Amerikaan qorsaa COVID-19 haaraa Pfizer fi BioNtech waliin hojjatan namaan wallaanuutti jirti qaraa hojjattoota fayyaa isiitiin akiman

Amerikaan fulaan fulaa itti akimatan 400 caalaa qopheeffatee nama isii akimachuutti jirti.Godinii cuftii qorsa dhaabii Pfizer hojjate kana qoodachuutti jiran.Qorsii dhaabii Moderna hojjatelleen dhufuutti jira. Nama qaraa qorsa kana waraannatee, narsii New York ka warra akka lubbuu jiru wallaantu, Sandra Lindsay. Limmee koronaa ka qaraa kunoo yaayuu waraanne.Amerikaa baga gammadde! jedhe pirezidaanti Tiraampi Tiwwter ufii irratti. Qorsa Koronaa kana mi’a akka malee akka malee qabbaneessuu ka qabbantii isaa digrii -70 dhiyaattu keessa kaahuu qaban. Sanbata guddaa warshaa dhaaba qorsa Faayzer Kalmaazoo Mishigan jiru keessaa fa’anii geejjiba xuyyuuratti guuranii biyyaan reebanii godina Amerikaa 50tu dabran. Pfizer qorsa kana dhaaba Jermen,BioNTech waliin hojjattatan.Akkana jedhe itti gaafamtamaan damee fayyaa Amerikaa, Alex Azar jedhetti “Duulii Tiraampi akka bubbee bubbisu yaayyuu qorsa ajaahibaatiin nuu dhufe.” Amerikaatti COVID-19 nama kuma 300 caalaa galaafate nama miliyoona 16 fi kuma 200 irratti argan.


Seera Tumtoonni Amerikaa Bara 2020 Maal Keessa Darban?

Yakka ilaalcha gaggeessuu qabee gargaarsa seenaa biyyatti keessatti guddicha jedhamee raggaasiisan. Kunis sababaa weerara vaayrasii Koronaan kan ka'e marii, falmii fi sagalee bakka adda addaa irraa kennaniin ture. Kanneen dhimmi isaanii dhiyaatee irratti dubbatamee, falmiin irratti gaggeeffamee murtiin itti kennamee keessaa waa'ee Prezidaantii Donaald Traamp tokko ture. Gargaarsii guddaan duraan irratti walii galuun kennan immo saba weerara vaayrasii Koronaan namoota hojii isaanii dhaban kan kenname ture. Gabaasa guutuu caqasaa No media source currently available


Amerikaan Qorsa Koronaa Haaraa Qooduuf Hajaja Eegachuutti jirti

Amerikaan qorsa Koronaa haaraa nama isii kennuu jalabuuf saati diqqoo eeguutit jirti.Bulchiinsii Dhaabii Tohannaa Nyaataa Qorsa Amerikaa,FDA harhdaa bori keesastti akka qorsa kana namaa kennuu jalaqaban irratti walii galee hajaja eeguutit jira. Qorsa kana dhaaba qorsa Amerikaa Pfizer fi ka Jermenii and BioNTech hojjate Addunyaa keesaa namii dhiba kana irratti argan miliyoona 70 deemuutti jira nama miiyoona 1 fi kuma 600 gaflaafae Amerikaatti nama miliyoona 15.6 irratti arganii Indiin miliyoona 9.7 Biraazili miliyoona 6 fi 7. Biyyitii cuftii qorsa haaraa dhaabbileen addunyaa Pfizer/ BioNtech, Moderna fi Astiraa Zenekaan hojjatan fudhachuuf qabahchuutti jiran.Awusitraliayaan miliyoona fkn 140 fudhachuuf qabatte.


Amerikaan torbaan lamaan duubatti qorsa dhaabii fayyaa Pfizer/BinTech COVID-19f hojjjatan haaraan namaan wallaanuu jalqabdi

Warrii qaraa qorsa kana argatu hojjattoota fayyaa warra mana jaarrolee ykn mana nama dhibame walti galchan(nursing home) keessa jiraatu,warra humna laafaati. Amerikaa keessatti COVID-19 haga qaraallee caalaa dabalaa deemuutit jira. Sadaasaa qofa dhiba kana nama miliyoona 4.3 caala irratti argan.Akka bulchiinsii Tiraampi jedhetti ji’aan duubatti nama miliyoona 20 qorsa kana argachuu dandaha. Dhaabbileen wallaansa Amerikaa qorsa COVID-19 hojjachuutti jiran gugurdoon Pfizer fi Moderna qorsa isaanii qooduuf eeyyma dhaabbilee bulchiinsa Amerikaa iraa fixachuutti jiran Biritenilleen qorsa dhaabii farmaasii Amerikaa Pfizer hojjate nama muddamsuu keessa jiruu kennuuf muratte.Koronaa addunyaa keessaa nama miliyoona 64 caalaa irrtti argan nama miliyoona 1 fi kuma 400 caala galfaafae. Qorsa kana Pfizer fi dhaaba teknooloojii Jermen, BioNtech jedhaniti waliin hojjate.Biriteyin qorsa koronaa torbaaniin duubatti namaa kennuu jalqabdi qaraa warra humna laafaatti argata. Qorsii koronaaf dhaabii Faayzer hojjachuutti jiru harka 90 oli nama fayyisii dandahaa ykn abdii qaba jedhanii itti jiran.


Muddee 1 - Giyyaa Eedsii Addunyaa

Waggaa 4 dura mootummonni addunyaa weerara dhukkuba Eedisii tti xumuura gochuuf waan sadii karoorfatanii turan. Kunis,1ffaa kanneen vaayrasii HIV waliin jiraatan baruuf qorannaa 100 keessaa harka 90 gaggeessuu. 2ffaa kanneen vaayrasii HIV waliin jiraatan 100 keessaa harkii 90n dawaa akka argatan gochuu 3ffaan faca'iina vaayrasichaa 100 keessaa harka 90n hanqiisuu kan jedhu ture. Addunyaan waggoota darban kudhaniif dawaa dhukkuba Eedsii ittisuu argataa jira.Dawaaleen farra Eedsii kun namoonni vaayrasii HIV waliin jiraatan dhukkubicha nama biraatti akka hin dabarsineef sadarkaa ittisuu irra ga'e jira. Kan waggaa soddomaaf waa'ee HIV/AIDS qorataa turan profeessarri Yunivarsitii Jaan Haapkiins Kris Beeyreer akka jedhanti barrii keessa jirru 2020nii namoota vaayrasii kanaan qabaman harka caalaa kan itti hanqiifnu ture.Addunyaa irratti bara 2019 keessa namoota vaayrasii HIV waliin jiraatan Miliyoona 1.7 qabna turre.Lakkoobsa kana gara walakkaa Miliyoonaa ykn 500.000 gad buusuuf karoora qabannee garu amma iyyu irraa fagoo jirra jedhu. Gabaasa guutuu caqasaa. No media source currently available


Vaayiresiin Koronaa Yunaayitid Isteetis Keessatti Heddummaataa Adeemuun Angawoonni Uggura Sochii Haaraa Akka Labsan Dirqisiise

Yunaayitid Isteetis ayyaanni waggaa guyyaa galataa lakkoobsa namoota COVID-19 qabaman akka dabaluuf gabaasa jedhu simattee jirti. Lammiiwwan Ameerikaa hedduun ayyaana guyyaa galataa kamisa darbe kabajame maatii ofii waliin turanii torban kana hojiitti deebi’aniiru. Namoonni hedduun ayyaana waggaa kanaaf manuma ofii keessa turuu kan filatan yoo ta’u, kaan immoo imaltuu dhaquu dhaan firoottan isaanii waliin dabarsaniiru. Angawoonni eegumsa fayyaa fi hoogganoonni biyya hoogganuuf filataman tamsa’inni vaayiresii koronaa hammaachuu mala jechuun yaaddoo qaban ibsanii jiru.Ameerikaa keessaa baatii Sadaasaa keessa namoonni miliyoona 4 ol vaayiresii kanaan yoo qabaman kunis kan baatii Onkoloolessaa irra dacha dabale. Haala amma jiruun weerarri guddaan dabalamuu mala jechuu dhaan waaltaa dhukkuboota alarjii fi daarqiqaa biyyoolessaaf daayirikdtera kan ta’an Dr. Antonii Faawuchii ibsaniiru. No media source currently available


Iraan Ajeechaa Hayyuu Saaynsii Nukleeraaf Haaloo Ba'uuf Dhaadattee Jirti

Hayyuun saayinsii Nukleeraa kan Iraan Mohseen Faakriizadeh jimaata darbee waan ajjeefamaniif jecha Iraan haaloo ba'uuf kan jirtu ta'u beeksiifte.Ajjechaa kanaaf prezidaantichi Iraanis ta'e hogganoonni biyyatii Israa'eeliin komatan. Garu Diploomaatootaa fi xiinxaltonni hangi tokko akka jedhanti ajjeechaa kanaaf Iraan haatattamaan tarkaanfii fudhatti jedhanii hin yaadan. Hayyoon Saayinsii ajjeefaman kun umriin isaanii 59 yoo ta'u Abbaa Nukleera Iraan jedhamuun beekamu. Gameessi waraana biyyatti waggaa kana keessa ennaa ajjeefamuu kun lammaffaa dha.


Amerikaan Guyyaa Galataa,Thanksgiving irraa baatee guyyaa gabayaa, mi’a rakasaan namaan guguran,Black Friday keessa jirti

Kalee Amerikaatti Guyyaa Galataati,Thanks giving.Guyyaa akkana bara 1620 keessa warrii lafa jiituu abuurachuu ykn bardaada yaa’u daarii Amerikaa gahee qubatee warra lfaatiin wal baratee midhana galfatee irraa bahee jennaan waliin galateeffachuuf waan qaban waliin sooratan. dhufe midhaan galfatanii irraa bhanii jennaan waan qaban waliin sooratan. Achumaan amalleeffatanii pirezidaantotii Amerikaalleen seera itti baasanii aadaa tolfatanii gannuma gannaan torbaan abreessoo Sadaasaa keessa ulfeeffatan. Guyyaa akkana kana Turkey miliyoona hedduu qalatanii firaa fi fiixaa,dhalaa fi hariyaan itti wal yaaman. Hardha ammo guyyaan guyyaa gabayaati. Gabayaa waan hedduu raksaan bitatan.Keessattu dhaabbileen gugurdoon mi’a isaanii gatii akka malee laaftuutiin yo tokkoo tokko harka 50 caalaa irraa bu’anii gurguran. Dhaabbilee daldalaa gugurdoo Walmart Inc haga Best Buy fi dhaabileen hedduun hardha tanatti jiran. Nami qara koronaa mana oolulleen amma gabayaa tanatti jiran namuu oowwa nafaa laalanii walti gadi lakkisan.Waan bitatu tuulatee bitatee gadi yaa’a. Walmart fi Best Buy fi Target,Kohls barraaqaanuu gabayaaf balbala banatanii namuu rakasa irratti wal saama.


Loogii fi Moggaatti Qoodmuun HIV AIDS fi COVID-19n Hammeesse

Tokkummaa Mootummootaatti, Sagantaan Dhimma HIV fi Eeedsii, hawaasaalee moggaatti qoodaman irratti loogiin geggeessamu rakkolee Eedsii fi COVID 19 daran hammeessuu mala, jechuun akeekkachiise. Rakkoolee fayyaa lameen kana furuuf, loogii fi moggaaatti qoodinsi kun dhabamsiisamuu qaba, jedhan aangawoonni Jaarmayichaa. Guyyaa Eedsii, Mudde tokko guutummaa Addunyaatti yaadatamee oolu dursuudhaan kan gabaasaa kana baase Jaarmayichi Tokkummaa Mootummootaa, Mootummoonni dhukkuboota daddarboo kana irratti duula geggeessan keessatti, dhimma namoota rakkoo akkanaaf saaxilamaniitti akka xiyyeeffatan, waamicha dhiheesse. No media source currently available


Tabataan kubbaa miilaa beekkamaan Diyaagoo Maaradoonaan Du'aan Boqate

Tabataan kubbaa miilaa beekkamaan Diyaagoo Maaradoonaa umurii oggaa 60tti du’aan boqachuu dubbi himaan isaa beeksise. Geeba Kubbaa Miilaa Addunyaa bara 1986 biyya isaa Arjantiinaaf an argamsiise Maradoonaan, yeroo dheeraaf dhukkubsachaa turutu himame. Waldhaansa baqaqsanii hodhuu ka sammuu godhatee torban tokko booda dhukkuba onnee tasaatin mana isaa Arjantiinaa jirutti boqachuu isaatu gabaafame.


Joe Biden mootummaa yayyabachuuf kaabinee itti qixeeffachuutti jira

No media source currently available Joe Biden,namii pirezidaantii Amerikaa 46esso tahee labsaniif warra durii waliin hojjatee fi nama hedduutti hujii mootummaa isaa Ammajii dhuftu keessa hujii jalqaba jedhee herregatu kaabinee itti filachuutti jira. Ministera Haajaa Alaatiif Anthony Blinken filate. Tokkummaa Mootummootaatti ambaasaaddera U.S. Linda Thomas-Greenfield filate.Damee jijjiirama qilleensaaiif John Kerry filate,daarektera nagaa biyyoolessaatiif ammo Avril Haines filate ammallee qixeeffachumatti jira. Antony Blinken gadaa pirezidaanti Obaamaatti, itti aanaa ministera haajaa alaa Amerikaati.Haga bara 2002ti ammoo gorsaa Joe Baayden tahee hojjachaa bahe. Barumsa sadarkaa lammeessoo Farnasaay Paaristti fixe nama yaada dhaaba walgargaarsa biyyoota garba Atlaantik gamaa,NATO guddoo fudhata. Rakkoo hamtuu baqataa addunyaa bara 2016 isatti Amerikaa fulaa bu’ee sagantaa TV Amerikaa Sesame Streeti irratti dubbate. Baqataa jechuun “warra mana ufii keessa jiraachuu dadhabee keessaa yaa’e.Jireenna biyya isaanii hamaa hamaa keessaa dhufan,” jedhe. Akka ogeeyyotii siyaasaa jedhanitti hujiin Bilinken ta qaraa hariyummaa Amerikaan biyya dhibii waliin qabdu ta Doonald Tiraampi baballeesse jedhan qaqqajeelchuu. Iraanii fi biyya dhibiillee waliin hariyummaa jabeessuu. Mark Simakovsky, dhaaba Atlantic Council jedhan ka hariyummaa U.S.biyya alaa waliin qabdu jabeessu. “Amerikaan hariyaa dhugaa gaafa rakkoollee abdatan jedhee addunyaa mirkaneessa natti fakkaata.” Amerikaan sagatnaa jijjiirama qilleensaa addunyaa Paaris,Ferensaayitti deebitee hojjatti akka karoora Baaydenitti.Yoo senetiilleen irraa fudahte Bilinken minsitea haajaa alaa Mike pmpeo irraa fuudhee hujiitit dabra. Amerikaan ganna afur afuritti pirezidaantii filatti.Filannoo Amerikaa Sadaasaa 3 irra oolti.Ammajii 20 irratti kaktee hujii jalqaba. Bulti haga 70 caalan jidduutti bulchiinsi haarahii kaabinee filatee mootummaa qixeeffata.


Aadaan Indaaqqoo Tarkii Guyyaa Galataa Ameerikaa Qalma Irraa Baraaramtuu Maali?

