Gumiin Mirga Dhala Namaa Itiyoopiyaa Ajjeechaa fi Dararaa Oromiyaa Irratti Ibsa Baase

Gumiin mirga dhala namaa Itiyoopiyaa ISEMEGUn gabaasa baaseen hiriira Oromiyaa keessatti geggeessameen baatilee sadi keessatti namoota 100 ol du’anii kanneen 40 ol ta’an madaa’anii hedduun hidhamuu isaa beeksisuu dhaan mootummaanis haala kana qaama walabaan akka qorachiisu gaafate. ISEMEGUn kana kan beeksise ibsa addaa 140 jedhee har’a baaseen ture. Aanaalee Oromiyaa 342 gidduu dhaa 33 qofaa keessatti qorannaa geggeessuu isaa ibseera. Qorannaan kunis Sadaasa 2 bara 2008 qabee hanga Guraandhala 12 bara 2008 gidduutti dhiittaa mirga namaa dhaqqaban ta’uu ibsee jira. Baatilee kana keessa egaa lammiiwwan biyyattii 108 ta’an humnootii mootummaan kan ajjeefaman jedha ISEMEGUn. Kanneen ajjeefaman jedhe kana keessaa suraa namoota 35 gabaasa isaatti qabsiisee jira. Kanneen rasaasaan dha’amanii miidhaan hamaan irra ga’e maqaa namoota 57 tarreessee suraawwan ko waliin qopheesse. Kurna hedduutti kan laka’aman immoo dararaa fi reebichi kan irratti geggeeffame hidhaa keessatti hiraarsamaa kan jiran, eessa buuteen isaanii kan dhabamee fi miidhaan adda addaa kan irra ga’e ibsa kana irratti tarreeffameera. No media source currently available


Muummicha Ministiraa Itoophiyaa: Mootumman Federaalaa Waan Ta'e Kanaaf Ummata Keenya Dhiifama Gaafata

Mummichii Ministira Itoophiyaa, Obboo Haylamaariyam Dasaalany hasahaa paarlaamaa biyaattii irratti Kamisa darbe godhaniin Oromiyaa fi biyyattii iddoo tokko tokkotti haala ummameen hubaatii gaheef dhiifama gafatan. “Gaafii ummataa fi fedhii dargaaggootaa karaa irraa gorsiisuu dha farreen ummataa -han dhiphummaa fi oftulummaa - socho’anii lubuu namaa, qabeenya ummataa fi mootummaa irra hubaatiin gaheera. Mootummaan Fedeeraalas waan ta’e kanaaf ummata keenya dhiifama gaafata,” jedhaniiru. Karaa biraatin hasahuma Paarlaamaa biyyattii godhan kanaaratti, namoota hojii dhaabbataa qaban irra buusii insuuraansii fayyaatii ooluu ji’a ji’aan muruu fi shufeerota seeraa tiraafikii cabsaan irratti qabxii galmeessu jalqabuuf labsiin bahe ammaf hafuu isaa Mummichi Ministiraa kun beeksisaniiru. Obbo Haylemaariam, “labsii qofa odoo hin tai’n akkataa labsiin kun itti rawachiifamu irrattis sirritti hojjatamuu qaba,” jedhaniiru. No media source currently available


Mootummaan Dhiifama Eega Gaafatee Hojiin Agarsisuu Qaba, Jedha Kongirasiin Federaalistii Oromoo

Mummichii Ministeera Itiyoophiyaa Haaylee Maariyaam Dassaaleeny Kamisa Bitooteessa 10 bara 2016 paarlaamaa biyya isaaniif haasawaa dhageesisaniin haala Oromiyaa keessatti gaggeeffamee balleessaa paartii biyya bulchuu fi kan mootummaa ta’uu ibsanii turan. Bulchiinsi gaariin dhabamuun illee rakkoo mudatee keessaa tokko ta’u ibsan. Paartii mormituu kan ta’e Kongreesa Federaalistii Oromoof itti aanaa dura taa’aa kan ta’an Obbo Mulaatu Gammachuu balleessaa hojjanne yoo jedhan warra hidhan guutummaatti haa hiikan, warra ajjefameef gumaan haa baafamu akkasumas raayyaan waraanaa kan magaalaalee fi baadiyyaa Oromiyaa keessaa maadhee isaatti haa deebi’u jedhu. No media source currently available


Beela Itoophiyaa fi Gargaarsa USAID

Hogganaan USAID tokko beellii Itoophiyaa barana qunname hammaataa ta’uu isaa dubbatan. Garee Yunaaytid Isteets gara biyyitti godaanef itti aanaa dura ta’aa han ta’e, Oboo Joonaataan Andirsan, sababa Ongee Kanaan belaadoonni bayyen dhumuu fi namoonii rakkina bishaanii fi nyaataa hammaataa dha saaxilaamuu isaanii ibse. Beela biyyitiiti hamaate Kanaan naanooon Oromiyaa, Tigraay, Afaar, Somaalee, Amaaraa fi Ummata Kibbaa hubamuu isaani han dubbatu itti gaafatamaan kun, “bakka hunda dhaquun hindanda’amu,” jedha. Obboo Yonaatan mootummaan Itoophiyaa dhaaboota gargaarsaa addunyaa adda addaa wajjin ta’ee namoota gargaarsa barbaadan gara miliiyoona kudhanii ta’u lafa gochuu isa yaadachiisee, biyoonnii biraas beela hammataa Itoophiyaa muudate kanaaf gargaarsa akka godhan wamichaa dhiheessera. No media source currently available


Muummee Ministeraa:Waan Oromiyaa fi naannoleetti ummata garaa haammeesse mootummaatti itti gaafatama

Akka muummeen minsiteraa,Itoophiyaa, Hayilee Maariyam Dessaalenyi jedhutti rakkoo tanaaf nama ykn dhaabbilee dhibiillee balleessaa himatilleen hin jiru. Waan ummatii gaafatu ariitiin deebii itti kennnuu dhabuun ummataan garaa walti hammeesse jedhe mmuummeen ministeraa kun yoo hardha paarlaamaa Itoophiyaa irratti dubbate. “Akkuma dheengaddaallee jedhamee mana marii ulfinna qabu kanatti waan jiraa himee, hardhallee gabaasa keessatti dabaluuf yaalee ammallee irra dedeebinee jennaa rakkoon tun rakkoo teenna akka taate hubannee yaahuu malle.” Oromiyaallee dabalee wantii naannolee tokko tokko keessatti walti buhiinsa uume quufa waan namii itti hin gammadinitti jiraa jedha. “Hammeenna nu keessa jiru ka ariifatee waan ummatii gaafatee deebii hin kennineef kama waluma faana dhufuuf ummataan garaa walti hammaaachaa dhufne.Garaa hammeennii kun naannoo tokko tokkotti walti buhiinsa uume.” Wannii ummatii garaa itti haammaate akka jecha muummee minsiteraa kanaati bulchiinsa dansaa dhabuu.Tun ammoo woma naannollee Itoophiyaa cufa keessa jiraati. “Oromiyaa keessa walti buhiinsatti jiraa jechuun naannoo dhibii keessa hin jiruu jechuu miti.Tigraayii jalqabee haga daarii kibbaallee rakkoon tun hinuma jirti. Gama tokkotti walti buhiinsii jiraatee gama dhibiin jiraachuu baatullee,gara walti buhiinsii hin jirreetti rakkoo tenna falannee ariitiin ummataan walti araaamuu. Gara walti buhiinsii jirutti ammoo walti buhiinsa qabbaneessinee ummataan walti araaramuu.Waan Oromiyaa irratti walti buhiinsii jiraatee akka addaatti laalamuu hin malle. Naannuma cufa keessatti bulchiinsa dansaa dhabuutti jira.” Muummeen Ministeraa garaa hammmeenna ummataa keesatti dhalatee fi hiriira itti aanee dhufe irraa waan baratanitti jira. “Asii achi qonnaan bulaa keennaa fi namii magaalaa waan dammaqeef gurmuu isaatti maxxananii taahuun hin dandahamu. Waan qajeeluu malee ariifatanii qajeelachanii rakkoon tun teennuma jedhanii fudhachuu.Yoo tana tolchinu ammoo warrii tana hin jaalanne akka jarii raphe jedhu mirkana. Warrii tana jala wal tolfachuu fedhu duriillee rakkoo teenna irraa sooratee furfuura.Tanaafuu naannolee tahee paartilee keessa bulchiinsa hamaa bubuqqisuu.Fala dhibii barbaaduun ammoo karaa badiitti nama geessa.” Fakkeenna bulchiinsa dansaa dhabiitii fkn gaafi eennummaa ummata Qimnaati naannoo Amaara jiru maqaa dhahe. “Waan ummatii Qimaanti eennummaa ufii gaafateef namii hagii tokko gaafii tana beekaa wallaalchisee waan silaa ariifatani deebisuu malan duubatti harkise.” Muummeen ministeraa kun walti buhiinsa fi rakkoolee naannoo Oromiyaa fi naannoo akka akkaa keessatti dhalatteef paartilee biyya keessaa fi biyya alaa jiranitti balleessaa mure.Amma ammoo warra sun irraayyuu hin baane. Akka jecha muummee ministera kanaatti paartii IHADEG duriillee rakkoo akkanaa keessuma bahaa asi geette rakkoon isiin ganna 15 duratti keessa dabarte tanaayyuu hin caalti jedha. Tanallee keessumaa baanaa jedha. No media source currently available


Miseensi Bakka - Bu'oota Ummataa Godina Miniisootaa Tarkaanfii Hammaataan Mootummaan Itoophiyaa Mormitoota Irratti Fudhate Yaaddessaa Dha Jette.

Miseensi mana marii Miniisootaa Aadee Reenaa Mooran haala Oromiyaa keesa jiru laalchisee ya’ii mana marichaa irratti yaada hikoo ta'u dhiheesite, akka miseensooni mallatteessan waamicha dhiheessite. Aaddee Moran, "Barattooni Oromoo maaster plaaanii Finfiinnee ballisuu dha bahee, han jiruuf jireenya qonnaan bultoota naanoo san jirani rakkoo ciimaa dha saaxilu ,balaaleffachuudhan mormii karaa nagahaa godhan,motumman Itoophiyaa tarfanfii hamata irratii fudhachuui isa yaddeesaa dha," jetee, mootumman Itoopyiaa lamiileen biyyatitii mirga karaa nagahaatin mormii dhiheffachuu isaanii akka kabajamus gafateeti. Yaa'ii bakka bu'oota ummataa godina Miniisoota kanarratti namoota mormmii oromiyaa irratti ajjefaman miseensoonni ol ka'anii yaadannoo godhaniiru. Aadee urgoo Hajii miseensa Waldaa Dubartoota Oromoo Minisootatii, warra Addee Renaan yaada kana bakka bu’oota ummata Mineesottaatii dhiheessan argaman keessa tokko. Aadee Rena Moran hiriira waldaan kun ji'a darbee waameeratti argamtee akka isaan bira dhabbachuudha waadaa galteefi ture dubbatti. Haaluma walfakaatuun seenaateroonii Yunaaytid isteets shan Itoophiyaatti mana hidhaatti dararaa gudda keessa han jiru, bulchaan Gambeelaa duraani Obboo Okeeloo Akiweeyii akka gadhiifaman gafachuudhan Pireesdaant baaraak obaamadha kaleessa xalayaa ergan. No media source currently available


Waaqayyo Ajjeechaa Uummata Keenya Irratti Raawwatamaa Jiru Akka Dhaabu Waliin Taanee Haa kadhannu Jedhu Waldootiin Kiristaana Oromoo

Waldootiin Kiristaanaa Oromoo kutaa Minesootaa keessa jiran haala yeroo ammaa Oromiyaa keessatti geggeessamaa jiru ilaalchisee Waaqa kadhachuuf jecha jimaata borii qabee guyyoota sadiif yeroo kadhataa fi soommanaa qabaachuuf akka jiran beeksisan. Guyyoota kana fuula Waaqaa ennaa barbaaddannu ajjeechaa fi hiraarsi uummata keenya irratti geggeessamu akka dhaabatu isa kadhanna. Uummati keenyas garaa tokkoon ta’ee Waaqa biraa araara akka kadhatu waamicha dabarsina kan jedhan dura taa’aa Tokkummaa waldoota Kiristaanaa oromoo Luba Gammachuu Olaanaa turan. Yeroon kun yeroo kamiinuu caalaa tokkummaa keenya kan walitti fidu waan ta’eef martinuu bakka jirutti kadhannaa nuti geggeessinu kana hafuuraan nu faana akka ta’u jechuu dhaan kanneen biyya keessa jiranis isaan waliin jiraachuu isaaniif yoomuu akka isaan hin irraanfanne, qofaa keessan miti ittiin jechuun ergaa Darbarsan Luba Gammachuun. No media source currently available


Magaalaa Najjoo Keessatti Reebichaa fi Hidhaan Hammaate Jedhu Jiraatonni

Duraan manneen barnootaa keessaa erga manneen barumsaa cufamanii booda immoo magaalaa keessa adeemuun akkasumas mana jireenyaa seenuun barattotaa fi jiraattoota hidhuun akka daran hammaatee itti fufee jiraattonni dubbataa jiru. Sambata darbe barattoota lama mana murtiitti dhiyeessuun hidhaa baatii lamaan adabanii gara magaalaa Gimbiitti ergamuu isaanii kan dubbatan barattonni lameen keessaa tokko shamarree ta’uu ibsan. Kanneen biroo hidhaman soddomii shan caalan keessaa maanguddooni umrii dheeraa qabana ilma isaanii hidhattonni qabuu waan hin dandeenyeef jecha bakka isaa hidhamuu ibsanii jiran. Waajirri polisii aanaa Najjoo garuu biyyi nagaa dha namni hidhames hin jiru barnootis itti fufee jira jedha. Barnooti addaan eega cite torban lama ta’uu jiraatonni kan ibsan ta’us amma garuu jalqabamaa jira jechuun Daayreekteerri mana barumsaa qophaa’ina Najjoo Obbo Abraam Yohaannes dubbatanii jiru. No media source currently available


Bu'aan Qonnaan Bultoonni Buna Oomishan Argatan Gadi Bu’aa fi Han Fooyyee Barbaadu Jedhan

Itoophiyaa dabalatee, galiin biyyoonnii buna oomishaan argatan gadi bu’aa ta’uu fi gaatiin bunaa abootii qabeenyaa gurguddoo muraasan han murtaa'u ta’uu yaa’iin Finfinnetti torbaan kana dhimma bunaa irratti godhame eeree jira. Buna Naanoo Oromiyaatti argamuu gabaa addunyaati han dhiheessu Waldaa Qonaan Bultoota Oromiyaa Buna Oomishaniiti. Itti aanaa dura ta’aan waldaa kana, Obboo Dasaalany Jennaa akka jedhanitti Itoophiyaa keessatti bunni harkii 95 qonaan bultootani han oomishamuu yoo ta'uu, harki 5-7 immoo warra iddoo qonnaa gurguddaa qabaniini. Obboo Dasaalany walii-galteen fi mariin oomishtoota, warra buna biyyaa alaatti ergaanii fi warra biyya keessatti buna gurguruu irratti boba’an hirmachisu gochuun barbaachisaa dha jedhanii, dhaabni oomishtoota bu’aa argachiisurratti xiyyeeffatu barbachiisuu dubbatan. Yaa’ii kanarratti namoota argaman keessaa, dura ta’an Dhaabata Oomisha Buna Daawwii jedhamu obboo Warquu Addoo gabaan bunaa harka namoota muraasaa jira jedhanii, “oomishtoonni bunaa waan argachuu qaban hin argatan. Kun immoo akka isaan hojii kanarraa fagaatan godhaa, oomisha bunaas gadi buusa. Kanaafuu dhaabaanii bunaa han sadarkaa addunyaa dhimma kanaratti hojjachuu akka qabun yaadachiisa" jedhaniiru. Karaa biraatin, naannoo ummata Kibbaatii dhaabni oomisha bunaa, Amaaroo Gaayoo irraa Aadee Haannaa Toomaas, oomishtoonnii fi warri buna gara biyya alaa ergan warra buna bitu wajjin kallattiidhaan wal-qunnamuun akka oomishtoonni bu’aa argamurraa fayyadaman godha jettee, kun ta’uu dhabuun isaa galii argamu akka xineesuu dubbatti. No media source currently available


Amansiisa Ifaa artisitota Oromoo hujiin guddachuutti jiran keessaa tokkoo ‘Best Director’ jedhanii badhaafame

