Afrikaa: Ardii Uummatoonni Ishee Alfii, Garuu Hoogganoonni Ishee Taayitaa Irratti Dullooman

Ardiin uummata halfii baay’ee qabaachuun beekamte – Afrikaan, maadhee hoogganoota baay’ee dulloomanii fi wagggoota baay’ee taayitaa qabatanii turuun addunyaa irratti gita dhabanii haga tokkoo taatee jirti. Akka lakkoobsa uummataa Tokkummaa Mootummootaatti, Addunyaa irratti, biyyoota uummata halfii yokaan umuriin ka’imaa qabaachuun sadarkaa ol’aanaa irra jiran keessaa kudhan Afrikaa keessatti argamu. Kana irraa ka’uudhaan ennaa shallagamu, uummatni Afrikaa giddu-galeessatti umuriin isaa waggaa digdama. Gabaasaa Dhaabbata Basaasaa Waaltaa, kan CIA irratti akka ilaalametti, uummatni Yunaayitid Isteets umuriin isaa giddu-galeessaatti waggaa soddomii-toorbaa fi qabxii sagal. Gama biraatiin, akka gabaasaa dhiheenya baheetti, hoogganootni Afrikaa, yoo xiqqaate, waggoota digdamaaf taayitaa irra turan saddeet yoo tahan, umuriin isaanii giddu-galatti, waggaa toorbaatamii lama. Kana jechuun, lammiwwan biyyoota Afrikaa miliyoona hedduutti lakkaawaman, umurii isaanii keessatti hoogganaan biyya isaanii beekan tokkicha qofa. Kana irraa ka’uun ennaa ilaalamu, hoogganoonni kun irra caalaan, interneetii fi miidiyaan hawaasummaa dhalachuu dura dhalatan. Inumaa, umurii Prezidaantii Zimbaabuwee, ka Roobert Mugaabee irraa kaanee yoo ilaallae immoo, otuu televiizsiniin, aadduun rifeensaa humna eletrikiin hojjetuu fi murtuun daabboo awutoomaatikii hin dhalatiin dhalatan. Sababaa kanaatiin dorgaggoonni hedduun hojii tajaajilaa uummataa, ka mootummaatti hirmaachuuf kaka’umsa hin qaban. Sochiileen mormitootaa Afrikaa keessaas irra-hedduun isaanii, waggoota hedduudhaaf namuma tokkoon hoogganaman. Kana cuqaasuun gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa


Raga Baatoota Dhaggeefachuun Kamiisa Amajjii 5 bara 2017 Xumurama: Abuukaato

Hogganoota paartii mormituu kongreesa Federaala Oromoo fi kanneen biroo irratti raga baatoota dhaggeffachuun har’a mana murtii olaanaa kan Lidataa keessatti itti fufee jira.Abukaatoo Abdul jabbaar Huseen akka jedhanti Obbo Dajanee Xaafaa Obbo Addisuu Bullaallaa fi Obbo Gurmeessaa Ayyaanoo irratti ragaan kan dhiyaate yoo ta’u Obbo Baqqalaa Garbaa irratti kan dhiyaate hin jiru.Kunis ragaa namaa ta’u hubachiisan. Abukaatoo Wandimmuu Ibsaa gama isaaniin akka jedhanti raga baatoonni dhiyaatan himatamtoota mata mataatti adda baasanii otoo hin taanee walitti qabanii ragaa akka ba’an kana malees bellamnii kennamu kabajamuu dhabuu akka rakkootti maqaa dhahaan. Kanneen mana hidhaa Qilinxoo guban jedhamnuu himataman 38 keessaa hangi tokko torban darbe kaan immoo har’a dhiyaachuu isaanii kan ibsanii Obbo Wandimmuun dararaa hamaa kan irra ga’aa jiru ta’u ifatti mana murtiitti waan himatan jedhan.Kanaaf jecha abuukaatoon rakkoo hidhamtoonni dubbatan kana barreessee akka dhiyeessu manni murtii ajajauu isaa dubbatan.Himannaalee dhiyeeffatan keessaa reebicha dararaa adda addaatu nu irratti rawwatamaa, mana dukkana keessatti hidhamnaa, nyaata guyyaa tokko gidduun ooluun nu kennuu kan jedhu yoo ta’u qaamaa saalaa irratti bishaan hidhuu rarraasu kan jedhan illee ni jira. Manni hidhaa qilinxoo garu kun hin taane soba jedhee haaluu isaa kan ibsan obbo wandimmuun abukaatoon isaanii waan argee barreessuun maqaa mana hidhaa xureessa deebii jedhuus kennuun manni murtii abukaatootti akeekkachiisa barbaachisu akka kennu gaafatan jedhu. Deemsii raga-baatoota dhaggeefachuu kunis Kamiisa fullee keenyaa jechuun Amajjii 5 bara 2017 akka xumuramu manni murtii beeksisee jira . Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffahdaa


Sirni Awwaalcha Atleet Miruuts Yifxar Kaleessa Finfinneetti Raawwatame

Itiyoopiyaan goota olompikii fi fiigicha fageenya giddu galeessaan injifannoo kan gonfate kaleessa geggeessitee jirti. Bara 1972 Olompikii tokkicha irratti meedaalii warqee lama ennaa inni argate lammiiwwan Itiyoopiyaa gamas turanii fi fageenya irraa fiigicha sana hordofaa turan gammachuun isaanii daangaa dhabee imimmaan gammachuu roobsaniiru. Olompikii Mookoo irratti jila Itiyoopiyaa kan hooggananii fi akkuma Miruuts injifatee galeen miilla isaatti kufanii kan dhungatan keessaa tokko kan ta’an obbo Teferraa akka jedhanittiYeroo sana lammiiwwan Itiyoopiyaa Moskoo turre boonyee turre. Isa qofaa utuu hin taane martinuun keenya boonyee turre. Ol utaalaa dhiichisaa turre. Alaabaan keenya ol ba’ee faaruun keenya ennaa faarfatamu gammaduu keenya irraan kan ka’e dubbachuu illee dadhabne jedhan. Injifannoon Moscow sun dargaggoota hedduu dadammaqseera. Badhaasi warqee sun lamaan biyyattii kanaaf warqeewwan hedduu ka biroo hawatanii jiran. Sanaan dadammaqiinsa argatanii kara atleetiksiitti kan seenanii fi injifatanii kan beekaman keessaa tokko Haayilee G/Sillaasee tokko. Prezidaantiin Federeeshinii atleetiksii Itiyoopiyaa kan ta’e Haaylee G/Sillaasee sirna awwaalcha Miruuts irratti ennaa dubbatu Moscown maraafuu bakka ka’umsaa ta’uu ishee tuqee jira. Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa No media source currently available


Harargee Bahaa Aanaa Qumbii magaalaa Mi’oo Keessatti Haleellaan Raawwate Lubbuu Hedduu Galaafate: Jiraataa Magaalattii

Godina Harargee bahaa aanaa Qumbii magaalaan Mi’oo kaleessa ganama barii humnoota “Liyu Haayil” jedhaman kanneen naannoo Somaalee irraa dhufaniin weeraramuu jiraattonni mgaalattii ibsanii jiran. Sababaa walitti bu’iinsa daangaa irraan kan ka’e kana dura lubbuun namaa darbuun illee gabaasamaa ture. Haleellaan kaleessaa poolisii dabalatee lubbuu lammiiwwanii galaafate jedhu jiraattonni. Mootummaan Naannoo Oromiyaa illee jaarsolii naannoo walitti waamuu dhaan rakkoon daangaa kun haala ittiin furamuun danda’ama jedhe irratti torbee marii geggeessame TV Oromiyaa gabaasee jira. Humnoonni naannoo Somaalee irraa dhufan kun ennaa magaalatti weeraranitti suuqiiwwan namaa cabsanii qabeenyaa saamuu illee jiraataan kun dubbataniiru. Bulchitoonni naannoo ennaa haleellaan sun raawwatetti konkolaataa dhaan maatii isaani qabatanii gara aanolii hollaa jiranitti bqatan, magaalaan Mi’oo uummanni waan keessaa baqataa jiruuf jecha ona taateetti jedhu jiraataan kun. No media source currently available


"Waan Mo’aaz Ittiin Maqaa Keenya Dhahee Nu Hin Ilaallatu"

Balaa Doonii galaana Medtraaniyaan keessatti Ebla 9 bara 2016 dhaqqabee lubbuu namoota dhibba shanii olii galaafate sana keessa lubbuun kan hafe Mo’aaaz Mahmuud Ayimoo godaantoota sana walitti-qabee Araboota seeraa-ala godaantorta deddebisaniif kan dhiyeessan Oromoota sadii fi lammii Somaalee tokko jechuudhaan dubbachuun isaa ni yaadatama. Oromoonni sadeen haasoofsiifne garuu, kun gonkumaa dubbii sobaa, ka dhugaa irraa fagaate jechuun dubbatan. Baqataan kam iyyu abdii kutatee du’aa fi jireenya giddutti yeroo murteeffatu gara galaanaatti seenuuf murteeffata kan jedhan jarreen sadeen, yeroo kanattis maallaqa imalaaf baafamuu fira, aantee ykn nama naannoo ofii bira galfata ykn imaanaa ka’achuun waanuma baratamee, jedhan. Maallaqni kun galaana irra ce’anii nagaan yoo ba’an kanneen isaan cesiisaniif kan baafamu ta’uu, garuu, yoo kun ta’u didee carraan du’aa baqataa mudate, fira baqataa du’eef kan kennamu ta’uuu sadeenuu ibsanii jiru. Oromoota sadeen keessaa lama gonkumaa Mo’aaziin kan hin beekne fi kan hin argiin ta’uu ibsanii jiran. Ka sadaffaa garuu, Mo’aaziin akka beekuu fi ce’uuf akka fedhii qabu itti himee maallaqa baqattoota 40 irraa sassaabame keessaa hanga tokko akka isa biraa kaa’ee ture dubbata. Garu “baqattoota arabootaaf dhiyeessu” jechuun kan Mo’aaz dubbate soba, jechuun hubachisee jira. No media source currently available


Dr. Mararaan Mana-murtiitti Dhihaatan, Yeroo Duraaf Ifatti Uummatatti Mul’atan

Dura-taa’aan Koongiresa Federaalawa Oromoo fi Itti-aanaa dura-taa’aan Gamtaa Paartiilee mormitootaa Medrekii – Dr. Mararaa Guddinaa, akkuma biyya Awurooppaa tii Finfinnee seenanitti qabamanii eega to’annaa poolisii jala galfamanii booda, ifatti uummata duratti mul’achuun isaanii kun ka jalqabaa ti. Gabaasaan keenya – Melleskaachew Amahaa akka jedhutti, Dr. Mararaan har’a gara galgalaa sa’aa kudhanii fi ruubii irratti mana-murtii federaaraalaa sadarkaa tokkoffaa dhaddacha ramaddii Araadaa ennaa dhaqqabanitti, kanneen naannawa sana turan – dippiloomaatota tokko tokko, gaazzexeessota, miseensota hooggana paartii isaanii fi deggertoota isaanii nagaa-fuudhuuf harka isaanii ol kaasanii raasanii turan.  Kaabbortaa gurraacha dheeraa uggatanii ka dhufan – Dr. Mararaa guddinaa, fuullee irraa fuula isaanii irratti jijjiramni mul’atu akka turre illee dubbate – gabaasaan keenya. Abukaatoolee isaanii tii ala namni ka biraan akka mana-murtii sana seenuu hin danda’iin illee gabaasee jira.  Abukaatoon Dr. Mararaa – Dr. Yaaqoob haala sana ennaa ibsan, gochaalee lamatti shakkamuu isaanii eeran. “Tokkoffaa, dhaabota shororkeessota jedhamanii ramadaman waliin quunnamtii uumee jira. Iaan waliin mari’atee jira. Hiarmaannaa hojiis godhatanii jiru – ka jedhu. Ka Lammataa immoo, labsii yeroo hatattamaa cabsuudhaan, olola kaka’insaa godhee jira. Gochaalee labsii sanaan dhorkaman raaw’atee jira. Dhimmoota lemeen kana irratti ture ka Dr, Mararaan shakkaman” jedhan. Kana irraa kan hafe, abukaatooleen Dr. Mararaa iyyannaan abbaa-murtiitti dhiheessan, ka shakkiidhaan torbanneen hafuriif Dr. Mararaa qabee kaa’ee jiru – Poolsiin wanna itti shake kanaaf ragaa qabu yokaan ibsa ka biraa toora kanaan qabu akka abbaa-murtiif ibsu, ka jedhuu fi akka mirgi wabii Dr. Mararaaf eegamu, ka jedhu ture. Kan mana-murtii sanaa ala dhaabbatanii eegaa turan – itti-aaanaa Dr. Mararaa – Obbo Mulaatuu Gammachuutti bilbillee haala ture akka buuf ibsan dubbisnee turre. Kana cuqaasuun gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa


Rakkoon Jiru Furamnaan Labsiin Yeroo Hatattamaa Ka’uu Mala: Waajjira Kominikeeshinii

Hookkaraa fi jeequmsa uuman jechuun shakkamanii to’annaa jala kan oolan lammiiwwan kuma kudha lamaa ol leenjiin haaromsamaa warra kana dura kennameefiin wal fakkaatuun kan kennamuuf ta’uu dubbi himaan waajjira kominikeeshinii mootummaa Itiyoopiyaa dubbataniiru. Kanneen kana dura hidhaman keessaa kuma sagalii fi dhibba saddeet gad dhiisamuu isaaniif kanneen kuma lamaa fi dhibba afur ta’an immoo dhimmi isaanii mana murtiitti ilaalamuuf kan jiru ta’uu Command Post torbee beeksisee jira. Waajjira kominikeeshinii mootummaaf dubbi himaa kan ta’an obbo Mohaammad Seyid VOAf akka ibsanitti labsiin yeroo hatattamaa karoora akeekameef galmaan ga’aa jira jedhan. Fooyya’inni argame akkasitti itti fufee rakkoon labsiin sun akka labsamu taasisan furmaata argannaan yeroo kaa’ameef dursee labsiin sun ka’uuf carraan kan jiru ta’uu illee dubbataniiru. Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


Godaantota Dhibba Shanii Ol  Galaana Meditiraaniyaan Keessatti Dhuman Keessaa Namni Lubbuun Hafe Maal Jedha?

