Tarkaanfiin Fudhatame Saba Tokko Irratti Fuuleffate Jedhu Hirirtonni Tigraay

Dilbata kaleessaa jechuun Sadaasa 25 naannoo Tigraay magaalaalee adda addaa keessatti hiriirtonni dhaadannoo qabatanii waltajjiitti ba’an keessaa sabaa fi sablammoonni Itiyoophiyaa nageenyaaf wal ta’iinsa akka agarsiisan kan gaafatu ibsa itti aanaa prezidaantiin naannoo Sanaa Dr. Debretsiyoon Gebremikaa’el kennan kan deggeru ture. Hiriirri sun geggeessamuu isaa guyyaa tokko dura Allaamaaxaa bakka sadiitti boombiin dho’ee ture. Bulchaan magaalatti obbo Haftoom Werreetaa dho’iinsi sun hiriira sana gufachiisuuf kan akeekame ta’uu dubbatan. Hiriirri sun dursee uummatichi qophee irra akka ture ni beekama. Haaromsa cimaa waggaa darbe kan geggeessameen gara hojiitti seenu keenya kan itti labsinuu fi gama kaaniin immoo nagaa fi misooma keenya humni gufachiisu akka hin jiraanne kan itti beeksisne ture jedhan. Uummatichi akka jeeqamu, yaada isaa akka hin ibsine, hiriira akka hin bane gochuuf humnoonni sochii jeequmsaa oofan dheengadaa naannoo sa’aatii 3 boombii dhoosaniiru. Haa ta’u malee hawaasichi humnootii nagaa eegsisan waliin ta’uu dhaan namoonni sadii to’annaa jala akka oolan ta’eera jedhaniiru. No media source currently available


Qorannaan Malaammaltummaa METEC irratti geggeessame Dhaabbatoota Ka Biroo Irrattis Itti fufa: Abbaa Alangaa Federaala

Hoogganaa Metekii fi tajaajila odeessii fi tika nagaa ilaalchisee tarkaanfiin hanga ammaatti fudhatame ka seera hordofe ta’uu ka dubbatan abbaan alangaa muummichi ka Federaalaa yaadawwan kanaa ala dhiyaatan fudhatama hin qabu jedhu. Ibsi abbaan alangaa har’a kenne karoora waaltichaa kan guyyoota 100 kan itti ibse ture. Ibsa sana kan kennan waajjira abbaa alangaatti itti gaafatamaa quunnamtii uummataa obbo Zinaabuu Tennuu gaaffii gaazexeessota biraa dhiyaateef deebii kennaniiru. Daayrekter ol aanaa duraanii General Kinfe Daanyeew dabalatee itti gaafatamtoota METEC duraanii malaammaltummaan wal qabatee dhiyeenya to’annaa jala oolan. Obbo Zinaabuun akka jedhanitti qorannaan METEC irratti jalqabame waaltaalee ijoo kanneen biroo keessattis itti fufa jedhan. Obbo Zinaabuun akka jedhanitti hojiiwwan qorannaa keenyaa jalqabnee jirra. Projektiiwwan gurguddaa fi waaltaalee misoomaa mootummaa gurguddaa irratti kan raawwataman hojii hattummaa fi malaammaltummaa irratti qorannaa jalqabneerra. Kan duraa METEC irratti. METEC qofaa kan jedhu yaada hin qabnu. Kan jalqabames isa qofaa yaada keessa galchuun hin turre. Hattummaan eessa iyyuu jiraannaan qorannaatu geggeessama. Akka biyyaattis akka dhuunfaattis eenyu iyyuu hubachuun kan irra jiraatu qabeenyaa uummataa hatuu dhaan malaammaltummaa fi hattummaan qaamni shakkamu kam iyyuu yoo jiraate qorannee itti seenna ka jedhu jalqabbiin isaa. Kana dura bifa qoratameen itti deemamaa hin turre. Kanaafis jijjiiramni dhufaa hin turre. Haa ta’u malee itti aanaa kana irratti qorannaa geggeessuufi jennee waan labsinu hin qabnu. Gama seeraanis kun sirrii miti jedhan. No media source currently available


Muummichi Ministeeraa Abiy Ahimed Kibxata Hoogganoota paartilee Mormituu Waliin Wal Arguuf Jiru

Kibxata dhuftu hoogganoota garee mormituu waliin wal argu jedhamee kan eegamu Muummichi minsiteeraa Abiy Ahimed filannoo bara 2012 kan haqaa fi walaba gochuu ka dandeessisu tarkaanfilee fooya’iinsaa irratti kan mari’atan ta’uu waajjirri isaanii beeksiseera. Waamichi muummichi ministeerichaa paartileef ergan akka mul’isutti biyya keessa kanneen sosso’anii fi paartileen alaa deebi’an martinuu marii sanatti afeeramaniiru. Filannoon bara 2012 kun yeroo qabameefitti geggeessamuu isaa kan murteessu adeemsi qaamotii walabaa fi loogii irraa walaba ta’an hundeeessuu xumuramuu akka ta’e hoogganoonni paartilee mormituu dubbataniiru. Filannoon bara 2012 yeroon isaa dhiiratinna moo yeroo qabameefitti geggeessama? Hoogganoonni gareelee mormituu yaada gama isaanii kennaniiru. No media source currently available


Itoophiyaan aaddee Birtukaan Midhaagsaa itti gaafatamtuu Boordii Filannootiif filatte

Tarkaanfiin muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa _ Dr. Abiyyi Ahimed har’a fudhatan, itti gaafatamaa hojii tokko isa kaaniin bakka buusuu irra kan cehe dha – jedha gabaasaan keenya – Eskindir Firew. Ibsi waajirri isaanii baases kanuma calaqqisa. Muummichi-ministaraa Abiyyi, Aadde Birtukaan Miidhagsaa, walitti-qabduu Boordii Filannoo Biyyoolessaa gochuun enana paarlaamaaf dhiheessuun, mootummaan filannoon dhufu ifaa fi haqa-qabeessa akka tahu eeyuyyuu caalaa murachuu isaa agarsiisa – jedha – ibsi waajira muummee-ministaraa irraa bahe sun. Boordiin filannoo dhiibbaa kam irraayyuu walaba tahee akka filannoo ifaa fi haqa-qabeessa geggeessu, hooggantuu dhaaba mormituu duraanii – Birtukaan Miidhagsaa itti muuduun kan dhaabatu akka hin ta’iin dubbata. Yeroo sirni muudinsa aadde Burtukaan paarlaamaa keessatti geggeessamaa turetti, walga’iin ka biraan immoo hoteela naannawa sanaa tokko keessatti akkaataa itti Boordiin filannoo, gartummaa irraa walaba taasisuun danda’amu irratti mari’ataa ture.


Kanneen Jijjiirama Argame Gufachiisuuf Halkanii fi Guyyaa Dhama’anillee Ni jiru Jedhu Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa

Akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti, Sadaasa 9 fi 10, ka Finfinneetti geggessamee ture – korri hatatattamaa hoogganoota biyyoota Gamtaa Afrikaa, nagaa fi milkaa’inaan xumuramuu isaa kan ibsan – muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Dr. Abiyyi Ahimed, mikaa’ina kanaaf immoo uummata Itiyoophiyaa, keessumaa immoo uummata magaalaa Finfinnee galateeffachuudhaan, aadaan keessuummaa simachuu uummata Itiyoophiyaa ka deebi’ee itti mirkanaa’e tahuu hubachiisan. Hattummaa fi dhiittaa mirga dhala-namaatiin kanneen shakkaman – aangawoonni ol’aanoon raayyaa waraanaa fi tika nagaa irratti tarkaanfii to’annaa jala oolchuu fudhatame illee ka dubbatan – muummichi ministaraa Abiyyi Ahimed, knaan wal-qabatee gidduu kana eegumsi cimuu isaallee ibsa isaanii keessatti eeranii jiran. Uummatni jijjiirama fiduuf akkuma halkanii fi guyyaa tattaafatu, gama biraan – kanneen jijjiiramicha gufachiisuuf jecha halkanii fi guyyaa dhama’an - qaamonni hammeenyaa jiraachuun kan eenyu jalaayyuu dhokate miti - jechuudhanii, sababaan eegumsa gidduu kanaa cimes kanaaf akka tahe hubachiisan. “Gufuu uumanii, bifa biyya keenyaa akka balleessan gonkumaa carraa hin kenninuuf “ – jechuun ibsanii jiru.


Dhimmi Walqaayit Akkuma Falmisiisaa Ta’etti Jira

Naanoo Amaaraa bakka garaagaraa keessatti gaaffiin daangaa fi eenyummaa ka’aa turan. Gaaffii kana xiinxalaa kan ture paartiin dimokraasummaa Amaaraa ADEPAn gumii dhaabaa dhiyeenya geggeesse irratti yaada furmaataa ta’a ka jedhe beeksiseera. Dubbi himaan gumii Sanaa obbo Migbaaruu Kebbedee akka jedhanitti Gaaffii eenyummaa kan ilaaleen ejjennoo ADEEPPAAN ykn hirmaattonni gumii Sanaa fudhatan naannoleen Itiyoophiyaa kan sararaman akka heerri jedhutti miti. Heerri kan ba’e bara 1987 akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti naannoleen Itiyoophiyaa keessaa qoodamanii naannoo dha jedhamanii ittiin hojjetamaa kan jiran heerri ba’uu isaa dura jedhan. Kun heera bu’uura godhatee hojii irra haa oolu jedhee gumichi ennaa mari’atu ulaagaalee arfan naannolee qooduuf kaa’aman bu’uura godhachuu dhaani. Inni duraa, afaan. Inni lammataa akkaataa itti qubsiifamani. Sadaffaan eenyummaa dha. Inni arfaffaan immoo eeyama. Keessumaa waa’een eeyaaa, ani kan ani buluu barbaadu naannoo isa kanaani naannoo nah in ilaallanneen buluu hin barbaadu jedhee murteessuu qaba jedhan. Obbo Migbaaruun akka jedhanitti uummati utuu hin fedhin naannoo qooduun dimokraasii miidha. Uummatis komee kaasa kan jiru sababaa kanaafi jedhan. Dhimmi Raayyaa fi Walqaayit ennaa naannoleen qoodaman uummati waan irratti hin mari’ataniif komee kaasise jedhaniiru. Uummati fedha isaan ani Amaara kan jedhe gara Amaaraa Tigree dha kan jedhe immoo gara naannoo Tigraayitti cituu qaba jedhan. Hayyoonni dhimmi kana irratti mari’atan uummatichi yaada isaa ibsuuf carraan yoo kennameef deebii ofii kennuu danda’a jedhan jechuun AstEer Misganaw Bahr Daar irraa gabaasteetti. No media source currently available


Namnii 200 Ajjefamanii Bolla Tokkotti Awwaalaman Kan Jedhu Qoratamaa Jira: Polisii Federaalaa

Dhittaa mirga namoomaan himatamanii to’annaa jala kan jiran Prezidaantii bulchiinsa naannoo Somaalee duraanii Obbo Abdii Mohammed Umar dabalatee namoota afur irratti polisiin qorannaa gaggeessaa jiruun namoonni 200 ajjefamanii bolla tokkotti awwaalamanii jiru gabaasa jedhu qorachuuf akkasumas ragaa namootaa walittiqabachuuf yeroon dabalataa guyyaan 14 akka kennamuuf gaafatee jira. Namoota 200 ajjefaman bakka tokkotti awwaalaman jechuun kan polisiin mana murtiitti dhiyeesse kan ilaaleen kutaa qorannaa yakkaa kan polisii federaalaaf itti aanaa komishinaraa kan ta’an Obbo Takollaa Ayfokruu raadiyoo sagalee Amerikaaf akka ibsanti gareen qorannaaf gamasitti bobba’ee uummata biraa odeeffannoo kana argachuu isaa dubbatan. Garu odeeffannoon kun dhugaa fi soba ta’u isaa baruuf hojiin qorannaa gaggeeffamu yeroo fudhata jedhanii namoonni naannoo akka ibsanti kanneen ajjeefamanii iddoo tokkotti awwaalaman kun dhalattoota bulchiinsa naannoo Somaalee kanneen miseensa Adda Bilisummaa Biyooleessa Ogaadeen ta’u dubbatu jedhan. Abukaatoon hidhamtootaa garu hojii qorannaa kan polisiin gaggeessu wal fakkaataa, sababii polisiin kennuus sirri akka hin taanee fi shakkamtoonni ariitiin murtii haqaa akka hin argachuuf mirga qaban kan sarbu jedhan. Gabaasa Caqasaa No media source currently available


Daarektera korporeshiinii Sibiilaa fi Injineering,METEC ka durii M/ Jeneraal Kinfee Daanyewu isaa Suudaniin badii deemu qaban

METEC korporeshiinii sibilaatii fi injineeringiiti.Dhaabbilee mootummaan Itoophiyaa horii ummtaa balleessan jedhee himatee bulchoota isaallee qaqqabuutti jiru keessaa tokko. Major Jeneraal Kinfeen warra METEC yayaybee mootummaan hojjanna jedhee dhaaba kana akka fedhe tolchaa bahe ka qaraati. METEC bara 2004 haga bara 2010 keessa mi’a birii biliyona 37 baasu biyya alaatii caalbaasii malee bichisiise,biyya keessaallee woma akkanaa kanaa bitan jedhanii himatan.Akka abbaan alangaa addaa jedhetti dhaabii kun horii biliyoona hedduu saamsisaa bahe. Akka dhaaba mootummaa yayyabamee firaa fi fiixaa wal irra marsee hojjachaa horii saamaa bahe jedhee himate. Abbaan alangaa addaa Itoophiyaa Birhaanuu Tsagaayee Jeneraal Kinfee isaa biyyaa baduuf deemu qaban jedhan.Waraana addaa naannoo Tigraayitti isaa fi daarektera dhaaba basaasaa biyyoolessaa, INSA ka durii Dr.Teklee Birhaan W/Aregaay waliin naannoo Tigraay Qoftoom naannoo magaala Bahaaker keessatti qaban. Manii murtiillee jeneraal Kinfee qabufu waan gaafateef qabanii hardha waraana mootuuaa federaalaatti kennan. Major Jenerlaaa Teklee Birhaan ammoo warqataii mana murtiilleen waan itti hin bahiniif gadi dhiisanii gara naannoo Humeeraa dabre. Jeneraal Kinfee fi miilotii isaa nama 63 horii ummataa balleessanii,seera cabsanii ilmaan namaatti taphachaa bahan jedhanii himatan.


Hooggantoonni Itoophiyaa,Eertiraa fi Somaaliyaa Gaanfa Afrikaatti nagaa fi tasgabbii buusuu fi waliin hojjechuuf walii galan

No media source currently available Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Abiyyi Ahimed, prezidaantiin Ertiraa – Isaayyaas Afewarqii fi prezidaantiin Somaaliyaa – Mohammed Abdullaahii Farmaajoo, jimaata dabre irraa jalqabee daawwannaa guyyyoota lamaaf – naannoo Amaaraa – magaalaa Baahir_Daarii fi Gonderitti taasisanii fi walga’ii hoogganoota sadeen gidduutti deemsisan xumurachuu isaanii waajirri muummicha ministaraa Itiyoophiyaa ibsa har’a baaseen beeksisee jira. Ibsi kun akka jedhutti, jijjiirama biyyoolessaa muummichi-ministaraa Abiyyi Ahimed geggeessaa turan irraa ka madde – hiriiroo dinagdee naannawa Gaanfa Afrikaatti uumuutti ka fuuleffate – walga’iin hoogganoota sadeenii, marii jalqabaa baatii Fulbaanaa magaalaa Asmaraatti, hoogganoota sadeen gidduutti geggeessamee ture, hojii irra oolfama isaa hordofuuf ka geggeessame tahuun beekamee jira. Kana malees, hoogganoonni sadeen, nagaa fi tasgabbii naannawa Gaanfa Afrikaatti buusuu irratti waliin hojjechuu fi ajandaalee sadarkaa addunyaa irratti sagalee waliigaltee fi tokkummaa dhageessisuuf cicha qaban beeksisanii jiran – jedhan – ibsi waajira muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa irraa bahe kun. Jimaataa fi Sanbata dabre daawwannaa geggeessan sanaan – proojektiiklee misoomaa Gondarii fi Baahirdaar keessa jiran adda addaa ka daawwatan yoo tahu. Yunivarsitii Baahir-daar, Koolejjii Saayinisii Fayyaa jalatti, miliyoona dhibba lamaa oliin kan ijaarame – Xibebe-Gihoon Specialized Hospitaal kan eebbbisan yoo tahu, barattoota eegumsa fayyaa eebbifamiif haasawa dhageessisan keessatti, biyyoonni Gaanfa Afrikaa keessa jiran gara fuul-duraatti hoogganaa tokko akka qabaatan, abdii isaanii tahuu dubbatan. "Gara fuul-duraatti ijoolleen keenya, Afrikaa Bahaatti, prezidaantota sadii akka hin qabaanne abdiin qaba – jedhan – muummichi-ministaraa Abiyyi.” Barattoota eebbifaman keessaa hagi xiqqoon yeroo gabaabaaf gara Ertiraa, kaan Somaaliyaa deemanii, tajaajila tolaa akka kennanii fi jaalala labsanillee yaada dhiheessanii jiran. Hoogganoonni Itiyoophiyaa, Ertiraa fi Somaaliyaa – walgahii isaanii itti aanu, magaalaa Moqdishoo keessatti geggeessuuf walii-galuu isaanii – gabaastuun VOA – Aster Misgaanaaw Bahirdaar irraa gabaastee turte.