No media source currently available Sirba Hacaaluu “Maalan Jiraa?” jedhu irratti Ka Zarihun Wadaajoo “Hin Oolu” jedhu irratti,ka Kamaal Ibraahimii fi Shukurii Jamaal “Dubbii Lafaa..”jedhu irratti fi waan heddu irratti daarekterii tahee hojjachuu fi qofaa mitii fiilmii fi dokumantarii gababaa waa’ee Irreechaa dubbatu ‘Irreechaa: Color & Treasure of Oromo’ jedhee tokkummaa fi miidhagina Oromoo agarsiise,Amansiisaa Ifaa. Amansiisaan nama ganna 28ti.Dhiyoo tana ammoo mana barumsa Tom Film Production School Finfinnee jiru irraa daarektea beekamaa ‘Best Director’ jedhamee badhaafame. Manii barumsaa sun ganna 15 duratti leenjii hujii fiilmii fi aartii haga ji’a 10 barsiisaa bahe.Dorgommii Amansiisaan irratti moohe irratti nama haga 50 wal dorgomee 12 walti hafe Amansiisaan moohee,Bitootessa 6, 2016 Tiyaatira Biyyoolessaa Finfinnee jirutti badhaafame. ZEMEN fiilmii suraa fi muuziqaa qofaan dhiyaate daqiiqaa 5:45 dheerataa nama 12 waliin hojjatan. Fiiliin kun waan jijjiirama qilleensaatii fi rakkoo innii fide irratti xiyyeeffata. “Fiilmichii akkaataa yeroo durii bosonnii itti jiru osoo namii akkas hin baayyatin, tuttuquu yaallee baroota gara garaatin hirree jechuudhaa. Yeroo durii bosonnii jiru san bosona magariisa heduduu agarsiifnee… amma garuu magariisii sun gamoo qofaan jijjiiramaa akka dhufee fi mukkeeliin magaalaa keessa jiranis cicciramaa akka dhufanii bosonnii cicciramaa akka dhufe agarsiifne," jedha Amansiisaan. Kana maleellee “xuriin karaa irratti gadi dhiifaman lubbu qabeeyyii gaarii akka hin taane agarsiifne.” Qoodii daarekterii fiilmii tokko keessaa qabu akka jecha Amansiisaatti waan hedduu;gulaaluu,fiilmiin yoo bahe maan fakkaachuu akka qabu murteessa.fulaa fiilmiin itti hijjamtamuu malee ka seenaa barreeffama (script) wal fakkaatu akka tahu, footoo tama akka kaasu malan,muuziqaa akkam tapachuu akka malanii fi waan hedduu. Fiilmiin tokko yo ilaalana waan isaa hedduu laalan;muuziqaa isaa,footoo isaa, fula aitit hojjatani fi waan hedduu laalan.Keeenna garuu “Best Director fi Best Cinematography” akka itti gulaalamuu fi fiilmiin itti waraabamuun badhaafaman. Aartii Oromoo guddisuuf akka herrega Amansiisaatti carraa hedduutit jira “Wal hin beeknu malee Oromoon bakkii dhabeef hin jiru…cehumsa kana hujiitti geeddaramuutti dadhabame malee carraa hedduutti jiraa,” jedha.


Haleellaan Boombii Moqaadishoo Keessatti Raawwatame Lubbuu Galaafate

Magaalaa galma mootummaa Somaaliyaa Moqaadishoo keessatti boombiin konkolaataa irraa mana shaayee biilsa waajjira poolisii cinatti har’a dho’e yoo xiqqaate angawoota poolisii sadii galaafachuu poolisiin biyyattii beeksisee jira. Komiishineri poolisii Moqaadishoo Ali Hersi Barre aka jedhanitti shofeerri konkolaataa Sanaa dho’iinsa sanaan akkaan miidhamee to’annaa jala jira. Poolisiin haala isaa qorataa jiraachuu beeksisan. Haleellaan har’aa kun kan Wixata darbe magaalaa Beledweyne keessatti raawwametti aana. Dho’iinsa sanaan yoo xiqqaate namoota ja’a dabalatee loltoota gamtaa Afriikaa lamatu madaa’an. Ajajaan poolisii Beledweyne Koloneel Alii Dhuh Abdii gaaffii fi deebii VOA sagantaa Afaan Somaalee waliin geggeessaniin dho’iinsi sun karra buufata xayyaaraa cinatti dhaqqabe No media source currently available No media source currently available


Baratonni Yunivarsitii Finfinnee Nagaan Hiriiruun Keenya Hiika Dhabee Deebii Humnaatu Nu Mudate Jedhan

Yunivarsitii Finfinnee mooraa adda addaa irraa baratonni Oromoo walitti dhufan Bitooteessa 8 bara 2016 Embaasii Yunaaytid Isteets Finfinnee jiru duratti hiriruun “ Nuti Shorooressoota Miti, Uummata Oromoo Ajjesuun Haa Dhaabatu” jechuun iyyachuu isaanii maddeen oduu adda addaa gabaasanii turan. Yunaaytid Isteetes Itiyoophiyaaf gargaarsa guddaa kan laattu ta’uun ni yaadatama. Mormii Maastar Plaanii Finfinnee fi naannoo isheef ba’e ittiin ka’uumsa godhachuun mormii Oromiyaa baatilee sadii ol lakkoofsise kessaatti namoota lubbuun isaanii darbee fi darbaa jiru kan ilaaleen mormii kana gaggeessuu isaanii barattonni Raadiyoo sagalee Amerikaaf ibsanii jiru. Hiriira barattoota Oromoo Yunivarsitii Finfinnee gaggeessan kana addaan facaasuuf tarkaanfii fudhatameen barattonni mada’an, caccaban akka jiran akkasumas lakkoofsi barattoota hiriira kana irraa qabamanii hidhaman shantama akka caalu, kaan hanga tokko maqaa isaanii harkaa akka qaban dubbatu. Nagaan hiriirru keenya agarsisuuf Huccuu Aadii qabanne kan bane ta’us tarkaanfiin hidhattootaan nu irratti fudhatame hamaa ture jedhu barattonni kun. Barattonni Oromoo hangi tokko bakka itti hidhamanii jiru jedhame mooraa polisii Gullalleetti bilbillee deebii argachuu hin dandeenye. Garu dhaabatti oduu Rooytars kaleessa hiriira barattoota Yunivarsitii kanaaf deebii argachuuf aangawoota mootummaa gaafatee kun waan deebiin isa barbaachisu miti jedhamuun isaa gabaafamee jira. No media source currently available


Rooytersi(Reuters):Barattootii Yuniversitii Finfinnee Embaasii Amerikaa Duratti Hiriira Bahan

Baratooni Yuniversiitii Finfinee mormii harra ganama Finfinneetti bahaniin akka poolisiin mootummaa barattoota gaafii master pilaaniin wal qabate gaafachuuf bahan irratti tarkaanii hamaa fudhacuu dhiisan gaafatan. Hiriirii kun ka baratootii waggaan duratti jalqaban.Karoorii mootummaa akka gabaasa New York Times irratti bahetti lafa qonnaan bultootaa naannoo Finfinnee jiranii irratti wa ijaarsisa. Karootii kun rakkoon waggaa kurnya hedduu keessatti arganii hin beenne ummata keessatti uumete.Akka dhaabii mirga ilmaan namaatii falmu Human Rights Watch jedhutti hiriira sun irratti nama 200 caalaatti lubbu dhabe. Bulchootii mootummaa ammoo lakkoofsii nama lubbuu dhabee akka malee diqqaa jedhan. Itoophiyaan akka gabaasa kanaatti biyya hiyyeettii dinagdeen isii guddoo guddachuutti jirtu keessaa tokko.Taatulee qonnaan bultoota lafa isaanii irraa kaasuun rakkoolee gugurdoo nama rakkisan keessaa tokko. Bulchootii Itoophiyaa karoora master pilaanii kun haqame jedhanillee hiriirii kun waluma jalaan dhufaa hardhallee barattootii Yuniversitii Finfinnee gara balbala embaasii USA,Finfinnee jiru dhaqanii barreeffama:Nuyi warra biyya nagaa dhowwuu miti.Ummata Oromoo fixuu dhaabaa,” jechaa hiriira bahan. Hiriirii akkanaa kun Itoophiyaa,biyya poolisiin nama hiriira bahe humna guddaan itti dhuftuu fi mootummaa nama cunqursutti baayyee hin mullatu. Tana irratti deebii gama mootummaatii hin arganne jedha gabaasaan oduu tanaa.Muummeen Minsitera Itoophiyaa, Hayilee Maariyam Dessaalenyi rakkoo Oromoon himatan irratti dubbachuuf waadaa galullee paartii riphee lolaatti jeequmsa uume jedha. Paartiin mormituu ammoo poolisii biyyatii balleessaan himatan.Barataan sodaa jedhee maqaa ufii himachuu hin fedhan tokko akkana jedhee gaazexeessotaa Rooytersitit hime; “Wantii baaneef rakkoo naannoo teenna keessa jirtu dubbachuuf.” Tana maleellee, “Akka hiriirii ka nagaa tahe agarsiisuuf wayaa adii argufaa baane poolisiin garuu nu dhaanuutti dabree,” jedha barataan kun. Akka dhaabii mirga ilmaan namaa New York, Amerikaa jiru jedhutti warrii ji’aan duratti innii dubbise Sadaasa dabre hiriira bahanii qabaman akka malee dhaanamanii mana murtiillee hin geeffamne. Gabaasii kun dubaratootii gudeedamanii haala hamaan qabaman jedha. “Gurbaa umrii 18 elektirikiin faana isaa guban,”jedha.


Humnoonni Mootummaa Doormii Keenya Cabsanii Nu Haleelan Jedhu Barattoonni Yuniversitii Wallaggaa

Wallaggaa Bahaa magaalaa Naqamtee keessatti kan argamu University Wallaggaa keessatti kaleessa galgala humnootiin mootummaa doormii ijoollee cabsanii seenuu dhaan barattoota reebanii kaan isaanii akka hamaatti miidhamanii hospitaala Naqamtee keessatti wal’aanamaa kan jiran ta’uu barattoonni nuuf ibsanii jiru. Erga Roobii darbee qabee barattoonni mormii isaanii bifa hiriiraan utuu hin taane gamtaan walitti dhufanii gaaffii isaanii waajjira Prezidaantii Yuniversitichaatti dhiyeeffataa turuu dubbatu. Halkan edaa humnoonni mootummaa mana ciisicchaa ykn doormii keenya cabsanii nutti ol seenuu dhaan nu reebanii barattoota kaan gamoo sadaffaa irraa gara lafaatti gad darbataa turan jedhi barattoonni kun. Gaaffii mirgaa kan akka mootummaan kun siriitti uummata hoogganaa hin jiru nu irraa haa ka’u, hidhaa fi dararaan nu irraa dhaabatu, naannoon Oromiyaa waraanaan hin bulu kanneen jedhan dhiyeeffachuu keenyaan nu hiraarsuu jedhan. Himannaa barattootaa kana gama mootummaan deebii argachuuf gara itti gaafatamaa nageenya bulchiinsa godinaa Wallaggaa bahaa obbo Badhaasaa Goobanaatti bilbillee ani naannoo waanan hin jiraanneef odeeffannoo kanaa hin qabu jedhan. Angawoota naannoo ka biraan deebii yoo nuuf kennan gaafachuuf gara Itti gaafatamaa qorannaa yakkaa fi Murtii Haqaa godina wallaggaa bahaa Kommandar Margaa Garbiitti bilbillee bilbila erga kaasanii booda deebisanii cufan. No media source currently available


Artiist Admaasuu Biraanuu Maaliin Yaadatama? Maatii fi Waahiloota isaa dubbisneerra.

Qoosaa, draama, sirbaa fi hojii aartii adda addaa hojjachudhan ummata Oromoo biratti beekkama - Admaasuu Biraanuu. Guraandhala 14 bara 2016 dhalatee ogaa 60-tti, adunyaa kanarra du’an boqate. Admaasun abba ijolee shaniiti. Du’i artiistii jalatamaa kana ijoolee fi firootaa isaa qofa mitii, ummata oromoo hojii isaatin isa jalatuu hunda rifachiisee, gaddisiisera. " Finfinneetti maqaa Daaraartuu qabaachuun salphaa hin turre. Ijooleen oggaa natti kolfan maqaa kana narra jijjiri jedhee abbaa kiyya gaafachaan ture," han jettu intalli Admasuu, Daaraartuu Birhaanuu," amma garuu ergaan guddadhee baayyeen isa galateefadha" jetti. Admaasuun Bara 1970 keessaa Siinimaa bulchiinsa magaala Finfinnetti sirba hammayya sirbuuf shubbisan han artitti seene. Achumatti meshaa muziqaa adda addaa han akka tramfeeetii faa taphachuu jalqabe. Admaasun ofii sirbuu qofa odoo hin ta’in walaloo fi yeedaloo sirbaa qopheesee artiistoota akka Dawitee Mokoonnon ,Tsegaayee Dandanaa Hirphaa Gaanfuree fi Asteer Dadhiifaatii gumaachera. Keennaa uumaa, jalaala artii fi cimanii hojjachuu walitti fayyadamee artiistii urjii ta’udhaf yeeroo itti hin fudhanne. Bara 1990 keesaa ogaa Televisiinii Itoophiyaaratti Sagantaan Afaan Oromo jalqabamu, Admaasun yeroo oddo hin gubiin taatota haaraa walitti qabee shaakalchiisu jalqabe. Obbo Dajanee Guutamaa Itichaa, oggas TV Itoophiyaati qophii Afaan Oromootii Daayreektarii Isitiidiyoo ture. Aadee Simeeny Teessoo immo sagantaa Afaan Oromoo irratti beeksiistuu fi gaazexeesituu turte. Lamaanuu dubbisee, gumaachii Admaasuu guddaa akka ture nayaadachiisaniiru. Admaasuun Kaarakterii fe’e ta’e taphachuun isa dhibee hin beeku jedhan warri hojii isaa dinqisifatan. Draamaa fi koomedhii ( tapha) irratti hojatee huda asitti siini tareesuu dadhabuus, amma tokoo sin yadachisuudha: Ani eenyuu, abbaa dumbburree, qaanqee, haadha garasuu, mana nyaataa, hadhaa firaa , Ameerikaa, qaween koo fi Dheebuu kaasuun hin gaha. Aartiin Oromoo reefu hinxuqamnee , reefu jalqabaa jirra han jechaa ture Admaasun kara ijolee nubooda jirtuuti agarsiisa jira jechaa ture. Inni garuu artii jalatuu bakka hawwee gahee odoo hin argin du’an dursameera. Sirni awwalcha Admaasuu bakka firoonni, hiriyoonii fi namoonni hojii isaa dinqisifataan argamanitti magaala Finfinneetti sirnna o’adhan geggefameera. No media source currently available


Mormii Oromiyaa, Tarkaanfii Mootummaa fi Hangoo Irraa Kaafamuu Hoggantootaa Irratti Ogeessi Seeraa Maal Jedha?

