Ministirii Haajaa Alaa Amerikaa lammii isaatiin Itoophiyaatti imatluu dhaquun balaa qabaa jedhee ammallee irra deebihee dhaamate

Akka ibsii Ministirii kun amma baase jedhutit hiriira mormii mootummaa Itoophiyaa irratti adoo hin beekaminuu bahanii fi tasgabbii dhabiitiin Sadaasaa bara 2015 jalqadee nama Itoophiyaatti imaltu dhaqu irratti balaa fiduu dandeetti.https://ethiopia.usembassy.gov/sm_102116.html Tajaajilii Embaasiin Amerikaa Itoophiyaa naannoo gara garaa keessatti kennulleen tajaajilii interneetiiti fi bilbila harkaa waan diqqaateef ,fi haala qaama mootummaa Itoophiyaatiif nagaa eegullee dursanii beekuun dhiba waan taheef tajaajilii dhaabachu fa dandaha. Akeekachiisii Misnitrii Haajaa Alaa Amerikaa baase kun mootummaan isaa Onkololeessa 21,2016 baase bakka bu’ee bahe.Mootummaan Itoophiyaa Onkololeessa 8,2016 jalqabee labsi muddamsuu baasee hojjachuuniittiin jira. Labsii tanaan hajaja mana murtii malee nama qabuu,miidiyaa haga tokko caqasuu nama dhowwuu,wal gahanii taa’uu, dhaabbilee fi mootummaa biyya alaa haga tokkoon wal arguun dhowwaa.Saatii jedhan malee galuu fi bahuulleen dhowwaa. Tana maleellee mootummaan Itoophiyaa lammii Amerikaa Itoophiyaa keessatti qaballee akka kanaan Embaasii Amerikaatti hin himu. Labsiin Muddamsuu ta mootummaan Itoophiyaa baase marsaa interneetii Embasii Amerikaallee irra jirti. Interneetii fi tajaajila bilbilaa Itoophiyaatti yoo hedduu adoo hin namatti himn himnee haga guddaan waan cufaniif Embaasiin Amerikaalleen lammii isaa Itoophiyaa keessa jiraniin wal arguun dhiba. Dandeettan fala keessan barbaadadhaa, tahuu baannaan rakkoo jirtu durattuu maatii,hairyaa fi fira keessanitti himadhaa. Marsaa interneetii Embaasii Amerikaa irraa odeeffannoo nagaa argachuu dandeettan.Hiriiraa irraa ufi eegaa, walitti hin gobbatinaa,ufillee hin dedhinaa mirgaa fi bitaallee mimilladhaa. Mootummaa hiriira humnaan diiguu fi qawweellee itti tokkosuu dandahaa, tanallee quba qabaadhaa.Hiriira nagumaaf bahanillee humna haga dabraatiin itti dhufuu fa dandahan, ufi eegannoo malee hiriirinuu jeequmsatti jijjiiramuu dandaha tanallee beekaa. Lammiin Amerikaa ufiif jedhanii waan naannoo jiranii beekanii irraa ufi eeguu malan.Yoo ammo tana irratti ariitiin achii bahuu feetanii gargaarsa Embaasii Amerikaa barbaaddanillee mala keessanillee dhahadhaa. Yoo Itoophiyaa keessa jiraattanii fi yoo ammoo achitti imaltuu dhaquu feetanillee waan biyyitii keessa jirtu keessaa hubadhaa. Waan biyyiti keessa jirtuu gama odeeffannootiin akka dansaa beekuun waan nama dhibduuf Ministirii Haajaa Alaa Amerikaa bilbila keessan nu biratti (Embaasii Amerikaatti) irratti kunoo asi jalatti “Smart Traveler Enrollment Program (STEP)” galmeeffadhaa achii irraa odeeffannoo fi ergaa jirtuu isanitti himuu dandahanii jedha. Tana malee odeeffannoo dabalaa kunoo marsaa interneetii kanaa irratti argattan.


Bulchootii Afrikaa Pirezi., Kuubaa ka duri nama galataa jedhaniin namii Itoophiyaa durii achitti baratelleen guddoo faarsa

No media source currently available Fiidel Kaastiroo,pirezidaantiin Kuubaa, jaarsii ganna 90 torbaan dabrelubbuu dhabe Kuubaa,biyya bulchiinsa Koomunistii jalatti dhowwee ganna 49 bulchaa bahe. Bulchee dadhabee jennaan obboleessaa dabarse.Bulchootii addunyaa hedduun Kaastiron nama mataa jabaa biyya isaa kophumatti qabaadhatee lafatti sukkuumee jrieenna irraa balleessee bulchee jettee moggaatti qabde. Buchootii Afrikaa,warrii durii Kuubaatti barate biyyaa fi bulchaa biyya sunii waan hedduun faarsa. Itoophiyaanotii durii Kuubaatti baratan kale Finfinneetti qophii Fiidel Kaastorii itti galateeffatan qopheessanii ambaasaadderootaa fi nama hedduu itti yaamanii faarsan.Itti aanaan Koomishineera Waldaa Afrikaa Eratsu Mwenchaa Fiidel Kaastiroo nama galataati jedha.“Kaastoroon nama dhiiga jissaa Afrikaa bilisaa baasuuf carraaqe.Jaala dhugaati qalbi nu hin bane.” Akka Koomishineera Mweenchaatti Kuubaan Afrkaa waan hedduun gargaarte.“Kuubaan biyya qabeenna uumamaa guddoo qabduu miti.Waan diqqoo qabdu irraa fuutee Afrikaa kennite.Akka nu humna jbeeffannillee waan hedduun nu gargaarte. Jaala kana nuu caalu hin qamnu.” Ambaasaadder Taayyee Ekzisillaasee nama ministera haajaa alaa Itoophiyaa fulaa bu’ee yaadannoo Kaastoroo irratti dubbate. Waan Kuubaan bara Pirezidaantiin Soomalee Siyaazad Barree Itoophiyaa hadhe nuu bahe hin deenuu jedhe. “Gaafa mi’a waraanaa beesuma teennaan bitannee fudhachuu dhowwan sunitti namii nu gargaare Fiidel Kaastiroo malee hin jiru. Kana hin deenu.Waan ijoolleen kuubaa 160n nu tolchite jireennaa fi ufi nuu kennite hin deenu.Galata galchinaaf.” Geetaachoo Eyyoob nama ganna sadii Kuubaa baratee deebihee amma hujii mataa ufiitin bulu waan Kuubaan nuu baate hin wallaallu jedha. “Ganna 40 fi 50 duratti Afrikaa, Laatiin Amerikaa,Jidduu gala Bahaatii fi Eezhiyaa fa keesstti biyyiti hedduun bilisummaaf qabsaahaa bahan.Fiidle tana keessatti qabeennaa fi lubbuu ufii kennuun biyya tattana qarqaaraa bahe.”


Mormii,ijjeechaa fi hidhaa godinoota Oromiyaatii fi deebii bulchoota mootummaa

No media source currently available Eegii hiriirii mormii Oromiyaatti jalqabee waggaa tokko guutuuf deemuu kanatti naannolee Oromiyaa keessaa rakkoolee hedduutti mumullata; hidhaa,ijjeechaa,hiriiraa,karaa cufiitii,waajjiraalee mootummaa gubuu fi waa hedduutti mumullata. Godiina addaa oromiyaa kan naannawaa Finfinnee kan taate GAFARSA GUJEE SARITTI keessatti dargageessi umriin 15 har’a ajjefameera.Godiina Shawaa Lixaa aanaa DAANNOO keessatti miseensoonni OPDO uummata keessa seenanii gocha badii rawwachaa jiran jedhama Godina wallaggaa dhiyaa Magaalaa Gimbii keessatti waraanni mootummaa rakkoo uumes jedhama. Gama biraatiin jiraattotii godina Gujii magaalaa Bulee Horaa Oromoon Irreecha Bishooftuutti dhumachuutti dallanuun qabeenna mootummaa hedduu barbadeessuu isaani himatan.Tana irratti waraanii mootummaa dubartii fi ilmee isii dabalee nama afur nurraa fixee jedhan. Bulchiinsii naannoo ammoo jara qabeenna ummataa barbadeesse irratti takrkaanfiin fudhatame jedha. Godina Booranaatti hidhamtootii mana hidhaa Yaaballoo Irreecha Bishooftuu irratti Oromo hedduun dhumachuutti garaa hammaatanii dheengadda jalqabanii nyaataa lagatan. Tana irratti poolisiin nama lama mana hidhaatti fixxee 8 madeessite jedhani tana irratti deebii mootummaa eegachuutti jirra.


Lammiiwwan Dhalattoota Qucaa Gaaffiin Eenyummaa Nuu Hin Deebi’in Jira Jedhu

Sodaa nageenyaaf jecha maqaan isaanii akka hin tuqamne kan gaafatan lammii Qucaa ti kan jedhan namni tokko uummatichi gaaffii eenyummaa gaafachuu erga jalqabee waggoota lakkoofsiiseera jedhan. Bara 2005 qabee gaaffii kana dhiyeessaa kan ture ennaa ta’uu deebiin isaa garuu ajjeechaaf miidhaawwan ka biroo hedduu ta’uu dubbataniiru. Har’as raawwatamaa jira kan jedhan jiraataan kun Yeroo ammaa gaaffii kana dhaabuu diddan jechuu dhaan bakka bu’oota uummataa hidhaa jiru. Akkaataa hidhaan kun itti raawwatamus seera biyyattii karaa eegeen miti jedhu. akka isaan jedhanitti angawoonni mootummaa ka naannoo Sanaa nama ofii isaanii jibbaniif uummata naannoo waliin nama walii galuu fi dhageettii qabu, abbaan murtii tokko waraqaa irratti mallatteessee nama kamiinuu ajaja hiisisuu danda’u agarsiisanii nama hidhu jedhu jiraataan kun. Kanneen hidhamaniifis ajaja mana murtii hin dhiyeessan jedhan. Kan hidhaa dhaa wabii dhaan gadhiisaman obbo Mengisutuu Gebeyehu haala itti hidhaman ennaa ibsan ani kan ani hidhame gaaffii eenyummaa uummata qucaa ilaalchisee mana maree Federeeshinii biraa xalayaa fidde jedhamuu dhaani. Waa’ee eenuymmaa kana ilaalchisee uummata kakaasta, maallaqa walitti qabda jedhanii na hidhan. Yakkaan shakkameera, Federeeshinii irraa mootummaa naannoof xalayaa barreeffame waan harkatti argameef, waan du’aa kan gaaffii mootummaan deebii itti hin kennine kaase jechuu dhaanan hidhame jedhan. Haala Kanaan erga qabamanii booda poolisiin haala isaa qorachuuf guyyoota 14 gaafate jedhan. Poolisiin mana murtiif ibsa kenneen qorannaa sana yeroon waan hin xumurreef manni murtii wabii dhaan kan isaan gadhiise ta’uu illee dubbataniiru. Bulchaan aanaa Sanaa obbo Deemaa shaaraa hidhaan kun maaliif akka ta’e gaafatamanii namni hidhame hin jiru jechuun haalan. Gabaasa guutuu kana cuqaasaa tii dhaggeeffadhaa


Maratoonii Berlin,Jermen keessatti dorgoman dhiiraa fi dhalaalleen Itoophiyaatti moo’e

Dorgommii Kilaboota Waancaa Kubbaa Miilaa Addunyaa ji’a lamaan duubatti Jappaanitti jalqabanii Kilabiin Afrikaa fulaa buutee dorgomtu dhiyoottuu beekamti Kalee,Fulbaana 25,2016 nama kuma kurnya hedduutti maratoonii km 42 caaltu irratti dorgomuuf magaalaa Berlin,Jeremeni baafate. Dorgommii IAAF qopheessu kana dhiiraan Qananiisaa Beqqeleetti moo’e. Qananiisaan dorgommii km 42 tana 2:03:03 moo’e.Rekordii haaraa argachuu baatullee atileetii addunyaa irratti km hagasi tana ariifatee moohe tahe. Dorgommii namii kuma kurnya hedduu irratti wal dorgome tana Qananisiaa fi atileetii Keenyaa Wilson Kipsangitti walti hafee Qananisiaa fixuuf metiriin diqqoon haftee jennaan bira dabree moo’e. Atileetiin Keenyaa Wilson lamessoo bahe sadeessoolleen atileetii Keenyaati.Atileetiin Itoophiyaa Sisay Lemmaa ammoo afreessoo bahe. Gama dubraalleen atileetii Itoophiyaa Aberruu Kebbedeetti tokkeessoo bahe. Birhanaee Dhaabaa lammeesoso baate. Sadeessoo ammoo Hiruuti Aagaati. Aberruun km 42 tana 2:20:45 moote.Dorgommii km kuma 41,283 irratti dorgomee biyya nama biyya 122 itti dhufe IAAF, Federeshiinii Waldaa Atileeota Addunyaatti qopheesse. Qananiisaan dorgommii tana moo’ee jennaan ‘mormii atileeti Fayyisaa Leellisaa akkamitti laalta, dorgommii Olompikii waan ati Oromoo taateef si hambisan moo,’ jedhanii wa gaafatan. “Ispoortiin siyaasaa ala.Akka itti mormanitti jiraa fulaa itti mormanitti jira. Mormii fi gaafiif mirga qabda.Waan si dhibe mootummaa gaafatttaa. Mootummaan ItoophiyaA gaafilee karaa demokiratawaa faluu fi mariif dhiyeessuuf yaaluutti jira. Dorgommiif filatamuuf filatamuu dhabuuf ammoo yoo namii filu beekumsa dhabee ykn ammoo namii dorgomu saatii guutachuu dadhabde faaf nama hambisan malee waan ati gosa tokko taateef nama hin hambisan.” Dorgommii kilaboota waancaa kubbaa miilaa Addunya. Dorgommii tana Muddee 8-18 bara 2016 magaalaa Jappaan lama keessatti qopheessan. Kilaboota 7 ardii addunyaa jaha keessaa dhufanitti istaadiyoomii magaalaa Jappaan Suita Osaka fi Yokohama keessatti wal dorgoma. Awurooppaa keessaa Real Madri Jappaan dhaquuf kurfoo jirti.Kilaboota South America keessaa ka dabru dhiyoottuu beekan. North America keessaa ammoo kilabii Meksikoo Club America jedhanitti dabree kilabii biyyoota garba keessaa qubatbiyya New Zealanditti dabre. Afrikaalleen kilaboota biyyoota isii 50 caalan wal dorgomsiifattee amma kilabii lamatti walti hafe. Dorgommii tana Federeshiinii Kubbaa Miilaa Afrikaatti qopheesse.Amma kilabii lamatti walti hafuuf deema; kilabii Afrikaa Kibbaa Mamelodi fi ta Masrii Zamalekitti walti hafe.


