“Waraansa Hambisuuf Jecha Humna Jabeessannee Qophoofnee Jirra”, Jedhu Hoogganaan Mootummaa Naannoo Tigiraay

Hoogganaan mootummaa naannoo Tigiraay, Dr. Debre-tsiyoon G/Mikaa’el, har’a maddeen oduu naannichaaf ibsa kennaniin, Tigiraay irratti deddeebi’ee shirri xaxamuun akka miidhaa geessisaa jiru dubbatan. Keessumaa filannoon naannoo eega geggeessamee as, dhiibbaa gama miidiyaa fi dinagdeen raaw’atuu ala, gara tarkaanfii humnaatti cehaa jira, jechuun ibsan. Kanaaf jecha “uummatni naannichaa qophii isaa cimsatee itti fufa,” jedhan – Dr. Debre-tsiyoon. No media source currently available Nuti ka jechaa jirru, “adda addummaan keenya ka siyaasaa waan taheef karaa siyaasaa wal haa falminu,” ka jedhu. Sababaa kanaan waggaa lamaa ol obsaan eegnee jirra, jechuudhaan kan ibsan – hoogganaan mootummaa naannoo Tigiraay kun, “humnaan kan hiikamu yoo tahe rakkoon hin jiru. Waraana dhiisaa hin jennu. Akka barbaachisaa hin ta’iin garuu dubbataa jirra. Yoo dhufes of irraa agganna,” jedhan. Itti fuudhaanis, “ammas adda addummaa jiru hiikuuf hidhamtoonni siyaasaa haa hiikaman. Waltajjiin hunda hirmaachise haa qopheessamu. Furmaanni isaa kana. Waltajjii qopheessanii waliin dubbachuu dha. Waraansa hambisnee waliin haa dubbannu,” jedhan. Waraansa hambisuuf jecha, humna isaanii cimsachuun akka qophaawanis dubbatan. Mootummaa fi paartiin isaanii haalawwan yeroo ammaa jiran gamaaggamuu isaa ka dubbatan – Dr. Debre-tsioyoon G/Mikaa’el, “uummata irra miidhaa geessisuuf humna alaa wajjiin wal-gargaaruudhaan ahojjetamaa jira,” jedhanii, mootummaan Ertiraa, mootummaa Federaalaa Itiyoophiyaa wajjiin walgargaaruudhaan uummata Tigiraay haleeluuf akka qophaa’aa jiranitti ibsan. ”Mootummaan Ertiraa, humnoota bilisummaa Ertiraa hin deggerre wajjiin waliitumsuun uummata Tigiraay, kan bilisummaa Ertiraaf qabsaa’e haleeluuf kan hojjetaa jiru tahuu uummatni Ertiraa fi Raayyaan waraanaa Ertiraa hubachuu qaba,” jedhan – Dr. Debre-tsiyoon. Gabaasaa guutuu caqasaa.


Haasaan Prezidaant Traamp Mormiin Isa Mudatee Jira

Torban dabree haariiroo diploomaasii Sudaan fi Israa'eel gidduu furuu kan ilaaleen Traamp sirna gaggeessan irratti Masriin hidha Abbayyaa kan Itiyoophiyaan ijaaraa jirtu diiguu akka dandeessu dubachuu isaanii mormuun hiriirri tokko Kamiisa Onkolooleessa 29 bara 2020 Waayit Hawuus duratti gaggeeffamee jira. Lammiwwan Itiyoophiyaa fi kannen hidda dhala Itiyoophiyaa qabaniin hiriirri gaggeeffame kana irratti abbaa biyyummaa Itiyoophiyaa fi nageenya uummataa, waluumaagala kanajaa keenya haala tuqeen Traamp haasaan dhageesiisan wal waraansa kan kakaasuu fi kan nu mafachiise jedhu hiriirtonni. Gama kaaniin miseensoonni Kongreesa Amerikaa kanneen hidda dhalata Afrikaa kan keessatti heddumaatan "Kongreeshinaal Blaak Kokas" Twitarii ofii irratti akka baaseetti jecha Traamp mormee jira. Maal na dhibeen kan dubbatamee, muddamiinsa kan hammeessuu jechuun balaaleeffachuu isaa Habtaamuu Siyyuum gabaasee jira.


Naannoo Somaalee Keessaatti Projektiin Daandii Har’a Jalqabsiifame

Muummichi ministeeraa Itiyoopiyaa Abiy Ahimed naannoo Somaalee keessa kan jiru projektii daandii km 300 har’a jalqabsiisanii jiran. Waajjira muummicha ministeeraa biraa ibsa kennameen daandiiwwan hojjetaman kun Gode Qalaaffoo Godee Hargallee fi Yale Dana keessatti argamu. Daandiin kun ennaa xumuramu hidhata gabaa kan cimsu fi magaalaa Godee waaltaa misoomaa taasisa jedhamee eegama. Naannoon Somaalee biyyattii keessaa bal’ina lafaan lammaffaa yoo ta’u baay’ina uummataan immoo sadaffaa dha. Waggaa sadii har’aa biyyattii keessaa naannoo lammiiwwan keessatti hidhamaa fi dararamaa ture yoo ta’u naannoo miidhaa hamaan irra ta’e ture. Yeroo ammaa haalli hedduun kan jijjiirame yoo ta’u milkaa’ina muummicha ministeeraa akka ta’etti ilaalama. Muummichi ministeeraa Abiy Industrial park Dirre Dhawaa eebbisiisu jedhamee eegama jechuun Addis Chekol gabaaseera.


Amnestii Internaashinaal Itiyoopiyaan Hiriira Mormii Ugguruu Ishee Qeeqe

Dhaabi mirga namaaf falmu Amnesty International Onkoloolessa 27 bara 2020 gabaasa baaseen angawoonni Itiyoopiyaa ajjeechaa gosa irratti hundaa’e mormuuf hiriira nagaa waamame uggure jedhee jira. Paartiin mormituu sochiin gosa biyoolessa Amaaraa baatilee darban keessa gosa Amaaraa kanneen ta’an hedduun ajjeefaman ka jedhutti aansuu dhaaan hiriira mormii waame. Angawoonni paartii kanaas Onkoloolessa 27 Finfinnee keessatti kan argamu waajjira isaaanii akka hin seenne gara hiriirri mormii kun itti geggeeffamu naannoo Amaaraatti akka hin imalle dhorkaman jedha gabaasi Amnestii kun. Dubbi himaa mootummaa naannoo Amaaraa kan ta’an Gizaachoo Muluneeh onkoloolessa 26 kan waamam hiriirri mormii seeraan alaa fi barbaachisaa miti yoo jedhan humnoonni nageenya naannoos akka bobba’an akeekkachiisanii hiriirri sun yoo itti fufe hookkarri ka’uu mala jedhan. Oromiyaa keessaa weellisaa beekamaan lammii Oromoo Hacaaluu Hundeessaa eerga ajjeefamee booda hookkara ka’etti aansuu dhaan baatii Waxabajjii keessa yoo xiqqaate namoonni 160 gosoota adda addaa fi amantii irraa du’uu poolisiin beeksisee jira. Erga baatii Hagayyaa qabee humnoonni naga eegumsaa Itiyoopiyaa hoogganoota garee mormituu hidhaa keessa jiran Jawaar Mohammed fi Beqelee Garbaa akka gad dhiifaman waamicha kan dabarsan hiriirtota nagaa bittimsuuf humna hammaa ba’aa gargaaramuu dhaan Oromiyaa gama dhiyaa, Harargee fi godinaalee Baalee keessaa yoo xiqqaate namoota 20 ajjesaniiru jedha gabaasi Amnestii kun. No media source currently available


Hojjattonni Isaa Ajjeefamuu Ministiriin Barnootaa Itiyoophiyaa ibsee Jira

Ministiriin Barnootaa Itiyoophiyaa hojjetoonni koo bobbaa hojii irra turan lama Obbo Mulaatuu Xaggaayee fi Obbo Ababaaw Ayyaalnah naannoo Affaar keessatti na jalaa ajjeefaman jechuun beeksise. Namnii sadaffaan Obbo Demis Taammiree jedhaman immo mada'anii lubbuun ooluun ibsamee jira. Reeffii namoota ajjeefamanis ministeerri barnootaa Dr. Geetaahuun Makuriyaa bakka argamanti gaggeeffame. Tarkaanfii kan eenyu akka fudhatee hin beekamiin jira. Kan lammiwwan gosa Isaa itti heddummaatan aanaa Gedaamaayituu ka naannoo Affaar keessatti kaleessa ajjeechaan kun raaw’atamuu isaa dura gaafa Wiixataa, lammiwwan Somaalota Isaa hedduun humnoota addaa Affaariin ajjeefamuu miseensonni mana-maree Ugaazummaa gosichaa fi maanguddoonni biyyaa VOAtti himanii jiran. Har’allee raayyaan ittisa biyyaa aanaa Gedaamaayituu magaalaa Garba-Iissee seenanii tarkaanfii fudhataa jiru jedha Addis Chekkol gabaasa ergeen.Caqasaa. No media source currently available


Dhima Hidha Laga Abayaa Irratti Walgahiin Geggeeffamaa Jira

Walga’iin ministaroota dhimma alaa fi ministaroota bishaanii biyyoota sadii – jechuun kan Itiyoophiyaa, Sudaanii fi Masrii kaleessa akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Onkoloolessa 17 bara 2013 jalqabamee jira. Ministara Tumsa Hariiroo idil-addunyaa Afrikaa Kibbaa fi Dura-taa’aa Mana-maree Hoji-raaw’achiistuu Gamtaa Afrikaa irraa akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Onkoloolessa 11, xalayaa barreessaniin gaaffii dhiheessan irratti hundaa’uun walga’ichi jalqabame, jedhame. Kanuma irraa ka’uudhaan, ministaroota dhimma alaa fi ministaroota bishaanii Itiyoophiyaa, Sudaanii fi Masriitiin ka jalqabame – walga’chi kaleessa guyyaa sa’aa kudhan irraa jalqabee – VIRTUAL yokaan karaa teknooloojii interneetii ka geggeessamaa jiru tahuu isaa ti kan ibsame.


Manni Murtii Federaalaa Namoota Haleellaa Dirree Masqalaatti Raawwatan Jedhe Irratti Adaba Mure

Manni murtii federaalaa dhaddachi tokkoffaan heeraa fi yakka farra shororkeessummaa namoota 5 balleessaa itti mure irratti hidhaa waggaa 5-umurii guutuun adabee jira. Manni murtichaa yakkamtoota kana irraa ol iyyannaa balleessaa salphisuus simatee jira. No media source currently available Waggaa lama dura waltajjii masqalaatti muummicha ministeeraa Abiy Ahimediif deggersa qabu mul’isuuf Finfinnee fi naannoo isheetii uummata ba’e irratti haleellaa geessisuu akkasumas wal ga’ii sana bittimsuu karoorsanii boombii darbatan kanneen jedhaman namoota shan irratti manni murtii federaalaa dhaddachi tokkoffaan heeraa fi yakka farra shororkeessummaa kanaan dura namoota balleessaa itti mure irratti har’a murtii adabaa dabarse. Manni murtichaa hara waaree irratti adaba mureen yakka himatamaa tokkoo tokkoo isaanii fi adaba seerri murteessu adaba sirrii ta’e tarreessee jira. Akkuma kanaan himatamaa tokkoffaa Geetuu Girmaa irratti hidhaa waggoota 23, himatamaa lammaffaa Biraanuu Jaafaar irratti hidhaa waggaa 22, himatamaa sadaffaa Xilaahuun Geetaachoo boombii inni darbeen lubbuun nama lamaa waan darbeef namoota hedduu irra immoo miidhaa qaamaa cimaa fi salphaa waan geessiseef jecha hidhaa umurii guutuu, himatamaa arfaffaa Baahiruu Tolaa irratti immoo hidhaa waggaa 17 fi Desaaleny Tesfaaye irratti immoo hidhaan waggaa shanii murtaa’eera. Manni murtichaa dursee himatamtoota irratti kan murteesse, himannaa abbaan alangaa dhiyeesseen raga namaa fi galmee dhiyeessee, himatamtoonnis ragaa abbaan alangaa isaan irratti lakkaa’e of irraa ittisuu waan hin dandeenyeef akka ta’e ibsameera. Murtiin adabaa utuu hin muramin dura himatamtoonni martinuu yaada adaba salhisuu dhiyeessaniiru. Manni murtichaas yaada dhiyaatan keessaa sababaa simatu fudhatee murti


Waamicha Hiriira Nagaa Abinii fi Deebii Kenname

Mootummaan Itiyoophiyaa dhalattoota Amaaraa kanneen biyyatti iddoo adda addaa keessa jiraatan irratti haleellaa gaggeeffamuakka dhaabsisuuf gaafachuuf jecha Abiin waamicha hiriiraa dhiyeessee jira. Hiriira waamamee kana kaayyoo farra nagaaf gargaaramuu humnootiin barbaadan akka jiran kan ibsee mootummaan bulchiinsa naannoo Amaaraa ehamas akka hin qabne hubschisee jira. Yeroo kanatti hiriira gaggeessuun humnootii bulchiinsa naannoo Amaaraa keessa akka nagaan hin jiraannee fedhaniif ulee ykn Dullaa akka kennuutti ilaalama jechuun bulchiinsii naannoo Amaaraa beeksisuu isaa Asteer Misgaanaaw Baahi-Daar irraa gabaastee jirti.


Pirz. Tiraampi walii galtee Israahelii fi Suudan mirkansee marii hidhaa Abbaayaa irratti waan jabduu jedhe

Pirezidaanti Tiraampi ibsa waajjira mootummaa isaa White House keessatti kaabinee isaa waliin walii galtee Israahelii fi Suudan labse. Ji’a diqqaa keesastti ammo Sawudii Arebiyaa Palestine fi isumaa Iraanillee dabalamuu fa dandeetti jedhe. Walii galtee tana irratti muummee ministera Israahel, Benjamin Netanyaahuu fi muummee ministera Suudan Abdalla Hamdock waliin bilbilaan wal haasahe Hidhaa Abbaayaa irratti mootummaan isaa marii araaraa jalqabee Itoophiyaan itti hin gammannee diddee keessaa baatee Masriin “hidhaa abbayaa sun hin bobeessiti faa taati,” jedhe. Bulchiinsii Tiraampi waan Suudan galmee biyyoota nagaa dhowwanii keessaa baasan irralleeti waan gargaarsa maallqa Amerikaan nama hujii dhabee biyya isii keessati kennituuf waan gara garaa iratti dubbatan. Hujiin hidhaa abbaayaa tun akka jecha pirezidaanti Tiraampitti bisaan Naayil diqqeessitii Masriillee hin miiti. Mootummaan pirezidaanti Tiraampi Itoophiyaa marii hujii hidhaa abbaayaatti deebi’uu baannaan gargaarsa irraa qaban sun "ilaanuu hin agartu" jedhe


Naannoo Kibbaa Gurra Fardaa Keessatti Haleellaan Rawwate Lubbuu Galaafachuutu Ibsame

Naannoo gama kibbaa godina Gurra Fardaa aanaa Giniiqaanaa ganda Shoobii keessatti hidhattoota eenyummaan isaani hin beekamneen haleelaa raawwateen qonnaan bultoonni miidhaman yaaddoo guddaa keessa jiraachuu isaanii dubbatu. No media source currently available Ganda isaanii keessaa baqatanii magaalaa ka biro keessa dahataii kan jiran obbo Tezrraa Yimaam haleellaa sanaan obboleessa isaanii obboleettii akkasumas miseensonta maatii isaanii afur hidhattoota kanaan ajjeefamuu dubbatu. Ol aantummaan seeraa yoo hin kabajamne gareeleen haleellaa sana raawwatan to’annaa jala oolanii tarkaanfiin yoo hin fudhatamne jiraachuu akka hin dandeenye ibsaniiru. Jiraataan ganda Sanaa eenyummaan isaanii akka hin tuqamne gaafatan tokko haleellaa sana jalaa miliqanii magaalaa Biift seenuu isaanii ibsanii eenyummaan isaanii adda baafamee dhalattoota Amaaraa irratti haleellaan raawwachuu isaa dubbatu. Dargaggeessaa qabee hanga maanguddootti daa’immanii hanga haadholiitti ajjeefamuu dubbatanii raayyaan nageenya eegsisu ga’aan hin seenu taanaan amma iyyuu haleellaan kan irra ga’u ta’uu ibsanii yaaddoo fi soda guddaa keessa jiraachuu VOAf ibsaniiru. Guyyoota lamaan walitti aananiif aanaa sana keessatti haleellaa raawwatameen namoonni 31 yoo ajjeefaman 5 immoo madaa’aniiru. Lammiiwwan 1500 ta’an immoo qe’e ofii irraa godaanuun ibsamee jira. Hanga kaleessaatti yakka kana raawwachuun kanneen shakkaman namoonni 16 to’annaa jala ooluu bulchaan godina Sheekkoo obbo Fitiree Amaan dubbataniiru.