Mormii Oromiyaa keessatti ji’a afur lakkofsise fi tarkaanfii mootummaa laalchisee ogeessa seeraa Dr. Tsaggaayee Araarsaa hasoofsiisneerra. Gaafiwwan akka angooraa kaafamuu hoggantoota Dh.D.U.O, gaafii ummannii mormi irratti kaasaa jiruu fi namoonni ajjefamuu, dabalee dubbii ijoo adda adda irratti xiinxala kenneera, Dr. Tsaggaayeen. No media source currently available


Angaawonni Dh.D.U.O Lama Hujii Irraa Buusaman

Angawoonni Dhaabbata Dimokraasummaa Ummata Oromoo lamaan aangoo irraa kaasamuun kan gabaasame erga dhaabichii Adaamaatti marii taaheen booda. Gamaaggamni sun kan hoogganame dura taa’aa paartichaa fi pirezidaantiin naannoo naannoo Oromiyaa obboo Muktaar Kadir fi itti aantuun dura-teessuu paartichaa fi kaabinee mootummaa Federaalaatti taayitaa muummee ministeeraatti qindeessituu damee bulchiinsa gaarii aaddee,Asteer Maammootiin ta’uu gabaasaaleen kun ibsaniiru. Akka murtii gamaaggama kanaattis miseensi koree hojii raawwachiistuu DH.D.U.O fi IHADEG akkasumas itti gaafatamaa waajjira DH.D.U.O,obbo Dhaabaa Dabalee itti gaafatama armaan olitti tuqaman irraa kaasamuun gabaasameera. Garuu miseensa korii gidduu galeessaa dhaabbata dimokraasummaa uummata Oromoo ta’anii kan itti fufan ta’uun beekameera. Haaluma wal fakkaatuun miseensi koree hojii raawwachiistuu DH.D.U.O fi IHADEG akkasumas itti gaafatamaa waajjira qabeenya uumamaa Oromiyaa kan turan obboo Zelaalem Jemaaneeh itti gaafatama irraa kaafamuu isaanii gabaasaaleen kun tuqaniiru. Hanga gumii DH.D.U.O itti aanuttis hojii dhaabaa kam irraa iyyuu ugguramuun isaanii illee tuqameera. Ibsii Facebook Dh.D.U.O irratti bahe kunoo: Tokkoffaa Jaalle Dhaaba Dabalee miseensa koree hojii raawwachiiftuu DH D U O fi ADWUI,miseensa mana mare ADWUI,sadarkaa itti aanaa pirezidaantiitti bakka bu’aa mootummaa caffee fi itti gaafatamaa waajjira dhaabaa giddu galeessa DH DUO kan turan rakkoolee gegeessummaatiin koree hojii raawwachiiftuu irraa gara koree giddu galeessaatiin akka gad bu'anii fi itti gaafatama waajjira dhaabaa irraa akka ka'an murtaayee jira. Lammaffaa obbo Zalaalam Jamaanee miseensa koree giddu galeessa fi miseensa mana mare ADWUI,sadarkaa pirezidaantiitti itti gafatamaan biiroo qonnaa MNO hanqina gaggeessummaatiin miseensa koree giddugaleessaa irra hanga yaa'ii itti aanuutti akka ittifamu murtaayee jira. Dhuma irratti dhaamsaa fi ergaawwan koreen giddu galeessaa DH.D.U.O miseensota,deeggartoota qabsoo keenyaa fi ummata baldhaa oromootiif akka armaan gadiitti dabarsee jira Angawoonni Dhaabbata dimokraasummaa uummata Oromoo lamaan aangoo irraa kaasamuun kan gabaasame dhaabbatai dimokraasummaa uummata Oromoo magaalaa Adaamaa keessatti gamaaggama inni geggeesseen booda. Gamaaggamni sun kan hoogganame dura taa’aa paartichaa fi pireziidaantii naannoo Oromiyaa obbo Muktaar Kadir fi itti aantuu dura teessuu paartichaa fi kaabinee mootummaa Federaalaatti taayitaa muummee ministeeraatti qindeessituu damee bulchiinsa gaarii Aadde Asteer Maammootiin ta’uu gabaasaaleen kun ibsaniiru. Akka murtii gamaaggama kanaattis miseensi koree hoji raawwachiistuu DH.D.U.O fi kan IHADEG akkasumas itti gaaftamaa waajjira DH.D.U.O kan ta’an obbo Dhaabaa Dabalee itti gaafatama armaan olitti tuqaman irraa kaasamuun gabaasameera. Garuu miseensa korii gidduu galeessaa dhaabbata dimokraasummaa uummata Oromoo ta’anii kan itti fufan ta’uun beekameera. Haaluma wal fakkaatuun miseensi koree hoji raawwachiistuu dhaabichaa fi kan IHADEG akkasumas itti gaaftamaa waajjira qabeenya uumamaa Oromiyaa kan turan obbo Zelaalem Jemaaneeh itti gaafatama irraa kaafamuu isaanii gabaasaaleen kun tuqaniiru. Hanga gumii DH.D.U.O itti aanuttis hojii dhaabaa kam irraa iyyuu ugguramuun isaanii illee tuqameera. Miseensonni koree giddu galeessaa dhaabichaa 81-nuu gamaaggamni isaan magaalaa Adaamaa keessatti xumuran qajeelfama IHADEG-n kan geggeessame ta’uu gaazexaan Riippoorter maxxansaa isaa kaleessaa irratti gabaaseera. Akka gabaasa sanaatti gamaaggamni cufataan geggeessame sun ittiin ka’umsa sabatiinsi dhabamuu Oromiyaa keessaa fi qooda bulchiinsi naannoo qabu akkasumas hanqina bulchiinsa gaarii fi malaammaltummaa irratti ka fuuleffate ture. Obbo Dhaabaa Dabaleetti ida’uu dhaan itti gaaftamaan waajjira bulchiinsaa fi dhimmootii naga eegumsa naannoo Oromiyaa obbo Solomon itti gaaftama isaanii irraa akka kaafaman murtaa’uu gaazexaan Rippoorter guyyoota hanga tokko dura gabaasuun ni yaadatama. Paartiin biyya bulchu kan Federaalaas haa ta’u kan naannoo Oromiyaa dhimma kana ni mirkaneessu jedhamee eegama jechuu dhaan Iskindir Fireew Finfinnee irraa gabaaseera. No media source currently available


Gaazexeessitota biyya lamaa Itoophiyaa keessatti saatii 24 hidhanii gadi dhiisan

Wiiliyaam Deevisenii fi Jooysii Foorten hujii Itoophiyaa jiran.Wiiliyaam dhaaba Amerikaa Bloomberg jedhaniif hojjataa, Jooysiin ammoo dhaabbilee oduu akka New York Times,AP fi oduu gara garaatii hojjattti. Hiriira Oromiyaatii fi rakkoo bonii,baokkaa dhabiitiin fiddee nama miliyoona 10 caalaa rakkifte gabaasuuf Harargee Bahaa dhaqanii karaatti dhaabisfamanii qabaman.Saalem Solomoonii fi Henook Semaazgeritti jara kana lamaan wa gaafate. Gaazexeessitotii tun Roobii torbaan dabree Oromiyaa dhaqan. Yuniversitii Adaamaatti goranii barattoota dubbisanii dabaran.Barattootii keessumattuu hiriira mormii Oromiyaa irratti waan garaa itti hammaatan hedduu qaban jedha Wiiliyaam. “Waan mootummaatti hin gammanneef hedduu qaban.Namii hedduun hiriira mormii irratti dhumuun,hedduun hidhamuun fi waan dallananiif baayyee qaban.” Gaazexeessitotii addunyaan lamaan kun Haragee Bahaa,Aseboot fi magaalota Oromiyaa gama Bahaa keessaa hiriira mormii gabaasuu qofaa mitii dhaqe rakkoo bokkaa dhabiitiin fiddee nama miliyoona 10 rakkise Haragee Bahaa maan maaniin akka miidhe ilaaluuf dhandhee jedha Wiiliyaam. Akkuma jarii Awaashii wa nyaatee magalaaa keessaa diqqoo alatti baheen.“Akkuma diqqoo yaanee Awaash Kibba Bahaa dabarree Keellaa geenneen makiinaa poolisii federalaa makiinaa keenna dhaabe. Warqata eennummaatii fi nama biyya tami akka taane nu gaafatan.” Makiina sun keessa gaazexeessituu beekamtuu Jeesii Foortii fi nama jaraa afaan hiikuu dhibiitti keessa jira.Taatullee jarii mootummaaf nagaa eeguu maaniif makiinaa isaanii akka dhaabanii ykn isaan qabe seera maqeeffatee wannii jarii jedhelleen hin jirtuu jedha Wiiliyaam. “Waan sun irraa kahanii ykn ammoo hajaja kennaniif tahuu dandahaa makiinaa keenna gara poolisii magaalaa Awaashitti nu deebisan, daqiiqaa 10 keessatti murtii irra gahanii achii poolisiin Finfinnee nu geessu tolchan.” Maanii akka shakkamanillee akka jecha Wiiliyaamitti itit hin himne wanti itakkittiin jedhan nutti hin himne “hajaja oli dhufe guutuutti jirraa qofaa,”jedha. Achii ammoo jedha Wiiliyaam “galgala sun mana hidhaa poolisii dhandhu nu tolche woma jedhan tolchine.Mana hidhaa bulle gara ganama saatii sadiitti waajjira baqataa ykn immigration nu geessanii itti gaafatamtoota jidduu galeessaatiin haga diqqaa tokkoof wal argine gara guyyaa gula gadi saatii 24 gadi nu dhiisan.” Namii Davisson waliin hidhame Jeesii Foortin oduu Twitter ufi irratti baafteen adoo Itoophiyaa keessaa oduu gabaasuu hidhaa bule jettee gabaasa Waldaan Gaazexeesitoota Addunyaa damee Afrikaa bahaa rakkoo gaazexeessitota Itoophiyaa barreesellee itti dabalte.Waldaan kun walabummaan gaazexeessitota Itoophiyaa guddoo nu yaaddessa jedha. Akka gabaasa waldaa kanaatti gaazexeessitotii addunyaa Itoophiyaa keessatti eeyyama gaazeessummaa qabaatanii hojjatanilleen Itoophiyaa keessatti haga diqqaallee taatu qabamanii hujii hojjachuu dhowwanii kun seeraa ala jedha. Jarii rakkoo tana himatu Wiiliyaam Deevisen dhaaba oduu Amerikaa jiru Bloombergiif hojjataa Joosii Foortiin ammoo dhaaba oduu gara garaatii hojjatti.Jarii lachuu Itoophiyaa jira Rakkoo jarii himatu kanaaf Henokii fi Saalem tana irratti deebii mootummaa Itoophiyaa argachuu feenee dadhamnee jedhan. No media source currently available


Eertraa Dhaan Butamnee Deebine Jedhu Lammiiwwan Itiyoopiyaa

Butamanii gara Ertraatti geessamanii kan turan obbo Habtaay Gebree attamiin akka butamanii fi booda irras gara biyya isaaniitti akka deeb’ian dubbataniiru. Yeroo sana bakka itti geessamne adda baasnee beekuu baannus bakka fagoo turee jedhu obbo Habtaay Geber. Sa’aatilee afuriif erga deemnee booda bakka tokko ga’anii bishaan nu obaasan. San booda sa’aatilee saddeetiif konkolaataa dhaan gara ganda isaanitti nu geessanii achuma bulle jedhan. Borumtaa isaa huccuu kaakii kan isaanii fakkaatu nutti uffisuu dhaan konkolaataa dhaan gara Guljii jedhamu booda irras gara Teseneyitti Teseney irraa immoo jal’isii guddaan bakka jiru tokkotti nu geessan jedhan obbo Habtaay. Bakka kanas gadamoojjiwwan waraanaa bakka qonnaa guddaa kan qaban ennaa ta’u achittis hojii hedduutu jira jedhan. Hojiin keenyas kan akka barbarree funaanuu, xaafii haamuu, boqqolloo quncisuu fi falfaluu kan fakkaatu hanga guyyaa deebinuutti boqonnaa malee hojjetaa turre jedhan. Loltummaaf isin leenjisuu hin yaallee? isa jedhuuf obbo Habtaay ennaa deebisan mallattoon walitti dudubbataa turan jedhan. Miliquu yaaddu taanaan as turtu. Yoo amala tolfattan garuu yeroo dhiyootti gara leenjii waraanaatti seentu nuun jedhu turan jedhan. Dhuma irrattis yoomiif akkamiin akka biyya isaaniitti deebi’an ennaa dubbatan Guraandhala 19 waaree booda laaqana akkuma nyaanneen odeeffannoo homaa utuu nuu hin kennin konkolaataatti nu fe’an. Haalli nutti bitaacha’ee eessa naqaa jirra jechuun yaaddofne jedhan. Naannoo Guljii jedhamu ennaa geeny konkolaataa ka birootti nu dabarsuu dhaan naannoo baadiyyaa ennaa geenyu itti gaafatamtoonni gadamoojjiwwan waraana Ertraatti nu kennan. Martinuu dhuftanii? jedhanii erga nu gaafatanii booda dhimma keessan mootummaan Ertraa quba qaba biyya keessanitti deebitu nuun jedhan jedhau obbo Habtaay. Halkan irra konkolaataa dhaan gara Sudaanitti nu geessanii Handaayit bakka jedhamutti geessamnee mootummaa Sudaanitti nu kennanii booda irra mootummaa Itiyoopiyaa waliin dubbatanii biyyatti nu deebisan jedhan. No media source currently available


Hiriira Godina Booranaa, Magaalaa Dubluq faa Keessaa fi Waa’ee Barataa Shawaa Lixaa, Magaalaa Gooroo Soolee Keessatti Ajjeesame, Jedhamee

Godinaa Booranaa, magaalaa Dubluqii fi magaalaa Areeroo keessatti hiriirri mormii geggeessamuu isaa jiraattonni dubbataa jiran. Gama biraatiin, Godinaa Gujii, aanaa Oddoo Shaakkisoo, ganda Magaaddoo keessatti gara xumura torban dabree irraa jalqabee uummata mormiif yaa’ee fi humnoota waraana federaalaa gidduutti walitti-bu’insa uumameen gama uummataa irraa yoo xiqqaate namoonni sadii du’uu isaanii, jiraattonni naannoo dubbataa jiran. Guutummaa sanaa fi aanaalee kaan keessatti humnoonni mootummaa federaalaa akka jiraattota, keessumaa dargaggoota reebaa fi hiraarsaa jiran illee dubbatan. Bulchaan magaalaa Shaakkisoo, Obbo Waddeessaa Waaqoo garuu, “kan aanaa keenya keessa jiru warruma aanaa bulchan gaafadhaa. Magaalaa ani bulchu, Shaakkisoo keessatti garuu guyyaa tokko illee mormiin ka’e hin jiru. Hiriirris hin geggeessamne, miidhaan humnoonni federaalaa raaw’atanis gonkumaa hin jiru.” jedhan. Gama birana Godiina Shawaa Lixaa aanaa Tokkee Kutaayee magaalaa Gooroo Soolee keessatti gaafa Roobii Guraandhala 24 bara 2016 barataa kutaa kudhanii kan ture Mootummaa Fayyeeraa jedhamu humnootii waraana mootummaa Itiyoophiyaan ajjefamuu jiraattonni maatii isaatti dhiyeenya qaban ibsanii jiru. Itti gaafatamtoonni waajiira poolisii ka duraan achi turaniis ta’e kan haaraa muudaman waa’ee du’a barataa kanaa waan beeknu hin qabnu jedhu.Itti aanaa bulchaan magaalaa Gooroo Soolee Obbo Diroo Siiqaa, "walakkeessa halkanii booda yeroo lama dhukaasa dhageenyee eega turree booda yeroo lafti bari’u barataa Mootummaa Fayyeeraa ajjefamuu dhageenye. Sana booda deemnee lafa kufetti argine," jedhii, eenyu akka ajjeese garuu akka hin beekne dubbatu. Obbo Diroo Siiqaan, yeroo qorannaa gaggeessinetti, kanneen iddoo sana turan, "waraanni mootummaa mana cabsee erga seenee booda barataa Mootummaan dheessuuf yaalee rasaasaan iddoo lama rukutamuu isaa argiineerra jedhan" jedhanii ,"qorannaa poolisiin gaggeesse homaa akka hin agarre dubbatan bulchaan magaalaa Gooroo Soolee. No media source currently available


Somaaliyatti Gaazexeessaan Waahiloota Isaa Gane Du’i Itti Murtaahe.

Manni murtii waraanaa Somalia kan magaalaa galma mootummaa biyyattii Moqaadishoo keessaa gaazexeessaan duraanii waahiloota isaa shan Shabaabitti dabarsee kennuun ajjeesisetti murtii du’aa itti muree jira. Akka mana murtii sanaatti Hassan Hamafi bara 2007 fi 2011 gidduu yeroo jirutti gareen finxaaleyyii kun gaazexeessota sana akka adda baasan gargaare. Dura taa’aan mana murtii waraanaa Somaliyaa Mohamed Shute akka jedhanitti ragaaleen argaman martinuu Hamafiin ajjeechaa gaazexeessota shananii keessaa harka qabaachuu mul’isa. Dursinee jedhan Shuteen miseensa al-shabab ta’uu isaa mirkaneessine, san booda immoo waahiloota isaa ajjeesuuf Shabaabiin gargaaruu isaa adda baafanne jedhan. Hassan Hamafi raadiyoo naannoo IOK jehamuuf booda irra al shababiin qabameef hojjetaa ture. San booda raadiyo shabab Andalus jedhamuuf hojjetaa tuer. Hagaya bara 2014 humnootiin naga eegumsa Keeniyaa gargaarsa dhaaba tika nageenya Somaliatiin qabamee somaliyaatti deebisame. Erga bara 2007 qabee gaazexeessonni 25 Somalia keessatti ajjeefamuu gareen mirga gaazexeessotaaf falmu CPJn gabaaseera.


