Angawoota Raashaa fi Yukreen Gidduutti Mariin Gaggeeffamu Itti Fufee Jira

Angawoonni Raashaa fi Yukreen duula waraanaa torban sadii booda dhukaasa dhaabiinsa tolfachuuf hojjataa akka jiran ibsanii jiru.Hayyonni akka jedhanti Raashaan dula waraanaa kana akka saganteeffatte turte ta’u dhisee yeroon isaa dheerataa waan deemeef waan gaafataa turte jijjiraa jirti. Ministriin dantaa alaa Amerikaa Antonii Bliinkan Raashaan gama diploomaasiin rakkoo kana furuuf fedhii akka qabdu waan agarsisuu hin jiru jedhan.  Harka tokkoon Yukreen daqiiqaa daqiiqaan haleellaa guddaa jala ituu jirtuu mariif taa’uu isheef ni galateeffanna. Harka biraan Raashaan duulawaraanaa gaggeessaa jiru gama diploomaasiin xumuratti fiduuf yaalii qabatamaa taasiifte hin agarre.  Prezidaantiin Yukreen Volaadmiir Zelenskii marii gaggeeffamu irratti dhimmi ilaalcha duraa argachuu qabu ittiin jedhan vidiyoo kamiisa dabree maxxanfame irratti ibsanii jiru.    Kunis mariin gaggeeffamaa jiru keessatti dhimmi ilaalacha duraa argachuu qabu jedhu ifa dha.Kunis Duula waraanaa xumuruu, wabii nageenyaa argachuu, abbaa biyyummaa yukreenii fi daangaan ishee eegamu qaba.  Zelenskiin akka jedhanti,ammaan dura Siriyaa fi Chachiniyaa keessatti duula waraanaa gaggeeffameen Raashaan kufaatii guddaatu ishee mudatee.Braa tokkummaa sooviyat enna turtees, duula Afaagaanistaan irratti gaggeeffamenis akkasuma jedhan. Hayyonni RSA akka ibsanti Putiin dura dhaabnnaa jabaa Yukreen biraa isa mudatee ajaaibsifamuu mala. Raashaan magaala galma mootummaa Yukreen Kiyeev seenuu dadhabuunis marii gaggeeffamu irratti ejjennaa qabdu jijjirsisuu mala.


Raashaan Yukreeniin Haleeluu Itti Fuuftee Jirti

Haaleellaan misaa’eeloota Raashaa har’a qiyyaafanni isaanii yukreen gama dhiyaa keessa ta’e lafa dirree xayyaaraa Liviivti dhiyoo ta’uun ibsamee jira.Dirreen xayyaaraa suuna kan hin rukutamnee ta’u bulchaan magaala Laviiv kan ibsan yoo ta’u garu kutaan itti xayyaara suphan haleelamee jira. Haleellaa Laviiv cinatti gaggeeffame Kanaan namoonni miidhaman meeqa akka ta’ani battalumatti hin ibsamne.Iddoon kunis daangaa Yukreenii fi Polaand irraa fageenya kilo meetra 80 ta’u irratti argama.Aarrii guddaan akka dumeessatti naannoo dirree xayyaaraa irraa mul’ata jedhamee jira. Gama kaaniin Maripol keessatti haleellaa Raashaan Robii dabree galma agarsiisa Tiyaatiira irratti gaggeessite jalaa namoonni lubbuun hafan ba’u jalqabanii jiru. Haleellaa iddo sanatti gaggefefame irraa lakkoobsii namoota lubbuun hafanii haga ammaatti ifatti hin beekamne.


Kooriyaan Kaabaa Misaayilli Isheen Furguggiste Milkaa’uu Dhabuu Ilaalichisee ni Calliste

Kooriyaan kaabaa naannoo Piyoong yaangitti caccabaan isaa adda faca’uun isaa kan himame misaayila fugguggifamee utuun hin milkaa’in qilleensa keessatti dho’e ilaalchisee callistee jirti. Sabaa himaan mootummaa haala mudate ilaalchise yaada hin kennine. Sabaa himaan mootummaa silaa kana dura misaayilli furguggifamee borumtaa gabaasa, garuu waa’ee misaa’ila fugruggifamee hin milkaa’in hafee galmee wal dha’e qabu. Misaayilichi buufata xayyaara sadarkaa addunyaa Kooriyaa kaabaa irraa dhukaafamee yeroo xiqqoo booda qilleensa keessatti dho’e jechuun waraanni Kooriyaa kibbaa beeksise. Dhaabbati oduu Kooriyaa Kibbaa Yonhaap akka gabaasetti dho’iinsi sun kan mudate fageenya km 20 erga ol ka’ee booda. Rakkoon isaa maal akka ta’e hin beekamin jira. Se’ool keessa kan maadheffate caasaan oduu Kooriyaa kaabaa madda gamasii wabeeffatee, caccabaan misaaayla furguggifamee magaalaa galma mootummaa Kooriyaa kaabaatti argame jechuu dhaan suraalee fi kanneen ijaan argan tuquun gabaaseera. Rookkeetiin sun bakka namoonni itti heddummaatetti furguggifamuuf dhiisuun hin beekamne garuu caccabaa sana qaofaa utuu hin taane summiin rookkeetii sana keessaa ba’u balaa uumuu mala jechuun hayyoonni akeekkachiisaniiru. Waraanni Yunaayitid Isteetis tarkaanfii sana balaaleffatee, kooriyaan kaabaa gocha jeequmsaa itti dabalaa irraa akka of qusattu gaafatee jira. Waa’ee fashaluu dhukaasa misaayilaa sana garuu hin ibsine. Angawoonni Yunaayitid Isteetis, Kooriyaan kaabaa yeroo dhiyootti saatelaayitii furguggisuu fakkeessuu dhaan misaayila baalistikaa ardii qaxxaamuru yaaluu akka dandeessu akeekkachiisee jira.


Zelenskiin Godinni Balaliin Irra Dhorkame Akka Tolfamu Kongresii Ameerikaa Gaafatan

Prezidaantiin Yukireaan Volodymyr Zelenskyy roobii kaleessaa kongresiif haasaa dhageessisaniin, prezidaant Joo Baayidenii fi Yunaayitid Isteetis angawoota Raashiyaa irra uggura itti dabalaa akka kaa’an akkasumas gargaarsa waraanaa itti dabalaa akka godhamuuf gaafataniiru. “Safuu Awrooppaa fi kan addunyaaf qabsa’aa jirra, maqaa egereef jecha wareegama lubbuu baasaa jirra. Kanaafi, har’a uummati Ameerikaa, Yukireen qofaa utuu hin taane, Awrooppaa fi adduyaan, dacheen kun itti fuftee seenaa keessati haqa akka mirkaneessituuf gargaaraa kan jiran jedhan. Zelenskyn irra deebi’uu dhaan Yunaayitid Isteetisiifi michoonni isaanii Yukireen iraa godinaa balaliin irraa dhorkame akka tolchan irra deebi’uun yaadachiisaniiru. “ kana gaafachuun guddaa dha yoo ta’e, filmaata ka biroo dhiyeessina. Caasaa ofi irraa ittisaa akkamii akka nu barbaachisu beektu. Caasaa farra mmisaayilaa kan S-300 fi caasaa walfakkaataa dha. Uumata keenya, walabummaa fi dachii keenyaaf eegumsa gochuuf xayyaaronni, dandeettiin isaanii aviyeeshinii cimaa gargaaramuuf qaban hagam adda waraanaa irratti murteessaa akka ta’e beektu jedhan. Prezidaant Baayiden godinaa balaliin irraa dhorkame tolchuun Raashiyaa waliin kallattiin walitti bu’iinsa dhaqqabsiisuu waan danda’uuf durumaanuu fudhatama dhabsiisanis, seera tumtoonni garuu filmaanni ka biroon akka jiru dubbatu. Ripaablikaantichi seneter Rob Portman akka jedhanitti caasaaleem farra misaayilaa fi farreen xayyaaraa hedduun kanneen milkaa’ina qaban kan akka S-300 jiru. Durumaanuu qabu, akka itti gargaaramanis beeku. Caasaa ofii isaaniif eegumsa gochuuf meeshaa itti dabalaa kan akka misaayila itti dabalaaf ka biroo barbaadu jedhan. Seera tumtoonni Yunaayitid Isteetis gaaffii Zelenskii kan uggurri itti dabalaa fi daldala alaa Raashiyaa irra uggurri akka kaa’amu gaafatan simataniiru.Prezidaant Baayiden gargaarsa namoomaa fi deggersa waraanaa Yukireeniif akka oolu kan taasisu seera doolaara biliyoona $13.6 kibxata darbe mallatteessaniiru


Prezidaantiin Yukireen Zelenskiin  Ennaa Raashiyaan Biyya Isaanii Weerarte Kanatti Deggersa Jarmanii Gaafatan

Prezidaantiin Yukireen Volodymyr Zelenskyy kamisa har’aa waamicha gargaarsaa Jarmaniif dhiyeessuu dhaan, paarlaamaa Jarmaniif haasaa dhageesisaniin,walabummaa fi gabrummaa jidduutti ededa haaraatu ijaarmaa jira jedhan. Kanaaf ededi kun immoo guyyaa guyyaan akkuma boombiin tokko Yukireen irratti darbmaa deemuun, akkuma tarkaanfiin tokko fudhatamuu dhabuun guddataa adeema jechuu dhaan Zelenskyiin haasaa viisiyoo dhageessisaniin dubbataniiru. Gaazii uumamaa Raashiyaa deddeebisuuf yaadamee kan turee fi kan yeroo ammaa rarraasame projektii ujummoo lamaa Jarmaniin deggeruu isee qeequu dhaan, Jarmaniin nageenya Yukireen irra yaaddoo dinagdee ofii dursiti jedhan. Gara keessanitti fuula deeffanna. “ Ujummoon kun lolaaf qophaa’uu ta’uu isinitti himna jedhan Zelenskiin. Magaalaa marfamte kan Yukireen gama kibaa Mariiupool keessa kan jiru mana tiyaatiraa siiviloonni dhibbaan laka’aman dahatanii jiranii fi Raashiyaan samii irraan haleellaa raawwatte jechuun Yukireen beeksiste keessaa tattaaffiin lubbuu oolchuu itti fufee jira. Kampanii teeknooloojii hawaa Maxar jedhamuun kan gad dhiisame suraan saatelaayitii naannoo sanaa akka mul’isutti, barreeffmni ijoolle jedhu afaan Raashiyaan lafa mana tiyaatira sanaa ala jiru irratti barreeffamee argama.


Walgahiin NATO jalqabameeraa

Ministeerri Ittisaa Yunaayitid Isteets Lloyiid A’ustiin walgahii ministeerotaa biyyoottan miseensaa NATO irratti argamuudhaaf Biyya Beeljiiyeem magaala Braaseels keessa jiruu. Lloyiid A’ustin marii walgahii waltii dhufeenyaa biyyoottan 30 hogganu jedhameera. Barreesaa ol aanaan NATO Jeens Stooltenberg kaayyoon walgahii NATO kun, akkaataa dhimmaa nageenyaa irratti jijjirama taasisuudhaan Weerara Raashaan Yukireen irratti raawwateef fuul duratti deebii kennamuu danda’u irratti dubbachudhaaf akka ta’e ibsaniiru. Waggoottan dhihoo kana keessa NATOn Biyyoottan Baaltiik jedhamanii waamaman , Estooniyaa, Laativiyaa, Litihuniyaa fi Poolaand keessatti umnna waraana kuma 5000 bobbaasee jira. Karaa biraatiin prezidaantiin Yunaayitid Isteets Joo Baayiden akkataa yaaliin ittisaa biyyoottan miseensa NATO qindaa’uu qabu irratti maryachuudhaaf gara Braaselsitti akka imalan ibisii masaraa Waayiit Haahus irraa baye beeksisuun isaa beekameera. Walgahiin biyyoottan miseensa NATO Bitootessaa 24/2022 Braasels keessatti taasisuuf deeman ji’a tokkofaa weerara Raashaan Yukireen irratti jalqabdee sababeeffachuudhaan akka ta’e ibsameera.


Volodimiiyr Zeleniskii haasaa taasisaniiru

Prezidaantiin Yukireen Volodimiiyr Zeleniskii yemmuu mana bakka bu’ootaa Yunaayitid Isteetsif haasaa godhanitti, prezidaant joo Baayiden gargaarsaa nageenyaa yukireeniif kan oolu deggersaa Doolaraa Miiliyoonii 800 eeyyamuun isaanii himamee jira. Gargaarsaa maalaqaa haaraa kennamuuf deemu kana dabalatee ergaa Raashaan Yukireeniin weerartee as Yunaayitid Isteets Doolaaraa Biiliyoonii Lama yukireeniif laatteetti. Prezidaantiin Yukreen Volodimiiyr Zeleniskii haasaan isaanii mana maree bakka bu’ootaa Yunaayitid Isteetsif taasisan Vidiyoodhaan yemmuu ta’u, Zeleniskiin haasaa walfakkaataa manaa maree Mootummaa Biriteen, caffee Mootummaa kaanaadaan fi caffee gamtaa Awurooppaatiif akka dhiheessan beekameera. Zeleniskiin Haasaa kana kan taasisan deggersaa garghaarsaa namoomaa fi waraanaa gaafachuuf akka ta’e gabasameera.


Yunaayitid Isteetis Dubartoota Mirga Namaaf Qabsaa’aniif Beekkannaa Kennite

Brazilii qabee hanga Bangladeshitti, Nepaalii hamma Veetnaamitti, ministriin dhimma alaa Ynaatid Isteetis dubartoota naannoo addunyaa 12 malaammaltummaa, hookkara saalaa, loogiitti duuluuf hojii isaan hojjetan akkasumas hawaasa nagaa fi ifaa ta’e ijaaruuf yaalii isaan taasisaniif beekkannaa kenneefii jira. Dubartootaaf beekkannaa kennuun naannoo addunyaatti balaa isaan mudatu illee yaadachuuf jecha. Dubartoonni ayyaana dubatoota addunyaa yaadachuuf daandiitti baa’anii hiriira erga geggeessanii guyyaa hanga tokko booda, mnistriin dhimma alaa Yunaayitid Isteetis dubartoota naannoo addunyaa 12 hojii ija jabinaa isaan hojjetaniif beekkannaa yoo kennu, dubartoota Yukireen keessaa immoo battalaaf yaadataee jira.


Koronaan Chaayinaatti Hammaachaa jira

Kaaba bahaa Kutaa biyya Chaayinaa, bulichiinsa Jiiliin keessatti dhibeen Kooviid 19 akka haaraatti faffaca’uu jalqabuu isaatiin kan ka’ee mootummaan Chaayinaa jiraattonii kutaa biyichaa Miiliyoonii 24.1 ta’an akka naannoo isaanii keesaa hin baane taasiseeraa. vaayirasii hariitidhaan nana irraa namatti daddarbaa jiru kanaan kutaalee biyatti adda adda fi magaalota adda adda keessaatti wixataa kaleessaatii as nomoonni 3, 507 kan qabaman yemuu ta’u, akka komishiiniin fayyaa biyaalessaa jedhutti, guyyaatti namoottan 1,337 oltuu qabamaa jiraa. Amma ammatti namoottan Vaayiresichaan qabaman keessaa harkii 90n kan argaman kutaa biyyaa jiiliin keessatti yemuu ta’u , Bitootessaa 14 jalqabee guutummaa Chayinaa keessatti lakkoofsi namoottan vaayiresichaan qabamanii kuma 120,504 gahuun isaa ibsameeraa. Dhibeen koroonaa waggootan sadan kanaaf adduuyaa jeeqaa jiru yeroo jalqabaatiif Chaayinaa keessatti akka mul’ate kan beekamu yemmuu ta’u, amma ammaati dhibeen kun adduunyaa irratti namoottan Miiliyoonii 6 ol ajjeesuun isaa gabaasameera.


Yukireen Keessatti Dubartiin Ulfi Haleellaa Boombiitiin Miidhamtee Turee Lubbuun Darbe

Yukireen magaalaa Maari’upol keessatti Roobii darbee haleellaa Hospitaala bakkaa haadhowan itti dahan irratti raawwatameen mada’uudhaan hospitaalaa biroo keessatti waldhaanamaa kan turtee dubartiin lammii Yukireen du’uun ishee gabaasameeraa. Akka gabaasinii Asooshiyeetid prees jedhetti, ulfii garaa ishee keessa ture gargaarsaa Haakimootaatiin bahus, mucaan garuu lubbuudhaan hafuu hin dandeenye. Dubartii kanaa wajjiin dubartoonii biroo lamma haleellaa boombii umnoottan Raashaatiin kan madaa’an Yemuu ta’u, lamman issaaniyuu ijoolee durbaa dahan lamman wajjin lubbuudhaan hafuu isaanii gabasin dhaabbataa Oduu Asoosheetid prees ibseera.


