Ambo Keessatti Ayyaanni Id Al Adahaa Ka Bara Dabreerra Haala Wayyaawaan Kabajame, Jedhan Jiraattonni

Godinaa Shawaa Lixaa, magaalaa Amboo keessatti haala itti Ayyaanni Iid Al Adha ara kuma tokkoo fi dhibba afurii fi afurtamii lammaffaan itti ayyaaneffame ilaalchisee, gabaasaan keenya Naakoor Malkaa mana maatii tokkootti argamee dubbisuun gabaasaa qindeesse qaba. Ayyaanni kun yeroo kabajamu hawaasni Musliimaa harka qalleeyyii yaadachuun wanneen tahan keessaa tokko akka tahe dubbatan miseensotni maatii kanaa fi namootni ayyaanicha kabajan. No media source currently available


Bidruu Baddee keessa Kannen Turan Keessaa Reeffii Nama 7 Argamee Jira

Bidruun namoota 13 fe’attee imalaa ituu jirtuu eessa buteen ishee dhabamuun himamee ture sana irraa balaa dhaqqabeen namoonni du’an 7 reeffii isaanii argamuu polisiin beeksisee jira. Ganda Addisgee irraa gara buufata Donii Gorgoraatti Jimaata dabree galgala imaltuu jalqabdee kan turtee Bidiruun kun akka tasaa eessa buteen ishee dhabamuun eega beekamee kaasee hara xaanaa irra guyyaa lamaaf Bidiruu fi namoota Daakaa beekaniin yaalii dadhabsiisaa gaggefameen reeffii namoota 7 argamuu godiina Gondara waaltaatti waajiita polisii aanaa Dambiyaaf itti aanaa itti gaafatamaa kan ta’an Komaandar Charinnat Asmaare ibsanii jiru. Reeffii namoota kanaas haroon xaanaa lafa isaan daangeessuu Gorgoraa fi Addisge Dingee kan jedhaman ganda baadiyyaa gidduutti obombooleettin darbatee baasee har’a ganama argamuu ibsan. Namoota Donii sana koran 13 malee mi’ii biraa fe’amee hin turre jedhamuu Asteer Misgaanaaw Baahir gabaastee jirti.


Kanneen Hokkara Kakaasuuf Qophitti jiru Jedhaman Shakkiin Hidhamanii Jiru;Polisii Finfinnee

Namoota 325 kanneen TPLF deggeruun jeeqama kakaasuuf qophiitti turan jechuun shakkee to’annaa jala oolchuu isaa Komishiniin polisiin Finfinnee beeksisee jira.Dhimma kana waliin walmqabatee dhuma torban dabree ibsa kan kennan Komishinara Geetuu Argaaw Hiwaatiin deggeruun kanneen shakkaman kun manaa fi dhaabattonni daldalaa qaban sakata’amanii meeshaaleen waraanaa adda addaa qabamuu ibsuun,amma iyyu hojiin sakata’iinsaa itti fufuu isaa garu, tarkaanfii polisiin fudhatee yakka hojjataniif malee gosummaan miti jedhan. Komishiniin mirga dhala namaa dhalattoota Tigraay kanneen seeraan ala hidhaman jedhee kanaa Hiwhaat waliin hidhata qabu yoo ta’e akkasumas lakoobsa isaanii qorachuuf hojjataa kan jiru ta’u gorsaan dhimmootii komunikeeshiinii kan Komishinichaa fi dubbii himaa kan ta’an Aroon RSAf ibsuun isaanii ni yaadtama.RSA dhimmi kana irratti polisii biraa odeeffannoo dabalataa argachuuf yaaliin godhe hin milkoofnee . Kana malees haleellaa haaloo ba’iinsaa hedduu kan ajjeechaa fi butiinsa daabalatee Addi Bilisummaa Uummata Tigraay (TPLF) namoota Tigraay keessatti na mormuu jedhe irratti gaggeessaa jira gabaasaaleen jedhanis kan isa dhaqqaban ta’u komishiinichi beeksisee ture jechuun Keneedii AbaateFinfinnee irraa gabaasee jira.


Haleellaa Adda Bilisummaa Uummata Tigraay Dheessuun Ummanni Godaanaa Jira

Adda Bilisummaa Uummata Tigraay ykn TPLFn kan hogganamuu fi human Tigraay jedhee qaamnii of-waamu godiina addaa Waag Haamraa fi naannoo Abargallee to’achuu isaa hordofee namoonni kuma hedduun jiraattonni Niruuwaaq fi naannoo gara magaala guddoo godinaa kan taate Saqooxaatti godaananii kan jiran yoo ta’u kunis raayyaan waraanaa Itiyoophiyaa gadhiisee eega ba’e booda ta’uun gabaafamee jira.. RSA bilbilaan kan isaan dubbisee akka jedhanti magaala Abargallee irraa Niiraaq achis hanga saqooxaatti kiloomeetra 67 lafoo deemuuf dirqaman.Namnii biraa yaada kenneen Niraaq irraa saqooxaa dhaqqabuuf guyyaa sadiif imaltuu rakkisaa keessa akka turan dubbatan. Waan gaddisiisaan jedhan, naannoo keenya gadhiifnee ennaa baanuu qabeenyaan horannee saamamee kaan immoo akka barbadaa’uu ta’e jedhan. Magaala Saqoxaa eega seenanii booda, qilleensa qabbana’aa, hanqiina nyaataa fi bakka dahannaa dhabuun miidhamuu dubbatu.Mootummaanis ta’e uummanni gargaarsa dhala namaa nuuf haa kennuu naannoon keenyas tasgabaa’ee gara qe’e keenyaatti haa deebiinu gaaffii jedhu qabu. Bulchiinsii sablammootaatti waltaasisaa sagantaa ittisa balaa fi wabii nyaataa kan ta’an Obbo Melkaamuu Dastaa akka jedhanti, haala hin eegamneen raayyaan ittisaa gadhisee ba’uu fi qaamoleen hawaasaa hedduun godaananii dhufuun, deggersa gochuuf yaalii ta’u wal xaxaa taasisee jedhan. Ta’uus garu mootummaan naannoo deggersa hatattamaa akka godhuuf dhimmi kana ibsineefii jirra jedhan. Gama kaaniin bulchiinsii mootummaa naannoo Affaar shoroorkeessaa fi Juntaa jechuun kan waamee TPLF qonnaan bulaa Affar irratti waraana banuu isaa kaleessa ibsa baaseen kan hubachiisee yoo ta’u mootummaan uummata waliin wal ta’uun akka of irraa qolatuu beeksisee jira. Ummanni Itiyoophiyaas akkuma baratamee harka wal qabatee afuurrii kanneen weerara raawwatanii akka cituu gochuu qaba jedha,Dhaabatii oduu Ajaans Fraans Prees duullii waraanaa nannolee ollaatti ce’eera jechuun dubbii himaa Hiwahaat Geteechii Raddaa maqaa dhahuun gabaaseejira. Nannoo Affaariitti tarkaanfii kan fudhanne humnootiin naannoo Oromiyaa irraa iddoo sana dhufan gara dhufanti deebisuuf turee, kunis nu milkaa’ee jira jechuu isaanii gabaaseera jechuun mesfinArraagee gabaasee jira.


Bulchiinsa Naannoo Uummattoota Kibbaa Keessatti Filannoo Gaggeesuuf Qophiin Jalqabamun Himame

Bulchiinsa naannoo uummattoota Itiyoophiyaa gama kibbaa keessatti filannoo marsaa duraa Waxabajjii 14 bara 2013 lafa itti hin gaggeeffamnee naannoo filannoo 25 filannoo gaggeessuuf sochiin akka itti fufee jiruu bordii filannoo biyyooleessatti waltaasiisaan dame naanoo Kibbaa fi sidaamaa Obbo Fireew Baqqalaa ibsanii jiru. Wirtuulee filannoo 22 keessaa hanga tokkotti sagaleen hiree murteeffannoo kan kennamuu yoo ta’u kanneen hafan bordiin filannoo irra deebi’uun filannoon akka keessatti gaggeeffamuu kan murteessee fi sababaa soda nageenyaan filannoon kan keessatti hin gaggeffamne ta’uun ibsamee jira. Bulchiinsa naannoo kana keessatti Filannoo baatii Waxabajjii keessa gaggeefameen lammiwwan biyyatti miliyoona hedduun sagalee kennuun isaanii ni yaadtama jechuun Yonaataan Zabdiwoos Haawaasaa irraa gabaasee jira


Yaaddoo fi Rakkoo Baqattoota Tigraay Keessaa Hawaasnii Addunyaa Furuu Qaba:Ejeensii Itiyoophiyaa

Baqattoota Ertraa kanneen bulchiinsa naannoo Tigraay keessa jiran irratti haleellaan dhaqqabaa akka jiru Ejeensiin godaantootaa fi kanneen godaansaa deebi’an kan Itiyoophiyaa beeksisee jira. Dhimma kana irratti RSA waliin gaaffii fi deebii kan gaggeessan daayrekteerrii hariiroo alaa kan ejeensichaa Beakaal Nigusee mooraa godaantootaa kan bulchiinsa naannoo Tigraay keessa jiru arfan keessaa mooraa Shimalbaa fi Hitsaas keessatti yeroo wal waraansii jalqabamee sana Addi Bilisummaa Uummata Tigraay(TPLF)n midhaan irra ga’e kan cuufaman yoo ta’u baqattoota addaan faca’an keessaa kuma 9 kanneen caalan walitti qabamuun gara mooraa baqattootaa warra hafan lamaanti galuu isaanii ibsan. Ta’uus garu baqattonni yeroo ammaa addaan faca’anii jiran irratti haleellaan gaggeeffamaa akka jiru ragaan jiraachuu akkasumas Takazee ce’anii naannoo Maaytsebrii kanneen jiran mooraa lama keessa godaantonni jiraniis rakkoof saaxilamuun ibsanii jiru Yaaddoo fi rakkoo baqattoota kanaa furuu waliin wal qabatee hawaasnii addunyaa itti gaafata irra jiru akka ba’u Obbo Beakaal gaafatanii jiru. Tokkummaa mootummootaatti komishainarri olaanaan kan waa’ee baqattotaa dhimmi baqattoota kuma hedduu kannee Tigraay keessaa akkaan kan isaan yaaddeesse ta’u dhimmi kana kan ilaaleen gama TPLF irraa kan dubbatamee hin jiru jechuun Keneedii Abaatee Finfinnee irraa gabaasee jira. Mooraa baqattoota Ertraa kanneen bulchiinsa naannoo Tigraay keessaa Maay Eynii fi Addii Haarush keessa guyyoota darban lamaaf wal waraansii hammaachuu isaan kan ka’e haallii jiru caalaatti ariitiin gad adeemaa kan jiru ta’u dhaabnii baqattootaa kan tokkummaa mootummootaa (UNHCR) ibsee jira. Yoo xiqqaatee baqataan Ertraa tokko ajjeefamuun kan mirkanaa’ee yoo ta’u hedduun hidhamuu isaanii gabaasnii qabatamaatu jira.Kana malees hidhuu, reebuu, saamiinsaa fi darbee darbee dhukaasii akka jiru gabaasaalee qabatamoo ta’antu jira jedhame. Baqattoota kuma kurna hedduu kanneen lubbuu isaaniif yaaddoo qaban sodaa nageenyaa fi sochii humnootii waraanaa naannoo sana jiruun kan ka’e ba’u sodaatanii achuma jiru.Iddoo sanatti Kan dhaaba baqattootaa (UNHCR)f hojjatu namnii tokko akkasumas michonni hojii gargaarsaa kanneen biroon baqattoota gargaaruuf mooraa sana dhaqqabuu hin dandeenye.Kanaaf jecha mootummaan Fedeeraalaa kan itiyoophiyaa fi bulchiinsii mootummaa naannoo Tigraay seera addunyaa jalatti dirqama irra jiru akka ba’an kunis chaartara siviilootaa kan mooraa baqataa keessaa akkasumas mirga baqattootaa fi siviiloota maraa dinummaan wal ilaaluu irraa eegumsii akka godhamuuf dhaabnii baqattootaa gaafatee jira.


Mootummaan Itiyoophiyaa Seeraan Ala Namoota Hidhuu Dhaabuu Qaba: Amnestii Intarnaashinaal

Polisiin Finfinnee keessaa dhalattoota Tigraay seeraan ala hidhaa kan jiru ta’u kan ibsee gareen mirga dhala namaaf falmuu Amnestii Intarnaashinaal kunis Amajjii 28 bara 2021 magaalaan Maqalee to’annaa Adda Bilisummaa Uummata Tigraay(TPLF) jala eega ooltee booda jedhee jira. Hidhaan kunis gosummaa irratti kan fulleeffatee fakkaata kan jedhu Amneestiin kanas namoonni hdhamanii gadhiifaman, namoonni ijaan argan fi abukaatonni isaanii akkaataa itti polisonnii ituu gara hidhaatti hin geessiin dura galmee qaban irraa eenyummaa isaanii ittiin mirkaneeffataniin hubatan jedha. Mootummaan Itiyoophiyaa seeraan ala namoota hedduu hidhuu kana akka dhaabuu, kanneen hidhaman hundumtuu battalumatti himannaan yakkii sadarkaa addunyaa beekuu akka irratti dhiyaatu, akkasumas yakka ilaalcha madaalawaa akka argatan ykn battalumatti haal duree tokko malee akka gadhiifaman gaafatee jira. Kana malees mootummaan kanneen hidhaman eessa akka jiran maatii beeksisuun akka irra jiru, abukaatoo fo maatii isaanii waliin wal arguu akka danda’an mirkaneessuu qaba jedhee jira Amnestiin. Seerrii Itiyoophiyaa akka jedhutti namnii harkii isaa to’annaa jala eega oolee sa’atii 48 keessatti mana murtii duratti dhiyaachuu qabu.


Gargaarsi Hatattamaa Argamu Malee Naannoon Tigraay Yeroo Roobaatti Oomishi Dhaqqabuufii Dhiisuu Mala: Tokkummaa Mootummootaa

Itti aanaa dubbi himaan muummicha barreessaa kan tokkummaa mootummootaa Antooniyoo Guteres, Florencia Soto Nino ibsa tuuta oduuf kaleessa ibsa kennaniii jiran. Jarmayaan qonnaa fi nyaataa kan addunyaa FAOn akka jedhetti baatiin roobaa dhufaa jiru, kan beelaan dha’ame Itiyoopiyaa gama kaabaa keess kanneen jiran qonnaan bultoonni midhaan facaafachuuf akkasumas oomisha argachuuf carraan jiru xiqqoo dha jedhan. Kanaaf deggersi maallaqaa fi deggersi dhaabolii gargaarsaa daran cimu malee carraan sun miliquu danda’a jedhan. FAOn qonaan bultoonni hedduun qabeenyaa isanii, kan akka sanyii midhaanii, beeladaalee ykn meeshaalee qonnaa waan duraa saamaman ykn gabaan sanyii midhaaniis dhabamuu hubatee jira jedhan. Kanaaf oomishii midhaanii kan naannoo danqamee jira. \nFAOn uummata miliyoona 1.2 kanneen hanqina midhaan nyaataan rakkatan gargaaruuf doolaara miliyoona $30 gaafatee jira. Hanga yoonaa gargaarsa doolaara miliyoona $6.2 qofatu waadaa seename jedhaniiru.