Horro-Guduruu Wallaggaa, Aanaa Guduruu Keessatti Lafa Horsiisa Loonii Mootummaatti Ibiddi Qabachuu Dubbatu Jiraattonnii fi Aangawaan Nageenyaa

Mormiin Oroamiyaa keessaa bifa adda addaatiiin itti fufuu isaa fi tarkaanfiin humnoota mootummaatiin fudhatamu, du’uu, madaa’uu, hidhamuu fi dhabamuu namoota hedduuf sababaa tahe, jechuun dubbatu – jiraattonni Godinaalee adda addaa irraa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennan. Kamisa dabre irraa jalqabee, Godinaa Horroo Goduruu Wallaggaa, aanaa Guduruu keessatti barattoonnii fi jiraattonni hiriira geggeessuu isaanii fi humnoonni poolisii kora-bittimmeessaa Oromiyaa fi humnoonni waraana federaalaa tarkaanfii achii booda fudhataniin namoonni hedduun madaa’uu dubbatu. Gaaffiin uummataa “Maaster Pilaaniin Finfinnee ifatti labsiin haa haqamu! Obbo Beqqelee Garbaa fi Dajanee Xaafaa dabalee namoonni hidhaman haa hiikaman! Mootummaan Cehumsaa nuuf haa hundeeffamu!” kanneen jedhanii fi ka biroo tahuu ka dubbatan, jiraattonni aanaa Guduruu, Kamisa ennaa barattoonni hiriira mormii ba’anitti mooraan buufata poolisii kora bittimmeessaa gubachuu isaa illee dubbatu. “Beg Irbaataa” ka jedhamu – lafa horsiisa horii, mootummaan Yunivarsitii Wallaggaaf kennes ibiddaan gubachuu dubbatanii jiran. Mormii kanaan wal-qabatee, namoonni Siisaay Dessaalenyi Amsaaluu fi Haacaaluu Dessaalenyi Mulugeetaa jedhaman bakka Jimaatee jedhamutti rasaasaa waraana federaalaan dhawamanii madaa’uu isaanii fi Caalaa Darrabuu fi Tegenyi Amsaaluu kanneen jedhaman immoo magaalaa Shuuxee keessatti saanjaan waraanaman, jedhu. Hoogganaan dhimma nageenyaa aanichaa , Haacaaluu Batoo, himannaa jiraattotaa kanaaf akka deebii kennan gaafatamanii, “kashalabboonni lafa qonnaa mootummaa gubuu fi uummatni itti yaa’ee dhaamsuu malee, hiriira mormii geggeessames namoota madaawan” jedhaman kanas waanan qulqulleeffadhee beekun hin qabu, jedhan. No media source currently available


Rippoorter: Hoogganaan Waajjira DH.D.U.O Aangoo Irraa Kaafaman

Angawoonni Oromiyaa gameeyyiin Lama itti gaafatama isaanii irraa akka kaafaman gaazexaan biyya keessatti maxxanfamu Reporter gabaasee jira. Akka gabaasa gaazexaa kanaatti kan aangoo irraa kaafaman dura taa’aa Dhaabbata Dimokraasummaa Uummata Oromoo obbo Dhaabaa Dabalee fi itti gaagatamaa waajjira dhimmootii nageenyaa obbo Solomoon Kuchuu ti. Mootummoonni Federaalaa fi ka naannoo Oromiyaa dhimma kana ilaalchisee ibsa hin kennine. Gabaasi gaazexaa kanaa mirkanoofnaan kun aangoo irra kaasuuf jijjiirraa aangoo ta’uuf deema. Presidentiin mootummaa naannoo Oromiyaa fi dura taa’aan Dhaabbata dimokraasummaa uummata Oromoo duraanii obbo Alamaayyoo Atoomsaa erga du’anii booda jijjiirraan aangoo kun kan jalqabaa ta’uu isaa ti. Itti gaafatamaa Paartii naannoo Oromiyaa bulchu kan dhaabbata Dimokraasummaa uummata Oromoo obbo Dhaabaa Dabalee angawaa gameessa naannoo Oromiyaa keessaa tokko. Miseensa hoji raawwachiistuu IHADEG 36 keessaa tokko ta’uu dhaanis tajaajilaa jiru. Akka gabaasa sanaatti yoo ta’e garuu obbo Dhaabaan aangoo isaanii kana irraa akka ka’an murtaa’eera. Itti gaafatamaa waajjira nageenya naannoo Oromiyaa kan turan obbo Solomon Kuchuus itti gaafatama isaanii irraa akka kaafaman murtaa’eera. Waajjirri siyaasaa IHADEG xumura torban darbee wal ga’ii geggeesseen haala nageenya naannoo Oromiyaa irratti mari’achuu isaa, murtiin sun kan darbes wal ga’ii sana irratti ta’uu gabaasa sana irratti tuqameera. Akka gabaasa sanaatti miseensa koree hoji raawwachiistuu Dhaabbata Dimokraasummaa Uummata Oromoo fi directorri waajjira abbaa taayitaa Gumurkii Itiyoopiyaa obbo Bekir Shaallee bakka obbo Dhaabaa itti gaafatmaa waajjira Dha.D.U.O ta’anii akka hojjetaniif murtaa’eera. Gorsaan qindeessa dhimmootii uummatata kan muumicha ministeeraa Hyilamaariyaam Dessaaleny obbo Bezzuu Waaqbeekaa immoo itti gaafatamaa waajjira dhimmoota nageenyaa Oromiyaa ta’anii akka hojjetan murtiin darbeera. Gabaasi sun madden tuquu dhaan akka ibsetti angawoonni gameeyyiin naannoo Sanaa itti gaafatama irraa akka kaafaman kan murtaa’e yeroo dhiyoo as kan geggeessame sochii mormii uummataa fi nageenyi jeeqamuu to’achuu dadhabuu isaanii irraan kan ka’e. Ittiin ka’umsi haala naannoo Oromiyaa kan yeroo ammaa rakkoo bulchiisa gaarii ta’uu mootummaan Federaalaa fi angawoonni DH.D.U.O dubbataniiru. Taayitaa itti aanaa muummee ministeeraatti qindeessituun damee bulchiinsa gaarii fi itti aantuu dura teessuun dhaabbata dimokraasummaa uummata Oromoo aadde Asteer Maammoo kan isaan ibsanis kanuma ture. Aadde Asteer akka jedhanitti Haalli Oromiyaa kan yeroo ammaa baatilee darban keessa sababaalee adda addaan keessumaa immoo adda durummaa dhaan sababaa rakkoo bulchiinsa gaariin kan ka’e bakkaawwan adda addaa keessatti hookkaraa fi jeequmsi jiraachuu arginee jirra. Kanaaf ittiin ka’umsi jeeqamaa fi hookkara kanaa inni ijoon rakkoo bulchiinsa gaarii ta’uu gamaaggama keenyaan adda baafannee jirra jedhan. Rakkoo dhuma bulchiinsa gaarii Kanaan wal qabatee angawootaa fi hoogganoota waajjiraalee hojii itti gaafatamoo ta’an irrattis tarkaanfiin akka fudhatamu ibsamee tuare. Mootummaan Naannoo Oromiyaa torbanneen hanga tokko dura miseensota hoji raawwachiistota sadarkaa ol aanaa isaa waliin marii geggeesse irratti kan argaman itti aanaa dura taa’aan naannoo Sanaa obbo\nIsheetuu Dessees isuma kana ibsanii tuaran. Akkuma sababaalee jiranitti tarkaanfiin ni fudhatama. Rakkoon dandeettii yoo jiraate, rakkoon ogumaa yoo jiraate jedhan. Dandeettii ogumaa ilaalchisee hojii bakka buusuu-tu geggeessama jechuu dha. Tarkaanfiin fudhatamu isa kana ta’a. Battala hojii irra oolas jedhan. Itti gaafatama isaanii irraa akka kaafaman kan ibsame balleessaan angawoota lamaanii bulchiinsa gaarii waliin wal qabachuu isaa gabaasa sana irratti hin tuqamne. Sochii mormii naannoo sana keessatti geggeessame ilaalchisees dirqamni isaan hin ba’in hafanis mul’inatti hin ibsamne. Angawoota Dh.D.U.O dhimmi isaa ilaallatu bilbilaan arguuf yaaliin godhe hin milkoofne jedha Eskinder. Mootummaan sochii mormii naannoo Oromiyaa keessatti ka’eef kan himataa ture Kongeresa Federaalistii Oromoo fi farreen nageenyaa kan ittiin jedhee fi humnootii polotiikaa biyyootii alaa jirani. Murtiin aangoo irraa kaasuuf aangoo irra gaa’uu mul’inatti ibsamee itti dabalaa argamnaan gabaasa bal’aa kan dhiyeessu ta’uu Eskinder Frew Finfinnee irraa gabaaseera. No media source currently available


Keeniyaan Humna Poolisii Haaraawa Leenjisuufi

Pirezedaantiin Keeniyaa humni poolisii biyyattii haarawaan kumni kudhan haaraan lafaa akka filaman ajaja dabarsani. Uhuuruun kana ka dubbatan kaleessa Naayiroobii Imbakaasiitti yeroo humnoota poolisii biyyattii haarawa 1900 ol ebbisiisaniidha. Keeniyaan garee warra shororkeessitootaa ka ta’e Alshaabaabiin haleellaa hedduun lammilee biyyattiirratti ka dhaqqabu yoo ta’u, pirezident Keeniyaattaan dubbii isaanii kaleessaatiinis Keeniyaa gocha Aalshabaabii fi kaan irra ishee eeguudhaaf lakkoofsa humna poolisii biyyattii olkaasuun murteessaa ta’uu dubbatanii jirani. Rakkoo dhimma nageenyaa Keeniyaan qabdu ilaalchisuudhaan pirezidentiin Keeniyaa Uhuuruu Keeniyaattaa humnootni poolisii haarawaa 10,000 akka dafanii filamanii leenjii jalqaban ajaja dabarsani. Kaleessa waaree booddee Naayiroobii buufata leenjii poolisoota Keeniyaa Imbaakaasiitti poolisoota haaraa 1976 yoo eebbisiisan dubbii dubbataniin Keenyaattaan, keessumaa rakkoo nageenyaa biyyattiin qabdu furuuf jecha qaama hoji raawwachiiftuu biyyattii ka ta’an poolisoota biyyattii lakkoofsa isaanii olkaasuu barbaachisaa ta’uu dubbatu. Poolisoonni eebbifaman 1976 waggaa dabre kaasanii leenjiirra ka turan yoo ta’an waggaa dhufu ji’a gurraandhalaattis poolisoota biroo kum-kudhan eebbisiisnee hojiif bobbaasuu akka dandeenyuuf leenjifamtoonni haaraan kum-kudhan dafanii akka filamann ajaja dabarseera jedhu pirezident Keenyaattaan. Kana maleesimmoo biyyattiin waggaa dhufu filannoo biyyaalessaaf filattoota galmeessaa ka jirtu yoo taatu, poolisoonni filamuuf jedhaman kum-kurneen kunis filannoon kuni utuu hin jalqabin akka hojiif gahan himameera. Qaamolee tajaajila hawaasaa jiraattota biyyattiif kennan keessaa humni poolisii biyyattii keessumaa karaa malaammaltummaa rakkoo akka qabu lammileen biyyattii hedduun yoo dubbatan, kana maleesimmoo dhaabbileen biyyattii mirgoota namummaaf dhaabbatan hedduun poolisiin Keeniyaa lammilee biyyattii irratti alii al gocha gara jabdummaa fi seeraan ala ta’e fudhataa jechuun himannaa hedduu dhiyeessu. Keessumaa saba himaan Aljaazeera Media Network gabaasa isaa waa’ee haala qabiinsa mirga ilma namaa poolisii keeniyaa ilaallatu ka bara 2015 tamsaaseen akka ifoomsettii, poolisoota biyyattii keessa ajjeechaaf ka qacaramanii hojjetan akka jiran saaxiluun isaa ni yaadatama. Akka gabaasa yeroo saniittis bara 2014 keessa qofaa Magaala guddittii Naayiroobii keessatti lammmileen biyyattii 127 ta’an poolisiidhaan ajjeefamaniiru. Himannaa kanas mootummaan biyyattii yoosuu ka haale yoo ta’uu, humnoota poolisii haarawa hojii jalqabuuf jedhaniinis Keeniyaattaan malaammaltummaa fi gocha badaa kaanirraa of qusattanii akka saba keessan tajaajiltaniif bulchiinsi kiyya waan fedha keessanii isiniif guutuuf ni carraaqa jedhan. No media source currently available


Shawaa Lixaa fi Wallaggaa Bahaa Keessatti Namoonni Ajjefamuutu Dubbatama.

Godina Shawaa Lixaa aanaa Jalduu magaalaa Shukutee keessatti barattonni mana barumsaa sadarkaa duraa fi kan sadarkaa lammaffaa har’a hiriiruuun erga dhaabatee torban lama kan ta’e dhabamuu tajaajiila bishaanii fi Ibsaa ilaalchisee mormii qaban dhageesisuu isaanii jiraataan tokko ibsanii jiru. Barattoota hiriiran diiguuf akkasumas uummata dhaabataa ture gara manaatti ol seenaa jechuun waraanni mootummaa Federaalaa dhukaasa baneen Bojaa Qaabataa ajjesuun obboleessa isaa Warquu Qaabataa miila isaa irra rukutuun madeessu isaa ibsanii namoonni hedduun reebichaa fi hidhaaf saaxilaman, jedhu – jiraattonni. . Gama kaaniin godiinaa Wallaggaa Bahaa, aanaa Jimmaa Arjoo magaalaa Meettaa keessatti waraanni mootummaa Dilbata dabre, Guraandhala 28 bara 2016 mana namaa cabsee lixuudhaan qonnaan bultoota sadii ajjesuu isaa jiraattoota keessaa ibsanii jiru. Qonnaan bultoota aJJefaman kana keessaa Obbo Tesfaayee Caalii fi Obbo Fayisaa Caalii obboloota yoo ta’an Obbo Dagafaa Firrisaa immoo ollaa akka ta’n ibsan, jiraattonni magaalaa Meettaa .Sadeenuu ijoollee baayyee fi maatii kan qaban yoo ta’u sirnii awwaalcha isaanii Wiixata kaleessaa, Guraandhala 29 bara 2016 sodaa guddaa jalatti rawwatamuu illee ibsanii jiran. No media source currently available  No media source currently available


Rakkooleen Baqattoota Awurooppaa Jeequmsatti Jijjiiramuu Akka Danda’u Mootumman Gamtoomanii Akeekkachiise

Gabaasni Mootummota Gamtoomanitti dhaabbanni baqattootaa,UNHCR baasee lakkoofsi baqqattootaa fi godaantota Giriisitti dahoo barbaadanii 24,000 gahuu isaatiif kana keessaa 8,500 qarqara Masaadooniyaatti gara dhaqan dhabaanni han jiran ta’uu agarsiisa. Baayyinni baqattoota kanaammoo hanqinaa nyaataaf dhugaatii, bakka dahoo godhatanii fi rakkoo qulqullinaa eggachuudhan wal-qabatee dhufu hammeeseera jedha, gabaasnni kun. Viinseenti Kochiteel UNHCRtti geggessaa dhaabbata rakkoo baqqattootaa Awurooppaati. Daangaa Baalkaanitti bayyinnii fi walitti ukkaamamuun keessa darban baqqatootaa fi godaantota kana biratti sodaa guddaa uummera jedha. Mormiin baqattoonnii fi godaantoonni hojaadura,kaleessaa, daangaa Masaadooniyaatti godhan, poolisiin gaazii imimmaanesuu itti facaasuu isaaniitiin gara jeequmsaatti geedaramee ture. Poolisoonnis han gaaziicha facaasee jara kana dallaa shiboo irraa akka fagaatan gochuufiyyu jedhameera. Bara kana,2016 qofa namoonni 132,000 galaana Medeteraaniyaanii cehaniiru, hundi isaanis Giriisi seenaniiru jechuu danda’ama han jedhe gabaasnni kun, kana keessa harki walakkaan dubartootaaf ijoollee ta’u mullisa. Dubbii himaan UNHCR, Eedriiyaan Edwaardis Gamtaan Awrooppaa murtii barrengadda dabarsee, han baqattootaa fi godaantota biyyoota miseensa gamtichaa ta’an 28niif hiranii qubachiisu akka hojjirar olchuu gaafata. Kana malee,s UNHCR biyyi Giriis daddaftee haala itti namoota baayyinaan garas godaanan kana ofitti fudhaturatti hojjachuudhafi biyyoota miseensaa Gamtaa Awuroopaa 28tanuu wajjiin jara kana qubachiisuratti haala mijeesuu qabdi jechuu isaa gabaasni kun ibseera. No media source currently available


