Weerarri Awwaannisaa Akka Haaraatti Ka'e

Oromiyaa godinoota 6 keessatti weerarri Awwaannisaa akka haaraatti ka'e, yoo ta'u godinoota Baalee fi Baalee Bahaa hedduminaan weeraruu isaa biroon Qonaa fi Qabeenya Uumamaa kan Oromiyaa beeksisee jira. Homaa Awwaannisa kana qolachuufis xiyyaara qoricha biifuun degaramuun duulli taasifamaa akka jirus himamee jira. Gabaasa Muktaar Jamaal Caqasaa No media source currently available


Filannon Itoophiyaa Caamsaa 28ti paartin KFO dorgomuuf miseenota fi itti gaafatamtota isaani hiikanii akka biirolee paartiille banan gaafaan

Filannoon Itoophiyaa Caamsaa 28ti paartii KFO filannootti dorgomuuf akka miseenota fi itti gaafatamtootii isaanii hidhaan jiranii fi biirolee paartii isaanii gandaa haga zooniitti hedduutti cufaman jedhaniif falii barbaadamu gaafatan Filannoo Itoophiyaa jaheessoo koronaaf jedhanii dabarsan jedhan Caamsaa itti deebi’nii bulchoota naannootii fi mootummaa federaalaallee filan akka bulchootii boordii filannoo marii hardha paartilee siyaasaa waliin qabaatan irratti jedhanitti. Hireen ummatii kibbaa keessaa hagii tokko naannoo ufii qabaachuuf gaafatelleen filannoo sun irratti deebii argachuu fa danda jedha. Naannoo kibbaa keessaa akka itti gaafatamtuun boordii filannoo Itoophiyaa, Birtukan Midhagsaa jettetti ummatii hagii tokko Itoophiyaa gama Kibba Dhiyaa jedhee naannoo ufii qabaachuu fedha. Jarii kun Dawuroo,Kontaa,Beench Shekkoo,Shekkaa fi Debub Mihirab Hoomoo fa jedhu.Tigraayitti ammoo akka bulchiinsii boordii filannoo jedhetti gaafa waan cufa qoratan waan jedhan jedhan. Filannon naannoo Tigraay ammoo gaafa filannoo biyyoolessa kana keessa hin jirtuu egerii itti ilaalan jedha. Filannoon bulchiinsa Finfinnee fi Dirree Daawaa ammoo Waxabajjii 5,2013 irra oola. Paartiin Kongireesii Federaalsitii Oromoo filannootti dorgomuuf akka miseensota,itti gaafatamtootaa isaanii hiikanii, biirolee isaanii gandaa haga godinaa cufan jedhanillee bananiif gaafatan. Paartii KFO keessa akka obboo Xurunee Gamtaa jedhetti miseensotaa fi itti gaafatamtoota isaanii manii murti gadi dhiisuuf hajajellee ammallee hedduutti hidhaa jira. Akka kanaan filannootti dorgomuuf yaaddoo qamna jedha. Bulchiinsa paartii Badhaadhinaa keessaa akka Zaadig Abrhaam jedhetti himatii kun hagii tokko dhugaa mitii yoo dogongorii jiraate ammoo qajeelchuf qophii jiranillee.


Filannoo Itoophiyaan Itti Deemtu Irratti Xinxala Hayyootaa

Paartileen siyaasa morkattootaa naannoo Oromiyaa keessatti socho’an tokko tokko filannoo walii galaa kan Itoophiyaan bara 2013tti geggeessuuf karoorfatte dursuun mootummaan geggeessitootaa fi miseensota paartilee siyaasaa hidhaman hiikuu qaba” jechuun komii dhiyeessan irratti hayyoota Saayinsii Siyaasaafi Seeraa dubbisneerra. Hayyoota dubbisne keessaa“Filannoo gaggeessitootni fi miseensotni paartilee Siyaasaa morkattootaa osoo hidhaa jiranii adeemsifamu waan amanamaa hin taaneef, dhimmi Namoota hidhamanii mana murtii bilisaan qoratamuu qaba” jedhan. “Kanneen hidhaman Namoota ykn gareewwan malee paartii siyaasaa waan hin taaneef, paartileen caasaawwan isaanii hanga gajjallaa jiran fayyadamuun, filannoof qophaa’uu qabu” kan jedhanis jiru xiinxala isaaniin. Gabaasa Naakoor Malkaa caqasaa No media source currently available


Warrii Qawwee Binishangul Gumuz aanaa Bulenitti nama nagaa saba gara garaa 100 oli fixe garuu ragaa jiruun 'shinaashanti caala miidhame''

No media source currently available Kalee ammoo naannnoo sun godina Metekkle aanaa Bulen ganda Buujii keessalleetti saba gara garaa akka koomishiinii mirga namaa Itoophiyaa jedhetti nama 100 oli fixanii ammallee qorachuutti jiran.Naannoo Binishaangul Gumuzitti warrii qawwee yoo tokko tokko saba tokkoo addaan baasee yoo tokko ammoo walumatti nama fixa jedhan. Akka muummeen ministera Itoophiyaa jedhetti akkaataan nama nagaa itti fixan akka malee nama gaddisiisaati. Rakkoo sun faluuf humna qindaahmee achitti ergan jedhe.Akka koomishiinii mirga nama Itoophiyaa ibsa kalee baaseen jedhetti naannoo sunitti namii akka malee mirga dhabaa dhufe. Godina Metekkle keessa gosa hedduutti waliin jiraata, Amaara, Oromoo, Shinaashaa fi hedduu. Warrii qawwee kun dhiyoo tana gsouma hedduutti walti miidhe. Akka Koomishineerii mirga namaa Itoophiyaa Daaniheel Beqqlee VOAtti himetti koomishiinii isaanii rakkoon tun naannoo fi mootummaan federaalaa waliin akka falan gaafachaa bahe. “Miidhamii dhiyoo ka duraan jiru irraa akka malee adda,miidhaan guddoo. Amma yoo akkam diqqaate nama 100 oli garaa hammeenna hamaan fixan. Nama hedduutti miidhamee qabeennaa fi horii hedduutti gubatee bade. Midhaan maasaa irratti,kaan ammoo garuma jiranitti guban.Nama hedduutti baqate.” Akka jecha isaatti nama fixan kana gosa tokko qofaa mitii namii miidhamelleen gosa gara garaati.Ijjeehcaa kalee tanaan ragaan jiru dhalattoota Shinaashaatti caalaa miidhame jechuu dandeenna jedha taatullee goumsa hedduutti waliin miidhame jedha. Akka warrii lafaa ijjeechaa tana irraa hafe jedhan jedhetti warrii durii nama fixu raasaa keessaa dhufee nama hadha ka ammaa ammoo warruma argaa fi maqaalleen beekan. Akka itti gaafatmaa biiroo odeeffannoo bulchiinsa Binishaangul Gumuz, Melles Beyyenee jedhetti warra tanaan shakkan bulchoota naannoo haga federaala keessa nama toban shakkanii hidhan. Bulchiinsii Binishaangul Gumuz nama tanaan miidhame qorachuutti jira.Tun waan tahuu malee miti waan akka malee nama gaddisiisati jedha bulchiinsii.Warra tanaan shakkan keessaa ministera deettaa faatti keessa jira jedha. Eegii Onkololeessa 13,2013 keessa waraanii mootummaa naannoo sunii bahe lafti namatti qooftee akka namii du’uutit jira jedhan. Jarii qawwee kun nama fixe halkan jalqabee haga guyyaa saafaa nama lole jedhan.Mootummaan Itoophiyaa jara nama fixe keessaa irratti tarkaanfiin fudhan jedha.Ummataa nagaa ka fixan ammoo fulaa tokkottti awwaalan.


Namoota ji'aan duratti Maaykaadiraatti fixan lafa duraan itti awwaalanii baasanii seera amantii guutaniif awwaalan

Ummata kana Itoophiyaa gama Kaabaa keesati eennummaa isaniif jedhanii walti qabamii fixan jedhanii himachaa turan. Reeffa isaanii lafa duraan itti awwaalanii baasani akka gabaasaan VOA lafa sun dhaqe Yoonataan Zebdiyoos jedheti Mana Amantii Keessatti awwaalan. Namoota kana ji’aan duratit nama 600 caalaa eennummaa isaaniitiif jedhanii walti qabanii fixan jedhan. Duraan lafuma tokkoti biyyee itti deebianii oso seeraan hin awwaalinii turran jedhu. Amma akka gabaasaa VOA jedhetti nama haga tokko nama 9 kaan ammoo 10n kaan ammoo 15n fulaa tokkotti awwaalan. Awwaalana kana irratti maatii nama isaanii irra fixanii fi bulchoota mootummaa fi abbootiin amaniis itti dhufan. Jiraattotii Maaykaadiraa ammallee nagaa isaaniif akka sodaatanii fi mootummaan akka eegumsa jabeessuuf gaafatan jedhan.


Tokkummaan Mootummootaa Itoophiyaa naannoo Tigraayitti ummataa baqatee fi miidhameen gargaaruuf doolara miliyoona 35.6 ramadae

Lola ji’aan duratti Tigraytti taheen akka Tokkummaan Mootummootaa jedhetti nama kuma 50 tahutti Suudaniti dheete, kuma kurnya hedduutti ammoo biyya keessa baqate. Horii kana jara naannoo keessa baqatee fi Suudanitti dheeteen gargaaran jedha. “Lola akkanaa dhaabuun dhiba, jireenna tanaan bade walti deebisuun hin ulfaata,wannii namii keessa dabrelleen daftee qalbii keessaa nama hin baddu jedha,”Mark Lowcock,itti aanaan itti gaafaamaan damee gargaarsaa Tokkummaa Mootummootaa Saganaa Muddamsuu. Akka jecha Markitti ijoolleen ammatti gargaarsaa kanaa ala jira. Gargaarsii kun tajaajilii duraan cite wannii akka bilbilaa faatii eegii deebiteen duuba dhufe. Tigraayitti amma namii hujiitti deebihuutti jira. Mootummaalleen akka laftii nagaatti deebitu qawwee hiikachiisuutti jira. Tokkummaan Mootummootaa akka Itoophiyaan karaa baqataan gargaaran faltu gaafachaa ture.


Dargaggoo Carraa Barnootaa Dargaggoota Afriikaaf Gaafataa Jiru

Dargaggoo Jiinenus Fiqaaduu Yunivarsiitii Chaayinaa kan bulchiinsa Hoong Koong keessatti damee barnoota Faarmaasiin Digrii3ffaa Doktorummaa ykn (PHD) barataa jira. Jiinenus, preezidaantii Yunivarsiitichaa waliin haala ittin Dargaggoonni Afriikaa carraa Barnootaa itti argatan irratti mari’annee jirra jedha. Marii gaggeeffame caqasaa No media source currently available


Guyyaa Talaaliin Kun Itti Kennamuu Eegaan Ture: Ogeessa Fayyaa

Yunaaytid Isteetes keessatti talaaliin farra dhukkuba Koviid-19 Wiixata Muddee 14 bara 2020 kaasee kennamuu jalqabee jira. Yeroo talaaliin kennamuu jalqabetti lakkoofsii namoota Amerikaa keessatti dhukkuuba Koviidiin dhumanii 300,000 ga'e ture. Kutaa Yunaaytid Isteetes kan taatee Laas Veegas magaalaa Navaadaa keessa kan jiru hospitaala "Saan Maartin" jedhamu keessatti Narsii (RN,BSN) ta'uun kan hojjataa jiran Obbo Nigusee Riqituu warra talaalii kana fudhate keessaa tokko. Erga talaalicha fudhatanii boodas mallattoo addaa ykn rakkoon isaan mudatee akka hin jirre dubbatan.Namnii martii sodaa tokko malee talaalii kana akka fudhachuu qabu Gorsan. Gabaasa Guutuu Caqasaa. No media source currently available


Himatamtoonni Bellama Itii Aanuutti Akka Dhiyaachuu Qaban Ajajii Kennmee Jira

Obbo Jawaara Siraaj Mahammad faa sababa sodaa nageenyaaf jecha dhimma isaanii kan ilaaluu dhaddachii manni murtii kan mana sirreessaaa keessa jirrutti dhiyoo ta'eetti nuuf haa jijjiru jechuun gaaffii dhiyeessanii turan mannii murtii olaanaa kan Federaalaa fudhatama dhabsisee jira. Manni Murtichaa beellama ka biroo kennuun himatamtooni hundumtuu Amajii 04 bara 2013 akka dhihaatan ajajee jira. Gabaasa Muktaar Jamaal Caqasaa. No media source currently available


Waa'ee Koviid-19 Irra Deebiin Uummataaaf Hubannoon Kennamuu Qaba: Hayyoota Fayyaa

Hospitaalli Rifeeraala Yunivarsiitii Wallaggaa, Namoota dhukkuba Koviid-19n qabamanii yaalii irra turan 384 keessaa 19 lubbuun darbuu beeksisee jira. Yeroo ammaas namni dhukkuba Koviid-19n shakkame tokko bakka keessa tursiisa kan addaa keess jira jedhu Itti gaafatamaan kutaa yaalii fayyaa hospitaalichaa Dr. Amsaaluu Taakkala. Haaluma Wal fakkaatuun,hospitaala Rifaraalaa Yunivarsiitii Amboo keessatti namoota Qoratamanii Vaayirasii Koroonaan qabamuu baramee keessaa haala waliigalaan lubbuun Namoota 22 darbuu hoji-geggeessaan kan ta'an Doktor Guddataa Imaanaa ibsanii jiru. Weerara dhukkuba Koviid-19 kan ilaaleen irra deebiin hubannoo Hawaasaaf kennuun ni barbaachisallee jedhaniiru. Gabaasa Naakoor Malkaa Caqasaa. No media source currently available


Haleellaan Godina Walaggaa Lixaa Lubbuu Galaafachuutu Gabaasame

No media source currently available Godina Horroo Guduruu Walagaa Aanaa Amuruu fi Godina Walaggaa Lixaa Najjotti gareen ABO Shanee namoota qulqquluu Didgamaa ol ajjeese" jedhe Komunikeeshinii Naannoo Oromiyaa. Opireeshinii garee kana irratti geggefamaa ture jedhameeniis hidhattoota 780 ol ta'an irratti tarkaanfiin garagaraa fudhatamuu himaamee jira jedhame.


Ministeerri Albuudaa Dhaabilee Seeran Alaa Hojjetan Jedhe Irraa Eeyyma Mulqe

No media source currently available Dhaabbilee Albuudaa 63 seeraan ala hojjatan jedhee irra hayyama hojii mulquu isaa Ministeeri Albuuda fi Boba'aa beekisise. Gama biraatin ammo Oomisha warqee naannolee irraa gama Baankii biyyallessatti ergamu keessaa warqiin Qarshii Biliyoona lamatti tilmaamamu Naannoo Tigraayitti Saamamuu isaas Ministeerichi ibsee jira.


HRW:Riyaad Sawuditti nama biyya alaa hujii dhufe walti qabanii rakkina hamaa irraan gahuutti jiran dhibba hedduun nama Itoophiyaatti

Sawudii biyya addunyaa keessaa durummaan beekanitti nama biyya alaa hedduutti hujiif itti yaa’a. Akka gabaasii Human Rights Watch jedhetti biyya tanatti nama hedduu walti guuranii rakkisuutti jiran.Laftii nama walti qaban tun lafa jireenna namaatii hin taane akka malee hamtuuti. Akka HRW ibsa baaseen jedhettinama rakkoo akkanaa keessa jiru hargii guddaan Itoophiyaa.Mana diqqaa keessatti nama akka malee walti gobbisanii walti qabanii achitti tursan. Waardiyaan jara sun eegdu ammoo akka gabaasa HRW baasetti ammo abbaa fedhe laastikii sibiilaatiin dhaanee waan fedhe tolchaa yoo akkama diqqaatte Onkololeessaa fi sadaasaa keessaa akka jecha HRWti nama sadiitit tnaaan lubbuu dhabe. Sawudiin koronaa keessa akkana haga ji’a tokkoo akkas nama hidhuun,waltu guurtuun waan tahuu qabaatii miti jedhe HRW. Akka jecha qorattuu mirga namaa HRW,Nadia Hardmanitti wanti jarii walti guuraan keessa jiruu fi akkaataan namii achitti ijjeefamu waan mataa nama dhukkubsaati.HRW akka Sawudiin jara walitti guurte,akka lubbuu jiran ariitiing adi dhiiftu gaafate.