Muddama Mootumma Federaalaa fi Kan Naannoo Tigraay Hiikuun Itti Gaafatama Komiishina Araaraa Miti: Hojii Geggeessitoota Komiishinichaa

Hojii muddama mootummaa federaalaa fi naannoo Tigraayi gidduu jiru hiikuun, itti gaafatama komiishina araaraaf kenname akka hin ta’in ta’in geggeessitoonni hojii komiishinichaa beeksisan. Komiishinichi labsii dhaan erga hundeeffamee booda yeroo hedduu kan fudhate hojii isaa inni ijoon ofii isaa ijaaruuf hojii isaa ijoo dhaaf haalawwan mijeessuu akka ture illee ibsamee jira. Komiishinichi araaraa har’a waaree irratti ibsa gaazixeessotaaf kenne irratti barreeffama gabaabaa raabseen, kan irratti fuuleffate baatilee sadan darban hojii hojjedhe jedhe adda addaa irratti ture. Haa ta’u malee qiyaafati gaazixeessonni biyyattii keessatti muddama uume jedhanii kan yaadan mootummaa federaalaa fi naannoo Tigraay gidduu falmii jiru irratta ka fuuleffatan fakkaata. Komiishinichi kana qaamotii kana walitti araarsuuf walitti fiduuf maal hojjete jechuun gaazixeessota adda addaa biraa gaaffii dhiyaatee jira. Iitti aantuu komishinera kan ta’an Yetnebersh Nigusee deebii kennaniin Mootummaa federaalaa fi mootummaa naannoo Tigraay gidduu muddamni jiru, nuyiif mootummoonni lamaan mootummoota fudhatama qabani. Kanaaf rakkoo mootummaa federaalaa fi naannoo gidduutti uumamu hiikuun kan komiishina nagaa fi araaraa miti. Ifaa fi ifatti kan mana maree federeeshinii ti. Haa ta’u malee akka lammii fi akka komiishina dhuunfaatti kan nuti gochuu dandeenyu tasgabbaa’anii akka dubbatan gaafachuu fi yoo mari’achuu barbaadan immoo nuti qophee dha jedhan. Jechuun meleskachoo amha gabaasra.


Tigraayiif Deggeersa Walitti Qabuuf Koree Hundeessinee Jirraa:Paartiin Badhaadhinaa

Bulchiinsa naannoo Tigraay keessatti miidhaa Hawwaannis dhaqqabsisuu ittisuuf akkasumas qonnaan bultoota kanaan miidhaman deggeruuf maallaqa barbaachisuu walitti qabuuf paartiin Badhaadhiinaa kan Tigraay koree hundeessee jira. Waltaasisaa koree kanaa fi Finfinneetti waajiira Badhaadhinaaf itti gaafatamaa Seektaraa kan ta'an Obbo Haaftaay Gabra Egziyaabiheer Raadiyoo Sagalee Amerikaaf akka ibsanti koree kana dhalattoota Tigraayii fi lammiwwan Itiyoophiyaa kanneen biroo irraa deggersa walitti qabuuf hundeeffame jedhan. Maallaqa kana walitti qabuuf herreegi baankii banamuu fi lammiwwan Itiyoophiyaa martii gargaarsa kennuu akka danda'an ibsuu isaanii Mulugeetaa Atsebahaa gabaasee jira.


Aanaa Gurra Fardaa Keessatti Namoonni nI Ajjeefaman: Angawaa Polisii

Bulchiinsa naannoo uummattoota Itiyoophiyaa gama kibbaa, Godiina Beenchii Shakkoo aanaa Gurra Fardaa keessatti garee hidhattoota eenyummaan isaanii hin beekamneennamnii 13 ajjeefamee 5 madaa'uun ibsamee jira. Odeeffannoo hawaasnii kennaen shakkamtoonni 9 to'annaa jala oluun kan ibsamee yoo ta'u haleellaa sukanneessaa gaggeeffame kanaan namoota manaa fi qe'ee ofii gadhiisanii deeman hojiin deebisuu gaggeffamaa akka jiru ibsameera. Itti aanaa bulchaa bulchiinsa naannoo kan ta'an Obbo Ristuu Yirdaaw gadda itti dhaga'ame ibsuu isaanii Yonaataan Zabdiwoos gabaasee jira.


Waldaan Hayyoota Walaayittaa Hoogganoonni Godinichaa Mana-hidhaa Jiran Akka Hiikaman Gaafate

Bulchiisa naannoo Kiibbaa, godinaa Walaayittaa keessatti sirna mootummaa diiguudhaan, bulchiisa naannoo labsuuf sochiin taasisame, jechuun Koomishiniin Poolisii Federaalaa beeksisee jira. “Akka naannootti ijaaramuun gaaffii uummataa ti” kanneen jedhan – qaaamni hawaasa Walaayittaa immoo, gaaffiin kun akka deebii argatu sochiin godhame sirrii dha – amantaa jedhu qaban. Obbo Daagaatoo Kumbee dabalee – hoogganoonni godinaa Walaayittaa amma hidhaa jiran yaada tarkaanfachiisanii fi deemsa isaanii kanneen deggeran keessaa tokko Waldaa Hayyoota Walaayittaa yoo tahu, hoogganoonni godinichaa amma mana-hidhaa jiran akka hiikaman gaafatee jira. Akka naannootti ijaaramuun gaaffii uummataa tahuu ka dubbatan – namni akka maqaan isaanii ifatti hin himamne tokko, deemsa isaa keessa dogoggorri hin jiru. Inumaa deemsichi kan ittiin ilaalamu, heera biyyattiin qofa tahuu qaba – jedhan. Itti-aanaa Koomishinarri Koomishinii Poolisii Federaalaa Itiyoophiyaa fi itti-gaafatamaan damee qorannaa yakkaa – Zalaalam Mangistee kana ilaalchisuun ibsa kennaniin, aangawoota mootummaa gochaa kana raaw’atanii irratti himannaan dhihaachuu isaa fi kanneen haga ammaa to’annaa jala hin galiin jiranis ka barbaadaa jiran tahuu ibsan. Akka naannoo sana heerri hin jiraanne, sirna seeraa diiguudhaan karaa heera mootummaa diiguun deemuun isaanii ka faallaa mirga abbaa-biyyummaatiin deemu, ka jedhan itti-aanaan Koomishinaraa Poolisii Federaalaa kun, namoota kana irratti ragaan namaa fi galmee walitti-qabamuu isaa dubbata, jechuudhaan, Yonaataan Zebdiwoos Hawaasaa irraa gabaasee jira.


Weerarri Hawaannisaa Godinaalee Tigraay Afur Waliin Gahuun Ibsame

Eega naannoo Tigiraay seenee baatiilee lama ka guute – weerarri Hawaannisaa godinaalee afur waliin gahuu isaa Waajirri Qonnaa fi Misooma Baadiyyaa naannichaa ibsee jira. Itti-gaafatamaan sab-qoonnamtii waajirichaa Obbo Mikaa’el Mirutsi VOA akka ibsanitti, kan ulaalee shaniin gara naannichaatti seene hoomaan hawaannisaa amma baay’ee babal’ataa waan jiruuf jecha, hawaannisicha hari’uu fi keemikaala itti biifuudhaa ala oomishaalee ga’an sassaabuutti bobba’amee jira – jedhuun, Mulugeetaa Atsibahaa – Maqalee irraa gabaasee jira.


Naannoo Amaaraa keessatti Busaan Hammaachaa Dhufuun Himame

Bulchiisa naannoo Amaaraa keessatti baatiilee sadeen dabran keessatti namoonni kuma dhibba tokkoo ol tahan dhibee busaatiin qabamuu Instiitiyuutiin Fayyaa Hawaasa naannoo beeksisee jira. Inistiitiyuutichi akka jedhutti, baatiilee sadan dabran keessatti namoota kuma dhibba tokkoo fi kuma digdamii toorba tu dhibee Busaatiin qabame. har’a irraa jalqabee ka biyyattii keessatti yaadatamu Guyyaa Dhibee Busaa ilaalchisee, duulli waa’ee dhukkubichaa uummata hubachiisuu akka geggeessamus, Biiroon Fayyaa Naannoo Amaaraa hubachiisee jira. Inistiitiyuutii Fayyaa Uummataa Naannoo Amaaraatti, Qindeessituun dhimma dhibee Busa, aadde Maastewaal Worquu, haala dhibee Busaa naannoo isaanii keessaa ennaa ibsan lakkoobsi kun ka bara dabre yeroo akkanaa ture waliin ennaa wal-bira qabamee ilaalamu, amma baay’ee dabaluu isaa ka dubbatan – Aadde Maastewaal, keessumaa naannoo Amaaraa gama Lixaa keessatti lakkoobsi miidhamtootaa baay’ee ol’aanaa tahuu hubachiisan. Naannoo Amaaraatti, itti-gaafatamaan Biiroo Fayyaa – Dr. Melkaamuu Abbixee, weerara Busaa godinaalee naannoo Amaaraa hunda keessatti dabalaa dhufe kana to’achuudhaaf uummatni of eeggannaa barbaachisu akka godhu hubachiisan.  Bara dabre keessatti keemikaala Farra-Busaa biifameen, uummata Miliyoona tokkoo ol dhukkubicha irraa oolchuun akka danda’ame Institiyuutiin Fayyaa Hawaasaa naannoo sanaa dubbatee jira, jechuun, Asteer Misgaanaaw, Baahir Daar irraa gabaastee jirti.


Bulchiinsi Magaalaa Finfinnee Awutoobusiilee Dabalataa Ramaduu Beeksise

Rakkoo tajaajila geejjibaa yeroo gara yerootti dabalaa dhufe furuuf akka hojjetamuu qabu kan hubachiiisan itti-aaantuun kantiibaan magaalaa Finfinnee Adaanach Abeebee, bulchiinsi magaalattii rakkoo geejjibaa kana hanqisuuf jecha autoobusoota 560 kireeffatee hojiitti bobbaasee jira, jedhan. Hanqina tajaajila geejjibaa irraa kan ka’e hawaasni weerara COVID 9f akka hin saaxilamne yaadamee akka awutoobisiileen kun kireeffatamanii fi hojii irra oolfaman taasisamuullee, Biiroon Geejjiba Finfinnee beeksisee jira. No media source currently available


Ramaddiin Barnootaa Haaran Ministirii Saayinsii fi Dhaabbilee Barnoota Ola’anootin Ifa Godhame

Dhabbileen barnootaa ol’aanooon Itiyoophiyaa ramaddiilee barnootaa haarawa bakkaa shanitti hirameen adda qoodamanii barumsa akka kennan Ministiriin Saayinsii fi Dhaabbilee Barnoota Ola’anoo murteesse jira. Ramaddiileen barnootaa kuneen xiyyeffanaa barumsaa muraasaaf giddugala muuxannoo akka ta'aniif gargaara jedhame. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Uummanni Tigraay Uummata Itiyoophiyaati, Dhimmi Namoota Muraasa Tigraay Keessa Jiranii Garu Seeraan Hiikoo Argata: Mummichi Ministeeraa Abiyyi Ahmad

Mana maree bulchiinsa naannoo Tigraay, qaamotii hoji raawwachiiftuu sadarkaa ol aanaa fi mootummaa federaalaa gidduu kan jiru hariiroon rakkisaa ta’e seera qofaa bu’uura godhatee kan furamu ta’uu Muummichi ministeeraa Abiy Ahimed dubbataniiru. Yeroo ammaas ol aantummaa biyyaa eeguuf qophee ga’aan akka jiru illee miseensota mana maree bakka bu’otaa uummataa mirkaneessan. Biyyattiin waggaa darbe guddina dinagdee dhibba irraa harka 6.1 galmeessisuu ishee ibsaniiru. Gabaasa Meleskachoo Ammahaa caqasaa. No media source currently available


Mootummaan Fedeaalaa Awwaannisa Bira Goree Uummata Tigraay Beelessuu Barbaada: Prezidaantii Mootummaa Naannoo Tigraay

Baatii torbaaf koolejii poolisii Tigraay keessati leenjisamaa kan turan komaandoon addaa naannoo sanaa marsaa lammataaf kaleessa ennaa eebbifamanii jiran. Komaandoon eebbifame kun rakkoo biyya keessaaf alaa Tigraayi irratti aggaamamu ilaalchisee durse fashaleessu irratti itti gaafatamni dachaan isinitti kennameera jedhan. Tigraayiin jilbeenfachiisuuf yaalii godhamu dura dhaabbachuu qabdu jechuu dhaa kan sirna sana irratti argaman prezidaantiin naannoo Tigraay Dr. Debretsiyo Gebremikaa’el dubbataniiru. Mootummaan federaalaa uummati Tigraay akka beela’u gochuuf gara awwaannisa goree hojjetaa jira jechuu dhaan prezidaantiin mootummaa naannoo sanaa Dr. Debretsiyoon G/Mikaa’el himatanii jiran. Ijoolleen barattoota Tigraay kaanittii addad baafamanii maaskii akka hin arganne ta’eera jedhan. Ministriin qonaa federaalaa gama isaan Tigraay akka beela’uuf akka nuti hin hojjenne beekamaa dha jechuu dhaan awwaannisa ittisuu gama ilaaleen hanga guyyaa har’aatti naannoo Tigraay gargaaraa jirra jedhee jira.


Weerara Hawwaannisaa Ittisuu Keessatti Qindomiinaan hojjachuu fi Odeeffannoo Wal Jijjiruun Barbaachiisa: Angawaa

Itiyoophiyaa keessatti weerara Hawwaanisaa ittisuuf jecha lafa heektaara kuma 700 caalaa irratti Dawaan Bifamuu ministeerri qonnaa beeksisee jira.Kunis kan biifamee humna namaa, kokolaataa fi xayyaara gargaaramuun ta'uun ibsamee jira. Weerara Hawwaannisaa waggaa tokkoof ture kanaan Itiyoophiyaa gama kibbaa akkasumasOromiyaa kibba bahaa kan ture dhabamsiisuun kan danda'ame ta'uus Oromiyaa bahaa , Amaaraa bahaa, Tigraay Kibbaa, Afaar, Somaalee bulchiinsa naannoo Dirree Dawaa hawwaannis badii guddaa geesisuu ministeera de'etaan ministeera qonnaa Dr. Maandafroo Nigusee beeksisanii jiru. Qindomiinaan hojjachuu fi odeeffannoo wal jijjiruun akkaan barbaachisaa ta'uu ibsan jechuun Addis Chakkol gabaasee jira


Hariiroon Nagaa Itiyoophiyaa fi Ertraa Gidduu Beekkamtii Argachuu Qaba:Dinaa Muftii

Prezidaantiin Ertraa Isaayyaas Afawarqii daw'annaan hojii gidduu kana Itiyoophiyaa keessatti Gaggeessan biyyonni lameen toora adda addaan walta'iinsa tolfataniif waltajjii walitti dhufeenyaa akka uumuu dubbi himaan ministrii haajaa alaa Itiyoophiyaa Dinaa Muftii ibsanii jiru. Wal waraansa yeroo dheeraa booda fi calliinsa yeroo fudhatee booda waggootii darban lama keessatti hariiroon tolfame isa ture sana jijjiruun ibsameejira. Gam lameen gidduu sadarkaan nagaan irra jiru hanga barbaadamee hin guddanne jedhamuus hariiroon hogganoota lameenii isa gara fuula duraaf bu'uura ta'a jechuun Obbo Dinaan ibsanii jiru. Gama kaaniin lammiwwan Itiyoophiyaa Saawudii,Tanzaniyaa fi Jabuutii keessatti rakkataa turan 993 torbanneen darban 3 keessatti biyya ofiitti deebi'uun ibsameera jechuun Mallaskaachoo Ammahaa gabaasee jira.


