Hiriira Mormiitii fi Dhugaa Bahumsa Hawaasii Oromoo Amerikaa Kaabaa(North America) Konigireesii Amerikaatti Bahe

No media source currently available Kutaa Tokkeessoo No media source currently available Hawaasii Oromoo Amerikaa Kaabaa(North America),US fi Kaanaadaa dhufe Ebla,19, 2016 waajjiara Kongireesii Amerikaa (Capitol Hill) keessatti rakkoolee Oromoo irra geette jedhee afaaniin dubbachuu fi waan nafa isaaniituu irra gahe jedhan agarsiifachuuf miseensota Mana Marii Amerikaa dhufe. Namii hagii tokko waan mana hidhaatti isaa toclhan kaan ammo nama wa tolchan arge ragaa bahe. Sagantaa dhugaa bahiinsa (testimonies) jedha irratti nama hedduutti dhufee waan jiraa jedhan dhaabbilee mootummaa hin tahini fi miseensota mana marii Amerikaatti himan.Suniin duubatti hiriira mormiitti dabran. Dhugaa bahumsaa Ebla,19,2016 irratti kongireesii Amerikaatiif godina MN keessaa ta filatamte, Beetii Makkoole, Congressman Keith Ellison, warra dhaaba Amnesty International fi Instituutii Oklaandi, Kaalifoorniyaa irraa dhufee rakkoo Oromoo qorachaa bahee fi gaazexeessaa Aljaziiraa ka durii Mohaammad Adamoo,bakka buutota hawaasa Oromoo fi nama hedduuttii itti dhufee waan Oromoon keessa jirti jedhee dubbate. Dhugaa bahumsaa Kongireesii Amerikaa qopheessan kana maqaa Koomishiinii Mirga Dhala Namaa Kongireesii Amerikaa, Tom Lantos Human Rights Commission qopheessan.Dhugaa bahumsa kanaaf marii tana waajjiara miseensa mana marii Amerikaa Keth Elisonitti mari’achiise. Marii tana miseensa mana marii Kongireesii Amerikaa, Betty Maccoolitti jalqabe. “Haalii Itoophiyaan amma keessa jirtu akka jiru kanatti deemuu hin malle. Ummatii Oromoo rakkoo gaargala hamaa keessa jira. Rakkoo teessan hinuma hubadha waan isan dhibellee namaan gaha.Namii hiriira nagaan bahe hin hidhamaa,hin ijjeefamaa,ulee hamtuu dhaanamaa,hin ijjeefama," jette. Itti aantee ammoo Bettiin"Mootummaan Itophiyaan waan hojjateef itti gaafatmaa tahu male akka bulchiinsii pirezidaatnti Obaamaa rakkoo hamtuu tana dhaabu jabeessinee muddinee gaafanna. Torbaan kana keessaa ambaasaaddera Itoophiyaa US jirun wal argee nama hidhuu dhaabaa, rakkisuu dhaabaa,ijjeesu dhaabaa mirgaa ilmaan namaa ulfeessaa jedhee itti himaa," Akka jecha miseensa kongireesii Amereiaka tanaatti mootummaan Amerikaa gannuma gannaan Itoophiyaa doolara miliyoona hedduu kennee akka biyyitii midhaaniin ufi dandeettu, qonnaan jabeeffattu kennaaf.Tana irraa, "Akka Itoophiyaan biyya guddisaa mirga ummata isiillee eeddu gaafannaa," jedha. Nami dhibiin rakkoo Oromiyaan keessa jirtu jedhe miseensota kongireesii Amerikaatii fi hawasaasa Oromootii gabaasa dhiyeesse daarektera olaantuu Instituuti Okland Anuradha Mittal.Instituutiin Oakland Amerikaa Kaalifoorniyaa jirti rakkoolee hawaasaa gama mirga namaa, qonnaa, daldala, misoomaa fi waan hedduun qoratti. Isiilleen akka Itoophiyaan fkn bara 2014 keessa US irraa gargaarsa $miliyoona 665 argatte fi biyya jijjjiirama guddinnaa keessaa jirtu jedhamte keessaa tokkoo fi hariyaa US taate dubbatte.Taatullee rakkoon jirtu... "Sagantaan dhaabii gargaarsaa USAID Itoophiyaan gargaaru keessa tokko guddinna biyyaa keessaa, GDP horiin gargaaruu. Tana tolchuuf karoora jiru keessaa nama miliyoona 1 fi kuma 500 godaansisanii lafa sun hujii warshaatiif qopheessuu. "Gargaarsii USA Itoophiyaa gama misoomaatiin,gama siyaasaatiin,horii fi yaadaan gargaaru waan durii baheef dhiisee gama akka malee balaa qabu deemuuf jira. Akka abbootiin irree fedhii mirga lammii isaani jalaa-qabuu didaniin tolchuutti jira.Tun ammoo jeequmsaa fi nagaa dhibiitiitti nama geessiti.Kongireesiin USA horiin Itoophiyaan kennamu akkuma duraan jedhame hujii misoomaatiif bahuu fi dhubaachu isaa jabeessee qorahcu malan. Horiin lammiin Amerikaa qaraxaa fi gibiriin mootummaa Amerikaatii baase kun ka abbootiin irraa mirga namaatiin gadi qabanii namaan hiyyoomsan,biyya namaa irraa godaansisaniin tahuu hin malle.Waldaan Awurooppaa rakkoo mirga dhabitiin ilmaan namaa Itoophiyaa irratti gabaasa jabaa baase,” jettee dabalte. Namii gabaasa dhiyeesse dhibiin gaazexeexxaa Al-Jaziiraa ka durii Mohaammad Aademooti.Innilleen waan barattootii Oromoo hiriira mormii bahanii fi rakkoolee jirtu irratti dubbate.Innilleen hiriira barattoota Oromoo irratti nama 400 tahhutti ijjeefamee jedhe. Miseensii Kongireessii Amerikaa rakkoo Oromoo irratti dubbate ka dhibiin ammoo Keith Ellison paartii Demokiraati irraa godina MN filatame.Godinii isaa godina Amerikaa namii Oromoo kumi hedduun keessa jiraatuuti. Yoo hedduu hawaasii Oromoo,Ogaadeen, Itoophiyaa dhufanii rakkoob iyya isaanii nutti himanii akka nu mootummaa Amerikaatti nuu himaa jedhanii nutti himan jedha.Waajjirii isaa yoo hedduu rakkoolee naannoo Oromiyaa fi rakkoo mirga ilmaan namaa Itoophiyaan keessa jirtu jedhan gabaasaa baase dhiyeesse. Rakkoo jarii nutti himatu yoo bulchoota mootummaa Amerikaatiin wal argu hinuma dubbadhaaf jedha. “Yoo ambaasaaddera Amerikaatiin wal argullee rakkoo teessan isanii dubbadha.Waan isan yaaddesse itti hima.Rakkoolee haga tokkoo qofaa mitii rakkoolee jarii godina ani keessaa filatamee keessa jiru himatan isanii dubbadha.Fkn rakkoo akka Yuuyyaa irraa geettee fa.Wannii qalbiin nama hedduu baddeef waan hedduutti irra gaheef akkana.Rakkoo afaaniin himanii keessa hin baane keessa dabre.Yoo ambaasaaddera itoophiyaa argullee woma isan dhibe kana itti hima.Yoo bulchoota biyya alaa hedudun wal argu “maaiif rakko biyya teenna keessa seentan nuu jedhan nu ammoo ummati godina nu keessaa filamnee rakkoo heddu nutti himataa tana isanti himnaan jennaan.Wannii ummatii hardha waajjiria keenna dhufeefiulleen tanuma. Haga rakkoon jarii himate fala argatutti gaafii teenna hin dhaabnu hiuma falminaaf.Waajjirii kiyya haga dandahu cufaan rakkoo Itoophiyaa keessa jirtuuf hinuma iyya.Yoo isan waan keessa jirtan nutti hin himnin nu hin beennu.Nama Itoophiyaa hedduu fulaa buutanii rakkoo isaanii himacbuutti jirtanii jarilleen waan hedduu isan irraa eega,” jedha. Ellison akka iyyannoon tun asumatit hin dhaabanne feennaa jedha.“Akka ani argutti kunoo kaameraa fi bilbilaa nama hedduutti wa warabaabuutti jira.Akkii isan nama asi hin jirreen oduu tana gahuu dandeettan feena.Waan asitti tahe kana Twitter, Facebook, snapchat fi social media sabqunnamtii walii ergaa rakkoo mirga namaa Itoophiyaa keessa jiru walii ergaa walti himaa.Haga rakkoon tun fala argattutti gadi hin teennu,” jedha miseensii mana marii Amerikaa Keith Elison. Qophii dhugaa bahumsaatii fi hawaasii Oromoo Kongiressii Amerikaa itti dhufe tanatti hawaasa Oromoo godina Amerikaa 30 caalaa keessaa dhufe akka jari qopheesse jedhutti.


Hilarii Kilintonii fi Senator Bernii Sandersi TV irratti bahanii waan egerii ummataa hojjatanii fi waan waliin caalan irratti wal falman

Amerikaan nama pirezdaanti Obaamaa fulaa bu’ee isii bulchu keessaa filachumatti jirti. Hilarii Kilinton,minsiteri haajaa alaa Amerikaa ta durii fi bulchaan godina Vermont ka durii,Senator Bernii Saandersi, jara lama lamaan paartii Demokiraatik keessaa pirezdaantii US tahuuf walti hafe. Jarii lachuu eda TV irratti bahee Brooklyn, magaalaa New York keessatti waan yoo filame biyyaa hojjatu,jabeennaa fi laafinna isaaniin himan irratti wal falme. Tana maleellee karaa egerii biyyaan guddisan,karaa ummataan gargaaran, karaa biyyaa nagaa eegan,akka ummata hujii argachiisanii,rakkoo jijjiiramii qilleensaa fi deefii fala arguuf dandahanii fi waan hedduu irratti wal falman. Isanii kana lamaan keessaa eennutit silaa pirezdaanti tahuu malee gaafannaan; “Hilariin hujii tana hinuma dandeettii taatullee akka isiin wa murti irratti shakii guddoo qabaa.Akka Iraaqi lolan warra eeyee jedhe keessaa tokko isii.Yoo filannoo dorgomtullee horii guddaa baankilee irraa fudahtte,”jedha Sandersi. Hilaariin ammoo ammoo,“akka ani hujii tana danda’u beekaaf ummatii New York marroo lama na filatee,pirezidaanti Obaamaalleen ministira haajaa alaa Amerikaatii na filatee,”jettee Hilaariin. Filannoon pirezdaatummaa Amerikaa dhiyaachaa dhufuutti jirtii amma nama shanitti walti hafe. Demokiraati keessaa nama lama Rippabilikaan keessaa ammoo nama sadii, Doonaldi Tiraampi, bulchaa Teksas ka durii Senator Teed Kiruuzii fi bulchaa kutaa O'haayoo ka durii,Joon Kaasich. Jara dorgommiitti jiru keessaa Rippaabilikaan keessaa Tiraampitti harka guddaan dura jira,paartii Demokiraatik keessaa ammoo Hilariitti haga guddaan dura jira. Filannoon US akka biyyoolessaatti Sadaasaa 8,2016 jalqabdi.


Itoophiyaan Atileetota Isii 200 Tahan Qorsa Humna Namaa Kennu Liqimsanii Fiiguu fi Dhibaachuu Isaanii Qorachiisuutti Jirti

No media source currently available Dhaabii ispoortii addunyaa ka akka atileetotii qorsa humna namaa kennu dhossaan liqimsuu fi dhibaachuu isaanii qoratu,WADA(World Anti-Doping Agency) fi Waldaan Federeshiinii Atileetota Addunyaa(IAAF)atileetota biyya hedduu qorsa seera malee fudhatan jedhanii dorgommii addunyaa irraa dhaabuutti jiran. Atileetota Raashiyaa akka dhaabii kun jedhutti mootummaa isaaniitti akka isaan qorsa liqimsanii fiigan tolcha.Tanaaf haga guddaan dorgommii addunyaa irraa dhaaban. Durii waan akkanaa kana haga guddaan Keenyaa, Morookoo fi Yukireeyin faan himatanii qorachaa bahanillee.Keenyaatti atileetota hedduu dorgommii addunyaa irraa dhaaban.Amma ammoo Itoophiyaallee itti dabalanii biyyoota gama kanaan qorachuutit jiran keessaa tokko. Dhaabii ispoortii gugurdaa akka IAAF fi WADA faatii akka Itoophiyaan atileetota isii qorachiisan tahuu baannaan dorgogmmii addunyaa keessaa baasuuf xalyaan itti erganii doorsisan. Obboo Taammiraat Baqqalaa, daarektera koree Olompikii atileetiksii biyyoolessaati.“Xalayaadhaan nu gaheeraa. Federeshiinii atileetiksii Itoophiyaa gaheeraa. Hanga Sadaasaa dhufuu atileetotii amma 200 tahan qoratamu qabu jedhan.Akka atileetotii 200 qorataman ammoo Waldaa Federeshiinii Atileetotaa (IAAF) hajaje.Jarii kun ka shakkamellee mit." Atileeotii tun dorgommii gaggabaaduu haga maratooniitti dorgoman.Atileetotii Itoophiyaa qorsa humna namaa kennuu fudhachuu fi dhibaachuu isaanii qorataman kun eennu faa jechuu baatanillee akka jecha obboo Taammiraatitti seeruma IAAF guutuuf qorataman. Atileetota tana dhiigaa fi fincaan isaanii qoratan.Laabraatooriin hujii akkanaatiin qoratan ammoo Afrikaa Kibbaatii fi Qataar jirtii,atileetota tana qorachuuf ammoo doolara kuma lama caaltutti itti baha jedhan. Olompikii Biraazil bara 2016 Dorgommii Olompikii Biraazli ta baranaa atileetota 10,500 biyya 206 keessaa walti dhufanitti gosa ispoortii 350tiin wal dorgoma.USA dorgommii gosa ispoortii 28tiin atileetoa 306 ergatti. Itoophiyaan ammoo gosa ispoortii sadiitiif atileetota 40 dorgomsiifatti. Dorgommii tana Hagayya 5-21,2016 Rio,De Jeneeroo Biraazilitti guyyaa 17 dorgoman.


Bulchoota Baankii Biyya Alaatti Horii Dhoffatan Irratti Beekan Keessaa Tokko,Muummeen Ministera Iceland Yahujii Irraa Bu’e

Gaazexeessitotii biyya hedduu gaazexaa Jermenii tokkollee gargaara itti argatanii bulchoota,abbootii siyaasaa,daldaltootaa fi warra seera malee biyya alaatti hori dhoffate jedhan qorachaa bahan. Bulchoota Afrikaa,Indii,Chaayinaa fi lafa hedduutti dubbii tanaan himatame. Gaazexeessitotii tun maqaa jara kanaatii fi waan isaan hojajtan jedhan galmee dhossaa miliyoona 11 caaltu ta Panama Papres jehdan irratti gama dhaaba seeraa biyya Paanaamaa jiruutiin baasan. Warrii dubbiin tun irratti beekamuf deemtu hedduu.Namuu badii ufii diduuf wareeruutti jira.Awurooppaa,Amerikaa haga Eezhiyaa dubbiin horii qaban baankii biyya alaati dhoffatan jettu nama hedduu tuxxi fakkaatti. Walumattuu bulchootaa fi dhaabbilee 143 fi bulchoota 12 amma hujii irra jiranitti keessa jira.Jari kun hagii tokko qaraxa baasuu diduu fi kaan ammoo akka yoo jari wa balleessee horiin irra hin qabamne horiin isaanii hin qabamne biyya alaatti tuulata. Ummatii Ayis Laandi(ICELAND) muummeen misnitera isaanii Sigmundur David Gunnlaugsson warra horii biyya alaatti dhoffate keessaa tokko jedhee hiriira itti bahe.Minsiterilleen qaata hujii irraa bu’e. Indii keessaa ammoo abbootii siyaasaa, bulchoota,daldaltootaa fi nama 500 dubbii tanan himatan.Muummeen minsitera Indii Shri Narendra Modi akka bulchootii isaanii warra horii biyya alaatti dhoffate jedhan jabeessanii qoratan hajaje. Chaaynaa ammoo akka dubbiin tun gadi hin baane dhossuutit jirti.Chaaynaatti itti gaafatamtoota biyya sunii gugurdoo sadeetitti tanaan himatame.Kana keessaa tokko soddaa pirezidaantii Chaayinaa Xi Jinping ti. Akka odeeffannoon tun marsa iantenertii isaaniillee irratti hin baanellee marsaa interneetii fi Socila Media,sab-qunnamtillee cufatte Chaaynaan. Bulchoota Afrikaa galmee Panama Papers keessatti argan: Afrikaa keessallee nama hedduutti horii biyya alaatti dhoffate jedhanii maqaan isaaii galmee Panama Papers irratti beekame. Kana keessaa tokkoo soddaa pirezidanatii Afrikaa Kibbaa, Jaakoob Zuumaa, obboleeyyan lakkoolee pirezidaantii DRC, Koongo Dimookiraatittii, Joseph Kabila, bulcha goinda Naayjeeriyaa Delta zayitii beekamtuu ka amma hidhaa jiruu,minsitera Petrooliyeemii Angoolaa fa.