Itoophiyaan aaddee Me’aazaa Ashennaafii Pirezidaantii Mana Murti Walii Galaa tolchitee filatte, obboo Salamoon Araddaatti itti aana

No media source currently available Aaddee Ma’aazaa muummee ministera Itoophiyaa, mootummaa Dr Abiy Ahmeditti hujii tanaa filatee parlaamaa Itoophiyaatti mirkaneesseef. Aaddee Ma’aazaan nama abukaatoo tahee hojjate,dubartii Itoophiyaatti waldaa abukaatota dubrtoota Itoophiyaa yayyabellee. Nama Tokkummaa Mootummootaatti koomishiinii dinagdee Afrikaa keessa hojjatellee. Akka jecha aaddee Ma’aazaatti hujiin tun jajjabduu taatullee gammachuun fudhatte. “Itti gaafatamii pirezidaantii mana murtii guddoon; abbaa seeraa tahuu,hujii bulchiinsaati,hujii diplpmaasiiti, warra seera baasuun,itti gaafatamtoota mootummaatii fi warra dubbiin laaltuun waliin hojjachuu.Muuxannoo qabu walti qabadhee hojjadha.Eeyee hin dandahaa hin hojjadhaa.” Hujiin mana murtii ammoo waan hedduu walxaxaati taatullee “akka dansaa qajeelchee, miilota tiyya jajjabduu itti filadhee hujiitti dabarra.” Itoophiyaatti abbootii seeraa duruu waan hedduun himatan matuma ufiitiin hojjatan/ mootummaatti hajaja fa jedhan. Aaddee Me’aazaan ammoo pirzidaantii mana murtii walii galaa matuma ufiitiitti hirkantee hujii tana hojjachuu male. “Akka manii murtii matuma ufiitiin hojjatu, parlaamaatti marii hardhaatiin naa mirkaneesse.Dubbii muummeen ministera Itoophiyaa kalee Firaankifertitti dubbate irrallee tanuma hubadhe.Tanaafuu yaada kiyyaa fi ka mootummaalleen waluma fakkaata jechuu.Hujiin sun ulfaattullee hojjachuu hinuma dandeenna.” Akka aaddee Ma’aazaatti seerii warqata qofa irra jiraachuu hin malle.Abbaan seeraa nama horii fi siyaasaan sossobamu tahuu hin malle. Tana maleellee paarlaamaan Itoophiyaa nama muummeen ministeraa itti aanaa pirezidaantii mana murtii tolchee filate,obboo Salamoon Araddaalleen ya hujii tanaa mirkaneesse. Obboo Salamoon nama hujii akkanaa tana biyya keessaa fi biyyaa alaallee hojjachaa bahe. Manneen murtii addunyaa akka The Heague Netherlands jiruufillee nama akka gorsaatti hojjatee manneen barnootaa gugurdoo Amerikkaa ka akka Harvard faalleetti baratee digrii lammallee qabu. Aaddee Ma’aazaalleen nama Amerikaa fi Itoophiyaatti baratee digrii lammeessoo qabu. Jarii lachuu seeraan hojjachuuf kakatee hujiitti dabre.


Daandiin Alaamaaxaa Fi Qobboo Gidduu Cufaa Jira

Bulchiinsa naannoo Tigraay fi bulchiinsa naannoo Amaaraa kan wal agarsiisu daandiin Alaamaaxaa Qobboo kokolaataaf eega cufaa ta’e guyyaa 4 darbee jira. Daandii kana kan cufan Alaamaaxaa keessatti hidhaman akka hikamaniif kan gaafatan dargaggoota magaala Qobboo ti jedhama. Waajirri Polisii godina Walloo kaabaa akka beeksiiseetti rakkoo kana furuuf mariin gaggeeffamaa jira. Jiraattonni magaalaa Alaamaaxaa kanneen yaada kennan akka jedhanti/ daandiin kun cufamuun hojii keenyatti gufuu nutti ta’e jedhu.


Biyyoota Afrikaa Jarmaniin Barana Michooma Dinagdeef Filattee keessaa Itiyoophiyaan Tokko

Mummichi ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmad daawwannaa Faransaayii keessatti gaggeessan xumuruun har’a Jarmanii seenanii jiru.Achittis chaansilarii biyyatti Angelaa Markal waliin eega wala rganii booda walgahii hogganoota Afrikaa irratti argamanii jiru. Jarmaniin michooma gama misoomaa baranaaf kan filattee biyyoota Afrikaa sadii Senegaal Morokoo fi Itiyoophiyaan ta’uun ibsamee jira. Walgahii biyyoota G- 20 jedhamu irratti mummichi ministeeraa Abiyyi hasawaa kan godhan ta’uun beekamee jira. Simannaa Dr Abiyyi Ahamd kan ilaaleen dura ta’aa hawaasa oromoo Barliin Obbo Tasfaayee Abdisaa Jaallanneen haasoofsiiftee jirti. No media source currently available


Rakkoo Nageenyaa Beenishaangul Gumuzi

Rakkoo nageenyaa Beenishaangul Gumuzitti uumaameen namoonni hedduun baqatanii qehee fi qabeenya isaani irraa eega buqa'anii booda, kaneen karaa ittiin bahan dhabanii fi sababa adda addaan achitti hafan, nageenyaa isaaniif sodaa guddaa keessa akka jiranii fi gara itti gad-ba’an dhabuu irraa nyaata fi dhugaatii ka rakkataa jiran tahuu dubbatu. Bulchiinsi mootumaa naannoo Beenishaangul Gumuz rakkoon jedhamu kun bakka tokko tokkotti akka mul’atu ibsee, kana furuuf hojiin hojjatamaa jiraa. Haala abdachisaa kanaan, kanneen qehee isaanitti deebi'an jiru – jedha. Muktaa Jamaal tu Adaamaa irraa gabaase. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Barattonni Qorannaaf Bobba’an Gojjam Dhiyaa Keessatti Ajjefaman

Yunivarsitii Finfinnee keessatti digrii Doktorummaa hordofaa kan jiraniif kanaafis kan isaan gargaaru qorannaa gaggeessuuf gara Gojjam dhiyaatti imalanii kan turan barattonni lama ajjefamanii ka biraa sadaffaan madaa’uun ibsamee jira. Bulchiinsa naannoo Amaaraaf itti gaafatamaa waajira komunikeshinii ka ta’an Obbo Innimaawu Daanyaachoo akka ibsanti iddoo gochaan kun itti gaggeeffame aanaa Qolalaa magaa Addis Alam keessatti ta’u beekamee jira. Barattonni sadeen mana barumsaa magaala keessa jiru tokotti Qorannaaf kan ta’u fincaanii fi bobbaa walitti qabaa ituu jiranii nannoo sana keessatti barattonni sadii ajjefaman oduu jedhu kanneen dhaga’an jiraattonni naannoo haleellaa hamaa irraan ga’aniin lama lubbuun isaanii darbee kan biraa tokko akka hamaatti midhamuu obbo Innemaaw Daanyaachoo ibsuu isaanii Tsiyoon Girmaa Gabaastee jirti.


Nagaa keenya Jabeessinee akka eegnuuf kan yoo nagaan dhabamuu Caalaatti Miidhamtu “Maqaa Haadhaan” Isin Gaafadha: Prezidaant Saahilawarq

Manni maree Federeeshinii fi kan bakka bu'oota uummataa Ambaasaaddar Saahilaworq Zawdee sagalee guutuun prezidaantii Itiyoophiyaa gochuun har’a filee jira. Kunis erga pireezidantiin duraanii Dr. Mulaatuu Tashoomaa fedhii ofiin aangoo gadhiisuuf gaaffiin dhiyeessan fudhatama argatee booda. Biyya guddoo ijaaruuf abjuu qabnu dhugoomsuuf karaa nagaan ala filannoon biraa ykn karaa gabaabaan biraa hin jiru kan jedhan prezidaant Saahlaworq kanaaf hundi keenya nagaa keenya jabeessinee akka eegnuuf hundaa caalaa yoo nagaan jeeqame kan gidiraan irra ga’u maqaa haadhaan jabeesseen isin gaafadha jedhan. Muudama dubartootaa kan gidduu kanaa irratti biyya keessaas ta’e alaa dubartonni yaada maalii qabu? Caqasaa. No media source currently available


Tokkummaan Mootummootaa hardha Ganna 73essoo ulfeeffate ‘rakkoon addunyaa haga dabartullee ufi hin jibbaannu’

Tokkummaan Mootummootaa hardha ganna 73essoo ulfeeffate ‘rakkoon addunyaa haga dabartullee ufi hin jibbaannu’jedha itti gaafatamaa isaanii hardha yayyabe. Bara 1945 hujii jalqabe.Eegii sunii asi dhiba addunyaa tanaa waan akka akkaatii falaa itta jira Tokkummaan Mootummootaa. Gaafa yayyaban shanan murtii murtii olii qaban Veto Power Members jedhan waliin biyya 50tti Tokkummaa Mootummootaa yayyabe. Gannii 73ssoo isaanii hardha irra oola.Itti gaafatamaan guddaan Tokkummaa Mootummootaa,Antoniyoo Gutersi dhiiraa fi dhalaa isaatiin akkuma durii jireenna namaa jijjiiruuf hojjadhaa jedhee dhaamate. Tokkummaa akkuma durii Mootummootaa hojjattootiiseerii Tokkummaan Mootummootaa abdii ilmee namaatii baasee buluun kun guyyaa guddaa guyyaa ulfinna qabullee. Guteeres akkana jedhee viidiyoon addunyaatti ergaa dhaamate. “Hiyyumtii hagaa dabraa addunyaa irraa diqqaachaa deemuutti jirti.Taatullee dureessaa fi hiyyeessaa akka malee wal hanqata.Yoo sun walti dhiyeessine namii abdii fi milkii horata. Qilleensii jijjiiramee nu qolchuutti jira tana irralleetti Guteeres ufi hin jibbaannu jedha. "Maan jennaan jijjiirama kana qajeelchuu malle.Fulaa hedduutti namii mirga dhabuutti jira.Tanallee ufi hin jibbaanu.Maan jennaan yoo namii ulfinna qabaate laftii nagaa taati.” Guyyaan dhaloota Tokkummaa Mootummootaa hardha “waadaa Tokkummaa Mootummootaatii galle haaressinee hojjachaa,addunyaa fayyifachaa, akka namuu duubatti hin hamne hojjachuu malle jedhe.uflinna namaa cufaa jabeeffachaa yaana,” jedha. Aaddee Hiruut Zemmenee minsitrea deettaa misntiea haajaa alaati.Akka aaddee Hiruutitti Itoophiyaan warra Tokkummaa Mootummootaa yayaybe keessaa tokko. Dhaabbilee Tokkummaa 28 isii keessa jira. Tokkummaan mootummootaa dhaaba addunyaa guddaa qooda addunyaa keessaa qooda guddaa qabullee Tokkummaa Mootummootaa biyya 50 yayyabe Afrikaa keessaa Itoophiyaa fi Masrii, Afrikaa Kibbaa ta ammaa faatti keessa jira.


Torban Darbee Namnii 8 Ajjefamuu Aangawaan Beneshaangu Gumuz Ibsa

Bulchiinsa naannoo Beneshaangul Gumuuz godina kamaashii aanaa Baloo Jigaanfoo fi Godina wallaggaa Bahaa aanaa Diggaa kanneen wal daangeessan irratti Kamiisa darbee jechuun Onkolooleessa 8 bara 2011 walitti bu’iinsii irra deebi’ee ka’een namnii 8 ajjefamuu aangawoonni nageenyaa ibsanii jiru. Naannolee lameen keessaa manneen gubachuun ibsamee jira kan ibsamee yoo ta’u godina kana keessatti baatii tokko kan lakkofsisee waliitti bu’insii fi godaansii uummataa qabana’aa fi deebi’ee ka’aa jira jedhu jiraattonni. Bulchiinsaa fi nageenya naannoo Beneshaanguul Gumuz irraa Komaandar Iddosaa Goshuu walitti bu’iinsii kun irra deebi’ee ka’u mirkaneessan.Angawaan kun akka jedhanti walitti bu’iinsa uumamee qabaneessuf aangawoota bulchiinsa naannoo oromiyaa fi kan Federaalaa wajjiin hojjataa kan jiran ta’uus wal dhabdee namoota dhunfaa giddutti uumameen babal’atee lubbuu nama hedduu dhabamuuf sababii ta’e jechuu isaanii waahilli keenya afaan Amaaraa Tsiyoon Girmaa gabaastee jirti.


Handaara Galaana Taanzaaniyaatti Lammiiwwan Itoophiyaa Torba Du'an

Bidiruun namoota 13 feetee gara Afrikaa Kibbaatti qajeelaa turte handaara galaan Taanzaniyaatti garagaltee lammiwwan Itiyoophiyaa 7 har’a du’u polisiin Taanzaaniyaa beeksisee jira. Komishinarri polisii kutaa Tanga Komaandar Edwaaard Bukombee akka jedhnti bidruun kaleessa kaate kun kanneen feete turtee 13 keessaa 12 lammiwwan Itiyoophiyaati. Namnii biraan bidruu sana oofaa ture eessa buteen isaa waan dhabameef lammii biyya kami akka ta’e hin beekamiin jira.Hojiin isa barbaachuus kan itti fufee yoo ta’u kanneen lubbuun hafan 5 baraarafamanii jiru. Bukombeen akka jedhanti waajirri immigreshinii Tanzaaniyaa Embaasii Itiyoophiyaa kan qunnaman yoo ta’u kunis sirnii awwaala isaanii attam akka ta’u akkasumas fi kanneen lubbuun hafan maal akka ta’uuf jiran irratti dubbatan. Kanneen lubbuun hafan akka jedhanti gara Afrikaa Kibbaatti qajeelaa jira.