Hawaasaaleen Tigraay Keessaa Qaala’uu Nyaataa fi Boba’aan Rakkataa Jiran: Koree Fannoo Diimaa

Rakkoo sababa lola baatii saddeeti dura walitti aansee uumameen, naanno Tigraay keessaa sochiin daldalaa danqamee jira. Torbanneen lamaan darben hojiin daldalaa erga dhaabatee as, gatiin midhaanii hedduu qaala’e. Baankileen naannoo sanaa cufamanii jiru, uummanni fedhii bu’uuraa guuttachuuf hanqinni maallaqaa isa mudatee jira. Warshaaleen manca’anii jiru. Daldalaawwan hedduun cufaa dha, uummati hojii waan hin qabaanneef meeshaaleen barbaachisanii fi eegumsa fayyaa dabalatee dhiyeessii tajaajila bu’uuraa irra dhiibbaan ga’ee jira. Kampaniin oxygen oomishu tokkichi hojii waan dhaabeef hospitalonni hangi tokko kanneen hojii irra jiran sababa keellaaleen eegumsa fayyaa hin jiraanneef dhukkubsattoonni itti heddummaatanii jiru. Biyyattiin COVID-19 hammaachuu isaa beeksisaa ennaa jirtu kanatti, hanqinni isaan mudatee jira. Keellaaleen eegumsa fayyaas sababaa boba’aan ykn ibsaan hin jiraanneef jenereeterii dhaan hojjetaa jiran jechuun koreen fannoo diimaa beeksisee jira


Paartileen Mormituu Naannoo Somaalee Mana Maree Gamtaan Hundeeffatan

Naannoo Somaalee keessaa Qaammee dhufu kan geggeessamu filannoo biyyoolessaa fi naannoof kanneen dorgoman paartileen siyaasaa, mana maree gamtaa hundeessuu isaanii dura taa’aan mana maree sanaa obbo Hirsii Dool beeksisaniiru. Paartii dimokraasummaa Somaalee dhiyaa bakka bu’uun miseensa mana marichaa kan to’an obbo Hirsiin, manni maree gamtaa kan paartilee siyaasaa kun filannoon inni itti aanu nagaan akka xumuramuuf gargaara jedhan. Kana dura paartiin dimokraasummaa dhiya Somaalee fi addi walabummaa biyyoolessaa Ogadeen IZEMA fi akkasumas paartileen morkattootaa kanneen biroon galmeessuu kaadhimamtootaa fi filattootaa akkasumas dhimmootii filannoon wal qabate ka biro irratti komee dhiyeessaa turan. Boordiin filannoos galmeessuu kaadhimamtootaa ilaalchisee komee jiru dhaggeeffatee kan sirreesse yoo ta’u, galmeessuu kanneen sagalee kennanii ilaalchisee komii dhiyaates jilli itti aanaa dura taa’aa boordii filannoon hoogganame gara naannoo Somaaleetti imalee xiinxala erga geggeessee booda naannolee filannoo hanga tokko booda irras naannoo Somaalee guutummaa keessatti filannoon gara Qaammeetti akka darbu murteessee ture. Manni maree gamtaa amma hundeeffame keessa paartii badhaadhinaa, adda walabummaaa Ogaadeen, paartii Somaalee dhiyaa fi paartileen walabummaa fi qixxummaa miseensummaan keessatti argamu Paartiin badhaadhinaa miseensa mana maree sanaa ta’uu isaaf komiin jiru, qalbii dhaan marii dhaan furuun barbaachisaa dha jedhanii kan amanan ta’uu obbo Hirsiin ibsaniiru jedha Addis Chekol Dirre Dhawaa irraa.


Mootummoonni Naannoolee Amaaraa fi Tigraay Lolatti Akka Jiran Beeksisan

“Alulaa Abbaa Naggaa” jechuun duula moggaasanitti aanee, “Duula Haadhota Tigraay” ka jedhu maggaasa haaraadhaan duula haaraa Tigiraay Kibbaa fi Kaabaa keessatti geggeessaniin lafawwan weeraraman jedhan, magaalaalee Koramii fi Alamaaxaa to’achuu isaanii gorsaan prezidaantii naannoo Tigiraay Obbo Getaachoo Raddaa ibsanii jiran. Bilbila Saatelaayitiin gaaffii fi deebii Raadiyoo Sagalee Ameerikaa waliin geggeessaniin, yeroo ammaa kana Tigiraay Kibbaa fi Kaabaa keessatti waraansi kan itti fufee jiru tahuu dubbatan Obbo Getaachoon. Gama biraatiin immoo, mootummaa Bulchiisa Naannoo Amaaraa weerara bal’aa HIWEHAAT uummata Amaaraa irratti bane qolachuudhaaf of irraa ittisuu irraa gara haleeluutti cehuu isaa beeksisee jira. Akka sochii isaa kana deggeran qaamota adda addaatiifis waamicha dhiheessee jira. Gabaasaalee Saaraa Daanyew fi Aster Misgaanaaw caqasaa. No media source currently available


Mootummaan Itiyoophiyaa Tigraaytii Gargaarsaa Ergaa Jiraachuun Ibsame

Dhaabanii mootumma Itiyoophiyaa komishiiniin hogansaa ojii sodaa balaa biyyoolessaa konkola’atonii gargaarsa fe’an 47 magaalaa naannoo Affaar Samaraa irraa ka’uudhaan garaa Maqaleetii emaluu akka jalqaban himeeraa. Komishineeriin jarmiyyichaa Mitikuu Kaasaa akka tajaajila oduu Itiyoopiyaatii himanitii, konkola’atota 47 keessaa 22 midhaan nyaataa kuntaalaa 7649 kan fe’an yemuu ta’u, warrii hafanimoo gargaarsa adda addaa kan nyaataan alaa kuntaala 7300 kan fe’aniidhha. Qotee bultoota naannoo Tigraay gargaaruudhaafs karaa ministeeraa qotiinsaafi gargaartotaa isaatiin sanyii filatamaan kuntaala 10,359 konkola’ataa 12 ti fe’amanii Tigiraatitii geessuudhaaf gaafii ministeerii qotiinsaa dhiheeseef eeyamnii kenamuu isaa komishiner Mitikuun dubataniiru. Gargaarsa atattamaan qaqqabsiisuudhaaf kallatiidhaan balalii xiyyaaraa addaa gochuuf, akkasumas gargaarsa samii ykn qileensa irraa gad darbachuuf gaafii jarmiyaalee adda adda irra dhihaatee mootummaan akka hin fudhanne konishineerichii ibsaniiru. Maqaa gargaarsaatiin gocha birmadummaa biyyatii tuqu akka hin eeyamnee kan ibsan konoshineerichii, amma ammaati naannoo Tigraayif gargaarsaa namoomaa godhame keessaa kan mootummaa harka 70 yemmuu ta’u, deegertoonii gargarsaa biroo kan gargaaran harka 30 akka ta’e himaniiru.


Ibsa Prezidaantiin Naannoo Tigraay Kennan

Prezidaantiin mootummaa naanno Tigraay Debretsiyoon Gebre Mikaa’el erga dhaabni isaanii magaalaa Maqalee ti deebii’e as yeroo jalqabaatiif Afaan Amaaratiin ibsa kennaniiru. Gabaasini Mulugeetaa Atsibahaa Maqalee irraa dabarse akka jedhutii prezidaantiin mootummaa naanno Tigraay, waraanii mootumaan Itiyoophiyaa, milishoonii mootummaa naanno Amaaraa fi waraanii mootummaa Eertiraa lola tigraay irratii bananiin rasaasaan, beelaaan fi hookkora saalaatiin ji’a 8f ummataa Tigiraay duguuguu irratii hirmataniiru jechuudhaan himataniiru. Midhaan ummata Tigraay irratii gaheeraa jedhaan, kan sabicha cabsuu ittuu hin ta’in inumaayuu jajjabeessee akka moo’ichaan isa gahe kan dubatan Dabretsioon injifannoo hafanis gonfachuudhaaf qabsoo akka itti fufan ibsaniiru. Heera biyyatii cabsuudhaan laftii Tigraay umnaan wareerameeraa kan jedhaan prezedaantiin naanno Tigraay ,warren lafa Tigiraay irrati wareera rawwatan akka gad lakkisaanii bahan gaaftanii, ta’uu dhabaannaan garuu umnaan akka baasan dhaadataniiru. Ummanii Tigiraay saba kamiinuu akka diinatti fudhaatee akka hin beekne kan dubatan prezidaantichhi, sabnii Tigraayi kaleesa diinaa saba Amaaraa hin turree, har’as mitii, buris hin ta’u jedhaniiru. Haal walqabateen Mootummaan naanno Tigraay ibsa baaseen naannoolee Itiyoophiyaa biroo keessatii lammileen Tigraay akka hidhamaa,qabeenyyi isaanii akka saamamaa jirufu akka ajjeefamaa jiraan caqaseeraa. Miseensaa raayyaa ittisa biyyaa kan turan dhalatoon Tigraay kuma 10n lakkawaman mana hidhaa jirachu isaanii fi warren kaan immoo achi buuteen isaanii dhabamuu isaanii kan hime ibsii mootumma naannoo Tigiraay kun ummata Tigraay irratii warren yakka raawwatan sadarkaa adduunyaatii ittii gaafatamuu qabu jechuu isaa gabasinii Gabaasaan Radiyoo Salee Amerikaa Mulugeetaa Atsibahaa Maqalee irraa qindeesse ibseera.


Dhalattoonni Tigiraay Hedduminaan Kan Hidhamaa Jiran Tahuun  Gabaasame

Sababaa walitti-bu’insa nannoo Tigraay keessatti baatilee saddeettan darban geggeessameen wal-qabatee, angawoonni mootummaa gosa tokko irratti fuuleffachuu isaaniin, lammiiwwan Tigraay kumaan laka’aman hidhamuu fi daldalli isaanii duraa cufamuu kanneen ijaan argan ibsaniiru. Yeroo baatii dabre keessa haalli waraansa Tigiraay keessaa jijjiirame jechuun yeroo humni waraanaa mootummaa Itiyoophiyaa magaalaa galma-mootummaa naannoo Tigiraay, Maqalee gad-lakkisee bahee fi humni naannoo Tigiraay riphxee-loltummaan lolaa ture magaalattii seenee dhuunfatee fi mootummaan Itiyoophiyaa immoo lola-dhaabinsa labsee booda, hidhaan kun hammaate, jedhama. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Itiyoophiyaan Talaalii Koovid-19 Marsaa Lammataa Kennuuf Qophaa'uu Beeksiste

Itoophiyaan talaalii marsaa 2ffaa kan Koovid 19 booru magaalaa Finfinneetti, Adoolessa 9 bara 2013 ammoo naannoolee hundatti kennuuf qophii ta'uu ishee beeksistee jirti. Lammillee haala hojii isaaniitiin vaayirasii kanaaf saaxilamoo ta'an, konkolaachistoota konkolaataa ummata deddeebisan, barsiistota, ogeessota miidiyaa, hojjettoota bankii fi kanneen biroon marsaa duraatti talaalicha akka fudhatan Ministarri Fayyaa Itiyoophiyaa Dr.Liyaa Taaddasaa ibsa har’a gaazexeessitootaaf kennaniin ibsanii jiru. No media source currently available


Konkoolaataan Gargaarsaa Fe’an Tigraay Akka Hin Seenneef Hin Dhorkamnee: Bulchiinsa Naannoo Amaaraa

Midhaan gargaarsa dhala namaa gara bulchiinsa nananoo Tigraayti ergaman irratti sakata’aa cimaa eega gaggeeffamee booda hatattamaan uummata akka dhaqqabu gochuuf hojjatamaa kan jiru ta’u mootummaan bulchiinsa nannoo Amaaraa beeksisee jira. Dubbii himaa bulchiinsichaa kan ta’an Obbo Gizaachoo Mulunah RSA waliin haala yeroo irratti gaaffii fi deebii gaggeessaniin, akka jecha isaanti harcaatuun TPLF midiyaa hawaasaa irratti kokolaataan midhaan gargaarsaa fe’an bulchiinsa naannoo Tigraay akka hin seennee bulchuinsii naannoo Amaraa ittisee jira jechuun oduun oofan gonkumaa dogoggoora jedhan.Inumaayyuu gargaarsii kun hatattamaan akka dhaqqabu bulchiinsii naannoo keenya haala mijeessaa jirra jedhan. Konkolaataa midhaan gargaarsaa fe’an sakata’uun dirqama ta’u fi ituu hin sakata’amiin kan darbuu akka hin jiraanne ibsan. Addi Bilisummaa Uummata Tigraay (TPLF) gidduu kana humnii addaa kan kan bulchiinsa naannoo Amaaraa Walqaayiitii fi Raayyaa keessaa gadhiisee akka ba’u ibsa baasee irratti kan gaafataman obbo Gizaachoon, waa’een walqaayit kan mariif hin dhiyaannee fi galmee cufamee jechuun deebii kennan.


Barreessaa Dureen Tokkummaa Mootummootaa fi Mummichi Ministeera Itiyoophiyaa Bilbilaan Dubbatan

Haallii gargaarsa dhala namaa kan Tigraay keessaa akkaan yaaddeessaa ta’u isaa Mummicha Ministeeraa Abiyyi Ahmad waliin kaleessa dubbachuu isaanii Barreessaa Dureen Tokkummaa Mootummootaa Antoniyoo Gutarees fuula Twiterri ofii irratti barreessani jiru. Carraan gargaarsa dhala namaa argachuu kan hin daangeeffamne akka jiraachuu qabu, siviilootaa fi caasaa tajaajiila siviilootaaf eeguumsii akka jiraatuuf kanneen walitti bu’iinsa kana keessaa harka qaban martii waan danda’an mara gochuu qabu jedhan.


Humnoonni Hin Beekamne Raayyaa Keessaa Lubbuu Namaa Galaafachuu Paartiin Dimokraasummaa Raayyaa Raayummaa Ibse

Raayyaan waraana Itiyoopiyaa naannoo Tigraay keessaa ba’uutti aansee hanga ammaatti namoota eenyummaan isaanii hin beekamneen namoonni nagaan 50 ta’an ajjeefamuu paartiin dimokraasummaa Raayyaa Raayyummaa ibsee jira. Humnoonni TPLF tarkaanfii fudhataniin namoonni kuma 30 ol ta’an qe’ee irraa buqqa’uu isaanii fi dargaggoonni hedduun hidhamaa jiraachuu itti gaafatamaan hariiroo alaa waajjirichaa Getaachoo Kebede VOA ibsaniiru. Raayyaan waraanaa sababaa inni gamasii ba’eef kan deggeran dura taa’aan paartii dimokraasummaa Tigraay Dr. Aregaawwii Berihee, naannoo sana keessatti miseensonni isaanii 22 humnoota TPLFn ajjeefamuu ibsaniiru. Maqalee keessaa ba’uu dhaan Finfinnee keessa kan maadheffate bulchiinsi Tigraay kan yeroo labsii dhukaasa dhaabinsaa sanatti aanee gabaasaalee wabeeffachuu dhaan haalli qabatamaan naannoo sanaa hamaa ta’uu ibsee jira. Dhaabolii gargaarsaa kan tokkummaa mootummootaa dabalatee hawaasi addunyaa gocha TPLF cimsee akka balaaleffatu bulchiinsi kan yeroo sun gaafatee jira jedha Kenedii Abate Finfinnee irraa.


Weerartoonni Uummata Tigraay Dhabamsiisuuf Karoorfatan: Dr. Debretsiyoon Gebremikaa’el

Kan Televiziyoona Tigraay irratti dhiyaachuun ibsa kennan prezidaantiin naannoo Tigraay Dr. Debretsiyoon Gebremikaa’el gama isaaniin humnoonni weerartootaa uummata Tigraay balleessuuf rasaasa, beela, haleellaa saala irratti hundaa’eef qabeenyaa mancaasuu ka jedhu karoora qopheessanii uummata Tigraay irratti badii wal irraa hin cinne geggeessaa jiru jedhan. Kanaaf jecha hawaasi addunyaa uummata Tigraay irratti weerartoota kanaan raawwatamaa kan jiru yakka fixiinsa sanyii hubattanii, mormuu dhaan tarkaanfiiwwan fudhatamuu qaban ilaalchisee ejjennoo keessan mul’inatti beeksistaniittu. Uummatichis deggersi akka isa dhaqqabu yaalii dandeessan gochaa jirtu, kana irratti kanneen hirmaatan dhaabolii mootummaa fi kan mootummaa hin ta’in nan galateeffadha erga jedhanii booda as irratti dhimmi beekamuu qabu tokkotu jira. Weerartoonni kun keessumaa seera daggalaan kan hoogganamu raayyaan abbaa irree Isaayyaas Afwerqii, har’aas ta’u bor gocha isaa hamminaa irraan kan hafe Tigraya keessaa guutummaa dhaan hin baane. Midhaan gargaarsaan argames uummata keenya dhaqqabaa hin jiru. Innuma iyyuu humnoonni weerartootootaa haala itti fayyadamantu mul’ataa jira. Amma immoo gam tokkoon gargaarsi rakkoo male akka dhaqqabuuf dhukaasa dhaabnee, waraana keenya Tigraay keessaa baasneerra jechaa, gara Tigraayiin kan seenuu fi geejjiba qilleensaa fi lafoon geggeessamu kutuu fi gegraarsii fi tajaajilli ka biroon akka adda citu godhaniiru jedhan. Dr Drbretsiyoon haasaa dhageesisanii fi ergaa dabarsan kanaaf Finfinnees ta’e Asmaraa irraa kallattiin deebiin dhabaman iyyuu angawoonni mootummaa Eertraa duraan ibsa kennaniin mootummaan isaaniis ta’e loltoonni isaanii midhaan gargaarsaa akka hin dhaqqabne akka isaan hin dhorkinii fi miidhaas akka hin dhaqqabsiisne beeksisaa turan.


Mootummaan Waraana Isaa Tigraay Keessaa Utuu HIn Baasin Uummatichi Akka Gargaaramu Haala Mijeesseera: Ministeera Nagaa

Mootummaan Itiyoopiyaa hanqinni dhiyeessii midhaanii akka hin uumamneef hojiin dursanii of eeggannoo hojjetamuu isaa fi ammas haala mijataa uumuuf yaaliin taasisamaa jiraachuu beeksise. Mootummaan Itiyoopiyaa murtii lola dhaabiinsaa murteessee Tigraayiin dhiisee ennaa ba’u, ittiin ka’umsi isaa hawaasichi tajaajila barbaachisu akka argatu yaaduu dhaan jechuun ministrittiin nagaa aadde Mufriyaat Kamiil VOAf ibsaniiru. Mootummaan Itiyoopiyaa murtii dhukaasa dhaabinsaa inni murteesse, akeeki isaa tajaajila namoomaa dhiyeessuu irratti kan hundaa’ee dha. Bu’uurri murtii sanaa tokko isa kana. Gama sanaan Meqelee keessaa yeroo dhaaf ennaa baanus midhaan gara kuntaala 384,000 keenyee baane. Kunis uummatichi akka hin rakkanne, tajaajila akka argatan gochuuf dhaaboliin gargaarsaa sadarkaa addunyaa shan kanneen mootummaa waliin hojjetan jiru. Dhaaboliin kun hojii isaanii akka itti fufan gochuu carraa dandeessisu uumnee baane jechuu dha jedhan Kanneen lafoo fi xayyaaraan deggersa Tigraayiif erguu barbaadan maraaf daandiin banaa ta’uu isaaf martinuu garuu sakatta’aman malee hin darban jedhan aadde Mufriyaat.


