Prezidaant Baaydin Bajata Haaraa Dhiyeessan

Prezidaantiin Yunaaytid Isteetes Joo Baaydin bara dhufu jechuun 2022f kan hojii irra ooluu bajata Doolaara Triliyoona 6 Kongreesnii akka ehamuuf jimaata har’a gaafatan. Maallaqnii kunis ijaarsa hojii misoomaa kan akka daandiilee, gamoowwanii, madden eneerjii fi kanneen biro akkasumas sagantaalee hawaasaa babal’isuuf oola.Kana malees baasii mootummaa Fedeeraalaa dabaluun dinagdee fi liqaa biyooleessaaf qooduu of keessaa qaba. Maallaqnii Baajataa gaafatamee kun waggootii dhufan 10 keessatti baajata barbaachisuu tilmaama keessa kan galchee yoo ta’u waggaa 10 booda jechuun bara 2031 Bajata kana gara Doolaara Triliyoona 8.2tti guddisuu kan jedhu of-keessaa qaba jedha Gaazeexaan Neew Yoork Taayimes.


Namni Qawwee Hidhate Kaalifoorniyaa Keessatti Ofii Isaa Dabalatee Namoota 9 Galaafate

Kaalifoorniyaa keellaa baaburri imaltootaa itti suphamu keessatti dhukaasa baneen namni qawwee hidhate tokko, ofii isaa utuu hin ajjeesin dura namoota sagal galaafate. Dhukaasa sana namni raawwate keellaa abbaa taayitaa geejjibaa Saan Hoosee keessaa kan hojjetu kan umuriin waggaa 57 Sam Kassiidii ta’uu poolisiin adda baasee jira. Hoogganaan poolisii konyaa Saantaa Klaaraa Loorii Smiiz akka jedhanitti, Kassiidiin kan ofii isaa ajjeese erga poolisiin karaa itti cufee booda. Angawoonnis akeeki dhukaasa sanaa maal akka ta’e ykn qawwee attamii akka gargaarame adda hin baasin jiru. Prezidaant Joo Baayiden White House irraa ibsa kennaniin, isaanii fi itti aantuu prezidaantii Kamaalaa Haris dhukaasa sana ilaalchisee ibsi kan kennameef ta’uu beeksisan. Prezidaanti Baayiden akka jedhanitti Atalaantaa fi naannoo isheetti dhukaasi jamaatti baname, suuqii Boulder, Colorado, mana jireenyaa Rock Hill, South Caroliana fi keellaa FedEx kan Indianapolis, Indiana keessatti raawwatamee torbanneen hanga tokko booda alaabaan biyyattii gad siqee akka fannifamu akkuman ajaje, amas kana gochuuf dirqama guddaatu na irra jira jedhan. “Kan akkasii haa ga’u” jedhan prezidaantichi. Irra deebi’uu dhaan Kongiresiin Ameerikaa keessatti hookkara qawwee akka weeraraatti babal’ate dhaabsisuuf tarkaanfii hatattamaa akka fudhatu akkasumas kanneen qawwee qaban hookkara kana dhaabsisuu akka gargaaran waamicha dabarsaniiru.


Weerarri COVID-19 Haaraa Ka’e Magaalaan Austiraaliyaa Viktooriyaan Uggura  Sochii Akka Labsitu Dirqisiise

Kutaan Awustiraaliyaa gama kibbaa Viktooriyaan sababaa weerara COVID-19 haaraa ka’e irraan kan ka’e torban tokkoof kan turu uggura sochii kamisa har’aa jalqabee jira. Uggurri sochii kun kan labsame erga angawoonni eegumsa fayyaa Melborn keessati namoonni 12 haaraa vaayiresichaan qabamanii booda yoo ta’u, kunis lakkoobsa namoota vaayiresii koronaan qabaman kan magaalaa guddoo sanaa 26n ga’ee jira. Eeggataa muummicha ministeera akan ta’an James Merliinoo tuuta oduuf Melborn keessatti ibsa kennaniin, weerarri haaraan kun vaayiresichi akkaan kan ddarbuu fi yaaddessaa yoo ta’u, kan nuti yaadnee ol hatattamaan faca’aa jira jedhan. Kanneen haaraa vaayiresii kanaan qabaman kanneen biyootii alaatti imalanii fi vaayiresii jalqaba Hindii keessatti argameen qabamuu ennaa hoteela keessatti moggaatti baafaman beekuun danda’amee jira. Jiraattonni manaa ba’uun kan eeyamamuuf, hojii barbaachisaa ta’e, mana barnootaa, namootaaf kanneen kunuunsa godhan, shaakala spoortii fi mana yaalaa dhaquuf akkasumas talaallii farra koronaa fudhachuuf beellama yoo qabaatan qofa. Erga weerarri kun jalqabee qabee Viktooriyaa irra uggurri ennaa kaa’amu isa haaraa miilanaan yeroo arfaffaa dha. Yeroon akkaan hamaa ture walakkeessa bara 2020 ennaa uggurri sochii baatii sadii yoo ta’u, ennaa sana magaalaan Viktooriyaa weerara COVID-19 marsaa lammataa namoota 800 ol galaafateen dha’amte. Kampanileen dawaa gurguddoon Awrooppa alama kan Ferensaay Sanofi fi kan Briteen GlaxoSmithLine kamisa har’aa akka beeksisanitti, yaalii talaalee dhumaa geggeessuuf jiran. Yaaliin talaallii kunis ga’eessota 35,000 kanneen Asia, Afriikaa fi Latin Ameerikaa fi Yunaaytik Isteetis keessaa irratti ta’uuf jira.


Yunaayitid Isteetis Olompikii Tookiyoo Dura Akeekkachiissa Uggura Imalaa Jappaanitti Ergite

Olompikiin Tookiyoo jalqabamuuf baatileen lamaa ol ennaa hafee jirutti, Wixata kaleessaa mootummaan Yunaayitid Isteetis sababaa COVID-19 haaraa hammaataa adeemeef lammiiwwan ishee gamasitti akka hin imalle akeekkachiisuun rifaatuu uumee jira. Ministriin dhimmi alaa akeekkachiisa imalaa sadarkaa ol aanaa jechuun sadarkaa Arfaffaa,labsuu dhaan Jaappaan talaallii kennuuf boodatti harkifachuu isheef namoonni gara Yunaayitid Isteetsitti akka hin imalle ugguruu ishee maqaa dha’ee jira. Waaltaan to’annoo fi ittisa dhukkubootaa Ameerikaa gma isaan akeekkachiisa ka biroo kenneen, namoonni guutummaan tallaalaman iyyuu vaayiresii koronaan qabamuu fi COVID-19 kan bifa haaraa facaasuu waan danda’aniif Jaappaanitti akka hin imalle beeksisee jira. Olompikiin Tookiyoo Adoolessa 23 hanga Hagayya 8tti geggeessamuuf kan karoorfame erga sababaa weerara vaayiresii koronaan kan ka’e waggaa tokkoof achi butamee booda. Japanii fi kutaaleen biyyattii kaan vaayiresichi haaraa akka hin babal’anneef jecha labsii yeroo hatattamaa labsitee jirti. Jaappaan keessaa namoonni 722,668 vaayiresii koronaan yoo qabaman kanneen 12,351 ta’an du’uu waaltaan qorannaa Joons Hopkins kan beeksise yoo ta’u uummata biyyattii dhibba irraa harka shanii gad qofaatu tallaalii argatan.


Ministrichi Dhimma Alaa Ameerikaa Blinken Giddu Galeessa Bahaa Daawwatan

Minstriin dhimmi alaa Yunaaytid Isteetis U.S. Secretary of State Antony Blinken har’a ennaa Jerusaalemiin daawatan Israa’el ofii ishee ittisuuf mirga qabdi isa jedhu cimsanii dubbatanii jiran. Ennaa kanas lola dhaabinsa Israalelii fi Hamaas gidduutti tolfamee turban darbe hojii irra oole jajjabeessuuf ture. Muummichi ministeeraa Israa’el Benjamin Natanyaahuu waliin ta’uu dhaan ennaa dubbatank, Israa’elii fi Faalisxiin lamaanuu ennaa lola Sanaa akkaan miidhamanii jiran, kanaaf abdii, kabajaa fi wal amantaan akka jiraatu gara fuula duraatti hedduu hojjetamuu qaba jedhan. Lakkoobsi namoota du’anii gad xiqqaatee jira, garuu kanneen du’an intaloota, ilmaan, abbaa haadha, hiriyaa fi akkawoo dha jedhan Blinken. Blinken akka jedhanitti Gaazaa gargaaruuf deggersa sadarkaa addunyaatti godhamu cina ni hiriirti jedhan. Deggersi dinagee Faalsxiinotaaf Gaazaa akkasumas West Baankiif akka kennamu illee waadaa seenuu dhaan, kana gochuun haala tasgabbii qabu kan uumu yoo ta’u Faalisxiinii fi Israa’eel illee irraa bu’aa argatu jedhan Blinken.


Muummichi Barreessaan Tokkummaa Mootummootaa Guyyaa Afriikaa Ilaalchisuun Ergaa Dabarsan

Guyyaan Afriikaa kan bara kanaa Afriikaa ishee barbaannu hundeessuuf oguma, aadaa fi hambaawwan seenaa irratti fuuleffata. Qabeenyaan badhaadhan fi hambaawwan aadaa fi uumamaa misooma waariinsa qabu, hiyyummaa xiqqeessuu akkasumas nagaan akka buufatu gochuuf barbaachisaa dha. Ardittiin rakkoolee sababaa weeraa COVID-19n mudatan dura dhaabbachuuf yaaliin gochaa ennaa jirtu kanatti guddina dinagdee hunda haammachiiseef bu’uura ta’uu danda’a. Adda addummaa hundee gad fageeffatee fi rakkoof saaxilamuu kan ifa baase COVID-19 kufaatii sadarkaa addunyaaf sababaa ta’e. Guutummaa AFriikaa fi sana irra darbees injifannoo carraa misoomaa jiran balaa irra buuse. Weerarri kun adda addummaa fi bulchiinsa dadhabaa biyyootii hedduu saaxiluu dhaan keessumaa rakkoo tajajila eegumsa fayyaa, barnoota, dhiyeessii elektrksitii, bishaaniif qulqullinni naannoo akka hammaatu godhe. Dhiibbaan weerara kanaa rakkoo qilleensa naannoo, kan akkaan biyyootii guddataa jiran miidhu hammeesse. Weerara kana dhaabsisuuf akkasumas dinagdee dandammachiisuu gargaaruuf galma dinagdee waarinsa qabu galmaan ka’uuf, talaalliin COVID-19 bifa haqa qabuun mara akka inni dhaqqabu mirkaneeffachuu qabna. Yeroo ammaa biyyota gidduutti raabsii talaallii kana agama ilaaleen wal caalmaa guddaatu jira. Lakkoobsi dhiyeenya ba’an akka agarsiisanitti, hanga ammaatti biyyoota Afriikaa keessaa dhibba irraa harka lama qofaatu talaallii kana fudhatan jechuu dhaan muummichi barreessaan tokkummaa mootummootaa guyyaa Afriikaa irratti ergaa dabarsanii jiru.


Hoggantuun Maaynamaar Duraanii Yeroo Duraaf Mana Murtii Duratti Dhiyaatan

Waraanni Maaynamaar fonqoolcha mootummaan Guraandhala 1 bara 2021 aangoo eega qabatee booda, hoggantuu duraanii Ann saan suu Kii to’annaa jala eega olchee as yeroo duraaf Wiixata har’a mana murtii duratti dhiyaatan. Abukaatoon ishee Gaazexxessotaaf akka ibsanti yakka ilaalchii ituu hin jalqabamiin dura daqiiqaa 30 qofaaf ishee arginee waa’ee himata dhiyaatu dubbanne jedhan. Umriin ishee 75 kan ta’ee fi badhaasa Noobeel kan argatan An saan suu kiin fayyaa ishee haala gaarii irra kan jiru yoo ta'u uummannis fayyaa gaarii akka qabaatuufis hawwii qaban ibsanii jiru jedhameera. Paartii ofii kan ilaaleen dhaamsa diddaa kan dabarsan yoo ta’u kunis hanga deddersii uummataa jiruutti paartiin koos ni jiraata jechuun falmite..Himatii yakkaa hedduun kan irratti dhiyaatu ta'uunis beekamee jira


Beelaaruus Xayyaara Maqsitee Akka Qubatu Gochuun Mormituu  Nama ture Qabachuun Mufannaa Hordoofsisee Jira

Beelaaruus seeraan ala xayyaara namiicha prezidaantii biyyatti qeequun beekamuu fi biyyaa dheessee jiru dilabata kaleessaa xayyaaricha maqsuun qabachuu isheef aangawoonni Awuroopaa kan ishee adabuuf jiran ta’u dhaadataanii jiru. Wiixata har’a haallii turee fi maaltu xayyaara maqsuutti akka geese gad fageenyaan ba’uu gaafa jalqabuu mufannaan dabalee jira. Xayyaarri Beelaaruus kan daandii balalii Riyaan air Bo’iing 737 Dilbata kaleeessaa imaltoota 171 fi hojjattoota xayyaarichaa qabatee Ateens irraa ka'uun samii Beelaarus irra darbuun gara Luteeniyaatti balalii’aa ture. Samii biyya Beelaaruus keessaa ba’uuf yeroo xinnoon lafa hafeetti Jettii waraanaa Beelaaruus irraa balaliisaan xayyaara imaltootaa sun ajaja argate. Lafa dhaqqabuun sira jiru magaala galma mootummaa Luteeniyaa dhiisii magaalaa galama mootummaa Beelaaruus qubadhu kan jedhu ture. Akkuma ajajameetti magaala galma mootummaa Beelaaruus Minisk ennaa xayyaarichi imaltootaa qubatu qondaaltonni nageenyaa biyyatti umriin isaa 26 kan ta’e barreessaa marsariitii mormiitootaa kan ta’e Roman Prootaseeviich qabanii hidhan. Prezidaantii irratti mormii kaasisee jedhamuun yoo himatamee adabii du’aa irratti muramuu mala jedhamee jira.


Israa’elii fi Hamaas Walii Galtee Lola Dhaabinsaa Tolfatan

Lola dhaabinsi Israa’elii fi Hamaas gidduu har’a ganama barii sa’a saddeetitti kan jalqabame yoo ta’u Israa’elii fi Gaazaa dhaaf sabatiinsi salphaa hin jedhamin ta’eefii jira. Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis Joo Baayiden, muummichi ministeeraa Israa’el Benjamin Natanyaahuu kamisa kaleessaa haal duree tokko malee Hamaas waliin walii galtee lola dhaabinsaa irra ga’uuf walii galuu isaanii naaf himaniiru jedhan. Ministriin dhimma alaa Yunaayitid Isteetis Antonii Bliinken, fuula Tweeterii isaanii irratti, guyyoota itti aanan keessa gama naannoo sanaatti imaluu dhaan hoogganoota Israa’elii fi Faalisxiin waliin illee mari’achuuf akka jiran ibsaniiru. Israa’el Faalisxiinota Jerusaaleem irratti dhiittaa mirga namaa raawwatte jechuun Hamaas erga Caamsaa 10 qabee gara Israa’eliti rookkeetii gurguggisaa turte. Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis, dubbiif wal barbaaduu dhaabsisuuf mul’inatti utuu hin taane, bulchiinsi isaanii qaama tataaffii dimokraasummaa kan ta’e guyyoottan 11 darban keessa yeroo ja’a Natanyaahuu waliin dubbachuu isaanii ibsaniiru. Gama biraan Baayiden prezidaantii Masrii Abdel-Fattah el-Sisi waliin kamisa kaleessaa mari’atanii jiran. Haasaa TVn darbeef daqiiqaa afuruuf tureen Baayiden, prezidaanti El-Sissi fi angawoota Masrii gameeyyii kanneen diplomaasummaa keessatti qooda ol aanaa qabaatan nan galateeffadha jedhan.


Walgahii Ariifachiisaa Dhimma Israa'elii fi Palastiin Irratti

Dhaabannii mootumoota gamtoomanii dhimma Israa’elii fi Palastiin irratii maryachuudhaaf wal gahii hariifachiisaa gochuf derqameera . Wal gahiin kun kan ta’uudhaaf murtaa’e waamichaa dhaabannii tumsaa isilaamaaa fi biyootan araba miseensotaa Mootumoota Gamtoomanii ta’aniin dhiyateen akka ta’e beekameera. Erga dhibeen koroonaa uumamee as yeroo jalqabaatiif qaamaan wal gahii gochuudhaaf ministeeronnii dhima alaa biyyootan adda addaa garaa magaala Niyoorkittii imalaanii jiru. Akka lolli dhaabatuu kan gaafachaa tura barreesaan dhaabichaa Antooniyoo Guterees wal gahii kana irrati hin hirmaatu. Karaa biraatiin,Ministeerii dhima alaa biyya jarman Heiko Maas gara nanichaa dhaqanii hoggantoota mootummaa israa’elii fi gaaree palastaayiin wajjin hasaa gochuun isaanii ibsameera. Kaayyoon daawannoo isaanii Lammiiilee garee lammanii warra halkanii fi guyya lubbuu isaaniitiif sodaachaa jiranuuf firummaa agarsiisuuhaaf kan jedhan Ministerii dhimma alaa jarman biyyii israa’el goolii rookeetii hamaas irraa of itisuudhaaf miga qabdi jechuun isaanii gabasameera. Kamisaa har’aa lollii israa’elii fi palastayiin itti fufee xiyyaaronni waraanaa israa’el magaa Gaazaa, Deir al-balaah fi Khan Younis jedhaaman rukutaniiru jedhameera.


