Walfalmii Kaadhimamtoota Pireezdaantummaa Ameerikaa Ija Hawaasa Oromootin

Kaadhimamtoonni lameen, filannoo prezidaantummaa Yunaayitid Isteets baatii dhufu geggeessamuuf wal-dorgomaa jiran – Dimookiraatittiin Hilarii Kilintanii fi Ripubilinkaantichi – Doonaald Traamp, wal-falmiin marsaa lammataa geggeessan, kallattiin televiiziyoonaan tamsaasamaa ture. Kana irratti hawaasaalee Oromoo keessaa, sadii kutaalee adda adda irraa dubbisneerra: Obbo Abdulaxiif Dirree – Minisootaa irraa, Obbo Daanyee Turee, Merilaand irraa, Dubree Seena Jimjimoo Chikaagoo irraa. Gaafii fi deebii godhame dhaggeeffachuf kana cuqaasaa


Kaadhimamtoonni Itti Aantota Prezidaantummaa Caasaa Murtii Haqaa fi Imaammata Alaa Irratti Wal Falman

Kaadhimamaa itti aanaa presidentii repbulikaanotaa Mike Pence fi ka demokraatotaa Tim Kaine imaammata gareen isaanii dhiyeessan akkasumas dandeettii kaadhimamtoonni presidentummaa Donald Trump fi Hillary Clinton qaban irratti falmii geggeessanii jiran. Pence fi Kaine filannoon baatii dhuftuu utuu hin ga’in falmii tokkicha geggeessan irratti meeshaa nukleraa, haala Siiriyaa fi jijjiirama murtii haqaa biyya ofii keessaa ilaalchisee haasaa walii addaan kukutaa turan. Pence Clinton imaammata alaa president Barak leellisu ittiin jechuu dhaan sunis giddu galeessa bahaa to’annaa ala taasise jedhan. Gareen IS babal’achuu isaaf Clintoniin himatan. Gama biraan Kain akka jedhanitti Trump ofittoo dha jechuun qeeqanii Raashiyaa waliin hidhata daldalaa qaban beeksisuu dhaban jechuu himatan. Kaadhimamtoonni lamaan siivilota kanneen Sryira gama kaabaa keessaaf eegumsa gochuu irratti walii galaniiru. Pence akka jedhanitti tattaaffii jiru keessaa godinaan balaliin irraa dhorkame akka tolfamuu fi Raashiyaan haleellaa Alepoo irratti geggeessamu keessaa harka qabdi humnootiin US immoo deebii isaa mannii waraana Siiriyaa haleelan. Falmiin itti aanaa prezidaantii falmii Clinton fi Trump kan Fulbaana 26 geggeessameef kan lammataa Dilbata dhuftu St. Louis keessatti geggeessamuuf yeroo jiru gidduutti geggeessame.


Hiriira mormii hawaasii Oromoo Amerikaa magalaaa Washington DC-tti Qopheesse Irratti Nama Hedduutti Bahe

No media source currently available Galma Walgahii Kongireesii Amerikaa, Capitol Hill jalqabanii,karaa guddaa DC keessa wadhakkaa bahu,Pennsylvania Ave gulaa yaahanii, Constitution Ave jedhaniin qaxxaamurani karaa gugurdaa irraa yaahaa, Minsitirii Haajaa Alaa Amerikaatti dabaranii,Baankii Addunyaa gahahanii bulchiinsa mootummaa Amerikaa, White House deebihanii rakkoo Oromoo irra gahuutti jiru jedhan himatan. Hawaasa Oromoo Amerikaa fi Kanaadaa dhufetti rakkoolee mootummaan Itoophiyaa Oromoo fi ummata biyya isii hedduun irraa gahuutti jiraa jedhan himachaa ture. Hiriira hardhaa kana irratti akka warri qopheesse jedhutti hawaasa Oromoo godina Amerikaa fi Kanaadaa jiru 33 waliin qopheesse.Jarii dhufe kun bulchoota naannoo isaaniitii Kongireesii Amerikaa keessatti filatame waajjira isaaniitti walti dhufee rakkoo Oromoon keessa jirtu himate. Gama kaaniin ammoo fala koreen haajaa alaa miseensotii mana marii Amerikaa fi senetiin dhiyeesse Resolution 432 fi HR.861,ka akka Itoophiyaa keessatti mirgii nama eegamuu fi mootummaa wayyaa qabu jiraatu gaafatu akka Kongireesiin Amerikaa dafee murtii irratti kennuu gaafachuuf. Tanaaf akka warrii qopheessu jedhutti nama 4,000 tahutti Amerikaa gama Kaabaatii dhufe Waashingiton DC galma Walgahii Kongireesii Amerikaa Capitol Hill duratti walti dhufee karaa gugurdaa magaalaa DC irra maree rakkoo himate Hiriirii kun akka mootummaan Amerikaa Itoophiyaa horiin gargaaruu lakkisu,akka Tokkummaan Mootummootaa waraana nama hiriira bahe fixe jedhan seeraatti dhiyeessuu,seera malee nama hidhuu fi ijjeesuu dhaabattuu fi waan hedduu gaafate.


Wal-falmii Kaadhimamtoota Prezidaantummaa Yunaayitid Isteets Uummata Hedduun Daawwatamuun Isa Ol’aanaa Dha, Jedhame

Kaadhimamtoonni filannoo prezidaantummaa lameen, ka paartii Dimookiraatii, Hilarii Kilintonii fi ka paartii Ripuublikaanii, Doonaald Traamp, kaleessa, Hampstiid, Niwu Yoork keessatti kallattiin walitti-dhufanii wal-falmii geggeessan ka duraa, uummatni Ameerikaa miliyoona hedduutti lakkaawamuu fi lammiwwan biyyoota Addunyaa illee daawwatanii jiran. Akka baratametti, wal-falmiilee dorgomtoota prezidaantumaa gidduutti geggeessamanii fi televiiziyoona biyyoolessaatiin kallattiin uummataaf dhihaatan sadii keessaa kun ka duraa ta’uu isaa ti. Wal-falmiin halkan dabre Kilintonii fi Traamp gidduutti geggeessame, seenaa dorgommii Prezidaantummaa Yunaayitid Isteets keessatti, nama hedduun daawwatamuudhaan isa ol’aanaa dha, jedhama. Akka lakkoobsa yaada uummataatti, lakkoobsa deggera dorgomtoota lameenii wal-maddii ture illee wal irraa fageessuu mala, jedhamee yaadama. Kanneen wal-falmii sana televiiziyoonaan hordofaa turan keessaa tokko, Joorjiyaa Isteet Yunivarsitiitti proofeesara barnoota seenaa ka ta’an, Dr. Mohammed Hasan, akka wal-falmicha kaadhimamtoota lameenii xiinxalan gaafannee jirra. Gaaffii fi deebii guutuu kana cuqaasaa tii dhaggeeffadhaa


Tokkummaan Mootummootaa kora isaa ka barana New York,Amerikaatti taa’e irratti waan heddu irratti dubbate.Rakkoo baqataa addunyaa,fala jara kanaa barbaaduu qaban, qooda mootummaan qabaachuu qabuu fi waan hedduu. Tana irratti Henok Semmaigzer yoo kora sun gabaasuuf New York Amerikaa dhaqetti, minisstir haajaa alaa Amerikaa dhaqetti itti aantuu itti aantuu damee demokiraasiitii fi mirga namaa Saaraa Siiwall waan hedduu gaafate.Gaafilee ingiliffaan innii gaafate keessaa: Kara ummata lola jidduutit marfameen gargaaruu dandahan .Karaa baqataa fi jara jireenna wayyaahaa barbaada yaahuu gargaaruu qabaniin. Waan bulchootii addunyaa kora baranaa irratti dubbatan Horiin biyyoota baqataa fi jara jireenna wayyaahaa barbaada yaahanii kennan maal haga akka tahe Mootummaan Amerikaa biyyoota seera mirga namaa hin eegene waliin akkamiin akka hojjatuu fi waan akkanaa kana


Prezidaant Obaamaan Qabsooftuu Biyya Maaynamaar Simatan

Mallattoo Demokraasii fi hoggantuu sochii uummata Maaynamaar kan ta’an Ann Saan Suu Shii har’a waayit Haawus keessatti simatanii jiru. Qabsoftuun uummataa kun biyya ofii keessatti mana ofii keeessaa akka hin bane waggootii diigdamaaf ugguramanii turan. Yunaaytid Isteetes mootummaa abba irree kan Maaynamaar irra uggura kn ka’ee yoo ta’u kaasuu fi dhiisuufis jijjirama Dimookraasii biyyatti keessatti argame irratti hirkata jedha ministriin dantaa alaa Yunaaytiid Istees. Kanaafis yaada qabsooftuun kun dhiyeessan murtii kennamuuf waan gargaaruuf prezidaant Obaamaan waamanii dubbisuun sirrii dha jedhu hayyonni. Gabaasa sagalee


Atileeti Taammiruu Demisee dorgommii Paralympic Riyoo irratti mallattoo mormii Oromoo agarsiise,alaabaallee faarsuu didee

No media source currently available Hariyaan Furii Kaffiyaaloo jettiin,maqaan isaa,Taammiruu Kaffiyaaloo Damiseeti.Taammiruun nama ganna 23ti. Bara 2000 keessa fiigicha jalqabee bara 2003 keessa ammoo akka dansaa dorgommii jabeeffate.Eegii sunii asitti metirii 400, 800 fi 1,500 irratti dorgoma. Haga ammaatti medaaliyaa 45 caalaa badhaafame. Taammiruun nama biyya keessaa fi biyya alaalleetti Paralympic dorgmuun beekama.Paralympic dorgommii namii cabaa-baqaa, naafaa fi qaamii akka akkaa irraa hirdhate ka doktoriin mirkanseef irratti dorgomu. Dorgommii Paralympic ta bara, 2016 Fulbaana 7-18,bara 2016 Riyoo,Biraazilitti itti jiran.Atileetota 4000 caalanitti itti jira. Itoophiyaan dorgommii tanaaf Taammiruu waliin nama shan ergatte.Taammiruun fiigicha metirii 1,500 guyyaa dheengaddaa dorgome irratti lammeessoo bahee mallattoo mormii Oromoo agarsiise. “Wanta biyya keessatti godhamaa jiru addunyaatti akka beekamu. Dhiiga saba kiyyaatii ka dhangala’a jiru…kan gubachaa jiru saba kiyya waan taheef---namini meeqa akka du’e hin beekna,kanaaf mormii agarsiise,”jedha. Kanaafuu jedha Taammiruun mallatoon tun mallattoo ummatii "Oromoo hidhamuu isaa, cunqurfamuu isaa agarsiisu waan taheef agarsiise,” jedha. Atileeti Taammiruun mallattoo mormii Oromo tana yoo dorgommii jalqabe,yoo fixe,yoo badhaasa medaaliyaa fudhate mul’isee dirree keessa fiigaa agarsiisaa ture.Yoo waltajjii irratti alaabaa Itoophiyaa oli baasan afaan qabatee faarsuu dide. Afaan qabachuun ammoo “ummatii Oromoo osoo waan hedduu qabuu ukkamamuu isaa,osoo wannuma hundaa gochuu dandahuu afaan qabee akka homaa hin dandeennetti ilaalamuu isaa agarsiisaa,” jedha. Taammiruun mormii tana agarsiisuuf Fayyisaatti na durse malee eegachaa ture jedha. “Tokkoffaa baheetoo rikordii nan cabsaa tureeyyuu.Oggaa ani harka oli qabu innii gadi jedhee seeneeyyuu.Innii rakkoo hin qabuu.Anaaf rakkoo hin qabu.” Taammiruun dorgommii jara qaamii miidhamee Paralympic keessatti dorgomaa.Innii diqqeennaan ila tokko dhabee,iltii lammeessoolleen akka dansaa lafa hin agartu. Taammiruun waltajjii dorgommii addunyaa irratti mallatoo mormii siyaasaa agarsiisuun 'seera malee' jedhanii yoo fkn seera sun cabsite jedhanii medaaliyaa sirraa fuudhan maan jetta jennaan “kaan lubbuu itti dhabaa medaaliyaa narraa fuudhuun rakkoo hin qabu,” jedha. Mormii atileetotii Itoophiyaa dorgommii biyya alaa irratti harka mataa irratti oli qabatanii mallattoo mormii hiriira Oromiyaa agarsiisuu kana, Fayyisaa Leellisaatti jalqabe. Fayyisaa Biraazilii bahee amma Amerikaa jira.


Saayintistiin Awustiraaliyaa Roobootii loon tissitu, SwagBot jedhan hojjatee gabayaatti baasuuf kurfoo jira

Durii saree,helekoopterii fi namaan tissan. Amma ammoo Roobotitti itti dabalame horiin waan isa tissaa hedduu argachumatti jira. Roobootiin saayintistiin yuniversitii Sidnii,Austiraaliyaa hojjate ta horii namaa tissistu tun SwagBot jedhanii miila sibiilaa afurii ka goommaa laastikii qabduun deemti. Gubbaa ammoo saldaqaa roga afur qabdii, baatiriin hojjatuuti.SwagBot jechuun Awustiralaiyaatti maqaa nama hujii qonnaa hojjatuuti. Roobotii bokkaalleen hin sodaanne tun yaaliif foora loon gammoojjii Awustiraliyaa keessa jiruutti erganii ilaaluutti jiran. Awustiraaliyaan biyya looniiti.Biraazilitti aantee isiitti foon loonii harka guddaan biyya alaatti gurgurata.Industiriin isiin biyya keessaa qabdu guddoon hujii foon looniiti. Biyyitii tun durii horii isii:loon,hooliyyee fi re’ee saree,tissituu farda yaabatuun tiffatti.Amma roobotitti hujii sun irraa fuudhuutti jira. Roobootiin amma yaaliif hujiittiin jiran tun tarbee baatee,kooffee qaaritee, dhaqdhaqallee keessaan taakkaa horii gargara baduu dhoortee tissiti.Humna baatiriitiin hojjatti. Akka saayintistiin yuniversiti Sidnii roobotii tana hojjate Salah Sukkarieh, jedhetti loon,hooliyee fi horiin dhibiilleen yoo rooboti tana argu waan isiin feetu beekanii hajajamaniif. Roobootiin tun duraa fi duuba garuma feetee deemti jedha porofeserii kun. Roobootiin tun bokkaa jettee hin dhabduu, baddaa, gammoojjii fi waan hedduu deemti. Loon,re’ee fi horiin dhibiilleen yoo roobootii tana argan dura baqachaa yaahanii isiin ammoo gussitee galchiti. Awustiraaliyaan lafa horii taatu bal’oo qabdi.Lafti loon Awustiraaliytaa hektaara kuma hedduuti.Tana keessa deemanii waliin gahuuf huji guddo feeti. Roobootiin tun lafa diidaa irratti saatiitti km 20 deemti.Namatti fagoo taa’ee ‘rimootiin’ hajaja.Humna gomboo faahiisaallee baattuun jabdu qabdi. Kaameraan isii irra jiru ammoo waan horiin keessa oole fkn ka dhibame, ka okkolu namatti himuu dandeetti.Kaameraa isii irra kaahaniin fago taa’anii oowwa nafa horii tohataniin laaluu dandaha. Kaameeraan isii irratti hojjatanilleen akka innii gara marrii jirullee nama agarsiisuu dandahu hojjachuutti jiran. Roobootiin amma hojjachuutti jiran tun ganna sadi keessatti harka warra isii barbaadu gahuuf deemti. Yo milkoofte asii achi saree fi namallee irraa fuute Roobootitti horiin namaa tissuuf deemaa jechuu. Roobootiin SwagBot jedhan tun tika malee horii bineensa irra dhowwuu dandeetti mo hin dandeettu? Ammatti waan mirkanaa hin qamnu gaafuma isiin gabaayaatti baate laalla.