‘Lakkoofsawwan Imbaasii Hirrisuun Biyya Baasiirraa Oolchuuf Gaariidha'

Ambaasaadderoonni muudaman garuu Dandeettii’rratti hundaawuu qaba’ Ogeessa Diploomasii         Muummeen Ministiraa Itiyoophiyaa Abiy Ahmed, Wixata darbe dubbii paarlaamaaf taasisaniin ka eeran waayee Diploomaasii biyyattiiti. Abiy Ahmed yoo kana Itiyoophiyaan sichi sochii Diploomaasii shee lafaa itti yaaduu qabdii jedhanii, lakkoofsawwan Imbaasii Itiyoophiyaa jiraniirrattis yaada kennaiiru. No media source currently available Proofeeser kaasahun Birhaanuu Yuuniversitii Finfinnee Muummee Barnoota Saayinsii Siyaasaa fi Walitti Dhufeenya Idila Addunyaa yaadni Muummee Ministiraa gma baasii hirrisuun gaaruu tahuu himan. Proofeeser Kaaasahun amma kan hojiirra jiran fi sichis ka muudaman Ambaasaadderoonn Itiyoophiyaa amanamtummaa siyaasaan utuu hin taane dandeettii qabaniin tahuu qaba jechuunis yaada kennaniiru. Wixata, Hojjaa duree darbe muummeen Ministiraa Itiyoophiyaa Abiy Ahmed, ibsa paarlaamaf kennan keessatti ijoo dubbii ka ture tokko waayee diiploomaasiiti. Abiy Ahmed dubbii isaaniitiin, eger Ityopphiyaan haala Diiploomasiishee seccaatee ilaaluu qabdii jedhan yo odubabatan. Muummeen Minsitiraa Abiy, Itiyoophiyaan Keessumaa gama Diiploomaasiin Ministeera Haajaa Alaashee ilaatee sirriitti lalfaa sakattawuu qabdi jedhu. “Kabajamtoonni mana maree kanaa akka bartan waantin fedhu, lakkoofsa Imbaasilee fi qonsiilaawwanii Itiyoophiyaan qabdu ka jaatamaa ol taha jedhame dha. Waayee kana gadi fageenyaa gaafachuun barbaachisaadha jedheen amana. Dhugaattuu Itiyoophiyaan Imbaasii haganaa ishee abrbaachisaa?.... kun dhugaa nun barbaachisu.” Jedhan Muummeen Ministiraa Abiy dubbii paarlaamaaf dubbataniin. Muummeen Ministiraa Abiy Imbaasiiwwani fi Qonsiilawwan Itiyoophiyaan amma qabdi jedhan 60 keessaa 30 cufamuu qaba jedhan; kanaafis akka sababaatti kan kaa’an; Imbaasiin hagas baayyachuun biyyattii baasii sharafa alaa baayyeef saaxile kan jedhudha. Kanarrattis Abiy Ahmed, fakkeenya fudhatanii ka dubbatan Imbaasii Itiyoophiyaa Keeniyaa jiru. “Fakkeenyaaf ambaasaadderri ani Keeniyaa qabu, ministira haajaa alaa biyyattii yoo baayyate waggaatti ykn waggaa lamatti ka ittiin wal argee mariyatu. Waayee keeniyaa achis taayee gaazexaarraa dubbisaa asis taawu gaazexaadhuma ka dubbisu, kanaaf as taayee beellama qabatee gaafa beellamnisaa gahe dhaqa. Biyyonni baayyeen Kooronaa jecha hirrisaniiruu,nus bakka bakkatti imbaasii banuun nun fayyadu ministeerri haajaa alaa kana ni sirreessa jedheen abadadha” jedhu yoo murtee tahuu male dubbatan. Muummeen Ministiraa Abiy keessumaa mootummaan Fulbaana booda hundaawu lakkoofsa Imbaasii kana hin keessummeessuu jechaan ifatti dubbataniiru yeroma kana. Proofeeser Kaasaahun Berhaanuu Yuuniversitii Finfinnee Muummee Barnoota Saayinsii Siyaasaa fi Walitti Dhufeenya Idila Addunyaatti barsiisaa ka tahan dubbii Muummee Ministiraa kanarratti yoo yaada kennan kun tarkaanfii sirriidhaa jedhu. Proofeeser kasaahun, Biyyi akka Itiyoophiyaa galii sharafa alaa xiqqaa qabdu embaasiwwan bakka hundatti banuun baasii guddaaf ishee saaxila jedhan. Kanaafis akka fakkeenyaatti dubbuma Muummee Ministiraa Abiy irraa ka’anii fakkeenyaaf baha Afriikaa keessaa Itiyoophiyaan, Keeniyaa, Ugaandaa, Tanzaaniyaa, Sudaan Kibbaa keessa Imbaasii qabdi jedhanii kun garuu bakka tokkotti waan hedduummateef barbaachisaa mitii jedhan. Kanaaf bakka tokkotti biyya jiddu galeessa fi michummaa gaarii fi barbaachisaa taate keessatti Imbasiin takk hundaayee biyyoota ollaas wal duuka hordofuu qaba jedhan yoo yaada kennan. Proofeeser kasaahun akka fakeenyaatti kan kaasan Kaanaadadha. Kaanaadaan Itiyoophiyaa keessaa Imbaasii hin qabdu, garuu Imbaasiishee Keeniyaa jiruun dhimma Itiyoophiyaa fi gaanfa Afriikaa raawachiifattii jedhan. Murteen kun dhibbaa Diiploomasii amma Itiyoophiyaarra jiru ittuu hin caalchisuudha gaaffiin itti aanu an kaaseef. Kanaafis yoo deebii kennan dhiibbaan diiploomaasii baayina Imbaasiin hin hirratu; jedhu. Kanaafis waanti sirriin Itiyoophiyaan imaammata alaashee sirreessitee faayidaa ishee kabachiifachuuf yoo carraqxe qofaa injifatti jedhan. Itti dabalatas asirratti kan kaasan waayee Ambaasaadderoota biyyattii bakka bu’aniiti. Yoo yaada isaanii kennanis Ambaasaadderoonni biyya bakka bu’an dandeettii isaanii, jaalala biyyaaf qabaniin male Kootaa ykn waan kaaniin ilaalamuu hin qabanii jedhu. Muummeen Ministiraa Abiy ka dubbatan waayee lammilee Itiyoophiyaa biyya alaa jiraatan duula diiploomaasii keessatti gargaaramuuti. Proofeeser kasaahun wanni kun addunyaa mararratti wanna baramee jechuuni kan ibsan. Yeroo dhiibbaan Diiploomaasii biyyattiirratti baayyate kana murtee akkasii fudhachuun sirriidhaa gaaffii jedhuufis yoo deebisan, Imbaasii hedduu alatti qabaachuun dhiibbaa diiploomaasiirraa biyya hin oolchu, faayidaa biyyaa eegsisuutu irratti xiyyeeffatamuu qabaadha Ka jedhan Proofeeser Kasaahun miishoorratti. Dubbiin Muummee ministiraa Dafinoo darbee garuu Keeniyaatti ijoo dubbii ture, Gaazexaawwani fi Sabahimaaleen biyyattii keessa jiran mootummaan itiyoophiyaa Imbasii Itiyoophiyaa Keeniyaa jiru cufuufi oduu jedhu ballinaan gabaasani. Kanaaf ka deebii kennan Melles Alem Keeniyaatti Ambaasaadderri Itiyoophiyaa Muummeen Ministiraa dubbiin isaanii haala sirrii hin taaneen hubatamee jechaan deebisan. Itiyoophiyaan biyyoottan Baha Afriikaa keessaa, Keeniyaa, Ugaandaa, Sudaan, Sudaan Kibbaa, Taanzaaniyaa fi Jibuutii, keessaa Imbaasii qabdi.


Dunartoonnif Dubroonni Dhibbaan Lakkaawwaman Loltoota Waraana Tigraay Keessattin Dararamaniiru

Tigraay keessatti dubartoonnii fi durboonni dhibbootaan lakkaawaman, waraansa naannoo sana geggeessamu keessatti gara-jabina guddaan humnaan gudeedamuun gabaasamaa ture. Mootummaan Itiyoophiyaa dhiheenya loltoota isaa achii baaseyyuu waraansichi ammalee hin dhaabanne. Gabaasuun VOA, Heezer Mardook dhiheenya yeroo hojiif Maqalee turtetti dubartoota fi durboota gochaan hamaan sun irratti raaw’atamee lubbuun hafa keessaa haga xiqqoo dubbistee turte. Gabaasaa ishee Tujubee tu dhiheessa.


Geetaachoo Raddaa: Mootummaan Milishoota Naannoo Amaaraa Waraanatti Erguudhaaf Yaalii Gochaa Jira

Dubbii himaan Adda Bilisabaasaa Baasaa Ummata Tigraay (ABUT), Geetachoo Raddaa mootummaan milishootaa naannoo Amaaraa gara waraanaatii erguudhaaf yaalii gochaa jira jechuudhaan balaaleffataniiru. Geetaachoo Raddaa fuulaa tiwiiterii isaanii irratti barreeffama baasaniin qotee-bultootaa Amaaraa hidhachiisanii Tigraayii irratii dhulchisuun bu’aa akka hin qabne himanii, humna haadholee Tigraay ajjeesuuf dhufuu kamiiniyuu akka adaban ibsuudhaan dhaadataniiru.


Barattoonnii Yuuniversitii Maqalee "Haala Nageenyaa Gaarii Keessa Jira," Jedhan

Barattoonnii Yuuniversitii Maqalee keesatii barachaa jiran haalaa nageenyaa gaarii irra akka jiraan VOAtii himaniiru. Gabaasaan VOA Mulugeetaa Atsebahaa kan hasofisiisee barattooni kun akka jedhanii, erga mootummaan feederaalaa Tigraayiin gad lakkisee bahee as tajaajila baankii fi bilbilaa dhabuu iraa kan hafe rakkoon biraa akka isaan hin muudane dubbataniiru. Baratootaa kana keessaa barataa Tewodiros Shuraa akka duraanii ta’uu dhabaatus kaafee dhaa nyaata argachaa akka jiran dubbatee, barattoonii mooraa inni keesaa jiru keesaa jiran akka qormaata fudhachhudhaaf qophaawa jiran himeeraa. Naannoo Gambeelaa irraa deemtee barumsaa digirii lammaffaa kan fudhachaa jirtu Ojuluu Ota’o , erga mootummaan federaala bahe gara as jalqabaa sodaan akka ture dubatee, yeroo amma garuu haalii mooraa keessa jiru tasgabaa’uu isaa himtaatti. rakkoon guddaan amma jiru waan manii baankii hin jirreef maalaaqa harkaa dhubuu, akkasumasii waan tajaajillii bilbilaa hin jirreef maatidhaa wajiin wal qonamuu dadhaabuu akka ta’e dabaltee ibsiteetti. Baraataan Fiqaaduu Dammaqa jedhamuu akka jedheeti, ituu haalii mijatee barattoonii maatii isaanii biratii boqonaa fudhataanii yemuu haalii caalaa tasgabaa’u deebi’anii gaarii akka ta’e dubatee, barattoonii tokko tokkoo kutaa baruumsa keessa taa’nii waa’ee maatiitif akka boohan dubateeraa. Naannoo oromiyaa irraa kan Maqalee dhaqe barataa Gaaddisaa Maammoo gama isaatiin waan tajaajillii bilbilaa hin jirreef barattoonii hedduun yaaddoo keesaa akka jiran dubbatee yeroo amma baruumsa itti fufudhaa fi qormaataa fudhaachuu ittuu hin ta’in, baratoonii hunduu kan barbaadan boqonnaa fudhatanii maatii isaaniitin wal arguu akka ta’e himeera. Tigraay keesatii tajaajillii ibsaa bakka tokko tookootii deebi’uu isaa kan ibse gabaasaan VOA Mulugeetaa Atsebahaa tajaajillii geejibaa naanicha keesaas akka jalqabame gabaaseera.


Barattoonii Yuniversitootaa Tigraay Turan Walloo fi Affaariin Galaa Jiru

Barattoonii yuniversitootaa Tigraay keessattii barachaa turan naannichaa gad lakkisanii miilaan walloo dhaa fi affaariin akka galaa jiran himaneera. Akka gabaasa Gabaasan VOA Masfin Araagee ibsetii, Hospitaalaa Hayidar isa Maqaleetii hargamuu keessatii baruumsaa shaakalii irra kan turan barattoon barana eebifaman dabalatee barattoonii 30n miilaa fi konkola’ataadhaan imalanii magaala Dassee gahaniiru. Dhabiinsa tasgabbiitiin kan ka’ee baruumisii ergaa addaan cite booda mooraa man baruumsaa keessaatii degertoota fi mormitoota mootummaatiin wal qoodinsii waan umameef barattootaa keessatii muddamnii dhalachuu isaatiif akka dhiiftee baate Hordoftuu baruumsa fayyaa kan taate baratuu Meelat Bayyanaa ibsiteetii. Ergaa waraanii mootummaa federaalaa Tigraayin gad lakkisee bahee barattoonii yuniversitoota Tigraay keessaa jiraan miilaan karaa naannoo Affaar bahaa jirachuu isaanii VOAn mirkaneefateeraa. Mooraa mana baruumsaatin ala warren jiran jiraatonii naannoo tigraay gargaarsa isaan godhaniif barattoonii kun galateefachuun isaanii gabasameera. Ministeerii saayinsii fi baruumsa ol aanaa ergaa fuulaa marsariitii isaa irrati tibbanaa dabarseen, barattoonii akka haala nagaa keessa jirani fi qormaataa seemisteeraa lammaffaatiif qophaawaa aka jiran ibsuun isaa ni yaadatama. Barattootaa Tigraay keessaa bahaa jiran biroo haasofsiisuudhaaf akka bilbilaa isaanii argaachuu hin dandeenye, akkasumas ministeerii sayinsii fi baruumsaa ol aanaa imoo dhiyeenyaatii midiiyaa hunda waaminee ibsa kennina malee kopha kophaatii ibsa hin keninu waan jedheef deebii argachuun akka hin danda’amne gabaasaan VOA ibseeraa. Maatiin barattootaa ammayyuu akka ijoolleen isaanii deebi’anuuf waamichaa dhiheesaa jiru.


Hidhi Laga Abbayyaa Bishaaniin Guutamuu Masrii fi Sudaan Morman

Masrii fi Sudaan Itiyoopiyaan walii galteeirra utuu hin ga’amin kan falmisiisaa ta’e hidha laga Abbayyaa marsaa lammataaf bishaan itti guutuuf ka jirtu ta’uu beeksisuu ishee fudhatama dhabsiisanii jiran. Kunis golli naga eegumsaa kan tokkummaa mootummootaa kamisa borii wal ga’ii isaa jalqabuu dura muddama jiru hammeessa jedhamee jira. Masriin Wixata galgala Itiyoopiyaan hidha sana marsaa lammataaf akka guuttu itti himuu ishee labsiteejirti. Kibxata immoo Sudaan ergaan wal fakkaatu ishee ga’uu beeksist Garuu Itiyoopiyaan qabeenya bishaan isaanii ilaalchisee soda kan qaban Masrii fi Sudaan waliin yeroo dheeraaf wal falmisiisaa kan ture hidha laga Abbayyaa bishaan guutuu sirnaan hin mirkaneessine. Angawoonni Itiyoopiyaa maqaan isaanii akka hin tuqamne gaafatan hojiin isaa baatii Adoolessa fi Hagayyaa keessa akka itti fufu kan dubbatan yoo ta’u, keessumaa yeroo gannaa roobi jiru bishaanni guutuun adeemsa uumamaa ti jedhan. Itiyoopiyaan ganna bara 2020 hidha sana bishaan itti guutuuf sochii ennaa gootu, marsaan lammataa walii galtee irra ga’amus hafus Adoolessa bara 2021 keessa kan itti fufu ta’uu labsitee jirti. Hidhi sun fedhii human ibsaa uummata ishee miliyoona 110 guutuuf akkaan barbaachisaa akka ta’e beeksistee jirti.


