Oromoonni biyya ambaa keessa jiraatan, fira qabsoo horachaa jiru

Dr Nancy fi Enjiner Ibrahim , akkasuma Gammada fi Xaariq . Dr nancy fi Injiner Ibraahim al-fayyum isaan lamaanu lammi biyy masriiti. Jaalala guddaa fi mararfannaa ol-aanaa qabso Ummata Oromotiif qabaachaa jiraachuni bekkamu . Warraaqsa ummanni Oromo fi Qerron bilisummaa Oromo akkasuma barattonni Oromo Fincila Xumura Gabrummaa motummaa wayyaane irratti godhaa jiran kanaaf mararfannaa guddaa qabaachaa fi jiru. Sila akka hamile isaanii tahee guyyuma boruu Ummanni Oromo mirga isaa gonfatee heddu isaan gammachiisa. Dr Nancyn nama dubartii haa taatu malee hujii fi murannon isii dhiira meqa caalaa jirti. Akka fakkenyaatti 2014 keysa wayta barattonni Oromo mormii mester planii magaalaa finfinnee irratti mormii motummaa wayyaane waliin wal-falmii cimaa godhaa dhumaa turan sanitti onnatte Ligii Arabaa duratti hiriirri bahame iyyannaan barattota Oromo akka dhageyamu godhuu keysatti shora ol-aanaa isii fi abbaan warra isii Dr Husaam akkasuma ammalle Ilmi isii Injineer Amiir waliin tahanii dadhabne oso hin ja’in qoda gama isaanii gumaachaa turani jiru. Bifuma kanaan ammallee FXG barattonni Oromo biyya keysaa gad-geysaa jiran kana gara mediatin shora ol-aanaa gumachaa jirti. Nuus gama kenyaan mararfannaa Dr Naancy fi Injiner Ibrahim akkasuma Dr hussami fi Obbo Bakriin fi warreen biraa as irratti maqaa dhawamuun isaanii hin barbaachifne hedduu isaanii dinqisafachaa galanni keysan bilisummaa ummata oromo haa tahuu jennaani.


#OromoProtests “Halaakaa oolus wadalli harree wareebessa niitii isaarraa hin dhoowwu” jedha mammaksi Oromoo OPDOn kaleessa akka lammiif naatutti halaakaa oolte, har’a kunoo poolisii isiituu ari’anii Oromoo ajjeesaa, reebaafi hidhaa jiran. Ambotti lammiin Oromoo akka saree gola hundatti haleelamaa jira. Yunivarsitii Dirree Dhawaatti daa’imman doormii itti cufanii akka midhaan oogdiirraa tumaa bulan, Shaashamanetti hiriira poolisiin Oromiyaa hayyame federaalli haleelee bittineesse. Haramaayatti qonnaan bulaa keenya ooyruu isaa keessa deemanii adamsaa jiran. Leemmanitti abbaa warraa irraa hidhanii haadhaa intala gudeedaa bulu. Oromoo kan baasu qabsoo isaa finiinsee ol’aantummaa Tigree cabsee bilisa of baasuudha. Kana ammoo akka gaaritti itti jira, jabaatee fiixa baasuutu isaaf mala.


Ibsa Ijjannoo KWO/FIO

FRONT FOR INDEPENDENCE OF OROMIA (FIO) Lakk : kwo-089-2016 Ref. No: fio-089-2016 Guyyaa,Amaj. 14,2016 Date : Jan. 14, 2016 “Qabsoon Ummata Oromoo haga Gaafin Abbaa Biyyummaa Saba Oromoo Guutuu Guututti Mirkanaayutti Cimee itti Fufa “- KWO/FIO. Ibsa kallachi Walabummaa Oromiyaa –KWOn labsii OPDOn dhimma Master Plan Finffinnee ilaalchisudhaan baafte irratti kenne. Labsiin fakkeessaa, burjajessaa fi gar- balleessaan dhimma Master Plan Finffinnee Ilaalchisee dhaaba maxxanttuu TPLF, OPDOn labsame gaafii Ummata keenyaa kan hindeebisnne waan tayeef qabsoon keenya haga gaafiin Saba Oromoo guutuu guututti deebisaa argatutti itti fufa. OPDOn dhaaba mataa isaaf bilisummaa hin qabnne kan sonba TPLFn hafuura baasu akka taye Ummanni Oromoo tolchee beeka. Kana yoo jennu OPDO keeyssa saboontonni lammii isaaniif quuqaman hin jiran jechuu keenya miti. Dhaabichi akka dhaabatti bilisummaa mataa isaa qabaatee dhimmoota jireenya saba keenyaa fi biyya keenyaaf murteeysoo ta’an irratti murtii tokkollee dabarsuu hin dandayu jechuu keenya. Osoo OPDOn akka dhaabatti bilisummaa murtii ittiin dabarsu qabaate, Wayyaanen dhimma Master Plan Finffinnee kan OPDOn mataan isaan akka qaamaatti irratti mari’atee hin murteeyssin sababeefachuun sanyii duguuggaa (genocide) karaa waraana Agaazii jedhamun, daa’imman, dardarranii fi manguddoota Oromoo irratti raawwate akkasumallee hidhaa fi dararaa Oromoota kumaan lakkaayaman irraan gahaa jiru cal jedhee hin ilaalu ture. Har’a erga mootummaan cubamaan TPLF lubbuu Oromoota 140 ol ta’an dhimma kana sababeefachuudhaan dhiiga isaanii dhangalaasee, Oromoota kumaan lakkaawaman qaama hir’isee, kumaa fi kitilaan mana hidhaatti guuree dararaa jiru keessatti OPDOn dhimmi Master Plan Finffinnee haqamee jira, mana keessanitti galaa jedhee labsa baasuun lubbuu ilmaan Oromoo kan sababa kanaa bahee fi dhiiga ilmmaan keenyaa kan sababa tokko malee dhangala’etti qoosuu irraa kan hafe hikkaa biraa hin qabu. OPDOn dhaaba ergamttuu TPLF kaayoo Wayyanotaa Ummata keenyarrtti raawwachiisun alatti aangoo gaafii Saba keenyaaf deebisaa ittiin kennitu hinqabneedha. Har’allee akkuma kaleessaa ajaja TPLF fudhattee ummata keenya sobuuf carraaqaaqun waan dhugumaan nama qaanesuudha. Ummanni Oromoo Kanaan booda OPDOn sobamee, saamicha qabeenyaa fi biyya isaa irratti Wayyaanotaan deemsifamu cal jedhee ilaaluu hin dandayu. Yeroo ammaa filmaanni akka Sabni keenya qabu biyyaa fi qabeenya isaa irratti abbaa tayee kabajaan jiraachuu yookaan osoo miga isaa falammatu wareegama kabajaa qabu kaffaluudha. Kanaan booda , Sabni Oromoo gadiaantummaa fudhatee sirna cunqursaa jalatti jiraachuun isa gahee jira. Tarkaaffin gootummaan Sabnni Oromoo xiqqaa fi guddaan, dhiiraa fi dubartiin, bahaa dhihaa, kaabaa fi kibbaa walwaamee ji’oota lamaan kana keeyssa fudhate ragaa qabatamaadha. Kanaaf, dhaabbanni keenya kallachi Walabummaa Oromiyaa (KWOn) Ummanni keenya akkuma ammaan duraa wareegama baasaa turetti, qabsoo bilisummaa Saba Oromoo fi walabummaa Oromiyaa galmmaan gahuuf, hanga gaafileen haqaa kan armaan olitti tuqaman deebisaa bu’uraa argatanitti qabsoo itti jiru daran cimsee akka itti fuufu waamicha dabarsa. Oromiyaan Ni Walaboomti! Amajjii, 2016


Karaa hundaan daandin karaa finfinnee deemu hundi akka cufamu waliif haa dhaamnuu

Qeerroo Oromo hundaaf Keessattuu Daandin Dildilaa karaa#Baalee_Wallaggaa_Booranaa_Harargee_lixaa_Ciroo_hamma_Galamsoo_Fi_Machaaraa_Miicataa Daangaalen Oromia marti Dildila cabsuudhan #WBO dhaf karaa haa saaqnuu Keessattuu Waraanni keenya Kan Karaa #Baalee_Fi_Daangaa_Booranaa irra jiran Oromia Seenuudhaf Danqaan cimaan waan jiruuf Qeerroon Oromo karaa fi Dildila Garaagaraa cabsuudhan daandii akka saaqaniif Ummata Oromo fi Qeerroo Oromo gaafataa jirra Keessattuu karaa Finfinnee irraa Adama keessa baasee harargee dabarsu Dildilli Guddaan Godina #shawaa_ Bahaa_Aanaa #fantaallee Naannoo #Matahaaraf_Olancitii Jiddutti argamu kan Bishaan Awaash Gubbatti argamu Danqaa guddaa nutti tahaa jira Ijoollen Aanaa fantaallee Sabboontonni Oromo didila san Cabsuudhan Karaa akka nuuf saaqan gaafannee jirra Ammallee Dildila Guddaa Adaamaa irraa kaasee karaa Godina Arsii Aanaa #Jajuu fi#Aanaa_ Bosot #Magaalaa_ Doonii jiddutti argamu Dildila Guddaa #Awaash Akka caphu Qeerroo naannoo saniiti fi Ummata Oromo maraaf dhaamsa keenya Guddaa dabarfachuu barbaanna Ammallee Dildila Guddaa Adama irraa kaasee karaa Magaalaa dheeraa dabarsu dildila Awaash Tarkaanfin akka irratti fudhatamu dhaamsa Oromummaa dabarfannee jirra Akkasuma karaaleen Naannoo Oromia keessa dabarsan marti akka cufamanii karaa nuuf saaqan Qeerroon Oromo dhaamsa keenya walbiraan nuuf gahaa Keessafuu Dildiloonni amma maqaa isinii dhoofne kun hatattamaan tarkaanfin irratti akka nuuf fudhatamu Qeerrof dabarsinee jirra Nuti kan Dhaabbanne Gumaa ilmaan keenyaa Diinarraa isinii baasuf dhufaa jirra Kanaaf Ummanni Oromo qabsoo itti jiru walitti dhaabee itti fufuu akka qabu dhaamsa keenya dabarsinee jirra Ummanni keenya eddos isinii himuu baannu Miseensi keenya Miseensi WBO achuma isin bira akka jiru hubachuu qabdu Oromia keessaa Miseensa Gahaa qabna Kan Muxannoo gahaa qaban kanaaf qabsoon itti fufuu qaba Nus isin duuba jirra


Seenaa irraa yoo hinbaranne, Sheenaa irraa hinduroominnu.

Seenaa fii Sheenaan akkuma jechaa fii qubeen walitti dhiyaatan hikkaa fii gochaanille walitti hidhata qabu.Umaa keessatti wanni kaleessa dabre hunduu Seenaa ta’u. Seenaan dabru hunduu Sheenaa nuwajjiin jiraatu dhiisee dabra. Seenaa keessatti dogoggorri ilmi namaa dalagu hunddi sheenaa jireenya isaa guutuu isa wajjiin jiraatu hanbiseefi dabra. Kanaafi seenaa irraa baratanii sheenaan waxalamaa jiraachuu irraa ufi baraaruun osoo wanni hunduu seenaa hinta’in dura ta’uu qaba. Mee haalli gubbatti lafa kaayame kan seenaa oromoon gabrummaa jalatti kufe wajjiin waliitti qabsiifinne haalaallu. Minilik qawwee warra dhiyaa irraa argateen oromoo meeshaa ammayyaa hinqabnnetti duulee gabrummaa jalatti galiffate. Seenaan akka ibsutti mooyamuu oromootiifi sababa guddaa kan ta’e qawwee minilik osoo hinta’in waliifi dirmmachuu dhabuu oromoo akka ta’e fakkii loloota jajjaboo Anolee fii Calanqotti geggeeffame yaadachuun nidanda’ama. Arra akaakilleefi abaabileen keenya osoo lubbuun jiraatanii maal qaba osoo bara san waliifi dirmannee walii fi tumsinee jedhanii akka sheenaan gubatan mamiin hinjiru. Bara mootummaa hailasillases oromoon Baalee sadarkaa oli’aanattii finqilee hanga motummaan xayyaaraan tumutti geggessa ture, oromoonni tuulamaas namoonni akka Agarii tulluu fii Taddasaa biruu fii akkasumma akka dhuunffattis ta’e murnaatti oromiyaa bakka adda addaatti ummanni keenya motummaa irratti fincilaa akka turan seenaan galmessee jira. milkaayuu dhabuu qabsoo saniifi arra namoonni sun hunduu osoo lubbuun jiraatanii maaliifi gamitaan duuluu dhabinne jedhanii sheenaan akka hubaman mamiin hinjiru. Bara Dargii ilmaan oromoo qaqqaron hundi jaarmayoota siyaasaa bara sanaa kan akka Maison,Icat,Eprp,Emldh,Mlrd fii kan kana fakkaatan keessatti faffaca’anii beekkumsaa fii dandeetti isaanii akka alagaan itti dhimma bayaa ture Obbo Hayaile fidaa fii Tafar bantii fa’a akka fakkiittti tuquun seenaan galmeessee jira. Osoo arra obboleeyyan sun lubbuun jiraatanii tokko ta’anii moora tokko keessaa diina dura dhaabbachuu dhabuu isaaniitiifi sheenaa wajjiin akka jiraatan shakkiin hinjiru. Silaafuu wanni kaleessa dura ta’e hunduu seenaa jennee eega keenne barri wayyaaneelle amma seenaa ta’ee jira. Jaarmaynni TPLF eega ufi cimsee jabaate ufitti abdaten booda fuula gama biyya keenyaa yeroo deeffatu tokkummaa isaa jabeeffatee sabaa fii sablammoota biyya Ethiopia keessaallee humnna daranuu isa cimsu ijaarrataa finfinnee yeroo dhuunffatu Ormoon dhaabota shaniin isaan simate. Hangamillee manguddoon oromoo hayyoonni oromoo artiistonni oromoo waldayaan hangafittichi akka Maccaa fii Tuulamaa kan manguddoonni akka Alamuu Qixxeessaa fa’a halikanii guyyaa tokko nuuf ta’aa ilmaan keenya diina dura dhaabbadhaa jedhanii kadhatanis ummata oromoo fii manguddoo oromos hoongessuudhaan tokko ta’anii diina rukutuun hafee ufiifi qawwee walitti garagalichuudhaan lubbuu oromoota hedduu galaafachuu isaaniillee arratti seenaa ta’ee galmaayee jira. Arra garuu hoogganoonni gadaa sanii kan lubbuun jiranis ta’ee dabran osoo gaafatamanii haala dabre sanirraa sheenaa namarraa hinbaane wajjiin akka jiraatan mamiin hinjiru. Dogoggorri seenaa yeroo tokko rawwatan sheenaa bara hunda nama wajjiin jiraatu uume dabra kan jedheefis kana. Mee bara ammaa kana ammoo bara fincila qeeroo jennee haalaallu. Filcilli qeerroo qabsoolee hanga ammaa sirnoota dabran hunda keessatti raawwatame irraa waan hedduu adda isa godhe keessaa inni guddaan tokko ummanni keenya seenaa irraa baratee bayaa dhiyatti kaabaa kibbatti da’ima,dardara, mangudoo, barataa, hojjataa, qotee bulaa, fii daldalaa osoo hinjedhin waliifi dirmachuun diina dura dhaabbachuu issaati. Ummanni keenya gabrummaa bara dheeraa kana jalaa ufi bilsoomisuufi tokkummaadhaan dhabbatee qabasaawe seenaa sheenaa hinqabnne galmeessaa jira. Gaafiin guddaan amma jiru carraa qeerroon oromoo lubbuu isaanii guyyaa guyyatti itti wareeguudhaan mootummaa wayyaanee burkutteessaa jirttu kana milkeessuufi dhaabonni siyasaa oromoo garaagarummaa isaanii dhiphisanii seenaa kaleessaa irraa baranii tokkummaa ummanni keenya ,hayyoonni keenya ,qeerroon abbaan qabsoo kanaa ta’e kadhachaa jiru kana dhagayanii seenaa sheenaa hinqabnne galmeessan moo? Akkuma seenaa dabree oromoos salphisanii sheenaa bara baraan itti gubataa jiraatani keessatti ufi dhiisan. Arra yeroon ijjooleen kaleessa dhalatan harka qullaa diina dura dhaabbatanii lubbuu isaanii wareegan maqaa dhaabaa tarriffannee nuhunduu abbaa sochii kanaa ufi fakkeessufi wixxiffanna. Mee yaa oromoo arra osoo motummaan tokko sochii kana irratti oromoo haasofisiisuu barbaanna jedhee eenyuun dubbisan jennaan laata? Moo lakki nuti bakka shanii jaha jirraa nuhundaa dubbisa jennaan? kanummalle gatii keessa galchinee walitti dhufinnee Agoobara yeroo tokkolle ummachuu dhabuun keenya dogoggorraa Seeanaa kaleessaa irraa homaa barachuu dhabuu keenyaa fi ragaa guddaadha Akka dhaamsa qeeroo irraa hubannutti gaafiin isaan dhabonni siyaasaa oromoo tokko ta’aa qaama sochii kanaas ta’aa akkasummas egeree ummata keessanii irrattis falaa fii mala dhayaa jedhu. Keessatti dhaamssi isaanii “yaa soqida ufiif jedhii mi’a yookaan dhagaa taatee darbamittaa” dhaamsa jedhu ufi keessa qaba. Kanaafi dhaabonni siyaasaa oromoo ummanni keenya akka dursinuufi nu’eegee nudadhabinaan amma booda nuhordofaa waan jedhu fakkaataa ,nihordofiinna moo tokkominne yoo xiqqaatte walcinaa yaanee ibda dhiiga ilmaan keenyaa qabsiiffamme kana irratti tumsa taanee milkiin xumurree seenaa sheenaa hinqabnne galmeesin. A.Jundi


Gara Cehumsa Naga qabeessaatti

