Labsiin Yeroo Hatattamaa Mootummaa Itiyoophiyaa Sochii Keenya Uggure, Jedhu Mormitoonnii fi Dhaabatonni Miidiyaa Walabaa

Mootummaan Itiyoophiyaa – mormiilee Bulchiisota naannoo Oromiyaa fi Amhaaraa keessatti geggeeffamu irratti tarkaanfii fudhachuuf jecha labsiin yeroo hatattamaa baatiilee ja’aaf biyyattii keessatti labse, mirgawwan heeraa lammiwwan biyyattii qaban irratti miidhaa fidu hin qabu – ejjennoo jedhutti cichee itti fufee jira. Daandiileen Finfinnee keessaa waan tasgabbaawan fakkaatanii mul’atan iyyuu, kanneen akka mormitoota mootummichaatti ilaalaman garuu, yeroo baay’ee hojii isaanii hojjechuu irraa ka danqaman ta’uu dubbatu. Paartii Tokkummaa Guutmmaa Itiyoophiyaa – Meiaadiif dura-taa’aa ka ta’an – Obbo Aseffaa Habtewold, miseensonni paartii isaanii gonkumaa socho’uu hin dandeenye – sadarkaa jedhamu irra ga’uu isaa dubbatu. Naannoo tokko irraa gara naannoo biraatti deemnee miseensota keenya dubbisuu hin dandeenyu. Aanaalee adda addaa keessatti miseensota keenya waliin walga’ii taa’uu hin dandeenyu. Dorkamee jira. Walumaa-galatti walga’ii namoota lama caalu geggeessuu hin dandeenyu. Guutummaatti sochiin keenya ugguramee jira. Haga xumura labsii yeroo hatattamaati waan tokko iyyuu hojjechuu hin dandeenyu – jedhu – Obbo Asaffaan. Akkuma miseensota paartiilee ka biroo, miseensonni paartii isaanii garii hidhamanii, kaan ka doorsisamaa jiran ta’uu dubbatu. Barruulee walabaa torbanitti yeroo tokko maxxansamu, kan “Addis Standard” jedhamu, labsii yeroo hatattamaa sanaa booda, manni-maxxansaa kam iyyuu barruulee isaanii maxxansuuf ehame akka hin argamiin hubachiisuudhaan, torban dabre irraa kaasee maxxansa dhaabuu beeksisee jira. Gulaalaatuu ol’aantuun Barruulee sanaa Aadde Tsedaalee Lammaa, barruulee sana karaa interneetii baasuu kan itti fufan ta’uu beeksistee jirti. Itiyoophiyaa keessatti saba hunda irra bal’aa ka ta’e – uummatni Oromoo, bilisummmaa daran, mirgawwan abbummaa dinagee fi lafaa gaafachuudhaan gara waggaatokkoof kan hiriira mormii geggeesse yoo tahu, tarkaanfii humnoota poolisiin haga ammaatti kanneen dhibbootaan lakkaawaman tu ajjeesame – jetti – gabaastuun keenya – Maartaa Van Der Wolf. Gabaasa sagalee dhaggeeffachuuf kana cuqaasa


Magaalaan Bulee Horaa Arsii Nagallee fi Gandeen Arsii Bahaa Lama Maal Keessa Jiru ?

Barataan Yunivarsitii Bulee Horaa Abdisaa Adulaa Kibxata Onkolooleessa 25 bara 2016 galgala magaalaa Bulee Horaa keessatti humnootii hidhataniin ajjefamuu jiraattonni Ibsanii jiru. Sirni Awwaala isaas naannoo maatiin isaa jiraaatanitti Robii Onkolooleessa 26 bara 2016 rawwatamuu ibsamee jira. Poolisiin magaalaa Bulee Horaa waa’ee ajjefamuu barataa Abdisaa waaniin beeku hin qabu jedhan. Bulchiinsi magaalaa fi kan aanaa Bulee Horaa deebii kennuu hin feene. Yunivarsitiin Bulee Horaa garuu barataa isaanii ta’u mirkaneessee jira. Gama kaaniin godina Arsii Lixaa aanaa Arsii Nagallee keessaa namoota hidhuun hammaachuu isaa fi kanneen hidhaman gara adda waraanaatti duultu, jedhamuun guuramuu isaanii jiraattonni dubbatanii jiran. Masriin karaa daangaa hidha laga Abbayyaa duula waraanaa waan banteef kanneen jeeqama kaasanii hidhaman looltoota dura duuluu qabu, jechuun kokolaataan fe’anii guuran jedhu jiraattonni. Angawoonni garuu, deebii kennuu hin feene. Godiina Arsii bahaa, ganda Alaagaa Dureettii fi Alaagaa Doree keeessatti akkasuma namoota hidhaa keessa jiran guuruu irraa kan ka’e gandeen kun sodaa guddaa keessa jiru jedhu jiraattonni. Maatiin, namootni isaanii eessatti akka ergaman itti hin himamnee, gaafachuufis tarkaanfii fudhatamu sodaatu, jedhu. Angawoonni garuu, namoonni hiriiranii dhagaa darbachuu isaaniif hidhamanii jiru, jedhu. Garuu, bakka biraatti geeffaman isa jedhu irratti deebii hin lane Gaaffii fi deebii guutuu kana cuqaasuun dhaggefadhaa


Yunaayitid Isteets Labsii Yeroo Hatattamaatii Booda Akeekkachiisa Imalaa Lammiwwan Isheef Baaste Akka Hin jijjiiriin Ibsite

Ministriin Dhimma-alaa, ka Yunaayitid Isteets, torban dabre keessa akeekkachiisa baaseen, tasgabii-dhabinsa Itiyoophiyaa keessatti, keessumaa, bulchiisota naannoo Oromiyaa fi Amaaraa keessatti itti fufee jiruu fi dhamamuu lubbuu namoota hedduu, hidhamuu namoota kumootaan lakkaawamanii fi barbaadaa’uu qabeenyaa walitti-fufee mul’ateef sababaa tahe irraa kan ka’e – lammiwwan Ameerikaa, yoo baay’ee barbaachisaa tahe irraa kan hafe karoora imalaa gara biyyattiitti qaban akka haqan akeekkachiisee ture. Mootummaan Itiyoophiyaa, akeekkachiisa imalaa Ministriin Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets baase sanaaf deebii kenneen, labsiin yeroo hatattamaa sun haala nageenya biyyattii gara tasgabbiitti ka deebise tahuu isaa eeruudhaan, “akeekkachisni kun garuu, Itiyoophiyaan gara nagaa fi tasgabbiitti deebi’uun ishee kan isaan hin gammachiisne – gareelee Ministirii Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets tokko tokkoon ka kenname” – jedhee jira. Ministara Dhimmoota Koomiyunikeeshinii Moootummaa Itiyoophiyaa – Getaachew Reddaa tu kan deebii kana kennan. “Carraa-dhabinsa ta’ee, akka lammiwwan Ameerikaa imala gara Itiyoophiyaatti karoorfatan haqan dhiibbaa gochuuf jecha, sababaa yaadchisaa akkanaa kennuuf namoonni murteeffatan Ministirii Dhimma-alaa keessa jiran. Waa’ee nagaa fi tasgabii Itiyoophiyaa namoonni yaadda’an ka jiranis fakkaata. Sababaan isaan, seensa akeekkachiisa sanaa keeyyata duraa yoo dubbistan, Itiyoophiyaa keessa amma illee akka tasgabiin hin jirre agarsiisa. Garuu, wanti tasgabii-dhabaa ta’e homtuu hin mul’atu. Hin jirus” – jedhan – Obbo Getaachew Raddaa, waahile keenya Raadiyoo Sagalee Ameerikaa, ka kutaa Afaan Ingilizii – Jemsi Batiif deebii kennaniin. Dubbi-himaan Ministirii Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets – Joon Kiribii, Kibxata dabre kana ibsa tuta gaazzexeessotaaf kennan irratti, ammas, biyyoota maqaan isaanii ka’e keessaa tokko Itiyoophiyaa ture. Ministriin Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets, labsii yeroo hatattamaa Mootummaan Itiyoophiyaa baase sana irraa ka’uudhaan akekkachiisa imalaa lammiwwan isaaf baase sana irratti Mr. Kirbiif gaaffiin dhihaate. Akeekkachiisni Ministriin Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets baase, Mootummaa Itiyoophiyaa biratti fudhatama dhabuu isaa kan ibse – gaazzexeessaan gaafficha dhiheesse haala Itiyoophiyaa yeroo ammaa irra deebi’anii ilaaluu barbaachisa, jettanii yaadduu? Jechuun gaafate. Dubbi-himaan Ministricha Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets – Joon Kirbii kanaaf ennaa deebii kennan, “hin barbaachisu. Hin goonu. Akeekkachiisni imalaa akkasuma akka salphaatti waan ba’u miti. Fooyyessinee ennaa baasnu immoo, namoonni ilaalcha ol’aanaa akka itti kennan waan beeknuuf of-eeggannaadhaan baasna. Namni akka ilaalcha itti kennu illee ni feena. Kana mara sababaan goonuuf inni guddaan, lammiwwan Ameerikaa gara kutaalee Addunyaa keenyaa adda addaatti ennaa imalanis tahe ennaa achi turan akka of eeggataniif waan ta’eef, Itiyoophiyaan kana irraa adda miti” – jedhan. Dubbi-himaan Ministirii Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets – Joon Kirbii kanamuun wal-qabsiisuun, waa’ee labsii yeroo hatattamaa Mootummaan itiyoophiyaa baasees kaasanii jiran. “Labsii yeroo hatattamaa Mootummaan Itiyoophiyaa baase irratti ibsan kennes arguun keessan ni mala. Mootummaan Itiyoophiyaa ajaja seeraa malee ennaa namoota hidhu, interneetii cufuu, walga’iinsa uummataa ugguruu, sochii sa’atiidhaan daangessuu fi waalabummaa yaada ofii dubbachuu ugguruu dabalee ennaa murtii dabarsu, daafoon inni hordofsiisu yaada-nu-jeequutti jira. Ibsa kiyya keessatti akkan hubachiisetti, labsiiin sun haalawwan kanaan yoo hojii irra oolfame, rakkoo wal-dhibdee siyaasaa biyyattii mudate yaaliinammaan dura godhamee fashale ka deebisee fidu ta’a. Kanaaf, kun akeekkachiisa imalaa fooyyessamee dhihaate. Labsii yeroo hatattamaa isaan baasan irraa kaanee ennaa ilaallu, kana tu wayya jenna. Kun immoo, biyyoota Addunyaa irra jiran mara keessatti iyyuu wanna goonu” jedhan – Dubbi-himaan Minisstrii Dhimma-alaa Yunaayitid Istees – Joon Kirbii. Kana cuqaasuun gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa


Buraayyuu fi Walgahii Bulchiinsi Magaalaa Gaggeesse

Godiina addaa Oromiyaa naannoo Finfinnee ka taate magaalaa Buraayyuu keessatti torban darbe bulchiinsii magaalaa hojjattoota warshaa fi kan abbotii qabeeya dhunfaa waliin marii gaggeesse jira. Sababaa magaalaa Buraayyuu keessaatti warshaan tokko gubachuutti aansee namoonni hedddun hidhamaa kan jiran ta’u jiraattonni ni dubbatu. Bulchaan magaalaa Buraayyuu Obbo Dhaabaa Jinfeessaa walgahii sana gaggeessuu isaanii ibsanii, garuu namoonni hidhamaa akka jiran galmee agarsisuu hin qabu jedhan. Walgahii gaggeeffame irraa sagaleen dhoksaan ba’e akka agarsisuutti gaaffileen uummanni dhiyeesse Oromoo qofti maaliif hidhamaa akkasumas ajjefamaa, Fixinsi ayyaana Irraeechaa kan Bishooftuu irratti dhaqqabe beekaa kan qindaa’ee dha, carraa hojii dhabne, Oromootu Oromoo hiisisaa jira ka jedhu ta’uun beekamee jira. Bulchaan magaalaa Buraayuu garuu, Oromoo qophaatti baasanii tarkaanfiin fudhatame hin jiru, egaa jedhanii booda, carraa danda’ameen dargaggoota hojii qabsisuuf yaalamaa jira, jedhu. Ayyaana Irreechaa irratti humnooti akka Yuneeskoon Irreecha hin galmeessine barbaadan jeequu isaanii mootummaan beeksisee jira jedhu. Gabaasa guutuu dhaggeeffachuuf kana cuqaasa


Mootummaan Ammatti Filannoo Geggeessuf Fedha Hin Qabu: Geetaachoo Reddaa

Ministriin waajjira dhimmootii kominikeeshinii Itiyoopiyaa obbo Geetaachoo Reddaa har’a waaree irratti ibsa gaazexeessota biyyootii alaaf kennaniin gaaffii gaazexeessota biraa dhiyaate irratti hundaa’uu dhaan akka deebii kennanitti yoo ta’e labsiin yeroo hatattamaa erga hojii irra oolee as tarkaanfiin humnaa to’annaa jala ooleera. Tasgabbiinis bu’aa jira jedhan. Warashaaleenis hojii isaanii idilee hojii oomishuu jalqabuu isaanii kan ibsan obbo Geetaachoon labsiin yeroo hatattamaa sun seera eegisisuuf yaadamee kan ba’e furmaata yeroo ti jedhanii,furmaati waarisna qabu furmaata siyaasaa ti. Kana keessaas tarkaanfiin inni tokko guyyaa isaa dubbachuu baatanis hanga torban dhuftuutti jijjiirraan aangoo jiraachuu dubbataniiru. Sunuu ga’aa miti jedhan. Sun qofti ga’aa miti. dantaa uummataaf dhaabanna kanneen jedhan paartilee polotiikaa dabalachuu danda’a. ykn gareelee hawaasa sivilii dabalachuu danda’a. gareelee dhimmi isaa ilaalalatu waliin illee ni mari’anna jedhan. Jijjiirama siyaasaa kana fiduuf yeroo hagamii akka barbaachisuu fi yeroo filannoo isa itti aanuuf yeroo waggoota afurii eeguun kan nama irra jiraatu ta’uu kanas haala ariifachiisaa yeroo waliin attamiin wal simsiisuun akka danda’amu gaafii dhiyaateefiif obbo Geetaachoo Reddaa deebii kenneniiru. Mootummaan battala kana filannoo geggeessuu hin fedhu jedhan. Gabaasa sagaleetif kana cuqaasaa


Prezidaantii Oromiyaa Dabalee Kaabineeleen Haga Caasaalee Gadiitti Jijjiiramuun Gaaffiilee Uummataaf Deebii Ta’aa?

Caaffeen Oromiyaa yokaan Manni-maree Bulchiinsa naannoo Oromiyaa – Obbo Lammaa Magarsaa – Prezidaantummaa Oromiyaatti filachuu isaa dabalee - jijjiirraa kaabinee gochuu isaa gidduu kana beeksisee jira. Ka duraan Prezidaantii Ormiyaa ta’anii hojjetaa turan – Obbo Muktaar Kadir, dura, hoogganummaa yokaan dura-teessummaa DhDUO irraa, amma immoo, taayitaa prezidaantummaa bu’anii --- ka duraan afaan-yaa’ii Caffee Oromiyaa turan – Obbo Lammaa Magarsaa bakka isaaniitti filataman. Caffeen Oromiyaa, walga’ii isaa hatattamaa geggeesse kanaan – Obbo Kadir Huseen, itti-aanaa prezidaantii Oromiyaa, ka duraan itti-aanaa Prezidaantii turan - Obbo Isheetuu Desee immoo, Afaan-yaa’ii Caffee yokaan mana-maree sanaa gochuun filatee jira. Kaabineen harawa filame kun, gaaffii hawaasichaa deebisuu ka danda’u – dhaabbii fi ga’umsa akka qabaatutti qopheessamuu isaa – Mootummaa Oromiyaatti, itti-gaafatamaan Biiroo Dhimmoota Koomiyunikeeshinii – Obbo Fiqaaduu Tasammaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Kan gidduu kana ifa taasisame – Kaabinee Oromiyaa miseensota 27 of keessaa qabu keessaa irraa hedduun haarawa ta’uu isaanii dubbatan – Obbo Fiqaaduun. Miseensota Kaabinee Oromiyaa 27 keessaa, prezidaantii dabalatee 17 haaraa dha - jedhu – Obbo Fiqaaduun. Kanneen keessaa immoo, 8 miseensota Koree gidduu DhDUO akka hin ta’iinii fi saddeettan keessaa 5 miseensota leexaa, 3 kanneen miseensota dhaabichaa hin ta’iin akka tahe dubbatan. Gaaffiin uummatni gaafate, gaaffii bulchiinsa gaarii ti – ka jedhan – Obbo Fiqaaduu Tasammaa, gaaffiin uummatni gaafate “misoomni dhufee jira. Garuu, ga’aa miti. Misoomni bu’uraa dhufee jira. Garuu, sadarkaa barbaadametti qulqullina hin qabu. Dargaggoota barsiistanii jirtu. Garuu, hojii hin uumne. Kanaaf, sirriitti ijaaramtanii gaaffii uummataa deebisuu qabdan” – ka jedhu akka ta’etti dubbatan. Gaaffii uummataa kana deebisuuf, namoota dandeettii fi beekumsa ga’aa qaban filachuun akka deebisanii ijaaraa jiran hubachiisan – Itti-gaafatamaan Dhimmota Koomiyunikeeshinii Mootummaa naannoo Oromiyaa – Obbo Fiqaaduu Tasammaa. Jijjiirraa fi ijaarsi kun, gara godinaalee, aanaalee fi gandeeniitti illee kan itti fufu eeran. Caffeen Oromiyaa – Obbo Lammaa Magarsaa Prezidaantii Bulchiinsa naannoo Oromiyaatti filachuu dabalee – Kaabinee isaa keessatti jijjiirama gochuunii fi jijjiirraaleen wal-fakkaataan caasaalee gadii keessatti gochuuf akeekame kun gaaffiilee uummataa yeroo dheeraaf Oromiyaa keessatti dhaga’amaa tureef deebii quubsaa ta’uu laata? Kan irratti gama mormitootaa tii – dura-taa’aa Kongiresa Federaalawa Oromoo – Dr. Mararaa Guddinaa haasofsiisnee jirra. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa


Addis Istaandaard Labsii Yeroo Atattamaa Itoophiyyaatti Labsameen Wal-qabatee Hojii Maxxansaa Dhaabuu Dhaa Dirqamuu Isaa Beeksise

Barruuleen dhuunfaa oggoota jahan darbanii odeeffannoo dhimma siyaasaa Itoophiyaa irratti xiyyeeffatee maxanfamaa ture, Addis Istaandaard, haala biyyatti keessa jiruun han ka’e hojii isaa dhaabuudhaa dirqamuu isaa kaleessa ifa godhamee jira. Gulaaltuu barrulee Addis Istaandaard Aadee Tsedaalee Lammaa, dubbisneerra. Dhaggeeffachuuf kana cuqaasaa.


