Jijjiiramni Itiyoophiyaa Keessaa Jajjabeessaa Dha: Miseensota Kongresii Ameerikaa

Seerri mirga namoomaa fi itti gaafatamummaa akka raggaasisamu bu’aa ol aanaa buusanii fi dhiibbaa kan godhan miseensota Kongresa Ameerikaa yeroo ammaa Itiyoophiyaa daawwataa jiran. Seerri sun qabiyyee mirga namaa Itiyoophiyaa keessaa ni qeeqa, tarkaanfiiwwan adda addaa akka fudhataman illee ni gaafata. Muummichi ministeeraa Dr. Abiy Ahimed aangootti erga dhufanii as garuu haalawwan jiran hatattamaan jijjiiramaa jira. Miseensonni Kongresii Ameerikaa kun haala kana mul’inaan hubachuu isaanii ibsaniiru. Demokraatittii kan ta’an Karen Baaz kan dubbatanis jijjiiramni argame jajjabeessaa ta’uu isaa ti. Mootummaa inni haaraan aangoo irra kan ture guyyoota 120 kan hin caalle ta’uu hubadheen jira. Haa ta’u malee tarkaanfiiwwan jijjiiramaa fudhataman hedduu kan nama jajjabeessani. Kongeresiin baatii Fulbaanaa keessa ennaa wal ga’u oduu gaarii kanan ittiin ga’a jedheen abdadha. Anii fi dura taa’aa kan ta’an Chris Smith kan nuti gochuu yaannu keessaa US fooyya’ina argamaa jiru kana jajjabeessuu akkasumas akkamiin deggeruu akka qabdu adda baasuu fi Itiyoophiyaan gama kanaan attamiin gara fuula duraatti akka tarkaanfachuu gochuuf maal gochuu akka dandeenyu murteessuu dha. Magaalaa ani keessa jiraadhu LA keessa lammiiwwan Itiyoophiyaa hedduutu jiru. kutaan magaalattii Itiyoophiyaa xiqqoo jedhamee waamamu illee ni jira. Jijjiirama argamaa jiru dubbachuu akkasumas kaan illee yeroo yaadanii as gara biyya isaaniitti akka deebi’an jajjabeessuun yaala jedhan. No media source currently available


Injinar Takkalaa: Finfinnee Keessatti Lafti Baayyen Dallan Itti Ijaarrame Abbaa Hin Qabu

"Bu'aan Sakata'insa Godhamaa Jiruu Fulbaanatti Ifa Godhama" Bulchinsi Magaalaa Finffinee sakatta'insaa fi ooditii lafaa fi qabeenya garagaraa irratti taasisaa jiruun, Gamoolee gurguddoo dabalatee kaneen abbaa itti galmaahan hin qabne hedduu sakatta'insaan arganne jirra jedha. Itti Aanaan Kantibaa Bulchinnsa Magaalaa Finffinee Injinar Taakkalaa Uumaa haasofsisuun Muktaar Jamaal kan nu gabaase qaba. No media source currently available


Kriis Smiz Jijjirama Itiyoohiyaa Keessaa Ajaa’ibsiifatan

Yunaaytid Isteetes fi biyyoonni dimokraatawaa kanneen biroon muummicha ministeeraa Dr.Abiyyi Ahimad fi garee isaan gurmeessaniif dawoo akka ta’an miseensi mana maree bakka bu’oota uummata Ameerikaa Kriis Smiz abdii qaban ibsaniiru. Lammiwwan Itiyoophiyaa mootummaa sadarkaa addunyaatti adda ta’e argachuu qabu ka jedhan Kris Smiz amma argataniiru jedheen yaada jedhan.Kunis itti fuufiinsa akka qabaatu akkasumas haallii jiruus gaarii akka ta’u dhugaa abdii nu kenneetu jira jedhan. Itiyoophiyaa keessatti jjjirama argamee kan faarsan Kriis Smiz aangawoota badii dhaqqabeef itti gaafatamoo ta’an aangoo irraa kaasanii ka biraa iddoo busuun muummicha ministeeraa Abiyyi hojii gaariin gaggeessan gama ramaddii humna namaan gara foyya’iinsa biraatti biyyatti ceesiisa jedhu. Dhimmootii ijoon HR-128 irraa ka’aman keessaa hundee kan ta’an hidhamtoota hiikuu fi bulchiinsa duraanii kan irree waraanaa ta’u xuqanii amma garu namoonni kuma hedduun hidhaa ba’uu fi kanneen badii dhaqqabeef itti gaafatamoo ta’an keessaa hangi tokko aangoo irraa kaafamuu ibsan. Michoomnii qabsoo keenyaa uummata Itiyoophiyaaf ka jedhan kriis Smiz Amerikaa fi biyyonni demookraatonni ka biroon mummicha ministeeraa Abiyyii fi garee isaanif dawoo akka ta’an abdii qabna jedhan. Kriis smiz namoota hidhaa keessatti dararaa hamaan irra ga’e kan dubbisan yoo ta’u Dr. Abiyyi Ahmad waliin marii gaggeessanii jiru. No media source currently available


Namoota Haleellaa Boombii Hiriiraa Dr. Abiyyi Irratti Godhameen Shakkaman Irratti Ammas Himannaan Hin Banamne

Hiriira deggerssaa mummicha ministeeraa Dr. Abiyyi Ahmadiif uummanni magaalaa Finfinnee fi naannoo ishee irraa waltajjii masqalaatti ba’e ture irratti haleellaa bombii dhaqqabee lubbuu nama lamaa tee kanneen dhibba tokko caalan midhamanii turan. Haleellaa bombii Kanaan namoota shakkaman irratti abbaan alangaa mummichi himannaan banuuf ture sababaa garee qorattootaa kan polisii qorannaa guutuu hin dhiyeessineef jecha danqamuu isaa ibsamee jira. Kanaaf polisiin waan hanqatee guyyaa torba keessatti guutuun akka dhiyeessuuf manni murtii ajaja kennee jira. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Dhimma Qabeenya Lafa Finffinee Irratti Xinxalaa Hayyootaa fi Yaada Jiraattotaa

Dhimma qabeenya lafa Finffinee wal falmisisaa fi dantaan heddu irratti rara'u rakkoo isaa xinxaluuf qulqquleessun barbaachisaa ta'us Ibsi bahe rakkoo iftoominaatu irraa muldhata jedhu xiinxaltoomi. Muudamaa fi Caasaa haaraa bulchiinsa magaala Finfinnee keessati dhiheenya dirirfamaa jiruun walqabatee oodit gochuuf jecha qabiyye lafaa fi lafa waliin wal qabatee yeroof tajaajiila dhaabuu isaa bulchiinsii magaalatti beeksisuun ni yaadatama. Hayyonnii fi jiraattonni kana irratti yaada maalii qabu ? Gabaasa Muktaar Jamal Finfinnee Irraa erge caqasaa. No media source currently available


Miseensii Kongireesii US, Chris Smith jijjiirama Itoophiyaan itti jirtu irratti mari'achuuf miilota Isaa waliin Finfinnee deemuti jira

No media source currently available Congressman Chris Smith(R-NJ) nama paartii Ripabilikaaniiti.Itti gaafatamaa koree haajaa alaatti Kongireesii Amerikaati.Godina New Jersitii filatamee bara 1981 jalqabee sentetii US keessa jira. Bara hedduu rakkoo Itoophiyaan addunyaatti himaa bahe.Rakkoo amantoota kiristaana wangalaa Eertiraa ambaaseddera Amerikaa achi jiruu fi ufillee seera wixinee baasee faluutti jira.Rakkoo Oromoollee marroo hedduu dubbachaa bahe. Labsii Wixinee, H.Res.128 Kongireesiin US Itoophiyaan muddee mirga namaatii fi demokiraasii jabeessuuf baase isatti yayyabe.Isaa fi miilotii isaa bori Itoophiyaa dhaqan. Gaafa muummeen ministera Itoophiyaa Abiy Ahmed US dhufellee ya wal mari’ate.Akkii Itoophiyaan itti deemuutti jirtu waan guddoo nama gamachiisaatii isallee [Abiy Ahmed] jajjabeessuuf waan jijjiirama waadaa galaniifillee laaluuf achi yaana.” Akka Congressman Smith jedhutti Itoophiyaan ammaan tana akka dansaa deemuutti jirti taatullee ammallee waan hafetti jira. “Seerii jara biyyaan nagaa dhowwuun adaban jedhanii baasanillee irra deebihani laaluutti jiran.Maqaa kanaan waan hedduutti bade.Seerii dhaabbilee gargaarsaa hujii dhowwe.Chaayinaan akkanaan dhaabilee akkanaa biyya baafatte.Tanaafuu gama kanalleen jijjiirama barbaanna.Hinuma taati jennee herregannallee” Smith muummee minsitera Itoophiyaa fi minstera haajaa alaa Itoophiyaatiin wal dubbachuuf Itoophiyaa dhaqa.“Rakkoon tokkolleen lafatti hafu hin malle qablii tanaan yaana.” Jarii kun bulchoota qofaa mitii warra lafaalleen wa dubbatanii rakkoo jirtu wal odeeffata. Rakkoo naannoo Somaaletii fi Oromiyaa irratti wa gaafannaan ammoo maqaa dhahuullee baatu itti gaafatmaan guddaan tokko wal dhaba kana keessaa qooda qabaahuun qaban.Rakkoo jirtu bulchootaan wal dubbachuuf deema. Gama kaaniin ammoo Itoophiyaan dhaabbileen hedduu ka akka daandii qilleensa durii mootummaan ufumatti qabaachaa bahe kontoraataan kennuu feeti.Mootummaan Ameikaa tanaa maan jedha. “Kun herrega akka malee dansaati.Horii biyya guddisu guddaatti faana dhufa. Dinagdeen harka mootummaa qofa teettu faaydaa hin qabdu.Karaa guddinaatuu itti dhiphisa.Yoo dhuunfaatti deebifte namii irratti wal dorgome carraan banama.” Smith fkn pirezidaantii Amerika ka durii, John F.Kennedy oon “lagii guddatu bidiruu olin dhufa” jedhuun dubbate. “Dhaabbileen dhuunfaa mala jireennaa keessaa qooda qabaachuulleen akkanuma jireenna biyyaatii fi ummataallee guddisa.” Bombii gumii muummee ministera Itoophiyaa simachuuf Finfinnee baatte keessatti bombi dhiyoo tokkaate nama lama fixxe. US tana qorachuutti jiraachuu fi dhibaachuu irratti akkana jedha,Smith. "Akka herrega kiyyaatti tun waan akka malee jabeessanii qorachuu malan.US keessaa ebelu faatti qorachuutti jiraa jechuuf eeyyama hin qabu.Taatullee waan jiraa jabeessanii qoratanii warra waan kana hojjatee fi maaniif akka tana hojjatan qoratan.” Jijjiirama Itoophiyaan amma keessa jirtullee keessaa labsiin wixinee tunilleen qooda qaba.Taatullee Itoophiyaatti ammallee maatii hedduutti nama isaanii du’aa fi jireenna hin beenne odeeffachuutti jira. “Nami tokkollee siyaasaa isaatiif jedhani mana hidhaallee ykn ammoo fulaa fedheeyyuu lafaa dhabamsiisuu hin malle.Seerii akkas jedhuuyyuu bahuu qaba.Muummeen minsitera gama kanalleen irratti hojjachuutti jira.” Itoophiyaatti jijjiiramii deemuutti jiru Chris Smith guddoo gammachiise taatullee waan hafe hedduutti jira jedha. “Seerii jara biyyaa nagaa dhowwe jedhan sun haquu qaba.Haquu baannaan ammallee abbaan fedhaniin adabuu dandahan.” Miseensii Kongireesii Amerikaatii faati kun caasaa fayyaa Itoophiyaa irralleetti muummee minsiteraa waliin mari’achuu fedhan. Caasaa fayyaa pirezidaanti Amerikaa ka durii,Geroge Bush HIV,TB fi dhiba Afrikaa nama fixuutti diqqeessuuf baasee Itoophiyaa keessalleetti ittiin hojjachuutti jiru guddoo jaalatan. “Ijoolleen eegii dhalattee haga guyyaa 1,000 jabeessani qananiisuun lubbuu hedduu baduu dhowwuu dandahan.” Imaltuu miseensota Kongireesii Amerikaa bori Itoophiyaan dhaqan tana nama shanii olitti itti dhufa.Paartii Demokiraasi keessaallee Congresswoman Karen Bass fa dabalatanii karaa jiran.Guyyaa sadeen Itoophiyaa turan kanatti bulchoota malee nama hedduun wal dubbatanii waan Itoophiyaan keessa jirtu hubachuuf yaahan. Chris Smith Fulbaan dhufu keessallee labsii wixinee H.Res.168 ka deemsa demokiraasii Itoophiyaa tohatu irratti waan namii Itoophiyaatii fi qorattootii jedhan caqasuuf karoora qaban.  Itoophiyaatti maati hedduutti nama isaanii du’aa fi jireennallee hin beenne mootummaatti harkaa qabaa jedhee barbaadachuutti jira Jarii kun tanallee wal dubbahcuuf yaaha. “Namii tokkolleen laalcha siyaasaa isaatii jedhee lafaa dhabamuu hin malle.Du’alleen taatu ykn hidhaan dhabamuu hin qabu.Tun ammoo seera jara biyya nagaa dhowwuu eegna jehdan kaan gula dhuifte tanaaf irratit mari’achullee malle.”  Paartileen siyaasaa hedduutti biyyatti galuutti jira.Jarii kun akkamiin waliin hojjachu male jennaan akkana jedha Smith. “Akka herrga kiyyaatti yoo fedhiin siyaasaa jiraatte namii biyya alaalleen galuutti jiru, warrii paarilee mormituu keessa jiru ka durii rakkoon biyyaa baane jedhe amma carraa warra waltiin dhufetti jira. Akka herrega kiyyaatti paarlaamaan tana irratti jabaatee muummee ministeraa waliin hojjachuu male.” Smith nama bara 1981 jalqabee kongireesii US keessa hojjachaa bahe, kongireesii Amerikaa keesatti koree heddu keessaa hojjata.Akka bara 1997 filannoo Itoophiyaa akka inni jedhetti Meles nama hedduu irratti fixe kaan achi dhaqee wal dubbatanii akka innii hujii sun dhaabu gaafate. Rakkoo sun arge jennaan biyya ufiitti deebihee seera wixinee H.Res 128 ka akka mirgii nama Itoophiyaa eegamu gaafatu yayyabe.Smith rakkoo ummatii Eertiraa gama amantiitiim qabullee akkanuma iyyaaf bahe. Gama kaaniin dhaabii mirga Oromootii falmu COHARD Coalition of Oromos for Human Rights and Democracy(COHARD) miseensota Kongireeii US ka akka Chris Smith fa waliin hojjachaa bahelleen ammallee jaruma kana waliin waan jriaa laaluuf Itoophiyaa dhaqe. Itti gaafamtuun COHARD, Seenaa Jimjimooti. Nu ijoollee Oromootti qabsoo irratti walti dhufee dhaaba kana yayyabanne jette.


Ummanni muslimaa ayyaana Id Al Adahaa, har’a yeroo kabajutti, jaalalaa fi wal dhageetti gabbifachuun itti gaafatamumaa biyyaa akka bahatu waamichi dhihaatee jira. Ayyaanni Id Al Adahaa 1439ffaan hardha haala midhagaadhaan Istaadiyeemii magaalaa Finfinneetti Ayyaaneeffame. Gabaasaan Muktaar Jamaal, aachitti argamuun sirnicha hordofee jira. No media source currently available


Addi Bilisummaa Oromoo Tokkoome Dhaabbilee Dantaa Oromoof Hojjetan Waliin Hojjechuuf Qophii Dha Jedha

Addi Bilisumaa Oromoo Tokkoomee dhaabbilee oromoo dantaa oromoof hojjatu kamuu waliin tokkoomnee hojjachuuf qophiidha jedhan. Dubbii himaan dhaabichaa Dr. Qaasim Abbaa-Nashaa akka himanitti ibsa kana baasuuf sababa kan nuuf ta'e gaafii baldhaa walittitti tokkoomu ummata oromoo, Abbootii Gadaa fi Qeerroo irraa dhihaata tureef abboomu keenya ibsuufi fudhachuu kenna beeksisuufi jedha. Dhaabichi dhimma sochii warana ABO magaalota keessa socha'a jira jedhameen walqabateef gaafi dhihaateef deebi kennanii jiru. No media source currently available


Kanneen Badiif Sosso’an Mootummaan Callinsaan Hin Ilaaluu: Dr. Abiyyi Ahmad

Qaanqee haqaa fi dimokraasii amma mul’ataa jiru boreessuuf humnootii sosso’an mootummaan obsaan kan hin ilaallee ta’u mummichi ministeera Itiyoophiyaa Dr.Abiyyi Ahmad hubachisanii jiran. Mummichi ministeeraa kana kan dubbatan Baahir Daar keessatti kan gaggeeffame walgahii BIADEN irratti yoo ta’u namoonni muraasnii kanneen irra hedduun isaanii eenyummaa gosaa irratti hunda’uun haleellaan gaggeessa dabalaa dhufe ibsan. Kun immoo nagaa, bilisummaa fi wabii jireenya uummataa hundeedhaa jeeqaa waan jiruuf ammaan booda mootummaan gocha akkasii gonkumaa obsaan waan hin ilaalleef jecha uummannis mootummaa cina akka dhaabatu gaafatan. Bu’aa garee fi dhunfaaf eegsisuuf jecha kanneen nagaa booreessan hojii isaanii irraa akka of qusatan Dr. Abiyyi Ahmad gaafachuun gabaafamee jira.