Konsoo Keessatti Namaoota Kaleessa Ajjefaman 2 keessaa Reeffi Tokko Eessa Buteen Dhabamee Jira

Aanaa koonsoo gandeen tokko tokko keessatti walitti bu’iinsi uumame gaaf tokko qabana’aa gaaf kaan ho’aa itti fufaa jira. Namoota uummata Konsoon bakka buufamne jedhan 23 keessaa Obbo Gammachuu Gansee akka jedhantti raayyaan ittisaa, humnootin addaa fi polisiin federaalaa miseensoota koree hundumaa qabuuf gandeen yeroo seenantti uummanni mormii dhageesise jedhu. Sana booda humnootiin kun dhukaasa bananii nama lama ajjesanii kanneen biroo lama madeessan. Kanneen ajjaefaman lamaan keessaa tokko har’a kan awwaalame yoo ta’u reeffi inni kaan mootummaan eessa akka buuse hin beekamne jedhan. Gama kaaniin namoonni kaleessa haleellaa ta’een mada’an hospitaala naannoo erga turanii booda humnaan ol taanaan gara hospitaala Arbaa Minc geessaman jedhu Obbo Gammachuun. Haalli isaaniis lubbuuf sodachisaa ta’uu odeeffannoo qabna jedhu. Gabaasa sagalee No media source currently available


Hookkarri Koonsoo Keessaa Hin Dhaabanne, Jedhu Jiraattonni

Bulchiinsa naannoo Uummatoota, Sabaa fi Sab-lammoota Kibbaa, aanaa Koonsoo kanneen jiran – gandeen lama keessatti haleellaa humnoonni mootummaa geggeessan – jedhameen, namoonni ajjeesamuu fi madeessamuun, akkasumas kanneen shantamaa ol ta’an hidhamuu – kanneen “uummata Koonsoo tu bkka nu buufate” jedhan keessaa tokko, Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Ka maallaqnii fi qabeenyaan nu jalaa saamame jedhan illee ni jiran. Aka Melleskaachew Amahaa, Finfinnee irraa gabaasetti --- Uummata Koonsootiin bakka-buusamuu isaanii ka dubbatan – Obbo Gammmachuu Gansee “mootummaan humna waraanaatiin uummata Konsoo jilbeeffachiisuuf ejjennoo qabu hojiin mul’isaa jira” jechuudhaan--- Har’a ganama, humnoonni ittisaa mootummaa, humni addaa naannoo Kibbaa fi poolisiin federaalaa waliin gandeen lama keessatti tarkaaf fudhatan jedhan akkanatti ibsan: Har’a barii barraaqa jala, sa’aa kudhan irraa eegalee --- gandeen lama marsanii jiran. Gandeen kun Iduraayitee fi Dokabtee kanneen jedhaman yoo tahu – keessumaa, Iduraayitee keessa meeshaalee guguddaa fi dhukaasa hedduudhaan seenuu isaaniitiin, lubbuun namoota tokkoo dhabamee jira. Namoonni sadii immoo akka hamaatti madaawan. Namoonni shantamaa ol ta’an immoo gandicha keessaa guuramanii reebamaa, tumamaa hidhaman – jedhan – Obbo Gammachuu Gansee. Kana malees, manneen jiraattotaatti cabsanii seenuudhaan, qabeenyaa isaanii jalaa mancaasuu isaanii dubbatan. Jiraataan ganda Iduraayitee – Obbo Ayyaanoo Koosiyaa Baasaa immoo, “mana koo cabsabii seenuudhaan qarshii kuma shan fi telefoona mobaayilii shan eega fudhatanii booda, qabeenyaa kiyya kaanitti ibidda qabsiisanii guban” jedhu. Saaminsii fi qabeenyaa barbadeessuun manneen namoota kaanii irratti geggeesamuu isaas dubbatanii jiran. Mootummaan naannoo Kibbaa irraa deebii argachuuf carraaqqiin godhe kan hin milkaa’iin ta’uu dubbata – Meleskaachew Amahaa. Gabaasa sagaleetii kana cuqaasaa No media source currently available


Lammiwwan Itiyoophiyaa Har’a Hiriira Ministirii Haajaa Amerikaa fi Kongireesii Amerikaa Duratti Hiriira Ba’an

Itiyoophiyaa keessatti dararaa fi ajjechaa mootummaan lammiwwan isaa irraan ga’aa jiru haa dhaabatu jechuun lammiwwan Itiyoophiyaa waashiingtan fi naannoo ishee jiraatan har’a hiriira nagaa ba’uun gaafatan. Jijjiramni Itiyoophiyaa keessatti dhufuuf yeroon isaa amma kan jedhan hiriirtonni kun iyyataa fi gaaffii isaanii ministrii dantaa alaa kan Yunaaytid Isteestti kan dhiyeeffatan ta’uun beekamee jira. Hiriira kana irratti namni lakkoofsaan guddaa ta’e ba’u isaa kanneen ijaana rgan beeksisanii jiru. No media source currently available


Maatiin Reeffa Mana Hidhaa Qilinxoo Keessaa Ba’e Argatan Maal Jedhu?

Manni hidhaa Qilinxoo gubachuu isaan kan ka’e hidhamtoonni 23 du’uu mootummaan Itiyoophiyaa eega beeksisee kan bubbulee ta’us hanga har’atti maqaan isaanii hin ibsamin jira. Paartiin mormituu Kongrasiin Federaala Oromoo akka jedhutti Obbo Kabbadaa Fayisaa Sanbatoo godina Shawaa Lixaa Jalduu irraa, Obbo Dhaabasaa Galataa godina Shawaa Lixaa Baabbichi irraa akkasumas Obbo Dabalee Abarrraa Godina Shawaa Lixaa Adaa Bargaa irraa kan ta’an reeffi isaanii maatiif kennamu beeksisee jira. Kamiisa Fulbaana 15 bara 2016 Godiina Wallaggaa Lixaa aanaa Najjoo magaalaa Warra Jirruu irraa kan ta’an Barsiisaa Abdisaa Bokaa sirni awwalcha isaanii firaa fi maatiin lafa argamaniitti gaggeffamee jira. Maatiwwan reeffa argachuuf yeroo dheeraa joruu isaanii fi gadda guddaa keessa akka jiran dubbatu. Maatiin lameenuu reeffi argamee kan rasaasaan rukutame ta’uudubbatu. Gaaffii fi deebii gaggeeffame armaa gadiitti caqasaa. No media source currently available


Walitti-bu’insa Konsoo Itti-fufuu Dubbatu Jiraattonni. Mootummaan Garuu Tasgabbeesine, Jedha

Walitti-bu’insa Koonsootti uumame ilaalchisee, bakka-bu’oota uummata Koonsoo 23 keessaa tokko ta’uu isaanii kan ibsan Obbo Gammachuu Gamsee akka ibsanitti walitti-bu’insa Konsoo keessaa ilaalchisee wanni bu’uraa jijjiirame hin jiru. Wanni jijjiirame tokkichi yoo jiraate humna ittisaa qofa tu naannawa sana gad-lakkisee bahe. Kun ta’e iyyuu, humna hidhataa bakka waraanaa sanaa buusane tu jira jedhu Obbo Gammachuun. Obbo Gammachuu Gamsee, itti fufuudhaanis , bakka walitti-bu’insi uumame sana keessaa haga ammaatti reeffa namoota du’anii kaasuun hin danda’amne. Bakka tokko qofatti reeffi namoota ja’aa argamuun hubatamee jira. Reeffi namoota sadeenii sun akka hin kaasamne waraanni amma illee dhorkaa jira. Guyyoota sadii ta’uu isaa ti. Eegaa maal akka ta’uuf deemu hin beeknu. Hidhaanis hammaatee jira. Har’aa fi kaleessa gidduutti gara namoota saddeetii ti hidhame. Namoota booji’anii fudhatan immoo, haala nama gaddisuusuun qaama dhaluu isaanii tumaa jiru – jedhan. Dubbi-himtuun Bulchiisa Naannoo Uummatoota, Sabaa fi Sab-lammoota Kibbaa – Aadde Hik Maahireddin, gama isaaniitiin, haala naannoo sanaa kan har’aa ennaa ibsan, “Har’a waltajjiileen marii sadii geggeeffanii, uummatni kanneen badii hojjetan irratti akka tarkaanfiin fudhatamu hubachiisee jira” jedhan. Miidhaa qabeenyaa irras tahe lubbuu namaa irra gahe ilaalchisee, ka kaleessaa irraa waan addaa tahe, waan ibsan akka hin jirre Melleskaachewtti himan. Obbo Kaasaayee Arkaayidoo ka jedhaman – jiraataan naannoo garuu, amma illee wal-waraansa cimaa tu deemaa. Dudduubaan immoo Manneen gubaa jiran jedhu.


Itti Gaafatamaa Waajiira Nageenyaa: Magaalaa Naqamtee Keessatti Waaltaan Ajajaa Waraanaa Irratti Bombiin Darbatameera

Roobii Fuulbana 14 bara 2016 magaalaa Naqamtee ganda 02 keessa kan jiru waaltaa ajaja waraanaa ykn Komaand post irratti bombiin darbatamu jiraattonni magaalatti ibsanii jiru. Akka jiraattonni jedhantti miseensi humna waraanaa tokko ajjefamee kanneen 15 ta’an mada’aniiru. Sababaa Kanaan kan ka’e namni hedduun hidhamaa kan jiran ta’uu ibsan. Gama biraan abbootii qabeenyaa torban darbe daldalaa fi geejiiba cufan hedduminaan hidhamuu isaanii dubbatu. Uummanni boquu ol qabatee deemuu hin dandeenye hidhaa fi reebichatu hammaate jedhu. Waajirri eegumsa nageenyaa kan godina wallaggaa bahaa gama isaan waaltaan ajajaa Bombiin rukutamuu mirkaneesssee garuu kan mada’an miseensonni waraanaa 3 ta’uu fi kan du’e akka hin jirre ibsan. Namoonni sababaa cufamuu daldalaan hidhamanis waan seeraan irratti maxxanfame kaasanii banuu isaaniif hidhaman jedhu. Ta’us garuu wabiin gadhiifamuu isaani dubbata. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Atileeti Fayyisaa Leellisaa mallattoo mormii Oromoo Riyootti jalqabee Amerikaalleetti miseensota kongireesii isii waliin itti jira

No media source currently available Fayyisaa Leellisaa atileetota Olompikii Riyoo,Biraazil irratti Itoophiyaa fulaa bu’anii dorgoman keessaa tokko. Dorgommii sun irratti lammeessoo bahee mallattoo mormii Oromoo agarsiise. Wantii innii achitti jalqabe Sab-qunnmatii addunyaa irratti mataa dubbii taatee waliin geette. Rakkoo Oromoon keessa jirtu agarsiisuuf waltajjii addunyaa irratti mallattoo sun agarsiise akka addunyaan quba nu qabaattuuf suntolche jedha Fayyisaa. Atileeti Fayyisaan mormii Biraazilitti jalqabe miseensota kongireesii Amerikaallee itti dabalatee itti jira. Yoo kalee,Kibxata,Fulbaana 13, 2016 miseensota Kongireesii Amerikaa, qabsaahota mirga namaa waliin galma walgahii Amerikaa Washington, DC jiru Capitol Hill dhfuee wa dubbatellee rakkoo mirga namaa Itoophiyaa keessa jiru jedhe jabeessee duubate. "Ummannii biyya kanaa[Itoophiyaa] rakkoo cimaa keessa jiraa,lafa isaa irraa godaanaa jiraa,haala kanaan gara lola sanyummaa deemuu dandahaa akka kun hin taane biyyoonni nagaa buusuu dandahan keessaa galanii akka nagaan bu’u tahuutti irra jiraataa.Ummannii Amerikaa nagaa jaalaa. Akkuma isaanii ummannii biyya keennaa nagaa jaalataa,akkuma biyya isaaniitti nagaa fi demokiraasii qabaatan biyya keenna deemanii nagaa nuu buusanii, biyya mirgii namaa itti eegamu akka nuu taatu taasisan gaafadha. kana waan nuu gootaniif isan galateeffanna.” Miseensotii kongireessii Amerikaa mirga dhabiitiin Itoophiyaa keessa jirtu akka malee badduu jedhan. https://www.congress.gov/bill/114th-congress/senate-resolution/432 Tana maleellee Seneterootii Amereikaa sadeen galama walgahii Amerikaa duratti dubbatan akka bulchiinsii isaanii gargaarsa Itoophiyaa kennu irra deebihee laalu gaafatan Miseensotii Kongireesisi Amerikaa Kiris Simiz(Chris Smith(R-NJ), Kongireesmaan Al Green (D-Texas) fi Kongiressman Mike Coffman (R-Colo.) Kibxata,Fulbaana 13,2016 galma walgahii Amerikaa, Capitol Hill duratti ummata walti qabanii rakkoo Itoophiyaan keessa jirtu itti himanii,waan ummatii jedhullee caqasanii fala mootummaan isaanii baasellee itti himan. Yaada Kongireesiin Amerikaa irratti mari’achuuf deemuu kun Resolution 432 kana Ebla bara 2016 keessaa miseensotii Kongireesii Amerikaa Maarkiyoo Ruubiyoo fi Been Kaardin “kabajamuu mirga namummaa Itoophiyaa fi faaydaa mootummaa namii cufti qooda keessaa qabaachuu male,” jedhani baasan. Yaada araaraa kana Kongiressmaan Kirsi Simiz(Chris Smith R.NJ) itti gaafatamummaan dhiyeessuutti jira. Simiiz,Kongireessii Amerikaa damee Afrikaatti itti gaafatamaa koree haajaa alaati.Akka innii kalee marii irratti dubbatetti akkitii Itoophiyaan gama mirga namaa eeguutiin keessa jirtu “waan akka malee badaati.” “Biyyitii ummata isaa gaarglchitu,rakkoon hamtuun hamtuu ummata isaatti fiddee jireenna irraa balleessitu jireenna badaa keessatti gatti.” Yaadii wixinee miseensotii kongireessii Amerikaa dhiyeessan kun akka rakkoon naannoo Oromiyaatii fi naannoo Amaaraa keessa jiruu wantii mana hidhaa Qilinxoo keessatti nama fixe qoratamuu malee jedha. Akka miseensii kongireesii Amerikaa Kiris Simiizii fi miilotii isaa jedhanitti rakkoo ummatii Itoophiyaa himachuutti jiru miseensota mana marii, diplomaatota miseensa mana marii Amerikaa fi Finfinnee dabalee hedduu waliin dubbatan. “Rakkoon jirtu wayyaahu dhiiftee isuma hammaachaa deemti.Dhaabbileen mirga ilmaan namaa;HRW,Mana Marii Mirga Namaa,Amnesty International faatilleen rakkoo tana yoo hedduu dubbachaa bahan.Rakkoon ummatii Itoophiyaa keessa jiru isumaa hammaachaa deemti,”jedhan. Bulchootii Amerikaa akka mootummaan isaanii gargaarsa Itoophiyaa kennulleen irra deebihee jabeessee ilaalu gaafatan. Tana tohachuuf ammoo akka ministirii haajaa alaa Amerikaa,dhaabii Amerikaan gargaasa misooma biyya alaatiin gargaartu,USAID hujii tana jabeessee hojjatu gaafatan. Embaasiin Itoophiyaa Waashinton,DC jiru waan miseensotii mana marii Amerikaa Itoophiyaan himatan kana irratti deebi kennuuf beellama qabate


Komishinii Mirga Ummata,Hawaasa Afrikaa akka rakkoon hiriira mormii Itoophiyaa irratti dhalatte qoratamtu gaafate

Hriira mormii naannoo Oromiyaatii fi Amaaraa iratti akka oduu gara garaatti nama dhibba hedduu fixan. Koomishiinii mirga Ummataa fi Hawaasa akka mootummaan Itoophiyaa miidhaa hiriira sun irratti dhalatan ykn ufii ykn ammoo dhaabbilee biyya alaa qorachiisu gaafate. Mootummaan Itoophiyaa rakkoo tana ufumaa malee dhaaba biyya alaa itti fidee akka hin qorachiifne ammallee irra deebihee mirkanse. Gama kaaniin ammoo paartiin Tokkummaa Guutummaa Paartilee Itoophiyaa nama mana hidhaa Qilinxoo keessatti dhumateef mootummaatti itti gaafatama jedhe. Paartiin tun dubbii muummeen minsitera Itoophiyaa torbaan dabre keessa akkaataa nagaa eeguu qaban irratti dubbate waan biyya nagaa dhowwaa jechuun dubbate. Namii Itoophiyaa ka London jiraatulleen hardha embaasii Itoophiyaa biyya sun jiraatu oli duudee akka waan mana hidhaa Qilinxoo keesstti nama fixe ariitiin qoratanii ummata Itoophiyaatti himan gaafate. Jarii kun embaasii kana oli duudee daqiiqaa 45 keessa turee alaabaa achi jiru fuudhee ka ufii fidate achi keeyyate. Akka Solomoon Kiflee gabaasetti hojjataan embaasi Itoophiyaa London jiruu maqaa ufiillee himachuu hin barbaadin tokko dubbii nama mana hidhaa Qilinxootti hidhamee mootummaatti qorahcuutti jiraa, jedhee jara seera malee embaasii Itoophiyaa duudeef deebii kennuun barbaachisaa miti. Manii hidhaa Qilinxoo sanbata dabre gubate keesatti akka mootummaan jedhetti nama 23 dhumatee reefa nama sadii ya maatiitti kennan.


