Dhimma Obbo Zammanee Kaasee Irratti Guyyaa Dabalataa Manni Murtii Kennee Jira

Miseensa garee sochii Ginbot Torbaa fi Adda gootoota Ummata Itiyoophiyaa kan turan Zammanee Kaasee poolisiin akka qoratuuf Manni murtii magaalaa Baahirdaar guyyoota dabalataa 7 kennee jira. Komishiniin poolisii bulchiinsa naannoo Amaaraa Zammane Kaasee to'annoo jala ooluu kan beeksise baatii darbe ture. Akka abukaatoon Obbo Zammane jedhanitti, Poolisiin mana murtiitti “Zammaneen gareewwan seeraan alaa hidhatan gurmeessuun jeequmsa kakaasuun shakkameera jechuun manamurtiitti dubbatee jira. Dhaabatonni lamaan Obbo Zemeenee kaasee fi looltonni kanneen biroon miseensa itti ta’an sun hanga bara 2018 wal waraansii dhaabateetti Ertraa keessatti hundeeffamanii achi turan.Sana booda bara 2018 gara biyyaatti deebi’an. Mootummaan Fedeeraalaa kan Itiyoophiyaa fi bulchiinsii naannoo teessoon isaa Baahir Daar ta’e miseensoota hanga tokko kan gareelee seeraan ala hidhatan maqaa Faannoo jedhamuu jalatti sosso’an waamaman himatuu jechuun Asteer Misgaanaawu Baahir Daar irraa gabaastee jirti.


Irreechi Waashingtan Diisii Keessatti Ayyaaneffame

Ayyaanni Irreechaa dhalattoota Oromoo Waashingtan Diisii fi naannawa ishee jiraatan, akkasumas, kutaalee Yunaayitid Isteetis biroo fi Kanaadaa irraa dhufaniin Dilbata kaleessaa as Waashingtan Diisii keessatti ayyaaneffamee jira. Hirmaattonni ayyaanichaa, yaadannoo Prezidaantii Yuyaayitid Isteetis duraanii, Abrahaam Linken, ka Linkon Memoriyaal Jedhamu fuul-dura ka jiru haroo nam-tolchee seena-qabeessa “Rifilekshin Puul” jedhamuun beekamutti hirreeffatan. Kaleessa guyyaa ka roobaa oole taheyyuu, uummatni bakka waggaa waggaatti walga’anii hirreeffatanii fi sirba aadaa waliin sirban kana irraa hin oolle. Namoonni harka caalaan huccuu aadaatiin mimmiidhaganii, garii, ogobora qabatanii, kaan aguuggiilee adda addaa qabatanii walga’an.


Qormaannii Kutaa Kudha Lamaa Yunivarsitiwwan Keessatti Kennan: Ministeera Barnooraa

Qormaannii guutuu biyyaa kan kutaa 12ffaa Fulbaana 30 bara 2015 yeroo jalqabaaf yunivarsitiwwan keessatti kan kennamuu ta’u ministeerrii barnootaa beeksisee jira. \nManneen barnootaan ala Yunivarsitii keessatti akka kennamuuf kan barbaadamees, nageenya sirna qormaataa eegsisuuf akka ta’e kan ibsamee yoo ta’u, kana gochuufis Yunivarsitiwwan baasii qarshii Biliyoona tokko akka isa dabalsisuu hubachiise. \nBrana qormaata kanaaf kan ta’an barattoota kuma 900 fi kuma 76 ta’u Tigraayiin alatti tasgabii dhabiinsa biyyatti keessa jiruun barattonni kumnii 56 qormaataaf akka hin teeny ibsamuu isaa Gabra Mikaa’eel Ganra Medhiin Finfinnee irraa Gabaasee Jira.


Irreechi Hora Arsadii Har’a Bishooftuutti Ayyaaneffame

Ayyaanni Irreechaa kan Hora Arsadii har’a magaalaa Bishooftuutti kabajamee jira. Jiraattonni magaalattii, akkasumas godinaalee Oromiyaa biroorraa namootni hedduun ayyaana kanaaf garasitti imalanii harra sirna irreeffannaa gaggeessaniiru. No media source currently available Hirmaattonni kunneen seensa daandii guddicha maqa bishooftuurratti konkolaataan akka hin seenne dhowwamuu Sagalee Ameerikaatti himan. Bu’uraaleen misoomaa bakka Irreechaa fooyya’uu akka qabu dubbatu, hirmaattonni. Galmoo Daawit Hora Arsidii irraa gabaasa itti aanu qindeesseera.


Ayyanni Irreechaa Hora Finfinnee Harra Kabajamee Oole

Kan waggaatti ayyaaneffafu ayyaanni Irreechaa Finfinnee kan bara kanaa har’a uummata miliyoonaan lakkaawamu, dhalattonni Oromoo, lammiwwan Itiyoophiyaa ka biroo fi keessumoonni biyyoota ollaa irraa dhufan bakka argamaniitti Hora Finfinnee irratti haala ho’aa fi miidhagaadhaan ayyaaneffamee jira. Ayyaana kana irratti sabaa fi sab-lammoonni adda addaas sirboota aadaa isaanii agarsiisanii jiran, miidhaganii mul’atani jiran. Kantiibaan magaalaa Finfinnee, Adaanechi Abeebee uummatni miliyoonaan lakkaawamu ayyaanichatti hirmaachuu, ibsa kennaniin beeksisanii jiran.


Torban Irreechaa Sababeeffachuun Qophiileen Artii fi Og-barruu Adda Addaa Finfinneetti Geggeessaman

Torban Irreechaa Roobii darbee kaasee magaalaa Finfinneetti kabajamaa jira. Haga annaatti feestivaalli Irreechaa, akkasumas qophileen og-baruu kaan magaalaa Finfinne bakka gara garaatti gaggeeeffamaa jiru. Kamisa kaleessaas Waldaan Faayin Aartii Oromiyaa agarsiisa fakkii ji’a tokkoof turu kan qopheesse yoo tahu, kamisuma galgala ammoo, waarisiisa walaloo, magaalaa Finfinneetti qopheessamee ture.


Garee Ogeessota Fayyyaa Ayyaana Irreecha irratti Tajaajila Yaalaa Hatattamaa Kennu

Gareen Deebii Hatattamaa Waldaa Hakiimota Oromiyaa jedhamuu fi damee Waldaa Ogeessota Fayyaa Oromoo ta'e, ogeeyyii fayyaa qindeessuudhan Irreecha Hora Harsadee fi Hora Finfinnee - Sambattan dhuftu magaalota Bishooftuu fi Finfinnee keessatti karoorfaman - irratti tajaajila yaalaa hatattamaa kafalttii malee kennuuf qophaahaa jira. Yunversitii Finfinnee Damee Peediyaatriksii fii Fayyaa Ijoolleetti Profesarii Qarqaaraa, akkasumas Miseensi Koree Eddugalaa Waldaa Ogeessota Fayyaa Oromoo, Dr Sisaay Camadaa, gareen kun Biiroo Eegumsa Fayyaa Oromiyaa akkasumas ka Finfinnee wajjin qindoominaan akka hojjatu ibse.


Koomishiniin Tuuriizimii Oromiyaa Sagantaa Guyyaa Sadii ‘Torban Irreechaa’ Jedhu Jalqabe

Ayyaana Irreechaa fulbaana 21 fi 22 bara 2015tti kabajamu sababeeffachuun komishiniin Tuurizimii Oromiyaa torban Irreechaa jechuun sagantaawwan adda addaa gaggeessaa akka jiru beeksisee jira. Daarektarri komunikeeshinii Komishinichaa obbo Ifabaas Abdulwahaab guyyoota sadan kana sagantaaleen adda addaa duudhaa fi aadaa Oromoo beeksisanii fi hawata tuurizimii tahan geggeeffamuuf jiru, jedhan. Tsahaay Daamxoo, Finfinnee irraa gabaasaa qabdi.


Namoonni Mooraa Buqqaatotaa Dabre Birhaan Keessa Jiran Hokkara Wallaga Keessaa Dheessanii Akka Qehee Ofii Irraa Buqqa'an Dubbatan

Gabaasaan sagalee Amerikaa Henerii Wilkins bakka namootni sababaa walitti bu’insaa Wallaga keessatii raawwateen qe’ee isaanii irraa buqqa’an qubatanii jiran, mooraa buqqaatotaa Dabre Birhaan jiru daawwatee buqqaatota dubbisee jira. Gurmuun hidhattooaa Waraana Bilisummaa Oromoo haleellaa geggeessaniin akka qehee ofii irraa buqqa’an dubbatan, namoonni kun. Hidhattoonni naannoo Amaaraas Oromootaa irratti haleellaa raawachuu isaniis gabaasaan kun ibsee jira. Dubbii himaan WBO himannaa dhaabaa isaanii irratii dhihaate “Dhara. WBOn harka keessaa hin qabu” jechuun haalan.


Sirni Gubaa Masqalaa Finfinnee

Sirni Damaraa yokaan Gubaa Finfinnee keessatti akka rawwatamee irratti gabaasa qindaahe.


Gabaa Ayyaana Masqalaa Irratti Gatiin Guddaa Dabaluu Dubbatu, Jiraattonni Amboo

Ayyaanni Masqalaa guyyaa har’aa guutummaa Itiyoophiyaa keesatti kabajamee ole. Gabaasaan keenya Naakoor Malkaa Ambo irraa gabaa Ayyaana Waggaa deemuudhaan waa’ee gatii wantoota ayyaanaaf gabaatti bahanii odeeffatee jira.


Horroo Guduruu Wallaggaa Keessatti Namoonni 100 Ol  Hidhattootaan Ajjeesamuu Koomishiniin Mirga Namoomaa Itiyoophiyaa Gabaase

Naannoo Oromiyaa godina Horroo Guduruu aanolee adda addaa keessatti torban sadii keessatti namoonni nagaan ykn siiviilii 100 ol ajjeeffamu komishiniin mirga namoomaa Itoophiyaa ibse. No media source currently available Komishinichi ibsa kaalessa fulbaana 16 bara 2015 ‘n baaseen haleellaa walitti fufiinsaan kanneen raawwatan Waraana Bilisummaa Oromoo kan ofiin jedhan, mootummaa “Shanee” ittiin jedhuu fi Hidhattoota Amahaaraa ijaarsa idlee hin ta’uu ibsee jira. Godinaa Hoorroo Guduruu Aanaa Amuruu fi Jaardagaa Jaarteetti torban darbee eegalee haleellaan jiraattoota irratti rawwatamaniin jiraattonni hedduun ajjeeffamu jiraattoonni aanota kanneenii sagalee Ameerikaatti himaniiru. Taajaajilli komunikeeshinii mootummaa Itoophiyaa ibsa fulbaana 14 bara 2015 baaseen “Shanee” jechuun kan ibse gareen hidhatoota annaa Jardagaa Jaarteetti lammiillee nagaa fi milishaa naannoo irratti haleela rawwatan, jedhee jira. Waranaa Bilisummaa Oromoo, kan mootummaan shanee ittin jedhuu ajjechaa lammillee nagaattin kan mootummaan isa himate “oduu dharaa ti” jechuun morme. Haleellaa raaw’atame, jedhamee fi Hidhaatotaa Amaharaa ideilee hin ta’iiniin, jedhame ilaalchisee, qama mootummaa irraas ta’e qamaa hidhatoota jedhamanii irraa hanga ammatti waanti jedhame hin jiru.


Gubaan Yokaan Jalabultiin Ayyaana Masqalaa Adaamaatti Kabajamee Jira

Hordoftoota Amantaa Ortodoksii biratti ballinaan kan kabajamu ayyaanni fannoo as Magaala guddo Shawaa Bahaa Adaamaattis kabajamee jira. Jiraattonni magaalattii Addabaabaayii masqalaatti yaa’uun jalabultii ayyaanichaa bifa duudha, amantii fi aadaa isaaniin kabajanii jiran.


Sirni Gubaa Masqalaa Finfinneetti Geggeessamee Jira

Ayyaanni masqalaa bara kanaa Itiyoophiyaa fi Ertiraa keessatti kabajamaa jira. Gabaastuu VOA, kan Afaan Oromoo Finfinnee bakka sirni Damaraa yokaan Gubaa itti raaw’atametti argamte dubbisnee haala achi jiru gaafannee jirra.


Dubartoota Cimsuun Hawaasa Cimsuu Waan Ta’eef Qiyyaafata Argachuu Qabu: Bu’uursituu Dhaaba Tarkaanfii

Bu’uursituu dhaabbata bu’aaf hin hojjenne Tarkaanfii jedhamuu, Aaddee Workinesh Begii akka jedhanitti dhaabbatichi fedhii barnootaa dargaggootaafi dubartootaa guutuu dhaan hawaasa harka qalleeyyii ol kaasuuf akkasumas akka isaan of danda’an gochuuf hojjeta. Dhiyeenya naannoo magaalaa Finfinnee irratti fuulefachuu dhaan manneen barnootaa ijaaree, manneen kitaabaa fi wiirtuuwwan nyaataa barattoota harka qalleeyyiif ijaaruu isaa Aadde Workinesh ibsaniiru. Akkasumas dubartoota 100 naannoo Somaalee keessaa buqqa’anii magaalaa Duukam qubataniif suuqiiwwan xixiqqaa banuufii dhaann carraa dinagdee uumeera. Akka Aadde Worknesh jedhanitti, Tarkanfi kan deeggaramu dhaabbaoota teessoo isaa Kanaadaa fi Ameerikaa keessa maadheffate akkasumas Ejensii Misooma Kanaadaa fi Waldaa Luteraanii Faith jedhamuu fi Koloraadoo keessa jiru dabalatee ta’uu ibsaniiru.


Booranaa fi Gujii Dabalee Godinaaleen Bokkaa Hagayyaa Eeggataa Turan Gahaa Hin Arganne, Jedhame

Dhaabbanni Raaaga haala qilleensaa Itiyoophiyaa Boorana fi Gujii dabalatee kanneen rooba hagayyaa eeggataa jiran bokkaa gahaa akka hin argatiin beeksisee jira. Aadde Mihret Muluneeh, ogeettiin raaga haala qilleensaa, haalli qilleensa bishaan Paasifik gubbaa jiru ammas kan bokkaa uumu waan hin taaneef roobni hagayyaa naannolee Itiyoophiyaa kibbaa fi kibba bahaa dhaqqabe hanga eegamee gadi ta’uu VOA tti himan. Tokkummaa mootummootaatti qindeessaan gargaarsa namoomaa roobni kun dhabamuun ammas beela gaanfa Afriikaa akka daran hammeessu sodaa qabu beeksisee jira.


Abbootiin Kalaqaa Hojii Isaanii Jabeessanii Itti Fufuuf Deggersa Isaan Barbaachisu

Dargaggoo Daani’el Dessaaleny Jogoraa keessummaa keenya har’aa ti. Barnoota Auto elektrikal and elektoniks ka barate yoo ta’u yeroo ammaa hojii kalaqaa irratti bobba’ee hojjeta. Abbaan taayitaa saayinsii fi teeknooloojii Oromiyaa immoo abbootii kalaqaa kana deggeraa jiraachuu angawaan waajjirichaa nuuf ibsanii jiru. Namoota kalaqa kana uuman hedduun isaanii kalaqa isaanii itti fufanii hojjechuuf maallaqi waan isaanitti hanqatuuf kanneen dhaabuuf dirqaman jiru. Rakkoo akkasii furuuf Abbaan taayitaa saayinsii fi teeknooloojii Oromiyaa namoota akkasii jajjabeessaa jiraachuu odeeffannee jirra. Kana ilaalchisuu dhaan Obbo Bilisummaa Keffaaloo Gennetii Abbaa taayitaa saayinsii fi teeknooloojii Oromiyaa-tti ogeessa eegumsa qabeenya kalaqa sammuu, abbootii kalaqaa kana akka isaan caasaa uummatanii walis arganii abbootiin qabeenyaas isaan deggeran gochuuf hojjetaa jirra jedhan.


