Kutaa  2ffaa:  Siyaasa  gantummaa  fi  gartummaa  to`achuun tokkummaa moraa qabsoo bilisummaa Oromoo (QBO) dhugoomsa

Zakaariyaas Mulataa fi Malkamuu Jaatee Caamsaa 2013, Oromiyaa 2. Sochilee QBO takaluu kessatti qooda siyaasa gartummaa Sirna malee garaa-garummaatti fayyadamuudhaan gartummaa siyasaa sirna- dhabilessa ijaaruudhaan QBO adeemsa dhorkuun hojii abaarameedha. Gartummaa molgaaween siyaasa QBO hogganuun kun adeemsa kessa hirrina hubannaa siyasaa irraa moraa QBO kessatti dhalate fi babalataa adeeme. Siyaasa gartummaa kana kutaalee lamatti adda qoduudhan xinxala. 2.1. Siyaasa gartummaa amantaa Ummati Oromoo jaarmoolee amantaa akaaku sadii (3) jalatti ijaaramudhaan Waaqayoon waaqessa: isaanis Waaqefatummaa, Islaamummaa, fi Kiristaanummaa. Osoo jarmaan amantii Islaamummaa fi Kiristaanummaa biyya Oromoo hin seenin dura ummati Oromoo sirna Waaqefatummaa jalatti tokkomee hogganama ture. Garuu baroota dhiyoo asi ummati Oromoo sirna amantaa hordofuun gosoota sadiif (3f) addaan qodameera. Kanafuu jaarmaa QBO ilaalcha sirna amantaa calaqisu irratti hundeesun rakkina irratti rakkina dabalachuudha. Senaa biyya lafaa kessatti jaarmaa amantaa akka meshaa siyaasa babalisutti yookin jaarmaa siyaasaa akka meshaa amantaa babalisutti fayyadamuu irraa walidhibdeen dhalataa turee fi jiru lubbuu namoota nagaa miliyoona heddu galaafateera. Siyaasi gartummaa amantaa irratti hundaawe bara 1978 moraa QBO kessatti jalqabamee. Bara 1978 kessa sababii hin beekamneen wareegamuu hogganota Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) giddugalessa godhatun waldhibdee madde irraa jeequmsi kessaan dhalate. Jequmsi kunis siyaasa gartummaa amantaa calaqisu moraa QBO kessatti mullise. Gartuun bara sana jaarmaa ABO irraa foxoqees jaarmaa Adda Islaamumaa Bilisummaa Oromoo (AIBO) jedhamu hundessuudhaan qabsoo hidhannoo, siyasaa, fi qunnamtii alagaa eegaluuf dirqamee. Maqaa AIBO jedhamu kana irraa akka hubatamutti, siyaasi gartummaa amantaa moraa QBO kessaa dhalachuu mirkaneessa. Hogganoti AIBO ilaalcha islamummaan QBO geggessuun bilisummaa Oromiyaa ni saffisiisa jechuun tilmaamu hin hafan.Garuu ummati Oromoo waan ilaalchoota amantaa gosoota sadiif (3f) qodameef toftaa fi tarsimoon akeekame kun hojii QBO fuula dura furgaasuuf hin milkofine. Siyaasa gartummaa amantaa fayyadamuudhaan qabenyaan horatamaa ture QBO fininsuuf hin mijofine, sababii qabenyaan horatame irra hedduun gartummaan wali irratti duluuf olifameef. Bekanii osoo hin hubatin angoon QBO milkesuuf horatame alkalattin dina waloo tumsuuf olifame. Gartummaa ilaalcha sirna amantaa irratti hundaaween waliqodanii QBO hogganun badiisa ta`uun bara dheraa booda hubatamee. “Extraordinary congress of islamic front for libration of Oromia (IFLO) has adopted and issued a new and completely different constitution, structure of organization, name of the front, and its flag: therefore the name of the front shall be known as front for the independance democratic Oromia (FIDO) from 30th of September 2005 and the congress unanimously re-elected Jaarraa Abbaa Gadaa as the president of FIDO10.” Gara hojiitti hikamuun murtee hogganoota siyaasa QBO kun deggeramuu fi jajjabeefamu qaba. Nagenya ummata Oromoo tiksuudhaaf siyaasaan kallatii yookin alkalatiidhaan ilaalcha sirna amantaa calaqisu moraa QBO fi Oromiyaa irraa fagaatuun bayyisee barbaachisaadha. 2.2. Siyaasa gartummaa gosaa Tokkummaan (sabummaan) ummata Oromoo seera umamaa fi dhalotaan daangefamuun gosota gurguddoo kudha tokko (11) irratti ijaaramee jiru ilaalcha Oromummaan tikfama. “Oromo nation is subdivided into 11 major tribes: (1) Arsi, (2) Borana, (3) Guji, (4) Hartuma & Jile, (5) Itu & Humbana, (6) Karayu, (7) Mecha, (8) Raya, (9) Tulema, (11) Wallo, and (12) Yaju 18.” Motumooti Habashaa sirna gabirummaa dirirfatan tikfatuuf akka isaaniif mijatutti ummata Oromoo kutaalee Arisii, Baale, Hararge, Ilu-abbaa-Boraa, Jimma, Shawwaa, Wallagga, fi Walloo jedhamutti addaan kukkutudhaan abbootii dulaaf hiran. Dhibbaa gabirummaan fidee irraa ilaalchi Arisummaa, Baalummaa, Harargummaa, Ilu-abbaa-Borummaa, Jimmummaa, Shawwummaa, Wallaggummaa, fi Wallummaa dhalateera. Jaarmaan siyaasa QBO kan kallatiidhaan maqaa gosaa yookin kutaa Oromiyaa moggaafachun ifatti ijaarame hin jiru. Garuu jeequmsi moraa QBO kessatti yeroo adda addaa dhalatee fi babalataa adeeme yeroo gadi fagenyaan xinxalamee ilaalamu calaqisi siyaasa gartummaa gosaa (kutaa dhalotaa) ifaan ni mullata.Siyaasaan ilaalcha Oromummaa giddugalessa godhate moraa QBO kessatti guddachuu, tikfamuu, fi ballachuu hin dandenye; sababii bara 1992 irraa egalee dinni garaa garummaa dhalotaa meshaa godhachuun hojii diggaaf ergamtoota isaa bobbaafateef. Oromummaan hundee jirenya (aadaa, senaa, siyaasa, dinagidee, fi hawaasa) ummata Oromoo ta`uu gadi fagenyaan hubatuu hanqachuudhaan ololola garaa garummaa dinni karaa ergamtota isaa afarsaa turee fi jiru hogganoti siyaasa QBO kessumeessuu egalan. Kanaafuu siyaasi gartummaa gosaa, kan tessuma lafa Oromiyaa irratti hundaawe, bara kessa calaqqisaa adeeme. Yeroo jalqabaaf bara 1998 kessa siyaasi gartummaa gosaa kan garaa gaarummaa tessuma lafa Oromiyaa hundeefate moraa QBO kessatti mullate. Waajjirooti ABO biyyoota hormaa bulchuuf angoo (dirqama) hogganoota ABO sadarkaa olii irraan kennamu argachuuf (fudhachuuf) hogganoota ABO kaaba Amerikaa turan giddutti dorgoomii geggefame kessaa waldhibdeen bulchinsaa dhalatee ture moraa QBO cabsuudhaan gartuu siyaasaa Gumii Bilisummaa Oromoo (GBO) argamsiise. Ijaaramu GBO kessaan siyaasi gartumaa alkalatiin Shawummaa calaqisu moraa QBO hiruun achi ba`ee. Siyaasi gartummaa hundeen Shawummaa ta`ee ergii mullatee waggota 4 booda waldhibdee bara 2002 hogganota ABO giddutti dhalate kessaan siyaasi gartummaa gosaa inni 2ffaan ifaan mullate. Gartuun kun jarmaa qaama ce`umsaa ABO (QC- ABO) jedhamu gurmeesun yeroof ergi sochoween booda ani ABO isa sirri (qajeelaa) jechuun hojii siyasaa, hidhannoo, fi qunnamtii alagaa geggessuu egale. Hogganni gartuu ABO kun foxoqinsa jaarmaa dhalateef sababiin kennate: “kayyoon ABO inni jalqabaa waan dandii QBO irraa maqeef nuyi kayyoo jalqabaa tiksuuf cabsanne”, garuu gartuun Shanee Gumii ABO (Asmara group) Itophiyaa dimookiratessuuf gara biyyaatti galuuf qabsoo hidhannoo lagatee jechuun ilaalcha siyasaa gartummaa dhoksuuf carraaqan. Garuu rakkolee walxaxoo adeemsa QBO qunnamaniif kayyoo ABO foyyessuu yookin jijjiruun furmaata tokko yoo jedhameef: qoratamee caasaa angoon kennamefitti ergii dhiyateen booda heera jaarmaan dangeefamuun raawatama malee hogganoti QBO sirna-cabsuudhaan siyaasa gartuumma gosaa, alkalatiin Wallaggummaa calaqisuu, babalisuu hin qaban ture. “Hogganooti ABO bara 2002 moraa QBO kessatti walijeqaa turan deggerssa gartummaa siyasaa baayyifachuuf alkalattiin kutaa kessaa dhalatanitti fayyadamaniru, kanaafuu qondaaloti fi miseensoti ABO warri kutaa Wallagga irraa fagessuun siyaasa QBO ilaalu hin dandenye iddoo dhalootaan (Wallaggummaan) firomuu hedachuudhaan siyaasa gartummaa faana hiriraniru13.” Ittifufinsi waldhiibdee hogganota QBO bifa jijjirachuun bara 2008 kessa jaarmaa ABO gartuu lamatti ergii addaan qodee booda siyaasa gartummaa gosaa, alkalatiin Arisummaa calaqisu, marsaa 3ffaaf haaluma isa 2ffaan walifakaatun moraa QBO kessatti ifa baaseera. Gartuun kun jarmaa qaama jijjirama (QJ) ABO ykn koree yeroo (KY) ABO jedhamee gurmeesun yeroof ergi sochoween booda ani ABO isa haarefameedha jechuun, ofi beeksisaa, hojii QBO gartummaan hogganuu fufeera. Gartummaa ijaaruf sababiin himamu: “tarsimoo fi toftaalee adeemsa hojii QBO gara fooyyeesutti jijjiran hojii irra olchuuf qabsoofina” jechuun siyaasa gartummaa gosaa aguguu yaalu. “Despite its military and political strength, OLF had been unable to wage a consistent and forceful campaign against the regime of Tigrean People Liberation Front; therefore the new leadership will focus on intensifying the armed struggle against the Meles regime5.” Garuu jijjirammi toftaa, tarsimoo, fi hogganoota ABO yoo adeemsa hojii QBO ni foyyesu ta`eef: silaa haarefami hawwamu kun qoratamee ergii caasaa heraan angoo qabuuf dhiyateen booda sirnaan raggaasifamuun gara hojiitti hikama malee; siyaasa gartuummaa ilaalcha Arisummaa calaqisu dhalchuu hin qabu ture. “Narrow-minded groups within the OLF cannot see beyond a limited sphere… every thing possible was also done to cover-up individual as well as group errors…Nationalism as an ideology for the struggle was at its infancy and not yet properly defined7.” Hameenya siyaasa gosummaa osoo fagoo hin adeemin biyya olla, Somaaliyaa, caqasuudhaan hubannaa irraa argatuun dansa. Bara 1991 booda hogganoti siyaasa biyya Somaaliyaa dhimma hojii siyaasaaf garaa garummaa gosaa fi tessuma lafaatti sirna malee fayyadamuun isaanii dhimmoota bulchiinsa ummata Somaalee kessa hunduu (jaarmiyaa fi motummaan adda addaa) dangaa-malee senuudhaan waan barbaadan dalagatuuf ulaalee cufaa hin qabaatin babba`neeraaf. Rakkoon kun ummata Somaalee golii walixaxeef saaxiluudhaan jirenya Somaaliyaa bara hin murtofineef dhabamsise. Gartuuleen moraa QBO hogganan bara 1992 booda karaa marsaa internet (Fakkif: O-net, pal-talk, kkf) fi hawaasota Oromoo biyyoota hormaa kessaan siyaasa alkalatiin ilaalcha gosummaa calaqisu ofuun ilmaan Oromoo giddutti walishakkii babalisuudhaan Oromoo gosummaan walirratti dulsisuuf yaalaniru. Maddi rakkoo kanaa dorgommii aangoo ti. Rakkoon aangoof dorgomuu ammoo ummata Oromoo bira jira osoo hin taane barattoota (<beektoota) Oromoo bira jira. Osoo waan tokkoyuu hin to`atiin siyaasa wali-hamii, wali-shakkii, fi wali-yakkii geggesuun ummata Oromoo hin fayyadu. Dantaalee aangoo abjochuudhaan barattooti Oromoo ilaalcha isyaasa gosummaan wali ijaaruun kun dhukkuba dafee fayyu miti. Rakkoon kun waan hundaa caalaatti QBO midheera. Dhukubi kun Oromiyaa seenuuf tarii yoo carraa argateef baroota danuuf adeemsa QBO duubatti harkkisuudhaan sochilee QBO ful-duratti adeemuu danquu kessaan umurii sirna gabirummaa dheeressa. Kanafuu jaarmoleen QBO bara dorgommii gartummaa irraa gara bara tokkummaan (tumsomuun) sochilee siyaasa QBO hogganutti guddachuuf (ce`uuf) murteessuun sagantaa ariifachiisaadha.


Balaa Anniyya, Jaarsoo fii Mi’eeysorratti wayyaneedhaan baname.

Waraannii naannoo Soomalii, Oromoo daangaa Soomaletti dhihaattu ammaas weeyrare, namni kumaan lakkaawamu balaa haarayaaf Saaxilaman. Gabaasaan Mayyu (ona Anniyyaa) irraa nu dhaqqabe akka mirkaneeysutti Waraannii dhaabbataan naannoo Soomalii kan Ogaaden fii loltoonni Liyyuu Polis kan Ogaaden keeysatti ummata shoorarkeeysuun beekkame, daangaa naannoo Oromiyaa cabseee, lafa Oromoo Anniyyaa, Mayyuu Muluqee humnaan dhuunfate. Akka gabaasaa tanaatti, torbaan dabre guyyaa Salaasaa, tuutni loltoota Somalee lamaanuu harka tokko tahanii Oromoorratti waliin bobbahanii jiraattoota Oromoo kanneen naannoo Mayyuu qubatan balaa guddaa irraan gahanii jiran. Gaafa dura humna waraanaatiin dhufanii Oromiyaa dhunfatan, Wayyaaneen Ummata Oromoo kan amma wayyaba tahe saba xiqqatti deebisuun nidandayama yaada ja’u Mallas dubbatee ture. Sagantaa dabaa, tan ummata Oromoo xiqqeeysuufii lafa isaa dhiphisuu kana hojiirra oolchuuf Wayyaneen, ollaalee Oromiyaa gara hundaan hidhachiiftee Oromoorratti bobbaasaa jirti. Humni Liyyuu Poolis, humna wayyaaneen jaartee hidhachiifte tahuun hubatamaadha. Tarkaanfiin Liyyuu Poolis fii humna waraana Ogaaden kan amma Mayyutti bobbahee kuni Oromoo lafa isarraa buqqisani saba biraa qubsiisuuf sagantaa lafa kaayyame dalagatti hiikuuf duula walirraa hin cinne tahee jira. Akka kanaan baatii ( ji’a ) jahan dabre baha Oromiyaa kutaa Harar, Oromoota Anniyya, Oromoo Jaarsoo tiifii Oromoo naannoo Mi’eeysoo qubatan lafa isaaniirraa buqqiftee Ogaadenootaafii Issaaf kennanii ummatoota Oromoo fii Soomalee jiddutti xifaa uumani jiran. Baatii April tana keysa, lafa Anniyyaa ona Mayyuu irratti duulli gara Ogaadeniin baname Oromoo kumaatamaan lafa isaa, Mayyurraa buqqisee jira. Oromoon meeshaa,humna waranaatiifii lojistikii (logistics) akka isaanii waan hin qabneef lola itti baname dura dhaabbatuu hin dadeenye. Warri Oromoo Anniyyaa, Jaarsoofii Mieeysoon lolaa jiru kun eenyu faa? 1, Waraana mootummaa naannoo Soomalii fii,2, waraana addaa ka liyuu police ja’amu, ka wayyaaneen akeeka ykn dalagaa tanaaf qopheeyfatte. Mayyu lafa jidduu Cululiifii laggeen Ereriifii Gobeelle jiddutti argamti. Lafti Mayyu ja’amtu tun hedduu guddoodha. Dheerinni isii kaabaa kibbatti km 350 ni caalti, baharraa dhihatti KM 180 ni caalti. Lola haaraya kanaan Qabeenyi Anniyyarraa a’ame (saamame); Loon 475, Gaala 25 fii Harree 15 Ummanni Oromoo Anniyyaa kan ona isaarraa buqqa’ee Huusetti walitti qabamee jiru 500,000 ni gayan ja’ama Namoonni gataniis ni jira. Lafa qonnaa kani duraan qabaniifii oomisha isaanii akkasumatti dhiisanii biraa baqatan. Ummanni Oromoo qawwee gayaa hin qaban. Bakka heddutti mootummaan irraa hiiktee jirt. Hanga xiqqaa harkatti hafeef ammoo rasaasa hin qaban. gara geejjibaatiin akkasumatti ir’ina guddaa qaban. Yeroo kuni tahu Soomalootaafii Wayyaanota hidhannoo fii rasaasni konkolataa, xayyaaraa fii gaalatti fe’mee jala deema. Karaa biraatiin yoo Oromoon Anniyya humna waraana Soomalee kan ofirraa dhawan OPDOn hidhannoo ni hiikkachiifti.Torbaan dabre yeroo ummanni Oromoo Anniyyaa humna Soomalee ifirraa ittisuuf tattaafate, OPDOn ajaja Wayyaneetiin namoota Oromoo kudhanirraa qawwee hiikanii turan. Balaan ammaa tuni tan Anniyya, Jaarsoo fii Mi’eeyso qofa xiyyeeffattee miti. Balaan tuni tan Wayyaneedhaan karoorfamte; balaa duguugiinsa shanyiiti. Kanaafuu Oromoon gara hundaan harka walqabatee, duguuginsa shannyi kan akka ummataatti isaan aaggate kanarraa if eewaluu qaba.