Goonder,magaalaa Metemmaa keessaa Tigree kuma hedduutti baqatee Humeraatti gale

Akka jarii Metemmaa keessaa baqate jedhutti walumattu Tigree 8,000 tahanitti Suudaniin qaxxaamuree Humeraatti gale ammallee nama hedduutti baqaaf karaa jira jedhan. Jari kun paartii bulchiinsa mootummaa naannoo Amaaraa EPDM faallee rakkoo nama baqatee faluu didanii adoo arganuu itti dhiisan jedhee himate. Bulchaan magaalaa Metemmaa obboo Isheetee Melkee ammoo rakkoon tun Hagayya 25 jalqabde jedha. "Ijoolleen kahimaatti walti dhufee rakkoo wayii uume qabeenna heddutti miidhame.Jarii nagaa eegu itti dabalamee nagaa eeguu irratti nama haga shaniitti lubbuu dhabe.Dhaabbilee haga 80 tahan irrallee miidhaatti gahe.” Akka warrii baqate kun jedhutti “naannoo Amaaraa keessatti asi achi wantii Tigree jedhan jiraachuu hin malle Tigrinyaa asitti haasahuun hin taatu jedhanii rakkoo nutti fidan,”jedhan. Jarii Tigree saamee horii isaaniillee saame jedhan akka warrii saaman jedhutti milishaa qawwee qabdu. “Waan tokkollee harkatti hin qabannee ufumaan baqadhee bahe.Wayaa tokkollee harkaa hin qabuu Suudanitti gale.Suudanitti nu simatanii achii Humeraatti dabarre. Nyaataa dhugaatii fi fulaa bultiillee nuu kennaniin akka dansaa jirra.Yoo laftii nagaa taate ammallee achumatti deebina," jedha jarii baqate. Akka bulchaa aanaa Metemmaa jedhitti ammoo ammoo dubbiin Tigree Metemmaa baqachiifte dubbii saba sun qofa achii baasuuf dhuftee miti. "Wannummaan akkanaatuu hin jirtu.Jari nuu gaafanelleen ijoolllee kahimaa dubbiin hin galiniiftti tana tolchee nuu jedhan.Jarii nuu gaafannu ka rakkoo nutti fide ummataamiiti jedha.Adoo ummatii rakkoo tana hambisuu baate hagana caala hammaatiyyu.Ummatumatti warra rakkoon irra geettellee nutti irraa hambisaa jedhee waadaa gale. Qabeenna isaaniillee deebisuuf faluutti jirra.” Dhalattoota Tigraay naannoo Amaaraatii baqatan kana koree naannoo Tigraay keessatti qabusiifutit jira.Koree tana itti gafatamaa biiroo Qonna Tigraay obboo Hayilee Asfihaati.Akka innii jedhutti jara kana beekuma beekaa waan jarii Tigree taheef achii baasan. Jarii kun akka jecha itti gaafatamaa kanaatti oduu Ginbooti 7, Facebook fi ESAT irraa kahee isaan lola. Akka jecha isaatti jari akkana nama fixu kun seera Itoophiyaan bultun Feeraalsizlimi jissuu alaabaa Minilik ka durii deebisuu fedha. Akka itti gaafatamaan paartii Guutummaa Tokkummaa Paartilee Amaaraa obboo Adaanee Xilahun jedhutti rakkoon nama Tigree naannoo Amaaraa jiraachaa bahe irra geette tun waan gosa tokko balleessuuf bahee miti. Sabii kun lamaanuu Amaaraa fi Tigree akka jecha obboo Adaaneetti warra waliin jirachaa bahe ka akka sabaatti rakkoo walti fiduu miti.Warra nagaa hin jaalannetti Amaaraatti Tigree fixeef bahe jedhu dubbataa jedha. Dhalattootii Tigree dhiyoo tana Metemmaa baqatanii Humeraa gahan haga guyyaa lamaatin duraatti nama 2010.Ji’a diqqaan duratti ammoo rakkoo dhalatteen ammoo nama 5000 tahutti rakkoo akkanaa baqatee naannoo Tigraayitti gale jedha itti gaafatamaan Biiroo Qonnaa naannoo Tigraay, obboo Hayilee Asfaahi. Rakkoo naannoo Metemmaatti Tigree baqachiifte kana Solomoon Abaatee bulchoota Federaalaa hedduu bilbilee deebii quubsaa argachuu hin dandeenne jedha. Waan warra baqatee fi bulchootii jedhan asi irraa caqasaa.


Hookkarri  Naannoo Amaaraa Keessaa Tasgabaa’uu fi Dhiisuu Irratti Yaada Adda Addaa Tu JIra

Wixata dabre kana irraa jalqabee, walitti-bu’insa uumameen lubbuun namoota meeqaa akka dhabamee fi namoonni meeqa akka madaa’anii fi hidhaman, akkasumas – qabeenyaan hagam akka barbadaa’e ragaa qulqullaa’aa argachuu akka hin dandeenyetti, haalawwan cufaa itti ta’uu isaanii – Dhaabbatni Tokkummaa Guutummaa Itiyoophiyaa - MIAD beeksisee jira. Paartiin ka biraan, Arennaa Tigiraay jedhamu gama biraatiin, “Haala uummatni Tigiraay itti jiru hubachuu dhabuu irraa kan ka’e, lammiwwan keenya naannoolee Oromiyaa fi Amaaraa keessatti ajjeesamaa jiraniif deggersa hin agarsiisne” jechuudhaan, dhalattoota Tigiraay irratti dhiibbaa gochuu, qabeenyaa isaanii gubuu fi hari’uun akka naannoo sanatti mul’atee jiru dubbata. Bulchiinsa naannoo Amaaraa keessaa, namoonni Wegeraa, Matammaa fi Dabaarq keessa jiraatan “wal-muddinsi itti fufee jiraa. Namoota ajjeesuunis itti fufee jira” jedhu. Aangawaan Bulchiinsa Naannoo Amaaraa garuu, dhimma sana tasgabbeesuuf jecha, uummata waliin ka marii geggeessaa jiru ta’uu dubbata. Har’a magaalaa Gonder keessatti mariin uummataa fi mootummaa gidduutti geggeessame walii-galtee tokko adda-faca’uu isaa ka dubbatan – maanguddon hoogganaan amantii tokko, “otuu ijoolleen keenya ajjeesamaa jiranii haalli jiru tasgabbaa’ee jira akka jennu barbaadu” jedhuun – mufannaa isaanii, waahila keenya Tsiyoon Girmaatti dubbatan. No media source currently available


Bulchiinsa Naannoo Amaaraa Keessatti Kaleessaa fi Har’a Walitti-bu’insi Hammaachuu tu Dubbatama

Bulchiinsa naannoo Amaaraa keessatti kaleessaa fi har’a, walitti-bu’insi hammaachuu fi matammaa keessatti lubbuun namaa hedduun dhabamuu fi qabeenyaan barbadaa’uu dubbatu, jiraattonni naannoo sanaa, kanneen akka maqaan isaanii himamu hin feene. Akka jiraattonni naannoo sanaa fi bakka-bu’oonni jedhanitti, Manni hidhaa Dabre-taabor gubachuun isaa fi Ambaa-giyoorgis keessattis lubbuun namaa dhabamuun, akkasumas, irra-jireessa magaalaalee ka guutummaa bulchiinsa naannoo sanaatti humna ittisaa mootummaa bobbaan isaa beekamee jira. “Dhukaasni illee otuu wal irraa hin citiin dhaga’amaa ture” jedhu – jiraattonni fi bakka-bu’oonni paartii. Dubbi-himaan mootummaa naannoo sanaas, mootummaan isaanii haala naannoo sanaa tasgabbeessuuf kan hojjetaa jiru ta’uu dubbatanii, odeeffannoo ragaan deggerame boor akka kennuu danda’an, waahela keenya Tsiyoon Girmaaf waadaa seenanii jiran. Nutis akka odeeffannoo dadalataa argannetti kan dhiheessinu ta’uu sin beeksisna.


Hawaasii Oromoo USA,Norwey,Kanadaa fi biyyoota gara garaa jiraatu garuma jirutti hiriira bahee mootummaa Itoophiyaa himate

Akka karoorii hawaasii Oromoo biyyoota alaa jiran baase agarsiisutti ji’a kana keessaa keessattu Hagayya 16-24,bara 2016 tokkummaa hiriira mormii biyyoota alaatti bahama.Hiriirii kun waan mootummaan Itoophiyaa Oromoo fi ummata gara garaa tolche jedhan himachuuf bahe. No media source currently available Fakkeenna akka karroora hawaasii Oromoo addunyaa baafte jedhutti hardha, Waashingiton,DC,Naashville Tenesii,Noorwey Osloo, The Hague Nezerlandi,Jermenii,Adelaide,Perth Austiraaliyaa, Torontoo, Edmenden, Kanadaa faallee hiriiratti jira. Hiriira kana haga guddaan hawaasa Oromoo naannoo isaaniitti qopheessa. Jarii hiriira bahe kun barreeffama akka akkaa,suuraa fi maqaa nama hedduu seera malee hidhame, ijjeefame jedhan qabatee rakkoo Itoophiyaa keessa jirtu jedhanii fi waan mootummaa Amerikaa rakkoo sun dhaabuuf tolchuu male jedhan bulchoota biyya jiraniitti himata. Hiriira hawaasii Oromoo Waashingtiton,DC qopheesse ganama bulchiinsa mootummaa Amerikaa,White House duraatti jalqabee haga Ministirii haajaa alaa Amerikaa miilaan deemaa rakkoo jirtu himatee barreeffamalleen xalayaa bakka galafte. Warrii Kanadaa Torontoo jriaatulleen naannoo Quens Park duratti hiriira bahe rakkoo himate. Gaafiin isaaniilleen akka mootummaan Kanadaa akka jarii jedhutti dargaggoo biyya keessatti fixuutti jiran jedhan akka mootummaa Kanadaa quba qabaatu tolchuu. Walumaattuu biyya alaa fulaa hedduutti dhiyoo tanaayyu hiriira mormiitti deemuutti jira haga tokko bilbilaan argachuu hin dandeenne.


Itoophiyaan qaama rakkoolee hiriira mormii Oromiyaa fi naannoo Amaaraa irratti dhalatte qorachuuf alaa dhufu hin barbaaddu jedhan

No media source currently available Akka oduu himaan waajjira odeeffannoo mootummaa Itoophiyaa Mohaammad Sayid jedhutti Itoophiyaan qaama rakkoolee biyya keessa uumamte qoratuuf baayee qaba. Kanaafuu gaafii Koomishineera Mirga namaa Tokkummaa Mootummootaa ka akka qaamii sadarkaa addunyaa rakkoolee hiriira mormii naannoo Oromiyaatii fi naannoo Amaaraa irratti dhalattee qoratuuf ka ufiituu waan qabduuf alaa hin barbaaddu. “Yoo rakkoon qoratamuu malee jiraatte warrii seerii eeyyamuuf ka qorachuu maletti jira.Dhaaba alaa dhufee rakkoo teenna nuu qoratu hin barbaannu. Dhaabii biyya keessaa ka akka koomishiinii mirga namaa Itoophiyaa faatii rakkoolee jirtu biyya keessaa deemee qorachuun beekamaa.Asiin durallee tanuma hojjachaa bahee qaamii kun seera qabeessaaa humna qabeessaa rakkoo jirtullee ufumaan qorata.Kanaaf ka nuuf qoratu qamna.” Tana maleellee akka jecha obbo Mohaammadiitti,“seerii amma Itoophiyaa keessa jirulleen rakkoolee biyya keessa jirtu ufumaan fixachuu dandeessisa. Koomishiinii mirga namaa Itoophiyaalleen rakkoolee biyya keessa jirtu gadi bu'ee qoratee fala itti barbaadee waan arge ummatatti himee abbaa balleessaa qabullee balleessaan gaafatame.Kun mootummaa rakkoo biyya keessa jirtullee ufumaan falachuuf humnaa fi daneettii qabu.” Gama kaaniin ammoo dhaabii mirga ilmaan namaa Human Rights Watch (HRW) dhaabii mirga ilmaan namaa warra pirezidaantii Amerikaa tahuuf dorgomuutti jiru gaafii 12 ta jarii silaa yoo fialtame biyya akka Chaayinaa, Raashiyaa fi Itoophiyaa fa keessatti rakkoolee mirga namaa qorachuu malanii jedhee yaada isaanii gaafate.Tana irratti obboo Mohaammad akkana jedhe. “Human Rights Watch faatii jara fagoo taahee adoo waan mirkanaa biyyitii teenna keessa jirtu hin beennee yaada ufii kennuu fi herrega qajeelaa biyya teennaaf hin qamne.Akkuma duralleen jennee yaadii jaraa qajeelaa miti. Mirkanaa miti.Maan jennaan warra fedhii ufiitiif jedhee yaada qajeelaa hin kennine.Yaada akkanaa dubbachuun isaanii nu hin ajaahibsiisullee. Isumaa sun dhiisanii adoo dubbii qajeeltuu dubbatanii wayyaa jedha.” Dhaabi mirga ilmaan namaa kun(HRW) jara pirezidaantii Amerikaa tahuuf dorgommiitti jiru,Hilarii Kilintonii fi Doonald Tiraampi waan jarii yoo silaa filatame biyya mirga namaa keessatti hin eegamne jedhe Chaayinaa, Raashiyaa fi Itoophiyaa faan jedhu gaafii 12 gaafate.


Haati warraa itti aanaa prezidaantii Ameerikaa Itiyoopiyaa daawwatan

Dargaggoonni kun biyyaa fi ofii isaanii akka gargaaraniif daran cimanii akka hojjetan Jill Biden waamicha dabarsaniiru. Manneen barnootaa keessan, hawaasa keessa jiraattan keessatti akkasumas biyya keessaniif jijjiirama fiduu dhaaf ofii keessan qopheessuu fi dandeettii keessan madaaluu itti fufaa jedhan. Kenneen eebbifaman keessaa tokko mana barnootaa Addis Ketemaa irraa kan dhufte Wiilii Xennaa ti. Ijoolleen barattoota sadarkaa lammataa barnoota maratti A arganne filatamnee dorgomnee turre. Embasii Ameerikaa keessatti barattoota 100 taanee dorgomnee gaaffilee hooggantummaa fi kan adda addaa gaafatamee barattoonni ga’oo jedhaman 40 filatamanii deggersa barnootaa ykn scholarship waggaa tokkoof leenjisa tenologii comptuteraa Coding jedhamu fi kan hooggantummaa fudhannee jira. Barnoota komputaeraa arganne Kanaan marsariitii qopheessuu akkasumas illee dandeenyee jirra kan jettu barattuun kun. Dr. Jill Biden har’a waaltaa IOM kan dhaaba koolu galtoota addunyaa Finfinneetti argamu illee daawwatanii jiran. Baqattoota biyyootii hollaa Itiyoopiyaa keessa turanii gara UStti godaanan kannene kuma 30 ta’an ilaalchisee illee angawoota dhaabichaa Sanaa galateeffatanii. Jill Biden waaltaa sana keessa kan jiraniif gara biyya isaaniitti godaanuuf qophee xururatan waliin wal arganii jiran. Ennaa isaan qophaa’aa jiranii fi waa’ee jireenya US ibsi kennamuufitti cina isaanii taa’uu dhaan seenaa isaanii dhaggeeffatanii jidru. Baqattota qubsuma Itiyoopiyaa kan IOM keessa turanii gara Ameerikaatti godaanuuf carraa argatanii eeggataa jiran keessaa lammiiwwan Ertraa fi kan somaliyaa illee haasofsiisee jira Eskinder. No media source currently available


Mgaalaa Gondar  keessatti Lubbuun Namaa Darbuu Jiraattonni Dubbatanii Jiru

Miseensoota Koree sochii gaaffii eenyummaa uummata Walqaayit keessaa Afuur to’annaa jala oolu isaanii dubbi himaan koree kanaa Obbo Addaraajaw Waanyaw ibsanii jiru. Gareen eenyummaan isaanii hin beekamne kan fuula isaanii aguuganii fi Yuniformii Fedeeraalaa uuffatan har’a barii lafaa irratti manneen namootaatti bobba’uun akkasumas lafuuma itti argataniitti jarreen arfan qabachuu isaanii ibsanii Koloneel Dammaqaa Zewdee manni isaanii marfamee boombiin sadii fi Mortaara darbatameen manni isaanii jalaa diigamu ibsamee jira. Ijoollee isaanii fi haadha warraa waliin manicha keessa akka jiran ibsamee jira. Waraanni dabalataa Gondar kaabaa fi iddoo biraatii fidamaa akka jiruu fi dargaggoota magaalaa Gondar keessaa 3 ajjefamuu fi 4 kan rasaasaan mad’aan ta’uu dubbi himaan koree kanaa ibsanii jiru. Jiraattonni sodaa nageenyaaf jecha maqaan isaanii akka hin ibsamne gaafatan akka jedhantti nama afuurtu ajjefame. Maddeen aangawoota bulchiinsa naannoo Tigraay qunnaman akka jedhantti koree miseensoota 5 qabu kana keessaa 4 to’annaa jala oolanii jiru. Koloneel Dammaqeen akkuma hidhateetti humnootii nageenyaan marfamee mana isaa keessa jira jedhu. Darbee darbees dhukaasii akka dhaga’amuu fi humnootii nagaa eegsiisan keessaa tokko akkasumas siviloota keessaa tokko ajjefamu ibsan. Hojii kana gaggeessaa kan jiruus polisii Federaalaa ta’uu dubbatan. Ministeera waajiira dhimmootii komunikeshinii mootummaa Federaala Itiyoophiyaa Obbo Getaachoo Raddaa magaalaa Gondar keessatti walitti bu’insii akka ture kunis namoota gocha farra nagaa irratti bobba’an hanga tokko to’annaa seeraa jala oolchuuf sochii godhame ta’uu ibsan. Jarreen kun to’annaa seeraa jala hin gallu jechuun qondaaltoota polisii irratti ajjechaa gaggeessan jedhan. Haallii uumamees kana waliin wal qabata jedhan. No media source currently available


