Ajjeechaan Gaggeeffame Akkaan Yaaddeessaa Dha.: Amerikaa

Itiyoophiyaa keessatti namoonni dhibbootaan laka’aman ajjeefaamuu ilaaalchisee gabaasa gurratti hin tollee jechuun kibxata kaleessaa kan ibsitee Yunyaatid Isteets adda addummaan jiruuf firmaanni karaa nagaa akka barbaadamuuf irra deebitee gaafattee jirti. Kanneen lubbuun hafan dhaabata oduu Ajaans Fraans Preesiif akka ibsanti, namoota Amaara ta’an dhibbotaan lakka’aman dhuma torban dabree irra riphxee looltoota Oromiyaan ajjeefaman jedhanii reeeffii isaaniis daandilee irra jira jedhu. Dubbii himaan ministrii dantaa alaa Amerikaa Need Praayis gocha sukanneessaan kun akkaan isaan yaaddeessuu ibsan.Lammiwwan Itiyoophiyaa martii hokkara fudhatama dhabsisuun, adda addummaa qaban mariin akka furan gaafann jedha ibsii Praayis baasan. Mariin guutuu biyyaa gaggeeffamu namoota midhaa irra ga’eef murtii haqaa kan kennu, kanneen dhiittaa mirga namoomaa fi hokkara dhaqqabsiisan seera duratti dhiyeessuu of-keessaa qabaachuu qaba jedhan praayis. Angawoonni bulchiinsa naannoo Oromiyaa akka jedhanti, haleellaan kana dhaabata shoroorkaa jechuun kan mootummaaan Itiyoophiyaa moggaase waraana bilisummaa Oroomootu raawwate. Garu, dubbii himaan garee riphxee looltootaa kanaa akka jedhanti, milishoota mootummaa deggeran kan Oromiyaatu kana raawwate jechuun qorannaa walabnii akka gaggefefamu gaafatan.


Baqattonni Oromoo Maal Jedhu? Kutaa 2ffaa

Mooraa Baqataa Kaakumaa kan Keniyaa Afrikaa Kibbaa Sudaanii fi Yaman irraa kan haasofsiifne Caqasaa. No media source currently available Kutaa 1ffaa qophii kana: No media source currently available


KFO’n Ajjeechaan Gambeellaa fi Bakkawwan Birootti Geggeessame Akka Qaama Walabaan Qoratamu Gaafate

Koongiresiin Federaalawa Oromoo gidduu kana ibsa baaseen “ajjeechaan dhiheenya naannoo Gambeellaatti namoota nagaa irratti raaw’atame” jedhe qaama walabaan qoratamee akka qulqullaa’u gaafatee jira. Akkasumas viidiyoon dhiheenya miidiyaa hawaasummaa irra tamsaasame, kan humnoonni naga-eegumsaa murtii seeraa tii ala ajjeechaa raaw’achuu agarsiisu qoratamu gaafatee jira. No media source currently available Mootummaan naannoo Gambeellaa muddama dhiheenya uumameen lubbuun siivilootaa 17 dabruu beeksisee ture. Koomishinni Mirga Namoomaa Itiyoophiyaas muddama dhiheenya Gambeellaa keessatti uumame ilaalchisee ibsa baaseen, keessumaa humnoonni mooutmmaa tarkaanfii gitaa olii, ka lubuu namaa balleessuu irraa akka of qusatan, taraanfiileen humnoota naga-eegumsaan fudhatames akka qoratamu gaafatee jira. Oduu biraatiin, magaala Naqamtee keessatti Barataa Hundaa’ol Beenyaa, Obboleessa miseensa hooggansa ABO amma mana hidhaa jiruu – Lammii Beenyaa ka tahe torban dabre keessa humnoota naga-eegumsaa mootummaan ajjeesanuu, maatiin isaa Sagalee Ameerikaatti himanii jiran. Oduu kana ilaalchisee aangawoota magaalaa Naqamtee tahe ka naannoo Oromiyaa irraa deebii argachuuf carraqqiin goone haga ammaatti hin milkoofne.


Gambeellaatti Namoonni Nagaan Hedduun Humnoota Mootummaa Ajjeesamuu, Kanneen Argine Jedhan Dubbatan

Naannoo Gaambellaatti humnootni naga-eegumsaa naannichaa torban darbe keessa, “namoota meeshaa waraanaa hin hidhatiin hedduu ajjeesuu ijaan argine,” namoonni jedhan Sagalee Ameerikaatti himanii jiran. No media source currently available Miseensotni Humni Addaa fi Poolisiin Idilee Gaambellaa, “ABO Shaneedha” jechuun dhalattoota Oromoo fi saboota biroollee ajjeesan” jedha, jiraattota sana keessaa tokko. Mootummaan naannichaa, humnoota mootummaa fi riphxe loltoota jidduutti, dhukaasa Waxabajjii 7 bara 2014 taasisameen dhalattootni meeshaa waraanaa hin hidhatiin kanneen saboota garaa garaa irraa tahan 17 ajjeesamuu beeksisee, yeroo ammaa nagaan naannichatti deebi’ee hojiin idilee eegalameera, jedha.


Daarekteerri HRW Kan Gaanfaa Afrikaa Akka Gamtaan Awuroopaa  Mootummaa Itiyoophiyatti Dhiibaa akka Taasisu Gaafatan

Waa’ee fooyya’insaa mirga namoomaa qabatamee ta’ee irratti Gamtaan Awurooppaa akka mootummaa Itiyoophiyaa irratti dhiibaa taasisu jarmiyaa mirgaa namoomatiif falmu Hiyumaan Raayits Woochif daarekteera gaanfaa Afrikaan kan ta’an La’etatitiyaa Baaderee gaafatanii jiru. Mootummaan Itiyoophiyaa akka haala gargaarsa namoomaa mirkaaneessu fi hidhaa seeraan alaa akka dhaabu La’etatiyaa Baaderee hubachiisuun isaanii beekameeraa. Walgahii ministiroonni dhimmaa alaa biyyootan miseensota gamtaa Awurooppaa guyyaa har’aa Braasels keessatti taasisan dursuun ibsaa baahee kan keessatti, mootummaan Itiyoophiyaa labsii yeroo attatamaa ji’a Guraandhalaa keessaa kaasuu isaa eeree, Ebilaa jalqabee immoo gargaarsii namoomaa akka Tigraayiin seenuu eeyyamuu ibsee jira. Gargaarisii yeroo amma Tigraayiin galaa jiruu fedhii namoottan gargaarsaa barbaadanuu irraa fagoo akka ta’es hubachiiseeraa. Namoottan hookarri saalaa irratti raawwatee dabalatee gargaarsii qorichaa warreen dhukubootaa yeroo dheeraatin dararamaa jiranuuf kennamaa jiru akka gahaa hintaane HRW ibseeraa. Gochaa Yakka waraanaa fi sarbiinsaa mirga namoomaa biraanii naannoowan Amaaraa, Tigraay fi Affaar keessatti raawwatamee jedheef amma ammatii itti gaaafatmumaan hiikaa qabu akka hin jirree himeera. qorannoon sadarkaa adduunyaas akka socho’aa hin jirre ibseera. Ibsii maqaa Daarekteeraa HRW kan gaanfaa Afrikaa La’etitiyaa Baadeeren bahe kun mootummaan feederaalaa Oromiiyaa keessatti hidhaa jimlaa raawwachaa turuu isaatiif dhiheenyaa kana immoo naannoo Amaaraa keessatti hidhaan raawwatamaa jiraachuu isaa beeksiseera.


Godinaa Wallaggaa Lixaa, Aanaa Gimbii Keessatti Jiraattonni Hedduun Ajjeesamuun Himame

Naannoo Oromiyaa Godina Wallagga Lixaa, aanaa Gimbii keessatti, “Riphxe loltootni namoota meeshaa waraanaa hin hidhatin hedduu ajjeesan”jechuun kanneen ijaan argine jedhanii fi maatii keessaa dubbatanii jiru. No media source currently available Bulchaa itti-aanaan Gimbii obbo Shaafee Alamuus, “ABO Shaneen daa’immanii fi dubartoota dabalatee namoota nagaa hedduu ajjeese,” jedhan. Waa’ee ajjeechaa kanaa kan gaafataman dubbi himaan idil addunyaa gurmuu riphxe Loltootaa "Waraana Bilisummaa Oromoo" jechuun of waamuu, Obbo Odaa Tarbii, "Gocha kana WBO'n hin raawwanne, humnoota mootummaatu dhukaasa bane" jechuun haalanii jiru. Hooggantoota mootummaa naannoo fi federaalaa irraa dhimma kana irratti odeeffannoo dabalataa argachuuf yaallee itti hin milkoofne. Muummeen Ministiraa Abiyyi Ahmad gama Miidiyaa isaaniin “Naannoowwan haleellaan itti raaw’atametti nagaa fi tasgabbii deebisuun hojii nuti ammas dursa keenninuuf” jechuun ibsan.


Baqattonni Oromoo Maal Jedhu? Kutaa 1ffaa

Waggaa wagaan Waxabajjii digdamnii guyyaa baqattoota addunyaa jedhamee yaadatamee oola.Tokkummaan Mootummootaa akka jedhutti Mata dureen Ayyaana Baranaa " lafa jiraatan irraa dheessuuf haallii dirqisiisnaan eenyuu iyyu haa ta'u eessa iyyu haa jiraatu lafa nagaan jiru dheessuuf mirga qaba jedha. Baqattoota Oromoo Afrikaa keessa jiranii fi kanneen Yamankeessaa haasoofsiifnee jirra.


"Akkam...Nagumaa," Viidiyoo Miidiyaa Hawaasummaa irratti Namoota Hawwate

Hundeessan 'Risaa Multimedia', Gammadaa Olaanaa jalqaba ji'a kanaa yaa'ii dargaggootaa Dubaay keessatti qophaahee ture irratti hiryoota baafate wajjin viidiyoon dhiheesse tibba san jaalatamee ture. Waayee yaa'ii irratti hirmaatee, ogummaa koominikeeshinii fi fayyadama miidiyaa hawaasummaa irratti muuxannoo isaa gaafanne, kinooti.


Hoogganoonni ABO Sadii Mana Hidhaatti Dhukkubsatan Akka Wal’aansa Hin Argatiin Dubbatu, Abukaatoon Isaanii

Kanneen mana hidhaa jiran miseensonni koree hojii raawwachiistuu Adda Bilisummaa Oromoo fi miseensi koree giddu-galeessa paartichaa tokko haalaan dhukkubsatanii, wal’aansa argachaa hin jiran, jechuun abukaatoon isaanii ibsaniiru.\n\nMiseensonni koree hoji raawwachistuu ABO obbo Mikaa'el Booran fi Obbo Abdii Raggaasaa, akkasumas miseensi koree giddu-galeessaa paartichaa obbo Kennasaa Ayyaanaa mana hidhaa Qaajelcha Poolisii Magaalaa Buraayyuu keessatti dhukkubsataa akka jiran Sagalee Ameerikaatti himan – Abukaatoon isaanii Obbo Tuulii Baayisaa. No media source currently available


Gaazzexeessonni ONN fi Himatamtoonni Biroon Mana-murtiitti Dhihaatan

Ji’oottan torban darbaniif gaazexeessitoonni Oromiyaa Niwus Neetwork harra mana murtiif dhiyaatanii jiran. Obbo Guddannee Fiqaaduu Abukaatoon himatamtootaanibsa Sagalee Ameerikaaf kennaniin dhaddacha duraatiin abbootiin seeraa mana-murtii, himannaan abbaan alangaa jalqaba dhiyeesse bu’ura seeraa waan hin qabneef fooyyessee haa dhiheessu jechuun har’atti beellama qabaniyyuu, harras abbaan alangaa himata waan hin fooyyessin dhiyaateef beellama ka biraan waxabajjii 16, bara 2014’ f qabamee jira, jedhan. No media source currently available


Yeroo Hongeen Hammaate Kanatti Itiyoophiyaa Keessatti Daa’imman Hanqina Nyaata Madaalawaa Lubbuuf Yaaddeesseen Gidiramaa Jiru Jedhame

Dhaabbatni gargaarsaa biyya Briteen, “Save the Children” jedhamu ibsa har’a baaseen lammiwwan Itiyoophiyaa kuma kunaan lakkaawaman hongee gama Bahaa fi Kibba biyyattii mancaasaa jiru irraa kan ka’e hanqina nyaata madaalawaa “lubbuullee galaafacuuu maluun” gidiramaa jiru jedhee jira. Gaanafa Afrikaa keessatti roobni marsaa afuriif yeroo isaatti hin roobiin hafuu isaa fi marsaan shanaffaaf kan roobes baay’ee xiqqoo waan taheef, waggoota afurtama keessatti caama isa hamaa naannichatti fide, jedhama. Sababaa kanaan rakkoon beelaa hamaan Keeniyaa, Somaaliyaa fi Itiyoophiyaa mudachuun gabaasamee jira. Akka gabaasaan “Save the Children” jedhutti, Itiyoophiyaa – naannoo Oromiyaa, naannoo Sabaa fi Sablammootaa fi Uummatoota Kibbbaa, nananoo Somaalee fi naannoo Kibba Lixaa keessatti uummata miliyoona tokkoo ol tu gargaarsa nyaataa yeroo hatatattamaa barbaada. Daa’imman kuma dhibba tokkoo fi kuma saddeettamii shan immoo, hanqina nyaaata madaalawaa lubbuu galaafachuu maluun gidiramaa jiran – akka gabaasaan kun jedhutti.


Yuub Guddaa Aagaa Xaanxanoo Dhukkkubarraa Bayyanatanii Hojii Gorsaatti Jiran

Aaga Xaanxanoo, Abbaa Gadaa Gujii duraanii fi fuula Gadaa Oromoodhaan yeroo dheeraaf beekamani. Bara Alangee isaaniitti keessumaa nageenya saboota gidduutti buusuu akkasumas sirna Gadaa beeksisuu keessatti gahee guddaa taphachuun beekaman, Yuuba Aagaa Xaanxanoo dhiyeenya rakkoon fayyaa isaan mudate irraa amma akka dandamataa jiran dubbatu. Itti Aanaan Pirezdentiin Yuuniversitii Bulee Horaa, Dooktor Gumii Boruu, Aagaa Xaanxanoo Yuniversitii Bulee Horaa keessatti ammalle Barnoota Gadaaf gorsa laataa akka jiran himan. No media source currently available


Faawundeeshiniin Haacaaluu Hundeessaa Sirna Badhaasaa Qopheessaa Jira

Faawundeeshinii Haacaaluu Hundeessaa sirboota Afaan Oromoo irraatti xiyyeeffate waxabajjii 29 bara 2022tti sirna badhaasa 'Haacaaluu Hundeessaa Award' jedhamu gaggeessuf akka qophaawe ibsamera. Walitti qabduun Boordii Faawundeeshinii Haacaaluu Hundeessaa fi haati warraa Artiist Haacaaluu aadde Faantuu Damisoo sirni badhaasa yeroo jalqabaaf qopha'ee kun sirboota afaan oromoo dameelee kudhaniin dorgomisiise kan badhaasu dha jechuun Ibsaniru. Tsahaay Daamxoo tu Finfinnee irraa gabaase.


Gimbii, Dambi Doolloo fi Gambeellaatti Har’a Nagaan Deebi’uun Himame

Magaalota Gaambellaa, Gimbiifi Dambi Doollootti erga humnootni mootummaafi riphxee-loltootni kaleessa dhukaasa walitti bananii as, har'a akka tasgabbiin mul'atu jiraattota keessaa hagi tokko ibsan. No media source currently available Biiroon Nagaafi Tasgabbii Naannoo Gaambellaa gama isaan har'a Gaambellaa keessatti tasgabbiin deebi'eera jechuun beeksise. Gama biraan, Ministarri Tajaajila Komunikeeshinii Mootummaa, "Shaneen, qaama mootummaa waraanuuf qophaa'e waliin tahuun kaleessa Gaambellaa fi Dambi Doollootti dhukaasa banus, tarkaanfiin irratti fudhatameera" jechuun ibsee jira.


Oromiyaa Keessatti Leenjifamtoonni Ogummaa Artii Eebbifaman

Giddu Galli Aadaa Oromoo fi Yuuniversitiin Mootummaa Naannoo Oromiyaa ogeeyyii aartii godinaalee adda addaarraa walitti fiduun leenjisaa turan harra Shawaa bahaa Baatuutti eebbisiisanii jiran. Diirekterri Giddu gala Aadaa Oromoo, Obbo Geetuu Birranaa, leenjifamtoonni kun deebi’anii godinaaleerratti leenjuma fudhatan aartii guddisuuf namoota kaan leenjisuuf akka jiran himanii, sagantaan kun ammas akka itti fufu dubbatan. Prezdentiin Yuuniversitii Naannoo Oromiyaa, Dookter Gerremuu Hulluuqaas leenjiin akkasii guddina aartii Oromiyaaf bu’aa akka qabu dubbatan.