Ajaja ABOtiin Ala Warri Waraana Fakkaatanii Sosso’uu Dhaan Uummata Joonjessan Adaba Bitachuu Qabu: Mootummaa Naannoo Oromiyaa

Pirezdaantii bulchiinsa mootummaa naannoo Oromomiyaa Obboo Lammaa Magarsaa fi ministrii dhimma alaa Itioophiyaa Dr. Warqinaa Gabayyoon jilli durfamu jaarmayaa ABO Obboo Daawud Ibsaatiin hoogganamu wajjin Asmaraatti walii galtee nagaa mallatteessuun ni yaadatama. Erga sanaa qabee waraanni qaama Adda Bilisummaa Oromooti ofiin jedhu magaalaalee Oromiyaa hedduu keessatti mul’ataa jiraachuu pirezdaant Lammaa Magarsaa ibsa miidiyaa biyya keessaatii kennan irratti dubatanii jiru. Dhimma kana laalchisee gabaasaan keenya Muktaar Jamaal dubbi himaa mootummaa naannoo Oromiyaa Dr. Nagarii Leencoo wajjin gaafii fi deebii godhe caqasaa. No media source currently available No media source currently available No media source currently available


Tajaajiila Lafaa fi Lafaa wajjiin Hidhata Qaban Yeroof Dhaabnee Jirra: Bulchiinsa magaalaa Finfinnee

Wajjirri Bulchiinsa Magaalaa Finffinnee dhimmotaa lafaa fi lafaan walqabatan sadih irratti tajaajiloota kennamaa ture yaroof dhaabuu isaa beeksise. Muudamaa fi Caasaa haaraa bulchiinsa magaalaa Finfinnee keessatti dhiheenya dirirfamaa jiruun walqabatee qabiyye lafaa jiru qorachuun waan barbaachisef jecha uggura yaroof tajaajila kennu dhaabu isaa beeksisee. Gabaasa Guutuu kan Muktaar Jamaal nuu ergee caqasaa. No media source currently available


Walitti Bu’iinsi Wallaggaa Bahaa Keessatti Lubbuu Galaafate Qoratamaa Jira: Bulchiinsa Aanaa Sibuu Siree

Sambata darbe jechuun Hagaya 11 bara 2008 godina wallaggaa bahaa aanaa sibuu siree bakka cingii ganda Machaaraa walii galtee jedhamu keessa ka jiraatan namoonni Fitsuum Mahaarii fi obbo Haftuu jedhamu ajjeefamuu isaanii jiraattonni naannoo fi bulchiinsi mirkaneessee jira Ajjeechaan raawwatame kun qoratamaa jiraachuu fi shakkamtoota kanneen jedhaman to’annaa jala ooluu isaanii bulchaan aanaa sibuu siree obbo Abarraa Yaadataa nuuf ibsaniiru. Namoonni ajjeefaman kun waggoota dheeraaf ganda Machaaraa Walii Galtee jedhamu keessa jiraataa kan turan yoo ta’u hawaasa naannoo waliin nagaan jiraataa akka turan jiraatonni nuuf ibsaniiru. Maqaa Qeerroo Oromoo balleessuuf jecha bakka walitti bu’iinsi kun uumamee gara lafa gabaa magaalaa Cingii dhufan jedhu jiraattonni. Ganda keessa jiraataa turan keessatti namoota waliin walitti bu’iinsa qabaataa turuu isaanii kan dubbatan jiraattonni dubbiin kan ka’e Cingii bakka lafa gabaatti miti jedhu. Bulchiinsi aanaa Sanaa akka nuuf himetti namni kun kana dura lammii Oromoo tokko ajjeesee hidhaa keessa akka ture odeeffannoo qabaachuu isaanii dubbatanii tarii haaloo ba’iinsi maatii nama du’ee jiraachuu mala garuu qoratamuu qaba jedhan. Kana irraa kan hafe garuu walitti bu’iinsi gosoa gidduutti akka uumametti namoonni afarsuu barbaadan oduu kijibaa ti jedhan. No media source currently available


Namii Itoophiyaa dhiyoo Jubuutii baqate 4,000 oli hagii guddaan Oromoo. Warrii Oromiyaa gama Kibbaattii baqate kaan hoo maan keessa jira?

No media source currently available Wal dhabii daarii Oromiyaatii fi naannoo Somaalee ganna tokkoon duratti akka malee keessa hammaate Oromoo kuma dhibba hedduu Jigjigaa, Boorana, Gujii,Haragee lamaan,Baalee baqachiise kaan ammallee woma sun fakkaataatiin mumullata. Jibuutii keessallee Oromoo hedduutti baqatee bahuutti jira.Akka itti aanaan Koomishineera koomishiinii hooggansa balaa Oromiyaa, obboo Garramuu Oliiqaa jedhetti nama kuma hedduu achii bahee "olola sodaatee bahe." Nama dhiyoo baqatee bahe keessaa akka bulchaan Harargee Dhiyaa,obboo Teklee Dheeressaa jedhetti 2,003 godina isaanii aanaa Mo’eessootii fi Asabootitti qubate. Ka Jibuutii baqatelleen waan qabu lafumatti jissee lubbuma ufiitiin keessaa faaqqise. Akka koomishineera Garramuun jedhetti namii hedduun ammallee baqachuu dandaha.Ka baqatu hagii tokko Dirree Dhawatti bu’ee achii naannoo isaatti qubsiisan. “Jidduu galeessallee baaburaan dhufan.Warra argine keessaa Oromoonis jira. Sabni kibbas keessa jira sabaa fi sabalammiin addallee keessa jira.Olola achitti odeessan dhagahee ufi sodaatanii akka bahan nu agarsiisa.” Tana maleellee “Hooggansi sodaa balaas Finfinnee naannoo Labuu dhufee isaan simate.” Waan Oromoo biyya Jibuuttii keessaa baqachiise kana bulchoota biyya lamaaniitti wal dubbachuutti jira. Wal dhaba daarii Oromiyaatii fi naannoo Somaaleetiin akka obboo Garramuun jedhetti nama kuma 900 caalaatti baqate. Kana keessaa gargaarsa mootummaa,abbootii qabeennaa, nama dhuunfaatii fi gargaarsa akka akkaatiin magaala 11 keessatti nama 36, 471f mana jaaranii keessa jiran. Namii kuma 200 dhiyaattu ammoo akka jecha itti aanaa koomishineeraatti laftii nagaa taatee jennaan ona ufiitti gale. Wal dhaba daarii Somaaleetii fi naannoo Oromiyaa godina Oromiyaa 6 fi magaalaa 28 keessaa Oromoo baqachiise. Gama kaaniin ammoo namii Boorana aanaa Mooyyalee, Areeroo,Guchii,Gujii Dhiyaatii ammoo Bulee Horaatii fi Gujii Bahaa aanaa akka akkaa keessa jirulleen hagii tokko bulchiinsii dhiphuu fi bal’innaan dhufee nu hin laalu jedhee himachuutti jira. Obboo Garramuun ammoo koreen gargaarsaa biiroo pirezidaantiin Oromiyaatii haga aanaatti “koree manaa maree sodaa balaa Oromiyaa,” jedhanii yayyaban guyyuma guyyaan waan namii keessa jirtu oli dabarsitiif. Biyyitii UAE ammoo akka koomishineerii jedhutti Boorana,Gujii fi Baaleetti nama 25,000 tahuuf gargaasa kennite. Wal dhaba naannoo Oromiyaatii fi naannoo Somaaleetiin akka obbo Garramuun jedhetti Oromoo kuma 900 caalaatti baqate smmallee kuma 700 fi kuma 78caalaatti fuluma itti baqate jira.


Ajjechaa Shaashamannee fi Haala Oromiyaa Keessaa Kan Ilaaleen Ibsi Kennamee Jira

Yakkaa ajeechaa sukaneessaa shaashamanee keessatti dhaqqabe waliin haala hidhata qabuun polisiin shakamtoota afur tohannaa jala oolchee qorata akka jiru hogganaan Biroo Komunikeeshinii Oromomiyaa Dr. Nagarii Leencoo Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Komishiniin polisii oromiyaas wabii nageenya lammiwwanii mirkaneesuuf ciminaan kan hojjatu ta'uu beeksisee jira jedha oduu gabaasaan kenya Muktaar Jamal. Dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Adaamaa Keessatti Walitti Bu’iinsii Lubbuu Galaafate Amantii Irraa Kan Maddee Miti : Jiraattoota

Waliitti bu'insa guyyaa kalessaa magaalaa adaamaatti Uummta bulchiinsa naannoo somaalee buqqa’anii yeroo ammaa naannoo Adaamaatti qubatanii jiranii fi hawaasa naanichaa jiddutti Wiixta kaleessaa walitti bu’iinsa uumameen namni tokko du'ee kanneen soddoma ta'an ammoo madaahanii jiru. Walitti bu'insa kanaan manni lammilee buqqaatotaa kan gubate ta'uun isaa ibsamee jira. Oduu gabaasaan keenya Muktaar Jamaal lafa rakkinni itti uumameetti argamuun kan gabaasa caqasaa. No media source currently available


Dhiyoo tana Oromoo hedduu Jibuutii baasuutti jiran 2,000 oli Harargee Dhiyaa, Asabootii fi Mi'eessoo qubsiisan

No media source currently available Guyyaa sadii asitti Oromoo kuma hedduutti akka bulchiinsii godina Harargee Dhiyaa jedhetti baqatee Jibuutti bahuutti jira. Akka bulchaan Harargee Dhiyaa obboo obbo Teklee Dheeressaa jedhetti ummatii Oromoo Jibuutti godaansisuutti jiran kun Harargee Dhiyaa,Harargee Bahaatii fi Dirree Dhawaatti qubsiisan. Guyyaa sadii asitti Oromoo 2,003ti Harargee Dhiyaa aanaa Asabootii fi Mi’eessootti qubsiisan. Jarii kun qaraa haga Dirree Dhawaa dhufee eegee achii guuranii Harargee Dhiyaa qubsiisan. Namii achii baqatee dhufe kun akka obboo Tekleen jedhetti hagii guddaan dhalootalleen nama Asabootii fi Mi’eessoo. Warrii baqatee dhufe kun “martuu Oromoo”,jedha obboo Tekleen hagii guddaan ijoollee kahimaati. "Dhiibanii ari’atan” makiinaa sadiitti fa’ani dhufaniin. “ Uffata harkatti hin qaban saamamnee waan qabnu nu harkaa fudhatan,” jedhan. Akka bulchiinsii Haragee Dhiyaa jedhutti warrii achi baasan kun cuftii ka ganna lama caalaa jireenna wayyaahaa barbaada Jibuutti taa’aa bahe. Jibuutti Oromoo kuma hedduutti keessa qubata. Mootummaan Itoophiyaalleen dhiyoo tana nama 200 caalu fa’ee achii galche. “Kanneen hafan caalaa dhiibbaan akka hin geenne hooggansii keenna achi deemee dhimmi kana irratti bulchiinsa Jabuutitin mari’ahuuf achi jira.” Oromoo Jibuutii human godaansisan jedhan tana bulchiinsii Harargee Dhiyaa akka bulchaan godinaa obboo Tekleen ejdhutti “Cirootti simanne achii gara aanaa dhaloota isaanii geessine, daraggoon qeerroon yaahee deeggarsa godheef.”


Jilli Adda Bilisummaa Oromoo Har’a Finfinnee Seene

Jilli adda bilisummaa Ormoo miseensa koree giddu galaa fi dubbi himaa dhaabichaa obbo Toleeraa Adabaan dursamu har’a Finfinnee seenee jira. Jilli kun biyyatti kan deebi’e walii galtee Hagaya 7 bara 2018 mootummaa Itiyoophiyaaf dhaabicha gidduutti irra ga’ameen booda. Mootummaan Itiyoophiyaa fi ABOn walii galtee araaraa kan mallatteessan torban darbe Asmaraatti ture. Walii galteen sun kan irra ga’ame pezidaantii bulchiinsa naannoo Oromiyaa Lammaa Magarsaa fi dura taa’aa ABO Daawud Ibsaa gidduutti. Walii galteen sun itti dabaluun ABOn hojii isaa kan siyaasaa karaa nagaa Itiyoophiyaa keessatti geggeessuu itti fufa jedha.


Atleet Fayyisaa Leelisaa Biyyatti Galuuf Murteesse

"Qabsoon kanaan dura kan caalus hoo kan jiraatu ta'e, nageenyis hoo kan jiraatu ta'e uummata kiyya wajjin dabarsuufi" Oloompiikii Riyoo bara 2016 irratti mallattoo mormii Oromiyaa harka isaa qaxaamursiisee agarsiisudhan roorroo ummata isaa irra gaha jedhe addunyaatti an agarsiise atleetii Oromoo bekkamaan Fayyisaa Leelisaan torbanoota muraasa keessatti biyyatti deebi’uuf murteessuu VOA-tti himeera. No media source currently available   Koreen Olompikii Itoophiyaa fi Federeshiniin Atleetiksi Itoophiyaa ibsa Kibxata harraa wajjin baasaniin, atleet Fayyisaan akkuma kana duraa dirree ispoortii addunyaa gurguddaa irratti firii gaarii galmeesuuudhan alaabaa biyyatti ol jedhee akka balai’uu godhaa ture ammas biyyatti deebi’ee gahee isaa tabatu waamicha dhiheessaniifiru. Yeroo biyya galuttis simannaa atleetii gootaa godhamuun isa simachuuf qophii ta’u isaanii ibsi dhabbanni lamaan baasaan eerera. Atleet Fayyisaanis waamicha kana fudhachuu fi yeroo dhihoo keessatti maatii isaa wajjin gara biyya deebi'uuf qophaahaa jiraachuu beeksiseera.


Jeequmsa Shaashamanneetti Dilbata Darbe Uumame Irratti Lubbuun Namootaa Sad'ii Darbee 70 Ol Madahan

Dayreektara OMN, Jawaar Mohammed simachuudhaaf sagantaa kaleessa magaalaa Shaashemanneetti geggeessame irratti jeeqama uumameen namni wal-dhiibee namoonni sadii ka du’an yoo tahu, namoonni toorbaatamaa ol miidhamuun isaanii beekamee jira. Achumatti nama eenyumaan isaa hin beekamne “boombii qabatee ture” jechuun haala sukaneessaadhaan lubbuun isaa akka bahu taasisamuu, bulchiinsi magaalaattii beeksisee jira. Gochaa kanas balaaleffatee jira. Muktaar Jamaal tu gabaase. No media source currently available


Harargee Bahaa Aanaa Mayyuu Keessatti Haleellaa Humni Addaa Somaalee Geggeessen Namoonni 35 Du'an

Harargee bahaa, lafa daangaa naannoo somaalee irra jiru - aanaa Mayyuu, bakka addaa Roggee jedhamutti haleellaa humni addaa Somaalee geggeesseen namooni 35 ol du'An, jedhu – jiraattoonni. Bulchiinsa: Harargee Bahaatti Kamisa Darbe Qofa Namoota 20 Olitu Ajjeefame Haleellaan kun humna ittisaa eegumsaaf bobba’e bira dabree akka irratti geggeessames dubbatu. Humni Raayyaa Ittisaa Itiyoophiyaa immoo, gam-lameenuu akka komee akkanaa wal irratti dhiheessaaa jiran dubbata. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Yaalii Haleellaa Boombii Dr. Abiyyi Irratti Geeggeessamen Wal-qabate Polisiin Maqaa Shakkamtootaa Mana Murtiitti Dhiheesse

Waxabajjii 16 bara 2010 uummanni magaalaa Finfinnee fi nannoo ishee irraa mummicha ministeeraa Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmadiif deggersa qaban ibsuuf waltajjii masqalaa irratti yaa’ee irratti haleellaa Bombii dhaqqabe wajjiin wal qabatee namoota shakkaman polisiin qoratee xumuruun abbaa alangaa mummichatti kennee jira. Abbaan alangaas guyyaa torba keessatti polisii biraa qorannaa dhiyaate hundee godhachuun himannaan shakkamtoota irratti akka dhiyaatuuf manni murtii ajaja kennee jira. Shakkamtoonnis gama isaaniin mirgii wabii eegamee fi hidhaan ala ta’anii dhimmi isaanii hordoofuuf gaafatanii jiru.Dhimmi wabiin gadhiifamuu kana ilaaluuf manni murtii boritti bellama kennee jira. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Rakko Naannoo Somaalee Furuuf Maangudootaa fi Ugaazota Waliin Mariin Taasifama Jira: Ministeerii Ittisa Biyyaa

Rakko naannoo Somaaletti uumame furuuf mangudootaa fi ugaazota naannichaa waliin mariin taasifamaa jiraachuu Ministeerri ittisa biyyaa beeksise. "Hidhattoota humna addaa naannoo somaalee hidhatanii ummata goolanaa jiran mariisifnee karaa nagayaan gama ummata akka deebi'an hojjatamaa jira," jedhan Ministeerichatti Daayreektarri Daayreektoreeti Indooktraanishinii fi Qunamtii Ummataa Meejar Jeneraal Muhammad Tasamaa. Muktaar Jamaal dabalata qaba. No media source currently available Hubachiisa: Gabaasa kana keessatti "Humna poolisii addaa naannoo Somaalee meeshaa hikkachiisuf murteeffame" jechuudhan kan dhiheesine dogoggoraan waan ta'eef nu-oofkalchaa. Amma sirreesineerra.