Muummichi MInisteeraa Israa’el Benjamin Natanyaahuu kaleessa galgala Finfinnee seenan

Ragaan embasii biyyattii biraa argame akka mul’isutti daawwannaa mul’inaa geggeessuuf Itiyoopiyaa kan dhufan hoogganaa biyyattii jalqabaa ti. Muummichi ministeeraa Haayilamaariyaam Dassaalyn waliin qofaatti akkasumas marii isaan jiloota waliin geggeessan ajandaa isa duraa ture. Marii isaanii booda tuuta oduuf ibsa kan kennan muummeewwan ministeerotaa lamaan hariiroo biyyoota lamaan gidduu jiru cimsuu kan fedhan ta’uu dubbatan. Israel gara Afriikaa dhufaa jirti kan jedhan Netanyaahuun dhimmootii adda addaa irratti gamtaan hojjechuu kan fedhan ta’uu dubbatan. Daawwannaan isaanii maaliif yeroo kana akka ta’e ennaa ibsan amma yoo hin a’in yoomi jedhan.l dhuguma dursee ta’uutu irra ture jedhan. Gamtaa Afriikaa keessaa illee barcuma taajjabdummaa qabaachuuf gaaffii kan dhiyeessan ennaa ta’u Itiyoopiyaa qofaa utuu hin ta’in biyyoota Afriikaa ka biroo waliin illee hariiroo uumanne waan ta’eef gaaffiin kun sirrii dha jedheen yaada jedhan Nantanyaahuun. No media source currently available


Kabaja Ayyaana Iid Aal Faxir Naannoo Waashingitan Diisiitti

Ayyaannii Iid Aal Faxiir harra, Adooleessa 6 akka addunyaatti haala oo'adhan kabajamee oole. As magala guddittii Ameerikaa, Waashingitan Diisitiis hawaasni Oromoo akkasumaas namoonnii biyya adda addaa irraa dhufani biyyana jiraatan salaata ganamaatii baka Rook Kiriik Paark jedhamutti walgahanii waaqa isaanii galateffachuudhan guyyaa isaanii jalqaban. No media source currently available Sheik Kalid Mohammed Umar,giddugala Waashingitan Hijiraa Faristi koominiitii jedhamuutti imaama. Saganticha kadhannaadhan erga bananii booda, hawaasa musliimaa hundaaf hawwii ayyaanaa gaarii dabarsaniiru. Sheik Kalid, gochaa shororkeessuummaa ji'a Ramadaanaa keessa biyyaa adda addaatti lubuu nama bayyee galaafate balaleeffatanii, gochi akkana amantaa islaamaa wajjin gonkumaa hidhata akka hin qabne ibsaniiru. Hawaasa Oromo sirna kabajaa ayyana kana irratti argaman tokko tokko akkataa guyyaa kana itti dabarsaani fi waayee ji'a Ramadaanaa gaafaneerra. Qophii kabaja ayyaana Iid Aal Faxir magaala Waashingitan Diisiitti godhamee irratti argamnee qindeesine dhageeffadha. No media source currently available


Bokkaan kalee barraaqa Adaamaatti roobe waan hedduu balleessee nama 4,500 baqachiise

No media source currently available Bokkaan guddaa kalee barraaqa Adaamaatti roobe lolaa guddaan dhufee Adamaan gamii tokko bisaaniin guutame. Akka jiraattotii jedhanitti bokkaan dhiyoo tana roobuutti jiru Adaamaa keessaayyuu nama hedduu baqachiise. Keessattu Adaamaa keessaa jiraattota ganda 09, 02.03 fi 05 fa hedduu miidhee qabeennallee balleesse. Maatiin hagii tokkoo gara firaa fi fiixaa isaa magalaa dhibii jiruutti baqate. Warra lolan halkan nutti cabsee maatii waliin baqannee muka irra irra bulle jedhe keessaa tokko aaddee Bilisummaa Huseen. Aaddee Bilisummaan dubartii ulfaa ta ji’a sagaliiti.Akka jecha aaddee Bilisummaatti dhiirsa isii,soddaa isii fi hojjattu mana isii baqatanii muka irra bulan. Lolaa ganama mana isaaniitti cabse jalaa baqachuuf gurmuu abbaa warraa isii irra dhaabattee muka kortee haga barraaqa saatii sagalii ganamaa achuma irra turee jetti. Lolaan Adaamaatti baafate mudhii bira dabree haga mormaa namaa gaha. Abbaan warraa aaddee Bilisummaalleen lola haga mormaa gahuuf keessa seenee jaarii isii muka irratti baqachiise. Aaddee Bilisummaan lolaan kun waan hedduu nurraa balleessee jetti.“Mana kibaa,kuusaa mana kitaabaa,qabeenna keenna tokko nutti hin hafnee amma Bishooftuu bira jiraa,”jette. Warrii qabeennii irraa bade gargaarsa womaallee hin argannee jedhee himata. Bulchiinsii magaalaa Adaamaa ammoo waan hedduun nama gargaaruutti jirraa jedha. Akka obboo Habiib Qaasim,itti gaafatamaa biiroo odeeffannoo bulchiinsa magaala Adaamaa jedhutti bulchiinsii isaanii ummaa waan hedduun gargaarutti jira. Bokkaan Adaamaa kun akka jiraattotii jedhanitti waan ganna kurnya hedduu keessatti arganii hin beenne.


Itiyoopiyaan Gola Naga Eegumsaa kan Tokkummaa Mootummootaa Keessaa Teessuma Argatte

Waggoota lamaaf gola naga eegumsaa keessaa bakka argachuun gochaa gaarii hojjetameef badhaasa kenname utuu hin ta’in badhaasa politiikaa ti jedhan Human Rights watchitti itti aanaa dicertora kan ta’an Akshaya Kumar. Nuti akka qabsaa’ota mirga namaatti kan nuti yeroo tokko tokko arginu, jechoota mootummaan kun yeroo filannoo fayyadamuu fi akka miseensa gola naga eegumsaatti waan isaan waadaa seenan carraa filannoo kanaatti fayyadamnee akka irratti fuuleffatamu gochuu barbaanna jedhan. Ministeerri dhimma alaa Itiyoopiyaa Tedroos Adhanom akka jedhanitti filannoon kun kan agarsisu biyattiin addunyaa biraa kabajaa fi amantaa qabaachuu ishee ti. Shorokeessummaatti duuluuf dhimmootii koolu galtummaatti qiyyaafata kennuun kan Itiyooopiyaan durasa knnituuf keessaa ti jedhan. Filannoon kun wagoota 26 keessatti yeroo jalqabaaf Itiyoopiyaan gola naga eegumsaa keessaa bakka argachuu ishee mul’isa. Itiyoopiyaan erga bara 1945 qabee yeroo lama barcuma sana kan argattee si’a ta’u amma Bolivia, Kazakhstan fi Swedinitti dabalamuu dhaan Amajjii 1 bara 2017 barcuma sana qabachuuf jiru. Jalqaba baatii darbee gareen mirga namaaf falmu Human Rights Watch dhiittaa mirga namaa walii galaa kan biyyattii keessaa kan ibsu gabaasa bal’aa baasuun ni yaadatama. Akka gabaasa sanaatti hiriirtonni mormii 400 ol kanneen naannoo Oromiyaa keessaa humnootii naga eegumsaa Itiyoopiyaan ajjeefamuu fi kanneen kurna kumaan laka’aman erga mormiin sun eegale bara 2015 qabee hdihaa keessa jiraachuu ibse.. Mootummaanis haala mormii Sanaa gad xiqqeessee himuu dhaan akkasuams tarkaanfiin humnaa fudhatame xiqqoo ta’uu ibsee, humnootiin mootummaa hookkara ka’e qabbaneessuuf deebii kennan jedhe. HRW garuu itti dhiyeenyaan hordofuu dhaan hiriirri mormii sun kan nagaa ta’uu qorannaalee baatilee saddeettan darbe geggeessee ba’ii argateen beeksisee jira. Gabaasa sana namoota miidhaan irra ga’e 125, kanneen ijaan arganii fi angawoota mootummaa dubbisuun dhiyeesse. Human rights Watch yaadi Itiyoopiyaan kennite kun hoogganaa haaraan biyyattii waltajjii tokkummaa mootummootaatti ennaa ba’an kanatti biyya isaanii keessatti mrigi namaa eegamuuf tarkaanfiin attamii akka fudhatamuu mirkaneeffachuuf kan hojjetu ta’uu beeksise. No media source currently available


Guddinni dinagdee Itiyoopiya akkuma tilmaamame ta’e: Muummicha Ministeera Itiyoopiyaa

Guddina dinagdee kan Itiyoopiyaa gama lakkoobsaan kan waaltaalee addunyaa wakuub ennaa ilaalamu addaan yeroo isaan baasu argama. Waggoota kudhanii oliif yeroo hanga tokkoof guddinni ol aanaan galmeessamuu isaa kan simatan waaltaaleen sadarkaa addunyaa gama tilmaamaan garuu lakkoobsa ofii isaanii himaa jiraachuun waanuma baratameef kan eegamuu dha. Barana garuu keessumaa yeroo hongeen mudatee jirtutti walitti lakkoobsi nuti lafa keenye walitti dhiyaate jedhu muummichi ministeeraa Itiyoopiyaa Haayilamaariyaam Dassaaleny. Wal ga’ii manni maree bakka bu’ootaa bajata federalaa kan waggaa itti aanuu raggaasise irratti kan argaman muummichi minsiteerichaa guddinni dinagdee itti fufuu isaa dubbatan. Gareen IMF irraa dhufe haala raawwatiinsa dinagdee walii galaa Itiyoopiyaa kan bara 2008 gamaaggamuu isaa illee dubbataniiru. Hongeen uumames dhiibbaa inni dinagdee irratti fiduu isaa qorachuu isaa illee ibsaniiru. gareen IMF kunis ba’ii gamaaggama isaa kan isaan beeksise ta’uu illee dubbatanii jiran. Kana irraa ka’uu dhaanis tilmaamni inni keenyaa fi kan isaanii walitti dhiyoo ta’uu hubanneerra jedhan. Manni maree akka beekutti tilmaamni keenyaa fi kan IMF yeroo hedduu kan wal hin simne ta’us waggaa barnaa garuu haala nama ajaa’ibuun tilmaani keenyaa fi kan IMF haala inni walitti dhiyoo ta’e arguuf yaalii goonee jirra. Kunis kan ta’eef sababaan rakkoo hongee isa hamaa jedhameetu nu mudate. Hongeen EL NINOn wal qabate kunm misooma qonnaa keenyaa irratti dhiibbaa inni fiduu danda’u illee gamaaggamameera. Hunda irra caalaa garuu raawwatiinsi dinagdee keenyaa kan baranaa dameen industirii fi dameen tajaajilaa guddina dhibba irraa harka 7 galmeessuu isaanii IMF gabaasa isaa irra kaa’ee jira. Guddinni qabxii torbaa kun biyyoota hedduu keessatti damee qonnaa utuu hin dabalatin guddina saffisaa jedhamee kan fudhatamau jedhan. Damee industirii fi tajaajilaan qabxii torba galmeessuu danda’uun keenya daandii sirrii irra jiraachuu keenya mul’isa jedhan obbo Haayilamaariyaam. Muummichi ministeerichaa akka jedhanitti hongeen sun dhiibbaa guddaa kan inni dhaqqabsiise damee qonnaa keenyaa irratti. Akkuma Kanaan oomishi waggaa darbe oomishame waggaa isa duraa irra hanga tokko gad bu’uu isaa martinuu keenya walii gallee jirra jedhan. Oomishi yeroo arfaasaa garuu guddina dhibba irraa harka torbaa argarsiisuu isaa tuqanii jiru. Walumaa gala dameen qonnaa dhibba irraa harka sadii guddachuu isaa ibsaniiru. ba’ii damee maraa kan ta’e dinagdeen biyyaas guddina ol aanaa galmeessisuu isaa obbo Haayilamaariyaam dubbatanii jiran. Walumaa gala dinagdeen keenya dhibba irraa harka 8.5 oliin guddachuu akka danda’u hubachuun danda’ameera. Rakkooleen kun jiraatan iyyuu carraa biyyi keenya qabdu bal’inaan waan fayyadamneef jecha dhibba irraa harka shanii ol guddatee kan hin beekne dameen industrii fi tajaajilaa, barana dhibba irraa harka torbaan ol guddateera. Inni kun immoo ba’ii ol aanaa jedhamee fudhatamuu danda’a jedhan. No media source currently available


Bokkaan Adaamaatti roobe manneen 600 tahan irra faca’e, jiraattotii ammoo karoorii magaalaa tanaaf ba'e lolaa irraa hin dhowwuu jedhan

No media source currently available Adaamaa, teessoo mootummaa naannoo Oromiyaa ta duriiti.Oromiyaa gama Bahaatiin jirti.Finfinnee irra akm 100 fagaatti.Qooqayyee (Rift Valley) keessa qubatti. Bokkaan eda barraaqa magaala tanatti roobe abbootii warraa 500- 600 caalan irra faca’ee qabeennaa fi manneen hedduu balleesse. Bokkaan kun keessattuu olloota ganda 02,03,09,fi 05 keessatti lolaan guddaan dhufe. Adoo karaa lolaan gula yaa’u bajata guddaa itti baasanii akka jiraattotii jedhanitti Adaamaan baruma baranaani rakkoon akkanaatiin hin rakkattu. Lolaa kanaan akka jiraattotii jedhanitti keessattuu warrii mana hin qamne, ijoolleen karaa irra bultu lubbuu dhabuu hin hin oolu. Hujii geggeessaan bulchiinsa magaalaa Adaamaa obboo Amaan Huseen ammoo bokkaan akkanaa kun waan ganna 50 keessatti arganii hin beennee, Adaamaan golba keessa qubattii teessumtii lafa isiitti lolaa itti fidaa jedha. Woma taateefuu rakkoo tana koree itti dhaamnee ummataa gargaaruutti jirraa jedha obboo Amaan. Itoophiyaatti fulaa hedduutti bokkaan roobuutti jira.Bokkaan ka sugaa, ka quufaa fi gabbinnaa isanii haa tahuu jenne!


