ODUU GADDISIISAA: Artisti Laggasaa Abdii heddu gargaarsaa lammiisaa barbaada!!!!!

Artisti Leggasaa Abdii Shagar kabaa salaaleetti dhalate. Waggaa 50 dura, Artisti Wasanuu Didoo wajjin gara Finfinnetti dhufuun Afaan Oromootiin sirbu jalqabe. Yeroo Afaan Oromoo dubbachuun qaanii ta’etti! Birri 13n minda’e miseensa “kubur Zabanyaa” ta’ee waggaa torbaaf hojjate. Mana tiyaatira ” Qadamaawii “HAYILA SILAASEE” keessa osoo hojjataa jiruu, leenjisaan muummee mana tiyaatirchaa “Gaallaa” jedhee arabsinaan, hojii jara lagatee(dhiisee) deemee, dhuunfaan hojjachuu itti fufe. Oromiyaa mara keessa naanna’uun Masiinqoo isaa akka namaa dubbatu wajjiin Oromoota gammachiise. Artistiin jalatamaan kun sirboota isaa akka damma mi’ayaniin nama gammachisuu caala, qaanii fi salfii tokko malee eenyumaa isaatiin boone. Wayita dhiibban guddaan Afaan Oromoo irratti godhamu sana Oromummaa isatti cicheee dhaloota itti aanuuf fakkenya gaarii ta’e. Hojiin isaais bara baraan akka yaadatamu godhe. Artisti Xilahuun Gasasaaf walaloo fi yadaloo Oromoo qopheessuun gahe guddaa taphate. Fkf Away galaa saamunaa kan jedhu. Waggoota 50 oliif masaanqoo isaa wajjin waltajjii muuziqaa raasaa kan ture artisti Laggasaa Abdii waggoota 5 oliif heddu dhukubsatee kunoo manatti hafeera. Halli fayyaa isaa ammoo heddu sodaachisaa ta’eera. Dhibeen isaa dhibee ‘nerve’ ti. Kanaaf biyya kanatti yaaluu hindandeenyu. Biyya alaa malee jedhan Doktoroonni, jedha ilmi isaa Habtaamuu Laggasaa Abdii. Abbaan koo yaalii( waldhaansa)gaarii hin arganne. Kanuma ganda keessa malee. Kaaseetti isaa gurgurree mahaalaqa argachuuf yaaliin goone hin milkoofne. Umurii isaa guutuu tajaajila guddaa kennus amma yeroo dhukkubsate gargarsa dhabee rakkataa jiraa jedha Habtaamuun. Kaleessa artisti Almaaz Tafarraa gargarsaa dhabdee boqotte. Taddasaa Cuqqees Akkasuma. Artisti Haloo Daawwee illee haala gaddisiisaa keessa jirti. Artisti Laggasaa Abdii osoo lubbuun jiruu gargaaruu dirqama ilmaan Oromooti. Eyyee Artistiin seenaa boonsaa qabu kun dafee waldhaansa akka argatu gochuun gahe Oromootaati. Kanaaf amma dandeenyuun Artisti keenya Jalataamaa fi matiisaa cinaa haa dhaabbanu, Haagargaarru!


Dammaqii saba koo !

By Hawi Olani Kesesa Ashama ashami jirtuu jadhetan eegala Mootummaa norwayeen galatooma jedha jechako jalqaba Oromoon dhiphatee galgalaaf ganama gadi bu,’aa ilaalaa rakko saba kana landi infoon hin qabu seena sanyii kana filatamtanituu falmuuf mirga dhala nama Maaloo mee ilaala wa’ee saba kana nu gargaree hin jedhuu karaa garaggara gargarsii hadhabatuu kan moottumma maafi’aa sanaa heedu itti caalee du’ii lammii kenyaa kan walaloo kana caqastan haraa guyyaa kana callifitan hin darbinaa waa’ee dhimma kana furmaata kan ta’uu jecha walii galaa Mootummaan addunyaa du’,aa ilmaan oromoo maaf callise ilaala Handhuraa oromiyaa magaala finfinnee nannoo kee kan jirtuu anoo ilaale hinfinee Bishooftu ,Dukkami,wayyooka galaanni,laga xaafoo laga daadhii Suluulta,sandaafa,sabbata,burraayyuu faa dha eega isani kana duwwaa mittim heddu dhami isaani seena gudda qabdii maggallaan burraayyuu shawaaf wallaggi assiti walga’uu bu’uraa hayyootati amayu yoomiyuu Finfinnee magaala oromootaa irrati hin boqqonne lammiin oromootaa Finfinnee oromiyaa attis gaaffi saba kana akka hin dubbane hundatu afaan nuqaba wanti dhufe haadhufuu maaloo yaa lammii koo irrati dammaqqaa Daldalaa fi qotee bulaa Barataa fi barattuu barsiisa oromoo maalif qoffa dhumma tenyee wal hin ilaalluu yeroo tokko ka’,uu utuu waliin kaanee baatin tokko hin ga’uu ka’ii hin katte dubbin boore taatee jadhe welisaan Hirphaanu Bilisummaa waliif hin kennani akka galaa firaa abbattu barbbaaddataa dandiin isa irraa guddina nun jedhuu master pilaanini oromoo balleessuf kaayyoo godhatanii tigra’iin gochuuf xiqqo boqotani abasha wajjiin waadaa waliif galani warshaa ijaarattuu iddoo fiilatani walii isaan qaccaruu kaayyoo inni guddani essati addema mee fageesaa ilaalaa oromoo ballesuf boodesaa galgalaa Omishaa abaaboo yaa lafaa oromoo sittuu angoo qaba qaba akka seeratiffo baayina ni qabnaa karaa namootatto nutis wal galuu rakkoo gurgudanno riqqichaa ijaartani karaa dandii tokko Midi’aa oromoo jabaadha isino gati guddaa qabddu dhugaadha lammi too isin faana jirraa lammiin oromono fincilaa kan kaasee didudhaaf garbumaa seenan nu deggeera keyaan 39 dhuguma ofiin ofi bulchudhaa kaayyoon orommummaa kanattif fincilaa cabsudhaaf garbummaa bitamnnee hin jiraannu nutis harkaa ormaa rabbi nurraa kaasa ciqilee abbaa ormaa qindeesituu walaloo Hawi Olani Kesesa kani isheen dubatee jechaa walii galaa hidhafi ajjeechan rorroo gurguddaani Eenyutu nubadhaasee qabenyaa addaani furmaata argatee dhabachuu qabami eega garbumaani wayyannen hakufuu gaaffii inni guddani INJIFFANNOON UMMATA OROMOOF


Dhugaan Oromoon Keessa jiru kunooti.

By Hawi Olani Kesesa Yeroo ammaa kana ilmaan Oromoo maal keessan jiru yoo jennee gaafanneef namoonni addaa addaa deebii heedduu kennuu ni danda’u. Inni fagoo jiru akka qoosaatti haasa’uu danda’a. Inni dhiyoo jiru ammo miiraan dubbachuufi kaanis waa heedduu akka jedhan nan abadadha. Haa ta’u iyyuu malee Uummanni Oromoo diddaa bittaa garboofattootaa yeroo kam iyyuu tole jedhee simachuu diduun kan har’aa qofa utuu hin ta’in kan kaleessatis. Kaleessa mootummaa abbaa hirree of irraa faccisuuf qabsoo ta’een namootni heedduun kan wareegaman yoo ta’e illee seenaan Oromoo yoom iyyuu isaan hin dagatu. Firiin qabsoo boonsaa geggeessan har’a daraaree jira. Oromoon roorroo kamiif iyyuu hin jilbeeffanne, gara fuula duraattis hin jilbeeffatu. Haaluma kanaan, qabsoon har’as dargaggoota Oromoon finiinee babal’ataa akka jiru odeeffannoo qabatamaa kan nuuf kennan, nus itti siqeenyaan kan daawwanne akka armaan gadiitti mee waliin haa ilaallu. Dargaggoonni Oromoo mirga isaaniif falmatan, lafa uumamaan kan isaanii ta’e irraa qonnaan bulaan Oromoo akka gadi dhiisu gochuuf wiixinee wiixineeffame, Ilmaan Oromoo kanaan dura adamsuun qe’ee isaa, qabeenya isaa, horii isaa kan saamaa turaniif ammas jiran irra guddeessaan godaansisuuf tarsiimoo Wayyaaneen qabdu fashalsiisuuf wal’aansoo jiru keessatti dardarri Oromoo heedduun reebamaniiru, lafeen isaanii cabeera, dhiigni isaanii dhangala’eera, qabeenyi isaanii gubateera, barumsa irraa ari’amaniiru, hundumaa irra lubbuun isaanii aarsaa godhaniiru. Mee kanneen armaan gadii torban kana keessa uummata Oromoo irra kan ga’e waliin haa caqasnu. Walumaa galatti yeroo ammaa kana qabsoon dargaggoota Oromoon eegalame kun fincila diddaa bittaa garbummaa waan ta’eef akka yaallootti kan dhaamu, sossobuun kan deebi’u, akka hin taane cimsamee hubatamuu danda’eera. Qabsoon kun itti fufiinsa kan qabu, yoomi iyyuu kan hin dhaabanneefi Oromiyaan hanga bilisoomtutti kan itti fufu ta’a.


“Wataaddarrii akkamiin Jeneraala ari’a”

Rakkoolee OMN keessatti mudataniiru jedhaman qulqulleessuuf koreen tokko boordii OMNiin dhaabbatee ture. Koreen kunis dhimma kanarratti qorannoo gaggeessuun bu’aa qorannoo isaa ifa godhee jira. Qophiin keenya kan har’aas dhimma kana wajjin haala walqabateen gaaffii fi deebii miseensoota boordii OMN sadi wajjin taasifamedha.


Gurmuu  Miseensota  WBO  Biyya  Aalaa

Amajjiin tokko guyyaa WBO fi Uummata Oromoo keessaa fi Alaa biratti haala ho’aan kabajama .Kanaaf gaafa Amajjii 1/ 2015 akka DC sa’a 2=00 pm fi akka Awropa sa’a 8=00 galgala irraa kaasee Karaa sararaa paltolk Mana wiirtuu Gadaa Bilisummaa Oromoo ti ,Guyyaa kana Gurmuun Miseensota WBO Biyya Ambaa waliin akka ayyaneffattan kabajaan hafeeramtaniittu,guyyaa kana Hogganni ABO Dhaamsa Bara Haaraa fii Hasawaa gochuun gaaffii fii deebii nu waliin godhu.Seenaa Guyyaa WBO ilaalchisee J/Dugaasaa Dhugoomsaa hasawaa godhu .Hawwisooti WBO kan Biyya Alaa keessatti arkamanii fii Artstooti Oromoo kan Afeeraman wal duraa duubaan faaruu warraqsaa dhiheessuun isin bashannansiisu,akkasumas Walaloolee,shaggoyyee ,geerarsa fii Makamaaksis ni jira . Miseensoti WBO warren qabsoo irratti Qaamaa hirratan fi Mana Hidhaatti Toorchiidhaan miidhaman haasawaa godhu . Miseensoti WBO tartiiban isin keesumsiisu. Injifatnnoon Uummata Oromoof !!!


Dura ta’aan Barlamaana Ethiopia Abbaa Dulaa Gammada jiilota 70 waliin Misra daawwate

Hegeree Oromiyaatiin Oduu Ethiopia fii Masrii : Muddee 18/2014 Dura ta’aan Barlamaana Ethiopia Abbaa Dulaa Gammada jiilota 70 waliin kibxata dabree Muddee 16/2014 Magaalaa Cairo galuun isaanii gabaafamee jira. Bufata Dirree Xayyara Magaalaa Cairotti kan isaan simatan Ambaassaadara Ethiopiaaf Masrii taa’u Obbo Mahamuud Diriir fii Ambaassadara Masriif Finfinnee taa’u Obbo Mohammed Idris fii Gargaaraa Ministera Haajaa Alaa Masrii Obbo Sabrii Majdii Sabrii fii Gargaaraa Ministera Bishaanii fii Enerjii Biyya Masrii Obbo Mohammed Hamzaawiin kan simataman hoggaa tahuu Boqannaan isaanii kanaan guyyaa shaniif Biyya Masrii kan turan tahuuniis bekkamee jira. Dura taa’aa barlamana ethiopia kanaa wiin keysommonni yk Jiilli deggartota Motummaa ethiopia waliin jiraachuun isaanii bekkamee jira. Keysummota yk Jiilota kannen keysaa bakka bu’onni Amantaa Islaamaa fii Amantaa Kiristaanaa , Akkasuma bakka bu’onni Dubartotaa fii Darggaggota ethiopia namni 70 waliin jiraachuun isaanii bekkamee jira. Akkuma yaadatamuu turbaan dabre keysa dubbi himaan Ministera Haajaa Alaa Ethiopia Obbo Diinaa Muftii Jiila Ummata Ethiopia bakka bu’u biyya Masriitti erguuf qophii xumurachuu isaan ibsuun isaa ni yaadatamaa . Jiilli Abbaa Dulaan hogganamu kuni Mummicha Ministera Masrii Obbo Molabi fii bakka bu’ota ummata masrii hedduu waliin kan wal qunnamuuf jiraatan tahuun isaanii bekkamee jira. Gara biraatiin kaanttiibaan yk Bulchaan Magaalaa Finfinne obbo Dirribaa Kumaa Hidha Laga Abbayyaatiif Ummanni Ethiopia Milyona 22 kan arjoman tahuu isaanii ibsee jira.


Dargaggoon Oromoo lama rasaasa askara Sa’uudiitin ajjeefaman

ODUU Gaddaa, IJoollee Oromoo Lama Kanneen Enyummaan isaanii Hin beekkamin isaanii Gara Sa’udi Arabiyaa Deemaa jiru, Guyyaa 11/12/2014 Daanggaa Biyya Sa’udi Arabiyaa Qaxxaamuruun Naannoo NAJRAN ja’amtutti Rasaasa ibiddaa Poolisii ittisa Daanggaa Biyya Sa’udii tiin Rukutamuun Ajjeefamuun isaanii mirkanaawe. Namoonni Suuraa iJoollee tanaa Daawachuun Beektan yoojiraate akka Warraa maatii isaanii beeysiftan Dirqama Oromummaatiin Khabajaan Isin gaafanna. Dabalata: Dhaabbiilee fi Miidiyaaleen ummata Oromoo Biyya Ambbaa jirtan martinuu akka Yakka kana mootummaa Sa’udi Arabiyaa Gaafattan Khabajaan isin Gaafanna!! Galatoomaa, Koree Waajjira Kominiiti Tokkummaa Baqattoota Hawaasa Oromoo Yaman.


Oromumaan keenyaan biyya iraa baqanee.

By Habtamu Negashe Balcha Dec 25,2014 WAYYAANEE NACAQASSI Oromumaan keenyaan biyya iraa baqanee. Yaka taka malee oromiyaa iraa fagaanee, Kino haga araa biyatti hindeebinee. Lami iraa addan baanne, Firaan addan banne, Ollaan addan banne. Kino haga arraa oromumaaf jeenne, Akka ilmaan shibiraa adunyaa iraa facaanne. Hayyottin oromo maaf biya baqattan, Baratton oromo maaf biya baqattan , Gotton oromo maaf biya baqattan? Maalifissi hidhaman, Maalifissi tumaman , Maalifissi ajeefaman? Biya keessa kan jiran? Mee yakka maal qaban? Biyyaa ofitif dubaachuu Mirgaa ofitiif falmachuu Mirgaa guutu qaban Akka aritani biyaatii nuu deebisaa Yookaan hin salphatan Qabsoon tokko katee lamuu adda hin cituu Boodaa hin raakatan Da’ii biyya kesaa biyaara aritaan Silaa maal barbadan,biyyaa waliin dhahuu Oromiyaa diguu kana kayyoo qabdan Oromiyaa diguu yomuu hin dandesaan Namaa bishan cunfee Nama aduu ilaale Maalif taasa xartaan Laaki nuura goraa bodaa hin gaabitaan Nuu gabrumaa hin feenu kanaa beeku qabdan(x2)


Dhumaatii Barattoota Oromoof Itti Gaafatmaa Ka ta’e Dabballeen Wayyaanee Zalaalam Jamaneh USA, Naannoo Maryland maadheffatee akka Jiru saaxilame.