Bakka-bu’aan Mootummaa Itiyoophiyaa Gabaasaa Koree Mirga Namoomaa Mootummoota Gamtoomanii Baase Morman

Jeenevaatti kan argamuu komishiiniin dhimma mirga namoomaa kan mootummootaa gamtoomanii dhimaa itiyoophiyaa irratii koreen hundeesee Ibsa dheengadda baaseen walwaraansaa akka haaraatti irra deebi’ee Kaaba Itiyoophiyaatti jalqabameen gochii gara jabeenyaa raawwachuu akka danda’u ibsee gareewaan walwaraansichaa keesaa harkaa qaban yakka waraanaa fi sarbiinsaa mirga namoomaa raawwachuu isaaniitiif akka raga qabatamaa qabuu ibsee jira. Koree kana kan hoggannan Kaarii Beetii Murungii walwaraansaa kaabaa itiyoophiyaa keessatii taasifamaa jiruun walqabatee keessuumaa Tigiraay keessatii yakki farraa namoomaa raawachuu isaa akka raga qaban ibsuu isaan kan gabaasee Dhaabannii Oduu AFPn gocha kanaafis korichii mootummaa Itiyoophiyaa aak itti gaafatamaa godhee ibsee jiraa. Karaa biraatiin Dhimmaa kana irratii Alula kebede VOA irraa kan haasofsiise dhaabataa mootumootaa gamtoomaani Jeeneevaati bakka bu’aa dhaabbataa mootummaa Itiyoophiyaa kan ta’an Ambaasaader Zenebe Kebede, akkataa koreen sun ragaa waltii qabee fi gabaasa isaa qopheessee akkaataa dhaaba mirga namoomaatiif falmuutiin ittuu hin ta’iin akkataa siyaasaatin jechuudhaan gabaasiin korichaa akka fudhatamaa hin qabnee himaniiru. Itti dabaluudhaanis, “Itiyoophiyaa keessaa ittuu hin seenini , ittuu ragaa hin argatin, namoota 20 hasofsiisanii, wareen midhaman ittuu hin argin, raga- baatota ittuu hin dubbisin, ragaa qabatamaa ittuu hin qabaatin , odeeffannoon isaan walti qabani fi akkaataan isaan odeeffannoo sana ittiin calalan,akkaataan dhiheessan qulqulleeffannaa dhimma mirga namoomaa ittuu hin ta’in ibsaa siyaasaati kan dhiheessan. Duraanuu dhimaa siyaasaatiif hundeeffamani kan jechaa turree kan dhugoomseedha,” Jedhaniiru. Haalumaa wal qabatuun dhaabbanni miti mootummaa dhimma Oromoo irratti hojjatuu fi OLLAA jedhamee beekamuu ibsaa koree mirgana namoomaa kana irratti yaadaa kenneen korichii sarbiinsa mirgaa namoomaa naannoo Oromiyaa keessatti raawwachaa jiruu irratti xiyyeeffannaa kennuu qaba jechuudhaan gaafachuun isaa beekameera.


Bulchiinsa  Naannoo Affaar Keessaa Namoonni Qe’ee Isaaniirrraa Buqa’an Gargaarsaa Akka Barbaadan Ibsame

Sababa wal waraansaa akka haaraatii jalqabameen kan ka’ee marsaa sadaffaadhaaf namoottan q’ee isaanii irraa buqa’niif dhaabileen gargaarsaa namoomaa addunyaa akka gargaarsaa taasisan Mootummaan naannoo Affaar gaafachuun isaa gabaasameera. Komishineriin bulchiinsaa iitisa balaa naannoo Affaar Mohaamed Huseen sababa walwaraansaa haaraa Kanaan kan ka’ee anaalee Megale fi Golliinaa keessaa namoonii kuma 100 fi kuma Torba ta’an buqa’uu isaani akka buqqa’uu ibsan Gebremikaa’el Gebremedihin Finfinnee irraa gabaasee jira. Walwaraansa Kanaan duraa daangaa naannoo Affaar fi Tigraay irra tureen namoonnii kuma 300 fi kuma 36 qe’ee isaanii irraa buqa’anii buufataa 17 keessaatti gargaaramaa akka turanf ABUT erga bakkicha gadi dhiisee bahee booda qe’ee isaaniitti deebi’uu isaanii obbo Mohaamad Huseen himaniiru. Dhaabataa mootumootaa gamtoomaniitii dhaabanii qindeesaa gargaarsa namoomaa ykn OCHAN akka jedhetii sababa walwaraansaatiin allatti lammiileen naannoo Affari Kuma 59 ta’an balaa lolaa roobaatiin kan ka’ee qe’ee isaanii irraa buqa’aniiru. Akka gabaasinii OCHA jedhetti, jiraattonii balaa bishaanii Kanaan qe’ee isaanii irraa buqa’an bakkaalee Godna lakkoosa Tokko keessaa jiran Asaa’ita, Afaamboo, Miillee fi Dubtii , akkasumas Godna lakkoofsa Sadii jalatti, anaalee Gawwaanee, Galaaloo, Anibaaraa, Hanruuka, Buree Mudaayitu, Awaash Fantaallee fi Dulacha keessaa akka ta’ee beekameera.


Saayintistiin Dhalata Itiyoophiyaa Meeshaa Ji’a Irratti Bishaan Agarsiisu NASA Keessatti Kalaqan Waa’ee Hojii Isaanii Ibsan

Qo’annoo hawaa Yunaayitid Isteetis taasisaa jirti keessatti qoo’annoon ji’a irratti taasisamu isa tokkoo fi barbaachisaa dha. Kanaan walqabatee dhaabbatni hawaa biyyaalessaa ykn NASAn waa’ee kalaqa hayyuun saayinsii dhalootaan nama Itiyoophiyaa ta’an hojjetan dhiheenya odeeffannoo marsariitii isaa irratti maxxansee ture. Meeshaan Doktoor Brihaanuu Taafesee Bulchaatiin hojjatame kun “Hetrodyne Spectrometer” kan jedhamu yoo tahu hojiin ji’a irratti bakka bishaan jiru adda baasee agarsiisuuf gargaara. Dhimma kana irratti Bafiqaaduun Dr. Birhaanuu bilbilaan argatee dubbisee jira


Jilli Buttee Dhaabuu Godinaa Booranaa, Areerootti Geggeessamaa Ture Xumurame

Jilli Buttee Dhaabuu ka wagga saddeetitti al tokko Gadaa Booranaa keessatti raaw’atamu, Areerotti gaggeessamee xumuramuu Abbootiin Gadaa, Sagalee Ameerikaatti himanii jiran. Sirna kana Gadaan haaraan Baalli fudhatu kan gaggeessu ta’uu ka dubbatan qorataan seenaa fi aadaa booranaa, Obbo Jaatanii Diidaa “Ka baranaas ji’a tokkoo oliif Aanaa Areerotti gaggeeffamaa ture torbee kana xumurame,” jedhan. Hoongeen naannicha keessatti hammaatus jilli kun haga danda’ame sirnumaan geggeessame, jedhu abbootiin Gadaa sirnichatti hirmaatan.


Ayyaanni Irreechaa Akka Lakkoobsa Itiyoophiyaatti Fulbaana 21 fi 22 Finfinnee fi Bishooftuutti Akka Kabajamu Labsame

Ayyaanni Irreechaa ka bara 2015 Fulbaana 21 magaala Finfinnee Hora Finfinneetti, akkasumas borumtaa isaa gaafa Fulbaana 22 Bishooftuu Hora Arsadiitti kan kabajamu tahuu Gumiin Abbootii Gadaa beeksisee jira. Gumiin Abbootii Gadaa kun har’a magaalaa Adaamaatti ibsa kan ibsa kenne yoo tahu, ayyaanichi nagaan akka kabajamu waamicha dhiheessee jira.


Ibsa Jilla addaa Yunaayitid Isteetis, kan Gaanfa Afrikaa

Jilli addaa Yunaayitid Isteetis, kan Gaanfa Afrikaa – Maayik Hamer, imala yaalii nageenyaa Itiyoophiyaa taasisan iaalchisuun har’a karaa marsaa interneetii gaazzexeessotaaf ibsa jiran.


Oromiyaa Bakkawwan Addaatti Sababaa Rakkoo Nageenyaaf Ijoolleen Akka Barnootaaf Hin Galmaa’iin Dubbatu, Maatiileen

Naannoo Oromiyaa keessatti bara barnootaa 2015tti barattoonni miliyoona 8 galmaa'anii jiru, jedha Biiroon barnoota Oromiyaa. Akka biyyaatti barnoonni har'a kan eegalee yoo ta'u barattoonni hin galmoofne hanga Jimaata dhufuutti akka galmaa'aniif yeroo dheeressuu isaas dubbata. Garuuu, godinoota fi aanaalee adda addaa keessatti sababaa rakkoo nageenyaatiin barattoonni kan hin galmoofne tahuu maatiin barattootaa Sagaleen Ameerikaa haasofsiise himanii jiran.


Fiigichawwan Koppenhaagen fi Sidiniitti Dhiheenya Geggeessaman Irratti Lammiwwan Itiyoophiyaa Injifatan

Fiigichaa walakkaa maaraatoonii biyyaa Deenmaark, magaala Kooppenhaagen keessatti Dilbata kaleessaa taasisamee fi dorgommii maraatoonii Sidinii, akkasumas tapha kubbaa miilaa taphattoota wagga 17 gadi kan biyyootan Afrikaa Bahaa fi walakkeessaa itti hirmaatanii “SECAFA” fi Fininneetti geggeessamuu ilaallata, qophiin Ispoortii har’aa. Gama biraatiin gareen Reppabiliikii Dimookiraatawa Koongoo tapha ka biraa Finfinneetti geggeessamu irratti garee Itiyoophiyaa waliin dorgomuuf deemaa. Gabaasaa keenya caqasaa.


Eddu-gala Dargaggoota Kalaqa Irratti Xiyyeeffatanii Haala Mijeessu

Eddu-galli inkubeeshinii qonnaa fi baadiyaa 'Agricultural and Rural incubation hub' jedhamu dargagooni hojii eegu dhiisanii ofii akka hojii uummatan karoora godhachuudhan Yunversitii Haramayaa keessatti bu’ureeffame. Dargaggoota hawaasa naannootiif yunversitii keessaa dorgomsise leenjii fi baasii mijeessufiidhan carraa abjuu isaanii dhugoomsuf qarqaarau uumaafii jira. Bu'ureessaa fi hogganaa eddu-galichaa akkasumas Yunversitii Haramayaa keessatti qarqaaraa Profeesarii, Getachoo Shaambal fi hirmaattota keessa ogeessa veternerii Ballisaa Yusuuf dubbisne.


Gujii Lixaa fi Aanaalee Ollaa Sanaa Ka Naannoo Kibbaa Irraa Namoonni 15,000 Sababaa Walitti-Bu’insaan Buqqa’uun Himame

Sababa lola daangaa Gujii Lixaa aanaa Soorroo Barguddaa fi aanaalee Naannoo Saboota Sablammoota fi Uummatoota Kibbaa gidduutti ta’aa jira jedhameen namoonni kuma kudha shan qe’eerraa buqqa’uu Waajjirri Buusa Gonofaa Soorroo Barguddaa beeksise. No media source currently available Obbo Guyyee Galaanaa Hojjetaan waajjira Buusa Gonofaa Aanaa Soorro Barguddaa namootni kun buqqa’uun sababa lola daangaa aanaa Ammaarrooo fi Burjii waliin gandoota daangaarratti argaman keessatti gaggeeffamaa jiruun ta’uu ibsan. Buqqaatonni kunneen gama isaaniin gandoota daangaa kudhan keessaa baqachuu himanii gargaarsi isaaniif dhiyaataa jiru murtaawaa waan taheef rakkoo keessa jiraachuu dubbatan.


Hongee Godiinoota Borana, Gujii Lixaa fi Baalee Bahaa Mudate

Sababaaa hongee mudateen loon isaanii fi waan qotatan kan dhaban jiraattonni godiina Gujii Booranaa fi Baalee Bahaa , gargaarsii xiqqaan nu kennamee beela keessaa kan nama dandamachiisu miti jedhu.Gama kaaniin immo Biroon qonnaa Oromiyaa waggoota dabran sadii keessatti oomiisha Qamadii guddaa galfachuu isaa fi gara fuula duraatti biyya alaatti erguuf karoora qabaachuu ibsee jira. Kana ilaalchisee qophii qindaa'ee caqasaa.


Namoonni Kuma Hedduun Haleellaa Dhiheenya Horro Guduruu Wallaggaa Keessatti Geggeessameen Buqqa’an Gargaarsa Hin Arganne, Jedhame

Naannoo Oromiyaa godina Hoorroo Guduruu wallaggaa aanaa Agamsaa fi aanaalee naannawaa sanaa keessatti haleellaa hagayya 23 hanga 25 bara 2014 raawwatameen namoonni qe'ee isaanii irraa buqqifaman hanga ammaa deeggarsa namoomaa hin arganne jechuun, buqqaatota keessaa dubbatan No media source currently available Waajjirri Buusaa Gonofaa Godina Hoorroo guduruu wallaggaa ammoo koree odeeffannoo walitti qabu qindeessinee gara buqqaatota imalanii jiran, jedhee, sababaa rakkoo neetwoorkiin kooree sana quunnamee odeeffannoo argachuu akka hin danda’iin dubbata. Waajirri Buusaan Gonofaa Oromiyaa odeeffannoo buqqaatota sanaa haga ammaatti hin arganne, jedha. Komishiniin mirga namoomaa Itoophiyaa akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Qaammee 01 bara 2014tti ibsa baaseen sababa haleellaa Agamsaa fi gandoota naannawaa sanatti raawwatameen namoonni kuma 20 ol ta'an buqqifamanii magaalaa oboraatti haala rakkisaa keessa jiru, jedhee ture.


Fiilmiwwan Afaan Oromootiin Qopheessaman Maaliif Manneen Siniimaa Seenuu Hanqatan?

Erga jalqabamee waggoota kudhanii ol ka lakkoofsise hojiiwwan fiilmii Afaan Oromoo ammallee manneen Siinimaa Itiyoophiyaa keessatti idileedhaan agarsiisamuu hin dandeenye jedhu - qopheessitoonni fi ogeeyyiin fiilmii Sagaleen Ameerikaa dubbise. Biqilaa Asfaaw qindeessaa fi qopheessaa ti. Mootummaan fiilmii Afaan Oromoof xiyyeeffannoo kennuu dhabun guddina fiilmii Afaan Oromoo quucarse, jedha. Ogeeyyiin biroo fi dhaggeeffatoonni, akkasumas Biiroon Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaas gama isaaniin, dhimma kana irratti waan jedhan qabu.


Oromiyaa Keessatti Ajjeechaan Seeraa Alaa Lammiwwan Siivilii Irratti Raaw’atame, Jedha Dhaabbatni OLLAA Jedhamu

Dhaabbannni deggersa hooggansaa fi mirga namoomaa, “Oromo Legacy Leadership and Advocacy Association” ykn “OLLAA” jedhamu ibsaa dhumaa ji’a Hagayyaa irra baaseen, ji’a Adoolessaa bara 2022 naannoo Oromiyaa bakkaawwan adda addaa keessatti ajjeechaa seeraa alaa humnoottan mootummaa Itiyoophiyaa raawwataniin lubbuun namoota hedduu dabree jira, jedhee jira. Himmaa OLLAA kanaaf, gama mootummaatii deebii argachuuf carraaqqiin taasisame haga ammaatti hin milkoofne. Gabaasaa OLLAAn baase kana ilaalchisee daarektara dhaabbatichaa dubbisnee jirra.


Jaala-bultii Ayyaana Waggaa Kana Irratti Jiraattonni Waa’ee Nagenyaa fi Qaala’insa Jireenyaa Yaaddoo Qaban Dubbatan

Jala-bultii ayyaana waggaa haaraa bara kanaa irratti jiraattonni magaalaa Finfinnee Sagaleen Ameerikaa dubbise waggaan dabarsan barri 2014 irra jireessa kan jireenyi caalaatti itti qaala’ee fi walitti bu’iinsi daran itti hammaatee yaaddoo irra isaan buuse tahuu dubbatan. Barri Itiyoophiyaa 2015 kan nageenyi itti uumamuu fi qaala'iinsi jireenyaa haalaan hammaate itti fooyya’u akka tahullee hawwii isaanii dubbatan.


ABUT Dhukaasa Dhaabiinsa Haal Duree Qabu Dhiyeessee Jira

Wal waraansa Itiyoophiyaa gama kaabaa keessatti gaggeeffamu kan ilaaleen riphxee looltoonni Tigraay yaada dhukaasa dhaabiinsa haal duree irratti hirkate dhiyeessuu isaanii dubbii himaa kan ta’an Geetaachoo Raddaa har’a ibsanii jiru.XalayaaRoobii dabree barreffamee barreessaa duree Tokkummaa Mootummootaa Antoniyoo Gatarreesitti ergame Kanaan, hogganaan TPLF Dr Dabra Tsiyoon Gabra Masqal wal waraansii gama hundaan hammaatee yeroo jiru kanatti, dhukaas dhaabinsii haal duree qabu akka hojii irra oolu gaafatan. Xalayaa garagalchiin isaa dhaabata oduu Ajaans Fraans Preesi argee fi Obbo Geetaachoo Raddaa mirkaneessan kun akka jedhutti, Dr. Dabra tsiyoonkan gaafatan, dhukaasii dhaabinsii tolfamu gargaarsii dhala dhorkaa tokko malee Tigraay akka seenu akkasumas tajaajilli barbaachisaa ta’an Tigraay keessatti deebi’ee banamuu dabalatee haala duree 4 qabaata. Kutaaleen Itiyoophiyaa gama kaabaa irra hedduun hanqiina nyaataa hamaan rakkataa kan jiru yoo ta’u, eleektrikaa qunnamtii fi Baankii dabalatee dabalatee tajaajila bu’uuraa hin qaban.Dhukaasa dhaabinsii tolfamee ture, kokolaataan gargaarsa fe’ani erga baatii Muddee as yeroo duraaf Tigraay akka seenan kan dandeesisee ta’uus, garu Robii dabree gabaasnii Tokkummaan Mootummootaa baasee akka jedhutti sababaa wal waraansii haaraan jalqabameef jecha, gama balaliinis ta’e ka biroon hojiin gargaarsa Tigraay geessuu dhaabatee jira jedhe.Kana malees bulchiinsa nananoo Amaaraatti gargaarsa geessuun hin dandaa’amnee jedha. Maddeen Diploomaatotaa fi kan biyyoota alaa dhaabta oduu kamiisa kaleessaa AFPf akka ibsanti, Tigraay kaabaa keessatti wal waraansii kan hammaatee yoo ta’u, humnootiin mootummaa deggeranii fi looltonni Ertraa kanneen waraans Itiyoophiyaa tumsan maadheelee riphxee looltoota TPLF irratti qiyyaafatanii jiru.