Walitti-bu’insi Dargaggoota Raayyaa fi Humnoota Mootummaa Namoota Sadii Galaafate

Dilbata ganama akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti sa’aa afurii fi walallaa dhaa jalqabee kanneen walitti-qabamanii turan – dargaggoonni Alaamaaxaa, yeroo gommaa konkolaataa bobeessuu jalqabanitti ture ka jeeqamni magaalattii keessatti ka’e – jedha – gabaasaan VOA, mulugeetaa Atsibahaa. Namoonni ijaan argan, gabaasaa keenyaaf akka ibsanitti torban tokko dura walitti-bu’insa dargaggootaa fi humnoota naga-eegumsaa gidduutti uumame uumamee ture irratti dargaggoon raasaasaan dhawamee ture tokko Sanbata dabre kana du’e, waan jedhameef, dargoonni dheekkamsaan ka’uuu isaanii tu dubbatama. Humnoonni naga-eegumsaa dargaggoota mormiif bahan sana addaan-facaasuuf jecha, gara samiitti ol dhukaasuudhaan, akkasumas, aara mormii bittimsu dhukaasuun yaalii gochaa akka turaniyyuu, booda walitti-bu’insichi hammaachaa deemee, namoonni sadii rasaasaan rukkatamuu tu himame jira. Wal’aansa fayyaa akka argataa jiranis – hojjetoonni wal’aansa fayyaa Hospitaala Allaamaaxaa keessaa hojjetan – VOAf ibsanii jiran. Namoonni 25 madaa’uu isaanii fi namni tokko immoo miidhamni isaa guddaa waan taheef wal’aansa wayyaawaaf gara Maqaleetti ergamuu isaa dubbatu. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Jijjirama Argame Gatachisuuf Sochiin Qindominaan Gaggeeffamu Jira: Dr. Abiyyi Ahmad

Walitti bu'iinsa baatilee lamaa fi sadeen darbe keessa uumamanii godaansa uummataa fi ajjechaa lammiwwaniif sababaa ta’an irratti karoorfamee deggersii maallaqaa ramadameefii kan gaggefamee dha jechuun mummichi ministeeraa Abiyyi Ahamed har’a mana Maree bakka bu’oota ummataa fi federeeshini ibsanii jiru. Ejjennoo mootummaa isaanii ibsan gabaasaa fi kallatti walga'ii idilee 3ffaa har'a gaggeeffameen lakkoofsa 2/2011 ta'ee ragga'eera. Rakkoo uumamee kana duguugamiinsa sanyiitti hidhuun warra biyya keenya akka maqaan badu barbaadaniif karaa banuudha kan jedhan Dr. Abiyyi mootummaan walitti bu'iinsa mudatu fashaleessuuf hojjechaa jira jedhan . Gareen karoorfatee nagaa dhoowwuuf hojjetu akkuma jiru, mootummaan ammoo sana ittisuu irratti qiyyaafatee yeroo hajjataa jiruutti ummannis nageenya naannoo isaa tikfachuu qaba jedhan. Magaalaa Hawaasaa, Buraayyuu, Finfinnee, Beneshaanguul fi Gaambeellaa keessaa kanneen to’annaa jala oolana akka jiranii fi Keessumaa Finfinnee keessaa lakkofsii isaanii ol jedha akan ta’e leenjiif ergamanii kan turan ta’u dubbatan. Looltoota dhiyeenya kana masaraa mootummaa seenan kan ilaaleen namoota shan ykn kudhan hin taaneetu aguuggii dabala mindaa jedhuun kaayyoo jijjirama argamee gatachisuuf turan jedhan. Mummichi ministeeraa Abiyyi akka jedhanti yakkamaan eenyuun iyyu haa ta’u, saba kamiin iyyu haa ta’u seera duratti ni dhiyeessina. No media source currently available No media source currently available


Dargaggoonni Finfinnee Kanneen Hidhaa Keessa Turan Ni Hiikaman

Dhimma nageenyaan wal qabatee kanneen to’annaa jala turan fi Xolayitti leenjii fhudhataa kan turan dargaggoonni 1,174 hidhaa dhaa gad dhiifamaniiru. Dargaggoonni kun hara’a waaree irratti gad dhiisamuu isaanii itti gaafatamaan quunnamtii uummataa komiishina poolisii Finfinnee komaander Faasikaa Faantaa sabaa himaa biyya keessaaf ibsaniiru. Akkuma kanaan dargaggoonni kun baatii tokkoof yakka irraa of fageessuu akkasumas leenjii wal fakkaatu fudhachuu fi yeroo murtaa’eef waan xumuraniif gara maatii isaaniitti deebi’aniiru.


Keenyaan Baahir Daaritti Itoophiyaan 0-0 gargar galte taan Nayroobiitti ammoo Itoophiyaa 3-0 buufte, dorgommii AFCON 2019 ittuma jiran

Tapha guyyaa sadiitti biyya 44 ti taphatee goolii 64tti gale.AFCON 24essoo biyya biyya irra maranii taphachuutti jiran.Dorgommii bara 2019 tana biyya 16 keessaa filanoo Kaameruunitti qopheessa. Biyya akkana taphatan tana keessaa 6 ammoo 3-0 wal moo’an. Tapha Keenyaan Itoophiyaa istaadiyoomii Naayroobiitti moote kana nama kuma 60 tahutti bahee daawwatee fulaa waliin ejjan dhabanii nama haga garii irrumaan raran. Goolii Keenyaa sadeen tana tokko Michael Olungatii keessa buuseef lammeessoo Eric Johana Omond,sadeessoo ammoo gurbii isiin EPL keessaa Totten ham keessaa yaammatte Viktor Wanyaamaatti irra buuseefii taphii 3-0 obbahe. Itoophiyaa garee isii keessaa qabxii sadii qabdii idaa goolii hedduuttti jirra jira. Bafana Bafanaan Afrikaa Kibbaallee tapha kaleetiin Sishelsi 6-0 caraffatte. Ugaandaa fi Cape Verde ammoo warra waliin taphatan Leseetoo fi Tanzaaniyaa 3-0 qaqaarifatan. Nayjeeriyaalleen Liibiyaa 4-0 lafa buufte. Goolii sadii Odion Ighaloo galfate. Naayjeriyaa waancaa Afrikaa ganna lamaan walti aanaa 2015 fi 2017 hin dabrin taan barana abdii qabdi. Gurbaan goolii sadii galcheef kun durii kilabii Watfoordii taphataa amma ammoo kilabii Chaaynaa Changachun Yatahitti bitate. Masriilleen tapha guyyaa dheengaddaa nama 10n taphatteen Siwaazilaandi 4-1 dhukkeessite. Taatullee ilmii isii beekamaan Mohaammad Saalaa tapha Jimaata dabre irratti goolii tokko galcheef nafa saalaa keessa dhiitanii tapha keessaa bahe. Itoophiyaa Metirii 800 yoo haguma dandeettan ceetan daqiiqaa hagamitti ceetanii fixxan seetan? Atileetiin Itoophiyaa Xaasewu Yaadaa metirii 800 tana 1:49:38 atileetii Aljeeriyaa Mohaammad Aliitti itti aane sadeessoon ammoo Hamzaa Alii Hassan, atileetii Jibuutiiti. Kubbaa miilaa nadheen addunyaa Gareen nadheen Amerikaa tapha kalee Amerikaa godina Teksasitti taphatniin nadheen Jameeyikaa 6-0 irraa galchite. Ardiin addunyaa cuftii gamuma gamaan waliin taphattee abbaa dabre keessaa filanii akkuma kanaan Amerikaalleen garee kubbaa miilaa ardii isii CONCACAF keessaa dabruuf taphachuutti jirti. Akkuma kanaan Kanaadaalleen Panamaa 7-0 irraa kaaftee dorgommii waancaa kubbaa miilaatii dabarte. Iftaan ammoo Kanadaa fi US waliin taphata. Abbaan moohame maruma maree Arjentiinaa afaan bu’ee wannii taate taati. Waancaa kubbaa miilaa nadheen addunyaa US marroo sadii moote.Dorgommii bara dhufuu Faransaayitti qopheessaa biyya 24 dorgommii tanaa dabra


VOAn Finfinneetti Leenjii Torban Tokkoo Jalaqabe

Dimookiraasii fi dhaabbattoota Dimokraasummaa gama ijaaruutiin sabaa-himaaleen ka qooda olaanaa qaban, ka jedhe VOA – Damee Afrikaatti Daareekara kan ta’e Obbo Nugusee Mangashaa, toora kanaan Sagalee Amerikaa qooda gama isaa ka gumaachu tahuu ibsee jira. Kun akka fiixaan bahu gochuuf Raadiyoon sagalee Amerikaa Itiyoophiyaa fi biyyoota ollaa ishee irraa oduu gabaastoota 27f har’a Finfinnee keessatti leenjiin jalqabamee jira. Obbo Niguseen, ogeessa gameessaa fi kanneen akka lakkoobsa Awurooppaatti Fulbaana bara 1982 tajaajila raadiyoo Afaan Amaaraa VOA keessatti hundeessan keessaa tokko yoo tahu, sana duras tahe sana booda maqaa raadiyoo “Getaahun Taammiraat” jedhuun dhaggeeffatoota Raadiyoo miliyoonaan lakkaawaman biratti beekama ture. Booda hoogganaa kutaa Afaan Amaaraa tahee kan hojjetee fi waggoota hedduudhaaf hoogganummaa sadarkaa adda addaatiin kan VOA tajaajile – Obbo Nugusee Mangashaa, daarektara Damee Afrikaa tahuun dhalata Afrikaa isa jalqabaa ti. Sagalee Ameerikaa – tajaajila Gaanfa Afrikaatti, “managing editor” – Tizitaa Belaachoo fi waahiloota isaanii kaan waliin tahuudhaan, Sanbata dabre kana Fininnee seenan yoo tahu leenjii gabaastotaaf kennan har’a jalqaban. Sagantaan leenjii Fifinneetti kennamu kun Jimaata dhufu xumurama. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Prezidaant Isaayaas Afawarqii Biyya Ofitti Deebi’anii Jiru

Prezidaantiin Ertraa Isaayaas Afawarqii Dilbata kaleessa daw’annaaf Itiyoophiyaa erga seenanii booda har’a waaree booda gara biyya ofiitti deebi’anii jiru. Itiyoophiyaa keessa yeroo gabaabaaf kan turan prezidaant Isaayaas aangawoota mootummaa Itiyoophiyaa kan sadarkaa olaanaa waliin sirna baniinsa warshaa shukkaara Omoo akkasumas magaalaa Arbaaminc daw’atanii jiru. Mummichi ministeeraa Dr. Abiyyii fi prezidaant Isaayaas guyyaa har’a godina Jimmaa saqqaa coqorsaa keessa ka jiru Fincaa’aa ykn ursaa Saqqaa dawwatan.Iddoon kun Magaalaa Jimmaa irraa fageenya muraasa irratti argama. Jila gamasitti imalee kana keessa mummichi ministeera duraanii Haayla Maariyaam Dassaaleeny fi ministeerri hajaa alaa Itiyoophiyaa Dr. Warqinaa Gabayyoo jira. Sirna Buna danfisuu kan nannoo jimmaa kan gaggeefame yoo ta’u qabeenyaa godiina Jimmaa calaqiisan adda addaa akka badhaasaatti aangawootaaf kennamee jira. Mummicha ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmad waliin Finfinnee keessatti marii bal’aa gaggeessanii jiru.


Dargaggonni Tigraay Walgahiif Gara Ertraatti Imalan

Hogganoonni waldaa dargaggoota Tigraay kaleessa magaalaa Asmaraa seenuun ibsamee jira.Asmaraa keessa yeroo turanti hogganoota waldaa dargaggoota Ertraa waliin wal arguuf jiru. Kana malees deemsa nagaa Ertraa fi Itiyoophiyaa gidduutti jalqabame jajjabeesuu dhimmootii dandeesisan irratti marii gaggeessu jedhamee kan eegamu ta’uun ibsamee jira.


Raayyaan Waraanaa Mooraa Masaraa Mootummaa Seene Muummicha Ministeeraa Waliin Mari’ate

Muummichi minsteeraa Dr. Abiy Ahimedii fi itti aanaa muummichi ministeeraa Obbo Demmeqee Mekonnin miseensota raayyaa murna waraana adda addaa keessaa walitti dhufan waliin mari’atanii jiran. Miseensonni kun karaa nagaan gaaffii qaban dhiyeeffachuu isaanii komiishinerri komiishina poolisii Federaalaa Zeeyinuu Jamaal ibsanii jiru. No media source currently available Komiishiner Zeyinuun akka jedhanitti miseensonni raayyaa waraanaa kun muummicha ministeerichaa qaamaan arganii gaaffii isaanii dhiyeessuuf gara masaraa mootummaa dhaqan. Wayita kanas karaa nagaan mari’achuu isaanii fi muummichi ministeerichaa haala kanaan gamas dhaquun dogoggora ta’uu itti himanii isaanis dogogora isaanii amamaniiru jedhan. Kanaan ala garuu haalli naannoo masaraa mootummaa ture nagaa ta’uun gabaasameera. Miseensonni waraanaa itti gaafatama irra jiru ilaalchisee gaaffii kan kaasan ta’uu isaaniif akka lammii biyyaatti gaaffiin isaanii dhaggeeffatamee deebii argachuu akka qabu illee itti aanaa muummichi ministeeraa Demmeqee mekonnin ibsaniiru.


Paarlaamaan Itiyoophiyaa Boqonnaa Booda Hojiitti Deebi’e

Manni maree bakka bu’oota uummataa fi manni maree Federeeshinii bara hojii isaanii arfaffaa kan jalqaban har’a waaree booda ture. Baatii Fulbaanaa Wiixata isa dhumaa yeroo mara kan geggeeffamu wal ga’ii manneen maree jalqabaa irratti, mootummaan waggaa sana keessa hojii hojjechuuf jiru kan itti beeksisamu kallattiin itti aanu illee kan ittiin tarreeffamuu dha. Haasaa manneen maree Sanaa haasaa dhaan kan banan prezidaanti Dr. Mulaatuu Teshoomee qiyyfata mootummaa kan bara 2011 ibsaniiru. Kana keessaa tokko kan irratti fuuleffatamu ol aantummaa seeraa kabachiisuu akka ta’e ibsanii jiran. Baroota keessatti mudannoo seenaa gaariis haa ta’u qormaata qabu mara keessatti waliin jiraachuu fi wal danda’uun milkaa’ina gaarii kan uummata keenyaa yoo ta’u yeroo xiqqoo dhaa as garuu qormaata guddaan nu mudate, walabummaa fi sirna dhabulummaa adda baasuu dhabuu dhaan gad dhiisii fi seera kabajuu dhabuu babal’atee jira. Sohiiwwan akkasii nageenya lammiiwwanii fi nagaa biyyaa haala hamaan qormaata keessa buusanii jiru. Kanaan kan ka’e lammiiwwan lubbuu isaanii qaalii dhabaniiru. Qe’ee ofii irraa buqa’aniiru, barnootaaf kan kuufatan qabeenyaa isaanii dhiisanii baqataniiru. Walumaa gala ol aantummaan seeraa balaa keessa jira. Biyyi ol aantummaan seeraan hin geggeessamne immoo rakkoo siyaasaa fi hawaasummaa, walitti bu’iinsa, badiisaa fi bittinnaa’uu dhaaf saaxilamti. Kanaaf qaamni mootummaa sadarkaa adda addaa irra jiru dhimma kanaaf qiyyaafata addaa kennuu dhaan walabummaa fi mirga lammiiwwanii eegsisuu dhaaf tarkaanfii barbaachisu akka fudhatan taasisama jedhan. Tarkaanfiin fooya’inaa mootummaan fudhatamaa jirus cimee akka itti fufu prezidaantichi dubbataniiru. Tarkaanfiwwan kunis bifa waalta’e akka qabaatan, seerawwan komeen irratti dhiyaatus waggaa kana akka fooyyeffamu tuqaniiru. No media source currently available


Afrikaan waancaa kubbaa miilaa, AFCON 2019f dabruuf taphatti jirti Itoophyaan Roobii dhuftu Baahir Daaritti Keenyaan gir walti jetti

Dorgommii waancaa kubbaa miilaa Afrikaa, AFCON 2019 Kaamernuuitti kopheessa.Biyya 48 fulaa 12ti bahee taphachuutti jira ammoo 16 keessaa filatan. Afurtamii saddeettanuu garee A-J jalatti fulaa afur-afuritti ciran.Biyyiti cuftii marro lama-lama walti marti.Itoophiyaan garee F keessa jirtii Gaanaa, Seraaliyoo fi Keenyaan walti marte. Yoo Roobii dhuftu Baahir Daaritti Keenyaan waliin taphattuu fi Sanbatuma torbaan sunii Naayroobiitti Keenyumaan walti deebitu akka obboo Solomoon G/Sillaasee Federeshiinii kubbaa miilaa Itoophiyaa keessaa VOA-tti himetti moohuu maltee ykn walqixxee bahuu malte. Itoophiyaaf taphii kun sadeessoo.Gaafa armaan duratti Gaanaan waliin taphatte 5-0 moo’an isiilleen Seraaliyoona 1-0 moote. Yoo ta Keenyaa fixatte Gaanaa fi Seraaliyoon walti deebiti.Biyya taphatti jirtu keessaa Maalii, Giinii, Moritaaniyaa fi Tuniziyaatti qabxii 6-6 qaba. Garee F Itoophiyaan keessa jirtu biyyitii cuftii qabxi 3-3 qabdi taatullee Itoophiyaa idaa goolii 4tti irra jira.Yoo biyyitii cuftii tapha 8n ufii fixatte biyya garee isaanii keessaa 1-2 bahan keessaa filatan. Itoophiyaan dorgommii kubbaa miilaatiin duruu laaftuu.Akka obboo Solomoon jedhetti waan hedduu Itoophiyaa laaffise keessaa guddoo ijoollee jala oli dhuftu kubbaa miilaa keessatti leenjifachaa hin guddifattu.


