Yunivarsitiin Bahir-daaritti Barumsi Addaan Citee Ture Deeb'iee Jalqabamuun Himame

Yunivarsitiin Bahir-daar, deemsi barnootaa guyyoota xiqqoodhaaf addaan citee ture har’a deebi’ee jalqabuu isaa beeksisee jira. Sochii nageenyaa kana milkeessuuf, maanguddoonni biyyaa, jiraattonni magaalaa, caasaa naga-eegumsaa fi dargaggoonni magaalaa Baahir-daaru qooda guddaa gumaachuu isaaniis, Yunivarsitichi beeksisee jira. Yunivarsitii Waldiyaa keessatti hookkara ka’ee barattoota lama galaafatee booda, yunivarsitiilee yaaddoo fi heeqamni keessatti uumame keessaa Yunivarsitiin Baahir-daar tokko yoo tahu, Yunivarsiticha keessatti caasaa ijaarameen hatattamaan odeeffannnoo walii dabarsuun waan danda’ameef, barattoota tasgabbeessuun danda’amee jira – jedhan Yunivarsitichatti – Itti-aanaa Prezidaantiin Odeeffannoo fi Komiyunikeeshinii tarsiimoo – Dr. Zawuduu Immiruu VOAf ibsuu isaanii – Asteer Misgaanaaw, Baahir Daar irraa gabaastee jirti.


Gamtaa Taajjabdootaa: Hanqinni Xixiqqaan Jiraateyyuu Filannon Hiree Murteeffannaa Sidaamaa Nagaan Xumurame

Hanqinni Xixiqqaan Jiraateyyuu Filannon Hiree Murteeffannaa Sidaamaa Nagaan Xumuramuun Waan Gaarii Mul’ate Tahuu Beeksise Gamtaan Taajjabdoota Filannoo Gamtaan Gareelee Taajjabdoota Dhaabbilee Siivilii, filannoo Hiree Murteeffannaa Godinaa Sidaamaa ilaalchisee har’a barreeffamaan ibsa baasee jira. Daa’imman umuriin isaanii filannoof hin ga’iin bakka itti sagalee kennan taajjabuu isaa akka hanqinaatti kan kaase yoo tahu filannichi nagaan xumuramuu isaa fi sababaalee ka biroo akka cimina deemsa filannichaatti hubachiisee jira – Gareen Taajjabdootaa kun. No media source currently available


Sagalee Hiree Murteeffannaa Uummata Sidaamaa Kenname Dhibbantaan 98 Ol Akka Sidamaan Naannoo Tahu Filachuu Ba’iin Har’a Labsame Beeksise

Ba’iin Filannoo Hiree Murteeffannaa Uummata Sidaamaa sagalee caalmaa Godinaan Sidaamaa naannoo haa tahu jedhuun xumurame. Boordiin Filannoo Biyyaalessaa Ibsa Gaazexessitootaaf har’a waaree booda kenneen, Shaafetaan dhibbantaa 98.51n filatamuu beeksise. Namootni miliyoona 2 fi kuma 250 caalan Sidaamaan akka godinaa tahu filatanii jiru, jedhe – Boordiin Filannoo. No media source currently available Godoon ammoo dhibbantaa 1.48n filatameera. Godoon jechuunis namootni Naannoo Kibbaa wajjin turra, jedhan ammoo 33,400 ol tahuu tu himame. Namoota filachuuf galma’an miliyoona 2 fi kuma 300 tahan keessaa dhibbantaan 99.86 jechuunis namootni miliyoona lamaa fi kuma 227 tahan sagalee isaanii kennuu isaaniilee Boordichi Filannoo Biyyolessaa Beeksisee jira. No media source currently available *Hubachiisa: Maxxansa duraa irratti dogoggoraan "...Sidaamaan akka Godina tahu..." jennee nu oofkalchaa. Sirreesinee jira.


Bulchaan Godinaa Sidaamaa Kanneen Filannoon Hiree-murteeffannaa Akka Nagaan Xumuramu Gargaaran Galateeffatan

Bulchaan Godina Sidaamaa Obbo Dastaa Leeddaamoo, qaamolee Filannoon Hiree Murteeffannaa nagaan akka xumuramu gumaachan galateeffatanii jiran. Ba’iin filannoo buufataalee Filannoorratti maxxanfame, lakkoobsi irra-caalaan mallattoon Shaafetaa kan akka Naannoon Sidaamaa hundaa’u filatanii agarsiisu tahuu Buufataalee Filannoorra naanna’ee arguu isaa, dubbate – gabaasaan keenya filannoo sana hordofuuf Hawaasaatti argamu. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Manni-maree IHADEG Bakka Addi Bilisummaa Uummata Tigiraay Hin Jirretti Gaaffii Walitti-dabalamanii Paartii “Biltsiginnaa” Uumuu Raggaasise

Paartiin IHADEG, gara paartii tokkicha gamtaa lammiilee hammateetti cehuuf deemsa jalqabe, har’a walga’ii mana-maree isaa har’a eegale irratti itti fufee jira. Manni-maree kun, koree hoji raaw’achiistuu isaatiin gaaffii walitti-dabalamuu dhihaateef sagalee guutuudhaan raggaasisuu isaa – Miseensi koree hoji raaw’achiistuu IHADEG – Obbo Fiqaaduu Tasammaa Televiiziyoona biyyattiitti dhihaachuun beeksisanii jiran. Boor immoo seera ittiin bulmaataa paarticha haaraa irratti mar’atee ka raggaasisu tahuunis eegamaa jira. Marii har’a geggeessame irratti, paartichi ilaacha siyaasaatiin gara Mirgaatti yokaan gara Bitaatti otuu hin dayya’iin karaa giddu-galeessaa qabatee ka deemu tahuu – Obbo Fiqaaduu Tasammaa ibsa har’a kennan sanaan dubbatanii jiran. Sagantaa siyaasaa Paarticha haaraa “Biltsiginnaa Paartii” jedhamee irratti mari’atamee raggaasisamuu isaallee beeksisanii jiran – Obbo Fiqaaduun. Gama biraatiin Paartiilee EHADEG-n hundeessan keessaa tokko ka tahe Addi Bilisummaa Uummata Tigiraay yokaan HIWEHAAT, kaleessa ibsa baaseen, deemsi paarticha gamtaa diiganii paartii haaraa uumuuf deemamaa jiru kun ka deemsa seeraa eegee hojjetamaa jiru waan hin ta’iiniif, Manni-maree EHAADEG-s ajandaa walitti-dabalamuu paartiilee irratti mari’atee murtii dabarsuuf aangoo seeraas tahe siyaasaa waan hin qabneef, walga’ii kana irratti argamuu hin danda’u, jechuun beeksisee ture.


Filannoon Hiree-murteeffannaa Sidaamaa  Rakkoo Malee Geggeessamaa Oole

Filannoon Hiree-murteeffannaa Naannoo Uummattoota Kibbaa, Godina Sidaamaa karaa nagaan adeemsifame jedhan, filattootni fi geggeessitootni godinichaa. Heddummina uummata sagalee kennuuf hiriiree irraa kan ka’e wal-muddinsa mul’ate irraa kan hafe rakkoon uumame akka hin jirre dubbatu. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Filannoon Hiree Murteeffannaa Uummata Sidaamaa Nagaan Adeemsifame

Filannoon Hiree Murteeffannaa Naannoo Uummattoota Kibbaa, Godina Sidaamaa karaa nagaan adeemsifame jedhan, filattootni fi geggeessitootni Godina Sidaamaa. Suuraalee Bakka Filannoo\nHiriira irratti dhiphina mullate malee rakkoon birla hin muudanne jedhameera.


Filattoota Miliyoona 2.3 tu Filannoo Hiree-murteeffannaa Sidaamaatiif Galmeeffame

Galmeessuun sagalee-kennitootaa ka Filannoo Hiree Murteeffannaa Godina Sidaamaa guutummaatti karaa nagaan xumurame jedhan, Walitti-qabduun Boordii Filannoo Biyyaalessaa Itoophiyaa - Aadde Burtukaan Miidhagsaa. Filannoo Hiree Murteeffannaa Uummataa Godina Sidaamaaf, filattoonni Miliyoona Lamaa fi kuma dhibba sadii tahan galma’anii jiru, jedhan. Kan deemsa Filannichaa hordofuuf gara sanatti imale – Naakoor Malkaa tu Hawaasaa irraa gabaase. No media source currently available *Maxxansa duraa irratti "Filattoota Miliyoona 2.5 tu Filannoo Hiree-murteeffannaa Sidaamaatiif Galmeeffame" kan jenne dogoggoraan waan ta'ef nu oofkalchaa. Lakkoofsi filattootaa miliyoona 2.3.


Koreen Hoji Raawwachiistuu IHADEG Wixinee Sagantaa Paartii Walitti Makame Irratti Mar’achuun Mana Mareetti Dabarse

Koreen hoji raawwachiistuu IHADEG paartii kaleessa sagantaa walitti dabalamuu paartilee ilaalchisee marii bal’aa geggeessuu dhaan mana maree IHADEG-tti dabarsee jira. Koreen hoji raawwachiistuu kun wal ga’ii isaa har’as kan itti fufe yoo ta’u wixinee seera naamusa walitti dabalamuu paartichaa irratti kan mari’atu ta’uun illee ibsameera. Koren hoji raawwachiistuu IHADEG qabxilee ijoo ta’an shan irratti mari’atee walii galtee irra ga’uu isaa miseensa koree hoji raawwachistuu IHADEG kan ta’an obbo Feqaaduu Tesemmaa VOAf ibsaniiru. No media source currently available


Gazexxeessaa Gameessi Itiyoophiyaa Du’an Boqotan

Gazexxeessaa gameessaa fi Diploomaatii kan turan maqaa addaa Ahaaduu Saaburee jedhamuun beekaman dhukkubsatanii wal’anamaa eega turanii booda umrii isaanii 94tti du’an boqotanii jiru. Bara bulchiinsa mootii Haayle Silaasee itti gaafatama mootummaa kan sadarkaa adda addaa irra hojjataa kan turan Ahaaduu Saaburee Yunaaytid Isteets Loos Anjalas keessatti du’anii achuumatti sirnii awwaalacha isaanii rawwatamuu Oduu Gabaasaan keenya Daani’eel Araagaaw gabaasee jira.


Hiree Sidaamaa murteessuuf nama miliyoona 2tti filannoof galmaahe

Akka boordiin filannoo Itoophiyaa jettetti ummatii Sidaamaa naannoo mataa ufii qabaachuu ykn ammo naannuma kibbaa jala jiraachuuf murteeffachuuf bahee galmaahe.  Nagumaan bahanii galmaahanillee jedha itti aanaa bulchaa magaalaa Hawaasaa Xiraatuu Beyyenee.  "Abbaa referendemii tanatti daramuu fedhu cuftii duula filannoo fi filannoon duuballeetti qooda keessaa qabachuu dandahuu waan hedduu miyeessaniif.”  Murtii ufiin murteeffachuu tanaaf jedhanii hujiin mootummaan miidhamte hin jirtuu isumaa haga duriillee caala lafii misoomatti jirtii namii murtii kennuuf galmaahuu dhowwatanilleen hin jiru jedha.  Gama kaaniin ammoi Hawaasaan akka itti aanaan bulchaan kun jedhetti nagaa ufiitti deebi’uutti jirti.  Bulchoota biyya nagaa dhowwanii wanjala hojjachuun shakkan jedhanii shakkan 129 keessaa 117 qaaqqaban.


Filannoo Hiree-Murteeffannaa Sidaamaf Uummanni Sagalee Kennu Heddumminaan Bahuun Himame

Filannoo Hiree-murteeffannaa yokaan Riferendemii Sidaamaa irratti, hanqinni buufatoota filannoo fi kaardiilee filannoo waan uumameef, kaardiilee filannoo dabalataa maxxansuu fi buufataalee filannoo dabaluuf hojiin kan hojjetamaa jiru tahuu Boordiin Filannoo Biyyoolessaa beeksisee jira. Gorsituun Koomiyunikeeshinii Boordii Filannoo – Sooliyaanaa Shimellis ibsa kennaniin, magaalaa Hawaasaa caalaa baadiyyaa biyyattii uummatni sagalee kennu heddumminaan ba’uu himanii jiran.


Hidha Abbayaa Ilaalchisee Ibsa Kenname

Ministeeronni dhimmootii alaa Masrii Itiyoophiyaa fi Sudaan akkasumas jiloonni isaanii minstrii maallaqaa Yunaayitid Isteetisii fi prezidaantii baankii Addunyaa waliin Kamisa Sadaasa 6 Washington DC keessatti wal arganii jiran. Hidha abbayyaa bishaaniin guutuu fi akkaataa hojii isaa irratti walii galtee qindoominaa, waarinsa qabuuf garee mara fayyadamaa taasisu akkasumas ejjennoo isaanii kanas akka ibsa qajeelfama bara 2015tti hojii irra oolchuuf adeemsa ifaa ta’e uummachuuf murannoo qabaachuu isaanii ministeeronni kun irra deebi’uun mirkaneessaniiru. Ministeeronni kun sadarkaa ministeerota isaanii kan bishaanii-tti kan geggeessan wal ga’iilee teekinikaa qabaachuuf walii galtee irra ga’uu isaaniis beeksisaniiru. Baankiin addunyaa fi US deggersa kan godhan ta’uu isaanii fi wal ga’iilee geggeessamu irratti tajjabdummaan akka argaman ministeeronni kun walii galaniiru. Itti dabaluu dhaanis walii galtee sana hanga Amajjii 15 bara 2020tti kan xumuran ta’uu isaniif wal ga’ii lama kan Muddee 9 bara 2020 fi Amajii 13 bara 2020 Washington DC keessatti geggeessamu irratti argamuu dhaan adeemsa jiru gamaaggamuuf walii galaniiru. Hanga Amajjii 15 bara 2020tti walii galteen irra hin ga’amu taanaan Ministeeronni haajaa alaas qajeelfama labsii bara 2015 keeyata 10 irra taa’ee jiru hojii irra kan oolu ta’uu walii galaniiru. Ministeeronni dhimmootii alaa walii galtee isaanii ennaa xumuran uummata Masrii, Itiyoophiyaa fi Sudaaniif hiika misoomaa lagi Abbayyaa qabu, barbaachisummaa walii galtee daangaa ce’ee fi walii galtee irra ga’uuf fedhii waliinii qabaachuu isaanii irra deebi’anii mirkaneessaniiru.


Itti Gaafatama Waraana Amerikaa Hajaa Afrikaa Jen. Stephen Townsend fi Muummeen Ministera Itoophiyaa, Abiy Ahmed Finfinneeti Wal Mari’atan

Jeneraal Stephen Townsend imaltuuf Jibuutii fi Sooamlee fixate Itoophiyaan bahe. Muummee Ministeraatii fi itti aanaa hajajaa waraana Itoophiyaa, Jeneraal Birhaanuu Juulaatyiin wal mari’ate. Marii tanaan hariyummaa Ethiopian,Waldaa Afrikaa jabeessanii nagaa Afirkaa gama Bahaa eegufu wal haasahan. Itoophiyaan akka jeneraal Jneraal Townsend nagaa Afrikaa gama Bahaa eegufu itti gaafatama guddaa qaba. Imaltuun jeneraala kanaa akka Itoophiyaatti abmaasaadderi US, Maaykil Renberger jedhetti jijjiirma Itoophiyaa gargaaruu agarsiisa. Jeneraalii kun bulchoota Waldaa Afrikaalleen ya wal haasahan.


