ABOn Warraaqsa JIjjiirama Bu’uraa Dorrobe Gatachiisuuf Duula Geggeessamu Callisnee Hin Ilaallu, Jedha

No media source currently available Addi Bilisummaa Oromoo, Waxabajjii 25, bara 2018 jechuun, Wixata dabre kana ibsa baaseen, “Jijjiirraa bu’uraa fiduuf warraaqsa ka’e akka milkaa’ina itti fuuleffate hin geenye fashalsiisuuf, mootummaan Itiyoophiyaa duula geggeessaa jira” jechuun balaaleffatee jira. Qabsoo bilisummaa Oromoo Adda Bilisummaa Oromootiin hoogganamun, addatti ammoo, sochii addaa Fincila Diddaa Gabrummaa fi Fincila Xumura Gabrummaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo geggeessameen dhiibbaa cimaa uumameen hoogganootni OPDO dhalootaan Oromoo tahan, kanneen dhiheenya aangoo ol’aanaa EPRDFtti dhufan, lola namootaa fi qaamota mootummaa Itoophiyaatiin karoorfamee saba Oromoo irratti geggeeeffamu dhaabsisuu, walumaagalatti Saba Oromoo fi saboota cunqurfamoo Itoophiyaa ka biroof jijjiirama wayyaawaa fiduu danda’u, abdiin jedhu jiraate iyyuu hujiitti mullataa hin jiru jedha ibsa ABO. Itti fufuudhaanis haala gaddisiisaa taheen, lolli waggoota muraasa dura aangawoota siyaasaa, qondaalota waraanaa fi tikaa ol’aanoo TPLF/EPRDFiin karoorfamee Saba Oromoo fi Adda Bilisummaa Oromoo irratti geggeeffamaa ture daranuu jabaatee itti fufee jira jechuudhaan balaaleffate. Kana ilaalchisuun Hayyu-duree Adda Bilisummaa Oromoo – Obbo Daawud Ibsaa haasofsiisnee jirra. Dhaggeeffadhaa.


Itoophiyaa:Warrii hiriira Finfinnee dhiyoo irratti nama fixe ammallee woma akkasii hojjachuu fedhaa ummatii mirgaa-bitaa ufi tissuu male

Bombiin hiriira dhiyoo Finfinneetti muummee ministera Itoophiyaa deeggaruuf bahan irratti gadi dhiisan nama lama galaafattee,100 caalaa madeessitee nama 30 caalaan shakkanii qaban. Bombii suniin duratti ibseen dhaamtee, caasaa bilbilallee hojjachuu dhowwanii mala bultiillee yakkuuf waan hojjatanitti jira akka odeeffannoon TV Itoophiyaatti. Akka itti gaafatamaan odeeffammoo mootummaa Itooophiyaa Ahmed Shiidee jedhetti warii gaafaa nama balleessuu fedhe sun ammallee fulaa hedduutti woma akkanaa malachuutti jiraa gumiin mirgaa fi bitaa ufi mimillachaa ufi eegachuu malte. Gama kaaniin ammo Manii Marii Itoophiya waan irratti mari’achaa bahe akka dhiifamaan mana hidhaatii nama baasan irratti mari’achaa bahee hardha irratti walii gale. Warrii dhiifama tolchaniif ykn waan warrii yakke jedhan bira dabraniif ka wanjala akka akkaa hojjate,mootummaa humnaan gara galchuun himatanii fi waan hedduun himatan. Warra tanaan himatame cufaa dubbi warraa laalanii koree hujii tana qorattullee dhaabanii boordii biiroon muuummee ministeraa itti gaafatatamu dabarsuuf hujiitti jiran.Dhiifama kana ammoo dhiyootti bordiin dhiyootti yaada itti kenniti. Gama dhibiin ammoo Itoophiyaa fi Eeritiraan waan dabre walii bira dabruuf mariitti jiraachuu fi jaarroleen marii Eertiraalleen Finfinnee dhaquun akka oduu himaan Tokkummaa Mootummootaa jedhetti waan karaa nagaatti nama geessaati. Dhaabii isaaniilleen deemsa kana hinuma deeggaraa murtii koomishiinii daangaa Itoophiyaatii fi Eertiraalleen hujii irra oolchuuf kurfoo jira.


“Aartiin jaalala,gammachuu,waraana.Miira keenna hunda keessa jira, kennaa waaqni na keessa kaa'tti jira kanaaf lallaba, kanaaf iyya”

No media source currently available Abdo Badhaasoo, ijoollee Oromoo dhiphuu fi bal’inna saba isaanii sirbaan adudnyaatti lallabuutti jiran keessaa nama tokko. Gaafa kutaa 5 jiru baandii Jiituu ta Finfinnee jirtutti daramee sirbaa oli guddachaa dhufe.Haga ammaatti sirba 50 oli lafaa qabaa jedha. “Kennaa waaqii na keessa kaahe sabaatti himuutit jira.” Abdoon ijoollee baaddiyaati. Baaddiyuma godina Shawaa Bahaa lafa akka Liiban Cuqqaalaa,Fantaallee,Boosettii fi fulaa hedduu keessa horii tissaa horii faarsaa qoonqoo cirachaa,qooqoo qarachaa oli guddate. "Hoo gaarroo gaarrolee hoo.. hoo gaariin loonuma hoo addaa jalaa haali muree… gaafa dhalan waaqni furee hoo…eessa tiskseen si oolchitee hoo gaarolee..." fa jedhee horii faarsaa bahe. Qoonqoo baaddiyaa keessatti cirachaa,qarachaa dhufeen tana ammoo bara 1998 keessa microphone irratti sirbaaf gadi lakkise. Sirba innii afaaniin baqaffate keessaa ka qaraa sirba Irreechaati. ‘Ka’ii malkaa buunaa rabbii kadhannaa…been tulluu yaanaa rabbi kadhaannaa…kana duudhaan Oromoo oli kah'i iirreessaa qabannaa” Sirba isaan beekan gugurdaa keessaa ka dhibiin "Alagaa maantu abdata" jedha. Walaloo sirba kanaa keessaa: Yoo rakkatte ati keennaan buli nu maal dhanbee keetitti bullaa...keenyatti bullaa Keenyayyuu nurraa lafatti hafeeti.Oroma soora ofi irra jirra Rakku nuu beeloftu nuu beelaa nurraa baatee nurra nyaatee diina nutti taatI Siin hin buqqahuu si buqqisaa malee Nyaadhi buli waan argatte garaatti jedha Madaa Qubaa—Madaan qubaa abbaa gubaa kana ammoo bara Master plan keessa baase. Abdoon gaafasitti barataa yuniversitii Finfinnee damee doktorummaa ganna tokkeessoo barata. Abbaa Dhibbaa Rooroo Alagaa Dimbilaal too Abdoon mammaassaan sirba: Adoo kanniisi jiruu bookeen damma hin nyaattu Aadoo nyeencii jiruu waraabessii hin aadu Sirba “ Abbaa Dhibbaa” ka akka Abdoon jedhutti namii hedduun jaalateef keesattiu "hunduu ni baataa abbaa dhibbaa.... walitti duudee ufi eegaa sirbaa,” jedha. Abdoon diqqeennaanuu sirbatti seene. Akka inni jedhetti walaloollee guddoo barreessaa. Daballee tahee sirbee,foollee tahee sirbee sirbaan gudate. “Abbaan kiyya yeroo yaa’ii luba,foollee fi dabballee deemu na fuudhee deema.” Abdoon waan Oromoon keessa jirtu dhiphuu fi bali’anna isii sirbaaf.Naannoon ani keessatti guddadhalleen sirbaan na jajjabeessite jedha. Abdoon ganna diqqaa jalqabee sirbaa ganna 17n dabran sirbumatti jira. Maanti akkana si sirbisiisa jennaan. "Ummatii keessaa dhalannee ummata bal’aa demokiraasiin bulu. Ummata seenaan bal’aa tahe.Ummata kana irraa eegi dhaladhee uu..jennee seenaa kennaa addunyaatit beeksisu malle.Gabrummaa abbootiin teenna dhaalanii ilmaan keennatti dabarsuu hin qamnu. Aadaa fi duudhaa haa dhalachiftu kanaaf iyya.” Bara 1990 wayii ka Abdoon baandii Jiituu Finfinnee jirtutti dabalame.Bara sun keessaa baandii Oromo hedduu gadi babbahan keessaa Baandi Biiftuu Oromiyaa, Odaa Nabee ,Baandi Arsii fi Shanan Gadaa. Aartiin Abdoof jaalala. “Aartiin anaaf fedhii, gammachuu, waraana waan hunda. Miira keenna keessa jiru eddoo hunda jira. Abdoon qaraayyuu ganna 17 sirbaa bahe ammallee barahcaa sirba. “ Hanga kaayoon kiyya galma geettutti hinuma sirba.Hinuma iyya.” Waan gaafadhu fixee jennaan ammoo sirba isaa keessaa “ Abbaa Dhibbaa” irra naa kaahi jedhe.


Gilgal Gibee Irratti Ibiddi Ka’e Toannaa Jala Oluun Ibsame

Kibxata har’a ganama keessaa sa’atii tokkoo fi daqiiqaa afurtamii shan irratti Maddii humna eleektrika tamsaasuu kan Gilgal Gibbee tokkooffaa fi lamaffaa gidduu abidda ka’een tiraanisformariin tokko gubachuu beekamee jira. Waajiira humna eleektriikaa Itiyoophiyaaf Daayreekteera hariiroo alaa kan ta’an Obbo Misikkir Nagaash akka jedhanti abidda kana ituu idoo biraatti hin qabatiin dura to’achuuf hojjatoonni waajirri ittilsa Ibiddaa kan Jimma akkasumas daandiin balalii xayyaaraa fi sivilaaveshinii jimmaa raayyaa ittisaa fi bulchiinsa aanaa sokorruu waliin to’annaa jala oolchuuf carraaqaa akka turan ibsan.Sana booda Sa’atii torbaa fi walakkaa irratti dhaamsuun danda’amee jira.Kanneen Traansformarii gubatee irraa tajaajiila argataa turan magaaloota Hosa'inaa, jimma, Aggaarroo, Boongaa fi Miizaan Teepii keessatti tajaajiilli elektirikaa kan cite jira. Kan gubatee iddoo busuun yeroo waan gaafatauuf jecha caasaan elektrikaa jiru wal qabataa waan tureef iddoo biraa irraa tajaajiila elektrikaa cite deebisuun magaalaalee Hosaa’inaa,Jimma, Aggaaroo fi Bongaa keessatti Tajaajiila ture deebisuun danda’amee jira jedhan.Garu Mizaan fi Teepii keessatti hatattamaan akka rgatan ta’a jedhan Obbo Misikir. Ittiin ka’uumsii ibidda kanaa baatii gannaa akka jiru irraa ka’uun rakkoo tekniikaa mudatee ta’u achii nu ibsame jira jedhan. Badii dhaqqabe ammatti tilmaamuun rakkisaa ta’uus/ gidduu galeessan Doolaara Amerikaa kuma 600 fi kuma 50 akka ta’u tilaamatu jira jedhan.Namaa fi qabeenya biraa irra midhaan dhaqqabe hin jiru jechuun/ obbo misikir Nagaash yaada isaanii xumuranii jiru. No media source currently available


Paartileen Mormituu Itiyoophiyaa Keessaa Haleellaa Boombii Sambata Darbee Balaaleffatan

Paartiin guutummaa tokkummaa Itiyoophiyaa, Semaayaawii paartii fi gamtaan Medrek akka Sambata darbe uummata deggersa muummicha ministeeraaf ba’e irratti kan raawwatame haleellaa boombii balaaleffataniiru. MEAD guyyaan kun kanneen wareegamanii fi tokkummaa biyyoolessaaf yaadannoo ta’ee waggaa waggaan akka kabajamu waamicha dabarseera. Paartiin Semaayaawiis gama isaan walabummaa Itiyoophiyaa fi wal jaalala uummata ishee waaltaa cimaa ta’een hundeessuun barbaachisaa dha jedhee jira. MEAD kana kan beeksise ibsa har’a baaseen ta’uu Meleskachoo Ammahaa Finfinnee irraa gabaaseera.


Ministriin Ittisaa Itiyoophiyaa Duraanii Aangoo Dhaaba Isaanii Gad Dhiisan

Ministeera Ittisaa duraanii Itiyoophiyaa fi ajajaa command post kan turan obbo Siiraaj Fargeessaa taayitaa isaanii itti aanaa dura taa’aa sochii dimokraasummaa uummattoota kibbaa gad dhiisanii jiran. Obbo Siraaj Fargeessaa minister Deettaa abbaa taayitaa geejjibaa obbo Miliyoon Maatewoosiin bakka bu’uun isaanii ibsamee jira. Kaleessa dura taa’aan dhaabichaa obbo Shifarraa Shugguxee aangoo gad dhiisanii bakka isaanii afaan yaa’iin mana maree bakka bu’oota uummataa aadde


Jaarmayaan Oromoo ATWO Karaa Nagaan Qabsaa’uuf Biyyatti Gale

Jaarmayaa Adda Tokkummaa Walabummaa Oromiyaa (ATWO) bakka bu’uun jilli tokko har'a waaree booda Finfinneetti deebi’ee jira. Jillii miseensota sagal of keessaa qabu kun/ dirree xayyaaraa Booleetti kan simatan/ ministeera Waajjira Dhimmoota Koominikeeshinii Federaalaa obbo Ahimad Shiidee turan. Adda Tokkummaa Walabummaa Oromiyaa hogganuun gara biyyaa kan dhufan obbo Tamaam Baatii jaarmayaan isaanii mootummaa waliin adeemsa gara fulduraa irratti mari'atee galmaa'uun karaa seeraan kan sosso’uu ta’u socho'u ta'uu obbo Tamaam Baatii ibsan.


Haleellaa Bombii Waltajjii Masqalaa Qorachuun Jalqabamee jira

Haleellaa bombii sambata darbee waltajjii Masqalaa irratti dhaqqabe kan ilaaleen qorannaan jalqabamuu isaa Faanaan gabaasee jira. Komishinarri polisii Federaalaa Jeneraal Zeynu Jamal har’a tuuta oduuf ibsa kennaniin qorannaan gaggeeffamuu komishinii polisii Federaalaa, Komishinii polisii Finfinnee,Tajaajiila tika ykn basaasa biyooleessaa akkasumas waajiira abbaa alangaa mummichaa irraa ogeessonni muxannoo guddaa qaban kan irratti hirmaatan ta’uun ibsamee jira. Qorannoo gaggeeffamu kana keessatti ogeessonni waajirri qorannoo Federaalaa Amerikaa ykn FBI hojii jalqabuun ibsamee jira. Qorannaan Kanaan eenyuu gocha kana akka gaggeessee, kaayyoon isaa maal akka ta’e, gocha kana keessatti polisiin harka yoo qaba ta’e kan beekamuuf jiru ta’uun ibsamee jira. Namoota haala ture ijaan argan, kanneen midhaan irra ga’e fi shakkamtoonni madda odeeffannoo ta’uun itti hirmaatu.Kana malees polisiin maal na dhibeen ilaalee yoo ta’ees ni qoratama.Komishinarri kun akka jedhanti haleellaa qophii guddaan irratti godhame kana fashalsisuu dadhabuun qaawwaa banaa ta’e jiraachuu agarsiisa jedhan. haleellaa bombii kanaan kanneen shakkaman namoonni 26 har’a mana murtii duratti dhiyaatanii jiru.


Qorattonni Amerikaa Itti Hiraamta Jedhamee Jira

Sambata darbee hiriira deggersaa Finfinnee keessatti gageeffame irratti haleellaa bombii dhaqqabe kan qoratu waajirra qorannoo Federaalaa Amerikaa ykn FBI irraa garee tokko Itiyoophiyaatti ergamuu sabaa himaan mootummaa Itiyoophiyaatti hidhata qabu beeksisee jira. Itti aanaa ministeera daldalaa Amerikaa Gilbert Kaplan ministeera danta alaa Itiyoophiyaa waliin Finfinnee keessatti eega wal arganii booda Har’a kun ibsame Balaa Bombii waltajjii Masqalaatti dhaqqabee Kanaan namnii 2 ajjefamuu fi kannen 150 ta’an kan mada’anii jiru. Mummichi ministeeraa Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahamd uummata baka sanatti argamaniif haasawaa dhageesisan xumuranii akkuma gad- ta’aniin balaan dhohinsaa kun dhaqqabe. Haleellaan kun karoorfamee, qindeeffamee, gaggeeffame jechuun Dr Abiyyi Ahamd . Balaa Kanaan wal qabatee namnii 30 to’annaa jala ooluun ibsamee jira.


