Addi Dimokraatawaa Oromoo Jaarmayaa Keenya Biyyatti Galchuuf Ijibbaataa Ture: Doktor Bayaan Asoobaa

Addi dimokraatawaa Oromoo ykn ADOn mootummaa Itiyoophiyaa waliin karaa nagaa hojjechuuf gara biyyaatti deebi’uuf murteessuu isaa ibsa torban darbe baaseen beeksisee jira. Mootummaanis adda kana waliin marii eegaluu isaaf kanneen karaa nagaa adeesa siyaasa geggeessuu fedhan waliin hojjechuu kan barbaadu ta’uu beeksisee jira. Dubbi himaan Adda Dimokraatawaa Oromoo Dr. Beyaan Asoobaa ibsa nuuf kennaniin yoo nuti gara biyyaatti adeemnu kanneen biroo dhaaf fakkeenya ta’uu dandeenyaa, uummati keenyas nu simata jennee abdii qabna jedhan. Mootummaa waliin marii eegaluu isaanii fi torban lama yeroo hin guutne keessatti jilli dhaaba isaanii gara biyyaatti deemuuf kan jiru ta’uu illee dubbatanii jiran. Dhaabolii siyaasaa qabsoo hidhannootti amanan kan akka Ginboot 7 waliin walii galteen hojjetaa ka turan dhiisan yoo ta’e illee gaafatamanii nuti duraanis taanaan sagantaa keenya siyaasaa kanneen karaa nagaa qabsoofna jennu jijjiirree utuu hin taane ejjennoo keenya qabannee waliin hojjetaa jirra. Ammas taanaan wal hubannoon ni jiraata jennee abdanna jedhan Dr. Beyaan. No media source currently available


Aadde Aziizaa Abdii Du’an Boqotan

Miseensa Koree hojii raawwachiiftuu Dhaabbata Dimokratawaa Ummata Oromoo fi hogganntuu Waajiira Dhimma Dubartootaa fi Daa’imman Oromiyaa kan ta’an Aadde Aziizaa Abdii du’aan boqochuun beekamee jira. Aadde Aziizaan yeroo hooggansa irra turan hundumaati uummata isanii haqaa fi itti gaafatamummaan tajaajilaa turan jedha ibsii DHDUOn baase. Boqochuu Aadde Aziizaa Abdiitiin gaddi cimaan akka itti dhagahame kan ibsee Dhaaduoon/ jaalleewwan qabsoo isaanii, maatii, fi firoottan isaaniitiif jajjabina hawwina jechuun Wajjiirri Giddu Galeessaa DHDUO Ibse jira. No media source currently available


Addi Dimokraatawaa Oromoo Jila Isaa Dhiyeenyatti Finfinneetti Akka Erguu Mootummaan ItiyoophiyaasMirkaneessee Jira

Addi Dimokraatawaa Oromoo jijjirama foyyeessuu Itiyoophiyaa keessatti gaggeeffamaa jiru kan ilaleen jila mootummaa Itiyoophiyaa kan sadarkaa olaanaa waliin akka lakkoobsa Itiyoohiyaatti caamsaa 3 fi 4 bara 2010 mari’achuu isaa kaleessa ibsa baaseen beeksisee jira. Walgahiin kun eessatti akka gaggeeffame garu ifa hin goone. Tarkaanfiin jijjiramaa fudhatamu kun akka babal’atu fi jajjabaatu akkasumas gad fageenya akka qabaatuuf gaafate.Knattis hirmaachuuf fedhii kan qabu fi kanaafis qophii ta’u jaarmayaan kun ibsa baase kana irratti beeksisee jira. Addi Dimokraatawaa Oromoo kanas fiixaan baasuuf akkasumas marii jalqabame xumuura itti godhuuf jila sadarkaa olaanaa jaarmayichaa gara Itiyoophiyaatti kan ergu ta’u ibsa baaseen hubachisee jira. Gama aaniin mootummaan Ripaablikii Demokraatawaa Fedeeraala Itiyoophiyaa har’a ibsa baaseen teessumii isaa biyya alaa kan ta’e adda Dimokraatawaa Oromoo waliin marii jalqabuu isaa beeksisee jira. Angawoota jaarmayaa kanaa waliin duraanis mariin gaggeeffamee akka ture kan hubachiise ibsii mootummaa Itiyoophiyaa kun hogganni jaarmayicha guyyaa dhiyoo keessatti Finfinnee akka seenan hubachiise. Yeroo kanattis mariin itti fuufa jedhamee kan eegamu ta’u hubachisee mootummaan gara fuula duraattis karaa nagaan kanneen biyya isaanii keessatti sochii siyaasaa jiruutti hirmaachuu barbaadan waliin mari’achuu fi walii galuuf qophii ta’u ibsii ba’e hubachisee jira. Ibsii kun xumuura irratti paartiileen siyaasaa kanneen heera biyyatti fudhachuun karaa nagaa qabsaa’uuf barbaadan waliin dubbachuuf qophii ta’u ibsee haala kanaanis paartilee siyaasaa morkitoota ta’aniif waamicha dhiyeessuu isaa yaadachisee jira. No media source currently available


Akka Uggurri Ertiraa Irraa Hin Kaaneef Ka Itoophiyaan Tokkummaa Mootummootaa Gaafateef Deebii Ertiraan Kennite

Uggura Tokkummaan Mootummootaa Ertiraa irra kaa’ee jiru kaasuu kanneen dandeessisan – jijjiiramawwan qabatamoon mul’atan hin jiran – jechuudhaan, kan Itiyoophiyaan Mana-maree Naga-eegumsaa Tokkummaa Mootummootaaf yaada dhiheessite ilaalchisee, Ertiraan deebii kennitee jirti. Ministarri beeksisaa Ertiraa – Obbo Yemaanee Gebre-Mesqel fuula Tiwiiterii isaanii irratti barreeffama maxxansaniin, uggurri “seeraa ala” ittiin jedhan Ertiraa irra turuun barabaachisaa dha, jechuudhaan, Minister-Deetaan Ministirii Dhimma-alaa Itiyoophiyaa, Aadde Hiruut Zemmenee, ka gidduu kana biyyoota Gaanfa Afrikaa daawwataa jiru – Gurmuu to’annaa, ka Mana-maree Naga-eegumsaa Tokkummaa Mootummootaatti dubbatanii jiru, jechuudhaan, itti fufuudhaanis, “Itiyoophiyaan deggersa dippiloomaasii qabaatti – jedhanii dhugumatti kan amanan yoo tahe, aangawatiin Addunyaa ka biraa keessa jiraatti” jechuu dha, jedhan. Dhugaan jiru, yeroo sanatti, seera irrattis tahe ragaa sirrii irratti otuu hin hundaa’iin, bara 2009, ajandaa mootummaa Yunaayitid Isteets yeroo sanaa hojii irra oolchuuf jecha, uggurawwan Ertiraa irra kaayaman tahuu isaanii ti, jedhan - Obbo Yemaaneen. Uggurichi, diddaa haga ammaatti “Mootummaan Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay haga ammaatti agarsiise” jedhamaniif, sababaa tahuullee deebii kennan . “Walii-galtee bara 2002 Aljeersitti mallatteessamee fi Mana-maree Naga-eegumsaa Tokkummaa Mootummootaa fi Chaartera Abbaa-biyyummaa fi walii-galtee miseensota jaarmayichaa cabsuudhaan kan uggurawwan adabaa irra kaa’amuu male, Itiyoophiyaa dha” jedhan – Ministarri Beeksisaa Itiyoophiyaa, Obbo Yemaanee Gebre-Mesqel.


Abbaan Alangaa Deemsa Himannaa Hidhamtoota 62 Addaan Kute

Abbaan alangaa Itiyoophiyaa Dr. Fiqruu Maaruuu faa dabalatee himatamtoota 62 irratti himannaa dhiheessee geggeessaa ture ajaja mummicha ministiraa Abiyyi Ahimadiin kennameen addaan kutuu isaa beeksisee jira. Mana-murtii Federaalaa, Dhaddacha 19ffaatti dhimmi isaanii ilaalamaa ka ture – himatamoota 38 keessaa 4 yakka nama ajjeesuun himatamanii akka of irraa ittisan murtaa’ee jira. Saddeet ka walaba gad-lakkisaman yoo tahu, kaan himannaa isaanii tu addaan cite. Haala wal-fakkaatuun ka galmee Tewoodiroos Daani’eel faa irratti himataman namoonni 18 himannaan isaanii kan haqame tahuu abbaan-alangaa federaalaa beeksisee jiraa. Gama kaaniin magaalaa Mattuu keessatti hidhamanii mana murtii duratti ituu hin dhiyaatiin guyyoota 56 ol kan turan dargaggonni 7 kaleessa gadhiifamuu jiraattonni ibsanii jiru. Isaan waliin kan turan dargaggonni lama torban lama dura akkasumas Roobii darbee itti gaafatamaan waajiira polisii magaalaa Mattuu Komaandar Nagaraa Dhufeeraa gadhiifamuu gabaafnee turre.Dargaggonni 9 fi Komaandar Nagaraan waajiirri polisii himata tokko malee yeroo dheeraaf hidhee nu kaa’ee jechuun mana murtii olaanaa godinaatti himachuun isaanii ni yaadatama. Jaallanneen abukaatoo seeraa Kan warra gubachuu mana hidhaa Qilinxoon himatamanii Obbo Wandimmuu ibsaa haasofsiistee jirti. Dhaggeeffadhaa.  No media source currently available


‘Humni Ittisaa humna poolisoota Naannoo Oromiyaa fi Ka Naannoo Somaalee Mooyyalee keessa jiran hidhata hiikkachiise’

Walitti bu’iinsa dilbata darbe lubbuu nama 8 ol galaafatee 40 ol madeesse booda humni Ittisa biyyaa nagaa kabachiisuuf gara Mooyyalee dhufe, humnoota poolisii Naannoo Oromiyaa fi ka naannoo soomalee Mooyyalee jiran irraa hidhannoo hiikuu jiraattonni magaalattii dubbatan. Jiraataan Mooyyalee tokko wixata hedduuminaan gara magaalattii ka dhufan humnootni Ittisa biyyaa Waajjira Poolisii magaalaa Mooyyalee akka to’atan, humnoota poolisii Oromiyaarraallee hidhannoo akka irraa hiikan dubbatu. ‘Poolisoonni Oromiyaa Mantti galaniiru, Koomaand Poostii Agaaziin to’atamee jira Mooraan Poolisaa’ Jiraataa Waraana dilbata darbe kana mooyyaleetti ta’e ilaalchisee Qaamni Biyya bulchaa jiru Koomaandi Poosti ibsa baasee ture. Ibsa isaa keessattis walitti bu’iinsa kana namoota rasaasa harkaa qabantu gareen wal hadhe jedhee dubbate. Kanaanis lubbuun namaa darbuu fi hedduunis madaa’uu, ammas rasaasa seeraan alaas hedduu nama harkaa akka booji’ellee ibseera. Akka jiraattonni magaalattii himanitti, wixataa as magaalattii keessatti dhukaasi utuu hin dhagaa’amin ooleera. Haa ta’u malee ammas hidhattoonni naannoo Soomaalee eeggatanii miidhaa geessisuu danda’u sodaa jedhu qabu jiraattonni. Eefreem daldalaa dha. Kanaan dura obboleessa isaa Gezzaahiny waliin Mooyyaleetti daldalaa turee, eebila darbe kana bakka hojii utuu jiruu obboleessa isaa Gezzaahiny irratti boombiin darbatamee isa ajjeesnaan maatiisaa fudhatee gara hosaa’anaatti gale. Haati warraa isaa ka garaa qabdu du’a Gazzaahiny yoo argitu of wallaaltee amma hospitaala jirra jedha. ‘Obboleessikoo utuu gabaa keessatti diriirsee gurguruu boombiin itti darbatamee du’e. Yoo kana argitu haadhi warraa koo ka garaa qabdu naasuun dhukkubsatte.’ Eefreem – Daldalaa Mooyyalee Baqatee jiru. Eefremiin dabalatee daldaltoonni fi jirattonni hedduun magaala Mooyyalee keessaa mana isanii dhiisanii bahaniiru. Keessumaa warreen qaama magaalattii ka naannoo Somaalee keessa jiran baqatanii gara Mooyyalee ganda naannoo Oromiyaa jelatti bultuutti godaananiiru. Aadde Asnaa Mohaammed baadiyyaa ganda Mooyyalee ka naannoo Somaalee jelatti bultu keeessa jiraataa turan, ‘rakkoon nageenyaa’ rakkisaa taanaan Karaa Keeniyaan baqatanii amma Mooyyalee Naannoo Oromiyaa jelatti bultu keessa jiru. Aadde Asnaan waan waggaa 35 guutuu horan dhiisanii baqatan ijoollee isaanii 13 waliin. ‘Sabni lammii keenyaa hundi akka hin dhalleef ‘uffaa’ isaa keessa dhiitanii wanni nu hin argin hin jirtu, miidhamni guddoon tokko nurra gahee. Oromoo calla miti lammiin keenya kan hin miidhamne hin jiru. Lammiin keenya laga keessatti hin duune hin jiru, ka harka ciranii miila ciranii lafa keessaa madaabaraa keessaa hollata. Achitti dhiigi keessaa hobba’ee achumatti du’a.’ Aadde Asnaa Mohaammed. Aadde Almaaz Araggaammoo jiraattuu mooyyalee ganda 02ti. Mana Shaayii itti gurgurani ka maatii isaanii nama 14 ittiin deeggaran hidhattoonni Naannoo Soomalee dhufan saamanii akka isaan ariyan himanii, harrallee itti deebinee mana ilaallachuuf dhaqnaan humni ittisa biyyaa ka Mooyyalee jiru akka isaan ariyate himatu. Jiraattonni Mooyyalee hedduun humni ittisaa ka bifa haaraan Magaalattii keessa buufate kun nageenya magaalattiif furmaata fida jedhanii hin amanan. Sababa isaas yoo kaa’an ‘kanaan dura hidhattoonni kuniini ka miidhaa geessisaa turan utuma humni ittisaa magalaattii keessa jiruutii’ jedhu. Komii kana Godina Booranaa Aanaa Mooyyaleetti Hoogganaa Waajjira Dhimma Nageenyaa obbo Nigaatuu Kaasahun gaafannee isaanillee ‘Komiin Uummataa kun sirriidha’ jechuun deebisan. ‘Balaan Kanaan dura dhaqqabee humna raayyaa ittisaatii achi jiru gahe waan ta’eef komiin kun sirriidha.’ Nigaatuu Kaasaahun – Hoogganaa Waajjira Dhimma Nageenyaa Aanaa Mooyyalee. Obbo Nigaatuun Humni Ittisaa Poolisoota naannoo Oromiyaa Magaala Mooyyalee jiran irraa meeshaa hiikuu himanii, gama poolisootaa Naannoo Soomaaleerraa hidhannoon hiikamuu haga yoonaa odeeffannoo qabatamaan akka isaan hin geenyellee dubbatan. No media source currently available


Ehamni Midrook Ugguramuu Qofti Ga’aa Miti: Jiraattota Magaalaa Adoolaa Wayyuu

Godina Gujii bahaa magaala aAdoolaa Wayyuu keessatti torban kana mormii qotuu warqee laga danbiin wal qabatee namoonni madaa’uu fi du’uu gabaasuun keenya ni yaadatama. kantiibaa magaalaa Adola Wayyuu obbo Caalaa Waaree to’annaa jala ooluun isaanii illee gabaasameera. Erga eeyamni Midrook ugguramuun labsamee as haalli naannoo Sanaa maal akka fakkaatu jiraataa magaalattii fi miseensa poolsii godina gujii bahaa haasofsiisnee jirra. Uummati magaalattii eeyamni Midrook ugguramuu qofti nu hin gammachiisu. Miidhaa uummata irra ga’eef gumaan barbaachisu ba’ee gara fuula duraatti kampaniin kun deebi’ee hojii akka itti hin fufneef wabiin hin jiru jedhan. yeroof ugguramuun gaarii dha garuu eeyamni kun hin haqamne taanaan waanti uummata gammachiisu hin jiru jedhaniiru. Gama biraan VOAf waa’ee ajjeechaa fi mormii Adoolaa Wayyuu keessatti ka’ee kan ibsan itti aaaa kantiibaan magaalattii obbo Caalaa Waree to’annaa jala oolan. Obbo Caalaan waa’ee haala magaalattii sabaa himaaf ibsuu hin qabdu jedhamuun to’annaa jala ooluu isaanii miseensi poolisii godina Gujii nuuf ibsaniiru. No media source currently available


Komaandar Nagaraa Dhufeeraa Har’a Gadhiifaman

Waajiira Komaand postii Qaxanaa afur isa magaalaa Naqamtee jiru biraa qajeelafama kennameen baatii lama caalaaf to’annaa qajeelcha polisii godina Iluu Abba Boor jala kan turan hogganaan polisii magaalaa Mattuu Komaandar Nagaraa Dhufeeraa har’a waaree booda gadhiifamuu isaanii beekamee jira.Himannaan ituu irratti hin dhiyaattiin yeroo dheeraaf turuu isaanii mormuun komaandar Nagaraan dargaggoota to’annaa jala oolan saddeet waliin mana murtii sadarkaa olaanaa godiinaatti iyyachaa turan.Guyyaa kaleessaa ajaja haaraa darbeen komaandar Nagaraan hanga murtiin tokko kennamuutti to’annaa jala akka turan komaandii postiin Naqamtee irraa qajeelfama kennee ture. Har’a garu waajirri abba alangaa godinaa waamee hidhaa akka ba’an ka itti himee yoo ta’u himata haaraa irratti dhiyaata jechuun kan kaleessa mana murtiitti dubbifameef kan ilaaleen wanni itti himamee hin jiru.Dargaggonni Komaandar Nagaraa maatii isaanii waliin wal arguu kanneen itti dhiyeenya qaban ibsanii jiran. Garu Dargaggonni 8 kanneen Komaandar waliin mana murtiitti iyyataa turan akka hin gadhiifamiin maddeen ibsanii jiru.


