Dargaggoo Bu'aalee Teknooloojii Tajaajilawwan Addaa Kennan Kalaqaa Jiru

Israa'el Beellamaa jedhama. Giddu Galeessa Qorannoo fi Qo'annoo "Ethio Innovation Center" jedhamu hundeessuun geggeessaa jira. Israa'el, kalaqoota Teknoolojii kanneen akka teknooloojii ittiin Konkolaataa irraa hanna eegan, Daa'imman mana keessatti ittiin to’atanii fi kanneen biroo hojjechuu isaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himee jira. Naakoor Makaa Israa’elii waliin dhimma kana irratti mari'atee jira. Hordofaa. No media source currently available


Hongeen Gaanfaa Afrikaa xiyyeeffanna akka barbaaduu ibsameera

Dubbii himaan Dhaabbata mootummoota gamtoomanii Isteefan Duhaariik waa’iloota gargaarsa namoomaa wabefachuudhaan akka jedhanitti, Itiyoophiyaa keessatti sababa hongeetin kan ka’e namoonni kuma 175,000 qe’ee isaanii gadi lakisuudhaaf akka dirqissifaman ibsaniiru. Dubbii himichii ibsa kaleessa kennan kana keessatti sababa hongee kanan beelladoonni Miiliyoonii 1.5 du’uu akka danda’an dubbachuun isaanii gabaasameera. Dhaabbanii isaanii fi gargaartonni biroo sochii taasisaniin namoottan miiliyoonii 2.7 ol ta’anuuf gargaarsa midhaan nyaataa kennuu isaanii kan dubbatan Isteefan Duhaariik, Ji’a Guraandhalaa keessa nyaanii fi qorchii meetiriik Toonii 120 ta’u wareen miidhama irraa dandamachuu qabanii fi ijoollewwan nyaataa gahaa dhabuudhaan gaaga’amaniif hiraamuu isaa himaniiru. Balaan hongee kun biyya olla Itiyoophiyaa kan taate Somaliyaas miidhuu isaa kan ibsan Dubbihimaan dhaabata Mootummootaa gamtoomanii , namoonii Miiliyoonii 4.5 rakkinaa hoongeetiif saaxilamuu isaanii fi namoonii kuma 670, 000 bakka jireenyaa isaanii irraa buqa’uu isaanii dubbataniiru. Somaliyaa keessatti namoottan rakkinaa hongeetif saaxilaman keessaa Miiliyoonii 1.4 kan ta’an ijoollewwan ta’uu isaanitiif, lakkoofsaa kana keessaa immoo walakaan ijoollewwan umuriin isaanii wagga shanii gadii akka ta’an kan ibsan dubbihimichii lammiilee somaaliyaa rakkinaa hongeetiif saaxilaman Miiliyoonii 5.5 gargaaruudhaaf deggersii Doolaara Biiliyoonii 1.5 akka barbaachisu karoorfamus, kan amma ammaatti argamuu danda’e garuu isa barbaachisaa ta’ee keessaa dhibeentaa 3.3% qofa akka ta’e hubachiisuu isaanii gabaasinii Maargaareeti Baashiir Jenavaa irraa qindeesite ibseeraa.


Harka Wal Qabatani Lammiif  Birmachuun Hawaasa Cimsuuf Gargaara: Dhaabbata Gargaarsa Handarii

Waldaan Gargaarsa Nageenyaa fi Misooma Dubartootaa HANDARII jedhamu waggaa tokkoo fi ji’a afur dura magaala Finfinnee keessatti hundeeffame. Waldaa kana dubartoota 30 ta’an walitti dhufuu dhaan ture kan hundeessan. Bu’uursitoota waldichaa keessaa Aadde Baataa Ida’oo fi Aadde Alimaa Warraa haasofsiiseen jirra. Kaayyoon waldaan kun dhaabateef hamma danda’ame waan dandeenyeen wal gargaaruun rakkoo uummata keenyaa hanqisuuf fala ta’a jechuu dhaan bu’uursitoota HANDARII keessaa tokko kan ta’an aadde Baataan VOAf ibsaniiru.


Guyyaan Dubartootaa Idil-addunyaa Har’a Itiyoophiyaa Keessatti Marsaa 46ffaaf Ayyaaneffame

Har’a guutummaa Addunyaa irratti waggaa 111ffaaf kan ayyaaneffame, Guyyaan Dubartootaa, Itiyoophiyaatti marsaa 46ffaaf ayyaaneffamee oole. “Dubartoonni aadaa nu galcha, ni dandeenya jedhanii gaafachuu cimsachuu qaban,” jedhan, dubartoonni toora oguma hojii adda addaatti bobba’anii jairan, kan VOAn dubbise. Guutummaa isaa caqasaa. No media source currently available


Hayyu Dureen ABO, Obbo Daawud Ibsaa Baatiilee 11f Manatti Ugguramuu Mirkaneeffachuu Isaa Boordiin Filannoo Beeksise

Hayyu-dureen Adda Bilisummaa Oromoo – Obbo Daawud Ibsaa baaatiilee kudha-tokkoof mirga socho’uu ugguramanii mana jireenyaa isaanii keessa turuu isaanii ka mirkaneeffate sa’uu Boordiin Filannoo Biyyaalessaa Itiyoophiyaa xalayaa barreesseen beeksisee jira. Adda Bilisummaa Oromoo ammoo Boordiin Filannoon xalayaa kana barreessuun “tarkaanfii tokko” jechuun, tarkaanfii itti aanee fudhatamu kan eegu tahuu dubbata. Waa’ee manatti ugguramuu hayyu-duree ABO xalayaa Boordiin Fialnnoo Biyyaalessaa Itiyoophiyaa barreesse kana ilaalchisee, qaama tika nagaa mootumma afi koomishinii poolisii federaalaa Itiyoophiyaa irraa ibsa argachuuf carraaqqii gooney, haga ammaatti hin arganne. No media source currently available


Wallaggaa Bahaa fi Horro Guduruu Wallaggaa Keessatti Haleellaan Jiraattotarratti Raaw’atamuu, Jiraattonni Tokko Tokko Dubbatan

Oromiyaa Lixaa, godina Wallagga Bahaa, aanaa Sibuu Siree fi godina Horroo Guduruu Wallaggaa, aanaa Amuruu keessatti Riphxe Loltoota Waraana Bilisummaa Oromoo ofiin jedhan mootummaan Itoophiyaa ammoo “Shanee” ittiin jedhuu fi hidhattoota Amaaraan ajjeechaan raawwatamaa jira jedhan jiraattotni tokko tokko. Jiraattota kanneen keessaa tokko tokko hidhattootaan qabeenyaan isaaniillee akka manca’etti himanii, gargaarsi gama mootummaan taasisame hin jiru, jedhan. Dhimma kanarratti, Komishinii Poolisii Oromiyaa, Biiroo Dhimma Komunikeeshiniifi Bulchiinsaafi Nageenyaarraa deebii argachuuf gabaasaan VOA irra-deddeebiin bilbilee itti hin milkoofne. Ministeerri Tajaajila Komunikeeshinii Mootummaa ammoo “Finxaaleyyiin Oromiyaa keessatti walitti bu’iinsi sabaa akka jiru fakkeessuu fi bu’aa siyaasaa argachuuf hojjatu” jedhanii jiran. No media source currently available


UNHCR Kanneen Kaaba Itiyoophiyaa Irraa Buqqa’an Deggeruuf Gargaarsa Doolaara Miliyoona $205 Gaafate

Jarmayaan baqattootaa kan tokkummaa mootummotaa UNHCR, walitti bu’iinsa kaaba Itiyoopiyaa keessatti uumameen kannee qe’ee ofii irraa buqqa’an lammiiwwan miliyoona 1.6 ol kaneen ta’an deggeruuf gargaarsa doolaara miliyoona $205 gaafatee jira, jedha gabaasni Lisa Schlein Geneva irraa ergite. Text: Baatilee 16 dura walitti bu’iinsi naannoo Tigraay keessatti jalqabame gara naannolee hollaa Amaaraa fi Affaaritti illee babal’atee jira. Jarmayaan baqattootaa kan tokkummaa mootummootaa akka jedhetti kanneen miidhaan irra ga’e irra hedduun Itiyoopiyaa dhuma keessatti qe’ee ofii irraa buqqa’aniiru. Kanneen 60,000 ta’an immoo gara biyya hollaa Sudaanitti baqataniiru. Dubbi himtuun UNHCR Shabiyaa Maantoo akka jedhanitti martinuu deggersatu isaan barbaachisa. Siiviloonni, baqattoota dabalatee kanneen biyya ofii kessatti qe’ee irraa buqq’an ennaa hookkarri saala irratti hundaa’ee, dhiittaan mirga namaa fi qubsuma dhabuu akkasumas tajaajila bu’uuraa argachuu dhabuu fi wabiin nyaataa dhabamuun ennaa bal’inaan qabaasametti qe’ee isaanii irraa buqa’an. Itti dabaluu dhaan, mooraalee hedduun qubsumni baqattoota Eertraa keessa jiraatan haleelamuu ykn manca’uu isaatiin kanneen kurna kumaan laka’aman Itiyoophiyaa keessatti qe’ee ofii irraa buqa’aniirun jedhan Mantoon.


Ispoortii fi Hirmaannaa Dubartootaa

Maatiin, manneen barnootaa, waltajjiiwwan leenjii fi dhaabileen adda addaa industirii ispoortii irratti hojjatan hirmaannaa dubartootaa irratti ilaachi iqaban maal fakkaata? Dubartoota lama muuxannoo isaanii gaafanne; Maaster Mihirat Kadir Yuniversiitii Finfinnee keessaa barsiisti, leenjstuu Teekiwaandooti. Fitriyaa Mohaammed immoo Kubbaa Kaachoo tabachaa guddatte. Yeroo ammaa kana dubartoota kaanifillee carraa uumuuf dhaabbata hundeessiteen milkaahaa jirti. Lamaanuu bifa barumsaa Hoogansa Ispooortiitiin maastersii barachaa jiru.


Mootummaa Biraa Deggersa Ga’aa Dhabuu Keenyaan Rakkataa Jirra: Godaantoota

Kanneen godiina Wallaggaa Bahaa fi Dhiyaa keessaa jirrenya isaanii irraa buqqa’uun bulchiinsa naannoo Amaaraa godina Shawaa Gama Kaabaa Dabra Birhaan fi Matakkal keessatti daahannaa barbaadaa jirra namoonni jedhan mootummaa irraa deggers ga’aa dhabuu keenyaan rakkataa jirra jedhan. Namoota godaanan kun RSA akka ibsanti, sababaa haleellaa garee isaan Shanee ittiin jedhanii fi riphxee looltoonni Gumuuz saba Amaaraa irratti qiyyaafataniif dhiifnee bane jedhu. Gama kaaniin komishinarrii ittisa balaa fi wabii nyaataa kan bulchiinsa nannoo Amaaraa Lijaalam Zalaalam akka jedhanti, uummsnni amailiyoona 1.2 kanneen yeroo ABUT naannoo bulchiinsa Amaaraa to’ataa ture godaanan deebifamanii olloota isaanii keessa akka jiraatan ta’e jira. Garu kanneen kuma 200 ta’an fi godaanan amma iyyu bakka ABUT bulchaa jiru kan akka Waahamraa keessa kan jiran yoo ta’u, haleellaa Shanee fi riphxee looltonni Gumuuz geesisan jedhaniin immo, kanneen godaanan bakka dahannaa keessa akka jiran ibsan. Waajirri isaanii gargaarsa hatattamaa kennaa akka jiru, furmaata lubbuu dheeratu barbaachaa jirra jechuun obbo Lijaalam Zalaalam dubbachuu isaanii Aasteer Misgaanaawuu gabaastee jirti.


Dhimma Yukireen Ilaalchisee Ibsa Muummicha Miinisteeraa Itiyoopiyaa Irraa Kenname

Waggoottan lamaan darban hawasa keenya addunyaa keessa kan jiru sadarkaa wal deggersaa kan sirriitti keessatti mull’ate ture. Naannoo keenya irraa dhimmootii nuti fagootti ilaallu dhugumatti biyyi inni kam iyyuu odola akka hin ta’iniif nutis saxilamoo ta’uu keenya mul’isa jedha ibsi muummicha ministeeraa Abiy Ahimed. Ennaa COVID-19 mudate, dhiibbaan deebii kennuu kan biyya dhuunfaa addumyaa maratti dhaga’amee jira. Waggoota rakkisoo lama booda hawaasi addunyaa weerara sanaa fi daddaaqama dinagdee fi fayyummaa irraa ennaa dandammatu, jireenya uummata keenyaa kan duraan turetti deebisuun dursi kan kennamuufii qabu. Keessumaa hawaasaalee saaxilamoo ta’an. Weerara dhukkubaa ykn walitti bu’insa waraanaaf, kanneen akkaan miidhaan irra ga’u qaama hawaasa keenya kanaa ti. Itiyoopoiyaan wal waraansa dhiyeenyaa irraa barnoota hedduu argattee jirti. Muuxannoon keenyas lolli daafoo hamaa inni maatii, hawaasa, lubbu qabeeyyii fi walumaa gala dinagdee irraan ga’e nutti agarsiisee jira. Ba’iin wal waraansa sanaan argame akka salphaatti kan bakka bu’u fakkaatus, dhiibbaa inni hawaasa irratti qabaatu garuu godaannisa biyyaa uumee darba. Ibsichi itti fufee, Wal waraansa dhiyeenya geggeessame keessatti qaamotiin keessatti hirmaatan martinuu of eeggannoo guddaa akka godhan akkasumas haala akkaan yaaddessaa ta’an tuqachuu irraa akka of qusatan mootummaan koo waamicha dabarsuun isaa yaadannoo yeroo dhiyoo ti. Itiyoophiyaan jijjiirama Awrooppaa keessatti mul’ataa jiru itti dhiyeenyaan hordofaa ennaa jirtu kanatti, rakkoo Yukireen keessaa ilaalchisee qaamotiin martinuu of akka qusatan yaadachiisna jedha ibsi waajjira muummicha ministeeraa Abiy kun. Jechoota dhimma isaa daran hammeessuu danda’an ilaalchisee yaadda’uu keenya ni ibsina. Kanaaf kanneen isaan ilaallatu martinuu walii galtee irra ga’uuf mala hedduu akka barbaadan gaafanna jedha. Jaarraa 21ffaa keessa jijjiirama saffisaa goonee fi guddiinni jiru walitti idaa’amee, jireenyi keenya seena qabeessii fi gaddisiisaa ta’e, hariiroo keenya sadarkaa addunyaa fi diplomaasii keenya keessatti adeemsa daran wal dha’e agarsiisa. Martinuu idaa’amee zeeroo ta’uun dhugaa keenya ta’uu hin qabu. Keessumaa ka darbe irraa barachuu dhaan gara waliin jiraachuu sadarkaa ol aanaatti butachuu qabna. Waaltaalee waloo fi qajeelfamaawwan nuti hundeeffanne, rakkoo furuuf, diplomaasii akkasumas misooma gamtaaf ennaa qopheessinu, bakka moggaatti qoodinsaa ta’uu hin qabu. Walii galtee sadarkaa uumuuf meeshaalee gargaaran argachuu utuu dandeenyuu, namoonni miliyoonaan laka’aman hundee dhaa kan itti buqa’anii fi rifaatuun sadarkaa addunyaatti kan itti dhaga’amu sababaa kufaatii diplomaasii hin ta’in. Qaamotiin isaan ilaallatu martinuu haala amma keessa jirru caalaa, filmaata karaa nagaa ennaa barbaadanitti Itiyoopoiyaan nageenyi akka bu’u hawwa ishee onnee irraa madde ni ibsiti. Waqayyo mara keessan haa eebbisu.


Namoonni Sababaa Hongeen Harageerraa Buqqa’anii Qellem Wallaggaa Keessa Qubsiisaman  Gargaarsa Dhabuurraa Miidhamuu Dubbatan

Naannoo Oromiyaa Godina Harargee Bahaa keessaa sababa hongee buqqa’uun Godina Qellam Wallaggaa aanaa Anfilloo keessa qubsiisamuu isaanii namootni dubbatan baatiiwwan darban sagaliif gargaarsa waan hin arganneef rakkoodhaaf saaxilamneerra jedhan. Beela irraa kan kahe daa’immaniifi haadholiin dhibamanii lubbuun isaanii darbe akka jiranillee himu namoota kana keessaa hagi tokko. Bulchaan aanaa Anfilloofi itti gaafatamaan Waajjira hooggansa Sodaa Balaa Godina Qellam Wallaggaa ‘Gargaarsi buqqaatota sanaaf taasisamaa ture sababaa rakkoo nageenyaatiin addaan citee ture” ka jedhan yoo tahu, namoota sababaa beelaan du’an jedhame garuu odeeffannoo akka hin qabne dubbatan. Kanumaan wal qabatee, komishinarri itti-aanaan Komishinii Hooggansa Sodaa balaa Oromiyaa obbo Garramuu Oliiqaa “buqqaatota kana deebisanii gargaaruuf hojjatamaa jira” jedhan. No media source currently available


Waa’ee Lola Saambee Seenaan Maal Jedha?