Wal Dorgommii Kubbaa Miilaa Addunyaa bara 2018 fi Wal Dorgommii Kubbaa Miilaa Afrikaa bara 2017

Dorgommii ispoortii gugurdoon Afrikaan bara 2017 itti qophaahuutti jirtu keessaa tokko;Waldorgommii Kubbaa Miilaa Waancaa Afrikaa (AFCON 2017 ykn CAN 2017) jedhan.Dorgommiin tun 31essoo Amajjii 2017 jalqabdii Gaabonitti taphata.Gaabon Liibyaa waraaii dhukeesse irraa fudhatte dorgommii qopheessuu tana. Taphii biyyoota dorgommii tanaa dabran filataniin ammoo itti jiranii ammoo qaata jalqabanii Hagayya 12,2015 Fulbaan 2016 taphatan. Biyya 52 garee 13 wal qoodee marroo marroon taphata.Haga ammaa maroo 77 taphatanii goolii 100 caalatti gale. Chaad horii dhabdee dorgommi Waancaa Afrikaa 2017 keessaa baate. Chaad garee isii “G” keessaa eegee jirtii qabxii womaallee hin qabdu. Federeshiiniin Kubbaa Miilaa Afrikaa ammoo biyya tana $20,000 adabee dorgommii bara dhufullee keessaa hambise. Itoophiyaan garee “H” keessa jirtii qabxii 4 qabdii sadeessoo jirti.Garee tana keessa Aljeeriyaa, Siishelsi, Leseetoo fi Itoophiyaatti jira.Aljeeriyaatti qabxi hedduun dura jira. Giinii Bisawulleen Keenyaa biyyuma isii Naayroobiitti 1-0 mootee dorgommii Waancaa Afrikaa bara 2017tii dabruuf karaa itti cufte. Siishelsilleen waan durii guddoo hin beekamneen guyyaa dheengaddaa Leseetoo 2-0 moote.Morishiyeesilleen Riwaandaa akka ajaahibaatiin moote.        Dorgommii kalee, Bitootessa, 28, 2016tti: Mozambiiqii 0-0 Gaanaa Dorgommii Kubbaa Miilaa Waancaa Addunyaa (World CUP) Gama kaaniin dorgommii Waancaa Kubbaa Miilaa Addunyaa bara 2018, Federeshiiniin Waldaa Kubbaa Miilaa Addunyaa (FIFA) qopheessu Raashiyaatti taphatnaiif dabruuf biyya hedduutti dorogmmiitti jira. Dorogommii tana ardii cufa keessaa biyya filtamanitti walti hafee dorgomaa walumattuu biyya 31 ykn 35 dorgommii tanaa dabra. Biyya bori,Bitootessa 29,2017 tapahtan keessaa: Jameeiyikaan ammoo waan bara hedduu keessatti tolchitee hin beenne guyyaa dheenagaddaa USA 2-0 moote.USA dorgommii Waancaa Kubbaa Miilaa marroo 10 dabartee takkuma hin moone.Sadarakaa FIFA irraa USA 30essoo irra jirti. Dorogmmii Waancaa Kubbaa Miilaa Addunyaa bara 2018, 21essoo Adoolessa 14,2018-Hagayya15,2015 Raashiyaatti taphatan. Dorgommiin biyyoota dorgommi tanaa dabaran keessaa filataniin ammoo Bitootessa 22,2015-Onkololeessa 10,2017 taphatan.Haga ammaatti maroo 64 taphatanii goolii 179 gale. Maraatummaa Bitootessaa(March Madness) Amerikaatti ammoo ammitii yoo dorgommii manneen barnootaa itti dorgoman.Keessattuu dorgommii kubbaa saaphannaa (basketball) Marcha Madness jedhanitti jiran. Dorgommii Koollejjii fi yuniversitiin Ameirkaa irratti wal dorgoman tana Wladaa Atileetiksii Koollejjoota Amrikaa NCAA(National College Athletics Association). Dorgommi tun dorgommii namii Amerikaa akka malee daawwatu keessaa tokko.Dorgommii tana barana garee 68 taphata.Dorgommii tana yoo hedduu garee yuniversitii Kaalifoorniyaa ,Los Angelsii UCLA ti moo’a. Shaampiyoonaan ganna dabree yuniversiti Duke,ta North Carolina jirtu.


Waraanii Amerikaa itti gaafatamtoota ISIS olaanoo lama fixe

Jara waraanii Amerikaa fixe keessaa tokko itti aanaa itti gaafatamaa ISIS Abd ar-Rahman Mustafa al-Qaduli kalee ijjeesan. Ministerii Ittisa Waraana USA,Ash Carter itti aanaa itti gaafatamaan kun eessatti akka ijjeefame diidessinee hin dubbanne. Taatullee odeeffannoon jirtu namii kun Siiriyaa keessatti ijjeefamuu hin oolu jetti. Namii dhibiin ijjeesan akka jecha Karteritti ministera faaynaasii ISIS,Hajji Iman,minsitera maallaqa ISIS tahee hojjachaa bahe. Namii dhibiin ijjeesan Siiriyaatti itti gaafatamaa ISIS Omar al-Shishaniti.Isa ammoo jalqaba Bitootessaa amma keessa jiru kana waraanii Amerikaa Siiriyaa keessatti ijjeese. Kaabinee ISIS walumaan fixuutti jirraa jedha ministerii ittisa waranaa USA kun. Imaaniin kun nama miseensa ISIS biyya alaa jiranii horii baasu. ISIS mlishoota Islaamummaa Siiriyaa,Iraaqii fi biyya hedduu seera Shariyaa jabaa jedhanbiin bulchuuf loluutit jirtu


Baaraak Obaamaa: As Dhufuun Kiyya Harka Michoomaa Uummata Kuubaatti Diriirsuufi

Obaamaan dawwaanaa seenaa qabeessa Biyya Kuubaatti tibbana godhe irratti seenaa walitti dhufeenya Kuubaa fi Yunaaytid Isteets rakkina qabaachuu dhugaa bahee, ergaa nagaha ummuuf dabarfatee irratti Waashingtanii fi Havaanaa edduu adda addummaan jirachuu, haalicha fooyyeessu dha qamnii lammanuu irratti hoo hojjate gara fuun duraatti deemu hin danda’ama jedheera. Maaliif imala kana akka godhee yeroo ibsu Obaamaan, “ As dhufuun kiyya harcaatuu bara lola qabbanaawaa Biyyoota Ameerikaa keessaa awwaaluufi. As dhufuun kiyya harka michoomaa uummata Kuubaaf diriirsuufi,” jechuudhan ture. Lammiwwan Kuubaa mirga mootummaa isaanii qeequu, akkasumaas mirga qaama isaan bulchuu filachuu eggamuufii qaba jedhee gahee demokraasiin guddina biyaaatii gumaachuus cimsee tareessera. Ibsa dhuma irratti gazeexeessitoota kenammee iratti, Obaamaan walitti dhufeenyi Kuubaa fi Yunaaytid Isteets foyya’insa agarsiisa jirachuu tuqee, garaagarummaan biyyonni lamaan dhabbanni dimookraasii fi mirga dhala namaa irratti qaban garuu gara gara ta’u dubbate. Kanaafuu biyyis isaa kannarati dubbachuu fi dhiibbaa gochuu ittuma fufu hime. Gama Kuubaa irraa Kaastroon, haala hin baramneen gazexeessitoota irraa gaafii fudhateen waayee hidhamtoota siyaasaa gaafatamee ture. Aaridhaan yeroo deebisu “ maqaa namoota sababa siyaasaatiin hidhaman jettan kana natti agarsiisaa, Kubaan hidhamtoota akkasii hin qabdu. Hoo akka jiran ragaadhaan fiddan mana harra hidhaa hin bulan, amma gadhiisna,” jedheera. Obaamaan turtii isaa Kubaa kanan idoowaan seena qabeessa dawwate kessaa bakki siidaa goota Kuubaa, walabummaa biyyittiti falmee, Joosee Maarttti, tokko ture. Dawaanaa isaa kanaa irratti hatii manaa isaa Misheel Obaama, ijooleen isaa lamaan fi amaatiin Obaamaa wajjin imalaniiru. No media source currently available


Beeljiyeemi,Biraaselsitti Nama 30 Bombiin Dhumee 130 Caalaatti madaa'ee ISIS-tu itti Gaafatmaa Fudhate

Beeljiyeem biyya Awurooppaa Dhiyaa midhaaguma, nagaa qabaachuu fi teessoo dhaabbilee gugurdoo akka NATO,Waldaa Awurooppaa(EU) fi waan hedduu beekamtu.Biyya diqqoo namii miliyoona 11 caalaan keessa jiraatu. Bombiin hadha teessoo mootummaa biyya sunii Biraasil diida xuyyuuraa, Zaventem keesatti nama 11 dhume. Bombiin saatii tokkoon duubatti buufata baabura Maelbeek keessatti tokkate ammoo nama 20 fixxe jedhan.Bombiin sadeessoo ammoo adoo hin tokkahin argan.Nama sadiin balaa kanaan shakkaniin barbaaduutit jrian. Ijjeehcaa tanaaf ISIS-ti itti gaafatama fudhate.Akka muummeen ministera Beeljiyeem Chaarles Micheel jedhetti guyyaan kun guyyaa dukkanicha. “Guyyaan kun biyya teennatti guyyyaa dukkanicha jarana qabbanaahaa wal gargaaraa jedhee gaazexeessitotatti hime.” Perezidaanti Obaamaalleen USA yoo muddamsuu tanatti waan Beeljiyeem feetu cufaan hinuma gargaarti jedhee Havanaa,Kuubaa waadaa gale. Eegii Beeljiyeemitti bombiin nama fixaniin duubatti magaalii Amerikaa Jermen, Firaankiferti,London,UK,Faransaay,Paarisii fi Hollandi faati jabeessanii nagaa isaanii eegachuutti jiran. Namii Biraasesitti bilbilaan dubbifne akkana jedhe No media source currently available


Pirezidaantiin Yunaayitid Isteets Kuubaa Daawwatan

Pirezidaantiin Yunaayitid Isteets – Baaraak Obaamaa, daawwannaa Kuubaa keessatti geggeessaniin, magaalaa Havaanaa keessatti Prezidaantii biyyattii – Raa’ul Kaasteroo wajjiin wal argan. Hoogganoonni lameen -- wal-mormii waggaata shantamaa ol biyyoota isaanii gidduu ture akkaataa itti wayyeessan irratti, akkasumas, dhimmoota irratti wal-dhaban, kan akka dhimma eegumsa mirga dhala-namaa irratti ka dubbatan ta’uun beekamee jira. No media source currently available  No media source currently available


Ministirri Haajaa Alaa Yunaaytid Isteets Gochi Aysiis Duguuggaa Sanyiiti Jedhe

Ministirri Haajaa Allaa Yunaaytid Isteets, Joon Keeriin ibsa harra kenneen gochi garee Aysiis (ISIS) gocha duguuggaa sanyiiti jedheera. Keeriin, Itti dabaluudhaanis, gareen kun yakka duguuggaa sanyii fi namoomaa irratti hojateef itti gaafatama jedhe, murtii kanarra han gahees hojii basaasaa Ministirri Haajaa Alla Yunaaytid Isteets fi dhabbonni kaan hojjatan irrattti hundahee ta’uu isa beeksise. ISIS ajjeechaa, dirqiidhan gudeeduu fi amantaa namaa irratti hundaahudhan namoota bayyinaan fixuu isaas tarreesera. Koongiresiin biyyitti, bulchiinsi Obaamaa hojii sukkaneessaa Aysiis amantii fi saba adda addaa irratti Iraaqii fi Siiriyaa keessatti gochaa jiru irratti dhaaba qabuu akka beeksiisu guyyaan harraa dhuma ture. Ibsii Keerii kunis san dhaqqabsiisera. No media source currently available   No media source currently available


Perezidaanti Obaamaan abbaa seeraa Mana Murtii Walii Galaa haaraa file

Abbaan seeraa Mana Murtii Walii Galaa amma filame kun Merrick Garland, abbaa seeraa Mana Murti Walii Gala Amerikaa ji’a dabre lubbuu dhabe, Antoninon Scalia fulaa bu’ee hojjachuuf dandaha jedhe hardha file. Perezidaanti Obaamaan filannoo tana hardha White House,bulchiinsa mootummaa Amerikaa keesastti labse.Garlandi nama qalbii seera beettu jabduu qabuu fi hujii tana seeraan hojjachuuf itti ciniinnate jedhee faarse Obaamaan. Garlandi nama ganna 63 abbaa seeraa mana murtii oli iyyannaa Waashingiton, DC-ti.Obaamaan yoo nama kana filu abbaa seeraa wa sadii guutachuu malee jedha;nama ufumatti hirkatu,dandeettiin hujii isaa shakkii hin qamnee fi akka dansaa seera beeku. Akka jarii(Senetiin Amerikaa,Garlandi “hujii ragaasee hujii innii ummata Amerikaatii hojjatu jalqabsiisu gaafaddha.” Nama amma filan kana seneterii Amerikaa fedhu fudhate fedhu ammoo dida. Amerikaan abbootii seeraa Mana Mmurtii Walii Galaa 9 qabdi.Yoo fkn murtii kennuu irratti namii 4 gama tokko bahee 4 ammo gama dhibii bahe akka namii 5essoo gama tokko tahee dubbii muruu dandahuuf 9 tolchan.


Amerikaatti nama miliyoona hedduutti kadhimamtoota perezdaantummaa filachuutti jiran. Qara nama 20 dhiyaatutti jalqabee amma torbatti walti hafe.Warrii walti hafe hagii tokko dureeyyii horii biliyoona hedduu qabu,hagii tokko ogeeyyota fayyaa addunyaan beettu, hagi tokko warra siyaasaan addunyaatti beekamu namuu waan akka akkaatiin beekama. Amerikaan perzdaantii filachuuf kaadhimamtoota wal dorgomsiifachuutti jirti. Paartii Rippaabilikaan keessaa nama shanitti wal hafe Demokiraati keessaa ammoo lama. Nama hardha ‘Super Tuesday’ filannoo godinii 12 bahee kaadhimamaa filatu moohate abdii perzidaantii tahuuf abdii guddaa horata. Filannoo hardhaa Super Tuesday irratti warrii dorgomu cufti godina Amerikaa gamaan itti baafatee akka ummatii bahee filatu iyyachuutti jira. Ministerii haajaa alaa USA ta durii, Hilary Clinton, godina gama Kibbaa irraa abdii qabdi. Warrii haga ammaatti namii hedduun hin fialtain deeggarsa hedduu hin qamne ka akka Dr.Ben Carson faatii dafanii nama argachuu baannaan filannoo keessaa bahuuf falachuutti jiran. Namii akka Ted Cruz faatii Trumph dhaqabachuuf waan qaban waan hambifatan hin fakkaatan. Dureessii Amerikaa beekamaan horuma ufiitii doolara miliyoona hedduu baasee filannoo tanatti dorgomuutti jiru,Donald Trumph fi Hilary Clinton deeggarsa dansaa argatanii abdiin filannoo tanatti jiran. Woma taateefuu abbaa filannoo hardhaa Super Tuesday moohatu hardhuma galgaluma kana beennaa abbaa fahatee ummata galateeffatee filannoo keessaa galullee hardhuma beennaa nama miliyoona hedduutti filannoo kuroo jira.