Muummicha Ministeeraa Abiyyi Ahimad Maatiiwwan Namni Duraa Du’an Jajjabeessan

Haleellaa boombii waltajjii Masqalaatii raawwatameen namoonni lubbuun isaanii darbe lamaan eenyummaan isaanii ifa ta’ee jira. Walayitaa Sooddoo irraa Yooseef Ayyaalew fi Wallaggaa irraa Gusaa Gaaddisaa ti halellaa kanaan kan lubbuun isaanii darbe. Muummichi ministeeraa Dr. Abiyi Ahimed maatii namoota kanaa bilbiluufii dhaan jajjabeessaniiru. Bulchiinsi magaalaa Finfinnee kanneen miidhaan irra ga’e gargaaruuf sagantaa maallaqa walitti qabuu ifa godhee jira. Lammiiwwan kutaalee biyyattii adda addaa keessa jiraatan deggersa muummicha ministeerichaaf qaban akkasumas haleellaa boombii sanaan aarii itti dhaga’ame ibsuu itti fufanii jiru. Itti gaafatamaan waajjira muummicha ministeeraa obbo Fitsuum Araggaa ergaa twitter maxxansaniin akka ibsanitti haleellaa boombii kanaan kanneen lubbuun isaanii darbe dargaggoo Yoseef Ayyaaleew fi dargaggoo Gusaa Gaaddisaa jedhamu. Kan umuriin waggaa 28 Yooseef Ayyaalew Walaayittaa irraa yoo ta’u kan umuriin waggaa 25 Gusaa Gaaddisaa immoo Walagga Gimbii irraa ta’uun beekameera. Muummichi ministeeraa Dr. Abiy bilbiluu dhaa kan isaan jajjabeessanis maatiiwwan dargaggoota kana lamaanii ta’uu obbi Fitsum tuqaniiru. Bulchiinsi Finfinnee gama isaan haleellaa boombii kanaan lammiiwwan miidhamaniif deggersa kan ta’u qarshii miliyoona 10 ramaduu isaa kantiibaan magaalattii Dirribaa Kumaa ibsaniiru. Galii itti dabalaa walitti qabuuf illee koreen hundaa’uu isaa ibsanii jiran. No media source currently available


Bombii hardha Finfinnee waltajjii Masqalaatti tokkaateen nama 115 madaahe nama sun keessa jiru dubbifne kunoo caqasaa

No media source currently available Bombiin tun yoo muummeen ministeraa Itoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmed ummata isa galateeffachuuf Dirree Masqalaatti dhufee dubbatee gadi taa’ee tokkaate. Akka koomishineerii poolisii Finfinnee Girmaa Kaasaa jedhetti nama 115 madaahe keessaa 15 madaa hamtuu. Tana maleellee namilleen yo baqatu wal irra ejaajjatee guddoo wal miidhe. Madoolee keessaa nama 57 hospitaala Xiqur Anbessaatti akimuutti jiran.Akka jarii nu dubbifne jedhetti waltajjii bombiin biratti tokkaate sun muummee ministeraatii fi bulchoota Itoophiyaa hedduutti keessa jiraa yoosuma fuudhanii baqataniin. Dr.Abiyyi yoosuma harkumaan biyyatti nagaa dhaamatee poolisiin fuutee baqatteen. Waltajjii sun irra isaatii fi itti gaafatamtoota mootummaa federaalaa hedduutti tataa’a. Akka warrii nu dubbifne jedhetti nama miliyoona sadii caala ka Dirree Masqalaatti Dr.Abiyyi hujiin galateeffachuuf dhufe. Mee kunoo kana caqasaa


Haleellaan Boombii Sagantaa Deeggarsaa Dr. Abiyyi Irratti Godhame Lubbuu Namootaa Galaafate. An madaahee namoota 115

Sagantaa deeggarsa Dr. Abiyyii Finfinneetti harra qophaahe irratti dboombii harkaa darbatameen lubbuun namoota darbuu fi namoonni 115 ta’an madaahuun koomishiniin poolisii Finfinnee beeksise. “Meeshaan dhoofame boombii hookan fanjii ta’u mala, bakki itti raawwatame immoo waltajjii Dr. Abiyyi irra turan irraa meetirii 30 hoo fagaatee,” an jedhe gabaasaan VOA achitti argame Iskindir Fireew boodarra waltajii irratti dhiigaa fi kobeewwan namoonni gatanii baqatan arguu dhugaa baheera. Muummichi ministiraa Dr. Abiyyi haleella gahe booda karaa Televiziyoonaa ergaa ummataaf dabarsaniin “Warri kana yaadan in milkoofne. Nageenyi biyya keenyarratti jalqabame roobuu ittuma fufa,” jechuudhan namoonni gochaa kana godhan warra leenjii fi muuxannoo qaban, fooyya’insa biyya keessatti mullateen inaafan jechuudhan dubbatan. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available No media source currently available  Muummeen ministiraa Itoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimad ibsa miidiyaa biyya keessaa irratti kennaniin haleellaa dhaqabeen lubbun nama badeera jechuun in yaadatama. Koomishinarri Koomishinii Poolisii Federaalaa VOA-f ibsa waaree booda kennaniin namni du'e akka in jirre himaniiru.


Rasaasaan Iddoo Afur Rukutameen Qabame, Waggaa Torba Mana Hidhaa Dukkanaa Keessan Ture:Najiib Xahaa

Magaala Dirree Daawaa Keessatti dhalachuu isaa kan dubbatu Najiib Xahaa Haj-Hasan umrii isaa ijoollummaa ABOtti makamee ituu jiru waahiloota isaa sadii waliin godiina Baalee - Beeltoo keessaa qabaman. Haleellaa irra ga’eef wal’ansa barbaachisaa yeroon argachuu dhaba irraa midhaa guddaan irra ga’u isaa sana irratti immoo dararaaa irra ga’een daran haala hamaa keessa akka ture ibsee jira. Waahiloonni isaa isa waliin qabaman sadeen yeroo ammaa akkuma isaa kan hidhaa ba’an ta’u kan ibse Najiib tokkummaan Oromoo amma argame akkauma kanatti itti fufuu akka qabuu fi innis qooda gama isaa gumaachuun cina akka dhaabatu ibsee jira. Mana Hidhaa dukkanaa jechuun maali? Hidhaa Keessatti Maal Naayaataa turan? Eegumsii maal fakkaata? Kanneenii fi ka biroof gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Jaarmayoonni Oromoo Lama Biyyatti Deebi’uuf Ka Jiran Ta’u Beeksiisan. Warri Biyya Seene Moo Maal Jedhu?

Jaarmayaan ABO takkomee fi Addi Tokkummaa Walabummaa Oromiyaa(ADWO) dhiyeenyatti biyyatti galuuf ka jiran ta’u beeksiisan. Mummichi ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahamd Ugaandaa daw’atanii yeroo turanti hogganaan ADWO birgeedar Jeneraal Kamaal Galchuu waliin dubbachuu isaanii fi guyyoota dhufa kana keessa jilli tokko Finfinnee akka seenuuf jiru ibsamee jira. Jaarmayaan ABO tokkomee gama isaan karaa kallattii hin taaneen mootummaa waliin dubbataa akka jiruu fi qabsoo gaggeeffamuu biyya keessatti saba ofii giddutti deebisuuf murteessuu isaa beeksiise.Garu biyya ofiitti galuuf bellama kan hin barbaachifne ta’uus guyyichi kan sabaa himaan labsamuuf jiru ta’u hubachiise. Gama kaaniin Kan dhiyeenya kana biyyatti deebi’ee Adda Dimokraatawaa Oromoo(ADO) jijjiramanii argan isa eegeen ol ta’u ibsee jira. Carraa argamee Kanaan hojjachuuf jaarmayoon Oromoo wal danquu dhisanii walii wajjiin hojjachuu qabu jedhee jira.Knaafis irbuu walii seenuun barbaachisaa akka ta’e beeksisee jira. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Angaawaan Tokkummaa Mootummootaa Tarkaanfiilee Itiyoophiyaa fi Ertiraan Tibbana Fudhatan Simatan

Barreessaan-muummichi ka Tokkummaa Mootummootaa, hariiroo Itiyoophiyaa fi Ertiraa gidduu nageenyatti deebisuuf, tarkaanfiilee qajeeloo dhiheenya kana Itiyoophiyaa fi Ertiraan simachuu isaanii beeksisanii jiran. Dubbi-himaa barreessaa-muummee Tokkummaa Mootummootaatiin, ibsi har’a Niwu Yoork irraa bahe akka jedhutti, biyyoota lameen gidduutti nageenya waaraa fi hariiroo ollummaa gaarii buusuuf carraaqqiin hoogganoonni biyyoota lameenii gochaa jiran, nageenya guutummaa Gaanfa Afrikaatiif illee akka qooda gaarii gumaachu dubbata. Barreessaan-muummeen Tokkummaa Mootummootaa, deemsa marii nageenyaa Itiyoophiyaa fi Ertiraa gidduu gara fuul-duraatti tarkaanfachiisuu fi gad-dhaabuuf deggersa barbqaachisu mara gochuuf qophii tahuu isaanii beeksisuun – xumura ibsi bahe kun.


Dr. Abiyyi Jeneraalota Waraanaa Sadi'ii Taayitaa Ministirii Ittiisaatti Muudan

Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimed, Jeneraalota waraanaa sadii, ministirii ittisaa keessatti taayitaa adda addaatti muudanii jiru. Ministara Ittisaa irraa maddi argame akka ibsetti, Jeneraal Birhaanuu Duulaa Galaalchaa, Damee Opereeshinii yokaan Bobba’insa waraanaatti Itaa-maajor shuumii itti-aanaa, Birgeeder Jeneraal Yilmaa Mardaasaa Nyaaphaa, Ajajaa Humna Qilleensaa, Leetenaant Jeneraal Mollaa Hayile-maariyaam, Qindeessaa Loojistikii Raayyaa Ittisaa tahuun muudamanii jiru.


Muummichi Ministaraa Abiyyi Ahimed Hoogganoonni Walitti-bu’insa Naanno Kibbaa Keessaaf Itti-gaafatamoo Tahan Akka Ofiin Taayitaa Gad-lakkisan Gaafatan

Kan walitti-bu’insi keessatti uumamee fi miidhaan keessatti dhaqqabe - Bulchiinsa Naannoo Kibbaa keessatti kanneen argaman - hoogganoonni aanaalee fi godinaalee itti gaafatama fudhachuudhaan akka fedha isaaniitiin taayitaa isaanii gad-lakkisan, muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Dr. Abiyyi Ahimed dubbachuu isaanii, Itti-gaafatamaan Waajira Muummicha-ministaraa – Obbo Fitsum Araggaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himanii jiran. Naannooleen walitti-bu’insoonni kun itti geggeessaman, naannoo Hawaasaa, Walaayittaa Sooddoo, Wal-qixxee, Naannoo Guraagee fi Qabanaa tahuu ka dubbatan – Obbo Fitsum Areggaa, walitti-bu’insa kanaaf itti-gaafatamoo dha, hoogganoota jedhaman ilaalchisuun akkana jedhan. “Walitti-bu’insa sana kanneen hammeessanis tahe kanneen itti gaafatama fuddhatanii qabbaneessuu dhiisan – itti-gaafatamtoonni aanaalee tahe godinaalee naannoo sanatti qajeelfama kennaa turan badii kanaaf itti gaafatama fudhatanii taayitaa isaanii akka gad-lakkisan – muummichi-ministaraa gaaffii dhiheessan. Akkasumas mootummaan naannoo sirna jiru hordofee gamaaggamuudhaan, kanneen fudha isaaniin tarkaanfii kana hin fudhanne irratti tarkaanfii maluuf akka fudhatan dabalatee waan taheef, hawaasichis dhimma kana akka hordofu,” jedhan – itti-gaafatmaan waajjira muummicha-ministaraa – Obbo Fistsum Areggaa. Keessumaa kanneen miidhaan irra gahe akka deebisamanii gad-dhaabaman, warri miidhaan na irra gahe – jedhan akka hirphamanii fi gara jireenya isaanii duraatti akka deebisaman hubachiisuu isaaniis beeksisanii jiran.


Dhuguma Nagaa fi Tasgabbiin Mirkanoofnaan Biyya Ofiitti Ni Deebina: Baqattoota Oromo

Addunyaa irratti uummanni Miliyoona 68.5 humnaan biyya ofii gadhisanii dhessuuf dirqamanii jiru. Lakkobsii kun guddaa ta’u UNHCR amma gabaasa baaseen hubachisee jira. Nutis Baqattoota Oromoo biyya alaa keessa jiran akksumas kanneen biyyuuma ofii keessatti qe’ee ofii irraa buqqa’an haasofsiifnee jirra. Baqattuun Yaman Aden Basaatin keessa jiraatan adde Keddijjaa Mohaammed jireenyi baqattummaa hadhaa’aa ta’uu isaaf rakkoo keessa jiraachuu dubbatu. Biyya keessa haalli jiru wayyaawaa ta’uu kan dubbatan aadde Kaddijjaan jijjiiramni dhugaan dhufnaan biyya ofiitti deebi’uu irraa boodatti hin jennu jedhan. Kanneen biroonis akkasuma jireenyi baqattummaa gaarii akka hin ta’in dubbatanii nagaan jiraannaan biyya ofii akka wayyu dubbataniiru. Walitti bu’iinsa daangaa Somaalee irratti uumameen kanneen qe’ee isaanii irraa buqa’anii Oromiyaa godinaalee adda addaa keessa buufatan jiru. Kanneen keessaa kan nuti haasofsiisne mootummaan naannoo Oromiyaa simannaan nuu godhe gaarii dha jechuun simatanii gama eegumsa fayyaaf midhaan nyaataan gargaarsatu nu barbaachisa jechuun qaammi dhimmi isaa ilaallatu deebii akka isaaniif kennu gaafataniiru. No media source currently available


Keniyaa Keessaa Butanii Eega Biyyatti Nu Debisanii Booda Akka Waan Haaraa Biyya Keessaa Qabamneetti Mana Murtii Sabbataa Duratti Nu Dhiyeessan: Masfiin Abbabaa

Injiinar Masfiin Abbabaa Fi Injiinar Tasfaahuun Camadaa sodaa lubbuu ofiif jecha gara Keeniyaatti dheessanii waggaa lama eega turanii booda butamanii gara biyyaatti deebiifaman. Lameenuu Naayrobii keessa ka jiru waajiira baqattootaa kan tokkummaa mootummootaa (UNHCR) biratti galmeeffamanii dhimmi isaanii fudhatama argatee akka ture galmeen adda addaa ni mirkaneessa. Nama baqatee dhaaba kana jala jiru butanii gara biyya irraa dheessetti deebisuun seera addunyaa cabsuu dha jechuun jaarmayaaleen adda addaa falamii dhagesiissaa turuun ni yaadatama. Injiinar Masfiin akka jedhutti poolisiin Keniyaa magaalaa Naayrobii keessaa isaan qabee torban lamaaf mana hidhaa adda addaa keessa eega tursee hidhee booda konkolaataan gara daangaa Moyyalee-Itiyoophiyaa geessuun aangawoota Itiyoophiyaatti kennan. Sana booda ija lamaan isaanii aguuguun gara magaala Finfinneetti kan geessaman konkolaataa Fannoo Diimaa bifa adii kan fannoo dimaa of-irraa qabduun ta’uu yaadata Masiin. Finfinnee naannoo Bolee Ruwaandaa jedhamu kan jiru mana durii fi mofaa tokko keessa waggaa tokkoo fi ji’a sadii ka’amuu isaanii fi hanga waggaa tokkootti uffata ittiin Naayroobii keessa qabaman sana akka hin jijjiratiin kan dubbatu Injiinar Masfiin, amma kana hundumaa yeroo turru qorannaa gaggeessuu malee himannaan nu irratti hin dhiyaanne jedha. Booda garuu akka waan haaraa biyya keessaa qabamnee fakkeessanii mana murtii sabbataa duratti nu dhiyeessan jedha Injiinar Masfiin Abbabaa Abdiisaa. Itti fufees mana murtii olaanaa duratti dhiyaatanii jalqaba adabi du’aa irratti muramee booda gara hidhaa umrii guutuutti jijjiramuu isaa fi Injiinar Tasfaahun Camadaa irratti hidhaa umrii guutuu muramuu ibse. Jireenyi mana hidhaa Keessaa maal fakkaata? Waa’ee du’a hiriyyaa isaa Injiinar Tasfaahun Camadaa Injiinar Masfiin maal beeka? Marii gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Addi Bilisummaa Oromoo fi Addi Bilisummaa Biyyoolessaa Ogaaden Waamicha Muummicha-ministaraa Abiyyiif Deebii Kennnan