KFO; Tarkaanfii Fudhachuuf Dursanii Maqaa Nama Irra Ka’uu

Paartilee biyya keessatti sosso’an keessaa tokko tokko sochii mormii Oromiyaa keessatti gaggeeffame waliin baayyatuus xiqqaatuus hidhata qabu jechuun kan dubbatan ministerri dhimmootii komunikeeshii Itiyoophiyaa Geetaachoo Raddaa carraa argataniin fedhii fi bu’aa ofiif oolchuuf hojjatu jedhan. Akka fakkeenyaattiis Paartiin Kongresa Federaalawaa Oromoo maqaa dhahuun namoota humnootii shoroorkeessoota ta’an keessa hojjetaa turantu KFO keessa seenee jira jedhu. Kana ilaalchisee itti aanaa dura ta’an KFO obbo Mulaatuu Gammachuu deebii kennaniin nama mirga isaa kabajsisuuf dubbatu kam iyyu maqaa itti moggaasu jedhan. Yeroo dhimmi namaa qabaatan shoroorkeessaa dha jedhanii maqaa adda addaa itti moggaasuun sabaa-himaa harkaa qabaniin dubbatu jedhan.Paartiin keenya karaa nagaan kan hojjatu ta’e ituu jiru isaan garu humna waraanaa Oromiyaa keessatti bobbaasuun uummata reebaa, hidhaa fi ajjesaa jiru jedhu. No media source currently available


Gabaasa Amnestii Kan Haala Qabinsa Mirga Dhala Namaa Bara 2015

Gareen mirga dhala namaaf falmu Amnestii Intrenaashinaal gabaasaa isaa torban darbe baaseen Eritraa keessatti sababaa tajaajiila looltummaa biyyoleessaan kan ka’e waan seeraan ala akka hojjatamu, kanaafiis lammiwwan biyyatti hedduun biyya ofii gadhisanii ba’uuf akka dirqaman gabaasee jira.Paartileen siyaasaa akka jiraatan hin ehamamuu, walabummaan amantis daangeeffamaa dha, jedha.Gama biraan Itiyoophiyaa keessatti waggaa darbe filannoo bakka bu’oota uummataa gaggeeffameen dhibbaa dhibbatti paartiin biyyattii bulchaa jiru injifachuun eega labsamee booda paartileen mormituun duula filmaataa gaggeessaa ituu jiranii hidhamuu fi dararaan irratti geggeessamuu ibsee jira. Itiyoophiyaa keessatti yaada ofii walaba ta’anii ibsachuu fi walabummaan gurma’uun akka hin jirre kan ibsee Amneestiin hawaasa sivilii ukkaamsuun sadarakaa guddaatti gaggeeffama jedha. Seera farra shoroorkeessummaatti gargaaramuun himachuun Mootummaa biratti gochaa beekamaa ta’uu Kn ibase gabaasaan kun Oromiyaa keessatti mormii gaggeeffamaa jiru keessatti humnootiin nageenyaa hiriirtoota nagaa irratti tarkaanfiin fudhataa jiran “gocha mirga dhala namaa cabse” jedha. Tarkaanfiin humnaa fudhatamu lubbuu galaafachuu dabalatee hammaataa kan dhufee fi hammaa ba’a akka ta’e, polisonni kallattiin uummata irratti akka dhukaasan sababaa kanaanis lubbuu namoota hedduu darbuu kanneen ragaa ba’an akka jiran Amnestiin ibseera. No media source currently available


Koleeraan Moyaalee Keessatti Lubbuu Galaafate

Jiraattonni Magaalaa Moyyaalee dhibeen Koleeraa akka isaan rakkisaa jiru Raadiyoonii Sagalee Ameerikaaf himan. Jiraattonni kuni akka jedhanittii, dhukkubi kuni erga mullachuu jalqabee torbee sadii ol kan lakkoofsise yoo ta’u, haga yoonaas lubbuun namoota lamaa sababa kanaan darbuu dubbatanii, dubartii ulfaa tokkorraas ulfi ji’a torbaa irraa baheera jedhu. Dhukkuba kana yeroon to’achuuf jecha mootummaan carraaqqii gahaa hin goonee jechuun komii yoo dhiyeeffatani jiraattonni kun. Itti gaafatamaa buufata fayyaa magaala Moyyaalee ka ta’an Obbo Boruu Huqqaa waa’een koleeraa ka’uun kuni dhugaa ta’uu amananii haalli dhukkuba kanaa to’annoo jelaa kan bahe mitii jechuun dubbatu. Obbo Booruun dhukkuba kana to’anneerra jiraattonnis hagas rakkataa hin jiran haa jedhaniyyuu malee, jiraataan magaalattii Obbo Zegeyyee jedhaman garuu ammaa rakkoon dhukkuba kanaa jiraachuu dhugaa bahu. Dhimma lubbuun namaa sababa dhukkuba kanaa darbuu Obbo Booruun ‘sababa dhukkuba kanaa lubbuun namaa darbe hin jiru’ jechuun dubbii jiraattonni magaalattii dubbatan haalanii jirani. No media source currently available


Shufeeronni Taaksii Magaala Finfinnee Hojii Dhaabanii Oolan.

Magaalaa Finfinnee keessatti seera haaraa bahee jedhame balaaleffachuudhan shufeeronni taaksii hojii dhaabanii oolan. Abbaan-aangoo Geejjibaa ka Mootummaa Federaalaa, ibsa Kaleessa baaseen – seericha hojii irra oolchuun baatiilee sadi’iif dheerefamuu isaa beeksisee jira. Shufeeronni garuu, “baatiin sadii ga’aa miti” jedhu. Jiraataan magaala Finfinne ganama kana dubisees hojii dhaquu dha taaksii sa’aatii sadii egee dadhabee gara manaatti deebi’uu isaa dubbata. Koomishiinii poliisii Finfinneetti itti gaafatamaan sab-quunnamtii hawaasumma, Obboo Asaffaa Masgabuu gafiif deebii Raadiyoo Sagalee Ameerikaa wajjin godhaniin, gaafiin ka’e kun sirri dha namni kamuu adeemsa seera eegsisuu keessatti hubamuu hin qabu jedhan. No media source currently available


Hiriira Mormii Oromiyaa Irratti Himata Mootummaa Itoophiyaatii fi Deebii ABO

Mootummaan Itoophiyaa haala Oromiyaa keessa jiru laalchisee ibsa kenne. Gaazexeesitootaf ibsa kana han kennan ministirri dhimmoota kominikeeshinii Itoophiyaa ,Obbo Geetaachoo Raddaa, mormiin Oromiiya keessatti ji’ota darbaan ture ittuma fufeera jechuun haala jiru han ibsuu mitti jedhan. Mormiiwwaan master pilaaniidhan walqabatanii ta’aa turan karaa nagahaa fi naamusaan haa turu malee, dhiheenya kana garuu bifa jijjiirrachaa dhufe han jedhan ministirri kun, mormii Arsii Lixaatti akka fakkeenyaatti fudhatanii ,“Waan Arsii Lixaatti ta’e duuba han jiru yakkamtoota hamtuu ta’an - qehee dha qeeheetti deemuudhaan lubbuu namootaa balleessani,qabeenya namoota fi mootumma mancaasani - Kana birahuu darbanii manoota amantii han akka waldaa kiristaanaa fi masjiidaa barbadeesaniru,” jechuudhan dubbatan. Kara biraatiin immoo miseensoni dhaabota siyaasaa biyya keessa jiran tokko tokkos jeequmsa uumame jedhan kana harka keesaa qabaachuu ibsaanii yeero ibsaan obbo getaachoon, “Keessumattuu addaan baasee dubbachuudhaaf, Koongireesiin Federaalawaa Oromoo, baayinaan namoota yeeroo dheera gareewwaan shororkessumadhan bekkaman wajjiin hojjachaa turaniin guutameera. Hoggantoonni dhaaba kana karaa seeraas karaa seeraan alaas hojjachuu yaaluun irratti mullata. Fakkeenyaf mormii Shawaa Lixaatii fi Kibbaatti geggeefame irratti hoggantoonni Kongireesii Federaala Oromoo jeequmsa uumuu irratti hirmaataniru” jedhan. Ministerri kun tarkaanfiin humnoonni mootummaa fudhatanis kan madaalli eege ta’uu isaa himanii odoo san ta’u baatee badii hammana hin jedhamnettu gaha tures jedhan. Mormii Oromiyaa kana irratti hubaatiin namoota sivilii fi,humnoota mootummaa irra gahees koomishiinin mirga namomaa Itoophiyaa qorachaa jira, dhiheenyattis gabaaasa dhiheessa jedhaniru. Ibsa mootummaan Itoophiyaa kenne kana laalchisee miseensi koree raawwachiistuu fi dubbii himaan Adda Bilisumma Oromoo obboo Toleeraa Adabaa ibsii mootummaadhan kenname kun gaafii haqaa ummani qabuu fi qabsoo ummanni godhachaa jiru dhoksuufi jedhan. No media source currently available


Deebii Bulchootii Aanaaa Miyoo, Shaakkisoo,Yaaballoo, fi Golgootaa Hiriira Naannoo Isaanii Irratti Kennan

Akka namii Hiddii-lolaatii dubbfine jedhetti hiriira Hiddiitti nama hedduutti hidhamee, dhaanamee poolisiin gaaziillee aara qabdullee namatti facaafte.Bulchaan aanaa Miyoo obboo Jemberuu Aberraa ammoo ammoo hiriirii seera guutamee bahe hin jiru jedha. ”Hiriirii tokko hiiira seera-qabeessa kan jedhamu yoo ulaagaalee heerii mootummaa kaahe sun hojjaa guutate kun ammoo jeequmsa…poolsiin ammoo seera qabsiisuun hujii isaati…ka seera cabsee hidhamuu jiraachuu fa dandaha,”jedha. Obboo Guyyoo Galgaloo itti gaafatamaan Ijaarsa Dh.D.U.O godina Booranaati; “Hiddii_Lolaa,Yaaballoo fi Areerotti barattootii muraasii hiriira bahuuf yaalii godhanii jiruu marii warra waliin taasifneen…rakkoon furatee amma hujiin baruu fi barsiisuu jalqabee jira.Hiddii-Lolaallee mariin ummata bal’aa waliin geggeesifamee irratti walii galamee barataan baruu fi barsiisuutti deebihe.” Waan hiriira Areeroo irratti bilbilatti nu dhibeef odeeffannoo dansaa argachuu dadhabne. Godina Gujii magaalaa shaakkisoo keessatti hiriira ba’uuf gaaffii barattonni dhiyeessan ehama dhabu ibsamee jira. Kanaaf ofuuma isaanii Kamiisa kaleessaa erga hiriiranii booda humnii kora bittineesaa fi kan mootummaa reebicha irraan ga’u kan ibsan barattonni 19 immoo hidhan jedhu.Bulchaan magaalaa shaakkisoo Obbo Waddeessa Waaqoo jeequuf akka ka’an waan barameef ehama dhorkaman jedhu. Gama kaaniin Godiina Arsii Bahaa aanaa Martii magaalaa Golgotaa keessaa bulchaa gandaa kan ta’an Obbo Gabii Badhaaso qabamanii gara Finfinneetti ergaman jechuun uummanni mormii isaa kaleessa dhageesisuu jiraattonni ibsanii jiran.Barattonni qabamanii gara Abbomsaatti geessamuun hidhamanis haa gadhiifan jedha gaaffii hiriirtootaa.Bulchaan aanaa Martii Obbo Wadoo Abdulkarim garu hiriira ba’uun nama seeraan ala ta’e hin hiiksisuu jedhu. No media source currently available


Hiriira Oromiyaa Magaalaa Golgootaa,Hiddii-Lolaa,Dolloo Mannaa,,Daaroo Labuutti Bahanii fi Deebii Bulchoota Naannoo

Godina Baale magaalaa Dolloo Mannaa keessatti Sambata dhufu hiriira ba’uuf mariin akka jiru bira ga’amee waraanni biyyatti barattoataa fi uummata magaalaa keessa deemu qabanii reebicha irraan ga’aa akka jiran jiraattonni dubatanii jiru. Roobii galgalaa jalqabee dargaggotaa fi kanneen biroos mana isaanii keessaa seenanii harkisanii baasuun kan dhaananii fi hidhan ta’uu jiraattonni dubbatanii jiru. Reebicha irra ga’een kanneen mana yaalaa seenanii wal’ansa argataa akka jiran dubbatan. Itti aanaa bulchaan magaalaa Dolloo Mannaa Obbo Ashanaafii Haayiluu hiriirri mormii akka turee fi rakkoon akka mudate ibsanii jiru. Garuu humna kamiin iyyuu tarkaanfiin fudhatamee hin jiru, ijoollee wajjiin marii gaggeessinee rakkoon furameera jedhan. Godina Arsii Bahaa aanaa martii magaalaa Goolgotaa keessatti miseensa Dhaabbata Dimokraatawaa Uummata Oromoo kan turan fi bulchaan ganda Waxichaa Dolee kan turan Obbo Gabii Badhaasoo torban darbe aangoo eega gadhisanii booda humna nageenyaan butamanii fudhatamuu jiraattonni ibsanii jiru. Obboo Gabiin gara Adaamaatti sana booda immoo gara Finfinneetti geessamuun Roobii kaleessaa fi Kamiisa har’aa mormii kaasisee jedhu jiraattonni.Mormii gaggeeffameen dargaggonni shan qabamanii mana hidhaa Abboomsaatti ergaman jedhu. Bulchaa magaalaa Golgootaa Obbo suulxaan Huseenii fi bulchaan aanaa martii Obbo Wadoo Mannaa deebii akka kennan kan gaafataman ta’uus fedhii hin agarsiifne. Jiraattotii godina Booranaa aana Miyoo magaala Hiddii-Lolaa hardha barattootan walti dabalamanii magaalaa isaanii keessatti hiriira bahanii rakkoo jedhan himatan. Akka warrii Hiddii dubbifne jedhutti ummatii ganamaanuu magaala keessatti hiriira bahee;Mirgii abbaa biyyummaa haa nuu mirkanaahuu,ka hidhame haa bahuu,ka ijjeefameef gumaan haa bahuu jedhee gaafate. Poolisiin ammoo akka jiraattotii jedhanitti nama hiriira bahe kaan hidhaa,kaan dhaanaa, kaan gaazii imimmaan ilaa nama ooftu itti afuufe. “Barattoota yuniverstii baratan dabalee nama 10-15 tahutti hidhamee arge,” jedha namii maqaa himachuu hin fedhin tokko.Bulchaan aanaa Miyoo,obboo Jemberuu Aberraa hujii Finfinnee deemee oduu qulqullittii qabaachuu baadhullee barattootatti seera malee hiriira bahan jedhan jedha. Jiraattotii godina Booranaa aana Miyoo magaala Hiddii-Lolaa hardha barattootaan walti dabalamanii magaalaa isaanii keessatti hiriira bahanii rakkoo jedhan himatan. Akka warrii Hiddii dubbifne jedhutti ummatii ganamaanuu magaala keessatti hiriira bahee;Mirgii abbaa biyyummaa haa nuu mirkanaahuu,ka hidhame haa bahuu,ka ijjeefameef gumaan haa bahuu jedhee gaafate. Poolisiin ammoo akka jiraattotii jedhanitti nama hiriira bahe kaan hidhaa,kaan dhaanaa, kaan gaazii imimmaan ilaa nama ooftu itti afuufe. “Barattoota yuniverstii baratan dabalee nama 10-15 tahutti hidhamee arge,”jedha namii maqaa himachuu hin fedhin tokko. Bulchaan aanaa Miyoo,obboo Jemeberuu Aberraa hujii Finfinnee deemee oduu qulqullittii qbaachuu baadhullee barattootatti seera malee hiriira bahan jedhan jedha. Godina Harargee Lixaa aanaa Daroo labuu magaalaa Milqaayee keessatti har’a hiriirri mormii guddaan geggeessamee nagaan xumuramuu jiraattonni nuuf ibsanii jiru. No media source currently available


Oolmaa Naannolee Oromiyaa Ka Godina Booranaa, Godina Harargee Lixaa fi Wallaggaa Lixaa