Sidaamaa Keessatti Uuummata Sagalee Kennu Galmeessuun Kamiisa Borii jalqabama: Bordii Filannoo

Mgaala Hawaasaa fi aanaalee Sidaamaa hunda keessatti dulli filmaataa kaleessa jalqabame har’as itti fufee jira.Bordiin Filannoo har’a akka beeksiseetti hojiin kanneen sagalee kennan galmeessuu bor Sadaasa 07 bara 2019 jalqabama. Wirtulee sagalee itti kennan kan magaalaa Hawaasaa fi naannoo isheetti wanni galmeessuuf barbaachisu martii dhaqqabuu wal-taasiftoonni ibsanii jiru. Sidaamaan bulchiinsa naannoo of-dandeessa gochuuf sagalee kan danda’u nama umriin 18 ykn sana kan caaluu, jiraataa Hawaasaa fi godina Sidaamaa kan ta’ee fi waraqaa eenyummaa kan qabu ta’u ibsamee jira. No media source currently available


Murtii Uummataa Ka Naannoo Sidaamaaf Duulli Dadammaqiinsaa Eegale

Murtii uummataa Sidaamaaf har’a magaalaa Hawaasaa fi aanaalee naannoo keessatti sochii dadammaqiinsaa geggeessuun jalqabameera. Sidaamaan naannoo ta’ee akka ijaaramu qaamni barbaadu “Shaafeettaa” filadhaa jechuun dadammaqsaa kan jiru yoo ta’u sochii kanas hoogganaa kan jiru mootummaa naannoo Sidaamaa ti. Bulchaan naannoo Sidaamaa obbo Destaa Ledaamoo waltajjii masqalaatti ba’ee sidaamaan naannoo ta’uu isaa kan ittiin mirkaneessa mallattoo Shaaffeettaa filachaa jechuu dhaan duula sana mul’inatti jalqabsiisaniiru. Gaabaasni kan Yoonaataan Zabdiyoosi. No media source currently available


Ministeerri Haajaa Alaa Amerikaa Mummicha Ministeera Itiyoophiyaa Bilbilaan Haasofsiisan

Maayik Pompeeyoo mummicha ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahamd waliin bilbilaan har’a kan dubbatan yoo ta’u badhaasa Nobeel kan nagaa isa 100ffaa injifachuu keef baga gammaddee ittiin jechuu isaanii waajirri dubbii himaan ministrii haajaa alaa Amerikaa beeksisee jira.. Yunaaytid Isteetsii fi Itiyoophiyaa gidduu hariiroon jiru cimuu akka qabu akkasumas Itiyoophiyaan jijjirama seena qabeessa argamsiifte Amerikaan kan deggetu ta’u Pompeeyoon ibsanii jiru. Kana malees mormii hokkaraan guutamee kan dhiyeenya kana Oromiyaa keessatti gaggeeffame fi rakkoo walitti-bu’iinsa gosaa karaa nagaan furuun barbaachisaa ta’u dubbatan. Angawoonni lameen dhimmootii kutaa Sanaa irratti dubbatanii walii galtee nageenyaa Sudaan Kibbaa irratti hundaa’uun mootummaa tokkummaan ijaaramuu kan waaraa akka hundeeffamuuf Dr. Abiyyi deggersa akka godhan Pompeeyoon gaafatanii jiru. Pompeeyoon Twitarii ofii irratti akka barreesantimummicha ministeera Abiyyi Ahamd haasofsisuu koof gammadeera jedhan.


Qophii Murtii Hiree Ummata Sidaamaatiif Nama 6,000 caalaa leenjisuutti jiran

Sidaamaan ykn naannoo ufi dandeette taatee baatii ykn ammoo naannuma Kibbaa jalatti bulti.Boordiin filannoo nama hujii tana qindeessu 6,400 leenjisuutti jirti Leenjii tana irratti akka daarekterii odeeffannoo boordii filannoo Itoophiyaa Soliyanaa Shimellis jettetti maanummaa murtii ummataa, maalummaa filannoo seera qabduu akka kaardii itti lakka’anii fi waan hedduu. Duula murtii ufii ufiin murteeffachuu tana Onkololeessa 25 haga 30 media irratti jalqaban. Hujii tana dhaabbilee ummataa hojjatan, paartilee siyaasaatii fi qaama akka akkaatti hojjachuu dandaha. Yoo wannii cuftii akka dansaa deemte murtii ummataa irratti buufata filannoo 690 jiraata. Godinii Sidaamaa fedhu citee naannoo ufii tahaa tahuu baannaan akkuma amma jirutti jiraataa tun ummatatti bahee waan jedhu jedha.


Raashiyaan Hariiroo Itiyoophiyaa Waliin Qabdu Cimsuu Akka Feetu Beeksiste

Prezidaantiin Raashiyaa Vlaadmir Putin gumii Afriikaa fi Chaayinaa Mooskoo keessatti geggeessame irratti gita isaanii kan Itiyoophiyaa Abiy Ahimed fi hoogganoota Afriikaa kanneen biroo waliin wal arganii mari’ataniiru. No media source currently available Prezidaantiin Raashiyaa gumii yeroo jalqabaa kan Raashiyaa fi Afriikaa Mooskoo keessatti geggeessame irratti hoogganoota Afriikaa hedduu simatanii jiran. Raashiyaan ardii warren gama dhiyaa fi Chaayinaa hidda gad fageeffatan keessatti dhiibbaa ishee dabaluu feeti. Preziaant Vlaadimir Putin har’a gumiin sun banamu haasaa dhageessisaniin Raashiyaan hariiroo daldalaa Afriikaa keessaa qabdu dacha dabaluu feeti jedhan. Prezidaant Vlaadmir Putin akka jedhanitti daldalli Raashiyaa fi Itiyoophiyaa gidduu jiru dhuguma xiqqoo dha, kanaaf akkaa irratti hojjechuu qabna jedhan. Muummichi ministeeraa Itiyoophiyaa Abiy Ahimadis gama isaaniin ennaa Itiyoophiyaan walabummaa fi abbaa biyyummaa ishee eeggachuuf dirqamtu, Raashiyaan yeroo mara nu waliin dhaabachuu isheef nan galateeffadha jedhan. Raashiyaan misooma irratti michuu ijoo keenya ta’uu ishee nan mirkaneessa, Itiyoophiyaanis wal ta’iinsa jiru daran cimsuu barbaaddi jedhan.


Muummeen Ministera Itoophiyaan Masriin falamtullee Itoophiyaan hidhaa Abbayaa 'hinuma fixxi' jedhee mirkansee parlaamaatti hime

No media source currently available Dr., Abiy Ahmed hardha waan akka akkaa irratti parlaamaa biyya isaatiin wal mari'ate. Hujii hidhaa Abbayaa irratti Masriin yaadaan wal dhaquutti hin jirtu wal dhabaaf jennee waraana hin hiriirsinuu taatullee akkuma Tezezee,Gibee Sadeessoo findhe Abbaayaallee findha jedhe. Dr Abiyyii fi pirezidaantiin Masrii hujii hidhaa abbayaa irratti kora Afrikaa fi Raashiyaa irratti wal arguuf kurfoo jiran. Akka muummeen ministeraa jedhetti hujii hidhaa abbayaatiin Itoophiyaan Masrii fi Suudanillee hin miitu. “Gaafa hidhaa laga Tekezee hojjannu guddoo iyyan,gaafa Gibee sadeessoollee akkasuma,Olloota keenna qofaa mitii UNESCO faallee akkanuma iyyaan. Ammallee sunumatti jira.Adoo hujii tanallee akkuma Gibee findhee findhee akkana hin tahan.Parlaamaan itti herreguu male.” Waan muummee ministeraa kora palaamaa irratti deebii itti kennee keessaa ta dhibiin waan warra media ufii qabaatu ka biyya keessa jirtuuti. Akka jecha isaatti Miidiyaan hagii tokko nagada birrii,gosaa fi amantitti jira. Tana taanaan mootummaan jara kana hin adaba. Abbaan taayitaa tamsaa biyyoolessaa adoo hujii miidiyaa hin rakkisnee seeraan ammoo hojjachiisuu male jedha. “Isaniin lammii biyya alaa miidiyaa keessan qabdan,isaniin paaspoortii Itoophyaa hin qamne miidiyaa keessan qabdan gaafa bal’inna asi tapachaa gaafa dhiphuu ammoo biyya teessanitti nurraa galtan.hujii miidiyaa ballisuuf obsuutti jirra,”jedhe. Tana maleellee yoo ammoo nagaan Itoophiyaa rakkoo keessa seene “afaan amaaraa, afaan Oromoo dubbadhu tarkaanfii fudhannu malee akka hin teenne qalbiin hubadhaa.Nu lafa dhibii hin qamnu qamnu.Yoo karaa nagaatiin hojjattan ..eeyee tahuu baannaan nagaduuf hojjannaan ammoo nagaa fi demokiraasii teenna rakkoo keessatti hin dhiifnu.” Taatullee muummee ministeaa media warra paaspoortii biyya alaa qabu itti gaafataman hojjatu jedhe kana diidessee maqaan hin yaamne. Namii ammoo yaada mataa ufi jechuuit jira.


Bokkaan Kaaba Keeniyaatti Roobe Mana Jiraattotaa Balleesse

Kaleessa bokkaan Kaaba Keeniyaatti roobe lolaa uumee qe’ee nama hedduu balleessee jedhu jiraattonni. Bokkaa booda lolaan lola’e kutaa Bulchiinsa Maarsabiit naannolee Waaldaa fi Solooloo garmalee miidhuu angawootni VOA’f himanii jiru; Galmoo Daawit dabalata qaba. Kaaba Keeniyaa fi kibba Oromiyaa godina Booranaa bokkaan roobaa jiru jiraattotarraa miidhaa geessisaa jira jedhu jiraattonni. Keessumaa Kaaba Keeniyaa kutaa bulchiinsa maarsabiit jedhamtutti bokkaan kaleessaa kaasee roobaa jiru, qabeenya namaa fi horii manaarraan miidhaa dhaqqabsiisaa jira. Bokkaa kanaan naannoo Waaldaa fi Soloolootti lagni guute manas jigsee qabeenya namni alaa qabu kaanis balleesseera. Aab Galma Dabbasoo abbaan araddaa Solooloo duraanii fi jaarsi biyyaa, waan bokkaan roobe geessisaa jiru akkasitti himan. Dhaabbati Haala Qilleensaa Keeniyaa Kaaba Keeniyaa fi kibba Oromiyaa bokkaan roobuu ammallee itti fufaa jedhee raaga himee warri bakkeen kana jiraatan of eeggannoo akka taasisan akeekkachiisee jira. No media source currently available


Paartiin Ibiddaa fi Cidii Ta’an Walitti Makamuu Hin Danda’an:ABUT

Ibsi Bahe Qaama Jijjiiramni Itti Dhufee fi Uummata Bakka Hin Buuneetu Baase: Mootummaa Koreen Giddu-galeessaa Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay yokaan HIWEHAAT, kora isaa guyyoota toorbaaf geggeesse xumuratee ibsa baasee jira. “Paartiin ibiddaa fi cidii ta’an walitti makamuu hin danda’an. Yoo walitti makamanis ADWUI yokaan IHADEGn diiguu irra taree biyyattiillee diiga,” jedha – Ibsi Koreen Giddu-galeessaa HIWEHAAT baase kun. Gama biraatiin Waajira Muummicha-ministaraa Itiyoophiyaatti Itti-gaafatamaan Preesii Obbo Nigusuu Xilaahuun ibsa HIWEHAAT kana ilaalchisuun ibsa kennaniin “ibsi bahe sun qaama jijjiiramni dhufeef irraa otuu hin taane qaama jijjiiramni itti dhufe – kan uummata bakka hin buune irraa ti. Sababaan isaa gurmuun ibsa sana baase jjjiirama sana irraa kan ka’e dantaan irraa cite jiraachuu isaa fi xuuriin sun akka deebi’u hawwuu isaa agarsiisa,” jedhanii jiran.


Paartiin Mormituu Kan Somaalee Haaraan Hundeeffame

Paartiin mormituu Kan Somaalee haaraan kaleessa kan hundeeffame yoo ta’u miseensoonni koree walii gala walgahii jaarmayicha bu’ursuuf Dirree Dawaa keessatti gaggeeffame irratti filataman. Dura ta’an paartichaa akka jedhanti lammiwwan Itiyoophiyaa martuu jaarmayaa kana seenanii waliin hojjachuu akka danda’an ibsanii kunis caasaa Demokraatawaa isa dhugaa biyyatti keessatti diriirsuuf akka ta’e hubachiisan. Paartiin kun kan biyya alaa irraa kan seene ta’u ibsamee jira.


Naannoo Kibbaatti Jandoo Roobaatiin Lafti Citee Namoota 23 Fixe

Bulchiisa naannoo Kibbaa, aanaa addaa Kontaa keessatti lafti cituu irraa kan ka’e namoonni 23 du’uu isaanii bulchiisi aanichaa beeksisee jira. Itti-gaafatamaan Aadaa fi Toorizimii fi Dhimmoota Koomiyunikeeshinii Mootummaa aanaa addaa Kontaa, Obbo Taakkelee Tasfuu ibsa kennaniin, kaleessa halkan akka lakkobsa Itiyoophiyaatti gara sa’atii kudhaniitti balaa dhaqqabe kanaan kanneen lubbuu dhaban miseesota maatiilee shanii tahuu isaanii fi kanneen keessaa 13 dubartoota kaan dhiirota tahuu dubbatanii jiran. Akka jecha isaaniitti, maatiilee ganda Ammayyaa jedhanmu keessa jiraatan, halkan jandoo hamaa bu’een, otuu halkan hirriba keessa jiranii lafti ittiin cite. Lafichi humna namaan qotamee haga ammaatti reeffi namoota 12 ka baafame yoo tahe, kanneen hafan ammallee barbaadamaa jira – jedhama.


Itti-aanaa Kantiibaa Dirre-Dhawaa: Kan Nageenyaa Uummataa Jeequ Darggoota Seeraa-ala Gurmaahan

Rakkoon nageenyaa magaala Dirree-Dhawaa balaa dargaggonni seeraa ala gurmaa’an geessisan irraa kan madde, jedha Bulchiinsi Magaalattii. Itti-aanaa kantiibaan magaalaa Dirre-Dhawaa, Obbo Kadir, Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennaniin, “namoonni nagaa hawaasa magaalattii booressan kuniin maqaa sabaatti dahachuu barbaadu. Saba kamuu bakka hin bu’an,” jedhan. Tarkaanfii seeraa fudhatanii, nageenya uummataa mirkaneessuuf bulchiinsi isaanii qophaa’uullee dubbatu. Gaaffii fi deebii guutuu caqasaa. No media source currently available


Nagaa Fi Araarri Bu’uura Guddina Biyyaati: Komiishina Nagaa Fi Araaraa Itiyoophiyaa

Koomishinni nagaa fi araaraa, bulchiisa naannoo Kibbaa keessatti hojii araaraa fi nagaa geggessu ilaalchisee, har’a itti-aanaa prezidaantii naannichaa waliin, waajira isaaniitti mari’atee jira. Dura taa’aan komiishina araaraa fi nageenyaa abuuniin Kaatoliki kaardinaal Biraane Yesuus Abbaa Suraafeel akka jedhanitti uummattoota Itiyoophiyaa gidduu kan ture haaloo fi jibbiinsa dhugaa fi haqa irratti hundaa’uu dhaan nagaa fi araara buusuun barbaachisaa dha jedhan. Komiishinichi kana gochuuf baatilee saddeet dura hojii jalqabe. Bulchitoota naannoo waliin mariin geggeessamu illee qaamuma kanaa ti jedhan. Dura taa’aan komiishina kanaa mootummaan naannoo komiishina nagaa fi araaraa waliin hojjechuu dhaaf kaka’umsa guddaa inni qabu jedhan illee ajee’iffataniiru. No media source currently available


Dahalattoota Tigraay Kanneen Sababaa Gosaa fi Siyaasaan Hidhamaniif Dhaabanna.Garee Hundeeffame

Sochiin dhalattoota Tigraay kan sadarkaa addunyaa namoota siyaasaaf jecha hidhaa keessa jiraniif mallattoota namootaa walitti qabaa kan jiru ta’u beeksiise. Mallattoo namoota kuma 20 walitti qabuun sababaa gosa Tigree ta’aniif jecha qofa akkasumas sababaa siyaasaan kanneen hidhaa keessa jirani/ komiishina mirga dhala namaa kan tokk mootummotaatti kan dhiyeessu ta’uun ibsamee jira. Abbaan alangaa mummichi kan federaalaa gama isaan sababaa gosaa fi siyaasaan dhalattoota Tigraay kanneen himannaan irratti dhiyate hin jiran jedhan.


Itiyoophiyaatti Ambaadaaddeerri Ameerikaa Maqalee Daawwatan

Itiyoophiyaatti ambaasaaddorri Ameerikaa Maaykil Raayner kaleessa magaalaa Maqalee daawwatanii jiru. Turtii isaaniitiinis adeemsa nagaa Iiyoophiyaa fi Eertraa ilaalchisuu dhaan Yuniversitii Meqelee keessatti hayyoota waliin mari’ataniiru. Daayrikterri dhimmootii sadarkaa addunyaa kan Yuniversitichaa obbo Goo’itoom Tegeny VOAf akka ibsanitti ambaadaaddrichi waggaa darbe adeemsi nageenyaa Eetraa fi Ityoophiyaa gidduutti jalqabame haala barbaadameen maaliif itti hin fufne? Daangaan maaliif cufame kan jedhu irratti hayyoota waliin marii geggeessaniiru. Gaaffii kanaaf hayyoonni ennaa deebisan biyyoota lamaan gidduu hariiroo jiru waltaalee kan hirmaachise miti kana ilaalchisuun rakkootu jira jechuu isaanii obbo Goo’itoom dubbataniiru. Mootummaan Ameerikaa Yuniversitii Maqaeef deggersa inni godhu illee ambaasaaddor Maaykil Raayner waliin mari’achuu isaanii dubbataniiru jedha Mulugeta Atsbeha Maqalee irraa.