Lammiwwan Yeroo Ammaa Yemenitti Baqatan Keessaa 98% Oromoo Dha

Baatii Fulbaana dabree keessa qofa, Itiyoophiyaa irraa namoota kuma tokkoo fi dhibba ja’aa fi soddomii lama, Somaaliyaa irraa namoota 32 tu biyya Yemen seene – jechuun gabaasame, marsariitii Tokkummaa Mootummootaa dhimmi rakkinaa fi gargaarsa namoomaa irratti gabaasamu, kan “Relief Web” jedhamu irratti. Lakkoobsi baqattoota Yemen seenanii kan walii-galaa ka baatii Hagayyaa irraa gad-bu’e iyyuu, lakkoobsi godaantotaa fi baqattoota Itiyoophiyaa irraa Yemen seenanii dhibba irraa harka afurtamaan dabale – jedha – gabaasaan kun. Yeroo ammaa baqattoota fi godaantota Itiyoophiyaa irraa Yemen seenan kana keessaa dhibba irraa harki sagaltamii saddeet dhalatoota Oromoo ta’uu isaaniis gabaasaan Tokkummaa Mootummootaa marsariitti “Relief WeB” irratti bahe gabaasee jira. Baqattoonni kun sababaa adda addaatiin akka Itiyoophiyaa irraa ba’an kan dubbatu – gabaasaan kun, gariin isaanii, mormii barattootaan biyyattii keessatti jalqabame wajjiin haala wal-qabateen, akkasumas “miseensota Adda Bilisummaa Oromoo ti” shakkii jedhuun mootummaa Itiyoophiyaatiin hidhamuu isanii himantan – jedha. Baqattoota Oromoo yeroo ammaa Yemen seenan kana ilaalchisee, Yemen irraa hoogganaa hawaasa baqattootaa fi baqattuu haarawa seente tokko haasofsiisnee jirra. Kana cuqaasaa tii qophii guutuu dhaggeeffadhaa


Manaa Gad ba’uunis Tahe Mana keessa Taa’uun Rakkoo Ta’e, Falli Maali?

Godiina addaa Oromiyaa Kan naannoo Finfinnee keessatti magaalaa Holataas ta’e aanaa Walmaraa keessatti hidhaa reebichaa fi dararaan hammaate jedhu jiraattonni. Mana keessa yoo oollee cabsanii seenuun nu tumu manaa yoo baanee daandii irraa butanii eessa butee keenya dhabsisu, maal akka nuuf wayyu hin beeknu jedhu jiraattonni. Dallaa mana namaa seenanii maallaqaa fi warqee akkasumas qabeenya adda addaa saamuun aanaa Walmaraa keeessatti baratamaa dhufeera jedhu. Namni nama hidhame iyyaafachuu deemus qabamee itti dabalama waan ta’eef rakkoo jabaatu nu qabe jedhu. Gama kaaniin immoo bulchaan ganda Gafarsaa Nonnoo nama shakkamee sakata’uu labsii yeroo hatattamaatu ehama, garuu nageenya uummataa naannoo eeguuf kun godhama, jedhu. Kun ta’us, namni manni isaa sakata’ame hin jiru jedhu. Humnootiin nageenyaa bobba’an qabeenyaa saamu, jechuun kan jiraattonni dubbatanis dhara jedhan. Kan jalaa saamame jiraannaan bulchiinsa jirutti iyyachuu danda’aa jedhan. Gaaffii fi deebii guutuu kana cuqaasuun dhaggeefadhaa


Mootummaan Biyyi Nagaa Dha Jedha Mormitoonni Immoo Uummata Hidhaatti Guuraa kaan Saamaa Nagaa Maaliitu Jira Jedhu

Minsiteerri waajjira kominikeeshinii Itiyoopiyaa Geetaachew Reddaa labsiin yeroo hatattamaa bu’aa barbaachisu argamsiisuu dhaan biyyattiin akka tasgabbooftu godhee jira jedhan. Mnistrii dhimma alaa US keessa jiranii fi Itiyoopiyaan nageenya argachuu ishee amanuu hin feenetu jiru jedhaniiru. Mootummaan Itiyoopiyaa ministriin dhimma alaa US imala biyyattii ilaalchisee akeekkachiisa inni kennetti mufatee jira. Ministriin dhimma alaa US jimaata darbe akeekkachiisa imalaa kenneen sababaa jeequmsa keessumaa Oromiyaa fi naannoo Amaaraa keesatti ka’ee lubbuu nama hedduu galaafate kumaan kanneen laka’aman hidhaatti naqamanii qabeenyaa hedduun barbadaa’eef jecha lammiiwwan isaa imala barbaachisaa hin taane gara Itiyoopoiyaatti godhan irraa akka of qusatan gaafatee jira. Mootummaan Itiyoopoiyaa jalqaba baatii kanaa labsii yeroo hatattamaa baatii ja’aaf kan turu labsuun isaa ni yaadatama. Ministeerri waajjira dhimmootii kominikeeshinii Itiyoopoiyaa Geetaachew Reddaa akka jedhanitti labsiin yeroo hatattamaa bu’aa gaarii buuseen biyyattiin akka tasgabbooftu godhee jira. Ministrii dhimma alaa US keessa kanneen jiran hangi tokko garuu Itiyoopiyaan tasgabbii argachuu ishee kan hin simanne jiru jedhan. Akka carraa ta’ee namoonni ministrii dhimma alaa keessa jiran hangi tokko sababaa dhugumatti nama dhibu dhiyeessuu dhaan akeekkachiisa imalaa akka kaa’amu godhan. Namni ministrii dhimma ala sana keessa jiru Itiyoopiyaan nagaa argachuun ishee kan isa yaaddessu waan jiru fakkaata. Sababiin isaas akeekkachiisa sana keeyyata jalqabaa yooilaalte biyyattii keessa jeeqamni akka jiru akka amantu si godha. Biyya kana keessa jeeqamni deemaa jiru hin jiru jedhan. Dura ta’aa kongresa federaalawaa Oromoo Dr. Mararaa Guddinaa obbo Geetaachoon biyyattiin nagaa ka jedhan uummata saamuu fi dararuu akkasumas jamaa hidhaatti naqaa utuu jiranii ti jedhan. Getachoon jalqaba baatii kanaa VOA waliin gaaffii fi deebii geggeessaniin mootummaan isaanii hiriira farra mootummaa sana keessaa harki humnoota alaa jiraachuu ragaa qabna jedhanii turan, garuu ragaan sun maal akka ta’e dubbachuuf tole hin jedhin hafan. Gabaasa sagalee dhaggeeffachuuf kana cuqaasaa


Hiriira Nagahaa Oromoonni Dhittaa Mirga Namaa Itoophiyaa Keessa Jira Jedhan Balaaleffachuu dhan Diisiitti Gegeessan

Oromoonni godinoota Yunaaytid Isteets adda addaa keessa jiraatan harra Waashingtan Diisiitti hiriira mormii gegggeessan. Mootummaan Ameerikaa gargaarsa Itoophiyaa dhaa kennu akka dhaabu fi mootummaan Itoophiyaa mirga dhala namaa akka kabaju dhiibbaa akka gooduu waajjira Dhimmoota Haajaa Alaa Ameerikaa dhaqanii iyyata galfatanii jiru. Qindeesitootaaf hirmaatota hiriirichaa keessaa han dubbisne qabna. Kana cuqaasuun dhaggeeffadha.


Labsiin Yeroo Hatattamaa Midhaa Nutti Hammeesse, jedhu - Jiraattonni Oromiyaa, Maqalee keessatti hoo?

Itiyoophiyaa keessatti Labsiin yeroo hatattamaa eega hojii irra oolee as haallii magaalaalee Oromiyaa adda addaa keessaa daran hammaataa adeemuu jiraattonni Awwadaay, Baddallee, Maqii, Jimmaa fi Najjoo dubbatanii jiru.Humnootiin waraanaa gaaffii tokko malee namoota hidhaatti guuruu, mana namaa cabsanii seenuu, qabeenya maallaqaa bilbila harkaa fi laap topii ykn kompuuta erga fudhatanii booda abbaa qabeenyaa sanas hidhu jedhan. Sabaa himaa caqasuuf rakkoon akka jiru, barattoonni illee mana barnootaa deemanii barachuuf sodaa qaban irraa mana keessa oolu jedhu. Kanneen daldalli dadhabaa adeemuu isaan kan ka’e hegereen jireenya keennaa yaaddeessaa dha jedhu jiraattonni. Gama kaaniin jiraattoota magaalaa Maqalee keessaa hangi tokko labsii yeroo hatattamaa hojii irra ooluu isaa kan ilaaleen gaafatamanii mootummaan duraan dursee ituu labse ta’ee badiin kun hunduu hin dhaqqabu ture jedhan. Ammas labsiin kun hojii irra eega oolee as bu’aa argamsiseera jedhu. Akkuma kutaalee biyyatti mara keessaa firoottan qabnu yaaddoon keessa turre, amma garuu, haala foyya’aatu jira jedhu. Baahir daar keessatti badii guddaa dhaqqabeen maatiwwan kuma lamaa ol hojii-dhaa ala ta’anii akka turan, kunis maatii isaanii hojiin ala ta’e waan ittiin jiraatan akka dhaban gochuu isaa maqaa dhahuu jiraattonni magaalaa Maqalee fi Humaraa yaada kennaniin. Gabaasaa guutuu kana cuqaasuun dhaggefadhaa


Marii Waldaa Abboota Seeraa Oromoo Landanitti Geggeeffamu

Waldaan ogeessoota seeraa kan Oromoo xumuura torban kanaa jechuun Onkolooleessa 22 fi 23 magaalaa Londoon keessatti marii gaggeessuuf kan jiran ta'uun ibsamee jira. Karoora walgahii kanaa ilaalchisuun, Jaallanneen qindeessitoota keessaa tokko – Prezidaantii Mana-murtii Walii-galaa Oromiyaa duraanii - Obbo Tashaalee Aberraa haasoofsiiftee jirti. Gaafii fi deebii godhame dhaggeeffachuudhaa kana cuqaasaa


Magaalaaleen Oromiyaa Maal Keessa Jiru?

Magaalaalee shan irraa jiraattoota hasoofsiifne haallii isaan keessa jiran harka caalaan wal fakkaataa dha.Kunis uummata dorsisuu, reebuu, hidhuu akkasumas manneen namaa cabsanii halkan seenuun qabeenyaa jiran kan akka bilbilaa harkaa fi maallaqaa saamuun namoota qabanii deemuu ka jedhu. Darbee darbee shamarranii fi dubartoota abbaan warraa irraa hidhame gudeeduun akka jiru illee ibsan jiraattonni. Nama lama ta’uun dhaabachuu ykn adeemuun dhorkaa ta’u isaa, bakka bakkatti immoo manneen barumsaa cufaa ta’uu jiraattonni dubbataniiru. Kanneen daldala akka Jimaa irratti bobba’an immoo yeroon gabaa iddoo biraa dhaqqabuuf uggurri sa’atiin ka’ame danquu isaa fi daandii irra kokolaataan yeroo deeman dhabsiifamanii reebamuu fi ajjefamuun kan isaan mudatu ta’uu dubbatu. Labsii yeroo hatattamaa sana booda biyyatti bulchaa kan jiru komaand postiin sabaa himaa mootummaa Itiyoophiyaaf ibsa kenneen Godina Qellam wallaggaa magaalaa Dambii Dolloo fi naannoo sanatti meeshaa saamamee ture ittiin jedhe 70 deebifamuu fi kannen jeeqamsa kakaasan jedhaman 110 to’annaa jala ooluu fi kanneen hafan qabuuf hordoffiin itti fufuu isaa beeksiise. Komaan post itti fufuun magaalaa Shaashamannee keessaa namoonni 450 Godina Arsii Lixaa keessaa namnii 670 shakkiin qabamanii dhimmi isaanii qoratamaa akka jiru ibse.Meeshaa waraanaa saamamee ture jedhe 162 keessaa 88 deebi’uu isaa fi Godina Gujii Dhiyaa keessaa meeshaa waraanaa saamamee keessaa Kilaashiin 32 deebifame jedha. Godiinuma kana keessaa shakkamtoonni 302 to’annaa jala ooluu fi 20 harka kennuuf dubbataa jiru jedha.Godiina shawaa bahaa aanaalee 8 keessaa meeshaa waraanaa 92 fi shugguxiin 8 deebifamuu ibsee waluumaa gala Oromiyaa meeshaa waraanaa saamamee ture 513 keessaa 384 akka deebi’uu ta’eera jedha Komaan Poostiin ibsa karaa sabaa-himaa baaseen. Gabaasa guutuu dhaggeeffachuuf kana cuqaasaa


Amnestii Internaashinaal: Tarkaanfileen Mootummaa Itiyoophiyaa Rakkoo Jiru Daranuu Hammeessa

“Tarkaanfiin irree-cimaan Mootummaa Itiyoophiyaatiin fudhatamaa jiru eega mormiin Sadaasa bara 2015 biyyattii keessatti jalqabe irraa kaasee rakkoo biyyattii keessatti uumamee fi haga ammaa lubbuu namoota dhibba saddeetii olii galaafate daranuu hammeessa” – jedha – Amnesty Internaashinaal ibsa kaleessa baaseen. Mootummaan Itiyoophiyaa labsii yeroo hatattamaa biyyattii keessatti labsetti fufuudhaan, qajeelfamoota uggurawwan bal’aa baase ilaalchisuudhaan ibsa kana baase – Gareen mirga dhala-namaa ka sadarkaa Addunyaa kun. Labsiin sun, ajaja mana-murtii malee hidhuu fi tarkaanfiilee ka biroo fudhachuu akka ehamu kan dubbate – ibsi Amnesty internashinaal kun, “tarkaanfiileen akkanaa duraanuu fudhataman, hiriirtoota qabanii mooraalee waraanaa keessatti hidhuudhaan, akka isaan maatii fi abukaatoolee seeraa isaanii wajjiin wal-arguu hin dandeenye taasisee jira” – jedha. Itiyoophiyaa keessatti, haga ammaatti, namoota du’an ilaalchisee – ragaa dhaabbatni isaanii qabu gaafatamanii, akkana jechuun deebisan – qorataan mirga dhala-namaa, kan Ammestii Internashinaal – Fiisehaa Teklee. “tarkaanfileen yeroo hatattamaa kun akka malee hamoo fi hiddha-bal’ifatoo, kanneen mirgawwan dhala-namaa haala yeroo hatattamaa keessatti tahe ugguramuu hin qabne irratti sodaa guddaa uumanii jiran!” jechuun ibse – Amenstii Internaashinaal ibsa kaleessa baase sanaan. Tarkaanfiileen kun, sababaalee mormii waggaa tokkoof argine kana kakaasan, kanneen roorroo dhiittaa mirga dhala-namaa yeroo dheeraaf ture irraa maddan daranuu gad-fageessee hammeessa malee furmaata hin ta’u, ka jedhu – ibsi – Amnestii internashnaal, roorroolee dhaga’aman kana Mootummaan tarkaanfii akkanaan otuu hin taane karaa sirna-qabeessa taheen furmaata itti kennuu akka qabu hubachiisa. “Tarkaanfiin adabbii daran fudhatamuu fi dhiittaa mirga dhala-pnamaa, haala jiru daranuu hammeessa malee furmaata hin ta’u!” jechuun hubachiisa – Gareen mirga dhala-namaa, ka sadarkaa Addunyaa – Amnestii internashinaal. Gabaasa guutuu dhaggeeffachuuf kana cuqaasaa