Atileeti Eebbisaa Margaa Ijjiguu Maratoonii Kubek,Kanadaa moo’ee mallattoo mormii Oromoo garsiise

No media source currently available Qara atileeti Fayyiaa Leellisaa Olompikii Riyoo irratti jalqabe.Amma ammoo Eebbisaatti itti aanse.Jarii lachuu woma woma tokko jedha:”Rakkoo ummanni keenna,Oromoo keessa jiru addunyaatti agarsiisuuf.” Eebbisaan nama ganna 27 ti.Bara 2008 keessa fiigicha jalqabee haga guddaan maratoonii dorgoma.Durii hojjataa mootummaati koollejjii eebbifamee jedha.Atileeti Fayyisaa Leellisaa walilleen ya leenjifamee walilleen dorgome. Bara 2010 keessaa biyya akka akkaa deemee dorgommii biyya alaallee hedduu deeme.Dorgommii qaraa Xaliyaana magaalaa Florence eegee ammoo Chaayinaa, ngiliiz, Indiyaa, Silovaakiyaa fi biyya akka akkaa dhaqe. Atileetiin kun Ebla 21,2016 ji’a afuriin duratti dorgommiif Kanadaa dhufee “dhiibbaa narra gahaa waan turee harka kennadhee hafe.” Maratoonii km 42.195 kalee,Hagayya 28, 2016 Kubek,Kanadaatti qophessan 2:30:43 irratti fixee tokkeessoo tahe mallatoo mormii Oromoo agarsiise. “Malattoon kun mallattoo ummatii Oromoo diddaa harqoota garbummaa ufi irraa buusuuf agarsisiaa jiru.Dorgommii tana fixuuf metirii 50 naaf hafnaan mallattoo mormii Oromoo agarsiisee erga fixes isuma san agarsiise,”jedha. “Ummatii keenna garbummaa ufi irraa buusuuf ilaalcha addunyaa barbaadaa jedhee gaazexeessitota na gaafatanitit hime,” jedhe Eebbisaan. Akka inni jedhutti namii dorgommii akkana irratti mallattoo kana agarsiisuun seera malee jedheenilleen hin jiru. Eebbisaan amma kilabii Toronto Olympic Club jedhanii Kanadaa keessa jirtuuf dorgoma. Wayaa kilabii sunii keeyyatee dorgoma.Itoophiyaaf lammata hin dorgomu biyya Kanadaa jiraachuufillee eeyyama argadhee jedha. Eebbisaan adoo lammeessoo ykn ammoo dadhabee dorgommii keessaa bahee,ykn ammoo fkn 50esso bahelleen mallattoo kana agarsiisuu hin dhiisuu jedha. “Nama tokkoffaa bahe maraa miti kan agarsiisu.Bakkuma feetettu waan ibsachuu yaadde agarsiisuu qabda.” Dorgommiin maratoonii atileeti Eebbisaan akka dansaa moo’ee rekordii qabu ta innii bara 2011 keessa Indiitti dorgome 2:12:03 fixe.


Atileeti Fayyisaa Leellisaa yaaddoo garaa na bultetti cabsee ba'ee, ummata kiyya waliin dhaabachuuf mormii agarsiiise jedhe

No media source currently available Fayyisaa Leellisaa gurbaa ganna 26 ti. Shawaa Dhiyaa magaalaa Jalduutti dhalate.Eegii sunii asii medalaiyaa hedduu tuulate.Qaxxaamura biyyaa, metrii 10,000 fi maratooniilleen himuma dorgoma. Marro marroo hedduu Itoophiyaa fulaa bu’ee biyya keessaa fi biyya alaalleetti dorgome. Baranuma qofa Olompikii dhufe.Olompikii baranaa atileeota11,500 tahanitti biyyaa fi naannoo akka akkaatii itti dhufe. Olommpikii dhufuun atileetii tokkoof gammachuu guddoo. Fayyisaan ammoo gammachuutti gaddaatti narraa jijjiiramee jedha. Yoo dorgommii Maratoonii irratti lammeessoo bahellee waan isa gaddisiise akkana jedhee VOA Afaan Oromootti Riyoo irraa bilbilaan hime. “Moohachuun haa hafuutii hirmaachuunuu waan guddaa turee. Ani ammoo qabxi kana fide…gammachuu maalti jiraa gaa gaddatti na jalaa jijjiiramee. Hiriyoonn ko kaan mana hidhaa kaan du’an guutanii.Gammachuu adoo hin tahin gaddatti na jalaa jijjiirame.” Fayyisaan yoo fiigu ummata mirgaa bitaa jiru isaaf harka dhaanuu fi TV daawwatu mirgaa bitaatti gara galee mallatto mormii Oromo harka walqaxxaamursee agarsiisaa ture. “Mallattoon sun diddaadha.Kunoo akkuma Oromiyaa keessatti namii baayyeen godhu sun.Oromo protest anis Oromoo waan taheef isaan wajjiidhaan dhaabachuuf hamma ani dandahe,karaa dandaheen mormii agarsiisuudha kaayoon kiyya.” Mallattoo mormii sun akkuma dirree seenee dorgommiin jalqabuuf qophi jiru agarsiisullee kaameraan na hin argine fakkaataa jedha Fayyisaan. Ta addunyaan akka dansaa argiteef ammoo ta yoo innii dorgommii fixeeti a mataa dubbii addunyaa tgaateefilleen sun. Atileeti Fayyisaan biyyatti deebi’uuf waan sadii sodaata. “Jarii saree maraattuudha na ajjesuu dandahuu,na hidhuu danda’u.Sadaffaa ammoo akka ani biyya alaa hin baane na gachuu dandahu.” Akka Fayyisaan jedhutti dubbiin tun duruu garaa keessa isa jirti mmoo keessaa baafatte.“Haala isaa dirqamneet-- baqqaa waan tokko yo keessaa dhohee hin dhoohaa.” Seerii Koree Olompikii Addunyaa(International Olympic Committee) akka atileetotii dirree dorgommii irratti mallattoo siyaasaa,mallatto jibbaa fi waan akkaa jibba siyaasaa hin agarsiifne dhowwa dorgommii addunyaa irraa dhaabsisa. Fayyisaan ammoo tun siyaasaa miti.Ani siyaasaa ykn hangoo qabachuufii mitii jedha. Dhumaatii ummaa biyya keessaa agarsiise, “ummannii ammoo dhumaa jira kanan calaqqisiifadhee malee siyaasaa miti,” jedha.Tanaaf biyyatti deebihuu sodaadhaa jedha Fayyisaan. Akka itti aanaan dura taa’aa paartii KFO obboo Mulaatuu Gammachuu jedhutti Fayyisaan dhuguma baana. “Ee sodaan isaa mirkana maan jennaan nuuyyuu arguutti jira.Obboo Beqqelee Garbaa fi itti gaafatamtoota biraalleen tanumaaf hidhan.” Akka mootummaan Itoophiyaa jedhutti ammoo dubbiin akka Fayyisaan jedhee miti.Obboo Mohaammad Sayid itti gaafatamaa waajjira koominikeeshiinii mootummaa Itoophiyaati. “Atileetiin kun nama Itoophiyaa waltajjii sun irratti gootummaan yaamsise. Akka fedheen yaada isaa karaa fedheen himachuu dandaha.Biyyitii biyya nagaa fi seeraan bultu.” Ministerii koominikeeshiinii Itoophiyaa Geetaachoo Reddaalleen ergaa Twitter irratti ergeen Fayyisaan baga gammaddee jedhee yoo biyyatti deebihellee akka gootaa simannaa jedhee dubbate.


Olompikii Biraazil ittuma jiranii USA medaaliyaa 72 argattee dura jirti biyyitii medaaliyaa tokkooyyuu hin argatin hedduu

Biyya 205 itti dhufee, atileetota 11, 000 irratti wal dorgomuutti jira, nama kuma dhibba hedduutti bahee daawwataa miliyoona hedduutti TV fi interneetiin daawwiif faana jira. Olompikii Riyoo,Biraazil bara 2016 eegii jalqabanii amma guyyaa 10essoo keessa jiranii dhumachuuf guyyaa 11 hafe. Dorgommii ispoortii kurnya hedduutiin wal dorgoman. Amerikaatti haga amma barresuutti jirru kanatti medaaliyaa 72 argatee dura jira. Kana keessaa 26 warqii, Gireet Biritenitti itti aanaa medaliyaa 40 kana keessaa warqiin 16,Chaayinaan medaaliyaa 46 warqii 15 argatte faana jirti. No media source currently available Afrikaa keessaa Afrikaa Kibbaatti medaaliyaa 7 kana keessaa warqiin tokko argattee tokkeessoo jira. Itoophoiyaalleen medaaliyaa 4 kana keessaa warqii tokko argatte. Biyyitii haga ammaa warqii dhiisii medaaliyaa tokkollee hin argatinilleen hinuma jirti. Dorgommii baranaa woma hedduun himan:Tigisti Tufaa dhibamtee dorgommii keessaa baate,Etenesh Diroo kopheen irraa buutee baafattee kaalsiillee lafa buuftee dorgomtee torbeessoo taate. Atileetiin Amerikaa Maaykil Felipsi ta baranaa waliin dorgommii olompikii irratti bisaan daakuun medaaliyaa 23 argatee amma dorgommii ya dhaabee jedhee labsate. Lammiin Amerikaa hidda dhaloota Afrikaa Simone Manuel atileetii nama Amreikaa gurraacha jalqabaa bisaan daakuun warqii badhaafame taate. Amerikaa bifaan gurraatti yoo jqlabaaaf bisaan daakuun Amerikaa keessaa tokkeessoo taate. Atileetiin Gireet Biriteyin,Mohaa Faaraa metriii kuma 10 irrtti adoo dorgomuu jigee kahee tokkeessoo tahee warqii badhaafame. Dorgommiin atileetota Itoophiyaa Olompikiitti akkamitti deemuutti jirti? Namii isiin dorgommii bisaan daakuutii ergatte,Rooble Kiroos ‘dorgommu dhiisi nafa atileetiiyyuu hin qabu’ jedhee namii hedduun itti qoosaa bahe dadhabee keessaa gale. Ka biskileetii dorgomeef Tsegaabuu Girmaa km 69 irratti keessaa bahe. Atileetiksiin ammoo Almaaz Ayyaanaa, intaltii ganna 24 metirii 3000, 5000 fi 10,000 dorgomuun beekamtutti dorgommii kuma 10,000 daqiiqaa 29:17:15 ceetee moote. Leenjisaa Toleeraa Dinqaa warra atileeti Almaaz leenjsie keessaa tokko baga gammaddee akka irraa agarte jennaan. “Eegumsii nu irraa turres kanumaa.. rekordi irratti deemaa osoo hin tahin injifadhaa jennee gorsinee garuu isaan isa nu jennee ala dirqama isaanii bahaniiru.Kana ka itti hin gammanne hin jiru hunduu itti gammadeera.” Akka obboo Toleeraan jedhutti Almaaz humnaa oli dorgomaa baate barana yeroo gabaabaas asitti abbaa mana ishiitti ji’a jahaaf leenjisaa bahe. Bori ammoo Genzebee,Mukataar Idriis,Hagso Gebree Hiyoot,Sanbaree Teferii fi atileeota gara garaa moohachuuf eeguutti jiran.


Korri Sabaa Kan Paartii Demokraatotaa Kaleessa Xumurame

Magaalaa US Filaadelfiyaa keessatti geggeessamaa kan jiru kora sabaa dimokraatotaa irratti miseensonni paartichaa Hillary Clintoniin kaadhimamtuu prezidaantii gochuun filataniiru. Hillaaryiinis kora kana irratti haasaa dhageessisaniin kaadhiummaa prezidaantummaa kan garee dimokraatotaa sirnaan simatanii jiru. Haasaan isaaniis qalbii namootaa toosisee hangi tokko imimmiin haqataa turan. Namoonni bebeekamoonis kora sana irratti haasaa dhageesisanii jiran. Kora kana guyyaa arfanuu Soraan Hordofee gabaasee jira. No media source currently available


Kora-Sabaa Dimookiraatotaa Irratti Prezidaant Obaamaa fi Dimookiraatonni Ka Biroon Doonald Traamp Irratti Qeeqa Roobsan

Kanneen Kora-sabaa Paartii Dimookiraatotaa, kutaa Pensylvania – magaalaa Filaadelfiyaa keessatti geggeessamaa jiru irratti halkan dabre haasawa godhan – Prezidaant Obaamaa fi dirmookiraatonni hoogganoonni biyyattii ka biroon, dorgomaa garee Ripaablikaanii – Doonaal Traamp irratti qeeqa roobaa turan. Ka Prezidaant Obaamaa booda, taayitaa prezidaantummaa fudhatanii biyyattii hoogganuu danda’an – Hilarii Kilinten ta’uu illee gad-jabeessanii dubbataa turan. Har’as, bakka walga’ichi itti geggeeffamaa jiru – waahila keenya Soraa, Filaadelfiyaa irraa dubbisnee jirra. Guutummaa qophii keenyaa dhaggeeffadhaa No media source currently available


Hilarii Kilinton Kaadhimamtuu Prezidaantii Yunaayitid Isteets Ta’uudhaan Seenaa Galmeessiste

Kora-sabaa Paartii Dimookiraatotaa, kutaa Pensylvania – magaalaa Filaadelfiyaa keessatti geggeessamaa jiru irratti, Hilarii Kilinton dubartii yeroo jalqabaaf, filannoo prezidaantummaaf sirnaan kaadhimamte ta’uudhaan seenaa galmeessisan. Kanneen halkan dabre haasawa godhan keessaa – abbaan manaa Hillary – Prezidaantichi duraanii – Bill Kilinton, “Isheen nama jijjiirama uumte” jecbuun faarsan. Degertoota Burnie Saanders, nama ishee waliin dorgomaa turee keessaa immoo, kanneen mormiidhaan walga’icha dhiisanii ba’an ni jiran. Kora-sabaa sana hordofee gabaasuuf ka mgaalaa Filaadelfiyaa jiru – waahilli keenya, Soraa Halakee haasofsiiseee jirra. Guutmmaa qophii keenyaa dhaggeeffadhaa No media source currently available


Korri-sabaa Dimookiraatotaa Addaan-qoodamuu Caalaa Tokkummaa Agarsiise

Korri-sabaa Paartii Dimookiraatotaa, kutaa Pensylvania – magaalaa Filaadelfiyaa keessatti itti fufee jira, Dimookiraatonni dorgomaa paartii Ripublikaanii – Doonaald Traamp injifachuu irratti tokkummaa agarsiisanii jiran. Kanneen halkan dabre kana haasawa godhan keessaa tokko – haati warraa prezidaant Obaamaa – Micheel Obaamaa, dorgomtuu paartii dimookiraatii – Hilarii Kilinton deggeruu isaanii ennaa ibsan “ani dhaamsa isheen dabarsiten deggera” jedhan. Kan Hilarii Kilintoniin dorgomaa turan – Senator Bernie Saandersis, deggertoota isaniin --- “amma Hilarii Kilinton Prezidaantii gochuuf sagalee kennaafii” jechuun deggersa isaanii agarsiisan. Kan walga’icha hordofuuf – Filaadelfiyaatti argamu – Soraan, haal ture nuuf ibsee jiraa. Guutummaa gaaffii fi deebii geggeessinee dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Donaald Traamp Kaadhimummaa Paartii Isaanii Simatan Qajeelfama Seeraa Bakkatti Deebisa Jedhan

