Qabsoon Oromoo eessa geesse?

Dur bara ijoollumaa inna warra saaniif hurraa bu’anii yk horii tiksanii yk dirree keessa taphataa oolanii manatt deebi’an ijoolleen olla toora tokko galanii mataa saanii dugda kan isaan fulduraatt irkisuun harkaan mudhii saa qabatanii deemuu eegalu. Kan duraa hoogganu qofatu waan halle arga.\ Jarri toora galan sun akkuma lafa ilaalanitt walfaana “Geenyee” jedhu. Kan fulduraa hogganu “Gawuu geenyee” jedha. Utuma akkasiin gaafataa, deebii “gawuu geenye” jedhu argataa deemanii, hoogganni “Geenye” jedha. Ol kahanii yoo laalan ganda gahaniiru. Waa abiddarra jira taanaan manni hin aara. Gorora coccobsaa gammachuun mana ofiitt arreedu. Karaa bu’aa bahiin itt baayyate irra haananii manii saanii gahuu caalaa kan gammachiisu hin turre. Hanga yoonaa Oromoo qabsawoo ofiin jedhan mooraa lamatt hirree ilaalaa bane. Lamaanuu “geenyee?” jennen malee “Geenye” nuun jedhanii hin beekan. Tokko nu dhiisee bakka akeekkate gahee angoo nu bulchuuf dorgama jira; kaan karaan saa fagoo gufuun itt baayyatuu. Kan mooraa halagaatt gale, hirree halagaa gabbisuu irra darbee Oromoof bu’aa buuse hin qabu. Inni kaan haala dorgommeen hawaasa firaa fi diinaan marfamee, dhiibbaan karaa halleen itt tolfamuu keessaa caffatee bahuu dadhabee, jonjeen kan kahe bitaa fi mirga abaaraa jira. Oromoon dhugaa dhabee utuu hin tahin kan xiiqii qabu baafachuu dadhabe. Kanaaf Mooraa Walabummaa keessaa “Geenyee” utuuma jedhanii, “Gawuu geenye” jedhamaa, utuu hin gahin ganda itt galanitt ibdii suuqamaa jira. Gandichi gubannaan mooraan lachuu hin jiratuu, hundu boojuu fi deegaa taha. “Si sobu yaa marqaa si afuufuun si liqimsuufii” isa jedhan sana. Kan galtuu sossobatan hamma mooraan walabummaa jiruttii. “Golli Mormituu” Itophiyaa kan jiraatte mooraan walabummaa jiraannaanii. Dadhabuun mooraa kanaa “mormituu” hin jabeessuu. Kanaaf jaarmoti maqaa Oromoon socha’an si’anaa humna riphaa saba Oromoo calaqqisuu hin dandahani. Mooraan walabummaa jabaannan, akka jabaatanii jala dhaabbataniif mormituun caalaa cimfamu. Sun dhiibbaa sochii malbulchaa Oromoo waliigalaa laaffisu qaba. Jaarmoti hundi akka malee dadhaboo waan tahaniif kaka’a ummataa tasa tahu hamaa irraa ittisuun haala ijaarameen gara injififannoott qajeelchuu hin dandahanii. Kanaaf abdii hunda isaanirra kaa’uurra gamnootii fi goototi Oromoo furmaata wayyaa tahu irratt mari’achuu qabu. Oromoo kan feesisu ayyaaneffata abba tokkootaa utuu hin ta’in dhaabaoota jaboo dha. Sochiin saanii, abba tokkoota booda hafu yk too’atamuu dandahaa, jedhanii gaafachuun barbaachisaa dhaa. Addi Bilisummaa Oromoo (ABO) dhaaba Republika Oromiyaa Demookaraatofte ijaaruuf kakatee walakkaa jaarraa dura hojiitt bobbaa eegale. Yerooma sana kanneen gaaffii Oromoof Itophiyaa demokraatofte keessatt deebii barbaadna jedhanii dhaabota saba hedduu Itophiyaatt duudanii turan. Jarri akkasii Oromoon seenaa of bulchaa hin qabu jedhanii holola hamajaajiin kan hiikkatanii. Of hin beekneen, seenaa ofbulchaa sooressa qabachuu Oromoo dagatti. Utuu hin qabaanneeyyuu sun halagaan moo’amuu hin raggaasisu. Kanatt kan amanan bilisummaaf lubbuu ofii dabarsanii ABO ijaaran. ABOn, eenyummaan Oromoo bu’uura eenyuu sochoosuu haa tahu roga dhabsiisuu hin dandeenye qabaachuu saa ifa baase. Kanaaf diinni Oromoo fi keettoliin duula walirraa hin citne irratt gaggeessaa jiraatan. Haa tahu malee sirna bosoosaa ummati balfe jijjiiruuf waan dhaabbateef mooraa walabummaa balleessuun hin dandahamne. Hogganootii Empayera Itophiyaa takkaa balleessuu malee tolchuu hin beekanii. Mootummaan empayerichaa jalqabumaa akeeka saamichaa fi fixiisa qacee ilmoo namaa irratt hundaawe. Sochiin bilisummaa Oromoo, keettoo jijjiiramaa fi nagaatii. Ilaalchaa fi hojiin jijjiirammi argamu malee, moofaa wal gargaarre suphina jechuun furmaata hin tahu. Erga qabame bulchooti Itophiyaa Oromoon beeku ofirroo fi ofittoo qofaa. Dudhaa dhalmaan itt darbaa dhufe jijjiirratanii ummata koloneeffatan walqixummaatt ilaaluu hin dandeenyee. Empayerii isaan ittiin dhadatan diigamee eenyummaa ofii isa dhugaatt deebi’uu malee filmaati biraa hin jiru. . Kaayyoo walabummaa bakkaan gahuuf qabsoon tolfamu sabicha badiisa irraa baraaruu irratt kan akeekkate waan taheef itt bahaa deema malee hin coollibuu. Oromoon ilmoo namummaatt amanan yoo namaa gaditt ilaalamaa hafuu hin feene, akka ummataati leeyuu qabna kan jedhan abdii sanaan socho’uu qabu. Yoo qabsichi itt bahaa deeme qofa furmaati kan argamu. Nammi qayyabannoo gaalchaa hin qabne, hamaa, tolaa fakkaatee dhihaatu hundaaf qeeqa malee ililchaa harka rukuta. Madrak haa tahu OPDOn sirna jiru kabeebsuuf malee jijjiirama waaraa fiduuf hin uumamnee. Jijjirammii argamu malee naannaa sanaa beellii, dhukkubii, roorroo fi shororkaan hin badanii; mirgi ilmoo namaas Oromummaanis hin kabajamu.Sana kan fiduu dandahu wayyabaa fi cunqurfamaaf kan dhaabbate; sochii bilisummaa Oromoo irra sanatt kan gaalchu hin argamu. Demokraasiin gaaffii Oromoo deebisuu caalus hin jiru. Malbulcheesitooti bilisummaa si’anaa ilaalcha Oromummaan gonfachiise dhiisanii kan roorrisaa akkeessaa jiru. Sunis tahitaa fi beekumsi gubbaa gad coccoba kan jedhu.Garuu wanti hin jirre coccobuu hin dandahu. Burjaajii yeroon uume jala dahatanii halagaatt hudduu gatachuun hiree Oromoo roga dhabsiisaa jiru. Ijoo laafaa ummataa tuttuquun bara baraan dadhabina ofii dagachiisaa bahanii. Qabsaawanii qabsoott hiriirsuu irra, sana kaayyoo godhatanii jiru. Hanga yoonaa lafa taakkuu tokko dhuunfanne kan jedhe hin agarre. Sana hin dandeenye taanaan maalifaan jireenya saanii bulee gaaffii jala akka galu hubachuun, jala jalaa luqqa’anii mooraa nyaaphatt yoo cehan mullatu. Lafa malee saba waanti jedhan jiraachuu hin dandahu. Bakki irra dhaabbatanii qabsawan illee rakkoo tahuuf adeemaa. Haa tahu malee dhalootaa dhalootatt dargaggoon Oromoo rakkina hanga yoonaa irra haanaa dhufaniiruu, hardhas abdiin jiran isaanumaa. Abbaa biyyumaa deeffachuu fi qajeeltuu Oromiyaa fiduuf hoggana baafachuun darabee saaniitii. Lubbuu, eenyummaa fi qabeenya ofiitii lafarraa haqamaa jiruu callisanii of irratt dhiisuu jechuun Oromummaa tuffachuu dha. Oromoo hundi miira galtummaa qaba jedhamee akka hin ciicatamne beekamuu qaba. IItophiyaa keessatt Madrak funaansa jaarmota Itophistootaa kan tahe jaarmota Mormituu jedhaman keessaa guddicha tokko. OFK kan jedhamu miseensa saatii. Hoggana Olaanaa OFK keessaa tokko, Baqqalaa Garbaa akka dubbataa qabattee furtuutt OSAn afeeramee US dhufuun ni yaadatama. Nammi kun Oromummaa saaf hidhaamee guraarameera. Baras alaa manaa qara kan birmateef ummata Oromooti. Gidiraa fi faanfana mootummaan Itophiyaa Oromoo hidhaa keessa jiran irraan gahaa jiruuf raga bahuun Oromummaa saaf xiiqii qabu agarsiiseera. Haasaan saa inni hafe garuu ilaalcha malbulchaa Itopheessaa dhaabi saa fi hidhati saa ifaan hordofanii. Madrakooti waan wal hin fakkaanne lama, Empayera tursuu fi demokratessuu of duuba harkisaa deemu. Dandamata Ummatootaaf Wayyaanee irra waan itt wayyan dhiheessaa hin jirani; angoo mirga hiree murteeffannaa uumataa beekullee heera Itophiyaa keessa ni haqna jedhanii kakataa jiru. Kanneen malbulchaa basalgaa kanatt marsan irraas kallattii itt dhiddhiibamaa jiru heduun nama hin dhibu. Kaan saanii dhossaan haa tahu ifaan farreen bilisummaa Oromoof kan hojjetanii. Kan maalalchiisu, kanneenumti kaleessa “bilisummaa malee du’a” jedhaa turan lafaa ka’anii ililchuu dha. Tasa suukanniin dhuunfate moo, hanga yoonaa nama gowwoomsaa bahan jechuu dhaa? Gamni muuxannoo nama biraa irraayyuu hedduu barata; ilmi keenya kan ofiifuu giroo qaba hin fakkaatu. Fala qabso Oromummaa irratt gufata. Qabsoo bala’amaamitii jechuun gabaabaatt gaaffii Oromoon walabummaaf qabu dhiisanii Heera Wayyaaneen buluu fudhachuu jechuu dha; furaa biraa hin qabu. Obbo Baqqalaan akka Heera sobaa Empayerichaatti aangoo dorgamuuf galmeeffamuun mirga saatii. Garuu gochi sun Oromoo saba walaba ofiinjiroo tahuun hafee, maxxannee Itophiyaa issan fakkeessa. Akka aadaa malbulchaa Itophiyaatt kan muudamee nagaan aangoo dabarsee akka hin beekne wallaala hin fakkaatu. Kan itt gale amanamaa tahee alaabaa inni qabatuuf ajjeesee du’uun dirqii seeraati. Oromoon hanga alaabaa koloneeffataa buqqisanii kan ofii bakka buufachuun abbaa biyyaa tahaniitt qabsoon saganteeffatan hin dacha’u. Ejjennoo kana utuu walitt hin bu’in kan Madrakiin attamitt walitti araarsuu? Oromoon nagaa jaallatu, garuu dudhaan Habashaa raajiin geeddarama jedhanii hin amanan. Kanaaf haalli qabsoon Oromoo keessatt deemaa jiruu fi kan kanneen kanaan dura nagaan qabsaawuun saanii himameef wal hin fakkaatuu. Mirgi jarri qabsawaniifii fi haalli seenaa fi lafquyii saanii kanaan walitt hin galu. Kan dhugaatt nagaan qabsaawuu fedhu Heera Wayyaanee ala of godhee yaaluutu Gaandiin walfakkeessuu dandaha taha. Martiin Luter King biyya malbulchaan bilchaate keessatt qabsaawe. Akka Oromoo addattis biyya hin qabu, yoo Madrak Oromoon addatt biyya qabaachuu haale malee. Ifaajjeen Lutar King isa galaafatuu, ammallee fiixaan bahuuf hedduutu hafa. Seenaan Sochii Noolaa Amerikaa, Malkom X, Gichillooti Gurraachi (Black Panthers) fi murni adda addaa kan qabeessoo naga hin turre, akka keessaa qooda qaban irraanfatamuu hin qabu. Kanaaf maqaa qabsoo Oromoon jara kana dhahachuun qabsicha fuggisiisuu yoo hin taane alangaa Wayyaanee taasisuuf juujuu afeeruu dha. Obbo Baqqalaan tooftaa qabsoo nagaa Gaandiin walfakkaatu dhaheera. Gaandiin akka qabsaawaa Hindiitt malee akka miseensa Partii Mormituu Britaaniyaatt tooftichatt dhimma hin bane. Kanaaf dhaaba Oromoo walaba tahanii dhihaachuun diddaa jedhan gochuu yk waan isaan hin fakkaannett maqaa Oromoo kaasuu dhiisuu dha. Diinagdeen naannaa Finfinnee biyya Oromoo irra jira malee wayyabi kan Oromoo miti. Waa gabaa hin baasinaa jechuuf hangam milkaawaa? Ummati hafewoo ijaarameeraa? Kennati Parlamaa 2015 irraa waanti baratamu jiraa? Qabsoon nagaa ofirratt hirkachuun tolfamu qophii fi wareegammi gaafatu fi kan hidhannoon godhamuu wal caala jechuun gafa dhandhamatan qofa beekamaa. Dhuguma, mormituu tahuun ulfina dhabuu malee gatii gaafatu biraa hin qabu taha. Qabsoo Oromoo irraa kan eegamu Empayera diiguu dha. Sun tahu malee carraan ummmatootii mirga hiree ofii ofiin murteeffachuu haa tahu, biyya ofii keessa Oromummaan jirraachuu hin yaadamu. Sana malees empayeraa jiru godinaan sun nagaa fi tasgabii hin argatu. Haalli nagaa fi tasgabii hin qabne gooltuu magarsa. Sun yoo hin taane hariiroon gufuu hin qabne saboota gidduu hin jiraatu. Oromoon nagaa naannaa fi araara buusuu irratt eenyu caalaayyuu kenna qaba. Kanaaf halagaa jala kurkuruu irra ofirratt amanuutu nama baasaa. Hamma mooraa diinaa keessa hin jirrett murnooti yaada ofii qabaatanii sagantaa gadjalla baafachuun waliinuu sosso’uu ni dandahu. Garuu hubannoo hariiroo Oromiyaa fi Itophiyaa gidduuf qaban qayyabachuuf irra deebi’anii keessa ofii qoru gaafata. Bu’uura Oromoo utuu hin cimfatin kara karaa deemuun duuba Oromummaan bakka walitt deebi’antu dhibaa; amanamumma addaa qabaachuun, yaa’a keessa walitt bu’a hambisuunis rakkisaa ta’aa. Kaan kaayyoo halagaa malee kan ofii wareegamaniif hin qabanii. Kanneen akkasii dhaloota egeriif yaaduu dhabuu irra, sodaan nafxanyaas garaa keessaa hin badne. Hardha buluu fi bu’aa fi qananii ammaaf jedhanii kan humna qabutt galuu filatuu. Fakmishoon kun tuffatamaa fi salphinan jiraachuu saaf malee gaagaa hedduu hin qabu. Fakmishoon biraa, egeree fi birmadummaa saba ofiif jedhanii salphinaa fi tuffatamaan jiraachuu manna du’anii awwaalamuu wayya kaayyoo jedhu. Gaagaan saa ni baayyata; garuu kabajamaa fi boonsaa waan taheef dhaloota duuba dhufaniif fakkeenya taha. Naannaa sanaa nagaa fi guddina dagaagsee, mirga ilmoo namaa kabajchiisuu, qaroomaa fi carraa banuu fi gooliin akka ol hin bane gochuutt sochii bilisummaa Oromoo caalaa dudhaas, fedhas kan qabu hin jiru. Ummati Oromoo itt roorrifamaa, salphaataa, tuffatamee namaa gaditt ilaalama jira. Haala kana jala barabaraan jiraataa jedhee kan abdatu Oromoo onnee hin qabnee fi halagaa ofittoo fi ofirroo dantaa ummatoota ofiif egereef giroo hin qabne qofa. Dargaggoon Oromoo isa durii sana akka hin taane lubbuu saanii kennuun agarsiisaa jiru. Irra marsaan koloneeffataa qaata cabe. Kun mataa dha. Inni bakka hallee danfaa jiru gaafa dhoohee hanga mirga fi kabaja isaaf tahu argatee biyya saa deebisee dhuunfatutt hin qabanaawuu. Hedduun isa rukuttaa jaarraa oliin hadodee ture sana malee sadarkaa abdi kutannaa irra gahee, jiraatus badus waan itt hirdhatu akka hin qabne murteeffachuu saa hin hubatatanii. Tuffii sabichaaf qabu yoo hin taane halagaan Oromoo lafa akaakilee saa irraa buqqisuuf mirga maalii qaba? Kana caalaa maal nagodha jedhee akka sodaatu halkanii fi guyyaa kan dorsisu? Kan ulfinni ilmoo namummaa itt hin dhagahamne, kan garbummaaf dhalate qofaatu salphina akkasii dandahee jiraataa. Koloneeffataafi mataa gadi qabachuun akka homaa hin baafne Oromoon arganiiruu. Caalaa liqimfamaa, caalaa badaa fi itt roorifama jieratan malee mirgi Oromummaa kabajameefii hin beeku. Kan inni qorqee lafeett isaan baase irra, si’ana kan ilkaan caalaa qara qabuu fi lafee qurxumsutt gurgarataa jira. Oromoon akka sochii jalqabanitt silaa hirreen saanii cimee, kan dhufu hunda qolachuu kan dandeesisu qabachuu fi kan saba saanii dhumiisarraa oolchan tahuutu irra ture. Garuu mamii fi daddaaqina hogganoota saaniin laasha’aa jiru. Jarri galaanaa isaan gangalchu kobbacha malee wanti qabatan akka hin jirrett fudhataniiru. Kanaaf ofirratt hirkachuu irra fayyisaa hokkoo itt hiixatu barbaacha ija facaasuu. Amma egaa waldayaa irra gahameera. Wal fudhatanii baduu dura ifaan huubaa fi callaa gargar baafachuu dha. Kan fedha ummataa waliin deemuu hin dandeenye humna danfaa jiruu duraa maquu dha. Oromoon malbulcheessota guriri’aa oolaniin madaalamuu hin qabu Garadabarsituun mootummoota anga’oo addunyaan sossodaachisuu feetii. Isaan akkuma Oromoo dantaa ofii kabachiifachuu malee Oromoo waan addatt faanfananiif hinqabani. Hankaaksitooti qabsoo bilisumma “kunoo Oromoof filmaata biraa argachoo” jedhu! Filmaati saanii kan Oromummaa ajjeesuu, kan nammi Oromoo akka abbatokkee afaan, aadaa fi jireenya dhahatu hin qabneett malee akka miseensa saba of dandaheett hin jiraanne kan godhu. Jarri kun kutannoo fi dudhama dargaggoon Oromoo walabummaaf qabdu hin qayyabanne. Asii fi achi isaan harkisanii of irraanfachiisuuf dhama’uu. Sadarkaa hardha gahame gahuuf gootota hedduutu wareegame, qabeenya hamma hin qabnetu barbadaawee; ol adeemaa meeqatu karaatt hafee. Ammas haalli jiru caalaatt yaaddessaa dha. Akki qabsaawotii fi hogganooti hawaasa Oromoo itt of qabaa jiran garuu yaaddoo sana hin calaqqisuu. Yeroo lafa saa, hiddi handhuuraa fi du’aan saa itt awwaalame; ollaa waliin aadaa fi afaan saa itt guddifatu; irra qotee nyaatu; Waaqaa fi lafa itt araarfatu; wayyabummaan abbaa tahuu saa itt mirkaneeffatu iraa buqifamee joortuutt jijjiiramu, iyyanii iyya walitt dabarsuun birmataa wal birmachiisu jedhamutt, koloneeffataan kan jedhu fudhannee waliin haa jiraannuun jechuun “nuu fi isinii” malee” nu” akka waliin jennu taha hin jirru. Jara akkasiin hin morminaa jechuunis hankaasitummaaan alatt hin laalamu. Xumuruuf, Oromoon itt gala murteeffatan qabu; gaaffiin waliif qaban kan fageenyaaf yerooti. Fira fakkaatanii itt gala saanii irraa kan maqsuu barbaadan hedduu dhaa. “Geenye” kan jedhuun hanga argatanitt “Geenyee” jedhanii gaafachuu hin dhaabanii. Mudaan sochii Oromoo si’anaa rakkina nammi uumeen kan dhufanii. Kaasaa dhugaa utuu hin tahin kan dhaban, jaarmaa cimaa; namoota ramaddii saaniin wal gitan ; dabbballee hin daddaaqne kaayyoo saba saaniitt cichan; namoota sirna abbaa hirrumaa halagaa leellisan utuu hin tahin demokraasii Gadaa qayyabatan fa’ii. Ilaa fi ilaameetu dhibe. Afaan wal eeguu, hiriyaan wal amanuu dhabuutu heddummaate. wallaaluma, Ofirrummaa fi ofittumaatu ija baase. Murna bubbucuu irratt hirkachuun wayyabatu moggeefame. Gareef amanamuutu Oromummaa caalaa afarsamee. Shira diinaa fi dhimmama firaa addaan baafachuuf dandeettii dhibe. Beekumsaa fi muxannoo irraa qoolifatame. Qaroo tarkaanfatoo heddumminaan qabsoo walabummaaf sochoosuun silaa amma. Oromoon ariitiin dhaaba cimfatanii dabballee kutaatoo fi of kennoo heeran bulan baafatan malee, balaa guddaatu irra marsaa jira. Kaayyoon ofii altokko karaa irraa ceenaan, qabsoon bakkatt deebisuu salphaa hin tahu. Dhaaboti hundi qaaqaawwoo fi laasha’oo dha. Kanaaf furmaati jiru, dammaqanii akka hamaan itt hin fufne faloo bahachuu dha. Dardara Oromummaan gara manii tokkoott fuulleffataniif, booree dha, imaltuun gara bilisummaatt jalqaban hin dhaabbatu. Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu! Ibsaa Guutama Fulbana 2015