Hiriira Mormii Magalaa Ambootti Geggeessame, Jedhamee fi Himannaa Hidhaa fi Ajjeechaa Arsii Nagellee Keessaa

Godinaa Shawaa Lixaa, magaalaa Amboo keessatti har’a ganama mormiin jiraattotaan jalqabamee barattoota sadarkaa lammaaffaatiin naannoo Awwaaroo jedhamutti itti fufe tarkaanfii humnoota mootummaatiin facaasamuu isaa dubbatu jiraattonnii fi barattoonni. Akka jecha isaaniitti, halkan dabre kana barii jala, humnoonni mootummaa manneen jiraattotaatti bobba’anii namoota qabuu isaatiin mormiin sun jalqabe. Sababaa mormii sanaatiin barattoonni fi jiraattonni reebamuu fi hedduun qabamanii hidhamuu illee dubbatu.  Gama biraatiin Godinaa Arsii Lixaa, aanaa Arsii Nagellee keessatti, uummanni aanichaa, dhuminsa Ayyaana Irreechaa irratti dhaqqabe mormuudhaan hiriira bahuu isaa irraa kan ka’e tarkaanfii humnoonni motummaa fudhataniin, akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Fulbaana 24 irraa eegalee haga har’aatti namoonni jaatamaa ol ajjeesamuu fi ka biroo hedduun hidhamuu dubbatu – jiraattonni. Jaarsolii yokaan maanguddoota gowwoomsuu fi sodaachisuudhaan akka ijoollee jalaa miliqxe qabanii itti dabarsan illee taasisaa jiran, jedhu – jiraattonni kun. Aangawaan nageenyaa aanaa sanaa himannaa jiraattotaa sana dhaga’an iyyuu, haga ammaatti deebii hin kennine. Gabaasaa guutuu kana cuqaasaa tii dhaggeeffadhaa


Magaalaa Nageellee Booranaa fi olloota baaddiyaa isii keessatti nama 200 caalutti hidhame jedha warri achii dubbifne

Godina Gujii keessaa akka warrii dhiyoo tana dudubbisuutti jirru jedhutti nama hedduu hidhuutti jiran. Nama hidhan waranaa durii naanno sun hin jirre ka afaan Oromoollee hin dubbannetti halkan mana namaa soqee,diishii TV bubuqqisaa lafatti baafatee nama hidhuutti jira. Guyyaa torbaan tokko hin geenne keessatti akka jiraattotii magaala Nageellee Booranaa aanaa Liiban jedhanitti olloota akka Dhakaa Qallaa, Buruurii,Hadheessa,Laga Buulaa fi fulaa hedduu keessaa jaarsa,jaartii, barataa, hojjatamaa mootummaa fi nama hedduu hidhuutti jiran. Nama hidhan kana yoo maatin sagalee fideefillee nama irraa fuudhuu malee namaan wal hin agarsiisan jedhu.Guyyaa jaha keessatti nama 210 tahu hidhame jedha warrii lafaa. Waraanii mootummaa ka Nageellee fi naannoo sunitti baafate mana namaa halkaniin soquu,akka namii gobbatee waliin hin yaane,mariif hin teenne dhowwuu fi nama doorsisuutti jira jedhu. Akka itti gaafatamtoota biiroo nagaa godina Gujii keessaa obboo Adoolaa Mi’eessoo jedhutti ammo namii seera malee hidhame hin jiruu kashalabboota qofatti hidhamee dubbii isaaniillee seeraan laaluutti jiran. Jarii hidhame akka jecha obboo Adoolatti warra humnaan seera mootummaa diiguu fedhu qofa. Gabaasa sagalee dhaggeeffachuuf kana tuqaa


Dr. Awal Aloo: Labsiin Yeroo Hatattamaa Mootummaa Itiyoophiyaa Uummata Mormii Irra Turee Biratti Waan Haaraa Miti

Kan itiyoophiyaa keessatti labsamee jiru – labsii yeroo hatattamaa kan ittiin hojii irra olochamu yokaan raaw’achiisamu – qajeelfamni ba’ee eega dheengaddaa Maddeen Oduu Mootummaa fi ka biroodhaan tamsaasamaa jira. Labsicha raawwachiisuufis wixinee tumame irratti manni mare ministirootaa Jimaata dabre mari’atee raggaasise. Koomaand poostiin labsicha raaw’achiisuuf hundaa’es hojii jalqabuu isaa, maddeen oduu mootummaa beeksisanii jiran. Sakreetaariyaatiin koomaand poostichaa fi ministarri Ittisaa Itiyoophiyaa - obbo Siiraach Fageessaa – qajeelfamoota hojii-irra oolfama yokaan raawwii labsichaa akka ibsanitti, kanneen labsichaan dhorkaman: • Bakka hundatti kakaasiiwwan jeequmsa uumuu danda’an gaggeessuu,\n• Dhaabbilee shororkeessaa waliin qunnamtii kamuu uumuu, ergaa dabarsuu, miidiyaalee isaanii - OMN, ISAT fi ka biroo caqasuu\n• Hiriira ba’uu,\n• Tajaajila hawaasummaa laachuu dhabuu/cufuu,\n• Dhaabota barnootaarratti qoqqobbii kamuu uumuuf yaaluu,\n• Iddoowwan oolmaa fi ispoortiitti kakaa’umsa kamuu gaggeessuu,\n• Bu’uuraalee misoomaa fi dhaabota hawaasummaarratti balaa qaqqabsiisuu,\n• Ayyaana hawaasummaa fi biyyoolessaa jeequu,\n• Ayyaana hawaasaa/aadaa fi amantaarratti kakaasii gaggeessuu,\n• Uffannaa/hucuuwwan dhoorkamanitti fayyadamu yokaan uffachuu,\n• Meeshaa waraanaa eeyyama qabanis iddoowwan adda ba’ii ummataatti qabatanii argamuu,\n• Iddoo dhoorkaatti argamuu,\n• Diippiloomaatonni beekamtii mootummaan ala kiilo meetira 40 jiddu galeessarraa fagaatanii deemuu · Qaamonni nagaa-eegsisan, hidhadnnoo isaanii qaama sadaffaatti dabarsanii kennuu, haala driqsiisaa malee hojii gad-lakkisuu fi ehama fudhachuu • Toora dhaabota ga’uun dhoorkametti argamuu; hojjettootan ala akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti ganama sa’aa 12:00 – galgala sa’aa 12:00n ala argamuu fi kanneen biroo dha. Ka biyya Briteen Jiru – Yunivarsitii Kiilitti, lekchererii yokaan barsiisaa seeraa ka tahe – Dr. Awal Aloo, labsiin yeroo hatattamaa kun uummata Oromoo fi ka biroo mormii irra turan biratti waan hagana haarawa miti. Labsii itti hin baasiin malee mootummaan duraanii tarkaanfii isaa fudhataa ture. Amma tarkaanfiidhuma fudhataa ture sana seeraan labse, jedha. Guutummaa qophichaa kana cuqaasaa tii dhaggeeffadhaa


Masriin, Gareelee fi Namoonni Mootummaan Itoophiyaa Himate, Himannaa Sun Keessaa harka Hin Qabnu jedhu

Haala Itiyoophiyaa keessaa irratti labsiin yeroo hatattamaa akka bahuu fi hojii irra oolfamu kanneen taasisan keessaa tokko – humnoonni biyyoota alaa jeeqama biyyattii keessatti qooda qabaachuu isaanii ti – jedhan – aangawoonni Mootummaa Itiyoophiyaa. Biyyoota maqaa dhahan keessaa tokko Masrii yoo tahu, kana ilaalchisuudhaanis Vidiyoo “ragaa dha” jedhan, televiiziyoona mootummaan agarsiisaa jiran. Prezidaantiin Masrii, Adul-Fettah Alsiisii garuu, mormii Itityoophiyaa keessatti geggeessamaa jiruu keessaa biyyi isaanii akka harka hin qabnee fi dhaabota mormituu Itiyoophiyaa kamiif iyyuu akka gargaarsa hin kenniin dubbatanii jiran. Qoophii guutuu kana cuqaasaatii dhaggeeffadhaa


“IHADEG Uummataaf Oolmaa Ooluu Yoo Fedhe Mootummaa Tokkummaa Biyyoolessaa Haa Hundeessu” Mormitoota

Hoonnganoonni paartilee siyaasaa hangi tokko haasaa prezidaantiin Itiyoopiyaa paarlaamaaf dhageesisan irratti yaada kennanii jiran. Tokkoffaan ba’ii qabsoo uummataa ti ennaa jedhan kaan immoo mootummaan yeroo dheeressuuf mala qopheesse jedhu. galma tarsiimoo qaba jechuun kanneen xiinxalanis jiru. hoogganoonni kun furmaata biyyattii ta’an kan jedhanis dubbataiiru. Jedha Meleskachew Ameha Finfinnee irra. Fulbaana 30 bara 2009 prezidaantichi Itiyoopiyaa Dr. Mulaatuu Tashoomee haasaa isaan paarlaamaa biyya isaaniif dhageesisan ilaalchisuun VOAn hoogganoota paartilee mormituu adda addaa yaada akka kennan gaafatee jira. Dura taa’aan kongresii federaalawaa Oromoo Dr. Mararaa Guddinaa yaada isaanii ennaa kennan sadarkaa kongresichaas ta’e kan bulchiinsa Medrekitti gamaaggamni kamuu akka hin geggeessamin ibsaniiru.   Mootummaan tarsiimoolee afur lafa kaa’atee sosso’aa waan jiru fakkaata. Tarsiimoon inni duraa amma iyyuu humna ga’aan qaba. Sochii uummataa humnaan ukkaamsuu nan danda’a. kanaafi labsii yeroo hatattamaa kan labseef. Amma iyyuu humna kana hojii irra oolchu qaba. Akeekkachiisa, kana akka hin daganne jedhu uummataaf kennuu waan yaale fakkaata jedhan. Gabaasa guutuu dhaggeeffachuudha kana cuqaasaa


Mormitoota Itiyoophiyaa Kamiyyuu Biyyi Kiyya Deggertee Hin Beektu, Jedhu Prezidaantiin Masrii

Sochii Itiyoophiyaa keessatti gaggeeffamu keessatti biyyi isaanii mormituu kamiyyuu ka deggertee hin beekne ta’uu, prezidaantiin Masrii Abdel-Fattaah Al Sisi beeksisanii jiru. Prezidaant Alsisiin Televiiziyoona biyya isaanii tokkoof akka ibsanitti, biyyi isaanii Itiyoophiyaa irratti shira tokko iyyuu kan hin hojjenne ta’uu hubachisan. Obboloota keenya kan Itiyoophiyaaf paarlaamaa isaanii fuul-dura dhaabadhee akkuman ibseetti, nuti walitti-bu’iinsa caalaa wal-ta’uu filachuu keenya akkuman dubbadhee ture har’as kanuman mirkaneessa jedhan ibsa kaleessa kennan kanaan. Prezidaantiin Itiyoophiyaa Mulaatu Teshomee torban kana paarlaamaa isaaniif hasawaa dhageesisaniin Adda Bilisummaa Oromoo fi Ginboot 7tti dabalee dhaabatooti mootummaa Masrii muddama Itiyoophiyaa keessaa hammeessan, jechuun himachuun isaanii ni yaadatama. Qaamooti dhimmi kun ilaallatu marti kan dubbatan immo Wixata fudhannee dhiyaanna. Gabaasa sagalee dhaggeeffadha


Barattootii Oromoo dhiyoo tana yuniverstii Arbaa-Minciiti qabaman ammallee ‘hidhaa jiran’

Akka barattootii yuniversitii Arbaa-Minciitii jedhanitti barattootii Oromoo Dilbata dabre mana nyaataa kampaasa keessa jiru duratti walti dhufanii mallattoo mormi Oromoo mullisaa rakkoolee Oromoo fi saba Itoophiyaa ka dhibiillee irra gahuutti jiraa jedhan agarsiisa himatan. Eegii mana nyaataa(Cafe) seenanillee sunuma agarsiisaa turan.Akka baratootii jedhanitti achiin duubatti poolisii fi waraanii ijoollee tana kaan halkan saatii 7-8 jiduutti kaan ammoo guyyaa qaban. Walumattuu akka barattooti jedhanitti nama 27 qabamee mana hidhaa magaalaa Arbaa-Minci jiraa guyyaa lamaa asitti dhaqanii dubbisuu nama dhowwan. Barattootii kampaasa Abbaay jedhan keessaa qabaman kun barattoota barumsii isaanii waggaa lamaa oliiti.Jarii barana eebbifamulleen keessuma jiraa jedhan warrii nu achii dubbifne. Waan barattoota tana qabaniif bulchoota yuniverstii irraallee qulqulleeffachuuf marroo hedduu itti dedeebinee argachu dadhane. Gaabaasa sagaleetif kana cuqaasaa


“Wareegama Hagamii Gaafatu Iyyuu Qabsoon Keenya Itti Fufa” Dr. Mararaa Guddinaa

Hiriirri mormii Itiyoopiyaa naannoo Oromiyaa keessatti ka’e sochii uummataa ti jedhu dura taa’aan Congresii Federaalawaa Oromoo Dr. Mararaa Guddina. Mootummaan sagalee uummataa akka dhaggeeffatu illee waamicha dabarsan. Qabsoon keenya hamma biyyi dimokratawaan , sirni siyaasaa lammiiwwan mara haammachiise biyyattii keessati uumamutti itti fufa. Wareegama hagamii iyyuu haa gaafatu malee jedhan. Mootummaan tooftaa waadaa fi adabaatti gargaaramaa jira. Muummichi ministeeraa Hailemariam Desaleny jijjiirammi siyaasaa akka dhufu waadaa seenan garuu yeroon itti darbeera jedhan Dr. Mararaan. Seeran bakkatti deebisa jechuu dhaanis mootummaan labsii yeroo hatattamaa labse jedhan. Mormii dhiyeenya ka’een qabeenyaa investeroota alaa irratti fuullefatame. Warsahalleen fi qonnaan abaaboo hagi tokko Konkolaattota 60 kanneen ta’an immoo naannoo Oromiyaa keessatti gubamaniiru. Lammmiin Ameerikaa hojii qorannaa irrati bobbaate tokkos ennaa konkolaataan ittiin adeemaa turte haleelametti lubbuun darbe. Gareeleen mirga namaa kan akka Amnesty International humnootiin mootummaa hiriirtota mormii irratti humna hammaa ba’aa gargaaraman jechuun qeeqan. Baatii Hagayaa keessas naannoo Oromiyaa fi Amaaraa keessatti ennaa humnoonni mootummaa hiriirtota farra mootummaa hidhannoo hin qabaanne irratti dhukaasanitti hedduun ennaa du’an kanneen dhibbaan laka’aman immoo madaa’anii jiran. Radiyoon sagalee Ameerikaa ministeera waajjira kominikeeshinii biraa argachuuf yaaliin hedduun taasisame deebii hin arganne. Itti gaafatamaan garee transparency group jedhamuu Elise Dufief akka jedhanitti aarii tu gara qabsoo siyaasaatti jijjiirame. Sababiin isaa hookkarri ennaa karaa akkasii uumamu mootummaa dhaaf sababaa inni dubbatu ka biroo uumaaf. Humnoonni kun kanneen badii uumani. Kanneen akkasii waliin marii ykn falmii geggeessuu dhugumatti hin dandeenyu.mala ittiin gara fuula duraatti sosso’an irratti marii ijaarsaa geggeessuu hin dandeenyu. Kanaaf kan nuti gochuu dandeenyu aboo keenya cimsuu dhaan uummati kun siyaasa biyyattii keessatti sagalee akka inni qabaanne mirkaneeffachuu dhaan waan isaan dhiyeeffatan akka hin dhaga’amne goona jedha jedhan. Dufief akka jedhanitti hiriirtonni mormii kun sagalee isaanii dhagdeessisuuf tooftaa adda addaatti fayyadamuu yaalan jedhan. Dr. Mararaan garuu hiriirtonni dhuma irratti waan barbaadan beeku jedhan. Uummati amma jijjiirama dhugaa fedha. Jijjiirama dhugaa fi qabatamaa arguu fedha malee waadaa duwwaa ta’e miti jedhan. Mormiin kun Sadaasa bara 2015 ennaa mootummaan master plaanii Finfinnee labsu jalqabame. Ergasii qabee mormiin kun babal’atee mirgi namaa akka eegamu, bakka bu’ummaan siyaasaa fi hirmaannaan siyaasaa akka jiraatu gaafachuu dhaan itti fufe.


