagahame,'' jedhe. Farda Madiinaa Ispirit jedhamu kana kan gulufe John Velazquez wayita tahu, dorgommii gaafa Caamsaa 1 gaggeeffameefi Ameerikaatti dorgommii haalaan beekamu injifate. Leenjisaa fardichaa ka tahe namni ganna 68 Baafart, yeroo jalqabaaf dorgommii ciccimoo sadan mo'achuun seenaa nama galmeessedha. Dorgommiiwwan Kentucky Derby, Preakness Stakes fi Belmont Stakes jedhaman fardasaa American Pharoah jedhamuun 2015tti mo'ate. Leenjisaan kabajaa guddaa qabu kun, hatiriikii kana ganna sadiin duuballee itti deebi'uun dalage. Dorgommii fardaatiin namni fardicha leenjisuufi gulufu gargari. Guyyaa Dilbataa leenjisaan kun, Madinaa Ispiriit qorichi farra dhiitahuu betamethasone jedhamu, pikoogirmaamiin 21 keessatti argamuu hime - daangaan dorgommichi heeyyamu kudhan irra taruu hinqabu. ''Haqatu farda kanarraa mulqame. Kanati hin qaana'u, akkan saamametti natti dhagahama,'' jedhe leenjisaan kun. ''Oolmaa farda kanaaf jecha haga xumuraattin falmadha. Abbaa fardichaafi damee ispoortii kanaafis jecha nan falmadha, ''Dorgommii keessa rakkoon jira, garuu Boob Baafart miti. Oduuwwan hin mirknoofnetti hin amanu, garuu kun maaliif anarratti tahe?'' Akka Baafart jedhutti Madiinaa Ispiirit haga ammaatti ifatti Kentucky Derby keessaa ifatti hin ugguramne. Tahus garuu erga qorannoowwan hundi xumuraman booda kun tahuu danda'a. ''Kun tahuun irra hin turre. Nu biraa miti rakkoon, bakka tokko jirti,'' jedhe Baafart. Ammatti qaamni dorgommichaa 'Churchill Downs' Baafart dorgommii kaanirra akka hin dorgomne dhorkeera. ''Qorannoon argame kan mirkanaa'u taanaan, qabxiin Madiinaa Ispiriit fide haqamuun, Mandaloun injifataa tahuun labsama,'' jedha ibsi dhaabbaticharraa bahe. Leenjisaan kun bara dabre erga fardeen isaarra qorannoon qorichi irratti argamee booda, ''waan gaarii hojjechuuf'' waadaa galee ture. Ji'a dabre keessas akkasuma fardeen isaa Gamine fi Charlatan irra qorichi lidocaine jedhamu erga irratti argame booda dhorkaan guyyoota 15 kan irratti dabre tahus, falmatee murtoo kana haqsiise. Ugurri irraa ka'uun doolaara 10,000 adabameera.


'Olompikii Tookiyoorratti atileetonni maaraatoonin Itoophiyaa bakka bu’an koree teknikaa biyyaalessaan filamu'- Federeeshinii

