Hawwaannisi Gammoojjii Midhaan Itiyoophiyaa Balaa Irra Buusaa Jiraa

Angawoonni qonnaa Itiyoophiyaa weerara hawwaannisaa cimaa kan midhaan biyyattiif balaa ta’e to’achuuf tarkaanfii fudhataa jiraachuu beeksisan. Hawwaannisi gammoojjii kun Yemen irraa Itiyoophiyaa kan seene baatii Waxabajjii keessa ta’uu hoogganaan kunuunsa biqiltuu Zebdiyoos Salaatoo beeksisaniiru. Akka qorannaa torban darbe lafa Hektaara kuma 82 irratti geggeessametti hawwaannisi gammoojjii kun lafa hektaara kuma 32 irra hedduun Oromiyaa, Amaaraa fi naannoo Affaar ta’uu Salaatoon VOAf ibsaniiru. Weerarri hawwaannisaa marsaa lammataa Yemen irraa dhufaa jiraacchuu isaaf gara baddaa Somaalii laanditti kan qajeelan yoo ta’u Itiyoophiyaa kibba gama bahaatti illee darbu jedhamee kan eegamu ta’uu Salaatoon beeksisaniiru. Itiyoophiyaan bara 2003 fi 2004 keessa weerarri wal fakkaatu kan isee mudate ta’uu Salaatoon isanii akka isa miilanaa hedduu miti jedhan. Qonnaan bultoonnii fi angawoonni naannoo sagantaa nyaata addunyaa waliin ta’uu dhaan weerara kana ittisuuf hojjechaa jiran. FAOn akka tilmaametti hawwaannisi gammoojjii tokko guyyaatti hammuma ulfina qaama isaa jechuun midhaan graama lama ta’u barbadeessa. Bakka buutuun FAO kan damee Itiyoophiyaa Faatomaa Seyid torban darbe ibsa kennaniin weerara kana ittisuuf hatattamaan ratkaanfii fudhachuu qabna jedhan. Hayyoonni jaarmayaa gargaarsaa Ameerikaa USAID haala weerara hawwaannisa gammoojjii Itiyoophiyaa keessaa qorataa jiraachuu bakka buutuun dhaabichaa VOAf ibsaniiru.


Gochi Haaloo Ba’iinsaa Raawwatamuu Mala Sodaa Jedhu Qabu Barattonni: Angawaa

Dhaabbattoota barnoota sadarkaa olaanaa keessatti haala nageenyaa yeroo amma jiru kan ilaaleen ministeera saayinsii fi barnoota sadarkaa Olaanaatti Daarekteera komunikeeshinii kan ta’an Obbo Dachaasaa Gurmuu akka jedhantti yaaddoo keessumaa dhaabbattoota barnoota sadarkaa olaanaa kanneen Oromiyaa keessaa mudate kana dhabamsisuuf barattoota waliin marii gaggeessuu fi humnootii nageenyaa bobbaasuun itti fufee jira. Yunivarsitiwwan fi Kooleejoota Oromiyaan ala jiranis haalli keessatti uumamuu malu waan hin beekamneef jecha barattoota waliin marii gaggeessuu fi humnootii nageenyaa ramadamuu ibsan. Waluumaagala garuu nagaan bu’uu kan danda’u humnootii nageenyaa bobbaafamaniin qofa otoo hin taane barattoota hawaasni dhaabbata Barnootaa keessa jiru hundi, bulchiinsii naannoo akkasumas uummanni naannoo yoo itti hirmaate qofa ta’uu hubachiisan. Gaaffii fi Deebii Gaggeefame Caqasaa. No media source currently available


Barattoonni Yunivarsiitii Jimmaa Barattootni Naannoo Amaaraatii Dhufan Akka Mooraa Gad-dhiisanii Hin Deemne Yaalii Gochuun Himame

Barattootni Yunivarsiitii Jimmaa hagi tokko barattootni naannoo Amaaraa tii dhufanii achitti baratan akka mooraa gad-dhiisanii hin deemne yaalii gochuu isaanii, Pireezidaantiin Gamtaa barattoota Yunivarsiitii Jimmaa beeksisee jira. Barattootni muraasni hiriira torban darbe geggeessaniin wal qabatee hidhaman, jechuun komii barattootni kaasaniifii pireezidaantiin Yunivarsiitii Jimmaa Doktor Jamaal Abbaa Fiixaa deebii kennanii jiru. Hookkara Yunivarsitii Waldiyaatti ka’ee lubbuu galaafate sana balaaleffachuun, dhaabbatoota barnootaa adda addaa Oromiyaa keessaa keessatti mormii fi nyaata lagannaa gidduu kana geggeessamaa ture har’as itti fufee jira. Caqasaa. No media source currently available


Dhaabbattoota Barnoota Sadarkaa Olaanaa Keessatti Nageenya Kabajsisuun Qooda Mootummaati: KFO

Bulchiinsa naannoo Amaaraa Yunivarsitii Waldiyaa keessatti dukkana dawoo godhachuun barattonni Oromoo lama ajjeefamuu kan ibsee Kongreesnii Fedeeraala Oromoo warri kaaniis reebamuu kan ilaaleen ibsa baasee jira. Miseensa koree hojii rawwachiiftuu KFO fi itti gaafatamaa waajirichaa Obbo Xiruneeh Gamtaa akka jedhanti mootummaan dursee walitti bu’iinsa kana ittisuu dadhabuu isaa komee akkuma qabnu amma immo qorannaan barbaachisu gaggeeffamuu akka qabu hubachiifna jedhan. Oromiyaa keessatti tarkaanfiin haaloo ba’insaa akka hin fudhatamne KFO Gaafatee Jira. Gaaffii fi deebii Obbo Xuruneen Gamtaa waliin gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Magaalaa Waldiyaa Keessatti Har’a Hiriirri Gaggeeffamee Jira

Dhiyeenya kana Yunivarsitii Waldiyaa keessatti lubbuu barattoota lamaa galaafatamuu fi midhaa dhaqqabe kan balaaleeffate hiriirri har’a kun maatiwwan namnii jalaa ajjeefameef jajjaabina hawwina jedhee jira. Yunivarsitii fi barattoota isaa irraa barnoota malee ajjeechaa, tokkummaa malee addaan bahuu barachuu hin qabnu sagalee jedhuus dhaga’amee jira. Kantibaan magaalaa Waldiyaa Obbo Mohammad Yaasin akka jedhanti gochii ajjeechaa kun magaalattis ta’e uummata Amaaraa kan bakka bu’u otoo hin taane fedhii namoota dhunfaa muraasa irratti kan qiyyaafatee fi gocha badii ta’u ibsan. Walii-wajjiin jireenyaa fi tokkummaa uummataa irratti kan qiyyaafate waan ta’eef balaaleeffatamuu qaba jechuun dubbatan kantibaan Waldiyaa. No media source currently available (Gabaasa Masfiin Araagee Dasee irraa erge)


Taakkelee Goobanaa US keessatti koree bulchiinsa magaalaa Sea-Tac tahuuf dorgomee moo’e Oromoo akkana filaman hedduu arguu fedha jedha

No media source currently available Abbaan ijoollee sadii, aabba Taakklee Goobanaa DV argatee ganna 8n duratti Amerikaa dhufe.Nama ganna 30ti ganna sadiin duratti lammii Amerikaa tahe. Digrii isaa ta duraallee Amerikaa godina Seattle yuniversitii Washington Seattle keesatti fixe. Gaafa diida xuyyuura Sea Tac keessa hojjatu akka hojjataa saatiitti doolara 8 irraa doorala 15 baasaniif waldaa Teamsters fulaa bu’ee qabsaahaaf bahe jedha. Diida xuyyuura sun keessaa nama kuma 40 caalaatti hojjata.Qabsuma isaa fi miilotii isaa tolchaniin mari’atanii seera itti baasanii horiin Seattle keesatti saatiitti namaa baasan doolara 15 tahe. Achumaan oli guddachaa dhufe,Taakkeleen.Waan gugurdoo lamaaf koree bulchiinsa magaalaa keessatti dhuunfaatti dorgome; Jiireenna ummata Sea Tac akka malee qaalahe wayyeessuu. Akka namii hujii argatu carraaquu.Dureeyyiin Amerikaa gugurdoon akka Boeing,Micrsoft Starbukcs, Amazon fi hedduun Seattle jira. Bulchiinsii magaalaa Sea Tac akka jecha Taakkalaatti rakkoo hiyyeessaa hin akka dansaa hin dubatuuf. Namii asi jiraatu harka 60 oli nama biyya ormaati.Akka Taakkalaan jedhetti jarii kun mana marii bulchiinsa magaalaa keessaa bakka bu’aa hin qabu. “Fedhii ummataa dursuuf hojjadha.” Duula filannoo ji’a 6 itti qabsaahetti Taakklaan Taakkalaan Sea Tac keessaa manneen kuma 17 caala irra deemee akka ummatii bahee isa filatu kadhate. “Nama 300 nu gargaaraa bahe.” Sea Tac koree bulchiinsaa 7 qabdi amma barumca nama afurii irratti dorgoman. Hujii koreen bulchiinsa magaalaa Taakkeleen faatii ganna afuriif filaman.Namii yaada biyyaan bulchu qabannaan jabaatee bahee dorgomuu male ykn ammoo nama amansiifachuu male jedha Dorgommii tana irratti doolara kuma 50 caaaa walti qabate.Ganna lamaan dhufaatti Taakkeleen akka baqataan Afrikaa, ijoolleen Oromoo biiroo mootummaa Amerikaa hedduu keessaa mullatan arguu fedha jedha. Sea Tac lafa diqqayyoo akka henna bara 2017tti namii kuma 20 caalu keessa jriaatu. Gadaa Oromoo ta keessatti guddate,barnoota baratee fi qalbii Waaqii kenneen walti daratee “warra na filatee seeraan bulchee agarsiisa jedhee waadaa galeef.”


Hookkara Yunivarsitii Waldiyaatti Geggeessame Balaaleffachuun Hiriirri Mormii fi Lagannaan Nyaataa Geggeessame

Ajjeechaa barattoota oromoo yunivarsiitii Waldiyaatti rawwatame balaaleffachuf yunivasiitiwwanii fi manneen barnootaa adda addaa Oromiyaa keessatti argaman keessatti hirriri nagaa fi lagannaan nyataa karaa nagaan geggeessame, jedha Biiroon bulchiinsa fi Nageenyaa Oromiyaa. Barattoonnii Yunivarsitiilee fi Manneen barnootaa Oromiyaa keessaa mormii isaanii haala naga-qabeessaan geggeeffachuun galateeffatan, Itti-aanaa Hoogganaan Biirichaa, Koloneel Abbabaa Garasuu. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Haalli Yunivarsitii Waldiyaa Keessa Amma Iyyu Hin Tasgabboofne: Barattoota

Yunivarsitii Waldiyaa keessatti Sambata darbee jechuun Onkolooleessa 9 bara 2019 galgala rakkoo nageenyaa uumameen Lubbbuun barattoota oromoo lama darbuu fi kanneen biroon 15 ta’an madaa’uu barattonni ibsanii jiru. Barattonni Wiixata har’a akka jedhanti sodaa keessa akka jiranii fi tsagabiin kan hin argamnee ta’u dubbatan.Kana malees barnootii addaan cite akka jiru dubbatan. Daayreekteerri Waajiira Komunikeeshinii Yunivarsitii Waldiyaa Obbo Tafarraa Asnaaqe akka jedhanti namoonni shakkaman 13 to’annaa seeraa jala ooluu isaanii fi kaleessaa qabdee tasagabii fi nagaan argamuu sabaa himaa mootummaa naannoo Amaaraaf ibsuu isaanii waabeefachuun Teleeviziyoonni mootumma Itiyoophiyaa gabaasee jira. Barattonni humnootii nageenyaan ukkaamfamanii fudhataman oduun jedhu soba ta’u itti gaafatamaan qajeelfama Polisii godina walloo kaabaa Komaandar Haabtaamuu Sisaay ibsanii jiru. Rakkoo uumamee dhabamsisuun deemsa barnootaa akka itti fufuu gochuuf hojjatamaa kan jiru ta’u kan ibsan immo qondaala dame barnootaa ykn Akaadaamii Obbo Saamuu’eel Nigaatee ibsanii jiru. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Yunivarsitii Waldiyaa Keessatti Haleellaa Raawwatameen Lubbuun Barattoota Lamaa Darbuun Mirkanaa’e

Sambata kaleessaa jechuun Sadaasa 09 galgala Yuniversitii Waldiyaa keessatti balaa uumameen lubbuun barattoota lamaa darbuu Yuniversitichi poolisii fi barattoonni akkasumas mootummaan naannoo Oromiyaa mirkaneessee jira. Barattoota Yunivarsitii Waldiyaa kannee nuti dubbisne keessaa barataan tokko akka nuuf ibsetti barataan tokko gamoo irraa darbamee du’e, isa kaan immoo reebanii ajjeesan jedha. Itti gaafatamaan qajeelcha poolisii godina Dessee kaabaa komaander Habtaasmuu Siisaay VOAf akka ibsanitti walitti bu’iinsa yeroo gabaabaaf tureen jeequmsi ka’e, battala tasgabaa’e jedhanii lubbuun barattoota lamaa darbuu amanan. Mootummaan naannoo Oromiyaas gama isaan haleellaa barattoota irratti raawwatameen lubbuun barattoota keenyaa darbeera, kanneen badii dalagan irratti mootumman Federaalaa ka naannoo Amaaraa waliin hojjechuun murtiitti ni dhiyeessa jedhan. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Masrii, Sudaan fi Itiyoophiyaan Marii Dhimma Falmisiisaa Hidha Laga Abbayaa Amajjii Dhufutti Fixachuuf Walii Galan

Ministeeronni dhimma alaa Masrii, Itiyoophiyaa fi Sudaan torban kana Waashingtiten keessatti erga wal arganii booda Amajjii dhufu dhimma falmisiisaa hidha laga Abbayaa irratti walii galuuf cicha qaban isaniiru. Wal ga’ii sana dura ministeeronni kun prezidaant Donaald Traamp waliin Whaayit Haawusitti wal arganii jiran. Traamp erga prezidaantiin Masrii Abdel Fattaa El Siiisii jaarsummaan jidduu akka seenanii gaafatanii booda dhimma kana irraa fedhii qabaachuu ibsanii jiru. No media source currently available


Uummata Godina Sidaamaa Galmeessuun Itti Fufee Jira

Godiina Sidaamaa keessatti kanneen galma’anii kaardii sagalee ittiin kennan fudhatan mirga Demokraasii heeraan kennameef hojii irra oolchuuf jiru jechuun dura teessuun bordii filannoo Itiyoophiyaa aaddee Birtukaan Midhaksaa oduu gabaastotaaf ibsanii jiru. Godiina Sidaamaa keessa waaltaan hojii galmeessuu fi sagalee itti kennan 15 akka jiru tokkoon tokkoon buufata kanaa aanaalee 2 ykn 3 kan qaban ta’u ibsan. Humnootiin nageenya kabajsiisan waltaalee akkasii irra meetra 200 fagaatanii akka jiran garu yeroo wirtuleen cufaman eegumsaaf akkasumas rakkoon uumamee akka seenaniif yoo gaafataman kan seenan ta’u aaddee Burtukaan dubbatanii jiru. Jiraattonnii fi rawwachiiftonni filmaata maal jedhu? Gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa No media source currently available


Lammii Jarmanii Oromiyaa Bakka Gara Garaatti Tajaajila Fayyaa Tola-Ooltummaan Kennitu

Kiristel Arnes jedhamti. Ogeettii Fayyaa waggoota hedduu dura biyya Jarmanii irraa gara Itiyoophiyaa deemtee, Godina Iluu Abbaaboor, Wallagga Lixaa fi Shawaa Lixaa keessatti namoota dhibee Toonnoo yokaan Dhiita Miillaa qaban gargaaraa jirtu. Afaan Oromoollee qajeelchitee dubbatti. Gaaffii fi deebii Afaan Oromootiin waliin geggeessine : Kutaa 1ffaa: No media source currently available Kutaa 2ffaa: No media source currently available


Sabaa-himaalee Yeroo Walitti-bu’insa Gabaasan Nageenyaa Iddoo Kennuu fi Eeggannoon Hojjechuu Qabu, Jedhu Hayyoonni

Sabaa-himaaleen yeroo walitti-bu'iinsa gabaasan nagaaf dursa kennuu qabu, jedhu hayyoonni Komiyunikeeshinii. Qaamotni gama kaminuu jiran yaadni isaanii tamsaasa miidiyaa keessatti fudhatamuu mirkaneeffachuu akka qaban dubbatu. Haala itti fayyadama miidiyaa hawaasaa irrattis eeggannoon godhamuu akka qabu hubachiisanii jiran. Naakoor Malkaatu haasofsiise. No media source currently available