By Fayisa Tesfaye Waggoota dheeraadhaaf sabboontota fi lammii Oromoo mana hidhaatti guursisaa fi ajjeessisaa ka turee fi ammas jabeeysee gochaa diiinummaa ummata Oromoo irratti ka raawwataa jiru Zalaalam Jamaaneh USA Steeta Maryland keeysa dhokatee bashannanaa akka jiru saaxilame. Kitilayyoo TPLF kan tahe Zalaalam, murtii mootummaan bicuu fi abbaa irree TPLF/Tigree maqaa ‘Addis Ababa Master Plan’ jedhuun qotee bulaa Oromoo mirga abbaa biyyummaa molquudhaan lafaa f qe’ee isaa irraa buqqisuudhaan labsa sanyii duguuggaa labsanii fi sabab kanaan wal-qabatee mormii karaa nagaa gochaa fi tarkaanfii Wayyaanee kana balaaleffachuudhaan barattooti, dargaggootii fi uummati Oromoo ji’a Eblaa bara 2014 irraa eegalee kaasaniif deebiin isaa ijoollee Oromoo hidhata maleeyyii rasaasa Wayyaaneen akka dhuman nama murteessee murteessise keeyssa akka ture kan beekamu yoo ta’u, nama haala akkasiin mirga dhala Oromoo mulqee fi juumlaan barattoota Oromoo maaddii barmootaa isaanii irraa akka bineensaatti adamfamanii akka ajjeefaman gochaa turee ammas itti jiru kun kara seera qabeessa taheen biyya dimokiraatwaa tahe kana keeysatti himati itti banamee gara mana murtii addunyaatti akka dhiyaatuuf hogeessonni seeraa fi falmitoonni mirga dhala namaa hatattamaan akka irratti hojjetan dhaamsi dabree jira. Obbo Zalaalam motummaa abbaa irree kanaaf if dabarsee kennuudhaan hojii dhiigummaa isaa kan hojjetaa ture yoo ta’u, keeysattuu yeroo bulchaa godina Wallagaa Dhiyaa turettis sabboontota Oromoo heedduu kan ajjeesise tahuu isaa kanneen seenaa fi gochaa nama kanaa keeysa beekan ifa godhanii jiru. Yeroo ammaan tana warren biyya alaa kanatti harka laf-jalaatiin diinaaf meeshaa tahanii ummata Oromoo irratti daba hagana hin jedhamne hujjetaa fi hujjechiisaa turan Obbo Zalaalamiif dhoksaadhaan dahoo ta’aniifii if bira qubachiisanii akka jiran kan irra gayame yoo ta’u; ammatti nama yakka sanyii duguuggaa fi qe’ee buqqaasuu Oromoo irratti dalagaa ture kun osoo mana murtiitti dhiyaachuu qabuu namooti maqaan isaanii Obbo Qananii fi Obbo Mulaatuu jedhaman of bira qubsiisanii akka jiran beekameera. Haa ta’u malee, sodaa qabu irraa kan ka’e bakka qubannaa isaa jijijjiira akka jirus hubatameera. Obbo Zalaalam alagaa lafa Oromoo irratti dhalatee guddatee deebi’ee diina uummata isa guddisee ta’us, yakka eessattis yoomiyyuu isa gaafachiisu ka lubbuu ilmaan Oromoo balleessuu, hiisisuu, qe’ee fi lafa isaa irraa buqqisee deggertootaa fi firoottan isaaf hiruu raawataa tureef gaafatamuu akka qabuu fi kanaafis qaama dhimmi isaa ilaalu mara waliin ragoota jiran qindeessanii nama yakka dalagaa turee fi ammas itti jiru kana qabsiisuudhan mana murtiitti dhiyeessuun akka qophayaa jiran Oromooti nama kanaan miidhan irra gahee fi sabboontoti ibsanii jiru. Lammiin Oromoo naannoo Washington, DC, Marylandii fi Varginai jiraatan martinuu dhiiga ilmaan Oromoo seeraan ala dhangalaa turee fi ammas dhangala’aa jiru kana biyya seeraa fi haqi dhala namaa kabajeme kana keeysatti karaa seeraa falmachuu akka danda’amutti odeeffannoo sochii nama kanaas ta’e kanneen yakka dhala Oromoo irratti dalaganiii Ameerikaa Kaabaa keeysa maadhaffatanii jiran biroos akka wal jijjiiru dhaamsi dabree jira.


Sabni Oromoo maal barbaada?

Abdii Boruutiin Ummanni keenya amma maal barbaada? 1-Dhaaba waa fiduu malee dhaaba seena fi hawwii itti himuu miti 2-Dhaaba waa godhu malee ka’aa jedhee kaasee yoo uummanni rukutamu akka ofii waa godhee kan dhaadatuu mitti 3-Dhaaba ammatti mala baasee salphinna sabni keenya yeroo amma kanatti keessa jiru keessaa isa baasuu malee baraan dhaadannoo dhageessisaa kan jiraatuu miti 4-Qabeenya biyya keenya yoo nyaapni itti bobba’ee kaan saamee kan gurguratu kan alaa taa’ee oduu himu osoo hintaane kan ummata cinaa dhaabbatee falmu fedha 5-Dhaaba waan dhaabateef hojiin mul’isu malee maqaa qofaaf ijaarame kan jiraatuu miti 6-Dhaaba saba ofii cinaa dhaabatee diina yoo xiqqaatee xiqqaate irraa dorsisu malee kan ala taa’ee Interneti fi paltalk irraan ibsa baasuu miti


ABDI QOPHEEN EENYU?

Najiib Zannuun irraa Abdi Qopheen eenyuun wal hin gaafachiisuu Seenaan isaa hundi kan eenyummaasaa ibsuu Har’a du’aan dhabnee nullee hadiyyoomsu, Wanni lafa nuuf kaa’e kan daran nu boonsu. Madda aartiiti kan waraabbameen dhumne, Burqaa walalooti kan yoomuu hin gooyne, Abbaa Oromootaa kan dagatamuu hin taane, Abdi Mahammad Yuusuf du’a Rabbiin dhabne. Isa Rabbiin badhaase kalaqaa-sammuu Hanga har’aa hin jiru kan bakka buufamu Abbummaan fedheehuu isaan hin qixxoomuu Khaaliqni ol tahe isaaf haa araaramu! Walaloon dubbachuun rakkoo saba keenyaa Haala yeroos ta’ee tan jiruuf jireenyaa Hunda irraa himuun tan toltuuf jabeenyaa Gammachuu fi gadda dhabaa fi qabeenya Wal-dhabbiis ta’ee tan waliin jireenyaa, Hundaan walaleeyse Abdi Qopheen keenya Isa walliftoota Oromoof, kan ta’e fakkeenya Silaa jiruun malee, maal godhuu dandeenyaa! “Wanni illaan seente,seentee aagibeeysite Darbuu malee lamuu hin toltu deebitee” Kunuu jecha isaati kan gaafas dubbatee Kana qofaa mitii hin dhumtu himamtee. Guddisaa afoolaa Kunuunsaa aadaa Burqaa jechootaa fakkii sirna gadaa Utubaa aartii Fuullee artistootaa Gumaachaa hundaa Uuda walliftootaa Tanaaf Oromoonni Isumaan dhaaddata. “Mayra dhiigaa lafee oromoota kum meeqaa Dhiigaan si tiiyfannaa sittin dhiifnuu tuqaa Alaabaa Oromiyaa faajjii walabummaa Qophaawoo yoomiyyuu nu siif wareegamaa.” Alaabaa faarfatuun walaloodhaan hima. Bakka tantee ta’ee si keessaan dubbataa Walaloolee isaa keeysatti if gartaa Deebii waan yaaddeef takka way rakkattaa, Kuusa walaloo isaan waan yaadde himattaa. Jaalala dhugaa, roorroos ta’e warraaysa, Haadhaa fi abbaa obboleeytiif obboleeysa, Haala saba isaaf badhaadhina biyyasaa Hunda hammattuudha mi’aan walaloosaa Rabbiin haa naqu jannatasaa keessa! Roorroof biyyaa bahees osuma jiraatuu “Jiruun biyya ormaa akka tan ifii hin taatuu Biyya tiyya galee lubbuun too haa baatuu” Jechuun biyya galee osoo tattaafatuu Silaa duuti hamtuu tokkorraa hin ooltuu Hedduudha gaddine gaafa nurraa saamtu. Abdi Qophee keenya ilma Mahammad Yuusuf Jannata ol’aanaa Rabbiin haa kannuuf! Warra jajjabeeysee joollee haa guddisuuf Galannisaa hin dhumuu Waaqni haa deebisuuf! Yoomuu hin dagannuu dagachuu hin taanee Abdi Qophee keenya hayyuu hoongan qabne Arra du’a Rabbiin isaan gargar baanee Jannata kanniif Gooytaa si kadhanne! __________________ Najiib Zannuun/Marsimoonaa


Toltuu Tufaa, Porojeektii Afaanii fi Eennummaa Oromoo Addunyaatti Guddisuuf Jalqabde, ‘Afan Publications’ Eebbisiisuutti Jirti

WASHINGTON,DC— Gaafa tokkoo manii barumsaa tokko ijoollee cufaan afaan keessaniin suuraa kaasaa,wa barreessaa kootta jedhe,jennaan daahimii tokko dadhabe maaliif akka dadhabe gale maatii isaa gaafate. Toltuun sun irratti garaa hammaatee achi irraa kaatee afaan Oromoo akkamitti sadarlkaa addunyaatti akka guddisuu dandeettu yaaddee hujiiti seente jedha warrii isii beeku. Hujii Afaan Oromootiin guddisut tanaan ‘Afan Publications’ jettee moggaafte,Toltuun. Afan Publications ykn ammoo Afaan Publications,porojeekti Afaan Oromoo, eennummaa Oromoo,qulqullinna barnoota Afaan Oromoo fi dandeettii Afaan Oromoo addunyaatti baasanii qarooma jabana kanaatiin wal barsiisuu. Fedhiin Toltuu akka mana Oromoo,mana maatii Oromoo cufa keessaa kitaabii Oromoo jiraatu.Hujii tana ammoo kitaabaa fi meeshaa barnootaa Afaan Oromootiin barreeffaman 17 barreessitee Muddee 31,2014, Norweey,Oslootti eebbisiisuun jalqabde. Kitaaba barnoota afurii fi kitaaba suuraa kaasuu,tapha gara garaa tapchiisuun ijoollee afaan barsiisu kana USA fi Kanaadaalleetti eebbisiisuutti jirti. Akka Toltuun jettettu fedhiin isii guddoon akka namii Oromoo cuftii ijoollee isaanii eennummaa isaanii biyyujma fedhanillee jiraatan barsiisaa guddifatan tolchuu.Toltuun Miilboorin,Awustiraaliyaatti dhalatte barumsa ‘Psychologytiin’ PhD barachuutti jirit.Hujuma tanaaf ammaaf barumsa dhaabee jetti yoo hedduu ijoollee didiqoo wa barsiifu fedhaa jetti,Toltuun.Yoo porojeektintun dhuamtte waan hin dhumanne,” eennummaa Oromoo jabeessuuf hojjadha.”Hujii Toltu hedduu www.afaan.com.au irra jirti. Mee waan huji isii tana caqasaa.


IBSA YAADANNOO  GUYYAA WARAANA BILISUMMAA OROMOO

Haga Ummanni Oromoo Haqa Isaa Deeffatutti falmiin Bilisummaa Itti sufa (fufa). Ummanni Oromoo ummatoota gaanfa Afrikaa keessatti bilisummaan jiraataa turee keessaa ummata tokkoo. Ummanni kuni ummata sirna woliqixxummaa fi bilisummaa ilmaan namaa fi uumaaa (sirna Gadaa) bu’urse. Ummanni oromoo sirna gadaa sirna waan hundaa of keessaa (hawasummaa, waraana, Dinagdee, siyaasaa fi qunnaamiti ) qabu ijaaruun ummata boonee mirga isaa eegsifatee gaanfa Afrikaa irratti jiraataa ture. Ummanni Oromoo dhuma Jaarraa 19tti fi jalqaba jaarraa 20tti biyyaa fii bilisummaa isaa sarbame. Biyya isaa saamame. Qeyee isaa irratti tuffatamee, saamamee,ajjeefamee akka gabroomu godhame. Ummanni oromoo ummata akka laayyootti gabrummaa jalatti kufee miti. Ummata gootummaan diina afoo dhaabbatee Bilisummaa isaatiif lolaa turee dha. Kuni waan oromoon ofi himatu qofa osoo hin taaane ka ragaan alagaa mirkaneesse dha. Ummanni oromoo bakka adda addaatti diina afoo gootumaan dhaabbatee lolaa akka turee seenaan oromoon diddaa garbummaa irratti godhe ni mirkaneessa. Lola diddaa garbummaa kan gootonni ilmaan Wolloo, Macaa , Tullama, Arsii fi Humbanna kaasuun ni danda’ama. Ummanni oromoo erga garbummaa jalatti kufee guyyaan inni garbummaa fudhaatee bulee hin turre. Sochiin ilmaan oromoo bakka adda addaatti: Wollootti, Tulaamatti, Muccatti , Baaleetti fii humbannatti godhaan yaadaatuun ni gaya. Sochii mirgaa fi bilisummaa sabaa fi biyyaa goonfachuuf abbootii fi haadholeen keenya taasisaniin akka sabaatti of beeknee akka biyyaatti Oromiyaa qabaachuu keenya addunyaatti mudhisnee jirra. Qabsoon ilmaan oromoo qaqqaaliin wereegama lubbuu, qabeenyaa, yeroo fi beekkumsa isaanii itti kaffalaniin yeroo ammaa gaaffiin mirgaa fi bilisummaa oromoo sadarkaa duubatti deebi’uu hin dandeenye irra gahee jira. Lafee fi dhiigni gootota keenya dhaloota eenyummaa isaa beekee mirgaa fi bilisummaa biyya isaaf falmatu geessisee jira .Kanaaf, guyyaa WBO yeroo yaadannu injifannoolee nuu hafan goonfachuuf xurree gootonni keenya akeekanii taraaran irra buunee galii qabsoo oromoo fiixaan baasuuf guyyaa waadaa itti seenuu dha. Ilmaan oromoo Adda Bilisumaa Oromoo jalaatti ijaaraman falmii bilisumaa oromoo erga eegalani waggaa afurtama ka lakkaayyate yoo ta’uu , ummanni oromo ardhalee bittaa sirna bicuu TPLF jalatti kufee jira. Haa ta’uu malee diddaan sirna garbummaa ka yeroo kamiituu caalee itti sufee jira. Addi Bilisummaa Oromoo , yeroo guyyaa ayyaana waraana Bilisumaa Oromoo yaadatu gammaachuu fi gaddatuu wol fanaa itti dhagayama. Gammachuun itti dhagayamu, oromoon gootota ilmaan isaa sodaa tokkoo malee lubbuu isaanii sabaa isaaniif dabarsanii kennan qabaatuu isaatii . Osoo oromoon gootota akkanaa qabaatuu baatee, silaa hagam qaaniin ilmaan oromootti dhagayaama ture. Galanni gootota falmii irratti wereegamaaniiif haa ta’u, ilmaan oromoo bayaa dhiyaatti, kaabaa kibbaatti fi jiddugaleesaatti bilisummaa sabaa isaaniitiif jecha sodaa tokkoo malee diina afoo dhaabbataa jiran. Wereegamni isaanii akka oromoon mataa olqabatee diina afoo dhabbatee falmatu godhee jira. Gara biraatiin bilisummaa gootonni ilmaan oromoo lubbuu isaanii itti dabarsan haga ardha ummanni oromoo injifannoo isa maayyii osoo hingooffanne jiraatuu isaati. Kuni oromoo hundaaf gadda. Haa ta’uu garuu wereegama fedhellee gaafatu , bilisummaan oromoo waan enyullee hambisuu dandahuu miti ( It’s a Manifest Destiny). Diinni yeroo ammaa biyya keenna saamaa , ummata keenna hidhaa , ajjeesaa, biyyaa baasaa jiru akka bilisummaa oromoo hanbisuu hin dandeenne beekee osoo yeroon itti hin dhiine oromiyaa fi oromoo gadi dhisee akka deemu akkeekachiifna. Qabsoon Ilmaan oromoo bilisummaaf godhaa jiran qabsoo haqaa waan ta’eef sa’aa tokkoofillee osoo hin dhaabbanne haga oromiyaan bilisoomtutti ka itti fufu ta’a. Ardha yeroo guyyaa waraana bilisumaa oromoo yaadaannee oolluu wereegama isaan bilisummaa ormootiif baasan galatoomfataa, Addi Bilisummaa Oromoo Imaan oromoo bakka jiru hundatti tokkumma’aan kaanee wereegamaa nurraa barbaadamu kafallee gumaa gootota keennnaa oromiyaa diinna jala baasuun haa mirkaneessinuu. Dhuma irratti yeroo kamuu caala qabsoo ilmaan oromoo gaggeessaa jiraniin, diinni keenya kan amma aangorra jirus ta’ee, kan kaleessa sirnuma wal fakkaataa gaggeessaa turan burkuta’aa fi shororkaan mooraa isaanii dhuunfate dha. Oromiyaan dhaloota haarawa kan garbummaa fi bittaa alagaaf hin jilbiiffanne geessifate jirti. Keessumaa diinni keenya kan nurra bubbulee fi nurra turuu abjootuuf tokkummaa dhabiinsa mooraa qabsoo oromoo ti. Kanaaf jecha dhaabbilee siyaasaa ta’ee ,caasaan hawaasa oromoo oromiyaa keessaa fi biyya ambaa maadheffatanii jiran, akka oromooti hiree tokko qabaachuu keenya hubannee tokkummaa fi danboobina mooraa qabsoo oromoo keessatti fiduuf adda duree ta’ee kan hojatu ta’uu isaa carraa kanatti gargaaramuun ummata oromoo fi qabsa’ota oromoof waadaa seena. Oromiyaan dhiiga ilmaan isiitin bilisoomitii !!! Kabajaan Guyyaa Waraana Bilisummaa Oromoo bara baraan ni jiraataa!! Adda Bilisummaa Oromoo Amajjii 1, 2015.