Godinaa Kibba Lixaa Shawaa Aanaa Sooddoo Daaccii Keessatti Namoonni Hedduun Ajjeesamuu tu Himame

Godinaa Kibba Lixaa Shawaa, aanaa Sooddoo Daaccii keessatti, Jimaata, Onkoloolessa toorba gara galgalaa, uummata aanattii walitti-qabamee hiriiruudhaan gara magaalaa aanattitti qajeele, humni waraanaa mootummaa lagatti riphee eeggachuudhaan dhukaase itti banee, namoota hedduu galaafate, jedhu – jiraattonni. Jiraattonni aanaa sanaa fi hiriirichatti hirmaatan akka jedhanitti, namoota kudha-sadii tu dhukaasa kanaan ajjeesame. Ka madaa’ee amma lubbuun jiru tokko qofa. Nammni hiriira sana biran ture jedhu tokko akka ibsutti, hiriirtonni sun maanguddaa waggaa toorbaatamaa oliitiin dursaman. Hidhannoollee hin qaban. Otuu hiriirtonni sun magaalaa Tarree hin ga’iin, loltoonni federaalaa lafa irra ciciisanii qophaawanii eeggataa turan dhukaasa itti roobsan . Dura maanguddoo sanatti haleelamee du’e. Namoota hidhannoo hin qabne tu dhukaasichaan dhume. “Har’a immoo, loltoota federaalaa tu konkolaataa afuriin aanattiitti bobba’ee oole” jedhu, jiraattonni. Bulchaan aanichaa, Obbo Baacaa Koobalee Beenyaatti bilbille iyyuu, otuu deebii nuuf hin kenniin bilbila isaanii cufan. Deddeebisnee bilbille iyyuu achii booda hin kaasne. Gandeen namoonni irraa dhuman, jedhaman keessaa tokko ka taate – ganda Burquqqee Roobaleef bulchaa ka ta’an, Obbo Naqquu Taaddelee immoo, “ani ija kiyyaan hin agarre. Ragaa ta’uu hin danda’u” jedhanii, garuu aanaan sun jeeqama keessa turuu ishee, ofii lubbuu isaanii fi maatii isaaniif sodaatanii naannawa mana ofiitti murtaa’uu isaanii dubbatan. Namoonni jedhaman gaafa Fulbaana toorbaa du’uu isaanii fi gaafa Fulubaana 28 fi 29 awwaalamuu isaanii akka odeeffannoo qaban nuuf ibsan. Amma isaan akka ganda isaanii bulchaa hin jirree fi namni bakka isaanii buufame akka hin jirre illee dubbatu. Gabaasa guutuu kana cuqaasun dhaggeeffadha


Hiriirri Hawaasa Oromoo, Afaari fi Hawasaalee Itoophiyaa Kaan Hirmaachise Beeljiyamitti Gegeeffame

Dhummiinsa ayyanaa Irreechaa irratti gaheen gadda itti dhagahamee ibsaachuu akkasumas dhabbanni Komishinii Awroopaa mootummaa Itoophiyaa irratti dhibbaa akka godhu gafachuu dhaa guyyaa harraa haawaasnnii Oromoo fi hawaassni Itoophiyaa kaan wajjin ta'uudhan hiriira nagahaa Beeljiyem magala Brazulsitti geggeessanii jiru. Qopheesitoota hiriirichaa keessaa tokko han ta’an dura ta’aa hawaasa oromoo Beeljiyem, Obboo Yaayyaa Abdallaa dubbisnee jira. Gaafii fi deebii godhame dhaggeeffachuudha kana cuqaasa


Dr. Mararaa Guddinaa: Mootummaan Yeroo Mara Faranjii Gowwomsuu Yaala

Chaansilariin Jarmanii Angelaa Merkel daw’annaa Itiyoohpiyaa keessatti gaggeessaniin aangawoota biyyattii fi mormitoota keessaa haga tokko haasofsisuu isaanii dura-ta’aan paartii mormituu Kongreesa Federaalawaa Oromoo fi Itti aanaa dura-ta’aan Medrek, Dr Mararaa Guddinaa ibsanii jiru. Mootummaan, yeroo hundumaa mala gowwomsaa gargaaramee dhugaa jiru aguuga, jedhan – ka Dr. Mararaan, Sirna filannoo biyyattiin qabdu jijjiiruun akka barbaachisu akkasumas poolisoonni lubbuu galaafachuuf kan dirqaman leenjii ga’a waan hin qabneef ta’uu aangawoonni dubbachuu akka fakkeenyaatti dubbatan.  Uummanni mootummaa waliin wal qabaa yeroo jiru kanatti humnootii alaatu harka keessaa qaba jedhamuun waan dhugaa irraa fagaate, kan jedhan - Dr. Mararaan, yeroo hundaa biyyoota alaatu keessaa harka qabaa, jechuubii fi akkasumas moggaafama adda addaa kennuun mootummaa biraatti toftaa baratamaa ta’uu dubbatan. Dhugaan jiru garuu, uummata tu harka duwwaa ba’ee si’achi na hin bulchitu, jechuu isaa akk ta’e beekna, jedhan. Gaaffii fi deebii guutuu kana cuqaasaa tii dhaggeeffadhaa


Labsii Yeroo Hatattamaa Itiyoophiyaa Ilaalchisuu Dhaan Ibsa Ministriin Alaa Yunaayitid Isteetis Baase

Ministriin dhimma alaa US mootummaan Ethiopia Onkoloolessa 8 labsii yeroo hatattamaa ka hiriira mormii fi hookkara Oormia fi naannoo Amaaraa ilaalchisuun ibsa baasee jira. Ajaja mana murtii malee hidhaa yaada ofii ibsuun ugguramuu, Inteneetii cufuu, wal ga’ii uummataa ugguruu, uggura sa’aa kaa’uu labsiin kun ajaje dhiibbaa inni qabaatu ilaalchisee US isee yaaddesse jedha ibsi kun. Labsiin kun yeroo kana hojii irra oola taanaan rakkoo siyaasaa qabbaneessuu caalaa ittuma hammeessaa adeema . Sirna siyaasaa hunda haammatee fi walabummaa bu’uuraa kabajuun roorroo hiriirtonni mormii fi lammiiwwan Itiyoopoiyaa ka biroon qaban ibsuuf barbaachisaa dha. Waamicha keenya yeroo dheeraa mirga heerri walabummaan yaada ofii akka ibsan akkasumas mirga wal ga’uu lammiiwaniif mirkaneesse mootummaan Itiyoopiyaa akka kabajuu fi isaatii akka kabaju yaada ofii wlabummaan ibsachuu akka kabaju, kanneen mirga isaanii gama nagaan eegsifachuuf utuu falmanii hidhe akka hiikuuf irra deebinee gaafanna jedha ibsi kun. Qaamni martinuu tarkaanfii hookkaraa kan itti dabalaa biyyattii keessatti raawwachuu irraa akka of qusatu cimsinee jajjabeessina. Mariin karaa nagaa jijjiirama Iiyoopoiyaa keessaaf daandii dha. Lubbuun namoota qulqulluu hedduun badeera waa hedduunis manca’eera jedha ibsi kun. Xumura irrattis Prezidaantiin Itiyoophiyaa Mulaatuun Onkoloolessa kudhan ibsa paarlaamaa biyyattiif kennan keessatti komeewwan hiriirtota mormiitiin dhihaatan keessaa haga tokko kannneen akka mirga abbummaa lafaa fi jijjiirraa haala filannoo akka deebii itti kennan dubbachuu isaanii ni simanna. Mootummaanis cichaawwan kana hatattamaan hojii irra akka oolchu waltajjii siyaasaa banaa taasisuu dhaan walabummaan bu’uuraa fi mirgi dimokraasii heera Itiyoopiyaa irra taa’ee jiru kbajamuu isaa akka mirkaneessu jajjabeessina jedha ibsichi. Muummichi Ministeeraa labsiin yeroo hatattamaa kun mirgawwan dhala namaa heera Itiyoopiyaatiin mirkaneessaman hin duugu jedhanis qalbeeffannee jirra irra jedha ibsi ministrii dhimma alaa Yunaayited Isteetisiin ba’e kun. Gabaasa sagalee dhaggeeffachuudha kana cuqaasaa


Labsiin Yeroo Hatattamaa Itiyoophiyaa Rakkoo Biyyattii Mudate Furuu Caalaa Daranuu Hammeessa Jedhu, Aangawoonni Yunaayitid Isteets

Dubbi-himaan Ministrii Dhimma alaa Yunaayitid Isteets, Joon Kirbii fi Dhimmoota Afrikaatti itti-aanaa ministaraa Yunaayitid Isteets ka duran, Ambaasaadder Joonii Kaarsen, haala Itiyoophiyaa ilaalchisuun gaaffii Raadiyoo Sagalee Ameerikaa irraa gaaffii dhihaateef deebii kennaniin, muddamsi biyyattii keessatti dabalaa deemuu isaatti “Yunaayitid Isteets baay’ee yaaddoftee jirti” jedhu. Prezidaantiin Itiyoophiyaa - Dr. Mulaatuu Tashoomee, Wixata dabre kana jechuun, gaafa Onkoloolessa kudhanii, ibsa paarlaamaa biyyattiif kennan keessatti, komeewwan hiriirtota mormiitiin dhihaatan keessaa haga tokko kannneen akka mirga abbummaa lafaa fi jijjiirraa haala filannoo akka deebii itti kennan dubbachuu isaanii, mootummaan Yunaayitid Isteets ka qalbeeffate ta’uu ka dubbatan – Dubbi-himaan Ministrii Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets, Joon Kiribii, “Mootummaan yaadawwan sana akka murtiidhaan hojii irra oolchu jajjabeessina” jedhan. “Mootummaan Itiyoophiyaa labsii yeroo hatattamaa dhuma trban dabree irra baase sana, keessumaa tarkaanfiilee yeroo hatattamaa, kan akka ajaja mana-murtii malee hidhuu, walabummaa haasaa daangessuu, walga’ii uummataa dhorkuu fi sochii sa’atiin ugguruu akkamitti akka hojii irra oolchuu yaadu akka ifa taasisu jajjabeessina” – jedhu – Dubbi-himaan Ministrii Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets kun. trkaanfiileen kun keessumaa – sagaleewwan ukkaamsunii fi mirgawwan ugguruun --- bu’aa isaanii irra miidhaan isaan mootummichatti akka caalu dubbatu. No media source currently available “Tarkaanfiileen sun sirna eegsisuuf yaadamanii ka fudhataman yoo tahe illee, sagalee walabaa ukkaamsuunii fi mirgawwan lammiwwan Itiyoophiyaa ugguruun toftaa ofiin of injifachiisuu, kan komeewwan dhihaatan furuu caalaa hammeessu” jedhan – Mr. Kiribiin. Ka duraan Dhimmoota Afrikaatti Itti-aanaa Ministara Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets turan – Ambaasaadder Joonii Kaarsen illee, dhimmuma labsii yeroo hatattamaa, Mootummaan Itiyooophiyaa waggoota 26 keessatti yeroo duraaf baase kana irratti, Raadiyoo sagalee Ameerikaaf ibsa kennanii jiran. Itiyoophiyaan Afrikaa keessatti biyya baay’ee barbaachistuu fi biyyoota Afrikaa Uffee Sahaaraa gadii keessatti, Naayijeeriyaatti aantee biyya baay’ina uummataatiin sadarkaa lammataa irra jirtu – akkasumas, waggoota kurnan dabran kana keessa, biyya gama dinagdeetiin guddina jabaa agarsiistee fi gama naga-eegumsaan waahila gaarii Yunaayitid Isteets ta’uu ishee kan dubbatan – Ambaasaaddar Joonii Kaarsen, “Tasgabbii-dhabinsi dhiheenya kanaa keessumaa naannawa Finfinnee fi naannoolee Oromoo keessatti uumame kan nama rifaasisuu fi nama yaaddessu. Mootummaan labsii yeroo hatattamaa baasuun isaas, mootummichi waa’ee nagaa-dhabinsa dabalaa deeme to’achuu irratti yaaddoo qabaachuu isaa ifatti calaqqisa.” – jedhan. Itti-fuudhaanis, humnoonni Itiyoophiyaa keessatti ilaalcha argachuu qaban akka ifatti mul’atan ka dubbatan – Dhimmoota Afrikaatti, Itti-aanaan Ministrii Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets duraanii kun, “biyyattiin dimookiraasumaa ishee bal’isuu fi eegumsa mirga dhala-namaa fooyyessuun gara fuul-duraatti tarkaanfachuu qabdi” – jedhan. “Dimookiraasummaa fi eegumsa mirga dhala-namaa babal’isuu itti fufuunnii fi gurmuulee siyaasaaf iddoo kennuun barbaachisaa dha. Dhimmoonni kun akkaataa bu’a-qabeessa ta’een hojii irra hin oolfaman taanaan, bu’aalee karaa dinagdee fi hawaasummaa biyyattiin argatte miidhuuf jira – jedhun” jechuun hubachiisan – Ambaasaadder Kaarsen. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa


Mana Hidhaa Magaalaa Baatuu Keessatti Gubatee fi Ajjechaa Godinaa Arsii Bahaa Magaalaa Bulchaanoo

Dilbata darbe manni Hidhaa magaalaa Baatuu gubachuu isaa jiraattonni kan dubbatan ta’us haga har’atti akkamitti akka gubatee fii miidhaan hidhamtootaa fi qabeenya irra gahe hin ibsamiin jira jedhu jiraattonni.Kanneen hidhaa keessa jiran kanneen du’anis ta’e lubbuun hafan ituu hin baramiin hafuu isaa irraa kan ka’e maatiiwwan hedduun baadiyyaa irraa achi yaa’uun magaalaa Baatuu keessatti rakkataa kan jiran ta’u ibsan.Mana hidhaa sanatti dhiyaachuun dhorkaa ta’u isaa fi muddamsii magaalatti keessa jiraachuu dubbatu. Bulchiinsii hospitaala Baatuu namni balaa ibbiddaan midhamee fidamee hin jiru. Garuu, namni tokko rasaasaan dhahamee fidamee jira jedhan. Gama kaaniin Dilbata darbe Godiina Arsii Bahaa aanaa Digiluu fi Xijjoo magaalaa Bulchaanoo keessatti hiriirri mormii gaggeeffame waraana mootummaan diigamuu isaa fi ijoollee lubbuu oolfachuuf mana namaa seentee karra waan cufataniif akkasumas, warri mana sanaa - abbaan manaa fi haatii warraa erga deesse guyyaa shan taate ijoollee sana dabarsanii kennuu diddan jedhamuun ajjeefaman – jedhu - jiraattonni. Dilbatuma sana namni ka biraan sadaffaan ajjefamuu fi sirni awwaalcha jarreen lameenii kaleessa yeroo gaggeeffameettis dargaggeessa loon tiksu tokko dhuka’aa baata jechuun ajjeesuu isaanii jiraattonni dubbatanii jiru. Bulchaan aanaa garuu, Dilbata darbe kanneen seeraan ala qabeenyaa barbadeessuu irratti bobba’an to’achuuf sochiin akka ture ibsuun namni jedhame ajjefamuu mala garuu, nuuf hin gabaafamne jedhan. Gabaasaa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


Angelaa Merkel: Itoophiyaan Mariin Hunda Ofkeessaa Qabu Akka Jiraatu Gochuuf Hojjachuu Qabdi

Itiyoophiyaan, mariin hunda of keessaa qabu fi yaada wal-jijjiirraan akka jiraatu, sagaleewwan adda addaas akka dhaga’ama argatan gochuuf akka hojjechuu qabu, ka biyyattii daawwatan Chaansilarittiin Jarmanii Angelaa Merkel dubbatanii jiran. Hooggantittiin Jarmanii, muummicha ministaraa Itiyoophiyaa Haile-maariyaam Dessaalenyi waliin ibsa gaazzexeessotaaf kennaniin, biyyii isaanii haala itti mormii bittimmeessan irratti poolisoota biyyattiif leenjii kennuuf qophii ta’uu isaa hubachiisanii jiran. Itiyoophiyaan, sirna filannoo, ka caalmaa sagalee irratti hundaa’e fooyyessuuf qophooftee jirti jechuun ka dubbatan immoo, muummichaministaraa Hayile-maariyaam Dessaalenyi kaleessa walakkeesa halkanii Finfinnee kan seenan chansilerittiin Jermanii wal ta’iinsa dinagdee fi haala naannoo fi Itiyoopiyaa keessaa kan yeroo ammaa irratti muummicha ministeeraa H/Maariyaam Dessaaleny waliin dubbatanii jiran.Hoogganoonni lamaan marii sana booda masaraa Mootummaa Finfinnee jiru keessatti ibsa kennanii jiru. Ennaa marii Sanaa dhimmootii ka’an keessasa tokko haala yeroo Itiyooopiyaa keessaa ta’uu hooggantittiin Jarmanii kun beeksisaniiru. Biyyi isaanii humnootii naga eegumsa Itiyoopiyaaf leenjii kennuuf fedhii qabaachuu kan dubbatan illee haaluma yeroo kana waliin wal qabsiisuun ture. Hiriirawwan Mormii Itiyoopoiyaa keessatti geggeessaman irratti walitti bu’iinsi kan uumamee fi lubbuun namaa kan bade humnootii nagaa eegsisan irraan balaa kan ga’an humnootii hidhataniin kan jedhan immoo muummicha ministeeraa H/Maariyaam Dessaaleny turan. Humnootiin naga eegsisan kanneen human hammaa ba’a fayyadaman yoo jiraatan dhimmi isaa kan qoratamu ta’uu fi tarkaanfii madaalawaa fudhachuun immoo mirga seeraa ta’uu dubbatan. Itti fufuun akka ibsanitti barcummi paarlaamaa IHADEG qofaan kan qabameef sababaa sirna filannoo geggeessameeni jedhan. Sirna sagalee caalmaa kan jedhu akkaataa hojii Itiyoopiyaan naannolee filannoon itti geggeessamu irraa filatamee kan paarlaamaa seenu paartii sagalee walakkaa irratti sagalee tokko ida’ee argate jedhan. Sagalee dhibba irraa harka 49 illee paartiin argate jiraannaan paarlaamaa keessatti bakka bu’ummaa hin qabaatu. Kana kan ibsan muummichi ministeerichaa akkaataa Jarmaniin gama wal ta’iinsa dinagdeetiin deggersa gochuuf kan hojjettu ta’uu chansilerittiin kun dubbataniiru. Keessumaa invesitmentiin dhuunfaa akka jiraatu hojjechuu yeroo prezidaantummaa isaanii biyyoota durooman kan G-20 irratti hojii dursanii ilaalcha itti kennan ta’uu ibsaniiru. Daawwannaa isaanii Maalii Nijerii fi Itiyoopiyaa kan xumuran chansileer Angelaa Merkel har’a gara biyya ofiitti deebi’aniiru. Gabaasa sagalee dhaggeeffachuudha kana cuqaasaa


