Itiyoophiyaatti Ambaasaddarri Yunaayitid Isteets Tarkaanfiilee Dr. Abiyyii Deeggarsa Qaban Ibsan

Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Dr. Abiyyi Ahimed, tarkaanfiilee qajeelaa fudhataa jiranitti, guddoo humna jabaannee jirra – jechuudhaan, Itiyoophiyaatti Ambaasaddarri Yunaayitid Isteets – Maayikil Reener beeksisanii jiran. Dhimmoota yaaddessoo tahaniif deebii kennuuf, yaalii Itiyoophiyaan gochaa jirtu deggeruuf, biyyi isaanii waan dandeessu mara akka gootu, Ambaasaddarichi mirkaneessanii jiran. Yunayitid Isteets, haala siyaasaa Itiyoophiyaa keessa ture irratti ejjennoon qabdu kan ifatti ibsamaa ture yoo tahu – tarkaanfiilee mootummaa tokko tokko qeequun ishee fi dirreen siyaasaa akka biyyattii keessatti bal’atu ifatti gaafachuun ishee beekamaa dha. Gaaffilee sana keessaa garii deebi’anii, kaan immoo deebi’aa jiran. Fakkeenyaaf labsiin yeroo muddamaa akka kaasamu gaafatame amma kaasamee jira. Itiyoophiyaan michuu jabduu, tasgabboofuu, misoomtuu fi milkooftuu akka taatu – fedhiin keenya yeroo hundaa. Hunda caalaa immoo uummata Itiyoophiyaatiif – jechuun gabaasaa keenya VOAf kan ibsan – Ambaadaddar Reeyiner – tarkaanfii muummichi-ministaraa Abiy fudhataa jiraniin ka jajjabaatan tahuu dubbatan. Yunaayitid Isteets, sochiilee jijjiiramaa mootummaan Itiyoophiyaa geggeessuu fi tarkaaanfiilee inni fudhatu haga dandeesse akka deggertu, guyyaa muummichi-ministaraa Abiyyi taayitaa qabate irra deebitee mirkaneessitee jirti. Koomishina Dhimma Baqattootaa ka Tokkummaa Mootummootaaf Koomishinara ol’aanaa ka tahan – Kilementiin Salaamii immoo, waamichi nageenyaa muummichi-ministaraa Itiyoophiyaaf dhiheessan, baqattootaaf faayida-qabeessaa akka tahuu danda’u abdii qaban ibsanii jiran. Ka baqattoota gara biyya isaaniitti deebisuu fi lammata akka hin baqanne taasisu yaada kam iyyuu ni simanna - jedhan. Ertiraa dabalatee – biyyoota ollaa sanaa irraa kanneen gara Itiyoophiyaatti baqatanii jiraatan – baqattoota gara Miliyoona tokkoo tahan tu biyyattii keessa jira. No media source currently available


Ertiraan Jila Ishee Mariif Gara Finfinneetti Ergaa jirti

Prezidaantiin Ertiraa – Isaayyaas Afewarqii, ka muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Dr. Abiyyi Ahimed, wal-dhibdee daangaa biyyoota lameenii furuuf walta’insa bara 2000 Aljersitti mallatteessame akka hojii irra oolchan ka beeksisan irratti mari’achuuf jila isaanii ka gara Itiyoophiyaatti ergan tahuu beeksisan. “tarkaanfiilee itti aanana irratti dubbachuuf, jila gara Finfinneetti erguuf qophii dha,” jedhan – Prezidaantichi Isaayyaas. Gama Itiyoophiyaatiis, mootummaan jila Ertiraa simatee waliin dubbachuuf qophii tahuu isaa – dubbi-himaan Ministirii Dhimma-alaa Itiyoophiyaa – Obbo Melles Alem VOA-tti himanii jiran. “Kun yaada gaarii dha . Gama keenyaan, Itiyoophiyaan Ertiraa waliin dubbachuun qophii tahuu ishee mirkaneessitee jirti. Muummichi-ministaraas har’a, deebii gaarii kana simatanii, gammachuu isaanii ibsanii jiran” jedhan – Obbo Melles Alem. Itti-fufuudhaanis, gama keenyaan akka amannutti – hariiroon biyyoota lamaan gidduu, waa’ee daangaa caala. Hariiroo kana gara boqonnaa haaraatti ceesisuuf murachuu keenya irra-deebinee ibsina. Kun akka tarkaanfii gaariitti ilaalamuu danda’a. Jila Ertiraa, kabajaa guddaadhaan simannee waliin mari’achuuf qophii dha – jedhanii jiran. Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa, Dr. Abiyyi Ahimedis, gammachuu isaanii ibsuun, biyyoonni lameen gara fuul-duraatti nagaa fi jaalalaan akka waliin jiraatan abdii qaban beeksisanii jiran. Guutummaa oduu isaa dhaggeeffadhaa No media source currently available


Daawwannaa Isaanii Somaaliyaarratti Yaada Haaraa Muummicha-ministaraa Abiyyii  Dhiheessan

Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa, Dr. Abiyyi Ahimed, Sanbata dabre guyyaa tokkoof Somaaliyaa daawwatan. Dirree xayyaaraa Moqdishootti, Prezidaantii Somaaliyaa Mohammed Abdullaahii Farmaajoon ka simataman – muummichi Ministaraa Itiyoophiyaa kun, masaraa mootummaa biyyattii keessatti, waa’ee naga-eegumsa naannoo fi wal-gargaarsa investimentii dinagdeetti xiyyeeffachuun mari’atanii jiran. Marii isaanii tii booda ibsa waliin kennan irratti, Muummichi-ministaraa Abiyyi, waa’ee hariiroo gara fuul-duraa akkanatti dubbatan. “Kan ani as jiru wanna dabre suphuuf otuu hin taane, boqonaa haarawa banuudhaafi. Naannoo keenyaa hariiroo haaraa, mul’ata haaraa, fuuleffannaa haaraa, kan gara fuul-duraatti guutummaatti walitti-dabalamuu naannoo kanaa taha – jedhee amanu dubbachuudhaafi. Haala itti sammuun yaadawwanii banaa tahanii fi gabaaleen daldalaaf banaa tahan,” jedhan – Dr. Abiyyi. Prezidaantiin Somaaliyaa – Mohammed Abdullaahii Farmaajoos, dhimmoota marii isaanii ijoo lameenitti fuuleffachuun ennaa itti fufanii dubbatan – “Carraan keenya wal-keessa maxxaari’amee walitti hidhamee jira. Kana samuu keenyatti qabachuudhaan, walii-tumsuu keenya itti fufna. Gamtaadhaan bobbaanee, Ibidda yeroo ammaa naannoo keenya gubu – shororkeessummaa fi tasgabii-dhabinsa injifanna. Bara jijjiirama dinageee fi badhaadhummaa biyyoota keenya lameenii fi guutummaa naannoo keenyaa bal’aadhaaf fidna”, jedhan. No media source currently available


Walitti Bu'iinsa Hawaasaa fi Walaayitaa Keessatti Uummame

Naannoo Sabaaf Sablamootaa fi Uumattoota Kibbaa magaala Hawaasaa, akkasumas Walaayitaa keessatti walitti bu’iina tibbana uummameen namaa fi qabeenyarra midhaan gahuu jiraattonni Sagaleen Ameerikaa dubbise beeksisan. Gabaasni an Tsiyoon Girmaati, Tigist Gameetu dhiheessa. No media source currently available


Bulchiisa Naannoo Tigraay Magaalaalee Tokko Tokko Keessatti Hiriirri Mormii Gaggeeffamaa Jira

Paartiin Itiyoophiyaa bulchaa jiru IHADIG walii galtee Aljersii fi murtii komishinni daangaa dabarse kan ilaaleen murtoo dabarsee jiraattonni magaalaa Baadimmee fi naannoo ishee mormuun har’a hiriira ba’anii jiran. Koreen hojii raawwachiiftuu IHADIG walii galtee fi murtii darbee guutummaatti akka fudhatu hojii irra akka ooluufis akka hojjatu eega ibsee Hiriirrii Toora tokkoo magaala Iroobii fi Badime keessatti dhuma torban darbee gaggeeffamuu gabaafamee jira.Magaalaa Maqalee keessatti guyyaa kaleessaa murtiin hogganoota biyyoota lamaanii uummata irratti kufaatii geesisaa ture sana boodas uummannii waltajjii nagaa sagalee ofii itti dhageesisuu barbaada jechuun mariin uummataa dargaggonni lama qopheessan gaggeeffamee jira. Gama kaaniin haala kana waliin wal qabateen miseensoonni koree gidduu gala kan adda bilisummaauummata Tigraay (Tplf) kaleessaa qabee walgahii hatattamaa gaggeessaa jiru.Manni marii IHADIG murtii daangaa dabarse irratti akkasumas dhimmootii kanneen biroo irratti mari’ataa kan jiru ta’u Alam Fisseha Maqalee Irraa Gabaasee jira.


Jeneraal Adem Mahaammad Daarektera Tajaajila Odeeffannoo fi Nagaa Itoophiyaa Tolchanii filan

Akka waajjirii muummee ministeraa jedhutti Jeneraala Ahmed Caamsaa 30, 2010 jalqabanii hujii tanatti filanii nama hujii akkanaa hedduu hojjatellee. Jeneralaal Ahmed kana pirezidaantii Itoophiyaa Dr.Mulaatu Teshoomeetti Ammajii 26, 2010 jeneraalummaa kenneef. Namii kun bara baallii muummee minsitera Itoophiyaa Hayilee Maariyaam Dessaalenyi keesatti itti aanaa itti gaafatamaa waraana Itoophiyaati. Gama kaaniin ammoo gorsaa nagaa biyyoolessa muummee ministera Itoophiyaa obboo Abbaaduulaa Gammadaatii fi Amerikaatti ambaasaaddera Itoophiyaa ka duruu Girmaa Birruu fa ammoo ya baallii irraa guuran. Obboo Abbaanduulaa bara hedduu afi-yaahii paarlaamaa Itoophiyaa tahee hojjate. Ambaasaadder Girmaan ammoo ministera dinagee fi ministera dingagee tahee hojjachaa bahe. Obboo Sibihaat Naggaa,Dr.Kaasuu Ilaalaa,obboo Bellexee Taaffesee,obboo Taaddeee Hayilee faatillee itti gaafatamtoota mootummaa federaalaa dhiyoo tana baallii irraa guure keessaa haga tokko.


Manii marii ADWUI waan Eeritraa fi Itoophiyaan ganna 20 duratti irrtti wal dhaban laalee hardha dubbi mure

Waraana Itoophiyaa fi Eritaan bara 1990 nama kuma hedduutti itti dhuamtee kumii hedduutti daangaa irraa baqate. Dubbii waldhabaan jirtu sun nagumaan faluu wayyaa jedha ibsi ADWUI. “Itoophiyaa fi Eritaan ummata aadaa, seenaa fi dhiigana tokkoti faaydaa ummataa kanaatiif jedhanii mootummaan Itoophiyaa fala araaraa Aljeeriyaa Aljeeristtii mallatteessanii fi dubbii koomishiini daangaa Itoophiyaa fi Eritaa mure Itoophiyaan gama ufiitiin cufaa ya fudhattee tanumaan hojjachuu feetillee,” jedha ibsii ADWUIn baafate. Tana maleellee koreen ADWUI dhaabbilee mootummaa jala jiran warshaalee, telekominikeeshiin,xuyyuura Itoophiyaa faallee akka dhaabbileen dhuunfaa bulchan tolchuuf fala baasan.


Rakkoo Uummataa Furuuf Qabsoon Daran Cimee Itti Fufuu Qaba, Jedhu Aandaargaachoo Tsigee

Ka dheengadda hidhaa dhaa hiikaman, barreessaan Arbenyoochi-Gibot toorbaa, Obbo Aandaargaachoo Tsiggee, mariin muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa, Dr. Abiyyi Ahimed waliin geggeessan baay’ee gaarii tahuu dubbatanii jiran. Haala itti mana hidhaa turanii fi haala yeroo ammaa irratti, gababaasaa VOA – Melleskaachoo Ammahaa waliin kan haasawa godhan, Obbo Aandaargachoon, gara waggoota afurii dura, biyya Yemen, dirree xayyaaraa magaalaa Senhaa keessatti qabamuun isaanii, of eeggannoo jabaa gochuu hanqachuu irraa akka tahetti ka namoonni tokko tokko qeeqanitti walii-galan. Eega Itiyoophiyaa galfamanii booda, eessatti akka hidhaman ennaa Melleskaachoof ibsan, “Waggaa tokkoo fi baatii tokko eessa akkan ture hin beeku. Harka humnoota tikaan turte. Mana viillaa of danda’e, kan foddaan isaa tokko buqqa’ee cufamee fi gara bantii isaa irraa dhagaan tokko keessaa buqqa’ee ifa galchu keessan ture. Ibsaas ni qaba. Mana sana keessatti namoonni tika-nagaa afur kanneen ofiis achuma jiraatan haala itti sa’atii 24 na eeganittan ture. Achii booda Qaallttiittan geessame. Waggoota sadii Qaallittiitan dabarse” jedhan. Hiikamuun isaanii, Mootummaan EHADEG, yeroo ammaa mormitootaaf balbala banee jira – jechuuf, malllattoo tokko akka tahetti kanneen yaadan ilaalchisanii ennaa dubbatan, “Walii-galatti dhikkisa onnee dhaabichaa fi maal akka itti dhaga’amu karaan itti qoradhu hin qabu. Garuu, qaamonni tokko tokko, karaa akkanaa deemuuf carraaqqii waan godhan natti fakkaata. Walumaa-galatti dhaabbatichi akka dhaabaatti hafuura kanaan kan guutamee, karaa kanaan kan deemuu? Isa jedhu waan ittiin siif mirkaneessu hin qabu,” jedhan. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Obbo Andaargaachoo Tsigee Dabalatee Namoonni 500 Har’a Gadhiifaman

Obbo Andaargaachoon har’a gadhiifamanii gara mana abba isaanti yeroo geeffaman simannaa uummataa ho’aatu isaan eege.Simannaa uummataa kan akkasii hin eegne jechuun kan dubbatan Obbo Andaargaachoon galmee barbaachisu mallatteessamee mana hidhaatti waan hin ergamiiniif kale Wiixata kaleessaa gadhiifamuu akkan qabu bulchiinsii mana hidhaa natti himeera jedhan. Har’a garu waan ergameef ba’uu danda’een jira jedhu. Maatiin isaanii martii gammachuu itti dhaga’amee oduu gabaasaa keenyaaf ibsanii jiru. Namoonni kan biroon 500 ta’an har’a gadhiifamuu ibsamee jira. No media source currently available


‘Hir’ina Midhaan Nyaataan Miidhamaa jirra’ baqattoota Mooyyalee baqatanii Keeniyaa jiran

Ji’a Gurraandhalaa Mooyyaalee baqatanii Keeniyaa Ka jiran baqattoonni Oromoo hanqina midhaan nyaataan rakkataa jiraachuu himan. Nyaatni bifa gargaarsaan kennamaa jiru daa’immaniif ka ta’u waan hin taaneef torbee darbe kana daa’imman 3 lubbuun darbuullee dubbatu. Waa’ee komii kanaa Dubbi Himaa Dhaabbata UNHCR dame Keeniyaa Mrs. Yiivoon Indeegee, lubbuun daa’immanii darbuun dhugaa ta’uu himanii, sababiin du’a isaanii garuu hanqina nyaataan osoo hintaane qoricha ogeessa beekumsa gahaa hin qabneen kennameefiin akka ta’e kan dubbatan. Galmoo Daawit dabalata qaba No media source currently available


Itoophiyaa fi Sudaan Mormitoota Eritrea Gargaaruf Walii Galan Jedha Mootumman Eritraa