Paartiin Badhadhinaa Filannoo Guutuu Biyyaatti Gaggeffamuuf Jiruf Qophii Gahaa Tasiisaa Jirachuu Ibsera

"Filannoon guutuu biyyaa gaggeffamuu dura nageenyi biyyatti tasgabbaa'uu qaba, hogganoonni fi miseensonni partiilee morkatoota hiikamuu qabu akkasumas walii-galteen biyyoollessaa jiraachuu qaba," jechuun paartileen morkattootaa kan akka Kongreesa Fedeeraala Oromoo fi Addi Bilisummaa Oromoo ibsa kennuun isaanii ni yaadatama. Dr.Alamuu Simee paartii badhaadhinaatti itti gaafatamaa waldaalee siviikii fi dhimma paartilee siyaasaa akka ibsanitti filannoo bara kanaa gaggeessuuf haallii nageenyaa yeroo kaan irra foyya'aa dha jedhan. Gabaasa Tsahaay Daamxoo ergitee caqasaa. No media source currently available


“Warra kaayyoofi galma isaanii beekan faanan oola”- Aadde Fittaalee Baqqala

Magaalaa Amboo keessatti daandii cinatti kitaaba gurguruun kan jiraatan haatii ijoollee sagalii Aadde Fittaalee Baqqala Umuriin isaanii Shantama ta'u dubbatu. Kitaaba gurguranii miseensoota maatii isaanii waliigalaan kudha tokko jiraachiisu. ‘’Kitaaba gurguruun koo ijoollee ofii kooti barsiifachuu irra darbee waan beektota Waliin waan walitti na fiduufin jaaladha’’ jedhu Aadde Fittaaleen. Kitaabonni gurguuran kunis kan mana barumsaatti barattonni itti fayyadaman, kan aadaa, seenaa,Asoossoma akkasumas kanneen biroo yoo ta'an afaanneen Ingliffa, Amaaraa Fi Oromoom qopheeffaman jedhu. Obbo Taakkala Guutuu, kitaabuma Aadde Fittaalee irraa bitaniin ijoollee isaanii akka itti gargaaraman gochuun ijoollee isaanii keessaa kan hamma digirii 2ffaatti baratan akka jiran dubbatan. Gabaasa Naakoor Malkaa Amboo irra ergee caqasaa. No media source currently available


Filannoo Guutuu Biyyaa Gaggeessuu Dura Waan Ta'u Qabuutu Jira: ABO

Mootummaan Itiyoophiyaa filannoo gaggeessuuf qophii gochu dura paartilee Siyaasaa morkattootaa waliin mari'atee waliigaltee guutuu Biyyaa irra gahuu qaba jechuun Addi Bilisummaa Oromoo Ibsa baasee jira. ABOn obbo Daawuud Ibsaan hogganamu akka ibsetti motummaan filannoo guutuu biyyaa gaggeessamuuf jiru haqa qabeessa,dimokiratawaa akka ta'u akkasumas fi iftoomina akka qabaatuu gochuuf hooggansaa fi miseensota paartilee siyaasaa morkitootaa hidhaa keessaa hiikuu qaba jechuun dhimmota ijoo jedhu irratti ibsa kennee jira. Gabaass Tsahaay Daamxoo ergitee caqasaa No media source currently available


Shoroorkeessummaan Kanneen Himataman Har'a Mana Murtiitti Dhiyaatanii Jiru

Galmee Hoggana Adda Bilisummaa Oromoo Koloneel Gammachuu Ayaanaa jalatti namoota 20 (digdama) Shororkeessummaan himatamani mana murtii olaanaa Federaalaatti har'a dhihaateen Abbaan Alangaa ragoota isaa dhiheessuuf dadhabuu isaa beekisise. Dhabachi galmee hardhaaf kan beellame ragaa dhagahuf kan ture yoo ta'u, manni murtii olaanaa Federaalaatti dhaddacha Lidataa olmaa har'aatiin, Polisiin ragoota Abbaan Alangaa ni qaba jedhu Ammajii 5 bara 2013 hanga Ammajii 7 bara 2013tti akka dhiheesu ajajee jira. Gabaasa Muktaar Jamaal erge caqasaa. No media source currently available


Mootummaan Itoophiyaa Tigraayitti midhaanii fi qorsa gargaarsaan qooduutti jira jedha

Akka oduu biiroo muummee ministeraatti makiinaan gargaarsa fa’ate Maqalee,Shiree fi Addigiraati gahee gargaarsa qoodutit jira. Lola fulaa tokko tokkotti itti jiraniif namii gargaarsa 'argachuutti hin jiru' jechuun akka mootummaan jedhetti dhara. Milishaa TPLF baqachuutti jiranii fi warra yakkaan barbaadan qabuuf walti dhudhukaasuun yoo tokko tokko mumullatu ammo akka mootummaatti akka lolaatti hin ilaalmu. Kibxataa jalqabee makiinaan midhaan fa’iisaa kintaala 18,000 fa’ate Shiree gahee achii gargaarsa qooduutit jiran. Akkuma kanaan qorsa nama dhibameef kennanillee Maqalee,Shiree,Addigiratii fi lafa akka akkaatti qooduutit jiran jedhan.


Duulli Kun Lammiilee Biyyattii KanTokko Taasisee Ture: Angawaa Waraanaa

Raayyaan Ittisa Biyyaa Itoophiyaa ABUT irratti injifannoo qinda'aa kan gonfate lola haqa qabeessa ta'e gaggeessuun ta'u Itaamaajoor Shuumii ykn Haagganaan Waraanaa waliigalaa Humnoota Itoophiyaa Jeneraal Birhaanuu Juulaa. Duulli kun lammiilee biyyattii kan tokko taasise dha jechuunis ibsaniiru Jeneraal Birhaanuun Pireezidaantiin Itoophiyaa Saahilawarq Zawdee injifannoon loltuun Itoophiyaa gonfate seenaa keessatti yaadatamaa jiraata jechuun ibsaniiru. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Raayyaa Ittisa Biyyaa Ni Deggerra: Artiistoota Oromoo

Waldaan Artistoota Oromoo Raayyaan Ittisa Biyyaa olaantummaa seeraa kabachiisuuf bukchiinsa naannoo Tigraay keessatti bobba'ee jiru ni tumsina jechuun har'a dhiiga arjoomanii jiru. Artistoonni har'a sagantaa dhiiga arjoomu irraatti hirmataan kun waldaalee Artii hundeeffaman jahan kannen gurma'an ta'uun ibsamee jira. Raayyaan ittisa biyyaas ta'e Artistiin lachuu biyyaaf hojjatu jedhu kanneen dhiiga kennan kun. Gabaasa Tsahaay Daamxoo ergitee caqasaa No media source currently available


Bulchiinsi Magaalaa Adaamaa Har’a Jiraattota Sabaan Tigiree Tahan Waliin Marii Taasise

Lolli naannoo Tigraayitti taasifamaa jiru kan garee seera cabse irratti xiyyeffaye malee kan saba Tigiree irratti xiyyeefatee miti jedhe Bulchiinsi Magaalaa Adaama. Jiraattonni magaala Adaama sabaan Tigiree ta'an hardha hoggansa bulchiinsichaa waliin marii taasisanii jiru. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


KFOn Hoogganoonni fi Miseensonni Isaa Akka HIdhaadhaa Hiikaman Gaafachuun Ibsa Baase

Mootummaan filannoo biyyaalessaa gaggeessuuf qophii gochuun dura miseensotaa fi hooggantoota paartilee siyaasaa morkattootaa mana hidhaatii hiikuu qaba jechuun paartiin Koongirasii Federaalawa Oromoo hubachiise. Dura ta'aan paartichaa piroofesar Mararaa Guddinaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti akka himanitti dirree siyaasaa bal'isuun diimookiraasiin dhugaa Itoophiyaatti akka dhalatuuf mootummaan hidhamtoota paartilee siyaasaa morkattootaa hiikuu qaba. Dhimma kana irratti hooggantoota Paartii Badhaadhinaa irraa deebii argachuuf carraaqiin goone hin milkoofne. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Draamaaleen Siitkoomii Afaan Oromoon Dhihaatan Baay’ataa JIran

Akaakuun diraamaa televiiziyoonaa koomedii “sitcom” jedhamuu, kan haala yeroo dhaa yerootti nam-fakkoota dhaabbatoo tahan mudatu xiyyeeffachuun torbanii torbanitti agarsiisamuu afaan Oromootiin babal’ataa jira. Draamaaleen kun garii foddaa televiziyoonaan akkasumas foddaalee interneetii kanneen akka Yuutuubiin dhihaatanii daawwatamaa jiru. Siitkoomiiwwan Afaan Oromoo baay’inaan yeroo wal fakkaataatti akkamiin akka daawwatamaa jiraniifi danqaaleen isaan mudatan maal akka tahan akkasumas furmaatawwan isaanii ilaachisee yaada gama isaanii kennanii jiran, ogeeyyiin Siitkoomii Afaan Oromoo hagi tokko Qindeessitoonnii fi taatotni siitkoomiilee Afaan Oromoo, dameen bashannanaa kun akka daran guddatuuf gaheen abbootii qabeenyaa fi mootummaa guddaa akka ta'ellee dubbatan. Guutummaa qophii kanaa caqasaa. No media source currently available


Oromiyaa Keessstti Qormaata Kutaa 8ffaa Harra Kennamaa Jira

Biiroon Barnoota Naannoo Oromiyaa qormaata naannoo kan Kutaa saddeettaffaa (8ffaa) harra irraa kaasee kan kennu ta'uu isaa beeksisee jira. Biiiroon Barnotaa naannichaa barattoota 400,60 oliif naannoo Oromiyaa fi Bulchiinsa Magaalaa Finfinee keessatti kan qormaaticha kennu akka ta'e beeksise. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Muummichi Ministeeraa Itiyoophiyaa Tigraay Keessatti Waraanni Ripxe Loltummaa Jiraachuu Mala Ka Jedhu Haalan

Muummichi ministeeraa Itiyoophiyaa Abiy Ahimed garee fincile kan Tigraay waliin loltoonni isaanii ji’a tokko oliif wal waraanaa jiran gaarreen naannoo Tigraay keessaa ripxe loltummaatti bobba’uuf dandeettii qabu ka jedhu fudhatama dhabsiisan. Loltoonni Federaalaa magaalaa Meqelee paartii bulchu IWEHAT harkaa fuuchuu dhaan to’achuunis ibsamee jira. Hoogganoonni IEWHAT garuu adda waraanaa naannoo Maqalee jiru adda addaa keessatti lola irra jiraachuu beeksisan. Hayyoonni Itiyoopiyaa tarkaanfiin humnaa naannoo gaanfa Afriikaa keessa sabatiinsi akka hin jiraanne godha soda jedhu qabaachuu isaanii ibsan. Hidhattoonni garee yakkamtootaa fi deggertoonni isaanii waraansaan cimoo, haala ga’aan kan hidhatan ta’uu isaanii fi garreen naannoo Tigraay keessatti yeroo dheeraaf balaa ripxe loltummaa oofuu malu kan jedhu haasaa kijibaa facaasaa jira jechuu dhaan muummichi ministeeraa Abiy ibsaniiru. Gama IWEHAT garuu deebiin kenname hin jiru. Malli quunnamtii adda cite waan jiruu fi hojjettoonni gargaarsaa fi sabaa himaaleen gamas seenuun murtaa’aa waan ta’eef jecha lola gama maraan geggeessamu mirkaneessuun hin danda’amne jechuun Rooyiters gabaaseera.


Mana Marii Amerikaatti bulchootii koree haajaa alaa Afrikaa waan Itoophiyaan keessa jiirtu ogeeyyota yaamanii irraa caqasan

No media source currently available Mana Marii Amerikaatti bulchootii koree haajaa alaa Afrikaa waan Ioophiyaan keessa jirtu ogeeyyota yaamanii irraa caqasan Bulchootii koree tanaa Rep. Chris Smith fi Rep., Karen Bass warra siyaasaa Itoophiyaa akka dansaa keessa beeku. Dhiphuu fi bal’inna isiillee qubuma qaban. Bulchoota Itoophiyaa ta ammaatii fi ta duriilleen wal haasaa bahan. Ammallee ogeeyyota yaamanii waan Itoophiyaa ganna lamaan dabran keessa baate keessatti guyyaa 30n dabaran keesastti tahe irratti waan raga baasisan. Akka yaada fi ragaa kana bahanillee jara kana lamaanti yaada dhiyeesse. Waan Itoophiyaa gama Kaabaatti itti jiran ka mootummaa nagaa eegisuu jedhuu fi mootmmaan naannoo Tigraay ammoo lola nurratti banan jedhe “Walti bu’iinsa Itoophiyaa hin qabbanoomne” jedhu irratti ragaa caqasan. Karen Bass miseena mana maree Amerikaa kutaa Kaalifoorniyaatii filatamte.Jarii yaaman kun warra oguma akka akkaa qabu. “Namoota dhugaa bahan ennaa murteessinu baay’ee itti yaadneerra. Dhimmi ijoon isaa, dhuga-baatota dhaggeeffachuun garuu, dhiibbaa lammiwwan Itiyoophiyaa biyyoota alaa jiraataniin ka tahe. Yeroo tokko tokko dhuga-bahnisa dhaggeeffachuun nutti ulfaata. Sababaan isaa ennaa nuti kana goonu, namoonni ka gama tokkoo akka nuti bakka buunu barbaadu.Mana Maree Ameerikaa keessatti immoo, kana gochuun hojii keenya miti. Kanaaf deemsi har’aa dhuga-baatota dhaggeeffachuu kan har’aa kun bu’a qabeessa tahee akka argitanii fi Itiyoophioyaan nagaa fi tokkummaa ishee akka argatuu gama gargaaruutiin Ameerikaan qooda gaarii akka qabaattu ka barbaaddu tahuu akka hubatattan abdiin qaba. Kana malees deemsi dhuga-bahinsa dhaggeeffachuu kunii fi murtiin dabarsamu, ka tarkaanfii tokko gara fuul-duraatti butu malee ka xumuraa miti.” Chris Smith, miseensa mana maree Amerikaa NJ filatame.Rakkoolee innii Itoophiyaa keessa jiraachuun maqaa dhahe ta marroo hedduu mumullatu jedhe walti bu’iinsa fi awwaansisa Itoophiyaatti midhaan balleessuutit jiru. "Itiyoophiyaan uummata Itiyoophiyaaf qofa otuu hin taane, guutummaa Gaanfa Afrikaa fi Afrikaafis walumaa-galatti biyya baay’ee barbaachistuu dha. Bara rakkoo fi rakkoolee kana injifattummaan ceetee gara fakkeenyummaa hordofuun danda’amuutti deebi’uu qabdi.” Akka Kongiressman Chris Smith jedhetti biyytii guddoon tun nagaa qabaachuun waan akka malee barbaachisaati. Tsedaalee Lemmaa nama barullee Addis Standard yayyabee fi qopheessullee. Wara waan Itoophiyaan keessa jirtu irratti dhugaa bahe keessaa tokko. Waan ganna lamaan dabran Itoophiyaatti namii mirga dhabee tahe dhugumaan qorachuu qaban jetti. “Hawaasa fiixee gamaa fi gamanaa dhaabbatee wal-mormu keessatti qorannaa walabaa fi ifa tahe geggeessuu ka danda’u qaama Tokkummaa Mootummaatiin itti-gaafatamni itti kennamee dhaabatu qofa jedheen amana. Gurmuu qorannaa Tokkummaa Mootummootaatiin taayitaan itti kennamee ala, hawaasni Itiyoophiyaa addaan qoqqoodame Komishinii Mirga dhala-namaa Itiyoopiyaa fi jaarmayicha mirga dhala-namaa sadarkaa Addunyaa – Amnestii Internaashinaal dabalatee, dhaabbata ka biraa kam irrattiyyuu dhimma baay’ee barbaacbisaa kana akka geggeessuuf amantaan irra hin kaa’atamu.” Lauren Pilochblanchard Mana maree Amerikaatti qorattuu haajaa Afrikaati.Waan guyyaa 30 keesatti Itoophiyaa gama Kaabaatti tahe akka dansaa beekuuf waan hin qulqullaahin akka malee hedduuti jira jetti “Lafa bilbilaa fi interneetiin cittetti, gaaxexeessitotii naannoo sun seenanii gabaasuu lafa dadhabanitti maanti maan tahuutit jira jedhanii beekuun akka malee nama dhibdi.Nama hagamitti baqatee fi nama hagamitti gargaarsa barbaada jedhani beekuuf nama dhibdi.Meediyaan hedduun nama kuma hedduutti lubbuu dhabe jedha taatullee odeefannoo mirkanaa hin qamnu. Muummeen minsitera duula mootummaatiin namii nagaa ka du’e hin jiru jedhe.Baqataan ammo waandhibii jedha.” Amerikaatti daarekterii sagantaa Inistiyuutii Afrikaa,Susan Stigant warra raga bahe keessaa tokko.Isiin rakkoo gargaarsa irratti dubbatte. “Wal dhabii kun rakkoo namii akka namaatti dandamachuu hin dandeenne, rakkoo jireennaa, rakkoo nyaataa fi qooda Itoophiyaan naannoo tanatti qabdu irratti rakkoo uumuuti jira. Tun ammo deemsaa jijjiiramii itti jiru irratti gaafii guddoon dhufa.Akka Amerikaan himaammata naannoo sunitti qabdu irra deebitee laaltu tolcha.” Dhaaba mirga namaa qoratu Freedom House keessaa ogeessii olaanaa Yooser Baawuzaalleen warra waan Itoophiyaan keessa jirtu mirga dhabiiti fi rakkoo jrtu irratti ragaa bahe keessaa tokko. Waraanii naannolee keessa jiru maan akka hojjatu irratti xiyyeeffachuun qorachuun barbaachisa jedha.