Yeroon ammaa Donald Traampiif yeroo injifannoo siyaasaa guddaa ennaa ta’u Traampis bakka sana qabachuuf ariifatanii jiran. Waliin taanee jedhan Trump paartii keenya White Housitti geessina. Biyya keenyas deebisnee bakka amansiisaa, badhaadhinaa fi nageenyaatti geessina. Biyya arjaa fi michummaa jaal’atu taasisna. Garuu biyya sirna qabeettii goona. Maatiin isaanii fi ripublikaanonni kumaan lakaman kanneen galma kora sana keessa turan keessatti Trump yeroo hanga tokkoof adda addummaan mul’ataa turee booda paartii isaanii tokkoomussu waadaa seenan. Akkasumas mormituu isaanii ministrittii dhimaa alaa duraanii Hillary Klinteniin akkaan qeeqan. Waraana waggoota 15 kan giddu galeessa bahaa booda, doolaarri triliyoonaan laka’amu ba’ee lubbuun kumaan laka’amu erga dhumee booda haalli jiru akka kana dura argamee hin beeknetti daran hammaate. Hillary Kilinten kan nuuf dhiistee darbite, du’a, qabeenyaan barbadaa’ee, shororkeessummaa fi dadhabina ishee ti jedhan. Dorgommii White House-n seenuuf godhamu kana keessatti ani kaadhimamaa qajeelfama seera bakkatti deebisuuf ka’e jedhan. Trumpiin gara waltajjiitti kan affeerte kan waa’ee gara laafummaa abbaa ishee dubbatte intala isaanii Ivanka turte. Abbaan koo jette Ivankaan presidentii keenya itti aanu ta’uuf ciminaa fi dandeettii barbaachisu kan qabu qofa utuu hin taane nama garraamummaa, fi galra laafummaa hoogganaa biyyi kun barbaaddu isa taasisu qaba. Traamp irra deebi’uu dhaan daangaa Mexico irratti dallaa ijaaran walii galtee daldalaa cimaa kan tolchan akkasumas garee IS injifachuuf dhaadatan. Haasaa isaanii ennaa xumuranis mata duree duula filannoo isaanii irra deeb’uun ture. Lammiiwwan Ameerikaa magaalaalee keenya mara keessa jiraniif galgala kana waadaa kanan seena. Ameerikaa irra deebi’uun ni cimsina. Ameerikaa irra deebi’uun akka boontu goona. Ameerikaa irra deebi’uun bakka amansiisaa taasisna. Ameerikaa irra deebi’uun biyya jabduu goona jedhan. No media source currently available


Korii Sabaa Paartii Ripaablikaanootaa Ohaayoo Kilivilaanditti Itti Fufee Jira

Miseensotii paartii Rippaabilikaan Ohaayoo,Kilivilaanditti kora sabaaf walti dhufan Doonaldi Tiraamppii akka innii pirezidaantii Amerikaa tahee dorgomu filatan. Tiraamp filannoo kana Injifannoo guddaan keessa dabarra jechuun dubbatan. Haatii warraa isaanii Malaniyaan namni gaariin akka abbaa warraa koo takkaa hin jiru , isa filadhaa jechuun dubbatan. Malaaniyaan hasaawaa dhageesisan keessaa hangi tokko giftii dureen yunaaytiid Isteetes Misheel Obaamaa kora sabaa Demokraatootaa irratti bara 2008 ka dubbatanii turan waliin waan wal fakkaatu qaba jechuun sabaa-himaaleenn gabaasanii jiru. Galma korri sabaa kan Ripaablikaanootaa itti gaggeeffamu sanaa alatti mormiin adda addaa gaggeeffamaa jira. Korri kun Kamiisa dhufu xumurama jedhamee eegama. No media source currently available


Paartileen siyaasaa Amerikaa lamaan nama pirezdaatii tahee dorgomuuf eebbisanii dorgommiif walti gadi lakkisuuf kurfoo jiran

Amerikaan filannoo pirezidaatummaatti jirti.Nama 23 pirezdaati tahuuf dorgome amma lamatti walti hafe.Paartileen siyaasaa Amerikaa gugurdoon lamaan Rippaabilikaanii fi Demokiraati amma egerii paartii isaanii fulaa bu’ee pirezidanti tahuuf fialtanii eebbisanii dorgommiin gargaaruuf walti dhufan. Dorgommii ganna dabre,2015 jalqaban tana irratti warrii dorgomu yaahee nama isaan filatu dammaffachuuf,waan egii isaanii hojjatu itti himuu,tv,raadonii fi tgaazexaa fi waan akka akkaa irratti beessisa himacuuf doolaa miliyoona hedduu baasan. Jari lamaan walti hafe Hilarii Kilintonii fi Doonaldi Tirmaapit.Tiraampi Rippaabilikaan,Hilariin ammoo Demokiraati. Abbootii siyaasaa,bakka buutota paartilee, deeggartoota paartii fi bulchootii akka akkaa nama paartii isaanii fulaa bu’ee pirezdaantii tahuuf walti hafe jajjabeessanii dorgommii qopheessuuf walti dhufuutti jiran. Marii siyaayaasaa ykn kora sabaa ingiliffaan Convention jedhan kana Paartii Rippaabilikaan Kilivilaandi Ohaayootti ta Demokiraati ammoo Pensilveeniyaa Filaadelfiyaatti taa’an. Qophii nama ufii dorgomuutti jajjabeessuu fi karoora paartiin egerii biyya bulchitu biyya bulchuuf qabaattu tana nama kuma kurnya hedduutti itti dhufa. Gaazexeessitota waan akka akkaatiin gabaasan kuma lamatti dhiyaatanitti afaan afaaniin addunyaatti hima. Achuma dhandhee akka Amerikaan nama ufii itti filattu fi yaada gara garaa irratti fb,raadonii fi interneetiin gabaafnaa quba nu qabaadhaa.


Dorgommii Ispoortii Hawaasa Oromoo Amerikaa Kaabaa,OSFNA 20essoo Adoolessa 30 Minisootaatti Jalqaban

No media source currently available OSFNA, (Oromo Soccer Federation of North America)maqaa ispoortii hawaasa Oromoo Amerikaa Kaabaati.Eegii jalqabanii ganna kurnya lamaa keessa jiran,ganna 20essoo barana uleeffachuuf deema. Akka dura taa’aan OSFNA,Usuu Ejeroo jedhutti dorgommii baranaa istaadiyoomii mana barumsa sadarkaa lammeessoo Jemsi Girifin keessatti taphatan. Kilaboota 28 garee lamatti wal qoodee tapahta.Adoolessa 30-Hagayya 6, 2016 akkuma duruu tolchanii fi bulchiinsii Minisootaalleen murteessee Oromo Week, Torbaan Oromooti. Qophii hawaasii Oromootii gama gamaa dhufu qophii bashannanaa, ispoortii,marii hawaasaa,marii siyaasaa fi waan akka akkaa irratti mari’atan. Dorgommii itti qophaahuutti jiran keessaa fiigicha maqaa atileeti Abbebee Biqilaatiin dorgoman,kubbaa miilaa dhiiraa fi dubraan,kubbaa miilaa ijoollee didiqqoo fi kubbaa harkaa Artistoota qophii bashannanaa baranaatiif yaaman keessaa tokko Hacaaluu Hundeessaa,Muktaar Suleeyamnii fi Adnaan Mohaammad fa.


Donaald Traanp Itti Aanaa Ofii Filatan

Paartii Ripaablikaanootaa bakka bu’uun prezidaantummaa Yunaaytiid Isteetsf kan dorgomuuf jiran Donaald Traanp/ itti aanaa isaanii kan ta’aniif/ bulchaa Kutaa Indiyaanaa Maayk peense filachuu isaanii labsan. Traanf kana kan beeksiisan dhaamsa Twitariin har’a ganama erganiin yoo ta’u/ nama kana itti aanaa koo godhachuun filachuu koof gammachuutu natti dhaga’ama jedhan. Peense kanneen yaada ofii irratti cichan keessaa tokko yoo ta’an kutaa paartilee Demokraatootaa ykn Ripaalikaanoota keessaa kam akka filatan hin beekamne Indiyaanaa bulchaa kan waan jiraniif jecha/ tooftaaf jecha Traanf filatan jedhama. Kana malees Peense garee Traanfiif sagalee guddaa kenna kanneen soshaal Konsarvatiive jedhaman biratti beekamoo dha. Kana illachisee sambata borii tuuta oduuf ibsa kan kennan ta’uu Trraanf hubachisanii jiru.Umriin isaanii 57 kan ta’e Maayk Peense Bulchaa kutaa Neew Jarsii kiris karistii fi afaan yaa’ii mana marii bakka bu’ootaa yunaaytiid Isteetekan turan Neewt Gingirich injifachuun filataman.


Sirna Yaadannoo Daalaas KeessattI Gaggeeffame

Prezidaantii yunaaytiid Istees Baraak Obaamaa fi isaan dura prezidaantii kan turan Joorj W. Buush kaleessa magaalaa Daalaas keessatti sirna yaadannoo polisoota shanan ajjefamaniif qophaa’e irratti argamuun kabajaa qaban ibsanii jiru. Miseensoonni humnootii nageenya hawaasa adda addaa keessatti nagaa eegsisuuf hojii jabaa gaggeessaniif prezidaant Obaamaan galateeffatanii jiru. Garuu logii sanyii jiru irratti dubbatamuu qaba jedhan. Prezidaant Obaamaan kaleessa Daalaas keessatti uummata gaddeetti dubbachuuf muxannoo ga’a qabu. Sababiin isaas. Orlaandoo Floridaa keessatti ji’a darbe , Charleston South karolaayinaa keessatti waggaa darbe, sana duras hanga tokko namoota namni jalaa ajjefamanii gadda keessa turan hasoofsisaa turan. Hawaasni polisoota irra itti gaafatama guddaa ka’ee tarkaanfii ofii isaa fudhateef garuu itti gaafatama xiqqoo fudhata jedhan Obaamaan. Prezidaantiin yunaaytiid Istees duraanii Joorj Buush biyya haqaa fi gara laafina qabdu kan abjuu keenya isa gaarii keessati arginu ijaaruu feena. Kunis dhiraa fi dubartoonni yunifoormii uffataniif eegumsi yeroo godhamu milkaa’uu danda’aa jedhan. Magaalaa Daalaas lafa sirni yaadannoo polisoota ajjeefamaniif gaggeeffame kanatti namoonni hangi tokko daw’annaa Obaamaa kana faarsan. Hedduun akka jedhantti garuu loogii sanyii deebi’ee ka’aa jiruun kan miidhame lammiwwan Amerikaa hidda dhalata Afrikaa qabanii dha jedhu Namnii prezidaantii ta’uun filamuuf jiru haala kana faana bu’e erga uumamee booda tarkaanfii fudhachuu oto hin taane ituu hin uumamiin dura haala ittiin ittisan lafa kaa’uu dha. Seeraa fi imaammatoota kan hawaasni guutummaa Amerikaa itti mufatee jiru jijjiruu dha jedhu. No media source currently available


Walti qummaadanii, harka wal fuudhanii,wal hammatanii waliin hojjachuuf walii galan

No media source currently available Amerikaan filannoo pirezidaanttii jirti.Demokiraati keessaa Hilari Kilintonm Rippaabilikaan keessaa ammoo Doonald Tiraampitti dura jira. Paartiin lachuu nama nama isaan fulaa bu’ee pirezidaanti tahuuf torbaan dhufuu fi torbaan itti aanaa keessaa seerumaan labsachuuf kurfoo jiran. Senator Bernii Sandersi,ka pirezidaantii tahee biyya tana bulchuuf dorgomaa bahe hardha akka Hilarii Kilinton pirezdaantii taatu eebbiseefii duula filannoollee irratti gargaaruuf waadaa walii galan. Waliin jabaannaa tanumaan biyya teennallee guddifannee mootummaa namii cuftii qooda keessaa qabu waliin qabaanna waliin jedhanii magaalaa New Hmapshaayer keessatti wal faarsan. Nama paartii Rippaabilikaan keessaa dorgomu Donaldi Tiraampi waliin moohuuf walii mirkansan. Namii paartii Demokiraati fulaa bu’ee pirezidaantii tahuu dandahu Hilarii Kilinton jedhee waan cufaan hin gargaarra jedhee faarse Saandersi. Sanderi nama lamaan paartii Demokriaati keessa walti hafe keessaa tokko Hilarii Kilintonitti haga guddaan isa dura jira. Hilarilleen tanaaf Sandersii fi warra tanaa jedhee dhufe cufaa galateeffattee filannoon tun keessattuu Sandersilleen itti dabalmaee midhaagaa tolaa deemuutti jirti jetti. Jarii kun Amerikaa haga duriillee caalaa jabduu malii jireenna isii dureeyyii qofaa mitii hiyyeessallee bu’aa buusee namuu qooda keessaa qabu waliin jaarraa jedhanii walii mirkansan . Pirezidaanti daati Obaamaalleen torbaan dabre keessaa akka Hilary Kilinton prezdaanti Amerikaa taatu godina North Carolina keessatti qabsaaheef. Senator Sandersi Hilariin nama Amerikaa hiyyuma keessaa baasu, egeree biyya tanaa karaa qajeelaatti geessu dandahu,nama jijjiirama qilleensa addunyaa rakkisuutti jiru kanaan faltee jireenna Amerikaa wayyeessuu jedhe. Hilary Kilinton nama akka namii Amerikaa mindaa dansaa argatee hujii hojjatu jabaatee qabsaahu jetti. Paartiin Demokiraati guyyaa 15 duubatti Filadelfiyaatti walti dhuftee Hilarii Kilinton seerumaan filachuuf kurfoo jirti.


Prezidaant Obamaan sirna Yaadannoo Poolisoota ajjeefaman kan Daalaas Irratti argaman

Prezidaant Baraak Obamaan har’a kutaa Daallas, Teksaas keessatti sirna yaadannoo kan angawoota Poolisii shan kanneen haleellaa toraban darbeetiin du’aniif qophaa’e irratti haasaa dhageessian. Itti aanaa prezidaantii Joe Biden fi prezidaanticha duraanii George W Bush waliin ta’uu dhaan torban darbe ennaa hiriirri mormii geggeessametti magaalaa namni qawwee hidhate poolisii shan ajjeesee kanneen biroo afurii fi sivilota lama keessatti madeessee daawwachuuf jiru. Luba Frederick Haynes dilbata darbe sirna Daalas keessaa irratti ennaa dubbatan, wyita Obaaman gama Daalasitti qajeelaa jiran kanatti haalli mormitoota Miniisota keessaa yaddoo waan uumeef jecha presidentichaan isinin jaal’adha, gama keessanin gora isinin deggera garuu Minnesotaa dhaquutu na irra jira jedhan. Bulchiinsi Obaamaa Roobii borii angawoota naga eegumsaa, qabsaa’ota mirgaa, hayyoota fi hoogganoota mirga namaa White House keessatti walitti fiduu dhaan poolisii fi uummata hawaasaalee hedduu keessa jiraatu gidduutti adda addummaa uumame attamiin walitti fiduun mala danda’amu irratti mari’achuuf jira. Dubbi himaan White House Josh Earnest bakka Obama bu’uu dhaan hookkara dhiyeenya biyyattii raase ilaalchisanii adda addummaa siyaasa biyyattii keessaa caalaa uummata guutuu biyyattii jajjabeessuu irratti fuuleffatan. Earnest har’a akka jedhanitti kan gaddaan rukutame uummata Daalas qofaa utuu hin taane uummata guutummaa biyyattii keessaa kanneen hookkarri dhiyeenyaa isaan yaaddessee fi hookkara uumame ijaan argan ta’uu presidentichi ni hubaatu jedhan. Dhugaan isaa jedhan Josh Earnest hookkarri kun kan nuti torban darbe argine qofaa utuu hin taane waggoota hedduu keessatti kan irra deddeebi’ee mudataa ture. President Obaamaan aangootti erga dhufanii qabee dhukaasi jamaa irratti raawachuu isaatiin uummataaf haasaa ennaa dhageessisan inni kun yeroo 11ffaa ta’uu isaa ti. No media source currently available


Olompikii Biraazil guyyaa 25n duubatti jalqabanii atileetota kuma kudhanii oliitti itti dhufaa Itoophiyaan 39 ergatte

No media source currently available Olompikiin Biraazil dorgommii addunyaan qablii tokkoon eeguutti jirtu keessaa tokko. Dorgommii baranaa biyyaa fi naannoo 200 tahanitti irratti wal dorgomaa nama kuma dhibba hedduutti dhufee daawwata. Biraazil dorgommii Olompikii tana baranuma qopheessite.Amerikaan Olompikii baranaatiif atileetota 552 kopheeffatti,tana keessaa 300 caalaatti dorgommii fixatee yaahuuf kurfoo jira. Amerikaan gosa ispoortii 28 dorgomti.Waan Tapaha isiin guddoo abadattu keessaa tokko bisaan daakaa.Tana Maaykil Felipsi ka duruu madaaliyaa 22 moohetti baranallee dorgommiitti deebiheef. Itoophiyaan ammoo atileetota 39 dorgommii tanaa kopheeffatte.Akka daarekterii Koree Olompikii Biyyoolessaa Taammiraati Baqqalaa jedhutti Itoophiyaan biskileettii,bisaan daakaa fi atileetiksiin dorgomti. Bisaan daakuuf nama lama qabdii metirtii 50 fi metirii 100 irratti dorgomaniif. Biskileettii ammoo nama tokkoo qabdii ganna 24 keessatti barana nama biskileettiin dorgomuuf argatte. Atileetiksiin ammoo nama 36 qopheeffatte. Dorgommiin Olompikii baranaa Rio,Biraazilitti qopheessaa Hagayya 5 haga Hagayya 21,2016 taphatan.