Dhukkuba Haaraa - Zikaa

Biyyoota Laatiin Amerikaa fi Kaaribiyaan keessatti heddumninaan kan mul’ate dhukkubi Zikaa biyyoota adda addaa keessattis mudataa jira. Dhukkubi Bokee ykn Binniin akka dhukkuba Busaatti daddarbu kun sammuun ijoollee haaraa dhalatanii akka hin guddanne gochuu waliin hidhata qaba jedhama. Kanaaf jecha dubartoonnii fi shamarran biyyoota dhukkubi kun keessatti mul’ate keessa jiraatan ulfaa’uu irraa akka of qusatan gorsi kennamaa jira. Kana malees namoota biyyooti dhukkubi kun mul’ate keessa jiraatanii fi gamasitti imalanii deebi’an irraa dhiigi fuudhame nama biraaf akka hin kennamneef jaarmayaan fayyaa addunyaa akeekkachisee jira. Waaltaan to’annaa fi ittisa dhukkubootaa kan Yunaaytid Isteetes (CDC) akeekkachiisa dhirootaaf kenneen dhiroonni biyya Zikaan jiru keessa jiraatan ykn gara sanatti imalanii deebi’an yoo haatii warraa isaanii ulfa taate ykn ulfaa’uuf karoora qabu yoo ta’e iyyuu ittisuuf kondamiin akka fayyadaman ta’uu baannan qunnamtii saalaa guutummaatti dhaabuu qabu jedha. Gama biraan dubartoonni tajaajiila eegumsa fayyaa kan ulfa hin barbaadamne ittiin ittisan argachuu qabu. Dhukkubi Zikaa hedduminaan kan miidhe biyya Braazil ta’uun ibsamee jira. No media source currently available


USA perezdaantii filachuuf kurfoo jirtii jiraattotii magaalaa New England eda galgala filannoo Primary jedhan jalqaban

Dheengaddaa ‘CAUCUS’ amma ammoo Primary, Filannoo Walii Galaa(General Election)itti aana.Amerikaatti filannoon perzidaantummaa akkuma naannoo isaaniitti maqaa akka akkaa qaban. Primary fi Caucus mala paartileen siyaasaa USA nama perezidaantii tahuuf wal dorgomsiifatanii keessaa filatan. Primery hedduutti jira; Ta Dhossaa, Ta Dhossaa hin qamne, Haga tokko Dhossaa fa.Closed primary: Semi-closed primary: Open primary: Semi-open primary fa jedhan CAUCUS jechuun marii fi falmii miseensotii paartilee abbaa fedhan filachuuf galma wal gahii,manneen barnootaa,manneen amantii, manneen dhuunfaatii fi gara garaatti walti dhufanii abaa fedhan filatan. Godinii hagii tokko CAUCUS hagii tokko ammoo Primary qaba.Godina Amerikaa 12 mala filannoo CAUCUS qaba.Godina Amerikaa 34 Primary qaba. Caucus torbaan dabre godina IOWA keessatti jalqaban hardha ammoo magaalaa New Hamphire,godina New England keesastti Primary jalqaban. Filannoo perezidaantummaa USA baranaa nama hedduutti dorgomee 12 walti hafe; Demokiraati keessaa nama 3 Rippaabilikaan keessaa ammo nama 9 dorgome. Johan Kasich warra dorgommiit jiru keessaa tokko ”Cabbii taatee bokkaan jiraatee jarii keenna balabal dhaanee koott filadhaa jedhee ummata yaammata, ”jedha Rippaabilikaan keessaa John Kasichitti haga guddaan dura jira.”Garee filannoo dansaa qopheeffannee balbala cufa irraa yaanee nama dammaffannee filannoof baafna jedha.” Eegii filannoon Primary dhumatte paartiin lamaanuu akkuma karoora isaaniitti Priemeryi fi CAUCUS irratti dorgomuuf godina gara garaa dhaqan. Filannoo perezidaantummaa Amerikaa baranaa maati perezidanti Bill Clinton keessa Hilary Clinton maatii George Bush keessaa ammoo obboleessa isaa Jeb Buush faatti dorgoma. Filannoon perezidaantummaa USA walii galaa Sadaasaa 8, 2016 jalqaban.


Qoodi Ameerikaan Addunyaa Keessatti Qabdu Maali? Koree Hariiroo Alaa Kan Senetii

Dura taa’aan koree senetii kan hariiroo alaa Ameerikaa senatorri kutaa Teenesii Bob Koorker Ameerikaan yeroo ammaa addunyaa keessatti hiree isheen qabaattaa jirtu ilaalchisuun odu gabaasaa VOA Michel Bowman waliin gaaffii fi deebii geggeessanii jiran. Senator Bob Koorker marii araaraa diplomaasummaa dhimma Siiriyaa ilaalchisee Jenevaa keessatti jalqabamee irratti ibsa kennaniiru. Koreen senetii kan hariiroo alaa torban darbe uggurri cimaan sagantaa nukleraa kooriyaa kaabaa irratti fuuleffatu akka kaa’amu murteessee jira. Waaltaaleen hangi tokko kan china ti jedhama ka jedhu ilaalchisee illee ibsa kennaniiru Kooker. Senetor Koorker walii galtee meeshaa nukleraa Iran waliin irra ga’ame kanneen morman keessaa tokko. Haa ta’u malee kun hojii irra oolee jira. Walii galteen kun akka milkaa’uuf fedhii isaanii ta’uu fi dhiisuu akkasumas republiikaanonni kongresii Ameerikaa keessaa milkaa’ina walii galtee Sanaa deggeru ennaa ta’e gaafatamanii sababaa battaluma dhiibbaan ta’ee hojii irra ooleef Iraan qabeenyaa kana dura argachuu hin dandeenye akka argattuuf karaa argachuun ishee kan isaan hin gammaachiisne ta’uu dura taa’aan koree Senetii kan hariiroo alaa Senator Bob Krooker ibsaniiru. Sochiin garee ISIS yeroo ammaa Libiyaa qabee hanga Afgaanistanitti babal’atee jira. Tarkaanfii ISIS irratti fudhatamuuf boodatti hafuu keenya eenuyu iyyuu kan haalu miti kan jedhan Krooker sadarkaa amma gareen kun irra akka ga’eef kan gumaache waa hedduu dha jedhan. Bakka isaan yeroo ammaa keessa faca’anii jiran keessatti itti marsuu dhaan duula geggeessinu itti fufna jedheen abdadha jedhan. No media source currently available  Odeeffannoo dabalataatif Viidiyoo armaan gadhii laalaa. No media source currently available


Seneterootii USA akka mootummaan isaanii rakkoo Oromiyaa jabeessee qoratee ariitiin Kongireesii Amerikaatiif gabaasu gaafatan

Miseensotii Kongireesii USA lamaan xalayaa ministera haajaa alaa biyya isaanii,Joon Keeriitii barreessaniin jeequmsa ummata nagaa naannoo Oromiyaa irratti oofuutti jiran hammaachaa deemuutti jiru dhaabsisuuf mootummaa isaanii(USA)tarkaanfii fudhatamuu malan dhiyeessu qaba. Seneterootii godina Minisootaatii(MN)irraa filataman;Seneter Eemii Kilobochaarii fi Seneter Al Firanken hiriirii qonnaan bultootaa fi barattootii naannoo Oromiyaa master pilaanii falmuuf bahan irratti waraanii Itoophiyaa nama 140 oli fixee jedhee gabaasii Human Rights Watch baase waan nama yaaddessaati jedhanii xalayaa barreessan. ‘Oromoota hiriira nagaa bahan fixuun‘waan tahuu hin qamne,’ jedhee gabaasa mootummaa isaanii galateeffatanii ijjeechaa tanaaaf tarkaanfiin jabduun fudhatamu maltee jedha xalayaan isaanii. Miseensotii Kongireesisi USA kun gabaasa dhaabii mirga ilmaan namaa Human Rights Watch(HRW),Koree Mirga Gaazexeessitotaatii falmtu CPJ,maqeeffatanii waraanii mootummaa Itoophiyaa walti qabee nama hidhuun, hujii gaazexeessummaa rakkisee,lammii Itoophiyaa dubbachuu dhowwuun mirga isaanii gadi qabaa jedhanii yaaddoo isaanii xalayaa irratti barreessan. Mootummaan Itoophiyaa akka gabaasa xaalyaa seneteroota tanaatti fulaa waraanii isaanii haga guddaan jirutti tajaajila bilbila harkaa(mobile) kutuun akka rakkoon jirtu Oromiyaa irratti hammaattu tolcha jedhan. Akka gabaasa seneteroota kanaatti Kongireesiin Amerikaa master pilanii Finfinneetii fi tarkaanfiin mootummaa laalee mootummaa Itoophuyaatti ergaa jabdu erge. Ergaa tana keessatti gargaarsii Itoophiyaan Amerikaa irraa argattu ka qonnaan bultoota lafa irraa buqqisaniin tahu hin qabuu jedha xalayaan miseensoti Kongireesii Amerikaa kun. Senetrootii Amerikaa mootummaan isaanii karaa kamiin Itoophiyaa keessatti mirgii namaa akka eegamu tohachuutti akka jiru mootummaa isaanii mirkananeeffatuu fi akka mootummaan[USA] isaanii rakkoo Oromiyaan keessa jirtu qoratee ariitiin Kongireesii gabaasu dhiyeessu gaafachuuf minsitera haajaa alaa isaaniitti xaalyaa barreessan.


Uummanni Kutaa Ayowaa Sagalee Kenne

Republikaantichi Senatorri Ameerikaa Ted Cruz kutaa akkaan falmisiisaa ta’eef filannoo presidentummaaf murteessaa ta’e Aaywaa keessatti dorgommii geggeessaniin dureessicha Ameerikaa Doonaald Traampiin injifatanii jiran. Ministrittiin dhimma alaa US duraanii Hillary Clinton fi senetorichi kutaa Vermont Bernie Sanders dorgommii isanaii gamasitti geggeessaa turan sagalee akkaan walitti dhiyoo yoo argatan argachuun xumuran. Ted kruuz erga injifatanii booda hasawaa dhagesisaniin waaqayyo kutaa Aayiwaa haa eebbisuu jedhanii injifannoon galgala kanaa kan uummata sadarkaa gadii irra jiruu,kan yaada irratti cichitoota guutummaa kutaa Aayiwaa akkasumas kan guutummaa biyyatti guddoo kanaa ti jedhan. Dorgommii kana baatileef dursaa kan turan Donaald Traamph lammaffaa ta’uun dorgoommii itti aanu kan Neew Hamshayeerf darban. Senatarri Floridaa Markoo Ruubiyoo sagalee uummataa kan ajaa’ibsisaa ta’een sadaffaa ta’an. kaadhiimamtoota paartii Dimookraatotaa kan ta’an Hilarii Klinton fi Bernii Saandars giddutti dorgommiin gaggeeffame sagalee uummataa lakkofsaan walitti dhiyeenya qabuargamsisee. Lameenuu akka injifannootti ilaalla jedhan. Hilariin akka jedhantti Kun hegeree paartii Dimokraatotaa fi kan yunaaytid Isteetesf nama barbaachisu kan agarsisee ture jedhan. Kutaa Neew Haampshaayeer keessatti Hilarii caalaa sagalee uummataa waanin qabuuf gamasitti qajeeluuf qophii ta’uu dubbatan Barniin. Dimokraatootaa irraa kan ta’an Maartin O’maalii fi gama Ripaablikaanootaa irraa immoo Maayk Haakabii duula na filadhaa gaggeessan keessaa ba’uu isaanii beeksisanii jiru. Kanneen hafan kibxata dhufu Kutaa Neew Hamshayeer keessatti dorgomuuf jiru. No media source currently available


Amerikaan perz., filachuuf nama hujii tanaa qaxarattu wal dorgomsiifachuutti jriti godina Ayiwaa(IOWA) ammaayyuu itti jira

Ayiwaa (IOWA)godina USA 50n keessaa tokko. Namii godina kanatti filannoo perzdaantummaa Amerikaa moohate godina dhibiillee moohuuf abdii horata. Qoodii Ayiwaan filannoo perezidaantummaa Amerikaa murteessuuf qabdu harka tokko tahullee namii achitti moohe yoo hedduu filannoo perezidaantummaa moo’a. Filannoo Amerikaa irratti yoo hedduu horii miliyoona hedduutti baha.Nama miliyoona hedduutti bahee abbaa fedhe filatallee. Warrii dorgomu ummata duratti yaahee jabeennaa fi qarooma qabuun waan egerii ummataa fi biyyaa hojjatu himata,hayyuma dhahata. Dorgommii tanaa paartii Rippaabilikaan keessaa nama 15 walti hafe sunilleen waluma jalaa bu’aa dhufe.Paartii Demokiraati keessaa ammoo nama sadiitti walti hafe. Walumattuu jarii dorgomu hagii tokko dureeyyii addunyaanuu beettuu,hagii tokko abbootii siyaasaatii,hagii tokko ogeeyyii dinagdeeti. Jarii kun cuftii ummta ufi dhugeffachuuf hardha,Gurrandhalaa 1,2016 dorgommii IOWA CAUCUS jedhaniif godina Ayiwaaatti manneen amantii,manneen barnootaa, galma wal gahii manneen kitaabaatii fi fulaa 1,681 keessatti walti bahee eennu akka fialtu,wal gorfataa,wal falmaa,wal amansiifata. Ayiwaan hardha guyyaa guutuu hujii tana irra oolti.Namuu deegartoota fi miseensotallee dabalatee akkuma qaheeti fi ollaan walti dhiyaatutti abbaa irra wayyyuuf filata.Nama egerii isaan fulaa bu’ee filannoo perzdaantummaa godina isaaniitii hojjatuufillee filata. Paartii lamaanuu keessaa namii ummatii IOWA perezidaantummaa filatu hardhuma beekama.


Oromootii Kanaadaa Magaalaa Ottawaatti Hiriira Bahanii Rakkoolee Naannoo Oromiyaa Mootummaa Kanaadaatti Himatan

Akka warrii hiriira qopheesse jedhetti namii hagii tokko saatii 4-5 makiinaa oofee dhufe.Magaalota akka Torontoo,Waaterluu,Ottawaa fi gara garaa dhufan. “Barattoota Oromoo hidhuu fi ijjeesuun haa dhaabatuu!Qonnaan bultoota Oromoo lafa irraa buqqisuun haa hafuu!Warri ijoollee Oromoo fixe murtii haa dhiyaatuu fi waan gara garaa gaafatan.” Bakkalcha Abdoosh warra hiriira mormii kana Ottawaatti qopheesse keessaa tokko“Embaasii Itoophiyaa,CBC(Canadian Broadcasting Corporation) Paarlaamaa Kanaadaa,Ministera Haajaa Alaa Kanaadaa, Embaasii USA Ottawaa jiru duratti hiriira baana.” Najaat Nureddiin Kanaadaa,magalaaa Torontoo dhufte ”barattoota haqaaf falmatan ijjeesuun akka dhaabbatu falmachuu fi barattoota Oromoo waliin dhaabbachuuf dhufee.” Raayyaa Caalaa Torontoo dhufe “Kanaadaan hamma hammaatti callisaa turee…mootummaan Kanaadaa doolara miliyoona hedduutiin Itoophiyaa gargaaraa jira horiin sun garuu ummata keenna hiraarsaa waan jiruuf akka gargaarsii sun dhaabatu barbaanna.” Warrii hiriira bahe kun akka mootummaan Kanaadaa rakkoo Oromoon keessa jirtu hubatu gaafachuuf waajjira mootummaa biyya sunii gara garaatti xalayaa galfanne jedha. No media source currently available


“Rakkooleen gugurdoon bara 2015 ummataa fi dinagdee addunyaatti dhufan akka motummaan abbaa-irree fedhii isaa guutatu gargaare”

Dhaabii walabummaa addunyaatii falmu,Freedom House gabaasa haaraa baaseen ganna 10n dabranii asitti walabummaan addunyaa gadi deemaa deemti jedha. Akka gabaasa Freedom House baasetti biyya 72 keessaa walabummaan akka malee gadi buute.Biyyootii 50‘walabummaa hin qaban’ 59 ammoo ‘haga tokkoon walabummaa qaban.’ Biyyootii akka malee walabummaa ummata isaanii gadi qaban; Siiriyaa, Cghaayina akeessatti haga tokkoon ka ufi bulchitu Tibeetiyaan, Somaaliyaa, Kooriyaa Kaabaa, Uzbekistaan fi Eeritaa. Turkeministaan,CAR(Cental Africa Republic) Suudan,Ekuwaateeriyaal Giinii,fi Sawudii Arebiyaan biyyoota walabummaa ummataa isaanii akka malee gadi qaban keessaa haga tokko. Biyyootii Jiddu-Gala Bahaatii fi Afrikaa gama Kaabaa biyyota bara 2015 akka malee walabummaa dhaban. Akka gabaasa Freedom House gabaasetti Itoophiyaalleen jara biyya nagaa dhowwu irratti duulaa jettee Oromoota humnaan hin buqqifmanu jedhan waan hedduun rakkiste. Mormitoota siyaasaa,gaazexeessitotaa fi qabsaahota nmirga namaalleen tanumaan rakkisuutti jirti jedha Freedom House. Daaniheel Beqqelee daarekter mirga ilmaan namaa HRW(Human Rights Watch)Afrikaati. “Itoophiyaa keessatti keessattuu qoodii namii gama siyaasaatii fi demokiraasiitiin qabu nama yaaddessa.Yaada garaa ufii akka fedhanitti dubbachuu fi himachuun dhiba namatti taate.Hidhaa fi reebichii,dararaanis waan nama yaaddessaa hedduu keessaa isa tokko.” Gama Oromiyaatiin akka daarektera kanaatti; "Tarkaanfiin warrii nagaa eegu, nama hiriira bahuu fi hiriira paartilee mormituu irratti fudhate akkuma jirutti, haala jiruun wal fakkaachuu dhabuun adoo jeequmsilleen jiraatee humna jeequmsa sunii oli taate fudhachuun waan nama yaaddessaati.Namii,du’uun, hidhamuu fi miidhamuun nama yaaddessa.Warra hiriira bahe keessallee ka qabeenna namaa miidhe hagii diqqaan jriaachu isaa hinuma beekna taatullee,hiriirii kun haga guddaan ka nagaa,barattootaa fi ummate.Hiriira nagaa akkanaa irratti humna haga dabraatiin dhufuun waan mirga namatii yaaddoo tahaa dhufe keessa atokko.” Freedom House,biyyootii Awurooppaa silaa demokiraasii qabanii mirga ummata isaaniillee eegan jedhamanilleen jara goolii uumu urratti duuluuf mirga ummata isaanii gadi qabuun himataman. Dhaabii kun,Freedom House,qabiinsa mirga ilmaan namaa biyya 190 caalaa tokko tokkoon qoratee gabaasa fuula 28 qabu baase. Freedom House bara 1941 hujii jalqabee waajjirii isaa guddaan Washignton,DC jira.