Qoophii Dargaggoota Oromoo Phoenix GGO 2013

Darggaggoonni Phoenix Qophii Addaa Gaafa Eebila 27,2013 Qoopheessan irratti Kabaja Guyyaa Gootota Oromoof Qaban Haala Qindaaheen Ibsatan. Ebla 27 bara 2013 waamicha “Waldaa Darggaaggota Oromoo” Phoenix, Haawaasa Oromoo Ariizonnaa keessa jiraatan hundaaf godhaniin bakka Ummanni heedduminaan argameeti magaalaa Phyiinics keessati sagantaa haalaan qindaawe gaggeeffatan. Sagantaan kuun eebba maanguuddootaan banamee; faaruu Tokkummaa, Tokkummaa yaa ilman Oromoo Tokkummaa jedhuun itti aanaamee; san booda Guyyaan Yaadannoo Gootota Oromoo yeroo jalqabaatiif Hawaasa Oromoo Ariizonnaa jiraatanin sirna dammaqqinaa fi hoo’aadhaan ayyaaneffatame. Guyyaa seena qabeessa kana Oromoon heedduminaan walittii dhufuudhaan waayee gootota Oromoo qabsoo bilisummaa Oromoof jedhanii wareggaman qoophii addaa addaatin kan akka “Draama, Walaaloo, Shubbisaa fi Dhiichisaa, akkasuumas haasawaa miseensoota waldaa sanaan godhameen haala barreedaatiin kabajamee olee. Walgahiin eebba manguddoon erga eegalameen booda miseensi waldaa kanaa kan ta’ee darggaggoo Muusaa Daawud guyyaan goototaa maalif akka kabajamu, Ebli 15 attamiti guyyaa goototaa jedhamee akka labsame, warreegama qaqqali kafalame, kaayyoo warreegamni itti kafalamee fi kafalamaa jiruu, akkasumas jecha Maammo Mazamiir “Qabsahaan Kufus Qabsoon Ittii Fufa” fi “Yaadannon Gootota Oromoo Bara Baraan Jiraata” jedhun ibsii ga’aan kenname. Kanatti aansuun Walaloon darggaggoo Musaa fi darggaggoo Abdiisaa ttiin dubbiffamee haammilee Oromoota sagantaa kana irratii argaman kan mirqaansee turee. Diraaman darggaggootaan qophaa’ee ummataf dhiyaate barumsa gaari kan kenne ture Bifa kanaan, sirba goototaa fi tokkummaa Oromoo faarsuu wallisaa Mohammad Sheekaa tiin dhiyyatee akka gaarittii gegeefamaa oolee injifatnon xumuraamu irra darbee tarkanfii booriifis waliti-dhufeenyaa Hawwaasa Oromoo Ariizonaatif karaa kan saaqe ture. Qabsahaan Kufus Qabsoon Ittii Fufa!!! Yaadannon Gootota Oromoo Bara Baraan Jiraata!!! Injiifannon Ummatta Oromoof! Galatoomaa!!! Musa Dawud


Kora Adda bilisummaa oromo G/Kamaal Galchuu tiin hoogganamu Godinaa Awropaa kan baraa 2013

Miseensoonni fi Deeggartoonni ABO Kora Godinaa Awroppaa waggaa kanaa bakki itti tahuu Magaalaa Muenchen Biyyaa Germany tti. Addi bilisummaa Oromo ABOn Birgedara G/Kamal Galchuu tin Hogganamuu Hawaasa Oromoo fi Sabaa Sablamoota hunda Kabajaa waliin Issin afeeree jiraa hirmaadhaa. Marii iratti argamaa waan isniif hin galin gaafadhaa hubadhaa. Galgalli bashannana oromos jira. Wallisaa oromo beekkamaa Obboo J.A. Abbaa Gadaa isin bashannansiisuuf qophaawaa jiraan. Guyyaan:May,31.2013 Miseensa qofaaff Sa´aati 14:00 irraa egala. Guyyaa: June,01.2013 Hawaasa oromooti fi Sabaafi Sablamootaf Sa´aa 14:00 irraa egalaa Iddoon : Levelingstrasse.12 81673 Muenchen Germany. Akkaatan ittiin dhaqamu Baahnhof ykn cetaral station irraa U5 ykn S.Bahn naan haga Ostbahnhof deemtanii achiraa; Traama 19 Richtung St.veit strasse kan deemu qabattanii dhaabbata lama deemtanii sadaffaa dhatti buutaan. Haltstele Schlüsselbergstrasse kan jedhurratti buutanii Tram. Gara duubaatti firraa gara galtanii gara harka mirgaa tirratti gadi tarkaanfattani meetira 50 yoo deemtan Lidle tti dhuftan. Karuma Lidle gubbaa deemuu sani. Koree Qindeessituu Kora kanaa bilbila kanaan qunnamuu ni dandeessan 1.Lalisaa/ bakalcha-8.2 Tel.0049.8939295371 / 004915216890359 2.Wallo23. Tel. 0049.8161871745/ 004915210111060 Galatoomaa nageyaan jiraadhaa Lalisaa


Oduu lola naannoo Anniyyaa

Waraanni Ogaden kani Wayyaaneen Liyyuu Poolis jettuu Oromoo Gammoojjii Anniyyaa weeyrare. Oduun naannoo Qumbii qubsuma Oromoo Anniyyaatii baatu akka mirkaneeysitutti, hidhattoonni Liyyuu Poolis kani Wayyaneen Soomalee Ogadinirraa jaarrattee bara afran dabre gara jabeenyaan ummata Somnaalee Ogadeen irratti shoorarkaa duguuginsa shanyii hojjachaa bahe, batii dabartee kaasee, Oromoo gammoojjii Anniyyaa qubatturratti bobbahee, lafa bal’ooorraa ummata humnaan buqqisuun gabaafame.


Kutaa3ffaa: Siyaasa gantummaa fi gartummaa to`achuun tokkummaa moraa qabsoo bilisummaa Oromoo (QBO) dhugoomsa

Zakaariyaas Mulataa fi Malkamuu Jaatee Caamsaa 2013, Oromiyaa 2.3. Siyaasaan gartummaa jireenya diinaa dheeressa Sababii hojii QBO qindoominaan hogganuuf hin milkaawinif, bekaas ta`e hin beekamin fedhiin dinaa kallattii fi alkalattiin moraa QBO kessatti raawachifamaa fi raawatamaa jira. Sirna-dhabilummaadhaan siyaasa gartummaa ijaaruun walirratti duluun qabsoo ta`eera. Kessumaa bara 1992 booda hogganoti siyaasa QBO heera jaarmaa faallessuudhaan gartuu dhalchanitti fayyadamuun moraa QBO tasgabbii dhorkuu fi dina tumsuun ba´llachaa ademeera. Fakkenyaaf bara 2002 moraa QBO kessatti ABO fi QCABO giddutti dorgomiin siyaasa gartummaa geggefamee ture Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) kibba Oromiyaa walirratti dulsisuudhaan lubbuu qabsaawotaa bilaasha taasiseera. Akkasumas bara 2008, gartummaan ABO fi QJABO giddutti dhalate, haaluma walifakkaatun dina tumseera. “Ethiopia has taken more than 100 armies of the OLF into custody after they surrendered and handed over a cache of arms and the group included Lucho Burbura who has been one of the group’s top military commanders and its head of foreign relations16.” Siyaasa gartummaa irraa jequmsi dhalatu badii walifakkaatu qaqabsisuudhaan bara 1978 irraa egalee moraa QBO kessatti deddebiyeera. Farreen irratti duluun duddubatti hafee; garuu wali irratti duluun aadaa hogganoota gartulee siyaasa QBO taasifame. Qabenyaa fi angoon silaa dina waloo dadhabsisuf hojii irra oluu malan gara ittiin ofi irraati duulanii ofi (QBO) dadhabsisan fi dina tumsanitti geddarame. Gartummaan wali irratti duluu jaarmolee siyaasa QBO kessaan ergamtooti dinaa moraa QBO olisenuun golii dhalchuuf milkaawaniru.. “Dinni karaa dirree lolaa hin milkawiin hafe karaa siyaasa gartummaa ulaa saaqameef kessaan kallatti fi alkallattiin moraa QBO kessa senuudhaan hojii QBO dadhabsisuuf carraa guddaa argateera13.” Sirna dhabilummaan siyaasa gartummaa hogganuun kun yeroo hedduu gurmuu qabsaawotaa gartuuleef addaan qoduudhaan wali takaalsiseera. Hojiin QBO deggersaa fi firooma quphsaa argachuuf hin milkofine, sababii siyaasa gartummaa warra akka ABIO/AWDO, IBSO (GBO), QCABO, QJABO, AWO (ADFBO) , fi kkf jalatti moraa QBO caccabsuudhan qabsaawota wali irratti dulsisuu kessaan afaan faajjiin ballifamaa adeemef. Akkasumas sochii dinni moraa QBO kessatti geggefatu bilchinaan to`atu hin dandenye, sababii siyaasi gantummaa fi gartummaa rakkoo kessaa ta`uun isaanii jaarmoolee biratti hin hubatamniif. “Akkuma Oromootni deebi’ee tokkoomuu ABOtti gumaachan mul’atan, warri (beekaas ta`ee hubannoota gahaa dhabuudhaan) laamsha’ee hafuu gurmuu qabsaa´otaa qofatti osoo hin taane kan sabichaattille gumaachaa turan argamuu dha9.” Sochilee QBO hogganummaa tokkomeen (tumsomeen) geggesuu hanqachuu jaarmolee QBO kessaan deggersi dinaaf kennamaa jiruu waan mullisu kessaa: “ummati Oromoo fi ummatooti Itophiyaa bara dheraaf sirna gabirummaa kessatti akka hidhamaniif dinaaf carraa guddiseera.” 2.4. Furmaata ta`uu malan Rakkooleen adeemsa hojii QBO kessaa dhalataa fi guddataa adeemuun ifaadha. Furmaatis ni jira ture; garuu jaarmooleen siyaasa hogganuuf ofi gurmeessan rakkoolee isaan qunname kana sirnaan furatuuf fedha, mullata, fi qophii arifachiisaa dhabuun isaanii ni yaaddessa. Moraa QBO garaa-gar cacabsuudhaan jaarmoolee gartomee fi waligaarrefatuun hojjii QBO geggessanii ummata bilisomee fi biyya walabomee argamsisuun amansisaa miti: sababii jaarmoolee qindoomina hin qabaatin jalatti gurmaawun QBO geggesuu qofaadhaan angoo gutummaan dina injifatu argachuun hin mijoofineef. Kanaafuu jaarmooleen QBO akka ABO, ABIO/AWDO, ATBUO/ABUO, IBSO, fi GBO hojii QBO qindoominaan geggessuf bara 2000 waligalteedhaan jaarmaa Tokkummaa Humnoota Bilisummaa Oromoo (THBO) hundeessan. Jaarmoleen QBO angoo caccabaa fi facawaan wali irratti duluun hafee; qabenyaa horatan walitti fiduun gama walitumsanii qindoominaan qabsaawanitti tarkaanfachuun firootaa fi ummata Oromoo gammachisee ture. “Garuu ijaaramuun THBO akkuma akeekameetti furmaata hawwamee fiduuf hin milkoofine, sababii qajeelfama ifaa ta`ee saganteesun dagatameef 13.” Qindoomina hawwame gara hojiitti osoo hin jijjirin THBO ijaarama waggota jaha (6) booda Adoolessa bara 2006 diigame. “The United Liberation Forces of Oromiyaa (ULFO/THBO) has announced the suspension of the OLF from the umbrella organisation for the OLF has joined the Alliance for Freedom and Democracy (AFD)2.” Siyasaa gartummaa qajeelchuuf furmaatoti ta`uu malan gosoota shan. Isaanis: (1) jaarmooleen siyaasa QBO hundi walitti baquudhaan jaarmaa THBO tokkomsuu; (2) miseensoti fi deggertooti QBO siyaasa gartummaa lagachuudhaan jaarmaa ABOtti makamuu; (3) sirna gadaa foyyawee ijaaramu jalatti jaarmoolee QBO ramaduun hogganummaa dabareen sochilee QBO qindeessu; (4) jaarmooleen gara gartuleetti gadi cacaban marti dogongora darbe irraa baratuun waligalteen Tumsa Bilisummaa Oromoo (TBO) ijaarudhaan hogganummaa qindaaween hojii QBO fula-dura furgaasuu; (5) yookin jaarmolee iddoo kudha lamatti (12) cacaban kessaa tokkichi jabaan tarsimoo fi toftaa qaroomee baafachuudhaan angoo argatuun bilisummaa Oromoo dhugomsuuf milkaawuudha. Siyaasa gartummaa qajeelchuudhaan moraa QBO tokkomsuuf sochii haaraan walakkessa bara 2008 booda jalqabeera. Gartulee ABO irraa cabsatan gara ABOtti deebisun moraa QBO tokkomsuun yaalamaa jira. “The OLF announces that after a series of talks under the mediation of its founders have agreed to unify the organization by signing a major agreement on September 27, 201021.” Gartuulee siyaasa QBO walitti araarsuuf sochiin egalamee kun jarmaa THBO/ULFO biratti deggersa argateera. “The ULFO would like to congratulate the OLF for its courageous move to successfully complete the steps necessary to resolve its internal differences: and it sees this move as a step in the right direction of future journey to unify all Oromo forces so we can all stand against the enemy in unison20.”Dina injifatuuf waltumsuun QBO fininsuun hojii murtessaa ta`uun waan hubatamuu egale ni fakkaata akka ibsoota ABO fi THBO/ULFO irraa dubbifamutti. Jaarmoleen QBO hundi yookin ammi walihubatan marti hogganummaa tokkomeen QBO sochosuuf waan qophaawuu egalan ni fakkaata. Fakkenyaaf marii yeroo dheeraaf hogganoota ABO fi QC-ABO giddutti adeemaa ture xumuruuf jilli gama lachuu walgahii araaraa gaggeeffachuun, adda bahiinsa bara 2001 hanga har’aatti turan irratti bal’inaatti haasa’uun jaarmolee ABO tokkoomsuuf murteesan (www.oromoliberationfront.org/News/2012/Ibsa_Walhubannoo_fi_Araara_Qaama_C ehumsaa_ABO_fi_Shanee_Gumii_ABO.pdf). Akkasumas jarmaa Kongiresii Ummata Oromoo fi jarmaa Warraaqsa Fediralistii fi Demookirasii Oromoo walitti dabalamuun gaaddisa Kongiresa Fediraalistii Oromoo (KFO) jalatti siyaasa QBO hogganuuf murteesun ejjannoo abdachiisaa dha. The Oromo People’s Congress (OPC) and the Oromo Federalist Democratic Movement (OFDM) have formed a coalition, Oromo Federalist Congress (OFC) (www.oromopeoplescongress.org/news.php). Sochilee QBO fuldura furgaasuuf furmaati sardaan tumsa ijaaruudha, sababii facawanii qabsaawuu qofaan, dina tumsa alagaan ijaaramee fi angawee tikfamaa jiru, injifatuun salphaa hin taanef. Kanaafuu ABO tokkome, THBO walitti baquu jaarmolee irraa ijaarame, fi kkf mariyachuun jaarmaa TBO hundeesun siyaasa QBO qindoominaan hogganuuf ofi qophessuu qabuu. Hogganummaa tumsomeen sochiin QBO agobora TBO jalatti qindaawuu ergii egaleen booda, jaarmoolee tarsimoo qabsoo bilisummaa hordofan hawachuun Tumsa Bilisummaa fi Demokiraasi (TBD/AFD) haaressuu. Dina injifatuudhaaf angoon dina caalanii argamuun dirqama. Tumsa ijaaruu kessaan angoolee siyasaa, qunnamti alagaa, humna namaa, dinagidee, fi waranaa walitti qindeesuudhaan qabsawanii dina waloo injifatuuf milkawuun adunyaa kana kessatti waanuma barameedha. Fakkenyaaf humnooti adda addaa angoole horatan walitti qindessun qabsoo sadarkaa adunyaatti hoggananiin impaayera Usumaan Turkii, ofi- tulummaa Hitler, hammenya Mosolonii, fi abbaa-irrummaa moraa komunstii injifatuuf milkaawaniru. Hogganoti baroota durii fi bara ammaa hikkaa tumsa siyasaa hubatan kun biyyota isaanii irra taruun adunyaa bulchuuf angoo horatan. Jaarmoolee amna qabsoo irra jiran mitii, motumooti biyyoota hogganuuf angoo ofi harkaa qaban angoolee waranaa, diplomaasii, fi dinagidee guddifachuuf waligalteen Tumsa tarsimoo ijaarratu. Kanafuu sochilee QBO humneesuun dina injifatuuf takaallaa gartummaa furgaasuun TBO ijaaru fi TBD (AFD) haroomsuu kessaan hogganummaa qindaween warraaqasa bilisummaa to`achuu fi tiksuuf yeroon ofi qopheesuun dansa. 2. Xumura Yeroo hundaa adeemsa hojii kessaa rakkoolen (waldhibdeen) dhalatuun ni jiraata. Rakkooleen dhalatan mijuu fi fallaa ta`uu malu. Rakkooleef yeroon furmaatoota arguuf milkomuun hundee qaroominaa fi guddinaa ti; garuu rakkooleen sirnaan hin furamin yoo turan fi sirna-malee yoo furaman gara faallaatti guddatun riqicha (dandii) farreen ittin moraa QBO kessa seenanii jequmsa omishan ta`uu malu. Adeemsa QBO kessatti rakkooleen roga gantummaa fi roga gartummaan dhalatan waan ajaayibaa miti. Akkuma kan Oromiyaa bara dheraa, biyoota adda addaa sirna gabirummaa jalatti kufan kessatti, baroota dabiran, gantooti dinaan bitamuun gara jabinaan lammii kessaa dhalatan irratti yakkoota hiriyyaa hin qabnee raawataniru. Jallinni yakkamtotaa yoo hubannaan hin dangeefamneef QBO milkessuun hin salphatu. Adeemsa hojii yookin qabsoo bilisummaa kessatti hojjetooti (qabsaawoti) waldhiibanii gartummaan gosa adda addaa dhalatuu mala; garuu dorgomiin gartummaan geggefamu dina waloo kan angessu yoo ta`eef hojiin hojjetamuf yookin qabsoon geggefamuuf saganteefame ni midhama, hikkaas ni dhaba. Hogganoti siyaasa bilisummaa Oromoo gartummaa jallisuun moraa QBO kessatti afaan faajjii babalisan irraa jequmsi dhalatee waan babalataa ademeef, hojiin QBO milkomina dhabuudhaan sirni gabirummaa tumsamaa jira. Jaarmooleen QBO hogganan, dogongora baroota darbanii muxannoon sirreefachaa fi waan kessa jiran sirnaan xinxalanii hubataa, fulduree QBO tottolchuuf ofiin ofi dammaqsu qabu. Silaa jaarmoolen QBO marti, hameenya gartummaan amantaa fi gosaa baatee adeemu, ummata hubachisu turee. Garuu jaarmoleen kun senaa gootowan Caamsaa 15 bara 1980 fi ummata irraa baratuun gara siyaasa safuu Oromummaa edateetti guddatuun tokkummaa qabsaawotaa tiksuuf murtesuu qabu; garuu maalif? “sagantalee sochii QBO gara sadarkaalee xumuraa hafan sadanitti yeroon tatarkaanfachisuuf !” Ragaa: https://bilisummaa.com/Barruu_rakkoolee_kessaan_hojii_QBO_danqan.pdf