Bara xumuruuf jirru 2016 keessa balaan lubbuu baqattoota 500 ol galaafate Ebla 9 Bara 2016 dhaqqabe. Doonii Galaana Meditraaniyaan keessa dhidhimte sana keessa lammiwwan Somaalee 190, kan Itiyoophiyaa 15, kan Masrii 80 , kan Sudaan 85 fi ka biyyoota biroos akka turan qorannaan dhaabbatoota oduu Rooyitersii fi BBC-n geggeessame beeksisanii jiran. Baqattoonni kun martinuu Masrii irra ka'an. Doonii guddaa humnaa ol fe'achuun bishaaniin liqimsamee keessaa daakanii ba'uu ka danda'an 10 qofa. Warri lubbuun hafankaan kanneen donii liqiimfamte sana koruuf donii xinnoo ka biroo galaana irraa turtle irraa dabaree eegaa turan tahuu tu gabaasame. Isaan kana keessaa 6 jarreen seeraan-ala nama deddebisan ta'uun beekamee jira. Namoota doonii guddaa galaanaan nyaatamte keessaa lubbuun hafan 10 keessaa Moaz Mahmoud Ayimoo tokko. Mucaa isaa kan baatii lamaa fi haadha warraa isaa ituu garaatti Baattuu imaltuu baqattummaa waliin Jalqabe karaatti deessa sana of biraa dhabe. Ituu gammoojjiin sahaaraa fi galaanni wanna haga ammaatti liqimsan ni dubbatu ta'e maal dhaga'u laata? Lafee baqattootaa fi godaantootaa isa cirracha sahaaraa keessatti qilleensi aguugee dhoksee maaltu arge? Lafee dhala namaa kan galaana ijaaf tolu sana jalaa iyyataa jiru eenyu tu lakkaa’ee beeke? Gaaffii fi deebii Moaz waliin gaggeeffame; Kutaa 1ffaa Gaaffii fi deebii Moaz waliin gaggeeffame; Kutaa 2ffaa Gaafii fi deebii Moaz waliin gaggeeffame; Kutaa 3ffaa Gaafii fi deebii Moaz waliin gaggeeffame; Kutaa 4ffaa


Mootummaan Qabeenyaa Keenya Saamaa Namoota Immoo Hidhaatti Guuraa Jira: Jiraattota Magaalaa Bulee Horaa

Godina Gujii bahaa aanaa Bulee Horaa keessatti hidhaa fi humnoonni mootummaa qabeenyaa uummata irraa saamuun itti fufeera jechuun jiraattonni himataa jiran. Kana dur ennaa mormiin geggeessamaa ture ABO ittiin deddeebisaa turtan jedhuun kan uummati bakkaa bakkatti ittiin sosso’u Motor Cycle 1500 ta’au uummata irraa fudhatame jira jedhu. Qabeenyaa yeroo sana manca’es isintu bakka buusuu qaba jedhanii harka qalleeyyii irraa utuu hin hafin qarshii kuma shanii hanga isaa oliitti walitti qabaa, kan maallaqa kana baasuu hin dandeenye immoo hidhaa jiru jedhu jiraattonni bulee Horaa. Itti gaafatamaan poolisii aanaa Sanaa obbo Taganee Dhaabaa garuu himannaa kana haaluu dhaan naannoon keenya nagaa guutuu qaba, himannaa jedhame kanas quba hin qabu, hidhamuus qabeenyaan saamamuus odeeffannoon argadhe hin jiru jedhan. Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadha


Hidhaa fi Doorsisi Nutti Hammaate: Jiraattota Godina Gujii

Godina Gujii aanaa Aagaa Waayyuu keessaa uummanni amma iyyuu hidhamuun itti fufee jira jedhu jiraattonni. Dubartiin ilmee garaa qabdu utuu hin hafin sababaa miseensa maatii isaanii keessaa barbaadaman dhiyeessaa jedhuun namoonni hidhaa keessatti dararamaa jiraachuu dubbatu jiraattonni. Namoonni kana dura filannoo keessatti hirmaatan, kanneen miseensota Kongresii Federaalawaa Oromoo turanii fi mormiiwwan kana duraa keessatti hirmaatan jedhan kan argatan qabanii kanneen argachuu dhaban immoo maatiiwwan isaanii hidhaatti guuraa jiraachuu dubbatu jiraattonni. Kanneen hidhaa dhaa gad dhiisaman illee akka jedhame leenjii qofa utuu hin taane reebichaa fi dararaatu irratti raawwatamuu nutti himan jechuun jiraattonni dubbataniiru. Waajjirri bulchiinsa nageenya aanaa Aagaa Waayyuu garuu himannaa sana haaluu dhaan naannoo keenyaa nama hiikamaa jiru malee kan hidhamaa jiru hin jiru, nageenya guutuu qabna. Uummatis gara misoomaatti fuula deebifatee jira jedha. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa


Hidhamtoonni Qilinxoo Gubdan Jedhamanii Himataman Gochaa Suukkanneessaa Mana Hidhaatti Irratti Raawwatame Kaleessa Mana Murtiitti Himatan

Qabeenyaa mancaasuu, mana hidhaa Qilinxoo gubuu akkasumas hidhamtoota 23 ajjeesuu fi ergama dhaabolii shororkeessotaa galmaan ga’uuf socho’an ittiin jechuun seera farra shorokeessummaan shakkamtoonni abbaan alangaa himannaa irratti dhiyeesse kaleessa mana murtiitti ennaa dhiyaatan komee isaanii kan dhiyeessan haala adda addaan ture. shakkamtoonni kun dhaddachichi taa’uuf qophee irra ennaa turetti manni murtii akka gad taa’aniif ajajus tole hin jedhin hafan. Sababiin isaas maatiiwwan keenya ala dhaabatanii jiran ol haa seenan kan jedhu ture. Miseensi maatii hangi tokko akka ol seenan taasisamee dhadachichi itti fufe. Shakkamtoonni sun iyyannaa isaanii dhiyeeffachuuf harka ennaa ol baasan kanneen abukaatoo qaban karaa abukaatoo isaanii barreeffamaan waan dhiyeeffataniif kanneen abukaatoo hin qabaanne keessaa hangi tokko iyyannaa isaanii akka dhiyeeffatan carraan kennameefii jira. Himatamaan tokko itti murtaa’ee mana hidhaa Ziwaay kan turan ta’uu ibsanii manni hidhaa shakkamtoota kana kanneen biraatti adda baasee dararaa hamaa irratti raawwachuu isaa ibsaniiru. maatiin akka warra kaaniitti kan isaan hin daawwanne, guyyaatti daqiiqaa 30 qofaaf akka aduutti gad baafaman yeroo kan biraa garuu itti cufamee oolanii kan bulan ta’uu mana murtichaaf ibsaniiru. Himatamaa ka biroon immoo dhiittaa mirga namaa hamaatu na irratti raawwatame, ennaa qorannaan geggeessametti reebichi na irratti raawwatameera, kana males qaama dhaluu koo irratti waan ulfaatu natti hidhamee dararaa hamaan na irratti raawwatameera, cancalaan hidhamee rarraafameera, dararaan kun dirmammuun dhaqqabsiise qaama koo irratti argama, kana duras dirmammuu kana suraan kaafamee mana murtiitti akka naaf dhiyaatu gaafadheera jechuu dhaan irra deebi’anii iyyataniiru. Yaada poolisiif kennan illee akka hafuuf gaafataniiru. Kana gidduu dhaan himatamtoonni hedduun iyyata ofii isaanii aarii fi miira cimaa ta’een dhiyeessuu waan jalqabaniif jecha adeemsi dhaddachichaa jeeqamuu jalqabe. Abbootiin murtii fi abukaatolen himatamtoonni miira isaanii to’atanii akka seera mana murtiitti gaaffii isaanii akka dhiyeessan gaafataniiru. Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


Dr. Mararaa Guddinaa Kamiisa Fullee Keenyaa Mana Murtii Duratti Dhiyaatu

Roobii Kaleessaa Muddee 21 bara 2016 Dr Mararaa Guddinaa wajjin mana hidhaa maakalaawii keessatti wal arguu isaanii kan ibsan abukaatoo ka ta’an Obbo Wandimmuu Ibsaa harki isaa akka torban darbee walitti hidhamaa hin turre jedhan. Dr Mararaan yeroo sadii polisootaan kan qorataman ta’us galmeen seeraan qophaa’ee yaada isaanii kan hin laanne ta’uu Obbo Wandimmuun ibsanii jiru.” Dr Mararaan yeroo Braasals keessa tureetti garee mootummaan Itiyoophiyaa shoroorkeessaa dha jedhee ramade waliin wal argee ergama fudhatee dhufe “ jechuun gaafatamuun beekamee jira. Gama kaaniin Dr Mararaan erga hidhamanii booda reebamaniiru oduun jedhu soba jedhan. Dr Mararaan Kamisa fullee keenyaa jechuun Muddee 29 bara 2016 mana murtii duratti kan dhiyaachuuf jiran ta’unu beekamee jira. Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


Abukaatoon Amboo keessatti Hidhaman Mana Murtiitti Hin Dhiyaatiin Jiru

Hidhamtoota 200 oliif abukaatoo kan ta’anii fi filannoo yeroo dhumaaf Itiyoophiyaa keessatti gaggeeffameen dorgomaa Kongreesii Federaalawaa Oromoo kan turan Obbo Dhaabaa Cufaa torban lama dura waajiira isaanii keessaa qabamanii kan hidhaman ta’u maatiin isaanii ibsanii jiru. Hanga har’attis mana murtii duratti kan hin dhiyaanne yoo ta’uu waajiira polisii godina Shawaa Lixaa keessatti hidhamanii jiru. Maatiin dhaqee dubbisaa fi nyaatas ta’e uffata geessaafii kan jiran ta’uu ibsanii gamaa fi gamas dhaabannee wal dubbifna jedhu.Abbaa ijoollee torbaa kan ta’an Obbo Dhaabaa Cufaa haati warraa isaanii hojii kan hin qabne waan ta’aaniif gara fuula duraatti maatiin rakkoof saaxilama yaaddoo jedhu akka qaban ibsan. Hogganaan waajira polisii godina shawaa lixaa komaandar Tesfaa Sillaasee Nagaraa waa’ee hidhamuu Obbo Dhaabaa Cufaa hin beeku jedhan. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa


Hidhamanii Hiikaman Moo Leenjifamanii Eebbifaman?

Mootummaan Itiyoophiyaa, kanneen jeeqama naannoolee Oromiyaa fi Amaaraa keessatti ka’etti hirmaachuutti shakkamanii qabaman – ittiin jedhu, namoota gara kuma afurii fi dhibba saddeetii oliif leenjii haaromsaa kennee gad-lakkisuu isaa kaleessa beeksisee jira. Godinaalee Oromiyaa keessaa qabamanii, leenjii fudhatanii gad-lakkisaman – kanneen jedhaman – namoonni kuma afur bakka itti walga’an – mooraa lleenii Xollaay keessatti argamuudhaan kan haasawa godhan – muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Hayile-maariyaam Dessaalenyi, “dogoggora keessan isinuu dubbatttanii jirtan. Kan ani dubbachuu barbaadu dogoggora mootummaa ti. Bulchiinsi sadarkaa sadarkaatti jiru sagalee keessan dhaggeeffachuu irratti hanqina qabna. Kanaaf, akkuma isin haarofmsamtanii deebitan, nutis haaromsama gad-fagoo keessa keenyatti gochuu qabna” jedhan. Kana paartiileen mormituu fi xiinxaltoonni seeraa akkamitti ilaalu? Miseensi koree hoji-geggeessituu Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Xiruneh Gamtaa, “namoonni gad-lakkisaman sun duraanuu hidhamuun irra hin turre. Mootummaan karaa nagaa gaaffii isaanii deebisuu dhabuu irraa kan ka’e sochii uummataatti hirmaatan,” jedhu. Hayyuun seeraa, Dr. Tseggaayee Araarsaas, “namoonni kun jalqabamu iyyuu hidhamuun irra hin turre. Yoo shakkamanii hidhaman illee sa’atii afurtamii saddeet keessatti gad-lakkisamuu yokaan seeraan himatamuu tu irra ture. Fedhii isaanii tii ala yeroo dheeraaf hidhanii kaa’anii, amma immoo leenjii fudhatanii ba’an, haaressamanii ba’an – jechuun akka nama fedhii isaan mana-barnootaa deemee baratee eebbifameetti waraqaa ragaa kennaniif. Kun martinuu gochaa seeraa alaa ti,” jedha. Qomee yokaan T-shertii adii barreeffama “Irra-hin deebi’amu” jedhu of irraa qabu itti offisanii mul’isuunis hamilee namootaa kanaa cabsuuf kan akeekame – gochaa mirga namoomaa isaanii cabsuun raaw’atame ta’uu dubbata. Paartiileen mormituu fi ogeeyyiin seeraa tarkaanfii mootummaa kana akkamitti ilaalan? Kana cuqaasuun qophii guutuu dhaggeeffadhaa


Magaalaa Bulee Horaa Keessatti Namni Tokko Ajjeefamuu Beekamee Jira

Roobii kaleessaa waaree ykn walakeessa guyyaa irratti humnootiin waraana mootummaa kokolaataa tokko irratti dhukaasa banuu isaanii kan dubbatan jiraattonni dhukaasa sana giddutti barataan umriin isaa kudha lamaa kan gara mana barumsaatti adeemaa ture rasaasaan ajjefamu jiraattonni dubbatanii jiru.Reeffii mucaa kanaas hospitaala keessa kan jiru ta’uu fi maatiin isaa baadiyyaa keessaa barbaadamaa akka jiru ibsamee jira.Mgaalaa Bulee Horaas ta’e godiina sana keessaa namoonni hidhamaa akka jiran kunis yeroodhaa gara yarootti hammaataa deemuu jiraataan kun ibsan. Bulchaan magaalaa Bulee Horaa Obbo Morkataa Teroo akka jedhantti konkolaataan irratti dhukafame sun kontrobaandii fe’uun kan shakkame ture jedhan. Dargaggoon tilmaamaan umriin isaa kudha afur ynk kudha shan ta’u ajjefamuu ibsanii ajjeechaa dhaqqabeen akka bulchiinsaatti gadduu isaanii ibsan. Maatiin mucaa ajjefamees baadiyyaa dhufanii dubbachaa jirra jedhanii namnii ajjechaa kana rawwates to’annaa jala ooleera jedhan. Hokkara nannoo sana keessatti gaggeeffame waliin hidhata kan qaban to’annaa jala oolchuun leenjiin kennamaafii akka jirus ibsaniiru. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa


Ripaablikii Dimokraatawaa Kongoo Keessatti Muddamsi Hammaataa Jira

Biyya kana keessatti baatilee hedduuf jeeqUmsi siyaasaa gaggeeffamaa eega turee booda gamtaan mormitootaa uummanni akka mormii itti fufuu gaaftan. Kunis prezidaant Jooseef Kabilaa yeroo itti filataman eega xumuratanii booda amma prezidaantii biyyatti jenne hin fudhannu ka jedhu. Kabilaan barri aangoo isaanii Wixata darbe xumurame. GaruU gareen isaanii Kabilaan aangoo irra turu jechaa jiran. Kun aangoo irra turuuf fedhii qabaatee miti jedhu. Kabilaan heera biyyattiin akka bulan kan beeksiisan ta’us akkuma hogganoota biyyoota kutaa sanaa heera jijjiruu fedhan. Mormii kanaaf kanneen hiriiranii fi humnootii nageenyaa giddutti walitti bu’iinsi erga uumamee booda hiriiruun dhorkamee jira. Yoo xiqqaate namni digdami ajjefameera gabaasa jedhu Tokkummaan mootummotaa qorataa jira. Gaabaasa sagalee kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


Dippiloomaatii Ameerikaa Gameessa: Jijjiirama Fiduuf Waadaa Seename Hojii Irra Oolchuuf Itti-gaafatamni Ka Mootummaa Itiyoophiyaa Qofa

Ka dhiheenya Itiyophiyaa daawwatan – dhimma dimookiraasii, mirga dhala-namaa fi hojiitti itti-aanaan ministara dhimma-alaa Yunaayitid Isteets – Toom Maalinoowiskii, Raadiyoo Sagalee Ameerikaatiif gaaffii fi deebii addatti keannaniin kana dubbatan. Mr. Maalinoowiskii, gurmuu dippiloomaatotaa Yunaayitid Isteets hoogganuudhaan, ministara dhimma-alaa Yunaayitid Isteets – Warqineh Gebeyyehuun kan hoogganame - gurmuu aangawoota Itiyoophiyaa wajiin torban dabre keessa walga’uudhaan dhimmoota dimookiraasii, mirga dhala-namaa fi bulchiinsa gaarii irrattti ifatti yaada wal-jijjiiran. Gama motummaa Itiyoophiyaatiinis, kallattii adda addaatiin jijjiirraalee jalqabaman itti-fufsiisuuf murannoon isaa jiraachuun ibsamee jira. Gama kanaan, dhugumatti, jijjiiramni Toom Maalinoowiskii itti-amanan Itiyoophiyaa keessatti geggeessame yoo tahe gaafatamanii, “jijjiiramni – jedhame ka dhufuu danda’u, kan nan fida – jedhee waadaa seene – mootummaa itiyoophiyaatiin qofa” jedhan. Ittt-fuuudhaanis, “akka ani beekutti, mootummaan ifatti akka beeksisetti, gama adda addaatiin jijjiiramoota gochuu itti fufuuff fedhii akka qabu ibsee jira. Akka natti fakkaatutti, dhimmoota ol’aanoo ni jijjjiiramu jedhaman keessaa tokko, filannoo jijjiirama gochuuf fedhii mootummichi agarsiise. Akka dubbatanitti yoo tahe, bakka-bu’ummaa madaalawaa yokaan sirna haala akkasii makate caasaa filannoo keessatti diriirsuuf yaadanii jiran. Gochaaleen akkasii haga ammaatti hojii irra kanneen ooliin ture. Egaa waadaalee seenaman kana hojitti jijjiiruun itti-gaafatamni isaa ka mootummaa Itiyoophiyaa ti. Kun Ameerikaa irraa yokaan biyya kaan irraa kan dhufu miti. Kan inni ta’uu danda’u marii itiyoophiyaa keessatti geggeessamuu fi murtii asumatti argamuun qofa” jedhanii jiran. Haa tahu malee, Mootummaan Yunaayitid Isteets, hariiroo fi walitti-dhiheenya waliin qabu irraa ka’uudhaan, yeroo baay’ee mootummaa Itiyoophiyaaf ka gorsa kennu ta’uu hin dhoksine – Toom Maalinoowiskii. Gara dhumaa irratti, keessumaa sabaa-himaa yokaan Miidiyaa walabaaf qilleensa yokaan hawaa banamaa kennuu ilaalchisee ibsa bal’aa kennan – Maalinoowiskiin. Ka Mootummaan Itiyoophiyaa “oduuwwan qabaamoo hin taane sabaa-himaa yokaan miidiyaa hawaasummaan tamsaasamanii fi haasawwan jibbinsaa” jechuun balaaleffatu ennaa dubbatan, “kanaaf qorichi baay’ee gaariin, Ameerikaatti afaan Ingiliziin akka jennu, sabaa-himaa yokaan miidiyaa walabaa fi cimaa biyya keessaaf balbala banuudhaan akka lolaa bishaanii odeeffannoo dhugaa keessa lolaasuu dha. Yoo akkas tahe, uummatni biyyattii gara Feesbuukii deemee odeeffannoo barbaaduuf hin dirqamu. Ameerikaa keessattis tahe Itiyoophiyaa keessatti oduun dhugaa hin taane kan inni facaasamu, yeroo namni odeeffannoo guyyaa-dhaa-guyyaatti barbaadu argahuuf jecha, gara miidiyaalee hawaasummaa dhaquuf dirqamu.’ Jedhan – dippiloomaatiin Ameerikaa gameessi kun. Kana cuqaasaatii qophii guutuu dhaggeeffadhaa


