Jiraattonnii Walloo Kaabaa irraa buqqa’an gargaarsa gahaa argachaa akka hin jirre himan

Namoottan kuma 20 ol ta’an, sababa wal waraansaatiin godina walloo kaabaa irraa buqqa’annii daa’oo keessa jiran, wanneen jireenya isaaniitiif barbaachisaa ta’an argachuudhaaf mootummaadhaaf dhaabbilee gargaarsaa eggchaa akka jiran VOA ti himaniiru. Namoottan aanaa Habruu bakka Dirree Roqaa jedhamuu keessaa qobatanii jiran kun, yeroodhaaf bakka qubannaa argatanus ,wanneen jereenyaaf bu’uraa ta’an akka hin guutamneef VOAti himuu isaanii gabaasiin Masfin Arraagee ibseeraa. Bulchiinsaa naannoo Amaaraatti itti gaafatamaa quunamtii sabaa komishiinii ittisa balaa fi wabii midhaan nyaataa kan ta’an Obboo Iyaasuu Masfin dhimma kana irratti deebii kennaniin , hanqinii midhaan nyaataa jiraachuu isaa eeranii, dhaabbileen gargaarsa namoomaa deggersa yeroodhaan barbaachisu akka dhiheesaa hin jire dubbatanii komii dhiyeessuu isaanii gabaasin Masifin Arraagee dabalee ibseeraa.


Godinaa Silxeetti Namoonni Bataskaana Gubuutti Shakkaman Hidhaman

Bulchiinsa naannoo uummattoota Itiyoophiyaa gama kibbaa keessatti bulchiinsii godiina silxee namoonni 79 kanneen bataskaannii gubamuu keessaa harka qabu jedhamuun shakkaman hidhmuu isaa beeksisee jira. Baatii Ebla dabree dhumatti magaalaa Waraabee nannoo isaatti gochi kun rawwatame. Dubbii himaan godiina Sanaa Kedir Abdallaa RSA akka ibsanti, shakkamtoonni kanneen biroon hin qabamiin jiru. Kanaaf jecha shakkamtoota hafan to’annaa jala olchuuf bulchiinsii naannoo hojjataa akka jiru fi amantoonni Musleemaa Gondar keessatti ajjeefamuu mormuun bataskaana sadii guban jedhan. Bulchiinsii sabakaa naannoo jiru garu Hadiyyaa fi silxee keessaatti bataskaana shantu gubamee jedhu jechuun Yonaataan Zabdiwoos Hawaasaa irraa gabaasee jira.


Itiyoophiyaatti Hoji-geggeessituun Imbaasii Yunaayitid Isteetis fi Ambaasaddaroonni Ka Biroon Laalibelaa Daawwatan

Sambata fi Dilbata darbe Itiyoophiyaatti Hoji-gaggeessituun Imbasii Yuunaytid Isteetis, Tireesii Jaakobsan Laalibelaa Daawwatanii jiran. Bakka buutota fi Ambaasaadderoota biyyoota Awurooppaa fi Awustiraaliyaa waliin gara Kaaba walloo ka imalan Ambaasadder Tireesiin, jiraattotaa fi gaggeessitoota waliinillee wal arguun dubbatanii jiran. Obbo Sileshii Girmaa, Di’eetaan Ministira Tuurizimii Itiyoophiyaa daawwattoonni gara Itiyoophiyaatti akka dhufaniif akka biyyoottan gama lixaa qoqqobbii fi of eeggannoo imalaa Itiyoophiyaarra kaa’an fooyyeesan gaafatanii jiran.


Waraanni Tigraay Hospitaalota Irratti Qiyyaafachuun Haleellaa Gaggeesse: Bulchiinsa Nannoo Amaaraa

Humnootiin Tigray baatii sadaasa bara 2021 keessa Hospitaaloota haleeluun akkasumas tajaajiila bishaanii irratti danqaa uumuun isaanii yakka waraanaa ti jilaalmuu mala jechuun aangawoonni bulchiinsa naannoo Amaaraa dubbatanii jiru. Hospitaalii Haayiiq kutaan wal’ansa hatattamaa manca’ee bantiin isaa diigamee foddaaleen caccabanii jiru.Hospitaala sana namnii hojjatan tokko akka jedhanti Addi Bilisummaa Uummata Tigraay(ABUT) beekaa hospitaalicha irratti qiyyaafachuun sadaaasa 24 bara 2021magaalatti haleelan jedhan. Hospitaala Haayiq keessatti ogeessa waa’ee Raadiyooloojii kan tana Sultan Mohammed akka jedhanti, gareen ABUT akkan yaaduutti guyyaa Samabataa sana fagoo irraa kutaa wal’ansa hatattamaa irratti qiyyaafatan.Kutaan kun wal’ansa hatattamaa fi wal’ansa baqaqsanii suphuu ti.Mortaara ykn meeshaa gurguddaa kan gargaaraman natti fakkaata. Sulxaan akka jedhatti looltonni TPLF booda irra hospitaala kana dhufanii meeshaalee wal’ansa fayyaa saaman. Meeshaaleen hafaniis keessaa baasanii waan fudhataniif hin hojjatu jedhan. Jiraattonni Haayiiq akka jedhanti bakka irraa tajaajiila bishaaanii argataa turan kan magaalatti irrattiTPLF shiira hojjachuun akka bishaan hin argannee taasisee jira. Hospitaaloota tajaajiila waraanaaf hin ollee beekaa qiyyaafata godhachuun akkasumas tajaajiila bishaanii beekaa dhaabuun akka seera Jeeneevaatti yakka waraanaa ti. Haleellaa wal fakkaataan waaltaalee eegumsa fayyaa Tigraay keessaa irrattis raawwatamuu fi kunis mootummaan Fedeeraalaa tarkaanfii seera eegsisuu jedhuun fudhateen akka ta’e Amnestii intarnaashinaal beeksisee jira. Dubbii himaan TPLF Yohannes Abraham himata bulchiinsii naannoo Amaaraa dhiyeessee fudhatama dhabsissanii jiru.


Itiyoophiyaa Kaabaa Keessatti Haallii Beela Fakkaatu Mudachuu Mala: Samaantaa Paawar

Waggaa tokkoo fi walakkaa darbee keessatti walitti bu’iinsii Itiyoophiyaa gama kaabaa keessatti gaggeeffame rakkoo dhala namaa qofa otoo hin taanee badii gar-malee geesisee jechuun jaarmayaa misooma sadarkaa addunaayaa kan Yunaaytid Isteetes(USAID)f bulchituu kan ta’an Samaantaa Paawar ibsanii jiru. Wal waraansii gaggeeffame uummanni Miliyoona 9 gargaarsa nyaataa akka eeggatu Miliyoonni 2 immo manaa fi qe’e ofii gadhisuun akka godaanuu dirqiisisee kan jedhanSamaantaan Tigraay keessatti uummanni harka 90 caalan gargaarsa irratti akka hirkatan taasisee jedhan. Bulchiinsa naannoo Amaaraa Afaarii fi Tigraay keessatti uummanni hanga Miliyoona tokko ta’u baatii Waxabajjii dhufu haala beela fakkaatuutu isa mudachuu mala jedhan. Jaarmayaa misooma sadarkaa addunaayaa kan Yunaaytid Isteetes (USAID) fi michoonni isaa hanga danda’ameetti gargaarsii gamas seenuu akka danda’uuf hojjataa jiiru jedhanii garu haallii jiru gad adeemuun itti fufeera jedhu. Angawoonni Itiyoophiyaa kan sadarkaa hunda irra jiran fi hogganoonni naannoo gargarsii akka seenuu gochuun rakkoon jiru xumuura akka argatu Samantaa Paawar gaafatanii jiru.


Mootummaan Lola-dhaabinsa Beeksiseyyuu Namoota Rakkatan Gargaarsaan Dhaqqabuun Akkuma Rakkoo Tahetti Jira, Jedhama

Mootummaan Itiyoophiyaa akka gargaarsi namoomaa lammiwwan gargaarsa barbaadan dhaqqabuuf jecha lola riphxee-loltoota Tigiraay waliin geggeessu dhaabuu isaa beekseyyuu, jaarmayaaleen gargaarsaa nyaataa fi dawaa namoota gargaarsi barbaachisu dhaqqabsiisuun wal’aansoo itti tahaa jira.


Guyyaan Goototaa Itiyoophiyaa Har’a Yaadatamee Oole

Biyya tokkummaan ishii cimeefi walabummaan ishii tiksame dhaloota booruu dhaalchisuuf injifannoo abbotii gootota duraanii irraa barachuun ni eegama jedhan Pirezidaantiin Itoophiyaa Saahilawarq Zawudee. Hirmaattonni sagantaa kanaa yaada isaanii Sagalee Ameerikaaf kennan, iccitiin injifannoo bara sanaa tokkummaa dha jedhan.


Barattoonii Godina Waag Himraa Irraa Buqqa’an Baruumsa Argachaa Jiru

Bulchiinsa naannoo Amaaraa godina waag Himiraa bakkeewan loltoota HIWAHATiin qabamanii jiran irraa barattoonni buqqa’an kumaatamaan lakkaawaman manoottan baruumsaa dunkaana fi citaa irraa ijaaraman keessatti magaa SoqoXaatti akka barachaa jiran gabaasiin Masfin Arraagee VOA dhaaf ergee ibseera. Barataan VOAn haasofsiisee tokku, manoottan baruumsaa yeroo amma keessatti barachaa jiran akka isaan fayyadaa jiru ibsee, abdii fi haalli naga qabeessii akka isaanitti dhagamuu dubachuun isaa kan eeree gabaasni Masfin Araagee barattoonni maatiiwan isaanii warren bakka walwaaraansaa keessatti hafaniif akka yaadda’aa jiran ibseera. Kutaa barnootaa Godinaa Waag Himiraatti qindeesaa warren qe’ee isaanii irraa buqqa’anii Obbo Berhaanuu Tsaggaayee, waan barattoota kuma 30 ta’niif barbaachisu guutuun akka rakkisaa ta’e ibsuu isaani gabaasnii Aasifin Arraagee Godina Waag Himiraa irraa qideesse ibseera.


Sirnii Awwaalcha Meejar Jeneraal Gabra Medhin Faqaaduu Har’a Gaggeeffamee Jira

Sirnii awwaalacha meejar jeneraal Gabra Medhin Faqaaduu har’a kaateedraala sillaasee keessatti gaggeeffamuun ibsamee jira.sirna awwaalcha kana irratti paatriyaarkiin bataskaana ortodooksii Itiyoophiyaa Abuna Maatiyaa akkasumaas phaaphaasoota biroo akkasumas, itti gaafatamtoonni waajiraa fi kanneen waamichii dhiyaateef argamuu isaan koree sirna awwaalcha kanaa qindeessuuf miseensa kan ta’an obbo solomoon Abrahaa RSA ibsanii jiru. Meejar Janaraal Gabra medhin Feqqaduu dheengadda haadha manaa isaani isaan dubbisuuf deeman fuula duratti laafanii kufuu isaanii fi daqiiqaa muraasa booda du’uun isaanii ni yaadatama. Miseensoonni raayyaa ittisaa kan turanii fi isaan waliin hidhaa keessa jiran sirna awwaalchaa kan irratti argamuuf gaaffii dhiyeessan manni murtii kuffisuu isaa obbo solomoon ibsanii jiru. Dargaggonni sirna awwaalcha kana irratti argaman Tigraay ni injifatti gonkumaa hin jilbeenfattu kan jedhanii fi dhaadannoolee kanneen biroo dhageesisaa turan.Polisii eeguumsa irra ture waliin kan walitti hin buune ta’uu garu ittiin ka’uumsa muddamsaa akka ture waahilli keenya Betre Silxaan gabaasee jira. Ajjechaa Waraanni Itiyoophiyaa Gaggeesse Jedhame Vidiyoo Ba’e Qorataa Jirra:komiishiia Mirga Namoomaa. Vidiyoon gidduu kana marsariitii irratti mul’ataa jiru kan humnootiin mootummaa ijoollee dhiiraa Tigraay irraati jedhame dararanii dhuma irratti ajjeesuu isaanii agarsisuu sana qorataa kan jiru ta’u komishiniin mirga dhala namaa kan Itiyoophiyaa beeksisee jira. Vidiyoon daqiiqaa afurii kun, gurbaan ajjeefamee sun namoota yuniformii waraana Itiyoophiyaan uffataniin marfamee kan agarsiisuu yoo ta’u gurbiichis iddoo Abi Addi irraa ta’uutu ibsame. Vidiyoo irraa akka argamuutti, fuula isaa irraa dhiigii kan mul’atuu fi taa’ee kan ture yoo ta’u kanneen yuniformii waraanaa uffatan immo marsanii si ajjeefna jechuun dorsiisaa turan.Namoota Yunuformii uffatan sana keessaa tokko battalumatti isa ajjeesuu manna haa rakkatu jechaa ture. Intallii durbaa tokko humnaan nyaata akka nyaachiftuuf itti himanii dhuma irratti warra marsan keessaa inni tokko gara fuula duraatti deemee itti dhukaasuu isaa agarsisuun vidiyoon kun xumuura. Gochii kun eessatti akka rawwatamee fi eenyummaa namoota vidiyoo irratti mul’atu eenyu akka ta’an RSA mirkaneeffachuu hin dandeeye.Waa’ee vidiyoo kanaa kan ilaaleen ministeerrii komunikeeshinii mootummaas ta’e dubbii himaan ministeera ittisaa yaada kennuu irraa of qusatanii jiru.


Polisiin Fedeeraalaa Aara Himiimaansu Gadhiisuun Shakkame Mana Mutiitti Dhiyaateera

Salaata ayyaana Iid kan wiixata dabree Finfinnee keessatti gaggeeffame irratti polisiin Federaalaa Gaaza Himiimaansu gadiisuun shakkame har’a mana mrtii duratti dhiyaatee jira.sina ayyaaneeffannaa Iid kana irratti polisiin Fedeeraalaa akka tasaa Gaaza himiimaansu eega gadhiisee booda jeeqamsii uumamee ture. No media source currently available Mootummaan haala kana waliin wal qabatee namoota hokkara kana keessaa qooda olaanaa qabu jedhee shake to’annaa jala olchuu isaa beeksisee ture jechuun Keeneedii Abaate Finfinnee irraa gabaasee jira.


Jeneraalli Waraanaa Itiyoophiyaa Duraanii Mana-hidhaatti Du’an

Sababa du’iinsa qondaalaa waraanaa duraanii Meejer Jeeneraal Gebremedihiin Feqaaduu ilaalchisee gabaasaa haakimootaa eegachaa akka jiru Mootummaan Itiyoophiya ibsuun isaa gabasamrrea Dhimma kana irratti Gabaasaan VOA Ekindi ferewu kan haasofsiise De’eetaan ministiraa Feqaaduu Tsaggaa, Sadasa 2020 kaasee mana hidhaa keessaa kan jiran Jeeneraal Gebremedihiin dhukubsachuu isaanii akka odeeffannoo hin qabnee, himaniiru. Jeneraal Gebremedihiin Feqaadu yemuu Maqalee keessatti waraanni TPLF waraanaa Feederaalaa irratti tarkaanfii fudhate, akka walquunamitiin raadiyoo waraanaa addan citu taasisaniiru jedhamuudhaan himatamanii mana hidhaa keessa jiraachuun isaanii ni beekama.


Naannoo Ayyaaneffannaa ID Al Faxir ka Magaalaa Finfinneetti Jeeqama Ka’etti Namoonni Shakkaman 76 Qabamuun Himame

Ayyaana Id Al Faxir ka magaalaa Finfinneetti ayyaaneffame irratti kanneen hookkara kakaasuutti adda-durummaan shakkaman namoonni 76 to’annaa jala galfamuu isaanii Gareen hojii Gamtaa nagaa fi tasgabii beeksise, jechuudhaan Dhaabbatni Preesii gabaasee jira. Akka ibsa bahe kanaatti Ayyaanni waggaa kuma 1 fi 443ffaa Id Al Faxir magaalaa Fifinnee keessatti sagantaa bal’aadhaan dabaalamee ka geggeeffame yoo tahu, kanneen seera amantichaa tii ala jeeqamaa kaasuu kaayyeffatan namoonni dhuunfaa fi gurmuuleen, sababaa ittiin ka’umsa tahuu hin malleen, Isteediyeemii dhaa ala, bakka Muuziyeemii Yaadannoo Wareegamtoota Hookkara Diimaa jedhamee waamamuun baratame cinatti hookkara kaasaniin humnoota nageenyaa fi qabeeenyaa irra ka miidhaan gahe yoo tahu, kanneen gochaa kanatti adda-durummaam shakkaman namoonni 76 hidhaman, jechuun Gareen hojii Gamtaa nagaa fi tasgabii beeksise jira.