Bayiden Prezidaantii Kooriyaa Kibbaa Waayit Hawusitti Simachuuf Jiru

Prezidaantiin yuniiyitid Isteets Joo Bayiden, Prezidaantii Kooriyaa Kibbaa Moon Jae-in jimaataa borii waayit haawusitti simatu. Mariin hoggantoota lammanii, kan godhamu bulchiisin Bayidan dhimma imaammataa Koriyaa Kaabaa irratii hojii ji’a tokkoof hojachaa turee erga raawatee booda akka ta’e itti gaafatamtuun dhimma preesii yuuniyitid isreets Jeen psaakii dubbataniiru. Bulchiinsi bayiiden kooriyaa kabaa ilaalchisee tarsiimoo obsaa isaa bara Obaamaa ture gara haalaa qabbaneesuutii jijiruuf yaaduu irratii hoggantoonii lamman dubbachuudhaaf akka qophaan wiirtuu Wilson sagantaa kooriiya irrati daarektara Jean lee waashington Diisii iraa himuun isaanii gabasameera.


Walitti Bu’iinsi Israa’elii fi Faalisxiin Gidduu Itti Fufe

Dhiibbaan naannoo fi kan Sadarkaa addunyaa lolli hidhattoota Faalisxiinii fi Israa’el gidduu akka dhaabatu yaalamu iyyuu har’as Israa’el haleellaa samii irraanii hidhattoonni Faalixiin immoo daangaa ce’uun rookkeettii dhukaasuu itti fufanii jiru. Kan deggeersa diplomaasummaa biyyootii alaa of cina hiriirsuu fedhan uummichi ministeeraa Israa’el Benjamin Natanyaahuu akka jedhanitti yeroo ammaa humnaan ofi irraa ittisuutti jirra Natanyaahuun itti dabaluu dhaan haleellaa samii irraan Israa’el geggeessite ilaalchisuun qeeqa dhiyaate illee ofi irraa faccisuu dhaan humnoonni isaanii hanga danda’anitti namoonni nagaan akka hin duune of eeggatu jedhan. Haleellaa sanaaf deebii kennuu dhaaf humnoonni Israa’el of eeggannoo guddaa godhu, garuu miidhaa sana cina dhufu mara ittisuu hin danda’an jedhan. Hayyoonni garee mirga namaa kan tokkummaa mootummootaa ibsa kaleessa baasaniin akka jedhanitti Israa’el haleellaa isheen Gaazaa bakka uummati walitti tuucha’ee jiraatu irratti adda utuu hin basin geggeessite siivilotaa fi qabeenyaa isaanii miidhe jedhan. Gareeleen hayyootaa kun itti dabaluu dhaan hidhattoonni Faalisxiinis beekaa maal na dhibdee dhaan gama Israa’elitti rookkeettii dhukaasan jechuu dhaan gochi garee lamaanii yakka waraanaa ta’uu danda’a jedhan. Muummichi barreessaan tokkummaa mootummootaa Antooniyoo Guteres ergaa tweeterii dhaan kaleessa dabarsaniin Gaazaa keessatti dararaa hamaa fi manneen namaa fi caasaalee barbaachisoo irratti miidhaa hamaan waan dhaqqabeef hawaasi addunyaa sagantaalee gargaarsa namoomaa kan tokkummaa mootummootaa naannoo Gaazaa maallaqaan akka deggeru waamicha dabarsaniiru. Erga Caamsaa 10 haleellaan sun jalqabee as Israa’el haleellaa samii irraan geggeessiteen ijoollee 63 dabalatee yoo xiqqaate namoonni 217 du’uu isaanii ministriin eegumsa fayyaa Gaazaa beeksisee jira. Haleellaalee rookkeetii gama Israa’elitti furguggifameen immoo mucaa umuriin waggaa ja’aa dabalatee namoonni 12 du’aniiru.


Namoota Seeran Ala Afrikaa Irraa Gara Awurooppaa Ceesisuun Itti Fufe

Wagga darbee kaasee sababa dhibee koroonaatiin kan ka’ee dhaabatee kan turee namoottan seeran ala afrikaa irra gara awuroopaatii ceesisuun amma itti fufuun isaa gabasamaa jiraa. Yeroo amma haalli kooviid 19 waan salpachaa dufeef biiyyi Italiyaa dhorkaa ammaan dura daangaa ishee iiratii keesse lafisuu ishee hordofuudhaan waarrii seraan alaa galaana irra namoota daddabarsan ojii isaanii itti fufaniiru jedhameera. Turban kana baqatoonii dhibaan lakawaman Libiiyaa ka’anii ittu kara Itaaliitti deemaa jirani odoola Laampaduusaa jedahmu irratii warra galaana irratii lubbuu namaa baraaru harka galaniiru jedhameera. Haala qileensaa amma jiruu fi sababa rakkoon kooviid 19 itaalii keessattii laafaa deema jiruun kan ka’ee hojiin warra namootan seeraan ala daddabarsuu caalaatti itti fufaa akka deemu himama jira. Galaanaa Meeditiraniyaan irratti imalaa hamaa godhamuu Kanaan lubbuun namootaa afrikaa hedduu akka badaa ture waan yaadatamuu dhaa.


Lola Humnoota Palistiinii fi Isra’eel Gidduu

Lollii humnoota Palistiinii fi Isra’eel gidduutii torbana darbe jalqabame ammas itti fufee jira. Guyyaa har’aa israa’eel gaazaa Yemmooo xiyyaaraan haleeltu warrii palastayiinis rookeetiidhaan israa’eel kibbaa haleeluun isaanii gabasameera. Lollii cimee itti fufee lubbuu namoota fi qabeenyaa irratii badiinsa uumaa jiru kun hawaasaa adduunyaa yaddesaa jira. Ittii gaafatamaan imaamata alaa , gamtaa awuroopa Joseep Boorreell akkataa babaldhiiinsa lolichaa dhaabuun danda’amuu irrati ministeerota dhimma alaa biiyootaan gamataa Awuroopaa wajjin marii tasisaniiru. Yuunayiitid Esteets gama isheetiin biyyootaan naannoo sana jiraanuu wajjiin lolicha qabbaneesuudhaaf ojjachaa akka jirtu haanga’oonnii biyyatii dubbachaa akka jiran barameera. Wayit haawusittii Ittii gaafatamtuun dhimma preesii Jeen Psaakii wixata kaleessaa gaazeexessotatti akka himanitti , rakkinichii babalacha akka hin deemnne waan danda’amuu hundaa akka gochuun barbaachisu ibsanii kana gochuudhaaf garuu mootummaan israa’eli fi gareen hamaas itti yaaduu akka qaban ibsaniiru. Muumichii ministeeraa israa’el Benjaamin natanyaahuu dheengadda ibsa kennani keesatii amma humnii Hamaamas dadhabutii haleellaa hin dhaabnu jechuun isaanii hin yaadatama.


Israa'eel Irra Deebitee Gaazaa Haleelte

Giddu galeessa bahaa keessatti hokkarri jalqabamee torban lammaffaa seenaa yeroo jiru kanatti Israa’eel Wiixata har’a ganama magaalaa Gaazaa irra deebi’uun samii irraa haaleelteee jirti. Waraanni Israa’eel akka jedhutti karaa laf-jalaa ykn bo’oo Hamaas itti gargaaramuu fi mannen ajajajoota garee hidhattoota Gaazaa bulchan hedduun keessa jiraatan irratti haleellaan har’a kun qiyyaafate. Ministeerri Ministrii dantaa alaa Amerikaa Antonii Bliinken Hamaasii fi gareeleen hidhatan ka biroon kanneen Gaazaa keessaa haleellaa Rokeetaan Israa’eel irratti gaggeessan battaluumatti akka dhaaban gaafatan.Israa’eel of-irraa ittisuuf mirga akkauma qabdu siviilonni akka hin miidhamne gochuuf dirqamatu irra jira jedhan. Yunaaytiid Isteetes hokkarri kun xumuura akka argatu gochuuf harka lafa jalaan khaala walitti fufiinsa qabauun hojjataa jirti kan jedhan Bliinken Dilbata kunis kaleessaa gita isaanii Kan Masrii, Qataar, Paakiistaan, Saawudii Arabiyaa fi Faransaayii waliin bilbilaan dubbachuu dalata ajedhan Dilbata kaleessaa mummichi Ministeera Israa’eel Benjamin Natanyaahuu haleellaa Gaazaa irratti gaggeeffamuu battaluumatti dhaabuuf karoora hin qabu jechuun eega dubbatanii booda hokkarri har’a kun itti fufee.Guyyaa Jeettonni waraanaa kan Israa’eel Gaazaa keessatti gamoolee sadii daakanii namoota yoo xiqqaatee 42 ta’an ajjeesan sana Natanyaahuun kana dubbatan.Israa’eel fi Hamaas giddutti hokkarri eega ka’e as yeroo duraaf namnii hagasii guyyaa tokkotti ajjeefaman. Hamaas Dilbata kaleessaa ganama naannoo siviiloonni jiraatan kan Gaazaa keessaa irraa Rookeeta darbataa ture.Rokeeta kana keessaa tokko bakka mana amantii jushootaa isa Ashkelon jiru kan dhahee yoo ta’u sirna ayyaaneeffannaa amantii gaggeeffamuuf ture sa’atilee hanga tokko dura kan dhahee yoo ta’u namnii miidhame hin jiru. Guyyaa walitti bu’iinsii kun itti jalqabamee Caamsaa 10 qabee namoota Faalisxinootaa yoo xiqqaate 197 kan ajjeefaman yoo ta’u kunis ijoollee 58 fi dubartoota 34 kan dabalatuu ta’u Ministeerri Fayyaa kan Gaazaa beeksisee jira. Haleellaa Rookeetaa Haamaasgeesiseen immo namoonni Israa’eel yoo xiqqaate 10 kanneen keessaa tokko ijoolee umriin 6 ajjeefamaniiru.


Daandiin Bobaaa Amerikaa Gama Bahaa Haleellaa Marsariitiin Danqame

Raabsiin boba’aa kutaalee Ameerikaa keessa guyyoota ja’aaf rakkoon isa mudachuun rifaatuu erga uumee booda, kan haleellaa Marsariitii irraa Raashiyaan ittin himatamte kan Darkside jedhamuun danqamee ture amma itti fufee jira. Kanneen konkolaataa oofan akka hin rifanne prezidaanti Joo Baayiden dubbataniiru. kun yeroo dhaaf waan ta’eef guyyoota itti aanu keessa boba’aa barbaachisuun ol bitachuun hin barbaachisu jedhan. Prezidaantichi buufataaleen boba’aa gurguran gatii ol kaasuu irraa akka of qusatan akeekkachiisaniiru. Yeroo akkasii uummatatti hin fayyadaminaa jechuu dhaan White House irraa dubbataniiru. Eenyu iyyuu fedhii maallaqaa guuttachuuf yeroo kana fayyadamuu hin qabu jedhan. Ujummoon boba’aa Ameerikaa guddichi kan Colonial jedhamu hojii isaa bifa amansiisaa ta’een jalqabuu gama ilaaleen fooya’ina argmsiisee jira. Kanaaf dhiyeessii oomisha keenyaa gabaawwan itti fayyadaman hedduuf raabsuu jalqabuu isaas gabaasuu ni danda’a jechuu dhaan kampaniin sun kamisa kaleessaa ganama ibsa baaseen beeksisee jira. Hanga har’a waareetti sirni gabaa keenyaa nuti tajaajillu martinuu oomisha akka argatu goona jedhee jira.


Israa’el Haleellaa Gaazaa Irratti Ooftu Finiinsite

Walitti bu’iinsi guyyoota shaniif ture gara waraansa guutuutti ce’uu mala yaaddoon jedhu hammaataa waan adeemee fi Israa’e hidhattoota Faalsxiin irratti haleellaa geggeessituuf loltoota lafoo dabaltee jirt Gareen hidhate kan hamaas gama Israa’elitti rookkeettii waan furguggiseef jecha Israa’el naannoo dugdee Gaazaa warra Faalisxiiniin to’atamu irratti haleellaa madfii fi qilleensa irraani waan geggeessiteef gam lamaanuu walitti dhukaasaa turan. Dubbi himaan waraana Israa’el akka jedhanittiIsraa’el xayyaarawwan waraanaa 160 fi murna waraana lafoo birgeedii sadii akkasumas taankiiwwan gargaaramuun haleellaa sana geggeessite. Humnoonni Itisaa Israa’el loltoonni isaa yeroo ammaa dugdee Gaazaa haleelaa jira jechuun ergaa Tweeter maxxanseen beeksise. Booda irra immoo quunnamtiin keessoo wal dha’uu maqaa dha’uu dhaan loltoonni isaa Israa’el keessaa meeshaa gurguddaa dhukaasuu isaanii ibsee jira. Lentenaant Joonaattan Konriikus akka jedhanitti Israa’el Gaazaa irratti kan fuuleffatteef waggoottan darban keessa Holqa Hamaas tolche ilaalchisee ti. Jiraattonni Gaazaa kanneen naannoo daangaa Israa’el waliin jiru irra jiraatan Rooyitersiif akka mirkaneessanitti naannoo isaanii loltoonni Israa’el hin argaman, garuu meeshaalee gurguddaan hedduu fi haleellaan samii irraan raawwatamuu ibsaniiru. Lola guyyootaa booda, golli naga eegumsaa kan tokkummaa mootummootaa yaaddoo Yunaayitid Isteetis biraa dhiyaateen karoorri wal ga’ii sana geggeessuu boodatti erga harkifatee booda dilbata dhuftu wal ga’uun haala jiru irratti mari’achuuf walii galee jira. Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis roobii darbe Israa’el ofii ishee irraa ittisuuf mirga qabdu deggeruu isaanii ibsanii, lolli sun dafee raawwata abdii jedhu qabaachuu isaanii illee beeksisaniiru.


Waltii Bu’iinsa Humnoota Israa’eli fi Palastayiinoota

Waltii bu’iinsaa humnoota Israa’eliif Palastayiinoota gidduutii Gazaadhaaf Kibba Israa’el keessati ummameen Palastayinoonnii 70 ol yemuu du’an, mootummaan Israa’el ammas waraana lafootiin daangaa Gaazaa wareruudhaaf qophaa’aa akka jirtu gabaasameera. Ergaa lolii giduu kana jalqabamee as gareen hamaas rooketii 1600 gara Isiraa’eliti dhukasaniiru jedhameera. Akka umnootin israa’el jedhantii rookeeti dhukasaman keessaa caalaa isaa qolatanii, 400 garuu lafa bu’anus bakka iti akeekaman ittuu hin gahin hafaniiruu jedhaniiru. Haleellaa hamaas rookeetiidhaan raawwate kanaaf isiraa’el haleellaa xiyyaaratiin deebii kenna jirti. Haleellaa israa’el Kanaan hogganaa waraana hammas kan naannoo Gaazaa Bassem isaa jedhamu dabalatee hoggantoonii waraan hamaas ajjefamuu isanii gareen lammanuu dubbataniiru. Israa’el gama isheetiin injineeraa palastaayiin isaa rookeetii tolchu ajjeeseera jetteti. Amma ammaatii haleellaa Israa’eliin, daa’immaan 26 fi dubartoonnii 6 du’uu isaanii ministeerrii fayyaa bulchiinsa Gaazaa beeksisaniiru. Rookeetii hamaas dhukaaseen isiraa’elooni heduun yemmuu du’an isaan keessaas daa’imnii wagga 6 akka argamtu gabasameera.