Hidha Laga Abbayyaa Irratti Mariin Gaggeeffamu Danqamee Jira: Masrii

Itoophiyaa Masrii fi Suudan hidha abbayaa waliin jaaruutti jiran. Ijaarsii kun amma gama Masriitiin falmii uumuutti jira. Masriin akka jaarsii araara addunyaa dubbii tana ilaaluuf feeti. Itoophiyaan ammoo jechii Masriin kun waan hujii gufachiisaati jette.Yunaaytid Isteetes immoo biyyii sadeenuu akka faayidaa irra argatanittii wal hubachaa waliin hojjachuu malan jetti. Waaltaa qorannoo tarsimoo kan Afrikaaf qorataa kan ta’an Jooseef Siiegel waliin marii gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Maqalee Keesstti Leenjiin Kennamee Kan “MADDAMAR” Mormiin Isa Mudatee Jira

Waajjira IHAADIIG irraa leenjii waa’ee “ MADDAMAR” kennuuf kanneen torban dabree magaalaa Meqelee imalanii jiran leenjii kenname irratti hogganni naannoo mormee jira. Angawoota sadarkaa olaanaa fi giddu galeessaa kan Adda Bilisumma Uummata Tigraay (TPLF)leenjii kenname kun caasaa ADWUI kan hordofee miti akkasumas yaada gartuu tokkoo miseensootaa fi hogganoota ka biro irratti fe’uu fi naamuusa paartii kan cabsee jedhan. Waan adda addaa irraa yaada walitti fudhuun yaadii isaa illee maal akka ta’e haala hin beekamneen eenyuuf akka qabsaa’uu hin ibsu jedha. No media source currently available


Naannoo Axaayeetti Tasgabiin Bu’eera.: Angawaa

Dheengaddaa fi kaleessa naannoo Amaaraa godinaa Shawaa Kaabaa aanaa Efraataa fi Gidim naannoo Haxxaayyeetti akkasumas kan olla asana jiru – godinaa addaa hawaasa Oromoo keessatti hookkarri uumamee ture har’a qabbanaa’ee jira – jechuun humnoonni naga-eegumsaa fi jiraattonni dubbatanii jiran. Itti-gaafatamaan bulchiisaa fi nageenyaa aanichaa kaleessa ibsa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf kennaniin, “kanneen dhukaasa banan hidhatoota meeshaalee akka Matarayeessii fi Isnaayipperii qabatan” jechuun dubbatanii turan. Kan VOAf yaada isaanii kennan – jiraataan Kaarraa Qoree tokko “ammallee haalawwan akka wal muddinsi sun hammaatu gohan waan mul’ataniif humni naga-eegumsaa amansiisaan naannoo sana qubsisamuu qaba” jedhan. Achuma aanaa sana keessa – naannoo Maajeteettis har’a ganama sagaleen dhukaasaa dhaga’ame – jedhama. Gabaasaa Mesfin Arraagee Caqasaa. No media source currently available


US rakkoo Gonderii fi naannoo isii jirtuuf imaltuu achitti dhaqan akka dhiisan hajajje bulchinsii naannoo Amaaraa ammoo lafti 'nagaa' jedha

Akka embaasiin Amerikaa Finfinnee jiru jedhetti Goonderii fi naannoo isii dibbeessaa qawweetti jiraa, karaan cufaa qabeenna hedduu balleessanillee. Bulchiinsii Amerikaa akkan namii sunitti hin yaanee fi ufi eegatu dhaaame. Taatullee bulchiinsa poolisiitii fi warrii naannoo sunii dubisan laftii nagaa jedha. Abberee Adaamuu koomishinera poolsii naannoo Amaaraati. “Waan media irratti odeessanii fi dhugaan lafa jirtuu waltuu hin dhiayattu.Ani Gonder jiraa laftii nagaa calla. Tana ummata keennatti himuu fedhallee.” Embaasiin Amerikaa Finfinnee jiru ammoo akka namii waan jiraa dansaa quba qabaatee mirgaa fi bitaa ufi tissue gaafate.


Ajjeechaa Naannoo Kibbaa, Godinaa Oomoo Keessaan Walqabatee Shakkamtoota 40 Tu Qabame

Naannoo Uummatoota Kibbaa, godinaa Oomoo keessatti, hojjetoonni warshaalee sukkaaraa ijaaran, yakki ajjeechaa kan irratti raw’atamaa jiru tahuu VOAtti dubbatan. Waldaan hojjetootaa Korporeeshinii Sukkaaraa Itiyoophiyaas, hojjetoonni isaa ka jalaa ajjeesamaa jiran tahuu ibsee, “hojjetoonni tokko tokko, sodaatanii hojii gad-lakkisanii deemaa jiru,” jedha. Biiroon Bulchiisaa fi Nageenyaa naannoo Kibbaa, torbanneen lama keessatti, namoonni yakka ajjeechaa fi yakkawwan ciccimootti shakkaman kanneen afurtama tahan qabamuu ibsee, godinaa sana humnoota seeraa ala hidhatan irraa bilisa gochuuf duulli jalqabamee jira, jedhu. No media source currently available


Konferensiin Nageenya Irratti Fuuleffate Maqalee Keessatti Geggeessame

Itiyoophiyaa keessatti nageenya buusuutti ka fuuleffate – Koonferensiin biyyaaleessaa tokko Maqalee keessatti geggeessamuu isaa, Mulugeetaa Atsibahaa achi irraa gabaasee jira. Mana-maree Federeeshinii Itiyoophiyaa fi Yunivarsitii Maqalee tu waliitumsuun qopheesse – Konferensii kana. No media source currently available


Haleellaa Waxabajjii Kudha Shaniin Wal Qabatee Qorannaan Geggeessamu Itti Fufee Jira: Komiishina Poolisii Federaalaa

Waxabajjii 15 bara 2011 Finfinnee fi Baahir Daaritti haleellaa raawwatametti aansee qorannaan geggeessamu itti fufee kan jiru ta’uu komiishinerri Poolisii Indeshaaw Xaasew VOAf ibsaniiru. Qorannaan sun boodatti harkifate ka jedhus sirrii miti jedhan komishinerichi. Yeroo hanga tokko akka fudhatu illee ibsaniiru. Poolisiin qorannaa jalqabamee ture ilaalchisuun ibsa kennuu isaa kan yaadachiisan komiishinerichi ennaa xumuramus qaama dhimmi ilaaluuf uummataaf ni ibsama jedhan. No media source currently available


Shaakala Itiyoophiyaa xiqqeessuu ijoollee keenya hin dhaalsisnu: Dr. Abiyyi

Shaakala Itiyoophiyaa xiqqeessuu ijoollee keenya hin dhaalsisnu. Itiyoophiyaan biyya sabaaa fi sab-lammoota hedduu, biyya hordoftoota amantiilee adda addaa ti, ka jedhan – Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Dr. Abiyyi Ahimed, mootummaan isaanii hundinuu waliigalteen akka jiraatu kan hojjetu tahuu ibsan. No media source currently available Naannoo Uummatatoota Kibbaa, godinaa Kafaa, magaalaa Boongaatti argamuudhaan jiraattota waliin kan marii geggeessan – muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa kun, waa’ee bulchiisa naannoo akka haaraatti ijaarrachuu ilaalchisee gaaffiileen naannoo sanatti ka’aa jiran, waliin dubbii fi marii gad-fagoo geggeessamuu booda deebii argachuu akka danda’an dubbatan.


‘Karaa Guddaan Ala Daandiin Itiyoophiyaa fi Keeniyaa Wal Qunnamsiisu Cufaadha’ Jiraattota Mooyyalee

Daandiiwwanii kun wal dubbii bulchiinsa mootummoolee lameen male raawwatee jedhu Hoogganaan Biiroo Daldalaa Aana Mooyyale Torbeen dura, mootummaan Keeniyaa daandii guddaa Mooyyalee ka Itiyoophiyaan wal qunnamsiisuun ala kan jiran daandilee lafoo kaaniin daldalli dhorkamuu ka beeksise. No media source currently available Mootummaan Keeniyaa dhimma nageenya to’achuun dabalata, daldala seeraan alaa naannootti ballate jedhe to’achuufan murtee kana fudhee jedhe. Waajjirri Dhimma galii keessoo biyyattii daandiin guddaan gibira itti kaffalan jiraatus daldaltoonni karaa kana dhiisuun biyyattii guyyaatti gara doolaara kuma soddomaa kisaarsaa jiru jedhe. Garuu jiraattonni murteen mootummaa keeniyaa fudhate kun miidhaa nurraan gaha jedhu. Jiraataan Mooyyale yaada isaanii VOA’f kennan tokko meeshaaleen daandiiwwan dhoggaman kanaan darban kan qaraxaaf gahan mitii jechuun dubbatan. Akka jiraatan kun jedhanitti daandiin gama gulad jirus ni cufama jedhamus sun haga yoonaa banaadha jedhan. Obbo Diida Waariyoo hoogganaa waajjira daldalaa aanaa mooyyaleeti tarkaanfii kana bulchiinsi Mooyyalee gama Itiyoophiyaa jiru quba hin qabu jedhu. Obbo Diidi dabalanii, gama guladiin daandiin jiru banaa waan ta’eef murteen kun ammoo daldaltoota waantota xixiqqaa daldalan waan miidhuuf mootummaan keeniyaa akka keessa deebi’ee ilaallu gaafachuuf jirraa jedhu. Akka obbo Diidatti omishootni daandilee cufaman jedhaman kanaan daddarban omishaalee, qaraxaf hin geenyedha, mootummaan Keeniyaa garuu, nageenyaaf jecha, darbees galii biyyaaf argamsiisuuf jechas warri asiin dabru kun dhaabbachuu qaba jedha.


Waldaan Kirstaanaa Orotodoksii Hiriira Fulbaana 4tti Waame Yeroo Biraatti Dabarse

Waldaan Kirstaanaa Orotodoksii Itiyoophiyaa, buufata lallaba Fifnfinnee jala kanneen jiran qaamonni adda addaa dilbata dhufu kana jechuun akka lakkoobsa Itiyoopiyaatti Fulbaana afru bara 2012, Finfinnee keessatti akka hiriira nagaa bahaniif waamicha taasisee ture yeroo biraatti jijjiiruu isaa, koreen hiriiricha qindeesse har’a beeksisee jira. Kaayyoon hiriirichaa, kutaalee biyyattii adda addaa keessatti miidhaa waldaa Orotodoksii irratti raawwataa jiruu fi walumaa-galatti, miidhaa sababaa amantiitiif eenyu irrattiyyuu raawwatamaa jiru mormuuf akka tahe koreen sun dubbateera.


Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Abiyyi Ahimed Ergaa Ayyaana Waggaa Darbarsan

Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Abiyyi Ahimed, waggaa haaraa Itiyoophiyaa har’a jalqabame ilaalchisuun haasawa dhageessisaniin, “Bara wayyaawaa malee barri hamaa akka deebi’ee hin dhufne – cehumsa dhugaa tahe ijoollee keenyaaf mirkaneessuu qabna” jedhan. No media source currently available Bara 2012 seenaa jiru kanas, “bara raawwii ti” jechuudhaan, bara itti biyyattii gara carraa wayyaawaatti ceesisan akka tahe illee dubbatan.


Raayyaan Ittisa Biyyaa Itiyoophiyaa Miseensota ISIS To’annaa Jala Oolchuu Isaa Beeksise

Raayyaan ittisa biyyaa Itiyoophiyaa miseensota ISIS to’annaa jala oolchu isaa fi kanneen hin qabamin jiranis cimsee hordofaa jirachuu itti aanaa hoogganaan humnoota waraanaa Jeneraal Biraanuu Juulaa beeksisaniiru. Raayyaan waraana biyyaa itti miira itti gaafatama guddaa dhaan biyyaa fi uummata balaa irraa eeguuf hojjetaa jiraachuus yaadachiisaniiru. Jeneraalichi gaazexaa Addis Zemen waliin gaaffii fi deebii geggeessaniin, ISIS Itiyoophiyaa keessa bakka garaagaraatti socho’uuf irra deddeebi’uun yaalii godhee duraa fashalus, naannolee biyyattii keessaa kan fo’ate, leenjii kan fudhatanii fi falasama isaan namoonni cuuphaman jiraachuu mootummaan sirriitti beeka jedhan. Yeroo ammaa miseensonni ISIS maal gochaa akka jirdan, eessa eessatti sochii gochaa akka jiran, eenyu waliin hariiroo akka qaban, magaalaalee keessa kan jiran namoonni isaanii eenyuun akka ta’an, maal hojjetaa akka jiran, karoorri isaanii maal akka ta’ee fi ka biroo illee dhimmootii ibsuun hin barbaachifne illee hordoffii cimaan irratti geggeessamaa jira jedhan Jeneral Biraanuun. ISIS Itiyoophiyaa seeneera jechuun isaa uummata shorokeessuuf yaadee kan itti gargaarame waraana yaada sammuu ti kan jedhan jeneraalichi, uummati Itiyoophiyaa kana sodaatee kan rifatu miti, Iriyoophiyaa keessa seenee ISIS duulan oofa dandeettii jedhu hin qabu jechuu isaanii maddi oduu sabaa himaa mootummaa beeksisee jira.


Gambeelaa keessatti haleellaa geggeessameen hojjettoonni gargaarsa Lama Ajjeefaman

Waaltaaleen gargaarsa namoomaa martinuu sochii naannoo Gambeelaa keessatti geggeessan yeroof addaan kutuu isaanii Itiyoophiyaatti qindeessaan gargaarsa namoomaa kan Tokkummaa Mootummootaa beeksisanii jiru. Murtii kana irra ka ga’ame kaleessa naannoo Gambeelaa keessatti haleellaa geggeessameen hojjettoonni gargaarsa namoomaa ajjeefamuu isaaniif ta’uu Itiyoophiyaatti eeggataa qindeessaan gargaarsa namoomaa ka tokkummaa mootummootaa Steven Weer Omaamoo VOAf ibsaniiru. No media source currently available


Jijjiiramni Caasaa Qindeessa Hojii Waajjira Haadhoo Keessatti Argamee Hamma Sadarkaa Gadiitti Itti Fufa: Aadde Birtukaan Miidheksaa

Boordiin filannoo biyyoolessa Itiyoophiyaa filannoo gara fuula duraatti geggeessu kan biyyattii keessatti kan kana dura geggeessamaa turettii adda akka ta’uuf jiru dura teessuun boordichaa kaleessa ibsa kennaniin beeksisaniiru. Jijjiirraan waajjira haadhootti jalqabame Savekeessaa hanga sadarkaa gadiitti kan itti fufu ta’uu beeksisan. Boordichi dhiibbaa qaama kam irraa iyyuu dhufu kan hin simanne ta’uu illee ibsaniiru. No media source currently available


Paartiin Mormituu Tigraay Humnoonni Mootummaa Indaa Sillaasee Nu Dararan Jechuun Himatan

Paartiin wal ta’iinsa dimokraasummaa Tigraay magaalaa Indaasillaasee keessa sochii siyaasaa geggeessaa utuu jiranii qaamotii mootummaan hidhaa fi reebichi nu irratti raawwate jechuun komee dhiyeessan. Poolisiin magaalattiis gama isaan namni hidhames reebames hin jiru jedhee jira. Garuu eeruu hawaasa biraa dhiyaateen eenyummaa namoota sanaa gaafachuuf gara waajjira poolisiitti geessuun gaafannee gad dhiisne jedhee jira.


Dirre Dawaa Keessatti Dhukkubii Daddabraan Namoota Kuma Digdama Qabee Jira

Magaalaa Dirree Dawaa Keessatti kan bifa wereeraan ka’e dhukkubii Chukungiyaa kanneen qabaman lakkofsaan kuma 20 akka ta’an gabaasnii dhaabattoota eegumsa fayyaa agarsisee jira. Waajirri eegumsa fayyaa gandeen dhukkubii kun heddumiinaan mul’ate keessatti manaa gara manaa deemuun dawaa bifaa fi bishaan jiran dhangalaasaa akka jiru ibsamee jira. Miinisteerri eegumsa fayyaa kan Federaalaa Ogeessotaa fi Qarshii Miliyoona 1.2 Dirree Dawaaf erguu isaa Addis Chakol gabaasee jira.