Bulchaan Aanaa Daraashee hidhattootaan Ajeefaman

Naannoo bulchiinsaa sabaa fi sab-lammii ummatoota kibba Itiyophiyaa aanaa addaa Darashee keessatii , bulchaa aanichaa dabalatee namoonii Sadii hidhattoota seeraan alaatiin ajeefamuu isaanii Yoonaatan Zebdiyoos komoshinii poolisii naanichaa wabefachuudhaan gabaasserra. Komishineriin Komoshinii poolisii naanichaa Alamaayyehu Maammoo akka VOAtti himanitti, hidhattootaa kanaa kana ajeefaman bulchaa aanaa obbo Chaabernaa Asfawu, itti gaafatanaama misoomaa qurxummii fi beellada anichaa Doktoor Taadelee Taarikuu, akkasumaas qotee bultoonii birooti. Turban darbee jalqabee aanaalee Konsoo fi Daraashee keessatti walti bu’insaa adeemaa jireen namoonni hedhuun du’anii, jiraattonni kuma 10 ta’an qe’ee isaanii irraa buqauu isaanii gabbasni Yoonaatan Zebdiyoos Hawaasaa irraa qindeesse ibseera.


Ilaan Maaski Jalatti, Twiteriin Maal Fakkaachuuf Jira?

Dureessichi addunyaa, Ilaan Maaski miidiyaa hawaasummaa twiterii doolaarii biliyoona 44in bituuf dhaabbaticha wajjin Wiixata daarbe erga walii galee booda fayyadamtoonni miidiyaa hawaasummaatif xinxaltoonni, “Maask waltajjiicha akkamitti hogganuuf deema laata?” jechaa jiran. Hundeessaa OROICT Abdiisaa Bancaa dubbisne.


Naannoo Benishaangul Gumuz, Aanaa Dibaaxii Keessatti Dhalattoonni Oromoo 100 Ol Hidhamuun Himame

Naannoo Benishaangul Gumuz, aodina Matakkal, aanaa Dibaaxii keessatti torban kana keessa namootni 100 caalan hidhaman jechuun maatii fi jiraattota keessaa hagi tokko sagalee Ameerikaatti himan. Gurmuu hidhattootaa Mootummaan “Shanee” jedhu, kan “Waraana Bilisummaa Oromoo” jedhee of waamu deggeran jedhamanii shakkamuun akka hidhamanillee dubbatan. Ministirri Tajaajila Komunikeeshinii Federaalaa Doktor Laggasa Tulluu, “Mootummaan naannolee nageenyi dhabametti tarkaanfii ni fudhata” erga jedhan booda, “Garuu, arkaanfii fudhatamu kanaan namootni nagaa akka hin miidhamne, raqaadhaan qulqulleeffama,” jechuun ibsan. No media source currently available


Gargaarsii Dhala Namaa Tigrigraay Seenee Jira:Mootummaa

Murtiin walitti bu’iinsa dhaabuu eega labsamee booda kokolaataan gargaarsa dhala namaa fe’an 146 bulchiinsa naannoo Tigraay seenuu isaanii mootummaan Itiyoophiyaa beeksisee jira.Gama kaaniin gargaarsii dhala namaa Tigraay dhaqqabaa jiru akkaan xiqqaa ta’u hogganoonni Adda Biisummaa Uummata Tigraay(ABUT) ibsaa jiru. Dubbii himaan ministrii hajaa alaa Itiyoophiyaa Amb. Dinaa Muftii ibsa kennaniin, hojjatonni gargaarsa dhala namaa dhorkaa tokko malee bulchiinsa naannoo Tigraayti akka sosso’an ehamamuu isaa ibsanii garuu gama dhiyeessii gargaarsa dhala namaan hanqiinni jira jedhan. Gargaarsa dhaqqabsisuuf jecha haala mijeessuuf ABUT bulchiinsa naannoo Afaar keessaa bakka qabatee jiru irraa ba’u kan ibsee ta’uus Amb. Dinaan garu kun sobaa, inumaayyuu ABUT haleellaa banuuf fedhii qaba jechuun dubbatan. Dhimmi biraa Amb. Dinaan kaasan lammiwwan Itiyoophiyaa Saa’udii keessatti rakkataa jiran gara biyyaatti deebisuuf hojiin gaggeeffamu itti fufee akka jiru, haNga ammaatti lammiwwan 15,300 deebifamuu ibsa. Imaltuu guddicha Idii hanga Idiitti jedhamuuf waamicha gara Itiyoophiyaatti akka dhufaniif dhiyaatee simachuun lammiwwan biyyatti seenen qophilee adda addaa irratti hirmaataa akka jiran akkasumas afeerraan akkasii ayyaanoota kanneen biroo irrattis akka itti fufuu dubbatan jechuun Keeneedii Abaate gabaasee jira.


Ayyaanni Fichee Cambalaalaa Kabajamee Jira

Ayyaanni kun erga weerarrii dhukkuuba kooviid dhufee as yeroo duraaf waltajjii irratti kan kabajamee yoo ta’u Itaamaajoor shuumiin humnootii waraana Fiild Maarshaan Biraanuu Julaa dabalatee aangawoonni sadarkaa olaanaa kan mootummaa irrattia argagamanii jiran. Sirnii ayyaana kanaa nagaan xumuramuu isaa polisiin magaalaa Hawaasaa kan ibsee yoo ta’u guyyoota dhufan 15f kabajamaa kan turu ta’uun ibsamee jira jechuun yonaataan Zabdiwoos Hawaasaa irraa gabaasee jira.


Ajjechaa Gondar Keessaaf Kanneen Itti Gafaataman Murtiitti Akka Dhiyaatan Gaafatame

Magaalaa Gonder keessatti ajjeechaa musliimota irratti raawwatameef qabeenyaa manca’eef kanneen itti gaafataman mootummaan murtiitti akka dhyeessu gumiin amantii Itiyoopiyaa gaafatee jira. Gumiin sun kaleessa ibsa baaseen waaltaaleen amantii biyya keessa jiran barbaachisummaa waliin jiraachuu akka barsiisan yaadachiisee jira. Prezidaantiin gumii dhimmootii Islaamummaa naannoon Amaaraa Sheek Se’id Mehaammed kaleessa Rooyitersiif akka hianitti, Gonder keessatti hidhattoota eenyummaan isaanii hin beekamne waliin walitti bu’iinsa uumameen amantoonni musliimaa 20 ta’an ajjeefamaniiru. Bulchaan naannoo Amaaree Dr. Yiliqaal keffaalee magaalaa Gonder keessatti kanneen ajjeechaawan kana raawwatn mootmmaan murtiitti ni dhiyeessa jedhan jechuu dhaan Mesfin Arage gabaaseera.


Ambaasaaddr Tireesii Aan Jaakobsan Rakkoo Namoomaa Sababaa Hongeen Naannoo Somaalee Mudaterratti Aangawoota Naannichaa  Waliin Mari’atan

Naannoo Somaaleetti bokkaa ganna lamaa oliif hin roobiin hafeen namootni miiliyoona sadii ol beela’anii gargaarsa eeggataa jiru, jedhama. Obbo Musxafaa Mohaammed Omar Prezdentiin naannichaa Kibxata darbe kana Hoji raawwachiistuu Imbasii Yuunaaytid Isteetis ka Finfinnee jiruu Ambaasaadder Treesii Aan Jaakobsan simatanii dhiibbaa hongeen jiraattota naannichaarraan gahaa jiruu fi haala gargaarsa namoomaa irratti mari’ataniiru. Ambaasaadder Tireesiinis Yuunaytid Isteetis gargaarsa namoomaa dabalataa dhiyeessaa jiraachuu ibsani jiru, Galmoo Daawit dabalata qaba.


Naannoo Uummattoota Kibbaa Keessatti Halellaa Raawwatameen Namoonni Ajjefamuun Gabaasame

Naannoo uummattoota kibbaa Itiyoopiyaa godina Koonsoo waliin kan wal daangessu aanaa addaa Daraashiee jedhamu keessatti walitti bu’iinsa uumameen namoonni hedduun ajjeefamaniiru jechuu dhaan EZEMAn murtiin haqaa akka kennamu gaafatee jira. Aanaalee hollaa lamaan gidduutti walitti bu’iinsa uumametti aansee, humni addaa naannoo sanaa ajjeefamuu kanneen ijaan argan VOAf himaniiru. Kanneen ijaan argan kun akka jedhanitti namoonni hidhatan kanneen naannoo sana keessaa tuuristoota biyya alaa ukkaamsanii butn. Komiishinerri poolisii naannoo uummattoota kibbaa Alamaayyoo Maammoo VOAf akka ibsanitti, tuuristoonni lammiiwwan Hindee ja’a daangaa godina Koonsoo fi aanaa addaa Deraashii irratti qabamanii turan gad dhiisamaniiru jedhan. komiishinerichi akka jedhanitti tuuristoonni kun Ebla 26 bar 2022 guyyaa dhuma ukkaamsamanii butaman gad dhiisaman. Ennaa duulli tuuristoota gad dhiisisuugeggeessamettis humni addaa tokko ajjeefamuu illee ibsanii jiru. lammiiwwan Itiyoophiyaa kanneen isaan waliin imalaa turan illee gad dhiisamuun ibsameera.


Gondor Keessatii Walitti Bu'iinsa Uumameen Musliimonni 20 Du'un Himame

Kaabaa Itiyoophiyaa magaalaa Gondor keessatii sirna awwaalchaa nama hogganaa amantaa Musiliimaa ta’an irratti walti bu’iinsaa raawwateen namoonii hedunn Ajeefamuu isaanii Bulchiinsii naannoo Amaaraa ibsaa baaseen beeksisee jira. Dhimmaa kana irratti gabaasiinii maddii oduu Rooyoiters baasee akka jedhuttii waliti bu’iinsa kanaan namoonii amnantaa Musiliimaa hordofan 20 du’aniru. Rooyiters maddeewaan hospitaalaa waabeffachuudhaan akka ibsettii namoonii 15 immoo madaawanimoo Hospitaalaa seenaniiru. Waltii bu’iinsichii kan uumamee namoottan awwaalchaa irra jiran irratti waldaa amantaa Ortodoksii keessaa erga dhakaan darbatamuu jalqabee boodaa akka ta’e kan Eere ibsii Mootummaa naannoo Amaaraa , waltii bu’iinsichii beekaa akaa babaldhatu taasifamee, wal loliinsaa Musilimaa fi Kiristaanaa giduutti taasifame ta’u isaa beeksiseera. Mootummaan naannoo Amaaraa namoottan balaa kanaa keessaa harka qaban itti gaafatamumatti akka dhiheesuu ibsuu isaa fi gareen Paartii mormitootaa akka hawaasnii tasgabaa’u waamicha tdhiheesuu isaanii gabaasinii Masfin Arragee ibseeraa.


Angawoonni Embasii Yunaayitid Isteetisii fi kan USAID Naannoo Somaalee Daawwatan

Charge d'Affaires ykn hoji raawwachiistuu embasii US kan Finffinnee Treesii Jaakobson fi itti aanaan daayirktera USAID ADAM Schimidt angawoota naannoo Somaalee waliin wal arguu akksumas projektiiwwan US-n deggeramu kan naannoo sanaa daawwachuuf gamasitti imalanii jiran. Projektiiwwan dhaabbati gargaarsa misooma addunyaa Yunaayitid Isteetis naanno Somaalee keessaa qabu ka daawwatan angawoonni kun namoota sababaa hongeen rakkoo hamaaf saaxilaman illee daawwatanii gargaarsa akka godhaniif illee waadaa seenanii jirarn. Gabaasaan keenya Galmoo Daawit angawoota kana waliin gara Godeetti imaluu dhaan haala gamasii arge nuuf ibsee jira. No media source currently available


Mootummaan Itiyoophiyaa hidhattoonni TPLF Affaar keessaa hin bane jedha

Umnoottan TPLF Bulchiinsa naannoo Affar keessatti bakkeewan qabataanii jiraa akka guutummaatti gadilakkisanii hin baanee mootummaan Itiyoophiyaa ibsee jira. Ministirrii dhimama kominikeshiinii Mootummaa Itiyoophiyaa Dr. Leggese Tulluu dhimmaa kana irratti ibsaa VOA dhaaf kennaniin , ummata Tigraayiif akka gargaarsii namoomaa qaqqabuu danda’uuf hidhattoonni TPLF naannoo Affar keessaa Guutumaatti bahu akka qaban dubbachuu isaanii gabaasin Masfin Arragee ibseera. Dhabbataa oduu Rooyiterti kan dubbatan komishinariin poolisii bulchiinsaa naannoo Affaar Ahimad Hariif gamaa isaaniitin Umnoonni TPLF Magaala Abi’alaa keessaa bahanus, ammas naannoo Affar keessatti bakkeewwan Sadii qabatanii akka jiran himaniiru. Karaa biraatiin Dubbi himaan TPLF Geetachew Radda haalaa gargaarsii namoomaa ummta Tigraayif dhihachuu qabu mijeessuudhaaf hidhattoonni isaanii guutummatti Affariin gad lakkisanii bahu isaanii akka ibsan Rooyiters gabaaseera. Rooyiters akka itti dabaluudhaan gabaasetti ji’a darbee ergaa tarkaanfiin dhukaasaa dhaabuu fudhatamee as guyyaa guyyaatti konkola’attoonii gargaarsa namoomaa 100 Tigraayiin akkka seenuu qaban dhaabbanii mootumootaa gamtoomanii barbaadus amma ammatti konkola’attonii Tigrayiin seenuu danda’an 144 qofa.


Imala Nagaa Eegsisuuf Sudaan Keessa Kan Turan Dhalattonni Tigraay Biyya Ofitti Deebi’uu Diidan

Bulchiinsa naannoo Tigraay irraa imala nagaa eegsisuu kan Tokkummaa Mootummootaaf Sudaan keessatti boba’anii kan turan namoonni 500 caalaan biyya ofiitti deebi’uu diduu isaaniif sababaan kennan sodaa nageenyaa qabanii fi gosa ilaalchisee addaan qodamiinsa jiruun ta’u ennaa dahannaa siyaasaa Sudaan keessatti gaafatan ibsan. Hanga waggaa dabreetti Miseensoota naga eegumsaa kan Tokkummaa Mootummootaaf kanneen naannoo Abiyee isa sudaanii fi sudaan Kibbaa giddutti bobba’an kuma afur ta’an keessaa harka caalaan humnootii Itiyoophiyaa turan. Itiyoophiyaa fi Sudaan giddutti falmii qabeenya lafaa kan naannoo daangaa fi hidha laga Abbayyaa ilaalchisee hariiroon jiru gad adeemaa waan dhufeef jecha, humnootiin Itiyoophiyaa sudaan keessa turan kun humnootii biyyoota adda addaan iddoo buufaman. Waraannii Itiyoophiyaa hedduun gara biyya isaanti kan deebi’an yoo ta’u, hangii tokko garu dahannaa siyaasaa gaafachuu isaanii dubbii himaan humnootii naga aeegumsaa kan tokkummaa mootummootaa ibsanii jiru. Kanneen deebi’uu hin feenee kun addunyaan eegumsa akka gootuuf kan gaafatan waan ta’eef jecha, iddoo eeguumsa qabuutti Tokkummaan Mootummootaa kaa’uun ibsan dubbii himaan kun. Dahannaa siyaasaa kennuuf itti gaafatamnii kan irra jiru aangawoota Sudaan ta’uu fi isaaniis dhaaba baqattootaa kan Tokkummaa Mootummootaa (UNHCR) biraa gargaarsa argataniin namoota kana simatanii jiru.


Hospiitaalli Aydar Naayaata Dhukkubsattootaaf Kennu Dhabe: Angawoota

Bulchiinsa naannoo Tigraay keessatti hospiitaala refeeraalaa guddaa kan ta’e kan Aydar, dhukkubsattoota wal’anaman waan nyaachiisu dhabuu isaanii dhukkubsattoota 240 torban dabree mana isaanti deeebisuu isaa aangawoonni dubbatanii jiru. Murtii hospiitaalli kun dabarsee kun, mootummaan baatii Bitooteessa dabree gargaarsii nyaataa akka seenu gochuuf loola dhaabiinsii ta’u isaa eega labsee as iyyu nyaatii Tigraay seenee xiqqoo ta’u isaa agarsiisa jedhamee jira. Angawaan hospiitala Ayder kan maqaan isaanii akka hin ibsamnee gaafatan akka jedhanti, dhukkubsattonnii nayaata ofii bitachuu danda’an 360 hospiitalicha keessa jiru.Dhukkubsattonni haaraan kanneen nyaataa fi maallaqa hin qabne garu mana ofiitti deebiifaman jedhan. Kanneen manatti deebifaman kana keessa daa’imman dhukkuuba Meniinjaaytas fi dhukkuuba somaabaan qabaman, akkasumas ijoollee dhiiraa umriin 14 kan vaayrasii HIV waliin jiraatu kan jiran ta’u Neersonni dubbatanii jiru. Dhimma kana irratti deebii akka kennaniif kan gaafataman ministeerri Fayyaa Dr. Liyaa Taddasaa fi hogganaan komiishiina bulchiinsa ittisa balaa Mitikkuu kaasaa biraa deebiin argame hin jiru.