"Itiyoophiyaa Keessatti Gaheen Dargaggootaa Ol’aanaa Ta'uun Isaa Beekamuu Qaba"

Dargaggoonni fi Shaamaran Raadiyoon Sagalee Ameerikaa haasofsiise Itiyoophiyaa keessatti gaheen dargaggootaa ol’aanaa ta'uun isaa beekamuu akka qabu hubachiisan. Rakkoolle yeroo adda addatti ka'aaniif furmaata waaraa fiduun yoo barbaadame, carraa hojii dargaggootaf uumuu fi gaaffiilee dargaggootan ka’an otuu deebii hin argatiin, akkuma rarra'aanitti hafaniif deebii kennuuntu barbaachisa jedhan. Kun nageenya biyyattif ulagaa duraati, ta'us dubbatu, dargaagonni kun. Gabaasa guutuu caqasaa. No media source currently available


Awwaanisii lafa Oromiyaa qarxii kuma 22,000 caalatti baafate ammaaf Harargee lamaan qubatullee godina akka akkaatti fuula deeffatee jira

No media source currently available Awwaanissii sanyii qorophuuti afaan saayinsiitiin Schistocerca gregaria.Ganna torbaan duratti Itoophiyaatti baafatee midhaan balleessee abde. Amma akka daarekterii daarekteroora Biiroo Qonnaa fi Qabeenna Uumama Oromiyaa obboo Dejenee Hirphaa jedhetti Harargee Bahaa fi Harargee Dhiyaa keessa aanaa 13 fi reera 130 keessatti argan.“Laftii oomishaa innii weerare hektaara 23, 328 taha,” Tana keessaa lafa qarxii ykn hektaara kuma 22 caalaa Awwaanisa kana xuyyuuraan,duddaa namaatiin kemikaala itti afuufanii ufi irraa ittisuutti jiran.Aarallee itti ulanii balleessuuf faluutti jira. Awwaanisii waan itti qajeele hin dhukeessa. Guyyaatit waan haga nafa ufii nyaata. Yemenii fi Somaalee gara Itoophiyaa dhfue. Gaafa dhufe ammoo Itoophiyaatti dhufee dhale. Lafa jiituu fi midhaan jiidhoo fedha. Bubbeetti fuudhee barrisaan. Bubbeen tun km 100 caalaa fuutee deemtiin. Akka obboo Dejeneen jedhetti Awwaanisii waan jiidhaa waan lagatu hin qabu. Harargeetti mishingaa akkana nyaata.Aanaa Jaarsoo fi aanaa Qarsaatti jabeessanii ufi irraa dhowwan. Awwaanisii bineensii dhiigii qabbanaahu waan taheef yoo laftii ganamaa lafati fixan. Bineensii kun akka obboo Dejeneen jedhetti amma harkaa namaatii guddoo hin bane. Dhaabii Sagalee ykn Nyaata Addunyaa FAO ammo Awwaanisii kun waan nama yaaddessaa jedha. Awwaanisii Afrikaa Bahaa irra maraa dhufa migratory pest jedhaniin. Garuma liqimsaa itti argatu mara. Awwaanisii kun Oromiyaa, Tigraay, Amaara, Soomalee,Affaar fi Dirree Dhawaa keessaa midhaan balleessuutti jiran.


Ogeeyyiin Siyaasaa fi Dhimma Nageenyaa Haala Lixaa fi Kibba Oromiyaa Maal Jedhu?

Wal dhabdeen WBO fi Mootummaa Itiyoophiyaa jidduu jiru ammas itti jira. Keessumaa lixaa fi kibba Oromiyaatti haalli kun ammas jiraattota rakkoo gara garaaf saaxilaati jira. Rakkoon nageenya kun waggaaf ka deemaa jiru yoo tahu mootummaan nagaa kabachiisuuf yoo socho’u, warri hidhate ammoo ‘tarkaanfii fudhannee’ maqaa jedhuun jiraattonni gidduutti miidhamaa jiraachuu gabaasa keenya kanaan duraan irratti gabaasaa turuun keenya ni yaadatama. No media source currently available Ogeessonni gama qorannaa dhimma nageenyaa akkasumas ka siyaasaa mootummaan rakkoo keessumaa kibbaa fi lixa Oromiyaatti jiraattotarraan balaa dhaqqabsiisaa jiru kana furmaata yoo itti hin godhin akkuma biyyaattuu rakkoo nageenyaa guddaaa keessa ‘nu’ buusaa jedhu. Kumaa Beqqelee Yuuniversitii Finfinnee Giddugala Qorannoo Nagaa fi Dhimma Nageenyaatti barataa Dooktereet Digrii waggaa afraffaati. Kumaan, Itiyoophiyaan amma akkuma biyyaatti rakkoo nageenyaa wal xaxaa keessa jirtii erga jedheen booda warri hidhatee naannoo kana keessa socho’u ummata ‘rraan gaagaa’ama geessisaa jira jedhe. Garuu mootummaan akka qaama biyya tokko keessatti seera kabachiisuu qabuutti utuu socho’uu qabuu, dabalataanis‘cehumsa biyyattiin keessa jirtu’ gaggeessas jedhamus nageenya kabachiisuu dhiisee waan xiyyeeffannoo ammaaf hin barbaachifnerratti yeroo isaa gubaa jiraa jechuun qeeqa. Kunis biyyattii keessa fedha adda addaa ka qaban humnootni hedduun waan jiraniif furmaata rakkoo kanaa ittuu wal xaxaa gochaa adeemee jedhe Kumaan. Rakkoon jiru bu’urri isaa siyaasa waan ta’eef amma keessattuu lixaa fi kibba Oromiyaatti humni jiru kamtu kam akka tahe adda baasuun rakkisaa ta’uus dubbate. Mootummaan Naannoo Oromiyaa lixaa fi kibba Oromiyaatti nageenya kabachiisuuf, darbees warra hidhatee naannoo kana keessa socho’u waliin nagaa buusuuf waan irraa eegamu raawwateeraa gaaffii jedhus Kumaan gaafatamee ture. Yeroo gaaffii kanaaf deebii kennu ‘mootummaan seera kabachiisuuf tooftaa ‘humnaa’ gargaaramuun ummata biratti muffii uumuu dubbate. Silaa akka ummata naannocha keessa jiraatuutti mootummaan wanna mara mariidhaan xumuruu qaba ture jechaan yaada qabus kaa’e. Yeroo adda addaa mootummaa fi qaamoleen maqaa WBO’n socho’an araara buusuuf walii galanus, walii galteen isaanii dhugaa fi wal amantaarratti kan hundaa’e waan hin taaneef haga yoonaa nagaan hin bu’in hafes jedhe. Hidhattoonni akka galan waamamanus, ‘mootummaan warra gale akkaataan inni itti qabe, wal amantaa silayyuu rakkoo qabu ittuu itti caalchisee araarri kun fala dhabe’ jechuun dabalee dubbate. Dhimmuma kanarratti yaada isaanii ka VOA’f kennan Dookter Solomoon Meriib. Dookter Solomoon Yuuniversitii Finfinnee Caffee Araaraa tti, Barsiisaa Saayinsii Siyaasaati. Isaanis bu’urri rakkoo kanaa ka’umsa siyaasaa qabaa erga jedhaniin booda araara siyaasa keessatti wal amantaan jiraachuu akka qabu, qaamoleen walitti araaran, ka walitti araarsanis qophii gahaa gochuu qabuu jechuun dubbatan. Rakkoon nageenyaa kun akka ogeeyyonni lameen jedhanitti, ka’umsi isaa isaa gaaffii siyaasaa kan qabuudha; kanaaf mootummaan dursa seera kabachiisuu moo gaaffii siyaasaa jiruuf deebii kennuu qabaa jechaan Dokter Solomoon gaafatamanii yoo deebisan ‘mootummaan gaaffii siyaasaa jiruufis deebii kennaa seeras ammoo kabachiisaa waan jiru wal simsiisuu qaba’ jedhan. ‘kun olaantummaa seeraa kabachiisuu, kun rakkoo siyaasaaf furmaata barbaaduu waanti jedhu hin jiru, lameenuu osoo wal hin gatin furamuu danda’uuti qaba.’ Solomoon Meriib (Dr) Barsiisaa Saayinsii Siyaasaa Yuuniversitii Finfinnee. Ogeeyyiin lameen kun rakkoo nageenyaa fi siyaasaa naannoo Oromiyaatti mullataa jiru kanaaf falli maali waan jedhuuf yaada mataa isaanii kaa’anii jiru. Kumaa Beqqelee barataan Dooktereet Digrii Giddugala Qorannoo Nagaa fi Dhimma Nageenyaa Yuuniversitii Finfinnee falli jiru ammas qaamoleen lameen waliin taa’anii mariyachuu qabu jedhu. Warri hidhatee jiru lola riphe loltootaa waan lolaa jiraniif mootummaan kana injifachuun akka hin dandaa’amne baree warri hidhatee socho’us, mootummaanis kanaan maree dhugaa taasisuu qabu jedhu. Dookter Solomoon barsiisaan saayinsii siyaasaa Yuuniversitii Finfinnees wal dubbiin qaama lameen jidduutti gaggeeffamu furmaataaf murteessaadhaa jedhan. Yoo dubbatanis ‘furmaatni rakkoo nageenyaa lixaa fi kibba Oromiyaa Finfinnee jirti’ jechaan itti gaafatamummaa mootummaarra jiru akeekan. Dabalaniis warri hidhannoon qaabsoo gaggeessu haala addunyaan keessa jirtus madaaluu akka qaban himan. Keessumaa ‘jijjiirama’ amma dhufe jedhamu kana biyyattii keessatti kan fide ummanni qabsoo akkamii gaggeessee taasisee sadarkaa kanarra akka gahe maqaa ‘WBO’n ka socho’an humnootni dhugaa siyaasaa lafa jirus quba qabaachuu qabu jedhan. Ogeessonni lameen mareen akka Gaaddisa hooggansa Oromoo dhalachuun gaarii ta’uu himanii, garuu bu’aan isaa yeroo utuu hin gubin dhiyeenyatti mullachuu qabaa jechuun akeekani. *Yaadni qophii kana keessatti ka’e Sagalee Ameerikaa bakka hin bu’u.


Innaangootti Barattoonni Wanta Hin Ammatti Hin Beekamiinin Faalamanii Dhukkubsatan Jedhama

Godinaa Wallagga Lixaa Aanaa Laaloo Assaabiitti, barattootni Mana Barumsaa Qophaa’inaa Innaangoo 45 tahan wanta maalummaan isaa hin beekamneen faalamanii dhukkubsatan jedhan, jiraataan magaalichaa. Maalummaan wanta barattoota kana faalee maali? Naakoor Malkaa barattoota dhibaman, Itti gaafatamaa Yaala Fayyaa Hospitaala Waliigalaa Gimbii fi Bulchaa Godina Wallagga Lixaa dubbisee gabaasa itti aanu ergee; caqasaa. No media source currently available


Qondaalli ABO fi Hiriyaan Isaa Torban Dabre Finfinneetti Hidhaman Mana-murtiitti Dhihaatan, Jedhu Maatiin

Barreessaa fi qondaalli ABO Obbo Daawuud Ibsaan hoogganamuu, Obbo Yaasoo Kabbabaa akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Onkoloolessa 17 bara 2012 Finfinneetti hiriyaa isaa Obbo Ifaa Gammachuu waliin humnoota mootummaan qabamuu matii fi hiriyaan isaanii dubbatanii jiran. Akka isaan jedhanitti, Obbo Yaasoo fi Obbo Ifaan mana murtii dhadacha Araadatti dhiyaataanii himanni “Abbaa Torbee leenjistu,” jedhu irratti dhihatee jira. Dhimma hidhamuu namoota kanaa irratti qaama mootummaa irraa deebii argachuuf carraaqqin goone hin milkoofne. Gabaasa guutuu armaan gaditti caqasaa. No media source currently available


Siidaan Abishee Garbaa Magaalaa Shaambuutti ijaaramuufi.

Siidaan gooticha Abishee Garbaa fi proojektiilee misoomaa maqaa isaatiin moggaafaman Godina Horroo Guduruu Wallaggaa Magaalaa Shaambuutti ijaaramuuf ka qophiitti jiramu tahuu Bulchaan Godinichaa Obbo Jabaa Addunyaa, VOAtti himanii jiran. Naakoor Malkaaa Obbo Jabaa fi maanguddoo magaalattii dubbisuun, Ambo irraa nuuf gabaase. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Proojektiin Manneen Waliin-jireenyaa Kumoota Hedduu Finfinneetti Jalqabame

Itti aanaa-kantiibaan bulchiinsa magaalaa Finfinnee Injiinar Taakkalaa Uuma ijaarsa manneen waliin jireenyaa, kuma hedduutti lakkaawamu jalqabsiisuu isaanii beeksisan. Kutaalee bulchiinsa magaalaa Finfinnee 9tti manneen 20, 504 tu ijaaramuu jalqabame, jedhan. No media source currently available


Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Lakkoobsi Namoota Hookkara Dhiheenya Kanaan Du’anii 86 Ta’uu Beeksisan

Akka labkkoobsa Itiyoophiyaatti, Onkoloolessa 12, bara 2012 irraa jalqabee, bulchiisota naannoo Oromiyaa fi Harariitti, akkasumas, magaalaa Dirre-dhawaatti walitti-bu’insawwan uumamanii fi lubbuu namoota hedduu dhume ilaalchisee, muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Dr. Abiyyi Ahimad haasawa gochuun ka kaleessaa kun ka jalqabaa tahuu isaa ti. Walitti-bu’insawwan biyyattii keessatti ka’anitti ka miidhamu lammiwwan Itiyoophiyaa mara tahuu, haala dhiheenya uumame akka fakkeenyaatti fudhachuun, ibsan – muummichi-ministaraa Abiyyi Ahimad. ”Gochaa boquu nama buusisu gidduu kana biyya keenya keessatti raaw’atameen lubbuun namoota 86 akka salphaatti darbee jira. Wanna tahe kana karaa saalaatiin yooo ilaalle, dhiirota 82 dubaroota 4 tu du’e. Sab-lammummaadhaan ennaa ilaallu immoo, lammiwwan dhalata Oromoo 50, lammiwwan dhalata Amaaraa 20, lammiwwan dhalata Gaqammoo 8, lammiwwan dhalata Silxee 2, lammii dhalata Guraagee 1, lammiwwan dhalata Adiyyaa 2, akkasumas, lammii dhalata Argobbaa 1 fi lammii Itiyoophiyaa sab-lammiin isaa adda hin baafamiin 1 tu akka malee lubbuun isaanii dabre. Amantaadhaan yoo ilaalle, Kiristaanota 40, musliimota 34, kanneen biroo fi kanneen amantaan isaanii hin beekamiin 12 tu lubbuun darbe. Nama ajjeesee fi nama ajjeesame adda-baasnee yoo ilaalle, namootni garee uummachuudhaan walitti-bu’insa taasisasaniin namoonni du’an 76 yoo tahan, humnoota naga-eegumsaatiin kanneen lubbuun isaanii dabre namoota 10. Daataa kana bifa kanaan ibsuun sababaan barbaachiseef, rakkoon tokkoo ennaa uumamu, saba-lammiin inni hin ajjeesne, saalli inni hin ajjeesne, amantiin inni hin ajjeesne kan hin jirre tahuu kana irraa barachuun kan danda’amu waan taheef,” jedhan – muummichi-ministaraa – Abiyyi Ahidmad. Mootummaan isaanii walitti-bu’insoota qabbaneessuuf hojii hojjetu, hawaasni akka gargaarus gaafatanii jiran. Midiyaalee yokaan sabaa-himaalee dabalee, gareen kamiyyuu gochaalee walitti-bu’insa hammeessan irraa akka of qusatu hubachiisan. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Jibbi Midiyaa Tokko Tokko Irraa Dubbatamaa Jiru Miira Nama Hammeessa: Abbaa Gadaa Bayyanaa Sanbatuu

Sabaa himaan ykn Midiyaan biyya keessaa tokko tokko jibbi gosa irratti qiyyaafachuun facaasaa jiran biyyatti gara hamaatti ofaa jira jechuun Doktora kabajaa kan ta’an Abba Gadaa Bayyanaa Sanbatuu ibsanii jiru. Dullii akkasii dargaggootas ta’e kanneen biroo miira keessa galchuu kan danda’u waan ta’eef mootummaan dhimmi ilaalacha itti kennuu qaba jedhan. Seera kabajsisuun dhimma mootummaa qofaaf dhiifamu otoo hin taane namnii hundi qooda fudhachuu akka qabu akkasumas obsaan waan seeraan alaa hojjatamu aangawootatti beeksisuun akka hubatan gochuu malee humnaan deebii kennuun furmaata akka hin taane ibsan. Dhaabileen siyaasaa kan Oromoos dhugaa garaa keessaa ta’een uummata isaaniif hojjachuu akka qaban kan hubachiisan Abba Gadaa Bayyaanaan gaaddiisa hogganasa Oromoo jalatti waan jalqabanii jiran fixaan baasu qabu jedhu. Gaaffii fi Deebii gaggeeffame caqasaa No media source currently available