Gimbii, Dambi Doolloo fi Gaambeellaa Keessatti Riphee-loltoonnii fi Humnoonni Mootummaa Walitti Dhukaasuun  Himame

Naannoo Oromiyaa, Godina Wallagga Lixaa Magaalaa Gimbii fi, Godina Qellam Wallaggaa Magaalaa Dambi Doolloo keessatti, humnoota mootummaafi hidhattoota mootummaan "Shanee" jechuun waamu, Waraana Bilisummaa Oromoo jidduutti har'a dhukaasni banamuu jiraattota keessaa dubbatanii jiran. No media source currently available Haaluma wal-fakkaatuun naannoo Gaambellaa keessattis Humnoota Mootummaa fi Hidhattoota Waraana Bilisummaa Gaambellaa ofiin jedhan jidduutti dhukaasni banamuu jiraattota keessaa himanii jiru. Dhimma kana ilaalchisee, dubbi-himaan Idil Addunyaa Waraana Bilisummaa Oromoo, Obbo Odaa Tarbii, Waraana Bilisummaa Gaambellaa waliin tahuun Oromiyaa Lixaafi Gaambellaa keessatti opereeshinii addaa addaa geggeessee jira, jedhuuun VOAtti himan.\nMootummaan Naannoo Gaambellaa ammoo fuula sabaa-himaa hawaasummaa isaa irratti ibsa maxxxanseen, "Hidhattoota Shanee fi Waraana Bilisummaa Gaambellaa dhukaasa banan irratti tarkaanfiin fudhatamee jra" jedhee jira.


Mootummaan Naannoo Oromiyaa Hidhamtoota Kuma Sadii Ol Dhiifamaan Gad-lakkisuu Beeksise

Bulchiinsi mootummaa naannoo Oromiyaa hidhamtoota kum sadii fi dhibba jahaa ol dhiifamaan hiikuu isaa beeksise. Itti-antuun Waajira Abbaa Alangaa walii galaa Oromiyaa Fiqiir Zelaalem namootni hiikaman kun akkaataa heera naannoo fi labsii dhiifamaatiin dhiifamuu eeran. Thaus, garuu kan paartiin mormitootaa ‘miseensonnii fi hoogganoonni keenya sababaa siyaasaan hidhhamanii jiran nuuf hiikaman,” jechuun gaafataa turan ilaalchisee waan ifoomsame hin jiru. Gama biraan angawi paartilee morkattootaa warra hiikame keessa miseensi isaanii akka hin jirre dubbatan. No media source currently available


Dubbi -himaan ministeera dhimma alaa Itiyoophiyaa ibsa kennani jiru

Itti anaan muummee minsteeraa fi ministirri dhimmaa alaa Itiyoophiyaa obbo Dammaqee Mekonnen, daawwannaa dhiheenyaa kaa naannoo Affaaritti taasisan ilaalchisuudhaan dubbi himaan ministeeraa dhimma alaa Itiyoophiyaa ambaasaadar Diinaa Muftii ibsaa oudu gabaasitotaaf kennan keessatii, obbo Dammaqaan naannoo bulchiinsaa Affar kellaawan Sardoo fi Samaraatii argamuudhaan haalaa gargarsa namoomaa ilaaluu isaanii ibisaniiru. Naannoo Tigraayitti gargaarsa namoomaa qaqqabsiisudhaaf mootummaan dhabilee gargaarsa namoomaa waliin hojachaa akka jiru kan ibsan ambaasader Diinaan, mootummaan Itiyoophiyaa Waltii Bu’insii kaabaa biyyatti keessaa jiru karaa nagaadhaan akka raawwatu hojachaa jiraachuu isaan akka ibsan Kenedii Abaatee gabaaseeraa. Lammiiwan Itiyoophiyaa Saud Arabiyaa keessa jiran gara biyyatti deebisuudhaaf sochiin jalqabamee itti fufuu isaa kan dubbatan ambasadar Diinaan amma ammatti Namoonii kuma 34, 367 biyyatti deebi’uu isaanii himuun isanii gabaasameera. Karaa biraatiin, mootummaan Somaaliilaand ibssa dhiheenya kana baaseera jedhameen, buufataa doonii Barbaraa irratti waligaltee Kanaan dura Itiyoophiyaa waliin taasisee ture haquu isaa beekiseseraa. Akka mootummaan Somaaliiland jedhetti Itiyoophiyaan buufataa doonichaa irraa dhibeentaa 19 akka abbumaa qabaatuu walgalteen taasifamus , Itiyoophiyaan carrichatti waan fayyadamuu hin dandeenyeef waligaltichii haqameera. Dhimmaa kanna iraatti kan gaafataman ambaasader Diinaa Muftii, wa’ee odeeffanichaa irratti akka quba hin qabnee ibsuu isaanii kenedii Abaatee gabaaseera.


Baalee Bahaa Keessatti Proojektiileen Daandii Garii Adda-cituun Tuurizimiirratti Dhiibbaa Qabaachuun Himame

Proojektiiwwan daandii Baalee Bahaatti jalqabamanii turan keessaa kan hojiirra jiru tokko qofa tahuu Bulchiinsi godinichaa hime jira. Bulchaan godinaa Baalee Bahaa Obbo Isheetuu Beqqelee ibsa kennaniin daandiin Aspaaltii guddichi Roobe – Gaaseraa – Gindhiir ka ganna shan dura jalqabamee ture dabalatee pirojektiiwwan sadii jiraachuu ibsanii, tokko irraa kan hafe kaan adda cituun dhiibbaa inni tooriizimii naannoo irratti fiduu ibsanii jiran. Gama biraan Qorataan Yuuniversitii Madda Walaabuu eegumsi fi qorannoon Soof Umar irratti tahu sirnaan tahuu baannaan ammas holqi seenaa qabeessi kun manca’uu akka danda’u akka malu akeekkachiisan. Bulchiinsi Baale Bahaa immoo eegumsi Holqichaa qorannaa daandii amma gaggeeffamaa jiru waliin fala argata jedha. Galmoo Daawit dabalata qaba.


Dhukkubii Kaansarii Maalii ?

Dr. Baahiruu Gammachuu Ogeessa waa'ee vaayrasii qoratanii fi kaansarii irratti yeroo dheeraaf dhaabata fayyaa biyyooleessaa kan Yunaaytiid Istees ((NIH) keessa hojjataa turanii yeroo ammaa soorata ba'an waliin Gaaffii fi deebii gaggeeffame Caqasaa.


Polisiin Itiyoophiyaa Gaazexeessoota Hidhaman 3 Wabiin Akka ba’an Murtii Kenname Irratti ol-iyyata Dhiyeesse.

Solomoon shumiyyee Meazaa Mohammad fi Tamasgeen Dassaalany Kibxta kaleessaa mana murtii fedeeraalaa isa jalqaba dhimmi ilaaluu duratti dhiyaachuun wabii qarshii kuma kudhaniin akka ba’an murteessee ture. Garu humnootiin polisiin Fedeeraalaa murtii kenname irratti iyyata mana murtii ol aanuutti dhiyeeffatee jira.Manni murtii olaanaaniis murtii wabiin gadhiifamuu kenname diduudhaan gara hidhaatti akka deebi’an ta’e jira. Abukaatoo isaanii kan ta’an Henook Akliiluu RSA akk ibsanti kun akka ta’uuf jiru nan beeka jedhanii garu akka gadhiifaman gaafachuu itti fuufna jedhan. Dhimma siyaasa irraa maddeen mana murtii duratti ennaa dhiyaatu, waan akkasii arguun baratamaa dha.Keessumaa Gaazexessoota akkaan mootummaa qeeqan taanaan kan jedhan abukaatoo HeenookKanaaf na hin diinqisiifne jedhan.Mana murtii isa gad aanuu keessatti mirgii wabii akka sii eegamuu murteessanii inni sadarkaa olaanaa immo murtii sana kuffisa.Beekamaa dha. Oduu gabaastoota mootummaa mummicha ministeeraa qeequun beekaman kanneen baatii dabree hidhamn 19 keessaati Gaazexeessonni kun sadeen. Mootummaan garu Gaazexessonni kun hojii gaggeessan keessatti, hokkara kakaasuu akkasumas nagaa biyyatti keessaa jeequ jechuun himata. Abukaatoo Heenook RSA akka ibsanti, Gaazexeessonni kun yoom deebi’anii mana murtiitti akka dhiyaachuuf jiran waan beekamee hin jiru.


Lammiileen Itiyoophiyaa Miliyoona Tokkoo Ol Dhibee Busaan Qabamuu Ministeerri Fayyaa Biyyattii Beeksise

Itoophiyaatti bara 2014 baatii 10'n keessatti qofa lammiileen miiliyoona 1 fi kuma 300 ta'an dhibee Busaatin qabamuu Ministeerri Fayyaa biyyattii beeksiseera.\nBiyyoota addunyaa adda addaa irratti kan mul'atee jiru, dhukkubni Maariyyee Jaldeessaa hanga ammaatti Itoophiyaa keessatti hin mul'anne jechuun Deetaan ministeera fayyaa Dr.Darajee Dhugumaa ibsaniiru. Gama biraatin tatamsa'inni vaayirasii Kooviid 19 yeroo ammaa Itiyoophiyaa keessatti dachaan dabalaa akka jiru dubbatan. Tsahaay Daamxoo ibsa ministarichaa hordufuun gabaasaa ergite qabna. No media source currently available


Magaalaa Sooyyamaatti Namoonni Gujii Lixaa fi Bakkawwan Biroorraa Gabaa Deeman 9 Ajjeefaman, Jedhame

Sanbata darbe godina addaa Burjii Magaalaa Sooyyamaa jedhamtutti namoota Gujii Lixaa fi kaanirraa gabaaf garasitti imalanirratti haleellaa banameen namootni sagal du’uu fi digdamaa ol madaawuu angawootni VOA’tti himanii jiran. Obbo Morkataa Taroo itti gaafatamaan Waajjira dhimma nageenyaa Godina Gujii Lixaa namootni ajjeefaman saglanuu dhiirota ta’uu himanii, kanneen miidhaan qaamaa irra gahe keessa garuu dubartoonnis jiraachuu eeran. Obbo Mehaarii Alemaayyehu, bulchaan aanaa Addaa Burjii, taatee kanaan wal qabatee haga yoonaa namootni 10 to’annoo jala oolfamuu himan. No media source currently available


Turtii, Dargaggoo Hojii Hawaasa Tumsuu Irratti xiyyeeffate Jiru Wajjin

Amajjii darbe Itoophiyaa keessatti "adeemsa araaraf karaa saquuf," jechuudhan hooggantoota siyaasaa dabalatee namoonni ammi tokko mana hidhaatii yeroo gadhiifaman innis hidhaadhaa bahe. Yeroo ammaa ka wajjirri isaa Finfinnee keessa ta'e dhaabbata mitii mootummaa "Sof-Umer Relief and Development Organization," jedhamu hogganaa jira. Dargaggoo Arafaat Abubakar keessummaa qophii Labata harraati.


Jiraattonni Godinaalee Wallaggaa Dhabamuu Nageenyaan Qonnaan Isaanii Miidhamuu Dubbatu

Ogeessi Diinagdee, Dr. Guutuu Teessoo dhimma kanarratti gaafatamanii, "Rakkoon nagaa Biyyattii keessatti mudate qisaasama qonnaa fiduurra darbee dameewwan diinagdee kanneen biroorrattillee rakkoo uumee jira," jedhan. Firmaatni isaa nagaan akka bu’u mari’achuu akka tahellee Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti dubbatan.


Xiinxala Haleellaa Dhiheenya Ertiraan Shiraaroorratti Raaw’atte Jedhamee fi Daafoo Inni Fiduu Malu

Humnootiin Ertiraa Itiyoophiyaa gama Kaabaa, naannoo Tigiraay keessatti kan argamtu magaalaa Shiraaroo meeshaalee guguddaan haleeleeluu isaanii, Tokkummaa Mootummootaa fi maddeen naannoo wabeeffachuun, Rooyiters kaleessa gabaasee ture. Haleellaa sanaan mucayyoon durbaa umuriin waggaa kudha-afurii tokko du’uu fi kanneen biroon 18 madaa’uu, akkasumas, manneen 12 diigamuu dubbate, gabaasichi. Dhimma kana irratti, Namoon, Yunivarsitii Saayinsii fi Teknooloojii Adaamaa irraa barsiisaa barnoota bulchiinsaa – Obbo Barasaa Abarraa dubbisee jira. No media source currently available


Hojii Jalqaban Cichaan Itti Fufnaan Milkaa’uun Ni Danda’ama: Obbo Gammadaa Urgeessaa

Kutaa Minnesootaa keessa kan jiraatan obbbo Gammadaa Urgeessaa dhaabbata ofii isaanii dhaabuu dhaan hojii garaa garaa irratti bobba’uu isaanii dubbatu. Tajaajila ambulaansii fi atoobisii mana barnootaa kan qaban ta’uu kan nuuf ibsan obbo gammadhaan jalqaba jireenya isaanii Ameerikaa keessaa kan jalqaban taaksii oofuu dhaan akka ta’e dubbataniiru. Yeroo ammaa buna biyya irraa illee fiduu dhaan akoofisanii hawaasa kutaa MN keessa jiruuf dhiyeessaa kan jiran yoo ta’u, gara biyyaattis deebi’uu dhaan dawaa raabsuu akkasumas hojii biroo illee hojjetaa jiraachuu nuuf ibsanii namni cimee yoo hojjeta abjuu isaa fiixaan baasuu danda’a jedhan.


Ogeeyyiin Miidiyaa Tibbana Itiyoophiyaa Keessatti Hidhaman Akka Hatattamaan Hiikaman Gaafatame

Koomishinarri Koomishina Mirga Namoomaa Itiyoophiyaa, Daani’eel Beqqelee, gaazzexeessonnii fi ogeeyyiin miidiyaa dhiheenya kana Itiyoophiyaa keessatti qabamanii hidhaman hatattamaan akka gad-lakkisaman waamicha dhiheessanii jiran. Koomishinarichi akka jedhanitti lakkoobsi gaazzeessotaa fi ogeeyyii miidiyaa tibbana hidhamanii 16 gahee jira. Qabinsii fi hidhaan raaw’atame kun kan “seeraa ala geggeessame” jechuun hubachiisan – Hoogganaan Koomishina mirga namoomaa Itiyoophiyaa kun. Gama biraatiin, miidiyaa interneetiin tamsaasamu “Ethio Forum” irraa Yaayyeesew Shimalis har’a mana murtiitti dhihaachuu isaa, Kenedii Abaatee Finfinnee irraa gabaasee jira.


Benishaangul Gumuz, Aanaalee Dibaaxii fi Bulan Keessatti Jiraattonni Oromoo Biqqisamuu, Hidhamuu fi Ajjeesamuu Dubbatu, Jiraattota Keessaa

Naannoo Benishngul Gumuz, aanaa Dibaaxii fi aanaa ollaa sanaa – Bulan keessa kanneen jiraatan lammiwwan dhalataan Oromoo tahan, baatii Eblaa gara booda irraa jalqabee humnoota mootummaatiin manaa fi qehee ofii irraa buqqisamanii, bakkawwan adda addaatti walitti qabamuun eegama jiran, jedhu – jiraattota aanichaa keessaa kanneen VOAn dubbise. Kanneen hidhamanii fi ajjeesaman jiraachuullee dubbatu. Aangawaan aanichaa tokko immoo, yeroof walitti-qabamuun jiraattotaa, humnoota hidhattootaa nageenya booressan sakatta’uufi, jedhu.


Gareen Waloo Poolisii Fininnee fi Poolisii Federaalaa Shakkamtoonni Yakkaa 300 Tahan Qabaman, Jedha

Bulchiinsa Magaalaa Finfinnee keessatti yakka raaw’atamu ittisuuf qorannoo taasisamaa tureen namonin 349 kanneen yakkoota garaa garaatiin shakkaman to'annoo jala oolfamaniiru jechuun gareen waloon qorannoo taasisaa jiru kan poolisii Federaalaa fi Poolisii Finfinnee ibseera. Yeroo komishiniin Mirga Namoomaa Itoophiyaa, Imbaasin Ameerikaa Finfinneetti argamuu fi Dhaabbanni Falmaa Mirga Gaazexeessitootaa CPJ hidhaan Itoophiyaa keessatti gaggeeffamaa jiru yaaddessaa dha, jechuun ibsa baasanitti Gareen waloo Poolisii Federaalaa fi Poolisii Finfinnee ammoo ibsa kana kan baase Mootummaan Itoophiyaa gama isaatin tarkaanfiin fudhatamaa jiru haala qoratameen, qorannoo fi qophii gahaa taasisame irratti hundaa’ee ti, jedha. No media source currently available


Paartiin Tokkummaa Sidaamaa
Walitti-bu’insa Daangaa Naannoo Sidaamaa fi Oromiyaa Gidduutti Uummamuu Furmaata Gaafate

Paartii Tokkummaa Sidaamaa, kan jedhamu dhaabni mormituu daangaa bulchiisaa naannoo Sidaamaa fi naannoo Oromiyaa irratti walitti-bu’insawwan uumaman ilaalchisee mootummaan federaalaa akka ilaalcha itti kennee fala furmaataa barbaadu gaafatee jira. Dura-taa’aan paartichaa, Lammaa Hoyaatoo ibsa maddeen oduuf kennaniin, “bakkawwan daangaa bulchiisota naannoo lameen irratti argaman sadii irratti walitti bu’insa uumameen namoota 7 tu ajjeesame. 17 ammoo ni madeessaman, “ jedhan. Dhimma kana irratti angawoota mootummoota naannoo lameenii irraa deebii argachuuf carraaqee deebii argachuu hin dandeenye – jechuun, Yonaataan Zebdiyoos Hawaasaa irraa gabaasee jira.


Obbo Sintaayyoo Tolaa Eenyu Turan?

