Moskoo fi Waashingtan Keessatti Mariin Itti Fufee Jira

Daangaa Raashaa fi Yukreen irratti sodaan uumamee marii har’a qopha qophaatti Moskoo fi Waashiingtan keessatti gaggeeffamuuf ajandaa duraa ta’uuf jira. Prezidaantiin Raashaa Vlaadmiir Putiin gita isaanii kan Fransaayii Imaanu’eel Maakroon kan simatan yoo ta’u Prezidaantiin Yunaaytid Isteetes Joo Baaydiin chaansilara Jarmanii Olaaf Shoolz masaraa Waayit Haawusiitti simachuuf jiru. Waayit Haawuus akka jedhutti Prezidaant Baaydiin fi giti isaanii kan Faransaayii Imaanuu’eel Maakroon Dilbara kaleessaa bilbilaan waa’ee yaalii gama diploomaasii ta’a jiru fi abdii horuu dadhabe irratti mari’atan. Kunis Raashaan daangaa Yukreen irratti waraana ishee bobbaasuu itti fufuu fi daangaa fi abbaa biyyummaa Yukreeniif deggersa qaban irra deebi’anii mirkaneessuu dabala jedhamee jira. Prezidaant Maakroon torban dabree akka jedhanti dhimmi iddoo duraa kennaniif Raashaa waliin dubbachuuf muddamsa jiru laaffisuu dha.Prezidaant Putiin waliin eega dubbatanii booda hogganoota Yukreen waliin dubbachuuf jecha Kibxata borii gara Kiyeev tti kan imalan ta’uun beekamee jira. Chaansilariin Jarmaniis imaltuu wal fakkaataa torban dhufu gaggeessaniin Moskoo fi Kiyeev kan deeman ta’uun ibsamee jira. Raashaan weerarrii Yukreen irratti gaggeesistu yoom iyyu jalqabamuu akka maluu Amerikaan eega akeekkachiiftee booda mariin marsaa adda addaa kun jalqabamee jedu gorsaan waa’ee nageenya biyooleessaa kan Amerikaa Jeek Suleevan.


Raashaan Vidiyoo Sobaa Qopheessaa Jirti jetti Amerkaan

Yukreen lafa Raashiyaa irratti haleellaa waan gaggeessite fakkeessuuf Raashiyaan karoora akka qabdu Yunaaytid Istees odeeffannoo akka qabdu ibsitee jirti.Sana booda isa sababaa godhacuun Raashiyaan Yukreeniin irratti haleellaa banuuf akka jirtu angawaa gameessii bulchiinsa Baaydiin ibsanii jiru. Angawoonni Tikaa kan Amerikaa akka jedhanti, vidiyoo haleellaa sobaa agarsiisan qopheessuu isa jedhu masaraan kreemliin mala hedduu keessaa akka mala tokkotti gargaaramuun Yukreeniin weeraruuf karoorfatan jedhan. Vidiyoon gadhiifamuuf jiru kunis abbaan biyyummaa Raashiyaa sodaa jala akka jiruu fi duula waraanaa itti fufuu jedhan aangawaan eenyummaan isaanii hin ibsamne kun.


Hokkaraa fi Yakka Qawween Gaggeeffamu Dhaabsisuu Qabna: Prez Baaydiin

Prezidaant Joo Baaydiin Kamiisa kaleessaa gara magaala Niiw Yorkiitti kan imalan yoo ta’u, kunis hokkaraa fi yakka qawween gaggeeffamu ittisuuf bulchiinsii isaanii dhiibbaa haaraa kan taasisuu ta’u hubachisuuf ture.Qawwee hin galma’iin jiranis dhimmi kun kan ilaallatu ta’uun ibsamee jira. Magaalaan Niiw York keessatti hokkara Qawween gaggeeffamuu dabalaa adeemuu isaan kan ka’e bulchaan magaalatti Eriik Adams gargaarsa gaafatanii jiru. Ajjechaa dhaqqabaa jiru hundii keenya ijaan argaa jirra, ragaadhas jedhanii sadarkaa Federaalaatti, qawween akka magaala kana hin seennee gochuu hin dandeenye jedhan. Kamiisa kaleessaa waajiira polisii magaala Niiw Yoork kan daw’atan prezidaant Baaydiin meeshaa seeraan ala seenan irratti hordoffiin taasifamuu akka qabu dubbatan. Har’a abbaan alangaa mummichi qajeelfama kennaniin, abbootiin alangaa guutummaa Amerikaa keessa jiran hundumtuu, daangaa kutaalee fi magaalaalee irratti qawwee dhoksaan galan ittisuuf ilaalcha isaanii ka duraa gochuu akka qaban hubachiisan jedhan Baaydiin. Bulchiinsii Baaydiin karoora sadarkaa guutuu biyyaa kan meeshaalee naannotti hojjatamanii fi lakkoobsa galmee hin qabne ittiin dhaqqabuun danda’amu labsee jira.


Hogganaan Islaamiik Isteetes Ajjeefame

Siriyaa Kaaba Dhiyaa keessatti Kamiisa kaleessaa humnootiin imala addaaf bobba’an haleellaa gaggeessaniin hogganaan garee shoroorkaa Islaamiik Isteetes jedhamu ajjeefamuun gabaafamee jira. Abu Ibraahiim al-Quraahii akka hin qabamneef jecha ofii isaa fi maatii isaa galaafatee. Kunis mana isaa isa Siriyaa Kaaba dhiyaa keessatti keessatti kan gaggeeffame yoo ta’u, prezidaant Baaydiin whaayit Hawuus irraa haala ture hordofaa turan. Shoroorkeessaan kun jedhan Baaydiin ijoollee isaa dabalatee maatii isaa ofitti marsee turuu waan filateef, samii irraa haleeluu manna jennee humnootii addaa lubbuu isaanii du’aaf dabarsanii ennan ergine jedhan.Kanas kan filannee lakkoobsa siviloota midhamanii xiqqeesuuf jedhan. Siviloonnii gamoo sana keessaa akka ba’aniif gaaffii dhiyaateen abbaa warraa fi haatii warraa ijoollee 4 qaban gara gadiiti nagaan ba’u kan ibsan aangawoonni Amerikaa, kunis gamoo sana gara gubbaa irraa dhohinsii edeeda gamoo sana cabsee ba’e ituu hin dhaqqabiin ture jedhu. Prezidaant Baaydiin akka jedhanti tarkaanfii abdii kutannaa fi boodatti hafaa fudhateen lubbuu maatii ofii fi kanneen biroo gamoo sana irra jiraataniif ituu hin gaddiin uffata dhukaatootaan guutamee gargaaramuun otoo hin taanee dhuka’aadhaan, gamoo sana darbii sadaffaa barbadeessuun yakka hojjateef seera duratti akka hin dhiyaanne taasisee jedhan. Dhohiinsii sun guddaa waan tureef jecha reeffii namaa gamoo sana biraa qilleensa keessa darbatamaa ture kan jedhu waraanni Ashaaraa fi qorannaa DNA gaggeeffame Qurashiin fi haatii warraa akkasumas ijoollen isaanii lama ajjeefamuu mirkaneessee jira.


Yunaayitid Isteetis Meeshaa Misaayila Mancaasu Tokkummaa Emireetota Arabaaf Ergite

Waraanni Yunaayitid Isteetis, haleellaan misaayila ripxe loltoota Hutii kanneen Yemen irratii irratti raawwataa jiru kanatti i, Tokkummaa Emireetoa Arabaa gargaaruuf jecha meeshaa misaayila mancaasuu fi jeettiiwwan wraanaa gmasitti erga jirti. Ministriin ittisaa Yunaayitid Isteetis Lloyd Austin, sochii kana kaleessa dhaaltuu gonfoo Abu Daabii Mohammed Bin Zayed Al Nahiyaan waliin mari’ataniiru. Ibsi Pentagon biraa ba’e, meeshaan misaayila mancaasu humna galaanaa waliin ta’uu dhaan Abudaabii utuu hin ga’in dura wal ta’uu dhaan akka hojjetamu ibsee jira. Ministrichi itti dabaluu dhaan yaaddoo amma jiru ittisuuf jeetytiiwwan waraanaa bobbaasuuf murteessuu isaanii fi Yunaayitid Isteetis Tokkummaa Emireetota Arabaa waliin michummaa tarsiimoo yeroo dheeraa qabaachuu isee agarsiisuuf jechuu dhaan Mohammad Bin Zayediif ibsaniiru. Haleellaan ripxe loltootaa kan Amajjii 17 hojjettoota alaa kanneen keellaa boba’aa Abu Daabii keessaa galaafatee jira. Torban tokko boodas humnoonni Tokkummaa Emireetota Arabaa fi kan Yunaayitid Isteetis misaayila Houtii lama mancaasanii jiran.


Muummichi Ministeeraa Biriteen Booris Joonson Prezidaantii Rashiyaa Waliin Mari’atan

Muummichi ministeeraa Biriteen Booris Joonsen, rakkoo daangaa Raashiyaa fi Yukireen ilaalchisee jiru furuuf amma iyyuu malli dipilomaasummaa akka jiru nan amana erga jedhanii guyyaa tokko booda roobii har’aa hoogganaa Raashiyaa Vilaadmir Putin waliin bilbilaan mari’atanii jiran. Joonsen kibxata kaleessaa mgaalaa galma mootummaa Yukireen Kiiyviin ennaa daawwatanitti, Raashiyaan loltoota ishee 100,000 ol naannoo daangaatti walitti qabuun, tarii jireenya keenya keessatti jibbiinsa Yukireeniif jiru isa guddaan jiraachuu mul’isa jedhan. Joonsen Yukireen mnirga hiree ofii murteeffachuuf qabdu kan deggeran ta’uu ibsanii, yoo Raashiyaan Yukireeniin weerarte michoonni gama dhiyaa uggura irra kaa’uuf qophaa’uun jibba Raashiyaf jiru mul’isuu utuu hin taane, deggersa Yukireeniif jiru mul’isuu dha jedhan. Joonsen akka jedhanitti Raashiyaan boodatti deebitee daandii diplomaasummaa filachuun baay’ee barbaachisaa dha. Sun immoo ammas ni danda’ama jedheen amana jedhan. Prezidaantiin Turkii Recep Tayyip Erdogan prezidaantii Yukireen Volodymir Zeleneskii waliin waliin mari’achuuf Kiiviin ennaa daawwatanitti kamisha dhuftu dhiibbaan karaa diplomaasummaa itti fufuuf jira. Gorsaa gameesse Erdogan, Irbaraahim Kaliin har’a gorsaa nageenya biyyoolessaa Yunaayitid Isteetis Jake Sulivaan wlaliin mairi’ataiii jiran. Ibsi dhaabbata nageenya biyyoolessaa Ameerikaa biraa ba’e, lamaanuu mala diplomaasummaa itti fufiinsa qabu kan fedhanii fi haleellaa itti dabalaa Raashiyaan Yukireen irratti ooftu dura dhaabbachuuf gamtaan yaalii godhaniif cicha qabaachuu isaanii cimsanii yaadachiisaniiru.


Jastiin Turuudoo Koovidiin qabaman

Muumeen ministiraa Kaanadaa Justiin Turuudoo Vaiayrasii kooviid 19n qabamuu isaanii beeksaniiru. Torban darbee mucaan isaanii tokko Vaayirasichii irrati argamuun ergaa baramee boodaa mana yaalaa dhaqanii yemmuu ilaalaman akka vayiresichii qaama isaanii keessa hin jire kan itti himamee ture Turuudoon , kaleessa yemuu deebi’anii ilaalaman garuu Vaayiraschann qabamuun isaanii akka mirkana’ee beeksisaniiru. Akka nageenyii itti dhagahamu kan dubbatan muumichii ministiraa torban lamaaf addaan of baasanii ojii isaanii akka itti fufan himaniiru. Bara 2020 ji’a Bitootessaa keessaa Haati warraa isaanii yemuu Vaayirasichaan qabamanii turan Jastiin Turuudoo torban Lamaaf kophaatti bahanii ojjachaa akka turan ni yaadatama. Ministeeraa Dhimmaa alaa Biyyatti Melini’e Jooliy dabalatee miseensonii kabimee Mootummaa kaanaadaa hedduun Vaayirasii koroonaatiin qabamanii akka turan gabsameera.


Biyyottan Miseensa NATO lolaaf qophaawaa jiru

Raashaan Yukireeniin Wereeruu dandeessi yaadaa jedhuun biyyoottan Miseensaa NATO ta’an loltootaa fi meeshaalee waraanaa garaa Awurooppaa bahaatti ergaa jiru. Yunaayitid isteets loltoonni ishee kumaatamaan lakkaawaman akka qophaawanii ajaja eeggatan beeksisteeti. Akka gabaasinii Henery Ridgwell VOAdhaaf qopheesse jedhutti miseensaa NATO kan taate biyyi Deen maark Xiyyaara waaanaa F-16 jedhaman 4 biyyaa Lithuniyaa keessaa qubachiisuudhaan daangaa qileensaa biyyoottan naannoo Baaltik jedhamee beekamuu eeguu irratti hirmaachaa jiru. Fraans loltoota ishee Romaniyaa keessatti kan bobaafte yemuu ta’uu Spaiin, Nizerlaandi fi Jarman immoo akka itti yaadaa jiran gabaasameera. Ingilaand Meeshalee Farra Taankii ta’an Yukireeniif erguu ishee beeksisteeti. Rashaan daangaa Yuukreen irratti waraanaa kumaa dhibaan lakkaawamu Kuusachuu isheetiin alatti, loltootaa kumaatamaan Lakkawan hirmaachisuudhaan biyyaa Beellarus wajiin shaakalii waraanaa taasisuudhaaf karoorfateete akka jirtu gabaasameera. Dhimaaa Raashaa fi Yukreen irratti manni maree nageenyaa dhaabata mootummootaa gamtoomanii ergaa dubbatee booda Ministirri dhimmaa alaa Yunaayitid isteets Antoonii Bilinken fi Ministirri Dhimma alaa Raashaa Sargey Laviroov qibxata har’aa bilbilaan maryachuudhaaf ksleessa wal beelamuun isaanii ibsameera. Prezidaantiin Yunaayitd isteets Joo baayiden yaaliin Diplomaasii akka dursuu qabu ibsanii Yukireen keessatti maal iyuu taanan biyyii isaanii qophooftuu ta’uu ishee dhaadataniiru.


Meeksikootti gaazexeessaan biroo ajjeefame

Meeksikoo keessatti ittu ji’a tokkoo hin guutiin gaazexessoonii 4 Ajefamaniiru. Dhaabbanni midiyaa toora masirittin faca’u Moonitor Micha’okan akka ibsetii wixata keleessaa hojjataan isaa Roberto Toledo Magaala Zitaku’ara keessatti akkaataa suukanneessaa ta’een rasaasaan rukutamee du’eera. Daarektarrii dhaabatichaa Armaandoo Linaares ,gazexeessaan ajjefamee kun ji’ootaniif doorsifamaa akka turee ibasani doorsisichii amma dhugaa ta’uun isaa mirkanaa’u isaa himaniiru. Akka Dareiktarri dhaabichaa jedhanitti malaaf maltumaa fi haanga’ootaa siyaasaa malnmaltumaa raawwatan saaxiluun gatii akkanaa nu kaffalchiisaa jira jedhaniiru. Akka mootummaan Meekisikoo jedhetti Muddee bara 2018 as Gaazexessoonii 50 ol biyyaatti keessatti ajeefamaniiru.


Yeroo Filannoo Balaan Dhaqqabu Yunaayitid Isteetis Keessatti Seenaa Yeroo Dheeraa Qaba

Prezidantii ta’uuf filatamanii kan turan, kaaridiin filannoo akka hin laka’amnee fi sirna hirbuu seenuu isaanii gufachiisuuf shirri jiraachuu akeekkachiisi isaan dhaqqabee ture. No media source currently available Biyya akkaan addaan qoodamte keessatti Washingtoniin human waraanaan to’achuuf ka jedhu illee haasaan tureera. Kan gabaasa rifaasisaa kana argatan kan bara 2020 keessa kan filannoo prezidaantummaa injifatan Joo Baayiden utuu hin taane bara 1860 keessa erga filatamanii booda oduun kun kan isaan dhaqqabe Abrhaam Lincoln turan. Hayyuu seenaa Lincoln kan ta’an Howard Holzer akka jedhanitti prezidaantichi filataman Wshingtoniin akka hin dhaqqabne illee shirri ajjeechaa ture. Lincoln Bitootessa 4, bara 1861 prezidaantii ta’uun hirbuu seenan. Ennaa sana kutaaleen gama kibbaa konfedereeshinii Ameerikaa ta’uuf addatti ba’uu jalqabaanii turan. Kanneen ol aantummaa warren adii leellisanii fi milishaan Baltimoor lamaanuu sirni gabrummaa akka hin dhabamne ciha qabu turan waan ta’eef, baabura imaltootaa Lincol-n bakka hirbuu itti seenan washintonitti geessu humnaan qabachiif mari’ataii turan. Lincoln gara sirna Washington sana dhaqqabuuf akka duraan beeksisame magaalaa gabrummaan qabsmtee jirtu karaa Baltimore ba’uu dhiisanii, uummatuma ka biro fakkaatanii Harisberg Penselvaaniyaatti imaluudhaan baabura halkaniin gara Washingtonitti qajeelan. Akkuma bara 2020 keessa ture bara 1860 keessa lammiiwwan Ameericaa hangi tokkowa’een filannoo sirna qabeessa irratti himannaan hundee hin qabaanne dhiyaachuu isaan dheekkamsiisee ture.