Hiriiraa fi Ajjeechaa Godina Gujii

Godiina Gujii bahaa Adoolaa Waayyuu keessatti Obbo Guutaa Daadhii raayyaa ittisa biyyaan har’a ajjeefamuu jiraattonni ibsanii jiru.Konkolaataa ofiin Shaakkisoo irraa gara Adolaatti oofaa ituu jiranii rasaasaan rukutaman jedhu jiraattonni.Bulchaan magaalaa Adoolaa Waayyuu Obbo Haayle Horoo bilbila harka isaanii kaasanii deebisanii cufan. Godina Gujii aanaa Girjaa keessatti uummanni hiriira ba'uun mormii ofii fi gaaffii qabu dhiyeeffachuun isaa ibsamee jira. *Maxxansa durraa keessatti maqaa nama Adoolaa Waayyuu keessatti kaleessa, Roobii, Caamsaa 10, 2018 ajeefame Shaakkisoo Guutaa kan jenne dogoggoraani. Nu oofkalchaa. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Mana hidhaa Qilinxoo Guban Kanneen jedhamaniif Jala Murtiin Kennamee Jira. Abukaatoo

Himannaan kun kan irratti dhiyaate namoota 38 kaleessa Caamsaa 8 bara 2018 mana murtii duratti dhiyaatanii turan.Isaan kana keessaa 11 walaba akka gadhiifaman 23 himannaan irratti dhiyaate foyyaffamee of-irraa akka ittisan kanneenhafan 4 garu himatii isaanii ajjechaa waliin kan wal qabatuu akka ta’e itti himame. Himatamtoota 38 keessaa soddomaaf abukaatoo kan ta’an Obbo Wandimmuu Ibsaa akka jedhanti himatamtoota kana hundumaa irratti ragaa ta’uun kan dhiyaatan hiriyyoota isaanii waliin hidhamanii jiranii fi polisoota mana hidhaa Qiliinxoo ti. Himatamtoonni soddomii saddeet ammaan dura mana murtii duratti dhiyaatanii akka ibsanti hiriyyoota keenya qeensa buqqisaa fi dudda isaanii irrtti Mismaara waqaraa dararanii akka isaan nu irratti ragaa ba’an godhan jedhu.Yoo ragaa ba’uu didan isaaniin deebisanii akka hidhan qorattonni dorsiisaa turan jedhu. Kanaaf dararaa wal fakkaataa qorattonni nu irraan ga’an sodaannee waan hin hojjannee fi hin beekne fudhannee jedhu himatamtoonni . Kanas kaawunsiliin mirga dhala namaa kan Itiyoophiyaa gabaasuu isaa dhaddachatti ibsaa turan. Gaaffii fi deebii Gggeeffame caqasaa No media source currently available


WBOn Dilbata Dabre Gidaamii fi Beegii Keessatti Raayyaa Ittisaa Haleelee Hedduu Ajjeese, Jedhama. Har’a mmoo Beegiitti Poolisoonni Boombiin Haleelaman

Godinaa Wallagga Lixaa magaalaa Beegii keessatti har’a ganama haleellaan boombii waajjira poolisii aanichaa fuulduratti geggeessamee qondaalota madeessuu isaa jiraattonnii fi angawaan yaaddoo nageenya isaaniif jecha akka maqaan isaanii himamu hin feene VOAf ibsanii jrian. Dilbata dabre kana immoo Waraanni Adda Bilisummaa Oromoo, aanaa Gidaamii keessatti, itti fufees aanaa Beegii geessatti haxxee hidhee raayyaa waraanaa mootummaa irratti haleellaa geggeesseen fi loltoota hedduu irraa ajjeesuu isaa jiraattonnii fi angawaadhumti sun dubbatanii jiran. Haleellaalee gidduu kanaa ilaalchisee, Komaandi Poositii, naannoo Qellem Wallaggaa fi Wallaggaa Lixaa jiru irraa haala ibsa argachuuf carraaqqii gochaa jirra. Ammaaf itti hin milkoofne. Garuu, eega labsiin yeroo muddamaa labsamee booda, baatii Bitootessaa keessa, kan labsii yeroo muddamaa ilaalchisee, maddeen oduu ibsa kennanii turan – Hoogganaan Koomishina Poolsii Fedeeraalaa Itiyoophiyaa – Jeneraal Asaffaa Abiyyuu, mootummaan Ertiraa, yeroo dheeroodhaa jalqabee biyya keenya jeequuf hojjetaa turee. Kan immoo kan gochaa jiru qofaa isaa otuu hin taane, gurmuulee fi qaamota biyya keenya irraa dhalatan, garuu, kan hojii shororkeessummaatti jiran ofitti hammachuudhaan, leenjisuu, deggeruu fi bobbaaduudhaan – jechuun balaaleffatanii turan. Generaal Asaffaan ibsa kennuu isaanii dura, baatiidhuma sana keessaa, haleellaa Moyaalee keessatti geggeessamee lubbuu namaa galaafatee ilaalchisuun, ka madda oduu Itiyoophiyaaf deebii kennanii turan – bakka-bu’aan Komaandii Poostii Labsii yeroo muddamaa yeroo sanaa – Generaal Hasan Ibraahim, Addi Bilisummaa Oromoo, kallattii sadi’iin biyyattii seenuuf akka socha’aa jiru dubbachuun isaanii ni yaadatama. Addi Bilisummaa Oromoo, eega bara 1992 mootummaa cehumsaa Itiyoophiyaa keessaa dhiibamee bahe – jedhan irraa jalqabee, mootummaa Itiyoophiyaa waliin akka lolatti jiru ka dubbatan – hoogganoonni Adda Bilisummaa Oromoo ammoo, “Addi Bilisummaa Oromoo kan alaa seenee mootummicha waraanu otuu hin taane, ka biyyattii keessatti uummata Oromoo waliin hiriiree, bilisummaa uummatichaa lolaa turee fi lolaa jiru” jedhanii turan. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Mormii Har’a Magaalaa Adoolaa Keessatti Geggeessame Irratti Lubbuun Dhabamuu fi Miidhaan Qaamaa Dhaqqabuu Dubbatan Aangawaan Magaalattii fi Jiraattonni

Gujii, aanaalee akka Gooroo Doolaa, Shaakkisoo fi Aannaa Sorraa, magaalaa Adoolaa-wayyuu keessatti hiriirawan mormii geggessamuu isaanii fi magaalaa Adoolaa-Wayyuu keessatti geggeessame gara hookkaraatti jiraattonnii fi aangawoonni VOA-f ibsanii jiran. Mormiin har’aa hiriiran qofa otuu hin taane, gabayaa dhaabuu fi karawwan cufuun ka geggeessame akka turellee dubbbatan. Akka jiraattonni jedhanitti, magaalaa Adooaa-Wayyuu keessatti walitti-bu’insa qeerroo magaalattii fi poolisii Oromiyaa gidduutti uumameen, yoo xiqqaate namoonni lama du’uunii fi afur madaa’uun beekamee jira. Bulchaan magaalaa Adoolaa-wayyuu – Obbo Caalaa Waaree garuu, namoonni humnaan dhiibanii gara buufata poolisiitti dhufuu isaaniitiin walitti-bu’insa uumame keessatti, namni ujummoolee bishaanii naannoo buufatichaa jiran keessa seenee lubbuun isaa dabruu fi namoonni lama ka biroon madaa’uu VOA-tti dubbatan. Yeroo isaan dubbatanis, dudduuba isaaniitii sagaleen dhukaasaa deddeebi’ee dhaga’amaa ture. Sababaan dhukaasichaa haala uumame irraa kan madde tahuullee Obbo Caalaa Waaree dubbatanii jiran. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Himannaa Irratti Hin Dhiyeessine. Garu Murtii Eeggadhu Jedhun

Godina Iluu abbaa bor magaalaa Mattuu keessatti hidhamanii kan jiran namoonni 35 keessaa 18 ragaa ga’an waan irratti hin dhiyaanneef akka walaba ba’an kanneen biroo 8 yakka idileen akka himataman kanneen biroon 9 himanni labsii yeroo hatattamaan akka himataman jechuunKomaand postiin aanaa yaada komaand postii Qaxanaa 4 magaala Naqamtee keessa jiruuf yaada dhiyeesse. Komaand Postiin Qaxanaa 4 deebii kenneen hunsuu akkuma dhiyaateetti hojii irra haa oolu eega jedhee booda ajajaa polisii magaalaa Mattuu kan ta’an Komaandar Nagaraa Dhufeeraa murtiin biraa hanga kennamuuti hidhaa keessa haa turan jedhe. Gama kaaniin Komaandarii fi namoonni ka biroon 8 himata tokko malee hidhaa keessaa guyyaa 50 caalaa turre jechuun mana murtii sadarkaa olaanaa godinaatti himannaa galfatan. Kanaafis maaliif hidhee akka kaa’ee polisiin godina Iluu Abba Boor akka Ibsuuf manni murtii xalayaa kan ergee ta’uus bellama jalqabaa irratti dhiyaatee deebii kan kenne waan hin jirreef bellamnii biraa Wiixata Caamsaa 7 bara 2018 kennamee ture. Himatii hidhamtoonni dhiyeessan cufamuu isaa manni murtii ibsee Komaandar Nagaraan mana murtii aanaatti himannaan haaraan akka isaan irratti banamuu itti himamee jedhu kanneen achii turan. Hidhaa keessa turee murtii kennamuu haa eeggatu jechaa gama kaaniin himannaa haaraatu si irratti dhiyaachuuf deema kan jedhu waan isaa iyyu namaa hin galuu jedhu kanneen dubbisne. Komaand postiin aanaa garu deebii gabaabaa kenneen ibsa kennuun dhorkaadhaa, mana murtiitti dhimmi kaleessa dhiyaatan cufameera jedha. Himatii hidhamtootaa dhageettii hin arganne jechuu dha. Gbaasa guutuu caqasaa. No media source currently available


‘Walitti Bu’iinsa Kaleessaan nama 8’tu du’e’ - Hospitaala Mooyyalee

Kaleessa walitti bu’iinsa Mooyyaleetti ka’een lubbuun nama 8 akka darbe Hospitaalli Mooyyalee beeksise. Dooktor Nigusuu Addunyaa Raadiyoonii VOA’f akka himanitti, warren lubbuun darbe kana keessallee daa’imman turani jedhu. Lakkoofsi namoota madaa’anii gara 40 ol akka ta’u himan Dooktor Nigusuun; isaan keessaa 13 balaan cimaan waan irra dhaqqabeef gara Yaabelloo fi Walaayittaa Sooddootti yaalaaf akka ergaman himani. Walitti bu’iinsa kaleessa hawaasa fi humna naga kabachiistota Naannoo Oromiyaa fi Somaalee gidduutti ta’e kun haga galgalaatti ka ture yoo tahu, harras nageenyi magaalattii hin fooyya’in jiraachuu jiraattonni dubbatu. Hidhattoonni balaa kana dhaqqabsiisan ka naannoo Soomalee dhufanis, hidhannaa boombii fi rasaasa ciccimaa akka dhukaasaa turan dubbatu jiraattonni Mooyyalee. Obbo Nigaatuu Kaasahun Hoogganaan Waajjira Dhimma Nageenyaa, ‘rakkoo mooyyaleen keessa jirtuuf mootummaan akka furmaata itti barbaadu’ gaafataniiru; Galmoo Daawit dabalata qaba. No media source currently available


Jaarsi Gumaa Araarsaa Ture Yakka Tokko Malee  Akka Gaaguraatti Fannisameen Tumamaa Ture, Jedhu Hidhamaan Dhiheenya Hiikaman

Namoota yeroo dheeraaf mana hidhaa tursisamanii dhiheenya hiikaman keessa tokko, godinaa Wallagga Bahaa irraa abbaa ijoollee ja’a Obbo Kabbadaa Waaqoo ti. Sababaa hidhamuu isaanii fi mudannoo isaanii ilaalchisee, gaaffii fi deebii Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf kennaniin, “ani maanguddoo gumaa araarsu. Dhala iyyeessaa gargaaruudhaan beelkamu tahee hawaasa koo gidduutti otuun jaalalaa fi kabajaan jiraadhu, guyyaa tokko humnoonni mootummaa dhufanii mana kootti marsan, qeehee koo dirree waraanaa fakkeessan” jedhanii akkaataa itti waggaa lama dura mana isaaniitii qabaman ibsan. Abbaa ijjoolee ja’aa tahuu isaanii kan dubbatan, Obbo Kabbadaan, dura gara magaalaa Naqamteetti geessamanii qoratamuu isaanii, booda Finfinnee ka ture – mana-hidhaa Maa’ikelaawiitti geessamanii baatiilee shaniif qoratamuu VOAtti himan. Eega himannaan irratti dhihaatee booda immoo, Qilinxoo fi Ziwaayitti hidhamuu isaanii dubbatan. Guutummaa gaaffii fi deebii isaanii dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Midrokii Kontoraata Haaressuun hin ariifate, iftoomina hin qabu: Biiroo Eegumsa Naannoo,Bosona fi Jijjiirama Qilleensa Oromiyaa

No media source currently available Kontoraata Midrook adoo hin haaromsin waan biyyitii himatte caqasnii dhugaan abbaa galuu maltee jedhanii irratti walii galan jedha Dr.Hassan Yuusuf I/G/B Eegumsaa naannoo,Bosonaa fi Qilleensa Oromiyaa Wannii jarii hujii Warshaa Midrook tohatu irratti walii galan akka jecha Dr. Haassanitti “qorannoo guutun akka geggeefamtu, dhiiba fayyaa,eegumsa naannoo irratti fidu qorachuu irratti walii galame. Osoo tun hin dhumin gadi bu’ani buchoota godinaa, ummataa naannoo waliin hin mari’atain haaromsuutti rakkona kana fide,” jedha. Warshaan Midrook qaraa ganna 20 Laga-Dambiitii warqii qotachaa bahe.Akka oduu dhageennutti warshaan kun gannatti warqii kintaala 45 achii baafata. Akka jecha Dr.Asebee Raggaasaa qorataan yuniversiti Dillaa jedhutti kintaala 45 achi baafata jechuun waan fakkaatiitii miti. “San eennutti qoratee arge? Meeqa akka achi baafatu ifatti hin beekamu. Tiraanispaarensii [iftoomina] hin qabu.Mootummaan naannoo Oromiyaas hin beeku.” Midrook hujii tana hojjachuuf kotoraata ganna 10 mootummaa federaalaa irraa argate. Akka jecha Dr.Hassanitti ammoo haareffamuu jechuun faaydaa dhibii argachuu jechuu. “Haaromuu jechuun lafa dabaltaa argachuu jechuu. Haaromsii kun rakkoo qaba waan guguuutamu qabutti jira.” Warshaan tokko yoo hujii investimenti hojjatu akka jecha Dr. Hassanitti lafa investimenti itti hojjatu sunitti warra lafaatiin waldhaqee hojjachuu male. Baclhoomee waan jarii faaydaa irraa argatu hedduu hojjachuufii male.Sun malee akkuma seeraattuu manneen barnootaa,ka akimii jaareefii,karaa baaseefii amalumaa fi adabumaan waliin jiraachuu male. Tana maleellee matuma ufiitin,naasuu biyyaa qabuun wa jaaruufii male biyyaa fi biyyaa horii keessaa argatee fidamuun sun jabeessuu male. “Naannoo saniif,misooma naannoo sanii osoo hin miidhin jiruu fi jireenna hawaasaa jijjiiru qaba.” Seerii haarahii amma bahe akka warshaan cuftii lafa investimenti keessatti hojjtuu harka lamaan ummata garaaru tolcha.


