Itoophiyaan barana Shaampiyoonaa Addunyaa fi Afrikaa afur dorgomte,Serenaa Wiiliyaamsilleen uulmaa baatee dorgommiitti yadeebite

Bara 2017 dhuamchuuf guyyuma jahatti hafe. Atileetotii Itoophiyaa barana Shaampiyoonaa Addunyaatii fi Afrikaa dorgommii biyya keessaa fi alaallee hedduu irratti dorgoman. Akkuma kanaan Itoophiyaan shaampiyoonaa addunyaatii fi Afirkaatii 4 dorgomte dorgommii biyya keessaa gugurdoo ammoo 10 irratti dorgomte. Akkuma kanaan dorgommii biyya keessaa gugurdoo 10n kana Oromiyaatti tokkeessoo bahee,naannoon Amaaraa ammoo lammeessoo baate Naannoon Kibbaa sadeessoo. Gama kaaniin dorgommiif fiigihcha atileetotii Oromiyaa “lammii tiyyaaf fiiga” jedhanii Jimaata dabre Finfinneetti qopheessuuf ya duratti dabarsan. Nama hedduutti hubbaara ykn T-Shirti naqatanii dorgomaniin fedha.Akka namuu kana argatu tolchuuf torbaan itti aanaatti dabarsan jedha warrii kopheesse. Horii achii argataniin Oromoo wal dhaba naannoo Somaaleetiin baqatte gargaaran.Atileetiin Amerikaa dorgommii teensii dirree addunyaa tapachuun beekamtu, Serena Williams uulmaa haga torbaan afurii fixatee amma torbaan dhufu biyya UAE magaalaa Abu Dhaabii irratti dorgommiif dhufti. Serenaan nama ganna 36ti dorgommii Shaampiyoonaa Teenisii Addunyaa magalaa Mubadala qopheessan irratti Jelena Ostapenko atileetii Laativiyaa waliin dorgomti. Sereenaan fulbaana dabre dubraa deettee. Nagaan sablattee daahimii sii guddataa haadhaa-abbaa bulfata jenneen. Gama kaaniin ammoo obboleetiin isii ta dorgommii teensiii dirreetiin addunyaa beekan Venus Williams waan armaan duraan himataniin makiinaan isiin ooftu makiinaa nama dhibiitiin mataan wal dhahee namii makiinaa dhibii keessa jiru ganna 78 du’e waan sun qoratanii balleessaan ta isii jedhaniin amma ya jalaa baate.


‘Liyuu Hayil’ Harargee Dhiyaa,Obeensaatti nama jaha fixe, Horroo Guduruu Wallaggaa, Aleebootti ummatii hiriira mormii bahee rakkoo himate

No media source currently available Laftii hardha waraanii Liyuu Hayil itti nama anaa Gumii-Bordoddee,naannoo Laakorboo,ardaa Obseensaati. “Liyuu Hayiliitti ganama subii dhufee qonnaan bulaa ganduma keessatti hadhe.Ummatatti ufi ufi irraa deebise.Dhiitee jennaan gargara bulan,” jedha namii achii dubbifne. Qawween namaan hadhan jedhan tun mi’a waraanaa gugurdaa ka akka laawoncher,baazuqaa fi waan akka akkaati. Nama dhuamte malee nama hedduutti madaahee hopsitaala Asebootti geessuutti jiran. Obobo Muusaa Illee,bulchaa aanaa Gumii Bordoddeeti.Liyuu Hayiliin Somaalee araduma keenna irratti baanderaa dhaabanii ummata nagaa irratti bobba’anii yeroo dheeraaf mootummaatti himachaa baane jedha.“Nama ajjeesan.” Lola kanaan duratti akka obboo Muusaan jedhutti waraanii lIyuu Hayl 250 wayaa waraanaa yaafatee achi dhufee kanallee qaata mootummaatti himannee jedha. Horroo Guduruu Wallaggaa aanaa Jaardee Jaardagaa magaalaa Aleeboo keessatti ummatii hiriira bahee rakkoo himate. Rakkoolee himatan keessaa akka jiraattotii jedhanitti Oromiyaa keessatti nama ijjeesuun akka dhaabattu,warrii Haragee Calanqootti nama fixe akka seeraa dhiyaatuu fi waan hedduu. Hiriira nagumaan dhumate kana irratti akka jiraattootii jedhanitti sagantaa “Lammiin Lammiif” jedhuu qarshii kuma 27 caaltu walti guuran.


Mummeen Ministeeraa Nu Hin Dubbisan Taanan Hojiitti Hin Deebinu: Miseensoota Paarlaamaa

Itiyoophiyaa keessatti walitti bu’iinsa, ajjechaa fi qabeenyaan barbadeessu dhaqqabaa jiru kan ilaaleen mummichi ministeeraa Haayle Itiyoophiyaa Maariyaam Dassaaleny dhiyaatanii ibsa kennuu qabu jedhu bakka buutonni uummataa kan Oromiyaa keessaa. Kanaaf jecha gaaffii keenyaaf hanga deebii nu laanneetti hojiitti hin deebinu jedhu.Kunis kallattii gara fuula duraatti rakkoo akkanaa dhaabsisuuf biyyattiin hordofuu qabdu irratti waan mootummaan harkaa qabu nu ibsuu qaban jedhu. Gama kaaniin miseensoonni paarlaamaa kun marii gaggeeffamuu keessatti hirmaachuu dhaabuun isaanii ni yaadatama. No media source currently available


Mirgii Addaa Oromiyaan Finfinnee Irraa Qabdu Kan Ilaaleen Mariin Ummataa Waamamee Hin Milkaa’iin Hafee

Mirga addaa Oromiyaan Finfinnee irraa argachuu qabdu ilaalchisee ‘wixineen labsii’ Mana Maree Minsteerota Federaalaan qophaa’ee irratti manni Maree Bakka Bu’oota Ummataa Federaalaatti koreen dhaabbataa dhimmichi ilaalu marii uummataa (Public hearing) har’atti waamee ture hin milkaa’iin hafee jira. Wixineen seeraa kun har’a haala akkasiin dhiyaachuu dura uummanni Oromoo dursee haga sadarkaa gadiitti irratti mari’achuu qabaa akkasumas yeroo ammaa kanatti dhimmi ilaalcha duraa kennamuufi qabu kana miti yaada jedhuun addaan yaa’an. Kanneen marii uummataa kana irratti argaman keessaa ogeessa seeraa kan ta’an Obbo Batruu Dibaabaa fi gama mootummaa Federaalaa irraa koree dhaabbataa misooma magaalaa fi Ijaarsa manneeniif walitti qabaa ka ta’an obbo Fufii Dilgaasaa Waliin marii gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Ibsa EPRDF Baase Keessa Dhimmoota Wal-faallessantu Jira, Jedhu Hayyuun Seeraa fi Mirga Dhafla-namaa

Koreen hoji-raaw’achiistuu ADWUI yokaan EHADEG, kaleessa ibsa baaseen, tarkaanfiilee gaaffii uummatootaa karaa guutuu taheen deebisuu dandeessisan fudhachuuf ka marii geggeessaa jiru tahuu dubbatee jira. Mormii fi walitti-bu’insoota yeroo dheeraaf biyyattii keessatti geggeessamaa turanii fi yeroo amma immoo daran hammaatan yeroo wal-danqaa cimaa uumanii jiran kanatti, mariin koree hoji-raaw’achiistuu EHADEG kun hagam furmaata fiduu danda’a? Ibsa koreen hoji-raaw’achiistuu kaleessa baasan kana irratti, ka biyya Briteen jiru – Kiil Yunivarsitiitti, Proofessara barnoota seeraa fi mirga dhala-namaa – Dr. Awal Aloo haasofsiisnee jirra. Ibsa sana keessa dhimmoota wal-faallessan hedduu tu jira, jedha. Guutummaa xiinxala isaa dhaggeeffadhaa. Kutaa 1ffaa: No media source currently available Kutaa 2ffaa: No media source currently available


Koreen Hojii Rawwachiiftu ADWUI fi Gamtaan MEDREK Mata Mataatti Ibsa Baasan

Waggaa darbee kan jalqabamee sochiin haaromsaa gad fageenya qabu attamitti hojii irra akka oole hojii gamaagamuu jalqabamuu isaa ibsa Robii kaleessaa baaseen kan hubachisee ADWUI..n jaarmayaa hawaasa hogganu akkuma ta’e ofii isaa iyyu of-jijjiruu qaba jedha. Xiinxala haga ammaatti gaggeeffameen amala rakkoo biyyatti keessaa fi ittiin ka’uumsa isaa ijoo ta’an kan ilaaleen mariin gaggeeffamu ibsee jira.Kanaaf hoggana jiru biratti yeroo kamiin iyyu caalaa tokkummaan yaadaa uumamuu danda’ee jira jedha. Gama kaaniin Mootummaan Itiyoophiyaa yeroo ammaa nageenya mirgaa fi kabajaa lammiwwan biyyatti eegsisuu waan dadhabeef mootummaa Demokraatawaa ga’uumsa qabu ka biraa haa ijaaramuu jechuun gamtaan MEDREK har’a ibsa baasee jira. Paartiin biyya bulchaa jiru hoggana dadhabaa qabu irraa rakkoon mudachuu ibsuus yeroo dheeraaf kan sirreesse hin qabu jedhee jira.


Waraanii 'Liyuu Hayil' hardha Gujii Bahaa aanaa Gooroo Doolaatti nama ijjeesee aanaa Liiban Funnaan Agarsuutti waraana ‘buufachuutti jira'

No media source currently available Aanaan Gooroo Doolaa kun gama tokkoon aanaa ollootii Booranaatii fi Gujii keessa qubatan. Waraani Liyuu Hayil ka hardha nama hadhe kun duruu lolaa gara Oromiyaa gadi goodaanaa waraanaa buufachaa dhufee hardha nama hadhe jedhan. Obboo Yilmaa Mangashaa itti aanaa itti gaafatamaa aanaa Gooroo Doolaati. “danagaa keenna irratti nama tokkotti du’e. Daangaa keenna gubbaatti dhuafanii(Liyuu Hayil) waraana banan,” jedha. Akka namii achii dubbinfe jedhutit waraanii Liyuu Hayil aanaa Gooroo Doolaa olloota Malkaa Halluu hardha ganamuu hadhee nama i'ijjeese.“Daangaa keenna keessati lafa qotatanii nama hadhan.” Jarii kun akka warrii achii dubbifne jedhetti aanaa Liiban gara Funnaan Agarsuutii fi Dhungoo faalleetti mishigii qotatee, waraana buufachuutti jiraa.Dhiyoottuu nama hadhuu dandaha. Fulaa hardha itti nama hadhe malee waraanii Liyuu Hayil waraana hidhate buufachaa jira. Jarii kun akka warrii achi jiru jedhutti waraana leenjiii fi mi’a waraanaa hedduu qabu dagachiisee nama hadha.Akka namii hin qophoomne gama gamaa maree nama hadha jedhan


Duukemitti hojjattooti Warshaa ‘Industrial Zone’ hardha Wallggaa Bahaa aanaa Anger Guuteetti ammoo kalee ummatii gaddaa fi hiriiraaf bahe

No media source currently available Hiriira magaalaa Duukem keessatti hardha bahan hojjattoota warshaa Chaayinaa "Eastern Industrial Zone” faatti kopheesse. Wayaa gugurraatti naqatanii magaala Duukem keessa yaa’anii rakkoo himatan. “Haaluma Oromiyaa keessa jiruuf hiriira baane.Dhumaatii Calanqoo hin balaaleffanna.Nama 5,000 caalutti hiriira bahe.Ummata keenna irraa ajjeechaan akka dhaabbatuuf baane,” jedha warrii achii dubbifne. Jarii kun wayaa gugurraalee naqatee hiriiraa fi gaddaaf walti yaa’e. “Gadda qofaa mitii horiillee ummata Somalaee irraa buqqaheef walti qamne,” jedha. Itti gaafatamaan bulchiinsa magaalaa Duukem obobo Jabaa Addunyaa ammoo nama 3,000 tahutti nagumaan hiriira bahee rakkoo himatee galee jedha. “Mi’a namaatti hin bu’inaa waan namaa hin tuqinaa jenneenii nagumaan bahanii galan. Gama kaaniin ammoo Wallgaa Bahaaaanaa aanaa Giddaa Ayyaanaa magaalaa Anger Guutee keessalleetti ummatii hiriira bahee rakkoo himate. Hiriira qeerroo magaalaatti qopheesse jedhan kana abbootii Gadaatti eebbisee nagaan fixee Foolleetti nagaa isaa eegeef. “Ajjeechaan akka Calqanqoo akka dhaabbatu ,duutii akka dhaabbatu, dhagaa darbattanii waraana nama fixuuf karaa hin baninaa, jedhani nagumaan bahanii galan,” jedha warrii nu dubbifne. Itti aanaa itti gaafatmaaa bulchaa magaalaa Anger Guutee obboo Lammeessaa Axnaafuu ammoo ummatii karuma qajeelaan hiriira bahee nagumaan gale jedha."Sabni buqqauun,sabni du’uun sirri miti,” jedha.


Haala Itoophiyaa Irratti Ibsa waajjira Dubbii-himaa Gamtaa Awroopaaa

Gamtaan Awurooppaa hookkara Yunivarsitiilee hedduu keessatti mul’ataa jira – jedhuu fi walitti-bu’insawwan naannoolee biyyattii adda adda addaa keesssatti geggeessamaa jiru, keessumaa ka bifa sab-lammummaa qabataa deeme ilaalchisee yaaddoo jabaa qabaachuu isaa ibsa har’a baaseen beeksisee jira. Naannoo daangaa Oromiyaa fi bulchiinsa naannoo Somaaliyaa-Itiyoophiyaa walitti-bu’insawwan uumamanii lubbuu namaa hedduu balleessee fi qabeenyaa hedduu barbadeesse – dhimmoota yaaddessoo sana keessaa tokko tahuu ka dubbatu – ibsi Gamtaa Awurooppaa, maatiilee namoonni isaanii jalaa ajjeefamaniif gadda isaa ibsee jira. Gaaffiilee fi mormii uummataa karaa nagaa furuudhaaf, malli tokkichi, marii siyaasaa qaamawwan mara hirmaachise geggeessuu akka tahe ejjennoo keenya itti fufnee hubachiisna – jedha – Ibsi Gamtaa Awurooppaa kun. Gochaalee hookkaraa geggeessaman mara irratti qorannaa walaba tahe geggeessuun barbaachisaa tahuu hubachiisee, muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Hayilemaariyaam Dessaalenyi, mootummaan isaanii kan ajjeechaalee dhiheenya geggeessaman qoratu gurmuu qorattootaa dhaabuu isaa beeksisuun isaanii tarkaafii baay’ee gaarii akka tahe dubbata. Humnoota poolsii federaalaa fi ka bulchiisota naannoo lameenii dabalee, akka gochaa nageenya lammiwwan maraa miidhu irraa of qusatanii fi nageenya isaanii mirkaneessan gaafata – Gamtaan Awurooppaa. Dhimmoota wal-mormsiisoo tahan karaa nagaa furuuf, malawwan itti wal-dhibdee furan kan heera biyyattii keessattii keessatti tumamanii jiran akka hatattamaan hojii irra oolfamanis gaafatee jira.