Itiyoophiyaa Keessa Rakkoo Cimaa Tu Jira;  Furmaata Hatattamaa Barbaada,  Jedhu - aangawaan Yunaayitid Isteets Biyyattii Daawwatan

Dhimma Dimookiraasii Mirga Dhala-namaa fi Hojiitiif Itti-aanaa Ministara Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets, Toom Maalinoowiskii, gaaffii fi deebii addaa Sagalee Ameerikaa waliin geggeessaaniin, rakkoon cimaan Itiyoophiyaan yeroo ammaa keessa jirtu ka furmaaa hatattamaa barbaadu ta’uu dubbatu. Itti-aanaan Ministaraa Yunaayitid Isteets – Toom Maalinoowiskii, eega waggaa tokkoo fi walakkaa tii as, gara Fininnee dhufuun isaanii kun marsaa sadaffaa ta’uu isaa yaadatan. Yeroo deddeebi’an kanatti, mariiwwan geggeessan wayyaawaa dhufuu isaanii, daran babal’ataa fi hunda hammataa, daran ifa ta’aa dhufuu isaanii dubbatu. Danqaalee guguddoo yeroo ammaa Itiyoophiyaa mudatanii jiran ilaalchisee yaada furmaataa mariiwwan kun gumaachuu danda’an agarsiisuuf kana dubbatan – Maalinoowiskiin. Keessumaa marii isaanii marsaa duraa irrattti aangawoota Mootummaa Itiyoophiyaa waliin wal-falmii geggessan yaadachuun dubbatanii jiran. Sanaa booda, Bulchiinsota naannoo Oromiyaa fi Amaaraa keessatti hiriirawwan mormii geggeessaman, badii lubbuu namaa fi qabeenyaa irra gahe illee ni yaadatan. Faallaa kanaatiin immoo, haalli amma biyyattii keessatti deemaa jiru kan isaan yaaddessu ta’uu hin dhoksine – Maalinoowiskiin. Rakkoon amma Itiyoophiyaa keessa jiru, galii biyyattiin dhaqqabuudhaaf karoorfatte akka hambisuu danda’u yaaddoo qaban huabchiisan. Rakkoon kun biyyattii qofa otuu hgin taane biyyoota ollaa sanaa irratti illee dhiibbaa hamaa akka qabaatu ni beekna, jedhanii jiran – jedha – Melleskaachew Amahaa. Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


CPJ: Barana Gazexxessota Jahatu Afrikaa Keessatti Ajjeefame

Bara 2016 biyyoota Afrikaa uffee sahaaraa gadii keessatti gazexxessonni 6 ajjefamanii kanneen biroon 41 mana hidhaa keessatti rakkataa kan jiran ta’u gareen mirga Gazexxessootaaf falmu sii pii Jee ykn CPJ gabaasee jira.Bara darbee 2015 keessa Gazexxessoonni 15 ajjefamanii kannen biroon 34 Afrikaa keessatti hidhamanii turan. Bara keessa jirru 2016 guutuummaa addunyaa keessatti yoo xiqqaate Gazexxessoota 48 kan ajjefaman yoo ta’u hedduun isaanii kutaa walitti bu’iinsii jiru kan akka Siriyaa, Iraaq, Yaman, Libiyaa fi Afgaanistaan keessatti dhumana.Addunyaa irraa kan hidhaa keessa jiran 259 ta’uu fi lakkofsii kun waggootii darban 16 keessatti guddicha jedha sii pii jeen. Biyyi Afrikaa Gazexxessonni hedduun keessatti ajjefaman Somaaliyaa dha.Gazexxessoota hidhaman 41 keessaa 33 Itiyoophiyaa fi Ertraa keessatti hidhaman.Mootummonni biyyootii lameenii waa’ee walabummaa preesii irratti qeeqamaa turan.Johaanbarg keessa kan maadheeffate garee Midiyaa Afrikaa to’atuuf daayreekteera ka ta’an Wiliyaam Bard akka jedhanti Gazexxesoota itiyoophiyaa keessatti hidhaman keessaa walakkaan yeroo mormii uummataa qabaman. Bara 2016 keessa uummanni walabummaa dhabuun mormiin dhageesisee guddaa ture.Kanaaf mootummaan Gazexxesoota hidhe jedhanii angoo irra turuuf kanneen nu morman mara cabsuu qabna falaasama jedhu mootummaan Itiyoophiyaa hordofaa kan jiru ta’uun isaa ifa jedhu.  Itiyoophiyaa keessatti Gazexxesoota waggaa kana keessa hidhaman 6 keessaa 5 himannaan ituu irratti hin dhiyaatiin hidhaa keessa kan jiran yoo ta’u shananuu waa’ee mormii gaggeeffame akkaan qeequun kan gabaasan ta’u ibsamee jira.


Yunaayitid Isteetsii fi Itiyoophiyaan Waa’ee Dimookiraasii, Bulchiinsaa fi Mirga Dhala-namaa Irratti Marii Geggeessan

Yunaayitid Isteetsii fi Itiyoophiyaan Waa’ee Dimookiraasii, Bulchiinsaa fi Mirga Dhala-namaa Irratti Marii Gurmuu Hojii Marsaa Toorbaffaa Finfinnee Keessatti Geggeessan Kaleessa, Mudde 15, 2016 dhimma Dimookiraasii Mirga Dhala-namaa fi Hojiitiif Itti-aanaa Ministara Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets, Toom Maalinoowiskii fi Ministarri Dhimma-alaa Itiyoophiyaa, Warqineh Gebeyyew dura-teessota marii kanaa Minister Deetaa Ministirii Dhimma-alaa Itiyoophiyaa, Hiruut Zemeneandi fi Embaasii Yunaayitid Isteets Itiyoophiyaa jirutti - Dhimma Raaw’achiisaa, Piiter Virooman waliin ta’uudhaan, marii gam-lameenii toorbaffaa, ka Gurmuu hojii waa’ee Dimookitaasii, Bulchiinsaa fi mirga dhala-namaa kanatti hirmaatanii jiran. Akka bakka-bu’oonni Mootummaa Yunaayitid Isteetsii fi Itiyoophiyaa dhimmoota mootummaa fi mirga dhala-namaa irratti bal’inaa fi ifaan dubbatan Gurmuun hojii biyyoota lameen irraa hundeessame kun carraa banee jira, jedha – ibsi Embaasii Yunaayitid Istees, ka Finfinnee jiru irraa bahe. Mariin gurmuu hojii kun, waa’ee mootummaan deemsa filannoo jijjiiruuf waadaa seene, ka prezidaantiin biyyattii Dr. Mulaatuu Tashoomee ammaan dura dubbatanii turan, waa’ee kabajamuu mirgawwanii fi dirqamawwan heeraa fi waa’ee labsii yeroo hatattamaa jalatti marii geggeessuu fi dhiisuu, waa’ee barbaachisummaa miidiyaa jabaa fi cimaa deggeruu, haala itti bilisummaalee bu’uraa deggeraa haasawaalee jibbinsaa dura itti dhaabatan, bulchiinsa gaarii jabeessuuf barbaachisummaa jaarmaayaalee hawaassa siivilii fi gabaasaalee mirga dhala-namaa Yunaayitid Isteets, ka waggaa dabalee dhimmoota bal’inaa fi heddummina qaban irratti dubbatee jira, jedha – ibsichi. Gam-lameenuu, yeroo mariitti ifaa fi dhugaan walitti-dubbachuu simatanii jiran. Xumura marii kaleessaa kana irratti bakka-bu’oonni mootummoota lameenii marii gurmuu hojii kana dhaabbataadhaan itti fufuuf walii-galanii jiran.


Hidhaa Fi Dararaan Ittuma Fufe Qaamni Itti Iyyatan Hin Jiru: Mormitoota

Namoonni hedduun amma iyyuu hidhamaa kanneen qabaman kaan eessa akka jiran hin beekamu kaan immoo himannaan utuu irratti hin dhiyaatin jiru jechuu dhaan itti aanaa itti gaafatamaan Kongeresii Federaalawaa Oromoo obbo Mulaatuu Gammachuu VOAf ibsanii jiru. Labsiin yeroo hatattamaa erga labsamee as kan itti gaafatamummaan hojjetu “Command Post” dha waan jedhameef caasaan isaa diriirfamee haa jiraatu malee godinaalee adda addaa keessa Command Post eessa akka jiru, eenuyu itti gaafatamaa isaa akka ta’e hin beekamu jedhan obbo Mulaatuun. Itti gaafatamaan waajjira kominikeeshinii Itiyoopiyaa Dr. Nagarii kana dura gaaffii fi deebii VOA waliin geggeessan irratti Namoonni to’annaa jala oolan akkaataa itti qabamanii jiran gama ilaaleen adeemsa keessa qulqullaa’ee maatii isaaniitti kan deebi’an, kana malee immoo kanneen himannaan irratti dhiyaachuu qabu immoo himannaan irratti dhiyaachaa jiraachuu dha ragaan ani qabu kan mul’isu. “Command post”nis qaama mootummaa kan ta’ee fi aangoo heerri kenneef kan hojii irra oolchu. Kanaaf nu waliin ragaa wal jijjiirra. Namoonni to’annaa jala jiranis sirriitti qabamuu qabu jedhan. Dr. Nagarii Leencoo gaaffii fi deebii VOA waliin geggeessan irratti uummati dararamaa utuma jiruu balleessaan mootummaa gama isaaniin utuu hin ibsamin ykn ni haalu jechuun ka dhaggeefattoonni gaafataniif, akkan amanutti mootummaa walitti qabanii sobaa dha jechuun sirrii natti hin fakkaatu jedhan. Kana dura aangootti fayyadamanii miidhaa geessisaa kan turan jiraachuu isaanii amananii mootummaanis tarkaanfii fudhateera kan jedhan Dr. Nagariin angawoota mootmmaa kanneen biroo waliin ta’uu dhaan itti gaafatamummaan akka jiraatu hojjetaa jrra jedhan. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa


Gazexxeessaa Tamasgeen Dassaaleny Eessa Akka Jiru Beekame

Qopheessaa ol’aanaa fi abbaa-qabeenyaa “FITIH, ADDIS TAAYIMSII fi FAAKT” jedhamanii ka ture fi oduuu dharaa tamsaasuutti – himatamee kan hidhaan waggaa sadii itti muramee hidamaa ture gaazzexeessaa Tamasgeen Dessaaleny guyyoota sagaliif maatiin isaa achii-buutee isaa dhabanii eega barbaadaa turanii booda har’a bakkuma itti hidhamaa ture mooraa-hidhaa Ziwaay keessatti argachuu isaanii beeksisanii jiran. Gabaasaa Guutuu kana cuqaasuun dhaggefadhaa


Dhukkuba Busaa fi Eedsii Addunyaa Irraa

Jaarmayaan fayyaa addunyaa gabaasa isaa waggaa dhiyeenya kana baaseen dhukkuba Busaa gama ittisuun jijjiramnii jabaan argamuu isaa fi keessumaa sagantaan to’annaa dhukkubichaa ijoollee fi dubartoota ulfaa kanneen Afrikaa keessaa irratti bu’aa qubsaan argamuu beeksisee jira. Garuu hanqiinni maallaqaa mudate hojii to’annaa dhukkuba Busaa kanaa danquu mala jechuun akeekkachise. Gama kaaniin addunyaa irratti uummata vaayrasii HIV waliin jiraatan keessaa harka 40 kan ta’an vaayrasichi qaama isaanii keessa jiraachu hin beekan jedha Jaarmayaan Fayyaa Addunyaa. Meeshaan ittiin dhunfaan vaayrasiin HIV jiraachuu fi dhisuu isaa ittiin baran kun argamuun namoonni hedduun akka ofiin of qorataniif karaa bana jedhan daayreekterri walii galaa kan jaarmayaa fayyaa addunyaa Dr. Margareet Chaan. Gabaasaa Guutuu kana caqasaa dhaggeefadhaa


Walgahiin Qabeenya Uumamaa Kunuunsuu irratti Dubbatu Finfinnee Keessatti Gaggeeffame

Qabeenya Uumamaa Kunuunsuun Itti Gaafatama hawaasaa akka ta’e kan irratti ibsamee walgahiin kun waldaan kristaanaa Laalibalaa keessa jiran keessaa lama gara diigamuutti eega dhiyaatanii booda baasii qarshii miliyoona digdamaa oliin haroomfamuun ibsamee jira. Muxannoo akkasii guutummaa biyyatti keessatti waliin ga’uuf maaltu ta’uu qaba? Ka jedhu qiyyaafata walgahii kanaa keessaa tokko ta’uun ibsamee jira. Walgahiin kun ituu hin jalqabamin dura ministriin dantaa alaa Yunaaytid Isteetes karaa jaarmayaa “World Monument Fund” jedhamuuf Doolaara kuma 500 kenneen waldootii kristaana Laalibalaa haaromsuuf akka oolu gochuuf dhaabatichaa fi ministeera eegumsaa fi kunuunsa qabeenyaa kan Itiyoophiyaa waliin walii galtee mallatteessanii jiru. Akeekii isaas qabeenya jiran dhaloota boriif tursuu akka ta’e ibsamee jira. Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


Industriin Boba'aa Dhadhabuun Dinagdee Addunyaa Miidha: Angawaa OPEC

Gatiin dhukuta boba’aa erga kaleessa baankiin qusannaa Federaalaa dhala baankii ijoo ol kaasee booda dabalee jira. Kunis dinagdeen cimuu isaaf mallattoo dha. Gatiin doolaaraa ol ka’uun biyyoota maallaqa ka biroo fayyadamaniif qaalii dha. OPEC ykn dhaabbanni biyyoota petroliyumii oomishaniif muummicha barreessaa kan ta’an Mohammad Barkindo VOAf akka ibsanitti miseenosnni dhaaba kanaa fi kanneen miseensa hin ta’in waggoottan dhiyoo as rakkoon isaan mudatee jira. Gatiin boba’aa dhibba irra harka 80 waan ta’uun gad bu’ee ture. Kampanileen dhibbaan laka’manis sababaa Kanaan oomisha dhaaban. Investmentiin gma Kanaan jiru illee gad deebi’e jedhan. Angawoonni OPEC akka jedhanitti bara 2015 keessa investmentiin gama boba’aan jiru kan addunyaa dhibba irraa harka 26n gad bu’e. waggaa kana dhibba irraa harka 22n gad bu’a jedhamee tilmaamama. Haalli kun industrii boba’aa qofaaf utuu hin taane dhiyeessii hegereef jiru balaa irra waan buusuuf hawaasa addunyaa mara miidha. Oomishi boba’aa dinagdee addunyaaf murteessaa ta’uu illee Mohammad dubbataniiru. Biyyi boba’aa alatti ergitu ijoo Saudi Arabian miseensa OPEC ennaa taatu Sadaasa 30 oomisha ishee guyyaatti barmeela kuma 486n kan gad cabsitu ta’uu beeksiste. Sanbata dhuftu oomishtoonni miseensa OPEC hin taanee fi Raashiyaa dhaan hoogganaman oomisha guyyaatti barmeela kuma 558n gad cabsuuf walii galan. Xiinxaltoonni akka jedhanitti oomisha boba’aa murtaa’aa gochuun industriin kun waggaa dhuftu akka dandammatu gargaara. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa


Mootummaan Itiyoopiyaa Dhiittaa Mirga Namaa Dhoksuuf Interneetii Cufe: Dhaabolii Mirga Namaa