‘Manaa Baqannee Bakkee waliin Qubannee Jirra’ Baqattoota Jibuutii jiran

Baqattoonni Oromoo Jibuutii jiraatan rakkoo nageenyaan rakkataa jiraachuu dubbatan. Baqattoonni kunneen Raadiyoo VOA’f yoo dubbatan, jiraattonni biyyattii rakkoo nageenyaa Naannoo Somaalee fi Magaala Dirre Dhawaatti mulateen wal qabatee lammilee Oromoo Jibuutiin jiraatan irraan miidhaa geessisuu isaanii dubbatu. Mootummaan Itiyoophiyaa galgala kana ibsa baaseen lammilee Itiyoophiyaa Jibuutii jiran 3000 gara biyyaaf deebisuuf akka jedhu ifoomseera. Galmoo Daawit dabalata qaba. No media source currently available


Bulchiinsa: Harargee Bahaatti Kamisa Darbe Qofa Namoota 20 Olitu Ajjeefame

Godina Harargee Bahaa aanaalee daangaa naannoo Sumaalee Itiyoophiyaan wal daangessan irratti haleelaan lammilee qulquluu irratti xiyyefate akka aaraatti nurratti geggeefama jira jedhu jiraattoni, guyyaa kamisa kalessaa qofa dhukaasa namoota irratti humna polisii addaatiin banameen Daa’ima waggaa kudhanii Hoosee Aarif dabalatee namoonni sadih ajjefamuu isaani, Aanaalee Cinaagsan, Baabbilee, Minoo Qumbii fi Mayyu Mulluqee keessatti yaroo torbaan lama hin geenne keessattis Namooni digdamaa olii (26) ajjefamanii heddun madaahuu isaan Godini Harargee Bahaa beeksisee jira. Haleelaan bifa haaraan ummata irratti banamaa jiru kun keessayuu ergaa Humni ittisaa fi Federaalaa Jijjigaafi Naannicha toohate asi jedha ummani. Ministeeri ittisaas haala kana kolachuuf ummataa fi jaarsota waliin ta’uun hojjataa kan jiru ta’uu isaa ministarichatti Dayreektatarri Indooktrinishinii fi Qunnamtii ummaataa Meejar Jeneraal Muhammad Tasamaa Raadiyoo Sagalee Aeerikaatti himanii jiru.


Obboo Addunyaa Magarsaa ‘Abbaa Gurraachaa’ qabsoo Oromoo bara 1976f Suudanii qaban lafa jalatti hidhan, dhiyoollee Karchallee bahe

Obboo Addunyaa ‘abbaa gurraachaa’ isaa ganna 23 rakkoo 'Oromootiif falmachuuf' miilota isaa nama 5 waliin deemuu waraani dargii Suudanitti qabe, bara 1976. Suudanii qabanii Eeritiraatitin dabranii, Itoophiyaatin deebi’an. Bara 1976 -2018 mana hidhaa hedduu irraan maranii warra mootummaan dhiyoo tana hidhaa yaasuutti jiru waliin Maaykelaawiwi bahe.. “Bara 1976 kaasee akka lakkoofsa habashaatti mana hidhaa adda addaa keessan ture.Karchallee, Alem-Beqqanyi waggaa 6 fi ji’a 2 hidhaa keessa ture. Innii marsaa lammaffaa bara 1999-2008 hidhuma keessan ture. Ammas marsaa sadaffaaf akka lakkoofsa habashaatti bara 2009 Muddee keessaa tohannoo jala oole.” Adoolessa bara 2018 hidhaa bahe. Gaafa qabame sun dhaabilee rakkoo Oromootiif qabsaahanitti dabalmuuf isaan barbaadaa baane jedha. “Dhaabbilee ummataa Oromoo sochii godhan yeroo san turan ABO barbaadaa turre harka diinaa buune.” Jara waliin jiru keessaa obboo Aberraan gurbaa Bishooftuu Gabruu Gammachuu qofa beeka.Jara kaan karumatti walti duudan malee hin beekuu Oromuma lafa jidduuti. Gabruun sunilleen bara 1991 keessa fayyaa dhabee du’e.Gaafa Suudanitti qaban Aqordaati fi Keren jidduutti ‘banker’ fulaa waraanii lafa jalatti mi’a waraanaa itti kuufatu keessatti ji’a lama caalaa hidhan. Balee guddoo,'banker' sun keessatti nama lama lamaan hidhan.Akka obboo Addunyaan jedhutti boollitii sun ganna hedduun duratti qotani bineensatti itti gala mi’a waraanaa itti kuusan.”Wana abdii kutatanif bofaa fi hantuuta nurra yaahu womaattu hin daballu”. Jara kan achii guuranii Asmaraa mana hidha Qaanyoo Sefer geessan. Kun ammoo mana hidhaa Xaliyaanii jaare mana hidhaa akka malee hamaati. Obboo Addunyaa fa ji’a diqqaa achitti hidhanii mana hidhaa Eeritiraa Sembel geessan. Sembel waraana dargii itti hidhan. "Kutaa gara 10 oltu jira.Maqwaan isaanis kaameraa 1,kaameraa 2,…kaameraa 3… jedhanii waamaman.” Qaanyewu Shalaqaa keesatti obboo Addunyaan faatii rakkoo hamaamtuu argan; nama fannisani, mana leencaa jedhani mana hidhaa hamaa keessatti hidhan “nama ajjeechaa itti muran achitti hidhan.” Achii ammoo hidhaa ganna 7 itti muran.Mana hidhaa Qaanyewu Shaalaqaa xaliyanaaii jare. Achii bara 1979 mana hidhaa Finfinneetti dabarsan,Karchallee, Alem Beqqany. Karchallee, Alem Beqqanyi keessatti ammoo nama hedduun walti dabalaman. "Namoonni yeroo san seenaadhaaf achi keessa jiraachuu isaanii hubadhe jaal Daawud Ibsaa,aaddee Tsahaay haadha mana qees Gudinnaa Tumsaa ka akka Nagaasaa Kumsaa(obboleessa Kumee Kumsaa ykn Maartaa Kumsaa) Aberraa Tolaa fa.” Obbo Aberraan achi keessaa ammoo bara 1983 keessa bahee akka Itoophiyaatti bara 2009 qabanii Maaykelaawwiitti hidhanii walumattu bara 1976 haga bara 2018 ganna 17 hidhamee torbaan lamaan duratti bahe. Obboo Aberraa haatii isa qofa qabdi isiilleen hin jirtuu ufillee hin warrine.Du’aa fi jidduu baatee amma maan jechu feeta jennaan “Hidhamuun womaa miti.Hidhaan ulfaattuu kan taatu gaafa waan hidhamaniif san dagataniidha,kaayyoo san dagataniidha.Namni kaayyoo qabu lubbuu isaatuu dabarsee hin kenna.Nu ammoo hidhamnee amma gadi baanee jirra.Dhimmii guddaan maanifan hidhame jedhanii ufi gaafachuu. Ijoolleen Oromoo,ummannii Oromoo meeqattu dhiiga isaanii dhangalaasanii nu hiiksisan.” Waan obboo Aberraan jabeessuu jechuu fedhutti jira; “Waan ani dhaamu namoota nuu jedhanii lubbuu isaanii dabarsanii fi dhiiga isaanii dhangalaasan san yaadannee kaayoo isaan lubbuu isaanii itti dhangalaasn galmaan gahuudhaaf gaafii isaan gaafatan san deebisuudhaaf hojjachuutti nurra jira.” Obboo Aberraan akka inni jedhutti firaa fi fiixaallee lafaa hin qabu haatilleen isa qofa dhaltee isiilleen hin jirtu. Hin warrinellee amma nama ganna 58ti amma nama durii beeku odeeffatee Fifninneetti bira jira. Dhalootaan ammoo Shawaa Dhiyaa naannoo Galgal Kuyyuuti. No media source currently available


Miseensii Kongireesii US Mike Coffman jijjiirama Itoophiyaatti itti jirutti 'gammadee' achi dhaqee Dr.,Abiyin Ahmedin mari’achuf kurfoo jira

No media source currently available Congressman Mike Coffman miseensota paartii Rippaabilikaan rakkoo Ormootii fi lammiilee Itoophiyaa addunyaatti himaa bahaniif keessaa tokko. Miseensota Kongireessi US Seera Wixinee Amerikaa H.Res.128 akka Itoophiyaan mirga namaa ufii jabeeffattu tolchuuf mudduuf deeggaraa bahe keessaa tokko. Seerii Wixinee kun akka Itoophiyaatti namii mirga qabaatuu fi mootummaa namii cufti qooda keessaa qabu yayyabaniif Manii Maree Amerikaa irratti walii galee Senetii Amerikaatti dabarsuuf walii gale. Seerii sun akka Itoophiyaan mootummaa goomittaa ykn wayyaa qabu ka ummatii haga guddaan qooda keessa qabaatu itti jabeessee mudda. Tahuu baannaan waan hedduun adaba. Manii Marii US seera wixinee kana Ebla 10,2018 baasee Sentetii Amerikaatti dabarsuuf jennaan Itoophiyaanuu jijjiiramte. Seera kana nama Oromoo fi lammii Itoophiyaa biyya alaa jiranitti marroo hedduu hiriira bahee Kongireesii Amreiakalleetti himachaa bahe. Congressman Mike Coffman US godina Koloraadootii bara 2009 keessa filatanii hagasii asi ittuma jira.Muummeen Ministera Itoophiyaa nama kuma hedduu hidhaa baasee, paartilee mormituu biyyatti galchee,qabsaahota mirga namaa hedduu waan himataniin irraa haqee Itoophiyaa fi Eeritaaa walti araarse jedhee waan hedduun faarse. "Muummeen Minsiteraa Abiy nama akka malee qarooti qalbii dansaa qaballee. Bulchaa akka malee jabaatii Itoophiyaa karaa dansaa irraan deemuutti jira.Akka herrega kiyyaatti Itoophiyaaf bara haaraatti dhufe," jedha Coffman. Muummeen Minsiteraa Abiy nama akka malee qarooti qalbii dansaa qaballee.Bulchaa akka malee jabaatii Itoophiyaa karaa dansaa irraan deemuutti jira.Akka herrega kiyyaatti Itoophiyaaf bara haaraatti dhufe.” Mootummaan Mmuummee Ministera Itoophiyaa, ka durii, Hayilee Maariyam seera wixinee H.Res.128 tiitifatee fudhachuu didaa bahe jedha. “Maroo hedduu Ambaasaaddera Itoophiyaa,isa lakkisii ministera haajaa alaa Itoophiyaatuu biiroo tiyya DC keessatti kora teennee rakkoo Itoophiyaa irratti wal dubbachaa baane waan jarii wixinee seeraa sun fudhachuu dideef wal mari’anne.” Jijjiirama amma Itoophiyaan keessa jirtu keessaa kana H.Res128 qooda guddaa qabaa jedha, Coffman. "Adoo silaa seerii wixinee sun bahuu baatee mootummaan Itoophiyaa mirga namaa qadi qabuuf moohe jedha." Tanaaf Koomishineerii mirga namaa Tokkummaa Mootummootaa, Zeid Bin Ra’aad Itoophiyaa dhaqee mirga namaa qorachuutti jira. “Jimaata onanaa sehaa saatii Koloraadootti ganama aa bilbilee [Zeid] eeyee amma rakkoo mirga namaa Itoophiyaa qorachuuf ya eeyyama arganne naan jedhee .Adoo silaa qorachuu dhowwanii inninuu[Zeid] natti hima.” Amerikaan, Itoophiyaan waaan isii milishoota Al-Shabaab fa loluun isii gargaartuuf rakkoo mirga dhabiitii biyya sunii akka aadoyyee hin ilaalin. “Akka herrega kiyyaatti US marroo hedduu rakkoo Itoophiyaa irraa ila buqqifatte.US gama kanaan akka malee wallaaltee waan akka malee hamtuu tolchite seha. Wannii akkanaa kun lammeessoo tahuu hin malle.” Coffman, waan namii kuma hedduu Ameirkaatti muummee ministera Itoophiyaa simateef bulchoota Amerikaa wa gaafate. "Jarii ani wa gaafadhe,qoradhe ministera haajaa alaa keessallee taanaan namii cuftii dansooma isaa dubbata.Akka malee abdii irraa qabanillee. Abiy qaroo,dubbii qajeelfata,nama jabaa Itoophiyaa karaa qajeelaattiin deemu.” Congressman Coffman gaafa Dr. Abiy Ahmed US dhufee nama Itoophiyaatiin wal mari'ate kaan wal arguu hin dandeenne taatullee barumna kana,2018 keessaa Itoophiyaa dhaqee wal mari'achuun fedha. Taatullee namii cuftii akka Coffman muummee ministera hin faarsu.Bombiin Waxabajjii dabree Finfinnee Dirree Masqalaatti fuuluma Muummee Minsiteraa duratti tokkaatee nama lama fixxee hedduu madeessite ka hujii isaa jibbu hedduun jiraachuu mirkansa. Eegii muummeen minsiteraa ‘Itoophiyaan akka durii hin jirtu biyyatti galaa’ jedhee labsee namii galaaf karaa jira. Coffman nama Itoophiyaa waan irraa jaalatuun hedduu qaba.“Yoo Amerikaatti godaanuu feetan godina kiyya irraa hin gorinaa DC,MN fi fulaa dhibii dhiisaa natti goraa achiin isan feenaa namilleen guddoo isan jaalataa,” jedha. Kolaardoo magaala Denver nama Itoophiyaa fi Eeritaa 30,000 caalaatti keessa qubata. Miseensa Konigreesii US, Coffman waan wal odeeffannu odeeffannee irraa baaneenagaa walti dhaamanne. Innilleen afaanuma keennaa Galatoomaa, Galatoomaa jedhee gargar baane.


Harargee Bahaa Keessatti Haleellaa Geggeessameen Namoota Lama Tu Madaawe

Godinaa Harargee Bahaa, aanaa Minoo Qumbii keessatti, hidhattoonni bulchiinsa naannoo Somaalee irraa dhufan uummatatti dhukaasa banuun, namoota lama madeessuu isaanii jiraattonni aanichaa VOAtti himanii jiran. Namoonni rasaasaan madaawan sun yeroo ammaa Hospitaala Hararii keessatti wal’aanamaa jiru, jedhu. Qaamni mootummaas kanuma mirkaneesse. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Waliigaltee ABO fi Mootummaa Itiyoophiyaa Gidduutti Mallatteessame Uummatni Akkamitti Ilaala?