Amerikaan Dhaloota Qabsaawaa Mirga Ilmaan Namaa, Maartin Luuter Kiingi ulfeeffachuuf Biiroollee Cufaa Oolfatte

Hardhaa guyyaan,Ammajjii 18,2016 ka Maartin Luter Kingiiti.Maartin Luuter Kingi nama seenaa Amerikaa jijjiire keessaa tokko.Atilaantaa Jiyoorjiyaatti dhalate. Namii gurrachii Amerikaa jireenna garbummaa jalaa bahee akka namaa adiin wal qixxee jiraachuu malee jedhee qabsaahaa bahe. Qabsoon ammoo karaa nagaatiin tahuu malte jedhee addunyaa jijjire.Qabsoo karaa nagaa Matamaa-Gandii, Abrahaam Linkoolin fa irraa fkn fudhate. Amerikaan yoo dhaloota Maartin Luuter Kingi ulfeeffattu jireennaa isaatii fi hujii isaatiin ulfeessiti.Maartin Luuter Kingi ummataa abdii, jabeenna, dhugaa, faaydaa, ulfinna, garaa laafinna, obsaa fi waan hedduun kennee fi biyya fayyise. Bara 1955 keessa hujii gara ahammeennaa hamaa mootummaan Amerikaa ummataa gurrachatti fide mormuuf akka namii otoobusii ummataa magalaa Montigomeriitii fi Alabaamaa hin yaabbannee tolchee magaalii sun kasaarteen tolchee achumaan maqaan baheef. Guyyaan dhaloota Maartiin Luuter Kingi akka ulfeessan perezidaantii Amerikaa Roonaaldi Regenitti akka guyyaan kun Wiixata torbaan sadeessoo Ammajii irra oolu bara 1983 keessa seera baase.Dhalootii isaa silaa Ammajii 15,1929. Kongireesiin Amerikaa ammoo akka guyyaan kun guyyaa ummatii hujii hawaasummaa hojjachaa guyyaa dhaloota Kingi qaabatee guyyaanis sadarkaa Federaalaatti ulfeeffamu bara 1994 keessa seera baase. Barii sun bara nama gurraacha akka malee miidhanii akka namaattu hin lakkaane. Qabsoon achii kaate keessaatu bara 1950 fi bara 1960 keessaa dubbii seenaa qabdu ka Maartiin luuter Kiingi egeree Amerikaa argee “Garaatti wa na argaa,” ingilifffnaan “I have a dream,” jedhu dubbatee bara 1963 keessaa hiriirii guddaan Waashignton DC-tti yaameen walti makamtee ummata chochoofte. Qabsoo tanaan bara 1964 badhaasa Noobel argatee akka perezidaantiin USA ka gaafasii Lyndon Johnson akka namii gurrachii mirga isaa male argatu hajaju baasu tolchiteef. Maartin Luuter Kiingi isaa ummataa qabsaasuu fi hiriira hojjatootii nama gurrachaa akka mindaan dabalmuuf gaafachuu bahan dhaquutti jiruu bara 1968 Memphis Tenesiitti galaafatan. Taatullee addunyaan hardhaa fi egerillee Maartn Luuter Kingi hujii innii ummata hojjate,waqixxummaa adii fi gurraachaa qabsaahe qofaa adoo hin tahin namii akka ilmee namaattu ulfinna argatu tolchuuf qabsaahee lubuu itti dhabeen faarsaa jiraatti.


Pirez.Obaamaan Mana Maree Yunaaytid Isteetsif Hasahaa ogga ogaan Dhihaatu Kaleessa Taasise

Pirezdaantiin Yunaaytid Isteets Barack Obama kalessa galgala hasaha ogga oggan “State of the union address” jedhamu kan congreesii biyyattiiti dhihaatu yeeroo tasisanitti congreesiin biyyatti ogaa tokkof odoo ta’in ogootii shanaan dhufaniif san caala irratti akka fulleffatu gaafate. Piresidaantiin ummataaf waadaa abdii gaarii kennudhan beekamu kun kalessas onnee guutuu fi kutannodhan, ture kan hasaha isaa geggesse. Waayee shororkkesitoota yeeroo dubbatu “Amerikaa tuqxanii jennaan,faanuma teessan jirra.” jedhee, Shororkeessitoonni biyya kana keessatti ka’anis ta’e kan biyya biraa akka haleellaa lubbuu namoota dhabsiisuu gechisuu dandda’an beekna, garuu kun birmadummaa biyya keenyaa gafii keessa hin galchu, kongireesiin dhugumaanuu akka waraana kana moohannuu fedhee waraana keennaa fi addunyaatti ergaa erguu feenaan akka ISIS lolu haa nu hajajuu gafate. Pirezdaant Obaamaan siyaasa sanyii fi amantii irratti xiyyeefatu erga balaaleeffatee booda; ilaalchii gama siyaasa biyyatti keessa adaan fagaachaa dhufuun na gaddisiisa jedhee yaada hammata Ripuublikaanonni kennanis qeequdhan dinagdeen USA gadii bu’a jira jechuuis ololaa akka ta'e dubateera. Obaamaan uggurri daldalaa Kuubaa irra jiru akka ka’uu fi dhimmi daldalaa “Trans pacific Partnership (TPP)”USA biyyoota garba Paasifik gama jiran waliin daldaluuf baafte akka Kongireesisin raggaafamu gafateera. Bulchiituun godina Karolaayinaa Kibbaa (South Carolina) Nikki Haley hasaaha Obaamatiif deebii gama Ripubilikaaniin deebii kenniteeratti; “Akka adunyaatti waliigaltee biyya Israa’eel keessatti fudhatama argatee biyyaa Iraan kessatti balaaleffatamurra gahuu barbaanna malee kan Israa’eel balaaleffattee Iraan fudhattu miti.” jettetti. Paartii Rippaabilikaan irraa, Maatti Gaammon gama isaatin Obaaman kongireesii irraa deebiin argadha jedhee odoo hin ta’in namoota fuul duratti seenaa isaa barreessanitti mullachuudhaaf qofa gaafille isaa dhiheefata jedheen yaada jedha. Hariiroo Yunaaytid isteets biyyotta biraa wajjin qabduu laalchisee, Obaaman ibsaa balla kan kenne yeroo ta’u, Biyyonni Afrikaa akka umaata isaanii nyachisaani fi Iboolaa lixa Afrikaa irra baleesuu dabalatee gargaarssi Yunaaytiid Isteets gootu nageenyaa ofii egsisuu wajjin hidhata qaba jedhaniiru. No media source currently available


UNICEF:Addunyaa Keessaa Lolaa fi Jeequmsii Ijoollee Miliyoona 24 Barumsa Dhowwe

Dhaabii Gargaarsa Ijoollee Addunyaa Tokkummaa Mootummootaa, UNICEF jireenna biyya 22 waraanii bultii dhowwe qoratee gabaasa baase. Lisa Bender UNICEF keessaa ogeettii barusmaati fi sagantaati. “Waraanii, jeequmsii ijoolle hedduu barnoota keessaa oofuutit jira.Adoo barumsatti hin deebinee turan.Hedduutti barumsaa keessa hin jirre. Rakkoo gugurdoo keessa baratan.Nu yaaddessiti.” Akka gabaasa UNICEF-ti ijoollee mana barumsa sadarkaa tokkeessootii fi sadarkaa lammeessoo,miliyoona 109 harka afur keessaa harkii tokko lafa waraanaa keessa waan jiraniif barumsa dhabuutti jiran. Keessattuu ijoollee ganna 6-15 jidduu jiran. Laftii waraanii ijoollee barumsa dhowwuutti jiru hagii guddaan Afrikaa keessa. “Biyyitii ijoolleen isii haga guddaan barumsa keessa hin jirre Suudan Kibbaati. Achitti ijoollee harka 50 caalaatti barusmaa ala jira. Naayjeeriyaan ijoollee harka 47 barumsaa ala jira.Suudan keessaa ijoollee hakra 41 barusmaa ala jira. Afgaanistaan diqqoo wayyaa qabaattullee ammallee ijoollee isii harka 40 barusmaa ala jira.” Siiriyaa biyya waraanii miila lafa fuudhee ummatii isii baqaaf karaa marullee ijoollee isii hedduutit barumsaa ala jira. Ijoollee barumsa dhabuun akka gabaasa UNICEF-ti addunyaa keessaa qooda aabaachuu dhabuu. UNICEF akka biyyiti cuftii ijoollee isaanii barsiiifatan lafa itti baratan dansaallee qopheessan gaafatti.


Bidiruu seer-malee baqattoota Itiyoophiyaa 80 oli fa’atee deemu Somaalee gama Kaabaatti qabamee, reeffa nama 7 achi keessatti argan

Akka bulchootii Somaaliilaandi jedhanitti bidiruun Ammajii 7,2016 Somaalee gama Kaabaatti qabanii silaa naannoo Gulfitti godaanuutti jiran. Somaaliilanditti bulchaan godina Sanaag,Ahmed Abdi Falay waraanii isaanii bidiruu sun keessatti, "reefa nama torbaa arge," jedhee VOAtti hime."Jarii kun beelaa fi dheebuun dhume jechuun.” Kana malee akka jecha Abdiitti eegii bidiru keessaa baasanillee nama Itoophuyaa sadiitti du’e. Somaalota sadii seer-malee bidiruutti nama fahanii hujii wanjalaa hojjatanillee sadiitti qabame akka gabaasa bulchoota Somaaliilaanditti. Bidiruun sun Bosaasoo gara Garba Diimaa deemuuttti jiraachuu hin ooltu jedhu bulchootii Somaaliilandi. Somaaleen hariyummaa Iraan waliin qabu dhaabdee diplomaota isiillee saatii 72 keessatti biyyaa isiitii baasuuf hajaje. Akka ministerii haajaa alaa Somaalee, Dr.Abdulsalma Oomar VOAtti himetti diplomaatotii Iraan Somaalee jiran hujii seera alaa hojjachaa turan.Rakkoo sun irratti bulchootii biyya isaaniilleen quba qabuu garuu deebii itit hin kennine. Sawudii Arebiyaa fi biyyootii Jidduu-Gala Bahaa hedduun hariyummaa Iraan waliin qaban qaata diqqeeffachuu jalqaban.


Kiristaanii Akka Dhawata Juuliyaanitti Bara Lakkahatu Ammajii 7,2015 Dhaloota Yessoo Kiristoo Ulfeeffate

Addunyaan akka lamatti bara lakkahatti: Akka henna Girigooriyaa fi akka henna Juuliyaan.Dhaloota Yessoo kiristoollee akkuma kana gama lamatti ulfeessan. Kiristaanii Yukreen,Jioorjiaa , Serbiyaa,Itoophiyaa fi biyya akka akkaa jirullee guyyaa kana waliin ulfeeffata. Warrii Yukreeyin magalaa Odeessaa garba Gurraacha jala qubatu,warra aadaa tana jabeeffachuutti jiru keessaa tokko.Kirisaatnii hedduun guyyaa akkanaa kana lafa dhaloota Yessoo Kiristoo, Beeteliheemitti ulfeeffata. Wal dhabii Israahelii fi Paalistaayin ka baruma baraan hammaachaa dhufu ammoo aka namii hedduun Beetelheem hin dhufne tolche. Taatullee akka warra tanaa jedhee Paalestaayinii dhufe jedhutit namii tanaa jedhee ulfeeffachuu hin dhiisne. "Durii nama hedduutti fulaa Yessoo Kiristoon itti dhalatetti dhufa.Amma dhufuu baatullee tanaan jedhani hin haftu.” Kiristaanii Serbiyaa teessoo mootummaa isaanii Belgireeditti walti dhufee akkuma aadaa isaa mana amanti kiristaanaa Saavaa duratit ibidda goolee meexxii bobeessee jala bultii dhaloota Yessoo Kiristoo ulfeeffate. Itti gaafatamaan amantii Kaatolikii Roomaa Pope Firaansisi ammoo kiristaana Vaatikaan naannoo St.Piiter duratti walti dhufee ergaa gammachuu dabarse "Hardha hariyummaa kiristaan gama Bahaa waliin dhaloota goofataa ulfeeffanna nagaa fi jaalala isanii hawwa.” Kiristaanii akkuma aadaa isaatti dhaloota Yessoo Kiristoo ulfeeffata.


Kooriyaan Kaabaa Bombii Haydiroojiin hojjachuun isii Bulchoota Addunyaa Dheekkamse

Bombiin Haydiroojin(Hydrogen bomb,H-Bomb) mia’ waraanaa hamaa addunyaa akka hin hojjatamne irratti walii galtee seerallee baafte. Bombiin tun bombii atoomik(atomic bomb)USA bara 1945 keessaa magaalaa Jappaan,Hirooshimaa fi Nagaasaakkeetiin aate marroo kuma heddu caalaa humna qabdi. Mootummaan Kooriyaa Kaabaa bombii Haydiroojin akka hojjate ji’aa duratti dubbate.Bombii hojjate tana Ammajii 5,2016 tokkosee humna isii haga laallate. 'Milkoofne' jettee labsatte.Bulchootiii addunyaa hujii Kooriyaa kaabaa tanatti hin gammanne. Oduun TV Kooriyaa Kaabaa irratti dubbisan “mootummaan isaanii waan hamtuu irraa ufi eeguuf humna jabeeffachuutti jira.” Bulchaan Kooriyaa Kaabaa Kim Jong Un ji’aan duratti mootummaan isaanii bombii Haydiroojiinii hojjachuu isaa labse. USA fi bulchootii addunyaa gugurdoon hujiin akkanaa ‘seera malee’ jedhan. Waajjirii basaasa fi nagaa biyya keessaa Kooriyaa Kaabaa ammoo humanaa fi amala bombii Kooriyaan Kaabaa tana shakkiin laala “bombi hydirojin thauu isiituu hin shakkan.” Koreen Nagaa fi Araaraa Tokkummaa Kooriyaa Kaabaatii hujii isii tanaaf deebii maan akka kennan mari'achuuf ariitiin mari yaamte. Daarekterii Egensii Atoomikii Addunyaa(IAEA) Ykiyo Amano,hujiin Kooriyaa Kaabaa tun seera Tokkummaa Mootummootaatii ala jedha. Kooriyaan Kaabaa asiin duralleetti marroo sadii bara 2006, 2009 fi 2013 bombii nukileera tokkostee humna ufi laalte. Bulchootii addunyaa hujii Kooriyaan Kaabaa bombiin hojjatte tanatti gammadanii marroo hedduu adaban.Kooriyaan Kaabaa bara 1950 keessa hujii qorannoo nukileeraa jalqabde.Bara 1959 keessa ammoo hujii nukilerii jalqbde. Bara 1974 keessaa ammoo miseensa Ejensii Humna Atoomikii Addunyaa taate.Akkanuma jechaa deemtee nukileera gara garaa hojjattee adabamaa baate. Biyyitii tun bara 2006 fa keessa marroo jaha misaayila bolistik tokkofte. Addunyaa akka biyyitii tokkolleen nukileera waraanaa hojjattu hin eeyyamtu. Addunyaa keessaa USA,Paaksitaan,Afgaanistaanii fi biyya hedduu haga tokkoo qofatti nukileera waraanaa qaba. Nukileerii,mi’a waraanaa yoo namaan hadhan lafaa fi biyyee dhiisii qilleensallee hammeesse rakkoon isiin fiddu haloota itti aanutti dabartu.