Sirni Gadaa Dhaabbata Saayinisii fi Aadaa Tokkummaa Mootummootaatti UNESCO’tti akka fudhatama argatee galmeessamu carraaqqii jabaa gochuun isaanii kan himamu - qorataan seenaa fi aadaa Obbo Sintaayyoo Tolaa torban dabre boqochuu Biiroon Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa beeksise ture. Dhibee tasaan lubbuun isaani ka boqote obbo Sintaayyoon, Daarektera Ittaanaa Inistitiyuutii Qorannoofi Qo’annoo Oromoo ta’anii ka hojjetaa turan yoo tahu qophii imaammata barnoota sirna Gadaa fi manneen murtii aadaa Oromiyaa dhiyeenya hojii jalqaban qindeessuu keessattis qooda guddaa gumaachuu isaanii, Obbo Olaanaa Teshoome, Biiroo Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa, ogeessi aadaa VOAtti himanii jiran. Galmoo Daawit tu Adaamaa irraa gabaase. No media source currently available


Koloneel Gammachuu Ayyaanaa Hidhaa Ba’anii Jiru:Abukaatoo

Hoggansi olaanaan ABO koloneeL Gammachuu Ayyaanaa har'a mana hidhatti bahaniiru jechuun abukaatoon isaanii ibsaniiru. Koloneel Gammachuun kaleessa Mana Murtii Waliigalaa Federaalaa, Dhaddacha Ijibbaataatti dhiyaatanii dhimmi isaanii erga ilaalameen booda, haal duree tokko malee akka hiikamaniif manni murtii ajaja dabarsee ture kan jedhaan abukaatoon isaanii obbo Tuulii Baay'isaa Poolisiin kaleessa ajaja mana murtii raawwachuu diduun Koloneel Gammachuu mana hidhaa keesa bulchan jedhanii, har’a garu hiikamuun maatii isaaniitti dabalamuu isaanii Tsehaay Daamxoo Fin finnee irraa gabaastee jirti..


Koloneel Gammachuun Mana Hidhaatii Akka Hiikaman Murtaahus Ammalee hin Bahin Jiran

Hogganaa olaanaan ABO Koloneel Gammachuu Ayyaanaa caamsaa 16 bara 2014 akka mana hidhaatii hiikaman mana murtii walii-galaa Federaalaatti dhaddachi ijibbaataa 3ffaan har’a ajajuu isaa abukaatoon isaanii obbo Tuulii Baay'isaa VOAtti himanii jiran. Konoleer Gammachuu Ayyaanaa sababa maalin akka hidhamanii koomishiniin poolisii Oromiyaa dhiyaate akka ibsu dhaddachi ijibbaataa ajaja kennee kaleessatti ballameyyuu koomishinichi hin dhihaatiin hafuu isaatiin, manni murtii har’a akka Konoleel Gammachuun hiikaman ajaje, jedhan – Obbo Tuuliin. Tsahaay Daamxoo tu Finfinnee irraa gabaase. No media source currently available


Embaasiin Amerikaa Finfinnee Jiru Yaaddoo Qabu Ibsee Jira

Gaazexxessootaa fi kanneen hawaasa dadamaqsan dhiyeenya kana walitti qabuun hidhuu kan ilaaleen gabaasaaleen dhiyaatan Yunaaytid Isteetsiin kan yaaddeesse ta’u Embaasiin Amerikaa inni Finfinnee keessa jiru ibsa baasee beeksisee jira. Angawoonni fedeeraalaas ta’e kan bulchiinsa naannoo qabiinsa sirna ramaddii biyyatti hordofuun olaantummaa seeraaf akka bulaniif komishiniin mirga namoomaa kan Itryoophiyaa biraa waamicha dhiyaate nutis ni dhageesiifna jedha ibsii Embaasii biraa ba’e kun. Komiishinin mirga namoomaa kan Itiyoophiyaa ibsa baaseen dhimmi kana itti dhiyeenyaan hordofaa akka jiru beeksisee jira. Kanaafis, hojii komishinni kun gaggeessuuf aangawoonni fedeeraalaas ta’e kan bulchiinsa naannoo hundumtuu walta’iinsa hojii irraa eegamuu baasuuf dirqama irra jiru akka ba’an ibsii komishinichaa gaafatee jira.


Dukkubii Busaa Hammaataa Jira:Waajira Fayyaa

Bulchiinsa uummattoota Itiyoophiyaa gama kibbaa aanaalee 31 keessatti torban tokkotti namnii lakkoobsaan kuma 10 ta’an dhukkuuba Busaan qabamuun waajiirri fayyaan kan naannoo Sanaa beeksisee jira. Hojiin Dawaa biifuu ituu hin gaggeffamiin hafuu isaan akkasumas saaphanni siree dhabaattoota addunyaa biraa ergame raabsamu dhaba irraa lakkoobsii kun guddachuu waajirichi beeksisee jira. Qorannaa laaboraatorii gaggeffameen uummanni kuma 200 fi kumnii 42 dhukkuuba Busaaf saaxilamuun kan mirkanaa’ee yoo ta’u wal’ansii kennamaa akka jiru ibsamee jira. Baatiin robaa dhaqqabaa waan jiruuf jecha, faca’inni dhukkubichaa hammaatee midhaa hamaa akka hin geesiifneef uummanni saaphana siree sirritti gargaaramuu akka qaban, mallattoon dhukkubichaa yeroo mul’atu hatattamaan dhaabatoota fayyaa deemuu akka qaban, bishaan kuufamee dhabamsisuu fi weera kana ittisuuf yaalii ta’u keessatti hunduu akka hirmaatuuf waajirri fayyaa naannoo gaafachuu isaa gabaafamee jira.


Boji’amtoota Waraanaa Kan jedhame Soba: Mootummaa

Addi Bilisummaa Uummata Tigraay (ABUT) dhiifamaan boja’amtoota nan gadhiisa kan jedhee irra jireessi miseensoota raayyaa ittisa biyyaa miti jechuun mootummaan Itiyoophiyaa ibsa baaseen beeksisee jira. Tajaaiilli Komunikeeshinii mootummaa har’a ibsa baaseen garee shoroorkaa kan ittiin jedhe ABUT kanneen na gadhiisa ittiin jedhe harka caalaan maatii raayyaa ittisa biyyaa Tigraay keessatti iggitamanii turanii fi siviloota bulchiinsa naannoo Amaaraa fi Afaar to’atee Yeroo tureetti kannen gocha gara jabinaa irratti gaggeessaa ture dha jedhee jira. Kana malees bulchiinsa nananoo adda addaa irra hojiif Tigraay keessa kan turan uffata looltuu itti uffisan hiriirsan kan jedhu ibsii ba’e kunis qorannaa mootummaan gaggeesseen bira ga’ame jedha. Waaltaa boji’amtootaa Tigraay keessaaf wal taasisaa kan ta’an Obbo Birhaana Atsibahaa kamiisa dabree boji’amtonni 4000 ol akka gadhiifaman ibsanii turan. Looltonni kun hanga naannoo humnootiin Tigraay to’ataa jiranti kokolaataan erga deemanii booda, imaltuun isaanii itti aanuu waldaa fannoo dimaa kan addunyaatu qindeessa jechuun obbo Birhaana kan ibsan ta’uus, koreen fannoo dimaa kan addunyaa garu kana keessatti hirmaannaa akka hin qabne beeksisee jira. Dubbii himaan TABUT Geetaachoo Raddaa fuula Twitarii ofii irratti akka maxxansanti, ibsii waajiira komunikeeshinii kun boji’amtonni gadhiifamuu isaanii haaluuf tarkaanfii fudhAtame jedhanii, kanneen gadhiifaman kan dacha lama kan ta’an amma iyyu humnootii Tigraay harka jiru jedhan


Dubartoota Gudeeduu fi Namoota Seeraan Ala Dabarsanii Gurguruutu Jira: Baqattoota mooraa Yaman Keessaa

Lubbuu keenya du’a irraa olfachuuf jecha biyyaa dheessinee jireenya baqaa keessattis rakkoon nu biraa hin hafnee jedhu baqattonni Oromoo mooraa Baqataa Yaman keessa jiran. Yaman keessatti walitti bu’iinsa waggaa torbaaf gaggeeffamaa jiruun kan ka’e, lammiwwan biyyatti illee rakkoo keessa jiraachu Tokkummaan Mootummootaa fi kanneen biroon gabaasaa jiran. Yaman keessatti mooraan baqattootaa jiru tokkichi Kaharaz jedhamu bara 2001 kan banamee yoo ta’u hedduminaan lammiwwan Somaaliyaa fi kan Itiyoophiyaatu keessa buufatee jira. Dhaabnii baqattootaa kan Tokkummaa Mootummootaa biyya mootummaa hin qabne Yaman keessatti tasgabii dhabiinsa jiruutu gargaarsa silaa raabsamuu qabu danqee jedha. Haala jireenya baqattoota Oromoo mooraa sana keessa jiranii ilaalchisee Gaaffii fi deebii caqasaa.


ABOn Gabaasaan Koomishinni Mirga Namoomaa Itiyoophiyaa Waa’ee Hooggansa Isaa Hidhaa Jiranii Baase Jalqabbii Gaariidha, Jedhe

Gabaasaan Komishinii Mirga Namoomaa Itoophiyaa dhimma hooggansa ABO mana hidhaa jiran ilaalchisuun baase jalqabbii gaariidha, jechuun Addi Bilisummaa Oromoo beeksisee jira. Dubbii himaan yeroofii kan ABO obbo Lammii Gammachuu Sagalee Ameerikaatiif ibsa kennaniin gabaasa Komishinichi baase kaka'umsa gaarii ta'us dhimmoota qorachuu qabu guutuutti hin qoranne, guutuu miti, jechuun ibsan. Gabaasa komishinichaa ilaalchisuun hooggansa mootummaa naannoo Oromiyaa irraa deebii argachuuf irra deddeebiin carraaqqiin taasisne hin milkoofne. No media source currently available


Wiirtuun Dandamachiisa Feestullaa Buraayyutti Argamu Leenjii Hegeree Dhibamtootaa Wayyoomsu Kennaa Jira

Wiirtuu Dandamachiisa Feestullaa kun dubartoota dhibee feestullaa irraa dandamataniif leenjii kenna. Dubartoonni leenjii irra jiran leenjii xiin-sammuu fi hojii uummachuu kan egeree isaanii jijjiiruu danda’u akka fudhataa jiran himanii, mudannoo fi muuxannoo akka waliif qoodan, mala ittiin festullaa ittisan irrattillee hawaasaaf akka hubannoo kennaa jiran dubbatan.


Koloneel Gammachuu Ayyaanaa Yoo Hidhaadhaa Hiikaman Akka Mormii Hin Qabne Abbaan Alangaa Ibse, Jedhu Abukaatoon Isaanii

Hoogganaa sadrkaa olaanaa ABO Koloneel Gammachuu Ayyaanaa hidhaa dhaa yoo hiikaman mormii kan hin qabne tahuu Ministeera Haqaatti Abbaan alangaa fedeeraalaa ibsee jira, jechuudhaan Abukaatoon hidhamichaa obbo Tulii Baayyisaa ibsanii jiru. Waggaa har'a manni murtii fedeeraalaa Koloneel Gammachuun walaba ta'anii akka hiikaman kan murteesse ta'uus manni hidhaa Qiliinxoo kallattiin qabee, haga ammaa mana-hidhaa keessatti argamu. No media source currently available


Gaazexeessaa Muheyidin Abdullahii To'anna Jala Erga Oolfamee Torban Darbe: Maatii

Ejeenisii Sab-quunnamtii Naannoo Ummata Hararii keessatti guulaalaa sagantaa bashannannaa ka ta’e, Gaazexeessaa Muheyidin Abdullahii, guyyoota sadeet dura bakka hojii isaa irraa poolisin qabamee to’annaa jala oolfamuu haati warraa isaa gaazexeesituu Helan Jamaal guyyaa harraa VOA ti himteetti. Itti Aanaa Komishinarri Polisi naannichaa Umar Aammee, Muheyidin karaa fuula Feesbuukii isaa barreeffamni maxxanse to’annaa jala ooluu isaatif sababa ta’uu dubbatanii, gabaasa guutuu caqasaa. No media source currently available


Obbo Abdii Raggaasaa fi Obbo Gadaa Gabbisaa Mana-hidhaatti Dhibeef Saaxilamanii Wal’aansa Hin Arganne, Jedhu Maatiin Isaanii

Mana hidhaatti kan argaman miseensi Koree Hoji Raawwachiistuu ABO obbo Abdii Raggaasaa fi qondaalli siyaasaa ABO obbo Gadaa Gabbisaa dhibeef saaxilamanii, wal'aansa argachaa hin arganne jechuun maatiin isaabii komatan. Abukaatoon hidhamtoota kanaas dhukkubsachuun iasanii ogeessa fayyaan mirkanaa'eera jedhan. Qaama mootummaa fi koomishiinii mirga namoomaa Itoophiyaa irraa ibsa dabalataa argachuuf carraaqqiin VOAn taasise ammaaf hin miilkoofne. No media source currently available


Baankiin Adduunyaa Deggersa Doolaara Miiliyoonii 300 Itiyoophiyaadhaaf Kenne

Sababa wal waraansaa adeemaa tureen kan ka’ee bu’urewwan misoomaa manca’an deebisanii ijaaruudhaf, namoottan sababa wal waraansichaatiin miidhaman akka dandamatan kan taasisu gargaarsaa Doolaaraa miiliyoonii 300 baakkii adduunyaa irraa argachuu isaa ministeerrii Maallaqaa mootummaa Itiyoophiya beeksiseera. Akka ibsii minsteeraa maallaqaa mootummaa Itiyoophiyaa kenne jedhetti , gargaarsii baankii adduunyaa irraa argamee kun tajaajila barnootaa, fayyaa,tajaajila bishaanii, akkasumas deggersaa warren hookora saala irratti hundaa’een miidhamaniif kan ooluudha. Gargaarsichii kan hojii irra oolu naannoo Amaaraa,Affaar, Tigraay, Ormomiyaa fi Beenshaangul Gumuz keessatti akka ta’e kan beeksise ibsii Ministeeraa maallaqaa kun, gargaarsichaa ojii irraa oolchuudhaaf dhaabilee biroo ykn qama sadaffaa wajjin akka walii galteen mallateeffamu beeksiseera. Wal waraansii Sadaasa bara 2020 naannoo Tigraay keessatti jalqabamee gara naanoo Affar fi Amaaraatti babaldhatee ergaa badiinsaa uume booda tarkaanfii dhukaasa dhaabuu Mootummaan fudhateen yeroodhaaf dhaabbate jiraachuun isaa ni beekama.


Yunivarsitiin Finfinnee Xalayaa Waa’ee Galmee Barattootaa Dhiheenya Baaserratti Ibsa Kenne

Yuuniversitiin Finfinnee koolleejjiin namoomaa, qo’annoo afaanii, akkasumas gaazexeessummaa fI Sab-qunnamtii waa’ee xalayaa galmee barattootaa dhiyeenya baaserratti ibsa kennee jira. Xalayaa muummee barnoota Afaan Oromoo hambisee bahe kanarratti Dookter Amaan’eel Alemaayyehu, Yuuniversitii Finfinneetti gaggeessaan koolleejjii namoomaa, qo’annoo afaanii, akkasumas gaazexeessummaa fi sab qunnamtii ibsa kennaniin Afaan Oromoo xalayaa eerame keessaa hafuun isaa sababa hanqina barattootaa hin qabneef jedhan. Dursaan Muummee Afaan, hog barruu fi Fokloorii Oromoo kan Yuuniversitii Finfinnee, Lataa Fayisaas haaluma kanarratti VOA’f addatti ibsanii jiru. No media source currently available


Muddamsii fi Jechaan Tuttuqqan Dabaluun Na Yaaddeessee Jira:Komiishina Mirga Namoomaa

Torbanneen darban muraasa keessatti muddamsii fi jecha tuttuqqaa gareelee walitti bu’iinsa Itiyoophiyaa keessaa harka qaban mara biraa dabalaa deemuun kan isaan yaaddesse ta’u komishinarri komiishina mirga namoomaa kan Itiyoophiyaa Daani’eel Beqqalee beeksiisan. Ibsa baasan Kanaan, muddamsii dabalauu fi darbee darbee humnootii Tigaay fi kan mootummaa fedeeraalaa giddutti wal waraansii jiraachuun yaaddeessaa dha jedha. Gam lameen dhukaasa dhaabiinsa baatii Bitooteessaa keessa tolfatan kan simatee komishinni kun, kunis bulchiinsa naannoo Amaaraa Tigraa fi Afaar keessatti kan akkaan barbaachiisu gargaarsii akka dhaqqabu karaa bane jedhee, rakkoo siyaasaa qabana karaa nagaan akka furatan gaafate. Kana malees, gargaarsa dhala namaa foyyeesuuf, tajaajiila bu’uraa iddootti akka deebifaman akkasumas, siviiloota deebisanii dhaabuun bulchiinsoota sadeen keessatti akka foyya’uuf irra deebiin gaafatee jira. Qaala’iinsii jireenyaa mudatee, waan jireenyaaf barbaachisu kan bu’uraa dhabamuun fi Itiyoophiyaa gama kaabaa keessatti misoomnii dhabamee gargaarsii biyyatti iddoo biraatis gaafatamaa ituu jiru, wal waraansii ykn walitti bu’iinsii biyyatti iddoo kamiin iyyu keessatti gaggeeffamu hubannaa keessa kan hin gallee dha jedha ibsi ba’e. Kanaafis, rakkoon jiru karaa nagaan akka furamuu, gamtaan Afrikaa fi Igaad, Tokkummaan mootummootaa michoonni sadarkaa addunyaa kan Itiyoophiyaa duula waraanaa ittisuuf deggersa akka taasiisan,akkasumas aangawoonni fedeeraalaa kan Amaaraa , Tigraay fi Afaar gargaarsa akka dhaqqabuuf haala akka mijeessan komishinichi gaafatee jira.