Tokkummaan Mootummootaa Qabiinsi Mirga Dhala Namaa Aljeeriyaa Keessaa Yaaddessaa Ta'uu Beeksise

Mootummaan Aljeeriyaa mirga uummata isaa kan yaada ofii ibsachuu fi wal ga’uu ukkaamsuun kan isaan yaaddeessee ta’u aangawoonni mirga dhala namaa kan Tokkummaa Mootummootaa ibsanii jiru. Waggaa dabree yeroo dheeraaf sababaa weerara dhukkuba KOOVIID-19n kan ka’e hiriirrii daandii irratti gaggeeffamee hin turre.Garu baatii 3 dura Guraandhala 13 hiriirrii eega itti fufee booda, gareen mirga dhala namaa kan Tokkummaa Mootummootaa akka jedhutti humnootiin nageenyaa namoota karaa nagaa hiriiran irratti humna hin barbaachiifnee fi humna wal hin ginnee ykn guddaa gargaaramuu gabaasa jedhutti argataa jira. Hiriirtoonni kunSochii Hiiraak kanneen waggaa lama dura prezidaant Abdelaaziiz Botoofliikaa marsaa 5ffaaf nan dorgomaa jechuu isaanii morman turan.Bottofliikaan amma aangoo irra kan hin jirree ta’uus, kan amma biyyatti bulchaa jiruu fi malaamaltummaan guutamee ittiin jedhan aangoo irraa akka bu’’an gaafataa jiru. Dubbii himaan waa’ee mirage dhala namaa Rupert Kolville akka jedhanti barattoonni baaatii Eblaa fi Caamsaa keessa hiriiruuf turan yeroo 4 humnootii nageenyaan dhorkamanii dhibba hedduu hiriirtootaa hidhan jedhue.


Jerusaaleem fi Gaazaa Keessatti Halkan Edaa Rookkeettii fi Haleellaan Haalo Ba’iinsaa Samii Irraan Irratti Raawwatame

Haleellaa finxaaleyyiiin Faalisxiin Gaazaa irraa wali irraa utuu hin kutin gara Yerusaalemitti furguggisan Israa’el biraa haleellaan samii irraanii isa mudatee jira. Gaazaa keessaa yoo xiqqaate namoonni 22 haleellaa samii irraan Israa’el raawwatteen du’aniiru. Dubbi himaan waraana Israa’el akka jedhanitti naannolee Hamaas to’ate kanneen dhibbaaan laka’aman dabalatee qindeessitoonni Hamaasii fi Jihaada Islaamummaa 15 haleellaa samii irraan geggeessame kanaan du’aniiru. Ibsi waraana biraa kenname akka ibsutti lammiiwwan Israa’el ja’a haleellaa rookkeettii sanaan balaan madaa’uu irra ga’ee jira. Kibxata har’aa ganama barii haleellaan gegeessame kun, yoo xiqqaate namoonni 20 du’anii ijoollee sagad dabalatee du’anii sa’aatilee hanga tokko booda. Haleellaan samii irraan raawwatame kun rookkeettiiwwan 150 Gaazaa irraa gara Jerusaalemitti furguggifameef deebii kennuuf jecha.


Mana Barnootaa Raashiyaa Keessatti Namoonni Hedduun Itti Dhukaafamuun Ajjeefaman

Gabaasi haaraan Raashiyaa keessaa ba’e akka ibsutti namni tokko mana barnootaa sadarkaa duraa keessatti dhukaasa baneen yoo xiqqaate barattoonni 11 itti dhukaafamuun ajjeefaman. Kannen biroon 16 immoo balaa magaalaa guddo ripaablikii Tatarstaan Kazaan keessatti raawwateen madaa’aniiru. Dhaabbati oduu mootummaa RIA akka jedhetti yoo xiqaate shakkamaan tokko to’annaa jala oolee jira.


Ergamaan Addaa Yuunayitid Isteets Prezidaantii Eertitaa Wajjin Wal Argan

Ergamaan addaa yuunayitid isteets Jeffrey Feltman daawwanaa afrikaa keessatti gochaa jiranii prezidaantii biyya Eertitaa Isaayyaa Afeworqii wajjin wal arganii maryachuun isaanii beekameera. Ministeerii dhimma alaa Eertiraa Yemaanee Gebree Meskel tooraa tiwuuterii isaanii iraatii akka ibsanitti, marii saa’atii 4 fudhatee kana irrattii Isaayyaas Afeworqii rakkina gaanfaa afrikaa keessa jiru hiikudhaaf Ameriikaa wajjin ojjachuudhaaf fedhii qaban agarsiisaniiru jedhaniiru. Amabaassader Feltmaanis karaa isaaniitiin yaadaa Amerikaan rakkina gaanfaa afrikaa hikuudhaaf qabdu ibsuun isaan himameera. Karaa biraatii Assoosheetid prees amabaasader Feltman hidhaa laga abbayyaa irratii rakkina sudaaniif Itiyoophiyaa giduu jiru irrati dubbachuudhaaf haangahoota sudaanii wajjin Jimaata akka wal argan gabaasera. Ministeerrii dhimmaa alaa biyya misir Saamii Shukurii gama isaaniitiin ibisa kennaniin, ambaasader Feltmann dhimma hidhaa lagga abbayyaa irrati qondaaltota misirii wajjin akka dubbatan ibsaniiru jedhameera. Jeffrey Feltman Dawwannaa guyyoottan lammaa keesatii General Abdul Fattah al Siisiitiif mumicha ministeeraa Sudaa Abdallaa Hamdookii wajjin, akkasumas ministerotaa dhimmaa alaatiif masinoo wajjin akka wal argan himameera. Ambaasaader Feltman dilbata dhufuu akka Itiyoophiyaa seenanii rakkina biyyootan gaanfaa Afrikaa keessatti mulataa jiruu furuudhaa fedhii biyyii isaanii qabdu hangahoota Itiyoophiyaatiif ibsu jedhameera.


Diplomaatiin Ameerikaa Gameessi Deggersa Yukireniif Qaban Ibsuuf Kiyiiviin Daawwatan

Raashiyaan humnoota ishee hanga tokko daangaa Ukireen keessaa ennaa baastu humnoonni hedduun fi meeshaaleen gamasitti hafuu isaanii fi Ameerikaan tarkaanfii maal na dhibdee fi dubbii barbaachaa akka dhaabdu barbaaddi jechuu dhaan ministriin dhimma alaa Yunaayitid Isteetis Antonii Bliinken har’a beeksisaiiru. Blinken prezidaantii Yukireen Vilaadmir Zleneskiy waliin ta’uu dhaan kyiiv keessatti ennaa dubbatan, Raashiyaan dubbii tuqachuu yoo barbaadde, battala tarkaanfii fudhachuuf dandeettii qabdi jedhan. Ukireen tarkaanfii tuttuqqaa kana sabatiinsaan ilaaluu ishee nan ajaa’iffadha jedhan Blinken. Xumura torban darbee Yunaayitid Isteetisii fi angawoonni gameeyyiin gamtaa Awrooppaa akka jedhanitti naannoo daangaa Yukireenii fi Krimiyaa irratti loltoonni Raashiyaa 150,000 walitti qabamuu isaa ibsuu dhaan, bara 20014 ennaa Raashiyaan Kirimiyaa weerarte as lakkoobsa isa guddaa dha jedhan. Raashiyaan gama isheen humnoonni sun leenjii waraanaa irra turuu isaanii dubbattee, hanga xumura baatii Eblaatti maadhee ofiitti deebi’u jette. Zelenskiy har’a akka dubbatanitti naannoo daangaa amma iyyuu yaaddootu jira, Yukireen waan akka tasaa uumamu arguu hin feetu jedhan. Blinken akka jedhanitti Yukireen deggersa naga eegumsaa itt dabalaa barbaaddi, gochi Raashiyaa Marii NATO fi kan G7 dhiyeenyaa irratti bal’inaan irratti mari’atameera jedhan. Itti dabalaniis mariin kamisa har’aa, walii galtee Minsk kan walitti buiinsa Ykireen gama bahaa bakka Raashiyaan adda baatota Raashiyaaf baabsan kanneen naannoo Doonbaas keessa deggeraa turtees of keessaa qaba jedhan. Blinken, Ameerikaan walitti bu’iinsa sana furuuf yaalii diplomaasummaaf mala barbaaduu itti fuftee jirti jedhanii, Raashiyaan garuu mataa jabaachuu itti fuftejedhan. Ennaa marii isaanii Zleneskiy fi Blinken Yukireen keessatti jijjiirraa dimokraasii fiduuf akkasumas malaammaltummaa Yukireen keessaatti duuluuf yaalii ta’u ilaalchisee mari’ataniiru.


Chaayyinaan Atlaantik Irraan Afriikaa Dhaqqabuun Sodaa Uumee Jira

Beejiing andaara andaara galaana Atlaantik kan Afriikaa irratti buufata doonii guddaa ykn doonilee xayyaarota baatan kan keessummeessu buufata humna galaanaa guddaa hundeessuu waan barbaaduuf yaaddoon waraanaa Chaayinaa irraa hammaataa adeeme jechuu dhaan ajajaan waraanaa gameessi Yunaayitid Isteetis kan Afriikaa beeksisanii jiran. Jeneraal Stefen Townsend Associated Presiif akka ibsanitti, Caayinaan waaltaa humna galaanaa hundeessuu yaaduu dhaan, Moritaaniyaa dhaa hanga Naamiibiyaa kibbaatti kan jiran biyyootii Afriikaatti dhiyaattee jirti. Kun dhogomnaan Chaayinaan Atlaantik ykn garba paasifik orratti maadhee doonii waraanaa hundeessuu dhaan humna galaanaa ishee babal’ifachuuf ta’a jedhan.


Walgahii Talaallii Vaayrasii Koronaa Irratti Fuulleeffate

Biyyonni miseensa jaarmayaa daldala addunyaa walgahii guyyaa lamaaf Jeneevaa keessatti gaggeessan har’a xumuraa jira. Kunis mirga abbummaa talaalii dhukkuba Kooviid -19 isa haaraa irratti kan fulleefate ture. Biyyoota miseensa jaarmayaa kanaa kan ta’an bakka buutonni biyyoota 164 yaada duraan onkooleessa keessa Afrikaa kibbaa fi Hindiin dhiyaatee kan abbummaaan talaalii argamanii yeroof haa dhabatuu jedhu irratti falmii gaggeessaa turan. Kanneen yaada dhiyaate seggeran Talaaliicha irraa mirga abbummaa irraa kaasuun biyyonni guddatan oomishanii akka raabsan gochuun duubatti hafuummaa mudatee hambisaa jedhu. Kaampaanileen dawaa garu kana gochuun gara fuula duraatti waan haaraa argachuuf yaalii ta’u miidhaa kana malees hatattamaan oomishuu danqa jedhan. Prezidaant Baaydin dhimmi kana irratti murtii irra hin geenye jedhan. Yaada dhiyaate kana biyyonni miseensoonni hundumtuu irratti walii galuu qabu.


Walgahiin Landan Keessaa Guyyaa 3ffaa Itti Fufee Jira

Ministeeronni haajaa alaa kan biyyoota addunyaa irratti dureeyyii jedhaman torbaa, waa’ee dhiimmotii addunyaa ta’an kan akka talaalii KOOVIID-19 ittisuu, jijjrama qilleensaa fi shamarraniif carraa barnootaa kan jedhan dabalatee har’as dubbachuun marii guyyaa sadiif Landan keessatti gaggeessan xumuura irratti mari’atan. Dhaabbata KOOVAAks maallaqaan gargaaruun biyyoota dhukkuba kanaaf saaxilamaniif talaalii dhaqqabsisuuf kan gargaare qaba jedhan, Talaalii biyya ofii keessatti irraa hafaa ta’an kan ilaaleen biyyonni dureeyyiin michoota paasifiik waliin dubbachuun kun carraa gaarii akka ta’e ministeerri haajaa alaa Briteen Domaniik Raab kibxata kaleessaa Ibsanii turan. Briteen walgahii ministeeroota hajaa alaa kana keessumeessaa kan jirtu yoo ta’u ministeerri haajaa alaa Yunaaaytid Isteets Antonii Bliinken mummicha ministeeraa Briteen Boriis Jaanson waliin addunyaan attamitti talaalii dhukkuba Kooviid 19 ittisu argachuu akka dand’aan irratti dubbatan. Lameenuu weerara Koroonaa dhaabuuf talaaliin addunyaa mara dhaqqabuun dhimmi ijoo ta’u walii galan.Gurmuun G-7 jedhaman kana irratti akka hojjatan, akkasumas talaaliicha oomishuunis akka dabaluu gochuu yaaluu kan jedhus dubbatanii jiran. Wlgahiin Kibxata kaleessaa gaggeessan Chaayinaa irratti kan fulleefate ture.


Traamp Feesbuukii Irraa Uguuramuu Laalchisee Boordiin Dhaabbaticha Ibsa Kenne

Prezidaantiin Amerikaa duraanii Donaald Traamp Feesbuuki fi Inistegraamii ofii irratti akka hin maxxansiineef ugguura kaa’ee ture/ boordiin kaampaanii Feesbook ammaan boodas akka in maxxansisneef guutuummaatti ugguree jira. Bordiin miseensoota 20 of keessa qabuu kun hayyoota seeraa, kan mirga dhala namaaa fi Gaazexxesoota of keessaa kan qabu ta’uun beekamee jira. Murtii kana gareen namoota 5 of keessaa qabu kan qopheessee yoo ta’u miseensoota bordii harka caalaan raggaasifamuu qaba ture. Bordiin kun akka jedhutti ergamnii isaa walaba ta’anii yaada ofii marsariitii irratti ibsuu ilaalchisee gaaffiilee jajjaboo ka’an keessaa hanga tokkoof deebii kennuu dha. Amajjii 6 miseensoonni Kongreesaa ba’ii filannoo Yunaaytid Isteetes raggaasiisuuf walgahii irra ituu jiranii deggertoonni Traamp mana maree bakka bu’oota uummataa waan haleelaniif jecha, Traamp Twitarii fi fees book akka hin gargaara.


Biyyonni Dureeyyiin Landan Keessatti Walgahii Gaggeessan

Biyyoota addunyaa irratti dureeyyii ta’an 7f aangawoonni ministeera haajaa alaa ta’an Kibxata har’a Landan keessatti walga’anii jiru.Kunis hariiroo Chaayinaa fi Raashiyaa waliin jiru akkasumas fonqoolcha mootummaa Maaynamaar keeessaa fi walitti bu’iinsa Siriyaa keessaa akkasumas haala Afgaanistaan keessaa dabalatee mata duree hedduu irratti mari’atan. Waajirri dantaa alaa Briteen walgahii har’a kana irratti akka ibseetti ministeera waajirichaa kan ta’an Domaniik Raab walgahii waa’ee dhimmootii siyaasaa kanneen Demokraasii, Bilisummaa fi miga dhala namaa irratti soda uuman kan ilaaleen marii gaggeeffame hogganuu. Raab gama isaaniin akka jedhanti mariin kun carraa hawaasa banaa fi denookraatawaa ta’an walitti fiduuf akkasumas yeroo rakkoo fi sodaan jiru kanatti tokkummaan dura dhaabachuuf gargaara jedhan. Miseensoonni biyyoota duroomanii kanneen G7 jedhamanii namoota dhuunfaa fi dhaabbattoota garee waraanaa Maaynamaar kan aangoo qabatee jiruutti hidhata qaban irra akkasumas ugguura meeshaa waraanaa ka’uun uummata Maaynamaariif gargaarsa dhala namaa kennamuu dabaluu jedhamee eegama. Ministeerrii dantaa alaa Amerikaa Antonii Bliinken gita saanii kan Briteen waliin Wiixata kaleessaa kan wal argan yoo ta’u Chaayinaaf kaayyoon jiru to’achuuf ykn gad qabuu miti jedhan. Kan nutii gochuuf yaalluu ajaja seera addunyaa irratti hundaa’ee kan biyyonni keenya bu’aa argachuuf jecha wagoota kurna hedduuf hojii invastmeentii ittiin gaggeessa turan, kan ilaaleen lammiwwan keenyaaf qofa otoo hin taanee lammiwwan chaayinaa dabalatee uummata addunyaaf falmiina jechuun Bliinken oduu gabaastootaaf ibsan. Raab gama isaaniinYunaaytid Isteetes fi Briteen karaa gaarii Chaayinaa waliin hojjachuun itti danda’amu ilaalaa jiru.Kunis karaa amansiisaa fi gaarii ta’een ta’u akka qabu, yoo hin danda’ama ta’eed dhimma jijjiirama qilleensaa kan dabalatuu akka ta’u ibsan.


Meeksikoo Keessatti Balaan Baabuura Muudate

Magaala Meeksikoo siitii keessatti Riqiichii baabuurri irra keessaan irra deemaa turee cabuu isaan daandii namnii hedduminaan irra deemuu irratti lafa dhahee yoo xiqqaatee namnii 23 ajjeesee hedduu madeessee jira. Bulchaan magaala Meeksikoo siitii Klaawudiyaa Sheenbaauum oduu gabaastootaaf akka ibsanti, sibiila guddaa riqiicha sana baatuutuu hojiin ala ta’e Baaburri riqiicha irraa gara lafaatti akk bu’e taasiise. Yoo xiqqaate namoonni 65 madaa’uu imaltoonni yeroo sana baabuura sana keessa turan jedhamee amanama.Meeshaan baabuura kufee harkisee kaasuu kan dhufe yoo ta’u eega baabuurichi kaafamee booda namoota lubbuun hafan barbaaduun itti fuufa jedhamee jira. Booda irra Kantibaan kun akka jedhanti namnii tokko Baabuuricha keessaa kan baafamee yoo ta’u kannen biroon caccabaa Baabuura sanaam keessa jiru jedhamee hin yaadamuu. Balaan kun galgala sa’atii 4 daqiiqaa 25 irratti kan dhaqqabee ta’u fi Baabuuriichi Riqiicha lafa irraa ol ka’aa fi alatti kan mul’atu ture jedhu aangawoonni.