Torban lama dura yeroo muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Dr. Abiyyi Ahimed Sudaan daawwatanii turanitti, mootummoonni biyyoota lameenii, gurmuulee “mormitootaa Ertiraa ti” kanneen ittiin jedhan akka kaayyoo isaanii bakkaan gahatan gargaaruu kan itti fufan tahuu walii-galanii turan – jechuun – Ertiraan ibsa baastee jirti. Ministirii odeeffannoo Ertiraa irraa ibsa bahe keessatti, “mootummoonni lameen, daangaalee isaanii keessatti, gurmuulee kanaaf gargaarsa barbaachisu akka kennanii fi akkasumas akka biyyoota lameen gidduu walabummaan socho’an ehama barbaachisu akka miijessaniif ka walii-galan tahuu dubbate – mootummichi Ertiraa. Gochaa wal-gargaarsaa kana qindeessuufis, gama Itiyoophiyaa tii Qonsilli biyyattii Embaasii Itiyoophiyaa Kaartum jiru keessaa hojjetan - Mr. Burhaan ramadamuu isaanii fi gama Sudaanii immoo – Jeneraal Hamiid Muusxafaa ramadamuu isaanii ka dubbate – ibsi Ministrii Odeeffannoo Ertiraa kun, dippiloomaatichi Itiyoophiyaa – Mr. Burhan, nama sochii Jihaadistootaa Qaataariin gargaaramaa jiranii to’atullee jedhee jira. Dhimma kana irratti, gama Itiyoophiyaa argachuuf, waahelli keenya – Henook Semmagzeer, dubbi-himaa Ministriii dhimma-alaa Itiyoophiyaa – Obbo Melles Alemetti bilbilee argatee ture. Akkana jechuun deebii kennan. “Himannaan akkanaa yeroo gara Ertiraa tii dhihaatu kun waan haaraa miti. Kabajamoo muummichi-ministaraa – Dr, Abiyyi Ahimed gara Sudaan ka deeman, lameen keenya gidduutti, ajandaaleen misoomaa hedduu waan qabnuufi. Kanaa ala, wanna dubbame sana raaw’achuuf, yeroon isaas qabeenyaan isaas hin jiraatu. Itiyoophiyaa fi Sudaan gidduutti dhimmoota hedduu irratti mariin geggeessamee jira. Kanaa ala dhimma dubbatame sana irratti dubbachuun barbaachisaa hin turre” jedhan. Mootummaan Ertiraa, yeroo muummichi-ministaraa Abiyyi waamicha araaraa dhiheessan kanatti, kana dubbachuun isaaa qalbii namaa hawachuuf – jechuunis qeeqanii jiran. No media source currently available


Polisiin Nama Ajjesee Angawootatti Harka Kennee Jira. Jiraattotaa fi aangawoota

Godina Harargee Bahaa aanaa Burqaa Dhintuu magaala tayifee keessatti caamsaa 8 bara 2018 Barsiisaa Mohammad Abdullee walakeessa halkanii booda mooraa mana isaanii keessatti ajjeefamuu jiraattonnii fi aangawoonni ibsanii jiru. Polisiin Fuad Hassen jedhamu kan barsiisaa mohammed bira mana kireeffatee jiraatuutu ajjechaa kana eega gaggeessee booda dhaqee aangawootatti harka kennate. Jiraatonni dubbisne ajjechaa rawwatameef sababaa adda addaa himaa kan jiran ta’uus aangawoonni garu qoratamaa jira jechu bira taranii waan ibsan hin qaban. Ajjechaa barsiisaa Mihammad ti aansee uummanni waajira polisii dhaquun mufannaa isaa yeroo ibseetti walitti bu’insii uumamuu fi namoonni reebamuu fi madaa’uu ibsamee jira.Sirnii awwaalcha Barsiisaa Abdullee naannoo dhaloota isaanii godina Arsii keessatti har’a gaggeeffamee jira. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Gamaaggama Hojii Muummmicha Ministeera Itiyoophiyaa Kan Baatii Tokko

Baatii tokko dura gara aangoo mootummaa ol aanaatti kan dhufan sochiiwwan muummicha ministeeraa Dr. Abiyi Ahimed itti dhiyeenyaan hordofamuu itti fufaniiru.Dr. Abiyi gara aangoo mootummaa sadarkaa ol aanaa kanatti kan dhufan ennaa biyyattiin muddiinsa keessa jirtutti. Kanneen abdii irratti gatan hedduun bal’ina rakkoo jiruu irraa ka’uu dhaan jijjiirama eegu. Kanaaf kanneen abdii irratti gatan, gara itti gaafatama kanaatti dhfuu isaaniif ilaalcha gaarii kanneen qaban lammiiwwan Itiyoopiyaa qaama hawaasa adda addaa yeroo mara yaada kennan qabu. Gama kanaan sochii ji’a tokkoo kan muummicha ministeerichaa akkamitti akka gabaaggaman ilaalchisuun Iskinder hanga tokko dubbisee jira. Dura taa’aan paartii semaayaawii obbo Yeshiiwaas Asaffaa akkas jedhu. Haasawwan isaan dhageessisan fi daawwannaan isaan bakka adda addaati geggeessan gaarii dha. Kana irraa komee hin qabnu. Garuu gaaffiin ariifachiisaan jiru dirqisiisaa waan ta’eef jecha murtiiwwan ariifachisaa, ifaa fi murannoo gaafatan itti hin buune. Sochiin kun uummata dhaqqabuufii jedhama. Garuu labsiin yeroo muddamaa yoo ka’e, asuma Finfinnee taa’anii dhaqqabuun ni danda’ama. tokko tokkoon utuu hin taane hidhamtoota siyaasaa mara hiikuu, gaazexeessonnii fi namoonni siyaasaa beekamoon haa hiikamanuu malee, miseensonni semaayawii, kan paartii tokkuummaa fi kan MEAD amma iyyuu hidhamanii jidru. Kanaaf sochii hojiitti hiikuu ilaalchisee hedduutu hafa. Haa ta’u malee haasaawwanii fi mariiwwan geggeessaman immoo abdachiisoo dha jechanii dubbachuun ni danda’ama. Muummichi ministeerichaa naannolee adda addaatti argamuu dhaan bakka buutota hawaasaa waliin mari’achuun gaarii dha kan jedhan itti aanaa dura taa’aan paartii Medrek profeeser Beyyenee Peexroosiis dhimmootiin ariifachiisoo ta’an kaanis ni ilaalu jedhanii abdatu. Miseensi paarlaamaa duraanii fi itti aanaa prezidaantiin Pan Afriikaa paarlaamaa Dr. Ashebbir W/Giyoorgis muummicha ministeeraa kana miseensummaa parlaamaa ta’uu dabalatee isaan beeku. Yeroo mara nama waa dubbisu. Qophaa’anii dhufu. Sadarkaa kanattin isaan beeka. Gama beekumsaa rakkoo tokko iyyuu hin qaban. Garuu rakkoo biyyattii attamiin irra aanu, qormaata guddaa dha yaaddoo jedhun qaban ture. Dhugumatti erga aangootti dhufanii qabee dursa kan kennaniif uummaticha tasgabbeessuu, gara tokkummaatti fiduu ture jedhan. No media source currently available


‘Nuti Walabummaatti isaan isaan yoo mi’aa bilisummaa dhandhaman nuti garuu haga yoonaa walbummaa hin argin jirra’ - Gaazexeessaa Iskindir Naggaa

Gaazexeessaa ‘Iskindir Naggaa ayyaana dhaabbati mirga namoomaa Amineestii Internaashinaal guyyaa walabummaa piresii Yookiin Saba Himaalee addunyaa Keeniyaa, Naayiroobiitti qopheesse irratti argamuuf Naayiroobii seeneera. Iskindir guyyaa kabaja ayyaana kanaa irratti haasawa akkasumas muuxannoo fi mudannoo hojii gaazexeessummaa irratti isa mudate nama ayyaana kana irratti argameef akka hiru dhaabbatichi beeksiseera. Harras addatti yoo Sagalee Ameerikaaf dubbatu Iskindir, ‘Itiyoophiyaan biyyoota Afriikaa kaaniif mallatoo walabummaa taatee utuu jirtuu mirgi yaada ofii bilisaan ibsachuu biyyattii keessatti waan hin kabajaminiif biyyattiin fakkeenya biyyoota mirgi namoomaa keessatti hin kabajamne taatee haftee’ jedhe. No media source currently available


Ministera haajaa alaa Amerikaatti itti aanaan dhimma Afrikaa, amb., Doonaldi Yamaamootoo imaltuuf Itoophiyaa jira

Ambaasaadder Yamamootoon imaltuuf Afrikaa gama Bahaa irra maruutti jira. Eritaa gahee achumaan Itoophiyaatti dabre.Achilleetti ministera haajaa alaa Itoophiyaa,Dr.Warqinee Gabayyootii fi ministera haajaa alaa Dr.,Abiyyi Ahmediin waan akka akkaa irratti wal dubbatan. Yamamootoon bulchoota mootummaa Amerikaa eegii muummeen minsitera Itoophiyaa haaarahii hujii jalqabee Itoophiyaatti imaltuu dhufe ka qaraati. Dhufaatii tanaan minsitera haaraa alaa Itoophiyaa Dr.Warqinee Gabayootiin waan akka akkaa wal haasahe. “Waan hedduu irratti wal dubanne.Keessattuu karoora pirezidaantiin keenna Doonald Tiraampi hariyaa jabduu Afirikaa keesaa qabaahuu qabu irratti.Mala jireennaa, investimneeii fi daldalaa fa irratti wal dubbanne.Waan Somaalee fi Suudan keesa rakkoo Afirkaan gama kanaan jirullee ya duybbanne.Yoo muummee misnitera Itoophiyaatiin wal arginee waan marii fi hariyumma Itoophiyaatii fi Eerirtaalleen ya wal dubbatan.” Ambaasaadder Yamaamootoon eegii ministirii haajaa alaa Amerikaa gabaasa mirga namaa Itoophiyaa waan innii keesa jiru baase dhufe.Gabaasii kun Itoophiyaan waan hedduu jedhe. Tana iratti wal dubbacuu fi dhibaachuu isaanii womaa hin jenne.


Wallisaa Taamiraat Destaa Boqate

Wallisaan alfiin beekamaan, Taammiraat Destaa, akka tasaa lubbuu dhabuun himamee jira. Wallisaan kun dhukkubbiin itti dhaga’amee ofii konkolaataa oofee gara Kilinikii Sillaasee jedhamu deemuu isaa fi akka tasaa of wallaaluu isaa, booda immoo Ambulaansiin gara Hospitaala Minilikitti geessamuu isaa maddeen oduu biyya keessaa gabaasanii jiran. Wallisaa Taammiraat, abbaa-warraa fi abbaa ijoollee shanii ti. Maatii fi firoota isaaf jajjabina hawwina.


Miseensi Paarlaamaa Bulchiisa Naannoo Somaalee Itiyoophiyaa Mootummichi Naannoo Jireenya Koo Yaaddo Irra Buuse Jedhu

Miseensi Paarlaamaa bulchiinsa naannoo Somaalee tokko, sagalee uummataa ta’anii dubbachuu isaaniitiin, mootummaa naannichaatiin nageenyi isaanii yaaddoo keessa galfamuu dubbatu. Alii Geedii jedhamuun kan beekaman, Alii Mohammud Abdii magaalaa Jigjigaa irraa miseensa mana-maree yokaan paarlaamaa naannichaa yoo tahan Raadiyoo Sagalee Ameerikaa kutaa Afaan Somaaleef ibsa kennaniin – “uummata na bakka-buufateef dubbchuu kootiif, yeroo hedduu haala bala’amaa keessa galeen jira” jedhan. Dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Itoophiyaa,Masrii fi Suudan hujii hidhaa abbaayaatii fi misooma waliin qaban irratti Kaartuumitti mariitti jiran

No media source currently available Biyyootii sadeen hujii hidhaa abbayaa irratti wal mari’atan hardhalee minsiteroota haajaa alaa isaaniitii fi ministeroota bisaan biyya isaanii itti yaammatanii kora irra jiran. Bulchooti tun marii ji’a shaniin duratti irratti walii galuu dadhabanii gargar bahanitti deebi’anii wal dubbachuutti jiran. Hujii hidhaa abbayaa eegii jalqabanii amma ganna torba keessa jiran. Biyyootii tun sadeen hujii hidha laga abbayaa malee gama misoomaalleen akka karaa baaburaa fi hujii misoomaa hedduu walin qabaachuu dandahan iratti waliin mari’atan jedha ministerii haajaa alaa Itoophiyaa obboo Melles Alem


Dooktar Abiy Ahimad muummee ministiraa Itoophiyaa ta'uun muudaman. Suuraalee sirna simannaa godhmee agarsiisan amma tokko.


Mootummaan Itiyoophiyaa Hacuuccaa Oofu Dhaabuu Qaba: Arena Tigraay

Ithioophyaa keessatti mul’atee kan jiru rakkoo siyaasaa ilaalchisuu dhaan koreen Arena Tigray deggeru teleconference qopheessee irratti deggertoota, hayyoota gameeyyii affeeraman, daragaggoota hedduu dabalatee lammiiwwan Tigray dhibbaan laka’aman marii irratti hirmaatan geggeessuu dhaan ibsa ejjennoo fi murtii dabarsuu isaa beeksisee jira. Akkuma kanaan mootummaan yeroo ammaa aangoo irra jiru uummata sanyiin addaan qooduun ofii isaa lubbuu dheereffachuuf jecha sagalee uummataa dhaga’uu dhiisee huuruu qawween dhiiga lammiiwwan qulqulluu dhangalaasaa jira jedha ibsi ba’e kun. Sa’aatilee dheeraaf telekonfernensii kana irratti marii erga geggeesseen booda ibsa ejjennoo qabxiilee afur qabu dabarsee jira. Uummati Tigraayis jibbiinsaaf giddu galeessa akka ta’u sababaa ta’eera jedha ibsi kun. Ibsi ejjennoo sunis 1ffaa: Uummati Tigraay bittaa gabrummaa fi dhaabbiitti hidhaa keessa bu’e keessaa ba’uuf qabsoo qindoominaan inni geggeessu cina dhaabanna. 2ffaa: Arreenaa Tigraa humna cimaa ta’ee akka jabaatu gochuuf gama maraan maallaqaanis haa ta’u yaadaa fi hamilee dhaan bira dhaabachuuf murteessinee jirra. 3ffaa: Sirna gara jabeessa kanaan kanneen miidhaan irra ga’uu dhaan Tigraay keessatti mana hidhaa dukkanaa keessatti dararamaa kanneen jiran miseensota Arrenaa Tigraay fi hidhamtoota yaada sammuu kanneen biroon haal duree tokko malee hatattamaan akka hiikaman gaafanna. 4ffaa: Labsiin yeroo muddamaa biyyattii gara jeeqama hamaa fi dhiiga walii dhangalaasuutti akka seentu waan godhuuf hatattamaan akka ka’u gaafannaa jedha kan biyyootii alaa jiraatan ibsi ejjennoo fi murtii miseenostaa fi deggertoota Arreenaa Tigraay.


Muummicha Ministeeraa Filachuuf IHADEG Marii Itti Fufee Jira

Duraa ta’aan paartii biyya bulchuuf muummichi ministeeraa Itiyoophiyaa Haayilamaariyaam Dassaaleny xalayaa aangoo ittiin gad dhiisan dhiyeessanii torbanneen hanga tokko bood bakka bu’aan isaanii filatamuuf waan dhiyaate fakkaata. Haa ta’u malee isa dhumaa isaanii kan ta’u wal ga’ii koree hoji raawwachiistuu IHADEG dura teessummaa dhaan hoogganaa jiru. Wal ga’ii koree hoji raawwachiistuu kana ilaalchisee kan dubbatan itti gaafatamaan waajjira mana maree IHADEG obbo Shifarraa Shugguxee wal ga’iin mana maree xumura torban dhuftuu kan jalqabamu ta’uu ibsaniiru.  Koreen hoji raawwachiistuu dhaabichaa hojii koreewwan sadarkaa adda addaatti hundeessee gamaaggamuu dhaan gabaasa inni koree giddu galeessa IHADEGf dhiyeessu illee kan ilaalamu ta’uu tuqaniiru. Jalqaba torban dhuftuu wal ga’ii kan jalqabu manni maree IHADEG immoo gabaasa sana erga gamaaggamee booda bakka duwwaa bulchiinsaa kan guutu ta’uu ibsaniiru.  Kanaaf dura ta’aan IHADEG fi muummichi ministeeraa inni itt aanu torban dhuftu kan beekamu ta’uu tuqaniiru. Miseensa ARENA kan ta’an kana dura miseenso bulchiinsa ol aanaa IHADEG ta’uun tajaajilaniiru. Akka isaan jedhanitti dhaabonni miseensa ta’an arfanuu dura taa’aa itti aanuu fi muummicha ministeeraa biyyattii eenyuun ta’uu qaba isa jedhu walii galuuf kan yaalan wal ga’ii toban dhuftu geggeessamu dura murtaa’a jedhan. . Egaa kan filatamu achuma mana maree keessatti kan jedhan obbo Gebruun keessumaa haala amma jiruun dursanii walii galteetu barbaachisa. Dhaabolii kana hameetu gidduu isaanii jira. Adda addummaan gidduu isaanii waan jiruuf utuu hin murtaa’in dursanii walii galuu qabu jedhan.  Waliin dubbatanii eenyuun akka filatan walii galanii seenu malee akka duraanii dhuunfaa isaaniin waan filatan hin qaban. Sababiin isaas eenyutu geggeessaa ta’a inni jedhu yeroo ammaa falmisiisaa dha. Duraan hoogganaan filatamu beekamaa dha. Amma walii galteen waan hin jirreef dura irratti walii galanii mana maree keessatti sagaleen kennama jedhaniiru.  No media source currently available


