Uummati Addunyaa Miliyoona 70 Ol Baqattummaan Jiraata: UNHCR

Naannoo addunyaa irraa uummati miliyoonni 71 ta’u sababaa waraanaan qe’ee ofii irraa buqa’uu, dararaa fi walitti bu’iinsa jalaa kan baqate ta’uu jarmayaan baqattootaa kan tokkummaa mootummootaa beeksisee jira. Lakkoobsi kun erga UNHCR waggoota 70 dura hundeeffamee qabee isa guddicha. Jarmiyichi akka jedhutti uummati miliyoona 70.8 ta’u kan duraan tilmaamame yoo ta’u rakkoon Vnenzuela keessaa uummati miliyoonni 4 qe’e ofii irraa akka godaanuuf sababaa ta’e. Irra hedduun isaanii dahata siyaasaa waan hin gaafataniniif akka baqataatti hin laka’amne. Waggaa darbe jedha gabaasi jarmyaa baqattootaa, waraannii fi walitti bu’iinsi walakkaan isaanii ijoollee kan ta’an uummati miliyoonni 26 biyya isaanii-tii akka baqatan dirqisiise. Miliyoona 41 kan ta’an immoo biyyuma ofii keessatti qe’ee irraa baqatan. Baqattoonni addunyaa harka sadii keessaa lama biyyoota shan, Siiriyaa, Afgaanistan, Sudaan Kibbaa, Myanmar fi Somaaliyaa irraa ti.


Deggertoonni Garee Kubbaa Miillaa Maqalee To’annaa Jala Ooluutu Gabaasame

Dorgommii kilaboota ol aanoo priimiyer Liigii Itiyoophiyaaf kan dorgomu deggertoota Mekele Sebi’aa Indertaa keessaa 30 to’annaa poolisii jala jiraachuutu gabaasame. Maddeen naannoo sana turan VOAf akka ibsanitti kaleessa Ethi Bunna fi Mekele Seba Inderta gidduutti kan geggeessame tapha kubbaa miillaa booda deggertoota garee lamaan gidduutti barcumaa fi meeshaalee adda addaa walitti darbuutu ture. Poolisiin Federaalaas dursa deggertoonni Bunnaa itti aansee immoo kan Mekele sebaa Indertaa staadiyeemii keessaa akka ba’an qophee gochuun gabaasamee jira. Itti gaafatamtuun waajjira dargaggootaa fi spoortii naannoo Tigraay aadde Gennet Arrefee VOAF akka ibsanitti namoonni 200 to’atamuu isaanii dubbatan. Kaleessa angawoota waliin mari’achuu dhaan irra hedduun hiikamuu illee dubbataniiru. Girmaachoo Kebede deggertooa Andertaa dubbisuun akka gabaasetti kanneen kun kan hidhaman push up hojjechuu dhaan muummicha ministeeraa Abiyitti qoostan, nuti Getachoo Asaffaa ti, nuti Wayyaanee dha jettan jedhamuu dhaani jedhan. Dorgommii kubbaa miillaan gareen lamaan zero fi zeeroo dhaan ba’an.


Itiyoo Telekoom Tajaajila Interneetii Citee Ture Bakkatti Deebise

Itiyoophiyaa keessaa guyyoota hanga tokkoof interneetiin erga addaan cite booda hojjechuu jalqabee jira. Kan interneetii biyyattiif raabsu kampaniin tokkichi Itiyoo telekomom torbanneen darban keessa maamiltoonni miliyoona 15 ta’an social miidiyaa fi internetii fayyadamuu erga dhabanii booda tajaajila isaa kaleessa bakkatti deebisee jira. Tajaajilli kun addaan cituu telekoom amanee, maamiltoonni isaa taaggoluu isaaniif dhiifama gaafatee jira. Mootummaas haa ta’u Itiyoo telekoom maaliif tajaajilli interneetii akka cufame hin dubbanne, garuu akka hamee jirutti barattoonni qormaata sadarkaa biyyoolessaa fudhatan qormaata akka hin hanneef jecha jedhamee jira. Bara 2016 fi 2017 mootummaan deebiin qormaata biyyoolessaa miliqee akka hin bane ittisuuf tajaajila interneetii cufuun isaa ni yaadatama.


Rakkoo Siyaasaa Sudaan Keessaa Furuuf Itiyoophiyaan Hojjataa Akka Jirtu Ibsame

Itiyoophiyaan rakkoo siyaasa Sudaaniif gam kamiifuu utuu hin loogiin furmaataa fi deggersa kan gootu ta’u dubbii himaan ministeera haaja alaa Itiyoophiyaa Obbo Nabiyaat Geetaachoo ibsanii jiru. Kunis fedhii uummata Sudaan irratti hundaa’uun akka ta’e ibsan. Jeeqama siyaasaa mudatee lammiwwan Sudaan karaa nagaan akka furatan gochuuf Itiyoophiyaan waamicha fi deggersa gochaa akka ture yaadachiisan. Gumiin ministeeroota Igaad inni 68ffaa waxabajjii 19 bara 2019 jechuun Robii borii Finfinnee keessatti jalqabama. Walgahiin kunis haala Sudaan kan yeroo ammaa fi dhimmi Sudaan kibbaa irratti kan fulleeffatu ta’uun beekamee jira. Manni marii hojii rawwachiiftuu kan gamtaa Afrikaa Kamiisa iftaanii Waxabajjii 20 bara 2019 haala Sudaan keessa amma jiru irratti marii gaggeessuuf jira. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Qormaatni Barattoonni Kutaa Kudha-lamaa Nagumaan Deemaa Jira Jedhame

Akka Ejensiin Qormaataa Biyyaalessaa Itiyoophiyaa jedhetti, qormaatni barattoonni kutaa kudha-lamaa yeroo ammaa fudhachuutti jiran nagumaan deemaa jira. Daarektorri itti-aanaan ejensii kanaa Dr Zarihun Dureessaa, warri deemsa qormaataa kanatti dhiibbaa gochuuf itti dhufanillee qabamuu dubbatu. Muktaar Jamaal tu Finfinneetti dubbise. Guutummaa gaaffii fi deebii Dr. Zarihun waliin taasisamee caqasaa. No media source currently available


Miseensonni Koomishinii Araara Biyyaalessaa Muuxannoo Hirachuuf Keeniyaa Jiru. Waxabajjii sagal ka magaalaa Naayroobii seenan gareen namoota sagalii harra Dursaa Paartii Morkattootaa Raaylaa odiingaa waliin wal arganii jiru; Galmoo Daawit. No media source currently available


Teessoo Obbo Getaachoo Asaffaa Poolisiin Federaalaa Argachuu Hin Dandeenye Jedhame

Poolsiin Federaalaa, teessoo Obbo Getaachoo Asaffaa faa argachuu waan hin danda’iiniif, ajaja mana-murtii irraa itti ergame dhaqqabsiisuu akka hin danda’iin har’a mana-murtii Federaalaa, Radaddii Lidetaa, Dhaddacha tokkoffaaf ibsee jira. Koomishina Poolsiii bulchiisa naannoo Tigiraayiif, xalayaan tumsa gaafachuu akka barreessamuufis mana-murtichaa gaafatee jira. Abbaan-alangaa immoo gama isaatiin, Obbo Getaachoo Asaffaa dabalatee kanneen “malaa-mmaltummaa sadarkaa ol’aanaan” himammaa irratti dhiheesse namoonni afur, gaazzexaadhaan akka waamamaniif manicha murtiitti iyyate. Manni-murii ammo dhimma isaa qoratee murtii kennuudhaaf, guyyaa biraatti beellama kennee jira – gabaasaan keenya – Melleskaachew Amahaa Finfinnee irraa.


Paartiin Tokkummaa Guutummaa Itiyoophiyaa Namoota Bara 1997 Ajjeefamaniif Sirna Yaadannoo Qopheesse

Paartiin Tokkummaa Guutummaa Itiyoophiyaa, Filannoo akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti bara 1997aa booda, lammiwwan biyyattii Waxabajjii tokko bara 1997 ajjeesaman yaadachuuf, har’a, maatii fi firoota namoota ajjeesamanii waliin sirna yaadannoo geggeessee jira. Maatii miidhamtootaa tii ala, miseensonnii fi deggertoonni MIAD akkasumas keessummonni afeeraman sirnicha irratti argamanii jiran. Waggoota 14 dura, akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti bara 1997, eega filannoon geggeessamee booda, “sagaleen hatamee jira” jechuudhaan kanneen magaalaa Finfinnee keessatti hiriira bahan irratt i tarkaanfii humnoonni mootummaa fudhataniin, namoonni hedduun du’uun ni yaadatama. Kanneen sirna yaadannoo har’aa irratti argaman - haadhotiin ijoolleen isaanii jalaa ajjeesaman, qaamonni ajjeechaa kana raaw’atan akka seeratti dhihaatan gaafatanii, gara fuul-duraattis gochaan akkanaa akka hin raaw’atamne waamicha dhiheessanii jiran – jedha – gabaasaan keenya – Melleskaachew Amahaa, Finfinnee irraa.


Barattoonni Yunivarsitii Debra Birhaan Mooraa Jeeqxan Jedhamuun Ari’ataman

Barattoota eebbaaf gidduutti kan geggeeffame dorgommiin kubbaa miillaa akka qoosaa walitti bu’iinsi jalqabe bifa gosummaa qabachuu dhaan nageenya Yunivarsitii Debra Birhaan jeeqee adeemsa baruu fi barsiisuu illee danqee jira. Hedduunis mooraa gad dhiisanii gara maatii ofiitti deebi’uun himamee jira. Barattoonni kun akka jedhanitti walitti bu’iinsi sun ka’uu isaa guyyaa lama dura galgala galgala eeggatanii kanneen dhakaa darbatantu turan. Jeequmsi kunis barttoonni injineriingi injifatamuu isaanii irraan ture jedhu. Kunis dirree kubbaa miillaa keessatti taphachiisaan dogoggorre hin dogoggorre ka jedhu irratti walitti bu’iinsi uumame gara kan gosaatti jijjiirame jedhu barttoonni. Doormiiwwan ijoollee durbaa fi dhiiraa seenuu dhaan foddaa fi balbala cabsanii meeshaa saamuu isaanii illee barattoonni kanneen doormii keessa turre jedhan dubbataniiru. No media source currently available


Ejjennaan Aangawoota Mootummaa Itiyoophiyaa Maal Akka Ta’e Baruu Barbaanna: Jaarmayaa Toto

Jaarmyaan “TOTO” jedhamuu fi gurmuu jaalaleewwan Saala wal fakkaataa tajaajiilu Itiyooophiyaa daawwachuuf karoorri baafate mormiin isa mudatee jira. Mootummaan Itiyoophiyaa daawwannaa kana akka ittisu qaamotiin waldaa Orotodoksii adda addaa gaafataniiru. Bu’ursaan jaarmayaa kanaa Daan Weer teessumii waajiira isaanii Chikaagoo ta’u fi namoota saala wal fakkaataa jaalalleewwan walii ta’an tajaajiluuf bara 1990 hundeeffamu ibsan. Mormii mudatee Kanaan imaltuu sageenteeffatan itti fufuu fi dhiisuu gaafatamanii hojjattoota Embaasii Amerikaa kanneen Finfinnee keessaa waliin har’a dubbannee jedhanii bakka bu’an nu dubbise kan nutti himee Itiyoophiyaa keessatti jibbaa fi dhaamsii jibbaa Intarnettiin facaa’an dhugaa lafa irra jiru waliin wal irraa fagoo dha jedhan. Kana malees Embaasii kana keessa hojjachuu ergan jalqabee waggaa 3 ta’eeraa kanneen gama Kanaan rakkoon irra ga’e lammiwwan Amerikaa na hin mudannee jechuu ibsan. Maraafuu Embaasiin deebii kana kennuus imaltuun keenya seera cabsuun waan hin taaneef jecha itti fufuufis ta’e haquuf ejjennaan aangawoota mootummaa Itiyoophiyaa maal akka ta’e baruun barbaachisaa dha jedhan Dan Weer.


Iskindir Naggaa Dorsisuu Dhaabaa: Amnestii Intarnashinaal

Gazexxessaa fi kan Amnestiin Intar Nashinaal nama yaada sammuu isaaf hidhame jechuun gabaasaa ture Iskindi Naggaa har’a buufata Televiziyoonaa banuuf jiru kan ilaaleen ibsa kennuuf turee Finfinnee keessatti polisoonni dhaabsiisan jechuun Amnestii Intarnaashinaal gabaasee jira. Poliisonni ulaa gara Hoteela Hiltoon itti seenan cufuun Gazexxessaa Iskindir fi hirmaattoota kaneen biraa akka deebi’an godhan jedha Amnestiin. Waxabajjii 3 bara 2019 haala wal fakkaataan ibsa Iskindiir Hoteela Itiyoophiyaa keessatti waa’ee Televiziyoona banachuuf jiru ibsa kennuuf ture polisiin eega ugguuree booda inni ammaa kun dhaga’ame. Gochi kun kan yaada isaa ibsachuun beekamu Iskindir Naggaa akka mufatuu gochuuf akkasumas mirga yaada ofii ibsachuuf qabu danquu dha jedha Amnestiin ibsa barreeffamaan baaseen. Kun gocha fudhatama hin qabne fi dhaabchuu qabu sababiin isaas seerri Itiyoophiyaa ibsii gaazexxesotaaf kennamu ehama argachuu hin qabu jedha jedhe.Polisiin ibsa kennamuu dhaabsisuuf mirga hin qabuus jedhee jira. Deggertonni Iskindir Naggaa akka jedhanti kan har’a ibsii kun akka hin kennamnee ittisee humnootii tika nagaati malee polisoota miti jedhan.


Abboonni Qabeenyaa Keenya Doorsisamaa Jiru Jedhu: Jiraattota Magaalaa Baahir Daar

Abbootii qabeenyaa magaalaa keenyaa humnoonni doorsisan murtiitti dhiyaachuu qabu jechuu dhaan dargaggoonni magaalaa Baahir Daar gaafataniiru. Yeroo dhiyoo as magaalaa Baahir Daar keessatti sochiiwwan seeraan alaa waan mul’ataniif jiraattonni magaalattii fi abbootiin qabeenyaa yaaddoo guddaa keessa jira. Kana ilaalchisee dargaggoonni magaalattii waltajjii marii qopheessanii jiran. Waltajjii sana irrattis itti aanaa muummicha ministeera dabalatee hoogganni sadarkaa ol aanaa fi abboonni qabeenya magalattii argamaniiru.


