Lolii daarii Oromiyaa fi Somaalee maaf hin dhaabanne? Akka Jawaar Mohaammadiitti lola Mooyalee ka dhiyoo silaa dhaabuu hinuma dandahanillee

No media source currently available  Lola kanaan nama kuma hedduutti baqata hedduutti lubbuu dahba. Mooyyalee haga Cinaaksen waluma fakkaatti. Akka warrii lafaa jedhutti waraanuma hidhatee makiinaa wal fa’ee yaahutti daari Oromiyaa duudee nama fixa.  Mooyyale Sadaasaa fi Muddee qofa marroo hedduu hadhan. Warra nama fixeen himatan keessaa hagii tokko waraana mootummaa Federaalaa ka biyyaa eegaa dhufe fa.  Warrii lafaa jaarolee fi bulchootii guurratee rakkoo tana mootummaa isaan bulchutti himachuuf karuma Finfinnee mara taatullee akka jarii fedhutti loli hin dhaabanne.  Ijoolleen dhiyoo tana Yaaballotti hiriirate akkana jette:   Akka bulchaan aanaa Mooyyalee,Baggajjaa Morgee jedhetti waraanii dhiyoo guyyaa sagal Mooyyale hadhe nama hedduu fixee hospitaala gubee,biirolee mootummaa,manneen abbaa qabanii fi waan hedduu balleesse.  Waraana kana keessaa liyuu hayilii somaalee qofaa mitii al-shabaab jiraacuun bulchaan aanaa Mooyyalee waan hedduun mirkansa.  Waraanii kun maaf hin dhaabanne?   Akka bulchaan aanaa jedhutti warra tanaan jiraatutti jira.  Dr. Awol Aloo  Dr. Awol porofeesera yuniversitii UK jiru,Kiilitti porofeesera.Akka Dr.Awol jedhutti mootummaan lola daangaa Oromiyaa kana humnaan dhaabuutti hin jiru  "Humna fayyadamuu irratti rakkootti mullata humnaanis tahee qabbaneessuu irratti. Humna dhabe moo illaacha biraatti dhabe?” jedhee gaafata.  Itti gaafatamii guddaan nagaa naannoo Oromiyaa akka Dr.Awol jedhutti harka mootummaa Oromiyaa jiraa yoo dadhabe mootummaa Federaalaatti iyyachuu male.Taatullee adoo namii du’uu callisuu hin qabu.  "Tasbaggiin jiraachuu baannaan waan babbardeeroo ummati jaalatu kun, jijjiiramii ummatii fedhu kun fagoo hin deemu.”  Jawaar Mohaammad  Akka daarekterii Omn,Jawaar Mohaammad jedhetti rakkoon danngaa Oromiyaa xiyyyeeffannaa argachuu malte.  Jarii biyya nagaa dhowwulleen akka Jawaar jedhutti gamuma gamaan ibidda qabsiisee mootummaa ammaa kana miila lafaa fuudhuu fedha.  Mootummaan rakkoo daangaa tana dhaabuuf karoora jabaa lafa keeyyachuu male jedha.  “Adoo waldhabii jala hin qamnee dhaabuu hinuma dandahan gama kanaan laafinnaa mootummaa hin jira.”  Gaafa jaarorlee biyyaatii fi bulchootii naannoo waan Mooyyaletti deemuutti jira himachuuf Finfinnee dhufan silaa caqasnii lola Mooyyalee ka dhiyoo dhaabuu hinuma dandahan jedha.  "Warra waraana keessa jiru ka shira xaxu achii kaasuu irratti lafa irra harkifachuutti jira. Rakkoo Mooyyalee sun dhaabuu hin dandahan ture.”  Akka jecha Jawaaritti Miidiyaan mootummaa guddisee rakkoo hin dubbatu “mootummaan waan lafaaf waan itti fakkaatuuf rakkoo dhagahuu hin fedhu jedhee,” jedha Jawaar.  Lolii daangaa kun dhaabachuu baannaan daangaa bira dabree mootummaatti dabraa jedha Jawaar.  Lola akkanaa kana waraanaa fi poolisiin dhaamsuu male.Lola daangaa dhaabuuf walii galtee siyaasaa jabaa, daandii cehumsaa qajeelaa agarsiisuu fi warra jijjiirama fidee fi ka jijjiirama barbaadu jabaatee waliin deemuu qaba jedha, Jawaar.


Ibsa Oromo Dimokraatik Paartii

Oromo Dimokraatik Paartii (ODPn) tokkumaa ummata oromoo cimsuun rakko ummata furuuf dhabilee dantaa walii qaban waliin hojjataa akka jiru beeksise. ODPn akka jedhetti yaroo diinni keenya kufe kanatti Ibidaan walitti deemuun ummata keenya akka hin fayyane beekamuu qaba jedhee jira No media source currently available


Wawwaannaa Ummataa Beneshaangul Gumuz

Naannoo Beenishaangul Gumuz Aanolee Dibaaxii fi Buulanitti qaamotni hidhatan namoota ajjeesuu fi qe'eerraa buqqisuu jiraattotni aanolee kanneenii dubbatanii jiru. Geggeessitootni aanolee lamaanii kan Irratti deebii kennuu irraa of-qusatanii jiru.Bakka bu'aan ODP naannoo sanaa garuu rakkoon kun yeroo Koomaand poostiin hojiitti seenu hiikkataa jedhan. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Yaa’iin Dhaabbilee Amantaa Ityoophiyaa fi Jaarsoliin Biyyaa Hoggansa Adda Bilisummaa Oromoo Waliin Mari'atan

Yaa’iin Dhaabbilee Amantaa Ityoophiyaa fi jaarsoliin biyyaa rakkoo nageenyaa Naanno Oromiyaa bakka garagaraatti mudate irratti hoggansa olaanaa Adda Bilisummaa Oromoo waliin magaalaa Finfinnee Hoteela Ililliitti mari'atan. Yaa'ichi rakkoon nageenya kun karaa nagayaa qofaan akka furamus waamicha dhiheesse jira. Muktar Jamaal dabalata qaba No media source currently available


Haala Naqamtee

Magaalaa Naqamtetti guyyaa kaleessaa namni tokko humna hidhateen ajjeefamee, tokko ka biraan ammoo madaa'uun himamee jira. Gama biraan, barattootni Wallaggaa Yunivarsitii hanga humni hidhate magaalaa gadi dhiisee bahutti hin barannu jechuun mormnii isaanii ibsataa jiran. Koomaand Poostiis tahe geggeessitoota godinichaa argachuuf yaaliin goone har'as hin milkoofne. Gabaasaa Naakoor Malkaa caqasaa. No media source currently available


Itiyoophiyaan Amabaasadaroota Haaraa Muddee Jirti

Mootummaan mummicha ministeeraa Abiyyi Ahmad muudama Ambaasadarootaa kana torban kana ifa taasise.Kan qalbii nama hedduu harkise garu namoonni miseensoota paartii biyya bulachaa jiru kan hin ta’iin muudamuu isaanti. Ambaasaaddaroota haaraa muduun dabalatee hojii ministeera haajaa alaa Itiyoophiyaa gaggeessu kun jijjirama biyyatti keessaatti argame waliin hidhata kan qabu ta’u mootummaan ibsaa turuun ni yaadatama.


Gaafii fi Deebii Koomishinara Koomishinni Naamusaa fi Farra Malaammaltummaa Oromomiyaa Waliin Godhame

Koomishinni Naamusaa fi Farra Malaammaltummaa Oromomiyaa, kanneen maallaqa qarshii miliyoona 77 ol qisaasan jedhaman namoota 77 too’annaa jala oolchuu beeksisee jira. Galmeeleen ka biroon akkanaa murtiin itti kenname jiraachuu isaa fi galmeeleen kaan immoo qorannaa jala jiraachuu isaanii dubbata – Koomishinichi. Kana irratti Muktaar Jamaal Koomishinara Koomishinichaa Obbo Abbbabaa Kabbadaa waliin gaaffii fi deebii geggeessee jira. No media source currently available


Waldaan Aksiyoonaa Barnootaa Waliif Jedhamuu Magaalaalee Oromiyaa 12 Keessatti Hojii Eegale

Waldaan Aksiyoonaa Barnootaa Waliif manneen barnootaa qulqullina isaaniin Afrikaa Bahaa keessatti fakkeenya tahan hojjechaa akka jiru dubbata. Yeroo ammaa waldichi, manneen barnootaa isaa Finfinnee keessa jiran dabalatee magaalaalee Oromiyaa 12 keessatti hojii barnootaa eegalee jira. Kana malees qo’annoo fi qorannaa qulqullina barnootaa ka geggeessuu fi leenjii kennu tahuu illee dubbata. Gabaastuu keenya haarawa Tsehaay Daamxoo tu Finfinnee irraa erge. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Naqamteetti Itti-aanaa Bulchaan Aannaa Guutoo Giddaa Ajjeefaman

Magaaalaa Naqamteetti dheengadda itti-aanaa bulchaan aannaa Guutoo Giddaa qaama hin beekamneen ajjeesamuu isaa fi magaalatti bakka biraatii immoo dargaggoon ka biraan tokko madeessamuun himamee jira. Gama biraatiin duulli lagannaa gabaa Wixata dabre jalqabe itti fufee ooluu isaa jiraattonni VOAtti himanii jiran. Kantiibaan magaalaa Naqamtee akka hawaasni magaalattii hojii isaa idileetti deebi’u waamicha godhanii jiran. Gabaasaa Naakoor Malkaa Caqasaa. No media source currently available


Qonnaan Bultoota Burjii Shantu Ajjefamaee Torba Mada’an: Bulchaa Aanaa

Bulchiinsa naannoo ummattoota Itiyoophiyaa gama kibbaa fi bulchiinsa naannoo Oromiyaa godina Gujii aanaaalee wal daangeessan keessatti qonnaan bulaan Burjii 5 ajjeefamuu bulchiinsii aanaa Burjii beeksisee jira. Hojii qonnaan irra kan turan kanneen biroon 7 madaa’uus ibsanii kan ibsan bulchaan aanaa Burjii obbo Mantaa Harmee Rakkoon jiru humna bulchiinsa aanaa ol ta’u isaa fi bulchiinsa naannoo deggersa yoo gaafannees yaa kanaa kan nuun jedhe hin jiru jedhu.  Haleellaa fi ajjechaa kana Gujii keessa kan maadheeffate hidhataa Adda Bilisummaa Oromootu gaggeessa jechuun himatan. Dhalattoota Burjii eenyummaa isaaniif jecha qofa haleellaa irratti gaggeeffamuun Bulee Horaa, Taltallee fi Moyyalee keessaa godaansifamaa fi ajjefamaa kan jiran ta’uun midhamtoonni ibsanii jiru. Walitti-bu’iinsa Kanaan alattis beelaaf saaxilamuu fi mootummaas ta’e kanneen biroon gargaarsa dhala namaa kan hin kenniin ta’u ibsan. Bulchiinsa naannoo Oromiyaatti bulchaan godina Gujii obbo Abarraa Bunoo gama isaaniin ittiin ka’umsii walitti bu’iinsa kanaa daangaa bulchiinsaa fi abbummaa qabeenyaa irratti falmii jiru ta’u ibsan. Humnii hidhate naannoo sana jiraachuu isaa garu odeeffannoo hin qabu jedhan kan jedhan Obbo Abarraan rakkoo uumamee furuuf uummanni akka wal arguuf yaalamaa jira jechuu isaanii oduu gabaasaan Raadiyoo Sagalee Amerikaa Yonaataan Zabiwoos gabaasee jira.


Ayyaanni Yaadannoo Dhalachuu Yesus Nagaa Araaraa fi Tokkummaa Labsa: Luba Tasgaraa Hirphoo

Addunyaa hanga tokko kanneen dhaahata ykn kaalaandarii Grigoriyaan fayyadaman keessatti har’a “guyyaa dhaloota gooftaa yesuus” ykn Kriismas kabajamaa jira. Mootiin nagaa guyyaa itti dhalate waan ta’eef dhaamsii guyyaa har’a labsamu “ Hin Sodaatinaa” ka jedhu akka ta’e kan ibsan Luba Tasgaraa Hirphoo ti.Kanaaf sabnii keenya walii-obsaan, mareen, wal-dhaggeefachuun nagaa buusuu akka qaban hubachisanii kan kootu caala jechuu fi morkii keessatti nagaan argamuu hin danda’u jedhu. No media source currently available


Ogeeyyotii fayyaa hospitaala Adaamaa nama gaafa dhiyoo Mooyyale hadhan madaahe Yaaballotti tolaan akimanii gargaaran

No media source currently available Mooyyale,bara 2018 qofa marroo hedduu hadhan. Lola akka bulchootaa fi warrii lafaa jedhutti waraana naannoo shaniitii fi milishaa al-shabaabitti nama hadhe. Lolii Muddee kanaa qoftii torbaan tokko Mooyyale hadhe nama kuma hedduu baqachiisee hedduu fixee hedduu madeessellee. Ogeeyotii fayyaa hospitaala Adaamaatii dhufan hagii tokko doktora lafee caphxeen wallaanu, hagii tokko ogeeyyii dhiba nafa keessaati namuu oguma qabuun madoolee gargaare. Ogeeyyii fayyaa tana Dr.Galgaloo Abbaagudoo faatti Yaaballoon dhaqe. Hospitaala Mooyalee gaafa lolaa sun gubatee madoolleellee lafa akka Yaaballoo faatti akiman. Gaafa ogeeyyotii tun Yaaballo gahan madoolee 34ti hospitaala Yaaballoo jira. Guyyaa afran achi turanitti akka jecha Dr.Galgalootti madaa nama hedduun wallaanan. Madoolee silaa fayyuu fa dandahanillee lafa akka Yaaballoo Mooyyale irraayyuu km 200 fagaattu faatti geessan. Akka Dr., Galgalo jedhutti namii fkn hiddii dhiigaa faati cite karaa kana cufa deemee jiraata jechuun dhiba. Hospitaalii Yaaballoo ufiifuu hospitaala diqqaa namii kuma hedduu eegatu barana akka bulchiinsi jedhutti madooluma akkanaatiin wallaanaa bahe. Akka ogeeyyotii achi dhaqanii galan jedhanitti hospitaalii Yaaballoo madoolleen itti heddattee rakkoo tana keessa jira: Laftii akka Mooyyalee ta lolii itti deebihuu fi laftii gammoojjii ka balaa makiinaatii fi lolii akkanaa kun itti heddatu akka jecha Dr.,Galgalootti trauma center qabaachu male. Trauma Center kun jidduu gala balaa hamaamaa akkanaa itti wallaalan. Mooyyalee lafa waraanii bubbutuchee ammallee nama kuma hedduutti keessa baqate.


Koomishiniin Poolisii Oromiyaa garee maqaa "Abba Torbeen" gurmaahuun namoota ajjeessa turan tohanaa jala oolchaan jira, jedhe

Qaamoleen hidhatan kun, Lixa Oromiyaatti rakkoo uumaam turaniin, lubbuun poolisoota 12 darbuu fi poolisoonni 77 madeessu, milishoota dabalatee humnoonni nageenyaa 40 madaa'uu, lubbuun jiraattota 29 darbuus Buufataalee poolisii garagaraa irraa Qawween Kilaashinkooviin 2072 saamamuu dubbatu – Koomishinarri polisii Oromiyaa Alamaayyon Ijjiguu ibsa hardha kennaniin. Muktaar Jamaal Koomishiinar Alamaayyoo Ijjiguu waliin gaafii fi deebii deemsise caqasaa.  No media source currently available


Magaalaa Gimbiitti Dargaggoonni lama Ajjeefaman

Magaalaa Gimbiitti dargaggoonni lama dhukaasa raayyaan ittisaa itti banameen ajjeefamuu jiraattonni dubbataa jiran. Akka jiraattonni jedhanitti, namoota lameen keessaa tokko kaleessa ajjeesame, kaan har’a ajjeesame. Magaalittii keessatti sagaleen meeshaa guguddaa akka dhaga'amu illee dubbatu. Hoogganaan koomaand poostii naannichaa raayyaan ittisaa ajjeechaa sana hin raaw’atiin dubbata. Gabaasaa Naakoor Malkaa Naqamtee irraa erge caqasaa. No media source currently available


Marii Dooktarii Qabxii 3.95 Galmeesse Eebbifame Wajjn

Ijoollumaa kiyya irra naanno Hospitaalatti guddachuun koo rakko dhukkubsatoota waan argaa guddadheef akka fayya baradhu yaada na keessatti uume. Hardha qabxii guddaa 3.95 galmeesse eebbifamus yaroo haalli natti ulfaate abdii kutes qaba ture, garuu jabaanaan waan hunda keessa bahuun akka danda'amu irra baradhe.