Gutarrees Waa’ee Taaleebaan Maal Jedhan?

Afgaanistaan keessatti Hagayya 15 kaasee Taalebaan aangoo eega qabatee as miseensonni mootummaa biyyatti ka duraanii fi humnootii nageenyaa kannen turanii akkasumas kanneen humnootii addunyaa waliin hojjataan turan namoonnii 100 caalaan ajjeefeesuu isaaf himata qabatamaatu jira jechuun barreessaa dureen Tokkummaa Mootummootaa Antoniyoo Gutarrees ibsanii jiru. Dhaabbati oduu Asoosheetid Prees Gutarrees jedhan jechuun Dilbata kaleessaa akka gabaaseetti, kanneen ajjeefaman kana 3 keessaa harka lama kan caalan seeraan ala Taalibaan ykn kanneen isatti hidhata qabaniin ajjeefaman. Kanneen mootummaa duraanii fi humnootii alaa Amerikaan hogganaman waliin hojjataa traniif Taalibaan waliigalaan dhiifama godheera eega jedhee booda ajjeefaman jedhan.


Golli Naga Eegumsaa Rakkoo Raashaa fi Yukreen Irratti Dubbachuuf Jira

Raashaan looltoota ishee kuma 100 caalaa kutaa sana keessa qubachisuu fi Yukreeniin tasgabii dhabsisuuf tarkaanfii fudhatame jechuun Yunaaytid Isteetes ibsuuf deemti. Tokkummaa Mootummootaatti Ambaasaaddara Amerikaa kan ta’an Lindaa Tomaas Griin Fiild Televiziyoona ABC jedhamuuf Dilbata kaleessaa akka ibsanti, Raashiyaan maaliif waraana ishee daangaa irra akka bobbaafte akka ibsituuf kaawunsiliin kun gaafata. Raashiyaan ilaalcha qabdu akka ibsituu isa jedhu irratti sagaleen keenya tokko jedhan. Raashiyaan karaa itti aanaa Ambaasaadara ishee kan Tokkummaa mootummootaan Tarkaanfii Amerikaan fudhataa jirtu fudhatama dhabsiiftee jirti. Raashiyaan miseensoota dhaabatoo gola naga eegumsaa keessaa tokko waan taateef jecha, tarkaanfii golli naga eegumsaa ishee irratti fudhatu sagalee qabduun ittisuu dandeessi. Rakkoo Raashiyaa fi Yukreen gidduu furuuf yaalii gama diplomaasii gaggeeffamaa yeroo jiruutti, mariin gola naga eegumsaa kan har’a kun dhaga’ame.


Joo Baaydiin Gita Isaanii Kan Yukreen Akeekkachiisan

Raashiyaan baatii dhufu Yukreeniin weeraruu akka dandeessuu kan agarsiisuu carraan ifa ta’e jira jechuun Prezidaant Joo Baaydiin gita isaanii kan Yukreen Vilaadmir Zeleneskii kamiisa kaleessaa akeekkachisuu isaanii ibsii Waayit Haawuus irraa ba’e hubachisee jira. Kanas ifatti dubbachuun baatilee hedduufis kanuuma akeekkachisaa turre jedhan.Raashaan gama isheen Kamiisa kaleessaa akka jetteetti, Awuroopaa gama bahaa keessatti muddamsii laaffachuuf carraan jiru xiqqoo dha. Sababiin isaas Yukreen miseensummaa NEETOO keessaa akka baatuu akkasumas biyyonni gama dhiyaa waraana isaanii fi meeshaalee waraanaa isaanii biyyoota Raashiyaa daangeessan keessaa akka baasan gaaaffii Raashiyaan dhiyaaate Amerikaan eega diddee booda. Ministeerrii dantaa alaa Raashiyaa Sargee Laavroov akka jedhanti gaaffii keenyaaf deebii Amerikaan laattee waan gaarii tokko hin qabu.Garu, wanni hanga tokko dhimmootii sadarkaa lammataa irra jiran kan ilaaleen marii jabaan akka gaggeeffamu karaa banuu mala jedhan. Yunaaytid Isteetes fi michonni ishee kan Awuroopaa gaaffii ijoo Moskoon gaafatte fudhatama dhabsiisan.Diploomaatiin Yukreen kan sadarkaa olaanaa akka jedhanti, aangawoonni yaadawwan prezidaant Putiinti dhiyeeffachuuf deeman qabu. Raashaan immo gama isheen deebiin koo dhiyeenyatti mul’ata jette.


Kooriyaan Kaabaa Misaa’ela Dhukaasuu Itti Fuftee Jirti

Biyyii kooriyaa kaabaa yaalii misaa’ela furguggeessuu itti fufudhaan Kamisaa har’aa misaa’ela baalastiikii kan fageenyaa gabaabaa lama furguggeessuun ishee beekamera. Ergaa jiinii Ammajii kun eegalee Koriyaan kaabaa yemmuu galaan irraatti yaalii dhukaasa misaa’elaa taasistu inni har’aa 9ffaa fi 10ffaa dha jedhameeraa. Muumeen ministeeraa jaappan Fuumi’oo Kishiidaa dhukaasaa misaa’elaa kana ilaalchisuudhaan yaadaa kennaniin, gochicchii seeraa mannii maree nageenyaa mootumootaa gamtoomanii raggaasisee cabsuu akka ta’e dubbataniiru. Ministeerii dhimmaa alaa Yunaayitid Isteets gamaa isaatiin dhukaasinii misaa’elichaa naanichaa fi hawaasaa adduunyaatiif yaaddesaa akka ta’e ibseera. Bulchiisin Joo Baayiden marii Koriyaa kaabaa waliin taasisaa ture isa bara 2019 garagar cite itti fufuudhaaf yaalaa jiraatus, Kooriiyaan kaabaa garuu, waa’een waraanaa Yunaayitid Isteest Kooriyaa kibbaa keessa jiruufi dhimmi qoqqobbi diinagdee ihsee irra kaa’ame dursuu qaba yaada jedhu akka haaldureetti waan gaafatteef marichaa itti fufuun amma ammaati hin milkoofne.


Muddamnii dhimmaa Raashaa fi Yuukireen itti fufee jeraa

Muddama dipilomasii Raashaa fi Yuukireyin gidduutti Umamee laafisuudhaaf bakka bu’oonii Yukireyin , Raashaa, Jarmanii fi faransaay maryachuudhaaf paaris keessatti wal argani jiru. Walgalteen irra gahamee amma ammaatti beekamuu baatus prezidaantin Raashaa fi Faransaay Jimaata Iftaanii wal arganii maryachudhaaf murteessuun isaanii gabasameera. Prezidaantiin Yukireen Volodimiir Zeleniskii guyyaa kaleessaa ergaa lamilee biyyaa isaaniitiif dabarsaniin, << sammuu keessan soba irraa, onnee keessan immoo sodaa irraa eeggadhaa. >> jedhaniiru. Haanga’oonni mootummaa Yunaayitid Isteets waa’ee boba’aa ykn gaazii uumamaa isa Rashiyaa iraa gara Awuroopaatti raabsamuu irratii ojjachaa akka jiran yemuu ibsamuu Raashaan gamaa isheetiin wa’ee loltootaa Yunaayitid Isteets 8,500 warreen Awurooppaa bahaatti bobba’uudhaaf qophaahaniiru jedhame irraatti akka xiyyeefachaa jirtu himameera. Prezidaantiin Yunaayitid Isteets Joo Baayiden ibsaa guyyaa kaleessaa kennan irratti Yunaayitid isteets fi NATOn Awuroopaa lixaa keessati umnaa isaanii akka jabeessaan, Yunaayitid Isteets garuu waraan ishee gara Yukireyinitti akka hin ergine himaniiru.


Gaazixeessituun Lammii Meeksiikoo Tijuaanaa Keessatti Ajjeefamte

Muummichi barreessaan tokkummaa mootummootaa Antooniyoo Guteres ajjeechaa gaazixeessitu lammii Meeksikoo irratti dilbata darbe raawwatame balaaleffatanii jiran. Ajjeechaan akkasii waggaa kana yeroo sadaffaa ta’uu isaa ti. Lourdes Maldonaadoo Loopeez konkolaataa ishee keessatti itti dhukaafamuun ajjeefamtee kan argamte mana ishee magaalaa kaaba Tijuanaa cinatti ture. Ajjeefamuun isee kun kan dhaga’ame abbaa qabeenyaa dhaabbata miidiyaa kan ta’aniif bara 2019 keessa akka miseensa paartii prezidaant Andres Manuel Lopeez Obraadooritti bulchaa kutaa Baja kaalifoorniyaa ta’uu dhaan kan filataman irratti himannaa seeraa dhiyeessite injifattee guyyoot hanga tokko booda ture. Maldonaadoo-n dhaabbata Boniilaa keessaa erga ari’atmatee booda shaakala hojii kan haqaa hin taaneen himatte. Lubbuu isheef waan sodaatteef jecha prezidaant Lopeez Obradoor waggaa sana keessa tuuta oduuf ibsa kennan irratti dhuunfaa dhaan akka ishee gargaaraniif iyyattee turte. Gareen mirga namaa Humaan rights watch addunyaa irraa Meeksiikoon biyya gaazixeessotaaf akkaan sodaachisa dha ittiin jedhee jira.


Hoogganoonni Yunaayitid Isteetisii fi Awrooppaa Weerara Raashiyaa Dura Dhaabbachuuf Walii Galan

Yunaayitid Isteetis loltoota ishee 8,500 Awrooppaa qabdu kan Yunaayitid Isteetis rakkoo daangaa Raashiyaa fi Yukireen gidduu jiru hammeessiti jedhan irra deebi’uun tuuta oduuf ibsuu dhaan. Prezidantiin Yunaayitid Isteetis Joo Baayiden kaleessa waaree booda dhimma Raashiyaan Yukireeniin weeraruu maltu ilaalchisee yaaddoo jiru mari’achuuf jecha hoogganoota gamtaa Awrooppaa ijoo waliin gama viidiyoon marii geggeessanii jiran. Hoogganoota Awrooppaa, gamtaa Awrooopaa waliin marii baay’ee gaarii ta’e kan irratti walii galamee fi cufataa ta’e geggeesseen jira jechuu dhaan Baayiden tuuta oduuf ibsaniiru. Waajjirri muummicha ministeeraa Briteen kan Booris Joonsen ibsa yaada xumuraa Baayiden deggeru baasuu dhaan, hoogganoonni kun fincila Raashiyaa hammaataa adeeme dura dhaabbachuuf tokkummaan addunyaa barbaachisaa ta’uu isaa irratti walii galanii jiran. Baayiden meeshaa waraanaa fi angawoota waraanaa daangaa Raashiyaatti dhiyootti erguuf dhiisuu hin murteessin jiru. Ministriin ittisaa kan Yunaayitid Isteetis Lloyd Austin loltoota waraanaa 8,500 Awrooppaa gama bahaatti bobbaasuuf qopheessanii jiran. White House marii geggeessameen booda ibsa baaseen, hoogganoonni kun Yukireen irra kan ga’u weerara Raashiyaa ittisuuf tattaaffii waloon taasisan irratti mari’ataniiru. Tarkaanfiiwwan kunis daafoo hamaa kan qabu uggura dinagdee cimaa Raashiyaa irra kaa’uu of keessaa qaba.


Seerri Mirga Dubartii Kan Ulfa Of Irraa Baasuu Ilaalchisee Darbe Waggaa 49 Booda Mormiin Isa Mudate

Manni murtii ol aanaan Yunaaytid Isteetis dubartiin mirga ulfa of irraa baasuuf qabdu seera mirkaneessu bara 1973 keessa dabarsee jira. Waggoota 49 booda ennaa ulfa of irraa baasuuf kutaalee Yunaayitid Isteetis hedduu keessatti eeyamamee jiru kanatti, murtiin kun amma mormiin irratti dhiyaatee jira. Dubartiin tokko mirga ulfa of irraa baasuu ishee kan mirkaneesse ajaja mana murtii Roe v Wade jedhamu waggaa 49ffaa isaa irratti leellistoonni farra ulfa of irraa baasuu Washington keessatti hiriira geggeessanii jiran. “Namni hin dhalatin tokko mirga lubbuun jiraachuu qaba jttanii yaadduu? Yoo ta’e mee sagalee keessan dhaga’a, jamaanis “Eeyee” jechuun sagalee dhageessise. White House, yeroo rakkoon seeraa ka biroon mudatee jirutti, dubartoonni ulfa of irraa baasuu yoo barbaadan malli isaa akka fooyya’uuf gaafatee jira. Dubbi himtuun White House Jen Psaki akka jedhanittim“Yeroon kun nuyiif yeroo itti eegumsa fayyaa hormaataa barbaachisaa ta’eef daandiin akka jiraatu cimsinu, mirga heeraa Roe dhaan hundeeffame eeguu fi namni martinuu hegeree isaa tolfachuuf walabummaa inni qabu eeguu dha” jedhan. Psakiin murtii mana mutii ol aanaa humnaan gudeeddii fi firoota gidduutti illee utuu hin hafin ulfa torbanneen ja’a booda jiru irra hedduu of irraa baasuu kan dhorku murtii mana murtii seera kutaa Teeksaas haaraa gidduu akka hin seenne tuqanii jiran. Seerri sun lammiin inni kam iyyuu nama ulfa of irraa baasu irratti himannaa seeraa akka dhiyeessu eeyama. Ugguraawwan haaraan kun kan ba’an erga ripaablikaanonni waggoota dheeraaf seerri ulfa of irraa baasuu ilaalchisee jiru laaffataa dha jechuu dhaan himataa turanii booda.


Jilli Taalibaan Osloo Keessatti Marii Gaggeessee Jira

Jilli Taalibaan kan eeggataa ministeera haajaa alaa biyyatti Amiir Muttaqiin hogganaman fi bakka buutonni hawaasa sivilii Afgaanistaan Dilbata kaleessaa guyyaa guutuu Osloo keessatti marii kan gaggeessuun beekamee jira. Mariin kunis rakkoo gargaarsa dhala namaa Afgaanistaan keessaa kan ilaaleen ture.Hirmaattonni marii kanaa obsaan kan wal dhaggeeffatan akksumas yaada wal jijjiruu isaanii, walgahii kana eega xumuramee booda ibsa Taalibaan baasee hubachisee jira. Rakkoo Siyaasaa, dinagdee, nageenyaa fi badhaadhiina Afgaanistaan keessaaf lammiwwan biyyatti martii hirmaachuu qabu jedha ibsii Taaliibaan. Mariin kun jalqabbii walgahii guyyaa sadii kan cufataan gaggeeffamuuf jiru, Noorweey qindeessite garee kan mootummaaAfgaanistaan bulchaa jiru, aangawoota mootummoota gama dhiyaa fi lammiwwan Afgaanistaan kanneen hawaasa sivilii adda addaa dabalata jedhameera. Jilli Taalibaan Awuroopaa ennaa seenuu kun yeroo jalqabaa ti.


Miseensonni NATO Doonilee fi Jeettiiwwan Waraanaa Awrooppaa Bahatti Ergaa Jiran

NATOn miseensonni isaa naannoo Yukireen waliin wal daangessu irratti Raashiyaan waraana ishee walitti qabuu iseef deebii kennuuf jecha doonilee fi jeettiiwwan waraanaa gara Awrooppaa gama bahaatti ergaa jiran. No media source currently available Ibisi NATO akka beeksisetti Deenmaark, Ispeen, Ferensaay, Nezerlaands fi Ameerikaa dabalatee biyyoonni hedduun loltootaa fi meeshaalee waraanaa itti dabalaa bobbasuuf ykn bobbaasuun itti yaadamuu isaa labsee jira. Muummichi bareessaan NATO Jens Stoltenberg akka jedhanitti michoota keenya maraaf eegumsa gochuuf akkasumas waraana gamtichaa kan gama dhiyaa jabeessuu dabalatee NATOn tarkaanfii barbaachisaa mara fudhachuu itti fufa. Humna ittisa walii gala cimsuu dablatee nageenya keenya kan jeequuf yeroo mara deebii ni kennina jedhan. Dubbi himaan Krmlin Dmitry Peskov Yunaayitid Isteetsii fi michoonni isaa NATO muddama jiru hammeessuu isaanii qeeqanii jiru. Yunaayitid Isteetisii fi Biriteen tarkaanfii waraanaa Raashiyaan fudhachuu maltu tuquu dhaan hojjettoonni embasii fi miseensonni maatii isaanii kanneen Kyiv keessaa Yukireeiin gad dhiisanii akka ba’an gaafataniiru. Ministeerri dhimma alaa Yukireen tarkaanfii Yunaayitid Isteeti hubateera garuu komee isaa dhiyeessee jira. Dubbi himaa kan ta’an Oleg Nikolenko fuula tweeter isaaii irratti har’a akka barreessanitti, hojii diplomaasummaa biyyotii alaa fi nageenya isaanii eeguu fi mirga isaanii kabajaa jiraannus tarkaanfiin fudhatame garuu yeroo isaa kan hin eeggannee fi akka malee of eeggachuu dha jennee amann jedhan.