Akka galmeen seenaa jedhutti, lola Adawaarratti loltoota Itiyoophiyaatiin kan injifatamte Xaaliyaan bara 1920’oota gara dhumaarra lafa Itiyoophiyaa weerartee turte. Bara sana Itiyoophiyaa bakka gara garaatti loltoota Xaaliyaan waliin lolli hedduun gaggeeffamuu dubbata seenaan. Lola gaggeeffaman kana keessaa tokko bara 1933 gaggeeffamuun isaa kan himamu lola Saambee ti. Saambeen Godina Iluu Abbaa Booraa Aanaa Aalleetti kan argamu yoo tahu, lola kana jiraattonni Godinaalee Oromiyaa lixaa fi kan giddu galeessaa waliin tahuun loltoota Xaaliyaan baataliyoonii 12 injifachuu Angawootni fi qorattoonni VOA’tti himanii jiran. Galmoo Daawit tu qophii har’aaf qindeesse. Obbo Hordofaa Belaay itti gaafatamaan Waajjira Aadaa fi Tuurizimii Aanaa Aallee, lola kanarratti Jaagamaa Keelloo dabalatee namootni hedduun irratti hirmaachuu himanii, bakkichaaf qorannoo fi eegumsi gahaan waan hin taasifamneef irraanfatamee hafaa jiraa jedhan. Waajjirri Aadaa fi tuurizimii Iluu Abbaa Boor bakka seena qabeessa kanaaf karooran qaba jedha. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Barattonnii Itiyoophiyaa Yukreen Keessa Turan Amma Haala Attamii Keessa Jiru?

Eembaasii Itiyoophiyaa Barliin jiruutti itti aanaa hogganaan jila Itiyoophiyaa kan ta’an Ambassadar Tafarii Taaddasaan gareen hogganamuu, daangaa biyya poolaand fi Yukreen irratti kan argaman ta’uun beekamee jira. Kunis wal waraansa Yukreen keessatti gaggeeffamu dheessuun kanneen daangaa ce’an lammiwwan Itiyoophiyaa fi kanneen hidda dhalata Itiyoophiyaa qaban akkasumas lammiwwan Afrikaa fi kanneen gargaarsa fedhan biroofis deggersa gochuuf ta’uun ibamee jira. Kanas kan ibsan biyya Jarman, poolaand, yukreen, ripaabliika Cheek fi sloovaak-tti Ambaasaaddara kan ta’an aaddee Muluu solomoon yoo ta’an Eembaasileen Itiyoophiyaa kanneen Swiidan, Deenmaark, Noorweey, Fiinlaand cufamanii as bakka bu’uun hojjataa kan jiran ta’u dubbatan. Barattonni Itiyoophiyaa irraa Yukreen keessatti barataa turan akkasumas haala adda addaan biyyatti keessa turanii fi amma gara daangaa tti dheessaa jiran maal irra jiru? Marii gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Dhukkubii Busaa Itiyoophiyaa Gama Kibbaatti Hammaachuun Ibsamee Jira

Waggaa 10 booda weerara dhukkuuba Busaa dhaqqabeen baatilee dabran 6 keessatti namnii 24 du’uu waajiirri fayyaa kan bulchiinsa naannoo Uummattoota gama kibbaa beeksisee jira. Weerarri dhukkuuba Busaa 100 keessaa harka 23n dabaluu, waajiira fayyaa nannichaa keessatti, Daayreekteera kutaa ittisa dhukkubootaa fi fayyaa jajjabeesssuu Obbo Maalee Maatee RSA ibsanii jiru. Busaan akka haaraatti kan babal’atee keemikaalli biifamuu dhabuu isaan akkasumas, saaphanni siree dhaabattoota addunyaa biraa kennamaa turan addaan cituu fi dagannaan ta’uun ibsamee jira. Faca’iin dhukkuuba Busaa ittisuuf waan hir’ate mara guutuun akka barbaachiisu itti gaafatamaan kun ibsuu isaanii Yonaataan Zabdiwoos Hawaasaa irraa gabaasee jira.


Barattoota Qabxii Olaanaa Galmeessan Keessaa

Sababa dhiibbaa covid 19 barattootni kutaa 12ffaa qormaata guutuu biyyaa bara 2013tti osoo fudhachuu qabanii bara kana ji'oota muraasaan dura fudhatan,isaan keessaa muraasni qabxii olaanaa galmeessisaniiru.\n\nBarattoota qabxii gaarii galmeessisan keessaa barattuu Siifan Fiixaa mana barumsaa addaa kan bultii Odaa jedhamu irraa qabxii 600 keessaa qabxii 542 kan fidde.\n\nBarataa Kooket Tasfaayee ammoo 600 keessaa qabxii 548 fiduun barattoota qabxii olaanaa galmeessisan keessaa tokkodha.\n\nBarattoota kanneen Tsahaay Daamxoo dubbisteetti. No media source currently available


Adan Huseen: Barataa Kutaa Saddeetii Balfa Irraa Baayoogaazii Ifa Kennu Tolche

Adan Huseen dardara umuriin ganna 14 Godina Booranaa Aana Waacillee jiraatu. Adan kutaa 8 ka barataa jiru yo dhiyeenya kana balfarraa BaayoGaazii qopheessuun manneetiin ganda baadiyyaa isaa keessa jiran 8 ifaa akka argatan taasisee jira. Adan Sagalee Ameerikaaf ennaa dubbatu, hoii kanaaf rakkoo hawaasi kiyya qabu furuuf kana hojjedhe, jedhe. Ammas hojii kana itti fufuuf akka yaadaa qabu kan hime yoo tahu, barsiisaan isaa Boruu Soraa Adan kalaqa kaanis akka qabu Sagalee Ameerikaatti himanii jiran. No media source currently available


Baalee, Gololchaatti Namoota Albuuda Barbaacha Lafa Qotan Irratti Biyyeen Jigee Namoota Toorba Ajjeese

Kaleessa Godina Baalee Bahaa aanaa Gololchaatti namootni bakka qorannoo albuudaaf adda bahe otuu qotaa jiranii biyyeen irratti jigee lubbuun namoota torbaa akka darbe angawoonni aanichaa VOA’tti himanii jiran. Obbo Shallamaa Tecaanee hoogganaan waajjira koomunikeeshinii aanaa Gololchaa reeffi namoota kanaa bakka sanaa baafamee awwaalamuu beeksisanii jiran. No media source currently available


Mootummaan Itiyoophiyaa TPLF Waliin Dubbachuuf Qophee Ta’uu Muummichi Ministeeraa Abiy Ahimed Dubbatan

Muummichi ministeeraa Abiy Ahimed Guraandhala 15 bara 2014 dhimmootii yeroo ilaalchiuun mana maree bakka bu’otaa biraa gaaffii dhiyaateef deebii kennaniin, mootummaan TPLF waliin mari’achuu akka danda’u tuqanii jiran. Mootummaa fi TPLF mari’ataa akka jiran hameen dhaga’aman garuu kijiba ta’uu muummichi ministeerichaa dubbataniiru. Kan yeroo ammaa naanoo Tigraay bulchaa jiran Dr. Debretsiyoon Gebremikaa’eel dhiyeenya BBC waliin gaaffii fi deebii geggeessaniin mootummaa federaalaa waliin bifa adda addaan mariin geggeessamaa jiraachuu ibsuun isaanii ni yaadatama. Naannoo Amaaraa, Tigraay, Affaarii fi Somaalee daawwachuun kan dhiyeenya deebi’n itti aantuun muummiittii barreessituun tokkummaa mootummootaa Amiinaa Mehaammed, kanneen lola sana irratti hirmaatan furmaata Itiyoophiyaa keessaa madde gargaaramuuf kaka’umsa akka qaban ibsuufii isaanii dubbataniiru. Muummichi ministeeraa Abiy ibsa isaanii har’aa keessatti waa’ee marii kanaa hedduun dubbatamuu isaa ibsanii hanga yoonaa mariin kam iyyuu akka hin geggeessamin mirkaneessaniiru. Kana jechuun immoo qaruma mariif gad hin teenyu jechuu miti jechuu dhaan itti dabaluun ibsaniiru. Marii jechuun araara akka hin taane kan ibsan muummichi ministeerichaa mootummaan isaanii dhimma Itiyoophiyaatti yoo dhufe obsi akka hin jiraanne ejjennoo qabaachuu isaa ibsaniiru.


Hoogganoota ABO Mana-hidhaatti Laguu Nyaataarra Turan Keessaan Kanneen Dhukkubsatan Jiraachuun Himame

Miseensonii Hoggansa Adda Bilisummaa Oromoo Obbo Daawud Ibsaatiin hogganamuu kanneen mana hidhaa keessa jiran, ‘Haqa nuuf maluu hin argganne’ jechuudhaan mormii midhaan lagannaa irra turan. Amma laguu sana kan dhaaban tahus yeroo laguu irra turanitti midhaa qaamaa irra gaheen hoogganoota kana keessaa kanneen dhukubsatan jiraachuu waajjiri Poolisii Magaalaa Buraayuu ibsee jira. Hidhamtonni kun akka laguu nyaataa dhaaban namoottan kadhachaa turan keessaa Dura taa’aan waldaa Maccaa fi Tuulamaa Obbo Dirribii Damisee Sagalee Ameerkaaf yaada kennaniiru. No media source currently available


Mootummaan Akka Hojii Argannu Haala Nuuf Miijessuuf Waadaa Seenee Ture Hin Raaw’anne, Jedhu Dargaggoonni Leenji'an Hagi Tokkko

Ministeerri Nageenyaa Itiyoophiyaa, dargaggoota tola-ooltummaan tajaajilan 3,300 tahan marsaa 3ffaaf leenjisee naannoolee biyyattii adda addaatti bobbaasuu isaa beeksisee jira. \n\nGama biraatiin, dargaggootni marsaa jalqabaa irratti tola-ooltummaan leeniifamanii tajaajila kennaa turan tokko tokko, "ministeerri nageenyaa hojii nuuf mijeessuuf waadaa duraan nuuf seene hin raawwanne" jechuun, komee isaanii Sagalee Ameerikaatti himan. No media source currently available


Manni Marii Muudama Komishinarootaa Raggaasisee Jira

Komiishiinni marii guutuu biyyaa hunda hirmaachisee akka gaggeessuuf labsiin hundeeffamee kan tajaajiilan Komishiinaroota kudha tokko manni maree bakka bu’oota uummataa kan Itiyoophiyaa har’a raggaasisee jira. Akkuuma Kanaan kanneen Profeesar Masfin Ar’ayaa walitti qabaa akkasumas Aaddee Hiruut Gabra sillaasee itti aantuu walitti qabduu komishinicha ta’uun filataman. Warrii filataman kudha tokkoon kun, kaadhiimamtoota komiishiinara ta’uun akka tajaajiilaniif namoota dhiyaatanii turan632 keessaa kan filataman yoo ta’u, manni maree muudama namoota kudha tokkoo kana caalmaa sagalee fi kanneen sagalee hin kenniin 5 raggaasisee jira. Deemsa filannoo kana ilaalchisee miseensoota mana mareef ibsa kan kennan af-yaa’iin mana maree Obbo Taggasaa Caafoo abbotiin Amantii, hawaasnii sivikii, hogganoonni paartilee siyaasaa morkitootaa fi maanguddoon biyyaa keessatti hirmaachuu isaanii ibsanii jiru..


Itiyoophiyaan Biyyoota Awuroopaaf Humna  Eleektrikaa Dhiyeessuu Barbaaddi:MM Abiyyi Ahmad

Itiyoophiyaan hidha laga Abbayyaa irraa humna maddisiisuu jalqabuu ishee Dilbata kaleessaa kan beeksiifte yoo ta’u sirna eebbaa isaa kana irratti kan argaman mummichi ministeeraa Abiyyi Ahmad akka jedhanti biyyattiin humna ykn Eneerjii qulqulluu fi haareessuun danda’amu biyyoota ollaa ishee kan Afrikaa Masrii fi Sudaan dabalatee karaa isaanis Awuroopaa tajaajiluuf walta’iinsa addunyaa jajjabeessuu irratti qiyyaafattee jirti jedhan. No media source currently available Walta’iinsa kutaa kan ilaaleen ennaa dubbatan, Itiyoophiyaan bishaan laga Abbayyaa hojii misoomaa kan biroof kan hin gargaaramne ta’u agarsiiftee jirti kan jedhan mummichi ministeeraa Abiyyi Kunis bishaan kun guutee dhangala’uun hawaasaa fi biyyoota isaan gargaaraman akka hin miineefii jedhan. Hidhii hojjaan isaa meetra 155 ta’e kun yeroo hojiin isaa xumuuramuu ardii Afrikaa keessatti guddicha ta’u kun, tarbaayinii qabu 13 keessaa tokko Dilbata kaleessaa hojii isaa kan jalqabee jira. Kunis humna eleektriika meegaa waaatii 375 kan maddisiisu ta’u hojii gaggeessaan sadarkaa olaanaa kan hidha Sanaa Ingineer Kiflee Horoo oduu gabaastotaaf iddoo sanatti argamaniif ibsanii jiru.Tarbaayinii inni lammafaan baatilee xiqqoo keessatti hojii yeroo jalqabu, humnii amma maddisiisaa jiru dachaa akka ta’u ibsanii jiru. Ijaarsii Proojeektii Doolaara Biliyoona 5 kun , bara 2011 kan jalqabamee yoo ta’u, ennaa hojiin isaa guutummaatti xumuuramu humna eleektrikaa meegaa waatii 6500 maddisiisuuf jira. Haqinni bishaanii na mudataa yaaddoo jedhu kan qabdu Masriin ijaaras hidha kanaa mormaa turte.Kan duraan hidha kanaaf deggersa kennaa turte Sudaan booda irra Masrii cina dhaabachuun lameeenu dhimmi kun nagaa fi tasgabii kutaa Sanaaf sodaa akka ta’e gola naga eegumsaa kan Tokkummaa mootummootaatti iyyaachuun isaanii ni yaadatama.


Manneen-murtii Aadaa Aanaalee Oromiyaa 200 Ol Keessatti Hojii Jalqaban

Kanneen Caaffeen naannoo Oromiyaa bara 2013 labsiin raggaaise manni murtii aadaa aanaalee 200 ol keessatti hojii eegalee jira. Jiraattonni tajaajila kan argachuu jiran, gaaddisni dhaddachaa kun iddoo dhugaan abbaa dhugaaf itti deebitu dha, jechuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himan. Manneen murtii kun hundaa’uun hojii manneen murtii kun, qisaasa yeroo fi maallqaqa uummataa, akkasumas baay’ina hojii manneen murtii hir’isee jira – jedha, Manni-murtii waliigalaa Oromiyaa ammoo.


Namoonni Labsii Muddamaatiin Hidhaman Akka Hiikaman Gaaffiilee Dhihaataniif Ministiriin Haqaa Itiyoophiyaa Deebii Kenne

Torban kana Manni Maree Bakka-bu’ootaa Itiyoophiyaa Labsii Yeroo Muddamaa ji’a ja’aaf labsamee ture kaasuu hordofee Koomishinni Mirga Namoomaa Itiyoophiyaa ibsa baaseen tarkaanfii kana jajus namootni yeroo kana seera male to’annaa jalaa jiran yaa hiikaman jechuun gaafateera. Dubbi himaan Ministira Haqaa Itiyoophiyaa Awwol Sulxaan waa’een namoota hidhaa jiran kanaa murtii haqaa idileen deebii argata jechuun VOA’tti himan.Hordofaa. No media source currently available


Labsiin Yeroo Muddamaa  Kasaamuu Dhaabileen Siyaasaa fi Hayyoonni Akkamitti Laalu?