Mootummaan Itiyoophiyaa fi Addi Bilisummaa Oromoo waliigaltee nageenyaa mallatteessanii jiran. Kaleessa, Hagayya 7 bara 2018 magaalaa Asmaraa keessatti jila mootummaa Itiyoophiyaa – prezidaantii Oromiyaa – Obbo Lammaa Magarsaan dursamuu fi jila ABO, hayyu-duree dhaabichaa – Obbo Daawud Ibsaan dursamu gidduutti marii geggeessameen walii-galteen kun tolfame. Gabaasaan keenya Muktaar Jamaal, waa’ee walii-galtee kanaa, biyya irraa yaada uummataa walitti-qabee jira. Dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Hawaasi Oromoo fi Somaalee Itiyoophiyaa Minisootaatti Marii Geggeessan

Kibxata kaleessaa Hagaya 8 bara 2018 Hawaasa Oromoo MN fi Hawaasa Somaalee Itiyoophiyaa gidduutti Mariin geggeessamee jira. Hawaasaaleen lamaan walitti dhufuu dhaan yeroo ammaa baha Oromiyaa bakka uummanni hawaasa kanaa waliin jiraatu keessatti walitti bu’iinsa uumame ilaalchisee mari’achuu dhaan ibsa ejjennoo baafachuu isaanii dubbatan. Itti gaafatamaan gaafatamaan sab quunnamtii hawaasa Oromoo MN Obbo Awwal Nagawoo mariin hawaasaalee kanaa kana duras jalqabee ture jedhu obbo Awwal. No media source currently available


Obboo Jawaar Mohaammad Ambootti odaaa dhaabe, Ginciitti dhagaa yayyabaa kaahe hardha ammoo pirz. Mulaatuu Teshoomeetiin wal mari’ate

No media source currently available Qabsaahaa mirga namaatii fi daarekterii OMN,Jawaar Mohaammad Omn fuudhee biyyattiin deebi'ee isaa fi dhaaba kanallee nama kuma kurnya hedduutti galma walgahii Finfinnee, Barkumeetti bahee simate.Eegii sunii amma guyyaa sadeessoo keessa jira. Dhufiitiin tun “Gootota keenna waggoota dabaran kana keessatti wareegaman yaadachuudhaf akkasuma Qeerroo sirna abbaa irree gara galchee cehumsa kana saaqee galateeffachuuf irratti wal geenye,” jedhe Jawaar. “Qabsaahota Oromiyaa hunda qalateeffachuudhaa fi wareegamtoota yaadachuudhaaf dhandhe.” Jawaar itti aanee Ambootti dabree mana barumsa sadakraa lammeessoo Amboo biqiltuu odaa dhaabe. "Ambo ga jidduu galeessa handhura qabsoo Oromooti.Yeroo dheeraadhaaf qabsoon keessatti godhamaa ture.Ginci bakka qabsoon hammaatuun bifa haaraan itti dhooteedha.” Jawaar qabsaahota Amboo tana waan hedduun galateeffate. “Yeroo baay’ee na gammachiisa qeeroon Amboo; naamusa,tokkummaa fi cimina isaaniitiin na gammachiisan,” jedhee itti aanee ammoo “waan na gammachiisaaniif waadaa galeef miila duwwaa Amboo bilisoomte keessa deema jedhee murteesse.” Akkuma jedhee miila duwwaa keessaa deemee Ginciitti ammoo yaadannoof dhagaa yayyabaa dhaabe. “Ginciitti bakka wareegamtoonni Ginci itti yaadataman Siidaa yaadannootiif dhagaa bu’uuraa kan kaahe.” Ambootti ammoo fulaa Jaagamaa Badhaanee itti ijjeesanitti dhagaa bu’uuraa dhaabeef. Ummata Ambootti akka Jaagmaaf yaadannoo dhaaban gaafatee haalallee miyyeesseef jedha “Jaagmaan bara fincillii Oromoo bara 2001 keessa bifa haaraan adoo hin tahin jalqabame warra jalqaba wareegame keessaa innii ka duraati, dhalota kanaaf fkn taheef tokko." Tanalee Amboon "hadhura qabsoo Oromoo waan taateef akka yaadannoon waregatootaa achitti dhaabaniif walgahaii irratti na gaafatan jedha Jawaar. “Yaadan kana fudhannee yeroo gabaabaatit akka Oromiyaatti siidaa wareggamtootaa Ambootti dhabna.” Hujiin Oromoo itti aanu akka qabsaahaan mirga namaa Jawaar jedhutti Amma siyaasaa bulchiinsaatti itti aana siyaasaa kana ammoo biyya ijaaraa topkkummaa jabeeffachaa demokiraaii guddifanna jedha. Tana maleellee Jawaar hardha pirezidaantii Itoophiyaa Dr., Mulaatuu Teshooeetiin masaraa biyyoolessaa keessatti wal mari’ate. Pirezidaatiin abbaa biyyaatii akka innii paartilee siyaasaa walti fidee demokiraasii guddisan gaafanne jedha. Pirezidaanti Mulaatuulleen akka OMN fi miilotii isaa ogummaa qabanin demokiraasii jabeessaa, akka ummatilleen tokkummaan biyya guddisu nu gaafate jedha. "Siyaasaan mirga sabaa fi sablammii eeguu fi Itoophiyaa demokiraasiitti ceesisu jiraannaan humnaa fi beekumsa ummata keenna dhowwanu hin qabaannu," jedha. Jawaar imaltu Itoophiyaatti dhaqeen amma fuula gara naanno Amaaraa,Tigraay, naannoo Kibbaatii fi fulaa hedduu dhaquuf karoora qaba.


Mootummaan Itiyoophiyaa fi Addi Bilisummaa Oromoo walii-galtee nageenyaa tolfachuu isaanii Labsanii Jiran

Jilli Mootummaa Itoophiyaa, Dr. Lammaa Magarsaan durfamuu fi ministarri dhimma-alaa Itiyoophiyaa Dr. Warqinee Gabayyoo keessatti argaman, jila ABO hayyu-duree dhaabichaa Obbo Daawud Ibsaan durfamu fi Obbo Ibsaa Nagawoo, Obbo Atoomsaa Kumsaa, Obbo Toleeraa Adabaa fi Obbo Gammachuu Ayyaanaa keessatti argaman waliin har’a, Hagayya 7 bara 2018 magaalaa Asmaraatti waliin marii geggeessuudhaan waliigaltee kana irra gahan. Mariin araaraa kun, kan hafuurri obbolummaa keessatti calaqqise fi wal amantaa guutuun gaggeeffame tahuu isaa, qaamonni gam-lameenii ibsanii jiran. Kana ilaalchisuun, Bakka walii-galteen kun itti mallatteessame magaalaa Asmaraa irraa prezidaantiin bulchiinsa naannoo Oromiyaa Dr. Lammaa Magarsaa fi dubbi-himaan Adda Bilisummaa Oromoo Obbo Toleeraa Adabaa ibsa nuuf kennaniiru. No media source currently available


ABO FI Mootummaan Itiyoophiyaa Walii Galtee Araaraa Mallatteessan

Addi bilisummaa Oromoo fi Mootummaan Itiyoophiyaa marii araaraa guyyaa kaleessaa Asmaraa keessatti eegalan har’a xumuranii jiru. Marii sana irratti argamuuf prezidaantii mootummaa naannoo Oromiyaan jillil hoogganamu gamasitti qajeelee jira. Mariin kun hafuura obbolummaa fi jaalalaan geggeessamee xumuramuu isaa gareen lamaan nuuf ibsanii jiru. Marii Adda Bilisummaa Oromoo fi Prezidaantii Mootummaa naannoo Oromiyaa Dr. Lammaa Magarsaa waliin geggeessine jirra. Nu hordofaa.


Jiilli Pireezidaantii Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaan fi Ministeera Dhimma Alaa Dr Warqineh Gabayyoon durfamu, jila Adda Bilisummaa Oromoo Obbo Daawud Ibsaan hoogganamu wajjiin walga’anii mari’achuuf har’a Asmaraatti imalanii jiran. Mariin sun har’a jalqabama, jedhamee akka eegamu ka dubbatan – maddeen oduu mootummaa Itiyoophiyaa, jilli hooggana ol’aanaa Itiyoophiyaa kun, hoogganaa ABO – Obbo Daawud Ibsaa wajjiin walga’ee akka mari’atu kan eegamu tahuus beeksisee jira. Prezidaantiin bulchiisa naannoo Oromiyaa – Obbo Lammaa Magarsaa fi Ministarri Dhimma-alaa Itiyoophiyaa – Dr. Warqineh Gabayyoo, akkasumas, jilli isaan hooggananii imalan, har’a ganama, sirree xayyaaraa sadarkaa Addunyaa Asmaraa ennaa qubatanitti, ministara dhima-alaa Ertiraa – Usmaan Saaleh fi aangawoota biyyattii ol’aanoodhaan simatamuun isaaniis gabaasamee jira. Obbo Lammaa Magarsaa fi Dr. Warqineh gabayyoon jillii hoogganamu har’a gama gara Ertiraatti imaluu isaa ka beeksisan – itti-gaafatamaa Waajira Dhimmoota Koomiyunikeeshinii Mootummaa Naannoo Oromiyaa – Dr. Nagarii Leencoo ti, jedhu – meddeen oduu mootummaa. Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa - Dr. Abiyyi Ahimed, dhiheenya, yeroo as Yunaayitid Iteetis dhufanii turanitti, magaalaa Miniyaapolis keessatti marii uummata waliin geggeessan irratti, dhimma araaraa kana ilaalchisee gaaffii uummata irraa dhihaateef ennaa deebii kennanitti, hayyu-duree Adda Bilisummaa Oromoo – Obbo Daawud Ibsaa wajjiin wal arganii dubbachuu isaanii fi marii itti aanuuf beellama qabachuu isaanii himanii, sanaafis, torban amma keessa jirru keessa, jilli mootummaa isaanii gara Asmaraatti kan imalu tahuu beeksisanii turan.


Dawwannaan Isaanii Ameerikaa Abdachiisaa Milkaa’iira Jedhan Muummichi ministeeraa Abiy Ahimed

Muummichi minsiteeraa Abiy US keessaa bakka dhaqan maratti deggertoota argatan. Washington, Minnesota fi Los Angeles keessatti lammiiwwan Itiyoophyaa, hoogganaa dargaggeessaa fi qaroowwan kana gammachuun simatan. Abiy gareelee amantii, hoogganoota mormitootaa fi itti aanaa prezidaantii Ameerikaa Mike Pence waliin wal arganiiru. Yeroo ammaa biyyatti deebi’uu dhaan hariiroowwan haarawaa kana gara carraa gaariitti jijjirama jedhanii abdatu Kaaba Ameerikaatti galma keenya yeroo dheeraa kan ture lammiiwwan Itiyoophiyaa Kaaba Ameerikaa jiran waliin wal arguun milkaa’ee daawwannaa milkaa’ina qabu geggeessuun deebineerra . Kaayyoon jalqabaa daawwannaa kanaa ededa jibbiinsaa lammiiwwan Itiyoophiyaa jidduu ture diiguu dhaan riqicha jaalalaa fi walitti dhufeenyaa ijaaruu dha. Kunis sababaa murannoo if fedhuu garaarraa ta’e lammiiwwan biyyattii kan Ameerikaa kaabaa keessaa qaban irraan kan ka’e ni danda’ama jedhan. No media source currently available


Kan Baqa Irra Turan Abune Marqooriyoos Biyya Ofiitti Deebi’an

Paartiyaarkiin waldaa Orotodoksii Itiyoophiyaa 4ffaa abuna Merqooriyaoos har’a Finfinnee seenanii jiru. Abunichi ennaa buufata xayyaara boolee ga’an abbootiin amantii ortodoksii, paaphaasonnii fi luboonni akkasumas hordoftoonni amantichaa simannaa ho’aa godhaniifii jiru. Faarfattoonnii fi daaqunoonni Abuna Marqoriyoos fi abboota amantii kanneen kaan dibbeen faarfannaa dhageessisuun simatan. Sirna simannaa sana irratti prezidaantiin mana maree dhimmoota Islaamummaa Itiyoophiyaa Sheek Mehammad Amiin Jamaal, kaardinaaliin waldaa kaatolikii Itiyoophiyaa abuna Biraane Iyesoosii fi abboonni amantii kanneen biroon argamaniiru. Waggoota 26n darbaniif bakka lamatti qoodamanii Sinoodoosii biyya keessaa fi biyya alaa jedhamanii waamamaa kanneen turan lamaan mormii waliif qaban dhiisuu dhaan gara araaraatti dhfuun isaanii ni yaadatama. Araara bu’etti aansuu dhaan Abuna Marqooriyoosii fi abboonni amantii ka biroon muummicha ministeeraa waliin har’a Finfinnee seenanii jiru.


Koreen Qindeessituu Simannaa Dr. Abiy Kan LA Komee Dhiyeesse

Muummicha ministeeraa Itiyoophiyaa Dr. Abiy simachuuf jecha lammiiwwan Itiyoophiyaa kumaan laka’aman LA keessatti wal ga’anii jiran. Wal ga’iin uummataa kun kan qindeeffame waajjira Qoonsilaa Itiyoophiyaa gamasitti argamuu fi jiraattota magaalaa LAn ture. Miseensonni qindeessa koree kanaa marii afeerraa irbaataa irratti geggeessamu irratti akka nuti hin hirmaanne shirri xaxameera, namoonni waajjira qonsiilaatti dhiyaatan filatamanii akka ol seenan taasisameera, koree sana keessa ennaa turrettis dhiibbaan nu irratti raawwatameera jechuun komee dhiyeessaniiru. Tikeetii ittiin ol seenan raabsuu irratti illee shirri hojjetameera jedhu. Uummatichi eessa dhaqee tikeetii ittiin seenu akka argatu illee yeroon itti hin himamne. Miseensonni koree qindeessitootaa hiraarsa nu irra ga’e jedhan kanaaf itti gaafatamaan waajjira qonsilaa fi dura ta’aan koree Sanaa obbo Biraanee Kidaane Maariyaam rakkoo uumameef gadda itti dhaga’ame ibsanii maqaa waajjira isaaniin dhiifama gaafataniiru jedha Odu gabaasaan VOA Daani’el Argaw LA irraa.


Konferansiin Waldaa Qorannoo Oromoo Bara Kanaa Rakkoo fi Carraa Dhaabota Siyaasa Irratti Mari’achuuf

Waldaan Qorannoo Oromoo yokaan OSAn, xumura torban kanaa irra, Sanbataa fi Dilbata, jechuun Hagayya 4 fi 5 kan as Waashinton DCtti argamu Yunivarsitii Kaatoolikii Ameerikaa keessatti kora yokaan konferansii isaa waggaa geggeeffachuuf qophiitti jira. Akkaataan deemsa konferensii bara ka baroota dabrani irraa haga tokko adda tahuu isaa dubbatu – hoogganoonni waldichaa. Prezidaantii OSA ka marsaa ammaa, Dr. Tafarii Margoo dubbiseen jira. Ka biyya Kanadaa jiru – Yunivarsitii of Water-luu keessatti, proofeesara barnoota dingadee ti – Dr. Tafariin. Gaaffii fi deebii guutuu dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Muummee Ministeraa Abiyii fi pirz.,Lammaan imaltuu US yafixtan Oromoon Itoophiyaa ijaaraa Afrikaayyuu Gadaan bulchuu dandeetti jedhan