Aadaa Ameerikaa baayee hin barataminiin wagaa waggaatti ennaa ayyaana guyyaa galataa handaaqqoon Turkii tokkoo prezidaantii Ameerikaa aangoo irra jiruun akka hin qalamne dhiifamni godhamuufii dhaan irrbaata maatii ta’uu irraa oola. Aadaan prezidaantummaa waggaa waggaatti ta’u kun seenaa dheeraa qaba. Irbaata ayyaana guyyaa galataa Ameerikaa irratt Indaaqqoo Tarkii Jedhamtu qalatanii nyaachuun aadaa yeroo dheeraaf ture yoo ta’u koloneeffattoota duraaniitiin jalqaba nyaataaf dhiyaate. Aadaan Tarkii tokko qalma irraa baraaranii dhiifama gochuufiin kun kurna hedduu dura jalqabame. Dhiifamni Tarkiif ta’e inni jalqabaa prezidaant Abrahaam Linkeniin yoo ta’u ilmi isaanii Tarkii prezidaantiif kenname akka hin nyaanne ennaa gaafatetti. Garuu hanga yeroo jabanaatti aadaa hin turre. Prezidaanti Joon F Kenedii, Roonaald Reegan fi Richard Nixon qofaatu yeroo dhaa gara yerootti Tarkiif dhiifama gochaa turan. Ayyaanni kun ayyaana waggaa ta’ee kabajamuu kan jalqabe bara 1989 keessa ennaa bulchiinsa Prezidaant Joorj H. W. Bush ture. Turkiin qalma irraa oolu filachuun baatilee hedduu kan fudhatu yoo ta’u adeemsi isaa federeshinii Turkii biyyoolessaan geggeessaama. Dhuma irratti lamatu filatamu. Sirn tokko White House keessatti kan geggeeffamu yoo ta’u ka biroon immoo ol kaa’ama. Maqaan Turkii Sanaaf moggaafamu ijoollee barattooa barnoota sadarkaa duraatiin filatama. No media source currently available


Poompiyoon Dippiloomaatii Yunaayitid Isteetis Yeroo Duraaf Bakka Qubinsa Yuudotaa Daawwatani

Ministarri Dhimma alaa Yunaayitid Isteetis, Maayik Poompiyoo, West Baank keessaa bakka qubinsa Yuudotaa daawwachuun, dippiloomaatii Yunaayitid Isteetis yeroo duraaf bakka sana daawwatan ta’anii jiran. Hawaasni addunyaa irra caalaan, qubinsi Juudotaa West Baank keessaa sun ka seeraa alaa akka tahetti ilaalan. Ministarri Dhimma alaa Yunaayitid Isteetis, Poompiyoon, Heelikooptqaraan bakka wal-falmsiisaa West Baank keessaa sana bu’uudhaan yeroo gabaabaaf daawwatan Kana malees Goolaan daawwachuun isaanii beekamee jira. Gaareen Goolaan daawwachuun koos, lafti kun kan Israa’el tahuu isaa hubachuun murii Prezidaant Traamp ammaan duraa ka ka’e. Dhugaa jiruuf beekamtii kennuu dha, jedhan Poompiyoon. Muummichi ministaraa Israa’el Beenjaamiin Netaanyaawuus kanaaf Prezidaant Traampiin galateeffatanii jiran.


U.S. Keessaa Lakkoobsi Namoota COVID-19n Du’anii 250,000 Darbe

Yunaayitid Isteetis keessaa ennaa lakkoobsi namoota haaraa vaayiresii koronaan qabamaa jiran kanatti namoonni 250,00 ol du’aniiru. Roobii kaleessaa magaalaan New York mana barnootaa cufuuf labsee jira. Magaalaan kun guyyoota torba walitti aanuuf COVID -19 dhibba irraa harka 3n guddachuu beeksisee jira. Kamisa har’aa jechuun sadaasa 19 qabee manneen barnootaa of eeggannoof jecha ni cufamu, weerara vaayiresii koronaa marsaa lammataa of irraa ittisuu qabna jechuu dhaan bulchaan magaalaa New York Bill de Blasio twitter irratti barreessaniiru. Mgaalaalee guddoon kan akka Boostern, Ditirooyit barnoonni kallattiin akka hin geggeessamne dhorkanii jiran. Guutummaa Yunaayitid Isteetis keessaa erga weerarri vaayiresii koronaa jalqabee qabee uummata miliyoona 11.5 oltu qabaman. Weerarri marsaa ammaa immoo heddumminaan lakkoobsa kanatti dabalaa kan jiru yoo ta’u walumaa gala guyyaatti namoota 160,000 ta’utu torbanneen darban keessa guyyaa guyyaatti COVID-19n qabamu. Lakkoobsi kun kan baatii sadii dura dacha sadii kan caalu yoo ta’u guyyaatti namoota 1,100 ta’antu du’u. Hojjettoonni eegumsa fayyaa namoota hedduu vaayiresiin kun qabe kunuunsuun hedduu ko’oommatanii jiru. Ennaa ayyaanni waggaa guyyaa galataa lammiiwwan Ameerikaa mana maatiiwwan isaaniitti wal ga’an dhiyaataa jiru kanatti angawoonni yaaddoo qaban ibsaa jiran. Ministriin eegumsa fayyaa fi tajaajila hawaasaa Alez Azar namoonni aka of eeggannoo godhatan namoota miseensa maatii hin ta’in vaayiresii kana facaasuuf carraan jiru ol aanaa dha jedhan. Torban kana kampanileen dawaa lama talaalliin COVID -19 yaaliif dhiyaate ba’ii gaarii argamsiisuu isaa beeksisuun oduu abdaciisaa ta’ee jira. Kampaniin Azaar jedhamu bulchiinsi nyaataa fi dawaa talaallii kanaaf eeyama yoo kenne torbanneen keessatti raabsuuf qophaa’eera jedhee jira. Ameerikaa keessaa eenyu iyyuu talaallii kana fudhachuuf maallaqa akka hin baasne mootummaan Yunaayitid Isteetis sagantaa oomisha talaallii qopheessee jira.


Vaayrasiin Koronaa Haga Yaadamee Ture Afrikaa Hin Miine: Hayyoota

Yeroo lakkoobsi namoota dhukkuba Koviid 19iin qabamanii Yunaayitid Isteetis keessatti baay’ee dabalaa jirutti kan silaa vaayirasichaan hedduu miidhamti jedhamee tilmaamame ardii Afrikaa keessatti hangi lakkobsii dhukkubsattootaa achitti dabale xiqqaa dha. Miseensa gurmuu hojii dhimma Vaayirasii Koronaa ka Waayit Hawus Dr. Antoonii Faawuchii fi Daarektara Waaltaa To’annoo fi Ittisa Dhukkubootaa kan Afrikaa Dr. Joon Keengaasong dabalee ogeeyyiin eegumsa fayyaa dhukkuba daddabraa kana irraa nannoolee addunyaa adda addaa maal akka barate mari’achuuf jecha karaa tekinooloojii marsaa interneetii torban kana keessa walga’aa jiran. Gabaasaa Aniitaa Paawol Johaanisberg irraa ergitee caqasaa. No media source currently available


Talaaliin Argamuus Uummanni Eeggannoo Gochuun Itti Fufuu Qaba: Dr.Tedroos Adhaanoom

Addunyaa irratti lakkoobsi namoota dhukkuba Koviid-19n qabaman Miliyoona 55tti dhiyaataa fi kanneen du'an Miliyoona 1.3 ga'e yeroo jiru kanatti biyyonni tarkaanfii jabaa fudhataa hin jirre Abiddaan taphataa jiru jechuun hogganaan jaarmayaa fayyaa addunyaa Dr. Tedroos Adnaahoom hubachisanii jiru. Waajiira haadhoo kan Jaarmayaa Fayyaa Addunyaa isa Jenevaa jiru irra tuuta oduuf akka ibsanti addunyaa irratti lakkoobsi namoota dhukkuuba kanaan qabamanii aritiin dabalaa waan jiruuf talaaliin ni argama jedhamuus of-eeggannoo gochuun barbaaachisaa ta'u ibsan. Kaampaanileen Amerikaa dawaa farra koviid-19 kan harka 95 hojjata jedhame argamuu isaas simatanii jiru


Joo Baaydin Amerikaa Miseensummaa Jaarmyaa Fayyaa Addunyaatti Deebisu Abdii Jedhu Qabna: WHO

Jaarmayaan Fayyaa Addunyaa gumii isaa 73ffaa Wiixata darbee kaasee torban tokkoof gaggeessaa jira. Hojii gaarii Neersoonni waliigalaa akkasumas deesiiftuu ta'aniin hojjatameef galanni kan dhiyaateefi jira. Biyyonni hundumtuu walitti dhufuun weerara dhukkuba Koviid-19 injifachuu akka qaban hogganaan Jaarmayaa Fayyaa Addunyaa Dr. Tedroos Adhaanoom hubachisanii jiru. Amerikaan jaarmayaa kana irraa maallaqa dhaabuu fi keessaa ba'uuf murteessuu ishee Joo Baaydiin keessa deebi'anii ilaaluu abdii jedhu qaba jaarmayaan fayyaa addunyaa. Gabaasa Lisaa Shelaayin Jenevaa irraa ergiite Jaallanneetu dhiyeessa. No media source currently available


Yunaayitid Isteetis Guyyaa Tokkotti Lakkooba Namoota COVID-19n Qabaman Guddicha Galmeessite

Yunaayitid Isteetis roobii kaleessaa lakkoobsa namoota vaayiresii koronaan qabaman guddaa galmeessitee jirti. Galmeen projektii waa’ee vaayiresii koronaa hordofuu akka mul’isetti guyyaa tokko dura kan galmeessame lakkoobsa namoota COVID-9n qabamaii 136,000 caalaa namoota 144,000 guutummaa biyyattii keessaa guyyaa tokkotti qabamuun beekamee jira. Galmeen kun itti dabaluu dhaan namoonni 65,368 dhibamanii mana yaalaa kan dhaqan yoo ta’u lakkoobsi kun guyyaa tokko dura 61,964 ture. Namoonni 1,421 roobii kaleessaa du’uun gabaasamee jira. Walumaa gala Ameerikaa kessaa namoonni miliyoonni 10.4 vaayiresii kanaan kan qabaman yoo ta’u kanneen 241,000 ol ta’an du’uu galmeen Yuniversitii Joons Hopins irraa argame beeksisee jira. Kutaa Kaalifoorniyaa keessaa namoonni miliyoonni tokko vaayiresii kanaan yoo qabamuu dhan kutaa Teksaasitti aanuu dhaan namoonni baay’een COVID-19 qabamaniiru.


Maayki Taaysen, 'Taaysen nafa sibiilaa' dorgommiitti deebi'ee Sadaasaa 28 irratti Roy Jones-n wal dhaanuuf kurfoo jira jedha

Jarii lachuu nama Amerikaati addunyaatti dorgommii boksii ykn tantoommuutiin beekan Taaysen amma nama ganna 54ti.Roy Jones jr nama ganna 51. Taaysen marroo 58 dorogmee 50 moo’e tana keessaa 44 knock out ykn warra waldorgomeen dhahee gaggabsee moo’e. Maqaan baasaniif 'Iron mana ykn Maayki nafa sibiilaa jedhaniin. Taaysen bara 1991 keessa intala dubraa ganna 18 buufate,humnaan bira rafee hidhaa ganna 6 itti muran innii fedhumaan waliin ramne malee hin buufanne jedhe. Namii kun nama hedduu isa moo'u dhabee dorogmmii keessaa bahee amma ganna 15n duubatti itti deebihuutti jira. Amma jabaa akka isaa Roy Jones jr jedhaniin wal dorgomuu fedha. Roy nama Amerikaati nama ganna 52ti. Marroo 75 dorgomee 66 moo’e tana keessaa 47 knock out ykn warra wal dhaaneen dhahee gagaaggabsee moo’e ufii ammo marroo sagal moohame Jarii kun amma wal dorgomu fedha guyyaa itti wal dhaanan jijijjiiraa asi gahan. Amma Sadaasaa 28 Kaalifoorniyaati qabatan.Taaysen sun irraa bahee jennaan Evander Holyfielditti isa eegata. Holyfield nama ganna 58ti.Taaysen nama ganna dorogmmii irratit marroo lama gurra ciniine. Bara 1996 adoo wal dhaanuti jiranuu marsaa 11essoo Maayki gurra nama kanaa ciniinee taphii achumaan dhumatee innii moohame. Jara kana bara 1997 wati deebisan gaafasillee Maayki amalii innii gurra namaatiin ciniinu sun hin lakkimne jedhan. Holyfeild nama ganna 58ti marroo 57 dorgome 44 moohee tana keessaa 29 knock out,warra wal dorgomeen gagaaggabsee dorogmmii keessaa oofe ufii marroo 10 moohahee lama walqixxe bahe Taayseniin Iron Man,Taaysen nafa sibiilaa jedhan Roy ammo superman nama jabaa jabaa caalu jedhan. Taaysen eegii leenjiitti deebi’e yaayyuu miila dhaabate tanuma qofaan hin dhaabadhu jedhu. Taaysen jabeennuma durii suniin beekan moo amma maan keessa jiraan woma yoo innii dorgommii seene laalla. Hakri isaa haga ariiratanaan ammo abba a innii wal dorogmneenitti beeka. Taatullee Taaysen dhiira kurnya hedduu sekondii 30 keessatti cinaacha lafaan gahe.


Joo Baayden Pirezdaantii Yunaaytis Isteets 46ffaa Akka Ta’uuf Jiran Beekkame

Itti aanaa pireezdaantii Yunaaytid Isteets duraanii fi siyaasa Waashingitan keessatti oggoota 47 oolif hojjaachaa an turan, Joo Baayden pirezdaantii Ameerikaa 46ffa ta’uuf jiran. Ammajjii 20 dhufu, kakataanii angoo hoo fudhataan pireezdaantii Ameerikaa uumuriin guddicha ta’uuf jiru. Baayden deemookiratti oggoota 36 seneetii Ameerikaa keessatti, oggoota 8 - bara pirezdaant Baarak Obaamaa pirezdaatii turan - itti aanaa isaa ta’anii tajaajilaniiru. Wal dorgommii cimaa filannoo baranaaf geggeeffame, akkasumas lakkoofsa sagalee filannoo guyyoota fudhate booda, pirezdaant Traamp moo’atan, Baayden. Bahiin filannoo kanaa reefu seeran in raggaasifamne. Dhimmichi mana murtii hoo gahe jijjirramuu mala. Ta’ullee Baayden moo’un isaani waan in oole ta’uutu himama.


Dhiittaan Mirga Namoomaa Miseensota Paarlaamaa Ka Mormitootaa Irratti Hammaate: Qorannaan Haaraa

Miseensota Paarlaamaa gara dhibba sadii tahan, kanneen biyyoota 19 keessa jiran irratti qorannaan geggeessamu akka agarsiisetti, miidhaalee qaamaa, hookkara quuunnamtii saalaa, dararaa fi hidhaa dabalatee dhiittaan mirga dhala-namaa miseensota paarlaamaa ka garee mormitootaa irratti geggeessamu dabalaa deemuun beekamee jira. Gabaasaa Liisaa Shilaayin, Jenevaa irraa ergite caqasaa. No media source currently available


Kaardii filannoo pirezidantummaa U.S. lakkahumatti jiran abbaa moo'u eegumatti jiran taatullee pirz., Tiraampii fi Bayden waluma jala jira

Amerikaan kale pirezidaantii filachaa oolte abbaa moo'e.Filannon duratti nama miliyoona 100 tahutti filate. Abbaa moo'e ammallee hin beekamnee kardii flannoo heduutti jiran. Koronaa jedhanii namii hedduun kaardii filannoo waan poostaan ergeeef kaardii filannoo miliyoona hedduu lakkahuutit jiran. Haga ammaa oduu tana barreessuutti jirrutti Joe Bidenitti harka guddaan Donald Trump dura jira.Taatullee ammallee hin dhumannee kaardi hedduu heduutti jiran. Pirezidaanti Tiraampi kaardii lakkahuun seera malee tursanii seeraan gaafanna jedhee ture. Laftii amma akkana eegaa bahan Pennsiliveeniyaa,Wiskons, Joorjiaa, Arizoonaa fa. Amerikaatti ummata bahee filatu malee bakka buutota ummatii filate(Electoral vote) pirezidaantii filata. Akka seera Amerikaatti Electoral Collge/Voters nama 538 qabdi.Abbaan dursee nama 270 argate pirezidaantii taha. N


Sadaasaa 3 Amerikaan filannootti jirti filannoon gahuuf yoo guyyaan tokko hafettuu nama miliyoona 100 tahutti filate

No media source currently available Amerikaan pirezidaantii filachuutti jirti.Filannoon gahuuf guyyooon tokkoon duratti nama haga miliyoona 100ti filate. Tiraampii fi itti aanaan Pirezidaanti Obaama ka durii,Joe Bideniti waldorgomuutti jira.Rippaabilikaanii fi Demokiraati.Warrii dorgomu haga eda halakaniittu duuluma filannoo irra oolee bule. Biden kalee Ohio,Pensylvania keessa oolee akka bahanii fialtan dhaamate. “Amma saatii namii ka’uu male.Amma saatiin dimokiraasii teenna deebifannu.Hin dandeennaa,tana caalaayyuu tolchuu dandeenna.” Haga kaleetti Baayidenitti harka 4n Tiraampi dura jira jedha dhaabii filannoo tohatu Real Clar Politicis jedhetti.Ganna afuriin duratti Tiramaitti duubumaa dhufee kutaa tana moo’e. Pirezidaanti Tiraampillee sanbata dabre nama hedduu baafatetti Filorida keessa oole.Filooridaan lafa bakka buutota ummatii filalee(Elelctoral voters) pirezidaanti filattu hedduu qabdu. Godinii cuftii akka kanaan qabxii wal irra qaba.Nama bakka buutotii 270 filatanitti pirezidaantummaa dabra.Tiraampi Filooridyaatti nama hedduu baafate. "Gumii hagana geettu argachuu hin dandahan.Namii hedduu akkanaa argatu tokkooyyuu hin jiru.Maaf akkana nama arganne seentan? Jabeenna Amerikaa ammallee deebisnaafi akkana,”jedhe Pirezidaanti Tiraampi kalee Pensilveeniyaa,North Carolina, Michigan, fi Wisconsin keessa oole. Ganna afuriin duratti isatti moo’ate barana ykn isaa cittii ykn Baaydenii galati. Baayden,pirezidaanti Tiraampi Kornaa dabalaa deemuutti jiru Amerika irraa dhowwuu hin dandeenne jedhetti laafinna isaa jedhee himata. “Doonaldi Tiraampi alaabaa adii itti argufetti vaayireessii kanatti harka kennate.Itti gaafamtaaan hojjacttoota isaatuu torbaan dabre keessa kanuma jedhe.Yaayyuu dadhabnee, womaa tolchuu hin dandeennu jedhee,”jedhe. Tiraampi ammo mala jireenna Amerika adoo koronaan hin dhufin guddatee jedheen dhaadata. Akka jecha isaatti Baayden yoo moo’e gibira guddise hujiin baddi.”Warshaa keessan cufsiisa,hujii teessan biyya alaatti erga.Haga dhalateyyuu tanuma hujiin isaatuu,”jedhe. Akka warrii qorate jedhetti haga kaleetti paartii Demokiraatitti Rippaabilikaan caalee dura jira.Rippaabilikaan ammoo hardha nama hedduu argannaan dubbiin hin jijjiiramti. Abbaa moohu hardhua waan himan hin fakkaattu;kaardii poostaan dhufte ta lakkahnii fixuu,dadhabuu fa dandahan.Manii murtiillee falamaa filannoo Amerikaa tanatti seenee dubbii muruu hin oolu.  B