Waraansa Kaaba Itiyoophiyaatti mudatee tureen Manni Maree Bakka bu’oota uummataa Itiyoophiyaa baatiii Onkolooleessaa dabree irraa kaasee labsii yeroo muddamaa baatiilee ja’aaf turu labsuun isaa ni yaadatama. Labsiin kunis biyyattii balaa irraa ittisuuf labsamuu isaa tu himame. Manni marichaa yaa’ii ariifachiisaa Guraandhala 8, bara 2014 taa’een labsiin yeroo muddamaa kun akka ka’u yaada murtii dhihaate raggaasiseera. Dhimma kaafamuu labsii yeroo muddamaa kanarratti gabaasaan keenya Mitikkuu Fiqaaduu dhaabbilee siyaasaa fi hayyoota dubbisee jira. Hordofaa No media source currently available


Namoonni Labsii Yeroo Muddamaatiin Wal-qabatee Hidhaman Akka Hiikaman, Koomishinni Mirgawwan Namoomaa Itiyoophiyaa  Gaafate

Labsii yeroo muddamaa kaasamuu hojii irra oolchuun wal qabatee namoonni sadarkaa biyyaatti hidhamanii turan akka hiikaman Koomishiniin Mirgawwan namoomaa Itiyoophiyaa gaafatee jira. Manni-maree bakka-bu’ootaa Itiyoophiyaa labsii yeroo muddamaa sana kaasuu isaas gochaa gaarii akka tahetti ilaaluu isaa ibsee jira – Koomishinichi. Kutaa Hordoffii kan Koomishinichaaf daarektara ka tahan – Obbo Misgaanaaw Mulugeetaa dubbisuun gabaasaan Tsahaay Daamxoo gabaasaa qindeessite qabdi. Hordofaa. No media source currently available


Muummichi-ministaraa Abiyyi Ahimed Walga'ii Waloo Gamtaa Afrikaa fi Gamtaa Awurooppaa Irratti Argamuuf Braasils Seenan

Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Abiyyi Ahimed, walga’ii waloo Gamtaa Afrikaa fi Gamtaa Awurooppaa irratti argamuuf har’a magaalaa Braasils seenanii jiran. Eega walitti-bu’insi Itiyoophiyaa gama Kaabaa keessatti uumame as yeroo duraatiif gara Awurooppaa Lixaatti kan imalan, Muummichi-ministaraa Abiyyi prezidaantii Mana-maree Gamtaa Awurooppaa – Chaarilis Micheel wajjiin walga’anii dubbachuu isaanii, waajirri isaanii fuula meediyaa hawaasummaa isaa irratti ibsee jira. Muummichi Ministaraa Abiyyis, fuula twiiterii isaanii irratti barruu maxxansaniin, “Walga’ii waloo ka Gamtaa Afrikaa fi Gamtaa Awurooppaa tii dura michuu kiyya Prezidaant Chaarlis Micheel waliin wal geenyee jirra. Hariiroo Gamtaa Awurooppaa fi Itiyoophiyaa, akkasumas, dhimma godinaa fi ardii keenyaa irratti marii bu’a-qabeessa geggeessinee jirra,” jedhanii jiran.


U.S fi UN tarkaanfii mootummaa Itiyoophiyaa simataniiru

Manni maree bakka bu’ootaa mootummaa Itiyoophiyaa Labsii yeroo muddamaa kaasuun isaa tarkaanfii gaarii akka ta’e Mootummaan yunaayitid isteets fi dhaabbanii mootummoota gamtoomanii ibsaa kennaniin beekisaniiru. Dubii himaan Ministrii dhimma alaa Yunaatitid Isteets Need Praayis Ibsaa bareefamaan basaniin, murtiin labsicha kaasuu walti bu’insaa adeemaa jiruuf fala karaa nagaa barbaachuudhaaf mootummaa Itiyoophiyaatiin tarkaanfii bu’aqabeessa fudhatameedha jedhaniiru. Itti dabaluudhaanis sababa labsii kanaatin namoottan ittuu himannaan irraatti hin dhihaatin too’annoo jala jiran gad lakifamanii mariin hunda hirmaachisaadhaaf firii qabeessa ta’e akka taasifamuu kan gaafatee ibsii Yunaayitid isteets kun, haalii diinummaan wal ilaaluu akka dhaabbatu, gargaarsii namoomaa daanqaa malee akka itti fufu, sarbiinsii mirgaa namoomaa irratti raawwataman ifatti akka qoratamanuu fi wal dhabiinsaa mariidhaan hikuudhaaf waliigaltee irra akka gahamuu gaafateera. Karaa biraatiin, Dubii himaann dhaabbata mootummoota gamtoomanii Istiifan Duhaariich, waa’ee labisiin yeroo muddamaa Itiyoophiyaa ka’uu isaa gafatamanii, dhaabbatiichii tarkaanfii mootummaan Itiyoophiyaa fudhate simachuu isaa himaniiru. akkasumas hidhamtoonii akka hikaman,waltii bu’iinsii akka dhaabatu, itti fufiinsa gargaarsaa manoomaa fi itti gaafatamummaa ilaachisee barreesaa muummee bakka bu’uudhaan kan gaafatan Istifan Duhaariich gaafii mootummaa Yunaayitid Isteetiin wal fakkaatuu dhiheesaniiru. Ka’umsaa labsii yeroo muddamaa kan ilaalchisee Komishiiniin mirga namoomaa Itioyoophiyaa ibsa baaseen, labsichii haqamuun isaa waan gaarii akka ta’e ibsee, namoottan sababa labsii kanaatiin hidhaman hunduu akka gad lakisaman, wareen Kanaan duraa mana hidhaatii bahanis Xalaayaan yakka irraa bilisa ta’uu isaanii ibsu waan hin kennamneef ojii isaaniitti deebi’uu akka hin dandeenye himee mootummaan namoottan kana akka ojii isaaniitti deebsu gaafateera.


Biqiltuu Bunaa fi Jijjiirrama Qilleensaa

Naannoo addunyaa irraa namoonni hdduun buna dhuguu jaal’atu. Haa ta’u male jijjiiramni qilleensaa biqiltuuwwan bunaa midhaa waan jiruuf haalli buna argachuu yaaddessaa ta’ee jira. Hayyoonni saayinsii London keessaa qonnaan bultoota Afrikaa keessaa waliin ta’uu dhaan furmaata arguuf hojjetaa jiran. Gabaasa Henry Ridgewel Jalanetu dhiyeessa


Itiyoophiyaan Labsii Yeroo Muddamaa Kaasuu Yunaayitid Isteetis Simatte

Yunaayitid Isteetis Labsiin Yeroo Muddamaa Itiyoophiyaa keessaa kaasamu ka simatte tahuu ibsi Ministirii Dhimma Alaa biyyattii irraa bahee beeksisee jira. Lolli yeroo ammaa deemaa jiru karaa nagaa akka furmaata argatu xurree saaquuf kun tarkaanfii barbaachisaa mootummaan Itiyoophiyaa fudhate kaan akka tahe eere, “tarkaanfiin fudhatame kun namoota labsii yeroo muddamaa kanaan qabanii, otuu himannaan irratti hin dhihaatiin mana hidhaa jiran hatattamaan hiikuu itti aansuu qaba,” jechuun gaafatee jira. Hidhaan xumura argannaan, mariin biyyaalessaa hunda hirmaachisuu fi bu’a qabeessa tahe akka geggeessamu haala miijessuuf karaa tu saaqama, jedhe itti fufee.. Yunaayitid Isteetis waraansi akka hatattamaan dhaabatu, gargaarsa namoomaa danqaa malee dhaqqabsiisuun akka danda’amu, miidhaalee fi cabinsawwan mirgoota namoomaa irratti qorannaa iftoomina qabu akka geggeessamu fi lolawwan akka mariidhaan furmaata argatan gochuuf jecha gareelee hunda waliin dubbachuu itti fufti, jechuun xumura – ibsi Ministiriin Dhimma Alaa Yunaayitid Isteetis baase.


Daawwaa Hoxxeessaa: Dorgommii Tapha Kubbaa Miillaa Afrikaarratti Dargaggoo Galchii Tokko Itiyoophiyaaf Argamsiise

Dawwaa Hoxxeessaa taphataa toora duraa kan garee kubbaa miillaa biyyaalessaa Itiyoophiyaa ti. Tapha Waancaa Afriikaa baranaarratti galchii tokko biyyaaf kan argamsiise, Daawwaan, “tapha kanarratti muuxannoo kubbaa miilaa biyyaan alaa qabaachuu dhabuun keenya qabxii gaarii argachuu nu hanqise” jedha. Amma garee kubbaa miilaa bulchiinsa Magaalaa Adaamaaf taphata. Waa’ee jireenya isaa fi jiruu kubbaa miilaa itti jiru ilaalchisee waan jedhe daran qaba. Caqasaa. No media source currently available


Manni maree bakka bu’ootaa labsii yeroo muddamaa kaaseera

Manni maree bakka bu’ootaa mootummaa Itiyoophiyaa labsii yeroo muddamaa ji’oottan jahaan duraa raggaasisee turee guyaa har’aa kaasuun isaa beekameera. Akka gabaasnii Malaskaachoo Ammahaa fi Galmoo Daawit VOAdhaaf dhiheessan jedhetti, murtoon labsicha kaasuu kan ragaasifamee mana marichaa teessoo 547 qabu keessaa miseensonii 63 mormanii, miseensonii 21 immoo sagalee kennuu irraa of qusachuun isaanii beekamee booda. Miseensonni labsicha kaasuu morman akka jedhanitti,yeroo ammaa naannoo Affarii fi Amaaraa keessatti loltoonii TPLF ittuu lafa qabatanii jiraanii, naannoo Oromiyaa keessatti Hidhattoonni Waraanaa Bilisummaa Oromoo inii mootummaa Shanee jedhee waamu ittuu bakka adda addaa keessatti socho’aa jiranuu labsii yeroo muddamaa kaasuun yeroo isaa miti. Mana maree bakka bu’ootaatti bakka bu’aa mootummaa kan ta’an, obbo Tasfaayee Beeljigee deebii mormitootaaf kennaniin, mootummaan rakkinaa nageenyaa yeroo ammaa biyya keessa jiran seeraa idileetiin too’achuun akka danda’u ibsuu isaanii gabaasini Mallaskaachoo Ammahaa fi Galmoo Daawitii VOA dhaaf ergan eereera.


Barattuun Yunversiitii Dambi Doolloo Dorgommii Barreefaamaa Moote

Madiinaa Gammachuu Yunivarsiitii Dambi Doollootti, Barattuu Seeraa Waggaa 5ffaati. Madiinaan Dorgommii Barreeffamaa, Waldaa Fannoofi Addeessa Diimaa Idil-Addunyaatiin qophaa'e injifachuushee Sagalee Ameerikaatti himteetti. \n\nDorgommii kanarratti, barattoota 48 Yunivarsiitii 30, biyyoota Baha Afriikaa 7 keessa jirantu hirmaate. \n\nMadiinaan Qormaata Seerri Mirgoota Namummaa ykn Waraanaa Idil-Addunyaa qabu irratti barreessuu ishee Sagalee Ameerikaatti himteetti. \n\nDargaggootni yoo jabaatanii hojjatan, waan kaayyefatanitti ni milkaa'u jechuun Sagalee Ameerikaatti himteetti. \n\nNaakoor Malkaatu Amborraa erge. No media source currently available


Shamarree Naqamtetti Saayikilii Gumaachite

Shamarree Murtii Dhugaa Sanyii dhalattuu magaalaa Naqamtee yoo taatu, barattoota shamarranii 13f Saayikiliifi uffata Ispoortii bittee kennite. Murtiin yeroo biyya Ingilizii turtetti dorgommii Ispoortii Saayikiliirratti hirmaachaa turuu himuun, "Gocha tola ooltummaa kana raawwachuun, shamarran barnootaafi Ispoortii Saayikiliitiin fakkeenya akka tahaniif gargaara" jetteetti. Naakoor Malkaa, Shamarree Murtii, Shamarran saayikiliin gumaachameef keessaa muraasa akkasumas Itti Gaafatamaa Waajjira Dargaggoofi Ispoortii Magaalaa Naqamtee bilbilaan dubbisuun gabaasa itti aany ergeera. No media source currently available


KFOn Godaantota Saawudiitti Ugguramaniif Akka Mootummaan Furmaata Hatattamaa Kennu Gaafate

Paartiin Koongirasii Federaalawa Oromoo yokaan KFO'n mootummaan Itiyoophiyaa godaantota lammiilee waaltaa tursiisaa Saawudii Arabiyaatti argamaniif hatattamaan qaqqabuuf qaba jechuun ibsa baasee jira. Hoogganaan waajjira paartichaa obbo Xirunee Gamtaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennaniin, “Paartiin keenya kallattii mootummaan kaa'u hordofuun lammiilee kanaaf deggersa gama isaa gochuuf qophii dha,” jedhan. Dhimma kana irratti gama mootummaatiin ministeera dhimma alaa Itoophiyaa irraa deebii argachuuf carraaqqiin goone har'aaf hin milkoofne. Hordofaa No media source currently available


Itiyoophiyaa Keessatti Oomisha Qamadii ol Kaasuuf Qonnaan Jal’isiin Jalqabame

Ministarri Qonnaa Itiyoophiyaa oomisha qamadii biyyaa ol kaasuuf hojii qonna jallisii jalqabuu isaa beeksise. Diirektarri Qunnamtii Ummataa Ministirii ra Qonnaa Itiyoophiyaa Obbo Abarraa Lemmaa hojiin kun ganna sadii dura naannoo gammoojjiitti akka jalqabe himanii “amma garuu ooyiruu qonnaan bultootaa irratti hojiirra oolfamaa jira,” jedhan. Bara kanas qamadiin hektaara kum dhibba afurii ol facahuu dubbatanii jiru.


Hoogganoonni ABO Mana-hidhaa Jiran Irratti Cabsuu Mirga Namoomaa tu Raaw’atamaa Jira, Jedha Paartichi

Misoonsonni hooggnsa Adda Bilisummaa Oromoo Obbo Daawud Ibsaan hoogganamuu cabsuu mirga namoomaa nu irratti raaw’atamaa jira, jechuun eega nyaata lagachuu jalqabanii guyyaa ja’affaa tahuu, paatichi beeksisee jira. Dubbi-himaan paartichaa kan yeroofii Obbo Lammii Gammachuu VOAf ibsa kennaniin, “hoogganoonni kun dhukkubsatanii wal’ansa dhorkamanii jiru. Maatii isaanii, abukaatoo isaanii fi namoota paartichaa waliin eega wal-quunnamanii baatiilee toorbaa ol tahee jira,” jedhan. Haala miseensonni hooggansa paartichaa itti jiran adda baafachuuf Biiroo Haqaa Oromiyaa, Koomishina Poolisii Oromiyaa, Koomishina Mirgoota Namoomaa Itiyoophiyaa fi Ministirii Haqaa Federaalaatti, waajira Abbaa-alangaa waliigalaa irraa ibsa argachuuf carraaqqiin VOAn godhe ammaaf hin milkoofne. Hordofaa. No media source currently available


Namooonni Matakkal Keessatti Buqqa'anii Turan Qehee Ofiitti Deebi'an, Jedha Mootummaam Benishaangul Gumuz

Naannoo Benishaangul Gumuz, godina Matakkal keessatti, sababaa dhabamuu nagaafi yaaddoodhaan namoonni bosonatti baqatanii turan hedduun gara bakka irraa baqatanii turaniitti deebi’uu isaanii Mootummaan Naannichaa beeksisee jira. Komishinarri Koomishinii Hooggansa Sodaa Balaa Naannoo Benishaangul Gumuz, Obbo Taarraqany Taasisaa, “Mootummaan namoota kanaaf gargaarsa nyaataa fi nyaata hin tahinii kennaa jira, akka isaan of danda’an gochuufillee hojjataa jira” jedhan. Hordofaa No media source currently available


Walitti Bu'iinsa Itoophiyaa Keessaa Kanneen Hammeessan Irra Uggura Kaahuf Wixinee dhiyaate Manni Maree Ameerikaa Raggaasisee Jira

Mootummaan Itiyoophiyaa wal waraansa hamaa siviiloota miidhe xumuura akka itti tolchuu gochuuf bulchiins Baaydiin tarkaanfii dabalataa akka fudhatuuf yaada bakka buutonni uumataa Tom Malinowski fi young Kim dhiyeessan koree birkii haajaa alaa kan mana maree bakka bu’oota uummataa raggaasisee jira. Kanneen walitti bu’iinsa kana hammeessan irra ugguura ka’uu, hanga kabajamuun mirga namoomaa hojii irra oluutti gargaarsa nageenyaa fi maallaqaa mootummaa Itiyoophiyaaf kennamuu dhaabu kan jedhu of keessaa qaba. Wal waraansii Itiyoophiyaa keessatti baatilee 15 gaggeeffame siviiloota irratti miidhaa hamaa geesisuu isaa ibsee Tokkummaan Mootummootaa yakka waraanaa, yakka dhala namaa irratti rawwatamee akkasumas kan duguggaa sanyii ta’u malu galmeesseera jedhee jira.


