Magaalattiin Qulqullaa’ina Amantaa Laalibalaan Madaa Walwaraansaa irraa Dandamachuuf Tattaafachaa Jirti

Sireen namoottan sirna amantaa kabajuuf yemuu bakka sana dhaqan irraa ciisan gobifamee jira. Hoteela Kilif Eej keessatii gola nyaanii itti qophaa’utti dhiiga lafa irratii cocophetu mul’ata. Hoteela namoonii bakkaa qulqulluu amantaa Kirstaanaa magaa Laalibalaa , daawwachuuf deemaan keesumeesaa ture lakkoofsa 18 keessa suuraan lubaa gooroo caccabe irrati fanifamee jira. Bakkii amantichaa inni dhagaa tokko irraa soofamee tolfame bara 1978 jalqabee aduunyaa irratii beekama argatee bakka hordoftootaa amantaa Kirstaanaatiif barbaachisaa ta’eedha. Magaalichiif jiraattonii sodaa walwaraansi mootummaa fi hidhatoonii garee Tigraay giduutti taasifamaa ture uumee irraa reefuu dandamachaa jiru. “yemmuu haalaa gaarii duraan ture yaadduu fi waan amma caccabee lafa irraa jiruu Yemmuu ilaaltu jechaa ittiin ibsitu dhabda. Hoteelichii akka jirutti manca’eera.” jedhan Melaak Alebel hoji gageessaan hoteelichaa. Isaan qofa miti. Hogganaan biiroo Industirii fi Inveestimentii Laalibalaa Diyaaqon Addisee Demissee hoteelonni 20 ol akka saamamani fi manca’an dubbatan. “Televijiinii 64, firaashii 174, Ansoolaa, uffata qorraa , golgaadhaaf wanneen braa fudhataniiru” jedhan Itti gaafatamaan dhimma humna namaa hoteelaa Rohaa Birhaanu Geetuu. Lollii mootummaa fi Umnootaa Tigraay gidduutti kan jalqabame Sadaasa bara 2020. Umnoonni Tigraayi daangaa isaanii ce’anii naannoo Amaaraa akka seenuudhaan Hagayya 5 magaala Laalibalaa too’atan. Mudde 1 loltoonii mootummaa fi wareen isaan waliin dhaabbatan magaalicha deebisanii qabatan. ittuu yeroo dhumaatiif dhiibamanii hin ba’in loltoonii Tigraay Muddee 12 deebisanii too’atan. Sodaan waraanaa bakka hunda jira. Magaalli badhaatuu turtee ammaa tajaajila ibsaa hin qabdu. Gamooleen hedduun saamamanii,caccabanii karaa irrati argamu. Maatiwwaan madaa garaa isani keessatti qabatanii jiru. Turungoo Ambaayee andaara magaalaa Laalibalaa jiraatti. Loltoonni Tigraay Muddee 13 mana ishee cabsanii seenanii mucaa ishee gudeedanii, ajjeesaniiru. “qawwee garaa koo irrati akeekee , ilaali haadholiin keenyaa fi obboleewaan keenyaa du’aa jiru” naan jedhe jetti nammii wagga 37 suuqii keessa dalagdu. Yemuu hidhatichii ishee gudeeduuf jedhu “dhukuba HIVn qaba” jetten. Isee dhiisee mucaa ishee fudhatee bahe. Maatiin bahanii duukaa bu’anii turan. Garuu moggaa karaa irratti reenfa ishee argatan. Intallii isaanii ajeefamuu ishee haati fi abbaan mirkaneessuu isaanii poolisiin himeera. Himannaa kana irraatii maddii oduu Rooyiters deebii umnoottan Tigraay argachuu hin dandeenye. Dubbi himaan TPLF Geetachoo Raddaa , dursanii yaada kennanin, bakkeewan too’annoo isaanii jala jiran keessatti loltoonni isaanii akka siviilota irratti miidhaa hin geesisinne himanii turan. Himannaa dirqiin gudeeduu Kanaan durattis akka jedhantti, waan akkanaa laayyootti akka hin ilaalee fi qorannaa bilisa ta’ee gaggeesuudhaaf fedhii akka qaban dubbatanii turan.


Namoota Wabiin Akka Ba’aniif Murteeffame Irratti Ol Iyyannaan Dhiyaatee Jira

Daayreekteera tajaajiila Tikaa fi odeeffannoo duraanii Obbo Geetaachoo Asaffaa jalatti namoota himatamanii turan keessaa 20 wabiin akka gadhiifaman kan murtaa’ee deemsa mana mutii fi falmii yeroo dheeraaf gaggeeffameen malee murtii siyaasaa akka hin ta’iin abuukaatoo himatamtootaa keessaa tokko Raadiyoo Sagalee Amerikaaf ibsanii jiru. Gaaffii wabiin gadhiifamu kan dhiyaatees Sadaasa 30 bara 2014 ta’u abukaatii Yoseef Kiroos jedhaman ibsanii jiru. Murtii siyaasaa ituu ta’eera ta’e manni mutii gad aanuu wabiin akka gadhiifamaniif murtii kennee abbaan alangaa hin mormuu ture jedhan.Ol-iyyannoo abaan alangaa dhiyeessee hundee godhachuun falmii gama lamaanii dhaggeeffachuuf manni murtii walii galaa Guraandhala 7 murtii kennuuf bellama qabachuu isaa obbo yoseef ibsanii jiru. Raadiyoon sagalee Amerikaa torban kana kan haasoofsisee de’etaan ministeera Haqaa obbo Faqaaduu Ysegaa murtiin wabiin akka ba’an kennamee kun, kan mootummaan dhiyeenya kana ifa taasisee tarkaanfii himata addaan kutuu waliin hidhata kan hin qabnee fi ol iyyannaan kan irratti dhiyaate ta’u ibsaniiru jechuun Iskindiir Freew Finfinnee irraa gabaasee jira.


Koreen Fannoo Diimaa Addunyaa Gargaarsi Tigraayiif Ergamu Itti Fufuu Beeksise

Koreen fannoo diimaa addunyaa mootummaa federaalaa fi miinistrii eegumsa fayyaa waliin ta’uu dhaan baatii Fulbaanaa as kan addaan cite ture deggersa meeshaalee wal’aansa fayyaa torban darbee jalqabee walumaa gala balaliiwwan 7 gara Meqeleetti geggeessuu dhaan dhiyeessuu isaa beeksisee jira. Dubbi himaan koree kanaa Faatimaa Saakor VOAf akka ibsanitti dhiyeessii kana kan itti fufan ta’uu isaanii fi filmaata geejjiba lafoos gargaaramuu dhaaf qaamotii walitti bu’an lamaan waliin marii gaggeessaa jiraachuu isaanii dubataniiru. Naannoo Amaaraa fi Affaar keessattis deggersa gochuu isaanii fi miidhaan hagamii akka ga’e tilmaamaa jiraachuu dubbataniiru. Koreen fannoo diimaa fi ministriin eegumsa fayyaa deggersi isaan godhan gama gargaarsa dawaa fi wal’aansa fayyaan bakka duwwaa uumame kan dhiphisu ta’uu dubbi himtuun kun dubbataniiru jechuun Addis Chekkol gabaaseera.


Prezidaantiin Naannoo Gambeellaa Dhimma Nageenyaarratti Dubbachuuf Sudaan Kibbaatti Imalan

Pireezidaantiin Naannoo Gaambellaa Obbo Umod Ujuluu hidhattoota biyya ollaa sanaa Sudaa Kibbaa irraa daangaa qaxxaamuranii naannoo isaanii keessatti haleellaa raaw’atan ilaalchisee aangawoota Juubaa jiran waliin dubbachuuf har’a gara sanatti imaluu isaanii Mootummaan Naannoo Gaambellaa beeksise. \n\nAkka hoogganaan Waajjira Sekreetariyaatii Preesii naannichaa, Obbo Ugeetuu Adiing Sagalee Ameerikaatti himanitti, Pireezidaantiin Naannichaa, Obbo Umod aanga'oota Mootummaa Sudaan Kibbaa wajjin dhimma hidhattoota Murilee Sudaan Kibbaa irraa daangaa cehanii jiraattota Gaaambellaa irratti haleellaa raawwatanii mari'achuuf gara sana deeman. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Yunaayitid Isteets Itiyoophiyaatti Ambaasadara haaraa ramadde

Yunaayitid Isteets Ambaasadara ishee kan Itiyoophiyaa Geetaa Paasii nama biraatiin akka bakka buuftu beeksisteti. Ibsii waajiraa dubbii-himaa ministeeraa dhimaa alaa Yunaayitid Isteets irraa bahe akka jedhutti Ambaasadar Geetaa Paasii waan soorama bahu barbaadaniif bakka isaanii Ambaasadar Treesiic Ann Jakobson akka bu’an ramadamaniiru. Sadarkaa Charge d’afaairs ykn ojii raawwachiiftuutti kan ramadaman Ambaasadar Jaakobson Kanaan duraa Kosovo, Tajikistaani fi Turkemenistaan keessatti Ambaasadara ta’anii ojjataniru. Rakkina nageenyaa yeroo ammaa itiyoophiyaa keessa jiruun walqabatee, dhimmoottan waldiineffachuudhaan wal ilaalu fi hokkoraa mirga namoomaa irratti raawwachaa jiru dhaabuu fi haala gargaarsa namoomaa hin daanqamnee mijeesuu irratti hojii Ambaasadar Geetaa paasii Ojjachaa turan Ambaasader Jakobsonis akka itti fufan beekiseera.


Ministiroonni Dhimma alaa Biyyootan Afrikaa Finfinnee seenaa jiru

Yaa’ii gamta Afrikaa marsaa 40ffaa irratti kan hirmaatan ministiroonni dhimma alaa biyyottan Afrikaa Finfinnee seenuu akka jalqaban Dubbi - himaan ministeera dhimma alaa Itiyoophiyaa Ambaasadar Diinaa Muftii VOA ti himaniiru. Yaa’iin hogantoota biyyootan miseensa gamtaa Afrikaa Guraandhala 4 /2022 jalqabu adda dureedhaan wa’ee midhaan nyaataa Afrikaa gahaa ta’e, wa’ee dandeetii namaa fooyyesuu, wa’ee misoomaa hawaasaa fi dinagdee irratti akka maryatu himameera. Dhimmi nageenyaa ardichaa ijoo dubbii isa tokko akka ta’u kan himan Ambaasadar Diinaan Dhimmi Kooviid 19s dhimmoottan Xiyyeefannaan itti kennamuu keessaa tokko akka ta’e ibsuu isaanii gabaasin Kenedii Abaatee eerera.


Sagantaan Seeftii Neet Misoomaa Dirree Dawaaa Keessatti Labsamee Jira

Waggootii dhufan shaniif hojii irra kan ooluu fi seeftii Neettiin misoomaa Kun lammiwwan biyyatti 816,000 fi itti fayyadamoo taasisaa kan jedhame yoo ta’u, misooma magaalaaleefis kan gumaachu qaba jedhameera. Mgaalaalee 83 keessatti hojii irra kan ooluu karoorri kun Doolaarrii Miliyoona 500 fi Miliyoonni 50 kan ramadameef yoo ta’u, irra jireessaan kan itti fayyadamuuf jiran dubartoota ta’uun waltajjii qophaa’ee irratti ibsamee jira. Waltajjii magaala Dirree Dawaa keessatti projeektii seeftii Neetti misoomaa kan ilaalchisee gaggeeffame irratti argamuun haasawaa kan dhageesisan waajiira misooma magaalaa fi hundee misoomaaf de’etaa misnisteeraa kan ta’an aaddee Caaltuu Saanii turan jechuun Addis Chekool gabaasee jira.