Gaazexessaan Ze Ikoonomiist Ehamnii Hojii Harkaa Fudhamee Jira

Barruu the Ikkonomist jedhamuuf gabaasaa kan ture Tom Gaardnar irraa abbaan aangoo Midiyaa Itiyoophiyaa ehama hojii harkaa fudhuun ibsamee jira. Waajirri abba angoo kun akka jedhutti, Gazexxessaan kun naamuusa ooguuma isaa kan hin eegnee akkasumas seeraa fi qajeelfama biyyatti hin hordoofne jedhee jira.Mariin irra deddebi’ee isa waliin gaggeeffamee akkasumas akeekkachiisa jechaa fi barreeffanaa itti kennamuus dogoggoora isaa sirreessuuf fedhii hin qabaanne kan jedhu xalayaan barreeffame garu Ze Ikkonomist oduu gabaasaa achii jiraatu qabaachuu danda’aa jedhee jira. The Ikkonomist, Gaazexxessaa loogii hin taasiifne fi walaba ta’e iddoo Gaardnarti yoo ramadee hedduu simatamaa dha jedha xalayaan barreeffame.


Malkaa Irreechaa Kan Hora Harsadiif Akka Ragaan Qabiyyee Kennamu Gaafannee Deebii Hin arganne Jedhu Abbootiin Gadaa

Kan waggaa waggaatti ayyaanni Irreechaaaa itti kabajamu Malkaa Hora Harsadiif haga ammaatti ragaan qabiyyee yokaan abbummaa qabeenyaa kan hin kennaniinf tahuu Abbootiin Gadaa dubbatanii jiran. Abbaa Gadaa Abbebee Hayiluu Goobanaa Abbaa Muudaa Gadaa Tuulamaati. Gadaan isaanii Hora Arsadiitti daangaan akka taasiifamu, qulqullinni isaatis akka eegamuuf gafataa fi hojjechaa akka jiru himanii deebii garuu hin arganne jedhu. Waajjirri Aadaa fi Tuurizimii Magaalaa Bishooftuu Hora kanaaf eegumsi akka taasifamaa jiru himee, qabiyyee lafaa isaa kabachiisuuf garuu qorannoon akka geggeessamaa jiru himan.


Sirnni Awwaalchaa Dr. Taaddasaa Eebbaa Kutaa Yunaayitid Isteetis, Verjiiniyaa Keessatti Raaw’atame

Dr. Taaddasaan waggaa lama dura dhukkuba kaanseriin qabamanii eega wal’aanamaa turanii booda, Caamsaa 1 bara 2022, mana isaanii Aleksaanderiyaa, Virjiiniyaa keessa jiru keessatti du’aan boqotan. Saayintistii, barreessaa fi bu’ursitoota Adda Bilisummaa Oromoo keessaa tokko ka turan, Dr. Taddasaa Eebbaa, bara 1943, Wallagga Lixzaa Najjootti dhalatan. Barnootaan digirii isaanii duraa, Koolejii Qonnaa Haramyaa yeroo sanaa irraa qabxii ol’aanaadhaan, Digirii isaanii lammataa as Yunaayitid Isteetis, Wisconsin State Yunivarsitii irraa, bara 1974 immoo Dooktorummaa PHD Jenetiksii Biqiltuutiin, biyya Kanaadaa - Biritish Kolombiyaa Yunivarsitii irraa fudhatan. Gara biyyaatti deebi’anii Koolejii Qonnaa Haramaayaa yeroo sanaa keessatti eega barsiisanii booda, dhaabbata “Ethiopian Research Institute” jedhamu keessatti hojjechuu jalqaban. Dhaabbaticha keessatti sanyii midhaanii irratti qorannaa guddaa geggeessaniin hundeeffamuu Kuusaa sanyiiwwan midhaanii “Ethiopian Gene Bank” jedhamuuf qooda guddaa gumaachan, hoogganaa tahuunillee hojjetan. Seenaan isaanii gabaabaan, sirna geggeessaa isaanii kaleessaa irratti dubbisame akka ibsutti, oguma saayinsii isaanii tii ala qabsoo mirga Oromoo bara sana iccitiidhaan geggeessamu keessaa qooda guddaa fudhachuu isaaniitiin, mootummaa Dargii yeroo sanaan adamsamuu waan jalqabaniif, dursanii dhaga’anii bara 1979 miliqanii biyyaa ba’an.  Adda Bilisummaa Oromoo keessatti, miseensa Koree Giddduu fi Koree Hoji raaw’achiistuu, hoogganaa damee dinagee fi damee haajaa alaa dabalatee yeroo adda addaatti sadarkaa adda addaatti ga’umsa ol’aanaan hojjechuu isaanii dubbata – seenaan isaanii dubbisame. Hojiiwwan hedduu Dr. Taaddasaan hojjetan keessaa, kitaabni seenaa Oromoo isaan maqaa “Gadaa Melbaa” tiin Kaartumitti barreessanii maxxansiisan hojii guddaa fi ijoo tahuu dubbatu, jaallan isaanii.


Imala jireenyaa hayyuu Saayinsii hawaa Dr. Xilaayee Taaddesee

Dr. Xilaayee Taaddesee hayyuu saayinsii Astiroofiiziiksii ti. Naannoo Oromiyaa godina Harargee bahaa keessatti maatii qonnaan bulaa irraa dhalatanii , imalaa dheeraa deemanii yeroo ammaa saayintistoota NASA waa’ee haala qileensaa hawaa ( Space weather) qoratan keessaa tokko ta’uu nama danda’aniidha. Ijoo yaadaa " eessaa ka’amee, akkam ta’amee, eessa gahame?" jedhu jalatti keessumaa VOA Afaan oromoo ta’uudhaan waa’ee imala jireenyaa isaanii fi hojii isaanii ammaa dubbataniiru.


Itiyoophiyaan Gatii Boba’aa Dabaluu Ishee Beeksiftee Jirti

Gatiin Beenzinaa harka 16 kan dabalee yoo ta’u gatiin Naafxaa harka 22n dabaluu ibsamee jira. Ministeerrii daldalaa akka jedhutti daballi gatii ta’e kun Beenzina litirii tokko kan duraan qarshii 31saantiima 74 ture gara Qarshii 36 fi saantiima 87tti dabalee jira. Naafxaan immo, litriin tokko kan duraan qarshii 28 saantiima 98 ture amma gara qarshii 35 fi saantiima 43tti dabale. Gatiin inni haaraan kun deggersa maallaqaa boba’aa mootummaan duraan gochaa ture waggaa keessatti akka ka’uuf murteessuu isaa waliin hidhata qaba yoo ta’e waan beekamuu hin jiru jechuun Addis chekol gabaasee jira.


Gaazexeessaa Guyyoo Waariyoo, haala walabummaa Piresii irratti

Guyyaa Piresii Walabaa Addunyaa baranaa, Kibxata darbe jechuunis Caamsaa 3, yaadatamee oole laalchisuudhan, gaazexeessitoota sababa hojii isanitiif biyya ofiirraa godaanuuf dirqaman adda addaa dhiheesinee, muuxannoo fi seenaa isaanii sin dhaggeechisaa ture. Qophii kana keessatti immoo, Gaazexeessaa Guyyoo Waariyoo irraa dhageenya. Daawwadhaa.


Shawaa Kaabaa, Warra Jaarsoo Keessatti Ijooleen Isaanii Humnoota Mootummaan Jalaa Ajjeesamuu Dubbatu Maatiilee Keessaa

Naannoo Oromiyaa Godina Shawaa Kaabaa Aanaa Warra Jaarsoo keessatti, Kibxata dheengaddaa ijoolleen isaanii humnoota naga-eegumsaa Mootummaatiin ajjeesamuu, maatii keessaa hagi tokko dubbatan. Humnootni naga-eegumsaa bakka "Shaneen jiru beektu, shanee wajjin hidhata qabdu" jedhanii ijoollee isaanii ajjeesuullee dubbatani maatii keessaa. Hanga yoonaa reeffi ijoollee isaanii kaasamee akka hin awwaalamne itti dabaluun ibsanii jiru. Dhimma kanarratti, Bulchaa Aanaarraa kaasee hamma Federaalaatti anga'oota jiran irraa deebii argachuuf yaaliin taasisne ammaaf hin milkoofne. Tsahaay Daamxoo tu Finfinnee irraa gabaase. No media source currently available


Aangawoonni Gargaarsa Miidhamtoota Hongeef Ramadame Miliqsuu Yaalan 54 To’ataman Jedha Mootummaan Oromiyaa

Koomishinni Buusa Gonofaa Oromiyaa waggoottan darban hongee naannichatti mudate hordofee hongee dhufeef gargaarsa dhiyaate warri miliqsuuf yaalan to’annaa jala oolfamanii qoratamaa jiru, jechuun beeksise. Obbo Garramuu Oliiqaa, Itti Aanan Buusa Gonofaa Oromiyaa haga yoonaa angawootni shakkaman 54 to’annoo jala oolfamanii himanni irratti banamuu VOA’f ibsanii jiru.


Ogeeyyiin Faayyin Artii Iddoo Agarsiisaa Dhabuun Akka Ogummicha Harkatti Quucarse Dubbatu

Waldaan Faayyin Artii Oromiyaa magaalaa Finfinnee keessatti bakka agarsiisa Fakkii ykn Art gallery dhabuun guddina fi gumaacha silaa gama Artiin kennamuu male quucarseera jechuun ibsa. Miseensonni waldichaa sagalee raadiyoo Ameerikaaf yaada kennan tokko tokko namoonni damee Artii kana keessa jiran kaka'umsa dhunfaatin aadaa fi seenaa ummata Oromoo fakkiin Addunyaatti akka beeksisee jiran dubbatu. Fakkii fi bobbocii bu'uura hawata turizimii ti, madda galiitis ka jedhan artististoonni kun xiyyeeffannoo akka argachuu qabu gaafatan. Tsahaay Daamxoo tu gabaase.


ABO fi KFOn Mootummaan Ajjeechaa fi Hidhaa Lammiilee Nagaarratti Raaw’ataa Jiru Dhaabuu Qaba Jedhu

Paartileen mormitootaa lama Addi Bilisummaa Oromoo ABO fi Kongirasiin Federaalistii Oromoo KFO "Mootummaan ajjeechaafi hidhaa lammiilee nagaa irratti raawwataa jiru dhaabuu qaba" jechuun tibbana ibsa baasanii jiru.\n\nPaartileen mormitootaa kunneen mootummaan, waraana eegale dhaabuun qaamolee meeshaa waraanaa hidhatanii socho'an wajjin mari'achuun rakkoo uumame hiikuu qaba" jedhan ibsa mata mataatti kennaniiin. Dhimma kanarratti yaada gama mootummaa argachuuf tattaaffiin goone hin milkoofne. Naakoor Malkaa tu gabaase. No media source currently available


Waa'een Gaazexxessoota ONN Lamaan Hidhaa Keessa Jiranii Akkaan Nu Yaaddeessee Jira: CPJ

Guyyaan walabummaa preesii har'a addunyaa irratti kabajamaa yeroo jiru kanatti waa'ee Gaazeexxessoota Itiyoophiyaa fi Ertraa keessatti hidhamnii jiranii garee mirga Gaazexxessootaaf Falmu Sii Pii Jee (CPJ) keessatti itti gaafatamtuun sagantaa Afrikaa Anjelaa Kiintaal RSA ibsa kennanii jiru. Akka isaan jedhanti Itiyoophiyaan Afrikaa keessatti gaazexxessoota hidhuun sadarkaa sadaffaa irra akka jirtu akkasumas yeroo ammaa hidhaa keessa kan jiran Gaazexxesootaa Oromiyaa Niiwus Neetwoork(ONN) akkaan jaarmayaa isaanii yaaddeessuu dubbatan. Ertraa keessatti Gaazexxessoonii 16 hidhaa keessa akka jiran ibsanii Itiyoophiyaa keessatti kan dhiyeenya kana itti dabalamee tokko waliin Gaazexxessoota sadiitu hidhamee jira. Gaazexxeessaa Itiyoophiyaa irraa dheessee Yunaaytis Isteetes keessa jiru Mubaarak Mohammed Dulaa Waliin gaaffii fi deebii gaggeessinees caqasaa.


Gaazexxeessonii ONN Lama Har’a Mana-murtiitti Dhihaatan.  CPJn Akka Himannaan Irraa Ka’u Gaafate

Gaazexxeessonni Oromiyaa Niwuus Neetwoork lama Dassuu Duulaa fi Biqilaa Amanuu gochaa farra-mootummaan himatamanii har’a Mana-murtii Walii-galaa Oromiyaatti dhihaachuu isaanii fi manni-murtii yaada gama abukaatoo isaanii fi abbaa-alangaa tii dhihaate wal-biratti ilaaluuf beellama ka biraa kennuu isaa Abukaatoon himatamtootaa Obbo Guddannee Fiqaaduu, Sagalee Amerikaatti himaniru. Karaa biraatiin, gaazexxeessota lameen hidhaa jiran, Dassuu Duulaa fi Biqilaa Amanuu ilaalchisuun, gareen idil-addunyaa mirga gaazexxessotaaf falmu, CPJn ibsa kaleessa baaseen mootummaan Itiyoophiyaa gaazexxeessota lameen akka hatattamaan gad-lakkisu, himannaalee irratti dhiheesse mara akka irraa kaasuu fi miseensota preesiitti xiyyeeffachuu akka dhaabu gaafatee jira.


Hundeessitoota ABO Keessaa Took Ka Tahan Dr. Taaddasaa Eebbaa Du’aan Boqotan

Hayyuun, bu’ureessaa fi Hoggana olaanaa ABO kan turan Dr Taaddasaa Eebbaa dhukubsatanii as Yunaayitid Isttetis keessatti eega yaalamaa turanii booda kaleessa du’aan boqochuu isaanii Addi Bilisummaa Oromoo fi Waldaan Hawaasa Oromoo Waashington DC fi naannawa ishee ibsa a baasaniin beeksisanii jiran. Ibsi Adda Bilisummaa Oromoo irraa bahe akka jedhutti, Dr Taddasaan adeemsa dheeraa qabsoo bilisummaa saba Oromoo ABOn geggeeffamu keessatti dirqama fi itti gaafatama sadarkaa addaatti ittia kennamaa ture nama bahataa turani dha. Dooktor Taaddasaa Eebbaa Hayyuu Saayinsii fi barreessaa tahuunillee nama beekaa qooda guguddaa gumaachan turan. Seenaa Dr. Taaddasaa Eebbaa sagantaa keenya fuulduraa keessatti bal’inaan itti deebina.


Abunaa Gindabarat keessatti maaltu ta'e?

Godiina Shawaa Lixaa aanaa Abunaa Gindabarat ganda Doggommaa Kibbii jedhamtu keessatti, akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Kamiisa Ebla 13 bara 2014 galgala naannaa sa'atii tokko irratti samii irraa haleellaan gaggeeffamuu jiraattonni ibsanii jiru. Mootummaan garuu, guyyaa sanatti haleellaan samii irraa gaggeeffame hin jiru jedhee jira.Dubbii himaan WBO gama isaaniin, haleellaan Dirooniin gaggeeffamu ragaa qabna jedhu. Gabaasa guutuu Jaallannee tu dhiyeessa.


Dhukkubii Otiizim jedhamu maalii?

Baatiin Eblaa baatii waa’een dhukkuba Otiizim ilaalchisee baruumsii fi dadamaqiinsi ooguuma adda addaa itti kennamuu ta'uun beekama.Yunaaytid Isteetis kutaaa Merilaand keessa ka jiru Waaltaa Fayyaa Hospitaala Seent Jooseef keessatti dooktoora fayyaa daa’immanii kan ta'an Dr. Birhaanee Oljirraa waliin gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Bosonni Naannoo Tigraay Mancau’uun Jireenya Hegeree Rakkoof Saaxiluun Ibsame

Gareen eegumsa naannoo kan Briteen tokko, waraanni naannoo Tigraay bosona dhabamsiisaa jira jechuun akeekkachiisee jira. Boba’aa argachuu akkasumas gargaarsi naannoo sana dhaqqabu murtaa’aa ta’uun dhalattoonni Tigraay mukkeen akka murtan dirqisiise. Hanqinni nyaataa naannoo sanaa duruu namoota qarqara beelaan ga’uu tokkummaan mootummootaa beeksiseera. Gabaasi dhaaba bu’aaf hin hojjenne /garee walitti bu’iinsaa fi qilleensa naannoo to’atu/ kan Birteen keessaan ba’e akka jedhutti waraannii fi hanqinni gargaarsaa Tigraay keessaa qilleensa naannoo irra dhiibbaa kaa’uu dhaan lammiiwwan Tigraayiin kurna hedduuf rakkoo irra buusuuf deemma jedhee jira. Mukkeetiin oomisha minaaanii akkasumas eegumsa biyyoof qooda ol aanaa qabu. Dhaaboliin gargaarsaa naannoon Tigraay hangi tokko duruu afaan beelaa bu’aniru jedhu. Henrike Schulte barreessaa gabaasa sanaa fi London keessatti hayyuu saanyinsiii dhimma beeladaalee ti. Sababaa walitti bu’iinsaan bosonni sababaa lamaan manca’a jedhu. Tokkoffaan bulchiinsi eegumsa naannoo diigamuu isaa ti. Fakkeenyaaf naannoon waraanni keessa jiru keessatti bakki eegamaa ture, eegumsa waan dhabuuf namoonni seenanii biqiltuwwan mancaasuu danda’u. fedhiin qabeenyaa alaa dabalaa waan dhufufeefis bosonni manca’uuf illee sababaa ta’a jedhan. Schulte akka jedhanitti malli gaariin ittiin bosona manca’uun dhaabatu, walitti bu’iinsa dhaabsisuu dhaan, garuu sana iyyuu ta’ee miidhaan qilleensa naannoo irra ga’e jijjiiruuf kurnaawwan fudhata jedhan.