Gabaasa Hayyoota Mirga Namoomaa fi Deebii Mootummaa Itiyoophiyaa

Mootummaa Itiyoophiyaa fi Adda Bilisummaa Uummata Tigraay giddutti waraansii bifa haaraan jalqabamuun kan akkaan isaan yaaddesse ta’u hayyonni mirga namoomaa kan komiishiina addunyaa kanneen waa’ee Itiyoophiyaa beekan ibsanii jiru. Wal waraansa kana keessa humnootiin Ertraa seenuu isaanii walitti bu’iinsii kun biyyoota biraattis babal’achuuf karaa bana jedhan.Qaamonni wal waraansa kana keessaa harka qaban martii battalumatti wal waraansa dhaabanii, akka seera addunyaa kan wal waraansa kabajuuf durqama irra jiru akka kabajan akkasumas deemsa mariitti akka deebi’an gaafatan. Kutaa sana keessatti sodaa nagaa fi nageenyaa uumamuu ilaalchisee, golli naga eegumsaa kan Tokkummaa mootummootaa haallii Itiyoophiyaa keessaa dhimma hatattamaa ta’u murteessuu isaa komishinni kun deggeree jira. Siviilootaaf eegumsa barbaachisu mirkaneessuuf akkasumas, haalli kun hammaatee kutaa sana keessatti caalaatti tasgabii dhabiinsa akka hin hammeessine gochuuf, Golli naga eegumsaa chaartara ba’e irratti hundaa’uun tarkaanfii akka fudhatuuf komishinni gun gaafatee jira. Haalli kun hamaa ta’u hubachuunis golli naga eegumsaa, dhimmi Itiyoophiyaa fi gaanafa Afrikaa Ajandaa isaa keessatti iddoo olaanaa akka itti kennu komishinni kun gaafatee jira. Gama kaaniin ministeerrii haajaa alaa kan Itiyoophiyaa ibsa baaseen, ibsii komishiinichaa fudhatama dhabsisee jira. Komishinich ABUT seera walitti bu’iinsa dhaabuu addunyaa cabsuun walitti bu’iinsa kana kaasuu isaa dandeetti itti hubachuu hin qabu jedhee, komishinichii dhimmma nagaa fi nageenya biyyatti ilaalchisee itti gaafatamummaa ykn abbummaa fudhatee dubbachuu hin danda’uu jedhee jira. Gollii naga eegumsaa Itiyoophiyaa irratti tarkaanfii akka fudhatuuf gaafachuun komiishiina kanaas, dhimmi kabajamuu mirga namoomaa meeshaa godhachuun dhiibbaa siyaasaa gochuuf gargaaramuu isaa akkasumas, mootummaa wajjiin hojjachuuf balbala banaa cufuuf akeekkachuu isaa agarsiisa jeechuun ibsii ministrii dantaa alaa Itiyoophiyaa baase hubachisee jira. Ministeerrii odeeffannoo kan Ertraa Yemaanee Gabra Masqal deebii Twitarii ofii irratti kennann, Ajandaa siyaasaa kan ofii tarkaanfachisuuf jecha gocha seeraan dhorkaa ta’e kan Komishinichii Tokkummaa mootummaa keessatti hundeeffame gaggeessa jiru fudhatama dhabsisuuf Afrikaaf yeroon amma jedhan. Qaamoleen akkasii yeroo hunda aangoo isaanii bira darbanii kolooneefannaa saboota Afrikaa kanneen abbaa biyyummaa qaban irratti murtii dabarsu jedhan.


Dhibeen Gifiree Baalee Bahaa Keessatti Daa’imman Afur Ajjeesuun Himame

Dhibeen gifiraa Baalee Bahaatti mudataa jiru haga yoonaa daa’imman afur ajjeesuu Waajjirri Fayyaa godinichaa beeksisee jira. Itti Aanaa hoogganaan waajjira fayyaa Baalee Bahaa, Obbo Abdurrahimaan Ibraahim Godaanaa, daa’imman afran kun mana yaalaa utuu hin gahiin lubbuun isaanii dabruu eeranii, dhibee kana to’annaa jala oolchuudhaaf talaallii kennuuf akka waajirri isaanii qophiitti jiru ibsan.


Oromiyaa Keessatti Daa’imman Dhalatanii Gataman Baay’achaa Deemuun Himame

Biiroon dubartootaa fi daa’immaanii naannoo Oromiyaa wagga kana daa’imman gataman dhibba tokkoo ol lubbuu baraaruu isaa himee jira. Obbo Biraanuu Deeksisaa, Diirektarri qabiinsa mirga daa’immanii naannoo Oromiyaa, gochaan daa’ima da’anii gatuu kun magaalawwan Oromiyaa Indastiriileen keessa jiranitti kan hedduummatu ta’uu dubbatan. Bara kana keessa qofa biroon isaanii daa’imman dhibba tokkoo ol bakkawwan itti gatamanii kaasee lubbuun oolchuu kan himan Obbo Biraanuun, daa’imman kun guddifachaadhaan biyya keessatti akka kennamaa jiran eeran. Waajjirri Dubartoota fi Daa’immanii ka magaalaa Adaamaas yeroo ammaa daa’imman dhalatanii gataman baayyachaa akka dhufan dubbatan. Galmoo Daawit tu gabaase.


Ajjeechaa Jamaa Lixa Oromiyaatti Raawwate Irratti 'Human Rights Watch' Ibsa Baase

'Human Rights Watch' gabaasa oduu haaraa baaseen akka jedhetti Lammiileen Nagaa Lixa Oromiyaa Keessatti Eegumsa Malee Hafan jedhee jira. Gareen hidhate socho’u ji’a Waxabajjii bara 2022 keessa lixa Oromiyaatti lammiilee nagaa Amaaraa dhibba hedduu kan ajjeese yoo ta’u, humnoonni nageenyaa Ityoophiyaa ammoo eegumsa isaaniif waan xiqqoo hojjete jechuun gareen mirga namaaf falmu Human Rights Watch har’a beeksiseera. Gara baatii sadii booda mootummaan Itiyoophiyaa qubsuma ga’aa kennuu ykn jiraattota lubbuun hafan yaaddoo fayyaa isaanii fi nageenya isaanii ilaalchisee jiru furuu hin dandeenye jedha ibsichi. “Waxabajjii18 sa’aatii saddeetiif haleellaa cimaa hidhattoonni gandoota Tolee fi Senee keessatti dubartootaa fi daa’imman hedduu dabalatee lammiilee Amaaraa gara 400 ta’an rasaasaan rukutanii ajjeesan. Namoonni eenyummaan isaanii hin beekamne kaanis manneen jireenyaa fi manneen daldalaa dhibbaan lakkaa'aman gubuun barbadeessan, beeyladaa fi qabeenya biroos saamaniiru jedha ibsi Humhan Rights Watch baase kun. Xiinxalli suuraa saatalaayitii yoo xiqqaate gandoota shan gubachuu fi caasaa 480tti tilmaamaan ta’an barbadaa’uu mirkaneesse. Akeekkachiisni kennamus, humnoonni nageenyaa mootummaa naannoo sana buufatan haleellaan erga raawwatamee sa’aatii muraasa booda gamas dhaqqaban.” Gabaasa HRW herregame. Akkasumas, “Waajjirri Qindeessa gargaarsa Namoomaa kan Tokkummaa mootummootaa OCHAn Tolee irraa yoo xiqqaate namoonni 4,800 ta’an qe’ee isaanii irraa buqqa’aniiru, akkasumas lixa Oromiyaa keessatti sababa walitti bu’iinsa achitti uumameen 500,000 ol kannen ta’an qe’ee isaanii irraa buqqa’uu ibseera. Aangawoonni Itiyoophiyaa ajjeechaa ji’a waxabajjii keessa fi haleellaa biroof kan itti gaafatamu WABO jechuun himataniiru. WABOn immoo milishaa mootummaatu haleellaa kana raawwate jechuun himachuun qorannoon walabaa akka gaggeeffamu gaafateera.


Haalli Namoomaa Itiyoophiyaa Keessaa Sodaachisaa Ta’ee Itti Fufeera: Tokkummaa Mootummootaa

“Akka seera sadarkaa addunyaatti gareeleen martinuu gargaarsa namoomaa fi hojjettoota gargaarsaa gara kaaba Itiyoophiyaa mara akka dhaqqabaniif danqaa malee haala akka mijeessan gaafanna jedhan. Naannoo Amaaraa Dabaarq Dasee fi Waldiyaa keessaa galgala sa’a tokkoo qabee hanga ganama sa’a 12tti uggurri sa’aa kaa’ameera, kun immoo sochii sivilotaa, tajaajila wal’aansa fayaa hatattamaa fi dhugumatti tajaajila dalalaa irra dhibbaa kaa’aa jira jedhan. Baatii Hagaya darbee qabee dhiyeessiin gargaarsa namoomaa gara Tigraay dhaqu adda citeera, haaluma wal fakkaatuun tajaajilli qilleensa irraa kan tokkummaa mootummootaa Hagaya 25 qabee Tigraayiin seenuus ta’e ba’uu waan hin dandeenyeef maallaqa hojiif barbaachisuu fi hojjettoota gargaarsaa deddeebisuun hin danda’amne jedhan. Nuti michoota keenya jaarmolii gargaarsaa kan mootummaa hin taane waliin ta’uu dhaan kanneen miidhamaniif naannoo eeyamamaa ta’e keessa jiraniif deggersa namoomaa gochuu itti fufna. Tigraay keessa kanneen jiran dhiyeessii midhaanii fi ka biroo barbaachisaa ta’e raabsuu itti fufaniiru jechuu dhaan dubbi himaa Stefen Dujaarik ibsaniiru.


Oromiyaa Keessatti lakkoobsi Namoota Dhukkuba Busaan Qabamanii Dabalaa Jira, Jedhame

Akka naannoo Oromiyaatti ji'a Amajjii bara 2014 irraa eegale lakkoofsi namoota dhibee Busaan qabamanii dhibbbeentaa 20 dabale jechuun biiroon fayyaa Oromiyaa ibseera. Itti aannaan hoogganaa Biiroo Fayyaa Oromiyaa obbo Abarraa Botoree Guddisaa Sagalee Ameerikaaf akka himanitti godinaalee Oromiyaa 13, magaalota 4 fi aanota 65 keessatti tamsa’inni dhibee busaa dabalaa jira jechuun ibsan. Magaalota tamsa'inni dhibee Busaa keessatti baay'ateera jedhaman keessaa jiraattonni sagaleen Ameerikaa dubbise namoonni busaan qabaman lakkoofsaan ka duraanii irra dabalaa jiarachuu himan. Tshaay Daamxoo Finfinnee irraa gabaasaa qabdi.


Gargaarsi Biyya Keessaa Naannoolee Hongeen Miidhamaniif Kennamaa Ture Gadi Bu’e Jedhame

Hojjetoonni gargaarsa namoomaa godinaalee hoongeef saaxilamaniif dhiyeessan gargaarsi biyya keessaa walitti qabamee naannolee kanaaf ergamaa ture dhiheenya gadi bu’ee jira jedhu. Obbo Arafaat Abubakar kadiir, Hoji gaggeessaan dhaabbata miti – mootummaa “Soof Umar Youth and Development Organization” gargaarsi lammileen biyya keessaa taasisan gad-bu’uun isaa, gama hubannoo uumuutiin rakkoo jiru irraa kan ka’e akka tahe dubbatan. Obbo Garramuu Oliiqaa, itti aanaan hoogganaan Waajjira Buusa Gonofaa Oromiyaa immoo, mootummaan Gargaarsa “lammii fi Lammiin” jedhamee qindaawaa ture bifa fooyya’aan kurfeessuuf seera haaraa baasee itti jira jechuun deebii kennan.


ABOn Magaalaa Finfinnee fi Godinaa Addaa Oromiyaa Gidduutti Daangaan Bulchiisaa Akka Buusamu Ka Beeksisame Haqa-qabeessa Miti, Jedha

Addi Bilisummaa Oromoo ibsa tibbana baaseen daangaan bulchiinsaa magaalaa Finfinnee fi magaalota godinaa addaa Oromiyaa gidduutti akka sararamu ka dhiheenya beeksisame kan haqa-qabeessa hin ta’iinii fi fudhatama hin qabne, jechuun mormee jira. Sararri daangaa bulchiinsaa sun, kanneen dhimmi isaa kallattiin ilaallatu uummata Oromoo fi mootummaa naannoo Oromiyaa otuu hin hirmaachisiin kan raaw’atame, jedha – ibsi ABO kun. Daangaan bulchiinsa magaalaa Finfinnee fi magaalota godinaa addaa Oromiyaa naannawwaa Finfinnee gidduutti akka daangessamu kantibaan bulchiinsa magaalaa Finfinnee Adaanach Abeebee tibba kara fuula facebook isaanii ibsanii turan. Gama biraatiin, aangaa bulchiinsa magaalaa Finfinnee fi magaalota godinaa addaa Oromiyaa naannawa Finfinnee daangeesuf hojiin hojjetame hojii Paartiin Badhaadhinaa hanga ammaatti hojjete keessa isaa ijoo dha, jechuun mummeen ministeera Itoophiyaa Abiy Ahimad dhiheenyuma dubbatanii tura.


Godinaa Baalee Keessatti Dhukkubni Gifiraa Daa’imman Irratti Mumul’achuun Himame

Godina Baale Bahaatti dhibeen Gifiraa daa’imman irratti mullataa akka jiru angawootni godinichaa VOA’tti himan. Obbo Jeeylaan Adam, hoogganaan Waajjira Koomunikeeshinii Baale bahaa, haga yoonaatti daa’imman 400 ol dhibee kanaan qabamu ibsanii, dhibee kana to’achuuf ogeeyyiin fayyaa bobba’anii akka jiran himanii jiran. Qajeelchi fayyaa Godina Baalees ammatti weerarri gifiraa kun to’annaa jalaa kan bahe miti jedha. Galmoo Daawit tu Adaamaa irraa gabaase.


Godambaan Oromiyaa Finfinnee Jiru Qabiyyeelee Oromiyaa Beeksisuun Qooda Guddaa Gumaachaa Jira, Jedhama

Handhuura Oromiyaa magaalaa Finfinneetti kan argamu Godanbaan Oromiyaa walii gala jedhamuun beekamu Oromiyaa fi Ormoon waan qabu ibsuu keessatti qooda ol’aanaa gumaachaa jira, jedhu Daarektarri Giddu gala Aadaa Oromoo Geetuu Biranaa eeran. Godaanbaa Oromiyaa kana keessatti ogeessa aadaa ka tahan Obbo Xurunaa Rabbumaas godaambichi qabiyyeelee jiruu fi jireenya Oromoo mul'isan hedduu akka of keessaa qabu dubbatu. Tsahaay Daamxoo Godanbaa Oromiyaa magaalaa Finfinnee Giddu Gala aadaa Oromoo keessatti argamu kana daawwachuun qophii qindeessite qabdi.


WBOn Akka Gargaarsi Namoomaa Oromiyaa Keessatti Deemsisamu Haala Miijessuuf Waliigalteen Dhukaasa Dhaabinsaa Akka Tolfamu Gaafate

Waraanaa Bilisummaa Oromoo, gareen mootummaa “Shanee” jechuun haala gargaarsa namoomaa Oromiyaa keessatti mijeesuudhaaf yaada dhukaasaa dhaabuu dhiheesuu isaa Asooshiiyetid Prees gabaasee jiraa. Ibsa dhaabichii Roobii kaleesaa baasee irratti dubbihimaan WBO Odaa Taribii akka jedhaniitti namoottan balaa beelaatin daraamaa jiraniif gargarisii dhaabilee namoomaa irraa taasifamaa jiruu akka namottan gargaarsichii barbaachisuuf gahu gochuudhaaf dhaabnii isaanii dhukaasaa dhaabee akka karaa bunudhaaf fedhii qabaa. Ibsaa dubbi himaan WBO keenaan kanaaf mootuummaa Itiyoophiyaa irraa deebiin kennamee akka hin jiree AP gabaasee jiraa. Mootummaan feederaalaa Itiyoophiyaa fi mootummaan naannoo Oromiyaa dhiheenyaa ibsaa keenaa turaniin garee isaan shanee jedhanii waaman irratti tarkaanfii umnaa fudhachaa jiraachuu isaanii akka isan ni yaadatama. Dhaabbanii mootummootaa gamtoomanii dhiheenyaa kan ibsa baaseen Itiyoophiyaa keessatti namoonni Miiliyoonii 20 ta’an gargaarsaa namoomaa akka barbaadan ibsee, kanneen keessaa harki Sadii ol kan ta’an dubartoota fi Ijoollewwaan ta’uu isaanii beeksisee jira.