Walitti Bu’iinsi Yunivarsitii Aksum Keessatti Ka’e Lubbuu Barataa Tokkoo Galaafate

Yunivarsitii Aksum keessatti walitti bu’iinsa baraattoota gidduutti uumamtti aansuu dhaan lubbuun barataa tokkoo yoo darbu hedduun madaa’aniiru. Yunivarsitii Aksuum keessatti kaleessa haalli kun utuu hin uumamin dura torban darbe Yuniversitii Debre Maariqoos keessatti gocha raawwatame mormuu dhaan ture barattoonni magaalattii keessatti hiriira nagaa kan geggeessan. Poolisiinis hiriira sana bittimsuuf gaazii imimmaansu fayyadamuu isaa maddeen yuniversitii sana keessaa VOAf ibsaniiru. Tarkaanfii humnootiin nagaa eegsisan fudhataniin booda jeequmsi ka’uun illee ibsameera. Hookkara ka’eenis barataan waggaa lammataa tokko ajjeefamuu isaa fi namoota lakkoobsi isaanii hin beekamne irra miidhaan ga’uun illee beekameera No media source currently available


Gumiin Dargaggoota Tigraay Mekeleetti Geggeessame

Gumiin dargaggoota Tograay inni 9ffaan maqalee keessatti gaggeeffamaa jira. Sirna banaiinsa Gumii kanaa irratti kana rgaman itti aanaa bulchaan bulchiinsa naannoo Tigraay Dr. Debretsion Gebre Mikaa’eel /dargaggonni Tigraay nageenya naannoo isaanii eegsisuuf gumaacha godhan galata dhiyeessan. Ijaarsa nagaa dimokraasii fi misooma Itiyoophiyaa irra gaaddisuun balaa irra buufateera jechuu dhaan dura taaaan boordii dargaggoota Tigraay beeksiseera. Obbo Teklaay G/Medin gumii waldaa dargaggoota 9ffaa kan naannoo sanaa irratti haasaa dhageessiseen dargaggoonni Tigraay murtii bu’a qabeessa jedhan dabarsuun akka irraa eegamu yaadachiiseera. Nagaan Itiyoophiyaa fi Eertraa gidduutti uumame dargaggoota biyyoota lamaniif bu’aa guddaa qabaachuu isaa kan dubbate dura taa’aa kan ta’e obbo Teklaay, mootummoonni lamaan sochiin hariiroo nageenyaa fi sochiin jiru ka waarinsaa akka ta’u akka hojjetan gaafateera. Dhlattoonni Tigraay gara Asmaraa dhaqanii, kanneen Eertraas gara Meqelee dhufanii ammas tokko ta’uu keenya kan mul’isu jaalalaa fi walii yaaduu dha kan nuti argine. Humni ta’e addaan nu baasuu hin danda’u yaada jedhutu calaqqisaa jira jedhe. No media source currently available


Finfinnee fi Naannolee Afurii Keessatti Dhukkubni Koleeraa Ka'e

Itiyoophiyaa naannolee afurii fi bulchiinsa magaala Finfinnee keessatti dhukkubni Koleera, kan haqqee fi gara yaasaa ka’uu isaa Institiyuutiin Fayyaa Hawaasa kan Itiyoophiyaa beeksisee jira. Institiyuutiin kun akka beeksisetti, Oromiyaa keesssaa dhibeen kun Godina Harargee Lixaatti mudate. Gabaasaa guutu caqasaa. No media source currently available


ADP Sochii Gaggeessuuf Karoorfachuu Isaa Beeksisee

Paartiin Demokraatawaa Amaaraa (ADP) ajandaalee sadarkaa bulchiinsa naannoo ofiis ta’e sadarkaa biyyaa irratti qabu ilaalchisee uummataa giddutti sochii bal’aa gaggeesuuf akka jiru beeksiise. Dhimmootii hawaasaa, dinagdee fi siyaasaa irratti paartiin kun sochii bal’aa gaggeessuf jiru kana irratti dhalattonni bulchiinsa naannoo Amaaraa hirmaannaa jabaa akka godhaniif gaafatee jira


Ilmaan Kuush keessummoota hedduu itti yaammatanii Hawaasaatti walti dhufanii Fichee Cambalaalaa ulfeeffatan

No media source currently available Fichee Cambalaalaan ayyaana ummatii Sidaamaa gannuma gannaan ulfeeffatu. Jila yoo bara haaraatti seenaan qopheeffatan. Fichee Cambalaa ummataa Sidaamaa ta baranaa akka warri ikeessa oole jedhutti haga guddaan Oromoo fi Sidaamaatti walti dhufe. Akka gaazexeessaa Omn,Usmaan Ukkumee qophii sun keessa oole jedhetti Mooyalee haga Harargetti namii Oromiyaa walti dhufee qophii tana keessa oole. Kaan jala bultii dhufee Shaashamannee bulee itti wal eegee Bisaan Gurraacha, Hawaasaatti wal gahee jedha Usmaan. “Haga guddaan sirboota Oromoo fi Sidaamaatti sirbama.Qophii tun ta hortee ilmaan kuush jechuu dandeenna jedha warrii achii dubbifne. Fichee baranaa akka Usmaan jedhetti Itoophiyaa nannoo akka akkaallee nama hedduutti walti dhufe. Ilmaan Kuush,hortee sanyii kuushiti.


Uummanni Tigraayii Fi Addi Bilisummaa Uummata Tigraay Bilisummaa Eertraa Irratti Ejjennaa Hin Jijjiiramne Qabu: Dr. Debretsiyoon G/Mikaa’el

Itti aanaa prezidaantiin bulchiisa naannoo Tigraay Dr. Debretsiyoon G/Mikaa’el Caamsaa 20 jijjiirraan mootummaa itti geggeessame waggaa 28ffaa sababeeffachuu dhaan haaaa dhageessisaniin ayyaana kana ennaa kabajnu kaan diigamee kaan bakka bu’uu utuu hin taane yeroo ammaa sirni keenya balaa irra bu’eera, uummati keenyas dararmaa jira jedhan. Camsaa 20 ennaa kabajnu ayyaana qofaa miti. Dargiin kufee sirni haaraan bakka bu’uu qofaas miti. Amma qormaata haaraatu jira, kan sirni keenya balaa irra itti bu’e. uummati keenyas kan itti salphate. Abdiin isaan qaban kan itti dukanaa’e ta’uu hubannee kana keessaa attamiin ba’uu akka dandeenyu, akka Tigraayii fi akka biyyaatti attamiin keessaa ba’uu akka dandeenyu yaaduu qabna. Hafuura haaraa dhaan gara badiisaatti utuu hin taane gara imala fooyya’aatti kan itti yeroo itti deemnu ta’uu yaaduu qabna jedhan. No media source currently available


Kan Haaraa Hundaa’e Paartiin Siyaasaa Itiyoophiyaa Tokko Koree Hoji Raawwachiistuu Filate

Paartiin “ye Itiyoophiyaa Zegooch Le Mahbaraawii Fitif” jedhamu miseensoota koree hojii rawwachiiftu isaa ifa godhee jira. Kanneen filataman hundaa caalaa ga’umsaa fi dandeetti isaaniin ta’u dura ta’an paartichaa ibsanii jiru. Hojiin dursaa kan paartichaa biyyatti keessatti tasgabii buusuuf hojjachuu akka ta’e ibsamee jira. Torban lama dura gumii hundeeffama isaa kan geggeesse paartiin “Ye Itiyoophiyaa Zeegoochi le mahiberaawwii Fitih” koree hoji raawwachiiftuu isaa ifa godhee jira. Paartiin kun hojiin isaa duraa tasgabii biyyaaf hojjechuu akka ta’e ibsameera. Dura taa’aan paartii kanaa obbo Yeshiwaas Asaffaa kanneen muudaman eega beeksisanii booda kanneen har’a muudaman umurii guutuu aangoo irra hin turan jedhan. Kanneen as jirru martinuu nu caalaa uummataaf kanneen bu’aa buusaniif bakka gadhiisna jedhan. hojiin muudamaa kun kan gaarii hojjete kan itti faarfamu kan balleesse immoo kan itti gaafatamu ta’a jedhan. Ulaagaa ittiin namoonni filataman illee obbo Yeshiwaas ennaa ibsan innii duraa dandeettii dha. Paartii kana ceessisuu danda’u. kallattii qabsoo tokko qofaa miti. Wareegamni hedduun kan itti kaffalame baay’een mana hidhaatti kan itti dararman, kaayyoo kana gara fuula duraatti tarkaanfachiisuu danda’u jennee filanne jedhan. No media source currently available


Seerri Farra Shoroorkaa Inni Durii fi Haaraa Ammaa Ba’e Adda Adda: Ammahaa Mekonnen

Wixineen seera farra shorokeessummaa haaraan manni maree ministeerootaa walgahii isaa ramaddi 68 irratti eega raggaasisee booda gara mana maree bakka bu’ota uummataatti ergamuun beekamee jira. Wixineen haaraan kun shorokeessummaa ittisuu qofaa utuu hin taane mirga lammiiwwan Itiyoophiyaa kan kabajsisuu ta’uun illee ibsameera. Seera kana hojii irra olchuuf garu qaama seera rawwachisuu fi hiika itti kennu biraa jijjirama ilaalchaa sadaraa olaanaa kan barbaachisu ta’uun ibsamee jra. hiikuuf hojii jijjiiramaa kan barbaadu ta’uun beekamee jira. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Itiyoophiyaa fi Keeniyaan Mallatoo Daangaa Lameensaanii Gidduu Jiru Haaressuufi

Koreen dhimma daangaa Itiyoophiyaa fi Keeniyaa, magaalaa afaan galaanaa ka Keeniyaa – Mombaasaa keessatti walga’uudhaan, waa’ee daangaa biyyoota lamaan gidduu haaressuu irratti mari’atanii jiran. Keeniyaatti Ambaasaaddarri Itiyoophiyaa – Melles Aalem, daangaa biyyoota lamaanii irra mallattoolee dhaabuun, funaansa gibiraaf, akkasumas, to’annaa nageenya naannoo daangaaf barbaachisaa tahuu isaa dubbatu. Galmoo Daawit tu Naayiroobii irraa gabaase No media source currently available


Itti gaafatamaa waraana mootummaa Siyaad Barree ka durii tokko ilmaan namaatti taphate jedhanii US keessatti himachuutti jiran

Somaalticha Amerikaa godina Virjiiniyaa jiraatu tokko jabana mootummaa Sayid Barree keessa ilmaan namaatti taphachaa bahe jedhanii himachuutti jiran. Yuusuf Alii Abdii durii mootummaa Sayid Barreetti itti gaafatamaa waraanaa tahee hojjachaa bahe, kalee mana murtii federaalaa Alekadnridaa Virjiiniyaatti himatan. “Ani bara 1988 diqquma harka Yuusfu Aliitti hin du’in,” jedhee mana murtiitti himate namii Soomalee Mohaammad Farhan Mohamoud Tani Warfaa jedhan. Namii himatan kun jabana Siyaad Barreetti itti gaafatamaa waraana Soomalee birgeedii 5essooti. Birgaaderii sun Somaaliilaandi cittee baatu tohata. Yuusufiin himatan kun akka namii isa himate jedhetti ijoollee kahimaa walti qabee wayaa irraa yaasee waan fedhe tolcha horii baasee bahe. Yuusfu mootummaan Siyaad Barree gara galee jennaan,baqatee Kanaadaatti gale. Wanjala innii hojjate irratti beekanii Kanaadaan himattee Amerikaatti ufi irraa galachite. Ganna 20 Amerikaa jiraatee amma himatan.Abukaatoon isaa ammoo waan himataniin kana uya mormeef


US fi Itoophiyaan Qabeenna Uumama Itoophiyaa Guddisuuf Waashington, DC Keessatti Mari'atan

Amerikaa fi Itoophiyaa karaa qabeenna uumama Itoophiyaa guddisaniin irratti ministera haajaa alaa Amerikaa WDC jirutti mari’atan. Mariin tun karaa investimentii fi daldala Itoophiyaan qabdu addunyaatti himaniin ka Itoophiyaan ittiin hojjachuutti jirtu jabeessa. Qabeennii Itoophiyaa Afrikaayyuu hin badhaasa jedhanii mariitti jiran. Qabeennii kun qonnaa,misooma,inerjii if industirii guddisuuf seerallaa itti wayyeessanii hujiitit jiran. Marii tana irratti ambaasaadder Fitsum Areggaa,ambaasaadder Tiibor Naazhi,biiro muummee ministera Itoophiyaatii ammoo Doktor Iqubaay Arkebee faatti itti dhufe.


Prezidaantiin Itiyoophiyaa Keeniyaa Daawwatan

Prezidaantiin Itiyoophiyaa Saahilewerk Zewudee har’a Keeniyaa Keeniyaa daawwatanii jiran. Ennaa daawwannaa isaaniis prezidaantii Keeniyaa Uhuuruu Keeniyaataa waliin hariiroo biyyoota lamaanii ilaalchisee mari’ataniiru. Prezidaantittiin Itiyoophiyaa kun har’a waaree irratti ture buufata xayyaaraa Joomoo Keeniyaataa kan ga’an. Ennaa gamas ga’anitti ministriin dhimmi alaa Keeniyaa Moonikaa Juumaa akkasumas Keeniyaatti ambaasaadderri Itiyoophiyaa Melles Alem angawoota mootummaa kanneen biroo waliin simannaa godhaniifii jiru.


Mirgii Keenya Haa Eegamu: Shofeerota Baahir Daar

Guutuummaa Itiyoophiyaa keessatti ajjeechaa fi ukkaamsaan shofeeroota irratti dhaqqabu mootummaan akka dhaabsisuu hiriirri gaafatu magaala Baahir Daar keessatti Wiixata Ebla 29 bara 2019 gaggeeffamee jira. Hiriira kana kan gaggeessan shofeeronni konkolaataa gurguddaa ykn fe’umsaa akka jedhanti miidhaa nu irratti gaggeeffamu mootummaan hin dhaabsisuu taanaan hojii dhaabna jedhan. Angawaan waajiira nagaa fi nageenyaa bulchiinsa naannoo Amaaraa deebii kenniin rakkoo shofeeronni himatan dhugaa ta’u fi hatattamaan furmaata kan argatu ta’u ibsan. Gabaasa guutuu Caqasaa No media source currently available


Walitti Bu'iinsa Godina Matakkal

Naannoo Benishaangul Gumuz Godina Matakkal Aanaa Daanguritti walitti-bu’insi gatii geejjibaa irratti wal-dhabuu irraa madde lubbuu namoota saddeetii galaafate jedha Mootummaan Naannichaa. Mootummaan Naannoo Amaaraa gama isaatiin namootni ajjeefaman 18 jechuun gama waajira sab-quunnamtii naannichaan ibsee jira. Walitti bu’iinsichi amma tasgabbaa’eera kan jedhan Itti aanaan Pireezidaantii Benishaangul Gumuz namootni 15 illee hidhamuu Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsan. Gabaasaa Naakoor Malkaa dhaggeeffadhaa. No media source currently available


Tajaajila Geejjibaa Itiyoophiyaa fi Ertiraa Gidduutti Jalqabuuf Qophii Tahuu Ministiriin Geejjibaa Itiyoophiyaa Beeksise

Ministiriin Geejjibaa Itiyoophiyaa tajaajila geejjibaa Itiyoophiyaa fi Ertiraa gidduutti jalqabuuf qophii tahuu isaa beeksisee jira. “Biyyoota lameen gidduutti tajaajila geejjibaa guutuu kennuuf qophiin jalqabame xumuramee jira. Itiyoophiyaan tajaajilicha jalqabuudhaaf qophii dha,” ministarittiin ministirichaa – Daagimaawit Moges. Gama biraatiin, hariiroo daldalaa Itiyoophiyaa fi Ertiraa gidduutti jalqabame toora seeraa-qabeessa qabsiisuuf, buufataaleen to’annoo Gumurukii qindaawuu, Koomishinni Gumurukii Itiyoophiyaa Dameen Maqalee beeksisee jira. Daldaltoonni fi abbootiin qabeenyaa Zaalaambassaa fi Raamaa, hojiin kun uummataafis tahe biyyaaf bu’aa guddaa akka qabu dubbachuun isaaniis himamee jira.


Ogeeyyotii fayyaa hospitaala naannoo Amaaraa Baahir Daaritti hiriira bahanii akka jireennii wayyaahuuf gaafatan

Barattootaa doktorummaa fi ogeeyyoti fayyaa hospitaala Felege Hiywot,Gambi teaching, Xibebee Giyon fi Addis Alemii walti dhufan 200tti dhiyaatan hardha rakkoo himachaa oolan. “Biyya haawwanii fi ijoollee akka malee keessatti lubbuu dhabanitti doktorii hujii hin qamne,doktorii hinqaxaramanin, akimiin hinqaxaramne jirachuu hin malle.” Akkuma biyyaattuu ogeessii fayyaa mindaa diqqaa argatan sunuu boqonnaa isaanii male hin argatan.Dr.Andinnet Addunyaa warra rakkoo tana himate keessaa tokko. “Mindaan doktora walii-galaa tokko birrii 6,179 cicciranii 4,776 argatta.Doktori Finfinnee hojjatu horii kanaan kondminyemiyu kireeffachuu hin dandahu. Biirooleen fayyaa ogeessa fayyaa qaxaruuf horii hin qaban.” Barataan doktorummaa tokko yoo horii mootummaatin baratee(cost sharing) fixe waan barataneen keessaa biriri 43,000 mootummaa baasa. Eeyyama hujii argachuuf ammoo birrii kuma 427 baasa mindaan bara mootummaa hojjatan sun keessatti argatan ammoo yoo walti deebisan birrii 100 fi wayi. Ogeeyyotii kun akka seerii bahu siyaasaa qofa irratti horii baasuu mannaa ogeeyyotallee quba qabaatan feena jedha. Akka ministerii deettaan saayinsii baruma olaana Dr Saamuheel Kiflee armaan duratit jedheti jedhee fi rakkoolee ogeeyyotii fayyaa gama baasii mootummaatii kennaniin fala dhahuutti jiran


Waa’een Daangaa Itiyoophiyaa fi Ertraa Koree Teeknikaa Ilaallata: Angawaa Itiyoophiyaa

Hariiroo Itiyoophiyaa fi Ertraa kan walii-galaa ilaalchisee walii galteen eega tolfamee kaasee daangaas ta’e dhimmootii kanneen biroo irratti koreen teeknikaa gama lameen irraa hundeeffame hojjataa kan jiru ta’u dubbi himaan ministriin dantaa alaa Itiyoophiyaa Obbo Nabiyaat Getaachoo Tuuta oduuf ibsanii jiru. Hojiin gaggeeffamaa jiru haal gaarii irra akka jiru kan ibsan Obbo Nabiyaat hojii ittii fufiinsaan gaggeeffamaa jiru kunis hariiroo biyyoota lameen gidduu bifa dhaabbatummaa kan qabsiisan akka ta’e dubbatan. Dhimma ka’aa jiruuf tokko tokkoon deebii qubsaa kennuu ka danda’uus koree teeknikaa kana ta’u ibsamee jira. Kanaaf Itiyoophiyaa fi Ertraa kan ilaaleen walii galaan odeeffannoon gama ministrii dantaa alaa Itiyoophiyaan jiru waan addaa akka hin jirre akkasumas tartiiba ba’een yeroo isaa eeggatee kan gaggeeffamaa jiru ta’u Obbo Nabiyaat Getaachoo tuuta oduuf ibsa kennaniin hubachiisanii jiran.