Furmaanni Akka Nu Kennamu Barbaanna:Qonnaan Bultoota Amaaroo

Bulchiinsa uummattoota Itiyoophiyaa gama kibbaa aanaa addaa Amaaroo, keessa Qonnaan bultoonni turan, Godiina Gujii dhiyaa kan Oromiyaa keessa dahatan kan ittiin jedhan hidhattoonni ABO Shaneen haleellaa irra deddeebi'ee nu irratti raawwatan jedhaniin waggoota sadii dura qe’ee ofii buqqa'uu isaanii dubbatu. Bara 2009 haleellaa fi bifa walittibu'iinsa fakkaatuun kanneen buqa’an lammiiwwan kuma 29 keessaa kumni 11 qe’ee ofiitti waan hin deebi’iniif rakkoo hamaaf saaxilamne jedhu. Waajirri Komunikeeshinii bulciinsichaas namoota qe'e ofitti hin deebi'iin jiran kanaaf hojiin manneen 800 ijaaruu jalqabuu fi rakkoo uumameen namnii 600 ol ajjeefamuun ni yaadatama. Gabaasa Yonaataan Zabdiwoos erge caqasaa. No media source currently available


Koomishiniin Oromiyaa Akka Obbo Lidetuu Hidhaadhaa Gad-lakkisiisu Manni-murtii Ajaje

Kan Manni-murtii ol’aanaa Godina Shawaa Bahaa Obbo Lidatuu Ayaalew akka wabiidhaan hidhaadhaa bahan muriteessee Qajeelchi Poolisii Magaala Bushoofituu raawachuu dhabe, amma akka Kimishiiniin Polisii Oromiyaa gidduu seenuun kallattiidhaan Obboo Lidatuu Ayaaleew hidhaa dhaa hiiku ajaji kennamee jira. Manichi murtii, Obbo Lidetiin meeshaa waraana seraan alaa qabate, jedhamee himannaa dhihaate irratti har’a ragaalee dhaggeeffatee jira. No media source currently available


Prezidaantiin Eertraa Daawwannaa Isaanii Kan Itiyypiyaa Xumuranii Deebi’an

Prezidaantiin Eertraa Isaayaas Afewerqii gara biyya ofiitti utuu hin deebi’in dura muummicha ministeeraa Abiy Ahimed waliin dhimmootii biyyoota lamaanii fi naannoo irratti mari’achuu dhaan hariiroo jalqabames cimsuuf walii galuu isaanii ministriin odeeffannoo Eertraa Yemaanee G/Meskqel fuula tweeter isaanii irratti barreessaniiru. Prezidaant Isaayaasii fi isaan waliin kan imalan angawoonni mootummaa sadarkaa ol aanaa turtii isaanii Itiyoopiyaatti godhaniin bakka misoomaa naannolee adda addaa daawwachuu dhaan gara Asmaraatti deebi’aniiru jedhan.


Manni Maree Bulchiinsa Naannoo Sidaamaa Gumii Jalqabaa Gaggeessee Jira

Baatii Waxabajjii darbee bulchiinsa naannoo ta'uun kan hundeeffame manni maree sidaamaa aangoo eega qabateee as yeroo duraaf gumii gaggeeffatee jira. Sambataa fi Dilbata darbee kana gumii gaggeeffame kana irratti dhimmootii adda addaa irratti mariin eega gaggeeffamee booda murtii dabarsee jira. Bara haaraa seenee kan Itiyoophiyaa kanaaf Baajata qarshii Biliiyoona kudha fi miliyoona dhibba torbaa fimiliyoona 25 fi kuma dhibba tokkoo fikuma afurtamii lama(10,725,142,000.00) kan murteesse yoo ta'u kunis mootuummaa Federaalaa fi galii argaman irraa kan kennamuu ta'u Yonaataan Zabdiwoos gabaasee jira.


Prezidaantiin Ertraa Itiyoophiyaa Seenanii Jiru

Mummichi ministeeraa Abiyyi Ahmad har'a dirree xayyaaraa Abbaa Jifaariiti argamuun prezisaantii Ertraa Isaayyaas Afawarqii simatan. Obbo Isaayyaas dawannaa hojii guyyaa saiif Itiyoophiyaa kan seenan yoo ta'u jila Ertraa kana keessa ministeera haajaa alaa biyyatti Osman Saleeh fi gorsaa prezidaant Isaayyaas kan ta'an Yemanee Gebraab keessatti argamu. Hogganoonni lameen dhimmootii walii fi kutaa irratti dubbatu jedhamee eegama


Projektiin Hojjettoota Indurstiyaal Paarkii Hawaasaa Hojii Isaanii Irra Akka Turan gargaaru Jalqabamuutu Ibsame

Hojjettoonni Industriyaal Paarkii Hawaasaa keessaa hojii dhiisanii deeman dhibba irraa harka 60 ol ta’an tasgabbaa’anii akka hojii itti fufan kan gargaaruu fi akkasumas hojjettoota durbartootaa paarkichaa irra ga’a kan jedhame dararaa quunnamtii saalaa hambisuuf projektiin hojjetu doolaara ameerikaa miliyoona sadiin jalqabsiisuu isaa Plan International beeksisee jira. Projektiin kun banamuun baadiyyaa fi naannolee ka biroo irraa hojjettoonni dhufan ragaa ga’aa argatanii hojii isaanii irra akka turanii fi rakkoo biyyaa godaanuu kan hiiku ta’uu hoji geggeessaan paarkichaa obbo Fitsum Katamaa dubbataniiru. No media source currently available


Sirni Awwaalcha Profeeser Mesfin WeldeMaariyaam Har’a Raawwatame

Awwaalli profeser Mesfin Weldemaariyaam Finfinnee keessatti raawwatamee jira. Profesor Mesfin gumii mirga namaa Itiyoopiyaa jedhu kan hundeessan yoo ta’u naamusa guddaa kan qaban fi hoogganoota abbaa irree biyya keessan hongee fi beela deebisee mudate ilaalchisuun ija jabummaan dura dhaabbatanii dubbachuun beekamu. Qabsaa’ota mirga namaaf waggaa waggaatti badhaasa kennamu maqaa profeeser Weldemaariyaamiin kan qopheessu ta’uu gumiin mirga namaa Itiyoopiyaa beeksisee jira. Yuniversitii Finfinnee keessattis giddu galli tokko maqaa isaaniitiin akka moggaasamu, maqaa isaaniitiinis waltajjiin tokko Finfinnee keessatti akka moggaasamu gaaffiin dhiyaatee jira. Sirni geggeessaa profeeser Mesfin galma Lideta jedhamuu kan Yuniversitii 6 kiiloo keessatti geggeessamee jira. Sirna kana irratti prezidaantii Yuniversitichaa profeser Xaasoo Weldehaannaa dabalatee kanneen isaan dhiyeenyatti beekan hojii isaan Yuniversiticaaf hojjetan fi kitaabota isaan barreessan keessaa tuquu dhaan dubbataniiru. Fulbaana 19 bara 2013 du’aan boqotan. Sirni awwaalcha isaaniis afaani yaa’iin mana maree obbo Taggesee Caafoo, ministeerotaa fi firoottan isaanii bakka argamanitti mana sagadaa Ortodoksii kidist Kateedraltti raawwatame.


Godinaaleen Shan Kan Naannoo Gama Kibbaa Naannoo Tokko Tolfachuuf Walii Galuun Ibsame

Naannoo Itiyiipiyaa 11ffaa ta’uu mala kan jedhame kibba gama dhiyaatti kanneen argaman godinaaleen shanii fi aanaan addaa tokko waliin ta’uu naannoo tokko hundeessuuf gaaffii mana maree federeeshiniif dhiyaate sagalee guutuun raggaasisame. Waggaan shanaffaan paarlaamaa gumii ja’affaa gggeessaa kan jiru manni maree federeeshinii uummanni Itiyoopiyaa kibba gama dhiyaa gaaffii waliin ta’uun naannoo uummachuu dhiyeessaniif hojii raawwachiisuu boordii filannoo biyyoolessaatiin murtii uummatan akka hunddeeffamu yaadi dhiyaates murtii argatee jira. VOA waliin gaaffii fi deebii kan geggeessan afaan yaa’iin mana maree godinaalee Sanaa jiraattonnii fi bakka buutonni uummataa gaaffii heeraa barootaaf ukkaamamee ture yeroo gabaabaa keessatti deebii ni argata jedhanii aka hin yaadin dubbatan. Uummati naannoo Sanaa kana dura irra ga’aa kan ture rakkoo qixxummaa, bulchiinsa gaarii dhabamuu, misoomaa fi haqaa hiikamuun amantii nutti hore jedhan jedha Yonatan zebdwos Hawaasaa irraa.


Paarlaamaan Itiyoopiyaa fi Manni Maree Federeeshinii Wal ga’ii Shanaffaa kan Waggaa 6ffaa Geggeessee Jira

Mootummaan Naannoo Tigraay Kana Booda Mootummaan Sirnaa Hin Jiru Jedhe Wal ga’iin shanaffaa fi wal ga’iin gamtaa kan waggaa 6ffaa kan mana maree bakka bu’oota uummataa fi mana maree federeeshinii har’a geggeessamee jira. No media source currently available Prezidaant sahilework zewdee haasaa baniinsaa geggessaniin dhimmootii hedduu ikaasuu dhaan waggaan xumurame kun akka biyyaatti milkaa’ina gaarii kan itti galmeessisne gama kaaniin immoo du’uun fi qe’ee ofii irraa godaanuun uummataa, walitti bu’iinsii fi qabeenyi manca’uun waggaa itti raawwate jedhan. Muummichi ministeeraa Abiy Ahimed Nobeelii badhaafamuun ilaalcha Itiyoopiyaan addunyaa irratti qabdu beeksisuu keessatti qooda ol aanaa qabaateera jedhan. Waggaan xumurame kun rakkoo akkaataa hojii kan qabu ture hidha laga abbayyaa sirraa’uun hojiitti kan seene, itiyoopiyaan dhiibbaa diplomaasummaa irra jiru dura dhaabattee jiraachuu ishee kan itti kabachiiste ture jedhan. Dinagdeen koronaan dadhabsiise, uummati biyyaaf yaaduu isaa utuu hin murteessin boondii bituu fi deggersi ka biroo kanneen godhaniifis deggersa qaban ibsaniiru.\nAfaan yaa’iin mana maree federeeshinii Adam Faraah Waxabajjii 3 bara 2012 manni maree bakka bu’oota uummataa haala heerri eeyamu hordofee yeroo filannoo dheeresse jedhan. Haa ta’u malee gareeleen heeraaf hin ajajamnee fi gareeleen nagaa hin barbaanne, hojii uummata afaan faajjessuu hojjetaa jiru jedhan. Kanneen keessaa tokko naanno Tigraay ta’uu kan ibsan obbo Adam Faaraah, sochii hanga ammaatti godheen naannoon sun heera biyyaa balaa irra buuseera jedhan. Filannoo raawwachiisuun hojii boordii filannoo ta’ee utuu jiruu adeemsas faallaa heeraa ta’een boordii filannoo hundeessuu dhaan qofaatti ba’ee filannoo geggeesse jedhan.


Manni-maree Naannoo Tigiraay Paartiileen Filannoon Barcuma Hin Argatiin Hafan Akka Paarlaamaa Keessaa Barcumoota 15 Argatan Murteesse

Manni-maree bulchiisa naannoo Tigiraay kora isaa torban dabre geggeesseen, paartiileen filannootti hirmaatanii garuu barcuma argachuu hin danda’iin hafan, paarlaamaa haaraa amma filatame keessatti sagalee malee barcumoota kudha shaniin akka qooda fudhatan labsii bahe, sagalee wayyabaan raggaasisee jira. Murtii kana Paartiin Bilisummaa Tigiraay fi Paartiin Dimookiraasummaa Asiimbaa Simatanii jiran. Paartiin Saalsaay Weyyaanee Tigraay immoo, “kun ka deemsa dimookiraasii dadhabsiisu,” jechuun morme immoo. Paartiin ka biraan “Baayitoonaa Paartii” jedhamu, walga’ii dhuma torban kanaa irra geggeeffatu irratti ejjennoo isaa akka beeksisu dubbate. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Haleellaa Naannoo Benishaangul Gumuz Keessatti Raawwatu Dhaabsisuuf Mootummaa Waliinan Hojjedha Jedhe: Naannoon Amaaraa

Haleellaa lammiiwwan irra dhaqqabaa jiru ittisuuf seerri jiru hanga eeyametti mootummaa federaalaaf bulchiinsi naanoo gumuz waliin hojjechuuf qophii ta’uu mootummaan bulchiinsa naannoo Amaaraa beeksisaniiru. Bulchiinsa naannoo Benishaangul gumuz godina gubaa fi Mattakkal keessaa dhalattoota Amaaraa irratti haleellaa irra deddeebi’ee raawwatamu bulchiinsi naannoo Amaaraa balaaleffataa ture. Hoogganni sadarkaa ol aanaa humnootii nageenyaa fi raayyaa ittisa biyyaa wajjin ta’uun rakkoo kana dhaabsisuuf yaalii godhaa ituu jiranii Fulbaana 14 bara 2013 godina Matakkal aanaa Daangur keessatti haleellaa biraan geggeeffame. Gochi kunis bulchiinsa naannoo Amaaraa akkaan kan mufachiisee fi humnootii farreen nageenyaa haleellaa kana geessisan kanneen deggeran hoogganni tokkoo tokko akka jiran hubatamuu daayirekterri kominikeeshinii obbo Gizaachoo Muluneeh dubbataniiru. No media source currently available


Bulchiinsa Naannoo Somaalee Jijjiirama Argamsisuun Ibsamee Jira

Walitti gosaa fi tasgabii dhabiinsaan waggoota dhiyeenya kanaa keessa kan beeekamaa turtee bulchiinsii naannoo Somaalee amma walii obsuu fi nagaan beekamtu ta'uutu Ibsamee jira. Mummichi Ministeeraa Abiyyi Ahmed prezidaantii bulchiinsa naannoo Somaalee kan ta'an Obbo Musxafaa Mohammad biyya alaa irraa biyya seensisuun deggersa barbaachisu naannoo sanaaf gochuu isaaniitumilkaa'inni kun argame jedhamee jira. Bulchiinsii naannoo Somaalee hojii Turizmii jajjabeessaa jan jirtu ta'u fi ayyaana guyyaa Turizmii addunyaa sadarkaa Itiyoophiyaatti achitti kan kabajamuu ta'uun ibsamee jira.


Hogganoonni Baaldaraas Mirga Wabii Dhorkaman

Dura ta'an paartii Baaldaraas Obbo Iskindira Naggaa fi namoonni kanneen biroo 3 mirgii wabiin eegameefii hidhaa ba'uuf gaaffii dhiyeessan fudhatama dhabee jira. Himatamtoonni arfan haala hidhaa keessaa kan ilaaleen komee adda addaa dhiyeeffachuun yakka ilaalchii madaalawaa ta'e hatattamaan akka gaggeefamu gaafatan. Manni murtiis ajaja adda addaa kennuun Onkolooleessa 22 bara 2020 tti bellama kennuu isaa Mallaskaachew Ammahaa Fin finnee irraa gabaasee jira.


Kan Manni Murtii Godina Walaayittaa Murteesse Manni Murtii Waliigalaa Fudhatama Dhorke

Hogganoota sadarkaa olaanaa godina Walaayittaa fi namoonni siyaasa 6 kan ammaan dura manni murtii olaanaan kan godiina Walaayittaa akka wabiin ba'an murteesse manni murtii walii galaa kan bulchiinsa naannoo uummattoota Itiyoophiyaa gama kibbaa ugguree jira. Manni murtii walii galaa naannoo sanaa har'a dhaddacha oleen kanneen sirna heera irratti ijaaramee diigan akkasumas gocha malaamaltummaa guggaa hojjachuun shakkaman kun bulchaa godiina Walaayiittaa Obbo Daagaatoo Kunbee dabalatee namoonni 6 mana hidhaa akka seenan ajaja kenne. Bellama itti aanuus Fulbaana 21 bara 2013tti kennuu isaa Yonaataan Zabdiwoos Hawaasaa irraa gabaasee jira.


Namoonni Kuma 20 Caalaan Godaansaaf Dirqaman

Bulchiinsa naannoo Amaaraa godinaalee 5, aanaawwan 18 fi gandeen 41 keessaatti balaa lolaan bishaanii dhaqabsiiseen namnii kuma 22 ol manaa fi qe'e gadhisee godaanuun beeekamee jira. Keesssumaa Gondar Kibbaa aanaa Fogaraa, Liboo, Kamkam fi Darraa keessatti akkasumas Godiina Gondar gidduu galeessaa aanaa Dambiyaa keessatti haroon Xaanaa guutee namoonni lakkofsaan guddaatu godaane. Naannoo magaalaa Baahir Daar, Dabra Maariyaam jedhamu irraa haroo xaanaa baqachuun namoonni dheessanii jiru. Balaan akkasii kan baratamee ta'uus inni baranaa hamaa dha jedhu jiraattonni.


Tigraay ammallee Dr Debretsiyoon Gebremikaa'e pirezidaantiif filattee kakatee hujiitti dabre

Manii maree naannoo Tigraay ammallee Dr Debretsiyoon G/Mikaa'el pirezidaantummaa naannootiif filatee kakachiisee hujii jalqabsiifate. Akka oduu arganneetit miseensotii mana marii 215 cuftii isa filatan.Miseensotii mana marii isaaniillee akkuma kana hujii jalaqaban. Debretsiyon filannoo naannoo Tigraay dhiyoo tolfatte ka mootummaan federalaa seeraa ala jedhe irrtti harka guddaan filatame. Mootummaan federaalaa filannoo seeraa alaa jedhullee Tigraay mirga seerii naannoleen kenneen filanna jedhanii itti dabaran. Akka paartiitti ka moohatte TPLF. Filannoo Tigraay ta baranaa nama miiyoona 2 fi kuma 70 caalaatti bahee filate jedhan. Tigraay naannolee 10n Itoophiyaa keessaa tokko.