Qaabsoon Bilisummaa Oromoo eessarraa garamittti?

M.Guutuu Gaafiin kun gaafii qabsaawotni, sab-boonootni fi ummatni Oromoo yeroo odoo itti hin laatin deebisuu qaban jedheetiin amana. ABO dhaaba warraaqaa dha. Hoogganaa QBO ti; qabsaawotaa qaqqaaliidhaan ijaarame. ABO qabsaawan qaroo tahaniin qabsoo hadhooftuun, haala dukkanaawaa hamaa fi hammaataa keessatti jaaramee saba oromoo badiirraa oolchanii asiin nu gahan. Wayyabni isaanii qabsoo kana keessatti wareegaman. Kan har’a jiran, laakobsaan hagoo dha. Qabsoon tokko hooggana malee galii isaa dhugoomsuu hin danda’u. Oromiyaan biyya; biyya koloneeffatamte. Kanaaf, qabsoon Oromoo qabsoo walabummaa ti. ABO akka hoogganaa qabsootti kan saganteeffate Oromiyaa kolonii jala bilisa baasee mootummaa walaba Oromiyaa dhaabuu dha. Kana ilaalchisee Sagantaan ABO akkana jedha: Hundeen akeeka qabsoo kanaa mirga hiree murteeffannaa ummata Oromoo argamsiisuuf sirna Impaayera Itoophiyaa diiguudhaan, Oromiyaa kolonii, hacuuccaa fi saaminsa jelaa bilisa baasuun mootummaa walaba Oromiyaa dhaabee iggitii itti godhuu dha (V.Sagantaa Qbsoo:A. Akeeka Siyaasaa, 1998). Akeeka kana hojiirra oolchuuf, kumaatamatu wareegame, ammallee wareegamaa jira. Har’a illee wareegamni Oromoorraa hin dhaabanne. Wareegamni kun kan dhaabatu yoo Oromiyaan walaboomte duwwaa dha. Qbsoon bilisummaa Oromoo, bara 1999 irraa eegalee dhawaata dhawaataan galii isaa gad-lakkisaa as gahe. Barri 1999 kun, bara hoogganni ABO biyya, saba, WBO fi qabsoo bilisummaa gad- lakkissee Eritiryaa seene ta’uun isaa waan waakkatamuu miti. Kun qabsoo Oromoo keessatti, jalqaba uumama rakkinnaa ture. Kana wajjiin, rakkinni guddaan qabsoo bilisummaa Oromoo muddate, hooggana samaanaa/commitment fi kutannoo/determination qabu, kan qabsoo hidhannoo adeemsisu dhabuu isaa ti. Hoogganni samaanaa fi kutannoo hin qabne kun, bara 2000 “Ajandaa Nagaa” kan jedhu qabatee dhiyaate. Ajandaan Nagaa kun akkana jedha, “ABOn sirna polotikaa Impaayerichaa kan maraaf wal-qixa ta’ee fi haqaa keessaa qooda fudhatuun qabsaawee mirga hiree murteeffannoo ummatootaa mirkaneessuuf qophii ta’uu ibsa” jedha. Ajandaan Nagaa kun, toobata qabsoo bilisummaa Oromoo, lagata qabsoo hidhannoo, laamshesa qabsoo bilisummaa Oromoo fi akka bakkabuufataa dimokraatessuu Impaayeera Itoophiyaa ammatee dhiyaate. Hoogganni kun, Oromiyaa walaboomsuu irra Impaayeera Itoophiyaa dimokraatessuu filatee ajandaa kana qabatee dhiyaate. Walmormiin cimaan erga geggeeffameen booda,dhumarratti waliigaluun waan dhibeef, bara 2001 ABO bakkalamatti baqaqe- Shanee Gumii fi QaamaCehumsaa tahan. Haalli kun yeroo sanitti namoota irra guddaaf ifaa yoo tahuu baatullee dhawataan ifaa tahee argame. Shaneen Itoophiyaa dimokraatessuu filate. Itoophiyaa dimokraatessuun galii isaa ta’e. Kanarraa kan ka’e, bara 2006 Qinijjiitii fi ye-Itoophiyaa Arbanyoochii wajjiin tokkummaa “AFD”ijaarate. Qaamni Cehumsaa walabummaa Oromiyaa filate. Waggoota kudha afur guutuu kanarratti walmormamaa turan. Wanta ilman oromoo jecha jiran tuqa/link/ kana tuqa dhageeffaddha. https://www.youtube.com/watch?v=LR0mANIr9Yo Bara 2014, Shaneen Gumii ifatti kaayyoo irraa maqanii turan itti deebinee jirra yoo jechuu baatanillee gaafii oromoof deebiin walabummaa tahuu karaa sab-qunnamtii adda addaa irratti labsan. Jechuun, walabummaa Oromiyaa fi bilisummaa Oromoo fudhatuu isaanii dhaabonni oromoo kaneen walabummaa oromiyaarratti cichan akka baran taasisan. Haalli kun, Qaama Cehumsaa ABO fi Shanee Gumii ABO gara walta’insaa geesse. Walta’isni kun, qabsaawota Oromoo fi ummata Oromoo biratti gammachuu guddaan simatame. Walhubannoon kun yeroo labsame, hawaasni oromoo yoo xiqqaate hoogganni amma jiru kun jijjiiramee hooggana humna haaraan bakka bu’ee qabsoo kana haga tokko gara fuula duraa butu kan jedhu abdii guddaatu ture. Kun osoo hin tahin hafe. Hogganni osoo hin jijjiiramin hafuun, hamilee hawaasa oromoo cabsuun ifatti mul’ata ture. Haatahu malee, Walta’iinsa kana irratti waan nama gammachiisu sadihitu labsame. Tokkoffaan Shanee Gumii fi Qaamni Cehumsaa walta’uu isaanii yoo ta’u kan lammafaa ammoo THBO, Gurmuu Qabsaawotaa(GQ), Koree Yeroo (KY) fi ABOn walitti dabalamani ABO tokkumsuu,tin’isuu fi humneessuu fedhii gama hundaanuu jiru labsan. Sadaffaan, dhaabootni tokkooman kun waltahanii hooggana humna haarawa if keessa baasu kan jedhu abdii biraa labsan. Ummatni Oromoo labsa kana gammachuu guddaadhaan simate. Labsi kun qabsoo bilisummaatiif abdii guddaa kenne. Labsa tokkoomuu booda maaltu tahe? Hawaasni oromoo har’a gammachuun labsa saniif garsiisan gara gaddaatti jijjiiraa jiran. Waan hojjetamaa jiru tokkollee argaa hin jirru. Hoogganni walitti eda’amne jedhan haga dur kopha kophaa hojjechaa turan hojjechaa hin jiran. Mana hidhaa Asmaraa irraa gara biraa soso’u kan jedhu abdiin ture, homaa hin mul’atu. Haala biyya keessatti baratoonni oromoo kaasaa jiranitti dhimma bahuu kan jedhu abdiin ture homaa waan yaalan akka hin jirre ifaadha. Hogganni baqattummaarra gara biyyaa deebi’uu yaalii godhu kan jedhu abdii tureef deebiin, Obbo Daawuud Ibsaa caalaatti Asmaraatti irkachuu, Obbo Bultum Biyyoo Australiyaatti achi fagaachuu fi Obbo Dhugaasaa Bakakkoo Ugandaa irraa gara Australiyaatti cehuuf yaalii gochaa jiraachuu isaa Hooggani kun, osoo hin qabsoofne biyya ambaa taa’ee maqaa hoogganummaa ABO dhuunfatee jiraatuu fedha. Jijjiiraan hoogganaa illee akka ta’u hin barbaadu. Miseensootni ABO haala kana hatattamaan jijjiiruuf dirqama fi ittigaafatama guddaa qabu jedheetiin amana. Kakuun fudhatamee fi waadaan seename maqaa jaallawwan qabsoo bilisummaa keessatti kufanii fi Kaayyoo isaan wareegamaniif bakkaan gahuuf malee hooggana qabsoo irraa baqate ammattanii taa’uuf akka hintaane hubatamuu qaba. Sabni tokko akka sabaatti kabajjaa fi ulfinnaan jiraatuu kan danda’u yoo biyya walabaa qabaatee, qabeenya isaa dhuunfatee fi hooggana isaa qabaate duwwaa dha. Akkasumas, jaarmayaa tokko akka jaarmayaatti jiraatuu fi galii saganteefate xumuraan gahuu kan danda’u yoo hooggana dandeettii, samaanaa fi kutannoo qabu horate qofaa dha. Sabni Oromoo Saba koloneeffatame. Sabni kun, Qabsoo bilisummaa godhaa jira. Qabsoon bilisummaa,hooggana dandeettii qabu, hooggana warraaqaa fi qabsaawaa kan samaanaa fi kutannoo qabsoo hidhannoo geeggessu horatuu qaba. Har’a, sabni Oromoo, ABO fi qabsoo bilisummaa Oromoo hooggana samaanaa fi kutannoo qabu hin qaban. Kanaaf, Qabsoon Oromoo, hooggana samaanaa fi kutannoo hin qabneen geeggeffamaa jira. Qabsoon kunis,kanaaf galii isaa gahuu kan dadhabeef. Qabsoo tokko kan finiinfamuu fi galii isaa dhugoomsuun kan danda’amu yoo hooggana dandeetti,fedha lolachuu/willingness to fight,samaanaa fi kutannoo qabuun hoogganame duwwaa dha. Kun waan haalamuun hindanda’amne. Qabsoon kan geeggeffamu biyya keessatti; saba keessatti. Hoogganni qabsoo hoogganu kan jiraatuu qabu biyya keessa; Saba keessa; jaarmaaya isaa keessa. Har’a hoogganni ABO baqataa dha. Hoogganni kun bara 1999 Oromiyaa gad-lakkise. Hooggana baqarra jiru. Baqa irraa qabsoo bilsummaa hadhooftuu hoogganaa jira jedha. Kun raajiidha; shaqqaada siyaasaa ti.Kun makmaaka Oromoo tokko na yaadachiisa. Innis namatu “Of hudheen Maccatti gala jennaan, lama hindandeettuu tokkotti gorii jedhan” jedhama. Kan kanuma fakkaatu, Hooggana ABO ti. Hoogganni amma jiru kun, waan lama keessaa tokko filatuu qaba. Yookiin, baqattummaa irra jiru kanatti cillaaffatee hafuu ykn bosona Oromiyaatti deebi’ee, qawwee darbatee biraa deeme kaasee qabsoo hidhannoo geggeessuu filatuu fi murteeffatuu qaba. Lachittuu rarra’ee qabsoo geggeessa jechuun ofis, sabas, qabsawotas, addunyallee sobuu taha. Murni kun, QBO qabsoo baqatootaa godhaa jira. Baqataan haala ittiin biyya koloneeffatamte bilisoomsu hin qabu. Baqataan waraana ajajee bobbaasuu hin danda’u; baqataan waraana ijaaruu hin danda’u. Baqataan haala kamiin qabsoo hadhooftuu bilisummaa, hoogganuu danda’a kanjedhu har’a gaafii qabsawootaa fi ummata Oromoo ta’ee jira. Of sobuu fi saba sobuun dhaabatuu qaba. Hoogganni kun, ofii isaatii faca’ee jira; miseensoota ABO illee fafacaasuu irra jira. Miseensaa fi ofii isaatillee faca’ee, maqaa ABO duwwaa qabatee jiraatuu hojjii godhatee jira. Hoogganaa fi miseensootni faca’an, qabsoo bilisummaa xumuraan gahuu hindanda’an. Kanaaf, baqa irraa qabsoo bilisummaa hooggana, Oromiyaa walaboomsa jechuun shaqqaaduu siyaasaa ti. Qabsoon bilisummaa oromoo ABOn hogganamaa jiraa? Gaafiin kun deebi’uu qaba. Qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti, har’a gaafiin kun gaafii yeroo fi gaafii belbelchiiftuu dha. Har’a, Qabsoon bilisummaa Oromoo fi hoogganni ABO alagaan tooyatamaa jira. Hoogganni kun, har’a alagaaf jilbiifatee jira. ABO kan sirnaan irratti duulaa jiru, mootummaa Eritriyaati. Hoogganni biyya ambaa jiraatu bilisaa miti. Haalli kun,hatattamaan jijjiiramuu qaba; furmaata hatattamaan argachuu qaba. Kan jijjiiramu, hoogganni biyya ofii keessa jiraatuudhaan. Haga hoogganni biyya ambaa jirutti, ABO qabsoo bilisummaa Oromoo hoogganuu hindanda’u. Hoogganni isaa hidhamaa dha. Hoogganni hidhamuun, dhaabni inni hoogganuillee hidhamaadha jechuu ta’a. Furmaata rakkinna QBO Furmaata rakkinna qabsoo kanaa argamsiissuuf haalli afur guuttamuu qabu. Haalli duraa, tokkummaan ABO, THBO/ULFO, GQ fi KY kan dhugaa ijaaramuu qaba. Haalli lammaffan,akka sub- qunnamttii adda addaa itt ibsamee, Kori Sabaa kan waloo qophaayee hoogganni ABO tokkoomee kora sabaatiin filamuu qaba. Haalli sadaffaan qabsoon bilisummaa Oromoo baqa irra Oromiyaa keessatti deebi’uu qaba. Jechuun hoogganni biyya keessa jiraatuu qaba. Hoogganni amma jiru, jijjiiramuun dirqama ta’a. Hoogganni haarofni samaanaa fi kutannoo qabsoo hidhannoof qabu kan biyya, sabaa fi jaarmaaya isaa keessa jiraatee qabsoo bilisummaa hoogganu filatamuun qabsoo galmaan gahuuf murteessaa dha. Hooggani Saba Oromoo, sabboonoota Oromoo fi qabeenya Oromiyaa irratti irkatuu fi amantaa qabu filamuun qabsoo galmaan gahuuf murteessaa dha.Furmaatni arfaffaan ABO kaayyoo of-irratti irkannoo dhugoomsuu qaba. Tokkummaan qabsaawota Oromoo haa ijaaramu!


Cunfaa waayee Abbaa Dulaa Gammadaa Magaalaa Mummitti Sa’udii Riyaaditti tahe

Hegeree Oromiyaatiin Sochii Dura taa’aan Parlamaana Ethiopia Abbaa Dulaa Gammadaa Magaalaa Mummitti Sa’udii Riyaaditti gadgeysaa jiru faana bune gabaasa maddeen kenyarraa nu dhaqqaban isin biraan gayuuf yaallaa hordoffiin keysan nu waliin haa tahu. : Amajji 2/2015 Guyyaale muraasa dabran kana keysatti Abbaa Dulaa Gammadaa fii itti Gaafatamaan Diyaasforaa biyya Alaa Feysal Aliyyii fii itti Gaafatamtuun Waldaa Misoma Oromiyaa gaafa Muddee 27/2014 walgayii Hawaasa Ethiopiatiif Komanitii Ethiopia Riyaad “Murabbaa” jirtu keysatti marihachisuun isaanii ni yaadatamaa. Garuu guyyaa kana Ilmaan Oromo walgayicharraa akka hin hirmmaannef dhorgamanii tarun isaanii ni yaadatamaa. Gaafaa Muddee 28/2014 walgayii Oromota Qofaaf bakka jirenya Ambaassadara erhiopia ” Hayyi Al-Dublumaasitti marihachuusuf waamanii turan. Banamiinsa walgayichaa bodaa hirmmaattonni gaaffilee Gumaa Barattota Oromo Rasaasa Humna Fedraalaan dhumanii enyutuu baasaa ? Akkasuma Ulamaa’ota Islaamaa kan akka shek Idiris Albukko , Shek Mohammed Yaassiin fi Shek Aliyyii Gurraa yakka maalii hojjatanii bakka isaan hin jirretti Manni Murtii Ol-Aanaa Fedralaa Adabbi waggaa 13/1313tiin isaan Adaba ? fi gaaffiilee biru Abbaa Dulatti Robsanii taran. Debisaan Abbaa Dulaa gaaffii hirmaattotarraa dhihaatteef debisuu osoo hin tahin dhaadachuu qifa tahee mul’ate , Nuti Islaamaa fi Benxee bakka bunee hojjachaa hin jirru jechuudhaan hirmmaattota baayyee dallansiise ture. Garuu kan hedduu hirmmaattota walgayichaa mufachiise Dura taa’aa Waldaa Misoma Oromo Damee Riyaad Nama Shek Musxafaa ja’amu ture. Gaaffii Akka malee abbaa dulaa hin gaafitanaa , ammallee nama Mobaayilaan Suuraa kaasee FBrratti gad dhiisuu polisaan qabnee hiina jechuudhaan olifii gadi kaatee ilmaan Oromo garmalee jeqaa ture. Itti dabaluudhaan maayyii walgayiirratti nama Mob/Suraa Abbaa Dulaa kaafateetu jira jechuun harkaan nama rebutti sene . Hirmaattonni walgayichaatiis Gaaffii Seeraati Abbaa Dulaa gaafanne gaaffi tenya debisuu yo hin danye maalif walgayii nu yaamtan jechuun dura dhaabbannaa cimaa agarsiisanii jiru. Akkasuma Muddee 29/2015 Misenssota OPDO qofaaf walgayii yaamanii turanittis gaaffilee ciccimotu isaan mudate , Maalif Naannoleen Baha Oromiyaa fi Kibba Baha Oromiyaa Somaaleen Weraramti ? Akkasuma Naannon Dhiha Oromiyaa maalif Warra Banii Shanqoliin weraramti ? Motummaa Oromiyaa Daangaalee Oromiyaa Maalif tiysuu dadhabe ? Erga Daangaa “Baadummee Tigraay” malee eguu hin dandenye maali bu’aan motummaa naanno Oromiyaa ? jechuudhaan gaaffii jajjabduu abbaa dulaa dhukkuba sammu itti taatu gaafannaan Ani fedraalaan bakka bu’aa waaniin taheef gaafiilee kana Dura Taa’aa Motummaa Naanno Oromiyaa Obbo Muktaar Kadiirtu gaafa dhufe isinii deebisa jechuun heddu Aferamtota mufachiise jira.