Waraanii hidhate kaleessa Wallaggaa Lixaa aanaa Laaloo Assaabii keessatti namoota saddeeti fixee hedduu madeesse

No media source currently available Godina Wallaggaa Lixaa Aanaa Laaloo Assaabii ganda Garjoo jedhamutti Humnootni hidhatanii konkolaataan deeman namoota 8 ajjeesanii muraasa madeessan. Maatiin miidhamtootaa fi kan ijaan argan qaamni hidhate kun raayyaa ittisa biyyaatii jedhu. Dhimmicha gargar baafachuuf yoo gara waajjira Nageenyaatti bilbille namootni kan miidhaman waraana qaama hidhatee fi kan mootummaa jidduutti uumameen jedha


ABOn mootummaan Paartiin biyya bulchu, ODPn lola nutti labse jedhee himate

No media source currently available ABO fi paartiin ODP ibsa wal irratti baasutt jiran. Jarii lamaanuu balleessaa wal himata. Akka ibsa ABO kan hardhaatti mootumma isaanii fi mootummaan osoo waliin hojjachuutti jiranuu,osoo mariitti jrianuu ibsa akkasii baasuun fudhatama hin qabu jedhee jira. Ibsii jedhan kun ka kalee Koreen hojii raawachiftuu ODP warra nagaa hin barbane naannoo gooluutti jira.


Mariin Araaraa Yunivarsitii Ambootti Taasisame

No media source currently available Mariin araaraa barattoota Oromoo fi Amaaraa Yunivarisiitii Ambootti baratan gidduutti adeemsifamee jira. Marii kana irratti barattoonni ammaan booda akka walitti hin buunee fi akka tokko tahanii barnooota isaaniitti bobba’an waadaa walii seena, jedhama. Pireezidaantiin Yunivarsiitii Amboo Doktor Taaddesee Qana'aa sirna araara barattootaa sana irratti argamuun haasawa garaa nama nyaatu gochuun isaaniis himamee jira. Gabaasaan keenya haaraan, Naakoor Malkaa kana irratti gabaasaa erge qaba. Guutummaa isaa caqasaa.


Erga Raayyaan Ittisa Biyyaa Mooyyale dhufee lasi olii guddaan guyyaa sagal ture dhaabatus jiraattonnii ammas sodaa qabu

No media source currently available Haleellaa akka jiraattonni jedhanitti waraana naannoo shanii fi waraanii al-shabaab guyyaa sagaliif Mooyyale loleen nama kuma hedduutti baqatee hedduutti dhuamte. Lolii kun guyyaa lamaaf dhaabate. Jiraattonni kaan qe’eetti deebia’nii mana ofii ilaallachuu akka jalqaban tahu raayyaan ittisa biyyaa yoo seera kabachiisu mirga nu sarbaa jiraa jechuun komatanii jirani. Gama Oromiyaarraa kaleessa meeshaa namootarraa seeraan ala humnaan fuudheera raayyaan Ittisaa jechuunis komatan. Kantiibaan magaalattii waan kana gaafatamanii meeshaan galmaayee jiru kamuu seeraan ala abbaarraa fuudhamnaan ni deebi’aa jechuun VOA-tti himan. Akka jiraataan kun jedhanitti namootni magaalattii keessaa baqatan muraasni deebi’anii bakka mana isaanii ilaallachuu jalqabanii jiru, baajaajiwwan muraasnis magaala keessa socho’uullee eegalaniiruu jedhu. Humni Raayya Ittisa biyyaa amma Mooyyaleen jiru walii galtee naannolee lameen haleellaa kana to’achuuf walii galanin tahuu gaggeessitootni mootummaa Naannoo Oromiyaa akkasumas ka naannoo Soomalee mirkaneessanii jirani. Raayyaan ittisa biyyaas akka namoonni hidhannoo qaban Mooyyale irraa km 25 gargar fagaatan seera baase. Mooyyale amma waraana Federaalaatti tohata. Haleellaan hidhattoota ha dhaabbatu malee ammas soda qabna jedhu jiraattonni Mooyyale. Jiraattonni raayyaa ittisa biyyaa shakku. Raayyaan ittisa biyyaa yero adda addaatti namoota hedduu Mooyyaletti ijjeese. Obbo Fuuggicha Dheengee kantiibaa Magaalaa mooyyaleeti, isaanis dhukaasi erga mooyyaleen keessatti hin dhagahamu jedhu. Waan raayyaan ittisa biyyaa dhiibbaa nurraan geessiaa jira jechaan jiraattonni himatani haga yoonaa komiin kallattiin na dhaqqabe hin jiruu jechuun deebisani. Dabalaniis raayyaan ittisa biyyaa handhuura magaalattii fi bakka hedduu to’atee jiraa jechuun himan. Obbo Fuuggichi nami hedduun manaa baqate deebi’ee qabeenya isaa ilaalee akka jiruutti deebi’ullee gaafatanii jirani. Ammaafis warreen magaalaa keessa jiran jaarrolee fi dargaggoota kaan waliin bulchiinsi magaalattii nagana akka itti bu’utti mariyataa akka jiran himanii jiru. Jiraattonni magaalattii waan nageenya egerii dubbatani, mootummaan gaaffii ummataa jiru deebisuu baannaan haleellaan kun nurraa waan dhaaabbatu mitii jechun ammas soda qaban dubbatu.


Yeroon Labsii Dhiifamaa Xumuramuutti Dhiyaachuu Waajjirri Abbaa Alangaa Beeksise

Labsiin dhiifamaa adoolessa 13 bara 20 labsame yeroon isaa xumuramuuf ta’uu waajjirri abbaa alangaa Federaala Itiyoophiyaa beeksisee jira. Abbaa alangaa Federaalaaf directora quunnamtii uummataa fi dhimmootii kominikeeshiinii obbo Zinaabuu Tunuu akka jedhanitti Labsiin sun yeroon kenname ji’aaf jedha. Ji’i ja’a sun immoo amma xumuramaa jira. Kunis Amajjii 13 xumurama. Sana booda labsiin sun hojii irra hin oolu jedhan. Labsiin sun ennaa ba’u gochaawwan yakkaa labsichi tuqe jiru. Kunis kana dura dhimmi isaanii qoratamee mana murtii keessa kanneen jiran, kanneen shakkamanii barbaadaman, galmeen qorannaa banameefii dhimmi isaanii adeemsa irra kan jiruu fi keessumaa Caamsaa 30 dura yakkaan kanneen shakkaman martinuu labsii kanaaf fayyadamoo dha jedhan. Hamma sa’aatii kanaatti namoonni 800 fayyadamoo labsii sanaa ta’uu dhaan dhiifamni godhameefii certifikeetii fudhataniiru. Biyya keessaa fi biyyootii alaatii marsariitii dhaanis haa ta’u hordofanii kanneen dhiifamni godhameef keessaa kana dura manneen hidhaa turanii, murtii kanneen argatanii fi 250 ta’an sertifikeetii labsicha irra taa’ee jiru argatanii mana hidhaatii gad dhiifamaniiru. Gama Kanaan mana hidhaa keessatti han hafe hin jiru. Kaan immoo asuma biyya keessaa yakka adda addaan himatamanii kan turan qaamaan dhiyaatanii kan fudhatan 313 kanneen ta’an jiru. Miseensota poolisii fi waraanaa ta’anii kanneen himatamanii mana hidhaa turan 162 ta’anis sertifikeetii kana fudhataniiru. Kanneen biyya alaa turanii yakka adda addaa keessatti hirmaatanii fi 71 ta'an marsariitii irratti galmeeffamanii cirtificaatii labsii dhiifamaa fudhataniiru. Kanneen iyyata kana galfachuu barbaadanii fi biyyootii adda addaa jiran gara marsariitii keenyaa www.fag.gov.et seenanii foormii iyyannaa itti dhiyeeffatan guutuu dhaan erguu danda’u jedhan.


Yuniversitiin Finfinnee nama dansooma Gadaa Oromoo kitaabatti barreessuun saadan porofeeser Asmeroom Leggesee, ulfinnaan badhaafte

No media source currently available Porofeeser Asmeroom jaarsa gadaa abbaa hedduu keessa jiru.Dhalootaan nama Eertiraati.Amerikaa yuniverstii Harvaardii eebbifame. Akkuma PhD ufiitiin eebifameen Gadaa Booranaa barreessuuf Booranatti dabre.Ganna 10 achi jiraatee oolmaa fi bultii biyyaa barachaa bahe. Bara Adii Dooyyoo Abbaa Gadaa Booranaa tahellee hin beeka. Gaafa Hayilee Sillaaseen miilota isaa warra gagabbaa waliin dhufee jennaan Booranii wa himate.Warrii gagabbaan kun nu nyaatee gaggabatee beeki jedhe jedhan. Kitgaabii isaa Gadaa: three approaches to the study of African society (1973)(Gadaa Booranaa) Oromo Democracy: An Indigenous African Political System (2001)(Gadaa Oromoo bal'oo) Kitaabii sadeessoon bahuutti jiru ammoo Democratic Institue of Borana Gada System ji’aa fi wayiin duubatti baha. Barii innii kitaaba isaa ka qaraa barreesse ,1973, bara namii Oromummaa dhiisii afaan ufii guutateetuu waan ufii akka aadoo hin dubbanne,bara siyaasaan bara sunii maqaa ufiituu nama jijjiirachiise. Gadaan Oromoo jabeennaa fi qabeenna Oromooti,”Dikiraasii Afrikaatti dhalatte" edhe porofeeser Asmeroom.Ganna 45 duratti Gadaa Oromoo qorachuuf ta Booranaatiin jalqabe. Dhaabii Tokkummaa Mootummootaa damee aadaa fi barnootaa UNESCO tanuma laalee bara 2016 Gadaa Oromoo ufi jalatti galmeesse. Porofeeser Asmeroom tana keessa qooda guddaa qaba.Yuniverstiin Finfinneelleenb tattanuma laale porofeer Asmeroom doktorummaa ulfinnaa kenneef. Badhaasa kana pirezidaantii Oromiyaa,Lammaa Magarsaatti kenneef. “Tun milkii guddoo dadhabbiin ganna hedduu ulfinna itti argatte,” jedhe porofeeser Asmeroom. Mataa dureen kitaaba isaa ka qaraa Gada. Porofeesere Asmeroon nama Eertirati. Eegii bara 1995 Itoophiyaa dhufee asitti gaafa tokko akka jaarsa araaraa Itoophiyaatti yaamanii dhufee eegii sunii gadaa fi warra gadaan bulullee laaluu hin dandeenne. Siyaasaa bara suniitti dhowwe. Ammallee kitaaba sadeessoo barreessuutit jira.Ji’a tokkoo fi wayiin duubatti baha. “Gadaa barreessee,maanummaa isii qoradhee, tola isii hubadhee asii achi yunivertii Finfinneetii fi ta Oromiyaa cufa irra deemee dansooma gadaa dubbadhaa achii kitaaba 1,000 biiroo aaada afi tuurizzimii Oromiyaatii kennaa jarilleen hin qooda.” jedha. Gaafa abbaan gadaa Booranaa 71essoon, Kuraa Jaarsoo baallii fuudhullee dhufuu fedhee hin taaneef bulchiins gaafasiitti nama dhowwaaf akkana jedhe. Porofeeser Asmeroom kitaaba qaraa Gadaa Booranaa irratti barreesse.Waan jarii Gadaa yayyabee fi bulchiinsa Gadaa keessa jiru herrega mataa biyya sadiitiin qorate. Tokko akka herrega qorannoo Amerikaa ta empirical ka lammeessoo ka Ingiliizi dynamic fi sadeessoon ammoo ka Faransaay cognitive jedhan.Sadeenuu qorannoo siyaasaa, falaasamaa,jireenna namaa fi waan hedduun ufi keessa qaba. Kana cufa qoratee bara 1973 kitaaba isaa ka qaraa baase.Kitaaba kana bara 2000 irra deebihahanii baasanii achii ammoo bara 2006 keessa baasan. Kitaabii sadeessoolleen ka Gadaa Booranaati.Democratic Institute of Borana Gada system.Kitaaba kana keessa Istituutii dimokiraaititti Gadaa Booranaa jedha.“Waan haga ammaa namii dhibiin barreessellee haaressee bahe.Kun ka ani hujii tiyyaan fixadhau.Qorannoon Gadaatiin hobbaafadhe,”jedhe. “Kitaaba haaraa kana keessa boqonnaa qooda Gadaan bulchiinsa demokiraasii Oromoo keessaa qabaachuu dandeettu lafa kaahe. Hujii dhumattee lafa jirtuu Gadaan biyya bulchuuf kitaabii kun qophaahee lafa jira ‘Plan of action’” jedha. Kitaabi kun Oromoo qofaa mtii waan addunyaayyuu gahaati. “Abbootii siyaaaa,dhaabbilee addunyaa, waldaa parlaamaa jaallan Oromoo addunyaa jiranii cufaa akka isaan kitaaba kana qabaatan tolchina.” Akka porofeeser Asmeroom jedhetti “Oromoon waan jabduu harkaa qabdii, waan jabduu qabdu tana addunyaa agarsiifachuu malte,naannoo ufi keessalleetit hojjachuunii male.”


Waraanii mootummaa Itoophiyaa kaleessas nama torba Mooyyaletti ajjeese

No media source currently available Kaleessa humnootni Raayyaa Ittisa biyyaa Mooyyalee keessatti namoota torba ajjeesuu Godinni Booranaa beeksise. Obbo Dheengee Booruu bulchaan Godina Booranaa VOA’f, miseensonni raayya ittisa biyya kun sababa quubsaa hin taaneef lubbuu lammilee baasanii jechuun himanii jiru. Dhimma kana qorachuufis gareen godina booranaarraa ergame tokko ajajdoota humna waraanaa duuka qorannoorra jira jedhan. Harra Mooyyaleen keessatti lolli hin gaggeeffamin akka oolee fi raayyaan ittisa biyyaas hidhaattoota balaa geessisan akeekkachiisaa akka jiru jiraattonni himanii jirani. Kaleessa galgala waaree boodadha miseensonni raayya ittisa biyyaa Mooyyaleen jiran dhukaasa bananii lubbuu namoota torbaa ka baasan. Jiraataan magaalaa Mooyyale tokko waan ajjeechaa kanaa akkas jechuun ibsan. Jiraataan kaan nuti dubbisne ammoo namootni kun era ajjeefamaniillee reeffa isaanii bakka kanaa kaasuun rakkoo akka ture dubbatan. Namootni ajjeefaman kun harra awwaalamanii jiru. Jiraattonni Mooyyalee yeroo gara garaa, amantaa raayya ittisa biyyaa magaalattii keessa qubatee jirurraa hin qabnuu jechuun dubbatu. Kanaafis dhiyeenya kana miseensonni raayyaa ittisa biyyaa lammileerraan yoo sadii ajjeechaa raawwachuu isaanii himu. Harra garuu Mooyyaleen keessatti lolli akka guyyoota saglan darbanii mitii jedhu jiraattonni.Raayyaan Ittisa biyyaa daandii gurguddoo magaalaa keessa jiru to’atanii labsii dabarsaa akka jiranis dubbatu. Dabalatas jiraattonni qe’eetti akka deebi’anii mana isaaniitti galuun hojii idilee akka jalqaban, manneetiin daldalaa fi manneetiin hojii ka Mootummaas akka banamaniif raayyaan ittisa biyyaa labsii himaa jiruu jedhu. Warri mooyyale, nageenyi naannootti akka dhufuuf mootummaan gaaffii keenyaaf deebii yeroon kennuu qabaa jedhu. Waan ajjeechaa Mooyyaletti ta’e, rakkoo nageenyaa amma deemaa jiru, Bulchiinsa Godina Booranaa gaafannee jirra. Obbo Dheengee Booruu bulchaan godinichaa ajjeechaan kaleessa jiraattotarratti raawachuu nuuf mirkaneessanii jirani. Miseensonni raayyaa ittisa biyyaa kun sababa maaf akka ajjeechaa kana raawwatan gaafatamaniiruu jedhee gaaffeera. Obbo Dheengee Waa’ee miseensota raayyaa ittisa biyyaa dhiyeenya Mooyyaleetti ajjeechaa raawwatanii gaaffee marti isaanii murteef akka hin dhiyaannedha kan dubbatan. Rakkoon nageenyaa naannoo kana jiru akka dhaabbatuufis mootummaan gaggeessitoota fi miseensota raayyaa ittisa biyyaa hawaasa miidhuu fedhan naannoorraa kaasuu qaballee jechuun dablanii himani. Naannoo Mooyyalee akkasumas kallattiiwwan daangaa naannolee Oromiyaa fi Somaalee bakka rakkoon jiru tasgabbeessuuf kareewwan naannoo lamaanirraa walitti dhufan dhiyeenya yaada tokkorratti walii galanii turani. Obbo Abdii Adil Hasan hoogganaan Waajjira dhimma nageenyaa naannoo Somalee wanni kun dhiyeenyatti hojiirra oola jedhan.Akkas jedhu obbo Abdiin, waan gaggeessitoonni naannolee lameenii walii galan torbee kana hojiirra ni oola jennee abdanna. Wanni walii galan kunis kallattii lamaaniinuu warra hidhaterraa meeshaa hiikuu, humni hidhatee jiru kamuu magaalattiirraa kiiloo meetira 25 fagaatee akka bahu gochuu, gidduuttis bakka raayyaan ittisa biyyaa fi poolisiin federaalaa keessa deemanii seera kabachiisan uumuu kan dabalatuudha, kunis torbee kana hojiitti akka hiikamu abdii qabna jedhu. Bulchaan Godina Booranaa Obbo Dhengee Booruus naannoleen lamaan nagaa buusuuf mareerra akka jiran himanii fuulduraaf nageenyi amansiisaan akka bu’uuf mootummaan federaalaa gaaffii uummatni naannoo qabu deebisuu akka qabu akeekkachiisan.