Mootummaan Naannoo Kibbaa Naannoo Rakkoon Daangaa Jirutti Humnoonni Naga Eegumsaa Kan Bobba’an Ta’uu Beekise

Naannoo Kibbaa godinaa Koonsoo fi aanaa addaa Alle jedhamu keessatti baatilee hanga tokkoof walitti bu’iinsi ture tasgabbaa’ee nagaan bu’uu isaa fi rakkoo nageenyaa kanneen qaban gammi dhiyaa naannichaas nageenya hanga tokko argachuu isaanii mootummaan naannoo Sanaa VOAf ibsee jira. Torbee gara sanatti kan imalan itti aanaan naannoo Sanaa obbo Ristuu Yirdaaw daangaa e’anii gama Keeniyaatii karaa Turkaanaa Itiyoopiyaa seenuu dhaan godina Oomoo Kibbaa keessa kan jiraatan horsiisee bulaa aanaa Daassenech irratti haleellaa hidhattoonni raawwatan ittisuuf humnootii nagaa eegsisan kan boobbaasan ta’u itti gaafatamtuun waajjira dhimmootii kominikeeshinii naannoo Sanaa aadde Sennaayit Solomoon ibsanii jiran. Lagi Oomoo guutuu isaan kanneen balaal lolaan miidhaman horsiisee bulaa kuma 62 ta’aniif mootummaan naannoo deggersa gochaafii jiraachuu illee tuqaniiru


Anfiree Alii Mirraa Addunyaa Kana Irraa Du’aan Boqotan

Hoogganaan amantii uummata Affaar, Sulxaan Anfiree Alii Mirraa, addunyaa kana irraa du’aan boqotan Kan umuriin isaanii waggaa toorbaatamii afurii – Anfiree Alii Mirraa, seenaa bilisummaa Affaarii fi walumaa-galatti immoo, seenaa bilisummaa uummatoota itiyoophiyaa keessatti qooda guddaa nama qaban tahuun himamee jira. Abbaa isaanii kabajamo fi jaallatamoo Sulxaan Alii Mirraa fi haadha isaanii Maayirem Alii Asaayitaa irraa ka dhalatan, Anfiree Alii Mirraa, falmaa bilisummaa, jaarsa biyyaa fi dippiloomaatii jechoota isaaniitiin dhiibbaa uumuutti nama beekaman tahuu, ilmi wasiila isaanii Kadaafoo Ayidaahis ibsanii jiran. Sulxaanichi Affaar – Anfiree Alii Mirraa, bakka dhalata isaanii – Asaayittaatti sirni awwaalcha isaanii raaw’atamee jira. Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Dr. Abiyyi Ahimad, du’a hoogganaa amantii uummata Affaar kanaaf gadda itti dhaga’ame ibsanii, maatii fi firoota isaaniif jajjabina hawwanii jiran.


Naannoo Gaambellaatti Namoota Kuma 19 Caalan Tu Sababaa Lolaan Qehee Ofii irraa Buqqa’e

Naannoo Gaambeellaatti namoonni kuma 19 caalan, balaa lolaan buqqa’uu Komishiniin Hooggansa Sodaa Balaa naannichaa beeksise. Bulchaan aanaa Laaree buqqaatotni mana barumsaafi firoota isaanii bira qubachuu himanii, deggersi atattamaa akka isaaniif taasisamullee waamicha dhiheessaii jiran. Itti gaafatamaan Balaa Ittisuufi Dursanii Akeekkachiisuu naannoo Gaambeellaa gama isaaniin namoota aanaalee 10 irraa buqqa’an gargaaruuf hojjetamaa jian, jdhan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Meeshaa Waraanaa Uummata Harkaa Fudhuu Jalqabnee Jirra:Bilchiinsa Naannoo Somaalee

Mootummaan naannoo Somalee humnootii nagaa eegsisanii fi qaamotii isaan ilaallatu irraan kan hafe jiraattota naannoo Sanaa harka kan jiran meeshaalee waraanaa walitti qabuu jalqabuu isaa beeksisee. Yeroo ammaa haala mijataa ta’een hojii irra oolaa kan jiru hojiin meeshaa waraanaa walitti qabuu kun gara fuula duraattis godinaalee naannoo sanakeessa jiran keessatti hojii irra akka oolu ibsamee jira. Ittiin ka’umsi murtii kanaa sababaa walitti bu’iinsa gosaan kan ka’e lubbuun namaa baduu isaati jedhameera. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Faca’inni Vaayiresii Koronaa Sidaamaa Fi Hawaasaa Hammaachuun Ibsame

Aanaalee naannoo Sidaamaa fi magaalaa Hawaasaa keessatti tamsa’inni vaayiresii koronaa hammaataa adeemuu institiyuutiin fayyaa hawaasaa naannoo Sidaamaa fi qajeelfamni bulchiinsa fayyaa magaalaa Hawaasaa beeksisanii jiru. Tamsa’ina Vaayiresichaaf qooda ol aanaa kan gumaache hawaasichi of dagachuu isaa fi labsiin yeroo hatattamaa mootummaa federaalaan labsame waan hin eegaminiifi jedhaniiru. Naannoo Sidaamaa keessaa namoonni 1000 ol vaayiresii kanaan kan qabaman yoo ta’u magaalaa Hawaasaa keessaa immoo namoonni 854 qabaaniiru. Torbanneen laman darban naannoo sana keessatti faca’inni vaayiresichaa hammaateera jechuu dhaan daayirikterri institiyuutii fayyaa uummataa naannoo Sidaamaa Dr. Maatee Mengeshaa ibsaniiru jedha Yoonaattan Zebdwoos Hawaasaa irraa.


Ambaasaadderoonnii Fi Diplomaatonni Itiyoopiyaa Leenjiif Biyya Deeman Hangi Tokko  Vaayrasii Koronaan Qabamuun Mirkanaa’e

Biyyoota adda addaa keessa kan jiraatanii fi leenjii fi kanneen gara biyyaa deemanii turan ambaasaadderoonnii fi diplomaatonni hangi tokko vaayiresii koronaan qabamuu isaanii madden amanamoon ministrii dhimmi alaa Itiyooopiyaa VOAf mirkaneessaniiru. Lakkoobsi ambaasaadderoota vaayiresiichaan qabamanii hagas jedhamuu kan hin dandeenye kan tuqan madden kun kan itti himame dhuunfaa dhuunfaan waan ta’eef walii gala isaa beeksisuun akka hin danda’amin ibsaniiru. Lakkoobsi dursee tuqame garuu 12 ta’uu ibsaniiru. Ragaaleen hin mirkanoofne itti aansee ba’an immoo lakkoobsa kana 21n ga’anii jiran. Haala isaa leenjiif wal ga’uu isaanii waliin wal qabsiisuun akka hin danda’amin madden ministrii haajaa alaa Itiyoopiyaa kun itti dabalanii ibsaniiru. Qaama hawaasaa isa kamiinuu irraa akkuma yaaliin qorannaaf geggeessamu ambaasaadderoota kana hangi tokko vaayiresichi keessatti argamee jira. Namota biyya alaa irraa dhufaniif qorannaan ennaa geggeessamus kan vaayiresichi irratti argame jiraachuun ibsamee jira. Ambaasaadderoonni kun gara Itiyoopiyaa kan dhufan bakka bashannanaa magaalaa Bishooftuutti argamu Kurruuftuutti leenjii geggeessamu irratti hirmaachuuf jedha gabaasi Iskinder Frew Finfinee irraa erge.


Biiroon Barnootaa Oromiyaa  Barnoota Bara 2013f Barattoota Galmeessuun Eegalamuu Beeksise

Hoogganaan Biiroo Barnoota Oromiyaa, Dr. Tolaa Bariisoo, galmeessuun barattootaa torban lamaaf itti fufaa, haala itti barnootni eegalamurrattis mari’atamaa jira, jedhan. Haa ta’u malee, barattootni Mana Barumsa Qophaa’inaa Amboo tokko tokkommoo, barnootni dafee eegalamuu dhabuu fi qormaatni biyyaalessaa kutaa 12ffaa hanga yoonaa kennamuu dhabuun nu yaaddesseera, jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Ba’iin Filannoo Tigiraay Ifatti Labsame

Ba’iin filannoo Tigiraay ka xumuraa har’a dhiha irra ifatti labsamee jira. Akka ba’ii filannoo kanaatti barcumoota filannoof dhihaatan 190 keessaa, paartiin Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay – jechuun EWEHAT, barcuma 189 injifachuu isaa, Komishiniin Filannoo naannichaa beeksisee jira. Koomishinarri Koomishinicha Filannoo – Muluwarq Kidaane-maariyaam akka ibsanitti, Ewehaat, sagalee ol’aanaadhaan dorgommiidhaan barcumawwan 152 hundumaa injifatee, sagalee wal-madaalaa keessatti kanneen argaman barcumoota 38 keessaa immoo 37 injifate. Barcuma tokko hafe immo Paartii Baayitoonaa tu injifate. Seenaa Tigiraay keessatti Paartiin mormituu barcuma argachuun kun ka duraa ti. Filannoo sana irratti Paartiileen shanii fi namoonni dhuunfaa 4 kan hirmaatan yoo tahu, uummata miliyoona tokkoo fi kuma dhibba toorba tu yaa’ee sagalee kenne. Ka bulchiisa naannoo Tigiraay keessa socho’u – paartiin siyaasaa “Saalsaay Wayyaanee Paartii,” jedhamu immoo , filannoo torban dabre naannoo Tigiraay keessatti geggeessame keessa gochaaleen sirnaa alaa hedduun raaw’atanii jiran, jechuun himatee jira - jechuun, Mulugeetaa Atsibahaa, Maqalee irraa gabaasee jira.


Nootii Mallaaqa Haaraa Ka Itoophiyaa

Mootummaan Itiyoophiyaa har’a, nootiilee maallaqa biyyattii haaraa, bifa eeggannaa wayyaawaa fi mallattoolee addaa ka biroo of irraa qabuun baasuu isaa beeksisee jira. Noottiilee yokaan waraqaaleen maallaqaa haaraa bahan kenneen, abbaa qarshii kudhanii, abbaa qarshii shantamaa fi abbaa qarshii dhibbaa ka bakka bu’an yoo tahu, noottiin maallaqaa haaraan qarshii dhibba lamaas akka bahu beeksisamee jira. Eeggannaan maallaqaa yokaan mallattooleen akka maallaqni hin dogoggorfamne taasisan noottiilee maallaqaa keessatti tolfaman jijjiirraa noottiilee keessatti ijoo tahuu isaa dubbata – mootummaan. Noottillee maallaqaa haaraa bahan kana, muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa – Abiyyi Ahimad tu bakka gabaastonni midiyaalee hedduun jiranii fi qaamonni dhimmi isaa ilaallatu argamaniitti ifatti beeksise – jedha – Melleskaachew Ammahaa, Finfinnee irraa.


Filannoo Danquuf Yaalan Jedha Bulchiinsii Naannoo Tigraay

Waggaa haaraa Itiyoophiyaa 2013 simachuuf Magaalaa Maqalee sidaa wareegamtoota qabsoof ijaaramee biratti sirna gaggeeffame irratti abbootiin qabeenyaa paartilee filannoo irratti hirmaataniif badhaasa adda addaa kennanii jiru. Itti aanaa bulchaan mootummaa bulchiinsa naannoo Tigraay Dr. Dabra tsiyoon Gabra Masqal baga waggaa haaraa geessan jedhanii jiru. Hasawaa Afaan Tigree fi Afaan Amaaraan dubbatan kanaan filannoo Tigraayis ta'e hiree murteeffannoo irratti aangoo guutuu kan qabu uummata Tigraay ta'u ibsan. Itti fufanis naannoo Tigraayti dhiyoo kan jiran uummanni bulchiinsa naannoo Amaaraa akkuma hubatan hidhattonnihoggana naanoo sanaa biraa deggersa qaban kaleeessa filannoo Tigraay danquuf yaalan jechuu isaanii oduu gabaasaan VOA maqalee jiru gabaasee Jira Gama kaaniin Himata kana irratti deebii mootummaa bulchiinsa naannoo Amaaraa argachuuf yaaliin goote akka hin milkoofne kan gabaastee oduu gabaatuun VOA Asteer Misgaanaaw jiraattonni naannoo Walqaayit fi Xagadee garu guyyaa jala bultii filannoo sana humna addaa kan Tigraaytu dhukaasa nu irratti banee jechuu isaanii gabaastee jirti.


Filannoo Tigraay Eenyuutu Injifate ?

Bulchiinsa mootummaa naannoo Tigraay keessatti Robii dabree filannoo gaggeeffameen ba'ii sagalee ka duraa komishinni filannoo baasee jira. Paartiin biyyatti bulchaa jiru Adda Bilisummaa UummataTigraay (TPLF)caalmaa sagaleen injifachuu komishinni filannoo beeksisee jira. Itti aansuun sagalee sadarkaa lammtaa kan argate paartii Baaytonaa, sadaffaan paartii bilisummaa Tigraay 4ffaan paartii saalsaay wayyaanee fi shanaffaan paartii Assimbaa ta'uun ibsamee jira. Paartiin Adda Bilisummaa UummataTigraay (TPLF) barcuuma 152 kan injiifatee yoo ta'u barcuumnii hafee 38 paartilee isaan kaantu qoddata jedhamee jira.


Oromiyaa Keessatti Namoonni Filannoo Tigiraay Akkamitti Ilaalan?

Ehama Mootummaatii ala filannoon Tigiraayitti geggeessame deemsaDimokraasii Itiyoophiyaa fi ijaarsa biyyaalessaa irratti dhiimma maal fida, balaa moo abdii egereef kennu qaba? Gabaasaan VOA, Muktaar Jamaal, dhimma kana irratti jiraattota magaalaa Adamaa keessaa namoota haga tokko dubbisee waan nuuf erge qaba. Caqasaa. No media source currently available


Waa’ee Filannoo Har’a Tigiraay Keessatti Geggeessamee Jiraattonni Magaalaa Maqalee Maal Jedhan?

Filannoon bulchiisa naannoo Tigiraay har’a geggeessameef, uummatni eda halkan walakkaa irraa jalqabee gara waaltaalee filannootti yaa’uudhaan kan itti hirmaate tahuu dubbatama. Kanumaa uummatni maal maal jedha? Gabaasaan VOA Alem Fissehaa magaalaa Maqalee bakkawwan adda addaa deemuudhaan kan namoota haasofsiise hiiknee jirra. Mee caqasaa. No media source currently available


Filannoon Naannoo Tigraay Fudhatama Hin Qabu Kan Seeraan Alaa Ti: Muummicha Ministeeraa Abiy Ahimed

Filannoo naannoo Tigiraay kana “Filannoo Addeessaa yokaan Ji’aa” jechuun kan ibsan muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Abiyyi Ahimed, “akkuma manneen seeraa ala ijaaramanii “Cereqaa Beet” jedhamanii gatii hin qabu,” jedhan. Yeroo ammaa gurmuun EWEHAT sammuun isaa gogee jira, kan jedhan muummichi ministaraa Abiyyi, “yeroo kiisiin isaa gogaa deemu immoo ni bada. Humna sammuu gogaa fi dukkana keessa jiru wajjiin bitintiruu hin barbaachisu,”jechuu dhaan gaaffii fi deebii Televiiziyoona Itiyoophiyaa waliin geggeessan irratti dubban. Kan mootummaan isaanii tarkaanfii fudhachuu dhiises, uummata Tigiraay waan hin fayyadneef malee yeroo gabaabaatti xumuruun ni danda’ama, jedhan jechuun Iskinder Frew gabaaseera. No media source currently available


Filannoon Bulchiinsa Naannoo Tigraay Har’a Geggeessame

Filannoon bulchiisa naannoo Tigiraay har’a geggeessamee jira. “Guyyichi guyyaa uummatni Tigiraay kan filate qofaan akka bulu itti agarsiise guyyaa guddaa dha,” jedha mootummichi naannoo. Uummatni sagalee kennuuf ba’e, halkan walakkaa irraa jalqabee filannichatti hirmaachuuf akka gara waaltaalee filannoo deemaa tures ibsamee jira. “Filannichi kan uummatni Tigiraay waltajjii addunyaa irratti maqaan isaa itti ol ka’ee fi diinoota isaa immoo morma buusise,” jedhu ka magaalaa Maqaleetti, Ewehaatiin bakka-bu’uun dorgoman aadde Keeriyaa Ibraahim. Paartii Bilisummaa Tigiraay bakka-bu’uun ka dorgoman Obbo Mahaarii Yohaannis immoo, “Filannoon Tigiraay akka filannoo ka biraa miti. Akka filannoo hiree murteeffannaa yokaan Riferendamiitti ka lakkaawamu,” jedhan jedha Mulugeetaa Atsibahaa Maqalee irraa. No media source currently available


Gazexxesoota Gara Tigraayti Akka Hin Imallee Dhorkman Keessaa Tokko Maal Jedha?