Gidaamiitti Garee Hidhattootaan Ajjeechaa Raaw’atameen Awaalchi Namootaa Dhumanii Argame, Jedha Mootummaan

Manni maree bakka bu’oota uummataa Itiyoophiyaa shororkeessummaan kan himatee fi kan mootummaan “ABO Shanee” ittiin jedhu gareen “Waraana Bilisummaa Oromoo” jedhee , of waamu godina Qellem Welleggaa aanaa Gidaamii to’atee ennaa turetti ajjeechaa raaw’ateen awwaalchi jamaa namaa dhumanii argame, jechuun bakka bu’aan bulchiinsaa fi itti gaafatamaan waajjira blchiinsa godinichaa obbo Ibsaa Bashaa beeksisan. Paartileen syaasaa Itiyoophiyaa namoonni gocha sana raawwatan seeratti akka dhiyaatan, kanneen miidhaan irra ga’eefis beenyaan akka baafamu gaafatan. Waajjirri Bulchiisaa fi Nageenyaa naannoo sanaa yeroo ammaa Gidaamiin hidhattoota sana irraa walaba jedhan. Waajjirri bulchiinsaa gosinb Qellem Wallaggaa gma isaan hojjettoonni mootummaa 80 ta’an hidhattoota sanaan iggitaman, jedhu. Dubbi himaan idil addunyaa WBO, Odaa Tarbii gama isaaniin gochaa gurmuun isaanii raaw’ate jedhame kana haalaniin jiru. Guutummaa gabaasichaa hordofaa


Gareen “ABO Shanee” Ittiin Jedhan Gujii Lixaa Keessatti Namoota 3 Ajjeesan, Jedhu Aangawoonni Halellicharraa Hafuu Isaanii Himan

Naannoo kibbaa magaalaa Diillaa kutanii gara aanaa addaa Ammaarootti kanneen deemaa turan konkolaataa fe’umsaa irratti dhukaasa banameen namoonni sadii ajjeefaman, afur ammoo akka hamaatti madaa’an, jechuudhaan aangawoonni naannoo haleellaa sana irraa ooluu isaanii dubbatan VOAf ibsaniiru. Godina Gujii haleellaan sun keessatti raaw’atametti bulchaan aanaa Galaanaa gama isaatiin haleellaa sana kan raawwatan “ABO Shane” kanneen ittiin jedhan garee riphee-loltootaa akka tahetti dubbahuun, “gareen kun haleellaa bal’aa raawwataa jiruun gandeen aanaa sanaa to’atee jira,” jedhee deggersa naannoo fi kan Federaalaa eeggataa kan eeggataa jiran tahuullee beeksisan. Dubbi-himaan garee “Waraana Bilisummaa Oromoo” immoo, fuula Tiwiiterii isaanii ibsa baasaniin, “Gujii keessatti mootummaa tu gochaa yakkaa uummata irratti araaw’atee WBOtti quba qabaa jira,” jedhe.  No media source currently available


Angawattiin Tokkummaa Mootummootaa Daawwannaa Itiyoophiyaatti Gaggeessan Xumuuran

Itti aantuun barreesituu dureen Tokkummaa Mootummootaa Aminaa Mohammad daawwannaa Itiyoophiyaa keessatti gaggeessan har’a xumaranii ituu gara Niiw Yorkti hin imaliin dura tuuta oduuf dirree xaayyaaraa Bleetti ibsa kennaii jiru. Daawwannaa isaanii Kanaan naannoo wal waraansaan miidhaman kan Tigraay Amaaraa fi Afaar kan dawwatan yoo ta’u bulchiinsa naannoo Somaalee keessaa naannoo caamaan miidhaman ilaalanii jiran. Maqalee keessatti wal waraansii attamitti dubartootaa fi ijoollee akka miidhe kan ilaalan yoo ta’u hospiitaala Haydar daawwatanii jiru.Seenaan dubartoota miidhamanii dubbatamuu qaba, walitti bu’insiis injifatee hin beeku jedhan. Prezidaantii bulchiinsa nannoo Tigraay Dr.Dabratsiyoon Gebra Mikaa’eel waliin furmaannii karaa nagaa akka barbaadamu kunis lammiwwan Itiyoophiyaa maraaf carraa inni argamsisuu irratti dubbatan. Kana malees prezidaantii bulchiinsa naanno somaalee fi kaabinee isaanii waliin wal arganii jiru.Horsisee bulaa , namoota qe’e ofii irraa godaanan, hogganoota hawaasaa dubbachuun karaa gargaarsa dhala namaa fi misoomaan deggersi Tokkummaa Mootummootaa akka itti fufuu ibsan. Hawaasnii jiru kanneen godaana simachuu fi deggeruu isaaf kan diinqiisifatan yoo ta’u mootummaan naannoo barnoota fayyaa bishaan fi caasaalee jajjabeesuuf yaalii taasisuu galateeffataniijiru. Itti aantuun barreesituu dureen Tokkummaa Mootummootaa Aminaa Mohammad har’a bulchiinsa nannoo Afaar ennaa dawwatanitti prezidaantii Itiyoophiyaa Saahle Woorq Zawdee waliin turan. Humnootiin ABUT haleellaa dhiyeenya kana Afaar keessatti gaggeesaniin namoonni kuma 300 yeroo godaanaii jiranti dawwannaa kun gamasitti gaggeeffame jechuun dubbii himaan mootummaa bulchiinsa naannoo Afaar Ahmad Qeleta RSAf ibsanii jiru. Walitti bu’iinsa dhiyeenya kana ta’een namoota miidhaman hospitaala Duftii keessatti daawwachuu isaanii kan ibsan dubbi himaan kun badii haleellaan ABUT geesisee ijaan arganiiru jedhan. Aminaa mohammad barreessaa duree tokkummaa mootummootaa bakka bu’uun walgahii hogganoota Afrikaa isa 35ffaa irratti eega hirmaatanii booda bulchiinsa naannoo hanga tokko keessatti dawwannaa gaggeessan.


Faaruu Gamtaa Afrikaa Eenyu tu Barreesse?

Yaa’iin Gamtaa Afriikaa gidduu kana, Finfinneetti geggeeffamaa turuun isaa ni yaadatama. Gamtaa Afriikaa, kan duraan dhaabbata Tokkummaa Afriikaa jedhamaa tureef faaruu kan barreessan, waloo, barreessaa diraamaa, hayyuu ogbarruu fi aadaa beekamaa Tsaggaayee Gabramadin Qawweessaa turan. Giddu Gala Qorannoo fi Qo’annoo Aadaa kan yaadannoo Looreet Tsaggaayeef Ambotti hundeeffameef hoogganaa kan ta’an, Yunivarsiitii Ambootti Gargaaraa Piroofeesara Saamu’eel Layikun dhimma kana irratti Nakoor Malkaa dubbisee jira. Faaruun Gamtaa Afriikaa, Looreet Tsaggaayee barreessan “Tokkummaa fi wal-qixxummaa calaqqisiisa,” jedhan obbo Leeykuun. Qophii Nakoor qindeesse hordofaa. No media source currently available


Itti Aantuu Barreesituun Tokkummaa Mootummootaa Itiyoophiyaa Daawwatan

Itti aantuun barreessaa muummee mootummootaa gamtoomanii Aminaa Mohaamed daawanaa Itiyoophiaa keessa bakkeewwan adda addaa akka daawwatan i Dubbi himaan dhaabbata mootummoota gamtoomanii Farah Haqi haalaa sochii dhaabbatichaa ilaalchisee ibsa kennaniin keessatti dubbataniiru. Akka dubbi himichii jedhanitti daawwanaa isaanii kan naannoo bulchiinsaa Amaaraatti jalqaban Amina Mohaamed Maqalee keessatti kan argamuu Hospitaalaa Ayidar keessaa miidhamtootaa jiran ilaalaniiru. Akkasumas naannoon Afaari fi Somaalii karooraa daawanaa isaanii keessa akka jiru dubbi himaa Farah Haqi himuu isaanii ibsii dhaabata mootummoota gamtoomanii irraa bahe beeksisuun isaa gabaasameera.


Caamnii Hammaachuuf Uummanni Daangaa Akka Ce’uu Dirqisiisaa Jira: Angawaa

Caama hamaan biyyoota Gaanfa Afrikaa mudateen namoonnii biyya ollaa taatee Somaaliyaa irraa daangaa ce’uun Itiyoophiyaa akka seenan dirqisiisaa jira jechuun bulchaan bulchiinsa naannoo Somaalee Musxafee Mohammad Omaar dubbatanii jiru. Kanaaf jecha dhaabnii baqattootaa kan Tokkummaa Mootummootaa (UNHCR) namoota daangaa sadarkaa addunyaa ce’uun Itiyoophiyaa seenanii baqataa ta’uuf jiran kana bakka Dollo jedhamu kan Somaaliyaa keessatti mooraa ijaaree akka simatuuf musxafeen gaafatanii jiru. Gama kaaniin Itti aantuun barreesituun tokkummaa mootummootaa Aminaa Mohammad prezidaantii Itiyoophiyaa Saahle Warq Zawdee waliin bulchiinsa naannoo Somaalee kan dawwtan yoo ta’u namoota caamaan midhamanis arganii jiran.


Godinaa Gujii Keessatti Haleellaan Riphxee-loltootaan Geggeessamu Daran Hammaachuu Dubbatu, Jiraattonnii fi Aangawoonni Aanichaa

Bulchiinsa naannoo Oromiyaa, godinaa Gujii Lixaa, aanaa Galaanaa keessatti gurmuu mootummaa “ABO Shanee” ittiin jedhuu fi ofii “Waraana Bilisummaa Oromoo” jechuun of waawaniin haleellaan geggeessamaa jiru daran hammaatee itti fufuu isaa jiraattonni aanichaa hagi tokko Raadiyoo Sagalee Amerikaatti himanii jiran. Bulchaan aanaa Galaanaa gama isaaniitiin miidhaa gurmuun hidhattootaa kun geessiseen lubbuun namootaa dhabamuu fi lammiwwan buqqa’uu ibsanii, mootummaa naannoo fi mootummaan federaalaa humna dabalataa bobbaasuun duulanii yoo tarkaanfii irratti hin fudhanne haalli isaa rakkisaa tahuu dubbatan. Himannaa kana irratti hoogganoota gurmuu riphxee loltootaa irraa deebii argachuuf carraaqqiin gohame haga ammaatti akka hin milkaa’iin Yonaataan Zebdiwoos Hawaasaa irraa gabaasee jira. Tujubee tu dhiheessa. No media source currently available


Rakkoo Hongee Godina Booranaa Mudateen Hanga Ammaatti Beeyladaaleen Qarshii Biliyoona 4 Baasan Dhumuun Himame

Muummichi ministeeraa Itiyoophiyaa Abiy Ahimed har’a Booranatti argamuudhaan hawaasa hongeen miidhe waliin mari’achuun ibsamee jira. Naannoo Oromiyaa godina Booranaa keessatti hongee mudhateen beeladaaleen qarshii biliyoona afurii ol kan baasan dhumuun isaanii ibsameera. Waajjira qonnaa godina Booranaatti qindeessaan misooma qabeenya beeladaalee Dr. Qaasim Guyyoo VOAf akka ibsanitti, hanga ammaa lubbuu namaa irra miidhaan ga’e hin jiru. No media source currently available


Xiinxala: Deemsi Marii Biyyaa Bifa Attamii Qabaata?

Karoorfamaa kan jiru marii guutuu biyyaa kan Itiyoophiyaa keessatti qaamolee mootummaan shoroorkeessoota jedhee ramadee illee ituu hin hafiin hunduu hirmaachuuf mirga qabu jechuun Diploomaatiin Tokkummaa Mootummootaa (UN) duraanii fi Ogeessa seeraa kan sadrkaa addunyaa Obbo Baayisaa Waaqwayyaa ibsanii jiru. Sababiin isaas jedhan marii guutuu biyyaa kan qopheessee mootummaa miti, mootummaan ofii isaa iyyu akka qaama tokkotti itti hirmaata jedhan.


Miseensota Gadaa Michillerratti Ajjeechaan  Raaw’atame Humnoota Mootummaan Tahuu Gabaasaan Koomishina Mirga Namoomaa Itiyoophiyaa Beeksise

Hubachiisa: Dhaggeeffattoota keenyaa jechoonni gabaasaa kana keessa jiran tokko tokko akka dhaggeeffachuuf ulfaachuu malan dursinee sin hubachiisna. Koomishinni Mirga Namoomaa Itiyoophiyaa bulchiisa naannoo Oromiyaa, godinaa Shawaa Bahaa, Aanaa Fantaallee keessatti ajjeechaan Mudde 1, bara 2021 miseensota Gadaa Michillee Karrayyuu irratti raaw’atame humnoota naga-eegumsaa mootummaam tahuu ibsa baaseen beeksisee jira. Dhimma kana irratti koomishinicha irraa ibsa dabalataa argachuu hin dandeenye. Aangawoota mootummaa naannoo Oromiyaa irraa deebii argachuuf carraaqqiin goones hin milkoofne. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Fedhiin koo Meeshaan Ani Kalaqe Qonnaan Bulaan Ganda Isaatti Argatee Akka Itti Fayyadamuu Dha: Ogeessa Kalaqaa Adaanee Faantaa

Dargaggoo Adaanee Faantaa jiraataa godin Qellem Wallagaa magaalaa Dambi Dolloo ti. ADaanen sibiila gataman irraa meeshaalee adda addaa kalaquu dhaan faayida uummataaf oolchee jira. Kanneen keessaa baabura buna daaku, kan bukoo bukeessuu fi midhaan calleessutu keessatti argama. Meeshaaleen kun yoo warsha keessatti oomishaman gatiin isaanii qaalii yoo ta’u, kan inni kalaqe garuu gatii gad aanaa dhaan fayyadamtoota dhaqqabuu akka danda’u Adaaniin ni dubbata. Fedhiin koos qonnaan bulaa biyya koo meeshaan ani kalaqe ganda isaatti akka dhaqqabu gochuu dha jedhee jira.


UNICEF, hongeen akka miidhaa geesisaa jiru ibse

Dhaabbata Mootummoota gamtoomanitti dhimaa daa’imanii irratti kan hojjatu UNICEF ibsa hara’a baaseen akka jedhetti Itiyoophiyaa keessati bakkeewwan wagga sadan darbaniif roobnii gahaan hin hin argamneef namoottan Miiliyoonii 6.8 ta’n akka rakkinaaf saaxilaman ibseeraa. Itiyoophiyaatti bakka bu’aa UNICEF kan ta’an Jiyaanfiraanko Rootijiyaanoo akka jedhanitti sababa balaa kanaatiin naannoo Somaalii fi Oromiyaa daa’imman 225,000 midhaan nyaataa qaama isaanii jabeessuu dhabuudhaan akka miidhamaa jiran himanii, dubartoonni ulfaa fi harma hoosisaa jira 100,000 ta’an gargaarsaa midhaan nyaataa atattamaa akka barbaadan beekisisaniiru. Bara 2022 keessaa ijoollewwan 850,000 naannoowan Afaar, Somaalii, Oromiyaa fi naannoo sabaa fi sab lammii Kibaa keessatii akka hirdhina midhaan nyaataa gahaadhaaf saaxilaman kan ibse UNICEF,Naannoo gammoojjii Oromiyaa fi Somaalii keessatti Barattoonni 155,000 baaruumsaa akka dhaaban himeera. Namoottan rakkina kanaa fi saaxilaman gargaarudhaaf UNICEF gargaarsaa Doolaaraa Miiliyoonii 351 kanaan dura ramade irratti dabalataa Doolara miiliyoonii 31 akka isa barbaachisu ibseera.


Dhaabonni Humna Qawween Moorummaa Lolaa Jiran Marii Biyyaalessaatti Hirmaachuu Qabu fi Hin Qaban?

Marii Biyyaaleessaa Itiyoophiyaatti taasifamuuf jiruuf manni Maree Bakka bu’oota Uummataa labsiin raggaasiisuun isaa ni yaadtama. Mariin Biyyaaleessaa Itiyoophiyaa dhimmoota maaliirratti yoo xiyyeeffate gaarii dhaa fi qaamoolee akkamiifaa hirmaachisuu qabaa yaadota jedhan irratti gabaasaan keenya Mitikkuu Fiqaaduu hoogganaa paartii siyaasaa duraanii fi gameessa siyaasaa – Obbo Leencoo Lataa, miseensa dhuunfaa mana-maree bakka-bu’ootaa Itiyoophiyaa –Ustaaz Kaamil Shamsuu " fi hoogganaa paartii tumsa Dimookiraasummaa Tigiraay – Dr. Aregaawii Berhee hasoofsiisuun waan qindeeffate qaba. Caqasaa. No media source currently available *Maxxansa duraa irratti Obboo Kaamiil Shamsuu kan jenne dogoggoraani. Keessummaan keenya Ustaaz Kaamil Shamsuuti.


Godinaalee Kibba Baha Oromiyaa 7 Keessatti Uummatni Kuma 800 Hongeef Saaxilamuun Ibsame

Godinaalee Kibba Baha Oromiyaa torba keessatti uummatni Kuma 800 ol hongeef saaxila bahuu isaanii Komishiniin Hooggansa Sodaa Balaafi Kaafamtoota Misoomaa Oromiyaa beeksise. No media source currently available Komishinarri Komishinichaa Musxafaa Kadir sababaa hongee kanaan beeyladootni kuma 180 ol du'aniiru jedhan. Mootummaan balaa hongeen kun qaqqabsiisuu malu xiqqeessuuf hojjataa jiraatullee, dhaabbileefi hawaasnillee kan gahee isaanii akka bahatan jechuun dhaamaniiru. Dabalataanis, Komishinar Musxafaan sababaa Dhabamuu nagaan wal qabatee namootni kuma 500 ol gargaarsa akka argataa jiran eeranii, lakkoofsi namoota Oromiyaa keessatti gargaarsa argataa jiranii Miliyoona 4 fi Kuma 900 caaluu dubbatanii jiru.