Investerii qahee hujii investimentii keessaa hojjatu harka hagamiin qarqaaruu male? Qorataa yunversitii Dillaa wa gaafanne

No media source currently available Hardhallee aanaalee godina Gujii keessatti fulaa hedduutti hiriira mormi bahanii kontoraata Midrookii haareffame didan. Dubbiin tun oowwaa deemuutti jirti.Mootummaan federalaaa akka Midrook ammallee ganna 10n dhufaa Laga-Dambiitii warqii qotatu kontoraata haaressaniif. Warrii hiriira bahu kun Midrook ufii malee lafa horii keessaa argatuu bu'aa buusuutti hin jiru jedha. Akka seeraatti warrii hujii investimentii hojjatu qahee horii keessa argatu jabeessee eeguu male.Warra lafaalleen wal dhaqee jiraachuu male. Wal dhaquu qofaa mitii waan hedduun hojjachuufii male.Dr.Asebee Raggaasaa yuniversitii Dillaatti daarektera Qorannooti. Investerii namaa fi biyya hujii keessatti hojjatu tokkollee miidhuu hin malle jedha. "Ummatii lafa nageenyaa isaaf mijataa keesa jiraachuf mirga qaba.Investerii miidhaa geessisuu hin qabu jedha seerri.Garuu hojiitti yoo deebisan rakkoo qabaa,” jedha. Warshaan kun ammoo hujii tana akka dansaa hojjachuutti jiraachuu fi dhibaachuu isaa namii akka dansaa gula deemee tohatulleen hin jiru jedha Dr.Asebeetti. Warrii godina Gujii aanaa Gooroo Doolaatii dubbifne ka akka Baallii faatii Midrook bara 2009 keessa ummatii akka malee hiriira itti bahee dhiphuu himatee kennaan waan diqqoo tokko nama dura bubuuse jedha. Bara 2009 gaafa ummatii hirira bahe sun wa jaare. Sun malee waan tokkolle hin hoijjanne jedha. “Ufii malee waan biyyaa bu’aa buuse hin qabu.” Akka Dr.Asebeen jedhetti warqii Midrook Laga-Dambitii argatu dhiisii mootummaayyuu qaraxa inni baasu hin beekan. Ummatii miidhaa Midrook isattii fideefuu beenyaa argachuu qaba,” jedha Dr.Asbeen. Akka jiraataan aanaa Gooroo Doolaa,Baalliin jedhetti Midrook bara 2002 gaafa namii aanaa Okkotee fii Saakarrootti hiriir bahee jennaan horii diqqaa tokko aanaallee kennee koollejjii takka Shaakkisootti jaare. “Karaan Adoolaa-Shaakkisoo dhaqan hardhallee caaccabaa.Horii hagas guddaa achii argachaa koollejjii takkitti ijaaruun faaydaa womaatuu hin qabu,” jedha Baalliin. dandahee hin deemu.


Investmentiin Uummata Keenya Miidhuu Kam Iyyuu Fudhatama Hin Qabu: Mootummaa Naannoo Oromiyaa

Kampaniin MEDROC godina Gujii aanaa Shaakkisoo laga Dambiitti geggeessaa kan jiru eeyama warqee qotanii baasuu ministriin albuudaa boba’aa fi gaazii uumamaa haaressuufiin isaa gabaasamee jira. Warshaan kun warqee qotee ennaa baasu keemikaalli inni itti fayyadamu hawaasa naannoo irratti miidhaa inni dhaqqabsiise illee hamaa ta’uun gabaasameera. Mootummaan naannoo Oromiyaa immoo investmentiin kam iyyuu kan uummata keenya miidhu fudhatama hin qabu jechuu dhaan haaromsamuun eeyama MEDROC utuu inni quba hin qabaatin ta’uu ibsee jira. Kana irratti itti gaafatamaa waajjira kominikeeshinii mootummaa naannoo Oromiyaa Dr. Nagarii Leencoo ibsa nuuf kennaniin Mootummaan naannoo Oromiyaa eeyama kampanii kanaa haaromsamuu isaa quba hin qabu beekkamtiis hin kenninu jedhan. No media source currently available


Godina Gujiitti kemikaalii warshaa Midrooki horii sallessisa, haawwan ulfa irraa baasa qilleensa hammeessa jedha warrii qoratee fi achi jiru

No media source currently available Kontoraatii warshaa Warqii Midrook godina Gujiitti aanaa Shaakkisoo ammallee ganna 10f haaressan. Tun falmii fi hiriir ahedduun dhufuutti jirti. Ministerii koominikeeshiinii albuuda Itoophiyaa seera ammaa keessatti akka warrii naannoolleen huji warshaa keessaa harka 2 argatu tolchanii baasan jedha. Warrii lafaa ammoo hujiin warshaa tanaa namaa fi horiilleen waliin balleessuutti jira jedha. Obboo Baacaa Raajjii daarektera koominikeeshiinii ministera albuudaa,gaazii uumamaa fi bobahaati.Akka jecha isaatti duruu afaanumaan akka warshaan ummataa faaydaa kennu itti himan malee seeraan jabaan hin jiru jedha. “Wagga dabre keessa akka kontoraatini haareffamuuf gaafatan.Koreen dhaabatee waan isaan guutu qaban qoratanii faaydaa ummati keessaa argatus qoratanii Bitootessa 30 kontoraata haaromsaniif,” jedha. Midoorki duruu ganna 20 Laga-Dambii keessaa warqii qotachaa bahe ammallee ganna 10 daraniif. Midrook akka warii lafaa jedhutti lafa km 10 caaluti jaarratee warqii keessaa qotata. Ganda sadiitti achitti dhiyaata qubata; Giindhee,Reejjii fi aanaa shaakkisooti. Ummatii kun guddoo miidhamuutti jira jedhan jiraattotii.Tanaaf ammallee namii hedduu haareffamuu Midrook irratti hiriira bahee falmuutti jira. Aabba Dullcha Halakee bulchaa aanaa Goroo Doolaa hardha namii hiriira keessatti bahee rakkoo himateeti. Gooroo Doolaa maleellee aanaa Hannaa-Sorraa,Dudda-Daawwaa faalleetti nama hedduutti haareffamuu kontoraataa kana irratti hiriira bahe.Jarii kun hujiin tun qorannoo malee kennani haareffamu hin mallee jedha. Kemikaala wardhaa Midrook keessaa bahuun akka jiraattotii jedhanitti haawwan hedduu irraa ulfatti baha,ijoollee naafaa fi ballaatti dhalataa horiin hin salleessa jedhan. Dullchaa halakee bulchaa aanaa Gooroo Doolaati.Haawwan qaamii guddatee,miilii qallachuu,namii yeroo malee dahuu fi rakkoo akka akkaa keessa jira jedha. Gama qilleensaatiin ammoo kemikaalii kun bisaan hadheessa namallee xiixaa ykn asmii qabsiisa jedhan. Ijoolleen hiriira baatelleen rakkoo tana himachaa karaallee dhagaan cufte akka warrii achi jiru jedhutti. Dr.Asebee Raggaasaa yuniversitii Dillaatti daarektera qorannooti.Ganna hedduu hujii warqii Laga-Dambiitii fi dhiba hujiin tun biyyattiin dhuftu qorachaa bahe. Daa’ima qaamii laamisha’ee,haawwan ulfatti irraa bahaa,daa’imman ijaan hin arginetti dhalataa,kemikaalii kun horii nama irraa ijjeesaa jedha Dr.Asebeen. Ji’a lamaan duratti ijoollee 20 qaami laamishahetti dhalate mana irra deemee qoradhee argee jedha Dr.Asebeen. Ijoolleen ganna 1-12 jidduu jiran tun ta garii nama 11 faatti miilaan deemuu dadhabee lafa irra sorroonqatan fa jedhan. Warqii kemikaalii baasan.Kemikaalii ykn hadhaan tun mukaa,buuyyoo,bisaanii fi qilleensa hammeessiti namati. Kemikaalii hujii albuuda Itoophiyaatiin hojjatan yoo hedduu akka jecha Dr. Asebeetti Merkurii fi Saaynadii.Tanatti haawwan irraa ulfa baasee qilleensallee balleessa. “Merkuriin qaamma horii caaccabsa dhaabbachuu hin dandahan.”


Godina Qellam Wallaggaa Keessatti Angawoota Hidhuun Itti Fufee Jira. Jiraattoota

GodinaQellem-wallaggaa magaalaa Gidaamii fi Dambi-Doolloo keessatti Koomaand Poostiin aangawoota hidhaa akka jiran jiraattonni dubbataa jiru. Bulchaan aanaa Gidaamii Obbo Gammadaa Milkiyaas waraanni ABO waraana mootummaa Itiyoophiyaa irratti haleellaa gaggeessee jechuun raadiyoo sagalee Amerikaaf ibsite jedhamuun dorsiifamaa eega turanii booda lafa itti dheessanii turan magaalaa Dambii Doolloo keessaa qabamuu dubbatu jiraatonni. Komaand postiin garu itti gaafatama itti kenname gadhissee waan badaniif bakka itti argamanti to’annaa jala oolan jedha. Magaalaa Gidaamii keessatti Wiixata kaleessaa miseensa KFO kan ta’an Obbo Malkaamuu Baacaa humnootii Komaand Postiin qabamanii eessa buuteen isaanii dhabamu jiraattonni dubbatanii jiran. Oboo Malkaamuun ammaan duras waggaa tokkoo yeroo caaluuf Maakalaawii keessatti hidhamanii kan turan akkasumas sana duras magaalaa Dambii Dolloo keessatti hidhamanii akka turan ibsamee jira.Komaand Post garu hidhamuu Obbo Malkaamuu Baacaa kan ilaaleen odeeffannoo hin qabu jedhee jira. Gama kaaniin bulchaan magaalaa Dambii Doolloo Obbo Daani’eel Taraddaa fi itti aanaa bulchinsaa fi nageenya godinaa kan ta’an Obbo Xaggaayee Waaqjiraa komaand postiin eega to’’annaa jala oolchee bubbuluu isaa jiraattonni magaalatti ibsanii jiru. Kana Malees miseensoonni polisii fi abbotiin qabeenyaa magaalatti keessatti to’annaa jala jiran hedduu ta’u jiraattonni ibsanii jiru. Obbo Daani’eel fi Obbo Xaggaayeen yeroo labsii hatattamaa hojii irra oolee jirutti odeeffannoo soba ta’e sabaa himaaf waan kennaniif to’annaa jala oolan jedha komaand postiin magaalaa Dambii Doolloo irraa. Gabaasa Guutuu Caqasaa. No media source currently available


Ehamni Midrok-Gold Ka Laga Dambii Haaressamuun Mormii Uuumataa Kakaase

Proojektii albuuda Warqee Laga Dambii baasuutti ka waggoota hedduuf bobba’ee ture – dhaabbata Medrok-Gold jedhamuuf, ehamni waggoota kudhan ka biraaf haaressamuu mormuudhaan godinaalee Gujii Bahaa fi Lixaatti, akkasumas, godinaalee naannoo Oromiyaa ka biroo keessatti hiriirri geggeessamuu isaa uummatnii fi hoogganoonni dhaaba mormituu nuuf ibsanii jiran. Dhaabbatni MIDROK, yeroo albuuda Warqee Laga Dambiitti baasaa turetti, keemikaaloota fayyaa uummataa fi beeyladaaf bala’amoo tahanitti waan fayyadamuuf uummatni naannoo sana jiraatu hir’ina qaamaa fi dhukkuba adda addaaf saaxilamuu isaa akkasumas, dhaabbatichi yeroo waggootaaf albuuda qaalii kana achi irraa guurrataa turetti proojektii uummata warra lafaa fayyaduu fi jireenya isaanii jijjiiru akka gad hin dhaabiin uummatni naannoo deeddeebisee komataa ture. Akka ehamichi hin haaromsamne illee deddeebisanii iyyachaa turuu isaanii dubbatu, jiraattonni. Bakkawwan har’a hiriirri itti geggeessame keessaa, bakka tokko tokkotti humnoota mootummaa wajjiin walitti-bu’insi uumamuu illee dubbatanii jiran. Dhimma investimantii warqee “Midrock Gold” kan godina Gujii aanaa Shaakkisoo Lagadambiitti argamuun walqabatee komii hedduun ka’aa jira, jechuun kan har’a ibsa baase Waajirri dhimmota Koomiyunikeeshinii mootummaa Godinaa Gujii, “Sochiin invastimantii kamiyyuu faayidaa ummata keenyaa kan mirkaneessu ta’uu akka qabu amantaa cimaa qabna. Haaluma kanaan, komii haaromfamuu konitraata invastimantii Midrock Gold waliin walqabatee ka’aa jiru ummata keenya dhaggeeffannee rakkoo ka’aa jiru qulqulleessuun akka furamu taasisuun fayyadamummaa ummata keenyaa mirkaneessuuf ni hojjenna.” Jehee jira. Itti-fuuudhaanis, “Ummatni keenya, kan godina Gujiis ta’e Oromiyaa guutuu keessa jiru komii dhiyaachaa jiru xiyyeeffannoo ol’aanaadhaan hordofaa akka jirru hubatee obsaa fi tasgabbiidhaan akka nu eeggatuu dhaamsa keenya dabarsina” jedhe. Itti-gaafatamaan sab-qunnamtii fi dhimma dargaggootaa Koongiresa Federaalawa Oromoo – Obbo Addisuu Bullaallaa garuu, “ibsi kun fudhatama hin qabu. Mormiin proojektii Medrook kan har’a jalqabe miti. Mootummaan Federaalaas tahe ka naannoo otuma beekanii kontiraaticha Medrookiif. Amma immoo gowwoomsaaf ibsa baasan. Uummatichaaf tuffii isaan qaban agarsiisa,” jedhu. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa. No media source currently available


'Ammaa Rakkoon Nageenya Mooyyalee Hin Furamin jira' – Jiraattota

Mooyyaleetti ammas nageenyi magaalattii rakkisaa ta’uu jiraattonni dubbatan. Sanbata darbe ammas hidhattoonni naannoo Soomalee dhufan jedhaman utuu boombii sabatti darbachuuf jedhanii harkatti dhoo’uu jiraattonni magaalattii ni dubbatu. Harras hidhattoonni kun daandii magaalattii guddicha dhakaan cufanii akka jiran dubbatanii, humni naga kabachiistotaa ka Mootummaa federaalaa waan irraa eegamu raawwataa hin jiruu jechuun komatan. Ajajaan poolisii Aanaa Mooyyalee koomander Neggaa Tirbii, boombiin kun dhoohuun dhugaa akka ta’e Raadiyoo VOA’f yoo himan hoogganaan waajjira dhimmi nageenyaa ka aanaa Mooyyalee Obbo Nigaatuu Kaasahun komiin uummatni humnoota federaalaarratti kaasee dhugaa dha jedhan. Galmoo Daawit dabalata qaba. No media source currently available


Muummichi Ministeeraa Itiyoophiyaa Jabuutii Daawwatan

Muummichi ministeeraa Itiyoophiyaa Dr. Abiy Ahimed dawwannaa isaanii biyyootii alaa ka jalqabaa kan geggeessan xumura torban darbee ture. Jabuutiin immoo biyya daawwannaa isaanii jalqabaa taatee jirti. No media source currently available Ministriin dhimma alaa akka jedhetti Jabuutiin muummicha ministeerichaaf biyya daawwannaa jalqabaa ta’uun utuu hin eegamin hin turre. Hariiroon Jabuutii waliin jiru adda jedhu dubbi himaa ministrii dhimma alaa Itiyoophiyaa kan ta’an obbo Mallas Alem. Jabuutii fi Itiyoophiyaa kan walitti hidhan dhimmootii hedduu kan hawaasummaa, dinagdee fi siyaasaatu jira jedhan. Walitti hidhati dinagdee biyyoota lamaan gidduu jirus ol aanaa ta’uu obbo Melles yaadachiisaniiru. Itiyooophiyaan buufata doonii Jabuutii gargaaramuu ishee fi biyyoota lamaan gidduutti kan jalaqabme geejjibi baaburaa immoo akka fakkeenyaatti kan tuqan keessaa ti. Misooma buufata doonii keessatti gamtaan hirmaachuuf Jabuutiinis waaltaalee Itiyoophiyaa keessaa filataman keessaa qooda akka qabaatu walii galtee irra ga’amuu isaa dubbi himaan kun ibsaniiru. muummichi ministeeraa Dr. Abiy Ahimed yeroo dhiyootti biyyootii hollaa ka biroo daawwachuuf kan jiran ta’uu dubbi himaan kun tuqaniiru. Biyyoonni isaan daawwatan kan beeksisaman garuu itti fufiinsaa fi adeemsaan ta’uu ibsanii jiru jedha Iskinder Frew Finfinnee irraa.