Ochaan Tigraay Keessaa Hojii Keenya Dhaabuuf Jirra Jechuun Akeekkachiise

Jaarmayaan gargaarsa dhala namaa kan Tokkummaa Motummootaa(OCHA)gargaarsii raabsuu dhumaa waan jiruuf jecha hojii Tigraay keessatti gaggeessu dhaabuuf kan dirqamuu maluu ta’u akeekkachisee jira. Itiyoophiyaa gama kaabaa keessatti wal waraansa gaggeeffamuu walakeessa baatii Muddee kaasee uummata Miliyoona hedduu kanneen Tigraay keessatti gargaarsa eeggatan akka hin dhaqqabne ittisee jedhan. Dubbi himaan Ochaa Jens Larkee akka jedhanti, jaarmayoonni gargaarsaa kan Tokkummaaa mootummootaas ta’e kan dhunfaa hojii isaanii hanqisaa kan jiran yoo ta’u kunis sababaa hanqiina gargaarsaa, boba’aa fi maallaqaan ta’u ibsan. Dhuma baatii Guraandhalaa qabee gargaarsa raabsuu guutummaatti kan dhaaban ta’u jaarmayoonni akeekkachisanii turan jedhanii, nyaata gabbisuu fi nyaata dabalataa akkasumas wal’ansii kanneen hanqiina nyaataan akka hamaatti miidhamaniif kennamuu kan hin jirre ta’u ibsan. Sagantaan nyaata addunyaa akka jedhutti, daa’imman Tigraay keessaa kanneen umriin isaanii waggaa 5nii gad ta’e harkii 13 akkasumas dubartoota ulfaa kanneen annan harmaa hosiisan harkii walakkaan hanqiina nyaataan rakkataa kan jiran yoo ta’u, haala daariiqa ykn infeekshinii fi du’aaf saaxiluu danda’uu keessa jiru . Kusaan boba’aa qaban Amajjii 24 dhumuu isaa jaarmayoonni gargaarsaa kan sadarkaa addunyaa nutti himaniiru kan jedhan dubbii himaan Ochaa Laerke,lafa danda’ameetti lafoo deemuun gargaarsa ishee haftee raabsaa jiru jedhan. Guyyoota dhiyeenya kanaa keessa gama balaliin gargaarsa geessuun kan itti fufee ta’uus, gargaarsa iddoo sanaaf barbaachisu mara xayyaaraan geessuun hin danda’amu jedhan. Wal waraansii Mootummaa Itiyoophiyaa fi Adda Bilisummaa Uummata Tigraay giddutti ta’e / gara naannoolee olaatti babal’achuun Afaarii fi bulchiinsa naannoo Amaaraa keessatti uummanni kuma dhibba hedduun akka godaanan gochuun beelaa fi hanqiina nyaataa mudatee akka dabaluu taasisee. Laarken akka jedhanti akka Tigraay keessaa otoo hin taanee, jaarmayoonni gargaarsaa Afaarii fi naannoo Amaaraa seenuun gargaarsa kennamuu dabaluu danda’auu jechuu isaanii Lisaa Shelaayiin Jenevaa irraa gabaastee jirti.


Mummichi Ministeeraa Abiyyi Ahmad Daawwannaa Sirnaawaaf Abuu Daabii Seenan

Mummichi ministeeraa Abiyyi Ahamad biyyi isaanii Adda Bilisummaa Uummata Tigraay (ABUT)Waliin wal waraansa keessa ituu jirtuu daw’annaa sirnaawaaf gara biyya Tokkummaa Imeretoota Arabaatti imalanii jiru. Sanbata dabree gamas kan deeman Muummichi Ministaraa Abiyyi, humna aangoo guddaa qabu kan jedhaman fi gonfoo dhaaluuf kan jiran Bin Zaayaad Al Naahtaan simataman. Dhaabbatii oduu biyyatti akka gabaasanti, sirna simannaa raayyaa kabajaa eega gaggeeffameefii booda walgahii gaggeessuun isaanii ibsamee jira. Gamtaan Afrikaa fi Yunaaytid Isteetes yaalii maanguddummaa kan itti fuufan yoo ta’u gargaarsii dhala namaa akka seenuu gochuun dhimmi ijoo ta’e jira.


Dullii Waraanaa Afaar Keessatti Irra Deebi’ee Jalqabauun nu yaaddeessee Jira: Need Praayis

Guyyoota muraasa darbana kana keessa Addi Bilisummaa Uummata Tigraay (ABUT) bulchiinsa naannoo Afaar keessatti duula waraanaa gaggeessaa akka jiru ibsuu isaa kan ilaaleen kan gaafataman dubbii himaan ministrii dantaa alaa Yunaaytid Isteetes Need Praayis, wal waraansii haaraan naannoo Afaar keessatti ka’uun akkaan yaaddeessaa ta’u fi kan hundi keenya beeknu gargaarsii dhala namaa akkaan barbaachisaa ta’e akka hin dhaqqabne waan ittisuuf gamnii hundumtuu tarkaanfii fudhatan sana dhaabuu akka qaban irra deebinee gaafanna jedhan. Kaawunsilii ministeerootaa Anajjii 26 labsii yeroo hatattamaa kan guutummaa biyyatti keessatti hojii irra olaa jiru kaasuuf murannoo qabu ni simanna kan jedhan Need Praayis, murtiin kunis mana maree bakka bu’oota uummaataan raggaatii akka argatu nana abadadha jedhan. Mootummaan namoota labsii yeroo hatattamaa namoota hidhee hundaa akka gadhiisu gaafanna jedhanii, paartileen biyyatti hundii marii guutuu biyyaatti hirmaatanii Itiyoophiyaa badhaatee fi Deemokraatawaa taatee argamsisuuf mul’ata qaban akka walii qoodan jajjabeessina jedhan. Mariin kun caasaa haqaa ifa ta’e kan walii galaa argamsisuuf cicha jiru dabalachuu qaba jedhan. Guyyoota muraasa dura jilli adda kan Amerikaa Saatefield fi itti aantii ministeera dhimmootii Afrikaa Feen mummicha ministeera Abiy Ahamad waliin marii bu’a qabeessa gaggeessuu isaanii kan ibsan Praayis jilonni gamasitti iamalniis, tokkummaa abbaa biyyummaa Itiyoophiyaa fi daangaa isheef cicha qaba ibsaniiru jedhan. Prezidaant Baaydiin torban lana dura mummicha ministeeraa Abiyyi Ahamad waliin bilbilaan dubbachuu isaanii Need Praayis yaadachisanii jiru.


Meeshaalee Wal’ansa Fayyaa Geessaa Jirra: Koree Fannoo Dimaa

Koreen fannoo dimaa kan addunyaa (ICRC) meeshaalee wal’ansa fayyaa akkaan barbaachisoo ta’an, gara Tigraayii fi naannoolee ollaa ta’aniif geessuu kan itti fufuu ta’u beeksisee jira. Jila garee kanaa Itiyoophiyaa keessa jiruuf dubbii himtuu kan ta’an Faaxumaa Sator Raadiyoo Sagalee Amerikaaf akka ibsanti, kan akkaan barbaachisan meeshaalee wal’ansa fayyaaf marsaan lammataa kaleessa Maqalee dhaqqabee jira. Mootummaan Itiyoophiyaa irra deddeebi’uun akka beeksiseetti michoonni keenya gargaarsa dhala namaa Tigraay akka dhaqqabsiisan gochuuf geejiiba balaliinis ta’een konkolaataan gargaaraa jira. Gama kaaniin mootummaan Itiyoophiyaa akka jedhutti Sameraa- Abaalaa fi Maqalee daandiin wal agarsiisuu kan gargaarsa dhaqqabsisuuf gargaaru tokkittii sana yeroo ammaa marsaa lammataaf Addi Bilisummaa Uummata Tigraay (ABUT) Afaar keeessatti weerara gaggeessaa jiruun cufameera jedha. Faaxumaan gama isaanii akka jedhanti waan lubbuu anamaa oolchuuf gargaaran samii irraan gara Tigraay dhaqqabsisuu itti fuufna jedhanii kunis aangawoota Itiyoophiyaa biraa deggersa taasifamuun ta’u i bsan. Gargaarsii wal fakkaataan bulchiinsa naannoo Afaarii fi Amaaraa keessattis kennamaa akka jiru ibsameera jechuun Addis Chekkool gabaasee jira.


Gurmuun Dayaasporaa Itiyoophiyaa Tokko Waan Hoogganaan isaa Asoosheetid Presitti Hime Ilaalchisee Oduun Bahe Dogoggora Akka Qabu Dubbate

Gabasaa oduu Asiisheetid Press baase, ka muummichi ministaraa Itiyoophiyaa Abiyyi Ahimed mootummaa isaanii fi Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay gidduutti walii-galtee lola dhaabinsaa fiduuf mariin akka jiraatu, hoogganaa garee gurmuu “American Ethiopian Affairs Commitee” – Masfin Taganuutti himan, jedhame ilaalchisee oduun bahe dogoggora akka qabu koreen gurmuu dhalattoota Itiyoophiyaa ala jiraatanii sun fuula Twiterii isaa irratti barreessee jira. Hoogganaan gurmuu kanaa – Mafin Taganuu, waa’ee muummicha ministaraa Abiyyi wajjiin wal arguu ilaalchisee gaaffii fi deebii madda oduu Asoosheetid Preesiif waliin geggeessaniin deebiin kennan hagi tokko dogoggora akka qabu, kan ibse barreeffamni fuula Tiwiitirii gurmuu kanaa, “kan muummichi ministaraa Abiyyi Obbo Taganuutti himan mariin yokaan haasaan tahu kamiyyuu harka kennannaa Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay yokaan EWEHAT qofa kan ilaallatu akka tahu; mootummaan gara nageenyaatti tarkaanfii guddaa fudhachuu isaa fi amma kan eegamu, EWEHAT haleella isaa akka dhaabu tahuu; akkasumas, EWEHAT didee haleellaa haaraa waan itti fufeef, gargaarsi lammiwwan gargaarsa barbaadan dhaqqabuu kan hin dandeenye tahuu,” jedhee jira.


ABUT Deebi’ee Dhukaasa Banee: Jiraattoota

Humnootiin Adda Bilisummaa Uummata TIgraay(ABUT) irra deebi’uun haleellaa banuu isaaniin kan ka’e bakka jiraataa turan naannoo Waajjaa fi Alaamaaxaa irraa gara Qobbootti jiraattonni dheessan hanqiina nyaataa fi uffataa kan isaan mudatee ta’u ibsan.Haala kanaanis uummanni 12,000 godaanuun aangawonni ibsanii jiru. ABUT dheengadda ibsa baaseen prezidaantii bulchiinsa naannoo Afaar, polisii addaa fi mootummaa Ertraa biraa deggersa qabu kan ittiin jedhe “Humna Afaar kan Galaana Dimaa” jedhaman irratti haleellaa banuu isaa beeksisee jir. Mootummaan Itiyophiyaa gama isaan kokolaataan gargaarsa fe’anii gara Maqaleetti imalaa turan of-duuba deebi’uu isaanii ibsee jira. No media source currently available


Muummeen Ministeeraa Itiyoophiyaa akka ABUT waliin marii taasisan dubbachuun isaanii gabasaame

Muumichii ministeraa Itiyoophiyaa Abiy Ahimad walwaraansa ji’ootan 15n darbaniif kaabaa biyyati keessatti taasisamaa jiruuf furmaataa kennuudhaaf akka garee ABUT waliin marii taasisuuf akka yaada qaban ibsuu isaanii maddii oduu Asoosheetid Prees duraa taa’aa koree lammiilee Itiyoophiyaa wareen biyyotta alaa keessa jiraatan ykn diyaasporaa kan ta’an Obbo Masfin Taganuu wabbefachuudhaa gabaaseeraa . Duraa taa’aa qaamaa American Ethiopian Public affairs committee obbo Masifn Taganuu sambata darebee marii Saa’tii shaniif Muumichaa ministeeraa waliin tasisan ilaalchisuudhaan dubbii himaniin mariin fedhii ummataa Itiyoophiyaa eegsisuu irrati hundaa’ee akka taasisamu danda’uu ibsuu isaanii ibsaniiru. Ibsaa Obbo Masfin Taganuu kennan kana irratti Mootummaa itiyoophiyaa ykn ABUT iraa deebiin ykn ibsii kennamee akka hin jiree APn gabaaseeraa.


