Motummaan wayyaane daangaa Sodaan qaxxaamurte ummata sodaan golaa jiraachuun isii gabaafame jira.

Hegeree Oromiyaatiin Akka ministerri biyya keysaa Sodaan Gaazexaa Al-Ra’yi ja’amuf ibsetti kutaa qadaarif keysaa magaalaan Qallaabaat ,Faqash , Qureesh , Basndaa fi gandoleen sodaan heddun shiftota wayyaane kanaan weraramani jiraachu ibse jira. Ministerichi ibsa isaa itti fufudhaan werara shiftota wayyaane kanaan namni 28 lammi sodaan irraa ajjefamu ibsee , horiin saamame ammo 300 kan caalu tahuus ibse jira. Haaluma kanaan wal-qabate dura taa’aan barlamaan sudaan motummaan isaanii waraanaa fi nageya eydota naanno sanitti ergu akka qabdu gaafatani jiru. Keysa beytonni haalaa ethiopia fi sudaan akka ibsaa jiranitti laafina yero ammaa motummaan sodaan keysatti argamtu kanatti motummaan wayyaane fayyadamte lafa Sodaan keysaa ta barbaadde dhunffatte ergasii wali-galte daangaa gonaa kottaa jechuuf akka demtu keysa beytonni haalaa motummaa wayyaane kunnen eranii jiru.


ODUU GAMMACHIISAA,  JAALATTOOTA AARTII OROMOO MARAAF:

Kabajamtoota ilmaan oromoofi jaalattoota aartii afaan oromoo maraaf; akkuma beekkamu filmiin hawwii guddaan eeggachaa turtan filmiin IMIMMAAN BAQATAA, kan haala ajaa’ibaan ijoollee oromoo keniyaa jiraataniin hojjatame, filmiin barsiisaa, bashannaniisaafi erga qabeessa tahe kunoo xumuree eebbaafi agarsiisa iskiriiniif qophaa’eeti jira. Eebbaafi agarsiisni filmii IMIMMAAN BAQATAA jiraattoota oromoo Nairobi, kenyaa jiraatan biraa kan jalqabu yoo tahu, dhawaatumaan idil addunyaa bakka ilmaan oromoo jiran mara bira kan gahu taha. Eegaa haaluma kaanaan eebbi filmii kanaa: Guyyaa: Sadaasa 7, 2015 Sa’aatii: waaree booda sa’aa 1:00 pm irraa jalqabee Bakki: Nairobi, Guan Institute Hall pangani police station itti aanu. Bakka hirmaattoonniifi jaalattoonni aartii oromoo argamanitti haala hoo’aa taheen kan eebbifamuufi agarsiisni jalqabaa iskiriinii (screen) irratti kan dhihaatu taha. Kanaafuu; ilmaan oromoo nairobi, kenya jiraattan marti guyyaa jadhame kanatti eebba filmiifi agarsiisa isaa irratti akka hirmaattan kabajaan isin afeerree jirra. Gatiin seensaa: shilingii 300 qofa. KOREE QINDEESSITUU EEBBA FILMII


Gootittii Lafa ‘KUUNNOO’ Jedhamaa Tureen ‘KUNOO’ Jette !

Artist Saliha Sami – Nan yaadadha. Waggaa 6 dura ture. Bara 2009 keessa. Waa’ee Oromoo Raayyaa laalchisee documentary tokkotu akka malee jallifamee seenaa haalee televizyiina Ethiopia (ETV gaafasii) irratti dhihaate. Sagantaa seenaa Oromummaa ummata keenya Raayyaa haalu san eegan daaw’adhee booda irriba rafuu hin dandeenye. Maaliif haalama jedheen of gaafadhe. Maaliif akka ummanni kun hidda Oromoo irraa tahe ragaan kumaatamni osoo agarsiisuu haalama ? Maaliif akka Raayya Oromoo tahe lafaa mukti isaa osoo afaan baasee dubbatuu fudhachuu didama ? Maaliif akka waan gosti kun saboota Tigraay, Afaar, Amaara, Argoobbaa fi Oromoo makaa irraa dagaagetti ibsuuf yaalama ? Gaaffiilee kana hundatu boqonnaa na dhoorkan. Carraa qabutti fayyadamee dubbii kana irratti documentary humni koo naa eeyyame hojjechuu fi televiziyoona Eertiraa (EriTiv) irratti dhiheessuufan waahillan waliin hojjechaa turreef yaada dhiheesse. Hunduu ni gammadani. Warra televizyiina Eertiraa hogganus taanaan narkatti hin kuffifne. Haa tahu malee wanti kun garii isaaniif akka gaaffii yaaddoo fakkaatu itti uume fuula irraa dubbisuu dandeenyee turre. Akka tahettuu sagantaan sun ni hojjetame. Kutaa lamaan torbaan lamaaf qilleensa irra oole. Ummata Eertiraa keessaa warri sagantaa kana daaw’ate gariin akka Raayya Oromoo tahe yeroo duraaf dhagahuuf carraa argatan. ‘Eedaa ‘Raayya’ yoo jedhamu kan dhagahaa turre gosa Oromoo irraa tii ?’ gaaffii jedhu wal gaafatan. Baay’een isaanii waa’ee Raayyaa kan dhagahan, wandaboo (huccuu dubartii) Raayyaa kan biyya irraa Dubaayitti ergame achi irraa gatii qaaliidhaan gara Asmaraa dhufee warri dureessaa bitatee uffatu qofa ture. Kidaan Raayyaa jedhama. Wandaboo Raayyaa jechuu dha. Eeyyee ! Raayya Oromoo dha. Firris diinnis beekuun dirqama ! Kun ergaa dokmantarii keenya sanii ture. Sagantaan dhiheessine sun baay’ee jaalatamuu isaa irraa kan ka’e daaw’attoonni Oromoo biyya keessaa fi alaa akka irra deebi’amu nu gaafachaa turani. Garuu warra miidiyaa san hogganu amansiifnee irra deebisiisuuf hanga tokko yeroo yoo fudhateyyuu, waggaa tokko wahii booda al lammaffaaf dhihaatuu isaa nan yaadadha. Kana dhugoomsuu irratti waahillan koo keessaa tokko kan ture Andu’aalam Gammadaa dirqama irratti ramadameen wal qabatee qooda hin dagatamne akka gumaache hiree kanaan maqaa dhawuun barbaada. Waa’ee Oromoo Raayyaa irratti dokmantarii itti-deebisaa (counter documentary) san hojjechuun hawwii biraa na keessatti ichime. Seenaa, haala qubsumaa fi jireenya qaama ummata keenya kanaa caalaatti iyyaafachuuf hawwii natti dabale. Silas ammatti qaamaan keessatti argamee qorachuu hin danda’u. Kana jechuun hangam akka keessa namaa laalessee dhiigsu isa galuuftu galaaf. Carraan an qabu, namoota gosa san irraa dhalatan, yookiis lafa san daaw’atanii beekan yoon argadhe dubbisuu qofa ture. Gosa Oromoo Raayyaa keessaa kan dhalate namni an yeroo duraaf argee beeku Mohammad ture. Mohammad Raayyaa jedhaan, namni baay’een. Gariin ammoo inumaa maqaa warri moggaaseef irraa dhiisanii Raayyaa qofa jedhuun. Umriin isaa wayta san afurtamoota keessatti tilmaamama. Mohammad gaafa biyya ture shofeera konkolaataa gurguddaa ture waan taheef Itoophiyaa keessaa lafa hin beeyne hin qabu. Afaan Oromoo, Tigriffaa fi Amaariffa gufannoo tokko malee dubbata. Yeroo Tigiriffa dubbatu nama Amaariffaa fi Afaan Oromoo beeku hin fakkaatu. Yeroo Afaan Oromoo dubbatus Amaariffa yookiin Tigiriffa waan jedhamu gurraanuu dhagahee hin beeku nama jechisiisa. Hoggaa Amaariffa dubbatus afaanuma san qofaan dhangi’amee kan guddate fakkaata. Kaartaa naannoo sanaa bal’aa minjaala irratti diriirsinee maqaa gandootaa, laggeenii fi tulluulee Raayyaa fi walii gala Walloo waliin dubbifna. Hundi isaanii jechuutu danda’ama, maqaa Oromoo ti. Yeroo akkasii Mohammad yaadaan na dhiisee deemee ganda dhaloota isaa Ashangeetti gala ture. Akkoo fi akaakaan isaa Afaan Oromoo tolchanii akka dubbatan natti himee ture, Mohammad. Garuu dhaloonni isaa har’a afaan kana dagachiifamanii Tigiriffa Raayyaa dubbatu. Loqodni Tigiriffa Raayyaa addatti beekama. Sagalee Tigiriffa wallisaa Kiiroos Alamaayyoo kan beeku yaadachuu danda’a. Hangafa wallistoota Tigiraay kan tahe Kiiroos Alamaayyoo illee ilma Raayyaa akka ture Mohammad irraan yeroo duraaf dhagahe. Gara dhimma kaaneefitti qajeelaa jirra. Gaafan sagantaa san irratti hojjedhe irraa qabee hawwiin koo inni guddaan maal akka ture ifaa dha. Karaa danda’ame hundaan haala seenaa, jiruu fi jireenya ummata keenya Raayyaa fi walii gala Walloo, akkasumas gosoota Oromoo alagaadhaan liqimfaman biroo irratti xiyyeeffatanii hojjechuu dha. Keessumattuu gosa keenya seena qabeessa kana kan saba isaa guddaa irraa bardhibbeelee hedduuf qoodamee addatti liqimfamee jiraate Oromummaa isaa ganamaa itti yaadachiisuu dha. Kana keessatti gufuun baay’een akka jiraachuu danda’u garuu haalamuu hin qabu. Gufuulee kana mara irra tarkaanfatanii hojii seena qabeessa hojjechuun gootummaa fi murannoo nama gaafata. Walleelee Oromoo Walloon faarsan irra hedduu yeroon caqasu waan yaaddoo natti tahe tokkotu ture. Qalbifannee beekna yoo taheef wallistoonni keenya baay’een (hunda jechuu koo miti) waa’ee Walloo yeroo wallisan Kamisee qofa irratti murtaahuutu mul’ata. Kun sodaa polotikaa irraa akka tahe naaf gala. Qaamni Walloo kan har’a akka Oromootti of hubatuu fi afaan abbaa isaa dhabama irraa baraaree yoona gahuu isaatiif jecha mootummaa amma jiruun maqaan Oromummaa ‘eeyyamameef’ warra Kamisee fi naannoo isii qofa waan taheef. ‘Be Amaaraa killil ye Oromiyaa zoon’ (pocket zone) godhamee labsame malee qaama Oromiyaadhaan wal qabatee mul’atu hin taane. Oromoon Walloo inni afaan abbaa isaa dagachiifamee Amaariffa fi Tigiriffa dubbatu garuu ciruma isaayyuu akka firooma Oromiyaa hin qabaannetti murteeffame. Kana irraa ka’uun natti fakkaata, artiistonni keenya waa’ee Walloo sirban baay’een isaanii Raayya, Ejju, Qobboo, Baabboo, Warra Iluu, Warra Qaalluu, Boorana… jedhanii wallisuun bal’inaan hin aadeffatamne. Haa tahu malee jechoota Walloon walumaa galatti ibsanu kan akka Kaaroyyee, Sandalee, Irriikum, Magaallaa jedhan fayyadamuu isaaniif galata qabu. Oromummaa Walloo dagatamaa fi haalamaa jiru sirreessuuf dirqamatti eeboo luqqifachuu yookiin kilaashii nyaachifachuu nun barbaachisu. Aartiin mataan isii meeshaa qabsoo isa guddaa taatee saba keenya gargar bahe kana walitti deebisuu dandeessi. Garuu aartii akkasii hojjechuun artiistii goota, hunda biratti jaalatamu, qaroo fi dammaqaa qabaachuu gaafata. Artist Saalihaa Saamii goota artistotaa kan bara kanaa ti yoon jedhe gurra guddisuu natti hin fakkaatu. Jalqabuma irraayyuu kaatee dhimma Walloo irratti Kamisee bira dabarsitee achi hiixattee waa jechuudhaan ture kan arraata wallistummaa isii siileffatte. Karrayyuu fi Sooddoos dubbifteetti. Kana malees dandeettii Saalihaan qabdu keessaa inni guddaan tokko warra wal dide gidduutti ogummaa aartiitiin riqicha dippilomaasii ijaaruu dha. Riqicha sanitti immoo dhimma bahanii waan silaa gamatti nu jalaa hafe tokko tokko gahanii harkaan qabachuu dha. Hojiin Saalihaan dhihoo kana dhimma Oromoo Raayyaa irratti hojjette kanaaf ragaa guddaa dha. Eenyumti keenyayyuu taanaan haala siyaasaa har’a jiru keessatti, intalti Oromoo takka kaatee hojii seenaa hangana gahu hojjetti jedhee kan eege jira natti hin fakkaatu. Garuu Saalihaan raajii namuu amanuuf rakkate hojjettee agarsiifte. Waa’ee Oromoo Raayyaa kan nuti halaala teenyee iyyaafannoo qofaan dhagahaa fi katabaa turre isiin gara boqonnaa itti aanutti guddifte. Lafa ‘kuunnoo’ jedhamaa ture saniin ‘kunoo’ jette. Oromoo Raayyaa kan nuti bifa isaanii arguu fi sagalee isaanii dhagahuu dheebonne kaameeraa dura qabdee eskiriinatti fiduun dheebuu nu baafte. Qaamaan keessatti argamtee, buna qalaa qorii isaanii keessaa waliin nyaachaa, qabee isaanii keessaa waliin unatte. Ayyaana Dubartii isaanii irratti hirmaattee Marabbaa jettee Waaqa kadhatte. Dhadhaa muudamtee Siinqee fi caaccuu baattee Ateetee irratti hirmaatte. Gaaddisa isaanii jala waliin teessee waa’ee Oromummaa isaanii sodaa tokko malee qoratte. Daandii gootummaa ajaa’ibsiisaa kana diriirsitee warra boru dhufuuf illee fakkeenya taate. Walleen Saalihaan mata-duree ‘Sangawwee’ jedhuun dhihoo kana gadhiiftes bahii ifaajii yookiin laffaatii isii kan wareegama guddaa gaafatee ti. Wallee kana wanni adda godhu seenaa aartii muuziqaa Oromoo keessatti yeroo duraaf Oromoo Raayyaa dubbisanii firaan wal yaadachiisuu dha. Yaadadhu! Yaadadhu! Yaadadhu!…. Yaadadhu hin dagatin, irbuu abbootii teenyaa Bor gaafa yaadatte, walibooyuuf teenyaa Sin yaamaa na dhagay, shaggaa Ilma Raayyaa An yoomuu teetumaa, atis yoomuu kiyyaa! Jechuun ture, fira wal irraanfachiifame kan wal yaadachiifte. Waadaa tokkummaa Oromoo kan dheerinni yeroodhaa diiguu hin dandeenyes yeroo yaadachiiftu akkas jette : Abbaan kee fi abbaan koo, eeboo takka qaruu Na dagatte je’ee, ambaan sin jijjiiruu Abbaan kiyya dur dur, sumaaf na kennatee Abbaan kees gaafa san, siif na kaadhimatee Kanaafin siif dhufee, Jamaa qaxxaamuree Ashangee irra marsee, si arguuf jarjaree! Saalihaan ‘kanaafan siif dhufe’ yeroo jettu, akkuma wallisaa kamiittuu wallisuma isii miidhagfachuu qofaaf jette osoo hin taane, dhugumaan bakkuma jette sanitti argamtee waan afaaniin jechaa jirtu dhugoomsitee agarsiifte. Gosti Raayyaa dhiiga isaa Oromoo isa haadhoo waliin hiree takkittii kan qabu tahuu isaa yeroo yaadachiiftus akkas jettee hunda keenya garaa nyaatte : Onneen teenya lameen, dhiiga tokko raabsuu Sombi keenya lachuu, hargansuun wal tumsuu Ani yoon qufa’e, atiis ni haxxiffattee Diyfafa (utaalloo) tokkichaatu, waliin nu qabatee Kanaaf wal fakkaannaa, kanaaf wal dharraanaa Yeroof wal dagannuus, hiree takka qabnaa! Raayya qofas osoo hin taane gosoota Oromoo Walloo saddeettanuu gidduu firooma Oromummaa jiru yaadachiisuunis kaayyoo wallee kanaa ture : Natti hin callisin kaa, Gooticha Azaboo Sabboonticha Raayyaa, tiruu Warra Baabboo Dhiiga Warra Ejjuu, lammii Warra Qaalluu Shanyii Warra Himanoo, qomoo Warra Iluu Fira Warra Buukkoo, cinaa qaama Waayyuu An sirraa fagaadhee, fayyaa hin qabu guyyuu! Wal iyyaafannoo Oromummaa kana keessatti afaan ittiin walii galamu yoo rakkises furmaata lafa keesse qabdi Saalihaan : Boonaa koo na dhagay, ammaas suman yaamaa Afaan yoo si dhibes, hin dhiphatin humaa Afaan warra keenyaa, har’a yoo dagattee Anaatu siif jiraa, ‘ajjookaa meqqurtee’ Ajjookaa meqqurteey’ kan jedhu kun jecha Tigiriffaa yoo tahu, hiikkaan isaa ‘abshir yaa mi’ooftuu, abshir yaa mi’aawaa namaa’ akka jechuu ti. Wallee kana keessatti afaan gosa keenya saniif galu kan biraas itti makuun isii haalaan barbaachisaa ture. Kaayyoon wallee kanaa inni guddaan ummata keenya Raayyaa fi Walloo walii galaa dhaqqabuu dha. Ummata keenya kan har’a afaan abbaa isaa dhagahuu hin dandeenye dhaqqabuuf ammoo afaan isaa galu itti makuun dirqama ture. Eeyyee ! Hawwiin koo waggaa 6 duraa sun kunoo Saalihaa Saamiitiin tokko jedhe dhugoome. Gara fuulduraattis daandiin Saalihaan ogummaa aartiitiin baqaqsite kun artiistota keenya birootiinis akka hordofamu shakkii hin qabu. Saalihaan yeroo hojii kana hojjettu artiistii muuziqaa qofa hin turre. Qorattuu hidda sabummaa fi aadaa (ethnographer) turte. Gaazexessituu fiilmii dokumentarii hojjettu turte. Falmattuu tokkummaa Oromoo bara dheeraa dura cabe deebisuuf murannoodhaan bobbaate turtes. Qabsooftuu mirga hawaasummaa (socila activist) kan mirga dubartootaaf lallabdu tahuu isiis Shaggar keessatti ummata kumoota dammaqsitee ‘Ni dandeenya’ mata duree jedhuun seenaa of danda’e hojjette. Seenaan Saalihaan gootummaa kana fakkaatuun galmeessite kun artiistotaa fi qaroowwan keenya Oromoo biroofis fakkeenya akka tahu hawwama. Hiree kanaanis ummanni Oromoo gootittii sabaa kana karaa danda’ame hundaan akka hamilchuu fi cinaa dhaabbatu waamicha gochuun barbaada. Marabbaa !!!