Hidhattoonni WBO Shawaa Lixaa, Meettaa Wal-qixxeetti Humnoota Nageenyaa fi Sofeera Isaanii Ajjeesan, Jedhama

Godina Shawaa Lixaa, aanaa Meettaa Walqixxeetti, “humnoonni hidhatanii socho'an qaamota nageenyaa afurii fi konkolaachisaa Ambulaansii tokko ajjeesan” jechuun balaaleffatan itti gaafatamaan Waajjira Bulchiinsaa fi Nageenyaa aanichaa. Ajajaan Waraana Bilisummaa Oromoo zoonii Kibba Lixa Shaggar waa’ee kanaa gaafatamanii,''eeyyeen nu tu raaw’ate, waan nu sakatta'uuf nutti dhufaniif itti dhukaasne,” jedhan. No media source currently available


Gaaddisee Minkafuu, Dubree Artisitii Hojii Daldalaanis Milkoofte

Waaloo, taatoo fiilmii fi tiyaatiraa Afaan Oromoo kan tate Gaaddisee Minkafuu yeroo amma artii cinaatti hojii daldalaatti bobbaatee jirti. Waggoota lama hojii kana irra turteen kaappitaala hojii ishee kuma dhibba lamaa fi sagaltama irraa gara miliyoona sadii fi kuma dhibba lamaatti guddisuu ishee dubbatti – Gaaddiseen. Tsehaay Daamxoo tu, waa’ee muuxannoo ishee haasofsiisee gabaase. No media source currently available


Daandiin Baaburaa Jabuutii Fi Etihoophiyaa Gidduu Cufamee Ture Banamuun Gabaafame

Kaleessa, daandiin Baaburaa fi Konkolaataa Itiyoophiyaa fi Jabuutii wal-quunnamsiisu, sababaa sochii mormiitiin cufamee turuu isaa, jiraattonni VOAtti dubbatanii jiran. Waa’ee mirga abbummaa gandeen daangaa naannoo Somaalee fi naannoo Affaar irra jiranii irratti wal-dhibdee uumame irraa mormniin sun isaa dubbata – lammiin Somaalee aanaa Siitii keessa jiraatu tokko. Raayyaan ittisaa achi bobba’ee har’aa daandiilee sana banuun isaas himamee jira. Gabaasaa Habtaamuu Siyyum, Tujubee tu dhiheessa. No media source currently available


Bulchiinsa Federaalawaa Irratti Mariin Gaggeeffamee Jira

Sabaa fi sablamoota Itiyoophiyaa giddu walitti bu’iinsa jiru hambisuuf sirna federaalizmii haqanii akka teessuuma lafaatti daangeessuun barbaachisaa ta’u maanguddonnii fi hayyonni akkasumas hogganoonni paartilee siyaasaa Baahir Daar irraa dubbataniii jiru. Sirna Federaalawaa gosa irratti qiyyafatee fi danqaa isa mudatee mata duree jedhuun walgahii gaggeeffame irratti kun dubbatame. Gama kaaniin sirnii Itiyoophiyaa keessaa kan saba danuu ykn Federaalawaan sabaa fi sablammoota biyyattii beekannoo kan kenne ta’u hayyonni yunivarsitii Maqalee ibsanii jiru. Sabaa fi sablamonni afaan isaaniin akka gargaaraman eenyummaa isaaniin akka boonana sirna godhe jechuun jedhan. Rakkoo yeroo ammaa uumameef sababaan olaantummaan seeraa kabajamuu dhabaa fi bu’aan dinagdee uummataa kabajamuu dhabauu isaa ta’u dubbatu. Sirnii Federaalaa jiru sadarkaa amma jiru irraa foyya’ee sabaa fi sablammootaaf mirga foyya’aa kennuu akka qabu gaaffii


Walitti Bu''iinsa Tibbanaatin Wal-qabatee Nammoonni 407 To'annaa Jala Oolfamuun Himame

Akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti, Onkoloolessa 11 haala uumame wajjiin wal-qabatee walitti-bu’insa kakaasuutti kanneen shakkaman – namoonni 407 to’annaa jala oolfamuu Mootummaan Itiyoophiyaa beeksisee jira. Waajira Muummicha-ministaraa Itiyoophiyaatti, itti-gaafatamaan Gola Preesii – Obbo Nigusuu Xilaahuun, har’a, haala yeroo ammaa biyyattii keessatti mul’atu ilaalchisuun ibsa kennaniin kana dubbatan. Walitti-bu’insa yeroo sana uumameen lubbuun namoota 78 dhabamuu isaas himanii jiran – Obbo Nigusuu Rakkoo uumame kana furuuf carraaqqii maanguddoonni, dargaggoonnii fi qaamonni hawaasaa ka biroon godhan, jedhuufis – mootummaan galata galchee jira. Walitti-bu’insichi kan uumame, haala qabiinsa regeessa Jawaar Mohammed irratti mormii ka’e wajjiin wal-qabatee tahuu, dubbi-himtuun muummicha-ministaraa Abiyyi Ahimed, Bilenee Siyyum ibsuu isaanii, maddi oduu Rooyiters himee jira. Itiyoophiyaa keessatti, waggaa tokkoo fi walakkaa dabre keessatti, walitti-bu’insawwan akkanaa uumamanitti shakkamanii kanneen hidhaman namoota kuma 3 fi dhibba 2 fi 21 keessaa, kanneen kuma 2 tahan seeratti dhihaachuu isaanii, Obbo Nigusuu Xilaahuun, har’a waajira muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa irraa dubbatanii jiran.


Shawaa Baahaa magaalaa Moojootti eda suuqilee 60 olitti gubatee waan gubellee qorachuutt jiran

No media source currently available Masqalee Margaa dibbeessa qawweetii fi iyyanna namaa barraaqa keessa dhagahee jennaan nama hedudu waliin reebee achi gahe. Yoo jarii dhufe ibiddii akka malee guddaa. Qwwee sun waardiyaatti akka ummatii bahee ibidda dhaanfuu tokkose ummatillee gargaasaaf iyyate. Ibbdii kun akka innii jedhetti ganama gara saatii Itoophiyaa 10 qabate.Suuqileen sun bulchiinsii magaalaa Moojoo ummataa kireessee laameeraan jaaran. Yoo Masqaleen achiin bahe ibddii waan name dhaanfuu dandahuu miti. Wannii suuqilee sun keessatti gurguran haga guddaan shunkurtii,qimamii fi waan hedduu. Diqqaattullee wayaalleen keessuma jirti. Obbo Shaambel Didhaa itti gaafatamaa nagaa aanaa Mooooti. Akka innii jedhetti ibddii kun akka gabaasa waardiyaatti waan suuqii keessaa ka’e fakkaata.Elektirikiin wal tuquu hin oolu jedhan. Woma taateefuu qorachuutti jiran. Ibidda kana dhamsuuf ambulaansiin Finfinnee,Adaamaa fi warrii Mootjoo jirulleen itti wal gargaaree eegii innii saatii 1:30 caala gubate dhaamsan. M oojoon dhiyoo tana rakkoo hedduu keessaa turte akka bulchiinsii nagaa aanaa jedhetti amma laftii naguma.


Gumii Eldalloo fi Godina Booranaatti Nami 150 Hidhame’ - Jiraattota

Godinaalee Booranaa fi Gujii Bahaa keessatti rakkoo nageenyaan wal qabatee ammas jalqaba torbee kanaa namootni humna naga kabachiiftota mootummaan to’annaa jela oolfamuu jiraattonni Sagalee Ameerikaaf dubbatan. Jiraattonni godina lameenii waan hidhaa kana dubbatan akka jedhanitti keessumaa Gujii Bahaa Aanaa Gumii Eldalloo keessatti nami 150 to’annaa poolisii fi humna nageenya naannoo jela jira jedhu. No media source currently available Dabalaniis jiraataan kun,Gujii Bahaa Gumii Eldalloon ala, Godina Booranaa Aanaalee daangaarra jiran keessattis namootni hedduun to’annoo jela oolfamaa jiraachu himan. Sora Jaarsoo jiraataa Aanaa Gumii Eldallooti; dhimma humna hidhatee naannoo jiru to’achuun wal qabatee maatiin ijoolleen isaanii waan kana keessaa harka qabu jedhaman hidhamuu isaanii himee abbaan isaa jaarso Annaa nami ganna 70 wixata darbe qabamanii hidhaa jiruu jechaan dubbate. Soraan dabalee abbaan isaas tahe namootni isaani waliin to’annaa jela jiran mana murtiif hin dhiyaanne jedhe. Waan hidhamuu namootaa kana Waajjira Bulchiinsa fi Nageenya Aanaa Gumii Eldalloo obbo Abdii Kuulee gaafatamanii namootni to’annaa jela oolfaman warra saamichaa fi yakka gara garaarratti bobba’eedha jedhan. Obbo Abduun lakkoofsi namoota to’annaa jela oolaniis 150, hin gahuu jedhan, meeqa tahu gaaffii jedhu gaafannaanis ammaaf odeeffannoo guutuu akka harkaa hin qabne himanii dhiyootti garuu warri to’annaa jela jiru kun mana murteef dhiyaataa jedhan. Haala Godina Booranaa ammoo ka gaafataman Bulchaa Godinichaa Obbo Guyyoo Galgaloodha. Humni hidhatee godinicha keessa socho’u Aanaa Guchii keessatti angawoota fi humna naga kabachiiftota mootummaa torbee darbe keessa ajjeesuun wal qabatee namootni yakka kanaa fi hojii seer maleessummaa kaan keessaa harka qaban to’annaa jela oolfamaa jiraachuu dubbatu. Jiraattonni humni naga kabachiiftota mootummaa maatii warra hidhatee socho’aa jiruurra miidhaa dhaqqabsiisaa jira jedhanii yoo himatan bulchaan godina booranaa Obbo Guyyo garuu yakka tokko malee nami to’annaa jela oole hin jiru jedhan. Dhimma jiraattonni mootummaan namoota naannoo hidhannaa hin qabne warra hidhate akka loluuf ergaa jiraa jedhus, sun dhugaa miti jechaan deebii kennanii jiru.


Hiriira Mormii Magaalaa Adaamaa Sana Booda Rakkoon Mudate Guddaa Ture : Angawaa Magaalaa

Magaalaa Adaamaa Keessatti walitti bu’iinsa uuamamee keessaa kanneen harka qaban hojiin to’annaa jala oolchuu itti fufee kan jiru ta’u Obbo Birruu Dagafaa qindeessaa garee Midiyaa fi yaada uummataa magaalaa Adaamaa ibsanii jiru.Gocha Jawaar Mohammed irratti raawwatame jedhan mormuun hiriira ba’amee sana booda walitti bu’iinsi kun dhaqqabe jedhan. Lakkobsa namoota walitti bu’iinsa uumameen ajjeefamanii 16 ta’uu fi kanneen badii dhaqqabe waliin hidhata qabaachuun shakkamanii hanga ammaatti namnii 98 to’annaa jala ooluu Obbo Birruun ibsanii jiru.Hojiin shakkamtoota to’annaa jala oolchuun kun kan itti fufuu ta’u hubachisanii Jiran. Kokolaataa fi qabeenyii adda addaa kan gubaman ta’uus waldaan kristaanaa gubatee akka hin jirre ibsa. Naannoo uummaanni Harargee irra dhufan qubataniitti Masjiida jiru irra midhaan dhaqqabu dubbatan. Gaaffii fi Deebii Gaggeeffame Caqasaa No media source currently available


Rakkoolee Oromiyaa Keessaa fi Furmaata Isaanii Hayyoonni Akkamitti Ibsan?

Rakkooleen tibba kana Oromiyaa keessatti mumul’atan sababaa gaaffileen uummataa hin deebineef, fedhiiwwan wal hin simanneef, akkasumas, qaawwan hojii naga-eegumsaa keessa jiruuf akka tahe – kanneen dhimmicha xiinxalan - Barsiisonni Gaazexessummaa fi Siyaasaa Yunivarsiitii Amboo fi Wallaggaa dubbatanii jiran. Rakkoolee wal fakkaatan ka biroon akka hin uumamneef waan godhamuu qaba jedhanis himanii jiran. Guutummaa isaa caqasaa No media source currently available


Meeshaaleen Ijaarsa Daandii Biliyoona Tokkoo Olitti Tilaamu Shawaa Kaabaa Keessatti Barbadeessame, Jedhama

Godiina Shawaa kaabaa naannawa Marhaa-Beetee jedhamu, magaalaa Alam-katamaa keessatti meeshaaleen ijarsaa daandiif oolan guubachuun himamee jira. Meeshaaleen gubatan kan dhaabbata ijarsaa Gamshuu Bayyanaa yoo ta'u, walumaa-galatti qabeenyaan barbada'ee birri billiyoona 1.2 ol ta’uu Obbo Gamshuun dubbatanii, kanneen tilmaamni isaanii hin beekamnellee ni jiru, jedhu. Qabeenyaan dhaabbatichaa barbadaa’uu dhugaa ta’uu ka dubbate – Waajirri Koomiyunikeeshinii Shawaa Kaabaa – “Qaamni badii kana raaw’ate qoratamaa jira,” jedha. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Nageenya Uummataa Eegsisuun Itti Gaafatama Mootummaati: Abbotii Amantii

Mootummaan Itiyoophiyaa biyyatti keessatti olaantummaa seeraa kabajsisuun nageenya uummataa eegsisuuf itti gaafatama irra jiru hojii irra olchuu qaba jechuun “Gumiin Dhaabbattottota Amantii kan Itiyoophiyaa” kaleessa hubachisee jira. Biyyatti naannoo tokko tokkotti, keessumaa Oromiyaa keessatti torban dabre tasgabIi dhabinsaa fi walitti bu’iinsa uumame ilaalchisuun ibsa kana kenne - gumichi. Abbotiin amantii kaleessa ibsa baasan kun walitti bu’iinsa uumameen kanneen lubbuu ofii dhabaniif gadda guddaa itti dhaga’ame ibsuun firaaf fi maatiif jajjabina hawwanii jiru. Jeequmsaa fi tasgabii dhabiinsa kanneen kakaasan seera duratti akka dhiyaatan hawaasnis keessumaa dargaggonni seeraaf buluu akka qaban hubachiisan. Itti gaafatamtoota sadarkaa Fedeeraalaa fi naannoo giddutti wanni muddamsa fakkaatuu fi mul’ataa jiru nagaa fi guddinaa biyyaf bu’aa waan hin qabneef jecha sadarkaa guutuu biyyaatti walta’iinsa jajjabeesuuf jecha walii wajjiin hojjachuu akka qaban gaafatan. Abboota amantii ibsa kana kennuutti hirmaatan keessaa Prezidaantii Gamtaa Waldoota warra wangeelaa Itiyoophiyaa - Pastor TsaadiQuu Abdoo hogganaan mana marii dhimma Islaamaa Oromiyaa akkasumas miseensa Ulamaa’oota Federaalaa kan ta’an Sheek Hajjii Ibraahim Tufa waliin gaaffii fi deebii gaggeeffame Caqasaa. No media source currently available


Abbootin amantii Itoophiyaa rakkoo Itoophiyaan keessa jirtu furuuf akka mootummaa federaalaa fi naannoo waliin hojjatan gaafatan

Korii abbootii Finfinnee kun akka Itoophiyaatti olaantummaa seeraa jabaattee laftii nagaa taatu fedhan. Koriin kun kun nagaa dhabiitii torbaan dabre Itoophiyaa keessattu naannoo Oromiyaatti mullate irratti ibsa baase. Akka abbootiin amantii jedhanitti wannii nagaa nama dhowwuutti jiraa fi lubbuu balleessuutti jiraa wanjala namii amantii tokolleen itti callisuu hin malle. Akka jecha Paatiriyaarkii Ortodoksii Itoophiyaa Abune Maatiyaasitti hujiin mootummaa ummata isaa ila tokkoon laalu. Pirezidaantiin mana marii musliimaa Itoophiyaa Muftii Haaji Uumer warrii nagaa eegullee nagaa biyya eeguuf itti gaafatama qaba. Pirezidaantiin kirstaanaa Qaalee Hiywotii Itoophiyaa Doktor Iyyaasuu Eeliyaas mootummaan qaraayyuu adoo rakkoon harkaa nama hin baanee tohachuu male jedhe. Fulaa bu’aan kaatolikii Itoophiyaa Teshoomee Fiqruu warrii rakkoo fi wal dhaba biyya keessatti dhalu hujii tana dhiisuu male. Pirezidaantiin waldaa manneen amantii wongela Itoophiyaa paaster Tsadiquu Abdoo warrii manneen amantii miidhuu hujii hin fakkaanne hojjate jedhe. Akka abbootiin amantii jedhanitti wal dhabii naannolee fi federaalaa jiduutti deemuutti jiru egeree biyyaatiifuu faaydaa hin qabuu waliin hojjadhaa jedhanii dhaaman. Hawaasii Itoophiyaa WDC fi naannoo isii jiraatulleen Ministera Haajaa Alaa Amreikaa fuul duratti bahee akka mootummaan nagaa lafaa eegu gaafatan. Tana maleellee akka Amerikaan lammiilee isii achi jiranilleen 'tasgabbaahaa' jettu gaafatan.