Hookkarri Sukaneessaan raawwatamu iyyuu Ameerikaan addaan hin qoodamne jedhan Prezidaant Obaamaan

Prezidaant Obamaan gumii hoogganoota NATO kan Waarsaw irratti haasaa dhageessisaniin yaadi hookkara suukanneessaa torban kana mudate ilaalchisuun dhiyaate kan kun mallattoo Ameerikaan bara dukkanaa kan waggoota 50 duraatti deebu’uu isheeti jedhuu fudhatama dhabsiisasn. Akka hagi tokko jedhan Ameerikaan addaan hin hiramne jedhan. Haleellaa torban kanaa bood lammiiwwan Ameerikaa hidda dhalta Afriikaa fi lammiiwwan Ameerikaa warren adii biratti aarii kan dhaqqabsiise enaa ta’u poolisoota ajjeefamanii fi siivilota Louisiana fi Minnesota keessatti ajjeefamaniif gadda itti dhaga’ame ibsaniiru. miseensota garee waa’een lubbuu Mnuti taaneef nuti farra poolisii taane jechuu miti jedhu. Ameerikaa keessaa gareeleen kan uummati inni kaan yaadutti ala yaada ka biroo qaban ni jiran. Gareen leellistoonni mirga namaa Daalas keessatti argamu kan Huey Newton Gun Club jedhamu paartii leellistoota gurraachaa kan bara 1960 Panther Party jedhammuutiin moggaafame. Miseensota kana keessaa tokko akka jedhanitti jara kana hin balaaleffadhu jechuu koo miti. Garuu kan ani dhugumatti sitti himuu danda’u maaliif akka inni dhukaasa sana raawwate nan hubadha. Sababiin isaas ajjeechaan uummataa gurraacha, hiyyeessaa fi ka biroo utuu hin taane ajjeechaan guutummaa US keessaa akka dhaabatu barbaada. Hundeessaa Clubii kanaa kan ta’an Yafehu Balogun akka jedhanittti namni meeshaa waraanaa hidhate carraa uummata dhageettii hin qabnetti qiyyaafati akka kennamu gochuuf yaaluun nama gaddisiisa jedhan. President Obamaa fi bulchiinsi isaanii utuu aangoo hin gad dhiisiin ykn kan isaan bakka bu’us yoo ta’e qiyyaafata itti kennuu dhaan addumaan waa’ee dhimma kanaa jechuun waa’ee gocha gara jabina poolisii akkuma nuti jenne shorokeessummaa poolisii kana maal na dhibdeen ilaalamuu isaa ilaalchisee waa tokko gochuu qabu jedhaniiru. President Obamaan tuuta oduuf Warsaw keessatti ibsa kennaniin torban dhuftu angawoota poolisii fi hoogganoota mirga namaa waliin White House keessatti wal ga’uu dhaan attamiin Ameerikaa tokkoomsanii fuula duratti tarkaanfachuun akka irra jiraatu mari’achuuf karoorfachuu isaanii dubbatanii jiran. No media source currently available


Yunaayitid Isteets, Kutaa Daalaasitti Haleellaan Poolisoota Galafaate Waggaa 15 Keessatti Isa Hamaa Dha Jedhame

US kutaa Texas Dallas keessatti namni qawwee hidhate tokko poolisoota shan ajjeesee kanneen biroo sagal ennaa hiriirri mormii kaleessa geggeessametti galaafachuu isaa angawoonni poolisii Dallas keessaa beeksisnii jiru. Poolisii waliin ennaa wal dura dhaabbatanitti shakkamaan kun maal akka jedhe hoogganaan poolisii Dallas David Brown ennaa dubbatan: Shakkamaan sun waa’een lubbuu gurraachota baduu nama dhiba jechuun aaruu isaa, ka dhiyeenya poolisiin namtti dhukaasetu na aarse, warren adii keessumaa poolisii adii ajjeesuun barbaada jedhe jedhan. Shakkamaan maqaan isaa Maaykaa Exze-eviyeer jedhamu booda dhuka’aa poolisiin ajjeefame. Poolisiin boombii roobootii itti erguu dhaan cina isaatti dhuka’uu hoogganaan poolisii kun dubbataniiru. Shakkamaan kun kan umuriin 25 Dallas bakka Mesquite jedhamu keessa kan jiraatu ennaa ta’u miseensa waraana US duraanii ti. Gama biraan Oromoota magaalaalee Daalaas keessa jiraatan obbo Adam Busee fi obbo Anwaar Abdallaa akkasumas Seent Pool Minisootaa irraa aadde Najaat Hamzaa haala kutaalee keessa jiraatanii VOAf ibsaniiru. No media source currently available No media source currently available


Obaamaa: Waa’een Briteen Gamtaa Awurooppaa Keessaa Ba'uu Walga’ii NATO Dilallaawaa Taasisa

Walga’ii NATO bara kanaa itti hirmaannaa isaanii isa xumuraa ta’uuf kan Har’a ganama magaalaa Waarsoo qubatan – Prezidaantiin Yunaayitid Isteets Baaraak Obaamaa -walga’iin ammaa kun, yeroo gaddisiisaa, kan Briteenii fi Gamtaan Awurooppaa itti adda-ba’an akka ta’uuf jiru dubbatan. Obaamaan, eega biyyoota miseensota NATO waliin magaalaa Waarsootti walga’icha taa’anii booda, biyya eega prezidaantii ta’anii as yeroo jalqabaaf daawwachuuf jiran Ispeeyinitti qajeelan. Har’a, Prezidaantii Gumii Awurooppaa – Donaald Taaskii fi Prezidaantii Koomishina Awurooppaa Jean-Claude Juncker wajjiin walga’anii ka dubbatan – Prezidaant Obaamaan, akka Waayit Haawus, ibsa sirnaa kenneen jedhutti – haala itti Briteen gara nagaa fi mucuucaataa ta’een Gamtaa Awurooppaa keessaa baatutti hoogganoota lameen waliin dubbatan. Walga’ii NATOtti ammaa kana irratti, waa’een Briteen, Gamtaa Awurooppaa keessaa ba’uu yeroo marii bal’aa fudhatu ta’uun dubbatame iyyuu – waa’ee haleellaa shororkeessotaa Islamic State fi waa’een cunqursaa Raashiyaa Ukireeen keessaa Awurooppaaf dhimmoota yaaddessoo xiyyeeffannaa No media source currently available


Daalaasitti hiriira mormii booda naamoonni dhokatanii qawwee namatti dhukaasan poolisii shan ajjeessan

Godina Teeksaas magaala daalaasitti namoonni dhokatanii qawwee namatti dhukaasan (snipers) poolisii shan ajjeesani bayyee immoo madeessaniiru.  Torban kana keessa lammiwwan Ameerikaa gurraachi lama poolisiidhan ajjeefamuu balaaleeffachuu dha hiriirri nagahaa magalichatti godhame akkuma xumurameen namoonni kun han poolisiitti dhukaasuu jalqaban.


Gaazexeessitotii Afrikaa Kibbaa mootummaan hujii gaazexeessitotaa keessa seenuu haa dhaabuu jedhanii hiriira bahan

Jarii hiriira bahe kun Sab-Qunnamtii mootummaa Afirkaa Kibbaa [SABC] keessaa hojjataa achuma duratti hiriira bahee akka mootummaan mirga gaazexeessitotaa ulfeessee hujii isaanii keessa seenuu dhaabu gaafate. Korporeeshiiniin oduu Afrikaa Kibbaa dhiyoo tanaayyuu akka gaazexessitotii oduu akka jequmsa,qabeenna hiriira irratti badee fi oduu akka akkaa hin gabaasne gaafate. Sab-Qunnamtiin mootummaa Afrikaa Kibbaa, SABC gaazexeessitota isaa waliin hojjachuu didanii fi falman jahaa oli hujii irraa dhaabe. Gaazexeessitotii tun rakkoo isaan irra geettu sab-qunnamtii ufii irratti dubbachuu dadhabanii ka dhibiin barbaadatan Itti gaafatamaan eegataa SABC hujii akkanaa hojjachuu hin dadandahuu jedhee irraa bu’e.Hujii gaazexeessitotaa keessa seenuun barbaachisaa mitii jedhee falmee jennaan isaayyuu dubbii itti jabeessan. SABC akka gaazexeessitotii hiriira torbaan dabre magaalaa Afrikaa Kibbaa, Piritooriyaa keessatti bahanillee akka hin gabaasne dhowwee hojjattootallee hujii irraa dhaabe.


Istaambuul Dandamachaa Jirti

Kibxata kaleessaa galgala jechuun Waxabajjii 28 bara 2016 dirree xayyaaraa sadarkaa addunyaa Ataaturk kan magaalaa Istaambuul irratti haleellaa of wareegdoonni dhaqqabsisaniin ammaaf namnii 41 ajjefamanii kanneen biroon 240 madaa’uu gabaasaaleen sabaa himaa ibsanii jiru. Dirreen xayyaaraa Ataaturk har’a waaree dura hojii isaa kan itti fufee yoo ta’u aangawoonni biyyatti haleellaa kanaaf garee hidhatoota Islaamiik Isteetest himataa jiru. Kanaafis haleellaa kana balaaleffachuun hanga shoroorkeessummaa xumuraan geenyuutti irratti bobbaana jechuun dhaadatan. Balaa kana of-wareegdoota sadiitu harka keessaa qaba shakkiin jedhu akka jiru kan ibsan gabaasaaleen adda addaa garuu Balaa kanaaf ammaaf itti gaafatama kan fudhate garuu hin jiru. Istaambuul fi naannoosheetti Barnoota Doktorummaa ykn pii ech Dii (PHD) waggaa sadaffaa hojjataa kan jiran obbo Abdulaaziz Shafi Abdulaahi haala ture ibsanii jiru. No media source currently available


Liyoon Meesii kalee kubbaa adabbii dhiitee dhabe kaan Arjentiinaa bakka bu’ee hin taphadhu jedhee himate

Arjentiinaan tana waliin marroo afur waluma gula dorgommii addunyaa moohamte.Dorgommii Koppaa Amerikaa kalee dhumatte irratti Chiileen akkuma ganna dabree baranallee Arjentiinaan walti martee taphii daqiiqaa 120 dhumatee dhiitichaa adabbiitiif walti gadi lakkisan. Kubbaan Meessiin dhiite utubaa goolii jala barrisaa dabarte.Meesiin eegi yoosi adda qabatee mataa buusee,fuula guuraa,ufi nyaachaa dabre guddoollee oli hin jennee tanumaan dorgommiillee dhiisaa jedhee labsate. “Lammeessoo kilabii biyyoolessaa keessa hin tahphadhu.Waan dandahu cufaa ya tolchee. Shaampiyoonaa tahuu dhabuun ammoo waan guddoo nama miidhaati,” jedhe. Tana maleellee Meesisin,“Waan ani guddoo jaaladhu taatullee naa hin taane,”jedhe. Meesiin nama ganna 29ti marroo 8 dorgommii La Liigaa moo’e, marro shan Barseloonaa waliin dorgommii Shaampiyoon Liigi moo’e. Meesiin biyya biyya isaa Arjentiinaa malee kalee kilabii Barseloonaatii taphata. Marroo shan badhaasa FIFA Ballon d'Or moo’e. Dorgommii Olompikii bara 2008 irratti waancaa warqii mnoo’e. Meesiin taphataa kubbaa miilaa beekamaa taphata biyya isaa ka durii Diyaagoo Armaandoo Maradoonaa fulaa bu’ee taphachaa bahe.Kilabiin isaa isaa bara 2014 dorgommi kubbaa miilaa waancaa addunyaa irratti Jermeniin walti martee moohamte. Meesisin eegii bara 2005, ganna 11 asiti marroo 113 biyyaa isaatii taphachuutti jira.Biyya isaati haga ammaatti goolii 55 galche namuma biyya isaa Gabirhel Batuusaati.Innii ammoo 54 galche. Namii hedduun ammoo keessattuu warri isa waliin taphatu Meessii dallansuutti jiraa murtii tana irra deebihee laallachu malee jedha. Meesii qofaa mitii namii Arjentiinaa keessa ayahauu fedhu Namii akka Sirgiyoo Aguheeroo, tapahtaan Arjentiinaa dhibiin jedhutti kilabiin Arjentiinaa kalee moohamtee gara mana wayaa itti jijjiirataniitti deebitee jennaan namii cuftii fuulii akk malee hammaatee namuu dorgommii keessaa baanaa ufiin jedhe. Taphattootii Arjentiinaa hedduun biyya isaaniitii taphachuu dhiisuu fedhan. Akka oduun gaazexaa Arjentiinaa tokko jettutti namii akka Aguhero, Javiyer Mascherano fi Gonzalo Higuain faatilleen warra Arjentiinaa biraa yaahuuf kurfoo jiru. Akka oduu ESPN Deportes, TV biyya biyya Ispeeniiti jettuti ammoo Angel di Maria, Lucas Bigliya, Ezeqiheel Lavezzi fi Ever Banega faatilleen warra Arjentiinaa keessaa yaahuu fedhu. Maradoonaa Arjentiinaan moohamtee jennaan adoo biyyatti deebihuu cinqamuu baattellee womaa miti jedhe dorgommii Koppaa Amerikaatiin duratti dubbate. Meesiin biyya isaatii tapachuu baatullee kilbii isaa Barseloonaa hinuma taphata.Woma taateefuu dorgommii Kopa Amerikaa kalee dhumattee Meesiin dorgommii dhiisaa jedhee irratti labasate kalee Chiileetti shaampiyoonaa tahee, Arjentiinaa lammeessoo sadeessoon ammoo Kolombiyaa. Chiileen ta kalee waliin marroo lama waancaa akkana moote dheebuu ganna 99 baate.Meesiin lammata Arjentiinaa fulaa bu’ee hin taphadhu jedhe kana dallansuutti tana dubbise moo waan isa dhibetti dhibe?Tana waluman ilaalla. Biyyitii dorgommii tana qopheessite Amerikaan harkuma dhadhawattee duwwaa keessaa galtewarrii moo’ee ammoo keessattu ka tanaan lammeeffacho jedhe ka akka Chiilee faaf guyyaan Olee..olee.oleeee..ooleeee.