Kokolaataan Gargaarsa Fe’an Gara Tigraay Deemaa Jiru: Mootummaa Itiyoophiyaa

Magaala bulchiinsa naannoo Afaar kan taatee sameeraa irraa ka’uun gama Abaalaan kokoolaataan 74 kanneen garagaarsa dhala namaa fe’ani gara maqaleetti imalaa kan jiran ta’u mootummaan Itiyoophiyaa har’a beeksisee jira.Isaan kana keessaa 6 boba’aa kan fe’an ta’u ibsa baaseen beeksisee jira. Addi Bilisummaa uummata Tigraay bulchiinsa naannoo Amaaraa fi Afaar keessaa akka ba’u gochuuf hawaasnii addunyaa dhiibbaa akka godhu kan gaafate ibsii mootummaa Itiyoophiyaaa nagaan argamee oloollii sobaa akka dhaabatuu akkasumas kokolaataan fe’umsaa 1025 kanneen duraan gargaarsa fe’anii Tigraay seenan hatttamaan akka deebifaman gaafatee jira jechuun Keneedii Abaatee Finfinnee irraa gabaasee jira.


Ministriin Fayyaa Itiyoophiyaa Dhaabbattoota Fayyaa Sababaa Waraansaan Manca’an Ka Deebisee Ijaaraa Jiru Ta’uu Beeksise

Itiyoophiyaa keessatti sababa lola Kaaba biyyattii fi walitti bu'iinsa bakka garaa garaattii muudateen dhaabbilee fayyaa barbadaa'an deebisanii suphuu hojii eegalsiisuu isaa ministeerri fayyaa ifoomseera. Sababa waraanatin naannoo Amhaaraa fi Affaaritti hospitaaloota barbadaa'an keessaa 36 deebisanii ijaaruun hojii eegalsiisuu isaa dubbata. Deetaan ministeera fayyaa Dr.Ayyalee Tashoomee akka jedhanitti akka guutuu biyyattiitti dhaabbileen fayyaa sababa rakkoo nageenyaatiin miidhaman 3000 oli. No media source currently available


Prezidaantiin Naannoo Tigraay Muummicha Barreessaa Tokkummaa Mootummotaaf Xaayaa Ergan

Prezidaantin bulchiinsa naannoo Tigraay Debretsiyoon Gebreemikaa’el xalaayaa barreessaa muummee mootummoota gamtoomanii Antoniyoo Guteereesiif barreessaniin, gara hundumaanuu badiinsi Itiyoophiyaa keessatti adeemaa jiru haalaa yaaddesaa ta’e irraa akka jiruu ibsuun isaanii beekameera. Debretsiyoon Xalaayaa fuula 4 qabu kana keessatti ,mootumaan naannoo Tigraay gargaarsa namoomaatiif jechuudhaan dhukaasaa dhabuu isaa ibsanii haalli gargaarsa namoomaa akka waadaa seenameen adeemaa akka hin jirre himaniiru. Duma xalayaa isaanii irrattis fallii karaa nagaa yoo hindanda’amnee t’ee marsama Tigraay irratti taasifamee cabsuuf jecha filannoo biraa fudhachuudhaf akka dirqissifaman ibsuun isaanii beekameera.


Embaasiin Raashiyaa Lammiwwan Itiyoophiyaa Akka Loltummaaf Fo’ataa Hin Jirre Beeksise

Guyyoota darbaniif lola Yuukreen fi Raashiyaarratti hirmaachuuf waamichi ni jira, oduu jedhu midiyaa hawaasummaa irrattia eega himamee booda Lammileen Itiyoophiyaa hedduun Embasii Raashiyaa Finfinne jiru dura hiriiranii jiran. Namoota kana keessaa kanneen gabaasaa VOA’tti dubbatan, oduu dhagahanii waraanichatti hirmaachuuf ragaa qabatanii akka dhiyaatan dubbatan. Imbasiin Raashiyaa, lammiiwwaan Itiyoophiyaa biy ya isaanii waliin dhaabbachuu galateefftee, garyy “fo’annaan loltummaa geggeessame hin jiru,” jedhee jira. Galmoo Daawit kaleessa bakka Impaasicha Raashiyaa, Finfinnee jiruutti qaamaan argamuun gabaasaa qindeesse qaba.


Gargaarsa Gara Tigraayitti Ergamu Ilaalchisee Ibsa Tokkummaa Mootummootaa

Konkolaattonni gargaarsaa 50 midhaan nyaataaf gargaarsa namoomaa akkasumas boba’aa fe’atan jimaata darbe Maqalee seenuun ibsamee jira. Konkolaattonni kun midhaan gargaarsaa toonii 1000tti hedamu kan fe’atan yoo ta’u, kunis namoota 43,000f midhaan nyaataa ga’aa akkasumas meeshaalee eegumsa fayyaa, nyaata madaalamaa, bishaanii fi meeshaalee qulqullina ittiin eeggatan toonii 700 fe’uun gamasitti imaluu isaanii dubbi himaan tokkummaa mootummootaa Stefenii Dujaarik ibsa kennaniin beeksisaniiru. Konkolaataan boba’aa liitira 115,000 fe’ate illee ergamuun ibsamee jira. Haa ta’u malee kunis baatii sadii fi walakkaa dhaaf lafoo dhaan Ebla tokko gargaarsi erga ergamee as konkolaataan gargaarsaa ergamee isa jalqabaa ti. Haa ta’u malee fedhii naoomaa gamasii guutuuf gargaarsaa fi boba’aan itti dabalaa kan barbaachisu ta’uu tokkummaan mootummootaa beeksisee jira. Konkolaattonni gargaarsaa itti dabalaa Samaraa irraa gara Maqaleetti imaluuf qophaaanii jiru.  Dujaariik itti dabaluun akka jedhanitti gargaarsi itti dabalaa haala amansiisaa ta’een hatattamaan lammiiwwan Tigraay Amaaraa fi Affaar keessaa kanneen miidhaan irra ga’e gargaarsi yeroo yerootti akka dhaqqabu gochuuf qaama mara waliin wal quunnamuu itti fufna jedhan.


Jinkaa Keessatti Shakkamtoonni Hidhamanii Jiru

Hokkara dhiyeenya kana magaalaa Jinkaa keessatti ka’een wal qabatee namoonni shakkaman 400 to’annaa jala oluu bulchiinsii godiina Omoo kibbaa beeksisee jira. Namoonni kuma tokko caalaan hiriira hokkaraan guutamee fi Jinkaa keessatti gaggeeffameen kan ka’e manaa fi qe’e ofii irraa godaananii jiran. Hiriirtonni kun konyaan isaanii ofiin of akka bulchiitu kan gaafatan yoo ta’u garu hokkaratti jijjiramee manneen fi suqileen 160 ni gubachuun ni yaadatama jechuun Yonaataan Zabdiwoos gabaasee jira.


Ministeerrii Barnootaa Har’a Ibsa Kennee Jira

Barattonni naanoo walitti bu’iinsii jiru irraa qormaata Yunivarsitii seensisuu fudhatanii turan ammas irra adeebi’anii akka waan jalqabaati akka fudhataniif ministeerri barnootaa murteessuu isaa beeksisee jira. Waajirri barnootaa kan bulchiinsa naannoo Amaaraa ba’ii qormaata biyyooleessa ilaalchisee gaaffii kaasuun isaa ni yaadatama. Kana malees barattonnii dabalataa kan bulchiinsichaa 4339 Yunivarsitii guutummaa biyyatti keessa jiranti akka ramadamuuf jiru.Lakoobsii kun barattoota ba’ii qormaataa wal falmisiisaa ta’een warra darbanti dalata ta’uun ibsameera jechuun Masfiin Arraagee gabaasee jira.


Wal Waraansaa fi Jeeqamsa Sammuu

Walitti bu’iina Itiyoophiyaa gama kaabaa keessatti gaggeeffameen kan ka’e uummanni kuma kurna hedduun yaadii isaanii miidhamaa ta’u bulchiinsii naannnoo Amaaraa beeksisee jira. Waajiira eegumsa fayyaa naannoo sanaatti Daayreekteerri karooraa kan ta’an Obbo Mogas Asras akka jedhanti, uummanni Kuma soddooma ta’an qor-qalbiin isaanii miidhamee jira. Gargaarsii hawaasummaa fi qor qalbii kan walii galaa hatattamaan namoota naannoo walitti bu’iinsaa turaniif kan barbaachisu ta’u hubachiisan jechuun Masfiin Araagee gabaasee jira


TPLF Afaar Keessaa akka Hin Baanee Bulchaan Ab Alaa Hima

Hmnoonni TPLF naannoo Afaar bakka Irppitii jedhamuu keessaa bahuu isaanii VOAtti kan himan bulchaan magaa Ab alaa Xaahir Hasan ibsaa umnoonii TPLF ammas naannoo Affar keessatti Anaalee 5 qabatanii akka jiran obbo Xaahir hasan himuu isaanii gabasinni Masifi Arraagee Dassee irraa erge ibseera. Gabaasinni kun akka dabalee ibsetti, konkola’attonni gargaarsaa namoomaa fe’aman 47 fi kan boba’aa baatan sadii magaalaa Samaraa irraa ka’uudhaan garaa Maqaleetti daanqaa malee imalaa jirachuu isaanii mootummaan Itiyoophiyaa fi dhaabanni saganata midhaan nyaataa addunyaa / WFPn himaniiru.


Namoonni Waan Nyaatan Dhabuun Dheessaa Jiru :Angawaa

Bulchiinsa naannoo Amaaraa godiina Waag Himra lafa ABUT to’ataa jiru keessaa namoonni 200 ta’an nyaataa fi dawaa dhabuun dheessaa kan jiran ta’u/ aangawoonni naannoo RSA ibsanii jiru. Guyyaa guyyaatti namoonni 200 manaa fi qe’e ofii gadhiisanii godaanuun magaala Godinaa kan taate Saqooxaa akka seenan dubbii himaan bulchiinsa godinaa Obbo Kefyaaleew Dabesh RSA tti himanii jiru.Lakkoobbsii namoota godaananii kun torban dabree dabaluun isaas ibsamee jira. Haatii Intala umriin waggaa shanii fi ilma umriin baatii torbaa qabattee saqooxaa dhaqqaban Aaddee Tsagaa Masarat imaltuu hamaa keessa darbuu fi rakkoo isaan mudatee ibsanii jiru. Waaniin nyaadhu dhabeeb lubbuun turuuf jecha biyyoo nyaadhe, Ijoollee koottis biyyoon waan gaarii akka ta’e itti himee akka nyaatan taasisee jechuu isaanii Asteer misgaanaaaw Baahir Daar irraa gabaastee jirti.


Magaala Hawaasaa Keessatti Hiriirrii Mormii Gaggeeffame Jira

Bulchiinsa naannoo uummattoota Itiyoophiyaa gama kibbaa keessatti bakka buutonni aanaa addaa kan Amaaroo Hawaasaa keessatti hiriira ba’uudhaan haleellaa shaneen nu irra ga’e jedhan itti fufuu isaa mormanii jiru. Gareen riphxee looltootaa kun jedhan naannoo sana irra deeddebi’ee seenuun siviiloota ajjeesaa fi qabeenya hata jedhan.Namoonni kuma 30 ta’an manaa fi qe’e ofii irraa godaanuun haala gargaarsa dhala namaa hamaa keessa jiru jechuun, bakka buutonni hawaasicha RSA ibsanii jiru. Siviloonni 200 caalaan wagootii muraasa as dhiyoo ta’an keessatti shanee kan ittiin jedhaniin ajjeefamuu dubbatan. Dubbii himaan waraana bilisummaa oromoo Obbo Odaa Tarbii haleellaa siviiloota irratti gaggeeffama jedhanmu guutuummaatti soba jechuun dubbatanii turan. Kana malees aangawaa naannoo kan godiina Gujii Dhiyaa Galaanaa Waradaa ajjeesan jechuunis himatanii jira.Namoonni ijaan arginee jedhan akka dubbataniitti kun kan ta’e hidhattonni kun Awutoobuusa daandii guddaa irratti dhaabsisanii eega qabeenyaa imaltoota 40 saamanii booda jedhu. Achiis hogganaa dargaggootaa Saalii Baannataa ajjeesan jechuu isaanii Yonaataan zabdiwoos gabaasee jira.


Mooraa Baqattoota Ertraa Kan Gondar Keessatti Baqattonni Madaa’uun Ibsamee Jira

Bulchiinsa naannoo Amaaraa godiina Gondar kaabaa magaalaa Daabaat keessa kan jiru mooraa baqattonni Ertraa keessa buufatan keessatti walitti bu’iinsa uumamee haleellaa ykn walitti bu’iinsa dhiyeenya ka uumamee kan qoratuu ta’u bulchiinsii dhimmootii baqattoota fi kanneen deebi’anii beeksisee jira. Dubbii himaan bulchiinsa kanaa Beakaal Nigusee akka jedhanti haallii uumamee haleellaa ala irraa gaggeeffamee ykn walitti bu’iinsa baqattoota giddutti uumamee haa ta’uu murteessuun hin danda’amne. Bulchaan aanaa Daabaat Gabra Hiwoota Mokaaniit RSA akka ibsanti loola baqattoota giddutti ka’een shan mada’anii jiru. Ala irraa dhukaasii kan ture ta’uus madaan baqattoota shananii kan rasaasaa akka hin taane hin beekama jechuu isaan Masfiin Arraagee gabaasee jira.


Magaala Jiinkaa Keessa Namoonni Dheessuun Ibsamee Jira

Bulchiinsa naannoo uummattoota Itiyoophiyaa gama kibbaa magaalaa Jiinkaa keessaa uummanni kuma tokko ta’an manaa fi qe’e isaanii irraa godaanuu bulchiinsii godiina Omoo ibsee jira. Kunis magaalaa Jiinkaa keessatti hiriirtoota konyaa Ardii irraa gaaffii ofiin of bulchuu dhiyeessan haleellaa kanan kan dheessan ta’u ibsan.Angawaan nageenyaa kan bulchiinsa godiinaa Daamoo Bezzaabih akka jedhanti suqilee fi manneen 160 ta’an hiriirtootaan barbada’aniiru jechuu isaanii Yonaataan Zabdiwoos Gabaasee jira.


Gargaarsii Tigraay Dhaqqabe Kokoolaataa 26 qofa: Angawaa Tigraay

Mootummaan Feedeeraa kan Itiyoophiyaa fi bulchiinsii naannoo Tigraay baatii dabree gargaarsii akka seenuu gochuuf jecha walitti bu’iinsa dhaabuu isaanii labsanii turan.Ergasii as Guyyoota 20 keessatti kokoolaataa gargaarsa fe’an 26 qoftii Tigraay seenuu isaa itti gaafatamtuun waajiira Komunikeeshiinii bulchiinsa naannoo Tigraay aaddee Liyaa Kaasaa ibsanii jiru. Aadee Liyaan RSA akka ibsanti waadaa seenamee haalli gaafatamee kan guutamee ta’uus gargaarsa ni argama jedhamee abdatamee hin argatiin jirra jedhan. Gama kaaniin ministeerri koomunikeeshinii fi dubbii himaan mootummaa Itiyoophiyaa Laggasaa Tullu RSAs akka ibsanti gargaarsii darbee Tigraay akka seenuu gochuuf humnootiin ABUT Afaar keessaa ba’u qabu. Kana malees jedhan mootummaan guyyaa guyyaan kokolaataan gargaarsa fe’e meeqa gamas seenuu akka qabu kan hin murteessine ta’u fi kunis fedhii arjaamtootaa irratti hirkata jechu isaanii Muluugeetaa Atsibahaa maqalee irraa gabaasee jira.


Gareelee Mirgii Namoomaa Gabaasa Baasan Irratti Bulchiinsii Naannoo Amaaraa fi Tigraay Deebii Kennan

Dhaabattonni mirga namoomaa kan Addunyaa lama jechuunis Amnestii Intarnaashinal fi Hiyumaan Raaytis Waach torban dabree gama Tigraay dhiyaa keessatti yakka dhaqqabe jedhan dhiyeessuun isaanii ni yaadatama. Gabaasa kana kan ilaaleen mootummaan bulchiinsa naannoo Amaaraa ibsa baaseen, loogii kan qabu jechuun mormii isaa dhiyeessee jira.Gabaasichii xumuura dhugaa hin taanee hatattamaan kaa’uun mallii dhugaa jiru baruuf itti gargaaramees qabatamaa miti jedhee jira. Kana malees gabaasnii dhiyaate qabatamaa kan hin taane akkasumas odeeffannoo wal dhahuu fi tilmaama dogoggoraa of keessaa qaba jedhee jira.Wal falmisiisoo kan ta’an dhimmootii dangaa biyya keessaa kan ilaaleen,abbaa biyyummaa biyya tokko irratti ejjennaa gam tokkoof looguu dhiyeessee jedha bulchiinsii naannoo Amaaraa ibsa baasee. Gama kaaniin waajirri haajaa alaa kan Tigraay dhimmi wal fakkaataa irratti ibsa baaseen jaarmayoonni mirga namoomaa kan addunyaa lameen Tigraay gama dhiyaa keessatti humnootiin Amaaraa deggersa guutuu waraana Itiyoophiyaa fi Ertraa biraa argataniin dhalattoota Tigraay irratti yakka dhaqqabsiisan gabaasuu isaaniin mootummaa Tigraay dinqiisiifatee jira jedha. Gabaasnii Ebla 6 ba’e sun hawaasa addunyaa rifaasisuu isaa akkasumas seera gargaarsa dhala namaa kan addunyaa fi seera mirga namoomaa kan addunyaa kan cabsee ture jedhee jira.