Gumii Mirga Dhala Namaa: 'Itoophiyaan heera biyyatii, akkasumaas waliigalteewwan akka addunyaatti mallatteesite cabsaa jirti'

Qarqaara magaala Finfinnee nannoowwan akka Laaftoo fi Qarsaa kontoomaattii mana ijaaranii jiraachaa namoonni turan, seeran alla ijaaran jechuudhan bulchiinsi magaala Finfinnee diiguu jalqabeera. Kana laalchiisudhan Gummin Mirga Dhala Namaa han Itoophiyaa keessaa ibsa atattamaa baase irratti namoota karaa adda addatiin lafa argatanii mana ijaarratanii maatii ofii jiraachisan, lammii ofii, qeheerraa buqistee kara irratti baasuudhan Itoophiyyaan heera biyyatiitif waliigaltee adda addaa akka adduunyaatti fudhatee mallateesitee hunda cabsite jedha. Obboo Bitsi’aatee Tarrafaa, Daayrektarii dhaaba kanaati. “Ibsa atattamaa baasuun han barbaachise qorannoo gochaa jiru fixnee odoo hin ta’iin hammiina haala lammiwwan buqa’anii keessa jiranii laalleeti” jedhee, keessumaatuu moosina gannaa, oggaa roobniif qorri jiru kana keessaa namoonni alatti baafamuun isaanii waan yaaddessaa ta’uu dubbata. Namoota manni jalaa diggamee keessaa takka – hadhaa ijoollee afurii fi abban warraa han dhukkuba Eechayiviitin jala du’e - aaddee Tigist jedhamti. Haalaa itti manni ihsii diggamee fi jireenya amma keessa jirutu oggaa ibsitu, “manan wayaa namaa miiccee, biddeen tolchee ijarradhe, odoon mihuma kiyyallee hin baafatin na jalaa diigan’ jechtee, ergasii as hurufa taa’anii jiranitti poolisiin isaan marsee jirachuu fi waan nyaatanis ta’ee dhugan dhabanii ijooleen ishii itti bohaa jirachuu isaanii ibsiti. Wajjira Kantiibaa bulchiinsa magaala Finfinneetti, Kaabinee ittii gaafatamaa han ta’e Obboo Asaggid Getaachoo kana dura mootummaan namoota rakkina akkanaa keessa jiran karaa irratti gatee hin callisu jedhanii turan. Namoonni rakkina dhugaa qabatanii mana dhabanii mana akkanaa ijarratan hoo jiraatan ammas, maatii isaanii wajjin akka rakkoo hamaatan isaan hin quunnamne , mootumman iddoo qopheessee achiitti isaan galchaa jedhan. Dhumarrattis, Ibsi Gumii mirga dhala namaatiin bahe mootummaan lubbuu bade namoota itti gafataman seeratti dhiheesuu fi hirpha baasuu qaba; Kana malees, namoota seeran ala lafa fudhatanii mana ijaarratan jedhaman odoo mana irratti hin diigiin akkatan manni jireenya bakka biraatti qophaahuf mijachuu qaba jechuudhan bulchiinsi finfinneetis ta’ee dhabaatoonni gargaarsaa waan danda’aniin akka namoota karaatti bahan kanaa birmataniif wamichaa dhiheessa. No media source currently available


Magaalaa Finfinnee, aanaa Laaftoo Keessatti Manni Jireenyaa Nu Irraa Diigamaa Jira, Jedhu Jiraattonni

Magaalaa Finfinnee kutaa magalaa Laaftoo aanaa tokko bakkeewwan Haannaa Maariyaam, Furii, Qarsaa Kontomaa fi Maangoo Caffee jedhaman keessaa roobii darbe haala manneen jireenyaa diigamuu waliin wal qabatee jiraattota naannoo fi poolisii gidduutti walitti bu’iinsi uumamuun isaa ni yaadatama. Jiraattonni naannolee kanaa manneen jireenyaa isaanii kaleessaa jaqabee Doozeraan irraa diigamaa akka jiru, keessumaa warri dhiiraa naannoo sanatti akka hin dhiyaanne akka dhorkamaa jiran dubbatu. “Ergan da’e reefuu guyyaa sadaffaa koo ti” kan jedhan haati mucaa tokko, mana amma irraa diigame keessa waggoota hedduudhaaf akka maatii isaanii waliin jiraatan dubbatu. Yeroo manni isaanii irraa diigamu, ijoollee isaanii keessaa lama achuma dhiisee, mana hiriyyaa koo deemuu ciisuu tu na irra ture, jedhu. Guutummaa qophii kanaa dhaggeeffadhaa No media source currently available


Walitti-bu’insa Harargee Bahaa, Magaalaa Awwadaay Keessaa Ka’een Namoota Ja’a tu Ajjeesame, Jedhu Jiraattonni. Hospitaalli Immoo Du’a Namoota Afurii Mirkaneesse

Godinaa Harargee Bahaa magalaa Awadaay keesssatti har’a suqiin bilbila harkaa ykn Moobaayiilaa itti gurguramuu fi suqiin Firaashii itti gurguran ennaa gubatetti jiraattonni magaalatti dhaamsuuf carraaqqiin godhan ituu hin milkaa’iin hafe.Sana booda aangawoota DH.D.U.O naannoo sana dhaabataa turan gargaarsa gaafanne iyyu nutti kolfuu bira taree birmannaan godhan waan hin jirreef mufannaadhaan”isin duruu nuuf hin dhaabanne” jechuun waan wacneef bilbilaan waraana nutti waaman, jedhu - jiraattonni. Jalqaba kan dhaqqabe polisii Oromiyaa ti, san boodas polisiin Federaalaa waraana biyyaa dursee dhaqqabe kan jedhan jiraattonni kun, kanuma giddutti dura ta’aa araddaa 02 kan ta’an Obbo Abdii Idriis dhukaasuun mucaa durbaa umriin waggaa 7 dabalatee namoota 3 ajjeesan, jedhu. Miseensa waraana biyyatti kan ta’e Mohammed Abbaa Qaasim dhalataa naannoo Malkaa Bal’oo yoo ta’u innis nama 3 ajjese jedhan jiraattonni.Kana booda jiraattonni magaalaa fi baadiyyaa yaa’anii dhufuun inni nama keenya ajjesee du’uu qaba jennaan kokolaataa waraanaan milqsanii baasan jedhu. Ajjechaa magaalaa Awadaay keessatti gaggeeffame kana kan ilaaleen aangawoota bulchiinsaa fi itti gaafatamoota waajiira polisii kan sadarkaa adda addaa arguuf bilbila harka isaanii irratti yaaliin goone hin milkoofne. Garuu, Hospitaalli Haramaayaa ibsa nuuf kenneen ijoolleeen 4 rasaasaan rukutamanii du’uu kanneen biroon 3 immoo mada’anii wal’ansa argataa ka jiran ta’uu mirkaneesse.Gama kaaniin jiraattonni akka jedhanitti hunduu gara Hospitaala Haramaayaatti waan hin geeffamniif jecha lakkoofsi namoota ajjefamanii kana caaluu isaaf shakkii hin qabnu jedhu. Gabaasaa guutuu armaa gaditti caqasaa. No media source currently available


Giddu-galli Odeeffannoo Eedsii Dhabbatni Misoomaa Sadarkaa Addunyaa Ameerikaa (USAID) Harkaa Gara Mootummaatti Darbe

Dhabbatni misoomaa sadarkaa addunyaa (USAID), Yunivarsiitii Joon Hoopkiins wajjin ta’uudhan Projectin dhukkuba Echaayivii (HIV) irratti odeeffannoo fi tajaajiila addaa addaa kennu hogganaa ture, guyyaa harraa karaa Ministirri Eegumsa Fayyaatin mootummaa Itoophiyaatti dabarse. Itoophiyaatti Daayireektariin ergama USAID, Beenzi Weeler, giddu galli odeeffaannoo fi gorsaa kun oggaa lamaan darbee hojjachaa haa turu malee, Ameerikaan oggoota 14 darbaniif tataaffi Echaayivii balleessuu dha godhamaa turee irratti Itoophiyaa wajjin hojachaa turuu shii ibse. Tajaajila gidu-galli kun kennu keessa tokko, kutaa ‘hotline’ jedhamu han namoonni odeeffanoo fi gargaarsa waayee dhukuba HIV irratti barbaadan bilbilanii itti gafatani. Kutaan kun ji’atti gara nama kuma 300 irraa itti bilbilama. Tajajilli akkanaa kun bu’aan isaa guddaa wan ta’eef hojiinsaa akkuma itti fufu qabus daayreekariin USAID yadachiisera Sirna furaa wal-harkaa fudhuu iraati han argame ministir di’eetaan Ministirii Eegumsa Fayyaa Itoophiyaa, obbo Kabadaa Warquu kara isaatiin, jojiin giduu galli kun hojjachaa ture akka haala addan hincineen hooggansa mootummaa jalatti itti fufu ibseera. Gara funduraattis USAID hoojiiwwan eegumsa fayyaratti xiyyeeffatan deegaruu akka itti fufu himameera. No media source currently available


Briteen Gamtaa Awurooppaa Keessaa Ba’uuf Murteeffachuun Maal Hordofsiisa?

Lammiwwan Briteen yokaan Yunaayitis Kiingdom, Kamisa dabre kana sagalee miliyoona tokko caaluun Gamtaa Awurooppaa keessaa ba’uuf murteeffatan. Kan akka biyyatiin Gamtaa Awurooppaa keessa turtu falmaa turan – Muummichi Ministaraa Briteen, Deevid Kaameroon immoo akka taayitaa hoogganummaa biyyattii gad-lakkisan beeksisan. Waa’een egeree biyya Gamtaa Awurooppaa keessatti dinagdeen lammaffaa taatee kun shakkii keessa galuun, boorumtaa isaa – gaafa Jimaataa akka sharafni maallaqaa Paawundii biyyattii gad-sigigaatu taasise. Uummatni Briteen Gamtaa Awurooppaa irraa toora biraa qabachuf murteeffachuun waa’ee hegeree biyyattii gama tokkoon shakkii gama biraan immoo carraa akka uumuu mal utu dubbatamaa jira. Kan magaalaa London jiru, Yunivarsitii Saaseksitti kaadhimamaa dooktorummaa ka ta’an – Obbo Namarraa Gabayyoo Maammoo, hegereen Biriteen haala itti biyyattiin Gamtaa Awurooppaa keessaa baatu irratti hundaawa. “Eega Gamtaa Awurooppaa keessaa baatee booda, biyyoota akka Jarmanii fi Yunaayitid Isteets faa waliin hariiroo dinagdee fi siyaasaa akkamii qabaatti? Biyyoota akka Chaayinaa fi biyyoota Afrikaa waliin hariiroon qabaattu maal fakkaachuuf jira? Kanneen jedhanii fi gaaffiileen ka biroon egeree biyyattiif murteessoo dha” jedha. Xiinxala guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Koreen Mana-maree Murtii Seeraa Yunaayitid Isteets Itiyoophiyaa Keessa Mootummaan Hunda Hammate Akka Jiraatuu fi Mirgi Dhala-namaa Akka Kabajamu Ka Gaafatu Wixinee Seeraa Haaraa Baase

Qopheessummaa Dimookiraaticha bakka-bu’aa Maariilaand Seneeter Bejaamiin L Kaardin-n, mata duree “S. RES. 432 jedhamun, Seerri Eegumsa Mirga Dhala-namaa Itiyoophiyaam, Mana-maree Murtii-seeraa Yunaayitid Isteetsitti, Koree Dhimmoota Alaatiin dhihaachuun himamee jira. Torban dabre keessa, Waxabajjii 23, bara 2016, Kongresii 114ffaa irratti ka dhihaate wixineen seeraa kun, Itiyoophiyaa keessa, Mootummaan garee hundaa hammate akka jiraachuu qabus gaafatee jira. Seerri kun, koree hariiroo alaatiin kan raggaasisamee fi jijjiiramni tokko otuu itti hin godhamiin akka gabaasamus ajajamee jira. Seerrichi, Waxabaajjii 23 mariif dhhaatee akka dabarsamu ennaa korichaan raggaasisametti kan dubbatan Senatorri kutaa Tenesii, Bob Kirooker warra wixinee seeraa kana qopheessanii fi dhiheessan ennaa galateeffatan, “murtiin ejjennoo duraa nuti ilaallu, kan S. RES. 432 jedhamu, eegumsi miga dhala-namaa akka Itiyoophiyaa keessa jiraatuu ka deggeruuu fi bulchiinsi hunda of-keessaa qabu akka jiraatu ka jajajjabeessu. Senator Kaardin, murtii ejjennoo dhihessuu isaaf guddoon galatoomsadha. Akkasumas – senaatoraatoa ka biroo waliin qopheessan – Senator Markery, Senator Koons, Senotr Manendoz fi Senator Rubiyoo nan galatoomsadha. Ejjennoon kun hojii irra oolfamuun, hariiroo Itiyoophiyaa waliin qabnu akka itti fufnu nu gargaara. Itiyoophiyaan Mootummaa hunda hammatee fi eegumsa mirga dhala-namaa hojiin mul’atu bira ga’aadhuuf baay’ee tu hafa” jedhan, jedhan - Senator Kirooker. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Itoophiyaa fi Keeniyaan Nageenya Naannoo Dabalatee Dhimmoota Shan Irratti Walii Galtee Mallatteessan

Muummeen Ministira Itiyoophiyaa Hayile Maariyaam Dessaaleny Keeniyaa Daawwataa jiru. Kaleessa waajjira prezidentii Keeniyaatti Uhuruu Keeniyaattaa faana waa’ee walitti dhufeenya biyyoottan lameenii ka mariyatan yoo tahan, walii galteewwan shan ka dhimmoottan Albuuda Baasuu, Fayyaa, Ispoortii, Nageenya Naannoo Daangaa fi barnoota irratti xiyyeeffatan walii mallatteessaniiru. Kana malees biyyoottan lameen sarara Ujummoo boba’aa Kutaa bulchiinsa Keeniyaa Lamuu jedhamtuu kaasee haga finfinneetti diriirfamuuf yaadame walii galteesaa waggaa kana keessatti akka waliin mallatteessan beeksisanii jiru. Pirezidentiin Keeniyaa yeroo kana dubbii dubbataniin, ‘Keeniyaan gama diinagdee, daldalaa fi Tuurizimiin biyyooti lamaan akka walitti siqaniif ni hojjettii jedhan.’ Keeniyaattaan Marii Hayilemaariyaam waliin taasisan irratti waa’ee baqattoota Somaaliyaa Keeniyaa keessa jiraniis akkaataa ittiin gara Somaaliyaayyi deebifaman mariyaachuus dubbataniiru. Muummeen Ministira Itiyoophiyaa Hayile Maariyaam Dessaaleny gama isaaniitiin ‘keeniyaa fi Itiyoophiyaan nageenya gaanfa Afriikaa fooyyessuuf waliin hojjechuu qabu jedhan.’ Akka gabaasi tokkummaa mootummootaa jedhutti Keeniyaa keessa baqattooti Itiyoophiyaa kuma 30 ol kajiran yoo tahan, dhimma kana ilaalchisuun gaggeessitooti lameen waan dubbatan jiraa waan jedhu, Keeniyaatti Ambaasaadderri Itiyoophiyaa Ambaasaadder Diinaa Muftii ‘Wal dubbiin gaggeessitoota lameenii waa’ee godaansa seeraan alaa irratti ture’ jechuun deebii kennan. Itiyoophiyaa fi keeniyaan walii galteen isaan walii mallatteessan kuni ji’a ja’a keessatti isa lammaffoo dha. No media source currently available


Magaalaa Shaashamannee Keessatti Nama Ajjesuun Baratamaa Dhufeera Jedhu Jiraattonni

Erga somanni Ramadaaanaa seenee as yeroo adda addaatti lakkoobsi namoota ajjefamanii 8 ga’uu isaa kan ibsan jiraattonni haalli kun sodaa guddaa nutti uume jedhu. Humnootiin mootummaa kan sadarkaa adda addaa magaalatti keessa ituu jiranii ajjechaan kun attamiin akka itti fufee nuu hin galuu jedhu. Kana balaaleeffachuun barattonni mana barumsaa qopha’iinaa kan Shaashamannee bulchaa magaalatti kan ta’an Obbo Jamaal Kadiriif gaaffii dhiyeessanii akka turan barattonni ibsanii jiru. Garuu deebiin argatan quubsaa waan hin taaneef Robii kaleessaa hiriiruu isaanii ibsan. Dhimma kana kan ilaaleen itti gaafatamaan waajiira polisii magaalaa shaashamanne Komaandar Alamaayyoo Taddasaa deebii kennaniin lakkofsi namoota ajjefamanii 2 qofa ta’uu isaa fi kannen gocha kana keessaa harka qaban namni 5 mana murtii duratti dhiyaatanii sadan isaanii irratti hidhaa umrii guutuu lamaaan isaanii irratti immoo mata mataatti hidhaan waggaa 23 murteeffamuu ibsan. Kanneen yakka ajjechaa kana rawwatanis ammaan dura yakka adda addaa hojjachuun adabamanii hidhaa keessaa kan hikaman ta’uu dubbatan. Gama kaaniin waajirri komumikeshinii Oromiyaa Fees Buukii isaa irratti akka maxxanseetti Obbo Dastaa Kadir nama jedhaman kanneen ajjesan akkasumas saamiinsa kan gaggeessan namnii shan hidhaa umrii guutuu fi kan waggaa 23n adabamuu ibsee jira No media source currently available


Baqattoonni Lammilee Somaaliyaa hin tahin ka Buufata baqataa Dhadhaab jiraatan egereen keenya nu yaaddesse jedhan