Federeeshiniin Atileetiksii Itoophiyaa atileetootni Itoophiyaa bakka bu'uun Olompikii Tookiyoo bara 2020 irratti maaraatoonii dorgoman gama filachuutin murteen xummuraa kan Koree Teeknikaa Biyyaalessaa ta'uu beeksise Federeeshinichi qophii Olompikii Tookiyoo ilaalchisee miidiyaalef ibsa laatera. Ibsi har'aa kun Federeeshinii Atileetiksii Itoophiyaa, Koreen Olompikii Itoophiyaa, Komishiniin Ispoortii Federaalaafi Ministeera Aadaafi Tuurizimii ni hirmaatu jedhamee turullee Federeeshiii Atileetiksii Itoophiyaa qofuma ibsicha laate. Kunis marii qaamolee kunneen walin taasifamen ibsa har'aa Federeeshiniin Atileetiksii Itoophiyaa akka kennu waliigalamuunsaa himameera. Federeeshinichi Caamsaa 01 bara 2021 dorgommii calallii maaraatoonii magaala Sabbataatti adeemsiseen gama dhiiraatin atileetota qabxii foyyaa'aa qaban afur ibsee ture. Atileetootni dorgommii calallii Olompikii Tookiyoo 2020 irratti tokkoffaa hanga afraffaa bahanis Shuraa Qixxaataa, Lelisaa Desisaa, Sisaay Lammaafi Caaluu Dassoo dha. Gama biraatin Atileet Qananiisaa Baqqalaa "dorgomichi sirrii miti" jechuun dorgommii calallii taasifameeratti hirmaachuurraa of qusatee ture. Dabalataan "ta'e jedhamee biyya bakka bu'ee akkan hin dorgomne ta'aa jira" jechuunis himee ture. Boodarrammoo Koreen Olompikii Itoophiyaa Atileet Qananiisaan dorgommicharratti akka hirmaatu beeksisuunsaa ni yaadatama. Federeeshiniin Atileetiksii Itoophiyaa gama isaatin atileetota dorgomicharratti hirmaatan gama murteessuutin aangoon isa dhumaa kan Koree Teknikaa Biyyaalessaa ta'uu ibsa har'a miidiyaalef kenneen baaksiseera. Koreen Teknikaa Biyyaalessaa kun Pirezidaantii Koree Olompikii Biyyaalessaa kan ta'an Dr Ashabbir Waldagoorgisin kan hogganamu ta'uu mala, garuu koricha keessatti leenjistootni atileetiksii ni argamu. Dhimma kanarratti Koree Olompikii Biyyaalessaa walin waliigalteerra gahamuunsaas himameera. Murteen Koree Teknikaa Biyyaalessaas fulduratti kan beeksifamu ta'uun himameera. Gama biraatin atileetootni fageenya meetira 800 hanga 10,000 Olompikii Tookiyoorratti Itoophiyaa bakka bu'an filachuuf atileetootni 73 dorgommii calalliif qophii taasisaa jiraachun himameera. Atileetootni kunneen sa'aa foyyaa'aa dorgommii idil-addunyaarratti qaban, qabxii fooyyee shaampiyoonaa atileetiksii Itoophiyaa irratti galmeessisan akkasumas kanaan dura dorgommii Olompikiif filamanii sababa dhibee Covid-19fi miidhamaan dorgommii calallii irratti hirmaachuu hin dandeenyedha. Atileetotni kunneen Waxabajjii 08 bara 2021 Neezarlaand Heenglootti dorgommii calallii adeemsisuun kunneen sadarkaa fooyyee galmeessisan Olompikii Tookiyoof akka filataman himameera. Kana malees, atileetotni dhuunfaadhaan baasii ofii kaffaluun Heenglootti dorgomuu danda'an dorgommii calallii taasifamun qabxii gaarii yoo fidan Olompikii Tookiyoof kallattin akka filaman himameera.


Tuur Dii Ruwaandaa: Lammiin Eertiraa Naahoom Zara'ayi bishkilieetiidhaan filatamee badhaasa argate

Drorgommii Tuur Dii Ruwaandaa kaleessa guyyaa sadaffaaf gaggeeffameen lammiin Eertiraa Naahoom Zara'ay bishkiliitiidhaan qabxii ajaayibsiisaa galmeessisuun badhaafameera. Dorgommii gulantaa sadaffaa magaalaa Niyaanzaa irraa hanga Giikumbiitti fageenya kiilomeetira 171.3 dheeratu irratti taasifameen Kilabii B and B jedhamu bakka bu'ee kan dorgome lammiin Firaansi sa'atii 4, daqiiqaa 23 fi sekondii 57n xumuruun tokkoffaa ba'eera. Kilabii Tireengaanuu jedhamuuf kan dorgomu lammiin Eertiraa Matkal Iyyoob ammoo sa'atii walfakkaataadhaan xumuruun sadarkaa shanaffaa ba'eera. Dorgommii Tuur Dii Ruwaandaa kaleessa guyyaa sadaffaasaaf gaggeeffameen lammiileen Eertiraa Naahoom Zara'ay 12ffaa, Seellaa Waldasillaasee 13ffaa, Mahaarii Tawaldee 23ffaa, Toomaas Gooyitoom 51ffaan xumaraniiru. Dorgommii hanga kaleessaatti guyyaa sadi gaggeeffameen Kilaba Madlin jedhamuuf kan dorgomu Saanchaz Chargaaraa Birayaan, dorgommicha sa'atii 10, daqiiqaa 5 fi sekondii 2'n dursaa jira. Saanchaz waliin sa'atii walfakaataa galmeessisee kan jiru lammiin EertiraaMatkal Iyyoob sadarkaa 9ffaa, sekondii 6'n Saanchaz irraa duubatti hafee kan jiru Naahoom Zara'ay sadarkaa 10ffaa irratti argamu. Dorgommii kanaan badhaasa dargaggoota bishkiliitiidhaan collee ta'aniif kennamuuf ammoo lammiileen Eertiraa sadi sadarkaa 1ffaa hanga 10ffaa jiru keessa galaniiru. Haaluma kanaan dorgommiiwwan hanga ammaatti gaggeeffaman sadan irratti sa'atii 10, daqiiqaa 5 fi sekondii 08 kan galmeessise Naahoom Zara'ay tokkoffaa ta'eera. Lammiileen Eertiraa biroon Seellaa Waldasillaasee fi Mahaarii Tawaldee walduraa duubaan sadarkaa ja'affaa fi torbaffaa qabataniiru. Haaluma walfakkaatuun lammiileen Eertiraa badhaasa, 'nama Afriikaa bishkiliitiin cimaa ta'eef' kennamuuf sadarkaa hanaga kudhanii jiru keessa galaniiru. Gama kanaan ammoo Matkal Iyyoob fi Naahoom Zara'ay tokkoffaa fi lammaffaa ta'uun kan dursan yoo ta'u, Seellaa fi Mahaariin ammoo lammii Afriikaa Kibbaa Maayin Keentinitti aanuun afraffaa fi shanaffaarra jiru. Dorgommiin Tuur Dii Ruwaandaa guyyoota saddeetiif kan gaggeeffamu yoo ta'u, dorgomtoonni waliigalatti fageenya kiilomeetira 913.3 ta'urra bishkiliitii oofuun waldorgomu. Dorgommiiwwan bishkiliitii Afriikaa keessatti gaggeeffaman keessaa dorgommiiwwan lamaan Tuur Dii Ruwaandaa fi Gaaboon keessatti kan gaggeeffamu Tirooppikaale Amiisaa Boongoo jedhaman qofatu ulaagaa Yuuniyenii dorgomtoota bishkiliitii idil-addunyaa (UCI) guutanii jiru.