Hojigeggeessaa Itiyoo-Telekoom Naannoo Oromiyaa Gama Lixaa Eenyu Tu Ajjeese?

Hoji-geggeessaan Itiyoo-Telekoom, naannoo Oromiyaa gama Lixaa Obbo Gammachiis Taaddasa, dheengadda Qaama ammaaf eenyumaman isaa hin beekamiiniin, magaalaa Naqamtee keessatti ajjeefamuu waajirri Poolisii magaalichaa beeksisee jira. Dhimma ajjeechaa isaaniin wal qabatee namootni lama to’atamanii qoratamaa akka jiranis himamee jira. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Walitti bu’iinsi Godina Arsii Lixaa Keessa Ture Amantiitti Hidhata Hin Qabu: Bulchaa Godinaa

Godina Arsii Lixaa keessa ka jiran magaalaalee lama dabalatee aanoota 15 keessatti hiriira gaggeeffamee tureen wal qabatee walitti bu’iinsi dhaqqabe iddoo 3 qofatti ta’uu bulchaa godinaa kan ta’an Obbo Dastaa Nageessoo ibsanii jiru. Iddoon saden kun magaalaa Arsii Nagallee, Kofalee fi Dodolaa ta’uuu ibsan. Arsii Nagallee keessatti namni tokko Kofalee keessatti namni 2 du’u ibsanii magaalaa Dodolaa keessatti lubbuun namaa darbuu bira taree qabeenyaan gubachuu ibsan. Iddoo sadeentti waldaan Kristaanaas ta’e Masjiidi gubate gonkumaa hin jiru jedhanii kanneen lubbuu keenyaaf sodaanna jedhan dheessanii waldaa kristaanaa magaalaa Dodolaa tokko keessa buufatanii akka jiran dubbatan. Isaaniif gargaarsa gochuuf tattaafiin godhamaa jiraachu akasumas abbootii amantii, maanguddootaa fi jiraattoota giddutti mariin amma gaggeeffamaa jiraachuu fi wal hubannaa irra ga’amaa akka jiru ibsan bulchaan godinaa Arsii Lixaa Obbo Dastaa Nageessoo. Gama kaaniin Hospitaala walii-galaa Dodolaaf Meedikal Daayrekteera kan ta’an Dr. Tolaa Biyoo Tufaa akka jedhantti yeroo walitti bu’iinsi uumamee ture sanatti namoonni 56 gara hospitaalaa fidaman jedhanii hundi isaanii madaa’anii ta’uu ibsan. Isaan kana keessaa 20 kan ta’an rasaasaan kan rukutaman warri hafan ulee fi dhagaan kan midhamanii dhiigaa turan ta’uu ibsan. Warra kana keessaa yaalii sadarkaa olaanaaf gara Hospitaala Shaashamannee fi Hawaasaatti kan ergaman 4 ta’uu ibsan. Kanneen ergaman kana keessaa 3 akkasumas kanneen hospitaala Dodolaa seenan keessaa namni 5 waluumaagalatti nami 8 lubbuun darbuu Dr. Tolaan hubachisanii jiru. Gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa No media source currently available


Mariin  Haala Egeree Oromootti Fuuleffate Finfinneetti Geggeessame

Mariin halaa egeree Oromoo fi biyyaatti irratti xiyyeeffate magaalaa Finfinneetti kalessa deemsisamee jira. Muuummichi-ministaraa Abiyya Ahimed, prezidaantiin Oromiyaa Obbo Shimellis Abdiisaa fi Ministarri Ittisaa Itiyoophiyaa Obbo Lammaa Magarsaa ka marichatti hirmaatan yoo tahu maanguddoonnii fi bakka-bu’oonni hawaasaas marii argamanii jiran. Namoonni marichatti hirmaatan, “kan hirmattoonni dhagahuuf deeman fi kan motummaan itti mari'achuuf waamee adda adda,” jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Mootummaa fi WBOn Ajjeechaalee Wallgga Lixaa Keessatti Raaw’tamaniif Quba Walitti-qabaa Jiran

Qaamni hidhatee bosona keessa socho’u qondaalota mootummaa qanaa Laaloo Asaabii lamaa fi namoota nagaa eegumsaaf bahan lama ajjeese, jechuun Bulchaan Godina Wallagga Lixaa Dubbatan. Aanaadhuma kanatti, hojjetaa waajjira barnootaa kan tahan obbo Asmaraa Tafarii jedhaman humnoonni mootummaa torban darbe ajjeesan, jechuun maatii keessaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himaniiru. Godinichuma, aanaa Qondaalaattis humnooti hidhatanii socho’an namoota ajjeesan jechuun kan bulchaan aanichaa komatan. Ajajaan Muraasa WBO naannoo sana socho’uu “gochaa kana hin raaw’anne” jedhu. Caqasaa. No media source currently available


Nagaan Akka Bu’uuf Hunduu Marii Gaggeeffamuutti Hirmaachuu Qaba

Paartiin Kongreesii Federaalawaa Oromoo haala yeroo irratti turban ibsa baasee jira. Ibsa kana kan ilaaleen itti aanaa dura ta’aa Partichaa ka ta’an Obbo Mulaatuu Gammachuu waliin gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Odugabaasaan VOA Muktaar Jamaal Waa’ee Haleellaa Irratti Raaw’atamee Maal Jedha?

Odugabaasaan Raadiyoo Sagalee Ameerikaa, Muktaar Jamaal, Jimaata har’aa ganama akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti gara sa’atii sadiitti magaalaa Adaamaa keessatti otuu hojii isaa irra jiru gurmuu namooa hookkara uumaniin haleellaan irratti raaw’atamee miidhamuu isaa gabaasnee turre. Mutaar bakka reebamee kufe irraa kaasamee, gara Hospitaala Waliigalaa Adaamaatti ergamee wal’aansa fayyaa argataa jira. Hidhii isaa fi mataa isaa irra miidhaa dhaqqabeef wal’aansi baqaqsanii hodhuu argachuu isaa Muktaar ofumaa nutti himee jira. Hospitaala Waliigalaa Adaamaatti bilbillee gaaffii fi deebii waliin taasisne caqasaa. No media source currently available


Magaalaan Amboo Tasgabboofte, Jedhu Kantiibaan Magaalattii

Magaalaan Amboo gara tasgabbiitti deebi’aa jiraachuu fi daandiin banamee sochiin eegaluu Kantiibaan magaalattii VOAf ibsanii jiran. Garuu lubbuu darbee fi qabeenya manca’eef gadduu isaanii dubbatu, Kantiiibichi obbo Tarrafa Badhaadhaa. Hojigeggeessaan Hospitaala Waliigalaa Amboo obbo Dabbabaa Faxxanaa walitti bu’iinsa guyyoota lamaan darbe uumameen namootni 5 du’uu fi 20 madaa’uu beeksisanii jiran. Gabaasaa Ambo irraa ergame caqasaa. No media source currently available


Odu-gabaasaan Sagalee Ameerikaa, Muktaar Jamaal, Adaamaatti namoota hookkara kaasaniin haleelamee miidhaan irra gahee jira

Odugabaasaan Sagalee Ameerikaa, Muktaar Jamaal, Adaamaatti har’a ganama hojjaarra otuu jiruu namoota hookkara kaasaniin haleelamee miidhaan irra gahee jira. Muktaar rakkoo nageenyaa magaalaa Adaamaatti mudate irratti gabaasaa qopheessuuf otuu hordofaa jiruu rukkutame, jedha obboleessi isaa Adnaan Mohaammed. Haala itti Muktaar manaa bahee rukutame yoo ibsus, “manaa bahee utuu sagantaa wayii waraabaa jiruu reeffa namaa karaarratti arge. Otuu waan arge sana viidiyoo waraabaa jiru warri hookkara kaasan sun waan gareen taa’anii argaa turaniif dhufanii dhagaadhaan rukutan,” jedhe. Hiriyootni isa bira turan kanneen biroon akka jedhanitti Muktaar namoota hookkara kaasan 20 caalaniin dhagaa fi uleedhaan tumame. Haleellaa kanaan mataa isaa bakka sadii, hidhii, dugdaa fi miila isaarra miidhaan gahuu dubbatu. Odugabaasaan VOA, Muktaar Jamaal irratti yeroo haleellaan kun raaw’atametti miseensonni Raayyaa Ittisa Biyyaa akka dhiheenya irra turan dubbate – Obboleessi Muktaar, Adinaan Mohaammed. “Humnonni naga-eegumsaa gaazzexeessaa ta’uu isaa eega baranii booda isa baraaran,” ka jedhe. Warri balaa geessise bilbila Muktaar harkaa qabu akkasumas meeshaa inni ittiin odeeffannoo gabaasaa waraabbataa ture harkaa saamanii akka baqatan kanneen dubbatan, hiriyyoonni Muktaar, “Miseensonni Raayyaa Ittisa Biyyaa dhiyeenya turan reebicharraa isa oolchan malee, warra miidhaa isa irraan to’annaa jala hin oolchine jedhe. Yeroo ammaa kanatti Muktaar hospitaala magalaa Adaamaa jiru keessatti wal’aansa baqaqsanii hodhuu fudhataa jira. No media source currently available


Harargee Bahaa Awwadaayitti warrii hiriira bahe yaamicha Jawaar Mohaammediif jedhee karaa cufame bane

No media source currently available Eegii daarketera Omn fi qabsaasaa mirga namaa Jawaar Mohaammed wannii ‘lubbuu sodaachise’ manatti itti dhufte asi Oromiyaa keessatti namii hiriira bahee deeggarsa isaaf qabu agarsiisuutti jira. Oromiyaa keessaa nama kuma hedduutti karaatti yaa’eef waan balaa itti dhfue jedhan kana falmeef. Mana isaallee ijoollee kahimaatti warra isa eegu gargaaree lafa eeguufiitti jira. Fulaa hedduutti karaan gamuma cufaan cufamee namii walti yaa’uu dadhabe. Eegii Jawaar “qabbanaahaa” jedhee ummatatti dhaamatee asi amma karaalleen banamuutti jira. Harargee Bahaa magaala Awwadaay keessatti hardhaa fi kaleellee nama kuma hedduutti tanatti dallanee goommaa karaa irratit gubee,dhagaa,jirmaa fi waan hedduu karaa irratti guuree karaa cufee hiriira bahe. Akka bulchaan Awwadaay, Jaffaar Mohaammed jedhetti namii hardhallee hiriira irra oole. Nagumaan galellee. Hiriira guyyaa dheengaddaa irratti ammo nama hedduu hiriira irratti ijjeesan jedhan keessaa tokko gurbaa ganna 19 Araarsoo Bakar Ibroo. Isallee akka bulchiinsaa fi maatiin jedhetti rasaasa waraana mootummaatti ijjeese. Madooleelleen hedduu. Ummatii “Aggaamiin isatti aggaamame aggaammii oromoo irratti aggaame jedhee isa deeggaruuf hiriira bahe.” Warrii lafaa Araarsoo awwaalatee hardhallee hiriira fixate jennaan karaa cufamellee galgala gara saatii 10 bane. Akka bulchaan Awwadaay jedhetti ummatii gorsa obboo Jawaar,abbootii siyaasaa fi abbootii amantii fudhatee Karaa bane. Karaan baname kun Awwadaayii haga Haroo-Maayaa, Awwadaayi fi Harari fi daandii magaala keessa jirtu.


Hiriira Mormii Ambootti Guyyaa 2ffaaf Geggeeffameen Lubbuun Namaa Darbe Jedhame.

Hiriira Ambotti Geggeessame Irratti Haga Ammaa Namoota Sadii Tu Du’e Hiriirri Mormii Ambootti har’allee guyyaa lammaffaaf itti fufee, lubbuu namaa galaafate, jechuun hiriirtota keessaa VOAtti himanii jiran. No media source currently available Kaleessa galgala lubbuun namoota sadii dabruu fi har’a ammoo namootni kudhan madaa’anii hospitaala seenuu dubbatan, hiriirtonni kun. Hiriira mormii kanarratti miidhaa namaa fi qabeenya irra gahe qorataa jirra – jedhan, Kantiibaan magaalattii. Nagaan akka bu’us waamicha dhiyeessanii jiru. Gabaasaa guutuu caqasaa.


Oromiyaa Keessatti Tasgabiin Akka Bu’u Gaafatamee Jira

Hogganoonni Gaaddisa Hoggansa Oromoo, abbootiin amantii fi maanguddonni haala Oromiyaa keessa yeroo ammaa jiru kan ilaaleen har’a ibsa kennanii jiru. Ibsii kunis Oromiyaa keessatti mormiin guyyaaa lamaaf gaggeeffamee keessatti tasgabbiin akka bu'u akkasumas ummannis jireenya isaatti idileetti akka deebi'u waamicha dabarsee jira. Ummanni Oromoo nageenya naannoo fi saboota isa waliin jiraatanii akka tiksu gaafatamee jira. Oromoon hiriira gaggeessu akkuma isa kan irrechaa sana karaa nagaan gaggeessuun addunyaaf fakkeenya ta’u qaba jedhan Qasiis Balaay. Rakkoo uumamee kana furuuf carraaqqii ta’e kan ilaaleen Qasiis Balaay Makonnen ibsa kennanii jiru. Gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Dodola Keessatti Hiriira Mormii Geggeessame Irratti Lubbuun Namaa Badee Manneen Gubachuutu Gabaasame

Arsii Lixaa keessatti kaleessaa qabee walitti bu’iinsa magaalaa Dodolaa keessatti uumameen namoonni afur ennaa ajjeefaman 40 ol yoo madaa’an, manneen jireenyaa lakkoobsi isaanii hin beekamne gubachuu jiraattonnii fi poolisiin magaalattii ibsaniiru. Jiraattota magaalattii keessaa namoonni VOAf ibsan mana sagadaa Kidanemiret jedhamu keessa dahatanii kan jiran ta’uu isaaniif manneen kun hanga ammaa manneen jireenyaa gubataa jiraachuu fi manni sagadaas gubachuu dubbataniiru. Itti gaafatamaan waajjira adeemsa hojii naga eegsisuu magaalaa Dodolaa saajin Hajii VOAf akka ibsanitti walitti bu’iinsi sun kan ka’e dargaggoonni Oromoo deggersa Jawar Mohammediif qaban ibsatanii deebi’aa utuu jiranii ijoollee Amaaraa fi Oromoo gidduutti sababaa hin beekaminiin walitti bu’iinsa uumameen ta’uu ibsaniiru. Manniin gubataa turan, haala jirus hookkara bittinneessaa waliin ta’uu dhaan qabbaneessuu yaallee jirra, lubbuun namootaas darbuu mirkaneessaniiru.


Mormii Oromiyaa Keessatti Geggeessame Irratti Lubbuu Nama Hedduutu Bade

Guyyaa kaleessaa deggertoonni Jawaar Mohamed kumaan laka’aman magaalaalee Oromiyaa keessatti hiriira mormii geggeessanii jiru. Har’a mormiin kun itti fufuee bifa walitti bu’iinsa gosaa fi amantii qabaachuun gabaasamee jira. Hanga ammaatti magaalaalee Oromiyaa adda addaa keessaa yoo xiqqaate namoonni 16 du’uun illee gabaasamee jira.


