Dorgommii filannoo Abbaan-murtii Uummata ta’eef filannoowwan jiran hawaasni akka beeku gochuun dirqama miidiyaaleerraa eegamudha: Obbo Abbaa Duulaa Gammadaa

(FBC) Filannoo Biyyaalessaa 5ffaa irratti waltajjii-marii Faanaa Biroodkaastiing Korporeet Boordii Biyyaalessaa Itiyoophiyaa waliin ta’uun qopheesse geggeeffamaa jira. Waltajjicha haasaan kan banan Af-yaa’iin Mana-maree Bakka-buutota Uummataa Obbo Abbaa Duulaa Gammadaa Filannoon uuumatni birmadummaa isaa kan ittiin mirkaneeffatudha jedhaniiru. Dorgommii filannoo uummattoonni murteessan kanaaf filannoowwan jiran ammoo hawaasichaaf dhiheessuun itti-gaafatamummaa midiyaaleen akka raawwatan irraa eegamu akka ta’edha Obbo Abbaa Duulaan kan himan. Walitti-qabaa Olaanaa Boordii Filannoo Biyyaalessaa Itiyoophiyaa Piroofeesar Margaa Baqqaanaas, hawaasni filannoo biyyaalessaa 5ffaa kanaarratti hirmaatee mirga dimookraasiin isa gonfachiisetti fayyadamuuf guddaa socho’aa akka jiru himaniiru. Hoji-raawwachiisaa Olaanaa Faanaa Biroodkaastiing Korporeet Obbo Walduu Yimassil gama isaaniin, kaayyoon waltajjichi qophaa’eeffameef filannoo hawaasni si’aa’inaan irratti hirmaachuuf qophaa’aa jiru kana haqa-qabeessa dimookraatawaa fi naga-qabeessa akka ta’u kan dandandeessisu ejjannoo walfakkaataa uumuuf ta’uu eeraniiru. Waltajichaarratti, hanga yoonaatti, Boordiin Filannoo Biyyaalessaa, Paartii Dimookraatawaa Itiyoophiyaa, Madrak fi ADWUI’n ciminaa fi hanqinoota adeemsa raawwii filannichaa keessatti mudatanii fi qooda-fudhattootarraa maal akka eegamu irratti waraqaalee dhiheessaniiru. Waraqaalee dhihaatan irrattis mari’atameera.


Utuun karaa deemuu mogoleen nabuutee…

Birkii Burqaa Kaleessaa Aduufi dadhabbiin afuura nafuutee,, na laaffiftee jennaan gaaddisatti gore. Kan olsiinii hin qabne yaa mana uumamaa,, yoo jala bulanii olaanis yaa jamaa,, adaa nama nuffuu hin qabuum matumaa,, jedhee itti goreen taa’ee gaaddisasaa,,, dugdaakoo adeemsaaf hojiin na butuche, itti hirkifadheen afuura fudhadhe,, akkan bakkee jiruu achumaan dagadhee,, dadhabbiikoo jala mugaatiin dahattee,, nafuutee sokkite suuta nasossobdee. Jireenya injifachuuf carraaquun dirqama,, anis bariin ka’een akka ilma namaa,, qoodakoo barbaachaaf roora’ee raafama,, kan hireen naaf qoodde hanga humnakootii,, ifaajee coradhee qabadhee harkatti,, anaa galuuf deemuu na qabde karaatti,, yaannikoo isheen hamtuun yoom haftee manatti?? Anaa aara galfiif muka jala taa’uu,, abjuumoo BIRZAAZA waansaallee hin beeku,, nafudhatee sokke anoo of hin beekuu… Geessee na dhiheessee waltajjii isaatti,, of qeeqi naan jedhe nutoo si beeknaatii,, utuu hin hambisin waa’ee gochaakeetii,, maaliif nukomatta ofiikeen of miitee,, yaadatu naguba jettee na hamattee,, maqaakoo hadheessuu hin wayyuu yoo dhiiftee ?? Jedhee na doorsisee nattillee bookkisee,, murtii natti kennee of eegi yoo feete,, siif wayyaa sii achi yoo hamiikoo dhiifte,, dinnaan kana caalaan si hidda jabeessee,, jechuun na doorsisee baasee nageggeesse. Mixiinis qoodashee barbaaddachuu qabdi,, ciiniintee baattattee ilkaan irraa qabdi,, bakka manasheetii lixuudhaaf boollashee,, yaroo as adeemtu anaaf karaa dhabdee,, galaa ilkaanirraa qabdu lafakeessee,, nacineeti egaa gugda qarxam gootee,, yoonni dammaquudha batee ala bullaa ?? Nan jette fakkaataa dubbiinkun dhuguma,, ciiniintee nakaaftee yaada kankoo keessaa,, manasheetti galuuf falmachuun dirqama,, karaa ittiin gahuuf yaroon achii ka’u,, aduun qaariteetti galuudhaaf manatti,, dachaa qabatteetti isheenis maaf teessi,, fiixee tulluu WALAL Akka waan dhungattuu,, morma irra keesseetti yarottiin mil’adhu.anis achii ka’een qabadhe karaakoo,, yaadakoo kamachaa isadhaam diinnikoo.


Waajjirri Tokkummaa Baqattoota Hawaasa Oromoo Yaman, iyyata Lammummaa Oromummaa Gara..

Akkuma Beekamu Guyyaa Arraa 22/01/2015 Bulchaan Yaman (Abdurabo mansur hadi) fi Muumichi Ministera Biyyattii Sababii Jeequmsa Biyyattii keesa deemaa jiru isaanii oltehuudhaan Hujii gadhiisan, Sababa kanaaf Yaroo ammaa kana Biyti Yaman tan Mootummaa hinqabne yootaatu,Kuniis Fuldureen Nageenya Baqattoota Oromoo biyya Yaman kan Balaaf kan Saaxilame tahuun Hawaasa Baqattoota Oromoo Haalaan Yaachisaa jira. Kanaaf Waajjirri Tokkummaa Baqattoota Hawaasa Oromoo Yaman, iyyata Lammummaa Oromummaa Gara Hawaasa keenya kanneen Biyya Ambbaa keesa Jiran ammallee Miidiyaalee Dhimma Hawaasa Baqattoota Oromootiif Dhaabbatan akkasuma Walii gala Warroota Rakkina Baqattoota Oromootiif dhaabbatan Maraahu akka Haala Rakkoo Baqattootni Oromoo Biyya Yaman yaroo ammaa Keesa Jiraataa jiran Kana Hubattanii Gocha barbaachisu Hojjachuun Lubbuu Baqattoota Oromoo Kumaantamaan lakkaawamu Balaa kana jalaa baraartan, Maqaa Baqattoota Oromoo Biyya Yamaniin Kabajaan isin gaafanna, GALATOOMAA, Koree Waajjira Kominiiti Tokkummaa Baqattoota Hawaasa Oromoo Yaman, oromo.kominiti@gmail.com


Ibsa   Guyyaa  Ayyaana  WBO  Ilaalchisee  JTBO-ABO Yemen irraa  kenname

Jaarmayaan Baqattoota Oromoo ABO Yemen Ammajjii 9-2015 Magaalaa Sana’aattii Hawaasa Oromoo Maraaf Waamicha Gochuudhaan Hirmaachisee Gaafa Ammajjii 9-2015 Sirna Hoo’aan Kabajee Ooleera Ayyaana Kana irratti Namoonni dhibbaatamaan lakkaa’aman argamaniiru kaana jechuun Maanguddoota ,Haawwota, Dargaggootaafi shamarran heduminnaan Ayyaanicha irratti argamaniiru Jarmayaan Tokkummaa Baqattoota Oromoo ABO-Yemen Yeroo Haalli Biyyattii Jeequmsa hamaa Mudate Kana kessaatti QBO Jabeessuufi Tokkummaa Hawaasa Oromoo Cimsuuf Kutannoofi Murannoodhaan Ayyaana Ayyaana WBO Kabajanneera Ayyaanni kun Aadaa Oromoo Eebba Manguddootiin Baname Ayyaana bara Kanaa Isa baroota Darbee irraa Kan Adda isa Godhu Yeroo jalqabaatiif Artistoonni Oromoo Ayyaanicha Irratti argamuudhaan Sirboota Waraaqsaa Ummataaf dhiheessuun Hawaasa Bashannan siiisaa Oolaniiru Ayyaana Kana irratti D\ Jaarmayaafi Hirmaattonni Ayyaanichaa Sababa Guyyaan Kun Ayyaanefatamuuf Ibsuun Akkasumas Mooraa QBO Itichuuf Tokkummaa QO Jabeessuuf Ibsa Bal’aa Godhaniiru Ayyaanni Kun Milkiin Xumuramuun Ibsa Ejjannoo Armaan Gadii Qabxii Jaha {6} Of keessqabu baafateera 1. Nuti JTBO-ABO-Yemen Hanga QBO Galma Geetutti Cinaa dhaabbachuuf Waada Keenya Haaromfannee jirra!!! 2. Wareegama Qabsoon Gaafattu Hunda irraa Qooda Fudhachuuf qophii tahuu Keenya Ibsin!!! 3.Yeroo Kamuu Caalaa Tokkummaan QBO Milkeessuun Murteessaa Tahuu Ibsina!!! 4.Gochaa Ummata Oromoo irratti Raawwatu Kamuu Ni Balaaleffanna!! 5.Ummanni Oromoo Tokkummaadhaan Diina Keenya Kan Mirga Keenyaafi Qabeenya Keenya Saamuun Nagayaafi Tasgabbii Nu dhoorke Waloon Ufirraa Fon qolchuun Murteessaa tahuu Ibsina !!! 6.Nuti JTBO-ABO-Yemen Kabajaafii Jaalala Ummata Oromootiif Qabnun Guddaa tahuu ibsina !!! IUOF!!!


Qabsoon Oromoo maaliif galma gahuu hanqatte??

Qabsoon oromoo maaliif galma gahuu hanqayye kan jedhu jalatti haala qabsoo oromoo mudate hanga tokko ibsuu barbaada. Qabsoon oromoo ganamaa dhalata gaarii fi muldhata gaarii hawaasa oromoo fi firoottan qabsoo oromoo akkasumas alagaa biratti muldhataa fi kabaja argattee turte. Biyya olla oromiyaa hunda biratti hanga tokkoo qabsoo oromiitiif hanga tokko balbala banaa qabaachuu tuete. Ta’us garuu kufaatii hogganoota qabsoo ABO saddeettamoota keessa muudateen hariiroon biyyota olla wajjiin jiruu fi haalli keessa qabsoo oromoo kan gaddaan muudatame akkasumas deebisani of ijaaruu kan jedhu fi haalli qubsumaa tuu rakkoo ta’aa turuu isaa hubanna . Qabsoon ABO saba oromoo gabrummaa jalaa baasuufi mirgaa fi abbaa biyyummaa isaa gonfachiisee oromiyaa irratti sabni oromoo nagayaa fi tasgabbiin bilimmaan akka jiraatu gochuuf qabso isaa golee mara keessatti qabsoo hidhannoo godheen ammas irra deebi’ee akka qabsoon oromoo galii isaa kan iraa maa’ii akka hin rukunne godhe akka duratti kyfaatii yeroo gara garaa hogganoota dhugaa qabsoo sabaa galmaan ga’uuf qabsoo godhan lubbii isaanii qaalii itti dhaban muudatee fi yeroo irraa yerotti qoqqoodamiinsa mooraa qabsoo bilisummaa oromoo keessatti muudateettu akka qabsoon oromoo akka gara fuunduraatti hin tarkaan fannee fi injifannoo qabsaa otaa galma hanqisee gara duubaachaa aatti deebise. Gochaan fakkeessitoota qabsoo oromoo keessatti yeroo dhaaf bakka ol’aanaa qabaachaa turus adeemsa keessa madda gufuu guddaa ta’ee muldhatee jira.Qabsoo oromoon gochaa turee fi ammas gochaa jiru maaliif galma gahuu hanqate kan jedhu yeroo kamiyyuu dubbatamuu hin dhabne. Ta’us garuu qabsaa’onni rakkoo qabsoo oromoo muudatte keessaa fi alaan gara qorannoo siyaasaatii fufanis hin dhabaman. Qabsoo oromoo keessatti warroonni akka ta’an yoo dhaban akka hin taane ta’an kan jedhan kan jedhu sunis hin dhabamu . qabsoo oromoo sadarkaa amma irra jirtu gara duugda duubaatti kan deebisuuf tattaafanis jiraachuu hin oolle .Hogganummaa keessatti gaafatama itti kenname gara aangootti jijjiiruun fidhii qabsaa’otaa qabsoo sabaa milkeessuuf nam-tokkeenis ta’ee gurmuun ykn gareen sadrkaa dhaabaattis ta’ee sadarkaa caasaaleetti godhaa turan hamilee qabsaa’onni qabsoof qaban keessatti dhahuun fedhii dhuunfaa guuttachuuf mooraa qabsoo bilisummaa oromoo fi qabsaa’ota jiddutti maddoota rakkoo ta’aa dhufuun qabsoo oromoo gara boodaatti deebisuu muldhata. Kun immo akka sabni oromoo qabsoo isaa hifatuu fi humni qabsaa’otaa laaffatuuf hubannoo malee kan godhame fakkaata. Qabsoo keessatti gochaan silaa diina nyaaphaa woyyaanee irratti dalagamuu qabu qabsaa’ota irratti dalaguun fedhii dhaabaa osoo hin taane fedhii nama tokkoo akka fedhii isaa yoo hin guuttamin maqa balleessa ykn dhaabbilee siyaasaa sana wajjiin walitti hidhata qaba ykn qabdi jechuun ykn immoo waanuma fedhiin isaa hin guuttaminiif akeeka diinaa qaba ykn qabdi jechuun weebsaayitii fi miidiyaalee Irratti akka waan diina qabsoo keessaa qulqulleessanitti afaan guuttattanii dabarsutuu fedhii qabsaa’otaa fi hawaasa baldhas qabsoo isaa galmaan gahuu hanqise. Kana keessatti kan hubatamuu qabu amaloonni akkanaa kun amaloota akka waan faaydaa namaa ykn qabsoof qabutti iti fayyadamamuu ture. Garuu kan ta’uu qabu kanaa miti .bu’aas hin qabu. Faaydaanis kana keessa hin jiraatu. Kan ta’uu qabu garuu faaydaa dhuunfaa jala fiiguu osoo hin taane faaydaa waloo sabaa fi egere qabsoo irratti gad dhaabbachutuu barbaachisummaa bira kutee dirqama yeroo ammaa gaafatuu dha. Dhaabbilee siyaasaa kanneen diinaan falmaa jiran keessatti garaa garummaan siyaasaa jiraatus diina walii akka hin taane hubachuun dhimmoota waloon qabnu waliin hojjachuun irree keenya akka cimsu hubatamuu qaba. Kutaan lammaffaan ittifufa…. Galatoomaa . E-mail= aanoolee@gmail.com F.book=tokkummaaoromoo@yahoo.com Oromiyaan ni bilisoomti!!!!!