Godina Booranaatti jiraattotii magaalaa Yaaballootii fi Bulee-Horaa hardha hiriira bahanii rakkoolee gara garaa himatan. Hiriira ummata magaalaatii fi barattootii Mana barumsa Qophaahina Yaaballoo fi Sadarkaa Lammeessootii keessatti bahan jedhan kana irratti nama hedduutti bahee jedha warrii lafaa. Jarii hiriira bahe kun ijeechaan haa dhaabbattuu,ka ijjeefameef gumaan haa bahuu,seera dhabiitiin haa dhaababtuu fi waan hedduu himachaa bahe jedhan. Nama hiriira bahe bittinneessuuf akka jarii achi jiru jedhutti poolisiiin akka malee qawwee dhaanuun ummata bittinneesuu yaalan jedhan.Hiriira kana irratti intala dubaraa,Xummee Jaarsoo jedhanitti madaahe hospitaala jiraa namii hedduulleen miidhamuu hin oolu jedhama. Jiraattotii magaalaa Bulee-Horaalleen akka akak jiraattotii jedhanitti jiraattota gandaalleen walti dabalamanii hardha hiriira bahan.Rakkooleen himatan jedhan keessaa; saamichii qabeenna uumamaa haa dhaabatuu! Seera malee nama hidhuu fi ijjeesuun haa dhaabatuu!Warrii nama fixee seeraan haa gaafatamuu fi rakkoo gara garaa himatan. Nama hiriria bahe irratti poolisiin qawwee tokkosee nama lamaan madeessan jedhan keessaa tokko Dhaddacha Dandanooti hospitaala jiraa kaan maqaan hin beekamnee miilatti dhawame jedhan. Akka bulchaan magaalaa Bulee-Horaa obboo Daadhiin jedhutti namii seera hiriira mormii guutee bahee hin jiruu nama 50-60 tahutti dhagaa dadarbatee poolisiin bittinneesse. “Nama madaahee fi hidhamee jedhan “qulqulleeffachuutti jirra,”jedha. Godina Harargee lixaa aanaa Daroo Labuu magaalaa Machaaraa keessatti wixata Guraandhala 22 bara 2016 hiriirri guddaan geggeessamuu jiraattonni nuuf ibsanii jiru. Hiriia kana bittinneessuuf humnoonni mootummaa bobba’an hiriirtota nagaatti qabanii dhukaasuu isaanii dubbatu jiraattonni magaalaa Machaaraa. Dhukaasa Kanaan lubbuun namootaa hedduu darbuu jiraattonni ni dubbatu. Namoonni balaan irra ga’e gara Hospitaala Galamsootti ergamuu isaaniif kaan illee achi erga ga’anii lubbuun isaanii darbuun ibsamee jira. Maddeen hospitaala Galamsoo namoonni madaa’anii gara mana yaalaa sanaatti fidamuu isaaniif kanneen keessaa afur Wixatuma akka achi ga’aniin battala lubbuun darbuu nuu ibsanii jiru. Hiriira geggeessame jedhame kanaaf lubbuun namaa darbuu ka jiraattonni himatan qaama mootummaa irraa adda baafachuuf gara angawoota naannoo fi poolisiitti bilbillus deebii argachuuf itti hin milkoofne Godina Wallaggaa Lixaa magaalaa Begii keessatti hiriira wiixata Guraandhala 22 bara 2016 gaggeeffameen kan ka’e Polisiin Oromiyaa dhukaasee nama lama ajjesee hedduu madeesse jechuun jiraattonni ibsanii jiru. Erga guyyaa Sanaa qabee magaalattiin muddama jala akka jirtuu fi Humni ittisa waraanaa seenuu isaa ibsanii jiru. Garuu itti gaafatamaan waajiira polisii aanaa Begii Saajin Maatewoos Waaq-wayyaa akka jedhantti kashalabboonni ba’anii sirbaa akkasumas wacan turaniiru . Garuu polisiin bobba’e tokko iyyuu hin turre, namni dhukkubsatee da’uu ni danda’a malee kan polisiin ajjeese hin jiru jedhan. No media source currently available


Mormii Oromiyaa Ji'a Afraffaa Qabaterratti Gabaasa Hiiwmaan Raaytis Waachi (HRW) fi Ibsa Hoggantoota Itoophiyaa

Dhaabbanni Mirga Dhala Namaatii Falmu, Hiiwmaan Raaytis Waach (HRW) mormmii Oromiyaa keessaa ji’a afraffaa qabaterratti gabaasa dheengadda baaseen humootni mootummaa warra karaa nagahaatin mormii dhiheefatan irratti dhiibbaa fi tarkaanfii hammaataa fudhachu itti fufeera jedha. Mataduree ‘Addabbi fi tarkaanfii mormitoota irratti fudhatu ituma fufe,’jedhun han bahe gabaasni fuula 10 qabu kun qorattoonni dhabaa kanaa Oromoota mormii irratti hirmaatan 60 fi han hidhamaan 20 dubbisuu isaani agarssisa. HRW-tti, itti aantuu direekterii Damee Afrikaa, addeee Leeslii Leefkoo “Mootummaan Itoophiyaa humnoota eguumsa nagaa isaa baayinaan Oromiyaatti bobbaasuun isaa akka warrii hangoo irra jiran mormii baratoonni, qonnaan bultoonnii fi namoota yaaada addaa qaban han mormiidha bahaan hundaaf gurra hin qabaanne agarsiisa," jette, " Muumicha Ministera Itoophiyaa Hayilee Maariyam Dessaalenyi namoota jeequmsa kanaaf sababa ta’an irratti “tarkaanfii irra deebii hin qabne” fudhanna jechuun isaa hin yaadatama, kana ati akkamitti laalta gafii jedhuuf yeroo deebistu “jechoota akkana fayyadamuun kun tarkaanfi humnootni motumma fudhatan kanaaf sababa jedheen yaada, sirris miti” jeteeti. Ta'us Mumuchi Ministera Itoophiyaa ibsa gaazeexeessotaf dheengadha kennanirratti mootumaan tarkaanfii barbaachisu hunda fudhachuu akka itti fufu dubbatanii "humnii baddii kun biyaa keenyaa fi diinagdee ishii irratti hubaatii guddaa oddoo hin geechisin tarkaanfii keessa deebii hin qabnee, akkuma heerri biyyitti eyyamutti fudhachuun akka nuraa jiru argineera. Humnoonii dhiphumaa, oftuulumaa fi biyyitti addaan qooduuf hojjatan walitti heerumani wajjin hojii hojjatan ta’u irra geenyerra. Kayyoon isaanis jeequmsaan motummaa garagarchuu dha,” jedhan. Haaluma wal fakkatuun , BBC wajjin gaafiif deebi han godhan Ministerrii Koominikeshinii biyyittii,obboo Geetaachewu Raddaa, “mormiin Oromiyaa itti fufeera jechuun soba,HRW baar-gama taa’ee gabaasni baasu kun kan dhuugarra fagaate,” jedhaniiru. Gabaasni HRW baase kun Gamtaan Awroopaa ji’a Ammajii keessa murtoo jabaa baase irratti akka qaamnii dhimmaa kana qoratu dhaabatuu gaafachuudhaaf Yunaaytid Isteetis(USA) mariin mootummaa fi ummata edduutti akka geggeefamu ibsa yeroo lama baheen gaafachuu yaadachiise, biyyoonni akka US fi UK, han michooma biyya Itoophiyaa wajjiin qaban gochaa kana balaaleffachuudha fi dararaan ummata irra gahaa jiru kun qaama motummaan harka keessaa hin qabneen akka qoratamu gafateera. Karaa biraatin Pireezdaantiin nannoo Oromiyaa obbo Muktar Kadiris harra marii Arsii Lixaatti bakka bu’oota ummata wajjins taasifame jedhameeratti rakkoolee bulchiinsa gaarii jiruu hiikudhaaf irratti hojjana jedhan. Gabaasni ballaan dheengadda dhaabbata mirga namaattif falmuun bahee kun humnootni mootummaa akkuma fe’anitti ummata hiiriira bahe irratti dhukaasani, namoota baayyees hidhaatti guuranii daraaraa guddaa irran gahaa jira, dubartoonni hidhaman humnoota mootummaa achii keessa hojjataniin akka gidiraan saala irra gahuus eerera. Karaa biraatin Hoggantoonni eeggumsa nagaa mootummaa biyyittii,han qoratoonni HRW Amajjii darbe dubbisne jedhan immoo namoota hawaasa keessatti dhageettii qaban irratti xiyeeffachuun kayyoo keenya: Oromoota ummataa isaani biratti kabaja qaban, barattoota ciccimoo, barsiistota, artiistoota fi warra akka Baqqalaa faa han ummata of-duuba hiriirsuu danda’an irratti xiyyeefachuun hojii keenya jechuu isaanii gabaasa HRW kanarratti himameera. No media source currently available


Oromiyaa Har’a Maal Keessa Oolte?

Harargee Lixaa aanaa Doobbaa araddaa Bilisummaa jedhamu keessattis hiriirri geggeessamuu isaa jiraataan gamasii nuuf ibsanii jiru. Harargee Bahaa aanaa Gurawaa Araddaa Ifa Baatee keessatti hiriirri geggeessamuu Wallaggaa Bahaa magaalaa Naqamtee keessattis guyyoota sadan darban keesssa haala magaalattii keessatti uumame jiraattonni magaalaalee kanaa ibsaniiru. Godina Qellem Wallaggaa aanaa Gidaamii magaalaa Gidaamii keessatti barattoonni magaalattii kaleessa hiriira geggeessuu isaanii jiraatan magaalattii ibsuu dhaan tarkaanfii humnoonni mootummaa hiriirtota irratti fudhataniin barataan tokko rasaasaan madeessamee gara hospitaala Dambi Dollootti geessamee jira. Har’a ganda Burii keessatti mormii ka’e irrattis namoonni gara shanii du’uu isaanii dhaga’een jira jedha jiraataan tokko. Shawaa Lixaa aanaa Midaa Qanyii fi Godina Horroo Guduruu Wallaggaa aanaa Jaardagaa Jaartee magaalaa Aliiboo keessatti hiriirri mormii geggeessamee jira. Godina Gujii magaalaa Nageellee Booranaatii fi aanaalee Liiban dablee ganda akka akkaa keessatti ummatii hardhallee hiriira mormii bahee rakkoo himate jedhama.Waan ummati gaafate jedhan keessaa; ijjeechaan haa dhaabbattuu,nama ijjeefameef gumaan haa bahuu,Alamuddiin qabeenna ummataa naannoo Shaakkisoo,Okkoteetii fi naannoo gara garaatii saamuu akka dhaabu fa. Akka jiraattotii jedhanitit hiriira hadhaa poolsiin qawwee tokkosaa,nama dhaanaa, hidhaa bittinneessan.Nama asi copxhee dhaban jedhan keessaa barataa yuniverstii Galgaloo Diidaatii fi barataa sadarkaa lammeessoo Saara Jaarsoo,Dhaddacha Tullichaa fa. Hiriirii akkanaa dhiyoollee akka jiraattotii jedhanitti Dhakaa-Qallaa, Irreessa Geeddii, Hadheessaa-Qoraattii, Bulbul,Booba,Simintoo fa. Taatullee akka itti aanaan Poolisii aanaa Liiban saajjin Mikaahel jedhutti hiriirii hin jiruu,ka kanaa fi hidhamee fi asi cophxeen dhabamtelleen hin jiruu warrii hiriiratti jira jedhellee dhara dubbate. Gama biraan immoo Manni hidhaa magaalaa Amboo keessa jiru jimaata darb e gubachuu isaa gabaasuun keenya ni yaadatama. Mana hidhaa kana keessa hidhamtoonni kuma 4 ta’antu jira jedhu jiraattonni. Erga Jimaataa as maaltu Amboo keessa jira ka jedhu illee jiraataan magaalattii nuuf ibsaniiru. Manni hidhaa Amboo kun gubachuu kan ibse mootummaan Itiyoopiyaa ittiin ka’umsi gubannaa kanaa maal akka ta’e qoratamaa jira jedha. Ministeerri waajjira Kominikeeshinii Itiyoopiyaa obbo Geetaachoo Raddaa Gaazexaa Riporter jedhamuuf akka ibsanitti gubaatiin ga’e lubbuu namaa iorratti miidhaa hin geesifne. Hidhamaan miliqee ba’es hin jiru. Manni hidhaa kun gubachuu dhaan wal qabatee magaalaa Amboo keessa tasgabii dhabiinsi akka tures ibsaniiru. No media source currently available


Dhuma Torbanii Irra Gudaritti Nama Lama tu Ajjeesame, Boorana Keessatti Immoo Uummatni Lafa Investmentiif Kenname Deebisee Qabate, jedhama

Jiraattonni magaalaa Gudar ka Shawaa Lixaa keessaa, humnoonni federaalaa Mootummaa Itiyoophiyaa Jimaata dabre kana namoota lama magaalattii keessatti ajjeesuun hiriiraa guddaa Sanbata dabre magaalattii keessatti geggeessameef sababaa ta’uu isaa dubbatu. Jiraataan magaalaa Gudar Sanbata dabre kana Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf akka ibsetti, hiriirtonni ulaalee magaalattiitti seensan maraan yaa’ee ganamaan magaalattii guutee dhaadannoo isaa dhageessisuu jalqabe. Humnoonni Federaalaa itti dhufanii dhaabuu waan dadhabaanii waraana Agaazii konkolaataa toorbaa dabalataan waamuu dubbatan. Gama biraatiin Godinaa Booranaa, aangaa Liiban keessa ka jiru lafa investimentii qonnaaf, fedhii uummataa malee, duuressicha Sheek Alaamuudiif kenname, Sanbata dabre kana, uummatni itti bobba’ee mananneen irratti ijaaraman gubuudhaan laficha deebisee dhuunfachuu isaa jiraattonni dubbatanii jiru. Gaafuma sana magaalaa Negellee keessatti hiriira mormii illee gegggeessanii jira. Kaleessa immoo, Godinaa Guujii, lafa Me’ee Bokkoo jedhamutti ayyaannii Baallii wal irraa fuudhuu Aboota Gadaa Guujii Kaleessa geggeessamee jira. Sirna kana irratti, aangwoonni Mootummaa akka Prezidaantii Bulchiinsa Naannoo Oromiyaa, Obbo Muktaar Kadir, Itti-aantuu Muummitittii Ministaraa Itiyoophiyaa, Aadde Aster Maammoo fi Prezidaantii Itiyoophiyaa, Obbo Mulaatuu Tashoomee argamuu isaanii dubbatu – jiraattonni. Garuu, akkuma sirni baallii walitti-kennuu kan aadaa xumurametti, Prezidaantiin naannoo Oromiyaa, Obbo Muktaar Kadiir ennaa haasawa jalqaban uummatni calleensaan bakka walga’ichaa gad-lakkisee deeme, jedhu. No media source currently available


Qabsoon Ammaa Karaan irra Bu’e Jiru, Qabsoon Nagaa Kun Ija Argamsiisuu Danda’a Jedha ADOn

Xumura torban darbee Addi Dimokraatawaa Oromoo haala yeroo ammaa Oromiyaa keessa jiru ilaalchisuun ibsa baasee jira. Dubbi himaan dhaabichaa Obbo Leencoo Baatii qabiyyee ibsa sanaa ennaa nuuf ibsan ajjeechaa yeroo ammaa ni balaaleffanna,qabsoo uummati keenya karaa nagaan bilisummaa isaa gonfachuuf geggeessu ni deggerra jedhan. Tarkaanfiin gara jabinaa mootummaan uummata irratti fudhataa jiru immoo qabsoo kana boodatti hin deebisu jedhaniiru. Qabsoo uumamtaa kana galmaan ga’uuf illee tokkummaan jarmayoota Oromoo barbaachisaa dha jechuu dhaan dubbi himaan Adda Dimokraatawaa Oromoo obbo Leencoo Batii nuuf ibsaniiru. No media source currently available