Mootummaan Itiyoophiyaa yeroo dheeraadhaaf, dhaabota siyaasaa Itiyoophiyaa akka Adda Bilisummaa Oromoo, Adda Bilisummaa Biyyoolessaa Ogaadenii fi Ginbot toorbaa akka dhaabota shrorokeessotaatti farrajuudhaan, balaaleffataa turuun isaa ni yaadatama. Muummichi-ministaraa Abiyyi Kaleessa, ibsa Paarlaamaa biyyattiif kennan irratti gaaffiilee dhihaataniif ennaa deebii kennan, akka dhaabonni kun lola qawwee dhaabanii fi gara biyyaatti deebi’uun mariidhaan rakkoo jiru mootummaa waliin furatan waamicha dhiheessanii jiran. Haasawa isaanii kaleessaa keessatti yoo xiqqaate bakka lamatti ture, ka waa’ee lola qawwee dhaabuu fi karaa nagaa mari’achuu kaasanii dubbatan – Dr. Abiyyi. Tokko humnaan taayitaa qabachuu fi taayitaa irra wal-buusuun akka bu’aa hin qabne ennaa dubbatanitti, “Ginbot toorba, ABOn, Addi Biyyoolesaa Bilisummaa Ogaaden – carraa kanaan, waraansi faashinii yeroon itti dabre. Dhaabaa tii kottaa!”jedhan. Sana boodas itti deebi’anii, “Oboleeyyan keenya Ertiraa jirtan. Karaan isin qabattan, faashinii baay’ee dulloome waan taheef, Itiyoophiyaas waan hin fayyadneef, nagaadhaan gara biyya keessanii kottaa tii, haasaadhaan, walitti-dubbachuudhaan, mariidhaan biyya itti wal injifachuun danda’amu haa uumnu,” jedhan. Deenii kanaaf, hayyu-duree Adda Bilisummaa Oromoo – Obbo Daawud Ibsaa fi Itti-gaafatamaa Sab-quunnamtii Adda Bilisummaa Biyyoolessaa Ogaaden – Obbo Hasan Abdullaahii haasofsiisnee jirra. Dhaggeeffadhaa No media source currently available


‘Walitti bu’iinsi Aanaa Fantaalleetti ka’een lubbuun namoota 4 darbe’ – Jiraattota

Walitti bu’iinsa daangaa Aanaa Minjaar Naannoo Amaaraa fi jiraattota Aanaa Fantaallee jiran gidduu dilbata darbe ta’een lubbuun namoota afurii darbuu jiraattonni dubbatan. Waajjirri Dhimma nageenya Aanaa Fantaallee lubbuun namaa darbuun dhugaa ta’uu himee, amma daangaa naannoo Amaaraa fi Ka Oromiyaa kallattii sanaan jiru gidduu humni Federaalaa buufatee nageenya tasgabbeessaa akka jirus beeksiseera. Galmoo Daawit dablata qaba. No media source currently available


Dararaa Gurra Namaatti Ulfaatu Dubbachuun Rakkisaa Dha. Dargaggoo Kaffiyaaloo Tafarraa

Waxabajjii 15 bara 2018 ykn Jimaata darbe hidhamtoonni 304 mana hidhaa Qaallitti keessaa kan gadhiifaman yoo ta’u kanneen keessaa sadii lammiiwwan Keeniyaa ta’uun gabaafamee jira. Warra gadhiifaman kana keessaa 289 himannaa shororkeessummaan himatamaanii adabi du’aa fi hidhaan umurii guutuu kan irratti murame keessatti argamu. Kana gadhiifaman keessaa tokko kan ta’e kan miilli isaa lamaan mana hidhaa keessatti irraa kutame dargaggoo KaffiYaaloo Abarraa waggootii darban kudha lamaaf hidhame. Keessumaa Milli isaa Inni mirgaa fayyaa akka turee fi yeroo sadii irra deddebi’uun kutamuu ibsee jira. Dararaa isaan ana irratti gaggeessan dubbachuun gurra nama dhaggeeffatuutti kan ulfaatu, waan namni dhaga’uu hin qabnee fi waan aadaa keenyaan alaati jedha Kafyaaloon. Gaaf-tokko akka jijjiramni dhufu nan amana. Garuu dararaa hamaa ana irra ga’e irraa ka’uun umrii dheeradhee lubbuun jiraadhee jijjirama kana nan arga jedhee gonkumaa yaadee hin beeku jedha. Gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Heerri Mana Dukkanaatti Nama Hidhaa Nama Reebaa Nama Dararaa Jedhaa? Akkas Hin Jedhu: Muummicha Ministeeraa Abiy Ahimed

Muummichi ministeeraa Itiyoophiyaa Dr. Abiy Ahimed har’a parlaamaa irraa gaaffii dhiyeaateef deebii kennannii jiran. Muummichi ministeeraa Abiyi Ahimed har’a paarlaamaaf ibsi isaan kennan akka nama dhuunfaattis akka nama siyaasaattis eenyummaa isaanii kan mul’ise ture Akka muummicha ministeeraatti haasaa isaan dhageessisan akkaataan itti dhiyaatanii fi qabiyyeen isaas adda ture Ibsi isaan har’a kennan immoo dhimmootii hedduu irratti ejjennoo isaan qaban kan daran ittiin mul’ate ture. Abiy akka fuula kitaabaa gargalfamanii kan itti ilaalaman ture. Paarlaamaan hoogganaa haaraa kana daran ittiin wal bare. Gaaffii dhiyaateef deebii isaan kennani immoo innumaa iyyuu kan isaan beeksise ture. Namoota mana hidhaa keessaa hiikaman ilaalchisee gaaffii dhiyaateef deebii isaan kennan fakkeenyaaf qalbii hedduu hawate. Gaaffiin sun malaammaltummaa fi shorokeessummaan shakkamanii kanneen hidhaman hiikuun seera biyyattii cabsuu dha kan jedhu ture. Muummichi ministeeraa Abiyyi gaaffii kanaaf deebii isaan kennan mootummaan ofii isaa iyyuu gaaffilee ka’an kanaaf itti gaafatamaa ta’uu isaa kan ibsu ture. Shororkeessummaan aangootti cichuuf jecha, seeraan ala aangoo qabachuuf jecha faallaa heeraa karaa ta’een humnaan gargaaramuu dabalata. Eenuyuunuu haa ta’u heera kabajuu qaba isa jedhu hubachuun barbaachisaa dha. Ennaa haaromi geggeessamu akka mootummaatti waan akkasii ennaa uumamu itti gaafatama fudhachuu kan qabu nuyi ta’uu qaba. Heerri biyyaa humna ittisa biyyaa dabalatee paartii irraa walaba ta’anii seera eegsisuu qabuu jedha. Heerri biyyaa nama mana murtiiin to’annaa jala oole reebaa, mana dukkanaa keessa kaa’aa jedhaa? Hin jedhu. reebuun mana dukkanaatti hidhuun qaamaa hir’isuun hojii shorokeessummaa kan ofii keenyaa ti. Kun gandaa qabee hanga zooniitti raawwatamaa ture. Qorannaa komiishina mirga namaa martinuu beektu. Poolisiin nama reebaa ture. Kanaaf poolisiin sun shorokeessaa dha jedhan. Muummichi ministeeraa Abiyi waa’ee malaammaltummaa ilaalchisee gaaffii aadde Muluun dhiyeessaniif hundee isaa dhiifnee damee irratti bobbaane jechuun deebisan. No media source currently available


Hidhamtoonni Mana Hidhaa Qaallitti Keessaa Gadhifamaa Jiru

Mootummaan Itiyoophiyaa hidhamtoota seeraa dhibba sadi’ii ol tahan har’a dhiifamaan hidhaa irraa gad-lakkisee jira. Dantaa uummataa kabajchiisuuf sirna dimookiraasii biyya keenyatti jalqabame kabajchiisuuf, sirna bulchiinsa gaarii babal’isuu fi hirmaannaa siyaasaa lammiilee cimsuuf, dirree siyaasaa bal’isuuf - jechuudhaan, hojii hidhamtoota dhiifamaan gad-lakkisuu isaa itti fufuu isaa dubbata – mootummichi. Gabaasa guutuu Caqasaa No media source currently available


‘Hidhattoonni Argoobbaarraa Dhufan Aanaa Fantaalleetti nama lama ajjeesan’ - Jiraattota

Dilbata darbe hidhattoonni Argoobbaa gara Aanaa Fantaalleetti cehanii namoota lamaa ajjeesuu jiraattonni dubbatan. Jiraattonni, namootni lameen kun ka ajjeefaman rasaasaan rukutamanii akka ta’e himanii bulchiinsi aanaas tahe mootummaan ajjeefamuu namoota kanaa sirnaan qorachuu baannaan nageenyi naannoo sanaa balaarra bu’uu sodaa qaban kan himan. Hooggannaan Waajjira Dhimma Nageenyaa ka Aanaa Fantaallee Obbo Hawaas Carcar Waajjirri isaanii dhimma kana qorataa jiraachuu himaniiru. Gama birootiin ammas kaleessa Godina Gujii Aanaa Sabbaa Booruutti Raayyaan Ittisaa nama tokko ajjeesee tokko madeessuusaa jiraattonni Raadiyoonii VOA’f himaniiru, Galmoo Daawit dabalatasaa qopheesseera. No media source currently available


Ibsa Koree Eddu-galaa TPLF fi Xiinxaala Hayyuu

Koreen eddu-galeessaa Dhabbata Bilisa Baasaa Ummata Tigiraay (TPLF) torban kana keessa walgahii guyyaa sadi’ii godheen booda ibsa baaseen murtii koree dhaaba biyya bulchaa jiruu, an Adda Dimokraatawaa Warraaqsa Ummata Itoopiyaa (ADWUI) qeeqe. Dhimma dangaa Itoophiyaa fi Eertiraa, akkasumaas akkaataa itti dhaabbileen misoomaa mootummaa gara abbootii qabeenyaa dhunfaatti itti gurguramaan laachisee odeeffannoon ummataaf ifa godhamee adeemsi barbaachisu odoo in xumuramin jedha ibichi. Haluma wal-fakkaatuun, “haala yeroo ammaa akka naannoottis ta’ee akka biyyaatti keessa jiru, akkasumas karaa qabsoo gara funduraa irratti Koreen eddu-galaa kun mariateera an jedhu ibsi koree TPLF, rakkinoota jiran jedhuuf hikoo fiduudhaa sadarkaa koree hojii raawwachiistuu ADWUI fi mana maree dhabbatichaatti mariitu barbaachisaa, qamni lamaan atattamaan walgahiin akka waammamu koreen keenya gaafatas,”jedha. Ibsa bahe irratti xiinxala hayyuu qabna. Hayyuu seeraa Obbo Hundee Dhugaasaa Landan irraa dubisnee, dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Wal dhaba daangaa Oromiyaatii fi naannoo Somaaleetiin manneen barannoota Oromiyaa caaccabanii cufaman hagii tokko Baale keessa

No media source currently available Akka itti gaafatamaan Biiroo Barannoota Oromiyaa Dr.Tolaa Bariisoo jedhetti wal dhaba kanaan ganna lamaan dabran manneen barnootaa sadarkaaa 1-12 godina Oromiyaa keesaa cufamee, saamamee ykn caaccabe. Kana keesaa tokko Baalee jedha Dr.Tolaan. Akka warrii Baalee dubbifne jedhetti lolii Liyuu Poolsi Baalee aanaa Saawwenaatii nama hedduu baqachiisee manneen baranootaatii fi ka akimiilleen cufsiise. Fulaan manneen barnootaa sadarkaa tokkeessoo keessaa cufaman jedhan tokko olloota Burqaa-Dharroo, Qillisaatii fi Jaarraa-Abbayyaa. Warrii Qillisaa dubbifne Baalee keessaa manneen barnootaa afuritti tanaan cufamee jedha. Akka jarii Baalee dubbimne jedhetti gandoota Sawweennaa fi olloota isaa keesaa nama kuma 10 caalutti baqate. Dubbii tana warra lafa bulchu irrallee qulqulleeffahcuuf jennee itti dedeebinee dadhamne. Namii Qillisaa dubbinfne ammoo ka ufiifuu achii baqatee bahe nama 400 tahu Qillisaa qofa keesaa baqachuu hin ooluu tanaan manneen barannootaa kuta 1-5 lamatti cufame jedha. Qillsisaan akka warrii lafaa jedhetti duruu handhuraa Oromooti. “Kanumaaf abbootiin teenna Qillisaa eela eela raayaa wayi qillftuu haadha saayyaa jedhanii weellisan,” jedha. Walumattuu godina Baalee keesaa manneen barannootaa haga shani tahanitti waldhaba kanaan cufame jedhan. Godinii Oromiyaa lola Liyuu Poolisiif jedhanii keessatti barachuu dadhaban kana keesaa ijoollee kuma hedduutti barnoota dhabe. Ijoolleen kuta 10 fi 12 dhiyoo qormaata biyyoolessaa fudhattee ya irraa baate Ijoolleen kutaa 8 dhiyoottuu fudhatti. Ijoolleen tun lola kanaafuu guddoollee hin baranne taatullee namii tanaa jedhee qormaatii biyyoolessa dabre akka jecha Dr.Tolaatti waan hedduu miti. Taatullee Mooyaletti ijoolleen adoo barumsa dansaa hin argatin qormaata fudhatan.Ministiri barnootaa akka guyyaa qormaataa duratti hiissaniif jedhullee akka jecha Dr.Tolaatti maatiin ijoollee ammoo akka ilmaan isaanii barachuullee baatan qormaata fudhatan fedhanii fudahciisan. Godinii Oromiyaa shan waldhaba daangaa Oromiyaatiif jedhanii barumsa dhaban kun lafuma duruu ykn waraanaa ykn ammoo bonaaf jedhanii ijoolleen barumsa dhabdu. Godinii Booranaa aanaa 14 qabu kun yuniverstii dhiisii koollejjiiyyuu hin qabu. Yuniverstiin Booranaa ta jaaruuf dhagaa yayyabaa dhaabanilleen haga jalqaban jedhanii ji’a hedduu turte. Koolleejjii horsiisee bulaa takkitti Yaaballotti jaaran jedhanillee eegii ganna dabre ijoolleen galmoofteen duubatti hin taane jedhanii dhiisan. Akka jecha Dr.Tolaatti ammoo Kaabineen Oromiyaa kora torbaan dhufuutti fala kennitiif.


Gaaffii Uummataa Debisuuf Kanneen Dandeetti Qaban Ramaduu jechuun Kanneen Aangoo Irraa Kaafaman Siyaasaa Ala Gochuu Miti. Angawaa DH.D.U.O

Gumii idlee saddeettattaa Dh.D.U.O (OPDO) Waxabajjii 10 bara 2018 irraa eegalee guyyaa sadiif gaggeessaa ture Kibxata kaleessaa ibsa ejjennoo qabxii Kudha tokko of keessaa qabu baasuun xumuramee jira. Gaaffiiwwan siyaasaa, dinagdee fi hawaasummaa ummata Oromoo biraa dhiyaatan deebisuuf sagantaa tarsiimoo qabeessa ta’een irratti hojjachaa akka jiru ibsi ba’e hubachisee jira. Gaaffii uummataa dabalaa jiru deebii qubsaa kan kennu hoggannsa haaraa muudaa gaaffii uummataa irratti hirkachuun aangawoonni itti gaafatama irraa ka’an, haaraa kan ramadaman akkasumas sadarkaa itti gaafatama irra turan irraa kan gad buufaman akka jiran ibsameera. Ajandaalee irratti mari’atamee fi haala Oromiyaa keessaa kan ilaaleen itti gaafatamaa ijaarsaa fi Siyaasa magaalaalee kan dhaabbatichaa Obbo Kaffyaalew Ayyaanaa Raadiyoo sagalee Amerikaa waliin gaaffii fi deebii gaggeessan caqasaa. No media source currently available


Ganna lamaa asitti godinoota Oromiyaa waraanii Liyuu Poolis keessatti nama hadhu keessaa manneen barannootaa 159ti cufame

No media source currently available Godinii Oromiyaa naannoo Somaaleetiin walti dhiyaatu dhiba guddaa keessa jiraa ganna lamaan kana fa keessa bu’uura misoomaa hedduullee irraa akka fedhetti faayidaa argachuutti hin jiru. Rakkoon tun ganna lamaan dabaran fa guddoo hammaatte jedha itti gaafatamaan Biiroo Barnoota Oromiyaa Dr.Tolaa Bariisoo. “Walumaa gala godina Harargee lamaan, Baalee,Booranaa fi Gujii lamaan keesatti manneen baranotoaa 159 tahanitit cufaman, samaman ykn caban.Gatiin isaa qarshii miliyoona 43.3 oli.” Ka maatii waliin naannoo Somaalee Jijjigaa baqatanii dhufan waliin ijoollee 65,000 caalan akka kanaan barumsa isaanii male dhabe,jidduutti kute. Taatullee akka Dr.Tolaan jedhutti ijoollee tana gara manneen barnootaa nagaa tahanitti geessanii barsiisan. Oromoo Jijjigaa baqatanii dhufan magaalaa Oromiyaa 11 keessatti qubsiisanii ijoollee warraallee manneenuma itti dhiyaatan keessatti barsiisan jedha Dr.Tolaan. Taatullee ammallee ijoollee 22,000 tahanitti akka Dr.Tolaan jedhetti barumsatti hin galmaahin. “Eegii dhufanii yeroon barumsaa waan isaan darbeef.Rakkoon tokko kan nu qunname ijoolleen kun achitti Afaan Somaaletiin baratan.Asitti Afaan Oromootiin barumsa kennina,” jedha Dr.Tolaan. Ijoollene hin galmaahin hagii guddaan ijoollee didiqoqo akka jecha Dr.Tolaatti. Ijoollee 65,000 tun kutaa 1-12 baratan manneen barnootaa itti dhiyaatanitti raranii barsiisanillee kutaa silaa nama 40-45 qofa qabatti jedhanitit ammoo akka jecha itti gaafatamaa Biiroo Barnoota Oromiyaatti ijoollee 70-80 tahan walti naqanii barsiisan. Gaafa Oromoon kuma hedduu Jijjigaa baqatte sun barsiisota 437 achii dhufee jara kanallee ya hujii qabsiimne jedha Dr. Tolaam. Ijoollee manneen barnootaa kanatti galchanilllee akka jecha Dr.Tolaatti nyaataa fi mi’a barnootaallee hinuma kennaniif. Biiroon barnootaa ganna dhufu keessaa manneen barnootaa caacaban kana jaartee hujiitti deebisuuf akka jecha Dr.Tolaatti bajata baafattee itti jirti taatullee laftii itti baratan sun nagaa tahuu malte qaraa. Itoophiyaatti dhiyoo tana ijoollee kutaa 10 fi 12tti Qormaaa Yuniversitin seenan fudhate. Lafa Liyuu Poolisiin keessatti nama aatu ammoo akka maatiin ijoollee jedhanitti ijoolleen hedduutti qormaata kana hin fudhatain adoo fudhatanillee ittuu hin qophoomne. Akka Dr.Tolaan jedhutti ammoo maatii waliin mari’atanii hin barannee jedhnii qormaata fudhachu dhabu mannaa fudhachuu wayyaa jedhanii fudhachiisan. Oromiyaa keessa akka jecha itti gaafatamaa Biiroo Barnootaa Oromiyaatti manneen barnootaa 16,000 jiraa ijoollee miliyoona 10ti keessa barata.