Dorgommii Shaampiyoon Liigii itti jiran taphattoota haga tokko koronaa irratti arganii tapha keessaa oofan, Ronaaldoo 'yaayyuu fayye'

Real Madrid keessaa Eder Militao koronaa irratti arganii tapha kilabiin isaa Intermilan waliin qabdu keessa hin jiru. Gurbaan dhalootaa Biraazil ganna 22, kun kophaatti ufi baasaa biyyaan wal hanqata. Kilabii isaa keessaa isuma qofa irratti argan. Real Madrid dorgommii Shaampiyoona Liigii keesasa eegee jirti Intermilan ammo mataa keessa sadeessoo,jirti. Militao amma koronaa iratti argan kun barana marroo sadii kilabii isaatii taphate. Taphataan Bayer Munich, Niklas Sule Koronaa iratti arganiin wallaanuuniitti jirani. Isallee dorogmmii Shaampiyoon Liigi itana keessatti quba hin qabaatinaa. Namii ganna 25 kun kilabii tanaaf nama akka utubaati taatullee haga qulqullaahutti taphatti hin deebi’u. Jara kana amma qoratanii akka torbaan lama kophaatti bahanii ufi ilaalan tolchan.Eegii kilabiin isaanii dorgommii Shaampiyoon liigi irratti kilalbii Kilamarokn 1-0 mootee duubatti qophii gammacuu sunitti dabre.Torbaan lama keesastti tapha tokkollee hin taphatan. Taphataa Juventus Cristiano Ronaldo Koronaa irratti arganii wallaanachaa bahe amma yaayyuu fayyee jedha. Ronaaldoon nama ganna 35ti adoo kilabii Poortugaal waliin taphattuu dhiba kana irratti argan jedhan. Taatullee maatiin isaa naguma qabaa dhiba kanallee irratti hin agarre. Torbaan afur wallaanachaa bahe amma dorogmmiitti deebi’e.Ronaaldoo tapha hedduu ka akka Barseloonaa waliin kilabiin isaa taphattellee irraa hafe. Tapha shaampiyoon Liigii kale kialbiin isaa, Juventus kilabii Spezia moohatteen ammoo keessa jira. Kilabiin Iskootish Rangers Jordan Jones fi George Edmundson seera koronaan tohatan cabsan jedhanii dorgommii irraa dhaaban. Akka jecha kilabii isaaniitti jarii lachuu seera cabsee warra kilabiin hin beenne waliin qophii gammachuu keessa oole.


Galmeen Mirga Dhala Namaa Kan Biyyootaa Ilaallamaa Jira

Biyyoota galmeen isaanii ilaalamaa jiru kun 14 keessaa Yunaaytid Isteetes tokko. Kan qoratuu immoo Kaawunsilii mirga dhala namaa kan Tokkummaa mootummotaa keessatti qaama hundeeffame(UPR) ta'uun ibsamee jira. Torban lamaaf kan turuu xiinxalli kun Wiixata har'a Jenevaa keeessatti kan jalqabamee yoo ta'u sababaa weerara vaayrasii Koronaan kan ka'e hirmaattonni hangii tokko fageenya irraa kaan immoo qaamaan kan irratti argaman ta'uun ibsamee jira. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Mootichi Taayilaand Biyyi Isaanii Biyya Walii Galtee Ti Jedhan

Sirna mootiin geggeessamuu Taayilaand dabalatee gaaffileen jijjiiramni siyaasaa fi hawaasummaa akka jiraatu mormiin gaafatu baatilee dhaaf geggeeffamaa jiru ilaalchisee mootichi Taayilaand biyyi isaanii biyya walii galtee ti jedhan. Mootichi Mahaa Vajiraa-loong-kom yaada kana kan kennan caasaa oduu Briteen keessa maadheffateef yoo ta’u, ennaa sanatti isaanii fi giiftii Sutiidan mana mootummaa Baankook alatti sirna amantii erga geggeessanii booda deggertoota maatii moototaa fuullee darbanii jirna. Yaadi isaanii kunis gaaffii mootichi fedhii mormitootaa kan dhiibbaan sirna moototaa akka xiqqaauuf gaafataniif deebii dha. Mootichi Mahaa Vajiraa-loong-kom gaaffi mormitoonni gaafataniif ennaa deebisan hunduma isaanii qixxee jaal’anna jechuu dhaan yeroo lama keessa deebi’an. Baankook mootummaa sivilii bara 2014 keessa filatame aangoo irraa kaasuu dhaan kan aangoo dhuunfatan jeneraala waraanaa duraanii muummicha Ministeeraa Chaan-Ochaa aangoo akka gad dhiisan gaafachuun kan eegale hiriirri mormii geggeessamaa turee jira. Waggaa darbe filannoo sana injifatan, mormitoonni garuu waraanni seera jiru waan wixineesseef jecha waliin dha’amuun injifatan jedhu. Hiriirri sun garuu itti dabaluu dhaan namoota Taayilaand beekamoo biratti Waaqa irraa akka kennametti kan laka’amuu fi waraana biraa deggersa guddaa kan qabu bulchiinsi sirna moototaas akka fooyyeffamu gaafata. Hiriirtonni mormii embasii Jeman jiru fuulleetti hiriiruu dhaan mootummaan Jarman mootichi Vajiraaloong-koorn yeroo dheeraaf gamas ennaa turan hojii daldalaa geggeessaa turuu isaaniif galmeen isaanii kan dilaala mootummaa akka qoratamu gaafataniiru. Mootichi murna waraanaa hanga tokko akkasumas maallaqa biliyoonaan laka’amu kan mana mootummaa ofii isaanii to’achu dhaan aangoo isaanii cimsataniiru.


Namoonni Qawwee Hidhatan Yuniversitii Kaabul Keessatti Dhukaasa Banan

Namoonni qawwee hidhatan hedduun har’a ganama Yuniversitii Kaabuul seenuu dhaan dhukaasa bananii jeequmni uumamuun barattoonni fi hojjettoonni miliquu yaalaa turan. Viidiyoon Tweeter TV Afgaanistan Tolo news jedhu irratti maxxanfame akka ibsutti waan uumame wal’aa’uu dhaan sagaleen dhukaasaa booda irraa dhaga’amaa barattoonni fiigaa turan. Prefesserri maqaan akka hin tuqamne gaafatan tokko akka jedhanitti haalli jiru hedduu yaaddessaa dha. Martinuu fiigaa ture, anii fi barattoonni koos keellaa Yuniversitichaa dhiisnee ba’uu yaalle jedhan. Humnootiin naga eegdotaa naannoo sana marsan. Konkolaattonni meeshaa waraanaa hedduu baatanis naannoo Yuniversitichaatti argamanii jiran. Dubbi himaan ministrii dhimmi biyyaa Tariiq Ariyaan akka jedhanitti humnootiin naga eegumsaa siivilota irra miidhaan akka hin geenye qalbii dhaan soss’aa turan jedhan. Kanneen ijaan argan akka jedhanitti namoota hidhannoo qaban hedduun barattoota mooraa Sanaa irratti dhukaasaa turaan. Ministriin dhimmi biyya keessaa namonin saddeetti madaa’uu mirkaneessee jira. Gareen Taliban kan Afgaanistan keessaa haleellaa sanaaf itti gaafatama hin fudhadhu jedhe. Sababaan haleellaa Sanaa ifaa ta’uu baatus, guyyaan har’aa guyyaa exhibition kitaabaa Afgaanii fi Iraan itti eebbifamu ture. Angawoonni Afgaanistan gameeyyii, Afgaanistaanitti ambaasaadderri Iraan achitti argamu jedhamee eegamaa ture. Ennaa haleellaan sun raawwatamu angawoonni keellaa sana keessa jiraachuu fi dhiisuun hin beekamin jira.


Baangilaadesh Keessatti Mormiin Farra Ferensaay Geggeessame

Baanglaadedh keessaa har’a yoo xiqqaate uummanni 50,000 ta’u daandii magaalaa galma mootummaa Daakaa irratti bauu dhaan prezidaantiin Ferensaay Imaanu’e Makroon kanneen Islaama qeeqan ilaalchisee walabummaan yaada ofii ibsachuu kan isaan jedhan balaaleffatanii jiru. Hriirtonni mormii kun meeshaalee Ferensaay akka biyyattii hin seenne kan fedhan yoo ta’u embaasii Ferensaay kan gamasii fuulleetti hiriiruu yaalanis poolisii dhaan dhorkaman. Ferensaay Baanglaadesh waliin michuu daldalaa fi adda durummaan deggersa kan gootuuf biyya barbaachistuu dha. Qindeessitoonni hiriirtonni mormii kun kuma 100 ta’u yoo jedhu poolisiin garuu 50,000tti tilmaamee jira. Maakroon Ferensaay mirga namoonni suraa kaasuuf qaban hin mulqitu jechuun addunyaa musliimaa biratti aarii bobeessee jira. Yaadi isaanii kun kan dhaga’ame erga barsiisaa Saamu’eel Paatii ka jedhaman baatii onkoloolessaa keessa kaartoonni nabi Muhaammad barattootatti agarsiisanii booda. Sanaan booda kan angawoonni haleellaa shororkeessotaa jedhan lama geggeessamuun illee ibsameera. Maakroon sambata darbe al-jazeera waliin gaaffii fi deebii geggeessaniin gadduu isaanii ibsanii garuu walabummaan dubbachuu isa jedhu cimsanii yaadachiisaniiru. Namoonni kaartuunii sanatti rifachuu isaanii nan hubadha garuu hookkarri sirrii dha isa jedhu qaruma hin simadhu jedhan.


Filanno Aljeeriyaa Irratti Nama Xiqqootu Hirmaate

Mootummaan Aljeriyaa namoonni heddumminaan ba’anii sagalee akka kennan jajjabeessu iyyuu referendumiif sagalee kennameef ummata biyyattii 4 keessaa 1 waan ta’antu irratti hirmaate. Prezidaant Abdilmajiid Teboonee fi waraanni isaanii cimoo ta’an sababaa aarii uummataa mormii ummataa kaasee waggaa tokko oliif tureef hiika ta’a kan jedhuun heera isa haaraa baasanii jiran. Ba’iin murtii uummataa har’a beeksisama jedhamee eegama. Haa ta’u malee Dilbata kaleessaa uummati ba’ee filate dhibba irraa harka 23.7 ta’uu qaamotiin filannoo kan beeksisan yoo ta’u miseensonni mormii geggeeffamee garuu sochii isaanii danquuf ofumaa kan geggeessame jechuu dhaan sagalee kenname sana fudhatama dhabsiisan. Weerarri koronaa tarii sagalee kennuu sana kan danqe yoo ta’u sambata darbe Aljeeriyaa keessaa namoonni 300 haaraa vaayiresichaan qabamaniiru. Heerri inni haaraan yeroo marsaa hojii prezidaantii dabalatee paarlaamaaf waaltaa murtii haqaa fi humna dabalataa akka qabaatu godha. Haa ta’u malee waraanni biyyattii siyaasa Aljeeriyaa keessatti humna jabaa kan qabu yoo ta’u erga Tibooneen filatamanii qabee garuu hagas hin beekamu.


Filannoof guyyuma 4ti hafe Pirz.,Tirampii fi Joe Biden Michigen, Minnisota, Wiskansefii Iowaatti ummata filannoof kullifachaa oolan

Pirezidaanti Tiraampi marroo lammeessoof dorgoma itti aanaan pirezidaantii Amerikaa ka durii Joe Biden Tiraampiin wal dorgomuutti jira. Jarii kun Amerikaa kutaa Jiddu-Gala Dhihaa,Midwestern States dhaanii duula filannootti jiranii Minisootaa fi Wiskansenitti walti dhufan. President Donald Trump Michigan, Minnesota fi Wiskaniitti qajeele Baayden Minnesota, Wiskansenii fi Iowatti dabre. Michigen bakka buutota ummata bakka bu’anii dorgommii pirezidaantummaa filatan,Electoral College 16 qabdi. Minnesota fi Wiskansen ammo kudhan kudhan qaban, Iown ammo jaha qabdi. Amerikaatti ummata qofaa mitii pireizaantii bakka buutotii ummataalleen nama filatan godinii cuftii bakka buutota ummataa haga seeraan kennaniifitit jira. Namii bakka buutota ummataatiin moo’e filannoo moohuuf abdii qaba.Walumaa galatti electoral college 538ti jira. Namii electoral college ykn bakka buutota ummataa 270n filame pirezidaantummaa moo’a. Kaalifoornyaan bakka buutota ummataa ykn electoral college (55), Texas (38),New York (29)Illinois (20),Pnnsylvania (20) Tiraampii fi Baayden kalee Amerikaa Kibba Bahaa, Filooridaa oolan.Ganna afuritti duratti achitti Tiraampitti moo’e. “Filooridaan gama keenna deebinaan dhumate dubbiin,”jedhe Baayden achii gahee warra lafaatiin wal dubbatee. Tiraampi Koroonaalleen jedhee hin dhamnee nama walti qabetti dorogmuutit jiraa innii nama vaayireessii biyya keessa facaasuutti jiru beekamaa jedhe,”Baayden Tiraampiin. Kutaa Tempaa gahee jennaan bokkaafuu gadi bahuu dadhabee ufi irraa lakkise. Tiraampi ammo nama hedduu fulaa istaadiyoomii Tempaatti makiinaa dhaabatanitti walti qabatetti dorogme.Sadaasaa sadii irratti bubbeen diimtuu jabduu argaa jedhe. Diimennii sun bifa mallattoo paartii Rippaabilikaan,ta demokiraati ammo bulee ykn cuquliisa.Filannoo tana harka guddaan moohanna quboo naan jedhe Tiraampi


Yemen Uummata Balaa Dhukkubaa Hammaataa Dhufe Irraa Oolchuu Hin Dandeenye: Tokkummaa Mootummootaa

Wal-waraansa waggoota shanii oliif Yemen keessatti hammaataa dhufe tu dinagdee biyyattii mancaasee, nyaataa fi tajaajila fayyaa uummata isheef kennuuf dandeetii biyyattiin qabdu dhabamsiise. Aangawoonni Jaarmayaa Fayyaa Addunyaa akka jedhanitti manneen-eegumsa fayyaa biyyattii tajaajila guutuu kennan dhibba irraa harka shantama qofa. Kanneen banaa tahaniyyuu, hangina ogeeyyii fayyaa, hanqina dawaa fi meeshaalee eegumsa fayyaatiin rakkataa jiru. Dubbi-himaan Jaarmayaa Fayyaa Addunyaa – Taarik Jaasarvich akka jedhanitti haalli gaddisiisaan waggoota sadi’iif hawaasaa fi dinagdee Yemen mudate akka biyyattiin dhukkuboota daddabraa akka koleeraa, gifiraa fi busaa dabalatee dhukkuboota lubbuu hedduu fixuun beekamaniif saaxilamtu taasise. “Amma dhukkubni COVID 19 itti ida’amee jira. Yemen Pooliyoo irraa walaba tahuu ishee eega labsattee booda pooliyoon deebi’ee biyyattii keessatti argamuun kan nama gaddisiisu. Namoota dhukkuboota akka kaanserii, dhukkuba sukkaaraa fi kanneen biroo qabaniif wal’aansi jirus baay’ee murtaawaa dha, jedhu – Jaasaareevichi. Yemen keessatti lakkoobsi namoota vaayirasii Kornaatiin qabamanii kuma lamaa fi jaatamii shan tahuu kan gabaase – Jaarmayichi Fayyaa Addunyaa, kanneen vaayirasichaan du’an ammoo dhibba jaha akka tahan dubbata. Gabaasaa guutuu caqasaa.