Haleellaa Liyyuu Haayil Nu Irratti Gaggeessu Guyyaa 4ffaaf Har’as Itti Fufee Jira: Angawaa

Godiina Harargee Lixaa araddaa Misraa Bakka Quluulitii jedhamtutti Liyyuu Haayiliin kan bulchiinsa naannoo Somaalee guyyoota darban kana keessa haleellaa gaggeessaa akka ture jiraatonnii fi aangawoonni naannoo ibsani jiru. Guyyaa har’a garu raayyaa ittisa biyyaa dabalatanii haleellaa gaggeessuu isaanii aangawaan dubbatanii jiran. Miseensoota polisii Oromiyaa keessaa lama jiraattoota keessaa immoo namoota ka biroo lama haleellaa Kanaan mada’anii Hospitaalatti geeffamuu ibsamee jira. Raayyaan Ittisa biyyaa Ereer irraa yeroo seeneetti gam lameen aanaa aanaa isaanti deebiisna jedhee akka ture kan ibsan bulchaan araddaa Misraa Cifraa Obbo Abdii Usoo booda garu walii wajjiin haleellaa itti fuufan jedhu. Haga ammaattis gaara dheeraatti galuun achuuma keessa akka jiran ibsan.Haaleellaan gaggeessaniis kan meeshaa gurguddaa ta’u bulchaan araddaa kun dubbatanii jirujiru. Gbaasaa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Manneen Gubachuu fi Uummanni Qe’ee Irraa Buqqa’uun Itti Fufe: Jiraattota Godina Harargee Lixaa

Godina Harargee Lixaa aanaa Hawwii Guddinaa magaalaa Taa’oo fi Ibsaa akkasumas aanaa Daaroo Labuu araddaa Gaadulloo keessatti haleellaa raawwatameen lubbuun namaa baduu gabaasuun keenya ni yaadatama. Muummichi ministeeraa H/Maariyaam Dassaalenyis haaluma kana ilaalchisuu dhaan Gaadulloo keessatti uummata buufata poolisii keessatti sodaa nageenyaaf walitti qabamee jiru irratti ajjeechaan jamaa raawwatamuu isaaf gadda nutti dhaga’ame ibsina jechuu isaanii illee gabaasnee jirra. Waajjira kominikeeshinii Harargee Lixaa irraa ibsi nuti arganne garuu bakka lammiiwwan naannoo Somaalee irraa ta’an kun keessa buufatanii jiran buufata araddaa malee buufata poolisii akka hin ta’iin hubannee jirra. Akkuma kanaan har’as haalli naannoo Gaadulloo jiru maal akka fakkaatu hubachuuf gara aanaa Daaroo Labuutti bilbilee jiraataa gandattii tokko dubbiseen jira. Ammas manneen gubachuun itti fufee namoonni qe’ee irraa godaanaa jiru naan jedhan. No media source currently available


Godinoota Oromiyaa Adda Addaa Keessatti Hiriirri Mormii Har’a Gaggeeffamee Jira

Godiina Qellem Wallaggaa Magaalaa Dambii Dolloo, Godiina Horroo Guduruu Wallaggaa magaalaa Oborraa, Godiina Iluu abba Boor magaalaa Mattuu, Godiina wallaggaa bahaa magaalaa Naqamtee fi magaalaa Guddattuu Arjoo keessatti kaleessaa fi har’a hiriirrii nagaa gaggeeffamuu jiraattonnii fi aangawoonni nannoo ibsanii jiru. Bakka marattuu gaaffiin hiriirtootaa wal fakkaataa yoo ta’u kanneen keessaa ajjechaan humnootii addaa kan bulchinsii naannoo Somaalee uummata Oromoo irratti gaggeessu haa dhaabatuu, Haasawaa mummichi ministeeraa Haayle Maariyaam Dassaaleenya dheengadda dhageesisan gam tokkoof kan logee fi uummata Oromoo bakka kan hin buune dhaa, Oromoota jireenya isaanii irraa buqqa’uuf dirqaman hojiin deebisanii qubsisuu itti fufuu qaba kan jedhanii fi kanneen biroon keessatti argamu. Iddoo hundumaatti hiriirrii nagaa gaggeeffaee kun nagaan xumuramuu aangawoonni naannoo ibsanii jiran.Garu Godiina wallaggaa bahaa magaalaa Guddattuu Arjoo keessatti uummanni eega hiriira ba’e booda bulchaa magaalatti kan ta’an Obbo Dabalaa Imaanaa hiriirtootaan bakka bu’aa keessan kan ta’an namoota shana filadhaa jechuu isaanii kan ibsan hiriirtoonni booda garu namoota shanan uummanni filee kennate bulchiinsa magaalaa keessatti dorsiifamaa akka jiran ibsame jira. Moraan waraanaa Dhidheessaa naannoo sanatti waan argamuuf jecha nageenyii namoota shananii sodaa guddaa keessa akka jiru hiriirtonni nuuf ibsanii jiru. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Walitti Bu’iinsa Daangaa Jechuun Ibsa Kennuuf kan Ka’e Mootummaan Itiyoophiyaa Ajjechaa Calanqoo fi Godaansa Uummataaf Maaf Waa Jechuu Dadhabe? KFO

Mummichi ministeera Itiyoophiyaa Haayla Maariyaam Dassaaleny walitti bu’iinsa dhiyeenya kana biyyatti naannoo adda addaa keessatti uumamee ittiin jedhan kan ilaaleen Uummata biyya isaaniif hasawaa dhageesisuu isaanii beekamee jira. Walitti bu’iinsa uumaman jedhan keessaatti kanneen lubbuu isaanii dhabaniif gadda itti dhaga’ame ibsuun haallii uumaman qoratamanii furmaanni barbaadamuuf akka jiru dubbatan. Haasawa mummicha ministeeraa kana paartiin Kongreesa Federaalawaa Oromoo attamitti ilaalee? Itti aanaa dura ta’an KFO Obbo Mulaatuu Gammachuu akka jedhanti biyya tokko keessatti Oromoon uummata isa kaan waliin ija wal qixxeen hin ilaalamuu jedhan. Kanaafis ragaa tokko kan dhiyeenya kanaa keessaa uummanni Oromoo kuma dhibba ja’a ta’u qe’e ofii iraa ari’amee yeroo ba’u akkasumas dhiyeenya kana calanqoo keessatti lubbuun nama kudha shan ol raayyaan ittisaan yeroo ajjeefamu mootummaan cal jedhee ilaalaa turee jimaata darbe uummanni bulchiinsa nannoo Somaalee ajjefaman jechuun ibsa kennuuf ba’e jedhan. Wal dhabdee daangaati jedhamee humna uummata Oromoo godaansisaa fi ajjesaa jiru kan bulchiinsa naannoo Somaalee kan leenjiisee hidhachiise mootummaa Federaalaa ta’u ibsanii gama kaaniin mootummaan Federaalaa kanneen jireenya isaanii irraa godaansiifaman kuma dhibba ja’aa ol gargaarsa kennuu ykn uummata qe’e isaa irraa godaansiifame attamitti deebisuu akka dadhabe nuu galuu jedhu. Gaaffii fi Deebii gaggeeffame caqasaa No media source currently available


Namoonni Daroo Labuu Keessa Turan Buufata Poolisii Keessa Utuu Hin Taane Kan Araddaa Keessa: Biiroo Kominikeeshinii Harargee Lixaa

Godina Harargee Lixaa aanaa Hawwii Guddininaa araddaalee Taa’oo fi Ibsaa jedhaman keessatti torban darbe humnoonni Somalee Itiyoopiyaa irraa ta’anii fi hidhatan haleellaa raawwataniin manneen uummataatti ibdidd qabsiisanii lubbuun namaa baduu gabaasuun keenya ni yaadatama. Ibsa muummichi ministeeraa H/Maariyaam kennanii fi Haala yeroo ammaa aanaa Hawwii Guddinaa fi Daaroo Labuu keessatti mul’ataa jiru ilaalchisee itti gaafatamaa waajjira kominikeeshinii godina Harargee Lixaa Obbo Abdurazaaq Ahmed Kan muummichi ministeeraa H/Maariyaam Dassaalen walitti bu’iinsawwan uumamaniin rakkooleen nagaa fi tasgabbii biyyattii jeeqan uumamuu dhaan lubbuun namaa baduu, uummanni qe’ee ofii irraa godaanuu fi qabeenyaan barbadaa’uu ibsa kelleessa galgala kennaniin baduu lubbuu lammiiwwaniif gadda itti dhaga’ame ibsanii maatii fi firoottaniif jajjabinan hawwa jedhan. Muummichi minsiteerichaa Harargee lixaa aanaa Daaroo Labuu ganda Gaadilloo keessaa lammiiwwan Somaalee Itiyoophiyaa nageenya isaaniif jecha buufata poolisii naannoo sana keessa buufatnii turan irratti ajjeechaan jamaa raawwateera jedhan. Obbo Abdurazaaq garuu buufata Araddaa ti malee buufata poolisii miti jechuu dhaan namoonni achi keessa buufatanii turan lammiiwwan somaalee Itiyoopiyaa uummata waliin nagaan jiraataa kan turan jedhan. Ajjeechaan raawwatame sun nama dhuunfaan malee uummata araddaalee keenyaa bakka hin bu’u jedhaniiru. No media source currently available


Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Walitti-bu’insaa fi Mormiilee Biyyattii Keessaa Ilaalchisuun Haasawa Dhageessisan

Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa, Obbo Hayile-maariyaam Dessaalenyi, godinaalee Harargee Lixaa, Harargee Bahaa fi naannoolee ka biroo keessatti walitti-bu’insawwan uumamaniin lubbuu namaa dhabameef, gadda isaanii ibsanii jiran. Mootummaan haalawwan uumaman akka qoratuu fi ba’ii isaa akka beeksisu illee dubbatanii jiran. Eskindir Firew, Finfinnee irraa akka gabaasetti, aanaalee naannoo Oromiyaa fi Somaalee jiran keessatti walitti-bu’insi uumame eega dhiheenya kanaa as hammaachuu isaa illee dubbatan, Muummichi-ministaraa Hayile-maariyaam. Godinaa Harargee Lixaa, aanaa Daaroo Labuu, araddaa Gaadulloo keessatti, kanneen nageenya isaaniif jecha Buufata Poolisii naannoo sana jiru keessa akka buufatan taasisamanii turan – dhalattoota Somaalee lammiwwan Itiyoophiyaa irratti ajjeechaan jumlee irratti raaw’atamee jira. Mootummaan gochaa sana balaaleffataa, garee dhimma kana qoratu ka dhaabe ta’uu ibsuun fedha. Eega dhimmi sun qoratamee qulqulleeffamee booda, trakaanfiin barbaachisaan kan fudhatamu yoo tahu, ba’iin qorannaa sanaa tartiibaan kan uummataaf ibsamu tahuu ibsuun fedha. Haala wal-fakkaataadhaan Calanqoo fi naannoolee ollaa gandeen kanaatti walitti-bu’insawwan uumaman irraa kan ka’e, dhalattoota Oromoo naannawa sana jiraatan balaa du’aa fi madaa’uu dhaqqabee jira. Maqaa koo tii fi mootummaa federaalaatiin, balaa lammiwwan nagaa irra gahe kanaaf gadda cimaa natti dhaga’amee ibsaa, maatiilee miidhamtootaa, firoota isaanii fi guutummaa lammiwwan Itiyoophiyaatiif jajjabinan hawwa, jedhanii jiran. Sabaa-himaaleen gabaasaalee “itti-gaafatamni itti hanqate” ittiin jedhan dhiheessuu irraa akka of qusatanis hubachiisanii jiran. Muummichi-ministaraa Itiyyophiyaa ibsa kana kennuun, koreen hoji-raaw’achiistuu EHADEG, dhimmoota yeroo ammaa irratti dubbata jira – odeeffannooleen jedhan ennaa dhaga’amaa jirutti tahuu gabaase – Eskindir. Ittii-ba’insi walga’ichaa garuu haga ammaatti hin beekamne. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Godina Walaggaa Lixaa fi Bahaa Keessatti Hiriirri Geggeessame Nagaan Xumurame: Jiraatotaa fi Bulchiisa

Godina Wallaggaa lixaa magaalaa Mandii akkasumas godina Wallaggaa Bahaa magaalaa Naqamtee keessatti har’a hiriirri guddaan hawaasa mara hirmaachise geggeessamuu jiraattonnii fi bulchiinsi magaalaalee kanaa ibsanii jiran. No media source currently available Sababaan hiriira kanaa ajjeechaa Calanqoo keessatti raawwate mormuu akkasumas hoogganoonni siyaasaa kanneen mana hidhaa keessa jiran akka gad dhiisaman hacuuccaa fi hiraarfamni uummata irratti raawwatu akka dhaabatuu fi uummata keenya qe’ee irraa godaansuun akka hafu kan jedhu ta’uu jiraattonnii fi bulchiisni nuuf ibsee jira. Hiriirawwan magaalaalee lamaanuu keessatti geggeessaman nagaan xumuramuun illee beekameera. No media source currently available


Ajjechaa Calanqoo Keessatti Gaggeeffame Ija Seeraan Attamitti Ilaalama?

Calanqoo keessatti humna lubbuu jiraattota 15 galaafatee kanneen biroo kudhan caalaan madeesse sana bulchiinsii naannoo Oromiyaa hin waamne jechuudhaan prezidaantiin Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaa Robii Muddee 13 bara 2017 Televiziyoona OBNiif ibsanii jiru. Raayyaan ittisa biyyaas ta’e polisiin Federaalaa bulchiinsa naannoo adda addaa keessa seenuu ka danda’uu afeerraan yoo dhiyaateef qofa jedha heerrii biyyatti.Tarkaanfii Calanqoo keessatti fudhatamee kana raayyaa ittisa biyyaatu fudhate jedhu jiraattonni fi aangawoonni nannoo. Dhimma kana akka seeraa fi heera biyyattiitti eenuutu ilaaluuf jira?Walitti bu’iinsa daangaa kan jiraattonni waggaa kudha lamaaf itti fufee jira jedhan furmaata itti barbaaduun qooda eenyuuti? Marii gaggeeffame caqasaa No media source currently available


Walaggaa Lixaa Magaalaalee Gimbii Fi Najjoo Keessatti Hiriirri Geggeessame Naagaan Xumurame: Jiraattotaa Fi Bulchiinsa

Godina Walaggaa Lixaa magaalaalee Najjoo fi Gimbii keessatti har’a hiriirri geggeessamuu isaa jiraattonni nuuf ibsaanii jiran. Kaayyoon hiriira kanaa ajjeechaa fi hidhaa akkasumas qe’ee irraa buqqaafamuun lammiiwwan keenya irratti raawwatu, barattoota Yuniversitii keessa kanneen jiran ijoollee Oromoo fi Amaaraa irratti ajjeechaan raawwatamaa jiru haa dhaabatu ka jedhu ta’uu jiraattonni dubbataniiru. Bulchiinsi magaalaalee kanaa akkasumas poolisiin illee uummata cina hiriiruu dhaan hiriirawwan kun nagaan xumuramuu isaa mirkaneessanii jiran. Gama biraan hiriirri magaalaa Gimbii keessatti geggeessame xumuramuutti ennaa dhiyaatu namni tokko konkolaataa alaabaa adda bilisummaa Oromoo qabachuun kaayyoo hiriira sanaatti adda kan ta’een jeequu yaalus uummati poolisiitti waan iyyateef to’annaa jala ooluu isaa jiraattonni beeksisaniiru. Poolsisiin magaalaa Gimbiis shakkamaa kana to’annaa jala oolchee qorataa kan jiru ta’uu beeksisee jira. No media source currently available


Kanneen Oromiyaa Keessatti Ajjeechaalee fi Yakka Biroo Raawwatan irratti Tarkaanfiin Seeraa Fudhatamuu Qaba, Jedha Mootummaan Naannoo Oromiyaa

Embaasiin Ameerikaas Namoota Ajjeesamaniif Gadda Isaa Ibsee Jira Godinaa Harargee Bahaa, magaalaa Calanqoo keessatti haala gaddisiisaa uumame irratti kan ibsa kenne – mootummaan bulchiinsa naannoo Oromiyaa namoonni hiriira nagaa bahan ajjeesamuu isaanii fi 14 immoo madaa’uu dubbate. OBN yokaan Oromia Broadcasting Network-f ibsa ka kennan – Prezidaantiin mootummaa naannoo Oromiyaa – Obbo Lammaa Magarsaa, “qaamonni gochaa kanaaf itti-gaafatamoo ta’an akka seeratti dhihaachuu qaban hubachiisan. Yunivarsitii Wallaggaa, mooraa Shaambuu keessatti haleellaa sab-lammii adda baasee geggeessamee kanneen raw’atanii fi barattoota bulchiinsa naannoo Tigiraay lama ajjeesan irratti tarkaanfiin seeraa barbaachisaan akka fudhatamu mirkaneessanii jiran. Ibsa Prezidaantichaa ilaalchisuudhaan, gabaasaa keenya – Eskindir Firew-f kan gaaffii fi deebii kennan – Itti-gaafatamaan waajira dhimmoota koomiyunikeeshinii mootummaa naannoo Oromiyaa – Obbo Addisuu Araggaa --- “Ahmeddin Ahmed Asaasaa namni jedhamu humna Liyyuu Hayil, ka bulchiisa naannoo Somaaleetiin ajjeesamuu isaanii tu, hiriira nagaa magaalaa Calanqootti geggeessame sanaaf sababaa tahe – jedhu. Tarkaanfiin hiriirtota irratti fudhatame garuu, gochaa sirrii miti – jechuudhaan, yaada prezidaantichaa ibsaanii jiran. ‘Naga-eegumsa fi tasgabii bulchiinsa naannoo tokkoo ilaalchisee, akka heera mootummaatti lafa kaayamee jiruutti, haalli nageenyaa yaaddessaa ta’ee humna naannoo tii ol ennaa tahu dha kan humni ittisa biyaa keenya yokaan poolisii fi humni naga-eegumsaa mootummaa federaalaa kan waamaman – ka jedhan – Obbo Addisuun, amma garuu, humni kun eenyuun akka waamame waan beekamu akka hin jirre dubbatu. “Tarkaanfii kana eenyu akka ajaja, humna ittisa biyaa keenyaa eenyu akka naannoo sanatti waame waan beekamu akka hin jirre – kabajamoo prezidaantiin keenya ibsanii jiran” – jedhan – Obbo Addisuun. Mootummaan naannoo Oromiyaa, akkka dhimma sana hordofuu fi kanneen yakka sana raaw’atan irratti akka tarkaanfiin seeraa fudhatamu hojjetu ibsanii jiran. Gana biraatiin, Yunivarsitii Wallaggaa – mooraa Shaamuu keessatti, haleellaa saba-lammiitti fuuleffatee geggeessameef kanneen itti gaafatamoo ta’an akka hatattamaan qoratamanii tarkaaniin seeraa fudhatamus hubachiisanii jiran, jedhan. Gama biraatiin immoo, ka Finfineetti argamu Embaasiin Yunaayitid Isteets – ajjeechaalee magaalaa Calanqoo fi Yunivarsitiilee keessatti raaw’atamanitti gadduu isaa beeksisee jira. Maatiilee, namoonni isaanii jalaa ajjeesamaniifis akka ibsa gadda isaa ergu beeksisee jira. Maootummaan nageenya uummata isaa akka eeguu fi lammiwwan Itiyoophiyaas aadaa waliin jireenyaa baraoota dheeraa qabatanii waliin jiraatan kabajanii akka waliin dhaabatan gaafatee jira. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Angawoota: Liyyuu Polis Harargee Dhiyaa fi Bahaa Keessatti Nama Torba Ajjesan