Filannoo Itiyoophiyaa Gaggeeffamuu qaba, Lakkii Yeroo Biraatti Darbuu Qaba: Yaada Marii

Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Abiyyi Ahmad Robii kaleessa paartiilee morkitootaa fi jaarmayaalee haawaasaa waliin dhimma filannoo irratti dubbatanii jiran. “Filannoon dhufu akka dheeressamu gaaffiileen paartiilee siyaasaan dhihaatan kan uummata burjaajessani” jedhan – Muummichi-ministaraa Abiyyi. Abbummaa lafa daangaa kan ilaaleen yeroo dheeraa qabee gaaffiin dhiyaataa akka ture kan mirkaneessan Dr Abiyyi gaaffiin kun deebii kan argatu, uummata bulchiinsa naannoo gaaffii kana kaasee waliin marii gaggeeffamuun akkasums rakkoo akkasii furuuf komishina daangaa hundeeffameen qorannaa gaggeesuun waan dhiyeessu irratti ta'u hubachiisan. Gabaasaa Masfin Arraagee ergee caqasaa No media source currently available


Tigraay keessatti akka dhaabii Telekoom Itoophiyaa jedhetti lafa haga tokkotti tajaajila bilbilaa deebi’ee hujiittiin jiran

Waan hammaate qaqqajeelchaa humna telcom jabeessani tajaajila kennuutti jiran akka akka bulchiinsii telekoom Itoophiyaa jedhetti. Naannoo waraanii Itoophiyaa miilota TPLF keessaa baasee bulchuutti jiru Daanshaa,Terkaan,Humeraa,Shiraaroo,MaytsibiMaaykaadiraa haga tokkoo fi Allaamaaxaa akkuma jirutit jedhan.Tajaajila Telekoom Meqelee jirullee miidhamuu fi dhibaachu isaa qorachuutti jiran jedhan. Gama kaaniin ammoo akka Tokkummaan Mootummootaa jedhetti akka ummata naannoo Tigraay jiru gargaaruu dandahan irrti Itoophiyaan yaayyuu walii galan. Akka gabaaa kanaatti lola suniin nama kuma hedduutti lubbuu dhabee kuma kurnya hedduutti baqatellee. Warrii gargaarsa argatu lafa waraanii mootummaa tohatuuti.Akka kanaan qorsa nyaataa fi dhugaatii geessaniif. Tigraay nama miliyoona 6 keessa qubata jedhan keessaa lola jalqaba Sadaasaa jalaqabeen nama kuma 600 caalutti gargaarsa eegata. Tokkummaan Mootummootaa eegii hojjattoofa gargaarsaatiin naannoo sunii baasanii asitti akka ummatii gargaasa argatu gaafachaa ture jedha. Tokkummaan Mootummoota akak namii naannoo sun keessa jiru cuftii gargaarsa argatu hojjachuutit jira. Walqaayitii fi Raayyaa Gama kaaniin akka bulchiinsii mootummaa naannoo Amaaraa jedhetti miilotii TPLF Lafa lafa bulchaa bahan Raayyaa fi Walqaayiti keessaa nama nama kuma kurnya hedduu fudhatani yaa’aniin eessa akka geessanii wnnii mirkanaa hin jirtu. Warra Maaykaadiraatti nama nagaa fixee Kaambii baqaa Suudanitit yaa’llee seeraan gaafachuufillee wa qoqopheeffachuuti jiraa jedha bulchiinsii nananooo Amaaraa. Koomishiinii mirga namaa Itoophiyaa nama kuma hedduu dhabame edhan qorachuutti jirraa jedha.Lakkoofii nama Maaykaadiaatti fixan jedhaniilleen haga duraan jedhan caaluu dandaha jedhan. Amerikaan torbaan lamaan duubatti qorsaaf hojjatame haaraan namaan wallaanuu jalqabdi Warrii qaraa qorsa kana argatu hojjattoota fayyaa warra mana jaarrolee ykn mana nama dhibame walti galchan(nursing home) keessa jiraatu,warra humna laafaati.


Har’a Finfinnee Keessatti Boombiin Dhohe, Jedha Poolisiin Magaalattii

Har’a Finffinee, kutaa magaala Boolee keessatti boombiileen lama argamanii, tokko dhoohe yoo midhaa dhaqabsiisu, ka lammaffaa osoo balaa hin dhaqabsisin fashaluu isaa Komishiniin Poolisii Magaala Finffinee beeksisee jira. Hawaasini wantoota shakki itti uuman yaroo argutti polisiif eeruu akka kennus waamicha dhiheessee jira. No media source currently available


Namoonni Yaaddoo Nageenyaa Qabnu Irraa Anfilloo Irraa Buqqaane Jedhan Gaambellaa Buufatanii Akka Jiran Dubbatu

Godinaa Qellam Wallaggaa aanaa Anfilloo keessaa namootni 370 tahan yaaddoo nageenya qaban irraa kana kahe gara naannoo Gaambeellaatti baqachuu isaanii, namoota gara Gaambeellaatti baqanne jedhan keessaa hagi tokko ibsan. “Riphxee-loltoota Waraana Bilisummaa jalaa dheessuuf Anfillootii baane” jechuun VOAtti himan, namoonni kun. Komishiniin hooggansa Sodaa Balaa Naannoo Gaambeellaa “namoota Anfillootii qe’ee ofii irraa buqqa’aniif dhaabbileen miti mootummaa deggersa gochaa jiru” jechan. Gama biraan garuu, Komishiniin Hooggansa Sodaa Balaa Naannoo Oromiyaa, dhimma namoonni buqqa’am jedhamee quba hin qabu" jechuun deebii kenne. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Lolii Tigraay nama kuma hedduu Suudanitti baqachiise doktorii Tigraay tokko kaambii baqaa Hashabaatti mana akimii banee nama gargarutti jira

No media source currently available Ogeessii addaa dhiba nafa keessaa,Darlyelo Geosh Suudanitti baqachuun duratti nama Itoophyaa naannoo Himooraatti guddoo beekan. Isaa fi miilotii isaa, namii Itoophiyaa hedduun mana akimii diqqayyaa tokko kaambii baqaa Hashabaa Suudan Dhihaa,Qadariif keesstti bananii namaan wallaanan. “Asii geennee jennaan mana akimii namaan gargaaran asi jiraachuu malee jennee walii galle.Biiroo Al-Qadarif irraa qorsa haga tokko argannee hojjachuutti jirra. Qorsa ammaaf akka male namii qabaachuu male arganne.Dhiba namii rakkachuunittiin jiru: sukkaarii,TB,dhiba fi HIV namaan wallaanuuf asii qorsa hin qamnu.Laabratooriin dhiba kanaan laallatanilleen asi hin jirtu jedhe. Kambii baqaa Hashaab keessaa qaraayyuu baqataa 16,000 dhiyaatutti keessa jira. Hagii guddaan haawwanii fi ijoollee harka 70 oli.Warrii baqate dhufe kun akka jecha bulchiinsaatti qorsa silaa ufii qabuuyyuu lafumatti jissee biraa baqate.Birhaanee Gebre Tsadiq ogeessa nyaata nafa namaat. “Namii hedduun Tigraay Dhiyaa Homira, Maikdra fi Barakat baqate.Nama HIV qabu,TB, dhiba Sukkaaraa,fi dhiba dhiigaa itti guddate qabu hedduu.Qorsa qabanilleen lafumatti dhabbanii birraa baqatan.” Dhaabilee addunyaa hedduu fi dhaabbileen Suudan baqataa gargaarumatti jiran.Dhibamaan wallaanii gargaarsallee alaa gaafachutti jiran. Naashir Haashim Suudanitti itti guddaa koree baati diimtuuti.“Dhiba hedduu baqataa irratti argauutti jirra.Waan arginu kana ammo hawaasaa addunyaatti himuutti jirra.” Daarekterii kaambii Hashabaa Musxafaa Ansaar gargaarsa gaafachuutti jira. "Kaambii Hashabaatti rakkootti dabalaa deemumatit jira.Nama 15,557 rakkina akkanaa keessa jira. sunuu ka Suudanittuu jireennii jabaatetti.Tanaaf addunyaan quba nu qabaadhaa jechuutti jirra. Gama kaaniin ammo akka bulchootii Suudan jedhanitti gama Itoophiyaatiin daarii haga tokko waan cufanii fi rakkoon Tigraa keessaalleen hammaatteen dhiyooo tana akka qaraa kaan miilii haaressi baqa yaahuutti hin jiru.


Siidaan Mootii Abbaa Boor Yokaan Caalii Shoonoo Dhaabbate

Godina Iluu Abbaa Boor, magaalaa Yaayyootti, Siidaan Mooticha Abbaa Boor yokaan Caalii Shoonoo dhaabbate jira. Qindeessaan Sabaa himaalee Aanaa Yaayyoo Obbo Lalisaa Bafiqaaduu “Mootichi Caalii Shoonoo yeroo bulchiinsa isaaniitti garbummaaf hin jilbeeffadhu jedhanii daangaa isaanii waan kabajchiifataniif siidaan isaanii dhaabbachuun akka dhalootni seenaa isaaniirraa baratu gargaara,” jedhan. Barsiisaa Mirreesssaa Fayisaa, Tumaa yokaan Seerri mootii fi Abbaa Gadaa Caalii Shoonoo tuman wal kabajuu, bosona kunuunsuu, jaalala biyyaa fi maatii akkasumas duudhaalee hedduu dhalootaaf fakkeenya tahu jedhan. Qophii guutuu caqasaa. No media source currently available


Hospitaalli Ispeeshaalaayizidii Naqamtee Yaalii Kaansarii Eegaluusaa Beeksise

Hoji-geggeessaan Hospitaala Ispeeshaalaayizidii Naqamtee Dooktor Taarikuu Taaddasaa akka jedhanitti, yaalii kaansarii qorichaan taasifamu kun kaleessuma eegalamee, guyyaa tokko jidduutti namootni 10 tajaajila argataniiru,” jedhan. Hospitaalota Mootummaa Naannoo Oromiyaatiin gaggeessaman keessaa Hospitaalli Ispeeshaalaayizidii Naqamtee dhibamtoota Kaansarii yaaluun isa jalqabaa taha jedhan, Dooktor Taarikuun. Namoota yaalii Kaansarii fudhataa jiran keessaa tokko yaada kennaniin, tajaajilichi Naqamteetti eegalamuun baasiifi yeroo isaanii qusachuufii akka isaan gargaaru ibsan. No media source currently available


Humnoonni Mootummaa Saqalaatti Namoota Sadii, Darraatti Nama Tokko Ajjeesuu Ka Jiraattota Keessaa Dubbatan Qaamonni Mootummaa Ni Haalan

Godina Horroo Guduruu Wallaggaa, Aanaa Horroo Bulluq magaalaa Saqalaatti, Humnootni naga-Eegumsaa Mootummaa, Waraana Bilisummaa Oromoo deggeruun wal qabatee Namoota nagaa sadii ajjeesanii, jechuun, namni kanneen ajjeesaman keessaa tokko fira isaanii dhihoo dubbatan VOAtti himanii jiran. Itti gaafatamaan Waajjira Bulchiinsaafi Nageenyaa Aanaa Horroo Bulluq immoo, “ajjeefamuu namootaa ilaalchisee namni nutti iyyate hin jiru” jedhan. Haaluma Wal-fakkaatuun, Godina Shawaa Kaabaa Aanaa Darraattillee, dargaggoon Asaffaa Kuushii jedhamu qaamota naga-egumsaa mootummaan ajjeefame, jechuun namni dhimmicha hordofaan ture jedhan dubbatan. Itti gaafatamaan Waajjira Bulchiinsaa fi Nageenyaa Aanaa Darraa garuu “namni ajjeefame jedhame nu biratti hi hidhamne, hin ajjeefamnellee” jedhan. No media source currently available


Magaalaa Finfinnee Keessatti Lafti Seera Ala Qabatamuu Adda-baafanne, Jedha Bulchiinsi Magaalalichaa

Bulchiinsa magaalaa Finfinneetti bara 1997 irraa eegalee lafti hektaara 1352 ol tahu seeraan ala qabatamuu fi manneen jireenyaa kuma 97 oli seeraan ala ijaaramuu qorannoo weerara lafaa seeraan alaa fi ijaarsaa seeraan alaa irratti gaggeffamaa tureen argadhe, jechuun Bulchiinsi Magaalaa Finfinnee ibsa kennee jira. Marii dhimma weerara lafaa kana kan gaggeessan Itti aantuu-Kantibaa magaalaa Finfinnee aadde Adaanach Abeebee akka dubbatannitti qabeenyaa waliin itti fayyadamnu lafa karaa seeraan ala weerarame kana gara baankii lafaatti deebisuun qaamolee seeraan ala qabatanii jiran irratti tarkaanfii seeraa tu fudhatama. Ji'a tokkoon dura weerara seeraan alaa lafa magaalaa Finfinnee irratti taasifame ilaalchisuun qorannoo gaggeesseera jechuun ka gabaasaa dhiyeessee ture Paartiin Izeemaa gama isaatiin gabaasni Bulchiinsi Magaalaa Finfinnee dhiyeesse qaama itti gaafatama isaa fudhatu adda hin baasne, jedha. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Obbo Jawaar Mohammad, Baqqalaa Garbaa fi Hamzaa Booranaa Har’a Beellama Mana-murtiif Hin Dhihaatiin Hafan

Obbo Jawaar Mohaammad, Baqqalaa Garbaa, Hamzaa ykn Adaana Booranaa fi Shamsaddiin Xahaa har'a beellama mana murtii irratti akka hin argamne abukaatoon isaanii ibsan. Abukaatoon namoota kanneenii obbo Kadir Bulloo akka ibsanitti haalli nageenyaa yeroo ammaa biyyattiin keessa jirtu nageenya keenyaaf akkasumas tasgabbii biyyattiif sodaachisaadha, jechuun beellamicha irraa hafan. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Qormaatni Biyyoolessaa Kutaa 12ffaa Yeroo Hin Murtoofneef Dheereffame

Qormaanni biyyaaleessa kutaa 12ffaa kan bara barnootaa 2012 sababoota nageenyaan walqabatee geggeessuun rakkisaa tahuu fi yeroo hin murteeffamneef akka dheeratu murteeffamuu Ministarri Barnoota beeksise. Qormaata naannolee kan kutaa 8ffaan wal qabatee naannooleen haala karoora isaanitiin ji'a Muddee 1 bara 2013 hanga Muddee 30 bara 2013 keessatti akka kennu murteeffamuunis ibsamee jira. No media source currently available


Lola Tigraay keessaatiin nama kuma kurnya hedduutti baqate ijoolleen miliyoona 2.3 tahan gargaarsa barbaadan:UNICEF

Akka dhaabii gargaarsa ijoollee Tokkummaa Mootummootaa,UNICEF ibsa dhiyoo baaseen jedhettti namii lola kuma kurnya hedduutti lola Tigraayii baqatee Suudanitti galuutti jira. Nama kuma 30 caalu Suudanitti baqte keessaa akka UNICEF jedhetti kumii 12 ijoollee jireenna jajjabaa keessa jiran.Hagii tokko maatiin gargar bahanii kaambi baqaa jiran. Lolii kun ammallee akka gabaasa UNICEF baasetti nama kuma 200 baqachiisuu dandaha.Tigraayitti duruu nama baqataa hedduutti itti baqatee keessa jira.UNICEF akka lolii kun qabbanaahee namii gargaarsa argatu fedha.