Dhaabbanii Gargaarsaa Yunaayitid Isteets USAID'n Oromiyaaf Gargaarsaa Birrii Biiliyoonii 10.2 Taasisuu Beeksise

Dhaabbanii gargaarsa misoomaa Yunaayitid Isteets ykn USAID jireenya lammiilee Oromiyaa 400,000 deggeruuf kan oolu gargaarsaa Birrii Biiliyoonii 10.2 taasisuu isaa ibsi Embaasii Yunaayitid isteets isa Finfinneetti argamuu irraa bahee beeksiseeraa. Akka ibsii kun jedhetti, gargaarsichii Inveestimentii "USAID IFAA" jedahmuu fi sagantaa seeftii neetii omishaa issa mootummaa Itiyoophiyaatin geggefamuuf kan ooludha. Sagaantaa Seeftii neetii waggootan 5 ykn "PSNP 5" jedhamee beekamu kanaan Itiyoophiyaanotaa Miiliyoonii 9 ta’an iyyummaa keessaa baasuudhaaf akka gargaaru ibsameera. Daabanii gargaarsa misoomaa yunaayitid isteets sagantaa seeftii neetiif qofa bara 2015ni kaasee qarshii biiliyoonii 60 ramaduu isaa kan ibse Embaasiin Yunaayitid isteetes inveestimentin haaraan lamman ammaa, meeshaadhaa fi beekumsa namootaaf kennudhaan keessumaa immo akka jiraattonii naannoo Oromoiyaa omisha midhaan nageenyaa qaamaatiif fayyadan akka fooyyeesan gargaara jedheera. Qarshiin torban kana ramadamee waggoottan shana darban keessatti akka wali galaatti qarshii karaa dhaabataa gargaarsa misoomaa Yunaayitid Isteets USAIDn ramadame biiliyoonii 220 irratii dabalataan akka ta’ee ibsii Embaasii Yunaayitid Isteets irraa bahe kun beeksiseera.


Godina Gujii Keessatti Hidhattoonnii Haleellaa Geechisan Jedhame

Gareen hidhattootaa inni mootummaan Itiyoophiyaa "Shanee" jedhee waamuuf isaan immoo "Waranaa Bilisummaa Oromoo" jedhanii of waaman naannoo bulchiinsaa Oromiyaa godinaa Gujii lixaa aanaa galaanaa keessatti haleellaa balidhinaa qabeessa ta’e raawwachaa akka jiru jiraattoniif haanga’onii mootumaa ibsuu isaanii kan beekisisee gabaasiin Yoonaatan Zebidiyoos hawaasaa irraa qindeesse, gareen kun aanolee olla Oromiyaa Kochoree fi Ammaraaroo jedhamanuuf yaaddoo ta’uu isaa ibseera. Godina Gujii aanaa Galaanatti itti gaafatamaa mamana maree kaabinee kan ta’an fi itti waamaaan bulchiinsa aanaa obbo Mitikku Tsagaaye akka sagalee Amerikaatti himanitti gandaawaan anicha jala jiran keessatti gareen kun haleelaa bal’aa raawachaa jira. Haleelaa Kanaan namoonii obboo Nage’oo Gammada, Galgaloo Biiftuu, Dubbee Hoxxeessoo fi Ayaalaa Leeqaa jedhaman akka ajjeefan hanga’oonii anichaa dubbachuu isaani kan ibsee gabbasii kun lola kana ilaalchisee garee Waraanaa Bilisumaa Oromoo jedhee of waamuu irraa ibsii kennamee akka hin jirre beeksiseera.


Shamarran Umriin 14 fi Sanaa ol Ta'an Talaalamuu Qabu: Ogeetti Fayyaa

Oromiyaa keessatti talaaliin kaansarii fiixee gadameessaa ittisu shmarran umriin isaanii 14 fi sanaa ol ta'eef bara 2018 kaasee kennamaa jira. Yeroo ammaa kana immo bifa duulaan talaaliin kun kennamaa kan jiru ta'u Biroo Fayyaa Oromiyaatti Daayreekteera barnoota Fayyaa fi Komunikeeshinii kan ta'an sistar Sa'adaa Ahmad ibsaniiru. Gaaffii fi Deebii Gaggeeffame Caqasaa. No media source currently available


Dameen Albuuda Itiyoophiyaa Hanqina Humna Namaa Hammayyaawee fi Teknooloojii Furachuu Qaba, Jedha Ministiriin Albuudaa

Misooma albuudaa irratti ka mul’atu hanqina qabeenya humna namaa hammayyoomee fi hanqina teeknooloojii furuuf waaltaaleen barnootaa sadarkaa ol’aanaa ministeera albuudaa waliin ta’anii hojjechuun filannoo isa duraa ti jechuun ministarri albuudaa, Injiiner Takkelee Uumaa dubbatanii jiran. Qabeenyaa uumamaa misoomsuu fi itti gargaaramuutiif ogeessa leenjii argatee fi damaqetu barbachisa kan jedhan immoo ministara barnootaa profeeser Birhaanuu Neggaa ti.


Ministiriin Fayyaa Itiyoophiyaa Meeshaalee Hafuura Deddeebisuuf Gargaaru 100 Arjoomtota Irraa Argachuu Beeksise

Itiyoophiyaan weerara COVID 19 ittisuuf yaalii gootuun cinatti, sababaa wal waraansa sanaan kan manca’an waaltaalee eegumsa fayyaa deebistee ijaaraa jirti jechuun ministeerri eegumsa fayyaa beeksisee jira. Ministrittiin eegumsa fayyaa Dr. Liyaa Taaddesee gaazixeessotaaf ibsa kennaniin, dhaabatoonni michoota ta’an, meeshaalee hafuura deddeebifachuu gargaaran kan harka namaan hojjetaman100 Itiyoophiyaaf arjoomanii jiran. Meeshaaleen kan maallaqaan doolara Ameerikaa kuma $600 ka baasu tahuunis himamee jira.


Labsiin yeroo Muddamaa akka kaafamuu murtaa’e

Ji’oottan darbaniif Kan hojii irra oolfamaa jiru labsiin yeroo muddamaa Itiyoophiyaa akka kaafamu, manni-maree ministerootaa murteessuun dhagahamee jira. Murtiin kun akka raggaasisamus qaamni labsicha baase mana-maree bakka-bu’ootaatti akka darbu taasifamuun isaas ibsamee jira jechuun Mellekskaachew Ammahaa Finfinnee irraa gabaaseera.


Yoosan Getaahun, Weellisaa Wallee “Bulloo”

Weellisaa Yoosan Geetaahun,viidiyoon muuziqaa inni dhiheenya baase, ka "Bulloo yokaan Obsan" jedhamu, daawwattota biratti baay’ee jaallatameefii jira. Godina Shawaa Kibba Lixaa, aanaa Dooyyoo Qooraa, bakka Sanqallee jedhamutti kan dhalate Yoosaan Yunivarsiitii Jimmaatii eega eebifamee booda gara muuziqaatti deebi’e Yoosan. Waa’ee jireenya isaa fi hojii muuziqaa isaa Naakor Malkaa tu bilbilaan dubbise. No media source currently available


Dargaggoonni Garee Hidhattootaa Waliin Turan 300 Ta’an Waamicha Dhihaateen Harka Kennan, Jedha Mootummaan Naannoo Oromiyaa

Mootummaan naannoo Oromiyaa dargagoonni garee hidhattootaa Mootummaan ‘Shanee’ jedhee waamutti makaman akka harka kennanii waamichaa dabarsuu isaa ibiseera. Darggaggoonni 300 ta’an waamichaa Abootii Gadaatiin dhihatee dhagahuudhaan akka harka kennan kan himan itti gaafatamaan Biiroo Kominikashiinii Oromiyaa Obbo Hayiluu Adduunyaa Wallagga Bahaa keessatti dhiheenya kana dargagoonii 6 butman haga ammaa gadi hin dhiisamne, jedhu. Ibsa mootummaa kanaaf hoogganoota ‘Waraana Bilisummaa Oromoo”jedhee of waamuu fi moootummaan ‘Shanee’ ittin jedhu irraa deebiin haga ammaa kenname hin jiru. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Handaara Magaalaa Finfinneett Walitti-bu’insa Ayyaana Cuuphaa Irratti Uumameen Namoonni Lama Du’uun Ibsame

Amantoonni ayyaana Cuuphaa kabajuuf ba’an, Taabota Maaramii Maahidere Melekot Waayibilaa fi Mikaa’elii dabaalanii ennaa deebi’aa jiranitti alaabaan wal-qabatee walitti-bu’insa poolisii wajjiin walitti-bu’insa uumameen namoonni lama du’uu isaanii namoota ayyaanicha irra turan keessaa kanneen ijaan argine, jedhan himanii jiran. Rakkoon kun, ka Finfinneen wal-daangessu, bulchiinsa Buraayyuu keessatti kan argamu naannoo Aanfoo jedhamutti tahuunis beekamee jira. Namoonni lamaan ajjeesamuu kan mirkaneesse Mootummaan Itiyoophiyaa gadda itti dhaga’ame ibsee, haala naannoo sanatti uumame qulqulleeffatee qaamota gochaa sanaaf itti gaafatamuu tahan seeratti akka dhiheessu beeksisee jira. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Jiloonni Biyyootii Alaa Angawoota Itiyoophiyaa Waliin Finfinnee Keessatti Mari’atan

Ministrii dhimma alaatti itti aantuun ministeerri dhimmootii Afriikaa Moolii fii fi gaanfa Afriikaaf jila kan ta’an David Satterfield har’a Finfinnee keessatti angawoota Itiyoophiyaa walii wal argnii jiran. Gama isa kam biraa iyyuu ibsi ba’e hin jiru. Odu gabastonni keenya haala isaa hordofaa jiran. Gama biraan jilli sadarkaa ol aanaa Biriteen kan ministeera Afriikaa, Laatin Ameerikaa fi karibiyaan Viikii Foordiin dursame Finfinnee keessatti angawoota Itiyoophiyaa gameeyyii waliin marii kan geggeesse yoo ta’u, mootummaan waraanni gara Tigraay akka hin seenne dhaabuu isaa fi hidhamtoota beekamoo hiikuu isaa galateeffatee jira.


Horro Guduruu Wallaggaa Keessatti Namoonni Hidhaman Yeroo Dheeraaf Seeratti Akka Hin Dhihaatiin Komatu, Maatii Isaanii Keessaa

Godinaa Horroo Guduruu Wallaggaa, aanaa Amuruu keessatti, riphxe loltoota deggertu jedhamuun shakkamani namootni hidhaman baatiiwwan sadiif mana murtiitti otuu hin dhiyaatiin jiru, jechuun maatii hidhamtootaa keessaa komatanii jiran. Hoogganaa Itti-aanaan poolisii aanaa Amuruu Saajin Olaanaa Waltajjii Namoomsaa, “riphxe loltoota deggeruun namootni hidhaman haa jiraatan malee namootni 30 ol torban darbe keessa hiikamanii jiru,” jechuun dubbatan. Dubartoota hidhamanii jiran sarbamni mirga namoomaa akka irratti raaw’atamaa jiru, ka maatiin hidhamtootaa komatan “Soba” jechuun haalan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Gaazexessitoonni Sadii Mana Hidhaatii Gadhiisaman

Gaazzexessaa Iyyaaspeed Tasfaayeefi Ma'aazaa Mahaammad mana hidhaatii gadhiisamuu maatiin isaanii VOAtti himan. Gaazexeessaa fi barreessaan Hinseenee Mekuriyaas, baatii tokkoof hidhamee turee dhiheenya hiikamuu isaa beeksisee jira. Tahus, gaazexessaa Taammiraat Nagaraa haga ammaatto akka hin hiikamiin dubbatu, maatiin isaa. Dhimma hidhamuu gaazzexeessotaa kana irratti, Komishinii Poolisii, ka mootummaa Federaalaafi ka magaalaa Finfinneerraa deebii argachuuf yaaliin godhame haga ammaatti hin milkoofne. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Sirna Awwaalchaa Weellisaa Nuhoo Goobanaa Har’a Magaalaa Adaamaatti Geggeeffame

Sirni Awwaalchaa kanarratti maatiin, firoottan, angawoonni fi jaalleewwan isaa argamuun ka geggeessan yoo tahu, hawaasni magaalaa adaamaa hedduunis bahee sirnicha irratti argamee jira.


Hidhamtoota Siyaasaa Hiikuun Marii Biyyaalessaa Mootummaan Akka Geggeessamu Beeksiseef Maal Gumaacha?

Muddee 29, bara 2014 Akka Lakkoofsa Itiyoophiyaatti Mootummaan Itiyoophiyaa hooggantootaa fi miseensota dhaabbilee siyaasaa shakkamanii to’annoo seeraa jala turan himannaa isaanii addaan kutuun manneen hidhaa keessaa gad lakkisuun isaa ni yaadatama. Himannaan namoota shakkamanii to’annoo seeraa jala turanii kanneeni addaan kutuun ka barbaachise marii biyyaaleessaa hunda galeessa ta’e aggeessuuf akka biyyattii qophii jalqabameef yaadameeti jechuun, Mootummaan ibsa kenne. Hiikamuun namoota siyaasaa kun gama seeraan akkamitti ilaalama? Marii biyyaaleessaa taasifamuuf deemuuf hoo furmaata akkamii fidee dhufa? kan jedhurratti gabaasaan keenya Mitikkuu Fiqaaduu ogeessoota seeraa lama dubbisuun waan qindeesse qabna. Hordofaa. No media source currently available


Ayyyaanni Cuuphaa Bara Kana Guutummaa Itiyoophiyaatti  Sirna How’aadhaan Kabajame

Guyyaa ayyaana kanaatti sirnawwan amantii adda addaas geggeessamanii jiran. Paaatriyaarkiin Waldaa Kiristaanaa Ortodoksii Itiyoophiyaa, karaa Phaaphaasii bakka-bu’aa isaanii dhaamsa dabarsaniin, hundinuu yaalii gama nagaatiin taasisamu deggeruudhaan nageenya uummatichaaf hojjechuu akka qabu hubachiisan. Gabsaatiin VOA Tsahaay Daamxoo, dhalattoota Itiyoophiyaa biyyoota alaa jiraatanii fi yeroo ayyaanaa kanatti Itiyoophiyaa daawwataa jiranis dubbistee jirti. Gabaasaa guutuu caqasaa.


Wellisaan Beekamaan Nuhoo Goobanaa Du’aan Boqochuun Himame

Waggoota hedduuf ka dhukkubsataa ture weellisaan Oromoo beekamaan Nuhoo Goobanaa du’aan boqochuu maatiin isaa dubbatanii jiran. Nuhoon kaleessa magaalaa Adaamaatti kan boqote yoo tahu sirni awwaalaa isaa Kibxata boruu magaaluma Adaamaatti akka gaggeeffamu maatiin ifa godhanii jiran. Bulchiinsi magaalaa Adaamaas weellisaa kanaaf sirna awwaalaa gitu ka qopheessaa tahuu waajjirri aadaa fi Tuurizimii Adaamaa beeksiseera. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Gutarrees Obasaanjoo Waliin Waa’ee Itiyophiyaa Dubbanne Jedhan

Gamtaa Afrikaaf bakka bu’aa olaanaa kan biyyoota gaanfa Afrikaa kan ta’an Olusheeguun Obasaanjoo waliin bilbilaan dubbachuu isaanii Barreessaa dureen tokkummaa mootummootaa Antoniyoo Gutarrees beeksisanii jiru. Kunis walitti bu’iinsa Itiyoophiyaa keessaa kan ilaaleen Obosaanjoon dhiyeenya kana imala Finfinnee fi Maqaleetti gaggeessanii eega deebi’anii booda ta’uun ibsamee jira. Yaalii mootummaan Itiyoophiyaa fi Addi Bilisummaa Ummata Tigraay(TPLF) walitti bu’iinsa hokkaraan guutamee furmaata barbaachuuf yaalii gochaa jiranii fi furmaannii karaa siyaasaa fi diploomaasiif carraan akka jiru natti himan jedhan. Waggaa tokkoof walitti bu’iinsa hidhannoo gaggeeffamee uummata Ityoophiyaa fi kan kutaa Sanaa miidhe sana booda, nagaa buusuuf yaaliin akka jiru arguun waan gammachiisaa dha jedhanii jiru.