Hogganni Paartii Aranaa Tigraay Addaan Qodamuu Isaa Beeksiise

Hoggana paartii Aranaa keessaa hangi tokko ba’anii paartii haara hundeessuu isaanii gabaafamee jira.Miseensa koree hojii rawwachiiftu Arenaa kan ta’an Obbo Kidaanee Ammene akka jedhanti miseensii koreen giddu gala paartichaa Obbo Kibroom Berhee akkasumas Aranaa bakka bu’uun sabaa himaa adda addaaf ibsa kennaa kan turan miseensii paartii Obbo Kinfe Gabreel Gebre Yohannis keessaa ba’uuf xalayaa galfachuu beeksiisan. Hogganoota paartii giddu adda addummaan yaadaa waan jiruuf akka furamuuf yaalluus furamuu hin dandeenye jedhan Obbo Kidaaneen. Kanaafis Paartii haaraa “Biheraawwii Baaytoo Abbaay Tigraay” jedhamu kan dargaggoota Tigraay hedduu of-keessaa qabu hundeessuu isaanii fi bordii filannoo guutuu biyyaaf gaaffii dhiyeessuu isaanii ibsan.


Addunyaa Irratti “Guyyaan Busaa” Har’a yaadatamee Oole

Wagga waggaatti Ebla 25 sadarkaa addunyaatti guyyaa waa’ee dhukkuba Busaa itti dubbatamu akkasumas dhukkubicha to’achuuf Ykn Ittisuuf carraaqqiin ta’e itti ibsamu. Guyyaan kun Itiyoophiyaa keessatti sadarkaa guutuu biyyatti Dirree Dawaatti keessatti har’a kabajame. Mata dureen isaa ka baranaas “ Busaa Dhabamsisuun ana irraa jalqaba” ka jedhu ture. Itiyoophiyaan Busaa gama ittisuun milkaa’uu ishee fi waggaa 10 booda jechuun bara 20130 tti guutummaatti dhukkubicha dhabamsisuuf karoorri akka jiru ministeer de’etaan ministrii eegumsa fayyaa Itiyoophiyaa Dr. Liyaa Taddasaa ibsanii jiru. Gama kaaniin yaalii waggootii soddomaa booda tallaaliin farra Busaa haaraa argame har’a Maalaawwii keessatti hojii irra oolee jira. Biyonni talaaliin kun keessatti kennamu ka biroon Keniyaa fi Gaanaa ta’u fi kunis torban dhufu kaasee kan kennamu ta’uun ibsamee jira. Biyyonni kun kan filataman namoota dhukkuba Busaan miidhaman hedduu qabaachuun ta’uun ibsamee jira. Gabaasa guutuu caqasaa. No media source currently available


Ulaan Daangaa Itiyoophiyaa fi Ertiraa Banaa Hafte Tokkittiin Cufamte

Karawwan daandaa Itiyoophiyaa fi Ertiraa wal-quunnamsiisan keessaa kan hin cufafmiin ture, daandiin Buree fi Asab wal-quunnamsiisu har’a cufamuun isaa beekamee jira. Yeroo ammaaf, karawwan daangaa Itiyoophiyaa fi Ertiraa banamanii turan marti yeroo ammaa cufamuun isaaniins beekamee jira. Daandiin Buree-Asab kun ka cufame tahuu, bulchiinsa naannoo Affaaritti bulchaan El-Da’aar VOA-f ibsanii jiru. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Koreen Diyaaspooraa ‘Trust Fund’ Naayroobiitti Buusii Walitti Qabuu Jalqabuu Beeksise

Koreen Diyaaspooraa ‘Trust Fund’ Keeniyaatti buusii lammilee Itiyoophiyaa biyyattii keessa jiraaatan irraa walitti qabuu jalqabuu beeksise. Sagantaa snabata darbe Imbaasii Itiyoophiyaa naayroobii jirurratti lammileen Itiyoophiyaa Keeniyaa Jiraatan argamanii irratti hirmaatanii jiru. Galmoo Daawit dabalata qaba No media source currently available


Daandiin Umeraa OmhaaJer, ka Daangaa Itiyoophiyaa fi Ertiraa Cufame

Bulchaan magaalaa Seetit-Umeraa – Obbbo Gebre-medihin Yohaannis, kan Itiyoophiyaa fi Ertiraa adda-baasu daangaan Umeraa Omhaajer, har’a ganama, akka lakkoobsa sa’atii Itiyoophiyaatti ganama sa’atii 12 irraa jalqabee cufamuu isaa dubbatan. Hoogganoonni magaalattii, daandiin daangaa irraa sun amaaliif akka cufame, loltoota gama Ertiraa tii daangaa eegaa turan gaafachuu isaanii fi “konkolaatonni akka hin seennee fi hin baane akka dhorkaman qaama ol’aanaa irraa ajajamne” deebii jedhu kennuu isaanii dubbatan – Obbo Gebre-Medihin. “Yeroo yerootti sochii gaarii tu ture. Wal quunnamtii qabna turre. Omhaajer kanneen jiran qaamonni bulchiinsaas, uummatnis ---- Kaaffee tu jira ture, ni dhufu ture. Wal-quunnamtiin uummataa fi uummata gidduu, sochiin daldalaas gaarii ture. Har’a garuu, maali inni waan isaa? Maal tu tahe? jennee ennaa gaafannu, humnoonni achi jiran “qaama ol’aanaa irraa ajajni nutti kenname. Kanaaf Itiyoophiyaa irraa gara Ertiraatti galuun hin danda’amu.” Jedhan. Keessumaa, konkolaatonni Itiyoophiyaa galuu hin danda’an. Konkolaatota Ertiraa ti taanaan garuu, gara Ertiraa galuu danda’u. Ertiraa dhaa gara Itiyoophiyaa galuu hin danda’an” jedhan. Yeroo ammaa kanatti konkolaatonni mi’a fe’atanii jiran gama lamaaniinuu akka dhaabatanii jiran illee dubbatu. Tahus, konkolaatonni Ertiraa Itiyoophiyaa keessa jiran gara Ertiraatti akka galan, konkolaatonni Itiyoophiyaa Ertiraa keessa jiran gara Itiyoophiyaa keessa jiran gara Itiyoophiyaatti akka galan ehamamee jira, jedhan – Bulchaan magaalaa Umeraa – Gebre-medihin Yohaannis Daandiin daangaa Umuraa Omhaajer kan Ityoophiyaa fi Ertiraa gidduu, bakka hoogganoonni biyyoota lameenii argamanii turanitti, xumura baatii Mudde dabree baname. No media source currently available


‘Ammallee Lammilee Itiyoophiyaa 150’Oltu Manneetii Hidhaa Keeniyaa Jira’ – Imbaasii Itiyoophiyaa

Imbaasiin Itiyoophiyaa Keeniyaa jiru ammas lammileen Itiyoophiyaa 150 ol manneetii hidhaa gara garaa keessa akka jiran beeksise. Imbaasii Itiyoophiyaa Naayroobii jirutti Hoogganaa Waajjira Qoonsilaa ka ta’an Obbo Teewodroos Teferii Kaleessas lammileen Itiyoophiyaa 54 Keeniyaatti hidhaa turan gadhiifamanii gara biyyatti deebifamuu himanii jiru. No media source currently available


Gocha Duguuggaa Sanyii Ruwaandaatti Oggota 25 Dura Ta'e Irraa Maltu Baratama?

Ruwaandaan dhumaatii duguuggaa sanyii irratti xiyeefate biyya isii keessatti deemsisame waggaa 25ffaa isaa tibba kana yaadataa jirti. Rakkoo kana irra biyyi keenya maal baratti? Maal tu qaamota adda addaa irraa eegama? Muktaar Jamaal dhimma kana irratti namoota isa mudatan adda addaa dubbisee jiraa. Caqasaa. No media source currently available


Balaa Xiyyaara Itiyoophiyaa Dhaqabe Hambisuuf Balaliistonni Yaali Guddaa Taasisaniiru: Ministara Geejjibaa Itiyoophiyaa

Balaa xiyaara Itiyoophiyaa dhaqabe hambisuuf balaliistonni yaali gudda taasisanis humnaa ol akka ture himame. Ministarri Geejjibaa Itiyoophiyaa haala balaa saniitin wal qabatee gabaasa isaa ka sadarkaa jalqaba hardha beeksisee jira \nMuktaar Jamaal tu Finfinnee irraa gabaase. Caqasaa. No media source currently available


‘Gocha Saamichaa fi Reebichaa Afriikaa Kibbaatti Raawwateen Itiyoophiyaa Saamaman’ Lammilee Itiyoophiyaa Afriikaa Kibbaa

Gocha Saamichaa fi Reebichaa lammilee afriikaa kaan irratti xiyyeeffateen Afriikaa kibbaa ka jiraatan lammilee Itiyoophiyaarra sammichi akka dhaqqabuu dubbatan Gocha kamisa darbe kana jalqabeen lammileen Itiyoophiyaa naannoo magaala Darbaan jiraatan dukkaan isaanii samamuu fi gubachuu himanii jiran. Imbaasiin Itiyoophiyaa ammas yeroon yeroo filannoo waan ta’eef of eeggannoo dabarsee jiraa Galmoo Daawit dabalata qaba. No media source currently available


Mootummaan Itiyoophiyaa Karaa Sirrii Irra Jira: Angawaa Tokkummaa Mootummotaa

Mummichi ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmad foyya’iinsa argamsisuuf tarkaanfiin fudhachaa jiran salphaa akka hin taanee kan ibsan Itiyoophiyaatti angawaa sadarkaa ol aanaa kan tokkummaa mootummootaa Enees Chumaa qormaanni mudataa jiranis ija Kanaan ilaalamuu akka qaban hubachiisan. kan amma aangoo irra jiru mootummaan Itiyoophiyaa karaa sirrii irra deemaa akka jiru kan ibsaniikunis hawaasa addunyaa biraa beekkannoo akka qabu milkaa’ina isaafis deggersi kan barbaachisu ta’u Cumaan dubbatanii jiru. Akkuma tarkaanfii jijjiramaa fudhataa deemaniin qormaanni yeroo mara akka jiraatu ibsanii waan guddaan garu kallattii irra deeman irraa ija buqqifachuu miti jedhu. Qormaata yeroo ammaa Itiyoophiyaa mudate keessaa tokko sababii walitti-bu’insaan uummanni manaa fi qe’e ofii irraa godaanuu kanaafis gargaarsii hatattamaa gaafatamuu ibsan. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Wal Ga’iin Gimboot Torba Baahir Daaritti Waame Ni Bittinnaa’e

Gareeleen hidhatan waltajjii uummataa qopheessine akka nuti hin geggeessine callisee ilaaluun mootummaan naannoo harka keessaa qabaachuu mul’isa jechuu dhaan Gimboot torba dameen Baahir Daar komee dhiyeesse. Mootummaan gama isaan komee sana haalee jira. Gimboot torba dilbata darbe galma mana maree naannoo keessatti geggeessuuf kan ture waltajjiin uummataa mormii cimaa dargaggoota biraa dhiyaateen utuu hin geggeessamin hafuun ni yaadatama Bitootessa 15 bara 2011 jechuun dilbata darbe Gimboot torba deggertoota fi miseensota isaa waliin Baahir Daar keessatti wal ga’ii geggeessuuf beellama qabatee ture. Haa ta’u malee mormii dargaggoota biraa dhaga’ameen wal ga’iin kun hafuu isaa Qindeessaa Gimboot torbaa damee Baahir Daar dargaggoo Mengistu Amare ibsee jira. Dhimmootii biyya kan yeroo ammaa akkasumas sochiin paartii haaraa hundeeffamee maal fakkaata kan jedhu irratti miseensotaa fi uummata waliin mariin geggeessamuuf kan karoorfame ture jedha Dargaggoo Mangistuun. No media source currently available


Ayyaanni Wagga 29ffaa ODP Galma Muummee Ministeraatti Kabajame

Ayyaanni Wagga 29ffaa Paartii Dimookiraatawa Oromoo yokaan ODP hardha Finfinee galma Muummee Ministeraatti kabajamee jira. “Hoggansi ODP tokkuma uummata Oromoo fi gaaffii ummataa deebisuuf hojjeta,” jedhu - Dura taa'aan ODP Dr Abiyi Ahmad. Muktar Jamaal tu Finfinnee irraa gabaase. Guutummaa isaa caqasaa. No media source currently available


Mootummaan Naannoo Somaalee Buqqaatota 665,000 Qubachiisuuf Jedha

Hoogganaan waajira hoji-geggeessa yaaddoo balaa bulchiinsa naannoo Somaalee – Mohammed Faattah, Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennaniin, bulchiinsi naannoo Somaalee qaamota isa tumsan ka biroo waliin tahuudhaan, buqqaatota kuma dhibba jahaa fi kuma jaatamii shan kanneen akka dhaabbataan qubachiisuuf karoorfate dubbatan. Buqqaatota kana keessaa irra-jireessi sababaa walitti-bu’insaatiin kanneen handaara daangaa naannoolee tii buqqa’an waan tahaniif, yeroo nageenyi mirkanaa’u gara qehee isaaniitti deebi’u – jedhu. Kanneen Oromiyaa keessaa buqqa’anii gara naannoo Somaalee dhufan garuu, fedhii isaanii irratti hundaa’uudhaan yoo gara Oromiyaatti ka deebi’uu hin feene tahe, dhaabbataadhaan naannoo Somaalee keessa qubachiisuuf akka karoorfatan eeran – Obbo Mohammed Fattah. Rakkoon isaa kan abboota siyaasaatiin rakkoo uummata gidduutti uumame miti – ka jedhan – Obbo Mohaammad, bulchiinsi isaanii otuu mootummaa federaalaa irraa gargaarsa hin eegiin, ka dursee buqqaatota qubachiisuun karoorfatee hojjtetaa ture tahuu dubbatu. Karoora bulchiisa naannoo tii alas, sadarkaa federaalaatti karoorri bahuu isaa dubbatu. No media source currently available


Girgijjii ykn Shalfii Quraanni Irra Kaa’amu Jala Dhokadheen Lubbuun Hafe: Obbo Abdulqaadir Abba Boraa

Biyya Niiwuzilaand magaalaa Kraayist Charch keessa kan jiran Masjiidoota lama keessatti Jimaata darbee Bitooteessa 15 bara 2019 amantoota solaataaf walitti qabaman irratti hidhataan dhukaasa banee namoota 50 galaafaate.Eenyummaan namoota kanaa qoratamee kan reeffi isaanii maatiif kenname haga ammaa namoota 12 qofa. Masjiida namoonni afurtamni keessatti ajjefaman sana keessa kan turanii fi lubbuun hafuuf carroman keessaa Obbo Abdulqaadiir Abba Boraa tokko. Haala ture ennaa ibsan Imaamnii barsiisaa, nutis dhaggeeffataa ituu jirruu karaa balbala boroo Masjiidichaa sagalee dhukaasaa yeroo dhageenyu eleektrikatu walitti bu’ee xaaxa’aa jira seene jedhan. Booda garuu hidhataan amantoota bitaa fi mirgaa ajjeesaa dhufee nutti dhiyaate. Achumaan lafa irra ciseen shalfii Quraanni irra ka’amu of irratti jigsee afuura dhokfadhee ciise jedhanii, hidhatichi namoota dhukaasee kuffise tokko tokkoon irra deemee ilaalaa fi kanneen afuurri keessa jiru ajjeesaa akka ture ibsan. Dhuma irratti rasaasnii harkaa dhumnaan Qawwee isaa achumatti gatee deemuu isaa, kanneen mada’an keessaa lama lammiwwan itiyoophiyaa ta’uu fi tokko akka hamaatti madaa’uu ibsan.Yeroo ammaattis lamaanuu hospitaalatti wal’ansa argataa kan jiran ta’u dubbatu. Hidhataan Masjiida isa jalqabaa keessaa nama 40 ajjeese kun achii boodas Masjiida biraa kan fageenya Kiloomeetra 6 ykn 7 irra jiru deemee namoota ka biroo 10 eega ajjeesee booda yeroo ba’u polisii waliin walitti dhufanii to’annaa jala galfame. Lammii Awustraaliyaa umriin 28 Brenton Haaris Tarrant irratti aangawoonni himannaa ajjechaa dhiyeeessanii jiru. Ebla 5 bara 2019 fullee keenyaa deebi’ee mana murtiitti dhiyaachuuf jira, Tarrant. Gaaffii fi Deebii Obbo Abdulqaadir Abba Boraa waliin gaggeeffame caqasaa No media source currently available


Jaarsoliin Araaraa Isaa fi Gurguraa Erer Keessatti Wal Ga’an

Dirree Dhawaa keessa kan maadheffatan Ugaazziin Isaa Musxafee fi Ugaaziin Gurguraa Ziyaad har’a araara gosoota lamaaniif jecha bakka filatame Ereriin seenanii jiru. Sirna araaraa guyyoota kudhaniif tura jedhamu kana irratti gosa lamaan irraa kan filataman hoogganoonni gosootaa 38 akkasumas ka biroo gosoota somaalee keessaa kan filataman jaarsoliin araaraa 11 argamaniiru. Dirree Dhawaa fi Ereriin dabalatee aanaalee fi gandeen heddduu keessa kan jiraatan gosoonni Isaa fi Gurguraa, baatilee darban keessa irra deddeebi’uun walitti bu’uun isaanii ni yaadatama. Kanaanis qabeenyaa hedduun manca’aniiru. Gosoonni lamaan waggoota 500 ol kan ittiin bulan seerri ittiin bulmaataa “Heer” jedhamu qabu. Akka seera kanaattis kan bal’eesse gumaa baasuu dhaan araarri bu’a. No media source currently available


Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Uummata Geedewoof Gargaarsii Hatattamaan Akka Kennamu Ajajan

Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Abiyyi Ahimed lammiwwan Gujii Bahaa fi Lixaa irraa buqqa’anii Naannoo Kibbaa godinaa Geedeewoo keessa dahatanii jiran daawwatan. Buqqaatonni aanaa Gadab magaalaa Gadab keessa qubatanii jiran kun komee mootummaa irratti qaban ka dhiheeffatan yoo tahu muummichi-ministaraa Abiyyi gama isaaniin “gargaarsi buqqaatota kannaaf kennamuu male boodatti harkirfachuun sababaa rakkoo nageenyaafi” jedhu. Uummanni kuma dhibba tokkoo fi torbaatamii saddeetti Godiina Gujii irraa buqqa’anii rakkoof saaxilamuu aangawaan godina Geedeewoo Obbo Tigistuu Gazaahaany ibsanii jiru. Ministrittiin Nagaa Aaddee Mufriyaat Kaamil namoota beelaaf saaxilaman jedhman kana kan dawwatan yoo ta’u deggersii barbaachisu kan kennamuuf ta’u ibsan.