Ministeeronni G-7 London Keessatti Wal Ga’an

Ministeerri dhimma alaa Yunaayitid Isteetis Antonii Biliinken gitoota isaanii kan biyyoota G-7 waliin wal arguuf Londonitti argamu. Marii sirnaa kan guyyoota sadii fi sana cina mariiwwan geggeessamaniin, dhimma weerara vaayiresii koronaa, Raashiyaa fi Chaayinaa ajendaawwan dhiyaatan ta’uu akka hin oolle ibsamee jira. Kan dhiyeenya sagantaan niwkileraa isaanii qalbii hawate Iraanii fi kooriyaan kaabaa wixata galgala saganaa irbaataa irratti mata duree marii ta’uuf jiru. Ministeerri kooriyaa kibbaa Chung Eui-yong, ennaa Biliinken waliin wal arganitti kooriyaa kaabaa ilaalchisee imaammata jiru xiinxaluun erga xumuramee booda Ameerikaa waliin gad fageenyaan mari’achuuf carraa kana argachuu kootti nan gammada jedhan. Bulchiinsi Baaiden jimaata darbe akka beekietti biyyattii koministii taate Kooriyaa kaabaa ilaalchisee mari’achuuf banaa ta’uu isaa tarsiimoo jiru labsee jira. Blinken gita isaanii ministeera dhimma alaa Jaappaan Toshimitsuu Moteegii waliin wal arganii, biyyoonni lamaan sagantaalee nukleraa fi dhuka’aa misaayilaa kan Kooriyaa kaabaa ilaalchisee yaaddoo qabaachuu dubbatanii, dhimma kana kooriyaa kibbaa waliin ta’uu dhaan fufruuf cicha qabna jedhan. Blinken ka biroo ministeera Bruneey Dato Erywan Yusof, ministeera dhimmootii alaa Hindii Subraa-himan-yaam fi ministrii dhima alaa Briteen Dominic Raab waliin wixiata haraa wal argani mari’achuuf jiru. Ministriin dhimma alaa Yunaayitid Isteetis akka jedhetti wal ga’iin torban kanaa guddina dinagdee saffisuu, mirga namaa, wabii nyaataa, qixxummaa saalaa fi dubartootaa fi durboota dandeettii cimsuu mata dureewwan jedan irratti akka mari’atamuuf carraa ni kenna. Briteenii fi UStti dabaluu dhaan wal ga’iin G-7 kun Kanaadaa, Ferensaay, Jarmanii, Xaaliyaanii fi Jaappan of keessaa qaba. Austiraaliyaa, Hindii, Afriikaa Kibbaa, Kooriyaa kibbaa Biruneeys kanneen marii sana irratti hirmaatan keessaa ti. Wal ga’ii sana booda Bliinken, gama Yukireenitti imaluu dhaan prezidaant Volodymyr Zelensky fi angawoota mootummaa gameeyyii ka biroo waliin wal arguuf jiru. Dubbi himaan ministrii dhimma alaa Ned Price ibsa kennaniin, Bilinken haleellaa Raashiyaan geessisaa jirtuun wal qabatee, abbaa biyyummaa Yukireeniif Yunaayitid Isteetis deggersa isheen qabdu irra deebi’uun mirkaneessaniiru.


Koolu Galtoonni 800 Kanneen Gara Xaaliyaaniitti Imalaa Turan Galaana Irraa Lubbuun Ooluun Baraaraman

Andaarri galaana Xaaliyaanii lama bakka koolu galtoonni dhibbaan laka’aman itti yaa’an ta’aii jiran. Dooniin dhaaba gargaarsaa tokko garba Mediteraaniyaan keessaa yabalawwan namoota seeraan nama deddeebisan irraa namoota 236 baraaranii jiran. Gama biraan waardiyyaan andaara galaaa Xaaliyaanii fi poolisiin daangaa eegu koolu galtoota 532 baraaruu dhaan gara odola xiqqoo tokkotti geessanii jiran. Gareee baraarsa galaana irraa kan SOS Mediterranee jedhamu akka jedhetti dooniin isaa Ocean Viking jedhamtu guyyoota afur dura yabala laastikaa irraa ijoollee maatiin bira hin jirre 119 dabalatee koolu galtoota baraaruu dhaan gara bakka amansiisaatti geessitee jirti. Bulchaan Odola walakkeessa Xaaliyaanii irra Afriikaa kaabaatti dhiyaatu kan Lampeeduusaa akka jedhanitti koolu galtoonni 532 kanneen yabalaawwan afur irra turan baraaramanii gara dugdee galaanaatti ba’aniiru jedhan. Baatiin birraa ennaa qileensi ho’uu jalqabu lakkoobsi yabalawwan seeraan ala namoota Libyaa irraa gara Awroppaatti ceesisanii dabalaa adeema.


Israa’eel Keessatti Namoonni Du’uu fi Kaan Madaa’uun Beekamee Jira

Israa’eel keessatti Jimaata har’a ayyaaneeffannaa Amantii irratti namoonni du’uu hojjattonni tajaajiila fayyaa kan ibsan yoo ta’u mummichi ministeera biyyatti Benjamin Natanyaahuu kun balaa guddaa dha jedhan. Amantoonni amantii Ortoodooksii warra Juushootaa kuma kurna hedduun sidaa Galilee kan jaarraa lammaffaa keessa ijaarameetti dhagaa darbataa ituu jiranii wal irratti kufan.Kunis ayaaneeffannaa halkan guutuu, faaruu amntii fi dhiichiisa kan qabu ture.Namoonni ijaan argan akka jedhanti namoonni karaa dhiiphoo taatee keessa ennaa darban qilleensa dhabuun ukkaamamanii hangii tokko immoo rakkoon kun uumamuu labsamee akka addan fac’an gaafatamuu isaa dura iyyu hin barree jedhan. Kunis gaara Meeroon keessatti yoo ta’u akeekkachiisa dhukkuba Kooviid -19f kennamee diduun ture. Kanneen mada’an Heliikoptaraan gara hospitaaloota Israa’eel gama kaabaa keessa jiranti geeffaman.Angawoonni Ambuulaansii akka jedhanti namoonni 103 kan mada’an yoo ta’u kurna heddun du’aniiru.Lakkofsii isaanii ijoolee dabalatee 40 ta’u jedha Televiziyoonni chaanaalii 12 jedhamu beeksisee jira.


Demookraasiin Uummataaf Maal Akka Fayyadu Mirkaneessitan : Prez Baaydin

Prezidaantiin Yunaaytid Isteetes Joo Baaydin erga muudamanii waajiira qabatanii guyyaa 100 keessatti hegeeree Amerikaa kan ilaaleen abdii akkasii qabaadhee hin beeku. Sababaan isaas biyyattiin deebitee fuul duratti tarkaanfataa jirti jedhan,. Kanaaf sodaa irra abdii akkasumas dukkana irra ifa filannee jedhan. Baaydin kana kan dubbatan hiriira siyaasaa namoonni Kokoolaataa 315 keessa taa’uun Atlaantaa cinatti gaggeessan irratti ture.Hiriira kanas kan maallaqaan deggere koree biyyooleessaa kan Deemookraatootaa ture. Demookraasiin uummataaf maal akka fayyadu mirkaneessitan jechuun Baaydin ennaa dubbatan kanneen konkolaataa 315 keessa jiran immoo fiingee kokolaataa iyyisisuun deggersa qaban ibsan . Kokoolaataan kun hundumtuu bakka kokoolaataa dhaaban kan waaltaa Eneerjii Duluut isa magaala Atlaantaa Kaaba bahaa jiru keessa dhaabbatanii jiru. Kutaa walgahiin kun keessatti gaggeeffamee Jorjiyaatti seenataroota lama filuuf marsaa lama filannoon kan keessatti gaggeeffamee yoo ta’u Demookraatonni barcuuma lama injifachuun lakkoobsa barcuuma seeneetaa paartilee lameeniif wal qixxee akka ta’u taasiisan.


Bulchiinsi Prezidaant Baayiden Dhimma Mirga Namaa Irratti Ka Fuuleffatu Ta’uu

Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis Joo Baayiden dhimma mirga namoomaa handhuura imaammata isaanii alaa taasisanii jiran. Kan imaammaticha simatan hoogganoonni jaamiyaalee mirga namaa garuu imaammatichi hojiin hordofamuu qaba jedhan. No media source currently available Maaynamaar, Raashiya fi naannoo addunyaa keessatti kan geggeesaman hiriirtota nagaa irratti tarkaanfii hamaan fudhatamu, kan bulchiinsi Baayiden mirga namaa bu’uura imaammata alaa Ameerikaa ti jechuun waadaa seene qormaata keessa galche. Ministriin dhimma alaa Antonii Biliinken, prezidaant Baayidn mirga namaa giddu gala imaammata alaa Ameerikaa gochuuf cicha qaba. kanaaf cichi kun anii fi guutummaa ministrii dhimma alaa keessa kan jirru ka haalaan irratti fuuleffann jedhan.


Gamtaan Awrooppaa Biriteen Waliin Walii Galte Daldalaa Raggaasise

Gamtaan Awrooppaa gamticha keessaa erga baatee booda Briteen waliin walii galtee daldalaa raggaasise. Ba’iin isaas roobii har’aa ifa kan taasisame, seera tumtoonni gamtaa Awrooppaa sagalee 660 fi kan mormii shaniin kan raggaasisan yoo ta’u, miseensonni 32 sagalee hin kenning hafan. Sagalee kennuun kun yeroo marsaa daldalaa kan Briteenii fi biyyoota gamtaa Awrooppaa kanneen biroo 27 gidduu waggoota dheeraaf falmisiisaa tureef tarkaanfii isa dhumaa ti. Prezidaantiin mana maree Awrooppaa Carles Michel sagalee sana simatanii, hariiroo gamtaa Awrooppaa fi Briteen gidduu jiruuf fooyya’iina guddaa fi bara haaraaf daandii kan saaqu jehdan. Gareen lamaan hanga paarlaamaan Awrooppaa raggaasisutti eegaa kan turan yoo ta’u, erga baatii muddee xumuraa jalqabee akka walii galtee daldalaatti haala irratti hundaa’uun hojjetaa turan. Briteen gamtaa Awrooppaa eessaa ba’uuf adeemsi kan jalqabame bara 2016 sagalee hiree murteeffannaa uummataan ture. Briteen bara 1973 qabee miseensa kan turte yoo ta’e, yeroo dheeraaf lafa irra harkifamaa erga turee booda Amajjii bar 2020 gamtaa Awroppaa keessaa baate.


Prezidaant Joo Baayiden Kongresii Biyya Isaaniif Haasaa Dhageessisuuf Jiru

Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis Joo Baayiden, har’a galgala ennaa kongresiif haasaa dhageessisan biyyoota ka biroo waliin attamiin hariiroo uumuu fi waltajjii addunyaa irratti attamiin qooda hooggantummaa fudhachuun danda’amu ilaalchisee karoora qaban ibsu jedhamee eegama. Dubbi himtuun White House Jen Psaki haasaa Baayiden dura akka dubbatanitti yaadi Baayiden imaammata alaa ilaalchsee dhiyeessan “Idoo Ameerikaan addunyaa keessaa qabdu bakkatti deebisuu, akka biyyaatti safuun keenya maali ?kan jedhu of keessaa qaba jedhan. Prezidaantichi wal ta’iinsa Chaayinaa waliin jiru dabalatee imaammata ala agama ilaaleen kan isaan dursa kennaniif hedduu irratti dubbachuun isaanii illee hin hafu jedhan. Bulchiinsi baayiden qaamotii michoota ta’an waliin daran hojjechuuf dhiibbaa gochuun, jechuun baatii kana loltoota Afgaanistan gamasii baasuu ilaalichiee miseensota NATO waliin qindoominaan hojjechuu dha. Afaan yaa’iin mana maree Nancy Pelosi prezideent Baayideniin rakkoo yeroo seena qabeessa kanaaf furmaata barbaaduuf carraawwan jiraniif mul’ata jiru iraatti prezidaantichi aangoo qabatanii guyyoota 100 keessatti haasaa akka dhgeessisan mana maree bakka bu’otaatti afeeraniiru. Psakiin akka jedhanitti kaka’umsi imaammata Baaiden ijoon barnootaa fi kunuunsa ijoollee irratti maallaqa baasu dha jedhan. Wixineen dhiyaate maallaqi doolaara triliyoona $1.8 ta’u waggoota 10 itti aanuuf mana barnootaa ijoollee xiqqoon waliin ga’uu, barumsa kollejii hawaasaa kan waggaa lamaa tola kennamu, oolmaa daa’immanii maatiiwwan galiin isaanii waggaatti yoo xiqqaat doolaara $250 argatan, laaqana tolaa fi gatii gad aanaa kan mana barnootaaf oola jedha. Haasaan isaanii kan roobii har’aa naga eegumsa cimaa naannoo biilsa mana mareetti taasisamuun geggeessama.


Maayinamaartti Lakkoofsi Namoota Hiriirota Nagahaa Irratti Du'anii Dabalaa Jira

Maayinamaar keessatti tarkaanfii humnoonni waraanaa hiriirota nagaa irratti fudhataniin lakkoobsi namoota du’anii yeroo dabalaa jiru kanatti, hiriirtonni hagi tokko gurmuu hidhattootaa bosonaa lolaa jirutti makamuun leenjii waraanaa fudhachuutti deeman. Hiriirtonni fonqolcha mootummaa biyyattii keessatti geggeessame mormuun hiriira nagaa bahaa turan kun, ajjeechaan itti hammaachuu irraa garii gurmuulee riphee-loltootaatti makamanii waraaniha loluuf deemuu isaanii tu gabaasame. Biyyattii keessatti, gurmuun hidhattootaa guddaa fi yeroo dheeraa ture, kan Kaaren Naashinaal Yuniyeen jedhmu, Sagalee Ameerikaatti akka itti himetti, hiriirtonni nagaa gammoojjii giddu-galaa Maayinamaar irraa dhufan, gaarreen bosonaa keessatti leenjii waraanaa fudhataa jiran.


Eessa Buteen Ishee Kan Dhibee Ture Donii waraanaa Indoneshiyaa Argamteetti

Donii waraanaa Indoneshiyaa kan bishaan keessa deenuu kan galaana Baalii keessatti liqiimfamee ture argamee jira.Iddoo 3tti kan caccabee yoo ta’u hojjatoonni keessa turan 53 du’u waraanni biyyatti Dilbata kaleessaa beeksisee jira. Caccabaan donichaa Sambata darbee meeshaa addaan galaanicha jalaa kan argame ta’u kan labsee waraanni biyyatti kan irra deemuun irra ture irraa meetra 850 asii gad dhidhimee akka jiru agarsiisa jedhee jira. Indoneeshiyaan umriin waggaa 42 kan qabdu Donii waraanaa kana waliin qunnamtiin ture kan yeroo dhumaaf kan addaan cite Roobii darbee ta’u beeksiiftee jirti.


Ajjeechaan Waggaa Dheeraa Dura Lammiwwan Armeeniyaa Irratti Rawwatamee Duguuggaa Sanyiiti: Prez. Baaydin

Bara loola addunyaa isa 1ffaa ajjeechaan lammiwwan Armeeniyaa hedduu irratti Epmaayeerri Ottoman dhaqqabsisee duguuggaa sanyiiti jechuun prezidaantiin Amerikaa Joo Baaydiin sambata darbee dubbatanii jiru. Prezidaant Baaydiin kana jechuun isaanii waadaa yeroo duula filannoo seenan kan itti kabajan yoo ta’u guyyichiis guyyaa fixiinsaa lammiwwan Armeeniyaa biyya isaanii keessaa fi biyya alaa keessa jiraatan itti yaadatanti ture. Waggaa waggaan guyyaa kanatti lammiwwan Armeeniyaa kanneen duguuggaa sanyii bara sanaan dhuman yaadanna kan jedhan Baayddin fixiinsii akkasii lamuu akka hin dhufneef ittisuuf cicha keenya gaafata jechuun ibsa baasan. Lammiiwwan Yunaaytid Isteetes duguuggaa sanyii waggaa 106 dura gaggeeffameen kanneen lubbuu ofii dhaban lammiwwan Armeeniyaa maraaf kabajaa qaban ibsu jedhan. Sambata darbee Tarkiin Ambaasaaddara Amerikaa Biyya ishee keessa turan waamuu ishee ministriin dantaa alaa ishee beeksisee jira.Itti aanaa ministeera haajaa alaa Tarkii Ambaasaaddara Amerikaatti, jecha Baaydiin kun fudhatama kan hin qabnee fi kan balaaleeffatan ta’u itti himan jedha ministriin hajaa alaa Tarkii kun.