Humnootiin Tika nagaa kan Itiyoophiyaa Wiixata kaleessaa Fulbaana 08 bara 2020 oduu gabaastoonni gara bulchiinsa naannoo Tigraayti akka hin imallee dhorkanii jiru. Gazexxessonni kun filannoo Tigraay keessatti Robii borii gaggeeffamuu gabaasuuf karoora qaban. Mootummaan Federaalaa kan Itiyoophiyaa gama isaan filannoon bulchiinsa naannoo Tigraay kun faallaa heeraati jedhee jira. Angawoonni biyyatti Gazeexxeesoota jalaa bilbila harkaa, kompuutaraa fi paaspoortii fi kaardii preesiif hojjachuu isaanii agarsiisuu harkaa fudhan. Gazexxesoota kana keessaa tokko kan ta'e oduu gabaasaan Raadiyoo Sagalee Amerikaa ykn VOA Saayman Maarks dirree xayyaara argamee kan gabaasee caqasaa. No media source currently available


Oduu Gabaasaan VOA Hojiif Gara Tigraay Deemuun Dhorakame Jedha

Robii dhufu gaggeeffamu kan jiru filannoo Tigraay keessaa taajjabdummaan ilaaluuf kan gaafatan namoonnni 60 caalaa fi lammiin biyya Noorweey tokkoof ehamnii kennamuu komishinni filannoo Tigraay beeksisee jira. Dhaabatii Tigraay keessaa kan Sab-Hidrii jedhamu yaada madaalawaa hin qabu jechuun TPLF biraa yaadii waan dhiyaateef jecha ehama taajjabdummaa dhabee jira. Sabaa himaan biyya keessaa fi biyya alaa 15 caalaan bulchiinsa naannoo Tigraay seenuu isaanii kan ibse komishinichisabaa himaan ammaan dura Tigraay keessatti filannoon gaggeeffamuu hin qabu jechaa jiran ehama kan hin arganne ta'uun ibsamee jira. Gama kaaniin oduu gabaasaan Raadiyoo Sagalee Amerikaa Saayman Maarks Wiixata har'a ganama oduu gabaastoota biyya keessaa 3 fi namoota ka biroo waliin xayyaara gara Tigraayti balali'uu seenuuf yeroo yaalanti tika nagaa biyyoleessaa fi tajaajiila nageenyaan dhorkamuu isaanii Twitarii irratti barreessee jira. Bilbilli harka isaanii, kompuutarri harkaa ykn Laap Toopiin jalaa fudhatamee midiyaalee hawaasaa irraa waan maqaa ofiin banatanii qaban martii cufamuu ibsee jira. Gama akaaniin dhaabbatii oduu Rooytars akka gabaaseetti Gazexxesoota 4 fi gurmuu gorsitootaaf xinxalaa gameessa kan ta'e nama tokkoo dabalatee yoo xiqqaate namnii 12 wiixata har'a xayyaara gara Maqaleetti balali'uu akka hin seenne dhorkamuu gabaasee jira. Kanneen ugguraman kun akka jedhanti waa'een filannoo akka hin gabaafamne gochuuf kana godhan jedhu. Kana ilaalchisee waajiira Mummicha Ministeeraa irraa deebii argachuuf gaaffiin dhiyeessine deebii hin arganne jedha Roytars.


Namoonni Lakkobsaan Soddoma Ta'an Mana Maree Federeshinii Duratti Hiriiran

Manni Marii Federeshinii Itiyoophiyaa walgahii Sambata Boritti waamee irratti naannoo Raayyaa, Walqaayitii fi Waajiraatitti dhiittaa mirga namoomaa dhaqqabaa jira ittiin jedhaniif furmaata akka ka'uuf kanneen kaleessa hiriiran gaafatanii jiru. Mootummaan Federaalaa filannoo seeraan alaa kan Tigraay keessaa haa dhaabsisuu, sababaa filannoon kanneen hidhaman haa hiikaman akkasumas gaaffiin eenyummaa deebii lafa hin arganneetti mootummaan Federaalaa Haa qubatu jedha dhaadannooleen qabatanii ba'an. Koree eenyummaa walqaayit Xagadee deebisisuuf koree hundeeffame, paartii Demokraatawaa Raayyaa Raayyummaa fi paartii Waajiraat irraa kan ta'an namoota 30 ta'antuu balbala mana marii Federeshinii fuula duratti hiriire gaafachuun himameejira. Himata kana irratti deebii kan gaafataman itti gaafatamtuun waajiira komunikeeshinii bulchiinsa naannoo Tigraay Aaddee Liyaa Kaasaa, uummanni Raayyaa fi Walqaayit miraga hiree ofii ofiin murteeffachuu qabsoo isaan argateen kan murteeffate yoo ta'u namoota xiqqoo maallaqaan bitamantu filannoo Tigraay keessaa jeequuf kana gaggeessa jechuun fudhatama dhabsiisan. Dhiittaa mirga namoomaa Tigraay keessa jira isa jedhames, haqa irraa fagoo kan ta'e fi kanneen uummataaf tuffii qabantu nutuu si beeka jechuun jeeqamsa uumuuf shirantu kana jedha jedhan Aaddee Liyaa Kaasaa,


Karoora Misoomaa fi Hedduumiina Lakkoofsa Uummataa

Itiyoophiyaa keessatti lakkoofsii heddumiina uummataa fi kan manneenii ituu hin gaggeefamiin duubatti harkifachuun waggoota dhufan kudhaniif biyyattiin akka ittiin hogganamtuuf kan qophaa'ee karoora qajeelfama misoomaa irratti dhiibbaa kan qabu ta'uu ibsamee jira. Itiyoophiyaan walitti bu'iinsa uummata isheekan kan miliyoona hedduu manaa fi qe'ee irraa godaansiseef jecha hojii lakkoofsa hedduumiina uummataa dubatti harkisaa jirti. Inni dhumaa bara 2007 keessa jechuun waggaa 13 dura gaggeeffame. Jaarmayoonni biyya alaa akka tilmaamanti bara keessa jirru 2020 keessatti lakkoofsii hedduumiina uummata Itiyoophiyaa Miliyoona 100 fi Miliyoona 14 ga'eera jedhu. Harka acaalaan isaa kanneen umriin isaanii 15-64 gidduu akka ta'e Simanyish Yeqoyyee gabaastee jirti.


Walgahii Mana Maree Federeshinitti Hin Hirmaannu: Bulchiinsa Naannoo Tigraay

Manni marii Federeshinii kan Itiyoophiyaa walgahii hatattamaa inni Sambata Fuulbaana 05 bara 2020 waamee ajandaan isaa maal akka ta'e waan ibsamneef jecha bakka buutonni isaa irratti kan hin hirmaannee ta'u bulchiinsii mootummaa naannoo Tigraay walgahii haatattamaa har'a gaggeesseen murteessee jira. Manni marii bulchiinsa naannoo Tigraay har'a gumii arifachiisaa 10ffaa kan waggaa 5ffaa gama Vidiyoo Konfraansiin gaggeesse. Filannoo Tigraay keessaa danquuf ykndhaabuuf jecha manni maree Federeshinii murtii dabarsuuirraa akka of-qusatuuf kan kaleessa kaabineen naannoo murtii dabarse Bulchiinsii naannoos kan deggeru ta'uun ibsameera jechuun Muluugeetaa Atsebahaa gabaasee jira


Pireezidaantii Naannoo Gaambeellaa Irratti Yaaliin Ajjeechaa Taasifame Jedhe, Poolisiin

Pirezidaantii Naannoo Gaambeellaa Umood Ujuluufi anga’oota Olaanoo Naannichaa biroo irratti yaaliin ajjeechaa taasifamuu Komishiniin Poolisii Naannoo Gaambeellaa beeksise. Komishinarri Itti Aanaan Tuut Koor akka jedhanitti, yaaliin ajjeechaa kun kan raawwatame Jimaata torban darbee, yommuu anga’ootni kunneen daawwannaafi mariif gara Godina Joor dhaqanitti ture. Yaaliin ajjeechaa kanaan miidhaan dhaqqabe akka hin jirree fi kanneen yaalii ajjeechaa kanaan shakkaman keessaa 25 poolisiin qabamuu ibsan. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Filannoo Naannoo Tigraay Keessatti Geggeessamuuf Galmeessuun Filattootaa Kaleessa Xumurame

Filannoo Naannoo Tigraayiif kanneen sagalee kennan namoota miliyoona lamaa fi qabxii ja’a galmeessuuf karoorfamee namoonni miiyoonni miliyoonni lamaa fi qabxiin afurii ol galmeessamuu komiishinni filannoo naannoo Sanaa beeksisee jira. Vaayiresii koronaa mala ittisuun danda’amuun illee ademsi filannoo Sanaa kan geggeessamu ta’uu komiishiinichi beeksisee jira. Naannop hanga tokko keessatti namoonni kaardii filannoo akka fudhatan dirqisiisamaa jiru ka jedhu komiishinichi ennaa deebisu, filannoon mirga ofii ti. Haala kanaan dirqisiisame jechuun namni iyyate naannoo kana keessa hin jiru jedhee jira. No media source currently available


Manni-maree Nageenya Magaalaa Finfinnee hundeeffame

Manni maree nageenyaa magalaa Finfinnee hundeffamee kun rakkoo nageenyaa magaalattii muudatu furuutti ka fuuleffate ta'uu Itti-aantuu Kantiibaan magaalaa Fifinnee aadde Adaanech Abeebee ibsanii jiru. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Poolisiin Finfinnee Wal Ga’ii IZEMA Uggure

Pooisiin Finfinnee ibsa tuuta oduu kennuuf IZEMAN waame ugguree jira. Dubbi himaan paartichaa Naatinaa’eel Feleqee gaazixeessotaaf akka himanitti paartichi ergaa isaa mala ka biroon uummataan ni ga’a jedhan. Qabiyyeen ibsa Sanaa gabaasa qorannaa irratti hundaa’e kan yakka bulchiinsaa fi shaakala bulchiinsa gaarii hin ta’inii ti jedhameera. Meleskachoo Ammahaatu gabaase.


Naannoo Uummattoota Kibbaa Keessatti COVID -19 Hammaachuutu Himame

Naanoo uummattoota kibbaa keessaa weerarri COVID-19 anagawootaa fi uummatatti rakkoo uumee jira.Hoogganaan waajjira fayyaa naannoo sana Aqinaaw Kawzaa VOAf akka ibsanitti guyyoota xiqqoo darban qofaa vaayiresiin kun dhibba irraa harka 90 dabale. Sababaan lakkobsi kun dabale inni ijoon of dagachuu akka ta’e hoogganaan kun ibsaniiru. Naannoon sun baatilee darban keessa naannoo akkaan dha’aman keessaa ta’uu Ynatan Zebdiyos gabaaseera


Ajjeechaa Haacaaluu Booda Amantoonni Ajjeefaman Jetti Waldaan Orotodoksii Itiyoopiyaa

Waldaan Orotodoksii Itiyoopiyaa har’a waaree irratti waajjira paatriyaarikii keessatti ibsa tuuta oduuf kenname irratti ibsa barreeffamaan dhiyaateen amantoota koo irratti raawwatame kan jette gocha suukaneessaa tarreessitee jirti. Artist Hacaaluu Hundeessaa maqaan kiristinnaa isaa Hayile Gebreel akka jedhamu kan tuqe ibsi kun ajjeefamuu artistii kanaatti aansuu dhaan Oromiyaa bakka tokko tokkotii orotodoksii ta’uu isaanii qofaaf adda baafamanii ajjeechaa sukaneessaan irratti raawwatamuu ibsa. Ibsi sun itti fufuu dhaan qaamotiin mootummaa kanneen badii dalaganiif obsa hin qabnu, haqa barbaachisu ni mirkaneessina, kanneen miidhaan irra ga’eef hirpha ni baafna jechuun kan waadaa seenan hojii irra oolchu yoo ta’e waldattiin obsaan eegaa kan turte ta’uu dubbata ibsi kun. No media source currently available


Fageenya Eeggachuu Dhabuun Tamsa’ina COVID 19 Babal’ise: MFI

Walitti dhufeenya hawaasummaa keenya daangessuu dhabuun weerara Vaayirasii Koronaa babali'isaa jira jechuun Ministiriin Fayyaa Itiyoophiyaa ibsa baasee jira. Namoonni vaayirasii kanaan qabamanii irraa dandamatanis fageenya ofii eegachuu dhiisuun namoota vaayirasii kanaan qabamuuf saaxila jedhu Osoo mana isaatii hin bahiin kan Covid 19n qabame artistiin tokko namoota vaayirasii kana irraa dandamatan keessaa kan VOAf yaada isaa kenne yoo tahu akkamitti akka qabames ibsee jira. No media source currently available


Baqattoonni Itoophiyaa Masrii Keessatti Loogiif Saaxilamne Jedhan

Jireenya Ummata miliyoona dhibba sadi’ituu laga abbaayyaa irratti hundaaha. Masriitti, lammiiwwan biyyattii harka 100 keessaa harki 95 qarqara galaana kanaa jiraata. Itoophiyaan hidha laga Abbaayaa bajata gara doolaarii biliyoonaa shaniitin ijaaraa jirtu ji’a darbe guutuu qabdeetti. Biyyittin, uummata miliyyoona 65-f humna elektriikii dhiheessuu, akkasumas iyyumaa keessaa baahuf prookeektii kanatti galuutu ibsama. Masriin garuu ijaarsi hidha laga Abbayaa Itoophiyaan itti jirtu bishaanan laga kana irraa argadhu na jalaa xinneessaa yaaddoo jedhu qabdi. Karaa biraatiin Masrii keessa baqattoota biyyoota Afrikaa Uffee Sahaaraa gadii 100,000 oltu jira. Baqattoonni kun sababa waldhibdee hidha laga Abaayaa kanaan, Masrii keessatti jibbaa fi hammeenyaaf saaxilamaa jiraachuu dubbatan. Gama internteetiitin lammiiwwan Masrii fi Itoophiyaa xiiqiidhan wal aarsaa oolan. Miidiyaa hawaasummaa 'Tik Tok' jedhamu irratti lammiiwwan Itoophiyaa bishaan laga abbayaa masriirraa gutummaan guutuutti ittifaamuuf deemuu waan agarsiisu viidiyoo gaggabaaban hojjatanii dhiheessan. Lammiwwan Masrii gama isaanitiin, dandeettii fi humna waraanaa biyya isaaniin dhaadachaatii waan jabina gama saniin biyyattiin qabdu agarsiisu maxxansan. Wanni miidiyaa hawasummaa irratti wal aaarsaa oolun kun egaa wajjin jiraachuu irratti rakkoo uumaa jirachuudha, lammiiwwan Masrii akkasumas baqattoonni biyyattiitii dahoo godhatan an dubbatan. Qeeqxonni Masrii, biyyattin humna ishii fayyadamtee biyyoota ollaa sodaachisuudhan dhimma laga Abbayyaa guutummaatti dhuunfattee turuu hoo ibsan, Warri Itoophiyaa qeeqummoo, waliigaltee akkaataa fayyadama bishaaniichaa, hunda hirmaachiserra odoo in gahiin biyyattiin hidha laga abbaayaa guutuu jalqabuun, biyyoota oolaa rakkinaaf saaxilaa, seeraa addunyaas ni cabsa yaada jedhu dhieessan. Itoophiyaa Masrii fi Suudaan marii itti fufaniiru. Baqattoonni Afrikaa Masrii jiraan karaa isaanii waan isaan keessaa in qabneen loogii fi jibbii irra gahaa jiaachuu himachaa, "lammiiwwan Masrii hoo dheebotan nu’illee wajjumaan dheebochuuf deemna," jedhan.