Raashaa fi Yukireen Gidduutii Lollii fi Mariin itti Fufee Jira

Yemuu waraanii Raashaa Torban sadaffaadhaaf Yukireen keessatti haleelaa isaa itti fufee jiruu kanatti , rakkinicha mariidhaan hiikudhaaf yaaliin taasifamaa jiru ammas itti fufee jiraa. Haanga’oonii biyyottan lammanii marii kanaan duraa qaamaan wal arganii biyyaa Ollaa Beellaaruus keessatti taasisaa turan guyaa har’aas vidiyoodhaan itti fufuun isaanii gabasaamaa jira. Amma ammaatti garuu waliigalteen irraa gahamee hin argamne. Walwaraansaa kanaan kan ka’ee yemuu namoottan miiliyoonatti lakkaawaman yukireeniin gad lakkisanii baqachaa jiraan kanatti namoonii muraasni biyyattidhaa alla turan immoo lammii keenyaa gargaaruu qabnaa jedhanii gara biyyaatii deebi’aa akka jiran gabasamaa jira. Akka biyyii Ollaa yukireen Poolaand jettutti ergaa walwaraansii jalqabamee tornban sadan darbanii as namoonii kuma 186,000 yukireenitii kan deebi’an yemuu ta’u kana keessaa harkii 83 lammiilee Yukireen.


Meeshaaleen Lammiiwwan Ameerikaa Itti Fayyadaman Kalaqxoota Gurraachotaan Oomishaman

Ibsaa traafikii karaa irraa halluu sadii qabu, konkolaattota meeshaa qabbaneessu of keessaa qaban, balbala liiftii atomaatikii ta’an, computertoota foddaan isaanii halluu adda addaa qabu, meeshaa huccuu irratti tokkosatan/ho’aan sirreeffatan/kan jabanaa, baankii dhiiga keessatti kuusan, wal’aansa ijaa kan dhukkuba caratacts jedhamuu, caasaa meeshaa mana ofii eeguuf grgaaru ykn home security system ka jedhamu. Intalashee ijoolleen ittiiin taphattu kan bishaan biifu qabee meeshaalee hedduu har’a lammiiwwan Ameericaa guyyaa guyyaan itti gargaraman dubartootaa fi dhiirota gurraachota lammii Ameerikaan qalaqamann. No media source currently available Kanneen kalqaqan kun hojii isaaniin beekkannaa yoo argatan, hedduun namoonni adii hin ta’in bbeekkannaa hin arganne. Kaan immoo seenaa dhuma jalaa iyyuu dhokataniiru. Kalaqxoonni gurraachotaa yeroo isaan itti Alexander Grham Bell, Thomas Edison waliin Yeroo itti dorgomantu ture. Akkuma isaanii kalaqi isaanii gaarii fi jijjiirama kan fidu ture. Garuu deggersa maallaqaa argachuu hin dandeenye jedhu hojii uumuu irratti kan bobba’anii fi kutaa South Carolinatti kan argamu waaltaa hojii uumuu Yuniversitii Clemsoniif itti aanaa prezidentii kan ta’an Shontaviyaa Johanson. Kanneen waa kalqan deggeruuf caasaa Yunaayitid Isteetis diriirsite adda addaa argachuu hin dandeenye jedhan. Toomaas edisen ampuulii uumuu isaatu himamaaf. Garuu ampuuliinkun dafee akka hin duuneef umurii isaa shiboo dheeressu kan kalaqe ilma garbicha duraanii Lewis Latimer turan. Latimer kalaqa isaaniif eeyama abbummaa kan argatan bara 1882 keessa ture. Kana egaa gurraachonni waa kalaqan hedduun isaan dura turan kana gochuu hin dandeenye. Gurraachonni garbummaa irraa bilisa ta’an waajjira eeyamaa fi mallattoo eeyama daldalaa Yunaayitid Isteetis biraa eeyama argachuu ni danda’u, garuu gurraachonni gabrummaa jala turan hin danda’an.


Iraan  Misaa’eela Baalistiik Dhukaafte

Dhukaasa Iraan Misaa’eela Baalistiikiin gaggeessite magaala Iraaq gama kaabaa kan taatee Irbil haleelee jira.caasaalee naannoo uumanni jiraatu hangi tokko kan miidhae yoo ta’u lubbuu namaa irratti balaa geesisee hin qabu jedhamuun hogganoota siyaasaa kanneen Iraaq keessaa biraa qeeqa hordoofsisee jira. Haleellaa misaa’eela Baalistiik 12 kan erga dhiyee booda gaggeeffame kanaaaf waardiyyaan warraaqsaa kan Iraan rawwachuu isaa kan fudhate yoo ta’u, iddoon sun lafa warri Israa’eel itti shiiran fi tarsimoo qabeetti taate kan magaalaa Kurdootaa keessajirtu jechuun ibsa baase. Filannoo paarlaamaa dhiyeenya kana gaggeeffameen barcuuma hedduu kan injiifate paartiin hogganaa amantii warra shiyaa kan Muqtaadaa Al Saadir ibsa baaseen, mootummaan Tokkummaa mootummootaa fi Ambaasaaddara Iraaniif xalayaa mormii barreessuun haleellaan akkasii gara fuula duraatti akka hin dabalameef mirkanii haa gaafatu jedhan. Xinxaltonni akka jedhanti, Saadiir balaaleeffannaa bira darbuun jecha cimaa dhageesisuun kun, paartileen siyaasaa Iraan deggertu filannoo paarlaamaa dhiyeenya Kanaan waan injiifatamiif jecha Iraan biyya boba’an badhaatee keessatti bekkamtiin qabdu gad bu’aa adeemuu agarsiisa jedhu.


Gaazexxessaan Amerikaa Yukreen Keessatti Ajjeefame

Badhaasa argachuun kan beekamuu Brent Renaud Dilbata kaleessaa Yukreen keessatti itti dhukaafamee ajjeefameera.Waahilli isa waliin ture kan madaa’ee yoo ta’u, kunis ulaa sakata’aa cinatti kokolaataan isaanii eega haleelamee booda. Ministeerrii hajaa biyya keessaa kan Yukreen akka jedhutti, Renaud kan ajjeefamee Irpiin keessatti yoo ta’u iddoon kun magaalaa galma mootummaa Yukreen Kiyeevti dhiyoo ture. Iddoon kunis guyyoota dhiyeenya kanaa keessa haleellaa Raashaan addaan ituu hin kutiin gaggeessitu jala ture. Renaud Ogeessa filmii umriin isaa 50 kan ta’e bakka liitl Raak jedhamtu kan Arkansaa irraati.Gazexxessaan kun, seenaa baqattoota kan ilaaleen hojjachuuf waan isa barbaachisu walitti qabachuuf Yukreen keessa ture. Renaauud gaazexxessaa suuraa kaasuu lammii Amerikaa hidda dhalata kolombiyaa ta’e Juan Arredondo waliin kokolaataan deemaa ituu jiranii qiyyaafata haleellaa jala seenan. Kan madaa’ee lubbuun hafee Arredondoon hospitaala Kiyeev irraa gaazexxesituu biyya xaaliyaaniif akka ibseetti, kanneen biyyattii gadhisanii ba’aa jiran filmiin waraabuuf jecha, riqiicha isa jalqabaa isa Irpiin keessaa ceenee turre jedhe. Akkuuma ulaa sakata’aa dabarreen nutti dhukaasuu jalqaban.Gazexxessaa Renaud mormma isaa irra rukutamee jedhe. Polisiin kutaa kan Kiyeev ibsa baaseen, humnootii Raashaatu Gaazexxessoota kana irratti dhukaasa bane. Ministriin dantaa alaa Amerikaa, Tokkummaan Mootummootaa waahilonni hojii ka durii Gaazexxesichaa du’eef kabajaa qaban ibsanii jiru. Ministriin dantaa alaa Amerikaaf dubbii himaa kan ta’an Need Praayis kun gocha gara jabinaa sukanneessaa nama adda ituu hin baasiin masaraan kreemliin gaggeessuuf fakkeenya tokko.


Jilli Yukreenii fi Raashaa Wiixta Har’a Marii kan Itti Fuufanii Jiru

Raashaan maadhee waraanaa Yukreen gama dhiyaa keessa jiru, kan daangaa polaand irraa fageenya kiloo meetra 25 fagaaatu Misaa’eelii kiruuziin eega haleeltee guyyaa tokko booda mariin kun itti fufee. Polaand miseensa Neetoo ta’uun ni yaadatama. Waaltaa sadarkaa addunyaa kan naga eegumsaa fi nageenyaa irratti haleellaa gaggeeffame Kanaan, yoo xiqqaate namnii 35 kan du’an yoo ta’u 134 mada’anii jiran. Prezidaantiin Yukreen volaadmir Zeleeneskii Dilbata kaleessaa akeekkachiisa ifa galaa biyyoota gama dhiyaaf kennanii turaniin, maadhee waraanaa lafa Neetoo fi humnootii Yukreen waliin shaakalan akka haleelamuu ibsanii turan. Kanneen mada’an irra hedduun gara hospitaala Novoiavorisk jiruutti kan geeffaman yoo ta’u, hangi tokko gara hospitaala gurguddaa kutaa sana keessa jiranti ergaman. Zeleniiskiin Dilbata kaleessaa galgala akka jedhanti, Prezidaantii Raashaa Vladmiir Putiin waliin walgahii taa’uuf haala mijeessuuf kan yaalan ta’uus hin milkoofne. Garu jiloonni biyyoota lameenii karaa itti gargaarsii dhala namaa seenuu danda’uu qindeessuuf akkasumas, walii galtee dhukaasa dhaabinsaa tolfachuuf guyyaa guyyaan dubbataa jiru. Itti aantuu ministriin haajaa alaa kan Yunaaytid Isteetes Weendii Sheerman Televiziyoona Fox jedhamu waliin gaaffii fi deebii gaggeessaniin, prezidaantiin Raashaa weerara torbanneeniif gaggeessee dhaabuun walii galtee dhukaasa dhaabiinsaa akk tolfamuuf Amerikaan dhiibbaa hedduu gochaa jirti. Gama kaaniin gorsaan waa’ee nageenya biyooleessaa kan Yunaaytid Isteetes Jake Suleevaan fi aangawoonni waajiira isaanii kanneen biroo akkasumas ministriin dantaa Alaa Amerikaa wiixata har’a Room xaaliyaanii keessatti, Daayreeekteera komiishiina dhimmootii alaa kan Chaayinaa waliin walga’uuf jiru.


Kongreesnii Amerikaa Maallaqa Dhiyaate Raggaasisee Jira

Doolaara Triliyoona 1.5 kan raggaasisee yoo ta’u kunis waajiroonni mootummaa akka hin cufamne gochuuf akkasumas kan duula waraanaan rakkataa jirtu Yukreeniif gargaarsa hatattamaa gochuuf ta’uun ibsamee jira. Paartileen lameen walii wajjiin sagalee kennan 68 fi 31 ta’een Doolaara Biliyoona 13.6 gargaarsa dhala namaaf akkasumas kan hatattamaaf kan ooluu Yukreeniif akka kennamu raggaasiisan. Weerara Raashaan Yukreen irratti gaggeessite lubbuu namoota kuma hedduu galaafatee uummanni biyyatti Miliyoona lama caalan gara biyyoota ollaatti akka baqatan taasisee jira. Hogganaan paartii yayyabaa kan seeneetaa Chaak Shuumar sagaleen ituu hin kennamiin dura akka jedhanti Yunaaytiid Isteetes uummata Yukreeniif waadaa seentee qabdi.Kunis duula waraanaa vlaadmir Putiin irratti gaggeeffamu keessatti qophaa keessan hin taatan kan jedhu ture.Kana malees maallaqa dhiyaate kana seeneetnii raggaasifnaan Amerikaan waadaa seente ni kabajji jedhan. Manni maree bakka bu’oota uummataa Robii dabree seera dhiyaate kan raggaasise yoo ta’u prezidaant Baaydiin akka mallatteessaniif ergamee jira. Itti gaafatamtuun preesii kan masaraa Waayit Hawuus Jeen Saakii akka jedhanti miseensonni paartileen lameen walitti dhufuun waan uummata Amerikaaf bu’aa qabu argamsisuu akka danda’an mirkaneessa.


Ministeeronni Haajaa Alaa Raashiyaa fi Yukireen Turkii Keessatti Wal Arguun Mari’atan

Ministriin haajaa alaa Yukireenii Dymytroo Kuleebaa fi giti isaanii kan Rashiyaa Sergeey Laavroov walitti bu’iinsa Yukireen waliin jiruuf furmaata diplomaasummaa arguuf kamisa har’aa Turkii keessatti wal arganii jiran. Kunis erga Mooskoon biyya hollaa isee torban lama dura weerartee as wal ga’ii sandarkaa ol aanaa ti. Bakka bashananaa kibba Turkii keessatti marii geggeessame kana irratti ministriin haajaa alaa Turk Mevluut kavuusogluu argamaniitu. Turkiin torbanneenii qabee garee lamaan walitti araarsuuf fala barbaadaa turte. Marii diplomaasummaa sadarkaa ol aanaa kamisa har’aa fooya’ina hiika qabu argamsiisa jedhanii kan eegan garuu hagas miti. Xumura marii sanaa irratti ministriin haajaa alaa Yukireen Dmytro Kuleba tuuta oduuf ibsa kennaniin, isaanii fi Laavroov sa’aatilee 24f lola dhaabinsa tolchuu gama ilaaleen fooya’inni argame hin jiru jechuu dhaan hanga Yukireen harka kennitutti Raashiyaan haleellaa kan itti fufutu fakkaata, sana immoo Kiiyiv hin gootu jedhan. Ministriin dhimma alaa Raashiyaa Sergey Laavroof addatti ibsa kennaniin, duulli waraana Rashiyaa akka karoorfametti deemaa jiraachuu isaa fi warreen gama dhiyaa Yukireeniin ilaalchisee amala balaa qabu agarsiisaa jriu jedhan. Kaka’umsi Turkii walitti bu’iinsa hammaataa jiruuuf furmaata barbaaduuf yaalii diplomaasummaa geggeessamaa jiran hedduu keessaa tokko. Israa’elii fi Ferensaay kallattiin prezidaantii Raashiyaa Vilaadmir Putin waliin dubbachuu dhaan furmaata arguuf abdii kan qaban ta’uu ibsaniiru. Haleella hospitaalaa Yukireen kan kutaa da’umsaa magaalaa Mariiyupul irratti haleellaa samii irraan raawwatameen daa’ima tokko dabalatee yoo xiqqaate namoonni sadii du’uu angawoonni Yukireen beeksisaniiru. Raahyaan ennaa Yukireeniin weerartetti siivilota irratti fuuleffachuu ishee haaluu dhaan haleellaan hospitaala da’umsaa irratti raawwate jedhu oduu kijibaa ti jette. Biilsi sun hospitaala da’umsaa duraanii fi kan amma loltootaan qabamee jiru jettee jirti. Prezidaantiin Yukireen Volodimiir Zeleniskii haleella hospitaala sana irratti raawwatame fixiinsa sanyii ti jechuu dhaan NATON Yukireen keessatti godinaa balaliin irraa dhorkame akka tolchu irra deebi’uun gaafatanii, aangoo qabdu garuu namummaatu isinitti hanqataa waan deemu fakkaata jedhan.


Kongiresiin Ameerikaa Seera Boba’aa Raashiyaa Ugguru Raggaasise

Roobii kaleessaa galgala, manni maree bakka bu’oota uummataa Yunaayitid Isteetis boba’aan Raashiyaa gara Ameerikaa akka hin seenne seera dhorku sagalee irra jireessaan raggaasisee jira. Kunis walitti bu’iinsa Ykreen keessatti hammaataa adeemeef seerawwan ugguraa prezidaant Joo Baayiden labsan hojii irra oolchuuf yaalii taasisamee dha. Seera tumtoonni paartii lamaanii tarkaafii fudhachuuf hawwii qabu, Yunaayitid Isteetis gatiin boba’aa biyya keessaa ol ka’u iyyuu Yukireen waliin michummaan hojjechuu isheef deggersa jiru mujl’isuuf jecha Seerri sun roobii kaleessaa sagalee 414-17 kan raggaasisame yoo ta’u gara Senetiitti ergamee jira. Guyyoota hanga tokko dura bulchiinsi Baayiden, maatiiwwan Yunaayitid Isteetis gatiin maallaqaa kufuu guddaan ennaa isaan mudate dhiyeessiin boba’aa addunyaa hanqachuu fi boba’aa dabaluu isaa yaadda’uu dhaan boba’aan Rashiyaa biyya keessa akka hin seenne dhorkuuf eyamamaa hin turre. Przidaant Joo Baayiden akka jedhanitti “Putin waraana isaa naannoo daangaa Yukireenitti walitti qabuu erga jalqabee qabee, gatiin boba’aa Ameerikaa keessaa saantima 75 dabale. Akka kanaan daran ol ka’aa adeema. As biyya keessatti gatii sababaa Putiniin ol ka’e gad xiqqeessuuf waanan danda’e mara nan godha” jedhan. Boba’aan Raashiyaa oomishaalee gara Yunaayitid Isteetis seenan keessaa hanga xiqqoo ta’us, seera tumtoota kongresii keessaa kanneen uggurri sun dinagdee bulchiinsa Putin dadhabsiisa jedhanii yaadaniif dhimma ijoo dha.