ABO-Jijjiramaa: IBSA YAADANNOO GUYYAA WARAANA BILISUMMAA OROMOO

Haga Ummanni Oromoo Haqa Isaa Deeffatutti falmiin Bilisummaa Itti sufa (fufa). Ummanni Oromoo ummatoota gaanfa Afrikaa keessatti bilisummaan jiraataa turee keessaa ummata tokkoo. Ummanni kuni ummata sirna woliqixxummaa fi bilisummaa ilmaan namaa fi uumaaa (sirna Gadaa) bu’urse. Ummanni Oromoo sirna gadaa sirna waan hundaa of keessaa (hawasummaa, waraana, Dinagdee, siyaasaa fi qunnaamiti ) qabu ijaaruun ummata boonee mirga isaa eegsifatee gaanfa Afrikaa irratti jiraataa ture. Ummanni Oromoo dhuma Jaarraa 19tti fi jalqaba jaarraa 20tti biyyaa fii bilisummaa isaa sarbame. Biyya isaa saamame. Qeyee isaa irratti tuffatamee, saamamee,ajjeefamee akka gabroomu godhame. Ummanni Oromoo ummata akka laayyootti gabrummaa jalatti kufee miti. Ummata gootummaan diina afoo dhaabbatee Bilisummaa isaatiif lolaa turee dha. Kuni waan Oromoon ofi himatu qofa osoo hin taaane ka ragaan alagaa mirkaneesse dha. Ummanni Oromoo bakka adda addaatti diina afoo gootumaan dhaabbatee lolaa akka turee seenaan Oromoon diddaa garbummaa irratti godhe ni mirkaneessa. Lola diddaa garbummaa kan gootonni ilmaan Wolloo, Macaa , Tullama, Arsii fi Humbanna kaasuun ni danda’ama. Ummanni Oromoo erga garbummaa jalatti kufee guyyaan inni garbummaa fudhaatee bulee hin turre. Sochiin ilmaan Oromoo bakka adda addaatti: Wollootti, Tulaamatti, Muccatti , Baaleetti fii humbannatti godhaan yaadaatuun ni gaya. Sochii mirgaa fi bilisummaa sabaa fi biyyaa goonfachuuf abbootii fi haadholeen keenya taasisaniin akka sabaatti of beeknee akka biyyaatti Oromiyaa qabaachuu keenya addunyaatti mudhisnee jirra. Qabsoon ilmaan Oromoo qaqqaaliin wereegama lubbuu, qabeenyaa, yeroo fi beekkumsa isaanii itti kaffalaniin yeroo ammaa gaaffiin mirgaa fi bilisummaa Oromoo sadarkaa duubatti deebi’uu hin dandeenye irra gahee jira. Lafee fi dhiigni gootota keenya dhaloota eenyummaa isaa beekee mirgaa fi bilisummaa biyya isaaf falmatu geessisee jira. Kanaaf, guyyaa WBO yeroo yaadannu injifannoolee nuu hafan goonfachuuf xurree gootonni keenya akeekanii taraaran irra buunee galii qabsoo Oromoo fiixaan baasuuf guyyaa waadaa itti seenuu dha. Ilmaan Oromoo Adda Bilisumaa Oromoo jalaatti ijaaraman falmii bilisumaa Oromoo erga eegalani waggaa afurtama ka lakkaayyate yoo ta’uu , ummanni Oromo ardhalee bittaa sirna bicuu TPLF jalatti kufee jira. Haa ta’uu malee diddaan sirna garbummaa ka yeroo kamiituu caalee itti sufee jira. Addi Bilisummaa Oromoo , yeroo guyyaa ayyaana waraana Bilisumaa Oromoo yaadatu gammaachuu fi gaddatuu wol fanaa itti dhagayama. Gammachuun itti dhagayamu, Oromoon gootota ilmaan isaa sodaa tokkoo malee lubbuu isaanii sabaa isaaniif dabarsanii kennan qabaatuu isaatii . Osoo Oromoon gootota akkanaa qabaatuu baatee, silaa hagam qaaniin ilmaan Oromootti dhagayaama ture. Galanni gootota falmii irratti wereegamaaniiif haa ta’u, ilmaan Oromoo bayaa dhiyaatti, kaabaa kibbaatti fi jiddugaleesaatti bilisummaa sabaa isaaniitiif jecha sodaa tokkoo malee diina afoo dhaabbataa jiran. Wereegamni isaanii akka Oromoon mataa olqabatee diina afoo dhabbatee falmatu godhee jira. Gara biraatiin bilisummaa gootonni ilmaan Oromoo lubbuu isaanii itti dabarsan haga ardha ummanni Oromoo injifannoo isa maayyii osoo hingooffanne jiraatuu isaati. Kuni Oromoo hundaaf gadda. Haa ta’uu garuu wereegama fedhellee gaafatu , bilisummaan Oromoo waan enyullee hambisuu dandahuu miti (It’s a Manifest Destiny). Diinni yeroo ammaa biyya keenna saamaa , ummata keenna hidhaa , ajjeesaa, biyyaa baasaa jiru akka bilisummaa Oromoo hanbisuu hin dandeenne beekee osoo yeroon itti hin dhiine Oromiyaa fi Oromoo gadi dhisee akka deemu akkeekachiifna. Qabsoon Ilmaan Oromoo bilisummaaf godhaa jiran qabsoo haqaa waan ta’eef sa’aa tokkoofillee osoo hin dhaabbanne haga Oromiyaan bilisoomtutti ka itti fufu ta’a. Ardha yeroo guyyaa waraana bilisumaa Oromoo yaadaannee oolluu wereegama isaan bilisummaa ormootiif baasan galatoomfataa, Addi Bilisummaa Oromoo Imaan Oromoo bakka jiru hundatti tokkumma’aan kaanee wereegamaa nurraa barbaadamu kafallee gumaa gootota keennnaa Oromiyaa diinna jala baasuun haa mirkaneessinuu. Dhuma irratti yeroo kamuu caala qabsoo ilmaan Oromoo gaggeessaa jiraniin, diinni keenya kan amma aangorra jirus ta’ee, kan kaleessa sirnuma wal fakkaataa gaggeessaa turan burkuta’aa fi shororkaan mooraa isaanii dhuunfate dha. Oromiyaan dhaloota haarawa kan garbummaa fi bittaa alagaaf hin jilbiiffanne geessifate jirti. Keessumaa diinni keenya kan nurra bubbulee fi nurra turuu abjootuuf tokkummaa dhabiinsa mooraa qabsoo Oromoo ti. Kanaaf jecha dhaabbilee siyaasaa ta’ee ,caasaan hawaasa Oromoo Oromiyaa keessaa fi biyya ambaa maadheffatanii jiran, akka oromooti hiree tokko qabaachuu keenya hubannee tokkummaa fi danboobina mooraa qabsoo Oromoo keessatti fiduuf adda duree ta’ee kan hojatu ta’uu isaa carraa kanatti gargaaramuun ummata Oromoo fi qabsa’ota Oromoof waadaa seena. Oromiyaan dhiiga ilmaan isiitin bilisoomitii! Kabajaan Guyyaa Waraana Bilisummaa Oromoo bara baraan ni jiraataa! Adda Bilisummaa Oromoo Amajjii 1, 2015


Oromia Broadcasting Service (OBS) tajaajila isaa eegaluuf jedhu..

Akkuma beekamu yeroo darbe Gaazexeessitoonni TVO Digdamaa ol ta’an “Uummata Gaaffii mirgaa gaafatuuf maalif Rasaasni deebii ta’a? akkasumas wanti hafe haa hafu malee waan hin fakkaanne oduu dharaa hin dubbannu.” waan jedhaniif hojii irraa ari’atamuun isaanii yaadannoo yeroo dhiyoodha.Abbaa Qabeenyaa “Rift Valley Unversiitii” kan ta’anii fi wanta gaarii Uummata Oromoof gochuu dhaan kan beekaman,keessumattu qophii uummata Oromoo ilaallatu sponsara gochuu dhaan kan beekaman Obbo Dinquu Dayyaasaa pirojektii “Sodare Entertaiment” jedhu qopheessuu dhaan hojjattoota TVO keessaa ari’aman hunda ofitti fuudhanii miindaa TVO kanaan dura kaffaluuf harka lamaan guddisuu dhaan qacaranii hojjachiisaa turaniiru.amma immoo bara haaraa kanatti Waan ajaayibaa tokko dalagaa jiru. Projektii Soodaree Entertaiment jedhamu kana gara Saatalaayitiitti ol guddisanii Karaa Televiziyoonaan uummata Oromoo addunyaa irra jiru hundaaf Qophii bashannansiisaa barsiisan Gaazexeessitoota TVO irraa diktaatarootaan dhiibaman waliin qabatee nu biraan ga’uuf qophii Yaalii irratti argama!! miidiyaan kun Aadaa,Seenaa fi Afaan Oromoo guddisuu dhaaf kan xiyyeeffate dha!! namoonni tokko,tokko “Miidiyaan kun Miidiyaa Keenya OMN kuffisuu dhaaf kan dhufe dha.” jechuu dhaan holola gurra namaaf hin tolle yoo odeessitan mul’ata.OMN jechuun Miidiyaa salphaamatti wanta salphaa dhaan jigu miti.Miidiyaa Gootota Oromootiin Hundeen isaa sirriitti Jabaatee dhaabbate dha. nuti sabni Oromoo miidiyaa kanneen akka OMN hedduu barbaanna. OMN’n qofaa ishee fedhii uummata Oromoo hunda guutuu hin dandeessu.garuu Miidiyaa si’a Jalqabaaf uummata Oromoo hundaaf Odeeffannoo dhiyeessuuf si’a jalqabaaf Saatalaayitii gubbaa baate ta’uun ishee Miidiyaa Seena Qabeettii ishee taasisa.Miidiyaan Haaraan Abbaa Qabeenyaa kan Ta’an obbo Dinquu Dayyaasaatiin dhaabbate “Oromia Broadcastin Service(OBS) fi OMN’aan keenya wal tumsuu dhaan Odeeffannoo uummanni Oromoo Jaarraa hedduuf dheebote dheebuu baasuuf ni carraaqu jedhamee eegama.OMN’aan biyya alaa irraa OBS ammoo biyya keessaa…Ajab Yaa Oromoo fuuldurri kee waan gaariin kan uwwifame dha!! kana booda yoo feetan OMN yoo feetan OBS wal jijijjiiruu dhaan dhimma uummata Oromoo irratti odeeffannoo argachuu ni dandeessu!!! si’a takka,takka TVO daawwachuunis gaarii dha . waan hundaafuu obbo Dinquu Dayyaasaatiin baasiin baaftan dachaa ta’ee haa deebi’u,hawwiin keessan galma haa ga’u jenna!!! Cheers!! Miidiyaa Oromia Broadcasting Service(OBS) argachuuf “ArabSat” irratti:- Frequency- 11664 Symbol Rate-27500 Poloraization-Vertical FEC-3/4,irratti Auto Search yoo gootan argachuu dandeessu!! Horaa bulaa!!


Adeemsa bulchinsa haqaa dhabeesaa sirna wayyaane

Sirna bulchinsa motumma Ethiopian ittin gaggeefama jiru yoo illaale keyyata duraa irratti jecha bareeda akkana jedhu arkannaa . sirna bulchinsa gaarii irratti kan hundaa`e mirgi hawaasa fi mirga dhunfa bu`ura kan godhete kan ja`u daddeebi`e bareefame jira , garu yakki motumman cunqursaa ADWI (TPLF) ummata Oromo irratti yeroo adda addaa gaggaeesa jiru seeruma ofiif baafatani walin wal faaleessa . Seerri biyya kenya yeroo amma kan ummaanni mirga isaa itti kabajsifaatu osoo hin ta`in motumman woyyaanne akkam ofiin feedheti ittin nama dorsiisuf hojirra olcheedha. Yeroo ammmaa balaalefannaan guddaan hawaasa keessa jiru seera ofii baase olaantumma seera kabaju dhabuu motumman woyyaanneti. fakkeenya biraa haa dhahu, Namni kamiyyuu hirira nagayaa yookin mirga waligahu isaa kan seeraan kabajame qaba kan ja’u ka`ame jira kanaaf hirira nagaayaa bahuuf qaama seera beksisu malee hayyama argaachun irraa hin egamu jedha, garu cunqursaan motumman woyyaanee yeroo adda addaatti hirira nagayaa barattoonii Oromo, hawaasini Oromo mirga isaani kan seeraan murtaa`ef kabajsiifachuuf bahan irratti tarkaafii sukkaanneesa(ajeecha, hidhaa fi dararaa ) barattoota, haayoole, abbooti, dubartoota fi ijoole Oromo irratti fudhecha tureera . Mottuman woyyaanne haawaasa yeroo dheeraaf seera bulmaata biyyaatii kabajaa dhufe hundeera buqqaasa jira . yeroo ammaa hojilee naannawa mana murtilee mottumman woyyaanetti hojatama jiru mirga hawaasaa mulqissisa jira . Lakkuma yeroon debraa jirtun cunqarsaan hawaasa biyya keenyaa irratti keysaafu ummata Oromo irratii akkaan jabaachaa dhufeeraa. Yeroo ammaa biyyiti teenya dorsisa waraana federaala, partiile hawaasaaf aantummaa hin qabnen, abbooti amanti jalee motumman tahanifi gaazaxesoota prafeeshinaa isan hin kabajneen kan guutamteedhe. Walumaagalatti dhittaa mirga lammumma hawaasa keenya, hawaasa lafa isaaniraa buqaasu , shanyumma ol- guddisu saba tokko saba biro caalchisun kan bira jibba irratti gaggeesun babal`ate kan calaqisudha . Mirga dhala nama/ mirga bilisaan jiraachu dhabuun dargaggeessiifi dubartii Oromo baqaatumaaf afeeramani jiraa biyya itti dhalatan gad-dhisani gammojjii sahara fi bishaan baharitti lubbu isaani gaaga’a jiru. Bakka mirgi hin jirre hawaassni hin jiru bakka hawaasni hin jirretti biyyati takka hundee jabeefate dhaabbachun hin dandeessu. Nutis bakka bulchinsa haqaa hin jirreetti dhalanne (umamne ) jirreechun gatii hin qabuu. Kanaaf yeroo baay’ee mirga namumma bulchinsa haqaaa wajjiin daddeebi’e kan ka’uuf. Namni akka namummaa isaati mirga namummaa isaa fedhii jireenya isaati olitti barbaada hawaasni takka mirgaa nammumma umamma arkate fi mirga dimookraasiisaa kabajsifate jiraachu barbaada, garu cunqursaan motummaa woyyaanne seera fi heera biyyati ummata ittin cunqursuf malee kan mirga isaa goonfachisuuf baafate miti . mottuman wayyaanne seeraa fi heera biyyati kan baasu yeroo fedhi itti hojjate yeroo fedhe itti dhesuudha. Yeroo ammaa rakkoon guddann biyya keenya keessa jiru rakkoo bulchaa dimookraatawa dhabu qofaa miti sanii olii seeraa fi heerii fedhii ummataa irratti hundaa’e hin jiru, murtiin haqaa hin jiru. Yeroo irra gara yerooti roorroon hawaaasa Oromo irra geysu dangaa dabree jira. Hawaasni Oromo yeroo adda addaa keessattii gaafilee mirga isaa kabajsifachuuf ol- iyyataa turera, Garu waggoota 23n dabran keessatii debbiisaan gaafi isaa ajeecha , dararaa fi hindhaa bira kan kutee miti. Adeemsi motumman wayyaanne hawaasa Oromo strategic godhate deema jiru ummata Oromo lafa isaa irraa buqqisun yeroo dheera keessa enyumaa isaa, afaan isaa fi aadaa isaa dhabsisu kan xiyeffanaa godhatedha. yeroo ammaa motumman wayyaanne maxxantoota (jalee) isaa hanga gandaatti gad-dirirsun waldaalee hawaasa, gumilee arti afaan Oromo fi aadaa iratti hojjitan hunda sochii isaani wayyaanne wajjin akka hojatan gaafilee hawaasa keessan jiran akka ol-baasan hin dhageeysifne gad-qancarsaa jira. Kanume beekne yaa ummata Oromo tokkoo taane roorroo motummani wayyaanne hawaasa keenyarraan gahu kana yeroon itti dhaabnu amma. Oromiyaan ni bilisomtii!!!! Kiya Tesfaye