Daangaan Magaalaa Finfinnee fi Naannoo Oromiyaa Adda Ba’ee Sararame

Bulchiinsii magaalaa Finfinnee fi bulchhinsi mootummaa naannoo Oromiyaa dhimmaa daangaa bulchiinsan lamman gidduu turee fi furmaataa kennuu dhaaf wali galtee irraa gahamuu isaa Kantiibaan magaalaa Finfinnee Adaanech Abeebe ergaa fuulaa miidiyaa hawaasa irratti dabarsaniin beeksisaniiru. Akka Addee Adaanech Jedhanitti Kanaan dura mannoottan waloon jireenyaa YKN Kondominiyeemonni Koyyee Faccee, Tulluu Diimtuu fi gamtokkeen gamoo mana jireenyaa Jamoo lakkoofsa Lamaa garaa naanoo Oromiyaatti kan daangeffaman yemmu ta’u, mootummaa naannoo Oromiyatiin Kanaan duraa ijaaramanii kan turanf naannoo Labuutii kan argaman gamoowwan waliin jireenyaa Furii Hanna fi bakki ammaa laga Qarsaatii jiruu garaa naannoo Finfineetti daangefamee jira. Dhimma kana irratii kan ibsaa baasee Paartiin mormitootaa Izeemaa gochichaa mormee jira. Itti aanaa paartichaa kan ta’an Arkitekt Yohaanis Mekonen, murtichii waan yeroo hin eegganee fi waan ummanni irratti hin maryyaneedhaa jechuudhan VOAti himuu isaani fi mootummaan gamaa isaatiin ummanii irrati marii tasiseeraa jechuu isaa Kenedii Abaate Finfinnee irraa gabaasee jira.


Kitaabni Haaraan "Anaafi Nuyi" Jedhu Eebbifame

Kitaabni mata duree "Anaafi Nuhi" jedhu Pireezidaantii duraanii Yunivarsiitii Amboo Doktar Taaddasaa Qana'aan barreeffame dubbistootaaf ifoomee jira.\nDoktar Taaddasan, “kitaaba kanaan ijoollummaa isaanii hanga pireezidaantummaa Yunivarsiitii Amboorraa itti kaasaman, barreessuun mudannoo jireenya isaanii ittiin seensessuu ibsuun,”Ana keessa nuyi, nuyi keessammoo anatu jira” jechuun dubbatu.\nSagantaa Ifoomsuu kitaaba “Anaafi nuhi” irratti Sanbata duraa torban darbe artistoota, barreessitoota, hayyootaafi keessummootni affeeraman biroollee argamaniiru.


Manni Foonii Daattoo Kan Kan Ambotti Argamu Hundumtuu Quufee Keessaa Nyaatu Abbaa Hiyyeessaati:Maamiltootni

Manni Foonii “Daattoo Beet” jedhamuun beekamu Magaalaa Amboo keessaa, ganda “Torban Kuttaayee”, bakka “Gabaa Araadaa” jedhamee waamamutti argama. Maammiltootni, Manni Foonii Daattoo kan hundumtuu quufee keessaa nyaatu, abbaa hiyyeessaati” jedhu. Mana Foonii kana wanti adda taasisu Foon Sangaa alatti gurguramuun ala, namootni waan nyaachuu barbaadan bitatanii, diinqatti ol darbanii garee gareedhaan hojjatatanii bakka itti nyaatan tahuu hubanne. Keessumaa dhiirotni yeroo dheeraa hojjachuu isaaniirraa kan kahe “Kaameyyii” tahaniiru jechuun ni danda’ama. “Yoo maammilootni nyaata ofii hojjatachuu barbaadan, manneen nyaataa uffata nyaata itti blicheessan guutuun maammilootni bakka nyaati itti hojjatamu seenanii akka hojjatatanii nyaatan taasisuutu isaan irraa eegama” jedhan, Qindeessaan Qulqullinaa Waajjira Eegumsa Fayyaa Magaalaa Amboo Obbo Mulunaa Gonfaa.


Qulqullinni Barnootaa Hegereen Dhaloota Borii Akka Ifu Gumaacha Dha: QDAG

Jarmayaan bu’aaf hin hojjenne kan QEDAG jedhamu dargaggoota lama milkaa’ina isaan argatanii fi gama adda addaan beekkannaa argatan ilaalchisee badhaasa kennuufii isaa ilaalchisuun gabaasnee jirra. Jamrmayaa QEDAGf itti aanaa itti gaafatamaa fi dubbi himaa kan ta’an obbo Dabalaa Mijanaa jarmayaan kun projektoota gurguddaa hojjechuu dhaaf karoorfatee ka’ee jira jedhan. Jarmayaan kun gara fuula duraatti karoora yeroo dheeraa fi gabaabaa baafachuu dhaan kan yeroo gabaabaa maatii harka qalleeyyii deggeruu, barattoota dandeettii qabanii fi harka qalleeyyii ta’an gargaaruu fayyaa ilaalchisees akkasumas meeshaa mana barnootaa ijoolleef dhiyeessuu karoora yeroo gabaabaa godhatee kan ka’e yoo ta’u, karoorri isaa yeroo dheeraa projektii guddaa itti fufiinsaan galii argamsiisuu danda’u, manneen yaalaa naannoo sana keessa jiran guguddaa ta’aniif deggersa gochuu, manneen yaalaa xixqqoo jiranis gargaaruu akkasumas yuniversitii Dembi Dolloo waliin ta’uu dhaan michummaa dhaan hojjechuuf karoora bal’aa qabaachuu isaanii nuuf ibsaniiru.


Jarmayaan QEDAG Jedhamu Dargaggoota Milkaa'ina Argatan Lama Badhaase

Xumura torban dabarsinee kana jarmayaan as US keessa maadheffateef kan bu’aaf hin hojjenne kan QKEDAG JEDHAMU dargaggoota lama barsiisaa Amaanu’eel Baalchaa fi Dargaggoo Raajii Maammadee dhiyeenya kana sadarkaa biyyaatti milkaa’ina isaan argatanii fi gama adda addaan beekkannaa argatan ilaalchisee badhaasa kenneefii jira. Yuniversitii Dambi Dollootti barsiisaa kan ta’e barsiisaa Amaanu’el diroonii xiqqoo hojjechuu dhaan mana barnootaa darbees sadarkaa biyyoolessaatti, dargaggoo Raajiin immoo yuniversitii dhaa ennaa eebbifamu A60 fiduu dhaan innis sadarkaa biyyoolessaatti beekkannaa argachuun isaanii ni yaadatama. Dhaabbanni dhalattootaa fi jaal’attoota Qellemiin kan hundeeffame jaarmayaan QEDAG jedhamu ijoollee kana hamilee cimsuuf jecha mata mataatti qarshii kuma dhibba tokkoo fi shantama bdhaasee jira. Itti gaafatamaa QEDAG kan damee biyyaa obbo Tolosaa Daaqaa ijoollee kana hamilee jajjabeessuuf badhaasi kennamuufii isaa galateeffatanii kanneen biroonis akkasumaa fakkeenya kana hordofuu dhaan naannoo isaanii akka gargaaran waamicha dabarsaniiru.


Hoogganoonni ABO Sadarkaa Adda Addaa Manni Murtii Akka Hidhaadhaa Hiikaman Murteesse Ammallee Hin Hiikamne, Jedhame

Koree hoji raawwachiistuu fi koree giddu galeessaa ABO dabalatee hooggansi sadarkaa adda addaa irra jiran kan Qajeelcha Poolisii magaalaa Burraayyutti hidhamanii jiran, manni murtii magaalaa Burraayyuu akka bilisaan gad dhiisaman murteesseyyuu ammallee mana hidhaatii hin baane jechuun abukaatoon isaanii Sagalee Ameerikaatti himanii jiran. Itti aanaan koree dhaabbii dhimmoota seeraa, bulchiinsaa fi diimokiraasii kan mana maree bakka bu’oota Itoophiyaa immoo, “namoota manni murtii bilisaan gadi dhiise qaamni raawwachiistuu ykn poolisii osoo hin hiikin tursiisuuf mirgaa hin qabu.” Jedhan. Manni murtii waliigalaa federaalaa gama isaatiin naannolee keessatti rakkoon ajaja mana murtii raawwachiisuu dhabuu bal’inaan waan jiruf furmaata argachuu qaba, jedhee jira.


Jiraattonni Daangaa Itiyoophiyaa fi Keeniyaarraa Filannoon Keenyaa Akka Nagaa Fideefii Dhufutti Abdiin Eegan

Filannon biyyaalessaa Keenyaa ka gaanfa Afriikaatti eegamaa ture har’a gaggeeffamaa oole. Magaalaa Waloo Itiyoophiyaa fi Keeniyaa keessattis gama Keeniyaan filannoon nagaan gaggeeffamaa turuu jiraattonni Sagalee Ameerikaatti himanii jiran. Jiraattonni biyyoota lameenii daangaarra jiraatan filannoon ammaa kun nagaa akka fidee dhufu abdatan. Bulchiinsi Aanaa Mooyyalee kan Itiyoophiyaa warra Mooyyale keeniyaa waliin haala jiru hordofaa akka jiru himee jira. Gabaasaan keenya achitti argamu Galmoo Daawit dabalata qaba.


Yunivarsitiin Wallaggaa Haroo Soorgaa Irratti Proojektiilee Hawata Tuuriizimii Ijaaruuuf Deema

Yunivarsiitiin Wallaggaa haroo nam-tolchee Soorgaa kan magaalaa Naqamtee keessatti argamurratti piroojektiiwwan garaa garaa hojjachuuf karoorsuu isaa beeksisee jira. Itti gaafatamaan Koolleejjii Saayinsii Uumamaa fi Piroofeesarri gargaaraan Muummee Barnoota Baayoloojii - Doktor Moosisaa Galataa Sagalee Ameerikaaf akka ibsanitti, hoteelaa, bakki kunuunsa bineensotaa fi biqilootaa, akkasumas iddoon magarisaa ka bashannanaa proojektiilee haroo Sorgaa irratti hojjetamuuf jiran keessaa haga tokko. No media source currently available


Institiyuutiin Qo’annoo fi Qorannoo Oromoo Dhiheenya Hundeessame

Seenaa, afaanii, aadaa fi artii Oromoo ragaan deggeree qorachuutti fuuleffatee bara kana keessa kan hundeessame Institiyuutiin Qorannoo fi Qo’annoo Oromoo, Akkaadaamii Afaan Oromoo hundeessuuf gaaffiilee hayyoonni dhiheessaa turaniif deebii kennee jira, jedhu daarektarri instiitiyuutichaa - obbo Dirribaa Tarrafaa. Hayyoonni Akkaadaamii Afaan Oromoo hundessuuf hojjeecha turan immoo, “lakkii, Inistiitiyuutiin kun hundeessamuun gaaffii waa’ee akkaadaamii afaaniif deebii miti. Gaaffichi ammallee deebii hin arganne,” jedhan.


Miidiyaan Hawaasaa Haala Siyaasaa fi Deemsa Murtii-Haqaa ItiyoophiyaaIrratti Dhiibbaa Akkamii  Qabaachaa Jira?

Addunyaarratti guddina Teekinoloojii waliin kan dhufe miidiyaan hawwaasaa haala jiruu fi jireenyaa namootaa salphisuu keessatti gahee ol’aanaa akka qabu beekamaa dha. Midiiyaan hawwaasaa kun haala siyaasa fi adeemsa murtii-haqaa irratti, keessummaa Itiyoophiyaa keessatti dhiibbaa akkamii qabaachaa jira? Gaaffii kana irratti hundaa’uun ogeessa siyaasaa tokkoo fi ogeessa seeraa kaan dubbisuudhaan, gabaasaan keenya Mitikkuu Fiqaaduu qophii qindeesse qaba. Caqasaa.


Waldaan Qorannoo Oromoo Dhimma Mirga Hiree-murteeffannaa Irratti Kora Geggeessaa Ture Xumurate

Waldaan Qorannoo Oromoo yokaan OSA’n kora isaa kan waggaa 36ffaa Adoolessaa 30 fi 31 bara 2022 as magaalaa Waashington Diisii keessa ka jiru galmaa Yunivarsitii Distirikt of Kolombiyaa keessatti gegeessee ture. Ijoon dubbii marii OSA baraanaa, mirga hiree murteeffafnnaa Oromoo fi saboota Itiyoophiyaa birootti ka fuuleffate yoo tahu, kana jalatti qabxiilee adda addaa ka’an irratti mari’atamaa ture. Dhimma kana irratti Dura-taa’aa Boordii Waldaa Qorannoo Oromoo, Proofeesar Geetahuun Bantii dubbisuun qophii qindaa’e caqasaa.


Koomishinni Mirga Namoomaa Itiyoophiyaa Qabinsa Mirga Namoomaa Hidhamtootaa Oromiyaa Keessaa Ilaalchisee Qorannaa Geggeesse Ifa Taasise

Koomishinii Mirgaa Namoomaa Itoophiyaa naannoo Oromiyaa keessatti qabiinsa mirgaa namoomaa hidhamtoota ka manneen sirreessaa fi bufataalee poolisii adda addaa irratti qorannaa geggeessaa ture ba’ii isa ifa taasisee jira. Rakkoolleen manneen sirreessaa keessatti mul’ataan kan durii irraa foyya’u kan ibse Koomishinichi haqina bajataan garuu hidhaamtoonni tajaajila argachuu qaban argachaa akka hin jiarre akkasumas, bufataalee poolisiitti namni ajaja mana murtii malee akka hidhamu, akka yerootti mana-murtiitti hin dhiheessamnee fi ajajai mana-murtii akka hojii irra hin oolle, ba’ii qorannaa isaa ifa taasiseen beeksisee jira. Koomishinii mirgaa namoomaa Itoophiyaatti Daarektaar hordoffii fi qorannoo kan naannoollee Imaad Abdulfataa dubbisuun Tsahaay Daamxoo gabaasaa qindeessite qabdi.


Waldaan Barreessitoota Oromiyaa Sirna Badhaasaa Ogbarruu Maqaa Barreessicha Angafa Gaaddisaa Birruutti Moggaasame  Finfinneetti Gaggeesse

Sanbata Hagayya 30, bara 2022 Waldaan Barreessitoota Oromiyaa sirna badhaasa hogbarruu “Gaaddisaa LiteraryAward” jedhamu magaalaa Finfinneetti gaggeessee jira. Badhaasi maqaa barreessaa Oromoo angafa dhiheenya du’aan boqotan Gaaddisaa Birruutti moggaasame kun, sagantaa isaa yeroo jalqabaaf gaggeesse kanaan barreessitoota angafa gama asoosamaa, walaloo, walaloo weelloo fi barruulee adda addaan guddina ogbarruu Oromootiif daandii saaqanii fi qooda ol’aanaa gumaachan badhaasee jira. Galmoo Daawit sirna badhaasichaa irratti argamuun qopheessitoota, badhaafamtootaa fi hirmaattota keessaa dubbisuun qophii qindeesse qaba.


Itiyoophiyaan Hojjatootaa Miidiyaa 63 Hidhuu CPJ’n Gabaase

Erga wal waransii mootumma feederaalaa Itiyoophiya fi ABUT giduutii jalqabee Sadasa 2020 as mootummaan Itiyoophiyaa hojjatootaa miidiyaa 63 hidhuu isaa ibsa Dhaabbanii mirgaa Gaazexessotaatif falmuu CPJn wixata kaleessa baase waabeffachuudhaan madii oduu Ajaan Feraans gabaasee jira. Itiophiyaan Ji’a Muddee darbe keessaa hojjattoota Miidiyaa 16 hidhuudhaan biyyootan Afrikaa saraa gadi jiran keessa Ertiraadhaan walqixa ta’uu ishee kan ibse gabbasii CPJ, amma hagayaa 1 bara 2022 ti gaazexessonni Saddeet akka mana hidhaa keessa jiran beeksiseera. Aduunyaa irratti biyyootan mirgaa preesii kabajan keessaa wagga darbee sadarkaa 101 irraa kan turtee Itiyoophiyaan yeroo amma biyyoottan 180 keessaa 114faa irraa akka jirtu ibsameeraa. Biyyoottan Afrikaa Sahaaraa gad jiranutti Itti gaafatamtuu CPJ kan ta’an Mutihookii Muumaa mootummaan Itiyoophiyaa gaazexessaa Tamasgeen Dasaleeny mana hidhaatii akka gad lakisuu gaffachuu isaanii kan ibse gabaasin kun , mootummaan naannoo Tigraayii gaazexsessootaa Mootummaa Abiy Ahimad degertuu jechaadhaan hidhe Shan akka gad lakkisuu gaafachuu isaa AFPn ibseera.