Eertraan Humnoonni Tigraay Ajjeechaa Haalo Ba’iinsaa Baqattoota Irratti Raawwatan Jechuun Himatte

Ministirri odeeffannoo Eetraa Yemaanee Gebremesqel ergaa Tweeter irratti barreessaniin, addi bilisummaa uummata Tigraay mooraa baqataa dabaluu dhaan ajjeechaa haaloo ba’iinsaa namoota nagtaa irratti geggeessaa jira. Haa ta’u malee gochi suukaneessaan akkasii fi hojiin seeraan alaa TPLF, dhaabolii tokkummaa mootummootaa kan akka OCHA, UNHCR akkasumas caasaalee sabaa himaa mootummotaa fi sabaa himaaleen hidhata isaanii qaban siyaasaaf waan itti fayyadamaniif haguugame jedhan. Karaa biraatiin Tokkummaa Mootummootatti dhabbanii baqattootaa, UNHCR, ajjeechaa baqatoota Ertiraa irratti geggeeffame jedhame kana akka hin qulqulleeffanne beeksise. “Gabaasa ajjeechaa torban darbe Tigraay keessatti raawwatame jedhamee UNHCR quba qaba, gabaasa akkasii xiyyeeffannoodhan ilaala,” jechuudhan ergaa gabaabaa twiiterii irratti an dabarse dhabbatichi, battaluma hojjattoota isaa, dhabbilee wajjin hojjatan, akkasumas baqattoota Eertitaa Shiree jiran qunnauu eeree gaabasa jedhme garuu akka qulqulleeffachuu hin dandeenye ibseera.


Humnoonni Naannoo Amaaraa fi Kan Eertraa Guutummaa Dhaan Tigraay Keessaa Ba’uu Qabu: Ministrii Dhimma Alaa Yunaayitid Isteetis

Ministriin dhimmi alaa Yunaayitid Isteetis Antonii Bilinkan kaleessa muummicha ministeeraa Abiy Ahimed waliin mari’atanii jiran. Ministrichi, qaamotiin martinuu kanneen walitti bu’iinsa biyyattii keessa jiran hatattamaan, yeroo hin mutaa’iniif akkasumas dhukaasa dhaabinsa irratti akka walii galan cimsanii yaadachiisaniiru. Ministrichi riqichi gara Tigraayitti geessuu manca’uu isaaf daandiin dhabamuu isaa balaaleffataniiru. Humnoonni Eertraa fi kan naannoo Amaaraa guutummaa dhaa Tigraay keessaa akka ba’an dabalatee Adoolessa lama gola naga eegumsaatiin tarkaanfiiwwan tarreeffaman hojii irra oolchuuf akka cichan muummicha ministeera Abiyiin yaadachiisaniiru. Gargaarsa namoomaaf danqaa malee daandiin akka saaqamu, kanneen dhiittaa mirg namaa suukaneessaa raawwateef itti gaafataman seeratti akka dhiyaatan gochuuf adeemsi ifa ta’e akka jiraatu, daangaan Itiyoopiyaa kan keessaas ta’e alaa humnaan ykn heera biyyaa cabsuun akka hin taane mirkaneessaniiru. Itti dabaluu dhaanis ministrichi, adda addummaa gosaa fi siyaasaa biyyattiif furmaata waarinsaa fiduuf hojii rakkisaa ta’eef mariin siyaasaa hunda hirmaachise hatattamaan akka gaggeessamu irra deebi’uun gaafataniiru jechuun dubbi himaan ministrii dhimmi alaa Ned Price beeksisaniiru.


Prezidaantii Naannoo Amaaraa: Walqayit Xagadee kana booda humnaan fudhanna kan jedhu yaadamuu hin qabu

Walqaayit Xagadee fi Raayyaa deebisanii qabachuuf sochiin taasiamaa jiru, uummata Amaaraa biratti fudhatama hin qabu jechuu dhaan bulchaan naannoo Amaaraa Agenyoo Teshaager dubbataniiru. Bulchaan kun itti aansaniis dubbii tuqachuun yoo jiraate naannoon isaanii qophaa’ee akka eegu ibsan. Humni naannoo Amaaraa Tigraay dhiyaa keessaa haa ba’u jechuun haal duree addi bilisummaa uummata Tigraay kaa’etti aansee ti bulchaan naannoo amaaraa ibsa kana kan kennan. Obbo Ageenyoon dhimmi Walqaayit ilaalchisee gaazixeessota biyya keessaaf ibsa kennaniin kana dubbatan. Gaaffiin Walqaayit gaaffii eenyummaa uummataa waggoota 30 ti jedhan. TPLFn humnaan naannoleen qabaman fi gaaffii eenyummaa isaaf uummati gatii baaseera kan jedhan obbo Agenyoon, naannoon sun naannoo Amaaraa ti, nu jalatti bulaa jiru jechuun ibsan. Walqayit Xagadee kana booda humnaan fudhanna kan jedhu yaadamuu hin qabu jedhanii TPLF naannoo sanatti tarkaanfii waraanaa fudhachuu akka hin yaadne obbo Agenyoon akeekkachiisaniiru jechuun Aster Misgaanaaw Bahir Daar irraa gabaasteetti.


Paarteleen Mormitootaa Naannoo Afaar Komii Dhiheesan

Filannoo Itiyoophiyaa isa marsaa 6ffaa irratii kan hirmaataa paartileen naannoo Afaar adeemsaa fi bu’ii filanichaa irratii komii kaban dhiheesaniiru. Paartiin Adda Bilisabaasaa Afaar, Adda tokkumaa Waraaqisaa Dimokiraatawa Afaar, partii saba Afaar, paartii haqaawaa fi dimokiraatawaa saba Afaar, akkasumas sochii dimokiratawa sab lammii Argobba ta’uudhaan ibisaa Finfinnee keesatii gaazexesootaaf kenaanini komii isaanii ibsan. Miseensi mana maree paartilee kana Abbo Muusaa Adem akka VOAti himanitii, filanoo keesaa kan galamee ittuu qophaa’insii gahaan hin jiraatin fi ittuu qaawaan adda adda jiruu ta’uu isaa himanii, yemuu galmee filatootaa kaaridiin gahaan filattootaf akka hin kenamineef dabbaloonii paartii biyya bulchaa jiruu offi isaanii kaardii qabatani , guyya filanoo akka manaaf hiraa turaan dubbataniru. Guyaa falannoo namoonii hedduun al tokkoo caalaa deddebi’anii sagalee kenna akka turani fi taajabdoonii paartii mormiitootas akka hari’aman Obbo muusaan himaniiru. Boordiin Filannoo biyyoolesaa filannicha ilaalchisee ibsa gidduu kana kenneen buufataa filannoo 46 keesaa 30 irratii komiiniif iyyannoon dhihaachuu isaa ibsee koniim paartilee afaarisi akka qoratamu dubbachuu isaanii gabaasaan VOA Masini Araagee gorsiituu dhimma sab quunamitii boordichaa soliyaanaa shimalis caqasuudhaan gabaaseera. Dhima kan irratii haanga’oota Mootummaa naannoo Afaar haasofsiisudhaaf yaaliin godhamee akka hin milkoofneefi fuladuratti yaadin isaanii yemuu argamu akka keesumeefamuu Masifin Araagee gabbasa kana keessanii ibseera


Furmaanni Siyaasaa Akka Argamuuf Of Qusannee Jirra: Hoogganaa Humnoota Tigraay

Guyyaa kaleessaa ajajaan waraanaa garee ripxe loltoota Tigraay mootummaa Itiyoopiyaa waliin walii galteen lola dhaabiinsaa akka tolfamu gaafachuu dhaan walitti bu’iinsa naannoo gama kaabaaf furmaata siyaasaa akka argamuuf jecha of qusannee jirra jedhanii mootummaan waraansa sana injifachuu hin danda’u jedhan. No media source currently available Waraanni mootummaa Maqalee keessaa erga ba’ee torban tokko booda Rooyitresiif ibsa kan kennan Tsaadiqaan Gebretensaay, injifatamuu humnoota Abiy booda amma walii galteen lola dhaabiinsaa haa tolfamu jechaa jirra jedhan. Rakkoo jiru maraaf furmaata siyaasaa arguuf jecha of qusannee jirra, hawaasi addunyaa haala kana yoo hubate nan fedha jedhaniiru. Bakka hin beekamne irraa bilbila saatelaayitiin akka dubbatanitti, filmaati ka biroon hin jiru taanaan, filmaati itti aanu tarkaanfii waraanaan furmaata fiduu yaaluu dha jedhan. Dubbi himaan muummicha ministeeraa Abiy Ahimed fi hooggnaan gurmuu dhimma Tigraay yaada kanaaf battala deebii hin kennine. Mootummaan Abiy erga jalqaba baatii Sadaasaa qabee paartiin ennaa sana biyya bulchaa ture TPLF maadhee waraanaa gama kibbaa haleele ittiin jedhee as adda bilisummaa uummata Tigraay waliin lola irra ture. TPLF himannaa sana ni haale. Sanaan booda siivilonni kumaan laka’amanii fi qabsaa’onni lakkoobsi isaanii hin beekamin du’aniiru. Lolli sunis hariiroo gam lamaanii baatileef gad adeemaa erga deemeen booda itti fufe. TPLF mootummaan dhalattoota Tigraay irratti loogii oofuu dhaan aangoo ofii waaltessuuf yaalii gochaa jira. Mootummaan akka jdhetti immoo, kan ani tarkaanfii fudhataa jiru garee yakkamtoota TPLF irratti.


Golli Naga Eegumsaa Waa’ee Tigraay Irratti Ifatti Dubbatee Jira

Jimaata darbee walgahii kan gaggeessee yoo ta’u humnootiin Tigraay walii galtee dhukaasa dhaabinsaa gochuu akka qaban tokkummaan mootummootaa hubachisee jira. Kunis rakkoo gargaarsa dhala namaa hambisuuf akkasumas rakkoo biyyatti keessaaf furmaata gama siyaasaa arguuf gargaara jedhamee jira.yeroo ammaa uummanni kuma 400 kanneen caalan beelaaf saaxilamuun ibsamee jira. Walgahii ejjennaan lama irratti calaqqiifamee Kanaan Amerikaan amma iyyu mootummaan Itiyoophiyaa gargaarsii dhala namaa dhaqqabuu isaa mirkaneessuuf itti gaafata irra jiru ba’u akka qabuu fi gamnii hundumtuu waliigaltee dhukaasa dhaabiinsa isa dhugaa irra akka ga’an gaafattee jirti. Tokkummaa mootummootaatti Ambaasaaddarri Amerikaa Lindaa Toomaas Griinfiild Looltonni Itiyoophiyaa Maqalee keessaa yeroo ba’an waajiiroota gargaarsa dhala namaa saamuu fi meeshaalee qunnamtii barbadeessuu isaanii kan ibsanii meeshaalee saaman mara deebisuu qabu jedhan. Namoota Tigraay keessatti rakkataa jiran isa Kanaan duraa caalaa amma dhaqqabuu akka barbaachisuu ibsanii, gamnii hundi waliigaltee dhukaasa dhaabiinsa isa dhugaa tolfachuun mariif akka taa’an gaafatan. Mariin kunis humnootii Tigraay kan dabalatuu ta’u beeksiifna jedhan. Raashaan dhimmi Tigraay dhimmi keessoo Tigraayii kan jettu yoo ta’u miseensoonni gola naga eegumsaa qormaata adda addaa kan Itiyoophiyaa keessaa sirnaan hubachuun yaalii biyyattiin gochaa jirtuuf akk deggeraniif bakka bu’an Itiyoophiyaa gaafachuu isaanii Keneedii Abaate Finfinnee irraa gabaasee jira.


Mootummaan Naannoo Tigiraay Lola-dhaabinsaaf Haal-dureelee Dhiheesse

IWEAT’n kan hoogganamu mootummaan naannoo Tigraay, walii-galtee lola dhaabinsaatiif haal-duree lafa kaa’uun deebii kenne. Mootummichi naannoo ibsa baaseen, humnoonni Ertriraa fi naannoo Amaaraa naannoo sanaa keessaa akka bahan, naannicha keesatti balalii sadarkaa addunyaa geggeessuu dabalee, wal-quunnamtiileen hundinuu akka banamanii fi qaamni humna naga-eegumsaa mootummaa kamiyyu Tigiraay akka hin seenne, kanneen jedhan dabalatee haal-dureelee tarreessee jira. No media source currently available


Mootummaan Uummataan Karaa Seeraan Filatamee Iddotti Deebi’era: TPLF

Waxabajjii 21 bara 2013 humnootiin Tigraay magaala Maqalee eega to’atanii jalqabee jiraattonni magaalatti waltajjitti ba’uun gammachuu qaban gidduu kana ibsaa turan. Adda Bilisummaa Uummata Tigraayiin (TPLF) kan hogganamuu mootummaan bulchiinsa naannoo Tigraay ibsa baasen uummanni qabsoo fi wareegama kafaleen mootummaan seeraan uummataan filatame iddotti deebi’eera kanaafis baga gammaddan jechuun qabsoo keenya jabeessinee itti fuufna jedhee jira. Hogganaan bulchiinsa naannoo Tigraay Dr. Dabratsiyoon Gabra Mikaa’eel Robii dabree waltajjitti ba’uun uummataaf dhaamsa baga gammaddan jedhu dabarsanii jiru. No media source currently available


Mootummaan Itiyoopiyaa TPLF Dabalatee Paartilee Mormituu Ka Sirnaa Marii Hirmaachise Geggeessuuf Karoorri Tolfamuu Beeksise

Mootummaan Itiyoopiyaa naannoo Tigraay keessatti tajaajila baankii, ibsaa fi bilbilaa itti gaafatama fudhatee bakkatti deebisuuf kan rakkatu ta’uu beeksise. No media source currently available Har’a miinisteerri dhimmi alaa diplamaatota Finfinnee jiru waliin marii gegggeesseen dhiyeessii gargaarsaa fi tajaajilawwan kana fakkaatu ilaalchisee balaliieessumaa xayyaarawwan tokkummaa mootummootaa sakatta’inni godhamee, naannoon keessa balali’an kan eeyamamuuf ta’uu beeksisee jira. Haa ta’umalee xayyaarawwankun naannoo Tigraay erga ga’anii booda rakkoon yoo isaan mudate mootummaan itti gaafatama akka hin fudhanneibsee, geejjiba lafootiifis mootummaan itti gaafatama akka hin fudhanne tuqee jira. Riqichi Tekezees cabuu isaa ministeerri dhimma alaa mirkaneessee jira. Marii hawaasa dimplomaasummaa waliin geggeessame haasaan kan banan ministriin dhimmi alaa Demmeqee Mekonnin, rakkoo naannoo Tigraay furuuf mariin hunda hirmaachise akka geggeessamuuf karoorri tolfamuu dubbataniiru.


Xiinxala: Waa’ee Mootummaan Itiyoophiyaa Waraana Tigiraay Keessaa Baasuu Irratti

Waa’ee mootummaan Itiyoophiyaa waraana isaa Tigiraay keessaa baasuu fi lola-dhaabinsa gama tokkoo labsuu ilaalchisee dhaabbatoota adda addaa irraa xiinxaltoonni yaada isaanii kennaa jiran. Dhaabbatoota sadii, jechuun – Waaltaa Afrikaa kan Atlantik Kaawunsil fi Instiitiyuutii Nagaa kan Yunaayitid Isteetis akkasumas Waaltaa Tarsiimoo fi Qorannoo Sadarkaa Addunyaa (CSIS) jedhamu irraa xiinxaloonni Raadiyoon Sagalee Amerikaa dubbise yaada kennan caqasaa. No media source currently available


Mootumman Itiyoophiyaa Rakkoo Ammaa Booda Tigiraay Keessatti Akka Itti-gaafatama Hin Fudhanne Beeksise

Ammaa booda, rakkoolee adda addaa bulchiinsa naannoo Tigiraay keessatti uumamaniif itti gaafataa akka hin fudhanne, mootummaan Itiyoophiyaa kaleessa ibsa kenneen beeksisee jira. Muummichi-ministaraa, mootummaan maaliif akka waraana isaa Tigiraay keessaa baase ennaa ibsan, “misaahelaa fi meeshaalee biroo achi jiran baafnee jirra. Akka kaleessaa wanni nu yaaddessu hin jiru,” jedhan. Waraana isaa naannoo sana keessa jiru baasuu isaa kan dubbatu mootummaan, “wanneen itti fufanii naannoo sana keessatti uumamaniif itti gaafatamaan Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay,” jedha. Minister-deetaan Ministirii Dhimma alaa Itiyoophiyaa, Obbo Reedwaan Huseen, waraanni Ertiraas naannicha gad-lakkisee ba’uu jalqabuu ibsan. Raayyaan ittisaa immoo gama isaatiin, humni Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay, karaa Umaraa fi Raayyaa dabalee kallattii kamiinuu fedhii socho’uu yoo qabaate, deebiin isa mudatu tarkaanfii hamaa akka ittti tahu dubbate. No media source currently available


Iitiyoopiyaa fi Jabuutiin Misooma Bishaanii fi Investmentii Irratti Mari’atan

Hoogganni sadarkaa ol aanaa Itiyoopiyaa fi Jabuutii naannoo Somaalee, godina Sitii keessatti kan argamu projektii dhiyeessii bishaan qulqulluu daangaa qaxxaamutu kan Itiyo-Jabuutii daawatanii jiran. Muummicha ministeeraa Jabuutii Abdiqaadir Kamiiliin kan hoogganame jilli Jabuutii itti aanaa bulchaa naannoo Somaalee obbo Ibraahim Usman waliin ta’uu dhaan naannoo Somaalii godina Sitii bakka Kuulan jedhamutti kan argamu madda bishaan lafa jalaa fi raabsii bishaanii daaawwatanii jiran. Waggaa saddeetti har’aa kan jalqabame projektiin bishaanii daangaa qaxxaamuru, jalqaba ennaa yaadame bishaan metir kuubii kuma 100 ni argama jedhamee akeekame keessaa dhibba irraa harki 20 qofaan kan argame ta’uu kan dubbtan itti aanaan bulchiinsa somaalee obbo Ibraahim Osman, rakkoo kanas waliin ta’uun gamaaggamuu isaanii VOAf ibsaniiru. Lafoo, qilleensaa fi buufata dooniin hariiroo uummataa fi hariiroo cimaa kan qaban Jabuutii fi Itiyoopiyaa dinagdee dhaan kaayyoo wal qabsiisuu hojiiwwan qaban keessaa tokko projektii bishaanii kana jedhan obbo Ibraahim. Raawwatiinsa isaa ilaalchisee bakkaawwan duwwaa argamanis gamaaggamuu isaanii dubbataniiru. Gama naannoo Somaaleetinis godinaa qabee hoogganni hanga aanaatti jiru waltajjii sana irratti waan hirmaataniif hanqina argame guutuuf akkasumas projektichi bishaanii kun akka barbaadametti akka milkaa’u gochuuf martinuu waan irraa eegamu ni gumaacha jedhanii kan amanan ta’uu obbo Ibraahim ibsaniiru Waltajjii sana irrattis misooma bishaanii sanatti dabaluu dhaan abboonni qabeenyaa Jabuutii bishaanni lafa jalaa bakka inni itti argamuu fi Jabuutii waliin wal daangessu godinaa Sitiif maallaqa baasuu haala dandeessiu irratti illee mari’achuu isaanii obbo Ibrahim ibsanii jiran. Lammiiwwan Jabuutii irra hedduunis gam tokkoonis haa ta’u karaa biraa godinaa Sitii fi Dirree Dhawaa waliin walitti dhufeenya qabu jechuun Addis Chekol gabaaseera.