Baga geeysan, Baga ittiin nugahe

Injifannoo dhiigaafii lafee jaallan wareegamaniitiin lafaafii mirga hagoo irratti argame, wareegamaan tiyfachuun abdiifii dambooba hegeree walabummaa Oromiyaati!!! xumura bara 2014 seensa seensa bara 2015 ilaalchisee ibsa dhaaba ULFO irraa kenname Kabajamtoota lammiilee Oromiyaa, biyya keessaa fii alaa, kabajamtoota hogganootaafii humna waraana ULFO, kabajamtoota hogganootaafii miseensota dhaabbiilee siyaa oromo, dhaamsi keenya kan bara haaraa, bara 2014 bakka jirtanitti isin haa gayu. Barri dabru baraan bakka bu’a. Akkuma kana barri 2014 xumurre Kun biyyoota adda addaa keessatti malaggaa jajjaboo afeeree ture.Akkasuma murna ergaa badii kan TPLF fii namoota waan ar’a nyaatee bulu malee hegeree Oromiyaa fii Oromummaaf hin yaanne jiddutti bara saddeet dura argama oromiyaa balleessuuf kan dhumate gara hujiitti hiikamuuf kan labsame baruma kana keessa ture. Isa kanaan walqabatee lammiilee Oromiyaa biyya keessafii alatti argaman birattiis Bara wareegama ulfaataa gaafateefii fedhiin ummata Oromiyaa maal akka tahe diinaafii firootaafiis caalaatti kan mirkaanaawe baruma kana keessa. Imaammatni mootummaa wayyaanee kan kaartaa Oromiyaa haguma qabsoon argame sana diiganii dhabamsiisuuf jecha ganna saddeet dura dhumate gara hujiitti hiikamuuf kan labsame baruma kana keessa ture. Isa kanaan wal qabatee sochiin abbaa biyyummaa kan barattoota Oromiaa tiin belbelaa turees itti fufe. Imaammatni wayyaanee kan kaartaa Oromiyaa balleessuuf yaadame kun kka haqamuuf karaa nagayaatiin gaafatame.Akkuma barame deebiin isaanii barattoota harka duwwaa hiriire rasaasa harcaasuu tahe, Lubbuun barattoota hedduutiis wareegame.Turuus dafuufs dhiigni barattootaa tasa dhangala’ee hin hafu. Walabummaa Oromiyaatiin deebi’a. Injifannoolee dhiiga wareegamtootaatiin argaman tisuuf wareegama yeroon gaafatte kennuu waan taheef gaaffiin barattootaa Kun gaaffii srrii kan bwalabummaa Oromiyaa qofaan dhaabbatu tahuusaa hogganni dh. ULFO cimsee akeekkachiisa. Kana milkeessuufiis qindoomina qabsoo kan bifa hundaa nugaafata.Kana milkeessuufiis hal-duree tokko malee qooda gama keenyaa gumaachinu tahuu Carraa kanaan waa’ada keenya haaromsina. Dhaabbiilee siyaasaa kan bilisummaa fii walabummaa Oromiyaatiif qabsaawan hunda waliin qindoominaan kan qabsaa’u tahuu ULFOn nihubachiisa. Sochii hawaasa keenyaa gama ilaaluun sochii barattootaa tiin wal qabatee Sochiin cimaan godhamaa ture seenaa QBO keessatti bakka guddaa qabatee jira. Diinimmaa sirna wayyaanee hawaasa addunyaa hubachiisuu irratti hujii boonsaan hojjatamee ture. Sochii Bara kanaa kan dur irraa wanni adda isa taasise yaaddoon Miidiyaan walabaa kan sammuu sabboontotaatiin burqee qabeenya ummataatiin hundeeffame OMN banamuun wal simachuu isaati. Midiyaaleen gurguddoon addunyaa sochii kana faana bu’uun bifa addaa tiin ture. Kniis sabboonummaan oromoo kan dur caalaa guddachuufii mootummaan wayyaanee oromoo dhabamsiisuu irratti kan qiyaafate tahuu gabaasaa tura. Kuniis mootummoota addunyaa kan wayyaaneen dimocracy biratti faarfatu hundaaf dhugaa basee jira. Keessumattuu gabaasni Amnist International baase lammiilee keenya kan bakka dhoksaatti hidhanii fii ajjeefaman hunda arguuf carraa dhabuus kan dur caalaa gabaasa hin tuffatamne basuun qaamota murteessoo taha hubachiisee jira.Kuniis seenaa QBO keessatti utaalcha jabaa akka tahee fii qabsoon keenyaas kan jijjiirama kanaan wal hin faalleysine akka nuuf tahu hawaasa keenyaa fii dhaabbiilee siyaasaa maraaf dhaamsa lammummaa dabarsina. OPDOn gama isaatiin duraanuu kaartaa Oromiyaa kan Finfinnee, dirre dhawaa, Hrar, Jijjigaa if keessaa hin qabne qabatee qaanii keessa ture.Ammaan booda garuu haguma duraan ture san maqaa maastae planitiin dabarsee kennuuf mallatteessee jira. Hujiin OPDO kana boodaa araddaalee baadiyyaa fageenyarratti argaman irraa gibira sassaabuun humna Aga’azii tigray kan ilmaan oromoo fixuuf ijaarame qallabuu qofa irratti hafuuf deemaa jira. Eegaa mootummaa naannoo Oromiyaati kan ofiin je’u OPDOn salphina itti deemaa jiru kanarraa if baraaruuf haala kana didee finciluu akka qabu ULFOn nihubachiisa. qaba jechuun Sochii barattootaa kan ilaalu,sochiin barattootaa Oromiyaa ifdanda’ee gara<<Sochii barattoota Oromiyaa kan sadarkaa addunyaa>>tti if jijjiiruu qaba. Hoggansa mataa isaa kan sochii barattootaa bifa wareegamni ittixiqqaatuun qindeeysuu fii sochii kana irraa dubbatu kan beekkomtii sadarkaa addunyaatti qabu ijaaramuu qaba. Akka kana qofaan irrkattummaa dhaabbiilee siyaasaa irraa bilisoomuu danda’a. Kuniis olola wayyaanee kan sochii barattootaa dhaabbiilee siyaasaatti hidhuuf tattaafatamu fashaleessuuf gargaara. Dhaabbiileeniis bifa sochiin bu’a qabeessa itti yaaduun alatti sochii barattootaa kana gara ifiitti harkisuun bu’aa sochii kanaa haga tokko gufachiisuu danda’a. Bu’aa isaarra miidhaan caaluu mala. Ummanni Oromiyaa kan daadarkaa gabrummaa tiin gaggabee lammata dhalachuu sabboonummaatiin bayfate kun, Baroota dabran kana keessatti baragaarraa gara dammaqaatti cee’uuf amma kan daandii qabate fakkaata. Kanaan dura biyya dhabee gabroomuu fii inni diina jalaa miliqees jaarmaya hawaasaa bilisa tahe dhabuun gabrummaa lamataa gabroomaa ture. Hawaasni keenya gama isaatiin qabsoo jalqabe itti fufuun madditti <<Jaarya hawaasa Oromoo kan sadarkaa addunyaa>> dhaabuu irratti hojjachuu qaba. Angoon ol’aanaan kan jaarmaya hawaasaa akka tahurratti qabsaa’uu qaba. Harkifama ykn dhiibama qaama hundaa jalaa bahuu qaba. Jaarmaa Hawaasa bilisa, kan bilisummaa biyya isaatiif hojjatu tahuu qaba. Jaarmaya hawaasaa bilisa tahe arguuf dursa kennuu qabna. Kuni ol’aantummaa seeraa mirkaneessuun lammii bilisa oromiyaa walaba taaterratti arguuf kan nu gaaruudha. OMN media ummata Oromiyaati, qaama qabsoo walabummaa Oromiyaati. Kanaaf ummanni keenya bu’aa miidiyaa hubatee Midiyaa qabeenya isaatiin dhaabe bu’aa bahii jabaa booda argame kana rakkoolee xixiqoof jecha akka hin gaaga’amne cimnee akka tiysinu dhaamsa keenya dabarsina. Eeyyan injifannoo argame jabeeffachuun kan hafeef karaa saaqa.Tan argamte jabeeyfachaa Tan hafte galchuurratti haa qabsoonu. Eegaa barri 2015 Kun Bara milkii, kan bilisummaa, bara kan dur caalaa hafuurri jaallummaa jidduu keenyatti dagaagu akka nuuf tahu hawwiin keenya guddaadha. Tokkummaan Humna!!! Oromiyaan Niwalaboomti!!! KHR ULFO January 1/1/2015 Odeeffannoo dabalataaf E-mail, info.ulfo2012@gmail.com Tel, 00967736253796