Qorsii COVID-19f AstraZeneca fi Yuniversitiin Oksford hojjachuutti jiran abdii guddaa qaba addunyaa qooduuf kurfoo jiran

Ogeeyyotaa fi dhaabbilee fayyaa addunyaa COVID-19 addunyaa irraa nama miliyoona 58 caala irratti arga qorsa itti barbaadumati jiranii dhaabbilee hedduutti hojjachuutti jirallee. Qorsa koronaa kana dhaaba farmaasii addunyaa AstraZeneca fi yuniversitii Oxford waliin hojjachuutti jira. Ingilaandii fi Biraaziltti nama kuma 20 irratti laalanii abdi irraa argatan. Qorsii lama harka 62 caala nama fayyisa. Warra kana qorsa wadhakkaa kennaniif itti aansanii tokko kennaniif akkasiin harka 90 wayyeesse.Achiin duubatti dhiba sun jara sun irratti guddatee hin mulanne. Andrew Pollard, garee qorannoo Yuniversitii Oksfoorditti daarektera.Dhaabbilee addunyaa ka akka Pfizer-BioNTech fi Modernatti faatilleen qorsa akkanaa hojjachaa akka dansaa jiran. AstraZenekaan dhuma 2020 irratti qorasa miliyoona hedduu addunyaaf qooduuf karoora qaba. Adoo hospitaala dhaqani hin wallaanamin qorsi kun akka dansaa nama fayyisa jedha.AstraZenkan qorsa kana sadarkaa lamaan hojjata. Sadarlaan lammeessoo harka 70 abdii qaba. Amerikaatti nama kuma 260 dhiyaatutti dhiba kanaan lubbuu dhabe miliyoona 12 caala irratti argan akka gabaasa yuniversitii Johns Hopkins baase jedhetti


Muummichi-minisaraa Abiyyi Akka Humnoonni IWEHAT Harka Kennan Daangaa Yeroo Kennuu Isaanii fi Yaada Qaamota Adda Addaa

Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Abiyyi Ahimad, hoogganoonnii fi loltoonni IWEHAAT sa’aatii 72 keessatti akka harka kennatan, daangaa yeroo kennanii jiran. Hoogganaan IWEHAAT Debre-tsihoon Gabre-mikaa’el immoo, madda oduu Rooyitersiif ibsa kennaniin humnoonni isaanii waraana federaalaa fuul-dura tarkaanfachuu akka dhorkanii jiran dubbatan. Qarattuun mirga namoomaa sadarkaa Addunyaa Leytishaa Baader yaada Muummicha-ministaraa sana ilaalchisuun deebii twiiteriin kennaniin, “guutummaa magaalattiitti xiyyeeffachuun adabbii jumlaa ti,” jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Manneen-barnoottaa Akkuma Cufamanitti Turuuf Sababaan Maaskiin Kennamuu Dhabuudha, Jedhu Biirooleen Barnootaa

Sababaa weerara Vaayirasii Koronaatiin manneen barnootaa cufamanii turan deebisanii banuuf, Ministriin barnootaa fi Instiitiyuutiin Fayyaa Uummataa, ka Ministirii Fayyaa mari’atee yaada dhiheesse irratti, Ministirichi barnootaa Biiroolee Barnootaa naannoo fi manneen barnootaaf Maaskii yokaan aguggii afaanii fi funyaanii akka dhiheessu ibsamee ture. Amma garuu, Maaskiin jedhame waan yeroon dhihaatuu dhabeef, manneen banootaa banamuu hanqachuu isaanii dubbatu – Biirooleen Barnootaa naannoo Oromiyaa, Kibbaa fi Somaalee. Gabaasa guutuu caqasaa. No media source currently available


Obbo Lidetuu Har’a Mana-murtiitti Dhihaatanii Jiran

Hundeessaa fi hoogganaa olanaan Partii Diimkiraatawaa Itiyoophiyaa, Obbo Lidatuu Ayyaalew har'a mana murtii waliigala oromiyaa ramaddii yakkaa, dhaddacha bahaatti dhiyaataniiru. Beellama dhaddacha har'aatin manni murtii keeyyatni himataa fi himatamaa abbaan-alangaa tarreessee dhiyeesse wal hin simatu jechuun himata fooyyessee akka dhiyeessuuf ajaje jechuun prezdaantiin paartii Diimokiratawaa Itiyoophiyaa obbo Adaane Taaddasaa dubbatan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Dubbi Himaan WBO Kan Koomishiniin Poolisii Oromiyaa Riphxee-loltoota Garee Isaanii Irratti Tarkaanfii Fudhachuu Dubbate, Dhara Jedhan

Ibsa Komishiniin Poolisii Oromiyaa tibbana baaseen, mootummaan Ripxee-loltoota Waraana Bilisummaa Oromoo “ABO shanee” ittiin jedhee waamu 274 irratti tarkaanfii fudhadhe jechuun beeksise. Namoota Qabaman keessaa 104 miseensota “TPLF” jedheellee ture. Dubbihimaan Waraana Bilisummaa Oromoo Zoonii Lixaa, Bilisummaa Guutaa immoo “himamaa mootummaan dhiyaatu kun dhugaarraa kan fagaate. TPLF diina WBO ti. Nuti isaan faana hin hojjannu,” Jedhan. Guutummaa Isaa Caqasaa. No media source currently available


Lakkoobsi Baqattoota Naannoo Tigraay Irraa Gara Sudaanitti Yaa’an Dabalaa Jira:UNHCR

Baqattoonni naannoo Tigraay kannen 30,000 ol ta’an gara Sdaanitti baqachuu isaanii dubbi himaan Babar Baloch beeksisaniiru. VOAf akka ibsanitti guyyaa guyyaatti lakkoobsi baqattoota gamasii yaa’anii akkaan hedduu yoo ta’u kunis 4,000 jedhan. Dubartoota, ijoollee fi dhiironni waraansa naannoo sana raasaa jiru jalaa dheessaa kan jiran yoo ta’u knis rakkoo namoomaa guddaa dha jedhan. Dubbi himaan kun akka jedhanitti lolli akkuma hammaataa adeemeen baqattoonni itti dabalaa gara Sudaanitti yaa’uu itti fufu. Itiyoopiyaaf nageenye akka dhufu barbaanna. Kanaaf gareen martinuu dubbiif wal barbaaduu dhiisanii jireenya sivilotaaf kabajaa akka agarsiisan UNHCR waamicha dabarseera jedhan.


Raayyaan Ittisa Biyyaa Humnoota Alaa Waliin Ta’ee Haleellaa Raawwate Jechuun Kan IWEHAT Himate Mootummaan Fudhatama Dhabsiise

TV Dimtse Weyane/DW/ irratti dhiyaachuun ibsa kan kennan hoogganaan naannoo Tigraay Dr. Debretsiyoon Gebremikaa’el lolli geggeeffamaa jiru deggersa humnoota alaan kan deggerame jedhan. Kaleessa tuuta oduuf ibsa kan kennan ajajaan waraana walii galaa jeneraal Biraanuu Juulaa rayyaan ittisaa biyya isa kam biraa iyyuu deggersa hin arganne jedhan. Loltoonni Sudaan Kibbaa fi Eertraa waraansa sana keessatti hirmaataniiru kan jedhu illee himannaa IWEHAT kan hundee hin qabaanne jechuun fudhatama dhabsiisan. Jeneraalichi duula waraanaa IWEHAT waliin geggeeffamu irratti raayyaan ittisaa Itiyoopiyaa dandeettii isaa guutummaan hin gargaaramne jedhan. Shiree dabalatee naannolee adda addaa illee to’annaa jala oolchuu isaa kaleessa tuuta oduuf ibsa kennaniin beeksisaniiru.


Waraanii Itoophiyaa seera kabachiisuuf bahe moo’aachaa durumatti deemuutti jira:Jeneraal Birhaanuu Juulaa

Akka itti gaafatamaan guddaan hajaja waraana Itoophiyaa jeneraal Brhaanu Juulaa kalee gaazexeesstotatti himetti waraanii Itoophiyaa naannoo Tgiraay jirtu lafa bilisa baasaa deemuutti jria.\n\nAkka jecha jeraala Birhaanuu Juulaatti waraanii Itoophiyaa Tigraay gama Dhiyaa,Daanshaa Baakorii haga Hadigoos,Hadi Hageray had Guzmaan cabsee seenee Shirraaroo tohate. Tigraay gama Kibbaattii ammoo Waajaa jalqabee haga Korem fadhatee durumatti deemuutti jira jedha.Tigraay gama Bahaa, Cercer Mehoonii,Raayyaa,Qobboo harkatti deebifatee dahoo cabsee seena jedha jeneraal Birhaanuu. Gama kaaniin ammo akka bulchiinsii labsii muddamaa Itoophiyaa jedhetti gareen IWHAT misooma hedduu balleessastti jiran.Karaa Maqaleen dhaqan irraa riqaa gugurdaa afur cabsanii Shiree fi Aksum ammo asfaaltii qotanii boolla tolchan jedhan. Gama kaanin tarkaanfii mootummaan garee IWAHT Irratti fudhate jedhaniin ibsee fi bisaanii, bilbili torbaan tokkoof Allaamxaa badan nama amma yaayyuu deebi’an jedhan.


Ministerii Haajaa Alaa U.S. akka bulchoota Itoophiyaa fi TPLF ariitiin lola qabbaneessan gaafate TPLF Eertiraa loluu ammoo jabeessee morme

Ministerii haajaa alaa U.S. Mike Pompeo waraanii TPLF lola biyya alaatiin walqabsiisuuf torbaan dabre Eertiraa loluun waan tahuu qabaatii miti jechuun jabeessee morme. Akka TPLF fi bulchootii Itoophiyaa lola dhaabnii naga deebisanii, nama nagaa tissan gaafanna jedhe ,twitter irratti barreesse. Embaasiin Amerika Itoophiyaa jiru.Amerikaan Tokkummaa Mootummootaallee itti dabalatee yoo dandahame lammii isii lafa lolaa jiran achii baasuuf yaala. Tahuu baannaan akka garuma jiranitti dahoo duudan itti dhaame. Ministerii haajaa alaa Biritishitti itti aanaan haajaa alaa damee Afrikaa, James Duddridge ergaa torbaan kana Twitter irratti ergeen akka muddmasmuun Itoophiyaa keessa jirtu ariitiin dhaabattu gaafate. Waraana torbaan dabre Eeritiraa lolan jedhee fi jeequmsa Itoophiyaa keessaa jiruuf nagaa nama eegamuu qaba jedha. Ministirii isaanii dhaabbilee gargaarsaa waliin tahee jara waraana baqate gargaaruf itti jirra jedha.


Waa'ee Tasgabii-dhabinsa Benishaangul Gumuz, Aaanaa Matakkal Keessaa Hayyoonni Maal jedhu?

Naannoo Benishaangul Gumuz Godina Matakkal keessatti nageenyi dhabamuuf ittiin ka’insi isaa “Heerri naannoo sanaa, jiraattota saba Benishaangul hin tahiin mirga abbaa-lafaa tahuu dhorkatuu isaa ti,” jedhu, Piroofeesarri Gargaaraa Daamxoo Tasammaa. Ogeessi seeraa, Obbo Tamasgeen Gammachuu immoo gama isaaniitiin, ibsawwan paartiilee garaa garaan bahan irraa kan ka’e, sabootni naannichaa keessumaa warri Gumuz, lafa isaanii waan dhaban waan itti fakkaatuuf wal dhabdeen uumama, jedhu. Barsiisaa Daamxoo walitti bu’iinsa kana keessa jiddu-seentummaan HIWEHAT akka jirutti amanu, Obbo Tamasgeen ammoo “rakkoon kanuma hooggantoota mootummaa ti,” jedhu. Dhimmichi furmaata siyaasaa akka barbaadullee dubbatu - Hayyootni kunneen. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Benishaangul Gumuz, Aanaa Dibaaxii Keessatti Namoota Nagaa Heuduutu Hidhattootaan Ajjeesame

Naannoo Benishaangul Gumuz Godina Matakkal aanaa Dibaaxiitti, Sanbata darbe humnootni hidhatan namoota nagaa ajjeesuu isaanii Mootummaan naannichaa beeksisee jira. Itti gaafatamaan Waajjira Komunikeeshinii Naannoo Benishaangul Gumuz Obbo Mallasaa Bayyana, Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennaniin, “Qaamotni haleellaa kana raawwatan, miseensota Sochii Diimookiraatawaa Uummatoota Gumuz, kan HIWEHAT irraa ergama badii fudhatani” jedhaniiru. Namoota haleellaa kanaa booda qe’ee ofirraa buqqa’an akka gargaaruuf jiru Waajjirri Hooggansa Sodaa Balaa Naannoo Benishaangul Gumuz ibsee jira. Dhaabbatni Mirga Namummaa Itoophiyaa, gama isaatiin “Nagaa fi tasgabbii Benishaangul Gumuz cimsuuf murtii hatattamaa barbaada,” jechuun ibsa baase. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Ogeeyyiin Fayyaa Finfinnee Keessaa 48 Tajaajila Fayyaa Kennuuf Bakka Waraansi Itti Geggeessamaa Jirutti Imalan

Ogeeyyiin Fayyaa 48 tarkaanfii waraanaa mootummaan naannoo Tigraayirratt fudhachaa jiru oguma isaaniitiin deeggaruuf jecha har’a gara bakka raayyaa ittisa biyyaatif deeggarsa kennaniitti imalaniiru. Itti-aantuu kantiibaan magaalaa Finfinnee aadde Adaanech Abeebee ogeeyyiin fayyaa raayyaa ittisaatiif deeggarsa ogummaa fayyaa gochuuf murteessuu isaanii galateeffatanii jiran. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Hiriirawwan Tarkaanfii Raayyaa Ittisaa Deggeran Oromiyaa Bakkawwan Adda Addaatti Geggeessamu, Mootummaan Naannichaa Ibse

Naannoo Oromiyaa bakkaa garagaraatti Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay mormuun hiriirri geggeefame. Hiriirichi magaalota Oromiyaa 14 fi aanaalee godinoota kudha afurii keessatti ka geggeessame tahuu fi deggersawwan addaa addaas kan irratti taasifaman ta'uu Mootummaan naannoo Oromiyaa ibsee jira. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Hooggansii fi Jiraattonni Finfinnee Muraasni Har’a Deggersa Raayyaa Ittisaaf Dhiiga Arjooman

Raayyaa ittisaa dirqama irra jiruuf, dhiiga arjoomuu dabalatee deggersi adda addaa ka taasisamaafii jiru tahuu bulchiinsi magaalaa Finfinnee ibsee jira. Hooggansi fi jiraattotni magaalichaa muraasni kutaalee magaalaa 11 keessaa walitti bahuun har’a Raayyaa Ittisaaf dhiiga arjooman. Kantiibaa Itti aantuun magaalaa Finfinnee Aadde Adaanech Abeebee sagantaa kana irratti haasawa dhageessisaniin Raayyaa Ittisaa birmadummaa biyyaatiif wareegama kaffalaa jiru tumsuun dirqamaa, jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa.