Chaayinaan Walabummaa Amantii Fuula Duraaf Balaa Guddaa Dha: Ministrii Haajaa Alaa Ameerikaa

Ministriin dhimmi alaa Yunaayitid Isteetis Maayik Pompeeyoo to’annaa bulchiinsa komiinistii jala jirtu Chaayinaan walabummaa amantii fuula duraaf balaa hamaa dha jechuu dhaan daawwannaa isaanii biyyoota afurii Indoneshiyaatti ennaa xumuran dubbatan. Poompeyoon hawaasi musliimaa irra jireessi dimokraasii simachuu isaa akkasumas wal danda’uun amantii ka biroo jiraachuu isaa Jakaartaa keessatti haasaa dhageesisaniin ibsaniiru. Hoogganoonni amantiis dhuga baatota safuu akka ta’an gaafachuu dhaan bakka uummata amantii maraa ta’uu dhaan Poompeyoon Chaayinaan musliimota, warra Budahaa, kirstaanotaa fi kanneen biroo irratti waraana labsiti jedhan. Diplomaatichi Ameerikaa gameessi keessumaa musliimota gosa Uighuur kanneen Xinjiang keessaa irratti gocha gara jabinaa Beejiing raawwatu tuqanii, bakka sanattis angawoota koministii chaayinaan tarkaanfiin gara jabinaa kan irratti fudhatameef waaltaalee hidhaa keessa gosoota Uhuur fi lammiiwwan sabxiqqaalee hedduun hidamanii jiraachuu ibsaniiru. Poompeyoon itti dabaluu dhaan musliimonni Roohiingyaa humna waraanaa Maynamaar jalatti hacuuccaa irra ga’u tuqanii dhiibbaa mootummaan Iraan kiristaanota Bahaa’ii, musliimota Sunnnii fi gareelee sabxiqqaalee ka biroo irraan ga’u illee beeksisaniiru.


Ferensaay Keessaa Namni Haalbee Hidhate Lubbuu Nama Sadii Galaafate

Magaalaa Ferensaay Nice keessatti kamisa har’aa namni haalbee qabate tokko waldaa kirstiyaanaa tokkko keessatti namoota sadii ajjeesuu angawoonni ibsaniiru. Kantiibaan magaalaa Nice Christian Estrosi waldaa magaalattii Notre Dame cinatti haleellaa raawwatame ennaa ibsan baatii lama keessatti yeroo sadii ta’uu dubbatanii haleellaa shororkeessotaa ittiin jedhan. Namni haleellaa sana raawwate sun poolisiin rasaasaan rukutee to’annaa jala oolchuun wal’aasa fayyyaa fudhataa utuma jiruu iyyuu Alahu Akiber jechuun irra deddeebi’aa ture. Abbootiin alangaa farra shororkeessummaa jalqaba torban kanaa barsiisaa mana barnootaa giddu galeessaa Saamu’el Paatii mormi muramee du’anii booda ajjeechaawwan kana qorachuu jalqabaniiru. Kan haleellaa sana raawwate hiddi dhalata Chicheen akka jedhetti Patiin suraa Nabi Mohammed barnoota civiksii irratti barattoota waan agarsiisaniif adabuunii akka barbaau dubbatee jira. Ajjeechaan kamisa har’aa musliimota biratti kaartoonii akka arrabsootti kan laka’amu waliin wal qabachuuf dhiisuun hin beekamin jira.


Prezidaantin Aljeeriyaa Wal’aansa Fayyaaf Gara Jarmanitti Geeffaman

Prezidaantiin Aljeeriyaa Abdelmajiid Teboonee gargaartonni isaanii gameeyyiin COVID-19n qabamuun isaanii erga beekamee booda qofaatti of baasuu dhaan hospitaala Aljeeriyaatti geessamuu isaanii beeksisee guyyaa tokko booda wal’ansa fayyaaf hospitaala Jarmanitti dabarfaman. Kan umuriin waggaa 75 prezidaantichi wal’aansa fayyaaf gara Jarman dhaquun kan dhaga’ame yaada isaan heerri akka jijjiiramuuf dhiyeessanii murtii uummataaf dhiyaatu sadaasi tokko dhaqqabuuf guyyaan hangi tokko erga hafee booda. Ibsi mootummaa biraaTV biyyattiin kenname sodaan vaayiresii koronaa jiraatu iyyuu dhibee Tibooneen wal’aasaaf mana yaalaa seenaniif hin ibsine. Tibooneen COVID-19n qabamuu isaanii mootummaa biraa waan beeksisame hin jiru. Jeeqama siyaasaa biyyattii keessatti uumameen Tebooneen hoogganaa Aljeeriyaa aangoo waggoota dheeraa booda kan aangoo irraa kaafaman Abdulaziiz Butefliikaa bakka bu’an.


Jaarmayaan Fayyaa Addunyaa Torban Tokkotti COVID-19'n Namoonni Kuma 40 Du'uu Beeksise

Jaarmayaan Fayyaa Addunyaa, ka Tokkummaa Mootummootaa guyyoota torban dabran hanga kaleessaatti lakkoobsi namoota vaayirasii COVID 19n qabamanii guutummaa addunyaa irratti miliyoona lamaa fi kuma dhibba saddeet tahuu beeksisee jira. Akka jaarmayichi idil-addunyaa kun jedhutti, lakkoobsicha haaraa ka torban tokkoo kana keessaa kanneen kuma afurtama tahan ni du’an. Biyyoota keessaa, biyyoonni Awurooppaa torbanneen lamaan dabraniin lakkoobsa ol’aanaa qabatanii jiran ka jedhu – Jaarmayichi Fayyaa Addunyaa, “kanneen vaayirasichaan haarawa qabaman miliyoona tokkoo fi kuma dhibba sadii yoo tahu, ka durii wajjiin wal-bira qabamee ennaa ilaalamu dhibba irraa harka soddomii sadiin dabale,” jedha. Gabaasaan kun akka agarsiisutti biyyoota Ameerikaa, Meditriniyaan Bahaa fi Afrikaa keessattis lakkoobsi namoota vaayiresichaan qabamanii dabalee jira.


Senetiin Amerikaa nama pirezidaanti Tiraampi mana murti walii galaatiif dhiyeeffate, Amy Barrett qoratee filate

Manii murtii walii gala Amerikaa abbootii seeraa sagal qaba.Bara pirezidaanti Tiraampi keessa abbaa seeraa tokko hujii irraa yuubomee irraa bu’e. Lama lubbu dhaban. Amy Coney waliin pirezidaanti Tiraampi abbootii seeraa sadii filatee kongireesiin Amerikaalleen mirkanseef. Akka kanaan ilaalcha paarti Tiraampi faan walfakkaataa qabaachuu dandahan jedhan ka duraan jiru waliin nama jaha jechuu. Amy Barret kalee senetiin filannoof mirkanse.Seneteroota 52tu deeggaree nama 48 falme Amiin seeraan hojjachuuf yoosuma kakatte. Paartiin Demokiraati filannoon duratti mana murti walii galaatti abbaa seeraa filuun tahuu hin qabu jedhanii didan. Paartiin Rippaabilikaan senetii harka guddaan isaan tahe hin falmine. Taatullee paartii Rippaabilikaan keessaa senatera kutaa, Maine Susan Collins paartii Demokiraatotaatti dabalamtee filannoo tana mormite. Taatullee Rippaabilikaan senetii keessatti harka guddaa waan qabaniif moohan. Ganna 150 keesatti akka Associated Press, gabaasetti deeggarsa paartii lammeessoo malee takkumaa paartii tokko kophaa abbaa seeraa mana murti walii galaa filattee hin beettu.


Koomishanarri Mirga Namoomaa Tokkummaa Mootummootaa Tarkaanfii Humnoonni Naayijieriyaa Fudhatan Balaaleffatan

Kooshinarri ol’aantuun Koomishina Mirga Namoomaa Tokkummaa Mootummootaa Misheele Baachileet, mootummaan Naayijeeriyaa humna waraanaa gitaa olii, uummata hidhannoo hin qabne magaalaa Leegoos keessatti hiriira ba’etti bobbaasuun miidhaa dhaqqabsiisuu balaaleffatanii jiran. Hiira kana irratti yoo xiqqaate hiriirtonni 12 ajjeesamuu fi ka biroo hedduun madaa’u gabaase – dhaabatni mirga namoomaa sadarkaa Addunyaa – Amnestii Internaashinaal. Namoota hidhannoo hin qabnetti dhukaasanii ajjeesuun, akka fixinsa murtii seeraatii alaatti ilaalama, jedha – dhaabbatichi. Koomishinarittiin Koomishina Mirga Dhala-namaa, ka Tokkummaa Mootummootaa – Misheel Baachileet, dhukaasa humnoota mootummaatiin hiriirtota irratti baname sana dura, caasaan kaameraa Televiiziyoonaa fi ibsaan beekaa addaan kutamuu isaa ilaalchisee gabaasaaleen bahan kan isaan yaaddesse tahuu dubbatan. “Kun dhugaa tahuun mirkanoofanaan, haleellaa akkan hamaa itti yaadamee, karoorfamee, qineeffamee namoota nagaadhaan hiriira bahan irratti geggeessame tahuu isaa ti,” jedhan. Gabaasaa guutuu caqasaa.


Akkaataan U.S.Koronaa ufi irraa ittisuutti jirtun filannoo pirezidaantummaa isii murteessuus dandaha jedhu ogeeyyotii

No media source currently available Amerikaan torbaan lama keessatit pirezidaantii filatti. Mataan dubbii jabduun amma itti jiran akka biyyitii tun koronaa ufi irraa ittisuuniitti jirtu. Akka Brian Padden gabaastti kana irratti paartii lachuu yaada mataa ufii qabdii falamaatti jiran. Pirezidaanti Tiraampi yoo dhiyoo tana maanugdoota Filooridaatiin walti dhufelleetti barii koronaa itti moo’nnu yaayyuu dhiyaate jedheen. Qorsa dhiba kanaallee harkaan gahachuutti jirraa jedhe."Ergaan ani maanguddoota Amerikaatii qabu abdii fi ufitti hirkachuu.Dadhabbbiin teessan lafatti hin banne.Ifa abdiitti gamaa mullataa itti dhiyaachuutti jirra.” Namii pirezidaantummaa irratti Tiraampiin morkatu, Joe Biden ammo Tiraamp balaa kornaa Amerikaatti heddachaa deemuutti jiru akka waan laafuutti laaluutti jiraa jedha. "Karaa itti jijjiirraa?. Ee waaqa kiyya!Baduutti hin jiruu bittaa, akkuma jedhan dabalaa deemuutti jira,” jedhe yoo waan koronaa dubbatu. Amerikaatti nama kuma 200 fi 20 caalaatti koronaan lubbuu dahbe akka gabaasa yuniversitii Johns Hopkinsitti. Akka ogeeyyotii jedhanitti vaayireesiin kun ajandaa biyyaa, gabayaa walbaa,dhimma baqataa, caasaa fayyaa fi mirga ulfa ufi irraa baasuuyyuu nama irraa jijjiirsise. Akka vaayireessii kanaan tohatanii fi jireenna biyyaallee laafuu dhowwaniin irratti paartiin U.S. bulchitu falmaa jabduutti jiran. Falamuma tanaan filannoo pirezidaantummaa Sadaasaa 3tti yaahuutti jiran.


Yunaaytid Isteets Sudaaniin Toora Shororkeessummaa Irraa Kaasufi

Prezidaant Doonaald Tramp kaleessa fuula tweeter isaanii irratti barreessuu dhaan "oduu gaarii" jechuu dhaan mootummaan Sdaan haaraan fooya’ina gaarii argamsiisuu dhaan lammiiwwan Ameerikaa kanneen shororkeessummaan miidhaan irra ga’eef hirpha doolaara miliyoona $335 baasuuf walii galan jedhan. No media source currently available Maallaqi sun erga baafamee booda Sudaaniin toora biyyoota shororkeessummaa keessummeessan irraan haqa jedhan. Dhuma irrattis haqi lammiiwwan Ameerikaaf Sudaaniif immoo tarkaanfii guddaa dha jedhan. Tarkaanfiin kun Sudaan dinagdee biyya ishee guddisuuf kan dandeessisu liqaa sadarkaa addunyaa fi deggesa deebitee akka argattu taasisa. Itti dabaluu dhaanis bulchiinsi Tramp biyyoonni Arabaa Israa’eliif beekkannaa akka kennan waan barbaaduuf Sudaan Israa’el waliin hariiroo diplomaasummaa akka tolfattu daandii saaquu danda’a. Bulchiinsichi walii galteewwan akkasii tokkummaa Emireetota Arabaa fi Baahireen waliin mijeessee jira. Muummichi ministeeraa Sudaan Abdallaa Hamdook ergaa tweeter kaleessa barreessaniin Trampiin galateeffatanii Sudaan toora biyyoota shorokeessummaa keessummeessan irra jiraachuun miidhaa guddaa fiduu isaa dubbtan. Uummati Sudaan qaruma shororkeessummaa kan hin deggerre ta’uu isaaf tarkaanfiin Ameerikaa biyyattiin gara dimokraasiitti akka ceetu gargaara jedhan.


Dhukkubii Koviid-19 Hiyyummaa fi Beela Hammeessee Jira

Jaarmayaan Nyaataa fi qoqnnaa kan Tokkummaa mootummootaa akka ibseetti Afrikaa keessatti fakkeenyaaf walitti-bu'insaa fi jijjiramnii qilleensaa haala duraanuu rakkisaa turan daran hammeesse. Beela dhamsisuuf yaalii jarmayaan kun gochaa ture sababaa dhukkuba koviid-19n kan ka'e lafa waggaa 10 dura tureetti deebi'ee jedha.Warri sababaa dhukkuba Koviidiin kan ka'e hojii dhaabanii mindaas dhaban kan biyyoota guddataa jiran keessaa nyaata argachaa hin jiran. Addunyaas kufaatii mudateen kan ka'e hanqiinni nyaataan rakkataa kan jiran lakkoofsii isaanii Muliyoona 100 fi Miliyoona 32 ga'uibsee hiyyumiis akkasuma akka dabaluuf jiru jaarmayichii beeksisee jira


Briteen Carraan Ishee Fuul-duraa Nama Filannoo Prezidaantummaa Yunaayitid Isteetis Baranaa Injifatutti Hidhataadha, Jedhu Xiinxaltoonni

Bara 2016, yeroo Doonaald Traamp prezidaantummaa Yunaayitid Isteetisiif filataman, Briteen immoo Gamtaa Awurooppaa keessaa ba’uuf sagaleedhaan murteeffatte Lameenuu akka waan siyaasaan yaada uummata bal’aa hawate injifatetti ilaalame. Waggoota afur booda, prezidaant Traamp, yeroo lakkoobsa sagalee yaada uummataatiin kan isaan dorgoman, dimookiraaticha itti-aanaa prezidaantii duraanii, Joo Baayideniin dursamaa jiranitti marsaa lammataaf filatamuuf duula na filadhaatti jiran. Gama biraan Briteen Gamtaa Awurooppaa keessaa ba’uuf sadarkaa xumuraa irra geessee jirti. Kanaaf, mootummaan Briteen dinagdee isaa ol kaafachuuf, hariiroo daldalaa haaraa Yunaayitid Isteetis waliin tolfachuu barbaada. Kanaaf carraan Briteen filannoo Yunaayitid Isteetis Sadaasa dhufu geggeeffamu nama injifatu wajjiin walitti hidhataa dha. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Kan Trampiin Barcuma Mana Murtii Walii Galaa Ameerikaaf Kaadhimaman Guyyaa Itti Dabalaaf Gaaffiif Dhiyaatuuf Jiru

Dimokraatonni kongiresii keessaa, kaadhimamtuun taayitaa mana murtii walii gala Yunaayitid Isteetis Amii Koonii Baretiin dhimmi ijoo ta’e kan yoo hin milkaa’in hafe fayyummaa lammii Ameerikaa miliyoonaan laka’amu miidhu ilaalchisee har’a gaaffii dhiyeessuuf jiran. Guyyaa sadaffaaf Koree mana maree murtii seeraa duratti dhiyaachuun Baret irra deebi’uu dhaan insuraansii farraa kan Obama Care jedhu akka hin mormine ibsan. Baret roobii kaleessaa akka dubbatanitti abbaan seeraa tarkaanfii mara irratti sammuu banaa ta’e qabaachuu qaba jechuun seneterootatti himanii jiran. Dhimma isaa ilaaluu qofaan dhimmi isaaf furmaata kennuuf yoon yaade adeemsa jiru mara gabaabaatti hambisuu dha jechuu dha jedhan. Baretti yoo filataman baatii darbe umurii isaanii wagaa 87tti du’aan kan boqotaniif yaada madaalawaa qabu turan Ruut Baader Ginsburgiin bakka bu’u.