Muummichi Mnisteeraa Abiy Ahimed Naannoo Somaalee Bakka Hongeen Miidhe Daawwatan

Hongee naannoo Somaalee mudate ittisuuf mootummaan isaanii konkolaattota bishaan deddeebgisan, nyaata, dawaa fi dhiyeessii nyaata beeladaalee kan dabalu ta’uu muummichi ministeeraa Abiy Ahimed beeksisaniiru. Muummichi miisteerichaa ibsa kana kan kennan ennaa naannolee hongeen miidhe har’a daawwatanitti ture. Dhabamuu beeladaalee hanqisuuf illee waadaa seenanii jiran. Prezidaantiin naannichaa Musxafaa Mehaammed muummicha ministeeraaf akka himanitti, beeladaaleen gara naannolee biraatti ergaman haala qilleensaa haaraa itti ta’u waliin wal baruu hin danda’an jedhan jechuun Addis Chekkol gabaaseera.


Haleellaa TPLF Naannoo Affaar Ab’aalaatti Geggeesse Gargaarsa Tigraayitti Ergamu Danquu Mootummaan Beeksise

Sababaa haleellaa TPLFn tajaajilli geejjibaa seenus ta’e ba’u addaan cituu isaa jiraattonni naannoo Affaar kan Ab’alaa keessaa ibsaniiru. Kanneen ijaan argan VOAf akka himanitti, TPLF erga magaalaa Ab’aalaa kan walakkeessa daandii Semeraa-Abalaa fi Maqaleetti geessu irratti argamtu erga to’atee booda haleellaa geggeessu finiinsee jira. Mootummaan Itiyoophiyaa kaleessa akka beeksisetti konkolaattonni gargaarsaa kan WFP haleellaa sana booda Tigraayiin seenuu hin dandeenye. Ministeerri tajaajila mootummaa Selaamaawit Kaasaa VOAf akka ibsanitti haleellaa haaraa kan TPLF booda uummanni kuma 50 ta’u qe’ee ofii irraa godaanee jira. Mootummaan naannoo sanaa kaleessa ibsa baaseen, weerara TPLF kan ittiin jedhe balaaleffatee jira. TPLF gama isaan ibsa baseen, haleellaa humnoonni mootummaa fi Eertraa naannoo sanatti geggeessantu konkolaatan gargaarsaa kan WFP Ab’aalaa akka hin seenne dirqe jedhee jira jechuun Mesfin Araagee gabaaseera.


Somaaliyaan ABBO tarree Shoroorkaa Keessaa Baasuuf Murteessite

Mootummaan Somaaliyaa Adda Bilisummaa Biyyooleessa Ogaadeen(ABBO) tarree jaarmayoota shoroorkeessootaa keessaa haquuf murteessuu isaa prezidaantiin bulchiinsa naannoo somaalee kan Itiyoophiyaa Musxafaa Mohammed Omaar simatanii jiru. Addi bilisummaa Biyyooleessa Ogaadeen Itiyoophiyaa keessatti paartilee mormitootaa keessaa tokko yoo ta’u bara 2018 jijjiramnii siyaasaa erga argamee booda biyyatti deebi’ee. Jaarmayaan kun ifatti qabsoo hidannoo ganuun akka paartii siyaasaa tokkotti seera qabeessa ta’e galmaa’ee jira.


Angawaan Sudaan Itiyoophiyaa Seenanii Jiru

Kan Sudaaniin bulchaa jiru kaawunsilii abbaa biyyummaaf Itti aanaa prezidaantii kan ta’an Mohammad Dagaaloo daawwannaa guyyaa lamaaf Dilbata kaleessaa Itiyoophiyaa seenanii jiru. Dawwannaan isaanii kun kun dhaga’amuun, hidha laga Abbayyaa fi daangaa biyyoota lameenii kan ilaaleen Itiyoophiyaa fi sudaan falmii keessa yeroo jiranti. Sudaan na weerartee jechuun Iyoophiyaan kan himattee yoo ta’u, Sudaan immoo naannoo daangaa suun kan kooti jetti. Jeneraal Diagaloon mummicha ministeeraa Abiyyi Ahmad waliin dubbachuu isaanii midiyaan biyya keessaa gabaasanii jiran.


Gambeellaa Keessatti Hidhattoonni Namoota 8 Ajjeesan: Poolisii

Naannoonni Gaambellaatti hidhattoonni Murilee Sudaan Kibbaa keessaa daangaa cehuun, kaleessa namoota 8 ajjeesani jechuun Komishiniin Poolisii Naannichaa ibse. Komishinarri Komishinii Poolisii Abulaa Ubaang, namootni biroo 5 haleellaa hidhattoota Murileen madaa'uullee himanii jiru. Gabaasaa guutuu caqasaa No media source currently available


Guraadeen Minilik Xaaliyaanii Ittiin Lolan Itiyoophiyaatti Deebi’e: Madda Oduu Itiyoophiyaa

Bara waraana xaaliyaanii goraadee atsee Minilik ittiin lolan Ameerikaa irraa gara Itiyoophiyaatti deebi’uun gabaasame. Enna asana goraadee sana waliin saamamee kan ture fannoon muka irraa hojjetame illee deebi’e jedhameera. Itti dabaluu dhaanis mooticha Haayile sillaasee waliin xalayaaleen walii barreessan, suraalee fi post kaardii fi fakkiiwwan suraalee gara Itiyoophiyaatti deebi’e jechuun maddi oduu Itiyoophiyaa gabaaseera.


Haalli Baqattoota Eertraa Mooraa Tigraay Keessaa na Yaaddesse Jedha UNHCR

Mooraalee baqattootaa Tigraay keessa kanneen jiraatan haalli baqattoota Eertraa kan isa yaaddesse ta’uu jarmayaan baqattootaa kan tokkummaa mootummootaa UNHCR beeksisee jira. Sababaa rakkoo nageenyaan torbanneen sadiif dhaqqabuu waan hin danda’amneef, erga haleellaan samii irraan raawwate kan boodanaatii as hojjettoonni gargaarsaa torban kana yeroo jalqabaaf Maay Ayinii fi Addi Aruush kan jiran mooraalee baqataa naannoo Tigraay keessaa dhaqqabanii jiru. Gareen gargaarsaa kan jaarmiyichaa, baqattoonni kun sodaa keessa kan jiranii fi nyaata ga’aa argachuuf rakkataa kan jiran ta’uu akkasumas hanqinni dawaa jiraachuu isaaf, bishaan qulqulluu argachuuf malli jiru xiqqoo dha jedhan. Torbanneen ja’an darban keessa dhibee ittisuun danda’amuun namoonni 20 ol du’uu isaanii baqattoonni kun UNHCRtti himaniiru. Walumaa gala haalli jiru gad adeemaa deemuu isaa fi keessumaa hanqina daawaa fi tajaajila eegumsa fayyaan wal qabatees rakkoo hamaan jiraachuu ibsanii jiru.


Ayyaanni Cuphaa Har’a Kabajamee Jira

Ayyanni Cuphaa magaala durii fi seena qabeettii jedhamtu Gondar keessatti namoonnii hedduun ammaan dura hin baratamnee bakka argamanti kabajamee jira.Waammicha mummicha Ministeeraa Abiyyi Ahmad biraa dhiyaate fudhatanii biyyoota alaa irraa kan dhufan lammiwwan Itiyoophiyaa fi hidda dhalata biyyatti qaban keessaa kanneen kurna hedduu ta’an ayyaana kana irratti argamuu, kan ibsan qopheessitonni kunis haala addaa uumee jrdhu. Lammiwwan biyya alaa sababaa vaayrasii Koronaa fi odeeffannoo dogoggoraa ta’een lakkoobsi isaanii gad bu’y kan ibsan bulchaan bulchiinsa naannoo Amaaraa Dr. Yiliqaal Keffaala hojii turizimii biyya keessaa jajjabeesuun barbaachisaa ta’u ibsan. Kantibaan Finfinnee Adaanech Abeebee, Itiyoophiyaatti Ambaasaadaronni Israa’eel fi Ertraa akkasumas keessummonni kanneen biroon ayyaana kana irratti argamuu isaanii Asteer Misgaanaaw gabaastee jirti. Gama kaaniin ayyaanni kun Finfinnee keessattis kabajamuun gabaafamee jira.Paatriyaariin waldaa Ortodoksii Itiyoophiyaa Abuna Maatiyaas gama bakka bu’aa isaaniin dhaamsa dabarsaniin, hundumtuu nagaa buusuuf yaalii ta’u deggeruun tokkummaa Itiyoophiyaaf akkasumas, nageenya uummataaf hojjachuu qaba jedhan, Ayyaanni kun magaala Dirree Dawaa keessatti haala ho’aa ta’een kabajamun kan gabaafamee yoo ta’u, sirna kana irratti ijoollee fi maanguddoota gargaaruun kanneen deebotaniif bishaan kennuun akkasumas gama nageenya eeguun musleemonni qooda fudhachuun gabaafamee jira. Viidiyoo: Qophii ayyaana Cuuphaa Diree Dawaatti geggeeffame Addis Chakkolin. No media source currently available Ayyaanni kun bulchiinsa naannoo Haarariittis nagaan kabajamuu mootummaan naannoo sana beeksisuu isaa Addis Chekkool gabaasee jira. Magaalaa Maqalee keessatti garu ayyaanni kun moorawwan bataskaana keessatti malee akka durii waltajjiitti ba’uun hin kabajamiin hafeera.Kunis yaaddoo haleellaa samii irraa gaggeffamuuf jecha ta’uun ibsamee jira.


Hogganoonni Biyyoota Afrikaa Finfinnee Keessatti Gaggeesuuf Jiru

Waggootii dabran sadiif sababa weerara dhukkuuba KOOVIIDf jecha addaan citee eega turee booda. Hogganoonni Afrikaa walgahii isaanii qaamaan argamuun gaggeessuuf isa jalqabaa Finfinnee keessatti akka ta’u murteessan. Dubbii himaan ministrii haajaa alaa Itiyoophiyaa Ambaasaaddar Dinaa Muftii Raadiyoo Sagalee Amerikaaf akka ibsanti, murtiin hogganoota Afrikaa kun Itiyoophiyaaf injifannoo diplomaasii fi dinagdee ti jedhan.Biyyonni hangii tokko lammiwwan isaanii Itiyoophiyaa keessa jiraniif akeekkachiisa nageenyaa kennaa fi biyyatti gadhiisanii akka ba’an gorsuu yeroo itti fufanii jiranti murtiin hogganoota Afrikaa kun dhaga’amee jedhan. Murtiin kun Itiyoophiyaaf injifannoo gama diploomaasii fi qunnamtii uummataatii kan jedhan xiinxaltonni hogganoonni Afrikaa haala nageenyaa fi siyaasa Itiyoophitaa keessaa sabaa himaa addunyaa beebbekamoo caalaa hubannaa akka qaban agarsiisa jedhan. Kana malees hogganoonni Afrikaa Itiyoophiyaa waliin tokkummaa qaban calaqqisaa kaneen jedhans ni jiran.


Hojjattoota Koo Ajjeefaman Irratti Waan Dhaga’ame Hin Jiru: MSF

Hojjattoota keenya kan turan Mariyaa Tedroos fi Yohaannis eega ajjeefamanii baatii 6 booda har’a illee waa’een ajjeechaa isaanii wanni ibsamee hin jiru jechuu gareen wal’ansa fayyaa Mediisin sans Frontiyeers (MSF) jedhamu ibsa baaseen beeksisee jira. Amajjii 24 bara 2021 shofeera keenya kan turee fi umriin 31 kan ta’e Tedroos Gabra Maariyaam, qindeessitu haala hatattamaa Maiyaa Hernandeez umriin 35 akkasumas, gargaaraa qindeessaa kan turee fi umriin isaa 32 kan ta’e Yohaannis Halefoom Raddaa, bulchiinsa naannoo Tigraay keessa konkolaataan imalaa ennaa jiranti, qunnamtiin isaan waliin qabnu cite jedha ibsii ba’e. Waxabajjii 25 kokolaataan isaan ittiin deemaa turan duwwaan isaa akkasumas reeffii isaanii meetra 100 hanga meetra 400 konkolaataa isaanii irraa fagaatee argamuu beeksisee jira. Madaan qaama isaanii irraa akka agarsiisuutti, dhiyoo irraa rasaasaan irra deeddebi’uun rukutamuu isaanii agarsiisa jedhee jira.