Sochii Bilisummaa Oromoo fi Jaarmota Bilisummaa

Oromiyaan ammayyuu qabaa jala jirti. Oromoon hardhallee lafa saanii, qabeenya sanii, mirga nam tokkee, mirga ummataa fi birmadummaa saanii akka sarbamanitt jiru. Aadaan, dudhaan, afaannii fi eenyumaan saanii dimshaashumatt akka lamuu seenaa keessatt sabummaa hin himannef haqamaa turani. Jeequmsa 1960ootaaf kaasaa kan tahan tuqaalee kana turani. Caalatt badaa kan ta’e, ummata tokko tahun saanii fakkeessaaf erga barameefiillee, qoteebulaa lafa saa irraa buqqisanii “investor” sabgidduu fi naannaa kan lafaaf bishaan haddhaan faalanii fi bosona fanfana malee cagadanitt gurgrachuun ariitii guddaaan gaggeeffamaa jirachuu dha. Lafti Oromiyaa akkuma bara atsootaa kan finnaa koloneeffataa malee kan ummata Oromoo miti jedhame. Oromoon haala kanaan dura arganii hin beekneen manahinqabnee fi hojihinqabnee tahan. Ofii qooqaa qabeenya saanii samameen koloneeffataa fi “investerooti” yoo bashannanan ta’anii garaa hooqqataa laalu. Imaammata addaddoomsaa (Apartayid) ofirroo akkasii fi waan isaan moo’ummaa Oromiyaa, seenaa, aadaa fi afaan saatt tolchan diiguun salphaa dha kan jedhu hin jiru, garuu hamma fedhe haa fagaatuu, waan fedhe haa baasisuu malee kan hin dandahamne hin jiru. Hanga faanfanni, buqqifamni, tuffatammi sabummaa irratt hundaawe jirutt “addaddomsaa” yk “apaarteyid” malee waan bira jedhamuu hin dandahu. Kaasaan “Sochii Farra Adaddoomsaa” kan bakka bu’ooti saboota gammoojii empayerittTurkaanaa kaasee hanga Matakkalitti (Omotikii fi Naayilotic) jiran dubbatan kana. Sun imaammata kolonota empayeritt hunda irrati shakalamaa jiru. Kanaaf kolonoti hundi tokkummaan “Addaddoomsaa Itophiyaa matumaa!” jedhuu qabu. Oromoon nagaan iyyannoo saanii dhageessifachuu yaalanuu ofumaa dhama’uu tahe. Ka’aa fi kufaatiin jalqabaa, dhaaba Oromoo hunda haammatu Waldaan Maccaa fi Tuulamaa (WMT), waan lama, Oromummaan akka hin duunee fi koloneeffataan nagaan gaaffii saaniif deebii kennuu akka hin feene taliila godhe. Sana waan taheef quurrama jiru walitt gurmeessee kan furmaata itt soqu dhaabi malbuchaa jirachuun barbaachisa akka tahe mamii malee mirkanaawe. Yerooma sana addunyaan wajiija warraaqsaa keessa ture. Bakka hallee mirga noolaa, mirga dubaroo fi murna bubbucuu akkasumas sochooti addoota bilisummaa finiinaa turan. Jarri kun kaasaa keessaa irratt dabalamanii ofbara malbulchaa dargaggoo barasiitt hedduu gumaachan. Oromummaa ammayyaan farra sanyeessaa, faanfanaa fi gadi qabaa sabii tokko saba biraa irratt raawwatuti. Ilaalchi Oromummaa dhaabaa fi dagaleen saa dhaalmaa demokraasii Gadaa keessaa madde. Sabi Oromoo hawwaa fi abdii birmadummaa fi walabummaa qaba. Sanneeni kan kaayyoo, akeeka waattahisaa sabichaa kan unkessani. ABOn satoo dhaalmaan Gadaa irraa dhufanii fi hawwaa fi abdii sabichi birmadummaaf qabu walitt dabalee sagantaa malbulchaa qabsoo Oromoo hangammeessa tokko irra ka’ee. ABO, ABO isa beeknu kan tolche fi ujuu fi ayyaana sabichaa waan taheef addaanjirato kamuu sammuu ummataa keessaa haquu kan dadeenye. ABOn hojii ofiitiin goota hunduu kabajuu fi akka lalisus fi deggeruu tahe. Tooftaa fi tarsimoon fooyya’uu ni dandaha garuu manii ABOn walabummaa Oromiyaa irrati lafa kaa’e akka dhoofsisaaf dhihaachuu hin dandeenye jalqabumaa firaaf haa tahuu diinaaf qulqullaawuu gaafataa. Oromoon hiree ofii murteeffachuuf carraa itt sagalee saa dhageessifatu argachuu qaba. Kana irratt qoodi ABO akka inni walabummaa foo’atu kakaasuu malee Itophiyaa keessa kennati bilisi akka jiraatu qabsaawuu miti. Sun dhimma keessaa kolneeffataatii. Garuu waan sabi Oromo murteeffate ni fudhata. Finnooti Tokkooman (UN) akka miseensi saa finnaan Itophiyaa Chatar, Konvenshinoota fi Murtoolee saa ulfessisu gochuu dirqama seeraa fi safuu qaba. Oromoon iyyannoo dhiheeffachuu itt fufanuu deebiin nagaa hafee salphinaa fi tuffiin simatamu turani. Haalli malbulchaa ukkaamsaan akkasii fi gadi qabii afuraa hin fudhachiifne walirraa hin citine miseensota hawaasa Oromoo irra gahe caalaa walitt butachuu fi murteeffachuu jajjabeesse. Akka lubbuu ofii irratt mirga qabaatanii fi birmadummaa, barumsa fi misoomaaf is mirgi qaban kabajamuuf gaafachuuf kakaase. Quurrammi dhaloota dhalootatt daddarbaa dhufe hundi walitt kuusamee WMT gubbaatt dhoofne akka uumamu godhe. Garuu baayyee utuu hin turin ittifamun ari’ame. Sun gaaga’amtooti utuu gaaffii du’aa fi jireenyaa irra hin gahin bulcha Habashaaf aagii tufsiifachuu fi badii ummatoota kolonota irratt tolfame hunda diiganii sirreessuuf carraa guddaa kenneefii ture. Hacuuccaa caalaan saamicha humna namaa fi qabeenyaa akka itt fufu iggitii dhabuun yk aanggoo irraa bu’uun balaa haaloo bahachaa nutt fidinnaa jedhanii sodaataniif furmaata hin tahu. Ofirrummaa diinaa akkasiin didhamanii dargaggoon sochii sochoota Oromoo kanaan duraa irraa akaakuun adda taheen gad bahani. WMT utuu hin kufin akkaataa Oromoon gosaa fi godinaa hundaa itt walarguu saqee ture. Carraa sanaan dhaabi malbulchaa manii fi dhimma taliila qabu sochii sabaawaa hoogganee sirna kolonummaan walqabuuf murteeffate seenaa sabichaa keessatt yeroo jalqabaaf bara 1974 bu’uurfame. Akkasitt dhaabi Kallacha Qabsoo Oromoo, ABOn Oromiyaatt dhalate kan guddate. ABOn dhaabaa amantalaa kan dugeeffannoota tokko irra kan biraa leellisu miti, garuu bilisummaa dhugeeffannoo ni utuba. Waan fedhanii fi nagaan akka fedhanitt hooqubaa galchuun mirga dhalootaa akka ta’e amana. Akka akeekaatt gargaarsa halagaa irraa ni gaafata garuu eenyyuufuu hin baabsu; finnoota Habashaa hafee aanga’ootaafuu jalee hin ta’u. Kanneen mirga ilmoo namaa, nagaa fi walabummaa jaallatan waliin miiltomuu dandaha. Hariiroon saanii wal deggeruuf malee irratt hirkachuu tahuu hin qabu. Danuun seenaa al tokko hoggansa biyyaa baase taha garuu qabsoon qoma walitt rigan malee halaaltoo’on hin ta’u; biyya sun barbaachisutt deebi’uu qaba. Dhaabota walaba, of irratt hirkato gaaddisa halaga jala hin ruuqamne qofatu biyya walaba argamsiisa. ABOn ollota Oromo altokko koleneeffattuu jalatti kufaniif ilaalcha addaa qaba ture. Lachanuu seenaa walfakkaata kolonummaan duraa fi boodaa hirmatu. Lakkoofsaan jabinni saanii adda adda ta’uu ni danda’a garuu sabummaa 80 ol ta’an, biyyoota moo’ummaa qabaataa turan ta’uu fi hanga hardhaa kan balleesuuf dhufe ofirraa ittisaa leeyuun beekamaa dha. Biyyaa fi birmadummaa saanii deebifachuuf fincila hedduu yaalaniru. Garuu ogeeyyii waraanaa alaa fi conqurfamaa tokko kan biraa irratt hiriirsuun dabsatamani. Tooftaa hamaa koloneeffataa akkasii fashalsiisanii cunqurfamoota qabsoo ittisaaf walitt fiduuf tarkaanfiin fudhatamaa ture. ABO fi qabsaawota saboota biraa walii tumsanii “Qabsoo Warraaqaa Cunqurfamoota Itophiyaa (QWCI)” kan jedhamu ijaarratanii turani (1977). Miseensoti gammoojii, daarii Somalia, Kenya, Uganda, Sudan, Gabra Diimaa fi Finnoota Kibbaa kan jedhamanii fi Oromiyaa madaqfattaman. Qayyabannoon ture QWCI bulcha nama nyaataa sana jalatt hojii laf jaalaan jaarmota sabaa ijaaruu fi cunqurfamoota kakaasuuf golgaa taha jedhameetu. Achuman hidhata cunqurfamootaa uumuun qabsoo farra kolonummaa gaggeessanii birmadummaa, walqixxummaa fi walabummaa argamsiisuu dha. Yeroo hojjetaa ture QWCI qabsaawota cunqurfamootaa heddhuu hiraarsa irraa baraare. Nafxanyooti akka fakiifuullee sabboonota dhiphoo, dubatt harkiftuun tolfameett qubaa itt qabuun gaada jala galchuun yeroo itt hin fudhanne. QWCI erga maal akka tahe beekamee duuba isaan firrisuun utuu badii caalaan hin dhaqabin of diige. ABOn yeroo qabsoo fi isa duubas miltummaan akka dandahamuu dhaabbi qabu sagantaa malbulchaa keessatt taliilessee kaa’eera. Jaarmota ibantaa tahan waliin qubaa walqabaachuu ergii jalqabee tureera. Koloneeffataa gara dhufett dachaasanii waliin gadadoo ummata saaniit xumura gochuun wal amantee uumuu hojii guddaa gaafataa. Kooloneefatooti ummata bucuu keessaa maddu. Kolonooti walii gallaan bakka dhufanitt dachaasuun duula al tokkoo hin caaluu. SBO Oromoo qofaaf hin dhimmamu. gadadoo ollootaafis ni quuqama. Tokko tokkoon ummatoota kolneeffamanii hin bilisoman taanaan godinattiin nagaa hin argattuu. Dhaaboti sochii bilisummaa Oromoo bara kana hunda xiyyeeffannoo gahaa aangoo dubaroof hin laatne. Dubaroon Oromoo loltummaati obbolaa saanii dhiiraa gadi miti. Itt seenuuf kan carraa argatan yaroon qabsoo kurnan arfan darban keessatt sana ragaasisaniiru. Dur hiroon hojii yeroo dubaroon dhimma qeyee fi guddina ijoolleef ittgaafatama qabaatan dhiirrii jiruu alaa, kan adda dilii dabalatutt gaafatamu turani. Kun gumaacha dubartootaa galaa fi hidhannoo qopheessuu fi faradoo sooranii fe’anii duultotaaf qopheessuu akkasumas ittisa duubbee irratt qooda fudhachuun tajaajiluu saanii irraanfachuun miti. Amma haalli jijjiiramee ra. Garaagarummaan saanii kan caasaa malee kan akaakuu akka hin taaane hubatamaa jira. Kanaaf hariiroon hojii dhiiraa fi dubaroo gidduu deebi’ee gamaaggamamuu gaafata. Addattuu yabboon dirree hundaa qooda fudhannaa dubartiif banaa tahuu qabu. Saala saaniin utuu hin tahin waan tolchuu dandhaniin madaalamuutu irra jira. Saalli tokko isa kaan caalaa bilisummaaf dhimmama hin hin jedhamu. Kanaaf sadarkaa hundi akka dhiiraaf tahan dubaroo dandeettii qabaniifis banaa tahuu qabu. Oromiyaan qooda fudhannaa fi bilisooma dubaroo see malee bilisoomuu hin dandeessu. Kanaaf dubartooti Oromoo qabsoo qara lamaa, mirga walqixooma ilmaan namaa kan walqixummaa saalotaa dabalatuu fi qabsoo bilisummaa biyya saanii, Oromiyaaf waamamaa jiru. ABOn kurnan afran darban keessatt dhaabota isa duraa haa tahanii kan waliin jiraatan hunda caalaa jija galmeesseera. Garuu bayyinni Oromoo fi qabeenyi silaa hiriirsuu dandahu yoo laalamu caalaatu irraa eegama ture. Sun hafee dhaaba qilleensa hin galchin cimaa kan harka hin mullane fagoott ittisu dandahu hanqachuun, waldhabdee keessaa fi ganaaf saxilamaa bahe. Waldhabdeen keessaa baqaqatt geese. Kan irraa citan wayyabi kaayyoo bilisummaa fi walabummaa isa kan haadhoon walfakkatu hordofu. Garuu dhiheenyatt qubi lamaan tokko ifaan bu’uuraa Itophiyaan bobba’aa jiru. Kanneen duubaa haa tahan kanneen duraa ABO isa eegalaa caalaa kaasaa Oromoo fulduratt dhiibuu hin dandeenye. Kun kan tahuu dandahe rimsama “Sirna Addunyaa Haaraa” akka hin taanett hubachuu fi daayi guddichi harkaa bu’uu saafii. Dhaaboti Mirga Ilmaan Namaa, sirna bulchaa jiruun roorroo Oromoo irra gahu, galati saanii hin badinii hedduu gabaasaniiruu. Silaa kan jarrii halaalaa dawwatanii beeksisan dhaaboti Oromoo keessa jiraachuun waan suduudaan dhandhamatan dursanii gabaasuutu eegama ture. Dandeettii ofii guddisanii warra gaaga’amtootaa gargaaruu fi kan hafan irraasi roorroo fachisuun sochii walakkaa jaarraa tokko lakkaawwatef hin heddumaatu ture. Malbulcheessoo kan ofiin jedhan irraa kana eeguun guddaa dhaa laata? Miti, garuu dursanii gaaffii jaarmaaf furmata argamsiisuu qabu. Jaarmoti wal tahanii battala bilisa tahe uuman malee halagaa jala taahani jaarmaa Oromoo ofiin jechuun rakkisaa taha. Dhaaboti malbulchaa hundi ABO irraa fottoqani. Kanaaf ABO ni jibbu yoo tahellee hamaa irraa baraaruuf itt gaafatama qabu. Dhiiga saanii fi qabeenya saaniin qalma diinaa irraa bararuuf waan itt dhangalaasaniif ABOn kan ummata Oromooti jechuu dha. Waamichi tokko tokkoon qabsaawaaf dhihaachu malu waan dandahan hundatt dhimma bahanii kiyyoo keessa akka bahee biyyaaf bulu faluu dha. Kan nammi amanuu qabu dogoggorri tokko yoo jiraate ABO utuu hin tahin nammooti itt gafataman akka jiranii. Nammu balleessaa taatota abba tokkootaaf ABO akka hin xireeffanne eeggachuu dha. ABO eeguu dhabuun gabatee meetii irra kaa’anii qabsoo Oromoo diina sabaaf dhiheessuutt lakkaawama. Diinni eessa akka rukutuu qabu beeka. Dhaabi tokko walabummaaf haa tahu Empayera Itophiyaa demokratessuuf in dhaabbadha yoo jedhee diinaan akka balaa dhugaa fi riphaa qabutt malee addatt hin laalamani. Sagalee Oromoo ukkaamsuuf akka itt qabata ta’uufitt ABO dhaabaa gooltuu jechuun gubaa itt baasee. Gooliin addunyaa guutuun, “bu’uursistuu Islamessituu” lubbuu noolaaf giroo hin qabne wan taheef yeroo fi bakka hin yaadamnett balaa buusuun akk ummati sirna addunyaa haaraa irratti amantee dhabe shororkeeffamaa jiratu gochuutt maljechiifama. Yoomallee addunyaan guutummaatt hin fudhatamne tahe karoorri Wayyaanee dhimma yaadameef Oromoo shororkeessuuf hidhaa, du’aa fi badiisatt ofuuf tajaajilaa jira. Oromoon bulchootaan yaada beccoo irratt walii hin gallee booqaan ABO jedhu itt bahee tarkaanfiin irratt fudhatama. Oromoon biyya halagaatt illee dorsisaa fi ciiga’amatu mataan baha. Dhugaan kun utuu jiru namooti Oromoo kan ABO dadhabsiisuuf ibidda diinni qabsiise irratt qoraan dabalan jiru. Ummatoota bulchootaan walii hin galle shoroorkeessuun koloneeffatootaaf waan dhaalmaati. Harma muraa fi harka muraa “Nugusootaa” yoo dhiifne, baruma dhihoo Dargiin “Goolii diimaa fi adii” jedhamanii kan ifatt gaggeeffaman agarreerraa. Kan Dargii dhaadataa ifatt tolfame. Gochi “Farra Goolaa” Wayyaaneen lafa jalaa fi ifatti, qoomtotaa fi tuuta guraarotaa tolfama jira. Akki itt ABO fi dhaaboti akeeka sabaawaa walfakkaata qaban itt deemaa jiran sadarkaa deebisanii sirriitt haromsamuu barbaachisu irra gahaniiru. Tokkoffaa yoo manii tokko raajatu ta’e wanti kopha kophaa isaan deemsisu hin jiru. Silaa adda cimaa tokkummaa uumuun qaataa. Murnoota gidduu garaa dhaa wal amantee dhabu guddaatu jira. Hundu kaayyoo irraa cehame komee jedhu qabu, garuu dhugaa yk dhara tahuu saatiif ambatt bahamee marii ifaan yeroo itt tolfame hin jiru. Hoggansa dandeettii qabu amanamaa dhabuu, ofirrummaa, utuu mallattoon akeekkachiisa fincila dhufuuf jiruu arganii sirreesssuuf dhimma dhaba miseensota hoggansaa olhaanoo, ofiffummaa hogganootaa, hanqina yaada qeeqaan waa laaluu, fedha abba abbaa quufsuun hin dandahamne, Oromummaa olitt murnaaf amanamu, hanqina of bara malbulchaa, waldhabdee bucuu fi guddaa gargarbaafachuuf dandeettii dhabuu fi akkasumas haadaa hin mullanne gooftolii waantaphee, kanneen gargar bahiisaaf kaasaa tahuu malu jedhaman keessatt argamu. Jiruu ammayyaan qaraa fi jinfuu