Habashaa fi bilisummaa Ummataa

Bara duri moototi madda hooda ummata saaniirraa adda tahe ofii kennu turan. Maddoti akkasii moototaaf aangoo hin dangahamne akka kennuuf qaccee gubbaan hidhata qabutu jira. Akka sanatt hundee mootummaa Habashaa Solomonawaa akka tahe kan himu moor “Kibira Nagast” jedhamuu Masaritt akka uumame kan himamu. Moor kun moototi Habashaa hundeen saanii Mooticha Israa’el Solomoon irraa akka bu’e hima. Fuudhaa alatt meshebbelaan Mootichaa fi Mootittii Saabaa irraa yeroo iseen biyya tahe gara kibbaatii isa daawwachuu dhufte akka ilmi dhalate dubbata. Mootittiin Saabaa moorota dhugeeffannoo Baha Gidduu malee moor seenaa biraan dhahuu, yookaan biyyisee bakka kam akka tahe kan agarsiisu hin jiru. Kanaafi kan Afrikaa fi Arabiyaanis keenya kan jedhaniin. Moorota dhugeeffannoo keessatt Mooticha Solomoon waliin sagaggaluu see haatahu ilma godhachuun see hin himamne. Kanaaf Minilik I galmistaana Kopti fedha mootummaa Habashaarratt dhiibbaa dhaabbataa gochuuf kan uume malee akka himameti kan hin jirre jedhanii hedduun amanuu. Maqaan saa jalqabaaf mooricha “Kibira Nagast” jedhame irratt qofa kan mullate. Egaa want naannaa saa fi naannaa haadha sa jiru hundi hooda irra deddeebi’amee dhaloota daftaroota Habashaan himamee dha.Hoodichi garee bulchituu Habashaa, soda gubbaa fi abootee sibiilan akka mo’an tajaajila bahe. Ummatichi nambiyyoota lubbuu ofii fi dantaa sabichaa irratt gonka mirga guutuu qaban hin turre. Gabbaarii gibiraa baaftuu fi bulchoota gaaffii malee tajaajiltu turan jechuu dha. Qeesoti, hoodichaa fi balaa yoo ciicatan gubbaa itt dhufuu dandahu sammuutt gad hudumuun yoo bulchoota,keessaayyuu mootichaa sarmuu didan cubbuu akka tahu sodachisaa turanii. Jaarra arfan darban keessa angoon mootii Habashaa nagaan tokko irraa kan biraatt darbee hin beeku. Moototi namoota mootii of godhaniin finqilchamu turan. Sodaa haaloo bahannaa gubbaa dhufuun,abba tokkoota xaranga’oo homaa hin sodaanneen malee sochiin ummataa bulchoota irratt godhaman hamma hin jirre turan. Sochooti 1960moota keessa Goojjam ture illee hammina Bulchaa Muumicha TSahaayuu Inqusillaasee irratt kan xiyyeeffate malee Mootii Moototaa hin laalu ture. Moottoti seenaa saanii hundaa kaasee hanga finqilchamuu Hayila Sillaaseett akka cittuuwaaq tahanitt ilaalamu turani dhumaa want halle morma nama gahuun ummattooti daba irratt finciluun cubbuu tahuu ciicachuutt kahan. Dur Qeesii muummichi Alaksandariyaa fincila sooka’uu yk ummata mootii amanamuu irraa hiikuu dandahu turani. Sana ture galmistanni kan Iyyaasuutt tolche; ummata amanama isaaf qabanirraa hiikeen. Mooticha isa dhumaa finqilchuuf gidduu seenuu qeesii hin barbaachifne ture; diddaa abba tokkee utuu hin tahin warraaqsa waan tureef qeesichi muummichuu dorsifamaa ture. Sunis tahee ulfinni ummati Habashaa kanneen aangoo irra jiranii qabu ammalee cichee jira. Hooda hamma lafeett seene waan taheef salphaatt hin haqamu. Waggooti sanaan dura geedarama hedduutu tahe. Saboota ofiin buloo hedduutu humnaan mootummaa Habashaatt dabalame. Sirna qabiyyee lafaa malee hamaan mootumma abbaa hirrumaa Habashaa akka jiruti kolonota irrati habaqalame. Tekinooloojii fi fedhi addunyaa dachaan guddachuu eegalan. Afrikaan koloneeffatoo halagaa gidduutt qircamte. Addunyaan lola waraan addunyaa lama godhe. Sanneen cunqurfamootii fi koloneefatamtooti addunyaa bilisummaa akka gaafatan jajjabeese. Haatahu malee ammayyuu dirree malbulchaa keessatt olantummaa abshaalota gurguddoo Habashaatu muldhata ture. Angoon ummata irraa ammallee fagoo jirtii. Utuu ummati Habashaa kan isaan dhugaan filatan qofa mallee eenyuu nun bulchu jedhanii ummatoota cunqurfamoota adduyaaf anjaa qaba ture. Haa tahu malee hamma isaan sana gochuu dandahanitt yk bulcha demokratawaa argachuuf lolatanitt eeguun jarri kaan bilisoomuuf hala duree tahuu hin dandahu. Finnaa demokratawe waliin waa’ee birmadummaa dhoofsisuun tuuta abbaa hirrootaa waliin gochuu irra salphata ture. Gaanfa Aftikaaf finnooti demokratawan jiraachuun misoomaa, walqayyabannoo godinaa fi bulcha akkaaf iggitii taha ture Haala haaraan wal fudhachuu dadhabuun mootichi bakka gad dhiisuutu irra ture. Yoomallee jijjiirama taheef qooda guddaa kan gumaachan kolonoota tahan waan hin ijaaramneef aangoon isaanitt hin dabarre. Waraana biyya qabatee jirutu fudhatee gita haaraa itt naqee. Miseensoti gita dullachaa tokko tokko jijjiiramichaan mormuu yaalanii turani. Cunqurfamtooti loltuu waliin waan dhaabbataniif salphaatt macalaqfamuu dandahan. Abbaan lafaa hafan, salphaatti toora galfamanii akka sirna haaraaf kakuu seenan tolfaman. Bulchooti haaraan maddi aangoo gubbaa utuu hin tahin ummata jedhan. Garuu dhaadannoo haaraa “Itophiyaa tokko yk du’a” jedhu guddifachuun Dargiin empayeriif amanamaa akka tahe ummata Habashaaf mirkaneesse. Akkasitt hoodummaan durdurii Solomonawaa hanga tokko raawwate. Mootummaa haaraaf jala kaattuun saa bitaatt duufaa turan dhaalmaa saanii xaliila gochuun Maa’oo Zedongiin qiliwwisanii “Angoon malbulchaa afaan qawwee keessaa olbaha” jedhaa turan. Kan nafxanyaan durii qawwee fi qaxaamurroott dhimma bahe isaan kun afaan qawwee qofaan fedha saanii nama irratt fe’uuf deemu jechuu dha. Akeekuma kanatu hanga harraatt daddarbuun dhimma itt bahamaa jira. Dargiin akkuma ofii dhufett afaan qawween dhiibamee aangoo irraa ari’ame. Kan bakka isaa bu’aniif akkuma angafa saanii digammii fi ulfummaan empayeraa kan hin dhoofisisamne jedhani. Kolonootaaf diigama saa gaditt gaaffii saaniif deebii tahuu kan dandahu hin jiru. Garuu imaammati fakkeessaa kan mirga ummataa beeku chartara keessa galfamee ture. Angoo hirmachuun durboota lamaan Amaaraa fi Tigraawaayi giduu dudhaan ture hin ulfeeffamne. Tigrayi bu’aa abba tokkootaa fi harcaatuu ummatichaaf argamuu dandahuuf samichatt kophaa bobbahe. Kaasaan mootota Habashaa finqlaachisaa ture ammayyuu deebii hin arganne. Dhabiisi waatattaa ummaticha biyya haadha, anjaa addaa Tigray dhabiisa jara kaaniin argateef malee ammayyuu itt fufa jiraa. Oromoo akkamiti durbii keenya irraa buufannaa irratt xiyyeefachuun gurguddoon Habashaa rakkina saba saaniitt ija duruufata jiru. Waan kolonota ilaalu irratti qabeenyi saanii Tigraayiif jalcaasa akka commee margaa jiran, karaa, humna elektika, dhaabota fayyaa,humna ittisaa kkf ijaaruutt tattaafataa jira. Dhaaboti barumsaa hogganoota empayeraa egeree homishuuf adddatt kurfibarumsaa Tigray qofaaf dagaagaa jira jedhu. Kolonootaaf hagas waanti hojjetame hin jiru. Karoorri misa jalcaasaa nugusichaan diriire illee hin xumuramne. Moototi darban Xaliyanii dabalatee qabeenya fi tajaajila baafachuuf karaa ni ijaaru turanii. Sana keessaa hamma gahaa hin argatin malee Oromiyaan coccobduu hin dhabdu turte. Jarri si’anaa abbaan biyyaa iyyaatii fi gabaatt saaqaa salphaa akka hin arganneef homaa itt hin daballee. Hanga gabaa irratt dhuunfaa qabanitt gatiin hoomishaa akka cabu fi gatiin geejjibaa fi quunnamtii naannaa akka olkahu dirqisiisuu dandahu. Sun sochii qabeenyaa kolonotaa irratt humna dhuunfaa kennafi. Imaammati saamicha lafaa murnoota gomgomaa tahan horii lafarra oolchan eeggachuuf gara Wayyaanee goranii gadi qaba Oromiyaa fi olloota see dheeresuu ni gargaaru taha. Sunis sabooti bubbucuun tokko tokko kan durumaayyuu fittee irra jiran akka lafarra haqaman gochuu dandaha. Moototi Habashaa goolii hin daangaa hin qabnneen ummata saanii gurmeessaa turan. biyyoota haaraa argachuun bokoka waggootiif keessaa turan hanga tokko afuura fudhachiisaniiru taha. Kan dandeettii qaamaa qaban saamicha koloneeffannaa keessatt akka qooda fudhatan carraan kennameefii ture. Bu’aa haaraa itt bahaniin, aangoo, lafa, dirree balla adamoo, bosona, bishaan, warqee fi qabeenya uumaa biraa fi hunda caalaa humna namaa tolaan basha’anii turan. Bulchootii fi jaleewwan saanii coraamaan masakamu malee beekumsa hin qaban turan. Lafi haaraan kan saanii tahee akka hafutt fudhatan malee deebi’anii firoota saanii ammayyuu “shuumata” xixxinnoo hacuucuucuunii dandahan harkatt dhiisanii bahan deebi’anii gadadoo saanii salphisuu hin yaadne. Abdii fi guddina sobaa addunyaa irratt argamsiisaniif laachuufii malee wanti dabalaniif hagas mara miti. Jarri sun Nafxanyaa digaloota jaarraa tookkoo oliif utuu hin facaasiin galfataa bahanii. Waanti saamichaan gurratan bar tokko abbaatt deebisuu akka dirqamuu dandahan takkaa sammuuti dhufee hin beeku. Gaafas bakka dhaqanii fi nammi itt dheessan akka hin jire beekuu. Kan saaman hundi bakka kuufatanii abbaa seerawaatt deebi’aa. Kana waan beekaniif yaaciin saa guyyaa tokko buluf gooltuu maraatuu tahuutt isaan oofaa jira. Hoodicha gargar faca’aa jiru sadooti walitt suphuuf yaala jiru. Seenaa Kuush (Nubiyaa) durii Girikootaa fi moorota amantee Baha Gidduun dhahamee fi kan Habashaa dhiheenyaa walitt makuun ilaalcha addunyaa afanfajjeessuu barbaadu. Ammallee uumaan kolonummaa Itophiyaa innich dhugaan barreesota hin amanamne, malbulcheessoo fi malbeekotaan ukkaanfamaa jira. Itophiyaa akka waan “Hirmannaa Afrikaan” hin tuqamnee fi walabummaa see eegdee jiraatett himu. Garuu kan Itophiyaa kami akka jedhaa jiran hin himani. Yoo waa’ee Habashaa dubbatu tahe dhugaa tahuu dandaha. Habashaan “Hirmannaa Afriikaa” keessati qooda fudhatteetii. Kan kana haalu sammuu sanyeesituu qofa. Biyyooti bilisi Afar, Ogaadeeniyaa, Wala’ita, Sidaamaa, Kaficho, Oromiyaa fi biyyooti kibba biyya Habashaa jiran hundi gargaarsa miiltolee see koloneeffatoo biraatiin koloneeffatee turte. Yeroon seenaa godinichaa isa dhugaa kan Habashaas dabalatu barreessan ammaa. Dhugaan kun qaama qabattee harka duultu bilisummaa tahuu barbaachisa. Nammuu humna duubaa diinni hammma of wallaaldhalee donna fi bineensa tahuutt oofaa jiru baruu qaba. Amma empayerri Itophiyaa, ummata tokko kan biraaf jalee godhee tursuu waan hin dandeenyeef, kan inni tolu moor seenaa qofaafii. Horeen Nafxanyaa jalqabaa Oromiyaa keessa jiran, miseensota hawaasichaa keessaa kan bashaan jiraachuu saaniin abbaa biyyaan irraa adda tahanii mullatan turanii. Lafaa fi waan inni baasu irratt abbaa turan. Qabeenyi, lafa irratt hundaawe sun labsa lafaa 1975n raawwate. Garuu hiddi handhuura saanii guutummaati Empayera irraa hin citne ture. Caalaan saanii cunqurfamoota labsichi dhufeef jedhaman caalaa amanamummaa qabu turan. Waliigalatt garuu warraaqsichaan hedduu rukutaman. Sun akka sana tahus finnaan kolonummaa maqaa fi ilaalcha jijjiirradhe jedhus balleessaa darbett kan gaafatamu isa malee horee Nafxanyaa kana miti. Badii tahe hundaaf aagii tufsiifatee kan dabe qajeelchuuf abbaawummaa isatu qaba. Horee Nafxanyaa yoo ni fedhu tahe Oromiyoo akka tahan nammi isaan haalu hin jiru. Garuu yoo isaan ammayyuu “kan abbooliin keenya dhiga itt lolaasanii, lafee saanii itt caccabsan” jedhanii dhaadatan tahe “madaa irratt soogidda dibuu” isa jedhan taha. Jara walqixxummaa fi qajeeltuuf dhaabbataniif garuu Oromiyaa walabaa fi bilisa irraa wanti sodaatan hin jiru. Oromiyaa keessatt waan dhalataniif hedduun saanii biyya biraa fi hariiroo wayyaa irratt hirkatan hin qabani. Oromiyaa walaba deggeruu haa tahu akka empayerri itt fufu, filachuun mirga saaaniiti. Yeroo rafan waan itt himamaa guddatanii fi waabariitt kan sammuu dhiqaman yoo laalamu halli jiru jijjiiramuun, walfaana akka Oromoon nama hin ciigaane waan itt hin himamneef sodaachisaa tahu dandaha. Jireenya saanii guutuu Oromoo namummaa baafame fi birdhataa malee isa dhugaa hin agarre. Inni dhugaa haaloof kan sardamu mitii, garuu jannaa fi garalaafessa; nagaa buusuun qooda jannaa fi ijoollee warra abbaa gadaati. Kan qayyabatamuu qabu wareegammi cunqurfamooti godhan kan biraa darbanii cunqursuuf akka hin taane. Oromiyoo hundaaf, utuu lammii fi gocha darban hin laalin, nagaa, birmadummaa fi gammachuu argamsiisuufii. Horeen Nafxanyaa eegalaa wanti bitaa fi mirgaa itt afuufamaa jiru seenaa sobaa fi yoo kolonoti bilisa bahan waan hamaa irra gahuu dandahani. Kun holola kanneen dubbiin suduudaan hin tuqnee burjaajiin yoo dhalate keessaa waa arganaa lata jedhaniin jajjabaatee oofamaa jira. Qabsoon bilisummaa lammummaa irratt kan hundaawe utuu hin tahin gaaffii gadi qabaa halagaa jalaa bilisoomuu , qajeeltuu, birmadummaa fi walqixxummaati. Horeen Nafxanyaa akkuma Oromiyoo hundaa balleessaa ofiif malee kan abboolii saaniif hin gaafatamani. Waan lammumaa horee Nafxanyaa jalqabaa ilaalu irratt caalaa saaniif hooda abbooliin saanii Gondorii haa tahu Oromiyaa madaqfamanis Amaraa akka tahan fudhachiifamanii. Itt yaadamee Amaaraa fi Kiristinnaan Ortodoxii tokko jedhame. Nafxanyaa Oromoo fi Moslima fi Waaqeffannaa Oromoo abbaa biyyaa gargar baaasuuf inn nafxanyaan akka itt cuubamee, jara kaan ciigahu tahe. Gaaffiin Oromoo sanyeessaa tahuu fi dhiisuu saa yoo Habashaa dhugaa tahanillee utuu soda haxaawa lammiin hin baaragin ofumaa mirkaneeffchuu qabu. Sana malee murna Oromoon Afrikaa keessaa lafa hinqabu jedhanitt makamuun eenyummaa ofii haaluu yk of jibbuu taha. Sanatt dabalee Minilik II illee an “Mootii Habashaa fi Biyyoota Oromoo” ti ofiin jedhe dhara jechuu taha. Nafxanyaa duraa dilormaa Oromoo walakaa ol, moo’umma, aadaa, afaan, eenyummaa sabummaa, fi dudhaa saanii garalaafina tokko malee mancaase. Sun hundi seenaaf yaadatamu malee dhaloota abbaawummaa itt hin qabne tuquuf miti. Haatahu maleehala amma jiru keessatt eenyuu kan hamajaajummaa sanaan itt fufee ummata kolonichaaf tuffii agarsiisu gocha yakka deggeruu saaf abbaawummaa fudhachuu jalaa hin bahu. Seeraan bulummaa, demokraasii fi birmadummaan uumamu malee godinicha keessatt nagaa fi tasgabiin hin jiraatuu. Koloneeffataan nagaa fi tasgabii naannichaa irraa bu’aa argatu hin qabu. Seeraan bulummaa, demokraasii fi tasgabin qabeenya kolonootaatt saaqaa addaa hin kennuufi. kanaaf mirga hiree sabummaa ofii ofiin muteeffachuu kolonootaa kan walabummaa dabalatu, mirga demokraatawaa tahe, hin fudhatu. Kana irratt dabalee kanneen mirga ilmaan namaatt yeroo tahitaa irra jiran roorrisan dheekkamsa qajeeltuutt isaan saaxilaa. Kanaaf fedhaan tahitaa gaddhiisuun saanii waan hin yaadamne. Qabsaawoti marsaa hundatt daddaaquun furmaata hin tahuu; ejjennoo sirrii fudhachuu qofatu baasaa. Mirgi ilmaan namaa kan eenyuu namaa kennu utuu hin tahin Yaa’ii Addunyaan kan beekamee. Hardha humni Oromoo mirga sabaa kabachiisuuf jabaatee hin ijaaramne haa tahu malee sochiin walabummaa ummati godhu tasaawaan, ariitiin konkolaataa jira. Oromoo waahidhibnee hataatuu bu’uursituun Habashaa, jaallatee dhiiftee qabsoon walabummaa hin dhaabbatu. ABOn akka sagantaan saa ajajutt ABO tahee itt fufuuf walabummaa qofaaf ijaajjuu malee sanaa gaditt waanti tahu hin jiru. Kan itt haanu akka hundi beekuuf murtoo ST (UN) 3070 30, Sadaasaa 1973tii: (furaan afaanii kan kanati) Yaa’iin idilee ∙∙∙ 1.Keessa deebi’ee mirga ummata kolonummaa fi olhantummaa halagaa jala jiran hin tuqamne kan hiree murteeffachuu, birmadummaa fi walabummaa akka murtoo Yaa’ii Idilee 1514 (XV) 14, Muddee 1960, 2649(XXV) 30, Sadaasa 1970 fi 2787 (XXVI) 6 Mudde 1971; 2. Akkasumas seerawummaa qabsoon ummatootaa bilisummaa kolonummaa fi olhantummaa biyya alaa fi gadiqaba halagaa jalaa bahuuf karaa jiru hundaan qabsoo hidhannoo dabalachuun tolchan keessa deebinee mirkaneessina: 3. Akka Chartera Saboota Tokkoomanii fi Konvenshinoota Saboota Tokkoomanii dubbiin laalutt mirga ummatooti hundii hiree saanii murteeffachuu fi walabummaaf qabanii fi gargaarsa jajjabeessaa, waatattaa fi gargaarsa biraa ummataa shakala guutu mirga saanii hin tuqamne kan hiree murteeffachuu fi walabummaaf qabsaawaa jiranii hundaaf akka godhan finnoota hundaaf waamicha goonaaf: Ummatoota humna hoodaa moototaan sodaachisuun qaata dukkanaawe. Yeros imaammatooti moototaa xuraawoo hundi jecha “Moototi homaa hin balleessan” jedhuun golgamuun akka waan isaan burqaa qajeeltuu dogoggora hin qabneett dhiheefamu turan. Amma hoodi sun cabee hogganooti empayeritt olgaa dhaabbachuun humnni saanii qullaa tahe saaxilamaa jira. Imaammatoota saanii cunqursoo tahan hojii irra oolchuu irraa of fageessuu hin dandahanii. Mootota Habashaa duriif, dudhaan karaan itt waan tokko tokko qajeelfatan yoo jiraateyyuu, seeraan bulmaati dhimma saanii tahee hin beeku. Jarri ammaa karaa halle too’annaa jala oolfatanii waan jiraniif gocha saaniif isaanumatu abbaa dhaddachaati. Kanaaf Habashaa roorroo angoo irraa baraaruu fi ummatoota kolonii namummaa baafamuu fi badiisa irraa oolchuuf jarri baduu qabu. Tuuti addagee biyya bulchuun cubbuu dha. Wayyaaneen ulfina dabaanbulummaa ofiin dhihoo karaa bahaa qabata. Garuu gaaffiin bilisa baaftoti Oromiyaa deebisuu qaban itt haaneewoo kan jedhu? Iyyi “Goolii” Wayyaaneef mala ittiin jara dhihaa keessaayyuu US irraa gargaarsaa fi hubannoo itt argatuu. Dhugaan saa isuma mootummaarra jiru malee, gooltuun biraa empayera Itophiyaa keessa hin jirtuu. Uumaa saa isa dhugaa dhossee shororkeessituu dha jedhee yeroo inni nama lakkoofsa hin qabne hidhuu fi ajjeesu mararfannoo akka kennaniif barbaada. Garuu jarri gooltuu utuu hin tahin Oromoo dha; mataa ol qabatanii akka hin deemnee fi ugganii qajeeltuu akka hin gaafanneef goolaani. Gargaarsa jajjabeesaa fi waatattaa argataniin akeeka ofii Oromoo gadqabaa jala jiraachisuu fiixaan baafachuuf imaammata gooltuu loluu jala gugatanii bobba’aa jiru. Sagalee Oromoo hin sarmineef faaluuf dhaaba malbulchaa Kallacha qabsoosaa tahe gooltuutt moggaase. Gabaasii dhaboota mirga ilmaan namaa mootummaan Itophiyaa akka ummata ofiitt, keessaayyuu Oromoott roorrisu saxilaa jiru. Oromoon ummata seeraan buloo, nagaa jaallatoo fi dudhaa demokraasii qabanii. Dhugeeffannoo kamuu haa qabaatanii hanga yoonaa karisummaan Oromoo keessatt hin muldhannee. Yeroo nagaa fi araaratt dhufu duubbeen saanii Gadaa kan irraanfatame hin fakkaatuu. Amantooti hundi marsaa malbulcha sabichaa keessatt bakkaa fi qooda ofii beeku. Yaada cichaa hunda jala seenuu dura loltuu fi naga buusoo beekamoo turani. Ammallee “walitt bu’a qaroomaa”f utuu hin tahin, birmadummaa fi walabummaa biyya saanii, Oromiyaaf annisaa lolaa fi nagaa buusuu qabu. Qaroommi saanii hunda hammataa tahuun beekama. Miseensi amantee yk murna amantee kamuu Oromiyaa keessatt takkaa akka nambiyyoota sadakaa lammafaatt ilaalamanii hin beekanii; Habashaa keessatt garuu akka addunyaatt hodeessan utuu hin tahin yeroo hin beekamnee kaasee ciiga’amnii ifaa dhaa. Duula maqaa faalaa wayyaaneen utuu hin raafamin sun qayyabatamuu qaba. Oromoon gaaga’amtoota Wayyaaneeti malee cookkoo saa miti. Oromiyaan biyya goototaati. Gooti yoomuu tapha walgitu fedha. Jeequmsi kan hin hidhannee fi noola qubaa hin qabne irratt raawwatamuu hin qabu. Sun ogummaa Wayyaaneen ittii leenjifame. Sana kan inni Oromoo irratt gochaa Oromoon gooltuu dha jedhee caraanuu. Oromoon gooltuu dha jedhamuu kan dandahu yoo gadqaba halagaa ofirraa faccisuun sana jedhame qofa. Sun waan fedhe haa tahu Oromoon waraana halagaa irra buufatee jiru loluu hanga mirgi hiree ofii murteeffachuu hojiirra ooluufitt itt fufa. Ulfinaa fi surraan dabaankufootaaf; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu! Ibsaa Guutama Muddee 2014