Perz.Obaamaan Imimmaan xuruurrachaa nama kuma hedduutti USA-tti qawween dhumutti jiraa jedhee hajaja fala tahu labse

USA biyya addunya keessaa namii isii miliyoonii hedduun qawwee qabaachuun beekamu.Seeri bulmmaata isii lammeessoon second amendment akka abbaan fedhe qawwee bitatu eeyyamaaf.Qaawee miliyoon 300 dhiyaattutti harka nama Amerika jira. Qawween tun gannuma gannaan nama kuma kunrya hedduu fixxi, kaan isumatti ufiin galaafataa kaan ammoo isatti namaan fixa. Paartileen siyaasaa Amerikaa gugurdoon; Rippaabilikaafii fi Demokiraati fala qawwee Amerikaa tohachuun dandahan irratti yoo hedduu wal falaman. Amerikaatti qawwee yoo fedhan suuqii, yoo fedhan ammoo interneetii irraa bitan.Kun seerama biyyitii baafatte. Perezidaanti Obaamaan yo hardha TV irratti dubbate maatii namii irraa dhumee himimmaan xuruurrachaa nama dhumuu dhowwuuf fala jedhe TV irratti labse. Hajajii kun: Obaamaan rakkoo Amerikaa keesastti qawween fidde dhaabuuf bulchiinsa mootummaa Amerikaa, White House keessatti abbaa alangaa addaa USA, Loretta Lynch fi daarektera FBI, James Comey wal dubbatan. "Falii kun rakkoo gama qawweetitin dhufu cufaaf fala taha jechuu baannullee, jimlaa walti qabanii qawween dhumuu irraa nama oolchuu baatullee, warra wanajala hojjachuun beekamu irraa qawwee guursisuu dhibaatullee, anaan lubbu hin baddu jechuu baannullee,maatii namii irra dhumee fala tahuu baatullee ammallee akkuma fala tokkootti laalla jedha.” Perezidaanti Obaamaan Kongireesii Amerikaallee mari’achuu didee itti gaafatama mootummaan kenneefiin akka dhaabbileen qawwee gurguran eennummaa warra qawwee itti gurguranii fi waan tokko tokko qajeelchan hajaje. Paartin Obaamaan Demokiraati yaada kana hin fudhattii paartii Rippaabilikaan ammoo kun mirga Heerii Mootummaa Amerikaa ummataa kenne irraa tuqa jechuun didan. Dubbiin tun egerii mana murtii Amerikaa dhaquu fiu dhibaachuun ammatti mrikana tahuu baattullee perezidaanti Obaamaan akka Amerikaa keessaa qawwee bitachuu fi gurguruulleen seera jabaa jabaattu hajaje.


Barii Haara’i,2016 Ka Roobaa fi Nagaa, Hormaataa fi Bultumaa Isanii Haa Tahu Jenne!

New York haga Awustiraaliyaa fi biyya henna Girigooriyaan hedatanitti nama miliyoona hedduutti bahee ganna haaraa, 2016 simate. Namuu waan akka akkaatiin ganna haaraa simate;kaan manneen amantii ufii dhaqee,kaan lafa galgala keessatti waari’anitti walti dhufee waari’e. Amerikaa magaalaa namii miliyoona hedduu qophii akkanaatiif itti yaahu NY,jalabultii ganna haaraatiif nama miliyoonaatti dhiyaatutti Time Square,lafa bashananaatti walti dhufee ganna kana simate. Weellisaa Bitish Jessie J. faatti sirba John Lennon ‘Imagine’ sirbee namii sirbaan danfa xuruurrachaa bule. New Yorkitti namii qaanqee ol facaasee Time Square lafa guyyaase.Achiin ammoo sirba Frank Sinatra, Ray Charles fi Louis Armstrong irra kahanii namii haga qraallee caala sirbaan lafa chochoose. Qophii poolsii fi warrii lafa eegu 6,000 itti dhufe ta Amerikaa nagumaan dhumatte.Biyya haga tokkotti ammoo nagaa lafaa sodaatanii qophii alaallee diqqeessan. Poolisiin Jeremenii nagaa biyya isiitif jettee buufata baabaruba isii lama cufan.Raashiyaalleen lafaa namii itti bashannanuun beekamtu, Red Square cufte. Poolisiin Jakaartaa,Indoneezhiyaa ammoo nagaa biyya isii sodaattee eegumsa jabeeffattee qophii gammachuu diqqeeffatte.Biraaselsilleen woma akkasii tolchite. Biritenitti ammoo nama kuma dhibba hedduutti bahee Londonitti qaanqee oli facaasee ganna haaraa gamamchuun simate. Rio de Janeiro, Brazil ammoo nama miliyoona lamaatti lafa afaan galaanaa jala jirtu, Copacabana keessatti walti dhufee gammmachuun lafa dhiitaa bule. Namuu waan akka akkaatiin ganna haaraa,2016 simata kaan manneen amantii ufiitti yaa’ee waan waaqa ufii yaamata.


Iraaqi gargaarsa USA itti argattee loluma loltee Ramaadii ISIS irraa deebifattee alaabaa ufiillee keessatti dhaabatte

Ramaadiin magalaa gugurdoo Iraaqii keessaa tokko.Lafa qarii lafaa jirtu ta waan heduduf abdatan.Teessoo mootummaa Iraaqi, Baagdaad irraa km 100 fagaatti. Magaalii tun ji’a torbaan duratti harka mootummaa Iraaqiitii baate.Iraaqi lola jabaa guyyaa afuriitiin Ramaadii harka ISIS deebifatte. Iraaqi gargaarsa USA itti argattee loluma loltee Ramdaadii fudhatte.Ramdaadiin teessoo godina Anbaariiti. Eegii Ramaadiin harka ISIS baateen duubatti muummeen ministera Iraaqii Haider al-Abadi lafa sun dhaqee laale. Muummeen minsitera Iraaqii kun,Abaadiin barii 2016 bara Iraai keessaa Iraaqii haxaahanii baasan jedhee TV biyya isaanii irratti dubbate. Waraanii Iraaqi asii achi akka jecha muummee ministera Iraaqiitti:"Mosul bilisoomsuuf yaahuutti jirra sun ammoo ISIS badii guddoo guddoo taati.” ISIS bara 2014 jalqabdee Mosul loltee harkaa qabdi.Hujiin waranaa Iraaqi asii achi bombii karaa fi manneen keessatti awwaalan qulqulleessuu.


Barattoonni Oromoo Hiriira Nagaa Gaggeessan Moo Shoroorkaa Oofan?

Master Pilaanii Finfinnee mormuun hiriirri mormii Oromiyaa keessatti gaggeeffamu gareelee shoroorkeessituu fi kanneen kufaatii siyaasaa isaan mudateetu harka keessaa qaba jechuun aangawoonni mootummaa dubbatanii jiran. Kanaafis jecha tarkaanfii barbaachisu mara ni fudhanna jechuun beeksiisanii jiru. Duraan yunivarsitii Finfinnee keessatti barsiisaa seeraa kan turan dhiyeenya kana immoo yuivesitii Melberni irraa waa’ee seeraa fi qorannaa heeraan Doktoorummaa kan argatan Dr.Xaggaayee Araarsaa akka jedhantti hiriirri nagaa Oromiyaa keessatti gaggeeffame kun gocha shororkaa miti. Heeraa fi seerri Itiyoophiyaa akkasumas kan addunyaa irra akka kaa'ametti hiriira gaggeessuun mirga. Balleessaan yoo jiraates seeraan ilaalamuu kan danda'uu dha jedhu. Maraafuu kan Oromiyaa keessatti ta'e mirguma malee shororkaa miti jedhu. No media source currently available


Perzidaantii FIFA fi Itti Gaafatamaa UEFA Ganna Saddeetiif Hujii Ispoortii Cufaa Irraa Dhaaban

Koreen Haqa FIFA,Federeshiinii Waldaa Kubbaa Miilaa perezidaantii isii Sepp Bilaaterii fi perezidaantii Waldoota Kubbaa Miilaa Awurooppaa (UEFA) Misheel Pilaatiinii balleessaa itti murtee akka hujii ispoortii tokkollee ganna saddeetiif hin hojjanne adabde. Jara kana duruu gumboo nyaatee hujii hojjataa jedhanii waan hedduun himachaa bahan.Balleessaa amma ammoo doolara miliyoona lamaa Pilaatiinii bara 2011 seera malee fudhate jedhaniin himatan. Akka gabaasa koree tanaatti jarii kun akka malee seera cabsee horii ummataa balleesse. "Ufii fi FIFA qabsaawaa,” jedha jaarsii ganna79 Bilaater yoo kora irratti waan himataniin dubbate.Pilaatiiniin ammoo, “tun murtii maqaa na xureessuuf natti muran,” jedhe.Jarii lamaanuu dubbii tan oli iyyachuuf kurfoo jira. Koreen Haqaa FIFA tana maleellee Bilaater $40,000, Pilaatiinii ammoo$80,000 adabde. Bilater dhalootaan Swiss Pilaatiiniin ammoo Faransaay.Bilaater bara 1988 jalqabee perezidaantii FIFA tahee hojjachuutti jira.Yoo innii balleessaa tanaan hujii irraa bu'e silaa Pilaatiiniitti fulaa bu’a jedhanii eegaa bahan.Pilaatiiniiniin amma balleessaan himatan kun bara 2007 jalqabee UEFA bulchaa bahe. FIFAn Gurrandhalaa 2016 perzidaanti haaraa filata nama shanan kanatti dorgommiitti jira: Sheikh Salman bin Ebrahim al-Khalifa – ganna 50, dhalootaan Baharen. Ammatti Perzidaantii Konfedereshiinii Kubbaa Miilaa Eezhiyaati. Tokyo Sexwale –ganna 62,dhalootaan Afrika Kibbaati,nama siyaasaatii abbaa qabeennaati,durii maqaa siyaasaatiin guddoo hidhame Prince Ali bin al-Hussein – ganna 39,dhalootaan Jordaan,itti aanaa perezidaantii FIFA ka durii fi bara 2015 ammoo perzidanatii FIFA tahuuf dorgome Gianni Infantino – ganna 45,dhalootaan Siwizerlaandi,itti gaafatamaa UEFA fi miseensa koree jijjiirama FIFA Jerome Champagne – ganna 57,dhalootaan Faransaay,itti aanaa itti gaafatamaa FIFA fi diplomaatii Faransaay ka duriiti Filannoon perezidaantummaa FIFA Gurrandhalaa 2016 jalqabdii miseensa FIFA 209tti abbaa filatu filata


Falmiin Pirezidaantummaa Ameeriikaa Shororkeessummaa fi Nageenya Biyyoolessaa Irratti Fuulleffate

Fillanno pirezdaantumma USA kan bara 2016 irratti dorgomuuf kan duula nafiladhaa kaadhimamaa geggessaa jiran miseensonni dhaaba Ripabliikaani 9 falmii kaleessa yeeroo shanaffaaf taasisan irratti waayee nagaa biyyoolessaa fi shororkessumma irratti faaran xiyyeeffataniiru. Falmiin Nevaadaa, magaala Laas Vegaas-tti geggeffame kun erga haleellan shoororkeesitootaa magaala Paarisii fi Kaaliiforniyaatti ta’ee as isa jalqaba fi oo’aa ture. Dhimmi nageenyaa biyyoolessa erga haleellan shororkeessotaa hammaatee lammiilee Ameerikaa yaddeessa dhufuun isaa akka dorggomtooni kun kanarratti xiyyeffatan tasiiseera. Dorgomtoota san keessaa tokko kan ta’an - Donald Trump Musliimoota lammii Ameeriikaa hin taane biyya keenya akka hin galle dhoowwu qabna jedhee diheenyaa waan dubbateef dorgomtoonni kaan kannaratti faallaa isaa dubbatan. Falmiin dorgoomtoonni kun geggeessaniin baayyinaan kan xiyyeeffate dubbii ijoo Ted Kruzii fi Marco Rubiiyoo kan ture - waa’ee ISIS mo’achuun dandda’amutti. Ripaabilikaanonni kun falmii isaanii kan itti’anuuf ji’a Amajjii kesaa walitti deebi’u. No media source currently available


Oromootii DC fi naannoo isii jiran Master Pilaanii Finfinnee falmanii Bulchiinsa Mootummaa Amerikaa,White House duratti hiriira bahan

No media source currently available Oromootii DC,VA,MD fi godina akka akkaatii dhufan hardha bulchiinsa mootummaa Amerikaa,White House duratti walti dhufanii Maater Pilaanii Finfinnee falmanii hiriira bahan. Ijoollee Oromoon fixuun haa dhaabbatuu,Maater Pilaanii Finfinnee dinne,Oromoo lafa irraa buqqisuun haa hafuu,Maaster Pilaaniin Oromiyaa lamatti qoodee qonnaan bulaa miliyoona hedduu lafa irraa buqqisa jechaa barreeffama gara garaa qabachuun hiriiratti bahan. Kana malee obboo Olbaanaa Leellisaa fi hidhamtootii Oromoo hidhaa haa bahanii, USA, Tokkummaan Mootummootaa, Itiyoophiyaa gargaaruu haa dhaabanii jechuun hiriiran.Hiriirii akkanaa kun akka warrii qopheesse jedhetti biyya hedduu keessatti hardhaa fi borillee baha. Hiriira kana Hawaasa DC fi naannoo isii,Waldaa dubartoota Oromoo addunyaa,Waldaa Dargaggoo Oromoo,Waldaa Maccaa-Tuulama, Waldaa Qeerroo Addunyaa,Waldaa Qeeroo Oromoo fi Waldaa Oromo Amerikaa Kaabaatti waliin qopheesse.


Donald Trump Hoogganaa Biyyaa ta'uu Hin Danda'an jedhe White House

Donald Trump musliimota US seenaniif duruu as jiraataa jiran irratti qorannaan addaa akka geggeessamu yaada dhiyeessuu isaaniif kana dura qeeqamanii jiran. Jechi isaanii cimaa ta’e kun erga haleellaan shororkeessotaa paris fi Califonia irratti raawwatee as deggersa guddaa qabaatee ture. Kaleessa immoo yaadi isaan dhiyeessan xiqqoo karaa kan gad dhiisee fi faallaa heera US jechuun White House beeksisee jira. Afaan yaa’iin mana maree bakka bu’ootaa US Paul Rayan yaadi Trump dhiyeessan amala Ameerikaa akka hin ta’in hubatanii jiran. Giti isaanii kaadhimamaan presidentii Republikaantichi Ted Cruz yaada Trumpin ni mormu garuu qeequu irraa of qusatan. Trump Ameerikaaf ilaalcha kennuuf daangaa keenya eegsisuuf ka’uu isaanii nan deggera jedhan. Demokratonni US fi kanneen biroon yaadi Trump akkuma finxaaleyyiin barbaadan biyyattii addaan qooduu mala jechuun akeekkachiisan. Naannoo addunyaatiis ergaan Trump kun faallaa dimokraasii, loogii sanyii kan oofu madaala kan hin qabaanne ta’uutu ibsamaa jira. Keessumaa biyyoota Musliimaa keessaatti illee mormii geessiseera. Michuu US kan taate kan akka Turkey biraa qeeqa dhaqabsiisee jira. Musliimonni miliyoona ja’a ta’an Ameerikaa keessa kan jiraatan ennaa ta’u irra hedduun isaanii lammiiwwan biyya kanaa ti. IS-tti duluuf malli isaa musliimonni US akka hin seenne ugguruu dhaan miti. kun dhiittaa mirga namaa fi faallaa dimokraasii ti. Rakkoo kan uume Islaama utuu hin taane, finxaalessummaa dha jedhan. Hoogganaan dhimmootii mirga namaa kan Tokkummaa Mootummoota Zeid Raad al-Hussein yaadi Trump dhiyeessan walumaa gala itti gaafatamummaan kan itti hanqate jedhan.


Islaamik Isteet Bulchaa Yeman kan Konyaa Aden Ajjeesuu Isaa Beeksise

Gareen finxaaleyyii Islaamiik Isteet (IS) dho'iinsa dilbata har'aa Yemen gama kibbaa keessatti dhaqqabuun bulchaa konyaa Aden ajjeesee waardiyyaalee isaanii hedduu ajjeeseef itti gaafatama fudhate. Dho'iinsi sun konkolaataa bulchaa Aden Jaafaar Mohaammed Saad kan rukute gara waajjira isanii imagaalaa Adenitti deemaa utuu jiranii ti. Aden ripxe loltoonni Houthi waggaa darbe Sana'aa to'achuu dhaan prezidaant Abd Rabu Mansour Saaud Arabiyaatti akka baqatan dirqisiisee booda dirreee lolaa ijoo taatee jirti. Humnootiin deggertoota Hadi booda irra haleellaa samii irraanii kan Saaudiitti gargaaramuu dhaan warreen Houthi Aden keessaa ari'auu dhaan Hadiin baatii darbe magaalattiitti deebi'an. Lolli Yemenii keesssaa lubbuu kmaan laka'amu irra hedduun siivilota ta'an galaafate.


Neymaar,Meesii fi Ronaaldoon badhaasa Ballon d’Or moo'uuf dorgomuutti jiranii, eennutti moo’uu male?