Pep Gaardiyoolaa: Leenjisaan Maanchister Siitii leenjisaa cimaa bara kanaa tahuun filatame

Leenjisaan Maanchister Siitii Pep Gaardiyoolaan leenjisaa cimaa bara kanaa kan Waldaa Liigii Leenjistootaa tahuun filatame. Leenjisaan lammii Ispeen tahe Gaardiyoolaan kilabni isaa Maanchister Siitiin, waggaa afur keessatti waancaa Piriimer Liigii sadaffaa isaa akka injifatu godheera. Dabalataan waancaa Kaarabayoo mo'achuun waancaa Shaampiyoonsi Liigiif ammoo Chelsii waliin Sanbata dhufu kan morkatu taha. Leenjistootni biraa shan dorgommicha keessa turan leenjisaa Liids Yuunaayitid Maarseelloo Beelsaa, leenjisaa Noorwich Siitii Daani'eel Faark, leenjistuu Chelsii garee dubartootaan Eemaa Haayis, leenjisaa West Haam Deevid Moyesiifi leenjisaa leester Siitii Bireendaan Roojersi turan. '' Badhaasa leenjisaa cimaa Waldaa Liigii Leenjistootaa yeroo lammaffaaf bara kanas mo'achuukoof gammadeera,'' jedhe Gaardiyoolaan, kan jalqabaa bara 2017/18 mo'ate. Kuni anaaf injifannoo addaati, sababni isaas leenjistoota miiltookoo tahaniinan filatame. Badhaasni akkasii yoo leenjisichi ogeessota cicimoon marfame jira tahe qofa argachuun danda'ama. Taphattootni koo baay'ee cicimoo turan- kutannoo isaanii fi gahumsi ogummaa isaanii tasumaa hin raafamne, inumaayyuu bara dorgommii rakkoo guddaan nu mudate keessa. Akkasumas istaafiin koo galata guddaa qabu. Garee uummataa Maanchister Siitiin gahumsa kana irra akka gahuuf waan qaban hundaa guyya guyyaan kennan qabaachuukoon ani carraa qabeessadha. Badhaasni kunis isaaniifi kan walii keenyaati.'' Haayis garee dubartootaa keessaa leenjistuu yeroo jalqabaaf badhaasa leenjisaa cimaa LMA kennuuf dorgomtoota jaha keessa galtedha. Leenjistuun kun bara kana leenjistuu cimtuu  Suupper Liigii Waldaa Federeeshinii kubba Miilaa dubartootaa tahuun filamteetti. Chelsiin waancaa Liigichaa akka mo'atuufi xumura waancaa Shaampiyoonsi Liigii kan dubartootaan akka gahu taasifteetti. Leenjisaan Noorwich Siitii Daani'eel Faarki, kan Haal Siitii Giraanti Makaan, kan Cheltenhaam Mikaa'el Daafiifi leenjisaan garee kubba miilaa dubartootaa leester Siitii Joonaataan Morgaan liigii isaanii keessatti leenjistoota ciccimoo tahuun filamaniiru. Istiifen Jeeraard hojii addaa hojjeteef badhaasa argateera. Kilabni inni leenjisu Reenjersi bara kana liigii Iskootilaandi keessatti osoo tapha tokkoyyuu hin mo'amiin xumuran.