Ministeeronni Haajaa Alaa Ameerikaa fi Raashiyaa Dhimma Yukireen Irratti Mari’atan

Ministriin haajaa alaa Yunaayitid Isteetis Antonii Biliiken wal ga’ii daqiiqaa 90f ministrii dhimma alaa Raashiya Sergeey Laavroov waliin Jeneva keessatti geggeessan xumuranii jiran. Angawoonni Yunaayitid Isteetisii fi Raashiyaa gidduutti dhiyeenya geggeessame isa arfaffaa ta’uu isaa ti. Jimaata har’aa marii isaanii jalqabuu dura yaada kennaniin gam lamaanuu itti milkaa’u jedhnii akka hin yaadne ibsaniiru. Laavroov duraan ibsa kennaniin, Yunaayitid Isteetis yaaddoo Raashiyaan qabduuf deebii ga’aa ta’e ni kenniti jedheen abdadha jedhan. Biliinken akka jedhanitti Yunaayitid Isteetis diplomaasii fi marii geggeesiif cicha qabdi, garuu yoo Raashiyaan Yukireen irratti haleellaa oofti taanaan, deebii qindaa’ee fi hatattamaa kennuufis kutattuu dha jedhan. Warreen gama dhiyaa, Raashiyaan loltoota ishee fi meesha waraanaa ishee naannoo daangaa Yukireen irraa akka fageessitu kan barbaadan yoo ta’u, Mooskoon immoo NATOn sochii Awrooppaa bahaa fi giddu kaleessa keessaa akka gad xiqqeessu akkasumas wal ga’iinsi waraana gama dhiyaa miseensummaa Yukireen fudhatama akka dhabsiisan dhiibbaa gochaa jirti. Yunaayitid Isteetis fi michoonni ishee Raashiyaan Yukireeniin weerarti taanaan gatii guddaa kan ishee baasisu ta’uu isaa Blinken kaleessa dhaadatanii jiran. Prezidaantiin Raashiyaa Vilaadimir Putin garuu amma iyyuu kan hammaataa adeeme muddama Awrooppaa gama bahaa keessaaf furmaata dipomaasummaan filadha jedhan. Blinken gama isaaniin yoo waraanni Raashiyaa naannoo daangaa Yukireen sosso’a ta’e, Yunaayitid Isteetis michoota ishee waliin ta’uu dhaan deebii saffisaa fi ka qindoominaa cimaa ta’e kan kennitu ta’uun ifaa dha jedhan.


Antooni Biliinken Barliin jiru

Ministeerri dhimmaa alaa Yunaayitid isteets Antooni Biliinken waa’ee waraanaa Raashaa daangaa Yuukireen irraatti kuusamee irraatti shariikotaa isaanii waliin maryachuudhaaf magaalaa jarman Barliin galaniiru. Biliiken kan gara jarmanitti imalan Yukireenitti argamanii waa’ee gargaarsa Washingiten irraatti ergaa prezidaantii Yukireen Vooloodimiir Zeleniskii abdachisaanii booda. Bulchiinsii Prezidaant Joo Bayiiden gargaarsa ittisa waraanaatiif oolu Doolaara Miiliyoonii 200 Yuukireeniif ramaduu isaa Roobii kaleessaa ibseera. Raashaan Yuukireeniin Wereeruu dandeesii jedhanii akka yaadan kan ibsan Prezidaant Baayiden ,Raashiyaan yoo Yukireeniin wereerte qoqqobbi diinagdee dabalatee deebii kennamuu danda’uu irratii prezidaantii Raashiyaa Biladimiir Putiin irraa deebi’anii akeekkachisuu isaanii himaniiru. Raashaan Yuukireen irratti lola taasisuudhaaf fedhee akka hin qabnee ibsitee akka Yukireen Miseensa NATO hin taane wabiin nageenyaa akka barbaaddu himaa jirtii. Waraannii ishees waan lafa biyyaa isaa irra jirutti kaasuun barbaachisaa akka hin taane haanga’oonii Rhaashaa ibsaniiru. Biliinken jimaataa borii Jeenevaa keessatti ministeeraa dhimmaa alaa Raashiyaa Sergeey Lavaaroov waliin dhimmaa rakkinicha karaa dippilomaasiitin hiikuu irratti marii taasisuuf akka deeman ibsameera. Biliinken kaleessa magaalaa Yukireen Kiyeev keessatti itti gaafatamtuu waajiiraa VOA Awuroopaa bahaa Miriislaav Gongaadiizee waliin gaafii fi deebii taasisan keessatti , Raashaan Yukreen irratti wereeraa ishee yoo haaromsuu yaalte Yunaayitid Isteets qofa ittuu hin ta’in biyyoottan Awuroopaa fi wareen biroos deebii umnaa keninaa jechuun isaanii gabaasameera.


Gaaffii fi Deebii Ministarri Dhimma Alaa Yunaayitid Isteetis VOA Waliin Taasisan

Wal-muddinsa Awurooppaa gama Bahaa keessaa fi carraaqqii dippiloomaasii taasisamaa jiru dhimma ilaallateef kan gara Yukireenitti imalanii turan ministarri dhimma alaa Yunaayitid Isteetis Antoonii Bilinken, “Raashiyaan gara walitti-bu’insaatti seenuu irra karaa dippiloomaasii filatti,” abdii jedhu akka qaban kaleessa magaalaa galma-mootummaa Yukireen, Kiyeev keessatti, Itti-gaafatamtuu Biiroo VOA, kan Awuroopphaa Bahaa, Mirooslaav Gongaadiizee waliin gaaffii fi deebii deemsisaniin ibsan. “Ifatti, karaan irra wayyaawaan, karuma kana,” jedhan, Bilinken. Raashiyaan booruma kaatee Yukireeniin yoo weerarte Yunaayitid Isteetis maal gochuu akka dandeessu, gaaffii Mirooslaav gaafatteef ennaa deebisan, “harka tokkotti haasaa fi dippiloomaasii harka biraatti walitti-bu’insaa fi daafoo isaa” Raashiyaadhaaf filannoo ifa tahe dhiheessuu isaanii eeranii, Raashiyaa waliin yeroo ammaa karaa NATO fi karaa dhaabbata Tumsa Tasgabi fi Naga-eegumsaa Awurooppaa yokaan OSCA aa mariiwwan dippiloomaaasii ciccimoon ka geggeessamaa jiran tahuu dubbtan. “Raashiyaan weerara Yukireen irratti geggeessite kan haaressitu yoo tahe garuu, nu, Yunaayitid Isteetis qofa otuu hin taane, biyyoonni baay’een guutummaa Afrikaa keessa jiran, sanaa ala illee kanneen jiran, humna jabaan deebii kennina,” jedhan - Bilinken. Guutumama gaaffii deebii isaanii Liinkii kanatti aanee jiru banachuun caqasaa.


Rakkoo Raashaa fi Yukreen Furuuf Carraan Diplomaasii Jira: Bliinkan

Walitti bu’iinsa daangaa Raashiyaa fi Yukreen irratti uumamee qabaneessuuf carraan karaa Diploomaasii ifaa ta’eetu jira jechuun, Ministeerrii haajaa alaa Amerikaa Antonii Bliinkan prezidaantii Ykreen Vlaadmiir Zeleneskiitti himanii jiru. Garu jedhan Raashiyaan weerara Yukreen irratti gaggeessitu bifa haaraan itti fuufnan waan hamaatu oshee eeggata jedhan. Abba biyyummaa Yukreen kabajsisuuf deggers Yunaaytid Istees gootu irra deebi’uun kan ibsan Bliinkan, hegeree isaanii fi kan biyyatti murteessuun kan lammiwwan Yukreen qofa akka ta’e Bliinkan hubachiisan. Prezidaant Zeleniskiin gama isaaniin, gargaarsa meeshalee waraanaa Amerikaan Yukreeniif kenniteef Bliinkaniin fi bulchiinsaa Baaydiin kan galateeffatan ; Angawaa gameessii ministeera haajaa alaa Amerikaa har’a oduu gabaastotaaf akka ibsanti, bulchiinsii Baaydiin baatii dabree nageenya eegsisuuf kan ooluu Doolaara Miliyoona 200 dabalataan biyyattiif raggaasisee jira. Bliinkan hogganaa Yukreen waliin ituu hin dubbatiin dura, hojjattoota Embaasii Amerikaa kanneen Kiyeev keessaa waliin dubbatanii turan.Karaa Diploomaasii fi nagaan muddamsa kana furuuf abdiin jabaan akka jiru garu, murtii kennuun harka prezidaantii Raashiyaa Vlaadmiir Putiin jira jedhan.


Haleellaan Dahqqabe Nu Gaddisisee Jira: Mootumaa Itiyoophiyaa

Biyya Tokkummaa Emeretootaa Arabaa keessatti haleellaa shoroorkeessonni gaggeessaniin siviloonnii ajjeefamuu fi madaa’uun mootummaa fi uummata Itiyoophiyaa gaddisiise jedha, ministriin haajaa alaa Itiyoophiyaa. Maadheelee sivilootaa irratti haleellaan gaggeeffame kun gocha boddeetti hafaa fi dhala namaaf gara laafiina dhabuu akkasumas seera addunyaa cabsuu waan ta’eef Itiyoophiyaan ni balaaleeffatti jedha ibsi ba’e. Kanneen lubbuun isaanii dabreef gadda nutti dhaga’ame ibsaa kanneen mada’aniif dafanii akka dandamatan hawwiina jedha ibsii ministrii hajaa alaa Itiyoophiyaa kun. Biyyi tokkummaa Emereetoota arabaa haleellaan xayyaara nam-maleeyyiin irratti gaggeeffameen namoonni ajjeefamuu beeksisuun ishee ni yaadatama.


Ripxe Loltoonni Houthi Tokkummaa Emireetota Arabaa Irratti Haleellaan Raawwatan Lubbuu Namaa Galaafate

Ripxe loltoonni Houtii wixata kaleessaa erga haleellaa xayyaara nam maleeyyii fi misaayilaa geggeessanii booda, waaltaaalee tokkummaa emireetota Arabaa itti dabalaa irratti kan fuuleffatan ta’uu akeekkachiisan. Poolisiin mgaalaa galma mootummaa kan Abu Daabii akka jedhetti, haleellaan sun kan fuuleffate keellaalii boba’aa oomishanii fi buufata xayyaara Abudaabii irratti. Namoonni haleellaa sanaan du’an lammiiwwan Hindii lamaa fi lammii Paakistaan tokko yoo ta’an, kanneen biroon ja’a immoo madaa’aniiru. Buufata xayyaaraas ta’e keellaa boba’aa irra miidhaa guddaan akka hin ga’in poolisiin beeksisee jira. Dubbi himaan ripxe loltoota Houtii Yemen gama isaaniin gareen isaanii haleellaa waaltaa dinagdee biyyattii kan Abudaabii irratti kan rawwateef sababaan, torban darbe haleellaa Yemen keessatti raawwatameef qooda arab embireet qabaatteef ijaa ba’uuf jecha jedhan. Maddeen Hautii kanneen Yemen, Sana’aa keessaa xayyaara nam maleeyyii saddeetiin akkasumas misaayila 10ttu dhukaafamuu dubbataniiru. . TV Arabaa akka mul’isetti samii Abu Daabii irratti aarri ol ka’ee argamuu isaaf suraa ibiddi buufata xayyaara Abu Daabii fi keellaa boba’aa Abudaabii agarsiisu mul’isanii jiran. Kanaaf deebii kennuuf jecha humnoonni wal taatota milishoota loltoota Houtii kanneen Yemen konyaa Mariibii fi qabiyyee isaa kan Sana’aa haleelanii jiran. Humnoonni wal taatotaa kun itti dabaluun akka ibsanitti wixata kaleessaa xayyaara nam maleeyyii gara Saaud Arabiyaatti dhukaasan saddeeti maqsanii jiran. Ministriin tokkummaa emireetota Arabaa haleeaa keellaalee isaa irratti raawwatame balaaleffachuu dhaan utuu hin adabin hin darbamu jedhee jira. Tokkummaan Emireetota Arabaa haleellaalee shororkeessotaa fi yakka hammaataa adeemeef deebii kennuuf mirga qabdi jedhee jira ministrichi. Tokkummaa Emireetota Arabaa loltoota Houtii-tti duula geggeessamu keessatti qaama wal taatota Saudii dhaan hoogganamuu ti.


Yaadannoon Maartiin Luuter Kiing Baraan Yaadatamaa Kan Jiraatu Mallattoo Qabsoo Karaa Nagaati

As Yunaayitid Isteetis Keessatti guyyaa har’aa yaadannoo hoogganaa qabsoo mirga namaa kan Martin Luter King-tu kabajamee oola. Kana ilaalchisuu dhaan kutaa Ohio Yuniverstii Youngstown-tti barsiisaa seenaa kan ta’an Dr. Daani’el Ayyaanaa, yaadannoon Dr. King baraan yaadatamaa jiraata jedhan. Qabsoo karaa nagaa geggeessuu kan Mahitama Gaandiin biyya Hindii keessatti jalqaban kan hordofan Martiin Luter Kiing, mormii hookkaraan alaa isaan geggeessan seerri Ameerikaa kan loogii sanyii eeyamu akka haqamu taasiseera. Bara kanas karaa nagaan mormii ofii dhageessisuuf fakkeenyummaa isaanii hordofuun barbachisaa akka ta’e Dr. Daani’el ibsanii, yeroo hedduu sochiin karaa nagaan geggeessamuuf akeeke gara hookkaraatti kan jijjiiramuuf hubannoon sochii tokkoo hunda biratti qixxee hubannoo waan hin qabaanneef jedhan. No media source currently available


Yukreen Raashaa Blaaleeffataa Jirti

Raashiyaan marsariitii mootummaa Yukreen mancaastee jechuun Dilbata kaleessaa kan balaleeffatte Yukreen, gochi kunis duula siyaasaa gaggeeffamu toooftaa waraanaan loola Haaybriid jedhamuun gaggeeffame jettee jirti. Raashiyaan waraana ishee kuma 100 naannoo daangaa Yukreen waliin qabdu irra kan qubachiifte ta’u, kan dubbatan aangawoonni Yukreen Raashaan haleellaa gama saaybariin gaggeeffame kana duuba akka jirtu ragaan ni agarsiisa jedhan. Kunis maaykroo sooft, caasaaleen Kompuutaraa hedduun kan dhaabattoota mootummaa Yukreen adda addaa irratti wanni hojjatamaa jiru eega beeksisee booda. Raashiyaan garu himata Yukreen kana haaltee jirti


Koriyaan Kaabaa Har’as Yaalii Dhukaasa Misaa’eelaa Gaggeesite

Koriyaan Kaabaa har’a Misaa’eela Baalistiik dhukaasuu ishee waardiyyaan handaara galaanaa kan Jaapaan beeksisee jira.Kunis ji’a kana keessa qofa yeroo 4ffaaf ta’u fi mariin Amerikaa fi Koriyaa Kibbaa waliin gaggeessan eega danqamee booda, Waraannii Koriyaa Kibbaas akka gabaaseetti, koriyaan kaabaa waan adda hin baafamiin tokko handaara galaana ishee irraa dhukaastee jirti. Guyyaan waggaa haaraa eega seenee as, Koriyaan Kaabaa yaalii kanneen biroo sadii kan gaggeessite yoo ta’u yaaliin dhukaasaa inni har’a kun missiles attamii akka ta’e hin ibsamiin jira.


Namonni Teeksaas Keessatti Iggitamanii Turan Gadhiifamanii Jiru

Mana amantii Jushootaa isa kutaa Teeksaas Amerikaa keessatti namoota iggitamanii jiran kan ilaaleen qorannaa gaggeeffamaa jiruun, namnii lama Dilbata kaleessaa galgala hidhamuu polisiin Briteen beeksisee jira. Polisiin Greetar Maanchastar ibsa baaseen, Manchastar Kibbaa keessatti dargaggonni lama kan hidhaman yoo ta’u, gaaffii qabaman.Himata dabalataa irratti dhiyaachuu malu kan ilaaleen waan jedhame hin jiru. Angawoonni Yunaaytis Isteetes Dilbata kaleessaa ganama akka jedhanti, lammii Briteen kan umriin isaa 44 Maliik Feeysal Akram namoota 4 bakka amantii Beete Israa’eel jedhamu isa Foort Woorz Teeksaas keessatti iggitee ture. Jajjabeen nageenya biyyaa kabajsiisan gamoo sana cabsanii hanga seenanti, namoonni sa’atii 10f iggitamanii turan.Kanneen iggitaman martii walaba kan ba’an yoo ta’u, gareen tika nagaa biyyooleessaa (FBI) Akraamiin ajjeesan. Prezidaantiin Yunaaytid Isteetes Joo Baaydiin hojii jajjabeessaa ta’e kan gareen nageenya biyyaa fudhateef galateeffatanii, gochi gosa irratti hirkachuun gaggeeffamu fi bifa haleellaan gaggeeffamuu akkasii obsaan hin ilaalamuu jedhan. Namoota kana iggituun maaliif akka barbaachise guyyoota dhufan kana keessa baruuf jirra jedhan Baaydiin.