Rakkoo Baqattoota Oromoo Yaman

Guyyaa arraa kana 08/11/2015 Biyya Yaman Magaalaa Guddittii Sana’aa keesatti Baqataa Oromoo kan tahe Obbo, Abdurazaq Mohammad, kan dhalootaan Naannoo Daaruu Laboo tahe, Lammiin Yamanii Sadi Ati Lammii Sudanii jachuun tumuun Balaa guddoo qaama isaarra geesisan. akkasuma yaroo ammaa kana Baqattoota Oromoo biyya kana keesa jiran Balaa rakkoo akkanaatiif kan saaxilamaniidha!!


Waayeee ummata Oromoo khana beeytuu laataa?

Hayyoonni Oromo hedduun biyyaa fi saba isaanii fayyaduu dhorkamaniit akkuma faca’aniin hafan. Isaan keessaa 1 #Mufti MohamedSalah Sa’id Diimaa Elemoo jedhamu. 1939 keessa ona Carcar, aanaa Habro ganda Dikicha keessatti dhalatan. Baruumsa amantii Islaamaa, Qur’ana irraa qabanii kitaabban gurgudda biyyattii keessatti baratamu hunda Oromiyaa kutaalee gara garaa keessa naannawuudhan baratanii fixan. Bara19 shantamoota keessa Baruumsa isaanii ol guddisanii ragaa seeratiin akka isaanif fudhatamuuf gara Misra/Egypt miilan imalan. Eega Bu’aa bahii hedduu keessa dabranii miilan Misra gayan, University Azhar kan Kayro /Cairo keessa jirutti galmaawudhan baruumsa isaanii xumuratuudhan 1963 keessa digriidhan eebbifaman. Akkan isaanirra dhagayetti motummaan Habashaa kan gaafasi (Heylesilesen ) nama Oromo kan alatti barate ( keessumattu amantii Islama) biyyatti deebi’e saba isaa fayyaduu waan hin hayyamneef gara Somaliya ergamuudhaf dirqamn. Saniin Somaliya keessa qubatanii waggaa dheeradhaf Amanticha barsiisaa fi hiriyyoota isaani kan akka Shekh Mohamed rashad fa’a wajjiin tahudhan, tajaajila barbaachisu hunda hogganoota qabsoo Oromotif akkasuma baqattoota Oromo tif kennaa turan. 1991 keessa gara Oromiyatti deebi’anille rakko adda addaatin wal qabatee waan jiraachun itti ulfaatef lamu gara Kenya baqatuun isaan mudatee achumatti bara 2008 keessa du’aan boqotanii , anaa fi ilmi isaanii Mas’ud reeffa isaani bakja dhaloota isaanitti geessuudhan ollaa awwaala abbaa isanitti awwaalaman. Akaakiyyee kiyya Rabbi rahmata godheefii Jannata keessa haa qubsiisu jenna!


Demokrasiin Maannii?