Kanneen Badii Dalagan Ni Adabamu Warri Kaan Ni Gadhiifamu

Maastar plaanii magaalaa Finfinnee bu’aa keenya xuqa sirna bulchiinsi Fedreaalaa irratti balaa fida jechuun karaa nagaa kanneen mormii dhageesisuu isaanii qofaan kanneen hidhaman yoo jiraatan kan gadhiifaman ta’uu ministeerri waajiira komunikeeshinii mootummaa Ityiyoophiyaa Obbo Getaachoo Raddaa beeksiisanii jiru. Garuu maaster plaaniin qabatanii kanneen lubbuu namaa galaafatan gama mootummaa irraa iyyuu yoo ta’e tarkaanfiin kan irratti fudhatamu ta’uu dubbataniiru. Waraanni ittisaa kan mootummaa guutummaa biyyatti keessaa moraa akka qabuu fi yeroo rakkoon humna polisii bulchiinsa naannoon ol ta’e qunnamuutti hojii tasgabii eegsisuu gaggeessa jedhanii biyya alaa keessaa Oromiyaa gadhisee haa ba’u gaaffiin jedhu akka dhaga’amuu fi uummanni biyya keessaa haa turu jedhee nu gaafata jedhan. Waraanni kun garuu manneen barnootaa fi kanneen biroo keessa buufatee hin jiru kan jedhan obbo Getaachoon kun taanaan adaba seeraatu fudhatamuu qaba jedhan. Sababaa walitti bu’iinsa uumameen kannee lubbuun isaanii darbee fi qabeenyaan isaanii barbada’eef kunuunsi barbaachisu kan godhamu ta’uu mootummaan bulchiinsa naannoo Oromiyaa waan beeksiiseef kun hojii irra kan oolu ta’a jedhu. Baatii sadaasa darbe Oromiyaa keessatti maastar plaanii Finfinnee kan ilaaleen mormiin erga ka’e booda Obbo Getaachoo Raddaa ibsa tuuta oduuf kennan irratti sochii ta’e sheeyxaanaa fi maqaa adda addaan fakkessanii dubbachuun qeeqa kan hordoofsisee ta’us Oboo Getaachoon garuu hin jenne jechuun haalan. Jechoota Afaan Ingliffaan ittiin waa ibsan gara Afaan Amaaraatti jijjiruuf yeroon yaaleetti dogoggoora uumameen namoonni gaddan hangi tokko jiraachuu nan beeka. kanaafis dhiifama garaa koo irraa ta’een gaafadha jedhanii Uummata Oromoof jaalala akka qabanis ibsanii jiru. No media source currently available


Ambootti Namnii Ajjeefame, Manni Hidhaa Gubate. Harargee Bahaa Gaara-Mul’ataatti Namoota Lama Tu Ajjeesame. Arsii Lixaatti Mormii Jabaa fi Naqamteetti Immoo Dhukaasa tu Jira, Jedhame

Arsii Lixaa, aanaa Shaashemannee keessatti har’a mormiin itti fufuu isaa dubbatu, jiraattonni aanichaa. Keessumaa, gandeen baadiyyaa aanichaa akka Tirufee, Shagullee, Boorataa fi Shashaa keessatti barattoonnii fi jiraattonni itti fufuudhaan, garii keessatti waajiraalee bulchiinsa gandaa gubuu fi mancaasuu isaanii dubbata. Bakka itti hiriira mormii dheengaddaa irratti humnoonni mooutmmaa namootatti dhukaasanii yoo xiqqaate barsiisaa tokkoo barataa tokko ajjeesan, jedhame, Kofalee fi naannoolee itti loltoonni mootummaa g yoo xiqqaate shan ajjeesamanii fi 11 madeessaman, jechuun jiraattonni dubbatan – magaalaa Ajjee, akkasumas, Shaallaa fi Abaaroo keessatti ittii mormiin itti fufee jira – jedhu, jiraattonni. Waraanni mootummaa Kuyyeeraa keessa akka buufatee jiru illee dubbatu. Gama biraatiin, dubbi-himaan mootummaa Federaalaa Itiyoophiyaa, Obbo Getaachew Raddaa, har’a Raadiyoo Sagalee Ameerikaa waliin gaaffii fi deebii geggeessan keessatti, sochiin Arsii Lixaa keessaa gaaffii uummataa naannollee biraa keessatti ka’e irraa adda. Garee gurmaawee hidhate tu, oyruu fi bosonaa gubuun dhaabbattoota adda addaa mancaase. Isaan kun uummata oromoos bakka hin bu’uu jedhan Godinaa Horroo Guduruu Wallaggaa, aanaa Amuruu, magaalaa Oborraa keessattii Kibxataa fi Roobii dabre fi aanaa Jaardagaa Jaartee, magaalaa Aliiboo keessatti immoo Kamisa Kaleessaa barattoonnii fi jiraattoonni hiriira mormii geggeessuun, barattoonni fi namoonni ka biron hidhaman akka hiikaman, barattootaa fi hiriirtota kaan kanneen ajjeesan akka seeratti dhihaatan, gumaan warra ajjeesamaniis akka kafalamu gaafachaa turan, jedhu jiraattonni aanaalee sanaa. Magaalaa Amboo keessatti barattonni mana barumsaa sadarkaa duraa Awaaroo fi mana barumsaa sadarkaa lammaffaa har’a ganama hiriira nagaa kan ba’an yoo ta’u humnootiin Federaalaa dhukaasa bananiin barataa umriin 9 ajjesuu fi obboleetti isaa kan umriin 11 yeroo obboleessa ishee kaasuuf itti gad jettu rasaasaan haleelanii madeessuu jiraattonni ibsanii jiru. Sana booda magaalatti keessatti muddamsi hamamatee mana hidhaa Amboo keessatti dhukaasii eega dhaga’amaa turee booda, manni hidhaan guddaan magaalattii keessaa gubachuu isaa jiraattoota keessaa ibsanii jiru. Kanneen hidhaa keessa jiran haala akkamii keessa jiran wanni beekame hin jiru. Maatiin hidhamtootaa itti deemuu yaalaniis dhukaasii irratti banamee kan ari’aman ta’uunis ibsamee jira. Harargee Bahaa aanaa Giraawaa fi naannoo Gaara-Mullataatti jiraattotii hiriira bahanii mormii isaanii himatan. Hiriira Giraawaa irratti akka jiraattotii jedhanitti namoota lama, obboo Saafii Abrootii fi Mahaadii Saamii faati ijjeefame jedhama. Akka jiraattoti jedhanitti naannoo Giraawaatti ummatii guyyaa afur wal faana hiriira bahuutti jira.Waan gaafatan keessaa warri nama fixe seeratti akka dhiyaatu, barattooti, qonnaan bultootaa fi Oromootii seera malee hidhaman akka hidhaa bahan, gumaan warra dhumatee akka bahuu fi gaafilee gara garaati. Ummatii naannoo Gaara-Mullataalleen hardha hiriira bahee mormii isaa himate. Magaalaa Naqamtee keessatti guyyaa har’aa humnoonni mootummaa dhukaasa banuu isaaniif uummati akkaan rifachuu isaa jiraattonni magaalattii nuuf ibsanii jiru. Humnoonni mootummaa kun garaadhaan lafa ciisanii gara uummataatti ennaa dhukaasan ijaan argine kanneen jedhan jiraattota magaalaa Naqamtee keessaa tokko. No media source currently available


Obboo Baqqalaa Garbaa Faa Harra Mana Murtii Federaalaatti Dhihaatan

Hiriira mormii Oromiyaa ji’a sadi ol deemaa jiruun walqabatee han hidhaman itti aanaa dura ta’aa paartii Kongireesii Federaalawa Oromoo Obboo Baqalaa Garbaa,obboo Dajanee Xaafaa fi Aaddee Fallaquu faa dabalatee namoonni 12 mana murtii olaanaa Federalaa Finfinnee, Araadaatti dhihate. Mana murtii kanatti han argaman abukaatoon partii Kongireesii Federaalawa Oromo Obboo Wandimmuu Ibsaa akka jedhanitt, murtii itti gaafatamtoota kanaa caqasuuf seenuu dhowwaa ta'ullee maanguddoota akka obboo Bulchaa Dammaqasaa, waliin namoota 100 tahanittuu dhimma kana caqasuuf alatti eegaa ture. “Anii fi miseensii gareen abukaatoo Kongireesii Federaalawa Oromoo (KFO) keessa tokko garuu dhiibbannee adara seera jenneetuma mana murtii san seenne,”han jedhan Obboo Wandimmun haala Oromiyaa keessa jirun wal qabatee miseensooni partii isaanii baayyeen fkn Ambootti namoonni 60, himannaa malee mana hidhaa adda addaa jirachuu dubbatan. Manii Murtii Araadaa kun dubbii obboo Beqqelee fa caqasuuf beellama guyyaa 28 qabe. No media source currently available


Arsii Lixaa Keessatti Hiriirtotaa fi Humnoota Federaalaa Gidduutti Wal-dura Dhaabbannaa tu Jira, Jedhu – Jiraattonni. Kongiresiin Federaalawa Oromoos Tarkaanfiin Mootummaan Fudhatu Hammaate, jedha

Hidhaa ajjechaa fi dararaan Oromiyaa keessatti itti fufee jira, ala itti iyyannuus dhabne jechuun Paartiin Kongrasa Federaalawaa Oromoo iyyatee jira. Angawoonni Itiyoophiyaa sabaa himaa ofii irratti ba’uun gaaffiin uummataa sirriidha, rakkoo bulchiinsa gaariitu jira jechaa gama kaaniin immoo tarkaanfii Oromiyaa keessatti fudhatan hammeessan jedha paartiin kun.Gama kaaniin Magaala Amboo keessa ka jiru Mana barumsaa sadarkaa lammaffaa Awaaroo keessatti barattoonni baadiyyaa irraa dhufan seenanii barachuuf deemanii akka hin senne dhorkanu barattonni ibsanii jiru. Angawoonni barattoota maatiin isaanii mootummaaf hojjatan addatti waamanii ijoollee keessan mana barnootaatti ergaa, yoo kana gootan barattonni baadiyyaas dhufanii barnoota itti fufuu waan jedhaniif ijoollee ofii ergan kan jedhan baratonni garuu baadiyyaa irraa kanneen dhufan seenuuf yeroo yaalaniitti “ isintu nagaa jeeqa” jechuun Gaaza himiimaansu itti darbachuun reebanii hedduu hidhan jedhu. Gama biraatiin, Godinaa Arsii Lixaa, anaa Shaashemannee, ganda baadiyyaa Abaaroo keessatti uummata Har’a ganama irraa ka’ee hiriira bahee fi humnoota mootummaa federaalaa hiriiricha dhaamsuuf bobba’an gidduutti wal-dura dhaadbbannaan uumamuu fi hiriirtonni heddumminaan ba’an of irraa ittisuu danda’uu isaanii dubbatu, jiraattonni gandichaa. Uummatni heddumminaan yaa’ee karaa itti cufuu isaa irraa kan ka’e, humna dabalataa waammatanii ennaa yaalan uummatatti seenuu hin dandeenye. Kanaaf, loltoota konkolaataan fidanii naannawa sanatti naqanii akka isaan miillaan gara ummataatti seenu gochuu yaalaa jiru, jedhu jiraattonni. Ka guyyota dabraniif mormiin hedduun keessatti geggeessamaa ture – magaalaan Ajjee fi Shaashemannee Har’a gab jedhanii oolan iyyuu, namoonni Ajjee irraa hidhamanis tahe gaaratti dheessan hin deebine, jedhu – jiraataan aanaa Shaashemannee. Kofalee keessatti barsiisaan tokko, barataan tokkoo fi namoonni ka biroon ajjeesamuu illee dubbatan. Yeroo ammaa, waraanni mormii uummataa yaadda’uudhaan, Kuyyeeraa fi baadiyyaalee karaan isaanii hin cufamiitti bobba’ee akka jiru dubbatu. Dubbi-himaan Mootummaa, Obbo Getaachoo Raddaa gaaffii fi deebii dheengadda Miidiyaa Mootummaa Itiyoophiyaaf kennaniin, mormiin naannawa Shaashemannee ka duraanii irraa adda ta’uu dubbatanii jira. “Humna akka jabaatti hidhate tu humnoota nageenyaa haala naannichaa tasgabbeessuuf bobba’an hedduu ajjeese. Qabeenyaalee misoomaa mootummaa irra illee miidhaa geessise” – jedhanii, haalli isaa akka to’atamee jiru dubbatanii turan. No media source currently available


Biriteen Lammiiwwan Ishee Itiyoopiyaatti Imalan Akka of Eeggatan Akeekkachiiste

Guraandhala 13 fi 14 naannoo shaashamanneetti humnootii mootummaa fi namoota hidhannoo qaban gidduutti walitti buu’iinsi ka’uu isaan namoonni hedduun du’uun waan gabaafameef utuu gamasitti hin imalin dura of eeggannoon akka godhamu mootummaan Briteen lammiiwwan isaa akeekkachiisee jira. Naannoo Gambeelaa ka Sudan kibbaa waliin wal daangessu Dima, Goge fi Etang kanneen fakkaataniif daangaa sudan kibbaa irraa fageenya kiiloo meetera 10 irraa akka fagaatan illee lammiiwwan isaa akeekkachiisee jira. Naannolee Oromiyaa keessattis yeroo dhiyoo qabee hookkarri ka’e lubbuu namaa galaafataa daandiinis cufamaa jira. Gamasitti illee utuu hin imalin dura haala jiruuf odeeffannoo akka argatan bakka jamaan itti wal ga’ee jiruuf naannolee mormiin itti geggeeffamu irraa illee akka fagaatan mootummaan Briteen lammiiwwan isaaf akeekkachiisa kenneera. Waggaa waggaatti lammiiwwan Briteen kuma 20 ta’an Itiyoopiyaa kan daawwatan ennaa ta’u daawwannaaleen kunis rakkoo malee geggeessamaa kan ture ta’uu marsariitii mootummaa Biriteen irratti ibsi maxxanfame kun beeksisee jira No media source currently available


Embaasiin USA fi Noorwey haala Oromiyaa keessa jirtu irratti lammii isaanii Itoophiyaa jiranii fi achi dhaquuf jiran akeekkachiisan

Embaasiin USA Itoophiyaa jiru jeequmsa dhiyoo tana magaalaa Shashamanee keessa jiru jedhanii fi walitti bu’iinsa magaalaa Ajjee tohachumatti jira jedhee akka lammiin isaanii naannoo jeequmsatti jiran jedhan sun hin dhandhe itti dhaame. Akkana jedha Embaasiin USA dhaamsa lammii isaaniitii dhaameen;karoora nagaa keessanii irra deebihaa ilaalaa, mirgaa bitaa ufi hubadhaa, waan naanno teessan jiraa ilaalaa,oduu naannoo teessanii quba qabaadhaa. Akka lammiin USA gama nagaatiin waan bulchootii naannoo jedhanillee hordofan itti dhaame. Embaasiin USA kun akka lammiin Amerikaa nagaa addunyaa quba qabaachuuf marsaa interneetii Ministera Haajaa Alaa USA (Department of States) ilaalanii odeeffannoo Itoophiyaallee quba qabaatan itti dhaame. Odeeffannoo guutuu qabaachuuf ammooo embaasiin USA Finfinnee jiru akka lammiiwwan isaa bilbilaanii odeeffannoo qabataan itti dhaame. Noorweeyilleen odeeffannoo marsaa odeeffannoo isii irratti baafteen akka lammiin isii naannoo Oromiyaa jiran ykn dhaquuf karaa jiran Finfineellee dabalee haala naannoon sun keessa jirtu hubatan akeekkachiiste.