Godinaa Haragee Dhihaa fi Bahaa keessatti namonni har’a humna Liyyuu Poolisiin ajjeesaman 7 ga’an jechuudhaan jiraattonni fi aangawoonni naannoo gabaasanii jiran. Kanneen madaawanis ni jiran. Godiina Harargee dhiyaa keessatti kaleessa galgala jiraattoota keessaa lama waraana Liyyuu polisiin ajjefamuu jiraatonnii fi aangawoonni ibsanii jiru. Sana booda har’a ganamaa kaasee haleellaa itti fufuun namoota ka biroo afur liyyuu polis ajjesee kanneen biroo lama madeessuu isaa aangawonni naannoo ibsanii jiru. Gama kaanii akkuma gidduu kana ta’aa ture har’a illee godina Harargee bahaa aanaa Fadis fi Baabbilee giddutti namnii tokko liyyuu polisiin ajjefamuu fi ka biraan tokko mada’uu aangawonni mirkaneessanii jiru. Gaaffii Deebii gaggeeffame caqasaa No media source currently available


‘Balfi Galaanatti gatamu faalama bishaan galaanaa dabaluutti jira’ Jaarmayaa Mootummootaa

Balfi pilaastikaa bishaan galaanaatti gadi darbamaa jiru waan dabaleef faalamni bishaan galaanaa dabalaa jiraachuu Jaarmayaan Mootummootaa beeksise. Jaarmayaan Mootummootaa dhimma kana furuuf tumsa ‘Clean Seas’ jedhamu Gurraandhala bara 2017 kaasee hojiirra kan oolchaa ture yoo tahu, dhimma kanas Walgahii Gumii Eegumsa Naannoo kan Jaarmayaa Mootummootaa 3ffaa Naayiroobiitti gaggeeffame irrattis mariyateera. Walgayii kana irratti kan hirmaatan biyyootiin 193 rakkoo faalama qilleensaa addunya mudataa jiru furuuf walii galteerra gahaniiru. No media source currently available


Yunivarsitii Addigraat Keessatti Amma Iyyu Tasgabiin Hin Jiru Jedhu Barattonni.Angawaan mooraa sana garu haallii Iddoo Duritti Deebi’eera Nagaa dha Jedhu

Jimaata darbe Muddee 8, bara 2017 galgala guyyaa sabaa fi sablammoota akkasumas uummattootaa kabajuuf barattonni yunivarsitii kanaa walitti qabamanii agarsiisa wallee dhiyaataa tureetu ittiin ka’uumsa walitti bu’iinsa kanaati jedhu barattonni. Walitti bu’iinsii suun hanga kutaa cisiicha barattootaatti (Dormii) itti fufee dhagaan wal reebuun waan hammaateef Brataan bulchiinsa naannoo Amaaraa irraa ta’e tokko du’u daayreekteerri kutaa qunnamtii uummataa kan Yunivarsirii Addigraat Obbo Yohaannis Kabbadaa lubbuun barataa Sanaa darbuu isaaf yunivarsichii gadda guddaan itti dhaga’amuu fi warraa fi maatii barataa du’eef jajjabiina hawwina jedhan. Brattonni Oromoo kan mooraa sana keessa jiran akka jedhanti qiyyaafanni haleellaa kanaaa barattoota Amaaraati haa jedhamu malee Oromoonis rukutamanii jiran jedhu. Gaaf sana galgala Barataa Boruu Halakee jedhamu dhalataa naannoo Moyyalee barattonni dhaloota Tigraay rukutuuf yeroo itti gaman gamoo lamaffaa irraa foddaan utaaluuf dirqame jedhu. Gaafa lafa ga’u qoma isaan waan kufeef akkasumas erga kufee booda qaama isaa kan saalaa keessa dhaanamuu ka dubbatan hiriyyonni isaa milla isaa irratti midhaan dhaqqabee wal’ansaaf ergamee akka ture dubbatu. Obbo Yohannes Kabbadaa akka jedhanti hogganoota amantii jaarsolii biyyaa akkasumas bulchiinsa Yunivarstii dabalachuun barattoota waliin mariin gaggeeffamee araara buusuuf carraaqqii ta’een yeroo ammaa moraan Yunivarsitichaa tasagabii guutuu keessa jiara jedhan. Barattonni garu hanaga har’atti tasagabiin akka hin jirree fi ijoolleen mooraa gadhisanii ba’uu feenu iyyu ba’u nu dhorkan haallii jiru muddamasaan guutamaa dha jedhu. Gbaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Yunivarsitii Amboo Mooraalee Lama keessatti Har’a Hiriirri Mormii Geggeessame: Barattoota

Yuniversitiiwwan Itiyoophiyaa keessa jiran adda addaa keessatti ajjeechaa barattoota Amaaraa fi Oromoo irratti raawwataa jiru haa dhaabatu jechuu dhaan barattoonni hiriira mormii geggeessaa jiraachuun gabaasamee jira. Akkuma kanaan Yuniversitii Amboo mooraa Walisoo fi Awaaroo keessatti hiriirri mormii geggeessamuu barattoonni nuuf ibsanii jiru. waajjira prezidaantii biraas deebii Yuniverstii Amboo mooraa Awwaaroo keessatti hiriirri geggeessamaa ture humna poolisiin bittinnaa’uu isaa fi gaaziin imimmaansu barattootatti biifamuu dubbatu barattoonni kun. Barnoonni illee dhaabachuu isaaf mooraan yeroo ammaa duwwaa ta’uu nuuf ibsaniiru. Komee barattoonni dhiyeeffatan kana bulchiinsa universitichaa biraa deebii argachuuf gara prezidaantii Yuniversitii Amboo obbo Mekuriyaa G/Maariyaamitti bilbillee haala yuniversiti isaanii keessatti uumame ennaa ibsan ani waajjira keessa waanan tureef sagalee isaanii hin dhageenye. Akka odeeffannootti kan nu ga’e barattoonni mormii dhageessisaa turuu isaanii fi booda irras ofuma isaanii dhaaban kan jedhu jedhan. Mooraan amma tasgabbii qaba. Barnoonni garuu har’a hin turre jedhaniiru. No media source currently available


Poolisiin Oromiyaa har'a Yaaballotti Hosteelii fi Mana Barusma Sadarkaa lammeessotti nama dhaante aara itti gadi dhiifte nama hedduu miite

No media source currently available Ulee fi dhaanicha kana diirma mana barumsa sadarkaa lammeessoo Yaaballootii jalqaanii eegee ammoo Hosteelii Booranaatti dabaranii achillee ijoollee baasan jedha warrii oduu tana VOA-tti hime. Ijoollee maqaa ‘Tokkummaa Barattoota Oromoo’ jalatti wal jaaranii yuniverstii akka akkaa irraa dhufanii rakkoo daangaa Booranaa irratti mari'atanii achitti walti qabamte jedhan ganamaan itti cabsan. “Nu Tokkummaa Barattoota Oromoo jalatti ijoollee Oromoo Gujii,Wallggaa,Arsii ijoollee Booranaa fi nama Oromoo hedduu taanee nama keennaa gargaaraa baane.Daangaa irratti wal hadhan dhandhee laallee, madaaoolee madaa dhiqaa du’aa awwaalachaa birrii kuma 200 caalaa alti guurreef,” jedha barataan maqaa himachuu hin fedhin tokko. "Hardahllee akka jarii jedhutti gaafiin isaanii gugurdoon akka daangaan Booranaa kabajamtu,waraanii Sooddatti nama fixe seeraan gaafatamu,akka bulchiinsii dansaan onnee qabu jiraatuu fi rakkoo hedduu himanne,” jedha. Namii daangaa irra taa’ee nagaa biyyaa eeguutti jiru akka jarii dubbifne jedhetti nyaataa dhugaatii,mi’a waraanaa dansaallee hin qabu. ”Tana irratti Liyuu poolsii guyyuma guyyaan nama loluutti jiraa bulchiinsii dhaqee jireennaa jara kana laaluutti hin jiru,” jedhan. Akka warrii Yaaballoo dubbifne jedhetti ijoolleen Tokkummaa Barattoota Oromoo keessaa dhufte rakkoo mataa-waraanaatti argite abbootii gadaa, jaarrolee lafaatii fi nama hedduutti himte. Ulee fi dhaanicha hardhaa poolsiin Oromiyaa nama dhaante jedhan tanatti nama nama hedduutti miidhame. Tokko intala dubraa Elemaa Waariyoo jedhan jilba lamaanti miidhame,gurbaa kutaa sagalii Caalaa Garboolee ilkaanitti caaccabe. 'Boruu ganama kora-bittineessan (poolisin Oormiyaa) mana barausma sadakraa lammeessoo keessatti nurrati buusanii mana barusma yaaballotii dhaananii irreen nu baasan.Silaa achi teennee ummat keenna gargaarra.” Kana maleellee nama saddeetitti nama hidhaa poolisii godina Yaaballoo jira. “Eennu akka tahanii fi maqaa isaaniillee isanti hin himnu nuu jedhan,”jedha namii Yaaballoo dubbifne. Aabba Moluu Diimaa,itti gaafatamaa hospitaala Yaaballooti.“Nama afuritti hospitaal keenna dhufee.Nama afran keessaa namii lama lafa dhahee ka luluqqa’e.Intaltii dubraa tokko jilbii waan akka karaa gubbatti jiddee fakkaattii. Tokko ammoo gurbaan ilkaanii dhahamee chochani jira.Tokkko waardiyaa hospteelli jedhaa. Madaa ulee qaba.Maduma salphaa yaalamanii galan.” Wal daangaa Oromiyaatii fi naannoo Somaalee gama Booranaa irratti nama hedduutti miidhame ijoolleen tun jarallee dhandhee laallee rakkoo isaaniillee biyyatti himnee akkuma durii gargaarra jedhan. Wal dhaba kanaan ji'a 3-4 keessatti nama 173 gama Booranaatii madaa'e. Bulchiinsa mootummaa naannoo rakkoo ijoolleen himatte irratti gaafachuuf jennee hin arganne.


Wallagga Bahaa, Magaalaa Galiilaa Keessatti Dargaggoonni Hiriira Bahan. Poolisoonni Bittimsuuf Ol Qabanii Dhukaasan

Godinaa Wallagga Bahaa, aanaa Limmuu, magaalaa Galiilaa keessatti Roobii fi Kamisa dabre hiriira daragaggoonni geggeessuu isaanii dargaggoonni fi itti gaafatamaan Waajira dargaggootaa aanichaa VOAf ibsanii jiran. “Hidhamtoonni siyaasaa Oromoo haa hiikaman, hidhattoonni dhiiga uummata Oromoo dhangaasan seera duratti haa dhihaatan, qoramaanni COC jedhame nu irraa haa dhaabatu!” dhaadannoolee jedhanii fi kanneen biroo hedduu ol kaasanii dhaadachuu fi sirbuu isaanii dubbatan – barattoonnii fi itti-gaafatamaan waajira dargaggootaa aanichaa – Obbo Darajjee Gonfaa. No media source currently available Barattoonni akka jedhanitti, Kamisa gara boodaa irra barattoonni hagi tokko konkolaataa Naqamte irraa magaalattii gala jirutti yaabbachuudhaan, alaabaa ofii hodhatan alaabaa ABO fakkaatu ol kaasanii qabachuudhaan dhaadannoo isaanii itti fufan. Achii booda, ppolisoonni idileen aanichaa hiriiricha bittimsuuf ol qabanii dhukaasan. “Yeroo sana barattoonni dhagaa darbachuudhaan poolisii fi namoota nagaa ka biroo madeessan” – jedhu – Obbo Darajjeen. Kanneen gochaa yakkaatti shakkaman barattoonni halkan tokkoof hidhamuu isaanii fi Sanbata gad lakkisamuus dubbatanii jiran. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Calanqoo Keessatti Lubbuun Namootaa Darbuu fi Kaan Immo Madaa’uu Beekamee Jira

Godinaa Haragee Bahaa aanaa Mettaa magaalaa Calanqoo keessatti hiriira har’a geggeessame irratti walitti-bu’insa uumameen raayyaan ittisa biyyaa lubbuun nama kudha shanii galaafachuu isaa jiraattoota keessaa kannnen sodaa nageenyaaf jecha maqaan isaanii akka hin ibsamne gaafatan dubbatanii jiru. Jiraattonni hedduun immoo haleellaa kanaan madaa’anii gara Hospitaala adda addaatti geeffamuu ibsamee jira.Kanneen daangaa irratti wal waraanaa jiraniif raashinni ykn nyaati haa ergamuu jechuun waajiira bulchiinsaa duratti hiriirree ituu jirru haleellaan kun nu irratti gaggeefamee jedhu Jiraattonni. Bulchiinsi Godinaa Harargee Bahaa Obbo Jamaal Ahmadee walitti bu’iinsi kun uummauu mirkaneessee jiran.Walitti bu’iinsa kana dura daangaa anaa meettaa araddaa Sarkamaa irratti guyyoota darban lamaa fi sadiif Oromiyaa fi Naannoo Somaalee giddutti walitti bu’iinsa tureen gam lameen irraa namnii tokko tokko ajjefamuu ibsan. Dargaggonnis ajjechaa Oromoo irratti gaggeeffamuun mufannaa qabaniin daandilee dhagaan cufanii yeroo hiriiranti raayyaan ittisaa daandii bansisuuf yaalii godheen walitti bu’iinsa ka’een namonin ajjefaman akkasumas mada’an akka jiran dubbatan. Garu lakkoofsa isaanii hin qulqulleeffanne jedhan.Haala jiru adda baafatanii deebii akka nu kennan Obbo Jamaal Ahmedee waadaa nu seenanii jiru. Gaaffii fi deebii gaggeeffame Caqasaa No media source currently available


Arsii Asallaatti barattootii hiriira bahanii rakkoo himatan

No media source currently available Hiriira hardha barattootii qopheessan irratti akka warrii kopheesse jedhutti nama kuma hedduutti bahe. Gaafiin warraa guddoo daangaa Oromiyaa irratti nama fixuun akka dhaabatu,itti gaafatmtootii siyaasaa Oromoo hidhaa jiran akka hiikamanii fi waan akka akkaa gaafatan Barattootii tun akka jarii jedhutti torbaan dabrellee gargaarsa walti guuranii nama Harrgeetti baqatee waan akka horii fa walti guuranii geessuuf jennaan irratti didan. “Gargaarsa nutumtu guuruutti jirraa isan maanti isaniin gahe galche nuun jedhan,” jedha. Jarii kun haga gaafii isaaniitiif deebii argatanitti hiriira hinuma baana jedha. Gargaarsa jarii maqaa barattootaatiin walti guuruuf jedhee nu dhowwan jedha kana eennu akka isaan dhowwe gaafachuuf jennee bulchiinsaa fi koollejjii Asallaa keessallee bulchota dubbisuuf jennee hin taane. Hiriirii Arsii Asallaatti bahan kun nagumaan dhumatellee akka warrii bahe jedhutti.