Aariin Oromo bara hedduuf ukaamamaa ture Sadaa2015 kaasee xaxa’uun sagalee guddaan anga’e. Erga jaarraa 16faa takkaa seenaa Oromoo keessatt lakkoobsi hammana gahu hiree ofiif akkas waliin ka’ee hin beeku. Dhahii nolaa akka isa kanaa harka duwwaa tokkummaan ka’ee diina meeshaa ammayyaa hanga ilkaaniitt hidhate fi loltuu jajjabee angawoo addunyaan leenjifame didhchisiisee hin beeku. Takkaa akka si’anaa sabich gad of horde yeroo dheeraa akkasiif utuu hin mitiqin fuula du’aa, hidhaa fi guraarama dura dhaabbatee hin beeku. Sirna dooyyaa garegox fi tokoshanii kan mana Oromo hundatt time cabsan. Waggoota dhibbaa oliif boona dhabe deebisanii gonfachiisuu saaniif Oromoon, warraaqxota jannoota kanaaf galataa fi kabaja guddaa qabu. Annisaa warraaqsa akkasiin hanga Wayyaaneen xaxattee kan saamte hunda duubatt dhiiftee Tigrayitt galtutt boodatt deebiin hin jiraatu. Wayyaaneen ilkaan socha’ee, buqqa’u malee falli hin jiru. Lafti Oromiyaa fi wanti irra jiru kanuma Oromiyaati, fudhattee deemuu hin dandeessuu. Baankiin alaa qabeenya TPLF/EPRDF fi kanneen hidhata bu’aa waliin qaban saamanii kuufatan yeroo ummatoonni Empayera Itophiyaa bonaa fi jeejeen dorsifaman kan dabarsee kennuuf hin jiraatu. Kanneen milla suphee Wayyaanee ilaaluu didanii waliin meshebelluu eegalaniif, harkatt burkutooftee ba’aan rakkachuuf deemuun hin oolu haa beekkatanii! Erga ofii badanii hogganooti Afrikaa horii saamicha akkasiitiin ala baafatan, fooqiin dhossaan ijaarratan isaan haa tahanii warri saanii argatanii hin beekanii. Nagaa naannaaf jedhame Wayyanee karaa fedheen haa tahu gara hiree akka sanaatt reebamuu qabdi. Abiddi warraaqsa Oromo takka dibamaa takka qabsiifamaa boba’uu itt fufa. Ejjennaa ofii jabeeffataa, hamaa gahu hunda dandaha, jabinaan diina butuchuu gaafata. Wayyaaneen iyyaa (deeroo) dha malee qeerransa akkeessuu fedhu miti. Hanga of butuchee raawwatutt karaa dheeraaf kan uumame waan hin taaneef aara galfatee akka bayyaannatu yeroo kennuufii miti. Ammallee humni saa dhifamee jira. Ofumaan yeroon ciccitu fagoo hin tahu. Kutannaan Oromoon dandeetii wallaansoo dhaawataa gaggeessuu fi carraa irra haanuu qaba. Wallaansoon akkasii laalaa guddaa namatt fiduu fi abdii kutannaa nama irraan gahu dandaha garuu gumaa dargaggoo ofii fi goototaa hin basin hafuun, hawaasa boonaaf laalaa sana caalaattuu hammeesaa. Kanaaf loltuun Wayyaanee Oromo ajjeeftee ofii fayyaa galuun dhaabbachuu qaba. Shimala, mancaa fi gajarri bakka harka duwwaa bu’uun barbaachisaa tahuun gahaa jira. Harka duwwwaa fi qabsoo nagaa kan jedhamu fulduratt waan hojjetu hin fakkaatuu. Sodaan du’aa fi guraaramaa jaarraa oliif itt hudumame akka raawwate kaka’i Oromoo barana raga dha. Soda fi doorsis lamuu akka itt hin deebine Oromiyaan bilisa bahuu qabdi. Lolli diinaa meeshan qofa utuu hin tahin holola sammuquwii fi lammiwwan walitt diruus ni dabalata. Oromoon, diinaa kalchuun lammi irratt kan basaasaniif garaa laafina agarsiisuu hin qabani. Garuu keettoo diina tajaajiluuf uumamtee fi kan diinni lammiin walitt naquuf maqaa ballessu gargar baafachuu qabu. Bu’aan ciicannoo jabaa ofiif kennamuutu eegama. Murtii kennuun jette jettee fi holola diinaan irratt kan hundaawe akka hin taane eeggachuu Oromoott hin himanii. Lammiiwwan keenya kan seera heera Itophia jalatt barbaachisu hunda guutan, Oromoo tahuun komatamanii waggaaan dhalootaa haa tahu sadarkan jiru utuu hin hedamin, dhanamaa, hidhaa gergoo, injiraanii fi tafkiin guute, gurarammii, dorsisii fi arabsoon tuffii barsifata guyyuu tahett shororkeeffamaa jiru. Guraarammi, dorsisii, ajjeechaa fi arrabsoon tuffii achii, iyyaatii baasisuuf utuu hin tahin miidhama guddaa kan jibba sabichaaf qaban ibsu irraan gahuufii. Keessaayyuu yeroo si’anaa hogganoota OFK, gooltuu jedhamanii kan irratt aggaamame waan taheef adabi hammaa bahaan eeggataanii jira. Yoo murna saanii wirtuu dimshaashumatt hin ballsine malalchiisaa taha. Oromoo hooggansa dhabsiisuun karoora haaraa utuu hin tahin kan bara qabamanii kaasee jiru. Wayyaaneenis erga aangoo qabattee karaa malbulchaa fi diinagdee namoota qaroo meeqa balleessite. Hardhamoo ijoollee abdii borii tahan akka irraa oolanii ummmata saanii hin tajaajillett mata mata rasaasan dhoftee ajjeesaa akka jirtu gabaasa guyyuu irraa waan mullatu. Nageessumma labsatanuu hamma Oromoo qaroo tahanitt murna Oromoo kamiifuu hoggansa akka kennan hin dhiifamanii. Golooti mormituu kittillayyoo dha malee nakkarummaa TPLFn achi hin jirani. Oromoon eessayyuu jiran garaagarummaa ilaalcha malbulchaa qabaatanuu yeroo qorumsa Oromummaa kana, yomallee tooftaa qabsoo saanii hin ooffalchan tahe, bira dhaabbachuun dirqama lammummaatii. Wanti cimaan biraa, kan qabsicha mudataa jiru waca naannaa waa’ee gamtaa fi tumsaa Wayyaanee irratt tahu malu jedhamee dhagahamaa jiru. Wayyaaneen akkuma mootota isee dura turanii Oromoo irratt fixaqacee gaggeessaa jirtii. Oromoon sana dhibamsiisuuf qabsoo bilisummaa erga eegale tureera. Halagaan akeeka empayera kolonummaa jabeessaa turan amma abbaltii fi yaada jijjiirrachuu saaniif iggitiin hin jiru. Akkaaataan Oromoon ofii fi biyya saanii Oromiyaa itt ilaalan fi akkaataa Itophiyeessoon itt ilaalaniin adda. Haala amma jiru jijjiiruuf nama ilaalcha ofii jijjiirrate qofaan wal qayyabachuun dandahama. Jeequmsa lafa sochoose ofumaa kaafneen akka hin dagamne dammaqanii of eeggachuun barbaachisaa dha. Oromoon mirga heera Wayyaanee irratt dhahamee ol malee isaa gad waan irratt dhoofsisu hin qabu. Akka qabata raafama ofumaa kaaseen hin dagamne eegganoo fi of gumeesaa turuun barbaachisaa dha. Jara Oromoo waliin altokko kufan, Sabootaa fi Sabaawota Kibbaa jedhamanii fi Naylootaafis dhugaan jiru sanumaa. Hunduu ummatoota ofiin boonoo birmadoota ollaa walii jiraatan, malbulchaan of irratt, diingadeen akkuma addunyaa hunda walirratt hirkatoo turan. Waliin kufaniiru, firummaa caalaa cimaa gadi qabaan kolonummaa keessa hin jirreen, waliin ka’uu. Kanaaf, Oromoon walii tumsi jara sanaa haala duree hin fedhuu; ba’aa wal fakkaataa ofirraa buusan, ba’aa kolonummaa qabu. Sana duuba qofa kan isaan hariiroo ummatoota biraa waliin qaban fedha ofii bilisaan kan heduu dandahan. Gabaabaatt mirga sabummaa ofii ofiin murteeffachuu erga deebifatanii booda jechuu dha. Yoo ummatoota biraa waliin tokkummaa ummachuu barbaadu tahes ulfina saba ofii walii kabajuu irratt kan hundaawe malee kan sabi yk murni biraa itt fe’u hin tahu. Sana irra haanuuf dhaba keessaa wal nyaatuu fi biinxa’amee, dadhabina keessaa dhoffachuuf gargaarsa alaa soqu utuu hin tahin adda cimaa ofirratt amantee qabu hundaan amanamu dandahu ummachuu qabu. Lammi ofii caalaa halagaan namatt haanu hin jiru. Ammallee Itophiyaan empayeruma sana kan jaarraa 20faa keessa gargaarsaa saboota Awuropaan, bara ta’iisa “Walharkkatt qaba Afrikaa” jedhamee beekamu ijaraamte. Hariirooon yeros “Qinyi Gizat” jedhamee ijaarame, akka nammi tokko tokko nu amansiisuu fedhanitt, ergasii hin jijjiiramne. Ammas Habashaan haala jireenya malbulchaa, diinagdee fi hawaasoma ummatoota kolonomanii olhaantummaan gaggeessaa jira. Ammas akka Oromoon gad qabamaa turuuf akkuma durii gargaarsi faranjii lola’aafii jira. Oromoon takkaa walqixxummaan Itophiyaa waa’ila tahuu gaafatamanii hin beekanii; bara Cehumsaa waggaa tokkoof jala kaattuu TPLF tahun akka waan guddaatt ilaalama yoo hin taane. Geeddaramii sammuu beekotaa keessa jiruu, dhugaan hin calaqifamnee, ababbara tahuun ni malaa. Sabooti Afriikaa Awropaan koloneeffaman hundi walaba tahaniiruu garuu Oromoo fi jarri SNNN akka fedha saaniitt of bilisomsuuf carraaqaa jiru. Kirstinnummaan biyya Habashaatt barsiifamuu saa waliin, hoodi tokko tokko akka mootiin saanii Waaqatt haanee jiruu Koptotaan uumamaniifii turan. Hoodi mootittii Sheebaa sanneen keessaa tokko. Qabama duuba hoodoti sun galmee keessaa harkifamanii bahuun lafti hanga qixxeessoott jiru keenya kan jedhu gorsa farajootaan itt dabalame. Asosama sana kan ergasii ijoolleen Habashaa ittiin guutamaa jiraatan. Gadoodi mooraa gurguddoo Habashaa keessaa dhagahamaa jiru, itt baha surrii dhiqa sanaa kan sammuu saanii keessatt Itophiyaa yaadaan umamte (utopia) mudaa hin qabne gad dhaabuuf tolchanii. Bulchooti saanii ilaalcha addunyaa dur durii bulcha nama jabaa tokko keessatt qabamanii jiru. Nammi jabaan aangootti ol bahe, angoo qofaan irraa bu’aa. Oromoon, kennataan yaabbatee, gadaan bu’a. Si’ana adeemsa sana kan jijjiran fakkeessuuf gargaarsa qorataa Dhihaa tokkoon golli cimaan tokko akka ijaaramu tahe. Sana dhugomsuuf bulchaa jabaa humnaan taahitaa qabateen kennati sobaa yayyabamee jira. Sadarkaa ammaatti yayyabaan cimaan sun sirna gola tokkoo of duubatt dhiisee du’eera. Golli jabaan sun amma fuuloo cehumsaa Wala’ittaa Tigrawayi kee’ateen gaggeeffamaa jira. Habashaaf, falfala hoodichaa keessaa bahee karaa ammayyaa demokraatawaa tahett baruun rakkisaa dha. Akka sun barbaachisaa tahe beeku, garuu rimsama halagaa demokraasii jedhanii, dudhaa baraa hedduu lagachuuf qophee hin fakkaatanii. Erga kolonoomaatii Oromoon, surrii dhiqaa cimaa fi hololaa daangaa hin qabnetu irratt gaggeeffame. Hunduu akka muka abbaa ofii tuffatanii jedhameetu. Halluun magariisa, keelloo fi diimaan saanii kan yeroo Oromoo qalan balaliisaa turan akka kan Oromo adii diimaa gurracha bakka buhu taasifame. Amanteen saanii dudhaa kan “seexanaa” fi qarooma dhabaa dha jechuun sumudaanii akka jijjirratan dirqisiisan. Bulee Oromoon hooda Habashaa hunda keessa cubuluqan. Haa tahu malee hoodota sana keessaa furgaafachuuf hedduu qabsaawan, garuu maqa hundatt hogganoota ofiin ganaman. Amma ummati ballaan qabsicha dhuunfatee jira. Hogganooti baqa irra jiran deebi’anii sochii haaraa kanaaf hoggansa malbulchaa hin keenaniif taanaan Oromoon dhaaba saa, ABO fudhatee of keessaa hogganota haaraa baafachuu qaba. Yoomu hogganoota, dhiibbaa falfala halagaa, kan keessaan ofangessummaa fi ayyaanlaallatummaan ijaaraman irraa of eeggachuu dha. Unkaa sammuu hooda Habashaan uumame keessaa utuu of hin baasin qabattee bilisummaa kam irrattuu waliigaltee argamsiisuun fagoo taha. Akka ilmoo namaatt ummati Gaanfa Afrikaa garri caalan nagaa, bilisummaa fi tasgabiif fedha qabu jedhamee yaadama. Unka sammuu sana keessa sololi’anii fedha waloo irratt xiyyeeffachuun kanneen godinaa keessa jiran hundaaf anjaa qaba. Sochiin Oromoo kanaan dura argamee hin beekne Sadaasa 2015 keessa eegalee dubbiin gonka akka duriitt deemuu akka hin dandeenye hunda dammaqsuun boqonnaa haaraa bane jira. Kanaaf arrabsoon maaliifii, maqaa balleessuu fi keenya jechuun sobaa yoo jijjiirammi kan hin oolle tahuun ifaa tahe, maliif barbaachisanii? Warraaqsa Oromoo sutessuu yoo ni yaalu tahe ofumaa malee dhaabuu hin dandahanii. Oromoon filmaata lama qabuu, tokko waan jiru hundatt dhimma bahanii qabsoo itt fufuu yk kanneen biraan waliin qindeeffatanii Wayyaanee dhabamsiisuun itt baha saa carraatt dhiisuu; lameessoon kan dhimmi ilaaltu hunda kora waliin taahuuf dursanii waliigaluun, marii empayerittii damboobinaan diiguu gaggeeffatanii sadarkaa itt haanutt darbuu. Wanti tahu hundi garooma kanneen keessaa dhimma qabanii hundaa, nagaa fi basha’ina saaniifii. Kaka’inni tasaa ummata itt roorrifamee amma tahahaa jiru, dadhabina Wayyaanee saaxilee jira. Sirnni ofangessoo fi fashistaawaan ijaarsa fakkeessaa demokraasii jalaan ol bahe. Sirni akkasii altokko raafamnaan madaala saanii gonka deebisani argatanii henbeekanii, isumaan badanii. Guboo rakkinaa Gaanfa keessa ture furuu fi gamtoomuun silaa yeerroo akkasiitii. Warraaqsi Oromoo qawween kamuu fedha ummataa bara baraan gadi qabuu akka hin dandeenye agarsiiseera. Waaq hin jedhin malee, yoo amma rukutame yeroo itt haanutt ilaalcha addaa fi hooggansa sabaa ijaarameen durfamee deebi’aa. Yeroo sun tahu nammuu garagarummaa fiduu malu se’achuu dandaha. Utuu dhiigi Afrikaanota obbolaa tahanii caalaa hin dhagala’in dura, laafaa yk angawaa, dadhabaa haa tahu jabaa utuu hin jedhin hundi naannaa diriiraatt dhufee dhibdee tokko tokkoon saanii himatan ilaalanii waldhabdee hanga yoonaa jiran dhuma burjaajessaa irra utuu hin gahin xumuruu qabu. Jalqaba loltuun mooraa naannaa waldhabdee ala tahett geeffamuu qabdii. Sanaan walfaana sonni Cehumsaa dhugaa tahe, empayera diigee itt baha haaraa kan jalqabuu eegalamuun barbaachisuu dandaha. Sona akka sanaa keessaa sabi, saboommi fi gosti marii keessaa hafu jiraachuu hin qabu. Hiree ofii ofiin murteeffachuun ummatootaa kan dhoofsisamu miti. Kun kora ummati Gaanfa Afrikaa akka waliqixxeett, utuu sabi tokko yaada ofii kan biraa irratt hin fe’in qooda irratt fudhatu isa jalqabaa tahuu qaba. Tokko tokkoon ummataa moo’aa dha. Moo’ummaan kan gad dhiifamu fedha ummata moo’aa taheeni. Walgahiin akkasii carraa haala “mo’aa moo’aa, taheen yk kan honga’un keessa hin jirreen, kan obbolummaa Afrikaawaan itt dhagahamun bahamu taha. Gurguddoo Habashaa hedduun, sagaleen deggersaa ummata kolonii saanii roorroon motummaa Itophiyaan irra gahe, jaarraa tokko keessatt yeroo jalqabaaf dhageessisaa jiru. Sun dhugaa taanaan karaa qajeelaa dhaa. Hariiroo qabaachuuf dhiheessan irratt, ummata hundaaf keessaanlaalummaa yoo qabate bu’aa qabeessaa. Akeeki, fedhi, abjuu, hawwi fi amanteen tokko tokkoon ummataa maannii? Sana kan waliin qayyabatamuu qabu. Hundi, yaa’a kolonii diiguu jara kaan irratt arganiiru; inni kun adda ta’ina waan qabuuf bifa addaa fudhachuu dandahinna malee karaa biraa hin qabu, hinuma taha. Lola Wayyaanee waliinii waan