Qorannaan Amnestii Internaashinaalii fi jarmayaa Observatory of Network Interference ykn OONI jedhamuun baatii Waxabajjii fi Onkoloolessa keessa geggeessame akka mul’isutti App-nWhatsapp cufamee jira. Caasaaleen oduu 16s akkasuma ugguramaniiru. Amnestii Internaashinaalitti itti aantuu direcotorri dhimma gaanfa Afriikaa, biyyoota Afrikaa dhiyaaf Great Lakes Michelle Kagari akka jdhanitti mootummaan Itiyoopiyaa miidiyaaleen hawaasaa meeshaa leellistummaan ittiin belbelu fi jibbiinsi ittiin faca’u jedhee yaadda’uu dhaan interneetii guutummaan cufuun beekamaa dha. Dhugaan jiru garuu adda jedhan. Gabaasaalee saansurii gochuun immoo lammiiwwan Itiyoopiyaa komee mormiii hammeessu qilleensa irra akka hin oolchine taasise jedhan. Angawoonni uummati yaaddoo isaa akka hin ibsine ugguruu irra yaada isaa harkaa fuudhanii dhiittaa mirga namaa waggoota darban keessa mormii kaasan beeksisuutu irraa eegama jedha gabaasi kun. Uummatichi interneetii irrattis ofii isaaniis dubbatee yaada mootummaa qeequ dhiyeessu illee yaada ofii akka ibsuuf angawoonni eeyamuu qabu jedhu Michelle Kagaarii. Kanaaf mootummaan interneetii ugguruu irraa of qusatee komii lammiiwwan isaa akka dhaggeeffatu waamicha dabarsina jedhan. Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


Dr. Mararaa Guddinaa Har’a Abukaattoota Isaanii Waliin Wal Argan

Dura ta’aan paartii Kongreesa Federaalawaa Oromoo fi Itti aanaa dura ta’aa gamtaa MEDREK kan ta’an Dr. Mararaa Guddinaa erga harki isaanii to’annaa jala oole Muddee 1 bara 2016 kaasee guyyootii 14 booda har’a Muddee 14 bara 2016 abukaattoota isaanii Obbo Wandimmuu Ibsaa fi Dr. Yaaqoob Haayle Maariyaam waliin daqiiqaa soddomaaf wal arguun isaanii ibsamee jira. Dr Mararaan harki isaanii lamaan caancala ykn Kaatenaan walitti hidhamee akka ture kan ibsan Obbo Wandimmuun himannaan irratti dhiyaate seera labsii hatattamaa cabsuu akkasumas shoroorkeessummaa lameenuu fakkaataa jechuun Dr. Mararaan dubbachuu ibsan. Fayyaa isaanii kan ilaaleen dawaa dhukkuba Sukkaaraa fudhataa akka jiran nyaatis mana ofiitii kan dhufuuf ta’us hidhaa keessatti nyaachuun salphaa akka hin ta’in Dr. Mararaan dubbatanii jiran jedhu Abukaatoon isaanii kun. Dr. Mararaan kutaa tokko keessatti qofaatti hidhamanii akka jiran kana malees fincaaniif ta’uu baannaan guyyaa guutuu itti cufamee akka oolanii fi bulan dubbatan. Sabaa himaan tokko tokko Dr Mararaa irratti reebichi gaggeeffamuu kan gabaasan ta’us Dr. Mararaan garu kun hin taane jechuun dubbachuu isaanii Obbo Wandimmuu Ibsaa dubbatanii jiran. Dr Mararaan maatii fi firottan isaanii waliin akka wal argan waadaan kan seenameef ta’us haga har’atti nama tokko akka hin argin dubbatu. Dr Mararaan amma iyyuu hamileen isaanii jabaa akka ta’e kan ibsan Obbo Wandimmuu Ibsaa akka seera biyyatti irra jiruutti taanaan abukaatoon nama dhaabatee falmuuf waliin wal arguuf mirga waan qabuuf deebinee wal argina abdii jedhu kan qaban ta’uu hubachisanii jiru. Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


Hidhamuu Dr. Mararaa Guddinaa Kan Ilaaleen KFO ibsa Baase

Qabsoo karaa nagaan gaggeeffamu kan tumsan Dr Mararaa Guddinaa seenaa siyaasaa Itiyoophiyaa keessatti yeroo dheeraaf kan hirmaataa turan akka ta’e kan hubachiise ibsi Kongreesii Federaala Oromoo badii tokko malee hidhame jedha. Ibsa kana yeroo baasnuu mootummaan ilaalee deebii itti kenna jennee miti garu addunyaaf ibsuuf malee jedha KFO. Obbo Baqqalaa Garbaa fi hogganoota paartichaa ka biroo yeroo dheeraaf hidhaa keessa akka jiran ibsuun amma immoo Dr Mararaa Guddinaa itti dabalaa jiru jedha. Hidhamuu Dr. Mararaa kan ilaaleen waajiira dhimmootii komunikeeshinii Itiyophiyaaf ministeera kan ta’an Dr. Nagarii Leencoo gaafatamanii, Akka odeeffannoo ani qabuutti, Dr. Mararaan ka hidhaman, haala labsii yeroo hatattamaa wajjiin wal-qabateeni. Isumayyuu ammoo, ka Paarlaamaan Itiyoophiyaa shororkeessota jedhee remade – dhaabbatoota shororkeessotaa wajjiin wal-quunnamtii-qabaachuun, waliin shira gochuun kan dhorkame waan ta’eef, shakkamanii to’annaa jala galfamanii jiru. Amma gaaddisa seeraa jala waan jiraniif, Dr. Mararaan kanatti shakkamanii hidhamuu isaanii ti amma kan ani beeku. Qorannaan irratti geggeessamee, himannaan irratti dhihaate immoo –hidhaatti isaan tursiisaa? Yeroo gabaabaatti walaba isaan taasisaa? inni jedhu garuu deemsa seeraatiin waan beekamu waan ta’eef, isuma eeguu wayya, jedhan. Garuu, Dr Mararaa irratti himannaan dhiyaate shoroorkeessummaa ta’uu Abukaatoon isaanii ibsanii jiru. Kana cuqaasuun guutummaa gabaasaa kanaa dhaggeeffadhaa


Itiyoophiyaan Gazzexxeessoota Hidhuun Afrikaa Dhaa Sadaffaa Taate, jedha Gabaasaan CPJ

Waajirri isaa haadhoon Yunaaytid Isteetes keessa kan ta’e gareen mirga Gazexxesootaaf falmu ykn CPJn gabaasa baaseen bara 2016 keessa addunyaa irratti gazexxesoonni 259 hidhamuu ibsee jira. Addunyaa irratti gazexxesoota ari’achuu fi hidhuun itti fufaa akka jiru keessumaa biyya Tarkii keessatti Gazexxesoota irratti tarkaanfiin fudhatamu akkaan hamaa ta’u ibsee jira. Biyyoota Afrikaa keessaa gaazzeessota 25 hidhuudhaan Masriin tokkoffaa, gaazzeessota 17 hidhuun Ertraan lammaffaa, gaazzexeessotata 16 hidhuun Itiyoophiyaan sadaffaa ta’uu beeksise – gabaasaan CPJ. Ertiraa keessatti gaazzexeessonni mana hidhaa jiran maatii fi fira ofii ituu hin argiin waggaa kudhan caalaaf akka tursiisaman gabaaseejira. Itti-aanasee ka jirtu Itiyoohiyaa ta’uu fi mormiin uummataa biyyattii iddoo adda addaatti yeroo ka’ee ture kaasee kanneen Interneetiin barreessan ykn bloogaroonni madda odeefannoo waan ta’aniif jecha hedduminaan akka hidhaman arginee jirra, jedha CPJn. Kanaafis mootummaan tarkaanfii akkasii fudhachuu akka dhaabuuf gareen mirga Gazexxesootaaf falmu kun gaafateee jira. Gama kaaniin waajira dhimmootii komunikeeshinii mootummaa Itiyoophiyaaf ministeera kan ta’an Dr. Nagarii Leencoo ibsa kennaniin Gazexxeessaan itti gaafatamaa fi dirqama isaa beekee hojjata taanaan hidhamuu hin qabu. Garuu, hidhameeras yoo ta’e deemsa seeraan walaba ta’a, jedhan.Garuu, kanneen aguuggii gazexxesummaan waan biraa hojjatan hojiin isaanii isaan haa baasu, jedhan. Gabaasaa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


Kuusaa Jechootaa Oromoo Loqodaalee Mara Of-Keessaa Qabaatuu fi Marsaa Interneetii Irratti Hiika Kennu Qopheessuun Jalqabame

Ogeessonni Oromoo, ardiilee Addunyaa kanaa addaa addaa irraa walitti-dhufanii gurmaawan, Dikshinanarii yokaan Kuusaa Jechoota Oromoo, kan Afaan Oromoo gara Afaan Ingiliziitti hiiku, akkasumas, Afaan Ingilizii gara Afaan Oromootti hiiku, kan jechoota kuma dhibba sadi’ii fi shantamaa ol qabaatuu fi Dayaalektii yokaan loqodaalee kutaalee Oromoo adda-addaa of keessaa qabaatu qopheessuuf hojii jalqabanii jiran. EAST AFRIKAA MEDIA CORPORATION dhaabbata jedhu jalatti gurmaa’uun kan hojjetan beektonni Oromoo kun – torban tokko duula jechoota walitti qabuu jalqaban. Hojiin kun marsaan duraa baatiilee ja’a keessatti akka xumuramus abdataa jiran. Akka isaan jedhanitti hojiin isaanii ittuma fufa. Kuusaan jechootaa qopheessanis dura marsaa interneetii irratti maxxansamee tajaajila kenna. Kuusaan jechootaa kun loqodaalee naannoolee Oromoo maraa waan of keessaa qabaatuuf afaanicha waaltessuuf akka qooda guddaa gumaachu illee, qindeessitoonni proojektichaa ibsanii jiran. Beektota lammiilee biraa waa’ee Oromoo fi Afaan Oromoo qoratan, garuu barreeffamoota Oromoo dubbisuuf yokaan hiikkachuuf hiree hin qabneef ka carraa kennu ta’uu illee dubbatanii jiran. Torban dabre, geggeessitoota proojektichaa sadii ardiilee adda addaa irraa telefoonaan haasosfiisee jira. Kana cuqaasuuun guutummaa marii kanaa dhaggeeffadhaa


Duula kanneen Hidhaman Hiiksisiuu

Tokkummaa mootummootaatti ambaasaaddora US kan ta’an Samantha Power, ennaa ayyaana waggaa kana maatiin Amerikaa wal ga’anii ayyaaneffatan kanneen ayyaana waggaa maatii waliin kabajuu dhaban, kanneen ayyaana dhalootaa ijoollee ofii kabajuu dhaban, haadha, obboleessa, hiriyootaa ykn holloota keenya mootummaan sagalee isaanii ukkaamsee hidhaatti darbe yaadanna jedhan. Baatiwwan ayyaana waggaa kana keessa mootummaan United States dhimma hidhamtoota naannoo adunyaatii haqi isaanii jala’ateef maatii isaanii dhiisanii hidhaa keessa jiranitti ilaalcha kenna jedhan. Itti fufuu dhaanis ambaasaadderittiin kun seenaan namoota kanaa rakkoo maatiwwan hidhamtoonni siyaasaa keessa jiran cimaa ta’e mul’isa. Maatiwwan isaanii jal’atan waliin yeroo dabarsuun irra ture hidhaa keessatti dabarsaa jiran jedhu. Yeroo guyyaan mirga namaa addunyaa kabajamu kanatti mootumoonni martinuu hidhamtoota siyaasaa kana mana ofiitti akka deebi’an akka gad dhiisan gaafanna. Jedha. Kanneen kunis Obbo Baqqalaa Garbaa Oromiyaa irraa, Ilgar mammasov, Azerbaijan irraa, Ole Sentsov, Ukraine irraa, Khalil Matouk Syria irraa, Leopoldo Lopez, Venezuela irraa, Narges Mohammadi Iran irraa, Ilham Tohti, china irraa, Julio Alfredo Ferrer Tama Cuba irraa, Omar Mohamed Ali Masrii fi Fanta Jawara Gambiyaa irraa ti. Gabaasa guutuuf kana cuqaasaa


Falmataa Roorrootii fi Ahmed Ibrooshee Dirree Dhawaatti hidhaa jiranii maatiilleen faguma wal dubbisan jedhan

No media source currently available Sirbitootii Oromoo lamaan kun akka maatiin isaanii jedhanitti torbaan lamaan duratti guyyaa hardhaa mana isaani Dirree Dhawaa naannoo Matakkaa irraa qabaman. Akka jecha haadha warra Falmataa, aaddee Hawaatti falmataa ganama poolisiin dhuftee fuutee dabarteen waan fuuteefillee diidessitee maatiitti hin himnee keessummaa mana isaa bultellee walumaan dabraniin. “Waa gaafanna jedhanii qabani waan takka hin gaafannee nuutis qoonqoo geessinee ittuma kennina.Waa takka wantii nu gaafatan hin jirtu jedhanii achuma tattahuutti jiran.” Tana caalaa ammoo waan jiraa wal gaafachuu hin dandeenne akka jecha aaddee Hawaati.“Waltitti hin dhiyaatanii,qoonqoo kenninaafii ‘firdi beeti’ dhiyaattanii jennaan nu hin dhiyeessinee jedhan. Halaalumaa wal dubbifna.” Gama kaaniin weellisaa Ahmed Ibroosheellee gaafauma Falmataa qaban makiinuma tokkoon fuudhanii dabraniin hidhan. Akka jecha haadha warraa Ahmed Magartuu Ahmeditti jaarsa isiillee ganamuma dhufanii qaban. “Ganama akka hardhaa gibbii[dallaa] nurratti tumanii eennu jennee yoo lafa horiinu Ahmed barbaanna jedhanii qaban.” Jara kana guyyuma tokko ganama mana isaaniiti qaban. Namii dhufee Ahmed qabuuf dhufe. "Namni afur poolisootaa 12 ummata federaalaa ka sibiila mudhii fi harkatti hidhatee yaahu kana.Isa rafu maaliif rafta jedhanii lafatti dhidhiitanii harka mirgaa kana keessa dhahanii lafa irra kaasanii deemaniin.” Falmataa Roorrootii fi Ahmed Ibrooshee nama bara hedduu sirba Oromoo sirba bahe.Qabiitii isaanii tana irratti bulchiinsa Dirree Dhawaa irraa odeeffachuuf marroo hedduu poolisii fi bulchiinsalleetti bibilbillee ufi jibbaanne.


Yaada Ofii Walabummaan Ibsachuun Mirga Bu’uuraa Barbaachisaa dha: Embaasii Ameerikaa Kan Finfinnee

Yaada ofii walabummaan ibsachuun, mirgawwan dhala-namaa bu’uraa baay’ee barbaachisoo ta’an keessaa tokko ta’uu ka dubbate – Itiyoophiyaatti, Embaasiin Yunaayitid Isteets, namoonni akka mirgi isaanii akka hin kabajamiiniif ennaa itti dhaga’amu kan ittiin gaaffii isaanii dhiheeffatan mirga kanaan ta’uu hubachiisee jira. “Yaada namootaa wajjiin walii-galuu dhabuu dandeessa. Garuu, namoonni sun yaada isaanii dubbachuuf mirga qaban kabajuufii qabda” – jedhu – dubbi-himaan Embaasii Yunaayitid Isteets – Nikoolaas Barneet. Kanneen dirree sabaa-himaa yokaan Miidiyaa Hawaasummaa Embaasichaa horfofaniifis dhaamsa qaban. Yaada ijaarsaa fi yaada kabajaa namummaa qabuun akka itti hirmaatan waamicha dhiheessan. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa


Abukaattoota : Dr.Mararaa Guddinaa Arguu Hin Dandeenye

Kan yeroo ammaa to’annaa mootummaa Itiyoophiyaa jala jiran Dr. Mararaa Guddinaa arguuf yaalii guyyaa sadaffaaf gochuu isaanii ka dubbatan abuukaatonni har’as “qorannaa jala jira arguu hin dandeessan deemaa” jedhamuu isaanii dubbatu. Abukaatoo Dr Mararaa kanneen ta’an obbo Wondimmuu Ibsaa fi Dr. Yaaqoob H/Maariyaam waadaa aangawoota mooraa qorannoo maakalaawii biraa Roobii darbe nuuf galamee hundee godhannee har’a waaree booda sa’atii 8tti achitti argamne iyyuu itti hin milkoofne jedhan. Dr. Mararaan nyaata maatii biraa seenuuf yeroo tokko tokko ituu hin nyaatiin akka deebisaa jiran kana malees yeroo ammaaa dhukkuba huuba-qonqoo ykn “TONSILITIS”jedhamuun akka rakkataa jiran dhageenyee jirra” ka jedhan Dr. Yaaqoob Dhukkubootni ammaan dura Dr Mararaan qabaataa turan illee akka itti hammaataa jiran dhaga’uu isaanii dubbatu.Angawoonni waaltaa qorannoo Maakelaawii garuu kana ilaalchisee haga ammaatti wanni dubbatan hin jiru. Dhimma Dr. Mararaa kana ilaalchisee Abukaatoolee keessaa Obbo Wandimmuu Ibsaa akka jedhanti himannaa Dr Mararaa kan ilaaleen aangawoonnii fi sabaa himaan biyyatti kan dubbatanii fi himatii mana murtiitti irratti dhiyaate adda addaa jedhu. Gabaasaa Guutuu kana cuqaasuun dhaggeefadhaa