ABUT Haleellaa Haaraa Gaggeesse :Angawaa

Bulchiinsa naannoo Affaar keessatti haleellaa Addi Bilisummaa Uummata Tigraay(ABUT) geesisee sana booda, uummanni kuma kurna hedduun manaa fi qe’e isaa irraa godaanuu bulchaan magaalaa Abaalaa XaahiIr Hassan ibsanii jiru. Mootummaan Itiyoophiyaa waraanni isaa akka gara Tigraayti hin imallee dhorkaa ituu jiruu ABUT garu Naannoo jireenyaa kan magaalatti keessaa haleelan jedhan.Abaalaan daandii semeraa fi Maqalee wal argisiisuu gidduu jirti. Mootummaan Itiyoophiyaa kamiisa kaleessaa galgala ibsa baaseen, ABUT karaa gargaarsii darbuu irratti haleellaa banee jedhee jira.Karaa gargaarsii Tigraayiin ittiin dhaqqabuu Abaalaa irrattis haleellaa haaraa banuun isaa arguun ajaa’ibsiisaa dha jedha ibsii ba’e.


Naannoo Benishaangul Gumuz Keessatti Weerarri Koovid Dabale, Jedha Mootummaan Naannichaa

Naannoo Benishaangul Gumuz keessatti weerarri Koovid-19 babal'achaa waan jiruuf hawaasni eeggannoo akka taasisu Biiroon Fayyaa Naannichaa beeksise. Hoogganaan Sab-Quunnamtii Biiroo Fayyaa Benishaangul Gumuz obbo Waaccoo Waaqbulchoo, "Qorannaa Saamudaa taasisameen tamsa'inni Kooviid 19 duraan dhibbantaa shanii gadi ture, amma gara dhibbantaa 20 hanga 30tti ol guddateera" jechuun dubbatan. Gabaasaa guutuu caqasaa. No media source currently available


Kan Dr. Tewodiroos Jaarmayaan Fayyaa Addunyaa Tigraay Keessatti Gargarsa Dawaa Kennuu hin Dandeenye Jedhaniif Mootumman Deebii Kenne

Mootumaan Itiyoophiyaa Dhaabanii Fayyaa adduunyaa/WHOn fi dhaabilee idilee adduunyaa biroo rakkinaa Kaaba itiyoophiyaa keessaa jiruu irratti garee qabatanii looganiiru jechuudhaan komii dhiheesseera. Daarekteerrii dhaabata fayyaa Aduunyaa Doktoor Tewodiroos Adihaanoom tibbana ibsa keennaaniin dhaabanii isaanii naannoo Amaaraa fi Affar keessati akka gargaarsa kennaa jiru ibsanii Tigraayiin galanii akka gargaarsa hin kenninee mootummaa Itiyoophiaa Eeyymaa dhorkuu isaa ibsanii akka himannaa dhiyeessan gabaasin Masifen Araagee ibseera.


Waa’ee Marii Biyyaalessaa Akka Geggeessamu Paarlaamaan Itiyoophiyaa Dhiheenya Raggaasisee Paartiileen Siyaasaa Yaada Adda Addaa Qaban

Rakkoo Siyaasaa fi diinagdee yeroo dheeraaf Biyya Itiyoophiyaa keessa turee fi ammas itti jiruuf yeroo garaa garaatti hayyoonni siyaasaa, dhaabbileen siyaasaa adda addaa biyyattii keessa socho’an , qaamooleen Siviikii biyya keessaa fi Idil-Addunyaa mariin biyyaaleessaa yoo geggeessame furmaata akka ta’etti eeraa turaniiru. Yeroo ammaa kanattis mariin biyyaaleessaa hunda galeessa ta’e akka gaggeeffamuuf mootummaan Itiyoophiyaa Komishinii of danda’een akka gaggeeffamuuf karaa mana maree bakka bu’oota Uummataa raggasiisee filannoo miseensota komishinii kanaaf uummataraa eeruu fudhachaa jira.Marii biyyaaleessaa hunda galeessa kanarratti eenyuufaatu hirmaataan ammallee qulqullaa’ee hin beekamne, wal falmisiisaadhas. Mitikkuu Fiqaaduu dhimma marii biyyaalessaa kanarratti dhaabbilee siyaasaa fi hayyoota siyaasaa dubbisuun waan qopheesse qaba. No media source currently available


Hidhamtoonni Siyaasaa Gad Dhiisamuu Ilaalchisee Mootummaan Ibsa kenne

Hoogganoota TPLF duraanii dabalatee hoogganoota paartilee siyasaa kanneen biroo hidhaa dhaa kan gad dhiisaman hooggana biyyattii sadarkaa adda addaa waliin mari’atamee walii galtee irra erga ga’amee booda jechuu dhaan mootummaan Itiyoophiyaa beeksisee jira. Ministeerri tajaajila kominikeeshinii mootummaa Leggeseee Tulluu tuuta oduuf ibsa kennaniin, akka hangi tokko dubbatan murtii namoota dhuunfaa kan mootummaa keessa jiranii hanga tokkoo miti jechuun ibsaniiru. Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis Joo Baayiden muummichi ministeeraa Abiy Ahimed hidhamtoota beekamoo hidhaa dhaa gad dhiisuu isaanii galateeffataniiru. Haa ta’u malee hoogganoonni TPLF duraanii hidhaa dhaa gad dhiisamuun namoota siyaasaa Itiyoophiyaa keessa jiraniin mormiin isa dhaqqabee jira. Mootummaan dantaa biyyoolessaa waliin kan wal rukutu murtii kam iyyuu akka hin murteessine uummatichi akka hubatu Leggeseen gaafataniiru jechuun Kenedii Abaatee gabaasee jira.


Haleellaan Samii Irraan Naannoo Tigraay Irratti Raawwate Namoota 17 Galaafate

Kaaba Itiyoopiyaa haleellaa samii irraan naannoo Tigraay keessatti raawwatameen lammiiwwan nagaan 17 yoo du’an hedduun madaa’aniiru jechuu dhaan hojjettoonni gargarsaa ibsanii jiran. Galmoo Daawit Finfinnee irraa akka gabaasetti haleellaan sun kan raawwatame prezidaantiin Yunaayitid Isteetis Joo Baayiden namoota nagaa irratti haleellaa samii irraan raawwatamu ilaalchisee muummicha ministeeraa Abiy Ahimed waliin ennaa mari’atanitti ture. No media source currently available


Marii Baayidan fi Abiy irratii Waayiit Haawus ibsaa baase

Prezidaantiin Yunaayitid Isteetisii fi Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa marii bilbilaan taasisan ilaalchisaee Ilaalchisee Waayit Haawus Barreeffaman ibsa baasee jira. Prezidaant Joon Baayiden, Muummicha Ministaraa Itiyoophiyaa Abiyyi Ahimad wallin dhimma walitti-bu’insa Itiyoophiyaa keessatti deemaa jiruu fi carraalee nagaa fi araara buusuuf jiran irratti bilbilaan dubbachuu isaanii kan himee ibsii kun Prezidaant Baayiden hidhamtoonni siyaasaa hedduun gidduu kana gad-lakkisamuu isaaniitiif Muummicha-ministaraa Abiyyiin kan galateeffatan yoo tahu, hoogganoonni lameen karaawwan itti mariin jajjabeessamee gara waliigaltee lola dhaabinsaatti geessamu irratti, guutummaa Itiyoophiyaa keessa gargaarsi namoomaa karaa raabsamuu danda’u banuun dhimma hariifachiisaa tahuu irratti, dhimma lammiwwan Itiyoophiyaa labsii yeroo hatattamaatiin hidhaa jiranii dabalee yaaddoo mirga namoomaa lammiwwan biyyatii qaban karaa furuun danda’amu irratti akka haasa’an ibseera. Haleellaalee xiyyaara waraanaa dhiheenya geggeessaman dabalee, hookkarawwan geggeessamaa jiran ilaalchisee yaaddoo qahan kan ibsan Prezidaant Baayiden Yunaayitid Isteetis Gamtaa Afrikaa fi michoota naannoo waliin tahuudhaan akka walitti-bu’insi Itiyoophiyaa karaa nagaa furamu gargaaruuf ka cichitu tahuu irra-deebi’uun akka mirkaneessan ibsii waayit Haawus eeree jira. Hoogganoonni lameen barbaachisummaa hariiroo Yunaayitid Isteetis fi Itiyoophiyaa gidduu, dhimmoota hedduu irratti walii-tumsa cimusuu fi walitti-bu’insa furuuf barbaachisummaa hojii-qabatamaa irratti cimsanii dubbatanii jiran, jedha barreeffamni Waayit Haawus irraa har'a bahe .


Hidhmtootaa siyaasaa hiikaman ilaalchisee mannii Murtii ibsa kenneera

Tarkaanfiinn mootummaa Itiyoophiaa hidhamtootaa siyaasaa mana hidhaa turan gad lakkisuuf fudhatee akkaata heerii biyyatti eeyyamuun ta’uu isaa mannii murtii walii galaa Itiyoophiyaa ibsaa kenneen beekisiseeraa. Mootumaan miseensotaa dhaaba shororkeessumaadhaan himatamee mana hidhaatii gad lakkisuun sirna haqa biyyatii wajjin waan walsimatuu akka hin taane ibsuudhaan paartileen mormitootaa adda addaa guyyaa kaleessaa ibsaa baasuu isaanii gabaasin Malaskaachoo Ammahaa Finfinnee irraa qindeesse ibseera. Karaa biraatiin, gabaasaan VOA Masfin Aragee Magaalaa Dassee irraa dhimmaa hiikamuu Miseensotaa ABUT ilaalichisee jiraattonii haasofsiise yaadaa kennaniin, tarkaanfiin Mootummaan fudhate haqa qabeessa akka hin taane dubbachuu isaanii agarsiisa. Haalumaa walqabateen prezidaantiin naannoo Amaaraa Doktoor Yilqaal Keffaalee lammiileen ilaalchaa ABUt fi qaban Irraati akka tokkummaa isaanii tumsan gaafachuu isaanii gabaasinii Masfin Araagee ibseera.


Lammiwwan Itiyoophiyaa Ala Jiraatanii fi Lammiwwan Alaa Gidduu Kana Biyya Galan Ayyaana Gannii Ayyaaneffataa Jiran

Tibbana dhalattoonnni Itoophiyaa kumootaan lakkaawwaman biyyoota addunyaa garaa garaa keessa jiaratan ayyaana qillee kan bara 2014 ayyaaneffachuuf gara Itooyoophiyaa deemanii, achitti argamu Namoonni gara Itoophiyaa kun isaanii waamicha muummeen ministira Itoophiyaa Abiyyi Ahmad namoota dhalatoonni itoophiyaa miiliyoonni tokko gara biyyaatti koottaa jedhan hordofanii kan deeman yoo ta'u kaan ammoo dhimma dhuunfaa isaaniif akka deeman dubbatu. Namoota kana keessaa kanneen magaalaa finfinnee paarkii tokkummaa daawwataa turan haga tokko VOAn dubbisee jira. No media source currently available


Prezidaant Joo Baayiden Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Waliin Bilbilaan Marii Taasisan

Barreeffmni Waayit Haausi irra bahe akka jedhutti Prezidaant Joon R. Baayiden, har’a Muummicha Ministaraa Itiyoophiyaa Abiyyi Ahimad wallin dhimma walitti-bu’insa Itiyoophiyaa keessatti deemaa jiruu fi carraalee nagaa fi araara buusuuf jiran irratti bilbilaan dubbatanii jiran. Prezidaant Baayiden hidhamtoonni siyaasaa hedduun gidduu kana gad-lakkisamuu isaaniitiif Muummicha-ministaraa Abiyyiin ka galateeffatan yoo tahu, hoogganoonni lameen karaawwan itti mariin jajjabeessamee gara waliigaltee lola dhaabinsaatti geessamu irratti, guutummaa Itiyoophiyaa keessa gargaarsi karaa raabsamuu danda’u banuun dhimma hariifachiisaa tahuu irratti, dhimma lammiwwan Itiyoophiyaa labsii yeroo hatattamaatiin hidhaa jiranii dabalee yaaddoo mirga namoomaa lammiwwan qaban karaa furuun danda’amu irratti dubbatanii jiran. Haleellaalee dhiheenya geggeessaman dabalee, hookkarawwan geggeessamaa jiran ilaalchisee yaaddoo qahan kan ibsan Prezidaant Baayiden Yunaayitid Isteetis Gamtaa Afrikaa fi michoota naannoo waliin tahuudhaan akka walitti-bu’insi Itiyoophiyaa karaa nagaa furamu gargaaruuf ka cichitu tahuu irra-deebi’uun mirkaneessanii jiran. Hoogganoonni lameen barbaachisummaa hariiroo Yunaayitid Isteetis fi Itiyoophiyaa gidduu, dhimmoota hedduu irratti walii-tumsa cimusuu fi walitti-bu’insa furuuf barbaachisummaa hojii-qabatamaa irratti cimsanii dubbatanii jiran, jedha barreeffamni Waayit Haawus irraa har'a bahe.