Uummati Mormii Kan Dhageessisuuf Mirgi Isaa Waan Hin Eegamneefi: Hermaan Koohin

Ministrii dhimma alaa UStti itti aanaa ministeera dhimmootii Afriikaa duraanii kan turan Herman Cohen yeroo ammaa biyyootii Afrikaa shan daawwataa kan jiran imala Rex Tillerson keessummaa Itiyoophiyaa ilaalchisee yaada isaan kennan ilaalchisuun VOA waliin mair’atanii jiran.. Ministriin dhimma alaa Rex Tillerson Afriikaa daawwachuu isaanii ilaalchisee mootummaa Itiyoophiyaa waliin ennaa mari’atan dhimmootii bulchiinsa gaarii kaasanii kan dubbatan ta’uu ibsanii jiru. kana irratti Herman Koheen kana ennaa ibsan Itiyoophiyaa keessatti yeroo ammaa kan jiru haalli siyaasaa tasgabbaa’aa miti jedhan Uummanni Oromiyaa fi naannoo Amaaraa keessatti mormii kan dhageessisanii fi walitti bu’iinsi uumamaa kan jiru mootummaan loogii nu irratti oofa kan jedhuuni. Mootummaan aangoo fi dinagdee guutummaatti dhuunfate jechuunis komee isaanii dhiyeessu. Daandiitti ba’aniis mormii isaanii dhiyeessuu jalqabaniiru. Sababaa kanaafiif egaa mootummaan labsii yeroo muddamaa kan labse jedhaniiru. Akka natti fakkaatutti haala jiru jijjiiruuf mootummaan dimokraasii diriirsuu qaba. Sana gochuun immoo waan nama sodaachisu hin qabu. Sana yoo godhan Afriikaaf illee fakkeenya gaarii ta’u jedhan. No media source currently available


Kanneen Akka Dhiifaman Gad Lakkisaman Mootummaan Ajajeef Keessaa Hidhamtoonni Bebbekamoon 3 Dhiifama Gaafachuu Didan

No media source currently available Ka yeroo dheeraaf mana-hidhaa turan - gaazzexeessaa fi bllogeriin yokaan barreessaan interneetii irraa – Iskindir Naggaa fi hidhamtoonni beekamoon ka biroon, akka xalayaa dhiifamaa mallatteessanii hiikaman kan mootummaan dhiheesseef fudhachuu didan. Maatiin hidhamtootaa akka jedhanitti, Eskindir Naggaa dabalee sadii, unka yokaan foormii dhiifamaa akka mallatteessan dhihaateef irratti mallatteessuu diduun gara mana-hidhaatti deebi’an. As Yunyaayitid Isteets keessa ka jiraattu – haati-manaa gaazexeessaa Eskindir Naggaa – Serkaalem Faasil, Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kenniteen, Abbaan manaa ishee har’a gara waajiraatti waamamee, akka miseensa dhaaba biyyattii keessatti akka hin sochoone dhorkame, ka Ginboot toorbaa tureetti akka mallatteessu waan gaafatameef, “waanan itti miseensa hin ta’iin hin mallatteessu” jedhee diduu isaa fi gara mana-hidhaatti deebisamuu isaa akka dhageesse dubbatte. Hoogganoonni dhaaba mormii siyaasaa beekamoon lama – Aanudalem Aarraagee fi Abbebee Qastoos akkasuma, foormii dhiifamaa akka mallatteessan dhihaateef ka mallatteessuu didan ta’uun beekamee jira. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa.


Rakkoon Magaalaa Bishooftuu Keessatti Uumame Kan Gosa Gidduu Miti: Bulchiisa Magaalaa

Magaalaa Bishooftuu keessatti walitti bu’iinsa uumame irraan kan ka’e dargaggoonni kuma lamaa ol ta’an mooraa humna qilleensaa keessa buufatanii jiraachuun beekamee jira. Dargaggoonni kunis mootummaan bakka dhaloota isaaniitti akka isaan deebisu gaafatan. Bulchiinsi magaalaa immoo gaaffii isaanii hin simanne. Dargaggoonni dhalata Walaayitaa ta’an kun nyaata ga’aa waan hin arganneef beela’uu isaanii madden hangi tokko dubbataniiru. Bulchaan magaalattii garuu ni haalan. Kibxata darbee qabee ittiin ka’umsi isaa sababaa hin beekamneenii dargaggoonni kun mooraa sana keessa dahatanii kan jiran. Walitti bu’iinsa namoota lama gidduutti uumame irraan ka’ee gara walitti bu’iinsa garee fi gosaatti kan jijjiirame hookkarri kun yeroo ammaa tasgabbaa’us sababaan isaa hanga yoonaa kan hin beekamneef miidhaan dhaqqabe illee addaan kan hin baafamne ta’uu kantiibaan magaalaa Bishooftuu aadde Gennet Abdallaa kaleessa VOAf ibsaniiru. Dargaggoonni kun attamiin mooraa sana keessatti akka wal ga’an illee waanti beekame hin jiru jedhan aadde Gennet. Akka jedhame gamas kan seenan dirqii dhaan miti. nuti hin beeknu. Haa dirqisiisamanii, namni waame haa jiraatuu qulqulleeffamaa ka jiru ta’uu isaa fi hawaasi naannoo namoonni kun akka hin beelofne dabaree nyaata geessaafii jira malee hin beelofne jedhan. Namoonni kun lammii keenya waan ta’aniif illee deggeruuf itti gaafatamatu nu irra jira kan jedhan aadde Gennet walitti bu’iinsa gosaa fakkeessuu kanneen jiran akka jiran illee shakkii qabaachuu isan. Walaayittaa irraa kanneen ta’an lammiiwwan kun qe’ee keenyatti nu deebisaa jedhanii gaafataa jiraachuu isaaniif bulchiinsi magaalaa Bishooftuu immoo akka mirgi heeraa eeyamuufitti eessa iyyuu dhaqanii jiraachuu dana’u jedhan. No media source currently available


Walitti Bu’iinsi Waldiyaa Keessaa Lubbuu Namaa Galaafate Qoratamaa Jira: Mootummaa

Torban kana irra deebi’uun Walloo Kaabaa magaalaa Waldiyaa keessatti mormiin ka’e, namoota ayyaana cuuphaa kabajaa utuu jiranii ajjeechaan irratti raawwatame kadhannaan yaadachuuf sirni dungoo qabsiisuu utuu geggeessamaa jiruu dhukaasa nu irratti bnameeni jechuu dhaan jiraattonni magaalaa Waldiyaa VOA saganaa Afaan Amaaraaf ibsaniiru. Uummatichi sirna dungoo qabsisuu geggeessaa ture. Sirna sana irratti korri bittinneessaa dhufee rasaasa nu irratti roobse. Dargaggootaa fi maanguddootatu ture. Jeeqamatu uumame. Achii baqanne. Kan rasaasaan rukutame jira. Kaanis miliqee ba’e. Raayyaan ittisa biyyaa bakka dhufee hin beekamne magaalattii weerare. Bosona keessa nama ari’aa turan jedhu jiraataan Magaalattii. Ka biroo bakki walitti bu’iinsi ka’ee lubbuun namaa bade magaalaa Marsaa keessatti qabeenyaa gubuu irratti hirmaattan dargaggoonni jedhaman hidhamuu jiraattonni ibsaniiru. jiraataan magaalattii akka jedhanitti kanneen hidhaman hiiksisuuf jaarsolii biyyaa dabalatee yaaliin godhamus dhuma irratti nama hidhuun xumurame. Namoota sana hoogganaan raayyaa ittisa biyyaa haasofsiisaa ture. Jaarsoliin biyyaas, dargaggoonnis daandii cina sirnaan taa’anii turanitti raayyaan ittisa biyyaa itti marsee gaazii itti biifuu dhaan reebaa mana hidhaatti keessuu jiraataan magaalaa Marsaa dubbataniiru. Gama biraan immoo itti gaafatamaan waajjira kominikeeshinii mootummaa Dr. Nagarii Leencoo ibsi isaan har’a kennan dhimmootii adda addaa irratti ka fuuleffate ture. Walloo kaabaa keessatti kan uumame, rakkoo uumame haala jiruun yoo ilaalle wayya. Haala ofii isaatii qaba. Dirqiitti mootummaa waliin wal qabatee jira jedhanii jala muruun sirrii miti. Mootummaan kanneen walitti bu’iinsawwan uumamee kan qoratu ta’uu isaaf qaamotii lubbuu namaa baduuf itti gaafatamoo ta’an fuula murtiitti akka dhiyaatan ennaa ibsu isa jalqabaa miti. Baatilee hanga tokko dura Harargee Bahaa magaalaa Calanqoo keessatti walitti bu’iinsi lubbuu namoota 15 galaafate qoratamee uumamtaaf akka dhiyaatu ibsamuun ni yaadatama. Dr. Nagariin ennaa deebisan illee halli isaa qoratamee kanneen to’annaa jala oolan jiru jedhan. No media source currently available


Qobboo Keessatti Namnii Torba Ajjefame:Jiraattoota

Bulchiinsa naannoo Amaaraa godina Walloo Kaabaa magaalaa Qobboo keessatti mormii fi walitti bu’iinsa uumameen hanga ammaatti namoonni torba fi miseensii raayyaa ittisa biyyaa tokko du’uu jiraattonni ibsanii jiru. Hidhattoonni mootummaa kanneen magaalaa Waldiyaa keessatti namoota nagaa ajjeesan murtiif haa dhiyaatan akkasumas dargaggoonni magaalaa Qobboo keessatti hidhaman haa hiikaman jechuun hiriira mormii gaggeeffameetu gara walitti bu’insaatti jijjirame jedhu jiraattonni. Hiriirtonni kun dhaabbattootii mootummaa fi qabeenyaa fi manneen dhalattoota Tigraay gubuu isaanii ibsamee jira. Jiraattoota magaalaa Qobboo fi dhallattoota Tigraay keessaa tokko akka ibseetti gosaan adda baasuun manaa fi qabeenyaan warra Tigrootaa akkuma jiruutti waan barbadaa’eef dheessee ba’u dubbata. Deebii gama mootummaa argachuuf carraaqiin godhame hin milkoofne. No media source currently available


Waldiyaa Keessatti Nama Torbatu Ajjefame: Waajira Komunikeeshinii

Bulchiinsa naannoo Amaaraa magaalaa Waldiyaa keessatti Sambata Amajjii 20 bara 2018 uummata Taaboota galchaa turee fi humnootii nageenyaa giddutti walitti bu’iinsa uumameen namnii 7 ajjefamuu fi kanneen lakkofsii isaanii ifatti hin beekamne madaa’uu itti gaafatamaan waajiira Komunikeshinii bulchiinsa naannoo Amaaraa Obbo Nigusuu Xilaahun ibsanii jiru. Gama kaaniin kanneen ajjechaa kana gaggeessan aangawoonni mootummaas ta’e ajajaoonni waraanaa seera duratti haa dhiyaatan jechuun jaarmayoonni Tokkummaa GuutuUmmaa Itiyoophiyaa fi Semaayaawwii paartiin har’a ibsa baasanii jiru. Itiyoophiyaa keessatti dhiiga lammiwwan biyyatti dhangalaasuun, bo’ichii uummataa iddo iddootti dhaga’uun itti fufee jira akkasumas nagaan hojjatanii jiraachuun hin dandaa’ame jedhan. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Gaazeexaa Dubbistan ykn Gurgurtan Jedhamuun Hidhaman

Bulchiinsa Naannoo uummattoota kibba Itiyoophiyaa aanaa Dharaashee keessatti miseensonni koo gaazexaa jaarmayichaa ANDNET jedhamu waan raabsaniif jecha hidhamuu jechuun jaarmayaan Tokkummaa Itiyoophiyaa beeksisee jira. Waggaa tokko caalaaf kan dhaabatee ture maxxansaan Gazeexaa kanaa maxxanfamuu fi raabsamuu isaatu ittiin ka’uumsa hidhaa kanaati jedha jaarmayichi.Miseensa hooggana sadarkaa ol aanaa tokko irratti illee doorsisa ajjeechaatu ga’e jechuun himate. Gabaasa ergamee caqasaa. No media source currently available


Kaan Aangootti Fidee Kaan Aangoo Irraa Kaase: Bulchiisa Naannoo Tigraay

Manni maree mootummaa naannoo Tigraay wal ga’ii ariifachiisaa 3ffa geggeessee jira. Dura ta’aan Adda bilisummaa uummata Tigray/TPLF Dr. Debresioon G/Mikaa’el itti aanaa bulchaa naannoo ta’anii akka hojjetan muudamaniiru. Manni maree mootummaan naannoo Tigraay Amajjii 2 bara 2010 akka lakkoobsa itiyoophiyaatti wal ga’ii arriifachiisaa waameen miseensota koree hoji raawwachiiftuu fi bulchaa zoonichaa aangoo irraa kaase. Aangoo irraa kaafamuun kun sababaan isaa koreen giddu galeessa Adda bilisummaa uummata Tigraay guyyoota 35f gamaaggama erga geggeessee booda. Akkuma kanaan koree gidduuf miseensa kan ta’anii qabee hanga waajjiraalee ka biroo keessatti namoota itti gaafatama irra jiranitti aangoo irraa kaasuu fi ka biroo bakka buusuun geggeessamee jira. Hojiin aangoo irraa kaasuu kun kan fudhatame koreen gidduu Adda bilisummaa uummata Tigraay kan geggeesseen yoo ta’u gamaaggammni sun itti fufaa ennaa adeemu ba’ii isaa irraa ka’uu dhaan hojiin sirreessuu kan itti fufee geggeessamu ta’uu Dr.Debretsion G/Mikaa’el ibsaniiru jedha Alem Fisehaa Meqelee irraa.


Walgahiin Addi Bilisummaa Ummata Tigraay (TPLF) Maqalee Keessatti Gaggeeffamaa Jira

Maqalee keessatti cufataan gaggeeffamaa ka jiru walgahii adda bilbisummaa uummata Tigraay (TPLF) irratti kan hirmaatan fi eenuymmaan isaanii ifatti kan hin ibsamnii miseensoonni koree giddu galaa Robii kaleessa walgahicha dhiitanii ba’uu odeefannoon gamasii argamee ibsee jira. Qeequu fi of-qeequu yookan gamaaggama cimaa geggeessame irraa kan ka'e miseensonii koree giddu galaa dhaabichaa aadee Azeeb Masfin fi Obboo Birihaanee Kidaaneemaariyaam walgahicha dhiitanii bahan jedhame. Maddeen Maqalee irraa akka ibsanti galmeen gamaaggamaaf dhiyaatee kan durii fi yeroon itti darbe akkasumas qabsoo demokraatawaa jaarmayichii gaggeessu keessatti dadhabbii ka hordofsisee ta’uun ibsamee jira.Kana malees Iftoomiina hojii kan hin qabne waan ta’eef jecha farra haqaa fi demokraasii ta’uun jajjabaachaa dhufuu ibsa jedhamu gabaafamee jira. Dandeettiin hogganaa haalaan gad bu’aa dhufee, raawwiin guddinaa fi traanformeeshiin argamees qubsaa hin taane jechuun hirmaattonni harka caalaan walii galuu isaanii sagaleen agarsisan jechuun maddeen kun ibsanii jiru. Walgahiin TPLF kan cufataan Maqalee keessatti gaggeeffamaa jiru kun gidduu kan xumurama jedhamee eegama.


Muummichi Ministeeraa Itiyoophiyaa Daawwannaaf Qaataaritti Qajeelan

Muummichi ministeeraa H/Maariyaam Dessaaleny daawwannaaf jecha gama Qaataaritti imalanii jiru. Daawwannaan isaanii kunis hariiroo biyyoota lamaanii cimsuu irratti kan fuuleffate ta’uu jiloota sana faana kan imalan dubbi himaan ministrii dhimma alaa obbo Melles Alem ibsaniiru. Achuma giddu galeessa bahaa keessatt to’annaa mootummaa Saaud Arabiyaa jala kan jiran hidda dhalata Itiyoopiyaa kan ta’an dureessichi Sheek MOhaammud Alaamuddii hiikamaniiru jechuun oduun caasaalee hawaasaa irratti tamsa’e illee dogoggora ta’uu obbo Meles dubbataniiru.