Calliinsii Hafee Waa’een Rakkoo Ootizim Ifatti Dubbatamuu Qaba.VOA

Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti kutaan sagantaa Afrikaa Roobii Ebla 25 bara 2018 rakkoo Ootizim ykn “Autism” jehdamu ilaalchisee marii tokko geggeessee ture. Ogeessotaa fi qorattoota eegumsa fayyaa, dhaabbatoota mootummaa fi dhunfaa kanneen Ootizim irratti hojjetan akkasumas maatii ijoollee rakkoo kana waliin jiraatanii fi namoota rakkoo kana ofii isaanii qaban waliin mariin kungeggeeffame. Rakkoon kun Afrikaa keessatti maal akka Fakkaatu vodiyoon agarsiisu kan dhiyaate yoo ta’u Leegos Naayjeriyaa irraas marii kana irratti hirmaatanii jiru.Raadiyoon sagalee Amerikaa Marii kana kallattiidhaan gama Televiiziyoonaa fi Feesbuukiin tamsasame jira.


Coqonuu, kaambii baqaa Oromoo Adaamaa jirtu keessaa lolaan bokkaa eda roobaa bule gula dhufe abbootii warraa 38 baqachiise

No media source currently available Oromiyaa magaalaa Adaamaa dhahattuutti Oromoo 6,0000 caalan naannoo Somaaleetii baqatanii dhufan itti qubsiisan. Jari kun kaambii Saqaa-Qalloo fi Coqanuu keessa qubate.Lolaan manneen abbootii warraa Coqonuu duude. Taatullee akka jecha itti gaafatamaa biiroo koominikeeshiinii Adaamaa obboo Mi’eessaa Elemaatti miidhaa hamtuu fidde hin qabu jedha. Koreen bulchiinsa magaalaallee achi dhaqee laalee jedha obboo Mi’eessaan. “ Rakkoon hammaataan hin jirtu.” Mootummaan jara baqate kana gargaaruuf horii miliyoona hedduutiin gargaaruutti jira. Manillene hin jinnee Akka lolaan naannoo sun hin seenne ammoo Instituutiin Pilaanii Oormiyaa birrii miliyoona 1 oliin gaara Qacamaa irraan akka bisaan kaambii sun hin seenne hojjachuutti jira jedha obboo Mi’eessaan. Oromiyaa keessatti nama miliyoona caaluutti wal dhaba naannoo Somaaletii baqatee onaa ufiitii bahe. Yoo jarii kun Hararge haga Keenyaatti kaambii baqaa keessa jira.Yoo gannaa ka akkanaa kana warii kaambii jru rakkoo fi dhiba hedduu sodaata.


Komaandar Nagaraa Dhufeeraa fi Himatamtoonni Ka Biroon 9 Waajiira Polisii Isaan To’atee Jiru Himatan

Oromiyaa keessatti aangawoonni bulchiinsa sadarka adda addaa fi itti gaafatamtoonni waajiraalee polisii akkasumas nageenyaa hidhamaa akka jiran jiraattonni ibsuu eega jalqabanii bubbulee jira. Kanneen keessaa tokko kan ta’an ajajaan waajira polisii magaalaa Mattuu Komaandar Nagaraa Dhufeeraa eega to’annaa jala oolanii baatii lama guutuuf jiran. Garu haga ammaatti himannaan irratti dhiaate waan hin jirreef jecha dargaggoota isaan waliin to’annaa jala jiran sagal waliin waajiira polisii godinaa seeraan hiamatamanii jiru. Manni murtiis ajaja waajiricha himatameef ergeen dhiyaatanii waa’ee kanaa akka ibsan xalayaa ajajaa ergee jira.Kunis har’a waaree booda kan ture yoo ta’u manni murtii bellama biraa kennuu isaa maatii keessaa nu ibsanii jiran. Gama kaaniin bulchaan magaalaa Ciroo Obbo Xahaa Waaqoo bulchaan magaalaa Hirnaa Obbo Iskindir Ahmad Dirree Daawaa keessatti to’annaa jala akka jiran beekamee jira. Godiina Wallaggaa dhiyaa aanaa Bedii keessatti aangawaan nageenyaa itti anaa isaa waliin akkasumas itti gaafaamaan waajiira polisii Begii gidduu kana to’annaa jala oolfamuu jiraatonni ibsanii jiru. Ajajaan polisii wallaggaa bahaa komaandar Caalii Tasammaa torban lama dura hidhaa kan gadhiifaman yoo ta’u barreessaa paartii Kongrasii Federaala Oromoo Obbo Baqqalaa Nagaa yeroo waggaa lama ta’uuf mana ofii keessatti uugguramanii eega turanii booda amma hojii paartii isaanii jalqabuu isaanii ibsanii jiru. Gabaasaa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Barattoonni Yunivarsitii Amboo Har’a Hiriira Bahan

Yunivarsitii Amboo, moooraa isa guddicha keessatti har’a barattoonni hiriira bahuudhaan, “eega labsiin yeroo muddamaa labsamee booda, barattoota hedduu humnoota komaand-poostiin hidhaman hidhaman” jedhaman akka hiikaman, akkasumas, labsiin yeroo muddamaa akka biyyatti irraa kaasamuu gaafatanii jiran. Akka barattoonni jedhanitti, akkuma hiriirichi jalqabametti, humni federaalaa mooraa yunivaristichaa keessa buufatee jiru itti bobba’uudhaan gaazii imimmaansu itti dhukaase. Barattoonni hedduun baqatanii mooraa gad-lakkisanii bahuu ka dubbatan, barattoonnni, “barattoonni humnoota sanaan reebamanillee ni jiran” jedhu. Dhugumatti hiriirichi geggeessamuu ka mirkaneessan, prezidaantii itti-aantuun Yunivarsitichaa, Sister Muluu Kitaataa, gaaffiilee barattoonni dhiheessaa keessaa ijoon, waa’ee hiikamuu barattoota hiriyyoota isaanii fi kaasamuu labsii yeroo muddamaa tahuu dubbatan. Gaaffiilee barattootaa kana irratti hundaa’uudhaan, haala barattoota hidhaman jedhaman sana adda-baafachuuf waajjira komaand-pootiitti bilbiluu isaanii dubbatu. “Barattoonni sun wabiidhaan akka hiikaman kaleessa murtaa’ee jira. Kanaaf har’uma hiikamuu malan” deebii jedhu argachuu isaanii illee dubbatanii jiran. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa. No media source currently available


“Ibsa Dhugaa fi Ifaa Abboota Gadaa Irraa Argadheetti Guddaan Dinqame”

Dhabbata Mootummoota Gamtoomannitti Koominisharri ol’aanaan Koomishina Mirga Dhala-namaa, Ze’iid Ra’aad Al Huseen dawwannaa hojii guyyaa afurii Itoophiyaatii geggeessan kalleessa xumuran. No media source currently available Ze’iid Itoophiyaatti oggaa imalan kuni an lammataati. Bara 2017, Caamsaa keessa biyyatti dhaqanii baaka bu’oota mootummaa, hoggantoota paartii mormituu, dhaabbilee miti mootummaa fi namoota mana hidhaa Qilinxoo jiran amma tokko dubbisanii turan. Ogaas naannoo Oromiyaa fi Amaaraa -naannoolee dhiittan mirga dhala namaa hammaataa jira jedhame - akka qorataniis ta’e kotteedhan ijjatan in eeyyamamneef. Dawwanna isaanii tibbanaa garuu sanirraa adda ta’u dubbatan odeeffannoo marsariitii Dhabbata Mootummota Gamtoomanii irratti dabarsaniin. Dabaludhanis, “ Afferraan nu ergame Oromiyaa akka dhaqnu nuu ayyamamuu agarsiisa. Haluma saniinis gara Oromiyaa imalee hoggantoota Addaa fi bulchiitoota sadarkkaa naannootiin wal argee maria’dheera” jedhaniiru. An affeerraman mummicha ministiraa haaraa Dr. Abiyyi Ahmadiini. Kooomishinarrichi Hojjaa-dura darbe garee isaanii wajjin Bishooftuutti argamanii yeroo Abootii Gadaa wajjin mar’aiaanitti, “bakka buutoonni mootummaa Itoohpiyaa jiratanillee akkaatan itti abbootiin gadaa cichanii dhugaa, haala ifaa fi ballaa ta’een (sodaa tokko malee) dubbatan, roorroo qaban lafa godhan an dinqisiifamu ture,” jechuudhan ibsa Roobii kaleessaa dawwannaa Itoophiyaa akkuma xumuraniin basanirratti himan. Abbootiin Gadaa rakkina gama mirga dhala namaatiin jiru hidda jabeefatee jiru hiikuuf bulchiinsa haaraa wajjin hojjachuuf hawwii guddaa agarsiisanirus, jedha ibsichi. Odeeffannoo kara marsariitii dhabbata mootummoota Gamtootaniitin dabarsan irratti “ Akkaataa itti haala jiru hawwii fundura wayyaahaa qabaachuutiin ibsan na hawwachuu isaan dubbachuu barbaada. San malees, abbootiin gadaa barbaachisummaa haala biyyatttii keessatti ta’aa ture qorachuu fi barbaachisummaa itti gaafatamummaa fudhachuu qaroomiinaan naa ibsan. Kana keessayis qooda fudhachuu barbaadan. Karoorri muumichi ministiraa jijjiirrama gadi faagaatee fiduuf dubbatan akka hojiirra oolufillee mootoummaa qarqaaruu barbaadan,” jedhan Za’id. Mootummoota Gamtoomannitti Koominisharri ol’aanaan Koomishinii Mirga Dhala-namaa, Dturtii isaanii Itoohpyaatii keessatti barattoota Yunvaristii Finfinnee, bakka bu’oota dhaabbilee miti mootummaa, bloogaroota, abbootii amantii, fi hoggantoota paartii mormituu wajjin wal-gahanii yeroo mari’atanitti akka itti lammiiwwan biyyatti kun barbaachisummaa kabaja mirga dhala namaa itti ibsaanii dinqisiifachuu fi onnachuu dubbatan. “Labsiin yeroo atattamaa akka kaafamu, namoonni ammallee hidhaa keessa jiran akka gadhiifaman, manneen hidhaa kaaniis akka cufaman yeroo gaafatan, hundi isaanii bifa gamtaahaa ta’eeni.” Kara biraatiin, Gama mootummaa irraa, koomishinar Ze’iid muumicha ministiraa Itoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimaad dabalatee hoggantoota olaanaa wajjin wal-gahaniiru. Guyyaa kaleessaammoo, Mootummoota Gamtoomanitti Wajjira Koomishinii Mirga Dhala Namaa Damee Biyyota Baha Afrikaa fi mootummaa Itoohpiyaa eddutti waliigaltee mallatteesuu an ibsan koomishinarichi, mootumman Itoophiyaa barbaachisuummaa wajjira kanaa hubachuu gammachuudhan fudhanas jedhan. Guddinni Itoophiyaan gama diinagdeen galmeesitu itti fufee lammiiwwan hundi akka irraa fayyadaman, namoonni yaada qaban sodaa malee walabaan akka ibsatan biyya tatee arguu baarbaanna an jedhu ibsi koomishinerri ol-aanaan Mootummoota Gamtoomanii, dhumarrattis “kaayyoon keenya tokko. Innis, mirgi lammiilee Itoophiyaa hundaa guutumaan guuuutti akka kabajamuu,” jedha.


Mootummaan Yunaayitid Isteets Gabaaasaa Waggaa Ka Mirga Dhala-namaa Biyyoota Addunyaa Ifa Godhe

Ministriin dhimma alaa waggaa waggaatti akkuma gochaa ture Sanbata darbe kana gabasa bara 2017 baaseen Itiyoophiyaa keessatti sababaa malee hidhuu akkasumas yakkaawwan ka biroo mirga nmaaa irratti raawwataman, kanneen akka achi buuteen dhabamuu, lubbuun lammiwwanii humnoota mootummaan dhabamuu fi gochaalee hamminaa tarreessee baasee jira. ibsa ba’e kana irratti deebii mootummaa Itiyoophiyaa argachuuf eegaa jirra. Guutummaa gabaasaa keenyaa dhaggeeffadhaa No media source currently available


Komiishinerri Mirga Namaa Kan Tokkummaa Mootummootaa Finfinnee Daawwatan

Dhimma mirga namaa ilaalchisee qaamotii ol aanoo gamtaa Afriikaa fi tokkummaa mootummootaa gidduutti mariin ennaa geggeessamu kun isa jalqabaa ti. Ganama sa’a sadii irratti baniinsa wal ga’ii kanaa irratti haasaa kan dhageessisan komiishina tokkummaa mootummootaatti komiishinera ol aanaa kan ta’an Zaayiid Raad Al Huseen mariin sun uummata ardittiif carraa jijjiiramaa fiduu akka danda’u abdii qaban ibsaniiru. Jalqaba haasaa isaanii irratti addunyaa irratti nagaa waarinsa fiduuf qajeelfamoonni ijoon haqa tokkummaa fi kabajaan ilma namaa kan isaan keessatti argaman mirga namaa keessatti ta’uu hubachiisaniiru. Fedhii bu’uuraa kan ilmaan namaa kana addaan baasaanii lammiiwwan ilaalan illee bifa mormuun akkas jedhan. Mirgi dhala namaa dhuma irratti waan itti yaadan miti. biyyoonni hojiin misoomaa erga raawwatamee booda dhimma sadarkaa lammataatti itti yaadanis miti.nagaan erga buufatee booda projektii hojjetamus miti. Mirgi namaa boba’aa misooma saffisu. Mirgi namaa dhakaa bu’uuraa misoomni irratti ijaaramu jedhan. No media source currently available


‘Miseensota Raayyaa Ittisaa Ajjeechaa Raawwatanirratti Ragaa Baanus Haga Yoonaa Murteef hin Dhiyaanne’ – Jiraattota Mooyyalee

Ajjeechaa lammilee nagaa miseensonni raayyaa ittisa biyyaa bitootessa 10 bara 2018 Mooyyaleetti geessisaniin booda qaami biyya bulchaa ture bulchiinsi Koomaandi Poosti Sekreeteeriyaat miseesota raayyaa ittisa biyyaa gocha kana raawwatan jedhe ‘5’ to’annaa jela oolchuu beeksisee ture. Namootni kuniini to’annaa jela haa oolanuyyuu malee haga yoonaa isaan keessaa namni tokko murteef hin dhiyaatin jiru jedhu jiraattotni magaalaa Mooyyalee. Obbo Maammud Kannuu ajjeechaa bitootessa 10’nii kanaan abbaa isaanii ganna 60 Obbo Kannuu Qancooraatu duraa ajjeefame. Ammaa gaddarra akka jiranii fi abbayeen isaanii erga raayyaa ittisaan ajjeefamee angawootni mootummaa dhufanii waan takka akka isaan hin gaafannedha ragaa bahu. ‘Waan akka malee hamtuut natti Dhagahama, yoggaan akkasitti yaadu dubbachhuuyyuu hin danda’u na hudhayyuu, silaa mootummaan\nnama bira dhaabachuu qaba ture, namayyuu agarree hin gaafannuyyu.’ Maammud Kannuu Odeeffannoon jiraattota magaalattiirraa arganne akka jedhutti, ajjeechaan kun akkuma raawwateen angawootni mootummaa naannoo fi qondaaltonni Humna Ittisa Raayyaa biyyaarraa ergaman dhufanii namoota bakka ajjeechaa kanaa turanirraa ragaa funaannatanii turani. Obbo Diidaa Booruu namoota ragaa bahan keessaa isaan tokko; isaanis Guyyaa dhukaasi ka’e lubbuu oolfachuuf gara qe’eetti yoo baqatan haga qe’eetti loltoonni mootummaa isaan ariyachuusaanii raga bahaniiru. Yeroo kanas dargaggoo hojiif gara magaalattii dhufe tokko loltootni kun fuuldura isaaniitti akka ajjeeses yaadatu. Obbo Diidaa’n waan ijaan arge jedhan kana angawoota waa’ee ajjeechaa kanaa qulqulleefachuu dhufaniif himuu isaanii dubbatu. Angawoonni kunis erga teessoo koo fudhatanii raga dabalataaf si barbaanna naan jedhaniiru jedhu garuu haga yoonaa homaa waanti dhimmi kun fuulduratti deemee jiru hin agarree jedhu. Ammas jiraattonni magaalattii dabaluun, miseensonni Raayyaa Ittisaa balaa kana geessisan ammayyuu buufata waraanaa raayyaa ittisa biyyaa ka Mooyyalee jiru keessa jiru. Haga yoonaas namootni kun murteef dhiyaachuu dhabuun isaaniis namoota warra kana irratti ragaa bahe’ sodaa keessa buuseera. Aadde Amiinaa Mohaammed namoota raga bahanii ‘sodaa keessan jira’ jedhan keessaa isaan tokko; 'namootni kun haga yoonaa murtee tokkoof dhiyaachuu dhabuun nuun nu sodaachiseera' jedhu. Waa’ee ajjeechaa kanaa ka hordofaa ture kaan Abbaa Gadaa Kuraa Jaarsoodha. Isaanis Kanaan dura humni raayyaa ittisa biyyaa yeroo sadii ol naannoo mooyyaleetti nama ajjeesee seeraaf hin dhiyaatin hafuu himanii, ajjeechaa bitootess 10’f garuu sabi akka haqa argatuuf angawootaa mootummaa naannoo Oromiyaatti deddeebi’anii gaafachaa jiru. Komii jiraattotaa kana Waajjira Haqaa ka Aanaa Mooyyaleef kaafnee, Waajjiricharraa Obbo Tamasgeen, akkuma ajjeechaan kun raawwatameen Ministeera Raayyaa Ittisaa Biyyaarraa ‘Qorattoonni Yakkaa lamaa fi Abbaan Alangaa tokko dhufanii waajjira haqaa Aanaa Mooyyalee waliin raga namoota irraa ragaa funaaananii deemuu himani. Dhiyeenyattis himannaan akka banamuu fi dhimma kana mootummaan naannoo Oromiyaa Ministeera Ittisa Biyyaa waliin hordofaa jirallee jedhan. Namootni yakka ajjeechaa kana raawwatan kun yoom Dhaddacha kamitti akka dhiyaatan haga yoonaa waanti beekame hin jiru. No media source currently available