Balaa Tongaa Mudatee Hordofuuf Jecha Biyyonni Lama Namoota Ofii Ergan

Odoola addatti baatee jirtu kan Tongaa jedhamtu keessatti Sambata dabree Abiddi volikaanoo kan galaana jalaa dhohee badii dhaqqabsisee akka ilaalaniif, Awustraaliyaa fi Niiw Zilaand har’a waraannii isaanii gamasitti akka balali’uu taasisanii jiru. Dhohiinsii ho’aan galaana jalaa dhaqqabee odoolatti daaraa itti aguugee, dhahaan galaanichaa cabsee ba’uun naannoo handaara galaanichaa akka mancaasee ibsamee jira. Angawoonni Awustraaliyaa fi Niiw Ziilaaand akka jedhanti suqilee fi mannen handaara galaa irra jiran, mancaatii guddaan kan isaan mudatee ta’u gabaasaalee bilbila saatalaayitiin argatanii jiru. Dhohiinsii galaana jalaa dhaqqabe kun sarara ykn keebilii galaana jala jiru kan tajaajiila bilbilaa fi Intar neettii biyyattiif kenna barbadeessee jira.Kana deebisanii sirreesuuf torban tokkoo hanga torban 3 kan fudhatu ta’uun ibsamee jira. Angawoonni Tonga akka jedhanti, daaraan dhohiinsa sana irraa maddee qilleensa summeesuun dhiyeessii bishaan qulqulluu faalee jira.Kanaaf jiraattonni Maaskii yknaguuggii afaanii fi funyaanii akka gargaaraman gaafachuun bishaan qaaruuraa ykn waan adda addaa keessatti qophaa’ee jiru qofa dhugaa jechuun ajajan.


Mirga Sagalee Kennuu Kabajsisuuf seera Jiru kutaaleen Yunaaytid Istees Daangeessuu Hin Qaban:Prez Baaydiin

Seera Biyyatti kan ilaalchii siyaasaa addaan qoodee keessatti prezidaant Baaydiin aangoo ofii gargaaramuun dhiibbaa gochaa jiru.Dinoota keenya kan biyya alaa fi keessaa fuula duratti mirga sagalee kennuuf qabnu akkasumas Deemookraasii keenyaaf nan dhaabadha jedhan. Ripaablikaanonni gama isaanii, shira filannoo keessatti gaggeeffamu ittisuuf malee mirga sagalee kennuu daangeessuuf seera haaraa hin baafne jedhu. No media source currently available


Walitti Bu’iinssi Daangaa Yukireen Irraa Ijoo Marii NATO fi Raashiyaa ti

Raashiyaa fi NATOn muddama daangaa Yukireen fi Raashiyaa irra jiru xiqqeessuu mala danda’amu irratti marii geggeessuuf roobii har’aa Biraasels keessatti wal arguuf jiru. NATON loltoonni Raashiyaa naannoo Daangaatti walitti qabamuun nageenya Awrooppaa miidha jechuun morme. Raashiyaan gama isheen kan gamtaa biyyoota 30 qabu babal’achuu ilaalchisee wabii nageenyaa kan barbaaddu yoo ta’u biyyoonni daangaa ishee irra jiran kan kan akka Yukireen bakka bu’umsa qabaachuun yaaddoo ta’uu ibsitee jirti.. NATOtti ambaasaaddera Yuaayitid Isteetis kan ta’an Juuliyaan Ismiiz marii har’aa dura tuuta oduuf ibsa kennaniin, NATOn diplomaasiin haal jiru tasgabbeessa yoo ta’e arguuf cichaan hojjeta, walumaa gala akeeki marii kanaa balaa jiru xiqqeessuu, iftoominni jiraachuu, to’annaa meeshaa wraaanaa fi mala adda addaa nuti ittiin wal mari’annuu dha jedhan. Ismiiz Yunaayitid Isteetis michummaa isheen Yikireen waliin qabdu ibsuu dhaan, tarkaanfiiwwan Raashiyaan fudhattu rakkoo jiru hammeessa, kanaaf michoonni NATO weerara Raashiyaa itti dabalaa ittisuuf qophee dha jedhan. Raashiyaan tarkaanfii waraanaa hordofti yoo ta’e, uggura dinagdee cimaa dabalatee deebii kennuuf qophee ta’uu keenya Kiremiliniif ibsinee jirra jedhan Ismiiz. Akka wal taatotaatti humna ittisaa gama bahaan jiru cimsuuf qophee dha, haleellaa Raashiyaan Yukireen keessatti raawwattuufis dhiibbaa cimaa kaa’uuf qophoofnee jirra jedhan. Wal ga’iin roobii har’aa diplomaatota Yunaayitid Isteetisii fi kan Awrooppaa kallattii dhaan angawoota Raashiyaa waliin haala Yukireen waliin jiru ilaalchisee dubbachuuf carraa yeroo sadaffaaa ti. Dhaabi nageenyaa fi wal ta’iinsa Awrooppaa illee kamisa borii Vienna keessatti wal arguuf jiru.


Dhimma Yuukireen irraatti U.S fi Raashaan marii irra jiru

Yunaayitid Isteets fi Raashaan dhimmaa biyyaa Yuukireen irratti marii <<Dhugaadhaa fi Iftoominaa>> irratii hundaa’ee jedhan akka jalqabaniif Raashiyaan waraanaa ishee 100,000 ta’u daangaa Yukireen irraa qubachiisuu ishee ibsii kaleessaa Waayit haawus irraa bahe beekiseera. Itti gaafatamtuun dhimma preesii Waayit Haawus Jeen Saakii akka jedhanitti muddamaa babalachaa deemaa jiru furuudhaaf Raashiiyaan haala waraanaa babaldhisuudhaa manna tarkaanfii Dipilomaasii fudhatii jedhanii akka abdii qaban ibsaniiru. Raashaan waraanaa ishee 100,000n sana yoo garaa mooraa waraanaatti deebsuudhaaf fedhii agarsiifte muddamichaa laafisuudhaaf fala tokko akka ta’uu danda’u himaniiru Jeen Sakii. Itti gaafatamtuun dhimaa preesii Waayit Haawus Jeen Saakii akka dabalanii ibsanitti, marii Yunaayitid Isteet fi Raashiyaa gidduutti marsaa sadiin taasifamuuf karoorfame keessaa ,inii lammataa gaafa Amajjii 12 magaalaa Biraasels keessatti, gaafa Amajjii 13 immoo Magaala Veeyinaa keessatti dhimmaa Yukireen irraatti taasifama. Itti aantuun Ministeeraa dhimmaa alaa Yunaayitid Isteets Wiindii Sheermaan dhimmaa Raashiyaan akka Yuukireen Miseensaa dhaabbataa walgaltee Atilaantiik kaabaa ykn NATO hin taanee irrati qabduu ilaalchisee , yaada kennaniin Yuniiyitid Isteets kan jabeesitee itti yaaddu ta’uu isaa ibsuun isaanii gabaasameera. Itti aanaan ministeeraa dhimmaa alaa Raashiyaa Sergee Riyaabkoov gamaa isaaniitiin, biyyii isaanii Yukireeniin wareeruuf fedhiidhaa fi yaada akka hin qabne kaleessa ibsanii, sochiin waraanaa daangaa irra jiru eenyuunuu yaaddesuu akka hin qabne dubbataniiru. Waree Raashiyaa irraa itti dhufuu danda’uu sodaa kan qabdu biyyii Yuukireen akka miseensa NATO ta’uu barbaaddu gabaasameera.


Antooniyoo Gutereese Gadda isaanii Ibsan

Barreessa ol aanaan dhaabbata mootummoota gamtoomanii Antoniyoo Guterees, Tigraayy keessaatti bakka namoottan qe’ee isaanii irraa buqqa’an qubatan irratti haleellaan xiyyaaraa waraanatiin namoottan nagaa irratti raawwatame akka isaan gaddisiise ibsuu isaanii dubbii himaan isaanii Isteefan Dujaariik ibsaa kaleessaa baasanii beekisaniiru. Amajii 7/ 2022 halkan namoottan sababa wal waraansaatiin qe’ee isaanii irraa buqqa’anii magaalaa Daddabiiti keessaa qubatan irraatti haleellaa raawwatame Kanaan namoonni 50 ol du’uu fi madaa’uu isaanii, akkasumas jalqaba torban darbee Mooraa baqattoonni lammiilee Eeritiraa keessa qubatan kan bakka Maay Ayinii jedhamuuti argamuu irratti haleellaa xiyyaaraa raawwatameenn ijoollee lama dabalatee, baqattoonii sadii ajjeefamuu isaanii ibsii mootumootaa gamtoomanii kun beeksiseera. Hanqinni tajaajilaa kan akka boba’aa fi maallaaqaa guutumaa naannoo Tigraayi keessa jiraatus, dhaabanii mootumootaa gamtoomanii fi gargaartonii dhimmaa namoomaa isaa wajjin ojjatan, akkasumas haanga’ootaa wajjin gargaarsaa atattamaa dhiheesuudhaaf tattafachaa akka jiran ibisiichii himeera. Wal waraansa taasifamaa jiruu keessatti nageenyii siviilotaa kan yaaddoo itti ta’e Antoniyoo Gutereess maatiwwan namoottan du’aniif gadda isaanii akka ibsan kan hime ibsii kun, gareewwaan wal waaraanaa jiran haleellaa xiyyaaraa dabalatee lola akka dhaaban, akka seeraa adduunyaatiif abbomanii nageenyaa siviilotaa eegan, akka haala gargaarsa namoomaa mijeessan gaafachuu isaanii beekisiseeraa. Kun ittuu kanaa jiruu sababa haleellaa xiyyaaraa buqqa’ootaa fi baqattootaa irratii raawwatameen kan ka’e dhaabata mootumoota gamtoomaniitti waajjirii qindeessa gargaarsa dhimmaa namoomaa ykn inni OCHA jedhamee beekamu Dilbata dheengaddaa ibsaa baaseen tajaajila gargaarsaa naannoo rakkinichii itti uumameera jedhametti kennuu isaa akka dhaabee ibseera. Haleellaa xiyyaaraa raawwatameeraa jedhamee kana irratii amma oduun kun qophaa’etti Mootummaa Itiyoophiyaa irraa ibsii kennamee hin argamne.


Kaazaakistaan Keessatti Namoota Mormiif Ba’an Keessaa Hedduun Ajjeefamanii kaanis Hidhaman:Mootummaa

Kaazaakistaan keessatti hiriira mormii gaggeeffameen namoota ajjeefaman 164 keessaa micayyoon umriin 4 kan keessa jirtu ta’u aangawoonni biyyatti beeksisanii jiru.Namoonni 5800 hidhamuus ibsan. Mormii kana dhaabsisuuf jecha prezidaantiin biyyatti ajaja dhukaasaa ajjeesaa jedhu kan kennan yoo ta’u, kunis humnootiin nageenyaa akeekkachiisa tokko malee hiriirtoota irratti dhukaasa akka banan aangoo kenneef. Hogganaan Kaazaakistaan kana malees, Raashiyaa fi prezidaant Putiin hiriira kana akka dhaabsiisan gaafatan.Raashiyaa fi biyyonni biraas waraana isaanii erguun deebii kennaa jiru. Gatiin boba’aa dabaluu isaan kan ka’e uummanni kan hiriiran yoo ta’u, abbootiin irree biyyatti bulchuu isaaniin gammachuu hin qaban. Ministriin dantaa alaa kan Yunaaytid Isteetes Antonii Bliinkan akka jedhanti, Kaazaakistaan seeraa fi sirna eegisuuf akkasumas mootummaa eeguuf dandeetti qabu. Garu kana gochuuf mirga namoota nagaan hiriiranii kabajuun akkasumas, yaaddoon qaban kan dinagdee fi kan siyaasaa hangii tokko deebii argachuu qaba jedhan.


An Saan Suu Kii Hidhaa Waggaa Afurii Irratti Muramee

Hoggantuun Maaynamaar duraanii Ann Saan Suu Kii Reediyoo qunnamtii namnii lama ittiin dubbatu ykn wookii Tokii jedhamuun beekamu, seeraan ala biyya seensisanii qabeenya ofii taasiisan akkasumas, seera vaayrasii Koronaaf ba’e cabsan jedhamuun adabii hidhaa waggaa 4 har’a irratti muramee jira. Maddeen mana murtiitti hidhata qaban dhaabtoota oduuf akka ibsanti, seera mi’a adda addaa biyya seensisuu ykn baasuu kan ilaaleen seera cabsaniif hidhaa waggaa lamaa, seera weerara vaayrasii Koronaa ittisuuf baasee cabsuun immoo hidhaa waggaa lamaatu irratti muramee jedhu. Baatii tokko dura hokkara uummataa kakaasuu fi seera dhukkuuba KOOVIID-19f ba’e hin kabajnee jedhamuun adabbiin hidhaa waggaa 4 kan irratti muramee ture yoo ta’u hogganaan waraana biyyatti waggaa lamatti gad cabsaniifii turan. Umriin isaanii 76 kan ta’e suukiin himannaa irratti dhiyaata maraas balleessaan irratti muramnaan hidhaa waggaa 100 caalaatu isaan eeggata.


Yunaaytid Isteetes fi Raashiyaan Marii Jalqaban

Diploomaatonni Yunaaytid Isteets fi Raashiyaa Jenevaa keessatti har’a kan wal ga’an yoo ta’u, kunis jalqabbii marilee sadarkaa olaanaa torban kana itti fufiinsaan gaggeeffamanii ta’uun ibsamee jira. Raashiyaan waraana ishee hedduminaan daangaa Yukreen waliin qabdu irra qubachisuu fi biyyonni gama dhiyaa wabii nageenyaa akka kennaniif Raashiyaan gaafachuu ishee irratti fulleeffata. Dubbii himaan ministrii dantaa alaa Yunaaytid Isteets akka jedhanti, mariin suun akka lakkoobsa biyyatitti ganama sa’atii 9 irratti kan jalqabamee yoo ta’u, gamnii Yunaaytid Isteetes Yukreen waliin qofa otoo hin taanee garu Neetoo fi michoota kanneen biroo Awuroopaa keessaa waliin dubbachaa irratti hojjachaa jiru. Yunaaytid Isteetes yukreen dabalatee waa’ee nageenya michootaa fi waltaatoota keenya kan Awuroopaaf, qajeelfa qabnuuf cicha qabna Jedhan dubbii himaan kun ibsa baasaniin. Walgahii Jeneevaa kana booda, Raashiyaan Robii dhufu Neetoo waliin Braasals keessatti marii kan gaggeessan yoo ta’u, gaafa kamisaa immoo, nageenyaa fi wal ta’iinsa Awuroopaa kan ilaaleen viyeenaa keessatti dubbatu. Walgahii har’a kana dura Diploomaatonni biyyoota lameenii yaada kennaniin, muddamsii biyyootii isaanii lameen gidduu torban kana ni laaffata abdii jedhu xiqqoo qabna jedhan.


Abbaa Alangaa Muummicha Yunaayitid Isteetis Aangawoota Sadarkaa Fedheellee Tahan Seeraan Gaafatamuurraa Akka Hin Hafne Hubachiisan

Yeroo Amajji 6, waggaa tokkoffaan deggertoonni prezidaantii duraanii Doonaald Traamp Waajira Mana-maree Yunaayitid Isteetis “Capitol Hill” jedhamu cabsanii itti seenuun miidhaa itti geessisan har’a yaadamaa jirutti, Abbaan-alangaa muummichi ka biyyattii – Meerik Gaarlaand, abbootiin alangaa ministirii murtii haqaa Yunaayitid Isteetis aangawoota sadarkaa fedheeyyuu ta’an – kanneen hookkara bara dabreef itti gaafatamoo tahan faana dhahanii ka seeratti dhiheessan tahuu dubbatan, gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Prezidaanti Baayiden Waggaa Tokkoffaa Haleellaa Mana Maree Irratti Raawwate Ilaalchisuun Haasaa Dhageessisan

Prezidaant Joo Baayiden waggaa tokkoffaa Amajjii ja’a jechuun waggaa har’aa biilsa mana maree irratti hookkara suukaneessaa raawwatameef haala hamtuu mudate mul’inatti dubbachuu akkasumas itti gaafatama isaa prezidaanticha duraanii Doonaal Traamp irratti dhiisuuf itti gargaaramuuf akka jiran White House kaleessa beeksisee jira. Barreeffama haasaa isaanii dura ifa taasisameen, Baayiden akka jedhanitti Yunaayitid Isteetis biyya akkamii akka ta’uuf jirru murteessuu qaba jedhan. “haleellaa siyaasaa akka waan baratameetti biyya simatu ta’uuf jirraa? angawoonni filannoo paartilee karaa seeraa kan ibsame fedhii uummataa akka garagalchaniif eeyama kenninaa? Dhugumatti ifa dhugaa utuu hin taane uummata gaaddidduu kijibaa jala jiraatu taanaa? Jechuuf kan karoorsan ta’uu White House ibsee jira. Biyya akkasii ta’uuf eeyamuu hin dandeenyu. Daandiin fuula duratti tarkaanfannu dhugaa beeknee ittiin jiraachuu dha jedhan. Itti aantuu prezidaant Kamalaa Harris illee Baayiden waliin ta’uu dhaan har’a ganama ibsa kennuuf jiru. Roobii kaleessaa abbaan alangaa muummichi Merrick Garland, ministriin haqaa kanneen sadarkaa isa kamittuu itti gaafatamoo ta’an murtiitti akka dhiyeessu dhaadatanii jiran. Prezidaantichi duraanii Doonaald Tramp, kibxata galgala kutaa filooridaa bakka waa’ee haleellaan Amajjii ja’aa biilsa mana mareetti geggeessame ilaalchisuun haasaa dhageessisuuf turan hambisanii jiran. Bakka isaa hiriira Amajjii 15 Arizoonaatti geggeessamuuf jiru waa’ee ajandaa barbaachisaa ta’ee mari’anna jedhan. VOAn gargaartota itti aanaa prezidaantii duraanii kan Mike Pence kamisa dhuftuuf karoora qabu yoo ta’e gaafachuuf yaaliin godhe hin milkoofne. Namoonni lamaanis deebii hin kennine.