Baqattotni Oromoo Somaliland keessatti argaman rakkoo keessa jirru

Waa hunda duraan dursee Nagaya Onneerraaa naburqite isiniif dabarsaa tin itti aansuudhan baqattota Ilmaan Oromoo Somali Land keessatti argaman rakkoo keessa jirru ummanni Oromoo bal’aan akka nuuf hubatee qaama mirga dhala namaa titti nuuf iyyatu fi falli biroo yoo jiratelle qamaa ilaalchisu waliin marihatee akka nuuf dhaqqaban iyyanna. Dhalli Oromoo kaneen Biyya Ollaa Xoophiyaa Somali Landitti baqatan dhiibbaan gara hedduu dhaan naurra gaehaa jira. Yaman Osoo lolli dheemuu dargaggeessi Oromoo itti gadi deemaa jira. Coordinaatora Man-barnoota Baqattootaa


Keniyaan Haleellaa Shoroorkeessotaa Waggaa Lama Dura Geggeeffame Yaadattee Jirti

WASHINGTON DC—Hidhattonni Al-Shabaab Gamoo Hidhattonni Al-Shabaab Gamoo daldlaa kan Naayroobii keessaa Westgate jedhamu Fulbaana 21 bara 2013 haleelan. Kunis waggaa lama guutee jira. Humnootiin Keniyaa hidhattota balaa kana geesisan waliin guyyaa sadiif walitti dhukaasan. Namoonni lubbuun hafanis guyyaa sadiif achuuma gamoo daldalaa sana keessa dhokotanii turan. Bakki daldalaa kun waggaa tokko dura deebi’ee baname. Kanneen lubbuun hafuuf carroman akka jedhantti nama addaan utuu hin baasin hidhatonni kun fixan. Haleellaa sana booda qorannaan gaggeeffame akka agarsisuutti Iddoon sun qiyyaafannaa jala akka jiru mootummaan balaan kun ituu hin dhaqqabin waggaa tokko dura akeekkachisee ture. Kana malees Humnootiin nageenyaa kan Keniyaa haleellaa kanaaf deebiin kennan kan qindominaan gaggeeffame hin turre, kunis dogoggora jedhee jira. Erga haleellaa westgate dhaqqabee as Al-Shabaab Keniyaa keessatti haleellaa ka biroo kan gaggeesse yoo ta’u baatii Ebla darbe haleellaa Yunivarsitii Gaariisaa irratti gaggeesseen lubbuu nama 148 galaafate jira. Gamoon daldalaa kun waggaa darbe deebi’ee eega banamee booda garuu eegumsa jabaatu jira.


Usaamaa bin-laadin ni jira, hin duune

Hegeree Oromiyaatiin Kana jedhan Obbo Edwaard Sunuden nama CIA waliin dhimma Al-qaa’idaa irratti yaro dheeraa hojjachaa turee hoggaa tahuu garuu yero ammaa CIA jalaa baafate biyya raashiyaa magaalaa mosko keysatti jiraachaa jira. Obbo Edwaard Sonoden gaazexaa mosko ja’amuf akka ibsetti Usamaa bin-laadin akka namni hedduun itti hubachaa jiru kana oso hin tahin nama CIA waliin hojjachaa ture tahuu ibsee jira. Hojjataan CIA Obbo Edwaard Sonoden itti dabaludhaan Usaamaa bin-laadin yero ammaa biyya amrekaa magaalaa haawaayi ja’amuti keysatti tajaajila guddaa dhaabbanni basaasota amrekaa CIA ja’amun bekkamu godhaafi jiru jalatti kan jiraachaa jiru tahu hubachise jira. Sonoden gaafa CIA amrekaa waliin hojjachaa turtti dhimma usaamaa bin-laadin ni ajjefame jechuu fakkeysu irratti kan hojjachaa ture tahuu ibse , yero gabaaba bodatti qunnamtii bin-laadini fi CIA amrekaa jiddu jirtu fi turte irratti kitaabaa kan qopheysaa jiran tahuus dubbate jira. Tanaafuu Usamaa bin-laadin ni du’e fakkeyame male kan hin du’inii jiru tahuu caalaa shek Usaamaan nama CIA waliin hidhata guddaa qabufi waliin hojjachaa ture tahuu basaasni CIA amrekaa duraanii obbo edwaard sunoden ibse jira. Gabaasa kana kan qopheyse Al-Jazeera chanal .


Akka RDH gabaasetti namoonno biyya keenya irraa hajjiif bahani miidhan irra gahe 5 ga’ee jira.

Hujjaajota Lammiiwwan Biyya Keenyaa Kan Minatti miidhamanii hanga ammaatti eennummaan Isaanii hin beekkamin keessaa, Namoottan suuraa gubbatti argitan kunniin yeroo ammaa kanatti Hospitaala (JISR MINA) jedhamu keessatti yaalama irratti argamu. Namoottan lubbuun hin jirre kan kutaa Reeffaa Naannawa Minaa Eddoo ( Mu’EYSIM) jedhamitti argamu keessatti argaman, maqaa isaanii guutuu yoo kennitan argachuu ni dandeessu. Laakkoofsi Bilbilaa Kan Ministeera Fayyaa Biyya Sa’uud Arabiyaa, Odeeffannoo Kophxeesse: Biyya Alaa Irraa Yoo Bilbiltan: 00966112125552 Sa’uudii Keessaa Yoo bilbiltan immoo: 937 Afaan Isin dhimma Itti bayuu Dandeettan, Afaan 6 yoo tahu, Jahan keessaa: Afaan Arabaa, Afaan Ingiliizii fii Afaan Fayansaayi. Hanga Ammaatti Qabatamaan bay’inni namoottan Lubbuun Dabranii kan nu dhaqqabe 5 Gayee jira. Innaa Lillaahi wa Innaa Ileeyhi Raaji’uun!


SAAMICHI MAQAA “ABO”

