Barattoota: Yunivarsitii Mattuu Keessatti Barnootii Sirnaan Gaggeeffamaa Hi Jiru

Hogganoonni mormituu kan akka Dr. Mararaa Guddinaa, Baqqalaa Garbaa fi kanneen biroon haa hiikaman, barattoota Oromoo kanneen yunivarsitii Jigjigaa keessaa iddoo biraatti haa ramadaman jechuun barattonni Oromoo kanneen Yunivarsitii Mattuu keessaa torban lama dura hiriiranii akka turan dubbatu. Sana booda prezidaantiin Yunivarsitii Mattuu barattoota hundumaa ija wal qixxeen ilaaluu dhisanii gosa ofiif baabsan waan ta’eef aangoo haa gadhiisan jechuun barattonni Oromoo gaaffii itti fuufan. Gama kaaniin immoo barattonni dhalootaan Tigraay irraa ta’an kanneen moraa yunivarsitichaa keessa baratan lubbuu keenyaaf sodaannee jechuun mooraa sana dhisanii ba’u fi gara Gaambeellaatti dheessanii akka turan dubbatu. Garu bulchiinsii Yunivarsitii fi kan naannoo waan isaan amansiseef Awutobusii yunivarsitii Gaambeellaan fe’amanii gara mooraa Yunivarsitii Mattutti yeroo deebifaman barattoota Oromoo irraa mormiin waan nu mudateef sodaa nageenyaad jecha Gaambeellaatti deebine jedhu. Barattoonni Yunivarsitii Mattuu, barnoota sinaawaa otuu hin jalqabiin torban lama turuu isaanii fi barattoonni hagi tokkoo mooraa gad-lakkisanii akka ba’aa jiran illee dubbatan. Yunivarsitiin Mattuu garu har’a bulchiinsa yunivarsitichaa kan naannoo fi abootiin gadaa barattoota waliin marii gaggeessaniin Kibxata borii barnootii kan jalqabamu ta’u mirkaneessan. Gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa No media source currently available


Keeniyaatti Namoonni Lammilee Itiyoophiyaa Seeraan Ala Isaaniin Deemaa Turan Mana Murtiitti Dhiyaatan

Lammilee Itiyoophiyaa 137 seeraan ala gara Keeniyaa kan galchan jedhaman namootni lama harra mana murtee Keeniyaatti dhiyaatani. Dejenee Chaafaa fi Chaakkoo Jiloo Mana Murtii Makadaraatti dhiyaatanii, poolisiin waan raga guutuu walitti hin qabanneef beellama torbaniitiin ofirra deebifamaniiru. Yakka kana irratti himatamaa lammaffaa kan ta’e Chaakkoo Jiloo ‘Ani Abbaa Maatii Waanin ta’eef manni murtii wabiidhaan gadi na ha dhiisu’ jechuun gaafatus Abbaan Seeraa Dhaddachichaa ‘poolisiin waan eenyummaa keessan qorataa jiruuf ammaaf wabiin isiniif hin eyyamamu jechuun didaniiru. Gabaasa Galmoo Daawit Naayroobiidhaa erge dhaggeeffadhaa No media source currently available


Waraanii naannoo Somaaleetii dhufe, 'Liyuu Hayil' Godina Gujii Bahaa aanaa Liiban ollaa Dhungoo hadhe nama 7 fixee heddu mammadeesse

No media source currently available Waraanii kun akka warrii lafaa jedhutti baranaayyuu marro hedduu naannoo tanati nama hadha. Akka warrii lafaa jedhutti jarii kun qaraa guyyaa dheengaddaa horii qawween hadhee fixe kalee ammoo nama hadhe. Fulaan akkana itti nama hadhan aanaa Liiban,ganda Simmintoo ardaa Funnaan Agarsuu,Dhungoo fa.Ammallee gara Qaxxee Waarelleen waan akkana kana itti himan jedhan. “Wannii waraanii Liyuu Hayil namaa hadhu,Matiriyeessa,shiishaa,qawwee ilaalaa qabdu makiinaa irra dhaabee fulaa qawween teenna gahuu hin dandeennee nuu hadha,” jedha warrii lafaa. Ollaan jari kun hadhe jedhan Dhungoo ollaa mana 100 caalu qabu.Jaarroleen isiin ollaa sun keessatti fixxe nama ganna 60 fi 70 keessa jiru; Galgaloo Huqqaa,Duuba Qancoorrichaa,Baggajjaa Dooyyoo fa. Jarii kun olla agama lamaatti itti baafatee keessatti nama fixee waraanii isaanii akka warrii lafaa jedhutti nama 600 caala.Nama jara kana biyya irraa dhowwuuf lola keessatti madaahee fi dhume keessaa Gujii fi Booranaa. Aabba Waariyoo Goolcihaa bulchaa aanaa Liibaniiti.Akka innii jedhetti waraanii Liyuu Poolis ka biyya hadhe kun mi’a waraanaa gugurdaa ka akka Matiriyeessaa faan ollaa Booranaa ka gara Simintoo hadhee nama torba fixe. Amma ittisii waraanaa Itoophiyaa jidduu seenee jara ya gargar dhowwe jedha aabbaa Liiban.


Gumiin Naga-eegumsa Biyyoolessaa Itiyoophiyaa Rakkoo Nageenya Biyyattii Ilaalchisee Ibsa Baase. Gamtaan Medrek Immoo Mootummaan Biyyattii Bulchuu Dadhabeera Jedha

Muummicha ministeeraa Itiyoophiyaa Haayilamaariyaam Dassaalenyiin kan durfame gumiin nagaa fi nageenyaa karoora hojii isaa ifa taasisee jira. Itti gaafatamaan waajjira gumii kanaa ministerri ittisaa Siraaj Fageessaa rakkoo nageenyaa naannolee hanga tokko keessatti mul’ataa jiruuf furmaata waarinsaa kennuuf caasaaleen naannoo fi kan Federaalaa akkasumas kan sadarkaa adda addaa waliin hojjechuun barbaachisaa dha jedhan. Kana jechuun immoo inni tokko aangoo isa kaanii dhibuu jechu miti jedhan. No media source currently available Gama biraatiin immoo, Gamtaan paartiilee mormitootaa – Medrek, ibsa Jimaata dabre kana baaseen, “Mootummaan Itiyoophiyaa otuu biyyattiin jeeqama hamaa keessa hin seeniin, mala furmnaataa hundee qabu barbaaduu qaba” jedhee jira. Akka Medirek jedhutti, mootummaan EEDEGn hoogganamu mormiilee fi mufannaa paartiileen siyaasaa fi uummatoonni qaban akkauma baretti humnaan ukkaamsuu yaaluu irra marii paartiilee hunda hirmaachise geggeessee, mootummaa akka heeraa fi seera biyyattiitti hojjetuu fi wal-qixxummaa uummatootaa kajchiisu hundeessuu tu furmaata taha. No media source currently available


Adoo Sawudiin qabeenna isaanii qabdellee horiin Alamuddiin akkuma durii Itoophiyaatti investimentii hojjata jedha Muummeen Ministera Itoophiyaa

Dureessii Itoophiyaa doolara biliyoona 10 oli qabaa jedhan,Sheek Mohaammad Alamuddiin nama 208n mootummaan Sawudii horii seera alaa tuulatanii fi waan akka akkaatiin himate keessaa tokko. Mootummaan Itoophiyaa waan hidhamuu Sheek Almuddiini Swudiitti tana bulchoota Sawudiitii dubbii tana keessaa beekaniin wal dubbachuutti jirraa jedha. Alamuddiin akka jecha muummee ministera Itoophiyaatti nama investimentii wayyaa qabdu Itoophiyaa keessatti hojjachuutti jiru.Gara dubbiin isaan hidhan tun deemtu faanuma jirraa jedha. Taatullee akka muummeen ministera Itoophiyaa,Hayilee Maariyam Dessaalenyi jedhetti adoo mootummaan Sawudii qabeenna dureeyyii tanaa irraa qabellee horiin Alamuddiin gargaarsa mootummaatiin akkuma durii hujii investimentii hojjata. “Hujiin innii Itoophiyaa keessatti hojjatu faaydaa waan qabduuf akkuma durii deemti gargaarsa mootuimmaallee itti argattee duratti deemti.” Gama kaaniin ammoo akka muummeen minsitera kun jedhutti oduun dhiyoo tana OPDU fi paartileen EHADEG waan daangaa Somaalee fi naannoo Oromiyaa irrati wal dhaban jedhan dhugaa miti. “Amalii paartii mari irratti yayyabamee wal falmaa eegee irratti yaadii namii hedduun fudhate waan dabruuf sun namii ammoo waan wal dhaban seha,” jedha. Wannii paartii OPDO fi paartilee dhibiillee wal dhabsiisaa hin jirtu jedha obboo Hayilee Mariyam. Gama dhibiin ammoo paartiin OPDO paartii dhibiilleen wal dhaba qaban jechuulleen dharaa jedha. “Maanti wal dhabsiisa? Wannii wal dhabsiisaa hin jirtu.Karoora tokko qamnaa. Seeraan bulla.Me kora paartilee cufaa laalaa.Afranuu afaanuma tokko dubbatan,”jedha”


‘Haga rabbiin na jiraachise jiraadhee sanaan booda waanuma dhufu eeggadha’ Miseensa Paartii KFO, Dhadhaab Keessa ganna 10 jiraate

Waggoota 10’n dura yeroo Oromiyaa ture, Uummata naannoo isaa bakka bu’uun miseensa paarlaamaa ta’ee waggoota sadiif tajaajileera jedha. Sababa nageenya isaaf jecha maqaa koo Falmaa Korree naan jedhaa jedhe. Falmaan amma Buufata Baqattoota Dhadhaab, Keeniyaa Kaaba Bahaatti argamu Keessa jiraata. Baqataan Oromoo Kun ‘Dhadhaab bakka nageenyi amansiisaan hin jiru’ jedhamu jiraachuun ulfaataa ta’uu; darbees Baqataa ta’anii Buufata Baqattootaa keessa jiraachuun waan hedduu nama dhabsiisa’ jedha. No media source currently available Falmaan kan dhalatee guddate, Shawaa Lixaa Meettaa Roobiitti. Bara 2004ttis mormii guutummaa Oromiyaa keessa ture irratti waan hirmaateef barnoota irraa ariyatamee gara dhaaba siyaasaatti makame. Filannoo biyyaalessaa bara 2005 irrattis Aanaa Meettaa Roobiitti dorgomee miseensa paarlaamaa ta’ee waggaa 3f hojjeteera. Yoo yeroo sana yaadatu haalli sun jabaa ta’uu dubbata. ‘Eeyyee waantonni nuti gochaa turree, diddaa argisiisaa turree achi keessattillee, afaan hidhachuudhaan carraa argannee uummataaf dubbachuu hin dandeenyee. Ummata deemnee dubbisuu hin dandeenyee.’ Kanaan boodas dhimma shororkeessummaadhaan walqabatuun himatamee, hidhaa keessa erga darbee booda, biyya keessa jiraachuun waan hin dandaa’amneef gara Dhadhaabitti baqate. Dhadhaabiin wal baruun isaaf jiruu cimaature. Haalli nageenyaa Buufata Baqataa inni keessa jiraatuus ‘rakkisaa’ dha jedha. ‘Mooraan baqataa baayyee akka malee ulfaataa. Mana hidhaa guddaa jechuu dandeessaa. Asittillee yeroo hedduu manni kiyyafaa hin cabaa turee. Kana Poolisiittillee iyyachaa turee, sanaaf haaluma rakkisaa kana keessatti filannoo biraa waan hin qabneef asumatti rakkachaa hanga harraa as keessa jiraa jechuudha.’ Jaarmayaa Mootummootaatti Dameen Dhimmaa Baqattootaa UNHCR baqattootaaf gargaarsa muraasa godhus sun jiruuf waan guutuun gahu miti. Falmaanis shaayii danfisee gurguruun jiruu moo’ata. Ergii bara 2016 Mootummaan Keeniyaa Sababa ‘Dhimma Nageenya Keessoo biyyaatiif’, jecha Dhadhaab irratti murtee dabarsee, haalli Kaampicha keessaa gaarii mitii jedhu baqattoonni. Manni Murtii Olaanaa biyyattii murtee Dhadhaabiin cufuu kana hambisus, yeroo ammaa kana baqattoonni Lammiin Somaaliyaa ta’an hedduun ofirra deebi’aa jiru. Ammaaf sababa hin ibsamneef dhaabatus, Walii Galtee Sadoo, Mootummaa Keeniyaa, Mootummaa Somaaliyaa fi Dhaabbata Baqataa UNHCR gidduutti mallatteeffameen baqattoonni Somaaliyaa ‘fedha qaban’ gara Somaaliyaatti ofirra akka deebi’an ta’aa ture. Murtee kanaan booda ‘Gandi Kaambiyoos jedhamu kan Dhadhaab keessatti argamu cufamuu, ammas bara dhufu Ifo 2’n akka cufamuuf jiru’ miseensi Dura Bu’aa Hawaasa Baqattootaa tokko nutti himaniiru. Kana malees dhiyeenyatti lakkoofsi dhaabbilee tola ooltotaa baqattoota gargaaranis gadi buufamuuf akka jirullee ni dubbatu. Waa’ee Baqattoota lammiin Somaaliyaa hin taane ergereen isaanii maali waan jedhuuf garuu, haga yoonaa ifaan waanti kaa’ame hin jiru. Baqattoota muraasa bara 2016 kaasuun gara mooraa Baqataa haarawa Kaaloboyee jedhamuutti geessuun jalqabamee ture, dhaabatee jira. Falmaanis ‘jiruun asii egeriif waanti yaadamu hin jiru, haga rabbi na jiraachise iiraadheetan waan dhufu eega’ jedha. Akka baqattoonni Raadiyoonii VOA’f himanitti, baqattoonni Oromoo haaraanille ammas gara Dhadhaab dhufuutti jiru.


Angawoota : Godiina Harargee Bahaa fi Dhiyaa Keessatti Liyyuu Hayilin Oromoota Torba Ajjesee

Godiina H/ Bahaa aanaa Fadis bakka Ereer jedhamtuutti Wiixata darbee Sadaasa 6 bara 2017 kaasee guyyootii walitti aanan afuriif humnootiin liyyuu haayle jedhaman haleellaa gaggeessaa kan jiran ta’u jiraattonni dubbatanii jiru.Liyyuu Haayliin bakka gaara Kooraa jedhamu qubatee kun lafoo gad bu’e haleellaa uummata oromoo irratti gaggeessee deebi’aa jedhu jiraattonni. Haleellaa Kanaan nama tokko ajjesanii ofii isaanii eega awwaalanii booda qonnee baafnee reeffa kana maatii isaaf kenninee jedha bulchiinsii aanaa Fadis.Dhiyeenya kanas akkasuma dhukaasa bananii dubartii tokkoo fi Abbaa warraa afuur ajjesuu isaanii kan ibsan jiraattonni waluumaa gala waggoota sadeen darban keessatti Abbaa warraa kudha afuur ajjesan jedhu .Dargaggonnii oromoo fi hawaasnii naannoo tokkuummaan hojjataa akka jiranis bulchiinsii aanaa ibsee jira. Gama kaaniin godiina Harargee Dhiyaa mi’eessoo keessatti jimaata darbe liyyuu haayliin nama 6 ajjesuu isaa bulchiinsii aanaa beeksisee jira.Haleellaan kunis lafaa fi qabeenya uumamaa saamuuf akka ta’e ibsamee jira. Anaalee 11 kanneen daangaa irra jiran keessaa uummanni buqqa’ee kuma 23 ol akkasums kanneen bulchiinsa naannoo somaalee keessaa ari’aman kuma sadii waluumaa gala Oromoota kuma 26 ol yeroo ammaa rakkataa jiran gargaaruuf carraaqamaa kan jiru ta’uun ibsamee jira. Mootummaan Itiyoophiyaa yakka rawwatamee kan sirreesuuf hanga tarkaanfii fudhatuutti uummanni waan danda’een of-irraa ittisuu akka qabu bulchiinsii aanaa hubachisee jira. No media source currently available


Ragaa Ittisaa Dhaggeeffachuu Addaan Cite Jira.Sababaan Isaas Hin Ibsamne jedhu Abukaatoon