Akka Muummeen Ministera Itoophiyaa kora Parlaamaa irratti jedhetti gatiin qarshii Itoophiyaa gadi buutullee tanaa jettee gatiin gaazii fi geejjiba hin dabaltu

No media source currently available Muummeen Minsitera Itoophiyaa hardha waan akka akkaa irratti paarlaamaan Itoophiyaati gabaasa kenne.Hujii biyya gargara qoodee nagaa dhoortu, waan horii ummataa balleessaa, herrega siyaasaa dogngora naannoo Oromiyaatii fi Somaaleetti wal dhaba uumaa. Muummeen Minsitera Itoophiyaa hardha waan akka akkaa irratti paarlaamaan Itoophiyaati gabaasa kenne.Hujii biyya gargara qoodee nagaa dhoortu, waan horii ummataa balleessaa, herrega siyaasaa dogngora naannoo Oromiyaatii fi Somaaleetti wal dhaba uumaa. Bulchootaa mootummaa Federaalaa Itoophiyaa hujii irraa bu’uuf gaafatan obboo Bereket Simoonii fi obboo Abbaa-Duulaa Gammadaa.Qarshiin Itoophiyaa kasaartee humna dhabdullee tanaaf jettee gatiin gaazii hin dabaltuu. Waan Muummeen misnteraa kana gaafatan keessaa ganna lamaa asitti wal dhaba naannoo Somaaleetii fi Oromiyaa nama hedduu fixuutti jiraa, pirezidaantiin Itoophiyaa Dr,Mulaatu Teshoomeelleen yoo ji’a lamaan duratti paarlaamaa gabaasa kenne waan rakkoo naannolee tana lamaanii fide jabeessee hin dubbannee maaniif jennaan. “Rakkoon tun siyaasaa nama cufaa qalbii tokkoon caqasuu dhabdu irraa dhufte.Bulchiinsa keessa, dhaaba nagaa egu ummata fulaa fedhellee yo jiraadhe biyyuma tiyya jedhan akka ummata ufiitti hin laalle,kun kiyya kaan kiyyaa mitii jedheutti jira. Jedhee garagar qooda.Ummata nagaan waliin jiraate gargar qooda.Bulchiinsa federalaa ummata irratti hirkate dhiisanii lafa ilaalaa namaa fi lafa gargar baasanii ilaaluutti jira.Fala argachuu baannaan waldhabii hin dhaabatu.” Rakkoon dhibiin dhiba kanaan dhufte akka jecha muummee minsiteraatti kontorobaandii mi’a seera malee fa’atanii dabarfachuu. “Yoo gabayaa Caatii ykn Jimaa naannoo tana jirtu laalluu warruma gabayaa tana ufumaan qabadhachuu fedhutti dhiba kana rakkoo Itoophiya fakkeesse. Gabayaa seera malee karaa kanaan dhuftuun ammoo ji’a lama keessatti doolarai seera malee yaatu miliyoona lama qamne.Gabayaan seera malee akkanaatti rakkoo tana rakkoo gosa tokkoo tolche. Warrii gabayaa akkanaa tana jalatti dahatu ammoo akkana tolchuu baannaan fedhii warrii wal dhaba uumuun hin taatuuf.” Gama kaaniin ammoo birriin Itoophiyaa yoo doolarii Amerikaatiin wal bira qaban guddoo kasaartee gati dhabde.Mootummaan mala jireennaa gama kaani jirulleen wayyeessuutti jira akka jecha Obboo Hayilkee Maariyamitt. Mala rakkoo tanaan falaan keesaa tokko gatii geejjibaa mootummaanuu waan haga tokko ufumaan baasuuf gatiin geejjibaa hin dabaltu,gatiin elktirikiitii fi bisaniileen gatii birrii kasaare jedhanii hin dabalan jedha. Warra tanaa jedhee gatii dabalee garaa hin laafnuu hin adabnaa jedha. Midhaan barana biyyitii argattulleen akka jecha muummee minsiera kanaatti akka dansaa galan tanaafuu warrii agaraahee sabdaahee gati midhaanii seera malee itti daratu irraa itti oli fudhannee dhukkubsinee adabna jedha obboo Hayilee Maariyam ammaayyuu itti jirra. Gama dhibiin ammoo itti gaafatamtoota mootummaa Feederalaa Itoophiyaa hujii iraa bu’uuf gaafatan keessaa Obboo Bereketi Simoonii fi Obboo Abbaa Duulaa Gammadaa fa. Akka jecha obboo Haylee Maariyamitti obboo Bereke duraanuu hujii irraa bu’uuf irra deebihee gaafatee tanumaaf eeyyamaniifii galtaan hujii irraa fuudhan. Ta obboo Abbaa-Duulaa Gammadoo ammoo eeyee jechuu fi dhibaachuu laaluutti jiran. Ta kabajmaa obboo Abbaa-Duulaa ammoo gaafi isaa arginee.Hardhuma gaafatee isan waliin mariitit jirra.Akka aada paartii teennaatti irra dedeebinee mari’anna.Gaafii feetelleen taatu karuma demokiraatawaan hojjanna.Waan irra geenne walumaan laalla.Yoo fkn obboo Abdula Dullaa ammallee hujumatti deebihu fedha guddoo feena.Yoo ammoo innii irrumaa bu’uu fedhaa jedhe irraa fuuna.” Itoophiyaan nagaa biyya ollaa isiillee horii fi humna namaallee eeguufiitit jirti akka jecha obboo Hayle Mariyamitti. Suudan Kibbaatii fi Somaallee nagaa eeddi. AMISOMitti waraana ufi dabaluu qofaa miti beeseellee baaftee gargaarti.


Ambaasaaddar Heeliin Moraa Baqattoota Kan Sudaan Kibbaa Gaambeellaa Keessa Jiru Daawwatan

Tokkummaa Mootummotaatti Ambaasaaddara Yunaaytid Isteetes kan ta’an Nikii Heelii imaltuu Itipoohiyaa keessatti gaggeessan har’a guyyaa lammffaa kan qabatee yoo ta’u har’a mooraa baqattoonni Sudaan Kibbaa keessa buufatan kan Gaambeellaa keessa jiru daw’atan. Mummicha ministeera Itiyoophiyaa Haayle Maariyaam Dassaleeny waliin kaleessa kan wal argan Heeliin gama kaaniin haala nageenya Ardii Afrikaa keessaa fi dhimmoota kanatti hidhata qaban irratti Afrikaaf komishnara dhimmootii siyaasaa ka ta’an Sisomaa Saamaatii waliin dubbatanii jiran. Heeliin Kaleessa tuuta oduuf ibsa kennaniin Yunaaytid Isteetes Afrikaa waliin hojjachuu akka feetu ibsan. Afrikaan qaama addunyaa akkaan barbaachisaa ta’u Yunaaytid Isteetes ni amantii jedhanii Afrikaa keessa carraa hedduun akkauma jiru qormaatiis jira. Kanaaf haaloota kana keessatti deggersaa fi gargaarsa gochuu feena jedhan. Heliin haala Sudaan kibbaa, keniyaa fi kongoo keessa irratti kaleessa dubbatanii jiru.Imatuun isaanii itti aannu gara Suudaan kibbaatti jedhamee eegama. No media source currently available


Kaambii baqaa Keenyaa, Kalobeyii keessatti nama dhibba hedduutti biinnii fuudhe nama afurii olitti dhiba kanaan lubbuu dhabe.

Kaambiin baqaa Keenyaa namii keessatti biinnii,busaa fudhee fayyaa dhabuuti jiru,Kalobeyii Keenyaa gama Kaabadhiyaatti lafa oowwichii hamtuu keessa jirti. Galama Guutuu ogeessaa fayyaa Kalboeyei keessa hojjata. "Haga ammaatti nama 4-6tti tanaan lubbuu dhabe.Torbaanitti nama 200 caalaa biinnii akimachuuf fulaa teenna dhufa.Warri kun hagii guddaan nama humna laafaati biinnii ittifachuu hin dandeenne.Hospitaalii guddaan namaan itti wallaananilleen hin jiruu,"jedha. Akka jecha Galmaatti almii qorsii dansaalleen Kalobeyii keessa hin jiruu, namii akimachuuf km 30 caalaa yaa’ee Kaakuma dhaqa. Sanyiin biinnii kaambii tana keesstti argan Plasmodiuma Falcipariuma Sanyii biinnii Gaafa Afrikaa keesstti guddoo jirtu afran keessaa tokko. Akka daarekterii odeeffannoo UNHCR damee Naayroobii Yvonne Ndege jettui dhaabii isaaniituu qorsa,mi’a fi waan hedduu namaan gargaaruuf hujiitt jira. Kalobeyeiin kaambi baqaa Keenyaa gama Kaabaatiin qubattu Itoophiyaa, Somaalee fi Suudan Kibbaatti haga guddaan keessa jira.


Aangawaa Gameesa Mootummaa Itoophiyaa Ka Turan Bereket Simoon Tayyitaa Gad-lakkisuuf Gaafatan Jedhama

Hooggana EHAADEG keessatti taayitaa ijoo qabatanii turan – Obbo Bereket Simoon, Waaltaa Qo’annoo fi Qorannoo Imaammata Itiyoophiyaatti, Ministarumaa Damee Industrii fi Itti-gaafatamummaa Boordii Baankii Daldalaa Itiyoophiyaa gad-lakkisuuf iyyannaa dhiheeffachuu isaanii, maddeen keessa beekan – Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Ministarri itti-gaafatamaan Waajira Dhimmoota Koomiyunikeeshinii Mootummaa Itiyoophiyaa – Dr. Nagarii Leencoo, kana ilaalchisuun gaafatamanii, oduu isaa miidiyaa yokaan Sabaa-himaa irraa dhaga’uu irraa kan hafe, ragaan mirkanaawe waajira isaanii akka hin dhaqqabiin VOA-tti dubbatan. Bal’ina oduu kanaa akkuma argannetti, gara fuul-duraatti dhiheessina.


Kaambiin baqaa Keenyaa,Kaloobiyeen akka duriitiin yo walti laalan amma waan hedduun wayyoofte jedhan

Keenyaan biyya namii kuma dhibba hedduu itti baqatee akkuma itti jiruufuu keessa jiraatu Kaambiin itti baqatan keessaa tokko ta godina Turkaanaa keessaa jirtu Kaloobiyee, Kaloobiyeen damee sadii qabdi. Durii bisaa,manneen shorroonii,manneen barnootaa,manneen akimii,waajjira UNHCR rakkoo itti himatan,fulaa cheekii itti jijjiiratan,waajjira poolisii,fi waan hedduu hin qamne jedhan. Bulchootii dhaaba baqataa gargaaruu UNHCR ammoo akka jedhanii mitii kaambiin tun waan hedduu qabdi jedhan.VOA-n qorattee rakkoon hedduun jiraachuu hubatte. Amma ammoo akka warrii achi jiraatu jedhutti eegii VOA-n dubbii tana qorattee ji’a sadiin duratti gabaafteen duubatti waan hedduutti goomittaa qaba.Jireennii achii wayyaa’aa dhufuutti jira. Kambii tana Somaalee,Suudan Kibbaatii fi Itoophiyaatti haga guddaan keessa jiraata.Kaambii moggaa lafaatti jaaran tun akka warrii achi keessa jiraatu jedhutti naminuu quba hin qabu. UNHCR ammoo kaambiin tun akka isiin ufi qofaa mitii isuma warra dhihattu isii qubatuuyyuu bu’aa buuftuuf jedhanii jaaran. Galgaloo Areeroo,Diimaa Jamaal,Mohaammad faati warra kaambii tana keessa jiraatu keessaa tokko. Waan amma kaambii tanatti jaaruutti jiran keessaa butte bisaanii,karaa bisaanii, manneen barnootaa sadarkaa tokkeessoo, manneen akimii fi waan hedduu. Dhaaba UNHCR,Sagantaa Nyaata Addunyaa fi hedduutti damee achii qaba. UNHCR kaambii tana keessaa damee qabaachuun akka baqataan rakkoo isaatiif diqqaattullee fala argachuu dandahu tolcha. Baqataan durii karaa km 20 caalaa deemee rakkoo isaa dhaaba UNHCR-ti himata. Yvonne Ndege, odu himtuu UNHCR damee Naayroobiiti.Dhaabii kun gama barnotaatiin, gama leenjiitiin,manneen akimii haawwanii jaaruutiinii fi waan hedduu qajeelchee jaaruufillee karoora qaba. “Manneen baqataa 304 jaaruutti jirraa kana irratti 100 ganna kana keessa itti daballa jennee hujiitti jirra,”jetti Yvonneen. Keenyaa keessaa baqataa 500,000 caalutti jira.Jara kana haga guddaan Dhadhaab, Kaakumaa fi Kaloobiyeetti gargar guuran. Wannii baqataa jajaaruufitti jiran jedhan kun yoo akkuma jedhan jaaranii dhumatte waan hedduu furti. Yoo dhumatte ammoo akkuma maqaa isii dhaabbilee UNHCR faatii horii guddaa baafte kaambii waaan hedduuf abdatan taati.


Seneterootii Amerikaa lama Itoophiyaatti imlatu dhaqanii muummee ministera Itoophiyaatiin wal dubbatanii galan

Jarii imlatuu guyyaa lamaa dhaqee gale kun lamaan James Inhofe paartii Rippaabilikaan godina Oklahoomaatii filatame. Kaan ammoo Senator Mike Enzi.Innnilleen paartii Rippaabilikaaniitii godina Wyomg keessaa filame. Akka embaasiin Amerikaa jedhutti jarii kun hariyummaa Amerikaa fi Itoophiyaan waliin qabdu irratti wal dubbate. Amerikaan Itoophiyaa waliin nagaa naannoo eeguu fi gama dinagdeelleen Itoophiyaa waliin hojjachuuf ya murteeffatte jedhaa ibsii embaasiin Amerikaa kun. Tana malee akka embaasiin kun jedhutti seneterootii tun waan biyyitii keessa jirtullee muummee minsiteraatiin ya wal dubbatan. Muddamsuu jirtu furuuf ammoo fedhii guddoo qamana jedhan jedha embaasiin kun.


Ijoolleen Durbaa Miliyoonaan Laka’aman Addunyaa Irraa Barnoota Hin Argatin Jiru

Qorannaan dhaaba “one campaign” jedhu baase akka jedhutti haalli barnoota ijoollee durbaa yeroo ammaa mul’atu rakkoo hiyyummaan akka itti fufu kan godhu rakkoo sadarkaa addunyaa ti. Gabaasi qorannaa Sanaa ijoolleen durbaa carraa barnootaa argachuuf biyyi keessatti rakkatan Sudaan Kibbaa ti jedha. Gama kanaan Sudaan Kibbaa Republikii Afriikaa waaltaa fi Niger biyyoota itti aanani jedha gabaasi kun. Gabaasi kun miseensota tokkummaa mootummootaa kan ta’an ragaa barnootaa gosa 11 kan biyyoota 193 wal dorgomisiisee jira. Akka gabaasa kanaatti ijoolleen durbaa carraa barnootaa argachuuf biyyoonni akkaan keessatti rakkatan 10 keessaa 9 kan argaman Afriikaa keessatti yoo ta’u tokko qofti Asia keessatti argama. Biyyoonni kun qabxee dhibba irraa argatan isa gad aanaa dhaan ennaa jalqabu tokkoffaan Sudaan Kibbaa, Republikii Afriikaa waaltaa, Niger, Afgaanistaan, Chaad, Maalii, Giinii, Bukinaafaasoo, Laaybeeriyaa fi Itiyoophiyaa dha. No media source currently available  Gabaasi sun biyyoota kurnaanoo mootummoota dadhaboo ykn “fragile states” ittiin jedha. Sudaan kibbaa keessaa ijoollee durbaa umuriin isaanii waggaa 6-11 jiran keessaa carraa barnootaa kan argatan dhibba irraa harka 73 qofaa ta’uu gabasi kun mul’iseera. Gabaasa kana ilaalchisee ministeerri barnootaa deebii akka kennuuf gaafatamee gabaasa qorannaa kanaa ilaallee deebii kennina malee har’a yaada kennuun nu rakkisa jechuu dhaan dhimmi isaa isaan ilaallata kan jedhaman aadde Elsaabeeth Gessesee deebii kennaniiru. Dhaabi “one” jedhamu kun karaa miseensota isaa miliyoona saddeet ta’anii keessumaa Afriikaa keessaa hiyyummaa dhabamsiisuuf kan hojjetu dhaaba siyaasa irraa walaba ofiin jedhu. prezidaantiin dhaabichaa kan yeroo ammaa hooggantuu USAID duraanii Gail Smith.