KFO: Labsichi Uummata Oromoof Haaraa Miti. Biyyattiifis Furmaatas Hin Ta’u

Mormiilee baatiilee kudha-tokkoof Oromiyaa keessatti geggeessamee fi achii boodas, naannoo Amaaraa fi ka biroo keessatti fufee, labsii yeroo hatattamaa Mootummaan Itiyoophiyaa baase kana paartiileen mormitootaa akkamitti ilaalan? Itti-aanaa dura-taa’aa Kongiresa Federaalawa Oromoo – Obbo Mulaatuu Gammachuu akka jedhanitti, labsii kun haaraa miti. “Yeroo ADWUIn walga’ii isaa geggeessametti muummichi-ministaraa Hayile-mariyaam Dessaalenyi, nagaa eeguuf jechuudhaan humni hidhate eenyu irratti iyyuu tarkaanfii fudhachuu akka danda’u beeksisuu isaanii irraa jalqabee waanuma amma labsame kana tu uummata Oromiyaa keessaa irratti raaw’atamaa ture. “Mootummaan uummata gaaffii mirgaa gaafate waliin gad-taa’ee furmaata barbaaduu irra, kana tu furmaata ta’a, jedhee – rasaasa itti ergaa jira,” jedhu – Obbo Mulaatuun. Gaaffii fi deebii guutuu kana cuqaasaa tii dhaggeeffadhaa


Obbo Getaachew Raddaa: Labsiin Yeroo Hatattamaa Itiyoophiyaa Keessatti Bahuun Sababaa Hiriira Mormiif Miti

Itiyoophiyaa keessatti labsiin yeroo hatattamaa ka barbaachiseef, hiriirawwan mormii wajjiin wal-qabatee botuu hin taane, kallattiilee adda irraa ka dhufaa jiru – yaaddoo biyyattii dura dhaabbate ka’ee ta’uu isaa dubbatu – Ministarri Dhimmoota komiyunikeeshinii Mootummaa Itiyoophiyaa – Obbo Getaachew Raddaa. Ibsa gaazzexeessotaaf kennaniin, “mootummaa qofa otuu hin taane guutummaa biyyattii dhabamsiisuu kanneen fudhan – diinota alaa tu jira” – jedhu – Obbo Getaachoon. Labsiin yeroo hatattamaa kun, guutummaa biyyattii of-keessatti qabatu ka taasisameef – diinonni kun eessa irratti akka dhaaban waan hin beekamneef ta’uu dubbatan – Obbo Getaachew Raddaa. Gabaasa sagalee dhaggeeffadha


Abba Murtii Tashaalee Abarraa: Waa Haaraan Labsuu Isaanii Qofa, Oromiyaan waraanaan Buluu Eega Jalqabdee Tureera

Heerrii mootummaa Itiyoophiyaa keeyyati 93 akka jedhutti labsiin yeroo hatattamaa kan barbaachisu weerarri biyya alaa yoo jiraate, weerarri dhukkubaa yoo jiraatee fi sirna heera irratti ijaarame haalli balaa irra buusu yoo jiraate ta’u kan dur prezidaantii mana murtii waliigalaa Oromiyaa turan Obbo Tashaalee Abarraa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiru.Kanas kan labsu mana maree ministeeroota Federaalaa ta’u eeran, Obbo Tashaaleen.Haala qabatamaa Itiyoophiyaa keessaa yoo ilaalle garuu, yaaddoon labsii kana baasisuu hin jiru, jedhu Labsii kana mirga dhala namaa cabsuu fi mirga yaada ofii ibsachuu cufuuf, uummati quuqqaa isaa akka hin dhageessiifanne ukkaamsuuf itti gargaaramu jedhan. Hundumaa caalaa immo labsiin kun waan haaraa miti, Oromiyaa keessatti hojii irra eega oolee bubbuleera, jedhan. Nama fedha ajjesuu, ajaja mana murtiin ala hidhuu, achi-butee dhabamsisuu, mana namaa sakatta’uu, nama qabanii seera duratti ituu hin dhiyeessiin tursuun waanuma ammaan dura baratame waan ta’eef waan haaraan jiru ifatti labsuu qofa, jedhu. Akka Labsii kanaatti bulchinsii harka waraanaa seenuu isaa illee dubbatu. Gabaasaa Guutuu kana Cuqaasuun Dhaggeffadhaa


Mootummaan Itoophiyaa Labsii Yeroo Atattaamaa Ji'a Jahaa, Han Guyyaa Kaleessaati Qabe Hojiirra Oole Ifa Godhe

Itoophiyaan labsii yeroo atattamaa ji'a jaahaa guyyaa kalessaatii qabee hojii irra oolu labsite. Manni maree ministirootaa lubbuu namaa fi qabeenya irratti badii gahaa jiru irratti gadi fageenyan erga mari'atee booda, ijjannoo kanarra gahuu isaa muummich ministiraa biyyattii Obboo Haylamaariyaam Dasaalanyi ibsaa harra gaazexeessotaaf kenne irratti dubbateera. Obboo Haylamaariyaam dabaluudhaniis, komaandi poostiin labsii yeroo atattaamaa kana hoogganus waajjira muummee ministirii jalatti dhaabbachuu isaa fi balliini qabiyyee labsiichaa fun-duratti ifa han godhamu ta'uu beeksiiseera.


Hiira-mormii Arsii Lixaa fi Nagellee Booranaa Keessatti Geggeessame Irratti Namoonni Du’an Jedhama

Godinaalee Oromiyaa adda addaa keessatti mormiin geggeessamaa jiruu, Arsii Lixaa – Shaashemannee fi Ajjee kessatti, akkasumas, Godinaa Booranaa keessatti tarkaanfii humnoonni mootummaa fudhataniin namoonni du’uu isaanii dubbatan – jiraattonni dubbataa jiran. Godinaa addaa Oromiyaa, magaalaa Sabbataa keessatti immoo, “hidhamtootatti summii ajjeesu yokaan qaama laamshessu kennuuf, qaamni humnoota mootummaa marii geggeesse” – jechuun, humnoota poolisii marii sana keessa turan keessaa tokko kaleessa nuuf ibsuun ni yaadatama. Har’as, waa’eedhuma marii sanaa fi tarkaanfii itti aanee fudhatame – kan hirmaattota marii sanaa irraa arganne – jedhan – jiraattota magaalattii keessaa nama dubbisne qabna. Gabaasa sagalee dhaggeeffadha


Dhuminsa Guyyaa Irreechaa Irratti Namni Haadha-warraa fi Intala Ofii Dhaban Maal Jedhu?

Ayyaana Irreechaa, ka Bishooftuu irratti dhuminsa dhaqqabeen, maatiileen hedduun finna yokaan firoota isaanii dhaban ni jiran Magaalaa Godina addaa Oromiyaa, Sandaafaa keessa kan jiraatan Obbo Darajjee Urgii Lidatee kanneen keessaa tokko. Haadha warraa fi ijoollee sagal qabu turan. Garu ayyaana Irrechaa magaalaa Bushooftu keessatti barana gaggeeffame irratti kan hirmaatanii turan - haati warraa isaanii aaddee Asnaaqach Wadaajoo Baalchaa fi Intalli isaanii barattuu kutaa kudha lama kan turte Biraanee Darajjee Urgii du’an boqotanii jiru Umriin isaanii 60 ta’u kan ibsan Obbo Darajjeen hojii humnaa hojjachuun maatii isaanii kan gaggeessaa turan ta’uu dubbatu.Haati warraa isaaniis hojii wal fakkaataa irratti bobba’anii ijoollee 9 guddisaa akka turan ka dubbatan, Obbo Darajjeen, silaa bor egeer nu gargaartii jechuun kan abdatan intala isaanii fi ka wal-gargaaruun ijoollee isaanii guddisan – haadha warraa isaaniitti ka gaddaa cimaan qabaman ta’uu dubbatu “Yeroon Hospitaala Bushooftuu dhaqee reeffa lamaan isaanii argadhee fullii isaanii fi mormii isaanii waan ibiddaan karkkarfame fakkaata, waan gurraacha naafxaa fakkaatuutu funyaan isaanii keessaa yaa’aa ture” jedhan, Obbo Darajjeen. “Reeffa isaanii kafana uffatanii fi Amsoolaan maree ergan fudhee galee booda qaama isaanii anatu dhiqe. Qaamii isaanii inni kafanni aguugee akka shunturuu ta’uu irra darbee homaa hin taane. Inni kaan garuu waan gurraachatu irraa hurka tur” jedhu. Guutummaa marichaa kana cuqaasuun dhaggeefadhaa


Mootummoota Gamtoomanitti Waajjirri Koomishinarii Ol'aanaa Damee Mirga Dhala Nama Haalli Itoophiyaa Keessaa Qama Walaban Akka Qoratamu Waamicha Dhiheesse

Mootummoota Gamtoomanitti waajjirri Komishineerri olaanaa damee dhimma mirga dhalanama, Sambata darbee Ayyaana irreechaa Hora Arsadee irratti namoonni baayyeen lubuu erga dhabani as, magaaltota Oromiyaa, Kibba Baha Finfinnee jiraan bayyee keessatti nageenyi hin jiru jedha. Ibsi kun, Ayyaana Irreechaaratti Mormii ture booda namoonni humnoota nageenyaa jalaa dheeffutti boolooti kufanii dhummuu isaanii eeree, ergasiimmoo hallichii maalii fi akkamitti akka ummamee, lakkoofsi namoota lubbuun bade gabaafamuu bayyee adda ta’uusaa, akkasumas gahee humnoonni nageenyaa eegumsa mootummaa taphatan laalchisee odeeffannoon hoggantoonnii biyyattii irraa kennamu ummata biratti amantii waan dhabeef mormiin ka’u tarreessa. Ibsi kun dabaluudhaniis, Mootummaan Finfiinnee dabalatee bakkaa hedutti tajaajila interneetii moobaayilii cufuurra, rakkina biyyattiin keessa jirtu furuudhaa hojiiwwaan fayyadan irratti akka xiyyeeffatu waamicha dhiheesse, kessumattu qaama walabaan haala jiru qoratu naannoo oromiyaa, fi Amaaraa akka seenan heyyamuu fi akka isaan qaamoota gama lamaanuu dubbisaniii dhugaa jiru madaalan haala mijeesufiin han duraa ta’u qaba jedha. Kana malees Hidhamuu blogeroota lama; Siyyum Tashoomaa fi Naatnaa’el Fallaqaa nu yaadessa jedhee, Naatnaa’el, hiriyoota isaa lama wajjin ta’ee dhumiitii Sambata darbe Irreechaa irratti dhaqabee laalchiisee itti gaafatamummaa moootummaan qabu sagalee olqabanii hasahaa waan turaniif hidhamuu isaani dubbata. Dhumarattis, halla baayyee nama sodaachisuun namoonni naanoo Oromiyaatif Amaahraa irraa bayyinaan hidhama jiran han jedhu ibsi kun mootummaan Itoophiyaa namoota mirga isaanii fayyadamanii yaada qaban ibsatanii fi isa qeeqan guuree hidhee attattamaan akka gadhiisu gaafannaa, namoonni ilaalcha isaanii ibsachuu isaanii qofaa hidhuun fi ukkaamsuun rakkina amma jiruu kana ittu hammeessa jedha. Gabaasa sagalee kana cuqaasaa dhaggeeffadha


Dirree Malkaa Irreechaa, Dhuminsaa Booda

Ayyaana Irreechaa Dilbata dabre, gaafa Onkoloolessa 2,2016 magaalaa Bishooftuu, Haroo Har-sadii irratti geggessamuuf turee fi haala gaddisiisaa gidduutti mudate kanneen ijaan arganii dhugaa-ba’an hedduu dha. Kanneen keessaa tokko, gaazzexeessaa Televiiziyoona dhuunfaa, OBS, Ol’aansaa Waaqumaa ti. Mootummaa irraa ehama sirnaa argachuudhaan, waa’ee Irreecha guyyaa sanaa gabaasuuf kan garee gaazzexeessotaa fi ogeessota kaameraa OBS waliin bakka sanatti argame, Ol’aansaan uummata karaa nagaa harka isaa wal-qaxxaamursuu fi dhaadannoolee barataman dhageessisan, kaan immoo kanneen akka aadaatti sirbaniin ayyaanichi ganama jalqabuu isaa ibsee, kan dura dheekkamsa kaase, abbaan-gadaa amma baallii harkaa qabu, Abbaa Gadaa Bayyanaa Sanbatuu yeroo itti eegametti waltajjiitti dhiheessamuu hanqachuu akka tahe dubbata. Eega Abbaa-gadaa Bayyanaan dhufee booda immoo, kan mormii ka’eef sababaa tahe halaabaan waltajjii aadaa sanatti naannessamee hidhamuu isaa akka tahe illee dubbata. Mormii sana irraa kan ka’e dhukaasni aara imimmaansuu fi dhukaasni rasaasaa dhukaasame uummata baaragsiisuu fi fiigsisuu, boodas boollatti keessatti akka kukkufanii dhuman sababaa ta’uu illee dubbata. Jiraataan magaalaa Bishooftuu ka biraan immoo, boolli sun otuu reeffi keessaa baasamee hin dhumiin, mootummaan biyyoo itti deebisiisee, baala koshommii itti uffisiise, jedha. Jiraataan magaalaa Bishooftuu ka biraan achii booda dubbisne, miseensi Kongiresa Federaalawa Oromoo immoo, humnoonni mootummaa eega boollichatti biyyoo uffisanii, namoota reeffa finna isaanii barbaaddatan irraa hari’ee booda, deebisee boollicha banee reeffa keessaa guursisaa ture. Garuu, dhoksaadhaan konkolaataadhaan fuudhamanii bakka hin beekamnetti geessaman, jedha. Gaaffii fi deebii guutuu kana cuqaasaatii dhaggeeffadhaa


Godina Booranaa mana hidhaa Yaaballootti nama lamatti rasaasa poolisiitiin du’ee saddeetitti mammadaahe

No media source currently available Akka oduu nuun baatetti Wiixata onanaa warrii mana hidhaa Yaaballootti hidhan sagalee nyaachuu didee poolisiin wal dhabee tana irratti namii hidhaa jiru lama rasaasaa poolistiin du’e. Warrii achitti hidhame akka warrii oduu tana VOA Afaan Oromootti hime jedhetti Oromoo Irreecha Bishooftu irratti dhumteef mootummaatti dallanee midhaan lagate. Akka warrii oduu sun nutti hime jedhetti poolisiin warra midhaan lagate dhaantee akka jarii nyaatu gaafatte. Haga daqiiqaa 20 qawween tokkaatee namii magalaa rifatee ijoollee mana barumsaatii guurrate jedha warii oduu tana nutti hime. Nama lamaan tana irratti rasaasaa poolisiitiin du’e malee nama saddeetitti madaahee hospitaala Yaaballoo jira. Godinii Booranaa aanaa 10 qabaa maatiin namii irraa hidhame nama isaanii ka madaahee gaafachuuf dhufanillee mana hidhaa seenuu hin dandeenne jedhan. Gama kaaniin Yaaballo keessa loltuu fi poolsiin waan lafatti baafattee galgala alatti gutanii galuu fi barraaqaan bahuulleen soda jedha warrii lafa. Dubbii tana bulchoota godinaa fi aanaa Yaaballoo irrallee caqasuuf jennee marroo hedduu itti dedeebinee dadhamnee akkuma arganneen isanti himna.


Hoji-geggeessaan Hospitaala Bishooftuu Waa’ee Dhuminsa Guyyaa Irraachaa Maal Jedhu?