Hiriira deeggarsa Jawaar Mohaammadiif Awwadaayii fi Dirree Dawaatti bahan irratti nama ijjeesan hedduutti madaa'e Calanqoo nagumaan bahan

No media source currently available Akka warrii lafaa jedhetti warrii Calanqoo “Jawaar goota keenna jechaa hiriira bahe. Hiriirallee nagumaan bahee galellee. Warri Dirree Dawaalleen deeggarsa Jawaariif qabu agarsiisuuf ganumaan hiriiratti yaa’e. Akka itti aanaa bulchaan Dirree Dawaa, Kadir Jawaar jedhetti bulchiinsii isaanii akka nama tokko hiririra kana irratti ijjeesan dhagahee qulqulleefachuutti jiran. Namii madaahelleen hinuma jira. Tana maleellee akka bulchiinsii jedhetti warrii hiriira kana jala qabeenna namaa balleessuu fedhullee tanuma jala dhufe. “Nama afuritti madaahee sadii dhiiraa tokko ammoo dhalaa.” Awwadaay Hiriira warrii lafaa nama kuma hedduutti baaddiyaallee itti dhufee Awwadaayitti bahan jedhan irratti gurbaa ganna 19 Araarsoo Bakar Iboroo ijjeesan. Akka obboleessii isaa Mohamed Bakar Ibroo jedhetti obboleessa isaa diqqaa waraana mootummaatti ijjeese.Isa qofaa mitii nama haga jaha dhibiitti harka waraana Itoophiyaatti lubbuu dhabee jedhe. Bulchaan Awwadaay Jaffar Mohammed gurbaan ganna 19 rasaasa waraanii mootummaa tokkoseen ijjeefamuun ya mirkanse. Gurbaa kana yaa jarii hiriiree naannoo Harerii gahe achitti itti dhukaasan.Bulchiinsii isaaniilleen ijjeechaa tana qorachuutti jiraa jedha. Yoo obbo Jaffaar hospitaala madoolee tana itti akiman Hiywot Faanaa dhaqellee ambulaansii gara garaa hospitaalaati yaahuutti jira. Obboleesisi gurbaa ijjeesanii ammoo yoo obboleessa isaa wallaansaaf Hiywot Faanaa geessa nama achitti du’e torba tahui fi madoolee hedduu arge jedhe. Tana bulchiinsa irraa qulqulleeffachuuf jedhee nuu hin taane.


Deggersa Jawaar Mohaammadiif Hiriira Ambotti Geggeessame Irratti Walitti-bu’insi Uumamee Jira

Kaleessa halkan eegdota falmaa mirga namummaa Jawar Mahaammad humnaan kaasuf yaalii godhame ni mormina, jechuudhaan har’a hiriirri mormii Magaalaa Ambootti deemsisamee jira. No media source currently available Hiriiricha irratti walitti bu’iinsa poolisii fi dargaggoota jidduutti uumameen dargaggootni sadii madaa’anii yaalamaa jiru jedhama. Dhimma kanarratti anga’oota mootummaa irraa deebii argachuuf yaaliin godhe hin milkoofne, jedha Naakoor Malkaa Ambo irraa.


Taateen Halkan Naannoo Manakootti Raawwate Nageenya Kootti Fuuleffate: Jawaar Mohaammad

Rakkoo nageenyaa Jawaar Mohaammad mudate, jedhan mormuudhaan dargaggonii lakkofsaan heddu ta'an mana Jawaara marsanii buluu dubbatu. Wanni raaw’atame sun rakkoo isa irratti uumuutti ka fuulleffate ta’uu VOAtti himee jira. Polisiin Federaala garuu gochaan nageenya Jawaariif sodaachisu waan hojjatame hin jiru jedha. No media source currently available


Gochii Rawwatame Dogoggora: Obbo Shimallis Abdisaa

Gochii Jawaar Mohammed irratti halkan kaleessaa gaggeffame sun Dogoggora ta’u Itti aanaan prezidaantiin Bulchiinsa naannoo Oromiyaa Obbo Shimallis Abdisaa sabaa himaa mootummaaf ibsanii jiru. Dogoggora kana eenyu akka raawwate maaliif galgalaan gochuun akka barbaachise qoratamee tarkaanfiin fudhatama jedhan.Haala har’a uumameen kanneen lubbuu ofii dhabaniif mootummman naannoo oromiyaa gaddi itti dhaga’amuu ibsanii hiriira har’a gaggeeffameen Oromiyaa dirree walitti bu’iinsaa gochuuf humnootiin barbaadan gocha safuu hin qabnee fi bifa amantii fi gosaa akka qabaatu taasisan jedhan. Rakkoo mudachuu malauu hubachuun mootummaan Jawaariifis ta’e namoota alaa irraa biyya seenaniif eegumsa kan godhu ta’ukan ibsan Obbo Shimallis gochii gaddisiisan har’a rawwatamu ibsan. Maanguddoota biyyaa fi abbotiin amantii dhimmi kana tasgabeessuuf qooda fudhataniifis galateeffatanii jiru. Jawaar Mohammad yeroo ammaa haala nagaa keessa akka jiruu fi eegumsii godhamuufis itti fufa jedhanii jiru.


Dargaggoonni Dhibbaan Lakkaawwaman Mana Jawaar Funduratti Hiriira Taasisan

Dargaggoonni dhibba afurii ol harra naannawa mana Jawaar Mahaammad ka Finfinnee jirutti argamuun hiriira taasisanii jiru. Kana malees humni naga kabachiiftota mootummaa digdamaa ol ta’anis naannoma kanatti argamuun haala jiru ilaalaa, hordofaati turan. Dhalattoonni Oromoo kun hiriira isaanii gubbaatti Jawaar Mohaammediin dhaadhessaa deeggarsa isaa qaban yoo ibsan, Muummee Ministira Itiyoophiyaa Abiy Ahmed ammoo qeeqa irratti qaban dhageessisaa turaniiru. Hiriirri mormii kun Oromiyaa bakka adda addaa keessatti gaggeeffamuu jiraattonni Madda oduu Rooytersiif himanii jiru. Magaala Guddoo Shawaa Bahaa Adaamaatti jiraattonni lama hiriira gubbaatti dhukaasa qawwee dhuka’e dhaga’uu isaanii dubbatan. Haga yoonaa garuu sababa dhukaasi kun dhuka’eef waanti beekame hin jiru. Jawaar Mohaammed haala ta’ee kanaa ilaalchisuun kibxata galagala angawi humna nageenya mootummaa federaalaa tokko eegdota isaa mootummaan ramadeef halkan is (Jawaar) dhiisanii akka deemaniif ajaja dabarsuu Rooytersiif dubbate.


Magaallan Oromiyaa reera, ganda,karaa fi lafa ufii hedduu maquma Oromoon duruu baafatetti deebifatan Yaaballoo fi Amboolleen itti jiran

No media source currently available “Lafa teenna durii kiristinnaa nurraa kaasan,maqaa lafa teenna lakkoofsaan yaamanii fi waan keenna ka bade qajeelfachuutit jirra,” jedha warrii maqaa lafa ufii qajeelfachutti jiru. Tana qofaa mitii waan magaala keessatti Afaan Oromootiin barreessanillee akka qubee qajeeltuu fi jecha “Oromoo Oromoo urgaahuun akka barreesan gochuutti jirra”jedhan. Akkuma Adaamaa fi magaalii hedduun duruu jalqabaniin ammallee magaallaan Oromoo hedduun maqaa karaa isaanii, daandii isaanii,manneen barnootaa fi waan ufii hedduu maqaa jabaa fi janna ufiitti deebifachuutti jiran jiran. Shawaa Dhiyaa keessaa bulchiinsii Amboo akka bulchaan isii Tafarraa Badhaasaa jedhetti waan hedduu qajeelfahuuti jirti. “Maqaa, eennummaa fi duudhaa Oromoo ibsutti deebisaa jirra” jedhe. Akkuma kanaan ollootaa fi gandoota durii lakkoofsaan 01,02,03… jedhanii moggaasan maqaa Oromootti deebisuutti jiran. Olloota Amboo ka durii lakkoofsan maqaa itti baasan Ganda 01 ---Hora Ayeetuu Ganda 02 ---Yaa’ii Gadaa Ganda 03---Torbaan Kuttaayee Ganda 04 --- Sanqallee Faarisii Ganda 05---Kisoosee Oddoo Liiban Ganda 06---Awwaaroo Qooraa Hujii tana Biiroo Aadaa fi Turizimii fi bulchiinsa magaalaatti jaarrolee lafaa itti gaafatee waliin hojjata. “Eennummaa fi maalummaa Oromoo iddootti deebisuuf.” Barreeffama karaa irratti barreessanillee “Oromoo…Oromoo urgeessuuf itti jirra.” Yaaballo,Boorana Yaaballoo teessoo godina Booranaati. Akka bulchiinsa Biiroo Aadaa fi Turizimii dira Yaaballoo, Liiban Yotaa jedhetti achilleetti maqaa reeraa fi gandaa maquma duruu Booranii baasfeefitti raruutti jiran. Olloota durii lakkoofsaan maqaa itti baasan ganda 02 amma Garbii yaaballoo jedhan Durii Ganda 01 amma Ardaa Yaa’aa Durii Ganda 02 amma Yaaballoo jedhan Garbiin Yaaballoo Reera 10 qabdi Ardaa Yaa’aa(Gandaa 01 ) durii jala Reera 7tti jira Jaarrolee fi warrii lafaa akka bulchiinsi jedhetti olloota hafanillee akka maqaa duruu baafatanitti raraniif gaafachuutti jira. Barreeffama dira keessaa Rakkoo dira Oromiyaa hedduu keessaa mullattu akka bulchiinsii jedhetti Qubee Afaan Oromoo qajeelchanii barreessuu dhabuu,qubee Afaan Oromoo diqqeessanii afaan Amaaraa gugurdisanii barreessuu. Biiroon aadaa fi Turizimii Yaaballoo warra seera malee barreessan jedhe ‘taappeellaa’ 100 caala dira keessaa barreeffama isaanii irraa haqee waan hafellee kaan qajeelchee kaan ammoo adabuuf hujiitti jirra jedha. Maqaan haaraa bahe kana biiroo mootummaa cufa keessatti ittiin hjjatnii waraqata eennummaallee akkasiin qajeelchuutti jiran. Warrii manneen nyaataa fi dhugaatii keessatti barreessullee ogeeyyotii qubee qajeeltuun barreessuuf baannaan hin adabaman.


Magaalaa Asallaa Keesatti Daandileen Maqaa Haaraan Moggaafaman

Gotawwan jiraachu kenna hardhaatif sababaa ta’an kalessa bu'uura keenya turan jedhan Kantibaan Magaala Asalla. Magaalli Asalla jala bultii Irrecha Malkaa Doshatti Daandilee Magaalatti Seenaa fi Gootota Oromoon moggastee jirti. Irrechi Malkaa Doshaa namoonni hedduminaan irratti hirmaatanis Dilbata darbe kabajamee jira. No media source currently available


Waltajjiin Qulqullina Bunaarratti Mari’atu Sanbata Darbe Naqamteetti Adeemsifame

Qulqullina Buna eegsisuun Fayyadamummaa Qonnaan Bultoota Buna Oomishanii fooyyessuu akkasumas sharafa alaa gaarii argachuu irratti mariin xiyyeeffate magaalaa Naqamtee keessatti torban dabree guyyaa sadiif gaggeeffamee jira. Kan walgahii kana irratti hirmaatan Itti aanaan Pireezidaantii Bulchiinsa Naannoo Oromiyaa Obbo Shimalis Abdiisaa ”waldaalee misooma buna irratti hojjataniif / birrii biliyoona 15 ol kennuuf karoorfamuu” dubbatan. Oomishtoonni Qulqullina bunaa eegun barbaachisaa ta’u Obbo Shimallis Abdisaa dhaamanii jiru. No media source currently available


‘Eda’amuu’ Ka Jedhu, Kitaabni Muummicha-ministaraa Itiyoophiyaan Barreessame Eebbifame

Kitaabni ‘Eda’amuu’ jedhu ka Mumme Ministeraa Abiyyi Ahmadiin barrefame xumura torban kanaa irra magaala Adaamaatti eebbifamee jira. Sirna eebba kana irratti kan argaman Ittigaafatamaan Wajjira ODP Obbo Addisuu Aragga “Eda’amuun mallattoo herregaa caalaa hiikkaa guddaa qaba,” jedhu. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Kanneen Gibira Dhoksan, Nagahee Seeraa-alaa Oomishanii fi Itti Fayyadaman Dhaabbatoota 166 Adda Baafachuu Isaa Dubbata

Ministiriin Galiiwwanii Itiyoophiyaa, kanneen gibira dhoksan, nagaheewwan seeraa alaatti fayyadaman fi maxxansan, walaumaa galatti dhaabbatoota166 keessaa 16 to'annoo seeraa jala galfamuu isaanii beeksisee jira. Ministarittiin Galiiwwanii Aadde Adaanech Abeebee Gama biraatiin Waajirri mimistririchaa ibsa har'a midiyaaleef kanneen bara bajataa 2012 kurmaana 1ffaatti Birri Biiliyoona 57.3 galii walitti qabuu isaa beeksisee jira. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Ijoon Marii Paartii Dimokraatawaa Oromoo (PDO) Maalfaa Ture?

Koreen gidduu galeessa paartii Demokraatawaa Oromoo ykn ODP marii guyyoota lamaaf gaggeessaa ture kamiisa Onkolooleessa 17 bara 2019 xumuree jira. Jajjabinaa fi hanqina paartiicha mudatee irratti dubbachuun murtoo dabarsee xumuruu isaa Obbo Addisuu Araggaa itti gaafatamaan waajira koree giddu-galeessa ODP Raadiyoo Sagalee Amerikaaf ibsanii jiru. Gaaffii Fi Deebii Kutaa 1ffaa Caqasaa No media source currently available No media source currently available


Itiyoophiyaan Gaazexeessota Seeraan Ala Hiite: Amnistii Internaashinaal

Itiyoophiyaan namoota hojii gaazexeessumaa irratti bobba'an seraa ala hitee jirti, kan jedhu, Jaarmayaan mirga namoomaa idiladdunyaa, Amnistii Internaashinaal, poolisiin waan gaazzexeessota kana yakkisiisu ragaa dhiheeffate hin qabu. Gaazzexeessonni kun eega hidhamanii mana murtiitti otuu dhihaatiin yeroo dheeraa tursiisamuu isaaniillee himee jira – Amnistii Internaashinaal. Gaazzexeessonni jedhaman sun, shororkeessummaatti shakkamanii seeraaf dhihaachuu isaanii ka dubbatu – poolisiin federaalaa immoo, ammallee dhimmi isaanii akka qoratamaa jiru dubbata. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Waa’een Injinar Taakkelee Uumaa Taayitaarraa Kaasuu Oduu Dharaa Ti, Jedha PDOn

Injinar Takalaa Uumaa angoo isaanii irraa kaafamuuf deemu kan jedhame soba jedha, Koreen Giddu-galeessaa Paartii Dimookiraatawa Oromoo yokaan PDO. Namoonni dhimma kana keessa beekan garuu kaafamuun isaanii waan hin oolle jedhu. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Dargaggoo Kophee Qulqulleessuu Irraa Gara Abbaa Oomisha Qopheetti Guddate

Dargaggoo Geetuu Yaasin jedhama. Godinaa Shawaa Lixaa magaalaa magaalaa Ijaajjii jiraata. Waggoota muraasa dura kophee qulquleessaa turuu dubbata. Yeroo ammaa garuu “Dhaabbata Oomisha Kophee Kookee” jedhamuu banuun dargaggoota 20 miindeessuun hojjachiisaa jira.Guutummaa isaa caqasaa. No media source currently available


Holqi Soof Umar Akka Hambaa Idiladdunyaatti UNESCOn Galmeessamuufi

Holqi Soof Umar Hambaa Idiladunyaa UNESCO ta’uun akka galmeessamu haaldureen hundi xummuranuu isaa Biroon Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa beeksisee jira. Biiroon kun VOAf akka ibsetti UNESCO irraa gareen qorannaa ergame dhiheenya Holqa Soof Umar dhaquun ragaalee xummuraa hunda qindeessatee deebi’e. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Gamoon Tiyaatiraa Oromoo Kan Artiin Oromoo Keessatti Baratamu fi Babal'atu Finfinneetti Ijaaramuuf, Jedhame

Waldaa Fiilmii fi Tiyaatira Oromoo fi Dhaabbata Wiirtuu Aadaa Oromoo Idiladdeenyaa tu waliin ta’uun Giddu-gala kana ijaara, jechuun dhaabbatoonni lameenuu Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Itiyoophiyaa Keessatti Namonni Dhukkuba Poliyoon Qabaman Lama Argaman

Itiyoophiyaan dhukkuba Poliyoo ykn laamsheessaa dhabamsiisui ishee eega labsitee bubbultee jirti.Amma garu namnii dhukkuba kanan qabaman lama bulchiinsa naannoo somaalee kan Itiyoophiyaa keessaa argamuu jaarmayaan fayyaa hawaasaa beeksisee jira. Angawaan dhaabata kanaa Obbo Masfin Wasan Raadiyoo Sagalee Amerikaaf akka ibsanti poliyoon kun bulchiinsa naannoo Somaalee kan Puntlaand waliin wal daangeessu irratti argame. Daangaa ce’uun gara Somaaliilaand fi puntlaand deemanii achiis kan deebi’an akkuma jiran yeroo Itiyoophiyaa keessatti talaaliin raabsamuu kanneen gara naannoo lamaan sanatti imalanni jiru jedhan. Kanaaf jecha giddu gidduutti ijoolleen talaalii hin argatiin hafuun rakkoo akkasii uuma jedhan.Kunis haala jireenyaa hawaasaa kan sochiin dhala namaa itti heddumaatu waan ta’eef gama talaalii waliin ga’uuf danqaa ta’u ibsan. Amma garu somaaliilaand fi puntlaand waliin wal ta’uun duula talaalii kennuu gaggeessuuf qophiin akka jiru ibsamee jira. No media source currently available


Dhaabni Gargaarsa Ameerikaa Dhaabbata Adaamaa Jiruuf Deggersa Gumaache

Dhaabbani gargaarsaa namoomaa Ameerikaa kaabatti hundeeffamme fi Manguddota gargaaru, kan "Distant Relatives" jedhamu, dhaabbata biyya keessaa Admaaa maadheffate, kan "Felege Haragawiyan" jedhamuuf degarsa meshaalee adda addaa gumaachee jria. Bulchinsi Magaala Adaamaas deegersicha galaffeetee, tumsa gama isaa akka godhus waadaa galee jira.