Yunaayitid Isteetis Gargaarsa Namoomaa Itti Dabalaa Gaanfa Afriikaaf Kan Kennitu Ta’uu Labsite

Jeneevaa keessatti marii sadarkaa ol aanaa dhimma hongee gaanfa Afriikaa irratti geggessameen Yunaayitid Isteetis doolaara miliyoona $200 ol itti dabaaa naannoo gaanfa Afriikaaf kan kennitu ta’uu beeksistee jirti. Deggersi kunis hongee hamaa ilaalchisee fedhii namoomaaf deebii kennuu baqqattootaa fi kanneen biyya ofii keessatti qe’ee irraa buqqa’an akkasumas kanneen naannoo walitti bu’iinsaa keessa jiran gargaaruuf oola. Erga yeroo bajataa bara 2022 qabee Yunaayitid Isteetis gargaarsa namoomaa naannoo sanaaf kan oolu doolaara miliyoona $361 gumaachistee jirti. Deggersi uummata Ameerikaa kun michoonni sadarkaa addunyaa, nyaata madaalamaa dhiyeessuu, tajaajila eegumsa fayyaa, dhyeessii bishaan qulqulluu, qulqullina naannoo eegsisuu walumaa ggala jireenya namaa deggeruu dabalatee fedhii namoomaa naannoo sanaa guutuuf akka ta’uu dubbi hinaan ministrii dhimma alaa Ned Price ibsa kennaniin beeksisaniiru.


Oromiyaa Keessatti Sababa Hongeen Loon Dhumaa Jiraachuu Mootummaan Naannichaa Beeksise

Mootummaan naannoo Oromiyaa, sababaa Hongee barana mudatee tureen beeyiladootni Miliyoona tokkoo fi Kuma 300 ol tahan du'uu beeksise. No media source currently available Duraan Komishinii Hooggansa Sodaa Balaa fi Buqqaatota Misoomaa jedhamee waamamaa ture amma maqaan gara "Gaaddisa Buusaa Gonofaatti jijjiirame akka ibsetti, hubaatiin sababaa du'uu beeyiladoota kanaan qaqqabe Birrii Biliyoona 26 olitti tilmaama. Oduuma wal qabatuun, Ministeerri Jallisiifi Naannolee Gammoojjii, naannolee hongeen itti mudate deebisanii dhaabuuf kan oolu Birrii miliyoona 387 ol ramaduu beeksiseera.


Arjoomtonni Biyyoota Gaanfa Afrikaa Sadiif Dolaara Biliyoona Tokkoo ol Kennuuf Waada Seenan

Gargaarsaa namoomaa fi misoomaaf kan ooluu deggersii Doolaaraa Biiliyoonii 1.39 ta’u biyyoottaan Gaanfaa Afrikaa Sadiif taasisamuun isaa gabasaameeraa. Gargaarsii guyyaa har’aa taasifamee kun namoottan miiiliyoonii 15 ta’an Itiyoophiyaa, Somaaliyaa fi Keeniyaa keessatti rakkina keessa seenaniif kan oluu yemmuu ta’u balaan hongee biyyoottan kana muudate waggaaootan 40 darban keessaatti isa jalqabaati jedhameera. Gargaarsii kun kan taasifamee , dhaabbata mootumoota gamtoomaniitti jaarmiyaan dhimma gargaarsaa namoomaa qindeessu / OCHAn, Gamtaa awurooppaatti jarmiyaan eegumsaa siviilotaa fi gargaarsa namoomaa ECHOn akkasumaas ,bakka bu’onni Somaliyaa, Keeniyaa fi Itiyoophiyaa bakka argamanitti walgahii Jeenevaa keessatti taasifamee irrati. Maallaqa argame Kanaan Dhaabileen gargaarsa namoomaa, midhaan nyaata atattamaa, nyaatalee qaamaa daa’immanii jabeessan,gargaarsaa fayyaa akkasumaas nyaata beelladootaa fi qorchaa dhiheesuudhaan akka deggersaa taasisan gabaasameera. Balaa hongee kanaan Somaliiyaa keessatti Namoonni miiliyoonii 6 ol,keeniyaa keessatti namoonni miiliyoonii 3.5 ol, Itiyoophiyaa keessatti namoonii miiliyoonoo 6.5 ol gargaarsaa atattamaa akka barbaadan ibsameeraa.


Mootummaan Naannoo Oromiyaa Qala’insa Gatii Tasagabbeessuuf Akka Hojjetaa Jiru Dubbata

Qala’insa jireenyaatiin walqabatee haala gabaa tasgabbeesuudhaaf jechaa mootummaan naannoo Oromiyaa magaalotaa naanichaa tokko tokko keessaatti tilmaama gatii ka’uu isaa beekisisee jira. Gabaa Ayyaanaa Faasikaa irratti magaalaa Walisootti foon Kiiloon tokko Birrii 320 hanga 400tti akka gurguramu murteessee ture. Tsahay Daamxoo jiraattota, daldaltoota fi aanga’ootaa mootummaa dubbisuun gabaasaa qindeessite qabdi. No media source currently available


Baaydiin Waa’ee Itiyoophiyaa Wixinee Dhiyaate Hubannaan Akka Ilaalan Gaafatamee Jira

WIixiineen yaadaa Itiyoophiyaa tasgabeessuuf dhiyaatee ykn HR 6600 jedhamee fi Itiyoophiyaa keessatti nagaa fi Deemokraasii jajjabeesuuf jedhame dhiyaate 1399 hangam Itiyoophiyaa akka miidhu Bulchiinsii prezidaant Baaydiin hubannaan akka ilaalaniif jarmayaa hawaasa sivilii Itiyoohiyaa keessatti miseensoonni Kaawunsilii gaafatanii jiru. Xalayaa banaa prezidaant Baaydiiniif ergan kanaan yaadii dhiyaate kun Itiyoophiyaa keessatti nagaa busuuf, marii hunda hirmaachisee gaggeessuuf akkasuams gargaarsii dhala namaa akka hin daangeeffanne gochuuf yaalii ta’u kan danquu ta’uun kan wal nama gaafachiisu miti jedhu miseensoonni kun. Dhaabatii kun bara 2020 keessa kan hundeeffame yoo ta’u jaarmayoota Sivikii 3700 caalaa kan bakka bu’u ta’uun ibsameera.


Oromiyaa fi Benishaangul Gumuz Keessaa Namoonni  Dubbisne Yeroo Ayyaanaa Kanatti Nageenyaan Walqabatee Haala Rakkisaa Keessa Jirra, Jedhu

Naannoo Benishaangulii fi Oromiyaa, bakkeewwan Riphxe Loltootni socho'aniitti sababaa yaaddoo nageenyaan namootni buqqa'anii, Godina Wallagga Bahaa Aanaa Haroo Limmuufi Godina Wallagga Lixaa, magaalaa Mandii keessa jiran, yeroo jala bultii ayyaana Yaadannoo Du'aa ka'uu Iyyasuus Kiristoos kanatti haala rakkisaa keessa jiraachuu dubbatu.\n\nGama biraan, Guyyaa Iyyasuus itti fannisame Jimaataa kanatti, magaalaa Amboo keessatti, namoota soomaafi sagadarra jiran keessaallee muraasa gabaasaan keenya dubbisee jira.


Waa’ee Eeggannoo Yeroo Ulfaa Ogeessi Fayya Maal Jedha?

Qophii Fayyaa har'aatiif waa'ee fayyaa Haadhaafi Daa'imaa keessumaa yeroo ulfaa ykn da'umsa duraa, yeroo da'umsaafi da'umsa boodaarratti Naakoor Malkaa Ogeessa Dubbiseera. Doktor Haayilee Gammachuu Ispeeshaalistii Ulfaafi Gadameessaa ykn "gynecologist and obstetrician" dha. Hospitaala Waliigalaa Amboo keessattii fi dhuunfaanis hojjatu. Haati tokko yeroo ulfaa'uushee beektee eegalee hanga yeroon da'umsaashee gahutti, yoo xiqqaate, marsaa afuriif ogeessa bira dhaquun hordoffii taasisuu qabdi jedhu Doktor Haayileen. Yeroo Da'umsaa fi Da'umsa boodaatti hordoffii ofii fi daa'ima isaaniif taasisuu malanillee ibsanii jiran. Eeggannoo fi Kunuunsa Da'umsa dura taasisaman ibsuun eegalu. No media source currently available


Walitti Bu’iinsa Godinaa Addaa Hawaasa Oromoo fi Godinaa Shawaa Kaabaa Naannoo Amaaraatti Uumameen Namoonni 17 ta’an Du'an Jedhame

Walitii bu’iinsaa daangaa bulchiinsaa addaa Oromiyaa fi godina bulchiinsaa nannoo Amaraa keessaa jiru gidduutti uumameen lubbuun namoottan 17 ta’an darbuu isaa haanga’nii mootummaa naannoo sanatti argaman VOA tihimaniiru. Itti gafatamaan dhimma Komonikeshinii godina bulchiinsaa Addaa oromiyaa obboo Jamaal Haasan, gareewaan finxaaleyoota jidhanii waman warren bulc hiinsaa godinaa addaa Oromiyaa fi Godinaa shawaa kaabaa balaaleffatanii balaa kanaan anaa Jiillee Dhum uugaa keesatiis namoonii lakkoofsii isaanii yeroodhaaf hin beekamne madaa’uu isaanii himaniiru. Itti gaafatamaan dhimmaa kominiikeshiinii godina shawaa kaabaa Mohaamed Ahimad gamaa isaanitiin lubbuu namaaottanii irratti midhaan qaqqabuu isaa mirkaneesanii ,anaa Efrataah gidim keessatti mannoott an jireenyaa fi qabeenyee qonnaan bultootaa manca’uu isaa VOAti himuu isaanii Masfin Arraagee gabaaseera. Dilbataa dheengaddaa Ebila 16 naannoo garba Nageessoo jedhamu irratti dubbiin tekisetoota giidduutti ka’e babaldhate badiinsa lubbuu namaat fi qabeenyatiif sababa ta’e kun ergaa umnii addaa noonnoo bulchiinsa Amaaraa fi Poolisiin Feederaalaa seenanii boodaa dhaabbachuun isaa himameera. Hoggantoota bulchiisaa ollaatiin mariin taasifamee haalii tasgaba’ee namoottan qe’ee isanii gad lakkisaanii baqatanis deebi’uu jalqabuu isaanii gabaasinni Masfin Arraagee dabalee ibseera.


Walitti Bu'iinsi Kaaba Itoophiyaa Barattoota Miliyoona Lama Barumsa irraa Danqe Jedhame

Rakkinni walitti bu’iinsaa Kaaba Itiyoophiyaa keessatti dhalatee barattoota miiliyoonii Lama ol ta’an mannoottan baruumsaa irraa hanqisuu isaa bulchiinisii mootummaa naannoo Amaaraa ibseera. Dubbii himaan bulchiinsaa naannoo Amaaraa Oboo Gizaacheewu Muluneeh har’a ibsaa kennaniin akka beeksisanitti,yeroo ammaa kan mana baruumsaatti deebi’uu danda’an barattoota 850 qofa. IttI dabaluudhaans walwaraansaa nannicha keessatii taasifameen manneen barnootaa kuma 4 ta’an umnoottan TPLFn midhamuu isaanii ibsaniiru. Ministeerri barnootaa Itiyoophiyaa gabaasa tibbana baaseen naannowan Tigraay, Amaaraa fi Affaar keessatii mannoottan barnootaa kuma Torba ta’an sababa walwaraansaatiin miidhamuu isaanii ibsuu isaa Asteer Misgaanaawu Baahirdaar irraa gabaasteetti.


Ijoolleen Kutaa 12ffaa Naannoo Wal Waraansaa Keessa Jiran Irra Deebi’uun Qormaata Akka Fudhatan Ministeerri Barnootaa Beeksise

Naannoo wal waraansaa keessa taa’anii qormaata kanneen fudhatanii fi qabxii Yuniversitii isaan seensisu kanneen hin arganne barattoonn kutaa 12 barattoota bara 2014 qormaatatti dhiyaatan waliin akka qormaata fudhatan murtaa’ee jira. Ministeerri barnootaa bulchaawwan waajjiraalee barnootaa naannoo fi magaalaalee waliin ta’uu dhaan har’a ibsa sabaa himaa mootummaaf kenneen, qabxii yuniversitii akka seenaniif kana dura kennameen barattoota Yuniversitii seenaniin ala kanneen naannoo walitti bu’iinsaa keessa jidran barattoonni itti dabalaa akka seenan beeksisee jira. Dhimma isaa hordofaa kan ture mana maree bakka bu’otaatti koree dhaabbataan kan dhimmootii misooma qabeenya namaa, hojiitti bobbaasuu fi teeknooloojii akkasumas waaltaan ol iyyannoo uummataa dhaggeeffatu tarkaanfii ministerichaatti gammadee jira. Ministeerri barnootaa ibsa har’a kenneen, qormaata kutaa 12ffaa kan bara 2013 fi ba’ii isaa ilaalchisee komee dhiyaatan ittiin ka’umsa gochachuu dhaan tarkaanfii fudhate beeksisee jira. Ba’iin qormaataa naannolee irra jireessaa gad xiqqaachuun mul’achuu isaa fi ministeerri barnootaa filmaata jiru ilaaluun hojjechuu isaa ibsa sana irratti tuqamee jira. Naannoo wal waraansaa keessa turan kanneen jedhamaniif dhimmi isaanii addatti akka ilaalamu gaaffii kan dhiyeessan naannoo Amaaraa, Affaar, Benishaangul Gumuz fi Oromiyaa ta’uu ministrichi beeksisee jira. Waggoota walitti aanuu darbeef bulchiinsa qormaata biyyoolessaa waliin rakkoolee wal qabatan ilaalchisee furmaata kennuuf kana booda, qormaanni teeknooloojii dijitaaliin akka kennamu yaalii gochaa kan jiru ta’uu kan ibse manisteerri barnootaa, kun mijachuu baate illee qormaanni akka kana duraa manneen barnootaa naannootti kennamuun hafee waaltaalee federaalaa keessatti kan kanneman ta’uu ibsi sun tuqee jira.


Waraansi Matakkal Keessatti Jalqabamee Ture Dhaabachuu Beeksisan Mootummaa fi Hidhattoonni GUHDEN

Warraaqssi Dimookiraatawaa Uummata Gumuz (GUHDEN) dhukaasni humnoota mootummaan hidhattoota isaarratti banamee ture, Sanbata darbee as dhaabbachuu beeksise. \n\nMootummaan Naannoo Benishaangul Gumuz, gama isaan "tarkaanfiin deera kabajchiisuu hidhattoota GUHDEN irraa akka dhaabbatu kan taasisameef, deemsa araaraa eegalame milkeessuufi," jedha. No media source currently available


Hoteelonni Finfinnee Keessaa Cufamanii Turan Guutummaan Banamuun Ibsame

Lola kaaba itiyoopiyaatti ka’etti aansuu dhaan hoteelonni cufamanii turan guutummaan banamuu isaanii prezidaantiin waldaa hoteelota Finfinnee aadde Aster Solomon VOAf ibsaniiru. Haa ta’u malee angawoonni hoteelonni hangi tokko, dhiichsa jajjabeessu jechuun qeeqanii jiran. Gareeleeleen mirga namaa addunyaa irra hedduu daldalaawwan qabeenyaa dhalattoota Tigraay cufuu akka dhaabu mootummaa gaafataa jiran jechuu dhaan Kenedi abaatee gabaasee jira.