Dilbata Onkolooleessa 2 bara 2016 kan Bishooftuutti kabajamuuf ture ayyaannni Irreechaa danqamuun isaa ni yaadatama. Guyyaa sanattis uummanni ituu baqatuu boollatti naqmee du’u isaa fi maatiin nama lubbuun jiru ergan, kan reffa isaanii simataa jiran ta’uun gabaafamaa jira.Dhaabni mormituu Kongreesni Federaala Oromoo namni 678 ayyaana Irrechaa kana irratti du’uu beeksisee jira. Hospitaalli Bishooftuu immoo reeffa nama 55 arguu isaa fi namoota ka biroo 100 ta’an, kanneen baayyeen isaanii qilleensa dhabuun ukkaamamanii turan wal’ansa fayyaa kenneefii gaafuuma sana mana isaaniitti erguu isaa dubbata. Namoonni mada’an ka biroon lama caba lafee isaan mudateef wal’ansa sadarkaa ol’aanaaf gara Hositaala Finfinnee kessaatti ergamu isaanii illee ibsee jira.K biroon lama immoo hanga kaleessa Roobii Onkolooleessa 05 bara 2016tti wal’anamaa eega turanii booda ba’aniiru jedhee jira. Waa'ee Kansa fika biroo irratti gaaffiilee ka’anii fi marii geggeessame kana cuqaasaa tii dhaggeeffadhaa.


Sabbata Keessatti Kanneen Hidhaman Summii Akka Nyaachifaman Mari'achuuf Poolisoonni Walgahii Geggeessuu Isaanii Oduun Miliqee Nu Bira Gaheera: Jiraattota

Godinaalee oromiyaa addaa addaa keessatti kaleessa galgalaa qabee har’as mormiin akkasumas ajjeechaan itti fufuu isaa namoonni nuti dubbisne nuuf himanii jiran. Goddina addaa magaalaa Finfinnee aanaa Walmaraa magaalaa Holataa keesssatti mormiin geggeessamuu kanaanis namoonni hidhamaa fi reebamaa jiraachuu jiraattonni nuuf ibsaniiru. . Bulchiinsa magaalaa Sabbataa keessattis mormii uummataan wal qabatee namoonni ajjeefamaa fi hidhamaa jiru jedhu jiraattonni. Nama du’e awwaaluu ennaa adeeman illee waraanni itti marsee nu hiraarsaa jira jechuu dhaan kanneen namoota awwaaluuf deeman keessaa namni tokko nutti himanii jiran. Buufata poolisii Sabbata keessatti kanneen hidhamanii jiran summii nyaachifamanii qaamni akka laasha’u yookaan akka ajjeefaman korri bittinneessaa wal ga’ii hatattamaa waamamuu waajjira poolisii keessaa oduun miliqee ba’e jiraattota bira ga’ee jira. Hojjettoota buufata poolisii kanaa keessaa wal ga’iin sun geggeessamuuf gabaasa dhiyaate kana nuuf mirkaneessaniiru. Poolisiin garuu deebii nuu kennuuf tole hin jedhin hafe. Gaabaasa guutuu kana cuqaasudhan dhaggeeffadhaa


Dhuminsa Uummataa Ayyaana Irreechaarratti Mul’aterraa Kan Ka’e Mormiin Finfinnee Naannawa Isheetti Geggeessame

Magaalaa Finfinnee, naannoolee akka Jamoo fi Ayyer Xeenaa keessatti akkasumas, Godinaa addaa Oromiyaa, magaalaa Sabbataa, naannoo Addis Sefer jedhamu keessatti mormiin har’a ka’uu isaa tu dubbatama. Jiraatonni, naannawa Ayyer Xeenaa jedhanitti naannawa isaanii fi naannawa Jamoo jedhamu keessatti mormiin geggeessamuu irra taree konkolaatonni dhaabbatootaa fi namoota mootummaatti hidhata qabanii gubamuu isaanii illee dubbatan. Manneen barnootaa fi manneen hojii otuu yeroon hin ga’iin fufamuu isaanii fi hojjetoonni gaa mana isaaniitti deebi’uun illee jiraattonni dubbatanii jiran. Mormiin gidduu kana ka’e kun, ayyaana Irreechaa Dilbata dabree irratti lubbuun hedduun dhumuu wajjiin wal-qabatee ta’uu dubbatu, jiraattonni. Gabaasaa guutuu kana cuqaasaatii dhaggeeffadhaa


Lakkoobsi Namoota Ayyaana Irreechaa Irratti Dhumanii Akka malee Dabaluu Dubbata Paartiin Mormituu

Ayyaana Irreechaa Haroo Harsadee irratti kaleessa geggeessame irratti lakkoobsi namoota dabalee jira, jedhu – itti-aanaa dura-taa’aa Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Mulaatuu Gammachuu. Mootummaan Itiyoophiyaa namoota du’aniif, gadda guyyaa sadii labsee jira. Mormitoonni garuu, “kun ga’aa miti, Mootummaan uummata dhiifama gaafachuudhaan, maatiilee namoonni jalaa du’aniif hirpha baasuu qaba.” Jedhan. Guutummmaa gabaasichaa kana cuqaasaa tii dhagggeeffadhaa


Ayyaanni Irreechaa kaleessa Danqamuutti Aansee Mormiin Itti Fufeera

Waggoota hedduu dhaaf akkuma baratame kaleessa magaalaa Bushoftuu keessatti kabajamuuf kan ture ayyaanni Irreechaa kan inni xumurame karaa hin eegaminiin ture. Ayyaanni sun kan geggeessame mormii mootummaa irratti dhiyaate jeeqama ka’ee fi sanaan wal qabatee baduu lubbuu namoota hedduu, qaamaa hir’achuu dhaan akka ta’e sabaa himaalee biyya keessaa qabee hanga sabaa himaalee sadarkaa addunyaa beekamoo ta’aniin hanga har’aatti gabaasamaa jira. Itti aanaa dura taa’aan Kongresii Federaalawaa Oromoo obbo Mulaatuu Gammachuu VOAf akka ibsanitti miidhaa guddaan kaleessa raawwatame haala hamtuu ka biroo dhaqqabsiisaa jira. Oromiyaa gama dhiyaa akkasumas Oromiyaa waaltaa keessa kanneen jiran magaalaalee adda addaa keessatti hiriirawwan mootummaa morman hedduun har’a geggeessamaniiru. Amboo Najjoo Mandii Gimbii dhiya Wallaggaa achii immoo Sandaafaa keessatti haatii fi ilmi du’anii sirna awwaalchaa irratti uummati achii ennaa deebi’u hiriira geggeesseen walitti bu’iinsi uumamuun nutti himamee jira. Adaa Bargaa Meettaa Roobii, Shaashamannee, Baatuu, Bulee Horaa, Dambi Dolloo, Jalduu, Arsii Nagallee, Adaabbaa, Dodolaa, Gadab Asaasaa keessatti uummati mormii isaa dhageessiaa jira jedhan. Itti aanaa komiishinerri kmishina poolisii naannoo Oromiyaa obbo Soorii Dinqaa har’a har’a waaree booda ibsa kennaniin naannolee Oromiyaa adda addaa keessa har’as dubbii tuqachuutu jira jedhan. Akkuma Kanaan naannolee Amboo, Dambi Dolloo akkasumas Bishooftuutti bilbillee jiraattota dubbisnee jirra. Gabaasa sagaleeti kana cuqaasaa


Oromoonni Naanoo Waashingitan Diisii Ayyaana Irreecha Baranaa Gaddaan Aguggamanee Dabarsine Jedhan

Oromoonni biyyaa bahanii biyyoota adda addaa jiratan baayyeen, guyyaan isaa adda adda haata’u malee, bakkuma jiranitti Irreechaa Birraa barumaanuu haala o’aadhan kabajan. Haawaasni oromoo as naanoo Diisiiis ayyaana baranaa akkuma duriiti kabajuudha karoorfataniis haala Irreechaa biyyaa irratti ummameen gaddi guddaan itti dhagahaamuu fi guyyicha namoota Bishooftu Hora Arsadeetti lubbuu isaanii dhaban yaadachuudhan dabarsuu isaanii dubbatan. Hora Goina meerilaaitti argamuu, lake Artemensia jedhamu, han oggota dheeraadha bakka irreechaa itti geggeefamutti namoota argaman keessaa amma tokko dubisneerra. Gabaasa guutuu kana cuqaasudhaan dhaggeeffadhaa


Haala Gaddisiisaa Irreecha Baranaa Irratti Ummamee Namoonni Ijaan Argan fi Mootummaan Maal Jedhu?

Dhaggeeffatoota keenyaa, Ayyaana Irreechaa Har’a Magaalaa Bishooftuu Haroo Harsadii irratti Ayyaaneffamuuf ture irratti, dhukaasa banamee fi namoonni miloiyoonaan lakkaawaman dhukaasa irraa dheessuuf ennaa fiigan wal-irra ba’anii wal-caccabsuu irraa lubbuun namoot dhibba tokko olii dhabamuu isaa hooggqanoonni mormitootaa fi hirmaattonni ayyaanichaa ijaan argina, jedhan dubbataa jiran. Sababaan du’aa fi miidhaa hedduu dhaqqabsiise kunis, yeroo ayyaanichi banamutti Abbaa-gadaa silaa eebbisanii banuuf turan, Abbaa-gadaa Bayyanaa Sanbatuu sabababaa hin beekamneef boodatti harkifamuu, akkasumas, waltajjii ayyaanichaa irratti ayyaanichaa irratti halaabaan fannifamuu fi aagawaa mootummaa akka haasawan dhiheessuuf yaaluu ennaa uummatni mormetti humnoonni mootummaa dhukaasa gaazii imimmaansisuu fi rasaasaa jalqabuu isaanii akka tahe dubbatan. Gabaasa guutuu kana cuqaasaatii dhaggeeffadhaa


Ayyaana Irreechaa Bishooftuutti Qophaa’ee fi Falmii Uumame

Dilbata Onkolooleessa 2 bara 2016 magaalaa Bushooftuu keessatti kan kabajamu ayyaana Irrechaa mootummaan naannoo Oromiyaa siyaasa isaa tarkaanfachisuuf itti gargaaramaa jira jechuun Kongrasiin Federaala Oromoo himatee jira. Abbootii Gadaa dura qabuun karaa harka jalaan hojjatu haala ajjechaa hidhaa fi dorsiisa Oromiyaa keessaa aguuguuf fiigichaa fi qohilee sirbaa itti dabalanii qindeessaa jiru jedhu. Dura ta’an Abbootii Gadaa fi abbaan Gadaa Tulamaa Bayyanaa Sanbatuu garuu guyyaan dorgommii figichaa guyyaa jala bultii ayyaanchaa ti jedhu. Qophileen sirbaa akka hin jirre beekna jedhanii namni fedhe hunduu dhufee ayyaaneffachuuf mirga qaba jedhan. Waajjirri Aadaa fi Turizmii Oromiyaa gama isaan ayyaanichi abbootii Gadaan kan qophaa’ee fi gama beeksisuu fi qorannaa jajjabeesuun qofa itti hirmaanne jedha. Ergaan siyaasaa ayyaana kana irratti dhiyaatu tokko hin jiraatu jechuun ergaan darbanis ayyaana kana kan calaqqisan qofa jedhee jira. Yuneeskoon ayyaana Irrechaa kan galmeessu ykn beekkannoo kan kennuuf barana waan ta’eef qophiin addaa kan gaafa jala bultii ayyaanichaa gaggeeffamu qophaa’uu ibsee jira. Gabaasa guutuu dhaggeeffadha


Hiriiraa Arsii Nagallee fi Ajjechaa Godinaalee Oromiyaa Adda Addaa Keessaa

Godina Arsii Lixaa Aanaa Arsii Nagallee keessatti har’a hiriirtonnii fi humnootiin mootumma walitti bu’u isaanii jiraattonni dubbatanii jiru. Ittiin ka’umsa walitti bu’iinsa kanaa aangawaan kaabinee keessaa tokko dhaadannoolee hiriirtootaa ciruu isaanii ta’uutiin ibsameera. Angawaan gocha kana rawwatan immoo dhaadannoon sun uummata walittu buusa, jedhu. Achuuma godina Arsii Lixaa aanaa Shaallaa keessatti hidhattoonni Jimaata darbe Fulbaana 23 bara 2016 dargaggeessa tokko qabuuf dhufanii jalaa miliqee waan ba’eef jecha faana bu’uun waan itti dhukaasuu jalqabniif uummanni birmatee ba’uun walittibu’insa uumameen namoonni 8 hidhattotaan haleelamuu fi dargaggoo Maammoo Gariin jedhamu ajjefamuu dubbatan. Akkasumas hidhattoota keessaa afur du’uu dubbatan.Oduu kana qaama mootummaa dhimmi ilaaluu irraa deebii argachuuf yaaliin ta’e hin milkoofne. Gama kaaniin Godina wallaggaamagaalaa Mandii keessatti guyyaa jala bultii ayyaana masqalaa umriin isaa 15 kan ta’e Lidataa Amanaa waraana mootummaan ajjefamuu jiraattonni ibsanii jiran. Garaa keessa rasaan rukutamee Mar’umaan isaa kan jigee ta’u obboleessi isaa ibseera. Gabaasaa guutuu dhaggeefadhaa


Ajjeechaa Dambi Dolloo Ilaalchisuun Yaadi Qaama Mootummaa Federaalaa fi Kan Naannoo Wal Faallesse

Qaammee tokko bara 2016 dargaggoonni lama godina Qellem Wallaggaa magaalaa Dambi Dolloo keessatti du’uu isaanii gabaasuun keenya ni yaadatama. Mootummaanis kana irratti kaleessa deebii kennee jira. Tujuben Gara Dambi Dolotti deebitee qophii qindeessite qabdi kuno. Dubbi himaan waajjira kominikeeshinii Mootummaa Itiyoopiyaa obbo Mohamed Seid, VOA waliin gaaffii fi deebii geggeessaniin dargaggoonni lama jechuun dargaggoo Hailu Efreem fi Ibsaa Rundee magaalaa Dambi Dolloo keessatti ajjeefamuu, keessumaa Hailu Efreem haati isaa aadde Taaddaluu Tamaam reeffa ilma isaanii irra akka taa’an taasisaman gabaasa jedhuuf deebii kennaniin namoonni akkas jedhaman magaalattii keessa hin jiran. Oduu kijibaa ti jedhan. Kaleessa erga gabaasi sun dhaga’amee as uummati naannoo fi barsiistonni yeroo ammaa leenjii irra jiran mufannaa isaanii kanneen leenjisa kennan bulchitoota magaalattiif dhiyeessuu dubbatan. Mootummaan dhugaa keenya haguuge namoota nuti awwaalle jiraattota miti jechuun isaa nu gaddisiiseera jedhu. Barsiistota leenjii kana irratti gadda itti dhaga’ame ibsanii jiran. Nu sobaa nu blchuu hin danddeessan waan ta’eef aangoo gad dhiisaa. Dhangala’uun dhiiga lammii keessanii akka dhiiga bineensaatti ennaa ilaalamu isin hin dhibuu? Jechuun aarii dhaan dubbachuu isaanii barsiistota mana barnootaa sadarkaa lammataa Qelllem keessaa tokko kan ta’anii fi wal ga’ii sana irratti hirmaatan tokko nuuf ibsaniiru. Dargaggoo Qaammee tokko ajjeefame ka biroo Ibsaa Rundee ennaa sanatti maatii isaa dhaqqabuu yaallus argachuu hin dandeenye. Erga gabaasi kaleessaa dhaga’amee booda haadha warraa Ibsaa Rundee Aadde Xeenaaye Gammachuu argadhee dubbiseera. Mooraa mana jireenyaa keenya seenanii ani mucaa koo xiqqoo akkan baadhadhetti haati isaa bakka dhaabatanii turanitti nu duratti rasaasa morma isaatti naqanii ajjeesan jedhan. Gabaasa kaleessa waajjira kominikeeshinii mootummaa biraa kenname kana ilaalchisee dubbi himaa kan ta’an obbo Mohammed Seidiin argachuuf irra deddeebi’uun yaalii goonuus har’aaf itti hin mikloofne. Waajjira kominikeeshinii mgaalaa Dambi Dolloof itti gaafatamaa kan ta’an obbo Zemene Xigaabuu garuu argannee jirra. Dargaggoonni kun lamaan jiraattota magaalaa keessanii ta’uu mootummaan haalee jira Maaliif? jedhee gaaffiin dhiyeesseef kun maaliif akka haalame ani hin beeku garuu dargaggoo Haayiluu Efreemii fi Ibsaa Rundee akkasumas aadde Taaddaluu Tamaam haati Haayiluu jiraattota magaalaa keenyaa ti jechuu dhaan qaamni ol aanaan haalli kun magaalattii keessatti hin uumamne jedhe ofuma isaaf deebii kennuu danda’a. Dargaggoonni lamaan du’uun mirkana jedhan. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Leelistootatu Caasaa Hawaasaatti Fayyadamee Biyyaa Jeeqa: Mumiicha Ministiraa Itoophiyaa

Sabaa himaaleen ragaa dogoggoraa facaasuu dhaan haasaa garee finxaaleyyii ka jibbiinsaa babal’isaa jiraachuu dhaan muummichi ministeeraa Itiyoopoiyaa H/Maariyaam Dassaaleny haasaa gumii walii galaa kan tokkummaa mootummootaa irratti kaleessa galgala dhageessisaniin beeksisaniiru. Jijjiiramni haala qilleensaa balaa hongee fi lolaan bishaanii jireenya lammiiwwanii rakkoo keessa buusaa jira jechuu dhaan obbo H/Maariyaam dubbataniiru. Henok Semaigzer bakka sanatti argamuun gabaasee jira. Muummichi ministeerichaa yeroo utuu hin balleessiin ture caasaalee hawaasaa haasaa isaaniin qeequu kan jalqaban. Caasaaleen hawaasaa odeeffannoo wal jijjiiruu fooyyessuu akkasumas hirmaannaa bal’aaf waltajjii digitaalii akkuma inni diriirse akkasuma immoo dhiibbaa gaarii hin ta’in kan inni hirmaattota irra kaa’e callisamee ilaalamuu hin danda’amu jedhan. Muummichi ministeerichaa haasaa isaanii keessatti nagaa fi tasgabbii addnyaaf akkasumas walitti bu’iinsaa fi waraana uumame ilaalchisee kanneen waan uummataaf quuqaman of fakkeessantu jeeqama hammaa ba’aa oofaa jira jedhan. Odeeffannoo dogoggoraa caasaalee hawaasaan hagam akka salphaatti tamsa’uu danda’uu isaaf namoota hedduu keessumaa dargaggoota hegeree keenya ta’an kara kallattii dogoggoraatti ennaa geessu argaa jirra jedhan. Muummichi ministeerichaa haasaa kana kan dhageessisan biyyi isaanii baatilee hedduu darban keessumaa ragaalee karaa caasaalee hawaasaan tamsaasamaniin ennaa raafamaa jirutti. Humnoonni mootummaa Itiyoopiyaa hiriirtota nagaatti dhukaasuun akka ajjeesan gareeleen mirga namaa ibsaa turan. Oromiyaa keessatti erga jalqabamee waggaa tokko guutuuf kan jiru hiriirri mormii magaalaalee adda addaa keessatti geggeessamaa tureera. Naannoo Amaaraa keessumaa Walqaayit, Gonder fi Gojjam keessatti mormiin uummata babal’ataa dhufeera. Ethiopian sabaa himaa dhuunfaa ukkaamsuu ishee gareeleen mirga gaazexeessotaaf falman qeeqanii jiru. Gabaasni sagalee kinooti No media source currently available


Prezidaantiin Oromiyaa Duraanii, Obboo Juuneddii Saadoo Maal Jedhu?