Jinkaa Keessatti Mormii Ka’uun Gbaafamee Jira

Godiina Omoo Kibbaa nagaala Jinkaa keessatti, manneen fi suqileen kuma hedduun garee gosa Arii kanneen mormii dhageesisaa turaniin gubachuun ibsamee jira.Iddoon kun Finfinnee irraa gara Kibbaatti kilo meetra 750 irratti argama. Jiraattonni magaalatti RSA akka ibsanti, kanneen mormii dhageesisaa turan kun gosoota kanneen biroo naannoo sana jiran irratti haleellaa geesisuu isaanii dura gaaffii ofiin of bulchuu dhageesisaa turan.Kan gosoonni adda addaa 16 of keessaa qabu Godiinni Omoo Kibbaa,aadaa fi afaanneen adda addaatu keessa jira. Godiinni kun, Bulchiinsa uummattoota Itiyoophiyaa gama kibbaa keessatti kan argamu ta’uunis ibsamee jira .


Waaltaaleen Barnootaa Naannoo Amaaraa Manca’an Deebisanii Ijaaramuu Jalabamuun Gabaasame

Waaltaaleen tajaajila hawaasaa 18 kanneen wal waraansa geggeessameen miidhaan irra ga’e jedhameef magaalaalee Amaaraa dhiya torba keessa jiran deggersa baankii addunyaa fi mootummaa Itiyoopiyaa biraa argame qarshii miliyoona 150 hojiin deebisanii ijaaruu jalqabuu isaa minitrittiin misooma bu’uuraa aadde Caaltuu Saanii ibsaniiru. Magaalaa Dasee keessaa kan jiru waaltaa barnootaa ka ture manni barnoota giddu galeessaa Geraadoo har’a bifa mul’atuun hin turre. Hoogganaan mana barnootichaa Suufii Mehammed, humnoonni TPLF magaalattii to’achuu isaaniitti ai ansee manca’uu guddaatu irra ga’e jechuun himatu. Manni barnootichaa dugdee magaalaa Daseettkan argamu waan ta’eef irra deddeebi’uun miidhaan irra ga’eera jedhan. Hojii ijaarsaa sana adda durummaa dhaan kan qindeessu, projektiin seefti neetii misooma magaalaa kan fedeeraalaa hojici baatilee afur keessatti akka xumuramu mirkaneessee jira


Bakka Buutonni Hawaasa Maraqoo Ol Iyyannoof Gara Hawaasaatti Imalan

Naannoo uummattoota kibbaa zoonii Guraagee keessa kan jiran hawaasi Maaraqoo aanaa addaa taanee akka ijaaramnuu fi seeraan ala aanaa BeteGuraagee Mesqaan jala galle kan jedhan gandeen sagal gara aanaa Maaraqootti akka haammataman gaaffiin dhiyeeffanne nuu hin deebine jechuu dhaan kanneen gamasii buqqa’an Hawaasaa dhaquu dhaan bulchiinsa naannootti komee isaanii dhiyeeffatan. Gama biraatiin hawaasaalee kana gidduutti wal dhibdeen uumamee ture nagaan xumuramuu isaa itti gaafatamaan dhimmoota kominikeeshinii naannoo aadde Senayit Solomon VOAf ibsanii, gaaffilee ijaarsaa fi daangaa deebisuuf naannichi yaalii gochaa jira jedhan. Waajjira bulchaa naannoo sanaa obbo Ristuu Yirdaaw har’a dhaquu dhaan sagalee isaanii dhageessisuu kanneen dhufan keessaa tokko barsiisaa Meshiibaa Abitoo akka jedhanitti, hawaasi Maraqoo mirga heerri kenneef duraa mulqameera jedhan. Walitti bu’iinsa tureen miidhaan kan irra ga’e jiraattonni naannoo illee mootummaan naannoo gaaffii uummataa sirriitti dhaga’ee deebii waan hin kennineef jecha keessumaa walitti bu’iinsi sun dubartootaa fi ijoollee miidhuu isaa dubbatu. Hiree ofii ofiin murteeffachuu fi aanaa Masqaantti kan haammataman hawaasaaleen Maaraqoo afaan isaaniin dubbachuu,mana murtiitti itti fayyadamuu hin dandeenye jechuun illee himatu jiraattonni kun. Aadde sennaayit Solomon itti gaafatamtuun waajjira kominikeeshinii naannichaa gama isaaniin akkaataa ijaarsaa naannoo sanaa fi gaaffiin daangaa mootummaan naannoo adda baasee utuu hin taane, qorannaa fi mala dimokraasummaan deebii itti kenna jechuun VAf ibsaniiru jechuun Yonatan Zebdwoos gabaaseera.


Naannoo Walqaayiit Xagadee fi Xalamt Keessatti Awwaalli Reeffa Heddu Of-Keessaa Qabu Argameera:Yunivarsitii Goondar

Naannoo maqaan dhahamee kana keessatti Addi Bilisummaa Uummata Tigraay (ABUT) gocha duguuggaa sanyii rawwateera jechuun kanneen gabaasa dhiyeessan gareen qorqttoota Yunivarsitii Goondar boollaa namoonni hedduminaan keessatti awwaalaman 2o ta’an arganneera jechuun beeksiisan.Qorannaan kunis isa bara 1972 kaasee hanga bara 2013tti waan ta’e of keessaa qaba jedhamee jira. Gama kaaniin bulchiinsa naannoo Tigraay bulchaa kan jiru ABUT ibsa gidduu kana baaseen mootummaan bulchiinsa naannoo Amaaraa akka ofii isaa miidhameetti dhiyeessaa jira jeechuun himatee reeffii namoota argamees kan dhalattoota Tigraay irratti rawwatame agarsiisa jedhe jira. Amneestii Intarnaashinaal gama isaan gabaasa akkasii baasuuf qorannaan saayinsiin deggerameetu barbaachiisa jedha. Gabaasa Asteer Misgaanaawu Baahiir Daar irraa eriite caqasaa.


Lixa Tigiraay Keessatti Humnoonni fi Aangawoonni Amaaraa Gochaalee Yakka Waraanaa fi Farra-namoomaa Raaw’atan: Gabaasa Haaraa

Gareen mirga namaa beekamoon lama roobii har’aa humnoonni naannoo Amaaraa dhalattoota Tigraay irratti duula fixiinsa sanyii raawwatan jechuu dhaan lammiiwwan nagaa kumaan laka’aman ajjeesuu dhaan lammiiwwan miliyoona tokkoo ol qe’ee ofii irraa akka buqqa’an taasisaniiru jechuun yakkaniiru. No media source currently available Amnestii Internaashinaalii fi Human Rights Watch waliin ta’uu dhaan gabaasa baasaniin, dhiya Tigraay keessatti lola geggeessameen angawoonni naannoo Amaaraa fi humnoonni naannoo fi milishoonni naannoo sanaa yakkka isaan dalagan yakka waaanaa fi yakkawwan namooma irratti raawwatame jechuun ibsan. Waranni Itiyoopiyaa illee kana keessatti walii galeera jechuun himataniiru. Amnestii Internaashinaalitti qorataan dhimmootii gaanfa Afriikaa Fesehaa Tekilee qorannaa kana ilaalchisuun akka jedhanitti qorannaan kun fuula 240 waan ta’u kan qabu ta’uu isaaf kunis dhiya Tigraay keessatti dhiittaa mirga namaa raawwate bifa fixiinsa sanyii fi yakki farra namoomaa raawwatamuu isaa mul’isa jedhan.


Gargaarsa gara Tigraay deemuu mootummaan akka hin danqine ibsame

Konkola’atootaa gargaarsa namoomaa fe’anii gara naannoo Tigraay imalan irratti mootummaan daangaan kaa’ee akka hin jirree fi lakkoofsaa konkola’atotaa kan murteessaan dhaablee gargaarsaati malee mootummaa akka hin taane, dubbii himaan mootummaa itiyoopiayaa Dr. Leggesee Tulluu VOAti himaniiru. Fedhii namoottan gargaarsaa barbaadanii miiliyoonaatti lakkawaman guutuudhaaf guyyaatti konkola’attonni 300 Tigraayiin seenu qabu kan jedhan aanga’onni naannoo Tigraay , mootummaan Itiyoopiyaa konkola’attonni gargaarsaa akka Tigraayiin hin seenne dhorkaa jiraa jedhanii himachaa akka jiran ibsameera. Karaa biraatiin Dhaabbanii Midhaan Nyaataa Adduunyaa (WFP)n ji’oottan sadan darbanii as yeroo jalqabaatiif Ebila 1/2022 konkola’attonni gargaarsa namoomaa fe’an Tigraayiin seenuu isaanii ibsuu isaa gabaasinni kenedii Abaatee beeksiseera.


Konkolaataan Gargaarsa Fe’ate Tigraayiin Dhaqqabuu Angawoonni Naannoo Mirkaneessan

Jimaata darbe jechuun Bitootessa 23 bara 2014 gargaarsa midhaan nyaataa kan fe’atan konkolaattonni 21 naannoo Tigraay seenuu isaanii itti gaafatamaan misooma qonnaa fi baadiyyaa Dr. Attinguut Mezgebuu ibsaniiru. Konkolaattonni sun midhaan fe’an sambata achitti buusanii dilbata deebi’uu isaaniis Sirriitti ennaa ilaallu, guyyoota sana ennaa lakkoofnu, guyyaa lakkaa’aa waan turreef, rakkoon cimaan waan tureef jecha guyyoota 109 booda yeroo jalqabaaf daandiin sun hojii jalqabuu isaa kan mirkaneessan yaalii dhaaf konkolaattonni darbaniiru. Yaaliif kan ergaman kun midhaan gargaarsaa baatanii jiru. Konkolaattota 21, tokko boba’aa baataa 20 immoo calla midhaanii fi qamadii fe’ataniiru. Konkolaattonni sun kan Sagantaa nyaataa addunyaa yoo ta’u, Gargaarsi sun kan sagantaa nyaataa adduunyaa fi kan CRS. Gargaarsa USAID-n gargaarsi sun kan raabsamu jedhan.. Kun egaa daandiin banaa dha. Gargaarsi darbuu hin danda’a isa jedhu mirkaneessfu yoo ta’e male, rakkoo hawaasa rakkate kan as jiru fura miti. Jalqqabbii fi abdii gaarii dh jedhaniiru. No media source currently available


Walwaansii Xumuramee Rakkoon Keenyas Dhaabata Abdii Jedhu Qabna:Buqqaatoota Afaar Keessaa

Humnootii Fedeeraa kan Itiyoophiyaa fi humnootii Tigraay giddutti baatii Sadaasa bara 2020 kaasee wal waraansii gaggeeffame, uummata miliyoona 2 caalaa manaa fi qe’e irraa godaansisuu gabaasnii Tokkummaan Mootummootaa hubachisee jira. Waggaa kana wal waraansii kun gara bulchiinsa naannoo Afaariitti kan jijjiramee yoo ta’u lammiwwan Itiyoophiyaa fi baqattoota Ertraa gara Itiyoophiyaatti dheessanii turan manaa fi jireenya isaanii irraa buqqisee jira. Kana keessattis maatiin karaa adda addaa ba’u isaaniin wal jalaa badan akka jiran ibsamee jira. Dhaaba baqattootaa kan Tokkummaa Mootummootaa( UNHCR) irraa Astrid katelene akka jedhanti haallii nageenyaa iddoo kanaa keessumaa naannoo daanraa Tigraay fi Afaar irratti akkaan kan jijjiramaa deemuu dha.Kunis baatii Guraandhalaa keessa baqattonni 20,600 akka godaanan taasisee.Garu uummanni 300,000 Afaar keessaa jiraataa turees buqqa’anii jiru. Gargaarasa seensisuuf waliigalteen dhiyeenya tolfamee gargaarsii namoota barbaadaniif dhaqqabsisuuf abdii horee jira.Sana bira dabrees Afaar keessa wal waraansii akka jiru torban dabree gabaafamee jira.


Hongee Naannoo Somaalee Mudateef Qarshii Miliyoona 70 Ramaduu Naanncihi Beeksise

Mootummaan naannoo Somaalee hongee dhaqaabe ittisuuf kan oolu qarshii miliyoona 70 ramadee jira. Kaabineen mootummaa naannoo sanaa torban darbe kan “Gu’ jedhamuun beekamu roobi arfaasaa roobii jalqabuu isaa ega beeksisee booda wal ga’ii isaa duraa gegeessee jira. Haalli rooba sanaaf bakk inni waliin ga’e bakkaa bakkatti adda adda yoo ta’u, ammas deggersi itti dabalaa kan barbaachisu ta’uu ibsee jira. Itiyoophiyaan dhiibbaa hongee mudate dura akka dhaabattuuf michoonni sadarkaa addunyaa gargaarsa maallaqaa gumaachan dabalaa jiran. Ji’a darbe jarmayaan gargaarsa misooma addunyaa kan Yunaayitid Isteetis USAID, Itiyoopiyaa bakka uummanni miliyoona 6.2-tti hedaman hongee dhaan dha’amaniif bara 2022 keessa gargaarsa nyaataa hatattamaaf kan oolutti dabaluu dhaan gargaarsa doolaara miliyoona $39 gumaachuuf murteessu isaa beeksisee jira jechuun Addis Chekol gabaasee jira.


Konkolaattonni Gargaarsa Fe’atan 21 Gara Tigraayitti Imala Jalqabuu Mootummaan Beeksise

Mootummaan Itiyoopyaa lammiiwwan naannoo Tigiraay keessaa haala hamtuu keessa jiran lubbuu oolchuuf jechuu dhaan torban tokko dura jechuun Bitootessa 15 bara 2014 lola dhaabuuf erga murteessee booda har’a yeroo jalqabaaf konkoaataa midhaan fe’atan lafoo dhaan gara Tigraayitti deemuu jalqabuu isaanii beeksisee jira. Miinistriin tajaajila kominikeeshinii mootummaa Dr. Leggesee Tulluu VOAf akka ibsanitti konkokaattonni kun har’a waaree booda Samaraa irraa ka’anii gara Ab’aalaatti deemsa jalqabuu isaanii dubbataniiru. Har’a iyyuu naannoo Affaar bakka tokko tokko keessatti walitti bu’iinsi jiraachuu isaa kan ibsan ministrichi, gargaarsi sun sirriitti akka ga’u gochuuf hidhattoonni TPLF naannolee qabatan dhiisanii akka ba’an yaadachiisaniiru. Walitti bu’iinsi sun dhiyeessiin gargaarsaa danqamuu isaaf akka sababaatti dhiyaachuu kan mormu TPLF danqaa uumameef mootummaa himachuun isaa ni yaadatma. Gama biraan Itiyoopiyaatti ambaasaadderri Yunaayitid Isteetis Tireesii Jaakobsen dhimmootii deebisanii iijaaruu fi dhiyeessii gargaarsa namoomaa ilaalchisee bulchaa naannoo Affaar waliin Samaraa keessatti marii geggeessaniiru. Mootummaan filmaata jiru mara gargaaramuu dhaan gargaarsa namoomaa dhiyeessuuf tarkaanfii fudhataa jiraachuu guyyaa guyyaan itti fufuu isaakan ibsan Dr. Leggersee tulluu lafoo dhaan kan jaqabame imala konkoaattotaa jalqabamuu isaa ennaa ibsan, konkoaataan midhaan nyaataa fi boboa’aa fe’atan 23 Samaraa irraa ka’uu isaa mootummaan yoo ibsu dhukaaasa hidhattoonni TPLF bananiin daandiin cufamuu ibsee jira. Himannaa kana kan hin simanne TPLF gama isaan konkolaataan sun Samaraa dhaa akka hin ka’in ibsee jira. Gama biraan sagantaa nyaata addunyaan kan hoogganamu konkolaattonni gargarsaa gara Tigraayitti qajeeluu dhaan fooyya’ina argamsiisaniiru. Yeroo ammaa Ereptii kan ga’an yoo ta’u dhiyeenyatti gara Tigraayitti ce’u. gargaarsi nyaataa fi nyaata madaalamaa meterik toonii 500 ol hawaasaalee afaan beela jiraniif barbaachisa jechuu dhaan sagantaan nyaata addunyaa ergaa tweeter maxxanseen beeksiseera.