Baqattoonni Lammilee Somaaliyaa hin tahin ka Keeniyaa buufata baqattoota Dhadhaab jiraatan waa’een fuuldura isaanii akka isaan dhiphisaa jiru dubbatan. Dhadhaab ni cufama jedhamee erga darbee as baqattoonni lammilee biyyoottaan akka Itiyoophiyaa, Eertiraa, Buruuundii, Sudaanii fi kaan bakka lixaa dhabuu dandeenya jechuun soda qaban dubbatu. Baqataan Oromoo Dhadhaab jiraatan tokko akka Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himanitti, cufamuu Dhadhaab ilaalchisuun Koomishinerri dhaabbata Baqataa tokkummaa mootummootaa UNHCR dhufanii nu daawwatanus, haga yoonaa waa’ee Keenyaaf murteen ifaa tahe hin kennamne jedhan. Keessuma murteen Kaampiin Dhadhaab Muddee kanatti ni cufama jedhu waan wal dhahu hedduu qabaa jedhan. Waa’ee baqattoota kanaa ilaalchisuun dubbi himaan Dhaabbata Baqataa Gamtaa Mootummootaa UNHCR ka damee Keeniyaa Duuk Imwaanchaa, ‘Baqattoonni kuni dhugaadha yaaddoo qabu, nuti yaaddoo isaanii kanaafis yoo baayyate turban lama gidduutti egereen isaanii maal akka tahu itti himnaa jedhan.  Gama Biroon Waajjirri Dhimma keessoo Keeniyaa kaleessa yaadannoo guyyaa Baqataa addunyaa kaleessa kabajame ilaalchisuun ifa baaseen, hojii irra labsiin ka dhaabbate waajjira dhimma Baqataa keeniyaa dame bakka bu’u yeroodhaaf muuduu isaa kaaabineen dhimma keessoo Keeniyaa Jooseef Inkaayiseerii dubbataniiru. Mr. Inkaayiseeriin dabalaniis, biyyi isaanii keeniyaan haala qabiinsa baqattoota biyyattii keessa jiranii ilaalchisuun labsii haarawa baasaa akka jirtus dubbataniiru. No media source currently available


Barattoonni magaalaa Mandii hiriira farra mootummaa geggeessan jedhu jiraattonniPoolisiin immoo himannaa sana ni haale

Godina Wallaggaa dhiyaa aanaa Manasibuu mgaalaan Mandii bakka hiriirri mormii Oromiyaa keessaa itti geggeessamaa ture keessaa tokko. Magaalattii keessatti barattoonni mana brnootaa kutaa 9ffaa fi 10ffaa mormii dhageessisuu dhaan kanneen hidhaman haa hiikaman garbrummaan nu ga’a jechaa dhaadannoo fi sirbaan komii isaanii ibsaa ka jiran ta’uu jiraattonni magaalattii ibsanii jiru. Humni poolisiis bobba’ee hiriira kana bittimsuuf jecha samiitti qabee dhukaasuu, ijoollee kana daandii irraa qabee reebuu dhaan kan miidhaman illee jiraachuu nuuf ibsanii jiran jiraattonni magaalaa Mandii. Itti gaafatamaan waajjira poolisii magaalaa Mandii Inspeekter Aabbosee Faasil immoo immoo hiriirri geggeessames namni miidhames hin jiru magaalattiin nagaa dha jedha. Akkuma duraanii uummati jireenya isaa guyyuu geggeeffataa jira jechuu dhaan himannaa jiraattotaa kana haalanii jiran. No media source currently available


Barsiisonni Oromiyaa Keessaa Maal Jedhu? Waajirri Barnoota Oromiyaa woo?

Qormaatni biyyoolessaa Itiyoophiyaa kan silaa barana kennamuuf ture ba’ee miidiyaalee hawaasummaan facaasamuu isaa irraa kan ka’e haqamuu isaa fi yeroon qoramaataa haaraan, akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Waxabajjii 27 hanga 30 bara 2008 akka kennammu Ministarri barnootaa Itiyoophiyaa beeksisee ture. Qormaatni sun akka baasamee facaasamu ka taasisame, mormii barattootaa baatiilee ja’aaf Oromiyaa keessatti geggeessameen wal-qabatee, barattoonni sirnaan barnootaa isaanii hordofuu fi qormaatichaaf qophii gahaa gochuuf yeroo fi deggersa gahaa waan hin argatiniif jedhu geggeessitoonnii fi deggertoonni mormii Oromiyaa keessaa. Guyyaan jijjirame kun immoo ayyaana ID AL FAXIR waliin wal irra waan ooleef jecha yeroo lammataaf guyyaan kun jijjiramee akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Adooleessa 4 hanga 7 bara 2008 akka kennamu murteeffamee jira. Guyyaa yeroo lammataaf haaraa kenname kana irratti barsiisoonni manneen barumsaa sadarkaa lammaffaa Godinaalee Oromiyaa adda addaa keessa jiran yeroon kenname ga’aa miti jedhu. Barsisoonni akka jedhantti mootummaan karoora qabu fixaan baasuuf yaaluu mannaa hegeree barattotaaf ilaalcha addaa kennuu qaba. Ministriin barnootaa kan Federaala Itiyoophiyaa akka ibseetti qorannaa Oromiyaa irraa ergameetu guyyaa kana muruuf sababaa ta’e jedha. Biiroon barnoota Oromiyaa immo kun murtii Oromiyaa qofa miti, bulchiinsa Federaalaa jalatti kan of bulchinu ta’uus biyya walii wajjiin ijaarru qabna jedha. Gabaasa guutuu armaa gadiitticaqasaa. No media source currently available  No media source currently available


Calanqoo Keessatti Poolisiin Lubbuu Galaafate: Jiraattotaa fi MaatiiPoolsiin Garuu Himannaa Dhiyaate Haale

Godina Harargee bahaa aanaa Meettaa Magaalaa Calanqoo keessatti kaleessa walitti bu’iinsa garee namootaa gidduutti ka’ee jedhameen namni tokko ajjeefamuu jiraattonni magaalattii fi poolisiin magaalaa Calanqoo nuuf ibsanii jiran. Intalli durbaa umuriin 18 dubree sabriinaa Abdallaa jedhamrtu rasaasa poolisiin beekaa itti dhukaasuun ajjeefamuu jiraattonni fi haati Sabiriinaa dubbataniiru. Sirni awwaalcha Sabriinaa har’a magaalaa Calanqoo keessatti raawwatamee jira. Poolisiin garuu akka tasaa dha’amuu ishee irraan kan hafe dhimma isaa quba hin qabu jechuun hale. Akka amantii musliimaatti dubartoonni bakka awwaalchaa waan hin dhaqneef haat Sabriinaa manuma turan. Gadda keessa utuma jiranii maqaa isaanii nutti himuu dhaan akkaataa intalli isaanii itti duute nuuf ibsan. Mucaan koo salaata dhaqxee nu deggeruuf waan humna ishee hojjechuu malee dubbii namaa hin dhaqxu jedhan. Qaama mootummaatti iyyannus namni nu jalaa qabe hin jiru innumaa iyyuu bakka awwaalchaattuu dhukaasi ka’e namni achii ari’ame jedhu haati Sabriinaa Abdallaa aadde Aashaa Muummee. Poolisii Sabriinaatti dhukaasuun ajjeese jedhame qorataan yaakkaa aanaa Meettaa kan magaalaa Calanqoo obbo Geechoo Memberaa nama tokkotu ajjeefame jechuu dhageenyee jirra. Kan itti dhukaase garuu ana miti. haalli isaa qoratamaa jira jedhan. No media source currently available


Dhaabnii Mirga Ilmaan Namaa Oromiyaan To’annuma Waraanaa Jala Jirti Jedhus Mootummaan Itoophiyaa Garuu Dhaabni Kun Dharuma Gabaasa Jedha

Gabaasnii Hiwumanan Raayitis Waach (HRW) fi koomishiniin Mirga Dhala nama Itoophiyaa, mormiin Oromiyaa irratti midhaa gahe, akkasumaas lakkoofsa namoota ajjeefamanii fi hidhamanii himuu iratti adda adummaa guddaa qaban. Ministirri dhimmoota koominikeeshinii Itoophiyaa, obboo Getaachoo Raddaa, “dhabni lamaan ammuma techoon wajjira saanii walirraa fagaatan gabaasni isaanis addaan fagaata,” jedhee, gaafi fi deebii gabaasaa Raadiyoo Ameerikaa, Heenook Samagzaabeer wajjin godheen. Getaachoon, Hiwuman Raaytis Waach akkataan itti waan jiru irratti daddabalee dhiheessu duris ammas fudhatama akka hin qabne dubbata. HRW irraammoo qorataa Itoophiyaa fi Eertiraa han ta’e Fiilix Hoorn, “Koomishiiniin Mirga Dhala Namaa Itoophiyaa, tarkaanfiin humnoota mootummaatin fudhatame madaalawaa dha jechuudhaa waan isaa dandeechise hin beeknu” jedhee, barattoota roorroo fi rakkiina qaban karaa nagahaa dhageechisiifachuu dha karaatti bahan irratti humnoonni mootummaa dhukaasa kallattiidhan banuun madaalawwaa wan ta’ee miti jedha. Mormii Oromiyaatin wal-qabatee dhimmota HRW irratti xiyyeeffate keessaa han biraan, hidhamuu weellistootaa, gaazexeessotaa fi hoggantootaf miseensota paartii siyaasaa mormiituu, keessumattu kan Kongressi Federaalii Oromooti. Karaa biraatin ,mootummaan Itoophiyaa namoota qulqulluu mormii Oromiyaa irratti lubbun isaanii badee gadda itti dhagahamu ibsee maatii isaanii jajjabeessuu fi gumaa kaffaluufiidha waadaa galuun isaa hin yaadatama. Qorataan HRW dubbisne garuu, maatii ijoolleen jalaa du’an baayyee dubbisuu isaanii fi motummaan waan kanaa akka isaan hin qunnamne itti himuu dubbata. Haala Oromiyaa amma akkamitti ibista jennanin, Fiilix “ammas haa xinnatu malee mormin jira” jedhee yeroo amma kana Oromiyaa keessa sodaa guddaan dubbate. Dabaluudhanis, “kuni bu’aa tarkaanfii gara jabinaa mootummaan fudhateeti” han jedhu qorataan HRW kun, Oromiyaan ammas to’annaa human waraanaa jala jiraachuun ishii mirkana jedha. Gabaasni HRW, biyyoonni alaa mootummaa Itiyoophiyaa karaa adda addaatin qarqaaran yeroo humnoonni nageenyaa mootummaa Oromiyaa keessatti dhiiga nama hedduu dhangalaasan callisanii guddina Itiyoophiyaa dhaadhesan,jedhee, biyyattin akka guddattu hoo barbaadan dura mirgi namaa akka kabajamuu, keessaattu mirga dubbachuu fi warri miidhame haqa akka argatan dhibbaa gahaa gochuutu irraa eegama jedha. No media source currently available


Eertraan Loltoota Itiyoopiyaa Hedduu Fixe Jetti Itiyoopiyaan Immoo Eertraan Ofiifuu Naasuu Keessa Jitri Jette

Haleellaan dilbata darbe jechuun Dilbata darbe Waxabajjii 12 bara 2016 mootummaa TPLFn magaalaa Ertraa naannoo Tsorona jedhu irratti raawwatame Wixata darbe Waxabajjii 13 loltoonni isaa hedduun dhumachuu dhaan raawwatame jedha ibsi marsariitii ministeera odeeffannoo Eertraa irratti maxxanfame. Loltoonni IHADEG bakka duraan daangaa darbanii haleellaa itti raawwatan keessaa baqachuuf dirqaman jedha ibsichi. Akka ibsa kanaatti Haleellaa maal na gara jabinaa akeeka isaa kana jechuun nama dhibu geggeessaniin loltoonni TPLF 200 ajjeefamanii kanneen 300 ol ta’an madaa’aniiru. Ministeerri kominikeeshinii mootummaa Itiyoopoiyaa obbo Geetaachoo Reddaa kan kan mootummaan Ertaa jedheef deebii kennanii jiran. Waahilli Sagantaa Afaan Amaaraa Henok Semegzer gaaffii fi deebii obbo Geetaachoo waliin geggeesseen miidhaan hagamii akka dhaqqabe akka ibsanfiif gaafattt ture akkas jedhan. Barbaachisaa dha jennee hin amannu. Sababiin isaas namatu du’e jennee nama jajjabeessinu waan hin qabaanneef. Akka mootummaa Ertraa kana goona sana hin goonu hin jennu. Ergaan barbaachisu darbeera. Hojiin hojjetamuun irra ture hojjetameera. Ergaan tokkichi sanuma jedhan. Obbo Geetaachoon akka jedhanitti angawoonni Ertraa miidhaan hagamii akka ga’e iyyuu tilmaamuu hin dandeenye. Waraanni baqataa jiru kan ofiifuu bitaa itti gale maal akka ta’e illee hubachuu hin dandeenye jedhan. No media source currently available


Hiwmaan Raaytis Waach Tarkaanfii Mootummaan Mormii Oromiyaa Keessaa Ukkaamsuuf Fudhateen Namoonni 400 ol Ajjeefamuu Gabaase

Hiwmaan Raayitis Waach, dhaabbanni mirga dhala namaatii falmu, gabaasa ballaa mormii Oromiyaa laalchisee haarra baasee, mata duree “tarkaanfii gara jabinaa mormii ukkamsuu, ajjeecha fi hidhaa - deebii mootummaan Itiyoophiyaa mormii Oromooti kenne” jedhu jallatti akkamitti mootummaan Itiyoophiyaa sochii mormii Oromiyaa ukkaamsudha humana barbaachiisaa hin turre akka fayyadame, bayyina namoota mormii Oromiyaa irratti lubbun darbee fi namoota hidhamanii akkasumaas tarreessa.  Gabaasnni fuula 61 qabu kun, mootummaan Itoophiyaa mala namni odeeffanno akka hin argannee fi walii hin daddabarsine gufuu ta’u hojjirra olchuus dhaabbanni isaanii qorannoodhan mirkaneeffachuu agarsiisa. Kana malees, humnoonni nageenyaa rasaasa fayyadamuun deddeebi’anii namoonni akka walitti hin qabamne gochuun mormii tokkorratti hoo xinnaate nama tokko yookin sani ol ajjeesdhan ji’oota xinnookessatti mormitoota dhibbaan lakkawwaman galaafataniirus jedha. Daarkiteerri dhaabbata mirga namaa hordofu, Hiwumaan Raayitis Wochii kan taate Lesilee Lafkaw akka dubbattetti, humnoonni nageenyaa Itiyoophiyaa, lubbuu namaaf tufii guddaa argisiisun, baratoota, qonnaan bultoota fi mormitoota nagayaa irratti dhukaasun ajjeesanii jiru. Gabaasnni Humaan raaytis baasee kun gabaasa torbbanuma kana Koomishiniin Mirga Dhala Namaa Itoohpiyaa, han teechoon isaa Itoophiyaa ta’e, dhimmi Mormii oromiyaa irratti baaseen addaan goraadha. Komishinichi tarkaanfiin humnoonni mootummaa fudhatan madaalawaa akka ture dubbata.  Fiilix Hoorn ,Hiwmaan Raayitis Waachitti qorataa dhimmoota Itoophiyaa fi Eertiraati. Qorannoo gabbasa amma baheee kana irattis adda dureedhan hirmaatera. Waayee gabaasichaa fi haala Oromiyaa yeroo ammaa laalchisee Filex hasofisiisera. Mootummaan Itoophiyaa hoo Gabaasa Hiwmaan Raayitis kana akkamitti laala lata? Gabaasaan Raadiyoo Sagalee Ameerikaa, Heenook Samagzaabeer ministiri dhimoota koominikeeshinii Itoohpiyaa Obboo Getachoo Raddaa Dubbiseera. Kutaa duraa sagantaa kanaa armaan gaditti caqasaa. Kuta lamaata wajjin boru sinitti deebina. Gabaasnni kun Biyyoonni alaa mootummaa Itiyoophiyaa kara adda addaatin qaraaran yeroo humnoonni nageenya mootummaa Oromiyaa keessatti dhiiga nama hedduu dhangalaasan callisanii guddina Itiyoophiyaa dhaadhesan,jedhee, guddina biyyattin akka guddattu hoo barbaadan duramirggi namaa akka kabajamuu, keessaattu mirga dubbachuu fi warri miidhame haqa akka argatan dhibbaa gahaa gochuutu irraa eegama jedha.  No media source currently available


Godaantonni itiyoophiyaa 71 Daar E Selaamitti mana murteef dhiyaatan

Godaantonni Lammileen Itiyoophiyaa 71 Taanzaaniyaatti qabamanii mana murteef dhiyaatan. Godaantonni kuni ka to’annoo poolisii biyyattii jela oolan dhuma ji’a caamsa darbee yoo tahu, wixata dabre kana dhadhacha mana murtee Daareselaam naannoo Kisuuttuu jedhamutti dhiyaatanus, poolisiin Taanzaaniyaa qorannoo kiyya hin xumurre waan jedheef beellama torbee lamaa isaaniif kenneera. Gaazexeessaan Taanzaaniyaa Hamiisii Suleeymaan akkaa Raadiyoonii VOAf himettii, lammileen Itiyoophiyaa kuni dooniidhaan Keeniyaa Mombaasaa ka’anii akka Taanzaaniyaa galan himeera. Namni Dooniidhaan godaantota kana seeraan ala fuudhee deemaa ture battaluma poolisiin godaantota kana qabe isaan dhiisee badeera. No media source currently available