Raashaan dhukaasaa dhaabuu labsite

Siviilonni walwaraansaa Raashaa fi Yukireeyiin gidduutti taasifamaa jiru keessati qabamanii jiran akka bahu danda’anuuf jechaa Raashaan Roobii har’aa dhaabinsaa dhukaasaa labsuu isheen gabaasameeraa. Murtiin dhukaasaa Dhaabuu kan labsame namoonnii magaalotaa Kyiv, Chernihiv,Sumy, Kharkiv fi Mariupoln keessaa bahu barbaadan akka bahaniif ta’uu isaa Raashaan ibsiteetti. Qibxataa kaleessaa jiraattonni kumaatamaan lakkaawaman magaalaa kibba lixaa Yukreen keessatti argamu Irpin keessa jiran waraanii Raashaa haleelaa taasisuu danda’a jechuudhaan akka baqachuudhaaf yaalaa turan gabaasameeraa. Akka suur sagaleen dhaabata Telvijiinii Birteen SKY TV agarsiisetti namoonni namoonii haleellaa waraana Raashaa jalaa baqatan gara magaalaa Kyivtti fageenyaa Kiiloomeetorii 25 ta’uu miilaan adeema turan. Namoottan baqachaa jiran keessa tooko, "ittuu samii cufanii tarii Raashaa na lolaa turee,"jedhee kan dubbate Yemuu ta’u baqattonii biroo immoo akka naannoo magaalaa Irpintii dhukaasinii taasifam jiruu fi karaan balaa keessaa milqan akka hin jirre oduu gabaastotatti dubbataniiru. Akka Itti aantuun Muummee ministeeraa Yukreen Iryna Vereshchuk jedahnitti, qibxataa kaleessaa magaalaa Sumy keessaa qofa namoonii kumnii 5 baqatanii bahaniiru.


Paakistaan keessattii haleellaa boombii raawatameen namoonii du’aniiru

Paakistaan keessatii torban tokko gidduutti yeroo lammafaadhaaf kaleessa balaa dhoohinsa boombii qaqqabeen miseensonii Umna naga eegdotaa 5 du’anii, namoonii 30 immoo madaa’uu isaanii gabaasameera. Balaan gareen Isilaamiik Isteets jedhamuu itti gaafatamummaa isaa fudhate kun kibbaa lixa biyyatti kutaa Baluchistaan keessatti yemuu ta’u, nammii ajjeesee du’uudhaaf of kenne tokko qondaaltotaa mootummaa ol aanoo karaa magaala Sibii irraa darbaa turan irratti akka xiyyeefate kan gaabasame. Balaan sun kan qaqqabe erga prezidaantiin biyyatti Ariif Aliiv achiin darbanii Daqiiqaa muraasaa booddee ta’uu isaa kan himan Umnoonni nageenyaa biyyatti, tarkaanfichii prezidaantichaa irratti kan akeekamee ta’uu isaa addaan baasanii hin dubbanne. Jimaataa dheengaddaa Masikiidaa Shi’aatotaa Magaalaa Peshawar keessaa jiruu irratti dhoohinsaa raawateen namoonni 63 du’anii 200 kan ta’n immoo madaa’uun isaanii gabaasamuun isaa ni yaadatama. Umnoonii nageenyaa mootummaa Paakisataan qibxata kaleessa kutaa biyyatti Baluchistaan keessatti tarkaanfii fudhataniin loltoota garee Islaamiik Isateet torbaa ajjeesuu isaanii, kanneen keessaa lama hoggantootaa akka ta’an beeksisuun isaanii gabaasameera.


Koroonaan lubbuu Miiliiyoonii Jahaa ol galaafateera

Yuuniversitii Joon Hoopkinsitti Maddii wa’ee dhimmaa Kooviid 19 akka jedhutti, adduunyaa irratti namoottan dhibee koroonaatiin du’an miiliyoonii 6 ol ta’ee jira. Addunyaa irratti , Yero ammaa yemmuu namoottan Maasikii of irraa baasaa jiran kanatti, yeroo immallii itti fufee kanatti, yeroo bakkeewwan daldalaa fi bashannanaa banamaa jiran kanatti dhibee Koroonaatin du’uun akka hin dhaabbanee kan ibsee gabaasiin Joon Hoopkins, walumaa galatti namoonii Miiliyoonii 6,006,748 du’uu isaan eereera. Akka gabaasichii jedhutti dhibeen kooviid 19 ergaa jalqabee wagga sadii ta’us ammayyuu raawwachuu ykn dhaabbachuu irraa akka fagoo jiru maltatoon agarsiisaan jiruu jedheeraa. Akka gabaasaa kanaatti Afrikaa keessaa biyyii hedduu miidhamtee Afrikaa kibbaa yemuu taa’tu, namoonii Miiliyoonii 3.5 Vaayiresichaan qabamanii namoonii kuma 99 fi 500 immoo du’aniiru. Adduunyaa irraatti namoonii miiliyoonii 450n Vaayiresichaa akka qabaman galmaahuu isaa gabaasinii Joon Hoopkins kun ibseeraa.


Dubartoomii Biyyaa Meeksikoo Hokkora Saalaa balaaleffataniiru

Bitootessa 8 guyyaa Dubartoota Aduunyaa sababeeffachuudhaan gareewwan dubartootaa hokkora saalaatiin midhaan irraa gaheef haqa gaafatan Magaalaa meeksikoo keessatti bareeffamaa irgaale adda addaa qaban samii irratti akka mul’atan taasisaniiru. Jalabultii Bitootessaa 8ti wixata kaleesaa ergaan baaluunnii ykn Afuuffaa guddhaa qileensaa irraa balali’un samii irratii akka mul’atu taasifamee, hokkoraa saalaa dubartootaa fi ijoollewwan durbaa irraa gahaa jiruuf xiyyeeffanaan akka kennamuu ,warren yakka raawwatan akka itti gaafataman kan gaafatuudha. Ergaa barreeffama Kanneen keessaa yeroo ammaa waan dubartii ta’aniif qofaa guyyaatti Dubartoonnii 10 saba jibba irratti hundaa’en akka ajeefaman kan ibseedha. Akka gabaasin mootummaa feederaalaa Meeksikoo irraa bahe agarsiisutti bara 2021 dubartoonni 3,753 ajjeefamaniiru. Walgalatti guyyaatti dubartootaa 10tu ajeefamu jechuudha. Kanneen keessaa dhimmaa dubartootaa 1006 qofatuu akka ajeechaa jibba irratti hundaa’etti qoratamee akka seeraan ilaalamu taasifame. Akka ibsaa mootummaa feederaalaa Meeksikootti bara kana ji’a Amaajjii keessaa qofa dubartoonni 293 kan ajjeefaman yemuu ta’u, dhimmii isaanii kan seeraan ilaalamaa jiru garuu kan dubartoota 76 duwwaadha.


Prezidaantin Afrikaa Kibbaa loogii malee dhaabbachuu irratii cichaniiru

Walwaraansaa Raashaa fi Yukireen gidduutti taasifamaa jiruu irratti akka garee qabachuu hin barbaanne Prezidaantiin Afrikaa kibbaa Siiyriil Raamapoozaa irraa deebi’ani ibsuun isaanii gabaasameera. Raashaa abaarani,i Yukireeniin deggeruu qabuu jedhamee qeeqa irratii dhihachaa tureef kan deebii kennan Raamapoozaan, wal dhaabiinsichaa kan furuu danda’uu wal waraansa fi qoqqobbii diinagdee ittu hin ta’in, waliin maryyachuudha jechuudhaan ijannoo isaanii irratii akka cichan gabaasameera. Gabaasinii Lindaa Giveetaash Johaansiberg irra qindeesite akka ibsutti Afrikaan kibbaa waltii dhufeenyaa seena qabeessa ta’e karaa Siyaasatiif Dinagdeetiin Raashaa waliin qabduu eegdee turuu barbaaddi. Waltii dhufenyii fi froomnii Raashaa fi Afrikaa kibbaa bara 1960 yemuu Tokkumaa Soviiyeet irraa kan jalqabuu yemuu ta’u, tokkumaan Sooviiyeet qabsoo farraa Appaartaayid deggeruudhaan warren bilisumaadhaaf lolan gargaaraa turte. Boodaa irras , paartii biyyatti isa biyya bulchaa jiru dabalatee namoottan siyaasaa Afrikaa kibbaa hidhata Raashaa waliin qaban akka jabeessaa deeman kan ibsee gabasii Liindaa Givetaash dhaabanii Presidaantii Afrikaa kibbaa duraaniin Jaaqoob Zuumaan hundaa’e Prezidaantii Raashaa Viladimiir putiiniif akka sagalee degersaa kennaa ture ibseera.


Maartiin Griifits waamichaa dhuheesan

Dhaabbata mootummootaa gamtoomaniitti Itti gaafatamaan dhimma gargaarsaa namoomaa Martiin Giriifits wal waraansaa Raashaa fi Yukreen gidduutti adeemaa jiruun walqabatee siviilotaa biyyatti gadi lakkisaanii bahu barbaadaniif akka karaan banamuu, warren hin baaneef immoo haalii gargaarsa dhiheessu akka mijatuu gaafataniiru. Maartiin Giriifits kaleessa mana maree nageenyaa Mootummoota gamtoomanii irratti haasaa taasisaniin, gareewwan wal waraansa keessa jiran siviilota, manneen isaanii fi Bu’urawwan misoomaa isaan itti fayyadamaniif akka Eegumsa taasisan gaafataniiru. Martiin Giriifits akka dabalanii miseensotaa mana maree nageenyaatti himaniitii, siviilonni bakka wal waraansaa keessa jiran fedhii isaaniitin karaa barbaadaniin akka bahu danda’an akka taasifamu, wareen bahu hin dandeenyee ykn hin barbaaneef immoo bakka jiranitti akka eegumsii taasifamuuf waamicha dhiheessaniiru. Akkaataa siviilotaaf karaa naga qabeessaa saaquu danda’amuu irratti haanga’oota waraana Raashaa waliin maryachuudhaaf gareen Mootummoota gamtoomanii Mooskoo galuun isaa ibsameeraa. Dhaabbata mootummootaa gamtoomaniitti Ambaasadaraa Yunaayitid Isteets kan ta’an Liindaa Toomaas Griinfiild siviilonni bakkewaan wal waraansa keessa jiran nagaadhaan akka bahan fi gargaarsii namoomaa akka raabsamuu danda’uuf ulaan saaqamuu akka qabu gaafachuun isaanii gabaasameera. Dhaabbataa mootummootaa gamtomaniitti, dhaabbanii dhimmaa ilooleewanii irratii hojatuu UNICEF gama isaatiin akka jedhetti, namoottan Yukireeniin gadi lakkisaanii baqachaa jiran Miliiyoonii 1.7 keessaa walakkaan ijoollewan. Jareen kana keessaa ijoollewan 27 du’anii 42 immoo madaa’uu isaanii UNICEF ibseeraa.


Ugguura Kooviidiif baastan kaasaa, Talaalii Fudhachuun Dirqama Ta’u Hin Qabu - Hiriirtoota

Konkolaataan fe’umsaa, kan bashannanaa fi kokolaataawwan ka biroon dhibba hedduun Dilbata kaleessaa handaara magaala Waashingtan marsaa kan turan yoo ta’u, dhukkuuba KOOVIID kan ilaaleen ugguura ka’amee mormuun, muddamsa Tiraafikaa uumuuf magaala Waashiingtan keessatti kan uuman ta’u sodaachisaa jiran. Jimaataa fi Sambata dabree kokolaataan dhibba hedduun Magaala Waashingtan irraa Kiloo Meetra 129 fagaatee kan argamuu bakka dorgommiin kokolaattootaa gaggeeffamu isa (Hageres town speed way) jedhamu kan kutaa Meerii laand keessatti walitti qabamanii turan. Dilbata kaleessaa immo, heduun isaanii daandilee gurguddaa fi ariitii guddaa irra ofan kan magaala Waashiingtan marsan irra ofaa turan.Fingee konkolaataa isaanii afuufaa ennaa turanti, namoonni ilaalaa turan immoo alaabaa Amerikaa mirmiirsaa turan jedhamee jira. Talaalii fudhachuun dirqama ta’u fi ugguura kanneen biroo weerara dhukkubaa irttisuuf ba’an torbanneen dhiyeenya kanaaa keessa hanqataa kan deemee yoo ta’u, magaalaalee gurguddoon kan Yunaaytid Isteetes dirqama Maaskii Ka’achuu fi seera dhukkuba KOVIID-19 waliin walqabatanii ba’anii turan laaffisaa jiru. Prezidaant Baaydiin haasawaa biyyooleessaa kan waggaa Kibxata dabree dhageesisan irratti, biyyi isaanii daldalaa adda addaa, manneen barnootaa fi tajaajiila guyya guyyaa ituu hin jeeqamiin weerara dhukkubichaa keessummeessuu haala dandeesisuu seentee jirti jedhanii turan.


Raashaan Har’as Haleellaa Geesisuu Itti Fuuftee Jirti:Angawoota Yukreen

Aangawoonni magaalaa galma mootummaa Yukreen Kiyeev irraa humnootiin Raashaa magaalatitti dhiyaatan jiru jechuun akeekkachisaa yeroo jiran kanatti, humnootiin Raashaa Wiixata har’a magaalaalee Yukreen gama kaabaa fi Kibbaa kan haleelanii jiru. Waraanni Raashaa kan labsee fi garu karoora hojii irra hin olleen, siviiloota weerara kana keessatti qabamanii jiraniif, karaa itti ba’u danda’an karoorsaa jira. Ajajaan humnootii Yukreen kan walii galaa akka jedhutti, humnootiin Raashaa Kiyeev, Kharkiiv, Chernihiv sumy fi Mykolayiv marsuu irratti qiyyaafatanii jiru. Ibsa har’a baasan Kanaan, Raashaan seera gargaarsa dhala namaa kan addunyaa cabsuun, siviiloota haleeltii akkasumas, lafa to’atanii jiranti immo, rakkoo gargaarsa dhala namaa geesisaa jiru jechuun himatan. Ministeerra ittisaa kan Rashaa gama isaaniin akka jedhetti, Wiixata har’a jalqabee uumanni magaalaalee arfan keessa jiran gadhisanii akka ba’an gochuuf karaa banuuf jecha waraannii Raashaa callinsaan tura.Karaan banaman kun hangii tokko kanneen gara Raashaa fi Beelaaruus ti ba’u danda’an dabalata jedha ibsii baase. Kunis gaaffii kallattiin prezidaantii Fransaayii Imaanuu’eel Maakroon biraa gita isaanii kan Raashaa Vlaadmiir Putiniif dhiyeessaniif deebii kenname ta’u hubachisee jira. Angawoonni Yukreen karoora Raashaa kana kan fudhatama kan dhabsiisan yoo ta’u keessumaa uummata gara Raashaa fi Yukreenti baasuu isa jedhu hin fudhanne. Mummichi ministeeraa Yukreen kun filannoo fudhatama qabu miti jedhan. Kaawunsiliin baqattootaa kan Noorweey gama isaan, baqattotaaf karaa banuu jechuun kan hojii irra oluu danda’uu yoo namoonni gara iddoo nageenya isaaniif ta’uu fi ofii filatanti yoo ba’u ta’e qofa jedhan.


Lakkoobsii Baqattoota Yukreen Dabalaa Jira: UNHCR

Lammiwwan Yukreen kanneen Wal waraansa biyya isaanii keessaa dheessuun daangaa biyya ollaa taate Poolaand dhaqqabaa jiran,wiixata har’a lakkobsaan hedduu ta’uun ibsamee jira. Kanneen dheessan kun lakkobsii isaanii Dilbata kaleessaa Miliyoona tokkoo fi tuqaa shan ga’u Tokkummaa motummootaatti, Komishinarri olaanaan kan waa’ee baqattootaa Filiippoo Graandee ibsanii jiru. Kiyeev biyyonni gama dhiyaa ugguura Raashaa irra ka’an akka jabeessan akkasumas, meeshaa waraanaa dabalataan akka Yukreeniif kennan gaafata yeroo jirtu kanatti, Kanneen gara Poolaanditti qajeelaa jiran Miliyoona tokko akka caaluuf jiru ni eegama jedhan. Hawaasnii Yukreen kanneen Poolaand keessa jiraatan gara Miliyoona 1.5 ta’uun lakkoobsaan kutaa sana keessatti guddaa akkasumas, biyyattiin bakka itti dheessan gudditti ta’u agarsiisa.Kana malees lammiwwan Yukreen kanneen baqataa jiran, nagaa isaaniif jecha, sloovaak, Hangaarii fi Romaaniyaa gama kaabaa seenaa jiru. Mootummonni naannoo, jaarmayoonni kan mootummaa hin ta’iin (NGO) n akkasumas kaampaanileen dhunfaa gargaarsa bifa qindaa’een Yukreen keessa haala itti seenuu dand’auu caalaatti gaggeessuuf akka danda’anti, poolaand karoora baasaa jirti.