MADDI RAKKOO MAQAA ABO SAAMMACHUUF YAALUU MAALII ? — Kutaa 2ffaa SEENAA Y.G (2005) Carraan isaa osoo argamee, Ilmaan Oromoo irraa Madda rakkoo Saamicha maqaa kanaa fi Ilaalcha qaban akkasumas ejjannoo qaban odoo irraa dhaga’anii, namatti tola ture. Dalagaa kana sagalee Ummataa warra ta’aniif dhiisaa, Maqaa ABO jedhu kana akka caffee mana keessaa facaasanii bakka marattu firfirsuuf yaaluun kun, dhumni isaa dhidhiitamuu ta’uu akka dubbatatu sahakkiin hin jiru. Waggoota 15n dabran Waajjirri ABO akka mana shaqaxa seeraan alaa bakka kudhanitti banuuf yennaa yaalamu, deeggsrsa tokkon alatti callisee ilaaluun, sochii jirutti gammachuu akka hin qabne, shira qaama kamiinuu akka hin gawwamnee, kana malees, Ilmaan isaa dhugaa eessa akka jiran fi isaaniin hanga yoomittu Obsaan akka eeggatu, bifoota adda addaan ibsateera. Kanaaf ragaan, warra ABO jedhee qophaatti ba’ee deebi’ee Jaallan isaanii waliin Bishaanii fi Annan ta’an dhiheessuutu danda’ama. Qabsaa’ootni kun kana kan Filataniif Ummanni kabajamaan kun qalbii fi fedhiin isaa eessa akka jiru hubachuu irraa tarkaanfii Seena qabeessaa fii kabajaa bara baraa namatti horu hojjatan. ega Ummataaf manaa ba’anii tarkaanfiin barbaachisu kanuma. Isaan kun, maqaaf fiiguun Ummata irraa akka nama fageessu qalbifatan. Maqaa jaallan isaanii itti wareegaman yaadatanii, yaadaa fi tarkaanfii yeroo sanatti fudhatamte keessa deebi’anii ilaalanii yaada Ummata isaani irratti dhaggefftan. Isa booda waan Ummata kanaaf tolu hojjatan. Kun dhugumatti kabajaa guddaadha. Namni sabaaf of laate, dantaa dhuunfaa isaa Kaayyoo sabaa keessaa baasee gata. Ummata addunyaa kana dura Dimokiraasii beeku jechaa, Ummata kana Maqaa wal fakkaatu adda addaan gawwamsuuf yaaluun, Ummata ofii gadi xiqqeessuu fi salphisuudhaa jedhanii Seenaa boonsaa ABOeenyullee buqqisuu hin dandeenye dhaabanii, gaaffii fi fedhii Ummatichaa dhugoomsuuf halkanii fi guyyaa hojjachaa jiru. Kaayyoon isaanii inni hangafaa, inni lammaffaa, Kaayyoo tokko mooraa tokkotti deebisanii, ABO jabaa kaleessa Jaallan isaanii irraa dhaalan gadi dhaabanii, Dhaloota itti aanu dhaalsiisuuf ta’uu Onneeffatanii dubbatan. Kun dhugumatti hojii Boonsaadha. Yaadaa fi adeemsa Ofittummaan kan maraate, kabajaa Ummata isaa of irraa mulqee Amalaa fi Aaddaa Habashootaan kan maraate, har’ayyuu miidiyaa irratti ba’ee , dantaa fi salphina isaa lallabachuu hin dhaabiin jira. Garaagarummaa Namoota kana gidduu jiru , Ummata Oromoofan dhiisa. Lola dhuunfaa ykn jibba nama dhuunfaa Kaayyoo dura aansanii bara Gadamojjummaa keessa kan kachachalan arguun hedduu nama gaddisiisa. Sammuun beekumsaan guutame jedhamu, amma Maanguddoota Oromoo barnootaan alatti mammaaksa bara baraaf jiraatu mammaakanii sanallee hojjachuu ykn kaa’uu dadhabanii , arrabsoo fi haasaa salphinaa dhalootaaf dabarsuuf tabjaa’aa jiru. barruun koo har’aas Namoota kana irratti xiyeeffata. warra Hojiin mul’achuu irra, Maqaa saammatanii Ummata kana burjaajessuun dantaa isaanii milkeessuu barbaadu kun maddi rakkoo ykn dhukkuba isaanii kanaa maalii ? Har’a wanni tilmaamaan haasofnu hin qabnu yk hin jiru. Waggoota 15 dabran kana keessa qofa mooraa qabsoo Oromoo keessatti rakkoo umamee fi waan Qabsoon Oromoo keessa dabraa jiruu tokko tokkon kaafnee dubbachuu fi katabuu ni dandeenya. Yeroon Seenaa kana Seenaa Qabsoo OROMOO waggoota 40 keessatti daballee katabduu fi dubbannu hin dhufa. Namoota maraammartoo kana keessa jiranis, maqaa isaanii tarrifnee haqa jiru walitti himuu ni dandeenya. Garuu, maqaa namaa kaasuun bu’aa tokko illee waan hin qabaannee fi baayyina isaanii irraa barreeffamii keenyas maqaa qofaa waan ta’uuf , yaada namootaa fi dalagaa Qabsoo Ummata kanaaf furmaata hin taanee qofa irratti dubbanna. Hanga har’aatti wal gorsuun yaalameera. Kana booda ammoo, dhugaa jiru walitti himna. Kunis karaa irra isaan hin buusu taanaan, Ummati keenya akka hin dogoggorreef maqaa nama daba yaaduu eerree dubbachuu fi katabuun yeroo isaa eeggatee itti fufa. Madda.rakkoo Maqaa saamichaa kanaa baruuf, qorannoo Siyaasaa fi saayinsii nu hin barbaachisu. Laabraatoorii seennee waan walitti maknee ittin machoofnus hin qabnu. Haqa waggaa 15n kana keessaa qofaa kaafna. Maddii rakkoo warra Maqaa Saamtootaa jedhee yaada kiyya irratti kennuu barbaadu, Maqaa “ABO” jedhu saammachuu isaaniin malee, Kaayyoo saammachuu akka hin taanee naaf hubadhaa. Maaliif ? Namni Walabummaa Oromiyaa fi Bilisummaa saba isaa barbaadu, Saamicha bifa kamiitu hin gaggeessuu jedhee waan itti amanuufidha. Kaayyoo wal fakkaatuus ta’uu , wal hin fakkaannee jalatti gurmaa’een nan qabsaa’aa jedhee kana amanu, tarkaanfiin isaa jalqabaa , wal ta’iinsa qabsoo ummachuu malee, maqaa saamuus hin ta’u. kana irraa ka’ee, Yoo Kaayyoo Maqaa kanaan duuba jiru hubatan akka warra kaanii daandii dhugaatti deebi’anii , Jaallan isaanii rakkoo dheeraa waliin dabarsan ofitti qabanii mararfatu turanii jedheen amana. Jara kana wanni Jaallanii fi Ummata isaanii irraa isaan fageessee, halgaa waliin seera akka tumatan taasisu maalii ? kana irra taree, Kaayyoo Ilmaan Oromoo itti dhuman sun kan waloo ta’un ifaa waan jiruuf, ofitti amanu taanaan, kaayyoo jirua milkeessuuf maqaa ofii moggaafatanii , geeddarumsa yaadan Hojiidhaan mul’isanii, deeggarsa Ummataa argatu malee, maqaa kana keessa deeggarsatu jiraa, humnaanis ta’uu saamnee Ummata kana boojinaan, nama bilchina toftaa fi muuxannoo Siyaasaa qabu irraa kan eegamu mitiin ejjannoo kiyya. Ademsi isaanii kun ammoo kan diinaa irraa adda hin ba’u. Yoo maqaaf ta’ee qofaadha, hanga dhumaatti Maqaa kanaan daldaluuf kan of kennan jennee kan dubbannu kanaafi. Kaayyoo kanatti amanus yoo ta’ee, Ofittummaan yoo hin jaamiin, Kaayyoo kana bakka shan dhaabuun raatummaa ta’uu qalbifachuun isaan hin rakkisu. Kanaaf hanga dhumaatti mooraa tokkotti hin seennu yoo jedhan , rakkoon isaanii inni jalqabaa, Maqaa ABOn Ummata Oromoo irratti daldaluuf yaaduudha. Inni kaan ammoo kaayyoo diinaa fi halgaa milkeessuu ta’aa jechuudha. Waggaa 15 kana keessa ABO meeqa arginee ? isa booda meeqatu maqaa geeddaratee ? meeqatu kaayyoo geeddaratee ? meeqatu ammoo walitti deebi’ee ? jennee hin haasofnu. Mooraa Qabsoo ABO jabaa gadi dhaabuuf kanneen ifaajjaa jiraniif milkii hawwuu qofaa odoo hin taanee, deeggarsa barbaachisu taasisuuf murteeffachuun akka nurraa eegamutu natti mul’ata. ABO tokkicha gadi dhaabuuf tattaafachaa jirraa jechuu kana, akka salphaatti ialaaluun gaarii miti. Hojii fi dadhabbii ulfaataa qabaata. Akkamitti ? Hogganni jiru dirqama qabsoo dabalataa ofitti fudhachuu isaanii ni hubannaafii ? fedhii Ummataa hubatanii waan kana hojiin mul’isuuf yaaduun isaanii qofti, kabajaa hin gonfachiisu ? kana yeroo biraa itti deeina . garuu sabni kabaajaa fi ulfina waliif hin laannee, yoomillee ta’uu , daandii tokko keessa qajeelee akka hin hiriirre beekutu nu barbaachisa. isa daandii qajeelaa keessaa jal’ateettii haa deebi’uu . waggoota 15n dabran ykn bara 2000 irraa kaasee , diinaaf umurii kan arjoomee fi Ummata Oromoo irratti bara Gabrummaa akka ida’uu kan taasisee eenyu ? jennee of gaafannee beeknaa ? deebii kanaa argachuu kan dandeenyu, 1. humna qabnu hundaan hojjannee yoo ta’ee, 2. Diina irraan miidhaa geesifnee fi waan silaa gochuu qabnu qulqullummaan yoo madaallee, 3. Keessa keenyatti madaa fi rakkoo baannee fi isa atu hin furatiin diina dura dhaabbachuu dandeenyaa ? jennee qulqullummaan yoo of gaafannee qofaadha. Anaaf garuu waggoota 15n kana mitii bara qabsoon eegalee kaasee, diina injifachuuf gufu guddaan ture, jabiina diinaa odoo hin taanee, Qabsoon Oromoo miila lamaan diina dura dhaabbachuu haqachuudha. Oromoon mooraa qabsoo keessa jiru, waggoota amma kanaaf kan diina irratti hojjate irra, kan walii isaa irratti hojajteetu caala. Jabaannee jennee dubbannee Afaanii osoo hin fixannee, tokko waan dhaabni karoorfate hundaa fudhatee diinatti gala. Ykn akka mana cidhaa hiriyyaa walii dhaqanii maqaa wal saamanii didichuun Dirqama itti kenname gufachiisan. Rakkinoota kanaa fi kkf ammoo, diinni qoratee caalaatti itti fayyadamuuf jabeessuu Mooraa qabsoo onsee jiraataa jira. Akka Kiyyatti Irreen Oromoo gonkumaa qoramee hin beeku. humna guutuu qabu odoo hin taanee, dhibbeentaa 30 iyyuu diina dura dhaabbatee hin beeku. humna xiqqoon falmee diina burkuteessee kaayyoo diinaa nu balleessuuf ture dura dhaabbate. Odoo rakkinootin kun hin jirree fi human qabnuun hojjannee woo ? dhalli Oromoo tokko bu’aa diinaaf qawwee baatee obbola isaa irratti hammeenya hojjatu walitti fidinee diina irratti akka raawwatu odoo taasifnee eessa jirra ?Gootummaa qabnu keessaa dhibbeentaa 1 illee hin fayyadanmiin jirra jedheen gadi jabeessee amana. Kana ragaa waliin yeroon itti dhiheessuu amma miti. mata duree keessaas ba’uu ta’a. kun garu rakkoo guddaa ta’uu isaa Qabsaa’oota qalbii nagaa qabu odoo hin taanee, warra dhimma kanaan qabsoo Oromoo burjaajeessuutu akka dansaatti hubata jedheen amana . Qabsaa’oonni cichoomiinaan dhaaba kana dandamachiisaa jiran Gootummaan isaanii inni guddaan, Mooraa Qabsoo Oromoo walii galaa fi ABO mudate kana dandamatanii , Diina illee irriiba dhawwachuu isaaniitii. Ammuma ABO bakka meeqatti qircamee jedhamee waggaa 15 guutuu gurra nu duuchaa ture, Diinnis waggaa 25 guutuu maqaa ABO LAFA HIN KEENYE ! kun waa xiqqoo isinitti hin fakkaatiin. Yeroo tokko jechii BILISUMMAA jedhu qofaa isaa ija nu jaamsee jabiina akkasii akka ilaallu nu golgaa jiraate. ABOn qoodamee yennaa jedhamu, hojiilee Biyya alaa hanga Biyya keessaa jiru akka jeeqamu ni hubannaa ? kana hundaa haguuganii jiraachisuun salphaa miti. ifaajjii fi dadhabbii asi keessa jiru, “Ummata isaaniif” jennee bira yoo tarree, kanneen daba kana diina waliin dhaabbatee ykn dantaa dhunfaaf jedhee raawwaten maal jenna ? kun namummaadhaa jettu ? caasaa jiru akkas yennaa ciramu, ilmaan Oromoo meeqatu diinaaf dabarfamee laatama ? iccitti meeqatu saaxilamee ilmaan OROMOO irbaata rasaasaa taasisa ? kana irra badii jiru tarrisuu nan danda’a. kana kanan kaasuuf, warri har’a Kaayyoo jirtu irra maqaa qofaaf fiiganii qophaa isaaanii maqaa qofaa fudhatanii jiraachuu murteeffatan, ar’allee ija ashaboon dhiqatanii bookkisan, badiin isaanii beekamee Ummati nurraa dhaabbadhaa akka jedhuun barbaada. Ummati Biyya keessaa fi alaa, Obsaan waa hundaa ilaalaa jiraatee jira. Warri qalbiin Ummata isaanii kana irra miidhamuu hin qaban jedhan, hojii boonsaaf ega hiriiranii, kanneen kana keessa hin seennu jedhanii imimmaan ummata isaanii roobsaa jiraachuu barbaadan, of irraa dhaabuun baayyee murteessaadha. ABO bakka baayyee jira jedhamu kana kan dhabamsiisuu danda’uu waa lama qofaadha. Inni Tokko ABO jabaa dhaabuuf wal utubuu keessatti makamuudha. Inni lammaffaa , kaayyoo eebbifamaa kana didee kan kachachalu Ummati OROMOO narraa dhaabbadhu si ga’aa ittin jechuun ta’a. Maanguddoonni , Beektoonni , Hyyoonni , Dargaggoonni, Waldaaleen, Kominiitiin , Gaazexessitoonni kkf kana dhaabuuf hiriiru qabu. ABO jabaa dhaabuuf tattaafatamaa jiruun ala, ABO biraa hin barbaannu jedhee itti dubbachuu qaba. kana jechuun ABOn inni haqaa ummataaf bu’aa yoo hin buusiin, maqumaan jiraachuu danda’a jechaa hin jiru. hojjatus dhiisuus, kaayyoo manaa ba’eef milkeessus dhiisuus, badiis ta’uu, dalagaa boonsaa inni hojjatuuf isa qofaatu itti gaafatamuus, Galateeffamuus qabaadha.Namoota muraasaan warra wal nyaatu jedhamu hin qabnu. Addunyaanuu odoo xiyyeeffanaa nuuf laattee, jalqaba gaaffiin kaaftu ABO isa kami? Jechuun hin hafu. Gochi akka salphaatti ilaallu kun, “ISAANUU WALII HIN GALLEE” akka nu jechisiisuu beeku qabna. Kanaaf Ummati ga’ee maqaa wal saamuu maqaa isaatiin raawwatamu dhaabuuf hojjachuu barbaachisa. Waggaa 15 kana keessa maqaa kanaan dhaadachuu fi of tuuluu malee, waan argamsiisan hin jiru. waan dubbatan hojiin hin argamsiifne. Waan isaan raawwatan nu miidhu irraa kan hafe, waan nu fayyade hin jiru. waggaa 15 guutuu ABO isa haqaa dadhabsuu fi laamsheessuuf yaaluu malee isaanii guyyaa tokko wayyaanee irratti ibsa tokko baasu hin argine. Ibsi dhaaba irratti baasan , hololli gaggeessan garuu lakkofsa hin qabu. Kun maal irraa madda ? Oromummaan isaanii kan firatti isaan cillaanfachiisuu odoo hin taanee, kan halgaatti isaan maxxansuudha. Kun maal irraa madda ? ABO maxxanfachuuf saamichi itti jiran, Ummatichi ABO akka jaallatu hubachuu irraati. Kun haqa. Garuu maaliif waan Ummatichi isa jaallateef ta’anii argamuu dadhaban ? Bilchinni sammuu dhibdee, maqaa wal saamuutti, ykn maqaa fudhachuuf arreeddu kun akkamiin fedhii Ummataan masakamuu dandeessi ? waan Ummati tokko jaallatu fi wareegamuuf diiguuf abbaluun maalummaadha ? maal irraa madditi ? humnoonni ykn Namoonni ABO keessaa , Maqaama ABO fudhatanii ba’an kun, Mucaa isaan irraa dhalatuf maqaa isaanii moggaasanii beeku ? waan aadaa sabichaa keessa hin jirree makachuu fi ittin jiraachuun maalummaa isaanii ibsa ? kun maal irraa madda ? Maqaa ABO baayyachuu irraa, qabxiilee armaan olii haa kafnu malee, Amalli jibbisiisaa fi qaanfachiisaa Namoota kanaa kan biraa jira. Miseensa warri turanii Angoo barbaadan odoo hin hafiin, akka ABO isa foxxoqe tokkotti hoggana fakkaatanii isa umurii isaa itti ifaajjee dhiibuuf abbaluu illee ni argina. Yoo ABO tokkicha jalatti deebinee, bakka argachuu qabnaa kanneen jedhanii yaaduma diigumsaa bifa biraa kan qabatanis ni jiru. kun ummatummaa mul’isaa ? Kana malees, garuma mooraa kanaatti yoo deebine, carraa Hoggana haaraa uumuu keessa carraa deebisanii dubbii hammeessuu illee kanneen kaayyeeffatanii diinumaan gorfamuu yaalan illee ni jiru. ABO jabaa gadi dhaabuun waan salphaa fi ulfaataadha kanan jedheef kanaafi. Waan irraa of eeggatan illee danuudha. Kana irratti diina inni innikaa jiraa qalbifadhaa. Seenaa kana bal’inaan kaasuun ni danda’ama. Waan qaanfachiisaa akkasii dubbatachuunuu salphina. Ga’eessaa fi beektoota akkasii qabaachuun keenya nama gaddisiisa. Yaada kana kaasuun kiyya, dubbii hammeessuuf mit. Haqa jiru hubattanii waan hojjatamu hundaa qaamaa qalbii hordofu odoo hin taanee, qooda fudhachuun barbaachisaa ta’uu isin hubachiisuudha. Mooraa kanatti hin seennu kan jedhu fullee itti himuutu furmaata. Nu ga’a yaa firaa. Saamicha maqaa dhaga’uu fi miidiyaa irratti ABO ebaluun durfamu jedhamuun kun, karaa itti dhaabbatu haa falannu. Miidiyaaleen adda addaas, Maqaa ABO ebaluun durfamu jedhanii miidiyaa irratti ba’uun dura, Hogganni keessan meeqaa ? waajjirri keessan issaa ? miseensa meeqa qabduu ? gaaffiilee kkf gaafatanii dhugeeffachuuf dirqama qabaachuu beeku qaban. ABO ebaluun durfamu jedhanii yennaa tamsaasan, ABO dhiigaan jiraachisaa kan jiru irratti maal hojjachaa akka jiran beekuun murteessaadha. Asi irratti dhuhgaa tokko kaasuu nan danda’a. yeroo tokko ABO Kamaaliin hogganamu jedhanii yennaa tamsaasan , Namoonni isa waliin yeroo sanatti turan isa biraa ba’anii jireenya dhuunfaatti deebi’uu fi Kamaal nama isatti dhihaatu tokko waliin qofaa akka jiru qaamaaniin beeka ture. kun salphina . kan biraa jarri akkasii yeroo baayyee miidiyaa jirutti dhimma ba’uuf qofaa arreedu. Kanneen keessa dhiheenyuma kana maqaa ABO jedhanii kan hojii qaanfachiisaatti jiran ibsa adda addaa kennaa jiran, Namoota meeqaa yoo jettan dubbachuun mataa isaa nama qaanfachiisa. Oromoon hojii qaanfachiisaa akkanii Ummata isaa irratti hojjachuu isaatti gammadu , akkamiin aantummaa ummata kanaan akka of waamu naaf hin galu. maqaa ABON Ummata ofitti tapahachuudha. Mooraan Qabsoo Oromoo waggoota 15 dhumaa kana yeroon inni diina irratti hojjate irra, keessa ofii tikifachuu fi of baraaruu irratti kan yeroo isaa gubeetu baayyataa kana dhaabuuf deeggarsa nu irraa eegamu haa taasifnu . gochaa fi haqina isaa hubatee kan hojii boosnaa hojjate jajjabeessuun, isa kana booda ammallee hojii qaanfachiisaa hojjatu kana ifatti itti himuun barbaachisaadha. kan isaan barbaadan kaayyoo odoo hin taanee, maqaadha. Oromoon maqaa hin dhabne. Maqaa faarfachus hin barbaadu. Hojii barbaada, Kaayyoo isaaf tolu qabaachuu fi isaaf ifaajjee ifa kan isa baasu barbaada. Walumaa galatti, yeroon itti wal uruursinu dhaabbachuu fi ABO jabaan dhugoomee isas hojiidhaan Maqaa Kabaajaa kennufiif waloon haa hojjannu. Sochii qaanfachiisaa kanaan ummata keenya salphisuun haa dhhaabbatu. Kana dhaabuuf hundumtuu ga’ee isaa haa ba’uu. barreeffama mata duree kana jalatti dhiheessu holola diinaaf illee akka hin taaneef, ragaalee hedduu keessaa hanbiseeraa naaf hubadhaa . ABOn Seenaadha. Seenaa Qabsoo Oromoo !! ABOn OROMIYAA keessatti dhalate. ABOn Waraana Bilisummaa Oromoo kan hundeessee fi Ajajuudha. Qabsoon Oromoo Biyya faranjitti dhalatte hin jirtu . ABOn Biyya faranjitti Tishartii walii irratti fannifamtu hundee hin qabdu. Gaafa halluun ishee irraa dhumatte qaama nama dhuunfaa malee kan Ummataa hin argisiiftu. ABOn Kaayyoodha. Nama dhuunfaa miti. ABOn Ummata OROMOOTI. Hiriyyoota ykn Gandee miti. Kaayyoo koo milkeessuus dhiisuus ABOn eessa akka jiru akka dansaattin beeka. Ummati koos tolchee beeka. Seenaa kan hatu, kan ballessu, Ummata isaa hatuu fi balleessuu irraa duubatti hin deebi’u. Hogganni ABO Kaayyoo manaa ba’aniif yoo milkeessan ni faarfataman. Ni kabajaman , Goota Ummataa jedhaman . SEENAA IRRATTI ni galmaa’an. Kaayyoo Ummataa bakkaan ga’uu yoo hanqatanis akkasuma. Waa lamaanuf isaantu itti gaafatamummaa fudhata. Hojii isaanii malee isaan leellisuuf odoo hin taanee, seenaa haqaa jiru ibsuutu gaariidha. Cichoomiina, Obsaa fi aantummaa Ummataa isaanii, odoo hin kachachallee, kaayyoo odoo hin gannee, Gantoonni fi kachachaltoonni diina caalaa irratti hojjataniin odoo hin jilbeeffannee , Qabsoo kana dhaloota har’aan ga’uu isaaniif garuu kabajaa guddaan qabaaf. Qabsoon Oromoo yomillee kan hin dhaabbanne ta’uu fi kaayyoo isaanii bakkaan akka ga’aniif, hundee qabsoo OROMIYAA keessatti gadi dhaabaniif, karaa sirreessaa jiraachuun isaanii gootummaadha. Goota Oromoo tokkotu akkas jedhee jedhama. “har’a dhiiga koo dhangalaasuu keessanitti ni gammaddu ta’a. kan dhiiga kootiif isin gaafatuu fi isin adabuu guyyaa tokko ni dhufaa” jedhee . waan irra jirru qalbifadhaatii Hawwii Bilisummaa keessaa ba’aa Bilisummaa argachuuf hojjadhaa !!!!! kutaa 3ffaa keessatti,Warri Maqaa geggeddaratan maal barbaadu ? kaayyoon sabummaa irratti hundaa’ee, siyaasa bilchaataa fi dheedhii jedhamee qoodamu danda’aa ? bilchina siyaasaa moo, bilchina toftaatu nu barbaachisa ? ilaallaa. HORAA BULAA !!!