Jilli Addaa Yunaayitid Isteetis, Ka Gaanfa Afrikaa Itiyoophiyaatti Aangawoota Mootummaa fi Hoogganoota Mormitootaa Dubbisan

Jilli addaa Yunaayitid Isteetis ka Gaanfa Afrikaa, Ambaasaaddar Maayik Hamer Itiyoophiyaatti nagaa fi tasgabbiin akka dhufuuf aangawoota mootummaa biyyattii, hoogganoota paartiilee mormitootaa fi hooggnoota waldaalee siivikii waliin mari’achuu isaanii Embaasiin Ameerikaa ibsa baaseen beeksisee jira. Gama Mootummaa Itiyoophiyaatii itti-aanaa muummicha-ministaraa fi ministara dhimma alaa – Obbo Dammaqee Mokonnin waliin kan mar’atan, jilli addaa Yunaayitid Iteetis, hoogganoota paartiilee momitootaa isaan dubbisan keessaa lama – haayyu-duree ABO – Obbo Daawud Ibsaa fi dura-taa’aa KFO – Proofeesar Mararaa Guddinaa tahuun beekamee jira. Waa’ee marii kanaa Preoofesar Mararaa fi itti-gaafatamaa sab-quunnamtii ABO – Obbo Lammii Gammachuu dubbisuun, Tsayaay Daamxoo gabaasaa qindeessite qabdi. No media source currently available


Itiyoophiyaan Yeroo Sadaffaaf Hidha Laga Abbayaa Guutuuf Karoorsuu Masriin Mormitee Jirti

Ityoophiyaan hidha laga Abbayyaa falmisiisaa ta’e waggaa sadaffaaf biyyoota yaa’aa lagichaa gadii jiran waliin utuu walii hin galin bishaan itti guutuuf kan karoorfatte mormuun Masriin Jimaata darbe gola naga eegumsaa kan tokkummaa mootummootaaf mormii dhageessiftee jirti. Yeroo lolaan bishaanii jiru yeroo ammaa kanatti Ityoophiyaan kuusaa Hidha Abbayyaa guutuu akka itti fuftu kan ibsu ergaa gama Itiyoophiyaa irraa Adoolessa 26 argatteetti,'' jechuun ibsi ministeera haajaa alaa beeksisee jira. Deebii kanaaf Masriin gola naga eegumsaa kan tokkummaa mootummootaaf xalayaa barreessiteen ''Itoophiyaan waliigaltee malee gam tokkoon Hidha kana guutuu itti fufuun mormii ishee ta’uu isaa fi guutummaatti diduu ishee ibsiteetti. Ministeerichi Masriin "mirga seera qabeessa nageenya biyyaa ishee mirkaneessuu fi eeguuf tarkaanfiiwwan barbaachisoo hunda fudhachuuf qabdu, balaa tarkaanfiin Itoophiyaan gama tokkoon fudhattu gara fuulduraatti fiduu danda'u kamiyyuu" akka of irraa qolattu cimsee ibseera. Gaanfa Afrikaatti jilli addaa Yunaayitid Isteetis Maayik Haamer Jimaata darbe Itiyoophiyaa kan turan yoo ta’u, mariin isaanii wal dhabdee hidhicharratti ka’u ni dabalata jedhamee eegamaa ture. Jilli addaa kun duruu wixata har’aa Masrii waliin marii geggeessan. To’annaa Gamtaa Afrikaa jalatti karaa dippilomaasii gara fuulduraatti tarkaanfatamee walii galtee irra akka ga’amuuf waliigaltee fedhii yeroo dheeraa lammii qarqara laga Abbayyaa jiran hundaaf barbaachisu deeggaru irratti dammaqinaan bobba'aa jirra,'' jedhan.


Qonnaan-bultoonni Godinaalee Oromiyaa Hidhattoonni Keessa Socho’anii Sababaa Rakkoo Nageenyaaf Hojiin Qonnaa Jalaa Danqamuu Himatan

Bulchiinsa naannoo Oromiyaa, godinaalee hidhattoonni mootummaan “Shanee” jedhee waamuu ka Waraana Bilisummaa Oromoo keessa socho’an keessa rakkoo nageenyaa jiru irraa kan ka’e qonnaan-bultoonni akka qotataa hin jirre dubbatu. Godinaalee Wallagga Bahaa, Horroo Guduruu fi Shawaa Kaabaa keessaa qonnaan-bultoonni Sagaleen Ameerikaa dubbise, “rakkoo nageenyaa irraa kan ka’e xaa’oo ittiin oomisha guddisanii fi sanyii filatamaallee argataa hin jirru. Waqtiin qonnaa nu jalaa darbaa jira,” jedhu. Bulchiisa naannoo Oromiyaatti Itti-gaafatamaan Biiroo Koomiyunikeeshinii, Obbo Hayiluu Addunyaaa, “bakkoota hidhattoonni shanee socho’an keessatti galteewwan qonnaa ni saamamu, ni gubatu,” jechuun balaaleffatan. Dubbi-himaan idil-addunyaa garee hidhattootaa – Waraana Bilisummaa Oromoo immoo, himannaa gama mootummaatii irratti dhihaatu kana akka hin fudhanne ibsuun deebii kennanii jiru. No media source currently available


Uummanni Kurna Kumaan Laka’amu Kan Burjii Keessaa Afaan Beelaa Jiraachuun Gabaasame

Godina Kibba Itiyoophiyaa aanaalee Addaa Amaaroo fi Burjii keessatti namoonni kurna kumaan lakkaa'aman qarqara afaan beelaa irra jiraachuu angawoonni naannoo mirkaneessaniiru. Hogganaan Waajjira Qonnaa Burjii obbo Ashebir Otte VOAf akka himanitti, hongeen yeroo ammaa rakkoo nageenyaa naannichaa waliin walqabatee lubbuu namoota kumaatamaa balaadhaaf saaxilee jira. Yoo gargaarsa hatattamaan arganne malee, beelaafi du'I mudachuu mala," jechuun akeekkachiisaniiru Ashebir. yeroo roobaa xixiqqoo lamaan darban, jechuun baatii Guraandhalaa hanga Eblaatti fi roobi yeroo makaraa Waxabajjii hanga Fulabaanaatti jiru, yeroo qonnaan bultoonni yeroo oomisha hedduu sassaaban fashalaa'uu isaa fi midhaanni kuntaala metric toonii 400k yeroo arfaasaa eegamaa ture barbadaa'uu jiraattonni himaniiru. Jalqaba torbee kanaa Ameerikaan deeggarsa namoomaa murteessaa ta’e dabalataan doolaara miiliyoona 488 gogiinsa Ityoophiyaa mudateef deebii kennuuf jecha gumaachiteetti. Ityoophiyaatti daayreektarri ergamaa USAID Sean Jones akka jedhanitti lammiileen Ityoophiyaa miiliyoona 7.4 gargaarsa nyaataa hatattamaa barbaadu. Gogiinsi amma biyyattii keessatti mudachaa jiru ''waggoota 120 oliif gogiinsa hamaa Itoophiyaa keessatti mudate'' jechuun ibsaniiru jedha Yonataan Zebidiwoos gabaasa ergeen.


Wallagga Bahaa Keessatti Buqqaatonni Gargaarsa Dhabuun Rakkataa Akka Jiran Himatu

Naannoo Oromiyaa Godina Wallagga Bahaafi Naannoo Benishaangul Gumuz Godina Kaamaashii Aanaa Yaasoo irraa sababaa rakkoo nageenyaa buqqa’anii, Wallagga Bahaa Aanaalee adda addaa keessa qubatanii akka jiran kanneen VOAtti dubbatan – boqqaatonni hagi tokko “gargaarsa dhabuutiin rakkataa jirra,” jedhu. Itti Gaafatamaan Waajira Buusaa Gonofaa Godina Wallagga “Daandiin cufamee turuufi sababaa rakkoo nageenyaatiin gargaarsa gahaa qaqqabsiisuu hin dandeenye ture,” jedha. Gargaarsi taasifamu baay’ina buqqaatotaan akka hin madaalle illee dubbata.


Dubbii Ijoon Kora Waldaa Qorannoo Oromoo Kan Bara Kanaa  Dhimma Hiree Murteeffannaa ti: Prezidaantii OSA Dr. Eebbisaa Raggaasaa

Waldaan Qorannoo Oromoo, Yaa’ii Waggaa 36ffaa Adoolessa 30-31, 2022, Yuunivarsiitii District of Columbia jedhamu kan as Waashingitan D.C.tti gaggeessa. Pirezidaantiin OSA baranaa Dr. Eebbisaa Raggaasaa akka jedhanitti, mata dureen konfiraansii baranaa 'Qormaataa fi Carraa Hiree murteeffannaa Oromoo fi Saboota biroo Itiyoophiyaa' waan ta'eef, hayyoonni Oromoo fi Oromoo hin taanee fi namoonni siyaasaa kutaalee addunyaa garagaraa irraa hirmaatan yaada kana irratti ni mari'atu, qabiyyee yaadaa kanaa fi siyaasaa isaa akkasumas dhiibbaa hawaasummaa inni qabaatu irratti mari’achuuf jiru. Mata dureewwan biroo kan akka imaammata Ameerikaan Ityoophiyaarratti qabdu illee ijoo marii keessaa tokko. Hayyoota kora kana irratti hirmaatan keessaa Obbo Baqqalaa Garbaa, Dr. Tseggaayea Araarsaa fi Inistiitiyuutii Nagaa Ameerikaa (USIP) Susan Stigant keessatti kan argaman ta’uu Dr. Eebbisaan nuuf ibsaniiru.


Mootummaan Naannoo Oromiyaa Riphxee-loltoota Nannicha Keessaa Haleelee Dahabsiisuu Dubbata

Mootummaan naannoo Oromiyaa ibsa har’a miidiyaaleef kenneen hidhattoota Oromiyaa keessa socho’am mootummaan Itiyoophiyaa “shanee” jedhee waamu, kan Waraana Bilisummaa Oromoo ofiin jedhan irratti tarkaanfii fudhachuun dadhabsiisuu dubbatee jira. Hoogganaan biiroo koomunikeesiinii Oromiyaa Hayiluu Addunyaa ibsa kennaniin “gareen kun barbada’eera. Garii ajjeesamanii, kaan booji’amaniiru,” jedhanii, mootummaan garee kana waliin marii nageenyaa gaggeessuuf qophii akka hin ta’iin dubbatan. Dubbbi-himaan idil-addunyaa WBO, Obbo Odaa Tarbii ammoo gama isaaniin, “ibsi mootummaan Oromiyaa kenne kunii fi haalli qabatamaan lafa jiru, wal-faallaa dha,” jechuun deebii kennan.


Dhaabbanni Misoomaa  Yunaayitid Isteetis Itiyoophiyaaf Gargaarsa Arjoomuu Beeksise

Dhaabbani misoomaa Addunyaa Yunaayitid Isteets / USAIDn gargaarsaa namoomaa barbaachisaa ta’eef kan oolu doolaaraa Miiliyoonii Dhibba Afuri fi miiliyoonii 88 Itiyoophiyaadhaaf laachii isaa Ibsii embaasii Yunaayitid Isteets Finfinnee jiru irraa bahe beeksiseeraa. Qarshiin gargaarsaa kun jiraattota biyyatti Miiliyoonii 4.8 wareen gargaarsa namoomaa atattamaan barbaadaaniif kan ooluu akka ta’ae kan beeksisee ibsii Embaasichaa, gargaarsaa kana keessaa wareen naannoo isaaniitii bakka waa bitatan hin qabneef Garbuu, Zayitii nyaataa fi kanneen biroo bitanii dhiheesuudhaaf wareen kaan immoo akka gabaa naannoo isaanii irraa bittaan qarshii harkatti keenuudhaan sochii diinagdee jajjabeesuudhaaf kan oolu ta’uu isaa hubachiiseeraa. Akkasumas, dahimmaan nyaata madalawaa dhabuudhaan midhan irra gaha jiruu miiliyoonii 1.6 ta’aniif mannootan wal’ansaa gara garaa keessaa jiranif kan ooluudhaa jedhameera. Balaa hongee biyyatti muudateen kan ka’ee beeladoonii Miiliyoonii Lamaa fi walakkaa ta’an du’uu isaanii kan mirkaneesee ibsii kun, gargaarsaa haara amma kennamee kana keessaa ammii tokkoo beelladootaa lubbuudhaan jiraan baraaruudhaaf akka oolu, qonnaan bultootaa immoo meeshaa qotiinsaatiin,sanyii midhaniitin, akkataa omishaa hongee danadamachuu danda’uu omishan irratti baruumsaa kennuudhaaf kan oolu akka ta’e beekameeraa. Gargaarsii kun, jiraattonni biyyatti wareen bishaan dhugaatii qulqulluu hin argannee fi bakkewwan hongeedhaan midhamman keessa jiran akka bishaan dhugaatii qulqulina qabuu argatan kan taasisuu yemmuu ta’u, dubartootaa fi ijoollewan durbaa hookkora saala irratti hundaa’e irraa eeguudhaaf sochii taasifamu degeruudhaaf akka ta’e ibsii embassy Yunaayitid Isteets kun beeksiseera.


Kitaabni Seenaa Jireenyaa Abbaa Caalaa Lataa fi Qabsoo ABO’tti  Fuuleffatee Barreessame Eebbifame

Kitaabni haaraan mata-dureen isaa “Jireenyaa fi Qabsoo ABO” jedhamu, ka miseensa hooggansa ABO duraanii, Obbo Abbaa Caalaa Lataan barreessame, torban darbe as Waashington Diisii keessatti eebbifamee jria. Seenaa jireenyaa Obbo Abbaacaalaa fi qabsoo ABO isaan adda-durummaan itti hirmaataa baroota dheeraa dabarsanitti fuuleffatee barreeffame kitaabni kun. Namoo Daandii barreessaa kitaabichaa obbo Abbaa Caalaa Lataa fi namoota sirna eebba isaatti hirmaatan keessaa tokko tokko dubbisuun gabaasaa qindeesse caqasaa.


Balaa Hongee Naannoolee Oromiyaa fi Samaalee Keessaa Furuuf Mootummaan Deebii Gahaa Hin Kennine: Koomishiniin Mirga Namoomaa Itiyoophiyaa

Balaa hongee naannoo Oromiyaa Godina Booraana fi Naannoo Somaalii keessatti muudhateef mootummaan feederaalaa fi mootumoonni naannoo Yeroodhaan waan deebii hin kennineef midhaan dhaqqabuu isaa Komishiniin Mirga Namoomaa Itiyoophiyaa guyyaa har’aa baaseen beeksisee jira. Dhimma kana irratti akka deebii kennan mootummaa maannoo Oromiyaa fi Tajaajila Komunikeshiinii Mootummaa feederaalaa irraa debii argachuuf yaaliin taasifamee him milkoofne. Prezidaantiin naannoo Somaalee garuu, akka mootummaan auummata nannoo isaanii keessatti rakkate gargaarsa dhaqqabsiisuuf carraaqaa jiru dubbatan. No media source currently available


Gaanfa Afriikaatti Jilli Addaa Gara Itiyoophiyaatti Akka Imalan Gabaasame

Gaanfa Afriikaatti jilli addaa Yunaayitid Isteetis Maayik Hammer imala isaanii gara Masrii, Tokkummaa Emireetota Arabaa fi Itiyoophiyaatti geggeessan sambata darbe jalqabuu isaanii ministriin dhimma alaa ibsa baaseen beeksisee jira. Hammer daawwannaa isaanii torban tokkoof turu kanaan Yunaayitid Isteetis, dhimmootii hidha laga Abbayyaa waliin wal qabate ilaalchisee bifa fedhii qaama maraa guutuu danda’uun furmaata diplomaasummaa fiduu kan dandeessisuu fi godinaan sun nagaa fi kan badhaade akka ta’u gochuuf deggersa isheen qabdu ibsuuf ta’uu ibsi sun beeksisee jira. Turtii isaanii Finfinneetti taasisaniin jilli addaa kun mariiwwan hidha laga Abbayyaa bakka itti geggeeffamu gamtaa Afriikaa waliin marii kan taasisan yoo ta’u, haala dhiyeessii gargaarsa namoomaa, dhiittaalee mirga namaa fi haleellaalee ka biroof itti gaafatamummaan akka jiraatu akkasumas mootummaa Itiyoophiyaa fi angawoota Tigraay gidduutti nagaa buusuuf yaalii taasisamu illee hubachuuf jiru. Itiyoophiyaa keessatti nagaa waariinsa qabu, tasgabbii fi badhaadhinni akka mirkanaa’uuf, Yunaayitid Isteetis adeemsa siyaasaa mara hirmaachiseer deggersa diplomaasummaa kennuu kan itti fuftu ta’uu ibsi sun itti dabaluun beeksiseera.


Shaampiyoonaan Atileetiksii Addunyaas, Feestivaalli Federeeshinii Ispoortii Oromoo Ameerikaa Kaabaas Gidduu Kana Goolabaman

Shampiyoonaan Feederashiinii Atileetikis Aduunyaa As Yunaayitid Istetis kutaa Oregan, magaalaa Iyuujiin keesaatti guyyoottan 10’f geggeessamaa turee Dilbata dabre xumuramee jira. Itiyoophiyaan seenaa dorgomichaa keessatti yeroo jalqabaatiif lammaffaa baateetti. Dorgomii kana irratii Atileetota dorgomanii moo’an keessa tokko Gootitoom Gebresillaasee fi haatii ishee VOA dhaaf ibsaa kennanii jiru. Feestivaalli Feederashinii Isportii Oromoo Amerikaa Kaabaa, torban tokkoof kutaa Ministootaatti geggeessamaa tures xumuramee jira.


Godinaa Gujii, Sabbaa-Boruu Keessatti Sababaa Hanqina Nyaataan Namni Du’aa Jira, Jedhame

Bulchiisa naannoo Oromiyaa, godinaa Gujii, aanaa Sabbaa-Boruu keessatti hanqina nyaataatiin namoonni du’aa akka jiran jiraattota keessaa hagi tokko Sagalee Ameerikaatti himan. Waajirri Buusaa Gonofaa godinichaas rakkoo nyaataa kanaan lubbuun namaa dabruu mirkaneessee, “namoonni abbaa-warraa yokaan maatii digdamii sagalitti dhihaataan hanqina nyaataaf saaxilamanii jiru, “ jedhe. Godinaalee hongeen dhahaman gargaarsa qaqqabsiisuun akkuma itti fufetti jira ka jedhu Waajirri Buusaa Gonofaa naannoo Oromiyaa immoo “Godinaa Gujii, aanaa Sabbaa-Booruu keessatti sababaa hanqina nyaataan namni du’uu ragaa hin qabu,” jedhee jira. No media source currently available


Barsiisaa Waggoota 29’f Finfinnee Keessatti Tola Qubee Barsiisaa Jiran

Barsiisaa Tafarraa Ta’eeraa Ciibsaa, magaalaa Finfinnee keessatti waggoota 29f walitti fufiinsaan qubee Afaan Oromoo tola barsiisaa jiraatan. Har’allee tola-ooltummaa, kan dhaloota Afaanicha barsiisuu sana akka itti fufanii jiran dubbatu. Tsahaay Daamxoo dubbisee, waa’ee hojii isaanii akkanatti qindeesse.