Dhugaaf kutateeti seene kharaa…

Dhugaaf kutateeti seene kharaa Hacuuccaa didee barbaada furaa kharaa walbaa bal\’isee banuuf Booree cubbuufii cubbissa cubbo Dhawee gombisuf abbotii shiraa Buqqase darbbuf gufuuf if duraa Agamsaa gaalleti if butuuf coraa murttii cimtudhaa hin seehin hibboo Haa walii galluu haa wal Ciicannu Haa wal jaalannuu haa wal jibbinu Ni dhufa gayyaan gatii wal baree Tatteenyu caayaa dhadacha amboo Khan waliti boonyee wal araramnnu Dhugaadhaan garaa wal xaliilfannu Waaree aanttummaa wal genyee dhuguuf Mijuu gammachuu guttannee gorbboo Gaafas ani shakkiin qabu moohannaa Cunqursaa boorre mirggaan galannaa Gaafasi khan tarree ilmmaan bilisaa Nutiis dhaabbachuuf jiraanuu yaa aboo Namnni muratee yoo haqa isaatif gadoode Ballama Rabbiiti ni arkata yoo barbbade Namnni kutatee yoo bilisummaaf gadoode Ballama seenaati ni arkkata yoo barbaade


Duguuginsa Shanyi Oromoorratti Geggeeffamaa jira

Gabaasaan Mayyu (ona Anniyyaa) irraa nu dhaqqabe akka mirkaneeysutti Waraannii dhaabbataan naannoo Soomalii kan Ogaaden fii loltoonni Liyyuu Polis kan Ogaaden keeysatti ummata shoorarkeeysuun beekkame, daangaa naannoo Oromiyaa cabseee, lafa Oromoo Anniyyaa, Mayyuu Muluqee humnaan dhuunfate. Akka gabaasaa tanaatti, torbaan dabre guyyaa Salaasaa, tuutni loltoota Somalee lamaanuu harka tokko tahanii Oromoorratti waliin bobbahanii jiraattoota Oromoo kanneen naannoo Mayyuu qubatan balaa guddaa irraan gahanii jiran. Gaafa dura humna waraanaatiin dhufanii Oromiyaa dhunfatan, Wayyaaneen Ummata Oromoo kan amma wayyaba tahe saba xiqqatti deebisuun nidandayama yaada ja’u Mallas dubbatee ture. Sagantaa dabaa, tan ummata Oromoo xiqqeeysuufii lafa isaa dhiphisuu kana hojiirra oolchuuf Wayyaneen, ollaalee Oromiyaa gara hundaan hidhachiiftee Oromoorratti bobbaasaa jirti. Humni Liyyuu Poolis, humna wayyaaneen jaartee hidhachiifte tahuun hubatamaadha. Tarkaanfiin Liyyuu Poolis fii humna waraana Ogaaden kan amma Mayyutti bobbahe kuni Oromoo lafa isarraa buqqisani saba biraa qubsiisuuf sagantaa lafa kaayyame dalagatti hiikuuf duula walirraa hin cinne tahee jira. Akka kanaan baatii ( ji’a ) jahan dabre baha Oromiyaa kutaa Harar, Oromoota Anniyya, Oromoo Jaarsoo tiifii Oromoo naannoo Mi’eeysoo qubatan lafa isaaniirraa buqqiftee Ogaadenootaafii Issaaf kennanii ummatoota Oromoo fii Soomalee jiddutti xifaa uumani jiran. Baatii April tana keessa, lafa Anniyyaa ona Mayyuu irratti duulli gara Ogaadeniin baname Oromoo kumaatamaan lafa isaa, Mayyurraa buqqisee jira. Oromoon meeshaa, humna waranaatiifii lojistikii (logistics) akka Liyyuu Polis waan hin qabneef lola itti baname dura dhaabbatuu hin dadeenye. Warri Oromoo Anniyyaa, Jaarsoofii Mieeysotti duula banee jiru kun eenyu faa? 1) Waraana mootummaa naannoo Soomalii (Killil 5) fii 2) waraana addaa ka liyuu police ja’amu, ka wayyaaneen akeeka ykn dalagaa tanaaf qopheeyfatte. Mayyu lafa jidduu Cululiifii laggeen Ereriifii Gobeelle jiddutti argamti. Lafti Mayyu ja’amtu tun hedduu guddoodha. Dheerinni isii kaabaa kibbatti km 350 ni caalti, baharraa dhihatti KM 180 ni caalti. Lola haaraya kanaan Qabeenyi Anniyyarraa a’ame (saamame); Loon 475, Gaala 25 fii Harree 15 Ummanni Oromoo Anniyyaa kan ona isaarraa buqqa’ee Huusetti walitti qabamee jiru 20,000 ni gayan ja’ama Namoonni gataniis ni jira. Namni Oromoo kan Liyyuu Polis fii waraana Killil shaniin ajjeefaman nama 37 ja’ama. Oromoon Mayyuu lafa qonnaa kani duraan qabaniifii oomisha isaanii akkasumatti humna ajjeeftootaatiif dhiisanii biraa baqatan. Ummanni Oromoo qawwee gahaa hin qaban. Bakka heddutti mootummaan irraa hiiktee jirt. Hanga xiqqaa harkatti hafeef ammoo rasaasa hin qaban. Gara kaaniin ammoo Wayyaaneen Soomaloota Killil 5 ijaartee hdhachiiftee Oromoota nagaya (innocent civilian) irratti bobbaaftee jirti. Gara geejjibaatiin akkasumatti Oromoon ir’ina guddaa qaban. Yeroo kuni tahu Soomalootaafii Wayyaanota hidhannoo fii rasaasni konkolataa, xayyaaraa fii gaalatti fe’mee jala deema. Karaa biraatiin yoo Oromoon Anniyya humna waraana Soomalee kana ofirraa dhawan Wayyaaneen gara OPDO tiin hidhannoo ni hiikkachiifti. Torbaan dabre yeroo ummanni Oromoo Anniyyaa humna Soomalee ifirraa ittisuuf tattaafate, OPDOn ajaja Wayyaneetiin namoota Oromoo kudhanirraa qawwee hiikanii turan. Balaan ammaa tuni tan Anniyya, Jaarsoo fii Mi’eeyso qofa xiyyeeffattee miti. Balaan tuni Oromoo akka sabaatti lafarraa duguuguuf wixinamtee hojiirra oolaa jirti. Gochi kuni gocha duguugiinsa Shanyiiti. Balaan tuni tan Wayyaneedhaan karoorfamre; balaa duguugiinsa shanyiiti. Kanaafuu Oromoon gara hundaan harka walqabatee, duguuginsa shannyi kan akka ummataatti isa aaggate kanarraa if eewaluu qaba.


Afaan Oromootiin maqaalee ji’annii kana beeyta?  Yoo hin beekne kunoo shaakali

Maqaalee Ji’oota takkaa baatiilee Afaan Oromootiin meeqa keenyaatu beeka? Keessumattuu joolleen Oromoo ta Oromiyaa Alatti dhalatan maqaan ji’ootaa hafeetuu kan Afaan ofiituu hin beeyne lakkooysa akka hin qabne dhugaa hunda keeyyaaf ifa jiru… rakkoo kana irra aanuuf barannee wal barsiisuun dirqama ilmaan Oromoo hundaati… kanaaf bilisummaa.com, bilisummaa.info baruumsa Afaan Oromoo bifa ammayyatiin mimmidhagsee waan beeku barsiisuuf hidhatee jira…..kutaa baruumsa shaakala ar’a kana keessatti maqaalee ji’oota bifa shaakalaatiin qabatee dhihaatee jiraa irraa fayyadami…. Shaakaluuf As Tuqaa


“Bakka itti shaakallullee hin qabnu”

Gaafiif deebisaa Akkeesstii/fakkeessituu jaalamtuu diraama garagaraa hojjatuun beekkamte Aaddee Abbabach waliin TV ergamtuu wayyanee waliin taasifame haala gaddisiisaan xumurame… Bakka itti shaakallullee hin qabnu jettee yeroo isiin rakkoo himachuu jalabdee gaazeexeessiche wayyaanee dubbii jijjirsiee..


MuldhataTV Gadaa

http://gadaatv.com/gadaa-tv.html “Odeeffannoo bilisaa, ummata bilisaaf” odeeffannoon xinnoo hin qabdu! Masakamni TV gadaa, Bu’uurri sirna gadaa akka gabatuu fi guddatu sagalee ta’ee hojachuu Dirqama TV Gadaa TVn Gadaa sagalee ummata Oromoo ta’udhaan, ummati Oromoo yaadaa fi yaaddoo qabu, bilisaan keessummeessa. TVn Gadaa tokkummaan, bilisummaa fi mirgi dimokraasii Oromoo akka dagaaguu, akkasumas haqa fi dhugaa ummatootiin qaban midiyaa walaba ta’ee tajaajila. TVn Gadaa, daba, yakka, samichaa fi acuuccaa sabaa fi sab-lammii Itiyoophiyarra, sirna bitootan gahaa jiru murannoon saaxila Itiyoophiyaa keessatti ijaramuu midiyaa walabaaf, TVn gadaa qooda isa irraa eegamu gumaacha. TVn gadaa, aadaa, afaanii fi duudhaa oromoo guddisuu keessatti media qooda kennu ta’a. Gadaatv@gmail.com