Fiilmiin Artist Seenaa Solomoon ‘Xiiqii’ jedhamu Giddu Gala Aadaa Oromoo Finfinnee jruu fi magaalaa Naqamteetti eebbifame

No media source currently available Seenaan Artistii diraamaa gaggabaaboo fi walitti fufaa Afaan Oromoo irratti hirmaataa kan turte yoo taatu waggaa tokko dura humnoota tika mootumaan qabamtee hidhamtee turte. Yaadni fiilmii Xiiqiis kan dhufeef achumatti tahuu ibsiteetti.Fiilmii Eliyaas Kifluu Daanii qindeesse kana hojjachuuf birriin kuma 650 caalu baasii itti tahuu Seenaan dubbatteetti. Artistootni 30 olis irratti hirmaatanii jiru.


Wal dhaba daangaa naannoo Oromiyaatii fi naannoo Somaalee naannoleen lamaanu faluutti jiran jedhama

No media source currently available Wal dhaba naannolee lamaaniitiin nama hedduutti dhuamtee kuma hedduutti baqate. Akka bulchiinsii Bulchiinsaa Nageenya Naanno Somalee Obbo Abdiadil Hasan jedhanitti rakko kana qaamolee biraatu jiddu seenuun hammessa jira garuu naannoleen lamaanuu faluutt jiran.


Beneshaangul Gumuz Keessatti Lafti Hojii Irra Hin Ollee Fudhatamuun Ibsamee Jira

Bulchiinsi Naannoo Beneshaangul Gumuz hojii invastmeentii kan qonnaa fi Ixaana oomishuuf kanneen lafa fudhatan abbotii qabeenyaa 102 irraa ehama isaanii haquu isaa beeksisee jira. Waajira bulchiinsa Bosonaa fi lafaa bulchiinsa naannoo kan ta’an Obbo Isaaq Abdulqaadir akka jedhantti lafti hektaara kuma 62 caalu kanneen kallattiin hojii misomaatti hin seenne harkaa fuudhamee kanneen biroof qodamuuf qophii ta’uu ibsan. Kanneen hojii qonnaa gaggeessuuf lafa fidhatanii deebisanii qonnaan bulaatti kireessaan akka jiran hojiin omisha Ixaanaa immoo namoota muraasaan iddoo baayyeetti kan gaggeeffamu ta’u ibsan.Invastmeetii bulchiinsa naannoo Beneshaangul keessaa irratti kan bobba’an hedduminaan dhalattoota Tigraay ta’u fi kanneen biroon saga fi sablamonni akka jiran ibsan. Gama kaaniin aanaa addaa Maa’oo Komoo keessatti wixata kaleessaa dhalattoota Tigraay kan ta’an namoonni 7 hidhattotaan butamuu fi kanneen biroon 7 bosoona keessa dhokotanii akka jiran raadiyoo sagalee Amerikaaf jiraattonni ibsanii jiru. Itti gaafatamaan waajira nageenyaa fi bulchiinsaa naannoo Obbo Musaa Ahamd dubbiin kun dhuguma ta’uu fi kanas kan raawwatan hidhattoota Adda Bilisummaa Oromoo ta’uu ibsan. Addi Bilisummaa Oromoo garuu humnootiin issa bakka maqaa dhahamee keessa akka hin jirree ibsuun kanneen uummata Oromoo kuma dhibbatti lakka’aman godaansisaa fi dararaa turan dhoksuuf maqa baleessii kana oofu jedha. No media source currently available


Mooyyaletti hardhallee nama 15 fixan, Nageellee Booranaatii haga Taltalleetti ummatii bahee akka mootummaan nagaa eeguuf iyyateef

No media source currently available Lolii waraana naannoo shaniitti waraana al-shabaab dabalatee Mooyyaleen hadhe jedhan torbaan tokkotti deemuutti jira. Mooyyalee Waraana mootummaa hedduu achi keessa jira. Tanuma irraa waraanii nannoo shanii fi al-qaayidaa jedhan biyyatti duulee hardha qofa nama 15 caalu jedhan ijjeese Hardhallee Mooyyale lafa waraanaati.nama 15 tahu keesatti fixan. Kana keessaa afur poolisii Oromiyaati jedha bakka bu’aan Paartii Kongiressii Federaalistii Oromoo Mooyalee. Lolli amma Mooyyaleetti deemaa jiru cimaa waan ta’eef warra harra ajjeefame mara lakkoofsa isanii sirrii baruunillee rakkisaa ta’uu dubbatu. Obbo Abduuba Waaqoo Dogoo bakka bu’aa Paartii Konngiresii Federaalistii Oromoo ka Aanaa Mooyyaleeti. Warra harra du’e keessaa tokko obbo Waaqoo Halakeeti. Obbo Waaqoon bulchaa Mooyyalee ganda 02 ti.”Motoorii irratti ijjeesan.” Jiraattonni magaalaa Mooyyalee yaada isaanii VOA’f kennani hidhattoonni kuni bakka hedduutti namarratti dhukaasaa waan jiraniif lola harraa kana keessatti nama lubbuun dabarte adda baafachuun rakkisaadha jedhu. Raayyaan ittisa biyyaa magaalattii keessa buufatee jirus ammas komataati jiru jirattonni Mooyyalee. Hidhattoota Naannoo Soomaleeytii as cehanii balaa geessisaa jiran namni to’atus hin jiruu jedhu. Haleellaa harraa Kanaan manneetiin jireenyaa, akkasumas ka daldalaa keessumaa Hoteelotni fi Dukkaaleen kaan gubachuu, hedduunis ka saamaman yoo ta’an. Hospitaalli yaala fayyaa jiraattota aanattiif kennu hospitaalli Mooyyalees sababa rakkoo nageenyaa tajaajila guutuu kennaa akka hin jirrellee dabalanii himani. Hiriira mormii godina Booranaa fi Gujii Bahaa Aabba Abbiduuba Konsoo,itti gaafatamaa nagaa godina Booranaati. Akka innii jedhetti waraanii kun nama hedduu fixee Mooyyalee keessaa du’aa fi jiraa gargar hin beekan. Waraanii naannoo shanii akka jecha aabba Abbiduubatti waraana al-shabaab ka Dooloo,naannoo Somaaleetii fa’atee dhufe tahuun isaa duraanuu dhagahanii mootummaalleetti himan. Waraanii kun karuma gugurdaa Mooyyalee keessatti nama hadhuutti qawwee gugurdoo fi lola magaalaa ka beekuun nama hadhuutti jiraa jedha Abbiduubii. Rakkoo tana himachuuf Yaaballo,Dilloo,Taltallee,Nageellee Booranaa,dhiyoo ammoo Hiddii-Lolaa fi fulaa hedduutti hiriira bahee akka mootummaan nagaa biyyaa eegu gaafate. Falii jiru akka itti gaafatamaan nagaa godina Booranaa, Abbiduuba Konsoo jedhetti karaa Mooyyalee kahee haga Jijjigaa,Moqaadishoo deemu ka al-shabaab dhiisi wannii feetelleen keessa dhufuu dandeettu waraana itti ergani eegu. Tanaafuu akkuma mootummaa durii “Cillaanqoo,qadaddumaa fi Laheehii waraana mootummaatiin eegan malee falii hin jiru.”


Yaaballotti ummatii hiriira bahee akka mootummaan waraana naannoo 5 fi Federaalaa Mooyyaletti nama fixuutti jiru irraa dhowwu gaafate

No media source currently available Waraana naannoo 5 fi ka Federalaa Mooyaletti nama 13 caalaa fixe jedhan Yaaballotti ummati hiriira bahee rakkoo tana himateef Waraanii naannoo shanii ji’a dabre keessa torbaan tokko Mooyyale hadhee nama hedduu fixee kurnya hedduullee madeesse. https://www.voaafaanoromoo.com/a/4657045.html Dhiyoo tanallee waraanii kun akka warrii lafaa jedhutti waraana al-shabaabii fi milishoota Islaamummaa hedduu daratee mi’a waraanaa guddaan Mooyalee hadhuutti jira. Ijjeehcaa tanaan akka bulchaa magaalaa Mooyyalee aabba Fuggicha Dheengee VOA-tti himetti nama 13 caalu fixe. Akka bulchaan aanaa Mooyyalee aabba Baggajjaa Morgee jedhetti ammoo waraanii haga hardhaallee ittuma jiraa nama 15 fixanii kurnya hedduu madeessan. Nama fixan keessaa sadii akka bulchaan aanaa Mooyyalee jedhetti jaarrolee biyyaatii waraana mootummaatti fixee qawweellee irraa fudhate.Mooyyalee akka warrii lafaa jedhutti biyyuma dhiitee bariitellee waranaaati. https://www.voaafaanoromoo.com/a/4655393.html Hardha akka warrii lafaa jedhetti biiroo fi manneen barnootaallee cufee ummatii hiriira bahe. Waan hiriira itti bahan keessaa ta dhibiin waan itti aanaan bulchiinsa nagaa Oromiyaa,Abbebee Geresuu jedhe jedhan. Akka bulchaa Mooyyaleetii fi warrii lafaa jedhetti kashlabboota Oromooti rakko fide malee naannoon Somaalee womaa hin yakkine. Bulchaan Mooyyalee ammoo itti gaafatamaan sun waan jedhee Oromoo dhiifama gaafachuu malee nama manneen gubee nama fixee bahe al-shabaab. Warrii hiriira bahellee Geresuu Tufaa hujii irraa bu’uu malee bulchiinsii waan Oromiyaan keessa jirtu quba hin qamne bulchiinsa hin tahu jedhe. Aanaa Goomelee, aanaa akka Hiddi-lolaa fi fulaa akka akkaatti


Jiraattota Cinaaksan: Haleellaa Haaraadhan Miidhaan Nurra Gahaatii Jira

Godina Hararagee Bahaa Aanaa Cinaaksanitti hidhattonii naannoo Somalee irra dhufan haleella akka haaraatti bananii miidhaa nuraan gahaa jiru jedhan. Torbaan lamaan darbe keessatti qofaa namoonni 16 ol du'uu isaaniiti fi ji'a lama erga haleelaan kun akka haaratti banamee as, namoonni 50 ol ajjefamuu isaanilee jiraattoni Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiru. Muktaar Jamaal dabalata qaba No media source currently available


Manni Hidhaa “ Jeel Ogadeen” Jedhamu Keessa Leenca fi Waraabeessa akkasumas Bineensii Lafa Irra Lo’uutu Jira: Hidhamaa Achii Ba’e

Bulchiinsa naannoo Somaalee magaalaa Jigjigaa keessatti hidhamanii kanneen gadhiifaman keessaa tokko dargaggoo Kabaa Margaa umriin Soddomii tokko.Kabaan Yunivarsitii Haroomaayaa irraa barnoota Akkaawuntiing digrii jalqabaan eebbifame. Sana booda bulchiinsa naannoo Somaalee keessatti ramadamee waggaa afuriif waajira Telee Kom keessa hojjataa ture. Jala bultii waggaa haaraa Itiyoophiyaa ka baranaa 2011 waajiraa ba’e ituu manatti gal jiru humnootiin addaa kan bulchiinsa nannoo somaaleen qabamee fudhatamuu dubbata.Wanni isaan gaafataniin Adda Bilisummaa Oromoo fi hogganaa OMN Jawaar Mohammad waliin hidhata akka qabdu bira geenyee jirra ka jedhu ture. Mana hidhaa adda addaa kan Jigjigaa keessaatti yeroo baatii shan guutuuf jedhu hidhame.Yeroo dhumaaf kan ture mana hidhaa dararaa hamaan keessatti gaggeeffamu “ Jeel Ogaaden” ta’u isaa kan dubbate dargaggoo Kabaan mooraa mala hidhaa sana keessa Leenca fi Waraabeessa akkasumas Bineensii Lafa Irra Lo’antuu jira jedha. Kunis hidhamtoota dararuuf kan itti gargaaraman yoo ta’u hidhamtoonni bineensoota Kanaan nyaatamanii kan du’an ni jiru jedha.Bofaa fi lotuun biraas hiddanii yeroo nama ajjeesn reeffa namaa fudhanii mataa miila ykn luka qaba taanaan irraa kutuun iddoo qophaa’eetti awwaalu jedha. Dubartoota hidhaa keessa jiran dhiira baayyeen gudeeduun akka jiru kana irraa kan ka’e iyyi dubartoonni gudeedaman kun dhageesiisan haga ammaatti sammuu koo na jeeqa jedha.Waluumaagala Manni hidhaa “Jeel Ogaadeen” addunyaa kamiin iyyu keessa jira jedhee hin yaadu jedha dargaggoo Kabaa Margaa. Gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa No media source currently available


Dararaa Mana Hidhaa fi Gabaasa Dokmantarii

Gabaasa Vidiyoo ''Haqa Dararame'' Jedhu kalleessa dhihaate kan akkaan isaa gaddisiisee fi Dararaaf rakkoon hidhamtootaa biyya Itiyoophiyaa keessatti raawataa turan kan namni dhagayee fi tibba kana gabaafamee ol wan heddudha jedhan kaneen gabaasicha hordofa. Seenaan kun akka lamuu hin deebine irra baramuu kan qabuu fi dhaabilee walabaa olaantumaa seera kabajanii kabajsiisan ijaaruun fala filanoo hin qabne jedhamee jira. Muktaar Jamaal dabala qaba No media source currently available


Itiyoophiyaa Keessaa Doolaarri Dhoksaan Ba’e Guddaa Ta’uu Ibsame

Maallaqani guddaan seeraa ala Itiyoophiyaa keessaa baasamuu isaa qorannaan haaraan tokko beeksisee jira. Waggoota digdamii toorban dabran keessa karaa seeraa-alaatiin maallaqni doolaara Biliyoona 36 Itiyoophiyaa keessaa ba’uu isaa ka beeksise qorannaan kun karaa itti maallaqichi baasamus tarreessee jira. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Biyyatti Deebi’uu Feena : Baqattoota Oromoo Yaman Keessa Jiran

Kan wal-waraansaan jeeqamaa jirtu Yaman keessatti rakkoo hamaa keessa akka jiran ka dubbatan godaantonnii fi baqattoonni lammiwwan Itiyoophiyaa gara biyya ofitti deebi’uuf ehama dhaaba baqattotaa kan tokkummaa mootummotaa ykn UNHCR barbaadanii akka argachuu dhaban dubbatu. Waajira dhimma baqattootaa Sana’aa jiruuf itti-gaafatamtuu hariiroo alaa fi odeeffannoo ka tahan Waanaa Chaaw Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennaniin waa’ee lammiwwan Itiyoophiyaa biyyatti deebi’uuf gaaffii dhiheeffatanii beekna irratti hojjetaa jirra jedhan. Rakkoon Yaman keessaa haala wal-xaxaa tahe uumuu isaa illee dubbatanii jiran. Jaarmayaa Dhimma Godaantootaa ka sadarkaa Addunyaa ykn IOM-tti waajirri dame Itiyoophiyaa immoo kanneen gara biyya isaaniitti deebi’uuf ehama argatanii fi kanneen hidhaa gad-lakkisaman ka deebisaa jiru tahuu ibsee “rakkoon Yaman keessa jiru guddaa dha” jedha. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