Hindiin Dhukkuba KOOVIID-19 Muddamaa Jirti

Dhukkubii KOOVIID-19 biyya Hindii muddaa kan jiru yoo ta’u mummichi ministeera biyyatti Naareendraa Moodii dhaamsa ji’aa gama raadiyoon Dilbata kaleessaa dabarsaniin akka jedhanti, ammiwwan biyyatti talaalii akka akka fudhatan akkasumas waa’ee talaalii oduu odeeffamu akka duubatti hin deebiinee gaafatan. Magaalaan galma mootummaa Hindii Neew Deelhii keessatti torban tokkoof sochiin ugguramee ture kan silaa wiixata har’a kaafama jedhamee, akka itti fufuu beeksisuuf haasawan dhageesiisaniin kana jedhan mummichi Ministeera biyyatti. Ministriin Fayyaa kan Hindii akka jedhutti sa’atilee darban 24 keessatti namoonni vaayrasii Koroonaan haaraa qabaman kuma 300 kuma 49 fi 691galmeeffamee jira. Lakkoobsii kunis kanneen qabaman hundumaa hammachuu dhiisuu mala jechuun aagawoonni eeguumsa fayyaa uummataa akeekkachiisanii jiru. Guyyaa guyyaatti namoonni kuma 300 vaayrasii Koronaan qabamu jechuun kan gabaafamaa jiru kun nuusa lakkoobsa namoota qabanii ta’u mala jechuun Gaazeexaan Neew Yoork Taaymis beeksisee jira.


Waraanni Amerikaa Afgaanistaan Keessaa Ba’u Jalqaba

Waraana Yunaaytiid Isteetes guutuummaatti Afgaanistaan keessaa hojiin baasuu kan jalqabamee ta’u ajajaan humnootii waraanaa Amerikaa kanneen Afgaanistaan keessaa beeksiisanii jiru.Jeneeraal Skaat Miilar magaalaa galma mootummaa Afgaaniistaan Kaabuul keessatti oduu gabaastoota naannoof Dilbata kaleessaa akka ibsanti, ajaja fudhadhu jalatti waraaanni Amerikaa ba’uuf qophii dha. Prezidaant Baaydiin torban lama dura waraanni Amerikaa achitti hafan kuma 3 ta’an hanga Fuulbaana 11 fullee keenyaa gaafa shoroorkeessonnii Amerikaa haleelan waggaa 20ffaan kabajamuutti achii ba’u qabu jedhanii turan. Kunis kan jalqabamuu Caamsaa 1 akka ta’e ibsamee jira.Miller waraana Amerikaa fi kan wal taatoota Neetoo kanneen imala waraanaaf gamas jiran hogganaa turan.Wal taatoonni Neetoo waraana isaanii kuma 7 baasuuf walii galanii jiru. Kunis walii galtee Amerikaan lootee seentoota Afgaanistaan waliin waggaa tokko dura tolfattee irratti hundaa’uun ta’uun ibsamee jira.


Waltajjiin Badhaasa Oskaarii kan bara 2021 Kan Sanyii Adda Addaa Irraa Ta’an Kan Irratti Mul’ate Ture

Kan aadaa fiilmii Ameerikaa keessatti addunyaa irratti baay’ee beekamuu fi waggaa waggaatti ayyaaneffamu, sirna badhaasa Oskaarii kan waggaa kanaa kaleessa geggeessame irratti toora daayirikterummaa ykn qindeessumma fi gargaaraa taatootiin kanneen badhaafaman seenaa galmeessan iyyuu akkaadaamiin badhaasaa sanyii adda addaaf carraa kennuu fi dhiisuu irratti yaada wal makaatu dhaga’ama. No media source currently available Fiilmii filatamaa Nomadland jedhamu kan qopeessite lammiin Ameerikaa hidda dhalata Chaayinaa Chloe Zhao badhaasa Oscar injifattee jirti. Gama biraan immoo Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis Joo Baayiden torban kana yeroo jalqabaaf wal ga’ii mana maree bakka bu’oota uummataaf haasaa dhageessisuuf jiru. Yaada uummataa dhiyeenya walitti qabameen, lammiiwwan Ameerikaa hedduun hojii isaan hanga ammaa hojjetan raggaasisee jira.


Ho’a Qilleensaatti Duuluun Bu’aa Dinagdeef Gumaacha: Prezidaant Joo Baayiden

Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis hoogganoota daldalaawwaniif waldoolii waliin ta’uu dhaan ho’I qilleensa naannoo addunyaa hubachiisuun bu’aa dinagdee inni qabu, ennaa gumii jijjiirama illeensaa irratti fuuleffate kan guyyootii lamaa White House irraa hordofan beeksisanii jiran. Ennaa ho’a qilleensaa dura dhaabbachuu irratti maallaqa baasnu, nama maraaf carraa uumna jedhan Biden. Yaai Baayiden kun kan dhaga’ame, marii jijjiirama qilleensaa dura dhaabachuuf tarkaanfii fudhachuun carraa dinagdee ti jedhu karoorri bara 2030tti Yunaayitid Isteetis gaazii qilleensa faalu dhibba irraa harka 50-52tti gad cabsuuf labsuu ishee guyyaa tokko booda. White House, dureeyyii fi hoogganoota dhaabolii akkasumas kan waldoolii sadaraa ol aanaa teknooloojii enerjii qulqulluu prezidaant Baayiden karoorsan kan doolaara triliyoonaan jiru investii gochuu akka deggeran haala mijeesseefii jira. Dureessichi bulchaan New York duraanii Maaykil Bloomberg yoo seenaa keessatti akka haaraatti deggersa maallaqaa gumaachine male jijjiirama qilleensaa dura dhaabachuu hin dandeenyu jedhan. Hoogganooni Israa’el, Tokkummaa Emireetota Arabaa, Deenmark, Norway, Poolaand, Ispeen fi Veetnaamis marii jimaata kanaa irratti kan hirmaatan yoo ta’u, bakka buutonni kutaa geejjibaa Yunaayitid Isteetis, enerjii fi daldalaas hirmaataniiru.


Seerri Farra Jibbiinsa Warra Eesiyaa Senetii Ameerikaan Darbee Jira

Senetiin Yunaayitid Isteetis kamisa kaleessaa ennaa weerara COVID-19 abalaa adeeme jibbiinsa yakka farra Eesiyaa dura dhaabbachuuf yaalii godhamu kan cimsu seera haaraa sagalee irra jireessaan raggaasisee jira. Wixineen seeraa kun yakka jibbiinsaa COVID-19 waliin wal qabate xiinxaluu fi hojii isaa saffisuuf dhaabolii seera eegsisan kan naannoo jibbiinsa kana ilaalchisee deebii kennuuf waaltaa qajeelfama haqaa akka hundaa’u eeyama. Itti dabaluu dhaanis galmee yakkawwan akkasii mala itti walitti qabamuu danda’anii fi daandii telefoonaa irratti gabaasamu akka qophaa’u ka jedhu ofitti haammata. Seerri kunis sagalee 94 fi tokkoon kan darbe yoo ta’u, Rippaablikaanticha senetera kutaa Mizuurii Josh Hawley qofaatu seera kana morme. Seneteroonni dimokraatotaa tokkoo fi kan Ripaablikaanotaa sadii sagalee hin kennine. Seerri kun raggaasisamuuf gara mana maree bakka bu’ota uummataa bakka deggersa gama lamaanii argatetti darbee jira. Prezidaant Joo Baayiden seera kana hawwaan kan eegan ta’uu ibsanii ennaa waan bira dhaqqabu seera gochuun mallatteessu jedhamee eegama.


Faalama Qilleensaa Dhabamsisuuf Gamtaan Awuroopaa Hojjataa Jira

Gamtaan Awuuroopaa aara Gaaza gubataa ka qilleensa faaluu biyyoota miseensoota isaa ta’an 27 keessatti hanga bara 2030tti 100 irraa harka 55 hanqisuuf walii galteen kan yeroo irra ga’amuu har’a labsee jira. Kaayyoon waggaa 9f qabamee kun isa gamtaan Awuroopaa bara 2050tti guutuummaatti qilleensa faalama irraa walaba ta’e argamsisuuf karoora baafatee tureef inni ammaa kun qaama tokko ta’uun ibsamee jira. Preezidaantii Komiishiina Awuuroopaa kan ta’an Ursulaa Leeyeen akka jedhanti waliigalteen kun gamtaan Awuuroopaa ta’an dhaloota boriif qilleensa faalama irraa walaba ta’e akka argatuu gochuuf gargaara.Kun waadaa ijoollee keenyaa fi ijoollee ijoollee keenyaaf seenne jedhan,Walii galtee kana biyyonni miseensa gamtaa Awuuroopaa eega raggaasisanii booda hojii irra oola. Walgahiin sadarkaa addunyaatti waa’ee jijjirama qilleensaa ittisuu irratti gama marsariitiin mari’atuu fi prezidaant Joo Baaydiin keessumeessan ituu hin jalqabamiin guyyaa lama dursee walii galteen kun tolfamuun dhaga’ame.


Minniaapolis Keessatti Shoovinitti Erga Murtaa’ee Booda Uummanni Gammachuu fi Boqonnaa Argatanii Jiran

Angawaan poolisii Minniyaapoolis duraanii Derik shoovin morma Joorj Filooyid irra daqiiqaa 9 fi sekoondii 29f erga dhaabatee waggaa tokko waan ta’u booda yakki ajjechaa itti muramee jira. No media source currently available Manne murtii maree uummataa ennaa manni murtii konyaa Henneppin yakka ilaalcha ajjeechaa Deerik Shoovin raawwate ilaalchisuun falmii jiru dhaggeeffataa turetti, bakka uummanni kaleessa murtii haqaa mrkanaa’een miidhaa irraa dandammate ta’ee jira. Jiraattota Minniapolis keessaa tokko kan ta’an Lallan akka jedhanitti uummata koo gurraachaa asitti arguun koo natti toleera. Namni martinuu nu waliin asitti argamuu isaniitti gammadeera. Waan jechuu qabu ka biroo hin qabu. Lubbuun gurraachaa asitti gatii qaba. Prezidaant Joo Baayiden itti aantuu Prezidaantii Kamaalaa Haris waliin ta’uu dhaan White Housetti ergaa dabarsaniin yakka hojjetameef haqi mirkanaa’e tarkaanfii tokko fuula duratti tarkaanfachuu dha jedhanii, seerri kutaa poolisii jijjiiramuun raggaasisamuun qaama Ameerikaan murtiin haqaa akka mirkanaa’u gochuutti deemuu ti jedhan. “Hafuura baafachun dadhabe. Hafuura baafachuun dadhabe. Jechoonni kun jechoota dhumaa kan Joorg Filooyidi. Jechoonni sun isa waliin akka du’an eeyamuu hin qabnu jedhan.


Koronaan Walabummaa Preesii Irra Dhiibbaa Jabaa Kaa’e: Gabaasaa Haaraa

“Reporters Without Boarders” yokaan Gabaastota Daangaan Hin Uggurre, ka jedhamu jaarmayaan idiladdunyaa walabummaa preesiif falmu, gabaasaa isaa bara 2021 baaseen, rakkinni vairasii Koroonaa, walabummaa pireesii danqee, odeeffanoo dharaa tamsaasuuf gargaare, jedha. Biyyoota addunyaa inni qorannaa keesatti geggeesse harka afur irraa sadii keessatti gaazzexeessummaan danqamuu ka dubbatu, Jaarmayaan kun, lakkoobsi biyyootaa haalli isaanii gazexesootaaf mijataa ta’ee xiqqaachuu isaa beeksisee jira. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Yunaaytid Isteetes Ugguura Imalaa Keesseef Ragaa Haa Dhiyeessitu Jette Ugaandaan

Yunaaytid Isteetes angawoota Ugaandaa hanga tokko irra ugguura imalaa keessee jirti. Kunis filannoo biyyatti keessatti baatii Amajjii darbee gaggeeffamee ture deemsa Demookraatawaan hin gaggeefamne kan jedhu. Ugaandaan Sambata darbee deebii laatteen Yunaaytid Isteetes waan jettu kana ragaan haa mirkaneessitu jette.Paartileen mormituu Ugaandaa gama isaan tarakaanfii Yunaaytid Isteetes fudhatte kana simatanii jiran. No media source currently available


Bulchiinsi Baayiden Lakkoobsa Bqattootaa Murteessuuf Seera Ka’ame Erga Qeeqi Irra Ga’ee Booda Kan Kaasu Ta’uu Beeksise

Prezidaant Joo Baayiden Sabmbata darbe akka jedhanitti bulchiinsi isaanii lakkoobsa baqattootaa Yunaayitid Isteetis seenanii ni dabala, garuu ibsa bal’aa haaraa ta’e hin kennine. No media source currently available "Rakkoon ture baqattoota ilaalchisee kanneen dargaggummaatti naannoo daangaa seenan waliini. Waal lama wal faana hojjechuu hin dandeenyu, garuu lakkoobsa baqattootaa dabluuf deemna” jedhan. Jirmaata ganama Baayiden ajaja sadarkaa ol aanaa kan lakkoobsa baqattoota baa 2021 Ameerikaa seenanii15,000 ta’ee akka turu mallatteessan, lakkoobsi kan kan bulchiinsa prezidaantii duraaniin labsame. Haa ta’u malee michoota isaanii demokraatota biraa qeeqi isa dhaqqauu White House booda irra beeksise. Ajaja sadarkaa ol aanaa sana keessatti, Baayiden karoora prezidaantii duraanii kan lakkoobsa baqattootaa seenaa keessatti gad xiqqeesse Caamsaa 15tti akka ol ka’u karoorsuu isaanii ibsan. Sababaa rakkoo namoomaa fi dantaa biyyolessaaf lakkoobsa kana 15,000 irra tursuun ka sirnaa ti jedhanii turan. Haa ta’u malee ajaji sadarkaa ol aanaa sun itti dabaluun akka jedhutti lakkoobsi duraan ture xumura waggaa bajataa dura lakkoobsi kun 15,000 geenyaan sana booda akka barbaachisetti murtiin prezidaantii labsamuu mala. Ajaji kun seniti keessaa sadarkaa lammaffaa irra kan jiran Senetir Dick Durbin biraa illee qeeqa kan dhaqqabsiise yoo ta’u lakkoobsi baqattoota Ameerikaa haa seenan jechuun murtaa’e fudhatama hin qabu jedhan. “Rakkoo baqattummaa bara keenyaa ennaa ilaalamu lakkoobsa baqattootaa 15,000 murteessuuf sababaan hin jiru jechuu dhaan Dubrin Prezidaant Joo kun waan ta’u miti, jechuun ibsa baasniin beeksisaniiru. Qeeqa sanatti aansuu dhaan dubbi himtuun White House Jen Psaakii akka jedhanitti labsiin Baayiden duraanii irratti burajaajiin hanga tokkotu ture. prezidaantiin lakkooba baqattootaa ni dabalu jedhamee eegamaa ture. Garuu lakkoobsi baqattoota haaraa seenanii hagam akka ta’e hin dubbanne. Akka ajaja Baayiden mallatteessanitti, bulchiinsi isaanii lakkoobsa baqattootaa fooyyessee jira. akkuma kanaan Afriikaa irraa baqattoota 7,000 Laatiin Ameerikaa irraa 3000, Awrooppaa fi Asia waaltaa irraa 1,500, giddu galeessa bahaa fi Asia kibbaa irraa 1,500 fi Asia bahaa irraa 1,000 ramadee jira. kanneen hafan 1,000 immoo haalli jiru ilaalamee ka murtaa’u ta’uun beekameera.


Haala Fayyaa Nama Siyaasaa Raashiyaa Lagannaa Nyaataa Irra Jiruu, Alekseey Navalii

Aangawoonni Mana-hidhaa Raashiyaa, kan nyaata lagachuun mormiitti jiru, mormituun siyaasaa biyyattii Aekseey Navalnii, gara Hospitaala mana-hidhaatti dabarsamuu dubbatanii jiran. “Yeroo ammaa kanatti haalli fayyaa Navalnii gaarii dha. Guyyaa guyyaatti haakima fayyaan ilaalama. Waliigaltee isaatiin vaayitaaminiidhaan wal’aanamaa jira.” jechuun, Tajaajilli Mana-hidhaa ibsa baase keessatti himee jira. Deggertoonni Naavaalnii waa’ee hospitaala mana-hidhaatti dabarsamuu isaa, ammaaf himaa hin dubbanne. Michuun Navaanii tokko garuu, har’a ganama, waa’ee fayyummaa isaa oduu gaarii dhaga’aa hin jirru, jechuudhaan akeekkachiisanii turan.