gidduutt qunnamtii gufuu hin qabne ilaa fi ilaamee irratt hundaa’e gaafata. Akka guboon barsifata farra demokraasii tahan dhaabota malbulchaa Oromoo keessa jiran mamii hin qabu. Hundi saanii karaa saani dullacha dhiisanii ogummaan kan itt yaadame guddifachuuf walii galuu qabu. Hirrinni olitt tuqaman karra tokkummaa utuu hin seenin gatamanii sirna shaffisaa fi dhimma baasaa tahaniin bakka buufamuutu irra jira. Humna barsiifataa lakkisuun ni jabata taha, garuu ciminaa fi garaa qulqulluun yaallaan kan irra hin haanamne hin jiru. Kanneen oliti dhahamanii fi kaasotaa biraa akka bututa qabsoon, dhaaboti malbulchaa Oromoo bososa agarsiisuutt jiru. Waan irraa eegamu fiixaan baasuuf fulduratt furga’aa kan jiru akka hin jirre kan ifatt mullatu. Sannaayiroo ofii uumaniin xaxamanii tarkaanfachuu kan dadhaban fakkaata. Yeroon kan badu wal komachuu, qoccolloo keessaa fi hirphaf waldorgomuuttii. Guyyooti sabaa guyyoota hawaasomsaa utuu hin tahin guyyaa buusa jedhamaa jiru. Sun utuu guyyoota gara itt adeeman mari’atan rakkina jiru walitt himanii waliin fala itt barbaadan utuu tahe walamantee gaabbisuu dandaha. Sana irrayyuu hamee garagaraa yarsuu dandaha. Dhaaboti Oromoo lafa biyya abbaa saanii keesssa taakkuu dhuunfatan tokkollee dhabuun kan lammii garaa guban keessaa tokko. Baha, dhiha, kibbaa kaabaa daanga yartuun ceetee yoo diinni isaan fixee lafa fudhatu dhaaba kana hunda keessaa kan dhaqabuuf tokko dhiibu caalaa kan sabicha salphise hin jiru. Yeroon saa yeroo gogaa durii keessaa muuxachuun of haromsanii. Akka baayyina fi jannummaa Oromoott kan qabatun hafee kan uggee ildiimuun jiraachuu hin qabu ture. Irra darbaa fi dadhabbii akka jiru waggootii hedduuf kan ilaala turan daawwattuu jijimoon jiru. Bara baraan wayyoominni yoo hin jirannee karaama sana irra maaf akka daddeebi’amu namaaf hin galu. Of gamaggamee hoggansi jannummaaan gadi bahee of qeequun fala itt barbades hin mullanne. Tokko tokkoon miseensa dhaabaa kennachuu fi sadarkaa kamittuu kennatamuuf dandeetii gahaa qabaachuutu hedama.Garuu yabboon irratt mari’atee of wayyeesu hin uumamneefii. Akka jaalaatt utuu hin tahin akka jaleett ajajaan yoo sussuku qofaa argama. Miseensa dirqama malee mirga qabaachuu isaa hin beekne irraa abdii attamiitu godhamuu dandaha? Of qoruun yoomuu kan yeroon itt hin dabarree. Dogoggorri kan ilmoo namati” jedhama; garuu amananii fudhachuun jannummaa gaafata. Qabsaawota Oromoo biratt of qoruu fi of qeequun laguu wan tahaa jiraniif cabuu qabu. Waandhibnummaa hammaa bahaa gartuu baayyifachuuf madaqfannaa irratt agarsiifamu, luuxxee galtuu fi Itophistootaa dhaabicha keessaan akka mancaasan karra saaquu taha. Dhaaboti Oromoo kurnanootaaf waan hojjetan akkuma tokkott hojjechaa jiraatani. Hojii saani gamaggamanii tekinolljii fi beekumsa ammayaatt dhimma bahuu hanqina jiru wayyeffachuun yeroo saa ammaa. Hogganootii hojii irratt keessaan laalummaa fi kaasichaa galfati itt kennameef dhimmamaa agarsiisuu qabu. Amma kan dharra’amaa jiru hoggansa garaa saatii jaallewaan saa fi ummata Oromoo irraa amanamummaa argachuuf tattaafatutu. Sirni Gadaa, aadaa ilaa fi ilaameen mari’achuu, heera barreefame dura fagoo kaasee qaba. Kun akeekota bu’uura bulchaa, kan Oromoon milkiin bahuutt aggaammate bira darbuu hin dandeenye. Kana jechuun akeekoti bira, kan hiriyaa, kennataa, yeroon taahitaa irra turamuu, walabummaa abba tokkee fi dhaabaa leellisuunis irra ilaalamuu dandaha jechuu miti. Qabsaawota Oromoo hunda qabsoo Oromoo gara manii saa dhumaatt furgaasuuf qooda fudhachiisuun ammaa. Kan sababa adda addaaf gargar deemanii turan hundaaf sagantaa waan akka madaqsaa fi wal amantee gabbisuu barbaachisa taha. Yoo ammayyuu manii dhumaa irratt waliigalu tahe hogganootii fi murnooti dhimma tarsimoo qabsichaa waliin hidhata qabu irratt, ergaa walmakaa akka hin dabarsinee of eeggachuu qabu. Jaarmoti Oromoo kaayyoo eegalaa sabichaa jabeessan maniinin saanii Repubilika Oromiyaa Demookraatoftuu dhaabuu dha. Akeeka kana kan qunnamtoota,iyya’oota yk tattaafannaa hariiroo ambaa keessatt calaqqifamuu qaban. Bara jaarmoti sirrummaan masagaman kana, doo’iin nama tokko yk gartuu tokkoon dhihatu waldhabdee hawaasa qabsaawotaa giduu fi ummata gidduutt jeeqama tasaa qofa afeeruu dandaha. Dhaabi tokko caasaa qoodi adda addaa ramadameef qaba. Waliigalatt sadarkkaa sadarkaatt tahitaan kennameera. gungummiin yoo dhalate akkaataan itt afuura baafatan jiraachuu qaba. Hojiin kan itt kenname hundaan wal quunnamuu fi mamii jiru fi waan hin qayyabamne utuu dhaabicha hin laashessin qulqulleessuun qoda hoggana beekaati. Waan halleefuu kan qayyabatamuu qabu sochiin Oromoon bilisummaaf tolchu utuu gaaffiin sabaa deebii hin argatin hoggansi jeraatee dhiisee hin dhaabbatu. Ha tahu malee hogggansi dudhama qabu dura deemu jiraachuun sirna fi namamusa injifannof barbaachisu kennuufii dandaha. Oromoon dammaqani of baran hundi waan hawaasa, waldaa ogummaa, dhaabota dhugeeffannoo fi malbulchaa, sochoota hawaasaa kkf keessa deemaa jiru ni hubatu. Yeroo kanneen ummata saanii aangessuuf haala mijjeessuuf carraaqan, hankaaaksitooti keettoo diinaa tahan yk wallaloti lammii masaga badan itt ejjetanii jalaan yoo qurxan mullatu. Bu’uura ifaan ijaaramuun mirga Oromoo hundaati. Garuu qabsaawota walabummaa fi bilisummaaf lolan of fakkeessuun qabsicha mucuceessuu yaaluun yakka. Bakka jarri kun gahan hunda qaamicha keessatt baqaqammi hin ooluu. Yoo dammaqee of eege malee gochi Oromoo ijaarame jara kana irraa hin hafu. Si’anaa dhaabota Oromoo hunda keessatt akka commee quqummuudaa jiru.Ergamtooti kun keessa Oromoo waan beekaniif fira fakkaatanii seenuun murna hawaasaa tokko irra goranii isa biraa sababa malee jibbisiisuu yaaluu. Gargar bahi dhaabota amantee, dhaabota malbulchaa, dhaabota hawaasaaf fi dhaabota teknikii irra gahe harki caaluu hojii saaniiti. Nama itt dhihate amanuun, miira sabaa Oromoo fakkaata. Nammi Oromoo yeroo fedha sabichaatt dhufu of eeggannoo gochuun, akka amanamummaa murna tokkoon karaa irraa hin maqfamne wan dhihatu hunda qeeqaan ilaaluu dha. Murnooti Oromoo jaarroleef gargar waan jiraataa turaniif hooda waloo irratt kan dabalatanis kan hanqisanis ni qabaatu. Kan amma waliin qaban, dheerina baraa keessa kan dhaban akka caalan hedama. Hundi kana baree garaagarummaa jiru walii kabajuu dha. Garaagarummaan saannii akka urgooftuu bulluqa sabaatt ilaalamu dandaha. Garuu of eegganoon kan barbaachisu namooti rakkina dhuunfaa qaban akka kan murna guddaa godhanii hin dhiheessine. Gochi akkasii akka walitt riqacha ummataa hin booressine dursanii itt dammaquu dha. Jarri akkas tolchan, wallaalinaan fakkaattii guddicha sabaawaa arguu kan dadhaban yk ergamtuu diinaa tahuu dandahu. Yeroo dubbiin akkasii jiraatu tartiiba amanamummaa lafa kaa’uun dansaa. Sabboonaa Oromoo hundaaf sabichaaf amanamuun kan murna keessa jiranii dursuu qaba. Yeros qofa akka ummataati daaya tokkoon sosso’uu danda’ama. Manguddoon dhugaa Oromummaa malee durfannoo biraa hin qabne, hunda walqixxeett ilaalan, kana irratt gargaaruu dandahu taha. Qabsoon Oromoo farra hacuuccaa kolonummaati. Habashaa haa tahu Oromoo kan imaammata kolonummaa afarsu nyaapha. Waan fedheefuu haa tahu sabboonaan dhugaa miseensa qomoo ofii taheef kan mooraa diinaa tajaajiluf leelloo agarsiisuu hin qabu. Kan kaayyoo ofii dhiisee kaayyoo fi ajaja halagan socho’u maaf tuqxan jechuun, waan kan jedhe keessa deebi’ee ilaaluu qabu. Yeroo jireenyi sabichaa dhaamsamuuf dorsisamaa jiru kana nammi bu’aa ofii fi murna ofii dhiphoo tokkoof lammii saatt lola bane angoo fi barcuma argachuu yaalu, akka sabichi sana caalaa guddaa tahe hubachuu dadhabuu dha. Jarri akkasii kanneen uumaan qabsichaa inni dhugaa hin galleef yk tuqaa mooraa diinaa ka’anii qotuun ol yaa’ani. Kan sabaawummaa fi ibantummaa gargar hin baafanneef rakkinni of bara malbulchaa dhabuun suukii dagnaan qofaan masakamuu dha; gorsi tahuuf, afuura guddisanii fudhachuun itt baha wan tolchaa jiranii madaaluu dha. Yeroo jarri fandalalooti kun, beekota maqaa ofii dura irrabuusa qaban tahan caalatt fokkuu taha. Sabichi gara saatiin beekoti kun harqoota kolonii jalaa bahuu na gargaaru jedhee abdata. Garuu hin barre malee jara sana kan caalaa harqooticha jabeessee cinqaaruu diina gargaaran. Kanaaf sabboonoti dhugaa jara fakkeessituu akkasii irraa faccisuu yk hadhaadhiyuu qabu. Jara sana harka hamaan kan qabsoo sabaa facaasuu yaaluun namoota, godinaan, dhugeeffannoo fi barumsaan wal irratt kan hiriirsan. Qabsaawoti Oromoo sana caalaa akka beekan abdatama. Dhaaboti hawaasomaa fi malbulchaa fedha Oromoo fulduratt dhiibuuf ijaaraman kanneen dhiheenya itt dhufan dursanii qorachuun misha. Dhaaboti malbulchaa finnoota miti. Jaarmota fedhaan duulotaa biyya saanii bilisa baasuuf dhaabbatanii. Hojjetooti saanii waliinjiroo bakka bu’uuf utuu hin tahin dandeettii saaniif kennatamu. Hoggansii biyyaa alaa tasgabii fi nagaa qabutt cunqeeffamuun duubati harkiftuu godinaan barcuma hiraachuu kolomsiise. Kun hanga hoggansi dirree qabsoo Oromiyaa keessati deebi’utt, itt fufa. Kan mataan fayyaa hundi tarkaanfiin eeggatuu sana. Yoos qofa kan ayyaanlaallatooti barcuma barbaadan warraaqxota dhugaa, biyya saaniif gaagaa barbaachisu hunda fudhachuuf qophii tahan gargar secca’aman. Hiriyooti bakka dhaloota saaniif utuu hin ta’in dandeeti qabaniin injifannoott nugeessu kan jedhanii amanan kennatu. Namooti akkasii hundi,hiriyooti itt amanan warra, qomoo, gosa yk godinaa tokko keessaa tahuu ni dandahu. Akkasumas nammi muxannoo saanii keessa hin dabarre haala addaa jalatti qabsaawota bulanitt muruuf dandeettii hin qabu. Qeerroon (dargaggoon) Oromoo, qaamaan bira jiraachuu hoggansaa utuu hin eeggatin wareegama guddaa baasaa socha’aa jiru. Kaka’isii tasaa baratoota Bahaa, Wiirtuu, Kibbaa fi Lixatt yeroo tokkummaan biyya saanii dorsifamee akka sochiin bilisummaa hoggansa hin eegganne agarsiisuun, hogganootaa dhaabota Oromoo akka caalaa dhimmamanii hala dhaqabachuuf tattaafatan akeekkachiisuu hin oolle. Kanneen dhimma itt bahuu dandahaniif annisaa riphaan angoo namaa fi qabeenyaa sabichi furgaasuu dandahu guddaatu jira. Kan kutatan yoo xinnaate loltuu kumkuma kudhan bobbaasuu fi sana gurmeessuuf qabeessa calleeffamuhammana hin jedhamne argachuu dandahu. Hooggansi ammaaf barsiifata ofiin walqabaa jiru. Sana keessaa bahuuf sirna demokraasii Gadaa kan bakka hallett ta’uu guddifachuun hooda saa kan akka yeroott sonawuu qabu dhiisuu dandahu. Qabee Gadaa demokrassii keessa, qunnamtii karaa hundaa jajjabessuu fi yaa’a murtii kennuu keessati miseensoti qooda fudhachuu faatu argama. Hogganooti demokratawoon banti riqaa qofa irraa gadi utuu hin tahin, lafaas ol ilaaluu qabu. Hogganni Oromo qindeessaa tattaaffii miseensotaa malee akka nakkaroota saa gooftaa saanii miti. Sadarkaa hundatt kennati foo’ama caalaa leellifamaa. Demokrasii Gadaa keessatt yaada wal ta’isaa ijaaruun qooda guddicha hoggansaatii. Qoodi gogeessa Gadaa tokko hangammeessa bulchaa kan duuba dhufan fooyyessuu dandahan lafa kaa’uu dha. Dargaggoon akka shakala dabaanbulummaa fi farra demokrasii tahanitt hin saaxilamne eegganoon ni tolfama ture. Hamma darabeen aangoo fudhachuu saanii gahutt shaakala heeraan bulmaataa fi jaalbiyyumaa daawwataa fi shaakalaa guddatu. Hogganoota egerii qopheessuun kanumaa, raajii biraa hin qabu. Oromoon naannicha keessatt qooda fudhatanii nagaa fiduuf dandeettii riphaa guddaa qabu. Garuu garbicha naga qabeessa qabaa hamaa gooftaa jalaa tahuu hin fudhatanii. Hamma yoonaatt gaafatamaa kan jiran sanaa. Oromoon gaaffii salphaa gaafataa jiru, mirga hiree sabummaa ofii ofiin murteeffachuu hojiirra akka isaanii ooluu fi mirgi ummataa fi abba abbaa akka kabajamu. Kan gaafatame kanuma yoo tahu maaljechi kennameef isaan gooltuu jeequmsatt amananii kan jedhu. Oromoon gonka eenyuunuu goolanii hin beekanii garuu waraana hamma funyaaniitt hidhatee isaanirra buufatee jiruu fi guyyuu isaan shororkeessun biyya ofii keessatt walitt bu’aniiru. Finnaan Itophiyaa miseensa Saboota Tokkoomaniiti. Oromoon kakaa isaan walii qaban hin wallaallee. Garuu finnaa xaranga’aa callisanii hin laalan abdii jedhuun gidiraa saba miseensa hin taane akka Oromiyaaf gurra kenninnuu lata jechuunii. Qaammi caccaba empayerota Awuropaa deggeraa ture kan Empayera Itophiyaa kan akkuma kan saanitt ijaarame walittii akka hin bane jechuun maalifaa hin qabu. Oromiyaan walaba tahuu barbaaddi, sadoon jiraatus ni walabomti. Seenaa saanii dheeraa keessati miseensoti dhaabota Oromoo akka kanneen lola jaallatanii fi nagaa jaallataniti qubaa walitt qabanii hin beekan turani. Bakka lamatt baqassuun akkasii madda halagaa akka sanatt isaan arguu fedhan irraa dhagahame. Sun bakka laafaa eegaloota jalbiyyaa hin taanee tuquu hin oolee. Jarri akkasii maaliifuu, eenyuufuu dhimma hin baafnee, haran kosii gatan dhoqqeedha. Oromoon mirga saanii fi biyya saanii kan sarbe ofirraa faccisuuf ijaaraman malee lola jaallatanif miti. Karaan nagaa xaxaa itt taanaan sibila kaasani. Nagaa fi araaraa kan Oromoo caalaa faarsu hin jiru. Garuu yeroo du’ii fi jireenyi wal hin calle lachanu furaa hin qabani. Eenyuu jeeqa, jeeqan deebisuu akka dandahu garuu kan nagaa gachisiisu akka hin jirre diina barsiisuuf. Dandeettii saanii ijaaruun diina didhanii diriira nagaatt akka dhufu giddisiisuuf sana murteeffatan. Akkasitt kan isaan sibila kaasuu malbeekiin walcinaa oofuu kan murteeffatan. Hammam gadoodaa yoo oole dadhabaa kan dhaggeeffatu hin jiru. Kan biyya namaa qabatanii qabeenya saatiin jiratan dirqiin malee fedhan diriiraa dhoofsisaatt hin dhufani; aangoo irraa buunaan qananii bacarraqaa dhabanii fi yakka itt gaafatamuu dandahan heduu. Anga’oon addunyaa sinsinaawoo dha, yoo Oromoon michuu hundee hin qabne sobaa tahuu empayerichaa agarsiisuu dandahe qofa wan jedhaniif isaan fudhata. Yeroo hundi waliin yaaduutt kahu fagoo mitii; yeros ofirroo dirqiin diriiraa nagaatt fiduun Oromoof rakkisaa hin ta’uu. Ulfinaa fi surraan dabaankufootaaf; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu! Ibsaa Guutama Amajjii 2015 Source: gubirmans.com