'Hidhattoonni Naannoo Shanii Dhufan Mooyyaleetti Nama Tokko Ajjeesanii Afur Madeessan’ – Hospitaala Mooyyalee

Harra lola hidhattoonni naannoo shanii dhufan Magaalaa Mooyyaleetti bananiin lubbuun nama tokkoo dabree nami afur madaawuu Hospitaalli Mooyyalee beeksise. Jiraattonni Magaalattii, hidhattoonni kuni Sanbata darbee kaasee namootarraan balaa dhaqqabsiisaa akka jiran himanii, humni Raayyaa Ittisa Biyyaa Mooyyaleen keessa buufatee jiru garuu hidhattoota balaa geessisaa jiran kana dhaabuuf homaa hojjetaa akka hin jirre komatan. Bulchaan Aanaa Mooyyalee Obbo Baaggajja Morgee Raayyaan gidduu seenee lola akka dhaabuuf gaafataa jirra jedhu; Galmoo Daawit dabalata qaba. No media source currently available


Kanneen Beenishaangul Irraa Buqqaafaman Deggersa Hin Arganne Jedhu

Jiraattonni Beenishanugl Gumuz irraa godaanan miidhaan nu irra ga’e jalqaba irra Benishaanguli aanaa Yaasoo keessaa Amaaraa fi Oromoo baasna kan jedhu ture. Kanas kan qoopheessan hoogganoota aanaa turan. Nama diimaa ta’e mara asii baafna jedhanii nama reebuu jalqaban. Dura dhaadannoo Amaarri haadha warraa keenya, Tigireen fira keenya, Oromoon diina keenya kan jedhu dargaggoonni dhageessisuu jalqaban jedhan. Qabeenya keenya dhiisnee baanus daandii irratti nu eeggatanii maallaqa of harkaa qabnu nu saamanii yoo barbaadanis kaanitti dhukaasanii ajjeesaa achii nu baasan jedhu. Hawaasi gamasii buqqaafame heektaara 10-15tti kan inni oomishe. Kun martinuu qonnaan bulaa dha. Daldalaanis keessa jira. Abbaan qabeenyaas jira. Namoota hedduu dha Daldalaan suuqiin isaa saamamee qabeenyaan tokko hin hafne. Meeshaan mana keessaa hin jiru. Abbaan qabeenyaa kan qabu martinuu ni saamame jedhan. Jeeqamni sun naannoo Fulbaana 8 jalqabame. Fulbaana 16 bulchitoonni Benishangul lamatu ajjeefame jedhanii ajjeesuu jalqaban. Ajjeechaan kunoo amma iyyuu itti fufee jira. Qabeenyaa keenya walitti qabachuu hin dandeenye jedhaniiru. No media source currently available


Hidhattoonni Naannoo Beenishaangul Gumuz Wallagga Bahaatti Namoota Ajjeeuun Himame

Godina Wallagga Bahaa aanaa Haroo Limmu ka daangaa Beenishaangul Gumuz irra jiru keessatti hidhattoonni naannichaa namoota jaha ajjeesuu isaanii dubbatu – jiraattonnii fi qaamni mootummaa. Gama biraatiin, achuma Godinaa Wallagga Bahaa, aangaa Guutoo Giddaa keessatti hidhattoonni Benishaangul Gumuz qubatoota Harargee irraa dhufanii achi jiraatan irratti haleellaa raaw’ataniin namni tokko du'ee sadii madaa’uu tu dubbatama. Qaamoleen mootumaa fi ogeessonni Fayyas ibsa kennanii jiru. Muktaar Jamaal tu gabaase. No media source currently available


Mariin Dhaabota Siyaasaa Oromoo Kudhanii Olii Finfinneetti Geggeessame

Dhaabonni siyaasaa Oromoo kudhanii ol tahan har’a walitti dhifuun haala yeroo ammaa Oromiyaa keessa jiruu fi akkaataa waliitumsuun injifannoo uummatni haga ammaatti argatee fi jijjiirama argame tiksuu fi gara fuul-duraatti tarkaanfachiisuun danda’amu irratti marii bal’aa geggeessanii jiran. Marii har’a Giddu-gala Aaadaa Oromoo keessatti taasifame iratti, gaaffiilee ka’aa jiraniif uummatni akka obsaan deebii eeggatun waliinii hoogganoota dhaabota siyaasaan dhihaatee jira. Haala itti gara fuul-duraatti waliitumsuun hojjechuun danda’amu uumuuf, qaama waloo tokko akka gad-dhaabanis yaadni dhihaatee jira. Gabaasaa Muktaar Jamaal, bakka marichaa irraa ergame caqasaa. No media source currently available


Walitti Bu’iinsa Oromiyaa fi Naannoo Beenishaangulitti Kanneen Shakkaman To’annaa Jala Oolan: Poolisii Federaalaa

Naannoo Daangaa Beenishaangul fi Oromiyaa irratti walitti bu’iinsa uumameen wal qabatee kanneen shakkaman namoonni shan to’annaa jala ooluu isaanii poolisiin Federaalaa beeksisee jira. Poolisii Federaalaatti daayrikterri quunnamtii uummataa obbo Jeelaan Abdii VOAf akka ibsanitti hojiin shakkamtoota to’annaa jala oolchuu cimee itti fufa. Jijjiirama argame gufachiisuu humnoonni barbaadan walitti bu’iinsa kana duuba akka jiran illee dubbi himaan kun ibsaniiru. Mootummaan tarkaanfii utuu hin fudhatin turuun miidhaan daran akka hin dhaqqabne obusuu isaa malee dadhabina akka hin ta’in ibsanii humnoonni kana akka dadhabinaatti fudhatan yaalii godhanitti itti hin milk’aan jedhan. Mootummaanis nagaa uummataa eegsisuuf kutaatee ka’eera jedhaniiru. No media source currently available


Hiriirri Nagaa Oromiyaa Bakka Garaagaraatti Geggeessamu Itti Fufee Jira

Ajjeechaa akkasumas uummanni daangaalee irraa qe’ee ofii irraa buqqaafamuu mormuuf akkasumas humnoota kora bittinneessaa uummata eeguuf bobba’e irratti ajjeechaan raawwatu haa dhaabatu jechuu dhaan Oromiyaa bakka garaagaraatti hiriirri geggeessamu itti fufee jira. Guyyaa har’aa hiriirri magaalaa Naqqamteetti geggeessamuuf ture humna ittisa biyyaan bittinnaa’ee dhukaasa humnoonni kun dhukaasaniin barattoonni lama akka hamaatti miidhamuu kaan immoo gaaza imimmaansu biifameen miidhaan irra ga’uu barattoonni nuuf ibsaniiru. Kutaalee Oromiyaa bakka birootti kan geggeessame hiriirrii fi kanneen du’an yaadachuuf sirni dungoo qabsiisuu nagaa dhaan xumuramuun gabaasamee jira. No media source currently available


Seera Haasawa Jibbiinsa Dhabsisuuf Itoophiyaan Baasuuf Jetu Laalchise Yaada Hiyuumaan Raayits Waach

Gareen mirga dhala-namaaf falmu – Hiyuumaan Raayits Waach, haasawa jibbinsaa dhaabsisuuf akka seera haarawa baasuuf jirtu kan Itiyoophiyaan dubbatte ilaalchisee akka biyyattiin yeroo seericha baastu mirga yaada ibsachuu ugguruu irraa of eeggattu akeekkachiisee jira. Wal-muddinsii fi ajjeechaan sab-lammummaatti xiyyeeffate eega biyyattiitti dabalaa deemee booda, waajirri abbaa-alangaa muummichaa Itiyoophiyaa, haasawa jibbinsaa dabalaa deemee fi fayyadama miidiyaa hawaasummaa itti-gaafatamummaan itti hin dhagahamne ka dhabsisu – seera haarawa akka wixinaa jiru baatii dabre keessa dubbatee ture. Jaarmayichi mirga dhala-namaa ka sadarkaa Addunyaa – Hiyuumaan Raayitis Waatch immoo, gurmuu ogeessotaa, kanneen faayida-qabeessummaa seera kanaa mormanitti dabalamuudhaan, “seerri haasawa jibbinsaa dhaabsisuuf bahu, walabummaa yaada ibsachuu waan ugguruuf jecha, of eeggannaan baasuu fi hojii irra oolchuun barbaachisaa tahuu akeekkachiise.


Ramaddii Haaraa Imbaasiwwan Itoophiyaatif

Biyyoota Addunyaa adda addaa keessa kanneen jiran – Embaasiilee fi Qonsilaalee Itiyoophiyaa 59 keessatti ramaddiin haaraan hojii dippiloomaatotaa fi hojjetotoa ka biroo xumuramuu isaa ministiriin dhimma alaa Itiyoophiyaa beeksisee jira. Tarkaanfiin ministriin dhimma-alaa Itiyoophiyaa kun qaama jijjiirama fooyyaa’insaa fi haaromsa ijaarsaa fi ramaddii qabeenyaa namaa tahuun ibsamee jira. Dubbi-himaan ministirii dhimma-alaa Itiyoophiyaa – Obbo Melles Alem akka jedhanitti, waajira ministrichaa guddaa irraa jalqabee haga biyyootatti hojjetoonni jiran, bakkawwan haarawa itti ramadaman akka beekan taasisamee jira. Ambaasaddaroonni, dippiloomaatonnii fi hojjetoonni Embaasiilee ka biroon, lammiwwan Itiyoophiyaa hirmaachisuu fi tajaajiluun akka irraa eegamus – Obbo Melles Aalem dubbatanii jiran. Waaltaalee ergamaa yokaan misiyoonota 59 keessaa kanneen hojjetan – hojjetoota 412 keessaa walakkaan isaanii, misiyoona tokko irraa gara misiyoona ka biraatti jijjiiraman tahuus ibsanii jiran.


Hiriirri Nageenyi Lammiwwanii fi Daangaan Oromiyaa Akka Kabajamu Gaafatu Magaalaalee Hedduu Keessatti Geggeessamaa Jira

Oromiyaa bakka garaagaraatti hiirri nageenyaa du'aaf buqaatiin lammilee haadhaabatu, ajeechaa poolisoota oromiyaa ni balaaleffana jedhuuf akka mootumaan fala buusu gaafatu taasifamee jira. Mootumaan gaafi ummata kana sirri ta'uu kan fudhatuu fi rakko kanaafis fala kenna akka jiru biroon dhimmota Kominikeeshinii Oromiyaa Raadiyoo sagalee Ameerikaattif ibsee jira. Yakka naannoo daangaa Benishaangul Gumuzitti uumameen wal-qabatee namoonni 200 tohannaa jala ooluu isaanii fi ka seeratti dhihaachuuf jirran tahuullee dubbata. Gabaasaa Muktaar Jamaal dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Ibsa Koree Jiddu Galeessa ODP

Yakki lammilee ajeesuu fi qeheef qabeenya isaani irra buqqisii hatamaan dhaabachuu qaba jedha Koreen Jiddu Galeessa ODP ibsa isaa kaleessa baasee. Korichii rakkoo umamaa jiruuf kaneen ummata saamaa jiranii fi bu'aan isaani irra hafee hattootatuu harka keessa qaba jedhee jira. Muktaar Jamaal dabalata qaba No media source currently available


Gareen Dubartoota Ergaa Nagaa Qabatan Guutummaa Biyyaa Irra Naanna’aa Jiran

Gareen dubartoota ambaadaaddoroota nagaa jedhamu kutaalee Ethiopiaa irra naanna’uu dhaan nageenya labsaa jiraachuu beeksisan. Gareen dubartoota namoota 21 of keessaa qabu kun ergaa nagaa qabatan kun kutaalee biyyattii irraa walitti dhufan. Kaayyoon isaaniis nagana hundee guddina biyyaa ta’uun hubatame hawaasi martinuu nagaa buusuu keessatti hirmaannaan isaa murteessaa waan ta’eef dhaamsa kana bakka harmoolii biyyatti ta’uun dabarsuuf imala eegaluu isaanii dubbatan. Yniversitiiwwan adda addaa irrra naanna’anii dargaggoota dhaqqabuuf karoora kan qaban yoo ta’u, guutummaa biyyattii waliin ga’anii ergaa nagaa kana dabarsuuf karoorfachuu isaanii ibsaniiru. Uummati illee dhaamsa keenya simachaa waan jiruuf bu’aa gaarii qabaata jennee abdannaa jedhu gareen ambaasaadderoota nagaa kun. No media source currently available


Ajjeechaan Nu Irraa Haa Dhaabatu Jechuun Magaalaa Naqamtee Keessatti Kaleessa Hiriirri Geggeeffame

Ajjeechaa fi uummanni qe’ee irraa buqa’uu mormuu dhaaf kaleessa magaalaa Naqamtee keessatti hiriirri geggeeffamuu isaa sagantaa keenya kaleessaa irratti gabaasuun ni yaadamta. Hiriirri kun har’as itti fufee ibsa ejjennoo dhiyeessuu akkasumas kanneen du’an yaadachuuf sirni ibsa dungoo qabsiisuun xumuramuu bakka bu’oonni garee mormituu fi qaamni mootummaa nuuf ibsaniiru. Kanneen naannoo daangaa Beenishangulitti ajjeefaman keessaa sirni awwaalcha Shaambal Geetaachoo illee raawwatamuu nuuf ibsniiru. Bakka bu’aan KFO godina wallaggaa Bahaa obbo Fiqaaduu Ayyaanaa akka dubbatanitti ajjeechaan kun hamma nu irraa dhaabatutti waajjiraaleen mootummaa akka hin banamne dhaamsa dabarsinee jirra jedhan. Komee uummati dhiyeeffatu kanaa fi hiriira har’a magaalaa Naqamtee keessatti geggeeffame irratti deebii gama mootummaa kan nuu kennan itti gaafatamaa bulchiinsaa fi nageenya Wallaggaa Bahaa obbo Taakkelee Tolosaa argannee jirra. Komeen uummataa kun dhugaa dha. Farreen nageenyaa uummatichi mootummaa waliin ta’uun saaxiluu qaba jedhanii, nageenyi bakkatti akka deebi’uuf irratti hojjetamaa jira jedhan. No media source currently available


Miseensonni  WBO Wirtuu Leenjii Ardaaytaatti Argaman Komii Dhiheessan

Miseensonni WBO wirtuu leenjii Ardaaytaatti argaman, yaroon turtii leenjii keenna akkan nutti dheerachuun sirri miti gama maatii keenna galuu barbaanna jechuun komii isaani dhiheessan. Turtiin yaroo leenjii kan dheerates barbaachisumma leenjichaa irra kan ka'e ta'uun ibsamee yaroo ji'a tokko hin caale keessatti akka xumuramu walii galamuun dubbatamee jira. Muktaar Jamaal dabalata qaba No media source currently available


Manni Hidhaa magaalaa Jigjigaa Keessaa Robotii Nama Tumuu fi Barcuuma Elektikaa Irraatti Nama Dararan Qaba:Hidhamtoota Keessaa Tokko

Oromoota magaalaa Jigjigaa keessatti hidhamanii turan keessaa tokko abbaa ijoollee torbaa fi jiraataa magaalaa Dirree Dawaa ka ta’an Sheek Jamaal Aliyyii Abdullaa tokko. Magaalaa Jigjigaa keessa mannen hidhaa jiran keessaa beekamoon Jeel Ogaaden, Amiraa, Gobalkaa fi Haavaanaa ykn Guwantaanaamoo kanneen jedhamn ta’u kan ibsan Sheek Jamaal Aliyyii ofii isaanii baatii lamaaf manneen hidhaa gandaa kaasee bakka adda addaatti hidhamuu isaanii dubbatu. Sheik Jamaal abba ijoollee torbaa fi Dirree Dawaa fi Finfinnee keessa jiraatu.Daldalaa waan ta’aniif ituu karaa deemanii Jigjigaa keessaa ABO dha jedhanii na qaban jedhu. Dararaa guddaan kan irra ga’e mana hidhaa “Haavaanaa ykn Guwantaanaamoo” jedhamu keessatti akka ta’e ibsan.Dararaan nu irratti rawwatame jedhan dhaga’uuf sukaneessaa barreessuuf safuu cabsuu haalli itti ta’u ni jira. Itiyoophiyaatti ambaasaaddrri Yunaaytid Isteets Maaykil Renar Robii kaleessa mana hidhaa magaalaa Jigjigaa gama Kaaba bahaatti argamu “Jeel Ogaaden” jedhamu daw’atanii turan. Gochii sukaneessaan achii keessatti gaggeeffamaa ture afaaniin dubbachuuf kan ulfaatu fi sukaneessaa ture jedhan. Gaaffii fi deebii Sheek Jamaal Aliyyii Abdullaa waliin Gaggeeffame Caqasaa No media source currently available  No media source currently available