Paakistaan Keessatti Balaa Of-Wareegaan Geesisee Lubbu Namaootaa Galaafate

Paakistaan Kaaba dhiyaa keessa kan jiru masjiida musleemoota shiyaatti uummata walitti qabamee jiru irratti of wareegaan balaa Bombii geesiisee yoo xiqqaate amantoota 30 galaafatee kanneen biroo 60 caalan madeessee jira. Balaan kun kan dahqqabees Jimaata har’a waaree booda sirnii kadhataa gaggeffamaa ennaa jiruutti yoo ta’u, magaala namnii itti hedduumaatu Pashaweer waaltaa keessatti ta’uun ibsamee jira. Hospiitaala naannoo sana jiruuf dubbii himaa kan ta’an Mohammad Asim lakkoobsa namoota ajjefamanii kan mirkaneessan yoo ta’u, kanneen mada’an keessaa 12 caalaan haala lubbuu isaaniif sodaachisuu keessa waan jiraniif lakkoobsii namoota du’anii dabaluuf jira jedhan. Qondaala polisii gameessa kan ta’an Haroon Rashid, oduu gabaastotaaf akka ibsanti, masjiida lafa Baazaarii beekamaa Qissa Khwani tti argamu irratti of wareegaan haleellaa banee, balbala irratti polisii eegumsa irra turan lama eega ajjeesee booda darbee Majiida keessatti dhuka’aa uffata isaa keessa tullateen of wareegee balaa kana dhaqqabsisee. Mummichi ministeera Paakistaan Imran Khan haleellaa kana jabeessanii kan balaaleeffatan yoo ta’u, kanneen miidhamaniif kunuunsii hatattamaa akka kennamuu ajajuu isaanii waajirri isaanii beeksisee jira.Balaa kanaaf hatattamaan itti gaafatama kan fudhate hin jiru.


Raashaan Sabaa Himaa Biyyoota Gama Dhiyaa Ugguraa Jirti

Qaamnii Midiyaa to’atu kan Raashaa dhaabatoota oduu kan biyya alaa hedduu BBC FI Docha velle dabalatee walitti bu’iinsa Yukreen waliin jiru irratti oduu sobaa facaasu jechuun ugguree jira. Raashaan irra deddebitee komii dhiyeessiteen, midiyaan dhaabatootaa biyyoota gama dhiyaa oduu guutuu hin taanee fi yeroo baayyee farra Raashiyaa ta’e dhiyeessu jedha.Garu hogganoota ofii kanneen duula waraanaa hamaa biyyoota alaa kan akka Iraaqii keessatti gaggeessan akkasumas malaamatummaaf itti gaafatamoo ta’an hin dhiyeessan jetti. Qaamnii Midiyaa to’atuu kan Raashaa Jimaata har’a akka jedheetti, BBC, Raadiyoo sagalee Amerikaa ykn VOA, Raadiyoo free Europe jedhamu, Dochaville fi midiyaalee kanneen biros ugguruu isaa, dhabbatii oduu walabnii kan Raashaa Intarfax gabaasee jira. BBC iin na dhaabuu hin dandeessan jedhee jira.sababaa isaas odeeffannoo sirrii fi walaBA argachuuf mirga dhala namaa kan bu’uraa waan ta’eef uummanni Raashaa miliyoona hedduun kanneen torban torbaniin BBC dhaggeeffatan dhorkamuu hin qabu jedhe, Oduun BBC akka Raashaa fi addunyaa hafees akka dhaqqabuuf yaaliin keenya itti fuufa jedha BBCn.


Daangaa Polaanditti Baqachuun Itti Fufee Jira

Raashaan Yukreeniin erga weerartee torban tokko keessatti, Lammiwwan Yukreen Miliyoona tokko caalaatu dheessee biyyatti keessaa ba’e jechuun Tokkummaan Mootummootaa gabaasee jira. Baqattonni hedduun karaa daangaa Yukreenii fi polaand kan ba’an yoo ta’u, hatattamaan dheesuuf ennaa murteessan sa’atii dhumaa irratti uffata hanga tokkoo fi mi’a qaban keessaa kan yaadannoof ta’u qofa of harkaa qabu. Lammiwwan Yukreeen kanneen haleellaa misaa’eelaa fo mortaaraa jalaa dheessan magaala biyyatti gama dhiyaa Leviiv bakka dahannaa guddaa ta’eefii jira. Dubartootaa fi ijoollee manaa ba’anii kan dheessan yoo ta’u, abbootiin manaa, ilmaa fi abbaan waraanuuf achuumatti hafan. Kanneen lafa buufatan hin qabne keessaa Kaaleeb Poiitar Ripaablikii Kongoo irraa barnootaaf Odeessaa Yukreen keessa kan ture yoo ta’u hiriyyaa isaa durbaa lammii Yukreen taate waliin dheesse. Polaand seenuu keenya dura Torban tokkoof daangaa irra cisaa turre. Amma gaarii jirra. Polaand keessatti simannaa gaarii arganneerra jechuu nan danda’aama. Biyya Awuroopaa biroo deemuuf Awutoobuusa eegaa jirra.Tarii Faransaayii ta’u mala. Namoonni biyyoota hedduu naannoo daangaa dhaquun, gargaarsa nyaataa, uffataa fi dahannaa akkasumas kokolaataan lafa baqattonni dhaqqabuu fedhan geessaa jiru.


Humnootiin Raashaa Warshaa Nukleeraa Kan Yukreen To’atan

Humnootiin Raashaa warshaa Nukleeraa Awuroopaa keessatti guddicha ta’e zeberziyaa kan magaala Yukreen Eneergodaar keessaa to’achuu isaanii aangawoonni Yukreen ibsanii jiru. Kunis gamoo mooraa warshiicha haleeluun ibiddi eega itti qabatee booda.kanneen Nukleera Yukreen to’atan akka jedhanti, qaanqeen nukleeraa faca’ee hin jiru akkasumas hojjatonni warshicha keessa jiraniis nagaan hojii isaanii itti fufanii jiru. Angawoonni Yukreen akka jedhanti, ogeessonni ibidda dhaamsuutti bobba’an kan milka’an yoo ta’u haallii warshaa sana keessaas to’aannaa jala olee jira. Mgaalaan Eneergodar humna maddisisuun akkaan barbaachiiftuu yoo taatu, magaala Kiyeev irraa gara kibba bahaatti fageenya kilo meetra 700 irratti argamti.Madda humnaa ykn Eneerjii Yukreeniif barbaachisu 100 keessaa harkii 25 achii irraa argama. Prezidaantiin Yunaaytid Isteetes Joo Baaydiin gita isaanii kan Yukreen Viloodmir Zeleniskii waliin kan dubbatan yoo ta’u, waa’ee abidda warshaa Nukleeraa qabate kana kan ilaaleen waan haaraa jiru mar’achuu isaanii masaraan Waayiit Haawuus ibsa baaseen hubachisee jira.


Barattonni Harka Caalaan Yukreen Keessaa Ba'aniiru Jennee Yaadna: Embaasii Itiyoophiyaa

Lammiwwan Itiyoophiyaa fi warra hidda dhalata Itiyoophiyaa qaban kanneen Yukreen keessa jiraataa turan yeroo ammaa haala akkamii irra jiru? Biyya Jarman, Poolaand, Yukreen, Ripaabliika Cheek fi Sloovaakiti Ambaasaaddara Itiyoophiyaa kan ta’an Aaddee Muluu Solomoon deebii Raadiyoo Sagalee Amerikaaf kennan qabu. Caqasaa. No media source currently available


Raashiyaan Yukireeniin Weerartee Torban Tokko Booda hoogganoonni Yukireen Ofitti Amantaa Qabaachuu Ibsaa Jiran

Yukireen erga Raashiyaan biyyattii weerartee torban tokko lakkoofsistee jirti. Humnoonni Raashiyaa magaalaalee gurguddoo yoo ennaa haleelanitti lakkoobsi baqattoota Yukireen keessaa dheessanii miliyoona tokkoo ol ga’ee jira. Haleellaaleen Raashiyaa Kaarkiiv, Cherniiv fi Mariiupool irratti raawwatamanis, ministeerri ittisaa Briteen kamisa har’aa akka jedhetti, martinuu to’annaa Yukireen keessatti hafaniitu. Kan ifa hin ta’in jiru haala Keersen ture. Loltoonni Raashiyaa gamas waan turaniif jecha eenyutu to’atee jira inni jedhu falmsiisaa ture. Prezidaantiin Yukireen Volodymyr Zelenskyy ibsa gama viidiyoon kamisa har’aa ganama kennaniin akka jedhanitti, nuti uummata torban tokko keessatti karoora diinni qabu mancaasee dha. Asitti nagaa hin qabaatan. Nyaata hin argatan. Asitti yeroo calliinsaan jiraatan hin qabaatan jedhan. Ministeerri ittisaa Yukireen Oleksii Rezniikoov weerarri sun utuu hin mudatin dura, Raashiyaan hatattamaan Yukireeniin qabatti tilmaama jedhu tuquu dhaan fuula Facebook iwaanii iratti ennaa barreessan, Raashiyaas haa ta’u warreen gama dhiyaa, torban tokkoof illee waan turru itti hin fakkaanne. Rakkoon fuula duratti haa jiraatu iyyuu malee, Yukireen ofitti amantaa qabaachuuf sababaa ga’aa qabdi jedhan. Kamisa har’aa itti milkaa’uuf mallattoon jiru xiqqoo ta’us, qaamotii lamaan gidduutti mariin nagaa marsaa lammataa ni geggeessama jedhamee eegama. Ministriin haajaa alaa Raashiyaa Sergey Larov toota oduuf har’a ibsa kennaniin, humnoonni Raashiyaa caasaa waraanaa Yukireen barbadeessuuf tattaaffii godhan itti fufu, hollaan ishee Raashiyaa waraanaan akka sodaachistu hin eeyamnu jedhan. Ministriin haajaa alaa Yunaayitid Isteetis Antonii Bilinken akka jedhanitti Yunaayitid Isteetis furmaata gama diplomaasummaa barbaaduuf daandiin ishee banaa dha, garuu Raashiyaan jalqaba dubbii qabbaneessuu qabdi jedhan.


Dhaabbati Sabaa Himaa Raashiyaa To’atu Oduuwwan VOA Irraa Darban Ugguruuf Dhaadate

Dhaabbati sabaa himaa Mooskoo to’atu roobii kaleessaa caasaa oduu Raashiyaa kan VOA kan ugguru ta’uu dhaadatee jira. Qaamni federaalaa ol aanaa Raashiyaa kan sabaa himaa to’atu kan Roskom-naadzoor jedhamu yaadachiisa VOAf ergeen, caasaan afaan Raashiyaa kan VOA, Mooskoon seeraan ala jecha jechu akka haquu ta’uu baannaan sa’aatilee 24 gidduutti ni uggurama jedhee jira. Daayirikterittiin VOA kan yeroo Yolanda Lopez akka jedhanitti caasaan oduu kun ajaja dhaabbata sabaa himaa to’atu sanaa quba qaba, garuu itti walii hin galu jedhan. Gaazixeessummaa sirrii fi amanamaa akkasiitu dhaggeeffattoonni keenya Raashiyaa keessaa VOA akka hordofaniif sababaa ta’e. Odeeffannoo walabaa jidduu seenuuf yaaliin ta’u kam iyyuu yaaddessaa ta’ee arginee jirra. Kanaaf, ajaji akkasii safuu hawaasaalee dimokraatawaa waliin kallattii dhaan faallaa dha jechuu dhaan Lopez ibsa kennaniin beeksisaniiru. Itti dabaluu dhaanis Lopez, uummati Raashiyaa uggura malee presii walabaa argachuu qabu. Kanaaf gaaffii Roskom-naadzoor simachuu hin dandeenyu jedhan. Marsariitiiwwan VOA Raashiyaan Yukireeniin erga weerartee as booda kanneen Roskom-naadzoor-n ugguraman ykn akka adabaman itti dhaadatame hanga tokko keessaa ti. Qophiin guyyuu kan Radioi Free Europ/Radio fi Radioi Free Europ/Radio Liberty Liberty/ Crimea.Realities jedhamaniii fi VOA waliin ta’uun qophaa’uu dilbata darbe uggurame. Radioi Free Europ/Radio Liberty fi VOAn caasaaleeo oduu uummata dilaala baasuun deggeramuu fi dhaabbata oduu Yunaayitid Isteetis kan sabaa himaa addunyaatiin hoogganamu. VOA tajaajilli Afaan Raashiyaa TV sa’aatii 24 guyyaa torba darbuu fi caasa oduu dhaggeeffattoota Raashiyaa bakka sabaa himaan walabaa murtaa’aa ta’eef darbu.


Prezidaant Baaydin Haasawaa Waggaa Kan Biyyooleessa Dhageesisaniin Deggersa Yukreeniif Qaban Ibsan

Haasawaa biyyooleessaa kan waggaa yeroo duraaf Baaydiin kibxata kaleessaa dhageesiisan kun weerara prezidaantiin Raashaa Yukreen irratti gaggeessan kan balaaleeffatee fi deggersa paartileen lameen Yukreeniif qaban kan wal duukaa hiriirse ture. Qaala’iinsii jireenyaa dabaluun dinagdee bayyanachisuuf yaalii ta’u danquu isaa kunis weerara dhukkuuba KOOVIID-19 kan madde ta’u akkasumas ajandaa tokkummaa kan kongreesa keessatti gam lameen walitti fiduu qabu irratti Baaydiin dubbatan.


Xiinxala Haasawa Biyyaalessaa Preziaantii Yunaayitid Isteetis

Prezidantiin Yunaayitid Isteetis, Joo Baayiden, haasaa biyyaalessaa ka waggaa kaleessa galgala dhageessisan keessatti, dhimmoota ijoo akka miidhaa vaayirasiin Koovid dhaqqabsiisee, rakkoo waraanaa Yukireen keessaa, qaala’insa jireenyaa yeroo ammaa Ameerikaa mudatee fi kanneen birootti fuuleffachuun dubbatan. Haasaan isaanii paartiilee guguddoo lameen irraa ka simannaa argate tahuus, gama Ripaabilikaanotaa irraa deebiin sirnaan kenname immoo imaammatni isaanii dantaa alaa akka rakkoo qabutti qeeqe. Haasaa Prezidaant Baayidenii fi deebii Ripaabilikaanotaa halkan dabree irratti akka yaada nuuf kennan, Profesar Mohammed Xaahiroo, Koolejii Koolins, ka kutaa Teksaas jiru irraa Namoon dubbisee jira. Hordofaa. No media source currently available


Biyyoottan Awurooppaa Midiyaa Raashaa Uguran

Dhaabbanii Miidiyaa Mootummaa Raashaatiin Too’ataman lama ardii Awuuroopaa keessatti akka qileensa irraa hin oollee gareen Biyyottan Awurooppaa 27 murtoo dabarsuun isaa beekamera. Weerara Raashaan Yukreen irratti taasisaa jirtu ilaalchisee odeeffannoo sirii hin taanee fi Olola mootummaa Raashaa facaasaa jiru jechuudhaan dhaabileen midiyaa Uguraman kun RT fi Sputiniik jedhamanii warren beekamanuudha. No media source currently available Akka murtoo kanaatiin Eeyamnii hojii dhaabbanii kun lamman Awurooppaa keessa qaban hin ugurama. Tamsaasinii RT Afaan Ingiliziitiin Briteen, Jarman, Fraans fi Speen keessaa darbu hin dhorkama. Itigaafatamaan Imaammata alaa Gamtaa Awurooppaa Joseef Booreel dhimma kana irratti akka jedhanitti, dhaabileen midiyaa lamman kun Weerara Raashaan Yukreen Irratti taasisaa jirtuuf meeshaa dabalataa ta’anii gargaaraa jiru. Dhaabbileen Miidiyaa hawaasaa Fees buuk, Googul,yuu tubi fi Tiik tok tajaajila dhaabataa midiyaa RT ugguruu isaanii beeksisaniiru.


Barataan Indiyaa Yukreen keessattii Ajjeefame

Lammiiwan Indiyaa yukreen keessatti barachaa jiran keessaa barataan Ogummaa fayyaa umuriin isaa wagga 21 bakka waraanii Raashaa fi Yukreen lola taasisaa jiran magaalaa guddaa 2faa yukreen kan ta’ee Khaarkiiv Keessatti ajjeefamuu isaa ministirrii dhimmaa alaa Indiyaa ibseera. Baraataan kun kan ajjeefamee haleellaa meeshaa waraan gurguddaatiin fagoo irraa raawwatameen akka ta’e kan hime ministiirrii dhimma alaa Indiyaa, ambaasadarootaa Raashaa fi Yukreen Waamuudhaan barattootaa Indiyaa magaalaa Khaarkiiv fi magaallawwan biroo keessaa karaa bahan dhabanii rakkachaa jiraniif akka haalaa ba’uumsaa mijeesaniif gaafachuun isanii gabsaameeraa. No media source currently available Dhimma kana akka dhiyeenya irraa hordofan jechuudhaa Ministiroota ishee Afur garaa Hangaarii, Romaaniyaa, Slovaakiyaa fi poolaanditti erguu ishee kan ibsitee Indiyaan, baratootaa 18,000 caalaan isaanii koleejotaa baruumsa ogummaa fayyaa keessaa kan baratan yukreen keessa qabdi.