Amma Humna Keenyaa Yoo Tattaafanne Lafa Hog-Barruun Saboota Biroo Ga’e Dhaqqabuu Dandeenya.Barataa Lalisaa Indiriis

Umriin isaa 22 kan ta’e fi barataa yunivarsitii Finfinnee waggaa lammaffaa kan ta’e dargaggoo Lalisaa Indiriis Adem Dilbata darbee jechuun Ebla 22 bara 2018 Finfinnee keessa ka jiru galma Abbaa Gadaa keessatti kitaaba isaa isa sadaffaa eebbisisee jira. Barataa mummee Afaan oromoo kan ta’e Lalisaan kitaabii isaa Dilbata darbee eebbisisse “Qaallicha Gaafadhu” kan jedhuu fi Dilbii ykn kuusaa walaloo afurtamii afur of keessaa qaba. Kitaabnii asoossomaa jalqaba barreesse mata duree mata dureen isaa “Dhidhibbaa caba dabalee” kan jedhu yoo ta’u inni lammaffaan immo “Galfata” mata duree jedhu qaba ture.Kitaaboonni kun lameen asoossoma haa ta’an malee haala qabatamaa biyyatti keessa jiru irraa ka’uun akka barreesse dubata barataa Lalisaan. Kitaabnii walaloo inni sadaffaa fi Dilbata darbee eebbifame kun mata dureen jiran hundinuu “namaa fi uumama” gidduu walitti dhufeenya jiru irratti hirkatee kan barreeffaman ta’u ibse. Kanaaf namnii lubbuun turee dhuma irratti akka darbu akkuma beekamu uumamnii garu itti fufiinsa akkuma qabu kitaabnii koo jijjirama yeroo ykn mootummaa wajjiin akka hin dagatamne godheen barreesse jedha dargaggoo Lalisaa Indiriis. Gaaffii fi Deebii Gaggeeffame Caqasaa. No media source currently available


Hiriirri Mormii Barattoota Amboo Nagaan Xumurame

Barattoonni manneen barnootaa sadarkaa duraa lammataa fi qophaa’ina Amboo kanneen hidhaman haa hiikaman labsiin yeroo hatattamaa nu irraa haa ka’u jechuu dhaan har’a daandiitti ba’uun hiriira mormii geggeessuu isaanii jiraattonni magaalattii nuuf ibsaniiru. Barattoonni kun gaaffii isaanii waajjiraalee godina poolisii fi kan bulchiinsa godinaatti ka dhiyeeffatan yoo ta’u gaaffii keenyaaf yeroo dhiyootti deebii barbaanna jedhan. Bulchiinsichis gaaffii isaanii qaama ol aanutti kan dabarsuuf ta’uu itti himuu isaa dubbatu jiraattonni kun. Hiriirri kun labsiin yeroo muddamaa jiraatus rakkoo tokko malee xumuramuu isaa jiraattonni magaalaa Amboo nuuf ibsaniiru. No media source currently available


Haasaa Bira Taruun Hojii Hojjetaa Jirra: Muummicha Ministeeraa Abiy Ahimed

Hasawaa dhageessisuu fi waadaa seenuu bira taruu dhaan tarkaandii qabatamaa hojii irra oolchaa ka jiran ta’uu muummichi ministeeraa Itiyoophiyaa Dr. Abiyi Ahimed beeksisaniiru. Bakka bu’oota jiraattota magaalaa Gondarii fi Baahir Daar waliin marii geggeessaniin gaaffii eenyummaa Walqaayit waliin wal qaatee gaaffii ka’eef deebii kennanii jiru. Galma Mileeniyemii keessatti kana dura ennaa haasaa dhageessisan hawaasichi bulchiinsa isaanii irraa abdii qabaachuu muummichi ministeeraa Abiy tuqanii fedhii uummataa gama maraan guutuuf cichaan hojjenna jedhan. Haasaa bareedaa dhageesisuun ala waan hojiitti hiikame hin argine kanneen jedhan garuu dogoggoraniiru jedhanii jiran. No media source currently available


Komishinarri Mirga Dhala Namaa Itiyoophiyaa Seenan

Tokkummaa mootummotaa keessatti komishiinara mirga dhala namaa ka ta’an Zeid Ra’ad Al Hussein Dilbata kaleessaa Itiyoophiyaa seenanii jiru. Kunis afeerraa mootummaa biraa dhiyaateen ta’uun ibsamee jira.Zeid daw’annaa Itiyoophiyaa keessatti gaggeessan Kanaan marii sadarkaa olaanaa gamtaan Afrikaa fi waajira mirga dhala namaa kan Tokkummaa mootummotaa giddutti gaggeeffamu irratti hirmatu. Komishinarri olaanaan Zeid baatii Ebla bara 2017 Itiyoophiyaa daw’achuun mummicha ministeera biyyatti ka duraanii fi aangawoota sadarkaa olaanaa miseensoota hawaasa sivilii wajjiin hala kabajamuu mirga dhala namaa fi dameen waajiira isaanii kan gaanfa Afrikaa keessaa hojii gaggeessu irratti dubbatan. Mootummaan Itiyoophiyaa gara jalqaba waggaa kanaatti Zeid Itiyoopiyaa seenuun waan bara darbee jalqaban akka itti fufaniif gaafate. Guyyaa afuuruuf yeroo gamas turanti Zeid mummicha ministeeraa biyyatti Dr. Abiyyi Ahmad fi aangawoota sadarkaa olaanaa biyyatti wajjiin wal arguuf jiru.


Maatiin koo hidhaa keessa akkan jiru waggaa 5 booda baran: Haliimaa Abdii

Dararaa mana hidhaatti nu irra ga’erraan kan ka’e nu jiraannee arguu baannus kaayyoon hidhamneef milkaa’uuf jira: Ifaa Gammachuu Shamarranii fi dargaggoota gidduu kana hiikaman keessaa Haliimaa Abdii Mohaammad fi Ifaa Gammachuu Lataa ti. Haliimaa ykn Biiftuun godina Baalee irraa yeroo qabamte umurii ishee 16ffaa hin xumurre. Waggaa 8 fi baatii 5 hidhaa keessa akka turte dubbatti. Yeroo itti qabamte akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti bara 2002 akka ture himtee eega waggaa 5 hidhamtee booda maatiin ishee eessa akka jirtu baran. Dargaggoo Ifaa Gammachuu gulaalaa gaazexaa Leelloo, wellisaa fi waa’ee Afaan Oromoo irratti hojjetaa ture. Yeroo Adaamaa keessaa hiriyaa isaa waliin qabametti mana hidhaa 7 keessa akka ture akka warqeen abdiddaan qoramu sana haala suukaneessaa keessa darbuu isaa bo’ichaan ibse. Dararaa mana hidhaa keessatti nu irra ga’e irraan kan ka’e kaayyoo hidhamneef nu jiraannee arguu baannus milkaa’uuf jira jedha. Guutuu gaaffii fi deebii kanaa caqasaa No media source currently available


Mummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimed Har’a Miseensoota Kaabinee Isaanii Ifatti Beeksiisan

Ministaroota miseensota kaabinee 28 keessaa 18 bakkuma jiranitti kan itti fufan yokaan hojii biraatti itti gaafatama wal fakkaataaf ka muudaman tahuun beekamee jira. Muudama kaabinee kana keessatti jijjiirraan guddaan akka hin mul’atiin ka dubbatan hoogganoonni paartiilee mormtootaa garuu, “jijjiirraa kaabinee otuu hin taane, gaaffii uummatni biyyattii dheessaa jiruuf ka deebii qabatamaa kennuu fi jijjiirama fidu, marii paartiilee hunda hirmaachise eegaa jirra” jedhu. Tajaajiila kennamuu qabu hanqisuun uummata mufachisuunii fi gochaa malaammaaltummaa kan irra darbamuu hin dandeenye sarara diimaa tahuu hubachiisuun muudama kana mirkaneessina, jedhan Dr. Abiyyi. Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimed, eega itti-gaafatamaa hojii kanatti dhufanii, torban sadi’ii booda, taayitaatti muuduu fi taayitaa irraa kaasuu kaabine isa jalqabaa kana geggeessuu isaanii ti. Muummichi-ministaraa Abiyyi, miseensota paarlamaaf akka ibsanitti, muudaa fi taayitaa irraa kaasuun miseensota kaabinee kun, hojii gamaaggamaa mootummaa fi ADWUIn geggeessan irratti hundaa’uudhaan ka raaw’atame. Sababaan lammataa immoo, hirmaannaa dubartootaa mirkaneessuun barbaachisaa waan taheef tahuu dubbatan. Muuda ministaroota kaabinee isaanii kana ennaa raggaasisanitti, aangawoonni muudaman kun – yeroo hojii irra turanitti kan irra cehuun irra hin jirre sararri diimaan jiraachuu hubachiisanii jiran. Rakkoo tajaajila hojii fi malaammaltummaa. “Kanneen irra cehuun hin danda’amne – dhimmoota ijoo tahan lama tu jira. Tokkoffaa, isa uummatni mootummaa irratti mufannaa dhiheessu – dhimma kenninsa tajaajilaa ilaalchisee, kenninsa tajaajila jijjiiruun dirqamaa fi sarara diimaa tahuun fedha. Uummatni tajaajila addaa hin gaafatu. Akka Warqee hafnuuf hin gaafatu. Waraqaa eenyummaa baafachuuf, horii dabalataa baasuu kan isa hin barbaachisne, firaa bilbilsiisuu kan hin barbaachisne - lammii biyyaa tahuu barbaada. Kana mirkaneessuu, kanneen mudaman irraas, kanneen taayitaa isaanii itti fufan irraas mootummaan ka barbaadu tahuu hubachiisuun fedha. Lammaffaan kan akka sarara diimaatti ilaalamu, wal-ijaaruun ka geggeessamuu fi otuu wal hin ijaariin ka geggeessamu – dhimma malaammaltummaa ti. Ofii keenyaa itti hirmaachuu dhabuu qofa otuu hin taane, haalawwan, yeroo, maallaqaa fi qabeenyaa barbadeessan kana irratti hordoffii cimaa geggeessamu hoogganuun dirqama tahauu hubachiisuun fedha” jedhan – Dr. Abiyyi. Akka muudamaa fi jijjiirraa kanaatti, - Obbo Shifarraw Shigguxee – ministara qonnaa fi qabeenyaa baayladaa, - Obbo Siraaj Fageessaa – ministara geejjibaa, - Dr. Hiruut W/Maariyaam – ministara dhimma hojjetootaa fi hawaasummaa, - Ambaasadder Teshoomee Toogaa – ministara dhaabbatootaa misoomaa mootummaa, - Obbo Umarr Huseen – sadarkaa ministaraatti, daarektara ol’aanaa abbaa-taayitaa galiiwwanii fi gumrukii, - Aadde Ubaa Mohammed – ministara quunnamtii fi odeeffannoo, - Dr. Ambaachew Mekonnin – Ministara Industrii, - Obbo Mootummaa Maqaasaa – Ministara Ittisaa, - Aadde Fooziyaa Amiin – Ministara Aadaa fi Tuuriizimii, - Obbo Ahimed Shidee – Ministara Itti-gaafatamaa waajira dhimmoota koomiyunikeeshinii mootummaa, - Obbo Shaanxiraar Abbaay – ministara misooma magaalaa fi manneenii, - Obbo Mellesee Alamuu – Ministara Albuudaa fi Inerjii - Obbo Birhaanuu Tseggaayee – Abbaa-alangaa muummicha, - Aadde Yaalem Tseggaayee – ministara dubartootaa fi daa’immanii, - Obbo Melaakuu Aallebel – Ministara daldalaa fi - Dr. Amiir Amaan – ministara fayyaa ta’uun muudamanii jiran. - Ministaroota digdamii saddeet keessaa 12 hojii isaanii duraan itti-fufuun isaanis beekamee jira. Walumaa-galatti, muummichi-ministaraa biyyattii, ministaroota ja’a iddoo isaanii jijjiiruun, ministaroota 10 immoo haarawa muuduudhaan, har’a mana-maree bakka-bu’ootaatti dhiheessanii raggaasisan. Gama biraatiin, muummichi-ministaraa – Dr. Abiyyi Ahimed, itti-gaafatamtoota hojii mootummaa federaalaa sagal muuduu isaaniis maddeen-oduu mootummicha beeksisanii jiran. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Abbaan Ilma Ofii Hidhaa Keessatti Dhisanii Ba’an Maal Jedhu?

Obbo Margaa Dabaloo ogeessa tajaajiila eegumsa fayyaati. Narsummaa ( clinical nurse) digrii jalqabaa barnoota waa’ee qorichaa ykn Dawaan (pharmacy)digrii lammataa qabu. Faarmaasii ofii bananii hojjataa ituu jiranii yeroo lama hidhaman. Inni Jalqabaa baatii sadiif ture. Yeroo lammaffaa qabamuuf jedhan dararaa duraan irra ga’e jiluun naannoo gadhiisanii badan. Sababaa baduu isaaniin kan ka’e firri maatiin hiriyyaan namoonni 100 ol hidhaman.Dhuma irratti naannoo Beneshaangul keessaa qabamuu isaanii dubbatu. Dhuma torban darbee ennaa gadhiifaman ilma isaanii hidhaa keessatti hafee dargaggoo Darajjee Mergaa waaniin si godhu hin qabu “ Rabbii Si haa gargaaruu” jedheen biraa deeme jedhan. Darajjeen galmee Obbo Gurmeessaa Ayyaanoo irratti kannen himataman namoota 22 keessaa tokko.Isa qofaatu galmee sana irraa hin gadhiifamin hafe.Manni hidhaa Qilinxoo gubachuu waliin wal qabsiisanii jiru jedhu abukaatoon isaa obbo Wandimmuu Ibsaa. Kibxata darbee jechuun Ebla 17 bara 2018 Darajjeen mana murtii duratti bellamaaf dhiyaatee dhaddacha jeeqxe jedhamuun hidhaan baatii torbaa irratti muramuu Obbo Wandimmuun ibsanii jiran. Gaaffii fi deebii Obbo abba isaa Obbo Margaa Dabaloo waliin gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Socho’uuf Nama Na baatu Na Barbaachisa. Wal’anamuuf immo Maallaqa Hin Qabu: Barsiisaa Qanaasaa Raggaasaa

Abbaa ijoollee shanii, yunivarsitii Finfinnee irraa barnoota seenaan digrii duraa argatanii ituu hin hidhamin dura waggootii 33f barsiisaa turan. Umriin isaanii 55 ta’uu dubbatu. Godiina Wallaggaa bahaa magaalaa sibuu siree irraa waggaa lama dura kan qabaman barsiisaa Qanaasaa Raggaasaa mana hidhaa keessatti dararaa irra ga’een kan ka’e milli isaanii lamaan lafa ejjechuu waan dideef jecha hidhamtoota isaan waliin jirantu baatee mana murtii fi iddoo barbaachisaa ta’etti isaan geessaa ture. Duraan okkolaa mana murtii duratti dhiyaataa fi haakima biratti na ergaa jechuun iyyataa kan turan ta’us booda irra gonkumaa milli isaanii lafa ejjechuu dide. Miidhaa na irra ga’eef yeroon wal’ansa fayyaa ituu hin argatin turuu kootu milli koo lamaan fi harki koo mirgaa akka Laamsha’uu godhe jedhan. Abukaatoon barsiisaa Qanaasaa kan ta’an obbo Wandimmuu Ibsaa erga dhaddachatti dhiyaate ji’a lama darbee jira jedhanii turan. Manni murtii meerre jedhee yeroo gaafatu manni hidhaa ni dhukkubsata jechuun deebii akka kennu dubbatan. Manni murtii ajaja yoo kenne iyyuu hojii irra oolfamuu keessatti duubatti harkifannaan akka jiru muuxannoo irraa beekna jedhu. Barsiisaa Qanaasaa Raggaasaa namoota dhuma torban darbee gadhiifaman keessaa tokko. Bakka jirantti bilbilee haasofsisnee jira. Caqasaa. No media source currently available