Dr. Mararaan Kan Hidhaman Labsii Yeroo Hatattamaa Cabsanii Miti Waan Ta’eef Hatattamaan Haa Hiikaman: Gamtaa MEDREK

Paartiin tokkummaa Federaalawaa dimokraasummaa MEDREK Dr. Mararaa Guddnaa hatattamaan hidhaa dhaa akka gad dhiisamanii fi mootummaan paartilee mormituu waliin mari’achuu akka jalqabu gaafate. Sababaan Dr. Mararaan hidhamaniif sababaa fudhatama hin qabne, walii galtee mootummaa wlaiin irra ga’ame illee ka cabsu jedhee jira. Hidhamuun Dr. Mararaas nagaa fi tasgabbii biyyattii balaa irra buusuu ka danda’u ta’uu isaa illee yaaddoo qabu gamtaan MEDREK ibsa barreeffamaan Kamisa har’aa baaseen beeksisee jira. Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


Lammummaan Itiyoopiyummaa Cimuu Qaba: Muummicha Ministeeraa Itiyoopiyaa

Hafuurri lamummaa Itiyoopiummaa onnee hunda keenya keessa taa’uu qaba jechuu dhaan muummichi ministeeraa H/Mariam Dassaaleny waamicha dabarsan. Lamiiwwan Itiyoopiyaa eenuymmaa ofii isaanii akkuma qaban lamummaa gamtaan jiru cimaa ta’e kan Itiyoopiummaas qabu jedhanii jiran. Muummichi ministeeraa Haayilamaariyaam kana kan dubbatan ayyaana mgaalaa Harar keessatti kabajambe kan sabaa fi sablammootaa fi uummataa irratti ture. Ayyaanni kun yeroo 11ffaaf kan kabajame yoo ta’u keessummoonni naannolee biyyattii mara irraa affeeraman irratti argamanii jiru. Gabaasaa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


Walgaahii Waldaa Qorannoo Afrikaa 59ffa Irratti Dhimma Itoophiyaa Laalchisee Qorannoowwan Dhihaatan

Waldaan Qorannoo Afrikaa walgahii isaa 59ffaa torban darbe, Muddee 1 - 3tti as Waashingitan Diisiitti geggeessera. Walgahii kana irratti hayyoonnii fi namoonni siyaasaa qorannoo isaanii dhiheessaniiru. Mariiwwan godhaman keessa han dhimmoota Oromiyaa fi Itoophiyaa irratti xiyyeefatanis jiru ture. Gabaasa qindaahe kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


Hidhamuu Dr. Mararaaf Furmaanni Gama Siyaasaa Barbaadamuu Qaba

Dr. Mararaa Guddinaa qabsaa’aa karaa nagaa ta’uu isaanii ni beekna kan jedhan hogganoonni paartilee mormituu fi miseensoonni paarlaamaa duraanii mootummaan dhimma kana gara bal’inaa fi obsaan ilaalee xumura akka itti godhu waamicha dhiyeessanii jiru. Hidhamuun Doktoor Mararaa qabsoo karaa nagaan gaggeeffamu irratti dhibbaa akka qabaatus hubachisanii jiran. Doktoor Mararaan labsii yeroo hatattamaa cabsan jedhamee to’annaa jala oolfamuu isaanii aangawoonni biyyattii dubbatanii jiru. Tarkaanfiin kun fudhatamuun marii mootummaan mormitoota waliinan gaggeessa jechaa jiru ija shakkiin akka ilaaluu nu taasisee jira jedhu hogganoonni mormituu. Karaa labsii yeroo hatattamaas ta’e gama seera farra shoroorkeessummaan Dr. Mararaan waan hin hubanne qabu taanaan mootummaa waliin dubbatanii furuun barbaachisaa akka ta’e dubbatan. Xiqii fi waan gam lameen tuttuqu barbaachisaa akka hin ta’iin illee hubachisanii jiran. Gabaasaa guutuu kana cuqaasaa tii dhaggeeffadhaa


Gaazzexeessoota FBC: Seeraa Ala Jijjirramuu Keenya Morminaan Nu Ari’an

Gazzexeessonni Faanaa Broodkaastiingii Koorporeetii (FBC) kutaa Afaan Oromootii hojjatan sadii, "jijjiraa seera qabeessa hin taanee hin fudhannu waan jenneef hojii irraa ari'amne" jechuudhan himatan. Gaazzexeessituu Tsahaay Daamxoo, gaazzexeessaa Muktaar Jamaal fi gaazzexeessaa Taddasaa Tarrafaa FBC, wajjira muummee Finfinneetti argamu hojjachaa turan. Dhiheenya kana xalaayaan jijjirraa isaan hin mariisisne itti gaafatamtoota dhaabichaa olaanoo irraa isaan gahuu fi jijjirichi qixxee hojii irraa ari’u akka ta’e himatan. Obboo Biraanuu Hurrisaa Faanaa Broodkaastiingi Koorporeetitti daayreektarii kutaa Afaan Oromooti. Dhimma gaazzexeesotoota sadeenii laalchisee dubbisneerra. Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadha


Gammadaa Waariyoo: “ Mormii Uummataa Addunyaan Akka Dhaga’uu gochuu” Ka Jedhuun Yaade

Ayyaana Irreechaa kan bara 2016 Bishooftuu keessatti kabajamuuf karoorfamee ture mormiin uummataa eega mudatee booda lubbuun namoota hedduu darbuu isaaf sababaa ta’uun ni yaadatama. Dhaabbati Saayinsii fi aadaa kan Tokkummaa mootummotaa ykn Yuuneeskoon sirna Gadaaf beekkannoo kenna jedhamee ayyaanichaaf qophiin ture guddaa ture. Mormii uummataa Hara Harsadiitti geggeessame sana irratti waltajjiitti ol ba’ee dhaadannolee dhageesisaa kan ture dargaggoo Gammadaa Waariyoo karoorri kiyya mormii uummataa kan waggaa tokko caalaaf gaggeeffame addunyaan akka hubatu gochuu ture jedha. Kanaafiin Afaan Ingliziin dubbadhee, sabaa- himaaleen gurra addunyaan ga’an jedhee jira. Maraafuu jedhe, dargaggoo Gammadaan, Oromoon biyya keessaa tokkummaan hiriiraa akka jiru kanneen biyya alaa keessa jiranis tokkummaa qabaachuu irratti hojjachuu qabu, jechuun dhaamsa isaa dubbata. Kana cuqaasuun gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa


Sirni Gadaa Galmee UNESCO Keessatti Akka Hambaa Aadaatti Galmeessame

Walga’ii hayyootaa qorannoon waa’ee sirna Gadaa irratti dhihaateen ka jalqabe deemsi sirna Gadaa akka ambaa aadaa hin qaqqabamneetti (Intangible Cultural Herritage) galmeessuu kaleessa milkiin xumurame. Ka biyyoonni gara digdamii afurii itti hirmaatan walga’ii waggaa UNESCOn Finfinneetti geggeesse irratti, sirna Gadaa akka amabaa aadaatti galmeessuuf sagalee kennameen sagalee guddaa argatee raggaasisame. Sirna Gadaa galmeessisuuf sochii godhamaa ture keessatti, abbootiin gadaa, hayyoonni Oromoo, Biiroon Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa fi Ministiriin Aadaa fi Tuurizimii Itiyoophiyaa qooda fudhatanii jiran. Sirni Gadaa UNESCOn galmeessamuun akka aadaan Oromoo beekamaan kun sadarkaa biyyaa fi sadarkaa Addunyaatti beekamu, uummata Oromoo fayyaduu irra taree biyya Itiyoophiyaa fi hawaasa Addunyaa ka biroof illee fakkeenya Dimookiraasii ganamaa ta’uun tajaajilu dubbatu, qorattoonni dhimma kanatti hirnaatan. Kutaa 1ffaa kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa Kutaa 2ffaa kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


Hoogganoonni Komaand Poostii Hoogganoota Paartiilee Siyaasaa Waliin Walga’ii Taa’an

Komaand Poostiin labsii yeroo hatattamaa Itiyoophiyaatiin hundeeffame, dhimma hojii irra oolfama labsichaa irratti gaaffii fi himannaa paartiileen siyaasaa dhiheessaniif deebii kennuuf – jechuudhaan, har’a, paartiilee siyaasaa waliin walga’ii taa’ee jira. Akka hoogganoonni paartiilee mormituu jedhanitti, dhimma hojii irra oolfama labsii yeroo hatattamaa Mootummaan baasee sana irratti gaaffii mormitoonni qabaniif akka deebiin kennamu gaaffii gama paartiilee siyaasaa irraa dhihaateef deebii kennuuf jecha wal-ga’ichi akka waame hoogganoonni komaandi poositii dubbachuu isaanii – hoogganoonni paartiilee siyaasaa walga’ichatti hirmaatan Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Kanneen walga’ichatti hirmaatan keessaa tokko ka ta’an – itti-aanaa dura-taa’aan Koongiresa Federaalawa Oromoo – Obbo Mulaatuu Gammachuu akka jedhanitti, paartiileen mormituu otuu Komaand Poositii sana irraa ehama hin argatiin walga’ii uummataa waamuu hin dana’an. Uummata bal’aa waamanii waliin haasa’uu hin danda’an. “Gaaffii uummataa moggaatti qabanii, labsii akkanaatiin mirga paartiilee siyaasaa fi uummataa ukkaamsuu yaaluun furmaata ta’uu hin danda’u” jedhu – Obbo Mulaatuu Gammachuu. Kana cuqaasuun guutummaa gaaffii fi deebii kanaa dhaggeeffadhaa


Hidhaa fi Dararaan Nutti Hammaate: Jiraattota Oromiyaa fi Naannolee Adda Addaa

Naannolee Oromiyaa magaalaalee adda addaa keessatti mormiin erga ka’e waggaa tokko darbeera. Mormiin kunis gara magaalaalee adda addaa keessumaa gara naannoo Amaaraatti babal’atee, mormiin Gonder keessatti ka’e gara naannolee amaaraa ka birootti illee darbee jira. Naannoo uummattoota kibbaa akkasuma Koonsoo keessatti gaaffiin ofiin of bulchuu mormiin dhaqqabsiise wagga tokkoo ol ta’eera. Kanaanis lubbuun namoota hedduudarbeeraa, qaamni hir’ateeraa, qabeenyaan barbadaa’eera. Akka lakkoobsa Itiyoopiyaa Fulbaana 28 baatii ja’aaf kan turu labsiin yeroo hatattamaa labsamee jira. Erga labsamee baatii lama guutuuf guyyoonni xiqqoon kan hafan akka labsii kanaatti namoonni kummi 11600 to’annaa jala oolaniiru. Muummichi ministeeraa Haayilamaariyaam Dassaaleny torban tokkodura Finfinneetti kan argamu miseensota hawaasa diplomaasummaa waliin marii geggeessaniin labsii yeroo hatattamaa Kanaan wal qabatee nagaa fi tasgabbiin biyyattii baka duraan turetti deebi’uu isaa dubbatan. Jiraattota magaalaalee adda addaa ka biyyattii keessaa irraa namoonni VOAf akka ibsanitti akka duraanii ba’anii mormii dhageessisuun waan hin jiru waan ta’eef biyyattiin tasgabbii waan qabaatte fakkeesse jedhan. Haa ta’u male kana dura mormii keessatti hirmaataniiru, gara fuula duraattis hirmaachuu danda’u jedhamuun kanneen shakkaman martinuu naannolee irraa qabamanii fudhatamaniiru. Manneen barnootaa utuu hin hafin mana hidhaa ta’aniiru jedhu. Dubbi himaan waajjira kominikeeshinii mootummaa Itiyoopiyaa Dr. Nagarii Leencoo labsiin yeroo hatattamaa biyyattii keessatti nagaa fi tasgabbii buusuuf gargaareera jedhu. Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


IOM: Baqattoonni Itiyoophiyaa Yaman Irraa Gara Jabuutii Geessaman Fedhii Isaaniin Itiyoophiyaatti Deebifaman

Baqattoonni Oromoo dhibba tokkoo fi shantamni sodaa nageenyaaf sababaa jedhuun Yaman keessaa fuudhamanii torban darbe moraa Loyaaddee jedhamu kan Jabuutii keessa eega quubsifamanii booda dhuma torban darbee xayyaaraan Itiyoophiyaa geessamuu isaanii baqattoonni kanneen biroon Jabuutii keessaa ibsanii turan. Garuu, Jaarmayaan godaantootaa kan sadarkaa addunyaa ykn IOM Jabuutii fi Yaman irraa akka beeksisaniitti godaantoonni kun mana hidhaa Yaman “Hudeeda” jedhamu keessa kanneen turanii fi biyya ofiitti deebi’uuf kanneen gaafatani, jedhe. Godaantoonni kun irra hedduun isaanii Oromoo fi Amaara. Tigroonnii fi kanneen Afaar irraa ta’an illee keessa jiru jedha IOM Jabuutii irraa. Waajirri IOM Yaman jiruus biyya ofiitti deebi’uuf gaaffii eega dhiyyeeffatanii booda karaa Jabuutiitiin Itiiyoophiyaa seenuu mirkaneessee jira. Baqattoota dhaabbata UNHCR jalatti galma’anii turan otoo ta’e namni quba itti buusuu hin jiraatu ture jedhanii yeroo tokko tokko mootummaan Yaman hin feedhu taanaan godaantoota fedhii isaaniitii-ala akka biyya irraa dheessanitti deebisaman gochaa akka ture hubachuun gaarii dha jedha. Garuu, karaa gama IOM kan gaggeeffamu taanaan fedhii godaantootaa irratti ka hirkate ta’uu agarsiisa, jedhu.. Gaaffii fi deebii geggeessame kana cuqaasuun dhaggefadhaa


Baqattoonni Oromoo Yaman Irraa Gara Jabuutii Geessaman Eessa Ga’an?

Baqattoonni Oromoo dhibba tokkoo fi shantamni sodaa nageenyaaf sababaa jedhuun Yaman keessaa fuudhamanii torban darbe moraa Loyaaddee jedhamu kan Jabuutii keessa qubachuu isaanii torban darbe ibsamee ture. Kunis achuma Jabuutii keessa akka qubatan gochuun gargaaruuf akka ta’e baqattoonni Jabuutii irraa dubbatanii jiru. Garuu, sababaa hin beekamneen baqattonni kun boca ykn foormii adda addaa akka guutan ta’e gara biyya jalqaba irraa dheessanii turan Itiyoophiyaatti deebifamuuf jiru sodaan jedhu jira ture. Yeroo ammaa garu mooraan yeroof baqattoonni keessa bufatanii turan Loyaaddeen duwwaa dha kan jedhan baqattoonni biroon, jarri biyyatti deebifamuu isaaniif shakkii hin qabnu jedhu. Kamiisa darbe jechuun Sadaasa 14 bara 2016 immoo baqattoonni Oromoo digdamni achuma Jabuutii lafa bidiruu imalaa itti koran irraa Kamisa qabamanii kokolaataan Jimaata darbee gara Dirree Dhawaatti ergaman jedhu baqattonni Jabuutii keessaa. Angawoonni dhaaba godaantoota addunyaa kan Jabuutii keessaa tokko biyyatti deebifamuu baqattoota 150 sanaa kan dhugoomsan ta’uus hedduun isaanii odeefanno hin qabnu jedhan.S ambata, Sadaasa 26 bara 2016 baqattoonni Oromoo heddumminaan dirree xayyaaraa Jabuutiitti argamuu isaaniis kanneen dubbatan ni jiran. Godaantootas ta’e godaantoota fedhii isaaniin ala biyya irraa dheessanti deebisuu seera addunyaatu dhorka. Gabaasa Kutaa 1 ffaa dhaggeeffadhaa Gabaasa Kutaa 2 ffaa dhaggeeffadhaa


Shawaa Bahaa, Aanaa Fantaallee Keessatti Abbaa-gadaa Dabalee Nmoonni Hidhamuu Dubbatu, Jiraattonni. Bulchaanis Deebii Kennan

Godinaa Shawaa Bahaa, aanaa Fantaallee keessatti, humnoota mootummaatiin, hidhaan, dararaaan fi saaminsi-qabeenyaa nutti hammaate – jedhu – jiraattonni. Abbaan Gadaa illee hidhamuu dubbatu. Kan hidhaman Abbaa-gadaa ta’uu hin beeknu – ka jedhan – Bulchaan aanaa Fantaallee immoo, himannaaleen dhihaatan “dhara” jedhu. Kana cuqaasuun gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa


Horro-Guduruu Keessatti Hidhaa fi Dararaan Hammaate Jedhu, Jiraattonni. Waan Seeraa Ala Hojjetame Tokkoyyuu Hin Jiru, Jedhu – Ajajaan Poolisii Godinichaa Immoo