Jala-bultiin Ayyaana Cuuphaa Har’a Finfinnee fi Naannoolee Itiyoophiyaa Ka Biroo Keessatti Sirna How’aan Ayyaaneffame

Jalabultiin ayyaana Cuuphaa har’a Itiyoophiyaa keessatti bakkawwan adda addaatti sirna how’aadhaan ayyaaneffamee jira. Sirna jala-bultichaa kan har’a magaalaa Finfinneetti geggeessame irratti argamuudhaan, Tsahaay Damxoo gabaasaa qindeessite qabdi. Caqasaa. No media source currently available


Ayyaaneffannaan Baatii Dhalataa Sheek Huseen Kaleessa Godinaa Baalee Bahaatti Eegalame

Dirreen Sheek Huseen bakkeewwan hawwata Tuurizimii Oromiyaan qabdu keessaa isa tokko. Godina Baalee Bahaatti ka argamu bakki seena-qabeessi kun umrii wagga dhibba sagalii ol ka qabu yoo tahu, masjiidota Sheek Huseeniin ijaaraman dabalatee hambaalee seena-qabaeeyyii hedduu of keessaa qaba. Waggaatti yeroo lama kabaja ayyaanaa kan qabu, Dirreen Sheek Huseen, baatii dhalata sheekichaa kabajuuf ayyaanni Kibxata kaleessaa eegalame kun guyyoota 15’f cidhatti tura, jedhan Sheek Kadir Haj Ahmed, abbaan Karraa Dirree Sheek Huseen. Bulchiinsi Aanaa Gololchaa bakkeen kun akka daawwattootaaf mijataa tahuuf bu’uraalee misoomaa akka daandii faa hojjetamaa ka jiran tahuu dubbatan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


TPLF Walloo Kaabaa Keessatti Miidhaa Hamaa Dhaqqabsiise Jechuun Angawaan Naannoo Ibsan

Humnoonni TPLF Kibba walloo seenanii naannolee keessa turan keessaa namoota nataa 548 ajjeesanii dubartoota 217 ijoollee dhaa qabee hanga dubartoota maanguddotaatti humnaan gudeedaniiru jedhan. Waaltaalee irratti raawwatan kan jedhan saamichaa fi qabeenyaa manca’eenis miidhaan qarshii biliyoona 47.6 olitti tilmaamamu dhaqqabuu isaa kan ibsan obbo Abdu Huseen, mootummaa, dhaabolii kan mootummaa hin ta’inii fi dhalattoota naannoo sanaa kanneen biyyootii alaa jiraataniif ergaa dabarsaniin hojii deebisanii ijaaruu keessatti ga’ee gama isaanii akka ba’an gaafataniiru. Bulchaan godinichaa akka jedhanitti kun qorannoo duraanii waan ta’eef, odeeffannoo bal’ina qabu dhiyeessuuf aadaan ragaa wal jijjiiruu waan hin jiraanneef akkasumas dubartoonni dhiibbaa aadaa jiruun ba’anii dubbachuu waan sodaataniif lakkoobsi namoota du’aniis ta’e humnaan gudeedamanii dabaluu mala jedhan. Magaalaalee fi keellaalee adda addaa keessattis awwaalchi jamaa argamuu isaanii tuqaniiru. TPLF dhiittaa mirga namaa ilaalchisee himannaa fi qeeqa irratti dhiyaatu irra deddeebi’uun kan haale yoo ta’u, dubbi himaan isaa Geetaachoo Reddaa waraanni isaanii gocha akkasii hin raawwatu jechuun falmuun isaanii ni yaadatama jedhan. Kana dura dhaabolii sadarkaa addunyaa fi biyyoolessaan gabaasaaleen qorannoo ba’an akka mul’isanitti, TPLF naannoo to’atee ture naannolee Amaaraa fi Affaar keessaa dhiittaa mirga namaa raawwachuu fi qabeenyaa mancaasuu isaanii tuqanii jiran. Amnestii Internaashinaal kanneen fafakkaatan gama isaanii walakkeessa baatii Hagayyaa irra loltoota TPLFn garee dhaan haleellaan humnaan gudeeddii kan irratti raawwate jiraattota Gonder Kibbaa naannoo Nefaas Mewucaa waliin haala iccitii isaa eeggateen viidiyoo dhaan gaaffii fi deebii geggeessuu isaa beeksisee ture. Hoogganoonni naannoo immoo dubartoonni 71 humnaan gudeedamuu isaanii gabaasuun illee ni yaadatama. Rooyiters gma isaan Tigraay keessatti baatilee saddeetiif wal waraansa geggeessameen raawwatame kan jedhe humnaan gudeeddii, ajjeechaa fi manca’uu waaltaalee dabalatee galmeessuu isaa yaadachiisuu dhaan kan gabaase torban sadii dura ture. Komiishinni mirga namaa Itiyoophiyaa sadaasa 4 bara 2014 gabaasa baaseen naannolee Walloo kibbaa fi kaabaa keessaa Waxabajjii 21- Hagayya 22 bara 2013tti sababaa wal waraansa sanaan namoonni 184 du’uu mirkaneeffadheera jedheera.


Dhukkuba sammuu ilaalchisee marii ogeettii waa'ee fayyaa sammuu waliin

Maatii fi hawaasa keenya hedduu biratti kan ifatti hedduuminaan hin dubbatamne dhukkuba sammuu ilaalchisee marii ogeettii waa'ee fayyaa sammuu Dr. Naaomii Abduraahman waliin gaggeeffame. Kutaa 2ffaa: No media source currently available


Itiyoophiyaan Mormii Hoogganaa Jaarmayaa Fayyaa Addunyaa Irratti Qabdu Ilaalchisuun Boordii Hoji Raawwachiistuu WHOf Xalayaa Ergite

Itiyoophiyaan naamusa dhabiinsa jechuu dhaan daayiriktera jaarmayaa fayyaa addunyaa Dr. Teewoodiroos Adahaanoom irratti mormii qabdu dhiyeessitee jirti. Ministriin dhimma alaa Itiyoophiyaa xalayaa sirnaa kan boordii hoji raawwachiisaa jarmyaa fayyaa addunyaaf ergee irratti, amanamummaa jarmayaa fayyaa addunyaa balaa irra kan buuse ittiin jedhe ejjennoo naamusaa seeraa fi ogumaa daayiriktericha ol aanaa ilaalchisee mormii isaa ibsee jira. No media source currently available Daayirikterri jarmayaa fayyaa addunyaa Dr. Teewoodiroos Adahaanoom hirmaannaa isaanii miidiyaa hawaasaa irratti hojii TPLF jajjabeessuu, milkaa’ina waraanaa garee sanaa ti jedhamee kan yaadamuttis ni gammadu, itti dabalees yaaddoo namoomaa Itiyoophiyaan keessa jiru ilaalchisee looguu dhaan ibsa kennu jechuun mootummaan Itiyooophiyaa himatee jira. Dr. Teewodoroos gama isaaniin mootummaan Itiyoophiyaa dawaaleen Tigraayiin akka hin dhaqqabne ittise jechuun himatan. Naannoon uummanni miliyoonni torba keessa jiraatu waggaa tokko oliif guutummaa dhaan itti marfamee jira kan jedhan daayirikterri jarmayaa fayyaa addunyaa Dr. Teewoodiroos Adahaanoom, kanaanis uummatichi dhiyeessii nyaataa kamiinuu tajaajila eegumsa fayyaa, bilbilaa, elektirikii fi geejjibaa akka hin argatin dubbataniiru.


Koreen Noobeel Kan Norweey Ibsa Baase

Badhaasa Noobeel ka nagaa bara 2019 kan argtan mummichi minsteeraa Abiyyi Ahamd walitti bu’iinsa biyya isaanii keessaa xumuura itti tolchuuf akkasumas nagaa buusuuf itti gaaftama addaatu irra jira jechuun koreen Noobeel kan biyya Norweey,ibsa baasee jira. Baatii Sadaasa bara 2020 kaasee muddamsii Itiyoophiyaa keessaa hammaatee gara wal waransa guddaatti seenamee ture kan jedhe ibsii kun, rakkoon gargaarsa dhala namaa hamaa akka jiru, gargaarsii nyaataa guddaan kanneen isaan barbaachisu dhaqqabuu dhabuun immo waan fudhatama hin qabne jedhee jira. Mummichi ministeeraa Abiyyi Ahmad bara 2019 badhaasa Nobeel kan nagaa arachuun yeroo sanatti, yaalii gochaa turan irratti hirkachuun akkasumas waan gaarii fi fudhatama qabu hojjataniif ta’u kan beeksisee ibsii kun, yaada nagaa buusuu dhiyeessaniin Ertraa waliin nagaan argamu ibsa. Kana malees, yaada siyaasaa bal’aa kan waa’ee Demookraasiif akkasumas kabajamuu mirga sivilootaaf dhiyeessanif ta’u ibsee,Duddubbeen seenaa biyyatti, caasaa mootummaa abba irree fi walitti bu’iinsa gosootaa bal’inaan gaggeeffamaa ture jechuun ibsii koree Noobeel kan Norweey ibsee jira. Kana malees koreen kun , dhimmoota ijoo badhaasii Nobeel kan Nagaa akka mummicha ministeeraa Abiyyi Ahamadiif kennamuu taasiisan, kan yeroo sirna badhaasichaa irratti dubbatamee irraa kan hafee, ifatti ibsa kennuu hin dandeenye jedha. Hojiin badhaafamaa filachuuf gaggeeffamuus iccitiin kan deemsifamuu waan ta’eef, Kana malees, erga badhaasa sana kenninee boodas, haala Itiyooophiyaa keessaas ta’e haala badhaafamaa Sanaa itti fuufnee ibsa kennuun qooda ykn itti gaafata keenya mitii jechuun koreen Noobeel kan Norweey ibsa isaa baasee Kanaan beeksisee jira.


Sagantaan Nyaata Adduyaa Iyyata Dhiyeeffate

Itiyoophiyaa gama kaabaa keessatti wal waraansa hammaataa jiruun kan ka’e dhiyeessiin gargaarsii dhala namaa fi boba’aa dhaabchuuf jira jechuun sagantaan nyaata addunyaa har’a ibsa baaseen beeksisee jira. Sababaa walitti bu’iinsii hammaachuun kan ka’e baatii Muddee dabree walakeessaa kaasee konkolaataan isaa Maqalee dhaqqabuu akka hin dandeenye kan ibse jaarmayaan kun, Tigraay keessatti daa’immanii fi ijoolleef kan raabsamuu nyaatii wal qixxaataan dhumaa akka jiru, midhaan dheedhootaa fi zaytiin kan dhumaa torban dhufu raabsee kan xumuruuf jiru ta’u ibse. Gama kaaniin Tajaajiilli komuniikeeshinii kan mootummaa Itiyoophiyaa ibsa kaleessa baaseen mootummaan Itiyoophiyaa uummata bulchiinsa naannoo Tigraayiif gargaarsa guyya guyyaa danqaa tokko malee akka dhaqqabu gochuuf, yeroo yerootti qaamoota dhimmi ilaaluu wajjiin mari’achuun hojjataa jira jedhe. Ammaan dura gargaarsa fe’anii kokolaataan fe’umsaa Tigraay seenanii turan 1010 kan hin deebifamnee Tigraay keessa akka jiran sagantaan nyaata addunyaa ituu beekuu, qabeenya isaa kan ta’an kokolaataan 118 humna qaban maraan gargaarsa akka deddebiisan ehamee jira jedha ibsii kenname. Shofeeroota gargaarsa kana deddebisaniifis wabii nageenyaa guutuu akka argatan taasisee jedhee jira. Sagantaa Nyaata addunyaa waajiira Afrikaa bahaatti Daayreekteera kan ta’an Mikaa’eel Danford akka jedhanti, isaan kam beela irraa olchuuf warra kam beeleessuu akka qabnu filachuu qabna jedhan.


Mariin presidaant Baayiden fi Muummicha ministeeraa Abiy bu’a qabeessa akka ture ibsame

Prezidaantin Yunaayitid Isteets fi Muummeen ministeeraa Itiyoophiaa mariin isaan Bilbilaan taasisan bu’a qabeessa akka ta’ee dubbi himaan ministeeraa dhimma alaa Itiyoophiyaa Ambaasader Diinaa Mufti ibsaa gaazexessootaaf Keennaniin ibsaniiru . Akka ambaasader Diinan jedhaatti, Muumeen ministeeraa Abiy Ahimad akkaataa hundee wal waraansaa kaabaa itiyoophiyaatti, ojii jaarmiyaawwan waraanan mancaa’ani deebisaanii ijaaruu irratti akka Prezidaant Baayideeniif ibsa kennaniiru jechuu isaanii gabaasin Malaskaachoo Ammaaha ibseera. Ministirii dhimaa alaa Yunaayitid keessatti diploomaatii gameessaa kana ta’an akka ibsanitti, mariin hoggantoonii biyya lammanii taasisan gaarii ture.


Hongee Hamaan Uummata Somaaliyaa fi Itiyoophiyaa Keessaa Mudachuuf Akka Jiru Gabaasame

Somaaliyaa fi Itiyoophiyaa kibba gama bahaa keessatti hongee hamaan uummata miliyoona sadii ol miidhaa kan jiru ta’uu koreen baraarsaa kan sadarkaa addunyaa beeksisee jira. IRCn akka jedhetti biyyoonni gaanfa Afriikaa lama biyyootii addunyaa 20 kanneen waggaa kana rakkoo namoomaa hamaan miidhaman keessaa ti jedha gabaasi Mohammed Yusuf Naayiroobii irraa erge. No media source currently available Itiyoophiyaa fi Somaaliyaan toora biyyoota 20 hordoffii yeroo hatattamaa kan bara 2022 koreen baraarsaa tarreesse keessaa ti. Richard Kiroozers IRCtti daayiriktera damee Somaaliyaa ti. Haalli namoomaa biyyoota lamaanii keessaa gaarii miti jedhan. Kiroozers akka jedhanitti gaanfi Afriikaa Erga yeroo hanga tokkoo as qarqara rakkina hamaa irra ga’ee jira. Yeroo ammaa hanqina wabii nyaataa hamaa fi namoonni qe’ee ofii irraa buqqa’uutu nu mudatee jira jedhan. Koreen baraarsaa akka jedhetti hanqinni roobaa naannoleen hangi tokko waggoota 40 keessatti haalli hamtuun isaan mudatee jira. Yoo xiqqaate uummanni miliyoonni sadii hongeen kan miidhaman yoo ta’u, kanneen 170,000 ol ta’an bishaan, marga dheedichaa fi gargaarsa namoomaa barbaacha qe’ee ofii dhiisanii godaananiiru.


Mootummaan Naannoo Oromiyaa Hidhattoota ‘Shanee” Ittiin Jedhu Kuma Lamaa Ol Irratti Tarkaanfii Fudhadhe, Jedha

Mootummaan Naannoo Oromiyaa Ibsa har'a gaazexessitootaaf kennerratti, "Erga labsiin yeroo muddamaa labsamee as hidhattoota Shanee kuma lamaa ol naannicha keessa socho'an irratti tarkaanfii fudhadheera" jedhe.\n\nHoogganaan Biiroo Komunikeeshinii Naannoo Oromiyaa, obbo Haayiluu Addunyaa, "hidhattootni dhibbaan lakka'aman ammoo gama abbootii gadaan harka isaanii kennataniiru" jechuun ibsaniiru. \n\nDhimma kanarratti, hidhattoota "Waraana Bilisummaa Oromoo" jedhanii of waaman, ka mootummaan ammoo "Shanee" jedhee waamurraa hanga ammaatti wanti dhaga'ame hin jiru. \n\nGama biraan, obbo Haayiluu Addunyaa, godinaalee garaa garaa keessaa namoota sababaa balaa uumamaafi nam-tolcheen qe'ee isaaniirraa buqqa'aniif gargaarsi taasisamaa jira jechuun dubbataniiru. No media source currently available


Sirni Hammachiisaa Maali?