No media source currently available Muummee ministera Itoophiyaatii fi pirezidaanti Lammaan yoo Minisoota, Miniyapoolisitti keesatti Oromoon kora waliin taa’anitti waan hedduu wal haasahan. Obboo Lammaa: Orommon rakkoo hedduu keessa baate asi geette.Dr., Abiy rakkoo Oromoo osoo barreessinee kitaaa kuma tokkotti baha. Obboo Lammaa:Rakko bara dhibba hedduu keessa turre. Ammaan booda rakkoon kaleessaa, cancalii kaleessaa akka nutti hin deebine bu’uura kaahuu qamna. Dr.,Abiy: Oromoodhaan bulchii,geggeessii,ijaari jedhameetuu baayateetuu uumamee kaayyoo tana irraa ufi fageessuun nu hin fayyaduu jedha. Taatullee akka pirezidaanti Lammaan jedhetti rakkoon Oromoo gargar bahiitii Oromootti dhufeen. “Haatii nu deesse raammoo hin deenye, ilmoo namaa nu deesse. Kabajaa fi ulfinna saba keennaatif nu deesse.” Oromoon amantii keessatti ufi argee Oromummaa ammoo itti dhalate jedha. Dhalii Oromoo cuftii akka rakkoon kalee hin deebine ‘ani saba koof maan hojjadha jedhee ufi gaafachuu qaba.’ “Dhala keenyaaf mal dhiifnee dabarra jechuu qamna, tokkummaa cimaa uumuu dandahuu qamna.” Namii baruma cufa mataa buusee lafa gaadaa deemuu hin malle akka jecha pirz.,Lammaatti. “Abdii qabaachuu qamna. Hafuura kanaan guutamuu qamna. Nyaachuu olitti, biddeenaa olitti, daaboo olitti ulfinnaan mataa oli baafannee ufi mullisuu qamna.” Achi gahuuf ammoo wali obsuu fi wal jajjabeessuutti asi aana jedhan. Dr Abiy rakkoo Oromoo Arbaan wal bira qaba. “Nuti arba kufuu hin qamnuu,kufnaan ufi duwwaa osoo tahin inni kaanis hin bada waan taheef dhaadaabachuu duwwa osoo hin tahin baachu akka dandeennuu yaaduun barbaachisaadha.” Akka Dr., Abiy jedhetti Aksuum Oromootti jaare.“Aksuum jechuun bakkaclha. Bakkalchii Boorana keessa jiru, Aksuum jechuu.” Akka Dr., Abiy jedhetti Oromoon dhiibamma dhiibamee jennaan lafa diqqoo gaafata malee Itoophiyaa jaaruu dhiisii Afrikaayyuu jaaree seera walqixummaatii fi Gadaa Oromootiin bulchuu dandaha. Warrii Oromoo jibbuu ammoo akka Dr.,Abiy jedhetti,Oromoon biyya diiga, Oromoon gaafii ufii malee gaafii biyyaa hin qabu, Oromoon fottoquuf qabssahaa jedhee maqaa balleessaa bahe jedha. “Oromon kaleessa biyya jaaree…mirga namaa kabaja akkasitti uumame. Bulchii geggeessi jedhamee jaarame.” “Keenyaa keessaa sabni Oromoo ummatii Booranaa baayyeettuu jira innis si eegachaa jiraa,Ugaandaanis sii eegaa jriaa,Taanzaaniyaanis si eegaa jiraa. Oromoon dachee Afrikaa keesatti bittinnahe baayyeetti jira.” "Geggeessitoonnii biyya Afrikaa lama dhiyeennatti arge nuti Oromodhaa naan jedhani jira.Nama hedduutti qaani jedhee ufi dhokse malee name baayyee dhufaa jira.” Rakkoon Oromoon keessa jirtu adoo barreessanii akka Dr., Abiy jedhutti kitaabii kuma tokkoo taati.Rakkoon tanaan ammoo Oromoon tokko taate. Dr., Abiy imaltuu Amerikaa fixatee galee jennaan Amerikaatti dallaa jibbaa jissanii riqaa tokkummaatii fi jaalalaa jaaruutti jiran jedhee media biyya keessatti hime. Namii Itoophiyaa ka biyya alaa jiru dallaa jibbaa wal dhaba diigee, riqaa nagaatii fi araaraa jalqabe jedhe.Itti aansee ammoo namii Amerikaa gama Kaabaa dallaa sun jissuuf fedhii fi kutannoon adoo nu achi hin gahin burrisa dallaan jissu guurratee nu eegaa bahe jedhe. Dallaan qaraa akka Dr., Abiy jedhetti DC-tti jige.“Ka lammaffaa Los Anjeles keessatti jige.Miniyapoolisitti ammo dallaa hafe caacccabsinee caaccabaa lafa guruutti jiran. Taatullee waan hafetti jira.Awwaara dallaa jigeee achii balleessuu malle.Rigaa jabeesisnee hojjachuu malle itti jira.” Namii Amerikaa akka muummeen minsiterara jedhetti biyya ufii guddo jaalata; “Imimmaaniin nu geeggessitanii akka ciniinnannee hojjannu nu tolchitan.” Muummeen Ministeraa waan hedduu hedduu dhaamate.Namii keenna hin tahin hin jiru.Abunee Morqooriyoos Itoophiyaatti deebi’ee dhagaa yayyabaa jaalalaa akka lafa keessa dhaaba. Yoo lammiin Itoophiyaa biyyatti deebihellee ulfinnaa fi jaalalaan yooyyifadhaa, simadhaa jedhe Dr.,Abiy.


Daawwannaa Ameerikaa Kan Muummicha Ministeeraa Abiy Ahimed fi Dr. Lammaa Magarsaa

Muummichi ministeeraa Itiyoophiyaa Abiy Ahemed Dawwannaa as US keessatti geggeessaniin kaleessa jechuun Adoolessa 30 bara 2008 kutaa MN magaalaa Minniapolis keessatti uummataaf haasaa dhageessisaniiru. Muummichi ministeeraa Dr. Abiy Ahmed galma magaalaa Minneapolis galma “Target Center” jedhamutti waltajjiitti ennaa ol ba’an alaabaalee adda addaa, uummattoota biyyattii, Oromoo, Amaara Somaalee Hararii fi kanneen biroo akkasitti arguun akkam nama gammachiisa jechuun ajaa’ifannaa isaanii ibsaniiru. Galma sana keessatti heddumminaan kan argaman lammiiwwan Oromoo alaabaa eenyummaa isaanii mul’isu qabachuu dhaan lammiiwwan ka biroonis alaabaalee Itiyoophiyaa qabatanii gammachuun simannaa godhaniiruuf. Abboonni amantii qophii Sanaa irratti kadhannaa fi eebbaan jalqabaniiru. Hawisoon dargaggootaa illee sirboota aadaa biyyattii garaagaraa dhiyeessuu dhaan uummata galma sana keessatti argame buhaarsaniiru. Prezidaan Lammaa Magarsaa illee agarsiisa ijoollee kanaa ajaa’iffatanii akkam yoo biyya isaanii irraa fagaatan illee qalbiin isaanii biyyuma ofii jira ittiin jedhan. Prezidaantiin bulchiinsa naannoo Oromiyaa obbo Lammaa magarsaa illee haasaa hawaasa MNf dhageessisaniin hundi keenya guyyaa kana akka arginuuf wareegama isin, nuti kaffalaa turre bu’aa inni argamsiise waan ta’eef gammachuu guddaatu nutti dhaga’ama jedhan. No media source currently available


Minisootan Dr. Abiyyi fi Jila Mootummaa Itoophiyaa Simachaa Jirti

Muumeen ministiraa Itoophiyaa Dr. ABiyyi Ahimad, pireezdaantiin mootummaa naanno Oromiyyaa,dooktorri kabajaa Obboo Lammaa Magarsaa, akkasumas ministirri haajaa alaa Itoophiyaa Dr. Warqinaa Gabayyoo harra gara Minisoota imalaniiru. Sagantaan Wiixata harraa akkasumas Hojjaa lammaffo boru ganama qabame maafaa dha an jedhu laalchisee koree qindeesituu keessaa dargaggoo Falmataa Badhaasoo fi aaddee Bashaatuu Dabalaa dubisne, dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Dr. Abiyyi Itti Aanaa Pirezdaantii Yunaaytid Isteets Wajjin Mari'atan

Muummeen Ministiraa Itoophiyaa Dr Abiyyi Ahimad Jimaata harraa itti aanaa pirezdaantii Yunaaytid Isteets wajjin wal arganii dhimmoota adda addaa irratti mari'achu ibsi masaraa mootummaa Ameerikaa, Waayit Hawusii bahe beeksise. Itti aanaa pireezdaantiin Yunaaytid Isteets Maayik Peensi, hariiroon biyyi isaanii bara dheeraadhaa Itoophiyaa wajjin qabdu cimee itti fufa jedhanii, tarkaaffiwwan gama mirga dhala namaa foyyeessuu, haroomosa game invastimantii fi diinagdee mootummaan Itoophiyaa fudhachaa jiruu muummee ministiraa Itoophiiyaa Dr. Abiyyi Ahimad dinqisiifataniiru. Maayik dabaluudhaniis, Eertiraa wajjin nagaha buusuu keessatti hojii Dr. Abiyyi hojjatan faarsuu isaanii ibsi Waayit Hawusti waajjira itti aanaa pirezdaantiitii harra bahe eereera. Itoophiyaan nagaa Gaafa Afrikaa fi naannoo sanii argamsiisui keessatti hooggansa agarsiisaa jirtu akka itti fuftu an jajjabeessan Maayik, biyyoonni lamaan (Itoophiyaa fi Yunaaytid Isteets) gama investimentii fi daldalaatin hojiin wajjin hojjatan daraan akka cimu jajjabeessuu ibsi bahe in agarsiisa.


USAID:toophiyaatti ummata lola baqatee warraa bahe bokkeen alatti dhaanuutti jiraa namii rakkoo hedduu keessa jira

Itoophiyaatti naanno Oromiyaatii fi fulaa dhibiilleetti waraanii nama kuma hedduu baqachiisee kuma heddtti baqate. Jarii kun rakkoo akka akkaa keessa jira. Dhiyoo tanallee waraana Gujii fi Gediyootiin nama kuma hedduutti baqate.Ummata kana haga guddaan bokkaatti alatti balleessuutti jira. Jarii kun akka daarekterii dhaaa Amerikaan biyya alaatiin gargaartuu,USAIDn jedhutti jireenna hamaa keessa jiraa namii bokkaa fi waan hedduun alatti cituutti jira. USAID tanuaaf jedhee torbaan kana gumii tanaa doolara miliyoona 170 kenne. Rakkoo tana yoom keessa akka bahan wannii ammatti beekan jiraachuu baattullee karoora mootummaan Itoophiyaa biyyaan gargaaruutti jiru mootummaa Amerikaa hin deeggaa jetti Lesliin.


Muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimediin Kan Durfame Jilli Hoogganootaa Har’a As Waashington DC Seenee Jira

Muummichi-ministaraa Itiyoophhiyaa - Dr. Abiyyi Ahimed, Prezidaantii Bulchiinsa Naannoo Oromiyaa - Obbo Lammmaa Magarsaa, ministara Dhimma-alaa Itiyoophiyaa - Dr. Warqinaa Gebeyyoo kan of keessaa qabu jilli aangawoota Itiyoophiyaa har’a ganama Waashington DC seenee jira. Waahelli keenya Jaalannee Gammadaa, simannaa isaanii fi haalawwan itti fufanii geggeessaman hordofuuf Dirree-xayyaaraa Daales irraa eegaltee hordofaa turte, haala ture nuuf ibsitee jirti. Dhalatoota Oromoo simannaaf deemanii turan irraas haga tokkos haasofsiisnee jirra. Nu caqasaa No media source currently available


Dambii Dolloo Keessatti Haadha Ciniinsifachaa Jirtu Rasaasnii Galaafate

Adooleessa 23 bara 2018 walakeessa halkaniitti dhiyaataa yeroo jiru Bajaajjiin haadha ijoollee lamaa ciniinsifataa jirtu Aaddee Birhaanee Maammoo fi namoota ka biroo shan qabattee gara hospitaala Dambii Dollootti qajeelaa turte irratti haleellaan banamuu maatiin ibsanii jiru. Aaddee Biraanee Maammoo lubbuun isaanii kan darbe yoo ta’u kanneen biroo afur mada’anii dargaggeessi tokko garu fayyaa ba’e jarreen mada’an mara gara hospitaalaatti dhaqqabsisuu danda’ee jira.Kanneen mada’an keessaa tokko abbaa warraa aaddee Birhaanee obbo Musxafaa Bashir harmee isaanii aaddee Zaytunaa Birruu akkasumas shofeera bajaajjii kan ture dargaggoo Gammachis hospitaala Dambii Dolloo tajaajilli raajii ykn x-ray waan hin jirreef hospitaala Ayiraatti ergamuu Dr Gaddafaa Gaarii hospitaala Dambii Dolloo irraa ibsanii jiru. Aaddee Zahaaraa Kadir garu achuuma hospitaala Dambii Dolloo keessatti wal'ansa argataa kan jiran ta'uun ibsamee jira. Waajirri ittisa yakkaa qajeelcha polisii godina Qellam Wallaggaa akka jedhutti aaddee Biraanee Maammoo du’uun dhugaa ta’u fi eenyu haleellaa kana akka rawwate qoratamaa jira jedha. Gaaffii fi Deebii Gaggeeffame Caqasaa No media source currently available


Atileetotii Afrikaa, Shaampiyoonaa Afrikaatiif Naayjeeriyaatti yaahuutti jiranii Genzebee Dibaabaa faatilleen yaasumaaf karaa jiran

Shaampiyoonaan atileetota Afrikaa kun 21essoo ganna afur afuriin biyya biyya irra maranii dorgoman. Atileetota addunyaan gurra isaanii beettu hedduutti irratti wal dorgoma. Ta barana kana Naayjeriyaa magaalaa Asaabaa godina Deltaatti kopheessan. Dorgommii tana irratti Itoophiyaan atileetota 63 ergatte jedha leenjisaa Toleeraa Dinqaa. Itoophiyaan akka jecha isaatti gosa ispoortii 10 caalaa irratti dorgomti; fiigicha dheeraa fi gabaabaa,akkaabsuu miilaa fi ispoortii hedduu. Utaalaacaa darbachaa,akkaabsachaa km 20,fiigicha metirii 10,000 5,000, 1,500 fi hedduu Dorgommii Hagayya 1-5 tana irratti biyya hedduutti itti dhufa.Atileetiin tana moohate Afrikaa fulaa bu’ee dorgommii atileetotaa Arjentiinaa irratti dorgoma. Atileetota Itoophiyaa fulaa bu’aanii dorgommii tanatti yaahan keessaa Ganzabee Dibaabaa, Sgabzabe Sanbaree Tafarii,Amaan Waxaee,Jamaal Yimerii fi nama hedduu. Dorgommii tana irratti Itoophiyaa fi Keenyaatti mataan wal qabe.Ugaandaa, Eertiraa,Morookoo fi Naayjeeriyaan faatilleen warra atileetota jajjaboo qabaachuun beekan. Naayjeeriyaan dorgommii asiin duratti qopheesse irraa medaaliyaa hedduu argatte. Biyyitii tun akka leenjsiaa Toleeraa Dinqaa bulchoota biyya suni maqeeffatee jedhetti istaadiyoomii sadarakaa addunyaa gugurdaa 20 caalaa qabdi. Ijoollee Itoophiyaa fiigichaan guguddachuutti jiran keessaa akka leenjisaa Toleeraan jedhutti;Dirribee Waltajjii,Caaltuu Shunaa,Koree Tolaa Salamoon Baaraggaa fi Taayyee Girmaa fa. Atileetotii Itoophiyaa asiin duratti dorgommii tana moohan keessaa Almaaz Ayyaanaa Metirii 5,000 mootee $40,000, Ganzabee Dibaabaa ammoo metiri 3,000 mootee $40,000 badhaafaman. Laftii dorgommii itti yaahuutti jiran, Naayjeeriyaan ammaan tana oowwichoo, Itoophiyaan ammoo ammaan tana qabbanooftuu.Atileetotii biyya alaatti dorgoman ammoo qilleensa cufaa keessatti dorgoman. Atileetota Itoophiyaa akka obboo Toleeraan jedhutti lafa akka Galaan Aqaaqii, Wanjii, Sulultaa.Hinxooxxoo fi Sandaaffaa fa keesastti leenjisan.


Fannifamee Akkan Du’uuf Na irratti Murame. Nasraddiin Aliyyi

Nasraddiin Aliyyi Mohammed Hidhaa waggaa 23 booda torban tokko dura gadhiifame. Yeroo magaalaa Haraar keessaa qabame hidhame dargageessa umriin 16 ture.Himannaan irratti dhiyaate ajjechaa ta’u fi ragaa sobaan adabii irratti muramee fannifamee akka du’u ture. [Dararaa Gurra Namaatti Ulfaatu Dubbachuun Rakkisaa Dha. Dargaggoo Kaffiyaaloo Tafarraa] Namoota ijaan na arganii hin beekne fi ragaa sobaan kana na irratti murteessan jedha. Mana hidhaa keessa yeroo tureetti hidhamtoonni dararaa reebichaa irra ga’een lubbuun isaanii darbe akka jiran akkasumas kanneen gocha kana rawwatan amma iyyu hojii irra waan jiraniif seeratti dhiyaachuu qabu jedha. Gabaasa guutuu Caqasaa No media source currently available


Manni Murtii Wajiir Godaantota Itiyoophiyaa 35’rratti Murtii dabarse

Keeniyaatti Manni Murtii Wajiir Lammilee Itiyoophiyaa 35 seeraan ala gara Keeniyaa seenani jedhe irratti hidhaa ji’a tokkoo yookaan adabbii qarshii Shiilingii Keeniyaa kuma Shantama irratti dabarseera. [Taanzaaniyaan Godaantota Itiyoophiyaa 84 hidhaa waggaa 3’rratti murteessite] Lammileen itiyoophiyaa kun jimaata darbe eeruu jiraattota naannoon to’annoo jela ka oolan yoo ta’u, walitti bu’iinsa daangaa Naannoo Oromiyaa fi ka naannoo Somaalee Itiyoophiyaa jiru baqa akka gara Keeniyaa dhufanis dhaddacha harra itti dhiyaataniif himaniiru. Galmoo Daawit gabaasa isaa qopheesseera No media source currently available [Lammiwwan Yeroo Ammaa Yemenitti Baqatan Keessaa 98% Oromoo Dha]


Omn istuudiyoo Finfinneetti bane Hagayya 5,2018 galma Bar- Kumeetti eebbisa, raadonii fi gaazexaalleen hujii jalqabuutti jira