Bombii kaleessa gabayaa Mooyyalee biratti darbatanin nama 64 madaa’e hardhallee waraana Liyuu Poolis bombin nama fixuuf jedhe lama bombi haraktti qaban

Mooyyaleen godina Booranaa keessa jirtu tun Finfinnee irraa km 700 fagaatti. Magaalaan tun akka jiraattotaa fi bulchootii jedhanitti bara hedduuf waraana boqonnaa nama dhowwu keessa jirti. Bombi kalee ganda 02 buufata otoobusii fi gabaya biratti waraanii Liyuu Poolisii Somaalee darbate jedhaniin walumattuu nama 64tti madaa’ee kana keessaa afuritti dhumate. Bombii tana lafa gabayaa namii itti gobbate biratti gadi dhiisan aka bulchootaa fi jiraattotii jedhanitti .  Akka poolisiin aanaa Mooyyalee Komaander Naggaa Sirbii jedhutti hardhallee nama lamatti ka bombiin nama fixuuf qophaahan bombii harkaa waliin qaban.“Dabarfamanii harka komaandi poostitti kennamaniiru.”  Obbo Kuluu Galgaluu aanaa Mooyyaletti bulchaa ganda 02ti. “Nama afuritti bombii tanaan lubbu dhabe.”  Obboo Waaqoo Afatuu itti aanaa itti gaafatamaa biiro koominikeeshiinii aanaa Mooyyaleeti. “Ummata gabayaa bahe irratti bombii darbatan buufataii konkolaataallee achii waan jiruuf namii hin baayyata.” Nama fixan kana qaraa bombi itti darbatanii eegee ammoo kalaashii fi shugguxiin hadhani jedha.“Bombiin dhootee irraa baatee jennaan kalaashiin nama hadha.” Gama kaaniin hardhallee waraana Liyuu Poolisii Somaalee keessaa hajajaa dhibbaa Aden Hasssan Jeersoo fi Kumaalaa Alii Aden Alii jedhan Mooyyalee ganda 01 keessatti bombiin nama fixuuf jedhani bombii waliin Mooyaletti qabaman. Jara kana waraana Itoophiyaatti ganama kana qabe.” Mooyalee akka jiraattoti jedhanitti keessattuu bara 2009 asitti takkuma nagaan ooltee hin bullee “dhiitee bariitullee waraanuma himachaa dandhahee dadhamne waraanii Liyuu Poolisi Somaalee akkuma fedhe nu hadha,” jedhan. Akka jecha obboo Kuluutti fulaan amma nama itti fixan tunilleen lafuma Raayyaan Ittisaa jalqaba Bitootessaa keessaa nama heddu itti fixe km 4 irraa fagaatti. Humnii nagaa tiksu ka Oromiyaa nagaa keenna tiksuutti hin jiru jedhan jiraattotii. No media source currently available


Walitti Bu’iinsi Godina Gujii Lixaa Keessatti Uumame Lubbuu Galaafate

Godina Gujii lixaa aanaa Qarcaa keessatti kamisa darbee qabee walitti bu’iinsa naannoo daangaa Ummattoota kibbaa Geedi’oo cina jiru irratti ka’een lubbuun namaa bade qabeenyaan barbadaa’uu jiraattonni naannoo, gareeleen mormituuf angawaan gama kibbaa nuuf ibsaniiru. Biiroon Bulchiinsaa fi nageenya Oromiyaas humnoota rakkoo daangaa babal’isuuf yaalii godhantu uummata jeequuf sochii gochaa jira jechuun fuula Feesbuukii isaa irratti ibsa gabaabaa maxxansee jira. Angawaa uummattoota kibbaa ka duraanii keessaa tokko akka ibsanitti Haala amma jiruun waantin ani itti hin amanne tokko yoo jiraate lakkoobsi keenya asitti waan heddummaateef gara zoonii Kibbaat Geeidiootti cinna kan jedhu waan hundee hin qabaannee dha. Gaaffii sirriis miti jedhan. Afaan Geedi’ootin haa barannu jechuun xalayaan gaafatame kan jedhus kan sirnaa miti. Dhimmi isaa qoratamuu qaba. Kanneen baqatanii gara Diillaatti ol dhufan akka jedhanitti lafa keenya irraa nuu deemaa nuun jedhan. Uummanni kun lamaan daangaa irra waan jiraniif afaan walii dubbataa waliin yeroo dheeraaf kan jiraataa waan turaniif afaan walii dubbataa inni gamaa gamanatti darhee jiraataa ture. daangaaleen naannoo Kibbaa daangaa Oromityaatti dhiyoo jiran hollaa Oromiyaa ti malee lafti sun kan Oromoo ti jedhaniiru. No media source currently available


Gumii Hegeeree Itiyoophiyaa Irratti Dubbatu Qopheessuuf Koreen Tokko Hundeeffamuun Ibsamee Jira

Itiyoophiyaa keessatti hundumaa kan of-keessaa qabuu fi walii galtee guutuu biyyaa argamsiisuuf kan hojjatu koreen tokko baatii Guraandhala darbee Amerikaa keessatti hundeeffamee yeroo ammaa biyya keesssatti sosso’aa kan jiru ta’uun ibsamee jira. Walitti qabaa koree kanaa kan ta’an Dr. Bezaabih Damissee akka jedhanti paartileen biyya keessaa gara Amerikaatti imaluun eega mari’atanii booda wixineen lafa ka’amee hojii irra ooluu kan jalqabe yoo ta’u prezidaantii Itiyoophiyaa Dr. Mulaatuu Tashomaa biraa deggersa argachuun isaa ibsamee jira. Ibsa kana har’a kan kennan jaarmayaa Tokkummaa Guutuummaa Itiyoophiyaa, paartii Ye Itiyoophiyaa Raa’iyyI, Gamtaa Dimokraatawaa Uummata Omoo fi Semaayaawii paartii turan.Fuurmaata waariinsa qabu fi hundaaf bu’a qabeessa ta’e paartii biyya bulchaa jiru dabalatee kanneen karaa nagaan qabsa’anis ta’e kanneen karaa biraan qabsa’an kan hirmaachisu ta’uun ibsamee jira. Yeroo ammaa deggersa mummicha ministeeraa Dr. Abiyyi Ahmed biraa deggersa argachuuf xalayaa kan ergaa jiran ta’u beeksiisan.


Walitti bu'iinsa Mooyyaleetti ta'e irratti Boombiin darbatamee'n namootni 3 du'anii 50 ol madaa'an

Tamsaasa keenya booda kan gabaase maddi oduu mootummaa nannoo Oromiyaa OBN lakkoofsi namoota du'anii afur, ka madaawanii 62 gahuu beeksisee jira Harra ganama Moyaalee Daangaa Naannoo Oromiyaa ganda 02tti wal dhabbii uumameen boombiin harkaa tokko darbatamee haga yoonaa nami 3 yoo lubbuun isaanii darbu, 50 ol ka ta’animmoo miidhaan qaamaa irra gahuu jiraattonni Raadiyoonii VOA’f himan. Walitti bu’iinsi kun hawaasa Oromoo fi jiraattota naannoo Somalee ka Itiyoophiyaa gidduutti ka uumame yoo tahu, boombiin darbatame jiraattota Naannoo Somalee Itiyoophiyaa irraa darbamuu ammas jiraattonni magaalattii ni dubbatu. Hospitaala Mooyyaleetti Ogeessa Yaalaa ka walii gala ka ta’an Dr. Nigusee Addunyaa namoota yaalaaf gara hospitaalichaa dhufan keessaa nami tokko battalumatti du’uu Raaddiyoo VOA’f himaniiru. Bulchaan Moyaalee ka ganda 02 obbo Kulluu Galgaloo namni 3 du’uu mirkaneessanii namootni boombii kana darbatan jedhaman garuu to’annoo jala akka hin oolin himan. No media source currently available


Haasaa Muummchi Ministeeraa Itiyoophiyaa Galma Mileeniyamiitti Dhageessisan

Muummichi ministeeraa Itiyophiyaa haraan Dr. Abiyyi Ahimad kaleessa haasaa isaan dhageessisan karoorawwan hanga tokko bal’inaan kan irratti beeksisaman ture. Muummichi ministeericha haaraa irraa kan isaan eegan tarkaanfilee fudhataman keessaa filannoo waggaa lama booda geggeessamuuf jiru kan haqaa fi walabaa gochuu akka ta’e hoogganoonni paartileen mormituu dubbataa jiran. Muummichi ministeerichaa dhimma kana irratti akka hojjetan haasaa isaanii kaleessaan waadaa seenaniiru. Dr. Abiyi Ahimed akka jedhanitti sirni dimokraatawaan hiika qabu akka guddatu gochuuf IHADEG qofaa utuu hin taane paartileen morkattootaas jabaachuutu irra jira. Gama kanaan filannoon biyyoolessaa inni itti aanu amansiisaa kan ta’e waltajjii dorgommii haqaa irratti kan geggeessamu falmii dhugaa kan ittin mul’atu akka ta’u qindoominaan kan hojjennu ta’uu isinii mirkaneessuun fedha jedhan. Seerri farra shorokeessummaa fi seerawwan waldoolii tola toltummaaf kkf qaamotii ilaalchisee hawaasaa adda addaa akkasumas gareelee mormitootaa fi gareelee mirga namaa biraa komee guddaan dhiyaataa ture. Seerawwan kana kan hin tuqin muummichi ministeeraa Abiyi Ahimed diittaa mirga namaaf komees sababaa seerawwan ta’an ittiin jedhan fooyyessuuf kan hojjetan ta’uu ibsaniiru.


Obbo Taayyee Danda’aa Dabalatee Kanneen Biroo Heedduun Hidhaa Ba’anii Jiru

Waajiira haqaa oromiyaaf dubbii himaa kan ta’an Obbo Taayyee Danda’aa, Yunivarsitii Amboo mooraa Walisootti barsiisaa ka ta’an Obbo Siyyuum Tashomaa akkasumas ajajaa itti aanaa kora bittineessaa Oromiyaa Komaandar Iyyaasuu Angaasuu guyyaa har’a hidhaa ba’anii jiru. Obbo Taayyeen ajjechaan Moyyaalee keessatti gaggeeffame kan ilaaleen raadiyoo sagalee Amerikaa waliin gaaffii fi deebii eega ibsanii booda hidhaman. Gama kaaniin torbanneen darban kana keessaa Oromoota himannaan shoroorkeessummaa irratti dhiyaatee mana hidhaa Qilinxoo keessa turan 500 ta’an keessaa 400 gadhiifamuu abuukaatoo isaanii kan ta’an Obbo Wandimmuu Ibsaa mirkaneessanii jiru. Isaan kun kanneen an abukaatummaan dhaabadheef qofa kan jedhan Obbo Wandimmuun maamiltoota koo Oromoo ta’an kanneen mana hidhaa Qilinxoo keessatti hafan 115 ta’u ibsan.”Rifeensa mataa hanaga tokko haadanii kaan Gofaree hin dhiisan” kan jedhan Obbo Wandimmuun mootummaan akkuma jalqabe hidhamatoota siyaasaa hundumaa akka hiiku akkasumas labsii yeroo hatattamaa akka kaasuuf gaafatan. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Bartooti Yuniversitii Harmayaa ijoolleen hidhaa hin baane jedhanii barumsa dhaaban waraanii mootumaa tanaaf ijoollee 30 caalaa miidhe jedhan

No media source currently available  Yuniversitiin Haro-Mayaa yuniverstii biyyitii qabdu keesaa tokko.Akka ijoolleen achii dubbifne jedhanitti ijoolleen achi barattu eegii barumsa dhaabanii ji’a tokko aaluutti jiran.  Wannii warrii gaafate akka barattootii jedhanitti akka barattootii Har-Mayaa ka qabaman hiikaman,akka waraanii mootummaa yuniversitii keessaa bahuu fi akka wannii hedduun qajeeltuuf gaafatan. “Guyyaa Roobii laaqana irratti akka hin nyaanne ijoollee dhoorkaa turan. Ijoolleen bakka tokkotti wal gettee maaliif nyaata nu dhoorkattuu namnii hidhameeyyuu nyaata hin dhoorrgamuu jettee yoo ijoolleen wal geettu poolisiin federaalaa ijoollee ari’atanii aaraa bombii darbuudhaan ijoollee baayyee doormiitti dhaanuun miidhan.” Akka ijoolleen tun jedhanitti tana keessa nama 32 akka malee miidhame ka ilkaan caphanii fi matan dhoofamelleen hedduu“ isaan keessaa namnii afur hospitaala Hararitti wallaanamaa jira hagii tokko hospitaala Hiywet Faanaa jira.” Aara bombii tana doormii dhiiraa ta “amel” jedhanii fi ka dubraa ka “Wiig” jedhanitti darbatan. Ijoolleen hidhaman jedhan tana haga tokko yuniversitii keessaa haga tokko ammoo yo jari boqonnaaf maatii isaaniitti galuuf karaa qaban. Waraanii mootummaa akka ijoolleen jettutti ijoolleen doormii(manneen bultii barattootaa) irra deemee humnaan barnootaatti oofuu fedha. Bulchiinsii ijoolleen hidhaman guyyaa shan keessatti gadi dhiifsan jedhullee haga ammaatti hin baane jedhan. Ijoollee tana haga tokko Hararitti hidhanii haga tokko Dirree Dhawaatti hidhan. Tana maleellee barattootii tun akka waraanii mootummaa yuniverstii keessaa bahuf gaafatanillee. “Nuuti mooraa barnootaa keessa jirraa malee mooraa waraanaa keessa hin jirru kanaaf waraanii federaalaa,poolisii federalaa jedhamu kun nurraa haa bahuu jechaa jirra,” jedhan. Waan ijoolleen himatte tana bulchootallee gaafachuuf jennee bilbillee ufi jibbaanne.


‘Haga Nageenyi naannoo bakkatti deebi’utti qe’eetti deebi’uu hin dandeenyu’ jiraattota Mooyyalee baqatanii Keeniyaa jiran

Lammileen Oromoo Mooyyalee baqatanii keeniyaa jiran Mootummaan Kutaa Bulchiinsa Maarsabiit akka galluuf nu dirqisiisaa jira jedhan. Baqattoonni buufata baqataa yeroodhaaf hundaayee ka Dambalaa Fachaanaa jedhamu keessa jiran Mooyyalee fi gandoota naannoo ishee keessa jiran keessatti nageenyi guutummaan waan hin buuneef ofirra deebinee galuu hin dandeenyuu jedhu. Dhimma kana Waajjirri Dhimma Baqataa ka Keeniyaa gaafatamee, baqattoonni haga galuu hin feenetti namni isaan dirqisiisu akka hin jirre beeksiseera. Galmoo Daawit dabalata qaba No media source currently available


Manni-maree Yunaayitid Isteets HR 128 Raggaasisuu Ni Deggerra, Hooggantoota Mormitootaa Itiyoophiyaa Keessaa

Itiyoophiyaa keessatti mirgawwan dhala-namaa akka kabajamanii fi ol’aantummaan seeraa akka jiraatu jajjabeessuuf – qabiyyee jedhu kan of-keessaa qabu, Wixineen seeraa mirga dhala-namaa fi itti-gaafatamummaa HR 128 jedhamu, kongiresii yokaan mana-maree bakka-bu’ootaatti Yunaayitid Isteetsiin reggaasisamuu isaa ka deggeran tahuu, hoogganoonni paartiilee mormitootaa Itiyoophiyaa biyya keessaa socho’anii beeksisanii jiran. Mootummaan Itiyoophiyaa, wixineen seeraa Yunaayitid Isteets sun, “jijjiirama Itiyoophiyaa keessatti mul’ataa jiru kan ilaalcha keessa hin galchiin waan taheef, kan yeroo isaa eege miti” jechuun deebii kennuun isaa ni yaadatama. Hoogganoonni paartiilee mormitootaa garuu, “Itiyoophiyaa keessatti daandiin jijjiiramaa si’achi, hin jalqabamne” jedhu. Mana-maree bakka-bu’ootaa Yunaayitid Isteetsiin kan raggaasisame – wixineen seeraa HR 128 jedhamu kun, mootummaan Itiyoophiyaa, labsii yeroo hatattamaa biyyattii keessatti labsamee jiru akka kaasu, humnoonni naga-eegumsaa humna gitaa-oliitti gargaaramuu isaabnii akka akka dhaabsisu, mirga walga’uu, akkasumas walabummaa preesii akka kabaju, kana malees, kanneen haga ammaatti lammiwwan ajjeesanii fi hidhaa irratti reebicha geggeessan seeraan akka gaafataman akka taasisu gaafata. Tarkaanfiilee ka biroo hedduu, ka mootummaan Itiyoophiyaan fudhatamuu qabu – jedhu tarreessee jira- seerri kun. Dhaggeeffadhaa No media source currently available