Atileetonnii Itiyoophiyaa biyyaa keessaa fi biyyaa alaatti Wal dorgommiin fiigichaa taasisanii jiru

Fiigichii maaratoonii riilee Itiyoophiyaa marsaa 17ffaa naannoo bulchiisaa Somalii magaalaa Jijjigaa keessatti taasifame dilbata kaleessaa xumuramee jira. Akka gabaasinii Feedereshiinii Atileetiksii Itiyoophiyaa jedhetti waldorgommii kana irratti kan hirmaatan gareewwan ykn kilaboota 11 fi naannolee 3 keessaa kan walti qabaman Atileetoota 84. Dumma irratti gareen baankii daladalaa Itiyoophiyaa 1ffaa Yemuu bahu, gareen Elekitiriikii Ityoopiyaa 2ffaa, gareen Poolisii Oromiyaa 3ffaa bahuu isaanii gabaasinii federeshiinii Atileetiksii Itiyoophiyaa ibseera. Karaa biraatiin Ministirri aadaa fi Spoortii Feedereshiinii Atiliitikisii Itiyoophiyaa walin ta’udhaan wal dorgommii Atileetiksii dubartootaa Ityoophiyaa sadarkaa biyyaalessa marsaa 4ffaa torban darbee keessaa taasisee jira. Stadiyoomii Hawaasaatti dorgomii guyootaaniif taasisamee kanaan warqee 7, Birrii 4 fi Nahaasaa 5, waliigalatti meedaaliyaa 16 arggachuudhaan gareen Atileetiksii dubartootaa Naannoo Oromiyaa 1ffaa baheera. Naannoon kibbaa 2ffaa, naannoo Sidaamaa 3ffaa finifinneen 4ffaa bahaniiru. Dorgomii kana irratti naannooleen kaabaa Itiyoophiyaa Tigraay, Amaarri, Affaar, akkasumas Beenshaangul Gumuz hin hirmaanne. Wal dorgommii dhiirotaatin sa’aatii 2:04: 43n 1ffaa bahuudhaan kam moo’ee lammii Itiyoophiyaa Mooseneet Garramewu Yemuu ta’u, Sa’aatiin Inni itti xumure bakka sanaaf rekoordii haaraa akka ta’e gabaasameeraa. Sa’aatii 2:04:12 Moosenetitti anee kan 2ffaa bahes Atileetii Itiyoopiyaa Hirphaasaa Nagaasaati. Atileetiin Lammii biyyaa Biraaziil 3ffaa, Atileetonnii lammii keeniyaa immoo 4ffaa fi 5ffaa bahaniiru. Wal dorgommii dubartootaatiin lammiin keeniyaa Jo’aan Chiliimoo Meelii Sa’aatii 2:18:04 rekoordii bakka sana cabsuudhaan mooteetti. Atileetiin lammii Itiyoophiyaa Suutumee Asaffaa Kabbadaa sa’aatii 2:18:12 xumuruudhaan 2ffaa baateetti. Waggaa torbaan duraa maaraatonii See’ul kana kan mootee turte lammiin Itiyoophiyaa Guutanii Shoonee 5ffaa bahuudhaan Xumurtee jirti. Gama birootiin gaafa sambataa biyyaa kaazaakistaan Magaalaa Dushaambee keessatti wal dorgomiin fiigicha walakkaa maaraatoonii taasifameen dubartootaan Atleet Baqaluu Abebee 1ffaa yemuu baatu dhiraan Girmaa xilahun 2ffaa bahee jira. Maaraatonii Gudichaa guyyaa ha’raa Ebila 18/2022 as yunaayitid isteets keessatti taasisaame durattii sambata dheengadaa magaala Booston keessaatti wal dorgomiin fiigichaa daandii irratti taasisamee ture. Akkuma kanaan dubartootaan lammiin Itiyoophiyaa Sambaree Tafarii fiigichaa kiiloo meetirii 5n rekoordii bakka sanaa fooyessuudhaan daqiiqaa 14 sekoondii 49 xumuruudhaan 1ffaa baatee mooteetti. Fiigicha kana irratti namoonni kuma 28 ol kan hirmaatan yemuu ta’u , wal dorgommii Atileetotaa beekamoo ykn profeshinaalota giduutti taasifameen dhiiraan lammiin keeniyaa Ivaan Chibeet sa’aatii 2:06:51 1ffaa baheeraa. Itiyoophiyaa bakka bu’uudhaan,Leellisaa Deesisaa, Birhaanuu Leggese,Lammi Birhaanuu, Sisaay Lamma akka hermaatan gabaasameera. Abaabel Yeshaaneh fi Degitu Azimeraw hirmaataniiru. Wal dorgommii Maaratoonii Booston kana Sa’aatii 2:21:02n xumuuruudhaan 1ffaa kan baatee lammii keeniyaa Prees jepchiirchiri. Atileetiin Itiyoophiyaa Abaabeel Yeshaanee Sekoondii 4n dursamtee 2ffaa baateetti. Maaratoonii Booston warreen 1ffaa bahuun moo’an badhaasa Doolarii 150,000 kan argatan Yemuu ta’u 2ffaan kuma 75 3ffaa kuma 40 argatuu. Atileetonni rekoordii bakkichaa fooyyesan imoo itti dabalataa Doolaraa kuma 50 badhaasamu. Fiigichaa baranaatiif badhaasa Doolaara 879,500 kan qopheessee Maratooniin Booston, Waggootan 35 darban keessatti Doolaaraa Miiliyoonii 20 warreen moo’aniif badhaasuu isaa waldaan atileetiksii Booston beeksisera.


Hanqina Nyaataa fi Ol Ka’uu Gatii Itiyoophiyaa Keessaa Hayyoonni Akkamitti Ilaalu?

Itiyoophiyaa keessati qaala’insa Jireenyaa yeroodhaa yerootti dabala dhufetti furmaata barbaacha Mootummaan dhiheenya kana murtii dubarseen mi’oonni nyaataa ka bu’uuraa biyyoota alaarraa galfaman dilaala yokaan qaraxa malee akka biyya galanii fi dhiyyeessiin Oomishaalee nyaataa karaa Firaankoo Vaalutaa jedhamuun akka biyyaa galan eyyama kennuu isaa beeksisee jira. Murteewwan akkanaa qaala’insa jireenyaa fi daballii gatii yeroo ammaa biyyattii mudate hagam furuu danda’a kan jedhurratti ogeessonni dinagdee ibsa nuuf kennaniiru. No media source currently available


Hidhattoonni Naannoo Amaaraa Naannoo Oromiyaa Seenuun Weerara Raaw’atan, Jedha KFOn. Paartiin ABIN garuu,Ni Morme

Hidhattoonni naannoo Amaaraa irraa ka’an naannoo Oromiyaa keessa seenuudhaan weerara lafaa raaw’aachaa jiru, jechuun Kongireesiin Feederaalistti Oromoo (KFO)n ibsa baasee jira. Paartiin siyaasaa ABIN ammoo. gama biraan Ibsi KFO kan ragaa irratti hundaa’e miti jedhee jira. Dura taa’an KFO, profeesar Mararaa Guddinaa fi Itti-aanaa durataa’aa ABIN Obbo Malkaamuu Shuumiyyee dhimma kana irratti Sagalee Amerikaatiif ibsa kennanii jiru. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Hidhattoonni Gumuz Mootummaa Waliin Dhiheenya Araara Mallatteesineyyuu Tarkaanfiin Mootummaa Itti Fufee Jira, Jedhu

Hidhattoota Sosochii Dimokiraatawaa Uummata Gumuz godina Matakkal keessa socho'aniifi Mootummaa Jidduutti torban darbe keessa araarri bu'uu mootummaan beeksisullee, dura-taa'aangaree hidhattoota kanneenii, Mootummaan tarkaanfii fudhataa jiraa jechuun komatan. Biiroon Komunikeeshinii Naannoo Benishaangul Gumuzii immoo fi Tajaajilli Komunikeeshinii Federaalaa ammoo "Hhidhattoota Gumuz irratti tarkaanfiin fudhatamaa hin jiru" jechuun haalan. No media source currently available


Tirrii: Sirba Aadaa Arsii

Tirriin shubbisa aadaa Godinaalee Arsii Lixaa, shawaa bahaa, Arsii fi Baale keessatti beekamuudha. Akaakuu afur kan ofe keessaa qabu tirriin, gaafa cidhaa fi qophii gara garaarratti shubbifama jedhu obbo Abdurkaadir Tukee; Angawaan Waajjira Aadaa fi Tuurizimii Arsii Lixaa. Obbo Abdurraahmaan, Tirriin Arsii keessatti ittuu beekamaa akka tawuuf hawwissoowwan gara garaallee, kan Godinicha keessatti hundaayan aadaa kana gabbisaa jiraachuu dubbatu. Miseensa hawwisoo Utaa Waayyuu jedhaman kan magaalaa Shaashamanneetti argaman dhaqee daawwachuun shubbisa tirrii fi haala shaakala isaan taasisaa jiranii Galmoo Daawit gabaasa itti aanu qopheesseera.


Bakkawwan Hidhattoonni Socho’anitti Rakkoo Nageenyaa Furuuf Hojjetaan Jira, Jedha Mootummaan Naannoo Oromiyaa

Bakkawwan hidhattoonni garee mootummaan Itiyoophiyaa ‘Shanee’ jedhee waamuu fi ofii ‘Waraana Bilisummaa Oromoo’ ofiin jedhan socho’aa jiru jedhametti rakkoo nageenyaa furuuf kan hojjetaa jiru tahuu mootummaan naannoo Oromiyaa beksisee jira. Itti-gaafatamaan Biroo Komiyunikeshinii mootummaa naannichaa – Obbo Hayiluu Addunyaa, hojiiwwan geggeessamaa jiran ol’aantummaa seeraa mirkaneessuu fi hojiiwwan siyaasaa hojjechuu kan dabalatu tahuu dubbatan. Paartiin mormituu Oromiyaa keessa socho’u Kongirasiin Federaalawa Oromoo gama isaatiin ibsa baaseen, mootummaan garee hidhattootaa waliin marii araaraatti seenuu qaba, jedhee jira. No media source currently available


Weerara Hawaannisa Boorana Mudate To’achuuf Xayyaarri Farra Ilbisaa Biifu Gaafannee Deebii Hin Arganne, Jedha Biiroon Qonnaa Oromiyaa

Biiroon Qonnaa Oromiyaa weerara hawaannisaa dhiyeenya Booranatti mullataa jira jedhame to’achuuf ministeera qonnaa Itiyoophiyaa gargaarsa xayyaaraa gaafatus deebii akka hin arganne beeksise. Obbo Dejenee Hirphaa, Biiroo Qonnaa Oromiyaatti itti-anaa Hoogganaa fi dursaan damee eegumsa biqiltuu, weerarri hawaannisaa kun erga mullate jedhamee baatiin tokko darbuu himanii dhiyeessii xiyyaara farra ilbiisaa biifu gaafatanii haga yoonaa deebii akka hin arganne beeksisan. Obbo Belyaaneh Nigusee, daarekterri damee eegumsa biqiltuu Ministeera Qonnaa Itiyoophiyaa xyyaarri kiraan adeemsarra jira jechuun dubbatanii jiran. Jiraattonni Booranaa Aanaa taltalle hawaannisi kun baala mukaa nyaata loonii fi horii kaaniif fayyadu ka duraa balleessu tahuu dubbatu.


Daandiin Guddaan Kamaashii fi Wallagga Lixaa Gidduu Adda Cite

Naannoo Benishaangul Gumuz, magaalaa Kaamaashii fi godinaa Wallagga Lixaa jidduutti tajaajilli geejjibaa erga adda citee torban tokko darbuu jiraattota keessaa hagi tokko Sagalee Ameerikaatti himan. \n\nQindeessaan garee Komunikeeshinii Godina Kaamaashii obbo Jarmoosaa Taganyea, "Geejjibni kan dhaabbateef, butamuu ajajoota mana sirreessaa godinichaa booda, sodaa uumameeni" jedhu.


Dhibeen Aleerjii Jedhamu Maalii?

Baatii ilillii ykn Abaaboon daraaruu keessa namoonni hedduun haxxiffuu, qufaa fi afuura baafachuu rakkatu.Haakimonni immo dhibee akkasii sizinaal Aleerjii (seasonal Allergy) jechuun waamu. Aleerjiin gosa biraa immo awwaara ykn dhukkee, Adurree, nyaataa fi dawaalee irraa kan dhufan jiru. Rakkoo kana irratti ibsa kan nu kennan Dr. Abdraahman Ibraahiim Minisootaa kan jiru klinikii Aksis (Axis) jedhamu irraa ti.


Wallagga Bahaa, Aanaa Jimmaa Arjoo Keessatti Abbaan Gadaa Ajjeesaman, Jedha Bulchiisi Aanichaa

Godina Wallagga Bahaa keessatti, walitti qabaan Gumii Abbootii Gadaa Aanaa Jimmaa Arjoo, Dilbata darbe hidhattootaan ajjeesaman, jechuun Bulchaan aanichaa ibsan. Oduuma wal-qabatuun, Walitti-qabaa Gamtaa Abbootii Gadaa Oromoo fi Abbaa Gadaa Gujii, Jiloo Mandhoo hidhattootni garee "WBO" ofiin jedhuuu, mootummaan ammoo "Shanee" jechuun waamuu, torban lama dura mana jireenyaa koo irratti haleellaa raawwatan, jechuun himatan. \n\nDubbi-himaan Idil-Addunyaa Waraana Bilisummaa Oromoo, kan mootummaan "Shanee" jechuun waamuufi shororkeessummaan farraje, Odaa Tarbii, "WBO'n namoota uummatni kabaju, kanneen akka Abbootii Gadaarratti haleellaa hin raawwatu" jechuun Sagalee Ameerikaaf bilbilaan deebii kennanii jiru.


Shamarree Yuutuubii fi Kitaabaan Of Barsiisuun Hojiiwwan Artii Dinqisiisoo Oomishaa Jirtu

Ooguuma jaalladhuun hojjachuun koo isa barnootaan argee naa caalaa jetti ogeettiin Aartii umriin digdamii shanii shamarree Hawwii Kabaa. Barnoota kompuutar Saayinsiin digrii duraa kan qabdu ta'uus Finfinnee keessatti hojii Aartii gosa adda addaa irratti bobba'uun moggaafama maqaa "Suubii Aart" jedhamuun hojiin ishee dhiyaataa jira.


Manni Murtii Oromiyaa gaazexeessaa Taammiraat Nagaraa Akka Wabiin Gad Lakkifamu Murteessee

Qopheessaa olaanaan sabaa himaa marsariitii hawwasummaa Taraaraa Netwoork jedhamuu qaazexeessaa Taammiraat Nagaraa wabiin akka hiikamuuf manni murtii waliigala Oromiyaa ajaja kenneera jechuun abukaatoon isaa raadiyoo sagalee Ameerikaaf himaaniiru. Manni murtii walii gala Oromiyaa dhaddacha bitootessa 27 bara 2014 oolen gaazexeessaa Taammiraat Nagaraa wabii qarshii kuma shantamaan akka gadi lakkifamu ajajeera jechuun abukaatoon isaa obbo Gammachuu Guutamaa himaniiru. No media source currently available


Hidhattoonni Ajajoota Mana Hidhaa Wallagga Lixaa Keessatti Qabatan Jedhu Matii fi Angawoonni Benishangul Gumuz

Naannoo Benishaangul Gumuzitti, Torban darbe gaafa Kamisaa Hidhattootni Ajajoota Mana Sirreessaa Godina Kaamaashii Sadii Godina Wallagga Lixaa Aanaa Boojjii Dirmajii keessatti butanii fudhatanii deemuu isaanii miseensota maatii warra butaman keessaa Sagalee Ameerikaatti himan. Itti Gaafatamaan Waajjira Paartii Badhaadhinaa Aanaa Boojjii Dirmajii Obbo Dabalaa Takluu, “Ajajoota mana amala Sirreessaa hidhattootaan butaman kana gadhisiisuuf mootummaan tattaaffii taasisaa jira” jedhaniiru. No media source currently available


Wabii midhaan Nyaataa Afrikaa ilaalchisee koreen fannoo diimaa ibsa kenne

Yeroo Ammaa ardii Afrikaa keessatti nama 4 keessaa nammii tokkoo hanqina wabii nyaataatiif akka saaxilame Koreen Dhaabbta fannoo diimaa adduunyaa ibsaa baaseen beekisiseera. Jiraattonii Afrikaa harka sadii ol ykn Miiliyoonii 3 fi miiliyoonii 46 ta’an rakkinaa wabii midhaan nyaataf saaxilamuu isaanii kan ibsee gabaasi fannoo diimaa ,rakkinchii lixa Afrikaa Mooritaaniyaa fi Burkiinaa faasoo kaasee ammaa baha Afrikaa Somaliyaa fi Itiyoophiyaatti akka mul’atu beeksiseera. Biyoottan Somaaliyaa, Keeniyaa, Naajeriyaa fi Burkiina faassoo keessatti sochii gargaarsaa dabaluu isaanii kan himan, dhaabbataa fannoo diimaatti hogganaa gargaarsa Idlee adduunyaa kan ta’an Dominiik Stiilhart namoonii miiliyoonatii lakkaawaman beela’aa jiraachuu isaaniif Daa’imman hanqinaa nyaata qaamaa isaaniitiif gahaa ta’een kan ka’ee du’aa jiraachuu isaanii dubbataniiru. Haalli jijjirama qileensaa, waltii bu’iinsi, dhibeen kooviid 19 sababootaa rakkinichaa hammeesan akka ta’an kan eere ibsii fannoo diimaa kun, walwaraansii dhiheenyaa kana Ukireen keessatti dhalate qaala’insaa midhaan nyaataatiif Boba’aa uumuu issaa ibseeraa. Rakkinichaa fooyyesuudhaaf laffa irratti deggersii dabalataa akka isaan barbaachisuu kan dubbatan Dominiik stiilhart, mootummoonni, michuuwwan gargaarsa namoomaa fi wareen arjooman akka qindoominaan gargaarsa taasisan waamichaa dhiheesaniiru. Yeroo ammaa dhaabbanni fannoo diimaa fi sochiin baatii diimaa adduunyaa, waloodhaan biyyoottan Afrikaa, Somaaliyaa, Keeniyaa, Itiyoophiyaa, Sudaan Kibbaa, Koongoo Demokraatiik Repabliik , Sudaan Najeeriyaa, Repabliikii Afrikaa walakkeessaa, Chaad, Kaameruun, Niijer , Burkinaa faasoo, Maali fi Moritaaniyaa keessatii bakeewan rakkinii nyaataa muudate irratii xiyyeeffatanii hojjachaa jiraachuu isanii ibsii fannoo diimaa kun beeksiseera.