Traamp fi Baayiden Kutaalee Wal Dorgommiin Filannoo Itti Cimu Irratti Fuuleffatan

Prezidaant Doonaald Tramp erga COVID-19 qabamanii akkasumas erga doktoorri isaanii kana booda vaayiresicha ka birootti akka hin dabarsine itti himee booda yeroo jalqabaaf duula filannootti ennaa deebi’an kun turban isa jalqabaa ti. Filannoon ga’uuf torbanneen sadii hafee ennaa jirutti Trampii fi kaadhimamaan paartii dimokraatotaa Joo Baayiden deggrtoota isaani dadammaqsuuf jecha kutaalee biyyattii wal dorgommiin itti cimu keessa naanna’aa jiran. Flooridaa qabee hanga Ohiotti deggertoonni kaadhimamtoota isaanii cina hiriiraa jiran. Kutaalee biyyattii wal dorgommiin itti cimu Flooridaa keessatti Tramp erga COVID -19n qabamanii kan geggeessan duula filannoo jalqabaa irratti kanneen hirmaatan ho’i qaama isaanii ilaalamee jira. Kaadhimamaan prezidaantummaa ka paartii dimokraatotaa Joo Baayiden immoo akkaataa Tramp dhukkuba kana itti qaban qeeqaniiru. No media source currently available


Filannoo pirezidaantummaa Amerikaaf guyyuma 20ti hafe warrii Awurooppaa Dhiyaa hagii guddaan Joe Biden deeggara:gabaasa

No media source currently available Amerikaan pirezidaantii wal dorgomsiifachuutti jirti.Joe Bidne, itti aanaan Obaamaa ka durii fi Donaldi Tiraampitti wal dorgomuutti jira. Tiraampi marroo lammeessoo Amerikaa bulchuuf dorgoma. Akka gbaasii dhaaba filannoo qoratu YouGov,nama kuma kurnya hedduu qoratee jedhetti warrii Awurooppaa gama Dhiyaa Tiraampi caala akka Biden dorgommii Bitootessa 3 tana moo’u fedha. Jara kana Biriteyin, Faransaay, Jermenii,Ispeen,Xalyaana, Denmaarkii fi Siwidiin keessaa wa gaafaan.Warrii Denmaarki harkii 80 Biden deeggara harkii 6 ammoo Tiraampi deeggara. Xaliyaanaatti namii harka 20 akka paartiin Tiraampi, Rippaabilikaan dorgommii tana mootu fedha harka 58 akka Biden moohatu fedha. Biriteyin, biyya jaala Amerikaa guddootti namii harka 61 akka Biden moo’u fedha namii harka 13 ammoo akka Tiraampi moo’u fedha. Warrii Faransaay harkii 64 akka Biden moo’u fedha harka 14 Tiraampi deeggare. Jermenitti nama harka 71 akka paartiin Demokiraati mootu fedha.Harkii 11 ammoo akka Tiraampi moohu fedha.Warrii Berlin hedduun akka White House keessaa jijjiiramii dhufu feena jedhee VOAtti hime. "Bidenitti filama jedhee herrega tun ammo jireenna kiyya tuquu baattullee isa fedha jedha, Lukas Andereck, yoo waan jiraa VOAtti hime. Paarsitti namii hagii tokko Joe Boden paarti Demokiraatii keessaa dorogmuutti jiru kanaayyuu hin beennu jedha. “Adoo Tiraampi moohamee fedha taatullee moohamun isaa mirkanaa miti maan jennaan nama hedduu qaba.Anin Biden guddoo hin beeku jetti jiraattuun Paaris,Sophie Chiles. Pierre Le Goff hojjataa mootummaati,yaadi isaalleen sunuma. Ani Biden pirezidaantii tahuu dandahuu isaatuu hin beeku. Taatullee bulchaan dansaan dhufee jennaan hariyummaa dansaa biyya teenna waliin qabaatan jedhe herrega jedhee VOAtti hime. Warri Barseloonaa,Ispeen filannoo Amerikaa abdiin eegatan. “Lola daldalaa Tiraampi Chaayinaa,Awurooppaa,Eezhiyaa cufa waliin qabaate yaayyuu argine,”jedhee Sergie namii maqaa abbaa himachuu hin fedhin ka Barseloonaa dubate. Awurooppaa gama Bahaati Tiraampi deeggarsa guddaa qaba. Bara 2019 akka gabaasa PEW baasetti ummatii Poolishii harkii 50 oli yaada dansaa Tiraampiif qaba.Isatti achitti nagaa biyya suni eeguuf waraana Amerikaa hedduu ergeef.Warrii Kosovoolleen Tiraampi hin jaalata. Pristina fi Belgrade araarfsuu guddoo carraaqe jedhanii faarsan.Warrii akka Tiraampi Koronaa irraa fayu hawweef namii aka Naim Murseli faatii warra Kosoovooti. Warrii Albaaiyaa faatii ka Amerikaa guddoo faarsu keessaa ka Tiraampi faarsulleen hinuma jira. Warrii Awurooppaa waan filannoon pirezidaantummaa Amerikaa Sadaasaa 3 dhuftuun gurruma qeessee ufi irratti caqasuutti jira.


Guyyaa Kolombas Har'a Kabajamee Jira

Onkolooleessi 12 Amerikaa Keessatti guyyaa Kolombas Jedhamuun sadarkaa Federaalaatti Kabajama.Onkolooleessa 12 bara 1492 Doniin namoota Spaanish 3 hoggana nama Kristoofar Kolombus jedhamuun odoola yeroo ammaaBahaamaas jedhamtu irra qubatan. Kun immoo ardii haaraa Amerikaa jedhamtu argamsisuu qofa hin turre. Bara 1492 uummanni addunyaa irra jiru akka hawaasa addunyaatti walitti dhufuu isaan kabajama.


Manni Murtii Imaammata Baasuuf Yaaluu Hin Qabu: Emii Baaret

Kan dhiyeenya kana du'an boqotan dubartii haadha murtii mana murtii mummicha Yunaaytid Isteetes iddoo akka bu'aniif kan prezidaant Traamp maqaa dhahan Emii Baaret, Manni Murtii imaammata baasuuf yaaluu hin qabu, isa kana prezidaantii Amerikaa fi Kongreesaaf dhiisuu qabna, jedhan. Kunis Wiixata har'a kaasee muudama haaraa kanaaf dhiyaachuu isaanii kan ilaaleen senetaroonni falmii gaggeessaa jiru. Emiin dursanii ibsa baasaniin qooda mana murtii olaanaa kan ilaaleen rakkoo hundumaa furuuf ykn dogoggoora jiru sirreessuu miti jedhan,


Dubartoonni Hawaasa Iyyeeyyii Lammiiwwan Ameerikaa Jalqabaa Eenuymmaa Ofii Baruu Qabna Jechuun Waldaa Dhaabatan

Kutaa South Dakta bakka qabiyyee lammiiwwan Ameerikaa Pine Ridge jedhamu keessaa jireenyi baay’ee ulfaataa fi balaafmaa dha. Ijoollee durbaa fi dubartoota gameeyiifis abdiin jiru xiqqoo dha. Garuu dubartoonni gosa Lakootaa jedhamuu jireenya isaanii hegereef murtoo godhachuu dhaan dubartoota dhaloota haaraaf carraa banaa jiran. Peeshensii fi obboleettiin isee AJ Yunaayitid Isteetis keessaa hawaasa hiyyeeyyii bakka Pie Redge jedhu kan kutaa South Dakota keessa jraatu. Patience umuriin ishee waggaa kudhani is ten years old. Yeroo hedduu maatiin ishee waliin waan hin jiraanneef jireenya ishee irra hedduu firoottan ishee biratti dabarsite. Peeshen akka jettitti Yeroo hedduu gara akkawoo koon dhaqa. Waggaa lamaaf na gargaarte. Isa dura eessuma kootu na gargaaraa ture. Inni immoo ni du’ee, mana barnootaa Red Clove jedhu cinatti awwaalame. Yeroo tokko tokko bakka sana dhaqeen ilaala. Nan gadda waan ta’eef yeroo hedduu hin dhaq jette. . Akaakayuun Peeshens baatilee hedduuf hojii utuu hin argatin turan. Ho’a ibsaa irraa maddu argachuun qaalii waan ta’eef qoraan bobeeffatu. Lammiiwwan Ameerikaa duraanii bakka Ridge jedhamu keessa jiraatan mirga hanga tokko argataniiru. Garuu hedduun amma iyyuu jireenya hamtuu ta’e sana keessa jiraachuu filatu. Bakki Pine Ridge jedhamu kun akkaataan teessuma lafa isaa moggaatti ba’ee kan jiruu fi qabnyaan jirus hagas kan hin taanee fi yakki bakka itti heddummaate. Hoji dhabiinsi dhibba irraa harka 80. Dawaa sammuu adoochuu fi dhugaatiin alkoolii, ijoolleen durbaa bakka achi buuteen dhabamuu fi humnootiin nagaa eegsisan dhabamuun qaamuma jireenya isaanii ti


Prez. Traamp Vaayrasii Koronaan Qabamuun Fuulleffanaa Dula Na Filadhaa Jijjiirera

Filannoon prezidaantummaa Yunaayitid Isteetis geggeessamuuf ennaa baatii tokkoo gadi hafee jiru kanatti, prezidaant Traamp irratti vaayiresiin COVID 19 argamuun, fuuleffannaa duula na filadhaa gara dhimma vaayirasichaa irratti wal-falmuutti deebise. Bulchiinsi Waayit Haawus akka prezidaantichi hatattamaan vaayirasicha irraa dandamatan agarsiisuuf ka carraaqqii gochaa jiru taheyyuu, gareen duula filannoo prezidaantichaa immoo dhukkubichaan qabamuu isaanii akka bu’aa duulicha keessatti sagalee-kennitoota hawatuutti itti fayyadamuuf hojjetaa jiran. Prezdiaant Traamp, eega Wixata dabre kana, bakka wal’aansa Vaayirasii Koronaaf galfamanii turan – Hospitaala waraana biyyoolessaa biyyattii – Walter Reed National Millitary Medical Center – jedhamuu ba’anii gara Waayit Haawusitti deebi’anii booda, akka nama wayyaa’ee hojii isaatti deebi’uuf qophaa’eetti of agarsiisaa jiran.


Dorgommiin Prezidaantummaa Trampii fi Baayiden Weerara Koronaa fi Filooridaa Irratti Fuuleffata

Guyyaan filannoo ga’uuf baatiin tokko hafee ennaa jiru kanatti lammiiwwan Ameerikaa hedduun sdursanii sagalee kennaniiru ykn garaa mana poostaa sagalee isaanii erganiiru. Hedduunis ammaa fi Sadaasa 3 gidduu yeroo jirutti sagalee kennu jedhamee eegama. Itti aanaa prezidaantiin duraanii kaadhimamaan paartii dimokraatotaa Joo Baayiden kutaa falmisiisaa ta’e Filooridaa keessatti duula filannoo geggeessaa turan. Kan COVID-19 irraa dandammataa jiran prezidaant Doonaald Tramp immoo yeroo dhiyoo duula filannoo geggeessuutti kan deebi’an ta’uu dubbatan. No media source currently available


Prezidaant Doonaald Tramp COVID-19n Erga Qabamanii Booda Uummata Ameerikaan Koronaa Hin Sodaatinaa Jedhan

Prezidaant Doonaald Tramp vaayiresii lubbuu galaafatu kanaan qabamanii 'sa’aatilee 72f mana yaalaa erga turanii White Housetti deebi’anii booda wixata kaleessaa galgala uummata Ameerikaan COVID-19n akka hin sodaanne waamicha dabarsan. Qaamni isaanii cimaa ta’uu agarsiisuu dhaan haguuggii afaanii bakka ofittii fuudhan kutaa White House Truman jedhamu ala dhaabatanii helikoopterri Mariin 1 jedhamtu lafaa ka’uuf ennaa qophooftutti nagaa itti dhaamanii jiran. Prezidaantichi haguuggii afaanii fi funyaanii ykn mask deebisanii utuu hin kaayyatin bakka kanneen biroon gamas ga’uu isaanii eegan White Housetti ol seenan. Sana dura immoo mana qorichaa waraana biyyoolessaa Walter Reed jedhu keessaa ba’uu dhaan kanneen isaan deggeruuf ala dhaabataniin galatoomaa ittiin jedhan. Prezidaantichi helikooptera keessaa ba’anii gara White Housetti ennaa deeman, takka dhaabatanii gara kameeraatti garagaluu dhaan harka mirmirsanii nagaa ta’uu isaanii ibsan. Maal akka isaanitti dhaga’amu gaaffii VOA biraa gaafatamaniin sagalee ukkaamamaa ta’een baay’ee gaarii dha jedhan. Booda gara galgalaa irra sagalee isaanii waraabuun ergaa waa’ee COVID-19 tweeter irratti maxxansaniin dhibeen kun jireenya keessan irra akka aanu hin godhina. Hin sodaatinaa jedhan. Hojiitti ni deebina. Dursuu dhaaf ni baana jedhan. Jireenya keessan akka hin dhuunfanne hin godhina. Gad ba’aa, of eeggadhaa jedhan. Yaada uummataa funaanameen kan deggersi isaanii itti aanaa prezidaantii duraanii Joo Baayideniin booda jiru prezidaant Tramp,falmii Onkoloolessa 15 geggeessamuuf jiru irratti mormituu isaanii kaadhimamaa dimokraatichaa waliin dhiyaachuuf karoorsuu isaanii duulli filannoo Ripaablikaanotaa ibsee jira. Doktorri isaanii Dr. Sean Conley tuuta oduuf kaleessa waaree booda ibsa kennaniin haala hamtuu irraa guutummaan dandammachuu dhiisuu malu garuu gareen wal’aansa fayyaa isaanii fi ani gamaaggama gooneef, itti dabalees haala wal’aansa kennameefii ennaa ilaallu White Housetti deebi’uu isaanii ni dggerra, achittis ogeessota fayyaa prezidaanticha sa’aatii sa’aatiin to’atanu jiru jedhan.


Addunyaa irraa nama miliyoona 35 caalutti COVID-19 qaba

Akka oduu yuniberstii Amerikaa,Johns Hopkinsitti nama miliyoona caaluutti tanaan lubbuu dhabe. Awurooppaa keessaa biyyitii akka hamaa jirtu, Biriten nama kuma 500 caalaa irratti dhiba kana argan kuma 42 caala galaafate.Addunyaa keessaa shaneessoo. Biritenitti kalee qofa nama kuma 22,961 irratti dhiba kana argan. Faransayitti kalee qofa nama 12,565 irratti vaayiresii kana argan,Raahiya ammoo nama kuma 10,499.


Joo Baayiden Prezidaant Trampiif Maatii Isaaniif Waaqa Kadhachuu Itti Fufna Jedhan

Kaadhimamaan prezidaantummaa kan garee dimokraatotaa Joo Baayiden isaanii fi haati warraa isaanii Jill kan COVID-19n qabaman mormituu isaanii filannoo Sadaasa keessaa geggeeffamuu prezidaant Trampii fi haadha warraan isaanii Melaaniyaan akka isaan wayyaawan hawuu isaanii beeksisan. Jill fi ani fayyummaa isaaniif nageenya prezidaantichaa fi maatii isaaniif Waaqa kadhachuu itti fufna jechuun tweeter irratti barreessaniiru. Hoogganoonnii fi namoonni beekamoon naannoo addunyaa erga prezidaant Tramp fi giifti duree Melaaniyaa Tramp vaayiresii koronaan qabamuun isaanii labsamee booda hawwa gaarii kan fayyuu isaanii ibsaniifii jiran. Prezidaantichi vaayiresii kanaan qabamuu jimaata ganama twitter irratti ennaa barreessan hoogganoonni naannoo addunyaa immoo akka fooyya’aniif ergaa ergaafii turan. \n\nHoogganaan jarmayaa fayyaa addunyaa Dr. Teedroos Adhaanoom tweeter irratti barreessuu dhaan Tramp fi haati warraa isaanii dafanii guutummaan akka fayyan hawwaniiruuf. Muummichi ministeeraa Hindii fi michuun dhiyoo kan Tramp Narendra Moodii hoogganoota biyyaa ergaa fi deggersa qaban ergan isaan jalqabaa keessaa tokko turan. Ergaa marsariitii sirnaa irratti maxxanfameen, prezidaantiin Raashiyaa Vilaadmir Putiin Trampiif ergaa dabarsaniin, “uumamaan cimina isin qabdan, miira gaariin keessanii fi abdii ifaa ta’e qabaachuun keessan vaayiresii balaafamaa kana dura akka dhaabattan akka inni isin gargaaru amantii guutuun qaba jedhan. Chaansilerittiin Jarmanii Angela Merkel karaa dubbi himaa isaaniin ibsa jimaata har’aa kennaniin Doonaald fi Melaaniyaa Tramp fi hawwii gaariin qabu maran dabarsaaf jedhan. Vaayiresii koronaa irraa guutummaatti dafanii fayyu jedheen abdadha jedhan. Kan ofii isaanii xumura baatii Bitootessaa vaayiresii koronaan qabamanii turan uummichi ministeeraa Briteen Booris Joonsen hawwa gaarii qaban erganiiruuf. Baatii Ebla jalqaba irratti Joonsen gara hospitaala Londonitti geessamuu dhaan kutaa yeroo hatattamaa keessa tursiisaman. Ennaa snatti kan umuriin waggaa 55 hoogganaan Briteen haalli fayyummaa isaanii gam lamatti deemuu mala jedhanii turan. Biyyattiin yeroo ammaa weerara koronaa marsaa lammataatu ishee mudatee jira. Kan walakkeessa baatii Fulbaana keessa prezidaanti Tramp waliin Washingon keessatti wal arganii walii galtee nageenyaa hoogganoota Baahireenii fi kan Tokkummaa Emireetota Arabaa waliin mallatteessan turan muummichi ministeeraa Benjamin Netanyaahuu, Tramp akka fooya’aniif hawwii qaban ibsanii jiru.Prezidaantiin Afgaanistan Ashraf Gaaniis Trampiif hawwii gaarii qaban ibsaniifii jiru. Hoogganoonni kanneen biroon ibsa hin kenning jiru. Hoogganaan kooriyaa kaabaa Kim Jong Un mi’inatti ibsa akka hin kenning gareen sabaa himaa to’annaa mootummaa jala jiru cimsee to’atu beeksisee jira. Angawoonni jaarmayaa fayyaa addunyaa koronaa ilaalchisee kooriyaa kaabaa irraa ragaa tokko iyyuu hin qaban. Prezidaantiin Chaayinaa Xi Jinping battala gabaasa waa’ee Tramp waltajjii uummataa kam irratti iyyuu waan jedhan hin qaban. Vaayiresiin koronaa jalqaba magaalaa chaayinaa Wuhaan keessatti kan argame baatii Muddee keessa ture.