Two Oromo Farmers in Salale Brutally Murdered

Their Bodies Dragged and Put on Pubic Display for Resisting Oppression Against Tigrean Habesha Rulers [Viewer Discretion Advised: Graphic Photo] Ob. Jawar Mohammed (Facebook): “Some might doubt such a barbaric action actually happened in the present day. But it did. This picture was taken on December 9, 2014, in Oromia, Salale province, Darra district, Goro Maskala town. The government soldiers killed Katama Wubatu and his comrade whole rebelled due to harassment, dragged their body through the town and displayed it like this as way of terrorizing the public. Suurri argaa jirtan kun GOOTOTA ilmaan Oromoo roorroon hammaannan Wayyaanee fuuldura gootummaa dhaan falmaa dhaabbatanii utuu lolan kanneen harka diinatti Gaafa kufan wayyaaneen gochaa suukaneessa akkanaatiin uummata yaamtee raawwii akkasii jiilchaf ilmaan Oromoo kanneen irratti raawwatte. Oromoo ajjeessaa, falmaa du ‘ uun ykn wareegamuun kabajaa guddaa dha. Bakki ta ‘ iin kuni itti raawwatame godina SALAALEE, aanaa Darraatti gaafa 09/12/2014. baatii darbe keessa ture . Sababiin isaan bosoona seenaniifis roorroo warri ergamtuu wayyaanee OPDO, dabballoota aanaa tirraa irra gahaa ture waan dadhaabaniif tahuutu gabaafama . Maqaan gooticha kanaa KATAMAA WUBETUU kan jedhamu erga dhiirummaasaa fi gootummaasaa loltoota wayyaanee 4 fi poolisoota hedduu galaafatee Booda harka diinatti kufuu dhaan gaafa guyyaa 09\12\2014, aanaa Darraa. Magaalaa Gondo Masqaal irratti wayyaaneen gochaa gara jabummaatiin uummata keenya jiilchuufi sodaachisuuf hiriyaa walin fannifte. Dirreen inni itti lolaa ture, aanaa DARRAA naannoo Harbuu Masqaalee keessatti akka tahe qeerroon aanaa Darraa gabaasaniiru. Jaallan KATAMAA waliin qabsootti bahan ammas qabsoo akka finiinsaa jiraniifi ilmaan Oromoo hundaan hidhaa ka ‘ aa! Dhaamsa jedhu dhaammataniiru jedhama. QABSAAWAN ni KUFA, QABSOON ITTI FUFA! OROMIYAAN ni BILISOOMTI!


Qotee bulaa Oromoo Salaalee, akka dhala bineensaa gabaa keessatti fannisuun faashistummaa Wayyaanee, tuffii ummata Oromoof qabdu kan muldhisee dha.

TPLF eega aangoo qabatttee kaaftee, ilmaan Oromoo kumaatamatti lakka’aman alduree seeraa tokko malee ajjeesuun, hidhuun, dhabamsiisuun, shororkeessuun amala bulchiisa Wayyaanee dha. Gochaan Fashitummaa Wayyaanee kun gaaffi bilisummaa fi dimokraasii Oromoon falmaafii jiruu fi biyya abbaa isaa keessatti abbaa biyyummaa isaa dhugoomsuuf taasisaa jiru, tarii duubatti deebisuu mala jedhamee, mala Oromoo sodaachisuu fi shorkeessuu ti. Mirgi dimokraasii fi bilisummaa sadarkaa addunyaati kabajaan kennamuuf maqaafis ta’u seera fakkeessii Wayyaanee keessatti waraqaarra ni jira. Haata’u malee Wayyaaneen guyyaa tokkoof illee sirna dimokraasii tarkaanfachiisuu fi isaan masakamuuf fedha muldhistee hin beektu. Bu’uura mirga dhala namaa fi Wayyaaneen faallaa walii ti. Hojiitti hiikuuf TPLF dandeettis ta’ee amilee itti hin qabu. Huumama TPLF irraa kan madde bara aangoo Wayyaanee ilmaan Oromoo kumaatamaan lakkawaman baruma baraan , dachee isaanii samamuu, mana hidhaatti guuramuu, ajjeefamuu, biyyaa godaansifamuun herbaata qurxummii ta’uu, mana barumsaa keessa ari’amuu fi akka sabaatti tuffatamanii qabeenya isaanii samamuun aadeffatamee jira. Ittuma fufiinsa gochaa suukanneessaa TPLF kan ta’e, baatii kana keessa ilmaan Oromoo gochaa Wayyaanee biyya isaanii keessatti salphatanii jiraachuu mormanii fi mirgaa fi bilisummaa isaaniif falman, dachee Oromiyaa Zoonii Salaalee aanaa Darraa magaalaa Gonda Masqaal keessatti eega ajjeeftee booda bifa suukanneessaan reenfa gootota Oromoo gabaa keessatti fanniftee jirti. Addi Bilisummaa Oromoo gochaa faashistummaa Wayyaanee kana gadi jabeessee kan balaaleffatu duwwaa otoo hin taane, gumaa gootota keenyaa kaffaluuf yeroo kamuu caala kan qabsooti jabaatuu dha. Bara jaarraa 21ffaa kana keessa gochaa sanyii bineessummaa akkanaa arguun mooraa Wayyaanee keessatti aja’iba miti. Huumama ilma namaa keessatti, reenfi ilma namaa kabajaa fi ulfina qaba. Mooraa TPLF keessatti ilmaan Oromoo jiraatti duwwaa otoo hin taane, reenfi ilmaa fi intala Oromoo kabajaa hin qabu. Kun amala gorboonfatootaa ti. Gootota ilmaan Oromoo gootummaan bilisummaa fi mirga isaaniif falmaa otoo jiranii dirree falmiitti wareegaman seenaa keessatti bakka guddaa qabu. Gochaan TPLF ilmaan Oromoo gabaa keessatti reenfa isaanii fannise kun yoo faashistummaa TPLF muldhise malee, akka Wayyaaneen erreegde, kan ilmaan Oromoo honnee falmii bilisummaa qabbaneessu miti. Gochaan Wayyaanee kun dhalootaa dhalootatti kan seenaan darbaa deemuu fi kan yeroo kamuu seenaa Oromoo keessatti hin dagatamnee dha. Seenaa Oromoo keessatti ilmaan Oromoo gabaa fi daandii gubbaatti fannisanii allaatii nyaachisuun kan Wayyaaneen jalqabame otoo hin taane, sirnoota garboonfattuu Wayyaaneen duran turan keessa kan shakalamee dha. Bara Mootummaa Hayila Silaaseen gootota mirgaa fi bilisummaa Oromoof falmatan kan akka Hagarii Tulluu fi Maammoo Mazammiri reenfa isaanii fannisuun Oromoo jiilchuun yaalameera. Faallaa kanaa garuu lafee fi dhiigdi gootota kanaa sirnoota isaan fannise yeroo dhumaaf kan dhabamsiisee fi gootota akka isaanii kumaatamootaan kan lakka’aman Oromiyaan akka goonfatu taasisee jira. Seenaan kana irraa barachuu dhabuun TPLF ammas akkuma abbootii ishee yeroo mayiif kan dachee Oromiyaa keessaa haqaman ta’a. Sirnooti abbaa irree fi qubattuun garboonfataa kamuu gochaa rawatu, sirni bittaa TPLF Oromoo irratti raawwatee jira. Goototi ilmaan Oromoo reenfi isaanii Zoonii Salaalee Aaanaa Darraa Magaalaa Gonda Masqaal keessatti fannifamee Oromoon akka jiiluuf yaadame faallaa isaa gootota kumaatama Salaale keessaa dhalcha. Kan amma argaa jirrus kanuma. Ilmaan Oromoo mirgaa fi bilisummaa isaanii goonfachuuf gochaa fi shorkaan TPLF kamuu kan duubatti isaani hin deebifne ta’uu hubachuu qaban. TPLF seenaa irraa barachuu dadhabuu isaa ta’ee malee, abbootin isaa iyyuu miliyoonaan kan ilmaan Oromoo lafa irraa fixan falmaa bilisummaa irraa Oromoo dhaabuu hin dandeenye. Dhiigdi gooticha ilamaan Oromoo Katamaa Wubatuu gootota falmaa bilisummaaf dhaabbatan kumaatama horata. Seenaan isaanii galmee seenaa Oromoo keessatti yeroo hunda yaadatama. Gochaan TPLF ilmaan Oromoo irratti raawwate kun mirga dhala namaa fi bilisummaatti kan amanu qaama kamiinuu balaaleffatamuu qaba. Balaaleffachuu duwwaa otoo hin taane, tokkummaan sirna dhala namaaf kabajaa fi ulfina hin qabne kana dhabamsiisuu qaba. Sirna bittaa TPLF jalatti sabootii fi sab-lammiin Itiyoophiyaa rakkachaa jiran tokkummaan dhaabbatanii diina dhala namoomaa kan ta’e TPLF dhabamsiisuu qabu. Dhuma irratti gootummaa ilmaan Oromoo Salaalee falmii bilisummaaf jecha raawwatan dinqisiifachaa kaayyoo fi galii isaan wareegamaniif galmaan gahuuf Addi Bilisummaa Oromoo (ABO) yeroo kamuu caala akka duree qabsootti kan ilaalu ta’uu ibsuudhaan ilmaan Oromoo, sirna TPLF keessa jirtan Oromoo ta’uu keenyaan, sirni Wayyaanee kan nujibbu duwwaa otooo hin taane, reenfa keenyaaf illee kabajaa kan hin qabne ta’uu isaa hubachuudhaan diina waloo ofirraa kaasuuf akka falmii bilisummaa Oromiyaatti makamtan waamicha goona. Walumaa galan farra dhala namaa kan ta’e TPLF dhabamsiisuuf sabaa fi sab lammiin garbummaa Wayyaaneen rakkachaa jirtan akka tokkummaan mirgaa fi bilisummaaf falmatan waamicha goona. Injifannoon ummata Oromoof Adda Bilisummaa Oromoo (ABO Jijjirama) Amajjii 29, 2015


Sochii Tarkaanfiif fuchachuu bara 2015

Hawi olani Kesesaatiin Uummatni Oromoo baroota darban keessatti qabsoo bilisummaa isaatiif adeemsisaa ture keessatti dargaggootni qabsoo boonsaa galmeessisaa turuun isaanii beekamaa dha. Jalqabaa qabees wal’aansoo farra garbummaa keessatti barattootni Oromoo, dardarrii fi shamarraan kan afaaniin dhaadatanii qofa osoo hin taane aarsaa boonsaa kanfaluun kan tasumaa ni galagala jedhamee kan hin yaadamne galagalchaniiru, kan ni jijjiirama jedhamee hin yaadamnes jijjiiraniiru. Isa kanaaf ammoo aarsaa hanga lubbuutti kan gatii baasisu hunda keessatti hirmaachuun kanfalaa turuun isaanii ni yaadatama. Aarsaa boonsaa kanaan uummatni Oromoo jarraa taraniif kan lafa ilaalchisee fi goophesse jala akka mataa ol qabatanii deemaniif bara itti wal’ aansoon hin taane tokko iyyuu hin jiru. Isa kanaaf heedduun dararamaniiru, reebamaniiru, biyya oromaattis bittaa alagaa diduun baqataniiru. Haa ta’u iyyuu malee dararamaa fi rakkina sodaachuun hin callisne. Maalummaa isaanii rakkina dandamachuun mirga uummata Oromoo kabachiisuuf boodatti hin deebine. Inni kun har’as taanaan hanga ilmaan Oromoo jiranitti kan boodatti deebi’u hin ta’u. Hanga goototni saba Oromoo jiranitti Oromoon har’as ta’e bor boquu isaa buusee akka gaala biyya ormaatti qaaniin afaan isaatti yeella’uun ciqilee ormaan gadi qabamee hin jiraatu. Isa kanaa wareegama kamiin iyyuu baasuun saba kana haala inni keessa jiru keessaa baasuun kan maree barbaadu hin ta’u. Sababi isaa haalli qabatamaan mul’atu isa namn Oromoo ta’e kam iyyuu callisee maaltu na dhibe jedhee taa’u hin ta’u. Yeroo kam caalaa harka wal qabachuun fiixeetii hanga fiixee biyya Oromootti socho’an hirree garboomfataa cabsuuf wal’ansoof qophaa’uun yeroon isaa amma . Kanaan dura baroota darban waggoota digdamaa oliif uummatni Oromoo bittaa saba muraasaan dararamaa turuun beekamaa dha. Si’achi garu hanga nuti ilmaan Oromoo jirrutti inni kun itti fufuu hin qabu. Haaluma kana irratti hundaa’uun bara haraa kanatti kanatti dargaggootni, barattootni akkasumas uummatni Oromoo maal gochuun akka irra jiraatu kallattii hundumaan sochii barbaachisaan godhamuun hirree garbooftaa cabsuun uummata bara dheeraaf mataa isaa gadi qabate jalaa baasuun barbaachisaa ta’a. Isa kanaaf haala qabatamaa sabni Oromoo keessa jiru hubannee tarkaanfii cimaa bara 2015 keessa fudhatamuu malan ilaalchisee waliin socho’uun barbaachisaa dha. Rakkoolee qabatamaa yeroo ammaa uummatni Ormoo keessa jiru ilaalchisee akkuma beekamu Ummatnii Oromo hanga eenyummaa isaa dhabu irra ga’ee jira. Isa kana keessaa yeroo ammaa waraqaa eenyummeessaa uummatni Oromoo naannoo bulchiinsa magaalaa addaa Finfinnee jiraatan karaa kamiin iyyuu mirga lammummaa sababa hin qabneef akka namaatti ilaalamanii waan dhalli namaa argachuu malan argataa hin jiran. Filuus ta’e filatamuu hin dandaa’an. Daldala irratti kan hirmaatan yoo jabaatan qofa waggaa tokko hojjechuu danda’u. Warri hojii mootummaa keessan jiran abbaa manaa fi haadha manaa gargar baasuun, namoota doofaa isaan deggeran qofa OPDO’n kaa’achuun manni namoota heedduu jalaa diigameera. Mana jireenya namoota Oromoo ta’anii keessa ari’uun maqaa investimeentiin saba kan biraaf kennameera. Namootni baratan heedduunis hojjechuu utuu dandaa’anii hoji maleeyii ta’aniiru. Kan hojjechuun irra hin jiraanne dandeetti kamiin hin qabne angafa gochuun akka hayyuutti lakkaa’amaniiru. “Biyya fardi badde harreetu garmaama” jedhama mitiiree? Isa kanaaf yeroo kam caalaa Qaruuxeen OPDO hattuu fakkaachuun mana namaa seenuun raga addaa addaa waraqaa ragaa barnootaa dabalatee jala fuudhuun namootni heedduun akka hojii kamiin iyyuu hin hojjenne ta’aniiru. Isa kanaaf Oromoon marti yeroo ammaa kana addumaan bara 2015 keessa tarkaanfii addaa hirree garboomfataa cabsuuf fudhatamu keessatti akka iyya bokkaa dabarsuun sochii boonsaa kanaaf qophaa’uun filannoo hin qabu. Dhaamsa barbaachisaa waliif dabarsuun gurmaa’uun qabsoof ka’uun kunoo har’a. Kanaaf Uummatni keenya eenyummaa isaa isa sarbame haa gonfatuuf dargaggootni Oromoo hidhannoo qabsoo fonqolcha abbaa hirree keessatti hirmaachuuf martinuu waliin socho’uun barbaachisaa dha. Naannoo jiran maratti uummatni Ormoo addumaan dargaggootni Oromoo tarkaanfii qinda’aa cabsuu abbaa hirree keessatti hirmaachuuf : Walumaa galatti bara 2015 keessatti uummatni dararame Uummanni Oromoo bifa qinda’aa ta’een socho’uuf wal qindeessuun akka tarkaanfii barbaachisaa ta’e hunda bifa qinda’aa ta’een fudhannu cimsinee beeksisuun Oromoo bittaa bara dheeraa, dararama dhuma hin qabne keessaa baasuun barbaachisaa dha. Injifannoon Uummata Oromoof, Hawi olani Kesesa 31/01/2015


Oduu Sa’udii Arabiyaa fi Jijjirama keysatti dhalataa jiru. Amajji 30/2015

Motiin Haareyni Sa’udii Salmaan Bin Abdul’Aziiz Hojjattota Motummaa fi Kaabinota Godinaalee biyyatti jijjiraa jiraachuun isaa gabaafame jira. Jijjirama kanaan ijolleen Moticha Abdallaa Bin Abdul’Aziiz tokko malee Aango qabaataa turanirraa arihamuun isaanii bekkamee jira. Warreen hujirraa arihaman 1.Turkii Bin Abdallaa Bulchaa Magaalaa Riyaad 2.Musha’al Bin Abdallaa Bulchaa Magaalaa Makkaa hoggaa tahu inni 3ffaa Bandar Bin Sulxaan Bin Abdul’Aziiz itti gaafatamaa nagenya wali galaa tahuun hojjachaa kan tureetu hujirraa arhame jira. Akkasuma dhaabbata haareya maqaan isaa dhaabbata siyaasaafii nageyna jechun hundeyse itti gaafatamaa dhaabicha kanaatiif Itti Aanaa 3ffaa Amiir Mohammed Bin Nayif irratti muduun moggaase jira. Dhaabbata kana keysatti Amiir Sa’ud Al-Feysal fi Amiri Muti’in Bin Abdallaa Akkasuma Amiir Mohammed Bin Salmaan Misenssummaan dhaabbaticha kana akka tajaajilaniif mudee jiraachuun gabaafamee jira.