Guyyaan Sabaa fi Sablammootaa Itiyoohpiyaa Har’a kabajamee Jira

Guyyaa sabaa fi sablamootaa akkasumas uummattootaa Itiyoophiyaa har’a yeroo 12ffaaf bulchiinsa mootummaa naannoo Afaar magaalaa Samaraa keessatti kabajamee jira. Ayyaana kana irratti haasawaa kan dhageesiisan mummichi ministeera Itiyoophiyaa Haayle Maariyaam Dassaaleny walitti bu’iinsa dhiyeenya kana uumamee ilaalchisee eega dubbatanii booda kanaafis humnootii badii fi jarreen kontrobaandii oofan ittiin jedhan himatan.Sababiin walitti bu’iinsa Sanaa maal akka ta’e haga ammaatti hin beekamne jedhu Obbo Haayla Maariyaam. Ittiin ka’umsii walitti bu’iinsa kanaa qoratamee furmaata duubatti hin deebine kennina jedhan.Waluumaagala haasawaan mummicha ministeeraa harka caalaan waa’ee sabaa fi sablamootaa akkasumas walitti dhufeenya isaan giddu jira jedhan irratti kan fulleefate ture. Qabxiin biraa kaasan ka Itiyoophiyaa haaraan irratti waggotii 27f irratti hundofte heeraa fi seera biyyatti akka jecha isaanti isa warqee sana maqaa dhahan.waggaa digdamii sadan har’a raggaasifamee waan ta’eef guyyaan kun seena qabeessa jedhu. Sirna har’a kana irratti prezidaantiin Sudaan Omaar Al- Bashir kan Jabuutii prezidaant Ismaael Omaar Gelee akkasumas Ripaablikii Federaala Somaaliyaaf itti aanaa mummich ministeera ka ta’an Mahaadii Mohammad Guleed argamanii haasawaa gaggabaabaa dhagesisuu isaa Gabaafamee jira.


Dhimmoota Fooyya’uu Qabanii fi Adda-addummaa Qabnu Irratti Mootummaa Itiyoophiyaa Waliin Dhuunfaatti Dubbanne, Jedhu – Aangawaan Yunaayitid Isteets Tokko

Ministirii Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets, Damee Afrikaatti, eeggataa garaaraan ministaraa – Donaald Yaamaammootoo – har’a Embaasii Ameerikaa, kan Finfinnee jiru keessatti dhimmoota adda addaa irratti ibsa kennan. Akka Lakkoobsa Awurooppaatti bara 2006 irraa jalqabee haga bara 2009-tti, Itiyoophiyaatti Ambaasaaddara Yunaayitid Isteets ta’uun kan hojjetaa turan – Yaamaamootoon, haala siyaasaa biyyattii, ka yeroo isaan achi turanii fi ka yeroo ammaa wal-bira qabanii ennaa ilaalan, maal akka argan gaafatamanii ennaa deebisan – deebii walii-galaa kennan. Biyyi isaanii dhimmoota akkanaa Itiyoophiyaa waliin ka dubbataa jirtu, marii dhuunfaatti geggeessamu irratti akka tahe dubbatan. “Gama siyaasaatiin kanneen gara fuul-duraatti tarkaanfatanis tahe kanneen boodatti harkifatan ennaa argine, mootummaa waliin walitti dhiheenyaan hojjenna. Warri akkasii mariiwwan dhuunfaatti geggeessamani. Dhimmoota fooyya’uu qabu, jennu irratti, adda addummaan ennaa uumamu, dhimmoota sana fooyyessuuf irratti hojjenna. Maootummaa fi hawaasni akka waliin hojjetan gochuufis haga dandeenye ni gargaarra. Sababaan isaa kun faayidaa Itiyoophiyaatiif qofa waan hojjetamu miti. Kun Yunaayitid Isteetsiifis faayidaa tarsiimoo qaba. Dantaan tarsiimoo fi biyyoolessaa Yunaayitid Isteets, biyyoota fi mootummoota uummatoota isaaniif itti waamamoo fi itti-gaafatamoo tahan – jiraachuu isaanii mirkaneessuu dha. Kun, jijjiirama dhiheenya Zimbaabweetti geggeessame haga filannoo Laayiberiyaa keessatti karoorfamee jiruu, hanga haala filannoo Keeniyaa tii booda, haga qormaata Sudaan Kibbaa fi Ripublikii Dimookiraaatawa Koongoo keessatti uumamee ilaallee ka mirkaneessina. Kun Itiyoophiyaa keessa qofa otuu hin taane, guutummaa ardittii keessa wanna jiru dha. Kanaaf dammaqnee hordofna. Adda-addummaan ennaa jiraatus dhimmoota sana ni kaasna – jedhan – Doonaald Yaamaamootoo. Daangaa Oromiyaa fi bulchiinsa naannoo Somaalee irratti walitti-bu’insa uumame ilaalchisee, mootummaa Itiyoophiyaa waliin marii geggeessan yoo tahe gaafatamanii haalli isaa baay’ee yaaddessaa akka tahe dubbatan – Yamaamootoon. “Sababaa abbummaa lafaa, wal-dhibdee sab-lammoota gidduu jiru fi sababaalee adda addaa misooma wajjiin wal-qabataniin lammiwwan Itiyoophiyaa gara kuma dhibba ja’aa fi toorbaatamaa biyyattii keessatti manaa fi qehee isaanii irraa buqqa’anitti deebinee ennaa ilaallu, baay’een isaanii baatii Fulbaanaa tii asitti kanneen buqqifamani. Kana ilaalchisee, mootummaa Itiyoophiyaa waliin ka dubbanne, marii dhuunfaa waan taheef garuma isaaniittan isin deebisa.” Jedhan. Walitti-bu’insoonni biyyoota Afrikaa hedduu keessaa yaaddessaa ta’uu ka dubbatan – Yaamaamootoon, “Itiyooophiyaa keessattis naannoo daangaa Oromiyaa fi Somaaleetti muddamni jiru yaaddessaa dha. Itti dhiheenyaanis hordofaa jirra” jedhu. Bulchiisi gaarii, kabajamuun mirga dhala-namaa, walitti-bu’insii fi muddamni otuu xumura hin argatiin nagaa fi sabatiinsi argamuu akka hin dandeenye illee hubachiisanii jiran. Ministirii Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets, Damee Afrikaatti, eeggataa garaaraan ministaraa – Donaald Yaamaammootoo, kaleessa muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa – Hayile-maariiyaam Dessaalenyi wajjiin wal-arguun dubbatanii jiran. No media source currently available


Mootummaan Itiyoophiyaa Kompiyutara Mormitoota Isaa Cabsee/Hack/ gochuun Seenee Odeeffannoo Walitti Qabuuf Yaalaa Jira: Human Rights Watch

Mootummaan Itiyoophiyaa bifa haaraan cimee kan achii as ba’e basaasa komputera irraa mormitoota isaa irratti geggeessuu kan jalqabe ta’uu jarmayaan mirga namaa HRW beeksisee jira. Mormitoota biyyootii Afriikaa garaa garaa, US fi Austraaliyaa keessa jiraatan akkasumas sabaa himaalee mormitootaa fi leellistoota mirga namaa irratti kan fuuleffate ta’uu HRW gabaasa qorannaa irratti hundaa’e kan dheengadda ifa godheen beeksisee jira. Kanneen Komputerri isaanii cabsamee ykn hack ta’uun galmeen isaanii hatamuuf yaaliin irratti geggeessame keessaa tokko OMN. Daayriktera dhaaba kanaa kan ta’e Jawaar Mohammed waa’ee komputerri isaa basaasamuuf yaaliin godhame ennaa ibsu waggaa darbe ennaa dhumaatii Irreechaa odeeffannoo komputera keenya irra jiru hatamuuf yaaliin godhamee ture jedha. Jawaar akka jedhetti yaaliin godhamus galmeelee keenya akka hin seenne of eeggannoo cimaa nuti gooneen akkasumas hordoffii nuti goonuun nu irratti hin raawwanne. Haa ta’u malee namoonni karaa komputera isaanii ergaa isaan ga’u ennaa banan nama biraa dhufe ilaalcha itti kennuu galmee isaaniif ergamu banuu dura sirriitti ilaaluun gargaaruu danda’a jedha. Mootumaan Itiyoophiyaa namoota dhuunfaa fi jaarmiyaalee isa morman basaasa komputeraatti gargaaramuun kan irratti fuuleffatu ta’uu ibsa gabaasi Human Rights Watch kun. Qindeessaa gabaasa jarmayaa mirga namaa kanaa kan ta’an Felix Horn maddi gabaasa jarmayaa isaanii Kanaadaa Toroontoo keessa kan maadheffate qorannaa garee “Citizen irratti ta’uu dubbatu. HRW irraa Felix Horn akka jedhanitti haleellaalee fi himannaaleen mana murtiitti dhiyaatan kun Itiyoophiyaa keessatti mootummaan sagalee tokko qofti akka dhaga’amu fedhii inni qabu irraa madde jedhan. No media source currently available


Hiriira Mormii Gindabarat Keessaa fi Ajjechaa Aanaa Baabbillee

Godina Shawaa Lixaa aanaa Gindabarat irraa jilli ka’e Oromoota sababaa walitti bu’iinsa daangaan buqqa’anii naannoo Adaamaa qubatan gargaarsa dhaqqabsisuuf imaltuu jalqaban yeroo ulaa sakata’aa Burraayyuu ga’an raayyaan waraana biyyaa uffata aadaa uffannee nu irraa baasee alaabaa Abba Gadaa nu harkaa ciruun nu doorsiisan jedhu. Dhuma irratti jila sana keessa kan turan daldalaa beekamaa magaa Kaachis kan ta’n Obbo Takiluu Asaffaa hidhan jedhu.Sababaa Kanaan har’a magaalaa Kaachis keessatti barattonni hiriira mormii gaggeesuun beekamee jira. Bulchiinsii aanaa Gindabaratis nama kana hidhuu fi kan jilli nu irratti raawwatame jedhan ta’u hin malle jedha.Kanaafis Obbo Takiluu Asaffaa akka hiikaman gaafata. Gam akaaniin Harargee Bahaa aanaa Baabbilee araddaa Al Shariif keessatti namoota Liyyuu Haayle ajjesee 4 sana booda galgala kanneen biroon lama Sheek Huseen fi Bisidimoo keessatti ajjefamuun ibsamee jira. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Lammiin Jarman Tokko Itiyoophiyaa Keessatti Ajjeefame

Haleeellaan Lammii Jarmanii fi Kan Itiyoophiyaa irratti raawwatame Affaar bakka Ertaallee jedhamutti ture. Dhukaasi kan banames tuuristoota gareen deemaa turan keessaa lammii Jarmanii fi kan isaan daawwachiisaa ture lammiin Itiyoophiyaa suraa kaasuuf qofaatti ennaa ba’anitti akka ta’e mootummaan beeksiseera. Hanga ammaa eennymmaan isaanii kan hin ibsamne lammiin Jarmanii ennaa ajjeefaman lammiin Itiyoophiyaa garuu balaa madaa’uutu irra ga’e. Ministriin dhimma alaa ibsa baaseen eenyummaan hidhattoota dhukaasa bananii qulqullaa’aa jira jedhee jira. No media source currently available


Gaaffiin Barattootaa Gaaffii Uummataa Yeroo Dheeraaf Gaafatamaa Ture, Jedhu Hoogganaan KFO

Yunivarstiilee dabalatee manneen barnootaa Oromiyaa jiran hedduu keessatti barattoonni mormiidhaan barnoota dhaabanii ba’an gaaffiileen dhiheessan gaaffilee haqaa yeroo dheeraadhaaf uummatni Oromoo fi paartiin keenya gaafataa ture waan ta’eef mootumman deebii qabatamaa itti kennuun nagaa fi tasganii biyyattiif hedduu barbaachisaa dha, jedhu, itti-aafatamaan sab-quunnamtii Gamtaa Medrekii fi Itti-aanaa dura-taa’aan Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Mulaatuu Gammachuu. Mootummaan Itiyoophiyaa, gaaffiilee yeroo dheeraaf dhihaatan kana moggaatti dhiisee humna qawweetiin ukkaamsuu yaaluun hegeree nageenya biyyatiif baay’ee yaaddessaa akka tahe dubbatu. Qophii guutuu dhaggeeffadha No media source currently available


Liyyuu Polis Namoota 4 Baabbilee Keessatti Ajjeesan.Tokko Dura Taa’aa Araddaa ti

Godinaa Harargee Bahaa aanaa Baabbillee Araddaa Al-sharif keessatti humnoonni Liyyuu Poolis ka bulchiisa naannoo Somaalee dura-taa’aa gandaa dabalee lubbuu namoota afurii galaafachuu isaanii jiraattonni araddichaa ibsanii jiru. Jiraattonni maqaan isaanii himamu hin feene akka jedhanti bulchaa araddaa Lakoolee Obbo Mummed Abdii Jibril kokolaataa Bajaajiin gara baabileetti imalaa ituu jiranii liyyuu polis waan karaatti isaan dhaabsiseef keessaa bu’anii figanaan milla isaanii rasaasaan waan dhahamniif kufan. Sana booda Obbo Mummad lafa kufanii jiran irraa dhukaasanii hidhattoota Somaalee keessaa tokko waan ajjesaniif jecha jarreen bira ga’anii yeroo lammataaf haleeluun ajjesan jedhu jiraattonni.Namoonni oyruu ofii keessa turan fi birmatan keessaas 3 ajjefamuu ka biraan tokko madaa’uun ibsamee jira. Naannoo sanatti hidhattoota Liyyu polistti uffata sivilii uffesuun uummata keessa seensisanii ooyruu fi manneen gubuun itti fufee jira jedhu jiraattonni . Araddaa ajjechaan kun keessatti rawwatame Al-Shariifiif dura ta’aa ka ta’an Obbo Mohammed Umar ajjechaan kun gaggeeffamuu mirkaneessanii jiru. Liyyuu polis lafa fudhachuuf kana godha. Nuti immoo lafa keenya hin laannuu jechuun waan qabnuun falmaa jirra. Kun waan haaraa miti jedhan. Gaaffii fi Deebii Gaggeeffame Caqasaa No media source currently available


Jaarroleen Oromoo Raayyaa Finfinnee dhufan aadaa,seenaa fi afaan ufii jabeeffatanii baduu dhowwachuu fedhan

No media source currently available Oromoon Raayyaa damee Oromoo bara durii keessa gama gama gargar godaante keessaa tokko.Akka henna bara 1993ti Tigraay naannoo keessaa Oromoo 47,000 caalanitti jira. Maanguddoon Raayyaa dhiyoo tana Oromoo naannoo Somaaleetii baqatan laaluuf dhufan. Ijoolleen isaanii diqqeennaanuu afaan wallaaluutti jiran. Maanguddoon isaanii ammallee walti makanilee afaan Oromoo hinuma dubbatan “Ormichii keenna baduutti jira.Abbaan koo haadhii ko Oromoodha.Isaan irraa Oromoo hambifanne.Innii nu dhashuutti jirru ammoo Oromoo hin beeku Tigree tahuutti jira.Timirtii hin qamnu Oromoodhaan.,”jedhan jaarroleen Raayyaa dhufan keessaa obboo Kadir Mujahiddiin Diimaa. Waan obboo Kadir sodaatu nama hedduutti sodaata."Egerii hundeen keenna, Ormichii keenna hin bada jedhee sodaadha.Yoo akka tamraarru[barannu] nuu gootan hoffollee..ykn baduu keenna,” jedha. Taatullee Oromoo Raayyaan ammallee waan aadaa fi afaan ufiitiin baduu dhowwan qaban. "Yeroo wal fuudhan qaraartoo,hiririra taphannaa,yoo wal fuudhan tapha taphanna Oromichaan. Fkn Gumaayyee,gumaay lolee... fa taphanna.” Sirba waliin faarsan keessaa; kaleessa galgala maaluma lallabanii, Aayyoon buddeenna diddee daahimuma qallabanii Biyya ambashaa qayyaa qamaleen hin dhiituu Booshee na booshistee imimmaan ko hin dhuyiduu Edaaf bulee edaa rafaa hin buluu Baftaa ken aa ergii akka rafaa buluu… Taatullee maanguddoon isaaniituu haguma abbaa sadii hedatan kanaayyuu dhabuuf ammoo afaanii fi aadaa ufii barachuu fedhan.Laftii isaanii ammallee maquma Oromootiin jirti. Gama kaaniin ammoo Jidduu-Galii Qorannoo Aadaa ,Manneen Kitaabaatii fi Haddaraa (archives) ganna lamaan duratti hujii jalqabe.Hujiin Jiddu-Gala kanaa aadaa,seenaa fi ennummaa Oromoo qorachuu.Mootummaa naannoo Oromiyaatti yayyabe. Dr.Gammachuu Daadhii,itti aanaa daarektera Jiddu-Gala kanaati. Akka innii jedhutti haga ammaatti wantii mootummaan naannoo Oromiyaa Raayyaa qorachuuf karoora baase hin jiru taatullee akka ummatii kun waan ufii jabeeffatu hojjachuu malan. Akka Dr.Gammachuun jedhutti barii ammaa ka namii mataa oli-qabatee waan ufiitiin boonu. "Ummatii Rayyaa akka sanyii isaa beekuuf,lafa handhurtii isaa itti buute beeksisuun gahee Jiddu-Gala kanaati.Yaadachiisa kana akka huji manaa guddaati fudhanna.” Gama kaaniin ammoo akka Dr.Gammachuun jedhutti Oromoo Raayyaan afaaniin wal makanii dubbatanilleen Oromummaa hedduu ufi keessaa qaban. “Fkn wantoota isaan afaan biraa jedhani yaadan fkn sirba isaanii keessaa Korma gaafaa….. Korma gaafa laalee…. Kan jedhu sirba isaanii keessatti yeroo fayyadamn argitaa.Oromummaa garsiisaa wantoota hedduu akka ufi harkaa qaban wantoota hedduu akka qamnu garsiisa. Kanaafuu wantii qoratamuu malan hedduudhaa jennee ilaallaa.,” jedha Dr.Gammachuu Daadhii. Quftumaan Raayyaa naannoo Tigraay keessaa Hacaa-Gamaa,Kubee-Jabbilee,Balee ,Dooloo, Marsaa, Gabbattee, Dayyu, Adaree, Dagaagaa, Gugguufaa, Haadha-Algaa fi hedduu.