Miseensonni Mana Maree Ameerikaa Haala Yeroo Itiyoopiyaa Ilaalchisee Ministrii Dantaa Alaaf Xalayaa Barreessan

Bakka buutonni mana maree Yunaaytid Isteets 20 tasgabii-dhabinsa Itoopihyaa keessatti dhiheenya uumame irratti yaaddoo guddaa qabna, jechuudhan ministira haajaa alaa Yunaaytid Isteets Mike Poompiyootti xalayaa barreessan. No media source currently available Xalayaan bakka buutuu Kutaa Kaalifoorniyaa fi Koree dhimmoota alaa kan Mana-maree bakka-bu’ootaa Yunaayitid Isteetis keessaa ka tajaajilanii fi koricha keessatti dura-teessuu birkii Afrikaa, Fayyaa sadarkaa addunyaa, Mirga Dhala Namaa fi jaarmayaalee idil-addunyaa ka tahan Karen Bass dabalatee bakka buutonni 19 kaaneen Maayik Poompiyootti Hagayya 21, bara 2020 barreessan kun, humnoonni naga-eegumsaa dhiitaa mirgaa namoomaa geessisaa jiraachuu, walitti bu’iinsi sanyii, amantii uummamuunii fi biyyittiin karaa dimookiraasii irraa maquu ilaalchisee gabaasaaleen bahan yaaddeessoo ta’uu ibsee kunis kan haala akkaan hammeessuu fi kan tasgabii dhabinsatti geessu, jedha. Kanaafis, nageenyi lammiiwwan nagaa akka eegamu fi mariin deemookiraasii jajjabeessuu akka geggeeffamu ministirri haajaa alaa Yunaaytid Isteets mootummaa Itoophiyaa fi kanneen dhimmi kun laallatu wajjin akka dubbatu gaafata. “Itoophiyaan tasgabii dhabde jeequmsii, wal-qoodhinsi fi namoonni ilaalcha siyaasaan itti himataman Yunaaytid Isteetsiif waahila abdachiistuu ta’uu in maltu,” kan jedhu xalayaan kun, muummeen ministiraa Itoophiyyaa Abiyyi Ahimad hidhamoota siyaasaa mana hidhaatii baasuu fi filannoo bilisaa geggeessuuf waadaa galuun isaanii tokkummaa biyyattii jabeessuf mul’anni qaban akka jirutti ta’ee, tahus, ammallee wantoota yeroo taayitaa qabatan waadaa galaan hojiirra oolchuuf hojii bayyeetu hafa jedha. Ji’oota muraasa darban keessa Itoophiyaa keessatti dimookiraasiin duba dubee sigigaatera, mirgi yaada ofii ibsachuu dhiphachaa dhufuun, hoggantoonii siyaasaa paartii mormituu fi gaazexeessoonni hidhamuun kanaaf agarsiisa tokkoo, kansas dhabbileen mirga dhala namaatiif falman kan akka Amnestii Internaashinaalii fi Human Rights watch ajjeechaa artiis Haacaalu duraayyuu beeksisaa turan, jedha xalayaan kun. Bakka buutonni ummataa Yunaaytid isteets kun marii paartiilee siyaasaa hirmaachise geggeessuu dabalatee kanneen fala taha jedhanillee xalayicha Ministara Dhimma-alaa Maayik Poompiyoof barreessan keessatti eeranii jian.


Naannoo Sidaamaa Keessatti Tamsa’inni Vaayiresii Koronaa Hammaataa Adeemuutu Gabaasame

Aanaalee godinaa Sidaamaa fi magaalaa Hawaasaa keessatti faca’inni vaayiresii koronaa hatattamaan hammaataa adeemuu institiyuutiin eegumsa fayyaa hawaasaa naannoo Sidaamaa fi bulchiinsi qajeelfamni fayyaa bulchiinsa magaalattii beeksisaniiru. Faca’ina vaayiresichaaf qooda ol aanaa an gumaache uummati of dagachuu fi labsiin yeroo hatattamaa mootummaa federaalaan lasamu cabuu isaa ti jedhaniiru. Naannoo Sidaamaa keessaa namoonni 1000 vaayiresichaan yoo qabaman kanneen keessaa 854 magaalaa Hawaasaa keessaa ta’uun ibsamee jria. Daayirikterri inistitiyuutii fayyaa hawaasaa naannoo Sidaamaa Dr. Maatee Mengeshaa akka jedhanitti torbanneen lamaan darban keessa vaayiresiin kun akkaan dabalee jira. Kanaaf sababaan of dagachuu jiru akkasumas itti gaafatamtoonni mootummaa sadarkaa gadii cichi isaan qaban xiqqaachuu dha jedhan. Yeroo dhiyoo as duulawwan kaayyoo lama qabu geggeessamaa jiraachuu illee ibsanii jiran. Mana hidhaa magaalaa Hawaasaa keessaa qorannoo namoota 500f geggeessameen hidhamtoonni 100 ol vaayiresii koronaan qabamuu ibsaniiru. Industriyaal Paarkii keessattis vaayiresichi babal’ataa adeemuu tuqanii mala ittisaa ogeessota fayyaan kennaman hojii irra oolchuu dhabuun ni mul’ata kan jedhan itti gaafatamaan kun gandeen cufaman illee jiraachuu ibsaniiru jechuun Yonatan Zebdwoos Hawaasaa irraa gabaaseera.


Mootummaan Naannoo Tigraay Kaardii Filannoo Fudhachuu Qabdu Jechuun Uummata Hidhaa Jira: Koree Eenyummaa Amaaraa Walqaayit

Mootummaan naannoo Tigraay kaardii filannoo hin fudhanne jechuu dhan torban tokko keessatti namoota 200 hanga 300 a’an nu duraa hidhe jechuu dhaan koreen eenyummaa Amaaaa kan Walqaayit beeksisee jira. Namoonni naannoo Xagadee jiraatan immoo dabballoonni Wayyaanee mootummaan Abiy filannoo eeyameera jechuu dhaan kaardii filannoo akka fudhannuf dirqisiisamaa jirra jedhan. Dura ta’aan koree eenyummaa Amaaraa kan Walqaayit Kolonel Demmeqee Zewuduu akka jedhanitti qabeenyaan kan saamame eenyummaan isaa kan dhokate uummati naannoo Sanaa jireenya ulfaataa geggeessaa jira jedhan. Akka jecha isaaniitti keessumaa yeroo ammaa mootummaan naannoo Tigraay filannoo seraan alaa geggeessuu yaadeef jiraattota naannootiin dirqii dhaan kaardii fudhadhaa jechaa jira. Namoota nuti Amaaraa dha jedhan hidhuu dhaan adamsaa jira jedhu Kolonel Demmeqeen. Jiraattota naannoo keessaa kan akka obbo Sexxeny Mollaa jedhaman illee naannoo sana keessatti kaadiroonni IWEHAT mootummaa Abiy waliin wal taaneerra jechuu dhaan kaardii filannoo akka fudhannuuf waliin dha’aa jiru jedhaniiru. Dhimma kana ilaalchisuu dhaan mootummaa naannoo Tigraay fi mootummaa federaalaa biraa deebii argachuuf yaaliin godhe hin milkoofne garuu itti gaafatamtuun waajjira dhimmootii kominikeeshinii naannoo Sanaa aadde Liyaa Kaasaa torbanneen dura akka jedhanitti naannoo sana keessa namni gaaffii eenyummaa kaasu hin jiru jechuun isaanii ni yaadatama jetti Aster Misgaanaaw Baahir Daar irraa.


Muummichi Ministeera Itiyoopiyaa Daawwannaa Hojiif Sudaanitti Qajeelan

Muummichi ministeera Iriyoopiyaa Abiy Ahimad Daawwannaa hojii kan sirnaaf jecha Sudaaniin daawwataa jiran. Dhimmootii biyya lamaan iraatti dura ta’aa mana maree mootummaa ce’umsaa Sudan Jeneraal Abdel Fattah al-Burhaan fi muummicha ministeeraa Abdellaa Hamdok waliin mari’atu jedhemee eegama. Hoogganaan Itiyoopiyaa kun gara Sudaanitti kan imalan guyyaa dhuma ministeerri haajaa alaa Yunaayitid Isteetis Maayik Pompeeyoo Kaartumiin seenu jedhamee eegamutti. Pompeyooon hoogganaa Itiyoopiyaa kana waliin marii geggeessuuf dhiisuun hin beekamin jira. Yunaayitid Isteetis marii dhimmi hidha Abbayyaa Itiyoopiyaa, Sudaan, fi Masrii gidduutti geggeessame taajjabdumman hirmaachuu keessaa qooda qabdi.


Weerarri Dhukkuba Koviid-19 Itiyoophiyaa Keessatti Hammaataa Jira

Baatilee ammaan dura keessatti haala mul'atee hin beekneen weerarri kun dabalaa akka jiru kan ibsan Instituutii fayyaa uummataa biyyattiif daayreekteera kan ta'an Dr, Eebbaa Abaate turan. Ministriin eegumsa fayyaa Itiyoophiyaa maatiwwan Miliyoona 17 dhaqqabuuf akkasumas namoota Kuma 200 irratti qorannaa gochuuf karoorri torban lamaaf gaggeeffame milka'aa ta'uun ibsameera. Qorannaan marsaa lammataa baatii Hagayya gara dhumaa labsii yerooo hatattamaa siyaasaa fi dhimmootii hawaasummaa irratti hirkachuun kan gaggeffamu ta'uun ibsamee jira.


Diploomaatonni Itiyoophiyaa Wiixata Dhufu Walgahii Jalqabu: Amb Dinaa Muftii

Wiixata fullee keenyaa jalqabee biyyoota adda addaa keessa kan jiran Ambaasaadaronnii fi Diploomaatonni Itiyoophiyaa walgahii waggaa finfinnee keessatti ta'an kana irratti wixinee imaammata alaa irratti akkasumas dhimmootii biroo irratti mari'atu. Dubbii himaan ministrii haajaa alaa Itiyoophiyaa Diinaa Muftii akka ibsanti hojjatonni waajiira isaanii martii akka irratti hirmaatan ibsanii hariiroo alaa Itiyoophiyaan qabdu foyyeessuu dabalatee imaammata gurguddoobiyyattiin qabdu irratti hirmaatootaaf leenjiin kan kennamu ta;u ibsan. Dhuma irrattiis qaama olaanaa biraa qajeelfamnii kan kennamuuf jiru ta'uun ibsamee jira.


Ministirin Galiiwwanii Itiyoophiyaa Gibirri Sassabame Fooyya'e Jedha

Ministiriin Galiiwwanii Itiyoophiyaa bara baajataa darbe galii gibiraa Birrii Biliyoona dhibba 2 fi Miiliyoona 33 ol walitti qabuu beeksise. Galiin biyya keessaa waggoottan afur darban walitti aansuun sassaabame fooyyaa’ina agarsiisee jira, ministarichi. Galiin bara kanaa ka bara baajataa 2012 argame kan bara darbee Birrii Biiliyoona 35 ol calmaa agarsiise, jedha. No media source currently available


COVID-19 Manneen Hidhaa Itiyoopiyaa Keessa Tamsa’uutu Himame

Itiyoopiyaan baatii Adoolessaa keessa hiiirtota mormii kumaan laka’aman, miseensota paartilee mormituu fi gaazixeessota hidhaatti naqxe. Hojjettoonni eegumsa fayyaa fi angawoonni naannoo akka jedhaitti kanneen hidhaman keessaa hangi tokko vaayiresii koronaan qabamaniiru, vaayiresiin kunis mana hidhaa humnaa ol namni keessatti heddummaatee fi waaltaalee yeroof namoonni keessatti hidhamanii jiran keessa tamsa’a yaaddoo jedhu qabaachuu isaanii dubbatu . Itiyopiyaa keessatti erga COVID-19 argamee qabee hanga ji’a afuriitti waaltaa wal’aansa vaayiresii koronaa magaalaa Ziwaay keessaa waan hojjetan hedduu hin turre jedhu hoogganaan nersoota gamasii Dambal Kaasim. Kan mirga lammiiwwan Oromoof qabsaa’aa ture weellisaa beekamaan aartist Haacaaluu Hundeessaa ajjeefamuu isaan hookkara ka’een booda garuu haalli jiru jijjiiramee hedduu ko’oommanne. Kanaan kan ka’e kumaan kan laka’aman ni hidhaman, yoo xiqqaate namoonni 178 du’an jedhan. Dambal fi hojjettooni eegumsa fayyaa fi angawoonni naannoo akka jedhanitti hidhamtoonni kun hangi tokko vaayiresii koronaan qabamaniiru. Yeroo ammaa vaayiresiin kun daran tamsa’innaa yaaddoo jedhuun hidhamtoonni kun akka qorataman taasisamaa jira jechuu dhaan obbo Dambal VOAtti himaniiru. COVID-19 argamee baatii sadii keessatti nama lama qofaatu vaayiresii koronaan qabame. Torbanneen darbanii qabee garuu namootnni 23 qabamuu isaanii galmeessine. Erga jeequmsi kun ka’ee as namoota 150tu kutaa tokko keessatti hidhamu. Kanaafi kan namoonni mana hidhaa keessatti vaayiresii koronaan qabamaniif jedhan Dambal. Gareeleen mirga namaa akka jedhanitti angawoonni Itiyoopiyaa Waxabajjii 28 erga Haacaaluun ajjeefamee booda miseensoota gareelee mormituu fi gaazixeessotaa hedduu himannaan utuu irratti hin dhiyaatin yeroo dheeraaf hidhanii jiru. Manneen hidhaa, waaltaaleen hidhaa kan yeroofii fi manneen barnootaa akkasumas kuusaa meeshaalee keessatti namoonni humnaa ol heddumminaan hidhamanii jiru jedhu gareeleen mirga namaa kun. Mootummaan Itiyoopiyaa hookkara du’a artist Hacaaluu booda dhaqqabe kan qindeesse adda bilisummaa uummata Tigraay jedhee himatus qabsaa’onni farra mootummaa fi miseensonni gareelee mormituu Oromoo garuu hookkarri sun mormitoota ukkaamsuuf karoorfamee kan hojjetamee dha jedhu


Konkolaachistoonni Oomisha Biyya Alaa Gara Itiyoopiyaa Galchan Keellaa Gumruka Dirree Dhawaatti Danqamne Jedhu

Konkolaachistoonni konkolaataawwan gurguddoo 200 kanneen zayitii nyaataa fi sukkaara deddeebisan kan mootummaan to’atamu bakka sakatta’aatti danqamuu isaanii dubbatan. Konkolaachistoonni kun zayitaa fi sukkaara dilaalaan alaa deddeebisaa turan. Ministriin daldalaa kanneen kun daldalaaf kana biyyatti galchuu danda’u jechuun eeyamee, booda irra immoo gurgurtaaf korporeeshinii mootummaatti gatii gad aanaa dhaan gurguruu qabdu ittiin jedhee jira. Daldaltoonni kun immoo kana diduu dhaan konkolaataan isaanii magaalaa Dirree Dhawaa keessatti guyyoota 15f danqamuu isaa dubbatan. Sukkaarri baqee, zayitiinis dhangalaa’aa jira jedhaniiru. Konkolaachistoonnis maallaqa fixaniiru jedhanii jiran. Angawoonni dhimmi to’annaa meeshaalee alaa galanii immoo ajaji kan nuuf dhufe ministrii daldalaa biraa ti jedhan. Gabaa irra kan jiru hanqina dhiyeessii sukkaraa fi zayitii nyaataa tasgabbeessuuf miinisteerri dhaldalaa Adoolessa 3 qabee kanneen kan akkasii alaa galchan dilaala male akka galchan eeyamee ture. Akkuma kanaan daldaltoonni kun Jabuutii fi Somaaliilaand irraa oomisha kana bitanii gara biyya keessatti galchuun raabsuu jalqabanii turan. Guyyoota 15 booda garuu konkolaachistoonni biyya ka biroo kutanii dhufan yeroo yerootti keellaa gumruka Dirree Dhawaa keessa fe’umsa isaanii waiin akka dhaabatan dirqamuu isaanii daldaltoonni oomisha kana alaa galchan ibsaniiru. Dhimma kana irratti ministriin daldalaa deebii akka kennaniif yaaliin godhe hin milkoofne jechuu dhaan Addis Chekol gabaaseera.


Abbaan Alangaa Gaazexeessaa Yaasin Jumaa Akka Hiikkamu Ajeja Kennuu Beeksise

Abbaan Alangaa Federaala Itiyoopiyaa gaazixeessaan lammii Keenyaa to’annaa jala oole eeyama hin qabu jedhe. Hojii gaazexeessummaa hojjetaa utuu jiruu to’annaa ooluun isaa gabaasamaa kan ture lammiin Keeniyaa Yaasiin Jumaa mana Obbo Jawaar Mohamed keessatti kan qabame ta’uu isaaf gaazexeessaa ta’uu isaa kan hin beeku jedhe abbaan alangaa. No media source currently available Abukaatoon shakkamaa kanaas maamilli isaanii jecha mana murtiif kenneen ogeessa teeknooloojii ragaa ta’uu ibsuu isaa VOAf ibsaniiru. Abbaan alangaas Yaasin Jumaa akka hiikamu ajaja kennuu beeksiseera. Du’a artist Haacaaluu booda haala uumamee fi miidhaa dhaqqabe keessaa harka qabu jedhamuu dhaan kan poolisiin shakkee to’annaa jala oolche keessaa lammiin Keeniyaa Yaasin Jumaa tokko. Shakkamaa kana ilaalchisuu dhaan gabaasaaleen sabaa himaalee dhaan tamsaasaman lammiin Keeniyaa kun gaazixeessota waliin hojjetaa utuu jiruu qabamuu isaa fi hiriira mootummaa morumu gabaasaa utuu jiruu poolisii dhaan seeraan ala qabame ka jedhu. Haa ta’u malee shakkamaan kun abukaatoon isaa obbo Kadir Bulloo mana murtiif akka ibsaniif barreeffamaan kan kenne VOAf dubbisaan akka dhiyeessanitti ogeessa odeeffannoo teeknooloojii ta'uu isaaf fiilmee seena galmeessaa dhimma barattoonni marsariitii irratti baratan kan naannolee Oromiyaa gabaasuuf gamasitti kan imale ta'uu abbaan alangaa beeksisee jira.