WAA SADI AFOOLA OROMOO KEESSAA

QOPHEESSAAN ABDII LUUCCEE Waa sadi facaasanii guurun nama rakkisa • Xaafii facaasanii guurun nama rakkisa • Kijiba facaasanii guurun nama rakkisa • Yaada facaasanii guurun nama ra kkisa Keessummaa waa sadiin bulchan • Erbee rifeensa hin qabne (fuula gaarii) • Lafee foon hin qabne (ilkaanin itti kolfuun) • Foon lafee hin qabne (arraba waa gaarii dubbatuun) Waa sadi irraa waa sadi eegan haa ta’u malee isumaaf eegan • Waraabessa harree irraa eegan haa ta’u malee isumaaf eegan • Dargaggeessa dubara irraa eegan haa ta’u malee isumaaf eegan • Ilmoo qabeenya irra eegan haa ta’u malee isumaaf eegan Waa sadi waa sadi hin ga’u • Namni mana hin qabne sin birroo hin ga’u • Namni sanyii ofii hin beekne re’ee hin ga’u • Namni gadoo (haloo) hin beekne saree hin ga’u Haati warraa sadi • Takka daamuudha • Takka kanniisa • Takka sonsa Waa sadi irraa waa sadi hin eegan • Deega ceemmuu irraa durummaa hin eegan • Lola gowwaa irraa araara hin eegan • Dhibee dulluma keessaa irraa fayyaa hin eegan Waa sadi waa saditu mi’eessa • Nama du’e awwaalatu mi’eesa • Intala dubraa heerumatu mi’eessa • Keessummaa galatu mi’eessa Waa sadi dulluma quba hin qaban • Qeensa • Rifeensa (dabbasaa) • Qalbii (lubbuu) Waa sadi abbatu kadhata sadi ofii dhufiti • Durummaa abbaatu kadhata hiyyummaan ofumaa dhufti • Fayyaa (jiruu) abbaatu kadhata dhibeen (duuti) ofumaa dhufti • Ulfina abbaatu kadhata salphinni ofumaa dhufti Kormaan lukkuu waa sadi fakkaata • Yoo lafa qotu baashee fakkaata • Yoo yeroon manatti galu hayyuu fakkaata • Yoo iyyu maraattuu fakkaata Korbeessi re’ee waa sadi fakkaata • Yoo areeda laalan sheeka fakkaata • Yoo ofirra fincaa’u saree fakkaata • Yoo hibibsu maraattu fakkaata Tisiifni waa sadi fakkaata • Bifaan kanniisa fakkaata • Waa balfuu dhabuun waraabessa fakkaata • Iddoo arge qubachuun kashlabbee fakkaata Namni waa sadi qabaatun tola • Sammuu qabaatun tola • Harka qabaatun tola • Ceekuu (gurmuu) qabaatun tola Waa sadii irraa waasadi fokkisaadha • Qurcii irraa qubeen fokkisaadha • Hiyyeessa irraa moorri fokkisaadha • Hayyuu /beekaa/ irraa kijibni fokkisaadha Jaarsi waa sadi jaalata • Adii jaalata • Aduu jaalata • Oduu jaalata Waa sadi ofumaa komatu deebi’anii itti fayyadamuun hin oolu • Inidda qabeenya gubu ofumaa komatu Deebi’anii itti fayyadamuun hin oolu • Bishaan nama fudhatu ofumaa komatu Deebi’anii itti fayyadamuun hin oolu • Rabbii nama ajjeesee ofumaa komatu Deebi’anii fayyadamuun hin oolu Waa sadi kadhatan argatan • Rooba kadhatan argatan • Fayyaa kadhtan argatan • Jennata kodhatan argatan Gowwaa dhalchuun sadii gubaauu • Isa namarraa eeyda • Nama isarraa eeyda • Ofii kee irraa of eeyda


Oduu  Prezidaant Obaamaa fi Hoogganaan Raashiyaa dhimmootii Falmisiisoo irratti mari’atan

WASHINGTON DC— Prezidaantiin United States Baaraak Obaamaa fi hoogganaan Raashiyaa Vladimir Putin yaada isaanii faallaa walii kan walitti bu’iinsa Siiriyaa fi Ukraine keessaa ibsuuf jecha kaleessa waltajjii addunyaatti gargaaraman. Dhimmootiin lamaan haasaa hoogganoonni kun yeroo gumii sanaatti geggeessan dhuunfate. Hoogganoonni kun waggoota lamaa ol keessatti yeroo jalqabaaf marii sirnaa akkasii yeroo geggeessan kun isa jalqabaa ti.


Yaamicha Warra Su’uudi Jiraatuuf Dhiyaate

Obboleettiin teenya Naa’imaa Nuuree Abdulqaadir Haajjii godhuuf jecha Makkaa dhaqxe achitti nurraa badde haga amma hin mul’anne. Kanaafuu namni bakka ishiin jirtu beeku akka nu qunnamtan maqaa Rabbii guddaatiin isin gaafanna. Warra Su’udii jiraattan Telefoona kanaan fayyadamaa Samiiraa Haaji Saanii: Jiddaa: 996-549- 54 19 53 Biyya keessaa ammoo 0916-82 08 91 irratti bilbiltanii nu qunnamuu nidandeessan. —— Dhamsi kun namoota hedduu bira akka gehuuf “share” nuuf godhaa


“SAY NO” MURTII SHIRAA

Nuti hin dhageenyu dubbii jara sanaa Lafa teenyaaf lubbuu teenya laannaa Isinis nu fixxan, nutis numa dhumna Mirga keenya sirritti kabachiifanna Haqa keenya irratti wareegamna. Dhimmi Finfinnee dhimma Oromooti Waan diinaan dhageenyu shiraafi murtii Irratti wareegamna hamma dhumanutti Callifneen tatteenyu lubbuun baatu baatii. Oromoo fottooysee addaan faffacaasuu, Qonnaan bulaa keenya raasatti hambisuu, Qabaataa hiyyoomsee kadhattuu taasisuu Aadaa saba bal’aa tooftaadhaan qancarsuu, Afaan Oromoo malaan dhabamsiisuu, Shira murtii isaanii tokko hin callisu! Maqaa “Master Planiin” ilkee nuuf qarattee Hojirra oolchinaan kan duruu dhaaddattee Maaluma nu seete, eessa nu laallattee? Goota ta’uu keenya dhiiroo ni dagattee? Nuti abbaa biyyaati bakka biraan dhufnee Irraatti dhalannee irratti guddannee Siitu gamaa dhufee mana keenya seene Gaafas wahi beeynee, akkanaaf sin eeynee Gara laafina keenyaaf kadharraa si baafne. Beelaan gaaga’amtee dhoortoo nu kadhattee Amma beela baatee garaakee guuttattee Qorii irraa nyaattetti haguudhatti kaate Kan beela si baase agabsuuf muratte. Maqaa dhalootaa ifiin moggaaftee Odaa Oromootaa siidatti geeddartee Lafa abaaboolii kan biraatiin yaamtee San hunda callifnaan har’as nu laallattee…. Duguuggii sanyummaaf ammallee foolatte. “Say No” murtii duguuggii sanyummaa Dinnee didaa hindhageenyu humaa Iyyaa! iyyaa! iyyaa! garayyuu mormaa Tana hinfudhannu dhumnu dhumnaa! ________________ Najiib Zannuun


Labsiin Magaalota Oromiyaa Dhaabuuf jedhamee dhihaate Caffeen marii gabaabduu booda ibsa gahaafi jijjiirama tokko malee dabarsitee jirti.

Labsiin kun Maastar Pilaanii Finfinnee hojirra oolchuuf seeraan hayyame jechuudhaa? Ifatti hin hayyamne. Garuu Maastar Pilaanii bira dabree dantaa Oromoofi Oromiyaan magaalota irraa qabu miidhuuf karaa guddaa bane. Akka armaan gadiitti laalla. Labsiin kun Maastar Pilanii Finfinnee hojirra oolchuuf suduudaan hin hayyamu. Mataduremarraayyuu ‘magaalota Oromiyaa’ waan jedhuuf ‘walitti makamiinsa’ wanni jedhame kun magaalotuma Oromiyaa jidduutti daangeffama jedhamee waan fudhatamuuf yaaliin magaalota Oromiyaa kan naannoo biraatin walitti makuuf ifatti hin hayyamne. Ammoo walitti makamuun makamuun kun magaalota Oromiyaa giddutti qofa jedhamees ifa waan hin ta’iniif warra magaalota Oromiyaa muratee fudhachuu fedhiifis baniinsa ( loophole) guddaa qaba. Kana daran ammoo labsiin kun miidhaa guddaaf karaa bana. Akkamiin? ‘Jiraattota’ magaalaatiif mirgaafi aangoo guddaa kan sadarkaa zooniifi aanattuu hin jirre kenna. Akka labsii kana keessatti irra deddeebi’amee kaayametti magaalota walitti makuun, maqaa jijjiiruun, hogganoota filachuun, imammataafi tarsiimoo magaalaa hundi ‘fedhii fi waliigaltee’ jiraattota magaalaa irratti hundaaya jedha. Caffeen Oromiyaatifi godinoonni magaalonni keessatti argaman magaalota ajajuu hin danda’an, mari’achiisuu malee. Kana qofaa miti, galiin magaalaa irraa argamu faaydaafi tajaajila magaalaa saniitif akka oolu ammas ‘fedhiifi waliigaltee’ jiraattotaatin ta’a jedha. Akkuma beekamu magaalonni handhuura galiiti. Kan magaalaa keessatti oomishamu qofaa miti, kan badiyyaan naannawa sanii callaeessus magaluma sanitti kuufama. Akka labsii kanatti galii magaalaa keessatti kuufame kun kan fayyadamuu danda’u ‘jiraattota’ magaalaa saniiti malee qonnaan bulaan ollaa magaalaa san sooromse humaa irraa hin argatu. Waan kana daran kan hammeessu, hariiroon Caffeenifi godinoonni magaalota waliin qaban, waliiftumsuufi wal mari’achuu irratti hundaaya. Magaalaan takka Oromiyaa keessaa aangoofi mirga Oromiyaanuu sirna federaalaa keessatti hin qabne laatameef. Amma egaa, ‘jiraattonni magaalaatiif’ mirgaafi aangoo hammana guddatu kennuun maalif barbaachise? Miidhaan isaa hoo maali? Akkuma beekamu magaalonni Oromiyaa hedduun teessoo waraana Nafxanyaa ta’uudhaan bu’uerraffaman. Sirnoota dabran keessatti aadaan magaalaa qilleensa farra Oromoo ta’een waan guutamee, akkasumas Oromoon sirna abbaa lafaatin lafa baadiyyattin waan walitti hidhameef magaalaatti kan godaanu xiqqaa ture. Bara mootummaa kanaa ammoo magaalonni adaduma babal’ataniin qonnaan bulaa Oromoo lafarraa buqqaasaa lafa isaatirra alagaa maallaqaan lafa bitate qubsisaa jiran. Kanaafu, magaalota Oromiyaa keessa qabiyyeen jiraattotaa ( demographics) alagaatu heddummaata. ‘Fedhiifi waliigaltee jiraattotaa’ yoo jedhamu ammoo kan warra magaalaa san keessatti baay’ina wayyaba qabuu ( majority) jechuudha. Kanaafuu labsiin kun imaammataafi fuulduree magaalota Oromiyaa keessa jiranii harka Oromootii baasee alagaadhaaf laatee jira. Akkuma namuu argu labsiin kun ogeeyyota Oromootin qoratamee akka hin dhiyaatin ifa. 1ffaa Afaan Amaaraatirraa garagalfamuun ifatti mul’ata. 2ffaa ‘koreen’ silaa labsii kana qopheesse jedhamee Caffeetti dhiheessi yaadrimee xixiqqaa kabsii kana keessatti hammatameeyyuu sirritti akka hin galiniif deebii isaan gaafii ka’aniif kennani irraa beekuun ni danda’ama.( Fkn. garaagarummaan regiopolis fi metropolis maal akka ta’e waan hin galiniif walitti laqaa turan) Maarree nyaaphni labsii kana tirra diddibee Caffeettii maalif erge? 1) Karoora Maastar Pilaanii Finfinnee akka jiruun osoo dhiheessanii mormiin jabaan akka isaan qunnamu ni beekan. Kanaafuu labsii Pilaanicha suduudaan ammumatti hojirraa oolchuuf isaanif hayyamu yoo argachuu dadhaban, kan dhawaatan galmaan gahuuf isaniif karaa saaqu baafatan. Akka labsiin kun isaaniif hayyametti, lafa Oromoo bitachaafi waliif kennaa waggota muraasa keessatti qabiyyee ( demographics) ‘jiraattota’ magaalota naannoo Finfinnee daran jijjiruun alagoomsu. Waggoota lamaan takka booda fedhiifi waliigaltee ummata Finfinneetifi kan Burraayyuu, Sululta, Sabataa kkf sababeeffachuun magaaloonni kun Finfinnee jalatti galan.Gaafas labsii kanaafi ‘fedhii jiraattotaa’ waabeffachuun ‘seeraan’ Masster Pilaanii sani hojirra oolfatu. 2) Labsiin kun Finfinnee qofarratti kan murtaa’u miti. Magaalota akka Jimmaa, Shaashamannee, Haramaayaa, Walisoofi kan biroos harka Oromoofi Oromiyaatii baasuuf shira xaxame ta’uun beekkamaadha. Akka ani shakkutti akkuma magaalonni kun babal’ataa magaalota naannoo biroo kan ollaa san jirinin walitti dhihaatan, ‘fedhiifi waliif galtee jiraattotaan’ walitti makanii, naannolee lamaan jalaa baasanii akkuma Finfinneefi Dirree Dhawaa federaalaan bulchuuf karoora qabu. Walumaa galatti labsiin kun balaan inni Oromoofi Oromiyaaf qabu kan Maaster Pilaanii Finfinnee daran akkaan badaadha. Hogganoonni OPDO fi miseensonni Caffee labsi shira akkanaa of keessatti hammate kana akka dantaa saba kanaa eegsisuun osoo hin fooyyessin, akkuma gubbaa itti kennametti raggaasisuu isaanitif yakkamtoota seenaati. Ummanni keenyas balaa itti aggaamame kana bifa maraan dura dhaabbachuuf dhugaafi dirqama qaba!