Pirezident Traamp Muumicha Minstiraa Itoophiyaa Abiy Ahimed Bilbilaan Dubbisan

Pirezidentiin Yunaayitid Isteetis Doonaald J. Traamp Muummicha Ministaraa Itiyoophiyaa Abiy Ahimed waliin waa’ee xayyaara Daandii Qilleensaa Itiyoophiyaa Balalii E 302 Dilbata dabre kufee caccabee bilbilaan dubbatanii jiran. Muummichi-ministaraa Abiy maatii fi firoota lammiwwan Ameerikaa 8 xayyaaricha kufe keessatti dhumaniif gadda isaanii ibsanii fi waa’ee balaa sanaa qorachuudhaaf gargaarsa Yunaayitid Isteetis gooteef immoo prezidaant Traampiin galateeffatanii jiran. Prezidaantichi Ameerikaaf lubbuu balaa sanaan dhumeef gadda itti dhaga’ame irra-deebi’anii ibsanii fi Amerikaan mootummaa Itiyoophiyaa ka biyya wahilaa fi michuu ishee yeroo dheeraa taatee waliin hojjechutti ka cichitu tahuu fi akka sababaan kufinsa xayyaarichaa beekamus aangawoota Siivil Aveeshinii Idil-Addunyaa waliin kan hojjechuutti ka cichitu tahuu mikaneessanii jiran.


Gumiin Gosa Gurguraa Jijjiirraa Bulchiisa Dirree Dhawaa Hin Fudhadhu Jedhe

Gumii Ugaazaaf barreessaa kan ta’an obbo Jamaal Umar har’a Waaree irratti VOAf akka ibsanitti bulchiinsi Dirree Dhawaa gumii isaa shanaffaa irratti jijjiirraa hooggansaa inni geggeessee akka hin simanne ta’uu ibsan. Ibsi kun kan inni ilaallatu keessumaa aangoo irraa buusuuf muuduu akkasumas adeemsa gamaaggama Dire dhawaa keessatti geggeessamee. Kanaaf gamaaggami bulchiisa dirree dhawaa dhiyeenya geggeessame kallattii dhaan jijjiirama irraa akka hin fayyadamne kan godhuu fi namoota dhuunfaan hojii hojjetamee dha. Namoota dhuunfaatu haala gamaaggamaa sana waliin dha’uu dhaan akka barbaadanitti kan hojjetan. Kanaaf murtii kana gumiin gosa gurguraa hin fudhatu jedhan. No media source currently available


Polisiin Bulchiinsa Naannoo Haararii Qaama Nageenyaa Jabaa Ijaaruuf Karoorfachuu Beeksise

Polisiin bulchiinsa naannoo Haararii raayyaa ofii marsaa lamaan leenjiif kan seensisuu ta’uu beeksisee jira. Nageenya fi olaantummaa seeraa eegsisuu ilaalchisee rakko akka jiru jiraattonni naannoo yeroo mara kan dubbatan yoo ta’u, rakkoo kana dhabamsisuuf poolisii Federaalaa fi raayyaa ittisaa wajjiin walta’uun kan hojjatan ta’u ibsan. Bulchiinsa naannoo Haarariitti itti gaafatamaa waajiira dhimmota Haqaa kan ta’an Obbo Ahmad Yusuuf VOAf ibsa kennaniin, “qaama nageenyaa jabaa ijaaruuf karoora qabna” jedhan. “Lafti Haararii keenya” jechuun mana namootaa dhunfaa hanga diiguu akkasumas furtuu manaa kutanii hanga seenuu ka gahe - yakki irra deddebi’ee naannoo sana keessatti hojjatamu akka jiru tu dubbatama. Jiraattonni heddunis qaama naga-eegumsaa irratti akka amantaa hin qabne dubbatu. Leenjiin amma kennamuuf jiru kun rakkoo akkasii fi kanneen biroo ittisuuf kan gargaaru ta’uu beeksisee jira.


Blaak Booksin Xiyyaara Kufee Qorannoof Gara Biyya Alaa Ergama: Ministara Geejjibaa Itiyoophiyaa

Xayyaarri Itiyoohpiaa kan Dilbata darbee jechuun Bitooteessa 10 bara 2019 imaltootaa fi hojjattoota xayyaarichaa walumaa galatti namoota 157 fe’e balali’e sun rakkoo isa mudatee otuu hin kufiin dura kan aarri irraa mul’ataa akka ture tahuu namoonni ijaan argan VOAtti himanii jiran. Ministarri Geejjibaa Itiyoophiyaa immoo daandiin qilleensaa Itiyoophiyaa meeshaa ittiin odeeffannoo Saanduqa “Black Box” jedhamu, kan odeessa waa’ee balaa sanaa qabu ittiin dubbisan qabaate iyyuu qorannaa sana walabummaan geggeessuuf akka tahutti saanduqichi ka biyya alaatti ergamu tahuu dubbata. Garuu biyya kamitti akka ergamu waan himame hin jiru. Gabaasaa Muktaar Jamaal Adaamaa irraa erge caqasaa. No media source currently available


Amerikaa fi Biyyitii Hedduun Booying 737 MAX 8 Ji’a 6 Keessatti Nama 350 Caala Fixee Hujii Irraa Dhaabuutti Jiran

Booying 737 MAX 8 bara 2018 keesatti Malyeezhiyaatti nama 100 oli lafaan dhahee fixe,guyyaa sadiin duratti Itoophiyaatti nama 157 fixe. Walumatti bara dabree fi barana kana nama 350 caalaa fixe. Booying 737 gosa lamatti jira; MAX 8 fi MAX 9. Amerikaan lamaanuu dhaabuuf hajajje.Akka gabaasa FAA,Dhaaba Qorannoo Daandii Qilleensa Amerikaatti addunyaa keessaa Boeing 737 MAX 8 dhibba hedduutti jira. Xuyyuurii kun geejjiba qarooma jabanaatii hojjatan.Eegii innii ji’a jaha jeesatti nama fixeen asitti UK, Awustiraaliyaa, Kanadaa, Maleezhiyaa fi biyya hedduutti xuyyuura kana hujii irraa dhaabuutti jira. Amerikaalleen hajaja pirezidaanti Tiraampi amma baaseen geejjiba xuyyuura kanaa dhaabuutti jirti. Eegii innii guyyaa dheengaddaa Itoophiyaati nama fixee asitti biyya hedduu keessa xuyyuura kanaa qorachuuf hujii irraa dhaabe.


Gareen Qorattoota Ameerikaa fi Briteen Gara Itoophiyaa Imalan

Gareen qorattootaa Ameerikaa fi Briteen sababa balaa xiyyaara Itiyoophiyaa Dilbata dabree qorachuuf Itiyoophiyaa seenee qornnaa jalqabee jria. Gareen Doktaroota qaama namoota du'anii walitti-qabee qorachuun adda baasus hojii irra jira. Muktaar Jamaal tu gabaase. Guutummaa isaa caqasaa. No media source currently available


Iimaltoonni Digdamni Kora Sagantaa Qilleensa Naannoo La Tokkummaa Mootummootaa Naayiroobiitti Geggeessamu Irratti Argamuuf DeemaaTuran

Daandiin qilleensaa Itiyoophiyaa, odeeffannoo, har’a fuula tiwitterii irratti maxxanseen, xayyaara isaa kaleessa Bishootuutti kufee caccabe keessaa, meeshaaleen sagalee haala xayyarichaa odeeffannoo waraaban, kanneen “Black Box” jedhaman caccabaa sana keessaa argamuu isaanii beeksisee jira. Xayyaarri Booying 737 MAX-8 jedhamu kaleessa ganama gara Naayiroobii deemuuf dirree xayyaaraa Boolee irraa ka’ee daqiiqaa 6 qofa akka balalai’etti kufee caccabuu isaatiin namoota keessa turan 157 tu dhume. Kanneen keessaa imaltoonni digdamni, kora Sagantaa Qilleensa Naannoo, ka Tokkummaa Mootummootaa, Naayiroobiitti geggeessamu irratti argamuuf otuu deemanii karaatti hafan. Waajira Sagantichaa ka Tokkummaa Mootummootaa Naayiroobii jirutti har’a ennaa bakka bu’oonni koraaf dhufan, alaabaan walakkaatti gad-butamee fannisame. Xayyaarrri Moodeliin isaa wal-fakkaataan baatii Onkoloolessaa keessa, biyya Indooneeshiyaatti akkanuma kufee caccabee ture. Garuu, sababaan kufinsa xayyaarota lameenii wal-fakkaataa tahuu isaaf ragaan argame hin jiru. Balalsiisaan yokaan Paayileetiin xayyaara Itiytoophiyaa kaleessa kufee sun, paayiletoota muuxanno ol’aanaa qaban dhaabatichi qabu keessaa tokko tahuu hoji-geggeessaan Daandii Qilleensaa Itiyoophiyaa – Obbo Teweldee Gebre-maariyaam dubbatanii jiran. “Paayileetichi Mohammed Nuur Mohammed, hojjetaa Daandii Qilleensaa Itiyoophiyaa ti. Sa’aatiilee dhibba lama caalaa nama balalsiise dha. Eega xayyaaricha fudhannee booda, gaafa Guraandahla 4, bara 2019 sakattaanee jirra. Xayyaara haaraa fi ulqulluu dha – jedhan” Obbo Tewledeen. Ministarri Geejjibaa Keeniyaa, kanneen balaa sanaan dhuman keessaa 149 imaltoota, saddeetii immoo garee balalii xayyaarichaa tahuu beeksisee ture. Eega xayyaarri imaltoota Itiyoophiyaa keessatti kufee caccabee guyyaa tokkoo booda, har’a gabaan addunyaa Kaampaanii xayyaaraa Booying gara dhibba irraa harka kudha-lamaatiin gad-bu’ee jira. Gatiin gabaa Industrii DOW JONES har’a ganama, hariitiidhaan gad sigigaate. Daandiileen xayyaaraa ka Chaayinaa, Indooneesiyaa fi Itiyoophiyaa – xayyaarota isaanii Booying 737 MAX 8 jedhamu, akka hin balaliine ugguranii jiran. Xayyaara Daandii Qilleensaa Booying 737 MAX 8 kaleessa kufee caccabe ilaalaalchisee qorannaa Itiyoophiyaan geggeessitu gargaaruuf, Yunaayitid Isteetis, garee ogeessota ishee ka gara Finfinneetti ergitu tahuu beeksistee jirti. Itiyoophiyaatti Ambaasaddarri Ameerikaa, Maayikil Reeyner, har’a waaree booda, bakka kaleessa xayyaarichi itti kufee caccabe daawwatanii jiran. Ambaasaddarichi, yeroo sanatti, ibsa maddeen oduuf kennaniin, yunaayitid Isteetis, gurmuu ogeessyyii 6 of keessaa qabu, gargaarsa qorannaa balaa xayyaarichaaf gara Itiyoophiyaatti akka ergitu dubbatan. Gurmuun kun boor akka Itiyoophiyaa dhaqqabus himamee jira. Keessumaa, gareen Teekinikaa ka Kaampaanii Booying, mootummaa Itiyoophiyaa fi dhaabbata Poolsii Yakkamtoota Addunyaa irraa hordofu – Interpol wajjiin tahuudhaan gargaarsa kenna – jedhamee jira. Haasawa sagalee yeroo balalii xayyaarichaa kan waraabu meeshaan “Black Box” jedhamu har’a caccabaa xayyaarichaa keessaa argamuun isaa, sababaa balaa sanaa adda baafachuuf akka baay’ee gargaaru – Ambaasaaddar Reeyiner dubbatanii jiran. Namoota kaleessa balaa sanaan dhuman 157 toorba keessa 8 lammiwwan Ameerikaa tahuun beekamee jira.


Naannoon Amaaraa Pirezidaantii isii Gedduu Andaargaahoo Hujii Irraa Bu’ee Jennaan Dr.Ambaachoo Mokonnin Bulchaa Haaraa Tolchitee Filatte

Pirezidaantiin naannoo Amaaraa haarahii Dr Ambaachoo Mokonnin.“Ani Ambaachoo Mokonnin itti gaafatama natti kennan haqqiin hojjadha.” Pirezidaanti kana kora kaabinee bulchiinsa naannoo Amaaraa dhiyoo tana itti jirtu irratti filatan. Pirezidaantii naannoo Amaaraa obboo Gedduu Andaargacahoo,ufumaan hujii irraa bu’e. Duruu ganna shan biyya bulche. Pirezidaantin haarahii filame caasaa mootummaa jabaa qabaachuu,bulchiinsa mootummaa jabaaa yayyabuu fi nagaa naannoo Amaaraa qajeelchuu asi aanafadha jedhe "Ummata naannoo Amaaraa bulchuu fi tajaajiluun ammoo mirgaa mitii carraa guddaa.Carraa kanaan ammoo hin kooraa hin gammadallee.” Hujii dhibiin pirezidaantiin naannoo Amaaraa hojjatu akka ummatii nagaa eegatuu fi nagaallee eegisisu. Ummatii Amaaraa yoo wal jaaree fi mari’ate qofa faaydaa ufii eegisfachuu dandahaa jedha pirezidaanti Ambaachoon. “Ummatii Amaaraa tokkummaa ufii jabeeffatee jara gosa dhibiillee waliin jaalala jabeeffachuutti waan cufa caala.” Hariyummaan naannoo Amaaraati fi naannoo Tigrayaa hairyummaa dhugaatii fi haguma jirtu jiraattu hariyummaa naannolee dhbiii waliin qabanilleen waan jabeessanii jaalalan irratti hojjachuu malan jedha.


Guyyaa Dubartoota Addunyaa - Bitooteessa 8

Guyyaan Dubartoota addunyaa har’a guutuummaa addunyaa irratti kabajamee jira. Walakkaa hawaasaa kan ta’an dubartoonni sochii hawaasaa, dinagdee fi siyaasaa keessatti qooda olaanaa qabaachuu isaanii ragaaleen adda addaa mirkaneessaa iran.Dubartoonni carraa barnootaa, hojii, tajaajiila eegumsa fayyaa fi kanneen faffakaatan dhabuun rakoo irra ga’u dacha akka ta’u taasisee jira. Dubartoonni qooda gama hundaan fudhataa jiraniin qixxee fayyadamoo ta’a jiruu? gaaffiin jedhu akkuma ardii fi biyya keessa jiraatanii adda adda ta’a.Dubartoonni biyya keenyaa ayyaana har’a kan ilaaleen yaada nu kennanii jiru. Gama kaaniin miseensa raayyaa waraana lafoo kan yunaaytid Isteets kan ta’an Lutenaant Komaandar Dr. Caaltuu Waaqjiraa muuxannoo jirenya isaanii nu ibsanii jiran. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Lammiiwwan Itiyoophiyaa Sudaan-tti Baqatan Deebi’aa Jiran

Walitti bu’iinsa dhiya Gonderitti uumamee tureen kan gara Sudaanitti baqatanii turan lammiiwwan Itiyoophiyaa 838 gara biyya ofiitti deebi’uun isaanii ibsamee jira. Kaartuumitti kan argamu embasiin Itiyoophiyaa fi waajjirri qoonsiilaa Gedaariif komiishina baqattootaa sudaanii fi dhaaba koolu galtoota addunyaa IOM waliin ta’uu dhaan baqattoonni kun gara biyya isaaniitti akka deebi’an gochuu sabaa himaan Itiyoopiyaa gabaasaniiru. Kanneen mooraa baqataa Sudaan keessatti hafan lammiiwwan Itiyoophiyaa 500 ta’an yeroo dhiyootti biyya ofiitti kan deebi’an ta’uun beekameera.