ilaalutt Oromoo fi kanneen bira manii adda addaa qabu. Maniin Oromoo Angoo 39 heera Itophiyaa hojiirra akka ooluu. Hedduuf kufaatiin Wayyaanee qabsicha salphisuus dhiisuus ni dandaha, kanaaf ta’innaan akka iggitii qabutt fudhatamuu hin qabuu. Kanneen biraaf kufaatiin Wayyaanee dhimma keessaa Itophiyaatii. Garri tokko aangoo kufaatii Dargiin irraa saamame deeffachuu barbaadu; mirga angoo sanaan beekames akka gargarbaasaa fi gosaawaatt heduu. Lafti Oromiyaa kan ummata Oromiyaa malee kan mootummaa miti. Gurguddoon Habashaa karoora lafti kan mootummaati jedhuu, akka burqaa qabeenya abbatokkeett ittiin basha’aa dhufanii. Biyya haadhaatt lafti kan ummataa ture; gurguranii of duroomsuu hin dandeenye. Sun karoora guddaa tokko, kan xaxaa olhaantummaa keessatt uumee, hanga hardhaatt ilaalcha saanii rakkisaa jiru. Beekamuun waan akkasii isaaniif bu’uura malbulcha gosaatii. Oromoo hundaaf kan akka jecha sanaa jibbisiisu hin jiru. Oromoon gosa mitii. Saba gosa hedduu of keessaa qabu. Oromoo kittillayyoo Itophiyaa tahaniif illee sana fudhachuun mamsiisaa dha. Kanaaf rimsama Itophiyaa akka addaanjiraato ulfooti fudhachuu keessa debi’anii ilaalan malee akka mirga sabootaa guutummaatt hin fudhanne rakkisuunii dandaha. Sana salphisuuf kolonota ofitt dabalanii ilaaluu dhaabuu dha. Oromoon qooqa Itophiyaa jedhu waliin rakkina hin qabu, qooqa durdurii kan gurraachi hundi dhahachuu dandahu. Rakkoon kan dhufu olhantummaa Habashaa seerawaa gochuuf yeroo seenaan Oromoo roga dhabsiifamee dhihaatu. Empayerri Itophiyaa bososaa jira. Habashaan Empayera saanii burkutaawaa jiru hafe mana ofiiyyuu sansakkaan qabuu rakkataa jiru. Dubbii Qimant irraa akka ummati tokko guutummaatt liqifameera jedhanii fudhachuun akka hin dandahamne hedduu barachuu dandahu turani.Taasisii walitt isaan qabaa ture Oromiyaan deemnaan, godinoota Amaaraa waliin jiraachisuunuu rakkisaa taha. Kolonoota saamuu irratt xiyyeeffachuun, handhuura biyya saanii jabeessuu gonka hin yaadne. Hanga amma tokkummaan saanii jiraachuun Oromiyaa fi SNNN gad qabuun madda jireenyaa waloo godhachuu dandahuu irratt bu’uurfame. Amma Oromiyaa gad qabama diduun kolonummaa keessaa bahuu carraaqaa jira. Hoodi Oromoon ummata naanaa kanaa miti jedhu qaata burkutaawe. Wayyaaneenis saamicha isa dhumaa isaaniin gahu ni didee. Sana jechuun Itophiyaa kolonummaa boodaa, kan empayera hin qabneef karoorfachuu jalqabuu isaan gaafata jechuu dha. Sun yoo fudhatame Oromoo fi Amaarri waan irratt dhimma walii baasan qabu lataa? Qabsaawota Oromoo tokko tokko ofitt harkisuuf kolomsiisa darbataniif qabuu. Kolomsiiftuu hedduu waan hin qabneef Oromo hunda xuruuruu hin dandahanii. Micciiramaa fi burquqaan dhihaachuu irra karaa nagaa biraa, kan ittiin gocha hamaa darban hundaa keessaa faloo itt bahan soquu qabu. Yoos wal amantee horachuun jalqabamaa. Gondor gaaffii roorroo mirga ilmaan namaa irratt tahaa jiruu fi gaaffii biyyaa Wayyaanee irraa qaba. Dubbiin saanii itt dabalama taa’isaa sabummaa Qimaantiin caalaa walxaxee jira. Yoo dibbiin sun Amaaraa fi Qimaant gidduutt nagaan fala argate Gondoreen qabattee Wayyaanee waliinii salphaatt furachuu dandaha. Dubbbii Qimant hammam akka isaan demokratummaan furan fedha Oromoo ni laala taha. Waa’ee akkasii irratt ummatootii waldhabdee jiru nagaan waligidduutt fixachuu ni dandahu. Kanneen waldhabdeen akka nagaan hin furamne barbaadan jara gadadoo ummatoota cunqurfamoo irraa bu’aa argatanii. Habashaan murna wiirtuu raayyaa koloneeffataa akka tahuu saanii, akka namoota bashaan jiraatanii, akka lafaa fi qabeenya Oromiyaatt saaqaa salphaa qabachuu, akka ayyaan adamsituuttii fi akka tokkicha afaan bulchootaa beekaniitt, roorroo fi samicha turett garsuu turanii. Hambaan saanii amma Oromiyaa fi SNNN keessa faca’anii jiraatu. Waa’ee saa dhaghuu irraa kan hafe biyya akaakilee saanii arganii kan hin beeknett caaluu. Iyyaatii dhabuuf malee hedduun saanii Habashaa utuu hin tahin akaakilee ashkaroota Habashamitii turani. loltuun Habashaa hedduun Oromoo irra bulfamanii. Barreessaan kun namoota dhoott beeku akaakileen saanii Oromoo tahuu hojiirraa erga dacha’anii baran beekaa. Hedduun saanii manatt Amaara (Kiristinnaa) tahuu saanii, ummataa fi amantoota halagaa gidduu waan jiraniif akka irraa of eegan itt himamaa; ofirrummaa, soda fi tuffii koloneeffamoof akka qabaatanitt guddifamanii. Liillana itt hidhanii akka nama liillana hin qabne waliin hin nyaane ni akeekkachifamu turanii. Kanneen makaman jedhaman keessaallee sodaan hin badne. Kun dhaalmaa wallaalummaa, hawaasa ammayyaa keessa jiraachuu fedhu taanaan ofirraa harcaasuu qabani. Jarri kun Oromiyaa dureettii keessa mirga jiraachuu, hojjechuu fi basha’uu qabu. Achi keessatt mirga qooda ofiif qabsaawuu kan qaban yoo tahu mirgi dirqama waliin akka dhufus beekuu qabu. Kan arjoomameef diriinfatanii nyaachuu dhiisanii folooso laga gamaa maaf itt waamu? Oromoo yoo tahuu baatan Oromiyoo dha. Kun hundi tahuu utuu dandahuu, maliif akka saba fagoo jiru kan Oromiyaa humnaan qabatee jara abboolii biyyaa hiyyoomsee, cunqursee, fi namummaa baasee isaanis gate, akka leellisan qayyabachuun rakkisaa dha. Sammuquwiin, jara abbaa biyyaa irra firooma angoo olhaana waliin qabaachuu qofaan wayyinnu malee kan biraa want itt wayyan hin mullatu. Oromoon ummata walqixxummaa ilmaan namaa fi seeraan bulmaatatt yeroo hin yaadatamnee kaasee kan beekamanii. Kun argaadhageettii Habashaanuu mirkaneeffameeraa. Malbulcheessitooti namoota abbaawummaan itt hin dhagahamne akka saanii kakaasuun warra abbaa biyyaan akka walitt bu’an hanga dillisee wayitt hin galle “Gaallaa Gadaay” jedhamtu uumuura gahaniiru. Yeroo jara akkasii ofirraa facisan qulqulleessa lammii jedhanii wacuu. Mirkanii seenaa tokko utuu hin qabaatin, halagummaan haleelamuu firoota saanii irra deddeebi’anii gad tumu. Yeroo rakkoo kan dhaqabaniif isaan utuu hin tahin ummatuma isaan hammeessan kana. Bilisummaan Oromiyaa kan oolu miti. Waldhabdee nagaan furachuun hunda caalaa. Angoon koloneeffataa araaraa nagaa rakkisaa hanga godhutt jeeqamaa jira. Murna ofittoo gantuutu Masaraa Minilik qabatee Oromoo fi Amaarri altokkicha ittiin mormuuf akka ka’an dirqisiisaa jira. Haalli mirkaniin si’ana jiru hamma isaan dhimma saanii walgidduutt fixatanitt jedhee Oromoon harka maratee taahuu hin dandahu. Addi Itophiyaa kan Amaaraa fi Tigrawayi Oromiyaa cabse arfacha jaarraa dura gargar cabe. Kakuun dudhaa kan waan saman waliin gahan ni haalame. Bakka buusaa malee Tigrawayi kolonii saanii jalaa fudhate. Biyya ofii bilisoomsuuf, jibba mirga sabootaa fi sabaawoo qaban dhiisanii ummatoota kolonii Itophiyaan harka wal qabatanii Wayyaanee dura dhaabbachuu ni dandahuu? Kan Oromoo fi Itophiyoti Wayyaanee buusuuf walii tumsuu dandahan yoos qofaa. Sana malee akka Ammaarii jedhu “Bareedduu daljeessaa keessaa kamiin filuu?” tahuu saatii. Oromoon kamuu kan haala duree malee tumsa saaniif birmatu kaasaa Oromoo kaayyoo sabichaa gurguruu kan abbalu qofa. Waldhaansoon Oromoo TPLF/EPRDF waliin godhamu kan dhuunfaa miti, wallaansoo hacuuccaa fi kolonummaa naannaa dhabsiisu jechuuf dha. Oromiyaan bilisoomuun godinaa fi empayera bilisoomuti hedama. Ummatooti qabama jala jiran hundi carraa hiree saanii irratt murteeffachuu argachuu qabu. Kaka’i kanaan dura argamee hin beekne barattootaa fi qoteebulaan tahe, akka tuqaa geeddaramaa seenaa kan hooda imperialiin dhandhoname irraa sammuu jijjiirrachuu gaafatutt fudhatamuu qaba. Kan Amaarri hubachuu qabu biyya Habashaa seenaan beekame illee walitt qabuu kan hindandeenye empayera oolchuuf wakkiilummaa addaa akka hin qabnee. Amaarri Oromiyaa akka “Qiny gixat” tursuu dharra’uurraa biyya ofii bu’uuraa saa jabeessee olloota waliin hariiroo akka itt tolfatu yaaduu qaba. Oromiyaan harkaa sokeeraa, harma jigef boo’uun gatii hin qabu. Gootoliin Oromoo dullachooti waan imperial tokko tokko yaadaniif jedhanii maqaa ofii gurgurachuuf qophii tahu dandahu. Galmee waan isaan tahan, isaan tolche fudhatanii deemuu waan hin dandeenyeef maqaan saanii gamanaa haqamuu dandaha. Sochooti barattootaa fi ummata Oromoo harra ukkamamuu ni dandaha taha; Bor garuu kurupha’anii akka lamuu hin ukkaamfanne gochuu dandahu. Gumaan dhiiga hiriyootaa fi gootota utuu hin bahin garaan saanii rafee hin bulu. Dhigi caalaatt gad dhammuun aarii caalaa finiisuu taha. Wayyaanee kan hate hunda ni deebisaa, kan balleesse hundattis ni gaafatamaa. Haaloo of qofaa utuu hin tahin ummata saa kan yeroo ilmaan Oromoo qalaman callisee ilaaluufis tuulaa jira. Ammas gaabbee, waan saame hunda ummata Oromoo fi ummatoota empayera Itophiyaa deebisee gaddhiisee bahuu ni dandaha. Murni Itophiyaa kamuu Oromoon walii tumsuu kan barbaaduu haala duree tokko malee ifatt mirga sabootaa hiree ofii ofiin murteeffachu akka fudhatu godhamuu qaba. Sana booda abbaa hirrootaa dhabamsiisuun mala qofa gaaftaa. Murni Oromoo kamuu kan ejjennoo qabsoo sabaa irratt yaada jijiijjiratu eenyuufuu dumbulshoo tokko hin baasu. Namooti kan nama hedan miira abbaatiinii. Murni yk nammi akkasii yaada jijjiirrachuun keessaa baqatanuu xurii itt dhiqatan irraa hin qulqullaawanii; hamaa baqa saaniin gahuufis itt gaafatama fudhachuu qabu. Sochiin rincicaa saba Oromoo hacuucama jalaa ni baasa, waan taheefis manii saa utuu hin gahin hin dhaabbatu. Oromoo keettoo diinaa ta’ee sabboonota ajjeechaa fi hamaa garagaraatt saaxileef garalaafinni jiraachuu hin qabu. Finfinneen handhuura Oromiyaati, bilisummaan tokko kan isa biraattis ni geessa. Sochiin barattoota Oromoo barabaraan haajiraatu! Addi bilisummaa Oromoo walabi haa jiraatu! Firoota kan jaallatan jalaa du’aniin jabaadha jennaa, duuti hin ooltu biyya abbaa saaniif, biyya abbaa saanii irratt waan du’aniif Oromo hundi maqaa saanii ittiin boona; gootota ummataa tahanii bara baraan jiraatu. Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu! Ibsaa Guutama Amajjii 2016


WALIIN MEE MARIYADHAA

~~~~~~~~~~~~~~~~~~ Oromoo yoo taatan Ofitummaa dhisaa Natu caalaa dagadha Oromummaaf jecha Mee waliin mariyadhaa Ummata dhumaaruuf Mala tokko godha Ilkee sabaa ta’uf Walumaan falmadha Oromoo yoo taatan Tokkummaa leellisa Kan wal lole hunda Walitti tolchisaa Oromummaaf jecha Waluma jabeessaa Qeerroo biyyaa keessaaf Furmaata agarsisaa Beekumsa qabdanuun Dinati wal dulchisaa Guuma lammi keenya Tokkummaadhan baasa Gargar hin deeminaa Diinaaf karaa baasa Ulaa keessaan cufaa Iciti walii dhoksaa Maaloo yaa lammi koo Isintu waliif qorsaa#2 Dhiga baratootaa Kan dinni gad-cobse Dhiga ayyoof aboo Kan dinni loolaase Lubbuu saba bal’aa Kan alagaan balleesse Enyuti nutti fidee Numatu waliti goobse Kuni hundumtinuu Marii barbaachise Mee waliin mariyadha Maltu adda isin baase Oromummaa dhugaa Maqaan enyutu faarse Goototni durii hoo Dhigaan as nu baase#2 Furmaata hin dhabdanu Tokko osoo taatani Badi jiruu hunda Bira darbitanii Oromummaaf jecha Irra utaaltanii Lubbuu baratootaa Fuldura qabdanii Maaf walii hin galle Maaluma taatanii? Wal faffacaaftanii Yaadan fagaattanii Maaf hamaa taatani Ilmaan oromoo hoo Isin abdatani Hayyuuf goota jechuun Isin faarfatanii Maaf tokko hin taane Maaf nagaa hin buftanii Adaraa lammi koo Tokkoomaa tokkummaan aannanii Dhaabni oromo kamu Yaada biraa dhiisuu Oromummaaf jecha Tokkummaa walii tumsuu Lubbu waregamaa jiruuf Bu’aa cimaa buusu Marii cimaa gochun Saaminsa hanbisuu Biyyaa abbaa qabdu Gochaan agarsiisu Yaada tokko ta’un Diina ofii salphisu Biyyaa ofi irraa Alagaa buqqisuu Sanarraatti hirmaadha Dinniis nun quucarsu#2 Hayyoota oromoos Keessaatti hirmaachifne Beekumsa qabdanuun Akka biraa hin hafne Gahee keessaan baha Beekumsa qabdanu Akka hin waakkanne .. Angaa’ootni keenya Hayyu dureen hundu Waliin marii godhaa Tokkummaa jabeessa Diina hamtu kana Nu keessaa buqqisaa Afaan tokko ta’a Irree wal jabeessaa Wal irraa fagaachuu Asumaatti dhisaa Bu’aa tokko hin qabu Dinaaf karaa baasaa ….. Qabeenyi biyyaa keessaani Lubbuun lammii keessaani Dhigni qeerroowwaani Harmi ayyoowwaani Harki abbootiwwaanii Lubbuun ambooti badee Inni jalduu irraani Lubbuun wallaggaatti bade Inni mandiif sibuufaani Lubbuun harariti bade Kan ciroof awaday faani Lubbuun arsitti bade Kan shashamannef adaaba faani Lubbuun baaletti bade Kan walaabuuf roobefaani Lubbuun jimmaati bade Kan kittoo fi qociifaani Lubbuun wollooti badee Kan kamiseef naannoo isaani Lubbuun iluutti badee Kan beddeellef mattuufani Lubbuun boranati bade Bulee horaaf naannoosani Isinitti haa mul’atu Sukkanneessaan suni Itti yaada ilaalaa Hundumti keessaani#2 Gargar hin figinaa Walin marii godhaa Yoos dinni isiin dheessa Tokkummaa ummadha Badii keessaan hundaa Oromummaaf jecha Walii dhifne jedhaa Hayyuu jabeeffadhaa Gootas jabeeffadha Walaala barsisaa Tokkummaa ijaarradha####×2 Qopheessaaf Barreessaa Sabaan-boonFirrisaa Ummata oromoof Tokkummaa leellisa Hundumti keessaanu Wal tumsu jabeessa By #sabaan_boon_firrisaa {Ahmed-Biyyaa} Janu…17/1/2016


#OromoProtests continues so is the killing. Today in Miesso ( January 17, 2016) TPLF soldiers killed two people and wounded three. One of the killed is identified as Yasino Abdella Ali. ======== Qabsoon ummata keenya itti fuee jira, diinnis ajjeechaa itti jira. Har’a Naannawa Mi’eessoo ( Harargee Lixaa) keessati loltoonni Wayyaanee nama lama ajjeesanii sadi madeessanii jiran. Warra du’e keessaa tokko Yaassinoo Abdallaa Alii jedhama.