Mootummaan Tramp Lakkoobsa Baqattoota Ameerikaa Seenanii Murtaa’aa Akka Ta’u Fedhuu Isaa Beeksise

Bulchiinsi Tramp lakkoobsa baqattoota Yunaayitid Isteetisiin seenanii waggaa bajataa bara 2021tti gara 15,000tti gad cabsuu kunis har’a Onkoloolessa tokko akka jalqabu kan fedhan ta’uu beeksisee jira. Lakkoobsi kun erga prezidaant Doonaald Tramp bara 2017 keessa aangootti dhufanii as waggaa waggaatti kan gad cabaa jiru bakka bu’a. Bara 2020 keessa bulchiinsichi lakkooba kana 18,000, ta’uu kan beeksise yoo ta’u, sababaa weerara vaayiresii koronaan kan ka’e sagantaan kun dhaabbachuu dura baqattoota 10,892 biyya ishee akka seenan eeyamtee jirti. Sagantaan baqattootaa kan jabanaa kun bara 1980 keessa kongiresii dhaan raggaasisame. Ennaa bulchiinsa Baaraak Obaamaa baqattoota 70,000 85,000 tu ameerikaa akka seenan eeyamamaa ture. Baqattoota Ameerikaa keessa qubachiisuun himannaan kan irratti baname prezidaantiin tajaajila immigration fi baqattootaa kan Luteraan Krish Vignaaraajaah akka jedhanitti lakkoobsa baqattootaa murteessuun kun naamusa itti gaafatama keenyaa kan akka biyyaatti dhaabanneef gatuu dha jedhan.


Ispeen Keessatti Faca'insi Vaayrasii Koronaa Akka Haaratti Debi'e

Mootummaan Ispeen faca’inni vaayiresii koronaa haaraan waan ka’eef jecha Madrid keessatti uggura sochii haaraa murtaa’e baasee jira. Jiraattonni magaalaa galma mootummaa biyyattii kanneen miliyoona 3 ta’an hojii, mana barnootaa, gabaa ykn mana yaalaaf yoo ta’e malee manaa akka ba’an hin eeyamamuuf. Manneen bunaa fi manneen nyaataa sa’aatii duraan cufaman dursanii akka cufamanii fi lakkoobsa namoota keessummeessaniis dhibba irraa harka 50n akka gad xiqqaatu dirqisiisamaniiru. Uggurri haaraan kun muummicha miinisteeraa pedroo Saancheezii fi hoogganoota naannolee Ispeen ofiin of bulchan adda addaatiin kaleessa raggaasisame. Ministriin eegumsa fayyaa Saalvaadoor Ilaa tuuta oduuf ibsa kennaniin uggurri kun yo xiqqaate bulchiisaawwan magaalaa jiraattota kuma 100 qaban irratti hojii irra oola. Kunis bulchiisaawwan magaalaa naannoo magaalaa galma mootummaa Ispeen jiranis ni dabalata. Gama biraan daandiin balalii Yunaayitid Isteetis guddicha Amerian fi United, sababaa mootummaa federaalaa biraa gargaarsa yeroo hatattamaa itti dabalaa hin argatiniif jecha hojjettoota isaanii walumaa gala 32,000 ta’an yeroof hojii akka dhaaban kan godhan ta’uu beeksisan. Industriin daandii balalii Yunaaitid Isteetis ku baatii Sadaasaa ennaa weerarri koronaa ka’etti deggersa doolaara biliyoona 25 argatee ture. Hojii dhaabuun daandiiwwan balalii lamaanii kun kan dhaga’ame torbanuma bakki bashannanaa guddichi Disney-n hojjettoota 28,000 hojii irraa kan ari’tu ta’uu beeksisetti. Liigiin tapha kubbaa miillaa Ameerikaa kaleessa akka jedhetti sababaa faca’ina COVID-19 irraan kan ka’e tapha dilbata garee Tennessee Titans fi Pittsburgh Steelers gidduu hanga Wixata ykn Kibxata dhuftuutti dheeressee jira.


Abbaan Murtii Yunaayitid Isteetis Uggura Mootumaan TikTok Irra Kaa’e Hambisan

Abbaan murtii federaalaa Yunaayitid Isteetis tokko app viidiyoo Tiktok jedhamu kan bulchiinsi Tramp akka ugguramu ajaje yeroo dhaaf dhaabsisanii jiran. Uggurri sun dilbata halkanii qabee qajeelfama daldala ameerikaatiin hojii irra ooluun kan irra ture yoo ta’u angawoota bulchiinsichaan irratti fuuleffatame, kampaniin chaayinaa sun nageenyaaf yaaddoo dha kan jedhuun ture. Abbaan seeraa sunis abukaatolee TikTok fi kan bulchiinsa Trampiif hanga roobii dhuftuutti dhimma kana irratti adeemsa itti aanuuf dhimma isaanii akka dhiyeessan beellama kennaniiru. Abukaatoleen TikTok yakka ilaalcha kaleessaa irratti app kana ugguruun mirga yaada ofii walabaan ibsachu kan cabsu yoo ta’u kampanicha irraanis miidhaa guddaa geesisa jedhan. Kampanichis murtii abbaa seeraa sana simachuun ibsa baaseen nuti dantaa fi mirga hawaasa keenyaaf kan hojjettoota keenyaa eegsisuu itti fufna jedhee jira.


Miseensa Mana Murtii Ol Aanaa Ameerikaaf Kaadhimamaa Dhiyeessuun Falmisiisaa Ta’e

Filannoo Prezidaantummaa kan Yunaayitid Isteetisiif guyyooni 36 qofti hafee ennaa jiru kanatti prezidaanti Doonaald Traamp haada murtii Eemii Koonii Barret kaadhimamtuu mana murtii ol aanaa gochuun dhiyeessuun falmii kaasisee jira. Kaadhimamaa prezidaantummaa kan paartii dimokraatotaa kan ta’an Joo Baayiden seneteroonni ripaablikaanotaa filannoo Sadaasa 3 dura kaadhimamtuu kana akka hin raggaasisne fi uummati sagalee Kennu yaada akka dhiyeessu kan gaafatan yoo ta’u yaada isaanii kanas hoogganoonni ripaablikaanotaa ijoon fudhatama dhabsiisan. Tobran kana haadha seeraa kan ta’an Amy Coney Baretti mirkaneeffamuu isaaniif dhuga ba’umsi taayitaai umurii guutuu kan mana murtii ol aanaa ta’uu isaanii hin dhagaa’amin dura hoogganoota Seneteroota Yunaayitid Isteetis waliin wal arguuf jiru. Ripaablikaanonni irra hedduun Baretti akka filataman sagaleen akka kennamu kan fedhan yoo ta’u prezidaant Doonaald Tramp immoo yoo ba’iin filannoo prezidaantummaa Sadaasa 3 falmisisaa ta’e murteessuuf miseensonni mana murtii ol aanaa salganuu guutu ta’uun barbaachisaa jedhan.


Reeffii Haadha Murtii Mana Murtii Mummichaa Amerikaa Kamiisa Borii Uummataaf Banaa Ta'a

Waahiloonni hojii, hiriyyonnii fi diqiisiifattonni haadha murtii mana murtii mummichaa Yunaaytid Isteetes kan du'an botana Ruut Bedeer Ginisberg har'a yeroo dhumaaf kabajaa qabaniif ibsaa jiru. Saanduuqii reeffa Ruut baatuu har'a ganama gara gamoo mana murtii mummichaatti kan geeffame yoo ta'u maatii fi waahiloonni hojii sirna addaa gaggeessanii jiru. Saanduqii kun Kamiisa borii uummanni akka ilaaluuf banaa ta'a.


Prezidaant Doonaald Traamp Gumii Walii Galaa Kan Tokkummaa Mootummootaa Irratti Weerara COVID-19f Sababaan Chaayinaa Dha Jechuun Himatan

Weerara addunyaa kana raaseen kan ofii isaanii biyyi isaanii rakkataa jirtu prezidaant Doonaald Tramp, Beejiing COVID-19 addunyaa irra akka tamsa’u goote jechuu dhaan himatanii, Chaayinaan hojii ishee kanaaf akka itti gaafatamtu tokkummaa mootummootaaf waamicha dabarsan. Prezidaant Tramp haasaan isaanii kan gumii walii galaa kan tokummaa mootummootaa 75ffaa irratti qabiyyee duula filannoo isaanii hedduu irratti fuuleffatan. No media source currently available Gumiin walii gala kan tokkummaa mootummootaa yeroo kaan haasaa hoogganoota addunyaa fi hojiiwwan diplomaasummaa guyyaa guyyaa kan irratti mul’atu barana qabbanaa’aa fi viidiyoo dhaan geggeessame. Prezidaant Doonaald Trampiin dabalatee hoogganoonni haasaa isaanii gama viidiyoon dhageessisan. Tramp haasaa dhageessisaniin, talaalliicha ni raabsina, vaayiresichas ni ijifanna. Weerara kana ni dhaabna. Akkasumas bara badhaadhinaa fi bara haaraa kan nageenyaa keessas ni seenna. Egeree keenya ifaatti deemaa ennaa jirru kanatti biyya weerara kana addunyaatti fidde Chaayinaa garuu akka itti gaafatamtu gochuu qabna. Tramp, Beejiin vaayiresii koronaa ilaalchisee yeroo isaatti odeeffannoo qooduu dhabuu isee fi weerarri kun akka hin tamsaane gochuu dhabuu isheen himatan. Tokkummaa mootummootaatti ambaasaadderri Chaayinaa Zhang Jun garuu Himanaa sana fudhatama dhabsiisuu dhaan kan hundee hin qabaanne jechaa, COVID-19f addunyaan deebii akka kennu kan yaadachiisan prezidaantii Chaayinaa Xi Jinping gara waltajjiitti affeeran. Dhimma isaa dhimmi siyaasaa gochuuf ykn jibbisiisuuf yaaliin godhamu kam iyyuu fudhatama argachuu hin qabu. Vaayiresicha dura dhaabbahuu dhaan tarkaanfii walii gala fi yeroo dheeraaf ittiin to’achuun danda’amu fudhachuu qabna jedhan Jinping.


Paartii Demokiraatii fi Pirzi. Tiraampi abbaa seeraaa Ruth Ginsburg bakka bu'u yoom akka filatan irratti falamaatti jiran.

No media source currently available Ruth Bader Ginsburg abbootii seeraa mana murtii walii gala U.S. sagallan keessaa tokko. Bara 1993 keessa pirezidaanti Bill Kilintonitti bara 1993 keessa huji tanaaf filatee haga gaafasii hujuma sun irra jirti. Jimaata dabre dhukkubuma duruu itti dedeebihaa bahe, kaanseriin ganna 87tti lubbuu dhabde jedhan. Namii hujii tanaa filame yoo waan akka malee hamtuu hojjate malee haga jiru hujuma sun hojjata.Taatullee yaada siyaasa mataa ufii ka deeggaru qabaachuu dandaha. Eegii Ruth lubbuu dhabdee carraan jiru ka pirezidaanti Tirampi abbaa fedhe bakka buufachuu dandaha.Taatullee kongireesii Amerikaa keessaa deeggarsa itti argachu baannaan hin taatuuf. Amerikaan pirezidaanti filacuuf bultuma haga 41 hafe.Paartiin Demokiraati filannoon abaa mana murtii waliigalaa ilannoon duubatti tahuu malte jedhan. Tiraampii fi paartiin isaa ammuma tahuu malte jedhan.Joe Bideniin paartii Demokiraati keessaa pirezidaantummaaf dorgomuuti jiru filannoo pirezidaantumaa Sadaasaa 3n moo’e abbaa fedhe filatu fedha. “Warrii filatu dubbii tanaa fi ta dhibii qulqulleeffatee murteeffachuu male.Wannii biyya tanaa cuftii harka ummataa jirti. Harka ummata Amerikaa harka ummata nama filatuu,” jedhe. Pirezidaanti Doonaldi Tiraampi ammoo torbaanuma kana keessa abbaa seeraa mana murtii walii galaa filchuu fedha .Haga ammaatti Ruth waliin dubartii mana murtii walii gala Amerikaa lama.Tiraampilleen dubartii filachuu fedhallee. Jecha kanaan dubartoota yaada paartii isaa deeggaran baaddiyaa magalaaan dhiyaatanii fi keessattuu warra yaada ulfa ufi irraa baasuutti hin deeggarretti dubbii dhaamate. "tti gaafamata seerii naan kenneen hojjachuuti jira.Tanuma.Tana tolchuuf itti gaafatama qaba.” Abbaa fedhu mana murtii walii galaa keesatti argate jechuun 6-3 taati. Abbootii seeraa yaada paartii isaa qaban 6 gama kaaniin ammoo 3 taati. Akka kanaan Tiraampi filatamee dhibaatellee yaadi jarii paarti isaatii qabu hinuma jiraata jechuu. Barbara Perry, yuniversitii Verjiiniyaa damee milleri keessatti daarketera qorannoo pirezidaantotaatati. Muraa mana murtiitii fi siyaasaan Amerikaalleen harkuma warraa jira.Gadaa abbaa hedduu dubbii muraa bahan. Akkana tanaan ammoo Demokiraatotaaf sodaa jabduu. Manii murtii walii gala Amerikaa harka jara yaada Tiraampi qabutti deebinaan: Caasaa fayyaa Amerikaa bara Obaamaa keessa bahe hafuu dandaha. Namii akkuma fedhetti dhiiraa fi dhalaa hin jedhuu namii akkuma fedhetti wal fuudhuun rakkoo keessa seenuu dandaha. Dubartiin gargaarsa Horii mootummaa itti argattee garaacha ufi irraa baasuun mirga isii tahe gufachuu dandaha. Seerii jijjiirama qilleensaatii fi bahellee irraa hambsiisuu dandaha jedhanii sodaatan. Taatullee Tiraampi akka nama abbaa seeraa Ruuh bakka bu’u filannoon duratti filatan paarti isaa Rippaabiikaanitti dhaamate. Demokiraatotii filannoo tana dhaabuuf maan akka tolchan diidessani hin dubbanne. Ammatti paartii Rippaabilikaan keessaa Senator Alaskaa Lisa Murkowski fi Senator Maine Susan Collins ufiifuu marroo itti filatamuun shakkii keessa jirutti abbaa seeraa mana murtii wali galaaa filannoo pirezidaantmmatiin duubatti tahuu male jechuutti jira. Rippaabilikaan keessaa namii afur paartii Demokiraaitti dabalamee abbaa seera amana murtii walii galaa filannoon duubatti filu malan jedhaniin jennaan harka guddaa waan taateef filannoon duuba taati. Amerikaan filannoo pirezidaantummaatiif kurfoo jirti.Ammatti haga guddaan Joe Bidenitti Tiraampi dura jira. Qalbiin namaa amma filannoo abbaa seeraa mana murtii irra jirtu yaaada namaa haga akka jijjiirtu beekuu baannullee namii Amerikaa vayireesuma kana keessa filannoof kurfo jira


Traamp Haasaa Gumii Tokkummaa Mootummootaaf Dhageessisaniin Chaayinaaf Ergaa Cimaa Dabarsa Jedhan

Prezidaant Doonaald Traamp haasaa gumii tokkummaa mootummootaa irratti dhiyaatuu fi kan dursee waraabameen chaayinaa dhaaf ergaa cimaa kan of keessaa qabu jedhan. Tramp tuuta oduuf Wixata kaleessaa ibsa kennaniin Chaayinaa ilaalchisee waan irratti fuuleffatan hin dubbanne garuu barreeffamni hara’a ba’an akka mul’isanitti chaayinaan vaayiresii koronaa akkaataa isheen itti qabdee gama ilaaleen qeeqa haaraa dhiyeessuu isaanii fi jarmayaan fayyaa addunyaa Chaayinaa waliin walitti dhiyeenya qabu himannaa jedhu of keessaa qaba. Kan deggersa Yunaayitid Isteetis WHOf gootu irraa kutan Tramp, dhaabbatichaa fi Chaayinaan weerara kana sadarkaa jalqabaa irratti dhaabsisuuf ga’aa hin hojjenne jechuun balleessaa itti muran. Tokkummaan mootummootaa Chayinaan gocha isaanii kanaaf akka itti gaafatamtu gochuu qaba jedhan. Bulchiinsi Tramp ofii isaa akkaataa qabiinsa vaayiresii koronaa irratti qeeqi cimaan irra ga’ee jira.