Tokkummaa Itiyoophiyaa Eeguuf Dammaqinaan Hojjechuu qabna: Muummicha Ministeeraa Abiy Ahimed

Guyyaan dubartootaa har’a ennaa kabajamu haasaa kan dhageessisan muummichi ministeeraa Dr. Abiy Ahimed dhimmootii yeroo irratti fuuleffatanii jiran. Ayyaana kabajuuf galma gamtaa Afriikaatti kanneen argaman dubartoota lammiiwwan Itiyoophiyaafis fakkeenya tuquu dhaan waa’ee tokkkummaa biyyaa hin callisinaa jechuun ergaa dabarsanii jiru. Akka qoosaatti kan nuti ilaallu Itiyoophiyaan hedduun dhiiga isaanii kan jigsaniif, kan madaa’aniif abbootii warraa isaanii fi ijoollee isaanii kan itti dhaban rakkoo cimaa keessa dabartee biyya ijaaramte kan jedhan Abiy Ahimed tokkummaa Itiyoophiyaaf waliin taanee haa hojjennu jedhan. Haasaa isaanii keessatti Dr. Abiy waa’ee Finfinnees kaasaniiru. Finfinneen kanneen keessa jiraatan qofaa utuu hin taane dandeetti kanneen biroo baatu akka qabaattu goonee yoo uumne male martinuu kan walitti nu qabu utuu hin taane kan addaan nu facaasu ta’ee akkuma facaafneen yoo hafe immoo deebisanii ijaaruun rakkisaa fi dhalootaaf ba’aa ta’uu hubachuu qabna jedhan. Keessumaa dubartoonni Itiyoophiyaa ijoolleen isaanii biyattii akka eeganiif akka guddisan dammaqanii akka hojjetan gaafataniiru.


Hoogganni Tigraay Waraana Tuqachuu Haa Dhaau: M.N AmaaraaUummati Tigraay Obboleessa Isaa Kan Amaaraa Loluuf Akeeka Hin Qabu: M.N Tigraay

Manni maree naannoo Amaaraa marsaa shanaffaa waggoota hojii 4ffaa fi gumii isaa 12ffaa kaleessa jalqabee jira. Gumiin sun kaleessa cufataan mari’ataa kan ture yoo ta’u gara galgalaa itti gaafatamaan waajjira kominikeeshinii naannoo obbo Assemmaaheny Asres ibsa kennaniiru. Gumiin sun turtii isaa kaleessaan haala nageenya naannoo sanaa ilaalchisee gabaasa isaaf dhiyaate dhaggeeffatee erga gamaaggamee booda murtii cimaa dabarsuu isaa itti gaafatamaan waajjirchaa dubbataniiru. Keessumaa yeroo ammaa uummata Amaaraa fi Tigraay gidduu kan ture hariiroo gaarii hammeessuu dhaan waraana fi tuttuqqaa raawwataa kanneen jiran hoogganni naannoo Tigraay gocha isaanii irraa akka of qusatan manni maree sun yaadachiiseera jedhan. Waajjirri kominikeeshinii mootummaa naannoo Tirgaay gama isaan manni maree Amaaraa ibsa kenneen uummati Tigraayii fi mootummaan naannoo waraana geggeessaa jiranii fi dadammaqiinsa gochaa jiran irraa akka of qusatu kan jedhu ergaa akeekkachiisa qabu raabseera jedha ibsi kun. Ibsichi akka jedhutti haa ta’u malee uummati Tigraayii fi mootummaan isaa balaa waraanni fidu waan hubatanii fi ajendaan isaanii ijoon nagaa buusuu, dimokraasii babal’isuu fi bulchiinsa gaarii mirkaneessuu akkasumas gama maraan martinuu kan irraa fayyadamu misoomaa saffisuuf hojjetaa jira. UUummati Tigraay mootummaa dargii kan waggoota 17 kuffisuu keessatti obboleessa kan ta’e uummati Amaaraa cina isaa hiriiruu dhaan wareegama kaffaleera. Kanaaf uummatii fi mootummaan naannoo Tigraay kaayyoo uummataa qabsaa’niif qabatanii fuula duratti tarkaanfachuu malee obboleessa kan ta’e uummata Amaaraa irratti sababaa huuruu qawwee gargalchuuf tokko illee hin qabu jedha ibsu kun. No media source currently available


Woorkshooppiin Qulqullina Barnootaa Irratti Fuuleffatu Finfinneetti Geggeessamaa Jira

Finfinneetti kan argamu embasiin Ameerikaa ministeera saaynsii fi barnoota sadarkaa ol aanaa waliin ta’uu dhaan woorkshooppii guyyoota sadii jalqabee jira. Woorkshooppii sana haasaa dhaan kan banan ministrii saayinsii fi barnoota sadarkaa ol aanaa Dr. Hiruut Welde Maariyaam gumichi kan geggeessamu ministrichi itti gaafatamummaan dameen hoogganu waggoota itti aananiif kan ittiin geggeessamu imaammataa barnootaa fi leenjii ennaa qopheessutti ta’uu ibsaniiru. Ministrittiin itti dabaluu dhaan biyyoonni guddataa jiran kan akka Itiyoophiyaa cimaa fi waltajjii addunyaa mara irratti dorgomuu yoo barbaadan akkasumas gara jireenya wayyaawaatti battala ce’uun kan danda’amu barnoota sadarkaan qulqullina isaa ol ka’aa ta’eeni jedhan. Itiyoophiyaa 80 irraa dhufan kan hirmaatan yoo ta’u, hayyoonni barnoota Ameerikaa, lammiiwwan Itiyoophiyaa muuxannoo aadaa fi barnootaa kanneen wal jijjiiruu irratti hirmaatan argamaniiru. No media source currently available


Gondar Keessaa Namoonni Qe’ee Ofii Irraa Baqataa Jirra jedhu

Walakkeessa Gonderii fi aanaalee naannoo jiran keessa baatii onkoloolessa darbee qabee sabatiinsi dhabamuu isaan hojii barsiisuu irratti kanneen boba’an dabalatee hojii dhiisanii gamasii baqachuu dubbatu. Zoonii walakkeessa Gonderii fi itti gaafataaan qajeelcha barnootaa obbo Masfin Irkaab akka jedhanitti waaltaalee maallqaa irraan kan hafe waajjiraaleen mootummaa kanneen biroon hojii dhaaban illee keessumaa walitti bu’iinsi sun hojii baruu fi barsiisuu irratti dhiibbaa guddaa uume jedhan. Waaltaaleen barnootaa martinuu cufamanii barattoonni kuma 5 fi barsiistonni kuma tokko ta’an barumsa dhaabaniiru jedhan. Waggaa baranaa naannoos ta’e sadarkaa biyyaatti kan kennamu qormaata biyyoolessaa fudhachuuf barattoonni foormii hin guunne. Itti gaafatamaan dhimmootii kominikeeshinii naannoo sanaa obbo Assemaaheny Asres VOAf akka ibsanitti yeroo ammaa naannoo sana keessa buqqaatota kuma 91tu argamu.kanneen kana deebisanii qubsiisuuf qarshii biliyoonaan laka’amutu barbaachisa jedhan. No media source currently available


Paarkiin Industrii Hawaasaa Daldaltoota Naannoo Hin Hirmaachisu Jechuun Komeen Dhiyaate

Daldaltoonni Hawaasaa carraa magaalattii keessatti uumametti fayyadamaa hin jiran jechuu dhaan prezidaantiin mana maree waldoolii fi damee daldalaa obbo Mikiyaasa Andeboo dubbataniiru. Carraa uumame jedhan keessaa adda durummaan kan isaan kaasan paarkii industrii tuqaniiru. Paarkii industrii fi hawaasa daldaltoota magaalattii gidduu hariiroon daldalaa akkasumas daldaltoonni kun paarkichaf gumaacha gama isaanii akka dhiyeessaniif haalli mijataan hin uumamne. Naannoo kanatti akkuma beekamu daldalaan bu’aa argatee galii isaa mootummaafis daldalaa galchu dha. Dilaala waliin dhimmi wal qabates hedduutu jira.kanaaf paarkiin hagas ga’u meeshaalee gurguddaa adda addaa Finfinnee fi bakka garaa garaatii ennaa galchu daldalaa gurguddaan as isa bira jiru immoo carraa akkasii haala inni itti hin arganne waan jiruuf. Kana ilaalchisnee ti kan nuti qorannaa geggeessine jedhan. Paarkiin industrii kun ragaa kamiinuu argachuuf cufataa ta’uu isaa fi mootummaa federaalaa yoo ta’e malee mootummaan naannoo kan isa hin ilaallanne keessumaa dallaalota seeraan alaa, dhiyeessii meeshaalee fi mindeessuu hojjettootaa irratti dhiibbaa guddaan jiraachuu qorannaan sun ibsee jira. Abbootii qabeenyaa naannoo haala hirmaachisuu danda’u irratti iftoominatu itti hanqata jedha qorannaan sun. No media source currently available


Wixineen Seera Farra Shorokeessummaa Seera Duraanii Kan Fooyyessu Qofaa Utuu Hin Taane Kan Haqu Dha: Gurmuu Wixinee Qopheesse

Wixinee labsii seera farra shororkeessummaa fooyyessuuf karaa gurmuu hundaa’eetiin wixinee labsii dhiyaate irratti har’a mariin geggeessameera. Mariin wixinee kana ilaalchisee geggeessamus tarii kun isa dhumaa ta’uu akka danda’u qindeessaan gurmuu kanaa obbo Ammahaa Mekonnin VOAf ibsaniiru. Obbo Ammahaan akka jedhanitti wixineen sun ennaa qophaa’u seera isa duraanii fooyyessuuf hin turre. Seerri inni duraanii guutummaan haqamee sana kan bakka bu’u wixineen seeraa kan dhiyaate ta’uu ibsaniiru. Haaraa dha kan isa jechisiisu, guutummaan kan irratti fuuleffate jalqaba irraa qabee shororkeessummaa dammaqinaan ittisuu fi itti duuluu jedha. Adeemsa kana keessa mirgi lammiiwwanii akka hin dhiitamne shakkamtoota irraanis miidhaan akka hin geenye kan godhu hin jiru. kun akka hin geenye seerri ittisuuf hin turre. Seerri inni amma wixineeffame garuu jalqaba irraa kaasee mirga lammiiwwanii eeguu fi eegsisisuu kan jedhu of keessaa qaba. No media source currently available


Daandiin Somaaliiland Buufata Barbaraa Irraa Gara Itoophiyaa Dhaqu Hojjatamuufi

Prezidaantiin Somaaliiland – Musee Bihii Abdii, ijaarsa daandii guddaa ka Buufata Barbaraa irraa jalqabee haga daangaa Itiyoophiyaatti hojjetamuuf har’a dhagaa bu’uraa kaa’anii jiran. Biyyattiin Somaaliyaa Kaabaa Dhihaatti argamtuu fi ofiin walabummaa labsattee jirtu – Puntiland, ulaa geejjiba galaamaa naannoo sanaa tahuuf kun tarkaanfii duraa akka tahetti dubbatama. Kana ilaalchisuun sirna guddaa handaara Hargeessaatti geggeessame irratti – Prezidaantiin bulchiisa naannoo Somaalee Itiyoophiyaa – Muusxafaa Omaar, aangawoonni Kaampaanii DP World jedhamuu, ka Tokkummaa Imeretoota Arabaa argamuun isaanii himamee jira. Ministarri Misooma Geejjimaa fi Daandiiwwanii – Abdillaahii Abokor Osmaan kana ilaalchisuun ibsa kennaniin, “dirree xayyaaraa SIivilii Barbaraatti ijaaruu kan of keessaa qabu proojektiin kun, doolaara miliyoona dhibba tokkoo fi miliyoona kudha-tokkoon kan hojjetamu yoo tahu, waggoota lama keessatti hojjetee xumurama,” jedhu. Proojektiin daandii kiiloo-meetira 242 dheeratuu, riqichawwan 21 of keessaa qabu kun, qaama waliigaltee proojektii miliyoona dhibba afurii fi miliyoona afurtamii lamaa ammaam dura, Somaaliiland, Itiyoophiyaa fi DP World gidduutti mallatteessamee ti. Proojektichi irra-jireessa Buufata Galaanaa Barbaraa ammayyoomsuutti fuuleffata.


Hiriirri Hiree-murteeffannaa Gaafatu Hawaasaatti Geggeessame

Akka uummatni Sidaamaa bulchiinsa naannoo of dandahe tahu gaaffii dhihaateef otuu deebiin hin kennamiin turuu isaa fi guyyaan hiree-murteeffannaa uummatichaa murtaa’uu dhabuu mormuudhaan, har’a magaalaa Hawaasaa keessatti hiriirri mormii geggeessamee jira. Yonaataan Zebdiyoos, Hawaasaa irraa akka gabaasetti, hiriirri mormii sun sirna aadaa uummata Sidaamaa “Qaxalaa” jedhamuun geggeessamee, nagaadhaan xumurame. Magaalaa Hawaasaa fi aanaalee godinaa Sidaamaa keessa jiran mara irraa kan hiriira kanaaf yaa’ee uummata hedduuu yoo tahu, “Naannoo Sidaamaa keessatti gaaffiin ijaaramuu fi ofiin of bulchuu, gidduu seeninsa siyaasaan otuu hin taane, heera mootummaan qofa akka furmaata argatu barbaadna,” jechuun gaaffii isaanii dhiheeffatan. Jijjiirama biyyattii keessatti mul’ate jedhanis ka deggeran tahuus hiriira kana irratti dhageessisanii jiran. Hoogganaan koree qindeessa hiriirichaa falmaan nirgaa dargaggoo Taarikaa Lammaa, hiriirricha dhiibbaa fi uggura tokko malee mirga dimookiraasii qabanitti fayyadamuun waamuu isaa dubbata. Kun bu’aa jijjiirama amma argamee akka tahe ka dubbatu dargaggoon kun, tahus, kan fiixanbahinsi mirga kanaa beekamu gaaffii yeroo dheeraa yeroo dheeraa uummatni Sidaamaa gaafate ennaa deebii argatu qofa, jedha. Akka bulchiinsa naannoootti ijaaramuuf gaaffiin uummati Sidaamaa dhiheesse, mana-maree godinaa Sidaamaa fi mana-maree bulchiinsa naannoo Kibbaatti dhihaatee ka beekamtii argate yoo tahu, akka guyyaan filannoo hiree murteeffannaa yokaan riferendemii uummataa muree hojii irra oolchu xalayaan boordii filannootti ergame otuu deebii hin argatiin bubbuluu isaa dubbata – dargaggoo Taarikuu Lammaa. No media source currently available


Koreen sadarkaa olaanaa Itiyoophiyaa fi Ertraa Finfinnee keessatti walgahii Irra Jiru

Jilli Ertraa kan ministeera haajaa alaa Ertraan hogganamuu Itiiyoohpiaa kan seene ta’u ministeerri odeeffannoo Ertraa Obbo Yamaanee Gabra Maskal Twitarii irratti barreessanii jiru. Koreen sadarkaa olaanaa kan biyyoota lameenii Finfinnee keessatti walgahii ta’een walii galtee waliigalaa tolfamee ture irratti bal’inaan eega dubbatee booda jijjirama argame xiinxalee jira. Waliigalteen turees hariiroo dinagdee fi daldalaa akkasumas caasaa ijaarsaa biyyoota lamaan gidduu jajjabeessuu ka jedhu ture. Ertraatti Ambaasaaddarri Itiyoophiyaa Redwan Huseen gazexaa Itiyoophiyaa Heraaldiif akka ibsanti biyyonni lameen daldala daangaa ce’uun gaggeeffamu, akkaataa itti gargaaramuu buufata donii, dhimmi Gumrukaa, Immigreeshinii fi geejibaa kan ilaaleen marii itti fufiinsa qabu gaggeessan.Waliigalteen tolfaman uummattoota biyyoota lameeniif qixxee bu’a qabeessa ta’u Redwan isanii jiru. Gareen Ertraa miseensoota 63 of keessaa qabu ka biraan agarsiisa aadaa fi wallee Itiyoohpyaa bakka adda addaatti dhiyeessuuf torban darbee Finfinnee seenuun ni yaadatama.