Gazexxesituu Bara Dheeraa Gannat Mitikkee Sirnii Awwaalcha Ishee Gaggeeffamee Jira

Gaazexxessituu bara dheeraa barsiiftuu Afaanii fi qasooftuu hawaasummaa kan turte Gannat Mitikkee as Amerikaa keeessatti du’an eega boqottee booda, sirnii awwaala ishee Dilbata kaleessaa Finfinnee keessatti gaggeeffamee jira. Genet Mitikkee Raadiyoo Sagalee Amerikaa kutaa gaanfa Afrikaa keessa Gaazexxesituu fi produusarii ta’uun hojjataa kan turte yoo ta’u, duraanis Televiziyoona Itiyoophiyaa keessa Gaazexxessummaan hojjataa turte. Kana malees aadaa midhaa dhaqqabsiisan ittisuu kan dubartootaa qiyyaafatu giddu gala Itiyoophiyaan Naashinaal Seentar hundeessuuf kan gargaarte yoo ta’u, kanneen hogganan keessaas tokko turte. Gennet Mitikkee waajiira ministrii dantaa alaa Amerikaa keessatti Diploomaatoota dargaggoo ta’an Afaan Amaaraa barsisaa turte.


Mooraan Namoonni Keessa Qubatan Erga Samii Irraa Haleelamee Booda Hojii Dhaabnee Jirra: Tokkummaan Mootummootaa

Bulchiinsa naannoo Tigraay keessatti wal waraansa baatii 14f gaggefefameen uummata manaa fi qe’e ofii irraa godaanan mooraan keessa qubatan irratti samii irraa haleellaan lubbuu galaafate eega gaggeeffamee booda, dhaabtonni gargaarsaa hojii isaanii dhaabuu Tokkummaan Mootummootaa Dilbata kaleessaa beeksisee Haleellaan kun kan gaggeeffame mootummaan Itiyoophiyaa araaraa guutuu biyyaaf waamiicha eega dhiyeessee satilee muraasa keessatti ture.Gochi kun immoo walitti bu’iinsii hamaan kun akka dhaabatuu gochuuf hawaasnii addunyaa yaadda’an iyyata isaa akka haareessu taasisee jira. Waajirri gargaarsa dhala namaa kan Tokkummaa Mootummootaa(OCHA) ibsa barreeffamaa dhaabta oduu Ajaans Fraans Presiif ergeen haleellaan kun Jimaata dabree walakeessa halkanii magaala Dedebiit kan Tigraay Kaaba dhiyaa irratti kan gaggeeffame yoo ta’u siviloonni hedduun miidhamanii kanneen ajjeefamanis akka jiran gabaasa isaa jalqabaan hubachisee jira. Michoonni gargaarsa dhala namaa sodaa haleellaa samii irraa Droniin gaggeeffamuuf jecha hojii naannoo sanatti gaggeessan dhaabanii jiru. ABUT akka jedhutti haleellaa Kanaan namnii 56 ajjeefamanIIRU. Aangawaan Hospitaala guddaa Maqalee jiru immo 55 ajjeefamuu fi 126 madaa’uu gabaasee jira. Dubbii himaan ABUT Geetaachoo Raddaa Dilbata kaleessaa Twitarii irratti akka barreessanti, Tigraay Kaaba Dhiyaa keessatti waraannii Ertraa sambata dabree looltoota keenya irratti haleellaa banan jedhan. Kanas madden walabaa biraa mirkaneessuun hin dandaamne.Angawoonni mootummaa Itiyoophiyaa kana irratti deebii akka kennan gaafatamanii kan jedhan hin qaban jedha AFPn.


Hogganoonni ABUT Duraanii Hikamuu Ni Mormiina: Paartilee Morkitootaa Hanga Tokko

Angawoonni Adda Bilisummaa Uummata Tigraay (ABUT) duraanii kanneen hidhaa keessa turan himannaan isaanii addaan cite akka gadhiifamaniif mootummaan murteessuu isaa, paartileen morkitootaa tokko tokko mormanii jiru. Murtiin kennamees Haqa, olaantummaa seeraa fi bilisummaa dhaabbattootaa kan dhiibuu fi midhaa uummataa salphisee kan ilaalee jedhan. Mummichi ministeeraa Abiyyi Ahmad kaleessa ibsa kennaniin, murtiin kun mootummaas dabalatee kan naasisee ta’uus, bu’aa yeroo dheeraa kan Itiyoophiyaaf waan gaarii fi deggersa godha jechuun dubbatan. Hogganoonni ABUT duraanii akka hikamaniif murtii mootummaan Itiyoophiyaa dabarse, heeraan ala, waan gaarii hin taanee fi sababaa qubsaa kan hin qabne jechuun Izemaan ibsa kaleessa baaseen hubachisee jira. Kana malees murtiin kun gareen qabsoo hidhannoon jireenya uummata Miliyoona hedduu rakkoo keessa busee kun itti gaafatamnii akka waan hin jirreetti lakkoobsiisa jedha. Mummichi ministeeraa Abiyyi Ahamd uummataaf akka ibsanti, umrii isaanii fi haala fayyaa isaanii ilaaluun akkasumas marii guutuu biyyaa gaggeeffamuuf jiruuf haala mijeessuuf akka gadhiifaman murtaa’ee jedhan. Paartiin sochii Deemookraatawaa Amaaraa fi Paartiin Innaat murtii kenname irratti mormii isaanii ibsanii jiru.


Jeneraal Birhaanuu Juulaa Tarmuuda Waraanaa Fiild Maarshaal Gonfaman

Jeneraal Birhaanuu Juulaa Sanbaa dabre sina geggeessame irratti guddina tarmuuda waraanaa Fiild Maarshaal argatan.\n\nSeenaa Itoophiyaa keessatti yeroo jalqabaatif gulantaa Fiild Maarshaal akka kennite kan ibsan pirezdaantiin Itoophiyaa Sahilewarq Zawudee qondaaltota birootiifis gulantaan guddina adda addaa akka kennameef beeksisaniiru.\n\nQondaaltoonni waraanaa gudina gulantaa adda addaa argatan kun dirqama itti kenname waraana ga'umsaan xummuraniifi ga'umsaan hooggananidha jedhameera. No media source currently available


Tigraay Keessa Meeshaalee Eegumsa Fayyaa Galchuu Dhorkamne: WHO

Jaarmayaan fayyaa addunyaa baatii Muddee darbee kana keessa bulchiinsa naannoo Afaariif meeshalee wal’ansa fayyaa meetriik Tonii 14 akkasumas bulchiinsa Amaaraa keessatti meetriik Tonii 70 raabsuu isaa jaarmayaan fayyaa addunyaa( WHO)n beeksisee jira. Bulchiinsa naannoo Tigraay keessatti walakeessa baatii Adoleessaa qabee meeshaalee wal’ansa fayyaa raabsuun nu hin ehamane jedhee jira. Kunis irra deeddebi’uun WHOn gaaffiin dhiyeesse iyyu, meeshalee wal’ansa fayyaa Tigraay seensiuun hin danda’amne jedha.Silaa ituu seenee gama gargaarsa dhala namaa fi kan tajaajiila fayyaan kan gargaaru qaba ture kan jedhu WHOn, yeroo walitti bu’iinsii hamaan Siriyaa sudaan kibbaa yamanii fi kanneen biroo keessatti dhaqqabe, jaarmayaan fayyaa addunyaa fi michoonni isaa gamas seenuun lubbuu namaa baraarsuuf carraa qabu turan jedha. Tigraay keessa garu gargaarsii dhala namaa lubbuu namootaa baraarsu akka hin senne dhorkamee jira jedheera.


Tigraay Keessatti Haallii Raabsa Gargaarsa Dhala  Namaa Gad Adeemaa Jira Jedhame

Haallii Itiyoophiyaa gama kaabaa keessaa kan tilmaamuuf rakkisuu fi raafamaa ta’u waahiloonni keenya kan gargaarsa dhala namaa nutti himaniiru kan jedhan dubbii himaan Tokkummaa mootummootaa Steefan Du Jaariik, Tigraay keessatti haallii gargaarsa dhala namaa gad adeemaa jira jedhan. Kunis muddamsii jiru sochii gargaarsa dhaqqabsisuuf ta’u tokkitti kan Semeraa kaasee Abaalaan Maqalee dhaqqabu daangeessee jira.Muddee 15 kaasee kokolaataan gargaarsa fe’an Tigraay seenuu hin dandeenye jedhan. Erga Adooleessa 12 as konkoolaataan gargaarsa fe’an 1338 qofaatu Tigraay seenee jedhaniim kunis lakkoobsa kokoolaataa gargaarsa fe’nii Tigraay akka seenan barbaannuu keessaa harka 12 gadi jedhu. Akkuuma irra deddeebinee ibsaa turree guyyaa guyyaattigargaaarsii kokoolaataa fe’umsaa 100 guyyaa guyyaatti gargaarsa uummataaf barbaachisuu fe’e Tigraay akka seenuu barbaanna jechuun yaadachiisan. Amajjii 3 jalqabee michoonni keenya gargaarsa nyaataa Tigraay keessatti raabsan, boba’aa Liitirii kuma 10 ta’u qofa qaban. Gargaarsa Maqalee keessa jiru raabsuuf garu boba’aa yoo xiqqaate Liitra 60tu isaan barbaachiisa jedhan. Jaarmayoonni Tokkummaa Mootummootaa fi kan mootummaa hin ta’iin, Tigraay keessatti gargaarsa raabsuu itti fufuuf boba’aa fi maallaqa yeroo dhiyoo keessatti hin argatan taanaa, hojii isaanii dhaabuuf akka durqaman ibsamee jira. Waahiloonni keenya akka jedhanti jedhan Du Jaariik, uummanni amma iyyu bulchiinsa Afaar, Amaaraa fi godiina Tigraay gama dhiyaa keessaa buqqa’uu itti fufanii jiru. Namoonni qe’e ofitti deebi’anis nyaata, bishaan, qulqulliina naannoo fi dahannaa kan barbaadan ta’uun ibsamee jira. Jaarmayonni gargaarsaa rakkoon jiraatu iyyu, gargaarsa akkaan barbaachisaa ta’e bulchiinsa naannoo Amaaraa keessatti namoota kuma 33 caalaaf torban dabree dahannaa fi gargaarsa kanneen biroo kan kennan yoo ta’u kunis lakkoobsa namoota gargaarsa argatanii kuma dhibba 5 fi kuma 86n ga’e jira. Bulchiinsa Amaaraa Afaarii fi Tigraay keessatti gargaarsa nyaataa raabsuun kan itti fufee ta’uus, isa silaa barbaachisuu irraa baayyee gad bu’aa ta’u fi bulchiinsa naannoo sadeen dhorkaa tokko malee seenuun akka itti fufuu waamicha hatattamaa dhiyeessina jedhan dubbii himaan tokkummaa mootummootaa Steefan Du Jaariik.