Dhaamsa Barreessitootaafi Dubbistoota Barruu Oromoo Maraaf!

H O R A H A R S A D I I T T I !!- B I SH O O F T U U K E ENY A!! Dilbatuma dhufu guyyaa seenaa qabeettii Tuutni ilmaan Oromoo achi gubbaatti wal eegdii Kaan shubbisee ragaduun baafata madaa laphee Kaanimmoo nigammada burraaqee waliin sirbee Kaanis seenaa yaadata ta’iiwwan gocha hamaa Gaddaa gammachuu darban ta’iiwwan waggaa lamaa Qeerroofi qarreen wal arguun mariyatu waan maraa Dhimma biyyaaf sabummaaf wal agarsiisu karaa Tumsa guddaatu ta’a aadaaf afaan dagaagee Iccitas waliif dhaama dhihoof fagoo walargee Oromoon kaabaafi kibba kan lixaaf dhiha jiruu Kan waliin miixuun turan beekumsa waliif hiruu Kitaabonnis nidhufuu baay’inaan fe’amanii Kitaabni qabsoof seenaa dhugaadhaan tumsamanii Kanaafuu wal arginaa gahaa jira yeroonsaa As nuuf haadhihaatuka dheebonneera guyyaasaa *** ***** **** ***** Hub. Waggaa lamaan sadan darban kana keessatti muuxannoo qabnuun namoonni kitaaba yookaan barruu guyyaa ayyaana Irreechaatti geessan nisaamamu, nireebamu, nihidhamu turan. Biyya ofii keessatti ayyaana karaa nagaan kabajatanirratti barruu Afaan Ofii guddisu waliin dararfamuun salphina guddaadha. Dabalataan ammoo barruu Oromoo gurguruufi bituurratti uummanni Oromoos qaana’uu hinqabu ture! ‘’Sa’a abbaan gaafa cabse Ormi ija buruqsaa’ jednne mitiiree? Haaluma Kanaan kitaabota qabattanii deemtan seerawaa gochuudhaaf maal gochuu akka qabdan Obbo Tafarii Nugusee Teessoo armaan gadiin argattanii waraqaa deggarsaallee kan barbaachisu yoo ta’e akka karaa waldaa barreessitoota Oromoo akka barreessiifattan haata’u. Email: tafenug@gmail.com


Wal bekuu irra waliif beekuu wayya jedhaamiti ree Oromon wayta dubbatu.!!!

Dhaabbanni Oromia Media Net-werk OMN torbaan Sadihiin dura Qophii marii manguddota Oromo lamaa waliin gad-geysee ture. Manguddota lameen keysaa manguddichi tokko maqaa Oromonni Ilmaan Isaaniif moggaasaa jiran laalchise komii qabu fi gorsa akka manguddo tokkotti dhiheyse ture. Akka fakkenyaatti maqaa Mohammedi fi khadiijaa maqaa dhaweti kan komi qabu dhiheyse , kuni waan nama mufachiisu fi dallansisu tokkolle hin qabu . Maqaan Mohammed fi maqaan khadiijaa , Aaminaa akkasuma maqaan Abdallaa fi Alii , Umar , Usmaan , Abdurahaman , Abu-baker akka fakkenyaatti yo fudhannee maqota Amantaa Islaamaa walin walitti hidhata qabumiti. Sababani isaas Nabi Mohammed (saw) osoo hin ergamin dura maqaa Mohammed Ilma Abdallaa ja’amuun waamamaa ture . Kuni amanti islaamaa walin walitti akka hidhata hin qabne kana duwwaatu nuuf ragaa guddaadha. Maqaa fi amantii Islaamaa laalchise Muftiin Sa’udii Duraanii Shek Abdul’aziiz bin baaz 1424tti gurbaan maqaan isaa jorj ja’amu tokko Islaamawee waaniin jiru maqaa jijjirrachu na bar-baachisa ja’ee gaafannaan akkana ja’een .” Maqaa fi Islaamummaa maaltu walitti fide ” fenaan ni-jijjirratta tetu ni-dhiifatta ja’ee debiseef . Garuu doggarri yo jiraate gulaaltota OMN biratti argama male bakka biraa tokkolle hin jiru. Sababni isaas kesummichi ykn manguddichi bekkaan ykn wallaalaan maqaa Mohammedi fi khadiijaa tuquu mirga gutuu qaba , garuu maqaaleen lamaan kuni tuqamuu hawaasni Oromo muslimaa akkamitti laalaa herraga keysa galchuun barbaachisa ture. Garu warri OMN doggora hojjatameef balleysine jirra ja’anii hawaasaa bal’aa muslima Oromo dhifama gaafachuun isaanii geyaa fi amansiisa waan taheef dogoggora bekkaan hin hojjatamin waan taheef akkasumatti fudhachuun barbaachisaadha. Gorsa ykn komiin manguddichi Oromo dhiheysan kana ammo komii sirriti jenne itti amanne fudhachu qabna, Fakkenyaaf irra hedduun maqaa Oromonni muslimaa ittiin wal-waamaa jiran maqaa arabaati waan taheef hikkaa of dandeye qaba . Fakkenyaaf maqaa dubartii ” Maftuuhaa” ja’amu akka fakkenyaatti yo fudhanne “BANAMTUU ” jechuudha waan taheef hikkaa maqaa baadhatanii deemaa jirani bekuu dhabuun midhaa guddaa fi anba namatti kofalchisa waan taheef maqaa hikkaa isaa beynu ykn hiikkaa afaan Oromotiin qabu waliif moggaasu qabna je’e male jaarsi ykn manguddichi Oromo OMN irratti komi ykn gorsa dhiheyse ture waan biraa itti yaade akka hin tahin waliif hubachuun heddu gaariidha jechuniin barreyfama kiyya xiqqaa kana xumuraa galatoomaa. Gaazexeysaa fi Barreysaa Afaan Oromo fi Arabaa.


JECHOOTA BIYYOOTAA KUTAA 2FFAA

BY Barsiisaa Abdii Luuccee Qeerransa yaabbachuun deebi’anii irraa bu’uuf nama dhiba Chaaynoota • Dhiqan Kan hin qulqulloofne mataa harree qofa Ruusiyaanota • Nama amanuun gaariidha ,Amanuu dhabuun garuu irra caalatti baay’isee gaariidha Xaaliyaanota • Nama toKko beekudhaaf, itti gaafatamummaa kenniifii ilaali Yuugozlaaviyaanota • Rakkoon hanga si rakKiftutti yoomiiyyuu hin rakkatin Ameerikaanota • Sodaatuu Kan qabdu, sodaa mataa keetiti Firaankiliin • Suuta jedhee Kan tarkaanfatu fagoo ni dhaqqaba Chaayinota • Namni dheeratee guddaa kan fakkatu teenyee waan ilaalufl Faransaayota • Gubaa alagaa citaa ykn galabaa hin argan Oromoota • Lafti Kan irraa qotee nyaatu osoon taane Kan irra ciisee nyaatu komatti Hindoota • Waggaa jibbisiisan ji’oota 24 qaba Keeniyaanota • Addunyaan Irra jiraannu gaagura kanniisati Chaaynota • Harreen farda waliin ooltu gaangee hin dubbiftu Afrikaanota • Kan si arrabsu akka diinatti Kan si faarsu hunda akka firaatti laalta yoo ta’e irra caalatti kan of miidhu Suma mataa keeti Faransaayota • Namni waan gaarii hojjete garbatti yoodarban qurxummii afaanitti qabatee baha Araboota • Nama jaallataniif maallaqa hin liqeessan Poolaandota • Bishaan ciisaa fl Saree callisaa irraa of eegi jarmaanota……………………………………………ittiin boohara kan hafe qabadheen dhufa.


FOORMULAA GABAABDUU IRREECHI KAN WAAQEFFATTOOTAA TAHUU IFA BAASU.

Irreeffannaa jechun maal jechu yoo jennee gaafannu, waaqaa galata galchuu jechuudha nuun jedhu. duuba waaqaa galata galchuun guyyaa irreechaa qofaa yoo jennuun guyyaa irreechaa tokkummaadhaan oromoon hundi bahee waaqaaf galata galcha jedhu. amma mee formula kanaan deemnee dubbii tana haa ilaallu, Waaqaaf galata galchuuf muslimni, kiristaannii fii waaqeffataanis irreecha dhufuu qaba jedhan. hayyee jennee osoo waliif gallee; Nuti Muslimoonni kan galata galchinuuf ALLAH jennee amanna. Kiristoon immoo Iyyesuus (Jesus) Jedhanii Amanan; Waaqeffataan immoo Waaqa jedhan. mee walii galuuf jennee Waaqaa fii ALLAH jechuun tokko yoo jennee fudhanne; Iyyesuus immoo kan birooti. ummanni irreecharratti wal gahe kun eenyuuf galata galcha? Iyyesuus moo ALLAH? namni waan adda addaatti amanu akkamiin bakka tokkotti galata galchuu dandaya? moo kan achitti galata galchaniif odaadha? sammuu keeysan fayyadamaa yaadaa nuun jettan, hayyee yaadnee isin gaafanne, mee deebii nuuf kennaa! gaafiin kiyya akka isiniif ifa tahuuf Logic fayyadamee isinif ibsa. Lammiileen Ityoopiyaa fii Ertiraa gibira kafaluuf Suudaanitti wal gahan haa jennu. mootummaan gibira guuruuf dhufu kan ethiopiati moo kan ertiraati? moo mootummaa suudaaniitu gibira ummatarraa guura? deebiin keeysan lameenuu ni dhufu kan jedhu yoo tahe, duuba eega lameenuu kan dhufanii maaliif achi dhufuun barbaachise? Mootummaan lameenuu biyyuma isaanii keeysatti ummata isaanii irraa maaliif hin fuune? mee haala kanaan tokkummaan itti nu yaamutti jirtan tami? akkuma biyya walitti qabnu waaqas walitti qabna yoo jettan gama keenya koottaa islaamawaa. garuu iyyesuus nuuf Rabbii miti. kiristoo wajji isaaf galata galchuuf irreecha hin dhufnu. Nuti Muslimoonni guyyatti yeroo 5 Rabbiif galata galchutti jirra. guyyaa Iida lameeniitis Ajaja Rabbiif Ergamaa isaa (SAW) guutuuf iida dhayna malee galata galchuu qofaaf karoorfannee miti. galata galchuun nuuf waan haarayaa miti. waan amatatti hoggu takka goonuu miti. sochii keenya hunda keeysatti galata galchina. akkaataa Rabbiif galata galchinu karaa bareedaas ergamaa Rahmataa Nabi Muhammad (SAW) irraa barree jirra. ragaa qabatamaa Qur’aanaa fii hadiisa barreeyfame kan hin jijjiiramne qabna. nuti jecha qaalluu fi argaa dhageettii irraa haajaa hin qabnu.


Ummanni 150,000 Aanaa Zuwwaay Dugdaa Jiraatu Beelaan Shororkaaya Jira

October 4, 2015 #By_Qeerroo Aanaan Zuwaay Dugdaa Godina Arsii qarqaraa haroo dambalii dheerina naannawa harichaa walakkaa ol irra naannofte tan argamtu fi lagni kataar aanicha wallakkatti kutee kan darbu dha. Finfinnee irraa kiloomeetira naanno 150 irratti argamti. magaalli guddoon aanatti ogolchoo jedhamti aanan kun bahaan Aana xiyyoo(Asallaa), dhihaan Aanaa Adaami Tulluu jiddoo kombolchaa(hara Dambalii ), kaabaan Aaana Heexosaa(Itayya), Kaaba dhihaan Aana dugdaa fii Aanaa Boorra (Maqii ), kibbaan Aana Arsii nageellee fi muunessaa daangoftee kan argamuu yoo tau, ballinni lafa aanicha kiloomeetir iskuweeri 1269 , qilleensi aanicha Gammoojjii giddu galeessa fi gogaa, teessumni lafaa diriiraa yoo tau aanattiin guutumatti SULULA QIINXAMAA GUDDICHA keessatti argamti. baayinni ummataa aanichaa 150,000 kan tilmamudha . odeefanno aanattii kan sirritti ibsuu barbaadeef sila aana tana MOTUMMAA qofa moo ummatummatu hin bakne kan jedhu irra shakkii waan godheef . Yeroo ammaa hongee ykn caama rooba bara kana keessaa muudateen lafti daanga aanicha keessati argamu guutumaan guututti midhaan irraa dhabamee jira. Aana kana bara darbe bara 2014 (2007) illee oomishni isaa kan baayyee gadi bue ykn wallakka lafa aanichaa ol irraa kan bade dha. Yeroo ammaa kana ummanni 150,000 tti tilmaamamu beelaan darara gudda keessa akka jiru waan ofii koo keessaa jiraadhe argaa jiruudha. Fakkii midhaan lafa aanichaa irraa bade agrasiisu ilaala fi kanneen kaan gabaasa kana waliin qabatee jira. Umanni bara dheengadda(2014) gara bulchiinsa aanatti rakkoo(beela) isaa kan deddeebi’ee gabaase yoo tau ; bulchiinsi aanicha amma yeroon kan misoomatti, biyyattiin jijjiramtee jirti nuti baruma hunda beela himachu hin qabnu jechuudhaan irra fuudhuu kan dideefi umanni akkasumatti loon(beeylada) isaa gurgurataa, kan loon hin qabne bosona ciree cilee fi qoraan gurgurata, guyyatti yeroo tokko nyaata gaaf dhabe qooqa bulaa, bara dhufu nuuf dabara(midhaan nuuf gaya) jedha abdii isaa nyaacha kan ture yoo tauu barri itti aanus isaa duraatu hanqatee hongeen takku arganii hin beekne isaan muudatee abdiin itti dukkanooftee jirtii. Umanni bara kanas(2015) amma nuttu jabaatte dubbiin akka duriimi akka biri jechuudhan ganamaafi galgala motummaa tti iyyaannoo isaani dhiyeessaa kan turan yoo tau kaabinootni DHDUO iyannoo ummataa of cinaa kaayuudhaan lafa sulula(dhooqa) bishaan irra ciisu lafa oolcha tokkoo (1/4 hektar) kan daandi Ogolcho gara Gotoo irratti argamu irratti midhaan akka carraa jiidha qabu suura kaasuudhaan aanaan teenna misomaan fooyyee irra jirti jedhaa ganna darbe kana gaabasa kan turanii fi bara darbe (2014) illee xaafii walakkaa hektaara irratti geette sanuu akka aanatti iddoo tokko qofa jirtu suura kaasudhaan gabaasaa kan bayan tauun beekamaadha. Gargaarsi erga umanni iyyee waan godhu dhabe booda kan jalqabe ta’ullee gargaarsi kenamaa jiru kan dagutti ummata fixu ta’u isaaf ummatni soda guddaa keessa seene hurgufamaa jira. Haalli kennama gargaarsa lubbuu nama tokkof kilograma 15 kan turtiin isaa hin beekamne jia tokkof ta’ee, lamaaf taee, sadiif tae, wanti beekamu hin jiru haalli hanga amma jiru yeroo jia tokkof ture kenname jira, Namni tokko maati saddeti yoo qabaate kilo 45 qofatu kennamaf kana jechuun kan nama sadii qofa jechuudha namootni hafan haa du’anii jechuu yoo ta’e male namni tokko kiiloograama 5 nyaate sanuu bishaaniin unatee kan waan jiifatuun hinqabne jia tokko haa eeguu jechuun haa ulatuuf yoo tae malee nyaataaf kan hin taane tauufi ilaalcha dadhabaa bira darbee gara jabinnaan ummatni akka beelaan dhumu dhaabbatanii ilaalu jechuudha. Umaatni kun zayita nyaata, midhaan ittoo fi midhaan nyaata akka isaan barbaachisu deddebian gara bulchiinsa aanichatti iyyatanii fooyyee yoo dhaban ummata keessa nama filuudhaan hanga mootumma federaalatti akka nuuf iyyatan jedhanii yoo qopheessa seeraan ala ummata irraa qarshii gurtanii essa deemtu jechuudhaan koree ummatni filee lubbuu teenna baraara jedhee qopheesse illee akka hirpha garaa isaanitiif hin iyyatne sodaachisee kan dhoorke ta’u ummatni raga baha. Ammas haalli kun akkanaan itti fufa taanan ummatni aanicha ji’a muraasa booda beelaan lafa irra dhumna jedhee soda beelaan shororkaaya kan jiru yoo tau osoo hin dune dura nuti ummatni hundi yaane akka biddeena jedha iyyinnu jechuun sochii isaa asiif achitti kan geggeessa jiru yoo tau motummaan akka hiriira bayani biddeena hin kadhanne kara garagaraan gufuu itti ta’aa jira.


Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo (ABO), fi Ijaarsa Bilisummaa Saba Oromoo (IBSO)

Maqaa Maastar Pilaanii Finfinnee jedhuun, Uummata Oromoo Qe’ee isaa irraa Buqqisuu fi Oromiyaa xiqqeesuuf Wayyaaneen Tattaafattu Qabsoo Keenyaan irra aanna UummaniOromoo aadaa, safuu fi sirna bulchiinsa mataa isaa qaba. Akkaataa ittiin qabeenyaa fi horoo isaa masakus sirna mataa ofii ni qaba. Oromoon, aadaa isaa keessatti,hoodaa fi safeeffanaa mataa isaa tumatee qaba. Akkaataa ittiin qabeenya horatu, qabeenya dhuunfaa, qabeenya waloo, qabeenya huumaa fi huumamaa ittiin tiksuu fi guddifatu qaba. Aadaan boonsaan kun garuu bara sirni nafxanyaa Minilikiin durfamee Oromiyaa uf-jalatti galchee asii cabeera. Oromoon dachee fi humama, sirna jireenya isaa wajjin wal-qabsiisee ilaala. Qe’een ilmaan Oromoo, kan handhuurri abaabilee fi akaakileen isaa keessatti awwaalamee dha. qe’ee fi dachee abaabilee fi akaakelee isaa irraa dhaale, akka tifkatuu dhaalfatu imaanaatu irra jira. Kanaaf jecha,Oromoon lafa isaa akka miha bittaa fi gurgurtaatti hin ilaalu. Jiruu fi jireenya abaabilee akkasumas egeree ilmaan isaa wajjin kan wal-qabatee dha. Aadaa Oromoo keessatti lafti maallaqaan hin geeddaramu. Maqaa guddina misoomaa fi dinagdee jedhuun lafa Oromiyaa gabaa shaqaxaatti dhiheessanii madda daldalaa gochuun, aadaa fi safuu Oromoo hundeen balleessuu dha. Sirni Wayyaanee, handhuura Oromiyaa kan taate Finfinnee,guutudhumaatti dhaaluudhaan, aadaa fi safuu Oromoo cabsuudhaan, madda galii taasifateetti. Ilmaan Oromoo bara bittaa fi duguuggii sanyii Miniliki,Hayilasilaasee fi dargii irraa hafan, bara bittaa Wayyaanee kana, maqaa misoomaa jedhuun badduu baasaa jiru. Waggaa 25 kana keessatti, Wayyaaneen guutummaatti qabeenya Oromiyaa saamuudhaan kan aangoo isaa jabeeffate yoo ta’u, kan Finfinnee ammoo bifa addaa ta’een, seera itti baasuudhaan abbummaa Oromoo haalee jira. Guutummaatti, ilmaan Oromoo naannoo Finfinnee jiraatan, qabeenya isaanii irraa buqqifamanii, kan du’aa fi hidhaa irraa hafan, godaanaa irratti darbatamanii jiru. Kan hafan ammoo buqqisuuf karoora Maastar Plaanii Finfinnee jedhuun karoora itti baasanii hojiirra oolchuuf carraaqaa jiru. Yeroo dhihoo asii, garuu ilmaan Oromoo qaroo fi gootota ta’an, dachee isaanii kan taate Finfinnee irratti akkuma abbootii isaanii wareegama barbaachisu kaffalanii jiru, fuuldurattis wareega oromiyaan isaan gaafachaa jirtu kaffalanii dachee isaanii kabajjichuuf qophii ta’uu isaanii ibsanii jiru. Dargaggoon dhalootni qubee, shiraa fi gochaa Wayyaaneen uummata oromoo irratti raawwataa jirtu hubachuun, yeroo kamiyyuu caala haarsaa isa irraa eegamu baasuudhaan, biyya abbaa isaa ittisuuf murteeffateera. Uummatni Oromoo, biyya abbaa isaaf falmuuf waldhaansoo gaggeessaa jiruuf, jaarmoleewwan Oromoo bilisummaa fi mirga abbaa biyyummaa Oromiyaaf dhaabbatne, kutannoon uummata Oromoo wajjin dhaabbachuun gahee qabsoon gafatu bahuuf qophii dha. Uummatni Oromoon durii kaasee, kunuunsa huumamaaf godhu irraa kan madde, bosonni Oromiyaa waggoota eedduun kunuunfamaa turan, sirna wayyaanee ilmaan oromiyaa beelessuu fi hiyyoomsee harka kennisiisuu barbaaduun, gar-tokkeen gubamee, kaan ammoo abbootii qabeenyaa Wayyaaneef kennamee yeroo ammaa ilman oromoo miliyoonan shallagaman beelaaf saaxilamanii, qabeenyaa horatan dhabanii jiru. Faallaa kanaa garuu, kana dura kan hongee fi beela hin beekne, yeroo ammaa uummanni Oromoo beelahaa jira. Mootummaan Wayyaanee, Oromiyaa hiyyoomsuun naannoo ofii keessaa dhalatan dhaloota dhufuuuf dureettii taasisanii jiru. Ilmaan oromiyaa shira Wayyaaneen waggaa 25 Oromiyaa irratti raawwatte falmaa taasisaa jirrutti , akka daran jabeessinee tokkummaan dhaabbanu nutaasisa. Kanaaf jecha, dhaloota bilisummaa fi abbaa biyyummaa Oromiyaaf falmaatti jiru cinaa dhaabbachuudhaan akka jaarmiyaa siyaasaa Oromiyaatti gahee nurraa eegamu bahuuuf qophoofneerra. Oromoon huuma isaatiin, guddinaa fi misooma mormee ykn gufuu itti ta’ee hin beeku. Empaayera Itiyoophiyaa, amma jirtu kan jiraachisaa turee fi jiru, qabeenyaa Oromoyaa ti. Oromoon Itiyoophiyaa jiraachisaa jirra malee itti jiraachaa hin jiru. Qabeenyi Oromiyaa horma misoomsaa jira malee misoomaa hin jiru. Kanaaf jecha, maqaa misoomaatiin Wayyaaneen Oromiyaa hiyyoomsaa jira. Haalli kun hundeen jijjiramuun dirqama. Qabsoon ilmaan Oromoo bilisummaa fi abbaa biyyummaa isaaniif itti jiran dhaloota qubeen hoogganamee galii isaa akka gahu shakkiin tokko hin jiru. Jaarmiyaleen siyaasaa Oromoo, qaanii amma nurra jiru injifannoon keessa darbuuf tokkummaan dhaabbachuu qabna. Qabsoon dhaloota harawaatti eebbifamee kennamuu qaba. Kana gochuuf, tokkummaan ilmaan Oromoo gaafachaa jiran alduree tokko malee otoo yeroo hin fudhatiin dhugoomsuun dirqama nurra jiruu dha. Finfinnee handhuura Oromiyaa haarsaa inni gaafatu baasuudhaan tifkachuu qabna. Kana gochuuf qabsoo roga hundaa gaggeessuun murteessaa dha. Karoora Wayyaaneen Oromiyaa bakka lamatti cabsuuf baaftee jirtu, ilmaan Oromiyaa bakka jirruu kaanee falmachuu qabna. Kanaaf ilmaan Oromoo biyya keessa, biyya alaa jirtan, akkasuma ilaalcha siyaasaa gara garaa qabdanii fi naannoo fi amantaan otoo wal hin qoonne,tokkummaan dhaabbannee Oromiyaaf falmachuuf akka kaanu waamicha qabsoo dhiheessina. Qoodaa fi gahee nurraa eegamu bahuuf adda duree taanee Oromiyaa falmachuuf carraadhuma kanatti gargaaramnee ilmaan Oromiyaa fi qabsa’ota Oromoof dhaammanna. Tokkummaan humna ! Injifannoon uummata Oromoof ! Adda Bilisummaa Oromoo, ABO Ijaarsa Bilisummaa Saba Oromoo, IBSO Onkoloolessa 2015


Godina Arsii magaalaa Dheeraatti namoonni sadii ajjeefaman.

OMN:Oduu Onk.06,2015 Godina Arsii aanaa Doddotaa magaalaa Dheeratti, ijaarsa seeraan alaa manneenii jechuun, wayta bulchitoonni aanichaa manneen jiraattotaa diigaa turanitti, jiraattotaa fi poolisoota jiddutti walitti bu’iinsa uumameen namoonni sadii lubbuun darbuu himame. Godina Arsii aanaa Doddotaa magaalaa Dheeratti, guyyoota afur irraa jalqabee bulchitoonni aanichaa, manneen seeran ala ijaartan jechuun, wayta manneen diigaa turanitti, mormii jiraattonni dhageesisaniin namoonni sadii lubbuun darbuu himame. Jiraataan magaalaa Dheeraa tokko OMN f akka himanitti, manneen jiraattota wayta diiggamaa turanitti, namoonni lama summii dhuguun kan ufi ajjeesan yoo ta’u, namni tokko ammoo manni kiyya diiggamuu hin qabu jechuun, osoo falmatuu poolisiidhaan wal ajjeesan. Magaalaan Dheeraa wayta ammaa poolisoota federaalatiin guutaamtee jirti kan jedhan namni kun, haalli ammaan kana muldhatu hedduu kan nama yaddessuudha. Namoonni manneen keenya diiggamuu hin qabu jechuun mormii nagayaa dhageesisaa osoo jiran lubbuun darban kun, kanaan dura lafa qabiyyee isaanii irratti mana ijaaratanii seeraan keessa jiraataa kan turan ta’uu namni kun nutti himan. Namni kun akka jedhanitti, namoota manneen isaanii jalaa diiggame kanaan, yeroo dheeraaf qaamaan kan wal beekan ta’uu nutti himuun, hedduun isaanii namoota harka qalleeyyii akka ta’anis dubbatan. Guyyoota afur keessatti manneen jiraattotaa 36 kan diiggaman yoo ta’u, manneen 24 ammoo diggamuudhaaf qalamaan dibamanii jiru kan jedhan namni kun, sababa kanaaf jiraattonni hedduun mormii qaban dhageesisaa jiru. Usmaan Ukkumeetiin qophaaye.


Godina Harargee Bahaati Qammooni Motummaa Hawaasa Musliimaa kan Cinqaa Jiran ta’u Bekkaame.

Raadiyoo Daandii Haqaatiin Robii Fulbana 26/2008 Nannoo Oromiyaa Godina Harargee Bahaa Aanaa Fadis Araddaa Badhaatut Qammooni Motummaa Darasoota kan Cinqaa Jiran ta’u maddeen keenya naanawwa irraa nuf gabaasan . Bulchaa Aanaa Fadiis kan ta’e Obbo Adam Sheek Usman Dilbaata Dabre Miliishoota Aannaa Wajjiin ta’uudhan Halkani Sa’aa 7:00 ti Masjiida Ganda Buruysaa Sennuudhan Wahabiyootatu as jira jechuun Darasoota irrat Rebbiichaa fi Tumansa kan rawaatan ta’u Maddooni nuf gabassaaniru. Tummaansa fi Rebbiicha kanaf Darasooni 4 kan Saxilaman yoo ta’u Issaanis 1/ Jamaal Ibrahiim 2/ Calaa Bakar 3/ Adam Abdi fi 4/ Bayyaan Abdulqadir ta’u issaani Bekkaamera. Qammooni Motummaa Masjiida Rabbii Tufatudhaan Gocha Seerraan ala kana irrat Hirmataanis Bulchaa Araddaa Badhaatu kan ta’e 1/ Adem Sheek Usman 2/ Ahmad Adem Sheeka 3/ Diinnaa Hassaan ta’u Issaani maddooni keenya nannaawa irra nuf gabasaaniru.


Deebii gaafii :Oromoon jalqaba ISLAAMA moo WAAQEFATAA ture???