Godinaa Horroo-Gduruu Walllaggaa keessa kanneen jiran – aanaalee sadii, jechuun, Amuruu, Jaardagaa Jaartee fi Jimmaa Gannatii keessaa namoonni hedduun hidhamanii gidirfamaa jiru, jedhu – jiraattonni godinaa sanaa. Akka jecha jiraattota godinaa sanaatti, kanneen Amuru keessaa qabaman barsiisootaa fi barattoota dabalatee namoonni 11, akkasumas, kanneen jaardagaa Jaartee irraa qabaman barsiisonni, warri barattootaa fi daldalaan walumaa-galatti namoonni kudhan, gara magaalaa Godinaa sanaa – magaalaa Shaambuu geessamanii, mana-hidhaa gadaanaa keessatti, qaama saanaa qullaa simmintoo irraa ciibsamanii akka gidirfamanii jirani dha, ka dubbatame. Aanaa Jimmaa Gannatii keessattis, eega labsiin yeroo hatattamaa labsamee as kanneen hidhamani achuma mana-hidhaa aanichaa keessa kaa’amanii jiran, jedhu – jiraattonni. Itti-aanaa ajajaan waajira poolisii Godinaa Horroo Guduruu-Wallaggaa garuu, sababaa yakkaan namoonni aanaalee irraa qabaman akka jiran mirkaneessanii, garuu lakkoobsa isaanii fi maqaa isaanii hin qabanne, jedhu. Namoota seeratti dhihaachuuf geessamanii, guyyoota xiiqqoof hidhaman tokko lama yoo tahe irraa kan hafe kanneen maqaan isaanii tarreessame sana quba hin qabnu, jedhu. Kana cuqaasaa tii qophii guutuu dhaggeeffadhaa


Magaala Baatee Kan Godina Walloo - Kamisee Keessatti Hidhaa fi Doorsisni Hammaate Jedhu Jiraattonni

Mootummaa naannoo Amaaraa keessatti godinaa addaa Oromiyaa Walloo Kamisee aanaa Baatee (Baatii) keessatti Wiixata Sadaasa 14 bara 2016 alaabaan Adda Bilisummaa Oromoo fannifamee argame jechuudhaan humnoonni mootummaa namoota dorsisuu fi hidhuu hammeessuu isaanii jiraattonni ibsanii jiru. Reebichaa fi hidhaa ammaan dura uummata irra ga’aa ture kan jiile uummatni “yeroo kana hidhaatti hin seennu” jechuun dheessaa jira, jiru – jedhan. Humnoota mana namaa seenuun nama qaban dura dhaabachuunii fi walitti dhukaasuun wannuma baratamaa ta’e, jedhu. Angawoonni Baatee garuu, alaabaan ABO hin fannifame. Namni hidhamees ta’e dararame hin jiru, jedhu. Hundinuu nagaa dha jedhan. Gaaffii fi deebii guutuu kana cuqaasuun dhaggeefadhaa


Manni Murtii Masalaa Namoota 13 Irratti Hidhaa Waggaa 11 fi Adabbi Maallaqaa Mure

Godinaa Harargee Dhihaa keessatti, Manni Murtii Masalaa kaleessa Sadaasa 21 bara 2016 jiraattoota naannoo kanneen to’annaa mootummaa jala turan keessaa 13 mata mataatti hidhaa Waggaa kudha tokko fi Adaba qarshii Kuma Lamaa itti murtee jira. Jiraattonni akka jedhanitti, kanneen to’annaa jala oolan kun labsiin yeroo hatattamaa ituu hin labsamiin dura hiriira gaggeeffame irratti hirmaachuu isaaniif hidhaman jedhu - jiraattonni. Himatamtoota kudha sadeen irratti ragaa kan ba’an milishoota mootummaa 3 qofa ta’uu illee ibsanii jiran.Kanneen kaleessaa adabbiin irratti murame keessaa tokko kan umriin isaa 15 ta’e barataa Jaahuun Abdusalaam ta’uu isaa fi ragaan mana yaalaa jiraatuus umriin isaa otuu hin dhaqqabiin seera duratti dhiheessuu isaanii dubbatu - jiraattonni. Bulchaan anaa Masala, Obbo Mohammad Abduraahmaan garuu, kanneen murtiin irratti kenname hookkara kakaasuu fi qabeenyaa barbadeessuu keessatti kannene hirmaatan ta’uu dubbatanii, Jaahuun Abdulalaam umriin isaa 21, jechuun falman. Himatamtoonni mata-mataatti ragaan sadii sadii irratti dhihaatee jira, ragaaleen kunis uummata qabeenyaan isaanii barbada’ee fi saamame, jedhu. Masalaa keessa manni hidhaa guddaan waan hin jirreef jecha, himatamtoonni hidhaan waggaa kudha tokkoo fi baasiin qarshii kuma lamaa ittti murame kun gara mana hidhaa Cirootti geeffamu ibsanii, Bulchaan aanaa kun dubbatanii jiran. Gabaasaa Guutuu Kana Cuqaasuun Dhaggeeffadhaa


Yeroo Mooraan Dadaab Cufamu Baqattoonni Eessa Deemu?

Baqattoonni mooraa Dadaab, ka biyya Keeniyaa keessa jiran, yoo mooraan sun cufame haala isaan mudachuu malu irratti ka yaaddoo qaban ta’uu dubbatu. Akka baqattoonni kun jedhanitti, lammiwwan Somaalee mooraa sana keessa jiraatan gara biyya isaaniitti akka deebifaman, lammiwwan ka biroon biyyoota akka Itiyoophiyaa, Sudaan, Birundii, Koongoo fi ka biroo keessa irraa gara mooraa sanaatti baqatan garuu, gara mooraa Keeniyaa keessaa ka biraa – Kaakumaatti ka godaansisaman ta’uun itti himamee jira. Raadiyoo Sagalee Ameerikaa, Sagantaa Afaan Somaalee irraa – gabaasaan magaalaa Gaarrisaa jiru gara mooraa sanaa deemuun baqattoota haasofsiise keessaa tokko --- dura-taa’aa hawaasa baqattoota Oromoo mooraa Dadaab keessaa ti. No media source currently available Mooraan Dadaab kan ururii waggaa digdamii shanii qabuu fi namoonni kuma dhibba sadi’ii ol tahan keessa jiraatan ta’uu ka dubbatu – dura-taa’aan Hawaasa Baqattoota Oromoo moraa Dadaab kun, “namoonni baay’een yeroo dheeraa achi jiraachuu irraa kan ka’e akka mana isaaniitti ilaalu. Ijoollee isaanii illee achumatti barsiifatan” jedha. Gasma biraan, mooraa sanaa fi mooraalee Keeniyaa keessaa ka biroo keessatti, keessummaa baqattoota Oromoo, rakkoon hedduun ka mudachaa ture ta’uu illee dubbata. Akkuma jedhamu kanatti -- mooraan Dadaab kun cufamee, lammiwwan Somaalee irraa kan hafe warri kaan ennaa gara mooraa haaraattti geessaman keessumaa, kanneen Itiyoophiyaa irraa dhufan – hawaasa Oromoo faa keessaa ka yaaddoo guddaa qaban hedduu ta’uu dubbata – dura-taa’aan hawaasicha baqattootaa Dadaab. Baqattoonni eega mooraa Dadaab keessa qubatanii, waggoota kudha-afur caalaa turanii fi dhimmi isaanii fudhatama dhabe, ennaa warri kaan godaansifafman, haalli isaan mudatu maal ta’a? ka jedhu illee yaaddoo guddaa akka ta’e dubbatee jira. Yaaddoo isaanii kana, bulchitoota moraa sanaatti dhiheeffachuu isaanii illee dubbata. Mooraan Dadaab silaa kan amma cufuuf ture, gara baatii ja’aatti dheeressuu isaa, guyyoota xiqqoo dura akka labsee jiru – dura-taa’aan hawaasa baqattoota mooraa Dadaab kun Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsee jira. Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


Barattoonni Yunivarsitii Jimmaa kan Mooraa Kittoo Furdisaa Barattoota Dhabamsiisuun Dhaabachuu Qaba Jechuun Hiriira Bahan

Halkan halkan barattoota kutaa cisichaa isaanii ykn doormii Keessaa qabanii essa butee dhabamsisuun dhaabachuu qaba, kan jedhan barattonni kun, gochaan kun eega labsii yeroo hatattaamaa as itti fufee jira jedhu. Barattoota haala akkasiin qabuun mooraawwan Yunivarsitii Jimmaa adda addaa keessatti kan gaggeeffamaa jiru ta’uu fi barattonni kudhan ta’an barnootaaf maatii isaanii biraa gara Yunivarsitichaa eega dhufanii booda yeroo ammaa achi-buuteen isaanii dhabamuu dubbatu. Baatii Fuulbaana darbe ayyaana Irrechaa Bishooftuu irratti namoonni dhumuu kan ilaaleen barattoonni Yunivarsitii Jimmaa hiriira mormii ba’anii akka turan yaadachisuun yeroo sanatti bararttoonni basaasaa Mootummaa ta’an Vidiyoo waraabuun aangawootaaf waan laataniif sana irraa ilaaluun nama qabu, jedhu – barattoonni kun. Gama kaaniin mooraa yunivarsitii Jimmaa guddicha keessatti barsiisaa kan ta’an - Dr. Faqaaduu Asaffaa torban darbe eega qabamanii fudhatamanii as eessa buteen isaanii dhabamuu ibsanii jiru. Angawoonni yunivarsitii kanaa har’a walgahii irra akka jiran kan ibsame yoo ta’u barattoonni kaleessa galgala hiriiranii gaaffii akka dhiheessanii turan qaamni bulchiinsa yunivarsitichaa mirkaneesse jira. Kana cuqaasuun gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa


Abukaatoo: “Mana-hidhaa Qilinxoo Nuti Gube, Jedhaa yokaan Nama Kaan Nuti Dhiheessinu Irratti Ragaa Ba’aa Jedhanii Maammiloota Kiyya Dararan

Hoogganootaa fi miseensota Koongiresa Federaalawa Oromoo mana-hidhaa Qilinxoo keessatti hidhamanii turan keessaa namoonni afur --- eega manni-hidhaa Qilixoo gubatee as kutaa dukkanaa keessatti hidhamanii dararamaa jiran – jedhu – Abukaatoon isaanii. Iyyannaa kanas Jimaata dabre jalqabanii kan mana-murtiitti iyyataa jiran ta’uu kan ibsan – Obbo Wandimmuu Ibsaa, Abbaan-murtiis akka manni-sirreessaa iyyannaa kanaaf deebii kennu har’a ajajuudhaan Wixata, Sadaasa 21tti beellamuu isaa dubbatu. Maammiltoonni isaanii – hidhamtoonni afuran, Gammachuu Shaanqoo Giddii, Cimsaa Abdiisaa Jaafaroo, Galaanaa Nagaraa Jimaa and Darajjee Margaa Dabalee ta’uu kan ibsan – Obbo Wandimmuun, “mana-hidhaa Qilinxoo akka gubanitti akka of irratti ragaa ba’an yokaan nama biraa himatamu irratti akka ragaa ba’an dirqsisuuf maammiloot kiyya afuran dukkana keessatti hidhanii dararaa jiran” jedhu – Obbo Wandimmuun. Kana cuqaasuun gaaffii fi deebii kana dhaggeeffadhaa


CPJn Itoophiyaan Gazexeessota Tibbana Hiite Atattamaan Akka Gaddiistu Gaafate

Gabaasni Koreen mirga gaazexeessotaatii dhaabbate (CPJ) bara 2015 baase Itoophiyaan biyyota odeeffannoo saansuurii godhaan keessaa afraffaa, biyyoota Afrikaa gaazexeesoota baayyinaan hidhaatti naquudhan beekkaman keessaa immoo 3ffaa dha jedha Ibsa kaleessa baseenis CPJn, “hoggantoonni biyyattii gaazexeessotaa fi biloogaroota guuraanii hidhuun isaanii bayyee nu yaaddeessa jira,” jechee mootummaan mirga yaada walabaan ibsachuu han akka addunyaatti mirga dhala namaa waliigalaa ta'e lammiwwan isaati aka eegu gaafata. Koreen mirga gaazexeesatti falmuudhaa dhabbatee kun, gaazexeessaa Abdii Gadaa dabalatee dhimma biloogeroota garee Zoon Naayinii tibbana debi'anii hidhamanii fi as buuteen dhabamee irratti xiyyeeffata. Gaazexeessaan Tivii OBS, Abdii Gadaa erga Sadaasa 9, 2016tii as buuteen isaa dhabamuu fi maatiin isaa hidhamu hin oluu jedhanii shakkuu ibsi CPJ kaleessaa eeruus, Raadiyoon Sagalee Amerikaa Abdiin magaala Adaamaa buufata poolisii tokkotti hidhamee jirachuu harraa qulquleeffateera. Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


Magaalaan Gimbii fi Naannawaa Ishee Maal Keessa Oolan

Magaalaa Gimbii keessatti hidhaan hammaachuu isaa fi uummanni ba’ee galuutti yaaddoo guddaa akka qabu namoonni hangi tokko magaalaa Gimbii keessatti akka hidhaman kaan immoo diidatti geessamuu fi karaa irraa fi manni isaanii cabsanii seenuu dhaan hidhamaa akka jiran jiraattonni dubbataa jiru. Waluma gala haalli jiru sodaachisaa ta’uu isaa ibsanii jiru. Waajjirri poolisii magaalattii immoo labsii yeroo hatattamaa as namni hidhamee hin jiru, garuu labsii sana dura kanneen yakka adda addaa raawwatan to’annaa jala oolaniiru jedhee jira. Gabaasa guutuu dhageeffachuuf kana cuqaasaa


Iggitamtoota : Uummanni Oromoo Akka  Lubbuu Keenya Oolchuuf Iyyanna

Dargaggonni Oromoo 16 Liibiyaa Keessatti Namoota Seeraan Ala Nama Deddebisaniin Iggitamanii Jiru. Isaan kana keessaa 8 Godinaa Baalee Dalloo Mannaa irra kanneen hafan 8 immoo Godinaa Wallaggaa Dhihaa Beeggii irraa imaltuu baqattummaa kana jalqabuu isaanii dubbatu. Isaan kana keessaa tokko shamarree dha. Sudaanii ka’anii gara Liibiyaatti qajeeluu isaanii yaadachisanii iddoo amma itti iggitamanii jiran garuu kana jedhama jechuu hin dandeenye. Tokko tokko akka nutti himanti jedhu magaalaa fageenya irraa jirtu ka Sifaa jedhamtu jedhan. Kanneen isaan iggitanii jiran baqattoonni saddeettan mata mataatti Doolaara Amerikaa kuma shan akka baasnu kanneen biroon 8 immoo Dolaara kuma shanii fi dhibba shan akka baasannu nu gaafatan jedhu. Maallaqa gaafatamee kana hanga guyyaa murta’eetti hin laannu taanaan wanna nu irra ga’uuf deemu hin beeknu, guyyaa guyyaan nu reebu, dararaa nu irraan ga’u jedhu. Shamarree tokkittii sana haasoofsisuuf yaalle iyyuu reebicha irra ga’en midhamtee ciifti jedhan. Beelti nu fixee, reebichi hammaate. Kudha ja’an keenya keessaa lama fuudhanii ba’anii nutti hin deebisne, yaaddoo guddaa keessa jirra jedhu. Gaaffii fi Deebii Guutuu kana cuqaasuun dhaggefadhaa


Magaalaa Bulee Horaa keessatti Manaa Ba’anii Deebi’anii Galuun Yaaddessaa Ta’eera Jedhu Jiraattonni

Guyyaa nama daandii irra adeemuu halkan mana namaa cabsanii seenuun jiraattoota reebanii hidhuun daran bifa jabaateen itti fufuu isaa jiraattonni dubbatanii jiru. Humni waraana mootummaa magaalatti keessatti heddumminaan bobba’ee uummata ari’ataa fi hidhaa waan jiruuf uummanni magaalaa keessaa gara baadiyyaatti inni baadiyyaa keessa jiraataa ture immoo gara magaalaatti baqataa kan jiru ta’uu jiraattonni ibsanii jiru. Namoota hanga tokko achuuma magaalaa Bulee Horaa keessatti hidhan kan jedhan jiraattonni, kanneen qaban heddumminaan gara Baatuu ykn Zimaayitti dabarsan jedhu. Gabaa dhaqanii daldalachuun, dargaggonni gara mana barumsaa adeemuun yaaddoo guddaa ta’uu fi hojjatonni mootummaa waajiira erga seenanii booda mallattessanii manatti galu jedhu. Komaandii poostiin dhiheenya kana ibsa baaseen guutummaa biyyattii keessaa namni 11,607 to’annaa jala ooluu isaa fi kanneen keessaa 3,048 Godinaalee Gujuu, Harargee Lixaa, Harargee Bahaa irraa qabamanii wiirtuu Ziwaay Alaageetti kan argaman ta’uu beeksisee jira. Gaaffii fi deebii kana cuqaasuun dhaggeefadhaa