No media source currently available Omn,Oromia Media Network dhaaba tajaajila oduu afaan 6n addunyaatti himu. Bitootessa 1,2014 Amerikaa godina Minisootaatti hujii jalqabe. Miidiyaan kun Itoophiyaalleetti istuudiyoo banatee biyyatti galee istuudiyoo haaraa Finfinnee qabullee Hagayya 5,2018 galma walgahii Bar-kumee keessatti eebbisuuf kurfoo jira. Jawaar Mohaammad daarektera Omn-ti.Isaa fi miseensotii dhaaba kanaa ka fedhan eebba tanaaf biyya dhaquutti jiran. Omn akkamiin hujii jalqabe jennaan:“Ummannii Oromoo yoo gama biraatiin... ka dhabu taatee gama miidiyaatiin caalamuu in qabu,kanaafuu miidiyaa ijaaruu qamna ka jedhuun kaanee halkanii guyyaa hojjanee infifannoo amma geenne arganne.” Tuffii fi jibba miidiyaan ormaa Oromoo qabutti nu dallansiisee hujii tanatti nu kaase jedha Jawaar. “Miidyaan mootummaatii fi mormitootaa akka waan Oromoon hayyuu hin qamneetti akka waan Oromoon goota hin qamneetti nu laalan.” Jarii Oromoo jabaa fi goota Oromoo dhiisee ka ufii qofa TV irratti agasiifata akka ijoollee Oromo goota ufii wallaalan tolcha jedha daarektrii Omn. Waan fkn Jawaar gama kanaan maqaa dhahe keessa tokko ka innii Meegga,Boorana dhaqee TV Itoophiyaa ka goota Oromaa qofa barsiisee akka ijoolleen goota ufi ka akka Jaatanii Alii,ka Arsii ka akka Nadhii Gammadaa fa ka Harargee ka akka Raggaatuu Roobaa,Burushoo Boruu eennu akka tahan wallaalchisanii arg jedha. Adoo Miidiyaa keenna qabaannaee jabaa keenna orma itti hin eegannuu ufumaan himannaa jedha Jawaar. "Goota keenyaa fi ka Ormaa kan wal caalchise onnee osoo hin tahin miidiyaa akka innii tahe waan argeef keessattuu dhalootii lafaa dhufu yoo goota ufii hin beekne waan alagaa faarsee kan ufi xiqqeessaa deema waan je’u morka guddaa natti galee ture.” Bariii 2014 bara akka Jawaar jedhutti qabsoon Oromoo diqqoo laafte. "Gama miidiyaatiin qilleensa Oromiyaa bilisoomsuu qamna jennee .Goota keenna xiqqeessanii ka ufii oli guddisuu seenaa keenna xiqqeessanii kan ufii oli guddisu aadaa teenna dhoysanii ka ufii mullsuu.” Tana ufi diduuf waan keenna qilleensa irraa qabaachuu mallee jennee hujii tanatti seennee jedha. “Oromiyaa irratti olaantummaan alagaa qilleensa irratti yoo kan cabsinu taate mataa nama keennaa waltiitti qamna.Ummatii keenna akka wal amanuu fi wal irratti abaadu goona.Ummannii wal amanee fi wal dhaggeefate qabsoo ni cimsa jedhee abdachuu ture.” OMN Bitootessa 1,2014 hujii jalqabe.Ji’aa fi wayin duubatti Ebla 25,2014 akka jecha daarektera OMNtti fincilii guddaan Oromiyaa Amboo irraa master plan Finfinnee diduuf dhoohe. “Hinaaffaan gara hujiitti nu seensiste. Hujiin ammoo gara huji amma agarru kanatti nu ceesifte.” Dhaabii kun akka Jawaar jedhutti waan hedduu dandamatee asi gahe. Waraanii Itoophiyaa manneen irraa deemee DISH bubuqqisaa caaccabsuu,marsaa interneetii fi saatelaayitii Omn cufuu nama jara deeggara jedhani shakkan hidhuu, istuudiyoo isaani Kaayroo saamuu mootummaa biyya akka jarii saatelaayiti hin kireessine dhowwuu,maqaa jaraa balleessaa dinagdeen laaffisuulleen waan daarekterii kun himatu keessaa tokko. Omn asii achi sagantaa akka aadaa, bashannanaa,dinagdee fi waan hedduu hojjachuu fedha. Qabsoon itti aantu Oromoo dinageen jabeessuu jedha. “Yeroo gabaabaa keesatti raadiyoo fi gaazexaallee hin baafanna.” Omn wannii asi gahe ummata Oromooti." “Halkanii fi guyyaa akka harreetti akka harree abbaa hin qamneetti hojjachaa turre.” Yoo mootummaan Itoophiyaa akka OMN saatelayitii biyya alaa irratti hin dabarre dhowwe ammoo hin malannee jedha daarekteri Omn. “Dhaaba saatelayitii 4-5 dursinee walii galtee qopheessine yoo kana irraa nu buusan kaan irra buuna yoo kaan irraa nu buusan utaallee kaan irra buuna. Ummatii keennalleen hujii keenna nuu argee nu deegara.” Akka daarekterii Omn Jawaar Mohaammad jedhetti Omn qaama qabsoo Oromooti. Dhaabii miidiyaa kun amma afaan jahaan oduu addunyaatti hima; Afaan Oromoo, Afaan Amaaraa,Afaan Soomalee,Afaan Sidaamaa,Afaan Arabaa fi Afaan Ingiliiziin dabarsa.Biyya 5 keessa istuudiyoo qaba hojjatoota 33 calaaan guyyaatti sagatnaa gara saatii 4 dabarsa. Istuudiyoo Omn damee Finfinnee Hagayya 5, 2018 eebbisan.Hagayya 6,2016 akka henna Habashaatti ammoo Adoolessa,30,2016 yaadannoo wareegamtoota Oromoo Oromiyaa magaalaa 200 caalaa keessatti hiriirii guddaan dhoohee irratti dhumatan ulfeessuuf qophaahe. “Ijoollee 200 olitti nurraa wareegame. Wareegamtoota tana yaadachuu feenna. Omn kan ummta waan taheef ummatatti kennuu feena.” Istuudiyoo Omn Finfinneetti banan galma Bar-Kumee keessatti eebbisan. Maqaan qophii tanaa, ‘Yaadannoo Hagayya 6,2016 fi Eebba Omn.’ Dhaabii Omn kun Oromiyaa keessaa magaalaa gara garaa keessatti istuudiyoo banachuuf deema.Bulchootii isaallee Oromiyaa keessa ya’anii ummataan wal mari’anna jedhan. Jawarilleen hin deema.Deemuu qofaa mitii ummata keessaa deemee galateeffadhaa jedha. “Achitti argamuu fi dirqamaa kana bahuun barachaaisa diqrma kana bahuuf qophii."


Manni-maree Bakka-bu’ootaa Itiyoophiyaa Wixinee Maarii Raggaasise

Manni-maree Bakka-bu’ootaa Itiyoophiyaa, har’a walga’ii hatattamaa geggeesseen, wixinee seeraa waa’ee MAARII raggaasisee jira. Labsiin maarii sun, namoota gochaalee yakkaa adda addaatti hirmaatan, gochaa isaaniitiis itti-gaafatama itti murame haquudhaan, akka uummatatti dabalamanii misooma biyyattii keessatti qooda isaanii gumaachan carraa kennuuf ka bahe tahuun isaas ibsamee jira. Kana malees, mirga siyaasaa isaanii hojiin agarsiisuuf jedcha sochii gochuu isaanii irraa kan ka’e, mootummaan nu yakkuu mala – jechuudhaan kanneen biyyaa bahanii, biyyoota alaa adda addaa keessa jiraatan - lammiwwan biyyattii, akka maariin godhameefii gara biyya isaaniitti deebi’an haala miijessuuf akka tahe tu ibsame. Dirree siyaasaa babal’isuu fi walii-galtee biyyoolessaa uumuuf akka tahe illee dubbatamee jira. Labsiin kun, akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Hagayya 30, bara 2010 dura, kanneen yakkawwan armaa olitti ibsaman raaw’atan – jedhamuun barbaadamaa jiran, kanneen qoratamaa jiranii fi kanneen mana murtiitiin balleessaan itti murame – namoota dhuunfaafis tahe gurmuuleef MAARII gochuuf jira. Hagayya 30, bara 2010 yoo dabre garuu, kan MAARII sana hin kennine tahuu – Mana-mareeetti, hoogganaan Koree Dhaabbataa Dhimmoota Seeraa – Obbo Pheexiroos Walde-senbet beeksisanii jiran.


Ameericaan Guyyaa Hojii 100 Kan Muummicha Ministeeraa Abiy Faarsite

Ithiopiaatti ambaasaadderri Ameerikaa Maaykil Reener akka jedhanitti muummichi ministeerichaa haasaa ajaa’ibaa, ifa galaa, cimaa fi kallattii dhageessianiiru, tarkaanfiiwwan barbaachisoos fudhataniiru. US guyyoota 100 hojii muummicha ministeeraa Abiy xiinxaltee jirti. Akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Bitootessa 24 bara 2010 hirbuu seenanii Itiyoophiyaa hoogganuuf itti gaafatama kan fudhatan muummichi minsteeraa Dr. Abiy Ahimed itti gaafatama kana irratti guyyoota 100 kan guutan torban darbe ture. Itiyoophiyaatti ambaasaadderri Ameerikaa Mike Reeneris guyyoota hanga tokko booda iyyuu haa ta’u gamaaggama kan biyya ofii dhiyeessaniiru. US fi Ameerikaan waltajjii isaan dhimma dimokraasii fi mirga namaa irratti mari’atan har’a ministeera dhimma alaa keessatti qophaa’eera. Ambaasaaddor Mike Reener guyyoota hojii muummicha ministeraa Abiy kan guyyoota 100 ilaalchisee kan dubbate illee wayituma kana ture. Muummichi ministeerichaa hojii isaan guyyoota kana keessatti hojjetan ol aanaa ta’uu illee ibsan. Reener akka jedhanitti muummichi ministeerichaa guyyoota jalqabaa 100 keessatti haasaawwan ajaa’ibaa, ifaa fi kallattiin ta’e dhageessisaniiru, mootummaa Itiyoophiyaattis mirga namaa akka kabaju waltajjii siyaasaa hunda hirmaachisu qajeelfama dandeessisu illee dabarsaniiru. Isaanii fi waahiloonni isaanii gara waltajjii marii kanatti kan dhufan jijjiirama argame kana yoom iyyuu caalaa ajaa’iffatanii ta’uu ambaasaadder Reener ibsaniiru. Tarkaanfiiwwan hanga yoonaa fudhataman illee kan ajaa’ibaa fi faarsamuu qabu jedhan. haa ta’u malee kanneen kun tarkaanfiwwan gara fuula duraatti fudhatamu hedduu keessaa kan jalqabaa ta’uu Dr. Abiy ofii isaanii dubbachuu isaanii ambaasaadderichi yaadachiisaniiru. Ambaasaadderichi akka jedhanitti tarkaanfiiwwan kana hojiitti hiikuun immoo dhimma isa ijoo ka biroo dha. Adeemsi kun milkaa’uu kan danda’u Yoo Itiyoophiyaa irraa dhufee fi lammiiwwan Itiyoophiyaa qofaan yoo hoogganame qofaa ta’uu qormaannis jiraachuu akka malu itti dabaluun ambaasaaddrichi ibsaniiruDeggersi biyyoota michoota ta’anii barbaachisaa kan inni ta’u gama kanaan ta’uu illee tuqaniiru. Gama kanaan immoo US deggersa kennuuf qophee ta’uu ishee mirkaneessaniiru. Galmawwan baatilee hedduu darban dhageenye akka milkaa’u, waan hojjetan deggeruuf murannoo cimaa US qabdu isiniif ibsuun fedha jedhan. Itiyoophiyaan guddisa ariifachiisaa fi fooya’ina keessa jiraachuu ishee illee jalqaba haasaa isaanii irratti dubbataniiru ambaasaadderichi. Fooyya’iina kanaaf immoo bulchiinsa siyaasaa fi gama mirga namaan waan jiru ni dabalata jedhan. Mirga namaa fi dimokraasii irratti kan fuuleffate mariin US fi Itiyoophiyaa kana dura kan geggeessame Muddee bara 2016 ture. Marii har’a geggeessame irratti ambaasaaddor Reeneritti dabalee Washington irraa kan dhufan waajjira ministeera dhimma alaatti itti aanaa ministrii waajjira dhimma dimookraasii fi mirga namaa Scott Buusbii fi waahiloonni isaanii hojii argamaniiru. Gama Itiyoophiyaan immoo minister Deetaa ministrii dhimma alaa Prof. Afework Kaasuu fi itti gaafatamtoonni hojii kanneen biroo hirmaataniiru. No media source currently available


Kanneen Naannoo Somaalee Irraa Buqqa’an Bishooftuu Keessatti Rakkoo Keessa Jirra Jedhu

Lammiiwwan naannoo Somaalee irraa buqqa’anii magalaa Bishooftuu keessa jiraatan rakkoolee adda addaaf saaxilamne jechuun himataa jiran. Kanaanis komee isaanii iyyachuuf gara bulchiisa ennaa dhaqnutti namoonni keenya nu duraa hidhaman jechuun himataniiru. Bulchiinsi magaalattii immoo hidhamuu namoota kanaa hin mirkaneeffanne jedha. Gama biraatiin godina Qellem Wallaggaa magaalaa Dambi Dolloo keessatti humnoonni mootummaa namoota nagaa hiraarsaa jiraachuu jiraattonni magaalattii himataa jirn. Alaabaa adda bilisummaa Oromoo fanniftan gad buusaa jechuu dhaan namoota daandii irra deeman dararu kan jedhan jiraattonni kun gad ba’anii ol galuun rakkisaa ta’aa dhufee jedhu. Waardiyyaa mana baankii Awaas badii tokko malee rasaasaan dha’anii yeroo ammaa wal’aansaaf gara hospitaala Aayitaatti geessamuu isaa jiraattonni kun dubbataniiru. No media source currently available


Tokkummaan Abboota Gadaa Dhaabota Siyaasaa Oromoo Gidduutti Nagaa fi Tokkummaa  Buusuuf Sochii Jalqabe

Tokkummaan Abboota-Gadaa Oromoo, dhaabota siyaasaa Oromoo gidduutti nagaa fi tokkummaa uumuuf sochii jalaqabuu isaa beeksisee jira. Kana irratti Abbaa-gadaa Tokkummaa Abboota-Gadaa Oromoo fi Abbaa-Gadaa Tuulamaa Bayyanaa Sanbatoo akka jedhanitti, Oromoon dur tokkummaan isaa jabaa ture. Garuu, sababaa cunqursaa sirna nafxanyaa baroota dheeraa uummata kana irra tureen adda qoqqoodamuun mul’ate. Uummatni Oromoo walabummaa isaa waggoota dhibbaa ol irraa jalqabee qabsoo geggeessaa jira. Dhiheenya kana immoo, dhiigni ijoollee keenyaa itti dhagala’ee bu’aa gaarii argamsiisee jira. “Adda adda qoqqoodamuu keenyaan, injifannoon keenya akka duubatti hin deebineef jecha, dhaabota siyaasaa dantaa uummatichaatti fuuleffatanii qabsaawaa turanii fi itti jiran gidduutti nageenyaa fi tokkummaa uumuuf, Tokkummaan Abboota Gadaa sochii jalqabe,” jedhan – Abbaa Gadaa Bayyanaa Sanbatoo. Gaaffii fi deebii guutuu dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Kan Dinbilaala Daaku Isa Boqqolloo Daakuuf Hin Beeku : Haacaaluu Hundeessaa

Wellisaa Oromoo beekamaa Haacaaluu Hundeessaa guyyaa Kaleessaa jechuun Wiixata Adooleessa 16 bara 2018 magaalaa Finfinnee keessatti gurmuu namoota kudhanii ol ta’aniin lolli itti agaa,amuu isaa raadiyoo sagalee Amerikaaf Ibsee jira.Kun ta’u isaa guyyaa tokko dursee Dilbata darbee galma miliyeenamii keessatti qophii arraara Itiyoophiyaa fi Ertraa irratti wellisuun isaa ni yaadatama. Wallee isaa kan keessattis akka aangawoonni mootummaa ajjechaan daangaa waliin wal qabatee deemaa jiru dhaabsisaniif gaafatee ture. Kanaa fi dhimmoota kanatti hidhata qaban irratti Haacaaluu haasoofsiifnee jirra Caqasaa. No media source currently available


Muummichi-ministaraa Abiyyi Waa’ee Walitti-bu’insoota Biyyattii Keessaa Akeekkachiisa Kennan

No media source currently available Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Dr. Abiyyi Ahimed, kutaalee biyyattii adda addaa keessatti, “humnoota walitti-bu’insoota kakaasaa jiran” ittiin jedhaniin, gochaa isaanii kana irraa akka of deebisan hubachiisanii jiran. Ministarri Ittisaa fi Poolisiin federaalaa, driqama heraan itti kenname akka bahatanis ajaja kennanii, mootummaan federaalaa akka biyyattii tasgabbessuus mirkaneessan. Abdii ifaa fuula biyyattii dura jiru dukkaneessuu humnoota hawwaniif, uummanni carraa kennuu hin qabu – jechuun waamicha dhiheessanii jiran. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa


Waraanni Liyyuu Haayil Haaleellaa Nu Irratti Bane: Jiraattoota

Godiina Baalee aanaalee gammojjii keessaa tokko kan ta’e Daarim keessatti jiraattoota humnootii bulchiinsa naannoo shaniin haleelaman shan keessaa tokko lubbuun darbuu jiraattonni ni dubbatu.Angawaan aanaa kana mirkaneessanii jiru. Godiina Gujii keessattis Dilbata kaleessaa Liyyu Haayil haleellaa gaggeesseen mada’anii hospiitaala Nagallee kan geeffaman keessa a diigdama ta’uu akkasumas tokko hospitaala geeffamaa ituu jiru lubbuun darbuu beekamee jira.kanneen kaleessaa mada’an dabalatee waluumaa galatti mada’anii hospitaala Nagalleetti yaalamaa ka jiran digdamii torba ta’u hojii gaggeessaan hospitaala Nagallee Obbo Gizaachoo Roobee ibsanii jiru. Gama kaaniin Haarargee bahaa aanaa cinaaksan bakka Daarim jedhmtuttis jimaata darbee haleellaan gaggeeffamee lubbuu nama tokko darbee ibsamee jira. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Sirna Simannaa Pirezdaant Isaayyas

Jilli angaawota Eeertiraa Pirezdaantii biyyatti Iisaayyas Afawarqeetin durfamu Sambat-duraa harraa ganama yeroo buufata xiyyaaraa idila addunyaa Boolee gahaan muummicha ministiraa Itoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimad dabalatee angaawota mootummaa olaanoodhan simatame. No media source currently available  Pirezdaantiin mootummaa naannoo Oromiyaa obboo Lammaa Magarsaa pirezdaantii Eertiraa Isaayyas Afawarqee ti farda miha guutuu wajjin, akkasumas eeboo fi gaachanaa kennaniif  Jilli Eertiraa turtii isaa guyyaa sadi’ii keessatti sagantaawwan qophaahan keessaa tokko imbaasii Eertiraa cufamee ture Finfinnee keessatii sirna ifaan baanuu ta’uu miidiyaaleen biyya keessaa gabaasatii jiran. Itoophiyaa fi Eertiraan dhimma daangaatiin Bara 1998 - 2000 wal waraanan. Ergasii as oggoota kudha sadeetittiif walitti gaarreeffachaa turan. Tibbana garu suni jijjirrameera. Biyyoonni lamaan nagaha buusaanii walkeessa deemuu jalqabaniiru.