Haati Seeraa Mana Murtii Walii Galaa Yunaayitid Isteetis Ruut Baader Giinsbarg  Umurii Isaanii 87tti Du'aan Boqotan

Haadha seeraa mana murtii walii galaa Yunaayitid Isteetis kan turan Ruut Baader Giinsbarg dubartii lammaffaa mana murtii kana keessa tajaajilan turan. Gara oguma seeraatti kan dhufan ennaa dubartoonni lakkoobsaan xiqqoo turan abukaatolee turanitti. Hojii isaanii irra hedduu kan dabarsan qixxummaan dubartootaa akka mirkanaa’u gochuu irratti yoo ta’u, haala hojii wal xaxaa ta’e keessatti beekkannaa argataniiru. Bitootessa 15, bara 1933 Birooklin Niw Yoork keessatti yoo dhalatan, umurii isaanii waggaa 87tti du’aan boqotan jedha gabaasi Juulii Taaboo. Gama biraan ennaa lammiiwwan Ameerikaa du’a haada seeraa kanaaf gadda itti dhaga’ame ibsaa jiranitti prezidaant Doonaald Tramp nama bakka isaanii bu’u muuduuf dhaadachaa jiran. Dimokraatonni immoo murtii kana dura dhaabbachuuf falmaa jiran. No media source currently available


Prez. Traamp Tarree Abbaa-murtii Mana-murtii Muummichaaf Kaadhimamanii Secca'uu Dubbatan

Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis, Doonaald Traamp, tarree maqaa namoota abbaa-murtii Mana-murtii Muummichaaf kaadhimamanii secca’anii gabaabsuu isaanii dubbatanii, Jimaata yokaan Sanbata dhufu ka beeksisan tahuu dubbatan. Namni isaan filatan haadha-murtii dheengadda du’aan – Ruut Baader Giinisberg bakka-bu’uuf jiran. Bakka taayitaa namni kaadhiman dubartii akka taatu ka dubbatan – prezidaant Traamp, namoota tarree sana keessa jiran keessaa sadii Koonii Baaret, Barbiraa Laago’aa fi Alisen Joonsi Raashiing tahuu beeksisan. Maqaa namoota lamaa ka biroo tarii tarree sana keessa jiraachuu malu, jedhamuu garuu hin dubbanne. Ogeeyyiin seeraa sadeenuu, kanneen safuutti cichan, paartii Rippaabilikaanii irraa ti. Filannoon geggeessamuuf torbanneen jaha ennaa hafe kanatti, namni isaanii barcuma abbaa-murtii mana-murtii muummichaaf kaadhimuuf jiran kun, mana-maree murtii seeraa yokaan Senetii Yunaayitid Isteetisitti dhihaatee raggaasisamuu qaba, jedhan.


Donaald Traamp fi Joo Baaydin Jechaan Wal Dhaa Jiran

Kamiisa kaleessaa galgala lachuu haasawaa dhageesisaniin inni tokko isa kaaniin atii waajiira prezidaantummaaf ga'aa miti waliin jedhan. Umriin isaanii 74 kan ta'e prezidaant Traamp kutaa Wiskansan keessatti haasawaa dhageesisaniin mormituu isaanii kan umriin 78 sanaan nama qeeqaaf dhalatee fi dadhabaa dha ittiin jedhan.kana malees sammuu isaa keessaa waa hir'ate qaba, lubbuun jiraachuu isaa iyyu hin beeku jedhan Traamp. Baaydin immoo Kutaa Peenselveniyaa irra akka dubbatanti ,Traamp nama waan inni dubbatu hiika hin qabnee fi waan namnii jedhuus hin dhaggeeffanne jedha. Kunis gama weerara vaayrasii koronaa ittisuun kan mul'ate fi uummanni gorsa gama saayinsiin hayyonni fayyaa kan mootummaa irraa kennamu akka hin hordoofne waan gidheef aangoo gadhisuu qaba jedhan.Baaydin.


Prezidaant Traamp Sirna Walii Galtee Hariiroo Israa’elii, Tokkummaa Emireetota Arabaa fi Baahireen Qopheessuuf Jiran

Prezidaant Doonaald Tramp sirna walii galtee hariiroo Israa’el, Tokkummaa Emireetota Arabaa fi Bahreen gidduu fooyyessuuf hra’a White House keessatti mallatteffamu keessimmeessuuf jiran. Muummichi ministeeraa Beenjamiin Natanyaahuu, ministeerri dhimmootii alaa kan Tokkummaa Emireetota Arabaa Abdullaah bin Zayeed fi ministeerri haajaa alaa Baahireen Abdullaatiif Rashiid al Zayanii walii galtee sana White House keessatti mallatteessuuf jiran. Israa’elii fi Tokkummaa Emireetota Arabaa jalqaba Hagayya 31 walii galtee irra kan ga’an yoo ta’u, kan biyya Juushotaaf walii galteen sirnaan beekkannaa kennu Baahireeniin kan mallatteeffame Jimaata darbe ture. Akka walii galtee kanaatti muummichi ministeeraa Natanyaahuun West bankiin hanga koo dhuunfachuuf karoora jiru hambisuuf walii galaniiru. Taajjabdoonni akka jedhanitti garuu walii galteen kun mallattoo daran haala giddu galeessa bahaa keessaa jijjiiruu yoo ta’u, biyyoonni Arabaa itti dabalaa akkuma Israa’elitti siqaa deemaniin Faalisxiinonni moggaatti qoodamaa deemu jedhan. Bulchiinsi dhaan filannoon prezidaantummaa Sadaasa sadii ga’uuf baatiin lama ennaa hafee jiru kanatti Tramp walii galteen Israa’el, Tokkummaa Emireetota Arabaa fi Baahireen gidduutti irra gaa’amuun akka injifannoo imaammata alaa argachuu ti jedhee jira. Dimokraatichi mormituun Tramp Itti aanaa prezidaantiin duraanii Joo Baayiden akka jedhanitti gaaffii VOA dhiyeenyaaf deebii kennaniin biyyoonni itti dabalaa Israa’el waliin hariiroo qaban cimsuu kan deggeran yoo ta’u, Israa’el furmaata dhugaa kan biyyoota lamaa Faalisxiin waliin argamsiisuuf hojjechuu qabdi jedhan.


Gabaasa: COVID-19 Tattaaffii Hiyyummaa Addunyaa Hanqisuuf Godhamu Danqe

Weerarri COVID-19 hiyyummaa addunyaa hanqisuu akkasumas eegumsa fayyaa naannoo addunyaa ilaalchisee fooya’inni akka hin agargamne danqee jechuun gabaasi haaraa ba’e beeksisee jira. Gabaasi dhaabbata Bill fi Melinda Gates kan waggaa akka jedhutti uummati addunyaa miliyoona 37 ta’u erga weerarri kun jalqabamee qabee hiyyummaa hamaaf kan saaxilame yoo ta’u, baatilee xiqqoo darban keessa qofaa dhibba irraa harka torbaan dabale. Gama biraan lakkoobsi ijoollee talaallii dhukkuboota kan akka gifiraa fi tetaanosii fudhatanii kan dhibba irraa harka 80 ture bara 2020 keessa gara dhibba irraa harka 70tti kan gad cabe yoo ta’u, akka gabaasa kanaatti lakkoobsi kun erga bara 1990mootaa kan argamee hin beekne. Lakkoobsi namoota COVID-19n qabamanii miliyoona 30 ga’ee kanneen vaayiresii kanaan du’an 928,000 ta’ee ennaa jiru kanatti biyyoonni hedduun sababaa faca’ina vaayiresii koronaahaaraan kan ka’e lammiiwwan isaanii irra uggura sochii cimaa kaa’aa jiran. Muummichi ministeeraa Israa’el Benjamin Natanyaahuu guutummaa biyyattii keessaa namni turban sadiif akka manaa hin bane labsiin jedhu jimaata dhuftuu qabee hojii irra oola. Guyyaan kun jala bultii ayyaana waggaa Juushotaa ti. Ennaa uggura kanaa manneen barnootaa martinuu, manneen nyaataa, galmaawwan gabaa fi hoteelonni cufaa ta’u. Lammiiwwan Israa’el mana isaanii irraa metera 500 ol akka fagaatanii hin deemne akkasumas mana keessatti yoo wal ga’an namoota 10 alatti yoo wal ga’an immoo namoota 20 akka hin caalle akeekkachiisi kennamee jira. Natanyaahuun akka jedhanitti tarkaanfiin kun hunduma keenyaaf ulafaataa akka ta’e nan hubadha. Ayyaana waggaa nuti itti barre miti jechuu dhaan haasaa TV irratti dhageessisaniin beeksisaniiru. Gama biraan magaalaaleen Ferensaay Bordoo fi Mah’see ennaa faca’inni vaayiresii koronaa haaraan ka’ee jiru kanatti tarkaanfii cimaa kan ofii isaanii kan sochii uummataa murteessu labsanii jiru. Jiraattonni magaalaalee lamaanii namoonni alatti 10 ta’uun akka wal hin geenyee fi dhugaatiin alkoolii manaa alatti akka hin dhugamne ittisanii jiran.


Gumiin Mirga Namaa Kan Tokkummaa Mootummootaa Biyyoota Mirga Lammiiwwanii Dhiitan Irratti Qorannaa Geggeessuu Jalqabe

Biyyoonni mirga lammiiwwan isaanii dhiituu fi walabummaa isaanii sarbuun himataman kan miseensota biyyoota 47 qabu marii gumii mirga namaa kan tokkummaa mootummootaa torbanneen sadiif itti fufuun qorannaa cimaan kan irratti geggeessamu ta’uun beekamee jira. No media source currently available Gumiin miga nama akan tokkummaa mootummootaa gaaffii biyyoonni miseensota ta’an dhiyeessan haala qabiinsa mirga namaa Beelaaruus keessaa irratti mari’achuu ajandaa duraa godhata jedhamee eegama. Biyyattiin erga filannoon prezidaantummaa wal dha’e jedhame kan Hagaya 9 geggeessamee qabee jeeqamaa jirti. Ajjeehaan seeraan alaa kan maqaa duula dawaa sammuu adoochu irratti geggeessame jedhamee fi ajjeechaa uummata kumaan laka’amaniif sababaa ta’e keessaa prezidaantiin Filippiin Rodriigoo Dutertee harka keessaa qabu ka jedhames mata duree ijoo dha. Sana malees dhiittaan mirga namaa yeroo dheeraaf ture irratti fuuleffatamuuf jira. Gabaasaaleen ajjeechaa, dararaa, nama utuu adda hin basin hidhuu, humnaan nama butanii miliqsuu, dararaa quunnamtii saalaa fi yakkawwan kanneen biroon biyyoota kan akka Siiriyaa, Maaynamaar, Venenzuweelaa, Sudaan kibbaa, Liibiyaa, Iraanii fi Kaamboodiyaa keessatti raawwataman illee xiinxalamaa jiran.


Abda Bosonaa Yunaaytid Isteets

Biyyi Ameerikaa gama Lixaa yeroo rakkoo ibidda bosonaa ooluuf wal’aansootti jirtu kanatti, aangawoonni naannoo sanaa Prezidaant Traamp fi hoogganoonni ka biroon akka dhimma jijjiirama qilleensa addunyaatti fuuleffatan gaafatanii jiran. Balaan ibiddaa bara kanaa, ka waggoota hedduu keessaa isa ol’aanaa tahuus hubachiisan. Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis – Doonaald Traamp, har’a gara kutaa Kaalifoorniyaa, magaalaa Sakiraametnootti imaluudhaan, dhimma ibidda bosonaa kana irratti aangawoota waliin dubbatan. Gabaasaa Misheel Kuwiin, Tujubee tu dhiheessa. No media source currently available


Walgahii Pirezdaantii Belaarus fi Raashiyaa

Prezidaantiin Belaaruus, Aleksaander Lukaasheenkoo, gita isaanii ka Raashiyaa,Vilaadmiir Puutiin waliin dubbachuuf hara gara magaalaa bashannanaa handaara Galaana Gurraachaa, Sochiitti imalanii jiran. Filannoo wal-falmsiisaa baatii dabre keessa Beelaaruushitti geggeessamee fi Lukaashenkoon itti injifatanii booda, hoogganoonni lameen wal-ga’uun kun ka jalqabaa yoo tahu, marii kana irratti Lukaasheenkoon mootummaa Raashiyaa irraa deggersa cimaa akka gaafachuuf jiran tu eegama. Filannoo mormitoonni dogeggorsame – jechuun himatan kana irrattii Lukaasheenkoon injifachuu isaanii eega labsatanii booda, kaleessa, magaalaa galma-mootummaa biyyattii – Minisk keessatti, yoo xiqqaate uummata kuma dhibba tokko tahu karaatti ba’ee hiriiruudhaan mormii dhageessise.


Yunaaytid Isteets Guyyaa Haleellaan Fulbaana 11 Itti Dhaqqabe Yaadataa Jirti

Waggaa 19 har'a Fulbaana 11 bara 2001 haleellaan dhaqqabe kun har'a magaalaa Neew York Varjiniyaa fi Flaadelfiyaa keessatti yaadatamaa jira. Haleellaan lafa sadeen kanatti xayyaaroota imaltootaa butuun gaggeeffame kanaan lubbuu nama kuma 3 ta;uutu darbe. Erga bara 1941 as haleellaa hamaa biyyatti mudatee kun ilaalacha Amerikaan nageenyaaf qabdu jijjiree kan yeroo sana prezidaantii Amerikaa turan Joorj Buush Afgaanistaan irratti duula waraanaa akka labsan godhe. Humnootiin waltaatootaa kanneen Amerikaan hogganamanis Afgaanistaan keessatti Taalibaaniin aangoo irraa buusa.


Yunaayitid Isteetis Barattoota Chaayinaa 1,000 Ta’an Viisaa Isaanii Duraa Haqxe

Yunaayitid Isteetis sababaa viizaan barattoota lammii Chaayinaa 1,000 ol ta’anii haqameef waraana Chaayinaa waliin hidhata qaba waan jedhameef nageenya ameerikaaf balaa jette. Ministriin dantaa alaa kaleessa ibsa baaseen akka jedhanitti haqamuun viisaa kanaa kan ajajame akka seera Caamsaa 29 prezidaant Doonaald Traampiin mallatteeffameettti. Seerri sunis kan fuuleffate barattoota kana dura koollejii fi Yuniversitii Chaayinaa keessaa barataa turaniif waaana bilisummaa uummataa jedhamuttii hidhata qaban irratti. Bulchiinsi Tramp, barattoonni Chaayinaa gara Yunaayitid Isteetis dhufanii qabeenyaa qaroominaa saamuu dhaan dinagdee fi waaltaa waraana Chaayinaa cimsu jehee jira. Dubbi himtuun ministrii dhimma alaa akka jedhanitti barattoonni kuma tokkoo fi qorattoonni kanneen viisaan isaanii Waxabajjii 1 qabee duraa haqame barattoota lammiiwwan Chaayinaa 360,000 kanneen Yunaayitid Isteetis keessaa baratan walin ennaa ilaalamu xiqqoo dha. Barattoota ka sirnaa ta’anii fi hayyoota kanneen kaayyoo ol aantummaa waraanaa paartii koministii Chaayinaa fiixaan baasuuf hin taaneee amma iyyuu simachuu itti fufna jedhan dubbi himtuun kun. Chaayinaan kamisa har’aa dhiibbaa siyaasaa fi loogii sanyii oofa jechuun Washingteniin qeeqxee jirti.