Dhimmi Obbo Baqqalaa Garbaa Faa Yakka Ilaalcha Cufataan Akka Hin Gaggeeffamne Murtaa'e

Obbo Baqqalaa Garbaa faa dabalatee dhimmi miseensota hoji raawwachiistuu paartii Kanogresii Federaalawaa Oromoo dhaddacha cufataadhaan akka ilaalamu gaaffii Abbaan-alangaa dhiyeesse manni murtii federaalaa dhaddachi afuraffaan sagalee guutuun kuffisee jira. Adeemsi murtii sun dhaddacha ifa ta’een jalqabamee ragaaleen abbootii-alangaa ragaa dhiyeessuu jalqabanii jiru. Abbaan-alangaa himatamtoota irratti ragaa namaa 43 kan lakaa’e yoo ta’u hanga sadaasa 13 bara 2009tti, ragaalee kana dhaggeeffachuun ni xumurama - jedhamee eegama. Himatamtoota kana irratti himannaan eega dhiyaatee baatileen torba darbuu isaa gabaase Mallaskachoo Amahaa. Har’a manicha-murtiitti kan argaman itti aanaa dura-taa’aa Kongaresii Federaalawaa Oromoo Obbo Mulaatuu Gammachuu Jallanneen haasofsiistee jirti. Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadha


Jaarsa Umuriin Gara Saddeettamaa  ABO Jedhamuun Hidhaman Irratti Ragaan Dhabame Iyyuu Poolisiin Ajaja Abbaa-murtii Diduun Akkuma Hidhee Kaa’eetti Jira

Magaalaa Shaadhemannee irraa – Jaarsi umuriin gara saddeettamaa – Obbo Dhaqqaboo Waariyoo eega baatiilee afuriif, mana-hidhaa Waalta Qorannaa Yakkaa Itiyoophiyaa , ka Maa’ikalaawii jedhamuun beekamutti hidhamanii fi himannaan shororkeessumma irratti dhihaatee booda, ragaan dhabamuu irraa kan ka’e akka wabiin gad-lakkisaman manni-murtii murteesse iyyuu, poolsiin gad-lakkisuu dide – jedhu maatii fi abukaatoon isaanii. Abbaa-murtiitti deebi’anii iyyata dhiheeffatan illee, “takkaa wabiin gad-lakkisaman murteessinee, galmee isaa cufeen jira.” – jechuudhaan, akka poolisii maanguddicha gad-lakkisuu dide gaafachuu dhiise ta’uu illee dubbatanii jiran. Obbo Dhaqqabaan miseensa ABO ti jedhamuuun himannaan shororkeessummaa irratti dhihaate iyyuu ragaan kana mirkaneessu tokko illee hin argamne, jedhan. Kana caqasuun qophii guutuu dhaggeeffadhaa


Miniisotaa Keessatti Dargaggoon Oromo Ta’uun Isaa Ibsame Shoroorkeessummaadhaan Hidhaan Waggaa 15 Itti Murame

Kutaa Yunaaytiid Isteetes kan taate Minisootaa magaalaa Miniyaapolis keessatti dargaggoon umriin 21 Hamzaa Ahmad jedhamu namoota ka biroo sadii wajjiin baatii Sadaasa bara 2014 gara Niiw Yorkiitti imaluun sana booda xayyaara gara Griikiitti imalu erga seenanii booda Waajirri qorannoo Federaalaa ykn FBI keessaa buusuu isaa ibsamee jira. Imaltuun sunis gara Siriyaa seenuuf akka ture FBI ibsee jira.Baatii Ebla baranaa himannaan irratti dhiyaate garee hidhattoota Islaamiik Isteetes qabeenyaan deggeraa akkasumas gargaarsa maallaqaa barnootaaf argate imaltuu kanaaf oolche kan jedhu ture. Kunis eega ilaalamee booda balleessaa ta’uun kan irratti muramee yoo ta’u hidhaan waggaa kudhashaniin akka adabamu ta’e.Hamzaan dhaamsa Twitariin barreesseen hidhattoota siriyaa fi gootoota biyyatti kanneen wareegamanti dabalamuu akka fedhu beeksisee ture. Namoonni sadeen xayyaara keessaa akka bu’an ta’e suun hidhaa waggaa adda addaan Wiixata kaleessaa Sadaasa 14 bara 2916 adabee jira. Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa Abbaa Dargaggoo Oromo Shoroorkeessummaadhaan Hidhaan Waggaa 15 Itti Murame Dubbatan


Abbaan Alangaa Dhimmi Baqqalaa Garbaa faa Yakka Laalcha Cufaatin Akka Laallamu Mana Murtii Gaafate

Dhimmi hoggantoota Koongiresii Federaalawaa oromoo - Baqqalaa Garbaa Gurmeessaa Ayyaanoo, Dejenee Xaafaa, Addisuu Bulaalaa dabalatee himatamtoota 22 - nageenyaa wabii dhiheeffatuu eegsisuuf jecha akka yakka laalcha cufaadhan lallamuu abbaan alangaa gaafate. Abbaan alangaa gaafii barreeffaman mana murtiitii dhiheesse kana irratti heerri biyyaatti kana heeyama jedhuus, abukaatonni hidhamtootaa garuu gaafichi heera biyyattii cabsa jechuudhan morman. Yakki tokko laaalcha cufaadhan lallamuu han geechisu hoo iccitii jireenya dhuunfaa himatamtootaa, hamilee haawaasaa fi nageenya biyyaa irratti rakkoo fide qofa jedhan abukaatonni himatamtootaa. Dabalaniis, “himatamtoonni keenya yakka ulfaataadhaan waan himataniif ija ummataa funuratti, bakka diploomaatonnii fi gazexeesonni dhimmicha hordofuu danda’aniin akka laallamu filanna,” han jedhan abukaatonni himatamtootaa keessumattuu himatamtoonni mana murtii kana irraa amantaa akka hin qabnee waan ibsachaa turaniif gaafii abba alangaatiin akka walii hin galle ibsan. Manni murtiis gama lachuu erga dhaggeeffatee booda murtii kennuudhaa boruu bellama qabeera. Torbban darbe himatamtoonni shan, Galaanaa Nagaraa, Cimsaa Abdiisaa, Darejjee Margaa, Gammachuu Shaanqoo fi Magarsaa Asfaaw mana murtiitti odoo hin dhiheeffamin hafan ture. Harra garuu akkuma manni murti ajejeetti 22 isaanii dhiheesse poolisiin. Abbaan alangaa himatamtoota digdamii lamaan irratti ji’a Eblaa bara 2015 shororkeessummaadhan himata banuun isaa hin yaadatama. Gabaasa sagaleetii kana cuqaasaa


Abbaa : Ijoollee Koo Sadan Manaa Gad Baasanii Ajjeesan

Godina Arsii Bahaa, aanaa Robee, magaalaa Saddiiqaa keessatti umriin isaa 28 kan ta’ee fi abbaan ijoollee sadii Abdallaa Maammaa reebicha waraanni Mootumma irraan ga’een guyyaa lama booda du’u isaa jiraattonni nannoo ibsanii jiru. Achuma Godina Arsii Lixaaa, aanaa Shirkaa, magaalaa Gobeessaam ganda 01 keessatti immoo ijoollee isaanii - obbolaa sadii - waraanni mana isaanii keessaa gad baasee ajjesee jedhu maatii fi namoonni naannoo. Dargaggoonni sadeen jalaa ajjefamuu kan ibsan abbaan isaanii Obbo Jamaal Huseen akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Fuulbaana 30 bara 2009 gara galgalaa ajjefaman jedhu. Sababaa Oromummaa isaaniif ajjefaman jedhu.Waa’ee ajjechaa ijoollee kiyya sadeenii kan naaf ibse tokko iyyu hin jiru jedhu.Ijoollee maatii gargaaran turan jedhanii Kan manatti hafan ijoollee xixiqqoo qofa jedhu.Bulchiinsi naannoo waa’ee ajjechaa namoota afuranii gaafatamanii naannoo sana hin turre, anis oduuman dhaga’ee jedhan. Gabaasaa Guutuu kana cuqaasuun dhaggefadhaa


Hogganoota KFO 22 Qilinxootti Hidhamanii Turan Keessaa  17 Qofatu Mana Murtiitti Mul'ate. Kanneen Hafan Keessaa Cimsaa Abdiisa Essa Akka Jiru Hin Beekamu

Manni hidhaa Qilinxoo erga gubatee as yeroo duraatii han mana muritiitti dhihaatan miseensonni paartii Koongiresii Federaalawaa oromoo fedhii isaanii malee, dirqiidhaan gara mana murtii geeffamuu saanii ibsanii jiru. Dhaddachii akkuma ta'een himatamtoota keessaa Galaana nagaraa, Cimsaa Abdiisaa, Darajee Margaa, Gammachuu Shaanqoo fi Magarsaa Asfaaw warra dhihaate keessa akka hin jire manni murtichaa hubatee, maalif akka ta'ee gaafii gaafateef debiin poolisiin kenne “ Afur mana hidhaa adda addaa waan jiraanifii tokko garuu ( Cimsaa Abdiisaa) bakka jiru hin beeknnu,” han jedhu. Mannii murtichaas beellama itti aanutti hundii isaanii, hidhamtoota shanaan hara hafan dabalatee, bellama itti aanuuf akka dhihaatan itti gafatamtoota mana hidhaatii ajeja dabarsee jira. Gabaasa guutuu caqasaa


Walga’iin “Yaa’ii Hoogganoota Oromoo” Jedhame fi Guyyoota Sadi’iif Mari’atu Atlaantaatti Jalqabame

As Yunaayitid Isteets, kutaa Joorjiyaa, magaalaa Atilaantaa keessatti mariin “Yaa’ii Hoogganoota Oromoo” jedhame, Har’a jalqabamee jira. Lammiwwan Oromoo Ameerikaa Kaabaa keessa jiraatan, kanneen jaarmayaalee hawaasaa, siyaasaa, amantii fi dhaabota ka biroo keessa jiraatan tu walitti-dhufuun waa’ee hegeree Oromoo irratti mari’achuf walga’e – jedhu – Qindeessitoonni yaa’ihcaa. Koree Qindeessituu yaa’ichaa keessatti itti-gaafatamaa sab-quunnamtii ta’uun kan hojjetan – barreessaa Waldaa Hawaasa Oromoo Minisootaa – Dr. Obsaa Hasanitti bilbiluun waa’ee marii kanaa haasofsiisnee jirra. Kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa Xumura Walga’ii “Yaa’ii Hooggantoota Oromo” Jedhamee Atlaantaatti Geggeeffamee


Baqqalaa Garbaa Faa Mana Hidhaatti Akka Malee Dhaanamuu Himatan. Gazexeessan Zoon Naayin Bloogersi Befiqaaduu Hayiluu Debi'ee Qabame

Obboo Baqqalaa Garbaa fi miseensoonni Kongiresii Federaalawaa Oromoo (KFO) mana hidhaa keessattii akka malee dhaanamuu isaanii mana murtiitti himatan. Manni hidhaa Qilinxoo erga gubatee as yeroo duraatii han mana murttiti dhihaatan miseensonni paartii KFO kun fedhii isaanii malee, dirqiidhaan gara mana murtii fidamuu isaaniis ibsanii jiru. Hidhamtoota 22 silaa wajjiin dhihaachuu qaban keessaa 5 harra mana murtiitti hin dhihaanne. Sababni poolisiin dhiheeffate, “ Afur mana hidhaa adda addaa waan jiraanifii tokko garuu bakka jiru hin beeknnu,” han jedhu. Karaa biraatiin miseensa Zoon Naayin Bloogeers han ta’e gaazexeessaa Befiqaaduu Hayiluu ganama harraa, akka lakkoofsa Itoophiyaatti sa’aatii 12:30 irratti koomaandi poostiituu sibarbaada sababa jedhuun namoota siviilii uffataniin qabamee fudhatamuu fi ammaaf bakki itti hidhame han hin beekkamnee ta’uu maatiin isaa beeksisanii jiru. Befiqaaduun han qabamee manuma jireenyaa isaa magaala Finfinnee nannoo Iyyasuusi jedhamuu jiru ta’uunis beekkamee jira. Kana laalchisee gabaasa balla tamsaasa keenya harraa keessatti qabannee dhihaanna.


Atleet Fayyisaa Lellisaa fi Mormitoonni Siyaasaa Haala Itoophiyaa Yeroo Ammaa Irratti Gamtaa Awroopaaf Ibsa Kennan

Hiriirri mormii Oromiyaa keessaa mootummaa Itiyoopiyaa irratti erga jalqabamee waggaa tokko guute. Gosa guddicha Oromoo dhaaf ittiin ka’umsa mormii kan ta’e fedhiin isaa gama walabummaa siyaasaa fi dinagdee hunda hirmaachiseen guuteeraafii? Martha van der wolf Brussels bakka qabsaa’onni mormitootaa torban kana paarlaamaa Awrooppaaf ibsa kennan irraa gabaastee jirti. Atleet Fayisaa leellisaa kanneen hiriira mormii biyya isaa Oromiyaa Ethiopia keessaa deggeru keessaa isa duraa ti. Fayisaan ennaa maaaraatonii addunyaa waggaa kana Riyootti geggeessame badhaasa meedaalii kan argate ennaa ta’u ennaa inni mallattoo mormii lammiiwwan isaa cina dhaabachuu mul’isu harka isaa wal qaxxaamursee fiigicha isaa xumuretti qalbii addunyaa hawate. Kan biyya ofiitti deebi’uuf sodaa qabu Fayisaan momiin sun jalqabamee waggaa tokko booda miseensota paarlaamaa Awrooppaaf ibsa kennee jira. Hooggana garee mormituu Ginboot 7 Biraanuu Naggaas paarlaamaa Awrooppaatti argamaniiru.  Mormiin Oromiyaa keessaa kan jalqabame Sadaasa 12 bara 2015 magaalaa Gincii keessatti ture. Barattootaa fi qonnaan bultootatu mastar plaanii Finfinnee mormuu dhaan eegalan. Mormiin sunis gara kutaalee biyyattii maratti babal’atee gaaffiin isaa saamicha lafaa qofaa utuu hin taane walabummaa dinagdee kan siyaasaa fi misoomaa dhabamuu isaa irratti fuuleffate. Lammiiwwan Oromoo dhibbaan laka’aman ni dhuman. Kanneen kumaan laka’aman mana hidhaatti darbaman. Hoogganaan garee mormituu Mulaatuu Gammachuu kongresii Federaalawaa Oromoo irraa akka jedhanitti jijjiirraan kaabinee taasisamu iyyuu furmaati waarinsa qabu amma iyyuu fagoo jira jedhan. Gareen mirga namaa Amnestii Internashinaal torban kana akka gabaasetti tarkaanfiin naga eegumsaa dhiyaanya fudhatame dhimmootii barbaachisoo ta’an akka dhokatan taasise. Kun immoo mormii ka biroo kaasisuuf yeroo eeggata jedhee jira. Gabaasa guutuu dhaggeeffachuuf kana cuqaasaa


KFO: Labsiin Yeroo Hatattamaa Gaaffii Uummataaf Deebii Hin Taane

Labsiin yeroo hatattamaa eega Itiyoophiyaa keessatti labsamee baatii tokkotto dhihaatee jira. Aangawoonni Mootummaa – labsiin kun labsamuudhaan tarkaanfiin fudhatame akka biyyattii kessatti tasgabbii buuse dubbatu. Gaaffii uummataaf ka deebii kennaa jiran ta’uu illee dubbatu. Paartiileen mormitootaa karaa nagaa biyyatii keessatti hojjetan hoo kana akkamitti ilaalan. Finfinneetti bilbilee, itti-aanaa dura-taa’aa Kongiresa Federaalawa Oromoo – Obbo Mulaatuu Gammachuu haasofsiisnee jirra. Kana cuqaasuun guutummaa gaaffii fi deebii kanaa dhaggeeffadhaa


Baqattoota: Waraanni Jabuutii  Moraa Baqataa Alii Addee keessatti Haleellaa Nu Irratti Bane

Baqattoota Oromoo kanneen Jabutii mooraa Alii Addee keessa jiraatan waraanni biyyatti waamamee dhufee haleellaa nu irratti bane jedhu. Baqattoonni shan haleellaa irratti rawwatameen haala lubbuuf sodaachisu keessa akka jiran dubbatu. Dubartiin ulfi irraa ba’e maanguddoon sammuun rukutamee fi kannen biroon jiraachuu kan ibsan baqattonni kun kanneen rasaasaan haleelaman keessaa lama gara hospitaala Jabuutitti geeffaman jedhu. Kanneen hafan immoo kilinikii mooraa baqataa sana keessa jiruutti gargaaranii deeman jedhan jedhu. Maddii rakkina kanaa lammiwwan Jabuutii baqataa of-fakkesuun galmaa’uu isaanii fi baqattonni kana mormuun mooraa keessaa nu baasaa jechuun gaafannaan waraana nu irratti waaman jedhu. Itti gaafatamtoota mooraa baqataa argachuuf yaaliin ta’e hin milkoofne. Gabaasa guutuu dhaggeeffachuuf kana cuqaasaa


Gaaffii Ummataa: Arsii Nagallee fi Robee keessaa Kanneen Hidhaman Eessa Geeffaman?