Tajaajilli Bilbilaa fi Interneetii Qellem Wallaggaa fi Wallagga Lixaa Bakkawwan Haga Tokko Keessatti Addaan Cituu Tu  Dubbatama

Godinaa Qellam Wallaggaa fi Wallagga Lixaa aanalee fi magaalaalee tokko tokko keessatti tajaajilli bilbilaa fi interneetii addaan cituu isaatiin maatii keenya argannee dubbisuu irraa danqamne jedhan, namoonni hagi tokko. \n\nHoogganaan Biiroo Dhimmoota Komunikeeshinii Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Geetaachoo Baalchaa ammoo "Tajaajilichi addaan cituusaa quba hin qabu,” jedhan. Dhimma kanarratti hooggantoota Itiyoo-Telekom irraa deebii argachuuf yaaliin goone ammaaf hin milkoofne. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


KFOn Akka Wal-waraansi Itiyoophiyaa Keessaaa Dhaabatee Mariin Biyyoolessaa Geggeessamu Gaafate

“Haalli siyaasichaa gara wal-waraansaatti cehuun isaa, hiree egeree biyyattii sadarkaa yaaddessaa irraa gahee jira, jechuun kan ibsa baase – Koongiresiin Federaalawa Oromoo, wal-waraansichi dhaabatee, mariin qaamota hunda hirmaachise akka geggeessamu ibsa gidduu kana baaseen gaafatee jira. Mootummaan Itiyoophiyaa tarkaanfiin Itiyoophiyaa gama Kaabaa keessatti fudhatamaa jiru yakkamtoonni Hiwehaat keessa jiran yeroo seeratti dhihaatan qofa, jechuun isaa ni yaadatama. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Hidhattoota Torban Dabre Gullisoo Keessatti Uuammata Nagaa Ajjeesan Irratti Tarkaanfiin Fudhatame, Jedhu Bulchaan Wallagga Lixaa

Bulchiinsi Godina Wallagga Lixaa, “haleellaa Gullisootti torban dabre namoota nagaarratti torban raawwatame hordofuun, namoota qe’ee ofiirraa buqqa’aniif deggersi taasifamaa jira,” jedhe. Bulchaan Godina Wallagga Lixaa Obbo Eliyaas Uummataa, hidhattoota “ABO Shanee haleellaa kana raawwatan irrattis tarkaanfii fudhanneerra” jechuun ibsan. Baay’ina namoota tarkaanfii kanaan ajjeefamanii ibsuurraa of qusatanis, haleellaa Gullisootiin, namootni ajjeefaman saba tokko qofaarraa miti, jedhuun dubbatanii jiran, Bulchaan Godina Wallagga, Obbo Eliyaas. Namootni sababaa halellaa kanaan qabne 45,” jedhan. Komishinarri Jeneraalaa Poolisii Oromiyaa, Araarsaa Mardaasaa ibsa Sabaa-himaaleef, Sanbata dheengaddaa kennaniin, Wallagga Lixaatti miseensota “ABO Shanee” 24 ajjeesne,” jedhanii turan. Kana mirkaneeffachuuf jecha, dubbi-himaa hidhattoota mootummaan “ABO Shanee” jedhee waamu, ka Waraana Bilisummaa Oromoo bilbilaan argachuuf yaaliin goone hin milkoofne. No media source currently available


Humni Qilleensaa Waraana Itoophiyaa Haleellaa Naannoo Maqaleetti Geggeesseen Meeshaa Waraanaa Hedduu Barbadeesse, Jedhu Muummen Ministiraa

Humni qilleensaa waraana Itoophiyaa haleellaa Maqalee fi naannoo ishiitti geggeessen rookeetii fi meeshaalee waraanaa adda addaa naannoo san turan guutumaan guututti barbadeessu muummeen ministiraa Abiyyi Ahimad beeksisan. Rokeetonni barbadaahan kiloomeetrii 300tti dhukaafamuu kan danda'an tahuus ibsanii haleellaan guyyaa kaleessaa fi harraa itti oolan akka itti fufus eeraniiru. Tarkaanfiin waraanaa kun hoom akka dhaabbatus Muummichi-ministaraa eeranii jiran. "Yakkamtoonni qeensa buqiisaa, namoota ajjeesaa fi qabeenya hataa turan guuramanii seeratti yeroo dhihaatan; yeroo san waan hunduu raawwata," jedhan. Qaamolee dhimma marii fi araaraa kaasa jiran ilaalchisees gaafatamanii, yaada kana akka hin fudhanne dubbataniiru. "Tarkaanfin waraanaa ka dhaabbatu yeroo yakkamtoonni seeratti dhihaatan qofa," kan jedhan muummeen ministiraa kun, naannoo haleellaan waraana qilleensa irraan itti geggeeffamu irraa namoonni akka fagaatan hubachiisaniiru.


Tarkaanfiin marsaa qaraa TPLF irratti fudhatan milkiin dhumaate:MM Abiy Ahmed

Akka muummeen minsitera Itoophiyaa TV biyyaa irratti jedhetti lola kanaan jarii kun asii achi loluu akka dandeenne tolchanii humna laaffisan. Haataatu malee haga gareen TPLF/Adda Bilisummaa Ummata Tigraay akkuma jirutti seeratti dhiyaatti tarkaanfiin tana hin dhaabattu.Waraanii Itoophiyaa karoora mirkanaatiif bahe. Ummatii Tigraay kabajamaan warra wanjalaa jalaa miliqeen hudhamuu hin qabu warra wanajala akkanaatif Itophiyaan dahoo hin taatu jedha. Itti aanaan pirezidaantii naannoo Tigraay, Dr Debretsiyoon G/Mikaahel yoo kale TV irratti dubbatetti waraana kaabaa hark isaanii jiraa mi’a waraanaallee ufiin eegatan lola kanallee hin moohannaa jedhe. Itti gaafatamaan guddaan Tokkummaa Mootummootaa lolii naannoo Tigraay keessaa itit jiran nama rifachisaati jedhe. Gama kaaniin abbaan taayiytaa sivil aveshiinii Itoophiyaa geejjiba gama kaabaa,naannoo Tigraay dhaqu ammatti yaayyuu dhaaban.Diidii xuyyuura Meqelee, Shiree Aksumii fi Humeraa cufaa. Ummata naannoo Kibbaa Jiraattotii Hawaasaa bulchoota naannoo isaaniitii fi federalaa waliin rakkoo biyya irratti mari’atan. Marii tanaan waraanaa Tigraay buufata waraana federaalaa naanno Tigraay jiru loluu barbaachisaa miti tanaa jidduutti ammo ummatii Tigraay miidhamuu hin qabuu jedha. TPLF balleessaa ganna 27f gaafatamuu qabdi jedhan jedhe korii kun. Naannoo Sidaamaatti akka bulchiinsii jedhetti nagaa naannoof jedhanii waraqata eennummaa kennuu ammaaf yaayyuu dhaaban. Lolii mootummaa Kaabaati itti seene akka bulchootii biiroo federaalaatii dhufan kora sun irratti jedhanitti ummata Tigraay waliiniin wal hadhuufii miti,TPLF seera cabsan waliin jedhu. Rakkoo tana dhaabuuf jarii kora dhufe kun mootummaa waliin dhaabachuuf walii gale jedha gabaasii naannoo kibbaatii arganne.


Dhimma Obbo Lidatuu Ayyaalew

Obbo Lidatuu Ayyaalew Akka Himannaa Irratti Dhihaate Of Irraa Ittisan Manni-murtii Beellama Kenne Manni murtii ol’aanaa Godinaa Shawaa Bahaa, himannaa meeshaa waraanaa seeraan ala qabachuu Obbo Lidatuu Ayyaalew irratti dhihaate akka himatamtichi of irraa ittisa dhiheeffatan Sadaasa 16 bara 2013tti beellama kennee jira. Waa’ee mirga wabii dhukkubsachuu Obboo Lidatuutiin walqabatee Abukaatoo isaan dhihaate irratti muritii keennuuf immoo Sadaasa 11 bara 2013tti beellamee jira. No media source currently available


Kaawunsiliin Baqattoota Noorweey( NRC) fi Yaa'iin Abbootii Amantii Itoophiyaa rakkoon naannoo Tigraayii karaa nagaatiin fala argachuu

Norwegian Refugee Council (NRC)dhaaba gargaarsa namaati. Ibsa hadha baasaniin rakkoo Itoophoyaa,naannoo Tigraay jirtu nama yaaddessiti jedha. Walti diinomuun naannoo Tigraay keessa jirU nagaa nama kuma dhibba hedduu yaaddessit akka ibsa kanaatti. Kaawunsiliin kun akka gamii lamaanuu afaan walti oowwuu dhiisee rakkoollee nagumaan fixatatee waraaan wal irraa dhaabu fedha. Itoophiyaatti duruu akka gabaasa kanaatti nama miliyoona 1 fi kuma 82 biyya keessa baqate kuma 790 biyyoota ollaatii itti baqatee keessa jira. Yaahiin abbootii amantii Itoophiyaalleen ibsa hardha baasaniin akka rakkoon naannoo tana keessa jirtu nagana fala argattu gaafate. Wal dhaba obboleeyyanii karuma nagaatiin faluu wayyaa jedha ibsii kun. Bulchoota naannoleetii fi mootummaa federaalaalleen rakkoo tana nagumaan faluu qaban jedha.


Waraanii federaalaa naannoo Tigraayitti ergame ummata bilisa baasuuf jedha mootummaan Itoophiyaa

Muummeen Ministera Itoophiyaa,Abiy Ahmed eda halkan TV irratti bahee waraanii Iwhat hajaja waraana mootummaa federalaa Kaaba jiru lolee mi’a waraanaallee saamuuf yaale jedhee TV dubbate. Waraanii naannoo Tigraay akka bulchootii mootummaa federaala jedhanititi gama naannoo Amaaraallee lole.Waraanii Itoophiyaa lola kanaaf deebii kennuuf itti seene jedha. Akka kanaan mootummaan Itoophiyaallee tarkaanfiin Iwahat irratti fudhatu guyyaa diqqaa keessatti fixaa jedha. Kun wal dhaba mootummaa naannoo Tigraayii fi moootummaa fedraaltaati miti ummata achi jiru bilisa baasuuf waraanii achitti ergame jedhe jedhan oduu himaan,Itoophiyaa ambaasaadder Redawaan Huseen. Manii maree Federshiinii itoophiyaalleen tauma irrtti Tigraayitti labsii muddamaa baas Hajaa kana koree itaamaajoor waraana Itoophiyaati kennan.Gama kaaniin akka pirezidaantiin naannoo Amaaraa Temesgen Xurunee jedhetti mootummaa naannoo isaanii humna itti dhufte cufaa ufi irraa deebisuu dandaha. Waraanaa addaa fi milishoota naannoo Tigraayi irraa naanno Amaaraa dhufuaniiif ammoo wabii taha jedhu. Daarii naannoo Tigraayii fi naannoo Amaaraa walittiin dhiyaatan, Raayyaatti waraana addaa naannooo lamaanii itti jira.Lolii jiraachuu baatullee muddamsuutti jira ajedha warrii lafaa


Yunivarsitiileen Amboo fi Wallaggaa Barattoota Simachuu Yeroof  Ka Dhaaban Tahuu Beeksisan

Yunivarsiitiileen Amboofi Wallaggaa haala yeroo ammaa biyyattii keessa jiru irraa kan ka’e barattootni isaanii silaa barana eebbifaman akka maatii isaanii bira yokaan bakkuma amma jiran turan waamicha dabarsan. Sababaa Weerara Vaayirasii Koroonaan barattootni dhhaabbilee barnoota Olaanaa bara darbe barnoota isaanii addaan kutanii galan, hanga waamichi irra deebiin taasifamuufitti akka maatii isaanii bira turan, kanneen mooraalee Yunivarsiitii dhaqqaban immoo akka mooraalee sana keessa turan yaadachiisee jira Yunivarsiitiiwwan Itoophiyaa keessa jiran hedduunis ergaa kana barattoota isaaniif dhaamaniii jiran. No media source currently available


ABOn Ajjeechaa Gullisoo Keessatti Raaw’atame  Balaaleffachuun Akka Qaama Walabaan Qoratamu Gaafate

Kan Obbo Daawud Ibsaan hoogganamu Addi Bilisummaa Oromoo ajjeechaa Oromiyaa Lixaa, aanaa Gullisoo keessatti lammiwwan nagaa irratti raaw’atame balaaleffachuudhaan, gochaan kun qaama walabaan akka qoratamee qulqulleeffamu waamicha dhiheessaa jira. Namoota haleellaa kanaan miidhamaniifis gadda itti dhaga’ame ibsee jira. Kan Obbo Araarsoo Biqilaan hoogganaman – miseensonni koree hoji raaw’achiistuu ABOs ajjeechaa Gullisoo keessatti raaw’atame kana balaaleffatanii jiran. ABO, akka ajjeechaan kun qaama walabaan qulqulleeffamu waamicha dhiheesse irratti, hoogganoota hojii mootummaa naannoo Oromiyaa irraa deebii argachuuf carraaqqiin goone hin milkoofne. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Bulchiinsii Tigraay dhumaatii Wallaggaa Dhiyaa fi naannoo dhibiilleetti sabatti xiyyeeffatu qaama walabaatiin qoratamuu qaba jedha

No media source currently available Wallaggaa dhiyaatti akka bulchiinsii biiroo odeeffannoo Tigraay jedhetti ummataa fi bulchiinsii isaa guddoo gadde. Eessattuu taanaan mootummaa fi ummatii Tigraay fixiitii gosaa fi saba tokko jabeessee falma, jedha. Akka itti aanaan itti gaafatamaan biiroo tanaa, Haddush Kaasuu VOAtti himeetti ganna lamaa fi wadhakkaa dabaran ummataa fi mootummaan naannoo Tigraay ijjeechaa gosa irratti xiyyeefate falmee dhaabuuf qabsaahaa bahe. Jra Wallaggaa Dhiyaatti ummata nagaa akkasitti fixe diidessanii qoratanii adoo akka dansaa hin beekin dubbiin irraa diddibuuf akkuma baratan qaama dhibiitti haqachuutti jiran jedha itti gaafatamaan kun. "Ummtaa fi mootummaa Tigraay irreen jilbiiffachiisuuf qophii itti jiran jabeeffachuuf Tigraayii fi IWAHT waan akkanaatiin himaan jedha obboo Haddish. “Warrii siyaasaan daldalu, dhiigii harka coollesse ummataa nagaa hidhee ijjeese namatti haqata. Ummata Tigraayii fi mootummaan naannoo Tigraay afaanii isaan hin bu’u.Adoo hin qoratinuu TPLF fi ABO Shaneetti quba qaban jedha.Warra rreen bulchu Shaabiya waliin Tigraay jiblbiiffachiisuuf tana tolchan jedha. Ummata nagaa fixanii, faayidaa siyaasaa argachuuf deemuun daba wal irratti tuuluu qofaa mitii dhugaa dhossuuf deemuutti jiran tun beekamu malte jedha obboo Haddush. Wallaggaallee tahee ummata nagaa saba tokko waan tahaniif garaa hammeennaan fixan eessattuu akka dhugaan qoratan feena, jedha, itti aanaan itti gaafatmaa biiroo odeeffannoo biiroo mootummaa naannoo Tigraay. Akkuma baratan, akka irra hin dibne, dhaabii mirga namaa, dhaabbilee addunyaa qoratanii gareen badi tun eennu akka taate akka dansaa beeksisuuf dhugaan qorachuu qaban jedha. Addunyaan adoo dubbiin keessa hin turanii dubbiin hin dhoffaminuu waan kana jabeessee keessaa qulqulleeffatee qorachuu malee jedha ibisi biiroo odeeffannoo mootummaa naannoo Tigraay.


Gullisoo Keessatti Namoonni Nagaan Hidhattootaan Ajjeefamuun Himame

Godinaa Wallagga Lixaa, aanaa Gullisoo keessatti haaleellaa eenyummaa irratti hundaa’e kan mootummaan “Oneg Shanee” ittiin jedhu, riphxeeloltoota Waraana Bilisummaa Oromootiin raaw’aame, jedhaniin namoonni nagaan lakkoobsi isaanii hin beekamiin ajjeesamuu, kanneen haleellaa sanaa jalaa ba’anii fi ijaan argine – jedhan dubbatanii jiran. Haleellaan eenyummaa irratti hundaa’e geggeessamuu isaatti gadduu isaanii ka dubbatan, Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa - Abiyyi Ahimad, “falawwan hundatti fayyadamnee rakkoo sana ni buqqisna,” jedhan. Prezidaantiin bulchiinsa naannoo Oromiyaa, Obbo Shimallis Abdiisaas ibsa baasaniin, “shira badisaa fi shororkeessummaa Oneg-shanee fi Wayyaaneetiin Itiyoophiyaan hin diigamtu,” jedhan. Riphxee-loltoota mootummaan “One-Shabee” ittiin jedhu – Waraana Bilisummaa Oromoof dubbi-himaa ka tahan, waa’ee ajjeechaa kanaa gaafatamanii, gareen isaanii akka harka keessaa hin qabne dubbachuun haalan. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Boordiin Filnnoo Itiyooopiyaa Caasaa Rakkoowwan Filannoo Waliin Wal Qabatan Ittisuuf Dandeessisu Diriirsuuf Karorfachuun Himame

Filannoo nagaa, walabaa fi haqaa biyyattii keessatti geggeessuf qaamonni dhimmi ilaallatu martinuu waliin akka hojjetan dura teessuun boordii biyyoolessaa yaadachiisaniiru. Boordiin filannoo har’a Onkoloolessa 23 sambata darbe akka lakkobsa Itiyoopiyaa paartilee morkattootaa waliin marii geggeesseen, keessumaa paartileen hangi tokko haalli nageenya yeroo ammaa filannoo geggeessuu hin dandeessisu jechuun yaada dhiyeessaniif dursee walii galteen biyyoolessaa irra ga’amuu qaba yaadawwan jedhaniif dura teessuun boordichaa deebii kennaniiru. Itti dabaluu dhaanis paartilee hanga tokko biraa rakkoo nageenyaa walii galaa ilaalchisee gaaffii ka’eef, dhuguma rakkoolee kanaaf furmaati akka barbaachisu eeranii, rakkoolee nageenyaa kallattiin filannoo waliin wal qabatan hiikuuf garuu, qaamni tokko sadarkaa biyyoolessaas ta’e, sadarkaa naannoleetti caasessuuf karoorri jiraachuu aadde Birtukaan Miideksaa ibsaniiru. Sadarkaa biyyoolessaattis ta’e naannootti ta’uu danda’a. sadarkaa hundumaatti waltajjiiwwan walii galtee qopheessinu kan hoogganan itti gaafatamtoota waajjiraalee naannole kan ofii keenyaa ta’u. Akka naannoleetti immoo akkaataan ijaarama isaa maal ta’uu qaba? Hirmaattonnis eenyuun ta’uu qabu? Ka jedhu jira. Sababiin isaas akkaataa bulchiinsa seeraa ykn eegumsa nagaa sirnaa walii galaatti dabalee bakka maratti rakkoo sana furuuf kan gargaaran jiru. Bakka tokko tokkotti jaarsolii ta’uu danda’u, hoogganoota amantii ta’uu maluu, miseensota hawaasa sivilii ta’uu malu. Sana ilaaluu dhaan ulaagaa ofii isaa danda’een, miseensonni isaanii adda baafamu jechuu dha jedhan. Yeroo ammaa biyyattii keessa rakkooleen siyaasaa furmaata hin argatin waan jiraiif boordichi dursee rakkoolee kana furuu qaba gaaffii jedhuuf aadde Birtukaan gaaffiin kun aangoo sirnaa kan boordii filannoo keessatti hiin haammatamu jedhanii, haa ta’u malee qopheen filannoo geggeessamaa utuu jiruu paartileen waltajjiilee sirnaa mara irratti mari’achuu akka qabanii fi barbaachisaa dha jedhan. waltajjii akkasii qindeessuuf garuu boordichi wal ta’iinsa kan agarsiisu ta’uu yaadachiisaniiru jedha Meleskachoo Ammahaa Finfinnee irraa.