Haalli Tigraay Keessaa Daran Yaaddessaa Dha: Dubbi Himaa Tokkummaa Mootummootaa

Dubbi himaan muummicha barreessaa kan tokkummaa mootummootaa Steefen Dujaariik tuuta oduuf ibsa kennaniin, waahiloonni keenya hojii gargaarsa namoomaa kanneen Itiyoopiyaa keessa jiran haalli Tigraay amma iyyuu akkaan laaffataaf tilmaamuun rakkisaa ta’uu nutti himan. Erga raayyaan ittisa biyyaa magaalaa Maqalee dhiisee erga ba’ee qabee magaalattiin to’anaa adda bilisummaa uummata Tigraay jala jirti. Adirgrat, Adwa, Aksum fi Shireenis akkasuma. Irra jireessa haalli jiru tasgabbaa’aa ta’us, kutaalee naannoo sanaa hanga tokko keessa lolatu jira. Ibsaa fi quunnamtiin bilbilaa Tigraay guutuu irraa cite kan jiru yoo ta’u, quunnamtiin kan jiru karaa bilbila saatelaayitii fi keellaa tokkummaa mootummootaa Maqalee fi Shiree keessa kan jiru quunnamtii interneetii qofa. Qaamonni martinuu siivilotaaf eegumsa gochuu dhaan sochii hojjettoota gargaarsaa fi meeshaa gargaarsaa naannoo sana keessaa fi qilleensa irraa fi lafoo mala ittiin dhaqqaban danquu irraa of qusachuu qabu. Hojiin gargaars namoomaa naannoo sanaaf akka itti fufu gochuuf meeshaa gargaarsaa fi hojjettoota itti dabalaa Tigraayiif erguun, tajaajila ibsaa fi bilbilaa bakkatti deebisuu, maallaqii fi boba’aan naannoo sanaaf dhiyaachuu ariitiin mirkanaa’uu qaba. Haala isaa itti dhiyeenyaan hordofuu itti fufna, kanaaf lolli hatattamaan dhaabatee walitti bu’iinsi jiru karaa nagana furuuf tarkaanfiin hatattamaa akka fudhataman muummichi barreessaan kan tokkummaa mootummootaa waamicha dabarsaniiru.


Namoota Sababaa Hokkaraan Godaanan Hojiin Deebisuu Jalqabamee jira: Angawaa Komaand Poost

Bulchiinsa naannoo Beeneeshaangul Gumuuz godiina Matakkal keessatti nageenyii dhabamuu isaan kan ka’e manaa fi qe’e irraa godaananii kan turan namoonni kuma 50 caalaa hojiin qe’e isaanti deebisuu gaggeffamaa kan jiru ta’u walitti qabaan Komaan postii godina Matakkal Letenaa Jeneraal Asraat Deneeroo ibsanii jiru. Godiina sana keessatti “rakkoo bulchiinsa gaariitu jira” jechuun bosoona seenanii namoota nagaa irratti haleellaa gaggeessaa turan kan ittiin jedhan hidhattoonni ,leenjiin haaromsaa kennameefii akka deebi’an ta’eera jedhan. Kanaaf jechaa naannoo snatti nagaan bu’eera jechuun Letenaa Jeneraak Asraat Deneeroo dubbachuu isaanii Asteer Misgaanaaw Baahir Daar irraa gabaastee jirti.


Weerarri Hawaannisaa Jalqabuun Ibsamee Jira

Bulchiinsa nannoo Amaaraa godiinaalee gama bahaa 3 keessatti Hawaannis argamuun ibsamee jira.Lafa oomiishaa, lafa dhichaa fi bosoona qabatee jiru Heektaara kuma 31 irratti argamuun ibsamee jira. Hawaannis gammoojjii kun Walloo kaabaa fi kibbaa akkasumas godiina hawaasa oromoo keessa kan jiran gandeen 103 irratti waxabajjii 17 kaasee argame jechuun waaltaa kunuunsa biqiltuwwanii kan Kombolcha jiruuf Daayreekteera kan ta’an Mohammeed Yimer ibsanii jiru. Godiinaalee sadeen keessattis to’annaa jala olchuuf hojjatamaa akka jiru ibsamee jira Jechuun Masfin Arraagee gabaasee jira .


Tigraay Keessa Tajaajilli Caasaalee Qunnamtii fi Intarneettiin Hin Jiru: Jarmayoota Gargaarsaa

Mootummaan Fedeeraalaa kan Itiyoophiyaa sochii waraanaa Tigraay keessatti baatilee 8f gaggeessaa ture battalumatti dhaabuu isaa eega labsee guyyaa tokko booda, caasaan qunnamtii Tigraay keessaa kan hin jirre ta’u kan ibsan hojjatonni gargraarsa dhala namaa, loola dhaabinsii tolfamee hojii irra oolee namota haala beela fakkaatuu keessa jiiran kuma dhibba hedduun dhaqqabuun ni dand’ama jedhanii abdataa jiran. Loola dhaabiinsii battalumatti labsamee kun waan inni hordoofsisuu fi dhiibbaa inni qabaatu ifa miti jechuun dubbii himaan Tokkummaa Mootummootaa Steefan Juriik oduu gabaastottaaf kibxta kaleessaa ibsan. Hojiin gargaarsaa jaarmayonni gaggeessan sababaa wal waraansaan guyyoota dhiyeenya kanaan danqamee akka ture, garu haala nageenyaa fi haallii ittiin dhaqqaban qoratamee kan itti fufuu ta’a jedhu. Dirreen xayyaaraa Maqalee fi daandileen cufaa waan ta’eef jecha, karaa kamiin gargaarsii Tigraay seenuu akka danda’uus, waahiloota keenya kan nageenyaa fi hayyoota gargaarsa loojastikaa waliin dubbanna jedhan. Koreen sadarkaa addunyaa kan fannoo dimaa sochii isaa Magaala Maqaleen ala gaggeessuu yeroof kan dangeesse yoo ta’u haalli garamitti deemaa akka jiru itti dhiyeenyaan hordofaa jira. Tigraay keessa haallii jiru kan yeroo fedheetti akkaan jijjiramu danda’uu akka ta’e fi Maqalee keessatti nagaa kan fakkaatuu ta’u kan ibsan dubbii himaan jaarmayaa kanaa kan kutaa Alyona Syneenko Naayroobii irraa yoo ta’an hojjattoota keenya Tigraay keessaa qunnamaa jirra jedhan.Suqiileen banaa, namoonni daandilee irra kan adeeman yoo ta’u caasaalee qunnamtii fi intarnettiin hin hojjatu jedhan.


Dubbii himaan Ministrii Dantaa Alaa Amerikaa Waa’ee Dhukaasa Dhaabinsii Itiyoophiyaan Labsitee maal Jedhan?

Dubbii himaan ministrii dantaa alaa Yunaaytid Isteetes Need Praayis Kibxata kaleessaa ibsa baasaniin, dhukaasa dhaabinsii Itiyoophiyaan labsitee walitti bu’iisa fi miidhaa Tigraay keessaa jijjiree gargaarsii dhala namaa dhorkaa tokko malee ni dhaqqaba taanaan tarkaanfii gaarii dha jedhan. Yunaaytid Isteetes Waraanni Ertraa Itiyoophiyaa keessaa guutummaatti, battalumatti karaa beekamuun akka ba’an gaafatti kan jedhan praayis, kun ta’uun mootummaan Itiyoophiyaa akka baatii Bitooteessa keessa waadaa seeneetti dhukaasa dhaabiinsa fixaan ba’e fi lubbuu dheeratu akka argamu gargaara jedhan.


Seera Tumtoota Yunaayitid Isteetis: Labsiin Lola Dhaabinsa Itiyoophyaa Kan Yeroo Qofa Ta’uu Mala

Mootummaan Itiyoopiyaa lola baatilee saddeetii booda lola dhaabiinsa hatattamaa erga labsee as, loltoonni Tigraay torban kana magaalaa Maqalee deebisanii to’atan. Seera tumtoonni Yunaayitid Isteetis garuu lola dhaabinnsi kun kan yeroo qofaa ta’uu waan danda’uuf naannoo sana keessaa uummata miliyoonaan laka’amu dhiibbaa beelaa irraa oolchuu hin danda’u jedha jechuun Kaatriin Giipsen gabaasteetti. abaasa Katherine Gypson Tujubetu dhiyeessa. No media source currently available Daandiiwwan Maqalee irratti lola dhaabiinsi gam tokkoo labsamuun mootummaa Itiyoopiyaa fi loltoota adda bilisummaa uummata Tigraay gidduutti baatilee saddeetiif geggeessamaa ture dhaabsisee jira. Seera tumtoonni gameeyyiin Yunaayitid Isteetis garuu lolli kun dhaabachuun yeroof qofa ta’uu mala jechuun akeekkachiisan. Miseensi mana maree dimokraatichi Gregory Meeks akka jedhanitti “Furmaata nagaaf daandii saaqa jedheen abdadha. Haa ta’u malee addi bilisummaa uummata Tigraay Eertraa seenuuf dhaadataa jiraachuu isaa dhaga’aa jirra. Kunis walitti bu’iinsichi ifatti hammaachuu akka danda’u mul’isa.” Walitti bu’iinsi sun ennaa torban darbe waraanni Itiyoopiyaa haleellaa samii irraan lafa gabaa Tigraay keessaa irratti raawwachuun namoonni 60 ol du’anitti hammaataa adeeme. Lammiiwwan Tigraay loltoonni Itiyoopiyaa fi Eertraa dararaa hamaa humnaan gudeeddii raawwachuu dabalatee midhaan nyaataa fi gargaarsi akka hin dabarre ugguruun beela hamaa dhaqqabsiise himatan. Garee Ripaablikaanotaa irraa Michael McCual akka jedhanitti immoo “Yakki waraanaa, yakki farra namoomaa fi gochi fixiinsa sanyii uummata Tigraay irratti raawwatameera. Torban darbe muummichi ministeeraa Abiy Ahimed Tigraay keessa beelli hin jiru jedhanii turan. Tigraay keessa kan jiru haala suukaneessaa haaluun hedduu rifaasisaa dha.” Jaarmayaan gargaarsa misooma addunyaa kan Yunaayitid Isteetis uummata Tigraay miliyoona 6 keessaa kanneen miliyoona afurii fi walakkaa ta’an gargaarsa nyaataa kan yeroo hatattamaa barbaadu. Kanneen 900,000 ta’an immoo duruu haalli hamtuun isaan mudatee jira. Angawaan USAID tokko seera tumtootaaf akka ibsanitti hookkara quunnamtii saalaan dararaan raawwatame hammana jechuun hin danda’amu jedhan.


Gabaasaaleen Adda Addaa Haala Tigraay Keessaa Maal Jedhu?

Mootummaan Itiyoophiyaa Tigraay keessatti dhukaasa dhaabiinsa labsuu isaa Wiixata kaleessaa galgala kan beeksisee yoo ta’u, paartiin duraan Tigraayin bulchaa ture waraana isaa waliin magaala Maqalee seenuun ibsamee jira. Guyyaa har'a immoo magaala Shiree seenuu humna Adda Bilisummaa Uummata Tigraayitu gabaafamaa jira. Gollii naga eegumsaa walgahii hatattamaa ifa ta'e akka gaggeessufis gaaffiin dhiyaatee jira. "Dhukaasa dhaabinsii labsamee jechuun wal waraansii guutuummaatti xumuramee jechuu miti jedhu," qorattonni. Dhimma kana irratti kan maddeen adda addaa gabaasan qindeessinee jirra. Caqasaa. No media source currently available


UNICEF Komii Dhiheese

Miseensonii raayyaa ittisa biyyaa Itiyoophiyaa waajiraa isanii isa magaala maqalee keesaa jiru seenanii meeshalee quunamtii jalaa cacabsuu isaa dhaabata mootummoota gamtoomanii jalatii dhimaa ijoolewanii irratii kan ojjatuu dhaabanii UNICEF beeksiseera. Darkteeraa UNICEF Henrietta Fore ibsa kenaniin akka jedhatii gochichii seeraa namoomaa adduunyaa kan cabsu, akkasumas eegumsa qaamoleen Mootummoota gamtoomanii argachuu qaban waan gooluf gochichaa jecha cimaadhaan balaaleffadha jedhaniiru. "UNICEF Tigiray fi Itiyoophiyaa mara keesatii wantii inii dursa kennu ijoolewan 140,000 dabalatee warreen beelaaf saxilaman fi rakkina midhaan nyaata qaban gargaaruudha. Kanaafu wantii akkana nutii aggaamamuu inqabu ," jedheera ibisii darkeetara UNICEF irraa bahe. Itti dabaluudhaanis, gareen hundinuu seeraa waraanaa akka kabajaniif jaarmiyaalee gargaarsaa akka tuquu hinqabne, sochii gargaarssa namoomaa akka hin daanqine gaafataniruu.