Godiina Baalee magaalaa Robee keessaa namoota hidhuun haala jabaan itti fufuu isaa kan ibsan jiraattonni halkana halkan eessatti akka geessan baruun hin dand’amne jedhu. Maanguddoo umuriin saddeetamoota keessa jiruu fi dhalootaa qabee gurri isaanii kan hin dhageenyee fi Arrabnii hin dubbanne dhaanicha irra ga’en du’anii Kibxata Sadaasa 1 bara 2016 magaalaa Robee keessatti awwaalamuu dubbatu. Bulchhinsiimagaalaa Robee waa’ee ajjeechaa maanguddoo kanaa kan hin beekne ta’u ibsuun namoonni jeeqaman keessatti hirmaatan soddoma ta’an to’annaa jala oolanii hangi tokko magaalattii keessatti kaan immoo iddoo biraatti geeffamanii dhimmi isaanii qoratamaa jira jedhan. Garu waa’ee ajjefamuu maanguddoo umriin saddetamoota keessaa hin dhageenye jedhan. Gama kaaniin Godinaa Arsii Lixaa, Arsii Nagallee keessatti jiraattoota hidhuu fi iddoo biraatti guruun itti fufee jira jedhu jiraattonni.Ijoollee waraana sodaattee dheessite ituu hin hafiin qabamuun isaanii ibsameera.Yeroo ammaa sochiin mormii tokko lafa hin jirreetti isa ammaan dura gaggeeffamee keessatti hirmaatanii turtan jedhamuun kan qabamaa jiran ta’u dubbatu. Kanneen hidhaman leenjii argatu jedhamee iddoo biraatti geeffamaa akka jiran ibsameera. Gabaasaa Guutuu Kana Cuqaasuun Dhaggefadhaa


Hiriira Mormii Hawaasa Oromoo fi Lammiwwan Itiyoophiyaa Ka Biroo Biyya Deenmark, Magaalaa Koppen-Haagen Keessatti Geggeessame

Hawaasni Oromoo biyya Denmaark, Hawaasaa Ogaadenii fi Hawaasa lammiwwan Itiyoophiyaa ka biroo waliin ta’uudhaan, har’a magaalaa Copen-Haagen keessatti hiriira bahee jira. Paartiin taayitaa motummaa Itiyoophiyaa harkaa qabuu fi waggoota digdamii-shaniif aangootti cichee jiru – bulchiinsa naannoo Oromiyaa, bulchiinsa naannoo Amhaaraa fi naannoolee ka biroo keessatti uummata karaa nagaa mirga ofii gaafachuuf ba’e irratti dhiittaa mirga dhala-namaa geggeessaa jiru, balaaleffanna, jedhan hiriirtonni. Hiriirichi walakkeessa magaalaa Kooppen-haangen irraa jalqabee gara mana-maree yokaan paarlaamaa Denmaarkii fi Ministrii dhimma-laaa biyyattiitti hiriiruu isaa dubbatu – hoogganaan hawaasa Oromoo Deenmark. Miseensota paarlaamaa Deenmaark keessaa tokko, hiriira sana irratti argammuudhaan gaaffii hiriirtotaaf deebii gama isaanii kennuu isaanii illee dubbatanii jiran. Mormii hiriirtonni dhageessisan kanaaf deebii mootummaa Itiyoophiyaa argachuuf carraaqqiin haga ammaatti goone hin milkoofne. Kana Cuqaasuun qophii guutuu dhaggeeffadhaa


Haadha : Ijoollee Koo Sadii Hidhan. Sadan Keessaa Reeffa Isa Tokkoo Fidanii Natti Kennan

Godinaa Shawaa Bahaa aanaa Boosat keessatti mana namaa marsanii dhukaa banuun nama qabuun akkasumas eessa butee warra qabamee dhabamsisuun waan baratamaa dhufe jedhu jiraattonni. Akka Fakkeenyaattis ennaa ibsan mana nama Obbo Abdisaa jedhamanii marsanii dhukaasa banuun haadha warraa cinaacha naannoo kale isaanii rukutuu isaanii fi abbaan warraa jalaa miliqee ba’uu dubbatan. Haala akkasiin maatii fi aantee mara funaanaii hidhuu isaanii akkasumas hatattamaan iddoo biraatti waan dabarsaniif jecha maatiin hidhamtootaa eessa butee dhabee rakkataa jira. Dhaqanii eessa akka jiran yeroo gaafatanis waan qabanii hidhaa keessa busaniif namnii callisuu filate jedhanii jiran. Gama kaaniin achuuma aanaa Boosat ganda Qombee Guugsaa keessa kan jiraatan Aaddee Loomii Waaqayyoo akka jedhanitti ijoollee isaanii keessaa sadii hidhamanii akka turee fi isaan keessaa reeffa isa tokko fidanii akka itti kennan dubbatan. “Ilma koo Damisee Dachaasaa lafa hojii barbaacha deeme - magaalaa Adaamaa keessaa qabachuu isaanii firri naa ibsee jira jedhanii, Nigusee Dachaasaa fi Abbittii Dachaasaa manuuma koo keessaa dhufanii qabatan, jedhu. Sana booda reeffa Abbitti Dachaasaa waraanni fidee naa kenne jedhu. Reeffii isaa u-urataa ciccitaa qaqqalamaa dha, akkasumas afaanii fi funyaan isaa keessaa dhiigatu ba’a jedhan. Nuti umriin keenya guddaa fi dadhaboo waan taaneef ijoollee keenyatu nu gargaara ture amma garu ijatu na jaame jedhu. Kanaaf mootummaan ijoollee koo hidhaa keessa jiran lamaan akka naa hikuufan gaafadha jedhanii ilma isaanii isa afuraffaas qabanii akka tumanii deebisan dubbatan. “Waan dhukkuffatuuf xabala deemee gargaaramaa jira,” jedhan. Bulchiinsi aanaa Boosat namoota badii geesisan hidhuun akka turee himanii, “ajjechaa dhaqqabe jedhame ilaalchisee garuu odeeffannoo hin qabu,” jedhanii jiran. Kana cuqaasaa tii gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa


Yaada Uummataa: Angawoota Jijjiiruu fi Gaaffiin Uummataa Wal Hin Siman

Paarlaamaan Itiyoopiyaa gumii isaa kutaa lammataa kaleessa waaree booda geggeesseen miseensota paarlaamaa keesssaa hangi tokkoo presidentiin biyyattii wal ga’ii idilee mana maree bakka bu’otaa fi federeeshiniif haasaa imaammataa dhageessisan irratti hundaa’uu dhaan gaaffii dhiyeessaniif muummichi ministeeraa Haayila Maariyaam Dessaaleny deebii kennaniiru. Gaaffilee sana keessaa manneen marii bakka bu’oota uummataa sagaleewwan adda addaa kan keessatti dhaga’amanii fi waltajjii falmii akka ta’an seera filannoo hanga fooyyessuutti sirreessuun akka ta’u kan presidentichi dubbatan wabii godhachuu dhaan filannoon duraanii dimokraatawaa ta’uu isaanii gaafatanii jiru. Jijjiirama kana gochuun maaliif barbaachise? Sirnaawwan caalmaa sagaleef kan sagalee bakka bu’ummaa madaalawaa kan of keessaa qabu maal jechuu akka ta’e ilaalchisuun gaaffii gaafataniiru. Muumichi ministeeraa HyilaMaariyaam Dessaaleny deebii kennanniin kan isaan irratti fuulefatan filannoowwan hanga ammaatti geggeessaman dimokraatawaa dha jedhanii mirkaneessuu dhaan kun badii paartii biyya bulchu ykn kan qaama ka biroo akka hin ta’in ibsuuf yaalaniiru. Haa ta’u malee biyyattiin kan isheen hordoftu sirni sagalee caalmaa haala jiru waliin kan wal hin simne waan ta’eef sirnawwan filannoo lamaan sirna walitti fidu uumuun akka barbaachisu qorannaa dhaan mirkanaa’eera jedhan. Haa ta’u malee kun IHADEG qofatti murtaa’uun akka irra hin jiraanne ibsanii dhimma kana keessa na galcha humnoota jedhan walitti qabuu dhaan paartilee seeraa dhimmi kun ilaallatu waliin mari’achuun murtaa’a jedhan. IHADEG kanaaf murannoo qabaachuu isaa dubbatan. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa


Jijjiirraan Kaabinee Itiyoophiyaa Keessatti Tahe Deebii Gaaffiilee Uummataa Tii?

Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa, Obbo Hayile-maariyaam Dessaalenyi, kaabinee isaanii haaraa, mana-maree bakka-bu’ootaa uummataaf dhiheessuun raggaaisanii jiran. Jijjiirraa kanaaf, miseensota kaabinee haaraa 21 dhiheessanii, muudamni isaanii sagalee paarlaamaa guutuudhaan raggaaisame. Namoonni barcumawwan taayitaa 21tti muudaman kun, sadarkaa barumsaa, muuxannoo hojii fi tattaaffii hojii isaaniitiin kanneen fo’amanii dhihaatan ta’uu dubbatan, Obbo Hayile-maariyaam Dessaalenyi. Hoogganoonni dhaabota mormituu, akka Dr. Mararaa Guddinaa faa immoo, “kun gaaffii bu’uraa uummatni gaafate deebisuu wajjiin hidhata tokko illee hin qabu” jedhu. Ogeessi seeraa, Dr. Tseggaayee Araarsaas, motummaan gaaffii uummatni dhiheessaa ture akka ofii isaa fedhetti bocee dubbatee, “sanaaf deebii kennaan jira” jechuun aangawoota jijjiiraa jira, jedha. Furmaata dhugaa fiduun yoo barbaadame, gaaffii uummataa gara ofii fedhanitttio jijjiiruu otuu hin taane, gaaffii uummataa akka jirutti iddoo kennaniifii deebii kennuu yaaluu akka tahe illee dubbata. Kana cuqaasuun guutummaa qophii kanaa dhaggeeffadhaa


Muummichi Ministeeraa Itiyoopiyaa Ministeerota Kaabinee Haaraa Muudan

Muummichi minsteeraa Itiyoopiyaa Haayila Maariyaam Dassaaleny taayitaalee 21 kan of keessaa qabu taayitaatti muuduu fi kaasuu kaabinee har’a ifa taasisanii jiru. Akkuma Kanaan Dr. Warqineeh Gabayyoo minitrii haajaa alaa ta’anii muudamaniiru. Kaabinee Itiyoopiyaa miseensota 30 qabu keessaa itti aanaa isaanii obbo Demmeqee dabalatee salgan isaanii taayitaa dhuma qabaniin kan itti fufan ta’uu muummichi ministeerichaa ibsaniiru. Kanneen hafan immoo waajjira Ka biroo keessatti taayitaa addaatiin muudamaniiru ykn itti gaafatama qaban irraa kaafamaniiru. Kanneen haaraa muudaman jedhan muummichi ministeerichaa dandeettii fi beekumsa kanneen qaban. IHADEG jalqaba waggaa haaraa irratti tarkaanfiwwan jijjiiramaa ni fudhatamu jedhe keessaa inni kun tokko. Ramaddii namootaa sirreessuu ykn taayitaatti muuduu fi kaasuu kaabinee. Muummichi ministeerichaa kanneen haaraa muudaman 21 mana maree bakka bu’oota uummataatti dhiyeessanii raaggaasisaniiru. Kan ilaalcha hawate keessaa bakka taayitaa ministrii haajaa alaa ti. Minitrii geejjibaa kan turan Dr. Warqinee Gabayyoo ti. mootummaa federaalaa keessaa taayitaa miistrummaa ijoo jedhamu kan ministrii dhimma alaa kan qabatan. Dr. Worqineen itti aanaa dura taa’aa OPDO ta’anii ennaa filataman mootummaa federaalaa keessattis taayitaa ol aanaaf yaadamaniiru. Taayitaa ministrii dhimma alaa kan eege garuu hin turre. Waggoota 25 IHADEG aangoo irra turetti Dr. Warqineen ministrii dhimma alaa 3ffaa ta’uu isaanii ti. Taayitaa isaanii kan ifa godhan muummichi ministeeraa Hyila Maariyaam muuxannoo hojii Dr. Warqinee ibsaniiru. keessaa degeree isaanii doktorummaa immoo Yuniversitii Afriikaa kibbaa irraa saayinsii imaammataan argataniiru. Gabaasa sagalee kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


Sochii Biyyyoolessaa Itiyoophiyaa, Kan Adda Dimookiraasummaa Oromoo fi Dhaabota Siyaasaa Ka Biroo Sadii Waliin Hundeessame

Gamtaan dhaabota siyaasaa “Sochii Biyyoolessaa Itiyoophiyaa” jedhamu, kaleessa as Waashinton keessatti walta’insa mallatteessameen hundeessamuun ibsamee jira. Dhaabbatoota siyaasaa – Arbenyoochi Ginbot Sabaatti, Adda Dimookisummaa Oromoo, Paartii Uummata Affaarii fi Sochii Dimookitaasummaa Uummata Sidaamatiin kan hundeessame – gamtaan siyaasaa kun, kan mirgi uummatoota maraa keessatti kabajamuu fi taayitaan filannoo qabatamu – Federaalawa Itiyoophiyaa hundeessuuf ka qabsaa’u ta’uun ibsamee jira. Itti-galli qabsoo gamtichaa, mootummaa cehumsaa hundeessuu, heera haarawa baasuu fi sirna federaalaa lammiwwan martinuu itti wal-qixxummaan jiraatu hundeessuu akka tahe dubbatu hundeessitoonni. Kana ilaalchisuun, dhaabota Sochii Biyyoolessaa Itiyoophiyaa hundeessan keessaa tokko ka tahe – Adda Dimookiraatawa Oromoof Itti-gaafatamaa quunnamtii uummataa ka tahan – Obbo Leencoo Baatii haasofsiisnee jirra. Kana cuqaasuudhaan gaaffii fi deebii guutuu dhaggeeffadhaa


Mootummaan Itiyoopiyaa Seera Sadarkaa Addunyaa Irra Daddarbe: Human Rights Watch

Gareen mirga namaaf falmu Human Rights Watch labsiin yeroo hatattamaa Itiyoopiyaa seera sadarkaa addunyaa cabse jedha. Mootummaan Itiyoopiyaa immoo Kanneen Hidhaa Keessa Jiran namoota kuma lama hidhaa dhaa gad dhiise jechuun beeksise. Liigiin Mirga Namaa Gaanfa Afriikaa immoo Hawaasi Addunyaa dhiittaa mirga namaa Itiyoopiyaa irraa gurra achi qabate jechuun qeequu dhaan mootummaan Itiyoopiyaa Lammiiwwan isaa irratti dararaa raawwatuuf sadarkaa addunyaatti akka gaafatamu waamicha dabarsee jira. Gabaasaa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


Luba Dr. Tolosaa Guddinaa: “Namnii Ergaa Koo Hubachuudhaaf Yaada Koo Hubachuutu Irra Jira”

Dhiyeenya kana Luba Dr. Tolosaa Guddinaa Waldaa Warra Wangeelaa Itiyoophiyaa Atlaantaa jiru irraa barsiisni wangeelaa mata-duree “Nagaa” jedhu jalatti dhiyeessanii fi miidiyaa hawaasummaa akkasumas marsariitii adda addaa irratti tamsaafame falmii hanga tokko kaasisee jira. Luba Tolosaa Guddinaa Raadiyoo sagalee Amerikaaf akka ibsanitti “Namnii ergaa koo hubachuudhaaf yaada koo hubachuutu irra jira” jedhu. Waluumaa gala ergaan lallaba isaanii kan inni irratti qiyyaafatee fi akkaataan namoonni itti hiikkatan adda addummaa qabaachuu isaa dubbatu. Kanaaf jecha ergaan isaanii inni sirriin maal akka ta’e ibsanii jiru. Luba Dr. Tolosaa Guddinaa waliin marii gaggeeffame irratti dhiyaatanii hiika wangeelaa kan ilaaleen yaada isaanii kan nuuf ibsan immoo Luba Guddataa Gunjaa waldaa warra wangeelaa Afaan Oromoo Danvar Koloraadoo Irraa ti. Kana Cuqaasuun Gaaffii Deebii Gaggeeffame Caqasaa