Guyyaan Magaalaalee Jigjigaatti Kabajame

Magaalaa Jigjigaatti kabajamaa kan ture guyyaa magaalaalee irratti rakkoolee mana jireenyaa fi furmaata isaa ilaalchesee waraqaa qorannaa kan dhiyeessan Dr. Ze Menfes G/Igzaaber ministeriin misooma magaalaa fi manneenii rakkoo manneen jireenyaa akka karoorsetti furaa hin jiru jedhan. Rakkoon jiru jedhan Dr. Ze Menfes, hanqina kuusametu jira. Waggaa waggaa dhaan dabalaa kan adeemu fedhiin itti dabalaa immoo jira. Kanaaf hanqina kuufameef furmaata utuu hin kennin gaaffiin itti dabalaa waan dhufuuf ijaarsi manaa ariitii ammaa irra kan caaluun geggeessamuu qaba. ministiriin misooma magaalaa fi manneenii kan inni karoorse, waggaatti manneen jireenyaa kuma 250 ijaaruu dhaan manneen miliyoona 2.2 yoon dhiyeesse rakkoon jiru hanga tokko ni furama jechuun sochii eegalee jira. Haa ta’u malee karoora kaa’amee fi hojii irra kanoole yoo ilaallu wali irraa fagoo dha. Dhiyeessii lafaa, maallaqa, dadeettii fi kkf gama ilaaleen hamma akeekame ijaaramuu waan hin danda’amneef rakkoon jiru hammataa adeeme. Kanaaf ariitii dhaan akka ijaaraman yaadi furmaataa dhiyaachuu qaba jedhan.


Manni-murtii Gad Aanu Dhimma Obbo Isaayyaas Daanyew Ilaalchisuun Ol Iyyannaa Galfate

Poolisiin, Manni-murtii gad-aanu dhimma Obbo Isaayyaas Daanyew-tti ilaalchisuun murtii kennetti mufachuudhaan, mana-murtii waliigalaatti oliyyannaa gaafatee jira. Abukaatoon himatamaa immoo, manichi murtii, madaalii sammmuutiin akka murtii kennu barbaannaf, jechuun iyyatan. Akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti, Gurandhala toorba, bara 2011, manni-murtii ol’aanaan federaalaa, ramaddiin Lidetaa, dhaddachi yakkaa 10ffaan, Obbo Isaayyaas Daanyew, wabii qarshii kuma shantamaan akka hiikaman murtii dabarsee turetti mufachuudhaan, ol iyyannaa kana mana-murtii walii-galatti dhiheesse. Shakkamtichi - Obbo Isaayyaas Daanyeew, akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti, barra 2001 irraa jalqabee haga bara 2005-tti, Itiyoo-Teeleetti Daarektara damee tokkoo tahuun yeroo geggeessaa turanhitti, dhaababta alaa tokko waliin Caal-baasii dhaa ala, walii-galtee hojii mallatteessuun, hojii yakkaa adda addaa raaw’atanii jiran – jedhamuun himataman. Manni-murtii dhimma isaa ilaaluuf beellama ka biraa kennee jira.


Itiyoophiyaa Keessatti Kittaannaan Shamarranii Hambisuuf Carraaqqiin Ta’u Haga Karoorfame Hin Milkoofne:Angawaa

Kittaannaan shamarran irratti gaggeeffamu dhiittaa mirga namoomaa fi midhaa yaada sammuu geesisuun isaa qormaata ta’u ibsamee jira.Kittaannaan amantii fi aadaa waliin hidhata qabaachuun lakkofsii shamarran kittaannamanii akka gad hin buune ittise jedhamee jira. Kittaannaa hambisuuf sochiin sadarkaa guutuu biyyaatti gaggeeffamaa jiruun hawaasa kittaannaa shamarranii obsaan hin ilaallee uumna kaayyoo jedhu qaba. Ministeera waajiira Dubartootaa, Da’immanii fi Dargaggotaa kan ta’an aaddee Yaalam Xaggaayee akka jedhanti Itiyoophiyaa Keessatti Kittaannaan shamarranii hambisuuf carraaqqiin ta’u haga karoorfame hin milkoofne. Mata duree kana irratti magaalaa Hawaasaa keessatti walgahiin guyyaa lamaaf gaggeeffame irratti hogganoota Gosaa maanguddoota biyyaa abbotii amantii akkasumas qaamoleen murtii kanneen kanneen bulchiinsa naannoo adda addaa irraa dhufan hirmaatanii jiru.


Mootummaan Itiyoophiyaa Biyyatti Bulchuu Hin Dandeenye: ARENA

Itiyophiyaa keessa mootummaan amma jiru seeraan biyya bulchuu hin dandeenye kan jedhu paartiin Arenaa hanga filannoon gaggeeffamuutti mootummaan tokkummaa biyyoleessaa hundeeffamuu qaba jedhee jira. Akka carraa hojiitti ilaalamee kutaalee biyyatti hundumaa keessatti haala jechuun dandeesisuun qophiin duula waraanaa gaggeeffamaa akka jiru looltummaaf namoota kaadhimuun akka jiru keessumaa bulchiinsa naannoo Amaaraa fi Tigraay keessatti qawwee hidhachuun akka itti fufee jiru dhaabni siyaasaa kun ibsee jira. Dhiyeenya kana mana marii bakka bu’ootaan raggaasifamee kan hundeeffame komishinni bulchiinsa daangaa fi eenyummaa heera mootummaa kan cabsu waan ta’eef Arenaan akka hin fudhanne bulchiinsi lameen rakkoo qaban ofii isaanii furachuu akka qaban ta’uu baannanis mana maree Federeshiniitti ergamuu akka qabu ibse. Heerri biyyaa kabajamee turuu akka qabu, garuu paartileen miseensa paartii biyya bulchaa jiruun cabaa waan jiruuf mootummaa haaraan yayyabamuu qaba jedhee jira paartichi. No media source currently available


Koreen Waliinii Dhaabilee Musliimaa Galmeelee Seeraa fi Ijaarsaa Qopheeffate

Koreen Waliinii ka Jijjirama Dhaabbilee Muslimaa hojiiwwan rakkoolee mul’ata turan fura jedhamee eegamaa ture ji'oottan saddeettan dabraniif hojjetee xumuruu isaa beeksisee jira. Kanneen haala seera qabessummaa fi caasaa ijaarsa mana-maree gumii dhimma Islaama ilaallatan – galmeelee sadii qopheessee xumuruu isaa fi qophii filannoof kan haala miihessaa jiru tahuullee dubbata – koreen kun. Mutaar Jamaal tu Finfinnee irraa gabaase. No media source currently available


Gareen Aadaa fi Muziqaa Eertraa Itiyoophiyaa Daawwataa Jira

Gareen aadaa nagaa Eertraa magaalaalee Itiyoophiyaa adda addaa keessatti agarsiisa muuziqaa dhiyeessuuf har’a waaree booda gara Finfinneetti qajeeluuf jira. Gareen aadaa nagayaa kun miseensota 62 kan qabu yoo ta’u sirbitotsa angafoota fi beekamoo akkasumas sirbitoota dargaggootaa of keessaa qaba. Akeeki qophii muuziqaa kun inni ijoon nagaa Eertraa fi Itiyoophiyaa gidduutti uumame kabajuu fi biyyoota lamaan aadaa dhaan wal qabsiisuu akkasumas hariiroo nagayaa argame daran cimsuuf kan qophaa’e ta’uu garee kana kan geggeessan itti gaafatamaa waajjira dhimmootii aadaa obbo Iyyoob Habte Aab ibsaniiru. Gareen aadaa nagayaa kun Guraandhala 16-21 bara 2019 yeroo jiru keessa magaalaa Baahir Daar, Adaamaa fi Hawaasaa akkasumas Finfinneetti kan argamu galma bar kumee keesatti qophee muuziqaa jabanaa fi aadaa kan dhiyeessu ta’uu Berhane Berhe Asmeraa irraa gabaaseera.


Abbaan Alangaa Obbo Isaayyaas Daanyoo Wabiin Gad Dhiisuuf Hajaje

Abbaan alangaa obbo Isaayyaas Daanyoo yakka malaammaltummaa harawaan shakke jechuu dhaan mana murtii ol aanaa Federaalaatti iyyatee yeroon qorannaa itti dabalaa akka kennamuuf gaafate. Abukaatoon shakkamaas gaaffii sana morman. Manni murtii immoo wabii qarshii kuma 50n akka hiikaman murteesse. Abbaan alangaa obbo Isaayyasiin iyyannaa obbo Isaayaasiin shakke jedhu Kanaan bara 2001 hanga bara 2005tti telcom Ethf dame MDPO jedhuuf daayrektera ta’uun hojjetaa turan. Yeroo kanattis kampanii alaa EDA jedhu waliin caal baasii malee walii galtee hojii mallatteessaniiru. Walii galtee kanaanis hojjettoota murtaa’aniif sa’atii tokkotti $125-150tti baasuu dhaan kanaanis bu’aa hin ta’iniif doolaara $409,495 argataniiru jechuun yakkee jira. Manni murtiis gaaffii abbaan alangaa yeroo qorannaa itti dabalaa 14 gaafate fudhatama dhabsiisee ala taa’anii dhimmi isaanii akka hordofan wabii dhaan akka gad dhiisaman murteessee jira. Abbaan alangaas murtii mana murtii har’aa kan ol iyyatu ta’uu beeksiseera jedha Meleskachew Ammahaa Finfinnee irraa.


Kanneen Hokkara Amantii Kakaasan To’annaa Jala Olanii Jiru:Polisii

Bulchiinsa naannoo uummattoota Kibbaa magaalaa Qullitto Keessatti oduu jette jetteen kaka’anii waldaa kristaanaa warra Protestaantii 7 barbadeessan kanneen jedhaman namoota 40 ol polisiin hidhee jira. Magaalaa Duraamee keessa Majiidi jiru haleellaan irratti gaggeeffameera jechuun oduu sobaa dhaga’ame irraa ka’uun waldootii kristaanaa irratti tarkaanfiin fudhatame. Walitti bu’iinsa amantii uumuun nagaa naannoo jeequuf beekaa karoorfamee kan rawwatame shira hammeenyaati jedhamee jira. Namoota sababaa Kanaan manaa fi jireenya ofii irraa buqq’an deebisanii dhaabuuf sochiin kan jalqabame ta’u ibsamee jira. uummanni magaalatti walii wajjiin jiraachuu malee amantii fi eenyummaa irratti hirkachuun walitti bu’iinsa keessa akka hin seenne jiraatonni dubbatanii jiru.


Sidaan Raas Mokoonnon Digamuun Beekaa Kan Ta’e Miti: Polisii

Magaalaa Haarar kan jiru hospitaala Jagol keessatti sidaan Raas Makonnan irra balaan daqqabe itti yaadamee kan gaggeeffame miti jedhamee jira. Mooraa Hospitaalichaa keessa sidaan jiru kokolaataa fe’umsaatu itti rukutamee diigame. Polisiin kanneen gocha kana gaggeessan jedhaman to’annaa jala olchuu ibsee jira. Haga ammaatti ragaan argameen sidaan kun dogoggoraan diigamee amantaa jedhu qabu. Sidaa kana iddoo tureetti deebisuuf qorannaan ogeessotaa kan gaggeeffamu ta’uun ibsamee jira.


Polisiin Dirree Dhawaa Shakkamtoota Hidhamanii Turan Gad Dhiise

Poolisiin federaalaa, poolisiin Dirree Dhawaa fi raayyaan ittisa biyyaa guyyoota shan Amajjii shan booda keessatti shakkamtoota to’annaa jala oolchan keessaa qoratee balleessaa akka hin qabaanne adda baafadhe kan ittiin jedhe shakkamtoota 32 kaleessa galgala shakkamtoota ka biroo 54 immoo har’a gad dhiisee jira. Waajjira abbaa alangaatti itti aanaa itti gaafatamaan waajjira damee Dirree dhawaa obbo Redi’eet Girmaa VOAf akka ibsanitti itti aansees kanneen gad dhiisaman ni jiraatu. Shakkamtoonni kun jeeqama Dirree Dhawaa keessatti uumameen shakkamanii to’annaa jala kan oolan yoo ta’u komiishinni poolsii Dirree Dhawaa fi komiishinni poolisiin Federaalaa wal ta’uu dhaan qorannaa geggeessaniin shakkamtoonni 86n kun yakka hojjechuu isaniif ragaan homtuu waan irratti hin dhiyaatiniif abbaan alangaa galmeen qornnaa jalqabame akka cufamu fi hidhaa dhaa akka gad dhiisaman murteessee jira. Qorannaan kun itti fufee waan jiruu fi kanneen yakki hojjetan ragaan irratti hin argamne taanaan kan gad dhiisaman yoo ta’u knneen mana gubanii qabeenyaa mancaasan ragaan irratti qulqullaa’ee himannaan irratti dhiyaata. Kanneen hidhaa dhaa gad dhiisamanii fi maatiin isaanii akka walitti qabaman taasisuu dhaan gaaffii mirgaa yoo qabaatan karaa nagaa qofaa akka gaafatan, jeeqama keessatti akka hin hirmaanne gorsi kennamuufii isaa obbo Redi’eet ibsaniiru. Amajjii 13 booda kan jiran guyyoota shaniif mormiin sochii Dirree Dhawaa danqe kan ture yoo ta’u mormii kanaanis namoonni sadii madaa’anii qabeenyaan hangi tokko manca’uu isaa malee walumaa gala nageenyi buufachuu poolisiin torban tokko dura ibsa baaseen beeksisee ture. Haa ta’u malee shakkamtoonni 300 ol ta’an mooraa yeroofii ykn immoo mana hidhaaf hin qophoofne keessatti hidhamanii qorannaan irratti geggeessamaa jira. Gochi akkasii sirrii miti kan jedhan abukaatoleen magaalattii 14 waliin ta’uu dhaan shakkamtoota kanaaf tola tajaajila kennaa kan jiran yoo ta’u gumiin waldootii kiristaanaa 12 waliin ta’uu dhaan barreeffamaan kantiibaa Ibraahim Huseeniif xalayaa barreessaniin dhimmi isaa araaraan akka dhumu gaafataniiru.


Mormii Janaraal Kinfee Daanyoofaa Dhiyeessaniif Deebii Hin Qopheessine: Abbaa Alangaa

Meejar Janaraal Kinfee Daanyeew himata irratti dhiyaateef mormii dhiyeeffataniif abbaan alangaa deebii yeroon dhaqqabsisuu waan dadhabeef jecha guyyaa dabalataa akka kennamuuf gaafatee jira. Abukaatoleen himatamtootaa garuu kun gaaffii sirrii miti jechuun mormanii jiru. Dhuma irratti Manni murtii yeroo dabalataa kan itti xumuranii dhiyeessan ehamee jira. Abbaan alangaa mana murtichaaf akka ibsetti yoo ta’e hojiin baay’achuu isaaf keessumaa galmeelee himannaa kana itti gaafatamummaan hojjetaa kan turan abbaan alangaa sababaa dhukkubsataniif hojii waan hin seenneef mormiilee himannaaf deebii qopheessuun hin danda’amne jedhan. Galmeelee kanneen biroo irrattis ajaji wal fakkaatu waan kennameef, hojiin tuulamuu isaa hammeesse jechuu dhaan abbaan alangaa ibsee jira. Kanaaf jecha beellammi ka biroon akka kennamuuf mormii himannaalee sanaaf deebii ga’aa qopheessuu akka danda’u iyyatee jira. Abukaatoleen himatamtootaa martinuu gaaffii abbaa alangaan dhiyaate cimsanii morman. Abukaatoleen kun hojiin heddummaachuu isaa tilmaaman iyyuu gaaffichi sirrii dha jedhanii kan hin amanne ta’uu dubbataniiru. Maamiloonni isaanii mirga wabii dhorkamanii hidhaa keessa jiraachuu yaadachiisanii gaaffii abbaan alangaa yeroon itti dabalaa akka kennamu gaafate kun murtii haqaa hatattamaan akka hin kennamne gufachiisa jedhan. Murtiin bubbule immoo akka waan dhorkametti waan lakaa’amuuf itti gaafatmni kana sirreessuu immoo kan mana murtii ta’uu tuqanii gaaffiin abbaa alangaa bira taramee mormii himannaa dhiyeeffatan irratti murtiin akka kennamu gaafataniiru. Kun yoo ta’uu baate immoo beellammi yeroo gabaabaa akka kennamu iyyataniiru. Falmii gam lameenii kan dhaggeeffate manni murtichaa abbaan alangaa mormii himannaalee sanaaf deebii isaa barreeffamaan akka dhiyaatu Fulbaana 11 bara 2011f beellama ka biroo kenneera jedhan Meleskachoo Ammahaa Finfinneerraa.


Antoniyoo Guteres Torban Kana Finfinnee Seenu

No media source currently available Afrikaa KeessaaBarreessaa dureen Tokkummaa mootummotaa Antoniyoo Gutarrees walgahii gamtaa Afrikaa irratti argamuuf jecha torban kana gara Finfinneetti imaluuf ka jiran ta’uun beekamee jira. Kunis Tokkummaan mootummotaa fi Gamtaan Afrikaa giddutti walta’iinsa jiru akkaan foyya’uu isaa akkasumas Afrikaan rakkoo gurguddaa qabdu keessaa hanga tokko irratti foyya’iinsa ni argamsiifti abdii jedhu qabaachu isaanii Gutarrees ibsanii jiru. Walta’iinsa Tokkummaa Mootummotaa fi Gamtaa Afrikaa gidduu jajjabeessuun Afrikaa gama gargaaruun qooda olaanaa qaba jedhanii Araara Itiyoophiyaa fi Ertraa giddutti tolfame bu’aa Diploomaasii nageenyaa ta’u isaa ibsan. Hogganaa Sudaan Kibbaa Saalva Kiir fi mormituu isaanii Riik Machaar giddutti waliigaltee nageenyaa hojii irra akka olchan gama gochuun foyya’insii akka jiru ibsan. Ripaablikii Demokraatawaa Kongoo keessatti filannoo gaggeeffameen namnii sagalee uummataa sadarkaa lammataan injifate jedhame prezidaantii ta’e kakatee aangoo qabachuu isaa maqaa dhahaan.