Namoonni 8 Yuunaaytid Isteetes Keessatti Kaleessa Ajjeefaman

Yuunaaytid Steetes Waajiira postaa Fedeeks jedhamu keessatti namoonni 8 ajjeefamuu polisiin Indiiyaanaa poliis beeksisee jira. Namnii namoota kana ajjeesees dhuma irratti of-ajjeesuun isaa ibsamee jira. Dubbii himaan polisii achii akka jedhanti haleellaa Kamiisa kaleessaa gaggeeffamee Kanaan namoonni ka biro hedduun mada’uu ibsan. yoo ta’u yoo xiqqaate 4 hospiitaala ciisanii jiru.Kanneen biroon lama achuuma lafa rukutamaniitti wal’ansa fayyaa eega argatanii booda mana ofiitti deebi’anii jiran. Eenyummaan nama haleellaa kana geesisee hin ibsamiin jira.


Iraan Hojii Albuudaa Yuraaniyam Gabbisuu Bifa Haaraan Har’a Egaltee Jirti.

Iraan Albuudaa Yuraaniyamii qulqullinni isaa harka 60 ga’e Jimaata har’a oomishuu jalqabdee jirti.Kunis kan sadarkaa olaanaa yoo ta’u erga warshaa Nukleeraa kan Iraan inni Natanz jiru haleelamee booda kana jalqabdee jedhan af-yaaiin paarlaamaa biyyatti. Jechi af-yaa’ii kanaa Televiziyoona biyyatti irrattin kan dhiyaate yoo ta’u Iraan hedduumiina hagamii oomishuuf akka deemtuu garu hin ibsamiin jira.Ta’uus garu yeeroo Iraan Biyyoota addunyaa irratti human guddaa qaban 6 waliin Viyeenaa keessatti dubbataa jirtu kanatti muddamsa hammeessuu mala jedhamee jira. Walgahiin Viyeenaa kun Amerikaan walii galtee bara 2015 tolfameetti akka deebituu gochuun akka isheen ugguura dinagdee hamaa Iraan irra keessee akka kaaftuuf dubbata.


Qabsaa’onni Hoong Koong Hidhaan Adabaman

Hoong Koong keessatti dureessa abbaa qabeenyaa Midiyaa kan ta’e Jimmy Lai qabsaa’oota Demookraasii beekamoo 4 waliin har’a hidhaan waggaa tokkoo irratti muramee jira. Kunis hiriira seenaa keessatti guddicha jedhame gama hogganuun gargaartan jedhamee akka ta’e ibsameera. Qindeessitonni hiriira kanaa akka jedhanti uummanni Miliyoona 1.7 jechuun uummata Hoong Koong keessa jiraatu 4 keessaa harkii tokko kan irratti hirmaatan yoo ta’u hundee hiriirtota biro kan bara 2019 keessa gaggeeffamee magaalatti muddee ta’e jira. Lai namoota Demookraasii leellisuun duula gaggeessan beekaman 9 keeessaa tokko kan ture yoo ta’u hiriira kana qindeessee itti hirmaate jedhamuun hidhaan itti muramee.Hedduun isaanii waggooota kurna hedduuf duula gaggeessan kana karaa nagaan akka ta’u qabsa’aa turan. Umriin isaa 73 kan ta’e Lai, adabii hidhaa baatii 12 kan irratti muramee yoo ta’u kanneen duula kana gaggeessan jedhaman ka biroon 4 hidhaa baatii 8 hanga 18 tu irratti muramee.


Yunaayitid Isteetis Diplomaatota Raashiyaa Biyya Baaste, Uggura Haaraa Illee Irra Keesse

White House dipilomaatota Raashiyaa 10 biyyaa ba’uu isaanii tuqee, uggura haaraa Rahiyaa irra kan kaa’u ta’uu labsee jira. Tarkaanfiiwwan kunis jiddu seeniinsa filannoo prezidaantummaa waggaa darbee akkasumas marsariitiiwwan dhaabolii mootummaa cabsanii seenuu isa jedhuuf deebii kennuuf jecha. Jiddu seeniinsa sanas Ameerikaan yeroo jalqabaaf dhaaba basaasaa Raashiyaa waliin mul’inatti wal qabsiiste. Uggurri bulchiinsichaan torbanneen dura akka kaa’amu ibsame, tarkaanfii halo ba’iinsaa kan kremlini marsariitii dhaaba caasaa ibsaa humna qilleensaa kutaa Teeksaas kan solarWinds jedhamuuf deebii kan kennu ta’uun ibsameera. Bulchiins Baayiden biyyaa baafamuu diplomaatota Raashiyaa fi uggura namoota 30 olii fi kampaniiwwan isaanii irra akka ka’u kamisa har’aa labse. Galmee marsariitii cabsanii seenuutti dabaluu dhaan angawoonni Yunaayitid Isteetis baatii darbe prezidaan vilaadmiir Putiin Doonaal Ttaamp filanoo prezidaantummaa itti hin milkaa’in hafan irra dhiibbaan akka kaa’amu eeyamuu himatan, garuu Raayaas haa ta’u ka biroon ba’ii filannoo sanaa jijjiiruu danda’uu isaaniif ragaan hin argamne.


Joo Baayiden Loltoota Isaanii Afgaanistaan Keessa Kan Turaniif Sababaa Ga’aa Hin Qabu Jedhan

Ministriin dhimma alaa Yunaayitid Isteetis Antonii Bliinken kamisa har’aa utuu hin beeksisamin Kabuuliin daawwachuu dhaan biyyi isaanii loltoota Afgaanistan keessatti hafan gamasii kan baastu ta’uu ishee fi Afgaanistaaniif garuu cicha qabdu kan itti fufutu ta’uu hoogganoota Afgaanistaniif ibsanii jiran. “Akkaataan michummaa jijjiiramaa jira, garuu michummaan cimee hafa” jechuun Biliinken ennaa prezidaant Ashraaf Gaanii fi angawoota biroo waliin wal argan dubbatanii jiran. Daawwannaan isaanii kan dhaga’ame erga prezidaantiin Yunaayitid Isteetis Joo Baayiden loltoonni Ameerikaa waggaa kana Fulbaana 11 Afgaanistaan keessaa ba’uu isaanii labsanii guyyaa tokko booda. “Murticha ni kabajna. Waan dursa kenninuufis sirreessaa jirra” jedhan Gaaniini. Angawaan gameesichi ministrii dhimma alaa tuuta oduuf ibsa kennaniin, Ameerikaan qabeenyaa waraanaa Afgaanistaan keessaa qabaachuu baattus, yaaddoo dhaqqabuu malu kamiinuu dura dhaabbachuuf dandeettii qabdi jedhan. Blinken embsii Ameerikaatti argamuu dhaan irra hedduu loltoota Yunaayitid Isteetis waliin dubbatanii, bara 2001 jalqaba ennaa humnoonni Ameerikaa gamasitti bobba’anii qabee tattaaffi waraanni godheef galateeffataniiru. “Isinii fi prezidaantiin isin dura turan waggoota 20n darban keessa hojii ajaa’ibsiisaa hojjettan” jedhan Blinken.


Kaayyoo Afgaanistaan Keessaa Qabnu Fixaan Baafnee Jirra: Antonii Bliinkan

Humnootii Neetoo kanneen Afgaanistaan keessaa biyyatti deebisuuf yeroon amma jechuun ministriin dantaa alaa Yunaaytid Isteetes Antonii Bliinken har’a dubbatanii jiru. Braasels keessatti barreessaa duree Neetoo Jeens Stoolanburg waliin kan wal argan Bliinkeen kaayyoo fixaan baasuuf karoorfanne fixaan baafnee jirra jedhan. Waraana keenya nagaan bifa qindaa’een Afgaanistaan keessaa baasuuf torbanneenii fi baatilee fullee keenya jira keessa walitti dhiyeenyaan hojjanna kan jedhan Bliinken kana goonuus cichii nutii hegeree Afgaanistaniif qabnu akkuma jiruutti itti fufu jedhan. Neetoon gara fuula duraatti qooda Afgaaniistaan keessaa qabaatu ilaaleen walitti dhiyeenyaan hojjatanii qindeessuuf carraan jiraachuu isaaf Stoolanbarg galateeffatanii jiru. Kana malees Bliinken ministeera Ittisaa kan yunaaytid Isteets, ministeeroota dantaa alaa biyya Jarmanii , Xaaliyaanii , Tarkii , fi Briteen waliin dubbatanii jiru.


Iraan Tarkaanfii Fudhattu Beeksisaa Jirti

Iraan albuudaa Yuraaniyam jedhamu hojii gabbisuu keessatti qulqulummaa isaa hanga 100 keessaa harka 60ttti guddiisuun ishee haleellaa warshaa Nukleeraa Natanz jedhamu irratti dhaqqabeef deebii ta’u isaa prezidaantiin biyyatti Hassan Rohaanii har’a ibsanii jiru. Walgahii Kaabinee irratti haasawaa kan dhageesiisan Rouhaniin meeshaaleen warshaa keessaa kanneen akka barbada’an kan caalaatti jabaa ta’een bakka buufamuu jedhan.Iraan duraan albuudaa Yuraaniyamii harka 20 qofa gabbisaa turte.Amma garuu dabalataan kan gabbistuu ta’u beeksiifte. Akka walii galtee Nukleeraa Iraanii fi biyyoota addunyaa irratti human jabaa qaban 6 giddutti tolfamee akka jedhutti Iraan hanga harka 3.67 qofa akka gabbiifattuu kunis meeshaa Nukleeraa hojjatti soda jedhuuf kan daangeeffamee ture. Iraan garu sagantaan Nukleeraa qabdu tataajiila uummataaf kan akka human eleektrikaa fi dawaalee qofaaf akka itti gargaaramtu ibsaa turte.


Minisootaa Keessatti Ajjeechaan Dhaqqabee Polisii Waliin Walittibu'iisa Hordoofsisee Jira

Yunaaytid Isteetes kutaa Minisootaa keessatti lammiin Amerikaa hidda dhalata Afrikaa qabuu fi dargaggoon umriin 20 Daawunte Right seera Tiraafiik kan ilaaleen polisiin eega ajjeefamee booda halkan sadaffaaf hiriirtootaa fi polisiin walitti bu’un itti fufee jira. Amgawoonnii magaala Miniiyaapolis hiriirtoota daandii irraa deebisuuf jecha galgala sa’atii 4 qabee sochii kan ugguuran ta’uus dhibba hedduun isaan waajiira polisii isa handaara magaalaa jiru Brooklin seentar jedhamutti walitti qabamuun ajjeechaa rawwatameef murtii haqaa gaafataa turan. Polisiin akka isaan addaan faca’an eega gaafatee booda dura dhaabannaa mudateen hirirtonni waan adda addaa polisootatti darbatan . sana booda polisoonni waan biifaman gargaaraman. Hiriirrii mormiin kun Dilbata dabree polisiin Kim Pottar jedhamtu Raaytiin eega ajjeeftee booda jalqabame.


Waraana Keenya Afgaanistaan Keessaa Baasuu Qabna: Prez. Baaydin

Prezidaantiin Yunaaytid Isteetes Joo Baaydin waraana isaanii Afgaanistaan keessaa hanga Fuulbaana 11 guutuummaatti baasuuf akka jiran Robii har’a dubbachuuf jiran Fulbaannii 11 fullee keenyaa waggaa 20ffaa kan shoroorkeessoonni waaltaa daldala addunyaa isa Neew yoork keessaa fi ministrii ittisaa Amerikaa itti haleelantu yaadatama. Anga waa gameessi bulchiinsa amma jiruu akka jedhanti haasawaa har’a dhageesisuuf jiran dura, gara fuula duraatti bu’aa Amerikaa eegsisuuf karaan jiru tokkittiin duula waraanaa Afgaanistaan keessatti waggootii 20 lakkoobsisee xumuruu akka ta’e Baaydiin muratanii jiru.Kanaaf jecha soda addunyaa irra jiru isa waggaa 20 duraa otoo hin taanee isa har’a agarsiisuu qabna jedhau Baaydin. Ministeerri dantaa alaa kan Yunaaytid Isteetes Antonii Bliinken har’a Braasals keessa kan jiran yoo ta’u kunis attamitti waraana Amerikaa Afgaanistaan keessaa baasuuf karoora jiru irratti waltaatoota Neetoo waliin dubbachuuf yoo ta’u Yunaaytid Isteetes hegeree Afghanistaan kan ilaaleen cicha kan qabdu ta’u ibsanii jiru. Walii wajjiin kaayyoo baafannee fixaan baafnee jirra, amma immo waraana keenya biyyatti deebisuuf yeroon amma jedhan Bliinkeen.


Baaydin Kongrasaaf Haasawaa Dhageesisuuf Jiru: Waayit Haawuus

Preezidaantiin Yunaaytid Isteetes Joo Baaydin Ebla 28 kongrasaaf haasawaa isa jalqabaa dhageesisuuf jiru. Guyyaan haasawaa itti dhageesiiuuf jiran kun prezidaant Baaydiin erga kakatanii waajiira qabatanii guyyaa 100 kan itti guugtuu yoo ta’u kunis prezidaantoonni aangoo eega qabatanii booda nuusa waggaa afuuritti qoodaman keessaa isa jalqabaatti bulchiinsii isaanii maal akka hojjatee akka milkeesseetu ilaalama. Haasawaa prezidaanti Baaydin kunis mana maree bakka bu’oota uummataa keessatti kan ta’uuf jiru yoo ta’u af-yaa’iin mana maree kan ta’an Naansii Paloosii Baaydin argamanii haasawaa akka godhan Kibxata kaleessaa xalayaa afeerraa erganiif. Xalayichiis yeroo seena qabeessa kanatti rakkoo fi carraa jiru irratti kottuu muuxannoo kee nu qoodii kan jedhu ture. Ibsii Waayit Haawuus baasee akka jedhutti prezidaant Baaydin afeerraa kana simatanii jiru.weerara vaayrsii koronaaf jecha walgahiin kun attamitti akka gaggeeffamuu garu hin ibsamiin jira.


Ajjeechaa Joorj Flooyidiif Poolisiin Himatametu Balleesse Jedhu Hayyuun Dhimma Humnaan Gargaaramuu Xiinxalan

Kan waggaa darbe ajjeefamuun isaa mormii guddaa kaasise kan Joorj Filooyidiin kan himatame angawaan poolisii Minniapolis duraanii Derik Chaawvin irratti murteessuuf ragaalee itti dabalaa akka dhiyaatan eegamaa jira. Hoogganaan poolisii kutaa Los Angeles Jody Stiger kan akka ragaa himannaa sanaatti dhiyaatan hayyuun dhimma poolisiin humnaan gargaaramuu kaleessa akka jedhanitti Dhawuvin jilba isaan morma Filooyid irra daqiiqa sagalii fi walakkaa utuu hinni harki isaa hidhamee fuulaan lafatti jigee jiru irra dhaabachuun sirrii hin turre jedhan. Stiijer akka dhugaa ba’anitti, Filooyid Chaauvin utuu humna isaa guutuu dhaan utuu Filooyid hafuura baafachuu hin danda’u jedhee iyyatuu isaaf nama sodaachisu hin turre jedhan. Yaadi ani kennu, nama akkasitti lafa ciisee jiru irratti humna gargaaramuun barbaachisaa hin turre jedhan. Ulfina qaama namaa akkaataa sanatti nama irra kaa’uun ukkaamsee nama ajjeesuu danda’a jedhan. Chawuvin poolisii adii hamma hojii dhaa ari’amutti waggaa 19f nama tajaajile ture. kan umuriin waggaa 46 Filooyid lammii Ameerikaa hidda dhalata Afriikaa yoo ta’u, abukaatoon Chuwaavin akka jedhanitti kan inni du’eef sababaa rakkoo fayyummaa qabuufi, Chuwaavin leenjii poolisii fudhate fayyadame jechuun falman.


Prezidaantiin Baayiden Hookkaara Qawwee Ilaalchisee Tarkaanfii Fudhatamu Labsan

Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis Joo Baayiden fi abbaan alangaa muummichi Meerik Garlaand rakkoo hookkara qawwee kan Ameerikaa keessaa ilaalchisee mari’achuuf kamisa har’aa wal arguuf jiru. Yaada kennuu isaanii dura illee White House sochii haleellaan qawwee “ weerara fayyuummaa uummataa ti” jedhu beeksisee jira. Tarkaanfiin tokko kan qajeelfama ministrii haqaan ba’e, kan to’achuuf rakkisaa ta’e deddeebii qawwee lakkoobsa eeyamaa ofi irraa hin qabaanne fi yakki ennaa ittiin hojjetamu humnootii seera eegsisaniif adda baasuuf rakkisaa ta’e dhaabsisuu ka jehu. Ministriin haqaa itti dabaluu dhaan miseensota maatii fi qamooootii seera eegsisan, ofii isaanii ykn kanneen biroof balaa dha namni jedhame shakkamu qawwee akka hin qabannee fi yeroof bakka isaan jiran irraa akka fagaatu mana murtiif iyyata akka dhiyeessan seera eeyamu baasee jira. Baayiden itti dabaluu dhaan gorsaa garee to’annaa qawwee duraanii David Chipmaan hoogganaa waajjira to’annaa dhugaatii alkoolii, tamboo, meeshaa waraanaa fi dhukaatotaa gochuun muuduuf karoorsanii jiru. Chipman waggoota 25f gorsaa dhaabichaa ta’anii kan hojjetan yoo ta’u haleellaa waaltaa daldalaa New York fi biilsa federaalaa magaalaa Oklahoomaa irratti bara 1990moota keessa raawwate qorachuu keessatti hirmaataniiru.