Liyuu Hayil hardhaa fi kalee godina Baalee aanaa Madda Walaabuu fi Harargee Dhiyaa aanaa Mi’eessoo lolee nama saddeeti fixe

No media source currently available Godinii Baalee aanaan Madda Walaabuu akka warrii lafaa jedhutti lafa rakkoo guddoo keessa jirtu.Harargee Dhiyaa aanaa Mi’eesso faallee rakkuma akkanaatti itti jira. Obboo Huseen Ibroo aanaa Madda Walaabuutti bulcha ganda Maddaati.“Torbee kana kallattii maraanuu lola nutti banan.Ganda Maddaa naannawa Madaallee jedhanitti kalee fi hardha nama sadii fixanii lama madeessan.” Namii waraanii Liyuu Hayil fixe jedhan lama nama ganna 50 oliiti.“Lafuma teenna irratit nu fixan” Lafa lolii keessa jiru tanatti akka obbo Ibroon jedhutti manneen barnootaallee qaata cufan.Akka obbo Ibroon jedhutti waraanii Liyuu Hayil “babalifannaa lafaatii fi lafa gabbattuu nurraa fudhachuuf nu lola.Lafa seenaa qabeetti tanaaf nu lola." Waraanii kun akka bulchaa kanaatti ganna lamaan kana keessa hammaate. Warri biyya bulchu dhufee isan laalaa jennaan hinuma dhufaa “hardhaaf obsa jedhu garuu obsine dadhamne.” Namii aanaa Madda Walaabuu jiraatu akka jecha bulchaa kanaatti saatuma fedhe dhufee nama hadha. “Edanaayuu nagaan bullaa? Jennee sodaanna.Namii waraana kana nama irraa dhowwu hin jiru,” jedha. Harargee Dhiyaalletti waraanii Liyuu Hayil kun fuluma hedduutti nama lola. Akka bulchaan godina Harargee Dhiyaa obboo Teklee Dheeressaa jedhetti waraanii kun hardha ganma magaalaa Mi’eessoo seenee lole. Lola hardhaatiin Liyuu Hayil nama shan fixe lama madeesse.Kana keessaa akka jecha obboo Tekleetti poolisii magaala eegan sadi iijjeesan. Madoolee ammoo hospitaala Cirootti dabarsan.“Magaaluma Mi’eessoo loluuf dhufan.” Jari kun mi’a waraanaa guddaa guurratee naannoo Somaalee dhufe lola jedha obboo Tekleen “Barii jarii meeshaa fi hidhannoo konkolaataa Isuuzuudhaan fea’atee karaa Mulluu irraan galchaa turan jecha dhageenye.” Waraanii feddeaalaa ammoo hajaja raayyaa ittisa biyyaa malee nama irraa hin dhowwu jedha obboo Tekleen. Harargeen Dhiyaa gama waraanaatiin maan keessa jirti jennaan "Yeroon itti boqotaniiyyuu hin jiruu garuu kan akkana hidhatani sanyii isa kanaa hin agarre. Magaaluma Mi’eessoo seenuudhaaf dhufan.” Fulaan Harargee Dhiyaa keessaa yoo hedduu waraani nama hadhaa jedhan araddaa shan keessa. Wannii namii lafaa ka akka obboo Teklee faatii jedhan akka riferedndiin hujii irra ooltu.Laftii irratti nama hadhan tun ta eennuu jennaan ammoo “Gaafiin womaatuu hin jiru Oromoo lafa isaa irratti lolaa jiran.” Waraanii kun amma waan dhaabatu fakkaata moo jennaan ammoo “fagoo hin jiranii bari ammumaayyuu,borummaayyuu deebi’uu dandaha,” jedha bulchaan godina Harargee Dhiyaa obboo Teklee Dheeressaa.


Oromiyaa Keessatti Nagaa Akka Ta’u Akkasumas Wantoonni Qabeenya Keenya Nyaatan Hanqataa Deemu Jennee Abdanna: Obbo Lammaa Magarsaa

Magaalaa Adaamaa galama caffee keessatti mata dureelee addaa addaa irratti kan mari’ate yaa’iin idilee caffee oromiyaa saddettaffaa ka waggaa sadaffaa fi bara hojii caffee shanaffaa gabaasa hojii bara 2010 fi karoora bara hojii 2011 qaama raawwachiiftuu mootummaa naannoo Oromiyaa dhiyaate irratti mari’chuun xumuramee jira. Pireezidaantiin Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaa gabaasa raawwii karoora hojiiwwan gurguddoo bara bajata 2010 Caffeef dhiyeessaniiru. Dhuma irrattis Caaffeen Oromiyaa bara hojii 2011 kan oolu qarshii Biiliyoona 63.44 raggaasisuun xumurame. No media source currently available


Waraanii Liyuu Hayil godina Gujii Bahaa aanaa Gumii-Eeldalloo,olloota Malkaa-Hoolaa lolee nama lama fixee shan mammadeesse

No media source currently available Aanalee godina Gujii Bahaa akka warrii lafaa jedhutti lafti sodaa waraanii Liyuu Hayil fulaa hedduutti loluu dandaha. Obboo Waariyoo Goollcihaa bulchaa aanaa Liibaniiti. Akka innii gabaasa nuu ergan jedhee irraa VOA-tti himetti madooleen shan,madaan nama sadii hamaamtuu. “Madooleen hospitaala Nageellee Booranaatti akimachuutti jirti.”Laftilleen neetwoorkii dansaa hin qabduu oduun akka dansaa keessa hin deebine jedha. “Guyyaa hardhaa kana aanaa Gumii-Eeldalloo, ganda Malkaa-Hoolaatti Liyuu Hayiliin Soomalee ummata horsiisee bulaa hadhuutti jira gabaasa akkasitti amma nu dhaqqabe. Jarii kun ammallee waraana konkolaataan walti guuruutti jira.Naannoo Somaalee Itoophiyaatti walguuruutti jirti.” Fulaan waraanii Liyuu Hayil irratti nama hadhe jedhan akka jecha aabba Waariyootti Malkaa-Holaati.“Malkaan-Hoolaa lafa Oromooti,Booranaatti gubba qubata.”Waraanii kun akka aabba Waariyootti ganna lamattuu deemuutti jira. Lafti irratti nama hadhuutti jiran jedhan, Malkaa-Hoolaa lafa jiituu afaan galaana Daawwaa jirtuu, la horii,ta biyyiti laga Daawwaa irraa bisaan qobattee midhaaniin oobrattu. Fulaa qara warri itti nama lole jedhan malee fulaa akka Haya-Aananii,Dhungoo fi Migaal faalleetit namii bahee Liyuu Hayil ufi irraa eeguutti jira. Mootummaalleen amma naannoo Dhungootti waraana buuse nagaa buusuuf faluutti jiraa jedha bulchaan aanaa Liiban kun. Tana maleellee godina Booranaa aanaa akka Areroo,Mooyylee fi ka Gujii Bahaa aanaa Gumi-Eeldalloo keessallee woma akkanaa itti himan. Godina Baalee aanaa Madda-Walaabuu keessalleetti akka warrii lafaa jedhutti waraanii Liyuu Hayil nama hadhumatti jira. Akka jecha aabba Waariyootti aanaa Gumii-Eeldalloo, Malkaan-Hoolaa waraanii Liyuu hayil keesatti nama hadhuutti jiru warani kun "lafa Oromiyaa saamuuf qophaahe.Lola lafa saamichaaf dhufe."


Dhaabii Adda Bilisummaa Oromoo marii araaraa mootummaa Itoophiyaa waliin itti jiruuf jedhee ammaaf waraana dhaabe

Itti gaafatamtootii ABO marii Asmaraatti muummee ministera Itoophiyaa, Dr., Abiy Ahmediin wal mari’ataniin duubatti tana jedhan. Tun waan duratti nama deemsisaati jedha ibsii ABO.Mariin tun akka ABOtti waan mootummootaa, ummataa fi warrii nagaa jaalatu cufti fedhu. “Yoo mootummaan nu hadhee ufi irraa aane malee ammaaf lola ya dhaamne,” jedha ibsii ABO.“Mariin tun durattii deemtee bu’aa buusaa dhuftee jennaan ammo mootummaa Itophiyattin waliin gallee lolaayyuu akkuma jirumatti dhaamna jennee abdanna.” Tanaafuu ABO fuluma jiru cufatti hajaja koree jidduu galeessa isaatiin waraana dhaabuuf labse. Koree Jiddu Galeessa DH.D.U.O keessaa obbo Addisuu Argaalleen ibsa FB ufii irratti baaseen akkana jedha “marii jalqamne milkeessuuf ejjannoon ABOn Jaala Daawud Ibsaatiin hoogganuma qabatee fi ibsi guyyaa hardhaa bahe waan gaardiha.Ibsi kun hujii qabatamaatti akka hiikamu abdi qmanaa jedha.” Tana maleellee paartiin DH.D.U.O dirree dimokiraasii ballisuuf waada gale irraa hin deebi’uu jabaatee hojjataa marii itti aanutullee qophii jirraa jedha obboo Addisuun. Dhiyootti ammoo marii bu’a qabdu obboleeyyan teenna qabso karaa hidhannootiin filatanii turan yaada isaanii jijjiiratanii akka nutti dabalamanii injifannoo waliin argannetti waliin hojjannuu abdi qamnaa jedha. “Yoo isaan biyyatti deebihanillee jaalala fi ulfinanna obboleeyyummaatiin simannaa waliin nagaa gaafa Afrikaatiin hojjanna.”


Akka gabaasa Koree Fannoo Diimtu Addunyaa, ICRC-tti Itoophiyaa gama Kibbaatti waraanii nama 800,000 baqachiise

Itoophiyaa gama kibbaatti keessattu ganna lamaa asitti waraanii akkanuma nama kuma hedduu baqachiisuutti jira. Namii Itoophiyaa godina Booranaa aanaa Mooyyaleetii baqatee Keenyaatti gale ammallee kaambii akka Danbalaa Faccanaa fi fulaa hedduu keessa jira. Kaan waraana Liyuu Hayil baqataa kaan ammoo waraana mootummaa Itoophiyaa baqata.Lolii Geediyoo fi Gujiilleen nama kuma hedduu baqachiise. Akka gabaasa ICRC-tti jari kun nyaataa fi dhugaatii dhabee rakoo hamtuu keessa jira. “Tun waan addunyaan herredee rakkoo akka malee hamtutiin dhufti,” jetti Shiriin Hanafieh itti aantuun itti gaafatmtuun koree ICRC. Namii baqatee ala jiru kuma dhiba hedduu kana bokkeennii alatti dhaanumatti jira.Qarqaarsa argachuu baannaan akka ICRC-tti namii nyaataa dhugatii dhabee, dhibi lafa dhufee rakkoon hamatuun faana dhufti. ICRCn nama godina Gujii aanaa Kocheretii fi godina Gujii Dhiyaatii baqate dhaqee laalee gabaasa kana baase. Akka itti aantuun itti gaafatamtuu garee ICRC jedhutti namii fuluma arge jalatti mataa gadi qabata; manneen barnootaa, manneen amanti kiristaanaa fi kaan ammoo fuluma aragte lafa bula. ICRC fi Koreen Fannoo Diimtuu Itoophiyaa nama 100,000 godina Gediyoo, anaa Kucheree keessatti gargaaruutti jiran.


Konferensiin Tumsa Uummatootaa Ka Bilisummaa fi Dimookiraasii Paarlaamaa Awurooppaa Keessatti Geggeessame

Tumsa Uummatootaa, Ka Bilisummaa fi Dimookiraasiin kan qophaa’ee fi Itiyoophiyaa keessatti Dimokiraasii siyaasaa hundaa hammaate ijaaruun karaa danda’amuu irratti kan mari’ate konferensiin tokko paarlaamaa Awuroopaa keessatti kaleessa gaggeeffamee jira. Adda Bilisummaa Biyyoolessaa Ogaaden, Adda Bilisummaa Sidamaa, Adda Bilisummaa Oromoo fi Arbenyooch Ginbot 7 dabalee dhaabonni mormitootaa kudhanii ol akkasumas, dhaabni saboota Addunyaa irratti biyya Tokkummummaa Mootummootaan galmaa’ee hin qabnee fi biyya ofii walaboofachuuf falmanii, kan UNPO jedhamuu fi miseensonni Paarlaamaa Gamtaa Awurooppaa sadii konferensii kanatti hirmaatanii jiran. Hirmaattoota keessaa tokko kan ta’an Dr. Barsiisaa Barii miseensa koree Tumsa Uummattoota, ka Bilisummaa fi Dimookiraasii fi miseensa Gumii Sabaa ABO haasofsiisnee jirra. Dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa fi Hayyu-dureen ABO Asmaraatti Wal-ga’anii Dubbatan

Ka dhuma torban dabree irra Ertiraa daawwatan – Muummichi-ministeeraa Itoophiyaa Dr. Abiyyii Ahmad fi Hayyu-ureen Adda Bilisummaa Oromoo, Obbo Daawud Ibsaa Wixata dabre, Adoolessa sagal, bara 2018 magaalaa Asmaraatti yeroo gabaabaaf walga’anii turan. Qaama lamaan gidduutti haala itti mariin nageenyaa geggeeffamu irratti ka dubbatan yoo tahu, jiloota gam-lameenii qopheesuudhaan yeroo gabaabaatti marii jalqabuuf walii-galanii jiran. Kan ilaalchisuun dubbi-himaa Adda Bilisummaa Oromoo – Obbo Toleeraa Adabaa, Asmaraa irraa dubbisee jira. Dhaggeeffadhaa. No media source currently available


‘Walitti Bu’iinsa Mooyyaleetti ta’een Lubbuun nama 3 darbee, 40 ol ka ta’animmoo madaa’aniiru’ Hospitaala Mooyyalee