Dimookiraasin Yunaayitid Isteetis Haala Yaaddessaa Keessa Jira: Yaada Uummataa

Waa’ee deemsa dimookiraasii Amerikaa irratti qorannaa yaada uuummataa dhiheenya geggeessame irraa ba’iin argame akka agarsiisutti gaheessonni lammiwwan Ameerikaa irraa harka jaatamii jaha tahan dimookiraasiin haala yaaddessaa keessa jira, ka jedhan yoo tahu, kanneen dhibba irraa harka soddomii sadii tahan ammoo, dimookiraasiin biyyattii amansiisaa dha, jedhan. Amajjii 6 – jechuun Boor, waggaan tokkoffaan guyyaa deggertoonni prezidaantii duraanii, ka Doonaald Traamp, “Capitol Hill” yokaan waajira mana-maree Yunaayitid Isteetis humnaan cabsanii seenuun haleellaa geggeessan yeroo dhihaatetti qorannichi geggeessame. Ba’ii qorannaa kanaa ilaalchisuun, Namoon Kooleejii Koolinsi, ka kutaa Teksaas, magaalaa Daalaas jiru keessaa ka barsiisan – Proofesar Mohammed Xaahiroo dubbisee jira. No media source currently available


Koriyaan Kaabaa Yaalii Misaayila Baalistikaa Geggeessuun Gabaasame

Kooriyaan kaabaa misaayila baalistikaa ti jedhamee kan shakkamu har’a dhukaasuu ishee kooriyaa kibbaa fi Jappan gabaasanii jiru. Kunis waggaa haaraatti yaalii meeshaa waraanaa Piyoongyaang goote ka jalqabaa ti. Kooriyaan kaabaa misaayila qeenxee fakkaatu kan dhukaase konyaa Jagaang gama kaabaa irraa gara andaara galaana gama bahaatti ta’uu waraanni kooriyaa kibbaa beeksisee jira. Misaayilli kun km 500 kan furguggifame ta’uu ministeerri ittisaa Jaappaan Nobuo Kishii beeksisaniiru. Ibsi itti dabalaa kenname hin jiru. Kooriyaan kaabaa ennaa meeshaa waraanaa dhukaastu akka baratametti guyyaa itti aanu gaazixaalee mootummaa irratti beeksisti. Kooriyaan kaabaa baatii Onkoloolessaa qabdee doonii galaana jala deemtuun misaayila baalistikaa erga yaaltee as kun kan jalqabaa ti. Muummichi ministeeraa Jaappaan Fumii’oo Kishiidaa tuuta oduuf har’a ibsa kennaniin yaaliin misaayilaa kun dhugumatti kan nama gaddisiisu. Kan wal ga’ii hatattamaa geggeesse manni maree nageenya biyyoolessaa kooriyaa kibbaa illee yaaddoo qabu ibse kaaba waliin battala mari’achuun barbaachisaa ta’uu cimsee yaadachiisee jira.


Feltman Taayitaa Isaanii Dhiisuuf Jedhu

Gaanfa Afriikaatti jilli addaa Yunaayitid Isteetis Jefirii Feltman baatilee sagal oliif erga tajaajilanii booda itti gaafatama isaanii irraa akka ka’an akkasumas kan ambaasaadderummaa Turkii xumuraa jiran David Satterfield bakka isaanii kan bu’an ta’uu maddeen sadii dhimma isaa keessa beekan har’a Rooyitersiif ibsanii jiru. Dipilomaatichi gameessi Ameerikaa Feltman, baatii Ebla keessa aangoo kanatti kan dhufan yoo ta’u, battala rakkoo gurguddaa lama keessa seenan. Tokko TPLF fi loltoota mootummaa Itiyoophiyaa waliin wal waraansa geggeessamaa jiru akkasumas baatii Onkoloolessaa keessa kan geggeessame fonqolcha mootummaa waraanni Sudaan geggeesse. Kan dursee hin beeksisamne oduun taayitaa isaanii gad dhiisuu kan dhaga’ame, angawoota mootummaa Itiyoophiyaa gameeyyii waliin wal arganii dhimma nageenyaa irratti mari’achuu akkasumas dhiibbaa bodanaa kan Washiington walitti bu’iinsi akka dhaabatuuf godheef kamisa borii gara Itiyoophiyaatti imaluu isaanii dura. Kan umuriin waggaa 62 Feltman, diplomaatii Ameerikaa ta’anii waggoota 25 oliif hojjetaniiru. Feltman hojii isaanii kana ennaa eegalan waggaa tokkoo gadiif tajaajiluuf akka ta’e maddi dhimma isaa keessa beeku beeksisee jira. Ministriin dhimma alaa yaada kennuu irraa of qusatee jira.


Saayintistoonni Faransaay Akaakuu Koovid Haaraa Jijijjiiramuu fi Talaalii Diduun Isaa Ka Duraanii Caalu Argan

Yeroo Addunyaan babal’achuu vaayirasii Koovid – akaakuu “Omniikiroon” jedhamuun yeroo wal’aansoo qabuu itti fufee jiru kanatti Saayintistoonni Faransaay immoo akaakuu vaararsii Koovid haaraa kan akkaataa baay’eetti of jijjiiruu danda’u argachuu isaanii dubbatan. Baatii Mudde darbee keessa akaakuu vaaresichaa argachuu ka dubbatan - Ogeeyyiin qorannaa fayyaa dhaabbata IHU Meditraaniyaan Infection jedhamu, ka Marsiyeel keessaa hojjetan, namoota 12 irratti vaayirasicha arguu isaanii fi kanneen keessaa tokko biyya Afrikaa Waaltaa keessa jirtu – Kaameruunitti imalee ka deebi’e tahuu ibsan. Vaayiresichi akaakuu haaraa si’a 46 of jijjiiruu kan danda’u tahuu kan eeran saayintistoonni Faransaay, kun akaakuu vaarasii Koovid ka jalqaba mul’ate caalaa taalaalii dura ka dhaabbatuu fi kan namatti daddabru tahuu ibsan.


Waraansi Yemen Keessaa Tibbana Hammachuu tu Himama

Magaalaa Yemen tarsiimoftuu – Mariib keessatti har’a walitti-bu’insa haaraa uumameen loltoonni gara dhibba lamaa du’uu isaanii, maddeen waraanaa fi kan eegumsa fayyaa har’a beeksisanii jiran. Wal-waraansi waggoota toorbaaf biyyattii keessatti geggeessame hammaataa deemuun illee dhaga’amaa jira. Maddeen eegumsa fayyaa Ajaansi Firaansi Pireesiif akka himanitti, humnoota gamtaa Saawudiin hoogganamuu fi humnoota deggertoota mootummaa gidduutti, waraansa kutaalee Maaribiin wal-daangessan Shabwaa fi Al-Baayidaa keessatti geggessameen riphxee-loltoonni Hutii 125 ol haleellaa humna qilleensaatiin ajjeesaman. Murni waraanaa deggertoota mootummaa guddaan Saawudii fi imeretoota Arabaatiin deggeramus lola kana keessatti loltoota isaa toorbaatamaa ol dhabuu – maddeen mootummaa dubbatanii jiran. Sa’atiilee 24 dabran keessatti ture waraansichi ka geggeessame. Gamtaan humnoota deggertoota mootummaa Saawudiin hoogganamu gara waggoota toorbaaf, riphxee-loltoota Hutii ka waraanaa ture yoo tahu, akka Tokkummaan Mootummootaa jedhutti, uummata miliyoona hedduu manaa fi qehee irraa buqqisee, addunyaa irratti rakoo namoomaa isa hamaa uummee jira.


Looltonni Ishee Ajjeefamuu Paakistaan Beeksiftee Jirti

Hidhattoota naannoo daangaa Afgaanistaan jiran waliin dhukaasa gaggeeffameen looltonni ishee 4 ajjeefamuu Paakistaan har’a beeksiiftee jirti.walitti bu’iinsii kun kan uumamee, humnootiin Paakiisatan lafa taalibaan inni byya isaanii bakka daahatee jiru kan magaala Mir Alii isa daangaa Waziristaan Kaabaa ennaa weeraranti ta’u ibsii waraanni baasee hubachisee jira. Yeroo kanattis humnootiin nageenyaa shaoroorkeessoota keessaa tokko meeshaa fi rasaasa waliin qabachuu isaanii, akkasumas looltoota paakistaan 4 wal waraansa ta’ee ajjeefamuu, ibsii kun hubachisee jira. Taalibaan paakistaan keessaa ibsa kamiisa kaleesssaa baaseen maadheen isaa kan naannoo Wazirstaan keessaa haleelamuu mirkaneessee jira. Yeroo kanattis looltonni paakistaan hedduun ajjeefamuu ibsee, kan gama ofii hin ibsinee.


Balaan Abiddaa Amerikaa Keessatti Miidhaa Geesisee

Kutaa Yunaaytid Istees kan ta’e Kolooraaadoo handaara magaala Danvariitti balaa ibiddaa dagalaa dhaqqabeen manneen 580 ta’an waaltaalee daldalaaa fi hoteeloota barbadeessee jira. Kunis balaan ibiddaa kun kamiisa kaleessaa galgalaa fi Jimaata itti fufee yeroo jiruutti. Angawoonni magaala jiraattoota kuma 21 qabdu Luuyisviil akka gadhisanii ba’aniif ajaja kan kennana yoo ta’u, kunis namoota magaala Supiriyar jedhamu keessa jiraatan kuma 13 eega baasanii booda.Mgaalaaleen ollaa jiran kanneen biroon, Danvar irraa gara Kaaba dhiyaatti fageenya kiloo meetra 32 ta’u irratti argamu. Polisiin konyaa Boowdar Joo Pelle yoo xiqqaate namnii tokko du’u kan gabaasan yoo ta’u, hojii baraarsaaf kanneen jalqaba bobba’an keessaa tokkoo fi kanneen biroon 6 mada’anii jiru. Lakkobsii namoota mada’anii fi du’anii dabaluu akka maluu , kunis ibiddii jabaatee qilleensii hamaan jiru sa’atii tokkotti kilo meetra 170 fiigaa jira jedhan. Abiddi kun kan daran hammaatee Magaala Danvarii fi Boowdar gidduu yoo ta’u yoo ta’u, iddoo sana immo Yinivarsitii Kolooraadootu argama jedhamee jira.


Antoniyoo Gutarrees Dhaamsa Waggaa Haaraa Dabarsan

Barreessaa dureen Tokkummaa Mootummootaa Antoniyoo Gutarrees ergaa waggaa haaraa dabarsaniin, dhukkuuba KOOVIID-19 fi jijjirama qilleensaa akkasumas haala dadii geesisan kanneen biroon addunyaa waggaa guutuu rakkataa turte gara daandii bayyanachiisuutti deebisuuf addunyaan tokkummaa haa qabaannu jechuun gaafatan. Hegeeree foyya’ee qabaachuuf waan barbaachisuu kan ibsan Gutarrees, waan hamaa bara 2021 keessa ta’ees xiqqeessuu ykn jallisuu hin feene. Addunyaan bara 2022 ennaa simatuu, hegeereen jiru keessatti qoramsii akka jiru hubachaa ta’a. Kunis, hiyyuma jabaatee fi wal qixxummaan dhabuun hammaachuu isaan, Talaaliin farra KOOVIID 19 wal qixxee raabsamuu dhabuun, Jijjirama qilleensaa ittisuuf waadaan seename fixaan ba’u dadhabuun, walitti bu’iinsa, addaan wal qoodamiinsa gaggeeffamaa jiruu fi odeeffannoo sirrii hin taane taanee facaasuun rakkoo ta’u jedhan. Gama kaaniin immo,tooftaa ittiin bara 2022 rakkolee kana keessaa haala ittiin bayyanachiisan Gutarrees ibsanii jiru. Knis Nama hundumaa Talaalii waliin ga’uuf karoora bal’aa baasuun weeraa KOOVIID-10 keessaa ba’u, dinadee bayyanachisuuf biyyonnni dureeyyiin biyyoota guddataa jiran deggeruun, maallaqa invastmeentii fi liqaa irraa qaban dhisuufii akka qaban,walitti bu’iinsa keessaa ba’uuf, afuura haaraan marii gageessuun, falmii jiru furanii araara buusuu, akkasumas addunyaa keenya keenyaaf waadaa jijjirama qilleensaa ittisuuf seenamee bal’ina fi ariitii rakkoo mudateen wal simsiisanii kennuu dha jedhan. Yeroo rakkoo guddaan mudatuu, carraa guddaanis akka banamuuf karaa ta’a kan jedhan Gutarrees, biyyonni hundumtuu bu’aa uummata isaaniif jecha walitti dhufanii tokkummaa akka qabaatan gaafatan. Dhuma irrattis HunDuuma keessaniif waggaa haaraan kan Gammachuu fi Nagaa isiniif haa ta’u jechuun hawwii isaanii ibsan Gutarrees.


Jaarmayaan Fayyaa Addunyaa Akeekkachiisa Kenne

Vaayrasiin haaraa argamee ariitiin daddabraa jiru Omikroon fi inni duraanii Daltaan,namoota danuu qabaa akka jiru kan ibsee jaarmayaan fayyaa addunyaa, kanneen hin talaalamiin jiran biratti dhukkuba hamaa fi lakkobsii namoota du’anii akka dabaluuf jiru akeekkachiise. Daayreekteerri Jaarmayaa fayyaa addunyaa Dr Tedroos Adhaanoom akka jedhanti, saayinsiin gara talaaliin argamutti geessaa yeroo jirutti, addunyaa irratti lakkoobsii namoota KOOVIID- 19n duhumanii dabaluu itti fufee jira. Lakkoobsii kun dabaluuf sababaan weerara kana dhabamsisuuf walii wajjiin hojjachuuf fedhiin siyaasaa hin jiru. Ilaalcha dhiphoo qabaachuu, meeshaalee tataajiila fayyaa of-biratti qofa kuusanii kaa’uu, kanneen biroon vaayrasii haaraan dhufuu isaaf sababaa ta’e jedhan.


Raashaan Waajiira Mirga Namoomaa Cufuun Rifaatuu Uumee Jira

Manni murtii mummichi kan Raashiyaa garee mirga namoomaa Mimooryaal Intarnaashinaal jedhamu akka cufamuuf murteessuu isaa, namooota beekamoon kan seenaa fi kan waa’ee mirga dhala namaa rifachisee jira. Gareen kun dararaa seena qabeessa ta’an kan baraa tokkummaa sooviyeet duraanii fi namoota hogganaa abba irree yeroosii Joseef Istaaliniin ajjeefaman galmeessa. Yeroo dheeraa qabee mufannaan aangawoota Raashiyaa kan isa mudatee gareen mirga namoomaa kun, jaarmayoota kan mootummaa hin ta’iinii fi kanneen biroo akka dhaabta alaa fi gargaarsas alaa argatuutti jiraniif seera ba’e cabsee jedhamee akka cufamuuf murtiin dabree. Kanneen masaraa Kreemliin qeeqn garu, dhaabatti kun sababaa siyaasaaf irratti qiyyaafatame. Dhaabata Mimoriyaal Intarnaashinaal waliin kan hojjatu waaltaan mirga namoomaa kan Mimooriyaal jedhmuu fi namoota siyaasaa Raashiyaa ishee ammaa keessatti hidhamaniif falmuus, doorsiisa seeraa jala jira. Abbotiin alangaa kan Raashiyaa Moskoo keessatti Robii har’a maxxansa isaa keessatti shoroorkeessuummaa fi leellistummaa deggera jechuun himachuuf jiru. Ministeerrii hajaa alaaa Amerikaa Atonii Bliinkan ibsa Kibxta kaleessaa galgala baasaniin, uummanni Raashiyaa fi uummata Miliyoona hedduu kan bara tokkummaa sooviyat dararaman waan gaarii kana caalee argachuu qabu jedhan.