Iraan fi Biyyonni Humna Guddaa Qaban Marii Gaggeessan

Kibxata kaleessaa marii gaarii Iraan fi biyootii addunyaa irratti human guddaa qaban gaggeessan kun walii galtee Nukleera bara 2015 tolfameetti lubbuu horuuf garee hojjatu hundeessuuf walii galan. Kunis biyyonni lameen gara walii galtee Nukleeraatti yoo ni deebi’uu ta’e yaaluuf, kunis Iraan sagantaa Nukleeraa qabdu akka dhaabbuuf yoo walii galtee Yunaaytid Isteetesiis ugguura akka irraa kaaftu kan jedhu of keessaa qaba. Maanguddonni Awuroopaa aangawoota Iraa fi Amerikaa kanneen Viyeenaa keessa jiran gidduu deemaa jiran.


Dhaabatii Briteen Talaalii Astraa Zaneekaa Irratti Qorannaan Itti Fufeera

Qorattonni Oksfoord talaalii dhukkuba Koviid-19 ittisuu Astraa Zaneekaa jedhamu ijoollee fi dargaggoota irratti yaaliif talaaluu dhaabuu isaa beeksisee. Kanaafis sababaan kennamee jaarmayaan Briteen keeessatti dawaalee to’atuu talaaliin kun fayyaa namaa irratti waan hordoofsisuu ilaalaa waan jiruuf ta’uun ibsamee jira. Talaaliin kun kantaruu dhiiga qaama namaa waliin hidhata qaba yoo ta’e jechuun biyyoota Awuroopaa dabalatee sadarkaa addunyaatti qorataa jira. Awuuroopaa keessatti talaaliin kun kumnii 18 namootaaf kan kennamee yoo ta’u 30 qofaatuu rakkoon dhiignii kantaruu isa mudatee.7 immoo lubbuu ofii dhaban.


Dhimma Walii-galtee Niyuukilaraa Yunaayitid Isteetisii fi Iraan

Yunaayitid Isteetisii fi Iraan walii-galtee bara 2015 mallatteessan, kan sagantaa Niyuukilaraa Iraan daangessuu fi uggurawwan biyyattii kaasuutti fuuleffate deebisanii bayyanachiisuuf, har’a, karaa kallattiin hin ta’iiniin Viyeenaa keessatti marii jalqabuuf jiran. Dubbi-himaan Ministirii Dhimma alaa Yunaayitid Isteetis, Need Praayis, har’a ibsa tuta preesiif kennaniin, ergamaa addaa ka Yunaayitid Isteetis, Roober Maaliin kan hoogganamu – jilli Yunaayitid Isteetis gara Veeyinaatti ka qajeelu uyoo tahu, marii kana irratti kanneen akka waliigalteen Iraan bara 2015 kan “Joint Comprehensive Plan of Action” jedhamu sun akka deebi’ee bayyanatu fedhan – biyyoonni akka Biriteen, Chaayinaa, Faransaay, Jarmanii fi Raashiyaan walga’ichatti hirmaachuuf jiran. Yoo sagantaa Niyuukilaraa Iraanitti daangaan daran dhaabbataa fi mirkanaawaan tolfame, Yunaayitid Isteetis uggurawwan Saganticha Niyuukilaraa Iraanitti hidhatan kan prezidaant Doonaald Traamp biyyattii irra kaa’an irraa kaasuu fudhachuu malti – jedhan – Praayis.


Talaaliin Koviid-19 Ittisuu Hunduu Argachuu Qaba:Abuna Fraansiis

Weerarrii vaayrasii Koroonaa Xaaliyaanii keessatti mallattoo Foyya'iinsaa agarsiisuu didee xaaliyaanii keessatti hunduu cufaa kafa jiruutti Abuniin Kaatoliika Roomaa Poop Fraansiis ayyaana Faasikaa yeroo lammataaf kaleessa kabajanii jiru. Talaaliin Koviid-19 ittisuu hunduu argachuu Qaba jedanii kunis biyyoota galiin isaanii gad aanaa ta'e keessa uummata jiraataniifis jedhan. Addunyaa irratti nagaan akka bu'uuf biyyoota maqaa dhahaan keessaa Itiyoophiyaan tokko. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Mootummaan Uggura Kaa’u Iyyuu Mormiin Maaynamaar Itti Fufera

Hoogganaan waldaa biyyoota Asiyaa kibba gama bahaa kan Bruney, haala Maaynamaar bakka mootummaan mormitoota farra fonqolcha mootummaa kan Guraandhala tokkoo irratti haleellaa oofuu mari’achuuf hoogganooa naannoof waamicha dabarsan. Maleeshiyaa waliin ta’u dhaan Bruuneey ibsa kennaniin biyyoonni lamaan ministeroonnii fi angawoonni gameeyyiin Jakaartaa Indooneshiyaa keessatti wal ga’ee geggeessamuuf qophee barbaachisu akka godhan gaafatan. Ibsi kun kan dhaga’ame muummicha miniseeraa Maleeshiyaa Muhiyiddin Yassin fi kan Bruneeyi Sultaan Hassanal Bolkiihaa gidduutti mariin erga geggeessamee booda. Indooneeshiyaan biyyoonni miseensoa biyyoota Aasia gama ibbaa kan Maaynamaar miseensa itti taatee jirtu imaammanni yeroo dheeraa kan rakkoo keesssoo walii isaanii irratti yaada akka hin kennine jiraatu iyyuu marii dhaan furmaanni akka argamu jajjabeessitee jirti. Mormiin uummataa kan ka’e erga waraanni Aan Saan Suushii fi Prezidaant Win Myint fi hoogganoota mootummaa kanneen biroo to’annaa jala oolchuun fonqolha geggeessee booda. Mootummaan mormitoota kana irratti tarkaanfii humnaa fudhateen namoonni 557 yoo du’an kanneen 2,750 ta’an immoo madaa’aniiru. Mormitoonni garuu hookkarri ka’u iyyuu mala ittiin morman tooftaa tolfachuun dura dhaabbannaa itti fufanii jiru. Wixata har’aa galgala, gareen miidiyaa hawaasaa qindeesse waamicha daarseen kutaalee magaalaa Yaangoon adda addaa keessatti hiriiruu dhaan harka walitti dha’aa turan. Kunis dhaabolii gosoota hidhataniif kabajaa qaban ibsuu fi mootummaa mormuuf jecha. Gama biraan mootummaan bulchiinsa waraanaa taatolee 60 irra hedduun isaanii dhokatanii jiran mormii sana deggertan jechuun ajaja hidhaa irratti baasee jira. Gaazixaan The Global New Light of Myanmar jedhu toora taatolee, namoota muziqaa fi kanneen miidhiyaa hawaasaa irratti barreessanii sabatiinsa biyyaa irraan dhiibbaa kaa’an jedhuu tarreessee jira. Namoonni kun hanga hidhaa waggoota sadii itti murtaa’uu mala.


Haalli Qilleensaa Hamaan Indoonesiyaa fi Timoor Bahaa Keessaa Qabeenyaa fi Lubbuu Namaa Irraan Miidhaa Geessise

Indooneeshiyaa gama bahaa keessatti roobi yandoon roobee balaa lolaa dhaqqabsiiseen lakkoobsi namoota du’annii gara 55tti ol guddachuu isaa dhaabi baraarsa balaa biyyattii har’a beeksisee ira. Dacheen fottqouun manneen jireenyaa hedduu kan ganda Lamnelee kan odola Flores konyaa Nusaa Tengaaraa gama bahaa keessaa mancaasee jira. Balaan kun kan dhaqqabe Sambata walakkeessa halkanii booda ture. Lolaan bishaaniis konyaa sana hanga tokko kan miidhe yoo ta’u odola dhiyoo jiru Lembaataa irraan illee miidhaa dhaqqabsiisee jira. Dubbi himaan xiqqeessa balaawwan uumamaa akka jedhanitti yoo xiqqaate namoonni 42 achi buuteen kan dhabame yoo ta’u kanneen dhibbaan laka’aman immoo mana ofii dhiisanii baqachuuf dirqaman. Roobi yandoon, dachiin fottoquu fi lolaan bishaanii riqichawwan mancaasee mukkeetii caccabsee daandiiwwan dhoqqaa’uun tattaaffii barbaachaa fi baraarsaa wal xaxaa taasisee jira. Biyya hollaa Timoor bahaa keessaa roobi yandoon balaa lolaa dhaqqabsiisee fi dachiin dugdee magaalaa guddoo Dilii fottoquu isaan namoonni 21 du’uu angawoonni dhaabolii oduuf ibsanii jiran. Indooneshaa keessaa balaan lolaa fi dachiin fottoquun waggaa waggaatti lubbuu namaa galaafata. Baatii Amajjii keessa Konyaa Jaavaa keessatti yeroo lama dachiin fottoqe namoonni 40 du’aniiru. Uummati biyyattii walakkaan kanneen miliyoona 25 ta’an naannoo lafti cituuf sodaachisaa ta’e keessa kan jiraatan ta’uu dhaabi baraarsa balaa biyyattii beeksisee jira.


Qabsaa’onni Mirga Dimokraasii Hongi Kongi Torba Balleessaan Itti Murame

Leellistoonni dimokraasii Hong Kng torba bara 2019 ennaa hiriiri farra mootummaa geggeessame wal ga’ee seeraan alaa qindeessuu fi irratti hirmaattan jedhamuu dhaan badiin itti muramee jira. Qabsa’onni kunis hundeessaa gaazixaa deggersa dimokraasii kan Apple Da jedhamuu Jimmy Lai fi maanguddoon umurii waggaa 82 abukaatoo kan ta’an Maartin Lii keessatti argamu. Kamisa kanneen itti murtaa’e keessaa abukaatoo Alibert Hoo, abukaatoo Margareet Niig fi qabsaa’aa mirga hojjettootaa Lii Cheek Yaan fi miseensa mana maree duraanii Siid Hoo fi Leeung Kiwook Hang tokko. Himatamtoonni kanneen biroon lama balleessaa isaanii amananiiru. Kanneen himataman torban, hanga hidhaa waggaa shaniitu isaan eeggata. Namoonni torban to’annaa jala kan oolan, waggaa darbe hagaya 18, bara 2019 hiriira uummata miliyoona tokko kanneen Hong Kong Keessaa irratti hirmaattn jedhamuu dhaani.


Dubartoonni 2 fi Ijoolleen 3 Yabala Andaara Galaana Liibiyaatti Cabde Keessa Turan Bishaaniin Nyaatamun Ibsame

Yaballi gara Awrooppaatti imaluuf yaalaa turte andaara galaana Liibiyaatti waan garagalteef dubartoonni lamaa fi ijoolleen sadii bishaaniin nyaatamuu isaanii angawaan tokkummaa mootummootaa tokko beeksisaniiru. Angawaatuun kun akka jedhanitti yaballi qurxummii ittiin qabanii fi waardiyyaan andaara galaana Liibiyaa kolu galtoot 77 yabalttii irra turan baraaruu dhaan gara qarqara galaanaatti fidanii jiran. Balaan yabala irra ga’ee kan lubbuu galaafate kibxata darbee daandii koolu galtoonni irra deeman kan galaana Mediteraaniyan isa boodanaa ti jedhan. Baatii darbe andaara galaana Liibiyaatti kolu galtoonni 55 ol du’uutu gabaasame. Afriikaa fi giddu galeessa bahaa keessaa waraansaa fi hiyyummaa jalaa koolu galtoota dheessaniif Liibiyaan karaa darbaa ijoo taatee jirti. Biyattiin boba’aan badhaate kun bara 2011 hoogganaan ishee yeroo dheeraa Mohaammad Gaadaafii erga aangoo irraa darbamanii as jeeqamaan raafamaa jirti.


Angawaan Poolisii Waggaa Darbe Gurraacha Ameerikaa Joorj Filooyidiin Ajjeese Jechuun Himatame Yakka Ilaalchatti Dhiyaate

Waggaa darbe gara jabina poolisii fi logii sanyii tooftaan geggeeffamee ilaalchisuun hiriirawwan mormii kan kakaase ajjeechaa Joorj Filooyidiin kan himatame Derek Chauvin irratti manni murtii kutaa Minnesootaa yakka ilaalcha geggeessu kamisa har’a itti fufee jira. Gareen murtii seeraa roobii darbe, kaameeraa poolisiin huccuutti kaayyatu irraa viidiyoo daqiiqaa 20 ennaa poolisiin konkolaataa Filooyiditti deemuu fi ennaa inni Ambulaansii keessa kaa’amu daawwatee jira. Filooyid nama qaamni isaa guddaa ture, waan waa fudhate fakkaata jedhe Chauvin. Chauvin Filooyid afuura baafachuu hin danda’u utuu jedhuu daqiiqaa 9 fi sekoondii 29f morma Filooid irra jilba isaan dhaabate. Poolisii adii kan ta’e Chauvin, Flooyiid du’ee guyyaa tokko booda kutaa poolisii magalaan hojii irraa ari’aame. Grumuun murtii seeraa Filooyid utuu hin ajjeefamin yeroo hanga tokko dura nama suuqii keessaa Filooyiditti tamboo gurgure dabalatee namoota ragaa ba’an hedduu irraa dhaga’ee jira Poolisiin ajjeechaan himatame balleessaa hin qabu jedhee jira. Abukaatoon isaas sirna leenjii fudhatee hordofe, Filooid kan du’eef dhibee onnee fi dawaa sammuu adoochu waan fudhateef jechuun falme Bulchiinsi magaalaa Minneapolis maatiiwwan Filooyidiif balaa fi dararaa dhaqqabeef gumaa doolaara $27 kennuuf walii gale.


Qabiinsii Mirga Namoomaa Bara Dabree Maal Fakkaata Turee?

Ministiriin Dhimma alaa Yunaayitid Isteetis haallii qabiinsa mirga namoomaa kan biyyoota addunyaa inni bara dabree maal akka fakkaatu Robii har'a ifa baasee jira. No media source currently available Barri darbee jechuun 2020 keessa sagalee-kenninsa filannoo irraa jalqabee hanga bakka hojiitti, haala itti biyyoonni mirga lammiwwan isaanii itti qabaa turan xiinxala gabaasaan kun. Bara 2020 keessa uummanni hedduun dhiittaa miraga namoomaa hamaa keessa darban kan jedhu gabaasnii kun, Itiyoophiyaa bulchiinsa naannoo Tigraay keessatti ajjeechaa, humnaan gudeeddii fi badiin kanneen biroon gaggeeffamuu isaa kan agarsisuu gabaasnii qabatamaan jira jedha. Gabaasa Guutuu Caqasaa.


Ajjechaa FLooyids Irratti Ragaan Dhaggeeffatamaa Jira

Ajjeechaa gurraacha lammii Amerikaa Joorj Flooyidiin polisii Adii himatamee kan ilaaleen bakka bu'onni uummataa Wiixata kaleessaa ragaa dhiyaate caqasaa jiru. Umriin isaa 46 kan ta'e Flooyiids magaala Miniyaapoliis keessatti harka polisootaatti du'uu isaa vidiyoon waraabamee eega agarsisee booda miidhaa polisiin uummata sabxiqqaalee irraan ga'ukan ilaaleen guutuu addunyaa irratti mormii kaasisuun isaa ni yaadatama. Polisii adiin kun Flooyids irra daqiiqaa 9 jilbeenfatee akka turee fi Flooyids afuura baafachuun dadhabe jedhee ennaa inni dubbatu polisichii immo isatti wacaa akka ture vidiyoon kun agarsiisa.


Maaynamaar Keessatti Ajjeechaan Itti Fufee Jira

Magaala Maynamaar kan taatee Yaanduun fi magaalaalee kanneen biroo keessatti bulchiinsa waraanaa mormuun kanneen har'a hiriiran keessaa namoonni lama ajjeefaman. Humnootiin nageenyaa kan biyyatti Guraandhala 1 mootummaa fonqolchuun aangoo eega qabatanii kaasee namoota mormuuf hiriiran keessaa siviloota 512 kan ajjeefaman ta'u waldaan hidhamtoota siyaasaa gargaaru ibsee jira. Uummanni hiriira ba'e kosii guuruun waltajjii daandiilee wal qaxxaa muran kan Yaanguun irra tuulan. Humnootiin nageenyaa immoo magaala gama kibbaa fi kaabaaa keessatti nama lama ajjeesan.Mootummaan abba irree ajjeechaa siviloota irratti rawwatu hin dhaabuu taanaan tarkaanfii haaloo ba'iinsaa fudhanna jechuun gareeleen riphxee looltoota gosootaa sadii dhaadatanii jiru.