Seerri Farra Qawwee Darbuu Dahabuun Dimekraatota Mufachiise Ripuublikaanonni Immoo Dimokraasiitu Injifate Jedhan

Mseensota keessaan kan mana maree keessa jiranitti iyyadhaa, repuublikaanota kanatti illee bilbilaa itti hiamaa jechaa turan. Demokraatonni mana maree bakka bu’otaa uummataa keessa jiran fincila seena qabeessaa kongresa Ameerikaa keessatti geggeessan seera to’annaa qawwee akka raggaasisamu gaafachuu dhaan sa’aatilee 26f teessuma isaanii irraa gad bu’anii mormii isaanii dhageesisanii jiran. Facebookfi ergaa vidiyoo periscope-tti gargaaramuu dhaan ergaa isaanii dabarsanii jiran. Demokraatonni kun qabsoo kana akka injifanno ameerikaa nu gargaari jedhanii iyyataa turan. Haa ta’u malee uummatichi erga fixiinsi mana sirbaa Orlaandoo irratti torban alama dura raawwatee booda illee seera kana ilaalchisee bakka lamatti qoodame. Haa ta’u malee meeshaa waraanaa kan akka namni fixiinsa Orlaandoo sana irratti itti gargaaramee akka hin guarguramne ka deggeran dhibba irraa harka 57 kanneen ta’an ta’uu qorannaan CBS mul’isee jira. Hedduun isaanii kanneen kampanilee qawwee oomishan deggeran himatan. Waldaan deggertootas qabeenya qawwee biyya kana kan bulchu isaan miti waan ta’eef biyya kana harkaa fudhachuu qabna kanneen jedhan illee ni jiran. Haleellaan shorokeessaa Orlando keessatti geggeessame faallaa kanaa ta’uu mala, uummatis sodaa keessa akka bu’u godhe kanneen jedhan illee ni jiran. Kongresiin guutummaa biyyaatti tarkaanfii fudhatamuu qabu waan danqeef kutaaleen hagi tokko kanneen akka Indiana seera ofii isaanii dabarsan. Washinton waa godha ka jedhu abdiin tokko iyyuu hin jiru. Manni murtii muummichis ifa kan inni taasisie meeshaalee waraanaa atomaatichii akka ugguruu nuu eyamee jira. Kanaaf sana gochuu qabna jedhu demokraatonni hang tokko. Gama biraatiin immoo president Barack Obamaa fi demokraatonni hangi tokko kan mana maree bakka bu’oota uummataa keessa jiran repblikaanonni kamisa darbe karoora immigaratin kan presidentichaa ilaalchisee murtii mana murtii ol aanaa akkaan dhiphisuu isaanii balaaleffatanii jiru. Kan Senetii fi Kongresii dhuunfatanii jiran repblikaanonni bakka abbaa murtii mana murtii ol aanaa dhiyeenya kana du’aan boqotan Antonin Scalia bakka buusuu akka hin raggaasisamne uguranii jiran. Kanaaf qooda abboota murtii 9 saddeeti qofaa ta’uun isaanii president Obamaan koolu galtoonni amerikaa keessa jiraatan biyaa akka hin baaneef karoora jiru murteessuuf rakkisaa itti ta’ee jira. President Obmaan murtiin mana murtii muummichaa dinageee fi hawaasummaa Ameerikaa miidha jechuun akeekkachiisan. President Obamaan akka jedhanitti caasaan Immigratin Ameerikaa kuarna lamaa oliif addaan cabaa waan tureef murtii kamisa darbee repbulikaanonni danquu isaanii qeeqanii jira. Kan seera barreessu presidentii utuu hin taane kongresii dha kan jedhan afaan yaa’ii mana maree Paul Rayan manni muartii muummichi qajeelfama bu’uuraaf barbaachisaa ta’e kana raggaasise jedhan. Kaadhiamamaa presidentii garee repbulikaanotaa an ta’an Donald Trump immoo yoo filataman seera immigaratin kan cimsan ta’uu dhaadatan. Lammiiwwan Ameerikaa hedduun garuu nama biyyaa baasuun seera namoomaatiin alaa, biyyattiin kun safuun isheen irratti hundoofteefis faallaa dha jechuun morman. No media source currently available


Mormii Bakka Bu'oota Ummaata Ameerikaa Sa'aatii 20 ol Fudhate; "Sagalee kenninu malee asii hin baanu"

Seeneetiin Yunaaytid Isteets harki caalan isaa Ripeblikaanii ta’e, Hojjaa Duraa darbe seera dhimma to’annaa qawwee irratti dhihaate akka sagaleen iratti hin kennamnee godheera. Dimokraatonni miseensa mana marii Ameerikaa gara 40tti hiiqan , kaleessaa, manni marrii akkuma barame yaa’ii isaarra odoo jiruu, “ waan tokkorra geenyu malee asii hin baanu “ jechuudhan mormii jalqaban. Teechoorra odoo inta’in lafa bu’anii ta’ani achuma bulan. Dimokiraatoonni yeroo dheeradhaf dhimmaa to’annaa qaweee irratti sagaleen akka kennamu gaafachaa turan. Warri paartii Ripeblikaanii garuu sagaleen kennamee dubbin akka murtaahuu hin barbaanne.  Joon Luwiis, godina Joorjiyaatii bakka bu’aa ummataati. Joon qabsoo ummanni gurraachi Ameerikaa mirga ofii kabachiisuudha godhe, ‘Civil Right movements’, jedhamuu, warra Maartiin Lutar Kiingi faa wajjin hoggane keessa tooko. Mala bara sanii fayyadamee, mormii amma dimokraatonni gochaa jiran kana hogganaa jira. Joon dabalees, dhimma kanaratti paartiin isaanii obsa fixachuu ibsee. ” kana caalaa hin eegnu, kanaafuu, oggaa dhufuu hookan ji’a dhufuu odoo hin ta’in ,harra mana marii kana irraa deebii eeggana," jedhe, namoota deggarsa isaanii ibsachuudha fundura Kaapitool Hiilitti walitti qabaman laaluuhdaa ogga gadi baheetti. No media source currently available  Qorannoowwaan sagalee ummanni kenne iratti hundaahee bahan, ummanni Ameerikaa harki caalan akkaataa namooni qawwee bitachuu danda’an irratti to’annaan akka jiraatu deeggaruu isaanii agarsiisa. Kana hojiirra oolchuudha wanni godhamaa jiru hin jiru jedhanii warii paarlaamaa biyyatti himatan baayyee dha. Dimokraatonni mormii dhiheefatan kun, erga kaameeran mana marichaa cufamee, waan Kapitool Hiilitti ta’aa ture sab-qunnamtii hawaasummaa - an akka Tiwitarii fi Periskoopii fayyadamanii - viidiyoo fi suuraa akkasumas haasahaa fi dhaadannoo achitti gochaa turan hawaasa biraan gahan. Pirezdaantiin Ameerikaa Baraak Obaamanis Kara Twiterii isaa Joon Luwiis to’annaa qawwee raggasisuudha mormii kana hogganuu isaatif galata galcheefira. Mormiin dimookraatonni gochaa turan harra guyyaa xumurameera. No media source currently available


Mootummaan Eertiraa Itoophiyaan lolaa guddaaf nutti kophaahuutti jirti jedhee Tokkummaa Mootummootaatti himate

Lola Eertiraa fi Itoophiyaa ka dhiyoo tana daarii Tsorenaa irratti wal hadhan jedhan irratti nama hedduutti dhumate.Jari ilachuu ebelutti qaraa lole jedhee balleessaan wal himata. Tsorenaan irratti wal hadhan jedhan tun Asmaraa gama Kaabaatin jirti.Akka bakka bu’aan mootummaa Eertiraa Tokkummaa Mootummootaa, ambaasaadder Girmaa Asmeroom jedhutti Itoophiyaan seera nyaaphummaa Eertiraa irratti baafattee qabdi. Ragaan jiru akka ambaasaadder Girmaan jedhutti dubbii bulchootii Itoophiyaa 'Eertiraa lolla, mootummaa sun jijjiira' jedhanii paarlaamaa irratti dubbatan jedhee VOA-tti hime. Itoophiyaan ammoo wannii Eertiraan jette dhara jetti.Akka ambasaadderi Itoophiya Tokkummaa Mootummootaa Tekeda Alemu VOA-tti himetti dubbiin Eeritiraa tun dharaa deebii kennanii miti. Isuma mootummaan Eertiraa waan manii murtii mirga namaa Tokkummaan Mootummootaa isiin himatee deebii kennuuf muddamee ykn cinqamee akkana tahaa jedha,ambaasaadderii Itoophiyaa. Koomishiinii Qorannoo Tokkummaa Mootummootaa Eeritiraan ummata kuma 400 garboomfattee harkaa qabdii manii murtii addunyaa(ICC) dubbii tana laaluu malee jedhee dabarse.Eeritiraan ammoo dubbii tana hin fudhanne. Lola Itoophiyaa fi Eerrtiraa bara 1998-2000, ganna 16 duraa irratti nama kuma hedduutti irratti dhumate.Jarii lachuu ammallee lolla akka hin feene dubbachumatti jiran.


Jaamaa Aden,namicha Genzebee Dibaabaa fi atileetoa hedduu leenjsu,qorsa humna namaa kennu ‘irratti arganii’ Ispeen keessatti qaban

Akka oduu poolisii Ispeenitti nama kana waan hedduun shakkan. Jaamaan Aadam leenjsiaa dorgommii metirii dhedeertuuti. Akka Waldaan Federshiinii Atileetiksii Addunyaa IAAF jedhutti waldaan isaanii bara 2013 jalqabee Jaamaa qorachaa bahe. Nama kana kalee ganama Ispeen,magaalaa Barseloonaa hoteelii Sabadell keessatti qaban. Jaamaan atileeti Genzebee Dibaabaatii fi atileeti Jibuutii Ayanleh Soulemain faalleen hin leenjisa. Atileetii Aljeeriyaa Taouifk Makhloufi faallee isatti leenjisa.Namii kun dhalootaan Somaalii. Qorannaa tana ammoo poolisii addunyaa (Interpol) bulchoota Ispeenii fi dhaaba hedduu waliin qorachaa bahe. “Waldaan keenna [IAAF] akka atileetotii humna ufiitin dorgoamnii moohan karaa dandahu cufaan hojjata,”jedha. Tana maleellee IAAF atileetota qofaa mitii leenjsisoota qorsa huma namaa kennu ka addunyaan dhoorte fayyadamullee akka jabeessee qoratu mirkanse. Taatullee waldaan kun dubbii seerii harkaa qabu irratti ammatti womaa hin dubbadhu jedha. No media source currently available


Haleellaa Orlaandootii Booda Dhimma Islaamaa Irratti Walfalmii Obaama fi Doonaald Traamp

Sambanni darbe, Waxabajjiin 11, 2016, Flooriidaa magaala Olraandootti Sambata baramee mitti. Kilabiin Pulsii, bakka bashannanaa namoonni saala walfakkaataa jalallee godhatanii (Geey) beekkamaadha. Sambaat duraa, Sambata guddaatti barii, halkan, namnni Omaar Maatiin namoonni bashannana isaanii fixanii, Djeen ( namichi sirba tabachiisaa ture) sirboota dhumaa tabachiisaa oggaa jriutti qaweee isaa guggutatee olseene, namootaatti dhukaasuu jalqabe. Namoonnii qulqulluun 49 lubbu isaanii dhabanii, shantamaa olimmo madahaan. Bayyinni nama galaafatamee, seenaa Ameerikaa keessatti haleellaa walfakkataa dhaqaban keessaa kana hammata isa godha. Shakkamaan kun, namootatti dhukaasuu odoo hin jalqabiin poolisii bilbilee ISISi wajjin hidhata qabaachuu isaa hime. Haleellan kun ji’a Ramadaana keessa dhaqabe. Hawaasni musliimaa Ameerikaa ; Los Aangelesii amma Waashingtan Disiitt fi bakka hundaa gocha Omaar Matiin kana balalleffachaa jira, hojiin isaa gonkumaa amantii Islaamaa wajjin hidhata hin qabu jechuudhan. Dura taa’an Giddugalla Musliimaa Kibba Kaalifoornia, Hedaab Tarifii, “gocha akkanaa akka malee balaaleffanna” jedhe, hawaasa isaa bakka bu’e. Omaar qawwee kana ittin godhe seerumaan bitate, qawwichi 'Sig Sawer MCX' jedhama, qawee dirree waraanaati fayyadaman ‘AR-15’ wajjin xinnuma addaan jira. Gaddaa fi rifaatu haleellan kun geechise booda, piresidaantiin Ameerikaa akkasumas warra filannoo pireesdaantii Ameerikaa bara 2016ti dorgomaa jiran keessaa Hilaari Kiliintan fi Donaald Traampiis dhimma to’annaa qawwee, shororkeessummaa akka itti falmataan,fi dhimmoota kanaan walqabatan irratti yaada saanii dhiheessu qofa odoo hin ta’in wal komachaa jiran. Presidaant Obaamaan dhimaa haleella Orlaandoo kanaratti gorsiitoota naeenya biyyaa wajjin marii godhe oggaa bahu, gaazexessota alatti isa eegan fundura dhaababatee hasaha godhe. Obaamaan filannoo barana godhamuudhaa deemu kanaratti baayyee hin hasahu ture . Kaleessa garuu, nama oggaa ini Waayit Hawusii gadaa isaa fixatee bahe isa bakka bu’uu dha duula nafiladhaa gochaa jiru, abbaa qabeenyaa,Donaald Traampti ka’e. Donaald hoon pireesdaantii ta’ee filame musliimonni akka biyyaa Ameerikaatti hin godaanne dhowwuu karoorfateera. Obaman garuu “ yaadni akkanaa kun sodaa nagaha Yunaaytid Isteets qabdu ituumaa hammeessa malee hin foyyesuu “ jechuudhan fudhatama isa dhabsise, hasaha kaleessaa keessatti. Donaald karaa isaatin, wiixata darbe hoggansa Obaamaa qeeqaa ture , “Obaamaan shororkeessitootaf aantee agarsiisa” jechuudhan. Karaa paartii demookratii iraa godina Peensilveeniyaatti duula na filadhaatti han jirtu, Hilarii Kiliintan qeeqa Doonaald Obaamaa irratti dhageechise callistee hin dabaree. Hiilariin, “dhimmaa siyaasaa irratti adda addummaan keenyaa addan fagaachaa dhufullee, namni pireesdaantii Ameerikaa ta’uudha dorgomaa jiru waan akkanaa dubbachuun isaa waanuma eggamuu miti” jette. Karaa biraatin , Warrumtti paartii Ripublikaanii keessa jiranuu ilaalcha amaantaa Islaamaa irratti Donaald Traamp qabu fudhatama dhabsiisaa jiran. Kana keessaa tokko akkuma Traamp ripublikaanii han ta’ee fi dura ta’aa mana marii Ameerikaa Pawul Rayani. Pawul,”musliimoonni waahiltoota keenya. Musliimonni biyya kana jiraan bayyinaan warra yaada madaalawaa qabani fi nama nagahaati” jechuudhaan Traamp qeeqe. No media source currently available


Haleellaan Shororkeessummaa Kutaa Flooriidaa, Mana Sirbaa Jaalallee Saala Wal-fakkii (geyii) Keessatti Geggeessame Lubbuu Kurna Hedduu Galaafate