Taanzaaniyan Godaantota Itiyoophiyaa 83 Seeraan Ala Biyyattii Seenan Hidhaa Waggaa sadi'ii Itti Murteessite

Mootummaan Taanzaaniyaa Godaantota lammilee Itiyoophiyaa 83 kan seeraan ala biyyattii seentan jedhamanii himataman hidhaa waggaa 3tiin yookiin adabbii qarshii Shiilingii Taanzaaniyaa miiliyoona 1 akka adabaman murteesse. Lammileen Itiyoophiyaa kutaa kibba Taanzaaniyaa Iriingaatti walakkeessa ji’a amajjiitti qabaman jimaata darbe mana murteetti ka dhiyaatan yoo ta’u, murteen manni murtichaa isaanirratti dabarses hedduu akka isaan naasise gaazexeessaan kutaa bulchiinsa Iiringaa jiraatu Firaayidey Simbaayaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf himeera. Kana malees dhaddachi kuni lammilee Taanzaaniyaa lama kan godaantota kana seeraan ala fuudhanii deemaa turan hidhaa waggaa 5 yookiis adabbii qarshii Shiilingii Taanzaaniyaa miiliyoona 1.5 isaan adabeera. Dhimma murtee godaantotaa kana ilaalchisuunis Raadiyoon Sagalee Ameerikaa waa’een kun ka isa ilaallatu waajjira Iimbaasii Itiyoophiyaa gaafachuuf yaalus osoo hin milkaa’in hafeera. No media source currently available


Arsii Lixaa fi Harargee Bahaa Keessatti Uummataa fi Humnoota Mootummaa Gidduutti Walitti-bu’insa Uumameen Lubbuun Namaa dhabame, jedhu – Jiraattonnii fi Ogeeyyiin Fayyaa

Haarargee gama Bahaa, Gaaraa Mullataa, aanaalee adda adda keessatti har’a hiriirri mormii geggeessamuu isaa, jiraattonni naannoo ibsanii jiran. Aanaa Guraawwaa, magaalaa Oromituu keessatti hiriira mormii geggeessame irrattti humnoota mootummaa fi hiriirtota gidduutti walitti-bu’insa uumameen, lubbuun namoota lamaa dhabamuu dubbatu – jiraattonni. Kanneen du’an keessaa tokko dubartii umuriin waggaa jaatamaa Juhaaraa jedhamanii fi dardara waggaa digdamaa Mohammed Abdallaa jedhamu ta’uu illee ibsanii jiran. Dhimma isaa qaama walaba irraa adda-baafachuuf jecha, gara Hospitaala reeffi namoota lameenii itti gessame – gara Hospitaala Gaaraa Mullataatti bilbillee, ogeessonni Fayyaa sodaa nageenya isaanii irraa kan ka’e akka maqaan isaanii himamu hin feene du’a Aadde Juhaaraa fi Dargaggoo Mohammed mirkaneessanii jiran. Namoonni lameenuu rasaasa humnoota naga-eegumsaa irraa dhukaasameen ajjeesaman – jedhu – jiraattonni. Bulchaan magaalaa Oromituu Obbo Mohammed Kamaal garuu, magaalattii keessatti hiriirri geggeessame hin jiru. Magaalaan keenya Nagaa dha – jechuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsan. Gama biraatiin immoo, Dilbata dabre kana, amaamotni Misirroo fudhatanii naannawa Ajjee, lafa Korbeessa jedhamu irraa gara Shaashemanneetti ennaa konkolaataan deemaa turanitti sirba Caalaa Bultum sirbsiisaa waan deemaniif poolisonni magaalaa itti dhukaasanii, gommaa konkolaatichaa dhoosan, ka jedhan – jiraattonni magaalaa Ajjee, itti fufanii dhukaasanii namoota afur, ka maqaan isaanii Shuumii Nageessoo, Roobaa Jiloo, Habtaamuu Fayisaa fi Guddataa Tashitee jedhamu illee rasaasaan dhawanii madeessuu isaanii dubbatu. Aarii kan irraa ka’uudhaan uummatni boorumtaa isaa gaafa Guraandhala 16 meeshaalee harkaa qabuun magaalaa Ajjee marsuu isaa, humnoota mootummaa federaalaa wajjiin walitti-dhukaasuun lotoota mootummaa irraa shanii haga ja’aa ajjeesuu fi kudha-tokko madeessuu Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsan – jiraattonni. “Ummata irraas namoonni lama ajjeesaman. Uummatni akkuma gara Gaaraatti baqatetti jira. “Yeroo ammaa magaalaa Ajjee keessas tahe magaalaa Shaashemannee keessa namni asii fi achi socho’uun rakkisaa dha. Humnoota Federaalaa hidhataniin guutamanii jiru” jiraataan magaalattii, Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsee jira. No media source currently available


Hawaasii Oromoo Amerikaa Kaabaa (North America) ‘Humna-Jabeessa Waldoota Hawaasa Oromoo Biyya Alaa,’Jedhee Garee Tokko Dhaabe

Oromootii waldaa North Amerikaa;Kanaadaa fi USA dhufan Sanbata diqqaa dabre,Gurrandhalaa 13,2016 Amerikaa godina MD(Maryland) keessatti walti dhufanii rakkoolee Oromoo akka irratti mari’atan. Waan irratti gabaasii dhiyaate keessaa hiriira mormii Oromoo,rakkoolee hiriira gula dhufte,waan itti aanaa,gara hiriirii deemu dandahuu fi waan hedduu. Mariin abbootiin amantii,dhaabbilee ummataa,dhaabibleen siyaasaa,waldaa Maccaa fi Tuulamaa,waldaa dargaggootaa,dhaaba mirga ilmaan namamaa fa keessallee namii itti dhufe irratti gabaasa gara garaatti dhiyaate. Marii suniin duubatti ‘Garee Humna Jabeessa Waldoota Oromoo (Oromo Diaspora Capacity Building) jedhamu dhaaban.Hujii isaanii humna Oromoota biyya alaa jiranii jabeessuu jedhan. Akka Dr.Gulummaa Gammadaa daarketerii koree Hawaasota Oromoo North Amerikaa jedhutti kaayoon Garee yayyabamtuu akka Oromootii biyya alaa jiran ufii fi saba isaallee jabeessan gargaaruu. Warra marii sun dhufe keessaa ka dhibiin luba Mazgabuu Tuuchoo, itti aanaa itti gaafatamaa Waldoota Kiristaana Addunyaati.  Qoodii Waldaa Addunyaa, bara dhiphuu fi ballinnaatti ummata waliin hojjachuu.Bara rakkootti rakkoo jirtu dubbatee akka,mootummaa karaa qajeelatti deebi’u itti himaa akka biyyitii nagaa taatu waaqa kadhachuu,rakkoo jirtu ifattu dubbatanii ummata waliin tahuu jedha. “Dhugaa jirtu dubbattee afaan isaaniif taatee dubbachuudha,” jedha. Obbo Naasir Anwaara Hamzaa,itti aanaa daarektera olaanaa majida Toofiq,Amerikaa kutaa Minisootaa (MN) jiruuti. “Nu akka nama Musliimaatti yoo Oromoon rakkatu,yoo Oromoon mootummaan cunqurfamu,ajjeefamuu fi hidhamu guyyaa Jimaata hunda ni kadhannaaf konfireensii waggaa waggaatti qabaannu irrattis bulchoota mootummaa biyya bulchanii (USA) yaamnee rakkoo saba keenyaa itti himna…gama biratiin afaanii fi aadaa teenna guddisuuf Quraan Afaan Oromootiin barsiifna,”jedha. Aaddee Zennebech Gurmeessaa warra marii tanaaf dhufe keessaa nama tokko, “ummata keennaa fi afaan tahuuf watli dhufne wali gahii kana irras kana baranne,”jetti. Warra marii tanaaf godina Seattle dhufe keessaa tokko obboo Aadam Kabiiraati.Sabii tokko akkamitti bara dhiphuu fi ballinnaallee keessatti saba ufii gargaaruu dandahaa jennaan;”Dubbiin lafaa dubbii lafeeti namii lafa hin qamne samii tana irratti mana hin jaarratu saba keenna gargaaruu qamnaa,”jedha. Warrii marii sun dhufe yoo gara dhufeefitti deebihuu akka koree tahee waan dubbatan ummatatti himee hujii itti aantu jedhaniif qophaaha. No media source currently available


Uummata Rakkate Dhaqqabuu: Gaaffii fi Deebii Obbo Dinquu Dayyaasaa Waliin

Ka dhiheenya wal’aansa Fayyaaf as Yunaayitid Isteets dhufanii deebi’an, abbaan Yunivarsitii Rift Vaalii fi abbaan qabeenyaalee ka biroo, Obbo Diunquu Dayyaasaa, caama hamaa yeroo ammaa Itiyoophiyaa mudate kanatti birmachuuf jecha, dhiheenya kana, uummata hanqina nnyaataaf guddaa miidhame kan Oromiyaa keessaa fi naannoolee addaatiif walumaa-galatti midhaan kuntaala kuma afur bitanii raabsuu isaanii dubbatu. Gargaarsawwan Oromiyaa keessatti kennan karaa barattoota Yunivarsitii isaanii keessatti baratanii raabsuu isaanii fi ka naannoolee ollaa akka naannoo Amaaraa faa immoo, karaa mootummaa dhimmi isaa ilaallatuu dhaqqabsiisuu isaanii ibsanii jiran. Gama barnootaatiin immoo,gaaffii uummatni naannawa magaalaa Finfinnee bakka “Leencaa” jedhamu irraa isaan gaafateef deebii kennuuf jecha mana-barnootaa sadarkaa lammaffaa fi kilinikii fayyaa of keessaa qabu ijaarsisaniifii kan itti kennuuf qophii xumuran ta’uu dubbatu. Ka dhuunfaa isaanii tahe – Yunivarsitiin Rift Vaalii immoo, yeroo guutummaa biyyattii fi Somaaliiland keessaa walumaa-galatti mooraalee 32 ka qabu tahuu kan Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsan, Obbo Dinquu Dayyaasaa, gara aadaa fi miidiyaa uummata Oromoo guddisuutiinis Televiiziyoona OBS (Oromia Broadcasting Service) jedhamu hundeessuu isaanii dubbatan. Akeeka isaanii egeree ennaa dubbatanis, dargaggoota Oromoo gurmeessanii, akka isaan wali ijaaruduudhaan hojii daldalaa fi oguma ka biraa sadarkaa biyyoolessaa fi Addunyaa irratti dorgomanii fi guddatan gochuuf kan hojjechuu jalqaban ta’uu ibsan – Obbo Dinquun. No media source currently available


Artistiin Oromoo Admaasuu Birhaanuu Du’aan Boqote

Artistii Afaan Oromoo beekamaa fi jaalatamaa, taphaa fi baacoo akkasumas agarsiisa TV irratti yeroo dheeraa dhaa qabee hojjetaa kan ture maqaa abbaa Lataa jedhuun kan beekamu Admaasuu Birhaanuu kaleessa Finfinneetti du’aan boqote. Akka maatiin isaa jedhanitti guyyoota xiqqoo dura hojii isaa irra ka ture ta’uu fi achii booda dhukkubsatee yeroo gabaabatti lubbuun darbuu isaatu himame. Admaasuu Birhaanuu Wallagga dhiyaa gaanda Qumbii jedhamutti kan dhalate yoo ta’u yeroo ijoollummaa isaa Asoosaa Kumruk bakka jedhamutti ka guddatee fi barnootaaf immoo warra isaa wajjin gara Jimmaa deemee barachuu isaa maatiin isaa nuuf himanii jiran. Barnoota isaa sadarkaa lammaffaa Finfinneetti ka xumurate Admaasuu Birhaanuu yeroo jalqabaaf mana tiyaatra bulchiinsa magaalaa Finfinnee keessatti traampeetii taphachuu dhaan, sagaleen wellisuu dhaan, ragada aadaa Oromoo ragaduu dhaan tajaajilaa ture. Kana malees sirbaa fi walaloolee barreessaa ture. Booda immoo diraamaalee Oromoo adda addaa beekamoo ta’an keessumaa ka jalqaba 1990mootaa keessa baay’ee jaal’atamaa ture qophii dhangaa irratti achii immoo diraamaalee qoosaa akka qaanqee, diraamaa dhiyeenya agarsiisamaa ture ka dheebuu jedhu keessattis qooda guguddaa fudhachuu dhaan daawwattoota biratti nama jaal’atama guddaa qabu ture. Sirni awwaalcha isaa bor Finfinneetti ka raawwatamu ta’uunis beekamee jira. Admaasuu Birhaanuu abbaa ijoollee durbaa sadii fi dhiira lamaa walumaa gala abbaa ijoollee shanii ture. Maatii isaa hundaan Waaqayyo jajjabina isiniif haa kennu jenna. Waa’ee artistii kanaa sagantaa keenya gara fuulduraa keessatti bal’inaan ka dhiyeessinu ta’uu isin beeksisna. No media source currently available


Prezidaantii WQO (OSA): Motummaan Itiyoophiyaa ADWUIn Hoogganamu Gaaffii Uummata Oromoo Deebisuu Hin Dandeenye

Waldaan Qorannoo Oromoo – jechuun OSA-n dhiheenya, Maaster Pilaanii Finfinnee fi mormii Oromiyaa keessaa irratti as Waashington DC-tti marii yokaan Simpoosiyeemii geggeessee ture. Marii kana irratti, beektota gara garaatiin qorannoolee fi xiinxaloota adda addaa tu dhihaate. Prezidaantii Waldaa Qorannoo Oromoo ka bara kanaa – Obbo Henook Gabbisaa akka jedhutti, mariin sun waa’ee kufaatii siyaasaa Itiyoophiyaa keessaa, waa’ee saaminsa lafaa fi ajjeechaa baatiilee lamaan dabre ilmaan Oromoo irratti geggeessamaa jiu xiinxaluutti ka fuuleffate ture. Qorannoo fi xiinxala dhbimmoota kana irratti hayyootaan geggeessamaa ture uummataaf dhiheessuu kaayyoo godhatee ka marii sana qopheesse – Waldaan Qorannoo Oromoo, qorannoolee dhihaatan sana akka kitaabaatti maxxansiisee baasuuf kan hojjetaa jiru ta’uu illee beeksisee jira. “Mootummaan Itiyoophiyaa Maaster Pilaaniiin magaalaa Finfinnee haqamee jiru jedhee dubbate iyyuu, saamichi, ajjeechaa fi hidhaan Oromiyaa keessatti akka itti fufee jiru hubatamee jira” – ka jedhan, Obbo Henook, gaaffiin uummata Oromoo yeroo ammaa gaaffii Maaster Pilaanii haquu irra dabree, gaaffii abbaa biyyummaa, ka lafaa fi qabeenyaa akka albuudaa fi qabeenyaa isaa ka biroo irratti abbummaa qabaachuu, gaaffii eenyummaa isaa, aadaa fi afaan isaa guddifachuu, gaaffii afaan sadarkaa biyyaatti akka Afaan Hojii Federaalaatti mirkaneeffachuu fi ka biroo kan of keessaa qabu ta’uu dubbatan. Waldaan hayyoota Oromoo inni hoogganu – OSAn marii geggeesse irratti “Mootummaan Itiyoophiyaa amma taayitaa irra jiru, waggoota digdamii shan dabraniif gaaffii uummata Oromoo deebisuu hin dandeenye” hubannoo jedhu irra ga’uu isaanii dubbata – Obbo Henook. Hiriirawwan mormii Oromiyaa keessatti geggeessamaa jiraniif deebii aangawoonni Mootummaa kennan ilaalchisuun ennaa dubbatus, “Mootummaan EPRDF, ennaa lafa Oromoo saamu, ennaa barattoota fi lammiwwan Oromoo ajjeesuu fi hidhu, kanneen aangoo dhugaa harkaa hin qabne – aangawoota DhDUO yokaan OPDOtti fayyadameef, booda ennaa itti gaafatamni dhufu immoo, ‘ani harka keessaa hin qabu. Badii dhaqqabeef itti gaafatamaan OPDO dha. Isinumti waliin fixadhaa’ jechuudhaan badii isaas isaanumatti haqatee keessaa ba’uuf carraaqaa jira” jechuun qeeqa. No media source currently available  No media source currently available


Hiriirri Mormiis, Hiraarsaa fi Reebichi Humnoota Mootummaas Oromiyaa Keessatti Itti Fufuu Dubbatu, Jiraattonni

Bakka Har’a hiriirri itti geggeessamuu – jiraattonni nuuf ibsan, Godinaa Wallaggaa Lixaa, aanaa Mana-Sibuu, magaalaa Mandii keessatti, barattonni sadarkaa lammaffaa qophaa’inaa hiriiranii gaaffii isaanii dhiheeffachuuf yeroo gara Bulchiinsa magaalaatti deemaa turanitti humnoonni mootummaa itti bobba’uudhaan reebanii adda-facaasii isaanii dubbatu – jiraattonni sun. Jiraataan kun itti fufuudhaan, yeroo ammaa, barattoonnis tahe nmoonni kaan magaalattii keessa deddeemuun rakkisaa dha. Daandiilee magaalattii irra ka socho’aa jiru, humnoota kora-bittimmessaa Oromiyaa fi poolisoota addaa ka Federaalaa ti – jedhu. Bakkawwan Kaleessa hiriirri itti geggeessame keessaa tokko ka tahe – Godinaa Hararghee Lixaa, aanaa Doobbaa, Araddaa Misiraa Cifiraa keessatti immoo, hidhattoonni naannoo fi humnoonni Mootummaa Federaalaa namoota adamsanii hidhuu fi reebuu irraa kan ka’e, irra-jireessi dargaggootaa gara gaaraa yokaan Bosonaatti ka baqatanii jiran tahuu, jiraattonni Araddaa sanaa nuuf ibsanii jiran. Bakka hiriirri bal’inaan itti geggeessamaa ture – Godinaa Gujjii keessaa Jiraattonni akka jedhanitti, Proojektii Albuudaa Warqee fi albuudaalee kaan baasuu, kan Jaarmayaa Midrook jedhamuun geggeessamu mormuutti fuuleffate – hiriirri uummataa. Humnoonni mootummaa wal-dhibdee waa’ee lafaa duraan Booranaa Gujii gidduu turetti dhimma ba’uudhaan uummata lameen walitti-buusuu yaalaa jiru – jechuun illee himataa jiran. Kana malees, Godinicha keessaa bakkawwan gidduu kana hiriirri mormii itti geggeessamaa turetti, keessumaa, naannoo Albuuda Taantaalemii qabu – lafa Qondicha jedhamutti, har’a humnoonni federaalaa heddumminaan bobba’anii uummata hiraarsaa jiru - jedhu. Guutummaa qophii keenyaa dhaggeeffadhaa No media source currently available