Lola Liyyuu Poolisiin dhuma torbee darbee gandoota baadiyyaa naannoo Mooyyalee marsanii jiran keessatti baneen lubbuun namoota sadii yoo darbu, afurtamaa ol ka ta’animmoo madaa’aniiru. Namootni madaa’an amma Hospitaala Mooyyaleetti ka yaalamaa jiran yoo ta’an, kanneen balaan cimaan irra dhaqqabes yaala fayyaaf gara Yaabelloo fi Hawaasaatti ergamaniiru. Akka Jiraattonni magaalaa Mooyyalee dubbatanitti, nageenyi erga magaalattiirraa fagaatee ji’a kudhan darbeera. Dhiyeenya kana keessumaa magaalattii keessatti erga boombiin darbatamuu aansee as Humni Ittisa Raayyaa nageenya ha buusuuf dabalataan gara magaalattii dhufus rakkoo nageenyaa jiru garuu furuu hin dandeenye jedhu . Ammas dhuma torbee darbee kanaa kaasee humni liyyuu hayil gandootii baadiyyaa Naannoo Magaalaa Mooyyalee jiran keessatti dhukaasa jiraattota irratti banee lubbuun namaas darbuu jiraattonni dubbatu. ‘Namoota horii tikfatan irratti dhukaasani. Nami kaan du’eera, kaanis amma hospitaalatti yaalamaa jira.’ Jiraataa Mooyyale Dhukaasa sanbata darbee gandootii baadiyyaa naannoo Mooyyalee keessatti liyyuu hayiliin saba irratti dhukaaseen lubbuun namaa darbuu isaa odeeffannoon nuti Hospitaala Mooyyaleerraa arganne ni ibsa. Hospitaala Mooyyaleetti Ogeessa Yaala Fayyaa walii galaa ka ta’an Dr. Nigusee Addunyaa, namoota yaalaaf dhufan keessaa sadii hospitaalatti lubbuun darbuu himanii, kaanis yaalaaf gara Hospitaala Yaabelloo fi Hawaasaatti akka ergaman dubbatu. ‘Walitti bu’iinsa kanaan name sadii hospitaala keenyatti lubbuun isaanii darbe. Gara namoota 40 ka ta’an yaalaaf dhufaniiru. Isaan keessaa muraasa yaalaaf gara hospitaalota kaaniitti ergineerra.’ Dr. Nigusee Addunyaa – Hospitaala Mooyyalee. Dr. Niguseen namootni miidhaan irra gahe marti rasaasaan akka rukutaman, hedduun isaaniis umrii dargaggummaa keessa ka jiraniif jaarroleenis jiraachuu dubbatu. Obbo Taaree Areeroo jiraataa ganda Maalabi. Isaanis dhukaasa sanbata darbeen harka isaaniirra rukutamanii Hospitaalatti yaalamaa jiru. ‘Nagaa utuu jirruu qe’ee keenyatti dhufanii nutti dhukaasani, maatiin keenya gara ‘Guchiitti’ baqatee jira’ Taaree Areeroo Jiraataa Ganda Maalab. Obbo Fuugicha Dheengee Kantiibaa magaalaa Mooyyaleeti. Isaanis keessumaa guyyoota afran darbaniif humni liyyuu hayil naannawaa magaalattii keessatti akka balaa geessise, lubbuun namaa darbellee himu. Obbo Fuugichi, akka jedhanutti, rakkoon Mooyyaleen keessa jirtu dhimma daangaa bulchiinsaaf jedhamee kaa’ameen ka walqabatuudha jedhan. Kanaan dura gandooiinn Aanaa Mooyyalee ka naannoo Oromiyaa jela ooluu qaban 10 seera malee naannoo Soomaaleetiif muramanii walitti bu’iinsi kun ittuu akka itti fufu taasises jedhu. ‘Gandoota Oromiyaa 10’ntu seeraan ala gara naannoo somaaleetiif kutame. Sabni keenya gandoota kana keessa jiraataa jiran mirgi isaanii baayyee sarbamaa jiru’ Fuuficha Dhengee – Kantiibaa Magaala Mooyyalee Obbo Fuugichi, dhimmi kuni furmaata haa argatuuf mootummaa naannoof yeroo hedduu gaafannus haga yoonaa murteen kaa’ame, hojiin jalqabame hin jiru, gidduutti garuu ummatni naannoo miidhamaa jiraa jechuunis dubbataniiru. No media source currently available


Harargee Bahaa ollaa Qorkeetti ijoollee ibsee ollaa isaaniitti galchan tolaan hujii gargaarutti jirtu ibiddii elektirikii gubee nama 15 fixe

No media source currently available Ollaan ijoolleen kahimaa keessatti dhumatte, araddaan Qorkee aanaa Har-Maayaa irraa km 5 fagaata. Ijoolleen tun ibsee ollaa keessatti galchaniif utubaa dhaabuuf warra hujii tana gargaarsa gaafate tolaan hujii tana gargaaruuf ganda jaha keessaa yaamani dhufan. Akka maatiin ijoollee jedhanitti warri hujii sun kontoraataan humna ibsee waliin hojjachiisu Dirree Dhawaatii dhufe. Jarii duraan hujii sun kontoraataan hojjatu hujiin sun balaa qabdi jedhee bira yaahee jedhan maatiin ijoollee. Maatii tana keessaa hagii tokko hujiin tun maashina malee waan namii harkaan hojjachuu dandahuu miti jedha. Jarii ibsee hojjatu kun akka maatiin jedhanitti ijoollee tanaan haadii ibidda hin qabuu jedhanii adoo womaallee hin gorsin,balaa innii qabullee itti hin himin hujiitti gadi dhiise jedhan. Obboo Abdallaan nama ijoollee isaa nama sadi waliin hujii tana tolaan warra hujii sun hojjatu gargaaruuf dhufe. Ilma isaa kutaa sagal baratu achitti lubbuu dhabe,isaafi ilmii isaa ka dhibiin ammoo hin mammadaahan. “Ofii haada harkaan hin qabanne,nuun ibdaan dhaameera hojjadhaa jedhanii nu hojjachiisan erga namni dhumes waa takka nu hin gargaarre.Shifeeriidhaan wajjiin makiinaa fudhatanii kutan,” jedha. Jarii hujii tanaaf dhufe nama sagal. Obbo Mohaammad Yuusuf bulchaa ganda Qorkeeti. Akka innii jedhutti ijoolleen dhumatan ibsee ollaa isaaniitti galchanitti gammadanii wal yaamanii gargaarsaaf dhufan. Ijoolleen tun nama ganna 15 fa. Warra dhumate kana kalee awwaalan. Waan dhumaatii ijoollee tanaa akka obbo Mohaammad jedhetti qorachuutti jiran


Parlaamaan Itoophiyaa maqaa ABO,ONLF fi Arbenyooch Ginbot 7n, dhaabbilee biyya nagaa dhowwan jedhee maqaa itti baase kaan hardha irraa haqe

Parlaamaan Itoophiyaa maqaa ABO,ONLF fi Arbenyoch Ginbot 7tiif, dhaabbilee biyya nagaa dhowwan jedhee maqaa ganna hedduun duratti itti baase kaan hardha irraa balleesse. Marii Maree Federeshiniillene torbaan dabre keessaa jara kana maqaa sun irraa haqee dubbii tana parlaamaatti dabarse. Siyaasaa Itoophiyaa karaa itti bal’isee akka namuu qooda keessaa qabaatu tolchuuf tana tolchan jedhan. Akka miseensii parlaamaa jedhutti deemsii kun hujii siyaasaa Itoophiyaa jabeessaa,akka biyya nagaa fi seeraan bulchaan tolchee nagaan dhufa. Tana maleellee parlaamaan kun bajata mootummaa Itoophiyaa ganna dhufuu birrii biliyoona 346.9 mirkanseef. Bajetii tun ta ganna kanaa birri biliyoona 3.6n caalti.


‘Hiyumaan Raayiytis Waach’ Dararaa Mana Hidhaa Naannoo Somaalee Keessatti Geggeessamu Iaachisee Gabaasaa baase

Bulchiinsa naannoo Somaalee, mana hidhaa “Ogaaden” jedhamu keessatti, namoonni seeraa-ala qabamanii hidhaman gidirfamaa jiru, jechuudhaan gareen mirga dhala-namaaf falmu – Hiyuumaan Raayits Waach, gabaasaa har’a baaseen beeksisee jira. Dararaa raaw’aame kana keessaa qaamonni mootummaa akka harka qaban illee gabaasaan kun eeree jira. Hiyuumaan Raayits Wachitti, qorataan dhimma Gaanfa Afrikaa – Felix Horn, haalli hidhaa bulchiinsa naannoo Somaalee keessaa, ka bakka kaanii irraa adda tahuu dubbatu. “Haalli naannoo Somaalee keessaa haga tokko adda dhaf. Ol’aantummaan seeraa keessa hin jiru. Hidhamotoota duraanii toorbaatama haasofsiisne keessaa, namoota afur qofa tu mana-murtiitti dhihaate,” jedhan. Qaamoonni itti gaafatamtoota mana-hidhaa Ogaaden tahan, gidiraa hamaa achi keessatti geggeessamuuf itti gaafatamtoota tahuu ennaa ibsanis, “namoonni dararaa mana hidhaa Ogaaden fi bal’eensa bulchiinsa naannoo Somaalee keessatti raaw’atameef geggeeffamoo tahan, sadarkaa gadii irraa ka’uu hanga sadarkaa ol’aanaatti deema. Hoogganaa Liyyuu Poolsii irraa jalqabee, hanga prezidaantii Bulchiinsa naannoo Somaalee – Abdii Illeetti,” jedhu. Kanaaf muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Dr. Abiyyi Ahimed, Koomishina dhaabuudhaan, miidhaalee mirga dhala-namaa suukanneessuu kana irratti akka qorannaa jalqabsiisu gaafanna,” jedhanii jiu. Dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Muummichi Ministeera Itiyoophiyaa Ameerikaa Daawwatuuf Jiru

Muummichi minsiteeraa Abiy Ahimed torban sadii booda imala isaan as gara UStti geggeessuuf jiran akeeki isaa tokkichi lammiiwwan hidda dhalata Itiyoophiyaa as jiran waliin mari’achuu akka ta’e koreen Finfinnee keessa jiru ibseera. Washington fi LA keessatti waltajjiin qophaa’es lammiiwwan Itiyoophiyaa maraaf banaa ta’uu koreen kun ibseera. Naannolee biyyattii salganitti argamuu dhaan lammiiwwan Itiyoophiyaa waliin kan mari’atan muummichi ministeeraa Dr. Abiy Ahimed itti aansuun US daawwatuuf jiru. Imala kana qindeessuuf kan ministrii dhimma alaatti kan hundaa’ee fi ambaasaadder Burtukaan Ayyaanoon kan hoogganamu fi namoonni beekamoon fedhaan koreen keessatti hirmaatan kaleessa ibsas kennee jira. Lammmiiwwan Itiyoophiyaa miliyoona sadiitti hedaman kutaalee adda addaa keessa akka jiraatan amabaasaadder Butukaan yaadachiisaniiru. Kanneen keessaa miliyoona tokko kan ta’an Ameerikaa Kaabaa keessa jiraatu jedhan. Muummichi mnisteeraa Abiy Ahmed daawwannaa isaanii kanaan angawoota Itiyoophiyaa waliin mari’achuuf beellama hin qabanne jedhan ambaasaadder Birtukaan. Akka lakk Itiyoophiyaa Adoolessa 19 qabee daawwannaa isaan godhan kun qiyyaafati isaa ijoon lammiiwwan Itiyoophiyaa ti jedhan. Akkuma kanaan muummichi ministeerichaa akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Adoolessa 28 Washington 29 immoo Los Angelesitti argamanii hawaasa waliin mari’achuuf jiru.


‘Hiriira Naqamtetti kaleessa gaggeeffame irratti lubbuun nama tokkoo darbeera’ – Jiraattota

Kaleessa hiriira mormii Magaalaa Naqamteetti gaggeeffameen lubbuun nama tokkoo darbuu fi sadii ka ta’an madaawuu jiraattonni dubbatan. Hiriirri Mormii magaalattii keessattii akka ka’u ka taasise jiraataan magaalattii tokko humna hin beekamneen butame waan jedhu yoo tahu, Ajajaan poolisii Magaalaa Naqamtee Koomander Geetaachoo Ittaanaa Itichaa, ‘dargaggoo butame jedhame waanti beeknu hin jiru jechuun deebii kennaniiru. Galmoo Daawit dabalata isaa qopheesseera No media source currently available


Koreen Fala Barbaaddu Kan Hawaasaa Musleemaa Mummicha Minsteera Wajjiin Marii Gaggeessuu Isaanii Dubbatan.

No media source currently available Waggootii darban ja’af dhimmi musleemootaa kan ilaaleen sochii adda addaa gochaa kan ture koreen kun Majiliisii jiru kan uummata bakka hin buunee fi kan mootummaan hundeesse jechuun mormii dhagesiisaa turan. Sababaa kanaanis Finfinnee dabalatee kutaalee biyyatti adda addaa keessatti hiriiriii mormii gaggefefamaa akka ture ni yaadatama. Sababaa kana waliin wal qabatee miseensoonni koree fala barbaadduu kun hedduun hidhaa keessa turan.Koreen kun mummicha ministeeraa Dr. Abiyyi Ahamd waliin wal arguuf gaaffii dhiyeesseen Kibxata Waxabajjii 3 bara 2018 marii gaggeessee jira. Xumuura marii irrtti koree Miseensoota kudha torba qabu hundeessuun waan amantoota musleemaaf ta’u akka hojii irra oolu walii galamuu miseensa koree kanaa keessaa tokko kan ta’an Ustaaz Ahmaddiin Jabal Mohammad ibsanii jiru. Gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa


Mana Murtii Keessatti Gocha Deggertii Seeraa Hin Qabneetu Gaggeeffamaa Jira: Abukaatoo

Himatamtoota abukaatoo ta’ee dhaabadheef irratti waan seeraan alaatu geggeeffama jira jechuun obbo Wandimmuu ibsaa dubbatanii jiru. Hidhamtoota an dhaabataafii ture keessaa amma iyyu Oromoonni 42 ta’an hidhaa keessa jiru kan jedhan Obbo Wandimmuu Ibsaa irra jireessi mana hidhaa Qilinxoo keessa jiru jedhan. Warra adaba hidhaa umrii guutuu ykn murtii du’an nama adabsisuun irratti muramee gadhisaa warra himannaan isaanii adaba salphaa kennisisuu hidhaa keessa tursuun seera jiruun faallaa ta’u ibsan. Gaaffii fi deebii guutummaa caqasaa. No media source currently available


Humnii Liyyuu Haayil Anaa Baabbilee Keessatti Manneen Jireenyaa Gube: Jiraattoota

Godina Harargee Bahaa aanaa Baabbilee araddaa Barkallee jedhamtu keessatti Liyyuu Haayil kan bulchiinsa naannoo Somaalee manneen jireenyaa gubuu isaan kan ka’e jiraattonni qe’e ofii irraa dheessuu dubbatan. Jiraattonni magaalaa Baabbilee kanneen Barkallee keessaa firaa fi maatii qaban immoo hiriira ba’uun rakkoo uumamee dhaabsisaa jechuun gaafatan. Magaalaa Baabbilee keessatti ganama jeequmsii kan ture ta’uus gara galgalaa tasgabii bu’u jiraatonni ibsanii jiru. Gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Uummanni Sochii Nannoo Isaa Keessaatti Gaggeeffamu Dammaqee Eegu Qaba: Dr. Abiyyi Ahmad

Naannoolee guddataa jiran keessatti uummanni jiraatu nannoo isaanii dammaqiinsaan akka eeganiif mummichi ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmad waamicha dhiyeessan. Rakkoo hawaasaa furuuf yaaliin godhamu jiraatuus kanneen rakkoo kana darna hammeessuu fi jijjirama argame jeequu fedha jiru jedha. Gbaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Hiriirri Nagaa Guddaan Magaalaa Baahir Daar Keessatti Geggeessame

Muummicha ministeeraa Abiy Ahimed deggeruuf jecha hiriirri guddaan tokko dilbata darbe magaalaa Baahir Daar keessatti geggeessamee jira. Prezidaantiin bulchiinsa naannoo Amaaraa obbo Gedduu Andaargaachoo kanneen irratti hirmaatanii fi angawoota maqaa dha’an iyyuu dargaggootaan garuu goota humna jijjiiramaa ittiin jedhan. Itti aansuu dhaanis Itiyoophiyaan baatilee xiqqoo darban keessa waggoota hedduuf nagaa dhabame keessaa ba’uu dhaan nageenyi hangi tokko buufatee uummati ishees sadarkaa tokko ta’an irratti kan argaman ta’uu yaadachiisaniiru. Baatilee xiqqoo darban keessa uummatichi fi gareen muummicha ministeeraa haarawaa kan Dr. Abiy Ahimed tokko ta’uu dhaan maal akka baratan ennaa dubbatan tokko ennaa taanu gaarreen waan itti hin bu’amne fakkaatan jigsuu akka dandeenyu barannee jirra. Ennaa walitti dabalamnu sibiila baqsuu akka dandeenyu argineerra. Ennaa wal jaal’annu biyya keenyaaf robni dhiifamaa fi jaalalaa akka roobu hubannerra jedhan. Obbo Gedduun ennaa kana jedhan garuu daandiin jijjiirama kanaa matinuu salphaa dha jechu miti jedhan. No media source currently available