Mana Hidhaa Haarar Guddicha Keessatti Ibiddi Ka’uun Ibsamee Jira

Maddeen sodaa nageenyaaf jecha maqaan isaanii akka hin ibsamne gaafatan akka jedhanti Ibiddi eega ka’e booda hidhamtoonni lubbuu ofii oolchuuf jecha yaalii godhan irratti polisii fi waraanni naannoo jiru dhukaasa itti baneen namnii tokko hospitaaa ga’e du’u isaa fi kanneen biroo lama madaa’uu dubbatan. Gama kaaniin humnii kun uleen hidhatoota wan tumaniif jecha Hospitaala Hiwoot Faanaa fi Jagool keessa cisanii jiru.Hidhamtoonni kanneen biroon immo mana hidhaa guramanii buufata polisiitti geeffamuus dubbatanii jiru. Mana hidhaa magaalaa Harar keessa jiru fi Haawuziin jedhamuun waamamu keessatti har’a waaree dura ibiddi ka’e to’annaa jala ooluu isaa itti gaafatamaan mana hidhaa ka ta’an Komaandar Birhaanee ibsanii jiru.Ibidda sana dhaamsuuf hidhamtoonni yaalii godhaniin wal irratti kufuun kanneen mada’an wal’ansa fayyaa argatanii mana hidhaatti deebi’anii jiru jedhan. Gaaffii deebii gaggeeffame caqasaa No media source currently available


Abukaatoo: Himatamaa  Akkaan Dhukkubsate Wal’ansaaf Geessuu Mannaa Bellamaaf Mana murtii Fidan

Magaalaa Amboo fi naannoo isheeti waggaa lama dura kan qabamanii fi irra jireessi isaanii barsiisoota kan ta’an namoonni 16 har’a mana murtii Fedeeraala olaanaa Lidataa jiru dhaddacha 4ffaa tti dhiyaatanii jiru.Galmee Obbo Tashomaa Raggaasaa jalatti namoota himannaan shoroorkaa irratti dhiyaate kana keessaa barsiisaa Yunivarsitii Amboo kan ta’an Obbo Deebisaa Bayyanaa dhukkubsatanii ofiif dhaabachuu kan hin dandeenyee akkasumas dubbachuu gonkumaa kan hin dandeenye ta’u abukaatoon isaanii ibsanii jiru. Maal akka ta’an gaafachuuf hin dubbatu kanneen isa waliin fidamaniis kutaa adda addaa keessatti kan hidhaman waan ta’eef waan irra ga’e hin beeknu jedhan.Garu yeroo baasanii konkolaataa seensisan diddaa agarsisuus didanii fidan jechuu isaanii ibsamee jira.Abukaatoo isaanii kan ta’an Obbo Wandimmuu Ibsaa akka jedhanti mana yaalaa haa geeffamuu jedhee dhaddacha gaafannaan waa’ee murtii kanaa bulchiinsa mana hidhaa qilixoo ilaallata naan jedhan jedhu. Rakkoo maallaqaatu jira taanaan ani nan kennaaf jedhee qarshii 200 baafnaan waardiyyaan mana hidhaa Qilinxoo kan deemsa mana murtii keessaa caqasuuf waliin dhufte maallaqa kennuufii barbaannaan achuuma mana hidhaa dhaquun malee asitti kennuu hin dandeessu jettee miti diduu ishee abukaatoo Wandimmuun ibsanii jiru. Sana booda yeroo dheeraaf mana murtii eega turanii booda hunduu gara mana hidhaa Qilinxootti deebifamuu ibsan.Jala Murtii kennuuf bellamnii har’atti qabamee ture yeroo biraatti bellamamee jira. Gaaffii fi Deebii gaggeeffame Caqasaa No media source currently available


Barattootii yuniverstii Bulee Horaa waraanii mootummaa doormii duudee ijoollee dhaanee caaccabsee gaazii imimmaanii itti biife jedhan

No media source currently available Yuniversitiin Bulee yuniverstii godina Gujii Dhiyaa jirtii barattoota kuma 12 caalaanitti itti barata jedhan. Akka ijoolleen hardha dubbifne jedhanitti barattootii dhiyoo tanaayyuu rakkoo himachaa akka bulchiinsii isaanii rakkoo tana Oromiyaatti himuuf gaafachaa bahanii haga deebii argatanitti barumsallee dhaaban. “Ijoolleen ka isiin barachuu diddeef ummatii keenna daangaa irratti dhumachuutti jira.Ijjeechaa ha dhaabbatuu COC kana hin fudhannu jette,” jedha barataan ganna sadeessoo seera baratu ka achii dubbifne. Deebii dhabdee jennaan akka jarii jedhutti ijoollee barumsa yaahuu didde. Yuniversitiin beeksisa baastee akka ijoolleen baattu gaafatte,Ijoolleen tanallee hin fudhanne gaafii ufiitti dabran. “Ganama ennaa isiin saatii lama geettu ijoolluma ‘gibbii’ keessa jirtu akkanumattti itti duudanii dullaa fi gaazii imimmaanii taaniin dhaanuu jalqaban. Kaan doormii caccabsaa keessaa guuranii ka doormii cabsanii keessaa guuran makiinaatti fehanii mana hidhaa keessa geessankaan adoo dheetuu kufee caaccabse.,Warrii akka malee caccabelleen hedduu.Agaaziitti ijoollee dhaana.Jari kun numa waliin ‘gibbiitti’ gala jedha. “Nami hagii kaan ya baqatee yuniverstii bahe jedhan.Yoo namii gaafi gaafatu ykn hin barattanii ykn ammoo achi yaatan jedhan,” jedha. Obboo Teshoomee Jifaar bulchaa godina Gujii Lixaati. “Ani achi waan hin turreef quba hin qabu.Ijoolleen barumsa waldhowwitee wal rakkisaa jiraachuu isii quba qabaa. Ka hin barannaa fi hin barannu jidduutti,” jedha. Rakkoon duraan ijoolleen himatte akka jecha obboo Teshoomeetti rakkoo bulchiinsa dansaa yuniversitii keessaa qabaachuuti.Tana malee rakkoodhibii himatan hin dhageenne jedha. “Minsiterii barnootaa aamnaa dhaqee ijoollee dubbisee rakko hiikee jira.Barumsii dhaabachuu hin qabu,” jedha. Woma taateefuu obboo Teshoomeen rakkoo ijoolleen himatte jedhani doormii caaccabde dhaqee laalaa jedha.


Oromiyaan ganna 18f Federeshiinii Atileetiksii biyyoolessaa keesassaa nama isii fulaa bu’ee murtii gugurdoo irratti qooda qabu hin qabaanne

No media source currently available Federeshiiniin atileetiksii biyyooleesaa qooda hujii gugurdoo hedduu qaba. Koreen hujii raawwachiiftuu atileetiksii biyyooleessaa atileetii fi leenjsisaa biyya fulaa bu’ee dorgommii fi huji akka akkaatiif biyya alaa dhaqu filti.Atileetii biyya fulaa bu’ee deemu, leenjsiaa atileetii biyya alaatiin dhaquu fi murtii gugurdoo irratti wa mura. Naannoon Itoophiyaa sagallanuu akka jecha leenjisaa Toleeraa Dinqaatti federeshiinii biyyooleesaa keessaa adoo itti gaafatamummaan tahee, miseensa koree tahe nama isaan fulaa bu’u qaban. “Keessumattu fiigichii Oromiyaaf aadaadhaa.Yerroo dheeraadhaaf akka biyyatti beeksisaa jirrutti,akka addunyaa tana irratti gootata baayyee horannetti kabaja baayyee hin qabaanne,” jedha. Oromiyaan rakkoo akkanaa tana marroo hedduu himachaa baate.Akka rakkoon jedhan hedduun fala argattu gaafachaa bahan. Oromiyaan kilabii atileetiksi 20 qabdi.Akkuma kilabii hedduu qabuun koree hujii raawwachiiftuu federeshiinii keessallee nama qabaachuu feeti.Nama achii dhabuun ammoo murtii gama atileetiksiitiin dhuftu keessaa qooda dhabdi. Akka tana qajeelchan jedhanii Oromiyaan dorgommii federeshiiniin biyyoolessaa qopheessuu cufaa keessaa baate amma itti deebite.Waan wayyaahetti jiraaf itti deebite. Waan Oromiyaa federeshiinii atileetiksii biyyoolessaa waliin hojjachuutti deebise keessa tokko koloneel Daraartuu Tulluu itti aantuu pirezidaantii federeshiinii atileetiksii biyyooleessaa taatee Hayilee G/Sillaaseetti aantee filatamuu. Oromiyaa federeshiinii keessaa nama lama qabaachuu fa.Sileshii Siini fi Maarqos Gennetii faatilleen warra Oromiyaa fulaa bu’ee koree hujii raawwachiiftuu federeshiinii atileetiksii biyyoolessaa keessatti filatame keessaa tokko Taatullee akka jecha leenjsiaa Toleeraatti ammallee waan qajeeluu male hedduutti jira. Woma taateefuu federeshiiniin atileetiksii Oromiyaa kalee jalqabdee federeshiinii atileetiksii biyyooleessaa waliin hojjachuutti jirti qabsoon itti fututi jedha obboo Toleeraan.


Godina Wallaggaa Bahaa fi Lixa keessatti Hiriiraawwan Mormii Geggeessaman

Godina Walaggaa bahaa magaalaa Naqamtee keessatti har’a barattoonni hiriira geggeessuu isaanii nuuf ibsaniiru. Barattoonni kun gaaffii mirgaa kan qormaata COC jedhamuun wal qabate dabalatee gaafachuuf kan turan ennaa ta’u ennaa isaan hiriiruuf ka’anitti poolisiin itti bobba’ee gaazii imimmaansu biifuu dhaan barattoota kana bittimsuu nuuf ibsanii jiran. Gama biraatiin hiriirumti wal fakkaatu godina wallaggaa lixaa aanaa Manasibuu magaalaa Mandii keessatti geggeessamee jira. Hiriira kana kan geggeessan barattoota ennaa ta’an isaanis bakka adda addaatti hiraarfamni uummata Oromoo irratti raawwatu haa dhaabatu jechuun kan magaalaa Dambi Dolloo keessatti hidhaa fi reebichi uummata irratti raawwatamaa jira jedhan tuqaniiru. Hiriirri geggeessame abbootiin gadaa fi bulchaan magaalaa akkasumas jaarsoliin biyyaa bakka argamanitti gaaffiin barattootaa dhaggeeffatamee nagaan xumuramuu isaa ibsanii jiran. No media source currently available


Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Kora dinagdee Afrikaa Finfinneetti Eegalame Banan

Akaakuun bulchiinsaa biyya tokko keessatti gad-dhaabamu, jjijjiirama, misoomaa fi ijaarsa dimookiraasii kan ibsuu fi fuul-duratti dhiibu akka tahe dubbatu – Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Hayile-maariyaam Dessaalegni. Itiyoophiyaa keessatti ijaaramaa jira – kan jedhan, mootummaan misoomatti fuuleffate, kan biyyoota Ashiyaa gama kaabaa irraa adda ta’uu illee ibsan. Har’a, magaalaa Finfinneetti kan argamu – galma dhaabbata Tokkummaa Mootummootaa keessatti, konferensii yokaan kora dinagdee Afrikaa yeroo bananitti kana dubbatan – Obbo Hayile-maariyaam.


‘Qeerroo fi maanugddon Baalee Roobee kaanee rakkoo ummata keenna irratti mari'achuuf osoo kora addaatiif Ambootti yaanuu dabruu nu dhorkan’

No media source currently available Ijoolleen kahima Baalee duruu godina isaanii keesaa fulaa hedduu yaa’anii nama wal dhaba daangaa Somaaleetiin baqate gargaaraa baane jedhan. Fakkeennaa Raayituu,Harannaa-Bulluqii fi fulaa akka akkaatti nama gargaaraa bahan. Akka jiraattotii Baalee,Roobee dubbifne jedhanitti ijoollen kahima aanalee Baalee hedduu keessaa wal yaamanii rakkoo Oromoon keessa jirtu irratti mari’achuuf armaan duratit kora guddaa Ambootti qabatan. Foollee fi maanguddoo naannoo isaaniillee dabalatanii jarii jedhutti Harargee Bahaa aanaa Hammarreessallee dhaqanii akka Hammerreessa dhaqanii ummata baqate gargaaran. Haradhallee akka warrii jedhutti hujuma akkanaatiif Shawaa Dhiyaa dhaquutti diiramaan Roobee ka’an. “Ammallee gaafa awwaalacha Koloneel Aliyyii Cirrii irratti walgeennee humna tokkoon gargaarsa sona qabu tokko ummata buqqaheef goona jennee kora addaa qeerroo magaalaa Ambootiin waliin qabannee turre.Jaarsatti nu keessa jiraa xalyaa karaa kana ittiin deemnu nuu kennaa jennee bulchiisna godina Baalee gaafannee nu dhowwatan,” jedha namii Baalee dubbifne. Jarii kun kora akka warrii jedhutti kora qeerroo Ambootii fi bulchoota mootummaa Oromiyaa waliin Ambootti qabatan hardha jalqabuuf Roobee ka'ee kahee,Adaabaa keessa dabree,Dodolaan qaxxaamuree Asaasaa fi Shaashamannee jidduu geennaan Raayyaan Ittisa Biyyaa karaa dabruu nu dhowwan jedha. Warrii marii Ambootti qabatan tanaaf yaahitti jiru makiinaa 30 caalaatti wal fa’ee ganamaanuu ka’e.“Akkuma qeerroo kamiiyyuu ummata keenna bira deemnee gargaruuf turre,” jedha. Warrii amma Galma Abbaa Roobeetti jiru duratti walti bahee akka bulchiinsii dhufee isaan dubbisu eegachuutt jira.Bulchiinsa godina Baalee tana irratti deebii irraa hin arganne. Itti gaafatamaan biiroo odeeffannoo godinaa sunii obboo Kadri ammoo “walgahaniif Awaasaa jiraa oduu tana quba hin qabu,” jedha.