President Barack Obamaan, haleellaa mana sirbaa halkanii jaalalleewwan saala wal fakkaataa ka magaalaa Orlaando, kutaa Floorida irratti namni ajjeechaa jamaa raawwate garee finxaaleyyii alaattii kallattiin hidhata qabaachuu isaaf ragaa qabatamaan hin jiru jedhan. Namni kun odeeffannoo finxalessummaa marsariitii irratti faca’uun kaka’e jechuu dhaan Obaman White House keessatti tuuta oduuf ibsanii jiru. Kan umuriin waggaa 29 waardiyyaa fi maatii Afgaanistaan irraa dhalate lammiin Ameerikaa Omar Mateen mana sirbaa halka’nii Orlando Florida keessatti dhukaasa jamaa walitti-qabame yeroo tokko fixeen lubbuu namoota 50 ta’uu yoo galaafatu kanneen 50 ol ta’an immoo madeessee jira. Omar dhukaasa poolisii waliin geggeessameen du’e. Dhukaasa lubbuu hedduu galaafate kana yeroo xiqqoo dura – daandii telefoonaa yeroo rakkoo hatattamaatti bilbiluudhaan - Hoogganaa garee Islaamik Isteets – Abubaka Al-baagdaadii hordofuuf akka waadaa seene kamn dubbate – namni haleellaa sana geggeesse – Omaar Maatiin, akka waan sammuu fi qalbiidhaan tasgabbaawaa hin ta’iinitti dubbatamaa ture. Garuu, abbaan isaa – Sediiq Matiin, Kaleessa madda-oduu Televiiziyonaa NBC-n gaafatamee deebii kenneen akka ibsetti, haleellaan ilma isaatiin geggeessame – fiinxaalessummaa amantii waliin kan hidhata hin qabne ta’uu dubbatee ture. Dhabbbanni Tika Nagaa Federaalaa, kan Yunaayitid Isteets – FBI -- garuu, bara 2013 fi 2014 keessa nama amma haleellaa geggeesse – Omaar Matiiniin, waa’ee of-wareegaa Syria keessatti halelelaa Boombii geggeesse tokko waliin hidhata qabaachuu fi dhiisuu isaa ka qorate tahuu dubbata. Garuu, si’a lamaanuu, walaba gad-lakkisame – jedha. Prezidaantiin Yunaayitid Isteets – Baaraak Obaamaa, haasawa isaanii madda-oduun tamsaasameen, haleellaa kana – akka gochaa shorokeessummaa fi jibbinsaatti balaaleffatan. “Sanyii, saba-lammummaa, amantii yokaan akaakuu saalaa fedhe iyyu tahe, haleellaan lammii Ameerikaa tokko irratti geggeessame haleellaa hunda keenya irratti geggeessame akka tahe nu hubachiisa kun. Safuu bu’uraa fi kabajaa akka biyyatti qabnu irratti haleellaan shororkeessummaa fi jibbinsaa kam iyyuu geggeessamu safuu keenya hin jijjiiru – jedhan – Prezidaant Obaamaan.” Haleellaan kun, caasaa shororkeessotaa Addunyaa irraatiin ijaaramee ka geggeessame otuu hin taane, shororkeessummaa biyya keessatti guddatee ka’e – jechchuun kan hubachiisan Prezidaant Obaamaan – Omaar Saadiqii Matiin, nama odeeffanbnoo shororkeessummaa Interneetiin tamsaasamuun kaka’ee haleellaa kana raaw’ate ta’uu eeran. Halellaa kanaa booda, rifaatuu fi balaaleffanaan --- Prezidantii Afghaanistaan – Ashiraaf Gaanii, Muummicha-ministaraa Israa’el – Benjaamin Netaanyaahuu, Hoogganicha Kaatoolika Roomaa – Poop Fraansis, Mootittii Briteen – Elizaabeetii fi Hoogganoota Musliimaa Ameerikaa dabalee hoogganoota Addunyaa irraa dhaga’amee jira. No media source currently available


Dorogommii ‘Copa Amerikaa' ittuma jiranii US dhiyoo Kostaa Rikaa 4-0 moote hardhallee nama 10n taphattee Paaraguhaay 1-0 moote

Copa America Centernario(Waancaa Amerikaa) maqaa dorgommi kubbaa miilaa biyyootii ollaa,ardii Amerikaatiin walti dhiyaatan North America, South America, Caribbean ganna lama lama lamatti waliin tapahtan. Ammaan tana biyya 16 itti jjira,guyyaa 9n duratti jalqanii tapha baranaa cufaa Amerikaatti kopheesse magaalaa Amerikaa 10 keessatti taphachuutit jiranii Waxabajjii 26,torbaan lamaan duubatti dhumata.Marroo 17 taphatanii ta hardha itti dabalan waliin goolii 45 gale. Ammaan tana biyya 16 itti jjira,guyyaa 9n duratti jalqanii tapha baranaa cufaa Amerikaatti kopheesse magaalaa Amerikaa 10 keessatti taphachuutit jiranii Waxabajjii 26,torbaan lamaan duubatti dhumata.Marroo 17 taphatanii ta hardha itti dabalan waliin goolii 45 gale. Amerikaa gaafa tapha jalqaban, Wacabajjii,3 kaan Kolombiyaan 2-0 moohamte taan amma hardhallee [araguhaay 1-0 moote. Tapha hardha isaadiyoomii Filadelfiyaa dirree taphaa Financial Field keessatti taphatan.Goolii qaraa Kilint Dempisiitti kubbaa Giyaasi Zaardesi dura buuse daqiaa 27essoo irratti gooli keessa buuse. Dempisiin ta hardhaa waliin tapha biyya alaa waliin taphatan irratti goolii 51 gooliitti guurrate. Paaraaguhaay tapah itti aanutti dabruuf Amerikaa moohuu mlate taatullee hin taaneef.Namichii isi goolii eegu Biraad Guzan ammoo kubbaa hedduu goolii irraa dhowwate. Tapha kana irratti taphaan Amerikaa,DeAndre Yedlin taphataa Paaraaguhaay miila jala dhaabee buusee tapha keessaa baasanii Amerikaan nama 10 tapahtte. Taphattootii Paaraaguhaay Amerikaa keessaa namii tokko bahee jennaan akka galii kinniisaa goolii gama gamaan marsan. Maanajerii kilbii kubbaa miilaa Amerikaa,Jurgen Kilinsman gare isaa jajjabeessuuf ummata kuma 51,041 garee galee akka jarii Amerikaa jajjabeessuu harkaan agarsiiifate. Akkanuma tahaa US 1-0 moote dorgommii itti aantuu (knock out) gatanii wal bira dabranii dabarte. Tapah hardhaa irratti Kostaa Rikaan Koloombiyaa 2-1 moote. Bori ammoo Ekuwaador fi Heyitii,Biraazili fi Peeruutti waliin taphata.Iftaan ammoo Meksiko Venezuheelaa,Uraagaayii fi Venezuheelaatti waliin taphata. Dorgommii tana garee A,B,C,D jedhani afurtti qoodanii tapahtti jiran. Garee A keessaa Amerikaa fi Kolombiyaatti qabxii 6n duran jira. Garee B keessaa Biraazilii fi Peeruun qabxi 4 walqixxee qaban. Garee C keessaa Meksikoo fi Venezuheeaan qabxii 6 walti qixxee qaban. Garee D keesaa Arjentiinaan qabxii 6n dura jira.


Prezidaant Baaraak Obaamaan Hillarii Kiliinteniif Deggersa Kennan

President Barck Obaman Hillary Clintoniif kaleessa beekkannaa ennaa kennan akka jedhanitti prezidaantii ta’uun hagam ulfaataa akka ta’e nan beeka. Ministritiin dhimma alaa kan bulchiinsa isaanii fi giifti dureen duraanii hojii kana hojjechuu akka danda’an illee nan beeka jedhan. Dhugumatti waajjira kana qabachuuf namni ishee caalaa ulaagaa guutu hin jiru. Gootummaa isaa fi Hamilee isaa qabdi. Onnee ittiin hojii kana hojjettus qabdi jedhan. Obamaan sirnaan beekannaa kennuun kan dhaga’ame erga White House keessatti kan mormituu Clinton kan ta’anii fi deggertoota keessumaa daragaggoota miliyonaan laka’aman kan qaban sanders waliin erga sa’aatii tokkoof mari’atanii booda. Sanders Wal ga’ii sana booda Clinton waliin wal arguuf kan jiran ta’uu dubbatan. Yeroo dhiyootti Clinton waliin wal arguu dhaan Donald Trumpiiin injifachuuf attamiin waliin hojjechuun akka nu irra jiraatu irratti mar’iannee, mootummaa namoota dhibba irraa harka tokko qofaa utuu hin taane mara keenya bakka bu’u attamiin hundeessuu dandeenyu irratti hojjenna jeduan. Clinton beekkannaa ijoo ka biroo kaleessa Senetora kutaa Massachuseets Elizabeth Warren biraa argatan. Warren dubartii senetora demokraatotaa kan Clintoniif deggersa hin kennine turan. Garuu kaleessa TV MSNBC jedhamuuf ibsa kennaniin deggersa isaanii beeksisan jedhan. Qophaa’iin jira. Qabsoo sanatti seenee Hillary Clinton presidentii US itti aanu akka ta’an akkasumas Donald Trump karra White HOusitti akka hin siqne gochuuf tattaaffii gochuuf qophee dha jedhaniiru. Obamaan yeroo jalqabaaf toraban dhuftu kutaa Wisconsin keessatti Clinton waliin duula filannoo geggeessuuf jiru. Obamaan ennaa prezidantummaaf dorgoman kutaa kana keessatti filannoo walii galaa lamaanuu injifatanii jiran. Sanders kibxata dhuftu duula filanoo Washington keessatti kan geggeessan ta’uu isaaniif hanga gumiin demokraatotaa Adoolessa keessaa ga’utti illee kan itti fufan ta’uu dubbatan.


Mohammad Alii Nama Islaamummaan Addunyaa Irratti Akka Beekamnu Qabsaa’ee

Musleemoota shiyaa sunnii salaaffii fi sufii hundumaa har’a kutaa Kentaakii keessatti kan walitti fide nama beekamaa maqaan isaa Mohammad Alii jedhamu. Sirnii yaadannoo mohammed Aliif qohaa’ee akka amantii Islaamaatti magaalaa Aliin keessatti dhalateetti kan gaggeeffame yoo ta’u uummanni kuma hedduun gadda itti dhaga’ame ibsuun yeroo dhumaaf nama akka addunyaa irratti beekamnu nu godhe jedhan kana nagaa itti dhaaman. Kanneen sirna kana irratti argaman keessaa Roula Alloch akka jedhantti Sababaa isaan mul’achuu fi Boquu ol qabachuu dandeenye, Kunis Akka ofitti boonnu nu godhe. Sababiin isaas akka musleemoota Amerikaatti eenyummaa keenyaaf jabinaan qabsaa’aa ture jedhu. Nadiyaa Hassan kaaliforniyaa irraa sirna kana irratti kan argaman yoo ta’u kan Mohammad Alii akka gaariitti beekanii fi jallatan Obboleessa abbaa ishee fi abbaa ishee bakka bu’uun ka dhufte ta’uu dubbatti. Aliin qajeelfama ofii qabuun jiraachuu fi du’uu barbaada jette. Musleemootas ta’e kan hin ta’iin kanneen Aliin jireenya isaanii keessatti waan gumaache qabu ardii fagoodhaa imaltuundheeraa keessa darbuun dhufanII jiran. Mohammad Magid sudaan keessatti kan guddatan yoo ta’u Mohammad Aliin bara 1988 sudaaniin daw’atee akka ture ibsuun yaadannoon isaa yeroosii waaniin itti gammaduu ta’ee na keessatti hafe jedhau .Kanneen Sudaan keessatti guddataniif Aliin ija akkasiin ilaalamaa ture jedhu Mohammad Magid. Logii gosaa fi amantii irratti qabsoon gaggeeffame kan ilaaleen musleemonni Amerikaa Mohammad Alii kan keenya jechuun yeroo dheeraa jaallatu. Hojii inni gaggeessee ittiin boonna, jajjabiina keenya ta’uun isaa itti fuufa jedhu.


Muhaammad Alii shaampiyoonaa boksii qofaa mitii qabsaahaa mirga ilmaan namaa ka waan hedduun faarsan

Harkaa fi miililleen wal qixxee ariifataa. Harkii isaa akka qaanqee xinniqa, akka mandiisuu nama irraa dibbisaa jedhaa warri dhahichaa isa laaleffatee dubbatu. Kaan jabaa akka sibiilaa jedhaan,innii ammo "Ani Jabaa Jabaallee Caalu Qofaa Mitii Jabaayyuu Harka 100 Caala," ufiin jedha. Waan ufiin jedhu fakkaata malee akka namii hedddun jedhutti Muhaammad saba isaa akkana faarsa. Muhaammad Alii,nugusa,pirezidaantii, abbootii amantii,dureessaa fi namii tapahtee waliin hin koblin gugurdaa waan hafee hin fakkaatu. Wantii mirkanaa ammoo Muhaammad Alii,namii addunyaa irratti dorgommii boksiitiin beekamuu marroo sadii shaampiyoonaa addunyaa tahe. Waan midhaaffatee dhahe cinaachaa lafaan gaha.Harka Muhaammad keessaa bitachaa irra sodaataa warrii arge. Boksiin tun afaan Oromootiin maqaa akka akkaa qabdi; tantoommuu, buunyaa fi abootee. Muhaamad Alii dorgmmii boksii qofaa mitii qabsaahaa mirga ilmee namaallee.Qaraa fiixee qabsoo ufi irraa jalqabee maqaa Cassius Marcellus Clay jedhani itti baasan "Maqaa warri nu garboofate natti baase," jedhee ufi irraa jijjiire.  Muhaammad Jimaata, Waxabajjii 3,2016 Amerikaa godina Arizoonaa, magaalaa Finikis (Phoenix)keesstti dhibuma duruu ganna 30 caalaa isa rakkisaa bahe,ingilifaan Parkinson disease jedhaniin ganna 74ti lubbuu dhabe.Dhukkubii kun dhiba surrii irraa dhufa. Harkaa fi arraballee hidhee chochohuu dhowwa. Muhaammad Alii marroo 61 dorgommi addunyaa dorgome marroo 56 moohee tana keessaa 37 warra isa waliin dorgome dhahee lafaan dhahe. Jecha ingiliffaan Knockout baanan taan.Ufi ammoo marroo shan moohame. Muhaammad eennu?Innii eennu ufuun jedha?Dhalaa fi hariyaan isaa hoo? Muhaammad Ammajjii 17,bara 1942 Luyivil Kentaakiitti dhalate.Namii boksi qofaa mitii qabsaahaa mirga ilmaan namaallee.Dhaloota hedduutti waan dansaa hedduu irraa barata;obsa,jabeenna,waan hojjatanii jabeessuu,itti gaafatamaa fi waan hedduu. Muhaammad Alii qabsaahaa mirga ilmaan namaa Akkuma duraanuu jennee Muhaammad qaraa maqaa ufii jijjiiratee Muhaamd Ali baafate. Barii sun bara Amerikaa keessatti gurraacha bifa isaatiin jibban. Namii gurraachii faranjii waliin dorgomee moohuu dhiisii eennummaa ufiituu sodaatu. Gaafa gannii 12 dorgommii boksii jalqabe.Namii biskileetii isaa hatee jennaan nama sun barbaadee lolaa jedhee achumatti dorgommiitti seene. Akka Amerikaan keessaati sanyiin nama jibbuun haftu qabsaahe.Hujii qaxaramuuf gaafatee dhowwatanii jennaan badhaasa Olompikiitti kennaniif laga keessatti buuse mormii jalqabe. Amantiin Musliima tahee miilota isaa ka akka Malcom X faan walti dabalamee mirga ummataati qabsaahuu jalqabe.Bara 1963 keesaa maqaa Kaashiyes Kiley jedhan ufi irraa jijjiiree Muhaammad tahe. Bara 1967 keessaa gaafa Amerikaan Vetnaamitti duulte inni ammoo duula dide.Amantiin tiyya nama ijjeesi naan hin jettu.Obboleesaa akka kiyyaa, gurraacah akka kiyyaa,hiyyeessa mana dhoqqee hin ijjeesu jedhee dide.Jarii itti duuli naan jedhan kun takkuma maqaa hamaan na hin yaamne, takka dhaanee na hin gaargalchine,takkuma saree natti gadi hin dhiifne jedhee dide. Innii duula didee jennaan ganna sadi dorgommi dhowwanii badhaasallee irraa guurratan.Mana murtiitti falmatee badhaasallee deebifatee dorgommiilleetti deebihe. Dorgommii gugurdoo innii itti beekame Dorgommii innii Joorgi Foorman waliin biyya Zaayer keessatti wal dhaane fa. Dorgommi suniin ”The Rumble in the Jungle.”Shaawwessa baddaa keessaa jedhaniin. Akkuna qarallee jennee bara 1954 keeessa biskileetii isaa hatanii jennaan nama sun dhaanee biskileetti ufii fudhuuf jedhee achumaan dorgommii jalqabe. Bara 1960 keessaa Olompikii Roomitti warqii badhaafame.Bara 1961 keessaa nama boksii beekamaa Gorgeous George waliin dorgome.Bara 1964 keessa ammoo dorgommii boksii beekamtu moohee “I shook up the world” – Addunyaa Chochoose jedhee ufi faarse.Bara 1964 keessaa maqaa jijjiiratee Muhaammad Alii tahe. Muhaammad gaafa diqqaa dhiisii gaafuma dhibameesireetti deebhellee hinuma qabsaaha. Akka Donald Trump, namii amma pirezdanati tahuuf paarti Ripaabilikaan fulaa bu’ee dorgmu kun yoo filatame Mulsiimaa Amerika dhufuu dhowa jechuun isaa faaydaa ufii argachuuf jedhee falme. Mammaassaa fi dubbii Muhaammad keessaa haga tokko Maatii fi hariyaan Muhammad eennu jedhaniin? Haatii isaa, Odessa Grady Clay akkana jedhee ilma ufii faarsite:Waaqii nama ajaaahibaa uume nama sun ammoo garaa kiyya keessatti uume.Gaafa diqqaa takkuma adabatee hin teenne akkuma bubbee sadaasaa waan argern dabra Obboleetiin Alii diqqoon Rahman Alii:Alii gaafa diqqaa dhakaan na hadhii naan jedha, hin maraatee jedhaan dhakaan ani hadhuun tokkolleen isa hin dhahu jalaa miliqaa Qabsaahaa mirga ilmaan namaa Amerikaa Malcom X: Afrikaa,Eezhiyaa fi Araba keessallee namii akkanumatti si jaalataa haga lubbuun jirtu itti gaafatama ke beekuu malte jedhee Muhaammad faarse Akimiin Muhaammad Alii Frediyee Pacheekoo: ammoo Muhaammad gaafa diqqaa muka koree dammee irraa ciree eeyee taate kunoo jedhee irra bu’aa. Jiyoorji Foreman, namichii Muhaammad boksii wali dhaane:Nama akka Muhaammad ani argeetuu hin beeku. Pirezidantii Obaamaa fi haatii warra isaa Misheel Obaamaa:Muhaammad Alii nama addunyaa raase jedhanii dabalan.Jaba akkana beekuu keennaafuu galata waaqaati. Muhaammad yoo dirree dorgommii seenu afaan hamoo dubbachaa nama arrabasaa dorgoma. Dorgommii guddoon innii irratti beekame ta Miyaamii Filooridaa keessatti nama Sonny Liston jedhaniin wal dorgome.Liston sun marsaa jaheessoo irratti dhahee lafaan dhahe lafatti daawwate.Dhahee buusee jennaan‘ani jabaa jabaa caalu ka na caalu hin jiru, jedhe. Muhaammad bara 1996 keessaa guca dorgommii Olompikii Atlaantaa Jerogiyaa irratti isatti guhca dorgomsi jalqasiiftu qabsiise. Muhaammad Alii abbaaa ijoollee sagaliiti.Leyilaa Ali, Hana Ali, Asaad Amin, Khaliah Ali, Muhammad Ali angafa Rasheda Ali, Jamillah Ali, Miya Ali, Maryum Ali fa.Leylaa Alii eegee dhiifte male nama dorgommii booksiitiin beekamtu. Leylaa Alii ufiifuu nama boksiin addunyaa irratti beekamu.Marroo 24 dorgomtee 24-0 moote.Takkuma hin moohamne.Amma dorgommii dhiiftee sagantaa TV ka NBC keessaa qophii ispoortii keessa hojjatti. Muhaammad Alii Jimaata itti yaanu kana,Waxabajjii 10,2016 lafa dhaloota isaa Kentaakii magaalaa Luyivilitti awwaanii nama kuma hedduutti dhaqaaf karaa jira.Biyyeen sabladhinnaaf jenne!