Jijjiirraa Aangoo Kaabinee Dr. Abiyyi

Mummichi Ministeeera Itiyoophiyaa kabinee ofii keessatti jijjirraa aangoo 11 gochuun beekamee jira. Kan duraan ministeera ittisa biyyaa turan Obbo Lammaa Magarsaa Dr.Qana'aa Yaadataan bakka kan buufaman yoo ta'u itti aanaa bulchaa magaala Finfinnee kan turan Injiinar Taakkalaa Uumaa amma ministeera Albudaa fi boba'aa ta'uun muudaman. Aaddee Adaanach Abeebee immoo itti aantuu bulchituu magaala Finfinnee ta'anii jiran. Dr.Geediyoon Ximootiwoos abba alangaa mummicha ta'uun kan muudaman yoo ta'u kan duraan waajiira mummicha ministeeraatti itti gaafatamaa kutaa preesii turan Obbo Nigusuu Xilaahuun immo Komiishiinara Komishinii hojii uumuutti muudamuu isaanii Mallaskaachoo Ammahaa Finfinnee irraa gabaasee jira.


Keeniyaan erga Deemsa eyyamtee as Daangaa Naanno Oromiyaatti Laakkifsi Namoota Kooronaan Qabaman Dabale’

Erga Keeniyaan qoqqobbii sochii Kooronaa to’achuuf keesse kaastee daangaa ollaa Oromiyaa ka Godina Booranaatti lakkoofsi namoota Kooronaan qabamanii dabalee jira. Angawootni Fayyaa Godina Booranaa akka jedhanitti, lakkoofsi namoota daangaa qaxxaamuranii dabaluutu dhibeen kun akka baballatu taasise. Torbee lameen harraa mootummaan Keeniyaa erga daangaan biyyattii akka banamu, murteessee as namootni dhibee Kooronaan qabaman hedduun ollaa Naannoo Oromiyaa Godina Booranaa keessatti baayyataa jiru jedha Qajeelchi Fayyaa Godina Booranaa. Obbo Moluu Diimaa Itti Aanaa Itti gaafatamaa Qajeelcha Fayyaa Godina Booranaati. No media source currently available Warri Ollaa Keeniyaa gara Godina Booranaa deebiyee hedduun hospitaala Mooyyalee jira. Dr. Gezzaahny Isheetuu Meedikaal Diirekteriin Hospitaala Mooyyalee namoota kanaaf yaala barbaachisu kennaa akka jiran VOA’tti himani. Dr. Gezzaany keessumaa dhibee kanaan ka faalaman Aanaa Mi’oo fi Mooyyalee warra seenan ta’uu eeran. Dhimma sochii namaa naannoo daangaarra jiru Bulchiinsi Aanaa Mooyyalee, waan kun rakkisaa ta’uu beeksise. Obbo Birhaanuu Goonaa bakka bu’aan waajjira dhimmoota Koomunikeeshinii aana Mooyyalee, ballachuu daangaatu to’annoo kanarratti dhiibbaa fidaa jira jedhu. Obbo Birhaanuun rakkoo kanaaf faluuf humnootni nageenyaa haga danda’an hojiitti jiru jedhu


Godiina Walaayittaa Keessatti Kannen Hidhaman 26 keessaa 20 Wabiin Gadhiifaman

Warra wabiin ba'an 20 keessaa tokko bulchaa godiinaa Walaayittaa ta'uun kan ibsamee yoo ta'u walii galaan Qarshii Miliyoona lama qabsiisanii ta'uun ibsamee jira. Namoonniba'an kun tokkoon tokkoon isaanii qarshii kuma dhibba tokko kennuu isaanii maatii keessaa dubbatanii jiru. Himannaan irratti dhiyaatees heera biyyaa fi sirna heera irratti hundaa'ee humnaan diiguuf yaaltan kan jedhu yoo ta'u dhimma kana kan ilaalees mana murtii sadarkaa olaanaa godiina Walaayittaa ta'u Yonaataan Zabdiwoos Awaasaa irraa gabaasee jira.


Mootummaan Naannoo Tigraay Dhalattoota Amaaraa Dararaa Jira: Koree eenyuummaa Walqaayit

Magaalaa Dinshoo fi Humeeraa keessatti mootummaan bulchiinsa naannoo Tigraay namoota gosa Amaaraa ta'an irratti dhiittaa mirga namoomaa geesisaa jira jechuun Koree eenyuummaa walqaayi kan Amaara Walqaayit himatee jira. Dararaa kanas mootummaan Federaalaa gidduu seenee akka dhaabsisuuf mootummaan bulchiinsa naannoo gaafatee jira. Dubbii himtuun bulchiinsa naannoo Tigraay Aaddee Liyaa Kaasaahimata dhiyaate fudhatama dhabsiisuun koree sanatu odeeffannoosobaa fi sirri hin taane facaasaa jechuu isaanii Asteer Misgaanaaw baahirdaar irraa gabaastee jirti


Tigraay Koronaaf Jecha Namoota Hidhaa Kan Hiiktu Ta'uu Beeksiste

Naannoon Tigraay vaayrasii koronaa ittisuuf hidhamtoota 1568 hidhaa baasuf murteesse Hidhamtoonni 1568 kanneen adaba hidhaa irratti muramee xumuruu hin dandeenye akkasumas dhukkuboota addaa addaa qabmanii vaayrasii Koronaaf saaxilamuu maluu kanneen jedhaman ogeessoota fayyaan eega adda baafamanii booda gadhiifamu. Kana malees badii geesisaniif kanneen dhiifama gaafatan akkasumas jijjiramaa amalaa kannee agarsiisan kan hidhaa baafamuuf jiran ta;u ibsameera jechuun aangawonni dubbachuu Muluugeetaa Atsebahaa Maqalee irraa gabaasee jira.


Komiishinni Dinagdee Afrikaa fi Mootummaan Itiyoophiyaa Waliigaltee Mallatteessan

Walii galteen projeektii Doolaara Miliyoona 3.6 baasisuu kun misooma qabeenya bishaaniif eeguumsa gochuu akkasumas ijaarsa humna hawaasaa jabeessuun rakkoo hawaasa Itiyoophiyaa keessaaf furmaata gama uumama irratti hundaa'ee argu akka ta'e ibsamee jira. Projeektiin kun maatiiwwan 150,000 kanneen naannoo projektiin kun itti diriirfamuu Laga Abbayyaa kutaa bahaa keessa jiraniif ta'uun ibsamee jira. Walii galtee kanas ministeera bishaan jallisii fi enerjii Dr. Silashii Baqqalaa fi hojii gaggeessaa olaanaa kan komiishina dinagdee Afrikaa Veraa Songwe mallatteessuu isaanii Mallaskachoo Ammahaa Gabaasee jira.


Mormii fi Walitti Bu'iinsa Godina Walaayittaa

Biyya diiguuf qaamotii sosso’an waliin wal ta’an kanneen ittiin jedhaman hooggannota godina Walaayittaa dabalatee namoonni 26 hidhamuu isaaniitti aansuu dhaan walitti bu’iinsa uumameen namoonni shan du’uu isaanii fi lakkoobsi isaanii kan hin beekamnin immoo madaa’uu isaanii itti aanaa bulchaan naannoo uummattoota kibbaa obbo Ristuu Yirdaaw beeksisaniiru. Mootummaan gaaffii uummataa karaa nagaa fi heera irratti hundaa’ee deebisuuf qiyyaafata addaa itti kennee hojjetaa ennaa jiru kanatti haalli uumame kan isaan gaddisiise ta’uus ibsa TV naannoof kennan irratti ibsaniiru. Hoogganoonni godinaalee gaaffii naannoo waliin wal qabatee mootummaa naannoo kibbaa fi federaalaa waliin komee keessa seenan kan jedhan jiraattonni magaalattii galma wal ga’ii keessa turan keessaa hooggana godinaa fuudhanii hidhuun gaaffii uummataa ukkaamsuuf yaalii ta’ee dha jechuun qeeqaniiru. Jiraataan mgaalattii obbo Asraat Toomee gama isaaniin raayyaan ittisa biyyaa magaalattii to’atee jiraachuu isaa fi Walayittaa Sooddoo naannolee ka biroo torba waliin daandiin wal agarsiisu dheengadda galgalaa kaasee cufamuu isaa dubbataniiru. No media source currently available


Afrikaa Kibbaatti Lammileen Itiyoophiyaa 10’ol Dhibee Kooronaan Du'uun Himame

Kooronaan erga mullatee dhalattoonni Itiyoophiyaa biyya Afriikaa Kibbaa jiraatan 10 ol lubbuun isaanii dhibee kanaan darbeera. Afriikaa kibbaatti barreessaan Hawaasa Lammilee Itiyoophiyaa, Obbo Faanos Haylee lammileen Itiyoophiyaa dhibee kanaan lubbuun darbe kun kutaalee biyyaatti gara garaa keessa ka jiraataa turan jedhan. No media source currently available ‘Afriikaa Kibbaa keessa naannolee sagaltu jiru, lammileen keenyas bakka gara garaati jiraatu, naannolee kana keessaa egaa haga yoonaa lammileen keenya ka dhibee kanaan qabamanii dandamatuu dadhaban xinnaatu namootni kudhan lubbuun isaanii darbee jira. Seera Addunyaa ta’ee namni takka yoo dhibee kanaan du’e reeffi isaa biyyaa bahuu hin danda’uu, egaa warri kun martuu asumatti du’aniiti kan awwaalaman’ Obbo Faanos Haylee; Barreessaa Hawaasa Lammilee Itiyoophiyaa Afriikaa Kibbaa jiraatanii. Lammileen Itiyoophiyaa kooronaan du’an jedhame kun jiraattota naannoo magaala Johaanisberg, limpooppoo, Eastern Cape fi Western Cape akka ta’anis Obbo Faanos himanii jiru. Kooronaan duuba Jireenyi itti hammaachuus lammileen Itiyoophiyaa Afriikaa kibbaa jiraatan ni dubbatu. Dhalataa Oromoo ka ta’e Gaaddisaa Gammachuu Afriikaa Kibbaa keessa ganna saddeetiif akka jiraate hime. Hojii Guyyaa guyyaatti hojjetaa tureen jiruu ka moo’atee jiraatu Gaaddisaan haala amma baqattoonni biyyas jiraatan keessa jiran yoo ibsu, ‘Waanti jiru baayyee nama gaddisiisa’ jedhe. Lammileen Itiyoophiyaa duraan hojii humnaa hojjetanii jiraatan, hojiin waan dhibeef kaan waan nyaatan dhabanii beelarra jiraachuu, kaanis mana kiraa kaffalachuu dhabanii ka daandii gubbaatti hafan jira jedhe. Kadir Waarraas dhalataa Oromoo naannoo Magaalaa Johaanisberg jiraatudha. Innis rakkoo dhibee kanaan dhufe duuba, dukkaanni isaa irraa cufamuu, dubbate. Dhalattoonni Oromoo biyyas jiraatan; keessumaa warri lammii biyya alaa ka biyya Afriikaa Kibbaa jiraatu gargaarsa waan hin qabneef gidduu kanatti rakkoo keessa jirraa jedhu. Kadir fi Gaaddisaan akkasumas baqattoonni kaan ‘warra biyyaa mootummaatu gargaara; baqattoota garuu qaamni gargaaru hin jiruu’ jechuun komatu. Nawaawii Musaa bakka bu’aa Hawaasa baqattoota Oromoo Afriikaa Kibbaa akkasumas miseensa gaggeessitoota Hawaasa lammilee Itiyoophiyaa Afrikaa kibbati. Dhimma kana ilaalchisuun yoo dubbatan, duraan yeroo labsiin nami akka manaa hin baane labsame warra waan nyaatu dhabe miseensonni hawaasaa gargaaruu himanii amma garuu hamma tahe namni bahee jiruutti akka jiru, kan rakkoo ta’e ammoo dhabamuu gabaafi uggura gurgurtaa meeshaalee muraasarra jiru ta’uu mirkaneessan Obbo Nawaawiin akkasumas Obbo Faanos rakkoon kun yoo hammas mullate warra waan nyaatu dhabee rakkate gargaaruun itti fufaa jedhanii jiru. Obbo Faanos tumsa gargaarsaaf dhaabbata godaantotaa IOM gaafachuu himanii, lammilee Itiyoophiyaa amma Afrikaa Kibbaatti rakkataa jiran ka biyyatti galuuf barbaadanii fi galmaa’an 80’f geejjibi akka qophaayes ifoomsanii jiru. Jaarmayaa Mootummootaatti Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa kaleessa, Ardii Afriikaa keessaa namootni dhibee Kooronaan qabaman miiliyoona tokko darbuu, kuma 21 ol ka’an ammoo Afriikaadhuma keessaa dhibee kanaan lubbuu darbuun himee, Afriikaa keessaa Afriikaan kibbaas ka lammileenshee miiliyoona walakkaa ol Kooronaan qabaman addunyaarraa sadarkaa shanaffaarra jiraachuu ibsee jira. Dr. Matshidiso Moeti, Dhaabbata Fayyaa Addunyaatti Diirekterri Damee Afrikaa dhaabbanni isaanii Afriikaa kibbaaf tumsa akka godhu himanii, kanaaafis ogeeyyii fayyaa nama 40 garasitti erguuf jira jechuun kaleessa VOA’f himanii jiru.


Itiyoophiyaa Keessatti Qaala'insii Jireenya Dabalaatuma Jira

Baatii reef xumuramee Adooleessa keessa qaala'iinsii jireenyaa 100 keessaa harka 22.3 ga'uun ibsamee jira. Keessumaa gatiin nyaataa dabaluun jireenyii cimuu isaaf hanga harka 24 kan gumaache ta'u fi kan irra debi'uun ka'e tasgabiin siyaasaa dhabamuu fi weerarrii vaayrasii koronaa qooda olaanaa qabaachuun ibsamee jira. Gatiin nyaataa dabaluun kan itti fufee yoo ta'u lammiwwan biyyattii kanneen galii sadarkaa gadii qaban jiraachuuf carraaqaa kan jiran ta'u Simanyish Yeqoyyee gabaastee jirti.


Angawoonni Godina Walaayittaa To’annaa Jala Oolan

Mootummaan naannoo uummattoota kibbaa ABO fi IEWHT waliin ta’uu dhaan biyya diiguf hojjetaa jiru kan ittiin jedhe hooggana godia Walaayitaa dabalatee namoot 26 to’annaa jala oolchuu isaa beeksise. Kanatti aansuu dhaan magaalaa guddoo godina Sanaa Sooddoo fi Bodiittii keessatti walitti bu’iinsa dargaggootaa fi humnootii nagaa eegsisan gidduutti uumameen namoonni 10 ajjeefamuu isaanii kanneen ijaan argan VOAf ibsaniiru. Jiraattonni magaalattii magaalattiin raayyaa ittisa biyyaan to’atamuu ibsanii daandiiwwan Walaayittaa Sooddoo naannolee ka biroo 7 waliin wal agarsiisanii fi daandiiwwan gurguddoo dabalatee kaleessa galgalaaa qabee cufaa dha jedhan. Itti gaafatamaan waajjira nagaa fi nageenya naannoo obbo Alamaayyoo Baawudii humnootii nagaa eegisasn irratti kanneen tarkaanfii humnaa fudhachuu yaalan dargaggoonni sadii rasaasa dhukaafameen du’uu isaanii VOAf ibsaniiru Gaaffii uummataa ukkaamsuuf yaalii godhamuu dha jechuun himannaan mootummaa irratti dhiyaatuufis fedhii uummataa maqsanii godinaa sana jeequu fi nageenya booressuu qaamotii barbaadan shira isaanii fashaleessuuf tarkaanfii fudhatame jedhan jechuun Yoonaattaan Zebdiwoos Hawaasa irraa gabaaseera.