‘Goshti keeshan miidhamte jennaan Raayyaa dhufne 'baga nu laalatan nuun jedhan' Oromoo arginee hin beennu arginee galuu hin kajeelle’

No media source currently available Wal dhaba naannoo Somaaleetii fi Oromiyaa kun nama hedduu waltiin dhufuutti jira.Oromoon Raayyallee nama sagala ergatanii biyya irra yayaa’anii nama bqaqate laalan. Jaarroleen amma dhufte fulaa hedduu irra yayaatee laate tun ammaaf nama sagal.Jarii kun yoo dubbatu Saaliyaa Saamii afaan keessa hin buufatu. "Goshi keessaan miidhame nuun jette(Saaliyaan),' jedhan.Saaliyaan gaafa Raayyaa dhaxxetti waan hedduu irraa barattee waan hedduun galtellee. Maanguddoon amma dhufte tunilleen Harargee keessaa lafa akka Ciroo fa ta namii hedduun keessa qubate dhufee laale.“Waan afatan,buddeenna kennaniif. “Waan afatanii fi buddeenna kennaniif. Muka jalatti dhalan zoorree (irra marre) ilaalle 'abbaa fi ilma maatii gargar bahe argine jedhan,” jedha. Jara achii dhufe keesaa tokko obbo Mujahididin.Akka innii jedhutti isaa fi miilotii isaa armaan duratti Oromoo arganii hin beekan.Yoo amma dhufan kanallee bututtuu cittuullee dhufuu baatanillee dhufaatii tanaan waan hedduu baratan. “Aduu hardhaa Oromicha argine.Bullukkoo takkittiillee hin finne.Biyyitii teenna dirqii(bona).Baga dhufatanii nu laalatan nuu jedhan.Warra keennatti galuu hin kajeelle,” jedhan. Rakkoo Oromoo irra geette jedhan tana ammoo lafa itti galanitti himuuf kurfo jiran. “Armaa galle gosa keeshaa dhufnetti himna. Amma sagal taanee dhufne bori 50, iftaan sunii oli taanee dhumnfa,” jedhan. Akka henna Itoophiyaa bara 1997 keesaa heddanitti Oromoon Raayyaa Tigraayi keessaa 46,000 haga 47,000ti.Oromoon Raayyaa jireenna jajjabaa keessaa jirti. Laftii itti dhiphatte,aadaa fi afaanillee qaata dhaban. Taatullee ammallee aadaa jabeeffachaa afaanii aadaa guddifachuu hinuma fedhan. Afaan Ofiitiin barachuu fedhan.”Mana tamaarii Ormichaa nuu banaa jenne,” jedhan.Taatullee waan isaan dhibetti jira “gguurdaan isaa Ormicha,xixiqqaan isaa Tigree tahe.” Quftumaan ammoo lafa akka Hacaa-Gamaa,Kubee-Jabbilee,Balee ,Dooloo, Marsaa, Gabbattee, Dayyu, Adaree, Dagaagaa, Gugguufaa, Haadha-Algaa fi hedduu.


Dr.Mararaa Guddinaa Har’a Mana Murtiitti Dhiyaatanii Jiru

Dhimma Dr.Mararaa Guddinaa irratti ragaa Abbaa alangaa ta’uun namoonni har’a silaa dhiyaachuun irra ture lama hin dhiyaatin hafan.Kanaafis abbaan alangaa sababaan kenne jarreen argachuu hin dandeenyee akkasumas gara fuuladuraatti argachuu hin danda’uu kanaaf kanneen ammaan dura ragaa ba’an lamaan fi ragaa barreefamaa dhiyaate irratti hirkachuun murtiin akka kennamuuf gaafate. Abukaatooleen Dr. Mararaa shanan har’a dhaddacha irratti kan argaman yoo ta’u yaada abbaan alangaa dhiyeesse kana fudhachuun yeroo gabaabaa keessatti murtiin akka kennamuuf tole jedhan. Murtiin kennamuuf jiru ragaa Dr. Mararaa dhaggeeffachuu itti fufuu ykn bilisa jedhanii murteessuu akka ta’e ibsamee jira. Maatii fi hiriyyoonni mana hidhaa Qilinxoo dhaquun Dr. Mararaa dubbisuu danda’an lakkofsaan xiqqaachuun rakkoo uumuu isaa kan ibsan abukaatoleen kana irratti manni murtii ajaja akka kennuuf gaafatan.Akka seera Itiyoophiyaatti abukaatoon himatamaa mana hidhaa seenee nama dhaabateef waliin wal arguuf mirga qaba jedha jedhu abukaatoota keessa tokko ka ta’an Obbo Wandimmuu Ibsaa. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Yunivarsitii Bulee Horaa Keessatti Hiraarsii fi Haleellaan Gosa Keenyatti Xiyyeeffate Nu Irratti Geggeessame, Jedhu Barattoonni Dhalata Tigiraay Tokko Tokko. Hoogganaan Yunivarsitichaa Garuu Ni Haalan

Yunivarsitii Bulee Horaatti kanneen barataa turan barattoonni dhalattoota Tigiraay, hiraarsaa fi haleellaan gosatti fuuleffate kan isaan irratti geggeessamaa jirutti dubbatan. Magaalaa Maqalee tii akka bilbilan kan gabaasaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaa, Fininnee jiru – Melleskaachew Amahaatti himan – barattoonni dhalata Tigraay lama, Yunivarsitii Bulee Horaa keessatti barattoota waggaa sadaffaa turan ta’uu isaanii ibsanii, sababa dhalata Tigraay ta’aniif, hiraarsaa fi miidhaa irratti geggeessamu dheessanii gara naannoo isaaniitti deebi’uu isaanii dubbatu. Kanneen sababaa kanaan gara warra isaaniitti deebi’an barattoonni dhalata Tigriraay 60 ta’uu illee dubbtanii jiran. Kan yeroo sanatti prezidaantii Yunivarsitichaa turan – Dr. Abdulqaadir Huseenii fi barattoonni Oromoo Yunivarsiticha keessa jiran garuu, hiraarsis tahe haleellaan gosatti xiyyeeffate gonkumaa ka mooraa Yunivaristichaa keessatti geggeessame akka hin jirre dubbatan. “mormiin keenya barattoota Tigiraay akka keenyaatti otuu hin ta’iin mootummaa wayyaanee mirga keenya sarbaa jiruu fi uummata keenya rakkisaa jiru. Kan hiraarsaa fi haleellaa geggeessaa jiru – humna raayyaa ittisaa mooraa sana keessa qubatee jiru” jedhu – barattoonni Oromoo. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Mooraan Baqattootaa Itiyoophiyaa Keessa Jiran Cufamuuf Jiru: Mootummaa

Mootummaan Itiyoophiyaa mooraalee baqataa biyya isaa keessa jiran 27 waggoota kudhan keessatti kan cufuu fi baqattoonnis hawaasa waliin wal makanii akka jiraatan karoora taasisu ifa godhee jira. Karoorri dhiyeenya ifaa ta’e kun dhimmootii ka biroos of keessaa kan qabu ta’uu bulchiinsi baqattootaa fi kanneen baqaa deebi’aniitti itti aanaa directora kan ta’an obbo Zeeyinuu Jamaal VOAf ibsaniiru. No media source currently available


Barattootii yuniversitii Har-Maayaa fi Amboo rakkoo Oromiyaan keessa jirtuuf qalbii barannun dhamne jedhanii barumsa dhaaban

No media source currently available Oromiyaatti fulaa hedduutti ijoolleen barachuutti hin jirachii jechumatti jiran. Barattootii yuniverstii Oromiyaa hedduullee tanuma keessa jiran. Ijoolleen tun waan hedduu maqeeffattee barumsa dhaabde.Waan himachuutti jiran keessaa tokko rakkoo godinootii Oromiyaa Somaaleen wal daangessaan keessa jiran rakkoo qormaata bahiinsaa “exit exam”, fudhachuu diduu, akka waraanii federalaa yuniverstii keessa qubate bahuu fi rakkoo waraanii kun fide jedhan,maqaa siyaasaatiin namii hedduun hidhamuu,daangaan Oromiyaa ulfinna dhabuu fi waan hedduu himatan. Barattootii yuniverstii Haroo Maayaa, akka ijoolleen achii dubbinfe jedhanitti rakkoo hedduu himatanii nama isaan gaafatu dhabii dhiisanii bahan. "Fulaaban 28 mooranaa kana seennee ergasii asi mormii guddaa irra turee.Deebii argannee waan hin turreef barattoonii dhiisanii bahan,nu ” jedha. Akka ijoolleen tun jedhanitti namii mootummaa keessaa dhufee rakkoo isaanii tana gaafatee faleefilleen hin jiru “nuyi barachuu dhufne malee dararamuu hin dhufne gaafi teenna wacuma simbiraati ilaalaan.” Nama Haroo Mayaatii dubbifne keessaa tokko nama barumsa yuniversitiitti ganna sadeessoo batatu “ummata keenna awwaalannee daangaa keennya kabachiifannaaf barumsa dhiise. jedhanii babahan Amma fkn Booranatti waan tahaa jiraa walumaan beekna osoo namni keenya awwalaaa dhabee gatamuu qalbiin maaliin baranna,” jedha. Ambaaoolleetti akka warrii achii dubbifne jedhutti ijoolleen barumsa dhiiftee galuutti jirti “Yaa’aa jirti ijoollee yaa’aa jirti. Walisoo,Amboo fkn kampaaaa Awwaaroo keessaa ijoolleen yaa’aa jirti,” jedha.Jarilleen rakkuma daangaa,akka hidhamaan hiikamu,akka daangaa Oromiyaa kabjamtuu fi waan hedduu himata. Gama kaaniin dhaabii Dh.D.U.O yaada kalee marsaa interneetii ufii irrattti baaseen barachaa qabsaahuu wayya. Barachuu baannaan mirga ufiillee qabsaahuu hin dandahan. Yaada Dh.D.U.O barattoota yuniversiti bahan irratti kenne kanaa gadi. Uummani Oromoo barachu qaba,Lammiin barate immoo mirga isaa gaafata” Jeneraal Taaddasaa Birruu jedhe jedha barreeffamii dhaabii Dh.D.U.O baase.. Amma duraas tooftaan itti hogganamu qabnu maal ta’uu akka qabu ibsii kennamee jira, mariinis taasifamee wali galteen uumamee ture. Qabsoon keenya kan galmaan ga’ee ummata Keenya bakka isa fakkaatu bira kan geensisu dandeenyuu yoo barannee qofa akka ta’e wal hubannoon uumamee ture, gochii har’a baratoota kanaan raawwatamee kun sirrii miti. Baratoonni keenya waan waadaa walii galeen alaa socha'uun sirrii miti, Barachaa qabsoofna,Qabsa'aa Baranna jenne waligalee jirraa.Gonkuma baratoonni keenya mana Barumsaa gadhiisanii bahun kan galma keenyatti nudhiheessu ta’u hin danda’u. Murtiin bekkumsaa fi abshaalumaadhaan kan hin murteefamne, dogoggoora guddaa akka ta’e hubachuu qabdu. Barattooni Yunivarsiitii gara garaa Oromiyaa keessa jiran keessaa barnoota isaanii addaan muruun mooraa gadi dhiisanii ganama har'aa bahaan kun maali sababni isaani? Baratoonni kuneen sababnii mooraa Yunivarsitichaa gadhiisani bahaanif 1.Dhimma Lammilee keenya Naannoo Somaalee irraa sababa Oromummaa isaanitiif jecha qa’ee fi qabeenya isaanirraa buqqa’aanin kan walqabatuu fi gaafii isaaniitiif gara Yuunivarsiitii fi Qaama Mootummaa irraa deebisaan gahaan kennamuufi dhabun. 2. Deeggarsa Lammii keenya buqqa’eef Yunivarsiitichi deeggarsa taasisuu dhabu.\n3. Qormaata bahinsa Yuunivarsiitichi kennun "Exit Exam" waliin wal qabatee torbee kana guutuu gaafii mirga isaani falmachaa akka turan akka sababaati dhiheeaani jiru. Sababnii kun yeroo kana keessatti barnoota keenya addaan kunnee akka baanu kan nama taasisuu miti, sababa qubsaa miti. Amma ummata Oromoo fayyaduu fi galma barbaanne bira yeroo gabaabaa keessatti akka geenyu barbaadame barnoota keessanitti deebii’u qabdu. Barnoota keenya barachaa qabsoo keenya bekkumsaa gaggeessaa gara fuladuraa deemu qabdu. Maatiin baratootaas rakkoo kana hubachuun baratoonni kun gara barnoota isaani akka deebi’an gorsuu qabdu jenna. Baratoonni amma mooraa Yunivarsitii keessa jirtan immo tasgabbooftanii barnoota keessan itti fufu qabdu, wal goorsaa, waldhagahaa, barnoota keessan irratti jabaadhaa. Kan ummata Oromoo fayyadus kana waan ta’eef. Tasgabbaa’aa, Tasgaba'uutu nurra eegama.


Liyyuu Poolisiin Uummata Aanaa Gursum Haleeluun Lubbuu Galaafatee Hedduu Madeesse: Waajjira Kominikeeshinii Aanaa Gursum

Godina Harargee Bahaa aanaa Gursum araddaa Kaasaa Oromiyaa keessatti har’a Liyyuu Poolisiin uummata irratti haleellaa raawwateen namoonni du’anii fi madaa’an jiraachuu jiraattonni fi waajjirri kominikeeshinii aanichaa ibsaniiru. Buufata fayyaa Gursum kan magaalaa funyaan biraa keessatti namoota madaa’an kanaaf wal’aansa kan kennan Ogeessa wal’aansa fayyaa akka jedhanitti namoota rukutamanii madaa’an keessa bulchaan araddaa jiraachuu nuuf ibsan. Waajjira kominikeeshinii aanichaatti itti gaafatamaan waajjira kominikeeshinii aanaa Gursum obbo Ibraahim Aliyyii namoonni du’an afur kan madaa’an immoo 18 ta’uu dubbatan. Gama biraan immoo gidina shawaa bahaa bulchiinsa magaalaa Adaamaa keessatti har’a manni seeraan ala ijaarame mootummaan diiguu isaan walitti bu’iinsa uumameen namni tokko rasaasaan rukutamuun aarii uummataa qabsiisuu dubbatan. Walitti bu’iinsi kun uumamuu fi nama rukutame jedhame kan ilaaleen waajjirri isaanii quba qaba yoo kantiibaan magaalaa Adaamaa aadde Adaanech Hababee gaafatamanii quba qabaachuu isaanii fi namni tokko humna poolisiin rukutamee madaa’uu nuuf mirkaneessaniiru. No media source currently available


Barattootii yuniverstiii Jimmaa damee teknooloojii 'rakko himanneef deebii dhamne barsumsa dhiifnee keessaa yaane’ jedhan

No media source currently available Akka barattootii tun jedhanitti rakkoo tana dhiyoo tanaa asittu himachumatti jiran.Warrii rakkoo tana himate hagii guddaan barattoota yuniversitii Jimmaa damee teknoolooti; komputeraa fi Injineeringi. Waan hiamtan hedduu keessaa tokko qormaata nama yuniversitii baratee bahee kennan ka ka isa malee hin arganne,“exit exam” jedhan.Qoramaatii akkanaa kun ammoo waan haraa jalqabuutti jiran. Ijoolleen ammoo waan kana haaraa dhageennee malee ittuu hin qophoomne waan kanaan ufi qopheessanillee ‘hin qaban.’ Komputerii diqqaan jirulleen akka barattootii nuun jedhanitti waan humna hin qamnee, interneetiin laaftuu ka wa hojjachuuf bira taa’aa oolan. 'Injineeringi jechuu wa uumuu jechuu kana hojjachuuf komputera gahaa labaratootii keessaa hin qamnu.Mooraa teknooloojii tanatti Wi-Fi megabyte tokko buusuudhaaf, viidiyoo adda addaa laaluudhaaf saati baayee si tursa.Erga mooraa nuu sirreessaa jennee iyyaa jirra.Labratooriitti nama 30f meeshaa takkitti kennan.Namuma lamatti hojjata malee kaan taa’aa oola. Haallii kun hundi nuu guutamee,”jedha barataan ganna sadeessoo yuniversitii baratu. Ijoolleen tun qoramaa kana fudhachuuf akka rakkooleen jedhan tun fala argattuuf fedhan. “Wa uumee ittiin hojjachuuf komputera gahaa, labratootii fi interneetii qabaachuu qabda kana tahuu baannaan qormataa kana fudhachuu hin dandeennu,” jedhan. Barattootii tun rakkoo tana torbaan dabreeas asitti barumsallee dhaabanii himachaa bahan. Barumsa dhaabanii jennaan ammoo akka murtii kaabinee mana barumsaa murteesse hin fudhanna jedhaa mallatteessaa nu jedhani dinnee jedhan. Jarii kaun amma kampasaa bahee itti deebihee mi’a fudahchuullee waan dhowwaniif rakkoo keessa jirraa jedha.Barattootii rakkoo tana himatan barattoo Injineeringi ganna 1-5 keessa jiranii fi Komputera ganna 1-5 keessa jiraati. Akka pirezidaantiin gamtaa barattoota yuniversitii Jimmaa obboo Bulchaan jedhutti mooraan yuniverstii Jimmaa rakkoo tanaa fala kennuu hin dandeennee oli dabarfate ammoo qoraamtii barattoota eebbifamaniif kennamu akkuma Itoophiyaatti kennama malee akka Jimmaa qofaa miti jedha. “Garuu akka biyyoolessaati bori murtiin laatamu akka jiru odeeffannoon qaba,”jedha.