Itiyoopiyaan Qorannaan Dhiittaa Mirga Namaa Tokkummaa Mootummootaan Geggeessamu Dhaabsisuu Hin Dandeenye

Itiyoopiyaan kamisa darbe tokkummaan mootummootaa biyyattii keessatti lola geggeessameen dhiittaa mirga namaa raawwatame qorachuuf koreen sadarkaa addunyaa hundaa’e deggersa maallaqaa akka hin arganne dhorkuu hin dandeenye. Mootummaa Itiyoopiyaan mormiin cimaan dhiyaatu iyyuu, komiishinni hayoota dhimmootii mirga namaa kan Jenevaa keessa maadheffate manai marii mirga namaa kan tokkummaa mootummootaaan hundaa’e. Haadha alangaa muummee mana murtii yakka qoratu kan addunyaa duraanii Fatou Bensouda-n kan durfamu komiishnni miseensota sadii qabu kun, Sadaasa bara 2020 humnootii Itiyoopiyaa fi TPLF gidduutti lollli erga ka’ee as biyyattii keessatti dhiittaa mirga namaa raawwatame qorachuuf kan haaromsamu aangoon waggaa tokkoo kennameefii jira. Koreen bajataa kan gumii walii galaa ka tokkummaa mootummootaa kamisa darbe wal ga’ii geggeesse irratti Itiyoopiyaan deggersa maallaqaa sana ittisu yaaltu iyyuu sagalee ga’aa hin argatin hafe. Akka sagaleen kenname mul’isutti biyyoonni miseensota ta’an 66 sagalee mormii Itiyoopiyaa irratti yoo dhiyeessan, sagalee deggersaa 27 fi 39 immoo calliinsaan darbaniiru. Dubbi himaan tokkummaa mootummootaa Stefen Dujaariik komiishiniin keenya biyyoota miseensota ta’an, gumii mirga namaatiin deggeramuu akka qabu ni amanna jedhan. Itti dabaluu dhaanis, Itiyooopiyaa ykn bakka biroo addunyaa keessa yoo ta’e, dhiittaan mirga namaa qoratamuu kan qabu, qaama utubaa itti gaafatamummaa fudhachuu ti jedhan. Gareen mirga namaa kan tokkummaa mootummootaa Human Rights Watch ba’ee sagalee kennuu sana simatee jira. Itti gaafatamummaa yakka waraanaa fi dararaalee ka biroo raawwataman jalaa miliquuf orrannaan dhiittaa mirga namaa kan tokkummaa mootummootaa akka hin geggeessamne ittisuuf yaaluun fudhatama hin qabu jechuu dhaan biyyoonni miseensota tokkummaa mootummootaa Itiyoopiyaaf ergaa cimsaa dabarsaniiru jedha ibsi jarmiyichaan ba’e. Tokkummaan mootummootaas hatattamaan qorannaa sana geggeessuu qaba jechuu dhaan gareen hundaa’e gaafatee jira.


Walti bu’iinsa Konsoo fi Allee gidduutti umameen namoonii 10 du’aniiru

Naannoo bulchiinsa kibba Itiyoopiyaa godinaa Konsoo fi aanaa Allee gedduutii walti bu’iinsaa irra deebi’ee umameen, gara lammaniiyuu namoonii 10 du’uun isaanii gabaasameeraa. gabaasaan sagalee Amerikaa Yoonaatan Zebdiyoos biiroo Nageenyaa fi Tasgabbii naanichaa waabeffachuudhaan akka gabaasetti, walti bu’iinsa kanaan haanga’aan mootummaa tokko, miseensonni umina nageenyaa naanno kibbaa lama, akkasumas namoonii biroo sadii ajjeefamaniiru. Godina konsootti jiraataa magaala Kolmee kan ta’an barsiisaa Tasfaayee Sintaayehu wa’ee namoottan ajjeefamanii sagalee Amerikaatti yemmuu himan akkana jedhaniiru Namoonnii du’an gara kudhanii ta’u. kan madaa’animoo Afur ykn Shan ta’u. nu ammaa waan baqanee as jiruuf garaa naannichaa hin dhaqne. Umnii addaa fi poolisiin feederaalaa seenanii tasgabeessaa jiru. obbo Tasfaayeen, qotee bultoonii qonnaa isaanii qotuu akka hin dandeenyeef sosochiin hawaasumaa hojiin mootummaa , mannii baruumsaa, jarmiyaaleen fayyaa, fi gabaan akka dhaabate, beelladoonii akka saamamaa jiran dabalanii dubbataniiru. Itti gaafatamaa biroo nageenyaa naannoo kibbaa kan ta’an Obbo Alamaayyoo Bawdii sababa walti bu’iinsichaa fi midhaa qaqqabe irratti deebii sagalee Amerikaatiif kennaniin, diigamsaa Zooniitiin walqabatee wa’ee laftii kan koo ta’uu qabaa jedhu irrati. Konsoon kan koo ta’uu qaba jedha. Aleenis kan koo ta’uu qaba jedhaa. Yeroo hunda wal lolu. Kun yeroo shafaadhaa ta’a jedhaniiru. dhukaasaa isaan irratti banameen loltoonii mootummaa lama dua’nii lama immoo madaa’uu isaanii fi manootin jiraattotaa 17 akka gubatan Obbo Alamaayoon ibsaniiru. Rakkinichii kan uumamee haanga’ootaa sadarkaa adda addaa irraa jiraaniin akka ta’e kan ibsan obbo Alamaayoon, rakkoowwan kanaan duraa dhalatanii turaanii yeroodhaan hiikinni ittuu hin laatamin hafuun sababa akka ta’e himaniiru.


Itiyoophiyaatti Ambaasaddarrii U.S naannoo Affaar daawwatan

Itiyoophiyaati Ambaasadara Yunaayitid Isteetes kan ta’an Treesii Jaakobson haala dandamannaa fi gargaarsa namoomaa irratii maryachuudhaaf naannoo bulchiinsaa Affaar daawataniiru. Ibsi Embaasii Yunaayitid Isteets Finfinneetti argamuu irraa bahe akka jedhettii, Ambaasadar Treesii Jakobson, magaalaa Samaraatti Argamuu dhaan Prezidaantti bulchiinsa naannoo Affaar Awol Araba fi Presidaantii Yuniverstii Samaraa Dr. Mohaamed Usumaniin wal arganii akkaataa gargaarsa namoomaa fi jaarmiyaalee hawaasaa sababa wal waraansaatiin manca’an deebisanii ijaaruu irratti marii taasisaniiru. Gargaarsi U.S naannoo Afaariif taasiftu akka itti fufu ambaasadar Jaakobson dubbachuu isaanii kan beeksise ibsi Embaasii U.S , baraa 2022 keessaa U.S gargaarsaa Doolaarii Miiliyoonii 90 kan goote yemmuu ta’u, kana keessaa Miiliyooniin 50 misoomaaf , Miiliyooniin 40 immoo gargaarsaa namoomaa hatattamaan barbaachisuuf kan oolu ta’uu isaa eereera. Dhaabani misooma adduunyaa U.S (USAID) manoottan baruumsaa gargaaraa jiru 200 keessaa tokko kan ta’e mana baruumsaa sadarkaa jalqabaa Megle Kibo daawachuu isaanii ibsi Embaasichaa himeera. USAID bara 221 gargaarsaa Kaaba Itiyoophiyaatiif kan oolu Doolaara miiliyoonii 100 dhaabbataa saganta midhaan adduunyaatiif (WFP) kan laate yemuu ta’uu, yeroo ammaa garagaarsa namoottan qe’ee isaanii irraa buqqa’aniif kan oolu gargaarsii namoomaa Meetriik toonii 10,000 ta’u man kuusaa magaalaa Samaraa keessa akka jiru ibsii Embaasii U.S beeksiseera.


Koreen Fannoo Dimaa Kan Addunyaa Gargaarsa Raabsaa Akka Jiru Ibsee Jira

Koreen fannoo dimaa kan addunyaa dhalattoota Tigraay kanneen bulchiinsa nannoo Afaar Ab Aalaa irraa buqqa’anii gara samara fi Afdeera tti godaananii turan 16,000 caalaniif deggersa adda addaa kennuu isaa beeksisee jira. Koree fannoo dimaa addunyaaf itti gaafatamtuu qunnamtii uummataa kan ta’an Faatiima Saator RSA f akka ibsanti, kanneen godaanan kun irra hedduun dhalatttoota Tigraayi. Samaraa keessa kan jira kanneen kuma 9 ta’aniif gargaarsa nyaataa kennaa jiru Afdeera keessattis buqqaatoota 7500 ta’aniif nyaata baatii tokkoof isaan ga’u dhiyeessaa jirra jedhan.Kana malees meeshaalee mana keessatti itti gargaaramanis kennuu isaanii dubbatanii jiru. Gama kaaniin Mi’aa wal’ansa fayyaa fi isatti hidhata qaban Maqalee keessa kan jiru hospiitaala Haaydariif kennuu isaanii fi kunis wal waraansa irratti kanneen mada’an 300 fi dhukkubsattoota kanneen biroo 400f tajaajiiluu akka danda’uu ibsamee jira. Balalii xayyaaraa gara Maqaleetti taasifamuu itti fufuu isaa fi hanga ammaatti yeroo 25 deddebi’uu isaanii akkasumas Maqaleen alatti naannoo jiranittis meeshaa harkaan dhiibuun bishaan maddisiian 77 hojii jalqabsisuun haadhooliin dhiyeenyatti bishaan argachuu danda’aniru. Bulchiinsa naannoo Amaaraa keessatti meeshaan wal fakkaataan 49ni dhaabuun hojjatamaa kan jiru ta’au kan ibsan Saator keemiikaalli bishaan qulqulleessuu kennamuus dubbatan.Magaala Baatii fi Haayiqiif jenereetarri kennamuu, Afaar somaalee fi oromiyaa keessatti beeleedaalee miliyoona 1.1 ta’aniif talaaliim kennamuu ibsameera jechuun Addis Chakkool gabaasee jira.


Ba’ii Qormaata Biyyooleessaa Mormuun Hiriirri Ba’ame Humnootii Nageenyaan Diigamee Jira

Bulchiinsa nannoo Amaaraatti ba’ii qorannoo biyyooleessa kan kutaa 12 irratti barattonni komee qaban magaaloota adda addaa keessatti kan hiriiran ta’uus iddoo hedduutti humnootii nageenyaan adda facaafamuu isaanii waldaan barattoota Amaaraa beeksisee jira. Maatiin ijoollee barsiisonni waldaaleen sivikii mootummaan naannoo komee dhageesisaa kan jiran ta’uun ibsamee jira.Komee dhiyaatan ilaaluu isaa kan ibsuu dhaabbatii Imbaa Xabbaaqii jedhamu akka jedhutti qornaa gaggeesseen Ejeensiin qormaataa akkaataa hojii tartiiba hin qabne akka hordofuu fi kanneen komee dhageesisaniif deebiin kenna farra Deemokraasii ta’u ibse. Komee dhiyaatu kanaaf deebii ga’an hin kennamu taanaan mana maree bakka bu’oota uummataatti kan dhiyeessu ta’u torban dabree beeksisuun isaa ni yaadatama.


Waliigalteen Kan Tolfamee Ta’uus Gargaarsi Tigraay Seenee Hin Jiru: Angawaa Tograay

Walitti bu’iinsa dhaabuun gara bulchiinsa naannoo Tigraayti gargaarsii namoomaa akka seenuu gochuuf Kamiisa dabree erga labsmee as kokolaataan gargaarsa fe’anii Tigraay seenam akka hin jirre waajirri hariiroo alaa kan Naannoo Tigraay ibsee jira. Haga ammaatti lafa waraanni Tigraay jiru kokolaataan dhaqqabe waan hin jirre qaamnii dhimmi ilaalatu deebii kennuu qaba jedhan itti gaafatamaa hariiroo alaa kan ta’an profeesar Kindaayaa Gabra Hiwoot. No media source currently available Fedhiin keenya duula waraanaa otoo hin taanee kaayyoo itti dhukaasa itti dhaabnee fixaan baasuu achiisa mari’annee walii galtee nageenyaa tofachuu dha jedhan.Guyyaa 11 dura konkoolaataan gargaarsa fe’an gara Tigraayit qajeeluun isaanii mootummaan eega labsee booda humnootiin ABUT dabqee jedhamee ture. Kana irratti Profeesar Kindaayaan deebii kennaniin iddoo itti danqamee jedhame sana waraana Tigraay otoo hin taane kan biraatu ture.Kanaaf danquu hin dandeeyu jedhanii walii galtee tolfameen hojii irra hin ooluu taanaan carraa biraa ilaallanna jechuun dubbatan.


Guyyaa Aadaa Dargaggoota Oromoo Naannoo Diisii

Miseensonni Waldaa Dargaggoota Oromoo Biqiltuu Diisii qophii “Halkan Bilisummaa,” jedhanii moggaasan torban harraa, jechuunis Bitootessa 18 mooraa Yunversiiti Meerilaand keessatti dhieessan irratti namoonni gara 250 argamaniiru. Hudeesitoota waldichaa, geggeesitoota, akkasumas kanneen saganticha irratti hirmaatan dubbisuudhan qophii qindeesine daawaadhaa.


Mootummaan Itiyoopiyaa Gargaarsi Namoomaa Tigraayiif Akka Ergamu Saffisaan Hojjetamaa Jira Jedhe

Mootummaan Itiyoopiyaa naannoo Tigraay keessatti kanneen argaman lammiiwwan gargaarsi namoomaa isaan barbaachisu dhiyeessiin gargaarsaa akka ariifatu gochuuf tarkaanfii fudhataa jira jedhee jira. Akkuma kanaan lakkoobsa balalii gargaarsa namoomaa kan tokkummaa mootummootaa akka dabalu akkasumas dhaaboliin gargaarsaaf sirna boba’aa fi maallaqi callaan itti dhiyaachuu danda’u akka ariifatu taasisameera. Koreen fannoo diimaa addunyaa jarmayaa fayyaa addunyaa fi gamtaan Awrooppaa deggersi namoomaa akka dhaqqabuuf haala mijeessaniiru. Itti dabaluu dhaanis mootummaan Itiyoophiyaa Abaalaa dhaa gara Maqaleetti geejjibe lafootiin gargaarsi namoomaa dhaqqabuu akka danda’u waan barbaachise mara gochaa akka jiru beeksisee jira.


Haleellaan Diroonii Mooraa Tigraay Gama Dhyiyaatti Geggeessame Yakka Waraanaa Ta’uu Mala: Human Rights Watch

Mootummaan Itiyoopiyaa Amajjii 7 bara 2022 naannoo Tirgraay kaaba gama dhiyaa keessatti kan argamuu fi buqqaatonni dhalattoota Tigraay kan keessa dadhatan keellaa mana barnootaa irratti samii irraan haleellaa raawwachuu isaa gareen mirga namaa Human rights watch beeksisee jira. Magaalaa Daddabiit irratti dirooniin boombii sadii darbachuu dhaan yoo xiqqaate lammiiwwaan nagaan 57 yoo du’an 42 immoo madaa’aniiru. Mootummaan Itiyoopiyaa wal waraansa sana keessatti kan argame yakka waraanaa fi qorannaa hatattamaa gad fagoof kan walabaa geggeessuu dhaan kanneen badii dalagan karaa sirrii ta’een seeratti dhiyeessuu qaba. Kaaba Itiyoopiyaa keessatti walitti bu’iinsa uumame keessatti gareelee maraan dararaa uumame irraan kan ka’e mootummoonni biyya alaa gareelee wan fincilaniif gurgurtaa meeshaa waraanaa fi deggersa waraanaa irra ugguruu qabu jechuu dhaan HRW ibsaa isaa kanaan beeksisee jira.


Konkola’attonni fe’isa gargaarsaa Tigraayiin seenuu hin dandeenye

Konkola’attonni Midhaan nyataa fi gargaarsaa namoomaa fe’anii gara naannoo Tigraay deemaa turan, karaa Samaraa irraa kaasee Abi’aalaadhaan Maqaleetti geesuu irratti waan dhukaasni itti banameef of irra deebi’uu isaanii dubbi-himaan Mootummaa Itiyoophiyaa Leggesee Tulluu sagalee Amerikaatti himaniiru. Ministeerri dhimmaa alaa Itiyoophiyaa torban darbe konkola’attonni gargaarsa namoomaa fi boba’aa fe’an garaa Tigraayitti imaluudhaaf Samaraa irraa ka’uu isaanii ibsee ture. Waajiraa Dhimmaa alaa naannoo Tigraayf itti gaafatamaa kana ta’an Obbo Yohaanis Abrahaa Kaanaadaa irraa yemuu VOAtti himan, konkola’attonni fe’saa sun gara Tigraayitti imaluu isaaniif akka odeeffannoo hin qabnee dubatan. Haat’u malee, akkaataa gargaarsii namoomaa daanqaa malee darbuuf mariin walii galtee guyyootan 30f dhukaasaa dhaabuu akka taasifamaa ture, kan ibsan Oboo Yohaanis marichii Xumura irra akka hin geenye himaniiru. Karaa biraatiin Konkola’attoota gargaarsa namoomaa fe’anii garaa naannoo Affar fi Amaaraa demaa turan irratii samiichii raawwatamuu isaa dubbi- himaan mootumaa Leggesee Tulluu ibsaniiru. Konkola’attonni fe’esaa gargaarsaa kun akka garaa Afaaritti imalaan Dhaabbanni Midhaan nyaataa Aduunyaa VOAti himuu isaa gabaasni Kenedii Abaatee Ibseera.


Bulchiinsa Naannoo Amaaraa Keessatti Beellii Godaantoota Kan Sodaachisu Ta’uun Ibsamee Jira

Bulchiinsa naannoo Amaaraa godiina waag Hamraa irraa namoota kuma hedduu ta’an manaa fi qe’e isaanii irraa godaanuun achuuma biyya keessa jiran qarqara afaan beelaa jiraachuu isaanii angawaan naannoo ibsanii jiru. Namoonni akkasii kun kuma 18 kan caalan yoo ta’u naannoo walitti bu’iinsaan miidhame kan godinichaa keessaa kan dheessan turan.Ji’a sadii dura aanaa Zuqaalaa keessa yeroof buufachuun isaanii ibsamee jira. Buqaatonni kun Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf akka ibsanti, godiinni sun hangi tokko amma iyyu to’annaa ABUT jala jira jedhu.