Maaynamaar Keessatti Hiriirri Mormii Itti Fufe

Daandilee Maayanamaar duwwaatti kan hambise hoji dhaabinsi geggeessamee guyyaa tokko booda hiriirtonni mormii kamisa har’aa bulchiinsa waraanaa biyyattii mormuuf daandiitti ba’anii jiran. Majgaalaa Mawalammyinee fi Hapa-an keessaa humnoonni mootummaa hiriira sana bittimsuuf humna gargaaramuu gabaasaaleen adda addaa ibsaa jiran. Loltoonni mootummaa hiriirtota mormii kanneen sirna dungoo qabsiisuu geggeessan irratti haleellaa geggeessaniin yoo xiqqaate namni tokko du’uun gabaasamee jira. Qabsaa’onni deggertoota dimokraasii roobii kaleessaa namni manaa akka hin baane fi daldalawwan akka hin banamne gaafatanii jiran. Tooftaan haaraan kunis waraanni hiriirtota mormii ba’an irratti tarkaanfii ajjeechaa inni fudhatu ittisuuf jecha. Gareen qabsaa’ota naannoo kan AAPP jedhamu akka jedhetti ennaa waraanni hiriirtota kana adamsetti yoo xiqqaate namoonni 286 ajjeefamaniiru. Kanneen ajjeefaman keessaa mucaa durbaa umuriin waggaa torba ennaa loltoonni mana itti cabsanii ol seenanitti itti dhukaafamuun ajjeefamte ta’uu Rooyitersii fi dhaabi Mayanamar Now ka jedhaman gabaasaniiru. Mucaan ajjeefamte loltoonni manatti ol seenanii namni manatti hafe jiraa jedhanii gaafatanitti jilba abbaa isee irra ta’aa ka turte ta’uun gabaasamee jira. Abbaan eeyee namni jira ennaa jedhutti loltoonni sobduu dha Gareen mrgaaf falmu kan naannoo sanaa erga hookkarri sun jalqabee as namoota 2,900tu to’annaa jala oolan.


AstraaZenekaan Talaallii COVID 19 Ilaalchisee Odeeffannoo Haaraa Kenne

Talaallii COVID -19 kan AstraZeneca fi Yuniversitii Oxfordn oomishame milkaa’ina isaa ilaalchisuun falmii jiru irratti roobii galgala waliin ta’uun ibsa kennanii jiran Odeffannoo haaraan kun yaalii sadarkaa dhumaa kan namoota Yunaayitid Isteetis keessaa 30,000 ta’an irratti yaalameef talalliin kun lama yoo fudhatan mallattoo vaayiresii koronaa dhibba iraa harka 76% dhabamsiisuu danda’a ka jedhu irratti hundaa’uu dhaani. Lakkoobsi haaraan kun kan duraan kampanii dawaa Briteenii fi Swidinii guddichaan wixata darbe beeksisame kan talaalliin kun dhibba irraa harka %79 milkaa’ina qaba jedhu keessa deebi’uun kan xiinxale. Kunis sa’aatilee hanga tokko erga dhaabi dhimma dawaa to’atu ijoon kan mootumaa Ameerikaa galmeen kuii fi boordiin qorannaa geggeessu Astrazeneca odeeffannoo yeroon itti darbe fayyadame jedhee booda ija shakkiin ilaalame. Ibsi boordii walabaa kan hayyootaa biraa kenname talaallii Astraazeneekaaf danqaa boodana isa mudate. Sababaa dhiiga ititcha jedhme waliin wal qabatee biyyoonni Awrooppaa hedduun talaallii kana fudhachuu dhaabanii jiran.


Guyyaa Dhukkuba Sombaa Sadarkaa Addunyaatti Yaadatamee Oole

Guyyaa Dhukkuba Sombaa yokaan Tiyuuberkiloosisa har’a sadarkaa Addunyaatti yaadatamee oole ilaalchisuun kan ibsa baase, Jaarmayaan Fayyaa Addunyaa ka Tokkummaa Mootummootaa duulli dhukkuba Sombaa irratti geggeessamaa akka milkaa’ina dhabe eeruudhaan, dhukkuba yeroo dheeraaf ture, kan waggaa waggaatti namoota miliyoona tokkoo ol ajjeesu kanatti xumura gochuuf tarkaanfiin fudhatamuu qaba, jedhee jira. Kan hoogganoonni Addunyaa, dhukkuba Sombaa bara 2022tti guutummaatti dhabamsiisuuf karoorfatanii turan dhaqqabuuf waggaa tokkoo gadi kan hafe yoo tahu, yeroo karoora sanaatti dhugoomsuun akka dadhabame dubbata – Jaarmayichi Addunyaa. Namoota dhukkuba Sombaan qabaman adda baasuu, qorachuu fi dawaa lubbuu oolchu dafanii kennuu irratti, weerarri Koovid 19 dhiibbaa gochuu dubbatu, aangawoonni Fayyaa Addunyaa. Weerarichi Koronaa caasaa tajaajila fayyaa fi caasaa hawaasaa addaan kutuu isaa irraa kan ka’e to’annaa dhukkuba TB baay’ee miidhe, jechuun ibsan ogeeyyiin Jaarmayichaa. Bara 2020tti, biyyoota 84 keessatti namoota gara miliyoona tokkoo fi qabxii afurii tu, tajaajila wal’aansaa silaa argachuu danda’an irraa addaan cite, jedhan.


Diplomaatonni Ameerikaa fi Chaayinaa Gameeyyiin Jechaan Wal Dhahan

Mariin sadarkaa ol aanaa US fi Chaayinaa gidduutti geggeessamu kan bulhiinsa Baayiden jalqabaa kamisa kaleessaa marii haala cimaa ta’een kan jalqabe yoo ta’u, qaamotiin lamaan imaammata walii isaanii irratti qeeqa hamaa dhiyeessaa turan. Angawoonni Ameerikaa michoota Jaappaanii fi kooriyaa kibbaa daawwachuutti aansee Ankoreeg Alaaskaa keessatti mariin geggeessame Washington, ejjennoo cimaa isaa kan mul’isu yoo ta’u Beejiing biraa ibsa ifaa hin ta’intu mul’ate. Ministriin dhimma alaa Antonii Blinken gita isaanii kan Chaayinaaf haasaa walitti deddeebisaa turaniin, yaaddoo keenya guddaa gocha Chaayinaa ilaalchisee jiru kan Xinjiang, Hong Kong, Taayiwaan, haleellaa interneetii Yunaayitid Isteetis irratti raawwatame, dhiibbaa dinagdee michoota keenya irratti ta’e jedhan kaasaniiru. "Tarkaanfiin kun tokkoon tokkoon isaa seeraawwan sabatiinsa addunyaa eegsisan balaa irra buusa jedhan. Bulchiinsi Baayiden amala Chaayinaa ilaalchisee ennaa bulchiinsa prezidaanti Tramp kan duraanii hariiroo akkaan laaffate bakkatti deebisuuf jijjiirama arguu fedha. Diplomaatiin gameessi Chaayinaa Jang Jiechi haasaa daqiiqaa 15 deebii kennaniin, dimokraasii Ameerikaa dadhabaa dhufe, akkaataa sab xiqqaaleen itti ilaalaman dadhabaa ta’e jedhanii fi imaammataa alaa fi daldalaa kan yunaayitid Isteetis qeeqanii jiran. .


Prezidaant Baayiden fi Itti Aantuun Isaanii Harris Dhukaasa Joorjaa Keessaa Lubbuu Galaafate Ilaalchisee Mari’achuuf Gamasitti Imalan

Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis Joo Baayidenii fi itti aantuu prezidaantii Kamaalaa Harris, har;a gara kutaa Joorjaatti imalaa kan jiran yoo ta’u, weerara COVID-19 akkasumas kibxata darbe bakka qaama itti sukkuummatan kan Atlaantaatti dhukaasa raawwatame ilaalchisee ibsa kennuuf jiru. Hoogganoonni Yunaayitid Isteetis kun hoogganoota lammiiwwan Ameerikaa hidda dhalata Asia waliin wal arganii yakka jibiinsaa lammiiwwan dhalata Asia irratti fuuleffate illee mari’achuuf jiran. Angawoonni Joorjaa garuu dhukaasa sana yakka jibbiiinsaa ti ittiin hin jedhin jiru. Sababiin isaas shakkamtoonni akka jedhett dhimmi isaa fedha quunnamtii saalaan kan wal qabate waan ta’eef. Prezidaantii fi itti aantuu prezidaantiin angawoota waaltaa to’annaa fi dhukkubaootaa waliin ennaa Joorjaa daawwatanitti wal arganii haala US weerara COVID-19 ittti qabdee jirtu mari’achuuf jiru. Koroorri isaanii jalqabaa duula “Deggersi Dhufeera” jedhu kan doolaara dandammachiisa dhimma COVID kan doolaara tirliyoonaan laka’amuu beeksisuuf ture. Hiriirri sunis sababaa dhukaasa lubbuu namoota saddeet, ja’a hidda dhalata Asia galaaate irraan kan ka’e yeroo biraatti darbee jira.


Saaudii Fi Masriin Adda Addummaa Qaataar Waliin Jiru Furuuf Marii Jalqaban

Saudi Arabia fi Masriin hariiroo isaanii bakkatti deebsiuuf jecha dhimmootii cimoo ta’an Qaataar waliin furmaata itti kennuu kan jalqaban yoo ta’u, kan Yunaayitid Isteetis biyyoonni araba walitti bu’uun diina waliinii kan taate Iraaniin fayyada ka jedhuuf fala barbaadaa kan jiran ta’us, biyyooni galoo galaanaa lamaan akka waadaa seenanitti tarkaanfiin fudhatan boodatti harkifachuu diplomaatonni dubbataniiru. Masrii, Tokkummaa embireetota Arabaa, Baahireenii fi Saaud Arabiyaan Dohaan shororkeessummaa deggera jechuu dhaan erga walakkeessa bara 2017 qabee hariiroon isaanii laaffataa kan dhufe yoo ta’u Qaataar garuu ni haalte.


Manni Maree Bakka Bu’ootaa Yunaayitid Isteetis Seera Imigireeshinii Lama Raggaasisuuf Jecha Sagalee Kennuuf Jiru

Dunkaana daangaa Meeksikoo irra jiru keessati hidhamanii kan jiran ijoolleen afurtamni ijoollee maatiin bira hin jirre kanneen 4,200 ta’an fi baay’inni isaanii dhiyeenya angawoota Yunaayitid Isteetisiif humnaa ol ta’e, bulchiinsi Baayiden akka inni falmuuf sababaa ta’e. No media source currently available “Akka bulchiinsi Tramp godhe, nuti biyyaa isaan hin baasnu. Ijoollee kana fudhannee, hamma isaan maatii isaanii waliin wal arganitti tajaajila fayyaa fi eegumsa fayyaatti dabarsinee kennina” jedhan. Lakkoobsi daangaa irratti dhiyeenya heddummaate kun bulchiinsi Baayiden inni haaraan Ameerikaan amma kanneen dadhata siyaasaa barbaadan ni simatti hubannoo jedhuuni. Dhaabbati bulchiinsa hatattamaa kan federaalaa yeroo ammaa gargaarsa kennaa jira. Dubbi himtuun White Hous akka jedhaitti inni kun kan tarkaanfii prezidaantichi ni gargaara jedhan yoo ta’u, garuu furmaata dhumaa utuu hin taane adeemsa isaa saffisuuf kan gargaaru, uummati daangaa ce’ee dhufu kunuusa eegumsa fayyaa argachuu isaanii mirkaneessuuf kan gargaaru. Lakkoobsi jiru hedduu guddaa dha. Kun qormaata guddaa dhas jedhan. Kanneen naannoo daangaa daawwatan Ripaablikaanonni akka jehanitti Baayiden rakkoo jiru daran hammeesse jecuu dhaan, kaan immoo imaammati isaanii shororkeessonni daangaa US akka qaxxaamuran eeyame jechuun himatan.


Waashiingtan Walgahii Waa'ee Jijjirama Qilleensaa Keessumeessuuf Jirti

Preezidaantiin Yunaaytid Isteetes Joo Baaydin fi giti isaanii kan Chaayinaa baatii Ebla dhufu gaafa 22 gama marsaritiin walgahuuf kan jiran ta'uun ibsamee jira. Walgahii jijjiirama qilleensaa hogganoonni addunyaa Waashingits keessatti gaggeessan yeroo sana yoo ta'u prezidaant Baaydintu keessummeessa jedhamee jira Jijjiirama qilleensaa kan ilaaleen mariin gaggeeffamuun imaammata alaa Amerikaan qabduu fi nagaaf dhimma akkaan barbaabachisaa ta'u Baaydin ni amanu. Chaayinaan faalama qilleensaa addunyaa mudateef gaaza xura'aa Kaarboon Daay Oksaayid jedhamuhedduu qabdo jrdhu aangawoonni Amerikaa


Kutaa Joorjiyaa Keessatti Namnii 8 Kaleessa Ajjeefaman

Yunaaytiid Isteetes kutaa Jorjiyaa keessatti Kiibxata kaleessaa dhukaasa banamee lubbuu nama saddeeti galaafatee sanaaf polisiin nama shakkamaa tokko kaleessa galgala to'annaa jala olchee jira. Kanneen ajjeefaman 8 keessaa 6 dubartoota biyyoota Eshiyaa ta'uun ibsamee jira.Ministriin dantaa alaa kan Koriyaa Kibbaa akka jedhutti kanneen ajjeefaman keessaa 4 hidda dhalata isaa kan qaban ta'u ibsee jira. Itti gaafatamtuun preesii kan masaraa Waayiit Hawuus Jeen Saakii har'a ganama ibsa baasaniin ajjeechaa hamaa kana kan ilaaleen prezidaant Baaydiniif halkan edaa ibsii kennemeefii jira. Bulchiinsa magaalaa Atlaantaa fi Tika nagaa biyooleessaa waliin qunnamtiin akka jiru ibsamee jira


Maayinamaar Keessatti Gatiin Nyaataa fi Zayita Boba’aa Gar-malee Dabale: Tokkummaa Mootummootaa

Tokkummaan Mootummootaa, fonqolcha humna waraanaatiin baatii dabre Maayinamaar keessatti geggessameen wal-qabatee jeeqama siyaasaa biyyattii keessatti uumame irraa kan ka’e, gatiin nyaataa fi zayita boba’aa biyyattii keessaa gar-malee ol ka’uu isaa akeekkachiisee jira. Dameen gargaarsa Nyaataa ka Jaarmayichaa, Sagantaan Nyaata Addunyaa ibsa har’a baaseen akka jedhutti, gatiin Ruuzii Maayinamaar keessaa ka walakkeessa baatii Amajjii hanga baatii Guraandhalaa ture irraa giddu-galeessatti dhibba irraa harka sadi’iin dabale. Garuu ammoo, kutaa Maayinamaar gama Kaabaatti argamtu – Kaachin keessatti, naannoo magaalaalee tokko tokkotti dhibba irraa harka 20 hanga 35tti dabalee jira. Gatiin zayitii zayitii meexxii immoo eega Jalqaba Guraandhalaa tii dhibba irraa harka digdamaan dabale.


Prezidaant Baayiden Filaadelfiyaatti Imalan

Prezidaantiin Yuaanyitid Isteetis, Joo Baayiden, baajeta Biliyoona tokkoo fi qabxii sagal ka mootummaan isaanii namoota fi daldalawwan xixiqqaa sababaa Vaayirasii Koronaatiin galiin isaanii miidame bayyanachiisuuf jecha remade, ka torban dabre mallatteessan ibsuuf jecha, har’a gara handaara magaalaa kutaa Filaadelfiyaatti imalanii jiran. Ministarri Preesii, kan Waayit Haawus, Jen Psaakii, kaleessa ibsa kennaniin, baajetni bayyanachiisaa kun – daldalawwan sabxiqqaalee dabalatee, daldalawwan xixiqqaatti fuuleffachuun gargaaree, akka isaan hojjetoota isaanii otuu fayyaa isaanii balaaf hin saaxiliin hojii irra tursiisan ka taasisu tahuu dubbatan. Itti-aantuu Prezidaantiin Kaamelaa Haarisii fi abbaan warraa isaanii – Daag Imoofis, har’a, kutaa Koloraadoo keessatti, eega kilinikii talaalii Koovid tokko daawwatanii booda, abboota qabeenyaa daldala xixiqqaa wajjiin walga’uudhaan, dhimma kana irratti mari’atanii jiran.


Biyyoonni Awurooppaa Talaalii Koronaa Astraazenekaa Fudhachuu Dhaaban

Jarmanii, Faransaayii fi Xaaliyaaniin, biyyoota Awurooppaa keessaa kanneen taalaaliin Vaayirasii Koronaa, Astrazenekaa jedhamu, dhibee hamaa ka biraa uumma, jechuun uummata isaaniif kennuu dhaaban keessaa keessaa warra boodaa tahanii jiran. Jaarmayaan Fayyaa Addunyaa ka Tokkummaa Mootummootaa garuu, talaalicha fudhachuun rakkoo hin qabu, jedha. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available