Addi Dimokraatawaa Oromoo(ODF) fi Oromoo Dimokraatik Parti (ODP) Tokko Ta'anii Waliin Hojjachuuf Hardha Waliigalan

Waliigaltee kanas kan malatteesa Dura taa'aa ADO Obbo Leencoo Lataa fi I/A Dura taa'aa ODP Obbo Lamaa Magarsaa yoo ta'an, Sirna waliigaltee wajjira Preezdantii Oromiyaa Finffineetti taasifame kana irratti, barbaachisumaan waliigaltee kana kan yaroon gaafatu ta'uu isaa dubbatanii waliigalteen kunis seena qabeessa jedhanii jiru. Muktaar Jamaal dabalata qaba No media source currently available


Hiriirri Har’a Magaalaa Naqamteetti Taasisame Akka Mootummaan Dhuminsa Uummataa Dhaabsisu Gaafate

Guyyaa dheengaddaa Wallaggaa Bahaa aanaa Haroo Limuuu bakka addaa Hargumbee jedhamutti, hidhattoonni Benishaangul Gumuz irraa itti cehaniin halellaa geggeessamee fi poolisii kora bittinneessaa Oromiyaa keessaa 11 ajjeesan jedhanii fi fixinsa sanaan dura geggeessamaa ture balaaleffachuudhaan, jiraattonni magaalaa Naqamtee har’a magaalattii keessatti hiriira bahan. Yeroo baatiileen lakkaawamuuf uummata keenya garii Benishaangul Gumuz keessatti, kaan immoo manaa fi qehee isaa keessatti dhumaa jira. Mootummaan federaalaa fi ka naannoo dhuminsa kana dhaabsisuuf, kanneen haleellaa kana geggeessanii fi kanneen duuba isaanii tii shira xaxan irratti tarkaanfii fudhachuu qaba – jedhu hiriirtonni. Reeffawwan humnoota kora bittimmeessaa haala suukanneessaan ajjeessamanii, har’a awwaalchaaf bakkawwan adda addaatti ergaman, jedha – biiroon bulchiinsaa fi nageenyaa Wallagga Bahaa. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Lakkofsii Paartilee Filannoo Irratti Hirmaatan Xiqqaachuu Qaba: Dr Abiyyi Ahimad

Paartileen siyaasaa Itiyoophiyaa keessaatti har’a mummicha ministeeraa waliin walgahii ta’an torbaatama kan ga’an ta’u mummichi ministeeraa Dr. Abiyyi Ahimad dubbatanii jiru. Gara fuula duraatti marii gaggeessinuun walii gala gara paartii shanii ykn ja’atti gad xiqqaatu abdii jedhuun qaba jedhan. Warri yaada walitti dhiyaataa Qabnu gara paartii biyya Bulchaa Jiruu Ykn morkitootaa Goruu danda’uu jedhan Dr Abiyyi garu filannoo dhufu walabaa fi kan haqaa gochuuf qophii ta’u kanas fixaan baasuuf bordii filannoo haaraa ijaaramee seerri barbaachisaa ta;anis ni foyyeefamu jedhan.Filannoo itti aanuu walabaa fi kan haqaa gochuuf qophiin godhamu yeroon xumuramuu baannaan yeroo filannoo dheereessuun barbaachisaa akka ta’u paartileen morkitootaa dubbataa jiru. Paartilee Oromoo har’a walgahii kana keessa turan keessaa hangii tokko yaada isaanii nu kennanii jiru. Caqasaa. No media source currently available


Oromoon Jabaannee Yoo Hojjannee Carraa Gaarii,Ta’u Baannaan Salphinatu Nu eega: Obbo Leencoo Lataa

Sadaasa 24 fi 25 bara 2018 jechuun Sambataa fi Dilbata darbe kana magaalaa Finfinnee keessa ka jiru galma komiishina dinagdee Afriikaa keessatti konfrensiin mata dureen isaa “Conferense on Political Reform in Ethiopia” Ykn “konfransii wayyoomina polotiikaa Itiyoophiyaa” jedhamuu geggeeffamee jira. Konfransicha haasawaana kan banan muummicha ministeeraa Itiyoophiyaa Dr. Abiy Ahmed biyyattiin yeroo ammaa daandii wal qaxxaamuraa irra akka jirtu hubachiisan.Kanaaf inni tokko isa kaan irraa baree Adda addumaa yaadaa jiru mari’atanii gara bilchinaatti guddisuuf konfransiin akkasii jalqabbii gaarii akka ta’e nan amana jedhan Dr Abiyyi. Konfransii kana qindeessuu fi karoorsuu keessatti qooda ol aanaa kan qaban dura taa’aa Adda Dimokraatawaa Oromoo ODF)obbo Leencoo Lataa haasoofsiifnee jirra. caqasaa No media source currently available


Namoonni Yunversiitii Keessatti Barattoota Walitti Buusun Shakkaman To'annaa Jala Oolfaman

Yuunivarsiitii Asoosatti walitti bu'insa uumameen barattoni sadih du'anii yoo xiqaate soddoma kan ta'an ammoo midhaan sadarkaa garagaraa irra gahuun isaa ibsamee jira. Barattoni kuniin walitti bu'isa dhunfaa irra gara lola gareetti cehuun isaani kan himame yoo ta'uu Abbootiin amantaa fi Jarsolee biyyaa barattota kaniin tasgabbesuuf bulchiinsa waliin hojjataa jiraachuun isaani himamee jira. Muktaar Jamaal dabalata qaba. No media source currently available


Bulchiinsi nageenna naannoo Oromiyaa, jaarrolee biyyaa,qeerroo fi bulchoota godina Booranaa waliin rakkoo Mooyyalee irratti mariitti jira

No media source currently available Mareen kuni kaleessaa kaasee itti fufaa ka jiru yoo tahu, hoogganaan Waajjira Dhimma Nageenyaa mootummaa naannoo Oromiyaa, Kamaal Galchuu kaleessaa kaasuun angawoota Aanaa Mooyyaleefi Godina Booranaa waliin Mooyyaleetti mariirra jiru. Maree kaleessaatiinis angawootni Godina Booranaa fi Aanaa Mooyyalee,jiraattonis Mootummaan gaaffii daangaa jiruuf murtee akka kennu gaafataniiru. Harras walgayiin kun itti fufee jiraattota naannoo waliin gaggeeffameera. Walgahiin kaleessa jalqabe kun harras ka itti fufe yoo tahu, magaalattiitti nagaa buusuu akkasumas waa’ee namoota lola kanaan qe’eerraa buqqa’aniis fala dhahuuf mareerra jiru. Maree kana ka gaggeessaa jiran hoogganaa waajjira Dhimma nageenyaa Oromiyaa Obbo Kamaal Galchuu yoo ta’an kaleessa angawoota Godina Booranaa fi ka Aanaa Mooyyale waliin mariyachuu hoogganaan Biiroo Eegumsa Fayyaa Aanaa Mooyyalee Obbo Boruu Huqqaa himanii jiru. Rakkoon biraa ummanni himate fedhii bulchiinsii naannoo Somaalee godina Booranaa irraa lafa kutatee godina Daawwaa jedhee jaarrachuu fedhu. Bulchiinsii nagaa naannoo Oromiyaa ammoo lafa Oromiyaa irraa lafa fudhachuun hin taatu jedha. Warra marii tana keessa oole keessaa tokko Abshiroo. Akka isiin jettutti waraani naannoo shanii hardhallee aanaa Areeroo karaa Waacilleetti makiinaa karaatti hadhee nama madeessee kaan ijjeese. Namii baqetelleen gargaarsa argachuutti hin jiruu,bulchiinsii naannoo Oromiyaalleen baqataa kana dhufee hin ilaalle. “Akka daangaan keenna nuu kabajamuu fi alaabaan naannoo shanii Oromiyaa keessaa bahu gaafanna.”Mooyyaletti hardhallee biirolee fi baankiin banaa miti. Haleellaa dhiyeenya Mooyyaleetti nama 11 galaafatee 85 ol madeesse ka geessisan hidhattoota naannoo shaniitii jedhamus, maalummaa hidhattoota kanaa garuu qaamni mootummaas ta’e kaan ka ifaan beeksise tokkoo hin jiru.


Beenishaangulitti Namoonni Ajjeefamuu Jiraattonni Ibsan

Naannoo Beenishaangul Gumuz Aanaa Yaassotto kamisa kalessa galgalas namooni heddu dabalataan ajjefamuu jiraattoni ibsaa jiru. Bulchiinsi Beenishaangul Gumuz rakkoo kanaaf Waraana ABO tuu sababa jedhee himata. Addi Bilisumaa Oromoo gama isaan sochii naanno sanitti taasisaa jiru tokkole akka hin jireefi dhimma kana duuba kaneen rakko hammesu barbaadantuu jira jedha. Muktaar Jamaal dabalata qaba. Caqasaa No media source currently available


'Haleellaan Mooyyalee namoota kuma 70 oli baqachiise ‘erga manni nurratti gubatee gargaarsa malee bakkee bulaa jirraa,’ jedhu

No media source currently available Mooyyaleetti haleellaa hidhattoonni naannoo shanii dhufan geessisaniin namootni qe’eerraa buqqa’an gargaarsa malee akka jiran dubbatan. Buqqaatonni gandootii aanaa Mooyyalee keessaa godaanan ‘Manni Keenya Gubatee Ammas Gargaarsa Dhabnee Rakkoo Keessa Jirra’ jedhan. Koomishiniin Ittisa Balaa Naannoo Oromiyaa gargaarsa yeroo torban tokkoo keessatti isaan biraan gaha jedha; Galmoo Daawit. Akka Aanaan Mooyyalee beeksisetti haleellaa hidhattootni naannoo shanii dhufan geessisaniin gandoota Aanaa mooyyalee jiran 12 keessaa nami hedduun godaaneera. Yeroo haleellaan kun raawatames manneetiin 230 ol ka gubatan yoo ta’an nami kuma 70 ol qe’ee buqqa’eerallee jedha Bulchiinsi Aana Mooyyale. Akka jiraattonni jedhanitti buqqaatonni kuni, bakka bakka qubatanii jiru. Kaan gara keeniyaa darbanii maatii fi firoota bira qubatanii ka jiran yoo ta’an kaan ammoo Naannuma Aanaa Mooyyalee keessa qubatanii jiru. Qabballe Halakee jiraattuun ganda Qabbanaa’aa manni maatii ishee irraa gubannaan amma Hospitaala Mooyyalee duuba qubannee jirraa jetti.Gargaarsa hina argannee jetti. Qabbaleen, maatii nama kudha 11 waliin baqattee jirti; waan nyaannu waan hin qabneef raakkoo keessa jirra jetti; qe’ee gubatee keessaa baqannetti deebi’uuf jennaan ammoo humni raayyaa ittisa biyyaa nagaa haga bu’utti jedhee ofirra nu deebisellee jechuunis himti. Buqqaatuun kaan ani haasofsiise haadha ijoollee shanii ka taate Nasiiboodha. Isiilleen rakkoo hamaa keessa jiraa jetti. Akka jiraattonni Aana Mooyyale hedduun dubbatanitti buqqaatonni ganda 12 irraa buqqa’an kaan gara Keeniyaa bakka gara garaa ka qubatanii jiran yoo ta’an, kaan ammo gara fira fi ollaa beekaniitti kan baqatanii jiranis hedduudha jedhu. Jiraattonni Mooyyalee, amma haleellaan dhaabbatus nageenyi amansiisaan akka hin jirrellee himu magaalattii keessa. Kaleessaa kaasees humni raayya ittisa biyyaa nagaa buusaa jedhee magaalaa keessa adeemee labsii nagaa buusuu labsaa tures jedhu. Waa’ee buqqaatota kanaa, bulchiinsa mooyyalee gaafanneerra. Bulchaan Aanichaa Obbo Baaggajja Morgee namoota gargaarsi barbaachisu adda baasuutti jirraa jedhu. Buqqaatota keessaa kanneen kuma hedduun lakkaa’aman amma Mooyyalee naanno hospitaalaa qubatanii jiru; komii buqqaatonni ‘Mootummaan nu hin dhaqqabne jechaa jiran Obbo Baaggajjaaf dhiyeessineerra. Obbo Boruu Huqqaa hoogganaa Biiroo Eeegumsa Fayyaa Aana Mooyyaleeti. Isaanis buqqaatonni kun Keeniyaa bakkeewwan akka Soomarree, Seessi qubatanii akka jiran dubbatu. Namootni Hospitaala Mooyyale bira qubatanii jiran hagama tahu jedhee gaaffeen ture. Akka obbo Boruun jedhanitti namoota rakkoo keessa jiran kanaaf gargaarsi taasifame haga yoonaa hin jiru. Buqqaatonni hedduun manni irraa gubate kuni erga bakkee buluu jalqabnee torban darbeeraa jedhu. Buqqaatotaaf silaa gargaarsa malu ka dhiyeessu koomishinii Ittisa Balaa Oromiyaati, Obbo Garramoo Oliiqaa Itti Aanaan Hoogganaa Koomishinii Ittisa balaa Naannoo Oromiyaa rakkoo Mooyyaleetti dhalate kana qubaa qabna jedhu. Obbo Garramoon, Mootummaan Federaalaa gargaarsa hatattamaa gaafannu haga danda’e nuuf dhiyeessaa jira jedhan. Garuu bakka mootummaan gargaarsaan hin dhaqqabnetti hawaasni naannoo, dhaabbileen dhuunfaa fi miti mootummaa hawaasa qe’eerraa buqqa’eef tumsuurratti Koomishinii Ittisa Balaa oromiyaa cina dhaabbataa jiru jechuunillee himani. Namootni amma mannirraa gubate fuulduratti akkam tahu gaaffii jedhus gaafatamanii, haalli manni itti ijaaramuuf qaama tumsa gargaarsaa keessaa tokko ta’uus obbo Garramoon himanii jiru. Koomishinii Ittisa Balaa Oromiyaa, walitti bu’iinsa lubbuu nama hedduu galaafataa tureen ka torbee darbe buqqa’an kana utuu hin dabalain godina Booranaa qofa keessa buqqaatota kuma dhibba lamaa oltu jiru jedha. Harras Mooyyaleetti Itti Aantuun pirezidentii naannoo Oromiyaa Aadde Xayibaa Hasanii fi Hoogganaan Biiroo dhimma nageenya Oromiyaa Jeneraal kamaal Galchuu Mooyyaleetti marii gaggeessaa jiraachuu waajjirri Dhimma nageenyaa Oromiyaa beeksisee jira.


Haleellaa Raawwatameen Maatiin Tokko Dhuman Jedhu Jiraattonni Bulchiisa Beenishaangul Gumuz Aanaa Yaasoo

No media source currently available Naannoo Beenishaangul Gumuz aanaa Yaasoo keessatti kaleessa haleellaa raawwatameen guutummaa maatii namoota saddeetii dabalatee namoonni 32 dhumuu isaanii kanneen aanaa sana irraa baqatanii yeroo ammaa Wallaggaa bahaa aanaa Haroo Limmuu keessa jiran ibsaniiru. Namoonni hidhatan halkan mana namaatti ol seenanii kan nama fixan ta’uu kan dubbatan jiraattonni lubbuu isaanii baafachuuf gaarreenii fi bosona keessa kutanii halkan gamasii baqachuu dubbatu. Waa’ee ajjeechaa kanaa quba qaba yoo ta’e bulchiinsa naannoo Sanaa irraa deebii argachuuf biiroo kominikeeshinii naannichaa irraa deebii kan nuuf kennan obbo Zelaalem Jaal’ataa haleellaa dhaqqabe kana ilaalchisee odeffannoon nu dhaqqabe hin jiru hin iyyaafanna ka jedhu deebisan. Itti-aanaa itti gaafatamaan Biiroo Bulchiinsaa fi nageenyaa Oromiyaa Obbo Abbebee Garasuus, waa’ee ajjeechaa gidduu kana Benishaangul-Gumuz, Yaasoo keessatti geggeessamee – jedhamuu gaafatamanii waajirri isaanii akka quba qabu dubbatan. Lakkoobsa namoota ajjeesamanii garuu adda-baasanii hin dubbanne. Gama biraatiin, walga’ii paarlaamaa Itiyoophiyaa dhaabbataa har’a aadde Burtukaan Miidhagsaa Boordii filannoof muudamuu mirkaneesse irratti, miseensi paarlaamaa tokko, dhuminsaa fi nbuqqa’insa uummata Wallaggaa keessaa kana ilaalchisanii dhiheessaniif, muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa deebii gabaabaa kennaniiru.