Paartiileen Mormituu Lama Finfinnee Keessatti Hiriira Mormii Geggeessuu Dhorkamne Jedhu

Paartiileen mormituu, kan Itiyoophiyaa lama jechuun Tokkummaan Guutummaa Itiyoopiyaa fi Semaayaawii paartiin Fulbaana 28 bara 2010 hiriirri nagaa geggeessuuf turan beekkannaa dhorkamuu dubbatan. Qaama bulchiinsa magaalaa Finfinnee beekkannaa nu dhorke jedhan irratti himannaa kan banan ta’uu illee beeksisanii jiran.Muummichi ministeeraa fi angawoonni mootummaa hangi tokko dhimma sana gidduu seenanii qajeelfama akka kennan xalayaa itti barreessuu isaaniis beeksisanii jiran. Barattoota Yunivarsitii Bahirdaar irratti tarkaanfii faallaa mirga namoomaa fudhatame, jedhan illee balaaleffatanii jiran. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


"Somaalilaandi keessaa Oromoo hedduu qabanii kaambii Wucaaleetti walti guuruutti jiran"

No media source currently available Ministirii odeeffannoo mootummaa Itoophiyaa, Dr.Nagarii Leencoo ibsa dhiyoo tana gaazexeessitota biyya keessaatii kenne irratti Somaalilandi keessatti seera malee Oromoo 3,000 caalan baqachiisan jedhe. Oromootii Somaalilaandi magaalaa Hargeessaatii dubbifnelleen tanuma jedhan. Akka jarii jedhutti nama hedduu qabanii kaamboo Wucaalee,magaalaa Somaaliilandi ta Idaarii biyya suniitii fi Itoophiyaa jidduu jirtu keessatti hidhanii achii Itoophiyaatti ergan jedha. Dhaabii silaa biyya Ormaatti baqataa gargaaruu male,UNHCR akka namii Somaalilandi keessaa dubbifnetti humna jabduun namaan gargaaruuyyuu hin qabu. “Namni qabamee biyyatti ergamu ka warqata UNHCR qabu,ka bara hedduu Somaalilaandi jiraate fa,” jedha bakka buutotii hawaasa Oromoo Hargeessaa jiran. Fulaan akkana keessaa nama qaban jedhan Somaalilaandi keessaa magaalaa Hargeessaa, Buroo,Barbaraa,Atisbuyoo, Booram,Wucaalee fi lafa hedduu. Wucaaleen nama hedduu keessatti walti guuran jedhan tun kaambii waraanaa hamtuu jireennaa dhiisii keessaa ooluufillee namaa hin taane jedhan. Bulchiinsii Somaaleelandi akka Oromoo biyya isaa keessa jiran hin tuqamnee fi nagaan jiraatan torbaan sadiin duratti dubbate,taatullee akka Oromoon achii dubbifne jedhanitti wannii jedhanii hojjatan tokkoo mitii akkuma fedhan nama hidhuutti jiran. VOA-n waan Oromoon biyya sun jirtu himatte bulchiinsa Somaaleelandi fi dhaaba UNHCR irraa qulqulleeffachuf yaaltee dadhabde.


Qilleensii La Nina bokkaa biyyootii Afrikaa Gaafaa hagii tokko Onkoleessaa- Muddee dhuftuu abdatan diqqeessuuf deema jedha dhaabii NOAA

No media source currently available Bisaan garbaa, jalaa haga gubbaa qabbanaahuun qilleensa naannoo qabbaneesa. Bisaan garbaa, jalaa haga gubbaa oowwuun ammoo naannoo oowwisa.Qilleensii garbaa oowwaan, qilleensa bokkaati. Qilleensii El Niinoo qilleensa oowwa garba Paasific gama Dhiyaa fi qilleensa diqqaa garba Paasifik gama Bahaatii dhufu. La Niinaan bisaan garba paasifik mudhii lafaa,Paasifik gama Dhiyaa fi gama Jidduu akka malee qabbaneessa. Qilleensii amma garba Paasifiktti jijjiirame kun bokkaa silaa ji’a dhufu keessaa Afrikaan gamii Gaafaa argachuu malte Afrikaa Kibbaatti geessa. Dr.Chirs Funk saayintistoota Amerikaa qilleensa akkanaa qoratan keessaa tokko. Akka innii jedhutti saayintistootii NOAA,Dhaaba Tohannaa Hawaa fi Qilleensa Amerikaa Itoophiyaan gama Kibbaa Bahaa, Naannoo Somaalee, Keenyaa gama Bahaa fi naannoon Somaaleelandi bokkaa silaa ji’a dhufu keessa argachuu malan dhaban jedhanii harka 55-60 mirkansan. Qilleensii garba Paasifik gama Dhihaati fi gama Jidduu Hagayyaa keessaa akka male qabbahee, La Niinaan dhufe. Akka saayintistootii tohannoo qileensa dhiyoo tana Washingtion DC-TTI kora taa’an jedhanitti qilleensii kun bokkaa silaa Afrikaan gamii bahaa Onkololeessaa, Sadaasaa fi Muddee argachuu malan irraa diqqeessa. Naannoon tun qaraa rakkoo guddoo keessa jirti.Rakkuma akkanaatti Itoophiyaa, Somaaliyaa fi Keenyaatti gatiin midhaanii qaalessee akka USAID,Dhaabii Misoomaa Amerikaa Guddinna Biyya Alaatiin gargaartu jedhutti nama miliyoona 18 gargaarsa eegachiise. Rakkoon ammaaa itti dabalamte jechuun ammoo akka naannoon ji’a 18 caalaayyuu bokkaa dhabsiisa.Tun akka Dr.Chris jedhutti waan guddoo nama yaaddessaati. "Bona sadii walti aane qabaachuu rakkoo bara 2011 fi 2012 caalaa hammaattu jechuu. Rakkoon bara sunii Afrikaa gama Gaafaa qofa keessatti nama kuma 260 fixxe fixxee jedha.” Qilleensii garba Paasifik irraa kahu kun Afrikaa gama Gaafaa irraa bokkaa fuudhee Afrikaa Kibbaa geessa. Afrikaan Kibbaa akka kanaan bokkaa guddaa argatti biyya hedduulleetti lolaan itti baafachuu dandaha. Bara 2015 keessaa La Niinaan kun Afrikaa Kibbaatti bona buusee Afrikaa Bahaatii ammoo bokkaan dhufe.Gaafsa Afrkaan gamii bahaa bokkaa gabbaa argatte La Niinaan gamanaa fi gamasi dhahee kaanii bokkaan dhufaa kaan ammoo bona itti buusa.


Paartiin Mormiituu Tokkummaan Guutummaa Itiyoophiyaa fi Semaayaawii paartiin Bara Haaraa Dhufuuf Qabsoo Karaa Nagahaa Itti Fufna Jedhan

Akka bar-lakkoobsa Itiyoophiyaatti bara amma xumurame – bara 2009, bara baay’ee rakkisaa – kan ittiin jedhan – paartiileen mormitootaa Itiyoophiyaa lama – Tokkummaan Guutummaa Itiyoophiyaa fi Semaayaawii paartiin, bara haaraya dhufaa jiru – bara 2010tti jijjiirama haaraa fiduuf, qabsoo karaa nagaa kan itti fufan ta’uu ibsa har’a gaazzexootaaf kennaniin beeksisanii jiran. Bara haaraya dhufaa jiru kana keessa, xiyyeeffannaan isaanii inni duraa, filannoo bulchiinsa magaalaa Finfinnee ta’uu ka dubbatan – paartiileen lameen, gama kanaan sochii cimaa gochuuf karoora baafachuu isaanii fi yoo uummatni sagalee isaa kennii fi sagalee isaa eeggate shakkii tokko malee kan injifachuuf jiran ta’uu ibsa har’a kennaniin beeksianii jiran. “Deemsa waggoota digdamii ja’aa, kan irreen-bultummaan geggeessamu jalatti, uummatni mirga isaa gaafatuu fi mirga isaaf falmatu uumnii jirra” kan jedhan – hoogganoonni paartiilee lameenii, bara haaraa dhufaa jiru kana keessatti illee yoom iyyuu caalaa, dimookiraasummaan, ol’aantummaan seeraa fi mirgi dhala-namaa akka kabajamu gochuuf, dimookiraasummaan biyyoota biraa keessatti mul’atu akka biyya keenya seenu gochuuf, qabsoo karaa nagaa ka jabeessanii itti fufan ta’uu ibsan – jechuun, Eskindir Firew Finfinnee irraa gabaasee jira.


Itti gaafatamaan dhaaba Amerikaan biyya alaatiin gargaartuu USAID, Mark Green imaltuuf Itoophiyaa jira

Itti gaafatamaan kun bulchoota mootummaan pirezidaanti Tiraampi barana hujiitti filate keessaa tokko. Itoophiyaa dhufee sagantaan mootummaa isaa Itoophiyaa gargaaru ka akka PEPFAR(Sagantaa pirezidaantiin Amerikaa addunyaa keesa HIV/AIDS diqqeessuuf yayyabe) dhaee laale. Tana maleellee naannoo Soomalee godina Jijjigaa dhaqee waan namii keessa jiru laale. Guyyaa lamaan Itoophiyaa turu kanatti Giriin porojeektii dhaabii Amerikaa ummataan gargaaru heddu laala. Gama kaaniin ammoo Itoophiyaan biyya 12 addunyaa keessaa sagantaa Amerikaan guddinna biyyaatiin gargaartu Feed the Future jedhan keessatti akka dabalamtelle hardha labse. Sagatnaan kana bulchiinsa pirezidaanti Obaamaatti bara 2010 keessa yayyabe. Itti gaafatamaan USAID kun bulchoota mootummaa Itoophiyaa,bulchoota Waldaa Afrikaalleen waan akka akkaa irratti mari’ata. Marii Waldaa Afrikaa keessatti akak addunyaa keessaa fayyaa ijoollee kahimaa eegaa,walqixxummaa dhiiraa fi dhalaa jabeessaa fi waan hedduu irratti mari’atan. Amerikaan biyya gama gargaarsaatiin Itoophiyaa waan hedduun jabeessuutti jirtu keessaa ta duraati. Ganna kana qofa doolara miliyoona 363 gargaarsaan kennite. Ganna dabre ammoo gargaarsa doolara miliyoona 800 caalaa akka jara bonaa fi oolaan itti hammaateen gargaaran kennite.Itoophiyaatti nama miliyoona 8 fi kuma 500 gargaarsa eegataa. Itti gaafatamaan USAID kun rakkoo bona Itoophiyaa kana qofaa mitii ajandaa hedduu irratti qaba jedha gabaasii Finfinnee arganneetti.


Itoophiyaatti bulchoota mootummaa fi abbooti daldalaa walin nama 50 oli malaa maltummaan himatan ABO garuu kun mala umriin dheerefan jedha

Dhiyoo tana keessaa mootummaa nama hedduu waan akkanaa kanaan himatee shakkiin hidhuutit jira. Paarlaamaan Itoophiyaa boqonnaa jirullee boqonnaa irraa yaamanii mari’achisan.Obboo Alemaayyoo Gujoo “Gocham malaamamtuu guddaa waan raawwatanifi tohannaa jala oolan,” jedhan. Kaampaanii biya alkaa tokko dooalra mliyoon 21 cala caalbaasii baasuu ka ufillee faaydaa keessaa qabu moohachiise jedhani himatan. Obboo Alemaayyoon Paarlaamaa Itoophiyaatti ministera deettaa dinagdee fi maallaqaati.ABOn ammoo hidhaan mootummaa Itoophiyaa kun waan bara ufiitiin dheereffatuu jedha. Akka dubbii himaan ABO obboo Toleeraa Adabaa jedhutti kun rakko sirmaati.,Sirnichattu malaammatu dursaa jria.Namoota murasaa keessaa hidhuun fala hin tahu. Akka ummatii qabsoo hin jabeeffannee gochuuf kana godhu jedha ABOn.Isa malaammaltummaa beekaman ka horii miliyoonaa fi biliyoona saamee biyya alaatti baafate dhiisanii kaan hidhan jedha dabalee ibsii. Mootmmaan kun malaammaltummaa jedhee lubbaa isaa ittin dheereffachuuf kan ittiin fakkeessuu jedha ibsii ABO. “Keessttu kanneen irreecha irratti ifatti ajjeechaa raawwatan kanneen akka itti gaafatamaa tikaa,hajajoota waranaam warra takraafii fudhachaa turan hunda irratti tarkaanfiin fudhatame tokkooyyuu hin jiru.Fkn ajjeechaa waggaa darbe irreecha irratti raawwate addunya hudnatti balaallfeate.Qaamni walaba haa qoratuu jedhamus mootummaa isa dhiisee ummatuma gaafatama tolcha,”jedha. Jara himatan keessaa kan biraa Itti gaafatamaa abbaa taayitaa daandii Itoophiyaa ka durii obboo Zaayaada W/Gebreheel isa ammoo “malaammaltummaa guddaan shakkam” jedhanii tohannaa jala jira. No media source currently available


Labsiin Yeroo Hatattamaa Ammas Dheerachuu Hin Qabu: Semaayaawii Paartii

Semayawii paartiin har’a waaree irratti ibsa gaazexeessotaaf kenneen dhimmootii biyyattii ijoo ta’an jedhe sadii irratti ibsa kennee jira. Ibsa miseensa hoji raawwachistuu isaa lamaan kenname kanaan labsiin yeroo hatattamaa yeroo lammataaf dheereffame dhumachuuf torban tokko qofti hafuu beeksise. Haa ta’u malee jedhan hoji raawwachiistonni paartichaa dagachiisuu dhaan labsii kana haala dheeressuutu mul’ata. Uummatis waggoota darban keessa socho’uu dhaan daandiitti ba’ee komee isaa mul’isaa ture jedha ibsi kun. Humna waraanaan bulchuu erga jalqabamee baatileen 10 waan laka’amaniif haalli kun jijjiiramuu qaba jedha ibsi semaayaawii paartii kun. Ibsi kun tilmaama galii guyyaa dhiyeenya kaa’ame ilaalchisees humna daldaltootaa yaada keessa kan hin galchineef guutuu biyyattii kan jeeqe ittiin jedhee jira. Lammiiwwan dilaala ykn gibira baasuu qabu jechuu dhaan tilmaamni galii guyyaa kun garuu ka duuchaatti hojjetame, kan lammiiwwan biyya isaanii keessatti walabummaan hojjechuuf mirga qaban kan murteessuu fi jireenya uummatichaa rakkoof kan saaxilu jedhee jira ibsi paartichaa.


Biyyootii Alaa Taa’anii Baasii Adda Addaa Firoottaniif Baasuun Ni Danda’ama:  “Kifiya”

Lammiiwwan Itiyoophiyaa biyya alaa jairaatan firoottan isaanii biyya gatii ibsaa bishaanii fi kan kana fakkaatu kallattiin baasuufii akka baasan tajaajilli dandeessisu eegaluuf jira. Waldaan dhuunfaa KIFYA jedhamu “MasterCard” waliin ta’uu dhaan tajaajilli inni labse kun yeroo dhiyoo Itiyooophiyaa keessatti kan eegalu ta’uu isaaf achii booda biyyoota Afriikaa kanneen biroo keessatti kan itti fufu ta’uun beekameera. Baasiin kunis marsariitii irratti kan raawwatamu ta’uun ibsameera. Tajaajilli kun kan kennamus app kanaaf gargaaru mobile fi komputera irratti fe’uun akka ta’e ibsa hoteela Sheraaten keessatti gaazexeessotaaf ibsame irratti. Obbo Muniir Durii itti gaafatamaan waldaa Kiffiyaa jedhamuu namoonni bakkuma jiraatan irraa baasii kana baasuu ka danda’an ta’uu illee ibsaniiru. tajaajilli kun magaalaa keessa kanneen jiraatan qofaaf utuu hin taane namni mobaayila qabu martinuu fayyadamaa waan ta’eef baadiyyaa illee ofitti haammata jechuu dhaan tajaajila korpreetiif waldaa kiffiyaaf itti gaafatamtuu kan ta’an aadde Miriyaam Seiid VOAf ibsaniiru.


Atileetootii Itoophiyaa Dorgommii Daragaggoota Afrikaatiif filataman Aljeeriyaa yaa’uuf karaa jiran

No media source currently available Dorgommiin atileetota Afrikaa tun 13essoo Waxabajjii 29-Adoolessa 2,2017 Aljeeriyaatti wal dorgoman. Ijoollee ganna 19 gadiitti irratti wal dorgomaa gosa ispoorti hedduu irratti wal dorgoman. Akka jecha Leenjisaa Faxxanaa Taaddasaatti atileetotii tun guyyaa 20 leenjifamanii nama 1-3 bahetti filatamee dorgommii tanaaf qophaahe. Leenjistootallee dabalee nama 56 tahutti dorgommii tanaaf Aljeeriyaatti dabre. Jarii kun dorgommii Dargaggoota Addunyaa ji’aan duubatti Londonitti dorgomaniif ufi qopheessa.Namii achi irratti sadarkaa dansaan moo’ate dorgommii Londoniif filatama. Jarii Itoophiyaan waliin dorgomuuf mataan wal qabe Keenyaa,Ugaandaa fi Aljeeriyaa fa’a.Dorgommii tana fiigicha,ulee,kutuu,xiloo darbachuu fi gosa hedduu irratti wal dorgoman. Atileetoitii tun hagii guddaan naannoo Oromiyaatii filatamani.Leenjii dansaa fudhatanii qilleensii Aljeeiryaalleen akka malee oowwuu baatullee hinuma owwaa taatullee hedduu keessa waan hin turreef hinuma dandahanii jedha leenjisaa Faxxanaan. Ijoollee dorogmmiif yaahan tana kololneel Daraartuu Tulluu fi Hayilee G/ Sillasee fa dabalee nama hedduutti itti dhufee jajjabeesse.