Dipiloomaatonnii Raashaa 12 haryatamaaniiru

Yunaayitid ISteets lammiilee Raashiiyaa warren dhaabbata mootumootaa gamtoomanii keessa magaalaa Niwu Yoork keessaa hojachaa jiran 12 akka biyyaa gad lakkisanii bahan ajaja keennuun ishee gabaasameera. Dhaabbata mootummoota gamtoomaniitti garee Yunaayitid Isteetes dubbii himtu kan ta’an Oliiviyaa Daalton akka jedhanitti lammiiwan Raashaa Dhaabbata mootummootaa gamtoomanii keessaati ojii tikaa irratti bobba’anii turan mirgaa kennameef darbuudhaan akkaataa nageenyaa Biyaalessaa Yunaayitid Isteetiif midhaa qabuun hojii basaasummaa irratti waan hirmaachaa turaniif akka biyya gad lakkisanii bahan itti himameera jedhaniiru. Kunis kan ta’ee waliigaltee waajiraa dhaabbataa Mootummootaa gamtoomanii wajiin qabnu irratii hundaa’udhaan jidhaniiru Oliiviyaa Daalton. Dhaabataa mootummoota gamtoomanitti Ambaasadara Raashaa kan ta’n Vaasilii Nebenziyaa akka oduu gabaastotatti himanitti namoottan 12n Amma Bitootessaa 7ti akka bahan itti himamuu isaa ibsanii, gochichii tarkaanfii diinummaa fi faallaa waliigaltee dhaabbata mootummootaa gamtoomanii fi walgaltee Veenaa akka ta’e himuun isaanii gabaasameera. Bara 2018 dhimmaa lammii Raashaa Biriteen keessatti balaan Summii irrati raawwateen walqabatee Mootummaan Doonaald Traamp Dipilomaatotaa Raashaa hedduu biyyaa baasuun isaa ni yaadatama.


Yukreen Keessatii Loogiin Baqattoota irratti raawatamu akka fudhatama hin qabnee Yunaayitid Isteetes Beeksiftee jirti

Wal waraansaa yukreen keessatti Adeemaa jiru baqachuudhaan namoottan biyyoottan sadaffaa wareen daangaa qaxaamuruuf deeman irratti loogiin gosaa irratti hundaa’ee taasifaamuun isaa akka fudhatama hin qabneefi gochaa dhiifamma hin qabnee ta’uu isaa mootummaan YunaayitidIisteets beekisiseera. Ibisii karaa dubbii himaa ministirii dhimmaa alaa Yunaayitid Isteetesn bahee kun, daangaa Yukreen irratti loogiin gosaa irratti hundaa’ee taasifamuu isaa odeeffannoo midiyaa argachuu isaa ibsee, waraanaa baqachuudhaan namoottan daangaa qaxxaaamuranii deeman ija walqixeetiin ilaalamuu akka qaban hubachiiseera. Amma ammati biyyootan daangaa isaanii banaa gochuudhaan baqattootaa simachaa jiran kan galateeffate ibisii kun, Yunaayitid Isteets jarmiyaalee Mootummootaa gamtoomanii warren bakka rakkinichaattii dhihoo jiranuu wajjin hojajchaa akka jiru dubbateera. Biyoottan naannoo yukreen jiran dhimmaa baqattootaa irratti dhirqama seera adduunyaa isaan irra jiruuf abboomanii baqatootaa bakkaa irraa baqatanitti umnaan deebisuu kan dhuwu qajeelfama dhaabbata Mootummootaa gamtoomanii akka kabajuu qaban hubachiiseera. Namoottan balaadhaaf saaxilamanii hokkora jalaa baqachaa jiran warren viizaa malee daangaa qaxxaamuruu hin dandeenye lammiilee biyoottan sadaffaatiif yukreen daangaa ishee qaxxaamuraanii bahan taasisuu akka qabdu gaafateeraa ibsii kun. Yukreen lammiileen biyyaa biraa keessumaa lammileen Afrikaa biyyatti keessa turan fi warren lola baqatanii biyyaa biraatti darbuudhaaf yaalan irratti akka loogii taasisaa jirtu gabasamaa jiraachuun isaa hin yaadatama. Kun ittuu kanaa jiruu biyyaa Jarman magaala Barliin ta’uudhaa biyyaa poolaand, yukreen, Cheek Repubiliiki fi Slovaak ti Ambaasadara Itioophiyaa kan ta’an Muluu Solomoon ibsaa VOA dhaaf kennaniin, yukreen keessaa bahu irraatti lammillee Afrikaa irratti akka loogiin tasifamaa jiruu odeeffannoo qabaachuu isanii ibsanii garee addaa lammiilee Itiyoophiyaa Yukreen keesaa bahaa jiraan kan gargaaru garaa poolaanditti erguu isaanii himaniiru. Haaluma wal qabateen, Akka komoshiineerrii olaanaan dhimmaa baqatootaa kan mootummootaa gamtoomanii (UNHCR) Flippoo Graandii oduu gabaastotatti himanitti, amma har’aatii baqattoonni 520,000 yemuu yukreeniin keessaa bahan torban dhufuu keessatii lakkoofsii kun garaa Miiliyoonii Afuriitti ol siquu danda’a.


Raashiyaan Yukireeniin Weeraruun Lammiiwwan Afriikaa Gamas Jiraatan Irra Dhiibbaa Kaa’e

Kan lola Yukireen jalaa dheesse barataa lammiii Naayijeeriyaa kan ta’e Adoonis Ayyo Osolabi, wixata har’aa ennaa Hangary dhaqqabu waa’ee hiriyoota isaa boodatti dhiisee deemee kan isa yaaddessu ta’uu dubbata. Namoonni irra hedduun mgaalattii dhiisanii ba’aniiru. Yoo nama naannoo sanaa miti taate, namoota waliin dubbachuun rakkisaa dha. Waan barbaaddu argachuufi illee rakkoo dha. Bakka ciisichaa keessumaa. Namoonni hin ciisan. Namoonni buufata baabura imaltootaa lafa jala jiru dhaqanii achi taa’u. baay’ee qorra. Halkan lafa taa’an miti. Mijataa miti. Magaalaa keessaa dho’iinsa boombii waan dhageenyuf filmaata ka biroo hin qabn jedhe. Baratuu ka biroon Jesikaa jedhamtu illee haalli muddamsuu magalaa Kharkiiv keessaa keessumaa erga boombiin mana ishee cinatti dho’ee booda Yukireeniin dhistee akka baatu na dirqisiise jette. Gama biraan odu gabaasaan VOA Jaaksen Mivungaanii barattoota Yukireen magaalaa Karkiiv keessatti danqaman dubbisee jira. Lolli Yukireen guyyaa shanaffaa qabatee ennaa iru kanatti, jiraattonni lammiwwaan Afriikaa irra jireessi barattoota ta’an, waraana weerara geggeesse fi waraanni Yukireen kan naannoo ofii isaanii irraa ittisuuf lola geggeessan gidduutti danqamanii jiru. Hedduun isaanii mala ittiin gamasii ba’an barbaadaa jiru. haa ta’u malee, yeroo ammaa balaliin biyyattii keessaa ba’an waan hin jiraanneef, hedduun geejjiba lafoon deemuu dhaan biyya hollaa kan akka Poolaand dhaqabuuf yaalaa jiran. Kanneen biroon kan akka lammii Taanzaaniyaa David Nusuyaa ka magalaa daangaa Rashiyaatti dhiyoo fageenya walakkaa sa’aatii ta’u irra jiru magaalaa Kharkiv keessa jiraataa ture nageenyaaf mala gaarii jechuun achumatti hafuu filate.


Gamtaan Awuroopaa Yukreeniif Meeshaa Waraanaa Bituuf Maallaqa Oluu Gumaachuuf Saganteefatee Jira

Gamtaan Awuroopaa tarkaanfii ammaan dura hin baratamneen, Yukreeniif meeshaalee waraanaa akka bitamuuff maallaqa kennuuf karoorfachuu isaa Dilbata kaleessaa beeksisee jira.Weerara Raashaan Yukreen irratti gaaggeessiteef gamtaan Awuroopaa ugguura ka’uun bi yaadatama. Karoora gamtaan Awuroopaa meeshalee waraanaa bituuf maallaqa kennuuf baafate kun, Yuroo Miliyoona hedduu kan caasaa ittiisa haleellaa samii irraa ittisu, , meeshaalee farra Taankii, Rasaasaa fi meeshaalee waraanaa kanneen biroo humnootii waraanaa kan Yukreeniif bituuf oola. Kana malees waan akka boba’aa, waan ittiin qaama aguuganii of irraa ittisan, Kofiyaa sibilaa, fi waan gargaarsa wal’ansa fayyaa kan sadarkaa duraa kennuuf gargaaran dabalata.Bakka bu’aani sadarkaa olaanaa kan gamtaa Awuroopaa Jeesef Boreel akka jedhanti gamtaan Awuroopaa duula waraanaa keessatti, meeshaa waraanaa hin kennu ka jedhu hafeera jedhan. Sababiin isaas, waraana Yukreen gargaaruuf dullii amma kun hirmaannaa keenya gaafata jedhan. Prezidaantiin komiishiina Awuroopaa Ursula von der Leyen tarkaanfiin kunii fi ka biraan barbaachisaa ta’an hogganoota gamtaa Awuroopaan ni raggaasisuu jedhanii eegaa jiran.


Beelaaruus Dhimma Ijoo Ta’an Irratti Jijjirraa Gootee Jirti

Belaaruus har’a caalmaa sagaleen meeshaalee Nuleeraa biyya ishee keessaa akka ka’aman akkasumas, humnootii Raashaa haala dhaabbataa ta’een deggeruuf murteessite jirti. Seerrii ijoo duraan ture jijjiramuun kun, isa duraan Beelaaruus gam tokkoof iyyu hin loogdu jedhu kan dukkaneessee yoo ta’u, Raashaa waliin immo wal ta’iinsa waraanaa jabaa akka qabaattuuf karaa saaqe.Raashaan humnootii ishee Beelaaruus keessa kan Qubachiifte yoo ta’u boodas akka isaan gara Yukreenti qajeeluun Kamiisa dabree weeraran ergite. Erga kufiinsa biyya tokkummaa Soviyeetii durii as lafa Beelaaruus irra meeshaan Nukleeraa ennaa seenu kun kan jalqabaa ti.Seerri ture foyyeefamuun kun, yeroo prezidaantiin aangoo irra itti turuu kan waggaa shaniif marsaa lama qofa jedhu akka hafuu taasisee. Kunis prezidaantii haaraan waajiira yoo qabatee qofa hojii irra kan ooluu yoo ta’u, kunis Luksheenkoon marsaa biroof akka dorgooman karaa saaqa.


Beelaarus Looltonni Ishee Akka Humnootii Raashaa Gargaaran Gochuuf Jirti Jedha Oduun Tikaa

Michuu Raashaa kan ta’an Hogganaan Beelaaruus Aleeksaandar Lukasheenkoo waraana isaanii kuma 48 waraana Raashaa jajjabeesuuf jecha sa’atilee ykn guyyoota muraasa keessatti gara Yukreenti kan erguuf jiran ta’u eegamaa jira jechuun odeeffannoon Tika kan Yunaaytis hubachisee jira.kaabaan haleellaa Kiyeev irratti akka gaggeessan kan taasiftee yoo ta’u, wal waraansa kana keessatti humnootii addaa kan Beelaaruus muraasatu keessatti hirmaate jedhamee amanama. Garu Raashaan dura dhabannaa hin eegamiin Yukreen biraa waan ishee mudateef jecha, akkasumas Kiyeeviin to’achuu waan dadhabaniif jecha prezidaant Putiin michuu yeroo dheeraa kan taate Beelaaruus akka waraana ishee ergitee jajjabeessitu gaafatan fakkaata jedhamee jira. Humnootiin Beelaaruus waraanni Raashaa Kiyeeviin akka to’atuu jajjabeessuu qofa otoo hin taanee, yukreen Kaaba dhiyaa fi waaltaa keessattis magaala daangaa kan taate Liviiv lafa namoonni baqatan kuma kurna hedduun gara Polaanditti ce’uuf guyyaa lama eegaa jiran dabalata sodaa jedhutuu jira.


Gamtaan Awuroopaa Yeroo Lammataaf Raashaa Irra Uggura Ka’ee Jira

Hogganoonnii gamtaa Awurooppaa Jimaata har’a ganama walgahii hatattamaa Braasals keessatti gaggeessaniin, Raashaan Yukreeniin weeraruu isheef, ugguura guddaa irra ka’uu isaanii labsan. Uggurri gamtaa Awuroopaa kun Raashaa gama shaniin kan miidhu yoo ta’u kunis gama maallaqaa, eneeerjii fi geejiiba, akkasumas mi’a gara alatti ergiitu to’achuu fi imaammata vizaa irratti ta;uun ibsamee jira. Prezidaantii komiishiina Awuroopaa kan ta’an Ursula von der Leyen akka jedhanti gabaa baankileen Raashaa gaggeessan hark 70 irratti kan qiyyaafanne yoo ta’u,kaampaanilee mootummaan dhunfatee kan ittisa biyyatti of keessaa qabu irrattis jedhan Prezidaaantummaa gamtaa Awuroopaa dabareen qabatanii kan jiran prezidaantiin Faransaayoo Imaanu’eel Maarkoon kamiisa kaleessaa bilbilaan prezidaant Putin waliin dubbatanii jiru.Gaaffii prezidaantii Yukreen biraa dhiyaateen, putiin waliin marii ifa ta’e, kallattiin yeroo gabaabaaf qabaadheen ture.Kunis hundaa caalaa haga danda;ameen hatattamaan duula waraanaa akka dhaabuu, fi prezidaantii yukreen waliin akka dubbatan gaafachuuf ture jedhan. Dhaamsa ifa ta’e kan prezidaantii yukreen biraa eragmee kana gama federeshinii Raashiya jechuun prezidaantii putiiniif dabarseen jira.kanas Fransaayii irraa dabarseef jedhan.


Lammiwwan Itiyoophiyaa Kiyaav Keessaa Maal Jedhu?

Barattuun Illeenii Abroom jedhamtu Sagalee Amerikaaf akka ibsiteetti kamiisa kaleessaa yaadda’aa bulanii har’a Awutoobusa barbaacha jiru. Waan ta’uuf jiru hin beekamu, asii fi achii fiignee gara poolaand ykn ganda daangaa biyyatti kan taate Laviiv deemuuf yaalaa jirra jetti. Lammiwwan Itiyoophiyaa ba’anni jiran. Akkan yaaduutti kan asitti hafnee xiqqaa dha jette. Gama biraan waahilli keenya Afaan Somaalee kaleessa barataa Itiyoophiyaa kiyaav irraa gara daangaatti deemuuf kokolaataa dhabe tokko akka hasoofsiiseetti kana irraa kan nu oolchu waaqayyo qofa waan ta’eef hunduu akka amantii hordofuutti kadhachuu qofa jedhe.Brattonni hedduminaan kan ba’an yoo ta’u lammiwwan Itiyoophiyaa iddoo kana jiraatan immo mana ofii keessa ta’anii waan jiru hordofaa jiru. Haallii jiru sodaachisaa dha jedhe.. Yukreen keessa Itiyoophiyaan Embaasii waan hinqabneef jecha Jarmanii keessa kan jiru Embaasiin Itiyoophiyaa lalmmiwwan isaa gara Polaanditti akka ba’an gaafatee jira.


Sammuun Putiin Hojiin Dhaabee Jira: Hiriirtoota

Humnootiin Raashaa Kibxata dabree Yukreeniin eega weeranii booda, lammiwwan Amerikaa Kamiisa kaleessaa daandilee irratti mormiif ba’anii turan.Yukreen keessatti nagaan akka bu’u akkasumas dullii waraanaa akka dhaabatu gaafatan. Raashaa Dhaabuu Qabdu, jechuun waltajjii Taaym Iskueer kan magaala Niiw York irratti kanneen hiriiran kun, duula waraanaa dhaabaa jechaa gara waajiira Diploomaasii kan Raashaatti qajeelaa turan. Magaala Yukreen keessa lammiwwan Yukreen kuma 100 fi uma 50 ta’antuu jiraata. Prezidaantiin Amerikaa Joo Baaydiin Kamiisa kaleessaa uggurri dabalataa kan waa’ee caasaa Baankii fi sharafa maallaqaa ilaallatu Raashaa irra ka’amuu ibsanii turan. Weerarrii kun ituu hin gaggeefamiin torbanneen dursee Beelaaruus humnootiin Raashaa biyya ishee keessa akka qubatan gochuun, gama kaabaa irraan biyya ollaa ishee gama kibbaa Yukreen akka haleelamtuuf haala mijeesse.