DH.D.U.O  Gumii 8ffaa Har’a Xumuree Jira

Guyyootii darban sadiif gaggeeffamaa kan ture gumiin DHDUO inni 8ffaan har’a waaaree booda xumuramee jira.Qaamoota hoggansaa sadarkaa adda addaa irra jiran kumootaan lakka’aman irratti tarkaanfii fudhachuu isaa DHDUO..n beeksisee jira. Kanneen akkaataa hojii seeraan alaa hordofaa turan ittiin jedhe hogganoora kuma lama caalaa aangoo irraa kaasuuKuma shanii fi afuurtama immoo sadarkaa aangoo irra turan irraa gad butuu beeksisee jira. Kanneen kuma 3 caalan miseensummaa keessaa haquu isaa ibsee jira.Gumii guyyaa sadiif gaggeeffamaa turee har’a ennaa xumuramuu mummichi ministeeraa Dr. Abiiy Ahamad argamanii turan. No media source currently available


Walitti Bu’iinsi Gujii Fi Geedi’oo Gidduu Maal Fakkaata?

Naannoo Oromiyaa Gujii fi Geedi’oo waliin wal daangessu irra uummata jiraatan gidduutti walitti bu’iinsa uumameen lubbuun namaa darbuu fi qabeenyaan barbadaa’uu akkasumas uummanni qe’ee ofii irraa godaanuun gabaasamee jira. Haala gamas jiru jiraattota fi angawoota naannoo lamaanii biraa deebii argannee jirra. Lammiin Geedioo Gujii lixaa keessa jiraatan tokko haala uumame ennaa dubbatan haala suukaneessaa dhaan namoonni nu duraa du’aniiru jechuun himatan. Dura taa’aan dhaaba dimokraasummaa uummata Geed’oo obbo Alastaa Mangashaa akka jedhanitti tilmaama naannolee adda addaa irraa argataniin uummanni walakkaa miliyoonaa buqqa’ee kanneen 75 ta’u du’aniiru yoo jedhan bulchaan godina Gujii Lixaa Obbo Abarraa Buunoo immoo ragaa qabatamaa of harkaa qabnuun gam lachuu irraa uummata kuma 100 oltu buqqa’e kanneen 30 ta’an du’aniiru jedhan. No media source currently available


Liyyuu Haayiliin Somaalee Haleellaa Raawwateen Namoonni Hedduun Dhuman: Amnestii Internaashinaal

Haleellaa Harargee bahaa aanaa Cinaagsen keessatti raawwatame jedhame kana namni ani jiraataa magaalaa cinagsen jedhe tokko akkasitti haala ture Tsiooniif ibse. Cinaagsen keessatti waanti uumame Liyyuu Poolis kanneen jedhaman meeshaa gurguddaa hidhatanii dhufan. Anis achuma bakka qonnaa koon ture. Dhukaasa banan. Namoota 14tudu’e. ani jalaa fiigeen miliqe. Manneen jireenyaa gubanii beeladaalee fudhatanii deeman. Namoonnis qe’ee ofii irraa baqatan jedhan. Jiraataan kun ennaa ibsan yeroon isaa yeroo soommanaa waan tureef waaree booda waan rafuuf namni ganamaan ka’ee qonnaatti bobba’a. Ganama sa’a 11 ta’a. Namoonni rukutaman illee fuullee dhuma mana isaaniitti rikutaman jedhee jira. Uummatis ofi irraa ittisuuf kaan dhakaa dhaan kaan meencaa dhaan ofi irraa ittisaa ture jedhan. kan Merteyeesii fi mencaan ba’u garuu tokko miti jedhan. Har’a namoonni 10 sirni awwaalcha isaanii raawwachuu jiraataan kun Tsioniif ibsaniiru. Cinaagsen keessatti balaa dhaqqabe jedhame kana ilaalechisee Amnesty Intrnaatinalitti qorataa dhimma gaanfa Afriikaa obbo Fissehaa Tekle ibsaniiru. Naannoo Cinaagsenitti jimaata darbee qabee namonin 14 humnoota addaa naannoo Somaaleetiin du’aniiru. Kaan immoo gandeen adda addaa keessa qubataniiru. Guyyaa jimaataa namoonni sadii ajjeefamaniiru. Sambata immoo namoonni torba dilbata kaleessaa immoo namoonni afur rasaasi itti dhukaafamee jjeefamaniiru. Namoonni hedduun immoo madaa’aniiru. Obbo Fissehaa Teklee itti fufuu dhaan kun kan yeroo dhiyoo haa ta’u malee torban lama duras haleellaa dhumti wal fakkaatu dhaqqabuu isaaf manneen isaanii gubatee namoonni hedduun du’anii turan jedhan. Humni addaa Somaalee kan “Liyyuu poolis” jedhamu kun bara 2008 erga hundeessamee qabee yeroo adda addaatti dhiittaa mirga namaa adda addaa raawwataa turuu isaa obbo Fissehaan tuqanii yeroo dhiyoo as immoo gara naannoo hollaa Oromiyaatti ce’uu dhaan namoota irraan miidhaa dhaqqabsiisaa jira. Humni kun bittinnaa’uu qaba jedhan. Qaamni poolisii kanaa kan yakka raawwate illee murtiitti dhiyaachuu qaba, kanneen mirgi isaanii dhiitame immoo hirphi barbaachisu baafamuufii qaba jedhan. kana ennaa jedhamu maallaqa qofaan utuu hin taane bifa adda addaan ta’uu mala jedhan. Dhiittaan mirga namaa raawwatame amanamee qaamni dhiittaa mirga namaa raawwate dhiifama akka gaafatu kan nuti barbaannu jedhan. No media source currently available


Akka Bulchootii Isii jedhanitti Mooyaletti ijoollee 4,000 Caalanitti Lola Liyuu Polisiitiin Barumsa Dhabe

No media source currently available Akka bulchaan isii aabba Aschaalewu Yohaannis jedhetti Mooyale lafaa waraanii oolmaa fi bultii dhowwee ka baratuu fi ka hojjatee bululleen jireennuma gaargalaa keessa jira. Laftii tun lafa miisoma biyyiti argattellee dhabdee gaargala hamaa keessa jirtu jedhan bulchootii isii. Karaa isii goomittaa qabdullee dhiyoo lolaan irraa fudhatee waraana naannoo Somaalee ka Liyuu Poolisiif jedhanii hojjachuullee dadhaban. Akka aabba Ashcaalewu jedhetti waraanii lafa tanatti dedeebi’u ijoollee 4,000 olitti barumsa dhabe. Ardaan ijoolleen keesatti barachuu dadhaban akka bulchootii isii ka aabba Ashcaalewu Yohaannis,bulchaa aanaa isii aabba Baggajjaa Morgee faatii jedhanitti mana barumsa sadarkaa lammeessoo Qabbanaawaa,mana barumsa sadarkaa tokkeessoo Maddoo-Miigoo, mana barumsa ganda 02, mana barumsa Shawaa-Barree, Caamuqi, Xiillee,Laga-Suree,Malabii fi Arbale faatii manneen barnootaa ijoolleen itti barachuu dadhabde.” Ijoolleen manneen barnootaa kana keessaa baratan kutaa 8,10 fi 12 baratanillee dhabaa mannaa jedhanii akkuma taateefuu Qormaata Biyyoolessaa fudhachiisuuf abbaa dandahan manneen barnootaa dhibiitti ergan. Ta barattulleen sadarakaa tokkeessoo fi qophaaninaa faatilleen dhibuma akkanaa keessa baratan. Bulchaa aanaa Mooyyalee namii akka aabba Baggajjaa Morgee faatii Mooyyale lafa abbaa dhabdee misooma Oromiyaan argachuutti jirtu jedhanillee dhabde. Mooyalee ammallee akka bulchotii isii ka akka aabba Aschaalewu Yohaannis faatii jedhanitti karooruma bara mootummaan Dargii keessa baasaniin bultuutti jirti.Adoo silaa amma laalanii lafa isumaa ganda 6-7tti bahuu dandeettu jedha. Dira Mooyyalee akka bulchaan isii jedhutti nama 75,000 caalaatti keessa qubata laftii mirgaa fi bitaalleen namii itti qubachaa deemuumumatti jira.“Mana qopheessaa callaan bulchuu hin dandahan,” jedha aabba Aschaalewu. Bulchaan aanaa Mooyyalee aabba Baggajjaa Morgee Mooyyalee lafa nama millatu dhabde, niitii dhiirsa lama qabdu taatee buluutti jirtu jedha. “Mooyyalee ammallee ganduma gaafa Dargii kennaniinin buluutti jirti.Amma yoo gargar baasan ganda 7-8 tahuu dandeetti.Gandii magaala jala hin galinilleen gara shanii hin jira. Namii Mooyalee keessa jiru lakkoofsa nu qamnuun nama 75,594.” Akka bulchootii isii jedhanitti Oromoon Moyyale lafuma ufii irratti lubbuu dhabduutti jirti. “Mooyyalee akka warri lafaa jedhutti ila Booranaati,ila Oromoyaan Keenyaa fi biyya alaatiin walti daanditu. Akka bulchaan aanaa Mooyyalee aabba Baggajjaan jedhetti aanaa Mooyyalee keessaa nama kuma 362 caalaatti qubata lafttii tun handhuraa Oromooti. “Nu lafa teenna irraa hin godaannu gara tokkollee hin yaanu.”


Tarkaanfiin Gidduu Kana Fudhatamaa Jiru Itiyoophiyaa Keessatti Jijjiramnii Jiraachuu Agarsiisa. Dr.Awwol Aloo

Muummichi ministeraa Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimed walii galtee daangaa Itiyoophiyaa fi Ertiraa Aljeers irratti mallatteessamee ture akka guutummaatti fudhatu beeksisanii jiran.Kana malees kaampaanilee tajaajiila uummataa gurguddoo kennan harka caalaan mootummaan hanga tokko immoo namoota dhunfaan akka qabamauuf jiran ibsamee jira. Angawoota waraanaa kan sadarkaa olaanaa fi itti gaafatamaa waajiira odeeffannoo fi tika nagaa guutuu biyyaa kan ilaaleen aangawoonni haaraan kaleessa muudamuu fi kan akka Abba Dulaa Gammadaa, Obbo Girmaa Birruu fi Janaraal Saamoraa Yanuus soorata ba’uun ibsamee jira. Kana irratti Hayyuu Seeraa kan ta’an Dr. Awwol Qaasim Aloo Yunivarsitii kiil irraa waliin marii gaggeeffame caqasaa No media source currently available


Bidiruun Bosaasoorraa Yemenitti Deemtu Garagadhaan Yoo xiqqaate 56 Nyaatamanii 16 Achi-buuteen Dhabame

Bidiruun yokaan yaballi godaantota 100 fe’attee Bosaasoo irraa kaatee gara Yemenitti imalaa turte, handaara Yemenitti bishaan seentee nyaatamuu irraa kan ka’e, namoonni 56 nyaatamuu fi yoo xiqqaate 15 achi-buuteen isaanii dhabamuun gabaasamee jira. Dhaabbatni Godaantotaa ka sadarkaa Addunyaa – IOM, maddeen oduuf akka ibsanitti, Bidiruun yokaan Yaballi nyaatamte sun dhiirota 83 fi dubartoota 13 fe’attee, Kibxata dabre Bosaasoo irraa ka’uudhaan gara Yemenitti imaluu eegalte. Waajira IOM, ka Yemen jirutti, Itti-gaafatamaa Quunnatii Miidiyaa yokaan Sabaa-himaa ka tahan – Liyoonaard Dooyil telefoonaan haasofsiisee ennaa ibsan, “Hojjetoonni IOM naannoo balaan sun itti uumame, handaara Yemenitti waamaman haala baay’ee gaddisiisaa ta’e aragan. Yoo xiqqaate namoota 56 tu haala gaddisiisaan bishaaniin nnyaatame. 16 immoo achi-buutee isaanii tu dhabame. Godaantonni kun, Somaaliyaa irraa ka’anii Yemen dhaqqabuuf imalaa turan” jedhan. Namoonni balaa kana irraa lubbuun hafan yoo jiru tahe gaafadhee akkana naan jedhan – Itti-gaafatamaan Dhimma Komiyunikeeshinii IOM – Liyoonard Dooyil akkana jedhan. “Namoonni lubbuun hafan baay’ee xiqqoo dha. Namoonni lubbuun hafan kun akka nutti himanitti, yabala sana keessa jaaketiin lubbuu baraarsaa hin jiru. Danbaalii galaanichaa qilleensaan raafamu baay’ee hamaa ture. Imaltoonni irra turan baay’ee shororkaawan. Achii booda, bidiruun yokaan yaballi sun garagale. Kun tahuu isaaf sababaan, bidiruun humna ishee tii ol kan namaan guutte ture. Namoonni seeraa ala godaantota deddeebisan sun lubbuu godaanta sanaaf dhimma hin qaban,” jechuun haala gaddisiisaa kana ibsanii jiru – Mr. Dooyil. Namoonni lubbuun hafan, harka aangawoota Yemenitti qabamanii ka wal’aansa argataa jiran tanuu dubbatan. Reeffanni haga ammaatti argamanis achumatti awwaalaman – jedhu. Rakkoon sun kun ka deddeebi’ee mul’ate tahuu isaa dubbatanii jiran – Itti-gaafamaan dhimmoota Koominikeeshinii IOM – Liyoonaard Dooyil. “Rakkoon isaa, balaan kun ka yeroo mara uumamu tahe iyyuu, Qaamni rakkoo kanaaf ilaalcha kenne hin jiru. Miidiyaaleen Addunyaa, rakkoo Awurooppaa keessatti uumametti fuuleffatan. Garuu, Galoo Galaana Eden keessa, rakkoodhuma akka sanaa tu jira. Baay’inni baqattoota rakkatanii as jirus akkuma sanaa ti. Baatii tokko keessatti, baqattoota gara kuma toorbaa tu Yemen seena. Bara dabre keessa ka Yemen seene kuma dhibba tokko. Baay’een isaanii, ala-bultoota yokaan shiftoota biyya kanaa, baqattoota kana qabatanii maallaqa ittiin argachuu barbaadaniin miidhaan guddaan irratti raaw’atama. Dararaan guddaan irra gaha. Namni dhimma isaanii qabu hin jira. Gargaarsi namoomaa isaan dhaqqabu baay’ee xiqqoo dha. Baqattoota haala baay’ee hamaa keessa jiran gara dhibba sadii gara biyya isaaniitti deebisuuf hojjechaa jirra. Gara Jabutiitti eega geessinee booda, achi irraa gara biyya isaaniitti geessamu.” Jedhu. Dhaggeeffatoota keenyaa, waa’ee baqattoota Kibxata dabre jedhaman kanaa, baqattoota magaalaa Bosaasoo jiraatanii fi waa’ee balaa kanaa quba qabna – jedhan keessaa – Obbo Mohammad Sheekaatti bilbillee dubbisnee turre. Guutummaa gabaasaa keenyaa dhaggeeffadhaa No media source currently available