Seenaa Dhokataa Ilmaan Oromoo Biyya Eritrea Keessaa

Amna Dukkanaa’aa Seensa Akeekni barruu kanaa, qaama kamuu irratti olola oofuu osoo hin taane mudannoo akka dhuunfaatti qabsoo Oromoof jecha na mudate ibsuuf, kanumaan wal qabatees dargaggoota Oromoof dhaamsa dabarsuuf. Waa’ee koo duubatti deebi’ee gad fageenyaan ibsuu caalaa gabaabumattin eenyummaa koo dubbiftoota barruu kanaaf ibsuun barbaada. Ani waggoota muraasa dura barataa Yunivaristii Jimmaan ture. Sochii barattootaa Oromoo yunivaristii Jimmaa keessatti deemaa ture keessatti hanga dandeettii koo qooda hin tuffatamne kennaan ture. Wayitan barataa sadarkaa lammaffaa ture irraa kaasee maadhee ABO kan biyya keessaa jalatti ijaarameen qooda Oromummaa kiyya bahachaa ture. Maatii siyaasaan miidhame keessattin guddadhe waan taheef gaa fa Yunivaristii Jimmaa seenes, hojii qabsoo moggaatti dhiisee barnoota kiyya qofaa irratti fuulleffachuu hin dandeenye. Abbaan koo yeroon ani xiqqaa ture irraa kaasee miseensa ABOti jedhamee baroota dheeraaf mana hidhaa keessa dabarse. Qaamas itti hir’ateera. Haati keenya oliif gad jettee abbaa keenyaaf mana hidhaatti gala deddeebisaa nu guddifte. Madaa kanatu oggayyuu na dhukkuba waan taheef ABO akka qaroo ija tiyyaa, akka dhiiga kiyyaatti ilaalaa fi dharra’aan guddadhe. Waa’ee koo asuma irratti gabaabseen garan yaada ka’eefitti deebi’a. Akkuman olitti kaase wayitan Yunivaristii Jimmaa keessa barataa turetti sochiin taassisaa tureen wal qabatee ija humnoota tikaa mootummaa keessan bu’e. Hiriyoonni koo qabamanii hidhaman. Ani miliqee gara biyyaatti deebi’ee maatii koo biras dhaquu hin dadneenyee, magaalaa Finfinnee keessa fira koo bira daheeffadhee torbaan muraasaaf jiraadhe. Haala kanaan jiraachuun baayyee natti ulfaate. Quunnamtiin hiriyoota koo waliin qabu na jalaa ciccite. Caasaan dhaaba ittiin quunnamus akkasuma hidhamuu hiriyoota kootiin wal qabatee na jalaa cite. Waanan godhu dhabee jennaan dunuunfadhee ABO barbaacha karaa eegale. Adeemsa Finfinnee irraa gara Eritrea. ABOn yoomi irraa kaasee Eritrea akka jiru beekuu baadhullee, bara 1990moota gara dhumaa keessa ABOn Eritrea jiraachuu miidiyaa mootummaa Wayyaanee irraa dhagahaan ture. Booda keessa ammoo bal’inaan haasawamaa dhufe. Anis kanumaaf jecha ABO argachuuf gara Eritreatti qajeeluu akkan qabu murteessee karaa eegale. Finfinnee irraa ka’ee hangan daangaa Itoophiyaa fi Eritrea gahutti qormaata ulfaataa keessan dabre. Humara bakka jedhamun gahe. San booda achitti baatii tokkoof hojii humnaa hojjachaa akkattan daangaa qaxxamuree cehu qoradhe. San booda ilma Oromoo kan dhalootaa godina baha Shawaa tahe, waraana mootummaa keessaa miliqee hojii humnaa irratti bobba’e tokko waliin wal bare. Namni kun hojii humnaa kana golgaa godhatee namoota daangaa ceesisaa ture. Suutuma jedhee bubbulee rakkoo kiyya itti himadhe. Innis hin deemiin asuma teenyee hojjannee biyya keenyatti deebinaa naan jedhe. Deebi’uu akkan hin dandeenya itti himeen amansiifadhe. San booda karaa na akeeke. Anis guyyaa tokko galgala sa’a 9 irratti karaa eegale. Mallattoolee inni naaf kenne qabadhee karaa muree deemaa bulee, ganama oggaa lafti barii’u waraana Eritreatti harka kennadhe. Haalota akkuman Eritrea seeneen na mudatan. Amma Abdiin koo bara dheeraa waan naaf milkaawu natti fakkaate. Waraana Eritreatti akkuman harka kennadheen, ABO barbaacha akkan deemu itti hime. Isaanis rakkoo hin qabu nu bira turtee suuta boqottee deemta naan jedhan. Haala kanaan torbanoota lamaaf qormaata osoo narratti gaggeessanuu achuma isaan waliin jiraadhe. Akuma torbaan lama fixeen konkolaataa Raashina/gala waraanaa fide irra na buusanii na qajeelchan. Achi bakka waraanni mootummaa Itoophiyaa itti walitti qabamu Afaabeeti bakka jedhamu na geessan. Bakka Afaabeeti jedhamu kanattis ABO akkan barbaadu irra deddeebi’ee hime. San booda namoonni tokko tokko natti dhufanii TPDM ykn Sochii Dimokiraasummaa ummata Tigiraay dhaaba jedhamutti akkan makamu na gaafatan. Ani kaniin manaa baheef Oromoof qabsaawuu qofaaf, akka tahe kanaaf ammo ABO malee dhaaba biraa akkan hin barbaanne irra deddeebi’ee itti hime. Baatilee muraasa booda nu fuudhanii konkolaataan naannoo Hareenaa jedhamutti nu dabarsan. Mooraa humni waraanaa guddaan keessa jiruttin of arge. Kan haasawamu afaan Tigirinyaa qofa. Amma dubbiin naaf galte. Warra TPDM jedhaman bira akkan jiru. Warri mootummaa bakka saniin nu gahe osoo hin deemiin, maaliif bakka kana na fiddan? Ani Oromoodha, ABOn barbaada jedhee itti hime. Kana booda dhimmi kee nu hin laallatu isaan waliin wal haasawi jedhanii achumatti na gatanii kutan. Haala TPDM keessa ture. Guyyoota lama TPDM keessa ergan buleen booda, qoondaalli TPDM dhufee na haasofsiise. Ani miseensa dhaaba isaanii tahuu akka hin feenee fi ammallee ABO barbaacha akkan manaa bahe itti hime. Innis natti koflee kana booda waa’ee ABO osoon haasawuu dhiisee akka naaf wayyu natti himee itti yaadi naan jedhee na biraa deeme. Ammas lama bulee natti deebi’uun na gaafate. Anillee yaadni kiyya kan hin jijjiiramne tahuu irra deebi’ee hubachiise. San booda qophee narraa baasanii mana hidhaa na seensisan. Mana hidhaa keessatti ijoollee Oromoo akkuma koo ABO barbaacha bahanii mootummaa Shaabiyaan butamanii TPDMtti kennaman 16 gahan, akkuma kiyya miseensa TPDM tahuu didan arge. Achi keessaa mucaan dhalootaan dhiha Oromiyaa naannoo Dambi Doolloo tokko akka hamaa tumamee ijji isaa tokko guutummaan guutuutti hojiin ala tahe arge. Gariin isaanii mana hidhaa san keessa baatiilee 6 oliif turaniiru. Anis ilmaan Oromoo hidhaman kanneen waliin baatiilee sadiif hidhame. Baatiilee sadeen kanneen keessatti halkanii fi guyyaa uleen nurraa dhaabbatee hin beeku. Doorsisa, qorannoo, walumaagalatti dararaa ulfaataa keessa dabarre. Lamuu maqaa ABO akka hin dhoofne akeekkachiifamne. Mana hidhaa keessattillee akka waliin hin haasofnu nu ugguruu yaalan. Jireenya hadhaawaa, hidhaa irraa gara hidhaatti. Abdii nama kutachiisa. Haa tahu malee baatiilee sadeen mana hidhaa ture keessa ilmaan Oromoo kanneen waliin walitti dhihaachuun waan hedduu odeeffadhe. Akeekni dararaa TPDMn nurra gahaa tures maal akka tahe bareechee beekeera. Kunis TPDM ilmaan Oromoo karaa mootummaa Shaabiyaa isatti kennamanii dhimma bahee dhaaba maxxannee haaraa kan akka OPDO TPLFiif gaangee tahee ergamaa jiruu ijaarrachuuf tirtiraa jiraachuu isaaniiti. Kana ammoo boodarra anis akka gaariitti mirkaneeffadheera. Ilmaan Oromoo mana hidhaa sana keessatti dararamaa turanis warra dhaaba ergamtuu haaraa ijaaruu keessatti meeshaa tahuu didaniidha. Ilmaan Oromoo TPDM keessatti argaman kanneen mana hidhaa jiran qofaa akka hin taanes hubadhe. TPDM sochii OPDO haaraa bixxiluuf taassisuun ilmaan Oromoo hanga tokko kanneen dararaa yeroo obsuu dadhaban, humnaan walitti qabee dhaaba siyaasaa Oromoo ittiin qabanna jedhanii abjootan ijaarrataniiru. Akkuma guyyaan dabraa dhufeen gammoojjii biyya ormaa keessatti dararamuun nuufis tahee qabsoo bilisummaa Oromoof bu’aan inni fidu tokkollee waan hin jirreef, tooftaa ittiin mana hidhaa san keessaa bahuu dandeenyu irratti maryachuu eegalle. Kanumaanis ijoolleen Oromoo mana hidhaa TPDM keessa turre waliigallee, yaada TPDM nuuf dhiheesse fudhachuu keenya qondaala TPDM yeroo adda addaatti deddeebi’ee nu qoraataa turetti himne. Innis ani duraanuu isinitti himeera, ammas balballi keenya isiniif banaadha, qabsoon gaggeessinus qabsoo ummataa waan taheef nu waliin hiriiruuf fedhii yoo qabaattan wanti isin dura dhaabbatu hin jiru jedhee mana hidhaatii nu yaase. Haa tahu malee mana hidhaa keessaa baanullee kallattiin gara ilmaan Oromoo warra ijaarameetti hin makamne turre. Akka kanaan duraa mana hidhaallee tahuu baatu, waraana isaanii warra kaadhimamaatti nu makanii hojii humnaatti nu bobbaasan. Ijoolleen Oromoo mana hidhaa keessaa baane akka walitti dhufnee hin maryanneef adda addaa jaarmiyaa keessa nu facaasan. Bakka dalagaatti walitti dhufnee yoo wal haasofne, afaan Oromoon wal haasawuun dhorkaa akkka tahe nu akeekkachiisan. Dhaaba Oromoo qofa osoo hin taane, dhaaba sabaa fi sab-lammootaa biroollee ijaaraa akka jiran hubadhe. Torbanitti guyya tokko sagantaa sabaa fi sab- lammootaa jechuun qophii qopheessuu eegalan. Afaan waltajjii san irratti hayyamamu afaan Amaaraa qofa tahe. Sanaan alatti afaan Tigirinyaa barachuunis dirqama akka tahe nutti himan. Haala kanaan osoo jirruu ilmi Oromoo nu waliin hidhamee ture tokko bakka hojii humnaa hojjataa turetti waraana TPDM waardiyyaa itti bahee ture gasoodhaan dhahee ajjeesee baqatee baafate. Boodarra gurbaan kun Sudan seenee akka lubbuun jirullee dhagaheera. Erga gurbaan kun badee deebi’ee haalli nutti jabaate. Isin fixna jedhanii nu doorsisuutti ka’an. Tokko tokkoon nu yaamanii qorannoo nurratti gaggeessuu eegalan. Mataadhuma gad qabannee rakkoo san keessaa bahuuf murteeffannee waan isaan nu godhan hunda taane. Yeroo gabaabaa booda ilmi Oromoo dhalootaan naannoo Iluu Abbaa Booraa tahe kan waraana mootummaa Wayyaanee keessa ture tokkos bade. Osoo hin fagaatiin qabanii rasaasaan dhahanii ajjeesan. Anaan natti deddeebi’anii oggayyuu na haasofsiisu, ijoollee akkan amansiisu na gorsu. Anis hayyee jedheetuma ijoollee gaafan argu obsuma godhadhaa haala itti baduu dandeessan qofaa mijeeffadhaa ittiin jedhe. Bakka kanatti dubbiftoota barruu kanaa waan osoo hin hubachiisiin hin dabarre tokkon qaba. TPDM lakkoofsaan humna waraanaa guddaa qaba. Ijoollee waggaa saddeetii irraa kaaseen hanga maanguddootaatti. Harki guddaan humna waraanaa kun humnaan kan walitti qabameedha. Daa’imman manneen barnootaa irraa, barsiisota, dhirsaa fi niitii gabaa irraa galan humnaan guuranii gammoojjii Eritrea keessatti leenjii waraanummaa kennuuf. Kan siyaasaa fi adeemsa TPDMtti amanee waliin jiraatu garuu muraasa. Guyyuu badaa oolu. Gaafa nuti leenjii waraanummaa fudhannu namootaa nu waliin leenjii fudhataa turan 108 keessaa baatii tokko keessatti gara namoota 22tu bade. Ilmaan saboota biroo achi keessa jiran qofaaf osoo hin taane waliifillee garaa hin laafan. Lola seenaniis hin milkaawan, humni guddaan harka kennate, leenjiin gahaan waan hin jirreef lakkoofsi madoo fi namoota dhumatanis salphaa miti. Humnaan itti oofanii lolchiisu. Adeemsi kun tahuufii dinnaan boodarra loluus dhiisaniiru. Gara yaada kiyya jalqabaatti oggaan deebi’u anis suuta suuta amanamaa fakkaadhee dhihaadhe. Qondaalonni isaanis natti dhihaatanii waan tokko tokko natti himuu eegalan. Suuta suuta akkaataan achi keessaa bahee miliquu danda’u irratti qorannoo kiyya itti fufe. Waa’ee ABOs suuta gaafadhee jennaan kallattii waraanni TPDM jiru irraa fagoo akka jiran dhagahe. Haala kanaan achii badee ABO argachuu caala gara Sudanitti qajeeluun akka irra salphaa tahe hubadhe. Guyyaa tokko akkuma tasaa gaggabee kufe. Dhuma irratti dhukkubni garaa kaasaa akka na qabe himadhe. Kanaaf halkan yeroon fedhetti akkan fincaaniif gad bahu naaf hayyaman. Waraana mootummaa keessaas waan hin turreef gammoojjii kana keessaa baduu hin danda’u jedhanii yaadan. Anis halkan tokko yeroo 10 bahee deddeebi’e. Namni akka na hordofaa hin jirre mirkaneeffadhee halkan lammaffaatti koddaa kootti bishaan guuttadhee halkan keessaa gara sa’a 2 fi walakkaa irratti deemsa kiyya eegale. Ogguu lafti barii’u daangaa mureen waraana Sudaanitti harka kennadhe. San booda mooraa baqataa Shagaraab jedhamutti na geessan. Achi taa’een firoota kiyya biyya ambaa jiran quunnamee maallaqa naaf ergamii torbaan lama booda gara kaartum qajeele. Ani jireenya baqattummaa hawwees hin beeku, kaniin manaa baheef qabsoo waan taheef gara Kaartum deemee caasaa ABO quunnamuuf murteeffadhe. Kaartuma gahuu kiyyaa fi Caasaa ABO argachuu. Akkuman Kaartum gaheen hojii duraa kaniin godhadhe hiriyoota koo na biraa hidhaman barbaadu, kana malees caasaa ABO argachuuf tattaafadhe. Hiriyoota koo mana hidhaa turan keessaa tokko kan hiikkame argadhe. Haalota na mudatan hundaa ibseefii ammallee ABO argachuuf akkan fedhii qabu itti hime. Guyyoota lama booda jireenyi kiyya gara milkiitti deebi’uu eegale. Hiriyaan kiyya sun quunnamtii waan qabuuf bakka hundaa fixee bilbila koo narraa fudhatee miseensa ABO kan dirqamaaf Kaartum jiru tokko waliin wal na quunnamsiise. Miseensi ABO Sudanitti argadhe kun, nama guddaa, hubataa, jireenya kiyya keessatti bakka olaanaa qabuuf, naman yoomuu hin daganneedha. Bakkan qubadhu hunda naaf mijeesse. Umuriin narra nama baayyee guddaa tahullee hiriyaa kiyyan taassifadhe. Haalotan gammoojjii Eritrea keessatti dabarse, gochaa mootummaan Shaabiyaa fi TPDM ijoollee Oromoo irratti raawwatan hundaa tokko tokkoon itti hime. Innis guddoo hin raajamne. Garuu “Bishaan Fira fakkaatee nama nyaataa” jedhee mammaakee callise. Maal jechuu barbaadde? Jedheen gaafadhe. “Anaafuu naaf hin galle” jedhee deebii naaf kenne. Fuula isaarraa aarii fi dhiphina arge. Itti deddeebi’ee gaafachuu hin feene. Dubbiin hangi tokko naaf galte waan taheef bulfadheen gaafadhe. Innis waan hedduu naaf hime. Yeroo dheeraa Eritreatti deddeebi’uu isaa fi san dura ammo baroota dheeraaf miseensa WBO buleessa tahuu. Oromoonni keenya biyya alaa jiraatan qondaalonni ABO Asmaraatti galanii jireenyatti jiru, jedhanii haasawu naan jedhe. Dhaggeeffachuun itti fufe. Garuu Asmaraan alagaaf dhiisii ilmaanuma biyyaafuu bakka itti bashannanii jiraatan akka hin taane naaf hime. Mootummaa Shaabiyaa keessatti namoonni gariin qabsoo keenya kana irraa jibba akka qaban naaf hime. Sanumatti dabalee waa’ee Kamaal Galchuufaa naaf kaase. Kamaal Galchuu namni onnachiisee akka inni dhaaba irraa cabee bahu kan jajjabeesse qaamuma mootummichaa keessaa murna tokko tahuu naaf hime. Sana duras seenaan fakkaataan raawwatamuu taa’een irraa dhagahe. Baatii lamaaf waliin jiraannee waan hedduu na taphachiise. Hogganoonni keenya qabsoon kun akka jiraattuuf wareegama ulfaataa baasaa akka jiran, innillee umurii kanaan qabsoo keessatti cihee kan hafeef maanguddoon isaa olii qabsoo kallattii baayyee qabdu keessatti cinniinnatanii jiraachuu akka tahe na hubachiise. Diina fira fakkaatutti siqnee karaa deemuu dadhabne jedhe. Anis waan hedduun hubadhe. Ammas onneen koo qabsoo na feete. Kanaaf ammoo osoo hangamuu haalli mijaawaan jiraatee, gara gammoojjii Eritreatti qajeeluu qalbiin na dide. Kaartum irraa gara Sudaan kibbaatti, achii ammoo gara Ugandaatti, Ugaandaa irraa gara Keeniyaatti qajeele. Bu’aa bahiin isaa hedduudha. Kana ibsuun homaa fayidaa hin qabu. Kaartum irraa ka’ee Nairobi gahuuf garuu ammas gara baatiilee sadii narraa fudhate. Amma Naayroobii dhaqqabeera, adeemsi koo hin dhaabbanne, qabsoofin bahe qabsoo ittin fufa. Amma haala hundaa mijeeffadhe, quunnamtiin koo qajeelaadha. Har’as borus baqataa tahuu hawwee hin beeku. Faanti koo gara Oromiyaatti na fuulleffata. Hadhaan jireenyaa gammoojjii Eritreatti TPDM keessatti arge waan hedduu na barsiise. Ganamas haalootu manaa na baase, haaloo irrattin haaloo dabaladhe. Waan Eritrea keessaa hanga arge ibsuuf yaaleera, hangan dhagahe garuu dubbachuu hin feene. Nageenya ijoollee Oromoo har’allee achi jiraniif jecha. Garuu guyyaan itti wal gaafannu inuma jiraata jedheen abdadha. Xumura Egaa waan narra gahe hedduu ibsuuf yaaleera. Xumura irratti wanti gad jabeessee jedhu, hogganoonni Shaabiyaa qabsoo keenya irraa harka haa fudhatan. Ilmaan Oromoo TPDMf dabarsanii kennuun dararuun dhaabbachuu qaba. ABO hin barbaadan yoo tahe nurraa bahi haa jedhaniin. Oromoonni biyya ambaa jirtan, hunda jechuu baadhullee hedduun keessan ilaalcha dogoggoraa qabdanitu jirtu. Asmaraan lafa itti bashannan, lafa itti qabsoo dagatanii of qananiisan akka hin taahe waanan dhagahe hedduu keessaa hanga xiqqoo ibseera. Ani gama kootiin hogganoota ABO haala danqaa fi gufuun itti heddummaate keessatti qabsoo hadhooftuu gochaa jiraniif dinqisiifannoon koo guddaadha. Ammallee galata qabdu jedhaan. Yaada koo guduunfuun dura ammas irra deebi’ee kaniin jedhu, hogganoonni Shaabiyaa, barri itti wal gaafannu ni jiraati, nurraa dhaabbadha, kan kanaan nu gahes isinuma ammallee adeemsi amma itti jirtan fala isiniif hin tahu dhaabbadhaa, imaammata keessan keessa deebi’aa ilaalaa jechuun barbaada. Dargaggoonni Oromoos yoo qabsoo barbaaddaniif biyyuma keenya keessatti haa hojjannu. WBOn kallattii maraan jira, caasaan ABO bal’aan biyya keessa jiraati biyyuma keenya irratti qabsoo keenyatti haa jabaannu isiniin jedha. Waan qalbii guutuun dubbiftaniif guddiseen isin galateeffadha Injifannoo Ummata Oromoof!!!! T.F YKN Addaamuu Nairobi Keniya irraa