Mana murtii olaanaa Federaalaa dhaddacha 4ffaa tti deemsi ragaa ittisaa dhaggeefachuu Wiixata darbee jalqabamee ture Kibxata kaleessaa waaree boodaa kaasee addaan cite jira.Kaleessa yeroo addaan cite sana immo manni murtii ibsa kenne hin qabu jedhu Abukaatoo Wandimmuu Ibsaa. Har’a ganama mana murtii yeroo dhaqqaban himatamtoonni mana hidhaa Qilinxoo irraa fidaman hin jiran ka jedhan Obbo Wandimmuun abbaan alangaas ta’e abbootiin murtii hin jiran turan jedhan. Sana booda dhaddacha 4ffaa tti dhimmi namoota biraa ilaalamaa waan tureef seeneen waa’een bellama namoota galmee Obbo Gurmeessaa Ayyaanoo irratti himatamanii maal ta’e? jedhee gaaffii ergan dhiyeessee booda Sadaasa 6 bara 2010 tti bellama kenninee jirra naan jedhan jedhu. Maatiin hidhamtootaa gara mana hidhaa Qiliinxoo dhaquun himatamtoota waliin wal arguu isaanii fi namnii gara mana murtii deemaa jedhee nutti himee tokko iyyu hin jiru jechuu isaanii Raadiyoo Sagalee Amerikaaf ibsanii jiru. Gaaffii fi Deebii maatii fi abokaatoo waliin gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Barattuun yuniversiti Keneyaa Dahaboo Adii Galgaloo mala haawwan dahiisa irratti lubbuu dhabuu dhowwaniin dhoofteen $100,000 badhaafamte

No media source currently available Dahaboon ijoollee Marsabeetiiti.Marsabeeti godina Keenyaa 47n namii keena itti heddatu keessaa tokko.Itoophiyaatti dhiyaatallee. Yuniversti Mohii Naayroobii jirtutti barusma Epidimologyiitiin dirgrii lammeessoo master’s degree barachuutt jirti. Epidimoloojiin barumsa dhiba nama keessaa,amala dhukkubaatii fi waan fayyaa akka akkaa qoratu. Gaafuma diqqootuu akkamiin nama qaqaaraa jedhee ufi gaafachaa bahee jetti. Lafa oowwichoo,qolqolaa,dheebichaa ta Keenyaa keessatti dhukkba akka biinniitii fi dhiba warra horii hedduu qorattellee. Wannii amma isiin badhaafamteen kun waan akka saatii harkaa,akka saldaqaa, ykn ammoo micciiraa harkatti keeyyatan. Ka lootii imuu mormaa waliin keeyyatan,GPS-Global positioning system jedhan. Kanaan akka fayyaa namaa eegu dandahaniin qoratte. Ganna lamaan duratti hospital Mooyyalee Keenyaa keessatti nadheen 100 caalanitti yoo dhahumsa irratti ijoollee dhabe.Tanatti qalbi na butee jetti Dahaboom. “Bara 2015 keessaa nadheen 1,042tti hospitaala Mooyyalee keessatti dhale.Kana keessaa nadheen 162 ijoollee isaanii dhala irratti dhaban. Kana keessaa nadheen 40 takkumaayyuu mana akimii[clinic] hin dhandhe,” jetti. Lafti warra hori kun lafa dhaadhaati,gammoojji hamtuuti.Lafa bal’oo manneen akimii hedduullee hin qamne.Namii akimii yaa’ullee hagii tokko km 50-80 qaxxaamuree dhufa. Jara kana adoo guluma yaa’aa guluma godaanaa akimanii akkana ijoollee hin dhaban jetti,“Tanaaf jara kana faana deemee akimu malee jedhe,”jetti Dahaboon. Warra kana gula yaa’anii akimuuf wannii karaa nama qajeelchaa ka akka GPS jiraachuu malte.GPS kanaan “adoo danqaraallee keesa jiraatan nadheen tana hinuma argan.” Caasaan GPS kanaa hospital Mooyyalee Keenya keessa jira. Hojjattootii fayyaa ammoo nadheen garacha qaban tana km 160 irratti godina Marsabeeti ka haga Mooyyalee gahu cufa keesatti afulaa jarii jiru beekanii akimuu dandhan. GPS-n kun akkuma GPS makiinaa ogeeyyota fayyaa tana karaa agarsiisa.Yoo jara kana argan ammoo waan niitiin ulfa qabdu tokko argachuu malte akiman.Isii fi ijoollee isiillee walumaan akimaa balaa irraa oolchan.Dahaboon jara kana akimuuf hojjattoota fayyaa Marsabeetii fi Mooyyalee waliin hojjatti. Akka kanaan ganna lama keesatti miiloti isii haawwan garaacha(ulfna) qaban 200 dhiyaatan haga ganna lamaatti ji’a sagal sagaliin faanuma yaa’ani akiman. Jara kana qofaa mitii haga ijoollee isaaniillee faanuma yaahanii akiman. Haawwan tun qoraanii fi bisaanillee waraabachuutti jiraatanillee GPS kun gara jarii jiru waan agarsiisuuf dhufanii wallaansa fayyaa kennaniif. Badhaasa kana dhaaba saayinsii Afrikaa jabeessuuf hojjatu Alliance for Accelerating Excellence in Science in Africa(AESA) jedhanitti biyya Afrikaa 20 wal dorgomsiise. Dureeyyii Amerikaa dhiirsaa fi niitii Biil Gates fi Melinda Gates faatti dhaaba kana horiin gargaare. Warrii dorgomu cuftii karaa ummataan gargaaran ka kana fakkaatu hojjatee dhiyeeffate.Afrikaa keessaa nama akka Dahaboo wa uumee hojjtee 8 moo’ee badhaafame. Dahaboon faatii Ammajii dhuftu keessa huji tana jalqabuuf yaa’an.Hagasitti hujii tanatti nama qaxarachaa,makiinaa hujiin hojjatan qopheeffachaa GPS kanallee hojjatanii waan hedduu qixeeffatan. GPS isiin biyyaan gargaaruuf deemtu kun baatirii fixatullee aduun ibidda guutata.Namii dhibiin akka Dahaboo badhaafame Senegaalii fi Maadagaskaar keessa jarilleen akraa dhjba ZIKA ka egerii biyyatti dhufuun ufi irraa dhowwuu dandhan qorate.


Manni Murtii Keeniyaa Lammilee Itiyoophiyaa seeraan ala biyyattii Seenan 137’irratti murtee dabarse

Lammileen Itiyoophiyaa Jimaata darbe Poolisii Keeniyaatiin qabaman kaleessa mana murtiitti dhiyaatanii murteen irratti darbe. Godaantonni kuni lakkoofsi isaanii 137 yoo ta’u kaleessa adabbiin Doolaara 300 yookiin hidhaan ji’a 6 isaan irratti murtaa’eera. Poolisiin Keeniyaas lammilee Itiyoophiyaa kana seeraan ala gara biyyattiitti fiduun namoota shakkaman lameen Dajanee Chaafaa fi Chaakoo Jiloo to’annoo jela oolchee waa’ee isaanii qorataa jira. Imbaasiin Itiyoophiyaa Naayiroobii jiru dhimma kana gaafatmee ‘To’annaa jela ooluu lammilee Itiyoophiyaa kana akka quba hin qabne himeera.’ Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Obbo Baqqalaa Garbaa fi Obbo Dajanee Xaafaa: Ajaji Manni Murtii Kaleessa Kenne Sirrii Mitii Akkasumas Mirga Keenya Dhiiba

Galmee Obbo Gurmeessaa Ayyaanoo faa irratti kanneen himataman hoogganoota Kongrasiin federaalawa Oromoo mana-hidhaa Qilinxoo jiran Kudha torba ragaa of irraa ittisaa dhaggeeffachuun Wixita kaleessaa jalqabe har’as itti fufee jira. Hoogganoota ol’aanoo dhaabichaa afur Baqqalaa Garbaa, Dajanee Xaafaa, Addisuu Bullaallaa fi Gurmeessaa Ayyaanoof akka ragaa ittisaatti aangawoonni sadarkaa olaanaa biyyatti akka dhihaatanis manni-murtii kan ajaja kennee ture ta’us xalayaan waamicha mana-murtii aangawoota sana hin dhaqqabiin hafuu ibsamee jira. Inumaa xalayaan waamichaa otuu itti hin ergamiin dura barbaachisummaan waamamuu angawootaa akka keessa deebi’amee ilaalalu ibsuun manichi-murtii beellama ka biraa Sadaasa 6, bara 2010-tti qabuu isaa kaleessa beeksise. Oolmaa mana-murtii federaalaa ol’aanaa kan har’aa irratti Obbo Baqqalaa Garbaa fi Obbo Dajanee Xaafaa ajaja duraan kenname dhisanii yaada haaraa fiduun kun mirga keenya dhiiba jechuun falama. Kun ta’uun shakkii mana murtii irraa duraanuu qabnu Jabeesse jechuun falman. Manni murtii boqonnaaf ituu hin cufamiin dura xalayaan waamichaa aangawoota dhaqqabuu isaa dhaddachii nutti himamee kan ture ta’uus amma deebinee yeroo dhiyaanneetti hin ergamnee jedhamuu bira taree waamamuu aangawootaa irratti dura dubbanna jedhamee bellamnii qabamuu kun sirrii miti jedhan lameenuu. Manni murtii garu kana irratti waan kaleessa murteessine keessa deebinee hin ilaalluu jechuun dhaddacha cufee ba’eera.Olmaa mana murtii walii gala irratti gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Seenaa Maatii Oromoo Jigjigaadhaa Ari’amanii

Falmataan akka oboolaaha isaa angafaa qehee warraatti dhalachuudhaa carraa hin arganne. Aaddee Dirribee Hindhabuu fi Obboo Gaaddisaa Muullataa nannoo Somaalee Itoophiyaa, Jigjigaa keessa oggaa 19 jiraatan. Lachuu jireenya maatii ofii foyyessuudhaa cimanii hojjatanii, jireenya isaanii keessatti qabeenya maallaqa Itoophiyaa miliyoona lamatti tilmaammamu horachuu isaaniis dubbatan. Sun hundu guyyaa tokkotti harkaa butameera. Maatiin isaanii maatii dirqiidhan Jigjigaa keessaa ari’aman keessayi. Dhalachuu da’ima isaanii afraffaa eegaatii mana viillaa dhihoo ijaarratan eebisifatanii ji’a tokko booda, gaafa Fulbaana 4, bara 2017 akka lakkoofsa Itoophiyaa namoonni hidhatan manatti ol itti seenanii isaan qaban. Maatiin kun bu’aa bahii guuyyootaa bayyee booda Godina Shawaa Lixaa, aanaa Dandii, magaala Gincii gahan. Addee Dirribeen Giincii erga geeche booda nagahaan hiikkamteetti. Muccaan dhalatee, Falmataan, viillaa warra isaatiin qophaaheetti ta’ii baatuus “qarqaarsa hawaasni Gincii maatii kanaa fi namoota 70 ol achi qubsiifamanii godhanii haa toluu, fayyaa qaba,” jedhan warri isaa. Maatii kana, akkasumas koree yeroo namoota magaala Gincii qubsiifamanii qarqaarsa walitti qabaa jiru keessaa Obboo Kumaa Urgeessaa dubbisne. Qophii guutuu dhaggeeffahdaa No media source currently available No media source currently available


Hidhamuu Alaamuuddiin Laalchisee Abukaatoon Isaanii “akkuma nama biraa kanan dhaga’ee ala ragaan na dhaqqabe hin jiru" Jedhan

Abukaatoo Sheek Alaamuuddii Dhaaltuun Gonfoo, Ilmi Mootii biyya Saawudii Arabiyaa – Mohammed Bin Salmaan, tarkaanfii farra malaammaltummaa biyyattii keessatti fudhatamaa jira – jedhameen, duuressicha – biliyoona hedduu – Alwaalid Nin Talaal dabalee, miseensota warra mootii, ministarootaa fi investaroota – walumaa galatti namoota 11 hidhanii jiran. Mootiin Sawudii Arabiyaa, koreen farra malaammaltummaa cimaan dhaaltuu Gonfoo kanaan hoogganamu hundeessamuu eega labsanii sa’aatiilee xiqqoo dhaa booda, tarkaaniin hidhaa kun fudhatame. Duuressichi daldalaan beekamaa – Sheek Mohaammed Alaamuuddii, kanneen Sanbata dabre kana hidhaman keessaa tokko ta’uu maddeen oduu sadarkaa addunyaa gabaasaa jiran. Oduu kana qulqulleeffachuuf, waahelli keenya – Tsiyoon Girmaa, Abukaatoo Sheek Alaamuuddii – Obbo Tekkaa Asfaaw-tti bilbiltee turte. “Gama kootiin, akkuma nama biraa kanan dhaga’ee ala, ragaan na dhaqqabe hin jiru. Isaan wajjiin haga kaleessaatti telefoonaan wal-quunnamaa turre. Kaleessa wal-qunnamnee waa’ee hojii dubbannee turre. Yeroo sana waa’ee kanaa waanan hin dhaga’iiniif hin gaafanne. Waanan beeku hin qabu. Dhimma seeraa yoo ta’e qofa malee ani isaan waliin quunnamtii hin qabu. Yeroo rakkoon seeraa jiraate qofa. Yoo isaan naaf bibilan malee ani bilbilee isaan argachuuf karaa hin qabu. Oduu kana akkuma nama biraa dhaga’een jira. Garuu, kana sana jedhee qulqulleessee himuu hin danda’u – jechuun deebisan” Obbo Tekkaa Asfaaw. Dhaabbata daldalaa Sheek Alaamuuddii “Darbaa-Midrook” jedhamuuf hoji geggeessaa ka tahan – Obbo Hayilee Asseggidee immoo akkana jedhan: “Egaa hangi ani beeku hanguma isin beektani. Kanuma sin dhageessan kana nutis dhageenyee jirra. Si’achi qulqulleeffachuuf yaadaa jirra. Nagaatti akka jiran, haala gaariitti akka jiran ni beekna. Ka biraa illee waanan beeku hin qabu – jedhan – Hoji-geggeessa ol’aanaan Darbaa Midrook.” – Hayilee Asseggidee. Kan ministara dhimma biyya keessaa turanii fi umuriin waggaa soddomii lamaa, dhaaltuun mootii Saawudii Arabiyaa kun – baatii Waxabajjjii dabree keessa, durbii isaanii taayitaa irraa fonqochuudhaan aangoo hoogganummaa biyyattii qabatan. Baatii dabre keessa, godinaa daldalaa kan Teknooloojiin ammayyaa keessatti babal’atu – doolaara biliyoona dhibba shaniin ijaaruuf labsan. Saawudiin gara fuul-duraatti biyya addunyaa banaa fi biyya ammayyaa akka taatu illee hubachiisan. Baatii Waxabajjii dhufuu tii jalqabee, akka dubartoonni konkolaataa oofan kan eyyamamuuf tahuu illee beeksisan. Xinxaltoonni akka jedhanitti, tarikaanfiin isaan amma fudhataa jiran kun, imammaata jijjiiramaa isaan oofaniif kanneen guguu ta’uu malan karaa irraa kaasuuf – jedhama. No media source currently available


Abukaatoo: Angawoonni Ragaa Ittisaaf Dhiyaachuu Mitii Xalaayaan Waamichaa Iyyu Hin Ergamneef Jedhe Manni Murtii

Hogganoota Kongreesa Federaalawaa Oromoo kan ta’an Obbo Baqqalaa Garbaa, Obbo Gurmeessaa Ayyaanoo, Obbo Addisuu Bullallaa fi Obbo Dajanee Xaafaa irratti ragaa ittisaa dhaggeeffachuu jalqabuuf har’atti bellamnii qabamee ture hin milkoofne. Garu aangawoonni mootummaa kanneen ragaa ittisaa ta’uun himatamtootaaf dhiyaatu jedhamee eegamaa turan xalayaan waamichaa mana murtii biraa waan isaan hin dhaqqabneef jecha hin dhiyaanne jedhe manni murtii olaanaa kan Federaalaa dhaddachii arfaffaan. Inumaayyuu manni murtii gaaffii haaraa kaaseen aangawoota kana akka ragaatti kan barbaaddan maaliif? Jechuun gaaffii ka dhiyeessan yoo ta’u barbaachisummaa dhiyaachuu aangawoota kanaa irratti sadaasa 6 bara 2010 dubbanna jechuun bellama kenne jedhu abukaatoon himatamtootaa. Dhimma manni murtii ajaja itti keenne tokko duubatti deebisanii bifa biraa qabsisuun kun yeroo torban tokkoo keessatti yeroo lammaffaaf mudachuu isaati. Wiixata darbee Obbo Baqqalaa Garbaa wabiin akka hidhaa ba’an erga murtiin kennamee booda dhuma irratti keessa deebi’amee ilaalamuuf bellamamuun ni yaadatama. Galmee Obbo Gurmeessaa Ayyaanoo irratti kannen himataman namoota ka biroo 13 irratti ragaa dhaggeefachuun har’a kan jalqabamee yoo ta’u Robii fullee keenyaa xumurama jedhamee eegama.Imatamtoonni shank an galmee kana keessa turan walaba gadhifamuun ni yaadatama. Angawoota ragaa ittisaa jedhamuun maqaa dhahaman kan mootummaa Fedeeraalaa fi kan bulchiinsa naannoo Oromiyaa shan turan. Isaanis mummicha ministeera Itiyoophiyaa Haayle Maariyaam Dassaaleny, prezidaantii mootummaa naannoo Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaa, afaan yaa’ii paarlaama biyyatti kan turan Obbo Abbaa Dulaa Gammadaa, sadarkaa itti aanaa prezidaantiitti itti gaafatamaa waajiira DHDUO Dr.Abiiy Ahmed akkasumas bulchiitu magaalaa Laga Xaafoo Laga daadhii Aaddee Caaltuu Saanii turan. Gaaffii fi Deebii abukaattotaa caqasaa No media source currently available