Prezidaantii Raashaa Mormuun Hiriirri Gaggeefamee Jira

Humnootiin Raashaa Kamiisa kaleessaa Yukreeniin eega haleelanii booda, namoonni dhibba hedduun magaala Moskoo waltajjii seent pitiisbarg, Yekaterinburg fi iddoo biraa biyyatti keessatti mormii gaggeessaa jiru.Gama kaaniin, magaalaalee Awuroopaa qabee hanga Awustraaliyaatti jiran keessatttis mormiin kun itti fufee jira. Namoonni 400 Moskoo keessatti kan walitti qabaman yoo ta’u kanneen 100 ta’an waltajjii seent piitisburga irratti ta’u, gareen mirgaaf filmuu fi sababaa siyaasaaf jecha namoota Raashaa keessatti hidhaman hordoofu kan Raashaan immo ergamaa biyya alaati ittiin jette OVD-Info beeksisee jira. Hiriirtonni kun dhaadannoolee haleellaa Raashaan magaalaalee fi maadheelee waraanaa Yukreen keessaa irratti gaggeessite morman dhageesiisan.Barreeffamaan fudhatanii kan ba’an immo, duula waraanaa hin deggerru kan jedhu ture. Polisoonni humnaan hiriirtoota gidduu kan seenan yoo ta’u magaalaalee lameen keessaa namoota kurna hedduu hidhan. Kan magaala Moskoo irraa kiloo meetra 1700 fagaattee kan argamtu waltajjii magaala Yekaterinburg keessatti namoonni kurna hedduun walitti qabanii jiran. Barreefama duula waraanaa hin barbaannu akkasumas prezidaant Putiin aangoo haa gadhiisan jedhan qabatanii turan. Polisonni hiriirtoota mormii dhageesisaa turan achittis hidhanii jiru. Magaala galma mootummaa Hangaaii Budaapeest keeessatti hiriirtonni kuma hedduun EmbaasiiRaashaa achi jiru fulleetti kan ba’an yoo ta’u mootummaan biyyatti hariiroo Moskoo waliin qabu dhaabee, dhimmi Raashaa waliin jiru mara akka ganuuf gaafatan. Kana malees magaalaalee portugale kan ta’an Lizban, Portoo fi Faaroo keessatti kamiisa kaleessaa hiriirri Raashaa mormuu kun gaggeeffamee jira.miseensonni hawaasa Yukreen Embaasii Raashaa gamas jiru fulleetti walittiqabamuun, dhaadannoo Putiniin mormanii fi faaruu aadaa biyya isaanii dhageesisaa turan.


Seera Tumtoonni Yunaayitid Isteetis Putin Yukireeniin Weeraruu Isaanii Balaaleffatan

Seera tumtoonni Yunaayitid Isteeyis har’a ganama weerara isaan Yukireen irratti gegeessaniif prezidaantii Raashiyaa Vilaadmir Putinin qeequu dhaan, bulchinsi Baayiden waggoota 70 ol keessatti lola walii galaa yeroo jalqabaaf geggeessame ilaalchisee tarkaanfii ariifachiisaa akka fudhatu gaafatanii jiran. Vilaadmir Putin lubbuu hedduu kan lammiiwwan Yukireenii fi Raashiyaa wareeguuf murteessuun soda irraa kan madde, soda biyyi hollaa jirtu wallaba ta’uu ishee, abbaa biyyummaa ishee kan kabachiistuu fi gara dimokraasii fi walabummaatti akka hin deemne eeyamuu dhabuu irraa madde kana seenaan ni mirkaneessa jechuu dhaan dura taa’aan koree hariiroo alaa kan Senetii Bob Menendez ibsa har’a ganama baasaniin beeksisaniiru. Ripaablikaanonni kongiresii keessaa Putin weerara kana akka hin raawwanne human ga’aa hin gargaamne jechuun qeeqanii, yoo waltajjii addunyaa duratti Yunaayitid Isteetis dadhabduu fakkaatte daafoo hamaa qaba jechuun akeekkachiisan. Haa ta’u malee hogganaan koree dhimmootii alaa ripaablikaantichi Michael McCaul, hoogganaan koree tajaajila waraanaa ripaablikaantichi Mike Roges I hoogganaan koree dhaabbataa mana maree kan dhimootii basaasaa ripaablikaantichi Mike Turner ibsa baasaniin hookkara Yukireen keessaaf guutummaan prezidaantii raashiyaa himatan.


Yukireen Sababaa Nageenyaaf Jecha Balalii Siivilootaaf Samii Ishee Cufte

Yukireen sababaa nageenyaaf akkaan sodaachisaa ta’eef jecha samii ishee balalii imaltootaaf cufuu ishee har’a beeksistee jirti. To’attoonni aviyeeshinii Awrooppaa illee sababaa waraansi geggeessamaa jiruuf naannoolee daangaa Raashiyaa fi Beelaarus irra balal’iuun sodaachisaa ta’uu akeekkachiisanii jiran. Prezidaantiin Raashiyaa vilaadimir Putin Yukireen gama bahaa keessatti kamisa har’aa duula waraanaa labsanii jiran. Tajaajilli dhaaba daandii balalii Yukireen marsariitii isaa irratti maxxansuu dhaan samiin balalii biyyattiii balalii siivilotaa maraaf har’aa qabee cufamuu isaa beeksisee jira. Tajaajilli to’annaa balaliis har’a hojii jiru rarraasee jira. Dhaabbati nageenya aviyeeshinii gamtaa Awrooppaa, samiin balalii Raashiyaa fi Beelaarus hanga km 185 Yukireen waliin wal daankessutti xayyaaraaf balaa ta’uu mala jechuun beeksisee jira. Xayyaaraalee sivilii beekaa ykn adda baasuuf dogoggora jiruun irratti fuuleffatamuu danda’a jechuun akeekkachiiseera.


Raashiyaan  Har’a Ganama Yukireeniin Weerarte

Raashiyaa kamisa har’aa ganama Yukireen irratti haleellaa raawwachuu dhaan, magaalaa galma mootummaa Kiiyiiviin dabalatee magaalaalee Yukireen ja’aa ol irratti haleellaa misaayilaa geggeessitee jirti. Vilaadmiir Putin biyyoonni ka biroon jidduu akka hin seenne yoo akeekkachiisan, michoonni Yukireen warren gama dhiyaa haleellaa Raashiyaa balaaleffachuu dhaan deggersa qaban ibsanii, uggura marsaa haaraa cimaa kaa’uuf waadaa seenaniiru. Putin haasaa TV irratti dhiyaachuun dhageessisaniin, doorsisa Yukireen kan ittiin jedhaniif deebii kennuuf jecha Yukireen gama bahaa keessatti duula waraanaa eegaluu isaanii beksisan. Kanneen naannoo Donbass keessaa tarkaanfii kana morman daafoo hamaa arganii hin beekne kan isaan eeggatu ta’u akeekkachiisan. Prezidaantiin Ykireen Voldoymyr Zelenskii akka jedhanitti, humnoonni Rashiyaa caasaalee waraana Yukireenii fi waardiyyaalee daangaa irratti haleellaa raawwatan. Mootummaan guutummaa biyyattii keessatti seera hooggansa waraanaa gad dhaaba, uummatis tasgabbaa’ee mana akka turu gaafataniiru. Rifaatuun hin jiru. Nuti cimoo dha. Waan maraafuu qophee dha. Eenyuun iyyuu ni injifanna. Sababiin isaas nuti Yukireeni jedhn Zelenskyiin. jiraataan Yukireen tokko akka jedhanitti Seera hooggansa waraanaa? Naasuutu mudachuuf jira. Ijoollee kana eessan dhoksa? Qubsumni hin jiru, homtuu hin jiru. Bakki isaa dirree ifaa dha. Eessan dhaqa? Jedhan.  Booda irras Yukireen hariiroo diplomaasummaa Raashiyaa waliin qabdu kutuu ishee labsanii, mootummaan nama kamuu kan biyyattiif eegumsa gochuu barbaadu ni hidhachiisa jedhan. Waraanni Yukireen akka jedhetti Raashiyaan kamisa har’aa ganama humnootii Yukireen kanneen baha biyyattii irratti haleellaa anuu dhaan buufataalee xiyyaaraa kanneen magaalaalee hedduu guutuu Yukireen irratti rookkeetii furguggisan. Gargaaraan Zelenskii odu gabaastotaaf akka himanitti yoo xiqqaate namoonni 40 ta’an du’aniiru. Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis Joo Baayiden, prezidaant Putin lola dursee itti yaadame kan jireenya namaa balleessuu dararaa namaa hammeessu filatan jechuun ibsaniiru. Lolli kun du’uu fi manca’uu inni dhaqqabsiisuuf Raashiyaa qofaatu itti gaafatama. Kanaaf Yunaayitid Isteetisii fi michoonni ishee tokkummaa fi bifa murteessaa ta’en deebii ni kennu. Addunyaan illee Raashiyaa itti gaafatamtuu ni taasisa jedhan.


Mormii Shufeerota Kaanaada fi Tarkaanfii Mootummaa

Shufeeronni lammii kaanaadaa warren Konkola’ataa fe’isaa gurguddaa oofan torbanwan darbaniif mormiidhaa fi diddaa agarsiisaa turan. Sababnii mormii isaanii dhibee kooviid 19n walqabatee qajeelfamnii mootummaan baasee mirga keenyaa dhiibaa , jireenyaa keenyaa huba jechuudhaan. Mormiin magaalaa gudditti biyyatii Otawaatti jalqabee babalatee amma riqichaa U.S fi Kanaadaa wal quunnamisiisu ,karaalee konkolaa’otoonii fe’isaa irra deddebi’an cufuutti deemaniiru. Tarkaanfiin isaanii Mootummaa kaanadaas ta’e U.S aarseera. Namoonni keenyaa ojichaa irraa jiranu, ogeessonii seeraa dhimmi kana irrati yaada kennan qabu.


Prezidaant Baaydiin Raashaa Irra Ugguura Ka’an

Prezidaantiin Yunaaytid Isteetes Joo Baaydiin caasaa maallaqaa kan biyyoota gama dhiyaa keessaa Raashaa baasuun, baankiwwan gurguddaa Raashaa irra ugguura ka’anii jiru. Kunis Raashaan seera addunyaa cabsuun Yukreeniin weeraruu waan jalqabdeef deebii kenname jedhamee jira.Lammiwwan Yukreen haleellaa Raashaan irraan ga’uuf jirtuuf qophaa’aa yeroo jiran kanatti, prezidaant Baaydiin immo rakkaa kana ilaalchisee dubbachuun, kanaafis prezidaantii Raashaa Vlaadmiir Putiin balaaleeffatanii jiru. No media source currently available Kun jalqabbii weerara Raashaan Yukreen irratti gaggeessituu ti. Kunis akkuuma Putiin kana gochuuf gumii biyya isaa bulchuu keessatti seera tumtoota ehama gaafate sanatti gaggeeffame. Ugguura marsaa duraa ka’ame kunbaankiwwan Raashaa Lamaa fi hogganoota daldalaa beekamuu kanneen dhiibbaa siyaasaa gochuu danda’an irratti akkasumas tarkaanfii biroon fudhatamu Prezidaant Baaydiin labsanii jiru. Liqaa maallaqaa Raashaan fudhatte irratti, ugguura walii galaa hojii irra olchiina.Kana jechuunis, mootummaa Raashaa caasaa maallaqaa biyyoota gama dhiyaa keessaa kunnee jirra. Kana jechuun jedhan Baaydiin, Biyyoota gama dhiyaa keessaa maallaqa argachuu akkasumas, gabaa keenya irratti ykn gabaa warra Awuroopaa irratti liqaa haaraa argatuun daldalachuu hin danda’uu jedhan. Gama kaaniin Jaapaan fi Awustraaliyaan Raashaan tarkaanfii Yukreen irratti fudhataa jirtuu kanaaf, ugguura ka’uun Amerikaa, gamtaa Awuroopaa, Kaanaadaa, fi Jarmaniitti dabalamuu isaanii Robii har’a beeksiisan. Weerara prezidaantiin Raashaa Vlaadmir Putiin gaggeessan akka hin hammaannee ittisuuf jecha, uggurri kana caalaan hatattamaan hojii irrakka ooluuf, ministeerrii hajaa alaa Yukreen Dimeetro Kuleebaa gaafatanii jiru.


Chaayinaan Naannoo Gaanfa Afriikaaf Jila Addaa Ramadde

Itiyoopiyaa, Eertraa fi Somaaliyaa dabalatee biyyootii gaanfa Afriikaa yeroo ammaa jeeqamaan raafamaa jiraniif Chaayinaan China has jila addaa dipilomaatii gameessa Shuwee Bing rammaddee jirti. Shuween kana dura Paapuwaa New Giiniitti ambaasaaddera Chaayinaa ta’uun kan hojjetan yoo ta’u, Afriikaa, Ameerikaa, Oceanaia, keessa muuxannoo hojii qabaachuu isaanii ministriin haajaa aalaa Chaayinaa har’a beeksisee jira. Hojiin isaaniis naannoo sanaaf sabatiinsi waariinsa qabu akka dhufu, misoomaa fi badhaadhina akka argatudeggeruu fi karoora misooma nagaa Chaayinaan qabdu beeksisuuf hojjechuu dha jedhameera. Ministriin haajaa alaa Chaayinaa Wang Yi baatii Amajjii ennaa gaanfa Afriikaa dhaawwatanitti jila ramaduuf karoorri akka jiru labsanii turan.


Giiftii Elizabeet Kooviid-19 Qabamanii Jiru

Mootittiin Briteen Elizabet dhukkuuba KOOVIID-19n qabamuu isaanii fi mallattoo giddu galeessa kan utaalloo fakkaatu agarsisuu isaanii, masaraan Mootii kan Baakiinghaam Paalaas Dilbata kaleessaa beeksisee jira. Umriin isaanii 95 kan ta’e mootittiin Elizaabeet bakka jiraatan Wiindsoor Kaasiil irraa ibsii ba’e akka jedhutti, torban dhufu hojii sasalphaa hojjachu kan itti fuufan ta’u beeksisee jira. Masaraan Mootii Baakiinghaam Paalaas akk jedhutti, mootittiin talaalii farra dhukkuuba KOOVIID-19 marsaa sadeenuu fudhtanii jiru. Ilmii isaanii angafnii priins chaarlees fi haatii warraa isaanii Kamillaan vaayrasii Koronaan qabamanii turan . Mootittin Elizaabeet waggaa 70ffaa Gonfoo Giiftummaa itti dhaalan Guraandhala 6 darbee kana kabajanii turan.


Prezidaant Baaydiin Gita Isaanii Raashaa Waliin Dubbachuuf Tole Jedhan Iyyu Haal Duree Ka’anii Jiru

Prezidaantiin Yunaaytid Isteetes Joo Baaydiin gita isaanii kan Raashaa waliin walgahii akka gaggeessaniif yaada dhiyaate akka qajeelfamaatti kan simatan yoo ta’u, kunis Raashaan tarkaanfii waraanaa fudhattu yoo itti hin fuuftu ta’e qofa akka ta’e masaraan Waayit Haawuus Dilbata kaleessaa galgala beeksisee jira. Itti gaafatamtuun preesii Waayiit Hawuus Jeen Saakii biraa ibsii ba’e akka jedhutti, ministeerrii haajaa alaa Amerikaa Antonii Bliinkan fi giti isaanii kan Raashaa Sargee Laavroov, dursanii Awuroopaa keessatti torban kana dubbatu. Ibsii wiixata har’a ganama waajiira prezidaantii Faransaayii Immanuuel Maakroon biraa ba’e akka jedhutti, Nageenyaa fi tasgabii tarsiimoo qabeessa ta’e Awuroopaa keessatti argamsisuu ilaalchisee Maakroon hogganoota biyyoota lameenii waliin walgahuuf yaada dhiyeessan. Prezidaantiin Yukreen Vilaadmiir Zelenskii gita isaanii kan Faransaayii Maakroon waliin haala biyya isaanii gama bahaa keessa jiru irratti dubbachuu isaanii ibsanii,iddoon sanattis dhiyeenya kanaa kaasee adda baatoota Raashaa fi himnootii Yukreen giddutti, haleellaan gaggeeffamaa jira jedhan.


Raashaa fi Yukreen Maal Keessa Jiru?

Raashiyaan guyyoota heedduu fullee keenyaa keessatti Yukreeniin weeraruuf carraa guddaatu jira jedha prezidaantiin Amerikaa Joo Baaydiin. Angawoonni sadarkaa olaanaa bulchiinsa isaanii 3 Awuroopaa keessatti michoota isaanii waliin haala muddamsa Awuroopaa gama bahaa irratti yeroo dubbachuuf jiranti, jiran kanatti akeekkachiis Baaydiin kun dhaga’ame. Kamiisa kaleessaa Yukreen keessatti olmaann da’immanii kan haleelamee yoo ta’u, kabaafis angawoonni Amerikaa Raashiyaa komataa jiru.Waajiira haadhoo kan NEETOO keessatti ministeerri ittisaa kan Amerikaa Loyiid Ostiin haasawaa dhageesisanii, Raashaan walitti bu’iinsa waraanaa kaasuuf waan tokko gochuu malti jennee yeroo haga tokkoof dubbataa turre.Kanaaf itti dhiyeenyaan hordoofuu itti fuufna jedhan. Raashaay waraanaa fi xayyaara gara daangaa biyyoota lameenti butuu itti fuufteetti jedhan Loyiid.