Hoong Koong Keessatti Midiyaan Deemokraasii Deggeru Robii Har’a Cufamee jira

Kunis waajiira isaa polisoonni weeraranii, qabeenyaa isaa akka hin sossonee ugguuruun hojjattoota gameessa eega hidhanii booda, maxxansaalee uummata kakaasan ykn finciilsiisan facaasuun seera cabsan jechuun tarkaanfii dhiyeenya kana magaalatti keessatti fudhatamaa jiru dha. Midiyaan stand Niiwuus bara 2014 akka jaarmayaa bu’aaf hin hojjanneetti kan bu’urfamee yoo ta’u, beekamaa fi maxxansaalee Demokraasii deggeru baasu tokkitti hafee ture. Tarkaanfiin fudhatamu kun biyya dur kolooneeffannaa Briteen turtee bara 1997 chaayinaatti dabalamtee kana keessattti walbummaa preesii jiru irratti yaaddoo uumee jira. Hoong Koong yeroo Chaayinaatti dabalamtee sana, mirgii namoota bifa adda addaa hedduumiina qabuun akka eegamuu waadaan seenamee akka ture gareeleen midiyaaf falman ibsanii jiru. Staan Niiwuus maxxansaalee baasuu dhaabuu isaa Fees Buuk irratti kan beeksisee yoo ta’u, hojjattonni isaa hundi hojiin ala ta’an. Hogganaan polisii nageenya biyyooleessaa steve Li oduu


Haarii Riid Du’an Boqotan

Seeneeta Yunaaytid Isteets keessaa hogganaa sagalee yayyabaa kan turan fi kutaa Neevaadaa bakka bu’uun miseensa Kongreesaa kan yeroo dheeraa ka turan Haarii Riid Harry Reid, umrii isaanii 82tti Nevaadaa keessatti du’an boqotanii jiru. Haatii warraa Haariid Riid Laandraan akka jedhanti, abbaan warraa isaanii waggoota 4n darbaniif kaansari Rajiijiin dhukkubsataa turanii, Kibxta kaeessaa nagumaan boqotan jedhan. Duraan dorgomaa tapha Bunyaa kan turanii fi booda irra ogeessa seeraa kan ta’an Haarii Riid, kongreesa keessatti koongreesa keessatti namoota walii galtee irra akka ga’amuu carraaqan keessaa tokko ta’uun bal’inaan beekamu. Waggoota 34 caalaaf tajaajiluun isaaniis isaanii fi bara 2016 soorata ba’uun isaanii ibsamee jira. Prezidaant Joo Baaydiin waahiila isaanii kongreesa keessaa kan bara dheeraa kun erga du’uun isaanii ibsamee booda ibsa baasaniin, Haariin kana hojjachuu nan dand’aa jennaan, dhugumaan hojjata jedhan.


Vaayrasii Haaraan Amerikaa Keessatti Hammaataa Jira  Yunaaytid Isteetes keessatti Kibxata kaleessaa qofa namoonni Kumaa 500 fi kumnii 12 vaayrasii koronaan kan qabaman yoo ta’u, kunis weerarrii vaaurasichaa eega jalqaba argamee as/ guyyaa tokkotti namnii haganaa ennaa qabamu kun ka duraati jechuun Yunivarsitiin Jaan Haapkiins beeksisee jira. Weerarrii KOOVIID inni dhiyeenya kanaa kun, hedduminaan ijoollee qabee akka isaan hospitaala ciisan taasisee jira. Dhaabati fayyaa kan fedeeraalaa Kibxata kaleessaa akka jedheetti namoota kooviidiin qabaman keessaa harkii 59 vaayrasii haaraa Omiikron jedhamuun ta’u ibsee jira.The


Niiw Yoork Keessatti Lakkoobsii Ijoolleen Vaayrasii Haaraan Qabamanii Hospitaala Ciisan Akkaan Dabalaa Jira

Waajirri Fayyaa kan kutaa Neew Yoork ibsa Jimaata dabree baaseen, lakkoobsii ijoollee KOOVIID-19n qabamanii hospitaala cisanii dacha 4n dabalaa jira jechuun akeekkachiise. Aleekkachiisa kanaaNis, kan dacha afuriin dabalee kanneen umriin isaanii 18 fi Sanaa gadii yoo ta’u, kan jalqabee amauddee 5 qabee hanga torban darbeetti. Isaan kana keessaa walkkaa kan umriin waggaa 5ni gadii kanneen talaalii farra KOOVIID fudhachuu hin dandeeye ta;yyn ibsamee jira.


Raashiyaan Gaaffiin Dhiyeesseef Deebii Biyyoota Gama Dhiyaan Fedha Jetti

Raashiyaan wabii nageenyaaf jecha gaaffii dhiyeessitee biyyonni gama dhiyaa hin fudhatan taanaa, carraalee jiran kan biroo of-eeggannaan kan itti yaadan ta’u prezidaan Vlaadmiir Putiin beeksisanii jiru. Kunis kan jedhame, Raashiyaan waraana ishee hedduminaan daangaa biyya Yukreen irraa qubsisuun muddamsa yeroo hammeessee jiru kanatti.Moskoon gara jalqaba abaatii kanaatti wixinee galmee nageenyaa kan dhiyeeffattee yoo ta’u, kunis Neetoon gara bahaatti babal’achuu akka dhaabuun akkasumas, walta’iinsa waraanaa biyyoota akka Yukreen fi Jorjiyaa waliin tolfachuu fi kanneen biros of-keessaa qaba. Angawoonni Yunaaytid Istees gaaffii Raashiyaan dhiyeessite irratti, marii gaggeessuuf fedhii qabu.Ta’uus garu aangawoonni waashiingtan fi iddoo biraa irraa dhunfaan akka jedhanti, gaaffii dhiyaate kan hin hojjanne, kan hin danda’amnee ykn bu’uura isaa irraa qajeelfama biyyoota gama dhiyaan faallaa dha.Maraaafuu bageenya kan ilaaleen baatii dhufu Raashiyaa waliin marii gaggeessuuf walii galanii jiru.


Iraan Kristaanoota Hidhamaniif Guyyaa Kudhan Maatii Keessan Waliin Turaa Jechuun Ehamte

Hidhamtoota Kristaana ta’an ayyaanaaf maatii isaanii waliin akka turaniif hogganaan mana murtii Iraan Dilbata kaleessaa guuyyaa 10 murteessee jira. Kunis abbaa alangaa mummicha kan Iraan biraa ajaja guutummaa biyyattiif kenname yoo ta’u, ayyaan waggaa haaraa kan 2022 simachuuf akkasumas, guyyaa dhaloota gooftaa yesuus fi Cuphaa Amajjii 6 kabajamuuf ta’uu marsariitii Mizan jedhamu irratti barreefamee jira. Hidhamtoonni sababaa Nageenyaa, yakka qindaa’uun gaggeeffame, butiinsa, saamiinsa hidhatanii gaggeeffameen hidhaa keessa jiran akkasumas, kanneen duutii irratti muramee dhimmi kun hin ilaallatu jedhe jira marsariitiin kun. Sabaa himaan naannoo akka jedhanti, uummata Iraan Miliyoona 83 kanneen irra hedduun isaanii musleemoota shiyaa yoo ta’an, kristaanonni harka 1 qofa jechuun gabaasan. Karistaanonni Iraan keessa jiran harka caalaan, lammiwwan Aremeeniyaa kanneen Amajjii 6 ayyaana Gannii fi cuphaa kabaju.


Prezidaant Baaydiin Uggura Imalaa Ka’an Kaasuuf Jiru

Sababaa vaayrasii haaraa argame Omiikroniin kan ka’e ugguura imalaa biyyoota Afrikaa gama Kibbaa 8 irra ka’an kan turan prezidaant Joo Baaydiin kaasuuf ka jiran ta’u, aangawaa gameessa bulciinsa isaanii tokko dhaabbata oduu Roytarsiif ibsanii jiru Lammiwwan biyya alaa akka Amerikaa hin seenne dhorkaman kanneen guyyaa 14 dura biyyoota uggurrii imalaa irra ka’amee keessaa turan Muddee 31 kaasee iamaluu danda’uu. Yunaaytid Isteetes Sadaasa 29 darbee kana kanneen lammiwwan ishee hin taanee martii Afrikaa kibbaa, Botswaanaa, Zimbaabwee, Naamibiyaa, Leseetoo, Eeswatiinii , Mozaambiik fi Maalaawwii irraa sodaa vaayrasii haaraaf jecha akka biyya ishee hin seenne dhorkitee turte. Dhaabatonni waa’ee fayyaa uummataa kan Yunaaytid Isteetes uggurri kun akka kaafamuuf yaada kan dhiyeessan ta’u fi vaayrsichii heddumnaan kan faca’ee jiruu fi talaaiin Buustar jedhamu gama ittisuun kan bu’a qabu ta’u nutti himan jedhu aangawoonni Amerikaa.


Yunaayitid Isteetis Lammiin Ameerikaa Turkii Keessatti Hidhame Diplomaatii Miti Jette

Namni angawoota Turkiin diplomaatii Yunaayitid Isteetis jedhamuun ibsamee fi paaspoortii sobaa gurguraa ture jedhame dipolomaatii miti jechuu dhaan Yunaayitid Isteetis beeksistee jirti. Dubbi himaan ministrii dhimma alaa roobii kaleessaa ibsa kennaniin, Turkii keessatti lammiin Ameerikaa tokko to’annaa jala ooluu isaa quba qabna. Namni kun dipolomaatii miti. Nuti tajaajila qoonsilaa sirii ta’e kennaa jirra jedhan. Poolisiin Istaanbul akka jedhetti namni kun sadaasa 11 to’annaa jala kan oole, lammii Siiriyaatti passport waan gurgureef jedha. Namni kun dolaarri kummi $10,00 poostaa keessatti harkatti argamuu isaaf ennaa isaan huccuu wal jijjiiran kaameraa dhaan argamuu dubbataniiru. Angawoonni Turkii maqaa D.J.K jedhu kan qabuuf embasii Yunaayitid Isteetis kan Beeruut keessaa kan hojjetu ta’uu adda baafatan. Lammiin Siiriyaa sunis Passportii sana fayyadamuu dhaan gara Jarmaniitti balal’uuf ennaa yaalu to’annaa jala ooluun gaaffiif dhiyaachuu isaa dhaabbati oduu mootummaa Turkii Anadooluun gabaasee jira. Hariiroon Yunaayitid Isteetsii fi Turkii erga waggoota dhiyoo as laaffataa dhufe, kanaafis sababaan tokko Ankaraan miseensota hojii diplomaasummaa Yunaayitid Isteetis fonqolcha mootummaa Turkii kan bara 2016ttii hidhata qabu jechuun hidhuu isaa ti.


Lakkoobsi Namoota Vaayiresii Koronaan Qabamaanii Dabalaa Deeme

Kan haaraa gabaasame lakkoobsi namoota vaayiresii koronaan qabamanii kan ji’a lama darbe irraa dacha dabaluu, kanneen keessaa immoo kan akkaan daddarbu vaayiresiin Omikroon jedhamu Yunaayitid Isteetis keessaa namoota koronaan qabaman harka afur keessaa sadii qabuu ilaalchisee, barbaachisummaa talaallii COVID-19 fi weerara kanatti duuluuf mootummaan isaanii tarkaanfii haaraa inni fudhataa jiru prezidaan Joo Baayiden har’a ibsuuf jiru jedhamee eegama. Haasaa isaanii kana dura White House biraa ibsi kenname akka jedhetti Baayiden, kilinikiiwwan fi keellaalee qorannaa koronaa kan federaalaa kutaalee biyyattii hedduu keessatti hojii irra ooluu ilaalchisee akkasumas mana keessatti kan qorannaa ittiin geggeessan miliyoona 500 kanneen ta’an lammiiwwan Ameerikaaf raabsuun baatii Amajjii keessa jalqabamuuf yaalii taasisamu illee beeksisuuf akka jiran ibsee jira. Kaka’umsi haaraan kun, dhukkubsattoota koronaan qabamaniif kunuunsa fayaa gochuuf meeshaa hafuura baafachuu gargaaru dhiyeessuu akkasumas hojjetoota eegumsa fayyaa irraa ittisuffu maaskii, gloovii fi gaawoonii dhiyeessuu dabalata. Dandeettii hospitaalota mootummaa guddisuu akkasumas loltoota ogeessota fayyaa gara hospitaalotaatti bobbaasuuf kan hojjetamu ta’uu White House ibsee jira. Dubbi himtuun White House Jane Saakii kaleessa tuuta oduuf ibsa kanneeniin akka jedhanitti, ergaan Baayiden inni ijoon barbaachisummaa talaallii COVID-19 kan waaltaan to’annoo fi ittisa dhukkubootaa akkaan dhukkubsachuu fi du’a ittisa jedhe irratti ta’uuf jira. Akka galmee CDCtti Yunaayitid Isteetis keessaa namoonni miliyoonni 204 guutummaan kan tallaalaman yoo ta’u, miliyoona 60 kanneen ta’an immoo humna talaallichaa kan cimsu fudhataniiru. Vaayiresiin Omikroon Yunaayitid Isteetis Keessatti Hammaataa Jiraachuun Gabaasam Kutaa Yunaayitid Isteetis kibba gama dhiyaa Teeksaas keessatti namni argamu tokko Ameerikaa keessatti hammaataa kan adeeme vaayiresii haaraa Omikroon jedhamuun nama du’e isa jalqabaa ta’uu mala. Angawoonni eegumsa fayyaa konyaa Harris akka jedhanitti, namni umuriin isaa waggaa 50moota keessa jiru talaallii kan hin fudhanneef dhukkuba kanaan wal qabatee dhibeen fayyaa waan isa mudateef rakkoo hamaa vaayiresii koronaan dhufuuf akka saaxilamu isa taasisee jira. Waaltaan to’annoo fi dhukkubootaa Yunaayitid Isteetis kaleessa akka jedhetti vaayiresii haaraan kun akkaan faca’aa waan jiruuf hanga sambata darbeetti namoota haaraa qabaman dhibba irraa harki 73 vaayiresichaan qabamaniiru. Kunis kan torban isa duraa irra dhibba irraa harka ja’aan caala. Magaalaa New York fi kutaalee Yunaayitid Isteetis kibba gama bahaa fi walakkeessa dhiyaa akkasumas paasifik kaaba gama dhiyaa keessaa dhibba irraa harki 90 kan ta’u vaayiresii Omikrooniin qabamuu CDCn beeksisee jira. Akka ibidda bosonaatti faca’aa kan jiru vaayiresiin Omikroon, angawoonni Yunaayitid Isteetis uggura kaa’amee ture bakkatti akka deebisan ykn seera haaraa akka baasan kakaasaa jira. Washington DC keessaa kantiibaa kan ta’an Mureil Bowser mana keessatti qajeelfama maaskii kaayyachuu bakkatti yoo deebisan, bulchaan magaalaa Boston Michelle Wu immoo wixata itti aanuu qabee jiraattonni manneen daldalaa kan akka bakka spoortii itti hojjetan, manneen dhugaatii, manneen nyaataa fi bakka bashannanaa ennaa seenan ragaa tallaalamuu isaanii agarsiisuu akka qaban labsanii jiru. Hospitaalonni guutummaa biyyattii ammas irra deebi’uun dhukkubsattoota COVID-19n kan guutaman yoo ta’u, hanqinni nersootaa fi hojjettoota eegumsa fayyaa kanneen biroon haala isaa wal xaxaa taasisee jira. Kan baatii darbe Afriikaa kibbaa keessatti argamee fi faca’inni isaa ariifataa kan ta’e vaayiresiin Omikroon, yeroo ammaa biyyootii 90 keessatti argamuun isaa, hoogganaan jaarmayaa fayyaa addunyaa Teedroos Adhaanoom kaleessa namoonni ennaa ayyaana dhaloota Yesoos fi waggaa haaraa dhufaa jiru imala geggeessan akka hambisan yaadachiisaniiru.


Qabeenyii Diyeegoo Maaradoonaa Caalbasiif Dhihaate

Ajaja manni murti dabarseen mana isaa dabalatee qabeenyaa taphataa kubbaa milaa Beekama Diyeegoo maradoonaa sadarkaa adduunyaa irratti dilbata kaleessaa caalbaasidhaaf dhihaatee ture. Haa ta’u malee akka tilmaamametti gurguramuu hindandeenye. No media source currently available


Filiiphiinsi Bubbee Hamaa Jandoo Robaa Makateen Dhahamtee jirti

Obomboleettiin bubbee fi rooba makatee kan humna jabaa qabu, Filiipiins waaaltaa torbee dabree dhaheen lakkoobsii namoota du’anii 200 kan caalee yoo ta’u, kurna hedduun amma iyyu eessa buteen isaanii dhabamee iddoo hedduutti nyaataa fi bishaaniif iyyataa jiru. Polisiin Filiiphiins Wiixata har’a akka jedheetti, yoo xiqqaatee namnii 208 ajjeefamanii 52 immo laftii jiran kan hin beekamnee yoo ta’u, 239 balaa Kanaan mada’anii jiran. Mgaalaalee fi gandeen hedduu qunnamtiin, humnii eleektrikaa cite daandileenis waan cufamanii jecha, dhaqqabuun waan hin danda’amneef, lakkoobsii kun akka dabaluu maluu kan ibsamee jira.