By: Abuu Uweys (Qorataa Seenaa Muslimoo Ityopjiya)Ergaan asiin gadii kun Waaqeffattoota Oromia Midia Network (OMN) irratti osoo seenaa dhugaa hin beekne wama isaanitti fakkaate odeessan bira akka naaf gahee dubbii dhugaa akka hubatan hawwii qaba.Amntiin Islaamaa kan yeroma dhalatan waliin dhalatan malee kan guyyaa keessa namni argatuu miti. Namni Islaama tahe tokko amantii isaa akkuma ittiin dhalateen waliin tura. Warroonni amantii biraa immoo gochoota gara garaatiin amantii Islaamaa irraa gara biraatitti jijjiirata. Fkf; kiristaanonni guuyyaa 40 ykn 80 bishaan ijoollee isaaniititti fachaasuun amantii Islaamaa irraa gara Kiristaanaa jijjiratan.Ummanni Oromoo amantii biraa keessa waan hin seeniniin amantiin isaa Islaamummaadha malee kan biraa wahiituu hin jiru. Waaqeffannaan sababa wallaalaatiin ummata Oromoo keessatti argamte malee amantii wahiitii miti. Sababa yeroo san keessatti Aalimtoonni seera shari’aa amantii Islaamaa isaan barsiisan waan hin jirreef wallaalli ummata yeroo sanii waan dhuunfateef WAAQEFFANNAA jedhanii Aadaama gara garaa amantii taasifatan. Mee waahee kana irratti dubbii Aalima guddaa Oromoo tahani Dr.Abdushakuur Muhammadamaan akka asiin gadii kanatti isiniif dhiheessa.Dr. Abdushakuur waahee akkaataa Waqeffannaan Oromoo keessatti akka itti facaate irratti akkana jedhan:”وأول المناطق تأثرا بالصحابة القسم الشمالي من الحبشة ابتداءا من ساحل البحر الأحمر الغربي (ارتريا وعفر وتغري) وهي التي فيها عاصمة الحبشة حينئذ وهي مدينة “أكسوم” التاريخية….ولكن لما كان هذا الدين دينا عالميا فإن الدعوة الإسلامية التي قام بها خير الدعاة (الصحابة رضي الله عنهم) لم يكن يقتصر على تلك المناطق بل انتشر بين شعوب المنطقة التي من بينه شعب أورومو الذي يوجد جنوبي المنطقة.وهناك دلائل على ذلك مثل:1. وجود مساجد قديمة في مختلف المناطق من أوروميا يقال إن بعضه للصحابة –رضي الله عنهم- مثل مسجد يعرف بإسم الصحابة في إقليم “شوا”.2. هناك في منطقة هرر جبل يعرف الآن بجبل الصحابة”أسبوت”3. وفي منطقة “بالي” مسجد مكتوب عليه تاريخ بنائه وهو سنة 460هـ اي قبل 972عاما.كما يحكى أن هنا آثار اسلامية قديمة تدل على أن الإسلام قد انتشر بين الأوروميين منذ فجر التاريخ الإسلامي.وان كان لموت أعداد كبيرة من العلماء في الحروب أثر كبير في انتشار الجهل واندراس العلم وفشو الوثنية بين شعوب كانت في يوم من الأيام مسلمة.وآثار الإسلام وبقايا تعاليمه بين الوثنيين الأوروميين كقبيلة بورنا وغبرا شاهد على ذلك رغم ما يدعيه البعض من أن الإسلام لم يدخل بين الأوروميينإلا في عصور متأخرة جدا }رسالة “هل تعرف شعب أورومو المسلم؟ د.عبد الشكور محمد أمان العروسي، ص:3 – 4 {Hiikkaan isaa: “Biyya Habashaa keessaa naannoon jalqaba sahaabonni hijraa itti bahuudhaan sahaabaadhaan wol simatte naannoo Kaabaati; naannoo qarqara galaana Diimaa gara dhihaarratti argamtu (Ertiraa, Affaar, Tigraay) dha.Haata’uu malee amantiin Islaamaa amantii addunyaa guutuu waan taheef da’awaan sahaabotaa naannoo san qofa irratti hin gabaabanne; gara ummata naannoo san jiraatanii hundatti dabree jira.Ummata naannoo sanii keessaa ummanni Oromoo kan yeroo san kibba biyyaatitti argaman isaan tokkoo dha.Ummanni Oromoo ummata yeroo san amantiin dhaqqabe tahuu irratti ragoota heddutu jira jedhan doktorri kun. Mee ragoota isaan dubbatan kana akka armaan gadii kanatti haalaaluu: 1. Masjidoonni bara dheeraa turan Oromiyaa keessatti naannoo adda addaa keessa jiraachuu, gariin isaa kan sahaabaati jedhamee yaamama. Fakkeenyaaf masjida naannoo “Shawaa” keessatti argamu kan maqaa sahaabaatiin yaamamutu jira. 2. Naannoo “Harar” keessa gaarri maqaa sahaabaatiin yaamamu “Asaboot” jedhamee beekkamutu jira. 3. Naannoo “Baalee” keessatti masjidni barri ijaarsa isaa irratti barreeffamee jiru waggaa (460 Hijraa) kan argamu. Kana jechuun bara (972) dura ijaarame jechuu dha; masjidni kun “masjida Doobbii” jedhamee beekkama.Kana qofa osoo hin taane dabareen (hafteen) seenaa kan Islaamummaan akka jalqaba dhufteen ummata Orommo keessa faca’uu agarsiiftu heddutu jira.Haata’uu malee sababa beektonni Islaamaa hedduun lola keessatti dhumaniif wollaalli faca’ee beekkomsi awwaalamee waaqeffataa tahuun jidduu ummata Oromootitti babal’ate.Hafteen beekumsa Islaamaa jiduu Oromoo “Boranaa”tii fi gosa “gabraa” keessatti muldhatuun kanarratti ragaadha.Kun immoo yaada worroota Islaamummaan ummata Oromoo keessa yeroo gabaabaa seente jedhu ni faallessa”.Maddi isaa: Barruu “Hal ta’arifu sha’aba Oromoo Al-Muslim? (Hawaasa Oromoo Muslima tahe beektaa?), Dr.Abdushakuur Muhammadamaan, p:3-4)Egaa haasawa Dr.Abdushakuur kana irraa waan baayyetu hubatama; mee akka armaan gadii kanatti wolumaan haalaallu:• Islaamummaan ummata Oromoo bara dheeraa keessa faca’uun (babaldhatuu) ragootni hedduun jiraachuu.• Ummanni Oromoo Waaqeffannaa kan jalqabe erga ulamaa’onni (beektonni) Islaama kanneen amantii ummata barsiisan lola adda addaatiin dhumanii wollaalli baay’atee beekkumsi waan dhabameef tahuu .• Namoonni Islaamummaan yeroo gabaabaa keessa Oromotti dhufe jedhan jechi isaanii akka sirrii hin taane ragoonni adda addaa akka isaan faallessu doktorri kun ibsanii jiran.Kanaafuu namoonni “Oromoon Waaqeffataa dha malee Islaama hin turre” jedhan ragaa mirkanaahe dhiheeffatuu isaan barbaachisa.Akka isaan Oromoon waaqeffataadha jedhanittis haata’uu jennee yoo deemnes, waaqeffataa jechuun namuma waaqa (Rabbii tokkicha) gabbaru jechuu dha. Sababa seera (karaa)Rabbiin itti gabbaran wollaaluutiif wantoota amantii Islaamaatiin walfaallessu garii itti dabalan malee; akkataan isaan ittiin waaqeffatanis hedduun isaa kan amantii Islaamaatiin wolitti galuudha.Gadaa Melbaatis kitaaba “Oromiyaa” jedhamu keessatti waaqeffataa jechuu akka asiin gadii kanatti hiika itti kennee jira:”Waaqayyoo tokkichatti amanuu, waaqayyoo tokkicha nama hundaafuu isumatu jira, inni waan hundumaa uume, dur kanture, gara fuulduraatittiskan jiraatu, waan fedhe kan ijaaruu fi kan diiguudha. Inni qulqulluudha, seera hin dabsu, hamaa hojjachuu, cubbuu fi soba hin jaalatu . (Maddi isaa: kitaaba “OROMIYAA”, Gadaa melbaatiin biyya Suudaanitti bara 1981 barraahe, p:24)Akkuma hiikkaa asiin olii kana irraa ifa tahutti Waaqeffataan namuma waaqa tokko gabbaru malee wontoota biraa Waaqatti dabalee kan yaamatuu miti. Dhagaa fi mukka gabbaruun aadaadha malee amantii Oromootii miti. Warroota aadaa akkanaa kana karaa godhanis sababa wallaalaatiif kan hojjataniidha.Raabbiin nama dhugaa beekee itti fayyadamu nuhaataasisu… warroota erga ifaan argamee dukkana wallaalaatitti deebi’uuf gangalatu nuntaasisin.


Muummichi ministeeraa Obbo Haayila Maariyaam Dassaaleny kaabinoota isaanii mana mare bakka bu’oota ummatootaf dhiyeessuun muudaniiru:

Haaluma kanaan:- 1 Obbo Dammaqee Mokoniin I/A Muumicha ministeeraafi qindeessaa kilaatera hawaaswummaa 2. Dr. DabreTsiyoon G/Madiin -Sad/I/A Muumicha ministeeratti qindeessaa kilaastera dinagdeefi ministeera quunnamtiifi Infoormeeshin teknoolojii 3. Addee Aster Maammoo- Sad/I/A Muumicha ministeeratti qndeesituu kilaastera bulchiinsa gaarii fi minsteera repabilik sarviisii fi misooma qabeenya humna nama 4-Obboo Siraaj Fageessaa minstira Ittisa biyyaa 5-Dr.Tediroos Adihanom Minstira Dhimma Ala 6-Obboo Kaasaa T/birahan Minstira Dhimmoota federalawaa fi misooma naannoo horsiisee bulaa 7-Obboo Getaachew Ambaayee Minstira Haqaa 8-Obboo Abdulaziiz Mahammad Minstira Qindoomina maallaqaa fi diinagdee 9-Obboo Silaashii Getaahuun Ministira Misooma qabeenya beeyladaa fi qurxummii 10-Obboo Tafarraa Darriboo Ministira Misooma qabeenya Qonnaa fi umaama 11-Obboo Ahimad Abbitew Ministira Industirii 12-Obboo Abbiy Ahimad Minsitira Saayinsii fi Teeknoloojjii 13-Obboo Yaaqob Taalaa Minsitira Daldalaa 14-Obboo Warqineh Gebeyew Minstira Geejjiibaa 15-obboo Makuriyaa Haylee Minstira Misooma magaalaa fi manneenii 16-Dr.Ambaachew Mokoniin Minsira Koonstirakishinii 17-Obboo Mootummaa Maqaassaa Ministira Bishaan jalliisii fi Isaa[Elektiriikii] 18-Obboo Shifaraw Shugguxee Ministira barnootaa 20-Obboo Toloosaa Shaagii Ministira Albuuda booba`aa fi gaazii umaamaa 21-Dr.Kestabirahan Adimaasuu Minstira Fayyaa 22-Obboo Abdulfattahaa Abdulahii Ministira Dhimmoota hojjatootaa fi hawaassummaa 23-Injiinar Ayisha Mahammad Minstira Aadaa fi Turiizimii 24-Addee Zannabuu Taddassaa Ministira Dhimma Dubartootaa fi Daa`imanii 25 Dr, Shifaraaw T/Mariiyam ministira Misooma bosoona naannoo fi jijjiirama qilleensa 26 Obboo Reediwaan Huseen Ministira Dargaggoo fi Ispoortii 26 Addee Dammiituu Hambiisaa Ministira Daabbiilee misoomaa Mootummaa Ta`uun kan muudaman yoo ta`u kana malees Sadarkaa ministiraatti miseensota kabiinee ta`anii namoonni 4 mudamaniiru isaniis 1-Obboo Bakar Shaalee Dareekteera ol aanaa abbaa tayiitaa Galiiwwanii fi Gumruukaa 2- Obboo Getaachew Radaa Hoggana Wajjiira Dhimmoota Koominikeshinii Mootummaa 3-Obboo Asimalaash W/silaasee Mana mare bakka bu`oota ummataatti bakka bu`aa mootummaa 4-Dr. Yinaagar Dassee Komoshineera komishinii pilaanii Biyoolessaa


Iyyannoon hojii (CV) dalagaa argachuu nama dandessisu isa kami?

==================================================== (THE AWASHPOST.COM)-Namoonni kan barataniif waan hedduuf. Dalagaa argachuufi woraqaa isaanitti dhimma bayanii jireenya fooyyeffachuun sababa isa tokko. Shakkii tokkoon alatti, baratanii dalagaa argatanii uf, maatiifi fira ufii gargaaruun waan hedduu nama gammachiisuufi fundura namaa dagaagsuudha. Gadaa tana, isa hinbaranne qofaaf osoo hintaane isa barateefis dalagaa argachuun dhimma yaachisaa erga ta’aa dhufee bubbulleera. Dargaggeessi meeqa yunivarsiitotaafi kolleejjota addaddaa irraa eebbifamee dalagaa dhabee akkam akka dararamuufi daandii irra marmaaru hedduu keenya biratti beekkamaadha. Namni tokko baratee dalagaa kan dhabuuf irra jireessatti diinagdeen biyya takkaa hiree hujii gayaa uumuu dadhabuu irraa madda. Rakkoon siyaasaafi hawasummaa (loogii, malaanmaltummaafi kkf) biyya takka keessa jirus dhabamiinsa hiree hujiif haala mijaataa uumuu nimalu. Sababoonni dhabamiinsa hujiif haala uuman akkuma jiranitti ta’ee, hujii dhabuu isaatiif namni hujii dhabe tokkos, xiqqaatus, gumaacha mataasaa qabaachuun nimala. Kuni akkamitti ta’a? Biyyoota heddu keessatti, inni Afrikaa daran hamaadha, hireen dalagaa argachuu dhiphataati kan deemaaru; inni Itoophiyaa adda fakkaata. Hujii argachuun waan salphaa miti. Nama dalagaa barbaadu hunda dorgommii cimatu isa eeggata. Namoonni dalagaa barbaadan heddu waan ta’aniif. Dhaabbileen nama qaxaranis nama irra woyya qaba ykn gaariidha jedhanii amanan filatu. Filannoon kuni kan ta’u, inni marsaa jalqabaa, karaa iyyannoo hujiitiin (CV). Kana egaa qormaata iyyannoo hujii darbuu dirqii kan taasisu. Haala rakkisaa kana keessatti namni hujii soqatu tokko dorgomtoota isaa moo’achuu qofa osoo hintaane dhaabbata beeksisa baase birattis caalaa ta’ee asbayutu irra jira. Dorgomaan tokko dorgomtoota isaa hundarra nama muuxxannoo, dandeettifi hamilee dalagaan suni gaafatu hunda guute fakkaatee as bayutu irraa eegama. Gama kanaan iyyannoon hujii (CV) gobbuu gargar cokuu irratti shoora guddaa taphata. Iyyannoon hujii (CV) akka namoonni tokko tokko hubatanitti waa’ema qabxii ittiin eebbifamanii ykn baay’ina ganna hujii irra turanii (muuxxannoo) qofatti fudhatamuu hinqabu. Dhaabbileen heddu waan dabalataa iyyataa irraa barbaadu. Yaadaafi hamilee kee iyyannoo kee keessatyi arguu barbaadu; waan isaan fedhan hojjachuuf dandeettiifi hamilee qabaachuu kee arguudha fedhiin isaanii. Iyyannoo hojii (CV) erguun boqannaa beekisa irratti hirmaachuufi injifachuu isa jalqabaati. Xiyyeeffannaan keenyas isuma kana. Xalayaan hojii (CV) haala gaariidhaan hinqophooffne taanaan hireen nuti dalagaa argachuu, beeksisa baye irrattis hirmaannu, ganamumaan jaama jechuudha. Kanaaf waa’een iyyannaa hojii (CV) xiyyeeffannaa guddaa argachuu kan qabuuf. Iyyannoon hojii waan heddu ammata. Bifa hedduun qophaayuus nidanda’a. Hunda caalatti kan hubatamuu qabu iyyannoon hojii (CV) keenya bifa ulaagaalee dhaabbanni beeksisa baase guutuun qopheessuu kan qabu ta’uu isaati. Namoonni iyyannoo hojii (CV) qopheessuudhaan hojii soqattan dhimmoota kanniin irratti gadi fageenyaan hojjachuu hindagatinaa. 1.Beeksifni hojii bayee namoota muuxxannoofi dandeettii akkamii qaban akka barbaadu qalbiidhaan irra deddeebi’ii dubbisaa. 2.Iyyannoo hojii (CV) keessan fuula jalqabaa bifa nama hawatuun qopheessi. Dhimmoota kanniinis, maqaa biratti dabalataan, laatuu hindagatin: 1.Teessoo (magaalaa fi ganda) 2.Email fi bilbila 3.Suuraa kee (kuni filannoodha) 3.Barreeffama fuula jalqabaa (cover letter) irratti muuxxannoo, dandeettii, amalaafi hamilee dalagaa kanaaf qabdu gabaabatti ibsi. 4.Jechoota ijoo beeksisa hojii baye keessa jiran gargar baasi. San booda dandeettii, muuxxannoofi hamileen kee akkamitti waan isaan fedhan akka guutu qajeelatti ibsi. Yaadadhu: waan ufii feetu osoo hintaane waan isaan fedhan barreessuu kan qabdu. Muuxxannoofi dandeettii kee fedhii isaaniin wolsimsiisuuf yaali. 5.Iyyannoon kee dogoggora qubeefi yaadaa tokko akka hinqabne qajeelatti mirkaneeffadhu. Dogoggorri xiqqoon, isa qubee ta’uun nimala, jalqabumaa akka dorgommiin ala taatu sigodhaa. Ufeegi! 6.Iyyannoon hujii (CV) tokko beeksisa hujii tokko qofaaf. Iyyannoo tokko, sanuu isa woggaa tokko dura qophaaye garagalchaa, beeksisa hujii bayu hundaaf erguun dogoggora guddaadha. Tokkoo tokkoo beeksisa hujii bayuuf iyyannoo hujii (CV ) haarawa qopheessutu sirraa eegama; hangamuu kuni dadhabsiisaa ta’us. Ati nama tokko. Jaarmayaaleen beeksisa baasan addadda garuu. Fedhiin isaaniis garagara. Hunda isaaniif akka fedhii isaanii guututti (qabxii 1ffaa fi 4ffaa hindagatin) iyyannoo hujii galchuu kan qabdu. 7.Bakka guuti ykn odeeffannoo laati jedhamte hunda osoo hinguutin irra hin utaalin. 8.Odeeffannoo kee isa Facebook, Linkedin, Google+ yeroo yerotti haaromsuu hin irraanfatin. Dhaabbanni beeksisa baase odeeffannoo kee miidiyaalee hawaasaa irra ilaaluu danda’a. Odeeffannoon CV irra keettuufi kan miidiyaalee irra jiru woldhabuu hinqabu. Odeeffannoo sixiqqeessu, eenyummaa kee saaxiluufi fedhii dhaabbata beeksisa baaseen wolhinsimne marsaa intarneetii irraa kaasi. 9.Osoo hinergin dura iyyannoo hujii (CV ) kee irra deddeebi’ii gulaali. Altakka erga ergitee gaabbuun altti hiree sirreessuu hinqabduu beeki. Waan barressite irrattis yaada oogeessaa gafachuu hindagatin. Hiree gaarii!