Haammachiisaa sirna daa’ima reef dhalateef maqaa baasaniidha. Yuuniversitii Finfinnee muummee barnoota Aadaa fi Duudha Oromootti barsiisaa ka tahan Qulqulluu Ijoo - Gaaddisaa, aadaan kun ayyaantotaan kan gaggeeffamu tahuu himanii amma garuu bakka hedduutti irraanfatamaa jiraachuun yaaddoodha jedhan. Barsiisaa Qulqulluu Ijoo – Gaaddisaa dhalootni jabanaas aadaa kana akka amaleeffatu gaafatee jira. Galmoo Daawit namoota haammachiisaatti maqaan baheef, akkasumas abbootii Gadaa gaafatee qophii itti aanu kana qopheesseera. No media source currently available


KFOn Hoogganoonni Isaa Hiikamuu Gammachuun Simahuu Isaa Ibs

Paartiin koongireesii Federalawaa Oromoo hoggaansi fi miseensonni isaa mana hidhaatti hiikamuun marii biyyoolessaa geggeessuuf karoora jiru keessatti qooda gumaachu qaba jechuun ibseera.\n\nItti gafatamaan waajjira KFO obbo Xurunee Gamtaa Raadiyoo Sagaalee Ameerikaattif akka ibsaaniitti mootummaan marii biyyoolessaa hundaa hirmachiise gaggeessuudhaaf miseensota paartilee siyaasa gara garaa mana hidhaa jiran hunda hiikuu qaba jedhan. Ministiiri Haaqa Dr.Geediyoon Ximootiyoos hoggansaa fi miseensota paartiilee siyaasa ilallichisuun ibsa kennaan namoonni kun kan hiikamaan qamni isaan himatee himataa isaan waan addaan kuteef jedhan. No media source currently available


Mootummaan Hidhamtoota Labsii Yeroo Muddamaatiin Wal-qabatee Hidhaman Keessaa Kan Hiikaa Jiru Tahuu Beeksise

Mootummaan Itiyoophiya namoota gareelee shoroorkeessootaa waliin hidhata qabu jedhee shakkuun hidhee ture hiikaa kan jiru ta’uu waajirri tajaajiila Komunikeeshinii mootummaa beeksisee jira. Magaala Finfinnee keessatti hidhamanii kan turanii keessaaa hedduun hikamuun tarkaanfii nama jajjabeessuu ta’u komishiniin mirga namooaa kan Itiyophiyaa beeksisee jira jechuun yonaataan zabdiwoos Hawaasaa irraa gabaaseera. Labsii yeroo muddamaa sana wajjiin wal-qabatee yakka shororkeessummaatiin shakkamuun namoonni hidhaman haala itti hiikaman kan ibsan, Ministara Taajila Koomiyunikeeshinii Mootummaa – Dooktor Leggesee Tulluu ti. “Humnoota nageenyaatiin shakkamanii namoota hidhaman keessaa gurmuulee shororkeessotaa wajjiin hojjechuun isaanii akka biyya ganuutti akka ilaalamu amananii, gochaa isaaniitti gabbaanii kanneen dhiifama gaafatan, sadarkaan balleessaa isaanii xiqqaa ka tahee fi mootummaan balleessaa isaanii irraa deebi’anii jiru jedhee, dhimma isaa garaa bal’aadhaan ilaaleekan adda baase namoonni bay’een dhiifamaan akka gad-lakkisaman taasisamanii jiru. Gidduu kana. Kaleessa irraa jalqabee. Kanneen biroonis akkasuma haalli isaanii ilaalamee, itti fufinsaan kan gad-lakkisaman tahu. Namoonni rakkoo sana keessatti taatota ijoo tahan immoo dhimmi isaanii qulqulleefamee gara mana murtiitti dhihaatu ,” jedhan, Dr. Leggeseen. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Dhimma Feltman Angawoota Waliin Dubbatan Ammaaf Quba Hin Qabu: Ministrii Dhimma Alaa Itiyoophiyaa

Dubbi himaan ministrii dhimma alaa Itiyoopiyaa ambaasaaddr Diinaa Muftii gaanfa Afriikaatti jila addaa Yunaayitid Isteetis ambasadder Jefrii Feltman angawoota Itiyoophiyaa waliin dhimma isaan irratti mari’achuuf jiran hanga ammaa quba kan hin qabaanne ta’uu gaazixeessota biyya keessaaf alaaf ibsanii jiran. Ministriin dhimma alaa Yunaayitid Isteetis akka jedhetti imalli jila addaa kun kan karoorfame haala kaaba Itiyoophiyaa fi dhimma araaraa TPLF waliin jiru irratti mari’achuuf jecha. Gama biraan Human rights watch dhalattoota Tigraay kanneen Saud Arabiyaa dhaa deebi’an irratti hidhaa fi yakkaawwan ka biroo raawwatame jedhan ambaasaadder Diinaan fudhatama dhabsiisanii jiran jedha Meleskachoo Ammahaa Finfinneerraa.


Gumii Baqattoota Noorweey Irra Uggurri Itiyoophiyaan Keesse Ka’e

Gumiin dhimma baqataa kan Norweey, hojii gargaarsa namoomaa isaa irra baatilee shaniif uggurri kaa’ame ka’uu angawoonni Itiyoophiyaa beeksisaniiru. Jarmayaan abbaa taayitaa kan hawaasa siivilii fedhii gargaarsa namoomaa biyyattii keessaa fi mala gargaarsaaf dhaqqabu ilaalchisee deggersi gumiin baqattootaa kennuu fi dhimmootii hojii dhaabichaa waliin wal qabatee jiru akkasumas dhimmootii bulchiinsaa tuquu dhaan xumura baatii Adoolessaa irra uggura kana ajaje. Boordiin abbaa taayitaa hawaasa sivilii kun uggura kana xumura baatii Onkoloolessaa irra dheeressuu dhaan gaaffii itti dabalaa gaafate. Gumiin dhimma baqataa kan Noorweey illee adeemsa sana keessatti himannaalee dhiyaatanii fi gaaffilee ka’an maraaf deebii hatattamaa fi ibsa kennee jira. Boordichi uggura sana muddee 31 kaasuu dhaan dhaabichas himannaalee dhiyaatan hedduu irraa walaba godhee jira. Dhimmootii bulchiinsa kan dhaabichaa lama tuquu dhaan illee akeechiisa cimaa kenneefii jira. Muummicha barreessaa gumii baqataa Norweey kan ta’an Jan Egeland “kanneen kuma dhibbaan laka’amanii fi rakkoo keessa jiraniif hojii gargaarsa namoomaa hojjechuuf uggurri yeroof ka’ame ka’uu isaatti boqonnaa arganneerra jedhan.


Jefirii Feltmaan Kamisa Borii Finfinnee Seenu

Gaanfa Afriikaatti jila addaa Yunaayitid Isteetis kan ta’an Jefirii Feltmaan kamisa borii Finfinnee kan seenan ta’uu dubbi himaan ministrii haajaa alaa Yunaayitid Isteetis Need Praayis kaleessa tuuta oduuf bilbilaan ibsa kennaniin beeksisaniiru. Ambaasaadder Ferltman gara Itiyoophiyaatti kan imalan dhimmootii marii nagaa irratti dubbachuuf akka ta’e Praayis ibsaniiru. Feltman gara Tigraay dhaqu yoo ta’e Praayis gaafatamanii ammaaf kan dubbachuu danda’an ambaasaadderichi kan isaan deeman angawoota mootummaa Itiyoophiyaa gameeyyii waliin dubbachuu akka ta’e hubachiisaniiru. Bal’ina marii sanaa irratti dubbachuu kan danda’an illee xumura irratt ta’uu isaaf bal’ina isaas barreeffaman kan dhiyeessan ta’uu ibsaniiru. Wal dhibdeen sun hatattamaan akka dhabamu, dhiittaan mirga namaa geggeessamaa jiru akka dhaabatu, gargaarsi uggura malee akka dhiyaatu, dararaa namoomaatiin ala nagaa fi nageenya gaanfa Afriikaaf balaa waan ta’uuf, Itiyoophiyaa keessatti furmaata walitti bu’iinsa sana ilaalchisuun mariin akka geggeessamu yeroo dheeraaf itti yaadaa turre jedhan Praayis. Jilli addaa kun angawoota mootummaa Itiyoophiyaa ol aanoo waliin dubbachuuf haalli jiru amma mijataa ta’uu kan tuqan Piraayis, qaamotiin lamaan wal waraansa dhaabanii gara mariitti akka dhiyaatan carraa akka kennu angawoonnis akka amanan hubachiisaniiru. Ambaasaadder Feltman ennaa Itiyoophiyaa seenan qabiyyeen marii isaaniis kana akka ta’u ibsaniiru. “Walitti bu’iinsa sanaaf furmaati hin jiru ennaa jennu, akka isa jalqabaa, dhumaa fi filmaata tokkichaatti kan nuti deggerru dipilomaasii akka ta’e dubbataa tyurreerra” jedhan dubbi himaan kun. Itti fufuu dhaanis “mootummaan Itiyoophiyaa gochaalee gara jabinaa walii galaatti kanneen hirmaatan kan ittiin gaafatamuu danda’an, tarkaanfii haqaa ifa ta’e kan of keessaa qabuu fi marii amansiisaa fi hunda hirmaachise akka jalqabu irra deebi’uun waamicha dabarsina” jedhan.


Omisha Kuduraa fi Fuduraa

Itiyoophiyaan qonnaa Kuduraa fi Fuduraa qabaattus bu’aalee Oomisha isaanii biyya alaarraa galchiti. Akka Fakkeenyaattis bu’aawwan oomisha Paappayyaa fi Avokaadoo kaasuun ni danda’ama. Gabaasaan keenya Mitikkuu Fiqaaduu Godina Shawaa Bahaa , Aanaa Dugdaatti argamuun qonnaan bultoota qonna paappayyaa fi Avokaadoo irratti bobba’anii jiran waliin turtii taasiseera akka itti aaanuutti dhayaata. No media source currently available


Jiraattonni 195,000 Ol Ta’an Qe’ee Isanii Irraa Buqqa’aniiru

Jiraattonni Godinaalee kanneenii tokko tokko kan Raadiyoon Sagalee Ameeikaa bilbilaan dubbise akka himanitti "humnoota nageenyaa mootummaa , Faannoo fi Hidhatoota shanee wal ta'uun lubbuu namaa fi qabeenyaa irratti haleellaa raawwate jechuun ibsaniiru.\n\nDhimma kanarratti, obbo Haayiluun, "Kuni soba' erga jedhan booda, "baatii Onkololeessaa darbe keessa Finxaaleyyiin Afaan Amaaraa dubbatan, namoota nagaa ajjeesanii turani, amma immoo hidhatoota shaneetu ajjeechaa raawwate jechuun itti dabalan.\n\nHidhattootni Mootummaan "Shanee" jedhu, isaan ammoo "WBO" jechuun of waaman, gochoota mootummaan ittiin himatu, kanaan dura haalaa turan.\n\nKomishinarri Itti aanaa Komishinii Hooggansa Sodaa Balaa, Obbo Garramuu Oliiqaa, "Buqqaatota Godina Wallaggaa Bahaa kuma 195 ol tahaniifi akkuma Oromiyaatti, bakka garaa garaa keessaa qe'ee ofiirraa buqqa'an deebisuuf hojjatamaa jira" jedhaniiru.\n\nDhimma kanarratti, Ministeera Nageenyaa Federaalaa irraa deebii argachuuf yaaliin goone ammaaf hin milkoofne. No media source currently available *Suuraan gabaasa kana wajjin duraan bahe zababa dogoggoraaf jijjirramee jira.


Yaadachiisa yeroo ka tamsaasa televiziyoonaa fi raadiyoo televiziyoonaan tamsaasamuu

Faca’ina vaayiresii koronaa itisuuf tarkaanfiiwwan fudhatamaa jiran irraan kanka’e, gaazixeessonnii fi hojjettoonni sagalee Ameerikaa tajaajila gaanfa Afriikaa guyyoota hanga tokkoo ti waajjiraalee fi stuudiyoo irraa fagaatanii waan turaniif jecha, tamsaasawan keenya gama televiziyoonaa fi raadiyoo televiziyoonaan tamsaasamuu suraa dhaan kan hin tamsaasamne ta’uu dhiifama waliin ibsuu feena. Haa ta’u malee oduuwwanii fi sagantaaleen keenya Afaan Amaaraa, Afaan Oromoo fi Afaan Tigreetiin danbalii gabaabaa meetir baandii 22,25 fi 31 akkasumas Itiyoosaat irratti chaanalii VOA mara digirii westii 57 irratti gama saatelaayitiin sa’aatii keenya baratametti hordofuu dandeessu. Itti dabalees marsariitiiwwanii fi sabaa himaaleen hawaasaa keenya tajaajile idilee ni kennu. Waan nu hubattanii nu waliin turtaniif hedduu isin galateeffanna. Sagalee Ameerikaa


Atileetonnii Itiyoophiyaa Rikoordii haaraa galmeesan

Guyyaa dhuma bara 2021 atileetonni Itiyoophiyaa magaalotaa biyya Ispeenii fi Itaalii keessaatti waldorgommii fiigicha daandii irratti taasifamee meetirii 5000iin rekoordii haaraadhaa wajjin injifannoo galmeessaniiru. No media source currently available


Godina jimmaa keessatii ajjeechaan raawwatame

Jimaata darbe hidhattoonni maatii Prezdentii Naannoo Oromiyaa duraanii Obbo Alamaayyehu Atoomsaa ajjeesuu firoottan isaanii dubbatanii jiran. Ilmi Obboleessa obbo Alamaayyoo Atoomsaa Addisuu Adabaa akka jedhanitti hidhattoonni kun Godina Jimmaa Aanaa Noonnoo Beenjaa Ganda konchiitti dhukaasa bananiin maatii Obbolaa Obbo Alemaayyehu namoota sadii fi firoota isaaanii kaan shan ajjeesuu himeera. Bulchiinsi Aanaa Noonnoo Beenjaas rakkoon kun mudachuu mirkaneessee jiraa Galmoo Daawit dabalata qaba.


Ayyaanni Dhalootaa ykn Gannii Kabajamaa Jira

Ayyaanni dhaloota Yesuus ykn Christmas kanneen ayyaaneffatan biratti kabajamaa jira. Ayyaanni kun ennaa weerarri haaraan OMIKROON jedhamu hammaataa adeemetti kan kabajamu yoo ta’u mootummoonni ennaa wal ga’an namoonni akka of eegatan akeekachiisaa jiran. Nutis ayyaana kana ilaalchisuun ergaa abbaa amanti fi ijoollee as Yunaaytid Isteetis keessaa dubbisnee jirra. No media source currently available


Naannoon Oromiyaa miseensota hawaasa diyaasporaa simachuuf qophaa’uu isaa ibse

Bara haaraa 2022 akkasumas Ayyaana Qillee Itiyoophiyaatti kabajamu sababeeffachuun Ministirri Muummee Itiyoophiyaa Doktor Abiyyi Ahimad dhalattoota fi lammiilee Itiyoophiyaa biyyoota alaa garaa garaa keessa jiraatan gara Itiyoophiyaa akka dhufaniif waamicha taasisuun isaanii ni yaadatama. Waamicha kanarrattis Diyaaspooraan Miiliyoonni tokko gara Itiyoophiyaatti deemuun Ayyaana Qillee Itiyoophiyaatti akka kabajan akkasumas bara haaraa 2022 biyya isaaniitti akka kabajan ni eegama. Dhufaatii Diyaaspooraa kanaaf Naannoon Oromiyaa qophii akkamii taasiisaa jira jechuun gabaasaan keenya Mitikkuu Fiqaaduu Daayiriktara Diyaaspooraa Oromiyaa kan ta’an Obbo Amiin Jundii dubbisuun yaada Itti aanu qindeesseera. No media source currently available


Itiyoophiyaa keessatii tatamsa’uun Vaayiresii Koroonaa dabalee jira

Itoophiyaatti tatamsa'inni vaayirasii koronaa dhibbeentaa sadi gahee ture torban lama keessatti gara dhiibbeentaa 28ttii ol dabaluu ministeerri fayyaa har'a ifoomseera.\n\nTorban tokko keessatti baay'inni namoota vaayirasii kanaan qabamanii 8000 ol ta'uun saffisaan tatamsa'uu Vaayirasii kanaa mul'isa jedhan ministeerri fayyaa Dr.Liyaa Taaddasaa. Addunyaa irratti kan mul'ate gosti vaayirasii koronaa Omikiroonii jedhamu Itoophiyaatti mul'achuu fi mul'achuu dhabuu qorannoon taasisamaa jira jechuun ministeerri fayyaa ibseera. No media source currently available


Deetan ministeraa tajaajila komimikashiinii motummaa Ityiiopiaa Obbo Kebedee Deesisaa ibsa kennaniiru

Ibsii obbo kebedee dhimmootan irratii xiyyeefatee keessaa inii tokko dhimmaa marii biyyaalessaa hund hirmaachisaa ta’e qopheessuu ti. No media source currently available


Haala Itiyoophiyaa Ilaalchisee Ministrii Dhimma Alaa Yunaayitid Isteetis Ibsa kennee Jira

Gaanfa Afriikaatti jila addaa kan ta’an Jeffery Feltman dhiyeenya gara naannoo sanatti imalanii jiran. Ministriin dhimma alaa kana ilaalchisuun gaaffii tuuta oduu biraa dhiyaateef deebii kennee jira. Haalli naannoo sana jijjiirama argamsiiseera yoo ta’e, gama jaarsummaan Washington haala akkamii irra akka jiru gaaffiin dhiyaateefii jira. Dubbi himaan ministrii dhimma alaa Ned Price deebii kennaniin nuti akka milkkaa’u kan barbaannu lolli hatattamaan akka dhaabatu, dhiittaan mirga namaa dhaqqabaa jiru akka dhaabatu, Tigraayii fi gara naannolee kaaba Itiyoophiyaa keessaaf gargaarsi namoomaa dhorkaa malee akka dhaqqabuu fi walitti bu’iinsa biyyattii qofa utuu hin taane gaanfa Afriikaaf balaa ta’e furmaata akka argatu jedhan. Waraanni walitti bu'insaaf furmaata akka hin ta’in ni beekna jedhaniiru. Kanaaf nuti diplomaasiin furmaata isa duraa, duma fi walitti bu’iinsa kana furuuf filmaata tokkicha ta’uu isaaf deggersa qabnu ni mul’isna. Mootummaan Itiyoophiyaa amansiisaa fi marii biyyoolessaa hunda hirmaachise akka jalqabu irra deebi’uun gaafanna jedhan. dhugumatti humnoonni Tigraay naannolee kaaba Itiyoophiyaa keessaa ba’uu isaanii gabaasaaleen jiraachuu hubannee jirra. Akkuma beekamu humnoonni TPLF Tigraayitti akka deebi’an dabalatee lolli sun akka dhaabatu gaafataa turre. Gargaarsa namoomaaf daandiin akka saaqabu, dhiittaan mirga namaa akka dhaabatu, walitti mu’iinsi mariin akka furamu yeroo dheeraaf gaafataa turre. Humnoonni Tigraay gara Tigraayitti deebi’uu arginaan nu gammachiisa, kan nuti gaafataa turres kanuma. Kanaaf diplomaasii bal’aa ta’eef daandii saaqa jennee abdanna jedha ibsi ministrii haajaa alaa Ameerikaa biraa jalqaba torban kanaa kenname kun.