Hidhattoonni Benishaangul Gumuz Wallagga Bahaa Aanaa Haroo Limmuu Cehanii Namaa fi Qabeenyaa Irra Miidhaa Geessisan, Jedhama

Godinaa Wallagga Bahaa, aanaa Haroo Limmuu, ganda Dangee keessatti hidhattoonni naannoo Benishaangul irraa dhufan haleellaa geggeessaniin namni tokkoo du’uu fi ka biraan tokko madaa’uu jiraattonnii gandattii fi bulchiinsi aanaa VOAf ibsanii jiran. Kan har’a aangawoota aanichaa ka biroo waliin ganda haleellaan itti geggeessame sana daawwatanii deebi’an – bulchaan aanaa Haroo Limmuu – Obbo Gaaromaa Tolasaa akka jedhanitti, nama du’ee fi ka madaa’ee ala, manneen-qoonnaan-bultootaa gara shantamii saddeet gubamanii, manni-barnootaa tokkoo fi qabeenyaaleen ka biroonillee mancaasamanii jiran. Guutummaa isaa caqasaa. No media source currently available


Addi Bilisumaa Oromoo Wajjira Gullallee Wagga 26 Booda Banate

Addi Bilisumaa Oromoo wajjira isaa Gullallee wagga 26 booda hardha banate. Ibsa hardha wajjira kanatti kenameen akka jedhametti banaamuun wajjira kana waliigaltee mootumma waliin ture keessa isa tokko jedhamee jira. Muktaar Jamaal dabalata qaba. No media source currently available


Shakkamtoota Finfinnee Dheessan To’annaa Seeraa Jala Olchuuf Angoo Kan Qabu Eenyu?

Sababaa yakkaa fi dhiittaa mirga namoomaan kan ka’e Itiyoophiyaa keessatti aangawoonni shakkaman to’annaa jala oolfamuun ni yaadatama. Poolsiin federaalaa aangawoota shakkaman kanneen Finfinnee irraa gara bulchiisa naannoo adda addaatti dheessan to’achuuf carraaqqii gochaa jiran kan ilaaleen marsaritii hawaasaa irratti falmiin adda addaa gaggeeffamaa jira. Shakkamtoota biyyaa ba’an mootummaan Federaalaa kan Itiyoophiyaa hordofuu ni danda’aa? Kanaa fi kannen biroo irratti ogeessa seeraa Obbo Batruu Dibaabaa haasofsiifnee Jirra caqasaa. No media source currently available


Baga Ayyaana Molidaa Nagaan Geessan:Gumii Dhimmoota Islaamaa Naannoo Oromiyaa

Ayyaanni guyyaa dhaloota Nabiiy Mahammad ykn Mowliid inni 1493 ffaan har’a kabajamaa jira.Ayyaanni kun biyya keessatti kaleessa galgalaa kaasee sirna adda addaan hawaasa musleemaa biratti kan kabajamaa kan jiru ta’uun ibsamee jira. Dura ta’aa Gumii Dhimmoota Islaamaa naannoo Oromiyaa kan ta’an Sheek Mubaah Sheek Mahammad Abba Diggaa ayyaana har’a kana akka Oromiyaatti Galamsoo keessatti kabajaa akka jiran dubbatan. Luboonni amantii Ortodoksii naannoo Galamsoo jiran Sangaa, Ruuzaa fi nyaata adda addaa geessuun aadaa yeroo dheeraa kan walii wajjiin jiraachuu fi ayyaana walii kabajuu calaqisan jedhan. Ayyaanni kun kan nagaa fi jaalalaa akka ta’uuf Sheek Mubaah Sheek Mahammad Abba Diggaa hawwii isaanii ibsanii jiru. Caqasaa. No media source currently available


Haleellaa Mooyyaleen Mannneetiin 230 0l Manca’aniiru,Namni Kuma 70 Ol Qe’ee Buqqa’eera – Aanaa Mooyyalee

Haleellaa hidhattoonni naannoo shanii dhufan Mooyyaleetti torbee darbe keessa guyyoota torbaaf taasisaniin manneetiin 230 olii yoo gubatan, namootni kuma 75 ol ammo qe’ee gadi dhiisanii baqachuu Aanaan mooyyalee beeksise. Bulchaan Aanaa mooyyalee obbo Baaggajjaa Morgee namoota qe’ee buqqa’an gargaaruuf akka adda baasaa akka jiranillee Raadiyoo VOA’f himanii jirani. Gama kaaniin jiraattonni magaalattii harras lolli Mooyyaleen keessa jiraachuu baatus haalli nageenyaa ammas sodaachisaa ta’uu dubbatuu Galmoo Daawit dabalata isaa qopheesseera. No media source currently available


Waraanii naannoo Somaalee lola guyyaa 5 Mooyyaleen loleen nama 10 oli fixee 80 oli madeessee manneen jireennaa fi mana barumsallee guggube

No media source currently available Mooyyalee lola guyyaa 5 keessa ooltee bulte.Lola waraana naannoo shanii mi'a waraanaa gugurdaa qabutti naannoo Oromiyaa seenee loleen nama 11 dhumatee 85 madaahe hospitaali Mooyyale. Haga kaleessaattis haleellaan kun ka itti fufe yoo tahu, harra hidhattoonni kun Raayya Ittisa biyyaa irrattillee dhukaasanii nami tokko gidduutti madaayeera jedhu jiraattonni. Manneetiin hedduun, manni barnootaa sadarkaa olaanaa Mooyyalees hidhattoota balaa kana dhaqqabsiisaniin manca’eeraa jedhu jiraattonni. Namootni ka miidhaan irra gahe kaan Hospitaala Mooyyaleetti, kaan ammo gara hospitaala Yaaballootti wallaanaman jedha hoogganaan hospitaala Mooyyalee, Dr.,Waariyo Saatoo. Dooktor Waariyoon namootni miidhaman hedduu waan ta’aniif gargaarsa guutuu namoota miidhaan irra gaheef kennuun humna keenyaa ol turellee jedhan. Jiraattonni humna Raayya ittisa biyyaa magaalattii keessa buufatee jiru nagaa nuuf hin eegne jedhaii komatu. Raayyaan Ittisa biyyaa yoo jiraattonni mana barumsaa kanarraa hidhattoota deebisuuf jedhan, dhiisaa hin eegnaa jedhee, gidduun hidhattoonni kun humna dabalataan dhufanii mana barnootaa kanarraan miidhaa geessisan jedhu. Jiraattonnii akka jedhanitti Raayyaa Ittisaa keessaa warra badetti jira.Kanaafis mootummaan deebii quubsaa seeraan yoo kennuu baatee, nageenyi magaalattii bakkatti deebi’uunsaa shakkisiisaadhall Waan Mooyale rakkisuutti jiru keessaa kaan ammoo waan zooii Daawaa jedhan. Akka jiraattonni jedhanitti godinii bulchiinsii naannoo Somaalee godina Oromiyaa irraa lafa kutatee ta ufii tolfachuu fedha. Waraanii naannoo Somaalee kun gama kaaniin hardhallee waraana Raayyaa Ittisaa irratti tokkosee nama tokko madeesse. Bulchaan aanaa Mooyyalee,Baggajjaa Morgeelleen waraana loltuu mootummaa keessaa badetti waraana naannoo Somaaleetti galanitti jiraa jedha. Gargaarsa Biiroo Fayyaa Oromiyaa Biiroon Fayyaa Oromiyaa lola Mooyyalee kana qubuma qabdii akka I/G/Biiroo tanaa Dr. Derejjee Dhugumaa jedhetti rakkoon guddoon jirtuu ta qorsaatii sunilleen karaa jira.Godinaan quba wal qabanii yoo rakkoon dhiigaa jiraattellee erguuf kurfoo jiran. Mooyyale madoolee hedduutti jira,sunuu manii akimii Mooyyalee diqqaa,kaan ammoo Yaaballotti ergan kaan km hedduu geessan. Akka Dr.,Derejjeen jedhetti lafa waraanaa ta akkanaa tanatti manneen akimii jabeessuun hujii isaanii ta itti aantu.


Waliigaltee ODP fi ABO Gidduutti Tolfame Ilaalchisee Gaaffii fi Deebii Hooggana ABO Waliin Geggeessame

Waliigaltee kaleesa Paartii Dimookiraasummaa Oromoo fi Adda Bilisummaa Oromoo gidduutti tolfme ilaalchisee, hirmaattoota marii sanaa keessaa tokko ka tahan pirezidaantii itti-aantuun Oromiyaa – Aadde Xayyibaa Hasan Kaayoo kaleessa yeroo dubbisnetti, “waliigalteen kun walta’insa ammaan dura biyya Ertiraa, magaalaa Asmaraatti hoogganoota gam-lameenii gidduutti tolfame sana daran cimsanii waliin hojjechuuf ka taasisame,” jedhanii turan. Hoogggnoota ABO marichatti hirmaatan keessaa – miseensi Shaanee Gumii dhaabbichaa – Obbo Ibsaa Nagawoos kanuma mirkaneessan. Gara duul-duraattillee dantaalee Oromoo fi Oromiyaa tiksuu ilaalchisee, akka mariin dhaabota siyaasaa fi beektota Oromoo hirmaachise geggeessamu marii sana irratti yaadni dhihaatuu isaa dubbatan – Obbo Ibsaan. Gaaffii fi deebii guutuu caqasaa. No media source currently available


Beenishaangul Irraa Oromiyaatti Ce’anii Nu Haleelu Jedhu Qonnaan Bultoonni Wallaggaa Bahaa

Godina Wallaggaa bahaa aanaa Haroo Limmuu keessaa qonnaan bultoonni jiraatan kan kanaan dura zoonii Beenishangul Gumuz keessaa buqqaafamne malee yeroo ammaa Oromiyaa bakka zoonii sana waliin wal daangessutti ce’uu dhaan warri Beenishangul fixoonsa nu irratti raawwataa jiru jechuun himataa jiran. Kanneen qe’ee ofii gad dhiisanii baqatan keessaa jiraatonni dubbifne deggersi nuu kennamus ga’aa miti, qaama haleellaa kana nu irraa dhaabus dhabne jechuun iyyatu. Bulchiinsi aanaas rakkoo fi ajjeechaa uumame jedhame kana mirkaneessee jira. Akka qonnaan bultoonni kun himatanitti haleellaan nu irra ga’aa kan jiru naannoo Beenishangul keessa qofaatti utuu hin taane gara Oromiyaattis ce’anii namoota nu irraa ajjeesaa qabeenyaa keenya mancaasaa jiru jedhu. Haleellaa kan nu irratti raawwatan namoota gosoota Beenishaanul jedhu. Mootummaanis hanga ammaa dhaabsisuuf irrati hojjetamaa jira jechuu irra darbee nu oolchuuf nu hin dhaqqabne jedhu qonnaan bultoonni aanaa Haroo Limmuu Keessa qubatanii jiran. No media source currently available


Dararaa Hidhamtoota Irratti Gaggeeffamu Seerri Biyyaa fi Waliigalteen Addunyaa Attamitti Ilaala?

Sababaa dhittaa mirga namoomaa fi malaa maltummaan aangawoota shakkaman to’annaa jala oolchuuu fi seera duratti dhiyeessuun itti fufee jira. Keessumaa namoota shoroorkeessummaan himatamanii mana hidhaa keessa waggoota dheeraaf turanii dararaa ykn yakki dhittaa mirga namoomaa kan irratti rawwatame ta’u dubbataa turan. Angawoonni dararaa fi dhittaa mirga namaa geesiisan jedhaman kana akka heeraa fi seera Itiyoophiyaatti akkasumas ija labsii ykn seera addunyaatti attamiin ilaalama? Abukaatoo Seeraa kan ta’an Obbo Abduljabbaar Huseen waliin gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Manneen Hidhamtoota Dhoksaan Keessatti Dararan Guutummaa Biyyatti Keessa Jiru:Abukaatoo Wandimmuu Ibsaa

Shakkamtoonni Jaatamii sadii to’annaa jala oluu isaanii abbaan alangaa Federaalaa obbo Birhaanuu Tsaggaayee Wiixata darbe beeksisanii jiran. Kanneen keessaa soddomii ja’a dhiittaa mirga namoomatiin digdamii torba immoo malaa maltummaan shakkamanii akka ta’e ibsamee jira. Manneen dhoksaa 7 kan yakki dararaa adda addaa keessatti gaggeeffamaa ture Finfinnee keessa akka jiranis akan ibsan Obbo Birhaanuun yakki humnaan gudeeddii, reebicha sukkanneessaa, miidhaan qaamaa, dhabamuun namootaa fi ajjeechaanis raawwatamuu ibsan. Gama biraatinis miseensota paartilee siyaasaa garaa garaa dirqamaan miseensummaa paartii keessaa akka ba'an, akkasumas meeshaa waraanaa isaanii hin taane akka isaanitti akka mallatteessan dirqisifamaa turaniiru. Shakkamtonni to’annaa jala oolfamanis seera duratti dhiyaachuu kan jalqaban ta’uun ibsamee jira.Kan ilaalchisee abukaatoo dhunfaa ka ta’an obbo Wandimmuu ibsaa maal jedhu? Caqasaa. No media source currently available


ABO fi ODPn Waliigaltee Isaanii Daran Cimsanii Waliin Hojjechuuf Waliigalan

Paartiin Dimookiraatawa Oromoo yokaan ODP fi Addi Bilisummaa Oromoo waliigaltee ammaan dura Asmaraatti tolfatan cimsuun rakkoo gidduu isaaniitti uumamu waliin furaachaa waliin hojjechuuf har’a Finfinneetti waliigalanii jiran. Hooggantoonni paartilee lameenii: I/A Dura taa’aan ODP fi Pirezidaantiin Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaan fi Hayyu-dureen Adda Bilisummaa Oromoo – Obbo Daawud Ibsaa har’a ibsa waloo kennaniin, waliigaltee paartiilee lameen gidduutti Asmaraatti tolfafatan irratti hundaa’uudhaan ammaa booda waldhaggeeffachaa hojii irraa oolfama waliigaltichaa fi dantaa uummata isaaniif akka waliin hojjetan hubachiisanii jiran. Waliigaltee kana ilaalchisuun kan har’a Finfinneetti bilbillee dubbisne, pirezidaantii itti-aantuun Oromiyaa – Aadde Xayyibaa Hasan Kaayoo, walii-galtee har’aa kana gad-dhaabuu irratti kan qooda guddaa gumaachan maanguddoota Oromoo wal-filanii dhiheenya kana gara Lixa Oromiyaatti imalanii dacha’an tahuu nuuf ibsan. Gaaffii fi deebii guutuu dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Mooyyale hardhallee lafuma lolaati 'waraanii naannoo Somaalee' hardha nama sadii achitti fixee manneen Oromoo hedduullee guggube

No media source currently available Mooyyale hardhallee lafuma lolaati akka bulchiinsaa fi warri lafaa jedhutti waraanii naannoo Somaaleetii dhufe manneen Oormoo heddu gubee yoo akkam diqqaate nama sadii fixe Kaleellee loluma keessa ooltee hardhallee sunuma keessa jirti Mooyyale. Fuggicha Dheengee bulchaa magaalaa Mooyyaleeti. Akka innii jedhetti waraanii naannoo shanii hardhallee daari Oromiytaatti taakkee olloota akka Qabbanaahaa,Gooroo Soodaa,Gooroo Buttee, Maddoo Miigoo fi sadarakaa lammeessoo Mooyyalee gube. Ibiddii warrii namaan hadhullee akka jecha isaatti mi’a waraanaa gugurdaa mootummaan waliin hadhu.Akka kanaan jarii kun makiinaa wal fa’ee dhufee biyya hadhe jedha. Waraanii ittisa biyyaalleen lafa silaa ummatinuu eegatu milishaa gandaati fi ummata achii baasee waraanii naannoo shanii kun mana barumsa sadarkaa lammeessoollee gube jedha aabba Fuggichii. Yoo aabba Fuggichii dubbatu dibbeessii waraana gugurdaa bilbilaa keessaan dibbisa.“Alaabaa mootummaa naannoo Oromiyaa Mooyyale keessaa baasuu fedhan.” Abbaa Gadaa Booranaa,Kuraa Jaarsoo fi miilotii isaa rakkoo tana mootummaa Federaalaati fi naannootti himachuuf Finfinnee jira. “Haga ammaatti tussiinuu gargar hin cinnee nama du’aa fi jiraa addaan hin baamnee ammoo guyyaa kana nama saditti nurraa du’ee nama afuritti nurraa madaahe.Madooleen ya hospitaalaan baate” Akka abbaan gadaa jedhutti waraanii mootummaa federaalaa lafa poolisiin Oormiyaa eeguutti jirtu irraa pooliii kaasee waraanii naannoo shanii dhufee mana barumsaallee gubee manneen Oromoollee hedduu gube.“Fulaan itti hadhuutti jiran lafa Booranaati.”