Jilli Addaa Jefrii Feeltman Imaltuu Dhumaaf Itiyoophiyaa Jiru

Biyyoota gaanfa Afrikaatti jila addaa Amerikaa kan ta’an Jeefrii Feeltmaan baatii kana keessa muudama isaanii irraa kan bu’uuf jiran yoo ta’u kunis baatii sagaliif eega hojjataa turan booda ta’uun ibsamee jira. Feltman Baatii Eebla dabree aaangoo kana kan fudhatan rakkoo guddaa lama kan wal waraansa Itiyoophiyaa gama kaabaa keessaa fi fonqoolcha mootummaa Sudaan kan waraanni biyyatti gaggeesse sanaafis ture. Feltman Kamiisa kaleessaa aangawoota sadarkaa olaanaa Itiyoophiyaa waliin eega dubbatanii booda imala isaanii kan xumran ta’uun ibsamee jira. A yunaaytid isteetes keessa kan jiru dhaabata Atlaantiik Kaawunsil jedhamu keessatti dame giddu gala Afrikaaf qorataa kan ta’an Kaameruun Hadsan Yeroo rakkooleen sudaanii fi Itiyoophiyaa keessaa furmaata qabatamaa tokko irra hin ga’iin jiran kanatti, Feltman taayitaa isaanii gad lakkisuu attamitti akka ilaalan akkana jedhan. Amerikaan biyyoota rakkoo keessa jiran Itiyoophiyaa fi sudaanti dhiibbaa gochuu kan ilaaleen amma iyyu humna qabdi jedhu. Ambaasaaddar Jeefrii Feeltmaan yeroo muudama isaanii ennaa xumuuran Ambaasaaddar Deeviid Satterfiild guyyoota dhufan kana keessa simachuuf kan jiran ta’u, ministeerrii hajaa alaa Amerikaa Antonii Bliinkan beeksisanii jiru. Feeltmaan bara 2021 muudama kanaaf yeroo gaafataman yeroo waggaa tokko hin guunnee qofaaf akka ture garu, tasgabii dhabiinsii gaanfa Afrikaa keessaa fi kutaa kan siyaasa nageenyaa fi rakkoo gargaarsa dhala namaa jiruutuqiyyaafate Amerikaa waan barbaadeef turan jedhan Bliinkan. Ambaasaaddar Sattefiild muuxannoo diploomaasii kan kan wagoota hedduu kan qaban, fi walitti bu’iinsa addunyaa irratti hamoo ta’an irratti hojjataa akka turan, kunis biyyoota gaanfa Afrikaa keessaaf nagaa fi badhaadhummaa argamsisuuf meeshaa akka ta’uuf jiran, akkasumas, kutaa tarsimoo qabeessa ta’e sana keessatti fedhii Amerikaa tarkaanfachiisu jedhan. Ambaasaaddar Satterfield Muudama kana fudhachuu isaaniif Bliinkan galateeffatanii jiru.


Dhukkubsattoonni Tigraay Keessaa Hanqina Dawaan Du’aa Jiraachuu Doktoroonni Dubbatan

Mootummaan baatilee hedduuf naannoo Tigraay cufataa waan taasiseef jecha sababaa hanqina meeshaalee wal’aansa fayyaa fi dawaan dhukkubsattoonni dhibee ittisuu danda’amuun du’aa jiraachuu doktoroonni naannoo sanaa beeksisan. Naannoo sana keessaa doktoronni meeshaalee ittiin wal’aanaan murtaa’aa qabu. Doktoroonni hospitaala referaalii Ayider akka jedhanitti, hanqinni meeshaalee wal’aansaa, IV fi oxygen lubbuu hedduu galaafate. Doktoroonni hospitaala Maqaleetti argamu kanaa ibsa kibxata baasaniin akka jedhanitti, sababaa hanqina meeshaalee wal’aansaaf baatilee ja’an darbaniif wal’aansa baqassanii hodhhuu fi gargaarsa barbaachisaa ta’e kanneen biroo kennuun qaruma hin danda’amne. Rooyiters akka gabaasetti, doktoroonni hospitaalichaa sababaa daariqaa fi miillii fi harki cituu akkasumas kaleen hojii dhaabuu sababaa hanqina meeshaalee wal’aansa fayyaan namoonni 117 du’uu adda baasaniiru. Doktoroonni gameeyyiin akka jedhanitti dhibba irraa harka 80-90 kan jiran hospitaalonni Tigraay hojjetaa hin jiran. Haalli jiru akkuma jirutti ta’ee, mootummaan Itiyoophiyaa irra deddeebi’uu dhaan itti gaafatama fudhachuu didee jira. Dubbi himaan mootummaa Leggesee Tulluu wixata darbe akka jedhanitti mootummaan uggura naannoo Tigraay irra kaa’e hin qabu jedhan jechuun Rooyiters gabaasee jira. Kan amma Tigraay keessatti ta’aa jiru itti gaafatama TPLF qofa jedhan. TPLF baatii muddee keessa utuu of irra hin deebi’in ennaa naannoo Amaaraa fi Affaar weerarretti, meeshaalee wal’aansa fayyaa hospitaalota hedduu akkasumas waaltaalee eegumsa fayyaa 100 ta’an same jechuu dhaan obbo Legesse himatanii jiran. TPLF garuu himannaa sana haaluu dhaan hanqina gargaarsa namoomaa naannoo sanaaf mootummaatti quba qabe.


Ayyaana Gannii Laalibelaatti Ayyaaneffatamuuf Uummati Gamasitti Iamalaa Jira

Angawoonni gameeyyiin mootummaa fi naannoo Amaaraa akkasumas angawoonni sadarkaa ol aanaa ayyaana Gannii ayyaaneffachuuf jecha bakka hambaa seenaa taate Laallibelaa seenaa jiran. Miseensonni lammiiwwan Itiyoophiyaa biyyootii alaa jiraatan duruu heddumminaan magaalattii seenan. Ayyaanni kun kan ayyaaneffatamu kibba Amaaraa fi godinaalee naannoo Walloo to’annaa TPLF jalaa baafamee torbanneen hanga tokko booda. Gama biraan jiraattonni godina walloo kibbaatti kan argamu kan magaalaa dessee ayyaanicha miira wal makaa dhaan ayyaaneffataa jiran.


Daandiin Qilleensaa Itiyoophiyaa Laalibalaatti Balalii Jalqabuu Dubbata

Daandiin xayyaaraa Itiyoophiyaa balalii isaa guyyaa-dhaa-guyyaa kan naannoo Amaaraa, godinaa Walloo Kaabaatti argamu – magaalaa Laali-balaatti jalqabuu isaa beeksisee jira. Magaalaa Laalibalaa baatiile jahan dabraniif to’annaa Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay jala turte. Itti-aanaa prezidaantiin bulchiisa naannoo Amaaraa – Siyyum Xilaahun, naannoo dhiheenya raayyaa ittisaa biyyoolessaan deebisamanii qabataman deebisanii ijaaruuf carraaqqii godhamaa jiru ilaalchisee har’a gara galgalaa, maddeen oduuf kan ibsa kennuuf jiran tahuus – Asteer Misgaanaaw, Baahir Daar irraa gabaastee jirti.


Buliinsa Naannoo Amaaraa Keessatti Manneen Murtii 61 Barbada’anii Jiran:Angawaa

Prezidaantiin mana murtii walii galaa kan bulchiinsa naannoo Amaaraa Obbo Abiye Kaasaahuun akka jedhanti, humnii weeraraa Tigraay ittiin jedhan, godinaalee 8 naannoo sana keessaa to’atee yeroo tureetti, manneen murtii 61 guutummaatti barbadeessuu isaa ibsan. Kanaafis jecha qabeenyaan Miliyoona 100 fi miliyoona 40tti tilmaamamuu barbadaa’uu isaa , galmeelee yakka manni murtii ilaalaa turee dhabamuu isaanii ibsanii, mala adda addaa gargaaramuun hojiin galmeelee kana barbaadu gaggeeffamaa jira jedhan. Kana malees biyyoota rakkoon wal fakkaataan isaan mudatee irraa muxannoo fudhachuuf karoorrii jiraachuu Ibsan. Baatilee hedduuf bulchiinsa nannoo Amaaraa keessatti addaan cite kan ture tajaajiillii haqaa naannolee wal waraansii gaggeeffamaa turees dabalatee jalqabamuu isaa ibsan jechuun Asteer Misgaanaaw Baahir Daar irraa gabaastee jirti.


Lammiwwan Itiyoophiyaa fi Kanneen Hidda Dhalata Biyyatti Ta’an Finfinnee Seenuu Jalqaban

Biyyoota alaa adda addaa keessa kan jiraatan kuma hedduun Finfinnee seenuu jalqabuun isaanii ibsamee jira.Kunis mootummaan gaaffii dhiyeesseef deebii kennaniin ta’uun ibsamee jira. Umriin isaa 36 ta’u fi Kolombas Ohaayoo keessa akka jiraatu kan dubbatu Korsoo Kojii akka jedhutti, hiriyyoota waggaa dheeraaf biyya alaa keessa turanii fi tokkummaa Itiyoophiyaatti amanan qaba.walii wajjiin deemna jedhee jira. Hogganoonni Itiyoophiyaa miseensoonni daayaasporaa Miliyoona tokkoo gara biyya ofiitti dhufanii ayyaana qillee kaasee hanga ayyaana cuphaatti kabajuu abdii jedhu qaban. Baatii Sadaasa dabree waamicha kana kan dhiyeessan mummichi ministeeraa Abiyyi Ahmad, Kibxata dabree daawwattoota daayaasporaa ergaa Twiitarii irratti barreessaniin simatanii jiru. Obboloonni koo dhiiraa fi durbaa kanneen afeerraa dhiyaateen gara biyyaatti dhuftanii lammummaa keessan agarsiiftan baga nagaan dhuftan jedhan. Waamichii kun kan dhiyaatees, biyyonni akka Amerikaa, Faransaayii, Jarmanii, fi Tarkii baatii tokko dura lammiwwan isaanii akka Itiyoophiyaa keessaa ba’an eega gaafatanii booda. Kunis wal waraansii humnootii fedeeraalaa fi ABUT giddutti wal waaraansii gaggeeffamaa ture, Finfinnee dhaqqaba sodaa jedhuun ture.


Ogeessonni Fayyaa Kanneen Manaa fi Qe’ee Irraa Godaanan Gargaaruuf Bobba’an

Waldaan Ogeessonni fayyaa kanneen yeroo ammaa hojii hin qabnee fi magaala Baahiir Daar keessa maadheeffate, miseensoonni isaa, uummata Itiyoophiyaa gama kaabaa keessatti sababaa walitti bu’iinsaan manaa fi qe’e irraa godaanan akka tajaajilaniif ergee jira. Doktoroonnii fi kanneen barnoota faarmaasiin eebbifamana naannoo namoonni jireenya irraa buqa’an jiranti bobbaafamuun ibsamee jira. Kunis kanneen baqatanii eega turanii booda qe’etti deebi’anii magaalaalee fi gandeen keessa jiraniif ta’u Asteer Misgaanaaw Baahir Daar irraa gabaastee jirti.


Roytars Waa’ee Naannoo Nafaas Mawucaa Maal Gabaase ?

Naannoolee Addi Bilisummaa Uummata Tigraay duraan toatanii tranii fi booda irra raayyaan ittisa biyyaa gadhiisiisan kan daawwate Roytars akka gabaaseetti,yeroo wal waraansii jalqabee magaala Maay Kaadraa keessatti hokkarri gosaa jalqabuu ibsee jira. Umriin isaa 28 kan ta’e Daaqoon Betsihaa Dereesee akka Roytarsiif ibseetti, humnootiin ollaa kan Tigraay Nifaas Mewcaa waan seenanii nu irratti dhukaasuu jalqaban kanaaf hedduminaan fiigneee bosoonatti dheessine. Garu hiriyyaan isaa fi Daaqonii kan ture Mulaat Aynekulluu Mekonnen kitaaboota isaa kan amantii fudhachuuf deebi’e. Guyyaa sadii booda yeroo bataskaanatti deeebi’uu umriin isaa 35 kan ta’e Mulaatiin rasaasaan dhahamee reeffa isaa argee jedhe.Awwaallii isaas Nefaas Mewucaa keessa jira. Hogganaa waajiira bulchiinsa magaalaa kan ta;an Ballaxee Asraatee, akka jedhanti looltonni Tigraay magaalatti keessatti siviloota dhiira ta’an 27 ajjeesan.siviloonni ajjeefaman hidhannoo hin qaban turan jedhu hunduu. Namnii ka biraan garu kanneen ajjeefaman keessaa hangii tokko meeshaawaraanaa qabu turan.Ajjeechaa kana garu ijaan kan argan hin jiran. Namoonnii magaalatti akka jedhanti dubartoota 70 caalaatu waraana Hiwaatiin gudeedamee, Roytars akka jedhutti isaan kana keessaa 3 waliin akkasumas hojjattoota eegumsa fayyaa, aangawoota naannoo fi abbootii alangaa fedeeraalaa waliin wal argee jira. wal argee jira. TPLF barreefama kana irratti yaada akka kennuuf gaafatamee deebii hin laannee kan jedhu Rooytars dararaa dhaqqaban jedhaman mara keessaaharka hin qabnu, qorannaa walaba addunyaan haa gaggeessuu jechuun isaa ni yaadatama.