Shakkamtoonni Jeeqama Dirree Dhawaa Kakaasan Jedhaman Mana Murtiitti Dhiyaatan

Poolisiin Dirree Dhawaa shakkamtoota torban tokko dura jeeqamaa fi mormii uumamee ture kakaasan, qabeenyaa mancaasan ittiin jedhee to’annaa jala oolche shakkamtoonni 155 har’a mana murtiitti dhiyaataniiru. Shakkamtoonni kun buufata poolisii yeroof keessa turan ykn mana sirreessaa ta’uun mooraa hin beekamne keessatti hidhamuun isaanii mormii kaasisee jira. Manni murtii bulchiinsa Dirree Dhawaa ka sadarkaa duraa ijoollee umuriin isaanii 13 fi 14 ta’an sadii fi shakkamaa akkaan dhukkubsate wabii dhaan gad dhiisee kanneen hafan Guraandhala 4 fi 5 akka dhiyaatan beellama keennee jira jechuu dhaan Addis Chekkol gabaaseera.


Lamiiwwan Itiyoophiyaa 57 Galaana Diimaa Keessatti Dhumuun Mirkanaa’e

Ministriin dhimmi alaa Itiyoophiyaa Jabuutii Kaaba gama dhiyaa naannoo Obok bakka Godooriyaa jedhamu keessatti karaa seeraan alaa gara Yemenitti ce’uu kanneen yaalan lammiiwwan Itiyoophiyaa lubbuun isaanii darbuu isaaf gadda itti dhaga’ame ibsuu isaa dubbi himaan ministrii dhimmootii alaa obbo Nebiyaat Geetaachoo Assaggid VOAf ibsaniiru. Obbo Nebiyaat akka jedhanitti erga balaan sun dhaqqabee booda embsiin Itiyoophiyaa Jabuutiitti argamu garee hundeessuu dhaan gara lafa balaan sun itti dhaqqabetti sosso’ee hoogganoota sadarkaa ol aanaa fi hoogganoota IOM fi kan waldaa fannoo diimaa addunyaa waliin ta’uu dhaan namoota balaa sana irraa oolan dubbisaniiru jedhan. Balaa kana irraa kanneen hafanii fi lubbuun darbe meeqa akka ta’an ibsaniiru. Akkan ragaa achii argadhetti jedhan obbo Nebiyaat lammiiwwan 16 lubbuun oolaniiru. Jarmayaa koolu galtootaa IOM waliin ta’uu dhaan namoota irraa hafan waliin ga’uudhaan namoonni irraa oolan namoonni lubbuun hafan hammana kan du’an hammana ragaan jedhu kan argame. Waluma gala lammiwwan Itiyoophiyaa 57 lubbuu dhabuu isaanii mirkaneeffachuun danda’ameera jedhan. No media source currently available


Ittisi Jal’isii Gidaaboo Eebbifame

Muummichi ministeeraa Abiy Ahimed Oromiyaa fi zoonii kibba Oromiyaa gidduutti kan ijaarame projektii ittisa jal’isii Gidaaboo kaleessa eebbisanii jiran. Projektichi hangafaa fi quxisuu kan ta’an Oromoo Gujii fi uummata Sidaamaa kan walitti fiduu dha jedhan. Mootummaan tokkummaa uummattoota Itiyoophiyaa kan cimsu projektiiwwan akkasii hojjechuuf fedhii kan qabu ta’uu illee beeksisaniiru. Biyyattii keessatti ijaaramaa kan jiran projektiiwwan jal’isii ogeessota biyyattiin kan ijaaraman ta’uu isaanii fi laftii fi bishaan nuti qabnu qofaa utuu hin taane kana wal simsiisee sammuu itti fayyadamuu danda’u uumuun kennaa guddaa dha, utuu nu hin darbin harka keenya kan jirtutti fayyadamuu qabna jedhan. Uummati Itiyoophiyaa atakaaroon isa nuffisiiseera kan jedhan muummichi ministeerichaa amma kan inni barbaadu nagaa, hojjetee galuu fi misooma jedhan. No media source currently available


Waa’ee jijjiiramaa dubbachuun ykn jalqabuun, “jijjiiramni tahe” jechuu miti : Itiyoophiyaatti Ambaasddarri Gamtaa Awurooppaa.

No media source currently available Waa’ee jijjiiramaa dubbachuun ykn jalqabuun, “jijjiiramni tahe” jechuu miti : Itiyoophiyaatti Ambaasddarri Gamtaa Awurooppaa,Yuwaan Garbistaan Haalli qabinsa mirga dhala-namaa, yeroo fi iddoo kamitti iyyuu, hariiroo Gamtaan Awurooppaa qabaatuuf hundee tahuu isaallee dubbatan. Dhiheenya waa’ee dhaabbatoota Siivilii Cimoo Itiyoophiyaa keessatti ijaaruu ilaalchisee konferensii sadarkaa Addunyaa dhiheenya kana Itiyoophiyaa keessatti geggeessamee booda gaaffii fi deebii Raadiyoo Sagalee Amerikaa waliin geggeessaniin kana dubbatan. Gabaasaa Guutuu Caqasaa


Lakkoobsii Namoota Balaa Doniin Galaana Dimaa Keessatti Dhumanii 52 Caalee Jira

No media source currently available Galaana Diimaa handaara Jabuutii jiru keessatti dooniilee lama Wiixata Amajji 29 bara 2019 gargalanii liqimsaman keessa namoota turan barbaaduun har’as itti fufee jira. Balaa doonillee lameen mudateen yoo xiqqaate namoonni 52 du’uun kan beekame yoo tahu kurna hedduu kanneen tahan immoo achi buuteen isaanii hin beekamne. Kan lubbuun hafan 16 ta’u fi mooraa dhaaba godaantoota addunyaa (IOM) ISA Obook keessa jiruutti geeffaman. Nomoota reeffi isaanii ba’e garu achumatti awwaalamuu maddeen ibsanii jiru. Kanneen lubbuun hafan keessaa tokko akka jedheetti Bidiruu inni keessa ture nama 85 feetee turte. Akkuma imala jalaqabanti daqiiqaa muraasa booda motorri bidiruu dhaamnaan inni oofaa ture utaalee ba’e sana booda garagaltee jedha. Bidiruun lameen namoota 130 ta’an fe’anii akka turan gabaafamee jira. Bidruu isheen lammataa eessa buteen ishee hin beekamiin jira. Gabaasa Guutuu Caqasaa


Gaaffilee Bulchiisa Gaarii Uummati Dhiyeesseef Furmaati Kannamuuf Hojjetamaa Jira: Bulchiisa Magalaa Dirree Dhawaa

Waaltaaleen bulchiinsa magaalaa Dirree Dhawaa baatilee lamaan itti aanan keessa waan hojjechuu fi jiranii fi dhimmootii nageenya magaalattii kan yeroo ammaa ilaalchisee marii geggeessanii jiran. Marii bulchitoota sadarkaa ol aanaa fi giddu galeessaa waliin geggeessame kana irratti bulchiinsicha keessa rakkoon akka jiru walii galtee irra ga’uu isaanii fi kanas furuuf dhimmootii irratti hojjetamuu qabu irratti marii geggeessuu isaanii kantiibaa Ibraahim Usmaan dubbatniiru. Durumaan nuti kan nuti irratti kan nuti hubanne buclchiinsichi rakkoo guddaa qabaachuu isaa ti jedhan Obbo Ibraahim. Keessumaa bulchiinsi gubbaa dhaa qabaa jiru rakkoolee hanga tokko hammeessuu isaa fi kanaafis sababaa ta’uun isaa qooda gama isaa gumaacheera. No media source currently available


Angawoota Muuduu fi Kaasuun Gaggeeffamaa Jira

Mootummaan Bulchiinsa Naannoo Somaalee miseensa kaabinee isaa tokkoo fi muudamtoota isaa shan ka biroo taayitaa irraa kaasee jira. Mootummaan naannoo miseensota Kaabinee isaa shan jijjire jedhuun ka maddeen oduu adda addaa dubbatan dhara tahuu illee beeksisee jira. Prezidaantii bulchiisa naannoo Somaalee Obbo Musxafaa Umari fi dura-taa’aa Paartii Dimookiraatawa Uummata Somaalee Obbo Ahimed Shidee gidduutti wal-dhibdeen jiru ka yaadaa qofa akka tahe dubbata mootummichi. No media source currently available


Dr. Abiyyi Ahmad Abbotii Qabeenyaa Biyya Alaa Afeeran

Mummichi ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmad gumii dinagdee addunyaa Daavoos keessatti gaggeeffamu irratti hasawaa dhageesisanii abbotiin Qabeenyaa Biyya Alaa Itiyoophiyaa keessatti hojii invastmantii akka gaggeessan Afeeran. Carraaqqii biyya keessatti ta’een Baatiilee darban sagaliif mootummaa isaanii foyya’insa gama siyaasaa fi dinagdeen hatattamaan fudhate tarreessan. Uummata Itiyoophiyaa miliyoona dhibba tokko keessaa miliyoonni jaatamni dargaggoota umriin isaanii waggaa 24 gad ta’uu kan dubbatan Dr. Abiyyi carraa hojii banuuf guddina dinagdee fi barnootaa barbaachisaa akka ta’e hubachisan. Gumiin dinagdee addunyaa kan waggaa Swizarlaand keessatti jalqabamuun kun falmii waa’ee daldalaa jabaatee akkasumas Briteen gamtaa Awurooppaa keessaa ba’uu akkasumas dinagdeen addunyaa dadhabaa adeemuun yaaddoo ennaa uumetti.


Obbo Barakat Simoonii fi obbo Taaddasaa Kaasaa har’a to’annaa jala oolan

Bulchitoonni sadarkaa ol aanoo ADWAUI fi BIADEN duraanii lameen to’annaa jala kan oolan yakka qabeenyaa mancaasuu kan Xiret Korporet shakkamanii ta’uun beekamee jira. Obbo Taaddesee Kaasaa Korpreetii Xiret jedhamuuf hoji raawwachiistuu yoo ta’an obbo Bereket Simoon immoo dura taa’aa boordii Xiret ta’uun waggoota hedduuf hojjetaniiru. Bulchitoonni duraanii lamaan har’a Finfinneetti kan argamu mana jireenyaa isaanii keessa qabaman. Sana booda Obbo Barakat fi obbo Taaddeseen har’a ganama magaalaa Baahir Daar kan seenan yoo ta’u mana hidhaatti kan argaman ta’uu bulchiinsa naannoo Amaaraatti komiishinarri farra malaammaltummaa ZigAlee Gabayyoo tuuta oduuf ibsanii jiru.


Dirree Dhawaa Keessatti Walitti Bu’iinsi Uumame Qabeenyaa Fi Qaama Namaa Miidhe

Kaleessa gara galgalaa walitti bu’iinsi Dirree Dhawaa keessatti ka’e hanga har’aatti itti fufuun isaa himamee jira. Walitti bu’iinsa Kanaan lubbuun du’eef miidhaa jabaan dhaqaabuu baate iyyuu qaama namaaf qabeenyaa irra miidhaan ga’uun isaa gabaasamee jira. Maanguddoonnii fi abbootiin amantii Dirree Dhawaa keessatti qaamota badiisaa walitti bu’iinsa gosaa fi amantii qindeessaa jirantu jira jechuun dubbatanii jiru. No media source currently available


Itiyoophiyaa Keessatti Jijjiramni Hedduun Akkuma Jiru Danqaan Mudachuu Ibsamee Jira:

Koreen Hoji-raaw’achiistuu ADWUI walga’ii isaa Idilee guyyoota afuriif geggeesse haala yeroo ammaa biyyattii keessa jiru gamaaggamuu dhaan har’a xumuramee jira. Waajira ADWUI -tti Qindeessan Paartiilee Siyaasaa Waldaalee Siivilii fi Paartiilee tumsitotoaa – Obbo Fiqaaduu Tasammaa waa’ee walga’ii kanaa ennaa ibsan haala qabatamaa biyyatti keessaa kutaa sadiitti qoduun mari’ate jedhu. Isaanis jijjirama biyyattii keessatti argaman, jabinaa fi laafina jiru akkasumas kallattii gara fuula duraa ta’u ibsan. Paartilee arfan paartii biyya bulchuu ADWUI uuman gidduu shakkii fi addaan qodamiinsi yaadaa hogganoota gidduu kan irratti mari’atame keessaa ta’uun ibsameera. Kanneen jijjirama argame tumsan akkuma jiran kan duubatti deebisuuf tokkummaa biyyatti diiguuf kan hojjatan akka jiran kan ibsame yoo ta’u warri akkasii gocha isaanii irraa akka of-qusatan gaafatee jira. No media source currently available


Mootummaan Itiyoophiyaa Raayyaan Ittisa Biyyaa Wallagga Dhihaa Xiyyaaraan Hin Haleellee Jechuun haale

No media source currently available Muummeen Minsitera Itiyoophiyaa Raayyaan Ittisa Biyyaa Wallagga Dhihaa Xiyyaaraan Hin Haleellee Jechuun Haalan Akka ibsa waajjira muummee ministera Itiyoophiyaatti Raayyaan Ittisa Bittaa Wallaggaa Dhihaatti samii irraa xiyyaaraan haleellaa gaggeesse, oduun jedhu kan hundee hin qabne. Dubbi himtuun waajiira kanaa Bilenee Siyuum akka jedhanitti, naannoo sanatti Raayyaan Ittisa Biyyaa mi’aa adda addaa fi looltoota helikoptaraan deddebisuu ture.


Kan Cufamee Ture Daandiin Affaar Baname

Naannoo Affaan keessaa kaleessa sa’a afur irraa jalqabee kan geggeessamaa ture hookkarri daandii cufuu har’a gara galgalaa xumuramee daandiiwwan banamuun isaanii ibsamee jira. Dhalattoonni Somaalee kan itti heddummaatan gandeen sadii keessatti walitti bu’iinsa uumame tasgabbeessuuf jecha humni addaa naannoo affaar bobba’uu isaa momruu dhaan ture dargaggoonni naannoo sanaa mormii kan eegalan. Sochii mormii sanaa irraan kan ka’e qabeenyaa imaltootaa irra miidhaan hin geenye jedhameera. Daandiin Awaash irraa gara Tigraayitti geessu ganama sa’a lama irratti kan baname yoo ta’u, walakkeessa biyyaa irraa gama bahaa jechuun daandiin Jabuutiitti geessu garuu sa’a 10:35tti banamee jira. No media source currently available


Daangaan Eertraa fi Itiyoophiyaa Banameera Daraggoni Tigraay Immoo Mormii Dhageessisan

Daangaan Itiyoophiyaa fi Eertraa baatii Fulbaana darbee mul’inatti erga banamee qabee jiraattonni naannoo Humaraa fi Omhaajer daandiin sun akka banamu gaafataa turan. Daandichis kaleessa erga banamee qabee uummati uummata waliin wal arguu jalqabuu isaaf lammiiwwan Eertraa gara Humaraati imaluu jalqabuu jiraataan Setiit Humaraa ibsaniiru. Gama biraan immoo lakkoobsi isaanii hedduu kan ta’e dargaggoonni magaalaa Setiit Humaraa kaleessa hiriira ba’uu dhaan gamasitti imalanii kan turan prezidaantii naannoo Amaaraa Gedduu Andaargaachew irratti mormii isaanii dhageessisuun ibsameera. Dargaggoonni sun daandii cufuun illee beekamee jira. Jiraattonni sun jiraattota naannoo Amaaraa irratti mormiin dhageessisan dhalattoonni Tigraay naannolee amaaraa adda addaa keessatti walitti bu’iinsa uumameen qe’ee ofii irra buqa’an jedhu. No media source currently available


Addi Bilisa Baasaa Ogaadeen fi Paartiin Wal Ta’iinsa Dimokraasummaa Biyyatti Deebi’an

Dhalattoonni gosa Ogaadeen kan itti heddummaatan addi bilisummaa biyyoolessaa Ogaadeen fi dhalattoonni gosa Iisaa kan itti heddummaatan wal ta’iinsi dimokraasummaa naannoo Somaalee gara Itiyoophiyaatti dhufuu isaanii baatii hanga tokko dura karaa nagaan qabsaa’uu dhaaf tokkummaa uummachuuf murteessan. Kanneen qophii simannaa sana irratti hirmaatan dhaaboliin kun karaa nagaan qabsaa’uu fi filannoo dhaan aangoo qabachuuf murteessuu isaaniitti illee gammaduu isaanii dubbataniiru. Dhaaboliin kun lamaan ennaa biyyatti galan Dirree Dhawaa bakka dirree Koongoo jedhamutti uummata kurna kumaan laka’amu simannaa godhaniifii jiru. No media source currently available