"Qorannaa Komishinni  Mirga Dhala Namaa Itiyoopiyaa Gaggeesse Jedhu qorannaa Otoo Hin Taane Ejjennoo Isaa Agarsiisa"

Mormii Oromiyaa keessatti gaggeeffame irratti tarkaanfiin humnootii mootummaan fudhatame haala mudatee ture waliin kan wal gituu fi kan ta’uu qabu ture jechuun komishinni mirga dhala namaa kan Itiyoophiyaa beeksisee ture. Dura ta’aa komishinichaa kan ta’an Dr. Addisuu Gabre Egiziyaabheer akka jedhantti lakkofsi namoota ajjefamanii 173 yoo ta’u kanneen keessaa 14 miseensoota humna nageenyaa kanneen biroon 14 immoo miseensoota hoggana mootummaa turan jedhu. Jeequmsa dhaqqabe ittisuuf Raayyaan ittisaa, polisiin Federaalaa, polisoonni nannoo fi milishoonni seenanii ituu hin tasgabbeesine ta’e balaa kana caalaatu dhaqqaba ture jedhan. Qorannaan kunis of-eeggannaa guddaan qaama dhimmi ilaaluu haasoofsisuun qophaa’uu isaa Obbo Addisuun hubachisanii jiru. Gama kaaniin hayyuu waa’ee seeraa kan ta’an Dr. Xaggaayee Araarsaa kun qorannaa otoo hin taane ejjennoo komishinichi qabu calaqqisa jedhan. Kanneen nama ajjesan hidhan dararaa adda addaa geesisan seeraan akka hin gaafatamne gochuu irratti fulleeffatee kan gaggeffame jedhanii mootummaan Itiyoophiyaa komishinichi haa qoratuu jedhee yeroo murteesse walaba akka hin taane beeka jedhu. Uummanni namni jalaa ajjefamee jalaa hidhamee fi eessa butee dhaban ituu hin haasoofsisin gabaasa ba’e kan sobaa akka ta’e kana malees namoonni komishinicha keessa jiran keessaa Oromoon tokko dhabamuun ragaa biraa ti jedhu. Lakkobsii namoota ajjefamanii 400 ol ta’uun mirkana jedhanii kanneen biroon 500 ta’u jedhanis akka jiran ibsanii jiru. Ammas taanan dhimmi kun qaama walaba ta’een qoratamuu qaba jedhu Dr. Xaggaayee Araarsaa. No media source currently available No media source currently available


Itiyoopiyaa fi Eeritraan Tarkaanfii Waraanaa Irraa Of Qusachuu Qabu: Ameerikaa,Gamtaa Afriikaa fi Tokkummaa Mootummootaa

Walitti bu’iinsi daangaa Ertiraa fi Itiyoopiyaa irratti ka’e akkaan kan isaaan yaaddesse ta’uu Ameerikaa fi gamtaan Afriikaa beeksisaniiru. Biyyoonni lamaan haalawwan gara walitti bu’iinsaatti oofu irraa akka of qusatan waamicha dabarsaniiru. Muummichi barreessaan tokkummaa mootummootaas muummicha ministeeraa Itiyoopiyaa waliin Brussels keessatti wal arganii waamicha wal fakkaatu dabarsuu dhaan biyyoonni lamaan furmaata karaa nagaa akka barbaadan gaafataniiru. Tokkummaa mootummootaatti ambaasaaddorri Eertiraa Girmaa Asmooramis gama isaanii dhimmichi dhimma siyaasaa utuu hin taane weerara waraanaa ti jedhan. Ministriin dhimma alaa Yunaayitid Isteetis Itiyoopiyaa fi Eertiraan bara 2000 keessa dubbiif akka wal hin barbaanne walii galtee mallatteessuu isaanii kan yaadachiise ibsi sun tarkaanfiin waraanaa lamaaniifuu furmaata ta’uu hin danda’u jedhee jira. Kanaaf gam lamaanuu tarkaanfii waraanaa irraa of qusatanii dhimma isaa marii siyaasaan akka furan gaafatee jira. Biyyoonni lamaan naannoo isaaniitti nagaa fi tasgabbiin akka bu’uuf walii galteen akka hojjetan Ameerikaan gaafattee jirti. Dura teessuun gamtaa Afriikaa Dr. Dilaaminii Zuumaa ibsa wal fakkaatu baasaniin walitti bu’iinsi Tsoronaa keessatti uumame hedduu kan isaan yaaddesse ta’uu ibsaniiru. Qaamni lamaan ibsawwanii fi yaadawwan dubbii tuqatan kennuu irraa akka of qusatan waamicha dabarsaniiru. Kana gochuu dhaanis nageenya naannoo akka hin jeeqne gaafatan. Walii galteen Aljers mallatteeffamee waggoota kudha ja’a boodas adeemsi nageenyaa Itiyoopiyaa fi Eertiraa gidduu bakkuma jirutti kan dhaabate ta’uun isaa kan nama gaddisiisu jechuun dubbatan. Gamtaan Afriikaa biyyoonni lamaan rakkoolee isaanii akka furanii fi hariiroo isaanii akka fooyyessan gargaaruuf qophee ta’uu illee tuqanii jiru. Tokkummaa mootummootaatti ambaasaadderri Eeritraa Girmaa Asmerom galgala kana VOAf akka ibsanitti walitti bu’iinsi sun dhimma siyaasaa utuu hin taane weerara waraana waan ta’eef balaaleffatamuu qaba malee waamichi irraa of qusadhaa jedhu kan dhiyaatuuf miti jedhan. Sababiin isaas yakkamaa fi kan yakki irratti raawwatame qixxee miti. Seerri sadarkaa addunyaa cabeera. Kanaaf mootummaan Itiyoopiyaa mootummaan Wayyaanee yakkamuu qaba jennee amanna. Akka itti ibsan inni sirrii ta’es isa kana ta’uu qaba jedhan. Muummichi barreessaan tokkummaa mootummootaa Ban ki Moon muummicha ministeeraa Itiyoopiyaa waliin Brussuels, Beljium keessatti har’a wal arganii jiran. Wayita kanas gabaasa lolli hamaan daangaa Iiyoopiyaa fi Ertiraa irratti ka’uun kan isaan yaaddesse ta’uu dubbatanii tarkaanfii waraanaa irraa of qusatanii furmaata karaa nagaa fi siyaasaa barbaaduu akka itti fufan waamicha dabarsaniiru. No media source currently available


Itiyoophiyaa fi Ertraan Situ Waraana Jalqabee Jechuun Wal Himatan

Gara wal waraansa walii galaatti seenuuf Itiyoophiyaan karoora hin qabdu jechuu ministeerri waajiira dhimmoota komunikeeshinii Itiyophiyaa Getaachoo Raddaa ibsanii jiru. Kan duula waraanaa jalqabe Ertraa waan taateef waraanni Itiyoophiyaa deebii barbaachisuu eega kennee booda Wixata darbe walakeessa guyyaa kaaasee waraana keenya gamasii baafneerra jedhan.Tuttuqaan itti fuufnaan garuu deebii kennuun keenya itti fufa. Waan hundumtuu sochii Ertraa irratti hirkata jedhan. Gama kaaniin Tokkummaa Mootummotaatti Ambaasaaddarri Ertraa Girmaa Asmaroom durii kaasee ni waraanna jechuun paarlaamaa fi sadarkaa mummicha ministeeraatti kan dubbataa ture Itiyoophiyaatu dduula waraanaa jalqabee malee Ertraa miti jedhan. Itiyoophiyaan rakkoo Oromoo, Qimaant, rakkoo dinagdee fi caama waliin wal qabatee sharafa alaa irratti rakkoo qabu dhoksuuf haleellaa kana bane jedhan. Gam lameenuu irraa yoo ta’e waan akkasiin namnii du’un hin qabu jedhan Ambaasaaddar Girmaa Asmaroom. No media source currently available


Yeroon Qormaata Biyyoolessaa Si’a Lammataa Dheeressame Mormitootaaf Deebii Ta’aa?

Mootummaan Itiyoopiyaa kan wal falmisiisaa ta’e guyyaa qormaanni biyyoolleessaa itti kennamu torban tokkoof dheeressee jira. Musliimonni fi qabsaa’onni mormii Oromiyaa keessaa guyyaa duraan qormaanni kun akka kennamu labsame Adoolessa 4 fi 7 gidduu yeroon jiru guyyaa ayyaana hiikaa soommana Ramadaanaa waliin wal irra bu’e akkasumas, barattoonni akka qayyabataniif yeroo ga’aa hin kennineef jechuun mormaaa turan. Guyyaa qormaanni kun itti kennamuuf murtaa’e haaraan Adoolessa 11 haga 14 yoo ta’u hiikaan soommana Ramadaanaa darbee torban tokkoo booda ta’uu isaa ti. Guyyaan haaraan kun kanneen guyyaa itti dabalaa gaafataa turan qabsaa’oota mormii Oromiyaa keessaaf fudhatamuu fi dhiisuun hin beekamin jira. Kanneen yeroon qormaatichaa gabaabbachuu mormanii fi qormaanni sun akka inni baasamu goone jechaa turan keessaa tokko Jawaar Mohammed jijjiirraa isa boodaa kana akkamitti ilaala?  No media source currently available


Gabaasa Komishina Mirga Dhala Namaa Itiyoophiyaa

Mormii Oromiyaa keessatti gaggeeffame irratti tarkaanfiin humnootiin fudhatame kan wal gituu fi kan ta’uu qabu ture jechuun komishinni mirga dhala namaa kan Itiyoophiyaa beeksisee jira. Dura ta’aa komishinichaa kan ta’an Dr. Addisuu Gabre Egiziyaabheer akka jedhantti lakkofsi namoota ajjefamanii 173 yoo ta’uu kanneen keessaa 14 miseensoota humna nageenyaa kanneen biroon 14 immoo miseensoota hoggana mootummaa turan jedhu. Jeequmsa dhaqqabe ittisuuf Raayyaan ittisaa, polisiin Federaalaa, polisoonni nannoo fi milishoonni seenanii ituu hin tasgabbeesine ta’e balaa kana caalaatu dhaqqaba ture jedhan. Qorannaan kunis of-eeggannaa guddaan qaama dhimmi ilaaluu haasoofsisuun qophaa’uu isaa Obbo Addisuun hubachisanii jiru.  Gama kaanii dura ta’aa paartii Kongreesii Federaalawaa Oromoo kan ta’an Dr. Mararaa Guddinaa komishinni gabaasa kana qopheesse walaba waan hin taaneef mootummaa irraa itti gaafatama kaasuuf kan hojjatame jedhu. Akka paartiin keenya beekuutti kanneen Oromiyaa keessatti mormii gaggeffameen ajjefaman 350 ol ta’u jedhanii, qabsaa’onni 500 jedhanis ni jiru jedhu. Mootummaan haala Oromiyaa keessatti dhalateef sababaan dhabamuu bulchiinsa gaarii ti jechaa amma immoo komishinni kun humnootii adda addaa jechuun maqaa dhahuun wal faalleessa jedhu. Ammas taanaan dhimmi kun qaama walaba ta’een akka qoratamuu gaafanna jedhu Dr Mararaa Guddinaa. Gama kaaniin eenyuummaa saba Qimaant kan ilaaleen dhimmi yeroo gabaabaa keessatti deebii argachuun irra ture waggaa 6 lafa irra harkifamuu fi polisoota 2 dabalatee lubbuun nama 87 dhabamuun sirri miti jechuun mootummaan bulchiinsi Amaaraa uummata dhiifama akka gaafatuuf koreen kun gaafatee jira. No media source currently available


Eeritraa moo Itoophyaattu Dhukaasa Jalqabe?Jarrii lachuu Quba Walitti Qabaa Jiran

Lolli Itoophiyaa fi Ertiraan daagga irratti godhan erga xumuramee ogoota 16 booda daangaa biyyoota lamaanii, nannoo Tsooronaa jedhamutti sambata kaleessa dhukaasni dhagahamuu fi lolli jiraachuu isaa gabaafamaa jira. Ammaaf biyyoonni lamaanuu quba walitti qabaa jiran. Karaa Eertiraatiin dubbii kana qulquleeffachuudhaa yaaliin goone milkaahuu baatus, ibssi mootumman Eertiraa kaleessa baase ; " Mootummaan TPLF harra jechuun Sanbata Amajjii 12 bara 2016, karaa Adda Tsoronaatin Eertiraa irratti haleellaa baneera. Sababni haleellaa kana itti bananis ta'e bu'an isaan barbaadan ammaaf ifa miti. Mootummaan Eertiraa dhimma kana iratti ibsa dabalata akka kennu beeksisna" jedha. Itti gaafatamaan dhimma kominikeeshinii Itoophiyaa obboo Getaachoo Raddaa garuu " Han dubbii kakaase Eertiraadha, humnni keenyaa deebii kenuutu irra ture" jedha. Obboo Getachoon dabalees “Mootumman Asmaaraa jiru, humna waraanaa keenyaratti hubaatii geechisuu erga yaalere booda, humni waraanaa Itoophiyaas tarkaanfii barbaachisu fudhachuusa gaafii fi deebii Heenook Samaagzabeer wajjin godhee irratti himeera. Obboo Getachew Radaa sababnni Eeriraan dubbii kaasteef gabaasnni dhitta mirga dhala namaa mootumman Eertiraa lammiiwwan biyyichaa iratti geechiisaa jiru Mootummota Gamtoomanitti, komishiniin mirga dhala namaatin dhiheenya kana waan baheef, addunyaan akka san dagatee kanatti gurra qabuufi jedha. Jiraattonni nanoo Tsoorona gama isaanitin dhukaasaa meeshaa waraanaa gurguddaa dhagahuu isaanifii dangaa Itoophiyaa gara Kaabaatti sochii loltootaa meeshaa jajjabaa hidhatanii arguu isaanii midiiyaawaan biyyaa keessaa fi biyya alaatti himaan. Lola Itoophiyaa fi Ertiraan bara 1998 jalqabee gara oggaq lamaa olii godhamee irratti namni kuma 70 dhummuutu tilmaamama. Ergasii as Biyyootnni Ollaa ta’an lamaan walitti dhufeenya gaarii hin qaban. No media source currently available


Akka jecha ogeeyyoota Qilleensaa Amerikaa(NOAA)ti jijjiiramii qillensaa, La Nina ganna dhufu,2017 Afrikaa Bahaatti bona buusa