Aangawoonni Oromiyaa,Koonfiransii Hidhata Uummatoota Oromoo fi Amaaraa Cimsuutti Fuuleffate – Jedhanitti Hirmaachuuf Baahir-daaritti Argaman

Uummatoota Oromoo fi Amaaraa gidduutti, walitti-hidhata, tokkummaa fi obbolummaa baroota hedduu lakkoota hedduu lakkoobsise cimsuuf – jechuudhaan, gurmuuun prezidaantii Oromiyaa, abboota gadaa, maanguddoota biyyaa fi namoota bebbeekamoo of keessaa qabu tokko har’a magaalaa bulchiinsa naannoo Amaaraa – Baahir Daar galee jira. Bulchiinsota lameen irraa namoonni dhibba tokkoo fi shantamaa ol kan itti hirmaatan – koonferesiin dhimma kanatti fuuleffate boor achumatti akka geggeessamuuf jirus beekamee jira. Mariin jalqabaa kun kan uummatoota Orommoo fi Amaara gidduutti geggeessamuun jalqabe ta’e iyyuu, gara fuul-duraatti uummatoota Itiyoophiyaa biyyattii keessaa mara waliin obbulummaa fi tokkummaa jabeessuu irratti kan itti fufee geggessamu ta’uu – itti-gaafatamaan biiroo dhimmoota koomiyunikeeshinii mootummaa naannoo Oromiyaa – Obbo Addisuu Araggaa hubachisanii jiran. Gama bulchiinsa naannoo Amaaraa tiis, Itti-gaafatamaan dhimmoota Koomiyunikeeshinii Mootummaa – Obbo Nigusuu Xilaahun, Raadiyoo Sagalee Ameerikaa Sagantaa Afaan Amaaraaf ibsa kennaniin, “Uummatni akka uummataatti, Amaarri akka Amaaraatti akka saba-lammiitti, Oromoon akka Oromootti akka sab-lammiitti yeroon itti walitti-bu’an hin jiru. Garuu, walitti-bu’insoonni naannoolee adda addaatti ka’an garuu, bifti isaanii kam iyyuu haa tahu, sababaan isaani kam iyyuu haa tahu, bifa walitti-bu’insa sab-lammoota gidduu qabsiisuuf sochiileen godhaman ni jiru. Kanaaf, gara walitti-bu’insa sabootaatti jijjiiramu. Yeroo jijjiramanis arginee jirra.” jedhan. Uummatni Amaaraa miliyoonaan lakkaawamu Oromiyaa keessa jiraata. Magaalee Ormiyaa tokko tokko keessa, uummatni Amaaraa dhibba irraa harka 20, 30, 40 tahu, uummata Oromoo wajjiin firoomee, wal irraa horree waliin jiraata. Baadiyaa keessa illee ni jiraata. Uummatoonni kun hamma nuti yaadnu caalaa tokko waan ta’aniif, seenaa keessatti eenyu illee adda isaan baasuu hin danda’u illee jedhanii jiran – Obbo Nigusuu Xilaahun. Qophii guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Dhuga Ba’umsi Ragaawwan Abbaa Alangaa Kan Dr. Mararaa Irratti Dhiyaate Wal Faalleessa: Abukaatoo Dr. Mararaa

Doktoor Mararaa Guddinaa har’a mana murtii ol aanaa dhaddacha 19ffaatti kan Lidataatti dhiyaatanii jiran. Abukaatonni isaanii gaaffii kana dura dhiyessaniin harki isaanii kaateenaa dhaan akka hin hidhamne ka jedhu illee deebii argatee, har’a harki isaanii hidhamaa hin turre jedhan. lakkoobsi abukaatota isaaniif falmanii fi kan firoottan isaanii isaan daawwatan illee murtaa’aa akka hin taane gaafanne sun deebii hin arganne jedhu Abukaatoon isaanii. Ragaan abbaan alangaa lamas dhuga ba’umsa kennanii jiru. Ragaan inni duraa komputera isaanii keessaa waraqaa fuula 100tu maxxansame yoo jedhu ini kaan immoo fuula 146 tu maxxanfame jechuun dhddachichaaf ibsanii jiru. Abukaatoo Dr. Marara kan ta’an obbo Wandimmuu Ibsaa akka keenyatti ragaan kun wal faallessa murtiin hafe kan dhaddachichaati jechuun oolmaa mana murtii har’aa ibsaniiru. No media source currently available


Gaazexeessaa fi Walaleessaa Solomon Dheeressaa ya lubbuu dhabe

Solomoon Dheeressaa nama walaloo fi kitaaba barreessuun beekan.Bara 1980 jalqabee Amerikaa jiraata. Asumatti barumsa herrega mataa Philosophy baratee yuniversitii Amerikaatti Minisoota damee amantii barsiisa.Solomoon Wallaggaatti dhalate. Akka obboleessii isaa diqqaan, ambaasaadder Birhaanu Dheeressaa jedhutti gaazexeessaa Solomoon fayyaa dhabee ji’a torba ciisee kalee ganna 80-tti Minisootumatti lubbuu dhabe. Yaadannoo sagantaa tokko yuniversitii Minisootaa keessatti bori,Sadaasaa 5, 2017 qopheessaniif.Solomoon obbooleeyyanii fi ijoollee akaakuu hedduu qaba.Wallaggaatti dhalate.


Wixineen Seeraa Ameerikaa Itiyoophiyaatti Fuuleffate Akka  Mana-Maree Duratti Dhihaatee Sagaleen Raggaasismu Gaafatame

Mana-maree Bakka-bu’ootaa Yunaayitid Isteets, Koree dhimmoota alaa keessaa yeroo dheeraaf ka tajaajilan – bakka-bu’aan kutaa Koloraadoo - Kongiresmaan Maayik Kofmaan, kaleessa mana-maree bakka-bu’ootaa guutuu duratti haasawa dhageessisaniin, haala-qabinsa mirga dhala-namaa Itiyoophiyaa tarreessuudhaan, akka koongiresiin yokaan manni-maree wixinee seeraa sanatti sagalee kennuun dabarsu gaafatan. Haala qabinsa mirga dhala-namaa fi deemsa ijaarsa dimookiraasii Itiyoophiyaa sirreessuutti ka fuuleffate – wixineen seeraa Yunaayitid Isteets tokko gara murtiitti akka dhihaatu, miseensi mana-maree dhaga’ama qaban tokko gaafatanii jiran. Adoolessa dabre kana ka seericha wixine koree dhimmoota alaa, kan Mana-maree Yunaayitid isteets duratti dhihaatee, sagalee guutuudhaan gara mana-maree bakka-bu’ootaatti ka dabre – wixineen seeraa kun, miseensota mana-maree dimookiraatotaa fi ripublikaanotaa 70 ol ta’aniin sagaleen itti kenname ka deggerame. “Kabajamoo dura-taa’aa mana-maree, har’a gidduu keessanitti argamee, mootummaan Itiyoophiyaa lammiwwan isaa irratti ukkaamsaa fi gochaa gara jabinaa itti fufinsaan raaw’ataa jirun isiniif dhiheessa. Miseensonni mana-marees, wixinee seeraa 128 kana irratti akka sagalee kennitaniin isin kadhadha” jechuun gaafatan – Kongiresmaan Maayik Kofmaan. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Namii Oromoo kumii hedduun wal dhaba naannoo Soomaletiin baqate fulaa hedduu qubate ammaan tana maan keessa jiraa, gargaarsa argachuutti jiraa?

No media source currently available Wal dhabii kun akka bulchiinsa mootummaa naannoo Oromiyaa jedhutti nama kuma dhibba hedduu baqachiise. Godina Oromiyaan naannoo Soomalee waliin qabdu shananuu Boorana, Gujii, Baalee, Harargee Bahaatii fi Dhiyaatii nama kuma hedduutti wal dhaba kanaan lola duraa gore. Biyya alaatii fi biyya keessallee jara kanaa horii miliyoona hedduu walti guuruutti jiran.Namuu garuma jiruun baqachuutti jira. Teessoo mootummaa Soomalee,Jijjigaa keessaayyuu nama kuma hedduutti baqatee hagii guddaan Harargee qubate. Koollejjii Rifti Vaalii Finfinnee,ollaa Gootaraa kampaasa Pepsiitti nama kuma tokko caalutti itti baqate.Jarii ammoo qubaayyuu nu hin qabanii taatullee abbootii qabeenna Oromootti nu gargaaruutti jiraa jedha. Dr.Abarraa Dheeressaa,qindeessaa koree gargaarsa biyya keessaa fi biyya alaallee walti qabuuti. Nama Finfinneetti baqate kana namii hedduun quba hin qabu taatullee amma hardhaa jalqabanii gargaaruutti jiranii amma mootummaalleen quba qabaa jedha. Jarii kun ammoo ji’aa duratti koollejjii Rifti Vaalii tanatti qubatee abbuma koollejjii sunii,Obboo Dinquutti dhiyoollee waahela itti argatee gargaaraa bahe. Warra Harargee Bahaatii fi Hargaree Dhiyaatti baqatellee torbaan lama keessatti koreen tun jara kana eessatti akka qubachiiftu waan tokko irra geetti jedha Dr.Abarraan. Nama godina dhibii keessatti wal dhaba kanaan baqate akka Dr.Abarraan jedhutti godinaa fi aanaan akka nama naannoo isaaniitii baqate gargaaru koree tanaa fi mootummaalleen itti dhaame. Maqaa qarqaarsa "lammiin lammiif" jedhuun biyya alaatii fi biyya keessallee Oromoo baqatte tana qarqaarumatti jiran. Nama kuma hedduu ka baqate kana haga guddaan ka gargaaruu fi qubsiisu, koomishiina ittisa balaa fi qophaahinaa,mootummaa naannoo Oromiyaa damee Ittisa Balaa,damee Fayyaa,damee Qonnaa fi hedduu. Biirolee fi dhaabbileen tun akka jecha Dr.Abarraatti torbaan lama keessatti waan irra gahan,fulaa baqataa kana qubachiisuu malan koree rakkoo Oromoo baqatte tana faluuf dhaabatetti himaanii achii ammoo fulaa jara kana itti qubsiisan falan.


Xiinxala Hayyuu Seeraa : Dhimma Obbo Baqqalaa Irratti Abbaa Alangaa fi Mana Hidhaa Qiliinxoo Gidduu Wal Hubannaan Jira

Itti-aanaa dura taa’aan Koongiresa Federaalawa Oromoo Obbo Baqqalaa Garbaa mirgi wabii kabajameef akka hidhaadhaa hiikamanii dhimma isaanii ala deddeebi’anii falmatan manni-murtii waliigalaa federaalaa Wixata dabre ajajuun isaa ni yaadatama. Ta’us bulchiis mana-hidhaa Qilinxoo gaaffii adda addaa kaasuu isaan sana hordofees dhaddachi ijibbaataa ajaja kenname akka hojii irra hin oolfamne ugguree jira. Gaaffii manni-hidhaa Qilinxoo manicha-murtii akka Obbo Beqqeleen wabiin gad-lakkisamu murteessetti erge lakkoobsi ittiin murtiin kun kennamee fi lakkoobsi jalqaba Obbo Beqqeleen ittiin himataman wal hin simatu ka jedhu ture. Dhuma irratti manni hidhaa Qilinxoo dhaddacha ijiibbaataa biraa ajajii isa dhaqqabuu isaa ibsuun Obbo Baqalaan gadhiifamuu hin danda’uu jechuun bellamnii biraa kennamuu ibsee jira. Deemsii kun ija seeraan akkamitti ilaalama? Abukaatoo seeraa kan mana-murtii federaakaa fi Oromiyaa Obbo Ibsaa Gammadaa haasofsiisnee jirra. Gaaffii fi Deebii gaggeeffame Caqasaa No media source currently available


Manii Murtii Federaalaa Itoophiyaa waan artisti Oliyaadi Baqqalaa, Seenaa Solomoonii fi miilota isaanii 7n himatan boritti beellame

No media source currently available Oliyaad Baqqalaa,Seenaa Solomoon,Mooybil Misgaanuu, Qananii Taammiruu, Ifaa Gammachuu,Baahiluu Simaachoo fi Eliyaas Kifluu fa ganna 1 fi wayiin duratti abbaan alangaa addaa Itoophiyaa himatee biyya nagaa dhowwan jedhanii hidhan. Jara kana keessaa ijoollee dubraa lamaan artisiti Seenaa Solomonii fi artisti Qananii Taammiruu Qaallittiitti jiran. Jarii dhiiraa shanan ammoo Qilinxoo jira.Warrii cuftii ta kalee waliin marroo sadii beellamaaf mana murtii dhufee waan himataniin caqafate. Manii Murtii beellama kalee silaa yaada abbaana alangaa addaatii fi abukaatoon isaanii irratti wal falaman caqasee murtii kennuuf beellame. Taatullee abukaatoon jara kanaa lamaan obboo Wondimmuu Ibsaatii fi obboo Tolamaariyaam Margaa yaada murtii abbaa alangaa addaa irraa qaban akka galmee tokko irratti dhiyeeffatan hajaje. Jara kana keessaa Eeliyaasa Kifluu dhiba qabaa wayaa oowwituu keeyyachuu male. Fayyaalee mitii horuma ufiitiin mana akimi dhaqee wallaanachu fedha manii murtiilleen tanumaaf jedhee akka wannii innii gaafate guutamtuuf gaafatee taatullee hajajii mana murtii sun akka abukaatoon isaa obboo Tolamaariyaam Margaa jedhutti hin guutamneef. Akka obboo Tolaamariyaam abukaatoon jara kanaa Ifaa Gammachuu maqeeffatee jedhetti bisaan warrii dhugu booruu, cirracha qaban tana qofaa mitii waan hmamaatuu dhibiillee hedduu qaba.Tana malee firaashii cinaacha nama tokko qofa qabattu senimetirii 80 lamaan irra bulan. Manii murtii ammoo akka waan himatan kana barreeffamnaan dhiyeeffatan hajaje.Ijoolleen dubraa lamaalleen akka abukaatoon isaanii jedhutti duruu rakkoo akka akkaa himachaa bahan.Fkn maatii isaanii akka fedhanitti dubbisuu dhowwuu fa. Woma taateefuu manii murtii olaanaa federal Itoophiyaa dubbii isaanii bori itti deebi’a.