Guyyaan Bishaan Addunyaa Har’a Yaadatamee oleera

Bitooteessi 22 guyyaa bishaanii jedhamuun sadarkaa addunyaatti yaadatamaa jira.Qiyyaafanni baranaa bishaan lafa keessaa kan yoo qotamee addunyaaf bishaan haaraa kennu irratti ture. Bishaan biyyoo jala jiru dhagaa gidduu suuta socho’uu madda bishaan dhugaatii kan sadarkaa duraa ta’uun addunyaa walakkaa kan gargaaru yoo ta’u, biqiltuwwaniif akka jallisiitti gargaara. Bishaan akkasii kun yeroo eegamee dursuun dhumaa jira yaaddoo jedhu qabu kanneen kunuunsa naannoof qabsa’an. Mootummaan Fedeeraalaa kanSomaaliyaa caama hamaa biyyatti miidhaa jiruun kan ka’e labsii yeroo hatattamaa labsee jira.Caamnii mudatee hanqiina bishaanii hordoofsisuu isaan, hanqiinni bisaan dhugaatii fidee qulqullina naannoo eeguu dadhabuu fi weerara dhukkubaaf karaa bane. Gama kaanii guyyaa bishaan addunyaa kana sababeeffachuun dhaabnii da’immanii Yuniiseef fi michoonni isaa, ijoollee fi maatiiwwan Itiyoophiyaa keessaa bishaan akka argatan, qulaullina ofii fi kan naannoo isaanii akka eegan gochuuf walitti fufiinsaan hojjataa jiran. Garu rakkoon jiru guddaa dha. Ummanni miliyoona 89 bishaan qulqulluu argachuuf carraa hin qabu. Kunis heddumina uummata Itiyoophiyaa afur keessaa harka sadii caala.Ijoolleen immo 100 keessaa harkii 90ni qulqulliina naannoo ka bu’uraaf carraan qaban hin jiru.


Kaampaaniin Amerikaa Gaaza Ogaadeen Keessaa Qorachuuf Ehama Argate

Kaampaaniin petrooliyeemii Amerikaa kan Neezerland sewell and asooshiyetes jedhamu, kuusaa Gaazii bulchiinsa naannoo Somaalee keessaa ilaaluuf akkasumas dinagdee bulchiinsa sana keessaa miijanuuf ifatti ehama argatee jira. Dirreen Gaaza qaba jedhamu Kalub fi Hilaalaan kan Ogaadeen keesssaa kuufama Gaazii akkasumas dhangala’aa isatti hidhatan qaba jedhamee amanama. Bara 2013 kaasee kaampaaniin Chaayinaa naannoo sanatti sochii invastmeentii gochaa jiran.Kaampaaniin Amerikaa ministeera Albuudaa fi Eneerjii kan Itiyoophiyaa wajjiin har’a mallatteesse. Ambaasaaddar Treesii Jaakabsan Itiyoophiyaatti hoggantuun dhimmi diploomaasii kan Yunaaytid Istees sirna walii mallatteessuu kana irratti argamanii jir jechuun Keeneedii Abaate gabaasee jira.


Mootummaa fi Hidhattoonni Benishaangul Gumuz Waliigaltee Araaraa Tolfachuu Dubbatan

Mootummaan Naannoo Benishaangul Gumuzii fi aanga'oonni Sosochii Diimookiraatawaa Uummata Gumuz yokaan GUHDEN, gidduu isaaniitti araarri bu'uu fi nagaa buusuuf kan waliin hojjetan tahuu beeksisanii jiru. Araarichi Sanbata dabre Magaalaa Kaamaashiitti kan tolfame tahuu kan dubbatan, hoogganaan waajira Komimiyunikeehsinii Naannoo Benishaangul Gumuz, hojiin araara buusuun nagaa deebisuu godina Kaamaashiittis itti fufa jechuun Sagalee Ameerikaatti himan. Dura-taa'aan GUHDEN Obbo Giraanyi Guddataa araara buusuun nagaa naannoo sanatti deebisuudhaaf murteessaadha jechuun dubbatan.\nCaqasaa. No media source currently available


Tigraay Keessatti Namoota Godaanan Qubsisuuf Hojjatamaa Jira

Bulchiinsa naannoo Tigraay keessatti uummata wal waraansaan manaa fi qe’e ofii irraa dheesse achuuma Tigraay keessa jiru Miliyoona 2.5 caalaa deebisanii qubsiisuuf hojjataa kan jiru ta’u wajirri hojjataa fi dhimmi gargaarsaa kan naannoo sanaa beeksisee jira. Godaantonni kun harka caalaan Tigraay dhiyaakeessaa kanneen baqatan kanneen biroon immo Afaarii fi bulchiinsa naannoo Amaaraa irraa ta’u hogganaan waajiricha Obbo Muluugeetaa Dabaalqaw ibsanii jiru. Arjoomtoota biyya alaa wajjiin ta’uun warraa lafa itti deebi’an hin qabneef bakka dahannaa qopheessuu kanneen mana ofitti deebi’uu fedhan immo gandeen isaanti kan deebifaman ta’u ibsan.


Angawoonni Tigraay Hidhaman

Aangawoonni Itiyoophiyaa aangawoota gameeyyii bulchiinsa naannoo Tigraay hedduu hidhuun isaanii kan ibsame yoo ta’u kunis miseensoota mootummaa duraanii kan dabalatee ta’u komishinni mirga namoomaa kan Ityophiyaa beeksisee jira. Komishinar Daani’eel Baqqaala maaliif akka hidhaman akkasumas maqaan isaanii eenyu akka ta’e hin ibsiine. Namoota hidhaman kana keessaa yoo xiqqaate waa’ee namoota saddeeti beekna.Kana malees hangi tokko gara bulchiinsa naannoo Afaarti geeffaman jedhu. Hidhaan akkasii ammaan dura akkaan beekamaa hin turre. Mootummaan Itiyoophiyaa duraan hogganoota Adda Bilisummaa Uummata Tigraay(TPLF) kanneen mootummaa mummicha ministeeraa Abiyyi Ahmad waraana hidhuun isaa ni yaadatama.


Itiyoo Teleekoom Hanga Tokko Gara Dhunfaatti Jijjiruuf Karoorri Ba’e Ammaaf Akka Turu Ta’e jira

Kan mootummaa kan ta’e Itiyoo Teleekoom hanga tokko gara qabeenya dhunfaatti jijjiruuf karoorri ture yeroo biraatti darbuu ministeerri maallaqaa kan Itiyoophiyaa jimaata har’a labsee jira.Kunis dinagdee biyyatti kan to’annaa jabaa jala jiru banaa gochuuf tarkaanfii guddaa fudhacuuf karoora ture duubatti deebisu ta’e jira. Mootummaan kana kan murteesseef jijjirama dhiyeenya kana argamaa jiruu fi jijjirama dinagdee gurguddaa hatattamaa dhiyeenya kana argameen ta’uun ibsamee jira. Kunis biyya keessaa fi alaa irra ta’u ibsii ministrichi fuula Twitarii isaa irratti baasee ibsee jira. Haala dinagdee gurguddaa foyya’aa jiru fi gama maallaqaan Itiyoo Telekoom foyya’iinsa argisiisaa jiru kanneen keessaa harka qaban maraaf bu’aa gaarii argamsisuu keessumaa kan lammiwwan biyyatti Mootummaan Itiyoophiyaa yeroo fudhatee ilaaluu akka qabu amana jedha.


Hojjattoota Keenya Eenyu Akka Ajjeese Mootummaan Deebii Haa Kennu (MSF)

Jaarmayaa gargaarsaa fayyaa, Doktooroota daangaa hin uggurre jedhamuuf hojjataa kan turan namoonni 3 Tigraay keeessatti ajjeefamuu kan ilaaleen qorannaan gaggeeffame itti gaafatamaan waraana Itiyoophiyaati jechuun gabaasa ba’e mootummaan Itiyoophiyaa deebii akka itti kennuuf jaarmayichi gaafatee jira. Gaazexaan Niiw Yoork Taayims akka maxxanseetti, Mariyaa Hernaandez, Tedros Gabra MAARIYAAM FI Yohannis Halefom Waxabajjii 24 bara 2021 beekaa Tigraay keessatti ajjeefamuu irratti qorannaa gaggeeffame maxxanse. Ajjeefamuu jarreen sadeeniif raayyaa ittisa biyyaa kan Itiyoophiyaa itti gaafatamaa kan taasisee yoo ta’u, kunis ajajaa raayyaa ittisaatu kallattiin harka keessaa qaba jedhe. Gareen Doktooroota daangaa hin uggurre(MSF) irraa Pawilaa Jiil haala kanaaf mootummaan Itiyoophiyaa deebii haa kennu jechuun gaafate.


Tigraayti Gargaarsi Ergamaa Jira: Mootummaa

Tigraay keessatti gaaffii gargaarsa dhala namaa barbaachisuuf kan ooluu kokolaataa gargaarsa fe’an qalbiin karaa Afaar sossosaa kan jiru ta’u mootummaan Itiyoophiyaa beeksisee jira.Ministriin dantaa alaa Itiyoophiyaa Ibsa kamiisa kaleessaa galgala baasee Kanaan kokolaataa gargaarsa fe’an 20 akkasumas kokolaataan boba’aa fe’an 3 samaraa irraa gara Maqaleetti qajeelaa jiran. Daayreekteerri walii galaa kan jaarmayaa fayyaa addunyaa(WHO) Tedroos Adhaanoom Robii darbee namoonni dawaa farra dhukkuuba HIV/AIDS dhabuun kan du’aa yoo ta’u sagantaan kana waliin walqabatee gaggeeffamaa turees amma hin jiru jedhan. Dhukkuuba sombaa, dhiibbaa dhiigaa dhukkuuba sukkaaraa fi kaansariin wal’ansa argataa waan hin jirreef jecha du’uu malu jedhu. jira. Sabaa hanqiina boba’an kan ka’e jaarmayonni michuu jaarmayaa Fayyaa Addunyaa ta’an hojii isaanii gaggeessuu irraa duubatti akka deebi’an dubbatan. Waajirri dubbii himaa mootummaa jecha Dr Tedroos kun dhugaa miti jechuun fudhatama dhabsiise.Dr Tedroos qajeelfamaa fi akeeka jaarmayichaan ala hojjatu jechuun himatee jira.


Waajirri 'Africa CDC' – Ka Dhaabbata Dhukkuboota Daddabroo Afrikaa Keessaa Qoratuu fi To'atu Finfinneetti Ijaaramaa Jira

Gamtaan Afriikaa dhaabbata qo’annoo dhukkuboota daddarboo qoratu fi hordofu kan Africa CDC jedhamu bara 2017 hundeesse. Dhabbanni kun akka hundaawu ka gaafatte Itiyoophiyaan lafa ijaarsa damee waajjirichaaf oolu kennitee amma ijaarsarsi deemsisamaa jira; dhiyeenyattis hojii guutuu jalqabuuf caaseffama saa tottolfataa jira. Obbo Abarraa Botoree itti aanaan Biiroo fayyaa Oromiyaa, dhaabbanni akkasii hundaawuun ardii Afrikaa maqaa rakkoo fayyaan beekamuuf waan guddaadha jedhanii, garuu mootummooleen Afriikaa gama maallaqaan dhaabbaticha sirriitti utubuu akka qaban hubachiisan. Obbo Abarraan Africa CDC’n Itiyoophiyaa keessatti hundaawuun biyyattiif carraa tahuu himanii naannoon Oromiyaas Iinistiitiwutii fayyaa Oromiyaa ijaaruuf akka jiru ibsan. Caqasaa. No media source currently available


Baqattoonii naannoo Tigraay Qobboo Seenaa jiru

Lammiieen naannoo Tigraay 500 ol ta’an Tigraayii baqatanii bahuudhaan godina walloo kaabaa magaalaa Qobboo seenaa jiraachuu isaanii gabasinii gabaasaa Sagalee Amerikaa Masfin Arragee ibseeraa. Namoottaa Tigraayii baqatanii bahan keessaa kan gabaasaan VOA haasofsiise dubartiin tokko fi dhiironni lama akka jedhaniitii, hanqina midhaan nyaataa jiruu fi sodaa wal waraansii deebii’ee dhufuu danada’a jedhu irraa kan ka’e baqachuudhaaf dirqamaniiru. Baqatoonni kun bakka boqotan waan hin qabneef yeroodhaaf buufata pooliisii keessa akka boqotaan kan ibesee gabaasaan VOA , buufata poolisii keessaa boqochuun nageenyaa isaaniis gaarii ta’us buufanni pooliisii manaa hidhaa waan ta’eef baqattoota kanaaf akka iddoon barbaadamuuf haanga’oonii polisii magaalaa qobboo himuu isaanii Eerera.  Dhimmaa kana ilaalchisee gabaasaan Sagalee Amerikaa Mulugeetaa Atsibahaa Maqalee irraa kaan haasofsiisee itti gaafatamaan dhimma gargaarsa naannoo Profeeser kindayyaa Geberehiyoot namootta daangaa naannoo Amaaraa ce’uudhaan feroottan isaanii gaafachuu deeman ta’uu malu jechuudhaan deebii kennaniiru. Mootummaan feederaalaa akka dhimmichaa dihootti hordofaa jiruuf gargaarsa gochuu akka yaaluu, De’etaan Ministeeraa dhimmaa kominikeshiinii Kebede Deesisaa dubbachuu isaanii gabaasin Masfin Arraagee dabalee beeksiseera.


Daangaa Gaambellaa fi Sudaan Kibbaa Irratti Walitti-bu'insa Uumameen Lubbuun Namaa Dhabamuu fi Kuma Hedduun Buqqa'uun Himame

Daangaa naannoo Gaambellaafi biyya Sudaan Kibbaa irratti walitti bu'iinsa uumameen lammiileen Itoophiyaa kuma 9 fi 500 ol qe'ee ofiirraa buqqa'uusaanii mootummaan beeksise. \nWaajjirri Sekireetariyaatii Pireesii Naannoo Gaambellaa, "Humnoota Mootummaa Sudaan Kibbaafi hidhattoota 'SPLM IO' jedhaman jidduutti torban darbe keessa walitti bu'iinsa uumameen namni tokko du'eera, namootni biroo jaha ammoo madaa'aniiru" jechuun ibseera. No media source currently available No media source currently available


Benishaangul Gumuz Keessatti Ajjeechaa Haala Sukaneessaan Raawwatame Ilaalchisuun Koiishinni Mirga Namaa Itiyoophiyaa Ibsa Baase

Koomishinni mirga namaa Itiyoophiyaa Bitootessa 2 bara 2014 akka lakkoobsa Itiyoopiyaatti, humnootiin naga eegumsa mootummaa fi namoonni hedduun bakka ilaalaa turaniitti reeffa namootaa fi namni tokko lubbuun utuu jiruu haala suukaneessaa dhaan ibiddatti darbuu isaanii viidiyooon mul’isu miidiyaa hawaasaa irratti tamsaasamuu isaa ilaalchisee, eeruu isa ga’een haalaisaa ilaalchisuun qorannaa geggeessee jira. Mootummaan Itiyoophiyaa fi TPLF illee deebii gama isaanii kennaniiru Komiishinichi namoota ijaan argan dubbisuun akka adda baafatetti, gochi kun kan raawwatame guraandhala 24 bara 2104 tnaannoo Beenishaangul Gumuz, godina Matakkal aanaa Gubaa ganda Ayisiid kessaatti raawwatamuu isaa fi ajjeechaan murtiin alaa raawwatamuu isaa fi reeffawwanii fi nama lubbuun jiru dabalatee ibiddaan gubuun kun kan raawwatame miseensota naga eegumsa mootummaa fi namoonni ka biroon illee irratti hirmaachuu dhaan ta’uu mirkaneessee jira. No media source currently available


Baatilee Darban Sadiif Kokoolaataan Gargaarsaa Nyaataa Fe’an Tigraay Hin Seenne: Angawaa

Waajirri hariiroo alaa kan bulchiinsa naannoo Tigraay keessatti hoggana sadarkaa olaanaa waajirichaa kan ta’an profeesar Kindaayaa Gabra Hiwoot akka jedhanti baatilee darban saddeetti keessatti kokolaataan gargaarsa fe’an 24,000 Tigraay seenuu ituu qabanii haga ammaatti kan seenee 1339 qofa jedhan. Nyaata dawaalee fi gargaarsa adda addaa kan fe’an kokoolaataan 100 guyyaa guyyaan Tigraay seenuu akka qaban dhaabbattonni Tokkummaa Mootummootaa ibsaa turan.Garu mootummaan Fedeeraalaa akka uummanni Tigraay gargaarsa nyaataa hin arganneef danquun baatilee darban saddeet keessatti gargaarsa 100 keessaa harka 6 qofa Tigraay seensisee jedhan profeesar Kindaayaan. Addi Bilisummaa Uummata Tigraay (ABUT) beekaa gargaarsii Tigraay akka hin seenne gochuuf gama Afaariin duula waraanaa banaa himata jedhuuf deebii kan kennan preeofeesar Kindaayaan karaan itti Tigraay seenan 15tu jira.Ofumaa karaa is agama Afaar irratti fulleeffatu jedhan. kokolaataan gargaarsa fe’anii Tigraayti ergamana hin deebi’an akkasumas tajaajiila looltotaaf ooluu gaaffii jedhuufis, walii galtee abbotii kokolaataa waliin tolfame ilaallata malee Tigraayiin hin ilaallatu jedhanii kokolaataan gargaarsa fe’anii Tigraay seenan boba’aa ittiin Tigraay dhaqqaban malee isa ittiin deebi’an hin kennamuuf jedhu. shoofeeronni kokolaataa kana oofan irra hedduun dhalattoota Tigraay waan ta’anif jecha iddoo biraa deemanii hojjachuun rakkoo itti fida jedhan. Hawaasnii addunyaarakkoo nyaataa Tigraay keessaa hubatee mootummaan Finfinnee jiru irratti dhiibbaa akka godhu gaafatamee jira jechuun Mulugeetaa Atsbahaa Maqalee Irraa gabaasee jir.