Amerikaatti Ijoolleen Dubraa Ijoollumaan Ijoollee Dhaluu Diqqeeffachaa Dhufuutti Jiran

Diqqeennaan ijoollee uumachuu kanaan ‘Sunsuma Sadeen’ jenna aadaa teennatti. Sunsumii Sadeen yoo abbaa,haadhaa fi daahimilleen guddatanii wal dhaqqaban. Bara 2015 keessaa Amerikaatti haawwan miliyoona sadii fi kuma 98 tahanitti ijoollee uumate.Nama kuma 1000 keessaa haawwan harka 62.5 ijoollee dahaa jechuu Akkii durii kaan ijoolleen dubraa fi dhiiraalleen daahimummaan ijoollee uumachuu dhiisaa dhufuutti jiran. Diqqeennaan ijoollee uumachuu dhabuun akka bulchiinsii Amerikaa jedhutti akka maatiin jabaattee gadi dhaabattu tolchi. Akka amma jirutti haawwan ganna 30-40 keessa jiranitti ijoollee uumachaa dhufuutti jira. Akka gabaasii dhaaba Tohannoo Dhukkuba Daddabraa Amerikaa CDC jedhutti ijoolleen ganna 15-19 amma harka 8 ijoolumaan ijoollee dahuu lakksian. Bara 1991 asitti ijoollumaan diqqeennaanuu ijoollee dhaluun harka 64 gadi buute. Haawwaan ganna 20-24 haga durii ijoollee uumatan harka sadii gadi ijoollee dahan.Jarii kun ganna 10 asittuu ijoollee dahuu diqqeeffachaa dhufuutti jira. Haawwan ganna 25-29 ammoo harka tokkoon gadiin ijoollee uumachuu dhiisan.Haawwan ganna 30 keessa jiran ammoo ganna shan walti aanan harka guddaan ijoollee uumachaa dhufuutti jiran. Haawwan ganna 40-44 ammoo harka afuriin ijoollee uumatan.Amerikaa keessaa ammoo godina Filooriidaa fi Delaaweer keesastti namii ijoollee uumachuun dura jira. Adoo tana jennuu maqaan ijoollee Amerikaa name yoo hedduu dhiiraaf bara dabre keessa baasan akka bulchiinsa ummata Amerikaatti; Noah, Liam, Mason, Jacob fi William.Dubraaf ammoo Emma, Olivia, Sophia, Ava fi Isabella.


Ijjeechaan Goriillaa, sanyii qamalee dhiyoo tana Amerikaa paarkii magaalaa Sinsinaatii keessaa dubbii guddoon dhufte

Guyyaa duraa Caamsaa,28,2016 Gorillaa guddaa kg 181 tokko Amerikaa paarkii godina Ohio magaalaa Sinsinaatii(Cincinnati) keessatti ijjeesan. Paarkiin Sinsinaatii paarkiin Amerikaan qabdu gugurdoo keessaa lammeessoo.Bara 1876 keessa hujii jalqabde.Muka sanyii 300 caalaa, bineensa bosonaati fi waan hedduu qabdu namii daawwii itti yaahu. Bineensa paarkii tanaa keessaa tokko, Gorillaa ganna 17 HARAMBEE jedhanii maqaa itti baasan. Akkii guyyaa dheengaddaa paarkii tana keesatti Gorillaa kana ijjeesan ammo oduu gurraa addunyaa guutte keessaa tokko. Sanyiin Qamalee kun daa’ima ganna 4 haadha wa daawwattu jalaa miliqee dahoo Gorillaa seene buteen bisaan keessa harkifachaa kophaatti fudhate. Yoo tokko tokko daa’ima miila qabee bisaan keessa harkisaa,yoo tokko tokko akkuma namaa wayaa itti kaahaa,yoo tokko ammoo akka waan tabsiisuu tolchaa ture. Waan tolchan dhabanii poolisii itti yaaman.Poolisiin binneensa kana 'dhahanii darreessu manna,' takkitti dhahanii ijjeesuu wayyaan qawween dhooftee ijjeeftee gurbaa sun harkaa fuute. Akka warrii paarkii eegu jedhutti Goriillaan kun adoo ijjeesu baatanii daa’ima fudhtee godatitin galatee waan tolfatu tolfta. Ummatii ammoo keessattuu Social Media; Facebook, Twitter fi waan akka akkaa irratti bahee akka warrii isa ijjeesu seeraan gaafatamu gaafiitti jira. Nama 334,000 caalaatti marsaa interneetii Change.org irratti "Justice for Harambe" Harambeen dhugaa qaba jedhee mallatteesseef. Namii hedduun ammoo maatiin gurbaa sunii daa’ima gatee jedhee balleessaan himatamuu male jedhee himate. Facebook irralleetti nama 120,000 caalutti fuula "Justice for Harambe" jedhu “like” ,jaalanne jedhee haga saafaa kanaatti. Akka ogeessii barusma Saaykooloojii fi Sab-qunnamtii yuniverstii Syracuse, Makana Chock jedhutti wannii akkanaa gara sochii ummataatti jijjiiramuu dandeetti. “Maal jennaan bineensa qaqaalii akkanaa addunyaa keesattu arguun dhiba taate ijjeesuun seeraa miti.” Bulchootii paarkii Sinsinaatii ammoo daai’mii sun afaan balaa jiraaf Goriillaa ijjeesan jedhan.Harambeen sanyi Gorillaa lafa gammoojjiiti/Gorillaa akkasii baddaa akka Kaameuun akka CAR,DRC Equatorial Guinea fa keesatti argan. Sanyiin isaa akka dhaaba Bineensa Baddaa Addunyaatti ganna 20-25 keessatti harka 60n diqqaachaa dhufte.Adamoo fi dhukkubatti akkana fixa.


Guyyaan Goototaa Ameerikaa Keessatti Har'a Kabajamee Oole

As United States keessatti kibxati dhumaa kan baatii caamsaa guyyaan goototaa ykn “Memorial day” jedhamuun kabajamee oola. Guyyaan kun guyyaa lammiiwwan Ameerikaa dubartootaa fi dhiirota waraana biyyattii keessaa tajaajilan kabajaan itti yaadatan. Guyyaan goototaa jalqaba kan ayyaaneffatame bara 1868 keessa ture . Ayyaanni kun bara sana bakka awwaalchaa as naannoo Washington jiru Arlingon Cemetery jedhamutti kabajama ture. Waggaa waggaatti uummata miliyoona afur ta’utu bakka awwaalchaa kana daawwatu.  Bakki kun United States keessaa bakka awwaalchaa beekamaa dha. Lafa hektaara 250 kan qabu ennaa ta’u waggoota dhibba hedduu dhura mukkeetii dhaabamantu keessatti argama. Muka kuma 800 kan gosa adda addaatu bakka awwaalcha kanaa keessatti argama. Awwaalchi kun dhakaa adaadii dhaan adda baafamee jira. Kanneen 400 ta’an barreeffama bifa wareeqee of irraa qabu. Kunis kanneen badhaasa meedaalii waree jechuun badhaasa waraana biyyattii isa ol aanaa kanneen argatan. Kanneen bakka awwaalcha kanaatti awwalaman keessaa hoogganoota siyaasaa, angawoota kaabinee, abboota murtii mana murtii muummicha, hojjettoota dhaabbata hawaa ykn Astronauts, atleetota dabalatee, hoogganoota amantii, Nursoota, garboota durii fi odu gabaastota dirree waraanaatu keessatti argama. Baki Arlington kun duraan bakka ilma akkawoo George Washington ture. Bakki awwaalchaa kun awwaala loltoota kanneen waraana seenaa Ameerikaa keessatti wareegamantu keessatti argama. Kaan isaanii bara waraana warraaqsaa kan bara 1700mota keessa lolaa turanii awwaalchi isaanii asitti darbee ti. Miseensa waraanaaf jalqaba bakka awwaalcha Arlington Cemeterytti awwaalaman William Christman kan wal waraansa keessatti du’an. Caamsaa 15 bara 1864 loltoonni eenyummaan isaanii hin beekamne asumatti awwaalamaniiru. Namoota eeyummaan isaanii hin beekamne kanneen kuma shan ta’an ka biroon illee bakka kanatti awwaalamanii jiran. Bitootessa 4 bara 1921 Congresiin Ameerikaa loltoota Ameerikaa kanneen lola addunyaa tokkoffaa irratti wareegamaniif eenyummaan isaanii hin beekamne akka adda baafamu raggaasise. Kanaaf siidaan awwaalcha loltoota eeyummaan isaanii hin beekaminii illee achitti argama. Garboonni duraanii kuma afur ta’an illee bakka awwaalcha Arlinton Cemetery jedhamu kanatti argama. Kanneen keessaa tokko James Parks jedhamu. Awwaala jalqaba bakka awwaala kanaa kan qotan isaan turan. Bakkuma kanatti dhalatanii achumatti garboota awwaalaman keessaa isaan qofa. Prezidaantota Ameerikaa lamatu bakka Arlington National Cemetery jedhamu kanatti awwaalaman. Jalqaba bara 1900moota keessa William Howard Taft, 1960mootaa keessa immoo Johan F. Kennedytu prezidantii turan. Lammiiwwan biyya alaa 65 bakka awwaalchaa kanatti awwaalamaniiru. Kanneen keessaa irra hedduun lammiiwwan Britain yoo ta’an 26tu awwaalaman, eenyummaan isaanii kan hin beekamne dabalatee 10 immoo lammiiwwan Veetnaam. Miseena waraana Ameerikaa mara miti kan Arlington Cemetertti awwaalamu kanneen achistti awwaalaman yeroo ammaa waraana irratti kan dura’aniif gadamoojjiwwan waraanaa ti. Kanneen badhaasa meedaalii kabaja ol aanaa argatan, kanneen lola irratti madaa’anii du’anii fi hidhamtoota waraanaa kanneen turan. Angawoonni mootummaa federaalaa, fi maatiin isaanii kan Arlingtonitti awwaalamnis bakka kanatti awwaalamuu danda’u. Awwaalcha akkasiif gatiin baafamu hin jiru. Angawoonni bakka awwaalcha kanaa yeroo dhiyootti bakka dhabuuf deemna yaaddoo jedhu qabaachuu dhaan bakka namoonni yeroo du’an reeffi isaanii gubamee daaraan isaanii ol kaa’amu filatn itti awwaalaman itti dabalanii jiran. Bakki awwaalchaa kun hektaara 11n guddatee jira. Gara fuula duraatti illee bakka awwaalchaa kuma 30 ta’u itti dabalamee jria. Erga bara 948 qabee guyyaa kamisaa jechuun guyyoo gototaa dura loltoonni Ameerikaa murni sadaffaan alaabaa xixiqqoo bakka awwaalcha kanaa dhaabu. Waggaa kana loltoota kuma tokkoo ol ta’antu alaabaa kuma 220 bakka awwaalcha kanaa irra dhaaban. Loltoonni kun awwaala loltoota ofii isaanii beekanii irra alaabaa dhaabaniiru. Awwaala kana toora ja’affaa bakka Ameerikaa keessaa nama gaddisiisu jechuun waaman. Sababiin isaas loltoonni toora kana irratti awwaalaman lola Ameerikaa boodanaa kan Iraq fi Afganistan keessaa irratti wareegamantu achitti awwaalaman. President Barack Obaman guyyaa goototaa kanatti sirna hedduu geggeessuuf karoorsaniiru. Kana keessaa dhiirotaa fi dubartoota waraana US keessa utuu tajaajilanii du’an kabajaan jadatanii jira. Garee tajaajila gadamoojjiwwan waraanaa fi miseensota waraanaa akkasumas hoogganoota gameeyyii kan waraanaa waliin har’a ganama White House keessatti ciree waliin qooddatanii jiran. Booda irras presidentichi bakka awwaalchaa Arlington National Cemeterytti argamuu dhaan awwaalcha loltoota eenymmaan isaanii hin beekamin irra daraaraa kaa’uuf jiru. Xumura torbanii guyyoonni walitti aanan sadan har’a dabalatee jechuu dhaan yeroo itti yeroon bonaa jalqabamuu fi namoonni boqonnaa itti ba’an. Lammiiwwan Ameerikaa hedduun hojii irraa boqonnaa fudhachuu akkasumas manni barnootaa cufamii maatiiwwan hedduun waliin ta’uu dhaan magaalaa dhaa ala ba’anii naannoo galaana fi paarkiwwan adda addaa keessatti yeroo waliin qabaatu.