Abbaa Duulaa gaazeexeessitoota OMN wliin qanani’aa jira jedhu..

Dhugaa Baasi Dhugaa Baasi atii hojiin kee hojii ummata qoqqoodu dha jettanii na arrabsaa turttan. Yeroo OMN wantaa dhugaa hin taane post godhaan aniis isinitti hima ture garuu ummanni keenyya na arrabsaa turan atii wayyanee dha atii maalo dha jedhanii wan hin taane natti himaa turan. Maal ree kunoo gaazitonni OMN walgahii misooma fi guddina transfoomeesini biyyattif walliin haasahuuf taa’an suura kun ragaa bahaa. OMN ILAALCHA isaani jijjiranu isinitti himeen turee isiin ammo atii maraata dha nan jettanu…..amma hoo dhugaan kan eenyyuti? Olola hammana hin jedhamnne TVO irratti dabarsuuf adeema jiran. Ololli kunis warri OMN nuwajjin hojjachuufi OMN fi TVO gargarrumma hin qabuu. suura kana keessa gaazitonni OMN #Usman #ukumee , #Alemayehuu #Kenea fi #Abdii#Fitee dha. Akkasumas Jawar Mohammed nannawa sanatti argameera. http://youtu.be/fFB2L1uBDwY https://www.facebook.com/video.php?v=630618890401703&pnref=story


WEENIIN nama nyaatu kan du’uuf ree gogaa  wanti dhumaa jirrarruf biyya teenya jiituu kanisaan GOGAA

https://www.facebook.com/video.php?v=1536076533334365 Haraka Fuune Jaalatamtoota Ilmaan Oromoo Mee hardhaaf Artisti Umar Suleeyman Maal akka jedhuu Nuuf geerare Haa dhaggeeffanuu Bakkuma jirtanitti Ittiin Boohartii Gaari ♡♡♡ Ummanni oromoo ummatta Nagaa jaallatu saba garaa Laafu ka namaa laalatu Saba nama bulchu kan Namaaf laatu Biyyi isaa jiitu uumamaan badhaatu nuhiin Iraa fixaa irratti wal nyaatu Ummanni oromii mirga naamaa Tuynee mirga ofii Gaafatu Biyya namaa dhaynee biyya Ofii falmatuuuuuuuuu……..


Australia, Melbournetti Bobbaan Ergamtoota Wayyanee Fashale

Guyyaa Amajjii 31, 2015 Hawaasti Oromo Australia, magaalaa Melbourne keessa jiraatu sochii ergamtoota diinaa garee OPDO, Abdulhaaziiz Mohamed I/A/bulchaa Oromiyaa kan ofiin jedhuun Australiatti bobbaate hojii ishee hanqisuu fi wal-ga’ii waammatan haqsiisuun injifannoo diina irratti galmeessan. Iriira kana irratti sabni Amaaraa fi Ogadeen hangi tokko argamaniiru. Qindoominaa fi jajjabina hoogganoota waldaalee hawaasaatiin injifannoo hawaasti keenya galmeesse kan nama boonsu, egeree tokkummaa keenyaa kan daran cimsuu fi diina biyyoota alaa keessatti of ijaaruuf tattaafattu kan abdii kutachiise waan ta’eef ilmaan Oromoo lubbuu isaanii baraaruuf biyyoota amabaa addunyaa kana keessa faca’anii jiraatan maraaf fakkii gaariidha jenna. Sochii diinaa yeroo adda addaa naannoo kanaa irraa muuyixannoo kan qabu waldaan Hawaasa Oromoo Victoria, magaalaa Melbourne ergamtoota faana bu’uun galama meeqa qabachuun horii isaanii qisaasaniyyuu akka irree hawaasa bal’aa jalaa ba’uu hin dandeenye mirkaneessaniiruf. Loote galtoonni isaan Hawaasa keessatti ijaarrachuu yaalan dogoggorsuuf bakkoota adda addaatti wal-ga’ii jaloota isaanii waammachuuf tattaafataniyyuu ija jaarmayaa hawaasa keenyaa jalaa ba’uu hin dandeenye. Baay’inaa fi xiqqeenya hawaasaa iriira sana irratti argamanii osoo hin taane murannoo fi kutannoo isaan bobbaa diinaa irratti fudhatan akkaan kan nama boonsu ta’uu agarsiisa. Konyaan ABO Victoria hojii bu’a qabeessa, dalagaa tokkummaa hawaasa keenyaa muldhisu, injifannoo QBO olkaasuu fi hojii bu’a qabeessa argame kanatti diinni keenya kan mataan lafa ilaale, itti qaana’ee, gama kaaniin ammoo Oromoo fi firoottan qabsoo keenyaa mara daran kan nu boonsu ta’uu irra dabree yeroon isaa qabsoo hafteef of qopheessuun murteessaa ta’u kan hubachiise ta’u ibsuu feena. Ergamtoonni diinaa kun hawaasa keenya dogoggorsuuf Melbourne naannoo Brunswick jedhamutti sa’a 03:00wb waamanii tokkummaa hawaasa facaasuu yaalanii itti hin milkoofne. Ejjennoo hawaasti keenya fudhatee kan isaan shororkeesse jeleewwan ergamtootaa kun walakkeessa magaalaa Melbourne Crown Plaza godhachuuf yaalan. Sodaachisuuf humna Poolisaa iriirfachuus yaalaniiru. Haa ta’uti isaanii wal funaanaa jiru gootonni keenya dursanii bakka qabachuun fedhii isaanii sana doomsuu danada’aniiru. Karoora bobbaa diinaa gara Australia, Melbourne hanqisuu irratti sab-quunnamtiileen adda addaa kan gaabaasan ta’u illee sochii fi yaaliin diinaa naannoo kanaa as irratti dhaabbata jechuu hin dandeenyu. Diinni abdii hin kutatu waan ta’eef hanga jilli bobbaate naannoo kanaa abdii kutattee baatutti jala bu’uun murteessadha. Dhukkuba hawaasa keenya keessatti facaasanii deemuuf tattaffii isaanii maseensuun murteessadha. Kanaaf Oromoon martinuu jabaatee jala bu’uu qaba. Akka Adda Bilisummaa Oromoo konyaa Victoriatti, bobbaa diinaa kana hanqisuu qofaa osoo hin taane hawaasti keenya hojii ulfaataa hafetti itti fufinsaan bobba’uun kan isa irraa eegamu ta’uus asumaan hubachiisuu feena. Warreen kaleessa qabsaawaa ta’uun diina kana himatanii biyyaa ba’an, har’a dhiiga ilmaan Oromoo dhangala’e fi dhangalaa jiru sana dagachuun dantaa ofii jala bu’anii hariiroo mootummaa Wayyaanee uummatanii lammii isaanii irratti fafa dalagaa jiran gorsanii deeffachuu ykn saaxilanii of keessaa qophxeessuun barbaachisaa ta’uu qaba jenna. Har’a rakkoon uummata isaanii itti mul’achuu hanqattee, waan kaleessa biyyaa iittin yaa’ame sun dagatamee hara’a as keessatti maandheffachuun riqicha diinaa ta’anii haala bobbaa diinaa kana mijeessaa jiran saaxiluun waan fardii ta’ee as ba’aa jira. Yoo kana hin taane tasgabbiin hawaasa keenyaa akkaan yaaddessaa ta’uu fi gaaffii keessa jiraachuu hubachuun barbaachisaadha jenna. Haal duree waliin jireenya hawaasa keenya keessaa borii aanjefachuun murteessadha. Maaliif jennaan akkaataa laafina keenya keessaan harka naqatanii boris fakkaataan mudachuuf kan hin oolle ta’uu mirkana waan ta’eef itti yaadamuu qaba. Wallaalumaanis ta’ee beekaa, akkasumas warreen dantaan qabamtanii iji keessan jaamee diinatti hidhachuun lammii keessan irratti daba daangaa hin qabne dalagaa jirtanis ta’ee dogoggora keessa jirtan hatattamaan akka dhaabbattan jenna. Dhiigi ilmaan Oromoo akka tasaa diina isin itti hirkattanii jirtaniin dhangala’aa jiru isin gaafachuuf deema. Kun ta’uu baannaan itti gaafatama seenaa jalaa ba’uu akka hin dandeenye beeksifna. Kanaaf akka walii galaattuu tokkommaan waldaa hawaasa Oromoo murteessaa ta’uu ABO Konyaa Victoriaa itti amana. Hojii fardii kana milkeessuu irratti koreewwan waldaa hawaasa Oromoo Victoria fi uummanni Oromoo duula kana irratti hirmaattan galata guddaa qabdu jenna. Gadaan gadaa lolaati, Oromiyaa irrattis akkasuma injifannoo galmeessisiisuf jabaannee haa kaanu. Injifannoo Ummata Oromoof !!! ABO Konyaa Victoria.


Imala Qondaaltota Mootummaa fi Simannaa Diaspooraa Oromoo!!

Akkuma Beekamu Imalli Qondaaltonni Mootummaa dhimma Hin beekamneef gara Ameerikaa fi Awuurooppaatti godhanii fi Simannaan Diaspooraan Oromoo taasisaniif bifa garaa garaan wal falmisiisaa jira.Mee bakkeewwan kanneen tokko tokkoon haa ilaallu. Qondaaltota Mootummaa keessaa Gara Awurooppaa Magaalaa Miilboornitti Diaspooraa Oromoo waliin mari’achuu dhaaf kan ergaman Obbo Abdulaziiz Mohaammad turan.bakka kanatti Haala nama ajaayibsiisuun Waan guddaatu Dalagame.osoo Diaspooraan Oromoo Hin dhaga’in akka tasaa gara magaalaa Miilboornitti kan Imalan obbo Abdulaziiz Mohaammed haala baayyee nama Saalfachiisuun Imbaasii Xoobbiyaa Milboornitti argamu waliin qaanii guddaa keessa seenaniiru. Dubbiin akkas Taate.Erga obbo Abdulaziiz Miilboorn Ga’anii booda Oduu kana kan dhaga’e Waldaan Hawaasa Diaspooraa Oromoo Magaalaa Miilboorn battaluma Oduu kana dhaga’anitti bakka isaan Jiran qulqulleeffatanii Xalayaa fi Wantoota garaa garaa Hawaasa Magaalaa Miilboorn Jiraatuuf raabsuu dhaan haala kamiin jara kana simachuu akka danda’an irratti mari’atan.kana booda Mormii guddaa dhaan Jara kana simachuuf sagalee guutuu dhaan irratti walii galan.Ganama barii yeroo Obbo Abdulaziiz bakka maree ga’anitti Diaspooraan keenya Suuraawwan Barattoota Oromoo dhimma Maaster Pilaanii Finfinnee irratti ajjeefaman,akkasumas Suuraawwan Hidhamtoota Siyaasaa Oromoo mana hidhaa keessatti badii tokko malee adabamaa jiran qabachuu dhaan Haala Ajaayibsiisaa fi Hawwataa ta’een dhaadowwan ciccimoo ta’an dhageessisaa Qondaaltota Mootummaa kana fuuldura dhaabbatan.yeroo kanatti Tasuma wanti isaan hin eegne kan isaan mudate Qondaaltotni Mootummaa Obbo Abdulaziiziin durfamu Imbaasii Xoobbiyaa Miilboorn jiru keessatti mari’chuuf murteessan.battalumatti Waldaan Hawaasa Diaspooraa Oromoo magaalaa Miilboorn Mootummaa Biyyittiitiif Mormii Cimaan waan jiruuf Wal Ga’iin kun biyya kana keessatti akka hin ta’amneef Xalayaa barreesse. Mootumman biyyattiis bakka Mormii kanatti argamuu dhaan haala jiru hunda erga hubatee booda Walga’iin Obbo Abdulaziiz Mohaammad Diaspooraa Oromoo magaalaa Miilboorn Jiraatan waliin gochuuf turan akka dhaabbatuuf Mootummaan biyyattii ajaja dabarse!! akkasumas bifa wal fakkaataa Ta’een Mormiin Firaankfurt,Jarman keessatti Qondaaltota Mootummaa obbo Dhaabaa Dabaleen Durfamu irratti ka’e Walga’iin kun Haala Yaadameen osoo hin milkaa’in Hafeera!!Hojii Boonsaa Diaspooraan Oromoo fi Waldaan Hawaasa Diaspooraa Oromoo Magaalaa kana Lamaan jiraatan Hojjatan jechi ittiin ibsan na hanqatus Wanti “Magaalaa Oromiyaa Xiqqittii jedhamtee Kan Beekamtu Minisootaa MN,keessatti muldhate garuu kan mataaf miilla hin qabne ta’ee mul’ateera. Magaalaan Kun biyyoota Ambaa Oromoo hedduu of keessatti qabattee argamtu keessaa tokkoffaa dha.Uummanni Oromoo Magaalaa kana keessa jiraatan naannoo 45,000tti tilaamamu.Jiraattota kanneen waliin mari’achuuf garasitti kan Imalan Qondaaltota Mootummaa Obbo Abbaa Duulaa Gammadaatiin Durfamu dha.bakka kanatti namoonni Muraasni karaa Nagaa ta’een gaaffii Gaafachuu dhaaf Simatanis namoonni Muraasni ammoo Bifa Mormiitiin Qondaaltota Mootummaa kana simataniiru.bakka Lamaan isaatti garuu hanga barbaadamuun Diaspooraan keenya irratti hin hirmaanne.Karaa nagaa ta’een Gaaffii rakkoo uummata Oromoo ibsan gaafachuun gaarii dha.bifa Mormiitiin simachuunis Waan fudhatama qabu dha.garuu Walakkaan as goree walakkaan achi goree osoo hin taane akkuma warra Miilboornii fi Firaankfurt bifa tokko qabaachuutu irra ture.kun akka hin taanee fi namoonni dhuunfaa Ija keessa akka seenaniif Sababa guddaa kan ta’e dadhabina “Waldaa Hawwaasa Diaspooraa Oromoo Magaalaa Minisootaa” dha.Waldaan kun hirriba guddaa keessa jira.Adeemsa Qondaaltota Mootummaa Diaspooraan Oromoo hundi guyyaa tokkicha dhaga’e.garuu Waldaan Hawwaasa Oromoo Miilboorn Jiruufi Firaankfurt jiru battalumatti waan irratti dalaganiif milkaa’uu danda’aniiru. Waldaan Hawwaasa Oromoo Minisootaa jiru garuu rakkoo namoota dhuunfaa gidduu jiru illee hiikuu dadhabuu dhaan Oduun Fokkisaa ta’e Jiraattota Oromoo Magaalaa kana jiraatan irratti akka odeeffamuuf sababa guddaa ta’eera.kun waan ta’ee darbe dha.boriif garuu waan sirriitti itti yaadamuu qabu dha.Warri namoota dhuunfaa irratti quba keessan qabdanii jirtan osoo sirriitti dhaabbattanii ilaaltanii gaarii dha.osoo ana ta’ees Biyya walii galteen hin jirre keessatti yoon dhuguma uummataafan carraaqa ta’e Maqaa koof Jiraachuu dhiisee waan ni ta’a jedhee itti amanu dalaguu irraa boodatti hin deebi’u.waan kun ni ta’a moo hin ta’u jedhee kan mari’achiisuun irra ture Waldaa Diaspooraati.kun hanga hin taanetti ammoo Murtoon Gaazexeessitoota OMN fi namoota Dhuunfaa tokko,tokkoon fudhatame waan ta’uu qabuu fi Adeemsa Filannoo kan biroo hi qabne dha.kanaafuu waan darbe irratti wal falmuu dhiisaatii Injifannoo kan biroof adeemsa Jalqaba.Dhimmuma kana qofa qabannee hafarsina taanaan Adeemsi Mootummaan Diaspooraa Gidduutti summii Facaasuuf kaate akka milkaa’e hin dagatinaa!! Horaa,Bulaa Galatoomaa!!