Yeroo Kennuun Barbaachisaa Ta’uus Tarkaanfii Fudhachuu Jalqabuun Barbaachisaa Dha . Baqqalaa Garbaa

Mummichi ministeeraa Itiyoophiyaa Abiyyi Ahmad Kamiisa Ebla 12 bara 2018 galgala abbotii amantii, maanguddoota biyyaa, hogganaa morkitoota siyaasaa, waldootii sivikii fi namoota dhunfaa masaraa mootummaa keessatti afeerraa irbaataa godhanii jiran. Dr. Abiyyi sirna kana irratti haasawaa dhagesiisaniin ADWAUI paartilee siyaasaa karaa nagaan qabsaa’uu filatan kamiin iyyu waliin dubbachuuf qophii ta’u ibsan. Gurmaa’uun madda yaaddoo otoo hin taane furmaatatti dhiyaachuuf karaa ta’u qaba kan jedhan Dr Abiyyi waltajjii siyaasaa daran akka ballatuuf murannoon hojjanna jedhan. Paartileen mormituu imaammata uummataaf ta’a jedhan qopheeffatanii dhiyaachuun dorgomuu kan qaban ta’uus hubachiisan. Gaaffii fi Deebii Obbo Baqqalaa Garbaa waliin gaggeeffame caqasaa No media source currently available


Dr. Abiyyi Ahmad Maqaleetti Imalanii Deebi’an

Muummichi ministiraa Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmad haasawaa dhageesisaniin uummanni Tigraay seenaa biyyatti kan bara dheeraa keessatti tokkummaa Ityoophiyaaf bakka guddaa akka qabu yeroo gaarittis ta’e hamaatti lammii biyyatti ta’u isaa irratti kutataa ta’u ibsan. Gita bittaan cunqursamaa fi dhitamaa akkasumas haala hamaa keessa yeroo tureetti illee uummata ka biroo wajjiin wal ta’e ijoollee isaa kuma hedduu wareeguu filate jedhan. Lammii Iiyoophiyaa ta’u isaa kan ilaaleen asii fi achii ituu hin jedhiin uummata dhiiga isaa keessatti cichaa fi haqa akka galaatti guduunfate dha jedhan Dr.Abiyyi. Uummanni Qabsoo keessatti bakka guddaa qabu kun gara misoomaa fi nageenyatti akka deebisus dhaamaniiru.Gaaffilee misoomaa fi bulchiinsa gaarii furuufis qindoominaan ni hojjenna jechuun Dr. Abiyyi ibsanii jiru. Itti aanaan preezdaantii bulchiinsa naannoo Tigraay Dr. Dabratsiyoon G/mikaa’eel gama isaanitiin, ummanni naannoo Tigraay ummata Ityoophiyaa kaan wajjin ta’uun biyya foyyoofte ijaaruuf ni hojjeta jedhan.Mirgi bakkaa bakkatti socho’anii hojjechuu akka kabajamu, lammiilen buqqa’anis akka deebi’anii dhaabbatan ni hojjetama jedhaniiru. No media source currently available


Gamoon Maa’ikelaawii Cufame Jechuun Sirni Maa’ikelaawii Keessatti Nama Dararu Cufame Jechuu Miti, Jedhu Hidhamtoonni Duraanii

Mootummaan Itiyoophiyaa ka waggoota kurna hedduuf namoonni keessatti dararamaa turan, jedhamuun balaaleffatamu Waaltaa Qorannaa Maa’ikelaawii torban dabre cufee jira. Ka magaalaa Finfinnee keessatti argamu waaltaa qorannaa kana keessatti gochaanleen dararaaa raaw’ataman, jedhaman dhaabota mirga dhala-namaa akka Hiyumaan Raayitis Wach fi ka biroodhaan gabaasamaa turan. Mootummaan waaltaa qorannaa kana akka fufuuf deemu Amajjii 3, bara 2018 ibsa muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa duraanii, Hayile-maariyaam Dessaalenyi gaazzexeessotaaf kennaniin beekisse. Hidhamtoonni Maa’ikelaawii keessatti hidhamuu fi dararamuu isaanii dubbatan, kutaalee hidhaa xixiqqoo lakkoobsa hidhamtotaa humnaa oliin guutaman keessattiii fi kutaalee qorannaan keessatti geggeessamu keessatti miidhaan qaamaa, sammuu, hamilee fi qor-qalbii hamaan irra gahuu isaa yeroo adda addaatti himataa turan. “Maa’ikelaawii fufamuun isaa gaarii dha, garuu kan dararaa hamaa uummata irra geessisan gamoo Maa’ikelaawii otuu hin taane qondaalota mootummaa Itiyoophiyaa fi sirna mootummaa Itiyoophiyaa akka dararaan sun geggeessamu eyyemee fi humnoota gochaa kana raaw’atanb bobbaase. Sirni buqqa’uu yokaan of jijjiiruu qaba” jedhu, hidhamtoonni kun. Hidhamtoota duraanii lama haasofsiisnee jirra. Qophii keenya caqasaa. No media source currently available


Ilmii Kan Abbaa Caaluu Ykn Kan Abbaa Dhaalu. Dr. Abiyyi Ahmad - Amboo

Muummicha ministaraa Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimadiin jilli hogganamuu har’a gara magaalaa Ambootti imaluun uummata wajjiin walga’ee jira. Hoogganoota federaalaa ol’aanoo fi kan bulchiinsa naannoo wajjin turan keessaa Prezidaantii bulchiinsa naannoo Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaa itti-aanaa muummicha ministaraa Obbo Demmaqaa Makonnin Ministara Dhimma-alaa, Obbo Warqinah Gabayyoo, fi aangawoota ka biroo of keessaa qaba. Sirna staadiyamii yunivarsitii Amboo mooraa guddicha keessatti uummataaf haasawaa kan dhageesisan Dr. Abiyyi Ahmed qabsoon keenya qabsoo mo’ataa akka ta’uu gochuuf tarsimoo keenyeen injifachuun danda’amee jra jedhan. Injifannoon kun guutuu ta’u kan danda’uu itti gaafatama nutti kenname waliin taanee fixaan baasuu yoo dandeenye qofa jedhanii ilmii Kan Abbaa Caaluu Yemmuu Kan Abbaa Dhaalu jechuun mammaakan Mummichi ministeeraa Abiyyi Ahmad. Prezidaantiin bulchiinsa naannoo Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaa gama isaaniin har’a bakka kanatti kan walitti qabamne akka kaleessaa abidda dhaamsuudhaaf akkasumas rakkoo odeessuudhaaf otoo hin taane misiraachoo labsuuf abdii hegeree cimsuudhaaf jedhan. Itti aanaa mummichi ministeeraa Dammaqaa Makonniin akkasuma haasawaa dhageesisanii jiran. Jiraattonni magaalaa yaada isaanii nuuf ibsanii jiru. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Wixineen Seeraa 128 Ragaasifamuun Hawaasa Gammachiise. Mootumman Itoophiyaa Murtii Darbe Balaaleffateera

Itiyoophiyaa keessatti mirgawwan dhala-namaa akka kabajamanii fi ol’aantummaan seeraa akka jiraatu jajjabeessuuf qabiyyee jedhu kan of-keessaa qabu, Wixineen seeraa Yunaayitid Isteets HR 128 jedhamu, kongiresii yokaan mana-maree bakka-bu’ootaatti dhihaatee, kaleessa sagalee guutuun dabree jira. Kan wixinee seeraa kana dhiheessan bakka-bu’aan uummataa Kiris Ismiiz fi aangawoonni ka biroon, murtiin kun fudhatamuutti gammaduu isaanii ibsanii, waa’ee uummata Itiyoophiyaa akka dhimmaman dubbatan. Uuumatni akka wixineen seeraa kun milkaa’u falmaa turanis, bakka sanatti argamuun gammachuu isaanii ibsan. Gama biraatiin immoo mootummaan Itiyoophiyaa, “murtiin kun ka yeroo isaa eege miti. Ka tahuu hin malles,” jechuun deebii kenne. Gabaasni guutun kinooti No media source currently available


Wixineen Seeraa 128 Mana Maree Aameerikaatin Raggaasifame

Haala qabinsa mirga dhala-namaa fi deemsa ijaarsa dimookiraasii Itiyoophiyaa sirreessuu irratti an fuuleffate, wixineen seeraa Kibxata harraa mana maree Yunaayitid Isteetsin mormii tokko malee raggasifameera. Miseensota mana marichaa gama demookiraatii fi ripablikaaniin deeggarsa guutu an argate wixinichi "Kabajaa mirga dhala-namaaf kennamu deeggeruu fi Itiyoophiyaa keessatti bulchiinsi hunda hammate akka jiraatu jajjabeessuu," mata duree jedhuun bara darbe bocamee irratti hojjatamaa ture. Wixinee seeraa 128 adda durummaadhan ispoonsarii gochudhan guyyaa harra manaaf an dhiheessan bakka bu'aan uummata Niiw Jarsii Kiriis Ismiizi, dhiita mirga dhala namaa Itoophiyaa keessatti geggeefamu, keessumattu immoo oggoota sadeen darbaniif ajjeechaa fi dararaa naannoo Oromiyaa fi Amaaraa keessatti godhamaa ture daraan balaleffachuudhan manni deeggarsa akka isaaniif godhu gaafatan. “Dargaggoota hirmaannaa siyaasaa fi guddina diinagdee gafatan irratti tarkaaffi gitaa ooliitu fudhatame, nannoolee Oromiyaa fi Amaaraa keessatti namoota kuma tokkoo olitu ajjeefamees,” jedhan bakka bu'aan ummataa Kriis Ismiiz. Filamuu Dr. Abiyyi Ahimad fakkeenya gochuudhan, Itoophiyaan karaa jijjirramaa irra jirti jechuun qaamoota wixineen qophaahe akka fashalaahu gafatan laalchisees Kiriis, “ Itoophiyaa keessatti yeroo jijjirramni angoo jiru wanni waada galamuu bayyee dha hojiittti garuu in hiikkamu,” jechuudhan cichanii dubbatan. Wixineen seeraa 128 walitti dhufeenyi Yunaaytiid Isteets fi Itoophiyaan funduratti qabaatanis kutannoo Itoophiyaan dimookiraasii dagaagsuu fi ol-aantummaa seeraa kabachiisuu irratti qabdu irratti murtahuu akka qabu tarreessa. Hawaasni oromoo fi saboota Itoophiyaa kaan irraa mana maree Ameerikaatti argamanii turan murtee harra irra gahameen gamaaduu isaanii dubbatan.


Ayyaantuun Eenyu Ajjeese? Maaliif?

Harargee Bahaa, magaalaa Qobboo keessatti Dilbata, Ebla 8 halkan, dubartiin haadha mucaa tokkoo fi ulfa jedhamte, Ayyaantuu Mohammed Sa’idoo miseensota raayyaa ittisaa itiyoophiyaa naannawa magaalatti qubatanii jiraniin rasaasa lamaan haleelamtee du’uu ishee, jiraattonnii fi maatiin ishee Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Bulchaan magaalattiis shakkamtoonni qabamanii ka qorannaan irratti geggeessamaa jiru tahuu dubbatan. Jiraattonnii fi obboleettiin ishee, Caaltuu Mohammed, VOAf akka ibsitetti, Ayyaantuu Mohammed obboleettii ishee lakkuu deessuu ciistee ulmaa ciisaa jirtu tajaajilaa turtee Dilbata halkan gara mana ofii isheetti otuu deemaa jirtuu, oltoonni raayyaa ittisaa sadii, karaatti ishee dhaabanii akka isaan waliin gara isaan fedhanitti deemtuu fi waliin ciistu dirqsiisuu yaalan. Ayyaantu dubartii abbaa manaa qabduu fi ulfa ta’uu ishee itti himtee akka ishee gad-lakkisan kadhatte iyyuu humnaan dirqsiisuu itti fufan. Yeroo isheen diddu karaa rasaasa lamaan dhawanii ajjeesanii karaa irratti gatanii deeman. Yeroo isaan gochaa kana raaw’atan namoonni dhaga’anii fi argan, garuu itti ba’uu sodaatanii bulan akka jiranillee maatii fi jiraattonni naannoo dubbatanii jiran. Kan Wixata ganama reeffaa Ayyaantuu karaa magaalaa Qobboo irraa kaasisanii, qorannaadhaaf gara Hospitaala Dadar geessan – kantiibaan magaalaa Qobboo, Obbo Ahimeddiin Suufiyaanis, Ayyaantu mataa ishee irra bakka lama rasaasaan haleelamtee, reeffi ishee karaa irratti argamuu isaa fi qrannaa geggeessameen miseensi raayyaa waraanaa tokko qabamuu, ka biroo irrattis qorannaan geggeessamaa jiru tahuu dubbatanii jiran. Hospitaala Dadaritti ogeessi fayyaa reeffa Ayyaantuu qoratan, Dr. Kaalid Ahimed, rasaasa lamaan dha’amtee du’uu ishee mirkaneessanii, kan nu bira dhufe reeffa ishee waan ta’eef, ulfa tahuu fi tahuu-dhaba ishee qorachuu hin dandeenye, garaan ishee immoo guddaa hin turre, jedhan. Qophii guutuu dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Dachiin Keenya Naannoo Somaaleetti Cite Oromiyaatti Akka Nuuf Deebi’u Iyyataa Jirra: Buqqaatota

Akka lakkoobsa Itiyoophiyaa bara 1997 referandumii ta’een Oromiyaa irraa gara bulchiinsa naannoo Somaaleetti ka citan gara naannoo keenyaa Oromiyaatti deebinee jiraachuu barbaanna, dachiin keenya Oromiyaa irraa cites akka nuuf deebitu gaafannaa jechuun iyyataa jiraachuu dubbatu. Xalayaa isaaniis blchiinsa godianaa Baaleetti dhiyeeffannee jirra jedhan. Bulchiisa godinichaa irraa angawaa nuti dubbisne illee xalayaa isaanii simachuu isaanii ibsuu dhaan gaaffiin isaan dhiyeessan sadarkaa federaalaatti deebii argata waan ta’eef gamasitti dabarsina jedhan. Ajjeechaa fi dararaa gandeen naannoo Somaaleetti citan sana keessatti raawwateen gamasii baqannee ka jedhan namoonni kun gara naanoo irraa buqqaaneetti deeb’uu barbaannaa jedhanis angawoonni immoo naannoon isaan irra buqqa’an referendumii dhaan gara bulchiinsa naannoo Somaaleetti citeera waan ta’eef akka qaama Oromiyaatti ilaaluu hin dandeenyuu jedhu. Bakka bu’oonni jaarsolii garuu referendamiin sun humnaan nutti fe’ame jechuu dhaan mootummaan naannoo Oromiyaa iyyannaa keenya akka nu dhaggeeffatuuf iyyataa jirra jedhan. No media source currently available


Gam - Lameen Irraa Uummanni Buqqa’uu Waan Lammaffaa Dhaga’uu Hin Feene Ta’u Amanuu Qabna: Dr Abiyyi Ahmad

Mummichi Ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmad Samabata Ebla 7 bara 2018 aangawoota federaalaa fi kan bulchiinsa naannoo waliin magaalaa guddoo bulchiinsa naannoo Somaalee kan taate Jigjigaatti imalanii turan.Achittis aangawoota bulchiinsa Somaalee fi bakka bu’oota uummataa kana naannoo sana waliin marii gaggeessanii turan. Uummata gam lameen irraa jireenya ofii irraa buqqa’an debisanii dhaabuu fi nagaa buusuu irratti kan fulleefate marii kun kanas fixaan baasuuf mootummaan Federaalaa bulchiinsa naannoo lamaanii wajjin kan hojjatu ta’uun ibsamee jira. Gidduun dhaabachaa fi hammaachaa baatileef kan itti fufee walitti bu’iinsa Kanaan uummanni Miliyoona tokko caalu manaa fi qe’e ofii irraa buqqa’uuf dirqamee jira. Gama kaaniin kanneen mooraa Hamaareessa keessa buufatan batii saddeet kan guutan yoo ta’u bulchiinsa naannoo Somaaleetti deebi’uu waan yaadamu miti jedhu. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Haala Baqattoota Oromoo Mooyyalee Baqatanii Keeniyaa jiran

Lammileen Oromoo Kuma 10tti tilmaamaman ajjeechaa Mooyyalee tti ta’een booda baqatanii amma Keeniyaa Naannoo Solooloo qubatanii jiru. Kanaan dura baqattoonni kun bakkeewwan qubannoo afur keessa qubatanii ka turan yoo ta’an, amma garuu Jaarmayaa Mootummootaatti Dhaabbati Baqataa UNHCR, baqattoota kana deeggaruun akka salphatuufiif bakka Dambalaa Fachaanaa jedhamutti walitti isaan qabuutti jira. Baayyeen baqattoota kanaas gara buufat amma keessa buufatan kanaa erga dhufanii turban sadii yoo ta’u, harka duwwaa gara kana dhufuu isaaniis himu. Lammileen Keeniyaa naannoo baqattoonni qubatan jiraatanii fi Mootummaan Keeniyaa baqattoota kanaaf haga tahe deeggaranus lakkoofsi baqattootaa hedduummachuun rakkoo kaan ta’eera. Kanaafis Mootummaan Keeniyaa Jaarmayaa Mootummootaa ka dhimmi baqataan wal dubbatee gargaarsi midhaan nyaataa akka isaaniif dhiyaatu gochaa jira. Jaarmayaa Dhiyeessa Midhaan Nyaataa (WFP) Damee Keeniyaatti Hordofaa Dhimma Imaammataa ka ta’an Mr. Piiter Otiyeenoo, ‘Dhaabbati isaanii midhaan nyaatan baqattootaaf dhiyeessuun isaan cinaa dhaabbataa jiraachuu himu. Ammas haga mootummaan biyyattii baqattoota kana cinaa dhaabannu nu gaafatetti isaan gargaaruufillee qophiidha jedhu. Galmoo Daawit buufata baqattootaa Dambalaa Fachaanaa jirutti imalee qophii itti aanu qindeesseera.