Labsii Dhukaasa Dhaabuu Mootummaa fi Haala Tigraayi

Mootummaan itiyoophiyaa wal waransa Tigraay keesaa jiruu ilalchisee labisii dhukaasa dhaabuu gar tokkee baaseera. Labsii kana hordofuudhaan gareen hidhatootaa Adda bilisa baasaa ummata tigiraay Yemmuu magaale maqalee seenu jiraattoii simannaa tasisafii jiran. Erga lolii jalaqabamee ji’ootan 8 booda labsiin mootumaan wixata kaleessaa karaa midiyaa dabarse kan battalaan ojii irra ooludha. Gaazexeessaan VOA maqalee irraa akka jedhetti guyyaa dilbataa irraa jalqabee loltoonii mootumaa Itiyoophiya magaala maqalee keessa hin ture. Addi Bilisa Baasaan Umata Tigray magaala maqalee seenuu isaa karaa tamsaasa radiyoo isaatiin beekiseeraa. Akka gabaasonnii naannoo sana iraa bahan himaniti jiraattonii magaala maqalee karaa irrati bahuudhaan loltootaa garee Adda Bilisa Baasaa Tigiraayf simannaa gochgaa turan. Dubbi himaan dhaabichaa Geetachoo Raddaa magaalli maqalee too’annoo garee isaanii jala galuu ishee wixata galgala bilbilaan akka itti himan maddi oduu Rooyiters gabaseeraa. Dubbihimtoonii muummee ministeeraa fi waraanaa Itiyoophiyaa akka deebii hin kenine Rooyiters himeera. Addi Bbilisa Baasa Ummata Tigray Torban darbee kaasee lola bal’a banuu isaa fi magaala maqaleeti akka dhihaachaa turan haanga’ootaa mootumaa yeroo naannoo Tigiraay caqasuudhaan dhabanii oduu AFP gabaaseera. Labisii dhukaasa dhaabuu ilaalchisee mootummaa Eertiraa irraa wantii dhagaamee fi waraanii Eertiraa naannoo tigiraay gad lakkisee bahuuf dhiisuu isaa wanttii ifatti beekamu hin jiru. Waranii Eertiraa badiinsaa inii geesiseef jiraattota Tigiraayiin balaaleffamaa ture. Gabaasonii madda oduu biroon akka jedhaniti waraanii Eertiraa Tigraay keesaa bahuudhaan Zaala Anbesaadhaa fi Badimmee iraa qubatee jira. Karaa biraatiin gabaasini midiyaalee kun akka dubatanitii Addi Bilisa Baasaa Ummata Tigiraay labsii dhukaasa dhaabuu mootumaan baasee akka hin fudhane himeera. Akka gabaasinii CNN fi saba himaaleen degertootaa TPLF jedhanitii Addi Bilisabaasaa Ummata Tigray magaala maqalee kan deebisee qabate waraanaa mootumaa feederaalaa moo’udhan. Kanumaan wal qabatee maatiwan barattootaa Universitoota Tigraay keessa jiraanii wa’een ijoollee isaan yaaddesuu isaa VOAti dubbataniiru. Yeroo ammaa tajaajillii bilbilaa Tigiraayy keesa waan hin jirref maatiin ijoollee isanii wajji wal qunamuu hin dandeenye. Kun ittuu Kanaan jiruu Ministeera dhimma alaa yunaayitid isteets dhimaa afrikaa irrati baka bu’aa gargaaraa ministeeraa kan ta’n Robert Godec Labsiin dhukaasaa dhaabuu Mootummaan Itiyoophiyaa baase fooya’iiinsa agarsiisuu baatee haalii duraanii yoo itti fufaa deemee Mootummoota Itiyoophiyaa fi Eertiraa irratii tarkaanfiin biroo akka fudhatamu godha jechuudhaan toora tiwutera isaanii irratii beekisaniiru. Mana maree bakka bu’ootaa yunaayitid isteete ti koreen dhimaa alaa waa’ee Itiyoophiyaa ilaalchisee marii taasisuuf akka deemu Roobert Godec himaniiru.


Addi Bilisa Baasaa Ummata Tigiraay Daangaa Ceenee Loluu Dandeenya Jedha

Umnii loltoota Tigraay diinotaa isaanii naannoo Amaaraa fi Eertiraa keesaa jiran akka faana bu’an dubbi himaan Adda Bilisa Baasaa Ummata Tigiraay/ TPLF obbo Geetachoo Raddaa dubachu isaanii maddi oduu Rooyiters gabaseera. Akka gabbain Rooyiter jedhutti waraanii umnii Tigraay Mootummaa Itiyoophiyaa waliin lolaa taasisa jiru yoo barbaachisaa ta’ee daangaa Eertiraa fi daangaa naannoo mootummaa Amaaraa keessa galee lolu hin danda’a. "Kaayyoon keenyaa inii duraa umna diina keenyaa dadhabsiisudha. Yoo Eertiraa dhaquun barbaachise, yoo naanoo Amaaraa dhaquun barbaachisee waan fedhe yoo gafateyuu hin deemna," jechuudhaan bilbilaan dubbachuu isaanii Rooyiters gabaseera. Gama biraatiin Ministarri odeeffannoo Ertiraa, Yemaanee Gabre-Masqel, fuula Twitarii isaanii irratti dhaamsa barreessaniin, “Hamtoonni Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay fi gargaartonni isaanii wanta jiru seenaa ammayyaa irraa dubbisuu hin danda’an. Addawwan waraanaa Igri-Metkel, Adi Bagio fi Asab fi Tsooranaa irratti bara 2016 fi amma gaaga’ama waraanaa mudate irraa jechuu dha. Akkasuma, “dorgommiin xumurame” jechuu hiika isaa, kallattii isaa fi maal akka inni agarsiisu hin hubatan, jechuu dha, jedhan.


Ajjeefamuun Hojjettoota Isaa Hedduu Isa Rifaasisuu 'Doctors Without Borders' Beeksise

Hojjettoonni isaa sadii naannoo Tigraay waraansi keessatti geggeeffamutti konkolaataa isaanii cinatti ajjeefamanii argamuu Doctors Without Borders (MSF) jimaata darbe beeksisee jira. Gadda keenya mara haleellaa rifaasisaa kana ibsuuf jechi hin jiru, jechuu dhaan jaarmayaan gargaarsa wal’aansa fayyaa kun ibsa baaseen beeksisee jira. Jechoonnis gadda maatiiwwan namoota isaanii dhaban jajjabeessu hin argamu, gadda guddaa nutti dhaga’ame ni ibsina jedha ibsichi. MSF/ Mdisine san frontiyer akka jedhetti kamisa hojjettoota isaa waliin quunnamtiin addaan cite, Jimaata ganama konkolaataan isaanii duwwaa ennaa argamu, reeffi isaanii immoo meetra xiqqoo fagaatee argame. Kanneen ajjeefaman kun qindeessituu yeroo hatattamaa MSF kan umuriin waggaa 35 Mariyaa Hernandze, lammii Spain, itti aanaa qinddeessaa fi lammii Itiyoopiyaa kan umuriin waggaa 31 Yohaannis Halefoom Redaa fi kan umuriin wagga 31 shofeera isaanii Teedroos Gerbremaariyaam. Du’uun sadarn isaanii mara keenya, Itiyoopiyaa keessaa fi biyyootii naannoo addunyaa bakka keessa sossoonee hojjennu mara keessatti gadda guddaa uume jechuun MSF ibsa isaan beeksisee jira. Muummichi barreessaan tokkummaa mootummootaa Antooniyoo Guterees sambata darbe ibsa kennaniin ajjeechaa kanatti hedduun rifadhe jedhan. Kun qaruma fudhatama hin qabu, seera namoomaa kan sadarkaa addunyaas kan cabsuu dha. Kanneen yakka kana raawwatan barbaadamanii argamuun adaba cimaan adabamuu qabu jedhan. Guteres itti dabaluu dhaan, Michoota keenya uummata Tigraayiif deggersa gochuuf lubbuu isaanii balaaf saaxilaman cina nan dhaabbadha jedhan. Koreen waldaa fannoo diimaa addunyaaf angawaa kan ta’an Nikolaas Von ARx ibsa sambata darbe kennaniin, oduu suukaneessaa kana dhaga’uun mara keenya hagam akka rifaasise ibsuu hin danda’u jedhan. Angawoonni MSF uummata hojii isaanii namoomaa kanneen barbaadan gargaaruuf dadhabbii malee ni hojjetu. Ibsi koree fannoo diimaa addunyaa, haleellaan hojjettoota gargaarsa namoomaa fi ogeessota fayyaa irratti geggeessamu. gargaarsi namoomaa bakka guddataa Adeeme Tigraay keessatti, dandeettii dhaabia gargaarsaa akkaan dadhabsiisa jedhee jira. Humnootiin nagaa eegsisanii fi kanneen meeshaa waraanaa hidhatan martinuu ogeessota fayyaa fi hojjettoota gargaarsaaf haala walitti bu’iinsi waraanaa jiru keessatti eegumsa gochuufiif itti gaafatamatu irra jira jedha ibsichi. Gama biraan hoogganoota adda bilisummaa uummata Tigraay irraa obgbo Geetaachew Reddaa ajjeefamuu hojjettoota dhaaba gargaarsaa ilaalchisuun twiteer irratti ergaa barreessanii, mootummaan Tigraay fi humnootiin ittisaa Tigraay qaamotii dhimmi ilaalu walii wal ta’iinsa agarsiisuuf akkasumas balaan uumame kun akka qoratamu akkasumas nageenya hojjettoota gargaarsa addunyaa eeguuf cicha qaba jedhan. Kan nama gaddisiisu, kanneen gara jabinaan ajjeechaa raawwatan kun Abiyn raawatamuu isaa mul’lisaa jiru. Kanneen ajjeefaman kun uummata naannoo gargaarsa barbaaduuf deggersa kennaa turan. Kanaaf du’uun isaanii nama gaddisiisa. MSF fi maatiiwwan namoonni duraa du’aniif gadda nutti dhaga’ame ibsina jedhan. Ajjeechaa suukanesssaan Shoate Higum keessatti loltoota hojjettoota gargaarsaa dhaaba MSF irratti loltoota Abiy Ahimed kanneen baqatniin raawwataeme ajjeechaa gara jabinaa ti. Loltoonni baqatan kun mooraa namoota qe’ee irraa godaananii keessaa namoota 12 ol ajjeesaniiru. Kun dhugumatti haala balaafamaa yeroo dheeraaf kan geggeessamaa ture jedhan. Dubbi himaan tokkummaa mootummootaa Steefen Dujaariik jimaata darbe akka jedhanitti hojjettoonni gargaarsaa yeroo hedduu gargaarsa namoomaa akka hin kennineef irratti fuuleffatama. Lolli Tigraay keessaa duruu haala namoomaa wal xaxaa kan taasise yoo ta’uu, uummanni 350,000 beelaaf kan saaxilaman yoo ta’u, kanneen miliyoona 4 ta’an immoo qarqara beelaa irra jiru. Komiishinerri ol aanoon kan tokkummaa mootummootaa Filippoo Graandee qaamotiin walitti bu’iinsa keessatti hirmaatan siivilotaaf hojjettota gargaarsaaf eegumsa akka godhan gaafataniiru.


Namni Jeneraal Saa’iree Mekkonnen Ajjeese Hidhaa Umurii Guutuun Adabamuu Manni Murtii Federaalaa Beeksise

Manni murtii federaalaa ka Finfinnee kan itti gaafatamaa raayyaa ittisa biyyaa duraanii Jeneraal Saa’ire Mekonnin ajjeese Mesaafint Xigaabuu, hidhaa umurii guutuu itti muree jira. Jeneraal Saa’ireen, Amajjii 22 bara 2020, hiriyaa isaanii Jeneraal Gezaa’ii Aberraa waliin mana ofii keessatti ajjeefaman. Prezidaantiin naannoo Amaaraa kan yeroo sanaa fi gorsaan isaanii gameessi akkasumas abbaa alangaa muummicha naannoo sanaa dabalatee guyyuma sana ajjeefaman. Mootummaan akka jedhetti biyyattii keessatti jeeeeqama, waraana keessatti immoo adda addummaa uumuuf haleellaan qindoominaan raawwatame jedhee jira jechuun kennedy Abate Finfinnee irraa gabaaseera.


Bulchiinsi Yeroo Kan Tigraay Mootummaan Walii Galtee Lola Dhaabinsaa Akka Tolchu Gaaffii Dhiyeesse

Mootummaan yeroo kan Tigraay mootummaan federaalaa namummaa bu’uura kan godhatee fi miidhaa itti dabalaa bifa hin dhaqqabsiisneen walii galtee lola dhaabinsaa akka tolchu gaaffii dhiyeessuu isaa beeksise. Hoji raawwachiisaan bulchiinsa Tigraay kan yeroo Dr. Abrahaam Belaa tajaajila oduu Itiyoopiyaaf akka ibsanitti yeroon gannaa seenaa waan jiruuf qonnaan bulaan Tigraay tasgabbaa’ee hojii qonnaa akka hojjetu, gargaarsi namoomaa gargaaramtootaaf rakkoo tokko malee akka dhaqqabu, Furmaata siyaasaa yeroo isaan walgitu argamsiisuuf mootummaan federaalaa walii galtee lola dhaabinsaa akka tolchu gaafatameera. Bulchiinsichi y6eroo torban darbe mul’inatti gaafficha kan dhiyeesse, haala yeroo kan naannoo ilaalchisee bakka bu’oota uummataa naannoo, miseensota waajjiraalee fi hooggana godinaalee, dhalattoota Tigraay bakka adda addaa jiran, hayyoota Tigraay, abbootii qabeenyaa fi abboota amantii waliin marii walitti aanu erga geggeessee booda jedhan.


Haallii Nageenya Tigraay Keessaa Yaaddeessa Dha: Dubbii Himaan Barreessaa Duree Tokkummaa Mootummootaa

Haallii nageenyaa kan Tigraay keessaa akkaan wal xaxaa fi kan yeroo kamittu bifa jijjirrachuu danda’uu ta’u hojjattonni keenya kan gargaarsa dhala namaa nutti himaa jiru jechuun dubbii himaan barreessaa duree tokkummaa mootummootaa Stefan Juriik ibsanii jiru. Daandilee gurguddoo irratti illee ituu hin hafiin Wal waraansii itti fufee, dhukaasii meeshaalee gurguddaa iddoo hedduutti gaggeeffamaa akka jiru gabaasamaa jira.Jaarmayoonni gargaarsaa akka jedhanti, meeshaalee wal’ansa fayyaa nyaata akkasumas gargaarsa kanneen biroo lafa dhaqqabuuf rakkisaa ta’een ga’uuf rakkoon isaan mudatee jira. Sababaan isaas seenuu dhorkamanii jiru. Gargaarsa dhala namaa raabsamuu keessaa nyaatii isa guddaa ta’u fi karoora Itiyoophiyaa gama kaabaaf amma jiruun, caamsaa 1 jalqabee namoota karoorrii gargaarsaa qabameefii ture Miliyoona 5.2 keessaa Miliyoona 3.7 qofaatu gargaarsa nyaataa argate. Torban dabree ijoolleen kuma tokko caalan hanqiina nyaataa hamaa isaan mudateef wal’ansa kan argatan yoo ta’u kanneen kuma shan ta’an immo hanqiina nyaataa giddu-galeessa isaan mudateef waldhaanaman. Torban lammaffaa baatii waxabajjii keessa immo namoonni kuma 22 caalan wal’ansa fayyaa aragatanii jiran jedhameera. Michoonni hojii gargaarsaa irratti bobba’an irraa jala hojii isaanii dabalaa kan jiran ta’uus, namoota gargaaras barbaadan mara dhaqqabuuf deebiin kennamuu ga’aa miti. Kanaafis jecha gargaarsa dhaqqabsisuuf shakkii tokko malee carraan wal irraa hin cinne fi gargaarsii maallaqaa argamuu akka qabu gaafachuu keenya itti fuufna jedhu. Kana malees, kan gabaafamaa jiru haleellaa bombii lafa gabaa Togoogaa tti dhaqqabuuf ehama akka hin argatiin ibsanii jiru.


Deemsii Filannoo Ulaagaa Hin Guunne: Paartii Izeemaa

Itiyoophiyaa keessatti deemsii filannoo ture walii galaan ulaagaa kan hin guunnee ta’u paartiin Izeemaa ibsee jira.Filannoon marsaa 6ffaa gaggeeffame rakkoo hedduun marfamee akka ture, paartichii iyyannoo qabxilee 400 qabu bordii filannoof dhiyeessee akka ture ibsee jira. Guyyaa sagaleen itti kennamee duraa qabee deemsa filannoo tureen bulchiinsa naannoo adda addaa keessatti qoramsi hedduun isa mudachuu isaa kan ibsan itti aanaa hogganaa paartichaa Obbo Anduu’aleem Arraagee keessumaa Oromiyaa keessatti rakkoon mudatee hamaa takka ture, ba’iin filmaatichaas duraanuu kallattii isaa irraa maqaee jira jedhan. Bordiin deebii hin kennuu taanaan himata kan dhiyeessuu ta’u ibsa kaleessa baaseen Izeemaan beeksisee jira.Bordiin filannoo gama isaan kan amma deebii kennaa jiru guyyaa sagalee kennuu sana dhimmootii turaniif ta’u ibsee Izeemaan komee qaba taanaan gara qaama seeraa deemuu akka danda’uu ibsuu iss keeneedii Abaatee Finfinnee irraa gabaasee jira


Namoonni Haleellaa Xayyaaraa Togogaaatti Geggeessameen Madaa’an Wal’aansa Fayyaa Argachuu Eegalan

Naannoo magaalaa Maqalee ka jiru lafa Togoogaa jedhamutti haleellaa xayyaaraa bakka gabaa irratti haleellaa geggeessameen kanneen miidhamanii, gargaarsa fayyaa akka hin argamne ugguraman jedhaman, amma wal’aansaaf Hospitaala hayider galuu jalqabuun isaanii himame. Dubbi-himaan waraana Itiyoophiyaa immoo “hidhattoota irratti namoota nagaa irratti haleellaan geggeessame hin jiru,” jechuun gaazzexeessotatti dubbatan. No media source currently available