Paarlaamaa Itiyoophiyaa Komiishina Maree Biyyooleessaa Akka Hundeeffamuuf Caalamaa Sagaleen Har’a Raggaasisee

Mariin hunda hirmaachiisa jedhame kun ilaalcha siyaasaa adda addaa walitti fida jedhamee kan eegamuu yoo ta’u kunis biyyattii gara fuula duraatti akkamitti deemuu akka qabdu karaa agarsiisa jedhamee jira. Komishinichi Komishinaroota 11 kanneen paarlaamaan muudaman kan qabaatu yoo ta’u walaba ta’a jedhamee eegama.Kana maleess seerrii ba’e komishinaronni kun itti gaafatamoo akka hin taanee ittisa seeraa qaban. Yeroo komishinni kun hojii irra turu waggaa sadii ta’u fi yoo paarlaamaan fedhe moo dheerachuu mala jedhamee jira.


Taphattoonni kubbaa miilaa Itiyoophiyaa garaa kaameeruun deemaniiru

Tapha kubbaa miilaa Afrikaa isaa marsaa 33ffaa Kaameeruun keessatti taasifamuu irratti kan hirmaatuu taphattoonni Itiyoophiyaa gara biyya kaameerunitti imalanii magaalaa gudditti biyyatti Yaawundee gahaniiru. Gareen Itiyoophiyaa taphattootaa fi leenjistootaa, akkasumas warren gargaarsaa adda addaa taasisan dabalatee nama 28 of keessaa kan qabuu’dha.


Gargaarsaaf Iyyati Dhiyaatee Jira

Namoonni Miliyoona 11.4 gargaarsa nyaataa kan haatattamaa kan isaab barbaachisuu ta’u kan ibsaa ture mootummaan bulchiinsii naannoo Amaaraa naannoo raayyaan ittisa biyyaa to’atee keessatti namoonni haaraa jireenya jalqaban beelaaf saaxilamuun ibsamee jira. Namoonnii ABUT seebbaab dheessanii turan yeroo deebi’an qabeenyaan isaanii barbadaa’ee arguu isaanii akkasumas kanneen achuuma turan immoo sochiin tokko waan hi turreef jecha uummanni waan nyaatu wal gargaaraa turuus amma immo rakkoon jiru hammaachuu jiraatonni ibsanii jiru. Angawoonni akka jedhanti gargaarsii hatattamaa kan isaan barbaachisuu lakkoobsaan dabalaa waan jiruuf jecha lammiwwan Itiyoophiyaa deggersa akka gumaachan gaafatamee jira. Namoota godaanan Miliyoona 2.3 keessaa 160,000 kan deebifana yoo ta’u kanneen biros hojiin deebisuu kan itti fufuu ta’uun ibsameera jechuun Asteer Misgaanaawuu Baahir Daar irraa gabaastee jirti.


Yunivarsitii Wadiyaa Irratti Badiin Dhaqqabe Jabaa Ta’uun Ibsamee Jira

To’annaa ABUT jala turanii amma bilisa ba’uun isaanii kan ibsamee godiina Walloo Kaabaa keessatti miidhaan namoomaa fi meeshaalee irra ga’an jedhaman bal’inaan ibsamaa jiru. Kanneen keessaa tokko kan ta’e Yunivarsitiin Waldiyaa irra saaminsaa fi gochii barbadeessuu kan sadarkaa olaanaa irra ga’u prezidaantii Yunivarsitichaa kan ta’an Dr. Abbabaa Girmaa ibsanii jiru. Yeroo ammaas Yunivarsitiin Waldiyaa deemsa barachuu fi barsisuu jalqabuuf sadarkaa hin dandeesifne irra akka ga’u ta’e saamamuu fi akka barbadaa’uu ta’un prezidaantichii RSA ibsan. Waluumaagala badiin dhaqqabee fi saamiinsii gaggeeffame qarshii Biliyoona 6 kan caaluu ta’u fi gamoowwan jiran irratti miidhaan ga’e hamaa ta’u Dr Abbabaan dubbatanii jiru. Al tokkotti barattoota kuma 12 caalaa kan simatuu Yunivarsitiin Waldiyaa, dabalatee kiloo meetra 30 fagaatee kan argamu giddu gallii qorannoo qonnaa Sirinqaa, akkasumas dhaabattoota dhunfaa irratti saaminsaa fi badii dhaqqabuun gabaafamee jira.


Ambaasaaddar Dinaa Muftii Baahir Daar Keessatti Ibsa Kennen

Dubbii himaan ministrii dantaa alaa Itiyoophiyaa Ambasaadar Dinaa Muftii har’a magaala Baahir Daar keessatti ibsii kennani dhimmotiin yeroo kan adda addaa kan irratti qiyyyafate ture. Raayyaan ittisa biyyaa naanoo bulchiinsa naannoo Amaaraa fi Afaar kanneen Adda Bilisummaa Uummata Tigraay (ABUT)n qabamanii turan injifatee to’achuu isaa, dhimmootiin ka’an keessaa tokko ture.Yeroo kanattis hedduun isaanii barbada’anii kaanis boji’amuun ibsamee jira. Hogganoonni ABUT garu, deemsa karaa nagaaf carraa kennuuf jecha yeroo keenyatti dhiifnee baane jedhan Biyyonni tokko tokkoo fi dhaabatonni sadarkaa addunyaa jecha ABUT kana fudhachuu isaanii nama gaddisiisa jedhan Amb. Dinaa Muftii. Marii biyyooleessaa kan jedhu mata duree ka’e kan biraa yoo ta’u inni Itiyoophiyaa keessatti gaggeeffamuuf jiru wal amntaa dhabuu biyya keessaa furuuf marii ta’u malee kan biraa miti jedhan. Marii sadarkaa biyyaatti gaggeeffamu kanas komiishina walaba ta’een kan gaggeeffamu ta’u mootummaan Itiyoophiyaa beeksiseera jechuun Aster Misgaanaaw Baahir Daar irraa gabaastee jirti.


Tigraay Keessatti Namoonni Dhukkubsatan Midhamaa Akka Jiran Ibsamee Jira

Tigraay keessatti dhukkuboota daddabroo hin taaneen namoonni qabamanii dhaabbattoota Fayyaan hordoffiin taasifamaa fi turan kuma shantama caalaan dawaaleen dhabamuu irraa kan ka'e du'aaf saaxilamuun gabaafameera. Gama kaanii addunyaan irratti raabsii talaalii fayya KOOVIID-19 wal qiccaatuutti vaayrasichii dhabamaa hin jiru jedhan jaarmayaan Fayyaa Addunyaa. Mata duree lameen irratti gabaasa ergame caqasaa. No media source currently available


Duula Waraana Tigraay Keessatti Geggeessuuf Fedhii Hin Qabu Jedha Mootummaan Itiyoophiyaa

Mootumaan Itiyoophiyaa Tigraay keessatti duula waraanaa akka hin geggeessine beeksise. Hoogganaan tajaajila kominikeeshinii mootummaa Leggesee Tulluu akka jedhanitti, humnoonni Itiyoophiyaa bakkuma jiran akka turan ajajamaniiru. Ministeerri dhimmootii alaa Reedwaan Huseen kaleessa diplomaatota alaaf ibsa kennaniin akka jedhanitti mootummaan Tigraay keessatti duula waraanaa geggeessuuf fedhii hin qabu. Utuu nuti duula kana geggeessinee maal uumamuu akka danda’u tilmaamuu dandeessu. Of eeggannoof jecha, jarri boodatti deebinaan attamiin duula waraanaa akka dhaabu itti yaadaa jira jechuu dhaan obbo Reedwaan ibsaniiru jedha gabaasi Kenedii Abaate


Humnoonni TPLF Keellaalee Eegumsa Fayyaa Dasee Keessaa Mancaasan Jedhame

Humnoonni TPLF ennaa magaalaa Dasee to’atanii turanitti badii guddaa kan irraan ga’an ta’uun isaa kan himame hospitaalli Ispeshaalaayized Dasee, tajaajila fayyaa salphaa ta’ kennuu eegalee jira. Hospitaalli erga hundaa’ee waggaa 80 ta’uun isaa himamu kun manca’uu guddaa irra ga’een meeshaa wal’aansa fayyaa homaa kan hin qabaanne ta’uu kan ibsan hoji geggeessaan hospitaalchiaa Dr. Hayimaanooti Ayyelee, muuxannoo ogeessota fayyaa fi hospitaala Qiddus Paawloos waliin ta’uu dhaan wal’aansa fayyaa salphaa ta’e kennuu ka jalqabe ta’uu ibsaniiru. Humnoonni TPLF siivilotaa fi waaltalee siivilii irratti fuuleffate himannaa jedhu haalaa turus, humnoonni kun naannoo Amaaraa ennaa turanitti, hospitaalota 40 fi waaltaalee eegumsa fayyaa 453 dabalatee waaltaalee eegumsa fayyaa hedduu mancaasuu fi saamuu isaanii itti aanaa itti gaafatamaan waajjira eegumsa fayyaa naannoo Amaaraa Abdulkariif Mangistu ibsaniiru. Amaaraa, Affaarii fi naannoolee kanneen hollaa Tigraay keessa jiran irraa namoonni dhufan miliyoona 10 ta’an hospitaalli itti gargaaramaa turan amma tajaajila kennaa hin jiru. Hospitaala manca’e kana kan argan itti gaafatamaan hospitaalchiaa Dr. Hayimanot Ayyelee akka jedhanitti tajaajila da’umsaaf baatii tokko qofaatti harmoolii 800 oliif tajaajilli kennamaa kan ture yoo ta’u, hojii dhaabuu isaa dura illee dubartoonni beellammni qabameefii jiru jiraachuu isaanii yaadachiisanii, hospitaalli maqaa gaarii qabu ture amma gamoo isaa qofa malee kan koo ti kan jedhu homaa hin qabu jedhan. waaltaalee hospitaalichaa miidhaa guddaan irra ka’e keessaa tokko, waggaa lama dura baasii qarshii walakkaa biiyoonaan kan hojjetame wiirtuu oomisha oksijiinii yoo ta’u, lamaan isaa keessaa tokko humnootii TPLFn of eeggannoon hiikamee akka fudhatameef tokko immoo mancaafamuu isaa itti gaafatamaan kun dubbataniiru. Naannoo Amaaraa keessaa miidhaan waaltaalee eegumsa fayyaa irra ga’e bal’inaan qoratamaa kan jiru ta’uu itti aanaa itti gaafatamaan waajjira eegumsa fayyaa naannoo sanaa obbo Abdulkariim ibsaniiru jechuun kan Daseetti imalee ture odu gabaasaan VOA Kenedii Abaatee


Hoggantoonii paartii baldaraas Mana Murtiitti dhihaatan

Hoggaansi olaanaan paartii Baaldaraas kan ta'an obbo Iskindir Naggaa dabalatee namoonni galmee isaaniin waamaman afur mana murtii olaanaa federaalaa lidataa dhaddacha farra shororkeessaa fi dhimmoota heera mootummaa ramaddii 1ffaatti har'a dhiyaataniiru.\n\nAbukaatoonni himatamtoota Heenok Akliluu raadiyoo sagalee Ameerikaaf akka ibsanitti himatamtonni kunneen beellama kanaan dura turan irratti sababa manni amala sirreessaa humna namaa gahaa hin qabu jedheen mana murtiitti osoo hin dhiyaatin hafuu ibsaniiru.\n\nBeellamni har'aas ragaan abbaa alangaa jecha ragaa kennuuf kan beellamee ture ta'uun ibsameera. Tsahaay Daamxoo No media source currently available