Beellama Mana Murtii Prezidaantii Bulchiisa Naanno Somaalee Duraanii

Prezidaantii bulchiinsa naanno Somaalee duraanii – Obbo Abdii Mohammed Umur dabalee – shakkaamtoonni afur, har’a mana-murtii federaalaa, ramaddii Lidetaa, dhaddacha 19ffaatti ka dhihaatan yoo tahu, wabiin gad-lakkisamuuf iyyannaan dhiheeffatan fudhatama dhabuu isaa – gabaasaan keenya Melleskaachew Ammahaa, Finfinnee irraa gabaasee jira. Ka shakkamatoota sana irratti qorannaa geggeessaa ture qondaalli poolisii, dhaddacha duratti ibsa kenneen, guyyoota kudhan dabran keessatti ragaa-baatota sagal irraa dhuga-bahinsa fudhachuu isaa beeksisee, Adoolessa 16 irraa jalqabee haga 30tti, hookkara bulchiisa naannoo sana keessatti uumameen, namoota miidhaan qaama irra gahe, akaakuu miidhaa sanaa fi sadarkaa hammeenya isaa ragaa agarsiisu hospitaala irraa argachuuf kan eeggataa jiru tahuu dubbatee jira. Kana malees, kanneen shakkamtoota harkaa qabaman mobaayiliwwan yokaan bilbiloota harkaa, Siima kaardotaa fi kompiyuutaroota Laap-tooppii ogeessotaan ka qorachiisaa jiru tahuu isaa fi ammallee shakkamtoota yakka kana keessaa qooda qaban ka biroo qabsiisuun kan isa hafu tahuu, kana malees namoota jumlaadhaan ajjeesaman reeffa isaanii qorachiisuun kan hin xumuramiin tahuu fi akkasumas gochaa yakkaa sana waliin meehsaalee hidhata qaban qorachuun kan hin dhumiin tahuu ibsee, yeroo dabalataa torban lama akka kennamuuf gaafatee jira. Yeroo gaafatamee mirkaneesseefii jira jedha Melleskaachew Ammahaa.


ADWUIn Gaafiilee Ummataaf Deebii Kennuu kan Itti Fifu Ta'uu Xumura Yaa'ii Isaa Irratti Beeksise

Addi Warraaqsa Dimookiraasummaa Uummatoota Itiyoophiyaa yokaan ADWUI Dr. Abiyyi Ahimed dura-taa’aa, Obbo Demmeqee Mekonnin itti-aanaa dura-taa’aatti filachuudhaan, yaa’ii isaa 11ffaa guyyoota sadi’iif Hawaasaatti geggeeffate har’a xumuree jira. Gabaasaa keenya, Muktaar Jamaal, achitti argamee yaa’icha hordofaa ture. Gaaffii fi deebii waliin geggeessine dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Warruma Nagaa Biyyaa Jeeqaa Jiruutu Kora Kana Irratti Nageenyi Ha Kabajamuu Jechuun Gaafataa Ture.Hundee Dhugaasaa

Magaalaa Hawaasaa keessatti guyyaa sadiif gaggeeffamaa kan ture korri ADWUI inni 11ffaan har’a xumuramee jira. Dr. Abiyyi Ahmad dura ta’aa addichaa akkasumas obbo Dammaqaa Makonnan itti aanaa dura ta’aa gochuuf falatee jira. Jaarmayoota miseensa ADWUI ta’an arfan irraa mata mataatti namoonni 250 waluumaagalatti kumnii tokko walgahii kana kan gaggeessan yoo ta’u toora adda addaa irraas taajjabdummaan kan itti hirmaatan akka jiran ibsamee jira. Walgahii kana irratti Taajjabdoota ta’uun kannen argaman keessaa hayyuu seeraa fi biyya Inglizii keessa jiraataa kan ture Hundee Dhugaasaa tokko. Deemsa walgahii ADWAUI kana kan ilaaleen yaada kenneen walitti bu’iinsa biyyattii keessaa keessumaa Oromiyaa keessatti kan mudatee fi mudachaa jiru dhaabsisuuf uummanni, dhaabileen siyaasaa martii fi mootummaan walii wajjiin hojjachuu qaba jedha. Gaaffii fi Deebii Guutuu Caqasaa. No media source currently available


Yaa'iin Walii-galaa ADWUI Jalqabame

Addi Warraaqsa Dimookiraasummaa Uummatoota Itiyoophiyaa, ADWUIn, yaa’ii isaa walii-galaa 11ffaa har’a magaalaa Hawaasaatti jalqabee jira. Dura-taa’aan paartichaa - muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Abiyyi Ahimed, haasawa baninsaa dhageessisaniin, “hegeree biyya keenyaa ijaaruuf xaxoo siyaasaan wal sakaaluu mannaa wal cinaa dhaabannee guddinaaf hojjechuun dirqama yaroon kun gaafatu” jedhan. Gabaasaa guutuu, ka Muktaar Jamaal Hawaasaa irraa erge caqasaa. No media source currently available


‘Baqattoota Solooloodhaa Ofirra Deebi’an Gara Qe’ee Isaaniitti deebisneerra’ – Aanaa Mooyyalee

Bulchiinsi Aanaa Mooyyalee baqattoota Mooyyalee baqatanii Keeniyaa Solooloo turan gara gandoota isaaniitti deebisuu beeksise. Bulchaan Aana Mooyyalee Obbo Baaggajja Morgee baqattoota Sanbata darbe mootummaan Keeniyaa gara Mooyyaleetti deebise mara qe’ee isaaniitti deebisuu himan. Gabaasa Galmoo Daawit dhaggeeffadha. No media source currently available


Sirna Dimokraasii Misoomatti Fulleeffate Ijaaraa Jirra. Dammaqaa Makonneen

Dura ta’an paartii Dimokraatawaa Amaaraa Obbo Dammaqaa Makonnen xumuura gumii paartichaa isa 12ffaa booda walgahii ADWUI f Hawaasaatti ituu hin imaliin dura tuuta oduuf ibsa kennanii jiru.Jijjirama argamee irratti hundaa’uun akkaataa deemsa keenyaa jajjabeesuu qabna jedhan. Walgahii ADWUI kan Hawaasaa keessatti gaggeeffamu irratti sadarkaa bulchiinsa naannoo fi gandaa irraa qabee sirnii ijaarameetu nu barbaachisa waan ta’eef Adeepaan toora Kanaan sochii jabaa gochuu fedha jedhan. Kanaaf walgahii Hawaasaa irratti kallattii kaa’uun hojii irra olchuuf paartiin keenya qopha’aa jira jedhan Obbo Dammaqaa Makonnan.


Sochiin Dimookiraasummaa  Uummattoota Kibbaa Miseensoota Koree Hojii Rawwachiiftu 15 Filate

Jaarmayoota miseensota IHADEG keessaa tokko kan ta’e Sochiin Dimookiraasummaa Uummattoota Kibbaa miseensoota koree hojii rawwachiiftu 15 filachuun gumii guyyaa shaniif gaggeesse xumuree jira. Gama kaaniin mummicha ministeera Itiyoophiyaa duraanii Hiyile-maariyaam Dessaalenyi dabalee hogganoota duraanii 24 kabajaan gaggeessee jira. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Dhaaboliin Miseensota ADWUI Sadii Hooggana Haarawaa Filataa Jiran

Paartiin dimokraasummaa Amaaraa ADEPAn koree giddu galeessaaf namoota 75 kaadhimee jira. Kana keessa miseensoni 65 filataman 13 koree hoji raawwachiistuu yoo ta’an 9 immoo koree hoji raawwachiistuu ADWAUIf filatamu. Sagalaan laka’amaa kan jiru yoo ta’u maqaan isaanii bor ifatti beeksamuuf jira. Itti aanaa muummichi ministeera Itiyoophiyaa fi miseensi ADEPA obbo Dammaqaa Mokonnen kabajaan miseensummaa keessaa akka ba’an kan gaafatamee ture gumiin sun waan mormeef jecha miseensummaan akka turan murtaa’ee jira. ADEPAn miseensota isaa kan turan keessaa Obbo Alemnew Mekonnen, obbo Leggesee Tulluu, obbo Geetaachoo Jember, obbo Ibarahim Muhamud, obo Dassaaleny Ambaawuu sababaa barnootaan kan geggeesse yoo ta’u aadde Baanchi Yirgaa Melesee yoo dorgomuu baatan jechuun yaada dhiyeessee jira. Kabajaan akka geggeessaman kan dhiyaatan: Obbo Kebbedee Caannee, obbo Mekonnin yelewum-wesen, aadde Firehiiwot Ayyaalew, aadde Bisraat Gaashaaw Xannaa fi obbo Geetaachoo Ambaaw ti. Kan ambaasaadderummaan tajaajilaa jiraniif geggeessaman immoo, obbo Kaasaa Teklebirhaan, aadde Zennebuu Taaddesee immoo dorgommii keessaa ala yoo ta’an jechuun yaada dhiyaate raggaasisee jira. Kanneen koree gidduu gala ADEPA keessaa geggeessaman kana booda itti gaafatama hojii mootummaa irra akka hin kaa’amne murteeffameera. Jechuun Aster Misganaaw Baher Daar irraa gabaasteetti.  Gumiin adda bilisummaa uummata Tigraay 13ffaanis hooggana dhaabichaa filachuu dhaan guyyaa har’aa xumuramee jira. Akkuma kanaan Dr. Debretsiyoon G/Mikaa’el dura taa’aa dhaabichaa, aadde Fetlewerq G/Igzaaberiin immoo itti aanntuu dura teessuu ta’uun filatamaniiru.  Koreen hoji raawwachiistuu dhaabichaa kan kana dura sagal turan amma garu 11 yoo ta’an kunis Dr. Debretsion G/Mikaa’el, aadde Fetlewerq G/Igzaaber, obbo Geetaachoo Reddaa, Obbo Alem G/Waahid, obbo Geetaachoo Asaffaa, aadde Keeriyaa Ibraahim, Dr. Abrhaaham Tekestee, obbo Asmellaash Welde Sillaasee, Dr. Addis Aleem Baallimaa koree hoji raawwachiistuu IHADEG yoo ta’an obbo Beyene Mekruu fi Dr. Akililuu H/Mikaa’el immoo miseensa koree hoji raawwachiistuu adda bilisummaa uummata Tirgaay ta’uun filatamaniiru.  Dhaabbati sochii uummatttota kibbaas gumii dhaabaa 10ffaa geggeessaa jiruun waggoota itti aananiif dhaabicha kan hoogganan koree giddu galeessaa filachuutti jira. Kaadhimamtoota 70 ta’an dhiyeessuu dhaan kanneen keessaa miseensa koree giddu gala filachuuf sagalee kennuu itti fufee jira.


ABUT Maqalee Keessatti Gumii Isaa Jalqabee Jira

Gumiin 13ffaan Adda Bilisummaa Uummata Tigraay ykn TPLF har’a magaalaa Maqalee keessatti jalqabamee jira.Dura ta’aa paartii fi itti aanaa bulchaannaannoo Tigraay Dr. Debretsion Gebre Mikaa’eel sirna baniinsa gumii kana irrattiakka ibsanti, "gumiin keenya jijjirama uummanni keenya eegu akka fiduuf qooda gama isaa kan gumaachu toora irra deemamuu qabu fi murtii darbuu qabu kan lafa kaa’uu hoggana dhaloota haaraa hiika qabu gumii kana irratti ni filatama jennee eegna," jedhan. Hirmaattonis gumii kanaas murtii uummanni keenya eegu dabarsuun galafata wareegamtootaa haa eegnu moo? Shira biraa xanna jechuun gaafatan Dr. Debretsion. No media source currently available Hunduu galfata wareegamtootaa qabatee waan uummata keenyaaf bu’aa buusuu seenaa gaabbisiisaa hin taane hojjachuuf qophii ta’u akkasumas kanneen gumii kana gufachisuuf bitaa fi mirgaan duula fi jette jettee ofamaa ture cinatti dhisuun uummataa fi uummata qofa kan fayyadu boqonnaa haaraa bulchiinsa keenyaaf ka labsuu ta’u qaba jedhan. Biyyattifis bu’a-qabeessa kan ta’u murtilee seena qabeessa akka dabarsiitan nana amana jedhan Dr. Debretsion. Itiyoophiyaa keessatti jijjiramnii argamee abdii qaba kan jedhan Dr. Dabretsion gama kaaniin jijjirama argamekanneen danqan sodaan ni jiru jedhan.


Arbanyooch Gimbaar Ginboot Torba Irraa Adda Baane Jedha.Gamnii Kaan Immoo Soba Jedhe

Akkataa qabiinsa maallaqaa iftoominni itti hanqatee fi rakkoo hooggansaan kan ka’e Addi Arbenyooch jedhamu Ginbot 7 irraa Fulbaana 13 irraa qabee adda ba’uu beeksisee jira. Arbenyooch Ginbot 7 gama isaan gamtaa isa kam waliinuu adda hin bane jechaa jira. Ibsa sana kan kennan kana dura rakkoo naamusaan miseensota sochii sana keessaa ari’aman kan jedhan itti gaafatamaa quunnamtii alaa Arbenyoch Ginbot 7 obbo Amsaaluu Tseggaa ti. Aster Misgaanaaw Bahir Daar irraa gabaase. No media source currently available


Ibsa Mana Maree Naga Eegumsa Biyyoolessaa Itiyoophiyaa

Manni maree naga eegumsa biyyoolessaa Itiyoophiyaa Fulbaana 8 bara 2011 wal ga’ii geggeesseen biyya keenya keessatti sochii seera dhablummaa mul’ataa jiran gamaaggamee ibsa baasee jira. Baatilee shaman darban waltajji dimokraasii bal’isuuf hojiin hedduun hojjetamanii ba’iin abdachiisaan argamaniiru jedha ibsi sun. kananis uummati biyya keenyaa isa yeroo kamiinuu caalaa abdii horatee hegeree biyyattii keessatti qooda ofii gumaachuuf akka kaka’u taasiseera. Haa ta’u malee jedha ibsi kun ijaarsi sirna dimokraasii ol aantummaa seeraan ala waan yaadamu akka hin ta’in hubatamuu qaba. Jijjiirama keessa waan jirruuf mootummaan rakkoolee jiran humnaan hiikuu manna garaa bal’achuun isaa akka waan human hin qabaanneetti kan ilaalanhumnoonni badiisaa miirri dargaggoo kakaasuu dhaan yakkaawwan hojjetan yeroo dhaa yerootti dabalaa adeeme. Finfinnii fi naannoo isheetti gidduu kana walitti bu’iinsa uumameen lubbuun lammiiwwanii qaalii ta’e darbeera. Jeeqama kana naannolee hedduu keessatti itti fufuuf, naannoo Somaaleef kanneen biro keessatti kan duraa fashale karoora badiisaa, yaalii adda biraan itti fufuuf akkasumas xumura baatii Fulbaaa geggeessamuuf kan jiru gumii ADAWAWI gufachiisuuf yaalii hedduun taasisamaa jiru. Jeequmsi kun rakkoolee fi adda addummaa xixiqqoon kan ka’u utuu hin taane bifa qindaa’een kan raawwatamu, kaayyoo siyaasaa dhokataa kan qabu, uummataa fi uummata walitti buusuu dhaan ennaa walitti bu’iinsi uumamu carraa sanatti fayyadamuun itti hammeessuu fi biyya keenya walitti buiinsa hin dhaamneef xaaxiluuf akkasumas jijjiirama jiru laaffisanii karaatti hambisuuf shira hojjetamu. Kanaaf mootummaan itti gaafatama ol aantummaa seeraa fi nageenya lammiiwwanii qabu ba’uu fi tarkaanfii seeraa fudhachuu fi qophee guutuu gochuun beekamuu qaba. Sirna dhablummaaf kanaan booda obsa hin qabnu, gatiittii ittiin baannus hin qabnu. Kanaaf jireenya lammiiwwanii fi wabii kennuuf mootummaan tarkaanfii seeraa cimaa fudhachuu kan jalqabe yoo ta’u kunis cimee itti fufa jedha ibsi kun. Dargaggoonis miiraan oofamee, daldaltoota siyaasaa fi saamtotaf meeshaa ta’uun gocha diigumsaa hojjechaa jiraachuu hubachuu qaba. Kanaaf beekees haa ta’u utuu hin beekin hojii seeraan alaa irratti kan bobba’u dargaggoo fi qaamni hawaasaa kam irratti iyyuu tarkaanfiin seeraa kan fudhatamu ta’uu beekee gocha kana irraa akka of qusatu mootummaan ni yaadachiisaa jedha ibsichi. Humnoonni badiisaa kan godhan tattaaffii isa dhumaan kan jeeqame nageenyi uummataa bakkatti akka deebi’u, mootummaan mirkaneessuu dhaan lammiin Itiyoophiyaa bakka mara jiru miirri nagummaa itti dhaga’amee hanga sosso’uu fi jiraatutti mootummaan nagaa fi tasgabbii eegsisuuf hojii isaa cimsee itti fufa. Hojii yakkaa kana qindeessuus ta’e kanneen qindeessaniif namni meeshaa ta’ee argame seera jalaa miliquu in danda’u, haal duree tokko malee seeraan gaafatama. Beekaas utuu hin beekinis kanneen adda addummaa bal’isanii fi jeeqama uuman aktivistoonni fi paartileen siyaasaa harka isaanii sassaabbachuu qabu, xumura irrattis daandii nagaa fi dimokraasii amma jalqabnee jirru humni kam iyyuu gufachiisuu akka hin dandeenye isinii mirkaneessuu feena jedha ibsi mana maree naga eegumsa biyyoolessaa Itiyoophiyaa biraa har’a ba’e.