Dhaabbatni Dimookitaatawa Uummata Oromoo yokan DhDUON walga’ii koree giddu-galeessaa gidduu kana geggeesseen dura-taa’aa dhaabichaa – Obbo Muktaar Kadirii fi itti-aantuu isaanii – aadde Asteer Maammoo taayitaa irraa buusuu isaa beeksisee jira. Dhaabbatichi dheengadda ibsa baaseen akka beeksisetti, Kibxata – Fulbaana 20, bara 2016 gara galgalaa irraa akka beeksisetti, hoogganoonni ol’aanoon lameen taayitaa gad-lakkisuuf gaaffii dhiheessan, koreen gidduu dhaabichaa simachuudhaan akka taayitaa gad-lakkisan sagalee guutuun murteessuu isaa beeksise. Bakka Obbo Muktaar Kadir, ka duraan afaan-yaa’ii Caffee Oromiyaa turan – Obbo Lammaa Magarsaa buusamuu isaanii, bakka aadde Asteer Maammoo immoo, ka duraan Ministara Geejjibaa Mootummaa Federaalaa turan – Obbo Warqinee Gabayyoo filatamuu isaanii dhaabichi ibsa baaseen beeksisee jira. Ka duraan prezidaantii Oromiyaa turanii fi amma as Yunaayitid Iteets keessa jiraatan - Obbo Juuneddii Saaddoo maal jedhu? Obbo Juuneddii allee gaaffiileen falmsiisoon ka’an hedduu dha. Waaien ofiis, waa'ee jijjirama amma DhDUO keessatti ta'ees ni dubatan. Gaafii fi deebii Kutaa Tokkoffaa Gaafii fi deebii Kutaa Lamaaffaa


DhDUOn Hoogganoota Isaa Ol'aanoo Taayitaa Irraa Buusuun Jijjiirama Fidaa?

Dhaabbatni Dimookitaatawa Uummata Oromoo yokan DhDUON walga’ii koree giddu-galeessaa gidduu kana geggeesseen dura-taa’aa dhaabichaa – Obbo Muktaar Kadirii fi itti-aantuu isaanii – aadde Asteer Maammoo taayitaa irraa buusuu isaa beeksisee jira. Dhaabbatichi kaleessa ibsa baaseen akka beeksisetti, Kibxata – Fulbaana 20, bara 2016 gara galgalaa irraa akka beeksisetti, hoogganoonni ol’aanoon lameen taayitaa gad-lakkisuuf gaaffii fhiheessan, koreen gidduu dhaabichaa simachuudhaan akka taayitaa gad-lakkisan sagalee guutuun murteessuu isaa beeksise. Bakka Obbo Muktaar Kadir, ka duraan afaan-yaa’ii Caffee Oromiyaa turan – Obbo Lammaa Magarsaa buusamuu isaanii, bakka aadde Asteer Maammoo immoo, ka duraan Ministara Geejjibaa Mootummaa Federaalaa turan – Obbo Warqinee Gabayyoo filatamuu isaanii dhaabichi ibsa baaseen beeksisee jira. Jijjiirraan aangoo DhDUO keessatti tahe kun, hagam dhaabicha keessatti jijjiirama fida. Mormiilee Oromiyaa keessatti baatiilee kudhanii oliif geggeessamaa turaniif hoo hagam furmaata ta’a? Gaaffiilee kanaa fi ka biroo ilaalchisee, ka duraan qaama hooggana ol’aanaa dhaabichaa fi prezidaantii Oromiyaa turan – Dr. Nagaasoo Gidaadaa haasofsiisnee jirra. Guutummaa gaaffii fi deebii kana cuqaasaa tii dhaggeeffadhaa No media source currently available


Aangoo irraa kaafamuun angawoota Dhaabbata Dimokraasummaa Uummata Oromoo kun sochiin Oromiyaa erga jalqabamee isa guddicha

Barreessaa waajjira OPDO kan turan obbo Dhaabaa Dabalee taayitaa isaanii irraa ennaa gad butaman guddicha ta’uun tuqamee ture. Akka kanatti deema taanaan amma kan kaafame waajjirichuma. IHADEG aangoo erga qabatee qabee dhaabi miseensa isaa ta’e dura teessota isaa lamaan yeroo aangoo isaanii walakkaa fi wal faana ennaa aangoo irraa buusee hin beeku. OPDO kessatti garuu kun dhugaa ta’eera. Dhaabi kun gaazexeessota biyya keessaaf kan erge ibsi gabaabaanis isuma kana mirkaneesse. Dura taa’aan OPDO obbo Muktaar Kadir fi itti aantuun isaanii aadde Asteer Maammoo itti gaafatama irraa kan kaafaman fedha ofiin ta’uu ibsi dhaabi kun erge beeksiseera. Wal ga’ii haaromsamaa dhiyeenya geggeeffame irratti itti gaafatama koree giddu galeessaf gaaffii dhiyeessuun isaaniis ibsi sun tuqeera. Bakka isaanii obbo Lammaa Magarsaa dura taa’aa, Dr. Warqinaa Gabayyoo immoo itti aanaa ta’uu ibsee jira. Akkaataa hojii IHADEG kan hanga ammaa beekamutti namoonni itti gaafatama paartichaa irraa kaafaman aangoo Federaalaa fi naannoo irraas kaafamuun waan baratame. Kanaaf taayitaa dura teessummaa OPDO irraa kan kaafaman obbo Muktaar taayitaa prezidaantummaa mootummaa naannoo Oromiyaa irraas kaafamuu malu. Itti aanaa dura teessuun OPDO fi kaabinee mootummaa Federaalaa, taayitaa itti aanaa ministeeraatti qindeessituun dhimmootii bulchiinsa gaarii akkasumas ministeera tajaajila sivilii fi qabeenya misooma uummataa kan ta’an aadde Asteer Maammoos itti gaafatama Kanaan itti fufuu dhiisuu malu. Keessumaa obbo Muktaar Kadir yeroo gabaabaa keessatti aangoo ol aanaa kan ga’aniif bulchitoota IHADEG birattis nama fudhatama qaban akka ta’antu himama. Kaabinee mootummaa Federaalaa keessatti taayitaa itti aanaa ministeerummaatti qindeessaa damee bulchiinsa gaarii akkasumas ministeera tajaajila sivilii ta’anii hojjetaniiru. Deebisamanii gara naannootti kan ergaman dura taa’aa OPDO duraanii fi prezidaantiin mootummaa naannoo Oromiyaa obbo Alamaayyoo Atoomsaa erga du’aan boqotanii booda. Sochiin mormii Oromiyaa keessaas yeroo prezidaantummaa isaaniitti. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Prezidaantiin Yunaayitid Isteets fi Barreessaan Muummichi Tokkummaa Mootummootaa Kan Itiyoophiyaa Dabalee Hoogganoota Biyyoota Ja’aa Waliin Mari’atan

Itiyoophiyaan, Yunaayitid Isteets keessatti marii Dhimma Baqattootaa ka Tokkummaa Mootummootaa ilaalchisee Prezidaant Baaraak Obaamaa fi muummichi-barreessaan ka Tokkummaa Mootummootaa dubbatan irratti akka qooda fudhatan biyyoota filataman keessaa tokko. Hoogganoonni biyoota ka biroo - ka Joordaan, Kanadaa, Meksikoo, Sooriyaa fi Siwidinis qindeessitoota marii hoogganootaa ta’anii jiran. Walii-galtee waa’ee baqattootaa fi godaantotaa kaleessa biyyoonni miseensota Tokkummaa Mootummootaa 192 mallatteessan akkamitti akka hojii irra oolchan irratti dubbataa jiran – hoogganoonni biyyootaa. Akka walii-galtee kaleessa Niw Yoorkitti mallatteessame kanaatti, biyyoonni Addunyaa gama Lixaa fi hawaasni sadarkaa Addunyaa, biyoota baqattootaa dahata kennanii fi godaantota immoo fedhii ofiitiin gara biyya irraa dhufaniitti deebisaniif, gargaarsa maallaqaa fi nyaataa dhiheessuuf qophaawanii jiran. Ministarri Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets – Joon Keerii, haasaaa kaleessa dhageessisan keessatti, dhimmi isaa, dhimma yeroo hatattamaa fi deebii qindaawaa barbaachisu akka tahe hubachiisan. Hin dogoggoriinaa. Carraaqqii dabalataa gochuun hatattamaan barbaachisa. Yeroo amma walgeenyee jirru kanatti , uummata miliyoona 65 ta’u tu manaa fi qehee isaa buqqa’ee jira. Kana keessaa, miliyoonni 21 daangaa sadarkaa Addunyaa qaxxaamuruun kanneen deemani – jedhan – Keeriin Naannon gaanfa Afrikaa, bakka baqattoonni hedduun irraa maddanii fi sababa walitti-bu’insaan ti mootummoota cunqursootiin – lammiiwwan manaa fi qehee ofii irraa buqqa’anii irraa dheessani. Waggoota digdamman dabraniif ka waraanaan jeeqamaa turte – Somaaliyaan, mootummaa uummataan filatame tolfattee haalli ishee wayyaawaa dhufe iyyuu, wal-waraansi hookkarrii, rakkoon dinagdee fi balaan uumamaa waggootaaf irra ture, akka lammiwwan miliyoonaan lakkaawaman achi irraa baqatan taasisee jira. Ertiraanis, gama kaaniin – biyya dargaggoonni irraa dheessanii, dooniin otuu galaana irra deemanii dhamani. Dhimmi hoogganoota Addunyaa yaaddesse kaan, waa’ee baqattoota Somaalee gama Kaabaa keessa jiranii ti. Hawaasni Addunyaa – bakka baqattootaa fi godaantota dahachiisanii fi qubachiisan, akkasumas, bakka irraa biyya isaaniitti fedhiin deebisan qindeessuuf dhaabbatni waa’ee qodaantotaa, Tokkummaa Mootummootaa jalatti akka hundeessamu kaleessa murteessee jira.


Mormitoonnii fi Angawoonni Mootummaa Waayee Ajjeechaa Itoophiyaa Keessaa Maal Jedhu?

Humnoonni naga-eegumsaa Mootummaa – uummata Itiyoophiyaa naamusa-qabeessa ta’e irratti dhukaasu – kanneen jedhan – mormitoonni, kanatti kan gaafatamu hoogganoota siyaasaa mootummaa ta’uu hubachiisan. “Gaaffiilee akkasii kanneen kaasan, kanneen sochiiin shororkeessummaa sun to’annaa jala oolfamuun itti hin tolle” – jedha – Mootummaan Itiyoophiyaa immoo. Sochiilee mormii naannoolee Itiyoophiyaa adda addaatti geggeessame irratti tarkaanfiilee fudhatamanii fi namoota ajjeesaman ilaalchisee, gama adda addaan dubbiin itti fufee jira. Gabaasaa Eskindir Firew --- Jaallannee tu dhiheessa. Gabaasa guutuu dhaggeeffadha No media source currently available


Leenjiin Barsiistota Yunivarsitiif Kennamu Kaabinoota Gandaatiini Jedhu Hirmaattonni

Universitiiwwan fi manneen barnootaa Oromihaa adda addaa keessatti leenjiin kennamaa jiraachuun gabaasamee jira. Kanneen irratti hirmaatan keessaa hangi tokko akka jedhanitti leenjiin kun kan kennamaa jiru sadarkaa barnootaan gita keenya kan hin taane, gaaffii nuti gaafanneef deebii kennuu kan hin dandeenye, leenjii isaan jedhan adeemsa baruu fi barsiisuu waliin kan wal qabate miti jedhu hirmaattonni kun. Magaalaa Naqamteetti kan argamu Universitii Wallaggaa fi Universitii Amboo mooraa guddicha keessatti geggeessamaa ka jiru leenjiin kun adeemsa bulchiinsa IHADEG kan waggoota 25, misoomatti milkoofne jechuu isaanii malee haala yeroo ammaa Oromiyaa fi naannolee Amaaraa keessatti tuqamaa jiru ilaalchisee illee waan jedhan hin qaban jedhu. Leenjii kana kanneen kennan kaabineewwan ganda keessaa kanneen ijoollee keenya hiraarsaa jiran ka jedhan hirmaattonni waan biyyaafis ta’e adeemsa barnootaa fi waan nu fayyadu isaan irraa dhageenya utuu hin taane argamuun dirqama nutti taanaan dirqiitti hirmaataa jirra jedhu. Akkasis ta’ee uummatis dhaloonni boriis isin jibbe aangoo gad dhiisaa jennee gaaffii dhiyeessine illee akkaataa ittiin deebii kennan iyyuu hin beekan Oromoon aangoo mootummaa ijoos haa ta’u waraana keessaa taayitaa ol aanaa inni qabatee jiru maali? Maaf ajajaawwan waraanaa gameeyyiin Oromoo keessa hin jiraanne jechuuf gaaffii gaafanne iyyuu isaan nu dura qabsootti waan seenaniif bakka qabatan jechuun deebii qaaneessaa nuu deebisan jechuu dhaan hirmaattonni leenjii kanaa dubbataniiru. Gabaasa sagaleetii kana cuqqaasaa No media source currently available


Fayyisaa Leellisaa Sab-Qunnamtii Amerikaa hedduu irra maree dubbachuutti jiraa Istuudiyoo VOA Afaan Orommoolleetti goree wa jedhee dabre

No media source currently available Atileeti Fayyisaan eegii Hagayya 21,2016 dorgommii Olompikii Riyoo,Biraazil irratti fkn mormii Oromoo agarsiisee asitti media,Sub-Qunnamtiin addunyaa waluma irra fuudhaa wa gaafachuutti jiran. Biraazilitti jalqabee Amerikaa dhufee jennaanillee ittuma jira.Yoo waajjira guddaa VOA Waashingiton,DC jiru dhufellee afaan hedduun wa gaafatan. Yoo innii Istuudioo VOA Afaan Oromoo dhufellee waan hedduu gaafanne.Tana keessaa keessaa tokko ‘atileeti moo, qabsaahaa mirga namaa moo namuma lamaanuu wati oofatu sii jenna jenneen.’ “Ani atileetii, fiigichaan fiiga.Nama siyaasaatii mitii nama siyaasaa beeku miti.Sadarkaan barumsa kiyyas jidduu-galeessaa kuta 10 caalaa hin baranne.Garuu kun beekumsa hin gaafatuu.Dhala namaa waan taheef yeroo ilmee namaa dhiignii isaa biyya sun keessatti dhangalu taahee laaluu natti ulfaate kanatti gara kanatti na fide malee ani beekaa tahee ykn nama siyaasaa tahee miti,” jedhe. Tanaaf “ani hardhas gara fuunduras atileetuma,” jedha Fayyisaan. Barii ati ‘baga atileetii tahee,’ ufiin jette jiraa jennaan “odoo atileetii tahuu baadhee sadarkaa kana gaheetoo ummata koo amma natti gammadaa jiru kana gamachiisuu hin dandahuu turee kanaaf bagan atileeti tahee baayyeen boona.” Akka innii jedhutti jaalaltii innii atileetuu tahuuf qabu isumaa asii achi dabalaa deemti. Fayyisaan,abbaa Sookooti.Sookoon maqaa ilma isaa ka angafaati.Ilmee ke akka innii atileeti tahu feetaa jennaan rakkoo guddoo keessa dabarree asi geennee innii adoo oguma dhibii qabaatee fedha jedha. Mallattoon mormii Oromoo eegii Fayyisaan agarsiise duubatti haga duriillee caalaa beekamte,eegii sunii asitti media addunyaa hedduutti rakkoo Oromootii fi walumattuu rakkoo siyaasaa Itoophiyaa dubbachuutti jira. ‘Wantii ati jettee fi mallattoon ati agarsiifte sun hagana mataa dubbii addunyaa taati jettee eegdee,’ jennaan “anaayyuu na ajaabhisiise,” jedha. Fayyisaan ‘yoo akka malee dallantu Shimala butatta moo dallansuu ufi irraa balleessuuf wayaa ispoortii naqattee dirreetti dabarta? Jennaan. “Anin yeroo aaru tarakaanfii fudhu fudhu na godhaa… eeguma jajjabaadhen dhiisuu jalqabe malee yo namaan walitti hin buhin natti hin toluu.garuu eegii guddadhe yaada sun nan dhiise.” Eegii Fayyisaan Amerikaa dhufee hawaasii Oromoo DC fi naannoo isii jiraatu fi saba hedduulleen bahee simatee irbaataataa fi qophii bashannanaa hawaasii Oromoo qopheesseef irralleetti walti dhufee simate. Fayyisaan nama isa jaalatu cufaa waadaa gale “ummannii kiyya akka ani waltajjii addunyaa irraa hin dhabamne na eegaa waan taheef fiigichaatti deebihee haala kanaan itti fufuu fedha,”jedha.