Labsa Tokkoomuu ABO fi KY – ABO

Yeroo ammaa haalli hamaan ummanni keenya biyya isaa Oromiyaa keessatti mudachaa jiru himamee kan hin dhumne tahuus haala sukaneessa akka tahe beekamaa dha. Ummanni Oromoo biyya isaa keessatti mirga abbaa biyyummaa dhaabee, lafaa fi qabeenyi isaa akka malee saamamee, badii takkan maletti hidhamaa fi ajjeefamaa jira. Ajjeechaan jumulaa ummata Oromoo irratti mootummaa TPLF (EPDRF)n tooftaa dhoksaan raawatamaa jira. Barattoonni Oromoo waan gaaffii mirgaa gaafataniif, mana barnoota sadarkaa adda addaatti fi universitooata keeysatti rasaasan ajeefamaa fi hidhamanii gochaan garajabinaa ilma namaarratti hin raawwatamne irratti hojjatamaa jira. Kanneen hidhaa diinaa jalaa miliqan barnootarraa arihamuu fi biyyoota ollaa keessatti alloolamuurraa bilisa tahuu hin dendeenye. Miidhaa fi darara ar’aan tana ummata keenya akka ummataatti irratti raawwachaa jiraniin alatti Oromiyaa qircachuu/ciranii hiratuudhaan balleessuuf saganteefatani jiru. Kana malees, Oromummaa sammuu Oromoo keessaa haquudhaaf tattaaffii godhamaa jirtu ofirraa faccisuudhaa fi mirgaa fi eenyummaa Oromoof caalaatti wabii tahuudhaaf maloottan jiran keessaa malli inni tokko Oromoon akka sabaatti; jaarmoonni siyaasaa Oromoo fi Oromummaa akka dhaabaa fi gurmuutti wal tahuudhaan diina innikkaa dura dhaabbatuun tarkaanfii murteessaa fudhachuun barbaachisaa dha. Waan taheef, marii Araaraa fi Tokkummaa ABO fi Koree Yeroo ABO (KY-ABO) gidduutti waggaa lamaa oliif deemaa turte xumura itti godhuun tokkummaadhaan akka dhaaba tokkootti sochoo’uf murtii irra geenyee jirra. Dhaaba keenya ABO jalatti miseensota, hoogganoota, fi qabeenya keenya akkasuma beekkomsaa fi dandeettii teenya walitti dabaluudhaan caasaa tokkicha jalatti Qabsoo Bilisummaa Oromoo tan ABOn gegeeffamtu akka qaama tokkootti finiinusuuf tokkoomne jirra. Jaarmayootiin tokkooman kun sagantaa, heeraa fi seera ABOtti buluu fi hujiirra oolchuuf akka jabeenyaan hojatan mirkaneessanii jiru. Mariin tokkoomuuf godhamaa ture kun yeroo hamma tokko fixullee ABO fi KY – ABO bara haaraya Amajjii 1, 2015, waliigaltee jaarmayoota kanaa haala abdii fi hamilee qabuun mallatteessudhan xumuramuu isaa miseensota, deeggartootaa fi ummata Oromoo yeroo beeksisan gammachuu guddaadhani. Mormii fi waldhabbii yaadaa nu jidutti dhalatteen adda bahuun keenya ummata Oromoo fi firoottan isaa yeroo gadisiisu, diinotii fi farreen QBO warra tahan akka itti gammadan tasiseeti ture. Arra ammoo walii galtee fi tokkoomuun jaarmayoota keenyaa ummata Oromoo kan gamchiisu yoo tahu, diinottii fi warreen farra QBO tahan akka gaddisiisu beekamaadha. Rakkina QBO mudate irra aanuuf jaarmayoota fi gurmuu qabsaawotaa kanneen kaayoo Bilisummaa Ummata Oromoo fi walabummaa Oromiyatti amanan walitti deebi’uun mooraan QBO jabeessuun barbaachisaa waan taheef, waliigalteen kun moraa qabsoo itichuuf tattaaffii godhamaa jiru keessaa qooda guddaa qaba janna. Ummatni Oromoo fi deggertoonni QBOtis fiixa bahiinsa walii galtee araaramuu fi tokkomuu ABO kana karaa hundaan akka cinaa dhaabbatan waamicha keenya dabarsina. Haaluma kanaan, moraa QBO caalaatti itichuuf mariin dhaabootaa fi murnoota waliin deemaa jiru itti fufiinsaan akka xumura argatu gama keenyaan waan nurraa barbaachisu gochuuf waada keenya irra deebinee haaroomsina. Jaarmayoonni moraa Qabsoo Bilisummaa itichuuf fedhii fi hawwii qaban martuu gama isaaniitiinis akka waan barbaachisuu hunda godhani yaada eebifamaa kana milkeessuuf hojjattan waamicha goona. Miseensoota, deegartoota fi ummanni keenya hundi moraa QBO itichuun akeeka ABO tahuu fi mareen kun barbaachisaa akka tahe hubachuun, akeeka kana dhugoomsuu irratti waan barbaachisu hunda akka gootan waamicha keenya isiniif dabarsina. Akkasuma walii galtee ammaa kanas mikeessuu fi hojiitti hiikuuf obsaan, garaa-bal’ina fi gamnummaan akka sochootan yaadachiifna. Injifannoo Ummata Oromoof! Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) KY – ABO


Walgahiin yaadannoo guyyaa WBO fi ayyaana bara haarya 2015 magaalaa Skara Swedinitti  Konyaa Ayyaantuu Dagaan qophooyte  Amajjii 3, 2015 gaggeefamte.

Tartiiba sagantaa qophii tanaa hordafuun J/Ibsaa Caffee barreessaan KHR walgahii akka banuuf D/T KHR Konyaa J/Abdalla Abdi gara waltajjiitti afeere. J/Abdallaaniis hirmaatoota walgahii baga nagayaan dhuftan jachuun simatanii walgahiin siranaan banamuu labsan. Akka kanaan eeyba manguddoo fi faaruun alaabaa walduraa duubaan dhihaatan. J/Dugoomsaa Dhugaasaa MGS gadaa dabree, akkaataa guyyaan WBO kabajamuu eegalee fi dirree qabsootti haala akkamiini akka kabajam ture mooyxannoo qaban bal’inaan ibsan. Akksumaas bilisummaa boortaan dhaalamne deeffachuuf WBO jabeessuun qabsoo hidhannoon falmachuu malee filmaanni biro akka hin jirre seenaa mootummoota habashaa dufaa dabraa kan mirkaneessuu tahuu gadi fageenyaan dubbatan. Proofeser Mekuria Bulchaa MKHG ABO fi MDDH walgahii tana iraatti arkamuun haala QBO tan ABO gaggeefamtu laalchisee bu’aa bahii turee fi haala yeroo ammaa hirmaatoota walghiif ibsa bal’aa kannan. J/Mohammed Sani Abdallah D/T jaarmaya hawaasa Biiftuu QBO galman gehuuf qooda jaarmaya hawaasaa Oromoo biyya ala jiru iraa eeggamu iratti haasawa godhan. Akeeke jaarmayaan hawaasa biftuu dhaabbateef ibsuun du’aa jiruu iratti walgargaaruun joollee afan, aadaa fi amantii barsiisuu akkasumaas bifa barbaachisu hundaan QBO gageefatmtu keesatti dammaqinaafii gehinaan hirmaachuu akka tahe hubachiisan. Hussein Ahmed miidhaa mootummaan wayyaanee Oromoo iraan gehaa jiru fi waan godhamuu qabu gabaasa Amnesty International Onkololeessa dabre baaseen walqabsiisee haasawa gabaabaa godhe WBO diingadeen jabbeeysuun barbaachisaa akka tahe J/Falmatuu Roobaa fi J/Ilillii Abrahim akkasumaas J/Ayyaantuu Galaasaa walduraa duubaan dubbatan. Gumaanni maallaqaas WBOf sagantuma kanaratti SEK 5000:00 arjoomame.. Mariif yeroo kannamtetti hirmaatoonni walgahii karaa dimokraasiii fi walba taheen yaada dhiheessanii, gaaffiileef deebiin kannamte Konyaan Ayyaantuu Dagaa ji’a Fuulbanaa keessa jaaramee umrii yeroo gabaabduu qabaatuus miseensooni isaa biyyaa keessa yeroo turanii fi biyya Swedin eegal dhufaniiis QBO tan ABO gaggeefamtu keessatti hirmaachuun walabummaa Oromiyaa fi bilisummaa Oromoo galmaan gahuuf amaloota farra waraaqasaa hunda irra aanuun diraqama qabsoon gaafattu hunda bahaa waan turan fi ammas ittuja jiraaniif: Umrii yeroo gabaabduu tanatti maqaa ABOn magaalaa Skara keessatti yeroo duraatiif walgahii goddoo tana qopheessuun hawaasa naannoo hirmaachisuun cichoominaa fi murannoo kaayoo ABO baballi’suuf qaban hujiin mirkaneessan. Hujiin boonsaan miseesnoota muratoo Konyaa Ayyaantuu Dagaan raawatamte tan nama jajjabeeysituu fi hamilee hawaasa magalaa tanaa fi naanno ol’kaasuun shalagamtu. IUOf! KHR Konyaa Ayyaantuu Dagaa Skara, Swedin


Afrikaa Kibbaa Keessatti Guyyaan WBO Sirna Howwaan Kabajame

Amajjii 13, 2015 Bakka bu,oonni jaarmayaa ABO Kutaa Afrikaa Kibbaa konyaalee garaagaraa kan akka Konyaa Cape town,Konyaa Mpumalanga,Konyaa Gauteng fi Konyaa Zulu Nata irraa irratti argamuun dhaamsa fi yaada isaanii kan QBO gabbisuu fi jabeeysu dabarfatan. Sagantaan Teenya akkuma Aadaa teenyaa Eebba manguddootaatiin eegallee Yaadannoo Qabsaawoota QBO irratti wareegamanii fi Faaruu Alaabaa, Ibsa Dhaabaa fii seenaa Guyyaa WBO fi Amajjii,Maalif akka kabajuun barbaachisee fi yoom akka eegale, Draamaa Haala yeroo ammaa mootummaa Abbaa irree wayyaaneetiin Ummata oromoo irratti geggeeyfamaa jiru agarsiisu, Agarsiisa WBO fi QEERROO bakkuma jirrutti akka Draamaattii Qopheessine agarsiisuu fi Gumaacha Addaa gaafachuun tinnisa WBOf argamsiisuu fi Caalbaasiin wal booharsuutu ture. Marii Hawaasaa fi Gaafiif Deebii, Dhumarratti Eebba Manguddootaa fi Gammachuu guddaan hirmaattoonni wallee warraaqsaa tan WBO fi Qeerroo sirbuun galgala irraa hamma sa,aa takkaatti gammachuu fii Gadda itti dhagahame sirbaa fi geerarsaan ibsachaa turan. Buusii Addaa qabsoo bilisummaa Oromoo jabeessuu fi WBOf jecha haatti uumata irraa maddee qabsoof galii ta’ee jira. Gama biraatiin T/shaartiin gurguramee bahii guyyaa saniif ooluus kanumaan hubachiisuun barbaada. suuraaleen qabnu kunoo asitti isiniif fee,een jiraa garuu Suurlaalii ykn Vedio sirreesinee guyyaa lama keessatti isiniif ergina. Dhuma irratti Miseensoonni fi Deeggartoonni ABO Ibsa Ajjenoo armaan gadii kana baafachuun milkiin xumuran,