Himatamtoonni Galmee Dr. Debretsiyoon G/Mikaa'eel Irratti Waamaman Har'a Mana-murtii Ol'aanaa Ramaddii Lidataatti Dhihaatan

Galmee himannaa yakkaa Dr. Debretsiyoon G/Mikaa’il irratti kan waamaman Dr. Addisalem Baallemaa, Dr. Abrahaam Tekeste, aadde Keeriyaa Ibraahim dabalatee himatamtoonni 16 har’a mana murtii ol aanaa ramaddi Lidataa dhaddacha yakkaa tokkoffaa kan farra shororkeessummaa fi dhimmootii heeraa duratti dhiyaataniiru jechuudhaan abukaatoon isaanii obbo Haftoom Kessete VOAf ibsaiiru. Dhadachichi har’atti kan beellamame, qorannaan yakkaa komiishina poolisii federaalaa dhaaba "Suur Konstiraakshinii fi fi "Industrial Injiinering" akkasumas dhaaba "Traans Itiyoopiyaa" fi mana hidhaatii ala kanneen jiran himatamtoota galmee kana irratti waamamaniif waraqaa waamichaa akka ittiin ga’u ajajaii kan itti kennamee ture itti gaafatamaan waajjira qorannaa yakkaa, waamicha sana sababaa ittiin hin ga’in dhiyaatanii akka ibsan beellami ka biroon waan kennameef ta’uu abukaatoon himatamtoota dubbataniiru. No media source currently available


Dubartoonni gudeeddiin dirqii irratti raawwate gargaarsaa barbaadu

Yeroo humnoonni Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay naannoolee Amaaraa fi Affaar to’atanii turanitti dubartoonni naannoo Amaaraa keessatti humnaan gudeedamuu himatan, deggrsaa fi gargaarsa kamiyyuu akka hin argatiin jiran dubbatan. Dubartoota Raadiyoon Sagalee Ameerikaa dubbise sadii keessa tokko yeroo sanatti mucaa daa’ima baatii afurii ka baattu tahuu ishee himtee, “gurmuudhaan gudeeddii na irratti raaw’atame irraa kan ka’e amma dhukkubbii dugdaa hamaadhaanin rakkachaa jira,” jette. Dubartiin lammaffaan, dhukkuba quunnamtii saalaan daddarbuun rakkachaa akka jirtu ka dubbatte yoo tahu, dubartiin sadaffaan ammoo, gudeeddii irratti raaw’atame irraa kan ka’e hawaasa naannoo isheetiin moggaatti qoodamuu ishee himatti. Dubartoota gochaan akkanaa irratti raaw’atameef kan tajaajila gorsaa kennaa jiran, Solomoon Fissahaa, Raasiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennaniin, dubaroonni miidhaan akkanaa irratti raaw’atamee tajaajila fayyaa argatan 208 tahuu eeruudhaan, kanneen keessaa garii ulfaa’anii, kaan immoo dukkuba quunnamtii saalaan daddarbuu fi HIVn qabamanii akka dhufan hubachiisan. Daarektarri Tajaajila Fayyaa Hospitaala Desee, Dr. Hayimaanota Ayyelee ammoo dubartoonni kan biraan wal’ansa fayyaaf gara hospitaalichaa dhufanii wal’aansa argatan 300 tahuu dubbatan. Dubbatoonni kun tajaajila qaamaa fi qor-qalbii akka isaan barbaachisu ibsaniiru. hospitaalli Dasee gama isaan wal’aansicha kennuuf akka carraaqaa jiru dubbatan. Humnaan gudeeddii fi dhiittaaleen mirga namoomaa ka biroon, naannoolee kan biraa keessattis geggeessamuun isaa akka gabaasamee ture Masfin Arraagee Dasee irraa qindeessee.


Haleellaa Hojjattoota Hidha Laga Abbayyaa fi Eegdoota Isaani Irratti Banameen Lubbuun Namoota 15 Galaafatamuun Himame

Torban dabree Awutoobuusa geejiiba uummata kan hojjattoota hidha laga Abbayyaa fi hidhattoota isaan eegan waliin fe’e deemaa ture tokko irratti hidhattonni eenyummaan isaanii hin beekamnee haleellaa bananiin 15 ajjeesuu isaanii namnonni lubbuun hafuu isaanii dubbatan Raadiroo Sagalee Amerikaaf ibsanii jiru. Haleellaan kun kan dhaqqabe akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Guraandhala 23, bara 2014 ta’u fi iddoon haleellaan kun itti dhaqqabe konyaa Gubaa ganda Aysiid bakka Afrikaa Irshaa Limaat jedhamun beekamuutti ta’uun ibsamee jira. Namoonni ijaan arginine jedhan hundi, guyyaa haleellaan sun itti gaggeeffame sana halkan isaa guutuu bosoona keessa buluu isaanii fi ganama isaa humnii hidhate kan mootummaa dabalataan eega dhufee booda qe’e ofitti deebi’uu isaanii fi daandiin sun eeguumsii kan isa barbaachiisu dubbatan jedhamee jira. Dhimma kana ilaalchisee aangawoota dubbisuuf yaaliin taasiifne hin milkoofne kan jette oduu gabaastuun RSA Asteer Misgaanaawuu akkuma arganneetti fudhannee dhiyaanna jettee jirti.


Jireenya Dargaggootaa Foyyeesuuf Deggersii Maallaqaa Kennamee Jira

Yunaaytid Isteetes karaa jaarmayaa ishee kan misooma sadarkaa addunyaan(USAID) invastmeentii haaraa dargaggoota guutummaa Itiyoophiyaa keessaa rakkatan deggeruuf ooluu Doolaara Miliyoona 60 ykn Qarshii Biliyoona 3.1 labsitee jirti. Kunis waggoota dhufan shan keessatti sochii “Keffitaa” jedhamuun moggaafameen, dargaggoota magaalaalee biyyatti 18 keessa jiraatan, hojii argatanii hawaasa keessatti sagalee isaanii dhageesisuun akka jajjabaatan gocuuf oola. Kana malees dargaggonni tajaajiila bu’uraa kan akka baankiin, karoora maatii fi tajaajiila fayyaa akka argatan gochuuf yoo ta’u USAID kana kan labsee Finfinnee keessa kan jiru paarkii Freendshiip jedhamu keessatti ta’uun ibsamee jira. Sirna kana irratti dargaggonni hedduun kan argaman yoo ta’u, waltajjii kana irratti abdii qabanii fi invastmeentii haaraa Amerikaan labsitee kana keessatti guutummaan akka hirmaatan ibsanii jiru.


Prezidaantiin Gumii Mirga Namaa Dhimma Itiyoopiyaa Komiishina Qoratu Hundeessan

Prezidaantiin gumii mirga namaa Ambaasaadder Federiikoo Vilegaas lammiin Gaambiyaa Faatuu Bensuudaa, lammiin keeniyaa Kaarii Beetii Murungii fi lammiin Ameerikaa Steven Ratner miseensa komiishina mirga namooma sadarkaa addunyaa sadan ka dhimma Itiyoophiyaa ta’anii akka tajaajilaniif muuduu isaanii beeksisaniiru. Ms Bensooudaan komiishina nama sadii qabu kanaaf dura teessuu ta’uu dhaan tajajilu. Murtii isaa Muddee 17 bara 2021 kan S-33/ muraa 1 ba’een wal ga’ii isaa addaa geggeessameen gumiin mirga namaa sun, kan prezidaantii gumii mirga namaan muudamu komiishina mirga namaa sadarkaa addunyaa hundeessuuf akkumas himanaa hookkaraa fi dararaa miga namaa, seera namoomaa fi baqattootaa Itiyoophiyaa keessatti erga sadaasa 3 bara 2020 qabee qaamotii walitti bu’iinsa sana keessatti hirmaatan maraan raawwatame ilaalchisee qorannaa walabaa akka geggeessuuf murteesse. Komiishinichi namoota sadii of keessaa qabu sun, dhittaawwan mirga namaa raawwataman ilaalchisee dhugaa jiruuf haalawwan jiran qulqulleessuu dhaan ragaalee walitti qabee ol kaa’ee, kanneen itti gaafataman adda baasuu fi hanga danda’ametti ragaalee akkasii argamuu akka danda’anii fi hojii irra akka oolan akka taasisu gaafatameera. Murtii dhuma kana jalatti miseensota 47 qaamni qabu, komiishinichi, gabaasaalee waajjira komishinera mirga namaa ol aanaa fi kan komiishina mirga namoomaa Itiyoophiyaa cimsuuf jecha, itti gaafatamummaaf, araarrii akka jiraatu deggeruuf mootummaa Itiyoophiyaaf deggersa teekinikaa ilaalchisee yaada gorsaa akka dhiyeessu ajajee jira. Komiishineroonni kun marii 50ffaa kan baatii Waxabajjii fi Adoolessa bara 2022 geggeessamu irratti ibsa akka kennan, marii 51ffaa kan baatii Fulbaanaa fi Onkoloolessa waggaa kanaa irratti immoo gabaasa barreeffamaa akka dhiyeessan gaafatamaniiru. Mootummaan Itiyoophiyaa garuu kana dura komiishinicha hundeeffama jedhama kana ilaalchisee mormii dhiyeessuu dhaan walii galtee kan hin agarsiisne ta’uu ibsuun ishee ni yaadatama.


Affaar keessatii lakkoofsii Namoottan qe’ee irraa buqqa’anii dabalaa deemaa jira

Bulchiinsaa Naannoo Affaar keessatti sababa wal waraansaa itti fufee jiruun kan ka’ee, lakkoofsii namoottan qe’ee isaanii irraa Buqqa’aa jiran dabalaa deemuun isaa ibsameera. Akka gabaasinni gabaasaa sagalee Amerikaa Masfin Arraagee ibsutti, Miseensaa koree gargaarsaa namoottan jireenyaa isaanii irraa buqqanii qindeesuudhaaf dhaabbatee kan ta’an obbo Saadiiq Bediru lakkoofssi namootaa gargaarsaa atattamaa barbaadanuu dabalaa deemaa akka jiru himaniiru. Gabaasinii haaraan dhaabbata mootummootaa gamtoomanii UNHCER irraa bahee akka agarsiisutti tibbana namoonni haaraan 300 garaa mooraa gargaarsaa seenaniiru. Qindeesituu waldaa misoomaa horsiisee bultootaa Affaar kan ta’an Vaaleriin Braawonig gama isaaniitiin haalii naanichaa akka hammaachaa deemaa jiru himuun isaanii beekameera.


Gochii Gara Jabinaa Nannoo Amaaraa Keessatti Akkaan Nu Yaaddessa: Angawaa Amerikaa

Bulchiinsa naannoo Amaaraa keesstti dhuma baatii Hagayyaa fi jalqaba baatii Fulbaanaa giddutti hidhattoota Adda Bilisummaa Uummata Tigraay waliin hidhata qabaniin, humnaan gudeeddii fi ajjeechaa gaggeeffame jechuun kan Amnestii Intarnaashinaal gabaase kan akkaan Yunaaytid Isteetesiin yaaddeesse ta’u dubbii himaan ministrii dantaa alaa Amerikaa Need Praayis ibsanii jiru. Gareeleen hidhatan martii dhiittaa mirga namoomaa fi hokkara siviiloota irratti gaggeeffamu hunda akka balaaleeffatanii akkasumas xumuura itti tolchan gaafanna jedhan.Qorannaan qabatamaan gaggeeffame ajjeechaa dhaqqabeef itti gaafatamuummaan akka jiraatu kunis rakkoo uumameef furmaata lubbuu dheeratu akka ta’u ejjennaa keenya isa cimaa akka ta’eetti tura jedhan. Miidhaa dhaqqaban ilaalchisee gabaasnii dhiyaatan itti fufuun walitti bu’iinsa waraanaatti xumuura gochuun barbaachisaa ta’u hubachiisa kan jedhan Need Praayis, kanneen walitti bu’iinsa kana keessaa harka qaban martii, hokkaraa fi ajjeechaa dhaabuu akka qaban gaafchuu itti fuufna jedhan. Kana malees gargaarsii dhala namaa kan lubbuu namaa du’a irraa olchuu dhorkaa tokko malee akka seenu, waltti bu’iinsi jiru karaa nagaan akka furamuu gaafachuu itti fuufna jedhan dubbi himaan ministrii dantaa alaa Amerikaa Need Praayis.


Kan Falmisiisaa Ta’e Hidha Abbayyaa Ilaalchisuun Tarkaanfii Itiyoophiyaan Fudhatte Sudaan Mormitee Jirti

Itiyoophiyaan walii galtee biyyoota dhooqa laga Abbayaa irra jiran waliin utuu walii hin galin hidha laga Abbayya irraa kan madde human ibsaa jalqabuu labsuu ishee waadaa sadarkaa addunyaa cabsuu dha jechuun Sudaan himatte. Sudaan ijaarsa laga Abbayyaa fi bishaaniin guutuu gama ilaaleen tarkaanfii qofaa fudhatamu mara hin simattu jechuu dhaan dubbi himaan garee jaarsolii araaraa Omaar Kameel ibsa kaleessa galgala kennaniin beeksisaniiru. Tarkaanfiin Itiyoophiyaa waadaa sadarkaa addunyaatti seente cabsuu dha jedhaniiru. Biyyoota dhooqa laga abbayyaa irra jiran keessaa Masriin ijaarsi hidha laga Abbayyaa ijaaramuu jalqabuu kurna tokko duraa qabee mormii cimaa dhageessisaa turte. Itiyoophiyaan human ibsaa maddisiisuu dilbata darbe jalqabde akkaan qeeqxee jirti. Erga bara 2011 qabee mootummoonni sadan yeroo hedduu wal ga’anis walii galtee irra hin ga’in jiru.


Mootummaan Bulchiinsa Naannoo Tigraay Gabaasa Amnestiif Deebii Kenne

Gareen mirga dhala namaaf falmuu Amnestii intarnaashinaal humnootii Tigraay kanneen ittiin jedhe bulchiinsa naannoo keessa kan jiran Qobboo fi Cilaa keessatti siviiloota walitti qabuun ajjeesan akkasumas humnaan gudeeddii gareen gaggeeffame dhuma baatii Hagayyaa hanga jalqaba baatii Fulbaanaa giddutti rawwatan jechuun kan gabaasee ture irratt Waajirri haajaa alaa Tigraay jedhame deebii kennee jira. Waraanni Tigraay gocha beekaa siviiloota irratti gaggeesse akka hin qabne, lammiwwan Itiyoophiyaa kutaa ollaa keessa jiran irratti hammeenya akkasii gaggeessuuf akka hin bobbaane irra deeddeebinee ibsina kan jedhe ibsii mootummaan bulchiinsa nananoo Tigraay humnootiin Amaaraa fi kan Ertraa garu gocha kana uummata keenya irratti gaggeessanii jiran jedha. Miseensoota waraana keenyaan miidhaan siviloota irra ga’e yoo jiraate gadda nutti dhaga’ame ibsinaa jechuun kunis gocha yakkaati jedhee jira.Yoo dhuguma waraanni keenya akuma jedhame yakka kana rawwachuun isaa qorannaa gaggeessinuun bira geenye kanneen itti gaafatamoo ta’an seera duratti dhiyaatu jedha ibsi ba’e. Humnootiin Tigraay Bulchiinsa naannoo Amaaraa keessa kan jiran Qobboo fi Cinaa keessatti haleellaan gaggeessan yakka waraanaa fi yakka dhala namaa irratti rawwatame ta’u akka danda’uu gareen mirga dhala namaaf falmu Amneestii Intarnaashinaal gabaasee ture. Ajjechaa, humnaan gudeeddii fi saamiinsii humnootiin Tigraay magaalaalee bulchiinsa naannoo Amaaraa lama keessatti gaggeessan Dubartoota gudeeeduu fi namoota ajjeesuun qaama wal waraansaa ta’aa dhufuu gabaasuun isaa ni yaadatama.