Addunyaa Irraa Lakkoobsi Namoota COVID-19n Du’anii Kuma 900 Guute

Lakkoobsi namoota COVID-19 du’an addunyaa irraa 900,000 darbee ennaa jiru kanatti hayyuun dhukkuboota daariqaa Yunaayitid Keessaa,kampaniin talaallii koronaa yaaliif dhiyeessu AstraZeneca’n yaalii sadarkaa addunyaa kan talaallii sanaa rarraasee jira jedhan. Hoogganan waaltaa biyyoolessaa kan dhukkuboota alerjii fi daariqaa Dr.Antonii Faawuchii gaaffii fi deebii caasaaa oduu CBS jedhu waliin geggeessaniin akka jedhanitti sababaa yaalii talaallii sadarkaa adda addaa qabaachuun barbaachisaa ta’eef ibsuun barbaachisaa dha jedhan. Briteen keessa kan maadheffate kampaniin dawaa guddichi yaalii talaallii kanaa kan addaan kute sababaa kanneen fedhiin talaallii yaaliif dhiyaate dhukkubsataniif jecha. Kun ta’uun isaa nama gaddisiisa kan jedhan Fawuchiin, yaalii isa hafe itti fufu jedheen abdadha jedhan. Garuu hin beekamu. Qorannaa itti dabalaa geggeessuu qabu jedhan. Kampanichi ibsa Kibxata darbe baaseen akka jedhetti yaalii addaan kutuun tarkaanfii yeroo mara yeroo namoonni talaallii sana fudhatan dhukkubsatani. Ennaa qorannaa geggeessinutti talaalliin yaalii sun amansiisaa ta’uu isaa mirkaneeffanna jedhee jira. Talaalliin kun sadarkaa lammaffaa fi sadaffaa irra kan ture yoo ta’u Yunaayitid Isteetis, Briteen, Brazii, Afriikaa Kibbaa fi Hindii dabalatee biyyooti hedduu keessatti yaalame. Namoonni talaallii kana fudhatan akkaataan dhukkuba isaanii maal akka ta’e kampanichi hin ibsine garuu New York Times akka gabaasetti namoonni talaallii yaalii sana fudhatan kanneen Briteen keessaa dhibee lafee dugdaa dhiitessu kan yeroo hedduu daariqa vaayiresiin dhufuun qabaman, garuu gazixaan kun akka jedhetti dhibeen kun kallattiin talaaltti AZD1222 jedhamu kan yaaliif fudhataniin wal qabachuun isaa hin beekamu.


AstraZeneca, dhaabii qorsa COVID-19 hojjachuutti jiru waa shakkee waan hojjate nama irratti ilaaluu ammaaf dhaabe

AstraZeneca,dhaabilee kotoraata fudhatanii qorsa COVID-19 hojjachuutti jiran keessaa tokko. AstraZeneca faarmaasii addunyaa gugurdoo Britain -Sweden waliin qaban. Waajjirii guddaan isaanii Kambiriji, Ingilaandi.Damee qorannoo ammoo Amerikaa, Maryland fi Kanaadaa, Torontoo qaba. Qorsa vaayiresii koronaa Yuniversitii Oksford waliin hojjachuutti jiran. Dhaabii kun qorsa Amerikaa keessaa nama kuma 190 olii fi addunyaa ammoo nama kuma 900 caalu fixe kanaaf qorsa barbaaduuf hojjaatti jira. Qorsa kana yoo hojjatan nama irratti ilaan. Yoo hedduu nama duraanuu dhiba guddaa qabu koronaalleen irraan qabate fi nama guddaa irratti ilaalan jedhan. Sadarkaa sadarkaan hojjachaa deeman. Sadarkaa sadeessootti nama kuma 30 irratti ilaalan. Nama U.K. fedhuma isaatiin irratti ilaalan tokko lafeen qoosee dhibamte. Qorsa kana tahuu fi dhibaachuu laalumatti jiran. Taatullee AstraZenecan ammaaf qorsa kana nama irratti yaaluu dhaabe. Hujii qorsa hojjachuu kana dhaabbilee faarmaasii hedduutti irratti wal dorgome. Dhaabii AstraZeneca kun hujii tana kontoraata doolara biliyoona 1 caaltuun Caamsaa fudhatee hujiitti jira.Biyya hedduutti qorsa kana bitachuuf qabatee eegachutti jira. Tana keessa tokko Awustiraaliyaa. Qorsii hojjachuutti jiran kun AZD1222.Amma Amerikaatti sadarkaa sadeessoo irra jiran. Sadarkaan sadeessoo kana nama irrati ilaalan. Nama ganna 18 jalqabee nama sanyii akka akkaa irratti ilaalan jedhan. Akka dhaabii kun jedhetti yoo qorsii haaraan hojjatan fayyaa nama dhowwe jidduutit dhaabanii ilaaluun woma jiraati. Biyya dhiba kana fedhin abbaatiin irrati laalan keessaa United States, Britain, Brazil, Afrikaa Kibbaa fi Indii. AZD1222, qorsa yaalii koronaa sadeen Amerikaan yaalii sadarkaa sadeessootiin nama irratti laaluutti jiran keessaa tokko. Biyya hedduutti qorsa dhiba kana hojjachaa addoo addunyaatti gadi hin baamnee ammoo waan innii nama tolchu ilaaluutti jira.Dhaabbileen dhibiin ammoo haga wannii shakkan dhuftutti hujumatti jiran.


Godinaalen Yunaayitid Isteetis Talaallii Vaayrasii Koronaa Sadaasa Tokko Rabsuufi Akka Qophahan Itti Himame

Waaltaaleen To’annaa fi Ittisa Dhukkubootaa, kan Yunaayitid Isteetis, aangawoonni eegumsa fayyaa kutaalee Yunaayitid Isteetis shantammanii fi magaalaalee Yunaayitid Isteetis guguddoo hedduu keessa jiran, gaafa filannoon prezidaantummaa biyyattii keessatti geggeessamu guyyaa lama dursanii – jechuun Sadaasa tokko bara 2020, talaalii vaayirasii Koronaa raabsuuf akka qophaawan qajeelfama kennuu isaa mirkaneessee jira. Waaltichi CDC jedhamu, qajeelfama fuula afur qabu, gaafa Hagayya digdamii toorbaa waajiraalee eegumsa fayyaatti dabarsuu isaa ka dura gabaase, Madda oduu Mik-Kaartii yoo tahu, talaalii Koovid 19 hanga danda’ametti dafanii raabsuuf karoora jiru wajjiin akka wal-simatutti waajiraaleen fayyaa hanga Onkoloolessa tokkootti akka karoora tallaalii wixinanii xumuran ka jedhu qajeelfamichi. Akka qajeelfamicha keessatti ibsametti, tallaalii haaraa kana fudhachuuf, kan carraan duraa kennamuuf ogeeyyii eegumsa fayyaa, tajaajltoota fayyaa waaltaalee kunuumsa yeroo dheeraa fi hojjetoota barbaachisoo kanneen biroo, akkasumas, hojjetoota tika nagaa biyyaa akka tahu beekamee jira. Gaazexaan 'New YorkaTimes' akka jedhutti, maanguddoota umuriin isaanii jaatamii shanii ol taheef, lammiiwwan sanyii fi gosawwan sab-xiqqaaleef, akkasumas lammiwwan Ameerikaanota abbaa-biyyaa yokaan Natiiv Ameerikaans fi namoota mana hidhaa jiraniif carraa duraa tu kennama.


Pirezidaanti Tiraampi Kenosha, Wisconsin dhaqee poolisiin wal mari’atee qabeenna badellee laale

Kenoshaa,Wiskansen lafa dhiyoo tana poolisiin faranjii nama gurraacha Jacob Flake rasaasa torbaan itti hadhee hiriirii mormii guddaan lafatti baafate. Nama kana qabamuu didee poolisii baqate jedhanii akkana tolchan.Rasaasa afran keessaa afuriin dhahan achumaan hidhaa gadi chochuu dadhabe. Jeequmsa dhowwuuf jabaachuu maltee lafa qabbaneessuu maltee murataa tahuu malte jedhe, Tiraampi yoo warra lafa eegu Kenoshaatti dubbise. Warra wa saamutti jiraa,ka dubbii oowwisutti jira warra irreen buluu fedhutti jira jedhe, Tiraampi yoo jara poolisii suniin wal haasahe. Itti aanaan pirezidaantii Amerikaa, ka durii fi amma pirezidaantii tahuuf Tiraampiin wal dorgomutti ka jiru, Joe Biden ammoo Tiraampi jeequmsa hin balaaleffannee warra hiriira sun irrati nama lama fixelleen womaa hin jenne ammallee laafinnaa pirezidaantummaa qabu agarsiisa jedhe. Itti aantuun duula filannoo Biden Kate Bedingfield, ammoo Tiraampi ufuma mumullisuu Kenosha dhufe malee faayidaa dhufeef hin qabu jedhe.


Amerikaan waldaa biyya 170 qabu Dhaabii Fayyaa Addunyaa, WHO qorsa vaayireessii koronaa waliin hojjachuuf yayyabe keessaa baate

Waldaan kun worsa COVID-19 waliin barbaaduu qofaa mitii yoo argatanillee wal qixxee qoodachuuf yayyabame. Pirezidaantiin Amerikaa Doonaldi Tiraampi WHO ganna dabre gaafa vaayireessiin addunyaa lafa dhufe Chaayinaatti argan waan vaayireesii sunii akka dansaa hin toahanne jedhe biyya isaa waldaa sun keessaa baase. Amerikaan akka oduu himaan bulchiisa Tiraampi jedhetti waahela ufi darattee karaa vaayireessii kanaan moohttu barbaaduuti jirti.


Prezidaant Traamp Kinooshaa Daawwachuuf Jiru

Prezidaant Doonaald Tramp Kinooshaa Wiskaansen bakka torban darbe poolisiin lammii Ameerikaa gurraacha Jaakoob Bleek qabuuf yaaluu dhaan dudda isaa keessa yeroo torba rukutee kana irraan mormiin hookkaraan guutame itti ka’e har’a daawwatuuf jiru. Tramp kaleessa tuuta oduuf ibsa kennanii Maatiin Blake sababaa abukaatoon isaanii akka hirmaatu fedhaniif wal arguuf karoora akka hin qabaatin beeksisan. Blaakitti dhukaafamee guyyaa lama booda ennaa mormii Kinooshaa dargaggeessi miseensa garee of ijaaruun ganda ofiif eegumsa goona jedhanii ta’e Kyle Rittenhouse, namoota lamatti dhukaasuun ajjeesee sadaffaa madeesse Tramp qeequuf tole hin jedhin hafan. Kan ofii isaa daldalaawwan eeguu irrattan bobba’e ofiin jedhu beekaa nama ajjeesuu dabalatee yakkaawwan shaniin himatame. Haleellaa irratti oofan jechuun waa’ee Rittenhouse Tramp tuuta oduuf ennaa ibsan dubbatan. Du’uu danda’a ture, Mormitoota irratti dhukaasa hin banne jedhan. Bulchaan Wiskaansen Toonii Evers prezidaant Traamp har’a Kinooshaa akka hin daawwanne gaafachuu dhaan, daawwannaan Tramp adeemsa nuti madaa ofiitti fayyuuf qabanne nu duraa danqa jedhan. Daawwannaan keessan hojii nuti adda addummaa jiru irra aannee waliin taanee fuula duratti tarkaanfannu boodatti nu duraa harkisa jechuun illee yaaddoo qaban ibsan Tooniin. Daawwannaan Tramp kun kan dhaga’ame isaanii fi itti aanaa prezidaantiin duraanii Joo Baayiden kan filannoo prezidaantummaa Sadaasa keessatti mormituu isaanii ta’an waa’ee nageenyi dhabamuu fi jireenyi Ameerikaa keessaa ennaa bulchiinsa isa tokkoo amansiisaa akka hin ta’in walii walii isaanii himatan.


Ripaablikaanonni Doonaald Traampiin Marsaa Lammataaf prezidaantii Akka Ta'aniif Kaadhiman

Ripaablikaanonni dabaree isaanii torban darbe Doonaald Tramp marsaalammataaf prezidaantii Yunaayitid Isteetis akka ta'aniif deebisanii kaadhimuuf jecha kora isaanii geggeessanii jiru. Akkuma dimokraatonni torban achi aanu ennaa kora isaanii geggeessan godhan weerarri vaayiresii koronaa ripaablikaanonni kora isaanii wal irraa hiiqiinsa hawaasummaan geggeessuuf irra deebi'anii akka yaadan dirqisiisee jira. No media source currently available


Addunyaan Akka Waan Vaayiresiin Koronaa Dhumatee Fakkeessuu Hin Qabu: Hoogganaa Jaarmiyaa Fayyaa Addunyaa

Biyyi kamiyyuu waan akka weerarri koronaa dhumateetti fakkeessuu hin qabu jechuu dhaan hoogganaan jarmayaa fayyaa addunyaa akeekkachiisan. Kaleessa gama viidiyoon tuuta oduuf ibsa kan kennan Dr. Teedroos Ahaanoom akka jedhaitti biyyoonni ennaa weerara COVID-9 dinagdee isaanii mara banaa taasisuu barbaadu taanaan, faca’ina vaayiresii kanaa xiqqeessanii lubbuu oolchuu ilaalchisee sirriitti itti yaaduu qabu jedhan. Biyyonni vaayiresii kana akkaan to’atan akkasuma dinagdee itti dabalaa banuu danda’u jedan Teedroos. Utuu hin to’atin dinagdee banuu jechuun balaaf daandii saaquu dha jedhan. Biyyoonni, magaalaalee fi namni martinuu vaayiresii kana to’achuuf jedhan Dr. Tedroos, wal ga’ii gurguddaa kan akka sadiyeemii fi manneen sirba halkanii ittisuu dhaan sagantaa qorannaa cimaa ta’e, namoota vaayiresii kanaan qabaman adda baasuu irratti hojjechuu qabu jedhan. Biyyoonni namoota akkaan saaxilamoo ta’an maanguddoota dabalatee namoota dhibee hamaa qaban fi hojjettoota hojiitti bobba’uun dirqii ta’e vaayiresicha irraa ittisuuf tarkaanfii fudhachuu qabu, kunis lubbuu du’a oolchuuf ni gargaaraa caasaa eegumsa fayyaa isaanii irra ba’aa jirus ni salphisa jedhan. Dr. Tedroos namoonni maaskii akka kaayyatan, wal irraa hiiqiinsa hawaasummaa akka kabajanii fi irra deddeebiin harka akka dhiqatan waamicha dabarsaniiru. Talaalli COVID-19 sirriitti hojjetu oomishuuf dorgommii jiru ilaalchisees kan hoogganaan bulchiinsa nyaataa fi dawaa Yunaayitid Isteetis Dr. Stiiphen Haan dhaabi isaanii utuu yaaliin nama irratti ta’u sadarkaa dhumaa hin dhaqqabin talaallii yeroo hatattamaa dhiyeessuu mala jedhaniif illee jarmayaan fayyaa addunyaa of eeggannoon akka jiraatu beeksisee jira. Hayyuun saayinsii gameettiin kan WHO Dr. Soumayaa Swamina-tan akka jedhanitti kan mirkanuun akkasii of eeggannoo akkaan cimaa dhaan ta’uu qaba. Waan akka salphaatti hojjetamu miti jedhan. Addunyaa irraa uummanni miliyoonni 6 COVID-19n duraa kan qabamteef kanneen 183,585 duraa du’an Yunaayitid Isteetis deebii kenniteen uummanni dhibba irraa harki 67 talaallii kana ni fudhatu jette. Vaayiresiin kun kutaalee US hedduu keessaa tasgabbaa’us kan akka Indiyaanaa, Iowa, Kansaas, Michigan, Minnesota, Mizuurii, Nebraaskaa, Ohio, Nort Dakotaa fi South Dakotaa keessaa guyyoota dhiyoo namoonni haaraa qabaman dabalaa adeemuu akeekkachiisaniiru. Hanga kibxata har’aatti addunyaa irraa lakkoobsi namoota koronaan qabaman miliyoona 24.5 yoo ta’u kanneen 850,000 ta’an du’uu kan waa’ee vaayiresii kanaa hordofu Yuniversitiin Joons Hopkins beeksisee jira.


Korri Paartiilee Amerikaa Lameen Gaggeessan Attam Ture?

Ripaablikaanonni kora paartichaa torban dabree gaggeessaniin Donaald Traamp prezidaatummaa Yunaaytid Isteetes kan marsaa lammataaf akka dorgomaniif dhiyeessan. Demookraatonnis sana dura kora isaaniin Joo Baaydin dhiyeeffatanii jiru. Weerarrii vaayrasii Koronaa korri kun fageenya irraa gama marsariitii ykn online akka gaggeeffamu dirqisiisee jira. Gabaasa Guutuu Caqasaa. No media source currently available