Iyyaa Iyya Dabarsaa!!

Iyyaa iyya dabarsaa kan hin dhagahin iyya dhagesisaa Sadaasaa baatii goota Gincirra jalqabee Kasee wal-kakaasee waltti lallabee Alaabaa Oromiyaa Gulisoo irra dhabee. Qaanqeen Gincii ka’e baldhatee boba’ee Ittii fuuffa jira kan hin dhaamne ta’ee (2) Qawwee tokko malee ummani ol ka’ee Walii wagiin dhabatee humna walii ta’ee Qabsoon itti fuufa jedhe manaa ba’ee (2) Iyyaa iyya dabarsaa kan hin dhagahin iyya dhagesisaa Ollaadha ollaatti dhihoorra fagoorra Walitti birmatee qollatee walii-rra Mancaasee balleessuf diina biyya isaa irra Qabsaawaan ni kufa Qabsoon itti fufa Dukkaanawee hin hafuu bari’ee nuufi ifaa (2) Dhamiisa goottawwannii kan dhamanii darban Alaabaa Oromoo kan diigan gad dhaaban Dhaloonni hubatee dhamiisa isaan dhaaman Kasee bakaan gahuuf kan isaan hanqatan. Iyyaa iyya dabarsaa kan hin dhagahin iyya dhagesisaa Eeynutuu harree ta’ee eeynutuu Waraabeessa? Oromoon ka’eerra yoom walirra dhessaa Hardhasii kutataadha akkumma kalleessaa (2). Namni rorron kaase essatti dhabbataa? Kan diinni kufse kaasetu awwalataa Bakka humni dhibe walitti birimmattaa Gumaa lammii ofii lammitu bafata Dangaa dinnii cabse dhigan ijarrata.(2) Otto nuti jiruu abbaa nutti tatii? Otto harka qabnuu qonxortee nuu laatii? (2). Iyaa iyya dabarsaa kan hin dhagahin iyya dhagesisaa Oromoon tokkummaan yoo jabaate lolee Kayyoo galman gahuf waadaa walii galee Kan hardhaaf kan boruuf malla walii malee Diina jalaa ba’ee mata ishee irra ollee Dhalataan guddatee bobba’een ofkalee Biyya isaa bulfata diina irra qalee (2). Hadha goota dachee ayyoo oromotaa Otto nuti jiruu halagaan sii nyaataa? qabeenya kee dhabdee ati quulla tataa? Bosona kee gubee uffata umamaa Sii irra barbadessuf umma kee ganamaa Eeynutuu siif yaada, eeynutti himamaa Mee eeynutu qaba ittigafatama Otto nuti jiruu enyutu waamamaa? (2). Iyyaa iyya dabarsaa kan hin dhagahin iyya dhagesisaa Oromoo laammi koo xiqqaa guddaan hunduu Ayyoon bohaa jirti maalif jalaa didduu? (2) Dhaamsa dhageeffadha ayyootuu dhamataa Tokkoof lamaa miti nuu hunda laalata (2) Haali yeroo ammaa yeroo nuuf hinkennu (2) Of duuba hin ilaalna fuula- duratti haa deemnu. Agaazii jedhanii maqaa itti baasanii Kan waan isaa hin beekkamne nutti bobbaasan Kan gaafii gaafate itti rasaassan tumaan Barataa fi jirataa jireeynaa dhoorkani Balbala issarratti dhiiga lolaasanii (2) Iyyaa iyyya dabarsaa kan hin dhagahin iyya dhagesisaa waan godhu walaale umanni rorra’ee biyya qabaachuun isaa dukkannawaa ta’ee Dirree Incinii, Jaldoo, Gulisoo fi Amboo irra ka’ee Gimbi, Dambi, Dolloo, fi Naqamten naana’ee Holotaa, Burayuu, Walisoo fi Baale waliigalee ka’ee Kachisii, Kuyuu, Dagam, Cancon fi sulultattii ba’ee Haroo Mayyaa ka’ee Jarsotti wal ga’ee Suchii itti fufee hundi manaa ba’e Qabsoon itti fufee Oromiyaa waliin ga’ee . 2 Artiistoon fi median gahee gudda qabuu dabarsaati jiru waantta darbuu qabu waan seenan barbaadu kan hardhaa fi kan boru waan bekamuu qabu kan dhalootaf toluu lubbuun yaa dheeratan isaanf yaa toluu (2). Rorroofi garbumaan nu hunda lallataa Barataa fi barsisaa, daldala fi qotataa Tokkoo fi lamaa miti nuu hundatuu baata Dhaloonni boruu hoo malitti dhalataa? Rorron hardha kun essati dhabataa? (2) Asitti hin dhaabatu qabsoon itti fufaa Kan ee yaa kaffalluu baasii ba’uu cufaa Yoo nu jabane garbumaan dhabata Beekaan keenya bulee dhalataan gudataa Daldalan daldale barataan barataa Abba biyaa taane biyyi nuu gudataa Otto ollee hinbulle ifni nuu muldhata (2). Iyyaa iyya dabarsaa kan hin dhagahin iyya dhagesisaa biyya isaa eegachuf waardiiyyaa dhabatee Kaaba fi kibba irra baha fi dhiha irraa iyyee wal wammatee Dhabamuu biyya isaa sirritti hubatee Dhiira fi dubartiin xiqqaani fi gudan waliffii birmatee Dahoo walii ta’ee wal-cinaa dhabbatee Lafeedha fii dhiigan daalla ijarratee Nutti hin seentuu diinni ulaa argatee (2). Iyyaa iyya dabarsaa kan hin dhagahin iyya dhagesisaa Isa durirrayyuu kan amma hamaate Habashan finfinnee balessuf kutate Kaartaa Oromiyaa kan balleessuuf kaate Plaani dha jettee kan kayyoo kawwatee Qabiyyee Oromoo aduynaa dhaf laate Lammiwaan oromoo karaa irraitti gatee Saynii oromoo biyyee isaarra kasuu Ummata oromo lakofsan xiqqessuu Karaa iraa qaban Tigrrayitti geessuu Kaan ajesanii reeffa isaan dhoskuu. (2) Hadhootin Oromoo kan ilmaan Isaan dhabaan(2) Lubuu isaan jibaan rasasaatti of qabaan Qabsoo bilisummaffii fakkenya kan taa’aan. Ijoolleen oromoo biyya alattillee Garaan yoo ittiynatan hinuma naana’a dugda dubattilee Kotaa isinniin jette wayyanen isiin yaamtee Lafa fudhaa jettii ummata iraa kastee Afaanin isiin sobaa qarshii keessan nyaate Ummata oromoo karaarratti gatee. Ijoolleen oromoo biyya alaa jirtan Oromummaa caalaa maliif qarshii laaltan Diina oromoof maa gargaarssa taatan Foon lammii oromoo maaf murtanii nyattan Yoo oromoon deegu maalittii gammaddan Ayyaanni oromoo waadaan isin qabnee Waadaan isin haa ga’uu akka lammii hin nyannee Garaadhaa jeettani akka lammii hin ganee Waqaa fi lafaa jedhaa Raabbiin isin kadhannee (2) Iyyaa iyya dabarsaa kan hin dhagahin iyya dhagesisaa kan qophesee Dhaaye Dida fi Abdii Badhaadhaa Amajjii 2016


Mormiin Harargee Lixaa aanaa Meessoo Keessaa Guyyootaaf Itti fufee Jira. Man-barnootaa Shawaa Lixaa Tokko Keessas Mormii Dhageessisan

Hiriira Mormii Oromiyaa Yaadawwan Ilaali Aangawoonni magaalaa aanaa Meessoo fi ka magaalattii “gaaffiin Maaster Pilaanii Finfinnee ammaa murtii Dhaabbata Dimookiraatawa Uummata Oromootin haqamee jira. Kanaaf, sababaa hiriira mormii itti baatan hin qabdan” jedhan iyyuu, uummatni garuu, “barattoonnii fi lammiileen Oromoo kaan sababaa mormii ba’aniif haa hiikaman. Kanneen ajjeesamaniif mootummana itti gaafatama haa fudhatu, kanneen jedhanii fi gaaffiilee biroo kaasuudhaan, walga’icha dhiisee deemuu isaa dubbatan, jiraattonni. Kana irraa kan ka’e uummatni magaalaa Meessoo fi naannawa ishee Dilbata dabre hiriira mormii geggeessuu isaa fi daangii Finfinnee irraa gara Jabuutiitti geessu cufuu isaa illee himanii jira. Gama biraan, haleellaa namoota bulchiinsa naannoo Somaaleetiin geggeessamee fi humnoota mootummaa tu harka keessaa qaba, jedhameen haleellaa bakka Urfoo fi Soddom jedhamutti geggeessameen qonnan-bultoonni aanatti ja’a rasaasaan haleelamuu isaanii fi san keessaa lama du’uu mirkaneeffachuu jiraattonni dubbataa jira. Boombiin magaalattii keessatti dhoosame dardara afur madeessuu illee dubbatu. Magaalaa aanaaa sana keessa jirtu ka biraa, Asaboot keessatti kaleessa halkan, akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti sa’aa lamaa fi walakkaa dhaa jalqabee hanga halkan walakkaatti uummatni magaalaa fi baadiyyaa walitti-dhufee karaa Finfinnee irraa gara Jabuutii geessu cufuun mormii geggeessaa turuu isaa jiraattonni dubbatanii jiran. Hiriirriwwan magaalaa Meessoo fi magaalaa Asabootitti geggeessaman ka beekkannaa seeraa hin qabnee fi meeshaalee qabeenyaa caccabsuutti fuuleffate, jechuun ka balaaleffatan, itti-aanaa bulchaan aanaa Meessoo geggeessamuu isaanii garuu hin haalle. Haleellaa qonnaan-bultoota ja’a irratti raaw’atame sana garuu, mootummaan harka keessaa hin qabu, jedhan. Shawaa Lixaa, aanaa Calliyaa, Mana-barnootaa sadarkaa tokkoffaa Lalistuu Biillootti kanneen baratan barattoonni kutaa tokko haga afurii jiran, “otuu dhiigni obboleeyyan keenyaa dhangala’aa jiruu hin barannu” jedhuudhaan, hiriira mormii geggeessanii barnoota dhiisanii deeman, jedhu jiraattonni naannoo.


Abbaay Tsahaayyee duula OPDO irratti bane gara abbootii qabeenyaa Oromootti babal’isee!!

Gaaffiif deebii har’a baherraa akkuma dhageessanitti Abbaay Tsahaayyee lafti Oromoo saamamaa jiraachuu amanee, #kan #saamsise #OPDO kan saamaa jiru ammoo abbootii qabeenyaa Oromooti jedha. Jara kanatu yakka ofii dhoksuuf ummata Oromoo maqaa Maastar Pilaaniitiin fincilsiisaa jiraas jedha. Ololli Oromoota yakkuu kun akeeka sadii of keessaa qaba.Akeekni isaaniis: 1FFAA. yakkaa ummata Oromoo lafarraa buqqaasuu fi ajjeesuu kana Wayyaanee fi qondaalota Tigrootaa irraa fageessee Oromoo irratti dhuubuun, Oromootu Oromoo saame, ajjeese, hidhe jechuufi. Haala kanaan ofii of qulqulleessanii Oromoota bakka lamatti baasanii wal nyaachisuu barbaada. 2FFAA. Akeekni olola kanaa kan lammataa, karoora Wayyaaneen OPDO diiguuf lafa kaayatatteef haala mijeessuudha. Torbanniif baatilee as deeman keessatti OPDO keessatti gubbarraa hamma gaditti tarkaanfiin ari’ii, hidhuufi ajjeessuu akka godhamuuf deemuu kan amma dura dubbataa turre har’a Abbaay Xahaayyee ifa baasee jira. 3FFAA. Akeekni sadaffaa ammoo abbootii qabeenyaa Oromoo sababa kanaan rukutuudha.Abbootii qabeenyaa Oromoo rukutuun waan lamaaf isaan fayyada. 1) Daldaltoota Oromoo rukutuun humna diinaggee qabsoo Oromoo laaffisuuf 2) Oromoota daldala keessaa guututti baasuun kaayyoo ol’aantummaa diinagdee Tigrootaa ijaaruudha. Yeroo OPDOn siree Wayyaanee daddayxe tana deebiftee gadi dhaabuuf wixxifattu kanatti, hogganaan Wayyaanee arraabaafii diirsisaan galata isaaniif galchaa jiraachuu ni hubatan jennee abdanna. Torban sadi dura Abbaan Duulaa raadiyoo Wayyaanee tokkorratti dhihaachuun malaammaltummaadhaan OPDO yakkuun haa dhaabbatu jechuun waywaatee ture. Haasaan Abbaay Tsahaayyee kan ammaa dubbii Abbaa Duulaa saniif deebii tuffii tan suduudaa ta’uu isaatis hubachuun barbaachisaadha. Ee maal fidda ammas irra deebi’eetin si arrabsa jechaanii jira. Haasaya Abbaay Tsahaayyee kana keessaa faaydaan Oromoon argate tokko garuu jira. Fincila Oromoon lafti tiyya saamamtee jirti jedhuuf afaan abbaa saamsiseetirraa ragaa jabaa argatee jira. Dhugaan Oromoo afaan qaban funyaaniin xiixxee bahaa jirti. Qabsoon itti fufa. Mootummaan hattootaa kun ni kufa!!