Torban Jalqabaa Kan Waggaa Haaraatti Sagalee Kenniina: Shaak Shumar

Prezidaantiin Amerikaa Baaydiin Karoora baasii seeftii Neetii kan hawaasummaaf baasan irratti, jalqaba waggaa haaraa torban lama booda seenutti, seeneetnii sagalee kan kennu ta’u, hogganaan seeneetaa kan sagalee yayyabaa Shaak Shumar har’a beeksisanii jiru. Kanas kan jedhan Deemokraatoota keessaa tokko ani karoora kana hin deggeruu eega jedhanii booda. Xalayaa waahilootaisaanii kan Demookraatotaaf erganiin shumar, karoora Triliyoona 2 kan prezidaantiin Deemookraatootaa dhiyeessan, miseensii paartii walfakkaataa hin fudhadhu jechuun mufachisaa fi milkaa’iina dhabuu dha jedhan. Silaa ayyaanni Gannii Muddee 25 sambata fullee keenya kabajamuu itii hin dhaqqabiin dura raggaasifamuu qaba ture. Duubatti harkifachuunis ta’e dhimmi dhiyeenya kana labsamaa jiran waan gara fuula duraatti nu tarkaanfachiisu yaaluu irraa nu danqanii jiru jedhan. Garu callifnee abdii hin kutannu.Maatii namoota hojjatanii bulaniif waan kennuu qabnuuf falmuu itti fuufna jedhan Shumar. Manni maree bakka bu’ootaa karoora baafame kan raggaasisuun isaa ni yaadtama.


Mootummoota Abbaa Irree fi Demookraasii

Prezidaant Joo Baaydiin walgahii sadarkaa addunyaatti waa’ee Demookraasii irratti dubbatu torban dabreekeessumsisanii turan.Deemookraasiif eegumsa gochuun rakkoo bara keenya keessa nu mudate ta’e jira jedhan. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Prezidaant Baaydiin Badii Bubbee Hamaan Gesisee Ilaaluuf Jiru

Prezidaantiin Yunaaytid Isteetes Joo Baaydiin Robii borii gara Keentaakitti imaluun, badii bubbee hamaan torban dabree dhaqqabee yoo xiqqaatee lubbuu namoota 64 galaafatee kanneen biroo kuma hedduu manaa fi qe’e irraa godaansisee ilaaluuf jiru. Kutaa Keentaakiif labsii yeroo hatattamaa kan mallatteessan Baaydiin akka jedhanti,Iliinooyisiifis waan walfakkaataa gochuuf qophii ta’u ibsan.Kana malees bulchiinsii Baaydiin qabeenyaa jiru mara aangawoota kutaa keentaakii fi kan naannoof akkasumas kutaalee kanneen biroo balaa kanaaf miidhamaniif akka dhiyaatu ajajajuu isaanii ibsan. Isa mootummaan Fedeeraalaa qabu sana birra dabarree waan hojjatamuu qabuu hedduutuu jira,rwwfuu jalqabnee malee.Garu kana gochuu akka dandeenyuu mirkaneessuuf bulchiitoota waliin hojjanna jedhan Baaydiin. Baaydiin bulchiitoota kutaaf dhaamsa dabarsaniin, motummaan Fedeeraalaa waan barbaachisuu fi yoom akka barbaadan adda baasuun gargaara jedhan.Isin gargaaruuf yeroo hangam dheeraa haa fudhatu isiinuma bira jirra jedhanii jiru.


Maark Meedoos Irratti Murtiin Kennama Jedhamee Eegama

Manni maree bakka bu’oota uummataa kan Yunaaytis Isteetes kan bara bulchiinsa prezidaant Traamp waayit Hawuus keessatti itti gaafatamaa kan turan Maark Meedoos irratti himannaan mana maree kabajaa dhorkuu jedhu irratti ni dhiyaata yoo ta’e har’a sagalee kennuu jedhamee eegama. Ministeera haqaa biraa dhiyaachuun filannoo bara 2020 gaggeeffamee kan Traamp itti injifataman keessatti qooda qaban akka ibsaniif waamicha dhiyaate diidanMeedows. Koreen Kongrasaa kan Deemookraatoota 7 fi Ripaablikaanoota 2 of keessaa qabu, Wiixata kaleessaa sagalee guutuun Medoows irratti himannaan yakkaa dhiyaachuu qaba jechuun murteessan. Medoos Televiziyoona Faaks jedhamu irratti Wiixata kaleessaa galgala akka jedhanti, murtiin koree kanaa mufachisaa ta’uus, waan hin eegamne miti jedhan. Kun dhimmi Traamp fi ammas isa faana dhahaa jiranii dha jedhan.


Manni Murtii Belaaruus Murtii Kenne

Manni Murtii Beelaaruus kanneen marsariitii irratti barreessan, qabsaa’ootaa fi abbaa warraa hoggantuu mormiitootaa kan biyya abiraatti dheessanii irratti murtii fi ibsa hamaa baasee jira. Hundumtii isaanii filannoo prezidaantii biyyatti kan walfalmisiisaa ta’e sana dura hidhaman.Filannoo shiiratu irratti gaggeeffame jedhamee sanaan prezidaantiin biyyatti Aleeksaandar Lukasheenkoo marsaa 6ffaaf filataman. Gareeleen mirga namoomaaf falman hunduumti isaanii jechuun ja’anuu, kanneen har’a murtiin irratti kenname, hidhamtoota siyaasaa ti. Yakka ilaalchii irratti gaggeefames seenaa biyyatti keessatti, kan yeroo dheeraa fudhatee jedhamee jira.


Lammummaa Yunayitid Isteetis Kanneen hin Qabaanne Niw Yoork Keessatti Filannoof Sagalee Kennuu Danda’u Jedhame

Gumiin magaalaa New York kanneen lammii Ameerikaa hin ta’in filannoo bulchiinsa magaalaa keessatti akka hirmaatan gochuuf kamisa darbe sagalee kennee jira. Tarkaanfiin fudhatame kunis jiraattonni magaalattii kanneen 800,000 ta’an hawaasa naannoo isaanii keessatti yeroo jalqabaaf sagalee akka kennan carraa kenneef jedha gabaasi Carolyn Presutti. Jackelin Godooyee lammumma Yunaayitid Isteetis kan hin qabaanne yoo ta’an, amma filanoo magaalaa New York keessatti geggeessamuuf sagalee kennuuf jiru. Filannoo biyya isaanii kan Venenzuelatti adda jedhan. Achitti filannoon wal dha’uun waanuma beekamaa dha. Kanaaf, asitti hamma tokko mirkanuu qabda. Sagaleen kee akka laka’amuu danda’u illee mirkaneeffachuu dandeessa jedhan. Kamisa darbe, gumiin magaalaa New York seera namoota kuma dhibba saddeet ol ta’aniif mirga filaachuu kennu raggaasise. Kunis kanneen eeyama hojii qaban, green card ykkn eeyama jireenyaa qaban, kanneen dreamers” jedhamanii fi ijoollummaatti gara Yunaayitid Isteetisitti fidamanii fi namoota lammii hin taane kan seraan as jiraatan ofitti haammata. No media source currently available


Bubbee Hamaan Yeroo Isaa Hin Taanee Kutaalee Amerikaa Mancaasee Jira

Jimaata dabree Kutaalee Yunaaytid Isteetes 6 kanneen gama kibbaa fi gidduu galeessa dhiyaa keessatti bubbee hamaan yeroo isaa malee dhufeen lakkoobsii namoota du’anii hanga Dilbata kaleessatti dabalaa jira. Angawaan gargaarsa yeroo htattamaa tokko akka jedhanti, namoonni lubbuun hafan ni argamuu abdii jedhu qabu. Badiin dhaqqabe Kutaa Kentaakii keessatti hamaa yoo ta’u warshaan Dungoo ykn shaamaa omishuu kan Meeyfiild keessaa barbadaa’ee namoota hedduutu du’e. Bulchaa kan ta’an Andii Basheer akka jedhanti, yoo namoonni lubbuun hafan argaman, kun waan ajaa’ibsiisaa dha . Kaampaanii Dungoo sana keessaa namoonni 8 du’uun Dilbata kaleessaa kan mirkanaa’ee yoo ta’u, kanneenbiroon 8 eessa buuteen isaanii dhabamee jira jedhan dubbii himaan warshichaa.Hojjattoota warshaa kanaa kan walii galaaa 110 keessaa 90ni argamanii jiru. Baatii Muddee keessa kan hin baratamnee bubbee hamaan kun, lafa fageenya kiloo meetra 365 kan Arkansaa, Iliinoyis, misisiippii, Mizurii Tennasii fi Keentaakii dhahee jira. Badiin Keentaakii keessatti dhaqqabee bal’ina lafaa Kiloo meetra 321 irratti ta’uun ibsamee jira.


Biyyonni Dureeyyiin Raashiyaa Akeekkachiisan

Addunyaa irratti biyyonni torba kanneen humna dinagdee qabanii fi Deemookraasiin beekaman, Raashiyaan daangaa Yukreen waliin qabdu irratti waraana ishee hedduumiina qubsisuu akka dhaabduuf akeekkachiisan.Ta’u baannaan, dhiibbaan dinagdee guddaan kan ishee mudatuu ta’u ibsan. Minsteeroonni haajaa alaa biyyoota Torbaa ykn G7 jedhaman kun ministeera dantaa dantaa alaa gamtaa Awuroopaa dabalachuun, Inglaand keessatti walgahuun ibsa walii baasaniin, Raashaan daangaa Yukreen waliin qabdu irratti waraana ishee qubachiisuu fi kana gochuun ishee rakkoo hin qabu jechuu jabinaan dubbachuu ishee irratti balaaleeffannaa keenya tokkummaan beeksiifna jedhan. Diploomaatonni kun kan Yunaaytid Isteetes, Kaanaadaa, Faransaayii, Jarmanii, Xaaliyaanii fi Jaapaan ennaa ta’an, Raashiyaan haala jiru qabaneessuun furmaata kanaa Diploomassi hordoofuun sochii waraanaa kan ilaaleen ifa taasisuun seera addunyaaf waadaa seentee akka kabajjuuf gaafatan. Angawoonni tikaa kan Yunaaytid Isteets Raashiyaan gara jalqaba waggaa haaraa seenuuf jiru kanatti Yukreen irratti haleellaa gama bahaan banuu maltii. Kanaaf waraana kuma 70 ta’u, daangaa irraa qubsisaa jirti jedhau. Prezidaantiin Raashiyaa Vlaadmiir Putiin weerara kana gaggeessusuf murteessanii jiru jedhamee hin amanamuu.Akka seera addunyaatti, humna waraanaa gargaaramuun, daangaa jijjiruun dhorkaa dha.


Caasaan Demookraasii Amerikaa Saaxilamaa Ta’u Prezidant Baaydiin Amananii Jiru

Prezidaantiin Yunaaytid Isteetes Joo Baaydiin walgahii guyyaa lamaaf waa’ee Deemokraasii irratti dubbatuu fi ofiis gaggeessaa jiran irratti, caasaan Demookraasii qabdu saaxilamaa ta’u dubbatan. Walgahii gama marsariitiin gaggeeffamuu fi hogganoota addunyaa, hawaasa sivilii, fi kanneen dhaabattoota dhunfaa irraa walitti qabaman kun,abbaa irrummaa fi malaamaltummaa faccisuun kabajamuu mirga namoomaa akka jajjabaatu dubbataa jiru. Gabaasa Pastii Wida kus wara Waayit Haawuus irraa ergitee Nigusuutu dhiyeessa.


Bu’ursaan Wiikii Liiks Amerikaatti Kennamuu Qaba: Mana Murtii

Manni murtii Briteen kan ol iyyannaa dhaggeeffattu Juliyaan Assaaje Yunaaytid Isteetesti dabarfamee akka kennamuuf karaa saaqee jira.Kunis murtii manni murtii gad aanuu dabarsee garagalchuun ta’uun beekamee jira. Manni murtii gad aanuu bu’ursaa Wiikii Liiks kan ture Assaanyi, fayyaan sammuu isaati raafamaa fi caasaa haqaa kan Yunaaytid Isteets duratti dhiyaachuu hin danda’uu jechuun murteessee ture. Amerikaan gama isheen Assaany sammuun isaa dhukkubsataa dha kan jedhame mormuun, seenaa sammuun isaa dhukkuubuu fi seera duratti dhiyaachuu isa dhorkuu hin qabu jettee jirti. Murtiin har’a kennamee kana kuffisuuf jecha ol iyyannaan irratti dhiyaachuu mala jedhamee jira.


Duguggaan Sanyii Sodaa Akkuma Ta’eetti Jira: Tokkummaa Mootummootaa

Waa’een duguggaa sanyii kan kitaaba irratti katabamee jiru qofa otoo hin taanee har’a illee sodaa uumuu isaa Tokkummaan Mootummootaa akeekkachisee jira. Gochi kun dhaabachuu akka qabu Tokkummaan mootummootaa kan akeekkachiise, sadarkaa addunyaatti kanneen duguggaa sanyiin dhumaniif yaadannoo akkasumas kabajaa kennuuf guyyaa ramadameen har’a ture.Yakki kun ittifamuu akka qabu hubachiisee jira. Barreessa dureen Tokkummaa Mootummootaa Antoniyoo Gutarrees, gama marsariitiin addunyaaf akka himaniitti, seenaan deebisee of fida jedhanii, uummanni dammaqinaan akka ilaaluu qaban akkasumas akkachiisa duraa duguggaan sanyii mul’isuu akka hubachuu qaban gaafatan. Erga bara 1945 kaasee walitti bu’iinsa hokkaraan gaggeeffaman isa sadarkaa olaanaa argaa jirra kan jedhan Gutarrees, yeroo dheeraaf kan turanii fi akkaan wal xaxaa ta’u ibsan. Itti gaafatamuummaan hin jiru, kana malees kabajamuun mirga dhala namaa fi seeraan buluuf ilaalchii kennamuu hin jiru kan jedhan Gutarrees, enyummaa irratti hirkachuun haasawaa jibbinsaa dhaga’aman, nama kakaasuu fi loogiin baballachuun kan itti fufee ta’u fi kunis bu’aa siyaasaa fi dhiibbaa geesisuuf kan ta’u jedhan. Kun hundumtuu mallattoo akeekkachisaa kan tarkaanfiin irratti fudhatamuu qabu ta’u Gutarrees hubachisanii jiru. Siriyaa Yaman Sudaan Kibbaa Afgaanistaanii fi iddoo biraatti walitti qabaan tarkaanfiin seeraan alaa kan hedduun isaanii akka yakka waraanaa fi yakka dhala namaa irratti gaggeeffameetti kanneen ilaalaman gaggeeffamuu hayyonni Tokkummaa Mootummootaa fi gareeleen mirga dhala namaa gabaasaa turan. Gabaasaaleen Hangii tokko immo duguggaan sanyii Maaynamaar Chaayinaa Itiyoophiyaa fi biyyoota biraattis gaggeeffameera jechuun himatu. Duguuggaa sanyii, fixiinsa gosaa fi yakka dhala namaa irratti gaggeeffamuu ittisuun itti gaafatama tokkummaa mootummootaa ta’u gumii walii galaa jaarmayichaa isa 76ffaa irratti ibsamee ture.


Yunaayitid Isteetis Koolu Galtoota Meeksikoo Gara Biyyaatti Deebisamuun Jalaqabame

Akka imaammata “Meeksiikoo keessa” jedhutti, angawoonni Yunaayitid Isteetis koolu galtoota jalqabaa lama kaleessa gara Meeksikootti deebisanii jiran. Imaammati bara bulchiinsa Traamp, kanneen dadhata siyaasaa gaafatan dhimmi isaanii hanga mana murtii immigireeshinii Yunaayitid Isteetisiin ilaalamutti Meeksikoo keessa akka turan ajaja. Jarmayaan koolu galtoota addunyaa kan tokkummaa mootummootaa akka jedhetti koolu gltoonni lamaan Meeksikootti kan ergaman karaa riqicha Ciudad Juarez daangaa El Paso, Texas ce’uu dhaani. Lammummaa namoota kana lamaanii jaarmiyichi tokkummaa mootummootaa ifa hin taasisne. Lamaanuu galmee isaanii kan itti dhiyeessan angawoota Meeksikoon simatamaniiru. Angawoonni tokkummaa mootummootaas qorannaa vaayiresii koronaa kan godhaniif yoo ta’u gara qubsuma keessa turanitti geessaniiru. Meeksiikoon akka jettetti, akka sagantaa kanaatti mootummaan Yunaayitid Isteetis koolu galtoota biyyatti deebifaman maraaf talaallii ni kennaaf. Bulchiinsi prezidaant Joo Baayiden ajaja mana murtii kabajuuf jecha wixata darbe imaammata sana bakka isaatti kan deebiseef jijjiiramaa fi gaaffii dabalataa meeksikoon gaafatteen walii galuuf jecha. Koolu galtoota kana biyyatti deebisuun karoorfamee kan ture El Paso irraa guyyaatti koolu galtoonni 50 gara Ciudad Juareztti akka deebifaman ta’uu angawaan Yunaayitid Isteetis tokko beeksisaniiru. Ministriin nageenya biyyaa koolu galtoonni kun deebisamuu mirkaneessuu dhaan, bakka tokkotti kan jalqabe yoo ta’u, naannolee biroo ja’attis babal’atuuf akka jiru beeksise. Magaalaa isa kam irraa ykn koolu galtoonni meeqa akka deebisaman garuu sababaa hojii nageenyaaf jecha ibsuu irraa of qusatee jira.