Maatii: Obbo Baqqalaa Garbaa Akka Wabiin Gadhiifamnif Ajaja Manni Murtii Kennee Ture Dhorkaman

Kongreesa Federaalwaa Oromoof (KFO) itti aanaa dura ta’aa kan ta’an Obbo Baqqalaa Garbaa himata yakka idilee irratti dhiyaateef wabii qarshii kuma soddomaan akka gadhiifaman manni murtii waliigalaa kan federaalaa Wiixata darbee eega murteessee booda manni hidhaa qilinxoo gaaffii kaase. Manni hidhaa Qiliinxoo akka jedhutti himannaa jalqaba obbo Baqqalaa Garbaa irratti dhiyaatee ture galmeen ittiin banamee lakkofsii isaa kan shoroorkeessummaa ta’e ituu jiru murtiin wabii qarshii kuma soddomaan akka ba’an kan itti ajajame garu yakka idilee waan ta’eef lakkofsii haa sirreeffamu ka jedhu ture. Manni murtii waliigalaa kanaaf deebii kenneen himannaan shoroorkaa irraa kaafamuu fi yakka idileef immoo wabiin ba’uuf mirga akka qaban ibsuun xalayyaa erge. Dhuma irratti garu Manni hidhaa Qilinxoo xalayaan ajajaa dhaddacha ijiibbaataa biraa waan nu ergameef hikuun hin dandeeyu jechuun Obbo Baqqalaaf ibsuu isaa maatiin dubbatanii jiru. Abukaatoon isaanii kan jedhan hordofnee dhiyeessina. Gaaffii fi deebii Shamarree Bontuu Baqqalaa Garbaa waliin gaggeeffame caqasaa No media source currently available


Obbo Baqqalaa Garbaa Har’as Hidhaa Hin Baane

Itti aanaa dura ta’aa Kongreesa Federaalawa Oromoo kan ta’an Obbo Baqqalaa Garbaa wabii qarshii kuma soddomaan akka hidhaa ba’an manni murtii Federaalaa kan walii-galaa kaleessa murteessuun isaa ni yaadatama. Garu manni hidhaa qilinxoo gaaffii kaaseen Obbo Baqqalaa Garbaa har’a iyyu hin gadhiifamiin jiru. Manni hidhaa Qiliinxoo akka jedhutti himannaa jalqaba obbo Baqqalaa Garbaa irratti dhiyaatee galmeen ittiin banamee kan shoroorkeessummaa ta’e ituu jiru murtiin kaleessa wabii qarshii kuma soddomaan akka ba’an itti ajajame garu yakka idilee waan ta’eef haa sirreefamu jedha. Manni murtii waliigalaa deebii kennen himannaan shoroorkaa irraa kaafamuu fi yakka idileef immoo wabiin ba’uuf mirga akka qaban ibsuun xalayyaa ergee jira. Manni hidhaa qilinxoo garu xalayaa kan biroo mana murtii isa jalqaba dhimmi Obbo Baqqalaa ilaalaa turetti dhimmicha deebisee jira.Abukaatoo obbo Baqalaa keessaa tokko kan ta’an Obbo Abduljabbar Huseen arguuf carraaqqiin goone hin milkoofne. Gaaffii fi Deebii Obbo Mulaatuu Gammachuu waliin gaggeeffame caqasaa No media source currently available


Mootummaa Oromiyaa Biraa Eeyama Fiddan Malee Bakka Gargaarsi Kennamu Hin Seentan Nuun Jedhan: MEAD FI SEMAYAWI

Hogganoonni paartiin mormituu MEAD fi Semayawi paartii gara dhiyeenya walitti bu’iinsi keessatti uumametti kan imalan Dilbata darbe ture. Imalli isaaniis kanneen qe’ee irraa buqa’anii fi miidhaan irra ga’e daawwachuu akkasumas gargaarsa akkamii akka kennan murteessuuf akka ta’e bulchoonni kun dubbataniiru. Barreessaan paartii MEAD obbo Adaanee Xilaahuun akeeki imala isaanii kan hin milkoofne ta’uu dubbatan. Kana dura miseensota keenyaa fi uummata biraa bakka miidhaa dhaqqabe fi walitti bu’iinsi itti uumamee ture ilaalchisuun odeeffannoon hedduun nu dhaqqabani jiru. Bulchiinsi zoonii Buunoo Beddellee garuu mootummaa naannoo Oromiyaa biraa eeyama fiddan malee naannoo sana daawwachuu hin dandeessan nuun jedhe kan jedhan obbo Adaanee Xilaahuun, uummata keenya gargaaruuf eeyama nu hin barbaachisu ture jedhan. Bulchaan zooniin Buunoo Beddellee obbo Shaafii Huseen hojii gargaarsaa kana kan hoogganu mootummaa naannoo Oromiyaa waan ta’eef eeyama achii fiddan yoo qabaattan qofaa isin keessummeessuu dandeenya ittiin jechuu isaanii dubbatan. No media source currently available


Koollejjii Rifti Vaalii naannoo Gootaraatti Oromoo 1,000 oli Jijjigaa baqattetti itti qubate, nyaataa-dhugaatiilleen obboo Dinquu Dayyaasaatti gargaaruutti jira

No media source currently available Wal dhabii daarii Oromiyaa fi Somaalee nama kuma hedduu fulaa hedduu baqachiise. Akka oduu quba qamnuutti koollejjii Rift Valley Finfinnee naannoo Gootaraa kampaasa Pepsiitti nama 1,000 caalaatti itti baqate.Kollejjii fi yuniversitiin Rifti Vaalii ta obboo Dinquu Dayyaasaati. “Warrii fira qabau fira biratti gargaaramaa jira warri bakka dhaqu hin qamne garuu achuma (koollejjii) keessatti gargaaramaa jira,” jedha bakka bu’aan baqattoota tanaa. Koollejjii barumsa ogummaa fi teknikaa barsiitu tanatti ijoollee haga 2,000 tahanitti itti barata jedhan.Barattoota tana amma yuniversitii gar gara oofanii barachuutti jirti. Jara kana haga tokko kutaa galma keessatti haga tokko balbala koollejjii tanaa 18ti gargar qoodanii gargaaruutti jiran.Kutaa barumsaa keessaa kopmuteraa fi barcumaallee baasanii nama itti galchan. “Barattoota baasanii kompaasa biraatti bittinsainii,” jedha bakka bu’aan jara baqatee VOAn dubbifte. Nama kampaasa tanatti guuran jedhan keessaa akka warrii nu dubbifne jedhetti ijoollee haga 60-70 tahanitti keessa jira. Itoophiyaatti amma ijoolleen barumsatti jirti taatullee kampaasa Rifti Vaalii Gootaraa damee Pepsii tanatti akkuma isiin ijoollee galmeessuu jalqabdeen itti baafatan. “Eegaa bakka qubattan dhabdan jedhani(Obbo Dinquun) barattoota baasanii qarshi nuu kennani firaashii nu kennanii akkasitti nu gargaaran.” Akka bakka bu’aan baqattoota nu dubbifnee jedhetti akkuma manii barumsaa sun ijoollee galmeessuu jalqabeen humnaan itti baafatani nyaataa fi dhugaatiillee Obboo Dinquutti gargaraa bahe. Taatullee dhiyoo tana keessaa abbootii qabeenna Oromoo ka akka aaddee Makkiyaa,Obboo Immiruu,obboo Saabir,Haaji Badhaadhaa fatti obboo Dinquutti dabalamee jara kana gargaaruutti jira. Jari nu dubbifne ammoo “Obboo Dinquu duraan qarshii miliyona 12 ummataaf akka kenne atoo beennuu nutis gara gorru waan hin beenneef gaafa isaan rakkisuu nu bira dhaabbatan,” jedha. Jari kun ammoo “namii tokkichii qofatii nama kana gargaaruu waan hin dandeenneef koollejji tanallee itti barachuu waan malaniif mootummana isaan gargaaru gaafachuutti jira Itti gaafatamaan koree qindeessaa gargaara nama wal dhaba naannoo Oromiyaattii baqatee Dr.Aberraa Tolaa torbaan dabre keessa achi dhufee jara baqate sun laale.


Obbo Baqqalaa Garbaa Wabiin Akka Gadhiifamaniif Murteeffamee Jira

Kongreesa Federaalwaa Oromoof (KFO) itti aanaa dura ta’aa kan ta’an Obbo Baqqalaa Garbaa Himannaa shoroorkaa irratti dhiyaatee ture erga irraa haqamee booda himata yakkaa irratti dhiyaatee wabiin gadhifamanii alaa deddebi’anii dhiyaachuuf gaaffii dhiyeessan manni murtii gad aanuu kuffisee ture. Akka seera jiruutti namnii himatii yakkaa irratti dhiyaate wabiin gadhifamuuf mirga qabaatuu iyyu baatii haagayya darbee qabee Obbo Baqqalaan dhoorkamanii hidhaa keessa turan.Ol-iyyannaan dhaddacha iyyata dhaggeefatu kan mana murtii walii gala federaalaa dhiyaatee tureen har’a wabii qarshii kuma soddomaan Obbo Baqqalaa Garbaa hidhaa ba’anii ala turuun dhimma isaanii hordofuu akka danda’an murteeffamuu abukaatoo isaanii ka ta’an Obbo Abdul Jabbaar Huseen ibsanii jiru. Gaaffii fi Deebii Gaggeeffame Caqasaa No media source currently available


Yunivarsitii Odaa Bultuum Keessatti Kaleessa Balaan Ibiddaa Dhaqqabee Jira

Godiina Haraargee dhiyaa keessa kan jiru Yunivarsitii Odaa Bultuum keessatti Dilbata Waxabajjii 29 bara 2017 ganama eleektriika irraa kan madde ibiddi ka’u itti aantuu prezidaantii kan ta’an Aaddee Immabet Aberraa ibsanii jiru. Yunivarsitichii ibbiddi kun kutaa dhiqannaa barattootaa keessaa ka’e jedhe iyyu barattonni hedduun garu kutaa ciisicha barattoota dhiraa keessaa ka’e jechuun falmi. Kana malees sababaa ittiin ka’uumsa ibidda kanaa isa himamee ni shakku. Kanaaf qorannaan gaggeeffamuu qaba jedhu.Ijoolleen aarrii isaan ukkamse sadii fi kan ituu figuu kufee madaa’ee tokko wal’ansaaf gara hospitaala cirootti geeffamanii akka turan amma garu mooraatti deebifamuu ibsamee jira. No media source currently available


Naqamtee Keessatti Namoota Boombiin Harkatti Qabame Jedhamuun Shakkaman Keessaa Lubbuun Darbee Jira: Itti Gaafatamaa Waajjira OPDO Magaalattii

No media source currently available Magaalaa Naqamtee keessatti kaleessa ayyaana Irreechaa kabajame irratti namoonni balaa dhaqqabsiisuuf turan jechuun kan dargaggoonni shakkan to’annaa jala oolan kaanis reebamanii lubbuun namaa darbuu fi madaa’uun raawwatamuun gabaasamee jira. Akka jiraataan magaalaa Naqamtee jedhanitti namoonni shakkaman kun ayyaana sana irratti boombii dhoosuuf kan yaalantu harkatti qabamee jedhu. Namoonni boombiin harkatti argaman jedhan jiraataan kun tokko qofaa uttuu hin taane bakka garaa garaatti. Itti gaafatmaan waajjira OPDO magaalaa Naqamtee obbo Tseggaayee Abdiisaa garuu guyyaa kaleessaa boombiin qabame hin jiru. nama tokko harkatti garuu shugguxii seeraan alaatu qabame jedhan. Dargaggoonni uummata keenya irratti miidhaan dhaqqabe jechuun aarii waan qabaniif namoota shakkan irratti reebicha raawwatanii kaleessa lubbuun nama tokkoo har’a immoo namni tokko du’uu isaa nuuf ibsan.


Abbootiin Gadaa Booranaa waraana federaalaa ji'a dabre Boorana magaala Sooddaatti nama fixe himachuuf Biirolee Mootummaa Naannoo Oromiyaa dhaqan

No media source currently available Waraanii federaala Onkololeessa 12,2017 magalaaa Sooddatti nama afur fixee haga 20 madeesse.Dubbiin sun makiinaa fahiisaa 8 ka wal harkisee yaa’u waan innii fa’ate soquu fi soquu dhowwuu irratti dhufte. Akka warrii lafaa jedhutti bulchiinsaa naannootii fi warri lafaalleen walti dhufee akka makiinaa sun soqan waliin gaafate. Waan innii fa’atee yaahuun beekuuf soquu fedhanii taatullee waraanii eeguma suniif dhufe akka soqan hin eeyyamne. Warrii lafaa ammoo makiinaa dhedheeraa wal harkisu sun midhaanii fi qawwee walti fa’e jedhee shakke. Tana irratti wal dhabii dhufee name ilubbuu dhabe. Namii lubbu dhabe hagii tokko ijoollee barattoota ta dibbeessa qawwee dhageettee mana barusmaatii baqatte akka warrii lafaa jedhutti. Abbootiin Gadaa Booranaa,Kuraa Jaarsoo,Guyyoo Gobbaa faatii jaarroleen dhibiillee guurrattee akka warrii nama fixe jedhan seeraan himataman gaafachuuff Biiroo Mootummaa Naannoo Oromiyaa dhaqan. Abbaa Gadaa Kuraa Jaarsoo saatii feeneetti bilbilaan arguu hin dandeenne taatullee akka Abbaa Gadaa Guyyoo Gobbaa jedhetti jaaarroleen rakkoo himachuu yaate woma rakkoo tanaatiif torbaan tokko Finfinnee turte.Biiroo pirezidaantii Oromiyaa fi Biiroo Nagaa Oromiyaa dhaqanii rakkoo himatanii beellamaan galan. Pirezidaantiillee wal gahahii akka akkaatiifuu argachuu hin dandeenne. Gama kaaniin ammoo jaarroleen tun achumaan rakkoo Koolleejjii takkittii Booranaatti silaa hin jaaran jedhan Koolleejjii Barsiisota Yaaballoo ta silaa bara kana hujii jalqabdi jedhanii amma ammoo bajatiitti hin jirre jedhanii waan haftu fakkaattullee himachuuf achi dabran. Koolleejjiin tun akka qara jedhantti barana kana hujii jalqabdi, barattoota galmeessanii, diinii qaxaranii,makiinaalleen argatanii silaa hujiif eegachuutti jrian. Akka jaarroleen gaafattee galte jettutti koollejjii tanaa saatii silaa bajata qabuufii malanitti bajatii hin qabamneef jedhan jedhan. Woma taateefuu itti gaafatamtootii itti iyyatan akka jaarroleen galtee waan jiraa bilbilaan odeefatan itti himan. Godinii Booranaa ka nama miliyoona tokkoo oliitti keessa jriaata jedhan yuniverstii amma dhakaa yayyabaa yaaballotti kaahaniif malee yuniversitii fi koolleejjiillee hin qabu.


Magaalaan Bulee Horaa fi Amboon Har’a Maal Keessa Jiru?

Godinaa Gujii Lixaa magaalaa Bulee Horaa keessatti kamiisa kaleessa galgala dhukaasa meeshaalee gurguddaa tu dhaga’amaa ture jedhu jiraattonni. Namni tokko waraanaan rukkutamee madaa’uun illee beekamee jira.Jiraattonni aka jedhanti laftii nagaa kan oole yoo ta’u erga uummanni rafee booda sa’atii afuur irratti dhukaasii kun dhaga’amuu jalqabe. Har’a ganama haala jiru yeroo ilaalan manneen kudhan ta’an kan gubaman yoo ta’u raayyaan waraanaa nagaan eegsiisa jechuun bobba’uu dubbatu.Namnii tokko har’a waraanni rasaasaan rukutee madeessuu isaa ibsanii jiran. Walitti bu’iinsii daangaa gosa Burjii waliin ammaan dura akka ture kan ibsan itti gaafatamaan waajiira komunikeshinii godina Gujii Lixaa Obbo Lammaa Tafarraa warra Burjii irraa nama midhaan isaa jalaa gubatee tokkootu dhukaasaa ture odeeffannoo jedhu akka qaban dubbatan. Warra Burjii meeshaalee gurguddoo eessaa argatan? Inni jedhu gaaffii uummata naannoo sanaati jedhan. Gama kaaniin godinaa Shawaa Lixaa, magaalaa Ambootti lakkoobsi namoota ajjeesamanii amma 11 ga’uu ibsamee jira. Raayyaan waraana biyyaa eda galgala mucaan umriin isaa kudha lama hin caallee ajjesuu isaa jiraatonni ni dubbatu.jira. Kanneen keessaa reeffii namoota shanii har’a magaalaa Amboo keessatti awwaallamee jira. Kanneen hafan maatiwwan isaanii naannoodhaa dhufanii fudhatan jedhama.Haallii Amaboo keessatti gaggeeffame sukaneessaa ta’u jiraatonni dubbatanii jiru. Gaaffii fi deeebii gaggeeffame caqasaa No media source currently available


Humnoonni Raayyaa Waraanaa Itiyoophiyaa Ambo Keessatti Namoota Haga 10 Ajjeesanii, 15 ol Madeessan. Gudar Keessatti Namoota 4 tu Madaa’e