Raayyaan Ittisa Biyyaa Dhukaasa Nutti Bane Jiraattota Wallaggaa Lixaa

Godina Qellem walaggaa jiraattonni aanaa Gaawoo Qeebbee dhukaasa hamaa magaalaa keessaa fi naannoo sanatti dhaga’amuun hanga mgaalaa Qeebbeetti galamee gaaga’ama guddaatu nu irra ga’aa jira jechuu dhaan Raadiyoo sagalee Ameerikaaf ibsaniiru. Dhukaasi kun manaaf nama adda utuu hin basin meeshaa gurguddaan dhuka’aa jira, kanaaf namni magaalaa keessaa baqachuuf dirqame jedhu. Qabeenyaan barbadaa’uu isaa kan dubbatan jiraattonni magaalaa Qeebbee humni raayyaa ittisa biyyaa nutti bobba’ee ol galuu fi gad ba’uu nu dhorke jechuun himatan. Bulchaan aanaa Gaawoo Qeebbee obbo Gammachuu Gurmeessaas dhukaasi magaalattii keessatti dhaga’amaa kan ture ta’uu isaa mirkaneessaniiru. Godina Lixa Wallaggaa aanaa Najjoo keessatti immoo kaleessa galgala namoonni lama itti dhukaafamuun ajjeefamuu jiraattonni naannoo nuuf himaniiru. Reeffi namoota du’an lamaanii hospitaala Najjootti geessamee du’uun isaanii mirkanaa’ee maatiif kennamuu namoonni kunis itti dhukaafamuun kan ajjeefaman ta’uu ibsi Hospitaalicha irraa kenname beeksisee jira. No media source currently available


Mootummaan Oromiyaa Maaliif Callisee Nu Ilaala?: Dubartoota Godiina Wallaggaa Lixaa

Dubartoonni Godiina Wallaggaa Lixaa irraa dhufan har’a waajiira bulchiinsa mootummaa naannoo Oromiyaa dhaquun waa’ee uummata sababaa walitti bu’insaan manaa fi qe’e irraa godaananii iyyatanii jiru. Anaalee Najjoo, Mandii, qilxuu-kaarraa Arjoo Kanneen faffakkaatan keessaa kan walitti dhufan dubartoonni kun uffata aadaa uffachuun Siqqee qabatanii waltajjii masqalaatti eega walitti qabamanii booda weddisaa gara waajiira mootummaa Oromiyaa isa Finfinnee keessa jiru dhaquu isaanii dubbatu. Sana boodas maaliif waa’een uummata Beneshaangu Gumuz keessaa fi naannoo daangaa irraa buqa’anii mootummaan callisee ilaalee jechuun gaaffii dhiyeeffachuu isaanii ibsan. Deebiin argatanis mootummaan naannoo wanni danda’ame mara hojjataa akka jiruu fi guyyootii dhufan kana keessaatti immoo deebiin kan kennamuuf jiru ta’u nutti himameera jedhu kanneen haasoofsiisfne. Gaaffii Deebii Gaggeeffame Caqasaa. No media source currently available


Abbaan Gadaa Booranaa,Kuraa Jaarsoo rakkoo godina isaa bulchiinsa Oromiyaatii fi Federaalaatti himuuf miilota isaa waliin Finfinnee jira

No media source currently available Rakkoo Booranaa Abbaa Gadaa, Kuraa Jaarsoo,Abbaa Gadaa Gabaraa Ibraahim Jiloo fi miilota isaaniitti Finfinnee dhaqee bulchoota Federaalaatii fi naannootti himachuutti jira. “Waraanii naannoo Somaalee bara hedduu nu hadhaa bahe,” jedha Abbaa Gadaa Kuraa Jaarsoo. Bara kana ammoo bulchiinsii Somaalee lafa Booranaa keessatti 'Daawwaa Zooni’ jedhee godina haaraa jaarrahuuf itti jira. Bara 2008 zoonii akkanaa jaaruuf kahee hajaja muummee ministera Itoophiyaa, Hayilee Dessaalenyi irratti dide jedha Abbaan Gadaa.  Kuraa Jaarsoo Bitootessa 2, 2017 Abbaa Gadaa,Guyyoo Gobbaa irraa baallii fuudhe. Abbootii Gadaa rakkoo himahuuf Finfinnee dhufan bulchinsii naannoo Somaalee lafa Boorana irratti lafa dhibii jaarrachuuf falachuutt jira jedhan. Abbaan Gadaa Booranaa,Kuraa Jaarsoo ammoo Goofaa fi Laheeyi handhuraa Booranaati jedha. Tulaa sallan Booranaa keessa tokko Goofaa fi Laheeyi." Naannoo Somaalee “bara 2010 irralleetti lafuma teenna, aanaa Mooyyalee ganda Caamuqi irratti biiroo banatanii waraanii dhalate.” Abbootii Gadaa Booranaa fi Gabraa rakkoo godina isaanii kana pirezidaantii naannoo Oromiyaa, Lemmaa Magarsaa,itti gaafatamaa nagaa Oromiyaa Jeneraal Kamaal Galachuu fi bulchoota akka akkaatti himan. Laftii naannoon Somaalee zoonii itti jaarrachuuf kaate akak abbootiin gadaa jedhanitti Mooyyale,Guchii,Waacille,Areero,Qadadduma,Borbor,Cillaanqoo fa. Kun cuftii “handhuraa Booranaati.” Aanaa Oromoo Gabraa keessallee akka Abbaan Gadaa Gabraa,Ibraahim Jiloo jedhetti Galgaloo Diimtuu ammoo gama ufii kutachuu fedhan. "Tanuma irratti hardhaa fi kaleellee waraanii naannoo Somaalee kun alaabaa naannoo ufii dhaabee Qabbanaahaa,Gooroo Buttee fa keessatti nama hadhe," jedha Abbaan Gadaa Garaa. “Nama lama nurraa fixanii 5 madeessan." Bulchiinsii Oromiyaa rakkoo tana itti himatan akka naannoon Somaalee zoonii haaraa baafachuuf deemtu quba qaba. Naannoo Oromiyaa,lafa Booranaa keessatti godina haaraa jaaruun hin taatuu gama naannoo lamaaniituu koree dhaabanii qorachuu waadaa gale bulchiinsii rakkoo itti himatan. Waraanii naannoo Somaalee kun akka Abbootiin Gadaa Booranaa fi Gabraa jedhanitti bara hedduuyyuu olloota Booranaa Liibanii fi Dirreetti barbaadee hadhaa bahe. Godina Gujii Bahaa keessallee Madarii fi Halluullee ya hadhe jedhan.Boorana gama Liiban keessaa aanaa Gumii Eeldalloo fi Odaa Diimaa keessaa manneen barnootaa 12 lola kanaan cufan lafa teenna ta albuubaa Odaa-Diimaa waraanii guddaan lolee nurra fudhatee jedha Abbaan Gadaa Booranaa.


Itoophiyaan Malaammaltummaa fi Dhiittaa Mirga Namaan Wal Qabatee Angawoota 63 To’annaa Jala Oolchite

No media source currently available Koroporeeshiniin sibilaa fi injineriingii biyyoolessaa METEC akkasumas tajaajilli tika nagaa biyyoolessaaf itti gaafatamoo kanneen ta’an dhiittaa mirga namaaf malaammaltummaan kan shakkaman namoonni 63 to’annaa jala ooluu isaanii illee beeksisaniiru. Naannolee adda addaa keessa kanneen dhokatanii jiran shakkamtoonni illee poolisoota naannoo fi federaalaan gargaaramuun akka dhiyaatan dubbataniiru. Dhoksaan waggoota 27 saaxil ba’ee jira. Dhaaboliin mootummaa gocha qofaan utuu hin taane maqaan kanneen sodaataman angawoonni itti siquuf sodaatamu murtiitti dhiyaatan. Dhaabi METEC jedhamu qabeenyaa guddaa kan sochoosu yoo ta’u doolaara miliyoonaan laka’amu of harkaa qaba. Saamichi guddaanis raawwatamuu isaa abbaan alangaa tuuta oduuf ibsaniiru. Dhaabi kun bara 2004 qabee hanga bara 2010ttu bittaa seeraan alaa doolaara biliyoona 37 raawwateera jedhan. Bittaawwan kun martinuu caal baasiin utuu hin raawwatin ta’uu dubbatan. Kanaaf akkaataan bittaa sun malaammaltummaa hamaan kan ittiin geggeessame jedhan. Jeneraalota itti gaafatamtoota korporeeshinii sibilaa fi injineriingii turnaii fi kan tajaajila tika nagaa biyyoolessaa duraanii ilaalchisee to Annaa jala oolchuun rakkisaa yoo ta’e gaafatamanii yakkawwan raawwataman yakka sadarkaa addunyaa dhiifamni hin godhamneefi jedhan. Martinuu seeraan ilaalama, hoogganaa nageenya naannoo tokko mitii hoogganaa biyyaa iyyuu yoo ta’e seeraan gaafatamaa, jalaa hin miliqu jedhan. Kanumaan wal qabatee Finfinnee keessatti Amajjii 6 bara 2010 hiriira deggersa muummicha ministeeraa Dr. Abiy Ahimediif qophaa’e irratti haleellaan boombii raawwate hoogganaa tika nagaa biyyoolessaa duraan durfamuu isaa dubbataniiru. Haleellaan raawwatame ilaalcha siyaasaa qabaachuu isaa kan ibsan abbaan alangaa, haleellaan sun itti gaafatamtoota hojii biyya keessaa fi biyya alaa jiraniin qindoominaan raawwatamuu isaa abbaan alangaa Birhaanuu Tseggaayee tuuta oduuf ibsa har’a kennaniin beeksisaniiru.


Godina Booranaa aanaa Mooyyaleetti lolatti jira Mooyyalee Keeniyaatti ammoo kaleessa ijoollee Oromoo lama fixan

No media source currently available Waraanii naannoo Somnaalee akka jiraattotii jedhanitti aanaa Mooyyalee gara Oromiyaa dhufee alaabaa ufii dhaabatee ummata lole. Sun irratti lolii dhalate. Fulaan itti nama lolan,Qabbanaahaa,Gooroo Sooddaa,,Gooroo Buttee,Maddoo Miigoo fa. Madoolleen hedduu.Mana barumsaallee guban. “Haga hardhaatti nama 7tti rukatame,nama tokko lubbuun darbe.Isa tokko balaa guddaatti irra gahe,” jedha ogeessii hospitaala Mooyyalee. Gama kaaniin ammoo sanbata darbe Mooyyalee Keeniyaa bakka Gaamboo jedhamutti lammileen Oromoo lama ajjeefamuu jiraattonni dubbatan. Jiraattonni akka VOA’f himanitti namootni lameen kun namoota Naannoo Shanii dhufan jedhamaniin akka ajjeefaman himani. Kantiibaan Magaalaa Moyyaalee Obbo Fuugicha Dheengees ajjeefamuun namoota lamaanii kun dhugaa ta’uu himanii amma haala ajjeechaa kanaa qorachuuf angawoota Mootummaa Keeniyaa duuka mariyachuuf akka jiran ibsaniiru. Gama biraatiin harras godina Booranaa magaalaa Mooyyalee naannoo Qabbahaatti walitti bu’iinsa ka’een lubbuun namaa akka darbe, qabeenyillee akka manca’e jiraattonni VOA’f himanii jiru. Gabaasaa guutuu caqasaa.


Harargee Bahaatti waraanii naannoo Somaaleetii hidhate dhufe jedhan guyyaa 10 keessatti Cinaanksen keessatti nama haga 15 fixe

No media source currently available Cinaaksen lafa bara hedduu rakkoo akkanaa keessa jirtu.Diirama kanallee akka bulchiinsii Cinaaksen jedhetti waraanii gara daarii Somaaleetii dhufe nama hadhee baqatu kun...'sjhiftaan Soomalee’ Qaraaruutti nama aate. Kalee araddaa Kalaa-Rogaatti, nama tokko madeessan,guyyaa dheengaddaa gara Makkinniiasa-Oromootti nama lama fixxee 6 madeessite. Hardha araddaa Qaraaruu naannoo Caacaaleetti nama tokko madeessite. Akka bulchiinsaa fi warrii lafaa jedhutti ‘Shiftaa Soomaleetti’ akkana Harargee Bahaatti nama fixa. Akka itti gaafatamaan odeeffannoo aanaa Cinaaksen obboo Omar Abdallaa jedhetti waraanii kun guyyaa 10 keessatti yoo akkam diqqaate nama 15 fixe. Aaddee Zaytuunaa Yuusf,haadha ilmaan shaniiti.Louluma akkanaatti aanaa Tulluu-Guulet araddaa Geellaatii baqachiise. “Shiftaa Soomaleetti nu hadhe.” Jari kun akka jecha aaddee Zaytuunaatti mana gubaa,horii saamee namallee fixee. Waraanii akkanaa kun kaleellee akka obboo Omar jedhetti Kala-Rogaa keessatti nama tokko madeesse. Guyyaa dheengaddaallee Makkinniisa-Oromoo araddaa Ciilileetti waraanii kun nama lama ijjeese jaha madeesse. Ardaan waraanii kun guyyaa 10 keessatti nama 15 caalaa itti fixe akka jecha obboo Omaritti; Naannoo tanatti nama 38 madaahee amma hospitaala Hiywot Faanaa,Xuqur Amnbessaatti wallaanutti jiran. Akka obboo Omar jedhetti akka kanaan Harargee Bahaa keessaa waraanii kun nama 19,220 baqachiise amma aanaa Cinaksen jira.Jarii kun mi’a waraanaa gugurdaa akka Bireenii faan nama hadhee baqata. "Caamsaa 15,2010 irraa eegalee hanaga ji’oota sadaan safran kana keessa jechuuhardhaatti namoota 115 lubbuu isaanii dhabee jira ragaa guutu harkaa qamna.” Jarii kun akka obboo Omar jedhutti “Shiftoota soomaleeti,naannoo Soomalee galu.”