Minnesotaafi OPDO – Jawar Mohammed

Jilli OPDO kan Wayyaaneen gara biyya alaa bobbaafte mormii cimaan isa qunnaamuu gabaasota dhihaatan irraa argaa jirra. Warri Melbourne guutumatti walgahichi akka hafu gochuun yoo milkaayan, warri Frunkfurt walgahiin sun embaasii keessa waan ta’eef hambisuu dadhabanis, hiriira guddaan mormii isaan agarsiisan jiran. Gama Minnesota yoo dhuufnu haala walmakaan jiraachuu agarra. Gama tokkoon mormii cimaadhaan Abbaa Duulaa naasisuu videon agarre. Akkasumas magaalaa Oromoo kum afurtamii ol keessa jiraatu kessatti, walgahii qondaalonni mootummaa gurguddoo afur irratti argamaniif namni 39 qofti argamuun, san keessaahuu walakkaa ol warra isaan mormuuf seene tahuun sirni kun akka fedhetti ummata keessa seenuu dadhabuu isaaf ragaadha. Haa taa’uu garuu akka baay’ina ummata achi jiruutinif haala amma dura Minnesotaan beekkamtuutin namni mormiif bayes xiqqaa. Sababni kanaa rakkoon qindoominaa falmattoota ( activists) jidduu jiraachuu akka ta’e hubanna. Tarkaanfii fudhatamuu malurratti dursa mariinfi ejjannoon walfakkaataan akka hin fudhatamin agarra. Mudaafi milikiin Oromiyaa Xiqqoo keessatti mul’atu hamilee hawaasa Oromoo biyyaafi ala jiraataniif muteessaadha. Kanaafu laafinni akka amma mul’atee kun akka lamuu hin deebine itti yaaduun barbaachisaadha. Amma erga dubbiin dabartee booda jaarmayoota hawaasaafi namootatti quba qabuun wal balaaleffachuun daran wal diiguuf malee faaydaa biraa hin qabu. Akeekni guddaan Wayyaaneen jara asitti bobbaafteefuu dadammaqiinsaafi tokkummaa Oromoo biyyoota alaatti waggoota lamaan dabaran mul’ate kana shakki jidduu naquun laamshessuufi. Kana hanqisuufi ciminaan as bahuuf jaarmayaaleen hawaasaatifi falmattoonni ( activists) walgahanii waan tahe tasgabbiin xiinxaluun ejjannoofi tarsiimoo waloo baafachuun barbaachisaadha. Hojii kana ammoo kaleessuumarraahuu akka eegalan waan dhageenyeef injifannoon akka as bayan abdiin guddaadha. Haaluma walfakkaatuun gaazexessitoonni OMN hojii boonsaa hojjattan. Kaameraa seensisuu dhoorganis luuxanii seenuun sagalee waraabbachuun, gaafilee ciccimoo ummata keessa jiraan gaafachuun isaani injifannoodha. Odeeffannoo ummata barbaachisu maddisiisuuf yaalii dhumaa godhuu isaanitiif ragaadha. Haawwii odeeffannoo dabalataa argachuuf qabniin jecha hamma walgahii boodaatti turan. Yaalii kana hunda sa’aa dhaabbataa hojii isaanitin alatti kaka’uumsa mataa isaanitin kan godhan ta’uun murannoo isaanii kanaaf ragaadha. Joolleen tun baatilee kurnan kana keessatti shiraafi roorroo mootummaa kanaa ifatti saaxiluun saalfachiisaa turte. Yeroo gabaabaa kana keessatti joolleen muuxannoo televiziyoonaa takka malee onneen hojitti seente tattaaffi hakanii guyyaan gooteen gaazexeessitoota sabni isaanii ittiin boonu, alagaan itti hinaafuufi diinni haxooxifatee sodaatu ta’uu danda’anii jiran. Affeeraan ‘kophatti isin dubbifnaa’ sun tooftaa ( set up) suuraa maqaa gaazexessitoota kanaatifi dhaabbata isaanii, OMN, xureessuf baasan kana argachuuf akka ta’e ifaadha. Joolleen yaaliin interview Abbaa Duulaa waliin gochuu waan deebii argatan itti fakkatanii duuka deeman. Jarri garuu yoo danda’an sossobachuuf, dadhabnaan ammoo maqaa balleessuuf karoorfatan. Kun ammoo olola sa’aatilee muraasaatiif yoo fayyade malee bu’aa biraa hin qabu. Eenyummaafi amanamummaan gaazexessitoota kanaa hojii guyya-guyyaan ummataan gahaniin malee suura takkittiin hin madaalamu. Tooftaa rakishaa akkanaatitu duraanuu OPDO saree alagaan gamaa gamana ergattu ta’urraa baahuu isii dhoorge. Warri suuraa kanatti fayyadamee OMN maqaa balleessuu fedhu wanni hubachuu qaban, hojii boonsaa gaazexeessitoonni dalaganitti dabalatee hogganoonni dhaabbata kanaa bakka walgahii sanitti argamuun murmii agarsiisaa turan. Warra alatti Abbaa Duulaa gaafiin muddee ari’e keessaa takka miseensa boordii OMN kan taate Aadde Ertiraa Namarraati. Akkasumas namoota sadeen mormii kanarratti qabamanii hidhaman keessaa takka, Aadde Saamiyaa Usmaan, miseensa koree qindeessitu OMN kan Minnesotaati. Yeroo hogganoonni alaa mormiin jara waxalanii ari’anii ol galchan, gaazexessitoonni ammoo keessaa, naamusa ugummaan isaanii ajajauun gaafilee belbletuu dhiheessuun isaanii OMN jaarmaya akkamii akka tahe ragaa baha. Waa hundaafuu mee haala jila OPDO Minnesota dhaqe san mudate gabaasa guutuu OMN dhiheesse irraa laalaa


Oduu Gaddaa :

Hegeree Oromiyaatin Sabbonaan Oromo Obbo Mohammed Abu Baker Mohammed Hunbannaa Guraandhala 3/2015tti Kiniyaa Magaalaa Naayrobitti Du,aan Addunyaa Kanarraa Boqatee jira. Obbo Mohammed Abu Baker (Maammadeem) bara 1936tti Abbaa Isaa Baker Mohammed Hunbanna fi Haadha Isaa Aadde Aashaa Yousuf Logee irraa Baha Oromiyaa Aanaa Konbolchaa Araddaa Eeguu Ganda Hunbannaa bakka ja’amtutti dhalatee guddate . Wayta Umriin Ganna 10 geyu Haadha Isaa Addee Aaishaa Waliin Magaala Dirree Dhawaatti gale ture. Erga Barnota Sadarkaa Duraa Xumuree Magaalaa Asmaraa Demee shuferummaa baratee Hayyama Konkolaata baafate ture. Kanaan boda Dirree Dhawatti Debi’ee shuferummaan yero dheera erga Ummataa Isaa tajaajilaa turen boda , Bara bulchiinsa Sirna Dargii keysa 1979tti biyya bahee Ijabutii galee ture. 1980raa kaase hamma 1998 Biyya Sa’udii Arabiyaatti jiraachaa ture. Biyya Da’udii keysatti Nama Oromo ka dura ” Tireellaa yk Makiinaa fe’inaa ” dhunffaa isaa qabachaa ture tahunii bekkama. Obbo Mohammadeen Abbaa Ijolle Afuriti isaanis kan Addaan Kanadaa Awstaralia fi Sa’udii Arabiyatti Addaan jiraachaa jirani. Obbo Mohammed Abu baker erga Sa’udiirraa gale finfinnerraa mana jirenya bitatee iraachuuf yaadulle Keysatti jiraachuu hin dandenye, sababni isaas wayyaanen waan rebamaa turef 2006 keysa gara biyya kiniyaatti Qabenya isaa hunda dhiise Mataa isaa qofaan bqachuun haareyaan jiru baqaatiif saaxilime ture. Obbo Mohammadeen Gaafa Sa’udii jiru Hiriyyota Isaa Kan akka Araaso Boru , Hunde , Aliyyii Shaafi Yosuf Yamanii Sabiti Abdalla fi Ahamed Abdallaa Akkasuma Aliyyii Abbaas fi kadiir Martuufaa waliin Tokkummaa Hojjattota Oromota Riyaad (THOR) akka jaaramu gochuu keysatti qoda guddaa qaba. Haati Manaa fi Ijollee isaa Aaddee Sa’adaa Abdullee Shararii 2009 keysa Magaalaa Dirree Dhawaatti Du’aan Adunyaa kanarraa boqachuun isii ni yaadatamaa. Obbo Mohammed Abu Baker biyya kiniyaa baqattummaan keysatti jiraachaa jiru sanitti dhukkuba Sukkaraan erga yero dheeraa dararamaa tureen Guraandhala 3/2015tti Duti waan ollef Du’aan Addunyaa kanaraa Boqatee jira. Ijolle isaa Akkasuma firaa fi Aalii isaaf hundaaf jajjabina hawwaa Obbo Mohammed Abu baker yk Maammadeef Araaramaa fi Jannataan si haa qananiisu jennaani.


Najiib Zannuun irraa Waa’een saba keenyaa kun yeroo dubbatamu waan hedduutu nama ajaa’iba. Yeroo sabni keenya dammaqee wal dhagayuun sosossoo’ee gamtaan falmachaa jirutti, gufuun qabsoo teenyaa ammas numa keessa burraayxi. Bofa afaa jalaa kan osoo hin beekin nama miidhu hedduu argaa jirra. Isaannan kun warreen olola ciree,laaqanaa fi Irbaataaf qabuudha. Gama ‘Facebook’ kanaan maqaa meeqa moggaafatanii siree jalatti dhokatanii arrabsoo hojii kanneen godhatan baay’ee agarra. Hinaaftuu fi talfuuftuu gadda Oromootti gammaddee gammachuu Oromootti gadditu kanneentu nu rakke. Namoonniin irraa dubbachaa jiruu fi amma nu rakkaa jiru; warreen gosummaa fi gandummaan sammuun isaanii doomte, warreen dhugaan itti hin mul’anne, warreen niitii ifii bulfatuu hin dandeenye kan nama biyya bulchuun mormuu fi Warra ofii hin baratin kan nama baratee fi hayyuudhaan dorgoomu kanneeni. Silaas maal goona gaa isaannan akkanaa kanaa waliin miliyoona 40 lakkaawwannee. Beektoonni keenya kanneen qarooman, kanneen dhugaan saba isaaniitiif dhimmaman warra olola qallabaaf qaban kana bira dabranii jiran. Waan fedhan odeessaa oolanis isaaniif gurra osoo hin laatin hojii isaanii itti jiru; addaan dhaabanii hin beekan. Namni dhugaan Oromoo ta’e,kan Oromummaan hidda isaa keessa jirtu,Oromoo diina hin godhatu. Olola qabsaa’ootaa fi sabboontoota ilmaan Oromoo saba isaaniif laalatan irratti oofuun isaanii ifaan-ifatti diinummaa isaanii mul’isa. Isaannan kun warra mataan osoo hin taane hud…….dhaan yaadaniidha. Yoo dhugaan kan Oromoo ta’an ta’e; olola oofuu, maqaa wal xureessuu fi hamilee walii cabsuu irraa hatattamaan dhaabbachuu qabu! Yoo kan Oromoof diina kan jedhan ta’e, moggatti if baasanii ifa bahuun haa dubbatanii. Nu keessa taa’aa, nu fakkaachaa nuun mormuu hin danda’an. Garuu waan fedhan jedhanis, lallabaa oolanis nuti wahitti isaan hin shalagnu. Xurii qeensa jalaa beektoota keenyaa hin gayan. Ofumaaf of rakku malee dubbiin isaanii funyoo udaan buute. Xumura irratti,sabboontoonni Oromoo kanneen dhugaan saba keessaniif hadooddan Miila mataan mormuuf bakka hin kanninaa akkuma itti jirtanitti tarkaanfii keessan itti fufaan dhaamsa kiyya. Galatoomaa! Najiib Zannuun Marsimoonaa@yahoo.com


Baraat hammaate moo Numaatu hammeessee?

Bara barri hammaatee dubbiin gara galte, Bara wanni hundi faallaatti geeddaramte, Hamileen duraanii hundi qabbanooytee Wanti jechaa turan hundinuu hanqattee Dubbiin duraaniitis hundi qaqallattee, Tan hamilte malee tan biraan moo’amte. Baraat jijjiirame moo Maal ta’eeti namni? Gowwaatu guungumaa Ni dhabamee gamni? Eessa nurraa kutte Hamileen duraanii? Hundi buburrooytee Akka dur hin jirtuu Tan duraan oowwituu Hoggaa diilallooytu, Sababni isaa maali Maaliif hin qorattuu? Maaltu nutti bu’e Maa harka maranne? Osoo galman gahin Qaata dadhabannee? Moo goluma keessaa Namuutuu geerara? Danta-dhaban taatuu Dirqamaa nu jiraa Furmaata barbaadaa Dubbii keessa baraa! Baraat hammaate moo Numaatu hammeessee? Nutti jabaatte moo Maaltu nu laaffisee? Onnee guutuudhaan Onnachuu maa dhiise? Dhiiroon callisinaa Barbaadaa furmaata Onnee dhabanillee Sombaa nama dutaa. ……_______________ Najiib Zannuun/Marsimoonaa


Hoogganummaa Daawuud Ibsaa, Dhugaasaa Bakakkoo fi Bultum Biyyoo irraay gonkuma bilisummaa Oromoo dhugoomsuun hin danda’amu