Biyya hedduutti humna ijoolleetti taphata Gammoojjii Sahaaraa Gama Kibbaatti ammoo nama miliyoona 4 tahutti jireenna sun keessa jira

No media source currently available Finfinneetti marii guyyaa lamaatti taahutti jira.Rakkoo ijoollee humna isaanii itti taphatanii irratti mari’atti mariin tun.Addunyaa keessaa biyya hedduutti humna ijoolleetti tapahta.Biyyoota Gammoojjii Sahaaraa gama Kibbaa jiran keessaa hedduutti humna ijoollee lafatti balleessee itti taphata. Korii kunilleen tanuma irratti mari’ata.Abdulfattaa Abdullaahii ministera hujii fi hawaasummaa Itoophiyaati.Akka innii yoo kora kana irratti Dhaaba Hujii Addunyaa ILO maqeeffatee jedhetti Afrikaa keessaa haawaan,ijoollee fi nama dhiiraalee waliin nama miliyoona 3 fi kuma 700 humna isaaniitti taphata. Ijoollee gannii isaanii 5-17 keessaa ta miliyoona 58 tahan ammoo humna isaanii waan fedhaniin guutatanii waan humnitii isaanii hojjatteef dhowwatan. Taatullee akka jecha isaatti Afrikaa keessaa humna ijoolleetti taphachuu fi giddiin hojjachiisuun harka 10 diqqaattullee ammallee waan hedudu hojjachuu malanitti hafe. Itoophiyaa keessaa akka jecha ministera Abdulfattaatti hubachaa dhabaa fi hiyyumatti humna ijoolleeetti nama taphachiisa. Mootummaan Itoophiyaa akka jecha minsitea kanaatti gama kanaan waan hedduu wayyeessuuf hojjachuutti jira.Mootummaan hujii misoomaatii fi akka ummatilleen rakkoo tana hubatu tolchuuf waan hedduutti hojjatame jedha. “Hujii hojjachumatti jiran.Akkuma jirtutti rakkoo tana ya hambifne jechuu baannullee akka mootummaatti karoora kanaaf bahe irratti bu’aan arganne waan nama jajjabeessaati.” Namii dhibiin kora kana irratti dubbate itti aanaa daarektera dhaaba hujii addunyaa fi daarektea naannoo Afrikaa, Aniyaa Chumaati. Akka jecha isaatti ijoollee Afrikaa shan keessaa tokko humna isaanii akka hamaatti itti taphatan.Rakkoo tana maatii,onaa fi ollaa fi biyyaan irratti mari’atanii hambisuu dandahan. "Rakkoon tun akka lama jirti.Gama tokkoon wayyoftullee gama dhibiin ammoo akka hamaa jirti fakkaatti.Humna ijoolleetti taphachuu,giddeessanii hojjachiifachuu fi fi nama gurgurachuun addunyaa keessaa diqqaachaa dhufumatti jirti.Taatullee rakkoon tun ammallee baddee hin banne. Biyyoota jireennii itti jabaate keessaa namii jireenna wayyaa qabu barbaadachuuf deemuun woma hin hamne.Yo biyyaa baafatanillee waan hedduu isanii tolchinaa jedhanii waadaa galaniif.Yoo achi gahan ammo wannii jedhan kaan hin jirtu. Warrii humna namaa akkana itti taphatu kun laakkuma oolee buluun mala namaan saamu jabeeffataa, nullee karaa isaaniin dhaabnu wayyeeffachaa yaana.” Mariin hardhaa fi bori Finfinneetti teettu tun waan humna ijoolleetti taphachiisaa, keessattu ijoollee giddiin hujii hojjachiisee waan isaanii male dhowwisiisaa fi fala silaa jriaachuu male irratti waan hedduu dubbachuuf yaahan


Dura ta’aan Paartii Arreenaa Haleellaatu Irratti Raawwatame: Paartii Arreenaa

Obbo Abrahaa Dastaa sanbata galgala naannoo sa’a 1:30 gara mana ofiitti galaa utuu jiranii naannoo abraa kaasil jedhamutti namoonni sadii eeggatanii morma isaanii hudhanii reebanii mobaayla isaanii fi maallaqa borsaa isaanii keessa ture mara harkaa fudhataniiru jedhu dubbi himaan Arrena Tigraay obbo Andoom G/Sillaasee. Morma isaanii hudhaniis miidhaan irra ga’eeraa jedhan. obbo Abrahaa namoonni dhaqqabanii harkaa baasan jedhaniiru. Namoonni sun gara dukkanaatti harkisuuf utuu yaalanii dargaggoonni arganii kanneen yakka sana raawwatan waliin wal loluu dhaan ari’anii lubbuu isaanii oolchuu danda’aniiru. Sana boodas mana yaalaatti geessan. Haalli obbo Abrahaa Dastaa yeroo ammaa maal akka fakkaatu mana yaalaatii ba’anii yoo ta’e fayyummaan isaaniis haala maalii irra akka jiru gaafatamanii mormi isaanii waan hudhameef naannoo qoonqoo isaanii dhiita’ee akka madaa’uu ta’eera. Miidhaa kanaafis wal’aansa argatniiru. Amma haalli fayyummaa isaanii gaarii dha. Isa duraan miidhaan irra ga’e irra amma wayyaawaa jiru. Haala isaas poolisii naannoo fi kan aanaa sanaatiif gabaasnee jirra jedhan. Mootummaanis yakka kana irraa ofii isaa fageessee adeemsa hojii demokraasummaatti akka seenu gaafanna jechuu dhaan kanneen kana dura yakka hojjetan baatii tokkoool hidhamanii hin beekan jedhan. Torbee kanas Tembeenii fi zooniiwwan gama dhiyaa keessatti miseensonni keenya doorsisamanii hidhamaa jiru waan ta’eef haall isaa yakkuma callisee hojjtame miti jechuu dhaan dubbi himaan Arrenaa Tigraay obbo Andoom G/Sillaasee ibsaniiru. Gama biraatiin dubbi himaan naannoo Tigraay obbo G/Mikaa’el Meles naannoo sana keessaa waa’ee ilaalcha isaa polotiikaaf jedhee kan haleellaan irra ga’e ykn irra ga’u hin jiru jedhu. No media source currently available


Tajaajila fayyaa argachuun mirga ilmee namaati jedha Daarekterii Dhaaba Fayyaa Addunyaa dhiyoo filame,Dr.Tewodiroos Adihaanom

No media source currently available Dhaabii Fayyaa Addunyaa Ministera Haajaa Alaatii fi Fayyaa Addunyaa Dr.Tewodiroos Adihaanoom kalee daarektera dhaaba isaa tolchee filate. Dhaaba Fayyaa Addunyaa (WHO) miseensa 185 qabu keessaa 133 isa filate. Nama hagana gahuun filamuun akka jecha Dr. Tewodiroositti karoora innii dhaaba kanaa qabu mirkansitiif.Yoo hujii tana hojjattu cufaa namii fayyaa qabaachuun mirga isaa akka tahe mirkansaa hojjata.\n\n"Ummata keenna keesa harkii 50 karaa caasaa fayyaatii fi caasaa fayyaa addunyaa ittiin argatu hin qabne.Fayyaan mirga namii qabaachuu male keessaa tokko.Fayyaan bu’uura guddinnaati.Karaan cufti ka akka caasaa fayyaa addunyaatti nama geessu tahuu male.Akka kanaan yahuu malle.”\n\nDr.Tewodirsoo ganna shan dhufaaf daarktera Dhaaba Fayyaa Addunyaa tahee hojjata.Ganna shanan hujii tanaa filanitti waan hedduu hojjachufu karoorafate.Caasaa fayyaa addnyaa jabeessuu qofaa mitii akka jecha Dr. Tewodiroositti Dhaabii Fayyaa Addunyaa dhaaba itti gaafatama qabuu fi suniin hojjatu tahuu male.\n\n"Duulii filannoo akkuma isanii beettani amma ya dhumatee ammitii saatii hujiin jabduun jalqabdu,isanilleen hinuma beettan. Taatullee walumaan duratti yaanee jijjiirama finna.”\n\nAkkuma hujii jalqabeen jedha Dr.Tewodiroos akka dhaabi kun ariitiin balaa addunyaatiif dhaqqabu tolcha.Saatii balaan itti dhufe cufatti Dhaabii Fayyaa Addunyaa qophii jiraachuu male. Gama kaaniin ammoo akka misniteri haajaa alaa Itoophiyaa jedhutti akka Dr.Adihaanom hujii tanaa filatamu Afrikaan waan jabduu hojjatte.Akka oduu himaan ministiri kanaa obbo Melles Alemu jedhutti filamuun Dr.Adihaanom qooda Dr.Adihanomii fi Itoophiyaa caasaa fayaa biyya isiitii jijjiiruf hojjatte mirkansa. Karoorii hujii Dr.Adhaanom baafate akka obboo Melles jedhetti karoora biyyootii guddachuutit jiran baafatan. “Afrikaanotii akka Dr.Tewodiroos filannoo tanaaf qopheeffachuu qofaa mitii gaafa filannoollee Jenevaa,Finfinnee embaasii Itoophiyaa Jenevaa jirulleetti qabsaahaaf turan.Afrika fi Itoophiyaa waliin moote.” Itoophiyaanotii biyya alaa jiran ammoo gaafa duula filannoo tanaatii jalqabee kaasee ‘Itoophiyaan biyya mirgii namaa itti eegamuu mitii’ jedhanii falmaa bahan. “Falmuun mirga isaaniiti waan fedhan gaafachuu mirga isaatii wannii guddoon ammoo dhugaa jirtu hubachuu wayyaa,”jedha. Dr.Tewodiroos warra isa deeggeree fi ka hin deeggarenillee daarektera tanaaf waan gudoon tana irraa maan barannaa jedhanii duratti deemuu wayyaa jedha. Dr.Tewodiroos nama Afirkaa keessaa hujii tanaa filame ka qaraati.Adoolessa dhufu hujii tana jalqaba


Parlaamaan Awurooppaa akka Dr.Mararaa Guddinaa hidhaa baasanii fi qaamii walabaa nama bara 2015 hiriira mormii irratti fixan qoratu gaafate

No media source currently available Miseensotii paarlaamaa Awurooppaa kora Caamsaa 17,2017 taahaniin waan guguroo sadii irratti murtii dabarsan. Paarlaamaan kun akak Dr.Mararaan hidhaa bahuu qofaa mitii waan himataniinillee cufaa ariitiin irraa dhiisan gaafate. Dr.Mararaa Sadaasaa 9 bara 2016 isaa miilota isaa waliin Waldaa Awurooppaa waliin kora taahee galu qaban. Mootummaa muddee akka laftii jeeqamtu tolche jedhanii himatan jedhan Paarlaamaan Awurooppaa kun. Maarii kiristiin Vezhaan,miseensii mana marii Waldaa Awurooppaati.Warra kora kana dhaqe keessaa tokko. “Dr.Mararaa akkuma innii asi dhufee rakkoo mirga nama Itoophiyaa keessa jirtu nuun wal dubbateen dubbiin itt dhufte.Tanatti callisuu hin dandeennu.Tun qooda Itoophiyaa fi Waldaan Awurooppaa godaanotaa irratti qabaniif waan qabaatu qabdi.Tun waan maqaa nama xureessaati.Eegii seera muddamsuu labsaii asitit wanti jiraa guyyuma guyyaan hammachaa deemti.” Korina kireetum, koomishineera dhimmi naannoo waldaa Awurooppaati. “Seerii jara biyya nagaa dhowwuun eegan jedhan waan haga dabre.Dubbachuu nama dowwanii lafa qonnaa nama irraa fudhatan. Akka koomishiinii dhala namaa Itoophiyaatuu jedhetti nama dhibba hedduutti dhumate. Dhaabbileen mootummaa ammoo sunii oli jedhan.Akka Itoophiyaatti mirgii namaa eegamee namii waan fedhe dubbachuu fi barreessuu dandahahu gaafanna.” Paarlaamaan kun tana maleellee wannii Itoophiyaatti bara 2015 nama hiriira bahe dhibba hedduu ficcisiise karaa dhugaatii fi karaa qajeelaan qoratamuu fi mirga dhabiiti mootummaan morman jedhanii namaan rakkisuutti jiran mirgii isaanii eegamuuf gaafate. Tana maleellee paarlaamaan Awurooppaa kun mootumman Itoophiyaa seera jara biyya nagaa dhowwuun eegaa jedhee baaseen nama nagaan hirira bahu rakkisuu dhaabuu fi namilleen waan garaan isaa fedhe dubbachuu fi mariillee taahuuf mirga qabaatu gaafate. Mootummaan Itoophiyaa ammoo dubbii Waldaa Awurooppaa tana hin fudhatau. A kka oduu himaan ministera haajaa alaa obboo Melles Alem jedhutti waldaan Awurooppaa duruu waan dharaa ka akkana kana haasahuun beekama.Wannii amma jedhe kunilleen haaraa miti. “Waldaa Awurooppaa miseensa dhibba hedduu qabu keessaa nama diqqaatti yaada amma jedhan kana dhiyeesse.Miseensota waldaa kanaa hedduu waliin hujii hedduu hojjanna. Dubbii Dr.Mararaa mana murtiitti laaluutti jira tanaafuu tana irratti womaa hin jennu.Woma taateefuu yaada Waldaa Awurooppaa kana hin fudhannuu murtii Itoophiyaa ummatuma isaatti murteessa,”jedha. Tana maleellee Waldaan Awurooppaa kun akka waan itti gaaftamaa paartii mormituu Zaambiyaatiin himatanillee karuma qajeelaan laalaniif gaafate. Akka Parlaamaan Awurooppa jedhutti itti gaafatamaa paarii mormituu Zaambiyaa kana maqaa siyaasaatiif hidhan.Hidhaa tanaaf jedhee nama hedduutti mootummaatti hiriira bahe. Namii kun ji’a Eblaa ka dabre keessa makiinaa Pirezidaantii Zaambiyaan keessa jiru karaa itti cufee dabruu dhowwe Pirezidaantii ijjeesisuuf tana tolchee jedhanii hidhaa jira.Yoo balleessaa itti muran duhan adaban. Wannii Hichilemaa tolchan kun akka paarlaamaan Awurooppaa jedhutti woma biyya sun keesatti eegii filannoo ganna dabreetii asitti paartilee mormituu tolchuutti jiran. Parlaamaan kun akka manii murtii Zaambiyaa karuma qajeelaan dubbii itti gaafatamaa paartii mormituu kana laalee mootummaan sun media namii cuftii qooda keessaa qabaatee dubii nama cufaa wlatiqixxeti gabaasan gaafate. Gama Suudan Kibbaatii paarlaamaan Awurooppaa waraanii Suudan Kibballeen dhaabatu gaafate. Suudan Kibbaatti waranii ganna 4n duratti jalqabe hin dhaabanne. Pirezidanatiin Suudan Kibbaa Salvaa Kiir itti aanaa isaa Rick Machaar mootumaa narratti gara galchuu fedhe jedhee hujii irra buusee namii gosaan wal qoodee waraanaa walti baafatee nama miliyoona 3 fi kuma 600 baqatu tolche. Paarlaamaa kun akka waraanii mootummaan Suudan Kibbaa ijoollee dubraa didiqqoo buufachuu,ijoollee didiqqoo waraanatti oofuu fi hujii hamaamtuu hojjachuu lakkisu gaafate. Tana qofaa mitii Waldaan Awurooppaa waraana Tokkummaa Mootummootaa Afrikaa eegutti jiru UNIMISS gargaaruu fi ijoollee Suudan Kibbaalleen waldaa Awurooppaa irraa barumsa barachuuf carraa ragattu jireenna isaanii jabeessaniif gaafate.