Kanneen demokraasii ol kaasanii ilaalanhundi, akka tokkott qayyabachuun saanii mamsiisaa dha. Kanaaf mee qabsaawota Oromoof yoo ilaalcha waloo ni arginaaf tahe haa ilaaluu. Akka ilma Gadaa naannaa saatt yeroo dhumaaf shakalameett dhaalmaa demokraasii Gadaa qabaachuu saa, barreessaa kun kan ittiin mormu jiraataa itt hin fakkaatuu. Yoo tahewoo? Kan dhimma baasu yoo ofii shakalee fi utubeen qofa. Qooqi demokraasii (demokratia) qooqota Greekii lama “demos” ummata fi “kratia” mootummaa, irraa dhufe jedhama. Jechi Abraham Lincoln “Mootummaan ummataa ummataaf ummataan …” jedhu bara si’anaa rimsama demokraasii sirriitt ifsa. Kun biyya biyyatt mikkillee inni keessatt shakaIamu utuu hin dagatinii. Waan hubannu irraa demokraasiin dhugaa abju dhugoomuun saa rakkisaa tahe. Demokraasiin Oromoo yk Gadaa kan hunda haammatullee muda hin qabnee mitii. Demokraasii madaluun kan eegalamuu qabu, dhaaba, caasaa fi jiruu jarmaa saa irratii. Jaarmaan dhaaba, miseensota kaasaa waloof qabsaawan, kaayyoo, seeraa fi dambiilee saa kabajuuf kakaa seenan dabalataa. Miseensi yk hogganni demokratawaan kan madaalamu qulqullooma keessa ofii, dudhama dhaabicha qabu, durfannoo dhimmama jaalaa kennuu, seeraa fi tartiiba dhaabaaf ulfina kennuu fi hagam guddina ilmaan namaa fi teknolojii sabaawaa fi sabgiddu akka hubateenii. Leadership in democracy is based on election with time limit. In certain cases elected leaders could turn autocratic or oligarchic abandoning organizational rules and objectives that demands all-inclusive team work. Barreessaa kanaaf demokraasiin akkaataa jireenya hundi adda addummmaa barumsaan, ogummaa fi dandeettii biraa haa qabaatan malee, walqixummaan walliin jiraatanii. Demokraatoti dhugaa hundi seeraan bulmaata ni fudhatuu, murtii dabarsuu keessatt qooda fudhannaa miseensotaa ni jajjabeessu; akkasumas sagalee mormii ukkaamsuu hin yaalanii. Kanatu ofaangessaa, bulchiyaroo fi halleto’ataan adda isaan godha. Demokraasii keessatt hoggansii kennata yeroo murtaawee irratt hundaawaa. Alii ali hogganooti filaman dambilee fi tartiiba dhaabaa, kan hojii garee hunda hammataa gaafatu lakkisanii ofaangessaa yk bulchiyaroott of jijjiiruu dandahu. Ofaangessaan olhantummaa nama tokkotii. Gara biraan bulchiyaroon murna gurguddoo yk sadootaan gaggeeffama. Sirna lamaanuu keessatt tokko tokko jalqaba kennataan aangott dhufanuu seeraa fi qajeelfama angoott isaan fide lagatanii fedha ofiin bulchuu eegalu. Taahitaa finqilchaan dhufe akkasii hin waaruu. Badiisi sanaan gahus booda hubatama. Hitiler akka sanatt aangoo qabatee, Jarmanii fi addunyaa irraan maal akka gahe argineera; Wayyaaneenis karaa sanan walfakkii irra bu’ee sussukaa jiraa. Kanaaf nammi tokko shaakala seerawaa irraa yoo cehu kan nama yaaddesssu hedduu dha. Al tokko daguun ni dandahama, garuu qabsichaa fi hariiroo miseensaa egereef sirratu malee bayeessa hin tahu. ABO keessatt baqaqi jalqabaa, jaalbiyyumaa kaayyoo saaniin walgituun utuu hin tahin, obbolaa safila, anatu si calaa Oromoo dha waliin jedhan gidduutt gahe. Kan hin yaadamin kanneen sana booda bara manguddummaa dhufan hedduun, kisaaraa malbulchaa ofii utuu hin hedin, eenyutu shafffisaan karaa leelloon halagaa itt argamutt baha kan jedhan tahani. Akkasittii, si’ana Badii keessatt Itophistooti haala kanaan dura hin beekamnett sagaalee olkaasanii dubbachuu fi ugga agarsiisutt kan kahani. Qabsoon cunqursaa irratt tolfamu achi hin siqne; Qabsaawoti sna gaggeessan mata mataatt bu’aa waatatta argachaa hin jirani garuu karaa keessaa bahanis yoo soqan hin mullatu. Yoo dogoggoratt qubi qabames hundi ofirraa faccisuuf ariitiin bakka qabatee, jaala hunda akka hamajaajiitt laaluutt ka’a. Waanti deemaa jiru xiinxala shaffisaaf nama rakkisa. Si’ana qondaalota qabsoo keessatt fooliin falama ciinca’aa jira. Bilisummaaf dammaqsi tahe hundi, balaaleffannaan gana irratt gaggeeffamaa ture, suduudaan yk harka lafa jalaan kolomsiisa gooftolii koloneeffatoon sadarkaa kanneen dur balaaleffatamaa turan malalchiisutt dagatamaniiru. Dhiigi obbolaa fi jaallewwan dhagala’an rakkoo malee qaabannoo keessaa haqamaniiru. Kaan kaan bututaa qabsoon dhibamaniiruu; annisaa haatahu ulfinni keessatt hafe kan hin jirre fakkaata . Sun bara Dargii gara dhumaa namoota lamaa fi ogneesitoota harka kennatanii iccitii qaban eegumsaa fi bahsananaa tokko tokkoof dabarsanii kennan nama yaadachiisa. Garuu dhiichisi hedduu hin turree miliqoo fi Dargiin lubbuu ofiif baqa eegalanii. Malbulchesitooti Oromoo hadoodan dhuma walfakkiitt arreedaa jiru. Ammas isaanuma waliin utuu hin turiin baqatt ka’uuf hoggana empayeraa fi kittillayyoo saaniitt harka kennachuuf waga jiru. Kaasaa Oromoo seerawaa tahe ganee eenyuu fayyaa fi nagaa sammuun hin jiraatu. Kennati yeroo hedduu qaamota abba abbaa fi waloon kan kennateef itt gaafatama qaban uuma. Sanaaf hirmaanni hojii fi itt gaafatammi seeraa fi dambileen bulan jiru. Garuu hogganootii gara abbaa humnummaatt duufan dambiilee tartiibaa sana dagaan cabsanii seera harkatt galfatu. Gara caaluu jaarmoti hojii raawwachiiftuu fi gumii aangoon hunda caaluu imaammata baasu yk Caffee qabu. Angoon taliilaan hin kennamne hundi kan gumii kanaati. abootii humnaaf kenni kun yeroo balleessaa fi hin barbaachifnee dha. Abbaa humnooti akkasii dhiibaa qaama sadaffaaf banamoo dha. Qaammi sadaffaan fedha ofii qofa hordofan miltolii harki saanii tartiiba demokraasii fi itt gaafataman hin hidhamne filatu. Akkasitti kan kan kaayyoon dhaabota demokraatawoo namoota ofjaallatoon fedhoota hamoo waliin tahaniin mucuceeffamanii fi roga dhabsiifamani. Fakkeenyaaf, akkasitt Wayyaaneen namoota isaan filan dhiisanii hogganoota abba tokkee fi fedha halagaa tajaajiluun kan raawwate. Tartiibi seerawaan kan diriirfaman murnaasi addaanjiraato tokkoo akka to’ataa fi madaalaa walgidduutt uumuufii. Humnii Shanee Hoji Raawwachiiftuuf (HR) kenname qajeelfama imaammata kan baasaniin akka sararaa masaka kennameett hojiirra olchuu dha. Dirqammi abbaadha barcumaa jiruu HR qindeessuu, akka fuula dhaabichaatt tajaajiluu fi jiruu qaama olhaanuun ifatt kennamuuf hojjechuu dha. Sana jechuun yaada haaraa hin dhihessu hin dandahu jechuuf mitii garuu walii galte jaallewwan saa gaafta jechuuf dha. Miseensoti yk qondaaloti biraa haala dhaabi isaanii irra jiru iyya’amuufii ni dandaha, garuu qabattee imaammataa dandeettii saanii ala tahett irba hin kennan. Shaakalli akkasii demokraasii suduudaa keessatt malee kan bakka bu’ootaa keessatt hin baramne. Demokrasii bakka buhootaa keesssatt hogganootii miseensa ballaatt yk kanneen qabateen harka jiru dhimma saanii tahett kanneen imaammata baasan irratt akka dhiibbaa tolchan dhiheessuu ni dandahu taha. Garuu sun seeraan aangoo hin qabatuu yk tartiiba seeraan diriirfame irra cehuuf sababa tahuu hin dandahu. Dhimmisaa hagam barbaachisaa yoo tahellee tartiiba seera finqilchuun wanti gahuu jiraachuu hin qabu. Fakkeenyaaf ABO keessatt Kora Sabaa kan bakka bu’ee shaakalu Gumii Sabaatii. Hayyama malee hojii raawwachistuun aangoo gumii kan taheen tarkaanfii yoo fudhate gatii hin qabu, eenyuu sarmuuf dirqama hin qabu. Garuu kan sana godhetu itt gaafatama. Murtiin marii hunda aangoo qabaachuuf mijuu gaafata. Dura taa’aan/teessuun miseensa HRtii. Murtiin barbaachusu shanicha keessaan darba. Dhaaba mirgoota demokraasiif aarsaa guddaa baase kana keessatt, murtiin akkasitt fudhatamuutu hedama. Kakaa waajjiraa fudhataniin miseensoti kennataman waliinjiroo saaniif abba abbaa fi waloon gaafataamoo akka tahan of dudhaniiru. Kanaaf yeroo seeraa fi danbileen dhaabaa irra cehaman callisanii ilaaluu hin qabanii. Daba qajeelchuu fi mala hamaan itt sirraawu argamsiisuuf qabsaawuutu irraa eegama. Dhaabaa fi dhooftuu saaf amanamummaa dhabuun tuffii akeekota inni irratt hundaawee fi itt gala inni agammateef qaban agarsiisa. Kanaan humna dhaabicha uumuu duuba turan gatii hin qabnee godhu. Sana gochuun waan jiruu fi amanamummaa haaraa arganiif fakkeessisu. Tartiibi kan diriiraniif abbaa hirrummaa fedha uumaa namaa keessa jiru hankaaksuu fi dhaabichi akka ofitt gara hin galle gochuufii. Garuu sun bakka miseensoti gahaatt ofbara malbulchaa hin qabnett tuutii itti kakaafamanii sodaachisuu waan dandahaniif hawwa duwwaa tahee hafaa. Dudhaa Gadaatt, hogganooti kennataman karaa irra mucucaacha xinnoon deebi’anii waamamuu dandahu. Amma garuu mitii. Diinnii fi keettoliin saa qabsaawoti Oromoo akka qoccolloo fi babbaqaqa keessaatt qabamanii haala empayeraa keessa jiruuf dhimma hin qabanne gochuu fedhu. Kun dhaabbatee, jaallatanis jibbanis karaa dandahamu hundaan xiyyeeffannoon sagantaa dhaabaa irratt tahuu qaba. Yoo namoota kaasichaaf dudhaa qabaniin hin hogganamne, dhaaba jabaa fi demokraatawaa eeguun gowwummaa dha. Dhaaba jabaa malee waraana injifachuun haa tahu kan irbuu seenaniif dhiheessuun salphaa hin tahu. Hamma yoonaa, humna riphaa guddaa hiriirsu qabatuyyuu, kaasaan dadhabinaa fi gargar ta’inaa ABO keessaa, hogganooti kaayyoo, dambilee fi tartiibota dhaabaatt cichuu fi kaasichaa fi of kenna dhabuu dha. Hoogganooti dhaabaa dadhaboo tahan alii al of keessa dhiisanii jabina madda alaa irraa soqa dhaqu. Sun gara halleen dhaabichaa fi qabsoosaa xureessuu hin oolee. ABOn bu’uura farra kolonii labsate qaba. Hariiroon saa hundi bu’uura kana irratt malee empayera suphuu irratt hundaawuu hin qabu. ABO tahee hafuuf haala addunyaa si’anaa, gaafii dargaggoo Oromo qayyabachuu fi walabummaa dhaabichaa eeguu barbaachisa. Akka carraa tahe kaasichaa yk kaayyo ganamaaf of kennuun, kan qabanitt cichuu, Oromummaaf dudhama hin daddaaqne, wareegamuuf murteeffachuu fi jannummaan, kaan kaaniif meeshaa hin argamne tahaa jiru. Yero ABOn faara abdachiisaa tokko tokko agarsiisu leelloo argachuuf kan walcaccabsan, yeroo faarri itt badu amantee fi ganda jala dhokatanii kan dhagaa itt guuruu yaalan, seexaan saanii xinnoollee isaan hin quuqne dhommoqina guddaa agarsiisan hedduu dha. Karaa biraammoo Oromiyaan hogganoota qeeqii rifachiisaa taheef; kanneen faallaa dhaalmaa Gadaa saanii alatt, halagaatt gurra yoo qeensan yaada miseensotaaf duuchatan hortee jirtii. Dhugaa jalaa miliquun yeroo hundaa hamaa hin yaadamne guddaa dhaqabsiisuu akka dandahu hubachuu dadhabu. Kana kan ilaalutt ABO caalaa muxannoo kan qabu hin jiru. Akka falaatt kanneen qabsoo keessatt qooda fudhatan ABOn miseensota saa kamuu caalaa guddaa akka tahee fi fedha abba tokkee kamu akka isa bakka buhuu hin dandeenye amanuu qabu. Eenyuu sagalee miseensotaa akka of hin ibsinett ukkaamsu akka hin qabnee fi eenyuu mirgaa fi dirqama saa akka hin shaakalle godhamuun irra hin jiru. Yoo kun tahe atommi keessaa waan jiraatuuf dhaabichi jabaa taha. Dhaabi jabaan tokkummaan addunyaatt bahe dubbachuu fi akka sagantaa dhaabatt kan fedheen walii tumsuu dandaha. Eenyutu ABO jabaa fedha? Dhaabi dadhabaan saba ofiitii waan qaanii taha. Akka sabaa dhaalmaa Gadaa qabuutt Oromoon demokrasii akka akkaataa jireenyaa, ajaja irra, ilaa fi ilaameen dhimma itt bahamutt fudhata. Wal caalmaa, faanfana, leellifachummaa, moggeessa, sobaa fi loogiin demokraasii keessatt bakka hin qabani. Demokraasiin sirna miira abba abbaa caalaa seerri Olaanaa itt tahe. Hogganootii fi miseensonni yeroo hundaa, dhuunis qondaalamanis seexaa demokraasii Gadaa calaqisuu qabu. Fiixaan baha kaayyoo sabichaaf of kennaa fi dudhama agarsiisuu qabu. Dhaaba sabaawaa fi dhaadannoon saa “Fedhii sabaa haa dursu” kan jedhu tahuu qaba. Sirni demokraasii addunyaa beekaman dura kan rimsammi “mootummaa ummataa” irraa madde dhiirota walqxootaa fi birmaduufii. Dubartii, garbootaa fi halagaa hin dabalatu ture. Jaarroleef akkasumatt jiraate. Irbi dubaroof ammayyuu gumeessawaa hin taane. Fakmishoon demokraasii mudaa hin qabnee kan namooti atoomaan walii fi naannaa uumaa waliin firii bilisummaan basha’anii jiraatan ammallee hin jiru. Firoomsaan kan itt gaalchan akka jara Lixaa faa jiru. Ilaalchi dubartiif jiru hin jijjiiramu taanaan akka kaan cite harka tokko qofaan hojjechuu taha. Dubaroon miseensota hawaasa ilmoo namaa keessaa hedduu barbaachisoo fi homishaawummaa fi waa maddisiisuuf dhiiraa gad hin taanee. Mirga walqxxummaa isaan dhowwachuun waan ilmaan namaa godhan keessaa kan maljecha hin qabne. Sirni gadaa firomsaan kanneen moggeeffamaniif dubartoota dabalatee dhimmama agarsiisuutt kan ittiin dorgomu hin jiru taha. Dhugaan kun argaa dhageett addunyaan bira dabamuun seenaa demokraasii haanquu godha. Oromoon hirmaata isaan hawaasaaf akka namdiidaa fi buubaatt ilaalan keesaatt bakka itt sutan dhabu. Akka daallota tokko tokkoo qarooma hin qaban jechuufis garaa saaniitt qaroommi Oromoo kan isaaniin duraa tahuu waan beekaniinf ni qaqana’uu. Gadaan akaakuu demokraasii Oromoo bara hin qaabatamnee kaasee jiru. Hawaasi Oromoo gogeessa Gadaa fi tiibbee shanitt hirama. Tokko tokkoon nambbiyyaa, Gadaa adda addaa, abbaan saa keessa turett miseensa. Gadaa shanantu abbaawummaa daarabeen biyya bulchuu fudhata. Gadaan tokko waggaa saddeet qofaaf aboo qabata. Hiriyaan Gadaa, ijoollummaa kaasee hanga Raabaa Doorii, sadakaa Gadaa yk gogeessa Lubaa tahitaa irra jiru irraa hamma ballii fudhachuu dandahuutt of qopheessaa deema. Kanaaf Gadaan tokko carraa angoo irra guyyaa tokkoo utuu sirnicha hin jeeqin dabarsee turuu hin qabu. Hooggana ofii filachuun dirqama fi abbaawummaa tokko tokkoon Gadaati. Dhiirii hawaasa Oromoo keessa jiru hundi murnoota hiriyaa ganna saddeetiin gargar tahanitt hiramu. Tokko tokkoon murna hiriyaa qooda hawaasoma, diinagdee fi malbulchaa walirraa jalaan waggaa sadeet saddeetiif kan taphatu qaba. Hooggansaaf qopheessuun xinnummaan jalqabee hanga abbaawummaa malbulchaa fudhatanitt gaggeefffama. Akkasitt miseensoti hawaasaa dhiira tahan dhimma biyya saanii keessatt dhalootaa hanga du’aatt qooda fudhatu. Sana kan demokraasii Gadaa jennu. Hiriyaa waggaa saddeetii ol jiran qoodi kennamuuf gaheessota gargaaruu, akka dooyyaati tajaajilu, leenjisa lolataa fi lola irratt hirmaachuu fi bulchaa fi gaggeessa qajeeltuuti. Barumsi unkeffamanii fi hin uunkeffamin barbaachisoo tahan waggaa hundatt kennama. Kanaaf gaheessi Oromoo tokko beekumsa hawaasaa gara hundaa fi dirqamati hafee hin qabu. Amma barumsi waliigalaa unkefamaa haa tahu hin unkeffamin waan hafeef kanneen dhaabota barumsaa amayyaa argatanitt dhimma bahuun dirqii dha. Jarri durii beekota guddaa raagaanitt dhimma bahu turan. Si’ana haa yaratan malee qarooti Oromo yoo hammataman hedduu gargaaruu dandahu. Sirna Gadaa keessatt bulchi dirqama dhiiraa haa tahu malee dubaroon mirga seeraaf hoodaa qabu turan. Demokraasii Gadaa keessatt qooda kana kan agarsiisuu dhaaba Siiqqeeti. Kan isaan malee hin taane hoodi malbulchaa fi hawaasomaa jiru turani. Siiqeen ulee ulfoo, mallattoo aangoo dubaroo kan isaan xaxaa hawaasomaa keessa bahanii mirga namoomaa saanii ittiin kabachiifatanii. Barri durii hafee si’anallee addunyaa Lixaa keessatt dubaroo kan mirga irbaa argatan firoomsatt dhihoo dha. STn” Konveenshina faanfana dubartii irratt tolfaman akaakuu kamiiyyuu balleessuu” kan tume 1979 keessa. Haralleen mirgooti kun kan guutummaatt yk dhowwa waliinbeekaman hundaan mitii. Sanneeniin yoo walitt ilaalaman dubaroon Oromoo durii humna Siiqee waliin isaan caalaa wayyaa turani. Moo’umsaaf, seera tumoo fi hojii raawwachiiftuun filaman turani. Hojiin saanii Gaddisa jalatt gaggeessa qajeeltuus ni laala. Yoomalee akka kan jara lixaa bulchi qajeeltuu addatt ifaan hin dhaabbanne tahe kan itt yaadamee fi loogi hin qabne ture. Dhaabi dhalmaan darbu Qaallus, hawaasa keessatt bakka furtuu qaba ture. Jarri jalqabaa lamaan kennataan hiriyaa Lubaan guutamu. Qajeeltuun dhaloota Gadaa tokko qofatt utuu hin dhiifamin hayyootii fi jaroleen qooda fudhatu turani. Tokko tokkoon miseensa hawaasaaf seera, dambilee fi qajeelfamaan finnaatt buluun dirqii ture. Oromoon seera safuu qaba ture. Seera safuu cabsuun Oromummaa haaluutt lakaawama. Sababa maqaa murna tokko yk nama tokko utubuun dudhaa Oromoo gaarii tahe kan xureessuun maqaan gootota Oromoo bebbeekamoon illee utuu hin hafin balleessuutt namooti yartuun bobbahan jiru. Namooti yk murnooti isaaniif jedhamee, gatata hawaasaan seerri safuu Oromoo cabe yoo ofii danboobinatt ni amanu tahe ifaan gocha akkasii irraa of fageessuuf dirqama qabu. Gadaa keessatt abba tokkee haa tahu murni seera ol tahe hin jiru. Seera cabsuun keessaayuu qondaalota olhaanoon taanaan buqqifamuutt geessuu dandaha. Sun fala abboolii Oromoo ture. Kanaaf demookraasiitt riqachuu fi seera safuu kabajuu fi kabachiisuun mallattoo Oromummaatii. Oromoon aadaa malbulchaa bareedaa akkasii dhabee darara bulcha kolonii halagaa jala jaarraa oliif akka jiraatu dirqisiifame. Kanneen sammuun saanii bilisoome olhaantummaa halagaa diduun wal ijaaranii sochii jalqaban.Garuu fakmishoon jalatt guddatan ammayyuu kanneen yaacccessuun jiru. Akeeka demokraatawaa Gadaatt garagaluu irra gooftolii saanii koloneeffatoo akkeesuutu itt salphataa. Kanaaf kaayyoo sabaa irratt hundi waliigaluu dandahuun ni hubama. Sana waan taheef xurree walabummaa fi qabsicha gara mirga abba tokkeett gadi buusuu gidduutt yoo daddaaqan argamu. Sana jechuun fedha diinaa afarsuun mirgi ummataa akka mirga murnootaa waldaa, garee taphaa kkf hin caallett fudhachuu jechuuf dha. Diinni kan kana hololu kolonummaa dhabsiisuun mormuu fi mirga walaboma Oromiyaa fi Ummata kibbaa fi Nayiloototaan mormuufii. Oromoon kan hiraarfamaa jiran akka abba tokkee qofatt utuu hin tahin akka murnaatt Oromoo tahuu qofas ni dabalata. Kanaafi Oromoon mirga lachanuu roga saanii sirrii keessa galchanii kan ilaalan. Migi lachan, kanneen abba tokkee fi ummataa, mirgoota ilmoo namaa gargar bahuu hin qabne. Yoo tokko haalame kaan fiixaan bahuu hin dandahu. Mirgi sabummaa Oromoo kan haalamaa jiruuf akka Itophiyaa irraa eenyummaa adda tahe qaban fudhachuu diduufii. Akka Oromoon afaan, aadaa fi seenaa addaa qabu haaluun eenyuufuu rakkisaa dha. Kanaaf, humna abidaa caalaa qabaachuun, eenyuufuu mirgaa isa kaanii haqanii kan ofii itt maxansuu akka hin dandahamne qayyabatamuu qaba. Eenyummaan Oromoo haala hamaa jalatt jaarraa tokko caalaaf baraarameera, bara caalaa hedduufis baraarmuuf deema. Mirgi ummataa, mirgi abba abbaa, demokraasii fi hiree ofii ofiin murteeffachuu iyyannaa koloneeffamoo qofa utuu hin tahin gumeessawaan beekameera (Chartara ST 26 Waxabajjii 1945) aangoo 1.2.) Kan itt hanan laali: Walgahiin idilee seerawummaa qabsoo ummataa kolonummaa fi hacuuchaa halagaa jala jiranii gad jabeessaa mirga hiree murteefannaa akka qaban qabaachuu beekuun waan dandahan hundaan mirga kana deeffachuu qabu jedhe (UN Resolution 2649, 30 November 1970) Walgahiin idilee keessa deebi’ee mirkaneessun hubatamuu mirga gumeessawaa ummatoota hundaa, kan kolonii, hacuuccaa halagaa fi alaa jala, hamma mirga hiree murteeffannaatt jiran iggitii dhimma baasu fi kabajama mirgoota ilmoo namaa baballisuun mirgoota akkasiif haala bu’uuraa barbaachisoo dha. (UN Resolution 43/105 Mudde 8, 1988) Chartera ST mallatteessanuu Habashaan mirga cunqurfamootaa koloneeffamoo heera saanii aangoo 39 beekuuf jaarraa walakkaa caalaa itt fudhate. Sanayyuu kan godhan itt amananii utuu hin tahin aarii Oromoo jaarraa tokkoo ol duuba hirkattummaa irraa ofiin bulummaaf dhihaate qabbaneessuufii. Sanaaf malee bilisummaa fi demokraasii ummata ofiifuu shakalanii hin beekanii. Harrallee Tigraay Tigrinyii fi amaarii akkasuma isaan tolchu. Waan firooti saanii jedhan” kan qooxiin buusa jettee kan ukoo see gate” iratt yoo xiyyeeffatan isaanii wayyaa. Gurguddoon Habashaa akka itt empayericha bulchaniif yaadaa adda addaa qabu. Waabarii lamaan kan Wayyaanee fi kan kanneen Wayyaaneen dirree diliitt injifateetii. Wayyaaneen faallaa harcaatuu Nafxanyaa dabsatamtee fi hogganaa Eertiraa, Itophiyaa fi gabbaaroti see addaan jiroo tahuu saanii fi mirga hiree ofii ofiin murteeffanaa qaabaachuu saanii beeksisuu filatte. Hoodi Empayera kolonii saanii raawwataa akka jiru hin qayyabatan. Sii’achi tarii Habashaa Itopiyaa keessa deebi’anii gurmeeffachuun akka ollaa gaariitt Oromiyaa fi kolonoota biraa waliin dhofsisaaf dhihatu taha. Yoo Waaq jedhe, sun utuu kootammi waliin dhooftuu hundi hin sokkin, sadarkaa dhumaa Koloneeffannaa Habashaa taha. Sirni gadaa dimokraasota qaraa addunyaa keessatt argama. Demokraasiin dhugaa, akka abjuu dhugoomuuf rakkisaa taheetii. Demokraasiin Oromoo kan halle haammataa tahellee mudaa hin qabnee hin turre. Ilmaan nama hundi walqixxee dhalatanii. Garaa garummaan dhaloota duuba, akka miiraa, gitaa, barumsaa, taahitaa, ogummaa fi dandeettiin biraa eenyuunuu caalmaan qaba hin jechisiisuu. Kanaaf demokraasiin mala jireenyaa hundi walqixxeett ilaalamu. Seeraan bulmaata fudhachuutu, ofaangessaa, bulchiyaroo fi halletoo’ataa waliin demokraatota adda godha. Addi bilisummaa Oromoo dhugaa, bakka eegaleen farra demokraasii itt hanqaaqamtu hin tahu. Garuu, alii al dadhabina ilmaan namaan gufannaan jiraachuu dandaha; yoo sun tahe hudhaatt kutamu qaba. Kan qabsicha injifannoon gahuu fi kalchaa amanamaa uumuun dandahamu, tokkummaa ummatichaa fi jaarmaa jabaan yoo jiraatan qofa. Qoodaa hoodaa qaban caalaa, dubaroon Oromoo mirga demokraasii guutuuf falmachuu qabu. Dubaroo fi dhiiroti Oromoo waliin fuuncaa kolonummaa ofiraa darbatanii, Republikii Ummataa Oromiyaa gad dhaabuun, bara hedduu dura yaa’a demokraasii Gadaa karaatt diinaan hankaakfameammayyeessanii xumura itt tolchu. Dargaggoon Oromoo warraaqsa Oromoo angafoota saaniin jalqabame irraa hin dheessanii. Oromiyaa walabi ni dhugoomti! Demokraasiin Gadaa ni dandamata! eegaleen duubatt harkiftuu qabsoo Oromoo keessaa haa gombifamtu! Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu Ibsaa Guutama Sadasa 2015