Bara 2021 Keessa Hidhaan Gaazixeessotaa Hammachuu CPJn Gabaase

Bara 2021 keessa addunyaa irraa lakkoobsi gaazixeessota hidhaa jiranii guddaa ta’uu gareen mirga gaazixeessotaaf falmu CPJn gabaasee jira. Seerawwan teeknooloojii fi nageenyaa haaraa tuquu dhaan Asia qabee hanga Awrooppaa dhaa hanga Afriikaatti kan jiran bulchitoonni hacuucaa oofan presii walabaa akkaan adamsaa jiran jedha gabaasi addaa daayiriktera gulaalaa CPJ Arlene Getzn ba’e. Yoo xiqqaate gaazixeessonni 293 hidhaa keessa kan jiran yoo ta’u, kana keessaa kan Chaayinaa isa hamaa dha. Gaazixeessoonni yoo xiqqaate 24 waggaa kana sababaa gabaasa isaaniif jecha ajjeefamanii jiran. Kanneen biroo immoo 18 sababaa haalli isaa hin beekaminiin ajjeefaman. Chaayinaa keessaa gaazixeessonni 50ni hidhaa keessa kan jiran yoo ta’u, Maynamaar keessaa fonqolcha mootummaa Onkoloolessa 1tti aansee tarkaanfii fudhatameen sadarkaa lammata irra jirti. Masrii, Veetnaam Beelaaruus illee wal duraa duubaan shanan isaanii biyya gaazixeessotaaf bakka hamaa ta’uun galmaa’aniiru. Biyyootii uffee Sahaaraa gad jiran keessaa biyyoonni walabummaan presii kufaatiin akkaan isa mudate keessaa Itiyoophiyaa dha. Muummichi ministeeraa Abiy aangootti erga dhufanii as Eertraatti aansuu dhaan Itiyoophiyaan biyya gaazixeessota hidhaatti darbitu keessaa taatee jirti. Erga lolli humnootii mootummaa federaalaa fi TPLF gidduutti jalqabee as gaazixeessonni hedduun biyyattii keessatti hidhamaniiru. Gaazixeessonni sagal hanga Muddee tokkootti hidhaa kan jiran yoo ta’u ja’a akkuma lolli hammaatee labsiin yeroo muddamaa labsamee qabee baatii Sadaasaa keessa hidhaman. CPJn waggaa guutuu dhiittaa mirga walabummaa presii hedduu galmeessee jira.


Jefirii Feltman Gara Giddu Galeessa Bahaatti Qajeelan

Gaanfa Afriikaatti jila addaa US kan ta’an Jefrii Feltman gara tokkummaa Emiretoota Arabaa, Turkii fi Masriitti imaluuf jiru. Gitoota isaanii gamasii waliin illee wal arguu dhaan hawaasi addunyaa dhimma Itiyoophiyaa irratti maal akka barbaadu illee mari’achuuf jiru. Kun adda durummaa dhaan walitti bu’iinsa jiruuf furmaata. Sababiin isaas walitti bu’iinsi sun nagaa fi nageenya gaanfa Afriikaa keessaa balaa irra akka buusu beekna jedha ibsi ministrii dhimma alaa biraa ba’e kun. Walitti bu’iinsa Itiyoophiyaa keessaaf furmaati waraanaa akka hin jiraanne dursinee dubbannee jirra. Kana mara keessatti kaayyoon keenya akkasumas jilli addaa Feltman kan isaan dhiibbaa gochaa jiran, dubbiif wal barbaaduu fi dhiittaa mirga namaa dhaabsisuuf akka filmaata duraa fi dhumaa fi tokkichi diplomaasummaa dha jedhan.


Prezidaant Joo Baaydiin Walgahii Sadarkaa Addunyaa Gaggeessuuf Jiru

Muddee 9 fi 10 prezidaant Joo Baaydiin walgahii gama marsariitii gaggeeffamu keessummeesuuf jiru. Kunis hogganoota addunyaa, hawaasa sivilii fi kaampaanileen dhunfaa abba irrummaa fi malaamaltummaa dura dhaabchuun mirga namoomaaf kabajaan jiru akka jajjabaatu gochuuf yaadameetu. Addunyaa iddoo hedduutti Deemookraasiin duubatti sigiigaataa yeroo jiruu fi ejjennaa Amerikaan Demookraasiif qabdu gaaffii keessa yeroo jiruutti walgahiin kun gaggeeffamuuf deema.


Marii Prezidaant Baayiden fi Prezidaant Putiin

Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis Joo Baayiden gita isaanii kan Raashiyaa Vilaadmir Putiniif Kibxata, Muddee 8, akka himanitti, Yunaayitid Isteetisii fi michoonni ishee kan Awrooppaa Mooskoon daangaa Yukireen irratti waraana ishee walitti qabuu ilaalchisee yaaddoo guddaa qabu jechuu dhaan yoo Raashiyaan biyya yeroo tokko to’annaa ishee jala turte weerarti ta’e, uggura dinagdee cimaa dhaan deebii kan kennan ta’uu itti himuu isaanii White House beeksisee jira. Hoogganoonni lamaan s’aatii lammaaf gama viidiyoon wal ga’ii geggeessaniin booda dubbisa dhageessiameen White House akka jedhetti, Biden abbaa biyyummaa Yukireenii fi tokkummaa qabiyyee isheef deggersa kan godhan ta’uu irra deebisuun ibsaniiru. Kanaaf dubbiin qabbanaa’ee gara diplomaasummaatti akka deebi’an gaafataniiru. Baayiden Yukireen ni weeraramti taanaan uggura dinagdee Raashiyaa irra kaa’amu ilaalchisee maal akka ta’e hin ibsine.


Prezidaantonni Amerikaa fi Raashaa Marii Gaggeessuuf Jiru

Kibxata har'a gama Vidiyoon kan dubbachuuf jiran prezidaant Joo Baaydiin fi giti isaanii kan Raashiyaa Vlaadmiir Putiin ajandaa olaanaan marii kanaa waa'ee Raashiyaan hunootii ishee daangaa Yukreen irra qubsisuu akka ta'e masaraan Waayit Haawuus beeksisee jira. Hariiroo biyyoota lameenii gidduu kan ilaaleen dubbachuuf carraan akka jiru ibsamee jira. Gabaasa Guutuu Caqasaa No media source currently available


Iraan Yaada Jabaan Dhiyaachuu Gama Kaan Mufachise

Marii yeroo dheeraaf duubatti harkifatee ture kan waa’ee sagantaa Nukleera Iraan irratti mariin yeroo jalqabamuu Iraan yaada jabaan kaatee jirti. Iraan gad qottee dubbachuu isheen, michoota mariif argam akka mufannaa qabanii fi haalli hammaachuu isaa ifatti dubbatan. Yunaaytid Isteetes biyyonni Awuroopaa fi michuu Iraan kan taatee Raashiyaan ituu hin hafiin Iraan dhugumaan marii kanaaf ilaalcha kennuu ishee kan ilaaleen gaaffii kaasan. Kaayyoon marii kanaa waliigaltee bara 2015 Iraan sagantaa Nukleeraa ishee yoo daangeessite, ugguura dinagdee irra ka’amee kaafna isa jedhutti lubbuu horuu irratti fulleefachuuf ture. Marii kana keessa kan hin jirree Israa’eel , ba’ii marii kanaa irraa waan eegdu qabdi.Mummichi Ministeera Israa’eel Dilbata kaleessaa akka jedhanti, Iraan sochii Nukleeraa gaggeessaa jirtuuf gatii baasuuf jirti jedhan.


Gadamoojjii Waraanaa fi Nama Siyaasa Amerikaa Baab Dool Du’an Boqotan

Bara loola addunyaa isa lamaffaa duulanii akka hamaatti eega miidhamanii booda hin du’uu jedhamanii kan turan Baab Dool, lubbuun hafanii waggoota dheeraaf siyaasa Amerikaa keessatti hirmaataa eega turanii booda umrii isaanii 98tti Dilbata kaleessaa du’an boqootan. Dool Kutaa Kaansaas bakka bu’uun seeneeta Yunaaytid Isteetes waggoota 27f hojjataa kan turan yoo ta’, kan sagalee yayyabaa qabu paartii Ripaablikaanootaaf hogganaas turan. Paartii isaanii irraa itti aanaa prezidaantummaaf bara 1976 kan dhiyaatan yoo ta’u, waggoota 20 booda jechuun bara 1996 immoo paartii isaanii irraa prezidaantii ta’uuf Deemookraaticha Bill Kliinton waliin dorgomanii, Kliintoon injifatanii marsaa lammataaf waajiira qabatan. Duutii Baab Dool kan labsamee jaarmayaa haatii warraa isaanii bu’uursan kan miseensoota waraanaa duulanii deebi’an deggeruu fi kabajaa kennuu “Elizaabeet Dool faawundeeshiin” jedhamuun ture. Akkuma rafanii turanti lubbuun dabruu kan ibsamee yoo ta’u, Baab Dool waggaa tokko dura kaansarii Sombaa bubbuleen qabamuu isaanii fi wal’ansa fayyaa jalqabanii akka turan ibsamee jira.


Meeshaa hammayyaa seenaa Gurraachaa argachuu salphisu

Seenaa lammiiwaan Ameerikaa gurraacha ta’anii argachuu salphisuuf App addaa ta’e nama uumee fi hojiisaatu dubisuudhan gabsni Matt Dibble qindeesse dubbii ijoo qophii Labataati. Dhuma irrattis hogganaa dhaabbataa miidiyaa hawaasumaa Twiiterii haaraadhan wal sin barsiisna, dawwadhaa. No media source currently available


Iraan Tole Jennaan Nutis Ni Muteessiina: Angawoota Amerikaa

Iraan waliigaltee bara 2015 tolfamee kan sagantaa Nukleera ishee akka hanqiiftuuf gaafatu sana akka hojii irra olchiituuf kan dhiibaa jiran aangawoonni Yunaaytid Isteetes, Iraan biyyoota addunyaa irratti humna guddaa qaban waliin Viyeenaa keessatti dubbachuuf yoo muratte nutis guyyoota keessatti murteessiina jedhan. Iraan waa’ee kanaa yoo dhugumaan itti yaaddii ta’e guyyaa tokko ykn lama keessatti beekuuf jirra jechuun, ministeerrii dantaa alaa Amerikaa Antonii Bliinkan kamiisa kaleessaa Stookoolma keessaa ituu hin ka’iin, oduu gabaastootaaf ibsan. Xinxaltonni hangii tokko akka jedhanti, Iraan tooftaa adda addaa gargaaramuun walii galtee bara 2015 tolfamee hojii irra oolchuuf karoota walii galaa baafamee irratti marii gaggeeffamuu dheereessuun dhiibbaa kana jalaa miliquu dandeessi. Yunaaytid Isteets fi Iraan marii kallattiin hin taanee wiixata dabree Viyeenaa keessatti kan jalqaban yoo ta’u, biyyonni biroos maanguddummaan gamnii lameen gara walii galtee tolfamee tureetti akka deebi’an barbaadu.


Amerikaan Raashiyaa Akeekkachiifte

Raashiyaan biyya ollaa ishee Yukreeniin ni weerartii taanaan, waan hamaan kan ishee eeggatu ta’u ministeerrii haajaa alaa Amerikaa Antoonii Bliikan gita isaanii kan Raashiyaa akeekkachiisanii jiru. Wal dhabdee biyyoota Awuroopaa gidduu jiruuf furmaata karaa diploomaasii barbaadaa jechuun gaafatn Bliinkan. Bliinkan gita isaanii kan Raashiyaa Sargee Laavroov kan akeekkachiisan lameenuu guyyaa lamaaf Stookoolm keessatti eega wal arganii booda yoo ta’u, kunis Raashiyaan yoo Yukreeniin weerate Amerikaan tarkaanfii fudhachuuf murattu ta’u Ministeerri haajaaalaa Raashiyaa serge Laavroov Moskoo keessatti tuuta oduuf akka ibsanti, Raashiyaan Yukreen waliin dubbachuuf qophii dha jedhan.Akka prezidaant putiin jedhan sana nutii walitti bu’iinsa tokko iyyu hin barbaannu jedhan. Dubbii himaan masaraa Kreemliin Dmatrii Peskov akka jedhanti, tarkaanfii tuttuqqaa jabaa fi wal irraa hin cinnee kan Yukreen naannaa daangaa Raashiyaa waliin qabdu irratti gochaa jirtu, kan yaaddoo uumee fi dinummaa hammeessuu malu jedhan.


Magaala Niiw Yoork Keessatti Namoonni Vaayrasii Haaraan Qabaman 5 Argaman

Niiw Yoork keessatti namoonni vaayrasii isa haraa Omiikiron jedhamuun qabaman inni tokko gara dhuma baatii Sadaasaa walgahiif gara Niiw yoork dhufee sana booda lafa jireenya isaa Minisootaatti eega deebi’ee booda qabamuun isaa beekame. Isa malees jedhu aangawoonnii waa’ee fayyaa namoonni 5 kanneen dhukkuuba KOOVIID-19n qabaman vaayrasii haaraa kana qabaachuun isaanii qorannaa gaggeeffameen baramee jira. Isaan kana keessaaa tokko nama dhiyeenya kana Afrikaa Kibbaatti imalee deebi’eeta’uun ibsameera.Amerikaan namnii vaayrasii haaraan qabamee tokko Kaaliforniyaa keessatti argamuu isaa eega gabaaftee guyyaa tokko booda kun immo dhaga’ame.


Imaltoonni Amerikaa Seenuuf Guyyaa Tokko Dura Ilaalamuu Qabu

Yunaaytid Isteetes nama vaayrasii haaraa Omiikroon jedhamuun qabamee tokko kaaliforniyaa keessatti argamuu beeksiiftee guyyaa tokko booda, imaltoota addunyaa kanneen gara Ameerikaatti dhufan irratti qorannaa vaayrasii Koronaa cimaan akka gaggeeffamu Prezidaant Joo Baaydiin beeksiisan. Namoonnii guutummaatti talaalaman kanneen torban dhufuu qabee Amerikaa seenuuf jiran lammii biyya kami iyyu yoo ta’an ragaa qorannoo vaayrasii irraa walaba ta’u isaanii agarsiisuu kan imaluuf guyyaan tokko lafa hafeetti ittiin ilaalaman agarsisuu qabu.Duraan seerri turee qorannaan guyyaa sadii dura gaggeeffamee ni ta’a jechuun isaa ni yaadatama. Kana malee namoonni geejiiba uummataan gargaaraman aguuggii funyaanii fi afaanii gargaaramuu akka qaban hubachiisan.Gama kaaniin, biyyoota biroof baatilee dhufan keessa talaalii KOOVIID-19 ittisuu Miliyoona 200 Amerikaan akka kennitu Baaydiin labsanii jiru.


Komishinarittiin Mirga dhala Namaa Burkiinaa Faasoo Daawwatan

Burkiinaafaaasoo keessatti walitti bu’iinsa hidhattoota Islaamaa waliin hammaataa dhufee keessatti miidhaa dhaqqabu ittisuuf yaaliin gaggeeffamu akka dabaluuf kan biyyattitti imalan aangawattiin mirga dhala namaa kan Tokkummaa Mootummootaa Misheel Baachaleet gaafatanii jiru. Gareeleen mirga dhala namaaf falman akka jedhanti, biyyattiin yeroo dheeraaf gareelee hidhatan kanneen Islaamiik Isteetii fi Al-qaayidaa waliin hidhata qaban waliin walittibu’iinsa gaggeesitee keessatti miga namoomaa kabajuuf qabsa’aa turte. Misheel Baachaleeti daawwannaa guyyaa sadiif biyyatti keessatti gaggeessan xumuura irratti Roobii dabree Ogaaduguu keessatti tuuta oduuf ibsa kennan. Angawaan waa’ee mirga dhala namaa kan Tokkummaa mootummootaa Burkiinaafaaasoo ennaa dawwatu kun kan jalqabaa ti. Waajirri Baacheleeeti baatii Onkolooleessa dabree akka jedheetti, mootummaa biyyatti deggeruuf jecha iddoo sanatti ni argamna jedhee ture.