Filannoo Biyyoolessaa Itoophiyaa Caamsaa dhuma irratti ykn jalqaba Waxbajjii irratti tolchuuf yaadii dhiyaate

Filannoon jaheessoo biyyoolessa Itoophiyaa bara 2020 Koronaaf jedhanii dabarsan jedhan amma karoora boordii filannoo dhiyeesseen itti deemuuf yaadii dhiyaate. Tana jidduutti warra fialchiisuu leejisuu,warra filatu ammoo Ammajii fi Gurrandhalaa keessa galmeessuuf yaadan achii ammoo warra dorgomu galmeessuu fi hujii akka akkaa hojjatan jedhu.Duulii filannoo guyyaan filannoo sadii yoo haftu dhaabata akka seera baheetti. Boordiin filannoo vaayiresii koronaa ittifachaa filannoolleen tolchuuf humna dabalataaf ramadamtuuf gargaarsa bajata birria biliyona 1.1gaafate akka oduu media Itoophiyaatti.


Oromiyaa Bakkawwan Adda Addaatti Namoonni Ajjeefamuu Tu Dubbatama

Naannoo Oromiyaa bakkawwan adda addaatti namoonni ajjeefaman akka jiran hawaasa keessaa dubbatamaa jira.Awwadaay, Shaashemannee fi Sabbataan bakkawwan ajjeechaaleen kun itti raaw’ataman jedhan keessatti argamu. Kana ilaalchisuun ka deebii kenne Biroon Bulchiinsa fi Nageenya Naannoo Oromiyaa gama isaatiin ajjechaan Awadayitti raaw’atame doggoggora ta'uu kana mane yoo tahu kan Shaashamaneetti raaw’atame garuu, tarkaanfii seera kabajisisuuf fudhatame, jedhee jira. Ajjechaa Sabbataatti Luba Amantii Waldaa Kiristaanaa Ortodooksii ammoo rakkoo wal gidduutti uumame irraa ka madde tahuu eeruun, “namoonni ajjeechaa kanatti shakkamanis to’annoo jala oolfamanii jiran,” jedhe. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


KFO fi ABOn Waltajjii Marii Paartiilee Oromiyaa fi Amaara Keessa Socho’anii Irratti Hin Argamne

Paartii taayitaa mootummaa harkaa qabu dabalatee - Paartiileen siyaasaa naannoolee Oromiyaa fi Amhaaraa keessa socho’an ejjennoolee siyaasaa waliin qabaachuu danda’an irratti marii baatiilee dura jalqaban Adaamaatti itti fufanii jiran. Paartiilee ijoo keessaa tokko ka tahe Koongiresiin Federaalawa Oromoo garuu, marichatti akka hin hirmaatiin dubbata. ABOn Obbo Daawud Ibsaan hoogganamus waltajjii marii kanatti akka hin afeeramiin ibsa marsariitii dhaabichaa irratti beeseen beeksisee jira. Dhimmoota marii kana irratti hoogganoota paartiilee mormituu fi ka paartii biyya bulchuus dubbisnee jirra. Caqasaa. No media source currently available


Ayyaanni Moolidaa Har'a Finfinneetti Kabajame

Ayyaanni Moolidaa yokaan dhaloota Nabiyyuu Mahammad 1495ffaa magaalaa Finfinneetti bakka hawaasni musiliimaa muraasni argamanitti Masjiida Aniwaaritti kabajaamee jira. Preezdaantiin Mana-maree Ulaamoota Itiyoophiyaa Muftii Hajii Umar Idriis, kabaja ayyaanichaarratti dhaamsa hordoftoota amantichaaf dabarsaniin Moolidaa kan kabajnu barsiisaa Nabiyyuu Mahammad hojiitti hiikuufi fakkeenyummaa isaanii itti fufsiisuuf jedhan.\n\nKabaja ayyaana kana irratti itti aantuun kantiibaan magaalaa Finfinnee aadde Adaanach Abeebees kan argaman yoo tahu dhaamsa baga geessanii dabarsanii jiran. Caqasaa.


Siidaan Haacaaluu Laphee Uummataa Keessa Jira Jedheen Amana: Prezidaantii Yunivarsitii Amboo

Yunivarsiitiin Amboo siidaa yaadannoo weellisaa Hacaaluu Hundeessaa, mooraa Yunivarsiitii maqaa isaan moggaasame fuulduratti ijaarsisaa ture xumuree Dilbata dabre uummataaf ifa godheera. No media source currently available “Siidaan Hacaaluu laphee uummataa keessa jira jedheen amana, wanti nuti lafarratti maqaa isaan goonu hundumtuu maqaa isaa hin madaalu; hojiin isaa dhalootatti akka darbuuf jecha siidaan yaadannoo kun kan ijaarame“ jedhan Pireezidaantiin Yunivarsiitii Amboo Doktor Taaddasa Qana’aa. Obboleessi weellisaa Hacaaluu Hundeessaa, Habtaamuu Hundeessaa, “Hacaaluun haqa Uummata Oromoo dubbachuusaan waan ajjeefameef, haqni isaa akka bahun barbaada” jedhe.


Hiriirii paartiin Sochii Biyyoolessa Amaraatiin Finfinnee fi Naannoo Amaaraatti yaaman yahanqate

Akka bulchootii paartii tanaa jedhanitti hiriirii kun ka silaa naannoo Amaaraatii fi Finfinneetti ummatii yaada ufii karumaa nagaatiin himachuuf yaaman. Hirii kun akka ibsa paartii tanaatti ijjeechaa Saba Amaaraa naannoo ummata kibbaa Gurra Fardaa keessaa fi fulaa dhibiilleetti irra gahu jedhan falmuuf jedhee VOAtti hime oduu himaan paartii tanaa Xaahir Mohaammad. Hiriira nagaa kana onkoloolessa 18 Amhaaraa magaallan akka akkaatiif fi onkoloolessa 22 ammoo Finfinneetti yaaman jedha. Ibsa hardhaa irratti akkuma bulchootii paartii tanaa waan hiriirii hafeef gaazexeessitotatti himuutti jiruu poolisiin Finfinnee waajrii isaaniitti marsee gaazexeessitotallee dallaa seenuu dhowwe jedhu. Waan himata kanaa komishiinii poolisii Finfinnee irraa qulqulleeffachuuf jennaan hin taane jette jette Tsehaay Daamxoo oduu Finfinnee ergiteen.


Haleellaa Shawaa Kaabaatti Konkolaachistootarratti Raaw’tame Qorataa Jirra, Jedhu Aangawoonni Mootummaa

Godinaa Shawaa Kaabaa naannawaa Garba Guraachaatti qaama konkolaachistootaa irratti haleellaa raawwate qoratee akka ummataaf ifa godhu waajirrii bulchiinsaa fi nageenya godinichaa beeksise. Yeroo ammaatti haalli nageenyaa fi tajaajilli geejjibaa haaluma nagaa duraan tureen akka itti fufee dubbatan. Uffata seeraa Humna Addaa Oromiyaa hidhattoota uffatantu haleellaa nurratti raawwate jechuun konkolaachistootni naannoo Amaaraatii gara Finfinnee deddeebi'an duraan dubbatanii turan. Itti aanaan komishinara komishiinii poolisii Oromiyaa haleellaa kana kan raawwate humna addaa Oromiyaa miti jechuun dhimmichi qoratamaa jira jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Looretichi Artii, Lammaa Guyyaa Akkamitti Yaadatamu?

Dooktorri kabajaa fi Looreetiin Artistii Lammaa Guyyaa Guyyaa kaleessa umurii isaanii waggaa sagaltamii lamaatti Addunyaa kana irraa du’aan boqotan. Looreetiin Artistii Lammaa Guyyaa waggoota 65 dabran keessatti hojiiwwan artii guguddoo hojjechuudhaan, keessumaa fakkiilee kuma kudhanii ol gogaa reettii irratti hojjechuudhaan ogeessa sadarkaa Itiyoophiyaa fi Afrikaatti baay’ee beekaman. Looreetiin Artiist Lammaa Guyyaa nama artii qofa osoo hin taane qabsaayaadhas jedhan hogganaan Biroo Adaa fi Tuurizimii Oromiyaa Obboo Kabbadaa Deegsisaa. Sirni geggeessaa artistii guddaa kanaa sadarikaa kabaja gootaa tokkoo eegeen kan raawatamu tahuu isaa fi Sirni awwaalcha isaanii Onkolooleessa 19 bara 2013 Bataskaana Dalloo Qiddis Gabireeliitti ka raaw’atamu tahuun beekamee jira. Waa’ee bara jireenyaa fi hojii isaanii qaamota adda addaa dubbisuun qophii qindeessine caqasaa. No media source currently available


Loreet Lammaa Guyyaa Har'a Du'an Boqotan

Fakkii kaasuun beekamaa fi Doktoora kabajaa kan turan Loreet Lammaa Guyyaa wal'ansa fayyaa argataa eegaturanii booda umrii isaanii 92tti har'a du'uun isaanii beekamee jira. Waggootii darban 65 keessatti fakkii 10,000 caalaa gogaa Reettii irratti kaasuun isaanii dinqiisiifannaa guddaa horee fi jira. Hojii isaanii kanas waaltaa agarsiisa oogumaa Bishooftuu keessatti bananiin dawwachisaa turan. Sirnii awwaalacha isaanis Kamiisa dhufu magaalaa Bishooftu keessatti kan gaggeeffamu ta'uun ibsamee jira.


Magaalaa Naqamteetti Jimaaata Dabre Dargaggoonni Ajjeesaman

Magaalaa Naqamteetti Jimaata dabre kana humnootni naga-eegumsaa Mootummaa dargaggoota nagaa afur bakka tokkotti ajjeesan, jechuun maatiifi namoota argine jedhan keessaa dubbatan. Reeffi dargaggoota kanaa osoo hin awwaalamin guyyaa tokkoof bule, jechuunillee komii dhageessisanii jiran. Hoogganaan Humna Addaa Poolisii Oromiyaa Reejimantii Naqamtee Komaandar Girmaa Abdiisaa, "Namootni qaama nageenyaan tarkaanfiin irratti fudhatame miseensota 'Abbaa Torbee' ti,” jedhan. Gara fuulduraattis olaantummaa seeraa kabajchiisuuf jecha tarkaanfii fudhachuun akka itti fufu dubbatan. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Matakkalitti Qaamoleen Naga-eegumsa Meeshaa Waraanaa Seera Qabeessa Tahe Hawaasa Oromoorraa Hiikkachiisaa Jiraachun Himame

Naannoo Benishaangul Gumuz Godina Matakkal aanolee sadii keessatti, sababaa deggersa Waraana Bilisummaa Oromoo waliin wal qabatuun “dhalattootni Oromoo osoo mana murtiitti hin dhiyaatin baatiiwwaniif akkasumas torbanootaaf hidhamuu, maatii keessaa VOAtti dubbatan. No media source currently available Aanaa Dibaaxiitti, maanguddoon waggaa 85 fi mucaayyoon ilma isaanii shamarree waggaa 14 erga hidhaman torbanootni lama darbuu, ilmi maanguddoo kanaa. Kana malees, qaamoleen naga-Eegumsa mootummaa meeshaa waraanaa seera qabeessa tahe, hawaasa Oromoorraa hiikkachiisaa jiru jedhan, jiraataan Godina Matakkal ka biraan. Itti gaafatamaan Waajjira Dhimmoota Komunikeeshinii Naannoo Benishaangul Gumuz Obbo Mallasa Bayyana “Namootni hidhamuu quba hin qabu” jedhanii, waa’ee meeshaa Waraanaan Wal qabatee garuu, “ABO Shaneen meeshaa waraanaa qonnaan bulaarraa fudhatee waan rakkoo Nageenyaa uuma jiruuf, hanga aanaaleen kunneen tasgabba’anitti mootummaan bifa galfataan ol kaa’aaf” jechuun dubbatan. Dubbi-himaan Waraana Bilisummaa Oromoo Zoonii Lixaa Bilisummaa Guutaa immoo, “WBO’n Oromiyaa keessa socho’a malee Naannoo Benishaangul Gumuz keessa hin jiru” jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa.


Shamarree Balfa Gogaa Gara Xaa'ootti Jijjiirtee Biqiltuulee Kunuunsitu

Shamarree godina Bunnoo Beddellee Magaalaa Beddellee keessa jiraatti hojii hojjetaa jirtutti fuuleffata, qophiin keenya kun. Tizzitaa Alamuu jedhamti. Balfa gogaa adda addaa irraa Xaaa’oo Uumamaa yokaan Kompoostii oomishuun biqiltoota magaalaa Beddellee keessa dhaabbatan akka kunuunsaa jirtu dubbatti. Gara Fuulduraatti, Warshaa Balfa gogaa gara Kompoostiitti jijjiiru hundessuun dubartoota hedduu hojii qabsiisuuf akka mul’ata qabdu dubbatti – Tizzitaan. Caqasaa. No media source currently available


Mootummaan Oromiyaa Manneen-barnootaa 147 Ijaarsisuuf Waliigaltee Mallatteesse

Mootummaan naannoo Oromiyaa manneen barnootaa 147 baasii qarshii Biliyoona shanitti dhihaatuun baatiilee toorba keessatti ijaaree xumuruuf walii-galtee mallatteessuu isaa beeksisee jira. Ijaarsa kana keessatti manneen barnootaa sadarkaa lammaffaa dhibba tokko, manneen barnootaa addaa afurtamaa fi manneen barnootaa bultii toorba kan hojjetaman tahuunis himamee jira. Gabaasaa guutuu caqasaa.