Seenaa Gabaabduu  Obbo Araarsoo Boruu

(1952 – 2015) Qabsoon bilisummaa ummata Oromiyaa, arra, sadarkaa if duuba hin deebine geeysee jirti. Akkanumaa waliin, bahaa-bu’ii amna isii keessatti warra dhaabbiin rooraatuu fii kanneen Xophiyummaan a’oo seente jidduu, lammii keessaa, kanneen galii isii irraa shakkii qaban heddu. Garuu, yo kan durin wal cinaa qabame, lakkooysi warra kanaa akkaan xiqqa. Hamma walakkaa baroota torbaatamootaatti, warri kaayoon qabsoo bilisummaa Oromiyaa abjuu hujiin hin fassaramne itti fakkaachaa turte baayye. Haalli san, murannoo qabsaawota dirree qabsoo saaqaniin injifatamee, kaayoon bilisummaa dhaabbii takkittii mooraa qabsoo taatee lammii keessa babal’achutti seente. Milkii tanaaf Elemoo Qilxuu fii Jaarraa Abbaa Gadaa tiin alatti warri itti faarfaman hin jiran. Gaafa jeeynoonni armaa olitti maqaan dhawame, kaayoo bilisummaa tiif wareegama barbaachisu kennuuf muratanii daggala Oromiyaa seenan, kaayoo deemaniin bowwaasuu fii tumsa barbaachisuun warri bira dhaabbatan jibiri. Qoonni jara kanaa, babal’ina kaayoo bilisummaa tan gaafa qacalee tiif murteessa ture. Sadarakaa qabsoo tan gaafa kanaa keessatti, qabsaawota maqaan tarree duraatti tarrifamu keessaa tokko, Rabbi rahamata haa godhuu fii, Araarsoo Boruu (Ahmad Muussaa Haaji Alii Boruu) ti. Araarsoo, abbaa isaa Obboo Mussaa Haaji Alii Boruu tii fii haadha isaa Aadde Haloo (Halimaa) Aadam irraa Baha Oromiyaa, Godinaa Bareentumaa, magaalaa Dirree Dhawaa, duubbee Masgiid Jum’aa, naannoo maqaa akaakoo isaa tiin moggaafamuun, ganda Haaji Boruu-tti beekkamutti Caamsaa 10, bara 1952, dhalate. Gaafa sammuun Araarsoo barnoota fudhachuu geeyse, ijibbaata sirna gabrummaa dura dhaabbachuu, tan gaafa inni dhalte lammiin hordofaa turan irraan kan ka’e, akkuma daa’imman yaroo saniitti, mana barnoota Amaaraa (akka gaafas itti beekkamutti) irraa iggitamee, Amantii Islaamaa tii fii Arabii akka baratuuf, Madrasaa Gubee geeyfame. Madrasatti, Araarso, qu’annaa hifaata malee tiin, yaroo gabaabduu keessatti if bira dabree, warra waliin baratan gargaarutti seene. Xiqqo booda, san bira kutee, barachaa, manuma barnootaa sanitti, joollee barnootaan isaa gad jiran barsiisuu jalqabe. Barnoota madrasaa akka xumureen, guddaan, dheeraan, barnoota ammayyaa tiif, mana barnoota Madrasa Jadiidaa geeyfame. Araarso akkuma mana barnoota kaanitti, kanattiis, barnoota isaatti akkaan cime. Barnoota sadarkaa duraa booda kan jiddu galaa tiif mana barnoota Laga Harree-tti dabree, waliigala kutaa duraa, baroota gabaabotti keessa fullahee, kan lamadaatti tarkaanfate. Gama biraa tiin, Araarso sab-boonota bara 1974, magaalaa Dirree Dhawaa keessatti maadheeleen gurmaawan keessaa tokko. Magaalaa san keessatti, barattootaa fii dafkaan bultoota dammaysuu fii jaaruu, akkasumatti ammallee, qotee buloota naannoo sanii if beeysisuu irratti odoo haalaan hojjatuu, ji’a Waxabajjii tan bara 1977, gama universitiitti tarkaanfachuuf, qormaata hulaa kudha lamaa fudhatee, barumsa maraan qabxii ol-aantu galmeesse. Yaroon tuni, yaroo qabsoon hidhannoo bilisumma ummata Oromiyaa qacalee ti ture. Qabsoo hidhannoo qacalee gubbisuuf warra jalqabaan marxifatan keessaa Araarso angafa tahe. Akka hujiin Dirree Qabsoo karaa qabatteen, biyya alaa deemee qabsoo bilisummaa tiif tumsa akka argamsisuuf qaadhimame. Araarso barnoota isaa itti fufuuf karaa universitii Finfinnee deemuu dhiisee, dirqama qaadhimameef hobbaafachuuf, jilaa waliin, biyyarraa sossoohe. Amna miilaa tan guyyaa torbaa booda, ji’a Onkololeessaa kan bara 1977a, magaalaa Jabuutii seene. Gaafni Araarso faan Jabuuti seenan, gaafa biiyti sirna bulchiinsa gabrummaa Faransaayii jalaa reefu bilisa itti baate ture. San malees, yaroon san, yaroo Oromoonni biyya san keessa jiran, jijjiirama arkametti fayyadamuun, caasaa Embaasii mootummaa Xophiyaa jalaa walaba taateen, if gurmeessanii maqaa Caayaa Oromoo ja’uun mootummaa haarayatti if galmeessan ture. Jilli Araarso irraa tokkoo, Caayaa Oromoo magaalaa Jabuutii tan reefu jaaramaa jirtu caaseysuu fii karaa qabsiisuu irratti qooda guddaa laatan. Gama biraa tiin, miseensonni caayaa tiis, qoma bal’oon isaan simatanii, dhimma biyyaa bahaniif if dura tarkaanfachiisuu irratti dugugguruu (lafee duuydaa) tahaniif. Araarso, karoora biyyaa bahaniif fiixa baasuu irratti, ramaddii hujii tan magaalaa Jabuutii keessatti isa hambifte gammachuun fudhatee, hujitti seene. Gama tokkoon, dhimma siyaasaa tan biyyaa baheefiif dhaabotaa fii Embaasiilee ambaarra daddeemaa, gama kaaniin, lammii Oromoo kanneen biyya san keessatti if wallaalanii alagooman dammaysuu fii Caayatti dabaluu irratti hifannaa malee halkanii fii guyyaa carraaquu jalqabe. Lakkuma qabsoon bilisummaa finiinaa deemtuun, Oromoonni baayyinaan baqatanii Jabuutii gaafa seenuu jalqaban, Araarso daran hirriiba dhabaa dhufe. Baqattootaaf iddoo bulmaataa tii fii dhihana irraa arkatan barbaaduu fii qubachiisuu dirqama godhate. Akka hara fudhataniin, bixxillee baqattumaa akka arkataniif waan barbaachisu godhuu fiin ba’aa isarra jirtu taate. San boodaas, kanneen qubsumaaf karaa Amerikaa fii Kanadaa deemuu barbaadaniif, korboo guutuu, afaan hiikuu fii mala dhawuun tan isaa taate. Warra dalagachuuf karaa Sa’udii deemuu fedhanii fiis baasabooraa fii viisaa biyya sanii barbaaduuf, oowwa biyya sanii keessa, olii fii gad kan daddeemu tahe. Gama biraa tin, rakkoo dirree qabsoo bilisummaa ummata Oromiyaa keessatti bara 1978 arkamte furuuf, Araarso, tattaafata guddaa godhe. Haala dhalate irraa kan milkaawu diina qofa taachaa hubachuun, dhibdeen ganamumaan akka dhaamtuuf karaa dandayuu maraan carraaqe. Ijibbaanni isaa fiixa bahuuf dinnaan, odoo hin jaalanne, dhaabbi fudhachuu dirqame. Dhaabbiin, murannoo cimtuu waliin, gaafas Araarso fudhate, tokkummaa Oromoo cimsuu irratti qooda guddaa gummachite. Addi Bilisummaa Oromoo, biyya Soomaalee keessatti heeraan hojjachuuf akka hayyama arkateen, Araarso achiitti ramadamee, jalqaba bara 1980i, Jabuutii irraa gamas sossoohe. Soomalee keessatti itti gaafatamaa Waajjira Hargeessaa tahee, qabsoo bilisummaa tiif dirqama isaa hobbaafachaa odoo jiruu, dhaabaan waldhabee, biraa deemee, ji’a Adooleessaa kan bara 1982a, bahara Hindii qaxxaamuree Sa’uudii seene. Araarso Sa’uudii dhaquun hawaasa achi ture keessatti jijjiirama cima fide. Araarso Sa’uudii keessatti, ilmaan Oromoo faffac’arraa akka gurmaawan godhe. Dhaaba maqaa Tokkummaa Hojjattoota Oromoota Riyaad (THOR) ja’uun gurmeessee, ifii fii wal malees, qabsoo bilisummaa Oromiyaa tiif waan hedduu akka gumaachan godhe. Biyya dibbee dhawuun boquu nama dhabsiisu keessatti, agarsiisa aadaa tii fii daawwiilee dhooysatti qopheessanii, Oromoota achii malees, kanneen naannoo biraa akka irraa barataniif viidiyoon waraabanii wanni lammii keessa facaasan, irree qabsoo bilisummaa akkaan cimsite. Haalli Sa’uudii akkaa-gara dhaabaa gaafa dhufe, maatiif biyya qubsumaa barbaacha, Sadaasa 19, bara 1986, biyya Xaaliyaanii – magaalaa Roomaa warraa waliin seenan. Hamma yaroon achii sossoohuu geeysutti, akkuma Riyaaditti Roomaa keessattiis, lammii gargaaruu fii gurmeessuu hujii godhate. Hooggana isaa fii kanneen biraa tiin, waldayni baqattoota Oromoota Roomaa keessatti dhaabbatee, yaroo gabaabduu keessatti, damee Tokkummaa Barattoota Oromoo Aroppaa (TBOA) keessaa kan hundarra cimaa tahee arkame. Araarsoo fii maatii: Bitaarraa gama mirgaatti, Faayoo, Tiyyaa, Araarso, Faxxumee, Leensaa fii Guulaa Araarso, jiruu baqattummaa irraa hara fudhatee qubachuuf, Ebla 14 bara 1988, maatii isaa waliin biyya Kanadaa magaalaa Torontoo dhufe. Akka Torontoo seenettiis, hujiin sabaa jalaa in hafne. Wanni qubsumaa hanqattee, miseensa Tokkummaa Oromoo Amerikaa Bitaa (TOAB) damee Ontariyoo tahee, murannoo isaa saniin, mooraa qabsoo bilisummaa gabbisutti seene. Araarso, nama naamusa cimaan faayame. Nama yaada isaa ifatti ibasatu, kan namaa tiis qamaa qalbiin gurra banee caqasu. Nama dhaabbii bilisummaa ummata Oromiyaa tan ganama manaa baheef irraa takkaa hin daddabini. Nama dirqama fudhate hamma hobbaafatuu hirriibni hin fudhanne. Guddaa fii xiqqaa lammii tiif jaalalaa fii kabajaa qabuun, qabsaawaa fii sab-boonaaf fakkeenya dhugaa tahe. Waldhabbii qabsaawotaa tan bara 1978 irraa kaasee, Araarso, “bilisummaa biyyaa tii fii walabummaa sabaa tiif tokkummaan qabsaawotaa barbaachisaa dha,” je’ee nama yaadu. Yaada isaa kana, afaan bira kutee, katabbii isaa tan akkaan faayamteen taraaree, suuraan miidhaysee, kaleen agarsiiseen odoo abdii hin kutanne, irra daddeebi’ee, yaroo hedduu dooyaarratti agarsiisee jira. Yaroo dhukkubni itti sharafee hafuura itti kutaa dhufees, wanni dhaammate, wasiyyaan isaa, “tokkummaa qabsaawotaa fiduuf tattaafata godhaa jirtan itti jabaadhaa,” tan jattu. Araarso, bara dabre, Amajjii 19, 2014, hawaasa Torontoo kanneen gadda haadha warraa, Aadde Faxxum Abdukariim Alii, tiif walitti qabaman irratti, “Ambayyoo! Ani silaa nama du’a Fxxumee irraa dandamatuu miti. Garuu, haalli keessan irraa na hambise. Galatoomaa!” jechuun jaalala haada warraa tiif qabu ibsee ture. Duuba, tin’isni hawaasaa akka hawwe hin taaneef. Akki je’ee hanqattee, amata isaatti, Amajjii 15, bara 2015, dhukkuba yaroo gabaabduu keessatti isa sardeen, magaalaa Torontoo keessatti, adunyaarraa gale. Araarsoo fii Faxxumeen, dhuma bara 1981, Somaalee keessatti irbuu jaarsaa jaartummaa waliif seenan. Eega gaafasii, hamtuu fii toltuu isaan mudattu mara jaalala namayyu hinaafsiftuun keessa hulluuqan. Akkuma wal-jaalatanitti wal jalaa hafuu didanii, Guulaa, Faayoo, Tiyyaa fii Leensaa biyya ambaa keessatti hadiyyomsanii, wal duraa duuba, deeman. Ilmaan isaanii malees, hawaasa Oromoo magaalaa Torontoo garaa raasan. Rabbi jannataan haa qananiyu! Oromiyan ni bilisoomti! Abbaa Urjii


Ibsa Ijjannoo Godina ABO Jijjiiramaa Giddu Gala Baha Eeeshiyaa

Nuti Miseensonni Giddu Gala Baha Eeshiyaa Ayyaana Amajjii 1 , bara 2015 Guyyaa Waraana Bilisummaa Oromoo WBO dhaa Sababeeffachuudhaan Walitti DHufnee Haala Gaariidhaa fi Miidhagaan kabajachaa oollee . Akkuma Beekkamu Ayyaanicha Keenya Eebba Manguddootaatiin Bananne . Kanatti Aansuun Faaruu Alaabaa Faarfachuudhaan , Sababa Guyyaan kun kabajamuu fi bara inni kabajamuu eegalame irratti Ibsa bal’aan Miseensota , Qodaalota , Ummata oromoo bal’aa fi Keessumoota ykn Firoottan Qabsoo Godhuu Wajjiin Haala Oowwaadhaa fi Miidhagaan Kabajannee jirra . * Haala Guyyaa Ayyaana WBO kana sababeefachuudhaan Gamaaggama Qaxxaamura Qabsoon Bilisummaa Oromoo Kessa dabartee erga goonee booda Mudaa Qabsoon Bilisummaa Oromoo keessa ture tokko — lama ( 1 — 2 ) jennee barruudhaan lafa kaahuun hin danda’amu . Sababaan Isaas A ) Hooggana Warraaqaa DHabuu B ) Hooggana Tarsiimoo Baraa Wajjiin Deemu dhabuu C ) Hooggana Waloo fi Gamtaan Qabsoo Bilisummaa Oromoo gara Galii Barbaadamu geessu dhabuu D ) Daddaqamiinsi Mooraa Qabsoo Bilisummaa Oromoo keessatti uumamaa turee E ) Hooggana Ufitti Amanuu fi Qabsoo Bilisummaa Oromootitti amanu dhaburraa rakkoon kun hundi maddaa turee fi kkf kaasuun ni dandahama . Kun Eenyuufuu ifaadha . ** Qabsoon Bilisummaa Oromoo yeroo ammaa kana hooggana warraaqaa fi tarsiimoo baraa wajjiin deemu waan argattee jirtuuf haala kanatti gargaaramuun Ummata Oromoof barbaachisaa jennee itti amanna . kanaaf Ummanni Oromoo Bal’aan Waandii Warraaqsaa isa dhugaa fi ifaadhaa kanatti dhimma akka bahu ibsina . Ayyaanni Guyyaa WBO Kana Milkii hamilchiiftuun xumurachuu dhaan ibsa ijjaannoo qabxiilee armaan gadii of keessaa qabu Miseensonni Godina ABO Jijjiiramaa Giddu Gala baha Eeshiyaa baafannee jirra . 1 / Nuti DHaloonni Haarowni Gaafatama Qabsoon Bilisummaa Oromoo qabdu hunda dachaan fudhannee galmaan ni geenya . 2 / Murna Bicuu Abbaa Irree TPLF / Wayyaaneen Durfamu kan ummata Oromoo , akkasuma sabaa fi sablammoota biyattii hunda shororkeessee mirga lamummaa fi namummaa dhoorgatee biyyaraa ari’atuun akkasuma mana hidhaatti guuraa jiru kana Roga hundaan Qabsoo itti goona . 3 / Murni Bicuu Wayyaanee Adda Durummaan maqaa invastimantii fi kijiba Tiraanformeshiinii jedhuun sababeeffatee gochaa suukannessaa fi Jumlaan Ummata Oromoo lafa isaa irraa Buqqisee Baqattummaaf saaxile kana dura dhaabbannas Qabsoo Itti goona . 4 / Gaafii Mirgaa Abbaa Biyyummaa Barattoonni Oromoo karaa nagaatiin gaafataniif Murni Bicuu Wayyaanee Deebii isaanii Rasaasaa fi Afaan Qawween Wareegaman Gaddaan Yaadanna . kanaaf Wareegama Qaalii Lubbuu Jijjiirama hinqabne baratoonni keenya Aarsaa kafalan kana nutis galmaan gahuuf ni Qabsoofna . 5 / Murni Bicuun Wayyaanee Erga Kooraa Aangoo Biyyattii qabatee hanga ammaatti fedhiidhaa fi karaa nagaatiin ummatoota biyyattii waliin hin jiraanne , jiraachuuf hin deemus . Kanaaf Murni Bicuun kun aangorra turuu kan danda’eef ummattoota biyyattii hunda Gosaan , Amantiin Daangaa lafaa / Naannoon walitti buusuun aangorra turuu danda’e . Murna kana Buqqisuun karaa waloon irratti qabsaa’uun yeroon isaa amma jenna . 6 / Akeeka kayyoo dhaaba keenya hooggana warraqaan durfamu qaama qalbiin hojjannee dirqama qabsoon qabdu rawwannee gamtaan fuula duratti tarkaan fachiisun mul’ata hegeeree saba keenyaa bakkan gayuuf Ni hojjanna. 7 / Dhaamsa jaallaan keenya qaanqee bilisummaa qabsisaanii luubbuu isaanii qaali ummata Oromoo gabrummaa jalaa baasuf Arsaa kafalaan imammata jaallaan keenya galmman gayuudhaaf tokkumman Nihojjanna. 8 / Nuti miseensonni Godina ABO Jijjiiramaa Giddu Gala Baha Eeeshiyaa Imaanaa jaallawwa keenya irratti kufan galmaan ga’uuf waadaa keenya bifa haara’aan haaromfannee jirra. Walumaa Galatti ummanni Oromoo bakka jiruun sirna abaaramaa kana lafaa fi qabeenya isaa kana falmatuudhaan mirgaa Isaa , bilisummaa fi Dimokraasii haqaa biyya isaa irratti Gonfachuuf Qabsoo bilisummaa Wareegama barbaachisu Kamuu kafaluun Dirqama keenya cufaati . Injifannoon Ummata Oromoof !!!


Ayyaana Guyaa WBO biyya Ayelaanditti Kabajamee oole.

Ayyaanni gootota Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) kan bara 2015 kaleess gafa 17/01/15 magalaa guddittii Ayerlaan Dabliin keessatti haala howwaa fi gammachiisaan kabajamee ooleera. Uummatinii Oromoo fi sablammii biro ABO deggerani fi miseenso ABO magalaatota fagoo adda addaa irra dhufuun abdiif gaachana isaanii kan tae WBO faarfachaa waliin olaaniru. Haala gidraa yeroo amma uummatini oromoo keessa jiru kan dhabamsiisuu dandau gaachana uummataa Oromoo kan tae kofa akka tae hubbantanii waan danda’ame hundaan akka bira dhaabbatani Jaal Dibaabaa Tafassaa ibsi bal’aa kan kennan yeroo tau, itti dabaluunis hunbannoon fi dammaqiinsi uummatni Oromoo amma qabu gammachiisaa fi qobsoo bilisumaa fininsuuf haala mijataa akka taef ilbisaniiru. Oromoonnii if sablammii biroo waaee Oromoo akka gaariitti akka hubatani seenaa Oromoo fi haala siyaasa Empire Itoopiyaa akka dubbisanii fi hordofani dhaamsi dablataa namoota dhufaniif kennaameera. Warri ayyana kana irraatti qooda fudhatani waloonis taee nam-tokkeen WBO waan danda’aan hundaan akka gargaaraan yaada isaanii ibsachaa oolaniru. Alaabaaa ABO qabatanii sirba, faaruu qabsoo fi faaruu tokkumaa Oromoo waliin faarfachaa ooluun ayyaanicha haala gammachiisaan waliin kabajachaa oolaniiru. Oromiyaan Ni Bilisoomiti Diinni ishee ni barbadoofti www.oromocommunityireland.com


Bilisummaan keenya KAARDIIN hin dhugoomtu!!

# Filannoo wayyaanee soba marsaa shanii,,, irratti hirmaachuuf ni galla jettanii,,, miidiyaatti bahuun labsii baafattanii,,, nuti karaa nagaa qabsoofna jettanii,,, sabaafi sab lammii biyyattii hundaafi,,, murteeffannee jirra galuudhaaf biyyatti. Qabsoo karaa nagaa geggeessudha qabna,,, yoo kanaan ol kaanee deggarsallee qabna,,, uummata itoophiyaaf gaanfa afriikaarraa,,, hawaasi addunyaas nuuf godha gargaarsa,,, kan murtiin keenya kanatu nu baasa. Jettanii waan hedduu gurra nu keessanii,,, kijiba wayyaanee dhoksuuf gargaartanii,,, qabsoo dhiigaan dhufe irra hejjettanii,,, aarsaa goota keenyaa gatii dhabsiiftanii,,, hin milkooftan yoomuu daandii irraa maqxanii. Kunoo dhihaateera mee eessa jirturee ?? Guyyaan filannoodhaa isin jala gahee,,, moo karaa irratti dhoqqeen isin qabee?? Moo intarneetiin dorgomturee laata ?? Achuma teessanii kuffisuufii laata ?? Mootummaa wayyaanee sirna nama nyaataa. Diimokiraasii waaraa jennee ijaaramne,,, mirga namtokkeetiif sablammii biyyaallee,,, kabachiisuu qabna gamtaan ijaaramnee. safuu,,,safuu,,, mee dhiisaa haa hafuu,,, silaa sabni hin rafuu,,, ciisee dhaggeeffata yaroo JAARSI sobu… Korojoo salphinaa qalqalloo kijibaa,,, filannoo fakkeessii shira warra kaabaa,,, kiba wayyaanee daandii boolla gubbaa,,, kottaa hirmaadhaakaa maal eegduree egaa?? Qaroomteetti qeerroon siyaasaan dibamtee,,, filannoo sobaatiin mirgi akka hin jirre,,, bareera barataaf qotee bulaanille. Yaa kaayyoo ganamaa lafee goota kumaa,,, kan sirraatii maqee hin milkaa’uum homaa,,, daandiin dhiigaan bahee filannoon dhugooma,,, jechuun saba sobuun hin gahuu yaa jamaa?? Utuu lafeen cabee lubbuun bahuu baatee,,, aarsaan kaffalamee jiraachuu utuu baatee,,, galmeen seenaa awwaalamtee,,, ekeraasaaniitu isin dura gora waaqatti iyyatee…Malee hin milkooftan boris ni qaanoftu,,, bilisummaan keenya KAARDIIN hin dhugoomtu.