‘Bulchiinsi Naannoo Beenishangul-Gumuuz Dhiibbaa Nurraan Gaha’ Dhalattoota Oromoo Godina Matakkal

Dhalattoonni Oromoo Naannoo Beenishaangul, Godina Matakkal jiraatan, Bulchiinsi Naannoo Beenishaangul – Gumuuz dhiibbaa nurraan gahaa jechuun himatan. Akka jiraattonni kun jedhanitti, gidduu kana Gandoota Goongoo fi Dibaax keessa jiraatan irraa Kaampaaniin Midrook humnaan lafa irraa fuudhuusaa dubbatu. Kana malees jiraattonni kun Godinicha keessa waggaa hedduuf jiraannus ‘Mirga Aadaa keenya guddisuu aakkusamas Afaan Keenyaan barchuullee hin hin qabnu’ jedhu Himannaa kana bakka bu’aan Paartii Tokkummaa Diimokraatawaa Ummata Beenishaangul – Gumuuz obbo Mogos Nagaroo, ‘Bulchiinsi Naannawa Beenishaangul Komii kana hiikuuf hojjetaa jira jedhan. Galmoo Daawit dabalata qaba


Namoota Mana Hidhaa Keessatti Dhisanii Ba’u Mannaa,achuuma Keessa Turanii Wal Jajjabeessuu Wayya.Darajjee Margaa Dabaloo

Namoota dhuma torban darbee mana hidhaa gadhiifaman keessaa ligii dargaggoota KFO keessatti itti gaafatamaa damee ijaarsaa fi siyaasaa kan ta’e Obbo Darajjee Margaa tokko ture. Bara 2006 hanga bara 2008 tti KFO keessa hojjataa ituu jiruu Finfinnee keessaa kan qabame Darajjee Margaa Dabaloo barsiisaa ta’uun hojjataa ture. Jalqaba galmee Obbo Gurmeessaa Ayyaanoo irratti kanneen himataman namoota 22 keessaa yoo ta’u hunduu irraa jala kan gadhiifaman ta’uus inni garu himata galmee wal fakkaataan hidhaan waggaa afurii irratti murame. Boodas gubachuu mana hidhaa Qilinxoo waliin wal qabatee kanneen himataman keessaa tokko kan ta’e Darajjeen himatii irraa kan cite ta’uus kanneen hin gadhiifamin turan keessaa tokko ture. Dhuma torban darbee garu qofaa isaa gadhiifame.Amma iyyu hiamtii irraa cite ykn dhiifamnii godhameefii galmee tokko irraa kan nu biraa hafan jiru jedha. Gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa No media source currently available


Godina Qellem Wallaggaa Irraa Namoonni Buqqa’an Qe’ee Isaaniitti Deebi’uu Danda’u: Bulchiinsa Sadii Canqaa

Akka lakkoobsa Itiyoophiyaa bara 1977 kaaba biyyattii irraa dhufanii Godina Qellem wallaggaa aanaa Sadii Canqaa gandeen addaa addaa keessa lammmiiwwan qubatanii jiran hiraarfamni waan nu irratti raawwatameef qe’ee fi qabeenya keenya dhiisnee bakka irraa dhunetti deebi’uuf dirqamne jedhu. Kanneen bakkuma qubatanii jiran hangi tokko immoo nagaa dhaan jiraataa akka jiran nuuf ibsaniiru. Bulchiinsi naannoos muuddama kana dura ture irraan kan ka’e namoonni sodaatanii deeman jiru. Dirqisiisee kan isaan ari’e hin jiru jedha. cBulchiinsi Sadii Canqaa obbo Taammenee Haayiluu akka jedhanitti namoonni qe’ee isaanii dhiisanii ba’an ilaalchisuun jaarsolii biyyaa fi abboota amantii waliin mariin geggeessamee akka deebi’aniif yaalii guddaan godhameera jedhan. Midhaan isaanii deebi’uun akka makaratan itti himneerra jechuu dhaan qabeenyaan isaanii akkuma jiruti jira, eegamaafii jira jedhan. Kanneen ganda sana keessa qubatanii jiraniif Walloo irraa dhufan nuti haasofsiisne nagaa dhaan jiraataa akka jiran dubbatu.


Gamtaan Medrekii fi Paartiin Semaayaawii Marii Siyaasaaf Mootummaan Akka Waamicha  Dhiheesseef Dubbatan

Paartiileen Lameenuu marii kana bakka qaamni sadaffaan jirutti paartii mootummaa waliin geggeessuuf qophii tahuu isaanii dubbatu. Dura-taa’aan Koongiressa Federaalawa Oromoo – Dr. Mararaa Guddina, akka Medrekiif mootummaa irraa waamichi dhihaateef kaleessa VOAf ibsan. “Homaa waannni dhoksamu hin jiru. Akka waliin dubbannu nu gaafatee jira. Kanaaf, Medrek yeroo gabaabaa keessatti mariitti waan seenu natti fakkaata. Waa’ee mootummaa tokkummaa biyyoolessaa hundeessuus yeroo sana mariidhaaf dhiheessina. Akka durii, EHADEG kana nan fudhadha, kana hin fudhadhu – jedhee ka deebisu otuu hin taane, uummata Itiyoophiyaa dhokatee ka geggeessamu otuu hin taane, Medrek maal fudhatee marii keessa gala? Ennaa jedhamu, waan qabatamaa tokko – waan hunee-qabeessa Itiyoophiyaa jijjiiruu danda’u, jijjiirama nagaa – jedhee waan EHADEG halkanii fi guyyaa odeessu kun, jijjiirama dhugaa akka tahu, cehumsa aangoo isa akka muummicha-ministaraa Hayile-maariyaam Dessaalenyi irraa gara Dr. Abiyyi Ahimeditti jijjiruu – jijjiirraa qoosaa otuu hin taane, dhugaatti cehumsi haqaa akka biyya kana keessatti dhufu, galmee qopheessinee akka irratti waliin dubbannu qabannee dhihaanna.” jedhan – Dr. Mararaan. Akka Dr. Mararaan jedhanitti, mariin kun, bakka qaamni sadaffaan jirutti akka tahu yaada jedhu motummaan ka fudhatu tahuullee dubbatan. Gamtaa Medrekii ala, dhaabbatni waamichi akkasii dhihaateef, Paartiin Semaayaawiif dura taa’aa ka tahan – Obbo Yeshiwaas Asaffaas, xalayaa waamichaa itti-gaafamtuu waajira muummicha-ministaraan mallatteessame argachuu isaanii VOA-f ibsanii jiran. Eega xalayicha argatanii booda, akkaataa deemsa marichaa irratti mootummaa waliin akka dubbataa jiran kan eeran – Obbo Yeshiwaas Asaffaa, mariin sun paartii tokko waliin qofa qofaatti otuu hin taane paartiilee mara kan hammate akka tahu kan dubbataa jiran tahuulee ibsanii jiran. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Mootummaan Tokkummaa Biyyoolessaa Akka Hundaa’u Gaafanna: Gamtaa Medirek

Gamtaan Medrek wal ga’ii isaa kan dhaabaa 14ffaa ennaa geggeessetti ibsa ejjennoo baaseen irra hedduu kan irratti fuuleffate dhimmootii yeroo kan biyyattii irratti. Itiyoophiyaa keessatti bulchiinsa demokraatawaa fi jabanaa gad dhaabuuf qabsoowwan geggeessaman tarreessuun kan jalqabe ibsi kun mul’ataa biyyaa kana hojii dhugoomsuutti dhiyaatanii kan turan garuu carraawwan miliqan jedhan yaadachiiseera. Carraa amma uumame jedhe illee akka hin miliqne yaadachiisa. Itti fufuu dhaanis kana hojjechuuf paartiin biyya bulchu IHADEG gara fuula duraatti tarkaanfiiwwan fudhachuu qaba jedhe illee ibsu sun tarreessee jira. Ibsa sana dubbisaan kan dhageessian miseensa paartii Mekerek obbo Wandimmu Ibsaa turan. Bulchiinsi paartii IHADEG kan hanga ammaatti hiraannaa uummataatiin ala qofaa isaa Itiyoophiyaa bituuf yoo ta’e malee carraan isaa bulchuu fi geggeessuuf akkasumas humni isaa cimaan kan laaffatee fi kana irraan kan ka’es bulchiinsa gaarii fiduu akka dadhabe ofii isaa amanee afaan isaan dhugaa ba’uu irra darbee, rakkoolee hanga ammaatti uumamaniif itti gaafatama waan fudhateef jecha, itti gaafatama fudhate kanas mootummaa tokkummaa biyyoolessaa hundeessuu dhaan carraa gaarii yeroo 4ffaaf dhufe kana akka hin balleessine cimsinee yaadachiisuu dhaan muummichi ministeerichaa ennaa hirbuu seenan haasaa dhageessisan waadaa seenan akka eegan, jechaa fi uummataaf amanamummaa qaban hojii dhaan akka mul’isan MEDREK cimsee yaadachiisa jedha ibsi sun. Medirek ibsa isaa kanaan IHADEG fi mootummaa waliin mari’achuuf yaada isa dandeessisu bifa galmeen qopheessuu isaa beeksiseera. Ibsi kun itt fufuu dhaan biyya keenya keessatti bulchiinsi mootummaa gara gara qajeelfama mootummaatti akka jijjirramu gochuuf duwwaa irraa ka’us ta’e ce’umsa battala raawwate hin simatu jedha. Walumaa gala jijjiirama warraaqsaa hin barbaannu ka jedhe fakkaata ibsi kun. Walumaa gala MEDREK jijjiirama akka dhfu inni barbaaduuf haala mijataa uuma kan jedhee fi jijjiiramoota amma ta’uu qabu jedhe keessaa obbo Wandimmuun dubbisaan dhageessisaniiru. No media source currently available


Paarlaamaan Itiyoophiyaa Labsii Yeroo Muddamaa Kaase

Labsii yeroo hatattamaa simachuu fi raggaasisuuf labsiin ba’e lakkoo 10832/2010 shaaruuf kan dhiyaate wixineen labsii lak. 1088/2010 sagalee ol aanaa fi sagalee calliinsaa 8n raggaasisameera. Guraandhala 9 mana maree ministeerotaan ba’ee paarlaamaan kan raggaasisame labsii yeroo muddamaa ti kan guyyaa har’aa kaafame. Manni maree murtii kana irra utuu hin ga’in dura yaada murtii mana maree ministerotaan wixineeffame labsichi akka ka’u gaafate irratti mari’atee jira. Paarlaamaa keessatti itti aanaa itti waamamaa minister deetaa kan ta’an obbo Amaanueel turan labsiin sun akka ka’u kan gaafatu yaada murtii mana mareef kan dhiyeessan. Marii geggeessameen miseensonni mana maree yaadawwan adda addaa kaasaniiru. Labsiin sun mirga namaa fi dimokraasummaa ugguree turuu isaa ilaalcha biyyattiin qabdu, investmentii tuurizimii miidhuu isaa kanneen ibsan turan. Labsiin sun akka labsamu kan ta’eef haalli biyyattii keessa ture waan dirqisiiseef kanneen jedhan immoo labsiin kun ka’uun gaarii ta’us barbaachisaa ture jedhu. Miseensi paarlaamaa tokko akka jedhanitti immoo namni rakkoon irra ga’e qooda ukkaamamu iyyaa akka du’uuf carraa kennaaf jedhan. Labsiin yeroo muddamaa kun hojii irrak an oole ji’a sadii fi torban sadii fi ture. Labsiin sun barbaachisaa miti kanneen jedhan gareeleen mormituu, hayyoonnii fi moodtummoonni alaa labsiin sun hatattamaan akka ka’u gaafataa turuun isaanii ni yaadatama. No media source currently available


OMN Jila Hoogganoota Isaa Itiyoophiyaatti Erge

Dhaabbatni oduu as Yunaayitid Isteets, kutaa Minisootaa keessa maadheffate, Oromiyaa Miidiyaa Neetwoork, waamicha muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa dhiheessanii fi tarkaanfiilee mootummaan isaanii itti fufee fudhate irraa ka’uudhaan, damee isaa Finfinneetti banachuu yaaduun jila hooggana isaa gara sanatti erguu isaa beeksisee jira. Kana irratti, daarektara ol’aanaa dhaabbatichaa Obbo Jawaar Mohammeditti bilbiluun haasofsiisnnee jirra. Dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Manni Maree Ministeerotaa Itiyoophiyaa Labsiin Yeroo Hatattamaa Akka Ka’u Murteessii Paarlaamaaf Dhiyeessuuf Jira

Qaama lammiiwwan garaa garaa biraa muummicha ministeerichaaf gaaffiin dhiyaataa ture deebii argachuuf jira. Sambata darbe dura taa’ummaa muummichi ministeraa Abiy Ahmediin wal ga’ii kan geggeesse manni maree ministeerotaa yaada murtii labsiin yeroo muddamaa akka ka’u gaafatu paarlaamaaf dhiyeessuuf walii galee jira. Akka lakkoobsa Itiyoophiyaa Guraandhala 9 bara 2010 labsiin mana maree ministeerotaan labsame kana ilaalchisee mootummaa dhuma keessatti iyyuu adda addummaa jiraachuun isaa kan ifa ta’e erga paarlaamaaf dhiyaatee booda. Paarlaamaan labsii kana kan raggaasise mormii kana dura hin baratamin waliin ta’uun illee ni yaadatama. Labsiin ji’a ja’aaf akka ture murtaa’e kun garuu ji’a afur illee utuu hin guutin ka’uuf jira. Kan yaada murtii labsiin kun ka’uu gaafatu paarlaamaaf dhiyeessuuf walii gale manni maree ministeerotaa labsiin kun akka ka’u illee walii galtee irra ga’eera. Manni maree kun wal ga’ii isaa kanaan haala nageenya biyyattii gamaaggamuun isaa ibsamee jira. Haalli nageenyaa-wayyaawaa ta’e uumamuu isaa, bulchiinsa sirna seeraa idileen geggeessuun danda’amuu isaa mirkaneeffateera jechuu dhaan waajjirri dhimmootii kominiskeeshinii mootummaa beeksiseera. US dabalatee biyya keessaa fi alaa lammiiwwan gaafataa turan. keessummaa Dr. Abiy Ahmed erga aangootti dhufanii qabee dhiibbaan kun cimee itti fufe. Labsii yeroo muddamaa kana kaasuun hojii muummicha ministeeraa isa duraa ta’uu akka qabu kan gaafatan xiinxaltoonni siyaasaa, hoogganoonni garee mormituu fi kanneen yaada kennan hedduu turan. No media source currently available


Biyya Kufe Kan Jeneraala Qabu Irra, Biyya Cimaa Ajajaa Kudhanii Qabu Wayya: Muummicha Ministeeraa Abiy Ahimed

Muumichi ministeera Itiyoophiyaa haarawaa fi ajajaan waraana walii galaa Dr. Abiy Ahimed generaalotaa fi angawoota waraana gameeyyii waliin mariin geggeessan kan dhiyeenya ministeerota isaanii waliin geggeessan waliin ka wal fakkaatu ture. Minsiteerr ittisaa Mootummaa Maqaasaa ajajaawwan waraana duruu turan kan akka general Samooraa Yuunus, obbo Abbaa Duulaa Gammadaa fi kanneen biroon sirna kana irratti argamaniiru. Raayyaan waraanaa loogii siyaasaa irraa kan qulqullaa’e, hoogganoonni yoo jijjiiramanis cimee kan dhaabate ta’uu akka qabu Dr. Abiy ibsaniiru. H/Maariyaam ka’ee Abiy ennaa dhufu akan waraana ajaja fudhachuu danda’uuf itti fufu yoo ta’e madaqoo dha jechuu dha. IHADEG hojii siyaasaa hojjechuu dadhabee dhibaa’umma ofiin yoo kufe, waraana hooggana uummati filate waliin itti fufu ta’uu qaba. Waraana isa dhufu waliin dhufee darbu yoo ta’e kasaaraa dha. Akkas ta’uu baannaan jeeqama keessa seenna kan jedhan muummichi minsiteera Abiy kunis akka waaltaa tokkotti waraana akka nama dhuunfaatti immoo tokkoon tokkoon keenya miidha jedhan. Biyya kufte keessatti jeneraalli kabajaa qabu jiraachuu hin danda’u. biyyi kufe jeneraala kabaju hin qabu jedhaniiru. Biyya kufe kan jeneraala qabu irra, biyya cimaa ajajaa kudhanii qabu wayya jedhan muummichi minsiteeraa Ahmed. Marii kana irratti dhimmootiin bal’inaan irratti mari’atame jiraachuu isaaniif qabiyyee akkamiis akka qaban gabaasi sabaa himaa mootummaa waan ibse hin qabu. No media source currently available


Amenestii Internashinal Itoophiyaan waraana Liyuu Poolis Oromiyaatti nama fixutti jiru achii baaftee qawwee irraa hiiktee diiguu malte jedha

Akka dhaabii mirga namaatii falmu,Amnesty International jedhetti waraanii Liyuu Poolis torbaan kana keessaa Oromoo naannoo Somaalee,jiran irraa manneen Oromoo 48 gubee gara Oromiyaa aanaa Cirootti baqachiise. "Mootummaan Itoophiyaa Liyuu Poolsi irraa qawwee hiikee poolsii seera mirga namaa addunyaatiin bultu achi kaahuu male,” jedha Amnesty International. Bulchoota seera hin qamne tana namatti dhiisuu hin mallee, jetti daarekteri Amnesty International Damee Afrikaa gama Bahaa fi Haroolee Gugurdoo, Joan Nyanuyki. Caamsaa 23, 24 torbaan tokkoon duralleetti akka Amnesty International jedhutti waraanii kun Haragee Bahaa aanaa Cinaksen lolee olloota afur hadhee qonnaan bulaa nama afur fixee manneen 50 caalaa gube. Akka dhaaba Amnestiitti Internaashinaalitti waan lamatti tahu malee jedha; Oromiyaa keessatti karaan poolisiin hojjattuun seera qabaachuu male, lammeessoon ammoo waraana seera malee nama fixuu ammoo karaa dhugaatii fi qajeelaan himachuu. Bara 2017 asitti akka Amnesty Intentional Koomishiinii Tohannaa Balaa fi Ittisa Balaa Itoophiyaa fi OCHA maqeeffatee jedhetti waraana Liyuu Poolis Oromiyaa hadheen nama dhibba hedduutti dhumatee miliyoona tokkoo olitti baqate. Tana maleellee Amenestiin akka Itoophiyaan seera riferendiimii bara 2004 keessaa daarii Oromiyaatii fi Somaalee gargar baaseen hojjattee rakkoo tanaa fala barbaaddu gaafate. Waan gabaasa Amenestii kana irratti deebiin mootummaan Itoophiyaa nuun hin baane.