FAOn Xumura Waggaa Kanaatti Weerara Hawwaannisa Afriikaa Bahaa To’achuuf Abdachuu Beeksise

Projektiin Jarmayaa qonnaa addunyaa kan FAO xumura waggaa kanaatti weerara awwaannisa gammoojjii Afriikaa dhiyaa weerare to’annaa jala kan oolchu ta’uu beeksise. Tokkummaan mootummootaa akka jedhetti weerarri kun nuusa jaarraa keessatti isa hamaa yoo ta’u qabeenyaa qonnaan bulaa naannoo Sanaa mancaase. Iityoopiyaan yeroo ammaa hawwaannisi akka wal horuuf haala mijataa kan ta’e rooba baatilee hedduu booda yeroo makaraa keessa jirti. Gamaaggamni jarmayaa qonnaa addunyaa Onkoloolessa 15 maxxanfame akka ibsutti awwaannisi kun miidhaa guddaa midhaan irraan kan ga’e naannoo Amaaraa gama dhiyaa, kibba gama dhiyaa Tigraayii fi Oromiyaa gama dhiyaa keessatti haalli isaa hammaatee jira. Qilleensi gama kibbaatti bubbisu naannoo Somaalee akkasumas Keeniyaa fi Ugaandaa keessatti weerara kana hammeessuu mala yaaddoo jedhu dhaqqabsiisera. No media source currently available


Yaaddoofi Abdii Jiraattota Naannawa Haroo Wancii

Jiraattonni naannawaa Haroo Wancii tokko tokko Wancii Karoora “Gabataa Lehaager” jedhamuun misoomsamuuf haroowwan biyyattii ka biroo lama waliin karoora keessa galuun kan isaan gammachiise tahuu Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti dubbatan – jiraattonni kun. Gama biraatiin immoo yeroo mootummoota Itiyoophiyaa darbanii keessa ‘Haroo Wancii ni misoomsina,’ jedhamee osoo hin hojjetamiin waa hafaa tureef ammallee akka shakkii qaban kanneen ibsan jiraattonni naannichaa “Lafa keenya irraa akka nu hin buqqisnellee sodaa qabna.” jedhan. Misoomni Haroo Wancii yoo dhuguma eegalame garuu namni barate hojii argachuu fi hawaasni naannoo fayyadamuu danda’a, jechuun abdii isaanii ibsan. Daawwattootni tokko tokkos, “Haroon Wancii misoomee arguu baay’ee barbaadna” jedhu. No media source currently available


Naqamtetti Humnoonni Naga-eegumsaa Lama Ajjeesamuun Himame

Magaalaa Naqamteetti kaleessa, humnoonni naga-eegumsaa mootummaa lama “qaamota ammaaf eenyummaan isaanii hin beekamne” jedhamaniin ajjeefamuu Waajjirri Dhimmoota Komunikeeshinii magaalaa Naqamtee beeksisee jira. Itti gaafatamaan waajirichaa Obbo Tasammaa Mul’ataa, “magaalaa Naqamtee ganda Calalaqii jedhamutti miseensi Poolisii idilee tokkoofi humni addaa tokko hojiidhaaf bahanii, dhukaasa qaamota hin beekamnerraa itti banameen ajjeefaman,” jedhan. Itti gaafatamaan waajjira Bulchiinsaafi Nageenyaa magaalaa Naqamtee gama isaaniin namni bakka dhukaasni itti baname ture tokkos dhawamee madaa’ee jira, jedhanii, namichi qorannaadhaaf akka hidhamu taasifamuu dubbatan. No media source currently available


Karaan guddayyaan Boorana Dirree fi Dirra Liibaniin taakkee godina Gujii Bahaatiin dhaqan eegii citee ji’a hedduu

No media source currently available Karaan kun karaa guddaa.Yoo Mooyyalee Nageellee Booranaa, godina Gujii Bahaa dhaqan km 300 caala. Karaa kana irraa dildilii/riqaan lama ji’a hedduun duratti Malkaa-Gubaatii fi Culul irratti citee yaasuma dhowwate.Riqaa kana bokkaa guddaa barana kute. Riqaan/dildilii kun Malkaa-Gubaa Galaanii Daawwaa irratti cite.Daawwaan Booranaa fi Gujii jidduu baha..Riqaan/dildilii Daawwaa kun haga haga metirii 20-30 hin dheerata akki warrii achii dubbimne jedhetti. Riqaa/dildila Culul:kanallee bokkaa guddaa Malkaa-Gubaa kutetti kute. Warrii lafaa kara guddaa cite kana akkuma andaraafaa fi dalluutti herregata. Karaan kun karaa gabayaati. Cinnii isaa warra karaa kanaan fidamuu guddoo rakkisa. Eegii karaan kun citee godinii lachuu karaa maraa martoo yaa’a.Awaasaa, Dillaa, Bulee-Horaatiin deebi’anii karaa silaa km 300 fi wayii kana km 1,000 deemanii horii guddaa baasanii walti yaa’an.Karaa martoo kanaan horii harkaa hedduu baasan. Laga Daawwaan amma daattuun taakkan Eegii riqan laga Daawwaa citee namii amma daattuun wal taakkisiisa.“Nama tokkooyyuu haga birria 300 faan taakkisiisan.” Namii tanaan lubbuu dahbelleen hin jiraa mi’a hedduu nama irraa guurratellee,” jedhan. Karaan kun silaa adoo qajeelumatti deemanii siminto, Booba,Bulbul,Malkaa-Gubaa, Uudat, Yaaballo,Soodda/Meegga,Bokkuu-Luboomaa keessa bahee, Mooyyale keessa bahee Keenyaanuu dhaqan. Hujiin karaa kanaa maan keessa jirti? Akka itti gaafatamaan biiroo daandii baaddiyaa godina Gujii Bahaa, Roobee Duubee jedhetti riqaa Malkaa-Gubaatii fi Cululu Abbaa Taayitaa Karaa Itoophiyaatti damee Shaashamannee fi Wolaayitaa sooddootti hojjata. Nageellee Booranaatii hagii Bulbul damee Shaashamannee jala jira jedhan. Achii kahee ammo Meegga gahutti damee Wolaayitaa sooddoo jala jira jedhan. “Duraan yaaddoo nageennaatii fi lolaa haga dabreef jedhanii hojjachuu dadhaban akka aabba Roobeen jedhetti.Amma ammo karaa gama lamaaniituu hojjachuuf “abdiin eeganna.” Karaa kana akka ariitiin hojjataniif kora Booranaa Gumii-Gaayootti taa’ee pirezidaantiin Oromiyaa,shimellis Abdiisaa itti dhufe irralleetti yaayyuu himatan. Warrii lafaa karaa kana akka hadaraafaa fi dalluutti herregata laakkuma hujiin isaa turtuun warrii karaan kana irraa fidamu jireennii itti jabaata akka warrii lafaa jedhutti.


Naannoo Amaaraa keessa Kan jiran Maasiin Qonnaan Bultoota Godina Addaa hawaasa Oromoo Hoomaa Hawwaannisaan Nyaatame

Naannoo Amaaraa godina addaa sabab oromoo aanaa Baatee keessatti hoomaan Hawwaannisaa balaa geessiseen midhaanni nyaatamuuf dhaqqabe kan hektaara kuma 22 ol irra jiru manca’uu bulchaan aanaa ssanaa nuuf ibsaniiru. No media source currently available Qonnaan bultoonnis asheeta nyaachuuf kaane hawwaannisi nu harkaa butee maasii keenya duwwaatti hambise jedhu. Kanneen keessaa tokko qonnaan bulaan aanaa Baatee Ganda Chokortii keessa jiraatan balaa hawwaannisi maasii isaanii irraan ga’e ennaa ibsan mihaan gombisaa keessaa dhumee kan alaa nuu dhaqqabe jennutti weerarri kun nu irra ga’e jedhan. Bulchaan aanaa Baatee obbo Mohaammad Abdoo akka jedhanitti qonnaan bulaan midhaan maasii isaa irraa duraa manca’e kun hatattamaan deggersa hin argatu taanaan rakkoof saaxilamuuf deema jedhan.


Warshaan Cuunfaa Maangoo fi Timaatimaa Naqamteetti Ijaaramaa Jiru Qonnaanbultootaaf Faayidaa Qabaata, Jedhama

Yunivarsiitiin Wallaggaa fi Bulchiinsi Magaalaa Naqamtee Warshaan Cuunfaa Maangoo fi Timaatimaa Magaalaa Naqamteetti akka banamuuf jiru dubbatan. Maangoon qonnaan bultoonni oomishan kanaan dura akka manca’aa ture himanii, “warshaan kun yoo baname rakkoo kana furee galii isaaniillee fooyyeessuu mala,” jedhu. Yunivarsiitiin Wallaggaa gama beekumsaa, teekinooloojii fi ogummaan akka ijaarsa warshaa Cuunfaa Maangoofi Timaaatimaa kanatti hirmaatu dubbata. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Naannoon Somaalee, Godinaaleen Oromiyaa Ollaa fi Dirre Dhawaan Haala Itti Gamtaan Weerara Hawaannisaa Ittisan Irratti Mari’atan

Naannooleen Itiyoophiyaa gama Bahaa wal daangessan, weerara Hawaannisaa itti dhufu waliin qindaa’anii of irraa ittisuu akka qaban himamee jira. Ministarri Qonnaa, Obbo Umar Huseen hoogganoota naannoo Somaalee, kan naannoo oromiyaa – godinaalee Harargee Bahaa fi Lixaa akkasumas, ka magaalaa Dirre Dhawaa walitti-qabuudhaan, haala itti waliin weerara Hawaannisaa ittisuun danda’amu irratti mari’achiisan. Weerarri Hawaannisaa ka daangaa cehee miidhu waan taheef naannoolee Itiyoophiyaa wal-daangessan walitti fidanii hojjechuu qofa otuu hin taane, Itiyoophiyaan biyyoota ollaa ishee waliinillee qindeeffattee of irraa ittisuun barbaachisaa akka tahe dubbatan, Obbo Umar, jedha gabaasni Addis Chakkol Dirree Dawaa irra erge. No media source currently available


Yunivarsiitiiwwan Amboo, Dambi Doolloofi Wallaggaa Barattoota Simachuuf Qophaa'uu Isaanii Beeksisan

Pirezidaantiiwwan Yunivarsitoota sadeenii, “Gama barnootaan, gama weerara Kooviid 19 ittisuu fi gama nageenyaan qophii barbaachisu xumurannee, guyyaa itti Ministarri Saayinsiifi Barnoota Ol'aanaa barattoota simadhaa jedhu eegaa jirra,” jedhan. Barattoota isaanii marsaa sadiin kan simatan tahuu himanii, warra barana eebbifaman jalqabarratti simachuun ji’oota lamaaf barsiisanii akka eebbisiisan beeksisanii jiru. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Obbo Daawud Kaleessa Otuu Mana Isaanitti Ibsa Kennaa jiranii Qaamonni Naga-eegumsaa  Itti Dhufanii Namoota Achi Turan Hidhuu Dubbatu

Obbo Daawud Ibsaa kaleessa mana isaaniitti osii miidiyaaleef ibsa kennaa jiranii qaamoleen naga-eegumsaa namoota mana isaanii turan qabanii hidhuu fi ibsichis akka addaan citu taasisuu isaanii dubbatan. Koomishina Poolisii Federaalaa Itiyoophiyaa fi Poolisiin magaalaa Finfinnee irraa deebii argachuuf quunnamnus nama himannaa kanaaf deebii kennu hin arganne. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Maallaqi Itiyoopiyaa Haaraan Erga Raabsamee Qarshii Guddan Baankii Galuun Himame

Qarshiin jijjiiramuu isaatti aansuu dhaan guyyoota kudha afur keessatti qarshiin biliyoonaan laka’amu herrega haaraatti ga’uu isaa baankiin biyyoolessaa beeksisee jira. No media source currently available Qarshiin jijjiiramuu isaa dura qajeelfamni ture baankii dhaa guyyaatti maallaqa calla namni dhuunfaa hanga kuma 200tti ji’atti immoo hanga miliyoona tokkoo fi walakkaa kampanileen immoo guyyaatti qarshii kuma 300 kampanileen immoo ji’atti hanga miliyoona 2.5tti akka baafatan baatii Caamsaa darbee murtaa’ee ture. Yeroo ammaa garuu qajeelfamni haaraan ba’uu isaaf qajeelfamni inni duraanii maaliif akka jijjiirame bulchaan baankii biyyoolessaa Dr. Yinaager Dessee VOAf ibsaniiru. Hordoffii fi gamaaggama gooneen namoonni adda addaa baankilee garaa garaa keessatti herrega baankii banu. Fakkeenyaaf baankiin 17 yoo jiraate 11 ykn 12 kessatti maqaa ofiin herrega banu. Namni herrega baankii 11 qabu guyyaatti kuma 200 yoo galche ji’atti gara miliyoona 1.2 ta’a. namni hojii akkasii irratti ramadame guyyaatti qarshii haaraa hedduu baasuu danda’a jechuu dha. Kaayyoon maallaqni jijjiirameef immoo qarshiin baankii dhaa ala jiru gara baankiitti galee adeemsa hojii baankii keessa maallaqi kun akka naanna’u gochuuf. Gama kanaan bu’aa hedduu argannee jirra. Herregawwan haaraa banamaniin maallaqa biliyoonaan laka’amutu gala jira. Namoota herrega baankii adda addaa banatanii maallaqa hedduu baankii baasan kana ugguruufis qajeelfamni haaraan ba’ee jira jedhu bulchaan baankii biyyoolessaa Dr. Yinaager Dessee. Kana daangessuuf haala isaa mara erga ilaallee booda guyyaatti qashii calla kuma 50 ol namni dhuunfaa akka hin baafne,kampanilee dhaaf immoo guyyaatti qarshiin kuma 75 ol akka hin bane kan jedhuun fooyyeffama haaraa goonee jirra. Kana ennaa jennu maallaqi ka biroon herrega tokko irraa isa kaanitti ni darba. Check ykn CPO dhaan hojiin gabaa ni geggeeffama jechuu dha. Kun martinuu akeeki isaa namoonni seeraan alaa maallaqa haaraa kana hoji adda addaa hojjechuu dhaan deebisanii haala baankii dhaa ala gochuu argaa waan jirruuf kana daangessuu yaannee ti. Kanaaf namni maallaqa kuma 50 ol baasuu barbaadu herrega isa tokkoo isa kaanitti dabarsuu danda’a waan ta’eef hojii gabaa idilee hin miidhu jedhaniiru.


Roobeetti Nama Tokko Tu Ajjeefame. Jimmaa fi Awadaaytti Hiriirrawwan Geggeessaman Nagaan Xumuraman

Hiriirawwan deggersa Paartii Badhaadhinaa Jimmaa fi Awwadaayitti geggeessaman nagaan ka xumuraman yoo tahu, gama biraan hiriira mormii mootummaa godinaa Baalee, Roobeetti geggeessame irratti namni tokko ajjeefamuun beekamee jira. Bulchiinsi magaalaa Roobee dhimma kana ilaalchisuun deebii kenneen, ol’aantummaa seeraa kabajchiisuuf jecha tarkaanfiin kun fudhatame, jedhe. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Qaamonni Milkaa’ina Ayyaanaf Qooda Gaarii Gumaachan Jedhaman Beekamtii Argatan

Bara kana Ayyaanni Irreecha Hora Finfinnee fi Ayyaanni Masqalaa nagaan akka kabajamuuf gumaacha qaamotoa qooda gaarii gumaachan jedhe, Bulchiinsi Magaalaa Finfinnee galateeffatee beekamtii kenneefii jiran. Qaamolee nageenyaa, dhaabbilee amantii, sabaa himaalee fi kanneen biroof kenname – beekamtiin kun. Nageenya magaalichaa eegsisuun kan danda'ame qaamni hundinuu miira dhimmi nageenyaa kun na ilaallata, jedhuun waan hojjeteef – jedhan itt-antuu Kantibaan magaalaa Finfinnee, Aadde Adaanech Abeebee. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Itiyoophiyaatti Dhiibban Ijoollee Durbarra Gahu Bakka Yaadan Akka Isaan Hin Geenye Dangaa Guddaa Dha, Jedhame

Guyyaan ijjoollee dubraa idil-addunyaa kaaleessa sadarkaa addunyaatti kabajamee jira. Kabajamuu guyyichaa ilaalchisuun shamarran biyyattii irra dhiibbaan jiru maal fakkaata, jechuun VOAn namoota tokko tokko dubbisee jira. Rakkoon guddaan shamaran akka bakka yaadan hin geenye ka taasisu tokko shamaran irratti amantaan dhibuu akka tahe dubbatu namoonni kun. Shamarran barnootaan cimanii galma kaawwatan bira akka hin geenyeef dhiibbaan maatii irraa eegalee hanga hawaasa bal'aatti irra kaa’amu qooda guuddaa hubachiisan. No media source currently available


Minisootan barana baqattoota biyya itti dhufanii fi saba keessa dhufan waan hedduun gargaaran jette 10 badhaafte lama Oromoo