Mootummaan Kanneen Badii Geesiissan Seera Duratti Dhiyessuu Qaba : Paartii Arenaa

Finfinnee fi naannoo isheetti walitti-bu’iinsa uumamee lubbuwwan galaafatee qabeenyaa barbadeesse paartiin mormituu Aranaa balaaleeffatee jira. Obbo Andoom Gabra Silaasee itti gaafatamaan waajiira qunnamtii uummataa kan paartichaa akka jedhanti Itiyoophiyaa keessatti wal danda’uu wal dhaggeeffachuun jiraachuu qaba . Dhimma akka salphaatti bira darbuun danda’amuu maluu walitti-bu’iinsa guddaatti jijjiruu fi lubbuu namaa galaafachuun ga’uun barbaachisaa miti jedhan. Kanaaf mootummaan kanneen badii kan geesiisan seera duratti akka dhiyeessuuf Aremnaan gaafatee jira.


Angawoonni Itiyoophiyaa Ajjechaa Gaggeeffame Qorachuu Qabu : Amnastii Intarnaashinaal

Finfinnee keessatti hiriira Wiixata kaleessaa gaggeeffamee irratti polisiin tarkaanfii fudhateen namnii 5 ajjefamuu kan ilaaleen angawoonni Itiyoophiyaa qorannaa qubsaa fi hunda keessaa qabu akka gaggeesuuf gareen mirga dhala namaaf falmu Amnestii Intarnaashinaal har’a gaafatee jira. Ajjechaan kaleessaa kun walitti bu’iinsa gosaa isa dhuma torban darbe jalqabee gaggeeffamaa turee fi lubbuu nama 58 galaafate hordofuun uumame jedha. Walitti-bu’iinsa gosaa namoota hedduu madeessee, qe’e ofii irraa godaansiise kana kan ilaaleen mootummaan tarkaanfii hin fudhanne jechuun hiriirri kun daandilee Finfinnee irratti kaleessa gaggeffame jedha gareen mirga dhala namaaf falmu kun. Amnestii Internashinaal akka jedhutti hokkarri gosaa kun ABO biyyatti deebi’uu hordofuun kan dhufe yoo ta’u kanneen deggersaaf ba’an keessaa hangii tokko gareelee Oromoo hin taane keessumaa Guraagee fi Gaamoo Burraayyuu keessatti haleelan jedha. Angawoonni wawwaannaa uummataaf maaliif deebii akka hin kenniin hafan akksumas hiriirtoota karaa nagaan hiriiran irratti haleellaa gaggeeffamee kan ilaaleen ibsuu qabu jedha Amnestiin. Gama biraatiin polisiin Federaalaa ibsa kaleessa VOAf kenneen kanneen ABO fi Arbanyooch Ginbot 7 of-fakkeessuun badii kana geesisee jiru jechuun isaa ni yaadatama.


Kun Hin Ta’aa Jedhee Gonkumaa Yaadee Hin Beeku: Jiraataa Magaalaa Zaalaambessaa

Mummichi Ministeera Ityoophiyaa Dr. Abiyyi Ahamad fi Prezidaantiin Eertraa Obbo Isaayyaas Afewarqii Sarhaa Zaalaambassaa yeroo seenanitti haala ho’aan simataman. Sirna kana irratti itti aanaa mummicha ministeeraa Dammaqaa Makoniin, itti aanaa prezidaantii bulchiinsa naannoo Tigraay Dr. Debratsiyoon G/Mikaa’eel akkasumas aangawoonni sadarkaa olaanaa kan biyyoota lameenii argamanii turan. Dr. Dabratsiyoon haasawaa dhageesisaniin uummattoota biyyoota lameeniin” Baga guyyaa Kanaaf Geessan” jechuun waggaa haaraa waliin ayyaaneeffatan. Hojiif deemeen magaalaa Zaalaambassaa keessa akka jiru kan dubbatu Sintaayyoo Gammachuu waliin gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Baga Waggaa Haaraa Geessan: Ambaasaadar Maayik Reener

Itiyoophiyaatti Ambaasaddarri Yunaaytid Isteets kan ta’an Maayik Reener baga ayyaana waggaa haaraa geessan jechuun hawwii qaban ibsanii jiran.Uummata Itiyoophiyaafis ta’e kan addunyaa maraaf waggaa haaraan nufis ta’e maatii keenyaafa akkasumas hiriyyoota keenyaaf abdii hegeeree gaarii qabatee dhufa jedhan. Keessumaa Itiyoophiyaa keessatti isa yeroo darbee caalaa amma abdiin jiru jabaa dha kan jedhan Ambaasaaddarri Amerikaa Reneer lammiwwan Itiyoophiyaa hedduun jijjirama amma biyya isaanii keessatti argamaa jiruun caalaatti nagaa buusuuf hundumaa of-keessatti qabachuu akkasumas hegeree badhaadhe argiina mul’ata jedhu qabu jedhan. Uummatii fi mootummaan Itiyoophiyaa mul’ata kana fixaan baasuuf cichi qaban humna, abdii fi hawwii yeroo waggaa haaraan dhufu natti dhga’amu na yaadachiise jedhan. Itiyoophiyaaf isa woggootii darban caalaa waggootii dhufan kan foyya’an akka ta’an gochuu yoo barbaaddan hunduu qooda keessatti fudhatu qaba jechuun Reeneer hubachiisan.


Itiyoophiyaan Karra Galaanaa Dhabuun Looltoota Humna Galaanaa Qabaachuu Hin Dhorku: Jeneraal Tse’aree Mokonniin

Raayyaan ittisa biyyaa ajajii Kaabaa waggaa haaraa sababeeffachuun sirna maqalee keessatti gaggeesseen prezidaantiin Itiyoophiyaa Dr. Mulaatuu Tashomaa argamanii jiru.Raayyaan waraana uummataa fi biyyattiilaalcha duraa kennuun heera biyyatti eegsisuuf hojiin gaggeesse jabaatee itti fufuu qaba jedhan. Mootummaa Fedeeraala Itiyoophiyaaf dura ta’aa ajajoota waraanaa kan ta’an Jeneraal Tse’aree Mokonniin sirna kana irratti akka ibsanti looltoota humna galaanaa ijaaruun barbaachisaa ta’u hubachiisan. Knaaf waggaa haaraa seenuu kaasee hojiin looltoota humna galaanaa gurmeessuu kun hojii irra akka oolu ibsan. Sababiin isaas Itiyoophiyaan Karra Galaanaa Dhabuun Looltoota Humna Galaanaa Qabaachuu Hin Dhorku jedhan.


Injinar Simmenyehu Ofiif Of Ajjeesan: Poolisii Federaala

Hogganaan hidha guddicha Abbayaa Injiinar Simanyaw Baqalaa harka ofiitiin ofiin of ajjeesuu isaani ibsai qoranaa poolisii Federaala hardha taasifame ifoomse. Injiinar Simanyaw of ajjesuuf kan sababa ta'e rakkoo kontraata dhaabata MITEK hojiin osoo hin raawatamin malaqa heddu fudhachuu fi proojaktichi harkifachuun wal qabatee gaabii fi dhiphuu guddaan isaan irratti uumamaa turuu himamee jira. Muktaar Jamaal dabalata qaba No media source currently available


Dr. Abiyyi Imala Chaayinaa fi Eertiraa Booda Ibsa Kennan

Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimed, ka Chaayinaatti geggeessame walga’ii Chaayinaa fi biyyoota Afrikaatti eega hirmaatanii booda, deebii isaanitti gara Ertiraatti goranii, har’a ennaa dirree xayyyaaraa Boolee gahanitti, gaazzexeessotaaf ibsa kennanii jiran. Walga’ii Chaayinaatti geggeessame sana irraa faayidaa argame ennaa ibsan, “liqaalee tokko tokko irratti sirreessi hagi tokko akka godhamu taasisuuf carraa argannee jirra. Keessumaa, hadiida Baaburaa Finfinneedhaa haga Jabuutiitti diriirfamu gama ilaallateen, liqaan silaa waggaa kudhanitti kaffalamu gara waggaa soddomaatti akka dheeratu taasisamee haara-gaalfiin tokko akka argamu tahee jira. Kana malees, gama ijaarsa humna namaa fi piroojektoota tokko tokko irratti sirreessa liqaa gochuu fi gargaarsa bal’isuu irratti walii-galamee jira.” jedhan – Dr. Abiyyi. Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa fi jilli isaanii yeroo Chaayinaa dhaa deebi’an, gara Ertiraatti goruudhaan, Prezidaantii Ertiraa – Isaayyaas Afewarqii wajjiin wal-arganii – buufataalee Asab fi Mitsiwwaa ka daawwatan yoo tahu, magaalaa Asmaraattis marii geggeessanii jiran. Kana ilaalchisees, gaazzexeessotaaf ibsa kennanii jiran – Dr. Abiyyi. “Itiyoophiyaa Ertiraa wajjiin akkasuma, ka duraan jalqabne – hariiroo biyyoota lameenii lafa qabachiisuuf, gara hojiitti jijjiiruuf, Asab, Mitsiwwaa fi Asmaraa daawwachuu dandeenyee jirra. Yeroo Asab turretti, qophiilee haga ammaatti godhamanii fi yeroo dhihootti, buufaticha bananii hojii jalqabuuf qophiilee taasisaman gamaaggamuuf, sadarkaa inni irra jiru ilaaluuf carraan argamee jira. Hojiilee isaa hafan, yeroo xiqqoo keessatti xumurree, haala yeroo dhihootti hojii jalqabuu nu dandeessisu irra jiraachuu keenya arginee jirra. Yeeroo Mistiwwaa turretti, dooniin Itiyoophiyaa isheen duraa mi’a fe’attee gara Chaayinaa deemtu arginee jirra.” jedhan. Kunis, waggoota didgaman dabran, faayidaan daldalaa Ertiraa waliinii dhabamee ture, kan deebi’ee itti jalqabame guyyaa dinqsiisaa akka tahetti dubbatan. Gama biraan, Ertiraa fi Jabuutiin, hariiroo dippiloomaasumama gidduu isaanii tii yeroo dheeraaf citee ture, deebisanii tolfachuu fi nageenya giduu isaaniitti buusuuf walii-galuu isaanii – maddeen oduu mootummaa Itiyoophiyaa dubbatanii jiran. Kan yeroo ammaa Jabutii jiran - Ministarri dhimma-alaa Itiyoophiyaa – Dr. Worqineh Gabayyoo, tarkaanfiin kun tarkaanfii seena-qabeessa akka tahe dubbatan.


Itiyoophiyaan Embaasii Ofii Asmaraa Keessatti Bante

Itiyoophiyaan lola waggoota digdamaatii booda hariiroon ishee Ertiraa hatattamaan fooyyawaa dhufeen har’a Embaasii ishee Asmaraa keessatti sirnaan banattee jirti. Sirna har’a Asmaraa keessatti geggeessame kana irratti argamuun kan Embaasicha banan Muummicha ministaraa Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimad yoo tahan Prezidaantiin Ertiraa Obbo Isaayyaas Afewarqiis sirna kana irratti argamanii jiran. Gama Kaaniin koreen ministeeroota haajaa alaa Ertraa Itiyoophiyaa fi Somaaliyaa of keessaa qabu har’a Jabuutii seenee jira. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Namoonni Ajjeefamanii Argamuun Yaadoo Nagenyaa Nutti Uume: Jiraatota Hawaasaa

Bulchiinsa Uummatoota Kibbaa magaalaa Hawaasa keessatti tibba kana namooni ajeefama argamuun yaaddo nageenya uumuu isaa jiraattoni dubbatanii jiran. Polisiin magaalatti haala kanaan namooni lama ajeefamanii argamuu ibsee shakamtoota tohannaa jala oolchee ka qorachaa jiru tahuu beeksisee jira. Gabaasaa Muktaar Jamaal dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Prezidaantiin Naannoo Somaalee Duraanii Mana Murtiitti Dhiyaatan

Prezidaantii bulchiisa naannoo Somaalee Duraanii Abdi Mohamed Umariin dabalatee angawoonni sadarkaa ol aanaan ka naannichaa afur yakka ajjeechaa fi ka biroon shakkamanii qabamuu isaanii poolisiin mana murtiitti iyyatee jira. Shakkamtoonnis gama isaaniin yakki kan irratti raawwatame ta’uu isaaf mirgi wabii eegameefii akka hiikaman gaafatan. Manni murtiis murtii kennuuf beellama kennee jira. Poolisiiin har’a prezidaantii bulchiisa naannoo Somaalee duraanii obbo Abdi Mohamed Umar, itti gaaftamtuu dhimma dubartii fi ijoollee obbo Raahimaa Mohamed, bakka bu’aa Daayspooraa naannoo obbo Abduraahimaan Amiin, itti gaafatamaa waajjira jal’isii naannoo Sanaa obbo Sulxaan Mahaammad-n ajjeechaa dabalatee yakkawwan adda addaan shakkaman jechuu dhaan mana murtii Federaalaa Lidataa dhaddacha 19ffaatti dhiyeessee jira. Poolisiin shakkamtoonni kun yakka isaan raawwatan jedhe akka tarreessetti, maallaqa mootummaan misooma naannoo sanaaf remade, hojii hin taane irra oolchuu dhaan dargaggoota naannoo Sanaa gurmeessanii uummata naannoo sana waggoota hedduuf waliin jiraate amantii fi gosaan addaan baasuu dhaan naannoo Sanaa akka baqatan, namoonni hedduunis akka ajjeefaman godhaniiru. Waaltaaleen daldalaa fi amantii akka gubatan gochuu akkasumas dhiittaa mirga namaa hamaan shakkamaniiru. Poolisiin dhimmi isaa jalqaba irra jiraachuu isaaf waa hedduun qoratamuu akka qaban ibsee, guyyoonni qorannaa 14 akka kennamuuf mana murtichaa gaafateera. Prezidaantiin naannoo Somaalee duraanii obbo Abdii Mohamed Umar mana murtichaaf akka ibsanitti uummata naannoo somaalee ka miidhu waa tokko iyyuu hin raawwanne jedhan. No media source currently available


Taammaany Bayyanaa Dhuma Torbanii Irratti Biyyatti Kan Galuu Ta’uun Ibsamee Jira

Koreen simannaaf hundeeffame har’a tuuta oduuf ibsa kenneen tokkummaa jaalala wal danda’uu fi walii yaaduu kan jedhu irratti hojjataa kan ture Artistii fi Qabsa’aa Taammaany Bayyana Sambata fullee keenyaa Finfinnee seena.Simannaa Taamaanyiif jecha qophiin guyyaa lamaaf turu akka qindaa’ee ta’u koreen beeksisee jira. Mummichi ministeeraa Abiyyi Ahmad yeroo gara Amerikaatti imalanii turan waan dubbatan keessaa kan Taamaany ragaa tokko jedhamee jira.Dhimmi simannaa kunis dhimmi biyyaa ta’u fi hunduu harka wal qabatee carraa biyyattiin gara fuula duraatti qabduutti ceesisuu akka ta’e ibsamee jira. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Prezidaantiin Mootummaa Naannoo Somaalee Duraanii To’annaa Jala Oolan

Yeroo dheeraa dhaaf naanoo bulchiinsa Somaalee Itiyoophiyaa keessatti hanqinni bulchiinsa gaarii sadarkaa ol aanaa dhaan himatamaa ture kan jedhan komiishinerrri komiishina poolisii Federaalaa Obbo Zeeyinuu Jamaal VOAf ibsaniiru. Akkuma kanaan prezidaantiin bulchiinsa naannoo Somalee duraanii obbo Mohammed Abdii Umarii har’a to’annaa jala kan oolan magaalaa Finfinnee naannoo Atlaas jedhamu kan jiru mana jireenya isaanii keessaa-tti ture. Manni marii bulchiinsa naannoo Somaalee walgahii hatattamaa kaleessa gaggeesseen Obbo Abdiin akka hin himatamneef mirga qaban irraa mulqee jira.Prezidaanticha alattis aangawoonni 6 akka hin himatamneef mirga qabaataa turan irraa kaasee jira. Manni marii bulchiinsa naannoo Somaalee tarkaanfii kana kan fudhate jeeqamsa naannoo sana keessatti gaggeeffamaa ture waliin wal qabatee yakka hojjatamee shakkamanii ta’uun ibsamee jira. Keessumaa Muummichi ministeeraa Abiy Ahimed erga aangootti dhufanii as biyyattii keessatti geggeessamaa kan jiru ajendaa jijjiiramaa keessatti naannoon Somaalee akka haammatamu mootummaan hojjetaa kan ture ennaa tu’u uumamtichi kaka’umsa ofii isaatiin fedhii mul’isuus bulchiinsichi garuu tole hin jedhin hafe jedhan komiishinerri komiishina poolisii Federaalaa Itiyoophiyaa Zeeyinuu Jamaal. No media source currently available