Galgala yeroo amma kanatti Magaala Dodolaa fi Magaala Aawwadaay keeysatti Sakattaa’iinsi cimaan geggeyfamaa jira

#oromoprotests ODUU AMMA NU GAYYE RDH –December /Muddee 16 /2015 /Muddee 5/2008 Guyyaa hardhat Magaala Awadday keeysati Maneen Hawaasa irra nanawuudhan Mana Sakata’a kan jiraniif akkasummas bika tokko tokkot Woraani Mootumma mana jireenya hawaasa cabsuudhan ummata sodaachisuuf yaali guddaa kan taasissa jiran tahu madden keenya nuf gabasaniiru . Qaamotin gara Jabeeyi Mootummaa Ulmaa’ota heddu shakkina rakkina kana booda isaanitu jira jechuun kan hidhaa jiran yommu tahu yeroo ammat Shekh Ahmad Toofiq Barsiisa Darasoota 3000 ukaamsan iddoo isaan geeysan kan hin beekamin tahu madden gabasaniiru . Akkasummas Zaawiya Darasoon keeysa jiran bikka heddut cabsuudhan kan Darasoota hidhaa jiraniif sochii kana kan qindeeysa jirtani isiniidha jechuun Darasoota Jimmaa,Arsii,Baale,Illu Abba Boora fi bikka adda addaa irraa dhufan kan hidhaa jiranif mani hidhaa magaala Awaday Guute gara mana Hidhaa Haramaayat Nama Fe’a kan jiran tahus madden gaabasaniiru . Kanumaan wol qabate Goodina Arsii Lixaa Magaala Dodola kan yeroo lammaaf Mormii cimma dhageeysisa turte Qaamon Gara jabeeyi Federaala Yeroo ammat galgalaan maneen hawaasa irra nana’uudhan Kan sakata’aa jiraniif namoota mana hin bane maneen isaani cabsaa kan seena jiran tahu madden nanawwa irraa nuf gabasaniiru .


Fincila Diddaa Gabrummaa Ummata Oromoo Ilaalchisee: Bakka Gahamee, Waan Tahuu Maluu fi Kan Godhamuu Qabu.

Qabatamaan Bakka Amma Jirru: – Sochiin Ummatni Oromoo godhaa jiru baatii tokko xumuree lammaffaa jalqabeera. – Yeroo baatii tokko kana keessatti ummatni MP mormuu duwwaa osoo hin taane tarkaanfii bulchiinsa mataa isaa uummachuu bakka heddutti fudhateera. – Kun kan agarsiisu sochiin godhamaa jiru kan MP dhaan mormuu duwwaa osoo hin taane gaaffii abbaa biyyummaa taheera. – Sochiin kun guutummaa Oromiyaa keessatti tahuun humna ummatni Oromoo tokko tahee ka’uu qabu firaa fi diinatti agarsiisee jira. – Warri Oromoo tuffataa turan amma isa kabajaniiru. Warri duruu isa sodaatan ammoo sodaan waan godhanii fi dhiisan wallaalchisaa jira. – Ummatni Oromoo wareegama kaffalamaa jiruun osoo hin rifanne, jabinaan sochiicha haaromsaa deemuun guddaa kan nama boosuu fi abdachiisuu dha. – Sochiin golee Oromiiyaa mara waliin gahe kun Oromoon tokko tahuu mirkaneessee jira. – Sagaleen Oromoo daangaa Oromiyaa fi biyyota olla cehee addunyaa keessatti dhaga’amaa jira. Kun kan ittin boonnu dha. – Sochiin ykn warraaqsi kun caasaa mootummaa keessatti shakkii uumee, lammiin Oromoo mootummaaf hojjatan warraaqsa cinaa dhaabatan dabalaa jira. Waan Tahuu Malu Lamatu jira: 1. Sochii kana laaffisuun of duuba deebisuu – Wayyaaneen humnaan sochii kana laaffisuun of duuba deebisuu ykn dhaamsuu – Ummatni gochaa faashistummaa Wayyaanee irraa dandamachuu dadhabee sochii dhiisuu Yoo warraaqsi kun dhaabbate ykn of duuba deebi’e: o Wayyaaneen aarii guddaan ummata ni miiti. o Akka ummatni lammata mataa ol hin qabannee godhuuf tarkaanfii adda addaa fudhatti. o OPDO diigdee kallaatiin ofii bulchiinsa dhuunfatti. o Saaminsa Oromiyaa bifa hamaa taheen gaggeessiti. o Sabboontoota Oromoo mana hidhaatti guurtee gochaa sanyii duguggii gaggeessiti. o Mootummaa Oromiyaa illee diiguu ni malti. o Afaan Oromoo illee afaan hojii fi barnootaa tahuun hafuu mala. o Kkf as bahuu mala 2. Sochiin furga’ee galii isaa gahuu Warraaqsi jalqabe itti fufee mootummaa Wayyaanee bakkaa kaasuun galii isaa gahuuf wanneen godhamuu qaban: – Sochiin kun adda cituu hin qabu. Tooftaa jijiiruun itti fufuu qaba. Qeerransa eegee hin qaban, qabnaan gad hin dhiisan. – Naannoo hundaatti akkuma amma duraatti ummatni socho’uu qaba. Naannoon tokko ka’ee kaan yoo cal’ise wal irra ilaaluu fi hamilee cabuun dhufuu mala. Kanaaf bakka hundaa sochiin itti fufuu qaba. – Sochiin kun addunyaa biratti daran dhageetti akka argatuun naannoo FF irratti yoo jabaate gaarii dha. Karaa FF seenan shanan cufuu. – Sadarkaa duraatti akka magaalaalee gurguddaan humna boba’aa hin argannee gochuuf bottee rukutuu. Botteen rukutaman kan kubbaaniyaa mootuummaa yoo tahan gaarii dha. – Caasaa mootummaa diiguu keessa tokko Oromoota mootummaaf humna waraanaa, polisii, tikaa fi milishaa hojjatan akka lammii isaanii bira dhaabbatan waamuu. Yoo didan hawaasa keessaa isaa walabu: ummatni isaan lagachuu, uggura adda adda irra kaa’uu. – Sabootni gara biraa akka sochii Oromoo bira dhaabbatan hawwachuu. Saboota olla wajjin wannen wal dhabbii uumu irraa of qusachuu. – Oromoon qabeenya isaan qabsoo gaggeesuu. Omisha isaa gabaati baasuu dhiisuu. – Qabeenya hojiif barbaachisu biyya keenyaa burqisiisuuf tattaafachuu – Fakkeenyaaf caatiin akka gabaa hin baane guyyoota muraasaaf godhuun yoo danda’ame warreen akka Jabuutii fi Hargeessaa harka kennachiisuu dandeenya. – Oduu mootummaa afaanfajjeessu (rumors) gad dhiisuun mootummaa jaanjessuu. – Moot. Irratti itti fufiinsaan olola oofuu – saaxiluu ummataa fi addunyaa biratti Hub: Wanneen godhamuu qaban itti fufiinsaa waliif dhaamna.


Hiriira Maaster Pilaaniif bahe falmuuf qonnaan bultoonnis itti dabalamaa jiru

WASHINTON,DC — VAO Barattonni Oromoo Maaster pilaanii Finfinneef ba’e mormuun torbanneen darban sadiif hiriiraa gaggeessuu isaanii Martaa Van Der Wolf Finfinnee irraa gabaastee jirti. Yeroo kanattis humnootii nagaa eegsisanii fi hiriirtota gidduutti walitti bu’iinsa uumameen yoo xiqqaate lubbuu nama galaafatee jetti.Hiriira gaggeeffame keessaa naannoo Oromiyaa kanneen Finfinnee marsanii jiran keessatti hatattamaan faca’uu isaa fi qonnaan bultootaa fi lammiwwaan biyyattii ka biroon hiriia kanatti dabalamaa kan jiran ta’u gabaastee jirti. Hiriirri kun hangi tokko biyya jeequuf kan karoorfame jechuun himatan. Sodaa nageenyaaf jecha maqaan isaa ifa akka hin baane kan gaafate namnii tokko akka jedheetti jetti Maartaan humnootiin nageenya eegsisan Oromiyaa keessatti bobbaafamnii iddoo baayyeetti uummanni sochii kanatti akka hin dabalamnee ittisaa jiru. Itiyoophiyaan biyyoota dinagdeen isaanii hatattamaan guddataa jiran keeessaa tokko yoo taatu garuu amma iyyuu uummata ishee 3 keessaa harkii 1 jireenya sadarkaa hiyyumaa gaditti jiraatu. Uumatti ishee miliyoona hedduun waggaa kana keessaa caamaa mudataa jiruun rakkataa jiran. Guutuu dhimma kanaa caqasuuf as tuqi


Dhamasa warreen hirirra irra jirtaniif

1. Nama kamiinuu mirga dhuunfaa isaa hin tuqinaa. 2. Saba kamiinuu maqaa hin dhahinaa, harkaanis hin tuqinaa. 3. Qabeenya kamiinuu hin diiginaa, hin mancaasinaa. 4. Manni baankii ykn manni daldalaa akka hin saamamne tumsa godhaa. 5. Qawwee hin bitatinaa, yoo argattanis hin fudhatinaa. 5. Namni qawwee hidhatee ykn bitate uummata bal’aa irraa fagaatee waan beeku ha godhu. 6. Nama isin jidduu ijaajjee dhakaa darbatu ykn qawwee dhukaasu ofirraa dhorkaa. 7. Dhakaa hin darbatinaa, ulee namatti hin mirmirsinaa, hin dhahinaa 8. Sirbaa fi dhaadannoo miiraa namaa gara jeequmsaatti jijjiiru ofirraa dhiisaa. 9. Yoo dhaaba siyaasaa seeraan galamaaye bakka keessan dubbatu argattan malee jaarsummaa hin taa’inaa. 10. Haga danda’ametti qindoominaa fi dammaqinaan socho’aa. Sirbaa fiiguurra harka wal-qabatanii yaa’uutu irra caala. 11. Dhimma keessan akka hordofan nama muraasa filattanii biraa hin galinaa. 12. Biyyi guutuun bakka tokkotti walgahurra bakka adda addaatti hiriiruutu caala. Uuummatni aanaa tokko keessa jiru magaalaa tokkotti walgahuurra magaalota sadii ykn afur keessatti socho’utu humna diinaa dadhabsiisa. 13. Warra maatiin jalaa wareegame jabeessuun qaama qabsooti. 14. ‘Master Plan’ iin haqameera yoo jedhan illee hanga haqxi keenya guutummaan deebitutti hin galinaa. 15. Hacuuccaa daangaa hin qabne nurratti ijaarame yeroo isa dhumaatiif ofirraa kaasuun amma waan ga’eef wareegamni heddummatu booddeetti hin deebi’inaa.


#Oromoo_Protests Iyyaa Iyyaa Iyya dabarsaa

>>> Ilmaan Oromoo kan hoomaa waraanaa biyyattii keessa jirtanis ta’ee kanneen dhimma nageenyaa eegsisuuf biyya keessa facaatanii arkamtan hundi keessan : Yaa lammiiwwan koo kunoo yeroon keessani Beelaa dheebuu keessan fi aduu gammoojjii diilallaa lafa baddaa osoo hin dadhabin Mootummaa Abbaa Irree waggaa 25f Tajaajilaa akka turtan Isin hundi ni beektu . Garuu har’a yeroo Harmeen tee teessee dhiiga boottu maalumatu hafe jettu ???!!! Yaa Saba koo rakkoo fi dhiibbaa isin irra jirus beekuu hin dhabne Haata’u malee namni bishaan nyaate hoomacha qabata akkuma Oromoon jedhu san taanee Isinitti iyyachuuf dirqamnee jirra . Yaa lammiiwwan koo waa nuuf godhuu yoo dadhabdanis : Nu hin fixinaa Nutti hin roorrisinaa Diina waliin lafa keenya irraa nu hin buqqisinaa Hadaraa Maaloo jireenya dhumattuu tanaaf jettanii hawaasa keessan irra alagaa hin filatinaa Dandeessan Nu dhaqqabaa Harmee Ilmoo ishee dhabdee boochaa jirtuuf Birmadhaa Yoonin Nageenya saba keessanii eeguu dadhabdanis rasaasa keessan nurraa ol qabadhaa Haati teessan ni bootti Abbaan keessan ni booha Jireenyi kana boodaa kami mee yaa Ilmaan Oromoo ??? Mootummaan biyyattii kan kaleessa gootummaa keessaniin biyyattii handhuurfate har’a Aanjeffannaan Ilmaan keessan Haawwota teessan Abboota keessan fi Obbolaa keessan ibidda itti qabee lafa irraa duguugaa jira . Garuu kana booda carraan keessanis kanuma akka ta’uuf taa’u beekudha qabdu . Ofiifis Wal hin gurgurinaa Diinaafis wal hin laatinaa Afaan tokko ta’aa Seenaa dabres yaa dadhaa Yaa Ilmaan Oromoo Ilmaan minilik kan har’a isin ergataa jiran kunis kanuma kaleessa Abboota keessan gabroomfachuu bira taranii duguuggaa sanyii irratti raawwachaa turan akka ta’anis hin irraanfatinaa . Dhuma dhaamsa kootii irratti Nuti lakkoofsaan million 45-50 yoo taanu gareen nu hiraarsaa jiru kun million 3-5 kan hin caallee akka ta’es yaadachuudha qabdu . Qabsaawan ni kufa Qabsoon itti fufa ↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓ Hirmaattota FDG hundaaf Akkuma yaadatamu yeroo dabre keessa dhiibbaa fi dararrii humnoota tika Aangoo Mootummaa biyyattiitiin nurratti qaqqabaa jiru ifirraa qolachuuf Molotov fayyadamuun akka barbaachisaa ta’e Isiniif tuqee ture . Kanuma irraa ka’uun yeroo barbaachisetti du’uun yoo hafa hin qabu ta’e Molotov fayyadamuun baayyee barbaachisaadha Jalqaba irratti Molotoviin maali kan jedhuuf : “Molotoviin” jecha Afaan Arabaatiin (الزجاجة الحارقة ) ykn (Molotov Cocktail) ykn Burcuqqoo gubduu jechuudha Maalirraa qophaa’a kan jedhuuf : 1ffaa Burcuqqoo laslaassaa ykn k.k.f 2ffaa Beenziina konkolaataa 3ffaa Sukkaara 4ffaa Moora 5ffaa Zeeytii Motora sochoosu Kanneen sadeen gara dhumaatti arkaman kunniin ibiddi ittiin darbatamuuf taa’u kuni wanta itti qabate sanatti akka maxxanuuf gargaara . 6ffaa Xaaqaa xinnoo seenti meetira 4-5 dheeratu if biraa qabaachunis dirqama . 7ffaa Wanti adiin Radio yeroo haaraa bitan ittiin ashagamu kan akka konpor saatoo sunis yoonin jiraate xinnoo isii itti eda’uun baayyee gaariidha jedhee yaada . Akkamitti hojjatama kan jedhuuf : 1ffaa Burcuqqoo erga qopheeffannee booda Beenziina ykn Gaaza konkolaataa hamma walakkatti itti naquudha qabna . 2ffaa Zeeyta konkolaataa akkasuma Sukkaaraa fi Moora baqaa erga walitti makneen booda Burcuqqoo walakkaan ishee Beenziina qabdu sanatti ol guutudha qabda . 3ffaa Burcuqqoo Beenziinaa fi makaa adda addaatiin ol guutame sana qadaada jabaa hafuuraa fi yaa’a gaazicha gara alatti hin baafneen ukkaamsuun baayyee barbaachisaadha . Asirratti yeroo qadaadaan burcuqqoo sana cufne waan akka ham’ee fi k.k.fakkaatuun yoo haguugne baayyee barbaachisaadha . 4ffaa Qaccee ykn dhuma Xaaqaa xinnaa armaan olitti dubbatamee sana morma burcuqqoo irratti jebeessinee akka irraa hin baanetti hidhuudha qabna . Hubadhaa : Xaaqaa kana irraa kan achi dheeratee hafu seenti meetira 4 gadi ta’uu hin qabu . Yeroo kana hunda xumurre “Molotov” wayyaanee fi konkolaataa isii lafaa irraa gubee barbadeessu qopheeffanne jechuudha . Akkamitti itti fayyadamna kan jedhuufis : 1ffaa Ati hafuura Beenziinaa ykn Gaazaa kanaa irraa qulqulluu ta’uu kee mirkaneeffachuun dirqama 2ffaa Eega qulqullummaa kee mirkaneeffatteen booda Xaaqaa xinnaa Afaan burcuqqoo irratti hidhamee ture sana Beenziinaan jiisuudha qabna 3ffaa Yeroo darbachuuf qophii ta’uu kee hubatte Kibriitaa fi wanta akka Laaytariitti fayyadamuun qaccee xaaqaa burcuqqoo irraa achi bahee jiru sana irratti ibidda qabsiifta . 4ffaa Walakkaan xaaqicha sanaa gubachuu yoo mirkaneeffatte saffisaan konkolaataa fi Taankii akkasuma waan jajjaboo Isaan bira jiru kan burcuqqoo sana ni cabsa jettee yaaddu irratti darbatta . Hubadhaa : Yoo fuula diinaa irratti darbuu hedde akka ifaajeen kee kuni si jalaa hin fashalleef lafa jajjaboo ykn waan akka dhagaa kan isaan itti dhihaatan irratti darbachuun murteessaadha . >> Burcuqqoon Ati konkolaataa fi Taankii ykn lafa jajjaboo fi dhagaa irratti darbite kuni bu’aa Ati barbaadde fiduuf caphuunis dirqama Yaa Ilmaan Oromoo diinni keenya kan Nu tuffatee dullaa fi waan isaaf mijjaa’e hundatti fayyadamuun nu weeraraa jiru harka duwwaa ta’uu keenya waan hubateef qofa . Kunoo yaa Saba koo guyyaa hunda booyicha qofaan galuu osoo hin taane diina kee Beenzinaan gubii barbadeessii lafa Oromoo irraa fageessi . Injifannoon yoomuu Ummata oromoti


Sochiin Dargaggonnta Oromoo  hoogganoota fii hayyoota oromotiifi qormaata seenaan itti nama gaafatu ta’ee jira.