Har’a magaalaa Amboo keessatti namoonni haga kudhanii humnoota waraana federaalaan rasaasaan dhawamanii ajjeesamuu fi namoonni kudha-shanii ol madaa’uu aangawoonni naannoo beeksisanii jiran. Kaleessa immoo, Magaalaa Gudar keessatti namoonni afur raayyaa waraanaan rasaasaan dhawamanii madaa’uu jiraattonni dubbatanii jiran. Gama biraatiin, ka magaalaa Finfinnee jiru – Ambaasiiin Yunaayitid Isteets, kanneen Finfinnee irraa gama Lixaatti argaman magaalaalee bulchiinsa naannoo Oromiyaa keessa jiran – Amboo, Baakkoo, Holataa fi naannawa isaaniitti mormiileen hookkara qaban geggeessamuu fi karawwan cufamuu hubachuu isaa beeksisee jira. Hojjetoonni Embaasichaa, dhimma tokko tokkoo namaa irratti hundaawee, gara sana deemuun kan ehamamu tahuu ka dubbate – Embaasiin Ameerika, kanneen yeroo ammaa “Ambo, Baakkoo, Holataa fi naannawa sana jirtan, yoo socho’uu barbaaddan of-eeggannoo cimaadhaan tahuu qaba” jechuun akeekkachiisee jira. Akkuma yeroo mraa, karoora of-eeggannaa dhuunfaa keessanii keessa deebi’aa ilaalladhaa, haala naannawa keessan jiru, kanneen akka qophiilee adda addaa of-eeggannaadhaan ilaalaa. Maddeen oduu naannoo irraa oduu haarawaa dhaga’amu hordofaa. Nageenya keessaniif of-eeggadhaa – jechuudhaan, lammiilee isaaf hubachiisa baase – Embaasichi Ameerikaa. Qophii guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Humnoota Hin Beekamnetu Bobba’ee Uummatatti Dhukaasan: Waajjira Nageenyaa Aanaa Daallee Waabaraa

Godina Qellem Wallaggaa aanaa Daallee Waabaraa magaalaa Qaaqee keessatti kaleessa galgala humnoonni hin beekamne dhukaasa bananiin namoonni ja’aa hanga torbaa madaa’uu isaanii jiraattonni nuuf ibsaniiru. Jiraataan magaalaa Qaaqee akka jedhanitti dargaggoota ykn foolln magaalattii waajjira bulchiinsa nageenyaa, bulchiinsa aanaa fi poolisii Oromiyaa waliin ta’uun nagaanya magaalaa akka eegsisan walii galan. Akkuma kanaan nageenya eegisisuuf bakka isaan bobba’anii jiranitti halkan edaa dhukaasi irratti baname jedhan. Foolleen magaalaa Qaaqee keessaa ijaarmanii sakatta’a tokko tokkos haa ta’u nageenya magaalattii humnoota nagaa eegisisan waliin ta’uun akka eegsisan Abbaa gadaa fi bulchiinsa naannoo waliin walii galamuu isaa fi kunis haala gaariin deemaa akka ture itti gaafatamaa waajjira nageenya aanaa Daallee waabaraa obbo Nagaasaa Yaadataa naaf ibsaniiru. No media source currently available


Barataa Yunivarsitii Jigjigaa : Afaan Oromoon Dubbachuu Koof Rasaasaan Haleelamuu Hin Qabu

Walitti-bu’insa bulchiinsa naannoo Somaalee fi Oromiyaa gidduutti uumamee irraa kan ka’e barattoonnii fi barsiisonni Ormoo Yunivarsitii Jigjigaa keessa turan boqonnaa gannaatii booda amma gara sana deebi’anii deemuun nageenya isaaniif yaaddessaa akka tahe ibsaa jiran. Kanaafis jecha mootummaa naannoo Oromiyaa fi dhaabbata barnoota sadarkaa ol’aanaa kan ministirii barnootaa Federaatti iyyachuu isaanii amman dura gabaasnee turre. Gaaffiin kun amma illee deebii ga’aa hin argatiin jira. Barattoonni hangi xiqqoon abdii kutannaan akkasumas barsiisonni lakkofsaan xiqqaa ta’an yeroo leenjii barnoota sadarkaa olaanaa achitti baratan dirqama mallatteesan guutuuf jecha gara Yunivarsitii Jigjigaatti imalanis haallii isaan mudatee gaarii akka hin ta’iin dubbatu. Torban sadii dura Fuulbaana 26 bara 2010 barataa Nugusee Girmaa galmaa’uuf gara Yunivarsitii Jigjigaatti barattoota Oromoo ka biraa lama waliin adeemaa ituu jiranii bakka mooraa Yunivarsitichaatti dhiyoo ta’eetti rasaasaan rukutamuu isaa dubbata. Garu namoonni battaluuma gara magaalaa Adaamaatti waan geessaniif lubbuun hafuuf carroome.Warri Yunivarsiticha keessa guyyaa hanaga tokko turanii ba’anis haala addaan barattoota Oromoo ilaaluu jechuun sodaa qaban dubbatu. Gaaffii fi Deebii Gaggeeffame Caqasaa No media source currently available


Hiriira Mormii Buunoo Beddellee Keessatti Geggeessame Irratti Lubbuu Namaatu Darbe

Naannoo Oromiyaa godina Buunoo Beddellee aanaalee shan keessatti torbee sochiiwwan mormii geggeessamaa turan bifa isaanii jijjiiruu dhaan jiraattota naannoo fi kan naannoo snaa hin taane irratti haleellaan raawwatamuu jiraattonni nuuf ibsanii jiran. Walitti bu’iinsa uumameen lubbuun namoota kudhanii darbuu, manneen jireenyaa 52 ta’an kan gubatanii fi namoonni 1500 ta’an illee qe’ee isaanii irraa buqqa’uu itti gaafatamaan waajjira kominikeeshinii godina Buunoo Beddellee obbo Leeykuun Takkaalny ibsaniiru. Aanaalee Beddellee, Gachii, Cooraa fi Deeggaa keessatti torban tokko dura hiriira jalqabametu dhuma irratti gara hookkaraatti jijjiramuu dhaan baduu lubbuu namaa fi qabeenyaan manca’uuf sababaa ta’ee jedhu itti gaafatamaan waajjira kanaa. Haala isaa tasgabbeessuuf illee hoogganoota amantii, jaarsolii biyyaa fi qaamotiin mootummaa uummata waliin marii geggeessuu dhaan amma nageenyi bu’ee kan jiru ta’uu illee dubbataniiru. tasgabbeessuu irratti hojjetaa jiran naan jedhan obbo Mehiddii Jamaal dubbiseen ture. No media source currently available


Atileetotaa fi leenjistootii isaanii Harargee dhaqanii Oromoo naannoo Somaaleetii baqatanii gargaarsa geessan---Itoophiyaan dorgommii New Yorkif nama 5 filatte

No media source currently available Wal dhaba naannoo Somaaleetii fi Oromiyaatiin nama hedduutti baqate. Daarii Oromiyaa fi Somaaleen waliin qabdu shananuu irraayyuu nama kuma hedduutti baqate. Keessattuu Jijjiigaa,teessoo mootummaa naannoo Somaalee keessaa warra bara hedduu achumatti warree hore kuma heddutti achii bahe. Atileetotaa fi leenjistootii Itoophiyaa dhiyoo tana keessaa Oromoo wal dhaba kanaan Somaalee baqatanii manneen barnootaa fi galma wal gahii Harargee Bahaa fi Harargee Dhiyaatti qubsiisan dhaqanii laalanii gargaarsallee geessaniif. Gargaarsa kana maqaa “lammiin lammiif” jedhuun kennaniif.Leenjisaa Toleeraa Dinqaa nama jara kana walti qabee Harargee Bahaatii fi Harargee Dhiyaa keessee gargaarsa kenneef keessaa nama tokko. Lafa shanan jarii dhaqee laale keessaa ; Deder,Hirnaa fi Mi’eessoo fa. Leenjistootii anaa[Toleeraa Dinqaa], Huseen Shiboo fi Hajjii Adiloo. Atileetotii Daraartuu Tulluu, Himaanaa Margaa, Ibraahim Jeylan,Roobaa Gaarii,Balaynesh Olijirraa fi Geexee Waamii ti.” Jarii kun wayaa,waan ijoollee fi haawwan fedhan, firaashii, ruuzii, paastaa fi waan hedduu qarshii kuma 500n bitan. Afaan warraa baqatee irraa maaan dhageettan jennaan“Waan afaaniin himanii fixani miti jedhee “seenaa keessati waan galmaa’ee taa’aati,” jedha. Baqa kanaan maaiti hedduutti gargar badde,nadheen hedduutti galama itit walqaban keessatti dahe,ijoollee dubraa didiqqoo gaafa baqa sun rakkoon hamtuu itti dhufte. Nama rakkoo akkanaa tana keessa jiru ammoo gargaaruuf akka obboo Toleeraan jedhutti “Waamicha hin barbachiisu. Dhageennaan gahaadha.Dirqama lammummaa bahuu qamna.” Jarii kun itti aanee ammoo nama wal dhaban kanaa Boorana, Gujii, Baalee qahee ufiitii baqate dhaqee laala. Harargee lamaanilleen deebi’anii rakko namii keessa jiru laalan.“Kana caala hojjachuuf qophii jirra,” jedha obboo Toleeraan. Gama kaaniin ammoo atileetotii addunyaa maratoonii Sadaasaa 5,2017 irratti New York, Amerikaatti qopheessaniif nama shan filatte. Lalisaa Deesisa, Lammii Birhaanuu Maammituu Dakaa Tigisti Tufaa Maaree Dibaabaa Dorgommiin New York,Chikaagoo fi Boston faatii dorgommii maqaa guddaa qaban ka namii moo’lleen horii kum ahedduu argatu. Namii maratootii New York ta km 42 moo’e doolara Amerikaa kuma 100 qabaadhata.Recordii cabsee jennaan ammoo walumattu kuma 200 harata. Lammiin akka leenjsiaan isaa Toleeraa Dinqaa jedhutti dorgommii Bostonii asitti foon miilatti dhibaa bahee taatullee hinuma dorgoma. Lammiin armaan duratti maratoonii Chaayinaa moo’e.Yoo hardha ani dubbisellee leenjisaa Toleeraa waliin dorgommiif jedhanii Sandaaffaa galan. Galgala daqiiqaa 50 ganamaa ammoo saatii 1:30 leenji’fame. Dorgommii akkanaatiif qophaa’uuf asfaaltii irratti,dhagaa irratti tarbee irratti leenifaman. Dorgommii New York ta Sadaasaa 5,2017 tana nama kuma 51 caalutti irratti wal dorgoma


Seenaa Ayyaana Irreecha Mana Sibuutti Ayyaaneffatamee

Ayyaanni Irreechaa guutuu biyyaa Onkoloolessa tokko bara 2017 Bishooftuutti kan argamu Haroo Arsadii-tti kabajamuun isaa ni yaadatama. Ayyaanni kun kutaalee biyyaa adda addaa lkan akka Godina Jimma Malkaa Booyyee, Walaggaa dhiyaa aanaa Mana Sibuu keessattis kabajamee jira. Ayyaanni Irreechaa Mana Sibuutti Onkoleelessa 15 bara 2017 yoo ta’u haala ayyaanichaa kan nuuf ibsan abbaa Gadaa Sibuu Odaa Simbir Obbo Oljirraa Dibaar turan. No media source currently available


Hiriirawwan Gidduu Kana Oromiyaa Keessatti Geggeessaman Hookkaratti Jijjiiruuf Namoonni Bobba’an Qabaman, Jedha Mootummaan Oromiyaa

Godinaalee Oromiyaa adda addaa keessatti hiriirawwan geggeessaman keessatti namoonni Oromiyaa keessatti hookkara kakaasuu, dhiiga dhangalassuu fi qabeenyaa namoota dhuunfaa barbadeessuutti fuuleffatanii socho’an qabamuu isaanii, mootummaan naannoo Oromiyaa dubbatee jira. Itti-gaafatamaan Biiroo Dhimmoota Koomiyunikeeshinii Mootummaa Naannoo Oromiyaa, Obbo Addisuu Argaggaa akka jedhanitti, Shawaa Kaabaa, aanaa Warra-Jaarsoo, magaalaa Gohaa-Tsiyoon keessattii fi aanaalee Oromiyaa hiririirrawwan gidduu kana itti geggeessaman ka biroo keessatti namoonni akkanaa qabamanii harka poolsii Oromiyaa jiran. Qorannaanis itti fufee jira. Miseensonni garee mormituu fi jiraattonni Sahawaa Kaabaa irraa VOA-f ibsa kennan immoo immoo, “mootummaa giddu-galaa tu hiriira nagaa uummatni geggeesse gara hookkaraatti jijjiruuf namoota ergama addaa qaban kana nutti bobbaase” jedhan. Qophii guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Hiriira Oromiyaa Geggeeffamaa Jiru Irratti KFOn Ibsa Kenne

Naannolee Oromiyaa hanga tokko keessatti qabsoo uummataa karaa nagaa geggeessamu bifa ka biroo qabsiisuuf humnoonni yaalan kan jiran ta’uu Kongresi Federaalawaa Oromoo Ibsee jira. Issa kenname ilaalchisee obbo Mulaatuu Gammachuu dubbisnee jira. No media source currently available


Kannen Seeraan Ala Doolaara Amerikaa Deddeebisan Ni Adabaman

Ji’oota muraasa darbee keessaa konkolaata dhunfaa Laand Krusar jedhamu Finfinnee irraa gara Jigjigaatti ituu adeemaa jiru Bordoddee keessatti seeraan ala maallaqa deddebisaa akka jiru baramee to’anna jala ooluu mootummaan naannoo Oromiyaa beeksisee jira. Namoonni lama jechuun Obbo Haabaannee Arabnur fi Obbo Ahmad Mahammad doolaara Amerikaa 541,771.00 seeraan ala deddebisaa akka turan waan bira ga’ameef manni murtii olaanaa kan godina Haarargee Lixaa lameenuu mata mataatti hidhaa jabaa waggaa saddeetii fi adaba qarshii kuma dhibba tokko akka baasan murtii adabaa kennee jira. Dolaarri qabamees Oromoota sababaa walitti bu’iinsa daangaan bulchiinsa naannoo Somaalee keessaa manaa fi qe’e ofii irraa godaanaiif herrega baankii banameetti akka galu manni murtii olaanaan Harargee Lixaa Murteessuu isaa mootummaan naannoo Oromiyaa beeksisee jira. No media source currently available


Baqattoota Oromoo: Keenya Gamannis Gamasiis Ibidda Waan ta’eef Nuu Birmadhaa

Mootummaan Somaaliilaand kan biyya ofii keessaa isaan ari’ee baqattonni Oromoo erga naannoo daangaa Wucaalee jedhamtu dhaqqabanii guyyaa kudhan ta’u dubbatu.Tohannaa immigreeshina Itiyoophiyaa jala ka jiran ta’uus hanga har’atti nyaatiis ta’e bishaan kennameef hin jiru. Hargeessaa irraa yeroo ari’aman nyaataa fi maallaqa qabatanii dhufaniin gargaaramaa akka jiran dubbatu.Kan amma daran rakkoo isaanii hammeesse gara Iriyoohiyaa keessatti imalaa jedhamuun kokolaataa akka koran dirqisiifamuu isaanii ta’u dubbatu. Baqattonni isaan biraa gidduu kana daangaa irraa gara biyyaa keessatti ergaman karaatti hidhattoota bulchiinsa naannoo Somaaleen qabamanii bilbila harkaa fi maallaqnii qaban harkaa fudhatamee kan hidhamanii turan jiru waan ta’eef eegumsa tokko malee deemuu hin sodaanna jechuun didaa jiru. Bishaan dhugaatii qulqulluu dhaba irraa ijoolleen bishaan argamee dhugan garaa yaasaa ykn baasaan rakkataa akka jiran dubartoonni da’uumsatti dhiyaatan kanneen daa’ima xixiqaa qaban rakkoo keessa jiraachuu dubbatu. Lakkofsii isaanii 500 akka ta’u kan ibsan baqattonni kun hunda keenya al tokkotti eegumsa mootummaa jalatti ituu geeffamne barbaanna waan ta’eef qaamnii dhimmi kun isa ilaallatu furmaata akka barbaaduuf iyyataa jiru. Gaaffii deebii gaggeeffame dhaggeefadhaa No media source currently available


Barattootii yuniversitii Jimmaa akka yuniversitiin isaanii barattoota Oromoo Jijjigaatti hin dachaane fudhattee barsiistu hiriira bahanii gaafatan

No media source currently available Barattootii Oromoo ka yuniversiti Jijjigaa naannoo Somaaleetti deebinee barachuu hin dandeennu jedhan akka oduu qamnuutti 4,000. Barattootii yuniversitii Jimmaa damee teknooloojii Kittoo Furdisaa hardha diirama hiriira bahanii akka bulchiinsii mana barumsa isaanii barsiisotaa fi barattoota tana ufitti dabalee barsiisu gaafatan. Tana maleellee akka yuniversitiin dhibiilleen ijoollee tana fudhatanii barsiisan fedhan. Akka warii nu dubbifne jedhetti miilotii isaanii achi keessa baratan barattootii Amaaraalleen isaanumatti dabalamanii gaafii tana bulchiinsa aafatan. Rakkoo barattootii Oromoo yuniversitii Jijjigaa baratan keessa jiran yo laalan akka barattootii yuniversiti Jimmaa jedhanitti waan qaban waliin gahaa hojjachuu wayya. Yuniveristiin yoo ijoollee ufitti dabalee fudhate amma adoo barumsilleen duraa hin dabarre ammuma ufitti fudhachuu malan. Barattootii kampaasa yuniversitii Jimmaa damee dhibiilleen torbaanuma kana keessa hiriira bahanii rakkoo barattoota yuniversitii Jijjigaatti deebihuu hin dandeenne akka ufitti fudhatan gaafatan. Ijoolleen tun bulchiinsa yuniversitii isaanii dubbisanii bulchiinsilleen tanuma irratti mariitti akka jiruu fi waan irra gahan torbaan dhufu barattootatti himuuf kurfoo jiran.