Godina Harargee Bahaa magaala Awwadaayitti walgahii galgala kana gaggeeffamterratti  qaadhimamtoota filannoo boruu jadhamee warri beekkame

1. Sheek Qamar ka gaafa dargii masjiida biiroo godhaate biiroo sheek qamar ja’aniin soomana qaalii mootummaa godhuun waajiba jadhee biyya fursiisee ture 2. Yuusuuf Qoophe ka yoggaa sheekkan Suufiyyaan dubbatu radiyallaahu anhu jadhu nama toohiida jibbuu keessatti fakkii hin qabne 3. Ahmad Haaruun ka koorsii ahbaashaa hunda hirmaatee ahbaash akka gaaritti fudhate 4. Muktaar Karroo kan amata kudha shan dura ahbaashummaa fudhatee kitaaba ahbaash qabaatuun kan masjiida tokkolletti jama’aa hin salaanne 5. sheek Bakrii imaama hadraa Suutee 6. Mahammad Aliyyii inbaasii hadraa sheek Mahammad Saalih isaan kanaafii warreen biraa ka waan afaan kaayan numa liqimsuu malee warreen waa takka hin dubbanne


LESSONS THAT CURRENT AND FUTURE GENERATION OF DDD CHILDREN,OROMO NATION AND MEDIAS MAY LEARN FROM THE REAL LIFE EXPERIENCE OF THE OROMO CLAN CALLED DDD CLAN

THE SLOGAN OF WAR ON THIS EVIL:-´I only care for the current and future generation of DDD clan,I do not care for those who did shameful and evil acts within the clan whether their age is young or old, the evil doers should see justice at the court of DDD clan and the story should be shared by all DDD children´ ..(leader of DDD clan war on Evil). CONCLUSIONS OF THE SURVEY(in Afan Oromo) – Sirni fiwudaalaa fi nafxanyaa yeroo xumuraatiif bara 1991 Itoophiyatti du´ee awwaalamus ilaalcha Fiwudaalaa fi Nafxanyaatiin hogganamuun hanga guyyaa kaleessaatti teessoo isaa ……… godhatee jibbaa fi dhara maatii ilma Oromoo kan DDD jedhamu kan biyya keessaa fi biyyoota gara garaa jiraatan keessatti facaasuun obboleeyyan lamaan abbaa fi haadha tokkorraa dhalatan akka wol-qixa hin ta´iniitti dhaloota ammaa barsiisuun maatii ilma Oromoo DDD jedhamuu kan dhugaa qabatanii jiraatan dararaa fi rakkoo cimaa irraan gahaa turaniiru.Haa ta´uu malee bara 2011 irraa eegalee Woraanni Bilisummaa maatii ilma Oromoo DDD kan JJJn hogganamu Hoggantootaa fi Aangawoota ilaalcha fiwudaalaa fi Nafxanyaa dhaloota ammaa barsiisaa turanii fi jiran kanneen mataa keessa miidiyaa fi Intarneetiin deddeebisee tumuun akkuma sirni cubbamaan Abbaa lafaa Haile Sillaaseen Dargiidhaan itti salphatee mana fincaanii masaramootummaa isaa keessatti awwaalametti guyyaa kaleessaa dhaloota ammaa DDD lubbuun jiran hunda dhimmicha miidiyaa adda addaa fayyadamuun dhageessisuun Hogganaan garee dhiphootaa fi dhiphoonni yakka sukkanneessaa gurra nama woraanu kanneen deddeebisanii dalagan kan ganda DDD keessa jiran hundi isaaniituu mana murtii maatichaatti(Jaarsotatti) murtiidhaaf akka dhihaatan gaafateera.Kan hafe hojiin kan mana murtiiti.Dhaloonni ammaa gandichaa hunduu dhimmicha balaaleffataa murtee mana murtii gandichaa eeggataa jiru.Dhaloonni ammaa maatii DDD murtee dhimmichaa dhiheenyaan hordofaa jiranii fi Hogganaan woraana bilisummaa maatii DDD Murteen mana murtii gandichaa haqa qabeessaa fi Maalaammaltummaa irraa bilisa akka ta´u ni abdata. RECOMMENDATIONS Lubbuu fi Dhiiga woreegamtootaa ilaalchonni akkanaa dulloomaan kunniin yoo nu yaadachiisee sagantaalee Barnootaa miidiyaalee Oromootiin tamsa´an keessa galchinee hin hojjatin gahee nurraa eeggamu baane jechuun hin danda´amu.Dhiignii fi lafeen woreegamtootaa sirnaa fi ilaalcha fiwudaalaa fi nafxanyaa barbadeessuu irratti dhangalaasanii fi caccabsan nu quuquu qaba.Danqaalee ilaalchaa akkanaa kanniin kan jaalalaa fi kabajaa hawaasa keessaa balleessan adda baastanii qorattanii Sagantaalee Barnootaa ta´ee sagantaalee Bohaartiitiin Sammuu sooftiweeriin dulloomaan akkanaa kuni itti fe´amee hawaasa rakkisu kana sooftiweerii haarawa itti fe´uun murteessaadha. Kana gochuuf immoo miidiyaaleen elektirooniksii fi piresiis isin harka jiru. Maal eegnaree Oromookoo, HARMEEN OROMOO OSOO DHIIRA DEETTEE QABDU, DHARTI HOGGANAA ITTI TA´UUNII HIN QABDU.Fkn dhimmootni ummanni adda baasee sirritti beekuu qaba jedhee yaadu 1. Hiikkaan jechoota Qanyi-azmaach,Giraazmach,Fitawrari kuni Bobbii gara mirgaa,bitaa fi fuulduraa akka ta´e. Maal bobbaasaa turan Oromiyaa keessa bara fiwudaalaa san? Horiidhamoo?,Jabbileedhamoo?Waraana? Oromoonni bara fiwudaalaa Woraana yoo kallattii hundaan bobbaasaa turan sana eenyurratti bobbaasaa turan? Galma sirna akkamii galmaan gahuuf? jedhee dhaloonni ammaa gad fageessee xiinxalu yoo gafatehoo deebiin aangoo kabajaati jedhanii waan ittiin uftuulan hin fakkaatu Oromoota osoo waan haasayan hiikkaasaa fi seenaasaa osoo hin beekne haasayan yoo taate malee. Kanaaf,achi booda aangoo kabajaa osoo hin taane akka aangoo salphinaa akka ta´e Dhaloota Oromoo ammaa miidiyaaleen barsiisuudha jedha ani.Ilaalcha Nafxanyaa akkasitti hundeen buqqifnee sammuu Oromootaa qulqulleessinee qabsoo siyaasaa ta´ee dinagdee itti aanuuf qopheessuun dirqama keenya.Hin laafinaa..ufin xiqqeessinaa…Nutu uf xiqqeesse eennutu nu caale jedhe Abbaan keenya Ali Birraan.Dhugaasaati.Dhugaa san qabannee cimnee qabsaayuudha,biyya keessaa fi alaayis jechuudha.Diinni Oromoo immoo mootummaa amma aangoo harkaa qabu caalaa ilaalcha Nafxanyaan keessa isaatti baatee nuuf deemuuníi fi nurratti hojjetaa jiraniin ta´uu Oromoon hunduu beekuu qaba.Akkasuma ilaalcha olaantummaa nafxanyaa nuti sammuu keenna keessatti fedhii keenyaan baannee qabsoo laaffisnuunis ta´uu danda´a.Takka gubanne lammata gubannaaree Oromookoo? Afaan Nafxanyaa mi´aawaa sobduu keessi ibiddaa sanaa fi Afaan Qawweetiin kan abbootii keenna gabroomsanii sooftiweerii ilaalcha nafxanyaa dharaa sammuu oromootti fe´an gahaadha.Sooftiweerii san uf keessaa haqnee sooftiweerii haaraya gara galma Oromoon gahuu barbaaduutti nu geessisuu danda´u gad fageenyaan qorannee fe´achuudha sammuu keennatti.Eenyuu Oromoo hin caalle sammuu waaqni nuuf kenne cuunfinee seeraan itti fayyadamnee dhararratti qabsaayuu dinne malee.Oromoon eenyuuyyuu gadii miti.Sammuu keennatu sheeyxanaa fi ilaalcha nafxanyaa wojji ta´anii sammuu oromoota hundaa gabroomsaa fi abdii kutachiisaa jiru.Harmeen Oromoodhaa gaafa nu deettu kaayyoo hedduu nu deetteef keessaa tokko wollaalummaa,hiyyummaa fi dhara burqaa ishee hunda barbaannee akka itti qabsoofnee burqaa dharaa hunda cufnee harmeen oromoo nu deette nagahaan jiraattuufi.Kaayyoo harmeen Oromoo nu deetteef maaf dagannee addunyaa dukkanooftuu keessatti paartii maqaa Oromoo jedhu qofa moggaafannee miidiyaa maqaa oromoo ta´ee jecha gaarii oromoo keessa tokko itti kenninee miidiyaa maqaa akkanaa jedhaa akka saree woraabessa agartee qofa caljedhanii dutuun galma Oromoon bira gahuuf mataasaa keessaa qabu bira nun geessu.Kanammoo lafaa ka´eeti miti,waan Oromoon yaadu natu keessa beeka,Expertii fi gaggeessaa garee Qorannoo yaada ummataa ta´ee woggoota afuriif hojjetaa ture.Oromoon burqaa dharaa hundarratti akka qabsooftaniif isinirraa barbaada.Kan isin amma miidiyaan haasoftan kana OPDOnuu deebii deebistee bira dabriteerti.Oromoon kan isin haasoftan kana hin dhagahu,isinitti kolfaayyu.Ani akka Oromoo tokkootti paartilee Oromoo amma socho´aa jirtan hundaan kan isiniin jedhu mul´ataa fi ergama keessan sirritti irra deebi´aa sakatta´aamee waan bilchina qabu hin fakkaatu. Paartiin biyya bulchaa jiru kunis paartii isa wojji dorgomu woyii qabaachuu qaba ykn immoo eennutu natuqa jedhaa ummata kan caale miidha beekaa.Jabaadhaa tokko ta´aa.Woraabessa Nafxanyaa seera qabsiisanii halkan halkan qofa osoo nun jeeqin naannawa keenna dhufee waan nyaatu barbaadachuun akka eeyyamamuuf qofa jela sararanii seeressuudha.Kunimmoo jelqaba sammuukeennarratti qabsoofnee uf hinjifachuu gaafata,achii dhara burqaashee hunda barbaadanii gogsuudha.Jabaadhaa.


The Ordeal of Legendary Oromo Artist Fayessa Furi

The well known and much loved young Oromo artist Fayessa Furi left his beautiful wife and kids behind in the repressive and prison empire of Abyssinia and head to North Africa. He left Oromia a week a go and now he is seeking asylum in one of the North African country. This gifted and talented young Oromo artist is known not only for his beautiful song but also his courage and bold stand for our just cause and the formation of an independent Oromo state. Through his beautiful voice he touched every thing. He sang about love, poverty, beauty and nature. He also sang about braver Oromo hero/heroines, betrayal and unfaithfulness of OPDO, the crime and genocide committed against the Oromo People and the importance of unity to succeed. Despite TPLF ongoing repression, intimidation and harassment of Oromo people, Fayessa Furi sang all these songs boldly and fiercely without fear. To their shame he did all these in fronte of them and under their noise. This proved how courageous, strong nationalist and role model he is in our struggle for freedom. Fayessa is not only a great singer but also he is a great poet. Although his is very young, he is a great teacher and preacher of unity. Through his song he forced us to raise and ask ourself a number of unsolved and unanswered questions. He called up on all Oromos (the young, adult and the old, our scholars, politicians and elders) to stay united and work hand in hand and march toward our freedom/bilissumma. Fayessa is loved and popular not only among the Oromos, and those who can listen and understand Affan Oromo, but also among non-Oromos too. He is very much loved and respected artist. Once VOA Affan Oromo program labelled him as “the young Oromo raising star”. In deed he was. In the music history of Ethiopian empire Fayessa’s album was the first to be sold over a million copies, not to mention the illegally copied and sold albums in black market. He was the victim of his own art work, conscious and beliefs. After he openly criticized the under dog of Melese and TPLF, the OPDOs, he was on hot water and continually harassed, black mailed and received a number of death threat. He was arrested many times with out due legal process or committing any crime/offence. He was not only banned from presenting his work to his fans and supporters in concert and private functions but also banned from travelling overseas to show music concert. He was deprived his basic right, the right to work and survive. He was told blatantly as they wouldn’t let him to work and earn his livelihood unless he works for and with them. They banned his work from the public. Although he is loved and respected artist and his work was the first to be sold in over a million copies, his work is banned from being seen in the stated owned and controlled only TV. They predicted as he will surrender and join them when he finished the money he saved now. Luckily he decided not to surrender to spy on his own people. Instead he made audacious decision and proved them his word and courage as he won’t bow down for their pressure. Regional and state OPDO representatives and TPLF security forces approached him a number of times and asked him if he work for them and expose Oromo nationalist and OLF sympathisers, in return they will promote his music works and get him what ever he wanted. He refused their offer out right and told them as he prefer to die than to spy on his own people. I better put Fayessa’s own words here “ anni ummatta kiyyafi namma du’ufi wooregamu malee namma sabba kiyya irrati bassasumiti. Dacheen Oromia badhoodha, Osso hin dalagineele Ummani kiyya na jirachisa jirufi jireenya jeedhee sabba kiyya hin bassasu”. , Four hours later after he said this he was kidnapped by security forces and incarcerated in military barrack for over three months. While he was captive, he was subjected to verbal, physical and psychological abuse. He was repeatedly interrogated at gun point, asked to tell the OLF agent he was working with and why he refused to work with them. Ever since his movement and action including his activity on social media was under close scrutiny and he was forced to live in constant fear and not knowing what will happen to him next. He was extremely against fleeing Oromia. I remember him once saying “Didda manati dheesan, manna garam dheesa”. Woyanee is like cancer. They kill Oromo national silently and slowly. The reasons why Woyanee banned his work and his appearance from public sight, was to keep him poor, and to kill him and his lovely kids slowly and silently. That is the true color of TPLF. This was what he told me about his ordeal. It is time Oromo, to step up our effort and maintain our unity and fight for our freedom in unison. Fayessa is very open, honest and bold. I want to share what he told me about his ordeal and his unwavering stand on woyanee demand to surrender. There are a lot we can learn from this gifted and visionary young artist? I decided to share the below paragraph about his ordeal in his own words “Ani eessas gahuun natti haahafuu. yoo shokoraa nairobiillee ta’ee kahafuu, asumatti diinni natti hin tphatin jechaaf malee jiruu akka hin qabnee beekee jira. biyya kiyyatti ummata akka nugudsaatti na laalu irratti akka hin dalagne woggaa sadi guutuu dhoorkame. hanga kana cufa waanuma dura lafaaqabu nyaataa ture. amma sun dhumuuf kaanaan murteesse. any way. ammas waan kanallee saansuur gooti jedhanii waan biraa haataphannuu lafeetiyya.” kanaaf alaamanatti dheessanii, manaa garam dheessan jennee dadhabnne