Itiyoophiyaan Baqattoota Kuma Dhibba Sagaliif Dawoo Taatee Jirti, Jedhama

Itiyoophiyaan baqattoota biyyoota adda addaa irraa itti dhufan kuma dhiibaa sagaliif daa’oo taate akka jirtu Eejensiin dhimma baqattootaa fi warra baqaa-deebi'anii ibsee jira. Baqattotni Itoophiyaa akka jiraattota biyyaattiitti mirga guutuu argatanii akka socho’anii fi hojjetan gochuuf haal-dureen xumurame, jedha – ejensichi. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Irreechi Malkaa Ateetee Burraayyutti Kabajame

Irreechi Malkaa Ateetee Dilbataa darbe kana magaalaa Burraayyuu naannoo ittisa yokaa hidhaa bishaan Gafarsaatti kabajamee jira. Irreechi Malkaa Ateetee waggaa 29 oliif otuu hin irreeffatamiin eega addaan kutamee turee booda, akka barlakkoobsa Itiyoophiyaatti bara 1997 deebi’ee irreeffatamuu jalqabuu isaa dubbatan namoonni naannoo Gafarsaa jiraatan. Ayyaanicha ilaalchisuun qophii qindeessine caqasaa. No media source currently available


“Gujii Fi Booranatti Hidhattoonni ‘WBO’ Namoota Jaha Ajjeesan” Jiraattota

Sanbata darbe kana Godina Gujii Bahaa Aanaa Gumii ELdalloo keessatti hidhattoonni maqaa Waraana Bilisummaa Oromoon socho’uu jedhaman namoota lama, Godina Booranaa Aanaa Dhaas keessatti ammoo namoota afur ajjeesuu isaanii jiraattonni Sagalee Ameerikaaf himaniiru. Haala ajjeechaa Gujii Bahaa Gumii Eldallootti raawwate jiraataan VOA’f himan tokko warri hidhate kun abbaa qabeenyaa akkasumas jiraataa aanichaa ka tahan obbo Duuba Liiban ukkaamsanii yoo deeman itti aanaan bulchaa ganda sanii harkaa buusuuf yoo birmatu lamaan isaanii ajjeesanii deemanii jedhu. Ilmi Obbo Duuba Liiban haala ajjeechaa abbaa isaarra dhaqqabe yoo himu, ‘Abbaa koo obbo Duuba liiban isaa baadiyyaa qonnaaf dhaqu warri hidhate kun dhufee manaa fuudhee alatti ajjeese’ jedha. Obbo Duubi nama ganna 50 fi abbaa ijoollee sagaliiti yoo ta’an, Gumii ELdalloo magaala bulbul naannoo ganda Alduuba Areeroo jedhamu keessatti sanbata ganama sa’aatii 4 irratti hidhattootaan ajjeefaman jedhu maatiin isaanii. Humni naga kabachiistota mootummaas warra yakka kana raawwate to’achuuf sakatta’a taasisaa jiraatus, warri hidhatee socho’u kun garuu sakatta’a fi to’annaa isaanii ol jiruu jedhu jiraattonni yoo dubbatan. Waa’ee waan Gumii Eldallootti raawwate Hoogganaan Waajjira Bulchiinsaa fi Nageenyaa Aanaa Gumii Eldalloo Obbo Abdii Kulee; ajjeechaan kun raawwachuu amananii jiru. Aanichis naannoo shan waliin rakkoo daangaa waan qabuuf nageenya buusuun nuuf rakkisaa ta’eerallee jechaan dabalanii dubbatan Ajjeechaan lammaffoo hidhattoota maqaa WBO’n socho’aniin raawwatame jedhame ka Godina Booranaa Aanaa Dhaas keessatti ammas sanbata darbe ta’edha. Akka jiraattonni Godina Booranaa Aanaa Dhaas jedhanutti hidhattoonni maqaa WBO’n naannicha keessa socho’an sanbata guyyaa namoota 4 ajjeesaniiru. Liiban Jaarsoo jiraataan Godina Booranaa ilma abbeeraa isaa dabalatee namni afur warra hidhatee socho’u Kanaan ajjeefamuu VOA’tti hime. Akka Liiban jedhetti ka’umsi ajjeechaa kanaa hidhattoonni kun re’ee jiraattotaa ooffatanii deemuu isaaniiti. Yoo jiraattonni re’een isaanii duraa hidhattootaan irraa ooffatamuu warra nageenyaaf himan warri milishaa warra re’ee saame kana to’annaa jela oolchuuf adoo deemanii walitti dhukaasuun uumame jedhe. Ajjeechaa humna naga kabachiistota mootummaarratti dhaqqabe jedhame kana Obbo Rashiid Gufuu bulchaa Aanaa Dhaas mirkaneessanii jiru. Obbo Waaqumsaa Guutuu Itti Aanaa Hooganaa hidhattoota WBO ta’uu dubbatan. Obbo Waaqumsaan waraanni keenya kan lolu warra raayya ittisa biyyati jedhu. Kanaafis ajjeechaan Gumii Eldalloo qaama raayya ittisa biyyaarratti male jiraattota irratti miti jedhan. Waa’ee ajjeechaa Aanotii lameen keessatti raawwate jiraattonni warri yakka kana raawwate to’annaa jela hin oolle jechuun dubbatu. Angawootni aanaalee VOA’f dubbatanis nageenya kabachiisaa jirra deebii jedhu male nama yakka kanaan walqabatee to’annoo jela oolchine jedhan hin ifoomsine. Haala nageenyaa kibba Oromiyaa Biiroo Bulchiinsaa fi Nageenyaa Oromiyaa gaafatameeti jira. Itti Aanaan Hoogganaa Biirochaa Koloneel Abbebee Garasuu rakkoon nageenyaa Godinaalee Gujii, Booranaa, fi lixa Oromiyaatti mullataa akka jiru himanii ajjeechaa sanbata kibba Oromiyaatti ta’e jedhame garuu quba hin qabu jedhan. Garuu hidhattoota maqaa WBO’n socho’an qabsoo karaa nagaatti yaa deebi’aniif Biiroon Bulchiinsa fi Nageenya Oromiyaa, mootummaanis sochiisaatti jira jechuun deebii kennan. Obbo Abbebeen dabalanii mootummaan nageenya amansiisaa akka jiraatu gochuuf hojjetaa jira jedhan. No media source currently available


Jaardagaa Jaartee Keessatti Namoonni 30 Baatiileef Hidhaman Akka Seeratti Hin Dhihaatiin Dubbatu Maatiilee Isaanii Keessaa Hagi tokko

Godinaa Horroo Guduruu Wallaggaa, aanaa Jaardagaa Jaarteetti namootni 30 eega hidhamanii ji’ootni sadii dabrabnis, ammallee mana murtiitti hin dhiyaanne jedhan, maatiilee jaraa keessaa namootni hagi tokko.\n\nBulchaan Godinichaa immoo, namootni godinaa Horroo Goduruu Wallaggaa keessatti rakkoo tasgabii uumuun shakkamanii qabamanii jiran walumaa-galatti 22 qofa jedhan. Oduma wal fakkaatuun namoonni magaalaa Naqamtee Masaraa Kumsaa Morodaa keessatti hidhamanii turan garii gadhiifamuu fi kanneen14 tahan gara murtiitti dhiyaatanii beellamni biraan kennamuufii dubbatu, maatiilee hidhamtootaa keessaa kanneen VOA-tti himan. Kantiibaan magaalichaa, Masaraa keessa amma namnuu hin jiru, jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Ministarri Dhimma Alaa Yunaatitid Isteetis Badhaafamuu Noobelii Nagaa Muummicha Ministaraa Itiyoophiyaa Dhaamsa Gammachuu Ergan

Ibsa barreeffamaan Onkoloolessa 12, bara 2019 baasaniin, Yunaayitid Isteetis Muummichi Ministaraa Itiyoophiyaa, Dr. Abiyyi Ahimad badhaasa Noobelii Nagaa Kabajamaa 100ffaa badhaafamuuf baga milkoofte jetti jedhan. Ardii Afrikaa keessatti nageenya fiduu fi wal-dhibdee biyyi isaanii Ertiraa waliin qabdu xumuruuf cichi Muummichi-ministaraa Abiyyi agarsiisan gootummaa, ciminaa fi hoogganummaa isaanii mul’isa. Badhaasa seena-qabeessa kanaaf Itiyoophiyaa fi ardii Afrikaa waliin gammachuu keenya ibsina, jechuun dhaamsa isaanii dabarsan, ministarichi. \n\nYeroo ammaa dhaloota Afrikaa haaraa hawwii badhaadhinaa fi nageenya egereen guutaman tu mul’ataa jira. Dimookiraasummaa fi nagayaa Afrikaa keessatti jabeessuuf carraaqqiin Muummichi Ministaraa Abiyyi godhan akka hoogganoonni egeree naannoolee isaanii keessatti tarkaanfachiistota jijjiirama qajeelaa ta’an toosisa. Koreen Noobelii carraaqqii baay’ee gaarii Dr. Abiyyi addunyaa keenya irratti nageenya babal’isuu fi walitti-bu’insa dhaabsisuuf godhaniif beekamtii kennuu isaa ni dinqsiifanna, jedha ibisichi ministarri dhimma alaa Yunaayitid Isteetis Maayikil Poompihoo baasan.


Yaada Lammiwwan Biyyaa Noobelii Nagaa Badhaafamuu Muummee Ministaraa Itiyoophiyaa Ilaalchisee Kennan

Koreen Nobelii biyya Noorweey madheffate, Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa, Abiyyi Ahimed, “nagaa fi waliitumsa sadarkaa addunyaa argamsiisuuf carraaqqii godheef, keessumaa, wal-dhibdee daangaa biyya ollaa isaa, Ertiraa waliin ture furuuf tarkaanfii murteessaa fuddhateef” jechuudhaan badhaasa Noobelii nagaa ka bara kuma lamaa fi kudha sagalii akka badhaafaman murteessee jira. Waa’ee badhaafamuu muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa kana lammiwwan biyyattii akkamitti ilaalan. Raadiyoon sagalee Ameerikaa Finfinnee, Amboo, Adaamaa, Booranaa fi mooraalee baqattootaa Keeniyaa keessaa irraa namoota haga tokko dubbisee jira. Guutummaa isaa caqasa No media source currently available


Mummichi ministeera Itiyoophiyaa Waa’ee Badhaasa Nobeelii Injifatan Maal Jedhan?

Muummichi Ministeeraa Itiyoophiyaa Dr. Abiy Ahimed Ali badhaasa Nobeel kan Nagaa bara 2019 har’a injifatanii jiru. Dura teessuun koree Noobelii Noorweey Berit Raasoo mushin akkas ibsantiKoreen Nobelii Noorwee Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Abiyyi Ahimed Alii nagaa fi waliitumsa sadarkaa addunyaa argamsiisuuf carraaqqii godheef keessumaa, wal-dhibdee daangaa biyya ollaa isaa – Ertiraa waliin ture furuuf tarkaanfii murteessaa fuddhateef badhaasa Noobelii nagaa ka bara kuma lamaa fi kudha sagalii akka badhaafamu murteessee jira jedhan. Kana malees Dr. Abiyyi Itiyoophiyaa keessatti jijjiramnii akka argamu gochuun kunis siyaasa duraan mootummaa qofaan qabamee jiru irratti kan qiyyaafate ta’u dura buutuun Koreen Nobeel ibsanii jiran. Gama kaaniin Barreessaan Koree Noobelii Noorweey – Oslav Niyoostaad yeroo muummicha-ministaraa Abiyyif bilbilanii badhaasichi Nobelii kan Nagaa bara 2019 akka isaaniif kennamu murtaa’uu isaa itti himan akkana jechuun simatan. “Baay’ee galatoomi. Kun badhaasa Afrikaa fi Itiyoophiyaadhaaf kenname. Hoogganoonni Afrikaa ka biroon ardii keenya keessatti nageenya ijaaruu irratti hojjechuuf hagam kana qajeelummaatti akka fudhatan nan tilmaama. Baay’ee galatoomi. Bay’ee gammadeen jira. Baay’ee itti mirqaaneen jira jedhan. Gama kaaniin Jaapaan kan jiru Ambaasaadarri Ertraa Isxifaanos Afawarqii mummicha ministeera Abiyyi Ahmadiin baga gammaddan jedhanii jiran. No media source currently available


Paartiilee Siyaasaa: Badhaasni Muummichi Ministaraa Abiyyi Argatan Nageenya Biyya Keessaaf Daran Akka Hojjetan Isaan Onnachiisuu Mala

Paartiilen siyasaa Oromoo Muummeen ministraa Dr.Abiy Ahimad badhaasa Nobeelii Nageenyaa mo’achuun gammachiisaa tahuu dubbatanii, garuu rakkoo nageenyaa biyya keessaatti ilaalcha kennuun, keessumaa rakkoo nageenyaa Oromiyaa keessatti mul’atu karaa nagaa furuu irratti akka hojjetan gaafatan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Dr. Abiyyi Gareelee Siyaasaa Giddutti Tasgabii Siyaasaa Argamsisuuf Hojii Hedduutu Isa Eeggata: Garee Internaashinaal Kraaysisi

Ciminni hoggansa Mummicha ministeera Dr Abiyyi Ahmad Iityoophiyaa keessatti jijjiramnii gaariin akka argamu akkasumas Ertraa waliin hariiroo gaariin akka dhufu gargaaree jechuun xinxalaa gameessi garee Internaashinaal Kraaysisi Gruup wiliyaam Devison dubbatan. Garu biyya keessaa gareelee siyaasaa haaraa giddutti tasgabii siyaasaa argamsisuuf hojii hedduutu isa eeggata jedhan.Kana malees Deemsa nageenyaa Ertraa wajjiin jiru tarkaanfachisuuf gara fuula duratti rakkoo jabaa eeggata jedhanii jiran. Bara dabree Itiyoohiyaan addunyaa irratti uummata walittibu’iinsa uumameen biyya ofii keessatti jireenya isaa irraa buqqa’an hedduu qabaachuun kan beekamte yoo ta’u ce’umsii Dr. Abiyyiin hogganamuu hojii guddaan kan isa eeggatu ta’u agarsiisa kan jedhan Devison hariiroo Ertraa waliin jiru milkeessufis akka ta’uuf danqaa mudatan dhabamsisuufis hojii barbaada jechuun hubachiisan. Walii galteen Ertraa waliin tolfame hariiroo diplomaasii jalqabsisee, toora bilbilaa akka banamuu gochuun biyyoota lameen gidduu tajaajilli geejibaa hangi tokko akka jiraatu taasisee.Garu falmiin daangaa ijoo ta’an hin furamiin jiru jedhanii Ertraanis mootummaa heeraan dhaabatee hin qabdu jedhu Devison.Kanaaf lammiwwan Ertraa yeroo dheeraaf rakkachuun isaanii hin dhumatiin waan jiruuf nagaa guutuun hin argatiin jiru jedhan. Dr. Abiyyi ifatti waan jiru irratti dubbachuun akkaan barbaachisaa ta’u xinxalaa gameessa kan ta’an Wiliyaam Devisan ibsanii jiru.