Benishaangul Gumuz Keessatti Uummatni Dhibbarraa Harka 65 Eeggataa Gargaarsa Tahuu Mala, Jedhame

Benishaangul Gumuz keessatti, “Rakkoo nageenyaa irraa kan ka’e uummatni naannicha keessa jiraatu dhibba irraa harka 62 kan tahu, rakkoo namoomaaf saaxilamee gargaarsa barbaaduu mala,” jechuun mootummaan naannichaa beeksisee jira. No media source currently available


Hanqiina Boba'aa Tigraay Keessaa fi KOOVID-19 Afrikaa Keessaa

Jaarmayaan Fayyaa Addunyaa ykn WHOn gargaarsa meeshaalee wal’ansa fayyaa Tigraayti kan erge yoo ta'u achitti raabsuf garu hanqiinni boba'aa mudachuu ibsee jira. Gama kaaniin Dhukkuubi KOOVIID-19 Afrikaa keessatti maal irra jira? Gabaasa Lisaa Shelaayiin Jenevaa irraa Ergiite jaallannee tu dhiyeessa. No media source currently available


Mootummaan Naannoo Somaalee Hongee Ittisuuf Qarshii Miliyoona 500 Ramade

Kaabineen naannoo Somaalee hongee naannoo sana mudate ittisuuf kan oolu bajata itti dabalaa qarshi miliyoona 500 ramaduu isaa beeksise. Naannoon sun kana dura karaa ofii isaa fi mootummaa federaalaatiin hongee sana ittisuuf hanga yoonaa hojii irra kan oolchee fi hojii irra oolchuuf kan qopheesse qarshii biliyoona 2 ol ga’ee jira. Mootummaan naannoo Somaalee, yeroon roobaa sadii darbuu isaan kan ka’e hongeen kun mudachuu akka malu tilmaamuu dhaan, baatii xumura Onkoloolessaa qabee miidhaa hongeen kun dhaqqabsiisu xiqqeessuuf socho’aa akka ture prezidaantiin naannoo Somaalee obbo Musxafaa Mehammed ibsaniiru. Odu gabaasaa VOA waliin gaaffii fi deebii gabaabaa kan geggeessan prezidaantiin naannichaa obbo Musxafaa Mehaammed, mootummaa naannoo sanaa mormuu dhaan ibsa baasaa kanneen jiran hoogganoonni naannichaa duraanii, ergama mataa isaanii kan qaban kanneen dhimma raawwachiisni jedhanii jiran. Naannoon sun gama malaammaltummaan fi bulchiinsa gaariin rakkoo qabaachuu isaa kan hin dhoksine obbo Musxafaa Mehammed, ta’us kana kana duraa waliin yeroo ilaaamu, wal madaaluuf illee kan dhiyaachuu hin dandeenyee fi naannichi ijaarsa waaltaalee illaalchisee fooyya’ina guddaa argamsiisaa jira jedhan jechuu dhaan Addis Chekol gabaaseera.


Humnootiin Tigraay Bulchiinsa Naannoo Amaaraa Keessatti Midhaa Geesiisan Jedhe Amnestiin Gabaasee Jira

Humnootiin Tigraay Bukchiinsa naannoo Amaaraa keessa kan jiran Qobboo fi Cinaa keessatti haleellaan gaggeessan yakka waraanaa fi yakka dhala namaa irratti rawwatame ta’u akka danda’uu gareen mirga dhala namaaf falmu Amneestii Intarnaashinaal gabaasee jira. Ajjechaa, humnaan gudeeddii fi saamiinsii humnootiin Tigraay magaalaalee bulchiinsa naannoo Amaaraa keessatti gaggeessu gabaasii kun hubachisee jira.Dubartoota gudeeeduu fi namoota ajjeesuun qaama wal waraansaa ta’aa dhufuu ibsamee jira.Kana irratti Addi Bilirummaa Uummata Tigraay (ABUT) kallattiin deebii kenne hin qabu.Gabaasa Guutuu Caqasaa. No media source currently available


Sababaa Haleellaa Affaar Keessaan Uummatni Kuma Dhibbaan Lakkaawamu Buqqa'uun Himame

Mootummaan naannoo bulchiinsaa Affaar ibsa qibxataa har’aa baaseen, haleellaa umnoonni TPLF naanicha keessatti raawwachaa jiraniin kan ka’e horsiiseebultoonni 300,000 ta’an qe’ee isaanii irraa buqqa’anii, buufataaleen fayyya, mannoottan baruumsaa fi jarmiyaaleen qotiinsaa mancaa’uu isaanii beeksiseera. Mootummaan naannoo Affaar ibsa baasee kana keessatti, haawaasni aduunyaa akka gocha kana balaaleffatu gaafateera. Daarekteerri waldaa Horsiiseebultootaa Affaar Vaalerii Broowning ibsaa mootumaan naannoo affaar baase irraa deebi’anii, horsiiseebultoonni kuma dhibbaan lakkaawaman haalaa jireenyaa daran rakkisaa ta’e keessa jiraachuu isaanii VOA ti himaniiru. Namoonni beelaan akka du’aa jiran kan dubbatan Vaaleerii Broowning buqqaatonni kun bakka adda addaatti faffaca’anii waan jiraniif gargaarsaa qaqqabsiisuudhaaf rakkisaa akka ta’e himuu isaanii gabaasni Masfin Arraagee ibseera.


Afaar Keessatti Baqattonni Ajjeefaman :Jarmayaaa Naannoo Jiru

Humnootiin Adda Bilisummaa Uummata Tigraay(ABUT) dhiyeenya kana mooraa baqattootaa Barahallee irratti meeshaalee gurguddaa fi dhukaatootaan haleellaa gaggeesseen baqattonni 12 ajjeefamuu fi kanneen biroon madaa’uu, Jaarmayaan Demookraatawaan Galaana Dimaa kan Affaar beeksisee jira. Barreessaa dureen jarmayichaa Ibraahim Haaruun Raadiyoo Sagalee Amerikaaf akka ibsanti baqattonni Afaar kanneen galaan dimaa jedhaman kuma 15 ta’an mooraa sana keessa daahaatanii turan.Miseensii hoggana jaarmayicha kanaa ka biroon Yaasiin Mohammad Abdallaa, baqattonni kun dhiittaa mirga namoomaa Ertraa keessaa dheessuun kanneen miliiqan turan. ABUR gama isaan jaarmayaan kun kan mootummaa Ertraan gurmaa’ee fI isaaf hojjatu jechuun himata.


Hidhattoonni Murillee Ammas Gameellaa Keessatti Haleellaa Raaw’tan, Jedha Mootummaan Naannichaa

Hidhattootni Murlee Sudaan Kibbaa keessaa daangaa cehuun, Itoophiyaa, naannoo Gaambellaa seenuun kaleessa namoota nagaa sadii ajjeesanii jechuun Mootummaan Naannoo Gaambellaa himatee jira.\nHoogganaan Seekireetariyaatii Preesii naannichaa Obbo Ugeetuu Aading, "Hidhattootni kunneen eega baatii Muddee as namoota nagaa 13 kan ajjeesan tahus baqattootarratti haleellaa raawwachuun isaanii garuu kun ka jalqabaati," jechuun jechuun Sagalee Ameerikaatti himan. Horodofaa. No media source currently available


Hanqinni Boba’aa Tigraay Keessaa Rakkoo Geejjibaa Naannoo Sanaa Hammeessuun Gabaasame

Daandiin utuu hin cufamin dura kan gale liitirii 50,000 irra darbee baatilee saddeettan darbsniif boba’aan Tigraayiin seene homtuu kan hin jiraanne ta’uu waajjirri daldalaa fi industrii naannoo sanaa beeksisee jira. Jiraattonni Maqalee VOAf akka ibsanitti hanqinni boba’aa gama geejjiba magaalaalee naannoo sana gidduu jiranii irratti rakkoo uumuu isaa fi lammiiwwan industrii sana keessa hojjetaa turan illee hojii malee hambiseera jedhn. Hanqinni kunis dameewwan adda addaa jechuunis, eegumsa fayyaa, industriiwwan irrtti dhiibbaa geessisee jira. Jiraattonni naannoo uggurri kun akka dhaabatuuf lammiiwwan jireenya isaanii idilee itti fufuu akka danda’an hawaasa addynyaatti iyyataniiru jechuu dhaan Mulugeta Atsbehaa Maqalee irraa gabaaseera.


Dargaggoonni Maaqlee Kanneen Rakkataniif Deggersa Gochaa Jiran

Lammiiwwan Tigraay keessaa qe’ee irraa buqa’an heddummaachuu isaanii fi qabeenyaan ennaa hin jiraanne kanatti, Maqalee irraa kan dhufan caasaan dargaggoota adda addaa waliin ta’uu dhaan qaamotii hawaasaa ciree fi tajaajilaawwan fakkaatan ka biroo kennanii jiru. Gareenjiraattota Maqalee fi dhaabolii ka biroo biraa deggersa gaafatu kun baatii Fulbaana darbee qabee deggersa namoomaa kennaa ture. Miseensota ijoo ta’an keessaa lama VOAf akka ibsanitti, hanga ammaatti namoota 600 ol ta’aniif ciree kan dhiyeessan yoo ta’u kanneen keessaa 250 maanguddootaa fi harmoolii ijoollee of harkaa qaban jechuu dhaan Alam Fissahaayyee Maqalee irraa gabaasee jira.


Gargaarsi Namoomaa Naannoo Amaaraaf Kennamu Fooyya’uun Ibsame

Hoogganaan naannoo Amaaraa Yiliqaal Keffaalee haalli deebii gargaarsa namoomaa torbanneen darban keessa fooyya’aa adeemuu beeksisan. Walitti bu’iinsa Itiyoophiyaa kaabaatti aansee uummati miliyoonni 11 ol kan naannoo Amaaraa gargaarsa yeroo htattamaatu isaan barbaachisa jedhan. Mootummaan naannoo Oromiyaa naannoo deggersa naannoo Amaaraaf kan oolu qarshii imiliyoona 100 gumachee jira. Bulchaan naannoo Oromiyaa Shimellis Abdiisaa akka jedhanitti deggersi kun michummaa naannoo Amaaraa waliin jiru agarsiisuuf jecha. Angawoonni lamaan WABO fi leellistummaa gosaa hookkaraan guutetti duuluuf waliin hojjechuuf cicha qaban mirkaneessanii jiru jechuu dhaan Aster Misganaw gabaasteetti.


Meeshaaleen Wal’aansa Fayyaa Akkaan Barbaachisoo Ta’an Kaaba Itiyoophiyaa Bakka Wal Waraansi Keessa Jiru Dhaqqabaa Hin Jiru

Wabii nageenyaa dhabamuu fi rakkoon birokraasii mudate meeshaalee wal’aansa fayyaa fi gargaarsa akkaan barbaachisaa ta’an kanneen biroo siviloota miliyoona hedduu haala rakkisaa keessa jiran dhaqqabsiisuu danee jira jechuu dhaan angawoonni jarmayaa fayyaa addunyaa beeksisani jiru. Lisa Shilaayin Jenevaa irraa akka gabaastetti kaaba Itiyoophiyaa naannolee Tigraay, Amaaraa fi Affaar keessaa uummati miliyoonni 9.4tti tilmaamamu gargaarsa namoomaatu isaan barbaachisa. Kannen miliyoonaan laka’aman immoo hanqina nyaataa hamaan rakkataa jiru. Hanqinni nyaata madaalamaa dabalaa, dhukkubii fi dhibeen wal’aanamuu danda’u wal’aansa argataa hin jiran. Jarmayaan fayyaa addunyaa akka jedhetti gareen eegumsa fayyaa fi nyaata madaalamaa raabsan kan bakkaa bakkatti sosso’an naannolee sadan keessaa hojjechaa ka jiran ta’uu gabaase. Haa tau malee amma iyyuu namoota wal’aanuun rakkisaa dha. Meeshaaleen wal’aansa fayyaa fi dhiyeessiin isaa, talaalliiwwanii fi dawaaleen namoota isaan barbaachisu dhaqqabaa hin jiran. Dubbi himaan WHO Christian Lindmeier akka jedhanitti haalli Tigraay keessaa yaaddessaa dha. Gabaasa guutuu caqasaa


Itiyoophyaan Dirooniitti Fayyadamuun Yaaddoo Ta’uu Dubbatu Taajjabdoonni

Diroonii walitti bu’iinsa Itiyoophiyaa keessatti mootummaan fayyadameef kan saaxilaman siivilota akka ta’an namoonni ijaan arganii fi hojjettoonni gargaarsaa dubbatniiru. Namoonni baabura midhaan dhaaku cina turan wal waraansa Itiyoophiyaa keessatti meeshaa waraanaa ijoo kan ta’e kanaan haleellaan irratti raawwate. No media source currently available Naannoo Tigraay keessatti Amajjii 10 naannoo Tsebrii jedhamu keessatti kanneen miidhaan irra ga’e namoota 17 keessaa irra hedduun dubrtoota midhaan daakkachuuf walitti qabaman turan. kanneen ijaan argan akka jedhanitti samii naannoo sanaa irra balal’iuu dhaan haleellaa raawwatan. Kanneen ijaan argan kun akka jedhanitti xayyaarawwan kun boombii utuu hin darbin dura samii irra naanna’aa turan. san booda uummati ni rifate, garuu daqiiqawwan hanga tokko booda martinuu sagalee dhukaasaa guddaa dhaga’anii iyyaa turan. dubartoonni, harreewwan illee du’uu arguu isnii hojjettoonni gargaarsa Ajence France-Pressf ibsaniiru. Tokkummaan mootummootaa akka jedhetti erga jalqaba bara 2022 qbee yoo xiqqaate haleellaa humnoonni qilleensaa raawwataniin naannoo Tigraay keessatti siviloonni 108 ajjeefmniiru. Haleellleen hangi tokko mooraa baqataa fi namoota qe’ee irraa buqa’an irratti raawwachuu tokkummaan mootummootaa beeksisee jira. Dirooniin biyya alaatti hojjetaman muummichi ministeera a Itiyoophiyaa Abiy Ahimed wal waraans baatilee 15f tue keessatti humnootii Tigraay Irratti akka fuuleffatan gargaaree jira. Garuu hedduun haleellaa sivilota irratti raawwatu balaaleffachuu dhaan waa’ee dirooniiwwan kanaa gaaffii keessa galchan.


Jireenya Iddoo Kanaa Mannaa Lubbuu Ofii Dhabuu Wayya: Godaantota Keessaa

Lammiwwan Itiyoophiyaa lakkobsaan hedduu ta’an waltaa tursiisa godaantota Sa’udii Arabiyaa keessatti rakkachaa kan jiran ta’u iyyataa jiran. Ijooleen haadha waliin qabaman, akkasuumas abbaan warraa fi haatii warraa gargar baafamanii ka'amuu dubbatu. Rakkoon nyaataa, uffataa fi lafa cisichaa akkaan rakkisaa ta’u ibsanii bishaan wuccuu ittiin miccatan dhugna jedhu. Jilli mootummaa Itiyoophiyaa torban dabree gara Sa’uditti imalee aangawoota biyyatti waliin waa’ee lammiiwwan Itiyoophiyaa kana dubbachuun gabaafamee jira.


Mootummaan Naannoo Affaar Wal-waraansa Naanichatti Geggeeffameen Namoonni Gara Kuma 300 ol Ta’an Buqahuu Dubbata

Naannoo bulchiinsa Affaar, Godina Kilbetti Resu bakkeewan Loltoonii TPLF wereeraa raawwatan keessaa namoottan jiranf baqatanii garaa bakkeewan nageenyaa qaban qaqqabuu hin dandeenyee 150 ,000 ol ta’an haalii isaan keessa jiran waan hinbeekamneef firoottan isaanii akka yaaddoo keessa jiran sagalee Amerikaatii himuu isaanii gabaasin Masfin Aragee beekisiseera. Mootummaan naanno Affaar Ibsa tibbana baaseen unmootin TPLF magaalaa Sardoo ishee karaa gudichaa Jibutiidhaa Garaa walakkeesa biyyaa geessuu qabachuudhaaf lola banuu isaanii ibsee sababa walwaraansaa kanaatiin kan ka’ee namoonii 300,000 jireenyaa isaanii irraa akka buqqa’an beekisiseera.


Sababaa Hookkaraan Baqattoonni Sudaanii fi Sudaan Kibbaa Itiyoophiyaa Keessaa Bakka Turan Irraa Buqqa’uuf Dirqaman

Lammiilee Sudaan fi Sudaan Kibbaa 20,000 ol ta’an sababaa hookkaraatiin mooraalee baqattootaa Itiyoophiyaa kaaba gama dhiyaa keessaa baqachuuf dirqaman gargaarsa lubbuu oolchutu akkaan isaan barbaachisa. No media source currently available Liissaa Shilaayin Jenevaa irraa akka gabaastetti mooraan lammiiwwan Sudaan fi baqattoota Sudaan kibbaa 10,300 keessa jiraatan kan Itiyoophiyaa kaaba gama dhiyaa naannoo Benishangul Gumuz keessaa Amajjii 18 saamamuu dhaan gubatee jira. Kun kan mudate magaalaa dhiyoo jiru Tongoo keessatti erga lolli gareelee eenyummaan isaanii hin beekamnee kanneen hidhatanii fi humnootii federaalaa gidduutti ka’een booda. Haalli rifaasisaan kun xumura baatii muddee irra mooraa ka biroon naannoo saba jiru erga saamameen booda. Dubbi himaan komiishinera tokkummaa mootummootaa ka dhimma baqattootaa Boris Chesirov akka jedhanitti, haalli naannoo kanaa erga baatii Muddee keessa jalqaba hookkarri ka’ee qabee muddama hedduutu jira.