Waamicha Tokkummaa Barattoota Oromoo Biyyaa Jarmanii (TBOJ)

Tokkummaa Barattoota Oromoo Biyyaa Jarmanii irra Gara:  Hawaasa Oromoo  Jaarmoolee Siyaasaa Oromoo  Dhaabbilee Mirga namummaa  Waladaa warra Wangeela Oromoo Biyyaa Jarmanii  Oromtitti Farnkfurtii, akkasumas Firoottan Oromoo Biyyaa Jarmanii fi Awroppaa kessatti argamtan maraaf Tokkummaa Barattoota Oromoo Biyyaa Jarmanii (TBOJ) 1ffaa. Maddi fi hundeen cunquursaa kann sirna gabroomfataa (Koloneffataa) Abashaa ta’u isa hubachuudhaan; 2ffaa. Gabroomfata Empaayeera Itophiyaa didu fi bilisummaa ummata Oromootiif hawaasaa Oromoo haaraa ijaaruf; 3ffaa.Warraaqsi ummata deggare akka fixaan ba’u , utubuu fi kessatti qooda fudhachuun barbaachisa ta’u isa amanu dhaan 4ffaa.Ummatni kenya bilisummaa gonfachuuf qabsoo hadhooftu hidhannoo fi karaa maraan adeemsuun barbaachisa kan ta’eef wal’aansoon akkasi dirqama fi mirga ilmaan Oromoo ta’u beekudhan; 5ffaa. Wal barsiifnee wal irra baruun dhaamsaa fi dirqama warraaqsi Oromoo nu dabarse hojii irra olchuuf; 6ffaa. Oromoon hundi bakka jiran maratti wal ijaarani wal jajjabessuun warraaqsa bilisummaa Oromotiif bu’a cimaa ta’u isa hubachudhaan; 7ffaa. Yaadaa fi gurmuu Oromoo qindessine jajjabeesuuf kan bu’ureffame ta’u yaadachiisa, yeroo amma Ummatni Oromoo yeroo kamiyuu caala hidhamaa, ajjeefamaa qe’ee isa irra buqqifamaa fi biyya abba isa irra ari‘yatama jira TBOJn Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) waggoota darbani kessa guutumman hirmaachudhaan kaayyoo isa ijaarameettin yoo madaalame hojii boonsa hojjetee jira. Karaa kan biraan immo sababa rakkinni Jaarmiyaa QBO tokkumman kan hoggana ture ABO kessa umameen wolitti qabame dhibba gurguddaa kan nu mudate ture ta’u waan dhoksine darbinu miti. Haata’u malee TBOJn ammas bu’a bayii hunda kessa injifannon darbee humni isa cimse ijaarame kan jiru yeemu ta’u, kaayyoo isa durii eeggachuudhan QBO finnisuuf yeroo kamiyyu caala qophii ta’u isaa ibsudhaan ergaa gaafa 17.09.2012ttin barrefameen waamichi isini dabarsukenya ni yaadattu. Haluma kanan, Hawaasni Oromoo fi Jaarmooleen siyaasaa nu qunnama jiran gudda galateffachaa, ammas: 1. Tokkumma humna ta’u amanudhaan; 2. Hawaasni Oromoo fi Jaarmooleen Siyaasaa yaada adda addaa qaban diina tokko( Woyyaanne/sirna Koloneffata Abashaa) irratti akka xiyeffataniif akkasumas woligalanii yoo hojjetan male addaan bahani dina moo’uun kan hin danda’amne waan ta’eef qabsoon waloo itti haa fuufnu jechaa, Waamicha kana irra debinee isinii dhiheesina. Kanaafu, TBOJn mana Ummata Oromoo fi deggartoota QBO ta’u isaa isinii mirkaneessina, dhimma Ummata Kenya ilaalu hunda irrattis akka nu wajjin hojjettan kabajaan isin gaafanna. Bilisummaa Ummata Oromoof! KHG- TBOJ irra www.tboj.de khg@tboj.de khg.tboj@yahoo.com


SBOn, Sagalee Ummata Oromooti!

Seenaa Qabsoo Oromoo keessatti , SBOn bakka ol aanaa qabaachuu isaa kan haalu yoo jiraate, diina kufaatii Ummata Oromoo kan hawwu qofaadha. Seenaan yoomillee seenaadha. Seenaa kana keessatti, warri seenaa hojjatan , seenaa Ummata sanaa keessatti , bara baraaf yaadatamaa fi waamamaa jiraatu. Seenaa Qabsoo Ummata Oromoo keessatti , SBOn , sagalee Ummata Oromoo ta’ee ,mirgaa fi haqa Ummati Oromoo Biyya abbaa isaa irratti qabaachuu qabu Ummaticha barsiisuu irra taree, Sirnoonni dhufaa dabraan miidhaa Ummata Oromoo Irraan ga’an , Addunyaan akka hubattu taasisuu keessatti qooda ol aanaa gumaachuu, ragaa tarrisuun hin barbaachisu. Seenaa Qabsoo Ummata Oromoo keessatti , Miidiyaalee walabummaa Oromiyaa fi Bilisummaa Ummata Oromoo irratti dubbachuu eegalan keessaa “sagaleen Bilisummaa Oromoo” isa Angafaa ta’uu seenaan ragaa ba’a. Seenaa Qabsoo Oromoo keessatti , Qabsoon Ilmaan Oromoo bifa gara garaan gaggeeffamaa ture, bifa gurmaa’iinaan akka gaggeeffamu taasisuuf ABOn ijaaramuun haqa. ABOn, Mirga Ummata Oromoo kabachiisuuf ykn Ummati Oromoo Biyya isaa qawween saamame, wareegama kafalee Birmadummaa Oromiyaa kabachiisuuf “waraana Bilisummaa Oromoo” akkuma gadi dhaabe, Ummata Oromoo sochii Qabsoo Bilisummaa Oromoo keessatti hirmaachiisuuf, waggaa 25n har’aa Sagalee Bilisummaa Oromoo yk SBO gadi dhaabe. Sagaleen Bilisummaa Oromoo waggoota 25n dabran keessatti maalfaa hojjate ? jennee akka ragaatti waan hojjate dhiheessuun yeroo gubuu qofa ta’a. garuu Hojiilee seenaan hin daganne hojjachuu isaaf raga gabaabaa kaa’uun ni danda’ama. Innis Ummatichi Qabsoo Sabichaa keessatti qooda inni gumaachaa jiru ilaaluun ga’aadha. SBOn bara dargii wayita eegalu, Ummati Oromoo mana mana isaatti dhoksaan dhaggeeffachaa turuu, eenyu iyyuu jalaa dhokataa miti. Har’as seenaan kun hin jijjiramne. Qabsoon Ummata Oromoo sirnoota hundaaf yaaddoo akkuma ta’e, SBOnis, mootootii Itoophiyaa hundaaf yaaddoodha. Yaaddoo waan ta’eefis, ummatichi akka hin dhaggeffanneef jedhamee. har’a Doolaara miliyoonaan lakkaa’amu dhangalaasanii, teekinolojii hammayyaan Ukkaamsuuf yaaluun, bu’aa SBOf raga guddaadha. Adeemsa Sagalee Bilisummaa Oromoo waggaa 25 keessatti , bu’aa ba’ii keessa dabrame seenaan nu kaa’ee yoo kaafne , dubbannee kan xumurru miti. “Sagaleen Bilisummaa Oromoo” Gootoonni Oromoo har’a maqaa tarrifnee dubbachuu dandeenyu , wareegama qaamaa , qalbii fi jireenyaa kafalaniin har’a ga’eera . kaayyoo SBOn kaleessa itti banameef inni duraa Ummata dammaqisuudha. Adeemsa isaa waggaa 25 kana keessatti gama Ummata barsiisuun, haalaan itti milkaa’uu isaaf, ragaalee hedduu kaasuu dandeenya. Dhaloota kaleessa qabsoo Oromoo hundeessee fi dhaloota har’aa qabsoo abbootii isaa finiinsuuf of laate uumu keessatti, SBOn qooda ol aanaa gumaachee jira. Addatti , waggoota 21 dabran kana ABOn humnaan ega chaartara keessaa ba’en booda, Ummati Oromoo abdii osoo hin kutannee , qabsoo isaa akka itti fufu taasisuu keessatti SBOn gumaacha ol-aanaa qaba. kanaaf ragaan qalbii Ummata Oromoo gama siyaasaan jiru kaasuun ni danda’ama. Har’a Ummatichi Dhaabbilee Siyaasaa Oromoo odoo hin eeggannee, ofii gurmaa’ee diina irratti tarkaanfii gara garaa fudhachuun , diina rifaasisaa jiraachuu qofaa odoo hin taane, injifannoo galmeessise kana karaa Sagalee Bilisummaa Oromoo akka gurra Ummatichaa ga’uuf ergachaa jiraachuun isaa, SBOn , Sagalee Ummata Oromoo ta’uu isaaf ragaa qabatamaadha. Galiin SBO Bilisummaa Ummata Oromoo garuu har’allee adeemsa irra jira. SBOnis har’a kan yeroo kami irra caalaa shiroota diinaa kumaantama isa mudatan keessaan , kaayyoo isaa galmaan ga’uuf, Ilmaan Oromoo muratoo ta’aniin tamsa’aa jira. SBO adeemsa isaa waggaa 25 kana keessatti bu’aa ba’iin keessa dabre, salphaa miti. SBO dhabamsiisuuf shiroonni gaggeeffaman, lakkoofsa hin qaban. Adda durummaan , Sirnoonni itoophiyaa SBO dhabamsiisuuf shirri gaggeessan haalaan jabaadha. Itti aansee Biyyoonni ollaa , sirnoota Itoophiyaa Bulchaniin wal ta’anii miidhaan dhaqabsiisan , boruu seenaan kan dubbatuudha. Sadarkaa 3ffaa irratti, Ilmaan Oromoo dantaa ofiin ykn diinaan gawwamfamanii yeroo adda addaa SBO laamsheessuu keessatti dogoggoora seenaan boriif keesse hedduu raawwatan. Wayyaaneen Qabsoo Ummata Oromoo bara baraaf dhabamsiisuuf, humnaanis ta’u hojiilee Dippilomaasiin , tattaaffii kana hin jedhamne taasiftee jirti, ammallee itti fufteetti. Wayyaaneen qabsoo sabichaa Galmee seenaa qabsoo sabootaa Addunyaa keessaa haqsiiftee, kan “Gooleessitootaa” keessa galchuuf , Doolaaraa Biliyoonaan dhangalaasuu , addunyaatu raga ba’a. akkasuma SBO ukkaamsuuf mootummaa chaayinaa irraa Doolaara Miliyoona 100 oliin, taakinolojii haaraa Biyya keessa dhaabsiisuu , waan ifatti argaa jirrudha. Kana malees, Biyyoonni ollaas ta’ee, kanneen fagoo jiran SBOf akka bakka hin laannee taasisuuf hojiileen Dippilomaasii hojjataman hedduudha. Biyyoota ollaan wal ta’anii , ABOf bakka akka hin laannee taasisuun SBOs dhabamsiisuuf hedduu ifaajjan. Kan diinni Qabsoo Oromoo irratti hojjateen qixa, warri galfata seenaa Jaallawwan isaanii nyaatanis, SBO gufachiisuu keesstti qooda xurii seenaa ni qaban. Addatti ABOn humna dhabee SBO akka dhiisuuf shirri gama dinagdee dhaabaa laamsheessuu keessatti, Dogoggorri seenaa hojjatame salphaa miti. Ilmaan Oromoo seenaan bor isaan himattu kunneen , ABO ummata irraa adda baasuu keessatti qooda mataa isaanii gumaachanii jiran. Wayyaaneen SBO cufsiisuuf ifaajjii akkuma taasiftu, warri xurii seenaas, ABO Ummata irraa adda baasuuf , SBOn cufamu qaba jedhanii Biyyoota olla jilbeenfatanii kadhataniiru. Kun ragaa waliin seenaan dhalootaaf keessee jirti. SBOn waggaa 25 booda maaliif hin babal’annee ? humna ga’aa maaf hin qabaanne ? guutummaatti Ummata bira hin ga’uu yk humna hin qabuu, maaliif hin fooyyofnee ? gaaffiileen jedhan ka’uu ni malan. Gaaffiilee kana qaamni haalu jiraachuu hin danda’u. dhaabni Qabsoo sabichaa hundeesse , humni SBO amma irra jiru ga’aadha jedhee kan fudhatu natti hin fakkaatu . miidiyaan adeemsa qabsoo saba tokko keessatti bu’aa inni qabu, Maanguddoonni keenya kan wallaaln natti hin fakkaatu. namnis ta’ee humni waan kana adda baafatee hubachuu barbaade, waan Qabsoon Oromoo keessa dabarte akka gaaritti yoo gilgaale deebii quubsaa argachuu danda’a. shirri keessaa alaan Dhaabas ta’ee SBO irratti hojjatame namni qalbeeffate , SBOn har’a ga’uu isaa dinqisiifata. Hanqinni hin jiru jechuu miti. Hanqinni jira jechuuf, ani waan kun akka milkaa’uuf qooda Oromummaa maalin gumaachee ? jedhanii of gaafachuun dursa argachuu qabaafan jedhe. Seenaan seenaadha. Namni seenaatti amanu hanga jirutti , seenaan inuma itti fufa. Seenaan SBO waggaa 25f waliitti aansee gaggeeffamaa jiru ammallee itti fufa. Qoodi miidiyaa Qabsoo Addunyaa keenya keessatti argaa fi dhaga’aa guddanne, kan Oromoo irra ga’ee hin dhaabbatu. Bu’aa ba’ii isaan argan, nuutis argaa jirra. Cichoomiinaan akkuma keesssa dabranii milkaa’aan nuutis ni milkoofna. Isaan , jabaatanii – laafatanii deebi’anii jabaatanii milkaa’aniiru. Adeemsi kun nurra ga’ee hin dhaabbatu . nuutis jabaannee – laafannee deebinee jabaannee ni moona. SBOnis akkasuma . yoo xiqqaate , SBOn , Sagalee Ummata Oromoo ta’uu irra ga’uun isaa , hegaree Oromoof hundee ta’uu isaa mirkaneessa. Warri laafatan inuma harca’u. warri obsa dhabes, inuma micciiramu. Warri muratoon garuu itti fufu !!!!!!!!!!! kun seera UMAMAATII .