Badhaasi Noobelii Nagaa Kun Muummichi Ministeeraa Abiy Ahimed Gara Mirga Namaatiin Jijjiirama Akka Fidan Jajjabeessuu Qaba: Amnestii

Badhaasi kun mootummaan muummicha ministeeraa Abiy hacuuccaa Itiyoophiyaa keessaa kan kurna hedduu booda mirga namaa ilaalchisee jijjiiramaaf kaka’umsa inni argamsiiseef beekkannaa kenneef jechuu dhaan muummichi barreessaan Amnestii Internaashinaal Kumii Naa’iidoo dubbataniiru. Baatii Ebla bara 2018 erga aangootti dhufanii qabee jijjiirama waaltaa humnootii nageenyaa keessatti fidan, seera jaarmolii gargaasaa akkasumas biyya hollaa Eertraa waliin nageenya buusuuf walii galteen nageenyaa akka irra ga’amu gargaaranii jiran. Hoogganoota bulchiinsa waraana Sudaanii fi mormitoota siivilootaa gidduutti walii galteen akka uumamu jaarsummaan gidduu seenuu dhaan hiriirri mormii baatileef ture akka xumuramu gargaaraniiru. Badhaasi kunis rakkoo dhiitamiinsa mirga namaa kan hojii hanga ammaatti hojjetame faallessuu malu dhaabsisuuf cimanii akka hojjetan isaan jajjabeessuu qaba. Mootummaan muddamiinsa gosoota gidduu jiru kan sabatiinsaa fi dhiittaa mirga namaaf sodaachisu hatattamaan akka beeksisu mirkaneessuu qabu. Mootumaan isaanii labsiin farra shorokeessummaa kan akka meeshaa hacuuccaatti ittin gargaaru akka hambisu fi shakkamtoota dhiittaa mirga namaa raawwatan jedhaman murtiitti dhiyeessuu qaba jedha ibsi Amnestii kun.


Qilleensi Abdii Bubbisaa Akka Jiru Irra Deddebi’ee Dubbataan Ture:Antoniyoo Gutareesh

Guutuummaa Afrikaa keessatti yeroo kamiin iyyuu caalaa qilleensi abdii bubbisaa akka jiru irra deddebi’ee dubbachaan ture kan jedhan barreessaa dureen tokkummaa mootummotaa Antoniyoo Gutareesh kanaafis sababaalee ijoo jiran keessaa mummichi ministeera Abiyyi Ahimad tokko. Mul’ati Dr. Abiyyi qaban Itiyoophiyaa fi Ertraan hariiroo seena-qabeessa akka qabaatan gargaaree jira jedhan.Waggaa darbe biyyonni lameen waliigaltee nageenyaa ennaa mallatteessa ijaan arguun koo anaaf kabajaa guddaa dha. Waan guddaan akkasii hojjatamuun kutaa sana keessatti carraan nagaa fi tasgabii akka argamuuf karaa saaqe kan jedhan barreessaa dureen tokkummaa mootummotaa hoggansi Dr Abiyyi kanneen Afrikaa keessaa bira darbee kanneen biroofis fakkeenya gaarii ta’e jedhan. Kunis dura-dhaabannaa darbe dhiisanii uummataaf iddoo duraa kennuu isa jedhu hubachiise jedha.


Badhaasni Kabajamaan Kun Jjijjiirramaa Ajaa’ibsiisaa Hoggansa Dr. Abiyyin Dhufe Dhugaa Baha: Ibsa Imbaasii Yunaaytid Isteets

Imbaasiin Yunaaytid Isteets Muummeen Ministiraa Itoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimad badhaasa Noobeelii Nagahaa baranaa moo’achuu isaanitiin erga baga gammaddanni ummata Itoophiyaatif dabarse. “..ifaajjee nagahaa fi wal-ta’iinsaaf godhan akkasumas walitti bu’iinsa daangaa biyya oollaa, Eertiraa, wajjin ture furuuf murtee kutannoodhan fudhatanif,” badhaasni Noobeelii 100ffaa, kan baranaa kabajamoo Dr Abiyyi kennamuu isaatin nu’is gammachuu kana ummata Itoophiyaa fi Muummicha Ministiraa wajjin hirmaanna, jedha ibsi Immaasii Yunaaytis Isteetsin Jimaata harraa, Onkoloolessa11 bahe kun. Ibsichi dabaluudhaniis, badhaasni Kabajamaan kun jijjiirramaa ajaa’ibsiisaa hoggansa Dr. Abiyyin dhufe agarsiisuu eera. Ifaajjii guddaa hariiroo Eertiraa wajjin ture deebisee ijaaruuf godhe malees, Dr Abiyyi, kutannoo fi amantaa sirna dimookiraasii fi bulchiinsa hunda hirmaachisu ijaaruuf qabu, akkasumas dirree siyaasa balliisuu fi walabummaa piresii jabeessuudhan, hidhamtoota siyaasaa bilisa baasuudhan,Itoophiyaa dinagdeen ceesisuu irratti waan guddaa agarsiisera, an jedhu, ibsi Imbaasichaa, “Yunaaytid Isteets kana bira dhabbachuu fi qarqaaruuf kutannoon qabdu ammas itti fufa,” jechuudhan xumura.


Namni Duraan Ajajaa WBO Wallgga Bahaa Turee fi “Diinaraas” Jedhamuun Beekamu Ajjeesame, Jedha Biiroon Nageenyaa Oromiyaa

Waraana Bilisummaa Oromootti, Ajajaa loltoota Wallgga Baha ka turee fi maqaa “Diinaraas” jedhamuun kan beekamu – Hundee Dheeressaa, namoota eenyummaan isaanii hin beekamneen ajjeesame – jechuun Waajirrri Bulchiisaa fi Nageenyaa Oromiyaa dubbatee jira. Namoonni gochaa kanatti shakkaman qabamuu isaanii fi poolisiin ka qorannaa geggeessaa jiru tahuulee, aangawaan waajirichaa dubbatanii jiran. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Bara Kanaa Kaasee Barnootni Sirna Gadaa Yuuniversitii Bulee Horaatti Ni Kennama

‘Barnootni kun Introduction to Gadaa System jedhama. Yuuniversitiin Bulee Horaa bara barnootaa 2012 (2019 – 2020) kaasee Sirna Gadaa ilaalchisuun barnoota qopheesse barattootaaf akka kennuuf jiru beeksise. Prezdentiin Yuuniversitii Bulee Horaa Dooktor Caalaa Waataa, barnootni kun warra bara kana eebbifamanirraa kaasuun barattoota yuuniversitichatti baratan hundaaf kennamuuf akka qophaaye VOA’f himaniiru. Kun ka ta’eefis Gadaan bu’aa qarooma ummata gurraachaati; Yuuniversitiin Bulee Horaas kana ifa baasuuf hojjetaa jedhan. No media source currently available  ‘Gadaan qarooma ummata gurraachaati; ummanni Oromoon sirna bulchiinsaa kana kalaqee ittiin of bulchaati ture. Garuu jidduutti sirni alagaa dhufee sirna kana fayyadaminarraa maqse. Kana iddootti deebisuuf dargaggeessi Oromoo fi sab lammilee biyyattii keessa jiran kaan waliin karaa nagaatiin qabsaa’aa turan. Ijoolleen qabsoo nagaa gaggeessaa turan kun ilmaan Abbaa Gadaati. Gadaan nageenya labsa’ - Dr. Caalaa Waataa Darasoo, Pirezdentii Yuuniversitii Bulee Horaa. Dookter Caalaan, kanaaf mala ijoolleen Oromoo karaa nagaan itti qabsaa’anii jijjiirama fidan kana barsiisuun nurraatii eegama jennee barnoota kana dhaloota barsiisuuf karoorfanne jedhan. Haalli kenniinsa barnoota kanaas walii galaan (Common Course) ta’uu Dooktor Caalaan dabalanii ni dubbatu. ‘Barnootni kun Introduction to Gadaa System jedhama. Barnootni akkasii Yuuniversitii Itiyoophiyaa keessa jiran kamittuu kennamee hin beeku kun ka jalqabaati. Walii galaanis gadi fageenyaan qabiyyeen barnoota kanaa, waan sirni Gadaa qabu qoratameetu ka bocamee, beektota Yuuniversitii adda addaa keessa jiraniini kan qophaaye’ Dr. Caalaa Waataa Darasoo, Pirezdentii Yuuniversitii Bulee Horaa. Barnoota kana kennuufis yuuniversitiin Bulee Horaa qorannoo gahaa akka taasise, barattoonni barnoota kana fudhatanis eger beekumsa kana maalirra akka oolfatan qorannaan gahaan gaggeeffamee hojiitti seennee jedhu. Yuuniversitiin Bulee Horaa, Barnootni Gadaa jalqaba barattoota Digrii jalqabaa barataniif, dhiyeenyatti ammoo Sadarkaa Digrii lammataatiin Gadaa and Peace Studies/ yookaan Sirna Gadaa fi Barnoota Qo’annoo Nageenyaa jedhamee kennamuuf jiraa kan inni jedhe. Dr. Caalaan karoora barnoota kana kennuu Yuuniversitichi erga jalqabee akka bubbule himanii, haala barnoota kanaa haa qindeessuuf giddu gala Qorannoo Sirna Gadaa ijaaree eebbisiisuusaallee beeksisan. Obbo Roobaa Dambii Hoogganaa Giddu - Gala Qorannoo Sirna Gadaa Yuuniversitii Bulee Horaati. Giddu -Galli Qorannoo kun barnoota Sirna Gadaa kennamuuf jedhu kana itti gaafatamummaan gaggeessa jedhan. ‘Giddu – Galli Qorannoo Gadaa kun ergamni isaa beekumsa “Jeebanaa’aa” jenna nuti jechuun (indigineous knowledge) isa jedhan qoratee gara barnoota baratamuutti ceesisuu, kana malees Yuuniversitiin Bulee Horaa, madda qaroominaa jedhee Aadaa fi Gadaa ummata naannoorratti hojjetaa jira, Giddu – Galli kun kana durummaan gaggeessa.’ Obbo Roobaa Dambii Hoogganaa Giddu - Gala Qorannoo Sirna Gadaa Yuuniversitii Bulee Horaa  Obbo Roobaan yuuniversitiwwan biyyattii keessa jiran kaan duukas, akkaataa barnootni kun eger itti baballatu fi gabbatrurrattillee mariyataa jirraa jedhan. Kana malees Yuuniversitiwwan naannno Oromiyaa keessa jiran barnoota kana bocuu, gabbisuu keessatti nuu waliin hojjetaa jiru, bu’aa barnoota nu kenninu ilaalanii isaanis barnoota kennuuf itti adeemuuf yaada qabu jechuun dubbatan. Barattootni Yuuniversitii Bulee Horaa waa’ee jalqabamuu barnoota Sirna Gadaa kana gammachuun simataa jiru. Mullataa Mekonnin barataan Universitii Bulee Horaa Sirni Gadaa kalaqa guddaa waan ta’eef barnootni isaa guutu biyyaa, darbees Gaanfa Afriikaattillee darbee kennamuu qaba jedhe. Hoogganaan Giddu Gala Qorannoo Sirna Gadaa yuuniversitii Bulee Horaa obbo Roobaa Dambii barnoota kana ilaalchisee barnootni naannoo biroorraa dhufan yaadi isaanii akka walitti qabame isaanis ‘sirna Gadaarraa barachuun fayyadamoo nu taasisa’ deebii jedhu akka kennan dubbatanii jiru. Dabalaniis barnootni kun dhimma nageenyaa, hawaasummaa fi waliin jireenya waliin walitti qabamee waan barattootaaf kennamuuf mooraa barnootaa keessatti rakkoon nageenyaa yoo mudate salphaatti furuuf, darbees lammii gaarii biyyaaf guddisuuf gargaarallee jedhanii jiru. Barnootni Sirna Gadaa Yuuniversitii Bulee Horaatti qophaaye kun Afaan Ingiliziitiin kennam


Walitti Bu’iinsi Gosa Irratti Hundaa’e Kan Dirree Dhawaa Keessaa Nagaa Jiraattotaa Jeeqe: Jiraattota

Magaalaa Dirree Dhawaa keessatti torban kana walitti bu’iinsi gosa irratti hundaa’e geggeessamuu dhaan nageenyi isaanii jeeqamuu kan dubbatan harmooliin Dirree Dhawaa keessa jiraatan hiriira geggeessuu dhaan iyyata dhiyeeffachuu dubbatu. Jiraattoota magaalaa Dirree Dawaa keessaa tokko kan ta’an haati tokko akka dubbatanitti dargaggoota lammiiwwan Amaaraa irraa ta’antu halellaa nu irratti oofaa, Hookkara bittenneessaanis seera eegsisaa hin jiru jechuun komee dhiyeessan. Jeequmsi sun maal irratti akka ka’e gaafannee turre akkasitti nuuf ibsan. No media source currently available


Paarkiin Tokkummaa Kan Masaraa Mootummaa Itiyoophiyaa Uummataaf Banaa Ta’uuf Jira

Waajjira muummicha ministeera Abiy Ahimeditti itti gaafatamtuun damee afaan biyyootii alaa fi digitalii BiilLenee Siyyuum haaromsamuu masaraa mootummaa ilaalchisuun akka dubbatanitti projektiin kun qaama “Medemer” kan muummichi ministeeraa geggeessanii ti jedhan. Haaromsi masaraa mootummaa kun jijjiirama biyyattii keessatti adeemaa jiru waliin attamiin wal arga jechuun gaaffii Eskinder dhiyeesseef akkas jechuun deebisan. Egaa muummichi ministeerichaa aangootti erga dhufanii as akkuma sanaan kan isan godhan yoo jiraate keellaa sana ilaaluu dhaan maal qabna ka jedhu ture. Kunis yaada “Medemer” waliin hedduu kan wal ilaallatu dha. Kunis qabeenyaan keenya maal akka fakkaatu ilaaluun qabna ka jedhu qaama“Medemer” jedhuu ti. Waan gaarii ta’e ilaaluu dhaan deebisnee ijaarree, ittis daballee attamiin gara fuula duraatti tarkaanfanna ka jedhu yaadi isaa. Yaadi “Medemer” illee kallattii badhaadhinaatti attamiin deemna kan jedhu. Kanaaf haaromsi masaraa mootummaa fi “Andinet Paark” banamuun isaa qabeenyaa nuti qabnu kan uummataaf banaa utuu hin ta’in ture, seenaa gaariin kan keessa jiru, gaarii kan hin ta’in illee kan keessa ture dha. Hooggnoonni as turan ashaaraa isaan dhiisanii darban maali? Kan jedhuu fi maal irraa barra kan jedhu muummichi ministeeraa inni kunis seenaa ofii isaanii galmeessanii hojiin dhaloota boriitti attamiin akka darbu haaromsa mul’isee dha. No media source currently available


Hosteelii Booranaa durii Jaatanii Alii Yaaballotti jaare birrii miliyoona 3 oliin ballisanii jaaruutti jiran

No media source currently available Hosteelii Yaaballoo Shaalaqaa Jaatanii Aliitti ilmaan horsiisee bulaa fageenna lafaatiif barachuu dadhabde barsiisuuf fulaa hedduutti jaare. Hosteelii akkanaa Yaaballoo,Taltallee,Nageellee Booranaa,Mooyyalee fi fulaa akka akkaatti yayyaban. Hosteeliin sussun amma caaccabdee fulaa hedduutti onte. Hosteeliin Yaaballoo akka namii achitti baratu Galgaloo Jaatanii jedhetti gubbaa qorqooroo,jalaan simintoo hin qabdu,kuyyiisii keessaan bahee ijoolleen acitti galtu rakkoo keessa jirti jedha. “Eegii Jaataniin jaaree biraa deemee namii irra bahee millateeyyuu hin jiru.” Hosteelii Yaaballoo maqaa “hosteeli Booranaa” jedhani beekan ijoollee 310tti itti gala. Yaaballuma keessa hosteeliin ijoollee dubraalleen rakkuma akkana fakkaattu keessa jirti.Ibsee fi bisaaniiyyu hin qabdu. Hosteelii Booranaa tana jaaruuf birrii miliyoona 6 olii itti argatan.Biiroon barnoota Oromiyaa miliyoona 3 itti dabalteef. Akka kanaan jaarsa hosteelii tanaa marsaa qaraatiin birrii miliyoona 3 oliin itti jiran.Hosteelii Yaablloo manneen hedduu itti dabalanii dhagaan jaaruutti jirani ji’a sadii keessatti fixuuf itti jiran. Biiroon barnoota Oromiyaa,biiroo aadaa fi turizimii Oromiyaa fi biiroleen hedduun hujii tana komputera,makiinaa fi firaashii kennanii gargaaran. Komputera 50 kennan keessaa 20 hosteelii Yaaballotiif 30 ammoo mana barnoota sadarkaa lammeessotifi Mooyyalee haaraaf kennan. Bulciinsii godina Booranaa,aabba Guyyoo Galgaloo “Jaatanii hedduu qabaachuuf, barnootaan Oromiyaa dhaqqabachuuf ‘hordofilleen duuluma’ jennee karoora ‘misooma sammuu namaa’ baafanneen jaaruutti jirra,” jedha Hoteeliin durii Nageellee Booranaatti jaare ‘Dooloo-Nagellee Booranaa hosteel’jedhan. Akka daarekterii hosteelii sunii, Yaa’iqooba Tullichaa jedhe hosteeliin sun ammo Onsoola,baddoo, mana kitaabaa,fulaa sagalee itti sooratan,fulaa ijoolleen dubraa bultuu fi waan hedudu hin qamne.Bara tokko jeneraal Baacaa Dabaleetti ijoollee sun gagaaraa bahe. Hosteelii Taltallee Miillammii Aabba Taadhi Waaqoo,bulchiinsa aanaa Taltallee keessa jira.Miillamiilleetti hosteeliin durii Jaatanii Alii jaare yaa caaccabde. Eegee bulchiinsillee manneen itti daddaree jaare.Namii akka Dr Ibraahim Amee faatillee hosteelii haaraa achitti jaaran.Hosteelliin durii jaaran ammoo firaashii,onsoolaa,siree fi waan hedduu hin qamne. Hosteelii Mooyyalee Shawaa Barree Achilleetti hosteelii Jaataniin faan durii jaaran amma fuluma namii shaayii itti gurguratu taate. "Maallqa baankii qamna caalaa ijoollee mana barnootaati qamanaa caala,” jedha aabba Guyyoo Galgaloo. Bulchiinsii tana maleellee warra Boorana barsiisuun biyyaa fakkeenna tahe jedhe. Iidee Laangi Dr Ibraahim Amee, Dr. Teshoomee Kelkilee Elmaa Qaamphee Qaamphee Dabbsoo Huqqaa Garesee Dejenee Warquu Wandiyyee Kaasayee fi nama hedduu badhaase. Tana maleellee Ijoollee godina kanaa yuniverstitiitti qabxii dansaa qaban manneen barnotaa akka dansaa ijoollee barsiisan,warra ijoollee hedduu barsiifatee fi barsiisota jajjaboollee ya badhaasan. Akka bulchaan godina Booranaa jedhetti godina isaanii hosteelii magalaala afi bulchiinsi jaare 30 olii qabaa 1,000 olitti keessa jira. Hosteeliin biyyitii alaa gargaaru ta akka hosteelii Jermen faatii eegii Jermen gargaarsa dhaabdee cufani ya turte. “Horsiisee bulaa dammaqaa mirga isaatii falmatu uumuu kaayoon teenna baratuu fi hubatu uumuu. Hawaasa kana taakkisiisuuf hujiitti jirra,”jedha aabba Guyyoo Galgalo.