Aanaan Zuwaay Dugdaa Godina Arsii qarqaraa haroo dambalii dheerina naannawa harichaa walakkaa ol irra naannofte tan argamtu fi lagni kataar aanicha wallakkatti kutee kan darbu dha. Finfinnee irraa kiloomeetira naanno 150 irratti argamti. magaalli guddoon aanatti ogolchoo jedhamti. Aanaan kun bahaan Aana xiyyoo(Asallaa), dhihaan Aanaa Adaami Tulluu jiddoo kombolchaa(hara Dambalii ), kaabaan Aaana Heexosaa(Itayya), Kaaba dhihaan Aana dugdaa fii Aanaa Boorra (Maqii ), kibbaan Aana Arsii nageellee fi muunessaa daangoftee kan argamuu yoo tau, ballinni lafa aanicha kiloomeetir iskuweeri 1269 , qilleensi aanicha Gammoojjii giddu galeessa fi gogaa, teessumni lafaa diriiraa yoo tau aanattiin guutumatti SULULA QIINXAMAA GUDDICHA keessatti argamti. baayinni ummataa aanichaa 150,000 kan tilmamudha . odeefanno aanattii kan sirritti ibsuu barbaadeef sila aana tana MOTUMMAA qofa moo ummatummatu hin bakne kan jedhu irra shakkii waan godheef . Yeroo ammaa hongee ykn caama rooba bara kana keessaa muudateen lafti daanga aanicha keessati argamu guutumaan guututti midhaan irraa dhabamee jira. Aana kana bara darbe bara 2014 (2007) illee oomishni isaa kan baayyee gadi bue ykn wallakka lafa aanichaa ol irraa kan bade dha. Yeroo ammaa kana ummanni 150,000 tti tilmaamamu beelaan darara gudda keessa akka jiru waan ofii koo keessaa jiraadhe argaa jiruudha. Umanni bara dheengadda(2014) gara bulchiinsa aanatti rakkoo(beela) isaa kan deddeebi’ee gabaase yoo tau ; bulchiinsi aanicha amma yeroon kan misoomatti, biyyattiin jijjiramtee jirti nuti baruma hunda beela himachu hin qabnu jechuudhaan irra fuudhuu kan dideefi umanni akkasumatti loon(beeylada) isaa gurgurataa, kan loon hin qabne bosona ciree cilee fi qoraan gurgurata, guyyatti yeroo tokko nyaata gaaf dhabe qooqa bulaa, bara dhufu nuuf dabara(midhaan nuuf gaya) jedha abdii isaa nyaacha kan ture yoo tauu barri itti aanus isaa duraatu hanqatee hongeen takku arganii hin beekne isaan muudatee abdiin itti dukkanooftee jirti. Fakkii magaala ogolchoo bakka ummatni cileen itti gurguratu ilaala Umanni bara kanas(2015) amma nuttu jabaatte dubbiin akka duriimi akka biri jechuudhan ganamaafi galgala motummaa tti iyyaannoo isaani dhiyeessaa kan turan yoo tau kaabinootni DHDUO iyannoo ummataa of cinaa kaayuudhaan lafa sulula(dhooqa) bishaan irra ciisu lafa oolcha tokkoo (1/4 hektar) kan daandi Ogolcho gara Gotoo irratti argamu irratti midhaan akka carraa jiidha qabu suura kaasuudhaan aanaan teenna misomaan fooyyee irra jirti jedhaa ganna darbe kana gaabasa kan turanii fi bara darbe (2014) illee xaafii walakkaa hektaara irratti geette sanuu akka aanatti iddoo tokko qofa jirtu suura kaasudhaan gabaasaa kan bayan tauun beekamaadha. Gargaarsi erga umanni iyyee waan godhu dhabe booda kan jalqabe ta’ullee gargaarsi kenamaa jiru kan dagutti ummata fixu ta’u isaaf ummatni soda guddaa keessa seene hurgufamaa jira. Haalli kennama gargaarsa lubbuu nama tokkof kilograma 15 kan turtiin isaa hin beekamne jia tokkof ta’ee, lamaaf taee, sadiif tae, wanti beekamu hin jiru haalli hanga amma jiru yeroo jia tokkof ture kenname jira, Namni tokko maati saddeti yoo qabaate kilo 45 qofatu kennamaf kana jechuun kan nama sadii qofa jechuudha namootni hafan haa du’anii jechuu yoo ta’e male namni tokko kiiloograama 5 nyaate sanuu bishaaniin unatee kan waan jiifatuun hinqabne jia tokko haa eeguu jechuun haa ulatuuf yoo tae malee nyaataaf kan hin taane tauufi ilaalcha dadhabaa bira darbee gara jabinnaan ummatni akka beelaan dhumu dhaabbatanii ilaalu jechuudha. Umaatni kun zayita nyaata, midhaan ittoo fi midhaan nyaata akka isaan barbaachisu deddebian gara bulchiinsa aanichatti iyyatanii fooyyee yoo dhaban ummata keessa nama filuudhaan hanga mootumma federaalatti akka nuuf iyyatan jedhanii yoo qopheessa seeraan ala ummata irraa qarshii gurtanii essa deemtu jechuudhaan koree ummatni filee lubbuu teenna baraara jedhee qopheesse illee akka hirpha garaa isaanitiif hin iyyatne sodaachisee kan dhoorke ta’u ummatni raga baha. Ammas haalli kun akkanaan itti fufa taanan ummatni aanicha ji’a muraasa booda beelaan lafa irra dhumna jedhee soda beelaan shororkaaya kan jiru yoo tau osoo hin dune dura nuti ummatni hundi yaane akka biddeena jedha iyyinnu jechuun sochii isaa asiif achitti kan geggeessa jiru yoo tau motummaan akka hiriira bayani biddeena hin kadhanne kara garagaraan gufuu itti ta’aa jira. Kana males Aanichi baajata keenya irra qusanne ummata qarqqaarra jedhe hojjattoota Aanicha wolitti qabee mindaa keessan irra mallaqa paarseentii digdami shan mura jechuun hojjatoota mootumma harka irra gara afaaniitiin jiraatan shororkeessa kan jiru dha. bulchiinsi Aanichaa baajata eessa fuudhuuf deema ofiifu waajira manni isaa jalaa fi gubbaan qorqoorro, dallaan isaa Aananno , magaala daandii fi traafika kolbaa hin qabne, fi ummata harka 95% qonnan jiraatu kan hundu beela’e keessa taae baajata keennan isin qarqaarra jechuun ummatatti baaca kan jiru malee ummataaf tasuma waan yaadame miti jechuun hojjattonni mootumma mormii jabbeessan. Mootummaan misooma jedhaa ganna digdaamaaf shaagalaa ture garuu aanaan zuwaay dugda oso laga jallisiif tau kilomeetira 30 dheeratu qabduu fi hara dambalii walakkaa ol irra naannoftee argamtu ganna digdama kana keessatti bishaan kanneen irra osoo homa hin fayyadamin jiruun ummata aanicha irraan gadee mucucaata kan ture fi jiruudha. bosona aanicha keessa jiru kan akka bosona muka boboffee haroo dambalii marsee argamu kan hektaatara 1200 tilmaamamu , bosonni shanbulii, gaara gaachannan fi gaara Aalutoo , caffaan sheetamaata, golbee fi natilee kan margii fi bosonni isaa argaa ijaatiinu nama qabbaneesu fi hawatu yeroo waggaa 15 hin guunnee keessatti achi buuteen isaa dhabame. wolumagalatti aanattin mukkeen hagguggamtee kan turte yeroo amma ummatni qooraaniif cileef gurguree midhaan bitachuuf jecha ciree kan fixee tau namni aana sana deeme hundu raga baha. Sababa dadhabbi eegumsaafi cirama bosonaa irraa kan ka’e haroon dambalii kan dur tibbaa(gaachana) fi miidhagina lafa aanicha gonfachiise amma qullatti kan bahee fi of duraafis dhabamuutti kan deemu fakkata. Missomni mootummaan shaagaluuf aana keenya hin geenne moo akkamitti gammojumman fi hiyyumaan Aana kana itti jabaata jirti gaafiin jedhu ummata aanicha mataa naannessa jira.


Ilillii International Hotel!!!

Torbee kana Akka Addunyaatti Hoteelonni Addunyaa kanarra jiran wal dorgomanii Sadarkaa 5Star(Five Star) yookaan kanneen Akka Addunyaatti Keessumoota Ol’aanoo Simachuuf Humna qaban ykn Hoteelota Adda Duree jedhamanii kanneen Beekamtii Argatan 230,000 akka guutan Beekameera.kanneen keessaas Biyyittii kana keessatti Hoteelota ta’anii wal teessisan keessaa Hoteelonni Sadii qofti akka Addunyaatti Beekamtii “Five Star Hotel” jedhamu Goonfataniiru.Hoteelonni kun Sadeen Magaalaa Finfinnee keessatti argamu.kanneen Keessaas Albuuda Keenya Lafa keessaa Guuree Fixuuf kan deemu Hoteela Allaammuddiin kan waggoota hedduuf biyyittii kana keessatti qofaa nyaachaa ture Hoteela “Sheraton” tokko yoo ta’u abbootiin qabeenyaa Tigiree waliin gurmooftee kan Ijaarratte Hoteelli ” Redisson Blu Hotel” jedhamu Hoteelota Biyyittii kana keessaa Beekamtii “Five Star Hotel” jedhamu argatani dha!! Hoteelli Sadaffaan Addunyaan Biyyittii kana keessaa beekamtii Laatteefii Goomattuu fi Hattuu kan gumgumsiisaa jiru, erga Hojii Jalqabee waggaa lama kan hin guunne Finfinnee Naannoo Kaasaanchisitti kan argamu Hoteela dhala Oromoo “Ilillii Internatishional Hotel” dha.Hoteelli kun abbaa qabeenyummaan isaa Lixa Oromiyaa Horroo Guduruu Wallaggaatti dhalatanii kan guddatan kan obbo Gamshuu Bayyanaa Booxxee yoo ta’u akka Maaneejera walii galaa(General Maneger)tti kan hoogganan Prooseefar Abdullaahii Baareentoo dha.Hoteela kana keessa Faranjoota Nyaata tolchan irraan kan hafe Gubbaa irraa hanga godaatti(hanga karra eegduutti) kan Dalagan Oromoota qofa dha.Beeksisni Hojii Hoteela kana keessatti ba’u hundumtuu dhuma irratti “Afaan Oromoo is Mandatory” jedha.Hoteela kana keessa seentee dalaguuf Afaan Oromoo Beekuun dirqama jechuu isaati!!! Wanti baayyee nama dhibu Hoteelonni Biyya Ethiopia keessaa beekamtii Adda Duree(Five Star) jedhamu argatan Sadan keessaa Sheratonii fi Redisson Blu Maqaa Internationaalaa(Brand) yookaan maqaa Addunyaa kana keessatti Hoteelonni gurguddoo fi Beekamoo ta’an Baafatan kan Ofitti Moggaasan yoo ta’u Ilillii International Hotel garuu Maqaadhuma Afaan Oromoo ofitti moggaasuu dhaan waggaa lama osoo hin guutin Sadarkaa Five Star Goonfateera.Hoteelli kun Waan hunda kan of keessatti qabate yoo ta’u Mana Shaqaxaa irraa jalqabee hanga Baankiitti achi keessaa argachuu dandeessu.kanneen Keessaas “Ateetee Beuty Salon,Qeerroo Quality Photo fi Tokkummaa shop” kanneen jedhan Hoteela kana keessatti kanneen argamani dha.Maqaawwan Hoteela kana keessatti mogga’an Duudhaa Oromoo irratti kan xiyyeeffatan yoo ta’u Galmi Guddichi Hoteela kana keessatti Tajaajila Konfiraansii fi Walga’ii addunyaawaa ta’aniif oolu ” Geda Meeting Hall” jedhama. Walumaa gala Hoteelota Addunyaa kana keessatti Beekamtii adda durummaa kan argatan muraasa keessaa tokko kan ta’e Ilillii International Hotel keessi isaas ta’e bakkeen isaa Eenyummaa Oromoo kan calaqisiisan yoo ta’u torbanitti Guyyaa gaafa Facaasaa,Kamisaa fi Sanbata Xiqqaa weellistoota Oromoo kanneen akka Dr Artist Alii Birraa Fi Qamar Yusufaatu Faranjii kana shubbisiisaa bula.Hoteela kana keessatti Konkolaataa daandiirra dhaabuun hin danda’amu Konkolaataafis bakki waan dalagameef Gamootti olbaastanii dhaabdu.kun immoo Xoobbiyaa keessatti mitii Afrika keessatti illee warra adda duree isa taasisa. Waa’ee Ilillii Hotel Battalumatti Waan hunda jechuuf yaaluun kan hin danda’amne yoo ta’u dhalli Oromoo tokko Duwwaa irraa ka’ee dorgommii rakkisaa keessa darbee sadarkaa kanarra ga’uun isaa Oromoo hundaaf Gammachuu fi Hamilee Guddaa dha.Obbo Gamshuu Bayyanaa Booxxee Maatii Harka qalleessaa keessatti kan dhalatan yoo ta’u gargaartuu konkolaachisaa irraa jalqabanii yeroo ammaa kana kontiraaktaroota Biyyittii keessaa adda dureen beekamani dha.Kontiraaktara obbo Gamshuu(Gamshu Beyene Con PLC) kan hoogganu Dargaggoo Qalbeessaa Diimoo yoo ta’u hanga Shufeeraa fi qulqulleesituutti dhala Oromoo qofatu to’atee argama.Hoteela Ilillii fi Gamshu beyene constraction plc keessaa dargaggoonni hedduun of danda’anii kan ba’an yoo ta’u isaaniin kan bakka bu’es Oromoo qofa dha.sababni isaas “Afaan Oromoo is Mandatory” jetti dubbiin!! Torbee kana beekamtii Hoteelli kun argateen Artistonnii fi Gudguddaan nama keenyaa achii lafa dhiitaa jiru Smiley smile. Waa’ee Hoteela kanaa kanan kaaseef beeksisa dalaguuf osoo hin taane waa akka irraa barannuufi.Bara jireenya kee keessatti nama ta’uuf carraaqi.dhagaattis mukattis bu’ii addunyaa waliin dorgomi.yoo siif milkaa’eef Lammii kee kan biroof daandii bani.naannoo kee hunda Lammii keetiin Haguugi.gaafas hirriba raftee bulta.kan kee jechuun kan lammii kee waan ta’eef naannoo kee Lammii keetiin yoo marsite ofii hirriba dhabanii waardiyyaa siif dhaabbachaa bulu keessumattuu Finfinneetti!! Alagaan sirkaa nyaattee gaafa kufaatii kee sitti kolfaa deemti Lammiin kee garuu Kufaatiin kee Kufaatii isaa waan ta’eef gaafa kufaatii kee si faana kufa.kanaafuu gaafa ati kuftu innis akka kufu waan beekuuf cimsee siif dalaga.haa rakkatu,namaa gadi haa ta’u Lammii kee ofitti aansi!!!