Miseensoota Keenya Hidhaa Keessa Jiran Arguu Dhorkamne: Paartilee Mormituu

Miseensoota paartilee mormituu kan MEIAD fi Samaayaawii Paartii kanneen mana hidhaa Qilinxooi keessatti hidhaman dubbisuuf deemee kan ture qaamii hoggana paartilee lameen ituu ijaan hin argiin akkasumas waan isaanii kennuuf fudhanii deeman deebisanii fudhanii galuuf dirqamuu dubbatu. Maallaqa walitti eega qabanii booda Kanneen hidhaa keessa jiran kanaaf uffataa fi mi’a garaa garaa bitanii deemuu isaanii dubbatu. Keessumaa miseensonni paartilee lameenii kanneen kutaa biyyaa irraa qabamanii mana hidhaa Qilinxoo keessatti hidhaman uuffatii waan irratti dhumeef akkasumas hangi tokko immoo karaa nagaan qabsa’aa turuu isaanif xalayaa ragaa godhatan barbaadu waan ta’eef deemne jedhu. Namoota gaaddisa seeraa jala jiraniif mirga heeraan kennameef dhorkuun sirri miti waan ta’eef mootummaan haala kana qajeelinaan ilaalee akka sirreessuuf gaafatan.Garu mootummaan gocha kana beekaa hojjata yoo ta’e immoo ibsa baafnee uummata beeksiifna jedhu paartileen lameen. No media source currently available


Obba Faqaade Shawaaqannaa Du’an Boqotan

Dur Yunivarsitii Finfinnee keessa barsiisaa kan turan kabajamuu mirga dhala namaaf falmaa fi xinxalaa waa’ee siyaasaa akkasumas hawaasummaa kan ta’an Obbo Faqaade shawaa Qannaa umrii isaanii 61tti Wiixata Caamsaa 9 bara 2017 du’an boqotan. Kutaa Meerilaand magaalaa siilvar Spriing keessatti wal’ansa fayyaa argataa kan turan obbo Faqaadeen waggootii darban digdamii afuriif sochii mormii lammiwwan Itiyoophyaa waashingtan Dii sii fi naannoo ishee jiraatan gaggeessan keessatti bal’inaan kan beekaman turan. Obbo Faqaadeen qeeqa siyaasaa fi hawaasaa barreeffaman akkasumas sabaa himaa irratti sagaleen dhiyeessuun beekamu.Dabre sinaa keessatti kan dhalatan Obbo Faqaadeen Digrii duraa yunivarsitii Finfinnee irraa barnoota Joograafiin kan argatan yoo ta’u kopen hegen keessatti immoo Digrii lammaffaa barnoota Medikaal Jograafii jedhamuun argatanii jiran. Bara 1983 hanga 1993 yunivarsitii Finfinnee keessa barsiisaa kan turan obbo Faqaadeen bara 1994 barsiisoota beekamoo yunivarsii Finfinnee keessaa ari’aman turan 42 keessaa tokko.  Obbo Faqaadeen haadha warraa fi ijoollee 3 akkasumas ijoollee ijoollee isaanii 2 qabu.Sirni awwalchii isaanii sambata dhufu gaggeeffama.


Finfinneetti kora sadarkaa addunyaa humna elektirii bisaan irraa argatan irratti mari’atutti taa’uutti jira

Akka kora kana irratti jedhanitti rakkoolee gugurdoo ilmaan namaa rarakkisuutti jiran keessaa rakkoon bisaanii,rakkoo eletirikii, hiyyumaa fi jijjiiramii qilleensaa faatilleen humna ibsee irraa fala fa argachuu dandahan Korii akkanaa kun Afrikaatti taahuun akka minsiterii humnna bisaanii,jallisii fi Humna ibsee Itoophiyaa jedhutti ardii tanaafuu faaydaa qaba. Korii kun galma walgahii Tokkummaa Mootummootaatti taahuutti jiraa.Ganna lama lamaan biyyya biyya irra maranii koratan. No media source currently available


Gazexxeessaa Iskindir Naggaa Badhaafamee Jira

Mana hidhaa Qaalitti keessatti hidhamee kan jiru Gazexxeessaa Iskindi Naggaa Dhaabbata preesii sadarkaa addunyaa biraa badhaafamee jira.Dhaabbatti kun kanneen jireenya isaanii wareeguun haala rakkisaa ta’e keessatti illee ituu hin hafiin ooguma Gazexxessummaa qabaniin walabummaa preesiif qooda olaanaa ka gumaachan akksumas walabummaan yaada ofii ibsuu jajjabeessuuf jecha kanneen wareegama baasaniif goota jechuun badhaasa. Iskidir Naggaaf badhaasa kana kennuuf sababaan tokko seera farra shoroorkaa mootummaan Itiyoophiyaa baase yaada uummataa ukkaamsuuf itti gargaarame jechuun yeroo dheeraaf mormuu isaatiif ta’uun ibsamee jira. Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeefadhaa No media source currently available


Waliigalteen Aljeers Waggaa 15 Guute

Komishinni daangaa Ityoophiyaa fi Ertraa waggaa kudha shanan har’a walii galtee tolfame irratti hirkachuun hundeeffame.Biyyota lameen giddu daangaajiru kan ialeen murteesse ture. Walii galtee Aljeers kan prezidaantiin Ertraa Isaayaas Afawarqii fi kan du’an boqotan mummichi ministeera Itiyoophiyaa duraanii Mallas Zenaawwii giddutti Muddee 12 bara 2000 mallatteeffamee irratti hirkachuun komishinni kun hundeeffame.Yeroo sana gamtaan Awuroopaa, Aljeriyaa, yunaaytid Isteetes,Tokkummaan mootummotaa fi gamtaan Afrikaa ragaa ta’uun mallatteessanii turan. Danqaan jiru itti fufuun tasgabii kutaa Sanaa balaa irra buusa yaaddoo jedhu kan qabu gamtaan Awuroopaa nagaa fi daldalaa addunyaa irratti akkasumas wal ta’insaa fi misooma sadarkaa kutaatti argame rakkoo irra buusa jechuun yaaddoo qabu ibsee jira.Kanaafis biyyonni lameen walii galtee sana guutummaatti hojii irra akka oolchan gamtaan Awuroopaa gaafatee jira.Bu’aa biyyoota lameenii gidduuf jecha carraaqqii godhamu mara kan deggeru ta’u gamtaan Awuroopaa ibsee jira. Gama kaaniin walii galteen Aljeers guutuummaatti hojii irra ooluu dhabuu isaaf akkasumas hariiroon Ertraa fi Itiyoophiyaa gidduu iddotti deebi’uu dadhabuu isaaf/ gadda itti dhaga’ame Tokk mootummotaa beeksisee jira.Gargaarsa Tokkummaa mootummotaan nagaa walii galaa fi kan lubbuu dheeratu argamsisuuf yaalii ta’u biyyonni lameen akka fudhatan gaafanna jedhee jira.


MEAD fi Semaayaawii Paartiin Waliin Hojjechuuf Walii Galan

Paartiin tokkummaa guutummaa Itiyoopiyaa MEAD fi Semaayawii paartiin waliin hojjechuuf galmee isaan dandeessisu walii mallatteessan. Hoogganoonni paartii lamaanii walii galteen isaanii qoran qorannaa bal’aa irratti kan hundaa’e ta’uu isaaf gara walitti makamuutti kan deemu ta’uu beeksisaniiru. Paartileen kun kutaalee biyyattii irra hedduu keessatti caasaa diriirfachuu isaanii illee ibsaniiru.


Haqqisaa fi Garaa Baasaa Ariifachisaan Bulchiinsa Naannoo Somaalee Keessatti Lubbuu Nama 19 Galaafate

Dhukkuba kana ittisuuf mootummaa Federaalaa fi kan bulchiinsa naannoo Somaalee walii wajjiin hojjachaa akka turan kan ibsan prezidaantiin naanaoo sanaa Obbo Abdii Mahammad Omaar hojiin hojjatame kunis bu’aa guddaan argamsiise jedhan. Ogeessooota eegumsa fayyaa keessaa Narsoonni 500 ol mootummaa Federaalaa irraa akkasumas Narsoonni 700 bulchiinsa nannoo irraa hojii kana irratti bobba’uun ibsamee jira. Doktooroonni itti hirmaatanis 68 akka ta’an dubbatanii jiran. Qubsuumnii horsisee bulaa iddoodhaa gara iddootti wal irraa fageenya qabaachuun dhukkubii kun akka hammaatu gochuu dubbatanii waluumaa gala ijoolleen 19 dhukkuba kanaa du’u ibsan. Dhukkuba Koleeraa fi dhukkuboota garaa baasaa kanneen biroo gidduu adda addummaa fi wal fakkeenya jiru irratti Dr.Masfin Ittaanaa Minisootaa Irraa haasoofsiifne Jirra. Kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa No media source currently available


Itoophiyaa Keessatti Dhukkubii Koleeraa Lubbuu Galaafate

Bulchiinsa naannoo somaalee kan Itiyoophiyaa keessatti namoonni kudhanii ol ta’an dhukkuba Koleeraan du’u gabaasaaleen ibsanii jiru. Jiraattonni kutaa Waardeer akka jedhanti namoonni 700 koleeraan qabamanii hospitaala jiru.Gama kaaniin Kutaa Qabrii dhahaar keessattis dhukkubii kun ka’uun ibsamee jira. Jiraattoota keessaa aaddee Rooda Haaji Faraah firoottan isaanii keessaa 5 dhukkubsachuu fi dhukkubichii erga ka’e guyyaa sadaffaa ta’u ibsan. yeroo ammaa moo harmee koo fi ijoollee koo lamaan qabaman gargaaraan jira jedhu.Kana malees Doktoroonni namoota koleeraan qabaman 700 akkasumas kannen du’an 30 galmeessanii jiru jedhanii, dhukkubichii koleeraa ta’u Doktorrotatu dubbate jedhan. Gama kaaniin konyaa somaaliilaand kan Buuhoodle jedhamtu keessattis namnii 9 dhukkuba Koleeraan du’uun ibsamee jira.Daayreekteerri ministrii eegumsa fayyaa Abiib Adam Nur akka jedhanti namoonni 31 koleeraan qabamanii Hospitaala seenanii jiru. Buuhoodlen Itiyoophiyaa waliin akka wal daangeessitu kan ibsan Nur sochii daangaa ce’uun gaggeeffamuun dhukkubii kun dhufe jedhu. Knaaf jecha Somaaliilaand weerara dhukkuba koleeraa ittisuuf jecha daangaa ishee cufuu beeksisanii jiru.


Loltoonni Itiyoophiyaa Magaalaa Somaaliyaa Gad Dhiisan Al Shabaab Magaalattii To’ate

Loltoonni Al Shabaab meeshaa guddaa hidhatan erga loltoonni Itiyoophiyaa waraana biyyoolessaa Somaaliyaa lakkoobsaan xiqqoo ta’an deggeraa turan gad dhiisanii ba’anii booda magaalaa El Bur-n to’atanii jiran. El Bur qabamuu kan mirkaneesan komiishinera magaalattii Nur Hasan Gutaalee yoo ta’an warren Itiyoophiyaa maaliif gamas dhiisanii akka ba’an hin dubbanne jedhan. Warreen Itiyoopioyaa fi loltoonni Keenya loltoonni keenya magaalattii dhiisanii ba’an. Amma magaalattiin harka finxaaleyyii jala jirti. Loltoonni Itiyoophiyaa karoora isaanii gamasii ba’uu hu hin beeksisne. Isaan basanaan loltoonni keenyas dhiisanii ba’an jedhu komiishinerri magaalattii Nur Hassan Gutalee. Jiraattonni magaalaa El bur akka jedhanitti finxaaleyyiin al-Shabaab lola tokko malee ganama kana konkolaataa dhaan magaalattii seenanii ba’aa turan. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Atileetotii addunyaa jajjaboon maratoonii Londonii fi Bostoniif walti kophaa’uutti jiran

No media source currently available Bosoonii fi London dorgommii IAAF, Federeshiiniin Waldaa Atileetiksii Addunyaa qopheessu keessaa tokko.Dorgommii Boston ganna 122 duratti jalqaban. Baranallee nama kuma kurnya hedduu, atiletota addunyaa bebeekamoo dabalee dorgommii tanaaf walti dhufuutti jira. Akka leenjisaa Toleeraa Dinqaa Fifninnee irraa dubbatetti Lammii Birhaanuu fi Sisay Lemmaa atileetota Itoophiyaa jajjaboo waan hedduu irraa eegan. Lammiin dorgommii Boston bara 2016 irratti tokkeessoo tahee moo’e. Gama dubraatiin ammoo Atsedee Baayyisaatti moo’e. Maratoonii Londoniifillee atileetoa addunyaa jajjaboo hedduutti walti qophaa’uutti jira.Itoophiyaan Xurunesh Dibaabaa, Asellefechi Margaa, Qananiisaa Beqqelee,Maaree Dibaabaa,Tigisti Tufaa, Abarruu Kebedee fi nama hedduu. Atileeti Fayyisaa Lalisaallee atileetota maratoonii Londoniif ufi qopheessuutti jiran keessaa tokko.Lamii Birhaanuu Maratoonii Boston 2016 moo’e.Sisay Lemmaa ammoo dorgommii Dubaahii irratti beekama. Namii dorgommii Boston moo'e badhaasa doolara uma 200 caalaa argata ka Londonillee hori kuma dhibbaa harata. Atileetotii Oromiyaaleen gama kaaniin dorgommii Shaampiyoonaa kilaboota Oromiyaa 20 caalaan irratti wal dorgomaniif qophiitti jiran. Rekordiin maratoonii Boston ammallee dhiiraa fi dhalaalleen harkaa atileetota Keenyaa Geoffrey Mutai fi Rita Jeptoo jirti bara 2014 keessa moo’ani jirti. Maratoonii Boston Ebla 17,2017 jalqaban ta London ammoo Ebla 23,2017.


Dararaa Hamaatu Mana Hidhaa Itiyoopiyaa Keessatti Na Irratti Raawwate: Habtaamuu Ayyaalew

Dubbi himaan paatii tokkummaa duraanii Obbo Habtaamuu Ayyaalew maqaa qorannaatiin dararaan irratt raawwate rakkoo fayyummaa kan amma keessa jiraniif na saaxile jedhu. yaada isaanii ibsuu ennaa eegalan lammii Itiyoophiyaa isa kamiifuu hidhaan mallattoo lammii dammaqaa ta’ee ti jedhan. Yeroo dheeraa qabee keessumaa IHADEG aangoo erga qabatee mallattoon nama mirga isaa gaafatu tokkoo hidhamuu, ari’atamuu fi ajjeefamuu dha jedhan. Anis MAEKELAAWWii-tti ergan hidhamee qabee baay’ee suukaneessaa kan ta’e hanga har’aatti qaam akoos yaada sammuu koos kan na madeesse yakka guddaatu na irratti raawwate jedhan. Dararaa na irratti raawwate kaan immoo safuu lammummaa kootu na daangessa waan ta’eef hin dubbadhu jechuu dhaan kanneen dararaan irratti raawwate itti hammaatee lubbuun isaanii darbe illee jiru jedhan. Sirni kun darb iyyuu dararaa isaan raawwatan seenaa keessatti ka’ee yaadatamaa jiraata jedheen yaada jedhan obbo Habtaamuu Ayyaalew. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Hidhattonni Suudaan Kibbaa Daangaa Ce’uun Gambeellaa Keessatti Haleellaa Geesisan

Dilbata Bitooteessa 12 bara 2017 galgala hidhattonni sudaan kibbaa kan gosa murullee daangaa ce’uun Itiyoophiyaa seenuun haleellaa geesisanii jiru.Anaalee lama kan haawaasnii anyuwaak kan Gaambellaa keessa jiraatu irratti haleellaa geesisanin ijoolee 22 fudhatanii nama 12 ajjesuu isaanii aangawoonni nannoo dubbatanii jiru.Manneen jireenyaas gubamuu isaa ibsamee jira. Paartiin mormituu biyya alaa keessa maadheffate adda dimokraatawaa waltaatoota Gaambeellaa jedhamu akka ibseetti haleellaan kun aanaa Gok fi Joriin keessatti gaggeeffame. Namnii ajjefame 11 ta’uu fi ijoolleen butamanii gosa murilleen fudhataman 27 jedhu. Ijoolleen ka biroon 3 mana keessa turan waliin gubachuu isaaniis ibsanii jira.Manneen hedduun gubamuu isaaniis hubachiisan. Hidhattoni murillee ajjechaa fu butiinsa ijoollee yeroo gaggeessan kun ka duraa miti Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Koreen Senetii Haajaa Alaa Amerikaa rakkoolee hawaasii Itoophiyaa himate waajjira kongireesii Amerikaa keessatti caqafteef

No media source currently available Torbaan kana Oromoo hedduutti Waashingiton,DC keessatti walti dhufuutti jira.Kaan hiriira mormii kalee teessoo mootummaa Amerikaa keessatti bahaniif, kaan ammoo Kora Bulchiinsa Oromoo Oromo Leadership Convention fi kaan ammoo qophii dhugaa bahiinsa (Hearing) yaada wixinee ka HR-128 (House Resolution) rakkoolee dimokiraasiin Itoophiyaa qabdu jedhan irratti mari’atanii dhufe. HR-128 Yaada Koreen Senetii Haajaa Alaa Amerikaa “Demokiraasii Itoophiyaa badii irraa oolchuu dandahuu” jedhanii kalee biiroo Senetii Amerikaa Reyben Buidlig keessattinamii hedduun itti dhufee mari’tan. Yaada sun Miseensa Mana Maree Amerikaa Kiris Simiz(Chris Smith) tti gaafatamaa tahee dhiyeessee waahelallee itti barbaadachuutti jira.Waahelii innii itti barbaadatu Konigeesii Amerikaa keessa.Yoo waahela gahaa itti argate akka Senetiin Ameikaa irratti mari’atee waan namii Itoophiyaa keessatti mirga dhabee tahe jedhan fala itti barbaada. Akkuma kanaan kalee,Bitootessa 9, 2017 nama Oromoo hedduu fi hawaasii Itoophiya garaalleen dhufee akka Oromootti,akka Amaaraatti waan isaanii fi naannoo isaan irra gahe jedhan Koree Haajaa Alaa Amerikaa Amerikaatti himate. Itti aanee qorataan Human Rights Watch, dhaaba mirga namaa damee Afrikaa Feliksi Hornee fi porofeeserii Yuniversiti Joorji MeeyisenTerensi Liyyonsilleen waan mootummaan Itoophiyaa ummata isaa tolchuutti jiru jedhan waan qoranne jedhan dhiyeessan. Jarii kun namii Itoophiyaa rakkoo hamaamtuu mootumaan Itoophiyaa ummata ufii tolche jedhan maqaa dhahaa dhiyeesse. Bakka buutotii hawaasa Itoophiyaa gara garaalleen rakkoo Itoophiyaa keessa jirtu jedhan namii hagii tokko waan mana hidhaa Itoophiyaa keessatti isaan tolchanii fi waan argani rakkoolee hamaamtuu argine jedhan koree haajaa alaa Amerikaatti himatanii akka mootummaa Amerikaa Itoophiyaa gargaaru dhaabullee gaafatan. Miseensotii Koree Haajaa Alaa Amerikaalleen jara rakkoo himate kana xalyaa mootummaan Itoophiyaa waan himataniin kanaa deebiin kennuuf ergate laalee jara wa himate kana gaafii gaafatanii rakkoon tanallee fala itti barbaaduuf waadaa galan. Tana torbaan dhufu itti deebina. Kora Bulchiisna Oromoo(Oromoo Leadership Convention) Verjiiniyaa, USA keessatti itti jiran. Korii kun akka warrii qopheesse jedhetti kama asiin duratti Atlaanaatti qopheessanii kutaa lammeessooti.Rakkoolee Oromoo irratti mari’atee fala itti barbaada. Korii kun magaalaa Kiristaali Sitii hoteellii Hayaat Rejensi keessatti Jimaataa-Dilbataa taa’aaa nama 800 dhiyaatutti itti dhufa jedhan.