Pirezdaanti Obaamaan Imaltuuf Jappaan Jiraa Addunyaa Nukileera Waraanaa Hin Qamne ‘Arguu Fedha’

Adoolessa 6,bara 1945 gaafa waraanii Amerikaa Waranaa Addunyaa Lammeessoo dhaabuuf magaalaa Jappaan Hirooshimaa fi Nagasaakii bombii nukileeraa, A-BOMB(atomic bomb) jedhan itti harcaase.Hiroshimaan magaalaa addunyaa irratti qaraa bombii naminuu waliin hadhee hin beenneen hadhan. Maqaan xuyyuura Humna Qilleensa Amerikaa bombii sun Hirooshimaatti harcaasee Enola Gay jedhan.Bombiin suniin nama kuma 80 tahutti yoosuma dhumate. Guyyaa sadii qofa oolee xuyyuurii Amerikaa ammallee bombii nukileeraa lammeessoo magaalaa Nagasaakiitti harcaase.Achilleetti nama 40 caalutti dhume.Nama yoosi dhumate malee hedduutti suniin duubatti qaanqee qilleensa keessa facaateen dhumate. Waraanii Addunyaa Lammeessoon,bara addunyaa matooma wal irraa barbaadattee humna haga wal beekuuf wal hadhaa baate. Bombiin gaafas magaalaa Jappaan suniin hadhan bombii hamtuu qilleensaa fi muka dhiisii nama naannoo sunitti dhiyaatu cufaa balaa irra buuftu. Waraanii Addunyaa Lammeessoolleen sunumaan dhaabate.Eegii sunii asitti addunyaa akka biyyootii bombii nukileeraa hin hojjannee fi warrii hojjatelleen diqqeeffatee,ka hin qamne ammoo hin hojjanne dhaamattee seerallee baafatte. Barii sun ganna 70 duratti tahullee madaan gaafasii ammallee garaa namaa keessaa hin banne.Obaamaan bulchoota Amerikaa adoo hujii irraa jiranuu Hirooshimaa imaltuu dhaqan ka qaraati. Lubbuu ummata Jappaan ganna 70 duratti bombii nukileera Amerikaan magaalaa Jappaan Hirooshima irra buufteen dhumate ulfeessee yaadannoo isaaniilleef daraaraa irreessaa Paarkii magalaaa Hriioshimaa keessa jiru irra kaahe. Akka addunyaan ammallee Jappaan gargaartee balaa nukileera waraanaa irraa oolchitu gaafate,pirezidaanti Obaamaan. Wadhakkaa magaalaa namii keessatti dhumatee dhaabannee waan ummatii sun[Hiroshimaa] gaafas keessa dabre qaabanna jedhe pirezdaanti Obaamaan yoo fulaa warra magalaa Hirooshima keessatti bombiin dhumate qabaachuuf jaaran keessaa dhaabatee dubbate. Ijoolleen didiqoon yoo waam Hirooshimaa keessatti bombii namaan fixanii sun qaabattu maalti mataa isaanii keessa dhufa jenne ufi gaafachuu malle jedha.Warra garaa keessatti boohaa,gaargala hamaa keessa dabrellee qaabachuu malllee jedhe yoo bulchoota Jappaan waliin Hiroshimaa keessaa dubbate,Obaamaan. Pirezdaatii Obaamaan muummee ministera Jappaan Shinzo Abee waliin paarkii yaadannoo ummata gaafas dhumateetiif jedhanii jaara keessaa deemaa tana dubbate. Pirezdaanti Obaamaan dhiyoo tanaayyuu Eezhiyaatti imaltuu jiraa addunyaa nukileerii waraanaa keessa hin jirre ‘arguu fedha.’ Obaamaan eegii pirezidaantii tahee marroo 10 Eezhiyaatti imaltuu dhaqe.


Xurunesh Dibaabaa Uulmaa Baatee Kaatee Moote, Almaaz Ayyaanaa Diqqumaaf Rekordii Haaraa Dhabde

Atileetotii Itoophiyaa dhiyoo tanaayyuu dorgommii biyya alaa moohumatti jiran. Xurunesh haadha ijoollee taatee ganna lama turtee uulmaallee baatee dorgommii Ingilaadni,Great Manchester United km 10 tana 31:16. moote. Atileetii Keenyaa Edna Kiplagat itti aanee lammeessoo taate. Almaaz Ayyaanaa ammoo dorgommii Raabaat, Morookootti dorgoman m5000 diqqumaaf rekordi haaraa dhabdee 14:16.31 moote.Senberee Teferii sadeessoo taate. Mootee irraa baatee wa gaafatanii jennaan “qilleensii guddoo bubbisaa akka dorgommii itti deemu keessaa tokko rekordi haaraa moohaa jedhe,” jette. Olompikii Biraazili irratti metiri 5000 fi 10,000 moohuuf kurfoo jiraachuu isii dubbatte. Qananiisaa Baqqalaa,maqaan isaa warra dorgommii moohu keessaa dhiyoo tana hin mumullanne kaanilleen dorgomii magaalaa Great Manchester United irratti tokkeessoo tahe.Kiiloo Metirii 10n tana daqiiqaa 28 fi sekondii 08 keessatti moohe. Taatullee moohullee Olompikii Biraazl ta baranaatiif filamuu dhabuutti hin gammannee jedhee Rooytersitti hime. "Filatamuu dhabuun kiyya anaa gamamchuu miti.Namii maratooniin na caalu Itoophiyaa keessa hin jiru.” Kubbaa Miilaa:Dorgommii kubbaa miilaa COPA De Rey baranaa Barseloonaatti Seviilaa 2-0 moohee qabaadhate. Dorgommii FA CUP barana ammoo Manchestr Yunaaytiditti Kiristaal Paalaasi 2-1 mootee waancaa fudhatte. FA Cup maqaa dorgommii waldaa kubbaa miilaa Awurooppaati.Kilabii 736 jalqabe.Goolii Jeesee Liingard taphii dhumatee daqiqaa 30 itti dabalan keessatti galcheefitti akka Yunaaytid mootu tolche. Jeeseen goolii galche kun taphii dhumatee wa gaafatani itti midhaaffadhee dhiitee kubbaalleen fulaa dansaa naa buutee jedhee gammachuun qiliixamaa dirree keessaa burraaq. Innii gammachuun lafa dhiitaa dabrullee manaajerii isaa kilabii tana leenjisuuf ganna lamaan bitatan Louis van Gaal mataa buusaa nagaa dhaamtee dirree bahe. Nama kana kontiraata ganna sadiitii bitatanillee akka fedhan hin taaneef jedhanii kotoraata haaressufu didatan. Innilleen tana ufuma irratti eegachaa bahe. Gaal nama ganna 64 durii kiali Nezerlaandis leenjise ganna doolara miliyoona 7 ti mindaan isaa.Manchester United amma manaajera Chelsii ka durii Josee Moriinootti manaajra itti tahe. Amerikaan ammmoo dorgommii Koppaa Amerikaa, biyyootii North Amerikaa waliin taphatan, torbaan lamaan duubatti jalqabduuf kurfoo jirtii nama 23 itti filatte.Kana keessaa tokko gurbaa ganna 17 Kiristiyaan Palalisic,kilabii Jermeniitii taphata.


Dorgommii Kilaboota Kubbaa Miilaa EPL ta baranaa Leyister Sitiitti (Leicester City) Moo'e

Kilabiin tun (Leicester City) maqaa the Foxes jedhamulleen hin beekamti magaalaa Leicester keessa jirti. Bara 2013-2014 dorgommii English Premiere League (EPL) keessatti oli guddisan. Achii kaatee barana waan ganna 132 keessatti argattee hin beenne yoo jalqabaatiif Chaampiyoonaa bara 2015-2016 taate maqaan istaadiyoomii isii King Power Stadium. Tapha sanbata guddaa dabree, Caamsaa,1,2016 irratti Tottenham Hotspurii fi Chelsiin 2-2 walqixxee bahaniin milkooftee moote. Carraa isiitti moosise malee silaa Leyisterii fi Tottenhaamiiyyuu tapha lama lamatti hafaaf taatullee Tottenhaam sadarakaa lammeessoo argachuuf qabxii sadii qabaachuu malte.Kilabiin (Leicester City) bara dabre keessaa diqqumaa EPL keessaa hin bahin tun shaampiyoonaa waan taateef $miliyoona 222 dhiyaattu badhaafamte. Eegii Leyister shaampiyoonaa taateen duubatti dhaabbileen hedduun maqaa kilabii tanaatiin beessisa (commercial) baafachuutti jiran. Namii Facebook fi Tiwitteriin kilabii tana jaalatu %500 dabaleef. Tana keessaa namii %16.7 Aljeeriyaa.Gurbaa Aljeeriyaa kialbii Leicster keessa taphatu, Riyad Mahrez ka barana Player of the Year (PFA) taphataa baranaa beekamaa jedhamee badhafametti kilabii tanaa jaalala dabale. Manaajerii kilabii tanaa nama Xaliyaanaa, Claudio Ranieri.Eegii kilabiin tun mooteen duubatti namii kilabii tana jaalatu %2,293 dabaleef. Abbaan Kilabiin tanaa dureessii Taaylaandi biliyineerii beekamaa Vichai Srivaddhanaprabha kilabii isaa tana caala guddifahcuuf waadaa ufii galeef. Woma taateefuu Leyister waan ganna 132 keessatti argattee hin beennee barana Shaampiyoonaa English Premiere League taatee gammachuun lafa dhiituutti jirti. Akkuma isiin shaampiyoona taateen diqqaa fi guddaalleen gammachuuf karaatti baafate.


Maratoonii London ta kalee Dhiiraa fi Dhalaalleen Keenyaatti Moo’ee,Tigisti Tufaa Lammeessoo Baate

Dorgommiin London,dorgommii IAAF (International Association of Athletics) Waldaa Atileetiksiin addunyaa qopheessu keessaa tokko. Dorgommii km 42 kalee Londonitti dprgoman nama kuma 38 irratti wal qolchee kuma 300 dhiyaautti bahee daawwate. Dhiiraa fi dhalaalleen Keenyaatti moo’e. Dhiiraan Eluid Kipchoge tokkeessoo. Ganna shanan dabranilleen isumatti moohe.Namii isatti aanee moohellene Stanley Biwott atileetuma Keenyaati. Itoophiyaan sadeessoo, Qaniisaa Beqqeleetti mooheef.Eeritraan afreessoo Girmaay G/Sillaaseeti mooheef. Dubralleen Keenyaatti moo’e.Jemiimaa Sumogongiti mooheef.Atileetiin tun adoo ceetuu gufattee jiddee kaatee tokkeessoo taate.Itoophiyaaln lammeessoo Tigisti Tufaatti mooheef. Sadeessoolleen Keenyaa,atileeti Filoorence Kiplaagaati.Atileetotii Itoophiyaa ta dhibiin 4,5,6 essoo bahan Itoophiyaa fi Gaanaan dorgommii kubbaa miilaa U20 bara 2017f walti qophaahuutti jiran. Dorgommiin tun ta CAF,Federeshiiniin Kubbaa Miilaa Afrikaa qopheessu. Biyya 8 irratti wal dorgoma.Warrii dabre afran dorgommii U20 addunyaa FIFAn bara bara 2017 Kooriyaa Kibbaatti qopheessuuf Afrikaa fulaa bu’ee dabraa biyya Afuritti Afrikaa keessaa dabra. Gaanaan Marroo sadii dorgommii U20 Shaampiyoonaa taate tun eeguma diqquma dorgommii tana keessaa hin bahin Jimaata dabre Somaalee 2-0 mootee abdii horatte. Abbaan tapha Itoophiyaa fi Gaanaa moo’e tapha marroo sadeessootiif abbaa Taanzaaniytaa fi Senegaal keessaa moo’e waliin taphatan. Tapha U20 kana Zaambiyaatti qopheessaa Gurrandhalaa 26 haga fi Bitootessa 2017 taphatan. Zaambiyaan qopheessite malee biyya torbatti dorgommii tanaaf walti hafa. Gaanaan dabruuf Itoophiyaa moohuu qabdi. Dorgommii Biskileetii Dorgommii biskileetti biyytii saddeeti hagii tokko irratti dorgoman Eertiraatti moo’e. Dorgommiin tun ta biskileetiin tarbee koranii bu’aanii naannoo Dongoloo jedhanitit wal dorgoman. Dorgommii fulaa shanitti qoodan tun Mitsiwwaa haga Asmaraa karaa km 133 wal dorgoman.Tana jidduutti tarbee afur koranii bu’an. Dorgommii tana atileetii Eertiraa Miliyoon Amaanuh’eelitti saatii sadii fi sekondii 58 moo’e. Namii isatti aane atileetii Riwaandaa Joosef Areruyati. Dorgommii tana atileeota 8 irratti wal qolchee;sadii Eeritaa,kaan Suudanii, Masrii, Riwaandaa,Xaliyaanaa fi Jermeni dhufanii wal dorgome.


Seenaa Gabaabaa Wellisaa beekamaa Ameerikaa Priins Roojet Neelsen

Nama muuziqaa lammiin ameerikaa Prince umurii isaa waggaa 57tti akka tasaa du’aan boqochuun addunyaa mara irraa kanneen muuziqaa isaa jaal’atan rifaasisee jira. Maqaa dhalootaa Prince Rogers Nelson jedhuun kan beekamu, yadaloo sirbaa barrreessuu fi wellisuu akkasumas taatoo ta’uun kan beekamu Prince mana jireenya isaa naannoo Minneapolis jiru keessatti kamisa darbe du’aan boqote. Prince akkaataa muuziqaa kan ofii isaa jazz, gosa muuziqaa pop kan R&B fi, disco jedhamaniin kan beekamu ennaa ta’u hedduun gara laafessa ta’uu isaan isa beeku. Muuqiqaa wellisuu kan jalqabe ijoollummaa isaan yoo ta’u umurii isaa waggaa torbatti ture wallee isaa jalqabaa kan wellies. Prince Waxabajjii bara 7 1958 Minneapolis MN keessatti dhalate. Albumii sirbaa inni bara 1984 keessa baase kan “Purple Rain” jedhamu kan inniin ittiin beekame. Albumiin isaa kun koppii miliyoona 20tu gurgurame. Yeroo maras sirboonni isaa sadarkaa gar olii irra jiru. Wellisuu qofaa utuu hin taane kanneen isa ajaa’iffataniif jaalala addaa qaba. Yeroo darbe waltajjii kana irratti ennaan wallee koo dhiyeessu namoonni hedduun na arguu hin dandeenye. Gatii isaatu xiqqoo qaalii ta’e natti fakkaata. Kanaaf gatii isaa xiqqoo gad xiqqeessinee martinuun keessan har’a akka nu waliin taatan goonee jirra jedhe ture. Qabsaa’aa mirga namaa Ameerikaa Al Sharpton nama jalqaba waa’ee Prince dubbatan keessaa ennaa ta’an Prince wellisaa qofa utuu hin aa’ne nama nama gargaaruu jaal’atu jedhan. Prince ijjoollee mana barnootaa dhaquuf carraa hin arganneef kan oolu gumaacha gargaarsaa kennee jira. Kana qofa utuu hin taane kanneen gargaarsa fedhan ka biroof ofii isaa utuu hin mul’isin gargaaraa ture jedhan. uummati miliyoonaan laka’amu kan sanyii mara irraa ta’an du’a prince kan akka tasaa dhaqqabetti gaddaniiru. Dhugumatti inni mootii muuziqaa ti jedhan. Kamisa darbe ennaa du’uun isaa dhaga’ame kanneen isa jaal’atan mana jireenyaa Prince fi sudio isaa Minneapolis jiru fuulleetti wal ga’an. Sirni dungoo qabsiisuu fi tajaajilli yaadannoo guutummaa biyyattii keessatti geggeessame. No media source currently available