Dararaa Mana Hidhaa Keessatti Na irra Ga’een Fayyaan Koo Akka Malee Miidhame

Mootummaan Itiyooophiyaa namoota mana angawoota mormitootaa dabalatee hidhaa gad dhiisaa jira. Akkuma kanaan nutis lammiiwwan Oromoo mana hidhaa keessa turanii fi turtii isaanii mana hidhaa keessaa gaafachuun gabaasaa jirra. keessummaan keenya har’aa mana hidhaa Maa’ikelaawwii dabalatee manneen hidhaa adda addaa keessatti hidhamaa erga turee booda batii Guraandhalaa keessa kan gad dhiisame obbo Ingidaa qusii jedhama. Ingidaan akka lakkoobsa Itiyoophiyaa Caamsaa 24 bara 2007 daandii irraa namoonni hin beekamne isa qabanii iji koo na hidhanii lafa hin beekamnetti nageessan jedha. San booda mana hidhaa Maa’ikelaawwiitti ennaa na dabarsanis iji koo hidhamee waan tureef hamma har’aatti dura eessatti akka na geessan hin beeku, Maaa’ikelaawwii ergan ga’ee ija koo irraa hidhaa hiikan jedha. Manneen hidhaa Maa’ikelaawwii Qilinxoo fi Ziwaayiin turuu isaa kan dubbatu Ingidaan reebichaa fi dararaa na irratti raawwatamen gurri koo hin hubatu, agartuun koo sirriitti hin argu, qaama dhaluu koo irra waan na rukutaniif carraan dhala argachuu koo illee baay’ee xiqqoo dha jedhan. Himannaa na irratti dhiyaates ABOttii hidhata qabda kan jedhu yoo ta’u ragaan na irratti dhiyaate utuu hin jiraatn waggaa lamaaf mana hidhaa keessa ergan turee boodan gad dhiisame jedha. No media source currently available


Namnii Siyaasaan Hidhame Dararaan Haga Lubbuun Darbuu Kan Irra Ga’u Ta’uus Gabrummaa Caala Hin Ulfaatu. Dargaggoo Hidhaa Ba’e

Namoota torban darbee gadhiifaman keessa harka caalaan dargaggoota. Afooshaa nannoo Bolee Bulbulaan wal qabatee waggaa lama dura kannen himataman namoota 33 keessaa dargaggoo Tolosaa Badhaadhaa tokko. Manni hidhaa Qilinxoo gubamuun wal qabatee himannaan lammataa irratti dabalame. Turtii mana hidhaa kan waggaa lamaa keessatti mana hidhaa Maakalaawwii, Qilinxoo, Baatuu, Shawaa Robiit fi dhuma irrattis Qaallittiti hidhame.Qaallitti keessatti Oromoota waggaa dheeraaf hidhaa keessa jiran arguuf carraa aragatee jira. Kanneen keessaa Injiinar Masfin Ababaa, Darguu Ittaanaa, Masfin Ittaanaa, Abbabaa Urgeessaa argee jira. Warra akka Kefyaaleew Tafarraa, Faqqadaa Abdisaa, charinat Yemane, Amanuuel Gammachuu fi kanneen biroo immoo seenaa isaanii nu ibsee jira. Mana hidhaa shanan keessa ture keessatti lakkoofsii Oromoota Hidhaa keessa jiranii hedduu jedha. Gaaffii fi deebii dargaggoo Tolosaa Badhaadhaa waliin gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Lola waraanii Liyuu Hayil aanaa Gumii-Eeldalloo fi aanaa Gursum hadheen manneen barnootaa 18 oli ammaallee cufaa jiran

No media source currently available Barattootii kutaa 12 Itoophiyaa torbaan dhufu Qormaata Biyyoolessaa,ka yuniversitin seenan fudhatan. Godinii Oromiyaa daangaa irra ammoo waldhaba gama Liyuu Hayil naannoo Somaaleetii itti dhufuun ijoollee hedduutti barnannoota dhabe. Daangaan Oromiyaa qaraayyuu lafa lolaa, bonaa fi rakkoo akka akkaatiin bultii dadhabe.Kana keessaa tokko aanaa Gumii-Eeldallootii fi aanaa Gursumiiti. Gumii–Eeldalloo,aanaa godina Gujii Bahaati, aanaa Liiban irraa bahe aanaa haaraa.Aanaan Gursum ammoo Harargee Bahaati. Aabba Waariyoo Goollichaa bulchaa aanaa Liibaniiti.Akka innii jedhutti lola waraanii Liyuu Haryil naannoo Somaaleetii dhufee ganda Hadheessaa fi Qoraattii hadheen ganna lamaa asittu manneen barnootaa hedduutti cufaa jira. "Bara 2009(ALH) jalqabee manii barumsaa kun akkuma cufametti jira." Manneen barnootaa aabba Waariyoo baanu kun; Halooyyee, Dibbee, Deeressa, Qaxxee Waaree, Caffaa Hiddii,Caffaa Halluu fi Ijaaruu. Gama qonnaan aanaa Gumii Eeldalloo keessaa misoomii guddaan hin jiruu ka jirullee waraana Liyuu Hayilitti fudhatee keessa jira. Jallisi Halooyye baadallaa ykn boqqoolloo fi shunkurtii oobrataniinillee hujii misoomaa ta abbaa irraa fudhatan jedhan keessaa tokko. Warqii waldaan dhaabata Diimaa keessaa jirullee amma waraana Liyuu Hayilitti lolee fudhate akka jecha aabbaa Waariyootti. Akka loonillee Bisaan Galaanaa hin dhummne labuu taakkuu dhowwe jedha aabba Waariyoo. "Laftii tun hadhuraa Oromiyaatii Oromiyaallee keessaa lafa Booranaatii dheeda Booranaati ganda Hadheessaa fi Qoraattii keessa jirti.” Manneen barnootaa Liyuu Hayil ijoollee keessa barachuu dhowwe jedhan kun kutaa 1-4 rakkoo tana mootummaalleen quba qaba. Haragee Bahaatti aanaan Gursumilleen dhibuma akkanaa qaba. Obboo Abdii Ahmed,bulchaa aanaa Gursumiiti. Aanaa kana keessaa manneen barnootaa kutaa 1-8 ka 11 tahanitti lola Liyuu Hayiliif ijoolleen barumsa dhabde jedha. Kudhanii tokkoon keessaa;mana barumsa Warra Guyyee,Warra Alii, Nooliyyee, Kulmiyyee fi Bakakkaa fa. Manneen barnootaa kunilleen ganna dabree asi cufaa jiran.“Ani erga dhufee ji’a afurii hanga ammaa cufaa jiran,” jedha obboo Abdiin. Laftii tun akka bulchaan aanaa Gursuma jedhutti Riferendemii bara 1997 irratti Oromiyaa cittee abbaa warraa 300 caalaatti keessa jiraata. “Bu’uuraaleen misoomaa achi keesatti deemaa hin jiran.” Ijoolleen durii achi barattu ka dandahu maatiin waliin magaalatti galee kaan barumsa keessa hin jiru jedha. Godina Booranaa aanaa Mooyyalee keessalleetti rakkuma akkanaatiin ijoolleen horsiisee bulaa hedduun barumsa dhabee qophii itti aantu keessatti itti dachaana. Ijoolleen horsiisee bulaa duruu waan hedduun barumsa dhabdi.


Abbaa Warraa Koo Warri Itti Dhukaasan Afaan Na Cuqqaallaan Namni Akka Birmatuuf Hiyyachuu Hin Dandeenye: Haadha Warraa Obbo Ahimed Jibiril

Godina Qellem Wallaggaa aanaa Hawwaa galaan magaalaa gabaa roobii ganda 21 jedhamu keessa jiraataa kan turan obbo Ahimed Jibril hidhattoota mootummaan dilbata ganama barii rasaasaan dha’amanii ajjeefamuu isaanii jiraattonni naannoo fi maatiin isaanii fi bulchiinsi aanaa Sanaa nuuf himaniiru. Obbo Ahimed nama nagaa hawaasa keessatti jaaltamaa ta’uun gabaasameera. Haati warraa obbo Ahimed aadde Caaltuu yooyyaa akka jedhanitti ganama barii akka lakkoobsa Itiyoophiyaa sa’aati 11tti namoonni hidhatan dhufanii cufaa nutti rukutanii bani jedhanii erga bansiisanii booda itti dhukaasan jedhan. Anaan afaan na cuqqaalanii akka hin iyyine na dhorkanii itti dhukaasanii booda konkolaataa dhaan fudhatanii deeman jedhan. Bulchaan godina Hawwaa Galaan obbo Mittikkuu Lammeessaa illee obbo Ahimed Jibril nama nagaa hawaasi dhugaa ba’aaf jedhan. Maaliif akka ajjeefaaman nuufis gaaffii dha. Namoonni shakkaman to’annaa jala oolanii jiru. Poolisiinis dhimma isaa qorataa jira jedhan. No media source currently available


Caamsaa 20 Ilaalchisee Haasawa Obbo Lammaa fi Yaada Dhaaba Mormituu

Prezidaantiin mootummaa naannoo Oromiyaa, Obbo Lammaa Magarsaa, Caamsaa 20 jechuun ayyana waggaa 27ffaa ADUIn mootummaa Dargii kuffisuun taayitaa itti qabate ilaalchisuudhaan, kaleessa Galma Abbaa Gadaa ka magaalaa Adaamaa jiru keessatti miseensota dhaabichaa fi uummata kaan walitti qabameef haasawa dhageessisanii turan. Haasawa isaanii keessatti hojiiwwan jajjaboo hojjenne – jedhan, kan akka dirree siyasaa bal’isuuf jecha hidhamtoota kuma kurna hedduu gad-lakkisuu, lammiwwan biyyattii ala jiran ol galchuu, dhaabota Oromoo waliin hojjechuuf waamicha gochuu dabalee dhimmoota adda adda kaasuun dubbatanii jiran. Haasawa isaanii kana dhaabonni mormituu akamitti ilaalan? Koongiresa Federaawa Oromootti itti-gaafatamaa dhimma dargaggootaa fi quunnamtii uummataa – Obbo Addisuu Bullaallaa haasofsiisnee jirra. Qophii guutuu dhaggeeffadhaa. No media source currently available No media source currently available


Riyaal Madriid Liver pool 3-1 qaariftee waancaa UEFA irraa fudhatte, Koromiin Kubbaa Addunyaalleen Raashiyaatti Walti Haadhachuutti jiran

Dibbi didibbi,baraqqi babbaraqi,dhawi dhadhawwi jechaa wal duuduuf guyyaa walti eegachuutti jiran. Korommiin kubbaa milaa addunyaa Waancaa Kubbaa Miilaa Raashiyaa FIFA-2018-tif biyya 32 keessaa filataman dirre Raasiyaatti wayaa keessaa walii walti yaa’uuf walti haadhachuutti jirti. Raashiyaan tapha kana istaadiyoomii biyya isii 11 keesatti kopheessiti 11n Mooskoo keessa. Biyyitii 32nuu nama isii deeggaru guurrattee namuu didibbiisaa dhufaa dhibbee dhaanaa dhufa. Warrii walti dhufu cuftii akka Waldaan Federeshiinii Kubbaa Aiilaa Addunyaa, FIFA jedhetti namu dhaadachaa dhufa. Gareen Brazil “nu hurjii 5 onnee miliyoona 200 qaman jechaa istaadiyoomii duuddi. Ingilaandi warra duula kubbaa miilaa addunyaa dhaqeefiin “mootummaan nuu galaa,” jette. Otoobisuiin ijoollee Argentiinaa deemu “waliin oobajjanna,” jechaa dhufa Garee Cristiano Ronaldo, Portugal ammoo “Wannii dabre ulfinna wannn itti jirru himna,”jechaa istaadiyoomii duuddi. Kirooshiyaan ammoo “nu biyya diqqoo qalbii guddooti,” ufiin jechaa Raashiyaatti dabarte. Kilabootii 32 waancaa kubbaa miilaa addunyaa baranaatiif dabaran 32nuu maqaa ufii qaban. Kilabiin biyyoolessaa Ingilaandi-Nyeenca Sadeen baafatte. Kooriyaan Kibbaa ammoo Qeerramsa ufiin jette. Nyeencii Atlaasa ka Moorookooti. Rissaan ciwwisaan ka Naayjeraati fi namuu maqaa akka akkaa qaba. Korommiin addunyaa tun bultii 14 keesatti Raashiyaatti wal geettii abbaa mootummaan galatu walumaan laallaaf. Waancaa UEFA2018 Riyaal Madriiditti qabaadhate. Banzeemaatti daqiiqaa 51essoo irratti keessa buuseef, Bale akkuma jijjiiraniin diqquma miila dhaabatee daqiiqaa 64 irratti kubbaa gama itti kennan jalatti quphanee, fillinqoo dhawatee itti cuqqaale.Daqiiqaa 84essoo irralleetti tokko itti daree Real Madrid Liver Pool 3-1 qaariftee Waancaa UEFA irraa fudhatte. Madriid tana waliin marroo 13 waancaa kana mootee ganna sadeen dabran siumatti UEFA moohuutti jira. Zidanii fi kilbiin isaa,Real Madrdi kilabii Awurooppaa marroo sadi shaampoiyoonaa Awurooppaa tahan ta qaraati. Leenjisaan Real Madrid, Zindaddiin Ziidanii fi kilabin isaa magaala Madridi keessatti gumii kuma dhibba hedduu yaammatanii gammacuun lafa ciruutti jiran. Maratoonii kalee Otawaaa Kanaadaatti dorgoman dhiiraa fi dhalaalleen Itoophiyaatti qabaadhate Dhiiraan 1.Yemaanee Tsegaayee 3.Addunyaa Taakkelee 5.Derribee Roobii ammoo


Waraanii Liyuu Hayil Cinaksanitti dhiyoo tana nama 4 fixee rakkuma tattanaan Fulbaanaa asittuu manneen barnootaa 27tti cufame jedhan

No media source currently available Cinaaksan aanaa Harargee Bahaa keessaa tokko. Aanaan kun akka warrii lafaa jedhutti lola waraana naannoo Somaaleeti dhufu,Liyuu Hayiliifu bultii hin qabu. Kalee fi guyyaa dheengaddaallee akka warra lafaatii fi warrii lafa bulchu jedhutti waraanii kun nama afur fixee shan caalaa mammadeesse. Barana kana qofa akka bakka bu’aa bulchaan aanaa Cinaksan, obboo Abdurqaadir Dasii jedhutti Liyuu Hayil marroo 7-8 aanaa kanatti nama hadhe. “lafuma riferendeemii bara 1997 Oromiyaa kutan keessatti nu lolan,” jedha warrii lafaa. Fulaan kalee fi guyyaa dheengaddaa waraanii kun keessatti nama fixe jedhan Geellaa,Booralee Kaabaa,Hosaalee fi hedduu. Oromiyaa irraa qawwee guuran jedha tatullee motummaa irra aahin mikranneeffanne.Bahaatti argamaa Geellaa booralee kaabaa fi hosaalee irratti. Dukaasi hamaan Hosaalee irra ture. Fulaan waraanii kun itti nama hadhe akka bakka bu’aan bulchiinsa aanaa Cinaksan obboo Abdirqaadir jedhetti Fooralee Kaabaa, Cirillee, Makkaniisaa, Qaraaruu fi Gololcha fi fulaa hedduu. “Misooma ummata keennaa gufachiisuu fi babalifannaa lafatiif lolan.” Ganna dabrellee akka obboo Abdurqaadir jedhutti Gololchaa fi Gololchaa fa. Manneen barnootaa fi manneen akimiillee lafa irratti nama hadhuutti jiran keessa hin jiranii wariri achi hojjatullee ya aanaatti gale jedha obboo Abdurqaadir. Manneen barnootaa cufaman kun akka bulchaan aanaa jedhutti sadrkaa 1-8ti. Manneen barnootaa cufaman jedhan Zoonii Makkaniisa.Arddaa Cirillee,Ardaa Kooralee Kaabaa,Tiiroo Guddoo,Gololcha,Qaraaruu fi fulaa hedduu.