Dhimmi Negeenyaa Oromiyaa Yaa’ii Idilee Caffee Naannichaarratti  Akka Dhimma Yaaddessaatti Ibsame

ADAAMAA - Dhimmi nageenyaa Oromiyaa yaa’ii idilee Caffee Oromiyaa Adamaatti gaggeeffamaa jirurratti ammas ijoo ta’ee jira. Hirmaattonni fi miseensonni walga’ichaa, keessummaa Lixaa fi jiddu galeessa akkasumas kibba Oromiyaatti haalli nageenyaa jiru fooyya’uu dhabuun lubbuun angawoota hedduu darbuuf sababa ta’uuisaa, kana irraa kan ka’e tajaajilootni adda addaas danqamuu dubbatan. Kan walga’icha irratti ibsa kennan prezdentiin naannoo Oromiyaa Shiimellis Abdiisaa “Mootummaan ammas rakkoo nageenyaa furuuf gama siyaasaa fi humna nageenyaatiin cimssee hojjechuutti jira jedhan. Obbo Lammii Gammachuu Sab – Qunnamtiin Adda Bilisummaa Oromoo mootummaan rakkoo kana furuuf ammas marii dhugaa gaggeessuu malee tarkaanfii duraan itti jiru fufsiisuun fala hin ta’u, jechuun Sagalee Ameerikaatti himan.


Amnestii Internaashinaal Fixiinsi Oromiyaa Keessatti Raawwate Akka Qoratamu Gaafate

Amnestii Internaashinaal kanneen ijaan argan maqaa dhaquu dhaan kamisa har’aa ibsa baaseen fixiinsa naannoo Oromiyaa keessatti dhalattoota sivilota Amaaraa 400 ta’an irratti baatii darbe raawwatame akka qoratamu gaafate. Kanneen ijaan argine jedhan kun ajjeechaa kana garee hidhatee naannoo sana keessaa himatan. Waraanni bilisummaa Oromoo immoo himannaa sana haaluu dhaan, milishoota hidhata mootummaa qabantu fixiinsa Waxabajjii 18 dhiya Oromiyaa keessasatti raawwateef itti gaafatamoo dha jedhee jira. Haleellaan sun ganama sa’a sadii irratti kan eegale, ennaa namoonni hidhatan kanneen miseensota WABO ta’an ganda Tolee jedhamu marsanitti jechuu dhaan namoonni ijaan argine jedhanii fi gareen mirga namaa kun haasofsiise dubbataniiru. Jjiraattonni gandeen sanaa battala dhukaasi duraa ennaa dhaga’amu angawawoota naannoo beeksisanis, humnoonni mootummaa gamas kan dhaqqaban haleellaan sun dhumatee sa’aatiilee hedduu booda. Dubbi himtuun Muummichia Ministraa Abiy Ahimad Billene Siyyum baatii darbe akka jedhanitti hanga ammaatti namoonni ajjeefaman 338 adda baafamanii turan. Angawoonni Itiyoophiyaa fixiinsa dhalattoota Amaaraa irratti raawwatame jedhameef waraana bilisummaa Oromoo himatu jechuu dhaan Amnestiin gabaasee jira.


Atileet Ijjjigaayyehu Taayyee Hoogganoonni Federeeshinii Dorgommii Ani Itti Hirmaachuu Male Keessaa na Baasan, Jetti

Shaampiyoonaa Atileetiksii Addunyaa 18ffaa, kutaa Oregaan, Magaalaa Iyuujiin keessatti geggeessamaa jiru irratti Atileetota Itiyoophiyaa bakka bu’uun hirmaataa turan keessaa tokko ka taate – Atileet Ijigaayyehu Taayyee, fiigicha meetira kuma shanii irratti wahiloota ishee hunda caalaa qabxii ol’aanaa otuu qabattee jirtuu, hoogganoonni federeeshinichaa akka malee akkan dorgommimichatti hin hirmaanne na taasisanii jiru jechuudhaan Sagalee Ameerikaatti himtee jirti. Gurmuu Atileetota Itiyoophiyaa gara Oregaanitti imalee, Shaampiyoonaa Atileetiksii Addunyaatti hirmaataa jiruuf hoogganaa ka tahan – Obbo Tafarraa Mollaa garuu, murtiin amma Ijjigaayyehu ilaalchisee fudhatame kun otuu gurmuun sun Finfinnee dhaa hin ka’iin ka murteessame irratti waliigalame tahuu dubbatu.


Yaadannoon Waggaa 45ffaa Abbubakar Muusaa Ayyaaneffamaa Jira

Qophiin yaadannoo guyyaa ajjeefamuu gaazzexeessaa fi walaleessaa Abubakar Muusaa Boruu magaalaa Hararitti akka gaggeeffamuuf jiru qindeessitoonni qophii kanaa VOA’f himanii jiran. Gaazexeessaa Zemedkuun Misgaanaaw qindeessitoota qophii kanaa keessaa tokko yoo tahu Abubakar Musaa seenaa muuziqaa Oromoo keessatti walaloo sirbaa qopheessuun angafa. Qophii yaadannoo kana bakka inni ganna 45 dura itti ajjeefame magaalaa Hararitti sagantaalee adda addaan geggeessina, jedha. Obbo Mahaammed Qophee, miseensi paarlaamaa fi buleessi, ogeessi Artii Oromoo Abubakar Muusaa nama dandeettii guutuu bakka takkatti qabuudha jechuun himanii, bu’ura sirboota ammayyaa Oromoof nama bu’ura guddaa kaayee darbe, jedhanii jiru.


Hoogganoonni ABO Buraayyutti Hidhamanii Turan Akka Gad-lakkisaman Murtaawe

Qajeelcha poolisii magaalaa Buraayyuutti hidhamanii kan jiran hogganoonni ABO mana hidhaatii akka bahan manni murtii magaalaa Buraayyuu murteessera jechuun gareen abukaatoota hidhamtootaa sanaa ibsaniiru.\n\nGaree abukaatoota hidhamtoota keessaa tokko ka tahan oolmaa dhaddacha har’aa kan hordofan Damisee Fiqaaduu Sagalee Ameerikaaf akka ibsanitti murtriin kun oolmaa dhaddacha mana-murtii adoolessa 8 bara 2014 ooleen irratti eega abbaan alangaa waliigalaa Oromiyaa dhiyaatee dhimma hidhamtoota kanneenii ibsa kennee booda kan murame tabuun beekamee jira. No media source currently available


Qubeen ‘KH’ Haasawa Kibbaa fi Baha Oromiyaa Keessatti Idileedhaan Qubee Afaan Oromootti Haa Dabalamu Ka Jedhuuf Deebii Hayyoonni Kennan

Dhiyeenya kana qubee ‘kh’ kan haasawa loqoda kibba fi baha Oromiyaa keessatti beekamu qubee Afaan Oromootti idileen akka dabalamu yaada ka’e irratti namoonni marsariitii hawaasaa irrattii yaada ofii kennaa turan. Barreessaa fi gaazexeesssaa Mohaammed Siraaj qubeen kun sagalee jechootaa addatti kan bakka bu’u waan ta’eef Inistiitiwutiin Qorannoo Oromoo ilaalee qubee kana toora qubee kaaniitti dabaluu qaba jedha. Dooktor Amaanu’eel Alemaayyehu, Yunivarsitii Finfinneetti Diiniin Muummee Barnoota Afaanii, gaazexeessummaa fi Saayinsii Namoomaa ammoo qubeen loogaan bakka buufamuun deemsa sirri miti jedhu. Instiitiwutii Qorannoo Oromootti qindeessaan Caas-Lugaa Obbo Beqqelee Bokkuus deebii gama isaanii kennanii jiran.


Turtii - Ogeettii Bittaaf Gurgurtaa Manaa, Leelloo Wajjin

Leeloo Fayyeeraa daa’ima oggaa sadi’ii taateet gara Yunaaytid Isteets warra ishii wajjin dhufte. Naannuma Waashingitan Diisii keessatti guddatte. Leeloon ogeettiin bittaaf gurgura manaati. Hojii kana erga jalqabdee reefu oggaa tokko ta’us akkaatan dhaadheessaa fi barumsa namoota mana bituu, gurguruu akkasumas kireessuf kireeffachuu barbaadanii itti kennitu ogeessota kaanin adda. Liqii, qusannaa, dhala mana yeroo bitan kaffalamu fi mata dureewwan wal-fakkaatan irratti namoota fedhii qabaniif barumsa kaffaltii malee kenniti.


Oromiyaa Keessatti Barattoonni Kuma 50 Ol Tahan Rakkoo Nageenyaatiin Barnoota Addaan Kutuun HImame

Oromiyaa keessatti rakkoo nageenyaa irraa kan ka’e barattoonni kuma shantamaa ol tahan barnoota isaanii dhaabuu, Biiroon Barnootaa Oromiyaa beekisee jira. Hoogganaan biiroo sanaa, Dr. Tolaa Bariisoo ibsa gaazzexeessotaaf kennaniin, “Naannoolee rakkoo nagaa qaban keessatti manneen barnootaa miidhaman suphuu fi barattoota barnoota isaanii addaan kutan, bakkawwan nageenyi fooyya’etti barnootatti deebisuuf hojjetamaa jira” jedhan.


Hidhattoonni Akka WBO Marii Biyyaalessaatti Hirmaachuu Qabu Moo Hin Qaban? Yaada Paartiilee Siyaasaa

Paartiin Izeemaa nageenyi itti fufiinsa qabu biyyattii keessatti akka jiraatu taasisuuf marii biyyaalessaa qaamota hunda hirmaachise geggeessuu barbaachisa, jedha. Keessumaayyuu rakkoo nageenyaa yeroo ammaa gama lixa biyyattii jiru furuuf mootummaan ol’aantummaa seeraa kabachiisee gara marii nageenyaatti seenuu qaba jechuun ibsee jira. Paartiin Sosochii Biyyoolessa Amahaaraa, ABIN dhimma marii biyyooleessaa kana irratti gaafatamee yaada kennuu irraa of qusate. Paartin mootummaa fi gareen hidhattootaa “Waraana Bilisummaa Oromoo” ofiin jedhus gama isaaniin yaada kennan qaban. Caqasaa. No media source currently available


Aanaalee Jiillee Dhummuugaa fi Efraataa Gidim Keessatti Walitti-bu’insa Uummameen Lubbuun Namootaa Darbe

Bulchiisa naannoo Amaaraa keessa kanneen jiranii fi godinaalee Shawaa Kaabaa fi bulchiinsa hawaasa Oromoo kanneen wal-daangessisan aanlee Efraataa Gidimii fi Jiillee Dhummuugaa keessatti walti bu’iinsaa umameen lubban namootaa darbee, qabeenyaa irras badinsi gahuun himamee jira. Sababaa walti-bu’iinsichaa ilaalchisee wantii aanga’onni jedhan fi jiraattonni jedhan hangana wal hin simatu. Walitti-bu’insa kanaan, qonnaan bultoonni fi miseensonni nagaa-eegdotaa heduun du’un isaanii, namoottan kumaan lakkaawamanii qe’ee gad lakkisanii baqachuun kan himame yoo tahu, har’a garuu, haalli jiru tasgabbaa’eera, jedhama. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Wallagga Keessatti Namoonni Sababaa Ajjeechaa Dhiheenyaatiin Qehee Ofii Irraa Buqqa’an Gargaarsa Gahaa Hin Arganne, Jedhu

Naannoo Oromiyaa Godina Qellam Wallaggaa Aanaa Hawwaa Galaan,Mandara 20 jedhamu keessaa sababaa haleellaa hidhattootaan namootni buqqaasaman gargaarsa gahaa argachaa hin jirran jechuun komatan, buqqaatota keessaa hagi tokko. Magaalaa Machaaraa keessa akka jiran ka dubbatan namoonni kun, anga’ootni mootummaa akka isaan gara qe’ee isaaniitti deebi’an gaafatanis yaaddoo nageenyaa irraa kan ka’e akka deebi’uu hin feene dubbatan. Gama biraan, Bakka Bu’aan Buusaa Gonofaa Godina Qellam Wallaggaa Obbo Girmaa Hambisaa, dhumaatii raawwatame hordofee namoota kuma 24 fi dhibba 8 caalan gandeen Lamlam keessaa buqqa’anii turan keessaa dhibba irraa harki 90 ol deebi’aniiru jechuun himaniiru. No media source currently available


Bakkeewwan Seenaa Oromiyaa Keessaa UNESCO’n Akka Galmeeffaman Gaafataman Hanqina Qorannootiin Boodatti Harkifaman

Bakkeewwan seena-qabeeyyiin Oromiyaa silaa jaarmayaa Tokkummaa Mootummootaa UNESCOtti galmeeffamuuf turan hanqina qorannoo mudateen deemsi galmeessuu isaanii duubatti harkifachuu Biiroon Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa Sagalee Ameerikaaf ibsee jira. Obbo Saali Maammaa, aangawi Biiroo Aadaa fi Tuurizimii yeroo ammaa bakkeewwan seena-qabeeyyiin afur ka UNESCOtti dhiyaatan yoo tahu, holqa Soof Umar dabalatee hambaaleen lama hanqina qorannoo mudateen galmeen isaanii duubatti harkifate jedhan. Xilaahun Gebre Sillaasee qorataan hambaalee abbaa taaytaa hambaalee Itiyoophiyaa kana irratti waan jedhan qaban.


Daangaa Shawaa Kaabaa fi Godina Addaa Hawaasa Oromoo Irratti Walitti-bu’insi Uumamee Lubbuu Galaafachuun Himame

Godinaa bulchiinsa Shawwa Kaabaati daangaa bulchiinsaa Amaraa fi Oromiyaa irrati Walti bu’iinsa Dilbata darbe taasifameen namoonii lakoofsin isaanii addan bahee hin beekamen du’uun isaanii ibsamee jira. Daangaa bulchiinsaa aanaa Jiillee Dhumuugaa isa bulchiisaa godina Oromiyaa jala jiru fi aanaa Efiraataa Gidim isa bulchiinsaa Shawaa kaabaa jala jiruu irratti dhukaasinii qawwee taasifamaa akka ture jiraattonni VOA ti himuu isaanii Masfin Argaaee Dassee irraa gabaaseeraa. Yeroo amma umnii naga eegdotaa mootummaa bakka wal lolinsichaatti kan bobba’an yemuu ta’u, sabbaba walitii bu’iinsa Dilbata darbe raawwate kanaan kan ka’ee isaanii irraa buqa’an namoonii kumaan lakkawaman garra magaalaa Axaayeetti seenaa akka jiran namoonii ijaan argan himuu isaanii Masfin Arragee gabaaseeraa. Kanaan duran bakka kana irratii waltti bu’iinss akka turee gabaasuun keenyaa kan yaadatamuudhaa. Walitii bu’iinsi gidduu kanaa sababa maaliitin akka ta’e addan bahee hin beekamne. Dhimma kana irratti kan ibsa kenne paartiin mormitootaa EZAMAn, mootummaan akka nageenyaa lameelee biyyatiif eegumsaa taasisuu, akkasumas sababa walti bu’iinsichaa addan baasee akka furmaataa kennuuf gaafate jira jedahmeera.


Paartiileen Siyaasaa Ibsa Muummichi-ministaraa Torban Dabre Kennan Irratti Yaada Garaagaraa Dubbatan

FINFINNEE - Manni Marii Paartilee Siyaasaa Itoophiyaa, ibsa muummeen ministiraa Itoophiyaa, torban dabre mana maree bakka bu’oota Itoophiyaatti argamuun kennan ilaalchisuun yaada gama isaa kenneen “Mootummaa ajjeechaa lammiilee nagaarratti raaw'atamu dhaabsisuu fi nagaa biyyattii keessatti buusuuf tarkaanfii fudhatu cimsee itti fufuu qaba,” jedhee jira. Paartiin mormituu – Koongiresiin Federaalawa Oromoo ammoo, “mootummaa tarkaanfii fudhachuun furmaata fiduu hin danda’u. Nageenya waarawaa biyyattii keessatti buusuuf marii biyyoolessaa qaamota hunda hirmaachise biyyattii keessatti taasisuu barbaachisa,” jedha. No media source currently available


Lammiwwan Itiyoophiyaa gocha Gara Jabummaa fi Hamaaf Saaxilaman: Komiishiina Mirga Namoomaa Itoophiyaa

Humnoota mootummaa fi gareewwan finciltootaa jeequmsaa walitti bu'iinsa guutuu biyyattii keessatti socho'aniin Lammiwwan Ityoophiyaa gocha ''garmalee fi gara jabummaa hamaa'' akka irra gahe komishinni mirga namoomaa kan Itiyoophiyaa Jimaata darbee ibsee jira. Komishiniin Mirgoota Namoomaa Ityoophiyaa akka jedhetti, gabaasni isaa yeroo dhiyootti dhiheesseen, ji’oota 12 jechuun hanga ji’a waxabajji jiran keessatti, Afrikaa keessatti baay’ina ummataan sadarkaa lammaffaa irra ka jirtu Itiyoophiyaa keessatti ajjeechaa, hokkara gosaa, humnaan gudeeddii bal’aan gaggeeffamu galmeessee jira. Dhiittaan mirga namoomaa hamaan mootummaanis ta’e kanneen biroon gaggeeffamu gara jabiina hamaan akka ture itti gaafatamaan komishinichaa Dr Daani’eel Baqqalee hubachisanii jiru.