Qabsoon bilisummaa Oromoo sadarkaa kam irra jira? Guraandhala 2015 Gaafii kana Oromoota heddutu gaafataa jira. Deebiin kennamaa jiruus, akkasuma hedduu dha. Walumaa galatti deebii sadihitu ifatti kennamaa jira. Qabsoon bilisummaa Oromoo tokkoof, finiinaa fi ofdura tarkaanfataa jira; tokkoof ofduubaa deebi’ee jira; tokkoof ammoo, dhaabatee bakkuma dhaabatetti lafa dhiitaa jira. Ilaalcha kanneentu calaqisa Oromoota keessatti. Murni ilaalcha qabsoon ofduuba deebi’ee jira jedhan ibsa akkanaa keennu. QBO harka tokko ofdura yoo takaanfatu, harka-lama ammoo ofduuba tarkaanfata jedhu. Har’a, jechi Qaboon Bilisummaa Oromoo booddeetti harkifamee dimimmisa dukkanaa keessa seensifamee jira kan jedhu amantii Oromoota hedduu ti. Fakkeenyi kennamuus hooggana qabsoo, waraana, sabaa fi biyya keessaa qabatuu isaa ti. Kanuma wajjiin hoogganni kun qabsoo bilisummaa, qabsoo baqatootaa godhee jiraatuu isaa ti. Aniis akkuma barruu “Qaabsoon Bilisummaa Oromoo eessarraa garamitti?” jedhu keessatti ibsuu yaale, Oromoota ilaalcha kana qaban keessaa tokko. Hoogganni bara 1999, hoogganummaa ABO qabate qabsoo bilisummaa Oromoo qancarse malee hin misoomsine; ni laamshesse malee hinjabeessine; miseensoota facaase malee, tokkummaa isaanii hin eegne; tokkummaa ABO fi kaayyoo isaa hin tiksine. Har’a qabsoo Oromoo keessa murni sadii jiraatuun ifaa dha. Murni duraa, murna gaafiin Oromoo Impaayera Itoophiyaa keessatti deebii argata jedhee amanuu fi ifatti ijjannoo fudhate. Isaaniis: OPDO, ODF fi murnoota adda addaa kan heera, seeraa fi tokummaa Impaayera Itoophiyaa fudhatanii socho’aa jiranii dha. Murnootiin kunniin, murnoota qabsoo walabummaa Oromiyaa ifatti gane (conspiratorial forces). Murnoota ifatti diinaaf jilbiifate. Murni lamaffaa, qabsaawota bilisummaa Oromoo ti. Murna walabummaa Oromiyaa argamsiisuuf qabsaawu. Kun humna tarkaanfataa (progressive force) jedha, qabsoo bilisummaa keessatti. Qabsoon murna kanaa, Oromiyaa walabaa fi mootummaa walaba Oromoo dhabuu, dhugoomsuu, waabii itti godhuu fi tiksuu kan jedhuu dha. Isaan kun, abukkaatoo qabsoo ti. Hedduun isaanii qabsaawota ABO ijaaran. Qabsaawota wareegama qaqqaalii qabsoo kanaaf kaffalanii turanii fi ammallee kaffalaa jiru. Gariin isaani mana hidhaa Dargi keessatti guraaramaa (torture) turan; garii isaanii ammoo qabsoo hidhannoo keessaa qooda sadarkaa gargaraa keessatti fudhatan. Isaan keessaa hedduu qabsoo hadhooftuu tana keessatti kufanii jiru. Har’a, kan jiran laakkobsaan hagoo dha. Isaan kun, qabsaawota woramaxa ibidda qabsootiin qoratamanii darbanii dha (These were and are the nationalists who were tested by the flame of fire and passed). Qabsawootni kuniin of duuba deebuu hin beekan, fuldura deemuu malee. Murni sadaffaa ammoo, murna afaaniin tokkummaa, bilisummaa, walabummaa jedhu kan garuu hojiidhaan faallaa jechoota kanaa hojjatuu dha. Inni kun, humna booddeessaa (regressive force) jedhama qabsoo bilisummaa keessatti. Murni kun, murna siyaasaa walfaalleessan walitti makee qabatee deemuun. Siyaasaan akkanaa dhaaba diiga; miseensootallee hin facaasa; qabsoo illee hin dadhabsiisa. Haalli kun, iffatti mul’atuu hamma jalqabe oolee, bubbulee jira. Kan hubatamuu qabu garuu, murni siyaasaa walfaalleessaa qabatee deemu kun, murna qabsoon jabaate, finiinaa fi ofdura furga’aa jira jedhaa lammiiwwan Oromoo fayyaaleyyii (innocent) dogoggorisiisuuf bobahee jiruu dha. Gareen kun, rakkinni qabsoo keessa jiraachuu odoo ijaan argu, qabsoon finiinte jedhaa, soba mimmi’eessaa fi babareechisaa qabatee asii fi achii hafarsaa fiiga. Inni, murna har’a hoogganummaa ABO dhuunfatee jiru. Isaanis: Obbo Daawud Ibsaa, Obbo Dhugaasaa Bakakkoo fi obbo Bultum Biyyoo ti. Haalli kun, fagoo nama hindeemsisu. Sobanii fi sobsiisuun, turii dafii wal amanuu dhabuu fida. Akkuma Oromoon yoo makmaaku, karaan sobaan darban, deebiirratti nama dhiba jedhan ta’a. As irratti jecha qabsaawotaa, “Soba hin himin; injifannoon salphatti argame jettee hin falmni (Tell no lies; claim no easy victory)” kan jedhu qiyyaabatuu fi hojjiirra oolchuun barbaachisaa dha. Miseensootni dhaabaa akka komii isaanii himataa jiranitti, hoogganni kun miseensoota fi saba karaa siyaasaan afaanfajjeessuu fi joonjeesuu irratti akka xiyyeeffatee jiruu himu. Shira kana hojjiirra oolchuuf, akka himamutti, sannaayira/network Itoophyaanistootaa dhibbaatamootaan iccitiin ijaaree miseensootaa dhaabaa fi hawaasaa Oromoo keessa diriirsee jiraatuu isaa dubbatu. Akkuma Wayyaaneen nama tokko nama shaniif jettee ijaaratte, Daawud Ibsaas miseensoota ABO keessatti ijaaratee jira jedhu, miseensootni. Hooggani kun, Eritriyaa, Ugaandaa fi Awustiraaliyaa taa’ee toohaa halaalaan/ remote control qabsoo finiinsaa jiraatuu isaa labsa. Qabsoon toohaa halaalaatiin finiinuu hindandeetu. Kun waan haqaa ti. Miseensootni isa jalatti gurmaawwan, hooggana filachuu fi hoogganummaa irraa buusuu hin dandeennu kan jedhu komii himatu. Gubbaarraa, hooggani ABO miseensootaaf hooggana fila jedhu. Akka miseensootni himatanitti, Hayyuu-Dureen Daawuud Ibsaa, bakkee qabsoof furtuu ta’an hundaa dandeettii miseensootaatiin osoo hintaane nama isa waaqeeffatu duwwaa hoogganummaa irra kaayata jedhu. Haalli kun, waggoota hedduuf ABO laamshessaa ture jedhu. Kun ifatti hojjii abbaa irrummaa ti; farra sirna dimokraasii ti. Hedduun miseensootaa, haala qabsoon bilisummaa Oromoo keessa jiru hin beeknu jedhu. Soba heddutu odeeffama jedhu. Dhugaa fi soba garaagaroomsuun (differentiate) ykn addaan baasuun rakkisaa dha kan jedhu komii qabu. Dhiibbaan miseensoota irratti godhamu akka ayyaana ayyaaneeffatan duwwaa dha. Kanaaf, qabsoon isaanii guyyaa WBO, guyyaa Gootootaa fi guyyaa FDG ayyaaneeffatuu duwwaa dha. Boru, yoo hiree argatanii hoogganummaa irra turuu danda’an guyyaan ayyaaneeffannaa Qeerroo illee ni dhufa ta’a. Murni kun, akkuma Amaaraa guyyaa 365 tokko tokkoo isaa gara guyyaa ayyaaneeffannatti jijjiiruu fedhu osoo danda’ameefi. Yaadanoo guyyaa WBO fi guyyaa gootootaa yaadatuun barbaachisaa dha. Garuu, waan isaan kufanii fi wareegamaniif dhiisanii ayyaaneeffannaa duwwaatti fuulleeffatuun dogoggora guddaa dha. Yaadannoo fi qabsoof qabsaawuun waliin deema. Silaa, har’a kan barbaachisuu fi irratti xiyyeeffatamuu kan qabu WBO dachaa- dachaadhaa fi aynaan ijaaruu, tokkummaa dhaaboota bilisummaa Oromoo walitti fiduu fi gurmeessuu fi biyya suduuda suduuddaan bilisoomsuu ture. Akkasuma, hooggani biyyaa keessa dirree lolaa jiraatuutu irra ture; irraa illee eegama. Garuu, kun hin taane. Hubatamuu kan qabu, guyyaan WBO, guyyaa irbuun itti haaromsiifamu; guyyaa mariin laafinnaa fi jabeenni qabsoo irrati xiinxalamu. Dhiyeenuma kana, miseensoota ABO waliin waayee qabsoo fi hooggana isaanii haasawaa turre. Haasawa keenna keessatti hunduma isaaniitiif gaafii dhiyeesse. Gaafiin dhiyeesseefiis kana. Qabsoo godhaa jira jettu; qabsoo finiinaa jira jettu. Mee woma tokko isin gaafadhaa natti himaa jedheen. Gaafiin kiyyaas: “Bara 1999, Obbo Daawuud Ibsaa, Obbo Bultum Biyyoo fi Obbo Dhugaasaa Bakakkoon hoogganummaa ABO irratti bahan. Mee bara kanarraa jalqabdanii qabsoo bilisummaa Oromoo tiif bu’aa kana buufne jettanii wanti saba Oromootti himuu dandeettan maalii dha?” kan jedhu gaafii gaafadhe. Woma tokko illee naaf deebii kennuu dadhabanii seseeqataa ija keessa wal ilaallan. Ammallee woma isaan jedhan laalluuf, akkana jedheen “Hoogganummaan ABO kan Obbo Daawuud, Bultum fi Dhugaassaan hoogganamu bara 1999 irraa jalqabee hamma adhatti ABO diigee caccabse malee bu’aa qabsoo bilisummaa Oromootiifi fide tokko illee hin jiru. Hooggani kun, miseensoota, hoogganootaa fi waraana facaase. Walumaa galatti ABO diige; har’a illee tokkummaa qabsoowoota Oromoo hin fedhu” jedheen. “Yaa Obbo kan ati jette dhugaa dha” jedhan. Akkuma jedhamu, “nuy sa’a ibidda dhale taanee jirra; arraabuuf ibidda; dhiisuuf dhala isaa ti” jedhan. “Nuys ABO dhiisuufiis rakkinna irbuu seennee jira; keessa jiraatuufis rakkanna, rakkinna hamatu jira” jedhan. An ilee dhugaa keessan jedheen.”Qabsoon hadhootuu dha” kan jedhaniifis kanumaaf jabaadhaa jedheen. “Garuu, irbuu kan seentan maqaa jaallawwan kufanii fi kaayyoo isaan kufaniif malee hoogganaa waaqeeffachuuf akka hintaane hubatuu qabdu” jedheen. Dhugaa dha jedhan. Akkanan, waliigaltee fi walhubannoon adda deemne. Oromootni gariin, hooggana amma jiru kana jalatti qabsoon bilisummaa Oromoo ofduraas hindeemne; ofduubbaas hindeebine; bakkema tokko dhaabatee jira jedhu. Asiis hin siiqu; achiis hin siiqu; hin socho’u; daabata irra jira jedhu. Sababni kennamuus, ABO keessa humnoota lamatu jira jedhu. Isaan keessaa tokko qabsoo gara ofdubaa harkisa; tokko ammoo gara ofduraa harkisa jedhu. Humnootni lachuu walmadaalanii jiru. Kan Oromootni heddu hubachuu dadhaban, kan booddeetti harkisuus; kan fuulduratti harkisuus bilimmaa, walabummaa jedhaa ti. Xiyyeeffannaan murna qabsoo hidhannoo booddetti harkisu, qabsoo bilisummaa fi ABO laamshessuu fi dhabamsiisuu dha. Dhugummatuu, kan nama gaddisiissuus, kan nama maalalchiisuus haala kana hubatuu dadhabuu miseensootaa ABO ti. Har’a dhugaan jiru kan hubatamuu qabu kana. Hoogganummaan Obbo Daawuud Ibsaa, Obbo Dhugaasaa Bakakkoo fi Obbo Bultum Biyyoo, hooggana qabsoo bilisummaa fuuldura tarkaanfachiisuuf dandeettii,kutannoo, beekumsaa fi fedhii qabuu miti jedhu bal’innaan Oromoo jiddutti ifatti haasawama. Hooggani kun, qabsoo hidhannoo lagatee jira. Kanaaf, dirree lolaa seenuu hin barbaadu. Hojiin murna kanaa, tarkaafii lammiiwwan Oromoo biyya keessatti diinnarratti fudhatan hallanyeeffachuuf yookiin kan ofii godhachuuf, raadiyoona fi televiziyoona daayaasporaa irra bahee soba odeessuu fi odeessisuu, xalayaa kijibaa barreessee marsaa weebsaaytootaa irratti faacaasuu, baqatoota Eritriyaa keessatti rakkataa jiraatan walitti funaananee hayyama Eritriyaatiin “uniform” waraanaa itti uwwisee suuraa waliin ka’uu fi olola oofuu duwwaa hojjii godhatee jira. Dhugumatti hooggani kun osoo bilisummaa Oromootti kan amanu ta’ee, yoma qabsoo hidhannoo lagatellee, fakkeenya Mahaatamaa Gaandhi ni fudhatu ture. Mahaatmaa Gaandhii bilisummaa saba isaatiif Impaayera Britaaniyaa dura dhaabatee hidhannoo malee diddaa noolaa/non-violence civil disobedience godhuudhaan duwwaa saba Indiyaa hiriirsee, ofii isaatiillee waliin hiriiree diina dura dhaabatee “Leave us; Let India be free” jedhaa qabsoo godhe ture. Qabsoo kanaan mootummaa Impaayera Britaaniyaa Indiyaa irraa buqisuun danda’ame. Murni kunis osoo kutannoo fi fedha qabaate, akkuma Mahaatmaa Gaandhi ni godhu danda’a ture. Akkuma, Moses bilisummaa saba Israeliif yoo falmatu, Ijipt ykn Misra keessatti Pharaoh dura dhaabatee “Let my people go;let my people free” jedhe. Kanumaan kan walfakkaatu, Martiin Luuter King Jr. mirga noola/civil rights saba isaatiif Mootummaa Ameerikaa dura dhaabatee “Let my people go free” jedhe; Akkuma Malkoomeks “Black power” jedhe san; murni kunis Mootummaa Impaayera Itoophiyaa dura dhaabatee “Let Oromiyaa be independent; let Oromoo be free” godhuu ni danda’a ture. Akuma Moses, Mahaatmaa Gaandi, Martiin Luuter King fi Malkoomex gaaga’ama (risky) dhufuu danda’u fudhatuuf qophii ta’uu isarra ture. Garuu, kanaas hin goone. Murni kun, murna gaaga’ama fudhachuuf fedhii fi qophii hin qabne. Kanaaf,murni kun ulaagaa hoogganummaa hin guutu. Dhugaan jiru, hoogganummaan Daawuud Ibsaa, Dhugaasaa Bakakkoo fi Bultum Biyyoo qabsoo hidhannoo illee lagatee; qabsoo diddaa noolaa illee lagatee jira. Dhugaan jiru, hooggana kana jalatti qabsoon bilisummaa dhaabatuun isaa ifaa dha. Hooggani kun, qabsoo hidhannoo fi hidhanno malee diddaa noolaa illee hikkatee sabaas hiikachiisuufi tattaafataa jira. Eegaa waan asii oltti jedhaman irraa kaanee gaafiin ka’uu qabu, qabsoon bilisummaa Oromoo kan dadhabsiisaa jiru hooggana moo, miseensa moo yookaan saba Oromoo ti kan jedhu ta’a. Akkuma asii olitti jedhame, hooggani ABO fi miseensootni isaa bakkee hiddutti qoodamaa dha. Qoodama kana kan kallattiin fide hoogganummaa Obbo Daawuud Ibsaa ti. Akkuma qabxiillee asii olitti ka’anii kuniis kan nama walmormisiissuu miti waan dhugaa qabatamaa ta’eefi. Akkuma barruu kiyyaa Kan “Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessarraa garamitti?” jedhu keessatti ibsuu yaale, hooggani har’a hoogganummaa ABO dhuunfatee jiru kun hooggana baqataa dha. Baqataa duwwaa osoo hin taane, hooggana faca’aa dha. Tokko Eritriyaa jiraata; tokko Ugaandaa jiraata; tokko ammoo Awustraaliyaa jiraata. Yeroo har’aa kana Addunyaa keessatti lolli hidhannoo bakkee heddu keessatti adeemsifamaa jira. Fakeenyaaf, Suudaan, Yemeen, Ukaraine, Iraaqii fi Syriyaa keessatti lolatu deemaa jira. Hoogganni loltoota kanneenii hundinuu biyyaa isaanii keessa jiru; lolanii lalchiisaa jiru. Garuu Hoogganni ABO, gaafa hoogganummaa ABO dhuunfate, bara 1999 irraa jalqabee biyyaa baqate. Kun qabsoo laamshese. Kana duwwaa miti, hoogganni kun ABO illee gara kioskii jijjiire. Har’a ABO kioskii murna gargaraa keessatti dhuunfatama. Kanaaf, dura dursummaan QBO kan dadhabsiisee haala hamaa keessa seensisee jiru hoogganummaa Obbo Daawuud Ibsaa ta’uu isaa wayyabni Oromoo irratti waliigalee jira. Dhugaan lafa jiru, Hooggana kanarraa walabummaa Oromiyaa eeggachuun, nama gaangeen osoo akka hin dhalle beekuu ni dhaltii jedhee eeggatuu ta’a. Saba Oromoo Qabsoon Oromoon godhaa turee fi jiru, qabsoo bilisummaa ti; qabsoo walabummaa ti; qabsoo mirgaa ti; qabsoo dimokraasii ti. Qabsoon tun tan sabaa ti; tan biyyaa ti; tan hoogganaatii miti. Kanaaf, sabni Oromoo ofii isaatii fi qabeenna isaa itti wareegaa ture; ammallee itti wareegaa jira. Akkasumas, sabni tokko hooggana qabaata. Hoogganni kunis, yeroo hamtuu fi gaarii keessatillee saba fi biyyaa isaa keessa jiraata. ABO dhaaba bilisa baasaa Oromiyaa ti. Dhaaba biyya qabu; sabu qabu; kaayyoo qabu. ABO waan sadii kanneenin utubamee jira. Hoogganni ABO ammoo, miseensoota ABO keessaa filama. Kan filamuufis tokkummaa fi nagaa ABO, sabaa, biyyaa, fi kaayyoo eegee akka qabsoo bilisummaaf Oromiyaa keessatti qabsaawuu dha. Faalleeffamuun tokkoo, faalleeffamuu hundaatuu ta’a. Biyyaa baqatuun faallaa kanneen hudaa ti. Hoogganni ABO, bara buu’uureeffame iraa jalqabee hamma bara 1999 biyyaa isaa keessaa baqatee hinbeeku ture. Jagnoota kumaatamaan laakkawamtu biyyaa keenyaa keessaa hin baqanunu jedhanii qabsoo bilisummaa hadhooftuu keessatti wareegaman. Kan fagoo dhiifnee yoma kan dhiyootuu yaadanne gootootni akka Mul’is Abbaa Gadaa, Nadhii Gammadaa, Guutamaa Hawas, Laggasaa Wagi fi kkf WBO, Sabaa fi biyya keessa hin baqannu jechuudhaan wareegama qaalii qabsoo keessatti kaffalan. Faallaa kanaa garuu, Daawud Ibsaa, Bultum Biyyoo fi Dhugaasaa Bakakkoo guyyaa hoogganummaa ABO dhuunfatan ,bara 1999, irraa jalqabanii baqatummaa filatan. Hidhannoo hikkatanii lafa kaayanii Xayyaarra yaabatan; biyya, saba, WBO fi qabsoo bilisummaa keessaa baqatan. Biyyaa ambaa teessoo godhatan. Har’a kan qabsoo bilisummaa Oromoo kanaaf, ittisa ta’ee jiru, saba, dargaggootaa fi beektoota Oromoo ti. Gootummaa isaanii kana, kan diina raasaa jiru. Sabni Oromo, har’a kumaatamaan qabsoo bilisummaa ofiitiif wareegamanii jiru; wareegamaa illee jiru. Garuu, hoogganummaan Daawud Ibsaa hojii sabaa kana butee/kidnap hallanyeeffachuuf ykn itti abboomuuf asii fi achi fiigaa sab-qunnamtii gargaraa irratti akka waan ofii hojjachiisaa jiruu fakkeessee odeeffannoo facaasaa ture; ammallee facaasaa jira. Miseensoota ABo Yoo miseensootni ilaallame, miseensootni ABO hundinuu bilisummaa Oromoo dhugumaan itti amanu. Waan qabsoon isaan gaaftu illee godhuuf fidhii qabu. Garuu, rakkinna qabu. Rakkinni jiru, wayyabni isaanii siyaasaan damaqoo miti. Miseensa hooggani taa’i yoo jedhe taa’u; deemi yoo jedhe deemu; fiigi yoo jedhe fiigu; iyyi yoo jedhe iyyu; rafi jedhe rafu. Jechuun namoota damaqii hin qabnetu miseensummaa dhaabaatti horatamee jira. Yoo miseensootni kun, waayee tokkummaa dhaaboota Oromoo, waayee hooggana ala jiraatuu, waayee kaayyoo, waayee WBO, waayee hidhannoo fi kan kanneen fakkaatan kaasaanii hooggana gaafatan, hooggani akka bofaa mataa keessa isaan gad dhawa. Kanarraa kan ka’e, akka qocaa mataa isaanii gad keessatti deebifatanii cal’isanii taa’u. Miseensootni kun, hooggani qabsoo bilisummaa laamshessaa akka jiru osoo argaa jiranuu hin dubbatan. Miseensootni kun, akka sodaadhaan guutaman, ofumaa akka of maman, of shakkan; gaaddidduun isaaniituu osoo hin hafne akka sodaatan fi hooggana akka waaqeeffatan/worship godhamanii jiru. Kanarraa kan ka’e, miseensootni kun dadhabinna qabsoo bilisummaaf gummaachanii jiru. Gaafiin jiru, miseensootni kun hamma yoom rafu kan jedhu ta’a. Hirriba jireenna bara-baraa rafu moo ni damaqu kan jedhu gaafii wayyabaa ta’ee jira, Oromoo keessatti. Garuu, miseensootni kun yoo damaqisa horatan humna guddaa ta’u qabsoo jedheen amana. Maaltu baramuu dada’a Duraan dursa hoogganummaan Daawud Ibsaa fakkii hamtuu dhaloota haarawaaf daba’rsaa jira. Bara 1999 irraa jalqabee, hamma ammatti qabsoo bilisummaa Oromoo tiif bara dukkanawaa dha. Sababni isaallee kana: Bara hoogganni biyyaa baqatee ala jiraataa jiruu dha. Jechuun, bara Qabsoon Bilisummaa Oromoo hooggana dhabe. Bara abbaan irrummaa ABO liqimse; bara alagatti irkannoon durfama kennameef; bara Kayyoon qabsoo falleeffamee ukkaamsaa, dimimmisaa fi hurrii dukkanaa keessa galfamee jiru; bara hoogganni faca’e, miseensi diigame; bara qabsoon bilisummaa Oromoo qabsoo baqataa ta’e. Yeroon kun, mama tokko malee mallattoo hoogganummaa (leadership) Daawud Ibsaa fi Bultom Biyyoo ti. Hooganaummaa isaaniitu haala rakkisaa fi jibbisiisaa kana uume. Seenaa qabsoo Oromoo keessatti yoomiyyuu irraanfatamuu kan hinqabnee fi bara-baraan yaadatamuu kan qabu, bara 1999 irraa jalqabee hamma ammatti waggoota dukkanaawaa hoogganummaa Daawud Ibsaa fi Bultum Biyyoo ta’uu isaa ti. Xumurraatti, rakkoon qabsoo bilisummaa Oromoo rakkinna hoogganaa ti. Qabsoon kun hooggana qabsaawaa, kutataa fi samaanaa qabu hin qabu. Akkuma irra deddeebi’amee himame, hooggani kun hooggana baqataa fi alagatti irkataa dha. Akkuma beekamu hooggani kun, gaafa aangoo qabate, bara 1999, irray jalqabee baqatummaa fi irkatummaa irra jira. Dhugaa kana eenyuu haaluu hindanda’u. Yoo kan of subnu ta’e malee, dhugaan har’a jiru garuu, murni har’a qabsoo bilisummaa Oromoo hooggana ofiin jedhu kun murna kutannoo fi samaanaa hin qabne; murna baqataa fi alatti irkataa jiru. Ifa gochuufi, hoogganummaa Daawuud Ibsaa, Dhugaasaa Bakakkoo fi Bultum Biyyoo irraay gonkuma bilisummaa Oromoo dhugoomsuun hin danda’amu. Kana oollee bullee arguuf deemna. Eegaa gaafiin Oromoon kaasuu qabu, gaafiin yeroo maalii dha? maaltu godhamuu qaba? maal godhuu qabna? kan jedhan ta’uu qabu. Akka ilaalcha kiyyatti gaafiin yeroo fi belbelchiiftuun kan yeroon odoo itti hin kennamne deebii argachuu qaban walittimakamuu/merger GQ, ULFO fi ABO ti. Kanuma wajjiin, gaafii hoogganaa ti. Tokkoomsuun GQ, ULFO fi ABO haal-duree tokko malee hatattamaan xumuruu qaba. Kana wajjiin kan deemu, miseensoota qabsaawaa (militant members) fi hooggana qabsaawaa (militant leadership) horachuu fi saba Oromoo abbaa qabsoo godhuu dha. Hooggana amma jiru kan qabsoo walabummaa fi tokkummaa qabsaawoota Oromootti hankaakuu fi gufuu ta’ee jiru kana hoogganummaa irraa kaasuun milkaawuu qabsoo bilisummaa tiif murteessaa dha. Qabxiilleen tuttuqaman kunniin yoo guuttaman duwwaa dha, Qabsoo bilisummaa Oromoo finiinsuu fi galii isaa dhugoomsuun kan danda’amu. Tokkummaan qabsaawota Oromoo haa ijaaramu!