No media source currently available Ballon Dior, badhaasa nama dorgommii kubbaa miilaa addunyaa irratti beekamuu kennamu. Ronaaldoo fi Meesiin tana waliin ganna 8 waluma gula irratti wal dorgoman.Ronaaldoon ganna lamaan dabraniiyyuu taphata kubbaa miilaa tokkeessoo jedhame.Suniin duratti ammoo Meessiitti ganna afuri filame. Abbaa moohate Ammajii 11,2016 Siwizerlaadni magaalaa Zuurik keessatti labsuuf deeman. CECAFA:Dorgommii CACAFA biyyootii Afrikaa Gama Jidduutii fi Gama Bahaa waliin taphatan Finfinnee,Awaasaa fi Baahir Daaritti itti jiranii biyya 12 jalqabee amma jahatti walti hafe. Itoophiyaa fi Taanzaaniyaan hardha taphatanii 1-1 dhumatee. Itoophuyaan waluamtai galatti qabxii afur argattee marsaa itti aanutti dabartee Taanzaaniyaan keesaa galte.Ugaandaan Malaawwii 2-0 mootee Maalaawiin keessaa galte.Suudan Kibbaatii fi Suudan,Riwaandaa fi Keenyaan Muddee 1, 2015 taphatan. Nyaataa fi dhugaatiin atileetoti argachu malan maan fa? Atileetota warra addunyaa dorgomiin moohuuf halkani fi guyyaallee leenjin nafa bubbutuchitu. Akka Dr.Beenyaa Dhugaasaa Toroontoo Kanaadaa irraa nutti himetti: Nyaataa dhugaatii Pirootin, karbohaaydireti,Ayron (Iron) potaashiyeemi qabu fa. Nyaataa kana, foon,aanan,atara, baaqelaa,misira,boloqqee faatti humna kennaaf. Danfii namaa hin kuraaha maan jennaan miniraalii akka potaashiyeemii fi Ayroon fa waan nafa keessaa bahuuf. Waan danfaan bahe sun argachuuf nyaata akka potaashiyeemii fi Ayroonii argachuu malan jedha. Potaashiyeemii muzii fi kuduraa fi fuduraa akka akkaa irraa argatan.


Amerikaan Guyyaa Galataa ‘Thanksgiving’ Qophii Akka Akkaatiin Kabajatte, Nagumaan Dhumateefillee

No media source currently available Sadaasaan 26,2015 Amerikaaf Guyyaa Galataati.Guyyaa maatii,dhalaa fi hariyaa, firaaa fiixaan walti dhufanii waliin oolani nyaatani waliin dhugan. Nama miliyoona hedduutti tanaa jedhee karaa yaa’a. Manneen amantii akka akkaa, dhaabbilee gara garaa guyyaa akkanaa kana tolaan nyaataa fi dhugaatii namaa qoodan. Dhaabbileen gara garaa ammoo suuqii isaani keesaa mi'allee gatii laaftuun gurguran. Guyyaan kun, Thanksgiving tana maleellee guyyaa dhaabbilee daldala Amerikaa mi’a hedduu itti gurguranii fi qophiin gara garaa jirtu.Biiroleen mootummaalleen cufaa oolan. Perezdaanti Obaamaalleen guyyaan kun ka amalaa fi seenaa Amerikaan nama biyya isiitti dhufu nagaan keessummeessitee egeree isaanii qajeelchituuf itti qaabannu jedhee “Guyyaa Galataa fi Gammacuu Isanii Haa Tahuu,”jedhee dubbate. Tana maleellee guyyaa kanatti Obaamaan amala Amerikaan nama biyya alaatii itti dhufu qubsiisuuf qabduu fi warra ufi bira dabree onaa fi ollaa, biyya gara garaa gargaaru galateeffate. Guyyaa akkanaa kana foon namii hedduun nyaachuu amaleeffate (Turkey) Simphirree guchii fakkaattu. Gama kaaniin perzdaanti Obaamaan hojjatootii nagaa Amerikaa naga biyyaa eeguu ummatii ammoo mirgaa bitaa ufi eegachaa guyyaa gammachuu akka qabaatu dhaamte. Guyyaa galataa kana ganan dhibba hedduutiin duratti Indiin durii Amerikaa qubatan yoo midhaan galfatan walti dhufanii Turkii qalatanii wal yaamanii waaqa ufii waliin galateeffatan. Thanksgiving guyyaan gargar gorullee USA fi Kanaadaa fi biyya akka akkaa keessatti ulfeessan.


Poolisiin Miniyaapolis Nama Dargaggoota Oromoo Lama Ajjese Qorataa Jira

Sadaasa 12 bara 2015 Dilbata darbe galgala Magaalaa Miniyaapolis keessatti Dargaggonni Oromoo lama akkuma konkolaataa keessa jiranti ajjefamuu fi ka sadaffaa akka hamaatti miidhamee mana yaalaa seenuu isaa polisiin magaalatti beksisee jira. Waajiira Polisii magaalatti irraa Jaan Elder akka ibsanti shakkamtonni lafoo iddoo ajjechaan kun itti gaggeeffame irraa dheessuu isaanii fi qorannaan itti fufuu dubbatan. Eenyummaa warra ajjefamaniis ta’e ka madaa’ee polisiin hin ibsiin jira.Ibsa polisiin Wiixata Sadaasa 23 bara 2015 kenne irratti kan argaman Obbo Amaanoo Dubee akka jedhanti dargaggonni sadeen Oromoo ta’u isaanii fi barattoota koleejii ta’u dubbatan. Polisiin qorannoo isaa akka xumureetti sirnii awwaalcha isaanii kan xumuramu ta’uun ibsameera.Gabaasa guutuu dhaggeefadhaa. No media source currently available


Dorgommii CECAFA Finfinnee,Awaasaa fi Baahir Daaritt Itti Jiran

CECAFA, (Council for East and Central Africa Football Association) maqaa dorgommi kubbaa miilaa Afrikaa gama Bahaatii fi gama Jidduu waliin taphatan. Dorgommii tana Sadaasaa 21,2015 Finfinneetti jalqabanii Awaasaa Fi Baahir Daar irra maranii taphatan.Haga ammaatti goolii 12 gale. Taanzaaniyaan Somalaee 4-0 mootee haga ammaatti goolii 12 gale.Biyya 12 garee sadii A, B, fi C jalatti wal dorogmuutit jira. Garee A:Itoophiyaa,Somaaliyaa,RiwaandaaTaanzaaniyaa, Garee B:Keenyaa,Ugaandaa,Burundii,Zaanzibaar, Garee C:Suudani Kibbaa,Suudan,Jibuutii,Maalaawwii Dorgommii Sadaasaa 21 jalqaban tana Keneyan Ugaandaa 2-0,Suudan Kibbaa Jibuutii 2-0,Taanzaaniyaan Somaaliyaa 4-0, Burundiin Zanzibaar 1-0 Riwaandaan Itoophiyaa 1-0 moote. Bori Maalaawii fi Suudantti Finfinneetti tapahtaa Itoophiyaa fi Somaaleen ammoo ammoo Roobii Awaasatti tapahtan. ETHIOPIAN GREAT RUN Sadaasaa 22,2015 nama 40, 00 tahutti wayaa doti naqatee dorgommii maqaa atileeti Hayilee G. / Sillaaseetiin moggaasan The Great Run irratit wal dorgomuuf Finfinnee Dirree Masqaaltit baafate. Dorgommii marroo 15 dorgoman tana Taammiraati Tolaatii fi Maammituu Daskaatti moo’e.Boonsaa Diidaatti lammeesso,Addunya Taakkele sadeessoo bahe.Taammiraatii fi Maammituulleen kialbii Poolisi Oromiyaa keessaa filataman.Hayilee G/Sillaasee Dorgommi Dhiise Hayilee G/Sillaasee nama ganna 42, addunyaa irratti metirii 10,000, 5000, 1500 fi 3000 irratti warqii harahuun beekama. Atlaantaa haga Birminghaamitti bashaasa hedduu guurrate. Hayileen asiin duratti dorgommii dhiisaa jedhee labsatullee dorgommii maqaa isaatiin ganna 15 duratti qopheessan The Ethiopian Great Run irratti ammo mirkanseessee dubbatee ya dhaabee jedhe. “Asiin duratti hin dhiisaa jedhee dubbadhe amma ammoo ummatuma duratti hin dhiisaa jedhee waadaa gale.Ta tana caaltu hin jirtu.Ganna 15 dorgommii tana itit jalqabe ulfeessuflle taati asiin duubatti hujii tiyyatti dabra.” Dorgommii Ethiopian Great Run jedhan tun dorgommii sadarkaa addunyaatti bebeekamtu keessaa tokko. LA LIGA Luuyis Suaarez lama galfatee Neymaarii fi Inestaan tokko tokko irra buusanii Barceloonaan tapha guyyaa dheengaddatti Real Madriid 4-0 garafee moote. Goolii qaraa Luyis Suhaarezitti daqiiqaa 11 irratti keesaa buufate,ta lammeessoo ammoo Neymaaritti daqiiqaa 39 irratti itti dabalee 2-0 tahe,sadeessoo ammoo Andres Inestaatti daqiiaa 53 irratti tanaan sadeeffacho jedhee tokko itti dabale.Ta afreessoo ammoo Suhaarezitti daqiiqaa 75 irratti irra buusee taphii 4-0 dhumate. Akka kilabiitti Barseloonaatti qabxii 22 dura La Liigaa dura jiraa Real Madriiditti 21 itti aana Valenshiyaatti qabxii 20 faana jira.


Itti Gaafatamaa Milishoota ISIS Paaris, Faransaayitti nama 124 Ficcisiisee ya ijeesan

Abdelhamid Abaaoud, nama ganna 27 ykn 28 asiin drualleetti akka oduu poolsii Faransaayitti marroo afur nama ficcisiisuuf jedhee hin taaneef. Poolisii Fransaansaayiitti fulaa nama sunii fi miilotii isaa itti dhokatan Fransaan gara baaddiyaa dhaqee barrraaqaanu mana isaa marsee nama lama keesatti fixe. Namii ijjeefame kun akka oduu waajjira abbaa alangaa addaa Paarisiitti,lammii Beljiyeem dhalootaan Morookooti.Lola magaalaa Saint Denis keessatti man marsanii saatii rsaatii torba hadhan keessatti reeffa rasaasii cire argan. Akka minsiterii biyya keessaa Faransaay Bernard Cazeneuve jedhetti biyyitii isaa akka Abaahud Awurooppa keessa jiruuyyuu haga ammaatit hin beenne. Gama kaaniin paarlaamaan Faransaay biyyitii isaanii muddamsuu jala jirti jedhanii seera baasan. Akkana jechuu poolsiin biyya sunii guyyaa boqonnaa isaaniillee qawwee hidhatanii yaahanii namuu waan dhufaatiif qophii jira.


Haleellaan Paaris Keessatti Geggeessame Hegeree Godaantotaa Yaaddoo irra Buuse

Eega haleellaan shororkeessummaa magaalaa Paaris keessatti garee Islaamik Isteetsiin geggeessame booda, waa’ee baqattotoa Syriyaa irraa heddumminaan Awurooppaa seenaa jiran simachuu irratti wal-mormii guddaa deemaa jira. Ka duraan godaantota sana simachuuf ehamanii jiran – biyyoonni Afrikaa hedduun yaada isaanii jijjiiruu malan jedhama. As Yunaayitid Istees keessatti illee dorgomtoonni filannoo prezidaantummaa, keessumaa, Rippaabilikaanonni akka biyyi isaanii godaantota Siiriyaa simachuu dhaabdu fi masjiidota biyyattii keessa jiran irratti illee to’annaan cimaa geggeessamu gaafataa jira. “ Imaammatni prezidaant Obaamaa Islaamik Isteets irratti qabu dadhabaa dha” jechuun illee komata. Koomishina mirga namoomaa kutaa Ohaahiyoo irraa ka Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennan – ogeessi seeraa fi hiriiroo sadarkaa addunyaa, Dr. Bayaan Asoobaa garuu, biyyoonni Awurooppaas tahe Yunaayitid Isteets furmaata ta’uu hin danda’u. Inumaa, kaayyoo gareen Islaamik Isteets qabatee ka’e wajjiin wal-simata, jedhan. Godaantonni biyyoota Addunyaa gama Lixaa keessatti hin simataman taanaan, deebi’anii harka Islaamik Isteets galuu akka malan dubbatu, Dr. Bayaan. Gareen kun maqaa Islaamaan ka socho’aa jiru waan ta’eef, rakkoo kana furuuf carraaqqii Addunyaan godhu keessatti musliimonni fi biyyoonni biyyoonni Musliimaa murannoodhaan hirmaachuu qaban. Musliimonni biyyoota Addunyaa gama Lixaa keessa jiraatanis hubannaa gaarii qabaachuu qaban, jedhu. No media source currently available


IS-tti Duuluuf Ameerikaan Waraana Lafoo Hin Ergitu Jedhan Obaamaan

Prezidaantiin Ameerikaa Baaraack Obaamaan haleellaaleen paaris keessatti raawwataman suukaneessaa dha jechuu dhaan garuu loltoonni lafoo lammiiwwan Ameerikaa leellistoota giddu galeessa bahaatti duuluuf kan hin ergamne ta'uu cimsanii dubbatan. Xumura gumii G-20 Turkii keessatti geggeessame irratti Obaamaan haasaa dhageesisaniin halellaa United States qilleensa irraan Iraaq fi Siiriyaa keessatti geggeessite deggeruu dhaan loltoota naannoo sanaa kanneen lafoon duula IS irratti geggeessan gargaaruuf jedhan. Obaamaan akka jedhanitti lootee sentota IS kanneen Siiriyaa keessaa kan weeraran loltoota kuma 50 erguu dandeessi. Garuu tarsiimoon kun shororkeessonni kanneen biroon giddu galeessa bahaa ykn Asia kibba gama bahaa keessatti sodaa uumanii ennaa jiran kanatti US dhaabbataan Siiriyaa keessatti yoo bobbaate malee hin hojjetu. Waantin gochuu hin feene jedhan Obaamaan siyaasaaf akka toluuf tarkaanfii fudhachuu ykn duuchaa dhumatti Ameerikaan cimtuu ykn ofii koo akka cimaatti fudhachuu dha. Ameerikaaf eegumsa gochuuf waan barbaachise mara ni goona. Tarsiimoo nuti hordofnus sirrii dha jedhan.


Paris Nama Haleellaa raawwate adda baafte kanneen 23 ta'an to'annaa jala oolchite

Haleellaa shorokeessotaa Jimaata darbe Paaris irratti raawwatameen booda angawoonni Ferensaay guutummaa biyyattii keessaa namoota 23 to'annaa jala oolchanii jiran. Akka angawootaatti shakkamaa haleellaa lubbuu galaafate kana qindeesse adda baasanii jiran. Lammii Beeljium hidda dhalata Morokoo kan ta'e Abdelhamid Abaaoud haleellaa namoota 129 galaafachuuf shirame sana hoogganuu mala jedhameera. Angawoonni Beeljium jalqaba waggaa kanaa haleellaa poolisiin fashale qindeesse jechuun hordofamaa ture.  Ferensaay keessaa minisriin dhimma biyya keessaa had sought Abaaoud earlier this year for a foiled terror attack on police.Bernard Cazeneuve har'a ganama ibsa kennaniin poolisii 170 ta'an halkan edaa magaalattii marsanii jiran. kanneen to'annaa jala oolanitti dabaluu dhaan namooni 100 ol ta'an mana akka hin baane ugguramaniiru. Weerarri poolisiin geggeesses naannoo Toulouse, Grenoble, Jeumont, Lyon fi ganda Parisian kan Bobigny jedhamu keessatti yoo ta'u wayituma kanas rookkeetii, laawncherii, qawwee Kilaashinkoofi fi saqqiiwwan rasaasni hin seenne argamaniiru.