Hiriyoota Amboo Yunivarsiitii keessatti Qabxii Olaanaa fidan

Hiriyootni Sadan waliin qabxii olaanaa fiduun Yunivarsiitii Amboo keessatti, barnoota Saayinsii Kompiyuutaraan qabxii olaanaa fiduun badhaasaman, waliin qayyabachuun isaanii qabxii kana akka argatan isaan dandeessisuu Sagalee Ameerikaatti himan.\n\nEliyaas Hirphaasaa A+ 40 fi A 6, Baqqala Yaadasaa A+ 37 fi A 9, Zarubaabel Malaakuu A+ 33 fi A 13 fiduun, Sadan isaaniiyyuu qabxii 4 fiduun Yunivarssitii Amboorraa 1ffaa hamma 3ffaatti bahuun badhaasa argataniiru.\n\nNaakoor Malkaa dargaggoota kanneen dubbisuun gabaasa itti aanu kana ergeera.


Gaazzexeessota ONN Lameenii fi Shakkamtoota Waliin Himataman Kaaniif Ammallee Himannaan Hin Jijjiiramne Jedhu Abukaatoon Isaanii

No media source currently available Himannaan gaazexeessota ONN lameeni fi namoota 15 kaan isaan waliin himataman irratti dhihaatee ture akka fooyya’u manni murtii ajajus ammallee otuu hin jijjiramiin jijjiiramiin dhihaachuu isaa Abukaatoon himatamtootaa VOA’tti himanii jiran. Obbo Milkiyaas Bulchaa abukaatoon himatamtootaa ibsa kennaniin Abbaan Alangaa himaticha akka fooyyessu ajajamus, ammallee lakkoobsa keewwataa qofa jijjiiruun himatuma duraanii dhiheesse, jedhanii, kanaaf jecha dhaddachi mana-murtii kaleessa Finfinnee Saarbeet taa’ee ture maammiloota isaanii mana hidhaa jiran akka hiiku gaafachuu beeksisan.


ABOn Wal-waraansi Oromiyaa Keessatti Geggeessamaa Jiru Akka Of-eeggannaan Ilaalamu Gaafate

Addi Bilisummaa Oromoo ABO’n walitti bu’iinsaa fi wal-waraansi Oromiyaa keessatti geggeessamaa jiru hubannaa fi of eeggannoon qabamee furmaata argachuu qaba” jechuun ibsa baasee jira. Gama biraatiin Warraaqsi Biyyaalessaa Amaaraa, ABIN, ummatni Oromoo, dhumaatii dhalattoota Amaaraa Oromiyaa keessatti raawwatame balaaleffachuu qaba, jechuun ibsa kenne.


Ajjeechaa Toletti Raaw’atamerratti Ibsa Jaarmayaalee Hawaasaa Adda Addaa Kennan

Aajjeechaa godina Wallagaa Lixaa aanaa Gimbii gandaa Tole keessatti dhiheenya raawwatee ilaalchisee dhaabileen hawaasaa adda addaa waloodhaa fi dhuunfadhaan ibsa baasanii jiran. Waldaa dhaabilee civiikii hawaasaa Itiyoophiyaa as Yunaayitid Isteetis keessa jiran 23 bakka-bu’uun ibsa base bakka-bu’uun ka dubbatan Dr. Shiferaawu Gessesee fi gurmuu dhaabile hawaasaa Oromoo kan ta’e OLLAA jedhamuuf daarektara ka tahan Adde Seenaa Jimjimoo dubbisuun gabaasaa qindaa’e caqasaa.


Mootummaan Itiyoophiyaa Gatii Boba’aa Dabaluu Isaa Beeksise

No media source currently available Mootummaan Itiyoophiyaa har’aa jalqabee gatii boba’aa sadarkaa biyyaatti gurguramurratti gatii dabaluu ifoomsee jira. Kunis kan tahe Ministeerri Daldalaa fi Indastirii, deeggarsi bittaa boba’aaf oolu kan biyyattiin waggaatti doolaara miiliyoona 800 itti baastu hafuusaa hordofee ta’uunis beekamee jira. Mootummaan deeggarsi maallaqaa kennamu, kanneen filataman - warra tajaajila geejjiba ummataa kennaniif itti fufa jedhus ogeeyyiin diinagdee garuu murteen kun yeroo kana keessa taasifamuun sirrii hin turre jechaan dubbatu. Barsiisaa Lammaa Urgee Dabalee Yuuniversitii Jimmaatti gaggeessaan Muummee Economiksii fi Biiznesii, tarkaanfii mootummaan amma fudhate kun qaalayiinsa diinagdee jiru fi rakkoo diinagdee biyyi keessa jirtu daranuu hammeessuu mala jechuun yaada kennan.


Paarlaamaan Itiyoophiyaa Ajjeechaa Aanaa Hawaa Galaan Keessaa Koree Qoratu Hundeesse

Paarlaamaan Itiyoophiyaa guyyaa har’aa yaa’ii addaa gaggeessee naannoo Oromiyaa Godina Qellem Wallagaa Aanaa Hawaa Galaan keessatti lubbuun namoota nagaa irra badii gaheef gadda itti dhaga’ame ibseera. Haleellaa lubbuu jiraattota naannoo sanaa dhibbaan lakkaa'aman kanneen saba Amaaraa ta'an galaafate qorachuuf koree hundeesse. Paartiin mormituu Sochiin Dimookiraatawaa Amaaraa gaaffii Mana maree Federeeshiniif dhiyeesseen murtii mootummaan federaalaa yeroof naannoo sana akka bulchu hayyamu akka dabarsu gaafateera. Paartichi har'a magaalaa Finfinneetti ibsa gaazexeessitootaaf ni kenna. Humnoonni Federaalaa fi Naannoo Godina Qellem Wallaggaa Aanaa Hawaa Galaan Eegaa Jiraachuun Himame Naannoo Oromiyaa jiraattonni godina Qellem Wallaggaa aanaa Hawaa Galaan VOAf akka himanitti, humnoonni nageenya naannoo fi federaalaa naannicha to’achuun tasgabbii fiduuf hojjechaa jiru. Jiraattonni bakka biraatti faffaca'anis gara biyyaatti deebi'uuf yaalaa jiru jedhu. Komishiniin Mirga Namoomaa Ityoophiyaa du’a namoota nagaa dabalataa ittisuuf humnoota nageenyaa mootummaa hatattamaan akka boba’an gaafatee jira.


Godinaa Qeellam Wallaggaa Keessatti Ajjeechaa Raawwatameef Mootummaa fi Gurmuun Riphxee-loltootaa Quba Walitti-qaban

Biyyattii keessatti baayyina ummataan kan guutamte Oromiyaan jeequmsa sabaa fi sablammoota wal morkatan gidduutti uumamu hammaataa dhufuu isaan ji'oota darban keessa namoonni dhibbaan lakkaa'aman du'aniiru. Ajjeechaa kaleessaa gandoota lama kan zoonii Qellem Wollega raawwatamuu Komishiniin Mirga Namoomaa Ityoophiyaa beeksisee jira. Komishinichii fi Muummeen Ministeera Abiy Ahimad ajjeechaa kanaaf garee Waraana Bilisummaa Oromoo himatan. WBOn gama isaan himannaa dhiyaate haaluun, milishoota mootummaatti hidhata qabanti quba qabe.


Weellisaa Abdii Yuun Hangam Beektan?

Kan Abii Yuun jedhamuun beekamu, Weellisaan Afaan Oromoo gameessi Abdii Habiib magaala Dirre Dhawaa keessatti bara 1960 keessa dhalachuu dubbata. Abdii Yuun, walleelee isaa ‘Oromiyaa biyya gootaa’ jedhamuu fi sirboota bara Somaaliyaan Itiyoophiyaa weerarte turte wallise kan ummata kakaasaniin beekama. Baandii Afran qalloo C’ keessatti hujii aartii ka jalqabe Abdiin Odu-gabaasaa VOA, Galmoo Daawit waliin waan jiruu muuziqaa fi jireenya isaa dubbatee jira.


Kilabiiwwan Kubbaa Miilaa Oromiyaa Lama Primiiyer Liigii Itiyoophiyaa Keessaa Gad Bu’uun Himame

Primiyeer Liigii Itiyoophiyaa bara 2014 irratti kanneen hirmaatan kilabiiwwan kubbaa miilaa Oromiyaa sadii keessaa lama gara sadarkaa liigii gadiitti bu’anii, tokko qofaan dorgommii bara dhufuu keessatti akka hafe tu dubbata. Gareewwan gad bu’an lameen Bulchiinsa magaalaa Sabbataa fi Jimma Abbaa Jifaar yoo ta’an, rakkoon bulchiinsaa, hanqinni maallaqaa fi teeknikaa abxii isaanii gad-bu’uuf sababaa tahuu gaazexeessaan Ispoortii Illaamuu Dejenee akkasumas Feedereshiniin Kubbaa Miilaa Oromiyaa beeksisanii jiru. Pirimiyeer Liigii Itiyoophiyaa bara dhufuufis gareewwan kubbaa miilaa lama qofaan Oromiyaarraa darbuun himamee jira.


Ajjeechaa Dhiheenya Toleetti Raaw’atamerraa Kanneen Gargaarsa Namoomaa Gahaa Hin Arganne, Jedhu

Naannoo Oromiyaa, godina Wallagga Lixaa, aanaa Gimbii keessatti, ajjeechaa jumlaa raawwatamerraa namootni hafan hagi tokko gargaarsi gahaan nuuf kennamaa hin jiru jechuun Sagalee Ameerikaatti dubbatan. Waajirri Buusaa Gonofaa Godina Wallagga Lixaa ammoo, kalessa irraa jalqabee gargaarsi gahaan kennamaafii jira jedhee, galteewwan qonnaa gannaa barbaachisan isaaniif guutuufis mootummaan akka hojjetu dubbatan. Naakoor Malkaa tu Ambo irraa gabaase. No media source currently available


Hookkara Irreecha Bara 2016 Irratti Ka’een Namni Obbleessaa Isaa Dhabe Tokko Yaadannoo Isaaf Mana Dubbisaa Bishooftuutti Ijaare

Obbo Taammiruu Bulto, gadda obboleessa isaanii, Injiiner Darajjee Bultoo, bara 2016 yeroo ayyaana Irreechaa hookkara ka’e keessatti du’ee irraa dandamachuuf jecha, Laayibirarii yokaan mana dubbisa kitaabaa tokko Birrii Miliyoona sadi’ii fi walakkaadhaan magaalaa Bishooftuutti ijaaruu isaanii dubbatu. Obboleessi isaanii Injiner Derejjee Bultoo dhalatee ka guddate Godina Shawaa Lixaa, Amboottiyoo tahuu barnoota isaa mana barumsaa sadarkaa lammaffaa Ambotti, achiis ammoo Yuuniversitii Jimmaatti barnoota Injinerummaa eega baratee booda, hanga lubuu isaa dhabetti Magaalaa Galaanitti hojii mootummaa hojjetaa ture.


Faawundeeshiniin Haacaaluu Hundeessaa Artistoota Hojiiwwan Muuziqaa Filatamoo Hojjetan Badhaase

Faawundeeshiniin Haacaaluu Hundeessaa artistoota hojiiwwan muuziqaa garaagaraatiin dorgomsiisaa ture keessaa kanneen mo’ataniif kaleessa badhaasa kennee jira. Sirna kaleessa magaalaa Finfinnee, galma Hoteela Ililliitti geggeessame kana irratti weellistoota angafa ta’anii fi namoota qabsoo Oromoo keessatti qooda gumaachanifis badhaasa kennee jira – Faawundeeshinichi. Waggaa lammaffaa wareegamuu Artist Haacaaluu Hundeessaa irratti kan geggeessame – sirna badhaasa muuziiqaa kana irratti, yaadannoon artitichaas geggeessamee jira. Tsahaay Daamxoo sirnicha irratti argamuun qabaasaa qindeessite caqasaa.


Itiyoophiyaa Keessatti Lakkoobsi Namoota Kovid 19’n Qabamanii Cimaa Dhukubsatanii Dabaluun Himame

Ministeerri Fayyaa Itoophiyaa torbanoota sadan darban keessatti lakkoofsi namoota Kooviid 19'n qabamanii cimaa dhukkubsataa jiranii 36 irraa gara 70tti ol giddachuu beeksise. Ministarichi ibsa har’a gaazzexeessotaaf kenneen tamsa'inni vaayirasichaa kan duraaniirra dachaan dabaluu beeksisee, kanaaf sababaan waa’ee vaayirasichaa dagannaa hawaasaa fi Kooviid badeera, jedhanii of eeggannoo hanqisuu dha, jedha. No media source currently available


Odaa Roobaa Daangaan Sarbamee, Eegumsi Isaa Kufee Jedhame

Ka godinaa Baalee keessatti argamu Odaa Roobaa Odaawwan Oromoo gurguddoo shanan keessaa tokko. Odaan Rooba bakka Seerri Gadaa Oromoo irraa waraabame jedhamuun beekama jedhu aangawaan waajjira Aadaa fi Tuurizimii Baale Bahaa - Obbo Abdulkariim Abdii Roobaa. Odaan Roobaa kanneen biroo irraa umriin quxusuu tahus seerri Gadaa Odaa shananii Oromoon qabu asii waan waraabameef madda seerichaa tahuun angafata jedhan. Haa tahu malee Odaan kun yeroo ammaa daangaan isaa sarbamee, eegumsi isaas kufee jechuun VOA’tti himan – aangawaan kun fi Abbaan Gadaa Odaa Roobaa. Waajjirri Aadaa fi Tuurizimii Baale Bahaa ammoo waan kana furuuf Biiroo Aadaa fi Tuurizimii waliin hojjechaa jirra jedha.


Koreen Qorattootaa Mirga Namoomaa Tokkummaa Mootummaotaa Finfinnee Deemuuf Mootummaarraa Faara Tolaa Argadhe Jedha

Walwaraanssa kaaba Itiyoophiyaa keessatti taasifamma tureen wal qabatee sarbiinsa mirga namoomaa irratti raawwate akka qoratu koreen dhaabbata mootummoota gamtoomanitti komishiinii mirga namoomaa dhaabee Itiyoophiya akka seenuu danda’u Mootummaa irraa haala fedhii argachuu isaa hoggantuun korichaa Kaarii Beetii Muruungii ibsuu isaanii maddii oduu Ajaans Fraans Prees/AFP ibsee jira. Gareen qorattootaa namootan Afur of keessa qabu kun, ji’a caamsaa darbe ministeeraa haqqa Itiyoophiyaa wajin marayachuu isaa kan ibsee gabaasin kun mootumaan Itiyoophiyaa akka finfinee seenu haalaa garii agarsiisuu isaa ibseeraa.


ABO fi KFOn Akka Mootummaan WBO Dabalee  Gareelee Hunda Haasawa Araaraatti Hirmaachisu Gaafatan

Addi Bilisummaa Oromoo fi Koongiresiin Federaalawa Oromoo, Itiyoophiyaa keessatti nagaa fi tasgabii waarinsa qabu fiduudhaaf, mootummaan haasawa araaraa gareelee hunda hirmachise geggeessuu qaba, jechuun gaafatanii jiran. Yaada paartiileen lameen dhiheessaniif ka deebii kennan, aangawaan waajira tajaajila komiyunikeeshinii mootummaa Itiyoophiyaa garuu, “mariin TPLF yokaan Adda Bilisummaa Uummata Tigraay waliin geggeessamu gahaa dha. Hidhattoonni kaan ergamtoota isaa ti,” jedhan. Gama biraan, ka dhimma kana irratti gaafataman – dubbi-himaan garee riphxee-loltootaa “Waraana Bilisummaa Oromoo” jedhee of waamuu fi mootummaan “Shanee” jedhee waamuu deebii kennaniin, “WBOn, dhaabbata mataa isaa danda’ee socho’u dha. Haal-dureeleen guutamnaan marii nagaatiifis balballi isaa banaa dha,” jedhanii jiru. No media source currently available


Milkaa'iin Argachuuf Fedhiin Murteessaa Dha: Sahamarree Hawwinee Itichaa

Shamarree Haawwinee Geetaachoo Itichaa Finfinnee keessatti dhalattee umrii ishee waggaa saddeetitti maatii ishee waliin as gara Yunaaytid Isteets dhufte.Barnoota isheen hanga kutaa kudha lamaa qabxii olaanaan xumurtee gara Yunivarsitii Michiigaan isa Ann Arbar jiru seenuun waggaa afur keessatti Digrii lamaan dhiyeenya kana eebbifamte. Hawwinee fi Maatiin maal jedhu? Haa caqafnu


Manni-murtii Har’a Dhimma Gaazzexeessota ONN Lameenii fi Kanneen Biroo Kudha Shanii Ilaale

Manni-murtii Waliigalaa Oromiyaa dhaddacha Saarbeet jiru har’a kanneen to’annaa poolisii jala jirna - gaazexeessota Oromiyaa Niwus Neetwork Lameenii fi shakkamtoota 15 kanneen biroo irra-jireessi miseensota ABO fi KFO ta’anii irratti galmee himataa dhiyaate ilaalee jira. Dhaddacha kana irratti komii himatamtoonni duraan abbootii seeraarratti dhiyeessan ilaalchisee murtee kan dabarse yoo tahu, akka ajaja duraan kennametti himata abbaan alangaa fooyyessee akka haaraatti dhiheessees fudhatee beellama itti-aanu Waxabajjii 30tti qabee jira. No media source currently available


Guutummaan Itiyoophiyaa Rooba Gannaa Argachuuf Jira Jedha Dhaabbatni Meetriyooloojii Biyyattii

Inistiitiyuutiin Meetriyooloojii Itiyoophiyaa ganna kana roobni gahaan guutuu biyyattii keessatti akka roobuuf jiru raaga argachuu isaa beeksise. Aadde Mihiret Muluneh, ogggeettii gameettiin raaga haala qilleensaa dhaabbatichaa VOA’f ibsa kennaniin haalli qilleensaa mijataan bishaan Paasifik gubbaa jiru gaarii waan ta’eef roobi ganna baranaa hammisaas turmaatni isaas ga’aadha jedhan. Gama biraatiin roobi gannaa kun Shawaa Bahaatti turee ka jalqabe tahuun ka himame yoo ta’u, Baalettis haga yoonaa akka hin robiin angawootni VOA’f himanii jiru.