Hirira Mormii Oromiyaa Irratti Lubbuun Namaa Bade

Hiriirri mormii Oromiyaa keessatti geggeeffamaa jiru itti fufee jiraachuu jiraattonni godinaalee addaa addaa ibsaa jiran. Hiriirri kun irra jireessi nagaan geggeessamee kan xumurame ennaa ta’u bakka tokko tokkotti gara hookkaraatti jijjiramuu lubbuun namaa illee dhabamuu jiraattonni nuti dubbifne nuuf ibsaniiru. Wixata darbee qabee shawaa kaabaa aanaa Kuyyuu Garba Gurraachaa, aanaa Dagam Hambisoo Fichee akkasumas aanaa Wucaalee magaalaa Muka xurii keessatti geggeessamee jira. Oromiyaa keessatti mormiiwwan geggeeffaman ilaalchisuu dhaan biiroon dhimmootii kominikeeshinii mootummaa Oromiyaa deebii kenneen humnootii nageenyaa fi uummata nagaan mormii isaa dhiyeeffataa jiru gufachiisuu yaalantu nagaa uummataa booressa jedhee jira. Itti gaafatamaan biiroo kanaa obbo Baayisaa Kumaa akka jedhanitti gaaffii uummataa deebisuuf mootummaanis mootummaan naannoo Oromiyaas hojjetaa jira jedhan. No media source currently available


Embaasii Yunaaytid Isteets: Karaa Nagaan Yaada Ofii Walaba Ta’anii Ibsachuun Mirga

Hiriirri mormii Oromiyaa keessaa nagaan geeffamuun mirga seeraan kennamee fi gama siyaasaan hirmaannaa gochuudha jechuun Embaasiin Yunaaytid Isteetes ibsa baasee jira.Hiriirri mormii kun nagaan gaggeeffamuun fi humnootiin nageenyaas uummanni akka hiriiruuf ehamuun isaanii akkuma nu ajaa’ibsisee duutii hiriirtootaas ta’e hokkarri uumamee nu gaddisisee jira jedha ibsi ba’e. Mormiilee dhiheenya kana geggeessaman irratti namoota ajjeefamaniif itti-gaafatamoo kanneen tahan adda-baasuuf qorannaan ifa tahe geggeessamuun barbaachisaa tahuu Itiyoophiyaatti Embaasiin Yunaayitid Isteets ibsa baaseen hubachiisee jira. Mootummaan Itiyoophiyaa mirga lammiwwan yaada ofii bilisummaan ibsachuu akka eyyamu lammiwwan guutummaa biyyatti keessaa karaa nagaan yaada ofii ibsuu akka itti fuufan jajjabeesiina jedhe.Lammiwwan biyyatti dhimmootii barbaachisoo ta’an irratti akka waliin dubbatan gaafate. Gabaasaa ergamee caqasaa No media source currently available


Polisii Oromiyaa: Ergama Itti Bobba’aniin Ala Nama Ajjesuun Seeraan Ala

Raayyaan ittisa biyyaa kan Itiyoophiyaa ga’een hojii isaa daangaa Itiyoophiyaa weerara biyyaa alaa irraa eeguu akka ta’e kan ibsan itti aanaa Komishinariin polisii Oromiyaa Janaraal Dachaasaa Bitimaa mootummoonni naannoo haallii humnaan ol ta’e yoo isaan mudate waamicha dhiyeessinaan garu raayyaan Itiisaa bulchiinsa naannoo seenuu akka danda’uu ibsan. Polisin Federaalaa bulchiinsa naannoo adda addaa keessatti dhaabbattoota mootummaa, daandilee gurguddoo,Yunivarsitiiwwan, ulaa sakatta’aa tokko tokkoo fi kanneen biroo eeguuf maadheffatee akka jiru ibsan. Ta’uus garu imala itti bobba’ee kana bira darbee akka dhiyeenya kana shaashamannee keessatti ta’e nama ajjesuun seeraan ala jedhan Jananaraal Dachaasaan. Polisiin Oromiaa akka heeraa fi seera biyyatti irra ka’ametti nageenya naannoo ofii eeguu ykn tiksuu irratti bobba’ee carraaqqii gochaa akka jiru ibsanii kun waan duruu barreefamaan lafa ka’ame hojii irra olchuu malee waan haaraa uumamee hin jiru jedhan. Bulchiinsa naannoo Somaalee keessa kan jiru Liyyuu Polis jalqaba hidhattoota Adda bilisummaa Biyyooleessa Ogaadeen waraanuuf bulchiinsii naannoo deggersa mootummaa Federaalaan kan leenjifate ta’u fi yeroo ammaa sadarkaa looltummaa irra kan jiru ta’u ibsan. Liyyu Polis eega hidhattoota kana irratti injifannoo gonfatee booda yeroo tokko tokko qonnaan bultootaa fi humnootii nageenya Oromiyaa daangaa irra jiran irratti haleellaa kan geesisee ta’u ka ibsan Janaraal Dachaasaan walitti bu’iisa uumameen yeroo miseensonni Liyyuu polis du’an waraqaa eenyummaan uffata isaanii keessaa argamu kan biyyaa ollaa taate Somaaliyaa ta’u isaa ragaan agarsisuu akka jiru itti aanaa komishinarri polisii naannoo Oromiyaa ibsanii jiru. Kanaaf humnii kun wal mammakee bifa adda addaan kan ijaarame ta’u fi kana duubaanis deggersii jira jennee ilaalla jedhan. Gaaffii fi Deebii Gaggeeffame Caqasaa No media source currently available


Hiriirri Mormii Oromiyaa Gara Hookkaraatti Jijjiirame: Jiraataa Magaalaa Beddellee

Hiriirri mormii uummataa Oromiyaa keessatti geggeeffamaa jiru itti fufee jiraachuu jiraattonni godinaalee addaa addaa ibsaa jiran. Hiriirri kun irra jireessi nagaan geggeessamee kan xumurame ennaa ta’u bakka tokko tokkotti gara hookkaraatti jijjiramuu jiraattonni nuti dubbifne nuuf ibsaniiru. Akkuma kanaan har’a aanaa Beddellee magaalaa Beddellee keessatti hiriirri kaleessa jalqabe har’aas itti fufuu dhaan kan kaleessaa nagaan yoo xumuramu kan har’aa garuu gara hookkaraatti jijjiiramuu nuuf ibsan jiraattonnil. Korri bittinneessaa Oromiyaa gaazii imimmaansu hiriirtota mormii irratti biifuun uummata rifaasisan jechuun illee komee qaban ibsanii jiran. No media source currently available


‘Namni Yoo Hojjachuu Barbaade Waan Dadhabu Hin Qabu’ Dureessa Oromoo Ameerikaa Keessatti Miliyeenarii Ta’e

Ilmoon nama sababa adda addaatiif biyya itti dhalatee guddate- qehee ofii -gadhiisee baha. Kaan jireenya wayyaa qabu hawweet daangaa ceha. Kaanimmoo mirgi dhittameet, cunqursaa fi roorroon itti hammaateet, lubbuu ofii baafachuudha biyya gurraan dhagahuu malee ijaan argee in beeknetti cala'a. Obboo Tashitaa Tufaa bara 1992 gara Ameerikaa godaanan. Bu'aa bahii bayyee keessa darbanii amma abbaa qabeenya guddaa ta'an. Kaampaaniin Obboo Tashitaa,Metroopolitaan Traanzit Neetworkin gara hojjatoota 300 qaba. Guyyaa guyyattis baratoota godina Minnisootaa kuma kudha shanii ol mana barumsaatti deddeebisa. Iccitiin milkaa'ina isaanii maali laata? Kutaa duraa sagantaa kanaa dhaggeeffadhaa. No media source currently available Kutaan lammataa kinooti: No media source currently available


Dr. Mararaa Guddinaa Har’a Mana Murtiitti Dhiyaatan

Doktoor Mararaa Guddinaa irratti namoota abbaan alangaa ragaa gochuun dhiyeessu maqaan isaanii akka himatamaa hin geenye manni marii federeeshenii murteessee jira. Doktoor Mararaan erga hidhamanii ji’a kudha tokko booda har’a mana murtii ol aanaa Federaalaa dhaddacha yakkaa 19ffaa duratti dhiyaatanii jecha amantaa fi haaliinsaa kennanii jiru. Beellama murtiis manni murtii kennuu Abukaatota isaanii keessaa tokko obbo Wandimmuu Ibsa nuuf ibsanii jiru. No media source currently available


Mormiin Oromiyaa Itti Fufe

Godinaalee Oromiyaa garaa garaa keessatti geggeessamaa kan ture mormiin uummataa, har’as bakka adda addaatti itti fufee jiraachuu jiraattonni ibsaa jiran. Kanneen keessaa Godinni Illuubaabor aanaalee Beddellee, Daarimuu fi Mattuu akkasumas godina Shaawaa kaabaa aanaa Salaalee magaalaa Fichee keessattis hiriirri wal fakkaatu geggeessamuu jiraatonni magaalaalee kanaa nuuf ibsanii jiru. No media source currently available


Itiyoophiyaan Gatii Qarshii Ishee Gad-Cabsuun Maaliifi?

Baankiin Waaltaa Itiyoophiyaa, gatii qarshii biyyattii dhibba irraa harka kudha-shaniin gad-cabsuu isaa torban kana keessa beeksise. Akka ibsa baankicha irraa bahetti, sharafni doolaaraa Ameerikaa tokko ka bara 2010 irraa jalqabee qarshii 23.40 ture akka jijjiirraa haaraa kanaatti qarshii 26.91 ta’uu isaa ti. Yunivarsitii Minisootaa, Damee Dulut keessatti hayyuu fi preeofesara dinagdee ka tahan Dr. Badhaasaa Taaddesee akka jedhanitti, mootummaan Itiyoophiyaa tarkaanfii kana fudhachuun isaa mormii biyyattii keessatti babal’ate irraa kan ka’e dinagdeen biyyattii waan miidhameef jecha, mala ittiin liqaa biyyoonni alaa biyyattii irraa qaban baasuu fi doolaara meeshaalee alaa biyyattii galan ittiin bitatuu argachuuf fala barbaacha. Gatiin qarshii Itiyoophiyaa dhibba irraa harka kudha-shaniin gad-cabuun kun, meeshaaleen biyya keessaa gara biyyoota alaatti ergaman akka gatiin isaanii rakasu, meeshaaleen ala irraa gara biyyattiitti galfaman akka gatiin isaanii qaala’u, kana irraa kan ka’es akka jireenyi lammiwwan biyyattii qaala’u yokaan miyaa’u ka taasisu ta’uu illee dubbatan. Gaaffii fi deebii guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Angawaa Oromiyaa : Qaamoota Bu’an Isaanii Xuqameetu Hiriira Oromiyaa Keessaa Hokkara Kaasuuf Itti Gargaarama

Roobii Onkolooleessa 11 bara 2017 Magaalaa Shaashamannee fi Harargee dhiyaa magaalaa Bookee keessatti hiriira gaggeeffamee keessatti namnii 6 du’u itti gaafatamaan waajiira komunikeeshinii mootummaa naannoo Oromiyaa Obbo Addisuu Araggaa ibsanii jiru. Kaleessa magaalaa shaashamannee keessatti kan ajjefaman namoota 4 keessaa tokko dubartii hiriira waliin sababaa wal hin qabanneen duute jedhu Obbo Addisuun. Jiraattonni akka ibsanti garu kaleessa namnii 4 ajjefamee har’a immoo kanneen mada’an keessaa tokko du’u dubbatu. Sagantaa haroomsaa Oromiyaa keessatti jalqabameen bu’aa argataa turan kanneen amma dhaban “hojii gaarii gaggeeffamaa jiruuf hiriira deggersaa haa baanu” jechuun uummata eega hiriirsanii booda hokkarri akka ka’u gochuun dhabamuu lubbuu namaaf akkasumas miidhama qaamaa namoota irra ga’uuf ittiin ka’uumsa ta’an jedhan Obbo Addisuu Araggaa. Akka fakkeenyaattis kanneen ayyaanni irrechaa iddoo adda addaatti kabajamee akka hin milkoofneef carraaqaa turan amma immoo tooftaa jijjiruun maqaa hiriiraan Oromiyaa keessatti dadhabbii uumuuf yaalaa waan jiraniif uummanni of-eeggannoon ilaaluu qaba jechuun hubachiisan. Gabaasaa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Humnoonni Mootummaa Godina Booranaa Aaanaa Dirree Keessatti Uummata Haleeluun Lubbuu Namaa Galaafatan: Jiraattota

Qabeenyaan utuu manca’e ta’ee illee lubbuu namaan hin gitu: Angawaa Naannoo Godina Booranaa aanaa Dirree magaalaa Meeggaa keessatti har’a ganama naannoo sa’a shanii humnootiin mootummaa Federaalaa konkolaataa meeshaa waraanaa fi nyaata fe’ate magaalattii keessa darbuu dhaan gara naannoo Somaaleetti geessuuf utuu yaalanii uummati dura dhaabbachuu isaan uummatatti dhukaasanii lubbuu namaa galaafachuu jiraattonni nuuf ibsanii jiran. Hoogganaan bulchiinsaa fi nageenya aanaa Dirree obbo Kulutuu Faaraa waajjirri isaanii haala kana quba qabaachuu isaa ibsanii konkolaataan sun nyaata fe’ee jira nuun jechuu isaanii iangawoonni naannoo nuuf ibsanii jiranKan jiraataan aanaa Dirree naaf ibsan kana adda baafachuu dhaaf gara hoogganaa bulchiinsaa fi nageenya aanaa Dirree obbo tti bilbilee argadheen jira. Har’a ganama naannoo sa’aatii shanii konkolaataan humnoota federaalaa meeshaa jalatti irraan immoo nyaata fe’atee jiru magaalattii keessa darbuu waan ka’eef uummati dura dhaabbanaan uummatatti dhukaasee lubbuu namaa galaafatee jira odeeffannoo jedhu waajjiirri keessaan quba qabaa jechuun gaafatamanii amma iyyuu bakka haleellaan kun itti raawwatamee haala isaa qorataa jiraachuu dubbatan. Hoogganaan bulchiinsa nageenyaa aanaa Dirree kun akka jedhanitti uummata harka duwwaa jirutti dhukaasuun sirrii miti. “Qabeenyaan utuu manca’e ta’ee illee lubbuu namaan hin gitu” jedhan. No media source currently available


Oromoo wal dhaba daangaa Somaaleetiin baqatte qarqaarumatti jiranii dhaabii Hirpha International $200,000 caalaa biyya alaatii walti guureef

No media source currently available Wal dhabii daarii Somaaleetii fi Oromiyaa kun nama kuma hedudu baqachiise. Biyya alaatii fi biyya keessallee hirii walti guurumaafiitti jiran. Wal dhabii kun duruu hinuma jiraa taatullee bara 2015 jalqabee akka itti aanaan koomishineerii koomishiina hooggansa balaa Oromiyaa obboo Garramuu Oliiqaa jedhutti godina shanan Oromiyaa fi naannoon Somaalee waliin qaban irraa ganna lama keessatti nama 400,000 caalaatti baqate. Naannoo Somaalee magaalaa Jijjigaatii naannoo sunillee Oromoo 118,000 caalaatti baqate. Jara kana waan hedduun gargaaruutti jiran. Haga hardhaatti qarshii miliyoona 153 taatutti baankii gargaarsa kanaa jedhanii Itoophiyatti baninitti galeef jedha obboo Garrmuun. Nama akkana baqate kana kaan lafa Oromiyaa warrii durii keessaa dhufetti akkuma fedhii isaaniitiin walumatti qabanii gargaaran. Hirpha Internationl, dhaaba Oromoo rakkoo akkanaatti nama gargaaruuf dhaabatte.Obboo Gabii Tufaa barreessaa dhaaba kanaati Horii kana kaan online interneetii irraa kaan ammoo namumatti dhuunfaan kenne jedha.Horiin akkanaan walti qaban $253,000 Oromoo biyya alaa jirtutti walti guureef jedha. Horiin kun rakkoon jirtuun wal bira qabani yoo ilaalan womaa keessa hin jiru garuu xiqqaatullee qooda keenna bahuuf,” jedha. Gama kaaniin ammoo akka koomishinerii koomishiina hooggansa balaa Oromiyaa Garramuu Oliiqaa jedhutti akka hardhaatti qarshii miliyoona 153 ummatii kennetti baankii gale. Itoophiyaatit hojjattoota mootummaa, abbootii daldalaa,nama dhuunfaa rakkataa kana gargaaruuf qarshii miliyoona dhibba hedduu waadaa gale quba qamna.