Giddugalli Qorannoo fi Qu’annoo Odeeffannoo Fayyaa Biyyaalessaa Itiyoophiyaatti Baname

No media source currently available


Dhukkubni Chukunguniyaa Dirre Dhawaa Waarare Haga Ammaatti Namoota 20,000 Qabe, Jedhame

Dhibee Chukunguniyaa jedhamu Diree Dhawaatti mudate ittisuufi namoota dhibaman yaaluuf hojiin baldhaan tumsaan hojjatamaa jira jedha Institiyuutiin Fayyaa Hawaasaa Itiyoophiyaa. Institiyuutichi ibsa hardha Finffineetti kenneen akka beeksisetti namoonni Kuma Digdamaa (20,000) ol ta'an dhibee kanaan qabamanii jiru. Dabalataanis weerarri dhibee Koleeraa fi dhibee Pooliyoo kutaalee biyyatti garagaraatti akka haarawa mudachaa jiran himamee jira. No media source currently available


Itoophiyaan tapha Guutuu Afrikaa baranaa irratti warqii 6n galatte atileetota achii galanillee hardha Finfinneetti simatan

All African games dorgommii Afrikaa ganna afur afurin irratti waldorgoman.Ta barabaa waliin 12essoo. Itoophiyaan ispoortii gosa 13n iratti dorgomtee nama 280 tanaaf Morookoo,Raabat yaa’e. Itoophiyaan akka Afrikaatti 9essoo baate atileetiksiin ammoo Naayjeeriyaa fi Keenyaatti aantee sadeessoo baate. Akka daarekterii atileetiksii Itoophiyaa, Duubee Jiloo jedhetti dorgommiin baranaa ta bara 2014 Koongootti qopheessaniin wal yoo wal bira qaban guddoo caalte. Barana atileetota haaraa hedduutti irratti dorgome.Afrikaan diida Morookootti walii yaatee ispoorti gosa 24 Hagayya 19-31,Raabaatitti wal dorgomaa baate. Itoophiyaan ispoortii 13n dorgomte. Dorgommii tana biyya Afrikaa 50 caalaatti irratti wal morkate


Lafeen Mataa Qqaccee Yokaan Sanyii Dhala-Namaa Itiyoophiyaa keessatti argachuu isaanii Saayintistoonni Beeksisan

Saayintistoonni, Roobii dabre kana, lafeen mataa qaccee yokaan sanyii dhala-namaa kan umurii waggaa miliyoona sadi’ii fi kuma dhibba saddeet gahu Itiyoophiyaa keessatti argachuu isaanii beeksisan. Lafee mataa argame kun, garii ka mataa qamalee garii immoo ka mtaa namaa wajjiin wal-fakkeenya qaba jedhama. Lafeen mataa kun maqaan “MRD” jedhamuun moggaasame kun, uumama gara sanyii dhala-namaa Awustroolippikas Anamensis jedhamuutti guddatatee agarsiisu tahuu mala jedhama. Qacceen yokaan sanyiin, Awustralopitekas Afarnessis yokaan maqaa Luusii jedhamuun ka moggaafamee fi bara 1974, naannoo Affaar keessatti kan argame waliin hidhata kallattii akka qabu tu dubbatama. Lafeen mataa kun, achuma Affaar keessa bakka Luusiin itti argamte irraa kiiloo meetira 55 irratti bara 2016 argame jedhama.


Paartilen Mormitoota Naannoo Tigraay Hiraarfamaa Jirra Jedhu

Paartileen mormitootaa lama Arreenaa Tigraayii fi Tumsi dimokraasummaa Tigraay naannoo sana keessatti sochii siyaasaa gochuu irratti gama mootummaatii ka rakkoon isaan mudataa jiru ta’uu himatan. Dura taa’aan paartii Arreenaa fi itti gaafatamaan sab quunnamtii paartichaa dheengadda akka hidhamanii turan illee dubbatu. Itti gaafatamaan bulchiisaa fi nageenyaa naannoo Tigraay gama isaaniitiin dheengadda namoonni sochii hoogganoota shakkan eeruu kennaniin polisiin qabee eega qoratee booda gad lakkise jedhanii jiru.


Lammiin Itiyoophiyaa Xayyaara Keessatti Waa’ee Boombii Qoosuu Isaatiin Keeniyaatti Hidhaan Itti Murame

Lammiin Itiyoophiyaa xayyaara irratti waa’ee boombii qoosee Keeniyaa keessatti har’a hidhaan adabamuun isaa beekamee jira. Cifraayee Kebbedee Beqqelee ka jedhamu dhalatni Itiyoophiyaa kun xayyaara Keeniyaa gara Afriikaa Kibbaa balali’uuf ture keessatti waa’ee boombii waan qooseef jecha, balaliin addacitee ture jedhama. Eebla 17, bara 2019 xiyyaara buufata idil addunyaa keeniyaa Joomoo Keeniyaattaa gara Afriikaa kibbaa balali’aa ture irratti ‘boombii’ jecha jedhu qoosee qabame- Cifiraayeen.‘Qoosaa kana hiriyaa isaa akkasumas warra xiyyaara keessaa nama keessummeessan duuka qoosuu isaa abbaan alangaa mootummaa keeniyaa himata irratti baneen dhaddachaaf ibseera. Kanaanis seera Siiviil aviyeeshinii biyyattii jeeqee himati jedhu irratti banamee ji’a afran darban kana qorannaan irratti taasifamaa ture. No media source currently available


Paartileen Ejjennoo Wal Fakkaatu Qaban Maqalee Keessatti Wal Ga’ii Geggeessan

Paartilee siyaasaa jaarsolii biyyaa fi hayyoota irraa kan walitti dhufan hirmaattonni waltajjii kanaa itti aansee naannolee fi bulchiisa magaalaalee kanneen biroo keessattis mariin wal fakkaatu akka geggeessamu murteessaniiru. Hirmaattonni waltajjii kanaa ibsa ijjennoo qabxiilee 10 qabu baasaniin yeroo ammaa sirni federaalaa balaa irra akka jiru ibsaniru. Biyyattii hoogganaa kan jiru IHADEG rakkoo kessoo isaa hiikuu dhaan heera biyyaaf sirna federaalaaf eegumsa gochuu dhaan itti gaafatama irra jiru ba’uu qaba jedhan. Sirna federaalaaf eegumsa gochuun jiraachuu biyyaa waan ta’eef lammiin martinuu itti gaafatama isaa akka ba’u waamicha dhiyeessaniiru. No media source currently available


Dargaggoon Meeshaalee Teeknooloojii Adda Addaa Hojjete Beekamtii Argte

Zaddiin Kamiil dargaggeessa umuriin waggaa 18, barataa kutaa 12ffaa magaalaa Walqixxee jiraatu. Hojiilee waa’uuminsaa yokaan kalaqaa tajaajila adda addaa kennuu danda’an 28 hojjetee beekamtii argatee jira. Meeshaa balaa ibiddaa akka tasaa ka’u irraa oolchuu danda’u, gemmii yokaan Istoovii bilbila harkaa yokaan mobaayilii fayyadamuun qabsiisuu fi dhaamsuun danda’amuu fi ka biro meeshaalee teknooloojii adda addaa kalaquu isaa dubbata – Zaaddiin. No media source currently available


Tajaajilli Eegumsa Fayyaa Itiyoophiyaa Fooyya'uutu Gabaasame

Tajaajjilli Fayyaa biyya Itiyoophiyaa waggoottan sadan darban keessatti fooyya'insa agarsiisu isaa qoranaan dhimma hawaasaa fi tajaajila fayyaa irratti geggeessame agarsiisee jira. Ministarri Fayyaa, Instiitiyuutii Fayyaa Hawaasaa waliin ta'uun qorannoon geggesse kun, lakkoobsi hawwan yokaan haadholii dhaabbilee fayyaa keessatti da’anii dhibba irraa harka shantamaa ol gahuu isaa beeksise. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Gareeen ISIS Itiyoophiyaatti Fuula Deeffate

Gareen IS Itiyoophiyaa seenee hidda babal’ifachuuf karoorsuu isaa fi sochii eegaluun isaa kan beekame marsariitiiwwan garee kanaa fi miidiyaaleen sirnaa kan garee ISIS viidiyoo daqiiqaa sadiin erga mirkaneessee booda. Somaaliyaa keessatti kan argamu gareen finxaaleyyii IS Itiyoophiyaa keessaa hordoftoota fo’achuu kan isa dandeessisu ergaa jihaadaa sagalee fi viidiyoo dhaan waraabame fi barreeffamaan dhiyaate raabsuuf akka jiru ibsameera. No media source currently available Gareen ISIS duula isa haaraa dhaaf Itiyoophiyaa keessatti kan mul’atu walitti bu’iinsi gosaaf sabatiinsi dhabamuun haala mijataa akka uumeef Keeniyaa keessa kan maadheffate Daayrikterri waaltaa qorannaa Sahaan Maatew Braayden waahila keenya Afaan Somaaee Haruun Maruuf waliin gaaffii fi deebii geggeessaniin ibsaniiru. ISIS Somaaliyaa Ergaa Jihaadaa Afaan Amaaraan Dabarse Viidiyoon sun garee ISn ball’inaan kan beekamuu fi yeroo hedduu kan dhaga’amu faaruu afaan Amaaraan kan itti faarfatame ture. Gareen kun ergaa dadammaqiinsa ka biroos afaan Amaaraan wal duraa duubaan kan baasu ta’uu beeksiseera.


Matammaa Keessatti Konkolaataa Fe’umsaa Qabaman Qaamonni Nageenyaa Naannoo Sanaa Hin Beeknu jedhu

Ajajaan raayyaa waraanaa kan naannoo Matammaa Yohaannis utuu hin beekin dheengadda konkolaataa fe’umsaa kan waraanaa ti jedhaman shaniin rasaasa fe’uun gara Sudaanitti kanneen ceesisaa turan to’annaa poolisii jala ooluun qoratamaa kan jiran ta’uun ibsameera. Bulchiinsa naannoo Amaaraatti humna addaa Gondar dhiyaaf ajajaa kan ta’an Koloneel Solomoon Ashaagaarii akka jedhanti kokolaataa shanan kan dhaabsisee dargaggoota. Lakkoobsii gabatee kokolaattoota kanaa dhoqqee fi Graassoon aguugamee waan tureef dargaggonni shakkanii qaban. No media source currently available Garu ajajaan waraana addaa kan Baahir Daar jiru kan seeraa waan ta’eef gadhisaa jechuun ajajee ture.Nuti dhaqqabnee gadhisaa jenneen ni diidan jedhan koloneel splomoon. Booda yeroo qulqulleeffannu waraqaa qabatanii jiran kan seeraa miti waan jedhameef amma eegumsa jala jiru jedhan. Gabaasa guutuu caqasaa


Ameerikaa Fi Itiyoophiyaan Shororkeessummaatti Duuluuf Walii Galtee Wal Hubannoo Mallatteessan

Yunaayitid Isteetis fi Itiyoophiyaan odeeffannoo shorokeessota to’achuu ilaalchisee walii galtee wal hubannoo walii mallatteessanii jiran. Gama Yunaayitid Isteetisiin kan mallatteessan itti aanaa Daayriktera FBI fi Daayriktera waalta qorannoo dhimma shororkeessummaa Charles H. Kable yoo ta’an gama Itiyoophiyaan immoo Daayrikteraol aanaa tajaajila tika nagaa biyyoolessaa fi tajaajila nageenyaa Demelash G/Mikaa’el turan. Walii galteen sun biyyoonni lamaan gocha shororkeessummaa irraa of ittisuuf dandeettii qaban cimsuuf akkasumas odeeffannoo wal jijjiiruuf ulaagaa barbaachisu tochuuf jecha. Walii galteen sun mootummoonni lamaan rakoo shorokeessummaa beeksisuu akkasumas nageenya biyyoota lamaanii jajjabeessuuf wal ta’iinsa jiru cimusuuf cicha qaban mul’isuuf jecha.


Magaala Asosaa Keessatti Walgahiin Gaggeeffamaa Jira

Naannoleen Itoophiyaa gama Lixaa Afur dhimma nagaa fi misoomaa isaaniirratti Asoosaatti mari'achaa jiru .Waajjirri Qindeessaa nagaa fi misooma waliinii naannolee Oromiyaa fi Benishaangul Gumuz akka jedhetti "waliigalteen nagaa fi misoomaa naannolee lamaan jidduutti ni mallattaa'a. Waltajjii kanarratti waraqaawwan qorannoo hariiroo uummata naannolee kanneeniirratti fuuleffatan dhiyaataniirus jedhameera. Naakoor Malkaa gabaasa qaba No media source currently available


Maqaa Qorannaan Bellama Dheereessuun Sirri Miti: Abukaatoo Birgaadeer Jeneraal Tafarraa Maammoo Faa

Magaalaa Baahir Daar keessatti galmee Birgaadeer Jeneraal Tafarraa Maammoo faa irratti yeroon qorannaa dabalataan naaf haa kennamuu jechuun abbaan alangaa gaafachuun isaa sirrii miti jechuun abukaatoota dhimma himatamtootaa hordofan dubbatanii jiru. Manni murtii olaanaan kan Baahir Daar fi naannoo ishee dhimmi galmee maqaa dhahamee irratti falmii har’a dhiyaatee dhaggeeffatee jira. Dhuma irratti ol iyyannaa dhiyaate kana qoratee murtii kennuuf Hagayya 11 bara 2011 tti bellama kennuu isaa Asteer Misgaaneew gabaastee jirti.


Prezidaantiin Bulchiisa Naannoo Somalee Duraanii Har’a Abukaatoo Malee Mana Murtii Duratti Dhiyaata

Obbo Abdii Mohammad Umar har’a Abukaatoo isaanii malee waan dhiyaataiif jecha manni murtii maaliif akka ta’e akkasumas xalayaa ittiin mormatan akka barreeffamaan dhiyeeffatan ajajuun bellama ka biraa kennee jra. Gma kaaniin galmee prezidaantii bulchiinsa naannoo Somaalee duraanii kana irratti kan himataman namoonni shan bakka isaan hin jirreetti dhimmi isaanii akka ilaalamuuf manni murtii olaanan kan Federaala dhaddachi 4ffaan murteessee jira.Namoonni kun ammaan dura Gaazexaan waamichii godhameefii hi dhiiyaatin hafan. Himatamtoonni Kanneen biroon torba Gaazexaa irratti waamichi akka godhamuuf murtii kennamee jira. Gama kaaniin mana hidhaa Qilinxoo gubachuu waliin wal qabatee balleessaa hojjatan kanneen jedhaman himatamtoota afur irratti murtii adbaa kennuuf bellamnii kennamuun gabaafamee jira.


Koolu Galtoota Galaana Keessatti Dhuman Irraa Lubbun Kan Hafe Lammii Itiyphiyaati

Guyyoota hanga tokko dura yabala xiqqoo keessatti reeffa namootaa waliin kan argame lammiin Itiyoopiyaa tokko koolu galtoonni isa waliin turan namoonni hanqina nyaataa fi biyaaniin dhumuu isaanii ibse. Kanneen du’an keessaa lamiiwwan Itiyoophiyaa jiraachuu illee dubbatee jira. Kan umuriin isaa waggaa 38 Mohammed Adam Aaga yabala xiqqoo galaana Mediteraaniyaan irra tute tokko irraa hojjettoota baraarsaan kan argame Kibxata darbe ture. Raayyaan waraana Maaltaa Mohammed yabala sana irra koolu gala ka biroo lubbuun darbe cina jilbeenfatee utuu jiru suraa agarsiisu erga raasee booda dhimmi isaa guyyoota hedduuf mata duree marii ta’ee ture. Mohammed haala hamtuu keessa kan ture yoo ta’u erga hospitaala Maaltaatti geeffamee booda lubbuun ooluu danda’eera.


Waajjirri Barnoota Naannoo Amaaraa Barattoonni To’annaa Cimaa Jalatti Qormaata Fudhatan Jedhe

Qormaanni sadarkaa lammataa kan guutuu biyyaa ba’iin isaa maal afakkaata jedhamee utuu hin gamaaggamin kallattii adda addaan komee dhiyeessuun sirrii miti jechuu dhaan waajjirri barnootaa naannoo Amaaraa ibsee jira. Wiirtulee qormaanni itti kanname kan naannoo Amaaraa 228 keessaa barattoonni kuma 92 ta’an to’annaa cimaa jalatti qormaata sana kan fudhatan yoo ta’u yeroo sanatti to’annaan godhame laafataa dha komeen jedhu hin dhiyaanne. Ejensiin madaala barnootaa fi qorannaa biyyoolessaa hanga ammaatti naannoo Amaaraa ilaalchisee komeen nuu dhyaate hin jiru jedhe jechuu dhaan itti gaafatamaan waajjira barnootaa Dr. Yiliqaal Keffelee ibsaniiru jechuun Aster Misganaaw Baahirdaar irraa gabaasteetti.


Afriikaa Kibbaatti Ammas Baqattoota Irratti Balaan Dhaqqabe

Afriikaa Kibbaa kutaa Bulchiinsa Sooweetoo jedhamtu keessatti balaan baqattoota irratti dhaqqabe. Nahwii Musaa Itti Aanaan Hawaasa Baqattoota lammilee Itiyoophiyaa akka jedhanitti kaleessa jiraattonni naannoo dukkaana baqattootaa saamuu dubbatan. Kaleessa galgala Afriika Kibbaa kutaa bulchiinsa Sooweetoo jedhamtu keessatti baqattoonni dukkaana qaban qabeenyi isaanii saamamuu hawaasi baqattoota Itiyoophiyaa ka Afriikaa kibbaa beeksise. Naahwii Musaa Itti Aanaan Itti gaafatamaa hawaasa baqattoota Itiyoophiyaa Afriikaa Kibbaa fi dura taa’aan hawaasa baqattoota Oromoo ta’een kun mudachuu Sagalee Ameerikaaf dubbatanii jiru. ‘Ammas Nama Caalutu Hidhaa Jira’ Bakka Bu’aa Hawaasa Baqattoota Oromoo Afrikaa Kibbaa Obbo Naahwiin waa’ee balaa dhaqqabee yoo dubbatan balaa kanaan qabeenya bade fi lammii Itiyoophiyaa miidhame adda baafachuun rakkisaadha jedhan. Warri naannoo ka badii kana geessiseefis torbee achi aanu waldhabbii poolisii biyyattiitii fi baqattoota Afriikaa kibbaa jiraatan gidduutti mudate haaloo bahuun wal akka qabatus dubbatu. Namootni balaa dhaqqabsiisanis humna nageenya kabachiisuu ol turanii jedhu. ‘Mootummaan Biyyanaa “Meeshaa Sadarkaa Hin Gitne Gurgurtu” Jedhee Nu Saamaa Jira’: Baqattoota Afriikaa Kibbaa Jiraatan Miidiyaaleen biyyattii akka gabasanitti kaleessa jirattonni naannoo Sooweetoo naannawa Zola, Indeenii, Okbaa fi Orlaando jedhamanitti qabeenya fi dukkaalee lammilee biyyoota alaa hedduu saamaniiru. Balaa kana dhaabsisuufis Poolisiin Afriikaa Kibbaa yaalus warri naannoo daandii cufee balaa kana geessisuun rakkoo ture jedhu obbo Naahwiin. No media source currently available


Murtiin Kenname Akka Turu Ta’e

Meeteek ykn korporeeshiniin Eneerjii sibilaa keessatti itti aanaa hojii gaggeessaa kan turan Birgaadeer Jeneraal Haadguu Gabra Gorgis wabii qarshii kuma shantamaan akka hidhaa ba’an manni murtii Fedeeraalaa olaanaa ka Lidataa dhaddachii 10ffaan murteessee ture. Abukaatoon mootummaa ol-iyyannaa dhiyeeffateen murtiin kenname kun akka lakkobsa Itiyoophiyaatti hanga Hagayya 13 bara 2011 hojii irra akka hin oolle ajajee jira manni murtii fedeeraalaa.