Sirni Awwaalchaa Obbo Galaasaa Dilboo Sanbata Dabre Finfinneetti Raaw’atame

Ka torban dabre keessa dhukkuba akka tasaatiin boqotan miseensi Mana-maree Itiyoophiyaa fi hayyu-dureen Adda Bilisummaa Oromoo duraanii, Obbo Galaasaa Dilboo Sanbata dabre kana Kaaterdiraala Qulqulluu Sillaaseetti bakka firoottan, aangawoonni Itiyoophiyaa fi jaallan qabsoo isaanii durii argafmanitti sirni awwaalcha isaanii raaw’atamee jira. “Obbo Galaasaa Dilboo, nama otuu nuti beekumsa isaanii irraa hin fayyadamiin addunyaa kana irraa dabran,” jechuun ka dubbatan miseensota Mana-maree bakka-bu’ootaa Itiyoophiyaa keessa tokko tokko, “ beekumsaa fi muuxannnoo namoota biyyaa fi saba isaanii fayyaduu danda’anii otuu isaan lubbuun jiranii itti fayyadamuun barbaachisaa dha,” jechuunis gaabbii isaanii ibsan. Hoogganoota Adda Bilisummaa Oromoo keessaa immoo, “Obbo Galaasaa Dilboo uummata Oromoof qofa otuu hin taane saboota cunqurfamoo Itiyoophiyaaf illee qabsaawaa turan,” jedan. Gabaasaa guutuu caqasaa.


Ministriin Fayyaa Itiyoophiyaa Koovid 19 Ilaalchisee Qajeelfamoota Haga Tokko Fooyyessuu Isaa beeksise

Ministarittiin Fayyaa, Dr. Liyaa Taaddesee ibsa gaazzexeessotaaf kennaniin haala amma jirutti hireen vaayirasii Kovidiin qabamuu hawaasaa biyyattii dhibba irraa harka tokkoo gadi tahuu ibsanii, fooyyessamni qajeelfamaa tokkko tokko taasisamuu beeksisan. Fooyyessama taasisaman keessaa, mana ala bakka qilleensi jirutti maaskii kaa’achuun dirqama tahuun hafuu isaa, namoonni talaalii Koovid 19 talaalamuu isaaniif ragaa yoo qabaaatan qoratamuuf dirqamni akka hin jirree taasisamuu fi foyyessamawwan biroon jiraachuus dubbatanii jiran. No media source currently available


Dhukaasa Aanaa Fantaalleetti Raawwateen Miseenosnni Humnoota Nageenyaa 26 Ajjeefaman

Kibxata darbe godina shawaa bahaa aanaa fantaalleetti dhukaasa humnoota nageenyaa naannoo Ormiyaa naannoo sanirra socho’aa turanirratti banameen miseensonni qaama nageenyaa 26 ajjeefamuu fi 15 madaawuu godinichi beeksise. Obbo Abbaabbuu Waaqoo bulchaan godina Shawaa bahaa, gareen finxaaleyyiin ollaa naannoo Amaaraa kan maqaan ‘Faannoo Milishaa’ daangaa Oromiyaatti as qaxxaamuranii balaa kana geessisuu VOA’tti himan. Waajjirri Koomunikeeshinii Aana fantaallee rakkoon daangaa naannoo kanatti yeroo darban mullataa ture kanaaf ka’umsa tahuu himanii, ammaan kana humnootni nageenyaa federaalaa nagaa tasgabbeessuuf seenuu dubbatan. No media source currently available


Koree Haajaa Alaa Kan Seeneeta Amerikaa Wixiinee Dhiyaate Dabrsee Jira

Kaoreen haajaa alaa kan mana maree seeneetaa mata duree Itiyoophiyaa keessatti nagaa fi Demookraasii jajjabeessuu jedhuun wixinee seeraa S- 3199 jedchuun dhiyaate irratti foyya’iinsa hanga tokko eega taasisee booda dabarsee jira. Kunis miseensoota walii galaa kan mana mareen akka raggaasifamuuf kan ergame yoo ta’u seera ta’e ba’uuf mana maree seera baasuu biraa caalmaa sagalee argatee prezidaant Baaydiniin mallatteeffamuu qaba. Rakkoo Itiyoophiyaa keessaa furuuf wixinee seeraa kun ni barbaachiisa kan jedhan lammiwwan Itiyoophiyaa fi hidda dhalata Itiyoophiyaa qaban mana maree biyyatti duratti hiriiruun deggersa qaban ibsuun wixineen kun akka raggaasiifamuu gaafatanii jiru. Gama kaaniin immo, uggurriii wixinee kana keessa jiru walitti bu’iinsa Itiyoophiyaa keessaa furuu manna hawaasa biyyatti rakkoo amma jiru caaluuf saaxiila kanneen jedhan lammiwwan Itiyoophiyaa fi hidda dhaloota Itiyoophiyaa ta’an kaleessa hiriira mormii ba’anii jiru. Wixineen seeraa koreen haajaa alaa kan seeneetaa dabarsee 3199 yeroo duraaf kan dhiyaate baatii Sadaasa dabree yoo ta’u isaan cinatti immo, HR 6600 kan jedhamu kan Itiyoophiyaa keessatti tasgabii nagaa fi demookraasii buusuuf jechuun kan murtii mana maree seera baasuun dhiyaatee koreen hajaa alaa akka ilaaluuf ergamee jira.


Boordiin Filannoo Itiyoophiyaa Akka ABOn Kora Sabaa Waamu Waamicha Dhiheesseef

Boordiin Filannoo Itiyoophiyaa Addi Bilisummaa Oromoo kora sabaa yokaan yaa’ii waliigalaa akka waamu waamicha dhiheesse. ABOn waamicha boordicha simachuu isaa, itti-gaafatamaan quuunnamtii uummataa paartichaa, Obbo Lammii Gammachuu Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himanii jiran. Gama biraatiin, ABOn Obbo Araarsoo Biqilaan hoogganamu waamichi Bordichi Filannoo dhiheesse fudhatama hin qabu, jedhe. No media source currently available


Torban Aadaa Oromiyaa Shaashemanneetti Deemsisamaa Ture Xumurame

Naannoon Oromiyaa qabeenyaalee aadaa naannicha keessa jiru irraa galii argamsiisuuf hojjechaa jiraachuu Biiroon Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa beeksise. Obbo Mootummaa Asaffaa, Diirektarri Daarektoreetii Misooma Industirii Aadaa fi Aartii Ka Biiroo Aadaa fi Tuuriizimii, biiroon isaanii qaama guddina aadaa hordofu addatti hundeessuu himanii, kana malees artiistotaa fi qaamota dhimmichi ilaallatu waliin qindoominaan akka hojechaa jiru dubbatan. Torban Aadaa naannoo Oromiyaa saddeettaffaan Dilbataa kaasee Arsii Lixaa Shaashamannetti gaggeeffamaa turee har’a xumurame. Gabaasaa guutuu caqasaa.


KFOn Mootummaan Waliigaltee Lola Dhaabinsaa Humnoota ADUI Waliin Taasise Hidhattoota Oromiyaa Keessaa Waliinis Gochuu Qaba Jedha

Paartiin Kongirasii Federaalistii Oromoo (KFO)'n Itoophiyaatti nageenyaa fi tasgabbiin akka jiraatu mootummaa kutannoon hojjachuu qaba jechuun beeksise. \n\nKFO'n gidduu kana yaa’ii waliigalaa geggeessate irratti, motummaan akka gargaarsi namummaa Tigraay qaqqabuu lola dhaabinsi taasisee fi waamichi nagaa dhiheesse, garee mootummichi "Shanee" jedhu, isaan ammoo "Waraana Bilisummaa Oromoo" ofiin jedhanillee bifuma kanaan dhaqqabuu qaba jechuun ibsee jira. Tsahaay Daamxoo dura-taa’aa KFO – Proofessar Mararaa Guddinaa dubbisuun gabaasaa qindeessite caqasaa.


Oromiyaa Keessatti Namoonni 700,000 Ol Qehee Ofiirraa Buqqa'an, Jedha Mootummaan Naannichaa

Naannoo Oromiyaatti rakkoo nageenyaa yeroo gara garaa mudateen namootni kuma dhibba torbaa ol qe’ee isaaniirraa buqqa’uu koomishinni hooggansa soda balaa Oromiyaa beeksisee jira. Obbo Garramuu Oliiqaa itti aanaan Koomishineraa Hooggansa Sodaa balaa Oromiyaa jara kana keessaa namoota kuma dhibba shanii oliif gargaarsi haga dandaa’ame taasifamaa jira, jechuun VOA’tti himan. MareeCaffee Oromiyaa jalqaba torbee kanaarrattis dhimmi nageenyaa dubbii ijoo tahee kan kahe yoo tahu, Itti-gaafatamaan waajjira dhimma nageenyaa naannoo Oromiyaa obbo Shaafii Huseen mootummaan furmaata waarawaa fiduuf hojjetaa jira jedhanii jiran. Galmoo Daawit tu Adaamaa irraa gabaase. No media source currently available


Mootutmmaan Itiyoophiyaa Walii Galtee Lola Dhaabinsaa Gargaarsa Namoomaaf Jedhu Labse

Kamisa kaleessaa mootummaan Itiyoopiyaa yeroo hin murtaa’iniif walii galteen namoomaa battala hojii irra oola jechuun labse. Naannoo Tigraay bakka uummati kuma dhibbaan laka’aman beelaaf waan saaxilamaniif gargaarsi hatattamaa akka isa dhaqqabu abdiin qaba jedhee jira. Walii galtee lola dhaabiinsaa gargaarsa namoomaaf Mootummaan muummicha ministeeraa Abiy Ahimed illee gargaarsi hatttmaa naannoo Tigraay akka dhaqqabu gochuuf murannoo akka qabu ibsa ba’een beeksiseera. Gargaarsa namoomaaf lola dhaabinsi kun akka milkaa’u gochuuf hidhattoonni Tigraay haleellaa irraa of qusatanii, naannolee hollaa qabatan keessaa akka ba’an waamicha dabarseera. Kunis haala namoomaa gamas jiru kan fooyyessuu fi walitti bu’iinsa kaaba Itiyoopiyaa keessaa dhangala’uun dhiigaa itti dabalaa utuu hin jiraatin furuuf daandii akka saaqu abdachuu isaa mootummaan beeksisee jira. TPLF labsii mootummaa kanaaf Twitter irratti barreessuun deebii kenee jira. Gareen kun akka jedhetti wal waraansa sana hatattamaan dhabuu hojiitti hiikuuf murannoo qabna. Garuu mootummaan naannoo Tigraay bakka uummati kuma dhibbaan laka’amu beelaan dararamaa jiru gargaarsa hatattamaa akka ittiin ga’u yaadachiisee jira. Mootummaan naannoo Tigraay ibsa barreeffamaan baasuun twitter irratti maxxanse kanaan uummatii fi mootummaan naannichaa walitti bu’iinsa kana karaa nagaan furuuf yeroo mara ejjennoo ifaa ta’e qaba ture jedhee jira. Waggoottan arfan darbanis irra deddeebi’uun qaama dhimmi isaa ilaallatutti dabarsinee jirra jedha ibsichi.  Yunaayitid Isteetis mootummaan Abiy gargaarsi kanneen gargaarsi barbaachisu akka hin dhaqqabne ittise jechuun yoo qeeqxu, angawoonni immoo dangaa kan uume garee riphee lolaa ti jechuun deebii kennan. Uummata miliyoona ja’a kan naannoo sanaa keessaa dhibba irraa hrka 40 kan ta’u uummanni Tigraay hanqinni nyaataa hamaan isa mudachuu isaaf Tokkummaan mootummootaa baatii amajjii keessa hanqinni boba’aa hojjettoonni gargaarsaa dawaa fi meeshaalee barbaachisu lafoo akka hin dhaqqabsiisne uggure jedhee jira. Biyyoonni gama dhiyaa gaeeleen lamaan loa dhaabinsaa fi walii galuu isaa yoo simatan, Yunaayitid Isteetis, Briteenii fi Kanaadaan labsii lola dhaabinsaa sana simachuu isaanii beeksisaniiru. Ministriin dhimma alaa Antonii Biliinken akka jedhanitti Yunaayitid Isteetis qophii naga eegumsaa dabalatee marii fi walii galteen lola daabiinsaa waariina qabu akka jiraatu gareeleen martinuu akka labsii kanaatti akka itti fufan gaafatti jedhan. Mootummaan Briteen murtii mootummaan Itiyoopiyaa walii galtee lola dhaabinsaa gargaarsa namoomaaf jedhu labsuu isaa fi Tigraayin gargaarsi akka dhaqqabu mirkaneessuu isaa simatee jira. Itiyoopiyaa kan jiru embasiileen Canada fi Jabuutii ergaa Twitter maxxansaniin lasii sana simatanii jiran.


Dhukkubii KOOVIID Badii Geesisee Qabaatuus Biyyonni Afrikaa Dhukkuuba Sombaa Ittisuuf Maallaqa Ooluu Gaaftaa Jiran

Dhukkuubii Sombaa Sadarkaa Addunyaatti Bitooteessa 24 Yaadatamaa kan oolu yoo ta’u dhaabatti sadrkaa addunyaati dhukkuuboota Edsii Sombaa fi Busaa faccisuuf hundeeffame Gloobaal Fand jedhamu gaaffii dhiyeessee jira. Kunis mootummonni kan waggaatti uummata Miliyoona tokko caalaa ajjeesuu dhukkuuba Somabaa ittisuuf duula gaggeessan akka haareessan kan gaafatee ture. Kan dhukkubii Sombaa keessatti hammaatee Afrikaan Kibbaatti sababa weerara vaayrsii Koronaan qornnaa dhukkuuba sombaa qabaachuu baruuf gaggeefame addaan kutee ture.Kanaaf jecha gareen iddoodhaa ga iddotti sosso’uu qorannaa kana gaggeessuu jalqabee jira. Gabaasa Lindaa Giivtaash Johaanesbarg irraa ergiite caqasaa.


Dhimma Fooyyessama Heera Itiyoophiyaa Hayyoonni Seeraa Akkamitti Ilaalu?

Jijjiiramni siyaasaa Itiyoophiyaa keessati akka dhufuuf mormii yeroo adda addaatti ka’aa ture keessatti namoonni garii heerri biyyattii hojiirra haa oolu ka jedhan yoo tahu kaan ammoo rakkoon siyaasaa fi diinagdee Itiyoophiyaa heera biyyattiiti jechaa jiru. Haala qabatamaa amma Itiyoophiyaa keessatti mul’atuun fooyya’insi heeraa maal tu tahuu qaba ka jedhuu fi dhimmota biroo irratti gabaasaan keenya Mitikkuu Fiqaaduu hayyoota seeraa lama Yunivarsitii Finfinnee fi Yunivarsitii Wallagga irraa dubbisuun qophii qindeesse caqasaa. No media source currently available


Dhimma Ajjeefama Abboota Gadaa Karrayyuu Ilaalchisee Deemsi Araaraa Yaalamaa Jiru Itti-gaafatamummaa Seeraa Danquu Hin Qabu, Jedhame

Koomishiniin Mirgoota Namoomaa Itiyoophiyaa ajjeefamuu jila Abboota Gadaa Karrayyuu ilaalchisee ibsa baaseen rakkoon sunn araaraan akka furamu carraaqqiin taasisamuun gaarii taheyyuu deemsichi araaraa itti gaafatamummaa mirkaneessuuf tattaaffii godhamu hamnbisuu waan hin dandeenyeef, deemsi itti gaafatamummaa seeraa danqamuu hin qabu, jechuun hubachiisee jira. Ka dhimmicha itti dhiheenyaan hordofaa jiru Gumii Abboota Gadaatiif barreessaa ka tahan Abbaan Gadaa Tuulamaa Goobanaa Hoola Hirreessii, karaa sirna Gadaa araarri akka bu’uuf hojjetamaa jira, jechuun Raasiyoo Sagalee Ameerikaatti himan. Prezidaantiin Oromiyaa Obbo Shimallis Abdiisaa dhiheenya kana Caffee Oromiyaa irratti gaaffii dhihaateef ennaa deebii kennan, deemsi araaraa fi hojiin itti-gaafatama seeraa mirkaneessuu wal-cina geggeessamaa jira, jedhanii turan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Daandiin Qilleensa Itiyoopiyaa Hoji Geggeessaa Haaraa Muude

Boordiin bulchiinsa garee daandii qilleensa Itiyoopiyaa obbo Mesfin Xaasoo Baqqalee Bitootessa 23 qabee Hoji geggeessaa daandii balalii Itiyoopiyaa gochuun muuduu isaa beeksisisee jira. Obbo Mesfiin kan sababaa fayyummaa isaaniif jecha dursanii soorama ba’uuf boordii daandii balalichaa galfatan fi gaaffiin isaanii mirkanaa’e, hoji geggeessaa duraanii obbo Teweldee Gebremaariyaamiin bakka bu’u. obbo Mesfiin bulchiinsa daandii balalii fi hojii suphuu xayyaaraa fi injineriingii, bittaa xayyaaraa, IT, hojii qindeessa balalii, ijaarsa dandeetii, misooma tarsiimoo kampaanilee gurguddaa waliin jiru, bulchiinsa hojii daandii balalii fi caasaa hooggana kampanii ol aanaa keessa muuxannoo hojii waggoota 38 qabu. Digirii isaanii lammataa ykn masters isaanii Business Adminstratin dhaan, UKtti kan argamu open Yuniversitii irraa, elektrikaal enjineriing dhaan illee Yuniversitii Finfinnee irraa Masters isaanii kan argatan akkasumas Yuniversitii dhuma Finfinnee irraa digirii jalqabaa elektrikaal enjineriing dhaan argataniiru. Dura taa’aan boordii daandii balalii obbo Girmaa Waaqee, akka jedhanitti obbo Mesfiin aangoo haaraa isaan itti muudamaniif baga gammaddan jechaa, dandeettii isaanii ilaalchisee amantaa guutuun qaba jedhan. obbo Mesfin daandii balalii kana milkaa’ina guddaa dhaan ga’u, baraa baratti guddina kan agarsiisaa dhufe daandii balalii kana karaa sirrii itti fufusiisu jedheen amana jedhan. Obbo Mesfin Xaasoos gama isaaniin, kurna afur waan ta’uuf itti gaafatama adda addaan kan ani tajaajilaa ture daandii balalii Itiyoopiyaa fi hoji geggeessaa ta’ee muudamuu kootti boonuu guddaatu natti dhaga’ama jedhan. Qoodi koo inni haarawaan kun daandiin balalii keenya guddina safisaa fi bu’a qabeessa galmeessuu dhaan gara sadarkaa ol aanaatti akka ce’uuf carraa naa kenna. Kanaaf waahiloonni koo hojii harka wal qabannee milkaa’ina itti dabalaaf fuula duratti akka adeemnu waamichan dabarsa jedhan.