Hoogganoonni EDEPA Wal Falmaa Jiran

Paartiin mormituu EDEPA marii paartii biyya bulchu IHADEG waliin geggeessaa jiru ilaalchisee falmii bulchiinsaa keessa seenee jira. Dura taa’aa paartichaa Dr. Caanee Kebedee fi marii sana irratti kanneen hirmaatan kanneen biroon ejjennoo paartichaa waan hin calaqqisneef wal ga’ii mana marii geggeessameen itti gaafatama qaban irraa gad butamuun bulchitoonni haaraa filatamuu isaanii ibsan. Wal ga’iin mana maree Sanaa seeraan ala ta’uu kan ibsan Dr. Caannee Kebbedee gama isaaniin amma iyyuu dura taa’aa paartichaa ta’uu isaaniif dhimma isaa gara mana murtiitti kan geessan ta’uu dubbataniiru.


Dambi-Doolloo Keessatti Barattoonni Manneen Barnootaa Hundaa Barnoota Dhaaban. Yunivarsitii Wallaggaa fi Koolejii Leenjii Barsiisotaa  Naqamtee Keessattis Akkasuma

Godinaa Qellem Wallaggaa, magaalee Dambi-doolloo keessatti raayyaan ittisaa bobba’ee uummatga hiraasaa jira – jechuudhaan, barattoonni manneen barnootaa magaalattii keessa jiran cufa keessaa baratan barnoota dhaabanii jiran – jiran jiraattonnii fi aangawaan naannoo sanaa. Sababaaa kanaan manneen barnootaa magaalattii keessaa sadarkaa tokkoffaa dhaa kaasee hanga koolejjiitti cufaa ta’uu isaa dubbatu. Godinaa Wallgga Bahaa, magaalaa Naqamtee keessa kanneen jiran – Yunivarsitii Wallaggaa fi Koolejii Leenjii Barsiisotaa Naqamtee keessattis akkasuma barattoonni “humna raayyaa ittisaa wajjiin mooraa tokko keessa teenyee, doorsisamaa fi hiraarsamaa barachuu hin dandeenyuu tii nu irraa haa baf’an! Hoogganootni siyaasaa mana hidhaa jiran haa hiikaman!” kanneen jedhanii fi gaaffiilee ka biroo kaasuudhaan barnoota dhaabanii ba’uu isaanii jiraattonni magaalattii dubbatanii jiran. Aangawaan nageenyaa magaalaa Naqamtees akka barattoonni gaaffiilee akkanaa kaasanii mormii isaanii dhageessisaa akka odeeffannoo qaban dubbatu. No media source currently available No media source currently available


Dr. Nagarii Leencoo: Mootummaan Naannoo Oromiyaa Shakkamtoota To’annaa Jala Kan Olche Ta’uus bulchiinsii Naannoo Somaalee Garu Kana Hin Goone

Walitti bu’iinsa daangaa Oromiyaa fi bulchiinsa nannoo somaalee giddutti uumamee ture keessaa harka qabu jedhamuu kanneen shakkaman namoonni 103 ta’an to’annaa jala ooluu isaanii ministeerri waajiira Komunikeeshinii mootummaa Federaala Itiyoophiyaa Dr. Nagarii Leencoo sambata darbee ibsanii jiru. Tuuta oduuf ibsa kan kennan Dr.Nagariin akka jedhanti shakkamtoonni 98 Oromiyaa keessaa 5 immoo bulchiinsa naannoo Somaalee keessaa to’annaa jala oolanii jiru. Kanneen hidhaman kunis waa’ee ajjechaa Awwadaay keessatti gaggeeffamee fi walitti bu’iinsa uummata qe’e irraa godaansisuuf dirqisisee waliin wal qabatee ta’u ibsanii jiru. Dhimmi waa’ee Awwadaay keessaa mana murtii bulchiinsa naannoo Oromiyaan kan ilaalamuu yoo ta’u kanneen biroon garu waa’ee dhittaa mirga namoomaa waan dabalatuuf jecha mana murtii Federaalaan kan ilaalamuuf jiru ta’u Dr. Nagarii Leencoo Raadiyoo Sagalee Amerikaaf ibsanii jiru. Gaaffii fi Deebii Guutuu Caqasaa No media source currently available


‘Jireenyi baqataa kun gaa akka nama hin goone qabu’ Ibsaa Bakaree, Baqataa Oromoo Naayiroobbiitti Mootoraan geejjiba kennee jiraatu. #Oromo #Ethiopia #kenya

Jaarmayaa Mootummootaatti Waajjirri Dhimma Baqataa UNHCR kan damee Keeniyaa akka jedhutti Keeniyaa Keessa baqattoota lammiin Itiyoophiyaa kuma 30 oltu jiru. Isaan keessaas hedduun isaanii ilmaan Oromooti. Baqattoonni kunis buufatawwan baqataa keeniyaa keessa jiran lamenii fi magaala guddoo Keeniyaa Naayiroobii keessa jiraatu. Warreen Naayiroobii keessa jiraatan jiruu moo’achuudhaaf hedduu carraaqu, kaan manneen nyaataa, kaan hojii humnaa, kaanis daldalatti bobba’anii kan jiran jiru. Gabaasaaan VOA Naayiroobii Galmoo Daawit Baqataa Oromoo Ibsaa Bakaree jedhamu waliin turtii godheera. Ibsaan Baqataa Oromoo Naayiroobiitti geejjiba mootoraan kennee jiraatu yoo tahu, maatii isaatis galii hojii kanarraa argatuun bulfata. Hojii isaa irrattis saamichi fi rakkoon kaan akka isa qunnamu dubbata.


Godina Booranaa aanaa Dubuluqi,magaalaa Yaaballoo fi aanaa Miyootti ummatii hardhaa fi kaleellee hiriira bahe rakko akka akkaa himate

No media source currently available Har'ha Dubuluqitti kalee ammoo Yaaballoo fi aanaa Miyoo magaalaa Hiddii-Lolaatti ummatii godina Booranaa dhiyo tana hiriiraa karaatti yaa’ee dhiphuu godina isaa himachumatti jira. Har'ha Dubuluqitti kalee ammoo Yaaballoo fi aanaa Miyoo magaalaa Hiddii-Lolaatti ummatii godina Booranaa dhiyo tana hiriiraa karaatti yaa’ee dhiphuu godina isaa himachumatti jira. Godinii Booranaa godina Oromiyaa shanan wal dhaba daangaa naannoo Somaaleetiin namii hedduun irraa lubbu dhabee kumii hedduun irraa baqte keessaa tokko. Rakkoo himatan keessaa “waraanii Liyuu Hayili fi Ittisa Biyyaa ummata fixuu akka dhaabuu,waraanii ji’a dabre keessaa magaalaa Sooddaatti nama nagaa fixe seeraan akka gaafatamuu,waraanii Liyuu Hayil fi Ittisa Biyyaa Jimaata dabre aanaa Areerootti nama nagaatti duulee fixe seeraan ha gaafatmuu, Soodduu Shalaqaa Jaatanii Alii huura keessaa fuudhanii addababayii (waljajjii)lafaatti akka dhaaban, bulchaan godina Booranaa hujii irraa akka bu’uu fi rakkoo akka akkaa fa himatan,” jedha warrii nu dubbifne. Rakkoon himatan ta dhibiin ‘Yuniverstii Booranaa’ fi ’Koollejjiin Barsiisota Yaaballoo jaaruuf dhagaa yayyabaa kaahanii fi koollejjiin bananii cufan akka banamte ummatii faaydaa keessaa argatu fa. Ka dhibiin ammoo Oromiyaan amma rakkoo keessa jirtu akkuma duriitti deemuu waan hin taaneef godinii kunilleen akkuma godina Oromiyaa ka dhibii haaromsa qabaachuu malee jedhan fa. “Haga ammaatti ummatii daanguma ufii irratti ijjeefamuutti jirawaggaa 27 asi takka ummatii Booranaa,Oromoo daangaa irratti nagaan jiraannee hin beennu,” jedha namii nu buddifne tokko. Wal dhaba daangaa kanaan haga ammaatti namii wal dhaba kanaan dhumate beekamu dhabuun,ummata baqate dhaqanii laaluu dhabuun rakkoolee himatan keessaa haga tokko. Aabba Galma Boruu,itti gaafatamaa biiroo odeeffannoo godina Booranaati.Akka innii jedhutti ummatii rakkoo buclhiinsa dansaa qabaachuu,Jaatanii Aliitii soodduu isaa malte akka dhaaban yuniverstii fi koollejjiin godina kanaaf jaaruu waadaa galan akkuma jedhanitti akka jaaramtu fi rakkoo akka akkaa himatan. Waraanii Liyuu Hayilii fi Ittisa biyya wal daangaa Somaalee irratti gara keenna dhukaasee nama keenna fixuutti jira.Waraanii kun ji’a sadii keessatti nama 153 caalaa nurraa madeesse,Mooyalletti nama guyyuma guyyaan butamaa jiraa seeraan hojjachuutti hin jiruu jedha. Akka jecha aabba Galmaatti lakkoofsa nama dhumatee fi baqatee amma harkaa qabaachuu baatullee nama hedduutti lola Liyuu Hayil kanaan dhumatee baqatellee. Ummati keenna yero gara yerotto du’uutti jiraa waraanii mootummaa Sooddatti nama fixe seeraan gaafatamuu qaba. Naannoo Maayyaleetii dira keessaa nama butanii deemumatti jiran .Waraana dheengaddaa ka Areeroo irratti waraanii Liyuu Hayilii fi Mekkelaakkeyaan(waraanii Ittisa biyyaa) nama keenna hedduu madeesse,” jedha. Akka aabba Galmii jedhutti ummatilleen Hiddii-Lolaatti,Areeroo fi Dubuluqilleetti tanuma bahee himate.


Boorana, Aanaa Areeroo Keessatti Liyyu Poolisii fi Humna Federaalaatiin Halellaa Geggeessame Jedhameen Namoonni Garii Du’anii Kaan Madaawan

Godinaa Booranaa, aanaa Areeroo keessatti haleellaa Liyyuu Poolsii, ka naannoo Somaalee fi humnoota Federaalaa mallayyoo diimaa keewwatan, kanneen Agaazii Jedhamuun beekamaniin haleellaa nu irratti geggeessameen, namoonni kudhanii ol nu irraa ajjeesamanii digdamaa ol madaawan, jechuun jiraattonnii fi namoonni walitti-bu’insa sana keessatti madaawan Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Namoonni kun akka jedhanitti haleellaan kun fuulaa sadi’iin, jechuun Dirree Diimaa, Bonqooraa fi Kubi Dhuuntii jedhamutti geggeessame. Ka Dirree Diimaa fi Bonqoraa Liyyuu Poolsii Somaaleetiin, ka Kubii Dhuuntii immoo humna federaalaa “Agaazii” jedhamuun. Waajirri nageenyaa aanaa Areeroos, haleellaan bakkawwan sadeenitti geggeessamuu mirkaneessee, “meeshaalee guguddaadhaan uummata nagaa irratti haleellaan geggeessanii garii ajjeesanii kaan madeessan.” Jedhee jira. Keessummaa haleellaa Kubii Dhuuntiitti geggeessame keessa humni “Agaazii” jedhamu, ka mallayyoo diimaa keewwate jiraachuu namoota lol sana keessatti madaawan irraa dhageenyee jirra, jedhu – qondaalli nageenyaa aanaa Areeroo. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Dhalattoonni Oromoo Naannoo Somaalee Keessaa Buqqa’anii Mooraa Hammarreessaa Keessa Qubsiifaman Maal Jedhu?

Walitti bu’insa daangaa bulchiinsa naannoo somaalee fi Oromiyaa giddutti uumameen kanneen jireenya ofii irraa buqqa’uuf dirqaman keessaa hangi tokko godiina Harargee Bahaa magaalaa Harar naannoo Hammarreessa jedhamu keessa qubatanii jiru. Jiruu fi jireenya isaanii haala suukanneessaa keessaa akka jiru dubbatu. Maaltu irra ga’e? jallanneen haasofsiiftee jirti. Qophii guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


'Investerii ummata gargaaruu baannaan investera hin ta'u'

No media source currently available Obboo Dinquu Dayyaasaa,abbaan Naa’ol, dureeyyii Oromoo gargaaruun maqaa baafatan keessaa tokko.Abbaan Naa’ol durii km 10 oli baaddiyaa keessaa miilaan deemee barate. Birrii 3,000 argatetti horeefii asi gaheef. Obboo Dinquun gaafuma diqqaatuu waan haadhaa fi abbaa ufii biyyaan gargaaran laalaa guddate. Abbaan Naa’ol,obbo, Dinquun dhiphuu fi bal’inna hedduu keesa bahee duroome.Maatiin obboo Dinquu Shawaa Dhiyaa, Walancitii aanaa Boset qubata. Obboo Dinquun gaafa sadarkaa jidduu galeessaa baratu ijoollee didiqqoo gaaddisa muka jalatti barsiisaa bahe. Maammoo Gadaa,jaarsi biyyaa, bara ufiitti akka namii ijoolle barsiifatu ollaa keessa deemee lallabe.Obboo Dinquulleen ijoollee obboo Maammoon barnootatti oofe keesssaa tokko. Obboo Dinquu birrii 3,000n namii kenneef walirra buufatee mana barumsa sadarkaa tokkeessoo,amma fulaa saddeetti jaaran jaarrate. NFYD,qubee qaraa maqaa ijoollee obboo Dinquuti. Hujiin obboo Dinquu NFYD irraa Rift Valley College taatee guddatteef. Achii ammoo Yuniversiti Rift Valley university taateef Itoophiyaa damee 46 taatee guddatte. Qaanqee muka guddaa ollaa naannoo Booseti keessaa xinnixxe amma fulaa hedduu geette. Fedhii obboo Dinquu akka namii baratee mirga ufiillee beeku tolchuu jedha.Fulaa koollejjin hingeenneef manamana barumsaa fagoo bartan.distance education fulaa 300 caalaa qaba. Guddinna Afaan Oromoo Akka obboo Dinquun jedhutti Afaan Oromoo guddisuuf keesatti ganna 16 fi 17 duratti akka ijoolleen Oromoo yuniverstii eebbifamte yoo boqonnaaf qahee ufiitti galte Afaan Oromoo barsiisftu horiin gargaaraa bahe. Ijoollee kahimaa horii horachiisuuf Obobo Dinquun akka ijoolleen qonnaan bulaa fi horsiisee bulaa investerii tahan fedha.Akkuma kanaan bara Wallaggaa keessatti lafa qonnaa ta Misooma Qonna Bareedaa isaa kennan qarxiin ciree ijoollee naannootii qoodee akka isaan waldaa jaarratanii irratti wal guddisan kenneef. Adaamaatti ammoo akka ijoolleen kahimaa hujii investimenti mataa ufi qabatu tolchuuf jajabeessaa fulaa albuudaa fi dhagaa manneeniin jaaran qotaniif ufii bitate maashina dhagaan cabsan,CAT jedhan waliin biteef kenneef. Sodoree duratti suuqilee ijoolleen naannoo daldalaan ufi jabeessuu dandahan 40 caalaa jaaree kenneef .“Horiin baayyee qabaadheefii miti namoonnii akka kiyyaa baa’eetti jira.Ana ilaalanii ummata akka gargaaranii fedha.” Baalee keessatti lafa qorannoo irratti hojjachuuf fudhate bal'oollee qonnaan bulaa qoodee akka jarii waldaan irratti wal jaaree investera tahu tolchuuf hujiitti jiraa jedha. Obboo Dinquun miliyeenera tahaa jedhee hin hojjannee “ Anis bara tokko hojjadhee nama tahaa jedhee yaadaa ture,” jedha. Akka jecha obboo Dinquutti investerii jechuun nama ollaa hujii investimentii keessatti hojjatu gargaaru ykn ammoo “teknooloojii ummatii faaydaa guddaa keessaa argachuu dandahu naannootti fide. ”Investerii jechuun ummatii faaydaa irraa argatu..tanaaf investeroota biyya teenyaatiin dargaggo ufi jalatti ijaaraa guddisaa jedhaa,”jedha.