Dirre Dhawaa Keessatti Weerara Dhibee Harawaatu Ka’e

Dirree Dhawaa keessatti weerarri dhukkuba haaraan Chikuun Guniyaa ka’uu waajjirri eegumsa fayyaa magaalattii beeksisee jira. Dhibeen kun kana dura naannoo Affaarii fi Somaalee keessatti argamuun gabaasameera. Hanga yoonaa mallattoon dhibee kanaa kan irratti mul’ate namoonni 3756 argamuun beekaeera. Dhibeen Chikuun Guniyaa jedhamuu fi dhibee Dangii jedhamu waliin wal fakkaatu Dirree Dhawaa keessatti mul’achuu isaa kan ibsan itti gaafatamaa waajjira eegumsa fayyaa Dr. Fu’aad Kadir yoo ta’an kunis kan beekame qorannaan dhiigaa Finfinneetti erga ergamee booda jedhan. Namoonni dhibeen kun irratti argames keellaalee eegumsa fayyaa Dirre Dhawaatti wal’aansa argachuu isaanii Dr. Fo’aad ibsaniiru. Dhibee kanaan hanga yoonaa namni du’e kan hin jiraanne ta’uu isaaf ittisuuf akkasumas waa’ee dhukkuba kanaa uummata hubachiisuu irratti fuuleffatamee hojiin dadammaqiinsaa bal’inaan geggeessamaa jira jedhan.


‘Ammas Nama Caalutu Hidhaa Jira’ Bakka Bu’aa Hawaasa Baqattoota Oromoo Afrikaa Kibbaa

Bakka bu’aan hawaasa baqattoota Oromoo ka Afriikaa Kibbaa lammileen Itiyoophiyaa torbee darbe magaala johaanesbergitti hidhaman ammaa to’annoo poolisii jela jiruu jechuun dubbatan. Nahwii Musaa akka jedhanitti, Hawaasi Baqattoota Oromoo Afriikaa Kibbaa jiru warri kun akka gadi lakkifmaniif abukaatoo dhaabee mormaafii jira jedhan. Baqattootni ammas haalli jiru sodaachisaadha jedhu.  Torbee dabre wal dhabbii humna naga kabachiistota mootummaa Afriikaa kibbaan ka to’annoo jela oolfaman lammilee itiyoophiyaa 650 ol tahuu jedha hawaasi baqattoota Oromoo Afriikaa Kibbaa. Nahwii Musaa dursaan hawaasa baqattootaa Sagalee Ameerikaaf akka himanitti warra hidhame kana keessaa amma nami caalu harka poolisii magaalaa Johaanisberg hidhaa keess jiraachuu dubbatan.   ‘Mootummaan Biyyanaa “Meeshaa Sadarkaa Hin Gitne Gurgurtu” Jedhee Nu Saamaa Jira’: Baqattoota Afriikaa Kibbaa Jiraatan   Obbo Nahwiin qabeenya baqattoota ilaalchisee gaaffii gaafatamaniinis haga yoonaa baqattoonni hojii isaaniitti waan hin deebi’iniif qabeenya duraa bade kana jechuun hin danda’amu jechuun dubbatan. Ammas baqattoonni magaala Johaanesburg jiraatan ka yaada isaanii nuuf kennan haalli jiru ammaa sodaachisaa dha jechuun dubbatu. Moosisaa Gaaddisaa lammii Oromoo Johaanesburg ganna kudhaniif Johaanesburg jiraatedha.  Nahwii Musaa dursaan hawaasa baqattoota Oromoo Afriikaa Kibbaa jiraatan akka jedhanutti; hawaasi baqataa biyyas jiru lammileen biyyaa waraqaa eyyama hojii qaban akka yeroon lakkifaman taasiseera jedhan. Warra hidhaatti hafe ka galmee male biyya keessa seeraan ala jiraata turan jedhamanis murtee akka argatan yaaluutti jirraa jedhu.  Obbo Nahwiin himati lammilee Itiyoophiya kun harka mana murtee waan jiruuf yoomitti murtee akka argatan beekuun rakkisaadha jechuun dubbatan. No media source currently available


Suqileen Magaalaa Harar Keessaa Gubatan Deebisamanii Ijaaraman: Bulchaa Magaalaa Harar

Magaalaa Harar keessatti baatii tokko dura akka tasaa balaa ibiddaa dhaqqabeen suuqileen isaanii kan duraa gubate daldaltoonni magaalattii suuqileen sun deebisanii ijaaramanii hojii jalqabuu isaanii mootumaan naannoo beeksisee jira. Daldaltoonni sun ittiin ka’umsaaf kan ta’uuf tokkoon tokkoon isaaniif qarshiin kummi 50 bifa liqaan qophaa’ee, garuu dhala waan qabuuf akka itti hin fayyadamne taaneerra jechuu dhaan miseensonni daldala musliimaa beeksdisaniiru. Itti gaafatamaan waajjira misooma magaalaa naannoo Hararii obbo Abdulhakiim AbdulMaliik VOAf akka ibsanitti balaa ibiddaa akka tasaa dhaqqabeen suuqilee manca’an 326 haaraa ijaaramuu beeksisan. Musliimotaaf liqaan mijachuu kan dadhabameef waaltaaleen liqaa fi qusannaa akkaataan hojii isaanii waan hin eyamneef ta’uu kan ibsan obbo Abdul Haakiim kanneen miishaa huccuu ittiin hodhan duraa gubateef Liiz Mashiing” kan jedhu filmaanni ittiin meeshaa kana dhala malee bitatan mijachuu isaa ibsan.


Jiraattonni Magaalaa Hawaasaa Ajaja Waraanaa Wajjiin Marii Gaggeessan

Magaalaa Hawaasaa keessatti yeroo fi iddoo mijataa eeggachuun yakki rawwatamu akkasumas eenyummaa irratti qiyyaafachuun tuttuqqaan oofamu jiraattonni tasagabiin akka hin jiraannee fi haal yaaddeess keessa akka galan gochuu isaa jiraattonni ajaja waraanaa waliin marii gaggeessan dubbatanii jiru. Marii kana irratti ajajii waraanaa fi raayyaan ittisa biyyaa magaalaa Hawaasaa keessaa akka ba’an yaadi kan dhiyaate yoo ta’u kanneen biroon immo lakkii turuu qabu sababiin isaas nagaa kan arganne isaan magaalatti eega to’atanii booda jedhan. Nagaan mirkanaa’uu dandeenyaan baatii lama keessatti xumuxranii akka ba’an kan ibse ajajii waraanaa kun ta’u didee tasgabiin hin bu’u taanaan garu labsiin yeroo hatattamaa akka labsamuuf jiru ibsan.


‘Lolli Ammas Nutti Dhiyaataa jira’- Baqattoonni Oromoo Yem Jiran Maalkeessa Jiru

Lolli Yemen ammas itti fufee jira. Baqattoonni Oromoo Yemen buufata baqataa Al Qaras jedhamu jiraatan ammas dhiyeenyatti lolli mormitoota fi mootummaa biyyattii gidduutti ta’aa jiru nutti dhiyaataa waan jiruuf soda keessa jirra jedhu. Jireenyi baqattoota kanaa mee maal fakkaata; Galmoo Daawit dabalata qaba. No media source currently available


Jiraattonni Magaalaa Hawaasaa Nageenya Isaanii Eeguuf Waadaa Seenan

Jiraattonni magaalaa Hawaasaa nageeya isaanii eeguu fi akkasumas yakkamtoota ajaja waraana naannoo isaanii eegaa jirutti dabarsanii kennuun walii galtee kan agarsiisan ta’uu ibsan. Ajaji waraanaa magaalaa Hawaasa keesssa sirna dhabulummaa hamaan jiraachuu isaa ibsee, ol aantummaa seeraa kabachiisuuf hojjetaa jiraachuu har’a qaama hawaasa keessaa filataman waliin magaalaa Hawaasaatti marii geggeesseen beeksiseera. Uummati Sidaamaas magaalaa Hawaasaa fi zoonicha keessatti Adoolessa 11 bara 2011 jalqabee jeeqamni uumami miidhaan dhaqqabsiise ijoolleen isaanii waan raawwataniif itti gaafatama fudhachuu dhaan dhiifama gaafachuun akka irra jiraatu jiaraattonni dubbataniiru.


Hoogganaan Tika Nagaa Biyyoolessaa Itoophiyaa Kan Turan Dr. Biniyaam Wabiin Akka Gadhiifaman Manni Murtii Federaalaa Eyyame

Mani murtii federaala Itiyoophiyaa itti aanaa hoogganaa tika nagaa biyyoolessaa kan turan Dr. Biniyaam Teweldee wabii dhaan akka gad dhiisaman eeyamee jira. Murtiin isaa garuu guyyoota kudhan booda ta’uun beekameera. Abbaan alangaa himannaa malaammaltummaa kan irratti dhiyeesse itti aanaa hoogganaan dhaaba tika nagaa biyyoolessaa duraanii Dr. Biniyaam Teweldee mirgi wabii isaanii eeyamameefii jira. wabii qarshii kuma 30n dhimma isaanii ala taa’anii akka hordofan manni murtii Federaalaa eeyamus abbaan alangaa himatamaan dhimma himannaan irratti dhiyaateen yoo itti murtaa’e idhaa waggoota kudhaniin adabamuu waan danda’aniif mirgi wabii eeyamamuu hin qabu jechuun mormee jira. Abbaan alangaas murtii sana irratti ol iyyannoo dhiyeessee koppii murtii sanaa mana murtii biraa argachuu fi ol iyyannoo dhiyeeffachuuf guyyoonni kudhan kennameefii jira. Akkuma kanaan manni murtii himatamaa dhaaf mirgi wabii isaanii akka eegamu eeyamus, Dr. Biniyaam Teweldee guyyoota 10 mana hidhaa akka turan beekameera. Abbaan alangaa baatilee hanga tokko dura himannaa malaammaltummaa hamaa dhaan himannaa kan irratti dhiyeesse keessaa ti. No media source currently available


Alaabaan Seeraan Alaa Jedhame Hawaasaa fi Zoonii Sidaamaa Kessaa Akka Kaafaman Ajaji Darbe

Maagalaa Hawaasaa, zooniiwwan Sidaamaa fi naannolee sana bakka adda addaatti fannisamanii kan jiran alaabaan, faajjiiwwan fi mallattooleen kan seeraa hin ta’inii fi kan eenyuu akka ta’e hin beekamne guyyoota lama keessatti alaabaa fi faajjii naannoo kan seeran akkka bakka bu’an ajajaan waraan yeroo ajaja dabarsee jira.  Ajaji waraanaa sun ibsa kaleessa baaseen gocha kana kan raawwatan itti gaafatamtoota waajjiraalee, dhaabolii dhuunfaa fi mallattoo fi faajjiiwwan akkasii namoota qabatanii argaman irratti tarkaanfiin akka fudhatamu beeksiseera jedha Yonaataan Zebdwoos Hawaasaa irraa.


Jaarsoliin Zoonii Hadiyyaa Hoogganni Keenya Hojii Irraa Ari’muun Ka Sirnaa Miti Jedhan

Zooniin keenya naannolee rakkoon keessatti uumametti dabalamee maqaan dha’amuu isaatiif bulchaanis hojii irraa ugguramuun gaaffii nutti uume jechuu dhaan jaarsoliin biyyaa zoonii Hadiyyaa beeksisaniiru.  Iyyachuuf kan Finfinnee deeman bakka bu’oonni jaarsolii biyyaa zoonii Hadiyyaa akka jedhanitti murtii DEHIDIN murteesse haala qabatamaa naannoo jiru hin calaqqisu.  Itti gaafatamaan waajjira DEHIDIN fi miseensi koree hoji raawwachiistuu obbo Moges Baalchaa torbee VOAf ibsa kennaniin tarkaanfii fudhachuuf hanga rakkoon uumamutti eeguun akka nama irra hin jiraannee fi dogoggora darbe irraa barnoonni argamuu ibsaniiru jedha Eskinder Frew Finfinnee irraa.


Chaayinaan Gargaarsa Midhaan Nyaataa Itiyoophiyaaf Kennite

Chaayinaan midhaan naayta gargaarsa namoomaaf oolu Meetirik toonii kuma sagalii ol qamadii fi ruuza Itiyoophiyaaf kennite. Gargaarsi namoomaa kun kaneen hongeen miidhmanii fi qe'ee irraa buqqa'aniif oola jedhamee jira. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


‘Buufata Baqataa Keessatti Hojjetanii Ofiin Of Bulchuu’ – Baqattoota Oromoo Dadaab Jiraatan

Maatiin Oromoo tokko ka Dadaab jiraatan, jiruun buufata baqataa maal akka fakkaatu fi waan kaan Odu Gabaasaa VOA, Naayroobii Galmoo Daawitiif hiranii jiru Buufati baqataa Dadaab Keeniyaa Kaaba Bahaa Naayroobiirraa fageenya Kiilo Meetira 475 irratti argama. Buufata baqataa Jaarmayaa mootummootaatti dhaabbata baqataa UNHCR fi mootummaa keeniyaan bulu kana keessa nama kuma dhibba lamaa oltu jiru; isaan keessaa lammileen Oromoo maatii 150 ol tahu jedha gabaasi UNHCR. Obbo Ibraahim Mohaammed Hasan dhalataa Oromooti. Isaanis abbaa ijoollee torbaa yoo tahu haadha warraa isaa Nasraa Mohaammednuur waliin Dadaab Ifoo bakka jedhamu jiraatu. No media source currently available  Obbo Ibraahim erga biyya dhalootasaanii Galamsoo bahanii harra ganna 14 guuteera. Yoo haala jalqaba Dadaab gahu yaadatan Ibrahim jalqaba rifeensa namaa muruun galiin argataniin ijoolleesaanii akka bulfataa turan dubbatu. Sana boodas dukkaana xiqqaa fi mana nyaata itti gurguran banachuun amma jiruu injifachuuf tattaafatu. Jaarmayaan mootummootaa karaa dhaabbilee gargaarsaa baqattootaaf tumsa gargaasaa dhiyeessus baqattoonni gargaarsi taasifamu baayyee xiqqaadhaa jechuun himatu. Kanaafis baqattoonni jiruu karaa hedduun daangeffame jiruu baqattummaa moo’uuf haga dandeenye carraaqna jedhu. No media source currently available


Qorannaan Naannoo Ummattoota Kibbaa Ilaalchisee Geggeessame Xumurame

Naannoo sabaa fi samblammoota ummatoota kibbaatti paartiin taayitaa mootummaa harkaa qabu sochiin dimokraasummaa ummattoota Itiyoophiyaa kibbaa kora geggeessaa ture kaleessa xumuratee jira. Zooniiwwan naannoo uummattoota kibbaa keessa jiran 13 naannoo ta’uu akka barbaadan gaaffii dhiyeessanii jiran. Paartiin dhaabbata uummattoota gama kibbaa immoo garee dhimma kana ilaalchisuun qorannaa geggeessu hundeessee gareen kunis ba’ii qorannaa isaa beeksisee jira. Filmaata duraa ti jechuun kan gareen kun kaa’e keessaa naannoon kibbaa haala amma jiruun tokkummaa isaa eeggatee naannoo dhuma tokko ta’ee itti fufuun filmaata wayyaawaa dha jedhee jira. Filmaanni lammataa immoo naannoleen lamaa fi lamaa ol ta’an akka uumamanii fi kaan immoo gaaffii jiru yeroof tursuu kan jedhu ture. No media source currently available