Koreen Jijjirama Dhaabilee Muslimaa Ibsa Baase

Koreen Jijjirama Dhaabilee Muslimaa ibsa hardha baaseen hojilee (mana maree Islaama) "Majlisa" haala haaraan ijaaruu fi caaseesuun wal qabatee hojjataa ture dhiheenyatti fixee akka ummataaf ibsu beeksise. Koreen walinii kun ibsa hardha Finffineetti keneen akka jedhetti koreele xixiqaa haala caasefama haaromsa (mana maree Islaama) "Majlisaa" raawatan afur ijaaree xumuruun hojiinis goolabama jira jedhee jira. Muktaar Jamaal dabalata qaba No media source currently available


Mormii Barattoota Yunivarsiitilee Naannoo Oromiyaa

Baratoonni Yunivarsiitilee Naannoo Oromiyaa Keessa Jiranii rakkoo nageenya Lixa Oromiyaa keessatti bu’aa fi buqaatii namootaan buqataa jiru akka mootummaan fala itti kennu hiriira bahuun gaafatanii jiru. Angawooni yunivarsitilee gaafi baratoota qaamaa dhimmi ilaaluuf akka dhiheesan waada galanii jiru. Itti aanaan Hogganaa Biroon bulchiinsaaf Nageenyaa Oromiyaa turtii kaleessa Raadiyoo sagalee Ameekaa waliin tasisaniin rakkoo kana furuuf hojjatamaa jira jedhanii jiru. No media source currently available


‘Haalli Nageenyaa Nu Yaachisa’ – Jiraattota Godinaalee Gujii

Torbee darbee kaasee godinaalee Gujii Bahaa fi Lixaa keessatti haalli nageenyaa rakkisaa ta’uu jiraattonni dubbatan. Kanaan wal qabatee keessumaa Gujii Lixaa Magaalaa Shaakkisootii namootni to’annoo jela akka oolfamanillee himan. Haaluma wal fakkaatuunis torbee darbe Bulee Horaatti lubbuun dargaggoo tokkoo harka raayya ittisa biyyaatti akka darbes jiraattonni VOA’f himaniiru. Waa’ee namoota hidhamanii Bulchaan Magaalaa Shaakkisoo Obbo Xardhoo Makkoo, ‘namootni to’annoo jela oolfaman marti kaleessa akka gadi dhiifaman yoo himan; Bulchaan Godina Gujii Lixaa Obbo Abarraa Bun’oo Bulee Horaatti namni du’uun dhugaa ta’uu nuuf raggaasisaniiru. Dhuma ji’a Onkoloolessaa kaasee Godinaalee Gujii keessatti rakkoon nageenyaa akkaa uumamaa jiru jiraattonni dubbatan. ka’umsi rakkoo kanaa walii galuu dhabuu mootummaa fi Adda Bilisummaa Oromoo gidduutti dhalateen booda naannochatti raayyaan ittisa biyyaa bobbaafamuudha jedhu. Namootni Godinaalee Gujii lameen keessa jiraatan boorawuu nageenyaa naannoo isaaniif humna Ittisa Raayyaa komatu. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Dhaabonni Oromoo Walitti Hiiqanii Waliin Hojjechuun Tokkummaa Uummatichaa Ni Jabeessa: Hayyu Durree QC ABO Obbo Galaasaa Dilboo

Jilli ol aanaan Qaama Cehumsaa Adda Bilisummaa Oromoo obbo Galaasaa Dilbootiin Hoogganamu Onkoloolessa 30 bara 2018 jila Mootummaa Dr. Warqinaa Gabayyoon hoogganamu waliin Berlin keessatti wal argee walii galtee nagaa mallatteesee jira. Kanas kan beeksise sadaasa tokko ibsa paartiin kun baaseen hubachuun danda’ameera. Hayyu dureen dhaabichaa Obbo Galaasaa Dilboo VOAf akka ibsanitti dhiyootti qophii akkuma xumurataniin biyyatti kan deebi’an yoo ta’u, kan nuti mootummaa waliin walii galle ol aantummaa seeraa gama eegee fi karaa nagaan sagantaa keenya uummata keenya barsiisuu malee kaayyoo duraan qabanne gannee miti jedhan. Uummatichii fi qaamoliin siyaasaa martinuu carraa amma argame kana utuu of hin dabarsin uummata wareegama qaalii inni kana dura baase ammas akka inni irra deebi’u akka hin goone of eeggannaa fi walii galtee dhaan rakkoo jiru furaa uummata kanaaf boqonnaan akka ta’u gochuu irratti hojjetamuu qaba jedhan. Paartilee Oromoo kaan waliin illee hojjechuu dhaaf garaagarummaan jiraatuuf kabajaa walii kennuu dhaan hojjechuu akka fedhan illee obbo Galaasaan nuuf ibsaniiru. No media source currently available


Walitti Bu'iinsa Wirtuu Leenjii Ardaaytaati Uummamee Ture

Wirtuu leenjii Ardaaytaa Miseensoni WBO keessatti argamanitti dhuma torbaan darbeetti walitti bu'insii uumamuun himame. Miseensoni waraana adda bilisumaa oromoos akka gaafilee qaban kaasanii jiru. Biroon Bulchiinsaf nageenya Oromiyaas gama isaan gaafileen isaanii haala deebi argatu irratti hojjatamaa jira jedhan. Muktaar Jamaal dabalata qaba No media source currently available


Gaaffii fi Deebii Dr. Abiyyi Jarmaniitti Uummata Waliin Taasisan

Gara xumura torban dabree irraa jalqabanii Awurooppaa daawwatanii ka turan – muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Dr. Abiyyi Ahimed, Roobii dabre kana, biyya Jarmanii, Isteediyeemii magaalaa Fraankfert keessatti, lammiwwan Itiyoophiyaa fi dhalattoota Ityoophiyaa biyyoota Awurooppaa adda addaa irraa walitti-qabamaniif haasawa dhageessisuu isaanii gabaasnee ture. Guyyuma sana gaaffiilee adda addaa uummata irraa dhihaataniifis deebii kennanii jiran. Qophii guutuu dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Haalli Lixa Oromiyaa Tasgabaahaa Jiraachuun Ibsame

Hiriirri mormii Lixa Oromiyaa Godinoota Wallaga Lixaa fi Qeellam Wallaagaa keessatti motummaan Waraana Adda Bilisumma Oromoo Humnaan hiikkachisuuf jedhuun tibba kana taasifamaa ture booda amma naannichi tasgabahee karaan cufamee tures banamuun isaa ibsamee jira. Barattoni Godinaale kaniini Gama dhaabilee barnoota deemu dadhabanii turanis hardha geggefamuu isaanis dubbatamee jira. Muktaar Jamaal dabalata qaba


Gaaffii fi Deebii Obboo Daawud Ibsaa Waliin

Oromiyaa gama Lixaatti kanneen argaman godinaalee akka Wallagga Lixaa, Wallaga Bahaa fi Qeellam Wallaga keessatti gidduu kana hiriirawwan mormii geggeessamanii fi sochii mootumaan Waraana ABO humnaan hiikachiisuuf godhe, jedhan balaaleffatan ilaalchisee, hayyu-dureen ABO Obbo Daawud Ibsaa, ibsa VOAf kennaniin “akka mootummmaa wajjiin waliigalletti otuu hojjetaa jirru, mootummaan humna waraanaa guddaa Oromiyaa gama Lixaatti bobbaasuu tu mormii kana kaase,” jedhanii turan. Muktaar Jamaal tu haasofsiise. Guutummaa gaaffii fi deebii kanaa caqasaa. No media source currently available


Dr.Abiy Ahmed imaltuuf Jermen Firaankifurti jira, Itoophiyaan rakkoo hamtuu keessa dhufte ‘amma bilisummaa fi abdiitti harkatti nu hafe'

No media source currently available Dr.Abiy Ahmed imaltuuf Awurooppaa jiraa Itoophiyaa rakkoo hamtu keessa dhuftee ‘amma bilisummaa fi abdiitti harkatti nu hafe. Muummeen minsitera Itoophiyaa Dr. Abiy Ahmed imlatuuf Awurooppa jira. Kora innii dhufueef keessaa tokko kora bulchootii Afirkaa waldaa Compact With Afrikaa jedhan.Waldaa kana Chansileerii Jemrneii Angelaa Mereklitti bara 2017 yayyabe. Muummeen Ministera Itoophiyaa koraa fi imaltuuf Awurooppaa jira. Imaltuu Jermenitti chaansilerii biyya sunii Angelaa Merkeliin wal haasahe. Kora Jermeniin bulchoota Afrikaa waliin qabaatte Compact With Africa irralleetti bulchootaan ya wal dubbate. Korii sun ka Angela Merkel Afrikaa dingdee, investimentii fi waan hedduun jabeessuuf akka biyyootii dureeyyiin G20 dhiphuu fi bal’innalleen Afrikaa quba qabaatan waldaa kana yayyabde. Amma biyya Afrikaa Itoophiyaa waliin biyya Afrikaa 11 Compact with Africa keessa jira. marii ummata Itoophiyaatti Akka biyyootii guddatan G20 Afirkaatti invetimentii hojjachaa,daldalaan jabeessanii fi dhiphuu fi balinna isii quba qbaataniif Compact With Afrikaa kana yayyaban. Waldaa kanatti Afrikaan cuftii daramuu dadneetti haga ammaatti Itoophiyaa waliin biyya 11 keessa jira. Waldaan Compact With African kun baranallee akka Afrikaatti hojajchuu dandahan waan hedduun walk dubbatan. Marii tanaan duubatti Dr.,Abiy nama Itoophiyaa Awurooppaa walti dhufeen istaadiyoomii Firaanikfertitti wal haasahe. Nama Itoophiyaa waan hedduutti biyyaa oofa; Barnoota,milkii,siyaasaa,jireenna goomittaa qabu barbaada fi waan akka akkaati. Itoophiyaan durii duriituu Awurooppaa waan hedduu waliin qabdi;barnootaaf Ingiiizi, Faransaayiin karaa baaburaatiin, Poortugaaliin waraana,Turkii fi Giriiikiin daldalaan, Siwiidiniin gama fayyaatii fi humna warana qilleensaa waliin hojjatti. Jermenii, Rashiyaa fi Awurooppaa gama Bahaa waan hedduu waliin qabdi. Awurooppaan biyya waraana heddu keessaa baate amma biyya daawwii itti yaahanii fi itti baqatan. Itoophiyaalleen akkas tahuu hinuma dandeetti.Taatullee hin taane. "Amma waan lamatti harkatti nu hafe; bilisummaa fi abdii.Tana lamaan harkatti jabeeffannee,itti walgargaarree,itti wal yaamnee,Itoophiyaa arguu feenu sun hinuma jaarraa.Humnitii sun irraa nu dhowwitu hin jirtu.” Itoophiyaan akka Dr Abiy jedhetti asii achi achi gahuuf waan durii hin beenne barachaa,waan itti hin inlaaliin itti laallachaa deemuu malte. “Waan jireenna nurraa balleesse obsinee ciniinnannee biyya tana jabeessuuf hojjannaa.Akka awurooppaa siyaasaa barannee siyaasaa nuun cuftii qooda keessaa qabmnu qabaachuu mallellee.” Taatullee akka jecha Dr.Abiyyitti “Itoophiyaan biyya namii akkuma fedhee akka qixxaa garagaggalfatu ta abbaa tokkootii mitii teennaa cufaa ta gumii balloo qabdi.” Itoophiyaan hin muddee hin done,Itoophiyaan haatii tiyya hin huqqatte malee hin cinne jedha.Obsinee hidhaana hidhannee Itoophiyaa guddisuu malle jedha. Waan mootummaan Itoophiyaan hojjachuuf lafa keeyyatee itti jiru keessaa; mirga namaa jabeessuu,waan biyyitii qabdu seeraan waliin gahuu,amala hujii guddifachuu, seeraan buluu,beela bahuuf hojjachuu fa. “Gama seeraatiin dhiyoottuu tarkaanfii wal irraa hin cinne fudhanna. Barnootaa addunyaattuu jaaltan qabaachuuf karoora baafnee itti jirra. Waldhaba naannolee hambisuu,hariyummaa biyya ormaa jabeeffachuu.” Dubbii istaadiyoomiitin duubatti marii nama Awurooppaa waliin qabaateen mootummaa isaa warra horii ummataa nyaataa balleesse dhiyootuu seeratti dhiyeessa. “Olaantummaa seeraa gudduma obsitanii guyyuma diqqaa tokko nu eegaa.”


Prezidaantonni Oromiyaa fi Benishaangul Gumuz Marii Gaggeessan

Bulchiinsa naannoo Beenishanul irraa uummata buqqa’e kan ilaaleen prezidaantiin mootummaa bulchiinsa naannolee lamaanii Finfinnee keessatti wal ga’ii geggeessanii jiru. Rakkoo uummata kuma 100 jireenya irraa buqqise kana furuuf jecha prezidaantiin bulchiinsa naannoo lameenii waajjira prezidaan Lammaa Magarsaa keessatti erga wal ga’anii booda tuuta oduuf ibsa kennuu isaanii OBN gabaasee jira. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Beenishaangul Gumuz Irraa Namoota Kuma Dhibbaa Olitu Buqahe Jedhame

Namooni Naannoo Beenishaangul Gumuz irra buqa'anii wallaga qubatan kuma dhibbaa tokkoo fi kuma torbaatamaa ol ta'uu isaaniI Komishiiniin Hoggansa Sodaa Balaa Oromiyaa beeksisee jira. Buqqaatonni haala qubsumaa amma irra jiraniin rakkoon jabaan akka isaan mudataa jiruu fi wantoonni jireenyaaf barbaachisan hedduun akka isaaniif hin guutiin dubbataa jiru. Qaamni mootumaas hanqinni jedhame dhuguma ka mul’atu tahuu mirkaneesse. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Hirira Mormii Lixa Oromiyaa fi Yaada Qaamolee Dhimmi ilaaluu

Tibbaa kana Lixa Oromiyaa Godinoota Wallagga Lixaa Wallaga Bahaa fi Qeellam Wallagatti hiriirri ormiii geggeefamee jira. kaneen hiriira kana irratti hirmaataniif jiraattoni naannichaa mata duree hiriira kanaa gaafii rakkolee bulchiinsa gaariif bu'uuralee misooma haala qabatamaa naanno isaaniin kan kaasan yoo ta'uu sagaleen bakka hundaa haala wal fakaatuun dhagahamu sochii mootumaan Waraana Addaa Bilisumaa Oromoo humnaan hiikachiisuuf deemu ni mormina kan jedhuudha. Hayyu dureen ABO Obboo Daawud Ibsaa rakkon kun kan mudate mootumaan waliigaltee cabsee waraana nutti labsee nu danqe jedhu. Preezdantiin Mootumaa Naannoo Oromiyaa Obboo Lammaa Magarsaa Turtii hardha OBN waliin taasisaniin ammoo humni maqaa waraana ABOn socho'u akka harka isaa sasaabatu akeekachiisanii jiru. Muktaar Jamaal dabalata qaba No media source currently available


Muummichi Ministeeraa Abiyi Ahimed Awrooppaa Daawwataa Jiran

Muummichi ministeeraa Abiy Ahimed daawwannaa isaanii Awrooppaa har’a biyya Ferensaay Paarisi-tti eegalan. Guyyaa borii Jarman Barlin bakka biyyoonni Afriikaa 11 irratti hirmaatanii fi wal ga’ii investmentii Afriikaatti fuuleffate irratti argamuun haasaa dhageessisuuf jiru. Chaansilerittii Jarmanii Angela Merkel waliin illee mari’achuuf jiru. Itti dabaluu dhaan abbootii qabeenyaa Itiyoophiyaa keessatti hojjetaa jiranii fi karoora hojjechuu qaban waliinis wal arganii mari’atu jedhanii kan eegan ta’uu qindeessitoonni beeksisaniiru. Roobii jechuun onkoloolessa 31 bara 2018 immoo stadiyeemii magaalaa Frankfert lammiiwwan Itiyoophiyaa fi hidda dhalata Iriyoophiyaa arguuf beellammi qabameera. Ministriin dhimma alaa Itiyoophiyaa daawannaa kana kan qindeesse keessaa tokko. Waajjira ministrichaaf dubbi himaa kan ta’an obbo Melles Alem qopheen Awrooppaa kan Ameerikaatti aanaa jedhu. Obbo Melles akka jedhanitti torbanneen hanga tokko dura kabajamoo muummichi ministeerichaa gara Afriikaa kaabaatti imaluu dhaan “ededa haa diigna, rigicha haa ijaarra” yaada jedhuun kan jalqabame sochiin lammiiwwan Itiyoophiyaatu jira. Lammiiwwan Itiyoophiyaas jibba manna jaalala, wala shakkuu manna wal amanuu dhaan biyyi deebitee akka dandammattu gochuuf carraa waliin hojjechuu kan banuu dha. Qophee guddaa lammiiwwan Itiyoophiyaa gidduutti tokkummaa uume ture. Kanatti aansuu dhaan waggoota hedduuf biyya isaaniittii fagaatanii biyya ormaa keessa kan turan hoogganoonni siyaasaa utuu wal hin argin turan, artistoota, namoota beekamoon gara biyya isaaniitti deebi’aa jiru. Boqonnaan inni lammataa immoo “tokko taanee haa kaanu, borii keenya haa ijaarru” yaada jedhuun kan geggeessqmu yoo ta’u, guutuu Awrooppaa irraa kan walitti dhufan yoo ta’u tilmaamaan lammiiwwan Itiyoophiyaa kuma 20-25 ta’an Frankfert keessatti wal ga’ii geggeessamu irratti kan hirmaatan yoo ta’u lammiiwwan bakka garaagaraa jiran karaa sabaa himaalee adda addaa hordofu jedhamee eegama. Sabaa himaaleen biyyoota Awrooppaa adda addaa irraa dhufani illee kallattii dhaan sagantaa jiru tamsaasu jedhamee eegama jedhan. No media source currently available