Mormitoonni fi Mootummaan Itiyoophiyaa Wal Ga’ii Itti Fufaniiru

IHADEG fi paartileen mormituu biyya keessa jiran 21 marii guddicha karoorfame dura qabxiilee marii isaanii irratti mari’achuun har’as itti fufee jira. Dhimma bakka bu’iinsa paartilee marii sana irratti hirmaatan fi namoota mariisisan filachuu irratti hirmaattonni har’a mari’atan furmaata dhumaa kennuuf torban sanbata dhuftuutti beellama qabataniiru. No media source currently available


Ol Iyyaannaan Jara Zoon 9 Ammas Yeroo Biraatti Dabarfame

Manni Murtii walii-galaa kan ol iyyannaa dhaggeeffatu kanneen intarneettii irratti barreessan namoota shan irratti murtii har’a kennuuf ture ammas yeroo biraatti dabarsee jira.Galmee Soliyaanaa Shimallis irratti kanneen himataman namoonni shan Bafaqaaduu Haayluu, Naatnaa’eel Fallaqaa, Axnaafuu Birhaanee fi Abeel waaballaa irratti odeeffannoon qabu fi falmiin gaggeeffame hedduu waan ta’eef akkasumas qorannaa gaggeeffame wal xaxaa akkuma ta’e yeroo gabaabaa keessatti xumuranii murtii kennuun hin danda’amne jedhe manni murtii. Murtii dhumaa kennuuf akka lakkoofsa Itiyoophiyaatti Bitooteessa 11 bara 2009 tti bellama biraa kennuun himatamaa lammaffaa Befiqaaduu Haayluu ol iyyannaa dhiyeeffate manni murtii fudhatama dhabsisee jira.


Himata Itiyoophiyaaf Ertraa fi Riphxee Looltonni Benishaanguul Maal Jedhu?

Kanneen Ertraa irraa ka’an riphxee looltoonni Benishaangul akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Guraandhala 22 bara 2009 Jidha Laga Abbayaa ‘hiddaasee” jedhamu irratti miidhaa dhaqqabsisuuf karoorfatanii otoo socho’anii humnootta Itiyoophiyaan karaatti barbadeessamanii jiran jechuun sabaa himaan Itiyoophiyaa gabaasanii jiru. Boombarg ministeera waajira dhimmoota koomunikeeshinii mootummaa Itiyoophiyaa Obbo Zaadig Abrahaa maqaa dhahuun akka gabaaseetti riphxee looltoota Benishaanguul sana keessaa 13 kan ajjefaman yoo ta’u 7 immoo gara sudaantti baqachuuf ituu yaalanii humnoota sudaaniin qabamanii mootummaa Itiyoophiyaatti kennaman jedhan. Mootummaan Ertraa kana ilaalchisee deebii gama Twitariin waa’ee himata kanaa quba hin qabu jedhee jira.Ministriin odeeffannoo kan Ertraa Yemane Gebre Mesqel gama Twutariin deebii Bloombergiif erganiin akka himannaan kun oloola akeeka shiraa tokkoof dursee oofamaa jiru jedhan. Itti gaafatamaa garee Riphxee looltoota Beneshaanguul Gumuz Obbo Abdulwahab Mahdi deebii kennaiin mootummaa Itiyoophiyaa waraanaa kan jirru ta’uus qabeenya Uummata Itiyoophiyaa kan ta’e hidha laga Abbaayyaa haleeluuf yaaliin goone tokko hin jiru jedhan. Itti dabalanis, namnii 7 mootummaa Itiyophiyaaa jalaa miliquun qabsoo keenyatti makamuuf sosso’an qabatan malee hidha laga Abayyaa haleeluuf kan bobba’an miti jedhan.


Miseensoonni fi Hogganni Hidhaman Gadhifamanii Jiru: Paartii Mormituu

Jaarmayaan tokkummaa guutummaa Itiyoophiyaa miseensoonni fi hoggana paartiichaa keessaa 13 kannen sanbata Amajjii 21 bara 2017 Godina Gaammoo Gofaa magaalaa Saawulaa keessatti hidhamanii turan gadhifamuu har’a beeksisee jira. Kunis Komaand postitti xalayaa iyyatataa eega galfatanii booda ta’u prezidaantiin paartichaa Dr Bezabiih Damiaaee beeksisanii jiru. Gama kaaniin waajiira komunikeeshinii bulchiinsa naannoo uummattoota kibba Itiyoohiyaaf itti gafatamaa kan ta’an Oboo solomom Haaylu jarreen 13 gadhifamuu jechuun balleessaa hojjatan hin qaban jechuu miti jedhan.Dhimmi isaanii qoratamaa kan jiru yoo ta’u wabiin gadhiifaman jedhan. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Miseensooni fi Hogganni Paartii Akka Hikamaniif Iyyanne: Paartii Mormituu

Jaarmayaan tokkummaa guutummaa Itiyoophiyaa miseensoonni fi hoggana paartiichaa keessaa 13 hidhamuu beeksisee jira. Kunis bulchiinsa naannoo uummattoota Itiyoophiyaa gama kibbaa magaala Saawulaa keessatti hojii paartii irratti bobba’anii ituu jiranii qabamuu isaani ibsamee jira. Yeroo ammaatti buufata polisii magaalaa Saawulaa keessatti hidhamanii akka jiran akka gadhiifaman gochuufis Komaand postitti har’a iyyata galfachuu isaa paartiin kun beekaisee jira.Gama kaaniin waajiira komunikeeshinii bulchiinsa naannoo uummattoota kibba Itiyoohiyaaf itti gafatamaa kan ta’an Oboo solomom Haaylu jarreen 13 hidhamuu isaanii odeeffanno qabna kan hidhaman haala nageenyaa waliin wal qabatee malee paartii waliin waan wal qabatu miti jedhu. Dhimmi isaanis qoratamaa jira jedhan. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Itoophiyaan maanti kubbaa miilaatiin guddachuu dhowwe?Ammallee leenjisaa kubbaa miilaa haaraa qaxarachuuf nama barbaadachuutti jirti

No media source currently available Itoophiyaan atileetiksiin addunyaa duruma jirti taatullee dandeettii kubbaa miilaatin ammallee addunyaa duuba jirti. Sadarkaa FIFAn bara 2016 baaseen Itoophiyaan sadarakaa 112esso irra jirti. Dorgommii waancaa kubbaa miilaa Afrikaa afcon 2017 Gaabonitti qopheessaniif dabruuf Gurrandhalaa dabre dorgomte irratti Aljeeriyaan Itoophiyaa 7-1 moote Koongoolleen dorgommii Waacnaa Shaampiyoonaa Afrikaatiif dabruuf taphataniin Itoophiyaa 3-0 moote. Itoophiyaan duruu leenjisaa hedduu qaxaratte.Tom Saintfiet dhalootaan Poortugaal.Namii kun bara 2011 Itoophiyaa leenjisuuf dhufee adoo hin turinuu dhiise. Achii Sewnet Bishawutti leenjisuuf itti dabree.Innilleen 2011-2014 leenjise. Mariyano Barreto dhalootaan nama biyya Indiiti.Innilleen Itoophiyaa haga 2014-2015 leenjsie. Yohannes Sahle 2015-2016.Gebremedin Hayilee 2016 jababee bakka bu'aa leenjisaa tahee hojjachuutti jira. Itoophiyaa ganna diqqaa keessatti leenisaa kubbaa miilaa biyyoolessaa hedduu itti jijjiirtee ufi laalte. Ammallee torbaan lamaa fi sadiin duubaletti leenjsiaa haaraa qaxarachuuf deemti. Taatullee kubbaan miilaa ammallee akka herrega nama hedduutti fuluma durii jira. Rakkoon kubbaa miilaa Itoophiyaa maan? Akka jecha pirezidaantii federeshiinii kubbaa miilaa Itoophiyaa,Juneddiin Bashaatti Itoophiyaan akka duriitiin yoo waltilaalan amma akka dansaa jirti. Amma ijoollee didqqoo jala oli dorgommiif qopheessuuf guddisuutti jiran.Istaadiyoomiin ispoortii qopheessan hedduutti jira bara lamaa fi sadii


Godina Booranaa ijoollee magaalaa Hiddi-Lolaa keessatti hidhan haga tokko ganamuma tokko mana hidhaatii ‘dhaban’

No media source currently available Hiddii-lolaa magaalaa godina Booranaa aanaa Miyoo keessa jirtu. Moyyaleen walti dhiyaattii gara daarii Keenyaa gula jirti. Akka jarii achii dubbifne jedhutti Hiddii-Lolaatii fi Mooyyalee nama hedduu hidhan. Ijoollee mana hidhaa Hidditti hidhan keessaa nama lama Galgaloo Jilootii fi Milkii Tulluu guyyaa sadiin duratti mana hidhaatii dhaban. Maatiilleen ijoollee isaanii eessa akka geessan poolisii gaafate nama akka dansaa diidessee itti himu dhaban jedhan. Hiddii keessaa fulaa hedduutti namii hidhanii nama hidhan gargariiyyuu hin akka jarii achii dubbifne jedhutti. Akka bulchaan aanaa Miyoo obboo Jemberuu Aberraa jedhutti ammoo aanaa isaanii amma dhiisii gaafa akka jecha isaatti hiriira jeequmsaa kaaniiyyuu namii hidhame hin jiru. Namii yakka gara garaatii hidhame jiraachuu dandahaa taatullee namii waayee nagaatiin walqabate hidhame hin jiru akka jecha bulchaa aanaa Miyootti. Jiraattotii ammoo aanaa magaalaa Hiddii-Lolaatii fi gama Mooyyalee keessallee namii waan hidhaniifillee hin beekamne hedduutti hidhamee haga tokko ya Nageellee Booranaalleetti dabarsan.


Jiraattotii Jimma mana diqqaa buufata poolisii aanaa Limmuu Saqqaa keessatti nama 20 caala hidhan jedhan poolisii ammoo dhara jetti

No media source currently available Limmuu Saqqaa aanaa godinii Jimmaa qabu keessaa tokko.Akka warrii achii dubbifne jedhutti naannoo isaanii keessatti ijoolle ehedduu hidhan. Akka fkn namii achii dubbifne tokko jedhetti mana diqqaa buufata poolisii aanaa Limmuu Saqqaa keesa jiru qofa keessatti nama 22 hidhan. Manii diqqaan jedhan sun iskuweri metirii 16ti. Jara kana mana murtiillee hin geessanii,nyaataa fi dhugaatii gahaa hin argatanii namii dhibaan keessatti rakkata. Tana maleellee poolisii fi namii dubbii tana itti himatanii nama caqasu hin jiru jedha warrii nu dubbifne. Warrii hidhan kun akka warrii nu dubbifne jedhutti kaan barataa,kaan hojjataa mootummaa,kaan warra hujii humnaatiin bulu. Mana hidhaa kanaan warrii lafaa “awwaala bal’aa”jedha.Achitti hidhamanii jennaan namii gara galee nama millatulleen hin jiru akka warrii rakkoo himate jedhutti. Jara kana kaan ‘hiriira guddicha baatanii’ jedhanii hidhan malee wannii seeraan himataniin hin jirtuu jedhan. Taatullee akka Komaander Temesgern Ingidaa aanaa Limmuu Saqqaa irraa jedhetti namii seeraa ala hidhame jiru mana hidhaa tokko keesalleetti namii 20 caalaatti hidhame jechuulleen soba. Maatiin wal arguu,mana akimii dhaquu fi nyaat argachuuf rakkoon hin jirtu. Jara kana akka komanderiin poolisii jedhutti haga tokko Finfinnee qawwee fidanii biyya jeequun himatan. Murtii malee buufata poolisii turan himata jedhuuf ammoo dubbii isaanii komandi poostiin qorachuutti waan jiruuf tursamanii gaafa isaan qorannoo isaanii fixatan waan jedhaniin jedhaniin jedha komander Tesemmaan. Mirgii isaaniif guutameefii hidhaman jedha komander.Woma taateefuu balleessaa isaanii waluma jalaan laaluutti jiran jedha hajajaan poolisii kun.


Itoophiyaan Humna Ibsee Gilgel Gibee Sadeessoo hojjachaa baate ya fixxee eebbifte

Gilgel Gibee sadeessoon,hujii Itoophiyaan humnba ibsee isii guddifachuuf naannoo kibbaa godina Dawarooti fi Walayitaa jidduutti hojjachaa bahan. Haroolee laga Gibee irratti hojajtan lamaan Gilgel Gibe tokkeessoo fi lammeessootti dabalamanii hujiitti jiran. Hujii tanaan humnitii Ibsee megawatt mw870 irraa argatan.Akka kanaan humna ibsee Itoophiyaa harka 94 guddisa.Haroon tun bisaan metir kuubii biliyoona 14 qabdi lafa karee kiilometrii 200 irratti jaaran. Akka bulchootii Itoophiyaa jedhanitti hujiin tun adoo warri hujiin tun naannoo balleessitii bisaan laga Hoomootii fi garba naannoo Turukaanaa irraa bisaan diqqeessit jedhanii itti duulanii dhumatte. Baankileen tanaa jettee horii porojeekti tanaan jaaran dhowwattee fi warrii tanaa jedhee gagaarsa didelleen hinuma jira.Tana keessaa jabaannee hojjannee fixannee jedha muummeen minsitera Itoophiyaa Hayilee Maariyam yoo guyyaa dheengaddaa hujii tana eebbisiise. “Rakkoolee porojeektiin tun jalqabumaayyu keessa baate;gama horiiti fi teessoo lafaa irratti,tana malee waan mirkanaa caalaa rakkoolee amantii fakkaatuun warri rakkoo naannootii quuqamnaa jedhu jibbaa fi gooyessaa haga hin qamne oofaa asi gahan. Tanuma keesaa baanee asi geennee tun nuu cufaafuu gammachuu biyyaa ta haga hin qamne taate.Baga waliin gammanne.” Hujii fi wanti asi irraa argamaa gabayaa alaallee hin oolti jedha muummeen minsitea kun. Hujiin tun akka jecha muummee ministeraatti Itoophiyaa qofaa miti biyyoota olla guddaannaan duubatti hafanii fi guddachuutti jiranillee fkn dansaa taati. Humnitii ibsee Gilgel Gibee argachuutti jiran fi hujiin isii dhumachuutti jirtulleen walti dabaltamtee biyya alaalleetti gurguranii faaydaa guddaa fiddi. Biyyoota ollaalee waliin ibseen walti dhufanii,guddina faaadaa qabu uumetee waliin gudachaa gabayaa alaaallee dabalte faaydaa irraa argatan jedha muummeen misntera kun