Waa’ee Tasgabbii Dhabuu Oromiyaa Lixaa Akka Furmaanni Barbaadamu Hayyuu fi Dargaggoonni Hagi Tokku Gaafatan

Maddi rakkoo tasgabbii dhabuu Oromiyaa Lixaa inni guddaan waraana mootummaa fi qaama hidhatee socho’u, WBO gidduutti deemu waan taheef karaa itti rakkoon furamu barbaadamuu qaba, jedhu Dargaggootni Magaalaa Naqamtee VOAf yaada isaanii kennan hagi tokko. Barsiisaan Gaazexessummaa fi Komunikeeshinii Yunivarsiitii Amboo Gargaaraa Piroofesaraa Daannoo Indaaluus “Nageenyi gar-tokkeen waan hin jirreef rakkoon tasgabbii mullatu akka rakkoo guutummaa Oromiyaatti ilaalamee akkaataa dantaa fi egeree Oromoo kabachiisuu danda’utti furamuu qaba,” jedhu. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Ameerikaan Kurdoota Michoota Ishee Gante, Jedhu Biyyoonni Arabaa

Siiriyaa Kaaba bahaa keessatti waraanni Iraan maadheelee Kurdootaa irratti qiyyaafachuun haleelaa yeroo jiru kanatti biyyonni Arabaa Amerikaan Kurdoota ishee gargaaraa turan ganuu ishee ajaa’ibsiifatanii jiru. Prezidaant Doonaald Traamp Yunaayitid Isteetis michuu ishee kan Kurdootaa qofaatti dhiiste kan jedhu haalanii jiran. Xiinxalaa lammii Jordan kan ta’an Osama al Shariif akka jedhanitti gochaan Kudoonni kan humna qabeettii taate miseensa NATO akka ofi irraa ittistuuf qofaatti akka haftu godhe. Turkiin michioota Yunaayitid Isteetis kanneen birootti yaaddoo uummte. No media source currently available


Yaada Hirmaattota Irreechaa fi Naqata Qubeelaa Achitti Raaw’atame

Hirmaattonni Irreechaa Finfinnee fi Bishooftuuttii hirmaatan waa’ee ayyaanichaa maal maal jedhan? Gama biraatiin immoo ayyaana Irreechaa Hora Finfinnee irratti Sanbata dabre geggeessame irratti dargaggoo Gammachiis Ejjetaa fi Shamarree Kennaa Baqqala gidduutti sirni naqata qubeelaa raaw’atamee jira. Guutummaa isaa caqasaa. No media source currently available


Waa’ee Walitti-bu’insa Oromiyaa Keessaa Irratti Gaaffii fi Deebii Jeneraal Birhaanuu Juulaa Waliin Taasisame

Walitti bu'insi Oromiyaa, naannoolee qaamonni hidhatan keessa socho'an keessatti humnoonni mootummaa lolatti galuun dirqamnee ti malee fedhi keenya hin turre, jedhu Itti-aanaa Hoogganaan Humnoota Rayyaa Ittisa Biyyaa Itiyoophiyaa Jeneraal Biraanuu Juulaa. Qaamni hidhate bosona jiru rakkoo jiru jaarsummaa Abboota Gadaatiin nagayaan furuu yoo barbaade gama mootummaa tii mariidhaaf qophii ta'uu isaanii illee dubbatu. Gaaffii fi deebii guutuu caqasaa. No media source currently available


Kaaba Keeniyaatti Bokkaan Roobe Mana 192 Balleesse; Namni Hedduunis Manaa Baqate

Bokkaan Kaaba Keeniyaa fi Godina Booranaa ka Itiyoophiyaatti roobaa jiru jiraattotarraan miidhaa geessisaa jira. Keessumaa Keeniyaa kutaa bulchiinsa maarsabiitti bokkaan jidduu kana robe kaleessa mana nama 192 ol akka mancaase anagawi naannichaa VOA’f himaniiru. Galmoo Daawit. Guyyoota afran darban kana roobni cimaan ka Kaaba Keeniyaa fi kibba Godina Booranaa Itiyoophiyaa keessatti roobaa jiru manneen jireenyaa jigsee qabeenya horii fi kaanirraanis balaa dhaqqabsiisee jira. No media source currently available Keessumaa Kutaa Bulchiinsa Maarsabiit ganda boollangoo hedduu qabdu Golboo keessatti bokkaan kun roobee lolaan cimaan lola’e balaa geessisuu miseensi paarlaamaa naannichaa Abdurraahmaan Shee Bashir ni dubbatu. Roobi guyyaa afuriif roobe kun haga yoonaas guutummaa guutuutti akka hin dhaabbanne himanii warri manni lolaadhaan duraa jige gargaarsa haa argatuuf, dhaabbilee gargaarsaa fi mootummaa giddu galeessaa keeniyaatti iyyataa jirra jedhan Mr. Abdurrahiman. Miseensi paarlaama naannoo kun akka jedhanitti roobi ganda Golbo keessatti balaa kana kan geessiseef teessumni lafa ganda kanaa dhooqaa waan ta’eef tahuu himanii, warri manni irraa jigee qe’ee baqates gandootii ollaa keessa fulaa namaarra qubatanii akka jiran himan. Jiraattonni godina Booranaa Oromiyaas roobni kun jidduu kana keessumaa naannoo magaaalaa Mooyyaleetti garmalee roobaa jiraachuu dubbataniiru.


Shaampiyoona Atileetiksii Addunyaa Dohaa,Qataar irratti USAn mootummaan galatte, Siifan Haassan warqii lama mootee addunyaa afaan qabsiifte

Addunyaan ijoollee ufii walti filtetti Dohaa,Qataariktti ooftee Shaampiyoonaa addunyaa irratti wal dorgomsiifachaa baate.Biyyaa fi naannoo 209 ispoortii hedduun irratti wal dorgoma bahe. Ijoollee Amerikaatti medaaliyaa 29 warqii 14 haratee mootummaan galatee tokkeessoo bahe. Keenyaan medaaliyaa 11 warqii 5n lammeessoo sadeessoo.Chaayinaan abreessoo Itoophiyaan medaaliyaa 8 warqii lamaan shaneessoo jirti Leellisaa Deessisaa fi Muktaara Kadiritti maratoonii fi metirii 5,000n Itoophiyaa warqiin gale. Siifan Hassan atileetiin Itoophiyaa ta durii amma Nezerlaandii dorgomtu barana miirresitee warqii lamaan galatte. Guyyaa dheengaddaa metirtii 1500 irratti warqii tokko dabaltte, torbaaniin duratti ammoo metoirii 10,000 mootee warqii badhaasan. Siifan porojeektii Nike godina Amerikaa Oregon jirutti leenjisa. metirii 1500 tana 3:51:95 mootee sekondii lamaaf rekoordii addunyaa dhabde. Rekoordii amma isiin sekondii lamaaf dhabde tana Ganzabee Dibaabaatti harkaa qaba. Dhiiraa fi dhalaalleen namii waluma gula metirii 1500 fi 3000 tana Siifan Hassan qofatti moo’e. Albeertoo Salaazar,leenjisaa atileetoa ddunyaa bebeekamoo qorsa humna namaa kennuu atileetotaa kenne jedhanii hujii irraa dhaaban. Nama kana dhaaba Amerikaa USDAti ganna 4f hujii irraa dhaabe.Albeertoon Mo Faaraa, Yoomiif Qajeelchaa,Siifan Haassanii fi nama hedduu leenjsie. Yoomiif ammaaf leenjisaa haaraa qaxarachuuf yaada hin qabu.Siifan Hassan ammoo ammoo ispoortii fi qorsii humna namaa kennu walti duuduu hin malle jette. Akka leenjisaan maratoonii Itoophiyaa, Haajii Adiloo jedhetti “Albeertoon waan akka nama dibatanii fakkeessee karaa atileetotii beekuu hin dandeenneen qorsa humna namaa kennuu qoodaa bahe jedhanii himatan,” jedhe. Albeertoon ammoo “dhara himataniin” falmachuuf kurfoo jira.


Ayyaanni Irreechaa Finfinnee, Bishooftuu fi Naayiroobiitti Sirna How’aadhaan Ayyaaneffame

Ayyaanni Irreechaa Sanbata dabre Finfinnee, Doloolloo Buddeenaatti, Dilbata immoo Bishooftuu Hara Arsadeetti bakka uummatni miliyoona hedduutti lakkaawamamu argametti sirna how’aadhaan ayyaaneffamee jira. Keessumaa, ayyaanni Irreechaa waggoota 150 booda, Hora Finfinneetti deebi’ee sirna how’aa akkanaatiin ayyaaneffamuu isaa himaattonni ayyaanichaa gammachuu guddaadhaan ayyaaneffamaa jira. Gama biraan rakkoo nageenyaa Wallagga fi Gujii keessatti mu’ataa jiruun wal-qabateen qeerroon mormii isaanii dhageessisaa jiranillee bakkawwan lemiinittiyyuu ni turan. Ayyaanni Irreechaa, biyya Keeniyaa, magaalaa Naayiroobittis ayyaaneffamee jira. Gabaasaaleen keenya bakkawwan sadiinittiyyuu argamuun kan nuuf ergan qineessinee jirra. Guutummaa isaa caqasaa. No media source currently available


Keeniyaa Magaalaa Naayroobii ka Jiraatan Baqattoonni Oromoo Ayyaana Irreechaa Laqa Qamalee Jedhamutti Kabajan

Ayyaanni Irreechaa dhuma torbee daree kana, Oromiyaa magaala Finfinnee fi Bishooftutti kabajamee jira. Lammileen Oromoo addunyaa bakka gara garaa jiraatanis ayyaana kana kaan sanbata, kaan ammo kaleessa dilbata, kabajaniiru. Keeniyaa magaalaa Naayroobii ka jiraatan baqattoonni Oromoo ayyaana kana ‘City Park’ yookiis laga qamalee bakka jedhamutti kabajan. Ayyaana kana gubbaatti, baqattoonni biyyaa baqatanii Keeniyaa fi biyyoottan ollaa jiraatan, lammileen Keeniyaas irratti hirmaataniiru. Ayyaanicha ka qindeessan baqattoonni, ‘dhiyeenyaoa as lakkoofsi baqataa Oromoo biyyaattii keessa jiraatu waan hirrataa dhufeef dhalattoonni Oromoo Booranaa ka Keeniyaa jiraatan itti gaafatamummaa ayyaanicha qopheessuu akka fudhataniif itti dabarsanii jiru. Liiban Halakee Abbaan Malkaa Ayyaanichaa ‘Sichi baqataan galus nutu qindeessee kabajaa’ jechuun dubbataniiru. Viidiyoo gabaabaa kana daawwadhaa, mudannoo ayyaanaa keessan akkam akka tures yaada nuuf hiraa.


Ayyaanni Irreechaa Guyyaa Harraa Hora Arsadiitti Kabajamee Oole

Ayyaanni Irreechaa guddichi guyyaa harraa hora Arsadiittii kabajamee ooleera.


‘Oromoonni Biyyana Jiraatan Sichi Kabaja Ayyaana Irrecha Naayroobii Ofitti Fudhachuu Qabu’ – Baqattoota Oromoo Keeniyaa Jiraatan

Ganna sagal dura baqattoota Oromoo Keeniyaa jiraataniin ka jalqabame kabaji ayyaana Irreechaa, Sambata kaleessaa, Magaala Naayroobii bakka ‘City Park’ Laga Qamalee jedhamutti miseensota hawaasa baqattoota Oromoo Naayroobii jiraatani fi lammilee Keeniyaatin kabajamee oolera. Baqattoonni, duraan Naayroobitti Irreecha kabajuun rakkisaa akka ture himanii, amma garuu walabummaan ayyaana kana kabajuuf ganna darbee as gaarii tahuu dubbatu. Haylee Fullaasaa; miseensi koree qindeessitoota Ayyaana Irreecha Naayroobii ‘dhiyeenyaa as kana haalli kabaja ayyaana kanaa keessumaa ganna darbee as fooyya’aa dhufuu himee, lakkoofsi baqattoota Naayroobiin keessa jiraatanii hirrataa waan dhufeef lammileen biyyanaa Ayyaana kana ofitti fudhachuu qabu jechuun dubbate. Lammileen Keeniyaa keessumaa dhalattoonni ilmaan Oromoo Booranaa Ayyaana kanarratti hirmaatan ayyaanni kun itti fufuu qaba jedhan. Abbaa Malkaa ta’anii ireessa harraa ka gaggeessan Liiban Halakee sichi ayyaana kana nu warra lafa kana jirutu kabaja jechuun dubbataniiru. Ayyaana Harra Laga Qamalee ‘City Park’tti baqattoonni dhibbootaan lakkaa’aman irratti hirmaatanii jiru.


Irreechi Hora Finfinnnee Guyyaa Harraa Kabajamee Oole

Ayyaanni Irreechaa Hora Finfinnee oggoota baayyeedhaaf addaan citee ture Sambat-duraa harraa sirna oo'aa ta'een kabajamee ooleera. Kabaja ayyaana kana irratti jiraattota Finfinnee dabalatee lammiwwaan Oromoo godinaalee Oromiyaa adda addaa irraa himaachun beekkameera.


Masaraan Waayit Haawus Laga Abbaayaa fi Hidhaa Lagichaa Ijaaramaa Jiru Ilaalchisuun Ibsa Baasee Jira

Hidha laga Abbaayyaa bishaaniin guutanii tajaajiila akka kennu gochuu haala dandeesisuu irratti Masrii, Itiyoophiyaa fi Sudaan walii galtee waaraa, kan waliitumsaa fi faayida gama hundaaf kenniisu irra gahuuf marii gochaa jiran Yunaaytid Isteetes akka deggertu beeksiftee jirti. Masaraa Waayit Haawus irraa itti gaafatamaan preesii ibsii gabaabaan Kamiisa darbe baasan akka jedhutti Biyyoonni dhooqa laga Abbayyaa irra jiran hundinuu misooma dinagdee fi badhaadhinaaf mirga qabu jedha. Mirgoota kana kan kabajsisuu fi biyyoonni lagi Abbaayaa keessa darbu hundi bishaan kanaan gargaaramuuf mirgi qaban wal-qixxee ta’uu isaa waliigaltee mirkaneessu irra ga’uuf biyyoonni kun yaalii qajeelaa akka godhan bulchiinsii Yunaaytid Isteetes hundaaf waamicha dhiyeessee jira.