Baha Oromiyaa; Aanaa Mulluqee mayyuuti namooni kuma heddutti lakkaawan lafa saanirraa buqqifaman

Balaan waayyaaneen Oromoota Harargee bahaa ona anniyyaa irraan geese hammaachaa dhufaa jira. Hamma ammaati furmaani argame tokkolleen hin jiru. Aanaa Mulluqee mayyuuti namooni lafa isaani irraa buqa’an kuma hudduti lakkaawamu. Akkasumaas namooni amma dura Aanaa Minoo naannawa qumbi irraa arihataman akkuma qa’ee isaanii irraa baqa’anitti rakkoo cimtuu keessa jiru. Rakkoolee ummata kana irra gahaa jirtu keessaa hammi tokko, beelaafii dheebuuf saaxilamuu,Kan balaa beelaatiin dhukkubni irra gahe dawaa dhabuu, dahannoo aduufii roobaa (shelter) dhabuudha. Haali kuni hatattamaan furmaata argachuu yoo baate lubbuun namoota baayyee bahuuf deemti.Waraanni liyyuu police kan wayyaaneen Oromootarrati bobbaafte ammaallee Oromoota naannawa kanaa ajjesaa jiraachuutu himama. Dhimmi kuni furmaata argachuutu irra jira. Oromoon isin hayyoota waa barate kana malee kan biraa kan rakkoo isaanii iyyatuuf hin qabdu. Gara VOAtiin Odeefatini Aaddee Jaalannee Gammadaa fii Obbo Namoo Daandii dhaan odeefatame hedduu gaariidha. Galatomaa! Rakkoon kuni ammallee itti fufaa waan jiruuf, jala bu’amee haalli amma achitti deemaa jiru kuni ammas yoo odeeyfatame ummata kanaaf gargaarsa guddaa taha. Odeeyfata Obbo Jalil Abdella Sagalee Oromiyaa irraa, Obbo Aana Fuad (Radio Hawaasa Oromo) duguuginsa shanyii oromoota ona Anniyyaa irrati wayaaneedhaan baname laalchisee jiraattota lafa isaani irraa buqqa’e waliin taasisan dhageefadha.


OROMO MALLI MAALI ?

Tokkicha Abbaa Milkii irraa Seenaa Sabboonan Oromo T.F ykn Addaamuun ABO barbaacha manaa bayee loltuu Shaabiyaa harka bu’un dabarfame TPDM (Tigry Peoples Democratic Movement) tti kennamuun dararaa cimaa booda kutannoodhan harkaa bayee of bilisoomsee seenessee yoon dubbisu mar’imaantu garaa keessa nagaggaragale. Yaa sabboonaa Oromo dargaggoo T.F baga waaqni si baasee seenaa kana uummata jaalattun ga’uf milkoofteen jedha. Kana argitee saaxiluun kee qabsoo ummata Oromo keessatti akka waan ga’e kee baatetti waan lakkaawwamuuf ABO tti makamee qabsaa’u hindandeenye jettee garaa si nyaatin. Kuni mataan saa injifannoo (achievement) guddaadha . Gara yaada nakaaseetti yoonan deebiu akka sabaatti lafarra jiraachuu qabna jeennee yoo kanyaadnu ta’e waan sabboonan kuni nuu ibserraa maal barachuu qabna jennee akka dhuunfattis akka ummataattis of gaafachuun dirqama jedheen yaada. Maaltu nuuf qophaa jira ? Balaa ulfaataa akkamiitu nutti as deemaa jira? Balaa nutti as deemaa jiru kana akkamitti ofirraa ittisu dandeenya ? Jennee of gaafachuun fala isaa barbaaduuf halkanii guyyaa hojjanu malee badii keessaa ba’uf baroota hedduu nubarbaachisu akka nuurra gahuuf deemu hubachuu qabna. Wanti qulqulluun ifa jiru Oromos ta’ee akka walii galaatti biyyatti Itoophiyaa jedhamtu tana summiin dhabamsiisu akka qopha’afii jiru mull’isa. Waan dargaggoon kuni barreesse yoo hubannu wanti ta’aa jiru waan tuffannee nu hintuqu jennee teenyee ilaalluu miti. Warri Shaabiyaa jaarmiyaa ofii ijaaranii,guddisanii,goobsanii mootummaa taasisaniin injifatamani toohannoon isaan qabeenyaa Oromo s ta’ee warra kibbaarratti horatan erga sarbame booda qaaniif hinaaffaa itti dhagahameen garaan isaan gubatee hirriba dhabanii akka jiran beekkamaadha. Kana haloo bahuuf humnoota mormitoota Itoophiyaa walitti qabanii ijaaruun mootummicharratti hiriirsanii mootummicha buqqisuu nidanda’u turani. Garuu jarri kuni fedhii san qabu? Hinqaban.Fedhii kan dhaban mootummaa wuyyaanee jaalatanii miti. Karoorri saanii yero dheeraa kan dantaa guddaa irraa arganna jedhanii yaadan akka jalaa hinfashalleef of qusachaa jiru. Karroorri saanii maali? Akkuma wuyyaanee ijaaranitti humna hooggantummaa Shaabitin gaggeeffamu ijaaranii gaafa wuyyaanee injifatan harka duwwaa biyyatti deebi’u jedhee namni yaadu yoo jiraate dogoggora guddaadha. Humni wuyyaanee injifatu kuni akka mootumaa Itoophiyaa dhuunfatee ta’e kan as bahu yoo ta’u biyyaattif kan hojjatu oso hin ta’in ka isaan tajaajilu (stooge administration) ijaaranii qabeenyaa ummataa saamanii akkuma obbolyyan saanii ittin sooromuudha akka qophaa jiran hubachuu barbaachisa. Dhakaa tokkoon simbira lama ajjeesuu jechuudha. Bu’aa qabeessa. Shaabiyaan lammata haa gowwoomu jenne eegun yookin hojii melekootaa akka hojjatu eeguun nurra jira natti hinfakkaatu. Mormitoota Tigrees lammata akka hinijaarre beekuu qabna. Amma kan gochaa jiru humna Shaabiyaa maqaa Tigreetin ijaaree akkuma barame PDO saboota adda addaa jala naquun humna Tigree fakkeessee bobbaasuudha. Jibba TPLF irraa kan ka’e Tigroonni hangi tokko mookfamanii ykn aangoo barbaacha wajjin hiriiru nimalu. Garuu kan hoogganan,toowatan waan hunda murteessan warra Shaabiyaa akka ta’an shakkiin hinjiru. Ummata Ertiraa kanarratti of jala hiriirsunis ulfaataa miti.Akka Waaqni biyya Kana’an Israa’eloon weeraranii irra qubatan waadaa galeefi gabrummaa biyya Misir jalaa baasee “dhqaa lafa Kaa’an,Amorit….. kan aannaniif dammi itti dhangalau fudhaa”jedhee kenneef sanitti Shaabiyaanis biyya jiituu annaniif dammi itti dhangala’u biyya Oromo fii naannoo Kibba ummata saatii laate akkuma Tigoortaa yeroo gabaabaa keessatti akka sooroman gabaabsetuma itti himuu qofaan gahaadha. Qabeenyaa namaatin sooromuun aadaa habashootaa waan ta’eef kana boodatti jedhu jedhamee hinyaadamu. Waaqnu jara haqa fii mirga namaarratti daba yaadan kana hinmilkeessin,mirga hinkenniniif malee ,hooggantooni keenya aangoo fi barcuma hinjirreerratti oso wal nyaatanu jarri kuni tasa milka’anii yoo dhufan Oromon ummanni hangana gahu eessatti akka baqatu hinbeeku.Kana yoon jedhu haaluma of ibsee jiru kana eeruuf malee farrisuu ykn raaguu koo akka hintaanee naa beekaa . Wantin kana kaaseef mootummaan Shaabiyaa mootummaa akka Adunyaan hinargineef hindhageenye balbala cufatee gara jabina suukanneessadhaan ummata isaa hidhee dararaafi fixaa jiru yoo ta’u gaafa biyya alagaa akka keenyaa qabate waan inni raawwachuuf deemu waan natti mul’ateefi.Shaabiyaan lammata Tigraayi yaadee ummata Tigree gurmeessee, hidhachiisee akka of danda’ani biyya bulachan taasisuf akka hinkaane 100% beekkamaadha. Itoophiyaa keessatti mirgi namoomaa dhiitame jedhees yaade miti.Saboonni Itoophiyaa keessa jiran cunqurfamani qabsaa’ani yaa bilisooman jedhees akka hintaane hubachuun nama hindhibu. Wuyyaaneerratti haloo bahuu fakkeessurree galiin saa inni guddaan kanaa miti. Wuyyaanee diigee dhaaba amma bixile kana lammii Ertiraa afaan Amaaraa dubbatannitti maqaa adda addaa moggasee aangoo qabachiisuun duuba taa’e biyyaatti- Ummataafi diinagdee shii ittin too’achuuf akka ta’e icitii oso hinta’in waan ifa jiru. Kanaaf jaarmiyaan inni bixille butunis ta’e dirqisiisun nama walitti qabee amma humna godhatutti jarmiyootin akka ABO bilisummaa ummata saaniti falman fira fakkaatee ofitti qabuun achitti hukkaamsee akka hinguddanne taasisaa gaafa jarri isaa wuyyaanee buqqisanii aango qabatan haree itti kennuun ficcisiisuf akka ta’e fageessanii yaaduun nimala. Humni Shaabiyaan gurmeessaa jiru kuni namoonni kan kaayyof fedhiin itti galan oso hinta’in kan humnaan walitti qabaman ta’us humna guddaa akka qaban sabboonaan kuni arguu saa ibsee jira.Humni kuni har’a kallattin waa fiduu baatus gaafa wuyyaaneen dadhabdhe humni hatattamaan bakka bu’ee ummatarraa ittisu danda’u jiraachuu baannan loltuu shaabiyaatin deggeramee akka biyyatti toohatu (qabatu) mamiin hinjiru. Oromon bara kufaatii mootummaa H/Sillaasetti kaasee qophii gahaa ittin of bilisoomsu dhabuun haalan mimijaawoon hedduun jala darbanii jiru. Waggaa afurtama booda har’as akkas akka hintaane afaan guuttannee wabii qabna jennee dubbachuun nudhiba. Addunyaan nuuf birmata akka hinjenne waan amma raawwatamaa jiru argaa jirra.Milishaa naannoo Sumaalee horii mootummaan Ingiliz arjoomeen leenjifame ummata Oromo Harargeetti fixuunifi kuma kurnoota hedduu qeerraa buqqisuun saa yoo saaxilamu mootummaan Ingilizi ta’e mootummoonni biraa kana dhaabsisuuf afurayyuu hinbaafanne. Ummanni Omoo kibbaa lafa diroo darbaa dhufaan saanii irra jiraachaa ture irraa wuyyaaneen yoo buqqisu ummanni diddaa agarsiifnan dhibbootan rashananii booll’a tokkooti yoo awwaalan mootummaan waa dubbate hinmull’anne. Ummanni Gaambeellaas kan irratti raawwatamaa jiru waanuma akkanaati. Eenyutu birmateef? Kanaafan barruu tana “Oromo mali maali” jedhee mataduree kenneefi. Egaa gabaabatti haalli kuni kan teenyee ofirratti eegnu miti. Ammayyu alaala taa’e qaama keenya (dargaggeyyi Oromo) hedduu nyaachaa jiraa,gaafa as gahe Oromo hunda akka nyaatu hinshakkinaa. Kana taa’anii laaluun akkuma lubna yoo waraabessi luka isaa nyaatu hiriyaan dhagahee gaafannaan “ana nyaachaa jira hindubbatin jedhe” jedhamuu sana ta’u keenya. Halkanii guyyaa hojjannee gurmoofnee,wal gurmeessinee,oso dursanii nu hinqabatin achumatti ofirraa ittisuun waan yeroon kennamuufii miti. Kanaafuu Oromon hundi akka dhuunfattis ta’ee akka jaarmiyaatti itti yaadee irratti hojjachuu qaban jedha. Oromiyaan Nibilisomti !!! Galatoomaa !!!


Labsa Kora Bu’ureessaa Adda Dimokiraatawaa Oromoo (ADO)