No media source currently available Minisootaan bara 2019 baqataa 891 ufiitti qubsiifte. Baqataan biyya ormaatii dhufu saba keessaa dhufee fi biyya itti dhufe waan beekuun gargaaree jireennaa namaa wayyeesse jedhanii filan baruma baraan badhaafti. Nama 10n barana badhaakka kanaan badhaasan keessaa lama lama Oromooti Ruufoo Jiruuu fi Dr Obsaa Hassan. Jarii lachuu Minisootaatti hujii hawaasa Oromoo keessa qooda guddaa qabaachaa bahan. Jarii lachuu diqqeennaan kaambii baqaaatii Amerikaa dhufe. Asumatti baratanillee.Obsaan asumatti baratee doktora tahe. Ruufoolleen Amerikumatti brumsa Kemistirii baratte. Jarii lachuu bara hedduu asi tolaan nama gargaaruutti jira.Barumsa ufii caala ammoo biyya itit dhufanii fi ummata keessaa dhufan waan heddun gargaara bahan. Namii 10n barana badhaasan kanaan Outstanding Refugee Awards jedhan. Nama ufi bira dabree ummata,maatii fi biyyaaf bu’aa buuse badhaafti. Badhaasa baranaa Fulbaan 25,2020 beeksisan. Badhaasa ykn beekamti tana karaa damee fayyaa fi tajaajila ummataatiin kennan. Beekmatii tana karaa sadiin kennan;tajaajila ummataa, bulchiinsa dargaggoo fi hujii daldalaatin kennan. "Namii Amerikaa dhufu rakkoo jajjabduu keessa dhufee jireenna biyya itti dhufee, ummataa fi maatii keessaa dhufee jijjiira" jetti koomishineerii Tajaajila Fayyaatii fi Ummataa damee MN, Jodi Harpstead. Badhaasa kanaan bu'aa jarii kun Minisootaaf buuseef galata galchinaaf,” jette Jodi. Dr. Obsaan Hassan gaafa gannii 16 Amerikaa dhufe. Barumsa sadarkaa lammeessootii haga doktorummaa Amerikumatti barate.Rakkoo ummatii Oromoo keessa jiru addunyaatti himuu, ogummaa qabuun tolaan namaan wallaanuu fi waan hedduu tolaan hojjadhe jedhe.Ammma hospitaala Mersii keessa hospitalist tahee hojjata. Rufo Jiruu gaafa gannii isii mana 20 keessa jiru Amerikaa dhufte. Amerikumatti barattee chemist, ogummaa Kemistirii qabdi.Isiilleen hujii ummataan gargaaran hedduu hojjadhe jette. Manneen barnootaatti hujii tolaan ijoollee gargaarte,akka namii fayidaa Amerikaan qabdu argatu hojjadhe jette. Dhaaba gargaarsaa Aanolee yayyabde.Dhaabii kun ka dubartootii ummataan gargaaran.. DHS,Minnesota Department of Health and Human services ykn Damee Fayyaa fi Tajaajila Ummataa MN walin waan hedduu hojjatte. "Garuma jirtanitti rakkoo saba keessanii lafuma itti dhuftanitti dubbadhaa," jetti. "Carraa biyya itti dhufneetti fayyadamnee barumsaa,daldalaan,siyaasaa Amerikaa keessaa qooda qabaachaa ummata keenna qarqaaruu qamna," jedha. Jarii 8n hafan nama biyya alaati, Minisootaan jara badhaaste kana 10nu ganna dhufu keessa simatanii badhaasan. https://mn.gov/dhs/media/news/?id=1053-448337 Bashaasa akkanaa jarii asiin duratti argate kunoo.https://mn.gov/dhs/outstanding-refugees/.


Rakkoo Yeroo Ammaa Oromiyaa Mudate Furuuf Mootummaan Cehumsaa Oromiyaa Hunda Hammate Akka Hundeessamu Waamicha Dhiheessan, Obbo Daawud Ibsaa

"Rakkoo raafama siyaasaa fi olaantummaa seeraa Oromiyaa keessatti uumama jiru furuuf jecha Mootummaa cehumisaa biyyaleessa Oromiyaa bu'uureessun baribaachisaadha," jedhan Hayyuu Duree ABO akka tahan eeruun kan ibsa kennan – Obbo Daawud Ibsaa. Gama biraatiin, garee itti-aanaa Hayyu-duree Obbo Araarsoo Biqilaatiin hoogganamu irraa itti-gaafatamaa Sabqunnamtii ABO akka tahanitti ka dubbatan - Obbo qajeelaa Mardasaa ammoo kun labsii seera dhaabichaatiin ala labsame jedhanii jiru. Paartii Badhaadhinaas ibsicha irratti yaada gama isaa kennee jira. Garee hoogganna ABO – hayyu-duree dhaabichaa Obbo Daawud Ibsaan hoogganamuu fi garee itti-aanaa hayyu-duree dhaabichaa – Obbo Araarsoo Biqilaa gidduutti wal-dhibdee uumameen, gareen lameenuu inni tokko isa kaan hojii irraa ugguruu ibsee iyyannoo itti galfachuu isaa kan dubbate – Boordiin filannoo Itiyoophiyaa, dhimma kanatti murtii xumuraa kennuuf jecha, Obbo Daawud Ibsaa faa irraa kan filatamu nama tokko, akkasumas, Obbo Araarsoo Biqilaa faa irraa kan filatamu nam tokkoo fi kan bakka-buutota lameen walitti-qabuun hoogganu – ogeessa ka biraa Boordiin filannoo ramadu ta’anii kora ogeeyyii kan yeroofii tolchuun dhimmicha ququlleessan, akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Fulbaana 28, bara 2013 walga’ii taa’een murteessuu isaa beeksisee jira. Namoonni lamaan gam lamaanii filatamanii fi ogeessi boordichi ramadu eega dhimmicha qulqulleessanii booda gabaasaa dhiheessan irratti hundaa’uun akka murtii xumuraa kennus hubachiisee jira – Boordiin Filannoo Itiyoophiyaa. Gabaasaa guutuu caqasaa


Murtii Bulchiinsa Naannoo Tigraay fi Manni Maree Federeshiniin Federaalaa Walitti Darbatan Biyyattiif Furmaata Hin Ta'uu : Ogeessa Seeraa

Sababaa weerara vaayrasii Korjecha filonaaf jecha filannoon Itiyoophiyaa keessatti gaggeefamuuf ture yeroo biraatti darbuun ni yaadatama. Bulchiinsi naannoo Tigraay garu filannoo ofii gaggeeffachuu isaa kan beeksisee yoo ta'u mootummaan federaalaa immo fudhatma hin qabu jedhee jira. Torban darbe keessa immo Addi Bilisummaa Ummata Tigraay( TPLF) bara bulchiinsii mootummaa mummicha ministeeraa Abiyyi Ahmed waan xumurameef jecha ammaan booda hariiroo hin qabnu akkasumas namoonni ABUT bakka bu'uun mana maree bakka bu'ootaa fi Federeeshinii akkasumas aangoo mootummaa irra jiran itti hin fuufan jedhee jira. Boodana kana immoo manni marii Federeshiniin Federaalaa hariiroon mootummaan Itiyoophiyaa bulchiinsa naannoo Tigraay waliin jru cituu beeksiise. Kun hundumtuu Ija heeraa fi seera biyyatiin attamitti ilaalama? Yunivarsitii Finfinneetti barsiisaa Seeraa kan ta'an gargaaraa Profeesaraa Jeetuu Iddosaa kan jedhan caqasaa. No media source currently available


Barnoota Sadarkaa Olaanaa Jalqabuuf Haala Jiran Qorataa Jirra: Angawaa

Itiyoophiyaa keessatti Barnoota sadarkaa adda addaa deebi'anii jalqabuuf haala dandeesiisan irratti hojjatamaa akka jiru ibsamaa jira.Barnoota sadarkaa olaanaa jalqabsiisuuf haala dandeesiisan ilaaluuf jiloonni gara Yunivarsitiwwan adda addaatti ergamuu Ministeera saayinsii fi barnoota sadarkaa olaanaa beeksisee jira. Ministeera kanaaf aangawaa kutaa qunnamtii kan ta'an Obbo Dachaasaa Gurmuu akka jedhanti dhukkuuba Koviid-19 ittisaa haala itti barsisuun danda'amu irratti jilli ergame odeeffannoo fidee dhufu irratti torban dhufu mariin gaggeeffama jedhan. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Deemsi Umurii Aangoo Mootummaa Dheeressuu Biyyattii Balaaf Ka Saaxilu: Paartiilee Morkattootaa Dubbisne

"Deemsi umirii angoo mootummaa wagga tokkof dheeressuu kan Ol’aantummaa qaama tokkottin muriteeffamee fi biyyattii balaaf saaxilu" jedhan dhaabbileen siyaasaa VOAn dubbise. Wal falmiin mootummaa Federaalaa fi Naannoo Tigiraay jidduutti uumames karaa nagayaan furamuu akka qabu dhaaman. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Godinaa Matakkalti Shiftoonni Namoota 14 Ajjeesan: Biroo Nageenyaa Benishaangul Gumuz

Naannoo Benishaangul Gumuz, godina Matakkal, aanaa Daanguritti, shiftootni namoota hin hidhatan 14 ajjeesan jechuun Biiroon Tasgabbii fi Ijaarsa Nagaa naannichaa beeksisee jira. Namoota ajjeefaman keessaa tokko lammii biyya Chaayinaa tahuu hoogganaan biiroo sanaa Obbo Gaashuu Dugaas ibsanii jiru. Shiftoota jedhaman keessaa 14 qaamolee naga-eegumsaa mootummaatiin kan ajjeefaman yoo tahu lama harka kennachuu isaanii Obbo Gaashuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himan. No media source currently available


Jiraattonni Aanaa Gindabarat Hagi Tokko Humnota Mootummaan Hiraarfamaa jirra, Jedhu

Jiraattonni Godinaa Shawaa Lixaa, aanaa Gindabarat tokko tokko, humnoota naga-eegumsa mootummaatiin hiraarfamaa jirra, jechuun Sagalee Ameerikaatti dubbatan. Waajjirri nageenyaa aanichaa komii jiraattonni kaasan kana ilaalchisee odeeffannoo hin qabu, ka jedhe yoo tahu, Biiroon Bulchiisaa fi Nageenyaa Oromiyaa immoo gama isaatiin rakkoo jiraattotni kaasaa jiran qulqulleeffachaa akka jiru Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibse. No media source currently available


Manni Maree Federeeshinii Mootummaa Naannoo Tigraay Ilaalchisee  Murtii Dabarse

Manni Maree Federeeshinii yaa’ii guyyaa harraa taa’een mootummaan federaalaa naannoo Tigraay wajjin wal-quunnamitti hojii kamiyyuu akka dhaabu murtii dabarseera. \n\nMurtiiwwan darbanis an armaan gadiitii:\n\n-Mootummaan federaalaa bakka buutoota naannoo Tigraayitti filannoo heeraan ala ta’een filaman akkasumas qaamota hojii rawwachiistu wajjin wal qunnamuu akka dhaabu. \n\n-Mootumman federaalaa misoomaa fi tajaajilawwan bu’uraa fedhii uummata Tigraay irratti hundaahaniif, bulchiinsa magaalalee fi gandaa dabalatee, dhaabbilee seera qabeessa ta’an wajjin qofa wal quunammtii akka godhu.\n\n-Murtiiwwan kun hojiirra ooluu mirkaneeffachuuf afyaa’in mana maree federeahinii fi koreewwan dhaabatoon dhimmichi isaan laallatu akka hordofan\n\nMurtiiwwan kunis yaa’ii atattamaa manni maree Federeeshinii ji’a Hagayya darbee keessa geggeese irratti yaada xumuraa irra gahamee irratti hundaahee an darbe jedhameera.\n\nManni maree sun yaa’ii sana irratti filannoon tahu akka filannoo hin geggeessamiinitti, akka hin raggaasisamiinii fi raggaasisamuuf hin jirreetti murtiin darbuu isaa uaadachiisee jira.


Godaantonni ‘Itiyoophiyaa’ Saddeet Galoo Galaana Obookitti Du’an

IOM, Dhaabbanni godaantota biyyaa biyyaan deemu Wiixata kaleessaa, lammilee Itiyoophiyaa tahuu kan himame nami saddeet Yemenii ka’anii Jibuutii utuu seenuuf jedhanii bishaan keessatti du’an jedhe. Dubbi Himtuun dhaabbatichaa Yiivon Indeegee godaantota galaanarratti du’an kanaaf angawootni Jibuutii sirna awwaalaa taasisuufii himte. Warri balaa kanarraa hafe duraan deemsa nama 34 ta’anii akka jalqaban, isaan keessaa 8 bidiruurraa darbatamanii akka lubbuun darban, 26 ammoo lubbuun akka hafan raga bahu. Dabalatas warri lubbuun hafe, warri bidiruun isaan fuudhee deemaa ture, billaadhaan sodaachisee warra saddeettan du’an sana gara galaanaatti gadi darbachuus himanii jiru. Amma warri balaa kanarraa hafe 26’n yaala fayyaa fudhachaa akka jiranis yivoon himtee jirti. IOM garuu dhiyeenyaa as godaantonni hedduun Yemenirraa gara Jibuutiitti Baqataa jiraachuu beeksise. Dhaabbatichi ibsumasaa harraatiin, torbee sadan darban kana qofaa sababa daangaan biyyoota naannoo baha jiddu galeessaa cufaa ta’eef godaantonni kuma lamaa ol Yemenii Jibuutiitti deebiyaniiru jedhe. Garuu warri godaantota kana Galaana diimaa qaxxaamursiisu qarshii isaanirraa buufachuuf jecha hedduu godaantota kana dararas jedhe. Waa’ee du’aatii godaantota lammiin Itiyoophiyaa kana Embasiin Itiyoophiyaa Jibuutiin jiru akka quba qabu hime. Embaasichatti barreessaa keessaa tokko ka ta’an Obbo Bewqetuu Debaas, warra dhimmi kun ilaalu waliin taanee hordofaa jirra jedhan. "Nutis bakka bu’oota IOM ka naannoo sana turan duuka mariyanneerra, Embasiinis dhiyootti garasitti nama erga," jedhan Obboo Bewqetuun. Obbo Bewqetuun dhiyeenya lammilee Itiyoophiyaa dabalatee nami hedduun Yemenii gara Jibuutii deebi’aa jiraachuu himanii, isaan kanaafis mootummaan Jibuutii gargaarsa barbaachisu taasisaafii jiraachuu, Itiyoophiyaanis lammiiwwanshee akka itti ofirra deebifattu Jibuutii waliin mariyataa jirtii jedhan. Obookitti Warra Harra galaanaan nyaatamee du’e saddeettan keessa dubartoonnillee akka jiran IOM beeksisee jira. No media source currently available


Bulchiisi Finfinnee Qonnaan Bultoota Lafa Isaanii Irraa Kaafamanii fi Namoota Kaaniif Furtuu, Kaartaa fi Waraqaa Ragaa Manaa Kennuu Jalqabe

Qonnaan bultoota sababaa misoomaan lafa isaanii irraa kaafamanii fi carraan manneen waliinii baheef keessaa ragaa gahaa kanneen hin qabne 436 tahaniif manni akka hin dabarfamne dhorkamuu Bulchiinsi Magaalaa Finfinnee ibse. Jiraattota magaalaa maallaqa qusatanii carraan mana waliinii isaan qaqqabee fi qonnaan bultoota sababaa misoomaan lafa isaanii irraa kaafamaniif manneen 74,144 furtuu, kaartaa fi ragaa waligaltee kennuun Kamisa dabre eegalamee jira. \nQonnaan bultoonni manni kennameefis waggootaaf dirree irratti gatamanii turuu isaanii Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsan. Tsehaay Daamxoo tu gabaase. No media source currently available


Irreechi Hora Harsadee Akka Baratamerraa Addattti Namoota Muraasa Qofaan Kabajame

Bushooftuutti Irreechi Hora Harsadee namoota muraasa qofaan akka kabajamu taasisamee oole, Hirmaattoota hedduu irraa miirri mul’ataa tures gabaasaan VOA bakka sanatti argame ibsee jira. No media source currently available Namoonni baajii ittiin galinsaa hin qabne hedduun daangaa Bushooftuu fi magaalattii keessaa qabamanii of irra deebisamanii jiran. Bulchiinsi magaalaa Bushooftuu gama isaatiin ayyaanichi nagaan xumuramuu ibsee, daangaan kan itti taasisameef uummatumaaf jecha, jedhee jira.


Ayyaanni Irreechaa Hora Finfinnee Bakka Namni Haga Xiqqaan Argametti Kabajame

Irreechi Hora Finfinnee ka bara kanaa haala ammaan dura kabajamee ture irraa addatti namoota haga xiqqaa fi miira qabbanaa’aadhaan kabajamee oole. No media source currently available Ayyaaneffannaa Irreechaa kana irratti namoonni baajii mootummaan qopheesseen seenaa turan. Kanneen baajii malee hin seentan jechuun dhowwamanis gabaasaan VOA argee jira.


Irreechi Hora Finfinnee Har'a Kabajamee Oole

Ayyaanni Irreecha Hora Finfinnee har'a magaalaa Finfinnee bakka addaa Doloolloo Buddeenaa jedhamutti kabajamee jira. Ayyaanicharratti Abbootiin Gadaa,Haadholiin Siiqqee, Abbootiin Amantaa fi keessummoonni waamichi taasifameef irratti argamanii jiru. Ayyaanni irreecha Hora Finfinnee bara kana yeroo lammaffaaf kabajame kana irratti sababa weera Vaayirasii kooronaa irraa kan ka’e namoota muraasa qofatu itti hirmaate.