No media source currently available Durii El Niño amma ammoo La Niña.Kun cuftii maqaa qilleensaa jijjiiramuuti. Qilleensii kun yo hedduu garba irraa dhufa.Ykn bona buusaa ykn ammoo gannaan dhufa. La Niña yoo qillenesii qabbanahaan garbaa ganna 2-5 garba Paasifik irraa gama Bahaatii fi gama jiduutti bubbisee dhufa. Kun ammoo akka jecha ogeeyyota qilleensaati Afrikaa gama Bhaatti bona fida. Keessummaan keenna ka hardhaa Dr.Kiris Funk,Amerikaa,yuniversitii Kaalifoorniyaa magaalaa Santa Barbra jirtu (UCSB)keessa hojjata.Saayintistii beekamaa. Dr.Kiris ogeessaa qorannoo, qilleensaa, teessuma lafaatii fi nama sagantaa Amerikaa beela biyya alaatiin gargaartu dursitee akeekkachiiftu FEWS NET keessalleetti ogeessaa tahee hojjatu. Jijjiirama qilleensaa Afrikaa irratti ogeessaa olaanaa.Saatelaayitiin jarii qilleensaa bonaa fi gannaatiin qoratu Geostationary satellite jedhan.Mudhii lafaa gubbaa lafa irraa 38,000 fagaattee garuma laftii martu; Dhiyaa gama Bahaa martee qilleensa lafaa qorattee wara lafa jiruu ergiti. Saayintistootii tana irraa odeeffannoo argatan.Yoo qillenesii qabbanahaan garbaa ganna 2-5 garba Paasifik irraa gama Bahaatii fi gama jiduutti bubbisee dhufa.Kun ammoo akka jecha Dr.Kiriistitti Afrikaa gama Bhaatti bona fida. "Saayintistootii NOAA ji'a tokkoon duubatti jijjiiramii qilleensa EL NINO hafee La Niinaan dhufa jedhanii qoratanii bira gahan.Kun harka 75 mirkana.Tun taanaan Ethiopiaa gama Kibbaatti gana dhufu keessa laftii bokkaa gannaa silaa argattu hin argattu.Duruu EL Niinoon Itoophiyaa gama Kaabaatti bona fidee amma ammoo La Niinaan itti dabalamee bokkaa gannaa lama waluma gula oola jechuu." Akka Dr.Kiris qorannoo ganna hedduu irraa arge jedhetti jijjiiramii qilleensaa La Niinaa jedhan kun Afrikaa gama Gaafaatti bona hamaan dhufa. Wannii qilleensii La Niinaa kun Afrikaa gama Bahaa irraa bokkaa guddaa diqqeessa jenneef akkuma ati beettu biyyootii mudhii lafaa Afrikaa gama Bahaa jiran marroo lama bokkaa argatan.Onkololeessa,Saadaa fi Muddee fi Bitootessa ,Eblaa Caamsaa keessa argatan.La Niinaan bokkaa kana lamaanuu roobuu dhowwaa jedhanii sodaatan ogeeyyotii raaga qilleensaa Amerikaa.Bara 2010 fi 2011 keessalee bokkaan kun akkasii oole.Ganna lama bokkaan gannaa oolee namii rakkataa jennee. Akka dameen sagantaa dursa akeekakchiisaa beela US (FEWS) NET jettutti ganna dhufu keessaa EL NINO fi EL Niinaan humna jabeeffachaa dhufan. Akkii qilleensii El Niinoo ammaan tana Itoophiyaatti bubbisuu fi yoo gannaa bubbisu gargar jira.Bubbee ji’aa Wxabajjii, Adoolessa,Hagayyaa fi Fulbaana EL Niinoon wal hin tahu.Bubeen qilleensa Bitootessa, Eblaa fi Waxabajjii ammoo qilleensa Itoophiyaa gama Kibbaatii bubbisuun walii taati jedha Dr.Kiriis Jijjiiramii qilleensaa addunyaa waliin dhahuutti jiru Itoopiyaa keessattu warra horiitii fi warra qonnaatii rakkoo guddoo itti fida.Dr.Kiriis akkuma warrii qonnaalleen inshuaansii midhaan isaanii argatu warrii horiilleen inshuraasnii horii isaanii argatu fedha. Dr.Kirisii fi miilota isaa Sagantaa Dursa Akeekkachiisa US adoo beelti hin dhufnee ummataan gargaartu keessa hojajta. Sagantaan kun biyyoota beelaan beekaman kamti afaan balaa jiraa jechuun qoratee rakkoo isaanii addunyaatti himaaf. Ogeeyyotii wabii nyaataa Amerikaa fi Afrikaa ji’uma ji’aan Waashngton,DC keessatti wal arganii mari’atanii WDC fi Afrikaatti wal arganii waan jiraa wal mari’atan.Biyya tamitti gargaarsa midhaanii barbaadaa jedhanii qoratan. Odeeffannoo saatelaayitii irraa argatanii fi waan hojjattootii isaaniiti fi hojjatootii biyya gargaraarsa barbaaddu jiran dhaqanii laalan walti dabalanii odeeffannoo argatan walti laalan.Gabaasa ji’aa sadii fi haga jahaa durattuu baasan Dhaabii Dr,Kirs Funk keessa hojjatu tohannoon teessumaa fi quftuma lafaa US Geological Survey(USGS) kun yuniverstii Kaalifoorniyaa keessaa waajjira qorannoo Itoophiyaa waliin hojjatu qaba. Hujii tana irratti ogeeyyotoa qilleensa Itoophiyaa leenjisuu,qoranno waliin hojjachuu fi jijjiiram qilleensaa waliin tohachuu fi waan hedduu waliin hojjatanii akeekkaciisa baasan. Dhaabii qorannoo Qorannoo teessuma Amerikaa Unted States Geological Survery (USGS) kun Finfinnee,Naayrobii,Guwatamaalaa fi lafa akka akkaatii biiroo qaba.


Oromiyaa bakka adda addaa keessaa namoonni achi buuteen dhabamaa jira: Jiraattota

Godina gujii aanaa Oddoo Shaakkisoo keessaa humnoonni mootummaa jiraattota hanga tokko uummata hookkaraaf kakaastu maqaa jedhuun qabanii to’annaa jala oolchu. San booda maatiin gaafachuuf gara mana sirreessaa dhaqani iyyuu eessa akka jiran namni itti himu hin jiru jedhu jiraatonni magaalaa Shaakkisoo. Namoonni qabamanii achi buuteen dhabame jedhan kun eenuyfaa ti? JIraataan magaalattii haala uumamee nuuf ibsaniiru. Gama kaaniin godina Arsii Lixaa magaalaa Shaashamannee keessa ka jiraatan maanguddoon umuriin waggaa 70 olii obbo Dhaqqaboo Waariyoo dhiyeenya karaatti humnoota mootummaan qabamanii achi buuteen isaanii dhabame jechuun maatiin isaanii fi jiraattonni naannoo himataa jiru. Haati warraa isaanii aadde Dinqinesh Ukkaas haala abbaa warraa isaanii VOAf ibsanii jiran.


Yeroon Qormaataa Akka Dheeratuuf Gaafatan Barattoonni Oromiyaa Sababaa Amansiisaa Qabu: Professer Beyyenee Peexroos

Yeroon qormaata biyyoolessaa Itiyoopiyaa itti kennamu falmisiisaa ta’ee jira. Barattoota, barsiistonni fi ogeessonni barnootaas yaada gama isaanii dhiyeessaa jiran. Qormaati sun guyyaa hafe Caamsaa 22 qabee hanga ammaatti mootummaa fi qaamotii yeroon qormaata kanaa akka dheeratu gidduutti yaadi furmaataa hin argamne. Sadaasa darbe erga sochiin mormii Itiyoopiyaa keessatti jalqabamee as barattoonni qophaa’uuf yeroo ga’aa akka hin argatin kan lammiiwwan dubbatan immoo yeroon kenname inni haaraanis akka dheeratu yaadachiisaa jiru. Kan VOAn haasofsiise barattoonni naannoo Oromiyaa hangi tokkos yeroon kenname qoophaa’uuf ga’aa akka hiin ta’in dubbatu. Yeroo dheeraaf oguma barnootaa irratti kan bobba’aniif erga Dargiin kufee booda mootummaa ce’umsaa keessatti itti aanaa ministeera barnootaa ta’uun kan hojjetan dura taa’aan gamtaa MEDREK profeesor Beyyenee Peexroos heron qormaataa akka dheeratuuf gaafataa kan jiran barattoonni Oromiyaa sababaa amansiisaa qabu jedhu. Naannoo Oromiyaa keessatti sochii mufannaa fi mormii kan hoogganan irra hedduun barattoota sadarkaa lammataa ti. Barattoonni kuma dhibbaan laka’aman haala hin qophaa’in keessatti qormaata kennina jechuun sirrii miti. Tokkoffaa waajjira sadarkaa Federaalaa keessa taa’ee kan jiru haala uumame yaada keessa galchuu dhaan yeroo isaa dheeressuu eenuy iyyuu itti himuun irra hin jiraatu. Barataan baraa hin turre kan waggaa guutuu barnoota utuu adda hin kutin barataa ka ture waliin qixxee haa qoramu jechuun sirrii miti. gaaffii kana kaasuun waanuma sirrii dha. Kan isaan gaafatanis mirga isaanii waan ta’eef kabajaan gaafatan waan ta’eef simatamuu qaba jedheen yaada. Rakkoo kanaaf furmaati argamuun kan danda’amu siyaasaan utuu hin taane mala ogumaan socho’uu dhaan akka ta’e amanu profeesor Beyyeneen. Mala ogummaatiin deebii argachuu kan qabu dha malee, xiiqii dhaan jenneerra, jenneerra, ni qoramtu, ni qoramtu jechuun hin ta’u. Baratan hin kufa erga ta’ee maaliif qormaata fudhata? Kanaaf kun ogummaa gaafata. Qormaata kennuu jechuun maali? Barataan waan barachuu qabu hubateeraa? Rakkoon gidduutti isa quunname hoo jiraa? Kun hundumtuu ilaalamee ti qormaati kan kennamu. Kanaaf rakkoo uumame keessaa illee kanneen harka hin qabaanne dabalatee haalla jiruun kan miidhaman jiru. Kanaaf IHADEG xiiqii qabatee kanneen biyyootii alaatii dadammaqsantu kanaa fi sana jedhe jechuu dhaan ijoolleen miidhamuu hin qaban. Qormaati Caamsaa 22 kennamuun irra ture hafuu isaatti kanneen komee dhiyeessanis jiru. Yeroon keenya hin gubate, hamileen keenyas ni tuqame kanneen jedhan barattoonni Finfinneef naannolee ka biroo VOAf ibsa kennaniiru. Naannolee Oromiyaa sochiin mormii itti ka’e keessa haalli jiru garuu adda. Barattoonni yeroon qormaataa akka dheeratu irra deeddeebi’anii gaafataa turuu isaanii illee barattoonni ibsaniiru. komeen ijoollee barattoota Oromiyaa garuu sabaa himaas ta’e angawoota mootummaa biraa hin dhaga’amne. No media source currently available


Ministeera Barnoota Itiyoophiyaa: Qorannaa Oromiyaan Gaggeesseetu Lafa Qormaanni Itti Kennamuu Danda’uu fi Turfamuu Qabu Murteesise

Qormaatni biyyoolessaa Itiyoophiyaa kan silaa barana kennamuuf ture ba’ee miidiyaalee hawaasummaan facaasamuu isaa irraa kan ka’e haqamuu isaa fi yeroon qoramaataa haaraan, akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Waxabajjii 27 haga 30 bara 2008 akka kennammu Ministarri barnootaa Itiyoophiyaa ibsa kenneen beeksisee jira. Qormaatni sun akka baasamee facaasamu ka taasisame, mormii barattootaa baatiilee ja’aaf Oromiyaa keessatti geggeessameen wal-qabatee, barattoonni sirnaan barnootaa isaanii hordofuu fi qormaatichaaf qophii gahaa gochuuf yeroo fi deggersa gahaa waan hin argatiiniif kanneen jedhan geggeessitoonnii fi deggertoonni mormii Oromiyaa keessaa immoo, beellamni lammataa mootummaan kenne kun illee yeroo gahaa akka hin ta’in dubbachuun morman. Kana kan ilaaleen Ministeera Barnootaa kan Federaala Itiyoophiyaatti Daayreektoreetii dhimmootii komunikeshinii keessatti bakka bu’aa Daayreekteeraa kan ta’an Obbo Ahmed-siraaj Misbah deebii kennaniin qorannoo Oromiyaan gaggeesseetu lafa qormaanni itti kennamuu qabuu fi turfamuu qabu murteesise jedhan. Guyyaan Qormaataa Waxabajji 27 hanga 30tti qabaamees gabaabina yeroo jiru irraa ta’uu isaa ibsanii ba’ii qormaata barattotaa yeroon gabaasanii barnoota bara dhufuu itti fufuuf haala dandeesisuun guyyaan kun murame jedhan. Soommana Ramadaan keessa hojii hojjachuun rakkisaa miti, garui Id Al Faxir guyyoota kana irra ollaan guyyaa tokkoon achii butuun ni jiraata jedhu. No media source currently available


Jawaar Mohammed: Mootummaan Gaaffii Dhiheessineef Deebii Gahaa Kennuu Yoo Dide Tarikaanfii Itti-aanee Fudhannuun Kasaaraa Isa Mudatuuf Itti Gaatamaan Isuma

Qormaatni biyyoolessaa Itiyoophiyaa hatamuu isaatii fi qormaatawwan barnoota lamaa fi baasiileen isaanii miidiyaalee hawaasummaan facaasamuu isaa irraa kan ka’e haqamuu isaa fi yeroon qoramaataa haaraan, akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Waxabajjii 27 haga 30tti akka kennamju beellamni biraan kennamuu, Ministarri barnootaa Itiyoophiyaa ibsa kenneen beeksisee jira. Qormaatni sun akka baasamee facaasamu ka taasisame, mormii barattootaa baatiilee ja’aaf Oromiyaa keessatti geggeessameen wal-qabatee, barattoonni sirnaan barattootaa isaanii hordofuu fi qormaatichaaf qophii gahaa gochuuf yeroo fi deggersa gahaa waan hin argatiiniifi – kanneen jedhan, geggeessitoonnii fi deggertoonni mormii Oromiyaa keessaa immoo, beellamni lammataa mootummaan kenne kunis waan iyyannaa barattootaa fi warra barattootaaf deebii kenne akka hin ta’iin hubachiisan. Kanneen mormii kana dhiheessan keessaa tokko, kan hoogganoota mormii Oromiyaa irraa dhaamsa fudhachuudhaan, gaaffii qabxiilee ja’a of-keessaa qabu Mootummaa Itiyoophiyaaf dhiheesse – Direktora Ol’aanaa OMN – Jawaar Mohaammedi. “Xalayaan amma ministara barnootaa, Obbo Shifarraaw Shigguxeef dhihaate, barattootaa fi warra isaanii irraa yaada gaafachuun, ogeessota barnootaa caasaa mootummichaa keessaa hojjetan haasofsiisuun, akkasumas, ogeeyyii yunivarsitiilee dubbisuun waan ta’eef mootummaan deebii qajeelaa kenna jennee abdanna. Ta’uudhaa baannaan garuu, tarkaanfii itti-aabee fudhatamuun miidhaa dhaqqabuuf mootummaa Itiyoophiyaa tu itti gaafatama.” Jedha, Jawaar. Dhimma kana irratti yaada ministarri barnootaa qabu hubachuuf, dubbi-himaa ministara barnootaa Itiyoophiyaa fi daarektara Daarektoreetii Komunikeeshinii ministrichaa, Obbo Ahmedsiraaj Misbahus haasofsiisnee jirraa, sagantaa keenya boorii keessatti dhiheessina. No media source currently available


Ergaa Maammiloota VOA Afaan Oromoo, Sagaleedhan

Dhaggeeffatoonni keenya 011-202-205-9942 bilbiltanii ergaaa nuu olkeechan, galatoomaa! Nu’is deebisnee qilleensa irra olchineerraa, kunooti. No media source currently available


Obbo Baqqalaa Garbaa fi Kannen Biroon Har’a Uffata Keessaan Uffatamuun Mana Murtii Duratti Dhiyaatan

Mana hidhaa Qilinxoo keessaatti kamisa Waxabajjii 2 bara 2016 uffata gurraacha hidhamtonni qaban erga harkaa funaananii booda mana hidhaa dukkanaa keessa nu bulchanii jimaata har'a immoo uffata gurraacha hin taane uffadhaa jennaan diduu keenyaan uffata keessaan uffatamuun gara mana murtiitti fidanii nu dhiyeessan jechuun hidhamtooti dubbachuu isaanii abukaatoonni himatamtootaaf dhaabbatan ogeessonni seeraa Wandimmuu Ibsaa fi Abduul Jabbaar Huseen Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsaniiru. Galmee Obbo Baqqalaafaa irratti kan himataman walii galaan 22 yoo ta’an himannaan irratti dhiyaatees shoroorkeessummaan ta’uun ni yaadatama. Gazexaan Addiis Istaandaard Jedhamus kana irratti kan gabaase yoo ta’u hunduu Kophee malee miilla duwwaa dhiyaachuu isaanii Gabaase. Deemsa dhaddacha har’a kana irratti maatiwwan hidhamtootaa ol seenanii dhaggeeffachuuf ehama kan hin arganne ta’uu fi himatamtoota diigdamii lamaanuu balbala borootiin dhoksaan seensisan jedhu abukaatonnii fi Maatiin kanneen hidhamani. Dhaddachi xumuramee yeroo ba’anis karuuma boroo baasuun isaanii ibsamee jira. Manni murtiis hidhamtoonni hunduu komee fi badii nu irratti rawwatame jedhan barreeffamaan akka dhiyeeffatan ajaje jira. Gama kaaniin kan silaa har’a dhiyaachuun itti ture barattonni yunivarsitii Madda Walaabuu fi kanneen magaalaa Amboo fi naannoo isheeti hidhaman hin dhiyaatiin hafaniiru. Sababaa manni hidhaa Qilinxoo kenne immoo jarreen mana murtiitti fiduuf kokolaataa hin qabnu ka jedhu. Kanaafi manni murtii bellama ka biroo kenne jira. Komee qabanis Abukaatoon barreeffamaan akka dhiyeessuuf ajaja kennan. No media source currently available