Uummati Miliyoona Kudhan ta'u Biyya Dhablee dha

Dhaabi baqattootaa kan tokkummaa mootummootaa (UNHCR) biyya dhablummaa xumuraan ga'uuf waggaa tokko dura kan jalqabame duulli waggoota kudhanii hagas ba'ii ga'aa hin argamsiisne jedhee jira. . Uummati miliyoona kudhanitti hedamu biyya isa kam keessatti iyyuu lammii kan hin taane dha. Biyya dhablee waan ta'aniif jecha ragaa dhalootaa fi galmee eenyummaa isaanii beeksisu waan hin qabaanneef kana irraa bu'aa argamu hin argatan. Tokkummaan Mootummootaa akka jedhutti yeroo ammaa daqiiqaa kudhaan kudhaniin daa'ima biyya dhableetu dhalata. Tokkummaa mootummootaatti komiishinerri mirga dhala namaa gameessi Voolker Terk VOAf akka ibsanitti daa'immi biyya dhableen abjuu isaa utuu hin dhugoomsin waan ta'uu fedhu utuu galmaan hin ga'in abdii dhabiinsa keessatti guddata. Biyya dhablummaan hamilee namaa akkaan kan miidhu ta'uu isaaf eenyummaa isaatti illee akka ofitti amantaa hin qabaanne godha jedhaniiru. Ofii isaanii kanneen biyya qaban waliin waan madaalaniif sodaa eenyummaa ofii dhabuu kan isaan biraa hin hafne keessatti liqimsamu jedhan Voolker Terk. Bifaan kan na fakkaatu tajaajila barnootaa, kan eegumsa fayyaa rakkoo tokko malee argata. Anoo maaliifan dhabe? kan koo maaliif adda ta'e jedhanii yaadu. Dhaabi baqattootaa kan Tokkummaa Mootummootaa akka jedhetti ijoolleen biyya dhablee ta'an loogii fi dararaa akkasumas humni isaanii ni saamama. Biyya dhablummaan ardii mara keessa jira. Namoonni biyya dhablee kan ta'aniif fakkeenyaaf akka Tokkummaa Sooviyeet duraanii keessa ture biyyi tokko ture yeroo addaan bittinnaa'u ykn immoo akka Sudaan Kibbaa biyyi haarawaan ennaa uumamu. Loogiin saalaas biyya dhablummaaf nama saaxila. Sababiin isaas biyyoonni hedduun lammummaa haadhaa mucaatti waan hin dabarsineef jecha. komiishiner Volker Terk biyya dhablummaa ittisuun ni danda'ama jedhu. kana dura Koot Divuwaar keessa rakkoo biyya dhablummaatu ture. Garuu biyyattiin seera lammummaa biyyoolessaa ennaa baaftu rakkoon kun ni hiikame. Biyyi tokko fedhii siyaasaa fi fedhii dhugaa yoo qabaate biyya sana keessaa namoota yeroo dheeraaf lammummaa utuu hin argatin turaniif eeyama lammummaa kennuun rakko sana furuu danda'a jedhan. Dhaabi baqattootaa kan tokkummaa mootummootaa (UNHCR) biyya isa kam keessatti iyyuu ijoolleen ennaa dhalatan akka galmeeffaman, harmooliinis lammummaa isaanii ijoolleetti akka dabarsan sanyii, gosaa fi amantii ijoolleen lammummmaan akka irraa hin mulqamne biyyoota addunyaa ni gaafata.


Keenyaan atileetiksiin addunyaa matuma irratti bahaa dhuftee maratoonii NY-illee dhiiraa fi dhalaan moote

Maratooniin addunyaa 45essoo New York, USA Sadaasaa 1,2015 wal dorgoman irratti nama kuma 50 olitti irratti wal dorgomee. Keenyaan maratoonii qofaa mitii dorgommii atileetiksii hedduun addunyaa mataa irratti bahumatti jirti. Keneyaan dorgommii tana tana waliin marroo sadii moote.Dorgommii qilleensa dansaa keessatti dorgoman atileeotaa fi nama bebeekamaa hedduutti itti walti dhufe. Abbootii siyaasaa,daldaltoota bebeekamoo sirbituu akka Alicia Keys,aktor akka Ethan Hawke fi actors Katrina Bowden fa. Nami hagii tokko nafuma diriifachuuf atileetotii addunaya bebeekamoon ammoo badhaasa guddaa abbaa moo’ee kennan argachuuf karaatti baafate. Dorgommii tana NY keessaa naanoo Istaten Islands jalqabanii,Birookliniin qaxaamuranii, Queens Booroo fi Bironksii jala deebihanii Manahaattan gahanii km 42 irra maranii naannoo Central Park fixan. Akkanuma jechaa namuu wal jalaa bu’aa dhufanii atleetotii qoftii walti hafan. Keenyaatti dubraaf dhiiralleen moo’e. Dhiraan atileeti Keenyaa Stanley Biwotii fi dubraan ammoo Mary Keeyitaaniitti moo’e. Biwootiin nama ganna 29 km 42 2:10:34 fixxe.Keytaaniin ammoo km tana 2:24:25 moote.Namii Keenyaan abdatte Willson Kipsang afreesso bahe.Atileetiin Amerika dhalootaan Eertiraa Meb Kilfezigi torbeessoo bahe. USA ammoo Laura Thweat torbeesso taate. Atileetiummaan Amerikaa ta ganan 18 Alanta Handley ammoo ammoo dadhabdee keessaa baate.Itiyoophiyaan dorgommii tana irratti nama akka Leellisaa fa ergatte taatuleee Akka leenjisaan atileeota Itoophiyaa Toleeraa Dinqaa jedhetti dorgommiin NY tun dorgommii qalbii guddoon eegan.Olompikii ji’a saddeetii booda Biraazilitti qopheessanbiif nama qopheessa,. “Dorgommiin NY dorgommii addunyaa gurdoo keessaa tokko,atileetota jajajbaatti itti affeerama,akka isaan dhaqanii dorgomaniif horii gurguddaatit kafalamaaf.” Itoophiyaan dorgommii tana irratti Leellisaa Deessisaa,Tigistii Tufaa fi Assellefecha Margaa fa dorgomsiifatte. Assellefecha lammeessoo baatee Leellisaa fi Tigisti ammoo sadeessoo bahan. Akka Leenjsiaa Toleeraa Dinqaa jedhutti Keenyaan gama dorgommi kanaa waan hedduu Itoophiyaa caalaa dhufuutit jirti. “Maalti bade maal wayyeessu qamnaa jennee bifa haaraan leenjiitti seenuuf mariitt jirra.”


Dorgomtoota prezidaantummaa Ameerikaa fi walitti bu'iinsa Siiriyaa

Ameerikaan yeroo jalqabaaf humnootii addaa  Labsiin jimaata daerbee kun duula filannoo presidentummaa irratti falmii ka biroo dabale. Haa ta’u malee bara 2017 president Obaamaa bakka bu’uuf dorgomaa jiran kaadhimamtoota prezidantummaa garee Republikaanotaas haa ta’u kan demokraatotaa biraa deggersa cimaa hin arganne. Republikaantichi Senator Maarkoo Ruubiyoo finxaaleyyiin IS lolamuu qaba jedhan. Ruubiyoon akka jedhanitti kan injifatu nuuyis haa ta’u isaan, Siiriyaa qofaa keessatti dhaabaa hin jiran. Iraaq keessa qofaatti duula geggeessuu hin dhaaban jedhan. Kanaaf jarreen kun injifatamuu qabu. Kan nuti injifachuunii dandeenyu bakka teessumaa isaan dhabsiisuu dhaani jedhan Ruubiyoon. Senator Ruubiyoon prezidaant Obaamaan addunyaa isalaamaa keessatti qabsoo cimaa booda injifannoon argame jechuu dhaan Ameerikaa maallaqa guddaa baasisan jechuun qeeqan. Presidentichi kun jedhan Ruubiyoon waadaa waan hunda karaa duraa kaasna gamasii ba’aa jirra jedhuun adeemaa turan. Iraaq keessaa baana falmii jedhuunis filataman. Yeroo dhiyootti immoo Afgaanistaan keessaa baanaa na filadhaa jechaa turan jedhan. Senator ARuubiyoon waraanni Ameerikaa heddumminaan Islamic State/IS/tti duuluuf akka bobba’u yaada jedhu kallattiin hin deeggeran. Bakka Sanaa jedhan irra jireessi giddu galeessa ba’aa finxaaleyyii warra Sunnii-tti akka duuluuf daran hojjechuu qabdi. Yaadi isaan dhiyeessan kan kaadhimamaan presidentii garee dimokraatotaa Bernie Sanders jedhanii waliin wal fakkaata. Sanders loltoota hanga 50 illee haa ta’u Siiriyaatti bobbaasuun jalqaba cicha gara isa hedduutti adeemuu ti jedhan. Loltoota shantama jechuun jedhan Saanders, loltootuma shantama. Sodaan koo garuu Ameerikaan ammas rakkoo xumura hin qabaanne, lola itti fufiinsa qabu gidduutti keessatti danqamti kan jedhu. Addunyaan dhimma kana irratti tokkooumuu qaba jedhan Sanders. Duulli filannoo kan Demokraatittii kaadhimamtuu prezidentummaa Hiilary Kilintons ibsa baaseen loltoota murtaa’oo ta’an qofaa Siiriyaatti bobbaasuutu wayya jechuu isaanii beeksisse. Lolli guddaan giddu galeessa bahaa keessatti geggeessamuu isaa garuu mormanii jiran.  White House Siiriyaatti kan ergaman humnootii addaa leenjisaa fi deggersa loltoota Siiriyaaf kennan qofaa ta’uu cimsuun yaadachiise. Humnootiin ergaman kun duula waraanaa irratti hin bobba’an kan jedhan dubbi himaan White House Josh Earnest prezidaantichis kanneen kun tarsiimoo keenya kan dandeettii humnootii naannoo Siiriyaa keessaa ijaaruu akkasumas ofii isaanii of danda’anii duula biyya isaanii keessatti ISIL irratti geggeessamu ofii akka dhuunfatan gochuuf jiru saffisiisuuf dhiibbaa qabaata jkedhan. Angawoonni ministrii ittisaa akka jedhanitti loltoonni Yuunited Isteets torbanneen dhuftu keessa Siiyriyaa seenuuf jiru jedhan.


Girikii fi Jarmaniin waaltaa godaantota itti dimatan ijaaruuf karoorfatan

Ka kaleessa hoogganoota Gamtaa Awurooppaa wajjiin walga’anii turan – Chaansilarittiin Jarmanii Angelaa Merkel fi Muummichi-ministaraa Griik – Alexia Tsipiras godaantota Jarmanii, Swiidinii fi biyyoota Awurooppaa ka biroo keessatti jireenya haaraa argachuuf karaa Girikii fi biyyoota Baalkaan gara Kaabaatti yaa’aniif, waaltaa itti simataman ijaaruuf karoorfachuu isaanii dubbatan. Aangawoonni Gamtaa Awurooppaas -godaantota heddumminaan ardii Awurooppaatti yaa’an kana to’achuuf, poolisoota dhibba afur ka gara daangaa wurooppaa gama Bahaa SLOVENIA-tti erguuf jiran ta’uu dubbatan. Chaansilarittiin Jarmanii Angelaa Merkel, biyya isaanii keessatti waa’ee godaantota simachuu irratti qeeqni itti jabaataa deeme iyyuu, amma illee walga’iin Gamtaa Awurooppaa hatattamaan akka waamamu gaafatanii jiran. “Awurooppaan, ardii jireenya namummaaf gara-laafina qabu ta’uu agarsiisuu qaba” jedhu.


Hoogganaan Tokkummaa mootummootaa Israa'elii fi Faalisxiin hookkara lubbuu galaafatu akka dhaaban waamicha dabarsan.

Hoogganoonni Israel fi Faalisxiin hookkara lubbuu galaafataa jiru dhaabsisuuf akka hojjetan muummichi barreessaan Tokkummaa mootummootaa Ban Ki-moon waamicha dabarsan. Ban ki moon har’a magaalaa West Bank amallah keessatti presidentii Faalisxiin Mahmoud Abbas waliin wal arguu dhaan jeeqama torbanneeniif naannoo sana raasee lubbuu lammiiwwan Israel saddeet fi kan Faalsxiin 40 ol galaafate xumuraan ga’uu irratti ka fuuleffate marii guyyootii lamaa geggeessaniiru. Faalisxiin har’a yeroo lamaa ol Israel irratti haleellaa geggeessuuf yaalii goote. Poolisiin akka jedhetti loltoon tokko bakka qubsuma West Bank cinatti waraanamee ennaa madaa’uu namni haleellaa sana dhaqqabsiise immoo itti dhukaafamuun ajjeefame. Duraan immoo loltoonni Israael dubartii Faalixin tokko erga isheen halbee qabachuun gara qubsuma sanaatti siqxee booda itti dhukaasan. Gama biraan immoo muummichi ministeeraa Israel Benjamin Netanyahu chaansilerittii Jermanii Engelaa Merkel waliin mari’achuuf gama Jarmaniitti qajeelaniiru. Kamisa borii immoo Berlin keessatti ministrii haajaa alaa Ameerikaa John Kerry fi hooggantuu imaammata gamtaa Awrooppaa Federica Mogherini waliin wal arguuf jiru.


Turkiin xuyyuura(DRONE) abbaa hin beenne, seera malee biyya seene jette dhooftee buuftee-- Ka Raashiyaa fa Jedhan

Akka gabaasa Turkiitti xuyyuurii kun marroo sadii hajaja ‘ufi eegadhuu’ xuyyuura Turkii irraa fudhachuu dideef dhahanii buusan. Xuyyuurii hajaja kompuuteraatiin deemu paayleettiin keessa hin jirre kun daarii Tukrii Siiriyaatti dhiyaattu keessatti dhahanii buusan. Bulchoota Amerikaa keessaa tokkoo xuyyuurii kun Raashiyaa gaada deemu, (DRONE) jedhan. Raashiyaan ammoo dharaa0-dhugaa dubbii tanaa hin mirkansine.Turkiin asiin duralleetti jeetitii fi helekopeterii Siiriyaa seera malee daarii teenna seenan jettee dhooftee bubuufte. Turkii fi Raashiyaa lola Siiriyaa irratti wal dhabuutti jiran.Turkiin milishoota ISIS Siiriyaa keessatti hadhuutti jirtii,Raashiyaan ammoo mootummaa perzdaantii Siiriyaa Bashaar Al-Asaad gargaarti.


Koomishiinii Awurooppaa Ganna Jahaan Dhufaatti Eertiraa Doolara Miliyoona 200-tiin Gargaaruu Fedha

Koomishiinii Waldaa Awurooppaa sagatnaa isaa Gargaarsa Misooma Awurooppaa 11essoo jedhuun ganna jahan dhufanitti Eeritaa doolara miliyoona 200tiin gargaaruuf qophii jira fakkaata. Horiin kennamuu fa dandahaa jedhan kun anniisaa ykn enerjii hin dhumanne, qusannaa anniisaatii fi mala jireenna biyya sunii faluu kennama. Horiin kun ammatti kennamee harka nama hin geenne taatullee akka bulchootii Eeritaa jedhanitit horiin kun qonna baadduyaa jabeessuuf,hujii jallisii hojjachuu manneen murtii ummataa gargaaruufillee oolu dandahaa. Hariyummaan Eeritaa fi Waldaa Awurooppaa durii garadhabde amma wayyaahaa dhufuutti jirti.Christian Manahl Eeritaatti itti gaafatamaa Waldaa Awurooppaati. “Hariyummaan Waldaa Awurooppaatii fi Eeritaa akka hamaa keessa turte ganna lamaan dabaran keessaa akka dansaa wayyoofte.Ammaan tana hariyummaa miila gadi dhaabatte waliin qabaannee qonna biyya tanaa jabessinuu fi haga tokkoon ammoo humna anniisaa ykn enerjii biyya tanaa jabeessuuf hojjanna.” Waldaa Awurooppaatii fi Eeritaan eegii bara 1993 Eeritraan bilisoomte jalqabee akka dansaa waliin hojjachaa bahan.Bara 2011 keessa ammoo Eeritaan dhaabbilee gargaarsa biyya alaa haga guddaan biyya baafatte. Eetiraa fi Waldaa Awurooppaa waan hedduutti wal dhabsiise.Eeriraan bakka buutoa Tokkummaa Mootummootaa akka isaan biyya isii keessa taahanii mirga ilmaan namaa qoratan hin eeyyamtu. Tokkummaan Mootummootaa mootummaan Eertiraa walti qabee nama fixaa, seera malee hidhaa, hujii humnaa hojjachiisaa,waan fedhan dubbachuu fi akka fedhan barreessuu nama dhowwaa,amantii fedhan amanuu nama dhowwaa fi waan hedduun himata. Akka Kiristiyaanitti hariyummaa fi deplomasiitti fi gargaarsaa kun waan Waldaa Awurooppaatiif barbaachisa tahe keessaa tokko.Oduu himaan Waldaa Awurooppaa akka ijoolleen kahimaa biyya keessatti carraa hujii argatani ufi jireessan fedha. “Namii biyya godaanaa mitii dubiin guddoon, namii biyyaa yaahuu Awurooppaatti gallaa jedhee karaa kubbu nama hedduu balleessu irra yahau hin feenu.Kaan karaatti dhumatee kaan bisaan duude dhumee.Akka namii Eeritaa balaa kana irraa hafee jireenna dansaa argatee hujii hojjatee jiraatu arguu feena.” Akka jecha koomishineerii Waldaa Awurooppaa damee Misoomaa fi Wal Gargaarsa Addunyaa Neven Mimicaatti rakkoo biyya nama baaftu keessaa bahuuf horii kennuun bu’aa guddaa qabdi. Akka koomsihniin tun ergaa email VOA ergitetti kahimi Eeritraa egeree qabaatu arguun fedhii dhaaba isaaniitii ka mootummaallee.