Pireezdaantiin Naanoo Somalee Itoophiyaa Duraanii To’annaa Jala Oolfaman

Abdii Illee maqaa jedhamuun ballinaan an beekkaman, pirezdaantiin naannoo Somalee duraanii fi dhiheenya angoo irraa kaafaman Obboo Abdii Mohaammad Oomar mana isaanii Finfinnee jiruu guyyaa harraa qabamanii hidhamuu Abbaan Alangaa Federaalaa beekisisuu miidiyaaleen biyya keessaa gabaasan. Ballina oduu kana tamsaasa keenya gara boodaa keessatti dhiheesina.  Prezidaantiin Naannoo Somalee Duraanii Gara Finfinneetti Imalan


Barri Xumuramaa Jiru Kan Itiyoophiyaa Bara Milkaa’inaa Ture: Ministrii Dhimma Alaa

Bara xumuramaa jiru kan jechuun bara 2010 kan Itiyoophiyaa hojii diplomaasummaa adda addaa Milkaa’inni kan itti argame ta’uu ministriin dantaa alaa Itiyoophiyaa beeksisee jira. Nagaa Eertraa fi Itiyoophiyaa gidduutti bu’e akkasumas lammiiwwan Itiyoophiyaa fi kanneen hidda dhalata Itiyoophiyaa biyya alaa keessa jiraatan waliin mariin geggeessames akka ragaa ta’ee dhiyaateera. Kanas kan beeksisan dubbi himaa haajaa alaa Itiyoophiyaa Mallas Alam turan. Seneteroota Ameerikaa gara Itiyoophiyaatti imalaa jiran kan ilaaleenis dubbatanii jiru obbo Mallas Alam. No media source currently available


Hogganaan Televiziyoona Tigraay Aangoo Irraa Kaafaman

Hojii gaggeessaan Televiziyoona Tigraay obbo Biraahuu Abbaadii aangoo irraa kaafamuun guyyoota darban sadiif dhimmi miidiyaa hawaasaa irratti dubbatamaa jiru ta’e jira. Waajirri quunnamtii uummataa ka naannoo Sanaa fuula Fees Book (FB)isaa irratti ibsa maxxanseen obbo Biraanuu Abbaadii itti gaafatama qaban irraa akka kaafaman kan murteesse koreen hoji raawwachiistuu adda bilisummaa uummata Tigraay (TPLF) ta’u beeksisee jira. Sababiin aangoo irraa kaafamuu Obbo Biraanuu Abbaadiif kennae Televiziyoonni Tigraay saffisa barbaadamuun jijjiirama fiduu hin dandeenye kan jedhu ta’u hubachiise. Hojii bulchiinsaa fi paartii wal keessa fuudhuu akkasii gama seera kabajsisuun rakkoo uumuu isaa paartiin Tigraay bulchaa jiru iyyu ni amana jedhu kanneen yaada kennan. Gabaasa Mulugeetaa Atsbahaa Maqalee irraa erge caqasaa. No media source currently available


Itiyoophiyaa Keessatti Hiree Murteeffannaa Uummata Naannoo Somaalee Mirkaneessuuf hojjanna: Gamtaa Ijaarame

Addi Bilisummaa uummata Ogaadeen(ONLF) fi gamtaan Dimokraatawaa bulchiinsa naannoo Somaalee(SRDA) gamtaa uumuu isaanii ONLF Twitarii irratti beeksisee jira. Gamtaan uumaniis Somali Coalation for Freedom (SCF) kan jedhu yoo ta’u bilisummaa fi haqa Uummata bulchiinsa naannoo Somaaleef kan qabsaa’an ta’u beeksiisan. Ajandaan isaanii guddaan Itiyoophiyaa keessatti hiree murteeffannaa uummata bulchiinsa naannoo Somaalee mirkaneessuuf walitti fufiinsaan hojjachuu akka ta’e beeksisanii jiran.


Looltoota Koo Shiraaroo Keessaa Hin Baafne: Itiyoophiyaa

Itiyoophiyaan humnootii ishee naannoo waraannii hedduminaan keessa buufate kan Ertraa daangeessu Shiraaroo keessaa baaste oduun jedhu soba ta’u Mininistriin Ittisaa kan Ityophiyaa Obbo Mootummaa Maqaasaa beeksisanii jiran. Wal waraansa daangaa gaggeeffamee turee keessaatti adda waraanaa dhiiga hedduu dhangalaasisee ture shiraaroon Baadimmee tti dhiyoo ta’uun ibsamee jira. Waraannii Itiyoophiyaa Kokolaataan waraanaa fi Awutoobusiin imaltootaa gamasii baasaamaa ture jechuun torban darbe kan gabaase oduu gabaasaa VOA Alem Fisseha waraanni Shiraaroo ture rakkoo mudate ittisuuf jecha gara walakeessa Itiyoophiyaa keessatti geeffame jechuun gabaasee ture. Kanaaf jecha looltoonni Itiyoophiyaa iddoo sana irraa ba’aniiru oduun jedhu soba ta’u Itiyoophiyaan beeksiiftee jirti.Ministeerri Ittisaa kan Itiyoophiyaa Obbo Mootummaa Maqaasaa Ripoortariif akka ibsanti naannoo Shiraaroo sana looltoota sosssosuun hanga tokko jiraachu hin haallee . Garu kun waanuuma duraanu baratamee jedhan.


Jarmayaan Nytaata Addunyaa Fi UNICEF Jigijigaa Daawwaran

Steven wer Omaamoo Itiyoophiyaatti itti gaafatamaa jarmayaa nyaata addunyaa fi Itiyoophiyaatti bakka bu’aan UNICEF Jiilaan Meelsoop magaalaa galma mootummaa naannoo Somaalee Jigjigaatti kan argaman torbanneen darban keessa jeequmsa magaalattii keessatti uumameen miidhaa dhaqqabeef yeroo ammaa gargaarsa namoomaa kennamaa jiru haala akkamii irra akka jiru qorachuuf akka ta’e jarmiyoonni kun ibsi waliin ta’uun isaan baasan beeksiseera. Hoogganoonni jaarmiyaalee lamaanii waliin ta’uun daawwannaa geggeessaniin haala rakkisaa jiru fooyyessuuf gargaarsi itti dabalaa akkamii akka barbaachisu akkasumas haalaan wal deggeruun akka barbaachisu hubachiisaniiru. No media source currently available


Daw’annaa Mummichi Ministeeraa Abiyyi Milkaa’iina Guddaan Xumurame: Ambaasaaddar Kaasaa T/ Birhaan

Mummichi ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmad fi jilli isaaniin hogganame daw’annaa Amerikaa kutaalee adda addaa keessatti torban sadii dura gaggeessan fi hariiroon hawaasa lammiwwan Itiyoophiyaa akkasumas hidda dhalata Itiyoophiyaa qaban waliin tolfame milkaa’iina guddaa argamsisuu isaa dubbtan. Amerikaatti Ambaasaaddara Itiyoophiyaa kan ta’an Kaasaa Takla Birhaan waajiira raadiyoo sagalee Amerikaatti argamuun akka ibsanti lammiwwan Itiyoophiyaas ta’e kanneen hiddi dhalata isaanii Itiyoophiyaa irraa ta’e biyya isaanii gargaaruuf kaka’uumsa guddaa akka qaban ibsan. Waashingitoon, Losaangalas fi Minisootaa keessatti uummanni biyyaa kuma dhibba tokko caalaan hirmaachuu ibsan. Gabaasa Guutuu Caqasaa. No media source currently available


Bulchiinsa Naannoo Somaaleef Mootummaan Ce’umsaa Hundeeffamuu qabau

Bulchiinsa naannoo Somaalee haa baraarruu jechuun waldaan baatii 4 dura Finfinnee keessatti hundeeffame tokko dhiyeenya kana Dirree Dhawaa keessatti walgahii uummataa guddaa gaggeessuu isaa dubbata. IHADIG nama isaa ta’e bulchiinsa naannoo Somaaleef ramadaa akka ture ibsuun amma garuu uummanni bakka buutoota isaa filachuu danda’auu qaba jedha. Hogganonni naannoo Somaalee keessa turan yakka rawwachuu isaaniif ragaan akka jiru kanaafis jecha mootummaan to’annaa jala akka oolchu gaafatan. Hogganoonni paartii naannoo Somaalee bulchaa jiru keessatti miseensa ta’an ammaan booda muudamuu hin qaban jedhu. Yaada kana mootummaan kan hin fudhanne taanaan mormii keenya dhageesifna jedha jaarmayichi. No media source currently available


Tigraay Keessatti Dhuka’aan Argame Qabame Jedha Humni Ittisa Naannoo Sanaa

Aanaa Raayyaa fi zeboo keessatti kaleessa Hagaya 7 bara 2010 sa’a booda dhuka’aan tokko wal ta’iinsa dargaggootaan argamuu itti gaafatamaan waajjira sab quunnamtii uummataa obbo Haylom Redi ibsaniiru. Kaleessa waaree booda sa’a 10 hanga 12 gidduu yeroo jirutti dargaggoonni dhuka’aa kaartoonii sadii riqicha jalaa argan. Kg 75 kan ulfaatu dhuka’aan kun lakkoobsaan 425 ga’a. Humni ittisa ngaa aanaa Sanaa dhukaa’n kaartoonii sana keessa jiraachuu mirkaneessee to’annaa jala ooleera jedhee jira. Kanneen dhuk’aa sana naannoo sanatti fidan to’annaa jala hin oolle jedhameera.


Poolisoonni Haleellaa Boombii Waxabajjii 16n Shakkaman Wabiin Gad Dhiifamuuf Jiru

Manni murtii Federaalaa sadarkaa duraa dhaddachi abbaa dabaree itti aanaa komiishiniera Girmaa Kaasaa fi miseensota poolisii kanneen biroo 10f gaaffii wabii gaafatameef murtii kenne. Miseensonni poolisii kun wabee qarshii kuma 15 hanga kuma ja’aa ta’uun hidhaa dhaa akka gad dhiisaman ajaje. Waxabajjii 16 bara 2010 waltajjii Masqalaa irratti deggersa muummicha ministeeraa haaraa Dr. Abiy Ahimediif agarsiisuuf uummata ba’e irratti haleellaa boombii geggeeffameen wal qabatee shakkamuun hidhaa keessa kan turan komiishina poolisii Finfinneetti itti aanaa komiishinara ka ta’an obbo Girmaa Kaasaa Dabalatee miseensonni poolisii 11 wabiin akka gad dhiifaman manni murtii kun ajajee


Hoogganoonni Adda Bilisummaa Biyyoolessaa Ogaadeen Biyyatti Deebi’an

Gama isaatiin lola dhaabuu isaa kan labse ddi Bilisummaa Biyyoolessaa Ogaaden, hoogganoonni isaa kaleessa galgala Finfinnee galee jira. Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimed eega gara taayitaatti dhufanii booda, jijjiiramawwan hedduun waan mul’ataa jiraniif, biyyattii deebi’anii nagaan qabsaa’uuf murteessuu isaanii dubbi-himaan dhaabichaa VOAf ibsanii jiran. Murtiin Adda Bilisuumaa Biyyoolessaa Ogaaden, deemsa jijjiiramaa jalqabame kanaaf qooda guddaa gumaacha ka jedhan immoo, Minister Deetaa, Waajira Dhimmoota Koomiyunikeeshinii Mootummaa Itiyoophiyaa Obbo Kaasahun Gofee ti. Oduu dhuma wal qabateen bulchu paartiin dimokraasummaa uummata Somaalee dura taa’aa haaraa filatee jira. Ministeeri waajjira kominikeeshinii mootummaa obbo Ahimed Shidee dura taa’aa paartichaa ta’uun filataman. Jeeqama jigijigaa dabalatee magaalaalee hedduu keessatti uumameen lammiiwwan ajjeefamuu, manneen sagadaa gubamuu fi qabyyni hedduun gubachuun isaa ni yaadatama. Maddi rakkoo inni guddaan illee bulchiinsa naannoo Somaalee ta’uun ibsamaa tureera. Mootummaan Federaalaas jijjiiramni taasisame rakkoo uumame fura jedhee kan amanu ta’uu obbo Kaasaahuun ibsaniiru. Yeroo isaanii irra hedduu itti gaafatama mootummaa Federaalaa fudhatanii hojjetaa kan turan Ahmed Shidee paartii bulchiinsa naannoo Somaalee keessatti hooggana dargaggootaa keessaa tokko. Jijjiirama siyaasa Itiyoophiyaa kan Muummichi ministeraa Abiy Ahmed toora haaraa irra buusan keessatti illee qooda ol aanaa kan qaban ta’uun ibsameera jedha Eskinder Frew. No media source currently available


Carraan Qabnu Wal Ta’u. Kana Ta’u Baannaan Digamuu dha: Dr. Debre-Tsiyoon Gebre-mikaa’el

Itti-aanaa prezidaantiin bulchiinsa naannoo Tigiraay fi dura-taa’aan Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay – Dr. Debre-Tsiyoon Gebre-mikaa’el haala yeroo ammaa irratti ibsa kennaniin bulchiinsa naannoo Tigiraay keessa naannoolee adda addaatti hiriirawwan geggeessaman irratti naamusni uummatni agarsiise sirnaaf bultummaa isaa agariisa – jedhanii jiran. Gabaasaa Mulugeetaa Atsibahaa, Maqalee irraa erge caqasaa. No media source currently available


Caasaan Buusiin Qarqaarsa Ittin Walitti Qabu "Diyaaspooraa Trasti Fandi" Jedhamu Hudeeffame

Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Dr. Abiyyi Ahimed, baajeta bara bara dhufuu ennaa paarlaamaa biyyattiif dhiheessanitti, lammiwwan Itiyoophiyaa ala jiraatanii fi lammiwwan biyyoota alaa hidda dhalata Itiyoophiyaa, maakkiyaatoo guyyaatti dhugan irraa hanqisuudhaan, guyyaatti doolaara tokko, lammiwwan Itiyoophiyaa keessa jiraatan akka gargaaran waamichi dhiheessan fudhatama argachuu isaan, Gumiin miseensota lammiwwan ala jiraatan 15 of keessaa qabu, kan “Diaspora Trust Fund” hundeessamee jira. Muummichi-ministaraa Abiyyi Ahimed, maallaqni lammiwwan Itiyoophiyaa fi lammiwwan alaa dhalata Itiyoophiyaa gumaachan, otuu saantiimni tokko keessaa hin badiin, bu’uraalee misoomaa biyyattii keessa jiran keessatti qaawwaalee mul’atan cufuuf akka oolfamu mirkaneessanii jiran. Waamicha muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa kana simachuudhaan, dhaabbatoota faayinaasii sadarkaa Addunyaa keessatti hayyoonni oguma sadarkaa ol’aanaan hojjetan, proofessarooonnii fi qorattoonni yunivarsitiilee bebbeekamoo keessaa hojjetan, falmitoota mirga dhala-namaa, dhiittaa mirga dhala-namaatiin jabeessanii Itiyoophiyaa qeeqaa turan kan keessatti argaman – lammiwwan Itiyoophiyaa fi lammiwwan biyyoota alaa dhalata Ityoophiyaa 15 fedha isaaniitiin tajaajiluuf ka gumii kanatti seenan tahuun beekamee jira. Dura-taa’aan gumii kanaa, Kaalifoorniyaa Isteetis Yunivarsitii, Kan San Barandiinoo jirutti hayyuu Saayinisii siyaasaa fi seeraa, Proofesar Alemayehu G/Maariyaam yoo tahan namoonni bebbekamoon akka artist Taammaanyi Beyyenee, Abbaa-qabeenyaa – Obbo Tashitee Waaqoo faa keessatti argaman.