Rakkoo Kaaba Itiyoophiyaa Jiru Furuudhaaf Gurmuun Araarteessotaa Mootummaa Federaalaatiin Ramadame

Rakkoo Itiyoophiyaa Kaabaa jiru furuudhaaf filannoon fala marii nagaa karaa heera biyyattii hordofee fi dantaa biyyattii kabajchiiseen, qindeessummaa Gamataa Afrikaatiin akka geggeessamu murteessuu isaa Paartiin Badhaadhinaa beeksisee jira, jechuun Dhaabbanni Preesii Itiyoophiyaa gabaaseera. Miseensi Koree Giddu-galeessaa Paartii Badhaadhinaa – Dr. Geediyoon Ximootiwoos har’a akka ibsanitti Paartin Badhaadhinaa rakkoo jiru furuuf filannoon karaa nagaa ilaalchisee koreen qorannoo geggeesse gabaasaa isaa ka dhiheessee jira. Qorannoo sana irratti hundaa’uudhaan mariin akka geggeessamuf hubachiisanii jiran. Mariin kunis Gamtaa Afrikaa jalatti tahuu akka qabuu fi karaa heera mootummaa fi haalawwan seeraa hordofee tahuu akka qabuu fi haala kamiinuu dantaa biyyaa kan eegsisu tahuu akka qabu murtiin dabruu isaa dubbatan – Dr. Geediyoon Ximootiyoos. Yaaliin araaraa sun kan hin milkoofne yoo tahu tuttuqqaa of irraa ittisuuf tarkaanfiin ka fudhatamu tahuun ibsamee jira, kan jedhan Dr. Geediyoon, gama kanaan raayyaan ittisaa biyyaa fi dhaabbatoonni naga-eegumsaa kanneen biroon carraaqqii jalqaban jabeessanii akka itti fufan murtiin dabarsamuu dubbatan. Haaluma Kanaan gama mootummaa federaalaa Itiyoophiyaatiin Gurmuun Araar-teessotaa ramadamuu ragaan Dhaabbata Preesii Itiyoophiyaa dhaqqabe beeksisee jira. Miseensonni gurmuu kanaas kanneen armaa gadii ti. 1ffaa. Obbo Dammaqee Mokonnin....... walitti-qabaa 2ffaa. Dr. Geediyoon Ximoootiwoos .... miseensa 3ffaa. Obbo Tamasgeen Xuruney ...... miseensa 4ffaa. Ambaasaaddar Hasan Abdul-qaadir .... miseensa 5ffaa. Ambaasaaddar Reediwaan Huseen ..... miseensa 6ffaa. Let. Jeneraal Birhaanuu Baqqalee .... miseensa 7ffaa. Dr. Getaachoo Janbar ......... miseensa Koreen Giddu Galeessaa Badhaadhinaa Walgahii Isaa Xumuruu Beeksisee JIra Ajjeechaa sivilootaa wallaggaaa dhiyaa keessatti gaggeeffame dabalatee rakkoo nageenyaa kan yeroo ammaa irratti marii akeekkatee gaggeessaa turee xumuruu isaa Partii Itiyoophiyaa bulchaa jiru Badhaadhina keessatti koree giddu galeessaa beeksisee jira. Prezidaantiin mootummaa bulchiinsa naannoo Oromiyaa Shimallis Abdiisaa fi giti isaanii kan mootummaa bulchiinsa naannoo Amaaraa Obbo Yiliqaal Kaffaala midiyaa naannoof akka ibsanti diina waloo keenyaa kan ittiin jedhan shaneen, ajjeechaa waxabajjii 18 wallaggaa dhiyaa keessatti rawwate jedhan duula waraanaan injifachuuf kallattiin ka’amu ibsan. Waraanni bilbisummaa oromoo garu siviiloota ajjeese himata jedhu kana soba jechuun haleellaa dhaqqabeef milishoota mootummaatti hidhata qaban himatee jira.


Wallaggaa Dhiyaa Keessatti Lakkoobsii Namoota Ajjefamanii Dabalaa Jira:Waldaa Amaaraa Amerikaa Keessaa

Namoota dhibba hedduu kan irra jireeessaan dhalattoota Amaaraa ta’an, ganda tokkoo fi naannoo isaatti baatii kana keessa ajjeefamuun Itiyoophiyaa keessatti dhohiinsa hokkara gosaa ka dhiyeenya kanaa ta’e jira. Lammiwwan Itiyoophiyaa mootummaan Fedeeraalaa muddamsa hokkara gosa irratti hirkatee irraa, attamitti nu ittisuu dadhabee jechuun akka gaafatan taasisee jira.Kana malees, caasaa federaalaa keessatti kanneen sab-xiqqaalee ta’an eenyummaa isaaniif jecha akka saaxilaman ta’e ykn eegumsii hin taaneef? jechuun gaafatu. Waldaan Amaaraa kan Amerikaa akka jedutti, siviloonni 503 ajjeefamuu mirkaneesseen jira jedha.Kana malees reeffii namootaa argamaa jira jedhan. Namnii ijaan argee jedhan Mohammed Kemal akka jedhanti, reeffa namoota 430 kan awwaalan yoo ta’u kanneen biroon amma iyyu ala jiru akkasumas manca’aa jira jedhan. Mootummaan Itiyoophiyaa garu lakkoobsa kana hin ibsiin jira. Kanneen lubbuun hafan dhaabata oduu Asoosheetid Preesiif akka ibsanti, aangawoota naannoo eega akeekkachisanii booda iyyu haalli uumamee “dhiigaan dhiqachuu” fakkaata jedhan. Jiraattonni fi aangawoonni Oromiyaa tarkaanfii fudhatame kanaaf waraana bilbisummaa oromoo kan mootummaan shoroorkeessaa dha jechuun moggaase himatu.Dubbii himaan waraana bilisummaa Oromoo kun soba jedhanii humnootii federaalaa fi milishoota oromiyaatu jiraattootaan OLA deggertu jechuun tarkaanfii kana fudhate jechuun himatan.Kunis olaana tarkaanfii humnootii federaalaa fi milishoota irratti fudhate jalaa eega dheessanii booda kana jedhan jedhu. Mummichi ministeeraa Abiyyi Ahmad humnootiin nageenyaa olaa irratti duula jalqabuu isaanii kan ibsan ta’uus lammiwwan biyyatti hedduun ajjeechaa marsaan itti fufee waan arganiif jecha ija shakkiin ilaaluu. Prezidaantiin mootummaa bulchiinsa nananoo Oromiyaa shimallis Abdisaa, Kamiisa dabree iddoo hundumaatti nageenya eeguun rakkisaa ta’u ibsuun, duullii inni ammaa kun garu, dandeetti dinnii idoo dha gara iddotti deemuuf qabu laamsheessa jedhan. Haleellaan Gaggeeffame Ijoollee Warra Malee Hambisee Jira:Imaama Masjidaa Godiina Wallagaaa Lixaa Gimbii bakka Tolee jedhamtuutti haleellaan dhiyeenya kana gaggeeffameen kan ka’e daa’imman hedduun warra malee hafuun ibsamee jira. Imaamiin Masjiidaa naanoo Sanaa akka jedhanti ijoolleen yoo xiqqaate 40 ta’an masjiida isaanii keessa buufatanii akka jiran ibsan. Jiraataan naannoo tokko RSA akka ibsanti, ijoolleen 300 ta’an abbaa ykn haadha isaanii dhabaniiruu ykn lamaanuu dhabanii jiru ykn addaan ba’aniiru.Kanaaf jecha qofaa isaanii jireenya gaggeessuuf jiru jechu isaanii Asteer Misgaanaaw Baahir Daar irraa gabaastee jirti.


WBOn Ajeechaan Wallaga Lixaa Keessatti Raawwatame Akka Qaamaa Wallaba Ta’een Qoratamu Gaafaate

Ajeechaa jimlaa torban kana godina wallaga lixaa aanaa Gimbii bakka Tolee jedhamu keessatti namoottan nagaa irratit raawwatamee qorachuudhaaf Mootummaan Itiyoophiyaa akka hin amanamne gareen hidhattootaa Waraana Bilisumaa Oromoo Innii mootummaan Shanee jedhee waamu hubachissuu isaa gabasinii AFP Naayiroobii irraa ibseeraa. Dubbi himaan WBO Odaa Tarbii fuula Tiwuutarii isaanii irratti ibsa kennaniin haanga’onii mootummaa Itiyoophiyaa qorannoo wallaba ta’e tasiisuu danda’a jenee hin amanuu jechuu isaanii fi waggootan Afuran darban keessaa ajeechaan hedduun raawwatamanus amma ammaatti deebiin akka hin argamnee barreesuu isaan AFPn gabaaseera. Sababa Kanaan qaamnii sadaffaan walaba ta’e qorannoo geggeesuu akka qabu gaafatamuun isaa ibsamera. Komishiinerii ol’aantun mirga namoomaa mootummootaa gamtoomanii Micheel Baachleet, kamisa kaleessaa ibsaa kennaniin ajeechaa raawwatamee kana irratti mootummaan Itiyoophiyaa atattamaan akka qorannoo taasisuu gaafachuun isaanii gabaasameera. Haaluma walqabateen Komishiniin mirga namoomaa Itiyoophiyaa, akka ajjeechaa Wallga lixaa fi Gambeelaa keessatti raawwate qoratu Kamisaa kaleessaa manni maree bakka bu’ootaa mootummaa feederaalaa qajeelfama kenuun isaa beekameera.


Afa-yaa’iin Mana Maree Itiyoophiyaa Ajjeechaa Gambeellaatti Raaw’atan Gurmuulee Qoratan Bobbaasuu Dubbatan

Godina Wallagga Lixaa, Aanaa Gimbii keessatti haleellaa hidhattootaan lammiilee nagaarratti raawwatame jedhameen, miseensota maatii isaanii 5 dhabuu namni dubbatan, "mootummaan tarkaanfii cimaa fudhachuu qaba" jechuun gaafatan. No media source currently available Afa-yaa’iin Mana Maree Bakka-bu’oota Itoophiyaa, Obbo Taaggasa Caafoo, Naannoo Gaambellaa fi Godina Wallagga Lixaa keessatti namoota meeshaa waraanaa hin hidhatin irratti badiiwwan raawwataman akka qorataniif gareewwan lama bobbaasuun himamee jira Gama biraan, Godina Wallagga lixaa, aanaa Gimbii keessatti haleellaa torban darbeen namoota miidhaman ka gargaaraa jiru tahuu Buusaa Gonofaan godinichaa beeksisee jira. Waajjirri Bulchiinsaa fi Nageenyaa godinichaa gama isaatiin, akka haleellaan kun raawwatamu namoota ergaa dabarsan, jedhee shakke hidhuu isaadubbata.


Koomishinarri Ol’aantuun Mirga Namoomaa Ajjeechaan Itiyoophiyaa Keessatti Raaw’atame Akka Hatattamaan Qoratamu Gaafatan

Dhaabbata mootummoota gantoomanitti komishineerii olaantuun mirgaa namoomaa Misheel Baachileet Waxabajii 18, 2022 godina Wallggaa lixaa anaa Gimbii bakka Tole jedhamuutti ajjeechaan namoottan nagaa irratti raawwate akka dafee qaama walaba ta’een qoratamuu mootummaa Itiyoophiyaa gaafataniiru. Haleellaa rawwatame Kanaan namoonni gosa saba Amaaraa ta’an dhibaan lakkawaman ajjefamanii, Kuma Lamaa ol kan ta’an jereenyaa isaanii irraa buqa’aniiru kan jedhee ibisi Misheel Baachileti namootan miidhaan irraa gahee caalaan isaanii dubartootaaf ijoollewan akka ta’e beeksisee jiraa. Ajeechaan Tolee ti taasifamee suukanneessaa akka ta’e kan ibsan Misheel Baachileet, namoottan midhaman fi maatiwwan isaanii dhugaa jiruu beekudhaaf mirgii isaanii eegamuuf akka qabu gaafatanii, warreen gochicaa raawwatan seeratti dhiheesuudhaan haqinii akka mirkanaa’uu qabu hubachisaniiru. Haleellaa raawwatame sanaan namoonni lakoofsii isaanii addan bahee hin beekamne akka butaman kan beekisisee ibsii kun mootummaan tarkaanfii barbaachisadhaafi seeraa qabeessa ta’ee fudhatee namoottan butamanii fudhataman akka bilisoomsuu komishiineer Baashileet gaafachu isaani ibseera.


Wal-dhabbii Jiraattota Aanaalee Gujii Lixaa fi Burjii Keessaa Gidduutti Uumame Araaraan Furuuf Yaalamaa Jirachuun Himame

Wal dhabbii Gujii fi Burjii jidduutti uumame jaarsummaan hiikuuf jaarroleen saboota ollaa fi Booranaa ka yaalaa jiran tahuu Abbaa Gadaa Jiloo Mandh’oo VOA’tti himanii jiran. No media source currently available Caamsa darbe aanaa Addaa Burjii, magaalaa Sooyyamaa keessatti Oromoota Gujii Lixaa irraa gabaaf achi turan haleellaa raaw’atameen haga ammaatti namootni kudhan du’uu fi jaha ka biroon yaalarra jiraachuu eeran, Abbaan Gadaa Gujii. Aanaan Adda Burjii haleellaa kanaan wal-qabatee haga yoonaa namootni 70 ol to’annaa jala ooluu fi qabeenyi saamames garii deebifamuu dubbatee jira. Jiraattonni garuu ammas nageenyi amansiisaan daangaa gam-lameenii irratti hin mullatu jedhu.


Godaantoota Yaman Dhaqqaban Keessaa Harkii Sagaltamnii Itiyoophiyaa Irraa Dhufan: IOM

Haallii godaantootaYaman keessaa mudatu keessumaa kan shamarranii fi Dubartoota irra ga’u hamaa ta’u Yamanti itti gaafatamtuun waajiira godaantoota addunyaa (IOM) Krista Rootanisteeyner ibsanii jiru.Kanneen fedhii isaaniin Itiyoophiyaatti deebi'uuf gaaftanis deebisaa akka jiru ibsan.


Sababa Hungeen Beela Mudateen Oromiyaa Keessatti Namoonni Rakkatan Nyaata Loonii Nyaachuun  Gabaasame

Hongeen yeroo dheeraadhaaf Gaanfa Afrikaa muudate midhaanii fi beeladootaa Miiliyoonatti lakkawaman waan mancaaseef namoonii jireenyii isaanii sana irrati hundaa’ee miiliyoonatii lakkawaman beelaaf saaxilamanii jiru. Naannoo Oromiyaa keessatii horsiisee-bultoonii tokko tokko hundee mukaa isa yeroo biroo horii isaanii nyaachisan ofii nyaachuudhaaf dirqamuu isaanii dubbata, gabaasaan Henrii Wilkinis godinaa Baalee irraa erge. Caqasaa.


Lammiileen Giddu-galeessa Bahaarraa Itiyoophiyaatti Deebisaman Hanqina Deggersaan Rakkataa Jirra Jedhu

Lammileen Itiyoophiyaa biyyoota Giddu-galeessa Bahaa irraa gara biyyaatti deebifaman, deeggarsa gahaa waan dhabneef rakkoo keessa jirra, jedhu. Keessumaa warri Saawudiidhaa biyyatti dhiyeenya deebi’an, nagaan biyyatti deebi’uu gammadanus deeggarsi nuuf taasisamu waan hin jirreef rakkoo hawaas diinagdeef saaxilamne, jechuun haala isaanii ibsa. Biiroon Dhimma Hojjetaa fi Hawaasummaa Oromiyaa ammoo hojii deeggarsa kennuu ittuma jirra jedha.