Seenaa gabaabaa waayee wallisaa Usmaayyoo Muussaa

Gaafiif deebisaa intala Usmaayyoo Muussaa Sadaasa 16 2006 Bara 1967 Magaalaa Haramayaatti Dhalate.Ijoollee Afran qalloo kanneen akka Abdi Qophee,Kadir Said,Adam Harun,Haloo Daawwee waliin ta’uudhaanis qooqa miidhagaa sanaan Aadaa,Hawaasummaa fi Siyaasa Oromoo weelisaa ture.akkasumas Hawwisoo Baandii Gadaatti makamuu dhaan Maccaafi Tuulama Waliin Oromiyaa guutuu naanna’ee Ilmaan Oromoo dinni wal irraa fageesse walitti fiduuf hiriyoota isaa waliin hedduu dhama’e.Bara 1991 yeroo Mootummaa ce’umsaas Hawisoo Caffee Gadaatti makamuu dhaan shoora Olaanaa taphate.yeroo Hooggantoonni Siyaasaa dhiibbaa Siyaasaa biyyattii keessatti muldhateen Biyya gadhiisanii ba’anitti Wallee:- Bilisummaaf Imimmaan Ija koo Wal maraa Obsee sirraa deemuuf na dadhabe Garaa si dhabee hin jiraadhu biyya koo Oromiyaa yoon sirra jiraadhe Jiruun kiyya Faayaa… Jedhu weellisuu dhaan Abidda Siyaasaa bara 1991 uummata Oromoo keessatti facaatee turte irratti Beenzila Firfirse Artist Usmaayyoo Muusaa!!! Bara 1995 Albama “Nu Waamti” jedhu qopheessuu dhaan uummata Oromoof Gumaacha olaanaa kan godhe Weellisaan Jaallatamaa kun hireen Dargaggoota Oromoorra geesse isas quunnamtee bara 1996 Diktaatarootaan qabamee Murtii kijibdootaatiin waggaan saddeet irratti murtaa’ee mana hidhaa seene. Abbaa Daa’imman Afurii kan ta’e Weellisaa Usmaayyoo Muusaa Mana Hidhaa Maakelaawwii,Qaallittii fi Zuwaay gidduutti yeroo Dararamaa turetti Rakkattuu Haadha warraa isaa irraan kan hafe namni tokko ykn dhaabni tokko illee eessa jirta jedhee isa hin gaafanne.Daa’imman guddisuu fi Abbaa warraa ishee hiiksisuu dhaaf qophaa ishee buutee ba’aa kan turte haati warraa Weellisaa Usmaayyoo Muusaa Jireenya hadhawaa kana nuffitee daa’imman gaariif hamaa hin beekne dirree irratti arcaasuudhaan Abbaa manaa ishees mana dukkanaatti dhiiftee Hirriba dhuma hin qabneen Liqimfamte.Maatiin Weellisaa kanaas Bilisummaa Sabaaf jecha gaaddisa dhabdee bittinoofte!!! Waggaa Saddeet guutuu mana dukkanaa keessatti dararamee kan ba’e Artist Usmaayyoo Muusaa battaluma ba’e sanatti Albema Haaraa Laphee uummata Oromoo keessatti chaapheffamtee hafte Gabaarra Oolche.Sirboota kanneen keessaas:- “Abdii Muradhee hin taa’u yoomuu Hangan Bilisoomee ol jedhee deemuu..” Kan jedhu Ejjannoo Usmaayyoon qabsoo Oromoo irratti qabu kan agarsiisu ture.akkasumas:- “Jireenyi Walabaa Mirga uumamaati Sarbamnee hin teenyu Gamtaa dhaan Gurmoofnee qabsoon Bilisoomna kennaa hin eeggannuu..” jedhee weellisuu dhaan uummanni Oromoo Ofiin Carraaquudhaan yoo galma ga’e malee Orma irraa mirga Walabaa eeggachuun gowwummaa akka ta’e jala muree bifa aartiitiin muldhise Artiist Usmaayyoo Muusaa! Kana malees Albama isaa kana keessatti Haala Jireenya Maatii isaafi jireenya isaa kan ibsitu walleen:- “dukkana bara dheeraa na lage jireenya koo maraa Maaluman yakkee ifa na dhorkee?…”jettu yoom iyyuu kan sammuu namaa keessaa haqamtu miti.itti dabalees Carraa Addunyaa kanaa tokko osoo carraaquu gad buuftee isa kaan osoo hin caarraqiin olkaaftu kan ibsitu Walleen “Yaa bada Hiree koo..” jettu albama kana keessatti argamti. Jireenya Dukkanaa mana Hidhaa keessatti dabarse kan ibsituu fi Akka namaaf osoo hin ta’in akka Rabbiif keessa ba’uu isaa kan agarsiistu walleen: “…Dukkana Fokkiftuu namni itti na darbe si na baase keessaa fedhii keetiin dhiibee Galanni kee hin badin yaa mootii wanti ta’e hunduu fedhii keetii…” walleen jettu yoom iyyuu kan irraanfatamtu miti.Walleen Ajaayibaa dhaamsa guddaa of keessaa qabduu fi maqaa Albama sadaffaa kanaa kan taate,Akkasumas haqa qabsoo keessa jirtu wallee kanaan waan ibseef Hiriyoota isaa waliin hidhamanii ba’anii Lubbuu baafachuuf jecha biyya Ormaatti baqatan biratti akka jibbamu kan taasise wallee ajaayibaa yoom iyyuu sammuu koo keessaa hin badne wallee:- “Sodaa Lubbuu kootiif jedhee biyyaa ba’ee,Garba Ce’ee hin Jiraadhu kan biraa ta’ee biyyaa fi Biyyee koorratti Sabaa fi Aadaa koo Keessatti Haqa Falmachuun Murtii Kooti. Gabrummaa tokko irraa kan birootti hin ce’u Biyyuma koorratti Lubbuun koo haa Ba’uu.. Osoo Sabni kiyya Diina harkatti du’uu Biyya Faranjii teessee xiibaaruun hin ta’u Biyya kiyya irratti saba kootiif Falmaa yoon kophaa ta’e iyyuu Abdiin koo Rabbumaa….” Jedhee weellisuu dhaan haqa jirtu waan ibseef jecha Hiriyoota isaa biyya Ormaatti baqatan dabalatee namoota hedduu biratti jibbame.Oromiyaa gadhiisanii deemuu akka du’aatti kan Ilaalu Artiist Usmaayyoo Muusaa wanti sodaatameef hin hafne ammas qabamee saba isaatiif jecha mana hidhaatti darbatame. Reebichi Daangaa hin qabnes irratti raawwatame.”….Hidhaafi Ajjeechaan Hamilee nu cabsee Boodatti nu hin deebisu..” jechuu dhaan kan beekamu Artiist Usmaayyoo Muusaa dararama guddaa booda mana hidhaa Zuwaay keessatti waggaa sagal dura Guyyaa har’aa Sadaasa 16,2006 Hafuura dhumaa baafate.Wanta Diinni dhoksaatiin mana dukkanaa keessatti weellisaa dhugaa kana irratti raawwatu Ilaaluu kan dadhabde dacheen Oromiyaa diina harkaa Miliqsuudhaan garaa jala dhokfatte.sirni Awwaalcha isaas Sadaasa 18 Bara 2006 bakka namoonni hedduu argamanitti Magaalaa Cirootti Raawwatame!! RIP!


DAMMA DAAMUU GORSA DUBARTOOTA HUNDAAF. Dhiirotaaf kana dubbisuun dhorkaadha.

_______________ 1, Gonkumaa hin irraanfatiin akka abbaan manaa kee sii fuudhe, waan addaa akka hin uumamneef itti gaafatamummaa fi dirqama kee bahuu qabda. 2, Dadhabina abbaa manaa keetii maatii kee fi hiriyyaa keetti hin himiin, gara fulduraatti gufuu jireenya kee ta’uu waan danda’uuf. 3, Gonkumaa sababa tokkoof jettee abbaa manaa kee hin jeeqin, kun mallattoo wal kabajuu dhiisuu waan ta’eef. 4, Gonkumaa ilaalcha kee fi gamnummaa (mood) fayyadamtee abbaa manaa keetti hin dubbatiin, abbaan manaa kee maalitti hiikkachuu akka danda’u waan hin beeknef. 5, Gonkumaa abbaa manaa kee dhiirota kan biraan hin madaalin, dhoksaan jireenya isaani maal akka ta’e waan hin beeknef. 6, Gonkumaa hiriyyaa abbaa manaa keetii waliin hidhata uumuuf hin yaalin,isaan waliin jaalala uumuun waan siif hin danda’amneef, waan isaanitti himamu qabuuf abbaan manaa keeyyuu jira waan ta’eef 7, Gonkumaa nama waa’ee abbaa manaa keetii xiiyyeefatu wajjiin wali hin galiin, namni garaagarummaa nama gidduutti waan uumuuf, waa’ee abbaa manaa keetiif itti gaafatamtuun sii qofa ta’ uu beeki. 8, Gonkumaa abbaa manaa keetti hin qaabamiin yoo inni harka duwwaa ta’ee raakkinni isin mudate, jajjabeessuu qabdarraan kan hafe. 9, Gonkumaa haadha manaa qisaasessituu hin ta’iin, yoos abbaan manaa kee immoo sin olitti qisaasessuu waan danda’uuf. 10, Gonkumaa sababa hin uummatin yeroo abbaan manaa kee wal- quunnamtii saalaa si gaafatu, wal-quunnamtiin saalaa dhiiraaf baay’ee barbaachisaa waan ta’eef, yoo ati diddee sababa kan uumtu taate dubartii biraa wan yaaduuf, yoo rakkoon addaa jiraate malee dhiirri wal-quunnamtii saalaa malee yeroo dheeraa turuu hin danda’u. 11, Gonkumaa hin madaaliin abbaa manaa kee wal-quunnamtii al-tokkootin yookiin rakkina al-tokkootin, kun guddinni mana keetti akka hin dhufneef sababa waan ta’uuf. 12, Gonkumaa yaada, falmii fi filannoo uummata irratti abbaa manaa keef hin deebisiin, innumti haa deebisuuti. akkasumas tarii kan keeyyuu deebisuu waan danda’uuf. 13, Gonkumaa abbaa manaa kee ijoolle fulduratti hin loliin (wal hin dhabiin), dubartii beektuun kana hin gootu waan ta’eef. 14, Bareedina abbaa manaa keetii mirkaneessuu hin dagatiin, utuu inni of bareechee xumuree sin gaafatin. 15, Gonkumaa hiriyyaan kee abbaa manaa kee waliin hidhata akka uumtu hin eyyamiin. 16, Gonkumaa yeroo mana fincaani fi yeroo uffataa hin ariifatiin,abbaan manaa kee kanaan waan hin mufanneef. 17, Maatiin kee yookaan hiriyyaan kee erga heerumtee waa’ee heeruma kee yaada kaasu hin qaban, jecha isaan jedhaniif yeroo kee gubuu hin qabdu, yoo isaan dhiisuun si dirqamsiise dhiisu qabda malee. 18, Gonkumaa yaadni kee qabeenya irratti kan xiiyyeefatu ta’uu hin qabu, yoo qarshii isa ol kan argattu ta’ellee walitti fiduu qabda malee. 19, Hin irraanffatiin abbaan manaa yaadaan dhaggeeffachuu barbaadaati, yaadni kee qabamaa itti ta’uu hin qabu. Walii galtee gaariin gammachuu jireenya ofiiti waan ta’eef. 20, Yeroo marii yoo yaadni kee kan Isaa olitti hojjetu ta’e gonkumaa ofii kee isaan olitti of hin madaaliin, kun waliin hojjechuu waan ta’eef. 21, Abbaa manaa kee irratti ol-aantummaa hin fudhatiin, abbaan manaa mataa haadha manaa waan ta’eef. 22, Haati manaa dadhabduun maal-na dhibdee haadha manaati, isheen qaamnumti isheeyyuu akka dhokfamu hin beektu. 23, Abbaan manaa kee akaakuu ittoo nyaataa gaarii fedhaa?? Haala ittoo nyaata kee foyyeessuu yaali, abbaan manaa nyaatatti waan hin qoosneef. 24, Gonkumaa abbaa manaa keetiin hin morkatiin(wal hin dhabiin), Yeroo qabdu hunda seeran fayyadami qabeenyi kee akka dabaluuf. 25, Dhufaatii abbaa manaa keen dura burchuqqoo (baattuu bishaanii) qopheessii kaa’i, akkasumas namni kamiyyuu mana kee yeroo dhufuuf. 26, Dubartii waa’ee heerumaa ilaacha gadhee qabdu wajjiin walitti dhufeenya hin uumiin. 27, Mana dhaabuun kee siif gatii qaba, innis akka ilaalcha mataa keetittidha, of jibbaa jiraachuun garuu gatii hin qabu. 28, Ijoolleen eebba (kennaa) waaqayyooti, kanaaf ijoollee kee jaall’adhuuti sirritti isaan barsiisi. 29, Ati Gonkumaa mana kee to’achuuf dulluma hin qabaatiin, sababa kamiinuu yaada fi bakka atii manaa fi maatii keef qabdu gonkumaa hirr’achuu hin danda’iin. 30, Haati manaa kadhaannaatti jabaattuun baayyee aboo-qabeettiidha, Yeroo hunda abbaa manaa kee fi maatii keetiif kadhadhu. Waan dubbistaniif galatooma!!! “like” fi ”share” waliif gochuu hin dagatiinaa. Maddi isaa waanan dubbise irraa Qopheessaan:- Kidaanuu Xurunaa Raggaasaa. Gulaaltuun:- Bijigee Maammoo Hayiluuti.


Sirbaa har’waa kanaa yadannon isaa Uummataa bellaan rakkaachaa jiraaniif dha kan sirbamee!

Soddaa tokko male Rakkoo ummanii keenyaa qabaan ibsaa jirachuun isaanii baay’ee namaa bonssuu haa ta’uu garuu ergaa cimaa nuf dabrsuu isaanif imoo galata guddaa Ummataa oromoo biraa qabaan Saba birroo birraas akkasumaa beeltii yeroo hin keenuu aniis asuumaan waan dandenyuun mee lammii keenyaa biraan haa dhabaanuu maloo wayyanee akkaa dhumnee dhabmnuu barbadaa!! Shukri Jemal Galaan Goromsaa! Lammiin koo beelahee dheebotee Osso qabuu dhabee rakkatee Harkaa ormaa lalaa jiraa Haa birmannuf nu wallin firaa Tasa yoo jabatee Didee garaan uumaa Kan laammii abdatuu Yaa lammii koo sumaa Alagaan alagaa dha Siiumaa hin yadatuu Saba rakkon jiruuf Garaan hin rifaatuu? Gaafaa funyaan dhiigu Ijii imimaan buufti Rakkoon dhiigaa ofii Gadoo namaafi kuusti Maqaa tokkon nu beeku Nu waliin waamamnaa Walumaan dheebonee Walumaan beelofnee Tokko hirribaa dhabnaan Tokko nagaan hin rafuu Ittii fufaa,,,,,,,,,,,,,,,,,