Yunaayitid Isteets Akka Lammiwwan Ameerikaa Gara Shaashemanneetti Hin Imalle Akeekkachiisa Baaste

Magaalaa Finfinnee irraa fageenya kiiloo-meetra 250 irratti kan argamtu Shaashamanne keessatti hiriirri mormii hokkaraan guutame gaggeeffamuu Embaasiin Amerikaa Finfinnee irraa ibsa baaseen beeksiseera. Namoonni du’an jiraachuu fi daandileen magaalatti keessaa fi naanoo cufamuu kan ibse – Embaasichi, lammiwwan Amerikaa akka gara sanatti hin imallee akeekkachiisee, waa’ee nageenya isaanii karoora qaban akka keessa deebi’anii ilaalan, naannoolee isaanii, keessumaa bakkawwan qophiileen jiran akka of eeggannoon ilaalanii fi oduu jiru maddeen oduu naannoo irraa akka hordofan gorsee jira.


Hiriirri Amboo Nagaadhaan Xumurame, Ka Shaashemannee fi Calanqoo Keessatti lubbuu Namaa Tu Dhabame Jedhama

Guyyaa har’aa, jechuun, Onkoloolessa 11, bara 2017, magaalaalee Oromiyaa - Amboo, Shaashamannee fi Calanqoo keessatti hirirri mormii geggeeffamamee jira. Akka jiraattonni jedhanitti hiriirri Amboo keessatti nagaadhaan kan xumurame yoo tahu, Shaashamannee keessatti garuu, humni ittisaa federaalaa hiriirtota irratti dhukaasa baneen namoonni 4 yoo du’anii, ka biroon 30 ta’an madaa’anii jiran. Bakka hiriirri nagaan geggeessamee xumurame – magaalaa Amboo keessatti, poolisoonni Oromiyaa tasgabbiidhaan uummaticha hiriira hahee fi gaaffii isaa dhaadannoodhaan dhageessifataa ture geggeessanii, otuu dhiibbaa tokko itti hin godhiin akka nagaa fi eebbaan cumuratee galu taasisan – jedhu – jiraattonni. No media source currently available


Obboo Dinquu Dayyaasaa barattoota Oromoo yuniversiti Jijjigaatti hin dachaane yuniversiti ufiitti tolaan barsiisa maatii achii baqatanii ammoo qarshii miliyoona 12 kenne

No media source currently available Wal dhaba daangaa Oromiyaatii fi Somaaleetiin nama kuma hedduutti baqate. Naannoo Somaalee magalaaa Jijjigaa keessaa Oromoo kuma 72 tahanitti Harargee Bahaatti baqatee qubate. Jara kana Fulbaana 2, 2010 jalaqabanii qubsiisuu jalqaban. Obboo Geetaachoo Toleeraa itti aanaa waajjiaa hooggansa soda balaa kuma 72 caalutti kana malee nama kuma 12 tahu godina dhibiitti dabarsan. Nama baqate dhufe kana kaan firaa fi fiixaa biratti kaan ammoo walumatti qabanii qubsiisanii gargaruutti jiran. Nama baqate kana ummata,hojjataa mootummaa naayata, abbootiin qabeennaa fi nama hedduutti nyaataa fi dhugaatii, wayaa fi waan hedduun gargaaruutti jiraa jedha. Haga Jimaata dabreetti akka jecha obboo Geetachootti qarshii miliyoona 2 fi kuma 900-tti baankii naannoo isaani gahee miliyoona 42 waadaa galan. Obboo Garramuu Oliiqaa,itti aanaa Koomishineera koomishiina waajjira hooggansa soda balaa Oromiyaati. Wal dhaba daangaa Oromiyaatii fi Somaaleetiin duruu nama hedduutti baqataa ka baranaaa ammoo waan takkumaa hin argin jedha.Haga ammaatti nama kuma 118 tahutti naannoo Somaaleetii baqatee bahe jedha obboo Garramuun. Ka Jijjiigaa baqate qofaa mitii ka wal dhaba kanaan waan qabu irraa godina Oromiyaan Somaalee waliin qabdu irraa baqatelleen hedduu. Qoratanii gargaaruu qabanii jedha obboo Garramuun. Horiin baqataa daangaa Somaalee irraa baqateen gargaaran baankii afuritti guuruutti jiran. Baankii Awaash Baankii Oromiyaa International Bank Baankii Hujii Gamtaa Oromiyaati Baankii Daldala Itoophiyaa Gama dhibiin ammmoo Obboo Dinquu Dayyaasaa Oromoo naannoo Jijjiigaatii baqatanii qarshii miliyoona 12 kennee Barattoota Oromoo yuniversitii Jijjigaatti hin deebinellee tolaan barsiisa. Abbeenna qabeennaa NAFYD,yuniversiti Rift Valley duruu Itoophiyaatti nama hedduu gargaaree malkaa dabarse. Manneen barnootaa fi yuniversitii jaaraa,midhaan qoodaa waan hedduun biyyaa bahe. “Akka dhaaba kootti adoo hin tahin akka dhuunfaa kootti ummata keenna kan bu’qqaheef qarshii miliyoona 12 kennaa.” Gama barumsaatiin ammoo ijoollee yuniversitii Jijjigaatti deebi’uu hin feene galmeen isaanii laalee naannoo isaaniitti tolaan yuniveristii ficcisiisa. Gama kaaniin ammoo obboo Dinquun dhiyoo tana gadaa Oromoo keessaa qooda abbaa-duulaa tolchanii filan.  Aadaa teenna badde deebifanna,bakka durii itti irreeffatanitti irreeffachuu qamna,malkaa badde banaa jirra,ta tana gochuuf ummatii na filate,”jedha obboo Dinquun. Hujiin abbaa-duulaa obboo Dinquu itti filan akka jecha isaatti hiyyumatti duuluu.  Oduu gama dhibiitiin ammoo Oromoo naannoo Somaaleetii baqatte olloota Finfinneetti manneen kuma hedduu jaaraniifii qubsiisuuf faluutti jiran jedhanii odeeffannee isanittiin deebina. Obboo Dinquun Itoophiyaatti yuniversitii fi manneen barnootaa hedduu jaaree biyyaa malkaa dabarsee qophii itti aanutti itti deebina.


Mormitoota : Hanqiina Nyaataan Namnii Rakkataa Guddinni Argame Jechuun Hin Fakkaatu

Prezidaantiin Itiyoophiyaa Dr. Mulaatuu Teshoomaa kaleessa baninsa walga’ii Paarlaamaa biyyattii irratti gabaasa waggaa dhiheessaniin bara dabre dinagdeen biyyattii dhibba irraa harka kudhanii fi qabxii shanitti guddachuu isaa dubbatanii turan. Waa’ee walitti-bu’insa naannoo daangaa Oromiyaa fi bulchiinsa naannoo Somaalee illee dubbatanii turan Prezidaantichi. Gabaasaa kana dhaabonni mormitootaa biyyattii akkamitti ilaalan? Itti-aanaa dura taa’aa Kongiresa Federaalawa Oromoo Obbo Mulaatuu Gammachuu Biyya uummatii isaa miliyoona saddetii fi walakkaan hanqiina nyaataa qabaachuun ibsamee addunyaan itti birmataa jirtu keessatti guddinni haganaa argamee yeroo jedhan eenyu akka guddate isaantu beeka jedhan. Walitti bu’iinsa daangaa Oromiyaa fi bulchiinsa naannoo somaalee kan ilaaleen gabaasnii dhiyaate qubsaa miti jedhu.Gaaffii fi deebii gaggeeffame armaa gadiitti caqasaa. No media source currently available


Dr. Nagarii Leencoo:Yunivarsitiin Jigjigaa Kan Bulchiinsa Naannoo Somaalee Miti.Kanaaf Barsisoonnis Ta’e Barattonni Sodaachuu Hin Qaban

Barattoonni Oromoo, kanneen Yuniversitii Jigjigaatti barataa turanii fi barsiisonni isaanii haala nageenyaa amma yaaddesaa ta’e keessatti gara sanatti deebi’uun lubbuu keenyaaf sodaachisaa dha jechuun iyyataa jiran. Mootummaan Itiyoophiyaa garuu rakkoo nageenyaa uumame furuuf waan carraaqqiin jabaan godhamaa jiruuf deemuun isaanii miidhaa hordofsiisu hin qabu jedha. Bulchiinsa naannoo Somaalee keessaatti badii adda addaa dhaqqabsisaa kan turan hidhattoota adda bilisummaa uummata Ogaadeen waraanuuf kan leenjifamee Liyyuu Poliis badii akkanaa dhaqqabsisuun kaayyoo hundeeffameef miti jedhu Itti-gaafatamaa Biiroo Dhimmotoa Koomunikeeshinii Mootummaa Federaalaa Itiyoophiyaa Dr. Nagaii Leencoo. Uummattonni gosa adda addaa bulchiinsa naannoo Somaalee keessa waan jiraataniif jecha itti gaafatamnii Liyyu Pooliis addatti ba’e kan Somaalee qofa ta’u hin qabu jedhan.Kana malees Yunivarsitiin Jigjigaa Kan Bulchiinsa Naannoo Somaalee Miti.Kanaaf Barsisoonnis Ta’e Barattonni Sodaachuu Hin Qaban jedhan. Koreen addaa qaamoota adda addaa of-keessaa qabu hundeeffamee jabinaan irratti hojjataa kan jiru ta’uus ibsanii jiru. Gaaffii fi Deebii gaggeeffame caqasaa No media source currently available


Yunivarsitii Jigjigaatti Hin Deebinu,Lubbuu Keenyaaf Sodaanna: Barattootaa fi Barsiisoota

Walitti bu’iinsii dhiyeenya kanaabulchiinsa naannoo Somaalee fi Oromiyaa giddutti ituu hin ka’iin dura iyyu barattoota Oromoo kanneen yunivarsiticha keessa jiran irratti loogii fi dararaan dhaqqabaa akka ture kan ibsan barattonni Liyyuu Polisiin yeroo fedheetti seenee nu reebaa nu hidhaa ture jedhu.Yeroo nyaata fudhachuuf hiriiran illee barattoota ka biraa irraa addaa baafamnee ilaalamaa turre jedhu.Yunivarsitiin Jigjigaa dallaa ykn mooraa ijaaramee waan hin qabneef waan hundumaaf saaxilamoo ta’u dubbatu barattonni. Barsiisonni gama isaaniin waggaa haaraan kan Itiyoophiyaa seenee guyyaa lammaffaatti magaalatti keessatti nama Oromoo ta’e reebuu godaansisuu fi ajjesuun waan hammaateef maatii isaanii qabatanaii moraa Yunivarsiitiitti akka galanii turan sana boodas irraa jalaan geejiibi akka argameetti Finfinnee dhaqqabuu dubbatu. “Haalli amma jiru lubbuu keenyaaf sodaachisaa dha achitti hin deebinuu” jedhan iyyu aangawoota barnoota sadarkaa olaanaa biraa “ achumatti deebi’aa” deebii jedhu nu kennan jedhu.Walumaagala barattonni Oromoo Yunivarsitii Jigjigaa keessa jiran kuma 4 akka caalan barsiisoonni Oromoo immo hanga 70 ni ga’a jedhu.Gaaffii fi Deebii Gaggeeffame caqasaa. No media source currently available


Barsisoota Sulultaa: Lafa Seerri Kenne Nu Dhorkatan

BulchinsA magaalaa : Seera Kabajsisuuf Dirqamatu Nu irra Jira Waldaan barsiisotaa magaalaa Sulultaa labsii mootummaan naannoo Oromiyaa baase irratti hundaa’uun lafa mana irratti ijaarrannu gaafannee eega kaartaa lafa manaa yokaan “Site Plan” argannee booda bulchiinsi magaalattii murtii kenne irra-deddeebi’ee jijjiiruudhaan haga ammaatti nu dhorkatee jira, jedha.  Bulchiinsi magaalaa Sulultaa ammoo seera bahe kabajchiisuuf dirqama tu nu irra jira jedha. Gaaffii Deebii gaggeeffame Dhaggefadhaa No media source currently available


Yunaayitid Isteets Oguma Hojii Qonnaa Irratti Walga’ii Dubartoota Afrikaa Finfinneetti Qopheessite

Ministirii dhimma-alaa Yunaaytitid Isteets fi Embaasii Ameerikaa Finfinnee jiruun ka qopheessame – wal-tajjiin wal-jijjiirraa muuxannoo, ka dubartoota Afrikaa qonnaa irratti bobba’anii Finfinneetti geggeessamee jira. Dubartoota Afrikaa hojii qonnaa irratti bobba’an, keessumaa, kanneen toora sanatti hoogganoota ta’an wal-quunnamsiisuu fi akka muuxannoo wal-jijjiiran taasisuutti fuuleffatee geggeessame – jedhamu – kanneen walga’icha qindeessan. Ministirii Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets fi Embaasii Ameerikaa Finfinnee jiru tu waliin ta’uun waltajjii kana qopheesse. Hirmaattonni, hojiiwwan aaraa fi teknooloojii waa-uuminsaa ittiin hojii isaanii fooyyeffatan ilaalchisee akka muuxannoo wal-jijjiiran taasisuunis kaayyoo waltajjichaa akka tahe dubbatamee jira. Neet-woorkii ijaarrachuun wal-quunnamtii isaanii akka itti fufan taasisuun illee kaayyoo waltajjii kanaa ti. Minhistrii Qonnaa Yunaayitid Isteetsitti, bakka-bu’aan dhimma Itiyoophiyaa fi Gamtaa Afrikaa, Maayikil Fraankoo, Raasiyoo Sagalee Ameerikaaf akka ibsanitti, waltajjichi kaayyoo kana caalu akka qabu illee dubbatan. Kaayyoon tokko, dubartoonni asitti walga’an kun, caasaa walitti-hidhataa yokaan Neetwoorkii uummatan kana itti fufu jennaa abdanna. Kaayyoon xiqqoo kanaa ol deemu immoo, dubaroota kana keessaa hagi tokko, yeroo dheeraa keessatti, toora adda addaatiin, dubartoota ka biroo hojii ka biraa dhaabbatan, kanneen gama qonnaatiin Yunivarsitii gad-dhaabuu jalqabuuudhaan, yokaan qorattota yokaan saayinstistoota ta’uun hojjetaniif fakkeenya ta’uu danda’u, jennee yaadna. Jabaatanii dhaabachuu fi mul’achuudhaan, dubartoota kaaniif fakkeenya gaarii ta’uu malan. Garii amma illee ta’anii jiran. Kun baay’ee barbaachisaa dha, jenna. Hojiin qonnaa, dinagdee biyyattii dhibba irraa harka afurtama qabatee waan jiruuf , biyyattiin oomisha qonnaa fi beekumsa isaa dabaluuf carraa dabalataa dubartoonni itti hirmaachuu danda’an baay’ee ishee barbaachisuuf jira – jedhan. Kaayyoon waltajjichaa, akka dubartoonni hojii qonnaaatti hirmaatanii fi itti milkaawan jajjabeessuu ta’e iyyu, dhimmi kun qaama mootummaa biyyoota seera baasanii illee akka hawatuu malu hubachiisan – aangawichi Yunaayitid Isteets. Dubartoonni waltajjii har’aa kanatti hirmaatanis, mata-dureelee wal-tajjichi itti fuuleffate kan yeroo isaa waliin deemuu fi barbaachisaa akka tahe dubbatan. Waltajjii guyyaa tokkoo guutuuf geggeessame kana irratti, ogeeyyiin Ameerikaa deeman, waraqaalee qorannoo dhiheessanii mariin irratti geggeessamee jira – jedha – gabaasaan keenya – Iskindir Firew. No media source currently available


Obbo Baqqalaa Nagaa Mana Keessatti Ugguramuun Ija Seera Biyyattiin Attamitti Ilaalama?