Liyoneel Mesii: Taphataan cimaa Baarselonaa gatii isaa walakkaan cabsee turuuf waliigale

Liyoonel Mesiin kaffaltii Baarseloonaa irraa isaaf kana dura kanfalamu walakkaatti cabsuun hanga 2026'tti kilabicha waliin turuuf waliigale. Mesiin, ganna 34, erga kontiraanni isaa bara dorgommii tokko paawundii miiliyoona 123 isaaf argamsiisu Waxabajjii 30 xumurame booda bilisa ture. Taphataan kuni waancaa Koppaa Ameerikaa injifate booda bashannanarra ture. Waa'ee waliigaltichaa gadi-fageenyaan hin ibsamne. Mesii mallatteessisuun kaayyoo ijoo dura-taa'aa haaraa kilabichaa Yowaan Laapportaa ture. Dabalataan Baarsaan baasii xiqqeessuuf jifataa isaa Antuwaan Girezimaan jifataa Atileetikoo Maadiriid Saawul Niguwez waliin jijjiiruuf yaada qaba. Taphattoonni kanneen akka Juniyar Firpo fi lama biroo kilaba biraatti dabarfamaniiru. Kanaan achi taphattoonni maqaa guddaa qabanillee kilabicha gadhiisuu malu. Mesiin Paaris Sent Jermen yookiin leenjisaa isaa duraanii Pep Gaardiyoolaa bira gara Maanchistar Siitii yookiin gara liigii Ameerikaa qajeeluu mala jedhamaa ture. Mesiin kilaba Baarseloonaa keessa galchiiwwan 672 galchuun riikardii qabateera. Kilabicha waliin waancaa Laaligaa 10 kan ol fuudhe yoo ta'u waancaa Chaampiyeens Liigii afuris irra aaneera. Waancaa Koppaa Dil Reeyis torba akkasumas badhaasa Ballon d'Or jahaafi rikardii ta'es dhuunfateera.


Maanchistar Siitiin garaagartee qabxii 10’n Pirimiyeer Liigii Ingilizii dursuu eegale

Erga kilabiin isaan leenjisan mo'ame booda Maanchistar Siitiin bara dorgommii afur keessa yeroo sadaffaaf waancaa pirimiyeer liigii kaasuuf qajeelaa jira jedhan leenjisaan Evartan Kaarlo Anchelootti. Anchelottiin garee Gaardiyoolaa dorgomuun ''hin danda'amu'' jechuun dorgommii booda dubbatan. Maan Siitiin eda kaleessaa Evartan dirreen ala morkatee 3fi 1'n injifachuun gargaaratee qabxii 10'n pirimiyeer liigicha dursuu eegaleera. ''Cimaa ture, kan hin danda'amne. Yeroo ammaa garee cimaadha, cimina, humna qabudha. Isaan waliin dorgomuun baay'ee cimaadha,'' jedhan leenjisaan Evartan Kaarlo Anchelotiin. Taphni Siitiin Evartan waliin kaleessa taphatan silaa baatii Muddee keessa kan taphatamu tureefi asitti dabarfamedha. Kan as darbeefis gareen gaardiyoolaa tamsa'ina koronaavaayirasii erga gabaase boodadha. Yeroos, Siitiin sadarkaa jahafaarra ture. Kan yeroos liigicha dursaa ture Liivarpuul irraa qabxii jahaan fagaatu ture. Ergasii walitti aansanii tapha 12 irratti milkaa'anii yeroo ammaa qabxii 10'n dursuu eegalaniiru. ''Ammallee qabxiin 42 irratti wal morkachuu qabnu ni jira. Amma guyyoota muraasaaf boqonna, tapha baay'ee qabna.'' ''Evertan garee sirriitti ijaaramedha, garuu nuti obsaan taphanne. Mo'uun nuuf mala,'' jedhan leenjisaan Siitii Peep Gaardiyoolaa. Tapha itti aanuun gaafa Sambataa Evertan Liivarpuul morkata, Maanchistar Siitiin immoo Arsenaal morkata.