Baacoo:Abbaa Tureetif Dhaloota Qubee:Kutaa 1

Jaarsi Suuraa kanarratti agartan kun #AbbaaTuree jedhama. Umuriin isa wagga #100 ol jedhamet himama. Dhihoo kana osoo karaa deemu OPDO Oromoo walitti guurtee gara mana hidhaatti deemtun wal afaan dhufan. Abbaan Tureetis dubbiin tun ajaa’ibdeet ” jarana dhabbadhaa hoo seeraa beektan. Eessaa deemaa jirtu? ” jedhee gaafatee. San boodaa OPDOn ija soogiddaan dhiqattee nama Oromoo hidhuun aangoo Tigreerraa argachuu feetu hidhamtoota kana dhaabdee akka gaafi Abba Turee kana deebisan gootee. Gaafi eessa deemtan? Jedhu jechu. Haala kanaan hidhamtootni kuni ABO fi KFO jedhamani shakkamani akka gara mana hidhaatti deemaa jiran Abba Tureetti himan. Abbaan Tureetis akka jawwee arbi irra ejjeteetti dubbiin Oromummaa onnee isaa keessa qalalawu jettee waan rifachiifteef battalumaatti gaafi kana gaafatee. ” Warri uummata kana ABO ykn KFO jettani gara mana hidhaatti ooftan kun uummanni Oromoo hundi akka ABO fi KFO ta’e hin beektani? Abba Turee hoo OPDO seetani? Eenyutu OPDO dha jettani abjootu nuti hundii tokkumaa !” jedhee OPDO arrabsee. Yeroo kana OPDOn kan barbaannu nama kana jettee Abba Turee jaarsa waggaa dhibbaa kanallee qabdee hidhamtoota waliin gara mana hidhaatti geessite. Mana hidhaa san bira yeroo gahan hidhamtoota kana lakkoofna jedhani dhiirri kophatti dhalaanis kophaatti akka hiriiran tarree galchan . Abbaan Turee garuu gurbaa waggaa 8 tokko hiriira dhiraa keessaa harkisee dhalaa keessatti hiriiree. Hoo kana gochii Abba Turee kun OPDO akka malee muufachiisee ” Maalif dhalaa keessatti hiriirtee?” jedhani itti dheekkamaa gaafatan. Abbaan Tureetis nama laafu miti akkas jedhee deebiseef. “Silaa ani dhiira ta’ee dhiirti akka kiyyaa qabdee na hiiti? Gurbaan waggaa 8 na biraa hiriira nadhoo keeysaa dhabbatu kunis gaafa guddatee mirga isaatif falmatee bakka gahee dhiira jedhama malee amma dubartiidha.” jedheen. San boodaa, dubbiin Abbaa Turee tun akka malee waan isaan dhibeef jaarsa kana hoo hiinee hidhamtoota hunda siyaasa barsiisa waan ta’eef yaa gadhifnu jedhani wali galuun hidhamtoota Oromoo waggaa 3-15 seeraa malee mana hidhaa keessatti toftorani akka gadhiifaman jedhamani walgahi ta’an bira geessan. Walgahi kanarratti immaamata wayyaanee hidhamtoota kanatti erga dabballoonni wayyaanee OPDO buufan booda gaafi tokko gaafatan. ” Mee warri nu deeggartan harka baasa?” jedhani. Hidhamtootni hunduu mee yaa taatu huuba wajjini jette sareen akkuma jedhan san harkaa isaani waaqaatti ol qabani baasan. Abbaan Turee garuu harka hin baafnee. Abbaan Turee miilaa isaat waaqatti ol qabee baasee. Maalif akkas goota jedhee gaafatamnaan ” harka mirgaa kiyyaa Haylesillaasifin baase. Harka bitammoo Dargiifin baase. Kan hafemmoo kuno miila kiyya kana isiniif baasee akkan gaafa baasu feetan” jedhe Abbaan Turee !!!’ ================================== Haalaa kana hubachun Abbaan Turee dhaloota qubee kanaaf dhaamsa akka dabarfatu gaazexeessaa #CNN akka wal qunnamu tattaaffi goone itti milkoofneerraa mee har’aaf gaafif deebi i armaan gadii kanan eeggallaa jechudha. Gazexeessa: Abbaa Turee ani nama biyya kanaati miti. Garuu, waan biyya kana keessa jiru sirraa barachufin sibira dhufe. Kanaafu, gaafin ani sigaafadhuuf waan argiteef waan dhageessee akka naaf himtu kabajaanan si gaafadha. Gaafi kiyya haa jalqabu. Biyya Ameerika jedhamutti halkan sa’aa Shanitti ijoolleen alaa galtee jedhani gaafatu. Biyya Ingliziitti halkan sa’aa shanitti haati manaa kee alaa galtee jedhani abbaa manaa gaafatu. Biyya Faransaa jedhamuttimmoo halkan sa’aa shanitti abbaan manaakee alaa galee jedhani haadha manaa gaafatu. Biyya keessan keessatti hoo yeroo ammaa kana halkan sa’aa shanitti maal gaafatu? Abbaa Turee: Biyya keenyatti waan dukkana hin sodaanne Wayyaanee jedhani kan halkan balbala cabsitee namati seentu takkatu jiraa bineettin sun har’a asiin baatee jedhanit wal gaafatu. Dur hoo rafu deeman yaa Rabbi abju hamtu narra qabi jedhan. Ammammoo yaa Rabbi bineetti halkan balbala cabsitee namatti seentu san narraa qabii jedhani rafu. Dhukkuba lafarraa nama fixu AIDS jedhaniin tokkotu jira garuu halkan sa’aa shan booda nama hin qabu. Gazexeessa: Asirratti AIDS halkan sa’aa shan booda nama hin qabu yoo jettu dukkana sodaatamoo maal jechuu keeti Abbaa Turee? Abbaa Turee: Halkan sa’aa Shan booda bineettin Wayyaanee jedhaniin sunu nama qabdeet fixxi AIDSin nama eessaa argateet qaba? Beekta maraataa lamatu walitti dhufani karuma bal’aa namni irra deemu kana kiyyaa akkamitti irra deemta jedhani irratti wal lolan. Maraatan tokko dhagaa xiqqa tokko itti fudhate. Maraatan bira kaanimmoo dhagaa namni shan ol fuudhuu hin dandeenye itti buqqifate. Yeroo kana maraatan dhagaa xiqqaa ol fudhate sun maraata dhagaa guddaa ol fudhate san ajaa’ibee ” edaa kan narra maraates ni jira ?” jedhee dhagaa ofirraa darbee maraataa dhagaa guddaa itti fudhate sani karaa gadhiisee biraa deeme. Dubbiin siif haa galtuu AIDSin maraataa dhagaa xiqqaa ol fuudhe sani. Wayyaaneenimmoo maraataa dhagaa namni shan ol fuudhu hin dandeenye ol fuudhe sani. Haalaa kanaan halkan sa’aa shan booda wayyaaneedhaaf karaa waan gadhiisuf AIDSin eessan dhufee nama qaba? Gaazexeessa: Mootummaan wayyaanee akka badaa ta’ee naaf himtee. Uummatni hoo roorroo kana hanga yoomitti obsee ta’aa moo maal gochuu qaba? Abbaa Turee: Mootummaa kana balleessuf dhaloonni qubee jedhan itti lafaa ka’anit jiran. Garuu qindoomina gahaa hin qaban . Wayyaaneen akkaata bineensota afur babbadaan walitti dhufeenya godhatanit fakkaatti. Leenca, qeerreensa, Waraabessaaf bofa. Bineensota kana balleessuf cinaacha dadhabaa bineensota kanaatti fayyadamuudha. Leencii dhukeen ija seennan obsa hin qabu. Qeerreensi dubbii xiqqoo isa aarsitu bira dabru hin danda’u. Waraabessi garaa isaa bira hin dabru. Bofti hoo irra ejjetan hin danda’u. Kanaafu, duraa saree barbaadanit qalamaan buburreessani qeerreensa fakkeessani karaa waraabessi deemurratti darban. San booda, waraabessi osuma saree tana qeerreensa du’e argadhe jedhee nyaatu beellamani sa’aa walgahi bira dabra. Booda,yeroo bineensootin sadeen walgahirraa ka’uu gahan dhaqqabateet maalif turte jedhani hoo gaafatan ” Qeerreensa tokkotu karaarratti du’ee osoon isa nyaadhu turee” jedha. Kana dhageenyan qeerreensi obsa waan hin qabneef utaaleti warabessa qabata. Osuma waraabessiifi qeerreensi wal lolanu dhukeen isaan kaasan leencaa ijaa seentee innis bakka ijaa tana obsu waan hin dandeenyeef lolatti seena. Osuma jarri kun sadeenu wal lolanu bofarra ejjetani kunis bakka irra ejjechu tanatti obsa waan hin qabneef jara sadeenu summii dhokfate hunda itti fixee hiddee ajjeesee kophaa hafa. Bofa summii leenca, qeerreensaafi waraabessan ajjeefte fixattee qophaatti hafte tanammoo osoo summi biraa hin tolfatin dafani mata keessa dhawani ajjeesun dirqama. Kana hunda goochuuf qindoomina cimaatu barbaachisa. ………..Itti Fufa…….


NUU ADDAAN HIN BAANU!

——————————————– Nuti ilmaan abbaa tokkootii Fagoo hanga dhihoottii Kaabaa kibbaarraa Hanga bahaaf lixaattii Nuti addaan hin baanuu Diinnii maaf nuu soortii Wal facaasaa deemnuu Irbaata nu godhattii Maaf irbaata taanaa Maaf nurraa garmaamtii Of taanee hin jiraannuu Maalif nutti duultii Heddumina keenyaan Galaana cirraachaatii Tokko tokkon qabnaan Gantuun ofiin dhumtii Gantuun keessaa dhumnaan Dinnii keenyaa hundii Badaa barbadooftii#2 Akkaas kunoo baraa Wolloon oromoodha Kamiseen fullaa’ee Rayyaan ce.e bahee Ituu itti fudhatee Daangaa isaa dawwaadha Waa keessan baradhaa Seenaa babbarataa Tokkummaan dhaabbadhaa Seenaa raayyaa qoobboo Kan kamiseef Ituu Mee mee nuu qoradhaa Qubee haa barsiifnuu Mee itti jabaadhaa Nan hiika maqaa isaa Duubaa keessa isaa K=ka’a nu barbaadaa nuti isin qabnaa A=aadaan kootis keetii wal male mal qabnaa M=malummaa keenya barra ormaaf of ibsiinaa I=ilmaan abbaa tokko ta’u isaanif beeksiifnaa S=seenaa keenya barraa keessanis qorannaa E=enyummaa keenya barre tokko taane loonaa E=ergamtuu diinaatif bakka laachu dhiifnaa Jedhaan yoo dubbataan afaan guutatanii Oromummaa ofii oggaa itti boonaanii Nurraa maal eggatuu mee isiin maal jettanii? Olis nan deema mee Qee’ee abishe garbaa Wallaggaan nan faarsa Goota akka jabaa Tokkummaa cimsaa mee Achirraan jalqabaa Diina marsaa maaloo Humna tokkoon qabaa Booji’a balleessaa Dhukkee irraa kaasaa Tokkummaa oromoo Hojiidhaan mul’isaa Gargar wal hin qoodiin Hin fayyuu madaansaa Nan hiika maqaa kee Baayyee nama boonsaa W=wal ta’un gaariidha hedduu nama boonsaa O=ollaan wal simadhu gandumman mal buusa L=lammii keef holladhu seenaan suma faarsaa L=lakkii nuti tokkoo jechuudhaan of ibsaa A=aadaa keenya illee waluma barsiisaa G=goola oromiyaa hundumaa tarreessaa G=gaaffii diinaa kanaas sirriitti deebiisaa A=afaan keenya tokkoo ta.u mirkaneessaa A=angoof wal hin qeeqnuu baraa wal barsiisaa Jedheetaan sii hiikaa maqaa kee nan faarsaa Siinin boonaa beekii hin qabu qoodinsaa Abbaan feete qoodii oromoon bilisaa Tokkummaan jiraata dabaa isaa sirreessaa Kan gandaan wal qooddaan dhabama as keessaa Gara Arsiin deemaa Dhamsaan irraa qabaa Yoon dhiise nati gamaa Biyya adam saadoo Mee kaen waa himaa Biyya nama gaarii Hayyuu bebbekamaa Innoo hedduus jiraa Maal himeen mal dhiisa Aadaaf duudha jettuus Isaanin tolfamaa Tokkummaan haa boonnuu Gandummaan haa dhiifnuu Jechuun dhaamsa kootii Mee waliin haa boonnuu Alagaa dhuftuuttii Ija haa jabaannuu Maqaa kees nan hiikaa Waan jiruus nan himaa Waliin haa daawwaannuu A=aadaan boonna yoomu kan diina hin beeknu R=ragaa hedduu qabnaa kan ittin beekamnuu S=seenaa keenya gaarii barre haa barsiifnuu I=ilmaan abbaa tokkoo ta’u haa beeksifnuu I=ilaafii ilaamees waliin haa hubaannuu Jedhetanin hiikee maqaa keetin boonuu Arsoomni qoorsomaa jechun haa midhagnuu Akkaas biyyi gootaa kan ittiin beekmnuu Jajjabina qabnaa tokkummaan haa kaanuu Gandumma buqqisaa tokkumma haa boonnuu Akkaasin humnoomnaa nuti alagaa hin feenuu Baaleen maan dagadhaa Biyya garbuuf dhadhaa Biyya hayyuu qaroo Biyya waaqoofaadhaa Maal jedhee dubbadhu Tokkummaaf ilkeedhaa Jajjabee oromootaa Ilaalan manguddoodhaa Tokkummaan humnaati Ittis nuu jabaadhaa Ollaa bitaa mirgaa Ilaaluun dawwadhaa Yaada wal jijjiraa Diina injifaadhaa Daangaa keessaan baraa Biyyaa barsiifadhaa Bahaaf dhihaati iyyii Aadaa jabeeffadhaa Tokkummaan riqichaa Waluu jabeeffaadhaa Maqaa isaas nan hiikaa Isiin na dawwadhaa Dubbisaa ilaalaa Kan dabe sirreeffaadha. B=boolla dinni qoote kan isa seensiiftuu A=aadaa badee jiruu kan nu burqisiftuu A=afaan dhodhokaate kan nu madisiiftuu L=lammii keeti jette kan boolla of buuftuu E=enyummaa ke falmuuf kan dinaan mugguutu E=ergamtuu diinaatif bakka kee hin laattuu Jedhetanin hiikee hiikaa biraa laattuu? Waan qabdaan himadhaa homa hin rakkiistuu Kanaafan dubbadhee dinni waa nun gootuu Tokkumma jabeessa kan sana olii hin jirtuu Irree jabeeffaadha diinni hin seentuu Karra waliin cufaa karaati haa haftuu. Angafa oromoo Boranaan qaqabee Biyya goota cimaa Ilaaleen gaggabee Kan akka guutamaa Kan akka jaataanii Leenca sanyii namaa Tokkummaa jabeessaa Bilchinaan sooromaa Dallaa keenyaa eegaa Maaf diinaan qabamaa Dura tokkomaamee Akkasiin beekamaa Yoos dinnii nuu dhiftii Jajjabaadhaa amma Naan hiika maqaa kee Har’as boris amma Maaltuu sitti siqaa Maaltu si qabamaa Hunduu siin durfamaa B=biyya dhala duraa angafa oromootaa O=oromoota qabuu hayyuuf manguuddoota O=ollaa ofii beekuu seenaa isaaf duudhoota R=ragaa kee baayyeedha seenaa sii faarfataa A=argama kee hundaa seenaa keetu ibsataa N=nama tokkoo miti hunduma oromoota A=afaan kee dubbataa aadaa keetiin boontaa Jedheetaanin hiikee boorana faarfataa Waarra aadaan boonuu angafa oromootaa Hiddaa akka soonsaa unkuraa diinootaa Siin faarsaa wal faarsii tokkummaa ummataa Wal male hin bareennuu nutu wal jabeeffataa Haa jabaannuu kaa mee sirriin wal gorfataa Kan rifeensii gaaddisaa Karrayyuu maan dhisaa Kan seena ofii beekuu Aadaa ofii ibsaa Rifeensaa odaa godhee Qabbana isaa ciisaa Aadaatu isa dhaalee Maal jedheen isa ibsaa Womaa muuda hin qabdu Qabsoo mee fininsaa Harka wal qabadhaa. Tokkummaa mul’isaa Karrayyiicha sabaa Kanumaan siif ibsaa Jaabaadhu goota koo Hiddaa akka soonsaa Mee maqaa isaan hiikaa Xiqqoo sii naa obsaa K=kallattii riifeensa isaa odaa itti ummatee A=aadaa isaan boone kan boone jiraate R=raajiidha bara kun akka itti filaatee R=ragaa guutuus qabuu akka itti jiraate A=afaan seenaa ofii akka itti hubaate Y=yaada ofii hundaa akka itti ibsaate Y=yeroo hundaa akkaasi kan inni goonfate U=ummata oromoo ija tokkoon ilaaltee U=ulaagaa oromummaa hundumaa guutattee Jedhaatani hiikee maaltu irraa hanqatee Aadaa isaatin boona of tae jiraatee Afaan isaa dubbataa waa isaa goonfatee Mee tokkummaas uumaa isatu hanqatee Ollaa bitaa mirgaanhundumaan wal taate Tokkummaaf carraaqii isatu nuti haphatee Harargee na geessaa Seenaan qoqiradhaa Elemoin dubbiisaa Angafa gootootaa Jajjabee koon faarsaa Warra aadaan boonuu Tokkummaas mee cimsaa Yoo wal taane malee Hin jirtuu bu’aansaa Irree tokko ta’aa Diina barbadeessaa Mogga moggaa hin deemnuu Walitti nuu qindeessaa Yoos qabsoon oromoo Nuuf geessii galma isaa Harar jedheen turee Nan hiika maqaa isaa Naan yaala na ilaalaa Akkuma akka isaa H=hanga yoom facaanee jiraanna jaranaa A=amantii fi gosaan maaf adda facaanaa R=rirma maaliif taana maalif sheerrii qoonnaa A=angoof hin falminuu oromummaaf duunaa R=ragduu diina hin taanuu waluu jabeeffaanna G=geengoo waliin marree harka wal qabannaa E=ejjeennoo keenya kana mee tokko godhanna E=elmamuu irraa baanee waluma elmannaa Akkanaan hiikaa mee akkaam jaranaa Harar biyya gootaa maaliti akeeknaa Oromumma cimsaa walumaan bareennaa Ilkee diinaa cabsaa irrumaa buqqifnaa Yoo akkas taane male diinaan kukkutamnaa Mukukkula taane jaratti jabaannaa Gandummaan gadheedhaa tokkummaa gabbifna Shawaattan utaala Biyya taaddee birruu Biyya gootni marge Wahiin sin jijjiruu Seenaa gaha qabdaa Kan siin gitu hin jiruu Aadaaf afaan kan kee Jabeessuu kan keetiin Enyumtuu siin maddu hin hiriruu Sii faarsuu kaa mee nee Maal haa jedhu garuu Mee na eggadha mee Annis sirra hin taruu Nan hiika maqaa kee Homaas hin jarjaruu S=seenaan bara bara kan isiin yaadatuu H=humni keessaan jabaa ammas haa jabaatu A=argama dhiraati hundu haa hubatuu W=waa tokko hin soodattan ijatti itti himtu A=alagaaf hin duutuu seenaa hin borcituu A=amma yoona jirtuu ammas numaaf jirtuu Jedhetaanin hiikaa isin hoo maal jettuu Waan jettan mee qabduu dhuga mee dubbattuu Shawaa jechuun kana hundu haa hubatuu Tokkummaas jabeessa hedduu ha jabaatuu Kan hir’ate sanaa dhugaan haa dhugoomtu Guuji warra aadaa Kan seenaan badhaasa Warraa kayyoo jaboo Gooreen sitti asaasaa Biyyaa aannaan bishaanii Maal himeen maal dhisaa Biyya gadaan buuluu Jedheetaan sii faarsaa Isinis jabaadhaa Tokkummaa jabeessaa Maqaa isaan hiikaa Akkanaan ibsaa G=gungumee waa hin dhiisu itti hime dhabama U=urgeessee hin dhisuu gad-fide nyaatama J=joonjeesse hin dhisu bakkumaan gahama I=ilmoo isaa ni fedhaa dinni irraa egama I=ilkee itti hin dhisuu keessumaa baafamaa Jedhetaanin hiikaa guuji kabajamaa Oromummaa isaa tasa ittiin beekamaa Aadaa seenaa ofii ibsudhan beekamaa Amma waatu hir’ate inillee tokkummaa Mee wal taane haa kaanuu jabaadha yaa nama Tokkummaan ulfinaa innis qaroominaa Shanan gibeen sokkaa Jimmaan badda buuna Biiyyaa raggaasaa fa Biyya abbaa luleessaa Biyya arjaa qabduu Mooti jimmaa keessaa Atis nuu jiraadhu Qabsoo jajjabeessaa Tokkummaa balisaa Afaanis qaroomsaa Silaa hamaa hin qabduu Waa kee maal ibsaa Jajjabaadu maaloo Walis jajjabeessaa Qeerroon jimmaa jiruu Maaluma egduu isaa Tokkummaan ol ka’a Aadaa jajjabeessaa Afaan tokkoo ta’a Diina barbadeessaa Mee maqaa isan hiikaa Akkuma akka isaa J=jijim jette hin badin waan qabdu dubbadhu I=ilma abbaa beeku ta’iti owwaadhu M=mallatoo kee beeki taiti mul’adhu M=maalummaa kee beeki hundmati himadhu A=afaan koo oromoo jedhitu dhadadhu A=aadaan koos kanuma jedhi mul’ifadhu Jedhetaani hikee waa biraa mal jedhu Iisinitan himaa sirnaan qalbeeffaadhu Maalummaa kee barii of tai jiraadhu Afaan kee oromoo ta’u isaa hubadhu Tokkummaa jabeessii kaanin wal simadhu Sooddoo biyya dhiiraa Kan mudhiin migiraa Yoon deeme ilaaluu Askottu na biraa Naan jechuun hasaasuu Akkamittaan jiraa Biyya aadaa qabduu Biyya seenaan jiruu Osoo qoratamee Wanti hundinuu jiruu Afaan seenaa gaarii Warra sadaan sooddoo Atii keenyaa barii Hin baanu gargarii Mee maqa isaa kanaa Hiikaa yaa waaq na gargaarii S=seenaa lafa dhiiraa maaltu irraanfataa O=oromummaa jalaa maaltu of baafataa O=ormaaf enyu of kenna nu ammas gootaa D=dandeetti qabuun ka’a ni gaggalaafataa D=diina hin soodaatu tokkummaan rukkutaa O=oromoof ni du’u fakkenya goototaa O=oromummaa fedhuu akka bar akka hayyoota Dhumee jiraa Itti fufaa yeroo biraa Na eggadha boru irraa Barreessaan Sabaan-boon Firrisaa Qindeessaan By sabaan-firrisaa 15/11/2015 A.c Ilkee Sabaa