Oromoon ala jirtu Boorana Mooyyalee baqatee Keenyaatti galee $82,000 oli walti guurtee bulchootii Keenyaalleen dhaqanii laalumatti jiran

No media source currently available Namiii godina Booranaa aanaa Mooyaleetii gara ji’a tokkootiin duratti waraana mootummaa Itoophiyaa baqachuuf Keenyaatti gale kuma hedduu. Jara kana keessaa hagii tokko galullee ammallee kuma hedduutti ala jira. Wariri baqate kun Mooyyale ollaa hedduu keesaa waraana mootummaa baqatee bahe.Mootummaan Itoophiyaa ammoo odeeffannoo dogongoraatiin jara kana hadhanii lubbuun namaa baate jedhullee namii dubbii akka jedhanitti hin laalle. Lola sun irratti akka warrii lafaa jedhutti nama kurnyaa olitti dhumate. Oromoon biyya alaa jirtu gama hawaasa ufiitiitii fi akka dhuunfaalleetti jara kanaa $82,000 caalaa walti guurte. Girmaa Guutamaa warra horii kana akka koreetti walti guure keessaa tokko. Girmaan barataa PhD-ti amma Norwey jiraata. Horii kana akka ummaaan gargaaraniif fulaa sadiitti qoodanii kennan. Koree Fannoo Diimtuu Keenyaatiif $10,000 Dhaaba mootummaa hin tahin ka Minisootaa(MN) fi Keenyaa Naayroobii biiroo qabu Good Deeds Charity $30,000 Mana Marii Keenyaatti koree bakka buutota dubartootaatiitti ammoo $42,000 kennan. Warrii baqate akka Girmaan jedhutti akka hamaa jira harka 80% caalaan haawwanii fi ijoollee. Namii baqate jedhan 8,000 caala jedhanillee akka jecha Girmaatti namii hagii guddaan gara nama beekuu fi ollaa keessa waan baqateef malee namii baqate hagas caala. Itti gaafatamtootii dhaaba mootummaa hin tahini(NGO) Good Deeds Charity ka Keenyaa waajjira qabuulleen warra nama baqate kana dhaqee laale keessaa tokko. Sheek Saladaa Jilootiitii fi Sheek Alii Jimmaa warra dhaqee laale. Kaambiin namii itti baqate ka jarii dhaqee laale.Walumattu yoo deebisan nama 7,350 baqatee ala jira jedhan. Ardaa Danbalaa Faccanaa keessaa nama 6,000 Ardaa Kaarra Torbii keessaa nama 350 Ardaa Soomarre keessa ammoo nama 1,000 baqatee itti qubatee keessa jira jedha warri dhaqee gale "Warii hafe haawwan,ijoollee,jaarrolee. Fulaan itti galanilleen hagii tokko waaroo qabaa,hagii tokko sunuu hin qauu laftilleen bokkaa fi biinnii qabdi.” Gama kaaniin nama kaambii jiru malee nama 1,400 akka warri dhaqee gale jedhutti UNHCR-tti harka kennatee baqataa tahuuf galmaahe. “Warrii gale biyyitii nagaa tahuu fa dandeetti jedhee biyyumaa fi biyyee teennatti gallaa jedhee gae.” Bulchootii Keenyaa ta akka miseensota mana marii biyya sunii bulchoota godina Marsabeet, Isiyolloo faatillee jara baqataa kana dhaqee laale keessaa tokko. Saafiyaa Sheek Adenii fi Rahimaa Diida Jaldeessaa miseensota mana marii Keenyaa godina Marsabaatii fi Isiyollooti.Dhimma haawwanii fi ijoollee dubraa irratti hojjatanillee. Jarilleen dhiyoo tana keessaa fulaa namii itti baqatee qubatee keessa jiru Jarilleen fulaa namii itti baqate Danbalaa Faccanaa,Seesii,Soomarree fi Wattittii dhaqee laale.Jarii ammoo eegii dhaqee laalee diqqoo ya miila dhaabae. ”Gaafasitti namii amma walti baqachuutti jira. Namii nu argine hagii guddaan haawwani fi ijoollee.” Mootummaan Itoophiyaa akka namii baqate kun galu gaafatullee “namii lubuu ufiitin baqatee bahe yo fedhe hin galaa yoo fedhe Keenyaalleen lafa Oromootii taa’uu dandaha,” jedhan miseensotii mana marii Keenyaa tun. Bulchootii tun akka nama baqate kana ariitin gargaaran fedhan. “Akkii warrii keessa jiru akka hamaa.Haawwan ijoolleetti jiraa,ta ulfaatti jiraa,ta deettee goda jirtutti jiraa jaarsaatti jiraa,tana irratti laftii roobaa biinniitti jiraa rakkoo guddoo keessa jiran,” jedhan.


Maatiileen Namoonni Isaanii Ajjeesaman Dhiifama Muummichi-ministaraa Abiyyi Gaafataniif Deebii Maal Qaban?

Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa haaraan, Dr. Abiyyi Ahimed, Wixata dabre kana muudama isaanii irratti ennaa paarlaamaa Itiyoophiyaa fi uummata biyytiif haasawa godhan keessatti namoota biyyaa otuu mirga siyaasaa fi mirga dhala-namaaf falmanii ajjeesaman, ijoollee otuu umurii dheeraa hin jiraatiin karaatti kutamaniif dhiifama gaafatanii jiran. Mootummaan isaanii rakkoo kanatti furmaata gochuudhaan akka isaan kiisullee dubbachuun waadaa seenan. Godinaalee Oromiyaa adda addaa keessaa, maatiileen namoonni isaanii humnoota mootummaan nu jalaa ajjesaman, jedhan dhiifama hoogganaa haarawa kanaan dhihaateef akkamitti simatan? Gara fuul-duraatti hoo maal irraa eegan? Guutummaa qophii keenyaa dhaggeeffadhaa No media source currently available


ABOn Yoo Mootummaan Itiyoophiyaa Marii Nageenyaaf Cicha Qabaate Qophii Tahuu Dubbate. Addi Bilisummaa Biyyoolessaa Ogaadenis Ejjennoo Isaa Beeksisee Jira

Addi Bilisummaa Oromoo fi Addi Bilisummaa Biyyoolessaa, rakkoo yeroo ammaa Itiyoophiyaa keessa jirtu furuu irratti ejjennoo qaban ilaalchisee, mata-mataatti ibsa baasanii jiran. Akka mrgi uummata Oromoo fi uummatoota Oromoo kabajamuu fi biyyattii keessatti nageenyi dhufu faluuf jecha, mootummaa Itiyoophiyaa waliin haal-duree tokko malee bakka qaamni sadaffaan jirutti mari’achuuf yeroo hedduu akka yaalee ture kan ibsa isaa keessatti eere Addi Bilisummaa Oromoo, yaaliwwan araaraa jalqabamanii otuun hin milkaa’iin hafanis tarreessee jira. “Amma yeroo haalli isaa mariif miijawaa tahe kanatti, yoo mootummaan Itiyoophiyaa cicha dhugaa qabaatee fi waraana nu irratti labse nu kaase, gad-teenyee karaa nagaa mari’achuuf qophii dha.” Jedha. Addi Bilisummaa Biyyoolessaa Ogaadenis, akkasuma, ibsa baaseen, “muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa haaraan, paartii EPRF ka yeroo dheeraaf mirga uummataa ukkaamsaa ture irraa waan filatamaniif amantaa guutuu irratti hin qabnu. Tahus, waan gara fuul-duraatti gochuuf jiran dhiheenyaan hordofaa jirra,” jedha. Qophii keenya dhaggeeffadhaa No media source currently available


Obbo Baqqalee Garbaa Waa’ee Qabsoo Dr. Maartin Luuter Kiing Dubbatan

Har’a, Ebla 4, bara 2018, waggaa shantamaffaa, qabsaawaan mirga hawaasaa, Lubni Dr. Maartin Luuter Kiing itti ajjeeffaman tu guutmmaa Ameerikaa keessatti yaadatamee oole. Kitaaba Dr. Maartiin Luuter Kiing gara afaan ofiitti hiikanii maxxansiisuun kanneen uummata isaaniif dhiheessan keessaa tokko, kan dhiheenya mana-hidhaatii gad-lakkisaman, itti-aanaa dura-taa’aa Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Beqqelee Garbaa ti. Namoon Adaamaatti bilbiluun haasofsiisee jira. Akkaataa itti lubni Dr. Maartin Luuter Kiing, qabsoo mirga uummaa gurraachaa Ameerikaa eegalanii fi qabsaa’ota mirga uummataaf falaman hedduudhaan fakkaanya tahan ibsan – Obbo Beqqeleen. Guutummaa gaaffii fi deebii isaa dhaggeeffanaa No media source currently available


Mummichi Ministeera Itiyoophiyaa fi Prezidaantiin Masrii Bilbilaan Dubbatan

Mummichi Ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimad prezidaantii Masrii Abdul Fattah El Sisi waliin bilbilaan dubbachuu isaanii kan ilaaleen sabaa himaan Masrii gabaasanii jiru. Prezidaant El Sisiin Dr. Abiyyiin baga gammaddan jechuu isaanii kan ibsame yoo ta’u hariiroo biyyoota lameen gidduu jajjabeessuuf mummichi ministeera haarawaa waliin kan hojjatan ta’uU El Sisiin dubbachuu isaanii gabaafamee jira. Mummichi ministeeraa Abiyyi gama isaaniin irra deebi’anii filatamuu El Sisiif baga gammaddan eega jedhanii booda adda addummaa biyyoota lameen giddUu jiru irratti jabinaan akka hojjatan hogganaa Masriif ibsuu isaanii beekamee jira. Dubbi himaan ministrii dantaa alaa Itiyoophiyaa Mallas Alam akka ibsantti Dr. Abiyyi dura ta’aa ADWUI ta’uun eega filatamanii booda hogganoota Jabuutii Somaaliyaa fi kannen biroo wajjiin dubbatanii akka turan kan El Sisi kunis sanuma waliin kan wal fakkaataa ta’uu ibsan. Mummichi ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimad Kaabinee ofii yoom akka muudan hin beekamin jira. No media source currently available


Dr. Abiyyi Ahimad Biyyattii gara Daandii Ce’umsa Dimokraasii Dhugaatti Geessuu Danda’u Abdii Jedhun Qaba: Anaa Gomesh

Filannoo Itiyoophiyaa bara 1997 geggeessamee qabee siyaasa IHADEG dammaqinaan hordofaa kan jiran miseensi paarlaamaa Awrooppaa fi kan koree dhimmootii alaa Aanaa Gomesh muudamuun Dr. Abiyyi Ahimed uummata Itiyoophiyaas ta’e uummata Oromoof waan gaarii kan fidu, dantaa isaanii kan eegsisuu danda’u yaadi jedhu hedduu biratti calaqqisaa jiraachuu isaa hubachuu isaanii dubbatu. Muummichi ministeeraa Abiyyi ADWUI dhaan kan muudaman ta’an iyyuu muudama isaaniin hojii gitu hojjechuu fi Itiyoophiyaa gara daandii ce’umsa dimokraasii dhugaatti geessuu danda’u abdii jedhun qaba jedhan. Kun maal jechuu akka ta’e ennaa ibsan Anaa Gomesh Kana jechuun muummicha minsiteeraa ta’uu qabu jechuu dha. Ilaalcha ADWUI kan yaada haaraa fudhachuuf fedha hin qabaannee fi dullacha boodatti dhiisanii uummata Itiyoophiyaaf sirrii dha jedhanii wwan amanan hojjechuu qabu jechuu dha jedhan. Itti aansaniis ennaa ibsan humnootii Itiyoophiyaa mara, mormitoota mara waliin haal duree tokko malee marii akka jalqaban, mormitoota akka Bulguutti ilaaluun hafee mariin ifaa fi dhugaa ta’e akka jiraatu gochuun daandii tokkicha gara ce’umsa dimokraasii dhugaatti geessu jedhan. No media source currently available


Obboleessa Dr. Abiyyi : “Harmeen Dr. Abiyyi Ijoollummaa Isaa Kaasanii Ilmi Koo Mootummaa Ta’a Jehdanii Dubbataa Turan”

Dr. Abiyyi Ahmadiif Obboleessa angafa ta’uu kan dubbatan Obbo Daasis Ahimad haadha afur irraa kan dhalatan obboloonni nama 16 ta’uu fi kanneen keessaa 9 dubartoota 7 immoo dhiira ta’uu ibsan. Obboloota kana hundumaa keessaa Dr. Abiyyi barnootaaf fedha guddaa akka qaban akkasumas ijoollummaatti iyyuu ijoollee mannaa namoota gurguddaa wajjiin oolu kan filatan ta’uu ibsan. Harmeen Dr. Abiyyi Aaddee Tizitaa Waldee Oromoo yoo ta’an Burraayyuutti dhalatanii guddatan. Yeroo Abiyyi sabiyyii ykn daa’ima tureetti “ilmi koo mootummaa ta’a” jechaa guddisaa akka turan dubbatan Obbo Daasis. Kunis oolee bulee dhugaa ta’uu isaa fi garuu harmeen isaanii kana ijaan ituu hin argin baatii 6 ykn 7 dura du’aan boqochuu ibsaanii Dr. Abiyyiin akka malee gaddisisuu isaa haasaawaa isaanii gaafa Wiixataa keessatti xuqanii jiru jedhu obboleessi isaanii kun. Abbaan Dr. Abiyyi Obbo Ahimad Alii muudamuu ilma isaanii kanaaf gammaduu isaanii fi kadhtaafii akka turan ibsan. Gaaffii fi deebii guutuu caqasaa No media source currently available


KWO fi ABO Tokkoome  Dr. Abiyyi  Muummiha Ministaraa Itiyoophiyaa Tahuu Akkamitti Ilaalan?

Dura-taa’aan ADWUI haarawa, Dr. Abiyyi Ahimed, har’a paarlaamaa biyyattii durantti kakuu fudhachuun muummicha biyyattii ta’anii jiran. Muudamuu Dr. Abiyyi fi haawawa isaan har’a har’a dhageessisan ilaalchisee, wahiloonni isaanii, miseensonni paarlaamaa, mormitoonni biyya keessaa fi alaa yaada addaa kennaan jiran. Dhaabota mormitootaa keessaa tokko, Kallacha Walabummaa Oromiyaatti hoogganaa damee siyaasaa ka tahan – Obbo Liiban Waaqoo, “caasaa mootummaa uummata Oromoo ajjeesaa fi dararaa ture keessatti lammiin Oromoo tokko taayitaa sadarkaa ol’anaa kanaaf muudamuun gaaffii uummatni Oromoo waggoota hedduudhaaf gaafachaa turee fi hedduun itti dhumeetti furmaata fiduu hin danda’u. Dr. Abiyyi gaaffiilee kana deebisuuf meeshaalee isa barbaachisan of harkaa hin qaban” jedhu. Dr. Abiyyi Ahimed, taayiaa fi itti-gaafatama sadarkaa ol’aanaa kanaaf filatamuu isaanii, “baga gammaddan!” ittiin jechuun fedha, kan jedhan – dubbi-himaan dhaaba ABO Tokkoome Jedhamuu – Dr. Qaasim Abbaa-Nashaa immoo, muudamuun Dr. Abiyyi bu’aa qabsoo fi dhiiga ilmaan Oromoo akka tahe dubbatanii, “akkuma qabsoon uummata Oromoo sadarkaa kanaan isaan gahe, itti-gaafatama fudhataniin gaaffii uummata Oromoo fi rakkoo siyaasaa biyyattii danqee jirutti furmaata fiduu qabu” jedhan. Guutummaa qophii keenyaa dhaggeeffadhaa No media source currently available