Haleellaa Togoogaa Irratti Ibsa Jaarmayoota fi Deebii Mootummaa

Magaala Maqaleetti dhiyoo kan taatee Togoogaa bakka lafa gabaattii haleellaa sami irraa gaggeeffameen namoonni miidhamanii wal'ansa fayyaa akka hin argannee dhorkamanii turan maqaala Maqakee keessa jiru hospiita Aydar seenuu jalqabuun isaanii ibsameera. Mootuummaan Yunaaytid Isteetes, gamtaan Awuroopaa fi Tokkummaan mootummootaa haleellaa dhaqqabee fi namoota mada'an wal'ansaaf akka hin deemnee karaatti ugguramuu balaaleeffachuun ibsa baasanii jiru. Gama kaaniin koreen fannoo dimaa kan sadarkaa addunyaa ibsa baaseen karaa waldaa fannoo dimaa Itiyoophiyaa kanneen mada'an baasuun danda'amee jira. Tajaajillii Ambuulaansii fannoo dimaa Itiyoophiyaa uummataaf barbaachisaa ta’u konkoolaataan tajaajiila fayyaaf olaan akkasumas hojjatonni gargaarsaa kabajamuu akka qaban aangawaan koree fannoo dimaa damee damee Maqalee hubachiisanii jiru Gama kaaniin ibsa qaamonni addunyaabaasan kana irratti Ministriin dantaa alaa Itiyoophiyaa ibsa kennee jira. Gabaasa guutuu caqasaa. No media source currently available


Filannoo Waliin Yakka Wal Qabate Kanneen Dalagan Namoonni 194 To’atamuu Komishinerri Poolisii Naannoo Kibbaa Beeksisan

Filannoo waliin wal qabatee namoota yakka hojjetan jedhaman to’annaa jala ooluu isaanii komishinerri komiishina poolisii naannoo uummattoota kibbaa Nebiyyuu Isaayyaas ibsaniiru. Poolisiin naannoo keenyaa jedhan koiishiner Nebiyyuun humnootii nagaa eegsisan ka biro waliin ta’uu dhaan adda durummaa dhaan nagaa eegsisuu, yakka ittisuu fi nageenya naannoo eeguu dha jedhan. Ka biroon immoo ennaa yakki dalagamu hatattamaan hordofuun qaama seeraatti dhiyeessuu waan ta’eef, filannoo duras ta’e guyyaa filannoo filannoon booda, filannoo waliin yakka wal qabate kan qulqulleessu sadarkaa naannoo fi godinaatti hundeessineerra jedhan. Gareen qorannaa kunis filannoo duraa qabee hanga ammaatti hojii hojjeteen filannoo waliin yakka wal qabte kanneen dalagan namoota 194 to’annaa jala oolchineera jedhan. Yakkawwan kunis poosteroota tarsaasuu, jeeqama uumuu, kanneen biroo irra dhiibbaa kaa’uu yaaluu, guyyuma filannoo sana Waxabajjii 14 yakkawwan hojjetaman hordofnee qorannaa geggeessinee jirra jechuu dhaan, kanneen biroottii adda kan ta’e yakki jiru kaardii filannoo kijibaa kanneen qopheessuu yaalan godina Guraagee aanaa Maarekoo bakka Koosh jedhamutti namoonni shan to’annaa jala oolanii qorannaan geggeessamaa jira jedhan. Kanneen erga duulli filannoo darbee kanneen dadammaqiinsa filannoo utuu geggeessamanii argaman illee to’annaa jala oolaniiru jedhan. Namoonni kunis irra hedduun isaanii murtii argataniiru jedhan jechuun Yonatan Zebdwos gabaaseera.


Hojjettoota Eegumsa Fayyaa: Dho’iinsi Gabaa Tigraay Keessatti Lubbuu Galaafate

Magaalaa Maqalee dhiyaatti kan argamu magaala Togogaa irratti kaleessa waaree irratti boombiin dho’uu isaa kanneen ijaan argan dubbataniiru. Dho’iinsi boombii sun xayyaaraan darbamuu isaa ykn bakka gabaatti madfii dhukaasameen ta’uu gabaasaalee wal dha’antu jiru. Ogeessonni eegumsa fayyaa naannoo akka jedhanitti yoo xiqqaate namoonni 43 yoo du’an kanneen 12 ta’an immoo madaa’aniiru. Loltoonni Itiyoopiyaa ambulaansiin bakka haleellaan sun itti raawwate akka isaan hin dhaqqabne dhorkuu isaanii hojjettoonni eegumsa fayyaa dubbataniiru. Dubbi himaan waraana Itiyoopiyaa koloneel Geetinnet Adaanee, ambulaansiin akka hin dabarre dhorkame ka jedhu haaluu isaanii Rooyiters gabaasee jira. Ajajaan waraana humnootii ittisa Itiyoopiyaa jeneraal Birhaanuu Juulaa waraanni beekaa bakka gabaa haleele ka jedhu haalanii jidran. haleellaan gareelee hidhatan irratti kan fuuleffate jedhaniiru. Waraanni Itiyoopiyaa TPLFn aangoo irraa darbuuf baatii Sadaasa keessa erga duula jalqabee qabee Tigraay lola keessajirti. Waraanni Eertraa lola TPLF waliin jiru irratti loltoota Itiyoopiyaa deggeraa turan. Erga lolli sun jalqabee qabee uummanni kumaan laka’amu yoo ajjeefamu kanneen miliyoona lama ta’an ka biroon immoo qe’ee irraa baqataniiru.


Garee Taajjabdoota Gamtaa Afriikaa: Filannoon Itiyoopiyaa Nagaan Xumurame

Filannoo Itiyoopiyaa waxabajjii 14 geggeessame qaamotii taajjaban keessaa gareen taajjabdoota gamtaa Afriikaa gabaasa duraa kan taajjabbii isaa ifa godhee jira. Gareen taajjabdoota filannoo namoota 65 of qabu kun miseensota isaa godinaalee shanii fi bulchiinsa magalaalee lamatti bobbaasuu dhaan filannoo sana taajjabuu isaa hogganaa garee sanaa kan ta’an prezidaantiin Naayijeeriyaa duraanii Oluuseegun Obaasaanjoo ibsaniiru.Gareen isaanii wiirtuleen filannoo magaalaalee 22 eennaa banaman arguu isaa fi kana keessaa 13 yeroon akka hin banamin arguu isaa dubbataniiru. Walumaa gala gareen isaanii wiirtulee filannoo 249tti argamuu dhaan adeemsa isaa taajjabuu isaaii fi adeemsi sagalee kennuu irra hedduun nagana geggeeffamuu isaa ibsaniiru. Gareen taajjabdoota gamtaa Afriikaa boordiin filannoo Itiyoopiyaa dhaabbaticha ogumaan kan hojjetuuf kan walabaa gochuuf yaalii gochuu isaa ibsuu dhaan kanaafis ajaa’ifannaa qabu ibseera. Haa ta’u malee miseensonni isaa irra hedduun muxannoo kan hin qabaannee fi kunis hanqina meeshaalee filannoo fi akkaataa hojiif rakkoo uumuu ibsanii jiran. Yeroon filannoon kun itti geggeessame yeroo Itiyoopiyaan COVID-19, lola Tigiraay qabee hanga falmii dhimmi laga Abbayyaatti jiru keessa ta’uu tuqanii, haala rakkisaa Itiyoopiyaan keessa jirtu illee gareen taajjabdoota kanaa kan hubatu ta’uu isaaf biyyattiin rakkoo akkasii keessa teessee filannoon geggeessite rakkoolee hanga tokko irraan kan hafe amanamaa kan ture ta’uu Obaasaanoon gabaasa isaanii keessatti ibsaniiru.


"Filannoon Rakko Siyyaasa Itiyoophiyaa hin Furu"

Dubbi himaan Ministeera Dhimma Alaa Yunaayitid Isteetes, Ned Priisi, filannoon Itiyoophiyaan torban kana taasifte akka rakkoo wal-dhabiinsa biyyaattii keessa jiruu hiikuu hin dandeenye himan. Ned Priisi gaafii VOA irra dhiyaateef deebii kennan irratti, Adeemsa siyaasaa baldhina qabuu,isaa marii, walgaltee, akasumas wal hubannoo qabu irratii hirmaachuun caalaa barbaachisaadha jedhaniiru. Itti dabaluudhaanis, Dimokiraasii jabeessanii, wal dhabiinsa sabaa fi sab -lamiiwaan adda adda keesa jiru hiikuudhaaf Mariin siyaasaa hunda hirmaachisaa ta’ee taasifamuu akka qabu himaniiru.


Duuti Lammii Ameerikaa Hoteela Keessatti Du’ee Argamee, Sababaa Uumamaan  Tahuu Qorannaan Hospitaalaa Mirkaneesse: Poolisii

Koomishiniin poolisii Federaalaa Itiyoophiyaa, dhimmoota nageenyaa ka yeroo filannoo irratti har’a ibsa gaazexeessotaan kenneen, lammiin Ameerikaa taajjabbii filannoof dhufee kutaa siree hoteela isaa keesatti du’ee argame, “ sabaabaadhuma uumamaa ka du’e tahuu hospitaalli Phaawuloos mirkaneessee jira” jedha. Gondar Kaabaa fi Shawaa Lixaa keessatti humnoonni hidhattootaa rakkoo uumuuf yyalaniyyuu, humni nageenyaa gahumsaan yaalii kana aggachuudhaan, filannichi danqama tokko malee akka geggeessamu taasisee jira, jechuunis ibsee jira. Komiishinaarri Koomishinii Poolisii Federaalaa Itiyoophiyaa Demmellaash G/Mikaa’el, “Filannoon biyyaalessaa Itiyoophiyaa marsaa 6ffaan nagaadhaan xumurame” jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available  Dhaabannii Kaarter Senter Gadda Isaa Ibse Dhaabanii wiirtuu Kaarter (Carter center) jedhamee beekamuu lammii Amerikaa fi hojjataa isaa wixata dheengaddaa Itiyoophiyaa keenasati du’aniif gadda itti dhagahamee ibseera. Akka ibsii kaarter senter irraa bahe jedhutti, namii John Marsh jedahmuun beekaman dhimma filannoo Itiyoophiyaa hordofuudhaaf hojataa kaarter senter ta’anii erga deemanii boodaa sababa hin beekamneen du’anii argaman. John Mash dhimma mirga namoomaa, haqa fi demokiraasii Afrikaa bahaa irratii kaarter senterii wajjin bara 2005 hanga 2008 ti akka hojjatan kan hime ibsii wiirtichaa, bara 2008 hanga 2009 ti garee kaarter senter hoganuudhaan filannoo biyya Gaanaa irratii hirmaachuu isaanii himeera. Dhabanii kaarter senter du’a john Mash ilaalchisee maatii isaanii fi frotaaniif gadda isaa ibseera. Dubbi himaan ministeera dhimma alaa yunaayitid isteets Ned Price wa’ee d’ua lammi Amerikaa John Mash VOA dhaan gafatamii du’a isaanii akka beekaanu dubatanii, kabaajaa maatii isaaniitiif jechuudhaaf wa’ee du’aa ilaalchsee waan biraa akka dubachii hin dandeenye himaniiru.


Nama Nagaa Gabaaf Dhufe Malee Hidhataan Tokko hin Turre: Jiraataa

Hidhattoota Irratti Malee Namoota Nagaa Irratti Haleellaan Hin Geggeessamne: Angawaa Kibxata Kaleessa magaalaa Maqalee irraa gama Lixaatti kan argamtu ganda Togoogoo Idagaa Silluus jedhamtu keessatti uummaa gabaaf yaa’ee ture irratti haleellaa xayyaaraan geggeessameen lubbuu namaa irra miidhaan gahuun ibsamee jira. Namoonni haleellaa sanaan miidhaman gara wal’aansa fayyaatti akka hin geessamne Ambulaansonni loltootaan dhorkamanii turan jedhan namoonni ijaan argan. Ajajaan ol’aanaan raayyaa Ittisaa Itiyoophiyaa, Jeneraal Birhaanuu Juulaa,“hidhattoota irratti malee namoota nagaa irratti haleellaan hin geggeessamne” jedhan. Gabaasaa Mulugeetaa Atsbahaa Maqalee irraa akkasumas kan Heezer Mardook Finfinnee irraa gabaasan caqasaa. No media source currently available


Poolisiin Dirree Dhawaa Rakkoon Nageenyaa Ennaa Filannoo Mudate Hin Turre Jedhe

Bulchiinsa Dirree Dhawaa keessatti filannoon biyyoolessaa ja’affaan nagana xumuramuu isaa boordiin filannoo dameen Dhirree Dhawaa beeksisee jira. Rakkoon nageenyaa kan hin mudanne ta’uu illee poolisiin bulchiinsichaa beeksisee jira. Bulchiinsa dirree dhaawaa fi filannoon mana maree buakka bu’oota uummataa fi mana maree bulchiinsichaa nagana xumuramuu itti gaafatamaan boordii filannoo kan dame dirree dhawaa obbo Ziyaad Yaasin beeksisaniiru. Obbo Ziyaad ibsa kennaniin raabsiin kaardii filannoo rakkoo murtaa’aa uume irraan kan hafe gufuun hagas jedhamu hin mudanne jedhan. Wiirtuu filannoo koternii jedhamu keessatti garuu kaardiin filannoo ganda ka biro dhufuu isaan kan ka’e, wiirtuu filannoo sana keessatti filannoon kan hin geggeessamne ta’uu isaaf murtiin boordii filannoo eegamaa akka jiru beeksisaniiru. Kaleessa VOAn kan dubbise hoogganoonni paartilee IZEEMAA, tokkummaa fi walabummaa, Abin fi paartii Innaat ennaa filannoo uummata sagalee kennuuf ibsi kennamu irratti kanneen dubbatan raawwachiistonni filannoo ibsa paartii biyya bulchuuf baabsu kenuu isaanii boordii filannoof himanii kan dhaabsisan ta’uu dubbatan. Akkasumas jiraattonni hin galmaa’in sagalee kennuuf utuu yaalanii akka hin filanne taasisamuun kan ture yoo ta’u, obbo Ziyaad garuu komeen paartilee morkattootaa biraa dhiyaate hin jiru jedhan. Komiishinerri komiishina poolisii Dirree Dhawaa Alemu Megraa filannoon sun rakkoo nageenyaa tokko male kan xumuramee fi komaandi poostii fi humnootii nageenyaa malee dargaggoota Dirree Dhawaa adda baasanii galateeffataniiru. Kantiibaan bulchiisa dirree dhawaa Ahimed Mehammed Buhii kan jabanaaf naamusa kan qabu jechuun jiraattota Dirre Dhawaa galateeffataniiru. Wiirtulee filannoo 265 fi naannolee filannoo 47 Dirree Dhawaa keessa kan jiru yoo ta’u, paartii biyya bulchu dabalatee paartileen siyaasaa 10 filannoof dorgomaniiru. Ba’iin filannoo kan yeroo maxxanfamee uummati ilaalaa ture jechuun Addis Chekol gabaaseera.


Filannoon Naannoo Amaaraa Nagaan Xumuramuu Angawoonni Beeksisan

Filannoo biyyoolessaa Itiyoopiyaa ja’affaa kaleessa geggeessameen magaalaalee naannoo sanaa keessatti nagana xumuramuu isaa komiishinerri komiishina naannoo Amaaraa Tekolla Ayifokkiruu ibsanii uummata nagaa jaal’atuu fi qaamotii naga eegsisan galateeffataniiru. Akkuma kanaan adeemsa filannoo kaleessaan yakkawwan xixiqqoon kan raawwataman yoo ta’u, battala to’annaa jala ooluu isaa komishiner Tekollaan ibsaniiru. Akka komiishinichi jedhanitti Shawaa kaabaa aanaa Minjaar Shenkoraa keessatti namni tokko naannoo sagaleen itti kennamutti waraqaa bittimsuu dhaan dadammaqiinsa utuu kennuu to’annaa jala oolfamee qorannaan geggeessamee adeemsi seeraa mana murtii aanaa Minjaariin dhaddacha battala taa’een geggeessamee qarshiyy kuma 8 adabi itti muramee jira jedhan. Haaluma wal fakkaatun Goojjam dhiyaa godina Jaabii Xehinaan wiirtuu filannoo ganda 16f bulchaa kan ta’an guyyaa kaleessaa saanduqa kaardii filannoo baatee ture hatuu dhaan boolla bishaanii keessa kan dhokse yoo ta’u, humoonni nagaa eegisisan hordoffii taasisaniin meeshaan sun utuu hin miidhamin argamuu isaa fi shakkamaan sunis to’annaa jala oolee dhimm isaa qulqulleessamaa jira jedhameera. Gonder kaabaa aanaa Dabaati bakka addaa Ajjiree Jaanooraa jedhamutti guyyaa kaleessaa namoonni eenyummaan isaanii hin beekamin gara wiirtuu filannoo dhaquu dhaan humnoonni naga eegdotaa hidhannoo akka hiikkatan ajajanii rasaasa dhukaasaniin miseensi poolisii tokko yoo du’u, kaan immoo madaa’uu komiishinerichi ibsaniiru. Kaleessa gara galgalaa kan xumurame adeemsi sagalee kennuun halkan guutummaa sagaleen laka’amaa bule. Wiirtuleen sagalee laka’auun xumurames ba’ii filannoo kan yeroofii ifa ta’uu isaaf uummati sagalee kennes wiirtulee filannootti argamanii ba’ii sana ilaalaa kan turan ta’uu argeera jechuun Aster Misgaanaaw Baahir Daar irraa gabaasteetti.