Umamaan Ummatnii Oromoo tokko ta’ee Uumamee,tokko ta’uun isaas ni beekamaa.Afaan isaa tokko,Seenan,Dudhaan,safuun,fudhaa fi heerrumnii,teessumnii lafaa Nannoo oromiyaa jedhemee fi Ittiin bulmaanii isaas sirnaa Gadaa ta’uun tokkoo isaa tassisaa. Haa ta’uu malee dubiin dubii kassaa akkaa jedhamuu sanitti aniis waa malee kanaa hin kasnee,nagenyaas isiin gafachulee hin dagaanee akkam jirtuu ilman hadhaa tokkoo. Hallii kamiyyuu yeroo irraa garaa yeroottii ni jijjiraamaa,bu’uraa baruun kiyyaas har’aa xiqqoo waan addaa ta’eef tarii barefaamaa koo keessaa dogogorraa Qubee ta’uu, ni danda’aa illaalchaa addaa qabatee ta’ee kan isiinlee kan arsuu yoo ta’ee duraan dursee naf ofkolchaa isiin jedhaa. Baruun kanaa akkan baressuu hallii tokko tokko waan na dirqisiseef akkan baressuu dirqameeraa. Yeeron kanaa jedhuu Addunyaa kan Yeroo amaa keessaa hubbanoo fi yaadaa walfaakkatuu jira.Uummanii Oromoo’s ta’ee Akkasumaan Qabsaa’otnii oromoo ilaalchaa walfaakkatuu qaba.ilaalchaa kuniis billissummaa keenyaa,mirgaa keenyaa faalmachuu dhaaf illaalchaa wal fakkataa akkaa qabnuu nu tassiseeraa.illaalchaa walfaakkatuu qaabaachuu imoo nu ijaarsa,qamaa tokkichaa,qalbii tokkichaa,akksumaas ejjaanno sabaa tokko akkaa qabnuu nu tassisaa. Akkaumaa armaa olittii ibsuu dhaaf akkaa yalletii,qabsoon uummanii oromoo yomiyyuu Caalaa haala rakkissaa ta’ee keessaa akkaa jiruu waan ifaa ta’ee natii fakkataa.sababnii kuniis akkaumaa nutii hundii beknuttii wayyannen kanaa daraan nu gabromsuuf dhaaf caasaa isaanii kallatii afranuu dirirsaanii halkaan fi guyyaa irrattii hojachaa jiruu, Haa ta’uu malee nutii hoo mal godhaa jiraa qabsoo keenyaaf gafiin jedhuu gafii Ummataa bal’aa oromoo natii fakkataa,of qorachuun immo qaaromiina dha.yaddaa garaa garaa jirachuun nu malaa garuu yaddaa garaa garaa kanaa bakkaa tokkottii cunfaanii hojiittii jijjiruun barbachiisaa dha,haa ta’uu yaddolee garaa garaa kanaa imoo maliif hojiitti jijjiiruu dadhabnee gafii isaa jedhuu kanaa of keessaa qabaa. Akkaa illaalchaa kotii qabsoo keenyaa irrattii gufulee ta’anii kaan jiraataan kaan yeroo amaa Qabxillee murassaa kasuu ni yalla:- 1,maqaa dhaaf qabsaa’uu 2,fayyadaa dhunfaa dhaaf bakkaa guddaa keenuu 3,namoonii tokkoo tokko oromoo ta’anii oromoo addaan basuu dhaaf gandaan,amantiin,godinnan,,,,,,fi kkf 4,fayyadaa Tokkummaa hubaatuu dhabuu, 5,hoggansaa Uummataa Oromoo Hoggaanuu dhabuu, 6,gootaa onnee qabuu dhabuu fi kkf,,,,,,,,,kaan hafee imoo isiinis nagargarraa. Rakkolleen kuun hundii billisummaa keenyaa karaa barbachissuun hundaa akkaa hin dhufnee gufulee angafaa ta’anii jiruu. Aniis akkaa dhaltuu shamarree oromoo tokkotii Gootoonii keenyaa kan duraanii kan akkaa Tadee biruu,G.Waqqoo Gutuu,Kan akkaa Nadhii Gamdaa silaa Debii’aanii dhaltaan jedheen yaddaa,dhiraa onnee issaanii qabaan dhabuun keenyaa xinno ishee na gadiisisaa. Gootaa jechuun kaan hin sodanee,Onnattee,Onnefatee,gurmaa’ee,gurmeesee,falmee,falmesee,loolee loolchisee,waregaamee, Gootaa jedhamee maqaan isaa dhallotaa irraa garaa dhallotaa dabraa! Gootaa isaan bakkaa bu’uu Akkamitii dhabnaa? Gafii kanaa isiinif dhisee anii keessatuu nutii goottaa jedhanii kana of dhadesaaniif,,,,,,,,,,, qabsoon Uummataa oromoo addemsaa kanaan kan ittii fufuu yoo ta’ee hawiin keenyaa hundaa abbjuu ta’ee qofaa hafaa,kun akkaa hin tanee yoo barbanee Gootaa dhiraa dhiraa caaluu dhabuu hin qabnuu,Gootnii nu barbachissaa kan nu gurmessuu,kan nu ijjaruu,hirmatee kan nu hirmachisuu,abbjuu,qabsoo Uummataa oromoo gootaa dhugoomsuu qabchuun yeroo amaa kanaa kessaa murtessa dha. Dachee keenyaa samameen,beelofnee,dhebonne,hidhamnee,rebamnee,ajjeefaamnee,Baqanee,faaffacaanee,sagalee keenyaa samameen jirachuu nuf haa ga’uu.kanaaf qeerroon biyyaa keessaa falmii isaan godhaan jiraan waan na bonssuu dha hatauu male rakkollee afaaniin dubbattanii dhumuu mitii haacucuaan irraa jiruu,nutiis ilmaan oromoo kan biyyaa anbaa keesaa jirruu kallatii dandaa’aamuun hundaa isaan cinaa kanaa daraan dhabachuu dhaan warregamaa barbachissuun hundaa kafuluu dhaaf of qophesun fi ejjaanno qabachuun dirqamaa ta’eraa. Sodaan anii qabuus qabsoo media (media campaign) ta’ee akkaa hin hafnee qofaa sodadha,lamii oromoonii hundii kallatii danda’amuun hundaa qabsoo keenyaa dhugomsuun gahee keenyaa bahuu dhaaf of amansiisuu dirqamaa lamii hundaa ta’uu qaba. Hora bula galatomaa! Naf Ofkolchaa! Hub:- Uummataa bellaan rakkachaa kaan jirraniif waan dandenyuun hundaa gargaruu akkaa qabnuu asumman dhamdhaa lammituu lamiif dhaqabbaa! #EthiopiaFamine #BBCAfaanOromoo #AfaanOromooForFederal #SayNo2MasterPlan


Ummati keenya  karaa Adda Addaan Dhumaa jira!

Baarentuu Gadaa gessogeda@gmail.com Erga guyyaatti 3 ol nyaanna jedhamee Wayyaaneedhaan hololamu eegalee waggoottan 24 darbaniiru. Muummicha ministeeraa wayyaanee kan ture Mallas Zeenaawiirraa eegalee hanga ergamticha har’aa H/Maariyaam Dassaalanyitti guddinarratti guddinni ida’amee, parsantii 11 oliin gudataa jirra jedhamee afarfamaa tureera. Guddinnii fi dhaadannoon waggoottan 24 darbaniif hololamaa ture garuu kunoo dhadhaa abidda bu’e ta’ee hafe. Guddinni gaafa afaan qawweetiin haangottii dhufan irraa eegalanii hololaa turan as buuteen isaa dhabamee ummattoonni biyyattii beelaan mankaraaraa jiru. Impaayeera Itiyoophiyaa keessatti beellii fi gadadaoon babalatee namni miliyoona .15 ol ta’u kan afaaniin qabatee bulu hin qabu. Inni guyyaatti 3 fi sanaa ol nyaata jedhame takkaa dhabee beelaa fi dheebuun harcahaa jira. Dhugaadha miseensoonni Wayyaanee fi lukkeeleen sirnichaa saamicha fi malaanmaltummaa afaan qawweetiin gaggeessaniin quufanii bulaa jiru. Duroomanii midhaan filatanii nyaatu, wuskii bakka dhaqanitti dhangalaasu,ciree Finfinneetti yoo nyaatan dhayanni isaanii Awuroopaa ta’uu danda’a. Abbaa fooqii hedduutii, makiinaa akka kaalsii miilaatti guyyaa guyyaan jijjiirratu. Warshaaleen biyyattii keessa jiran kan isaaniti. Ummattoonni cunqursaa fi saamicha sirnichaa jala jiran miliyoona 15ni olitti tilmaaman garuu beelaan harcahaa jiru. Qayee fi qabeenyarraa buqqawaa jiru. Biyyaa baqatanii gammoojjii biyya ormaa fi galaanatti dhumaa jiru. Mootummaan Wayyaanee mootummaa gama hedduun ummattoota Impaayeera Itiyoophiyaa keessa jiran, keessumaawuu ummata Oromoo addatti irratti xiyyeeffatee fixaa jiruu dha. Murni saamichaaf umame kun gama tokkoon nama mirga isaa fi lammii isaatiif falme; barattoota qalama malee harkaa hin qabnee dabalatee, sabboontoota rasaasaan karaarratti fixaa jira. Kaan mana hidhaatti guuree, kaan ammoo qayee fi qabeenyarraa buqqisee, carraa hojii fi barnootaa dhorkatee mankaraarsaa jira, biyya dhablee taasisuun kan biyyaa baqachiisee gammoojjii, galaanaa fi kaampii baqattaatti fixes manni haa lakkaawu. Haacaaluu ammoo kunoo amma nama miliyoona 15 ol beeleessee kadhaa fi du’aaf saaxilee jira. walumaa galattii ummattoonni biyyattii keessumaa Oromoon beelaan, baqaan, rasaasaan , hidhaan goolamaa fi dhumaa jira jechuutu hundarra salphata. Murni Wayyaanee karaa adda addaan beela nama mil 15 ol miidhaa jiru kana dhoksuuf yaaluus, yeroo kaan ammoo lakkoofsa isaa gadi buusee himuuf carraaqus namni dhumaa, abdiin qotee bulaa fi horsiisee bulaa beeladoonni karraan harcahaa jiru. Akka BBC fi AL-JAZIRA dabalatee miidiyaaleen idil addunyaa hedduu fi dhaabooleen gargaarsaa adda addaa yeroo ammaa kana ifa taasisaa jiranitti impaayeera Itiyoophiyaa Wayyaaneedhaan bulaa jirtu keessatti beelli namoota mili. 15 ol , kan irra jiraan isaa saba Oromoo ta’e akka malee hubaa, lubbuu baasaa jira. Ummanni Oromoo ummata dachee gabbattuu, lafa sa’aa namaa tolu qabuudha. lafti isaa qonnaaf, horsiisa looniin beekamaa dha, albuudoota adda addaan badhaadhaa dha. Qabeenyi har’a Wayyaaneen qawwee ittiin bitattee ummata keenya fixxuun, fooqii ijaartee ittiin sooramtuun, qabeenyuma dachee Oromoorraa saamichaan argamee dha. Oromoon abbaan biyyaa garuu bahaa- lixatti kaabaa- kibbatti beelaaf saaxilamaa, baqachiifamaa fi biyya dhablee taasifamaa jira. Beelli yeroo ammaa kana impaayeera Itiyoophiyaa muudatee sa’aa nama fixaa jiru kun, harki guddaan isaa biyya Oromoo Oromiyaa keessatti balaa gurguddaa dhaqqabsiisaa jira. Wayyaaneen osoo beelli hin jiru, booda ammoo namni beela’e xiqqaadha jettuu Harargeen bahaa- lixatti, rakkoo guddaaf saaxilamee jira. Baalee, Arsii lixaatti Onooti Sulula Riifti vaalii kessa jiran, Shawaa bahaa Ona Boosatii fi, Karrayyuu keessatti, Boorana Gujii fi Walloottii guutummaa guutuutti beelli hammaatee guyyaa guyyaan namni du’aa oola. Beeladoonni akka bahaniin hafaa jiru. Wayyaaneen akka dhugaan kun gadi hin baaneef dhoksaa turte, yookan xiyyeeffannoo osoo itti hin kenniin haftee jirti. Ammalleen osoo namni fulleettii dhumaa jiru, ifatti lakkoofsa dhugaa himuurra dhaaboolee fi miidiyaalee dhugaa jiru kana dubbatan abaaruu hojii godhattee jirti. Gabaasa BBCn dhiheesse osoo balaaleeffattuu fi soba jettuu, kanneen akka CCTV, AL-JAZIRA, OMN, fi marsaaleen akka Ayyaantuu fi Gadaa jedhaman dhugaa jiru addunyaaf dhiheessaa jiru. Miidiyaan Wayyaanee kijiba odeessuuf dhaabbate garuu dhihee bari’u misoomni babal’achuu fi diinagdeen guddachuu lallaba. Ammamuu lallabus garuu Inni guyyaatti 3 ol nyaatama jedhamee maqaa misoomaa fi guddinaatiin waggoottan 24n darbaniif hololamaa ture soba ta’uun ifa ta’eera, ija addunyaa duratti saaxilameera. Sirnichi sirna sobaati, sirna sobaan ijaaramee sobaan jiraachaa jiruudha. sirna ta’e jedhee ummata beelaan fixaa jiruu dha. Sirni Wayyaanee ummata Oromoof diina innikaa dha. Wayyaaneen murna Ummata Oromoorratti haloo qabattee beelassaa fi fixaa jirtuudha. Iddoo beelli kun itti hammaate Harargee, Baalee, Shawaa bahaa Onoota akka karrayyuu,fi Boosati, akkasumas Arsii lixaa, Boorana, Gujii fi Wallootti hatattamaan gargaarsa lubbuu oolchu kennuurra deeggartoota ABOtu naannichatti baayyata sababa jedhuun midhaan dhorkachaa jirti. ABOn midhaan isinii haa kennu, kan filannoo darberratti filattan OFKOn isin haa dhaqqabu, filannoo darbe irratti nu filachuu diddanii mormitoota filattan, isaan isin haa dhaqqaban jechuun haaloo ummata beele’etti bahaa jirti. Midhaanuma tola oltonni alaa ummata beela’eef erganirratti abbaa tatee deeggartootaa fi mormitoota kiyya jechuun dhimma siyaasaaf olfachaa jirti. Kun yakka, yakka sanyii balleessutii, jeenoosaayidiidha. Ummata beela’e siysaan qoodanii, deeggaraa fi diina jedhanii beeleessuun yakka yakka caalu, maaf filannoo daberratti nafilachuu didde, maaf sabboonummaa qabaattee jedhanii gargaarsa halagaan alaa kenne jalee ofii qofaaf amma barbaadan kennanii kaaniif harka dachaafachuun hojii gara jabinaa, dinummaa isa dhumaati. Yakka ilmi namaa namarratti ni rawwata jedhamee hin tilmaamnee dha. Wayyaaneen garuu kaayyoo Oromoo dhabamsiisuu qabattee waan deemtuufuu iddoo beelli kun itti hammaate hundattuu yakka raawwachaa jiraachuun ifatti himamaa jira. Kun roorroo guddaadha, roorroo atattamaan fala argachuu qabuudha. Ummanni keenya; ummanni Oromoo biyyas alas jiru shiraa fi rorroo Wayyaanee beela’aa midhaan dhorkatanii siyaasa ofii dalagachuu kana dura dhaabbachuu qaba. Dhumaatiin lammii keenyaa nutti haa dhagahamu. Hiriiraan, miidiyaadhaan, dipiloomaasidhaan haala biyya keessa jiru addunyaaf hubachiisuun dirqama namummaas, dirqama lammiitisii. Karaa dandeenyeenis lammiiwwan keenya beelaan harca’aa jiraniif haa owwaannu. Dhalataan Oromoo kamuu murna aantummaa ummataa hin qabne, murna ummata beel’erratti yakka sanyii balleessuu dalagaa jirtuu tana addunyaaf saaxiluun dirqama. Murna gara jabeettii, murna ofii nyaatee isa hafe beeleessitu, sirna saamichaa, sirna osoo miisooma jettee hololtu ummata biyyattii walakkaa ol beelassitu, sirna nama siyaasaan qoodee midhaan gargaarsaa dhorkattu, murna yakkamtuu akkasii callisanii ilaaluun hamilee / miira namummaa/ dhabuudha. Dhibee lammiitiif quuqamuu dhabuudha, kanarraa ka’uun bakka jirrutti sagalee tokkoon yakka Oromoorratti raawwachaa jiru kana gurra addunyaa haa buusnu. Ummata keenya du’arraa baraaruuf, yakka irratti dalagamaa jiru dhaabuuf sagalee dhageessisuun dubbii fardiidha!~