Haalli qabataamaan biyya keenya keessatti muli’ataa jiru akka nutti akeekutti qabsoon oromoo boqonnaa haarayatti tarkaanffachuu isaati. Galata dargaggoota keenyaa dhiginni qabsaawota oromoo lubbuu qaalii isaanii wareeganii, kan mana hidhaa keessatti dararamaa jiranii fi bakka buuteen isaanii wallaalamee firii agarsiisee arra ummanni keenya qabsoo oromootti firii horachuufi qoma qullaa rasaasa diinaa dura dhaabbachaa jira. Yeroo itti haalli mijjataan kun muli’atutti hoogganoonni dhaabota oromoo fii hayyoonni oromoo ibsa ejjennoo fii dhaadannoo qullaadhaan sab-qunnamitiilee dhiphisuu lakkisanii gadi taa’anii egeree oromoo irratti yeroo mari’atan keessa jiraachuu qaban. gadaan itti ufii walnyaannuufi olola walirratti shaakallu dhiiga ilmaan keenyaatiin dhiqamuu qaba. Akkumma adaa kenyaa carraan umamu hundatti dhimma bayuu dhiifinnee walgorgommii keessa keenyaa lalisuu irraa ufi qusannee akka ummanni keenya bayaa dhiyaa, kaabaa kibbaaan qaama tokko ta’ee dhaabbatetti afaan tokkoo dubbachuu bira dabarree egeree ifaa muli’ataa ummata keenyaafi tilmaamuufi walmariin gadifageenyaan haala hunda qulqulleesse muli’isu shaffisaan lafa kaayamuun waan yeroo fudhatu ta’uu hinqabu. Qabsoon ijjoolleen keenya qabsiisanii fi miidhaan diinota keenyaan nurratti aggaammatamaa jiru kan murnna murnaan ibsa ejjannoo qofa itti tarrifinnee harka namaatiin ibidda qabannu osoo hinta’in kan garaagarummaa keenya hiikkannee wareegama bartbaachisuufi ufi qopheessuudhaan qaama sochii kanaa taanee egeree oromiyaa fi ummata keenyaa xaliilchinee lafa keenyu keessa jirra. Ummanni keenya arra dhadannoo fi ibsa osoo hintaane tarkaanfii qabatamaa fi muli’ata qulqulluu sochii kanaa akeekuufi barbaada, kun ammoo kan murnni hunduu akkumma itti fakkaatetti xurree fii dandii siyaasaa ufi irra dhaabbate lafa kaayamu osoo hintaane kan akka biyyaatti qaama hundaan irratti waliigalame ta’uun yeroon isaa amma. Akkumma jecha faranjii “ chance favors the prepared mind” jedhu sammuu qophaayeefi ummata qophii qabu qofa hiree umametti dhimma bayuu dandaya. Arra yeroon kan ilmaan keenya dhumaa jiruufi mala lafa keenyu,arra biyya buqa’ee mirga isaatiifi falmataa jiruufi yeroo mala itti fufinsa diddaa kanaa akeekinnu , yeroo itti dhumaatii ummata keenyaa xiqeessuu fi gabaabsuufi mala keenyu keessa jirra, yeroo itti sabaa fii sablammoota ollaa oromiyaa jiran hunda wajjiin hariiroo qabnnu lafa keenyu keessa jirra, yeroo itti madoofi du’aa keenya mala ittiin kunuunsinuun mala lafa keenyu keessa jirra. Kana ta’uu dhiifinnee murna xixxirraa qabnnu qofa irratti hundanoofinnee “lip service” qofaan fageenyarraa dhaadannoo qofaan ummata keenya hamilchiifinnu keessa hinjirru. Kanaafi. Haala kanaafii kan biroolle fiinxaan baasuufi hoogganoonni dhabaa akka dhuunffa dhuunffatti ibsa baasuu lakkisuudhaan hatattamaan walqunnamuudhaan sirnna wayyaannee diiggamaa jiru mala ittiin shaffisiifnuufi kufaati diina kana boodas haala itti ummata keenyas ta’ee biyya san tasgabbesinu irratti malaafi fala dhayuun yeroon isaa amma. Kana osoo hingodhin ammalle osomma akka barannetti ufii keenya waldorgominnu fii anaa sirras jabaa jennee walitti dhaadannu carraa dhalate kana hinmilkeesinu yoo ta’e dhiyinni da’imman dhangala’aa jiruu kanaafi itti gaafatama seena jalaa akka hinbaane dursinee hubachuun barbaachisaadha. A.Jundi


Dhiigaa xuxxuun agaamee akkamitti akka mucaa sanii irraa ajjeese ragaa..

Viidiyoo kana irratti abbaan mucaa ajjeefamee fi jiraattonni akkaataa itti ajjefamee fi waayee lafa irraa buqa’uu dubbatan.


WRAABESSI MAHAANDISA DHIMMA KANA BAASE NYAATE MAALIIF YUUSUU DIDEE?

Obbo Abbaay Tsehaayyee maqaa firoota isaatiin lafa hedduu Magaalaa Finfinnee kutaa bulchiinsa Boolee keessa fira mataa isaa kaa’uun akka sooromeerubeekame.Iddoo baay’ee barbaachisaa ta’e tokkos abbaa qabeenyaa tokko irraa fudhatamee akka firasaaf laatame yommuu baramutti akka qorannoon jalqabame dhaabbbatus ajajni darbuunsaas itti dabalamee akka ibsames maddeen ibsanii jiru.Haalli kun Naannolee biyyattii hunda keessatti haala wal fakkaatuun diriiruun mul’achaa jiru. Jiraattotaa fi Hojjetoota kutaa bulchiinsa magaalaa Boolee keessumaa dubartii qabeenyi isaanii irraa fudhatamee dhimma kana iyyachuuf iddoo addaa yeroo deemanitti beellamni qabameefii garuu guyyaa beellamaa isaaniitti deebii tokko argachuu dhabuu isaanii ibsuun dhaamsa naa dhagahaa isaan dhiyeeffatan kan kanaa gadii fakkaata. Kanaan dura itti gaafatamummaan isaa kan obbo Mallas kan ture gareen qorannaa malaammaltummaa Obbo Abbaay Tsahaayiif maqaa”Abbaa Lafaa” jedhu kenneeraaf.Sababni isaas otoo lafa daldaluu waan qabameef. Akka maddeeleen oduu ibsanitti Obbo Abbaay Tsahaayyee akka lafa daldalaa turan kan barame qorannoo kutaa bulchiinsa Booleetti godhameen ta’uu ni ibsa.Yeroo adda addaatti Koomishina Farra malaammaltummaaf odeeffannoon yeroo adda addaa kennamaa erga tureen booda Koomishinichi ittiin bulmaata hordofamuu qabu irratti hundaa’uun qorannoon akka eegalu ajaja dabarse. Haaluma kanaan qorattoonni koomishinichaa hojii isaanii eegalu.Ogeessonni qorannoo kunis yommuu hojii isaanii eegalan kanatti odeeffannoo barbaachisoo ta’anii fi akka lafti seeraan alaan qircaan hiramaa ture waan argataniif ragoota kana saamsan.Safarrii lafaas ta’e dhimmi lafaa waliin wal qabate kamuu akka dhaabbatus ajaja irratti dabarsan.Itti dabalataanis Mahaandisoonnii lafa safaraa turan hundi akka to’annoo jalaa oolaniifii qorannoon barbaachisaa ta’e isaanirratti gaggeeffamus godhame. Kutaan bulchiinsa magaalaa Boolee kun yeroo maraa lafa gara baadiyyaa naannoo sanaa jiraaniitti babal’isuun safara.Dadhabootni fi hiyyeessonni hedduun kaffaltii beenyaa lafa isaanii fudhachuuf yeroo mara gara kutaa bulchiinsa magaalaa kanatti deddeebi’an arguun waan haaraa otoo hin taane kan baramee fi quufame dha.Waggaa afurii fi shanii ol otoo beenyaa isaanii hin argatiin akka deddeebi’aa jiran humna dhabeeyyii hedduutu jiru.Abbaan qabeenyaa qabeenya dhuunfaa isaaf nama beenyaa isaa kaffalu dhabee yommuu rakkatutti mootummaan lafti kan kooti jedhee ofiif labsii baafate garuu aangawota mataasaatti fayyadamee qilleensarratti lafa gurguree ittiin badhaadha.Kun hojimaataa badaa sirni sun baatee ittiin raata’aa jiruu fi yakka lammiilee irratti raawwatamaa jiru dha. Seenaan qorannoo gaddisiisaa jedhame asirratti eegala.Mahaandisonni hundi erga hidhaman booda qorataman.Bu’aan qorannoo hundi gara nama tokkichaatti yoo agarsiisanis namni onnee guutuun abalu dha jedhu tokko dhabame.Yeroo kanatti gaaffiin”Maaliif?” jedhu ka’e.Hoogganaan bulchiinsa lafaa fi Hojii Raawwachiiftuun kutaa bulchiinsa magaalaa sanaa akka dhimmi kun isaan hin ilaallanne godhamuu,ragaan guutuun haala seeraan ala ta’een lafti hiramuu isaa kan agarsiisu otoo jiruu,Lafti isaanii gara jabeenyaan irraa guuramee namoota biroof akka jalaa laatame ragaan abbootii qabeenya lafa sanaa otoo jiranii,Itti gaafatamtoonni kaartaa lafaa irratti mallatteesanii fi Mahaandisootaaf ajaja laatan akka hin qoratamne godhamuun koomishinicha irratti akka duubaan irratti hamiin ka’u taasise.”Leenca ilkaan hin qabnee fi ergamtuu Mallas” maqaan koomishinichaa jedhu bal’inaan ka’e. ”Koomishina Farra Maalammaltummaaf Koomishina Farra Malaammaltummaa kan biraa” kan jedhuun mamii fi mormii isaanii bifa xalayaan hojjetoonnni fi kan itti dhiyeenyaan dhimmi kun isaan quuqu erguun qorannichi akka raawwatamu gaaffii fi odeeffannoo kennan.Namoonni maqaa fi eenyummaan isaanii hin beekamne tokko dhimma kana irratti dhaabbilee odeeffannoo mootummaas ta’e kan dhuunfaaf dhoksaa kana dabarsanii akka laatan kara karaan dubbatan.Waan barbaadinillee yoo namoonni kun jedhan namni nahus ta’e sodaatus dhagahus dhabame. Dhimmoota qorannoon kun irratti taasifame keessaa kan dubbichi ifatti saaxilamu kan godhe keessaa inni jalqaba dhimma ijaarsa liqaan ijaaramee kiraa hedduun irraa funaanamaa jiru tokkoo itti baratamaan karaa Magganaanyaa irraa gara Garjiitti geessu Addis Godaanaa cinaatti kan argamu ture.Akka maddeen ibsanitti namni dhimma qorannoo kana qabate yommuu namni isa waliin hojjetaa ture dhoksaa kana baasee itti himu amanuun akka isa dhibee ture ni ibsu. Hoogganaa bulchiinsa lafaa kutaa magaalaa sanaaf harka mirgaa kan ta’e Mahaandisa tokkorratti yommuu qorannoon gaggeeffamu”erga jettanii dhugaan jiru kana” jechuun ibse.Kan kanaan olitti ibsamee fi gara jabbeenyaan abbootii qabeenyaa irraa fuudhame kun kan laatame fira Obbo Abbaay Tsahaayyeef ta’uusaa ibse.Lafichi kan namoota duraa ta’uusaa ragaa guutuu qabaatullee Itti gaafatamaan isaa ajaja inni laateefiin akka inni ragaa abbaa qabeenyummaa haaraa qopheessee dabarsee akka lafa kana laate ibse.Yeroo kana ture qorannoon kun akka gara qorataa biraatti daddaffiin dabarfamu kan taasifame. Kutaa bulchiinsa Magaalaa Finfinnee Booleetti Hoogganaan dhimma lafaa Obbo Masarat fira dhiigaa Obbo Abbaay Tsahaayyee yommuu ta’u,Ajajaa fi furgaasa Abbaay Tsaahaayyeetiin lafoota baay’ee mi’aa fi gatii gurguddaa baasan firaaf hiree warra abbaa qarshiif immoo gurgurtaan akka dabarfamanii kennaman gochuunsaa akka barameen daddaffiin sirni ittiin gaggeeffaamaa haaraan laatame. Sirni ittiin gaggeeffamaa sunis Maahaandisni hidhaa jiru akka ariitiin gadi dhiifamu,qorannichis akka dhaabbatu kan jedhu ture.Yeroo kanatti yakkaa fi amala badaa gurguddaan uumamuusaanii,qabeenyi hiyyeessotaa hedduu karaa seeraan alaatiin maqaa babal’isuu magaalaa jedhuun irraa guuramee beenyaa tokko malee harka qullaatti hafuunsaanii yeroo bal’aa fudhachuun hin ibsamiin ukkaamfamee hafuu danda’e. Gabaasni hojii waliin dhahamaa ta’e akka dhiyaatu taasisuun galmeen dhimma kanaa akka cufamu taasisan.Mahaandisichi mana hidhaatii bahes achi buuteen isaa dhabame.Dhimmi nageenya biyyatti yakkoota kanaa fi kanaan wal qabatan dabalatee dhimma kanallee qabatee akka jirus maddeeleen itti dabaluun eeraniiru. Firri Abbaay Tsahaayyee hidhamuu mitiitii gorsaa kantiibaa Magaalaa Finfinneee Obbo Kumaa Dammaqsaa ta’uun guddina argatee ramadame.Hojii raawwachiiftuun ol aanaan sunis Ministeera hojii fi misooma magaalaa keessatti muudama ol aanaaargate.Yeroo ammaa kanatti gorsaan kantiibaa firri Abbaay Tsahaayyee bulchitoota kutaa magaalaa walitti qabuun dhimmma lafaa waliin wal qabatee kiraa sassaabdummaan akka babal’ataa jiru ganamaa fi galgala labsuudhaan gurra namaa duuchaa oola.Akkasumas balaa malaammaltummaan qaqqabsiisu waltajjiilee adda addaa irratti akka barsiisus godhame.Gochaan kun namoota hedduu mufachiise.Xalayaan mufii agarsiisan Koomishina Farra Malaammaltummaaf akka galaanaatti burqeefi.Namootni qaamaan dhiyaachuun dhimmi ta’aa ture ifa bahuu qaba jechuun ragaa bahaa turan fi Koomishinichi himata banuuf ture yommuu deebi’anii gochaa kana argan baay’ee naasuun raafaman. Dubbiin kun maaliif akka ukkaamfame yommuu ibsanitti”Hooggantoonni ol aanoon,namoonni dhimma nageenya keessa hojjetan,akkasumas hoogantoonni giddu galeeyyiin maalaammaltummaa keessatti liqimfamanii kan jiran ragaan dhiyaatullee Koomishinichi ejjennoo kan fudhachuu hin dandeenyeef sababni guddaan malaammaltummaan karaa sirnichi ittiin umurii isaa ittiin dheereffatu keessaa tokko ta’uu isaati” jechuun yaada laataniiru. ”Namoonni ADWI ykn EPRDF tajaajilaa jiran kanneen TPLF keessa jiran ceephaa’uu sababni itti hin dandeenye keessaa tokko ofuma isaaniiyyuu raaree malaammaltummaa waan keessa ciisanii jiraniif yoo dubbanne hojiin keenya nurratti baramee mana hidhaatti hafna” sodaa jedhuun akka ta’e gabaasaan ጎልጉል ibseera. Ogeessichis” gaaraa hamma godaatti biyyittiin malaammaltummaadhaan guutteetti” jechuun itti dabalee ibseera. Hubachiisa:-Barreeffamni kun kana dubbistootaan gahamee kan turee fi irra deebiin Amajjii 12 bara 2016 ጎልጉል‘N KAN MAXXANFAMERRAA HIIKAMUUN KAN DHIYAATE TA’UUSAA NUUF HUBADHAA! Maddi:-http://www.goolgule.com/


Ibsa Jaarmaaya Tokkummaa ABO Yemen.