Lilooyid Oostin walgahii NATO irratti hirmaachaa jiru

Ministeerii ittisaa Yunaayitid Isteets Lilooydi Oostin walgahii Hoggantoonii NATO fi ministeeronni ittisaa biyyoottan miseensaa NATO guyyaa lamaaf Braasels keesatti taasisan irratti argamuudhaaf deemuu isaanii gabaasinni Peentagoon irraa bahee ibseera. Gabaasinii Kaarlaa Baab peentagoon irraa VOAf gabaastee akka jedhutti,ijoon marii kanaa waraana Raashaa 150,000 ta’u isaa kaabaan ,kibbaa fi bahaan dhiheenya daangaa yuukireen irraa qubatee jiruu kan ilaallatuudhaa. Bareessaa olanaan NATO Jen stooltenberg walgahiichaa ilaalchisee yaada kennanin hirmaannaa Yunaayitid Isteets galateeffatniiru. Ergaa NATOn bara 1949 ti dhaabbatte as walta’insii biyyootan miseensaa dhaabichaa inni ammaa kan adda akka ta’ee yemuu xiinxaltoonii himaa jiran kanatti, xiyaaronii waraanaa Yunaayitid Isteets daangaa qileensaa biyyoottan Awuurooppaa bahaa warren Miseensa NATO ta’an eeguudhaaf doonii Xiyaarota waraanaa baattee galaanaa Adiriiyaatiik irra jiru irraatti qophaa’anii akka jiran gabaasameera. Yunaayitid Isteets loltootaa Kumaatamaan lakkawaman Poolaandi fi Romaaniyaati bobbaasuun ishees ibsameeraa. Karaa biraatiin bakka bu’oonii mana marii mootummaa Raashaa Guyya kaleessaa walgahii taasisaniin, Prezidaantiin biyyatti Biladimiir Puutiin , Yuukireen gara bahaa keessatti bakkeewan finxaaleyitootaa yukireeniin qabamanii jiranuuf beekumsaa biyyumaa akka kennan gaafachuun isaanii gaabasameera. Hata’u malee Raashaan dhimmaa Kanaan qabbattee yoo yuukireenn keessaa seenti ta’e qoqqobbiin diinagdee fi Siyaasaa akka ishee eeggatu Prezidaantiin Yunaayitd isteets joo Baayiden himaniiru. Ibsi ministira ittisaa Raashaa irraa bahe , Raashaan umna waraanaa ishee daangaa Yukireen irraa kaasaa akka jirtu himus Yunaayitid Isteets tarkaanfichii dhugaa ta’uu isaa akka hin mirkaaneeffanne Prezidaant Baayiden ibsaniiru.


Dhaabbanii mootummootaa gamtoomanii  kuusa zayitii boba’aa Yemen bakka jijiiruuf akka ibsame

Dhaabanni mootummoota gamtoomanii kuusa zayitii boba’a hin calalamin isa biyya Yemen keessatti, andara buufata doonii Hudeeyidatti argamuu kaassee bakka birootti dabarsuudhaaf walgaltee irra gahuu isaa dhaabbata mootummootaa gamtoomanitti itti gaafatamaa dhimmaa namoomaa kan ta’an Maartiin Griifts guyyaa kaleessaa yaada mana maree nageenyaa mootummota gamtoomanii irratti kennan keessatti ibsaniiru. Bakkii zayitiin boba’aa kun bara 1980 jalqabee itti kuusamaa ture kun qabeenyaa Kampaanii biyyaalesaa Yemen yemuu ta’u, Taankeriin zayitii baarmeelii Miiliyoonii 1.1 qabee jiruu 2015 kaasee haaromisii ittu hin taasifaminif jira. Haanga’oonii mootummootaa gamtoomanii warren dhimma eegumsa nageenya naannoo irratti hojjatan akka jedehanitti kuusaan Zayitichaa dulloomuu isaa irraa kan ka’ee, yoo dhimmisuu jalqabee, buufata doonii Hudeeyidaa isaa karaa gargaarsii namoomaa barbaachisaa ta’an Yemeniif itti galu cufsiisuu danda’a. Akkasumas, kuusichii doohee zayitiin galaanaa diimaa irratti yoo dhangala’e qurxumiin galaanichaa keessa jiran akka miidhamaniif karaa bidiruuwwan daldalaa galaanaa diimaa irra daddarbanis danquu akka damda’u haanga’onii mootummootaa gamtoomanii ibsaniiru. Dhimma kana ilaalchisee oduuwwan bahan akka jedhanitti dhaabata mootummoota gamtoomaniitti itti gaafatamaa dhimma gargaarsa namoomaa kan ta’an Maartiin Giriifts Zayitichii yoon akka guuramuu, issatii akka geessamuu fi waliigalteen taasifamu maal maal akka of keessa qabu wantii ibsan hin jiru.


U.S prezidaantiin Hunduraas duraanii akka dabarfamanii kennamanuuf gaafatte

Prezidantiin Hunduraas duraanii Ju’aan Orlaandoo Hernaandeez akka dabarfamanii kennaman Yunaayitid Isteets gaafachuu ishee haanga’oonii Hunduraas himaniru. Yunaayitid Isteets prezidaantii Hunduraas Duraanii yakka qorcha sammuu namaa adoochu daldaluutiin walqabatee kan barbaaddu yemuu ta’u manii Ju’an Orlaandoo Hernaandeez magaala gudicha biyyatii Teegusigaalpaa keessatti argamu poolisootaan marsamuun isaa gabaasameera. Ministeerri dhimma alaa Hunduraas Embaasiin Yunaayitid Isteets namoottan siyaasaa biyyatti qabamanii akka dabarsamanii kennaman gaafachuu isaa akka manamurtii muumee biyyatiif ibsan fuula tiwuutarii isaanii irratti beekisisaniiru. Ju’an orlaandoo Hernaadeeze garuu maqaa hin dhoofne. JI’a Amajii baranaa keessaa seenaa hunduraas keessatti Prezidaantii dubartii jalqabaa kan ta’an Ziyoomaaraa Kaastrootiin kan bakka buufaman Ju’an Orlaandoo Hernaandeez miseensaa parlamaa Amerikaa walakkeesaa(central American Parliament) waan ta’aniif akka dabarfamanii hin kennamene Mirgaa qabu jechuudhaan abukaatonni isaanii falmii dhiheessaa jiru. Abbootiin murti Mana murti haqaa muumee fi mana murti olaanaan Hunduraas walgahanii abba murti gaafii prezidaantti biiyyatti duraanii dabarsanii keenuu ilaalu ramaduuf deemaa jiru. Abbaan alangaa Yunaayitid isteets bara 2019 magaalaa Niwu Yoork keessatti yakka qorcha qaama namaa adoochu daldaluutiin walqabatee himannaa obboleessa isaanii irratti bane keessatti prezidaantii Hunduraas yeroo sanaa Ju’an Orlaandoo Hernaandeez dabaluun isaa gabasaamee jera. Prezidaantichii yaakka ittiin himatamaa haalaniiru.


Chaansileerii Jarman Raashaa fi Yukireen gidduu deddeebi’aa jiru

Chaansilleeriin Jarman Olaaf Shuulz wixata kaleessaa ergaa prezidaantii Yukireen Volodimiir Zeleniskii waliin wal arganii haasa’anii boodaa prezidaantii Raashaa Bilaadimiir putiin wajjin qibxata har’aa wal arganii haala wal waraansa fi qoqqobii ambisuu irratti dubbachuun isaanii gabaasameera. Yunaayitid Isteets fi warren ishee waliin dhaabbatan , Raashaan guyyoottan dhihoo keessatti haleellaa misaa’elootaa fi xiyyaaraan degerame taasisuudhaaf qophaa’uu ishee himaa jiraatanus, Hogganaan Jarman garuu erga Prezidaantii Yukireen waliin maryatanii deebi’anii boodaa ammayuu akka karaan banana ta’e jiru dubbataniiru. Hogganaan mootummaa jarman torban darbee Waashingteen Diisiitti argamuudhaa Prezidaant Joo Baayidanii wajjin maryachuun isaanii niyaadatama. Prezidaantiin Yukireen Volodimiir Zeleniskii kaleessaa hasaa vidiyoodhaan dabarsaniin Raashaan biyya isaanii irratii tarkaanfii weereeraa Robii boriitii jalqabdee akka fudhatu dhagahuu isaanii ibsaniiru. Odeeffanichaa akka argachuu danda’an garuu hin ibsene. Dubbi himaan Minsteera Itisaa biyyaa Raashaa Igoor Konaashenkoov ibsaa guyaa har’aa kennaniin shaakaliin waraanaa baldhinaan biyyatti keessatti taasifamaa jiru akka itti fufe ibsanii, kutaaleen waraanaa Kibbaa fi lixa biyyatti keessatti argaman shaakallii isaanii waan raawataniif garaa mooraatti akka deebi’anii galan beekisisaniiru. Karaa biraatiin wereerrii Raashaa waan hin ooleedhaa jechuudhaan Yunaayitid Isteets Embaasii ishee isa Keeyiv keessa jiru yeroodhaaf cufuudhaan, gara magaalaa Lviiv isaa daangaa Poolaand ti dhihoo ta’etti dabarsuu ishee dubbi himaan minsteeraa dhimma alaa Yunaayitid Isteets Niid praayis ibsa kennaniin beeksisaniiru. Yunaayitid Isteets akka Yukireen diinagdee ishee tasgabeesitu kan taasisu gargaarsaa Doolaara Biiliyoonii tokko kennuun ishee gabaasameera.


Mootummaan kaanaadaa Shufeerota irratti tarkaanfii fudhajuu eegaleera

Haanga’onni mootummaa Kaanaadaa shufeerota Konkola’taa fe’isaa wareen talaallii Koovid 19n walqabatee mormii kaasanii daandii cufan irratti tarkaanfii fudhachuu isaanii itti fufanii jiru. Mormii torbanootaa dura Kanaadaatti jalqabamee biyyoottan biroo keessattis mulachuu jalqabe kun, keessumaa karaa biyyoottan hidhata diinagdee cimaa qaban Kaanadaa fi Yunaayitid isteetsn walti fidu cufuun isaanii sochii dinagdee irratti rakkina wann fidaa jiruuf aangoo yeroo muddamaa fayyadamuudhaan barbaachisaa akka ta’e muumeen ministeeraa kanadaa Jastiin Turuudoo ibsaniiru. Tarkaanfiin kun, kan yeroodhaan murtaa’e, kan bakka addaan baafamee beekamee irratii qofa xiyyeeffate, kan umna barbaachisaa fi madaalawaa ta’e itti fayyadamuu ta’uu isaa mumichii ministeraa Kaanaadaa dabalanii ibsaniiru.


Gamtaan Afrikaa fi Gamtaan Awurooppa Walgahii Taasisuuf Deemu

Gamtaan Afrikaa fi gamtaan Awurooppa walgahii Kanaan duraa wagga wagaadhaan taasisaa turaaniif waggoottan lamman darbeef sababa koiviidiin addaan cite turee Guraandhala 17 fi 18/2022 itti fufuudhaaf murteessuun isaanii gabaasameera. Hoggantoonni ardii lammanii magaalaa Braasels keessatti walgahanii wa’ee omisha talaallii kooviid 19, waa’ee nageenyaa, waa’ee haala jijjiirama qileensaa, haala liqii fi inveestimentii irratti akka marii taasisan gabaasin Mohaamed Yasuuf naayiroobii irraa VOA dhaaf ergeen ibseera


Yaman Keessatti Hojjattonni Tokkummaa Mootummootaa Butaman

Kan wal waraansaan bututtee Yaman Kibbaa keessatti hojjatonni Tokkummaa Mootummootaa 5 butamanii fudhatamu Jaarmayichii Dilbata kaleessaa beeksisee jira. Shananuu kan buutamanii fudhataman Jimaata dabree bulchiinsa yaman kibbaa bakka Abyaan jedhamu keessatti yoo ta’u hojii itti bobba’an xumuranii gara magaala buufata Donii Edeenti deebi’aa ituu jiranii ta’u dubbii himaan Tokkummaa mootummootaa Eri Kneko dhaabta oduu Ajaans Fraans Prees jedhamuuf ibsanii jiru. Akka isaan gadhiifaman gochuuf Tokkummaan Mootummootaa aangawoota waliin itti dhiyeenyaan qunnamaa akka jiru Kanekoon ibsanii jiru. Hojjattoota Tokkummaa Mootummootaa kana eenyu akka butee fudhate battalumatti ifa hin turre. Edeen maadhee mootummaa yaman kan addunyaan beekkanno laatteef ta’uun beekamti.RakkooN gargaarsa dhala namaa kan Yaman keessaa isa addunyaa irratti hamaa ta’e jechuun waamamuu Kanaan namoonni Miliyoona hedduun manaa fi qe’e ofii irraa godaananii jiru.


Yunaayitid Isteetis Lammiiwwan Ishee Yukireen Keessaa Akka Ba’an Gaafatte

White House torbanuma lakkoobsa hojjettoota embasii kanneen Yukireen keessaa hiri’ise, leenjistoonni wraanaa gamasii akka ba’an ajajeejira. Yoo xiqqaate loltoonni Raashiyaa 100,000 ta’an Ykireeniin kan marsan yoo ta’u, Washington akka jedhetti weerarri guyyaa isa kamiinuu ta’uu mala jedha gabaasi Araash Arbasaadi. Humnoonni Raashiyaa fi Beelaarus shaakala waraanaa Beelaarus keessaatti geggeessamu irratti ni hirmaatu. Raashiyaan kaayyoo Yukireeniin weeraruu akka hin qabaanne dubbatti, garuu ta’uu baannaan angwoonni gameeyyiin Yunaayitid Isteetis ni akeekkachiisu. Gorsaan naga eegumsa biyyoolessaa Jeek Sulivaan akka jedhanitti, akkaataa isaan itti humnoota isaanii ijaaranii fi akkaataa isaan haalawwan itti karoorsan yeroo dhiyootti tarkaanfiin waraanaa jiraachuu akka malu agarsiisa. Kanaaf gama dimplomaasiin hojjechuu itti fufuuf qophppfnee jirra. Garuu immoo yoo Raashiyaan itti fufti taate michoota keenya waliin mala qindaa’ee fi murteessaa dhaan deebii kennuufis qophoofnee jirra. No media source currently available


Ministriin Haajaa Alaa Yunaayitid Isteetis Rakkoo Yukireenii Fi Raashiyaa Furuuf Mala Diplomaasummaan Filadha Jedhan

Ministriin haajaa alaa Yunaayitid Isteetis Antonii Biliinken, ennaa walitti bu’iinsi Raashiyaa waliin jiru kanatti rakkoo Yukireen keessaaf furmaata diplomaasummaa kan filatan ta’uu cimsanii dubbatan. Bilinken Melborn Awustiraaliyaa keessatti gitoota isaanii kan Awustiraaliyaa, Hindii fi Jaapaan waliin ta’uu dhaan tuuta oduuf ibsa kennaniin tarsiimoo Yunaayitid Istees dhimma Rashiyaa waliin jiru irratti qabdu dubbataniiru. Raashiyaa hirmaachisuuf yaalii danda’ame mara goonee jirra. Yaaddoowwan isheen kaaste ilaaluuf, yaaddoo nuti qabnu, kan michoonni Awrooppaa fi wal taatonni qabanif akka nuyiifis isaaniifis ta’utti yoo mlli nageenyaa argame jennee jedhan. Blinken gaaffii gaazixeessota biraa dhiyaateef ennaa deebisan Rashiyaan yoo Yukireeniin weerarte daafoo isa mudatu tarreessanii jiru. Uggura dinagdee fi maallaqaa dabalee daafoon sun maal dhaqqabsiisuu akka danda’u sirriitti walitti qabaa turre. Meeshaalee gara alaatti ergamu to’achuu. Dandeettii ittisaa yukireen ijaaruu itti fufuuf akkasumas yoo Rashiyaan haleellaa ittti fufte, humna ittisaa cimsuuf cicha qabna jedhaniiru. Raashiyaan Yukireeniin weeraruuf fedhii akka hin qabaanne ibsitee jirti. Garuu Raashiyaan naannoo daangaa Yukireenitti waraana ishee bobbaasuun Yunaayitid Isteetis fi michoota ishee NATOf yaaddoo guddaa ta’ee tureera. Raashiyaan Yukirenii fi biyyoonni ripaablikaanii Soovieeti duraanii miseensota NATO ta’uu danda’uu isaanii cimsitee mormiti. NATO meeshaa waraanaa naannoo sana kaa’uu irraa akka of qusatu akkasumas Awrooppaa bahaa keessaa humnootii isaa akka baasu ka barbaaddu ta’uu Raashiyaan beeksistee jirti.