Nuti, miseensonni Kora Bu’uressaa Adda Dimokiraatawaa Oromoo (ADO) sochii politikaa Oromoo haaraya dhugoomsuu keenya labsina. Sochiin haarayni kunis, kan haqa Oromoo fi saboota Itophiyaa maraaf falmu ta’a. Tarkaanfiin fudhanne kun seenaa qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti boqonnaa haaraya saaqa. Kana qofa osoo hin taane, empayerummaa Itophiyaa hundeedhaan buqqisee sirna federalummaa demokraatawaadhaan bakka buusuu akeekkata. Sochii Oromoo haaraya kana oggaa bu’uressinu hubannoota irraa kaanu qabna. Sunis, Itophiyaan eega gaafa dhalatte irraa kaaftee mana hidhaa sabootaa fi sablammootaa ta’uu isee ti. Kanaaf, yoomillee caalaa dararamuun, salphachuun fi saamamuun Oromoo fi saboota biraa irra gahaa jiru dhaabbachuun barbaachisaa dha; ni danda’amas. Injifannoo akkasitti akka inni gumaachuufi kan nuti sochii haqa saboota hundaaf falmu bu’uressineef. Ejjennaan nuti haqa namootaa fi saboota hundaaf falmuudhaaf fudhanne kun waan irraa maddu ni qaba. Sunis, dabni (injustice) bakka fedhettuu raaw’atamu bakka hundattuu haqa gaaga’uu hubachuu dha. Waan ta’eef, haqaa orma biraa, keessattuu kan ollaa, dagatanii kan ofii qofaaf qabsaawuun faayidaa waaraa hin argamsiisu. Ejjennaa kana fudhachuudhaan, qabsoon hiree murteeffannaa isaatiif Oromoon geggeessu kan haqa namootaa fi saboota hundaaf falmuudhaaf isa dandeessisu akka ta’utti hiikaa haaraya kenninaaf. Hiikaa haaraya kana maxxanfachuun keenyas kan akeeku, qabsoo hogganummaa Adda Bilisummaa Oromoo jalatti geggeeffamaa har’a gahe haaluu keenya akka hin taane hubachiisuu feena. Akeekni ammaan booda qabsoofnuuf milkiiwwan hanga ammaa galmaawan irratti ijaaruudhaan seenaa qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti boqonaa haaraya saaquu dha. Empayera taatee hanga har’aa gahuun Itopiyaa, qabsoo Oromoonii fi sabootni cunqurfamoon biraa mirga hiree murteeffannaa isaaniitiif geggeessan haqa ta’uu mirkaneessa. Bara 1991 hogganni empayerichaa murna tokko irraa gama biraatti jijjiirame malee sirni empayerummaa hunden hin jijjiiramne. (bakkuma jira). Sirna empayerummaa kanas, yeroo jalqabaatiif dhumaatiifis, buqqisuun ni danda’ama jennee amanna.Sunis,sirna federalummaa sab-daneessaa (multi-national) kan dhugaatti demokraatawaa dhugoomsuudhaanmirkanaawa. Akeeka kana hojiitti hiikuudhaafis, yaadootaa fi sirna bulchiifamoota ambatti (citizenship) jijjiiraman akeekna. Gaafa jijjiiramni akkasii dhugoome irraa kaasee, Itophiyaan biyya-waloo kan mirgootanagummaa, fi eenyummaa saboota hundaa wal-qixatti kabajjee mul’iftutti jijjiiramti. Ejjennaan nuti Itophiyaa akka fedireshena sab-daneessaa demokraatawaatti caasesuudhaan bulchiifamoota ambatti jijjiiruudhaaf fudhanne kun ejjennaa (warra) mootummaa har’a saba keenya cunqursaa jiruu ni faalleessa. Akkasumas, ejjennaa (namootaa fi murnoota) warra duraan saba keenya cunqursa turee ammas deebi’ee cunqursuudhaaf dharra’uu ni faallessa. Dabalees, ejjennaa humnoota mirga hiree murteeffannaatiif hiika biyya walaba dhugoomuu qofatti dhiphisan irraahis ni maqa. Imaammatni mootummaan Wayyaanee akka party-tokkicha dorgomaa hin qabnetti of dhiheessuudhaan bara baraan aangoo irra turuudhaaf hordoftu waaraa akka hin taane amanna. ”Iggitiin tokkummaa warraaqaa demokraatawaan ana malee hin jiru” jechuudhaan dabni iseen demokraasii fi federalummaa irratti hojjatu bakka hin gahu. Federalummaa-demokraasii-maleessa hojii irra oolcuudhaaf carraaqqiin Yugoslavia duraanii keessatti kajeelamee dhiiga hedduu dhangalaasuudhaan akka hoonga gahe oggaa yaaddannu imaammatni Wayyaanees haala fakkaataatti geessuudhaaf akka malu sodaanna. (Warri) Mootummoonni hanga bara 1991tti Itophiyaa bulchaa turan ammoo sirna isaanii kan garaagarummaa eenyummaa humnaan dhabamsiisuudhaan ummattoota hundaayyuu saba Afaan Amaaraa dubbatu tokkichatti galchuudhaaf tattaafachaa jiru. Tattaaffiin kun dhiiga dhangalaasuudhaan alatti hojiitti hiikamuu hin danda’u. Dabalees, sab-boonummaa ni belbelcha malee, sirna jaalalaa fi wal ta’iinsaan wajjin jiraachuu isaan dandeessisu hin mirkaneessu. Murnootni Itophiyaa bulchuu irratti bakka wal jijjiiran waan irratti walfalman danuu qabu. Akkasis ta’e ummatoota biyyattii mara, saba keessaa maddanis dabalee, akka bulchiifamaatti malee akka ambaatti fudhachuu diduu irratti wal ta’u. Dhibdeen politikaa Itophiyaa mirga ambummaa qoodhuu diduu keessaa madda. Waan ta’eef, hanga har’aa warri biyyatti keessa jiraatu hundi akkaataa biyyattiin itti caaseffamtee bulchiifamtu irratti murtii dabarsuu hin dandeenye. Murtii akkasii dabarsuun ammoo hundee mirga ambummaa ti. Humnootni hanga ammaa Itoophiyaa bulchuu irratti bakka wal jijjiiran, waan hedduu irratti wal ha falman malee, haal-duree dhalli saboota biraa guutuudhaan politikaa Itophiyaa keessaa qooda fudhachuudhaaf malan murteessuudhaaf akka waan mirga guutuu qabaniitti of fudhatu. Haal-dureen mootummoonni warri duraan biyyattii bulchaa ture lafa kaa’uu mirga aadaa fi afaan saboota Amaara hin ta’inii haaluu dha. Ejjennaan isaanii kunis, mirgoota namoota kabajuudhaaf mirgoota saboota haaluun dirqii akka ta’uu akeeka. Warri Mootummaan amma biyyatti bulchaa jiru ammoo mirgoota saboota kan kabaju of fakkessaa mirgoota namoota fallessa. Ejjennaa jara kana lamaanii jabeessinee falmina. Hegereen Oromoo, karaa ekonomy fi nagummaas, kan ummatoota Itophiyaa hafan wajjin hidhata qabaachuu amanna. Dabalee, walakkeessummaan qubsuma keenyaa fi gumaachii karaa diinaggee goonu, akka nuti qooda tokkeessaa fi demokraatessaa taphannu nu dirqa. Ejjennaa Keenya: 1. Itophiyaan akka Federeshanitti Caaseffamuu Irratti Ejjennaan irraa kaanu, tarkaanfiin bara 1991 booda Itophiyaa akka federeshana sabootaatti caasessuudhaaf fudhatame qajeelaa ta’uu dha. Fudhatamuun tarkaanfiin kanaa hammeenya ykn arjummaa . Mootummaan Wayyaanee keessaa hin maddine, jabaachaa adeemuu qabsoo Oromoon sabootni cunqurfamoon biraa mirga hiree murteeffannaa isaaniitiif gochaa turantu dirqii taasise malee. ABOn Itophiyaa akka federeshan sab-daneessaatti caasessuudhaan daba empayerummaa keessaa maddan buqqisuun akka maluu irratti yaada dhiheessu irratti qooda murteessaa taphate. Garuu federeshana akkasii dhugoomsuun faallaa fedhii murna bicuu amma biyyattii bulchaa jiruu ta’e. Amma daba federeshana dhugaa hanqisan hundaa buqqisuudhaaf qabsoofna. Federeshanni dhugaa mirgi of-bulchuu fi walii-buluun walfaana akka kabajaman dandeessisa. Akka amma jirutti garuu, sabootni Itophiyaa mirga of-bulchuus ta’e mirga waliin-buluu dhandhamanii hin beekan; dhiittaa Wayyaanee jalatti bulaa ganna digdamaa oliif jiraatan malee. Mirga of-bulchuu fi waliin-buluu hanqisuudhaaf, Wayyaaneen dursitee kittillayyoo filattee akka ummatni filmaata haqaa fi qajeelaa hin ta’iniin filan dirqiti. Ummatootni cufti filmaataa guutuutti demokraatawaa ta’een idda bu’ootaa isaanii akka filatan aanjeessuudhaan federeshanii dharaa kan mootummaa Wayyaanee kun akka hundeen jijjiiramu imaammatna. 2. Qabsoo Hiree Murteeffannaa Irratti Maqaan Itophiyaa kan sirnaa Empayera Itophiyaa irraa gama Republika Ummataa Demokraatawaatti achi irraahis gama Republika Federaala Demokraatawaatti jijjiiramee jira. Oggaa jijjiirraan maqaa sirnaa kun mul’ate cufa, jijjiiramni politikaa adda addaa mul’atanillee mootummaan amma biyyattii dhaale akka empayera isaaniitti bulchuu hin dhaabne. Waan ta’eef qabsoon Oromoonii fi sabootni cunqurfamoon biraa mirga hiree murteeffannaa isaaniitiif gochaa jiran ammallee haqa. 3. Hojii Irra Ooluu Hiree Murteeffannaa Irratti Nuti caasaa federeshanaa amma jiru irratti ijaaruu akeekkanna. Ta’uus, hir’inoota tartiibaa fi kaayyoo of-bulchuu fi waliin-buluu gufachiisan qajeelchuudhaan demokraasii fi federeshanni wal-faana akka dhugooman taasisuudhaaf qabsoofna. Tartiibni akkasiis mirgi hiree murteeffannaa sadarkaa-daneessatti hojii irra ooluudhaan guutama. Kanas jechuun sabootni cufti filmaata guutummaatti demokraatawaa ta’een idda bu’oota isaanii filatanii Gumii Heeraa ofii fi kan walootti ergachuudhaan dhugooma. Gaafa sirni akkasii hojii irra oole booda, sirni federeshan dharaa ammaa kan dhugaatiin bakka buufama. 4. Tokkummaa Irratti Namootaa fi mootummootni nu malee kan tokkummaa Itophiyaa hubatuu fi tiksuudhaaf qophii ta’e hin jiru jedhan ni jiru. Nuti ejjennaa kana ni mormina. Hanga ammaa hawaasaan amboota aangomanii waan hin dhalatiniif tokkumman ammallee hin uumamne. Akkuma jaarraa tokko caalaadhaaf moyxaffatnee beeknutti, aadaa, seenaa fi afaan tokkicha qabna jedhanii lallabuun iggitii tokkummaa hin taane. Imaammatni Wayyaanee kan ”nu malee tokkummaa warraaqaa fi demokraatawaadhaaf iggitiin hin jiru” jedhus ni haalla. Imaammatni akkasii bakka biraatti balaa guddaadhaan hoonga akka gahe waan beeknuuf. Akksumas misoomni osoo ummata hin hirmaachiifne kajeelamaa jirus madda tokkummaa kan biraa ta’uu hin danda’u. Waan ta’eef, nuti tokkummaa abbaa-biyyummaa (constitutional patriotism) n heeraatiin utubamuu maddisiisuun irra filatamaa dha jenna. Abbaa-biyyummaan heeraa ummatootni dhaabota demokraasii isaaniitiif amanamaa ta’uudhaaf fi isas farreen keessaa fi alaa irraa tiksuudhaaf murteeffachuu isaanii keessaa madda. 5. Mirgoota Ambummaa (citecenship) Irratti Bulchiifamoota Itophiyaa hunda gama amba aangomaniitti jijjiiruudhaaf, mirgootni ambummaa hundi quudhamuu fi kabajamuu qabu. Haallan mirgi waliin-buluu fi of-bulchuu wal faana barbaachisaa ta’an jalatti, ambummaanis sadarka-daneessatti gadi dhaabbachuu qaba. Jechuun, namni hundi sadarkaa biyya-ofitti fi kan federalatti mirga ambummaa qabaachuu qaba. Mirgootni kana dandeessisanis warra itti aanu ta’u: • Mirgoota Civilummaa: Isaanis, birmadummaa fi iggitamuu eenyummaa namootaa, mirga birmadummaadhaan yaada ofii ibsachuu, birmadummaadhaan amantii fedhan hordofuu, seera duratti hundi walqixa ta’uu, fi sababa saalaa, sanyii, sabummaa fi lammummaatiif balfamuun dhorkaa ta’uu • Mirgoota politikaa: Isaanis, mirga filuu fi filamuu fi akkasumas mirga walgahuu, ijaaramuu fi odeessa argachuu • Mirgoota hawaasummaa: Isaanis, mirga walqixa carraa qabaachuu, mirga tajaajila fayyaa argachuu, mirga barnoota agachuu • Mirgoota aadaa fi afaanii: Isaanii, mirga aadaa ofiitti boonuu, mirga seenaa ofii beekuu fi ittiin boonuu, mirga afaan ofiitiin barachuu fi ittiin tajaajila bulchiinsaa fi murtii seeraa argachuu 6. Qabeenya dhuunfaa fi mootummaa ilaalchisee Mootumootni biyya Itoophiyaa olaantummaan bulchaa turanii fi jiran fedha dhuunfaa isaanii,bu’aa barbaadan argachuu fi waan yaadan tokko hojiirra oolfachuuf qabeenya dhuunfaa fi ummataa daangaa tokko malee itti gargaaramaa jiraatan. Haalli akkasii kun dhaabbollee fi qaamoolee mootummaa kan ta’an hunda ilaalchaa fi maalummaa isaaniitii alatti gara tajaajiltummaa wallootti jijjiruu barbaachiisa. • Qaamni tajaajilla bulchiinsa uummataa harka paartii aanga’aa jalaa bahee, walaba ta’ee, haaromsamee ijaaramuu qaba. • Humni waraanaa loogii tokko malee tajaajila keenuufi akka isa dandeessisutti, sirnaa fi seera ammayyaarrattii hundaawee jaaramuu qaba. • Dhaabboleen eegumsaa hujii fi hirmaannaa siyaasaa lammiilee biyyaa to’achuu fi hordofuu irraa if qusachuu qabu. Lammiileen biyyaa sodaa fi bir’ata tokko malee dhaaba siyaasaa fedhan deggeeruu ykn hordoofuu danda’uun barbaachisaadha. • Dhaaboleen sab-quunnamittii uummataa qaamaa walaba ta’ee jalatti ijaaramanii loogii tokko malee hojii beeyssisaa, barmootaa fi bashanannaa hunda walabummaan gaggeeyssuu. 7. Diinagdee fi Hawaasummaa ilaalchissee Imaammati hawaasummaa fi diinagdee murna amma aangoo irraa jiruu rakkoo fi hir’ina hedduu if keessaa qaba. Abbaa biyyaa lafa handhuurri isaa itti awwaalamerraa buqqisuu fi ari’uu, hiyyummaatti dabaluu, lafiicha ammoo qusannaa fi akka maleetti dhimma itti bahuudhaan akka barbadaahuu gochuu, lammiilee biyyaa wallaalumatti dabaluu ykn sirni barnootaa akka gadadamuu gochuu, dhukkubaa fi gadadoo biyyaa dhaalchisuu, mirga dhugeeffannaa fi amantii mulquu ykn hanqisuun imaammata murniicha amma aangoo if harkaa qabuu ta’ee jira. Addi Demoraatawaa Oromoo (ADO) rakkoolee armaa olii kana hundaa sirreessuuf hojjetta. Barnoota hammaayyaa babal’isee lamiilee hundaan gahuu, diinagdee fi misoomaa walqixxummaa irraatti hundaawe jajjabeessuu fi utubuu, mirgaa fi namummaa fi mirga lammiilee eeguu fi mirkaneessuu, sirna saynsii fi barnootta hammayyaa irratti hundaawanii lafa misoomsuu fi qilleensa uumamaa eeguu, imaammata fayyaa qajeelaa diriisuudhaan dhukkubaa fi gadadoo wayyeessuu fi dhabamsiisuu, akkasumas mirga amantii fi dhugeeffanaa lamiillee loogii tokko malee walqixattii eeguuf kan danddeessisu imaammata diriirsuu if hujiirra oolchuu. 8 Waahilootaa fi fakkaattota keenyaa hiriirsuu ilaalchisee Ilaalcha, imaammataa fi akeeka armaa oliitti tarreeffaman kana warra yaadaa fi akeeka walfakkaataa qaban biraan gahuu fi hubachiisuun, itti aansees tumsa waliin ijaarrachuun rakkoo siyaasaa fi laamsha’umma yeroo ammaatti biyyaattii takaalee jiru irraa furgaasee Itoophiyaa gara fuulduraatti akka tarkaanffachiisuu hin shakkinu. Kanas bakkaan gahuuf humnaa fi dandeettii qabnu hunda qusannoo tokko malee wareeguu fi gumaachuun, akkasumas dhaabboolee fi qaamolee ilaalcha keenya kana fakkaatu qaban hunda hiriirsuu fi tumsuun biyyaattii haala amma jirtu irraa gara dimookraasii haqaatti tarkaanffachiisu irratti jabinaan hojjeenna. Dhummarratti, humnoolee yaadaa fi ilaalcha nuti qabnu qaban hundi fi kan dimookraasii haqaa lammii isaanii gonffachiisuuf hawwan hundi dirmannaa akka nuuf godhan yaamiicha dabarsinaaf. Yaamicha Jaarmayoota Oromoo hundaaf Cunqursaan jaarraa heedduu lakkaawatetti xumura itti godhuun irree tokkummaa gaafata. Garaagarummaa xixxiqqoo marii fi haasawaan furachuu danda’amu irratti humna keenna fixuu irraa of qusannee qabeenyaa fi yaada keenna tokkoomsinee akka injifannoon baanu ADOn waamicha isiniif godha. Dantaa ummata Oromoo dursuudhaan addaa addummaa xixiqqoo mariin furannee humna, qabeenyaa fi yaada keenna tokkoomsinee akka injifannoo waaraan fullaanu waliin hojjachuuf qophii tawuu keenna irra deebinee ibsina. Ummata Oromootiif Laamsha’iinsa qabsoon amma keessa seenne keessaa ba’uuf mul’ata haaraa, mala qabsoo haaraa kan si aangessu qabannee kaanee jirra. Akeeka si angessuuf karoorfanne kana dhugoomsuuf murannoodhaan daran qabsoo keenya haa finiinsi. Bilisummaa fi Haqni dhugaan Hundaaf! Kora Bu’ureessaa ADO Bitootess 27, Bara 2013


Taphataa Kubbaa Miilaa Beekamaa Devid Beekamii fi Leenjisaa Aleksi Fergusen Tapha Dhiisuuf Labsan

WASHINGTON,DC — Warrii addunyaan kubbaa miilaa isaan taphatanii fi leenjsian irraa faaydaa hedduu argatte;David Beekamii fi Manajerii garee Manchester United,Alekis Fergusen dhiyoo tana kaan tapha kaan ammoo leenjii dhiisuuf labsan. Devdi Beekam nama ganna 20 caalaa garee Manchester Yunaytid dabalee Amerikaa fi biyya gara garaa keessa taphachaa bahe.Marroo 400 caalaa taphatee goolii 100 caalaa galafate.Garee isaatii goolii marroo hedduu shaampiyoonaa English Premier League moohachiise.Dorgommii UEFA fi FACUP ya moohachiise. Namii kun gaafa gannii isaa 17 taphachuu jalqabe,garee Amerikaa,LA Galaxydabalee biyya hedduu taphate.Beekam nama maqaan isaa beessisaa fi waan gara garaatiin hojjatame. Beekamiin kun horii tapha kubbaa miilaa irraa argatuun dureessaa beekkamaa tahe.Abbaa ijoollee afuritii,jaartiin isaalleen moodelii beekamtuu. Namii kaan leenjii ykn garee Manchester Yunited leenjisuu dhiise ammoo Aleksi Ferguseniiti,garee tana ganna 26 waliin turee marroo 38 moohachiise.Dhiyoo tanallee dorgommii English Primer League marroo 13essoof moohachiise. Ganna 71tti xurataa bahee nagaa dhaamate. Madda: VOA