Itiyoophiyaa fi Ameerikaan Hursootti Leenjii Waraanaa Ka Waliin Geggeessaa Jiran

Itiyoophiyaa fi Ameerikaan, mooraa leenjii waraanaa Hursootti leenjii waraanaa ka waliin geggeessaa jiran tahuun himamee jira. Leenjiin kun guyyoota kudha ja’aaf ka geggeessamu yoo tahu, leenjii tajaajila fayyaa loltummaa dabalee, qaama leenjii biyyoota lamaan gidduutti geggeessamuu ti – jedhama. Kaayyoon leenjii kanaa, humna naga-eegumsaa Gamtaa Afrikaa, Somaaliyaatti bobba’ee jiru – AMISOMn jajjabeessuutti ka fuuleffate tahuun beekamee jira. Akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti, Adoolessa 8 irraa jalqabee leenjiin geggeessamaa jiru kun ennaa banamutti kan haasawa dhageessisan – Afrikaatti, Ajajaan Humna Waraanaa Ameerikaa – Meejer Jeneraal Kilaawuter Jiir, “ka nageenya eegsisuutti muuxannoo cimaa qabdu – Itiyoophiyaa waliin shaakalli geggeessamu kun, biyyoota lameenii fi waahilooa isaaniif barbaachisaa dha” jechuun akkanatti ibsan. “Leenjiin amma asitti geggeessamaa jiru kun, qaama leenjii guddichaa ti. Ka Finfinnee keessatti geggeessamu – shaakala Komaand Poostii – hoogganoonni waraanaa itti hirmaatanis of keessatti qabata. Qophii tajaajila wal’aansa fayyaas of keessaa qaba. Leenjiileen waggaoota fudhatan kan qindoominaan itti kennamani. Isa Itiyoophiyaa fi Ameerikaan waliin geggeessan, leenjii biyyoota lamaa tii alattis, shaakalli waraana Ameerikaa, kan qaama “Justified Accord 19” jedhamutti immoo biyyoonni akka Burundii, Jabuutii, Yugaandaa fi Somaaliyaa – akkasumas – biyyonni ka biroon 6, kanneen akka Ameerikaa, Biteen, Faransaay, Neezerlaand, Biraazil fi Xaaliyaaniin itti hirmaatu,” jedhan, Meejer Jeneraal Kilaawuter Jiira. No media source currently available


Paartileen Mormituu Torba Ibsa Kennan

Dhaabbata Guutummaa Tokkummaa Itiyoophiyaa yokaan ME-I-A-D fi I-HI-A-PPAA dabalee paartiileen Itiyoophiyaa toorba, hidhaa jumlaa, hari’annaa fi doorsisa biyyattii keessatti geggeessamaa jiran – jedhan, akka hatattamaan dhaabatu gaafatanii jiran. Melleskaachew Ammahaa Finfinnee irraa akka gabaasetti, Gaaffii bulchiinsa naannootti ijaaramuu bulchiisa naannoo Kibaatti ka’e wajjiin wal-qabatee, kanneen uummata nagaa irratti ajjeechaa, saaminsaa fi hiraarsa raaw’atan akka seera duratti dhihatanis gaafatanii jiran – paariileen kun. Paaartiileen toorbanuu, har’a waaree dura, waajira ME-I-A-D-tti ibsa gamtaadhaan gaazzexeessotaaf kennaniin, “Yeroo ammaa dhiittaan mirgawwan namoomaa fi mirgawwan dimookiraasii guutummaa Itiyoophiyaa keessatti yeroo dhaa yerootti hammaataa deemuun isaa argamaa jira” jedhan.


Bulchiisi Magaalaa Dirree Dawaa Bulchaa Magaalaa Haarawaa Filate

Bulchiinsi magaalaa Dirree Dhawaa gumii waggaa 2ffaa waameen afaan yaa’ii haarawaa fi itti aanaa bulchaa magaalaa haaraa filatee jira. Taayitaa bulchaa magaalaatti itti aanaa bulchaa ta’uun kan muudman obbo Ahimed Medhammed buhii, nageenyaa fi dinagdee magaalattiif qiyyaafata duraa kennanii akka hojjetan beeksisan. Afaan yaa’ii ta’uun waggoota 13n darbaniif hojjetaa kan turan Abdallaa Usmaan fedha ofiin hojii waan gad dhiisaniif bakka isaanii itti gaafatamtuun dhimmoota dubartootaa fi ijoollee aadde Faxxum Musxafaa filataniiru jedha gabaasi Addis Chekol.


Paartiin Lammummaa Fi Murtii Haqaa Nagaan Akka Bu’u Gaafate

Mootummaa fi qaamotiin dhimmi ilaalu dursanii nagaa fi tasgabbii biyyaaf akka hojjetan EZEMAn waamicha dabarse. Sidaamaas ta’e kutaalee biyyootii ka biroo keessatti dhimma humnoota rakkoo uuman adda baasee murtiitti akka dhiyeessu gaafatee jira. EZEMAn kana kan gaafate har’a waaree irratti ibsa tuuta oduuf kenneen ture.


Magaalaalee Godina Sidaamaa Keessatti Tasgabbiin Mul'ataa Jira Jedhame

Godinaa Sidaamaa keessa kanneen jiran, magaalaalee keessatti tasgabbii mul’ataa dhufun isaa gabaasamee jira. Jiraattoonni hagi tokko gara hojii isaanii idileetti ka deebi’aa jiran tahuunis gabaasamee jira. Yonaattaan Zebdiyoos Hawaasaa irraa akka gabaasetti, dhdabamuu lubbuu nama namoota hedduu, akkasumas, barbadaa’uu qabeenyaalee ka dhaqqabsiise rakkoon nageenyaa godinincha keessatti uumame, ottuu humni ittisaa nuuf hin dhaqqabne tahee tahee lubbuun keenya hin hafu ture – jedhu – jiraattonni VOA-tti dubbatan. Bulchiisa Gidinaa Sidaamaatti, itti-gaafatamaan waajira preesii – Obbo Gennenee Abarraa, VOA waliin gaaffii fi deebii geggeessaniin, aangawoonni caasaa mootummaa, hojii uummata tasagabbeessuu fi namoota yakkatti shakkaman to’achuutti akka bobba’anii jiran dubbatu. Uuummatni Sidaamaa, miidhaa namoota saboota biroo irra gaheef itti gaafatama fudhachuuf tole jechuu isaanii naaf ibsanii jiran – jedha – Yonaataan Zebdiyoos. Hookkara dhiheenya godinaa Sidaamaa keessatti ka’e kanaan haga ammaatti yoo xiqqaate namoonni 35 du’uunii fi qabeenyaan tilmaamni isaa hin beekamiin barbadaa’uun himamee jira. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Uummattoota somaalee fi Amaaraa addaan baasuuf hedduun hojjatameera:Obbo Musxafaa Mohammad

Jilli miseensoota dhibba tokko ta’an of keessaa qabuu fi itti aanaa bulchaa naannoo Somaalee Obbo Musxafaa Mohammad Umariin hogganamuu dhuma torban darbee Baahirdaar seenee jira. Simannaa ho’aan jila kanaaf kan godhameef yoo ta’u uummata bulchiinsa Amaaraa fi kan Somaalee gidduu michooma jajjabeessuuf akkasumas lammummaa Itiyoophiyaa ol- kaasuuf jalqabbii duraa ta’uun ibsamee ira. Guyyaa sadiif sirna gaggeeffamee keessatti uummattoota lameenii ilaalchisuun qorannaalee dhiyaatan irratti mariin gaggeeffamee jira. Ummattonni lameen tokkummaa Itiyoophiyaaf kan hojjatan ta’uunis ibsameera. Obbo Musxafaan akka dubbataniitti uummattoota somaalee fi Amaaraa addaan baasuuf hedduun hojjatamuu ibsan. kunis bu’aa siyaasaaf jecha otoo hin taanee qabatamaan kan hubannee fi seenaa dogoggoraa akka ta’e hubanneetu jedhan. Uummanni Amaaraa cunqursaa akka ta’e keessumaa haala adda ta’een uummata Somaalee akka waan midheetti waggootii darbaniif irratti hojjatamaa ture jedhe Musxafaan. Itti aanaa bulchaan bulchiinsa naannoo Amaaraa Obbo Laaqee Ayyaalew gama isaaniin nuti uummanni Amaaraa kan abbootii keenya irraa dhhaalle Itiyoophiyaa jabduu dhaloota dhufuuf kennina malee kaayyoo xixxiqaaf hin hojjannu jedhan.


Bulchiinsi Naannoo Amaaraa Prezidaantii Haaraa Argatee Jira

Manni-maree Bulchiinsa naannoo Amaaraa walga’ii idilee har’a geggeesseen ajjeechaa yeroo dabre naannoo sana keessatti geggeessameen qaawwaa hooggansa keessatti uumamee ture guutuudhaaf murtii dabarsee muudama nama prezidaantummaa naannichaaf dhiheeffaman kan Obbo Temesgeen Xiruneh raggaasisee jira. Ka prezidaantummaa naannoo Amaaraaf haarawa muudaman – Obbo Temesgeen Xiruneh eega irbuu seenanii booda haasawa dhageessisanin yeroo naannoon sun muddama siyaasaa keessa jirtutti muudamuun isaanii hojiin fuul-dura isaanii tii isaan eeggatu salphaa akka hin taa’iin kan isaan hubachiisu tahuu dubbatan. Ol’aantummaa seeraa kabajchiisuu, hojii investimentii dadhabee jiru akka bayyanatu gochuu, dargaggoota hojii dhabaniif haala hojii miijessuu fi hojiiwwan ka birootti akka fuuleffachuuf jiranis hubachiisanii jiran.


Maallaqnii Misoomaaf Oolu Maqalee Keessatti Walitti Qabamee Jira

Dilbata kaleessaa Hagayya 21 bara 2019 magaalaa Maqalee keessatti gama Teletoniin maallaqa galii ta’u walitti qabuuf sirna gaggeeffameen qarshii biyyaa walakkaa miliyoonaa caalaa misoom Tigraayiif kennuuf waadaa seenamee jira. Mootummaan Tigraay uummata biraa deggersa maallaqaa gaafateen sagantaa kana abbootii qabeenyaa fi daldaltootatu walitti qabe. Kunis naannolee biyyatti adda addaa keessaa kannen godaanan dhalattoota Tigraay kuma 100 fi kuma 9 deebisanii dhaabuuf akkasumas nageenyaa naannoo Tigraay eegsisuuf jecha uummata Tigraay biraa mootummaan gargaarsa gaafachuun isaa ni yaadatama.


Muummeen Minsitera Itoophiyaa, Dr., Abiy Ahmed Imaltuu Guyyaa Lamaatiif Asmaraa Jira

Pirezidaantii Eeritiraa Isaayyaas Afewarqii, ministera odeeffannoo Eertiraa Yemnaanee G/Mesqelii fi Eertiraatti ambaasaaddera Itoophiyaa Redwan Huseenitti bahee simate. Achumaan Porojeektii ijaarsa karaa guddaa Nefasit-Decamhare jedhanillee laalan. Karaan kun Itoophiyaan dhaqan. Ministera maallaqaa Ahmed Shiddee fi itti gaafatamaan daandii qilleensa Itoophiyaa, Teweldee G/Maariyaam faatilleen warra Dr Abiy waliin imaltuu dhufe. Akka ministerii odeeffannoo Eertiraa, Yemaanee G/Mesqel jedhetti imaltuu tanaan hariyumaa fi nagaa jabeeffachaa waliin hjjachuuf mariitti jiran.


Boordiin Filannoo Sochiin 'Sidaamaan Bulchiinsa Naannoo Of-danda'ee' Jedhu Bu'ura Seeraa Hin Qabu Jedhe

Uummatni Sidaamaa of danda’ee akka bulchiisa naannootti akka ijaaramu qaamonni hojjetan murtii gama tokkoo qofa hojii irra oolchuu irraa akka of qusatan Boordiin Filannoo Biyyaalessaa Itiyoophiyaa hubachiisee jira. Gochaan kunis, bu’ura seeraa kan hin qabaanne tahuu beeksisee jira. Boordichi filannoo, ibsa barreeffamaan kaleessa galgala facaasee keessatti, Gaaffii akka bulchiisa naannootti ijaaramuu uummatni dhiheesse, baatiilee shan keessatti refrendemii yokaan sagalee uumataatiin kan hojii irra oolchu tahuu dubbate. Gaaffii sana, akka seerri ehamutti qabadheen jira – kan jedhu – Boordiin Filannoo Biyyoolessaa Itiyoophiyaa, dhimmi sana raaw’achiisuuf si’achi baatiilee ja’a akka qabutti dubbateyyuu, uummata Sidaamaa akka bulchiisa nannootti ijaaruuf qaamonni gaaffii dhiheessan garuu, guyyaan Boorii – jechuun – guyyaa kudha-tokkooffaa, baatii kudha-tokkooffaa, waggaa kudha-tokkoffaa irra kan oolu, gaafa Godinaan Sidaamaa Bulchiisa Nannoo itti tahu, jechuun labsanii jiran.


Lammileen Itiyoophiyaa 58 Keeniyaan Akka Biyyatti Deebi’an Itti Murtahe Biyyatti Hin Deebine

Adoolessa 29 Poolisii Keeniyaatiin qabamanii manni murtii ka akka biyyatti deebi’an itti mure lammileen Itiyoophiyaa 58 ammaa harka poolisii keeniyaa jiru. Lammileen Itiyoophiyaa kun murteen biyyatti akka deebi’an jedhu kamisa dabre kana itti murtaawus haga yoonaa biyyatti akka hin deebine himameera; Galmoo Daawit dabalata qaba. No media source currently available


Amerikaan, Itoophiyaa fi biyya hedduu darattee ‘nagaa Afrikaa eeguuf’ Itophiyaa keessatti waraana leenjisuutti jirti

Maqaa leenjii tanaatiin Justified Accord 2019 https://www.africom.mil/what-we-do/exercises/justified-accord jedhan. Leenjii tana Itoophiyaa gama Bahaa,Ila Boruu keessatti itti jiran. Waraana US,Itoophiyaa, biyyoota Waraana Tokkummaa Mootummootaa Soomalee nagaa eegu AMISOM keessaa waraana qaban faatti torbaan lamaaf leenji’aa nama 1,100 taha. Waraanii kun nagaa Afrikaa eegaaf jedha itti gaafatamaa waraan Amerikaa Afrikaa jiruu, Major General Rodger Kilaawiiti. Waraanii kun nagaa Afrikaa tissa.“Biyyitii nagaa dhabiitii ufumaan keessaa baatu hin jirtu.Tanaaf wali baannannee addunyaallee daboo itti yaammanne .Waraana Afrikaa ka Somaalee jiru faallee tanumaaf itti yaamne.Nyaapha keenna waliin eeganna. Waan waliin qamnu waliin jabeeffanna.” Leenjii tana Itoophiyaa,Burundii,Ugaandaa,Jibuutii fi Somaalee,Keenyaa faatti keessa jira. Afrikaa malee USA, Nezerlaandi, Xaliyaana, UK,Biraazil,fi Faransaay faatti jira. Waraanii Tokkummaa Mootummootaa,Waldaa Afrikaa,Dhaaba gargaarsa Amerikaan biyya Alaatiin gargaartu,Inistituutii nagaa addunyaa Amerikaa,Koree fannoo diimtuu faatilleen nama keessaa qaban. Ambaaaadderii Amerikaa Itoophiyaa jiru Maaykil Reenenberger leenjiin tun naga lafaa jabeessiti jedha. Minsitera Deetaan Ittisa waraana Itoophyaa Fissihaa W/Sanbat leenjii tanaan rakkoo nagaa naannolee,lola gosaatii fi dhiba hedduu hanqisuu dandahan jedhee abdata.