Daandiin Umaraa fi Omhaajer Wal Agarsiisu Baname

Itiyoophiyaa fi Eertraa kan wal agarsiisu daandiin lafoo Humara Omhaajer har’a prezidaant Isaayas Afewrkii fi muummicha ministeeraa Itiyoophiyaa Dr. Abiy Ahimediin mul’inatti banamee jira. Faaruu biyyoolessaa Eertraa fi Iityoophiyaatiin sirna baniinsa Omhajeer keessatti geggeessame irratti muummicha ministeeraa Eertraa Osmaan Saaleeh, gorsaa addaa prezidaant Isaayaas obbo Yemaaneeh G/Aab, ajajaa waraana gama dhiyaa Brigaadeer Jeneraal Tekilee Kiflaay, itti aana prezidaantii naannoo Tigraay Dr. D/Tsiyoon G/Igzaabeer, bulchaa naannoo Amaaraa obbo Degguu Andaargaachew, ajajaa ol aanaa ministrii ittisa Itiyoophiyaa Jeneraal Saa’iree Mokonninii fi jiraattonni Omhaajer argamaniiru. Muummichi ministeeraa Abiy har’a ganama magaalaa Teseney ennaa seenan prezidaant Isaayas Afeworqii fi uummati Teseneey simannaa ho’aa godhanruuf. Prezidaant Isaayas Afeworkii fi Dr. Abiy Ahimed Teseney irraa kara magaalaa Gullij ba’anii gara magaalaa Omahajeritti imaluu dhaan ture daandii lafoo Humera Omhajer kan banan. No media source currently available


Agarsiisi Ugguramee Ture Waltajjiif Dhiyaachuuf Jira

Itiyoophiyaa keessatti jijjiiramni geggeeffamaa jiru hojiin aartii uggurman waltajjiif akka dhiyaatan daandii saaquun isaa argamaa jira. Waa uumanii hojjechuun akka jajjabeeffaman hojiin itti dabalaas daran akka hojjetaman ogeessonni abdii qaban ibsaniiru. Aartistii gameessi Tekilee Dastaa biyya ofiitii akka ari’atamu sababaa kan ta’e hojiin aartii “daandii lakkuu” jedhu torbee mana tiyaatra biyyoolessaatti ni dhiyaata jedhamee eegamaa jira. Artstoonni angafoota ta’anii dargaggoota ta’an agarsiisa Tekilee Dastaan qophaa’ee fi “Daandii Lakkuu” jedhu dhiyeessuuf shaakalaa jiran. Agarsiisa barreessaa beekamaa lammii Masrii Toofiik Al Haakiim keessaa tokko kan ta’e “The Sultan Daylemaa” jedhamu ture Alemaayyoo G/Hiwotiin daawwattoota Itiyoophiyaaf akka ta’utti kan hiikamee qophaa’e. Agarsiisi sun aangoo irra turuuf filmaata isa kamitti fayyadamuuf kan rakkate hoogganaa biyyaa tokko irratti fuuleffata. Seera hordofuu, ykn humnaan gargaaramuu ka jedhu murtii qalbii rarraase ta’anii qalbii dawataa hawatee seenaan isaa itti fufa. Barreessaa beekamaa Tekilee Dastaa agarsiisa kana waltajjiif dhiyeessuuf daandiin qabate garuu hin mijanneef. Agarsiisa kana mul’isuuf biyya jiraata ture Ameerikaa irraa waggoota lama dura gara Finfinnee dhufuu isaa illee ni dubbata. Itiyoophiyaan yeroo sanaa garuu agarsiisa ol aantummaa seeraa mul’isu kanaaf qophee hin turre jedha. Agarsiisi sun shaakala irra utuu jiruu qabamee sa’aatii afur keessattan biyya koo irraa ari’ame jechuun dubbatee jira. Agarsiisi isaa kun waggoota 18 dura illee nama ka biroon hiikamee mana tiyaatira biyyolessaatti dhiyaatee ture. Garuu yeroo sanas waltajjiitti akka agarsiisamuuf eeyama hin arganne. Waggaa 18 booda garuu eeyama argatee waltajjiif dhiyaachuuf qophaa’uu isaa barreessaa kan ta’e Tekilee Dastaa VOAf ibsee jira jedha Iskindir Fireew Finfinnee irraa.


Ertraan Daangaa Gama Asab Bantee Jedhu Jiraattonni

Ertraan karaa gama Asabiin gama Bureen karaa Itiyoophiyaatti ce’u banuu ishee jiraattonni raadiyoo sagalee Amerikaaf ibsanii jiru. Gama Torban darbee Ertraan daangaa gama Zaalanbasaan Itiyoophiyaa seenu cufuu ishee beeksiiftee jirt. Biyyonni lameen baatii Fulbaana darbe araara buusuun hariiroo isaanii idootti deebisuuf erga walii galanii booda daangaan banamee ture. uummanni biyyoota lameen kanneen kuma hedduu ta’an daangaa walii seenanii turan. Bulchiinsa naannoo Tigraayif dubbi himtuu kan ta’an aaddee Liyaa Kaasaa dhaabata oduu Roytarsiif akka ibsanti erga torban darbee kaasee lammiwwan fi kokolaataan Itiyoophiyaa kanneen karaa Zaalaambeessaa fi Raamaa daangaa ce’uuf yaalan ehama fidaa jedhamuun dhorkaman. Kana ilaalchisee angawoota Ertraa biraa deebii argachuuf yaaliin ta’e hin milkoofne . Garu Jaapaanti Ambaasaaddarri Ertraa Twitarii irratti akka barreessanti kanneen lammiwwan Ertraa hin taaneef Ertraa seenuuf Vizaatu barbaachisa. Dubbi himaan ministrii haajaa alaa Itiyoophiyaa obbo Mallas Alam kamiisa darbee akka ibsanti ugguura daangaa irra ka’ame kan ilaaleen odeeffanno hin qabu jedhan.


Maddi Odeeffannoo Ammayyaa Qophaa’uun Ibsame

Ityoophiyaa keessatt Seera dambii fi qajeelfama kaleessaas ta’e har’a hojii irra oolaa jiran uummati akka salphaatti akka argatu kan gargaaru kuusaa odeeffannoo qopheessu isaa waajirri abbaa alangaa muummichaa beeksiseera. No media source currently available


Ertraan Ambaasaaddara Ishee Itiyoophiyaatti Ergitee Jirti

Itiyoophiyaatti Ambaasaaddara Ertraa ta’uun kan haaraa muudaman Obbo Samaree Ri’isoom xalayaa muudama isaanii ha’ra prezidaantii Itiyoophiyaa Sahle Warq Zawdeetti dhiyeeffatanii jiru. Ertraan gara Itiyoohpiyaatti Ambaasaaddara yeroo ergattu waggaa 20 keessatti kun kan jalqabaa yoo ta’u cufamuu daangaa biyyoota lameenii inni gama Zaalaambassaa wajjiin wal afaana bu’ee jira. Ummattonni biyyoota lameenii inni tokko gama kaaniitti ce’uuf ehama angawootaa argachuu akka qaban naannoo daangaa irra kan jiran ajajoonni waraanaa gama Ertraa dubbatanii jiru.


Bulchiinsa Naannoo Tigraay Keessatti Angawoonni Ummata Dubbisaa Jiru

Itti aanaa bulchaa bulchiinsa naannoo Tigraay Dr. Debre Tsion Gebre Mikaaeeliin kan durfamuu gareen aangawoota sadarkaa olaanaa godinaalee bulchiinsa naannoo Sanaa keessatti daw’annaa gaggeessaa fi bakka bu’oota uummataa waliin marii gaggeessaa jiru. Dawwannaan kunis hanga baatii waxabajjii dhufuutti kan itti fufuu yoo ta’u kunis rakkoo misoomaa fi bulchiinsa gaarii kan ilaaleen gaaffii uummata biraa dhiyaatu furuuf kan gaggeeffamu ta’u Dr. Dabra Xiyoon Gabra Mikaa’eel ibsanii jiru. Marii gaggeeffame kanaanis uummanni gaaffii bara dheeraaf qabu kan itti dhiyeeffate ta’uunis ibsamee jira.


Waggootii kudha lamaaf prezidaantii Itiyoophiyaa Turan Girmaa Wolda Gorgis

Nama Waamicha Biyyaaf Deebii Kennee Angoo Qabate jedhamuun kan faarsaman prezidaant Girmaa Walda Gorgis sirni awwaalcha isaanii har’a kaateediraala Sillaaaseetti raaw’atamee jira. Sirna awwaalacha kana irratti prezidaantiin Itiyoophiyaa Aaddee Saahle Warq Zawdee, mummichi ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmad fi aangawoonni sadarkaa olaanaan ka biyyatti argamanii jiru. Prezidaant Girmaan Qooda guddaa biyyattiif gumaahcuun isaaniis sirna kana irratti ibsamee jira. Aangawoonni dargii duraanii hoogganoonni Qinjjit duraanii fi hidhamtoonni ka biroon dhiifamaan akka gadhiifaman akkasumas kan bakka lamatti addaan qodamtee waldaan Ortodoksii Itiyoophiyaa mariin akka tokko ta’aniif carraaqqii gochuun isaanii ibsamee jira. Bara taayitaa isaaniitti murtiin du’aa akka nama irratti hin muraa’in fi hojii irra hin oliintu dubbatame.


Gumiin Mirga Dhala-namaa: Sirna Seeraa fi Araaraatu Itoophiyaaf Mala

Kan Itiyoophiyaa keessa maadheffate – Gumiin Mirga dhala-namaa, “deemsa jijjiiramaa jalqabame itti-fufsiisuuf, rakkoo dabre sirna seeraa fi araaraan keessa dabruun, karaa filatamaa dorgomaa ka biraa hin qabne,” jechuun hubachiisee jira. Motummaan, namoota sababaa walitti-bu’insaatiin qehee ofii irraa buqqa’aniif gargaarsa akka dhiheessuu fi gara qehee isaanii duraaniitti deebisuun akka bayyanachiisus waamicha dhiheessee jira. Mellesaachew Ammahaa, Finfninnee irraa akka gabaasetti, dur “Gumii Mirga Dhala-namaa Itiyoophiyaa” jedhamuun ka beekamu – “Gumiin Mirga Dhala-namaa”, Guyyaa mirga dhala-namaa waggaa toorbaatamaffaa har’a guutummaa addunyaatti ayyaaneffaame ilaalchisuun ibsa tuta gaazzexeessotaaf kenneen, Itiyoophiyaa keessatti kanneen wal-faallessan gochaaleen akka deemsisamaa jiran dubbata. Itiyoophiyaa keessatti, gama tokkoon, haala qabinsa mirga dhala-namaa wayyeessuu fi sirna dimookiraasii ijaaruuf yeroo carraaqqiin cimaan godhamaa jirutti, gama biraatiin immoo biyyattiin rakkoolee bal’oo carraaqqii kana danqan keessa jirti – jedhan. Duraa-ta’aan koree hoji-geggeessituu Gumii Mirgawwan Dhala-namaa – Obbo Ammahaa Mekonnin, jijjiirama jalqabame, ka jajjabeessamuu qaba – jedhan itti fufsiisuuf, karaan furmaataa dorgomaa ka biraa hin qabne maal akka tahe ennaa ibsan, “biyya keenya keessatti ol’aantummaan seeraa jiraatee, mirgawwan namoomaa kabajamanii gara fuul-duraatti nu deemsisuu akka dandeessisan, rakkoo keenya dabre sirna seeraa fi araaraan qulqulleessinee cehuunii fi jijjiirama jalqabne itti fufsiisuun wanna sirrii dorgomaa ka biraa hin qabne. Kanneen mul’ataa jiran, gochaalee jijjiiramicha danquu fi gargalchuuf raaw’ataman fakkaatan – kanneen sabaa fi saba walitti-buusanii fi dhaabbatoota barnootaa ol’aanaa keessatti gochaalee faallaa baruu fi barsiisuu raaw’ataman, Gumiin Mirga Dhala-namaa jabeessee balaaleffata,” jedhan.


Barri Keessa Jirru Bara Garagalchoo Ta’e: Dr. Dabra-tsiyoon G/Mikaa’el

Sanbata dabre kana bulchiinsa naannoo Tigiraay magaalaa Maqalee keessatti uummatni naannoo lakkoobsaan heddummina qabu hiriira mormii bahee jira. Haleellaalee gosatti qiyaafatanii geggeessamaa jiran jedhan mormuudhaan halellaan sab-lammiitti qiyaafate geggeessamu haa dhaabatu, Heerri mootummaa haa kabajamu dhaadannoolee jedhanii fi ka biroo dhageessisaa turan. Itti-aanaa prezidaantiin bulchiinsa naannoo Tigiraay Dr. Dabra-tsiyoon G/Mikaa’el hiriiricha irratti haasawa dhageessisaniin, sagalee uummataa dhageessisuu hanqachuun gatii jabaa nama baasisa jechuu isaanii gabaafamee jira. Hoggana uummata bulchuu hin dandeenye hoggana jijjiramaa jedhaa hoggana seeraanakkasumas nagaan biyya bulchaa ture immoo farra jijjiramaa jedhuun taargaa itti maxxansan jedhan Dr. Dabra Tsiyoon.Kanas iddootti deebisuuf qabsaa’uun barbaachisaa akka ta’e dubbatanii uummanni Tigraay eenyuun caalaatti gatii kan baase ta’uus waan silaa argachuu malee iyyu hin gaafanne jedhan. Biyya keessattis ta’e naannoo daangaa irratti maddi rakkoo jiru tokko jedhamaa kan jiru yoo ta’u deemsii maraannaa akkasii yaada hundumaa miidhu waan ta’eef jecha uummata walitti buusaa aangoo isaanii mijeeffachuu kanneen yaalan seeraan akka gaafatamaniif kanneen nagaa fi misooma fedhan martii seera qabsisuu qabu jechuun itti aanaa prezidaantiin bulchiinsa nannoo Tiraay dubbachuu isaanii Mulugeetaa Atsibahaa Maqalee irraa gabaasee jira.


Dararaa “Jail Ogaden” Keessatti Raawwatame Lammiiwwan Itiyoophiyaa Biyya Alaa Jiran Harka Keessaa Qabu Jedhame

Magaalaa Jigjigaa Kaaba gama bahaa dugdee magaalattii-tti mana hidhaa tokkotu jira. “Jail Ogaden” jedhamuun beekama. Manni hidhaa kun bal’aa miti. Akka karoorfametti silaa namoonni 400 ol kan keessatti hidhaman hin turre. Itiyoophiyaatti ambaasaaddrri Ameerikaa Michael Raner kaleessa mana hidhaa kana ennaa daawwatan akka namoota daawwachiisaniitti yoo ta’e, waggoottan hedduu darban keessa bakka kanatti yeroo kamiinuu taanaan lammiiwwan kumaan laka’aman keessatti dararamaa turan. Kutaa namni lama qofti keessatti hidhamuun irra ture, namoota kudhan ta’antu guyyoota hedduu hanga jioottaniitti keessatti hidhamaa ture. Mana hidhaa kana keessatti yakkaawwan kana fakkaatuuf kana irra illee hammaatutu raawwatamaa ture. Ambaasaadderichi prezidaantii naannoo somaalee waliin ta’uu dhaan erga daawwatanii booda prezidaant Musxafaa Mohammed prezidaantiin naannoo Sanaa kaayyoo daawwannaa Sanaa fi kanneen biro toota oduuf ibsaniiru. Namoota yakka kana hojjetan hordofuu akkasumas dhiittaan mirga namaa kun yakka sadarkaa addunyaa waan ta’eef eessa iyyuu yoo dhaqan miliquu akka hin dandeenye, keessumaa lammummaa Ameerikaa kanneen qaban dhalattoonni Somaalee keessa jiru. Yeroo ammaa gara Turkii, Ameerikaa, Swidinii, gara biyyoota adda addaa fi gara Keeniyaatti kan baqatan fi kanneen yakka kana kallattiin keessatti hirmaatan waan jiraniif kanneen akkasii hordofnee murtiitti dhiyeessuuf gara fuula duraattis barnoota akka ta’u, dhiittaan mirga namaa eessatti iyyuu yoo ta’e raawwatamnaan akka nama gaafachiisu uummatichaaf ergaa dabarsuuf jecha jedhan. Ambaasaadder Maaykil Raayner gama isaaniin yakkaawwan bakka kanatti raawwatamaniif kanneen shakkaman fuula murtiitti dhiyaatanii gaafatamuu qabu jedhan. seera bu’uura godhatee haala ifaaf sirnaawaa ta’een gocha isaaniif gaafatamuu qabu jedhaniiru. No media source currently available