Mootummaan Naannoo Somaalee Kanneen Afaar Irraa Sababaa Lolaan Buqqa'anii Deeggarsa Godhuu Beeksie

Mootummaan naannoo Somaalee torban darbe keessa sababaa balaa lolaan uummata kuma 49 ol naannoo Affaar irraa buqa’aniif deggesa gochuu isaa beeksisee jira. Naannolee ka biroo dursuu dhaan naannoo Affaariif deggesa kan godhe mootummaan naannoo Somaalee ta’uu itti aantuun itti gaafatamtuun waajjira kominikeeshinii naannoo Sanaaaadde Hiboo Ahimed dubbataniiru. Deggersi kunis hariiroo uummataa fi uummataa cimsa jedhanii kan amanan ta’uu illee ibsanii jidran. Naannoon Affaarii fi somaalee hanga yeroo dhiyootti walitti bu’iinsa naannoo daangaa irratti uumamuun irra deddebi’ee maqaan isaanii tuqamaa kan ture yoo ta’u gocha farreen nageenyaa ti jedhan aadde Hiboon. Balaan lolaa kun dhaqqabuu isaa dura naannoon lamaan gufuulee gidduu isaanii buqqisanii gara tokkommaa fi wal ta’iinsaatti dhufuuf adeemsi jalqabame jiraachuu illee aaddii Hiboon ibsanii jiran.


Dagannaa Uummataatu Dhukkuba Koviid-19 Hammeessaa Jira:Angawaa

Ministeerri eegumsa fayyaa Itiyoophyaa weerara dhukkuba Koviid-19 hanqisuuf akkasumas ittisuuf jecha duula hawaasa hirmaachisee jalqabuuf qophiitti kan jiru Ta'u beeksisee. Of-eeggannaa barbaachisu gochuu dhaba irraa Itiyoophiyaa keessatti faca'inni vaayrasii Koronaa dabaluun ibsameera. Kanaafis jecha duula torban dhufu jalqabamuun uummanni waa'ee dhukkubichaa hubannoo akka argatu gochuuf maatiiwwan manneen Miliyoona 17 keessa jiraatan dhaqqabuun isaan keessaa namoota 200,000 irratti qorannaa dhukkuba Koviid-19 gaggeesuuf karoorfamee akka jiru ibsameera. Kanneen keessaa 10,000 kan ta'an vaayrasii Koronaan qabamuu malu tilmaamnii jedhu akka jiruus ibsamee jira. Ministeera eegumsa fayyaa Itiyoophiyaatti Daayreekteera kutaa dhimmootii Komunikeshinii kan ta'an Dr. Taganee Raggaasaa aliin gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Mariin Hidha Laga Abbayyaa Sadarkaa Maalii Irra Jira?

Hidha laga Abbayyaa kan ilaaleen marii biyyoota sadeen jechuun Iyoophiyaa, Masrii fi Sudaan Wiixata darbee jalqaban keessaa Masriin ba'uuf murteessuun ishee dhaabbati oduu Rooytars gabaasee jira. Koreen Teeknikaa kan biyyoota sadeenii immoo har'a mariif taa'ee akka ture ibsameeture. Masriin gara tarkaanfii kanaatti kan dhuftee lagichii attamitti guutamuu akka qabu kan ilaaleen qajeelfama Itiyoophiyaan dhiyeessiteen ta'u gabaasee jira. Masriin akka jettuutti waan Itiyoophiyaan dhiyeessitee kun attamitti hojii irra ooluu akka danda'uu qajeelfama agarsisuu akkasumas falmii jiru seeraan attamitti furamuu akka qabuu waan agarsisuu of-keessaa hin qabu jechuu Masrii Roytars gabaasee jira. Kanaafis yaada dhiyaate kana Masriin ilaaltee irratti mari'achuuf walgahiicha addaan kutte jedha gabaasnii Rooytars. Gama biraan yaadii Itiyoophiyaan dhiyeessite kun marii gaggeefamuu irratti sodaa haaraa uumee jechuun Sudaan dubbachuu ishee Rotars gabaaseera jechuun Mallaskaachoo Ammahaa Gabaasee jira.


Benishaangul Gumuz Keessatti Namoonni 98 Murtii Malee Gara Waggaa Lamaaf Hidhamuu Dubbatu, Maatiiwwan Isaanii Keessaa

Naannoo Benishaangul Gumuz Godina Asoosaatti, “Jeequmsa kaastan” sababaa jedhuun namootni 98 eega hidhamanii waggaa tokkoofi baatii 10 darbus, murtii seeraa hin arganne ykn bilisa jedhamanii hin gadhiifamne,” jedhu, maatii fi firoota keessaa kanneen VOAtti dubbatan. Pireezidaantiin Mana-murtii Waliigalaa Naannoo Benishaangul Gumuz, Obbo Abdiisaa Waasee, “Vaayirasiin Koroonaa Itoophiyaatti mullachuu hordofee akka dhimma namoota komii dhiyeessanii ilaaluun hin danda’amne,” jedhan. Waajjira Abbaa Alangaa Waliigalaa Federaalaatti, Itti Gaafatamaan Qorannoo Yakka Qindaa’aa fi Daangaa Cehuu Obbo Fiqaaduu Tsaggaa immoo “namootni yakkaan shakkaman hedduu waan tahaniif murtoo itti kennisiisuun yeroo fudhata,” jedhan. Torban dhufu keessa dhaddachi naannawaa gara Asoosaatti waan imaluuf dhimmicha ilaaluu itti fufuuf akka Abbaa alangaatti qophii gochaa jirra, jechuun ibsan. No media source currently available


Benishaangul Gumuz Keessatti Gurmuun Hidhate Namoota 14 Ajjeese Jedhame

Bulchiisa naannoo Benishaangul Gumuz, aanaa Gubaa keessatti Roobii dabre jehuun Adoolessa 27, bara 2020, gurmuun hidhatan dhalatoota Amaaraa irratti haleellaa raaw’ataniin lubbuun namoota 14 du’uunii fi ka biroon 6 madaa’uu, Daarekatarri Biiroo Dhimmoota Koomunikeehsinii Mootummaa naannoo Amaaraa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Aangawichi Obbo Gizaachew Xiruneh, ibsa kennaniin, “kan gochaa sana raaw’ate, fiinxaaleyyii ergamtoota Adda Bilisummaa Uummata Tigiraayi” jedhan. Namoonni haleellaa sanaan miidhaman, kanneen VOAn dubbise, halellaan sun adda-addummaa sabummaatti ka xiyyeeffate tahuu dubbatan. Itti-aanaa ittii-gaafatamaan Biiroo Bulchiisaa fi Nageenyaa – Obbo Abdulaaziz Mohammed garuu, haleellaan sun kan sabummaa irratti hundaa’ee geggeessame miti. Hidhaan laga Abbayaa bishaaniin guutumuu hordofee, milkaa’ina sana danquuf jechaa, ergamtoonni raaw’atani, jechuun – Aster Misgaanaaw Baahir Daar irraa gabaastee jirti.


Kallattiin Fuul-duraa Ergama Bitamtoota Fashaleessu Dha: Prezidaantii Bulchiisa Naannoo Amaaraa

Prezidaantiin bulchiisa naannoo Amaaraa, warreen yeroo adda addaatti akka naannoon Amaaraa jeeqamu taasisan, namoota bakka biraatii dhufan otuu hin taane dhalattootuma naannichaa, bitamtoota ajandaa dabarsanii kennan, jechuudhaan kallattiin fuul-duraas ergama bitamtoota, jedhan kanaa fashalsiisuu akka tahe dubbatan. Prezidaantichi bulchiisa naannoo Amaaraa – Obbo Tamasgeen Xuruneh, kan kaleessa xumurame gumii idilee kudha shanaffaa mana-maree mootummaa naannoo Amaaraa irratti kana dubbatan. Manni-maree sun, gumii guyyoota lamaaf geggeesseen baajeta bara 2013, Birrii Biliyoona 62 fi qabxii 7 ka raggaasise yoo tahu, muudama hoogganaa Biiroo tokkoo fi kan abboota-murtii manneen-murtii muummichaa, ol’aanaa fi aanaalee walumaa-galatti dhibba tokkkoo fi toorbaatamaas raggaasisee jira.


Paartiin Adda Bilisummaa Biyyoolessaa Ogaadeen fi Paartiin Badhaadhina Naannoo Somaalee Nageenya Naannoof Wal Taanee Hojjenna Jedhan

Paartiin badhaadhinaa kan mootummaa naannoo somaalee bulchuu fi addi bilisummaa Ogaden nageenya irratti waliin ta’anii hojjechuuf walii galuu isaanii beeksisan. Itti dabaluu dhaanis guyyaa kaleessaa siidaa Jijjigaa keessatti argamu diiguu dhaan uummati akka jeeqamu gochuuf yaaliin ta’e fashale jechuun bulchiinsi naannoo Sanaa beeksisee jira. Hoogganni mootummaa naannoo Somaalee paartii mormituu naannoo adda bilisummaa biyyoolessaa Ogaadeniif afeerraa ciree gochuu dhaan nageenya naannoo fi uummata naannoo Sanaa dhimmootii tokkoomsan irratti waliin ta’anii hojjechuuf walii galuu isaanii itti aantuu itti gaafatamtuun waajjira dhimmootii kominikeeshinii naannoo Sanaa aadde Hiboo Ahimed VOAf ibsaniiru. Dubbi himaan adda bilisummaa biyyoolessa Ogadeen obbo Hassan Abdulaahiim paartiin isaanii paartii badhaadhinaa naannoo Somaalee waliin nageenya naannoo ilaalchisee waliin hojjechuuf walii galuu isaa beeksisan. Uummati naannoo sanaaa tokkoomuun dursi kan kennameefii dha kan jedhan obbo Hasan kana dura paartiin isaanii mootummaa irraa komee qabuuf furmaata kan kennu koreen paartilee lamaan irraa walitti dhuf hundeeffamuus beeksisaniiru Gama biraan magaalaa Jigjigaatti kan argamu siidaa Se’id Mehammed Abdulaahii Hasan diiguf yaaliin ta’ee akka ture aadde Hiboo Ahimed ibsanii gochi kun uummata somaalee dheekkamsiisee gara hookkaraatti akka seenu gochuuf ture garuu fashaleera jedhan.


Kanneen Naannoo Amaaraa Jeequu Fedhan Shirri Isaanii Feshele: Prezidaantii Naannoo Amaaraa

Sababaa eenyummaa jedhuun karaa seeraan alaa ijaaramee naannoo Amaaraa jeequuf shirri hojjetamaa ture uummatichaa fi humnootii nagee eegsisaniin fashaluu isaa bulchaan naannoo Amaaraa Temesgen Tiruneh dubbatan. IWEHAT raga kijibaa tamsaasuu dhaan uummata Amaaraa fi Tigraayiin adda baasuuf yaaluu isaa irra iyyuu dubbii tuqachuu naannoo daangaa irratti geggeessaa jiru qaamni itti gaafatamu seera qabsiisuu qaba jedhamee jira. Naannoon Amaaraa gumii kan mana maree ofii har’a jalqabee jira. Manni maree sun oolmaa isaa guyyaa har’aatiin gabaasa raawwachiisa dhimmootii hawaasummaa, dinagdee fi siyaasa naannoo Sanaa gamaaggamee jira jechuun Asteer Misgaanaaw gabaasteetti.


Muummichi ministaraa Itiyoophiyaa Naannoo Affaar Daawwatan

Muummichi ministaraa Itiyoophiyaa Abiyyi Ahimed, har’a gara waareetti, daawwannaa hojiif bulchiisa naannoo Affaar deemanii jiran. Kuusaa hokaa yokaan nyaata horii naannoo Affaar ka daawwatan – Muummichi Ministaraa Abiyyi, Itiyoophiyaan qabeenyaa uumamaan ka badhaate taheyyuu, waliin hojjennee waliin duuromuu hin dandeenye, jedhan. Dhiibbaa biyyoota gargaarsa kennanii jalaa bahuun ka danda’amu yeroo tokkummaan biyyaa cimuu fi aadaan hojii guddatu akka tahellee dubbatan. Kan naannoo Dubtiitti argamu, proojektii mootummaan qamadii biyyoota alaa tii dhufu, ka biyya keessaan bakka-buusuuf jalqabes ka daawwatan yoo tahu, deemsa proojektichaas dinqsiifatanii jiran. Ashaaraa isaanii magarisaas kaa’uudhaan, injifannoo arganneen otuu hin dagatiin injifannoo dabalataa akka argannu, mukeen dhaabuu fi kunuunsuu hojii keenya ijoo taasifachuu qabna, jedhan – jedha – gabaasaan VOA – Mesin Arraagee, Desee irraa.


Godiina Konsoo fi Aanaa Addaa Alee Giddutti Walitti Bu'iinsa Uumameen Namoonni Ajjeefaman

Abbumaa qabeenya lafaa wal qabatee godiina Konsoo fi aanaa addaa Alee giddutti walitti bu'iinsa uumameen gam lameen irraa namnii 16 ajjefamuun ibsamee jira. Kanneen kuma 16 caalan manaa fi qe'e ofii irraa godaanuu aangawoonni mummaa kan godinaa fi aanaa addaa ibsanii jiru. Bara 2003 keessas sababuuma lafaan walitti bu'iinsii kan uumamee ture yoo ta'u dilaala lafaa akka baasan gaafatamuus namnii kana hojii irra oolche hin jiru jedhamee jira. Walitti bu'iinsa uumamee kanaan manneen jireenyaa gubachuu fi wirtuu eegumsa fayyaa gubuuf ituu yaalanii humnii ittisa biyyaa dhaqqabee dhorkuu Yonaataan Zabdiwoos gabaasee jira.


Hidhi laga Abbayyaa waggaa dhuftu humna ibsaa maddisiisuu Jalqaba Jedhame

Hidhi Laga Abbayyaaguddichi waggaa dhuftu humna ibsaa maddisiisu kan jalqabu ta’uu ministriin dhimmootii bishaanii fi jal’isii Dr. Sileshii Beqqelee ibsanii jiru. Ministrichi VOA waliin har’a gaaffii fi deebii geggeessaniin dura taa’aa gamtaa Afriikaa kan yeroo ammaa prezidaantii Afriikaa Kibbaa Siril Ramaafoosaa haala mijeessaniin hoogganoota Itiyoopiyaa, Sudaanii fi Masrii gidduutti wal ga’iin viidiyoo dhaan geggeessame milkaa’aa kan ture ta’uu ibsanii, dhimmootii teekinikaa fi seeraa irratti kanneen mari’atan ogeessonni biyyootii kanaa torban tokkoo ykn yeroo hin dheeranne keessatti wal arganii qabxilee hafan irratti walii galtee irra ga’uuf kan hojjetan ta’uu qajeelfama dabarsuu isaanii ibsaniiru. Ministrichi itti dabaluu dhaan hidhi Abbayyaa waggaa kana bishaan kuusuu qabu torbanneen lamaan darban keessa kuusuu isaaf hidha sana darbee dhangala’uu jalqabuu isaa fi hojiin bishaan guutuus mul’inatti jalqabamuu dubbataniiru jechuu dhaan waahilli Afaan Amaaraa Solomon Abaatee gabaaseera.


Waa'a 'ee Hidha Laga Abbayyaa Irratti Har'a Mariin Jalqabamee Jira

Itiyoophiyaa, Masrii fi Suudaan marii marsaa haaraa har'a Finfinnee keessatti taajjabdummaa Gamtaa Afrikaa jalatti jalqabuun isaanii gabaafamee jira. Gabaasaaleen oduu akka jedhanti dhimmootiin irratti fulleeffatamu waa'ee Teknikaa fi seeraa irratti ta'a. Yoo caamnii mudatee Itiyoophiyaan bishaan hagamii gadhiisuu qabdi ka jedhuus biyyonni sadeen ni mari'atu jedhamee jiara.


Filannoo Naannoo Tigraayiif Qophiin Xumuramaa Jiraachuu Itti Aanaa Prezidaantiin Naannoo Sanaa Beeksisan

Naannoo Tigray keessatti filannoo geggeessamuuf jiruuf qopheen barbaachisu godhamaa jira jechuu dhaan itti aanaa prezidaantiin bulchiinsa naannoo Tigraay Dr. Debre Tsiyon G/Mikaa’el beeksisaniiru. Dr.Debre Tsiyoon haala yeroo ilaalchisee sabaa himaa naanoof ibsa kennanii jiru. Akkuma kanaan seera filannoo baasuu, boordii filannoo hundeessuu, akkasumas hoogganoonni komiishinichaa muudamuu ibsanii jiru. Hoogganoota komiishinichaa filachuuf uummati bal’inaan irratti hirmaateera jedhanii kunis filannoon bifa milkaa’een akka geggeessamu gargaara jedhan jechuun Mulugete Atsebeha Meqele irraa gabaaseera.


Lammiwwan Itiyoophiyaa Har'a Washington DC Keessatti Hiriiranii Jiru

Koreen" Save Ethiopia" ykn Itiyoophiyaa olchaa jedhamuun hiriirri gaggeeffame kun jeequumsa dhiyeenya kana kana biyya keessatti uumameen kanneen midhaman haqnii isaanii haa eegamu, akkasumas tokkummaa Itiyoophiyaaf deggersa goona kan jedhu ture. Ibsii koreen qindeessituun hiriiricha baasee akka jedhutti hirirrii kun mummicha ministeera Itiyoophiyaa Aniyyi Ahmadiif deggersa qaban dhageesisuuf ta'u ibsee jira.