JaarmaayaanTokkummaa ABO Yemen guyyaa WBO Ammajjii 1/1/2016 sababeeffachuu dhaan guyyaa 15/1/2016 waamicha tokkummaa hawaasa oromoo hundaaf gochuudhaan haala midhaagaa fi hamilee hawaasa keenyaatii horuu dhaan ayyaaneffatee oolee jira. Guyyaa kana akkuma aadaa oromoo eebba manguddootiin sagantaan yoo banamu itti aansuu dhaan dura taa’aan jaarmayaa haala yeroo ammaa dhaabni keenya keessa jiruu fi haala yeroo ammaa sochii biyya keessatti ibsa baldhaa godhee jira. sadarkaa hogganoota dhaabaaf itti gaafataman birkii jaarmayaa jaarmayaa ABO jaala abdii bulee karaa sarara sabqunnamtii telephoonii sababoota guyyaa WBO ayyaa neffamuuf baldhinnaan erga ibsanii booda jaarmaya tokkummaa ABO yemen kan sagantaa kana qophessee fi miseensota galatoomfatan. Keessattuu immoo dubartoota bara hedduu qooda qabsoo irraa fudhatan galatoonfatanan. Guyyaa WBO jaarmaya tokkummaa ABO yemen biratti haala midhaagaa ta’een yoo ayyaaneffamu Hawwisoon hawwii bilisummaa sirboota warraaqsa gara garaa tiin guyyaa WBO haala gaariin midhaaksaa oolan. Guyyaan kun guyyaa ilmaan oromoo qabsoo bilisummaa galmaan gahuuf waadaa keenya itti haarawoomfannee waadaa waliin seenuu tahuu hubachuun qabsoo oromoo galmaan gahuuf waadaa keenya haaroonfanna. Guyyaa kana erga haala midhaagaa ta’een xumurannee booda ibsa ijjannoo armaan gadii kana baafanne. 1.Jaarmaan tokkummaa ABO yemen tarkaanfilee siyaasaa mooraa qabsoo bilisummaa oromoo tokkomsuu fi humneessuuf dhaabni keenya ABO fudhate yeroo kamiyyuu ni deeggarra. 2.Jaarmaan tokkumma ABO Yemen yeroo kamiyyuu oromoon akka oromootti ijaaramee qabsoo hidhannoo finiinsutti amana. 3.Maqaa master plan jechuun tooftaa wayyaaneen ilmaan oromoo irratti sanyii duguugaa dalagdu ni balaaleffanna. Duras ni dhaabbanna. 4.Handhuurri oromiyyaa finfinnee irraa ilmaan oromoo fageessuun fi sirni gittaa gabrummaa wayyaanee ilmaan oromoo irratti fudhatan ni balaaleffanna. 5.Gaafiin abbaa biyyummaa fi ofiin of bulchuu ilmaan oromoo hanga galma gahutti falmiin duuba akka hin deebine hubachiifna. 6. Dhiigni ilmaan oromoo falmaa bilisummaa fi walabummaa oromiyaa irratti lubbuu isaanii qaalii dhaban dhiigni isaanii akka dhangala’ettihin hafu. 7. Sochiin barattoota oromoo fi gaafiin isaan gaafachaa jiran gaafii haqaa waan ta’eef qaamaa fi qalbiin isaan wajjiin jiraachuu hubachiifna. 8. Haala yeroo ammaa biyya keenya Oromiyaa keessatti deemaa jiru irrattti nuti Oromoon keessaa alaan tokkummaan Diina keenya hiddan buqqiisuu irratti wal hubaannoo fi dammaaqinaan akka qabsofnu dhaamna. Jaarmaayaa Tokkummaa ABO Yemen Tokkummaan Dandii Saqxuu Bilisummaatti.!!!!.


QABXIILEE IJOO MURTII WALGAHII HATATTAMAA MISEENOSOTA GAMTAA AWUROPPAA

1) Humni waraana mootummaa humna akka maleetti(wal hin ginnee) fayyadamuun yoo xiqqaate oromoota 140 ajjeesuu isaanii ragaa bahe 2) Mootummaan Maastar Pilaanii dhaabne jedhus babal’ina Finfinneetin amma duraayyuu qonnaan bultoonni miliyoonotaan lakkaawwama lafa isaanirra buqqa’anii hiyyummaaf saaxila bayanii jiran 3) Sabni Oromoo Itoophiyaa keessatti cunqursaa addaatif kan saaxilame ta’uu 4) Mootummaan ummata mormii nagayaatif bahe ‘shoororkeessitoota’ jedhe abaaruu 5) Ob. Baqqalaa Garbaa hidhamuufi, erga hidhamees dhibamu, hamma ammaatti namni tokkollee bakka inni jiru arguu dhabuun sodaa guututti dhabamsiisanii jedhu uumuu 6) Mootummaan amma duras mormii bara 2014 irratti ummata nagayaa irratti dhukaasa banuu 7) mootummaan itoophiyaa nama qeeqa kamu isaratti dhiheessu akka shoorarkeessatti kan lakkayu ta’uu; sababa kanaanis gaazexeessitoonni, barattonnifi mormitoonni mirga nama hedduun hidhamaa jiraachuu 8) Itoophiyaan biyyota Afrikaa kamuu caalaa gargaarsa diinaggee kan argattu ta’uu; waggatti doolaara biliyoona sadi (3) kan baajata biyyattiin qabdu walakkaa ol tahu akka fudhattu 9) Waggoota kurnan dabraniif mootummaan qonnaan bultoota humaan buqqisuun lafa isaanii invastarootaaf hiraa jiraachuun; yeroo kana godhu warra buqqa’an kana bakka biraa kan irra qubatan kennuufi dhabuu akkasumas buqqaasuu dura ummataa waliin marii godhuu dhabuu 10) Itoophiyaan yeroo amma kanatti beela hamaa keessa jiraachuu isiitifi daa’immaniif namoonni miliyoonotaan rakkoo hamaaf saaxilamuu 11) Haalli siyaasaa biyyattii yeroo ammaatifi tarkaanfiin ukkaamsaa Oromoo irratti fudhatame nageenya, tasgabbii fi guddina Itoophiyaa gaaga’ama hamaaf waan saaxiluuf Qabxiilee ijoon kun waan hubatameef murtii armaan gadii dabarsiinee 1. Tarkaanfii humnaa fudhatame, ajjeechaa, reebichaafi hidhaa jabeessinii balaaleffanna 2. Hookkarri ummatarratti godhamu, ukkaamsaan siyaasaafi sarbamuun mirga namoomaa saffisaan akka dhaabbatu gaafanna 3. Warri dhihoo kana hidhame, qonnaan bultoonni, barattonnifi hogganoonni siyaasaa saffisaan akka hiikaman gaafanna 4. Mootummaan ajjeechaafi reebicha ummatarratti raaw’atame bifa ifaafi amanamaa ta’een akka qoratuufi warra yakka kana raaw’ates seeraaf akka dhiheessu gaafanna. 5. Mootummaan Maastar Pilaanii isaa dhaabuu ni dinqisiifanna. Garuu furmaata waaraa fiduudhaaf marii qaamota dhimmi ilaallatu mara of keessatti hammate, jechuunis jaarmayaalee hawaasa, jaarmayaalee mormitootaa fi kkf waliin godhuun barbaachisaadha. Haa ta’uu garuu haala yeroo ammaa biyyattiin keessa jirtu, kan ajjeechaan, hidhaafi reebichi itti fufee jiruun marii akkasii gochuun hin danda’amu ejjannoo jettu qabna 6. Mootummaan odeefannoon bilisaan akka tamsa’u dhoorkurraa of qusachuu qaba. Kana jechuun miidiyaalee ugguruun, gaazexessitoota hidhuunifi basaasuun dhaabbachuu qaba 7. Pirojekitoota misoomaa gara fuulduraa irratti ummata waliin mari’atamu malee hojitti akka hin seenamne gaafanna. Mootummaan qonnaan bultootaafi tiikfattota marii akkanaa keessatti hirmaachisuu qaba 8. Gamtaan Awuroppaa gargaarsi Itoophiyaaf godhu akeekama yaadameefirra ooluu isaa mirkaneeffachuuf sirritti akka hordofu; gargaarsi kennamu mirga namoomaa sarbuuf akka itti hin fayyadamne mirkaneessuu qaba. Keessattu gargaarsi Gamtaa Awuroppaa sagantaalee qonnaan bultoota lafarraa buqqaasaniif akka hin oolle mirkaneessuu qaba 9. Gamtaan Awuroppaafi biyyoonni miseeonsotaa hokkara mootummaa Itoophiyaa Oromiyaa keessatti geggeessaa jiru dhaabsisuufi jeequmsi akka hin hammaanne taasisuuf ifaattifi keessaan akka balaaleffatan, mootummaa Itoophiyaa irratti dhiibbaa gama hundaa akka taasisan. 10. Gargaarsi maallaqaa Gamtaan awuroppaa Itoophiyaaf kennu qabiinsa mirga namoomaa biyyattiitifi tarkaanfii qabatamaa mootummaan sirna dimokraasitti cehuuf fudhatu irratti hundaayuu qaba. Tarkaanfii bifa kanaa qofatu biyyattiin tasgabbooftee misooma waaraa fiduu akka dandeessisu taasisa. #OromoProtests


Lafa Oromoo Eenyutu Saame?

WASHINGTON, DC—VOA Sadarkaa ministeeraatti Daayreekteera waaltaa qorannaa Imaammataa fi gorsaa mummicha ministeeraa kan ta’an Obbo Abbaay Tsehaayyee bulchiinsa magaalaa Finfinnee fi kan Oromiyaatu walii wajjiin maastar plaanii Finfinnee irratti hojjate jedhu. Garuu itti gaafatamtoota bulchiinsa godina addaa oromiyaa kan bulchiinsa naanoo Finfinnee keessa jiranii fi abbootiin qabeenyaa kan Oromiyaas ta’e kanneen biroo komatan. Kana hundumaa kan balleessan, kan saaman, kan saamsisan daldaltoota muraasaa fi qaama bulchitoota Oromiyaa kan godinaa addaa ti kan jedhan Obbo Abbaay warri akkasii kun akka itti gaafatamoo hin taaneef karaa tokko mastar plaanii gama kaaniin Motummaa Federaalaa fi Adda bilisummaa uummata Tigraay yknTPLF dha jedhu, jedhan.Uummanni Oromoo garuu eenyu lafa isaa akka fudhate eenyu akka isa miidhee rakkise eenyu akka isa saame , eenyu jireenya isaa irraa akka isa buqqise ni beeka jedhu Obbo Abbaay Tsehayyee. Gama kaaniin walgahii hatattamaa kan Waldaan Qorannoo Oromoo mormii Oromiyaa keessaa kan ilaaleen sambata darbe jechuun Amajji 16 as Waashington keessatti gaggeesse irratti kan argaman obbo Ermiyaas Leggesee seenaa qabiinsa lafa Itiyoophiyaa kan ilaaleen ibsa bal’aa kennanii turan. Obbo Ermiyaas Leggesee mana marii bulchiinsa Fifinnee keessatti waggoota 10 caalaaf kan hojjatan waajiira IHADIG kan Finfinnee keessatti qondaala koree hojii rawwachiiftuu fi itti gaafatamaa ministeera dhimma komunikeeshinii mootummaa turan. Lafa Oromoo naannoo Finfinnee akka lakkobsa Itiyoophiyaatti bara 1995 fudhatameef itti gaafatamaan Obbo Abbaay Tsehaayyee fi kaampaanii isaan keessaa harka qabani dha jedhan. Maaster plaaniin inni jalqabaa akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti bara 1976 hanga bara 1878tti waggaa lamaaf qoratamee bara 1994 raggaasifame. Bara 1994 raggaasifamuu isaa duras hojii irra oole ture kan jedhan obbo Ermiyaas isa kanaan laftii bulchiinsa Finfinnee jala turan Heektaara kuma 21 irraa gara kuma 54 tti akka bal’atu gochuu ibsan. Kunis Oromiyaa fi bulchiinsa Finfinnee gidduutti saamiinsa aangoo waan fideef Aqaaqii, Kotobee fi Kaarraa Qoree Finfinnee jala akka seenan ta’e.Kunis kan fedhan gochuuf akka salphatuuf ture jedhu.Sana booda labsiilee irraa jala Obbo Abbaay Tsehaayyee faa basiisantu rakkoo amma mudateef sababaa ta’e jedhu.


Mormiin Magaalaa Asaboot ittti fufeeti jira.

Ummanni gandoota aanaa sanii cufarraa walitti bahe eda walgahee murtii dabrsee jira 1) Qaraxa hin kafallu 2) bulchiinsa mataa keenya jaarranna kan jedhani. Yeroo ammaa hirira godhaa jiran. Poolisiin federaalaa dhukaasa itti banee jira. Haga ammaa namni tokk madaayee jira. Garuu hiriirri itti fufe jira.