Senaataroonni Yunaayitid Isteetsii fi Atileet Fayisaa Leellisaa Waliin Dhaabbatanii Waa’ee Dhiittaa Mirga Dhala-namaa Itiyoophiyaa Keessaa Ibsa Kennan

Kan Riyootti Maraatonnii injifatee, mormii Oromoo agarsiise fi gidduu kana as Yunaayitid Isteets galee jiru – Atileet Fayyisaa Leellisaa ibsa kenname kana irratti argamee, ofii illee illee ibsa kennee ture. “Dhiittaa mirga dhala-namaa hamaa tu uummata Oromoo irrattii fi uummatoota Itiyoophiyaa ka biroo irratti geggeessamaa jira. Kun dhaabachuu qaba” jechuudhaan, aangawoota Yunaayitid Isteets seericha raggaasisuuf hojjetaa jiranii fi ibsa kennan illee galateeffatee jira. Fayisaa fi Seneetaroonni Yunaayitid Istees waliin harka isaanii ol qabanii wal-qaxxaamursuun mallattoo mormii Oromoo illee agarsiisan. San booda, Waltajjii addaa, Hoteela Finiksi jedhamu kan as Waashinton Diisii keessatti Atleet Fayisaaf qophaa’e irratti illee, Atileetichi waa’ee miidhaa barootaaf uummata Oromoo irrattii fi uummata Itiyoophiyaa irratti geggeessame jechuu gaazzexeessotaa sadarkaa Addunyaa hedduu achitti argamaniif ibsa bal’aa kennee jira. Soraa fi Tigist, jalqabaa haga xumuraatti qophiilee lameenuu hordofanii gabaasaanii jiran. Guutummaa gabaasaa kana cuqaasaa tii dhaggeeffadhaa


Hoogganoonni Koree Furmaata Barbaachaa Musliimotaa Hagi Tokko Kanneen Hiikaman Keessa Jiran

Mootummaan Itiyoophiyaa jala-bultii waggaa haaraatti hidhamtoota 720 gad-lakkise keessaa, kanneen ammaan dura shororkeessummaan shakkamanii hidhamanii turan – miseensonni koree furmaata barabaachaa Musliimotaa jiraachuun beekamee jira. Kanneen Qaalittii, Ziwaay, Dirre-dawaa fi Shawaa-roobititti argaman Manneen-sirreessaa Federaalaa, akkasumas – kanneen bakka-bu’ummaan hojjetan – manneen sirreessaa Naannoo Kibbaa, Tigiraayii fi Harar jiran irraa akka dhiifamni godhamuuf kanneen Boordii Dhiifamaatti dhihaatan – hidhamtoota 755 keessaa 720mni ulaagaa barbaachisu guutuuun kan hiikaman ta’uu isaanii ti, Mootummaan ka beeksise. Hoogganoota Koree formaata barbaachaa Musliimota Itiyoophiyaa keessaa namoonni sadii – hidhaa waggoota afurii tii booda gad-lakkisaman. Miseensonni koree sanaa hafan akka hiikaman kanneen gaafatan – deggertoonni isaanii amma illee akka hidhamanii jiran – dubbatu. Kanumaan wal-qabatee “Yemusliim Guddaayooch – jechuun, Dhimmoota Musliimaa” gaazzexaa jedhamuuf qopheessaa ol’aanaa ka ture – gaazzexeessaa Yooseef Getaachew, hidhaa waggoota afurii tii booda gad-lakkisamuu isaatti ka gammade ta’uu --- gareen mirga gaazzexeessotaaf galmu – CPJn beeksisee jira. “Yooseef, duraanuu hidhamuun irra hin turre” jedha – gareen kun. Kanneen otuu “hojii ogummaa isaanii hojjetanii hidhan” ittiin jedhu – gaazzexeessota hafan kaan illee Mootummaan Itiyoophiyaa akka hiiku gaafatee jira – CPJN. Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadha


Maatiileen Hoogganoota KFO Namoota Isaanii Manneen-hidhaa Jiran Argan. Garuu, Haalli Wal-argaa Jijjiirame, Jedhu

Kanumaan wal-qabatee “Yemusliim Guddaayooch – jechuun, Dhimmoota Musliimaa” gaazzexaa jedhamuuf qopheessaa ol’aanaa ka ture – gaazzexeessaa YOOSEEF GETAACHEW, hidhaa waggoota afurii tii booda gad-lakkisamuu isaatti ka gammade ta’uu --- gareen mirga gaazzexeessotaaf galmu – CPJ-n beeksisee jira. “Yooseef, duraanuu hidhamuun irra hin turre” jedha – gareen kun. Kanneen otuu “hojii ogummaa isaanii hojjetanii hidhan” ittiin jedhu – gaazzexeessota hafan kaan illee Mootummaan Itiyoophiyaa akka hiiku gaafatee jira – CPJN. Maatiileen hoogganoota Koongiresa Federaalawa Oromoo yeroo ammaa mana hidhaa jiranii, namoota isaanii mana-hidhaa Qilinxoo, kaan immoo mooraa Baatuu jiran ijaan arguu isaanii dubbatan iyyuu, “garuu, haalli itti namoota keenya arginuu fi yeroon waliin turru jijjiiramee jira” jedhu, maatiileen kun. Eega Hagayya ja’a ibiddii fi dhukaasni mooraa Hidhaa Qilixoo keessatti ka’ee lubbuu hidhamtoota hedduu galaafatee booda har’a yeroo jalqabaatiif namoota isaanii arguu isaanii ti – maatiileen kun. Akka qajeelfama haaraatti, “hidhamaan tokko yeroo tokkotti maatii keessaa nam-tokko qofa wajjiin wal-arguu danda’a. Maatiin harka fuudhee dubbisuu irraa kan hafe fira isaa hidhame waliin homaa dubbachuu hin danda’u. Ka duraan maatiin haga daqiiqaa 30 illee finna isaa waliin turu, amma daqiiqaa lama caalaa turuu hin danda’u” jechuudhaan, jijjiirama amma tahe ibsan. Kan har’a mooraa hidhaa Baatuu deebi’anii deeman haati-warraa Obbo Dastaa Dinqaa, abbaan-manaa isaanii “haalli isaa jijjiiramee, ergaramee, miilla duwwaa, fiddoo fi qomee harka gabaabduu qofa uffatee natti dhufe. Torban tokko caalaaf akkanumatti ture” jedhan. Daarektarri sab-qunnamtii kan manneen sirreessaa Itiyoophiyaa obboo Gizaaw Tasammaa himannaa maatiileen dhiheessan kana ilaalchisee gafatamanii "ani waanan beeku hin qabu, amma sirraa dhagahuu kooti" jechuudhan VOAti himanii jiru. Gabaasaa guutuu kana cuqaasuun dhaggeffadhaa.


Dhaabbileen mirga namaatiif falman 15 Itoophiyaa keessatti nama hidhuu fi ijjeessuu akka dhaabatu Tokkummaa Mootummootaatti iyyatan

Amnesty International,Human Rights Watch, Freedom House,Pirojeektii mirga namummaa Itoophiyaa dabalee dhaabbileen 15n maqaan isaanii asitti barreeffame kun https://www.hrw.org/news/2016/09/08/joint-letter-un-human-rights-council-ethiopia biyya keessaa fi biyya alaa jiran kun rakkoo Itoophiyaa ta amma tana faluuf waan jaha gaafatan: Mootummaan Itoophiyaa ammoo rakkoo biyya isaa dhaaba biyya alaallee itti hin barbaannu ufumaan qorannaa jedha.


"Warshaa Harreen Keessatti Qalamee Gara Biyya Alaatti Ergamu Jiraachuu Mormine"

Godiina Shawaa Bahaa Magaalaa Bisooftuu keessatti jarreen chaaynaa warshaa harree keessatti qalanii gara biyya alaatti ergan dhaabamuu mormuun Kamiisa Fuulbaana 08 bara 2016 mormii ba’ameen namni tokko ajjeefamuu ka biraa tokko du’u hin oolu jedhamuu fi sadaffaan madaa’uu jiraatonni ibsanii jiru. Sababaa Kanaan ijoolleen 8 hidhaa keessa akka jiran dubbatu.Warshaan kun gad-dhaabamuu kan ilaaleen ammaan duras mormiin gaggeffamee yeroof warshichi hojii dhaabee akka ture fi amma garuu deebi’ee hojii jalqabuu isaa ibsan. Abbootiin qabeenyaa warshichaa mootummaa biraa ehama qabna akka jedhan kan dubbatan jiraattonni kun aadaa keenya waan hin taaneef nu irraa dhaabachuu qaba jedhu. Itti gaafatamaan Waajiira poolisii magaalaa Bishooftuu waa’ee hidhaa fi ajjeechaa gaggeeffame jedhame kanaa gaafatamee magaalatti keessa hin jiru, hin beekus jedhan.Bulchiinsa magaalaa dhaqqabuuf yaaliin goonees hin milkoofne. Gabaasaa guutuu kana cuqaasuun dhaggeffadhaa


Abukaatoo: Hidhamtoota Keessaa Lubbuun Jiru Jedhamee Kan Maqaan Hin Dhahamiin Hedduu Dha Jedhu Maatiin

Manni hidhaa Qilinxoo hidhamtoota balaa Ibiddaa irraa hafanii lubbuun jiru ittiin jedhe Kamiisa Fulbaana 08 bara 2016 ganamaa irraa eegalee Maatiitti himuu isaa kaleessa gabasnee turre.Ta’us garuu maatiin amma iyyu eessa butee namoota isaanii maqaan hin dubbifamne jedhan hedduu ta’uu Abukaatoo isaanii an ta’an Obbo Wondimmuu Ibsaa dubbatanii jira. Hidhamtoota 180 oliif abukaatoo ta’uun kan dhabaatan Obbo Wondimmuun maatiin namoonni jalaa hidhaman kanneen lubbuun jiru jedhamuun maqaan dubbifameef 60 hin caala jedhu. Harkii caalaan amma iyyu mana hidhaa Qilinxoo deebi’aa gaafadhaa jedheen erge jedhu. Namni heddummaachuu irraa kan ta’e yeroo maqaan waamamuu dhaga’uu dhaban ta’e sababaa biraan waliin isaa hin beekamne jedhan. Sambata borii kaasee hidhamtoota maatiitti agarsisuuf waadaa waan seenameef hubatamuuf jira jedhu. Gabaasaa guutuu kana cuqaasuun dhaggeffadhaa


Bittaa, Gurgurtaa fi Tajaajilawwan Biroo Dhaabuun Mormiin Oromiyaa Keessatti Geggeeffamu Guyyaa Afuraffaaf Itti Fufe Jedhama

Ayyaanni waggaa haaraa Itiyoophiyaa ka bara 2009 ayyaaneffamuuf ennaa guyyaan tokko qofti hafee jiru kanatti, mormiin Oromiyaa keessatti bittaa fi gurgurtaa akkasumas tajaajila geejjibaa dhaabuun geggeessamu amma illee itti fufuu isaa dubbatu – jiraattonni magaalaalee addaa addaa. Magaalaalee tokko tokko keessatti humnoonni mootummaa, suuqilee cufaa turan irratti waraqaa ugguraa akka maxxansaa turan kanneen nuuf ibsan – jiraattonni, booda immoo yaada isaanii jijjiiranii waraqaa itti maxxansan irraa kaasuudhaa, “kottaa banadhaa, daldaladhaa” jedhanii waamicha lallabaa jiran, jedhu. Bakkawwan ka birootti immoo, konkolaatota geejjibaa, kanneen akka bahaajjii mormii sana dhiisanii tajaajila kennuu yaadan irratti dargaggoonni tarkaanfii fudhatan, jedhama. Magaalaalee Oromiyaa haga tokko irraa jiraattota dubbisnee jirra. Qophii guutuu dhaggeeffadhaa


Artiistoota Oromoo: Artiistiin han Ummataati, Ummanni Gaddarra Waan Jiruuf Qophii Ayyaanaa irratti Hojii Keenya hin Dhiheessinu

Artiistonni Oromoo bebbeekamoon haala biyyaa keessa jiru irraa han ka'e gaddarra akka jiran ibsanii sagantaawwaan ayyaana oggaa haaraa Itoophiyaa fi Qaamee irratti akka hin hirmaanne beeksisan. Artiisti Tsaggaayee Dandaanaa "artiistiin han ummataatii, waan ummanni hin barbaanne hin goonu" jedhee, qophiiwwaan kana dura waraabbamanii achii gaafa ayyaanaa waan inni irratti hirmaatu akka hin jirree ibseera. Artiistin Abbush Zalaqaas sagantaa ayyaana Qameetiin walqabatanii dhihaachuudhaa deemaan irratti hirmaata jedhamee kara sabqunnamtii hawaasummaa dadarbaa haa turu malee, inni kara fuula Feesbuukii isaatiin, "Waan social media irratti gadhiifame argeera anaaf kan uummata naaf caalu hin jiru! Kan isin jaallattan nan jaalladha kan isin jibbitan nan jibba kanaaf an konsartiin hojjadhu hin jiru"  jechuudhaan dhabba isaa beeksiseera. Artiisti Jamboo Jootees, "gaddarra jiraa, han dhumaa jiru uummata keenya" kanaafu amma waayeen sirbaa han hin yaaddamne jedha. Madda amanamaa irraa akka mirkaneeffanetti artiistiin Televisiinii Itoophiyaa (EBC) irratti sagantaa aayyyaana yeroo bayyee hojjatu Tadalaa Gammchhuus ayyaana boruu kanaratti hin hirmaatu. Gaaafii fi deebii artiistota wajjin goone dhaggeeffachuudhaa kana cuqaasa


Maatii Hidhamtootaa : Kanneen Lubbuun Jiru Ittiin Jedhan Nutti Himan, Garuu Ijaan Hin Argine

Gubinsa Ibiddaa fi dhukaasa mana hidhaa Qiliinxoo sambata darbe mudateen kan ka’e hidhamtoonni achii keessa turan eessa butee isaanii mootummaan ituu hin ibsiin turuun muddama keessa nu buuse kan jedhan maatiin har’a, guyyaa shanii booda garuu maqaa hidhamtoota lubbuun jiru ittiin jedhanii fi eessa akka jiran nu ibsan jedhan.Garu hidhamtoota jiru jedhaman kana hanga ijaan arginutti shakkii qabna jedhu. Gama kaaniin sababaa gubannaa mana hidhaa Qilinxoo Kanaan kanneen du’an hidhamtoonni 3 reeffi isaanii maatiitti kennamu paartiin kongreesa Federaalawaa Oromoo ibsee jira.Kanneen keessaa reeffii dargaggoo Kabbadaa Fayisaa Sanbatoo har’a Jalduu magaalaa Urgaa’aa Ereerii keessatti gaggeeffamu jiraattonni nannoo ibsanii jiru.Reeffii namoota ka biraa lameenis godina shawaa Lixaa irraa ta’uu ibsamee jira. Gaabaasa sagaleetif kana cuqaasaa