Dhaabbanni Tokkummaa Guutummaa Itiyoophiyaa Keeyyatni 39 Heera Itoophiyaa Keessaa Akka Haqamu Gaafate

Dhaabbanni Tokkummaa Guutummaa Itiyoophiyaa – MIAD, heera Itiyoophiyaa keessatti, keeyyatni 39, biyya diiguudhaan kan tumame – jedhee balaaleffachuudhaan, keeyyatni kun akka haqamu gaafatee jira. Bulchiinsa naannoo Somaalee keessatti, nageenyaa fi mirga lammiwwanii kabajchiisuudhaaf, mootummaan tarkaanfii yeroo isaa eeggate hin fudhanne – ka jedhu– MIAD, badii dhaqqabeef aangawonni akka seeraan gaafataman gaafatee jira. Akka Melleskaachew Ammahaa gabaasetti, MIAQD, ibsi inni har’a tuta gaazzexeessotaaf kenne, kan bara aangoo EHADEG tumamee fi beekamaa tahe, keeyyata 39tti ka fuuleffate fakkaata. Yeroo ammaa, lammiwwan biyyattiin hedduun kan buqqifaman, lubbuun lammiwwan biyyattii hedduun ka badu – sababaa Keeyyatni kun tumameef –jedha – paartiin kun. Kana malees, sirni fedraalaa afaan irratti hundeeffame diriirsame, lammiwwan biyattii wal-lolsiisuu malee faayidaa hin qabu – jechuun morma.


Prezidaantiin Naannoo Somalee Duraanii Gara Finfinneetti Imalan

Kan kaleessa taayitaa irraa bu’an prezidaantiin bulchiisa naannoo Somaalee Abdii Mohaammed Omaar yokaan Abdii Illee, har’a, magaalaa Jijjigaa gad-lakkisanii bahuun isaanii, maddeenii fi aangawaan bulchiinsa naannoo Somaalee tokko Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf mirkaneessanii jiran. Prezidaantichi duraanii Abdii Mohammed Omaar, hojiidhaaf gara Finfinneetti qajeelan, jedhan aangawaan sun. Gama biraatiin, maddeen Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf akka ibsanitti prezidaantiin bulchiisa naannoo Somaalee Abdii Mohammed Omaar, miseensota kaabinee lamaa fi afaan-yaa’ii bulchiisa naannoo sanaa waliin, walii-galteedhaan gara Finfinneetti imaluu isaanii maddeen, Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf mirkaneessanii jiran. Magaalaan Jijjigaa, guutummaatti to’annaa raayyaa ittisuaa jala eega galtee booda, kanneen sababaa hookkaraaf manneen isaanii gad-lakkisanii dheesanii, waldaalee kiristaanaa fi bakkawwan adda addaa da’atanii turan gara manneen isaaniitti deebi’uu isaaniis jiraattonni dubbatanii jiran. Bulchiisa naannoo sanatti, daarektara dhaabbata Horsiisee bultootaa fi beeladaa – Obbo Guleed Awwalees, kanuma mikaneessuudhaan, magaalaan jijjigaa amma tasgabbaawuu ishee himanii jiran.


Humni Raayyaa Ittisa Biyyaa Jigjigaa Seene

Sambata darbee qabee jeequmsa magaalaa Jijigaa keessatti uumameen lubbuun hedduun bade qabeenyaan barbadaa’uun gabaasamee jira. Mootummaanis nagaa akka eegsisuuf mootummaan humnoota isaa bobbaasee jira. Humni raayyaa ittisa biyyaa har’a Jigjigaa seenuu isaa kan dhaga’an jiraattonni mana sagadaa ortodoxii Qiddus Mikaa’el keessa dahatan gammachuu isaan mul’isan yaaddoo nageenyaa jiru kan agarsiisu ture. Shamarreen magaalaa Sanaa tokko bilbilaan utuun dubbataa jiruu naannoo sa’a 10tti raayyaan ittisa biyyaa as seenuun kan dhaga’ame jette. Har’a qofaa namoota sadiitu rasaasaan dha’amee du’ee jetti. Inni tokko waan irraa hafu iyyuu hin fakkaatu. Tokko adda isaa irra tokko immoo laphee isaa irra dha’an. Kanneen du’an jechuu koo ti. Ganda keenya keessatti dha’aman. Waldaan Mikaa’eliis naannoo dhuma sana. Kan keenyas manni kutaa lama qabu nu duraa gubateera. Rayyaan ittisa biyyaa amma seenuu isaan uummanni ililchaa jira kunoo. Lolli kun sambata jalqabe. Amma garuu humni ittisaa galuu isaan uummati waldaa Mikaa’elii keessa jiru faarfataa Waaqaaf galata dhiyeessaa jira. Mana sagadaa Mikaa’elitti raayyaan ittisa biyyaa kun marsuu isaanii ka dubbattu jiraattuun magaalaa Jigjigaa kun ennaa isaan ol seenan rasaasni dhuka’aa ture eenyu akka dhukaase garuu hin beekunu jette. Guyyoota lamaan naannoo Somaalee keessatti jeequmsa uumameen waan hin eegamneef hedduu dhaaf waan akka tasaa ta’ee dha. No media source currently available


Preziedaantiin Bulchiisa Naannoo Somaalee Taayitaa Gadhiisan

Preziedaantiin bulchiisa naannoo Somaalee – Abdii Mohaammed Omaar, har’a taayitaa gad-lakkisuu isaanii, aangawoonni mootummichi naannoo, Raadiyoo Sagalee Ameerikaa, sagantaa Afaan Somaaleetti himanii jiran. Aangawaan ol’aanaan mootummaa naannoo Somaalee, Abdii Mohammed Omaritti dhiheenya qaban – Kaadaar Abdii Ismaa’el, Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennaniin, “Eyyee. Jijjiramni hoogganaa tahee jira. Prezidaantiin duraanii, itti gaafatama isaanii gara Ahimed Abdii Mohaammuditti dabarsanii jiran. Jijjiramni tahe martinuu karaa nagaatiin geggeessame. Prezidaantiin duraanii dantaa uummataaf hojjtaa turan. Ammaas dantaa uummatichaaf jecha, itti gaafatama isaanii dabarsanii kennan” jedhan. Prezidaantiin bulchiinsa naannoo Somaalee haaraan – Ahimed Abdii Mohaammud, duraan – hoogganaa biiraa maallaqaa mootummaa naannoo sanaa tahuun hoojjetaa tuan. Gama biraatiin, Raayyaan Ittisaa Itiyoophiyaa fi poolisiin federaalaa, gara bulchiinsa naannoo Somaaleetti bobba’ee akka nageenya kabajchiisu ajajamee jira, jechuun maddeen oduu mootummaa gabaasanii jiran. Waajirri dhimmoota Koomiyunikeeshinii mootummaa federaalaa Itiyoophiyaa ibsa baaseen, “mootummaan naannoo Somaalee gaaffii dhiisseen, humni naga-eegumsaa naannoo sana seenee, hojii naga-eegumsaa akka hojjetu ajajamee jira,” jechuun beeksise. Kanaaf jecha, hojii nageenya eegsisuu, har’a irraa jalqabee bulchiinsa naannoo Somaalee keessatti akka geggeessamu – itti-gaafatamaan waajira dhimmoota Koomiyunikeeshinii mootummaa federaalaa – Obbo Ahimed Shidee dubbatanii jiran.


Sirni Awwalchaa Artistii Beekamaa Feqaaduu Teklemaariyaam Harra Raawwatame

Artist Feqaaduu Tekile Maariyaam baatilee hedduu dhaaf dhibee kaleen dhukkubsatee wal’aansa fayyaa fudhataa fi xabalaan deggeramaa erga turee booda guyyaa kaleessaa dhalatee waggaa 62tti addunyaa kana irraa du’aan boqote. Wal’aansi baqaqsanii hodhuu sadarkaa ol aanaa akka isa barbaachisu erga himamee booda wal’aansa fayyaa hatattamaa akka argatuu gochuuf maallaqa barbaachisu akkasumas kalee ofii kennuuf namoota hedduu biraa deggersa argachuun isaa gabaasameera. Waltajjii irratti kan inni agarsiise tyaatira hedduu, diraamaa TV akkasumas Ciniimaa irratti taatoo ta’uu dhaan dandeettii qabuun hedduu biratti ajaa’iffannaa fi jaalala hedduu horatee jira Feqaaduun. Feqaaduun tiyaatira inni agarsiise keessaa Oteelloo, Tewdroos, Mqabir qoffaeriiw, Abugida Qeyisoo fi kanneen biroo hedduu turan. Akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti bara 1967 oguma taatoon hojii isaa Jalqabe Feqaaduu T/Maariyaam. Artist Feqaaduun firoottanii fi kanneen isa ajaa’iffatan biraa maallaqa walitti qabameef keessaa qarshii kuma 200 shamarree akkuma isaa kaleen isee dhukkubsatuuf gumaachuun isaa ni yaadatama.


Injinar Simmanyaw Baqqalaa Rasasaan Du'anii Argaman

Itti gaafatamaa guddaa Hujii Hidhaa Abbayaa GERD ganama kana Finfinnnee keesatti rasaasaan ajjeefamuun gabaafame. Akka oduu poolisii Federaala Itoophiyaatti injineer Simmenyewu Beqqelee ganama kana Finfinnee Dirree Masqalaa keesatti makiinaa V8 keessatti ijjeesan. “Injineer Simmenyewu ganama kana saatii Itoophiyaa 2:20 irratti reeffa isaa makiinaa keesastti arganii harka isaa gama mirgaatii shugguxii argan.”  Akka oduu arganneetti waan isa ijjeese ragaa hedduu walti barbaaduutti jiran. Ragaa poolisiin walti barbaaduutti jiru keessaa keessaa;nama odeeffannoo tana qabaachuu dandahahu, odeeffannoo gama biiroo argachuu dandahanii fi waan hedduu.


Waakkennaa Getaachoo: Warri Abba Koo Ajjeesee Mana Wajjiin Gube Ammallee Seeratti Hin Dhihaanne

Magaalaa Najjoo keessatti kan abbaan isaa – Obbo Getaachoo Addisuu jedhaman gara torban lamaa dura ajjeesamanii manni isaaniis irratti gubate – dargaggoo Waakkennaa Getaachoo, "poolisiin magaalaa Najjoo, namoota abbaa koo ajjeesuutti shakkaman seeratti dhiheessuu irraa boodatti harkifataa jira," jechuudhaan komee dhageessisaa jira. Kana malees “Yeroo abbaankee ajjeefamee mana wajjiin gubatu akka deemnee seera hin kabajchiisne, qaama ol’aanaa tu, mooraa keessaa hin ba’iinaa jedhee nu ajajaje” naan jedhan, jedha. Kana irratti qaama mootummaa irraa deebii argachuuf jecha, itti-gaafatamaa Waajira Haqaa Aanaa Najjoos haasofiisee jira. Dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Xiyyaarri Itoophiyaa Oggota 20 Booda Eertiraa Qubate

Waggoota dingdama keessatti yeroo duraatiif, har’a, xayyaarri geejjibaa kan Itiyoophiyaa gara Ertiraatti imaluudhaan magaalaa Asmaraa qubatee jira. Biyyoota baroota dheeraaf akka diinaatti wal-gaarerfataa turan gidduutti nageenyaa fi araara gidduu kana bu’e irraa kan ka’e – tarkaanfiilee obbolummaa fudhatame keessaa kun tokko tahuu isaa ti. Daandiin qilleensaa Itiyoophiyaa, fuula Tiwiiterii isaa irratti, xayyaarri BOEING 787 DREAMLINER jedhamu, Finfinnee dhaa ka’ee balalii yeroo xiqqoo dhaa booda Asmaraa qubachuu isaa ennaa beeksisu, “Simbirroon nagaa amma kunoo Finfinnee irraa gara magaalaa Asmaraatti balaliite” jechuun beeksise. Nagahaa Itoophiyaa fi Eertiraa Edduutti Bu'e Kabajuuf Koonsertiin Qophaahe Imaltoota xayyaaricha keessa turan keessaa tokko muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa duraanii – Obbo Hayile-maariyaam Dessaalenyi tahuu isaanii fi dirree-xayyaaraa Asmaraatti imaltoota dura-bu’uudhaan hafata diimaa irratti simatamuu isaanii, gabaasaan VOA achi ture ibsee jira. Muummee Ministera Itoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmed imlatuuf Eeritraa dhufee pirez. Isaayyaas,bulchoota mootummaa fi ummata bal'aatti bahee simate Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Dr. Abiyyi Ahimed, murtii fi walii-galtee daangaa bara 2000 biyyota lameen gidduutti mallatteessame akka hojii irra oolchan eega beeksisanii booda, hoogganoonni biyyoota lameenii biyya walii daawwachuu dabalee tarkaanfiileen nageenyaa fi obbolummaa jajjaboon fudhatamanii jiran. Xayyaarri geejjibaa gara Asmaraatti balali’uu dura, daandiin telefoonaa biyyoota lameen gidduu banamee jira. Wixata dabre immoo, Ertiraan Embaasii ishee Finfinnee keessatti banatte. Sirna Simannaa Pirezdaant Isaayyas


Magaalaa Dabremaariqoos Keessatti Hookkara Ka’een Qabeenyaan Mancaa’ee Jira

Qabsaa’aa yeroo dheeraa kan BIADEN/IHADEG obbo Bereket Simoon magaalaa Debre Maariqoos keessa kan jiru hoteela tokko keessa boqotan odeeffannoo jedhutti kan aaran dargaggoonni qabeenyaa mancaasuu isaanii jiraattonni magaalattii VOAf ibsaniiru. Jeequmsi sun kan ka’e ragaa lama irraa ka’uu dhaan ta’uu illee angawoonni beeksisaniiru. Obbo Bereket magaalattiitti argamaniiru gad nuuf haa ba’an jechuu dhaan hoteela isaan keessa jirutti kan marsan dargaggoota kana bittimsuuf humnoonni naga eegumsaa bobba’aniiru. Muddamni jiru hamma galgala kanaatti illee kan hin qabbanoofne ta’uu jiraattonni magaalattii fi itti gaaftamaan bulchiinsa Goojjam Bahaa dubbataniiru. No media source currently available


Xuyyuuri Itoophiyaa torbaan dhufuuyyuu Eertiraa dhaqa waldaan IGAD ammoo akka Eertiraan miseensaatti deebitu fedha

Itoophiyaa fi Eertifraan eegi waan cufaan wal hanqatanii wal lagatanii ganna 20 keessa jiran.Waraanii biyyitii lamaan irratti wal balleessitee biyyaa fi ummata kanallee guddoo wal hanqise. Amma fuulii biyyaa araaraatti jira.Akka oduu biiroon kominikeeshiini Itoophiyaatti xuyyuurii geejjiba Itoophiyaa torbaan dhufu Eeritiraa Asmaraatti barrisaa. Ministerii haajaa alaa Itoopiyaa Dr.Warqinee Gabayyoolleen tanuma jedhe. Gama kaaniin ammoo akka Itti gaafatamaan IGAD(Intergovernmental authority for Development) Waldaa Misooma Afrkaa Bahaa wal gargaaranii jedhetti muummeen ministera Itoophiyaa,Dr Abiyyi Ahmed hariyummaa Itoophiyaa fi Eeritaan waliin qabdu faluuf murachuun waan guddoo dansaati. Itti gaafatamaan IGAD ambaasaadder Mahboub Maalim, ergaa gammachuu muummee ministera Itoophiyaatii ergeen bulchiinsa qaroomaa, qalbii fi jabeenna qabuun hariyummaa Itoophiyaa fi Eeritaa jabeessuu,walii galtee Aljeris fudhachuun waan jajjabeessuu malan jedha. Biyyitii lamaan akkana walii galuun waan waliin qaban walii jabeessaa,nagaa fi guddinna guddisaa, Afrikaafuu faaydaa kenna jedha IGAD ammoo akka jecha ambaasaaddera kanaatti deemsa kana hin deeggarti. Akka Eertiraan miseensa IGADitti deebite qooda nagaa fi araraa gama ufiitiin qabdu baafatu irraa feenaa jedha ambaadderii Mahob.