Oduu Gaddaa Guraandhala 6/2015

Hegeree Oromiyaa Aaddee Fathiyaa Shaafii Hassan Guraandhala 4/2015 Magaalaa Cairotti Du`aan Addunyaa Kanarraa Boqatte jirti. Aaddee Fathiyaa Shaafii Dhiha Oromiyaa Godina Ilu Abbaa Boraa Aanaa Corraa Bakka Ja`amutti Dhalatti Guddatte, Aaddee Fathiyaan Mucaa Gannaa 21ti. Bara 2013 keysa Akkuma Oromota Biro Dhiibbaa Motummaa Wayyaanee jilaa Baqatudhaan Biyya Masrii Magaalaa Kaayro Keysatti Baqqatummaan Hawaasa Oromo Waliin jiraachaa jirti. Garuu Guraandhala 3/2015 Iddo Hujitti Deemuuf Daandii Qaxxumuraa Oso jirtu Makiinaa yk Konkololaataa Humnaa ol Cehaa jiruun Akka Malee Rukutamte turte. Warren Rukutamuu Isii Argan Lubbu Isii Baraaruf Gara Mana Yaalaatti Geyfamtullee Guraandhala 4/2015 Hospitaaluma itti yaalama turte sanitti Adunyaa Kanaraa Lubbuun Boqatte jirti. Guyyaa Aaddee Fathiyaan Mana Yaalaa Galterraa Kaasee Gutuun Baqattota Oromo Magaalaa Kaayrotti Jiraatani Iddo Mana Yaalichaatti Argamudhaan Fayyaa isitiif Hawwanillee Du`aan Addunyaa Kanarraa Isaan Biraa Boqachuun Isii heddu Isaan Gaddisese jira. Bifa Kanaan Guraandhala 6/2015 ” Hayyil Al-Aashir Masjiida Al-Salaam ” Bakka Ja`amutti Sirni Salaata Janaazaa ” erga irratti Raawwatamee Bodaan ” Iddo Awwalcha Muslimotaa Raabi`a Al-Adawiyyaa ” Ja`amtutti Sirni Awwaalcha isii Bifa miidhagaan gad geyfame jira. Awwaalcha Isii Kanaaf Warreen Gumachaa Guddaa Godhan Keysaa Hojjattota Dhaabbata Pistiikii fii Aalima Oromo Kabajamaa Shek Mohammed Saanii Hoggaa tahan Gutuun Hawasa Baqataa Oromo Kaayro Akka Addaatti Shek Mohammed Saaniif Galta Guddaa Galchaa fi jiru. Maayyirratti Aaddee Fathiyaa Shaafii Hassaniif Araaramaa fi Jannata Kadhataafii Firaa fi Aalii Isii Hundaaf Jajjabina Hawwinaa.


Walgayiin jilli OPDO Meelboornetti taa’uuf karoorfame fashale jedhu

https://www.facebook.com/video.php?v=1560556390858731 Minnesotaafi OPDO Jilli OPDO kan Wayyaaneen gara biyya alaa bobbaafte mormii cimaan isa qunnaamuu gabaasota dhihaatan irraa argaa jirra. Warri Melbourne guutumatti walgahichi akka hafu gochuun yoo milkaayan, warri Frunkfurt walgahiin sun embaasii keessa waan ta’eef hambisuu dadhabanis, hiriira guddaan mormii isaan agarsiisan jiran. Gama Minnesota yoo dhuufnu haala walmakaan jiraachuu agarra. Gama tokkoon mormii cimaadhaan Abbaa Duulaa naasisuu videon agarre. Akkasumas magaalaa Oromoo kum afurtamii ol keessa jiraatu kessatti, walgahii qondaalonni mootummaa gurguddoo afur irratti argamaniif namni 39 qofti argamuun, san keessaahuu walakkaa ol warra isaan mormuuf seene tahuun sirni kun akka fedhetti ummata keessa seenuu dadhabuu isaaf ragaadha. Haa taa’uu garuu akka baay’ina ummata achi jiruutinif haala amma dura Minnesotaan beekkamtuutin namni mormiif bayes xiqqaa. Sababni kanaa rakkoon qindoominaa falmattoota ( activists) jidduu jiraachuu akka ta’e hubanna. Tarkaanfii fudhatamuu malurratti dursa mariinfi ejjannoon walfakkaataan akka hin fudhatamin agarra. Mudaafi milikiin Oromiyaa Xiqqoo keessatti mul’atu hamilee hawaasa Oromoo biyyaafi ala jiraataniif muteessaadha. Kanaafu laafinni akka amma mul’atee kun akka lamuu hin deebine itti yaaduun barbaachisaadha. Amma erga dubbiin dabartee booda jaarmayoota hawaasaafi namootatti quba qabuun wal balaaleffachuun daran wal diiguuf malee faaydaa biraa hin qabu. Akeekni guddaan Wayyaaneen jara asitti bobbaafteefuu dadammaqiinsaafi tokkummaa Oromoo biyyoota alaatti waggoota lamaan dabaran mul’ate kana shakki jidduu naquun laamshessuufi. Kana hanqisuufi ciminaan as bahuuf jaarmayaaleen hawaasaatifi falmattoonni ( activists) walgahanii waan tahe tasgabbiin xiinxaluun ejjannoofi tarsiimoo waloo baafachuun barbaachisaadha. Hojii kana ammoo kaleessuumarraahuu akka eegalan waan dhageenyeef injifannoon akka as bayan abdiin guddaadha. Haaluma walfakkaatuun gaazexessitoonni OMN hojii boonsaa hojjattan. Kaameraa seensisuu dhoorganis luuxanii seenuun sagalee waraabbachuun, gaafilee ciccimoo ummata keessa jiraan gaafachuun isaani injifannoodha. Odeeffannoo ummata barbaachisu maddisiisuuf yaalii dhumaa godhuu isaanitiif ragaadha. Haawwii odeeffannoo dabalataa argachuuf qabniin jecha hamma walgahii boodaatti turan. Yaalii kana hunda sa’aa dhaabbataa hojii isaanitin alatti kaka’uumsa mataa isaanitin kan godhan ta’uun murannoo isaanii kanaaf ragaadha. Joolleen tun baatilee kurnan kana keessatti shiraafi roorroo mootummaa kanaa ifatti saaxiluun saalfachiisaa turte. Yeroo gabaabaa kana keessatti joolleen muuxannoo televiziyoonaa takka malee onneen hojitti seente tattaaffi hakanii guyyaan gooteen gaazexeessitoota sabni isaanii ittiin boonu, alagaan itti hinaafuufi diinni haxooxifatee sodaatu ta’uu danda’anii jiran. Affeeraan ‘kophatti isin dubbifnaa’ sun tooftaa ( set up) suuraa maqaa gaazexessitoota kanaatifi dhaabbata isaanii, OMN, xureessuf baasan kana argachuuf akka ta’e ifaadha. Joolleen yaaliin interview Abbaa Duulaa waliin gochuu waan deebii argatan itti fakkatanii duuka deeman. Jarri garuu yoo danda’an sossobachuuf, dadhabnaan ammoo maqaa balleessuuf karoorfatan. Kun ammoo olola sa’aatilee muraasaatiif yoo fayyade malee bu’aa biraa hin qabu. Eenyummaafi amanamummaan gaazexessitoota kanaa hojii guyya-guyyaan ummataan gahaniin malee suura takkittiin hin madaalamu. Tooftaa rakishaa akkanaatitu duraanuu OPDO saree alagaan gamaa gamana ergattu ta’urraa baahuu isii dhoorge. Warri suuraa kanatti fayyadamee OMN maqaa balleessuu fedhu wanni hubachuu qaban, hojii boonsaa gaazexeessitoonni dalaganitti dabalatee hogganoonni dhaabbata kanaa bakka walgahii sanitti argamuun murmii agarsiisaa turan. Warra alatti Abbaa Duulaa gaafiin muddee ari’e keessaa takka miseensa boordii OMN kan taate Aadde Ertiraa Namarraati. Akkasumas namoota sadeen mormii kanarratti qabamanii hidhaman keessaa takka, Aadde Saamiyaa Usmaan, miseensa koree qindeessitu OMN kan Minnesotaati. Yeroo hogganoonni alaa mormiin jara waxalanii ari’anii ol galchan, gaazexessitoonni ammoo keessaa, naamusa ugummaan isaanii ajajauun gaafilee belbletuu dhiheessuun isaanii OMN jaarmaya akkamii akka tahe ragaa baha. Waa hundaafuu mee haala jila OPDO Minnesota dhaqe san mudate gabaasa guutuu OMN dhiheesse irraa laalaa.


Gantuu garaa qofaa Dhagayi Siif himee…

Gariin mataan du’ee Qaata awwaalmee. Seenaa tokko hinqabuu ilma abaaramee. Rabbi nurraa darbee Nukeessaa haqamee. Garii hin agarree Bakka isiin buutee. Lubbuun ima jirti Ufii jiruu Duutee Hafuurri hunjiruu Jiruun awwaalamtee. Dhabama haataatuu Daaraa bubbeen fuutee. Gariin ammas jirtii Warri ija burree. Kan ba’aa hindadhabne Akka sanyii harree. Warri yoo ilaalan Dhaabbanni gurguddaa. Warra nama nyaatu Bulguu ija buudaa. Maaltu isii dhibee Akkana foolattii. Akkaa saree maraattee Asiif achi kaattii. Murtii diinaa baattee Waliin gugguftii. Akkuma warra durii Rabbi isii haa salphisuu. Waan hojjatte keessaa Qullaa isii haakaasuu. Dhiigni qaama isii Gogee haadhaabatuu. Dhukkubni hinjirre Isii haa argatuu. Sammuu isii qabee Nurraa haa darbatu. Maaljedheen abaara Jechumayyuu dhabee Gochaa jaraa santuu Garaa kiyya gubee Waan jettaniin jedhaa An asitti dhaabee. Hanga walaloo biraatii walgarrutti Nagayatti!!