Hiriirtonni Kuma Hedduun Har’a Gujii Bahaa Keessatti Mormiif  Bahan “Qabeenyaan Lafa Keenyaa Faayidaa Keenyaaf Haa Oolfamu!” Jedhan

Godinaa Gujii Bahaa, aanaa Sabbaa-Boruu, ganda Qanxichaa keessatti uummatni kumaa hedduutti lakkaawamu har’a, gara magaalaalaa Qanxichaatti yaa’uudhaan hiriira mormii guddaa geggeesse. Rakkoolee baroota hedduuf nu irra bubbulan – jedhu, keessumaa kan qabeenyaa mootummaa tahe – warshaa Dhaabbata Taantaalemii Qonxichaa irraa uummatni naannoo faayidaa isaaf mal otuu hin argatiin waggoota 26f ture – jedhan balaaleffachaa turan – hiriirtonni. Sababaa warshaa kanaa fi warshaalee ka biroo naannoo sanaatiif summaa’uu qilleensaaf saaxilamuu isaanii illee himatan. Rakkolee sababaa warshaalee fi qotinsa albudaatiin uumaman malees rakkoo du’aa fi jireenyaa tu akka Oromootti nu mudataa jira – jedhan. Bulchiinsi aanaa Sabbaa-booruus iyyannaan uummata har’a hiriira bahee himannaa haqaa tahuu dubbata. Gabaasaa guutuu dhaggeedhaa No media source currently available


“Oromoo Taanee Bulchiinsa Naannoo Somaaleetti Deebi’uun Lubbuu Keenyaaf Sodaachisa.”Hojjattoota Waajiiraaalee Federaalaa

Hojjattonni Oromoo kanneen bulchiinsa naannoo Somaalee keessatti waajiraalee mootummaa Federaalaaf hojjataa turan sodaa nageenyaaf jecha gamasitti hin deebinuu jechuun iyyataa jiru. Waajiiroonni mootummaa Federaalaa kun kan akka baankii daldala Itiyoophiyaa, Gumruuka, Teeleekomunikeshinii fi waajiira humna ibsee biyooleessaa akkasumas yunivarstiwwan dabalata. Waajiiraaale kana hanga tokko keessaa kanneen hojjataa turan akka jedhanti ammaaf boqonnaa ba’aa jedhanii mindaa baatii lamaa kan nu kennan ta’uus boqonnaan jedhame yeroo dhumuutti deebi’aa jechuun nu dirqisiisaa jiru jedhan. Angawoonni waajiiroota kana keessaa deebii nu kennan akka jedhanti boqonnaa ba’an yeroo fixatan deebi’uu qabu jedhu .kaan immoo dhimmichii gara fuula duraatti ilaalamuu qaba jedhan.Ministeera barnootaa keessatti kutaan barnoota sadarkaa olaanaa garu barsiisonni yunivarsitii Jigjigaa gamasitti akka deebi’an itti himee jira. Gaaffii fi Deebii gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Oromiyaa fi kilabootii isii ‘ulfinna dhamne' jedhanii dorgommii federeshiinii atileetiksii Itoophiyaa qopheessu cufaayyuu dhaaban

No media source currently available Atileetota,bulchootaa fi leenjistootii atileetiksii Oromiyaa yo hedduu Federeshiinii Atileetiksii Itoophiyaa waan hedduun himachaa bahan. Oromiyaa atileetiksiilleen Itoophiyaan addunyaa irratti maqaa dansaa baafteef akka leenjistootaa fi atileetotii Oromiyaa jedhanitti akkuma hujii ufiitiin ulfinna hin argattu. Rakkoon tun woma duruu jiraati amma ammoo haga dabarteeyyuu jedha leenjsiaa Toleeraa Dinqaa. Obboo Toleeraa warra atileetota Itoophiyaa guddisee daaddisee guddisee asiin gahee keessaa tokko. Atileetota guddifnee dorgommiitti gadi dhiisuu malee fulaa murtii federeshiinii yoo isiin geettu qooda hin hin qamnu jedha obboo Toleeraan. “Oromiyaa gootichaa akka Abebee Biqilaa irraa kaasee Daraartuu Tulluu irraa kaasee,Qananiisaa Beqqelee,Xurunesh Dibaabaa irraa kaasee,Tikkii Galaanaa irraa kaasee,Sileesh Siin fa iraa kaasee Atileetoa gootota hammana kanaa oomishee garuu kabajaaf iddee hin qabu,” jedha. Leenjsitootaa fi atiletotii Oromiyaa waan tuffatanifi waan isii male dhowwatan jedhan.Akka Oromiyaa miidhuu fi gadi qabu dhaaban gaafatanillee akka jecha obboo Toleeraati rakkoon tun womaayyuu hin qajeelle,tanaaf dorgommii federeshiiniin biyyooleessaa maqaa atileetotaatiin qopheessu cufaa ufi irraa dhiisan. Naannoon Amaaraalleen akka jecha obboo Toleraatti tanumaaf jettee Federeeshiinii biyyooleessaa waliin kalee,Sadaasaa 19 jalqabdee waliin hojjachuu dhaabde. Fkn dorgommii London ta baranaa irratti akka obboo Toleeraan jedhutti Oromiyaan nama 21 filtee dorgommii qopheeffatte taatullee hin fudhanneef Akka waan kana qajeelchan akka obboo Toleeraan jedhutti mootummaan naannoo Oromiyaalleen itti dabalamee xalyaan,marii fi waan hedduun gaafatullee irratti didan. Tanumaaf jettee Oromiyaan dorgommii kalee,Sadaasaa 19, 2017 Jaanmeedaatti qopheessanillee irratti dorgomuu didde. Taatullee atileetotii dhuunfaan dorgoman hin dhiifne hinuma dorgoman. Naannoon Amaaraalleen akkuma naannoo Oromiyaa tanaaf jettee dorgommii Jaameddaa,Finfinnee ta kalee dhiifte.Dorgommiin Jaanmeedaa sun dorgommi atileetoksii bebeekamoon egerii biyya fulaa bu’anii dorgoman keessaa filataman. Naannoon Kibbaalleen dorgommi Jaanmeedaa keessaa bahuu baattullee federeshiinii biyyoolessaa keessattiu murtii irratti qoodan dhanii himachumatti jiran. Oromiyaan kilaboota atileetiksii 21 caalaa qabdi.Akka jecha obboo Toleeraatti Oromiyaan ufi ulfeessuuf federeshiinii atileetiksii Itoophiyaa waliin hojjachuu dhaabde. Murti tana mootummaan Oromiyaa,atileetotaa fi federeshiiniin atileetiksii Oromiyaalleen irratti walii galee bakka bu’aa filatee dhaabe. Fkn kilabii kubbaa miilaa ‘Jimmaa Abbaa Bunaa’ akka isiin kilabii biyyooleessaatti hin dabalamne beekuma beekaa qadi qabanii achitti hambisan jedhan obboo Toleeraan.“Bajata qamnaa,atileeti qamnaa,garuu dhiibbaa jala jirra.” Haga Federeshiiniin atileetiksii biyyoolesaa waan Oromiyaan himatte kanaaf murtii qajeeltuu kennutti Oromiyaan dorgommii federeshiiniin qopheessu tokkollee itti daramtu. "Ulfinna argachuuf dorgommii keessaa baane,”jedha Leenjsiaa Toleeraa Dinqaa.


Nama Qaamaa Hir’uu Harkii Fi Miilli Isaa Hin Sossoone Shakkamaa Dha Jechuun To’annaa Jala Oolchan: Maatii

Godina Qellem Wallaggaa magaalaa Dambi Dolloo keessaa namoonni 11 ta’an torban tokko dura to’annaa jala oolfamuu dhaan harka poolisii erga turanii booda jimaata darbe gara Finfinnee mana hidhaa Maa’ikelaawwiitti keessamuu isaanii firoottan namoota hidhamanii beeksisaniiru Kanneen to’annaa jala oolan keessaa tokko nama qaamaa hir’uu yoo ta’u erga dhalatee qabee harkii fi miilli isaa sosso’uu kan hin dandeenye dargaggoo Taarikuu Bayyanaa tokko ta’uu maatiin isaa nuuf ibsaniiru. Taarikukun maaliif akka qabame ana mitii innumti iyyuu hin beekuu jedha obboleessi isaa Tarfaasaa Bayyanaa. Haati warraa isaa aadde Hiiwet Yaadataas poolisoonni manatti nu nam’anii mana sakattaana, shakkamaa Taarikuun immoo federaala irraa xalayaan dhufe waan ta’eef to’annaa jala ooluu qaba jechuun mana sakatta’anii waan argatan tokko iyyuu hin qaban isa garuu fuudhanii deeman jetti. Balleessaan isaa maal akka ta’e hin beekunu jettee jirti. Komiishina poolisii Oromiyaatti komiishiner Jeneraal Ittafaa Tolaa waa’ee dhimma kanaa gaafatamanii haalli isaa qoratamaa jira, itti dhiyeenyaan hordofaa jirra jedhan. No media source currently available


Guyyaan Daa’imman Addunyaa Itiyoophiyaa Keessatti Kabajame

Itiyoophiyaatti ministarri dubartootaa fi daa’ammanii mirgawwan fi nageenyi daa’imman Itiyoophiyaa kabajameefii akka guddatan gochuuf kan hojjetaa jiru ta’uu beeksise. Kana har’a ayyaaneffamee oole Guyyaa Daa’imman Addunyaa irratti daa’amman rakkoo isaanii furachuuf malawwan adda addaatti akka fayyadamuu danda’an ibsamee jira. Yuniiseef (UNICEF) waggoota 65-f Itiyoophiyaa keessa turuunis yaadatamee jira . No media source currently available


'Dhadhaab suuta nurratti cufamuuf deema’ Baqattoota Dhadhaab

Keeniyaan Gandoota buufata baqataa Dhadhaab kan baqattoonni Somaalee irraa ofirra deebifamaa jiran cufaa jiraachuu ishee Baqattoonni dubbatan. Bara darbe ‘Gandi Kaambiyoos jedhamu yoo cufamu ammas bara eger kana gandi ‘Ifoo 2’ (Ifoo Two)’n cufamuudhaaf akka jiru baqattoonni Oromoo Dhadhaab keessa jiraatan Raadiyoonii VOA’f himaniiru. Lakkoofsi baqattoota Dhadhaab keessaa amma gara kuma dhibba lamaatti kan gadi bu’e yoo ta’u, dhaabbileen gargaarsaas gadi hirrataa akka jiran Bakka Bu’aan Hawaasa Oromoo Dhadhaab jiran ni dubbatu. Waajjirri Dhimma Baqataa Keeniyaa waa’ee egeree Dhadhaab gaafatamee deebii kennuu baatus, ‘Hojjetaan Waajjirichaa tokko garuu ‘Baqattoonni Waa’ee Cufamuu Dhadhaab Sodaa Qabaachuu hin qabani’ jechuun deebii kennan. Galmoo Daawit Gabaasa guutuu qaba No media source currently available


Magaalaa Shaakkisoo Keessatti Hiriirri Mormii Gaggeeffamee Jira

Godiina Gujuu bagaa magaalaa Shaakkisoo keessatti uummanni har’a hiriira mormii ba’u isaa jiraattonni dubbatanii jiru.Gaaffiin isaanis daangaan Oromiyaa haa kabajamuu, Oromoota jireenya irraa buqqisuun haa dhaabatu akkasumas qonnaan albudaa laga Dambii haa dhaabatu kan jedhu ture. Warqee laga Dambii baasuuf keemikaalli itti gargaaraman fayyaa uummataa balaaf kan saaxiile akkasumas uummata naannoof bu’aa argamsisee kan hin qabne ta’u jiraattonni ibsanii jiru. Daangaan Oromiyaa guutummaatti kabajamuu akka qabu akkasumas Oromoonni bulchiinsa naannoo Somaalee keessa buqqifamuun sirrii akka hin ta’iin kunis dhaabachuu akka qaban gaafatan. Hiriirri kun nagaan gaggeeffamee xumuramuu isaa aangawaan bulchinsa magaalaa fi kan nageenyaa mirkanessanii jiru. No media source currently available


Wal dhaba daangaa Oromiyaatii fi Somaaleetiin Oromoo kuma 600 olitti baqate-- waldaan Oromoo Kamise midhaan makiinaa hedduutiin dhufeef

No media source currently available Akka gabaasa Biiroo Koominikeeshiiniin Oromiyaa Sadaasaa 14,baaseetti wal dhaba kanaan Oromoo 603,933 baqate. Kana keesaa 145,445 naannoo Somaalee keessaa baqate. Ka hafe ammoo 458,488 daangaa Oromiyaan naannoo Somaalee waliin qabdu irraa baqate. Akka gabaasa Biiroo odeeffannoo Oromiyaatti namii baqate kun mootummaa Federaalaa irrallee gargaarsa isaanii male hurreetti argachuutti hin jiru. Gama kaaniin ammo Waldaan Misooma Oromoo Kamisee Oromo rakkoo keessa duudde tana gargaaruuf makiinaa 20tti midhaan fahee,qarshii miliyoona 2 fi kuma 600 caaltu waliin dhufe. Obboo Mohaammada Abduu waldaa misoomaa kanatti itti gaaftamaa.” Dhiigatti dhiigaaf dhiiga” jennee gargaarsaan dhufne jedha.Jarii kun Harargee Bahaati fi Dhiyaa,Adaamaa fi Finfinnee dhaqee rakkoo namii baqate kun keessa jiru laale.Waan akka malee garaa nama hammeessaa arginee jedha. Akkana jecha obboo Mohaammaditti wal dhabii kun waan Oromoo tokkummaa barsiisee jedhe. Gargaarsa waldaa misooma Oromoo Kamisee kana nama 150 akka jecha obboo Mohaammaditti nama 150tti dhufeen. Oromoon Kamisee tun akka mootummaan Oromoo ona ufii,lafuma ufii irraa buqqisan lafuma isaatti deebisee ka naannoo Somaalee keessaa dhufe ammoo Finfinneeti lafa itti barbaadan gaafate. Waldaan misoomsa Oromoo Kamisee bara 1999 keessaa hujii jalqabee akka jecha obboo Mohaammeditti rakkoo akka akkaa irratti nama gargaarsa. Miilotii isaanii amma Finfinnee jiran kun torbaan tokko Oromiyaa keessa yayaa’ee nama baqate laalee,waan warrii himate caqasee gale.Marsaan lammeessoon faanuma jirtii jedha obboo Mohaammad.


Wallagga Lixaa Noolee Kaabbaa Keessatti Jiraattonni Reebichaa fi Hidhaa Himataa Jiru

Godina Wallaggaa Lixaa aanaa Noolee kaabbaa magaalaa Buubbee keessatti jalqaba torban kanaa irra humnoonni hidhatan kan mootummaa, uummata irratti reebichaa geggeessanii, kaan immoo hidhan jechuun jiraattonni himatanii jiru. Aagawaan aanaa sanaas kanaaf deebii gama isaanii qabu. Qophii guutuu dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Itoophiyaan Biyyoota Mirga Interneetii Fayyadamuu Ukkaamsan "Not Free" Jedhaman Keessaa Takka: Gabaasa Haaraa

Akkuma addunyaatti mirgi interneetii fayyadamuu akka malee ukkaamamaa dhufeera. Mootummoonni biyyoota baayyee tajaajila interneetii bilbila harkaa cufuu, viidiyoowwaan kallattiidhan tamsasaman akka sirritti hin hojjannee godhuu fi namoota deeggartummaa mootumaa gama interneetittiin jajjabeessan bayyisanii qaxaruudhan hawaasa ballaa innerneetii irraa fageessaa jiran jedha, gabaasni dhaabbata miti-mootummaa Firiidam Haawus baase. Itoophiyaan biyya itti walabaan interneetii fayyadamuun hin danda'amne, biyyoota "Not Free" jalatti tarreeffaman keessayi.


Sirnii Awwaalcha Koloneel Aliyyii Cirrii Har’a Gaggeeffamee Jira

Koloneel Aliyyii Cirrii dhalatanii umrii isaanii 96ti du’an kan boqotan yoo ta’u sirnii awwaalcha isaanii har’a Sadaasa 14 bara 2017 aangawoonni, artistonnii fi uummanni Oromoo hedduun bakka argamanti madda walaabuu keessatti gaggeeffamee jira.Koloneel Aliyyiin qabsaa’ota bara 1960ta keessa Fincila Baalee keessatti ituu dargaggummaa hin ga’iin itti hirmaatan. Qabsoon gaggeessanis mootummaan Haayle Sillaasee uummata Oromoo irratti cunqursaa fi gabrummaa gaggeessuu dhabamsisuu irratti fulleeffate. Qabsoo kana hogganaa kan turan Janaraal Waaqoo Guutuu Koloneel Aliyyii cirri qabsoo kanatti dabalamuu yeroo argan hedduu gammadan. Abbaan Koloneel Aliyyii qabsaa’aa beekamaa ta’u fi ilmii isaanii koloneel Aliyyiin waahiloota isaanii kanneen biroo waliin gara Somaaliyaatti ergamuun leenjii waraanaa argachuu isaanii waahiloota isaanii durii keessaa tokko kan ta’an Haajii Aliyyee Umar ibsanii jiru. Dhuma irratti Koloneel Aliyyi Cirriin aanaa Madda Walaabuu magaalaa Bidireetti deebi’anii kan jiraataa turan yoo ta’u dhuma irrattis dhukkubsatanii wal’ansa fayyaa argataa eega turanii booda du’an boqochuu isaanii ibsamee jira. Koloneel Aliyyii Cirrii haadha warraa afur fi ijoollee 25 kan qaban ta’u kanneen itti dhiyeenya qaban ni dubbatu. No media source currently available