Itoophiyaa fi Eertiraan 'dallaa jibbaa jaalalaan diiganii' wal guddifachuf walii galan jedha Dr.,Abiy Ahmed imaltuu hardha Asmaraan dhaqeen

Itoophiyaa fi Eertiraa waraanii ganna lamaa daarii lafaa irratti wal dhabsiisee wal aasisee nama kuma kurnya hedduu wal irraa ficcisiisetti walti hadheessee ganna 18 caalaa wal seerachiisee wal hanqise. Bara 2000 bulchootii biyya lamaanii Melles Zeenaawiitii fi pirezidaanti Isaayyaas Afewaqrii kora daarii biyya lamaani irrati Aljeersitti taahe irratti walti dhufan malee takkma akka marii fi araaraa wal bira hin geenne. Yoo muummeen minsitera Itoophiyaa hardha imaltuuf seenaa qabeettii jedhaniif Asmaraa gahe saleenii diimtuu ulfinnaa namaa afan afanii Pirezidaanti Isaayyaas,bulchoota mootummaa isaa,ummata itti dabalee diida xuyyuuraatti bahee simate. Itoophiyaa fi Eeritaan asii achi waan guddinnaatii fi jaalalaa malee waan waraana hin dubbatanii jedhe Dr., Abiy. “Akka daandileen qilleensaa hujiitti deebi’an,akka buufatii doonilee hujiitti deebi’an,akka ummatii biyya lamaanii walti yaa’u,akka embaasiin biyya lamaani banamuu fi nulleen guyyaa boqonnaa maatii teenna guurrannee biyya teenna lammeesoo,Eritaa keessatti bashannanuu fi anaa fi kabajama pirezidaanti Isaayyaasa Afewarqii walii galle.” Jaalala ummata Eertiraa keessattu ka Asmaraa ka durii kitaabaa fi muuvii keessatti arginee dubbifne kaan hardha asitti argine jedhe Dr. Abiy yoo waan ummati biyya sunii dubbate. Akka gabaasaa VOA Eertiraa jiru oduu nuu erge keessatti jedhetti ummatii Asmaraa ganamaanuu bahee karaa km 10 irratti bahee pirezidaanti Isaayyaasii fi muummee ministera Itoophiyaa makiinaan magaalaa keessa qaxxaamuran simate. Kaan hubbaara footoo bulchoota lamaanii qabu naqatee,kaan meexxii guurratee bulchoota lamaan faarse. Akka ministerii odeeffannoo Eertiraa Yemaanee G/Mesqel jedhetti muummee ministera Itoophiyaatii fi pirezidaantiin Eertiraa marii nagaatii fi araaraatiif akkana waltu dhufuun waan seenaa qabeessa. Wannii Itoophiyaa fi Eeritaan armaa achi feetu akka Dr., Abiy jedhetti jaalalaa fi guddinna malee waan waraanaatii miti. “Asii achi waan waraana sunii hin odeessinu. Asii achi humna hujiin hojjachuu dandeennu fi waan nagaa dubbachaa,waan ummata biyya lamaanii argachuu male hojjanneefii waan warrii dhabe deebifneefii hariyummaa biyya lamaanii oli guddisuuf waadaa galla.” Nagaa biyya lamaaniituu deebisuuf akka muummee ministeraa jedhetti akka biyyaatuu wal ulfeessaa qalbii diriirtuun wal barbaadaa waliin jiraachuutti asi aana. Jaalaltii waan misaayilalle caala humna qabdi jedha. “Misyaayila,kilaashii,bireeniin nafa namaa booji’anii,onnee namaa baaji’uu ammoo hin dandeene dhiifnee waan waaqii nuu kenne,ka barbaadaafillee Raashiyaa ykn Chaaynaa hin itti dhandheef,jaalalaan, dallaa jibbaa jissine,” jedhe. Wannii guddoon muummeen ministera Itoophiyaa jechuu fedhe jaalaluma. “Ergaan tiyya guddoon haa walti dabalamnuu. Jibbia dhiifnee jaalalaan haa walti dabalamnu. Akkuma na jaalattan gosa…jaaladhaa.” Akka muummeen ministeraa jedhetti asii achi Itoophiyaa fi Eertiraa jidduu jaalala, ulfinnaa fi waliin guddachuu malee womaa hin jiran.


Muummee Ministera Itoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmed imlatuuf Eeritraa dhufee pirez. Isaayyaas,bulchoota mootummaa fi ummata bal'aatti bahee simate

No media source currently available Itoophiyaa fi Eertiraan biyya ollaati. Waraana daarii irratti wal dhabanii wal hadhaniin lola ganna lamaatti nama kuma 100 caalaatti irratti dhumate. Eegii sunii asi biyyitii lamaanuu waan waliin qabdu wal hanqifattee ganna hedduu jiraachaa baate. Waan dabre bira dabranii yoo muummeen ministeraa Itoophiyaa imaltuuf Asmaraa,Eeritaa dhufetti pirezidaanti Isaayyaasa Afewarqii,bulchootaa fi ummatii bahee akkana simachuun akka abbootiin siyaasaa jedhanitti biyya tanaa fi olloota isiillee nagaatiin deema.


Muummichi ministeeraa Abiy Ahimad Eertraa Seenan

Hariiroo Eertraa fi Itiyoophiyaa haaressa daawwannaa jedhu geggeessuuf muummichi ministeeraa Itiyoophiyaa Abiyi Ahimad Eertraa Seenanii jiru. Ennaa isaan Asmaraa seeran prezidaanti Isaayyaas Afewarqii dabalatee hoogganoonni biyyattii sadarkaa ol aanaa fi jiraattonni magaalattii simannaa ho'aa godhaniiruuf. Biyyoonni lamaan walitti bu'iiinsa daangaa irraan kan ka'e kurna lama waan dta'uuf hariiroon isaanii addaan citee jira. Walii galtee Aljers guutummaan hojii irra akka oolchu koreen hoji raawwachiiftuu IHADEG dhiyeenya murteessuun hariiroo biyyoota lamaaniitti abdii horee jira. Mariin hariiroo biyyoota lamaanii haaressuf daandii saaqu illee geggeessamuu ministriin dhimma alaa beeksisee ture. Muummichi ministeeraa Abiy ennaa turtii isaanii prezidaanti Isaayyaas Afewerqii waliin mari'ahuuf jiru. JIlli muummicha inistraa Eertraan hoogganame dhiyeenya Gara Finfinneetti ergamjun isaa ni yaadatama.


Itiyoophiyaa fi Sudaan Rakkoo Daangaa Irraa Furuuf Cichaan Hojjenna Jedhan

Muummichi ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiy Ahimed erga walitti bu’iinsi qonnaan bultoota daangaa Sudaanii fi ka biyya ofii gidduutti ka’ee booda prezidaantii Sudaan Omar al-bashiriif ergaa erganii jiran. Erga kana kan ergan kan prezidant al Bashir fi ministeera dhimma alaa biyyattii al-Dardiri Mohamed Ahmed waliin Kaartuum keessatti wal argan ministeera dhimma alaa Itiyoophiyaa karaa Dr. Warqinee Gabayyoo ture. Dr. Warqineen ibsa tuuta oduuf kennaniin akka jedhanitti ergaan sun hariiroo biyyoota lamaanii fi dhimmoota naannoo ti jedhan. Biyyooni lamaan rakkoo daangaa irratti uumame furuuf wal ta’iinsaa fi qindoominaan waliin ni hojjetu jedhan. Gama biraan Ahmed akka jedhanitti muummichi ministeeraa itiyoopiyaa fi prezidaant al-Bashir dhimmoota akka kanaa irra aanuuf biyyoonni lamaan lmaan cicha qabaachuu isaanii ibsan.


Hogganonni Sudaan Kibbaa Walii Galtee Mallatteessan

Biyyotiin Afrikaa kanneen miseensa gola naga eegumsaa ta’an walii galtee dhukaasa dhaabinsaa gareelee sudaan kibbaa gidduutti mallatteeffame simatanii jiru. Galmeen mallatteeffame kun guutuummaa biyyattii keessatti nagaa buusuuf caasaa gargaaru of keessaa qaba jedhamee jira. No media source currently available


Jilli Ertraa Gara Biyya Ofiitti Deebi’ee Jira

Waggootii diigdamaa booda aangawoota Itiyoophiyaa fi Eertraa gidduutti torban kana mariin gaggeeffame kan milkaa’e ta’uun ibsamee jira. Mariin kun wal waraansa dhiiga dhangalaasise duubatti dhisee seenaa waggaa digdamaaf ture kan jijjire ture jechuun ministriin dantaa alaa Itiyoophiyaa Dr. Warqineeh Gabayyoo ibsanii jiru. No media source currently available


Jilli Mootummaa Eertraa Itiyoophiyaa Daawwataa Jira

Masaraan mootummaa Finfinnee kaleessa galma nageenyaa ta’ee jira. Muummichi ministeeraa Abiyyiin dabalatee angawooni Eertraa gameeyyiin weellisaa angafa Mohamud Ahimediin dursamuu dhaan waa’ee nagaa waliin faarsaniiru. Kaleessa Finfinnee kan seene ministeera dhimma alaa Usmaan Saaleeh fi gorsaan addaa prezidaant Isaayyaas Afewerqii Yemaanee Gabra Aab kan keessatti argaman gareen jila mootummaa Eertraa masraa mootummaa keessatti afeerraan irbaataa godhameeraafi. Sirni irbaataa kun garuu kan haasaan irratti dhageessisame, biyyoonni lamaan nageenya ilaalchisee ejjennoon qaban kan irratti calaqqise ture. Muummichi ministeeraa Abiy Ahimed haasaa dhageessisaniin biyyi isaanii nagaa buusuuf qophee ta’uu ishee dubbatan. Holloota mara keessumaa Eertraa wajjin fedhii nagaa fi araaraa guddaa qabna. Sababiin isaas jibbii, arrabsoo fi wal ceepha’uun umurii amma irra jirruun waan nu fayyadu ta’ee nutti hin argamne. Wal ceepha’uun ennaa umurii ijoollummaa in bareeda. Ennaa guddatan garuu nama dadhabsiisa. Kanaaf umurii amma irra jirruun Ertraa waliin wal ceephoo hin barbaannu, jaalala barbaanna. Kan nu yaanne, Asmaraa dhufnee obboloota keenya waliin wal haammachuu dha. Sana irraa kan hafe gaaffiin ka biraan nuyiif xixiqaoo dha. Madaalliin jaalalaan gitu homtuu hin jiru. Yoo jaalalaan walii galle, daangaa sararuu utuu hin taane, nu barbaachisuu iyyuu dhiisuu mala. Jaalalaan walii gallaan achii waanti irraa hafe yoo jiraate asii, asii immoo jiraannaan kan waliin qooddannu ta’a jedhan. Muummichi ministeerichaa haasaa isaanii kanaan Eertraa waliin hariiroon jiru fooyya’uu kan qabu, hattamaan akka ta’u, kanaafis balballi banamuu isaa ibsaniiru. Guyyaa har’aa golgaan gurraachi tarsa’uu isaa agarsiisa jedhan Dr. Abiy. Yeroo kana booddee jiru keessatti jaalalli attamiin guddata, attamiin waliin hojjenna isa jedhu waliin mari’annee, akka barbaachisetti biyyoota lamaaniif kan himnu ta’a. Artistoonni waggaa haaraa isa dhufu kan kabajnu Asmaraa keessatti waan ta’uuf ammumaa qophaa’uu qabna jedhan. No media source currently available


Lakkoobsi Koolu Galtoota Itiyoophiyaa Gama Puuntlaanditti Imalanii Heddumaataa Adeeme: Angawoota Puuntlaand

Bulchaan naannoo Barii Yusuuf Mohamed Dhedo VOA sagantaa afaan Somaaleef akka ibsanitti koolu galtoonni guyyaa guyyaatti gamanatti yaa’an lakkoobsi isaanii ol ka’aa adeemaa jira jedhu. baatii Ebla qofaa koolu galtoota Itiyoophiyaa gamas seenanii 9,700 yoo ta’u lakkoobsi kun baatii Waxabajjii keessa dacha ta’uu dubbatan. Jalqaba torba kanaa halkan tokko qofaa koolu galtoonni 400 ta’an naannoo Somaaliilaand waliin wal daangessuu irraa Puuntlaandiin seenuu isaanii angawoonni galmeessuu isaanii beeksisan. Dargaggoo Abdurahamaan jedhamu lammiin Oromoo kan Bosaasoo keessa jiru tokko as keessa taa’ee waan eeggadhu hin qabu UNHCR biraas gargaarsa argataa hin jirru waan ta’eef gara miilli na baasettan deema jedhe. . Akkuma kana duraa koolu galtoonni kun sababaan biyyaa yaa’aniif gara Yemen booda irras gara Saaud Arabiyaatti ce’uuf jecha akka ta’e ibsameera.


Poolisiin Beenishaangul Aanaa Taangootti Jiraattota Hiriira Bahan Irratti Dhukaase Nama 2 ajjeese: Jiraattota

Poolisiin Beenishaangul Aanaa Taangootti Jiraattota Hiriira Bahan Irratti Dhukaasee Nama 2 ajjeese, 60 ol madaa’aniiru – jiraattota Dilbata darbe jiraattota hiriira deeggarsaa Beenishaangul Aanaa Toongootti bahan irratti Poolisiin Naannoo Beenishaangul dhukaasee lubbuun namoota lamaa darbuu jiraattonni himan. Dhukaasa Kanaan namootni miidhaan irra gahe hospitaala Begiitti yaala ka argataa jiran yoo tahu, waaajjirri Dhimma Aanaa Begiis namootni 1500 dhukaasa kana sodaa gara Begiitti akka baqatanii jiran himeera. Gama birootiin Magaala Beenishaangul Guddoo Asoosaa keessatti dhukaasi cimaa fi Saamichi dhalattoota naannoo birootii dhaqanii achitti jiraatan irra qaqqabaa jiraachuu jiraataan magalatti tokko himaniiruu, Galmoo Daawit dabalata qaba. No media source currently available


Obbo Shifarraaw Shugguxee Angoo Gadhiisan

Obbo Shifarraaw Shugguxee fedhii isaanii dura teessumaa Sochii Dimokraatawaa Ummata Kibba Itiyoophiyaa irraa gadhisuu isaanii dhaabati oduu Faanaa beeksisan jedha. Walgahii hatattamaa gaggeessu irratti gaaffii aangoo gadhiisuu dhiyeeffatanii fudhatama argachuu ibsan.Akkuma Kanaan dura teessummaa jaaramayichaa fi koree hojii raawwachiiftuu gadhiisu. Dura teessummaa jaarmayichaa irrraa kan ka’an ta’uus miseensa koree gidduu galaa ta’uun kan itti fuufan ta’u beeksiisan. Bakka Obbo Shiferraaw Shuguxee walgahiin hatattamaa kun immoo aaddee Muferiyaat Kamil filatee jira.Addee Mufariyaat Kamil afaan yaa’ii paarlaamaa ta’uun hojjataa kan jiran ta’uun ni yaadatama.


Jilli Ertraa Itiyoophiyaa Seenuuf Jira

Waldhabiinsa daangaa waggoota dheeraaf Ertraa fi Itiyoophiyaa gidduu ture irratti kan dubbatu jillii Ertraa kan torban kana Finfinnee kan seenu ta’u Itiyoophiyaan beeksiiftee jirti. Ministriin dantaa alaa Itiyoophiyaa waa’ee daw’annaa jila Ertraa kana gad fageenyaan hin ibsine.Prezidaantiin Ertraa Isaayaas Afaworqii torban darbe guyyaa wareegamtoota biyya isaanii Asmaraa keessatti kabajan irratti jila tokko gara Itiyoophiyaatti kan ergan ta’u ibsanii turan. Kunis Mummichi ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmad walta’iinsa daangaa bara 2000 Aljars irratti tolfame ni fudhanna jechuun eega dubbatanii booda Isaayaas deebii kana kennan.


Arbenyochi Ginbot 7 'jijjiirama Itoophiyaa keessatti deemuutti jirutti dabalamuuf qabsoo dhaabe'

Dhaabii kun paartii mormituu Itoophiyaa biyya alaa jiran keessaa tokko. Bara 2008 keessaa obboo Andargaachoo Tsigeetii fi Dr.Birhaanuu Neggaa faatii yayyaba. Jijjiirama maqaa qabu Itoophiyaa keessatti hojjachuuf jedhee hojjachaa bahe dhaabii kun. Ibsa hardha baasaniin ammoo Itoophiyaa keessaa sochii karaa nagaatii alaa cufaa ufi irraa dhiisaa jedhe.Miseesa paartii isaaniilleetti tanuma dhaamtan bulchootii Giboot-7 Akka jecha paartii tanaatti wannii Dr. Abiyyi Ahmed hojjachuutti jiru siyaasaa Itoophiyaa jeequmsa keessaa baasuu. Kun ammoo waan nama jajjabeessaatii jedha ibsii bahe. Kun ammoo siyaasaa karaa qaroomee fi karaa nagaatiin nama deemisfachiisisa ibsii dhaabaa kanaa. Arbenyochi Ginbot 7 dimokiraasii Itoophiyaatii qabsaahuuf jijjiirama Itoophiyaa keessatti deemuutti jiru kanatti dabalamee hojjadhaa jedha. Mootummaan Itoophiyaa paartii tanaa dhaaba biyya nagaa dhowwu jedhee armaan duratti itti muree ammallee maqaa sun irra fuudhuu baatullee irraa fuudhuuf hujiitti jiran jedhan.