Gaanfaa Afrikaatti Jila Addaa Yunaayitid Isteets Itiyoophiyaa Deeman

Gaanfaa Afrikaatti jila addaa Yunaayitid isteets kan ta’an Deeviid Istaaterfiild Akka lakoofsaa Itiyoophiyaatti Bitootessa 12 fi 13 haanga’oota mootumma Itiyoophiyaa , haanga’ootaa gamta Afrikaa fi Mootummootaa Gamtoomanii,akkasumas bakka bu’ootaa dhaabilee gargaarsa namoomaa wajiin marii taasisuudhaaf garaa Itiyoophiyaatti imaluu isaanii Ministeerri dhimma alaa Yunaayitid Isteets ibsaa baaseen beekisee jiraa. Jilli adda Deeviid Istaaterfiild, gaanfaa Afrikaatti bakka bu’aa addaa gamtaa Afrikaa kan ta’an Olusegoon Obaasanjoo akkasumas gamtaa Afrikaatti komishinerii dhimmoottan siyaasaa, nageenyaa fi tikaa waliin waa’ee Sudaaniif Itiyoophiya irratti marii taasisuu isaanii ibsii ministeeraa dhimma alaa Yunaayitid Isteets kun beeksisera.


Dhimma hongee irratti marii hayyuu Saayinsii waliin taasifame

Hongeen yeroo ammaa , keessumaa kibba fi kibbabahaa Itiyoophiyaatti deddeebi’ee dhifee ummataa rakkisaa jira. Rakkon kun maal irraa ka’e? maaliif deddeebi’ee bakka muraasaa irratti mul’ata? Midhaa rakkoo kanaan dhufu egereedhaaf too’achuudhaaf ummanni maal gochuu qaba? Mootummaan ykn warren Imaammata bulchiinsaa tolchanu maal gochuu qabu? Gaaffiiwan kana irratti Dr Ahmed Galchuu wajjin marii taasifne qabna. Dr. Ahmed yeroo ammaa dhimma Kunuunsa naannoo irratti Saayintistootaa mootummaa kaanaadaatif hojjatan keessaa tokko. Hayyuu Saayinsii haala qileensaa, haala lafaa fi samii akkasumas haala hawaasaa qoratanuudhaa. Rakkon hongee kun maaliif bakka muraasa ta’e irratti deddeebi’ee dhufaa? gaaffii jedhuuf deebii kennaniiru


Boombii Magaalaa Bulbulaa Keessatti Eebbaa Milishaarratti Darbatameen Namoonni Du’uu fi Madaa’uun Himame

Ajjeechaa Sanabata darbe GodinaA Shawaa Bahaa magaalaa Bulbulaa eebba milishootaarratti mudateen wal qabatee shakkamtoonni sadii to’annoo jala oolfamuu Aanaan Adaamii Jiddoo Kombolchaa beeksise. Obbo Mahaammed Bariisoo bulchaan Aanaa Adaamii Jiddoo Kombolchaa boombii eebba milishootaarratti sanbata magaalaa Bulbulaarratti darbameen daa’ima ganna 12 dabalatee namootni afur tu du’e, jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Rakkoon Nageenyaa fi Faca’inni Koovid 19 Tuurizimii Oromiyaarratti Dhiibbaa Gochuu Dubbata Mootummaan

Sababaa weerara Koovid 19 fi rakkoo nageenyaa biyyattii mudateen yaa'insi daawwattootaa naannoo Oromiyaa keessaa hir’achuu Biiroon Aadaafi Tuurizimii Oromiyaa beeksise. Waggoottan 10'n itti annan keessatti bakka ga'umsaa hawwata tuuriziimii haarawa 25 misoomsuun galii argamsiisuuf hojjetaa jirra, jedhu hooogganaa itti-anaan Biiroo Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa fi Itti gaafatamaan damee Tuurizimii obbo Hundee Kabbadaa, ibsa Sagaalee Ameerikaaf kennaniin. No media source currently available


Gaazexxessaa Himata Malee Baatii Sadii Hidhame Yeroon Dabalataa Irratti Gaafatamee Jira

Gazeexxeessaa himannaan ituu irratti hin dhiyaatiin baatii sadiif hidhaa keessa ture Amiir Amaan Kiyaaro irratti polisiin akka raga-baatoota waliin gaaffii fi deebii gaggeessuf jechuun guyyaa dabalataa 11 manni murtii kennee jira. Sana booda mootummaan sirnaan himataan ykn hidhaa baasa jedhamee jira.Asoosheeted preesiif yeroo gabaasuu maallaqnii kan baafamuuf ykn freelansiin kan hojjatu Amiir, erga baatii sadaasaa kaasee hidhaa keessa jira. Angawoonni mootummaa Amiiriin battalumatti akka gadhiisan Asoosheetid Prees irra deebi’uun gaafatee jira.Asoosheetid Preesiif gulaaltuu walii galaa kan ta’an Julii pees akka jedhanti, Amiiriin hidhaa keessa tursuuf manni murtii murteessuun isaa, gaddisiisaa dha. Mootummaan Itiyoophiyaa Amiriin battalumatti akka gadhiisu akksumas seeraan ala hidhamuun isaa xumuura akka argatu kan gaafatan julii pees kan irratti qiyyaafatamees Gaazexxessummaa walaba ta’een hojjachuu isaan jedhan.


Hudeessaa 'Vision Entertainment'

‘Vision Entertainment’, dhaabbanni kiliippiwwan muuziqaa Oromoo qindeessuu fi dhiheessuu oggoota lamaan darban keessa hojiiwwan daawwattoota biraan gaheen beekkamtii guddaa argateera, lakkoofsi namoota kiliippiwwan fuula Yuutiwuubii isaa irratti dawwatanii miliyoonani. Hudeessaa dhaabatichaa Birraa Gamadii dubbisne.


Obbo Daawud Ibsaa Uggurama Waggaa Tokkoo Booda Alatti Mul’ataniyyuu Hodoffiin Irraa Hin Dhaabanne Jedha, ABOn

Mana jireenyaa isaanii keessatti ugguramanii akka jiran hayyu-dureen Adda Bilisummaa Oromoo Obbo Daawud Ibsaa turtii waggaa tokkoo tii booda alatti mul’ataniyyuu hojjetoota tika nagaa mootummaatiin akka hordofamaa jiran, Paartiin isaanii beeksisee jira. Gama biraatiin, itti-gaafamaan quunnamtii uummataa paartichaa, Obbbo Battee Urgeessaa wabiidhaan gad-lakkisamanii wal’aansa fayyaatiif hospitaalatti kan argaman tahuu, qondaalli siyaasaa ABO, Obbo Waaqoo Noolee VOAtti himanii jiru. No media source currently available


Walitti Bu’iinsa Barattoota Giddutti Uumamee Tureef Kanneen Shakkaman To’annaa Jala Olaniiru: Yunivarsitii Finfinnee

Dilbata dabree galgala mooraa yunivarsitii Finfinnee isa Siddist Kiloo jiru keessatti walitti bu’iinsa barattoota giddutti uumamee waliin wal qabatee namoonni to’annaa jala oolan 8 barattoota durii kanneen yeroo ammaa barataa hin jirre ta’u Yunivarsitiin Finfinnee beeksisee jira. Yeroo ammaa garu deemsii barachuu fi barsiisuu itti fufuu isaa Yunuvarsitiin kan beeksisee yoo ta’u barattonni hedduun garu yaaddoo qaban irraa kan ka’e amma iyyu dormiitti akka hin deebi’iin dubbatu. Gabaasa Keeneedii Abaata Finfinnee Irra ergee caqasaa. No media source currently available


Jiraattonni Amboo Gatiin Mi’oota Nyaataa Gar-malee Dabaluun Egeree Isaanii Yaaddoorra Buusuu Dubbatan

Jiraattotni magaalaa Amboo qaala’iinsa jireenyaan rakkachuusaanii dubbatu. Keessumaa gatiin mi’oota nyaataaf oolanii gar-malee dabaluu dubbachuun, mootummaan akka gatii tasgabbeessuuf hojjatullee gaafataniiru. Dhimma kanarratti, gabaasaan VOA, Yunivarsitii Ambootti barsiisaa dinagdee qonnaa kan dubbise yoo tahus biirolee Daldalaa fi ka Misooma Gabaa Oromiyaarraa deebii argachuuf yaaliin godhe akka hin mikaa’iin dubbata.


Murtii Dhimma Tigraay Irratti Kenname Paartileen Siyaasaa Attamitti Ilaalan?

Dhimmi Tigraay karaa nagaan furuuf paartiin Badhaadhinaa murtii dabarse kan deeggeran ta’uus akkaataa hojii irra itti ooluu kan ilaaleen gaaffii kan qaban ta’u paartileen mormiitootaa ibsanii jiru. Durumaanuu akki itti wal waraansatti itti seename dogoggoora kan ture ta’u kan ibsan dura ta’an kongreesa Federaalawaa Oromoo profeessar Mararaa Guddinaa ammas ta’u furmaanni karaa nagaa hojii irra oluu qaba jedhan. Itti aanaa dura ta’an paartii Aranaa Obbo Gooytoom Tseegaay gama isaaniin murtiin kenname hatattamaan hojii irra akka oolu gaafatanii garu hojii irra olfama isaa irratti shakkiin qaba jedhan. Izeemaaf itti gaaftamaa dhimmi jaarmayaa kan ta’an Obbo Waasiihuun Tasaayee murtii dabree kan deggeran ta’uus ba’iin duula waraanaa ituu hin beekamiin jijjirraa ejjenaa taasiifame jedhan hin fudhadhu jedhu. Gabaasa Keeneedii Abaataa Finfinnee irraa erge caqasaa. No media source currently available


Yunaayitid Isteets gargaarsaa talaalli Kooviid 19 Itiyoophiyaaf kennite

Yunaayitid Isteets Talalii Kooviid 19 kan gosa Faayizer Doozii kuma 840,060 Itiyoophiyaadhaa kenuu ishee ibsii Embaasii Yunaayitid Isateets Fenffinne jiruu irraa bahe beeksiseeraa. Gargaarsii kun Bitootessa 14, 2022 Itiyoophiyaa akka seenee kan hime ibsii kun , Adoolessaa 17, bara 2021 as yunaayitid Isteets gargaarsaa talaalli doozii Miiliyoonii 7.8 Itiyoophiyaadhaaf kennuu ishee yaadachiiseera. Yunaayitd Isteets gargaaraa talaalii kooviid 19 doozii miiliyoonii 492 ta’u biyyoottan adduunyaa 110 kennuun ishee gabaasameeraa.


Loon Keenya Nu Harkaa Dhumuuf Deemu’ Horsiise Bultoota Boorana

Kibbaa fi kibba Baha Itiyoophiyaatti bokkaan waqtii sadiif utuu hin robin ture jiraattotarratti miidhaan inni geessisaa jiru jabaataa jira. Kana keessaa Godinni Booranaa takka yoo tahu, horsiise bultoonni bonni dheerate kun horii nurraa ajjeesee harka duwwaatti isaan hambisaa jiraachuu dubbataa jiru. Waajjirri Hooggansa Sodaa Balaa Godinichaa haga ammaa loon kuma dhibba shanii ol du’uu yoo himu Waajjirri Qabeenya misooma Beeyladaa Booranaa ammoo rakkoon kun to’annaan ala akka hin taane akeekkachiisee jira, Galmoo Daawit dabalata qaba.


Gaazexessoonni hidhaman akka hiikaman gaafatame

Prezidaantiin garee preesii biyyaalessaa ( National Prees club) Jeen Juudison fi prezidaantiin rakaa gaazexessumaa garee preesii biyyooleessaa (Natinal press club journalism Institute) Giil Keliin washingtoon DC irraa ibsaa waloodhaan baasaniin, Mootummaa Itiyoophiyaa Gaazexessoota hidhee jiru Amiin Kiyaroo fi waa’ila isaa Toomaas Ingidaa , akkasumas Gaazexeessaa Tamiraat Nagaraa akka hiiku gaafataniiru. Gazexessonni kun ituu himannaan irratti hin dhihaatin hidhamanii turuun isaanii haqa qabeesaa akka hin taanee kan hime ibsii kun , dhimmaa walitti bu’iinsa biyyatti keessa jiruu irratti kan dhaabbataa Oduu Asoosheetid Preesiif gabaasaa ture Amin kiyaroo fi waa’illi isaa ergaa hidhamanii guyaa 100 ol ta’uu isaa eerera. Seeraa labsii yeroo atattamaa cabsuudhaan miseensota Waraanna Bilisummaa Oromoo isaa mootumman Itiyoopiyaa Shanee jedhu haasofsiisuu isaatiin kan hidhame Amin kiyaroo akka yakka hin raawwane kan himee ibsii kun, gaazexessoonni waan hojii isaanii ojjataniif akka adabamuu hin qabnee hubachiiseera.


Rakkoon Hongee Nutti Jiruu fi Gargaarsi Argannu Wal Hin Gitu, Jedhu Jiraattonni Booranaa

Hoongeen Booranatti mudate hammaatee namni gargaarsi midhaanii barbaachisu dabalaa akka jiru Waajjirri Hooggansa Sodaa Balaa Godina Booranaa beeksisee jira. Itti gaafatamaaan waajjira Hooggansa Sodaa Balaa Godina Booranaa, Guyyoo Carfii hamma ammatti namootni kuma dhibba lamaa ol gargaarsa midhaan nyaataa hatattamaan akka barbaadan ibsanii jiran. Jiraattonni garuu deeggarsi jiruu fi rakkoon nu mudataa jiru wal hin gitu jedhu.


Paartiin Badhaadhinaa Gumii Isaa Jalqabee Jira

Paartiin badhaadhinaa Jimaata har’a waaree booda kongreesa isaa isa jalqabaa gaggeessuu eegaluun isaa beekamee jira.Paartiin Badhaadhinaa sagantaa bordiin filannoo Biyooleessaa baasee tureen, gumii walii galaa waan hin gaggeeffatiin hafee hanga ammaatti turuu isaaf jecha seera qabeessa miti kan jedhani taajjabdonni ni jira. Paartiin Badaadhinaa akka gama isaan sababaa duula waraanaa fi weerara dhukkuba Koovidiin kan ka’e gumii walii galaa gaggeessuu hin dandeenye jedhe. Bordiin filannoo guutuu biyyaa paartilee hangii tokko gumii walii galaa hin gaggeessine jechuun haqaa ture kan jedhan qeeqxoonni paartiin Badhaadhinaa garu mootummaa akka hundeessuuf ehame jedhan.


Wal Waraansa Itiyoophiyaa Gama Kaabaa Irratti Gabaasnii Haaraan Har’a Ba’e Jira

Itiyoophiyaa gama kaabaa keessatti haleellaa meeshaalee gurguddoo, haleellaa samii irraa gaggeeffamee kan xayyaara nam-maleeyyii dabaltee gaggeeffameen, yoo xiqqaate namnii 403 ajjeefamanii 309 miidhaa qaamaa salphaa fi jabaan isaan irra ga’u isaa komishiinni mirga dhala namaa kan Itiyoophiyaa gabaasa har’a baaseen hubachisee jira. Kunis qaamoleen walitti bu’iinsa sana keessaa harka qaban maraan kan gaggeeffamee fi seera gargaasa dhala namaa kan cabsee ture jedha gabaasichi. Kana malees jedha gabaasnii Komishiinichaa kun, humnaa gudeeddii fi hokkarri saalaa akka meeshaa waraanaatti hojii irra ooluu isaa ibsee jira.