Jaarsoliin Biyyaa Sidaamaa fi Ijjetoon Naannoo Ofii Uummachuuf Murteessan

Marii sa’aatilee dheeraaf erga geggeessanii booda alaabaa mootummaa biyyoolessaa sidamaa ta’a kan ittiin jedhan magaalaa Hawaasaa keessatti sirna Gudmalee sooressaa soongoo jedhamuun waliin ta’un fannisaniiru. Ejjettoo fi jaarsoliin qooda gama isaanii xumurniiru waan ta’uuf Sidaamaan naannoo akka ta’e labsaniiru, inni hafe kan mootummaa ti jedhan. Kaleessa guyyaa guutuu jala bultii hundeeffama naanoo sidaamaa ajandaa jedhu irratti falmii fi marii magaalaa sa’aatilee dheeraaf geggeessaniiru. Mootummaa uummata Sidaamaa hundeessuuf haaldureen xumuramuu isaatti aansee dargaggoonnii fi jaarsolii hedduun bakka argamanitti ture mariin sun geggeessameera kan jedhame. Akka sirna aadaa Afiinii jedhamutti kan mari’ateef mariin muddamaan guutame kun walii galtee irra ga’uu dhaan ibsa ejjenoo baasee jira. Bu’uurri marii sanaas bulchiinsa ofiin of bulchu labsuu fi alaabaa naannoo fannisuu ykn murtii fi kallattii mootummaan kaa’u eeguu kan jedhu ture. Bakka bu’aa jaarsolii kan ta’an obbo Ayyelee Booruu naannoo keenya uummachuu dhimma jedhu irratti mootummaa waliin mari’ataa turre. Yeroo dheeraas eegnee jirra. Garuu deebii hin arganne. Kanaaf guyyaan seeraan kenname waan dhumateef dargaggoota waliin mari’annee, naannoo ofii keenyaa labsine jedhan. Gaaffiin Sidaamaan naannoon of ijaaruu Adoolessa 11 bara 2011 akka hin dabarre murtaa’eeaa jedhu dargaggoonni irratti hirmaatan. Bal’inaan ibsuu baatanis sirna federaalaatti kanneen hin amanne qabsoo keenyatti hiika addaa kennuuf yaalaniiru, garuu akkuma kana duraa sabaa fi sablammoota Itiyoophiyaa waliin tokkummaan itti fufna jedhan. Alaabaan kun mootummaa ykn mana maree sidaamaatiin kan eeyamame utuu hin taane jaarsolii fi dargaggoonni sidaamaa gama aadaabn kan fannisanb yoo ta’u manni maree sidaamaa fedhii jaarsolii irratti hunda’ee murtii dabarsa jedhamee eegama jedhaniiru. No media source currently available


Kan Gareen “Baladaraa” Ofiin Jedhu Bulchiisa Magaalaa Finfinnee Himate Bulchiisichi Dhara Jedhe

IskindIr Naggaan kan hoogganamuu fi ofii isaa baalaaderaa magaalaa Finfinnee jedhee qaamni of waamu guyyoota hanga tokko dura ibsa kenne waliin haala wal qabateen bulchiisi magaalaa Finfinnee isa waliin kan wal agarsiisu homtuu akka hin jiraanne beeksise. Keessumaa miidiyaa hawaasaa hanga tokkoon dhimmi afarfamaa jiru dhugaa irraa fagoo ta’uu dubbi himaan kantiibaa magaalaa Finfinnee beeksisaniiru. Qaamni kun akka jedhutti dargaggoota gaazexeessummaan hin beekamnetu ibsa kanname sana jeeqan jedha. Halli kunis keessumaa kantiibaa magaalaa Finfinnee Takelee Umaa waliin waan wal qabate fakkeessuuf keessumaa dargaggoon miidiyaa hawaasaan eenyummaan isaa tamsaasame oduu wal dha’aa akka ta’e dubbi himtuun waajjira kantiibaa aadde Feben Teshoomee dubbataniiru. Suraa gurbaan maqaa dha’ame attamiin miidiyaa hawaasaa irratti akka facaasame ennaa dubbatan illee suraan sun kan gad dhiisame marsaa interneetii waajjira keenyaa irratti baatii darbe Injiner Taakkelee Uumaa itti aanaa dura taa’aa boordii Yuniversitii Finfinnee waan ta’aniif jecha wal ga’iif ennaa gamas dhaqanitti sagantaa biqiltuu dhaabuu jalqabne irratti hirmaatan jedhan. Gurbaan suraan isaa tamsaasames tokkummaa barattootaan bakka bu’ee akka biqiltuu dhaabuuf filatame fi barataa polotikaal saayinsii ta’uu isaa qofa beekna jedhaniiru. Obbo Iskindir garuu dargaggoota gamtaan ijaarmantu meeshaa miidhaa dhaqaabsiisu qabatanii wal ga’ii sana jeeqan jechuun himate.


Rakkoo Nageenyaa Buufata Baqataa Kaakumaa

Jalqaba torbee kanaa kaasee buufata baqataa Keeniyaattia argamu Kaakumaa keessatti rakkoo nageenyaa mudateen baqattootarra balaan dhaqqabuu himan; balaa kanaan lubbuun baqataa tokkoo darbuu baqattootni Oromoo Kaakumaa Jiraatan VOA’f himanii jiru. UNHCR rakkoon jiraachuu dhugaa tahuu hime amma Poolisiin Keeniyaa waan kana tasgabbeesseera jedhe. No media source currently available


Abbaan Taayitaa Tohannaa Nyaataa fi Dawaa Itiyoophiyaa Nyaata Bifa 57 Uggure

Abbaan Taayitaa Tohannaa Nyaataa fi Dawaa Itiyoophiyaa akaakuu nyaata adda addaa shantamii torba (57) ta'an irra dhorgaa yokaan uggura ka’uu isaa beeksise. Abbaan taayitaa kun akka ibsetti, nyaata da'immanii fi kanneen haalli oomisha isaanii hin beekkamnes of keessaa qaba – akaakuun nyaataa dhorgaan irra kaa’ame kun. No media source currently available


Kan Itiyoophiyaa Diigaa Jiru Humna Of Tuultotaa ti: Adda Bilisumma Uummata Tigraay

Yeroo ammaa kanatti, kan Itiyoophiyaa diigaa jiru, humna oftuultotaa asii fi achii walitti qabamee fi kan akka humni kun carraa argatee akka barbaade tahu taasise immoo miseensa EHADEG tahe Paartii Dimookiraasummaa Amaaraa ADEPPPAA dha, jechuun Addi Bilisummaa Uummata Tigiraay HIWEHAAT himatee jira. Koreen giddu galeessaa Adda Bilisummaa Uummata Tigraay, kaleessa eega walga’ii hatattamaa Meqeletti geggeessee booda ibsa baase. Koreen gidduu kun ibsa baaseen haalli biyyattii yeroo ammaa hamaa irraa gara daran hammaatti ce’ee jira jedheera. Maddi rakkoo kanaa inni ijoonis dantaa fi bu’aa uummataa dhiitanii fedhii dhuunfaa isaanii raawwachuu kanneen barbaadan humnoota of tuultootaa ti jedha ibsi sun. No media source currently available


Haala Miijawaa fi Nagaa Keessa Taa’anii Itiyoophiyaa Keessatti Jibbinsaa fi Hookkara Kakaasu: Amb. Reneer

Itiyoophiyaa keessatti Kanneen jibbinsaa fi hookkara kakaasan namoota Itiyoophiyaa biyyaa ala jiraatan yokaan Dayaasporaa keessaa hagi tokko Yunaayitid Isteetis keessa jiraatu jechuun Itiyoophiyaatti Ambaasaddarri Yunaayitid Isteetis ibsa kaleessa kennaniin dubbatanii jiran. “Yunaayitid Isteetis keessa haala miijawaa fi nageenyaa keessa taa’anii Itiyoophiyaa keessatti jibbinsaa fi hookkara kakaasu” jedhan Amnaasaddar Maayik Reeyiner. Yaada diploomaatii Amerikaa kana torban darbe mummichi ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmad paarlaamaa biyya isaaniif ibsanii turan. Addunyaa bakka adda addaa irra ka jiran afaanneen Itiyoophiyaa keessaa dubbachuu kanneen danda’an irra hedduun isaanii paas portii Itiyoophiyaa kanneen hin qabne oduu uumanii odeessan kan “gaangeen dhalte” jedhu oofuun yuu-tuubii (you tube)irraa buddeen ta’eefii madda galii ofii godhatan jedhan. Gara laafeessa kan ta’e uummanni Itiyoophiyaa immo warra afaan isaa dubbatan kana dhaggeeffatee wal nyaata jedhan Dr. Abiyyi. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Koomishiniin Poolisii fi Biiroon Dhimmota Koomiyunikeeshinii Naannoo Amaaraa Haala Yeroo Ammaa Irratti Ibsa Kennan

Koomishinarri Koomishinii Poolisii Naannoo Amaaraa – Abberee Addaamuu fi itti-gaafatamaan waajira dhimmoota Koomishinikeeshinii naannichaa – Assemaahenyi Asires, yaalii fongolcha mootummaa dhiheenya naannoo Amaaraa keessatti deemsisamee ture wajjiin dhimmoota wal-qabatan irratti har’a ibsa waliin kennaniin, mootummaan federaalaa fi mootummaan naannoo ka wal-gargaaree hojjetaa jiru tahuu hubachiisan. “Mootummaan naannoo taayitaa isaa mootummaa federaalaaf dabarsee kennee jira. Humna poolisii addaa naannichaa gidduutti wal-qoqqooduun uumamee jira. Ragaa gahaa malee shakkamtoonni qabamaa jiru” ka jedhamee odeessuma hamii dhuga irraa fagaate tahuu ka dubbatan – Itti-gaafatamaan dhimmoota koomiyunikeeshinii mootummaa naannoo Amaaraa – Obbo Assemaahenyi Aisres, mootummaan naannoo, aangoo seeraan kennameef tokkollee akka dabarsee hin kenniin dubbatan. Caasaa nageenyaa naannichaas, qaamota gargaarsaaf federaala irraa dhufanis walumaa-galatti kan hoogganu mootummaa naannoo ti, kan qindeessu mootummaa naannoo ti. Sirna federaalaatti hundaa’uudhaan aangoo kennameef taakkuu tokkollee dabarsee hin kennine, gara fuul-duraattis hin kennu. Taayitaan dabarsamee kenname hin jiru – jedhan. “Gareen federaala irraa dhufe, deggersa teknooloojii fi teekinikaa gohuuf malee, qorannaa naannoo sanatti geggeessamu kan adda-durumaan hoogganu, poolisii naannoo ti” jedhanii, deemsi hojii naga-eegumsaa maal akka tahe ennaa itti fufanii dubbatan, “hojiin nageenyaa, hojii idilee addunyaa ti. Hojii gandaa miti. Yunifoormiin isaa kan idil-addunyaa ti. Bifa ijaarsa isaatiin Poolsii Amaaraa jechuu dandeessa, Poolisii Oromiyaa jechuu dandeessa, Poolsii Kibbaa, Poolisii Tigraay jechuu dandeessa. Hojiin isaa garuu tokkicha. Naannoo isaa tiksa, achii immoo Itiyoophiyaa tiksa. Kanaaf, mootummaa federaalaa yokaan Itiyoophiyaa fi Amaaraa adda qoodee, lamaan isaanii akka diinaatti akka wal-ilaalan kan godhu – hojiin nageenyaa bala’amaa dha. Nutis kana hin fudhannu. Har’as, booris federaala waliin hojjenna. Federaallis kan keenya, jennee amanna – jedhan. No media source currently available


Lammiwwan Itiyoophiya Poolisii Keeniyaatiin Qabamanii Dhadhaab Keessatti Gatamanii Turan Gara Biyyaa Deebi'uuf Gaafatan

Lammiwwan Itiyoophiya kanneen poolisii Keeniyaatiin qabamanii mooraa baqattootaa Dhadhaab keessatti gatamanii turan gara biyya isaaniitti deebi’uuf gaafatan. Namoonni kun daangaa Keeniyaatti seenuu isaanii baatii kudhan dursee hidhamuu isaanii fi eega Keeniyaa seenanii booda mana-murtiitti Waajiritti dhihaatanii akka biyya irraa dhufanitti deebisaman itti muramuu eeran. Garuu, poolisiin Keeniyaa gara biyya isaaniitti deebisuu irra mooraa baqattootaa Dhadhaab keessatti akka isaan gate dubbatan. No media source currently available


‘Haleellaa Buufata Baqattootaa Tiriipooliitiin Lubbuun Baqattootaa Darbe’ Dhaabbilee Gargaarsaa

Haleellaa Xiyyaaraan buufata baqattootaa Tiripoolii Liibiyaa keessatti raawwateen lubbuun baqattootaa darbuu dhaabbileen namoomaa baqattoota gargaaran beeksisan. Dhaabbanni godaantota biyyaa biyyaan geessu IOM fi Jaarmayaan mootummootaa haleellaa kana balaaleffatanii jiru. Baqattoonni Oromoo Tiriipoolii keessa jiran ammas rakkoo keessa jirra jedhu; Galmoo Daawit dabalata isaa qopheesseera. No media source currently available


Gocha Seeraan Alaa irratti Mootummaan Tarkaanfii Fudhatu Cimsuuf Jira: Dr. Biraanuu Naggaa

Ibsi muummicha ministeeraa Abiy Ahimed kan guyyaa kaleessaa inni ijoon mootummaan isaanii adeemsa seeraan alaa irratti tarkaanfii cimaa fudhachuu jalqabuu isaa kan mul’isu jechuu dhaan hoogganaan garee mormituu dubbatan. Dura taa’aan paartii IZEMA jedhu Dr. Biraanuu Naggaa hoogganoota garee mormituu keessummummaan afeeramanii paarlaamaatti argamuun marii kaleessaa hordofan keessaa tokko turan. Ibsi muummicha ministeeraa Abiy jedhan Dr. Biraanuun mootummaan tarkaanfii seeraa fudhachuu jalqabee fi itti fufiinsaanis fudhachuuf kan yaade kan itti mul’ate ta’uu kan amanan ta’uu dubbatan.


Benishaangul Keessatti Namoonni 57 Ajjeesaman Jedhu Aangawoonni

Naannoo Beniishaangul Gumuz, godinaa Matakkal, aanaa Daanguritti, Dilbata dabre halkan, hidhattoonni haleellaa geggeessuun namoota 57 ajjeesan, jechuun Bulchaan aanichaa fi Biiroon nagaa fi tasgabii naannoo ibsanii jiran. Hidhattoonni kun naannoo Amaaraa irraa dhufan – jedhu – aangawoonni kun. Naannoo hidhattoonni kun keessa qaxxaamuran, jedhame – aanaa Jaawwii fi aangawoota mootummaa naannoo Amaaraa irraa waa’ee ajjeechaa – jedhame kanaa deebii argachuuf yaaliin godhe hin milkoofne – jedha, gabaasaan VOA, Naakoor Malkaa. Caqasaa. No media source currently available


Dr. Aragaawwii Berihee Dargaggoota Tigraayiin Mormiin Irra Ga’e

Dura taa’aan wal ta’iinsa Tigraay Dr. Aragaawwii Berihee guyyaa kaleessaa sirna awwaalcha Jeneraal Saa’iree Mekonnenii fi kan jeneraal Gezaa’ii Abarraa irratt argamuuf Mekelee ennaa ga’an dargaggootaan haleellaan irratti raawwatamuuf yaaliin godhamee ture. Dr. Aragaawwiin sirna keellaa namoota wareegamaniif qophaa’e irratti argamuuf gamas seenuuf ennaa yaalan dargaggoonni seenuu hin qabu jechuu dhaan halellaa irraan ga’uuf yaalanii turan. Yeroo sanatti humnootii nagaa eegsisaniin haleellaan irra hin ga’in hafee, poolisiinis gaazii imimmaansu biifee jira. Miseensonni poolisii fi konkolaataan dhakaan rukutamuu fi poolisiin miidhaan irra ga’es wal’aansa fayyaa argataa jiraachuun gabaasameera. Dr. Aregaawwiin Finfinneetti kan deebi’an yoo ta’u bor haala kana irratti tuuta oduuf ibsa kan kennan ta’uu ragaan argame ni mul’isa jechuu dhaan Mulugeta Atsbehaa Meqelee irraa gabaaseera.


Tarkaanfii Mootummaan Fudhatu Waltajjii Siyaasaa Dhiphisuu Hin Qabu: Paartii Mormituu IZEMA

Mootummaan Itiyoopiyaa torbee kana Baahir Daar fi Finfinnee keessatti angawoota sivilii fi waraanaa irratti fudhatametti aansuu dhaan tarkaanfii adda addaa fudhataa jira. Mootummaan trkaanfii fudhachuun isaa waanuma eegamu ture kan jedhan dura taa’aan IZEMA Yeshiwaas Asaffaa tarkaanfiin fudhatamu garuu waltajjii siyaasaa deebisee bifa hin dhiphisneen ta’uu qaba jedhan. Tarkaanfiin seeraa fi waltajjii siyaasaa akka hin dhiphanne gochuuf tarkaanfiin fudhatamu madaala isaa eeguu akka qabu dubbatan jedha Eskinder Frew Finfinneerraa.


Jeneeraal Haayluu Gonfaa waa’ee Jeneraal ajjeefamanii Tsa’aree Makonnon Maal Jedhu?

JeneraalTsa’areen akka amala nama dhunfaatti nama naamuusa ofii eegu, nama hundumaa wajjiin walii galu turan jedhu Jeneraal Haayluu Gonfaa. Akka nama miseensa waraanaatti immo waraana leenjisuu, qopheessuu,dirree waraanaatti bobba’uun waraansisuu fi waraana booda rakkoo jiru furuu irratti ooguma guddaa qabu. Kana malees nama jajjabeessuu fi diina qoratanii hubachuu irratti nama hubannaa fi muxannoo ga’aa qaban turan jedhan Jeneraal Haaylu. Kanaaf yeroo nagaa, lolaa fi loola boodas nama waan gochuu akka qabu beeku, nama yoo maal godhan maaltu akka uumuu sirritti xinxalee hubatu jechuun Jeneraal Tsa’aree Makonneen ta’u Ibsan. Gaaffii fi deebii gggeeffame caqasaa No media source currently available


Itiyoophiyaa fi Keeniyaan Nagaan Ganna 55 Ollummaan Jiraanne Jechaan Kabajatan

Itiyoophiyaa fi Keeniyaan walitti dhufeenya diiploomaasii ganna 55 dabarsan kabajan. Qophii ayyaanaa iimbasii Iityoophiyaa Keeniyaa Naayroobii jiru keessatti qophaayerratti bakka buutonni mootummaa lameenii irratti argamanii jiru; Galmoo Daawit dabalata qaba. No media source currently available


Birgaadeer Jeneraal Asaaminew Tsigee Eenyu?