Mootummaan Naannoo Oromiyaa Dhiifama Kan Godheef Namoonni Kummi Torbaa Ol Gad Dhiifamuuf Jiru: Biiroo Haqaa Oromiyaa

Mootummaan Naannoo Oromiyaa Caamsaa 24 hidhamtoota kuma torbaa oliif dhiifama gochuun akka gad dhiisaman beeksisee jira. Prezidaantiin mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaa dhiifama kana ilaalchisee OBNf ibsa kennaniin jiru. Biiroo haqaa oromiyaatti abbaa adeemsa hojii dhimmootii kominikeeshinii biiroo haqa Oromiyaa obbo Taayyee Danda’aa akka jedhanitti hidhamtoonni gad dhiisaman kanneen yakka goggogaan hidhamanii jedhan. Hidhamtoonni siyaasaa kan keessa hin jiraanne ta’uu isaanii illee eeraniiru. Namoonni kuma torbaa ol dhiifamni godhameefi kunis battala kan gad dhiisaman utuu hin taane adeemsaan maqaan isaanii mana sirreessaa isaan keessa jiranitti ergamee kan gad dhiifaman ta’uu ibsanii jira. Adeemsi namoota gad dhiisuu kunis yakki hojjetan qulqulleeffamee kan itti fufu ta’uu illee beeksisaniiru. No media source currently available


Mummichi ministeera itiyoophiyaa Dr. Abiyy Ahmad Jijjirama Fiduu Danda’uu? Qorannaan Maal Jedha

Lammiwwan Itiyoophiyaa kanneen 100 keessaa harka 84 Dr Abiyy Ahmad filatamuu isaaniif gammaduu isaanii fi kanneen 100 keessaa harka 88 ta’an isaan biyyatti keessatti jijjiirama argamsiisu jedhani amanan ta’uun ibsamee jira. Qorannaa kana kan gaggeesse Waas Intarnaashinaal ibsa baaseen lammiwwan Itiyoophiyaa irra-jireessi Dr. Abiyy filatamuu isaaniin gammaduu fi jijjirama fidu jedhanii kan amamnan ta’u mirkaneesseen jira jedha. Qorannaan kun magaalaalee Adaamaa Bahiir Daar Dirree Dawaa Hawaasaa Jigjigaa Maqalee Dasee Gondar Jimma Naqamtee fi Dabre Biraan keessatti kan gaggeeffame yoo ta’u namoota 1505 irratti hirmaate. Dhiroota caalaa Dubartoonni Dr. Abiyy jijjirama argamsiisan irratti abdii kan qaban yoo ta’u kanneen umrii adda addaa keessa jiran martinuu Dr. Abiyyi irratti abdii qabu jedha qorannaan gaggeeffame. Waas Intarnaashinaal eega hundeeffamee waggaa 38 ta’eera.Dhaabatootii qorannoo sadarkaa addunyaatti gaggeessan waliin kan hojjatu ta’uun beekamee jira.


Mootummaan Naannoo Oromiyaa nama 7,000 oli hidhaa gadi dhidhiisuuf waan himataniin bira dabreef

Nama waan jarri yakke jedhan bira dabraniif 7,611 keesaaa, 7,183 dhiira kaan ammoo dhalaa. Akka pirezidaantiin Mootummaa Naannoo Oromiyaa,obboo Lammaa Magarsaa OBN irratti jedhetti mootummaan Oromiyaa hujii siyaasaa isaa hojjachuutti jiru lafa itti ballisuuf namallee wal jalaa gadi dhidhiise. Oromiyaa keesaa Fulbaan bara 2010 keesallee mootummaa nama 6,655 gadi lakkisuuf waan warraa himatan bira dabreef jedhan. Muddee bara 2009 keessallee akka oduu arganneetti nama 10,000f baruma sun Caamsaa keessallee nama 6,430 gadi lakkisuuf waan warri yakke jedhan bira dabreef kka oduu Oromiyaa nuun baatetti. Gama dhibiin ammoo Mootummaan Tigaaryilleen namna wanajala akka akkaatiin himatanii naannoo isaatti hidhaa jiru ulfinanna Caamsaa 20tiif jedhee nama 2,000 caalaa gadi dhiise. Caamsaa 20 yoma cufa maqaa akkanaaiin Tigraayitti nama hinuma hiikan.


Himannaan Addaan Citee Akka Ba’an Muteeffamuus Harka Caalaan Hin Gadhiifamiin Jiru.Abukaatoo

Manni hidhaa Qilinxoo gaubachuu waliin wal qabatee namoota himataman soddomii saddeet turan. Kanneen keessaa soddomii afur hangi tokko walaba akka ba’an warri hafan harka caalaan immoo himannaan irratti dhiyaate addaan cite akka gadhiifaman eega murteeffamee torban lama guutuuf jedha. Afur garu himannaan irratti dhiyaate ajjechaa waliin kan wal qabatuu waan ta’eef himatii irratti dhiyaate akka itti fufuu murteeffamee jira. Maatiwwan himatamtootaa fi abukaatoon isaanii akka jedhanti kanneen hiikaman torba ykn saddeet hin caalan. Warri hafan 27 ykn 26 amma iyyuu hidhaa keessa kan jiran yoo ta’ u iddoo duraan keessatti hidhamanii turan Qilinxoo irraa gara mana hidhaa Baatuutti geeffaman jedhu. Himatamtoota 38 keessaa soddomaaf abukaatoo kan ta’an Obbo Wandimmuu Ibsaa Manni hidhaa ajaja kennamee hojii irra oolchuu dhabuun immo seeraan ala jedhu. No media source currently available +


Mana Nu Irratti Diigan Sharaa Diriirfannes Nu Irratti Guban: Jiraattota Ganda Maangoo Caffee

Bakka Nefaas Silk Laaftoo Maangoo Caffee jedhamtti manneen jireenyaa 2000 ta’an diigamuu isaanii MEAD beeksisee jira. Kanneen manni duraa diigames gochalee irra deddeebi’uun raawwatamutti aaruu isaanii dubbatan. Bulchiinsi naannoo akka isaan gane illee dubbataniiru. Angawoota Finfinnees haa ta’u ka naannoo Sanaa irraa deebii argachuuf yaaliin ta’e hin milkoofne jedha Meleskachew Amahaa Finfnee irraa. Paartiin MEAD namoota miidhaan nu irra ga’e jedhan waliin ta’uu dhaan gaazexeessotaaf ibsa kenneen gocha raawwatame jedhame cimsee balaaleffateera. Nefas Silk Laaftoo bakka Hannaa Maariyaam, maangoo caffee jedhamu qofaa manneen jireenyaa 2500 ta’an humnaan kan diigaman ta’uu ibsee jira. Bakki kunis abboota qabeenyaa 10 hin guunnee kennamaa jiraa jechuu dhaan MEAD gochi kun akka dhaabatu gaafateera. Naannoo sana waggoota 10 oliif kan jiraataniif manni isaanii irra deddeebi’uun kan duraa diigame ibsa gaazexeessotaaf waajjira MEADtti kenname irratti kanneen argaman dubbataniiru. Bakka Nefaas Silk Laaftoo Maangoo Caffee jedhamtti manneen jireenyaa 2000 ta’an diigamuu isaanii MEAD beeksisee jira. Kanneen manni duraa diigames gochalee irra deddeebi’uun raawwatamutti aaruu isaanii dubbatan. Bulchiinsi naannoo akka isaan gane illee dubbataniiru. Angawoota Finfinnees haa ta’u ka naannoo Sanaa irraa deebii argachuuf yaaliin ta’e hin milkoofne jedha Meleskachew Amahaa Finfnee irraa. Paartiin MEAD namoota miidhaan nu irra ga’e jedhan waliin ta’uu dhaan gaazexeessotaaf ibsa kenneen gocha raawwatame jedhame cimsee balaaleffateera. Nefas Silk Laaftoo bakka Hannaa Maariyaam, maangoo caffee jedhamu qofaa manneen jireenyaa 2500 ta’an humnaan kan diigaman ta’uu ibsee jira. Bakki kunis abboota qabeenyaa 10 hin guunnee kennamaa jiraa jechuu dhaan MEAD gochi kun akka dhaabatu gaafateera. Naannoo sana waggoota 10 oliif kan jiraataniif manni isaanii irra deddeebi’uun kan duraa diigame ibsa gaazexeessotaaf waajjira MEADtti kenname irratti kanneen argaman dubbataniiru. No media source currently available


Naanno Somaalee Irraa Kanneen Buqqa’an Waadaan Nuu Seename Waan Guunne Jedhu

Naannoo somaalee irraa buqa’anii kanneen magaalaa Bishooftuu keessa qubatanii jiran, mootummaan ka duraan waadaa nuu seene kiraa manaaf ji’atti kan nuu baasu addaan cite waan jedheef yeroo ammaa rakkoo keessa jirra jedhu. bakka qubannu dhabnee galma aadaa magaalattii keessa dahannus poolisiin achii tumee nu ari’ee yeroo ammaa dararmaa jirra jedhu. Bakka bu’aa KFO obbo Addisuu Bullaalaa fi buqqaatota akkasumas itti gaafatamtuu waajjira kominikeeshinii magaalattii aadde Dirribee Girmaa dubbisnee jirra. Obbo Addisuu fi buqqaatonni akka jedhanitti namoonni mana kireessaniif yeroon waan darbeef akka ba’an itti himan. Aadde Dirribeen akka jedhanitti garuu durumaanuu kan waadaan seenameef kisraa ji’a lamaa yoo ta’u amma immoo rakkoon isaanii ilaalamee kan ji’a lamaa itti dabalameeraaf jedhanii gara fuula duraattis haala rakkoon isaanii furamuun danda’amu irratti ni hojjetama jedhaniiru. No media source currently available


Dargaggummaa koon Akka Jaarsa Waggaa 80 suuta Tiradhuus, gatii Oromoon Kafale Anis Baasaan Jira.Urgeessaa Daammanaa

Magaalaa Amboo keessatti kutaa 6 barachaa ituu jiru dargaggoota kudha afur waliin yeroo jalqabaaf hidhamuu isaa kan dubbatu dargaggoo Urgeessaa Daammanaa Kumsaa yeroo sana umriin isaa himannaa irratti dhiyeessuuf kan seera irra ka’amee waggaa 18 waan hin gunneef jecha seera duratti iyuu hin dhiyaatiin waggaa afur hidhame. Sana booda himannaan ABO waliin hidhata qabdu jedhu irratti dhiyaatee waluumaa gala waggaa ja’a hidhamee ba’e. Yeroo gabaabaa booda mormii Oromiyaa keessaa waliin wal qabatee yeroo lammataaf magaala Amboo keessaa qabamee gara maakalaawii tti eega geeffamee booda waggaa tokko eega hidhamee booda gadhiifame. Marroo sadaffaaf kan qabamee moo bakka itti dheessee ture Finfinnee keessaa yoo ta’u hogganoota ABO waliin qunnamtii qabdaa jedhamee hidhaan waggaa afurii irratti murame.Waggaa Afur gutuuf baatileen xiqqoon lafa hafaniitti erga hikamee reef guyyaa lama. Urgeessaan garu mirga uummata koofiin falmadha jechuun dhaddacha duratti falmaa ture. Dararaa hamaa maakalaawwii keessatti irra ga’een dugdii isaa akka hamaatti akka isa dhukkubu akka kanaafis akka jaarsa umriin saddeettamaa suuta akka deemu akkasumas agartuun ija isaa fi dhageettiin gurra isaa rakkoo akka qabu dubbata. Gaaffii Deebii Gaggeeffame Kutaa duraa Caqasaa No media source currently available Gaaffii Deebii Gaggeeffame Kutaa lammataa Caqasaa No media source currently available Dargaggoo Urgeessaan "duuti hiriyaa koo Abdataa Olaansa nagadiisiiseera" jedha. Bara 2016 yeero Abdataa Olaansaa mana hidhaa Maakalaawii keessatti baatii jahaa hidhamee, booda du'an boqate gabaasa tamsaasnee turee caqasaa. No media source currently available


Uummata Buqqisuun Hin Dhaabatu Taanaan Hiriira Mormiin Waama, Jedha Paartiin Semaayaawii

Paartiin Semaayaawii har’a waaree booda, tuta gaazzexeessotaa waameef ibsa isaa barreeffamaan dubbiseen, mootummaan ADWUI yokaan IHADEG, seenaa uumamee odeessamuun, shiraa fi jibbinsaan qabiyyeelee biyyattii jeequudhaan, Tokkummaa biyyaa diiguudhaan, jireenya nagaa lammiwwan biyyattii raasee jira – jechuudhaan himata. “sirna addaan-qoqoodduu” ittiin jedhe kanas, isa dhumaatiif akka xumurri itti godhamuuf, qabsoon uummataa jalqabame akka itti fufu qooda gama isaa ka gumaachaa jiru tahuu dubbata. Itti fufuudhaanis, “tajaajiltoota sirnichaa” qaamota jedhu irraa qajeelfame kennameen, kutaalee biyyattii adda addaa keessatti gochaaleen farra-namoomaa ta’an raaw’atamanii jiran – jedha – Paartiin Semaayaawii ibsa baaseen. Itti-aanaa itti-gaafatamaan quunnamtii uummataa paartichaa – Obbo Tewoodiroos Habte-maariyaam barreeffamicha dubbisan keessatti, “Kana kan agarsiisu, ammaan dura godinaa Beench-maajii, Baddannoo, Hin quuftuu, Watar, Arsii, Jimmaa, Bunnoo, Geedoo, Somaalee-Itiyoophiyaa, Gujii fi naanoolee biyyattii ka biroo keessatti lammiwwan keenya irratti gochaan farra-namoomaa suukanneessaan raaw’atamee jira. Naannoolee jiaataan irraa akka buqqa’an taasisuu dabalee miidhaan irratti raaw’atamee jira. Qabeenyaa fi mi’i isaanii manca’ee jira. Kanneen yeroo dhihoo keessatti argine, raaw’achiisummaa fi deggersa humnoota hidhataniin, akkasumas, maxxanoota sirnichaa ka biroodhaan kanneen miliyoona tokko tahanii naannoolee Somaalee Itiyoophiyaa, Moyyalee fi naannoolee ka biroo keessa jiraataa turan – dhalattoota Oromoo fi Somaalee irratti miidhaaleen raaw’ataman, gochaalee dhiheenya kanaa ti” jedhan. Ajaja aangawoota mootummichaatiin, naannoolee ka biroo, akkaa naannoo Benishaangul Gumuz faatti dhalatoota Amaaraa irrattis miidhaaleen akka akanaa raaw’atamuu isaa dubbata – paartichi. Miidhaan lammiwwan biyyattii irratti yoo hin dhaabamu tahe, aangawoonni mootummaa gochaa kana raaw’atanii fi raaw’achiisan ka seeratti hin dhihaanne yoo tahe, paartichi akka hiriira mormii waamus akekkachiisee jira. Gabaasicha dhaggeeffadhaa No media source currently available


Qonnaan Bulaan Lafa Isaa Irraa Akka Buqa’u Dirqame Hin Jiru: Bulchaa Godina Shawaa Lixaa

Bakka buutonni qonnaan bultota 2000 aanaa Daannoo kan godina shawaa lixaa kun dachii keenya irraa buqqaafamne jechuun himatan. Kanneen qe’ee ofii irraa buqa’an keessaa namni Said alii jedhaman VOAf akka ibsanitti erga walakkeessa bara 1990mootaa qabee achi jiraataa turuu isaanii ibsan. Obbo Said akka jedhanitti bulchiinsi aanaa lafa isaan qotataa turan hanga tokko nu irraa fudhate, jiraattota naannoo waliin illee qixa ilaalamaa hin jirru jedhan. dubbi himaan mootummaa naannoo Oromiyaa garuu qonnaan bulaan qe’ee ofii irraa buqa’e hin jiru jedhan. Bulchaan goidna shawaa lixaa obbo Maashoo Olaanaa akka jedhanitti lafa seeraan ala qabatan qofaa akka gad dhiisan itti himame malee kan isaan seeraan irra qubatan akka gad dhiisan hin dirqamne jedhaniiru. Lammiiwwan Oromoo ta’anis kan Amaaraa martinuu lammii biyyaa ti, kan ajaji akkasii isaan ga’es lammiiwwanuma mara malee kan Amaaraa addatti baafamanii miidhaan irra ga’e hin jiru jedhan. No media source currently available