Guddina dinagdee addunyaa kan bara kuma lamaa fi kudha shaniif raagee ture Jaarmayaan maallaqa addunyaa (IMF) hanqisee jira

Jaarmayaa kanaaf hyyuu gameessa waa’ee dinagdee kan ta’an Maurice Ostfeld akka jedhantti guddina dinagdee addunyaa kan bara 2015 fi 2016 baatii Adooleessa darbe tilmaamamee tureen cina yeroo ilaalamuu 0.2% gad cabee jira. Guddina addunyaa keessatti bara darbe argame dhibba keessaa harka 3.4 kan ture yoo ta’u bara keessa jirru 2015 harka 3.1% akkasumas bara dhufu 2016 harka 3.6% akka ta’u tilmaamamee ture. Tilmaamni waggootii lamaaniif ka’ame kun amma garu 0.2 % gad bu’uu isaa walgahii peruu Limaa keessatti jaarmayaan kun gaggeesse irratti ibsamee jira. Lakkoofsi tilmaamame hedduminaan kan keessatti kufe dinagdee reef guddataa jiran kan akka Braaziil, Naayjeriyaa, Afrikaa Kibbaa fi kan Raashiyaa ti. Biyyonni boba’aa oomishan yeroo biyya alaatti ergatan gatiin kennamuuf gad bu’uun kufaatiin akka isaan mudatu godhee jira. Kanaafis Naayjeriyaa fi Raashiyaan fakkeenya gaarii dha. Ostfeld akka jedhantti lakkoofsi jiru sadarkaa addunyaatti wal faalleesuun kun immoo biyyoota dinagdeen badhaadhanii fi kanneen dinagdeen isaanii reefuu lafaa ka’u giddutti abdii kutannaa uume. Bara 2014 keessa guddinni dinagdee walii galaan argame harka 1.8% ture. Tilmaama guddinaa jaarmayaan maallaqa addunyaa bara 2015 lafa kaa’e harka 2.0% yoo ta’u bara 2016f immoo harka 2.2% ture. Kunis isa baatii Adooleessa darbe tilmaamamee ture irraa hanga tokko gad bu’ee jira.


Koreen FIFA Perz. isaanii Bilaaterii fi itti aanaa isaa Pilaatiinii guyyaa 90f hujii irraa dhaabde

Koreen to’annaa kun hoogganoota FIIFAA ol’aanoo kana irratti tarkaanfii fudhachuun --- eega abbootiin-alangaa SWITZERLAND – Himannaa yakkaa, ka BALATTER --- bara 2011, PLAATINII-f kaffaltii Miliyoona lamaa baasuu of keessaa qabu dhiheessanii, torban lamaa booda ta’uu isaa ti. BLATTER – karaa kamiin iyyuu, jaarmayaa kana bakka-bu’uu hin danda’an jedha – FIIFAA-n. Itti-aanaa Prezidaantiin FIIFAA fi Prezidaantii Kubbaa Miillaa FIIFAA ka ta’an – Lammiin Kaameruun ISSAA HAYAATUU, Prezidaantii FIIFAA ka yeroofii ta’uun akka tajaajijan filatamanii jiran. Isaa Hayaatuu filatamuun --- eega Koomishinni to’annoo FiiFAA ---Prezidaantii Federeeshinichaa – SEP BILAATER fi bakka isaanii bu’u – jedhamanii kan eegamaa turan – MISHEEL PILAATIINII, baatiilee sadi’iif hojii irraa dhaabuu isaa beeksisee booda. Isaa Hayaatuu jaarsa ganna 69 bara 1992 jalqabee itti gaafata mtoota FIFA gugurdoo keessaa tokko. Hayaatuun perzdaantii Federeshiini Kubbaa Miilaa Afrikaa(CAF)tahuun hojjachaa jira. Bulchoota FIFA balleessaa 14 himachaa turan


Itiyoophiyaan Jireenya Dubartootaa Irratti Jijjirama Guddaa Argamsiifte - Klintoon Faawundeeshiin. Jaarmayaan gargaarsaa Kliinton Gloobaal Faawundeeshin jedhamu walgahii isaa kan waggaa torban darbe magaa Neew Yoork keessatti gaggeessee jira.Walgahii kana irratti bakka buutonni guutummaa adduyaa irraa dhufan argamanii jiru.Mariin adda addaa mata duree hedduu irratti kan gaggeeffame yoo ta’u hirmaatyonni muxannoo hojii qaban kan ilaaleen yaada wal jijjiranii jiru. Itiyoophiyaa irraa Ministrii haajaa alaa kan ta’an Dr. Tedroos Adhaanoom irratti argamanii jiru.Itiyoophiyaan Dubartonni qabeenya lafa argatanii hojii qonnaa akka gaggeeffatan gochuun akkasuma dinagdee isaanii jajjabeesite jechuun jaarmayaan kun faarsee jira. Kana malees dubartootaaf tajaajiila eegumsa fayyaa akkasumas carraa barnootaa akka argatan gochuun hojii guddaa gaggeesite jechuun kan dubbatan itti aantuu dura teessuu jaarmayichaa Chalsii Kliinton turan. No media source currently available


Lammii ofiif lammiitu Iyya jedhu lammiiwwan Ameerikaa hidda dhalata Iraq

Hawaasi Yazdi jedhaman Iraq konyaa Nineveh keessa kan jiraat sab xiqqaalee gosoota amantii tokkoo ti. Waggaa darbe ennaa loltoonni IS gosoota Yazidi kanneen kumaan lak’aman gara gaarreen Sinjar-tti akka baqatan dirqisiisan waa’een isaanii qalbii addunyaa hawate. As US kutaa Nebraska magaalaa Lincoln keessa kan jiraatu hawaasa guddicha warra Yazidi jedhaman sochii tokko jalqaban. kan umuriin waggaa 26 Laila Hoh-DAY-dah uummata ishee kanneen Iraq gama kaabaa keessatti dararamaa jiran gargaaruuf sochii jalqabame kana hoogganti  Waldaan hojjettoota hawaasa Nebraskaa baatii kana Laila Hoh-DAY-dah kanaa gochuun uummata addunyaa biroo keessa jiraniif falmuu isheef lammii waggaa kanaa kan hojii ol aanaa hojjette gochuun beekkannaa kenneefii jira. Hiriyaa ishee kan taate hojjettuun hawaasaa ka biroonChristie Abdul cicha isheen dhimma gosoota Yazidi gargaaruuf qabdu na ajaa’ibe jettetti. Waa’ee iddoo sanatti ta’aa jiru ilaalchisee gara laafinni isheen qabdu baayee kan namaj ajjabeessu jetti hiriyaan ishee kun. Laila Hoh-DAY-dah ijoollummaa ishee qabee as Ameerikaa kutaa Nebraska magaalaa Lincoln keessa haa jiraattu iyyuu malee erga maatiin ishee hoogganticha abbaa Irree Iraaq duraanii Saadaam Huseeniin dararaa biyyattii keessaa baqatanii booda mooraa baqattoota Syria keessatti guddatte. Ofii koo haala wal fakkaatu keessa waanan jiraadhee beekuuf dhimma Yazidi waliin miirri koo akkaan wal qabatee jira jette. Lailan ijoollee durbaa gosoota Yazidi kanneen ISn iggitamanii quunnamtii saalaaf diraqisiisaman keessaa haga tokko lakkoobsa bilbila isaanii harkaa qabdi. Keessumaa kan ishee tokkoo sirriitti yaadatti. Dubartootaa fi ijoollee Yazidi 40 kanneen biilsa gokko keessatti iggitaman waliin turte. Loltoonni ISIS dhufanii ijoollee durbaa tokko tokkoon fudhatu jettee natti himte. Durboota Yazidi kana gad baraaruuf yaaliin United States fi biyyootii ka biroon godhame hin milkoofne. Guyyaa tokko ennaan bilbilu obboleettii isheetu bilbila kaase. Isee dhuman kana dura itti dubbataa ture se’een maqaa isheetiin waame. Isheenis miti. Ani obboleettii ishee ti naan jette. Obboleettiin koo kaleessa loltoota ISIStti gurguramte naan jette. Dubartoonni hagi tokko miliquu danda’aniiru, garuu dubartoota kanneen utuu miliquu yaalanii qabaman irra dararaan gar’u hamaa dha. Dubartiin tokko miliquu yaaltee qabamte. Deebisanii fiduu dhaan miilla ishee lamaan irraa muran jetti Lailaan. Karaa garee Laila Hoh-DAY-dah fi lammiiwwan Ameerikaa hidda dhalata Yazidi kanneen biroo waggaa darbe hundeessaniin dubartootaa fi ijoollee durba lammiiwwan Yazidi kuma sadiitti tilmaamanii fi harka hamaa kan IS jalatti dararamaa jiraniif gargaarsa gochuu kan itti fufutu ta’uu Lailan beeksistee jirti. Hawaasi Yazidi Nebraska keessa jiraatu jireenya gammachuu qabu ka jiraatu fakkaatus dararaa uummata isaanii kan biyya isaanii keessaa garuu irraanfachuu hin danda’an. Addunyaa kana irratti waanti hamaan dhufe yoo jedhame kan akka ISIS jira jennee hin yaadnu jedhu lammiiwwan Ameerikaa hidda dhalata Yazidi kun. Hawaasi Addunyaa durbootaa fi dubartoota kanneen gabrummaa quunnamtii saalaaf garee ISISn qabamanii jiran kana baraaruu akka nu gargaaru gaafanna kan jedhan lammiiwan Yazidi kun rakkoon godaantummaa, fi baqattummaa addunyaa irraa tarii rakkoo yeroofii ta’uu mala kan warra Yazidi garuu ISIS achuma hawaasichia keessa waan jiruuf dhaabbataa waan ta’eef ilaalchi itti kennamuu mala jedhu.


“Balbala cufattee oolta,haga metirii tokko irraa fagaattee nama dubbifta, xaxattee namaan wallaanta"

No media source currently available Dr.Galma Guyyoo ogeeyyota fayyaa addunya waliin ummata Laaybeeriyaa gargaaruuf Monorooviyaa ji’a sagala caalaa keessaa taa’ee waan asiin olitti barreessine sun jedhee nutti hime. Laaybeeriyaa keessaa Eboolaan akka dhaabii Fayyaa Addunyaa,WHO jedhutti nama kuma hedduu fixe. Dr.Galmii ogeeyyota fayyaa Waldaa Afrikaa waliin dhufee umamta sun gargaare. Rakkoon Laayberiyaa guddoo ogeessa fayyaa hedduu qabaachu dhabuu,waan hedduu biyya alaati fidachuu fi nama barateef hedduu qabaachuu dhabuu. Taatullee gama Eboolaatiin “dhukkuba kana ufi irraa dhowwuuf qophi jirti akka doktor Galmii jedhutti. Gaafa Laayberiyaan EBOLA ufi irraa dhowwuuf manneen nyataa-dhugatii, mannene baranootaa, biirolee mootumaatii fi waan hedduu cufatte sunitti ummata keessa yaatanii barsiisuu fi ufiyyuu balaa irraa eeguun maan fakkaatti jennaan “gaafasi laftii akka malee hamtuu maan jennnaan gaafasuu namuu wal irraa ufi eegaa,huji galee jennaan namuu balbala hidhatee, taa’a, waan inni keessa oole hin beettuu namaan walti hin dhiyaattu.Waan haga metiri tokko irraa fagaattee nama dubbifta.” Nyaataa dhugaati hoo? jennaan ammoo kaan manatti dhaabataa kaan ammoo hoteelii nyaataa jedha. Yoo EBOLA irratti arganiin wallaan ammmoo wayaa akimii mataa haga miilaa xaxatanii nafa alatti bahuu ufi dhowwanii jiidha nafa namaa ufi hanqisaan ka dhibamee wallaanan jedha. Dameen barnootaa Epidemiology,waan EBOLA ummata barsiisuu,sanyii dhukkuba sunii qorachuu fa. Guyyaatti nama hagamiin wallaanta jennaan, ”guyyaatti nama 5-10 wallanaaan nama dhukuuba kana sehataniin cufaan dhufaniin adoo inni qabaachuullee baate guyyaa 21 tursitee achumatti qoratta.” Tana malee “yoo nama dhiba kana qabu fakkaatu irratti argan namii akka isaa hedduutti jiraachuu dandahaa,namii kun eessa oolee,eessa bulee,eennuun walti dhiyaatee jenneen nama hedduu barbaanna.” Dr.Galmii bara 2010 gaafa POLIO-n Ugaandaatti baafatte ummata gargaaruuf achi dhaqe egerilleen yoo wannii akkasii dhalatte ummata gargaaruuf qophii jirraa jedha. Laayberiyaan biyya hiyyeetti Afrikaa gama Dhihaatiin garaba Atlaantik jala qubattu.


Jeettonni waraana Raashiyaa Haleellaa Siiriyaa Keessaa itti fufan

Jettonni waranaa kan Raashiyaan haleellaa siriya keessatti gaggeessan guyyaa lammataaf har’as itti fuufanii jiru.Taajabdoonni walabnii akka jedhanti haleellaan kun hidhatoota Islaamiik Isteetes qofa irratti kan qiyyaafate otoo hin taane looltoota Yunaaytiid Isteetes deggertu dabalata. Ministriin ittisaa kan Raashiyaa akka jedhanti jeettonni Raashiyaa maadheelee Islaamiik Isteets hedduu haleelan.Garu Kremliin akka jedhutti garee leellistootaa Kanaan alattis kanneen biroo irratti qiyyafatanii jiru Waraanni yunaaytid Steetes fi ka Raashiyaa hatattamaan wal ga’anii duula waraanaa Siriyaa keessatti gaggeeffamuun walii isaanii akka hin rukunne gochuu haala dandeesisuu irratti akka mari’atamuuf ministriin haajaa alaa kan Amerikaa Jaan Kerii gaafatanii jiru. ISIL irratti qiyyaafachuun waan tokko,Kun beekamaa dha. Inni gaggeeffamaa jiru kana miti taanaan dhugumatti nuti Yaaddoo qabna jedhan Keriin. Ministriin ittisaa kan Yunaaytiid Isteetes Ash Carter akka jedhanti Iddoo humnootiin AYSIL (ISIL) hin turre ykn hin jirre keessa kan seenan fakkaata. Deemsa akkasii keessatti, rakkoo uumaman keessaa tokko kana. Kerii fi Lavrov walgahiin gaggeessan gaarii akka ta’e haa dubbatan malee attamitti gara fuula duraatti tarkaanfachuun akka danda’amu irratti hojiin guddaan gaggeeffamuu akka qabu amananii jiran.Siriyaa Demookraatawaa , tokkummaa qabduu kan mootummaa ishee amantii adda addatti hidhata hin qabne akka uumamtu fedhii hunda keenyaati. Siriyaa gurmulee gosaa akkasumas kan amantiif mana ta’u qabdi.Mirgii isaanis eegamuu qaba.Attamitti isa kana bira geenya? Isa jedhu irratti adda addummaa qabna jedhu Lavrov. No media source currently available


Prezidaant Obaamaa fi Hoogganaan Raashiyaa dhimmootii Falmisiisoo irratti mari'atan

Prezidaantiin United States Baaraak Obaamaa fi hoogganaan Raashiyaa Vladimir Putin yaada isaanii faallaa walii kan walitti bu'iinsa Siiriyaa fi Ukraine keessaa ibsuuf jecha kaleessa waltajjii addunyaatti gargaaraman. Dhimmootiin lamaan haasaa hoogganoonni kun yeroo gumii sanaatti geggeessan dhuunfate. Hoogganoonni kun waggoota lamaa ol keessatti yeroo jalqabaaf marii sirnaa akkasii yeroo geggeessan kun isa jalqabaa ti.  No media source currently available


Itti aanaa Perezdaantii DRC ka duriitii Piiyer Bembaa fi miilota isaa balleessaa dhibiin mana murtii addunyaa ,ICC-tti himachuutti jiran

Itti aanaa perezdaanti DRC ka durii Jean Piere Bembaa fi miilota isaa afran balleessaa hedudun himatan. Waan Perzedaanti Bembaan himatan gadi bahu dhawwuun waan himataniin keessaa tokko. Jara isa waliin himate keessaa tokko naqaashii isaa ka durii Amilee Kololo. Akka abbaan alangaa addaa jedhuttti jarii kun dubbii Bembaa tana adoo isiin garuu hin fagaannee beellalmu qaraa irratti hambisuuf malate. Akka abbaan alagnaa addaa ICC Fatou Bensouda jettutti rgaa guddaatti jira.\n"Warri himatame kun naqaashii horiin sossobee akka jarii dhara dubbatu akkamitti tolchaa akak bahe agarsiifna.” Warrii himatame shananuu waan himataemeen kana ya mormate.Itti aanaa Perzedanati DRC ka durii Jean Piyer Bembaa ilmaan namaa lfa irraa ficcisiise jedhanii waanguddoon himatan. Amma murtii qofa caqafachuuti jira.