Haala Itiyoophiyaa Kaabaa Irratti Ibsa Tokkummaa Mootummootaa Biraa Kenname

Naannolee lolli keessatti kaka’e kan akka naannolee Amaara fi Affaar keessa kan jiru haalli nageenyaa fooya’ina hanga tokko argamsiisuus, haalli Itiyoophiyaa gama kaabaa akkaan kan jijijjiiramuu fi tilmaamuun kan hin danda’amne ta’uu waahiloonni keenya gargaarsa namoomaa nutti himaniiru jechuu dhaan itti aanaa dubbi hiamaan tokkummaa mootummootaa Farhaan Haaq gaazixeessotaaf ibsaniiru. Naannoo Amaaraa keessaa kanneen qe’ee ofii irraa buqqa’an hangi tokko gara naannoo isaaniitti deebi’aniiru. Haa ta’u malee sababaa gamas dhaqqabuun rakkisaa ta’eef lakkoobsa namoota kanaa adda baafachuun hin danda’amne. Affaarii fi Tigraay gama dhiyaa keessaa namoonni qe’ee irraa buqqa’uu itti fufaniiru jedhan. Godina Tigraay kibbaa magaalaa Alamaaxaa fi naannoo isaatti Muddee 15 hanga 17 yeroo jiru keessatti haleellaan samii irraan raawwatamuu dhageenyee jirra jechuu dhaan waahiloonni keenya nuuf ibsaniiru jedhan Farahaan Haaq. Namoonni hedduun illee du’uun gabaasameera jedhan. sababaa nageenyaa akkasumas gamas dhaqqabuuf haalli jiru murtaa’aa ta’uu isaan waahiloonni keenya gabaasa kana dhuunfaan mirkaneessuu hin dandeenye jedhaniiru. Tobarn darbee qabee sababaa akkaataa hojii fi rakkoo nageenyaaf jecha konkolaataan gargaarsaa karaa Affaar ba’ee Maqalee kan dhaqqabe hin jiru. Hanga har’aatti, konkolaataan midhaan nyaataa fi meeshaalee nyaata madaalamaa fe’atan magaalaa Abalaa dhaabatanii jiru. Haala gargaarsa namoomaa hamaa fi innumaa haalli kaaba Itiyoophiyaa keessaa hammaataa deeme nu yaaddessa. Gareeleen martinuu kanneen walitti bu’iinsa kana keessatti hirmaatan, hojjettoota gargaarsa fi dhiyeessiin gargaarsaa gara Tigraay, Affaarii fi Amaaraa walaba itti fufiinsaa fi nageenyi eegamee akka deddeebi’u hatattamaan haalli akka mijaa’u ni gaafanna jedhan. gama biraan Itiyoophiyaan gama kibbaa fikibbi gama bahaa yroo ammaa hongeen kan isaan mudate yoo ta’u, kunis jireenyaa fi beeladaalee akkasumas hanqina bishaanii waan dhaqqabsiiseef haalli namoomaa akkaan gad adeemaa jira. Hojiin gargaarsaa guutuu Itiyophiyaa keessaa hanqina doolaara biliyoona 1.2 isa mudatee jira.


Ajjeechaa dargaggootaa Naqamtee

Magaalaa Naqamtee keessa dargaggoota jiraataniifi, sochii Siyaasaa keessatti hirmaataa turan afur, humnoota naga-eegumsaa mootummaan ajjeesamani jechuun, Paartiin Adda Bilisummaa Oromoo, Obbo Daawud Ibsaan hoogganamu ibsa baasee jira. Hoogganaan Biiroo Dhimmoota Komunikeeshinii Mootummaa Naannoo Oromiyaa obbo Haayiluu Addunyaa gama isaaniin, “Dargaggootni ajjeesaman jedhaman, meeshaa waraanaa hidhachuun hanga’oota mootummaa ajjeesuurra darbee, gaafa sanas, qaamolee naga-eegumsa mootummaarratti osoo tarkaanfii fudhachuuf jedhanii, tarkaanfiin irratti fudhatame,” jechuun dubbatanii jiru. Naakoor Malkaa, Amborraa dabalata isaa ergeera. No media source currently available


Murtoon Manni maree mirga namoomaa dabarsee Itiyoophiyaan akka fudhattu seerrii dirqisiisu jiraa?

Dhimma mirga namoomaa Itiyoophiyaa ilaalchisee torban darbe biyyotan wal gahii tasisanii qaama dhimmichaa qoratu hundeesuuf murteesaniiru. Itiyoophiyaan gama isheetiin murticha hin fudhadhuu jetteetti. Maanii wantii itti aanu? Seerrii adduunyaa Itiyoophiyaa dirqisiisu jiraa? Gaafii fi deebii Gabaasan VOA Habtaamu Suyyum Doktoor Adam Kaasee waliin taasise dhimma kana irratti Xiyyeefata. Gaafiwan ijoo ta’an fudhachuudhaan qophiin itti aanu qinda’eera. No media source currently available


Hojiin Barsiisuu Hegeree Ofii Qaruu Dha: Barsiisaa

Barnoota Herregaa barsiisuu keessatti waggoota 37 xumuranii 38ffaa keessa akka jiran kan dubbatan Barsiisaa Abeel Bulchaa Godiina Iluu Abba Borii fi Wallaggaa bahaa keessa barsisaa akka turan dubbatu.\nHojiin barsiisuu dhimma barsiisaaf dhiifamuu qofa otoo hin taanee kan maatii fi hawaasaan deggeramuu qabu jedhan.ttonni isaanii kan bara dheeraa yeroo ammaa ooguuma sadarkaa olaanaa irratti bobba’anii arguu caalaa kan na gammachiisu hin jiru jedhan.\nBarattonni isaaniis barnoota argatanii ittiin milka’an kanaaf jecha dhiyeenya kana baasii qarshii 750,000.00 (Kuma shibba torbaa fi kuma shantamaan) kokolaataa bitanii kennaniif.\nBarsiisaa Abeel Bulchaa yeroo ammaa mana barumsaa dhunfaa kan Finfinnee keessaa barsisaa akka jiran dubbatu.\nGaaffii fi Deebii Guutuu Caqasaa. No media source currently available


Mariin Itiyoophiyaa fi Tarkiin Gaggeessan Milka’aa Ture jedhame

Itiyoophiyaan Walgahii Tarkii fi biyyoota Afrikaa giddutti gaggeeffamee inni sadafaan hariiroo biyyoota lameen gidduu jajjabeesuuf carraa kan kenne ta’u, Itiyoophiyaan beeksiiftee jirti. Itti aantuu Ministeera dhimmootii Komuunikeeshinii aaddee Salaamaawit Kaasaa oduu gabaastotaaf har’a akka ibsanti, walgahii sana cinatti Tarkii fi Itiyoophiyaan mariin gaggeessan kan milkaa’ee ture jedhan. Mummichi ministeeraa Abiyyi Ahmad yaada kennaniin, Prezidaantiin Tarkii Tayyip Erdagan michooma biyya isaanii fi Afrikaa gidduu waltajjii jajjabeessuu itti fufuun isaanii, bu’aa gama lameenii eegsisuu gargaara jechuun galateeffatanii jiru. Mummichi ministeeraa Abiyyi Erdagaan waliin qophaatti eega dubbatanii booda akka jedhanti, hariiroon seena qabeessii biyyoota lameen gidduu yeroo dheeraaf ture wal kabajaa irratti kan hundaa’ee ture. Ministeerri ittisaa kan Itiyoophiyaa Dr, Abrahaam Balaay gita isaanii kan Tarkii waliin qofaatti kan dubbatan ta’u Mallaskaachoo Ammahaa gabaasee jira.


Godaansaa fi Jireenya Dhala Namaa

Muddee 18 addunyaa irratti guyyaa godaantootaa jedhamuun yaadatama. Godaantoonni hedduun Afrikaa irraa ka’uun karaa galaana Medtreeniyaan Awuroopaa dhaqqabuuf yaaliin taasiisan wareegama lubbuu isaan baasiisa. Jaarmayaan godaantoota addunyaa akka jedhutti, imallii lubbuu galaafatuu kun walakkeessa bara 2021 keessa iyyu kuma 70 ga’e jira.Gabaasa Guutuu Caqasaa. No media source currently available


Itiyoophiayaa keessatti hidhamuun gaazexessootaa itti fufee jira

Dhaabbani oduu Assosheetid Pirees (AP)’n gabaasaan viidiyoo isaa Itoophiyaa jiru, magaalaa Finfinnee keessatti Poolisiin hidhamuu beeksise. Oduu wal fakkaatuun, Komishiniin mirgoota Namummaa Itoophiyaa, Gaazexessitoota hidhaarra jiran ilaalchisee mootumaan haala keessa jiran haa hubachiisuu jechuun ibsa baaseera. Gama biraan, Jaarmayaan mirga gaazexessitootaaf falmu, CPJ jedhamu, Itoophiyaan “Labsii Yeroo Muddamaan qabattee gaazexessitoota hidhuurraa of haa qusattu” jechuun beeksiseera. Komishiniin Poolisii Federaalaa gama isaan, “Gaazexessaan AP, Gurmuu shororkeessaa Shanee uummata addunyaatti beeksisuuf waan hojjateef hidhame, kanneen biroollee waan dambii labsii yeroo muddamaan dhorkame eeguu dhabaniif hidhamani” jechuun ibseera. Itti gaafatamaan Miidiyaafi Komunikeeshinii Komishinichaa Obbo Jeeylaan Abdii, “Ibsi CPJ himannaa sobaati” erga jedhan booda, Ibsa Komishiniin Mirgoota Namummaa Itoophiyaa baaseen waan yaadachiises yoo tahe, “Labsii yeroo Muddamaan wantoota dhorkamani” jechuun Sagalee Ameerikaatti himanii jiru. Naakor Malkaa gabaasa qaba. No media source currently available


Waa'ee Vaayrasii Haaraa Omiikron Jedhamu Maaltu Beekamee?

Ogeessa waa'ee faca'iina dhukkubootaa qoratan (Epideemolojist) kan ta'an Dr. Jamaal Haasan maal jedhu? Daawwadhaa.


Miseensi Mana Maree Karen Uggurri Hirmannaa Itiyoophiyaa  Kan AGOA Bakkatti Akka Deebi’u Gaafatan

Dimokraatittiin miseensi mana maree Yunaayitid Isteetis fi dura teessuun koreebirkii dhimmootii alaa kan dhima Afriikaa Karen Bass kaleessa ibsa baasani jiran. “Sadaasa 2 bulchiinsi Baayiden, Amajjii 1 bara 2022 qabee Ihirmaannaa thiyoophiyaa kan AGOA ka rarraasu ta’uu beeksise. Uggurri AGOA kunis uummata Itiyoophiyaa fi investeroota Ameerikaatiin bu’aa dinagdee argame hambisa. Kanaaf tarkaanfiin kun, qaama hawaasaa akkaan saaxilamoo ta’an dubartootaa fi ijoollee daalatee daranuu hammeessa jedha ibsichi. Qaamotiin Itiyoopiyaa keessaa martinuu walitti bu’iinsa kana dhaabanii gargaarsa namoomaa kanneen isaan barbaachisuun ga’uu akkasumas nagaa buusanii marii itti fufuuf tarkaanfii barbaachisu akka fudhatan gochuuf bulchiinsi Baayiden yeroo akka kennuuf nan gaafadha. Yeroon akka tasaa murame Amajjiin 1, barri 2022, lammiiwwan guddina saffisaaf filannoo hin qabaanne irratti dhiibbaa hamaa qabaata jedha ibsi miseensa mana maree Yunaayitid Isteetis Karen Bassn ba’I kun. Gama biraan seneter Jim Inhoof gama isaaniin, bulchiinsi Baayiden uggura mootummaa adeemsa dimokraasiin filame kan Itiyoophiyaa irra uggura kaa’e kaasuuf tarkaanfii barbaachisu fudhatee bu’aa AGOA argachuun irra jiru bakkatti akka deebisu tweeter irratti barreessuun gaafataniiru.


Walga’ii Addaa Gumiin Mirga Namaa Waame Itiyoophiyaan Mormite

Gumiin mirga namaa kan tokkummaa mootummootaa itiyoophiyaa ilaalchisee wal ga’ii inni waame miseensonni dhaabichaa fudhatama dhabsiisuu dhaan gumiin sun loogii irraa walaba ta’uu isaanii akka mirkaneeffatan Itiyoophiyaan gaafattee jirti. Dursa gamtaa Awrooppaatiin haalli mirga namaa Itiyoophiyaa keessaa nu yaaddessa jechuu dhaan gumiin mirga namaa kun wal ga’ii addaa inni waame Itiyoophiyaan cimstee kan mormitu ta’uu, minister deetaan tajaajila kominikeeshinii mootummaa Kebede Deessisaa beeksisaniiru. Ministrichi akka jedhaitti gumiin kun jimaata dhuftu kan waame wal ga’iin addaa kaayyoon isaa ajandaa murtaa’e galmaan ga’uuf kan yaadame. Waajjirri komiishinera mirga namaa kan tokkummaa mootummootaa komiishina mirga namaa Itiyoophiyaa waliin ta’uu dhaan, dhiittaa mirga namaa Tigraay keessatti raawwatame jedhaman qoratanii gabaasa isaanii dhiyeessuu kan yaadachiisan Kebbedee Deessisaa, dhimma kana irratti gumiin kun wal ga’ii addaa ka biroo waamuun isaa dhiibbaan siyaasaa akka irra jiru ibsa jedhan. Kanaafis fakkeenya kan ta’u, gaafficha kan dhiyeessan biyyoota murtaa’an ta’uu isaanii ti. Kanaaf miseensonni gumichaa kanneen biroon adeemsa hojii loogii qabu kana akka morman gaafataniiru. Biyyoonni Afriikaas bakka bu’oonni biyyootii ka biroon gumii kanaaf miseensa ta’anii jiran, wal ga’iin addaa Itiyooophiyaa irratti waamame kun kan loogii dhaan kan guutame, waaltaa dhiibbaan siyaasaa kan irra jiru ta’uu isaa waan mirkaneessfu kana mormanii fudhatama dhabsiisuu dhaan loogii irraa walaba ta’uu dhaaba kanaa irra deebi’anii akka mirkaneessn waamicha dabarsina jedhan Har’a waaree irratti tuuta oduuf ibsa kan kennan Kebedee Deessisaa, wal ga’iin addaa kun waamamuun gaaffii hedduu kaasisa jedhan. biyyoonni wal ga’iin akka waamamu kakaasanii fi walii galan, biyyoota Afriikaa ala ta’uu qofa utuu hin taane irra hedduun isaaii gita bittaa kanneen turaniif kutaalee addunyaa kanneen birootti kan fayyadaman ta’uu tuqaniiru. Waaltaaleen tokkummaa mootummootaa qajeelfama inni ittiin geggeessamu keessaa tokko illee loogii irraa walaba ta’uu dha jedha Obbo Kebbedeen.


Ministeerii haqaa tarkaanfii fudhachuu eegaluu isaa beeksiseera

Labsii yeroo atattamaa Itoophiyaan labsite dawoo godhatanii qaamolee yakka adda addaa raawwatanirratti tarkaanfii fudhachuu eegaluu isaa ministeerri haqaa beeksiseera.\n\nMinisteerichi tibbana miseensota poolisii federaalaa 3 fi nama siviilii 1 kan nama dhuunfaa sodaachisuun maallaqaa irraa fudhatan irratti abbaan alangee himata baneera jechuun ibseera.\n\nGalmeewwan wal fakkaatan qoratamaa jiru kan jedhan dubbi himaan ministeera haqaa obbo Awal sulxaan hawaasni eeruu kennuu itti fufuu qaba jedhan. No media source currently available


Gaazexessaa Taammiraat Nagaraa Bakka Itti Hidhame hin Beeknu: Maatii

Gaazexessaa Taammiraat Nagaraa erga poolisii magaalaa Finfinneen qabamee hidhamee guyyootni 4 darbanis, bakka itti hidhame nutti himuuf poolisiin eyyemamaa hin taane jechuun haati warraa isaa Sagalee Ameerikaatti himan. Aadde Salaam Balaay, akka jedhanitti, “Sababaa itti hidhame qorannoo booda isinitti himna jedhanii, Buufata Poolisii Sadaffaatti kan fudhatanii deemanis tahu, ergasii garuu bakka geessan qaamni nu beeksise hin jiru” jedhan. Dhimma Hidhaa Gaazexessitootaarratti, kan gaafataman, Itti gaafatamaan Sab-Quunnamtii Poolisii Federaalaa, Obbo Jeeylaan Abdii, “Yakkaan shakkamee malee, gaazexessaan ogummaa isaan wal qabtee hidhame tokkoyyuu hiin jiru” jechuun deebii kennaniiru. Naakoor Malkaa dabalata isaa ergeera. No media source currently available