Bulchiinsa Naannoo Amaaraa fi Kibbaa Keessatti Iyyati Dhiyaatee Jira

Bulchiinsa naannoo Amaaraa fi Itiyoophiyaa gama kibbaa keessatti bakka buutonni isaanii iddoodhaa gara iddotti sosso’uu akka hin dandeenye akkasumas, reebichaa fi yakkii Baajii harkaa fuudhuu gaggeeffamaa jira jechuun iyyannoo dhiyeeffachuu isaa Bordiin filannoo beeksisee jira. Walitti qabduun bordichaa Aaddee Birtukaan Miidhagsaa paartii biyya bulchaa jiru irraa kan hafee hundumaa irraa iyyata dhiyaatee keessuummeesinee jirra jedhan. Keessuumaa bulchiinsa naannoo Amaara fi Itiyoophiyaa gama kibbaa keessatti rakkoon kun guddinaan qunnamuu kan ibsan Aadee Birtuukaan, hatattamaan tarkaanfiin sirreessuu akka fudhatamuuf hubachiisuu isaanii dubbatan. Finfinnee keessa kan jiran buufata filannoo 9 keessatti warri raawwachiiftuu ta’an argamuu dhaba irraa turee banamuu isaa fi kana irraa kan hafee idoo hundaatti filannoon nagaan geeffamuu ibsan.


Hawaasaa Keessatti Sagalee Kennuuf Waraqaan Ittiin Sagalee Kennan Ankaakutu Himame

Magaalaa Hawaasa keessatti filannoon marsaa 6ffaan ganama irraa kaasee haala nagaan gaggeeffamuu kan ture ta’u namoonni Raadiyoo Sagalee Amerikaaf ibsanii jiru. Kaleessa waaree booda garu hanqiinni waraqaan ittiin sagalee kennanii mudatee namoonni sagalee ituu hin kenniin manatti deebi’anii jiru.Kanaaf jecha paartileen morkiitootaa lammiwwan filannoo gaggeessuuf mirgi qaban daangeeffamee jira jechuun bordii filannoo himatan. Walitti qabduun bordii filannoo Itiyoophiyaa aaddee Birtukaan Miidhagsaa haala Haawasaa keessatti uumamee jechuun addumaan hin ibsiin malee dhiifama gaafachuun tarkaanfiin sirreessuu akka fudhatamu beeksiisanii jiru jechuun oduugabaasaan RSA yonaataan Zabdiwoos Hawaasa irraa Wiixata kaleessaa gabaasee jira.


"Haalii Tigiraayi keessa juruu fooyya’iinsa hin agarsiifne"

Haalii nageenyaa fi gargaarsaa namoomaa tigiraay keessa jiru ji’a kan keessas akka fooya’iinsaa hin agarsiifne gabasinii gabaastuun VOA Margaareet Besheer haanga’oota mootumoota gamtoomanii caqasuudhaa dhiheesite himeera. akka gabaasinii kun jedhutti , lollii amma yuu adeemaa jiru sochii hijjatootaa gargaarsaa namoomaa danquuti jira. Ji’a caamsaa derbe keessa hookorrii saalaa dirqii irratii hundaa’e 500 ni ol galamaawaee ture. Kana keessaa dhimmi 70n kan ijoollee durbaa wagga 18 gadii irrati raawwatameedha. Akka hojjatoonii namooma jedhaniti caamsaa 1 jalqabee sochii godhameen namootan gargaarsa argachuu qaban miiliyoonii 5.2 keesaa namootta torban darbee gargaarsa argatan 654,000 dabalatee amma amaatti kan qaqabamuu danda’me nama miiliyoonii 2.3 qofa. Gargaarisii tasiifamee waan lakkoofsa namootaa gargaarsaa barbaadanii irraa fagoo ta’eef ammas haalii gargaarsaa qaqabsiisuu akka mijataa ta’u qaamoleen gargaarsaa gaafachaa jiru.


Komishiiniin Qaama Gamtaa Afrikaa akka Adabatu Gafaatame

RakinaTigiraayi keesatii adeema jiruu akka qoratuuf kan dhaabatee komishiiniin qaamaa gamtaa Afrikaa ta’e akka ojii isaa irraa adabatu Mootummaan Itiyoophiyaa gaafachuu isaa oduun Asooshetid prees gabaseera. Ministeerii dhimma alaa Itiyoophiyaa kamisaa kaleesaa ibsa baaseen qaamnii haaraa dhabate kun seeraan ala ta’uuu isaa ibsee kan dhaabachuu qabuu koree waloo kan mootummaas hirmaachise akka ta’uu qabu beekisisuu isaa Oduu AP himeera. Haata’u malee qaamnii koree komishiinii mirga mamooma fi namootaa Afrikaa jalatii undaa’e kun mootummaa Itiyoophiyaa irraa wantii isaan qaqqabe akka hin jirree fi akka hojii isaanii itti fufan ittii aanaa dura taa’aan komishinii Gamtaa Afrikaa Remy Ngoy Lumba dubbatniiru. Wantii nu jalqabnee waan dhabatu miti. Mootumma itiyoophiyaa iraa eeyyama arganeera. Dhimaa nageenyaatiin kan ka’ee guyyaan gara tigiraayi deemnu hin murtoofne. Ergaa ojii keenya raawatnee boodaa gabaasaa keenya hin maxxasina. Wantii ghokisinu hinjiraatu jedhu Remy Ngoy Lumba. Waajirii mirga namoomaa Mootumoota gamtoomanii waa’ee tigiraayii irratii komishiinii mirga namoomaa Itiyoophiyaa wajjin qorannoo gegeesaa jira. Yemmuu Itiyoophiyaan qorannoo waloodhaan taasifamuu qabutti amanitu kanati gaafiin walbumaa hojii qorannoo ka’aa jira. Komishiner Maya Sahlii Fadelmootummaa wajjin ojjachuun walabummaa komishiinichaa gaafii keessa akka galchu dubbachuu isaanii Ap caqaseera. Komishiiniin Afrikaatii fi kan mootumootaa gamtoomanii garuu waliin ojjachuu akka danda’an ittii aanaa dura taa’aa komishinii Gamtaa Afrikaa Remy Ngoy Lumba dubtaniiru. Komishiinichii ojii isaa kamisa kaleessaatii jalqabee geegeesaa akka jiruuf ji’a sadiif akka ture gabaan AP ibseera.


Naannoon Amaaraa Filannoof Qophii Xumuruu Isaa Beeksise

Boordiin filannoo Itiyoopiyaa, filannoo biyyoolessaa wixata dhuftuuf qophee taasisu roobii kaleessaa xumuruu isaa beeksisee jira. Qophiiwwan kana keessaa dhaabolii naga eegumsa mootummaa waliin qal ta’uu dhaan nageenya lammiiwwanii mirkaneessuu dha. Akkuma kanaan komishinerri naannoo Amaaraa Tekola Ayfokkiruu wixata dhuftu sadarkaa biyyoolessaatti kan geggeessamu filannoo guutuu biyyaa ilaalchisee sabaa himaaf akka ibsanitti filannoon dhufaa jiru rakkoo nageenyaa tokko malee akka geggeessamu qopheen duraa xumurameera jedhan. Filannoo sana duraa fi isa booda rakkolee mudachuu danda’u jedhaman qoratamanii adda kan ba’an ta’uu kan ibsan komiishinerichi, rakkooleen yaaddissoo ta’an jedhamanii adda baafaman martinuu komaand poostiin waan hundaa’eef hatattamaan deebii argatu jedhan. Uummati sagalee kennus akka hin yaaddofne, humnoonni nagaa eegsisisan bakka hundaatti qophaa’anii akka eegan taasisamuu komishiner Tekollaa Ayifokkiruu ibsaniiru. Humni naga eegumsa naannoo Amaaraa illee hanga gandaatti hundaa’uu dhaan komaand poostiin kan hoogganamu yoo ta’u, uummati filatu, haalli yakka irraa walaba ta’e waan uumameef yaaddoo malee akka filannootti hirmaatu yaadachiisaniiru jechuun Aster Misgaanaaw Baahirdaar irraa gabaasteetti.


Looltonni Ertraa Beela Akka Meeshaa Waraanaatti Gargaaramu: Angaawaa Tokkummaa Mootummootaa

Waraannii Ertraa kanneen Tigraay keessaa dhiyeenyatti ba’uuf kan jiran ta’u Tokkummaa Mootummootaatti jilli Itiyoophiyaa ibsanii jiru.Kanas kan jedhan angawaan sadarkaa olaanaa kan Tokkummaa Mootummootaa Kibxata kaleessaa looltoonni Ertraa nama beeleessuu akka meeshaa waraanaatti itti gargraaramu jechuun gola naga eegumsaatti eega himanii booda. Kan aangoo isaanii gadhiisaa jiran Tokkummaa Mootummootaatti angawaan waa’ee gargaarsaa Maark Laawkook ibsa biyyoota miseensoota gola naga eegumsaa ta’an 15f kennaniin, hokkarri Tigraay keessaa dhaabachuu baannaan akkasumas waraanni Ertraa hin ba’an taanan beellii hamaan bara 1984 Tigaayiin mudatee ture ammas deebi’ee yoo dhufuu eenyu iyyu ajaa’ibsiifachuu hin qabu jedhan. Humnaan gudeeddiin tooftaan gaggeeffamuu dubartootaa fi shamarran dararanii miidhuuf oolee jira.Looltonni Ertraa uummata beeleessuu akka meeshaa waraanaatti itti gargaaramaa jiru.Namoonni manaa fi qe’e ofii irraa buqqa’an ni hiidhamu, tumamuu akkasumas doorsiifamu jechuun Laawkook gola naga eegumsaatti himan jedhu Diploomaatonni walgahii sana irratti argaman. Waajiira Tokkummaa Mootummootaa isa Magaala Neew Yoork keessa jiruutti ergamaan Ertraa jecha Laawkook kana irratti deebii hin laanne.Ertraan baatii Ebla darbee waraana ishee Tigraay keessaa baasuu jalqabuuf walii galuun ishee ni yaadatama.


Ijoollee Tigraay Keessaa Kuma Heedduu Du'atu Isaan Eeggata :Tokk Mootummootaa

Tigraay keessatti ijoolleen haanqiina nyaataan miidhaman kanneen kuma 33 ta'an battalumatti gargaarsa barbaachiisu hin argatan taanaan du'atu eeggataa jira jechuun dhaabbatii daa'immanii kan Tokkummaa Mootummootaa ykn Yuniiseef (UNICEF) hubachiisee jira. Yuniiseef akka gabaaseetti uummanni 140,000 Tigraay keessatti haala beela fakkaatuu isaan mudatee jira. Rakkoo Kanaan alattis Ijoolleen 56.000 hanqiina nyaataa amma isaan mudateef wal’ansa barbaadu. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Tokkummaan Mootummootaa fi Gamtaan Afrikaa Rakkoo Tigraay Keessaa Furuuf Akka Tarkaanfii Hatattamaa Fudhatan, Gameeyyiin Gaafatan

Gurmuun gameessotaa yokaan maanguddootaa, ka Tokkummaa Mootummootaa fi Afrikaa ibsa kaleessa baasaniin, rakkoolee jireenya namoomaa fi miidhaalee mirga dhala-namaa Tigiraay keessatti geggeessamutti furmaata tolchuuf, Tokkummaan Mootummootaa fi Gamtaan Afrikaa hatattamaan tarkaanfii fudhachuu qaban, jedhan. No media source currently available Gama biraatiin, Ministarri Dhimma-alaa Itiyoophiyaa – Obbo Demmeqee Mokonnen, dheengadda hawaasa addunyaatiif, dhaamsa viidiyoodhaan dabarsaniin, mootummaan isaanii, rakkoo Tigiraay keessaaf deebii kennuuf hojiiwwan hojjetaa jiru ibsanii, “dhiibbaa akka malee wantoota jiran wal-xaxaa taasisan Itiyoophiyaa irra kaa’uun rakkoolee sana hammeessa malee furmaata hin tahu,” jedhanii turan.


Hojiin Itiyoo Telekoomiin Hanga Tokko Gara Kampanii Dhuunfaatti Dabarsuu Jalqabame

Labsiin kun kan dhaga’ame lammiiwwan Itiyoopiyaa Waxabajjii 21 gara wiirtuu filannoo dhaquun sagalee kennuuf guyoonni xiqqoon hafanii ennaa jiranitti yoo ta’u mormii farra mootummaa waggootaaf geggeessamaa ture booda kan bara 2018 aangootti dhufan , muummichi ministeeraa Abiy filannoo injifachuuf deggersa uummataa barbaadaa jiranitti. Ministriin maallaqaa akka jedhetti mootummaan qooda Itiyoo telekoom dhibba irraa harka 40 gurguruuf ibsa fedhii isaa beeksisuuf qophee dha jedheejira. Ibsi fedhii Waxabajjii 15 bara 2021 kennamuun investeroonni addunyaa Afriikaa keessaa telekoomii guddicha kan ta’e Itiyoo telekoomi keessaa qooda qabaachuuf fedhhii akka qaban kan mul’ise dha jedha ibsichi. Adeemsi kun boqonnaan lammataa banamuu isaa dura, abbootiin qabeenyaa caal baasii isaanii dhiyeeffachuuf guyyoota 30 qabu. Mootummaan Itiyoo telemoom banaa taasisuun maamiltoota miliyoona 44 kan qabuu fi daran dorgomaa fi bu’ a qabeessa isa taasisa jedhamee jira. Qofaa ofii dame kana to’achuu dhaabuuf, Itiyoopiyaan waggaa kana kampaniiwwan telekominikeeshinii dhuunfaaf caalbaasii bantee jirti. Xumura baatii Eblaatti, Safaariikoom keeniyaan kan hoogganamu gamtaa tokkoof kan kenname yoo ta’u, doolaara miliyoona $850 dhiyeessuu dhaaan waggoota 10 oliif waggoota 10 keessatti immoo doolaara miliyoona 8.5 investii gochuuf waadaa seenuu isaa angawoonni beeksisaniiru. Caal baasiin inni lammataa immoo MTN kan Afriikaa kibbaan kan dhiyaate yoo ta’u, gad aanaa waan ta’eef kufee jira. Eeyama ka biroof dhiyeenya caalbaasiin kan ba’u ta’uu abbaan taayitaa kominikeeshinii Itiyoopiyaa beeksisee jira.


Lola Tigraay Keessaan Ijoollee Irra Miidhaa Hamaan Ga’uun Ibsame

Lola Tigraay keessatti geggeessamaa jiruun ijoolleen miidhaan irra ga’e hospitaala refereaalii Ayider keessatti wal’aansa fayyaa fudhataa jiran. Magaalaalee Tigraay adda addaa keessatti daa’imman irra miidhaan guddaan ga’uu isaa fi wal’aansa argatanii kan deebi’an ka jiran yoo ta’u kanneen wal’aansa fayyaa argataa jiranis jiru. Qisanet G/Mikaa’eli. Qisanet intala waggaa 13 ti. Qisaanetiin kutaa namoonni ibiddaan gubatan keessa jiran keessattin argee jedha Alem Fesehaa. Harmeen isee aadde Genet ishee cina jiru. Miidhaa intala isaanii irra ga’es ennaa ibsan, Adwaa Feresmaay bakka jedhu irraan dhufne. Mucaan koo waggaan ishee 13. Mana keessaa utuu hojii irra jirtuu ti kan akka hamaatti dha’amte. Kun Ebla 13 bara 2013 kan raawwatame dha. Isee waliin ijoollee ka biroon jiraatanis akkaan kan miidhamte ishee kana. Wal’aansa argataa waan jirtuuf isa dura dhufterra amma jijjiirama qaba jedhan. Ka biroon immoo bakka samirii jedhamu irraa kan dhufte yoo ta’u abbaan ishee mana yaalaa keessa waliin turan jedha Alem. Ijoollee ka biro waliin utuu baqatanii argitee manaa baatee utuu fiigduu Ebla 15 bara 2013 loltoonni eertraa kan ishee rukutan jedhu abbaan isee Gebraay Zenebe. Rasaasi gurra ishee gara mirgaa jalaan seene, ija ishee bitaa keessaa baase jedhan. Amma wal’aansa argattee foyya’aa jirti jedhaniiru. Dr. Hospitaala sanaa Mebraat G/Sillaasees miidhaan irra ga’e hamaa fi ija ishee lamaan dhabuu himanii wal’aansi godhamaafii akka jiru naaf himaniiru jedha Alem Fishhaa Meqelee irraa.


Aksuum Maal Keessa Jirti?

Wagoota darban hedduuf amantoonnii fi Turiistoonni gara magaalaa qulqullitti Tigraay jedhamtee beekamtu Aksuumti ilamaa turan. Har’a garu daandileen Aksuum hedduun callinsaan liqiimfamanii daldalliis irra hedduun cufaa Dha. Kunis baatilee darban torbaaf waraansa mootummaa biyyooleessaa fi paartii Tigraayin bulchu giddutti gaggeefamaa jiruun ture. Magaalaan ala wal waraansii itti fufuun immo rakkoo magaalatti keessaa hammeesse jedha gabaasnii Heezer Merdook Aksuuma irraa ergitee.