Yaalii fonqoolcha mootummaa magaalaa Bahir Daar keessatti gageeffame wal qabatee qindeessaniiru jechuun maqaan isaanii dubbatamaa kan jiru Birgaadeer Jeneraal Asaamineew Tsigee eenyummaan isaanii fi maaliif haleellaa kana akka qindeessan gaaffii uumee jira. Bara 2009 bulchiinsa mummicha ministeeraa Mallas Zenaawwii jalatti humnootii nageenyaan qabamanii hidhaman.Himannaan irratti dhiyaatee turees mootummaa garagalcuuf shiran kan jedhu ture.Qondaaltoota waraana 20 ta’an waliin hidhaa umrii guutuutu irratti murame. Garu mummichi ministeera Abiyyi Ahmad aangoo eega qabatanii booda Birgaadeer Jeneraal Asaaminew hidhaa baasuun maallaqa sorataan argachuu malan kennisisanii mootummaa isaanii keessa akka hojjatan godhan. Itti gaafatamaa waajiira nagaa fi nageenya bulchiinsa naannoo Amaaraa kan turan Jeneraal Asaaminew baatilee dhiyeenya kanaa keessa mufannaa mootummaa Federaalaa irratti qaban hammeessaa fi jeechoota jajjaboo dubbataa turan. Dhuma irratti ajjeechaa kana qindeessan jedhamuun dubbatamaa kan jiru yoo ta’u wiixata Waxabajjii 24 bara 2019 humnootii nageenyaa jalaa miliquuf ituu yaalanii naannoo Baahir Daarti ajjeefamuu gabaafamee jira. No media source currently available


Abbaan Koo Tokkummaa Wal Danda’uu fi Waliin Hojjechuutti Amana: Ilma Jeneraal Tsa’aare

Xumura torban darbee waardiyyaa isaaniin kan ajjeefaman reeffi ajajaa humnoota waraanaa Itiyoophiyaa jeneraal Saa’iree mekonninii fi kan soorata ba’an Ge’aazii Abarraa har’a galma mileniumii keessatti sirni geggeessaa godhameefii jira. Jeneraal Saa’ireen jijjiiramni biyyattii keessatti jalqabame uummata Itiyoophiyaaf faayidaa inni qabu dursuu dhaan qooda gama isaanii kan ba’an bu’aa ba’ii baay’ee keessa darbuun akka ta’e seenaa jireenya isaanii irraa hubatameera. Itti aanaa ajajaa humnootii waraana Itiyoophiyaa kan ta’an Janaraal Biraanuu Julaa sirna kana irratti haasawaa dhagesisaniin biyyi keenya hogganaa akkasii qabaachuu ishee boonuu qabdi jedhan. Jeneraal Tsa’areen waan isaan ajjeesisuu waan hin qabaneef ajjeefamuun isaanii nu mufachiisee jira jedhan. Kaayyoo inni ka’e fixaan baasuun kanneen isa ajjeesan fedhiin isaanii akka hin milkoofne murannoon qabsoofna jedhan Jeneraal Biraanuu Julaa. Abbaan koo tokkummaa wal danda’uu fi waliin hojjechuu irratti kan amanu lammii Itiyoophiyaa ture kan jedhe ilmi jeneraal se’aree-Ma’aashoo Saa’iree waan du’eef biyyi ni diigamti jechuu miti jedhee jira. Sirna kana irratti prezidaant Saahilework Zewdee fi muummichi ministeeraa Abiy Ahimed argamaniiru. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Bulchaawwan Naannoo Fi Waaltaaleen Sadarkaa Addunyaa Haleellaa Itiyoophiyaa Keessaa Balaaleffatan

Sambata darbe jechuun Waxabajjii 22 bara 2019 waajjira prezidaantii naannoo Amaaraa irratti haleellaa dhaqqabee fi fonqocha mootummaa aggaamameen prezidaantiin naannoo sanaa Dr.Abmbaachew Mekonnenii, gorsaa prezidaantichaa, obbo Izez Waasee yoo ajjeefaman, abbaan alangaa naannoo Amaaraa obbo Migbaaruu Kebbedee immoo balaan madaa’uu hamaan irra ga’ee mana yaalaatte geessamanii yaalamaa erga turanii booda har’a lubbuun isaanii darbuun gabaasamee jira. Guuyuma sana hoogganaa humnoota waraanaa Itiyoophiyaa Jeneral Sa’ire Mekonnin illee mana ofii keessatti waardiyya isaaniin wareegamuun ni yaadatama. Waaltaaleen sadarkaa addunyaas ibsa kennanii jiran. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Abbaan Alangaa Bulchiinsa Naannoo Amaaraa Haleellaa Sambata Darbee Gaggeffameen Mada’anii Turan Har’a Du’an Boqatan

Bulchiinsa naannoo Amaaraa keessatti Sambata darbee Waxabajjii 22 bara 2019 yaalii fonqoolcha mootummaa gaggeeffame hogganan jedhamuun kan shakkaman Jeneraal Asaaminew Tsigee miliquuf ituu yaalanii har’a naannoo magaalaa Baahir daarti ajjeefamanii jiru. Gabaastun Raadiyoo Sagalee Amerikaa Baahir Daar irraa akka gabaasteetti Jeneraal Asaaminew wiixata har’a humnootii nageenyaa jalaa miliquuf ituu yaalanii ajjeefaman. Gama kaaniin aangawaan haleellaa sambata darbee gaggeffameen mada’anii turan abba alangaan bulchiinsa naannoo Amaaraa Obbo Migbaaruu Kabbada har’a du’an boqochuu isaanii sabaa himaan mootummaa gabaasanii jiru. Sambata darbee hidhatoonni walgahii gaggeeffamaa tureetti ol seenuun prezidaantii bulchiinsa naannoo Amaaraa Dr. Ambaachoo Makonnon fi gorsitoota gameessa prezidaantichaa keessaa tokko ajjeesan. Sabaa himaan mootummaa akka jedhanti itti gaafatamaa waajiira nageenyaa naannoo sanaa kan turan Jeneraal Asaaminew yaalii fonqoolcha mootummaa kana gaggeessan jechuun ibsu. Guyyuuma sambataa sana sa’atilee hanga tokko booda hogganaa humnoota waraana kan biyyatti Jeneeraal sa’aree Mokonnon Finfinnee keessa kan jiru mana jireenyaa isaanii keessatti waardiyyaa ofiin ajjeefaman. Angawoonni akka jedhanti haleellaan bakka lamaanitti gaggeeffame hidhata qaba .


Birgaadeel Janaral Asaaminoo Tsiggee Ajjeefaman

Yaalii mootummaa bulchiinsa naannoo Amaaraa fonqolchuu Sambata-duraa dheengadhaa fashalaaheefi ajjeechaa angaawota naanichaa adda dureedhan qindeessan an jedhaman hoggaanaan biiroo nageenyaa bulchiinsa mootummaa naannoo Amaaraa, Birgaadel Janaraal Asaaminoo Tsigge ajjeefamuu miidiyaan biyya keessaa gabaase. Akka koomishiniin poolisii naanichaa jedhetti Janaraal Asaaminoon odoo baqachuuf yaalanuu naannoo Amaaraa bakka Zenzelimaa jedhamuutti humnoota mootummaatiin rukkutamanii ajjeefaman. Piresdaantii bulchiinsaa naannoo Amaaraa Dr. Ambaachoo Mokonniin fi gorsaan isaanii Sambat-duraa, Waxabajjii 22 qaama yaalii fonqolcha mootummaa naannoo isaanii geggeessen waajjira magaala Baahir Daar keessaatti ajjeefamuun in yaadatama.


Haleellaa Waxabajii 22 Laalchise Ibsa Imbaasin Yunaaytid Isteets Baasee

Haleellaawwan lubbuu pirezdaantii mootummaa naannoo Amaaraa, Dr. Abaachoo Makonnin, hogganaa Raayyaa Hittisaa Itoophiyaa Itamajoor shuumii janaraal Sa'aaree Makonnin, gorsaa waajira mootummaa Amaaraa Azez Wasee, akkasumas janaraal Gezayi Abarraa galaafate yeroo dhageenyu rifaatuu fi gadda guddaatu nutti dhagahame. Ajjeechan badaan kun maatii fi hiriyoota isaanii qofaa odoo in ta'n biyyaatiidhafis miidhaa guddaadha. Yeroo kanatti maatii namoota lubbuun darbee fi miidhan irra gahee, akkasumas, uummata Itoophiyaa maraaf gaadda keenya ibsaa, mootummaan keenya akka sin bira dhaabbatu beeksisuu barbaanna. Janaraal Sa’aaree Makonnin fi Dr. Ambaachoo Makonnin Ajjeefaman Halleellan namoota kana irratti geggeeffame dhabbillee isaan hogganaa turan irrattis an geggeeffame ta’uu hubanna. Itoophiyaan yeroo rifoormii gama siyaasaa fi diinagdee geggeessaa jirtu, hegeree badhaadhinaa fi dirree siyaasaa hunda hirmaachisu ijaaruu irratti xiyyeeffattee jirtu kanatti Yunaaytid Isteets biyyatti cinaa dhaabbachuu cimsiteet itti fufti. Kanneen jeequmsaa filatanii tokkuummaa Itoophiyaatti gufuu ta’uu filatan lammiiwwan biyyaattiiti hudaatti danqaa ta’an. Kanaafu, deeggarsi nama tokkootuu isaan in gitu. Gama keenyaan, qaasmoota kana cimsineet balaaleffanna. Ummanni Itoophiyaa hunduu tokkummaa cimsuu fi rifoormii deemaa jiru deeggaruudhan kaayyon jarreenii akka fashalaahuu gahee isaanii akka tabatan jajjabeessina. Yunaaytid Isteets lammiiwwan Itoophiyaa tokkuummaa, guddinaa fi hegeree tasgabaahaa uumuuf hojjatan hunda bira dhabbatti. Cimina mootummaa Itoophiyaa, dhaabbillee biyyattii, akkasumas ummata Itoophiyaa mirkaneessuf qarqaarsa goonu hunda itti fufna.


Janaraal Sa’aaree Makonnin fi Dr. Ambaachoo Makonnin Ajjeefaman

Hogganaan Raayyaa Hittisa Biyyaa fi pirezdaantiin Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Amaaraa ajjeefakamuu ibisi waajjiirra muummee ministiraa Itoophiyaa baase beeksise. Itamaajoor shuumiin Raayyaa Hittisa Biyyaa Itoophiyaa, Janaraal Sa’aaree Makonnin fi pirezdaantiin mootummaa naannoo Amaaraa Dr. Ambaachoo Makonnin Sambat-dura kaleessaa jechuunis Waxabajjii 22, 2019 ajjeefamuu mootummaan ifa godheera. Janaraal Sa’aareen mana isaanii magaala Finfinnee keessaatti aragmutti janaraalii biraa an soorama bahee jiru meejer janaraal Gebaazii Abarraa wajjin nama isaan eegu hookanis gaardii isaanitiin ajjeefamuutu himame. Imbaasin Yunaaytid Isteets Finfinnee Jiru Haala Nageenyaa Laalchisee Ibsa Baase Oduu wal-fakkaatuun yaaliin fonqolcha mootumaa naannoo Amaaraa irratti kaleessuma agaamamee fashalaahullee pirezdaantiin naanichaa Dr. Ambaachoo Makonnin fi gorsaan damee ijaarsaa naannoo Amaaraa, obboo Azez Waasee waajiira isaanii keessatti dhukaasa itti banameen lubbuun isaanii darbuu ibsi mootummaa irraa kenname tarreessee jira.  Bulchiinsi naanichaa gochaa kana janaraal Asaaminoo Tsigee fi fakkaattonni isaanii qineessuu ifa gochuudhan halkaan kaleessaa bayyeen isaanii to’annaa jala olfamuu beeksise. Janaraal Biraanuu Juulaa Rayyaa Ittisaa Itoophiyaa akka hoogganaan bakka buufamuun beekkameera.


Mootummaan Bulchiinsa Naannoo Tigraay Hidhamtoota 2004-f Dhiifama Godhe

Mootummaan bulchiinsa naannoo Tigraay namoonni hidhaa keessa turan 2004 dhiifamnii godhameefi akka hiikaman murteessee jira. Guyyaa yaadannoo gootoota wareegamanii sababaa gochuun dhiifama kanneen argatan kana keessaa 13 lammiwwan Ertraa ta’u itti gaafatamaan waajiira nageenyaa fi bulchiinsaa Obbo Tekki’uu Meteku ibsanii jiru. Sambata borii Waxabajjii 22 bara 2019 kan yaadatamu guyyaa wareegamtoota Tigraay kan waggaa 31ffaa sababaa gochuun kanneen gadhiifaman kana keessaa harkii 83 dargaggoota umriin 35 gadii waan ta’aniif humna isaanii misoomaaf olchuu yaada jedhuun ta’u ibsameera. Miseensoonni paartii Aranaa sababaa siyaasaan kannen hidhaman haga ammaatti hin hiikamiin akka jiran paartichii ibseera. Angawaan waa’ee kanaa gaafataman deebii kennaniin kanneen yakka hojjachuun hidhaman malee sabaaa ejjennaa siyaasaa qabaniin kan hidhaman hin jiran jechuu dubbachuun isaanii gabaafamee jira.


Tigraay Keessatti Maallaqnii Funaanamaa Jira

Mootummaan bulchiinsa naannoo Tigraay deggersii maallaqaa akka godhamuuf sabaa himaa naannoon gaafachuun isaa ibsamee jira. Hojjattonni dhaabata misooma mootummaa mindaa isaanii dhibba keessaa harka shanii qabee hanga harka dhibbaatti ji’a ji’an kennaa akka jiran Itti gaafatamtuun waajiira hariiroo mootummaa fi uummata Tigraay Aaddee Liyaa Kaasaa ibsanii jiru. Kana malees hawaasnii daldalaa fi abotiin qabeenyaa sochii kanatti seenuun Dilbata Waxabajjii 11 bara 2011 Teelee Tonii ofii qoheessanii qarshii miliyoona 200 fi miliyoona 50 walitti qabuuf karoorfachuun ibsamee jira. Maallaqa kana walitti qabuun kan barbaachise waggootii darban 4 keessatti rakkoo siyaasaa uumameen karoora guddinaa fi Traanformeeshinii ka’ame fixaan baasuun waan dadhabmeef ta’uu Aaddee Liyaa Kaasaa Ibsanii jiru


Deemsii Ce’umsaa Kan Itiyoophiyaa keessaa Akka Milkaa’uu Amantiin Qaba:Nikoolaas Barnet

Itiyoophiyaan ishee har’a kan waggoota sadii dura yeroon Finfinnee seene turte irraa abdii kan qabdu ta’u yeroo hojii isaanii xumuranii deebi’aa kan jiran dubbii himaan Embaasii Yunaaytid Istetees isa Finfinnee jiruuf dubbii himaa kan ta’an Nikoolaas Barnet dubbatanii jiru. Yeroo jalqabbii ce’umsaa kanatti Itiyoophiyaa keessaa deemuun rakkisaa dha kan jedhan Nikoolaas biyyatti keessa carraa fi Abdii hedduutu jira jedhan. Yeroon HOJIIF Itiyoophiyaa dhufe waan biyyattiin gochuu dandeessi jedhee hin yaadneetu ta’e kan jedhanBarnet ce’umsii Itiyoophiyaa keessaa akka milkaa’uu amantiin qaba jechuun isaanii gabaafamee jira.


‘Dabaree Ta’een Shororkeessitootaan Biyyatti Keessatti Mudateen Baqataan Nagaan Bakka Lixaa Dhaba’ Baqattoota Dhadhaab

Biyya Keeniyaa keessatti yoo rakkoon shororkeessitootaan bakka tokkotti mudatu baqataan Dhadhaab keessa jiraatu rakkoo hedduuf saaxilama jedhu baqattoonni Dhadhaab jiraatan. Baqattoonni kun mootummaan murtee Dhadhaab cufuullee lafaa utuu ilaalee jechuun gaafatanii jiru; Galmoo Daawit No media source currently available


Baqataa Suudaan Kibbaa Itoophiyaan Dahoo Taatef

Guyyaa Baqattoota har’a guutummaa Addunyaatti ayyaaneffame ilaalchisuudhaan, gabaasaan VOA Naakoor Malkaa gara Gaambeellaatti imaluudhaan baqattoota achi jiraatan keessaa dargaggoo tokko haasofsiisee jira. Buufata Baqattoota Kuulee jedhamutti kan argamu dargaggoo Hakiim Wal barataa yoo tahu waa’ee jiraanya isaa dabarsee fi hawwii isaa fuul-duraa dubbata. No media source currently available