“Siiqqee Ulee Koo” Mata-duree Suuraa Dorgommii Injifatee

Guyyaa dubartoota Addunyaa fi Guyyaa Awurooppaa jedhamuun ka bara kana ayyaaneffame ilaalchisee haala jireenyaa dubartoota biyya keenyaa kan calaqisuu dorgommii suuraa kaasuu yokaan footoogiraafiitti kan hirmaate dargaggoo Amansiisaa Ifaa injifate jira. Oguma suuraa kaasuu fi viidiyoo waraabuu, gulaauun dhaabbattoota mootummaa fi kan dhunfaa keessa hojjachuu isaa kan ibse Amansisaan gara fuula duraattis sirna Gadaa ilaalchisee filmii hojjachuuf karoorfachuu dubbata. Dirree Tiyuub vidiyoo walleelee adda addaa dorgommiif dhiyeessee keessaa kan Haacaaluu Hundeessaa inni “ Maalan Jira” jedhu tokkoffaa ta’e waan injifaateef jecha vidiyoo wallee kanaa waraabuu fi gama gulaaluun (Best Director)jedhamee Amansisaa Ifaa badhaafamee jira. Kana malees filmii gabaabaa qopheessen yeroo lama kan injifate yoo ta’u dhiyeenya kana Egzibishinii suuraalee dhiyeessee uummataan daw’atamee akka ture ibsee jira. Gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Gaaffiin Uummataa Hatattamaan Deebii Argachuu Qaba: Jiraattota Magaalaa Dambi Dolloo

Muummichi ministeeraa Itiyoophiyaa Abiy Ahimedii fi prezidaantiin bulchiinsa mootummaa naannoo Oromiyaa obbo Lammaa Magarsaa Sambata darbe gara magaalaa Dambi Dollootti imalanii turan. marii hawaasaa geggeessame irratti kanneen hirmaatanis dubbisnee jirra. Yunversiitii Dambi Doollootti argamuu dhaan sirna eebba sana kanneen hordofan akkasumas kanneen Yunivarsitii Dambi Dolloo keessatti marii hawaasaa irratti argaman nuuf ibsanii jiran. Godinni Qellem Wallaggaa naannoo rakkoo hedduun keessa jiru hidhaa fi dararaan kan keessatti hammaate nageenyi ishee kan boora’e jechuun dubbatan jiraattonni magaalattii. Muummichi ministeerichaa fi prezidaant Lammaan akka isaan qiyyaafata itti kennan kan barbaannu eegumsa naanoo fi akkasumas misooma naannoo keenyaa akka ta’u iyyanneera jedhan. No media source currently available


Lammiwwan Itiyoophiyaa 1085 Mana Hidhaa Riyaad Keessaa Hikamanii Biyyatti Deebi’an

Mummichi Ministeera Itiyoophiyaa Dr.Abiyy Ahmad gara dhuma torban darbee irra gara biyyoota giddu galeessa baatti imalanii turan.Imaltuu jalqabaan Riyaad seenanii mootii biyyatti waliin kan mari’atan yoo ta’u walii galtee irra ga’ameen lammiwwan Itiyoophiyaa Riyaad keessatti hidhaman keessaa 1085 gadhiifamanii guyyoota darban lama keessaatti Finfinnee seenanii jiru. Kana malees haadha ilmii ishee dogoggoora wal’ansa fayyaa biyya sana keessatti irra ga’een waggootii kudha lamaaf of-wallaalee hospitaala keessa jiru daw’atan.Yaada firmaataa irra ga’amees ibsanii jiran. Dr. Abiyyi imaltuu isaanii itti fufuun gara biyya tokkummaa araboota Imeereetootaatti imalanii Abudaabii keessatti mootii biyya Sanaa waliin Turizimii fi wal’ansa fayyaa akkasumas dhimmotii adda addaa irratti dubbatanii jiru.Kana malees namoota hawaa Itiyoophiyaa irraa ta’an waliin dubbatanii jiru. Kan mummicha ministeeraa waliin gamasitti imalee ture Oduu gabaasaa OBN Gazexxeessaa Efreem Tafarraa waliin gaaffii fi deebii gaggeeffamee caqasaa. No media source currently available


Finfinneetti Boombiin Dhoosame

Magaalaa Finfinnee, naannoo Boolee Bulbulaatti, kaleessa halkan dhuka’aan dhoosamuu namoonni ijaan argan, VOAtti himanii jiran. Poolisiin Finfinnees dho’insi sun dhuguma tahuu dubbatee, garuu ammoo ibsa bal’aa hin kennine. Yeroo dhuka’aan sun dhoosametti kanneen achi turan keessaa tokko, ka dhiheenya hidhaa dhaa hiikaman – itti gaafaatamaa sab-quunnamtii fi dhimma dargaggootaa – Obbo Addisuu Bullaallaa ti. Gaaffii fi deebii waliin geggeessine dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Namii lola waranii Itoophiyaa Bitootessa 10 Mooyyaleetti nama fixeef Keenyaatti gale 3,000 oli kaambii Dambalaa Faccanaa jira

No media source currently available Waraani Itoophiyaa Bittatteessa 10,2018 Mooyaletti nama 10 caalaa fixe. Akka mootummaan jedhutti wannii sun waan dogongoraan tahe. Onkloeessa bara 2017 keessatti waraanii Itoophiyaa nama shan godina Booranaa magaalaa Sooddatti fixe.Achitti ammoo makiinaa fahiilee ka walharkisu waan innii fa’ate ‘sondhee laallaaf hin soxxanii’ irratti falamaan dhuftee sun irratti waraanii dhalate. Mooyyalee lafa yoo hedduu waraanii Liyuu Hayil naannoo Somaaletii dhufee keessatti nama hadhu. Warrii lafaa ammoo beekuma beekaa nu aasisanii jedha. Warrii lola Bittatteessa 10 baqate bahee Mooyalee fi olloota isiitti dhiyaatu ka akka Tuqaa,Hiddii-lolaatii fi fulaa akka akkaattii baqate. Eeegee ammoo kaambii Soomarre, Dambalaa Faccanaa,Funnaan Qumbii, Kukuba, Eel Diimtuu,Ele Boruu faatti naannahe.Laftii tun Keenyaa godina Marsabeetii fi Solooloo keessa. Kootee Adii nama waraana sun baqatee amma tanumaaf amma kaambii Dambalaa Faccanaa jiru. Niitii isaa,Nageellee ta gaafas garaacha ji’a saddeetii qabduu fudhatee ijoolee jajabduu isaa haadhaa fi akkaoo Yaaballo jirtutti lakkisee Keenyaatti dabre. Namii dhibiin baqaaf fuloo fuloo bahe hagii guddaan Dambalaa Faccanaatti walti dacha’e. "Kaambii tanatti sagalee diqqoo tokko waan akka misingaa, sukkaaii,ruuzii, aananii fi buurkii fa namatti kekkennanii sunii dhiyoo tana kiiloo lama fa namaa kennan malee qara misinguma namaa qoodanii bultiin jajjabduu jedha. “Nadheen deette misingaa itti kennanii sunuu ijoollee hedduu garaan dhukkubee dhiba guddaatti jira.” Keenyaatti laftii ganna lolaan kaambii baqaa Dambalaa Faccanaa duudee manneen nama 31 guurratee sagalee muyoo namaa kennanillee guurrate jedha, Kooten. Amma kaambii sun keessaa nama gara lafa tabbaatti lolaa duraa gorsan. Rakkoon dhibiin Dambalaa Faccanaa biinnii. Akka Kooteen jedhetti biiniin diiramaa fi galgalallee akka tiittee fuulatti nama dhawatti. “Diirma cufa nafii nama orbobbiisaa hin jiru.” Laftilleen gama tokkoon raasaa halkan cufaa nyeencii dibbisaa bulaa jedha Kooteen.Kooteen warra isaa adoo kaambii jiruu wa itti barbaada guyyaa hujii biyyaa hojjata. “Nama mana jaarratu maagaraa murra.Sunu saatii lama yaanee namaa hojjanna.Saatii haga 7-8 hojjattee shiliingii 50-100 namaa baasan.Dhabaa mannaa.” Taatullee Kooteen Mooyyaletti deebihuu hin fedhu.Lafa dhiitee bariitullee waraanaa maan fedhachaa itti deema warrii duruu biraa achi yaaheeyyuu dachahuutti jiraa jedha. UNHCR jara baqate kana Dambalaa Faccanaa kana gargaaruutti jiriti. Yvone Ngde ,itti gaafatamtuu odeeffannoo UNHCR damee Naayroobiiti. Akka isiin VOA Afaan Oromootti himtetti amma abbaa warraa Dambalaa Faccanaa keessa walumattuu nama 3, 348ti UNHCR jalatti galmaahee jira. Jireennii nama wayyaa qabaa dhaabbilee gargaarsaa ka akka UNHCR, WFP, NGO fi hedduutti jara kana gargaaruutti jiraa jetti. Lolaa kaambiitti baafatelleen nama haga diqaatti miidhamee kaambiillee fulaa lolaan hin tundhetti tarbeetti baafne jetti Yvonne.


Labsii Yeroo Muddamaa Jalatti Hidhataan Socho’uuf Angoo Qabu kan Mootummaa Qofa. Jiraattoota

Hojii gaggeessaa warshaa simintoo Daangootee Diip Kamaaraa fi waahilonni hojii isaan waliin turan lama Roobii darbee ajjeefamuu mootummaan Itiyoophiyaa beeksisee jira.Kamaaraan lammiwwan Itiyoophiyaa lama waliin warshaa aanaa adaa Bargaa keessa jiru irraa gara Finfinneetti imalaa ituu jiranii hidhattoota eenymmaan isaanii hin beekamneen ajjefamuu ibsamee jira. Mummichi ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyy Ahmad du’a dhaqqabeef gadda ittidhaga’ame ibsanii jiru. Kana malees kanneen gochaa kanaaf itti gaafatamoo ta’an seera duratti kan dhiyaachuuf jiran ta’u mirkaneessan. Jiraattonnii naannoo balaan kun itti dhaqqabe jiran akka jedhanti keessumaa seera labsii muddamaa jalatti hidhataan jiraachuu danda’uu kan mootummaa qofa jedhu. Godiina Shawaa Lixaa Incinnii keessatti waggootii darban sadiif mormiin uummataa gaggeeffamaa yeroo ture tti ajjechaa fi hidhaa hamaa ture keessa uummannis ta’e qerroon tarkaanfii ajjechaa hin fudhanne. Kanaaf yeroo ammaa kana gochuuf sababaa tokko hin qabu jedhu jiraattonni. No media source currently available


Humnoonni Tika Nagaa Haleellaa Nu Irratti Raawwatan: Barattoota Yunivarsitii Mattuu

Yuniverstii Mattuu keessatti humnoonni tika nagaa mooraa sana keessaa reebicha barattoota irratti raawwataniin barattoonni hangi tokko balaan madaa’uu irra ga’uu isaa kanneen miidhaan irra ga’e barattoonni yuniversitichaa ibsaniiru. Gaaffii isaan dhiyeeffatan barattoonni universitii Jijjigaa keessaa barataa turanii gara universitii Mattuutti dabarfaman, galmeen isaanii waan hin dhufneef kun akka isaaniif ergamu gaaffii gaafachuuf hiriira nagaa baanaan haleellaan kun nu irratti raawwate jedhu. Bulchiinsa mana barnootichaa biraa deebii argannee jirra. Kan baraattuun reebichi na irratti raawwatame jettu nuuf ibsiteen jalqabna. Tujubetu dubbise. No media source currently available


Ajjechaan Geggeessaa fi Hojjatoota Kaampaanii Daangotee Irratti Rawwatamee Qoratamaa Jira .Dr. Abiyy Ahmad

Itiyoophiyaatti hojii gaggeessaa kaampaanii Daangotee kan ta’an Diip Kamaaraa fi waahilonni isaanii lammii Itiyoophiyaa ta’an lamaan irratti ajjechaan Roobii Caamsaa 16 bara 2018 waaree booda gaggeeffame qoratamaa kan jiru ta’u mummichi ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyy Ahmad ibsanii jiran. Sadanuu kokolaataan lafa warshaan simintoo Daangotee itti argamu godina shawaa lixaa aadaa bargaa irraa gara Finfinneetti deebi’aa ituu jiranii ajjechaan kun gaggeeffame. Dr. Abiyy Ahmad Twitarii dhunfaa isaanii irratti akka barreessanti akkasumas marsariitii waaltaa infoormeeshin irratti akka tuqameetti du’a dhaqqabeen gadduu isaanii ibsan. Ajjeechaa kana irratti qorannaan jalqabamuu isaa fi kanneen badii kana dhaqqabsiisan itti gaafatamtoota akka ta’uuf jiran Dr. Abiyyi ibsanii jiru. No media source currently available


Lotarii Tombolaa Lammiin Lammiif Jedhame Qarshii Miliyoona Dhibba Shaniin Gurgurame. Koree

Uummata Oromoo bulchiinsa naannoo somaalee keessaa jireenya isaanii irraa godaansifamanii fi oromiyaa bakka adda addaa keessatti walitti bu’iinsa daangaa uumameen kanneen qe’e ofii irraa godaanan gargaaruuf an oolu lotoriin tomboolaa “Lammiin Lammiif” jedhu Dilbata darbee qophii Finfinnee keessatti gaggeeffame irratti ifatti gabaa irra ooluun isaa ibsamee jira. Sirna kana irratti prezidaantii mootummaa naannoo Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaa dabalatee aangawoonni sadarkaa adda addaa fi jiraattonni godinaalee Oromiyaa adda addaa aakasumas kan federaalaa fi kanneen biroon irratti argamuun ibsamee jira. Dr. Abarraa Dheereessaa dura ta’aa koree qindeessituu gargaarsaa fi deebisanii dhaabuu lammiwwanii akka ibsanti tombola kana lammiwwan biyya laa keessa jiraatan karaa firoottan isaanii bitachuun deggersa gochuu akka danda’an ibsan. Gatiin Tombolaa kana tokkoon isaa qarshii diigdama yoo ta’u kunis jireenya hawaasa sadarkaa adda addaa madaala keessa galchuun ta’uun ibsamee jira.Tombolaan kun gabaa irra akka oolu yeroo saganteeffameetti baatii sadiif gurguramee qarshii miliyoona dhibba shaniin argachuuf akka ture kan ibsan Dr. Abarraan maallaqa kan Dilbatatuuma darbee argachuuf milkoofne jedhu. Ta’uus garu amma iyyu tombolaa kana gurguruun itti fuufna jedhu. Obbo Lammaa Magarsaa prezidaantiin mootummaa naannoo Oromiyaa sirna kana irratti haasawaa dhagesiisaniin rakkoon godaansaa uummata keenyaa nu mudatee salphaa akka hin turre ibsan. Garu hirmaannaa uummata Oromoo fi kanneen Oromoo jaallataniin deggertoota mootummaa naannoo Oromiyaa cina dhaabataniin lubbuu kanneen qe’e ofii irraa buqqa’anii tursuu waan dandeenyeef galata guddaan dhiyeessa jedhan. Marii Dr. Abarraa Dheereessaa fi mucayyoo walaloo dhageesiifte Seeneet Gizachoo waliin gaggeesine Caqasaa. No media source currently available


Magaalaa Shaambuu Keessatti Qeerroon Tokko Ajjeesamuun Mormii Kaase

Godinaa Horroo-guduruu Wallaggaa, magaalaa Shaambuu keessatti Jimaata dabre kana dargaggoon tokko ajjeesamuu irraa kan ka’e, Sanbata irraa jalqabee haga kaleessaatti mormiin cimaa tu geggessamaa. Qeerroo dabalatee, uummatni magaalaa Shaambuu fi naannawa ishee, Sanbata dabre irraa jalqabee haga Wixata kaleessaatti, gabaa lagachuu fi karaa cufuudhaan mormii guddaa geggeessuu isaa, jiraattota magaalattii, bakka-bu’aa paartii mormituu fi bulchiinsa Godinaa Horroo-guduruu Wallaggaa tu VOAf ibse. Godinichatti, bakka-bu’aan Kongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Dagabaas Waaqwayyaa, “mormiin sun kaka’uu isaaf sababaan guddaan dargaggoon Olii Margaa jedhamu, Jimaata dabre halkan ajjeesamuu isaa ti” jedhu. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa. No media source currently available