Chaayinaan Biyyoota Dinagdee Dhaan Jaboo Ta’an Kan Addunyaa Caalaa Afriikaaf Liqaa Kan Kennitu Ta’uun Gabaasame

Baankilleen Chaayinaa bara 2007 – bara 2020 addunyaa irraa dinagdeen isaanii jabaa ta’e hanga tokko caalaa projektii misooma deggeruuf liqaa hedduu kennaniiru jechuu dhaan qorannaan haaraa ba’e mul’isee jira. Waashingtonii fi London keessa kan maadheffate waaltaan misooma sadarkaa addunyaa kaleessa akka gabaasetti baankiiwwan misoomaa Chaayinaa michoota mootummaa fi dhuunfaa kan naannoo sanaafkan oolu deggersa doolaara biliyoona $23 gumaachaniiru jedhee jira. Baankileen Yunaayitid Isteetis, Jaappaan, Jarmanii, Nezerlaands, Ferensaay fi Afriikaan kibbaa walitti doolaara biliyoona $9.1 qofaa liqaa kennan. Qorannaa kana adda durummaan kan hooggann Naansii Lee akka jedhanitti Chaayinaa irra qeeqa hedduutu jira, garuu mootummoonni gama dhiyaa investmentii firii fi walitti fufiinsa qabu ykn kara sadarkaa hiika qabutti guddisuu yoo barbaadan baankiiwwan misoomaa ofii isaanii bobbaasuu dhaan akkasumas baankiiwwan qaama hedduu of keessaa qabu kan investimenii kanaaf dursa kennu bobbaasuu qabu jedhan. Waaltaaleen kanneen akka baankiin addunyaa, biyyootii Afriikaa keessatti kan geggeessamu ijaarsa misooma bu’uuraaf kan oolu waggaatti doolaara biliyoona $ 1.4 kan kennan ta’uu gabaasichi beeksisee jira.


Briteen Yukireeniif Loltoota Kuma Tokkon Gumaacha Jette

Muummichi ministeeraa Briteen Booris Joonsen hoogganoota NATO fi Pooland waliin kamisa har’aa wal arguu isaanii dura, haleellaa Raashiyaan geessistu kamiinuu mudachuu kan malu gargaarsa namoofaaf deggersa gochuuf jecha loltoota 1,000 qophee akka ta’an Biriteen ajajjee jirti. Imala diplomaaummaa kan Joonsen dura, Mooskoo waliin muddamni jiru hammaataa ennaa adeemetti angawoonni Yukireen deggersa waraanaa kan ergan ta’uu galateeffataniiru. Itti aanaa ministrii ittisaa Yukireen Viacheslav Shapovalov akka jedhanitti, fdraan dursee deggersi waraanaa qabiyyee daangaa Yukireen irra jiru mirkaneessuu danda’ama. Gocha kanneen haleellaa oofuu dura dhaabachuuf yeroo mara qophee ta’uu keenyaaf mallattoo gaarii dha jedhan. Deggersi ergame kun gonfoo mataa fi qabattoo rasaasa ittisu ta’uu ennaa Joonsonii fi prezidaantiin Yukireen Voldoymyr Zelenskyy mari’atan irratti walii galaniiru. Hoogganaan Briteen qajeelfamni NATO cimee hojii irra ooluun barbaachisaa ta’uu isaa ibsuuf akkasumas ennaa Raashiyaan loltoota ishee daangaa Yukireen irratti walitti qabdee jirtu kanatti Raashiyaan attamiin deggersa waraanaa dhiyeessuu akka dandeessu mari’achuuf jecha gara Biraaselsii fi Warsootti qajeelaniiru.


Atonii Bliinkan Awustraaliyaa seenanii Jiru

Mnisteera haajaa alaa Amerikaa kan ta’an Antonii Bliinkan Robii har’a magaala Awustraaliyaa kan taate Meelbarn keessa kan jiran yoo ta’u kunis daawwannaa guyyaa sadiif ta’u ibsanii jiru. Kunis kutaa Eshiyaa paasifiik fi Indoo Eshiyaa jedhaman irratti qiyyaafata bulchiinsa prezidaant Baaydiin qabu irratti fulleeffata jedhanii jiru. Bliinkan gita isaanii kan Awustraaliyaa kan Hindii fi Jaapaan waliin wal ga’uuf jiru.Blinken oduu gabaastoota isaan waliin imalaniif akka ibsanti, mariin gaggeeffamu hojii uummata kutaa sanaa fi addunyaaf bu’a qabeessa ta’e irratti fulleeffata. Amerikaa Awustraaliyaa fi Briteen michooma nageenyaa tolfachuu isaanii baatii Fulbaana dabre eega labsamee as, Bliinkan gara Awustraaliyaatti iamluun kun ka duraati. Marii Meelbarn keessatti Briteen Awustraaliyaa Jaapaan fi Amerikaan gaggeessuuf jiran kun, rakkoo Chaaynaan uumte irrattis mari’achuuf jira.


Daandiin Kaanaadaa fi Amerikaa Wal Agarsisuu Hangi tokko Cufamuun Yaaddoo Uumee Jira

Shofeeronni kokolaataa fe’umsaa daandii daangaa kaanaadaa fi Yunaaytid istees wal agarsiisuu kan koonkolaataa hedduun irra deemu hanga tokko cufuun isaanii kan isaan yaaddeesse ta’u seera tumtoonni kaanaaadaa ibsanii jiru. Shoofeeronni kun daandii hang tokko kan cufan dhukkuuba KOOVID 19 ilaalchisee ugguura ka’amee mormuun ta’uun beekamee jira. Riqiicha Ambaasaaddar jedhamu kan biyyoota lameen giddu jiru irratti kan cufamee yoo ta’u daandiin sun daldala Amerikaa fi Kaanaadaa gidduu hundumaa keessaa harka 25 deddebisuuf gargaara. Mormiin kun naanoo daangaa Kaanaadaa bakka biraattis babal’ataa jira. Ministeera qophaaiina yeroo hatattamaa kan ta’an Biil Bileeyer gutummaan hojitti deebi’uuf yeroon hin geenye jedhan.Shofeeronni garu hanga talaalii fudhachuun dirqama ta’uun dhaabatuutti akkasumas uggurri biroon ka’aman kaafamanti daandii irraa hin gallu jedhan.


Israa’eel Siriyaa Keessatti Haleellaa Gaggeesitee Jirti

Haleellaa Israa’eel magaalaa Damaasqoo cinatti gaggeessiteen, looltuun Siriyaa tokko ajjeefamee kanneen biroo 5 madaa’uu sabaa himaan mootummaa siriyaa beeksisee jira. Waraannii Israa’eel akka jedhetti, misaa’eelli farra xayyaaraa biyya Arabaa irraa gara Israa’eel gama kaabaatti Robii har’a ganama waan dhukaafameef maadheelee Siriyaaa keessaa haleelte,.Qiyyaafanni haleellaa Israa’eelis bakka siriyaan xayyaaroota Israa’eel irratti itti qiyyaaftu ta’uun ibsamee jira. Rookeetii Siriyaan furguggiifte samii keessatti kan dhohee ta’u kan ibsite Israa’eel caasaan ittisaa kan Israa’eel waan qolatee hin qabu jette.Garu Israa’eel gama kaabaa keessatti caasaa akeekkachisa of-eeggannoo dhageesifnnee jirra jettee jirti. Balaa ykn badii dhaqqabe kan ilaaleen wanni jedhame hin jiru.


Antonii Bliinkan Musaa Faakii Waliin Dubbatan

Mnisteerrii haajaa alaa Yunaaytid Istees Antonii Bliinkan dura ta’aa komiishina gamtaa Afrikaa Musaa Faakii waliin dubbachuu isaanii dubbii himaan ministrii dantaa alaa Amerikaa Need Praayis ibsanii jiru. Mariin isaanii kunis, dhimmoota siyaasaa fi nageenyaa kan gara fuula duraa irratti yoo ta’u kunis Sudaan Maalii fi Burkinaafaasoo fi Afrikaa keessatti Demookraasii jajjabeessuu kan jedhu ture. Hundaa caalaa ilaalcha duraa Amerikaan qabdu michooma gamtaa Afrikaa waliin qabnu jechuun kan irra deebi’anii mirkaneessan Bliinkan, kunis keessumaa dhaabattoota Deemokraasii jajjabeessuun nagaa fi tasgabii kabajsisuu jechuun walgahii hogganoota Afrikaa dhiyeenya kan ibse sana jechuu isaanii Praayis ibsanii jiru.


Yunaayitid Isteets fi Jarman Dhimma Yukireen Irratti Maryatan

Dhimma Raashaa fi Yukireen irratti waashingiteen keessatti kan marayachaa turan Prezidaantiin yunaayitid Isteet Joo Baayiden fi Chaansileeriin jarman Oolaaf Schoolz yoo Raashaan Yukireeniin weererte halli akka kanaa duraatti akka adeemuu hin dandeenye walii galtee irra gahuu isaanii ibsii Waayit Haawus irra bahe beeksiseera. "Waa’ee walta’insaa keenyaa irratti Chaansileerii wajjin maryaneera ."kan jedhan Joo Bayiiden yoo Raashaan yukireeniin wereerte qoqqobii cimaa fudhachuu irratti akka waliin dhaabatan himanii jarmanii fi biyoottan Awurooppaa Yunaayitid Isteets wajjin dhaabachuu isaaniitif galateeffataniiru. Chaansiler Oolaaf gama isaaniitiin marii isaanii booddee yaada kennaniin , akka tokko taanu, akka waliin sochoonu, hiryoottan keenyaa Amerikaanotatti himneera. Tarkaanfii barbaachisaa ta’e hundaa waliin fudhana >> jechuun isaanii gabasameera. Akka gabaasoonii jedhanitii wa’ee ujummoo gaazii boba’aa issaa kiwubiik Meetirii Biiliyoonii 55 Raashaa irraa garaa biyyottan Awurooppaatti dabarsuu ilaalichisee Joo Baayiden yoo Raashaan yukireeniin weerete akka Raashaan gaazi ishee hin erginee akka taasisan dubbatanii jiran. Dhimma gaazii kana irratti Chaansileriin Jarman wantii jedhan jiraachuu baatus, Hogantuun biyya Jarman duraanii Anjelaa Meerkel wa’ee ujummoo gaazii sana irratti Yunaayitid isteets wajjin akka walii hin galle gabasameera.


Prezidaantiin Firaans Amanu’eel Makiron wixaata kaleessaa prezidaantii Raashiyaa Bilaadimiir Putiin wajjin ergaa marii taasisanii boodaa ,qibxata har’aa prezidaantii Yuukireen Volodimiir Zeleniskii waliin akka wal arganii dubbatan gabaasameera . Mooskoo keessatti Prezidaant Putiin wajjin kan marii taasisan Prezidaantiin Fraans marii isaani boodaa , Awurooppaan karaadhaa fi mala barbaachuun Raashaadhaa wajjiin Awuroopaa egerii ijaaruu akka qabdu dubataniiru. Itti dabaluudhaanis, Lammafaa, Raashaan Awuroopaadha. Kana irratii Prezidaant Putiin wajjin waan walii gallu natti fakkaata. Kan Awuroopaatti amanu Awuroopaadhaa fi Awuroopaawota egeree ijaaruudhaaf akkaataa Raashaadhaa wajjin Ojjatamuu qabu irratti falaa fi karaa barbaachuu qaba. Kun ojii salphaadha? Miti. Garuu akkaataa Awuroopaan itti ijaaramte akkaataa dhukubaqabeesse hin taaneenii? bu’ii battalatti argameenii? Emanu’eel Makiroon marii Bilaadimiir Putiin waliin taasisan keessatti yaadin hedduun maduu danda’uu isaa dubbachuudhaan alatti addaan baasani wantii himan akka hin jirre gabasameera.


Angawaan Tokkummaa Mootummootaa Itiyoophiyaa Daawwataa Jiru

Itti aantuun barreesituun Tokkummaa Mootummootaa Aminaa Mohammad kaleessa kan wal waraansaan miidhamte magaala Kombolchaa godiina walloo kaabaa kan bulchiinsa naannoo Amaaraa dawWatanii jiru. Imalli gara biyyatti gama kaabaatti gaggeessan kun erga gumii gamtaa Afrikaa isa 35ffaa irratti argamanii booda. Itti aanaa bulchaan bulchiinsa naannoo Amaaraa Dr. Geetaachoo Jambaree oduu gabaastotaaf akka ibsanti, Aminaan namoota walitti bu’iinsa gaggeeffameen miidhaman waliin dubbatanii jiru. Akka Dr. Geetaachoon jedhanti bakka awwaalcha namootaa fi caasaalee Adda Bilisummaan Uummata Tigraayiin barbadeefaman ittiin jedhan dawwachuu isaanii fi gara Tigraay fi Afaarti imaluuf akka jiran ibsan. Gama kaaniin gaanfa Afrikaatti jilli addaa kan gamtaa Afrikaa Olusheeguun Obasaanjoo har’a magaala Dasee seenuu walitti bu’iinsa gaggeeffame sana booda caasaalee barbada’an dawwatanii jiru.


Lammiiwwan Ameerikaa Hidda Dhalata Afriikaa Seenaa Galmeessanii Darban Yaadannoon Isaanii Baraan Jiraata

Hayyuu seenaa, barreessaa fi ibarsiisaa kan turan manni jireenyaa Carter G. Woodson, yaadannoo dhaabbataa fi hambaa seenaa lammiiwwan Ameerikaa hidda dhalata Afriikaa ti. Mana jireenyaa isaanii bakka hojiiwwan isaanii galmeessamanii keessa kaa’amaniif daawwattootaaf banaa ta’an ilaalchisuun gabaasa Chris Smkin gabaase Tujubetu dhiyeessa. Tajaajila paarkii biyyoolessaa irraa kan jta’an Johan Fowler mana jireenyaa Carter G. Woodson daawwachiisu. Mallattooon seena qabeessi magaalaa galma mootummaa Ameerikaa keessaa kun waggaa 90 ol dura baatii seenaa yaadannoo gurraachaa nama hundeesse akka ittiin yaadatamaniif kan ol kaa’amee dha. Dr. Carter G. Woodson nama kaayyoo ti. Dhugaa uummata isanii gar ifatti Seenaa gurraachotaa dhabamsiisuuf kan yaalu loogii sanyiitti duuluuf hayyuu seenaa fi barsiisaa kan ta’an Woodson, dhaabbata ergamni isaa tokkichi kan seenaa fi aadaa gurraachotaa galmeessu hundeessan.


Kuubaan Ugguura Amerikaa Jala Eega Seentee Waggaa 60 Guute

Ugguura dinagdee Amerikaan irra keesse Wiixata har’a waggaa 60 yeroo guutee kanatti akkaan kan miidhee yoo ta’u uggurri kun kaafamuu mallattoon agarsisuu hin jiru. Uggurri kunis prezidaantii Amerikaa kan yeroo Sanaa Joon F keeneediin ajajamee Guraandhala 3 bara 1962 kan labsamee yoo ta’u kunis walii galtee daldalaa ture ugguruun guyyaa 4 hojii irra oluu jalqabe. Ajaja kana keennuun keenya jedhan Keneediin mootummaan Komunistii Kubaa aangoo qabu gargaaramuun sodaa uumee hanqisuuf jedhanii turan. Ergasii as Kubaa keessatti jijjiirama fiduun dadhamabuus waggaa 60 booda har’as uggurri ka’amee hojii irra olaa jira.Kubaan ugguura Kanaan kan akkaan miidhamte yoo ta’u keessumaa waggoota darban 30 keessatti rakkoo dunagdee hamaa keessa jirti.


Bliinkan Awustraaliyaatti Imalaa Jiran

Ministeerrii haajaa alaa Yunaaytid Isteetes Antonii Bliinkan Wiixata har’a gara Awustraaliyaatti imaluuf kan jiran yoo ta’u kunis marii nageenyaa biyyiita 4 giddutti gaggeeffamuuf ta’uun beekamee jira. Dhimmootii nageenya galaana irraa fi saaybarii irratti mari’achuun kutaa Hindii fi paasifiik giddutti weeraraa fi humnaan sodaachisuu gaggeeffamu ittisu irratti kan fulleefatan ta’u ministriin dantaa alaa Ameerikaa hubachiisee biyyonni arfan marii nageenyaa gaggeessan kun Awustraaliyaa, Hindii, Jaapaanii fi Yunaaytid Isteetes ta’uun ibsamee jira. Bliinkan mummicha ministeeraa fi ministeera haajaa alaa kan Awustraaliyaa waliin akka dubbachuuf jiran akkasumas mummicha ministeera Hindii aangawoota gameeyyii ka biroo waliin waa’ee dhimmootii walii isaanii gidduu fi kan addunyaa irratti iddoo duraa qabatan irratti dubbachuuf akka jiran ibsii ministriin dantaa alaa Amerikaa Jimaata dabree baasee beeksisee jira.