Barreessaa paartii Koongiresa Federaalawa Oromoo fi kan Mana Keessatti Ugguraman Obbo Baqqalaa Nagaa dhimma Maaster pilaanii Finfinnee waliin wal-qabatee yeroo mormiin Oromiyaa keessatti babal’atee geggeeffamaa turetti, humna mootummaatiin akka manaa ofii tii hin baanee fi sabaa-himaa kamiif iyyuu odeeffannoo hin kennine ugguramuu isaanii, ibsa yeroo sana dhaaba isaanii irraa kenname gabaasuun keenya ni yaadatama. Seerri Itiyoophiyaa waa’ee uggura akkasii maal akka jedhu kan nuuf ibsan ogeessa seeraa fi abukaatoo kan ta’an Obbo Wandimmuu Ibsaa seerri biyyatti faallaa faallaa waan rawwatamee kanaati jedhu.Ajaja mana murtiin ala eenyuu iyyu kana gochuu akka hin dandeenyee fi Kanneen uggura kana irra ka’anis seeraan himatamanii hidhaa hanga waggaa kudhan ga’uun adabamuu akka danda’uu dubbatu. Gaaffii fi Deebii gaggeeffame armaa gadiitti caqasaa No media source currently available


Waldaan Maccaa-Tuulamaa Oromoo Irreecha bara 2016 irratti dhuman kabajuu fi wal dhaba daangaatiin baqatan gargaaruuf Diisiitti sagantaa qopheesse

No media source currently available Maccaa fi Tuulamamii waldaa bara dheeraaf waan hedduun Oromoo gargaaraa bahe.Eegii hujii jalqabee amma ganna 53essoo keessa jira. Waldaan kun guyyaa dheengaddaallee Oromoo Irreecha bara 2016 irratti dhumatan qaabachuu,Irreecha bara 2017 ulfeessuu fi Oromoo rakko wal dhaba daangaa Somaaleetiin baqatan gargaaruuf yuniversitii Kaatolik (Catholic University) keessatti sagantaa kopheesse. Akka pirezidaantiin waldaa kanaa Dr. Mohaammad Hassan jedhetti waldaan kun akka addunyaa waan waan Oromoon irratti dhumatteef quba qabaataniif. “Namnii sun dhume haga ammaatti namni isaan fixe seeratti hin dhiyaanne. Ummannii kun akka hin irraanfatamne yaadatamuu qaban.” Warra qophii tanaaf dhufe keessaa ka dhibiin aaddee Iftuu “Gaafa nu jabaanne namuu hallayyaatti isan hin darbu dhiigni keessan akkasumatti hin lolaane wari duubatti hafe waan sian baataniif bakkaan gaha,” jetti. Waldaan Maccaa-Tuulamaa Oromoo wal dhaba daangaatiin baqatellee horii qarqaaraniin walti qabeef.


Ayyaanni Irreechaa Kan Bara 2017 Nagaa Dhaan Geggeessamee Xumurame

Ayyaanni Irreechaa guyyaa har’aa magaalaa Bishooftuu haroo Arsadiitti sirna ho’aa fi nagaa dhaan geggeessamee xumurame. Akkuma kanaan dura gabaasaa turrettis malkaa Irreessaatti angawoonni polotikaa fi humnoonni qawwee hidhatan hin argamne. Poolisiin Oromiyaa hidhannoo malee foollee abboota Gadaatiin filataman wajjin ta’u dhaan ulaalee adda addaa irratti akka uummata sakatta’ee dabarsaa ture beekamee jira. Bishooftuu waajira abboota Gadaatti bilbiluu dhaan abbaa Gadaa Maccaa Takkaalaa Dhinsaa haasofsiisnee jirra. Abbaa Gadaa Taakkalaan miseensa koree hoji raawwachiiftuu gamtaa Abboota Gadaa Oromootis. No media source currently available


Mana Keessatti Kan Ugguraman Obbo Baqqalaa Nagaa amma haala akkamii keessa jiru? Gaaffii dhaggeeffataa

Barreessaa paartii Koongiresa Federaalawa Oromoo fi kan Mana Keessatti Ugguraman Obbo Baqqalaa Nagaa dhimma Maaster pilaanii Finfinnee waliin wal-qabatee yeroo mormiin Oromiyaa keessatti babal’atee geggeeffamaa turetti, humna mootummaatiin akka manaa ofii tii hin baanee fi sabaa-himaa kamiif iyyuu odeeffannoo hin kennine ugguramuu isaanii, ibsa yeroo sana dhaaba isaanii irraa kenname gabaasuun keenya ni yaadatama. Yeroon uggurri kun na irra kaayame, baatii Sadaasaa bara 2017 kan fuul-dura keenyaatti waggaa lama guuta jedhu Obbo Baqqalaan.Guyyaa sana ituun karaa irra deemaa jiru konkolaataan dhufanii humnaan itti na seensiisan.Nutii humna polisii humna tika nagaa ti naan jedhan.Namoonni kun arfanuu Shugguxii of-harkaa qabu. Inni Shofeera cina ta’uus warri barcuuma isa duubaa irra ana gidduu galchanii bitaa fi mirgaan ta’anis meeshaa natti qabanii ittiin na tumataa fi harkaanis na dhaanaa turan jedhu Obbo Baqqalaan. “ Mana keetii lamuu akka hin bane, hojii siyaasaa ooftan dhaabii ni beekna” naan jedhan Obbo Baqqalaa Nagaa. Yeroo sana Sabaa himaaf ibsa akka hin laanne ittifamuu isaaniis paartiin isaanii gabaasee ture. Garu waa’een koo yaadatamuu qaba jechuun sagalee isaanii dhagesisuuf murteessan. Gaaffii fi Deebii gaggeeffame armaa gadiitti caqasaa No media source currently available


Embasiin Amerikaa Finfinnee Jiru Diivii ( DV) kan Ilaaleen Ibsa Kennee Jira

Galmeessi Diivii (DV) Lotorii Kibxata fuul-dura keenyaa akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Fulbaana 23 bara 2010 ykn Onkolooleessa 3 bara 2017 akka jalqabamuu Embaasiin Ameerikaa ka Finfinnee jiru beeksisee jira. Yeroon galmeessa Diivii bara 2019 ennaa labsame kanatti lakkoobsi godaantota bara kana Ameerikaa seenanii meeqa akka tahu mariii fi wal-falmiin itti fufee jira. Hireen Diivii Lotorii gara fuul-duraa maal akka tahu dubbachuuf amma yeroo isaa miti jedhu dubbi-himaan Embaasichaa. Biyyoota sagantaa Diivii kan bara 2019f ulaagaa guutan keessaa tokko Itiyoophiyaan tokko ta’u ibsamee jira.Vizaa argachuuf kanneen iyyannoo galfachuu fedhan sadarkaa barnootaa fi muxanno hojii ka’aman guutuu akka qaban akkasumas qajeelfama ka’aman of-eggannoon dubbisuu qabu jedha Embaasiin Amerikaa Finfinnee Keessa jiru. Waluumaa gala jijjirama imaammataa ta’u maluu hin tilmaamnu kan jedhu Embaasiin Amerikaa kun waan kongresaan murtaa’uu ykn raggaasifamuu ta’a jedha. No media source currently available


Abbaa Gadaa: Humni Qawwee Hidhate Malkaa Irreechaatti Argamuu  Hin Qabu

Ayyaana Irreechaa Onkoloolessa 1, bara 2017 magaalaa Bishooftuu, Hora Arsadii irratti ayyaaneffamuuf jiru irratti humnoonni hidhatan akka hin argamnee fi deemsi ayyaanichaa akka sirna Gadaatti, dargaggaoota “Foollee” jedhamaniin kan to’atamu ta’uu gamtaan Abboota Gadaa fi Mootummaan naannoo Oromiyaa walii-galuu isaanii itti-gaafatamtoonni gam-lameenii Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Itti-gaafatamtuun Biiroo Aadaa fi Tuuriizimii Oromiyaa, Aadde Loomii Badhoo akka jedhanitti, sirni Irreechaa sirna aadaa dur irraa qabee Oromoon nagaadhaan ayyaaneffataa ture waan taheef akkuma sirna durii sanatti akka geggeeffamu, dhimmoonni siyaasaa akka achitti hin dhihaanne, barruulee fi dhaadannooleen sana calaqqisan akka achitti hin facaasamne, qaamni mootummaa hidhates akka achitti hin argamne walii-galamuu dubbatu.\nGaruu, nageenya uummata ayyaaneffanaaf yaa’uu eeguuf jecha humni poolisii Oromiyaa, humni naga-eegumsaa Shawaa Bahaa fi Magaalaa Bishooftuu abboota Gadaa wajjiin walii-galuudhaan akka fageenyatti sakattaa geggeessuu fi fageenyatti eegu abboota Gadaa waliin mari’ataa jirra, jedhan – Aadde Loomiin. “Kaayyoo biraa yokaan uummata gara jeeqamaatti geessuuf yoo tahe malee humna hidhate Malkaa Irreessaatti bobbaasuun waan barbaachisus, waan fudhatama qabu miti” kan jedhan – Abbaan Gadaa Maccaa – Obbo Taakkalaa Dhinsaa, akkuma Aadde Loomiin jedhan, akka humni hidhate naannoo sanatti hin argamnee fi deemsi jiru Foolleen to’aamu walii-galuu isaanii dubbatu. Haala itti humni poolisii Oromiyaa fageenya irraa eeguu fi fageenya hagamii irraa akka eegu murteessuuf mootummaa naannoo Oromiyaa fi abboota Gadaa gidduutti kan mariin geggeessamaa jiru ta’uu hubachiisan – Abbaa Gadaa Taakkalaan. Paartiin mormituu, Kongiresiin Federaalawa Oromoos, ejjennoo isaa har’a beeksiseen, motummaa federaalaa irraas tahe mootummaa naannoo Oromiyaa irraa humni hidhate achitti argamuu akka hin qabne hubachiisee jira. Qophii guutuu dhaggeeffadhaa No media source currently available


Atileetota Oromiyaatii fi artistootii Oromoo, ummata Oromoo wal dhaba daarii Somaalee fi Oromiyaatiin baqate gargaaruuf mariiitti jiran

No media source currently available Wal dhabaii daarii Oromiyaatii fi naannoo Somaalee kun nama kuma hedduu baqachiise. Teessoo mootummaa naannoo Somaale,Jijjigaa keessaanyuu nama kuma kurnya hedduutti baqatee Oromiyaatti gale. Atileetotii Oromiyaa marii dhiyoo tana atileetotii Oromoo waliin itti jiranitti ummata rakkoo tanaan baqate gargaaruuf mari’atan. Tanumaaf jedhanii kaleellee Finfinneeti kora taa’an.Waldaan Atileetota Oromoo waldaa wal jaaruuf yayyabamuutti jiru.Atileeti Ibraaim Jeeylan pirezidaantii waldaa kanaati. Jal-bultii Irreechaa irratti Galma Jidduu Gala Aadaa Oromoo keessatti ummata baqateef horii walti qabuuf qophiitti jirra jedha. Akka atileetota, artistootaa fi ummatilleen tana keessaa qooda qabaatu fedhan. Hujii tana ammoo artititoota Oromoolleen ya wal mari’atan. Ammallee Kamisa dhufullee tanumaaf jedhanii marii taa’an. “Nama 500 caalaa arganna jennee abaddanna,” jedha pirezidaantiin waldaa kanaa Ibraahim Jeeylaan. “Akkuma beekamu ummannii kenna hedduun qabeennaa fi qa’ee isaa irra buqqa’aniiru nullee ni illaallata.Hawaasa keenna maatii keenna. Waan nurraa eegu isaani gumaachuu qamna jennee,” jedha Ibraahim. Tana malee waldaan kun atileetota Federeshinii Itoophiyaa waliin fiigihaa “lammiin lammiif, ‘jedhu fi teletoonii qopheessee ummata gargaaruuf kurfoo jira. Qophii tana cufa irratti akka namii bahee ummata wal kanaan baqate gargaaru fedha.


Dr. Nagarii Leencoo: Somaaliilaand Oromoota Biyya Ishee Keessaa Ari’uu Odeeffannoo Qabna

Somaaliiland seeraan ala Oromoota kuma sadii caalaan biyya ishee keessaa aritee jechuun Itiyoophiyaan himattee jirti.Oduu gabaastoota biraa gaaffii dhiyaateef wiixata kaleessaa deebii kan kennan ministeerri dhimmootii komunikeeshinii kan mootummaa Itiyoophiyaa Dr. Nagarii Leencoo kana gochuun Somaaliilaand kan seeraan alaati jedhan. Oromoonni Somaaliilaand keessaa ari’aman yeroo ammaa bulchiinsa naannoo Somaalee fi Oromiyaa gama bahaa keessa akka jiran dubbatan. Bloomberg akka gabaseetti ministeerri haajaa alaa Somaaliilaand Saad Alii Shiree waa’ee Oromoota ari’aman jedhamee gabaasa akka dhiyeessaniif hojjattoota isaanii gaafachuu isaanii ibsanii hanga gabaasiicha arguutti deebii kennuu hin danda’uu jechuu isaanii ibsan. Bulchiinsa naannoo Somaalee fi Oromiyaa giddutti walitti bu’iinsa uumameen lakkobsii namoota ajjefamanii fi godaananii qoratamaa akka jiru ibsamee jira. No media source currently available


Tajaajiila Egumsa Fayyaa Itiyoophiyaa keessaaf Amerikaan Maallaqa Laatte

Itiyoophiyaa kessatti hawaasa vaayrasii HIV waliin jiraataniif waggootii dhufan 5 keessatti projektii kunuunsaa fi dawaa lubbuu dheeressu waliin ga’uuf kan ooluu Dolaara Miliyoona 40 mootummaan Yunaaytid Isteetes ramaduu isaa beeksisee jira. Kanas jaarmayaa misooma sadarkaaa addunyaa kan Yunaaytid Isteetes (USAID) ti kaleessa labse.Keessumaa aanaalee vaayrasii HIVf caalaatti saaxilamoo ta’an 200 keessatti hojii irra kan oolu yoo ta’u ibsamee jira. Waggaa 3 booda jechuun bara 2020tti karoora addunyaaf lafa ka’amee keessatti Itiyoophiyaan proijektii Kanaan akka milkooftu gargaaruuf ta’uun ibsamee jra. Waajirri USAID Finfinnee irraa akka ibseetti bara 2003 keessa lakkofsii namoota dhukkuba Edsiin du’anii kuma 87 akka ture, waggaa darbee garu lakkobsii kun gara kuma 20tti gad cabuun ibsamee jira.


Gamtaan MEDREK Ibsa Baasee Jira

Daangaa bulchiinsa naannoo somaalee fi Oromiyaa akkasumas iddoo biraatti walitti bu’iinsii uumamee gaaffii jijjiramaa uummanni Kaasaa jiru bifa biraa qabsisuuf mootummaan kan qopheeffatedha jechuun gamtaan MEDREK himatee jira. Lammiwwan biyyatti dhimma kanatti ilaalcha itti kennuun qaamii biraa ituu gidduu hin seeniin rakkoo jiru akka furataniif hubachisee jira. Mootummaan Itiyoophiyaa gama isaan dhimmi kana qoratee kanneen itti gaafatamoo ta’an seera duratti akka dhiyeessuuf jiru beeksisee jira. Gabaasaa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Walitti-bu’insa Naannoo Daangaa Oromiyaa fi Somaalee-Itiyoophiyaa Duuba Dantaan Ka Biraan Jiraa?

Walitti-bu’insa anaalee naannoo daangaa Ormiyaa fi bulchiinsa naannoo Somaalee Itiyoophiyaa keessatti geggeeffameen lubbuun namoota hedduu dabree, namoonni hedduun madaawanii, kanneen kuma hedduutti lakkaawaman kaan immoo qehee ofii irraa buqqa’uun gabaasamee jira. Aangawoonni mootummaan naannoo Oromiyaa fi ka mootummaa Somaalee Itiyoohiyaa, “eenyu tu haleellaa kana geggeessaa jira” isa jedhuuf wal balaaleffataa turan. Hundeen walitti-bu’insa kanaa maali? Eenyu faa tu lola kanatti hirmaate? Eenyufaa tu lola kana duuba jira? Dhimmoota kanaa fi ka biroo ilaalchisee, hayyuu waa’ee waliin jireenyaa fi wal-dhabdee uummata Oromoo fi Somaalee, waggoota 15 ol qorannaa geggeessaa turan - Yunivarsitii Finfinneett, barsiisaa “Social Anthropology” – Dr. Fiqaaduu Addunyaa Fufaa Namoon haasosiisee jira. Gaaffii fi deebii kutaa duraa dhaggeeffadhaa No media source currently available No media source currently available No media source currently available