WAAMICHA WALGAHII HATATTAMAA (ARIIFACHIISAA) MISEENSOTA WALDAA

HAWAASA OROMOO AWUROOPAA (WHOA)/ OROMO COMMUNITY ASSOCIATION IN EUROPE (OCAE) e.V. (Inc.), FRANKFURT AM MAIN, GERMANY Kabajamtoota Ilmaan Oromoo ardii Awuroopaa keessa Jirtaniif, hunda duraan dursee nagaan oromummaa fi waaqayyoo/rabbii garaa gurraachaa tokkicha maqaa dhibbaa isin haagahu. Jiruu fi jireenya gaarii isin hawwiina. Horaa bulaa. Walgahiin miseensota Waldaan Hawaasa Oromoo Awuroopaa (WHOA)/ Oromo Community Association in Europe (OCAE) e.V. (Inc.) yeroo shanaffaatif magaalaa „Frankfurt am Main/Nied (Heinrich-Stahl-Straße 3, 65934 Frankfurt am Main)” jedhamu keessatti guyyaa gaafa Bitooteessa (March) 05, 2016 sa’aatii 12:30 WB (PM) irraa jalqabee hanga sa’aatii 18:00 WB qophaa’ee jira. Walghii kana irraatti akka hedduminan hirmaattaan Saganta walgahii gaafa Amajjii 02 bara 2016f qophaa’ee irratti yeroo lamaffaaf (for the second time) mari gochuuf qopheessinee jira. Walgahii seena qabeessa kana irrattii hundinuu argamtanii gaaffii fi deebii geggeefamu irratti qooda keessan akka gumaachitan abdii guutuu qabna. Namoota Koree Hojii Raawwachiiftuu (KHR) irra odeeffannoo (information) dabalataa feetanif lakkoofsa bilbila (telefoona) kanatti of-gargaaraa: Lakkoofsa bilbila: +49(0)17653498098 +49(0)15210106906 +49(0)15210531811 +49(0)15219044954 Guyyaa, sa’aatii, bakka walgahii fi baabura bakka walgahii isin geesuu ilaalchisee arman  Guyyaa walgahii (Date of meeting): Bitooteessa (March) 05, 2016  Sa’aatii walgahii (Time of meeting): 12:30 WB (PM) ‐ 18:00 WB (PM)  Bakka walgahii (Place of meeting): Heinrich-Stahl-Straße 3, 65934 Frankfurt am Main  Geejiba (Transport): Vom Hauptbahnhof mit der S-Bahnlinien S1 und S2 bis zur S-Bahn From the central train station (Hauptbahnhof) take the city train Haltestelle „Frankfurt-Nied“, 5 Minuten zu Fuß bis zum SAALBAU Nied. (city railway) S1 and S2 to the city train station “Frankfurt-Nied”, 5 minutes on feet till SAALBAU Nied. Koree Hojii Raawachiiftuu (KHR) WHOA/OCAE e.V. (Inc.)


Gamtaan Awrooppaa Dhimma Itiyoopiyaa Keessattuu kan Oromiyaa Irratti Yaada Murtii Dhiyaate Raggaasise

WASHINGTON DC—VOA Paarlaamaan Awurooppaa dhimma Itiyooopiyaa irratti dheengadda dhiyaateefii kan ture yaada murtii har’a,Ammajii 21,206 raggaasisee jira. Paarlaamaan kun murtii kana kan raggaasise paartilee fi gareelee gurguddoo jiran 8 keesssaa deeggersa torban isaanii argachuun akka ta’e miseensa paarlaamaa kanaa kan ta’an Aanaa Maariyaa Gomesh VOAf ibsanii jiru. Gamtaan Awrooppaa sababaa nageenya naannoo fi kanneen biroon Itiyoopiyaa waliin wal ta’uu filatee kan ture ta’us amma garuu lammiiwwan isaa irratti dhiittaa mirga namoomaa fi dararaa geessisaa jira jedhame kan isa yaaddessaa dhufe ta’uu ibsee jira. Yaadi murtii kun kan Raggaasisame waan tokko utuu hin jijjiiramin utuu hin fooyyeffamin ta’uu kan ibsan Ms. Gomes kan dubbatame Oromiyaan tasgabbii dhabuu fi naannolee ka biroo Ogaadeenii fi Gambeella kanneen fakkaatan keessatti dhiittaan mirga namoomaa geggeefmaa jiru murtii kana irra nu geessise jedhu.


Kabeebsaa fi Sosobaan OPDO Umurii diinaa dheerressu Oromoo biratti  bakka hinqabu.

(Yonaataan Dhibbisaa) Ummatin Oromoo ergaa garbummaa jalatti humnaan galee har’a waggooti 130 ol lakkobiseesara. Ummatni Oromoo ija garboonfatootaa kan haawwate fi akka itti duulaani of jalatti galchan kan godhan keessaa gurggudoon dhimmoota lamadha. Sunis: Falmiin har’a Oromoon qe’ee isaa irratti garee saba biccuu Tigiree irratti godha jirus itti fuufinsa gaafa diinootin lafa isaa irraa fudhachuu fi humna namaa isaa ammoo garbummaaf olfachuuf tocho’aani irraa ka’ee amma har’aattu gudumfaan itti hingodhamin jirurraa kan madduudha. Ilmaan Oromoo Abbichuu, Gulallee, Galaan, Calanqoo, Annoolle Walloo fi kunnen biroon yeroo sanatti lubbuu isaani qaqaaalli laachuun diina meshaa hamaayyaa hidhatee itti duulee duraa dhabaachuun darbaan dhaala har’aa baratootin Oromoo itti jiraani akka ta’ee ifaadha. Har’aa aarsaan dami’imman Oromoo dachaan laachaa jiraan dhaamsa abaabilee, akakilee , Abbooti, Ayyooti fi kunnen falmii irratti darbani akka ta’e shakkin hinjiru. Utubaan warraaqsa ummata Oromoo har’aa kun aarsaa lubbuu fi lafee abaabiloonni fi akakilooni keennanii darban waan ta’eef madda seenaa irraa ka’a. Imaanaa isaani fi adaraan isaani sirni garboonfataa kun dhaloota dhufuun ni dhabama, yeroon keenya ni dhufa jedhan sanatu har’a gootota milliyonaan marfamee Oromiyaa mara keessatti diina raasaa jira. Har’aa Umaatni Oromoo baayyinisaa miliyyoona 40 olidha. Ummatni Oromoo Ityoophiyaan alaattis biyyoota kana akka Keeniyaa, Somaaliyaa, Jibuutti keessattis baayyinaan argama. Biyyattif dugugguruu dinagdee ishee ta’ee kan qabee jirus humna nama ummata Oromoo guddaa kanaf fi qabeenyaa isaa gudda akka ta’ee ragaa baayyee tarreessuu hin barbachiisu. Bunni har’aa sharfaa alaa guddaa ittin diinni argatuuf addunyaatti maqaan biyyaati itti beekamtus 70% nanno Oromiyaa irraa madda. Kana duwwaa miti Oromiyaan bakka bunni jalqaba itti argamee waan ta’eef biyyaattins maqaa kanan akka beekamtu kan godhedha. Omishoonni qonnaa fi daldalaa biroo fi albuudonni adda addaas baayínaan Oromiyaa keessaa hammaaramu. Bittootni turan humna Ummata Oromoo fi qabeenyaa isaa kanaatti dhimma ba’uudhaan ture kan diina alaa biyyatti irraa facisuu danda’an. Hra’as yoo bakka hundaatti ilaalle humni namaa ummata Oromoo gara gaditti (at low level) bakka olaana qabatee tatajjaltuu godhaatanii itti fayyadamaa jiru. Hra’a humna waraanaa biyyatti keessatti 50% ta’ee ba’aa guddaa fi bakka lolaa irratti kan dhumaatif ofaamu ilmaan Oromoo bal’aa kanadha. Ummatni Oromoo akkumaa baayyinna isaatti biyyaattii humna namattiins utubaa sibiilaa ta’ee kan qabee jiruudha. Generaaloota biyyaatti keessatti har’a jiraan 250 ol ta’an keessaa Oromoon nama 8 duwwaa qaba, Amarris ammasuma. Ga’een saba fi sablammoota biroos 10 duwwaadha. Isaan kunuu bakka amanamaa irratti hin ramadaman. Generaloota waraanaa keessaa 96%, hojjetoota teelee keessaa 85%, Ministeera Dhimma Alaa keessaati 98%, Gumuruk keessaatti85%, Dandii Qilleensaa Itoophiyaa keessaati 85%, Daladaltoota gurguddoo biyyattii keessaa 85%, Tika keessatti 90% akkasumas, magalaa finfinnee keessatti gamoo gurguddo kan qaban tigiroota. Gareen sabaa biccuu Tigiree keessa ba’ee kun garmalee quufee biyyattii irratti sirna kolonii gurraachaa diriirsee argama. Maqaa federalismiitiin ummatin Oromoo biyyaatti keessaatti garbummaa dugdaa cabsaa fi enyummaa isaa balleessu jalatti kufee waggooti 24 lakkayyera. Hara’a biyyaatti keessatti Heerri walqixxummaa ummatoota biyyatti tiksuu jira jedhame dhadatamee ilee gonkummaa Heeraa fedha garee yaartu/ Minority interest/ eguunf ummata bal’aa ukkamsee qabu ta’ee arginna. Biyyati keessatti manni marii ummatooni hunduu keessatti hirmaatu jedhamu ijaaramee waggoota 24 darbaani kana keessatti fedha garee Tigiray/ Waayyanne/ duwwaa tikksu irratti argama. Mana marii biyyatti keessatti barcumaa 447 kan gareen EPRDF to;aatutu jira. Ummata Oromoo bakka bu’uumaa ergamaa /Surrogate Messenger/ta’ee kan jiru OPDOn kana keessaa barcumaa 177 qaba, Garuu humni Tigiree bakka bu’ee barcumaa 37 duwwaa qaba, Amaraa bakka bu’ee kan jiru ANDM barcumaa 138 kan ummatoota kibba bakka bu’ee ammo barcumaa 120 qaba. Egaa silaa utuu sirnni Dimokraasii dhugaa jiraate OPDOn bakka bu’aa ummata Oromoo dhugaa ta’ee Mummicha Ministera fudhatee sirna siyaasa biyyaatti keessatti ga’een ummata Oromoo dhugaatti mul’aachu danda’a ture. Egaa haqaa kana irraa kaanee yeroo ilaallu humni abbaa irree Wayyaanne Tigiray gama Siyaasaa, Dinagdee fi Hawwasumaattin bakka furtuu fi humna isaan Ol karaa ta’een waan hundaa to’atee olaantummaa isaa agarsiisuuf hin rakkane. Sababiinsas humnoota ummattoota biyyaatti gurggudoo bakka bu’aan OPDO dabalatee kan Amaraa bakka bu’uu fi kan Ummata Kibbaa bakka bu’uu ofii isaatti umee fedhasaa akka guutaanif ummatoota isaani irratti boobaaseeitti roorriisaa fi bokkisaa jiraachuu irraa ti. Har’aa Oromiyaa keessatti Sammichi lafa daangaa hinqabne kan raawwaatama jiru ergamatuu OPDOtin. Har’a Ummani Oromoo lafa isaa irraa garee kanaan buqa’ee maqaa investimentitin dhumaa jira. Kan biraa dhisnne Ummatin Oromoo Finfinnee marsee jiru waggooti darbaan 10 asitti lafa isaa irraa buqa’ee karaa irratti darbatamee abbaa warraa 300.000 ol yeroo ta’uu maatii waliin yeroo ilaalamu gara Miliyoona 2 ol ta’aa. Har’aa gareen wayyaanne Ummata Oromoo bakka handhuurrii isaa itti owwalamtee kana irraa buqisee gamoo kan itti ijaaraatee ilmaan Tigiree garee wayyaanne waliin fayyidaan walitti hidhatanidha. Ilmaan Oromoo buqa’uun Adaa Seenaa fi dudhaa walumaa gala Enyuummaa Ummata Oromoo balleessuu cinaatti iyyuu maqaa Master Pilaanii Finfinnee Guddisuu jedhun daba seenaan dhifama hin goone armaan gadii raawwachuuf karoorfamee hojjetama akka jiru hubachuu barbachisaa. 2.Ummata Oromoo Handhuuraa isaa kan taatte Finfinnee irratti akka gaaffii abbummaa hinkaasne gochuun Aadaa, seenaa fi enyummaan Ummata Oromoo gonkumaa akka baduu gochuu. 3.Handhuuraa Oromoo bakka taate Finfinnee keessatti ganda Tigrootaa addaa (Special Village for the Tigirayans) ijaaruun Olantummaa sanyummaa irratti hunda’e jabeessuu. Egaa dhimma Master Pilaan Finfinnee giddugaleessa godhatee magaloota Oromiya raadiyyesi kilometra 100 keessa jiraan hundaa liqimsuun Oromiyaa ballessuuf karoorfame kana irratti ilamaan Oromoo haqa kana hubataani falmii ergaa egaalani bubulaaniru. Garuu falmiin kun babal’aatee bifaa qinda’ee fi Oromoo maraa hamaateen kan egalee bara 2014 keessa. Falmii ilamaan Oromoo kanaan Amboo irratti baratoonni fi qotee bultooni 70 ol humna waraanaa Agaazittin itti dhuman, kuma heddutti kan lakkayaman itti madaayan, hidhaman. Akka diinni fi ergamtuunsaa OPDOn yaadanitti gochaa suukaneessa kanaan sochiin haqaa ilmaan Oromoo biraa ka’ee kun ni dhabaata abjuu jedhuutu ture. Garuu sochiin kun qabsoo ummani Oromoo diina isaa irratti godhu gara boqonnaa haaraatti cesiise malee akka diinni hawwe ta’uu hin dandeenye. Gareen saba biccuu kun humna qabu hundaa fayyadamee ilmaan Oromoo fixuuf murteefatee tocho’aa jiraachuu isaa irra iyyuu, har’a ganda Oromoo hundaa keessatti Agaazii fi Polisii Federalaa boobaasuun ukkamsuu yaalulee waraaqsii Ummata Oromoo gonkumaa cimu malee akka diini yaade ta’uu hindandeenye. Ogganoontooni OPDO keessatu Presidentiin nanno Oromiyaa Muktar Kadir Humna Agaazii ilmaan Oromoo fixeef galata yeroo galchu Imaan Oromoo dhuman yakkamtoota godhee jeeqtota taasisee dhiyyeessuu caalaa qaanfachiisaan hin turre. Kunis warraaqsich jabaata dhufuun Mooraa ergamtoota keessatis walqodins akka uumamuuf gumaache. Warraaqsi kun masaaraa isaani jalaa bokkisuu waan egalee fi sodaan marfamani ummaticha araraarfachuuf jecha ‘master pilaanicha dhaabneerra’ jedhanii labsani. Galanni fi ulfinni irree ilmaan Oromoo fi warqsaa Ummata Oromoo kan yoomu hin dachaanef haata’u malee, hra’a Oromoon bakka hundaatti mataa olqbatee akka falamtuu fi dhimmi Oromoo gurra addunyaa akka hawwatu fi dhageetti akka argatu ta’eera. Garuu ammas jabbinni keenyaa daraan Tokkummaa keenya kan gaaffatuu fi dhaabbilee Oromoo fafaca’aani jiraan akka garaagarumaa isaani cinaatti dhisaani Oromiyaa fi Ummata Oromoo duguggaa sanyii diini itti agamee jirurraa bararaan hubachiisuun barbachiisaadha. Yeronsaas amma akka ta’ee fi wammich ummata Oromoo hundaa biraa dhiyaatus ifaatti gaaffi sirrii waan ta’eef deebii kennuufif owwaachun dirqama akka ta’ee hubatamu qaba. Egaa gara yaada koon ka’eef itti deebi’uun yeroo amma mootummaan wayyanne mala rakkoo kana keessa ittin ba’uu qabatee as ba’eera. Malli isaa kun fala yeroon itti darbeefi dagaachisa akka ta’ee utuu isaan labsuu hin egaaliin Oromoon hundi deebii itti keneera. Ammas mala haaraa ittin Oromoo balleessan qabatani gad ba’uun isaani waan hin oolle tahuus, ummata muratee qabsoof gadi bahe of duuba hin deebisu. Kanafis jala murree fedhii keenya diinni fi ergamtoonni isaa akka hubatani, kana booda kabeebsaa kaamiinuu Oromoon akka hin gowwoomfamne akka kana gaadiitti ibsina. Kanaafu Waraaqsii keenyaa Kan inni galma ga’uu fi xumuramu roorroo waggoota 130 olifi nurra ture garee sabaa biccuu kana waliin owwaluudhan ta’a jennee ilaalla. Kana galiin ga’uun gaanfa Afrikaa keessatti ga’ee fi bakki ummatni Oromoon qabu akka hundee qabeessa godhatuuf tasgabbii naannoo kanaf dirqama keenya ba’uuf hojjechuun ummatooni biyyattis ta’ee ollaan keenya hundi akka abdii nurraa qabaatan gochuun, ga’ee isaan irraa egamus akka bahan hogganuun dirqama keenya ta’a. Dhuma irratti OPDOf dhaamsa tokkon qaba. Seenaan gaaffii murteessituu isinii dhiheessitee jirti. Yoo yeroo kanatti sirnaan dhimma baatanii bitamtummaa irraa of bilisoomsuu baattan seenaanis ta’ee seeraan akka gaafatama jalaa hin baane isin hubachiifna. Kanafuu galmee guraacha hoggannoota OPDO keessa of baasuun tooraa waraaqsaa ummata keessani cina dhaabbadhaa seenaa haaraaf of qopheessaa. Injifannoon Kan Ummata Oromooti! Wabbiin keenya tokkummaa keenya! Amajii 2016 Yonaataan Dhibbisaa