Godina Lixa Wallagga Ijoolleen Oromoo ukkaamfaman

Godina Lixa Wallagga Ona Ganjii irraa dargaggootni Oromoo barreessaa kitaaba UDDEELLAA, Galataa Caalaa Baayisaa akkasumas obboleessa isaa Qadiidaa Caalaa Baay’isaa fi Takkaalliny Bantii Baay’isaa jedhaman humnoota tikaa wayyaaneen ukkaamfamuun eessa buuteen isaanii dhabame. (SBO – SADAASA 25, 2015) Dargaggoo Galataa Caalaa Baayisaa Sadaasa 21/2015 galgala keessaa sa’a 10:00 irratti magaala Ganjiitii qabamee waajira poolisii Ona Ganjiitti geeffamee ergasii bakka buuteen isaa dhabamuun gabaafamee jira. Obboleessi isaa Qadiidaa Caalaa Baay’isaa fi Takkaalliny Bantii Baay’isaas guyyuma kana isa faana qabamuun bakka buuteen isaanii dhabamee jira. Barataa leenjii barsiisota Naqamtee w0aggaa 3ffaakan ta’e dargaggoo sabboonaa Galataa Caalaa, dhiheenya kitaaba mata dureen isaa UDDEELLAA jedhu barreessee gabaa irra kan jiru ta’uunis beekameera. Dargaggootni sabboontotni Oromoo kunniin badii dalagan qabaatanii kan ukkaamfaman osoo hin taane, Oromummaa isaaniif ejjennaa qabantu akka ukkaamfaman isaan taasise. Dargaggootni Oromoo Galataa Caalaa Baayisaa, Qadiidaa Caalaa Baay’isaa fi Takkaalliny Bantii Baay’isaa yeroo ammaa kana bakki isaan buufaman haga ammaatti hin baramin jira. Yeroo ammaa kana mootummaan wayyaanee Sochii FDG barattoota, dargaggoota ykn Qeerroo Oromoon finiinaa jiruu fi sirna isaa raasaa jiru dhaabuuf dargaggoota barattoota qaroo fi jajjaboo ta’an dhaabbilee barnootaa fi hawaasa keessaa funaanee hidhuu fi ajjeesuu bal’inaan geggeessaa jira. Barattootni/Qeerroo fi dargaggootni akkasumas sabboontotni Oromoo gama isaaniitiin hidhaa fi ajjechaan gaaffii mirga abbaa biyyummaa fi falmaa bilisummaa irraa nu hin deebisu jechuun FDG jalqaban finiinsuu irratti argaman.


Hiriira Barattoota Oromiyaa Keessaa fi Deebii Mootummaa

Torban tokko duraa jalqabee, hiriirri barattootaa, Shawaa Lixaa magaalaa Giincii keessatti geggeessame, hidhamuu namoota hedduu dhaqqabsiise – jedhu – jiraattonni magaalattii. Paartiin mormituu Kongiresiin Federaalawa Oromoo immoo, kaleessa magaalaalee lama ka biroo, Jalduu fi Najjoo keessatti, har’a immoo Ambo, Mandii fi Qilxuu-Kaarraa keessatti hiriirri barattootaa kun itti fufee geggeessamuu isaa dubbatu. Giincitti lafti mana-barnootaa fuudhatamee, kaabinee aanaa sanaaf kennamuu, isteediyeemiin Giincii gurguramuu, ka magaalaa Giincii cina jiru – bosonni Cillimoo namoota dhuunfaatti gurguramee muramuu jalqabuu mormina – jechuun, hiriira barattoonni geggeessanii fi tarkaanfii humnoota mootummaatiin fudhatan – jedhame, akkasumas, hiriirawwan wal-fakkaatoo Jalduu fi Najjootti, Mandii fi Qilxuu Kaarraatti itti fufan jedhamaniif, qaamni mootummaa Raadiyoo Sagalee Amerikaatiif deebii kenne. Sadarkaa Itti-aanaa Koomishinaraatti, Abbaan Deemsa Hojii Dhimmoota Koominikeeshinii Koomishina Poolisii Oromiyaa – Solomoon Taaddesee, Giinci keessatti hiriirri geggeessame sun hiriira bifa nagaan geggeessame otuu hin taane, ka qabeenyaa namoota dhuunfaa caccabsuu fi humnoota nagaatti dhagaa guuruutti deeme waan ta’eef, tarkaanfiin seeraa fudhatamuu dubbatu. Sababaa kanaan barattoonni adda durummaan geggeessuun isaanii beekame kudha-afur qabamanii ka seeratti dhiheeffaman ta’uu dubbatu. Ka magaalaa Jalduu keessaa garuu, hiriirri geggeessame nagumaan xumurame, jedhan. Hiriirawwan barattootaa Oromiyaa keessaa ilaachisuuf gabaasaalee dhiheessinee fi deebii Aangawaa Poolisii Oromiyaa guutummaa isaa dhaggeeffadhaa.


Poolisoonni Oromiyaa mormii barattoonni kaleessa gaggeessan irratti hubaatii tokko akka hin geessisne himame

Diddaa qeerroon biyyaa kutaalee magaalota Oromiyaa adda addaa keessatti kaleessa taasisaa oolan irratti humni tikaa tokkolleen ijoollee hiriira nagaa bahan irratti hubaatii kamiiyyuu akka hin geessisneedha kan hubatame. Diddaan obbolaa keenyaa dhimma keenya kan jedhan fakkaatatii Poolisoonni Oromiyaas akka bara darbee dhiittaa fi sarbama tokkolleen barattoota keenyarratti osoo hin qaqqabsiisin barattoonni karaa nagaan mormii isaanii akka itti fufan karaa bananiif. Galannii fi kabajni guddaan poolisoota Oromiyaaf haa gahu jechaa har’as ta’ee boru diddaa kamiiyyuu ijoolleen keenyaa adeemsisan irratti isin Poolisoonni Oromiyaa karaa seera qabeessa ta’een akka hordoftanii fi akkasumas gochi yeroo ammaa mootummaa gabroonfataan saba keenya irratti gaggeeffamaa jiru balaaleffachuun barattoota keenya cinaa akka dhaabattan gamanumaan isiniif dhaaman. Diddaan abdii saba Oromoo qeerroo biyyaa haala tokkummaa’een kaleessa kan eegalame kutaalee magaalota Oromiyaa adda addaa keessattis akka bal’atu himamaa jira. Kanaaf immoo haalli tasgabbii buusuu poolisoota keenyaan gaggeeffamaa jiru kan barattoota keenyaa onnachiisuuf kan dhaadannoo isaaniirraa duubatti hin deebisneedha. Kanaaf sochiin jalqabame akka itti fufiinsa qabaatu gaheen poolisoota Oromiyaas shoora guddaa taphataatii ammalleen akka ijoollee keenya faana hiriirtan kabajaan isini gaafanna. @Oromiyaan Teenya


Mormii maastar pilaanii Finfinneetiin wal qabatee hiriira mormii godina Wallagga Lixaa aanaa Mandii keessatti geggeeffameen, haga ammaatti namoonni sadii rasaasaan rukutamuu isaanii himame.

OMN: Halli ammaan kana magaalaa Mandii keessatti muldhataa jiru gar-malee yaaddessaa ta’uu jiraattonni dubbatan. Labsii qindaawaa magaalota Oromiyaa jechuun Caffee Oromiyaatiin dhihaatee turee fi, mastar Pilaanii Finfinneetiin wal qabatee, Godina Wallagga lixaa aanaa Mana Sibuu magaalaa Mandii keessatti guyyaa hardhaa mormii jabaan geggeeffamee ooluu isaa himame. Mormiin kun mana barumsa qophaahinaa Mana Sibuu keessatti kan jalqabe yoo ta’u, booda irra ammoo gara daandii magaalaa Manditti babaldhatee akka jiru jiraattonnii fi barattoonni dubbataa jiran. Mormii ka’een wal qabatee haga ammaatti namoonni sadii rasaasa humnoota tikaa mootummaatiin itti dhukaafameen kan madaayan yoo ta’u, kan hafan ammoo reebichi hamaan irratti raawwatamee akka jirus himamaa jira. Jiraataan magaalattii tokko OMN f akka himanitti, mormiin barattootaa kun ganama jalqabee ture. Barattoonni mormii sagalee jabaa dhageeesisuun, mooraa mana barumsaatiin alatti bahuun mormii isaanii gegeessaa oolaniiru. Yeroo muraasaan booda daandiin magaalaa Mandii humnootii tikaa meeshaa waraanaa hidhataniin guuttamaniiru. Reebichaa fi dhukaasa jalqabameen battalumatti namoonni sadii rasaasaan rukutamanii jiran. Namoonni rukutaman kun wayta ammaa kana mana yaalaa gara garaatti walaadhanamaa akka jiranis namni kun akkasitti dubbatu. Akka namni kun jedhanitti, ammaaf namoonni rasaasaan rukutaman sadii haa ta’u malee, lakkoofsi namoota rasaasan rukutamanii dabaluu akka hin oollees himanii jiru. Namni kun akka jedhanitti, Barattoonni kun mormii isaanii dhageesisuun duratti, hiriira nagaa geggeessuuf, bulchiinsa magaalaa Mandii gaafatanis deebii argachuu hin dandeenne. Kana booda dhadannoolee gara garaa dhageesisuu isaanii itti fafanii jiru. Mormii barattoonni dhageesisaa oolan kana ilaalchisuun, barataa tokko dubbifnee akka jedhutti, mormiin kun mooraa mana barumsaa qophaahina Mana Sibuu keessatti kan jalqabame yoo ta’u, Mastar pilaaniin Finfiinnee karoora ummata Oromoo lafarraa buqqisu waan ta’eef hujii irra ooluu hin qabu. Akkasumas labsii qindaawaa magaalaalee Oromiyaa jedhuun, Federaala jala galchuuf mootummaan karoorfate kun, misoomaaf osoo hin taane, aadaa, seenaa fi eenyummaa ummata Oromoo balleessuuf kan qindaaye waan ta’eef, kana dura dhaabbachuu qabna jechuun mormii isaanii dhageesisuu nutti himee jira. Mormiin barattootaan jalqabame kun, jiraattota magaalaattii hunda dabalatee, magaalaa keessatti babbaldhatee ture. Hiriira mormii geggeeffamaa ture dhaabsisuuf humnootiin tikaa magaalaa guutuu marsuu isaaniillee barataan kun ni dubbata. Jiraataan magaalattii fi barataan kun wal duraa duubaan akka dubbatanitti, wayta ammaa kana haalli magaalaa Mandii keessatti muldhataa jiru gar-malee yaaddeessaadha jedhan. Wayta ammaa kana manniin barumsaa magaalattii keessatti argamu cufamuu isaa barataan kun nutti himee jira. Hanga jiraattota magaalaa Mandii dubbisaa turretti, sagaleen dhukaasaa fi Ambulaansii dhagahamee jira. Sadarkaa itti aanaa Pireezidaatitti bakka bu`aan mootummaa naannoo Oromiyaa fi itti gaafatamaan waajjiira OPDO Obbo Dhaabaa Dabalee dhiheenna kana miidiyaa biyyattiif ibsa kannaniin, ummanni Oromoo yoo hin fudhannee mastar pilaaniin Finfinnee hujii irra hin oolu jechuun isaanii kan yaadatamuudha. Usmaan Ukkumeetu gabaase.


Wallaggaa Lixaa Keessatti Hiriira Mormii Itti-fufee fi Tarkaanfii Humnoota Mootummaa

Torban tokko duraa jalqabee, aanaalee Oromiyaa adda addaa keessatti ka geggeessamaa ture hiriirri barattootaa fi tarkaanfiin humnoota mootummaa, Har’a, Godinaa Wallagga Lixaa keessatti geggeessamuu isaa dubbatu barattoonnii fi jiraattonbni Naannoo. Keessumaa, aanaa Mana-sibuu, magaalaa Mandii fi naannawa isheetti hirriirri Roobii dabre jalqabe itti fufuu isaa irraa kan ka’e – humnoota mootummaatiin, namoonni magaalattii hedduun reebamuu hidhamuu isaanii dubbatu. Achuma, Wallaggaa Lixaa – magaalaa Gullisoo keessatti immoo, Har’a barattoonni hiriira ba’uuf ennaa sochii jalqaban humnoonni mootummaa gaazii imimmaansisu itti roobsuu fi rasaasa ol qabanii dhukaasuun addaan-facaasuu isaanii dubbatu – barattoonni. Hiira magaalaa Guulisootti yaalame kana ilaacchisee, ka qaama mootumama aanichaa irraa telefoonaan gaafataman – Itti-gaafatmaa Dhimma nageenyaa aanichaa – Obbo Fiqruu Mullataas “Barattoonni sun otuu akka hiriira ba’uuf jiran hin gaafatiin humnota jeeqama kaasuu yaadaniin waan kaka’aniin, hiriirichi akka hin geggeessamne humnoota naga-eegumsaan dhaabsisamee jira.” jedhan.


Seenaa Abdiisaatiin Fulbaana 6, 2015 ibsa meediyaa addunyaawaa BBC World irraa ba’een Afriikaa dabalatee biyyoota kanneen akka Ruusiyaa fi Kooriyaa keessatti Afaanota garaa garaatiin tamsaasa jalqabuuf qophii gochaa akka jiru ibsuun isaa yaadannoo yeroo dhiyooti. Afaanotni BBC World irratti xiyyeeffates afaanota hojii mootummaa akka ta’an gabaasa Fulbaana 06 irratti ibseera. Ibsa dhimma kana irratti ba’een wal qabatee Gaanfa Afriikaa keessaa Ethiopia fi Ertiraan biyyoota tamsaasni kun itti jalqaban akka ta’e BBC’n yeroo ibsutti afaan kamiin akka jalqabu tilmaamuun nama hin rakkisne. Afaan hojii mootummaa Ethiopia Afaan Amaaraa qofa waan ta’eef akkasumas Tigiriffi Afaan waliigalaa Mootummaa Ertiraa waan ta’eef biyyoota kanneen keessatti afaanonni kun lameen qofti akka filataman ibsa yeroo sana ba’e irraa tilmaamuun nama hin rakkisu. Haa ta’u malee Fulbaana 09, 2015 duula BBC World irratti banameen Afaan Oromoo hacuuccaa fi dhiibbaa irra ga’een afaan hojii mootummaa biyya tokkoo ta’uu baatus Afaan guddicha Gaanfa Afriikaa uummanni mil 40 ol ittiin walii galu waan ta’eef xiyyeeffannoon Afaan Oromoof laatamuu qaba mata duree jedhuun duula cimaa, hawwataa fi hirmaachisaa ta’etu ji’a tokkoo oliif karaa marsaa interneetii gaggeeffame. Duula kana irrattis sochii karaa gara garaa taasifameen mallattoon naannoo 40,000 ta’u deeggarsa kanaaf sassaabameera. Dhuma irrattis sochiin ilmaan Oromoo dammaqinaa fi tokkummaadhaan irratti hirmaatan milkaa’ee Afaan Oromoo afaanota tamsaasa haaraa BBC World ittiin jalqabuuf jedhu keessaa isa tokko ta’ee filameera. Ilmaan Oromoo dhimmi kun akka milkaa’uuf kallattii fi alkallattii dhaan irratti hirmaattan hojii seena qabeessa dalagdan waan ta’eef galatoomaa jechaa gara fuulduraattis dhimmoota kana fakkaatan irratti tokkummaa dhaan qooda wal fakkaata akka baanuun dhaamsa kooti. Waliigaltee fi tokkummaan jiraannaan wanti hin danda’amne hin jiru. Hunduu Ni Danda’ama!!! Afaannii Afaan Oromoo dha Awwaalamuu dide Hiddi isaa Jabaadha!!! Viiiivaaa Ijoollee Oromoo Baga Gammaddan!! BBC decided to start broadcasting in Afaan Oromo*************************************************************** Congratulations! Pending formal announcement, our sources have confirmed that the BBC Trust, the BBC Executive Board, and the Government of the United Kingdom have decided to start Broadcasting to Ethiopia and the Horn of Africa in Afaan Oromo, the single most widely spoken language in Ethiopia. Tigrigna and Amharic languages will also be part of the new proposed BBC medium and shortwave radio broadcast to Ethiopia and Eritrea. We thank the BBC Leadership and the Government of the United Kingdom for the decision and for heeding to the voice of tens of millions of our people. The Afaan Oromo Global Coordinating Committee (AGCC) congratulates all Afaan Oromo speakers and supporters for the well-deserved success that mobilized our people and supporters from across the world in our petition drive to reach this goal. Making Afaan Oromo the federal working language in Ethiopia on equal footing with Amharic will be the next major task in front of us. The AGCC calls upon all Afaan Oromo speakers and supporters in Ethiopia and around the world to get mobilized in unison to create a more inclusive, federated and bilingual federal government institutions in Ethiopia, the municipalities of the charter cities of Addis Ababa and Dire Dawa. Creating bilingual federal government structure by making Afaan Oromo an additional federal working language will allow Afaan Oromoo speakers to get unhindered access to all federal government employment, services, resources, information and opportunities by replacing the existing exclusionary and discriminatory monolingual language policy!!! The Afaan Oromo Global Coordinating Committee (AGCC)


Sadaasa 30/2015 Goototni barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Harammayyaa Warraaqsaa Bilisummaa Kaasuun Gaaffii Mirgaan Mootummaa Wayyaanee Sardaa Jiraachuu Qeerroon Gabaase.

Gabaasa Qeerroo Sadaasa 30, 2015 Sadaasa 30,2015 Goototni barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Harammayyaa Warraaqsaa FDG dhoosuun gaaffii Mirga Abbaa biyyummaa dhiyeeffachuun karoorri Master Pilaanii Finfinnee fi Labsii Magaalota Oromiyaa mormuun Warraaqsa Finiinsuun Waraana Wayyaanee Waliin Waldura dhaabbatan. Goototni Barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Harammayyaa FDG golee Oromiyaa dhihaa keessatti finiinaa jiru daran jabeessuuf har’a ganama barii irraa eegaluun gaaffii Mirga Abbaa biyyummaa fi Mormii master Pilaanii Finfinnee fi labsii magaalota Oromiyaa Mormuun FDG bifa jabaa ta’ee fi qindaa’een Iyyannoo gaaffii mirga Abbaa biyyummaa Oromoo gaafatuufi duula duguuginsa sanyii maqaa master Pilaanii Finfinnee fi Magaaloota Oromiyaan wal qabateen Mootummaan abbaa irree Wayyaanee uummata Oromoo qe’ee fi qabeenyaa dhabsiisuuf karoorfatee Oromoo lafarra duguuga jiru irrattimormii guddaa dhiyeeffachuun . Iyyannoo gaaffii waliigala rakkoo haala yeroo uummata Oromoo mudatee jiruu irratti qindeeffachuun gaaffiilee 11 kan of irra qabuu aangawoota bulchiinsa Yuunibarsiitii Haramayyaatti kennuuf sochii gochaa akkuma jiranitti Waraanni Wayyaanee Mooraa Yuunibarsiitii Harammayyaa marsee eegaa jiru mooraa cabsee seenuun brattoota irratti dhukaasa banuun dirree waraanaa fakkeesse jira. Goototni barattootni Oromoo afaan qawween gaaffiin mirga abbaa biyyummaa karaa nagaa dhiyeeffachaa jirruu hin ukkanfamuu, hidhaa, du’aa fi waraanaan roorrifamuu hin sodaanuu jechuun FDG itti fufuun waraanaa Wayyaanee waliin yeroo amma kanatti wal jala dhaabbachuun falmii guddaatu gaggeeffamaa jira, aangawoonni mootummaa bulchiinsii yuunibarsiitii Harammayyaa gaaffii barattoota irraa fuudhuu diduun waraanaa itti bobbaasuun waraana guddaa mooraa Yuunibarsiitiitti seensiisuun Yuunibarsiitiin Harammayyaa dirree waraanatti waan jirjjiramtee jirtuuf Barattootni Oromoo mooraa gadi gadhiisuun gara uummataatti bahaa jiraachuun ibsame, yeroo amma kana warraaqsii haalan jabaatee waan itti fufee jiruuf Qeerroon gabaasa irraa jalaan ni dhiheessa.


Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo irraa kenname

Ummanni Oromoo abbaa biyyumma isaa sarbamee impaayera Ethiopia sirna kolonii Habashaa jalatti fedhii isaatiin alatti eega ammatamee eegalee miidhaan gara jabinaa mootummoota abbaa irreetiin walduraa duubaan dhufaniin irratti raawwatamaa ture, arrallee itti fufeetumma jira. Habaashoonni ummata Oromoo sirna bulchinsa isaa diiganii biyya abbaa isaa irratti eega abbaa ta’anii booda sadarkuma sadarkaan ummata tooftaata jijjiirachaa ajjeechaa suukaneessaa ,lafa isaa irraa buqqisaa ,jumlaan mana hiidhaatti guuraa qabeenyaa isaas saamuudhaan Oromoo hiyyummaa, deegaa fii gadadoo daangaa hinqabne adda addaatiif saaxilee jira. Ummatni Oromoo roorroo fi miidhaalee bifa adda addaatiin itti aggaamatamaa ture kana yoomiyyuu fudhatee jilbiifatee osoo hin bulin diddaa fi falmaa qabsoo isaa bifa fincilaa fi jaarmayaatiniis ijaaramee dura dhaabbachuun ummata seenaa boonsaa qabu ta’uu isaa baroota dheeraaf mirkanneessee turullee, arralle gabroofatoota ufirraa buqqisee abbaa biyyummaa isaa deeffachuu hindandeenye. Hata’uu garuu arra akkuma ijaan arkaa, gurraan dhagayaa jirrutti gabroomfattoonni haarofni tooftaa hammeenya dhoksaa qabuun gurmuu Oromoo diiganii dachii hanga Oromoo harkatti haftellee dhabamsiisuuf humna waraanaatiifi humna tikaatiin qaroomanii qabeenya dachii ummata keenyaa gurguraadhaan horataniin duroomanii gama hundaan nurratti duulanis, gootonni dargaggootaa fi baratoonni Oromoo akkuma abbootii isaanii gootummaadhaanToftaa TPLF maqaa maastar pilaaniitiin Oromiyaa mudhii kutuun Biyyaa addaa tan kununsa habashootaa taatu handhura Oromiyaa keessati biqilchuuf imaamatamee/saganteeffatame dura dhaabbachuu fi falmaa abbaa Biyyimmaa qabsoo karaa nagayaatiin hiriira bayan, deebisaan konoleefataa/TPLF rasaasaa taate osoo hin sodaatin, seenaa qabsoo Oromoo keessatti boqonnaa haaraya saaqan. Addi Bilisummaa Oromoo Tokkoome (United OLF) gaafii Kaa’immanfi Baratoota Oromoo gaafii eenyummaa fi Biyyuu, akkasumaas awwaalcha Oromoota kaleessa gaafa gabroomfatoonni handhura Oromiyaa boortaan qubatan murruqii geesisan jaarra kanattiis harayoomsuutti laala. . • Gochaa maqaa maastar pilaaniin gabroomsaan TPLF saganteeffate,Ummata Oromo Biyya maleeyyii godhuu, Kaa’iman (mata gurra/dhaloota hegeree) kichuu kutuun ummata Oromoo shanyii gabaabsaa, akkasumaas biyya isaa irraa buqqisee galaanafi allatii biyya ormaa nyaachisa jira kan kana godhe sirna imammata policy TPLF hordofu ol’antumma saba tokkoti. Addatti Baratoota Oromoo gaafii karaa nagayaan gaafatan murni gabroomsaan deebii afaan isaa rasaasa godhate, Ummata qaroo maleeyyii taasisuu diinni keenya kaayyeefate waan taheef, Addi Bilisummaa Oromoo humna qabu hundaa dura dhaabata, qabsoos irrati godhaa akkuma ture daran cimsee finiinsa. Tokkummaan Irreen ummataa Oromoo fi qabsawoota Oromoo haa jabaattu. Gochi diinaa yeroof qalbii keenna cabsa malee lafee keenna nu hincabsu!! Injifannoon Ummata Oromoof!! Tokkummaan Qabsaawotaa Xurree injifannooti!! Adda Bilisummaa Oromoo Muddee 2, 2015 ===============================================================================================Barreessaa Duree ABO: barreessa.abo@gmail.com Dubbataa ABO: abosperson@gmail.com


DHIIGA BARATTOOTAA

Bilisaan dhalatanii bilisummaa dhabuuu Dhugaan falmatanii haqa ofii dabuu Lafa abbaa ofiirratti duguuginsa sanyii Nagaan ofii badee baay’ate hammeenyi Galtuun kaabaa seentee yoo nyaattu hayyoota Karaa deemtuuf galtuun kajeeltuun sarootaa Tarsiimoo jallinaa hammeenya baafattee Lubbuu qulqullootaa danuu galafattee Warreen aangoo hinqabnes maxxanneen Wayyaanee Hojiitti jijjiiruuf waadaa seente malee tasumaa hinfalmanne Kunoo bu’aansaanii nama keenya fixee Oladeemoo keenya xobbee karaatti citee Dhiigni dhangala’ee lubbuun baate hingaltuu Dhugaadhaaf falmatee dhumeem barataatuu Seenaa Minilkii ka’ee nurra ture dhumaatii uummataa Jaarraa tokko fixee keessa seennee jirra kan jaarraa lammataa Mootiin jijjiiramus uummanni Oromoo boqonnaa hinarganne Saba dhugaaf falmu qarreef qeerroo heddu miliyoonan dhabne Qarxam godhee cabsee yoo dhiigasaa xuuxu bofni lagaa bahe Kumaatamni dhumus kumni hidhaa seenus yoom garaansaa nahe? Waaqni gumaa baasu nuuf hafalmu malee salphannee obbolootaa Seenaa isaanii margee lafee saanii iyya gumaansaanis ba’a dhiiga barattootaa *****///****///****///*** Hubachiisa!. Tarsiimoo Wayyaaneen baafattee ittiin saba ficcisiisaa jirtu kanaaf itti gaafatamtoonni: 1. Qaama ani Oromoofan dhaabadhe, Oromoofan falmaa jira jedhee ammo ergama diinaa hojiirra oolchuuf jecha dhaloota kakaase mara…. 2. Ooggantoota Yunivarsiitiifi manneen barnootaa Oromiyaa keessaa dabarsanii dhaloota kana mallatteessanii diinaaf kennan hundumaa… 3. Jaarmiyaalee maqaa Oromoon iddoo hedduutti qoodamanii qabsoo Oromoo dhugaan finiinsuurra dantaa dhuunfaaf jecha bara bilisummaa Oromoo lafarra gotochiisan hundumaa… 4. Oromoo wallaalchifamaa faayidaa xixiqqoo wayyaaneen dura qabdeef gowwoomfamuun foon obboleessasaafi obboleettiisaa sarootatti dabarsee kenne hundaaa… 5. Karaa adeemtuu Tigireefi abashoota gara jabeeyyii lafa Oromoorratti coomteefi kkf Fala ta’uu qabu: 1. Uummanni Oromoo Oromummaafi Sabboonummaa qabu; dhugaatti Oromootti dhalate hundi garaagarummaa ilaalchaa, lagaafi amantiirraa walaba ta’ee walfaana dhaabachuu, 2. Ooggansi cimaan tokko kan human ka’e kana caasaa jabaan ijaaree hiriirsu dhaabbachuu, 3. Miidiyaaleen Oromoo Oromoof hojjetan marti akkuma itti jiramu kanatti walirratti hojjechuurra waliin ta’ee galma tokkoof hojjechuu….. 4. FDG jalqabee dhaabatu kun waan eela cimaa keessa nugalchaa jiruuf hundumaa kan ofitti dabalate (barattoota qofa ta’uu hinqabu) kakaasuun kaayyoo dhumaaf hojjechuu, 5. Oromummaa kanqabuufi meeshaa ammayyaa kan of harkaa qabu marti (poolisoota Oromiyaa dbalatee….) ergaan takkaa diina lafa Oromoofi biqiloota Oromomoo lafarraa fixaa jiru kanatti galagalee dhabamsiisuu… 6. Hamma gaafa gaaffiin Oromoo deebi’uutti guutummaatti kutaa 1-barataa PhD ti barnootaafi hojii mootummaa dhaabuun finciluun tigiree ofirraa geggeessuu…. 7. Qabsoo ollaa ofiifi mana ofii keessaa jalqabuufi kkf dha…. Yaa Oromoo sirni nama nyaataa Wayyaanee lakk. Miliyoona 5 hincaalle lafaafi biyya keenyarra dhufee milyoona 50 ol yoo daguugu salphinni kana caalee maaltu jira? …Hundumtuu gama danda’een gumaa barattoota keenyaa baasuufi haqa nujalaa bade deeffachuuf walfaana haakaanu!!….Waaqni Oromoo gumaa dhiiga barattoota kanaaf haafalmu!! Beekan Gulummaa Irranaa, 2015. Yaadannoo dhumaatii barattoota keenyaa!!