Mootummaan Itiyoophiyaa Lafa Qabame Gadhiisiine jedha. ABUT moo Ofii Keenya Ba’aa Jirra Jedha

Ministeerrii dhimmootii komunikeeshinii kan Itiyoophiyaa Dr.Damissee Tulluu godiinni Walloo kaabaa humnootii weerartoota ittiin jedhan kan Adda Bilisummaa Uummata Tigraay (ABUT) irraa walaba ba’u ibsanii jiru. Kallatti Raayyaa Kaabaan naanoo wal qabatanii jiran, waraanni keenya eega to’atee booda jedhan, Zobiil Gurraa warqee wal qabatanii naannoon jiran walaba ba’u ibsan. Raayyaan ittisa biyyaa humnootiin nageenyaa kan bulchiinsa naannoo Amaaraa fi Afaar humna qilleensaa waliin wal ta’uun magaala guddoo Walloo kaabaa kan taatee waldiyaa, Gobiyyee, Robiit fi Qobboon walbata ta’u ibsan. Dr. Laggasaan akka jedhanti naannoon Laalibalaa fi Mujjaatti hojiin qulqulleessuu gaggeessaa waraanni duratti tarkaanfataa jira jedhan. Gama kaaniin dubbii himaan ABUT humnootiin isaanii bulchiinsoota naannoo ollaa ta’an keessaa ba’aa akka jiran Roytarsiif har’a ibsanii jiru. Lafa qabannee turree keessaa ba’uuf tarkaanfii guddaan fudhatame nagaaf karaa banuu keenya jennee amanna jechuun Dr. Dabratsiyoon Gabra Mikaa’eel beeksisanii jiru.


Jiraattotai Walloo fi Naannoo Ishee Kanneen Qe’ee Irraa Buqqa’an Gara Naannoo Ofiitti Deebisuuf Hojiin Jalaqabamuun Gabaasame

Sababaa wal waraansaan qe’ee ofii irraa buqa’anii gara Finfinnee kan dhaqan jiraattonni Walloo fi naannoo ishee gara qe’ee ofiitti deebisuuf hojiin hojjetamaa jiraachuun ibsamee jira. Kan Finfinnee keessa maadheffate koreen waloo kan waldaa geejjiba atoobisii fi dhaabolii, buqqaatota kana tola gara qe’ee isaaniitti deebisuuf hojii kan jalqabe yoo ta’u, tajaajilli kunis guyyoota afur walitti aanuuf itti fufa jedhamee jira. Dabre Birhaanii fi Baar Daar irraa lammiiwwan buqqa’anis gara naannoo saanitti akka deebi’an, waldaan hojii tola ooltummaa fi tokkummaa misooma Walloo waamicha dabarsee jira. Humnoonni TPLF naannolee Walloo isaan seenanii turan jedhame keessaa, uummanni kuma dhibba torbaa hang miliyoona tokkoo ga’u lubbuu oolfachuuf gara Debre Birhaan, Finfinnee akkasumas gara magaalaalee Baahir Daarii fi naannoo ishee jiranitti baqachuu isaatu himama. Humnoonni mootummaa naannolee to’annaa TPLF jala turan gad dhiisisuu isaaniitti aansee, buqqaatot hedduu gara qe’ee ofiitti deebisuuf waldaan hojii tola ooltummaa fi tokkummaa misooma Walloo sochii eegaluu isaa miseensi koree hoji raawwachiistuu waldichaa Kabiir Seyid ibsaniiru. Rakkoon isaa wal xaxaa waan ta’eef akkasumas baayy’ina buqqaatotaa irraan kan ka’e garuu waldaa tokko qofaan hojii isaa kan itti fufu waan hin ta’iniif filmaata ka biroo fayyadamuu isaanii obbo Kabiir dubbataniiru. Kan Finfinnee keessa maadheffate koreen waloo kan waldaa geejjiba atoobisii fi dhaabolii waamicha kana simachuu dhaan deebii gaarii kennuu isaanii dura taa’aan koree dhaabichaa Muluqen Mellesee ibsaniiru. Waldooliin geejjibaa kun gumaacha isaan godhaniif buqqaatonnis qindeessitoonnis galateeffataniiru jechuun Mesfin Arage gabaaseera.


Haalli Itiyoophiyaa Gama Kaabaa Amma Iyyuu Yaaddessaa Ta’uu Tokkummaan Mootummootaa Beeksise

Dubbi himaan tokkummaa mootummootaa kaleessa ibsa kennaniin, haalli Itiyoophiyaa gama kaabaa tilmaamuu kan hin danda’amnee fi laaffataa ta’ee, amma iyyuu naannolee hanga tokko keessatti walwaraansi geggeessamaa jiru dhiyeessii gargaarsa namoomaa irraan dhiibbaa kaa’eera jedhan. sababaa namoonni hedduun qe’ee ofii irraa buqqa’aniif jecha, fedhiin gargaarsa namoomaa guddaa dha. Xumura baatii Fulbaanaa irra uummanni miliyoonni 2.1 kaaba Itiyoophiyaa irraa qe’ee irraa buqqa’uu isaanii jarmayaan koolu galtoota addunyaa beeksisee jira. Kunis miliyoonni 1.8 Tigraay keessaa, 542,000 ol naannoo Amaaraa irraa akkasumas kanneen 255,000 ol ta’an dhiironni dubartoonnii fi ijoolleen naannoo Affaar irraa buqa’antu keessatti argamu. Erga Fulbaanaa qabee sababaa lola jiruun kan ka’e, lakkoobsi namoota biyya ofii keessatti naannoo Amaaraa fi Affaar keessaa qe’ee ofii irraa buqqa’anii ol ka’ee jira, garuu sababaa daandiin jiru murtaa’aa ta’e akkasumas rakkoolee ka biroof lakkoobsa sirrii adda baafachuu hin dandeenye jedhan. Konkolaataan gurguddaan 20 ta’an kanneen midhaan nyaataa fe’atan wixata darbe Meqelee ga’anii jiran, kunis karaa daandii naannnoo Affar-Abala-Maqalee argame irraan ba’uun ture. Konkolaataan 40 ka biroon immoo kaleessaa fi har’a gamas seenu jedhamee eegama jedhaniiru. Guyyootan xiqqoo daban keessa jarmayaan gagaarsa daa’immanii/UNICEF talaallii gifiraa fi meeshaalee kanneen biroo gara Tigraayitti yoo ergu kanaanis ijoollee 790,000 ta’antu tallaaamuuf jiru. Haa ta’u malee boba’aan duula talaallii kanaa jalqabuuf barbaachisu hin argamin jira. Gama biraan hanqinni roobaa naannolee Soamaalee if Oromiyaa hongeef saaxiluuf deema, namoota miliyoona 5.8 ta’us kanaan kan ka’e dhiibbaan irra ga’uu kan mala jedhan Stephen Dujaric. Michoonni gargaarsa namoomaa haalli hojii rakkisaa ta’us fedhii gargaarsaa Itiyoophiyaa keessaa hammaataa adeemeef deebii kennuu itti fufaniiru. Yeroo ammaa hanqinni maallaqaa doolaarri biliyoonni $1.2 kan jiru ta’uu dubbi himaan kun beeksisaniiru.


ABUT Deebisee Laaliibalaa To’atee Jira: Ijaan Arguu Nama Dubbatu

Humnootiin Adda Bilisummaa Uummata Tigraay(ABUT) deebi’anii magaala Laalibalaa qabachuu isaanii kanneen arginee jedhan Dilbata kaleessaa Rooytarsiif ibsanii jiru. Kunis waraannii mootummaa fi wal taatoonni isaanii ABUTn duubatti deebisuuf duula adda waraanaa hedduun eega gaggeessanii torban lama ituu hin guutiin ta’u isaati. Dubbii himaan mootummaa Itiyoophiyaa Dr. Laggasa Tulluu fi dubbii himaan waraana mootummaa Laalibalaan deebitee qabamte isa jedhu ilaalchisee deebii akka kennanii gaaffii Rooytars dhiyeesseef deebii hin laanne. Dubbii himaan ABUT Getaachoo Raddaa akkasuma deebii hin laanne.Garu Twitarii irratti akka barreessanti, humnootiin keenya baayyee gaarii hojjataa jiru jechu bira taree gad fageenyaan kan jedhan hin qaban Namoota ijaan arginine jedhan keessaa tokko, humnootiin Amaaraa Sambata dabree galgalaa kaasee Laaliibalaa gadhisaa ka jiran ta’u fi warrii dhumaa Dilbata kaleessaa ganama ba’anjedhe.Fagoo irraa dhukaasii dhaga’amaa kan ture yoo ta’u humnootiin Tigraay garu dhukaasa tokko malee magaala Laaliibalaa qabatan jedhu. Kun deebi’ee ta’a jedhanii kan hin yaadne waan ta’eef, jiraattonni rifaatuun magaalattii keessaa ba’aa akka jiran, namnii biraa Roytarsiif ibsee jira.


Laalibalaa Keessatti Hojii Turizmii Jalqabsisuuf Sochiin Eegale: Angawaa

Sababaa wal waraansaan dadhabee kan ture sochii Turizmii jalqabuuf hojiin jalqabamuu isaa waajirrii Turizmii bulchiinsa naannoo Amaaraa beeksisee jira. Waajirichii ayyaana Gannii dhufu sadarkaa biyyaatti magaala seena qabeetti taatee Laaliibalaatti kabajuuf qophii jalqabuun isaa ibsamee jira. Humnootiin TPLF bu’uraalee misoomaa naannoo sanatti argaman barbadeessuun isaanii kan ibsan itti gaaftamaan waajiira waajiira Turizmii bulchiinsa naannoo Amaaraa Obbo Xaahiir Mohammed, mootummaan, abbootiin qabeenyaa fi kanneen dhimmi kun isaan ilaallatu hawaasa naannoo jalaa waan hir’ate guutuun ayaana kana haala toleen kabajuuf deggersa isaa haa gumaachu jechuun waamiicha dhiyeessan. Bulchiinsa naannoo Amaaraa keessatti godiinni Walloo kaabaa fi Kibbaa, waag Hamraa fi kanneen biroon to’annaa TPLF jala baatileef kan turan yoo ta’u , Turizmii irratti dhiibbaa geesisuu isaanii dubbatanii. Walloo kaabaa keessatti kan Yuneeskoon galmeeffamee fi magaala Laalibalaa keessa kan jiru waldaan Kriystaanaa Hagayya tokkoo qabee to’annaa humnootii Hiwahaat jala eega turee booda humnootiin mootummaa deebisanii to’achuu isaanii Masfin Arraagee gabaasee jira.


Humnootiin Tigraay Bulchiinsa Naannoo Amaaraa Keessatti Ajjeechaa Rawwatan: HRW

Hagayya 31 hanga Fulbaana 9 bara 2021 bulchiinsa naannoo Amaaraa keessa kan turan Humnootiin Tigraay siviiloota kurna hedduu walitti qabuun ajjeesuu isaanii gareen mirga dhala namaaf falmuu Hiyumaan Raaytis Waach beeksisee jira. Ajjechaan kunis kaawunsiliin mirga dhala namaa kan Tokkummaa mootummootaa qaama qorannaa gaggeessuu kan sadarkaa addunyaa hundeessuun, walitti bu’iinsa Tigraay keessaa ka’e baballate sana keessatti dararaaa gareelee walwaraansa keessatti hirmaatan hundumaan gaggeeffame qorachuun, dhimmi hatattamaa ta’u agarsiisa jedha. Hagayya 31 humnootiin Tigraay ganda Cinaa jedhamtu seenuun, dhuksaasa dabree dabree dhukaasaa akka turan fi booda immoo humnootii Fedeeraalaa fi wal taatoota isaanii Milishaa Amaaraa waliin wal waraansa hamaa gaggeessuu isaanii Jiraattonni Cinaa Humaan Raaytis Waachiif ibsanti. Guyyoota sanatti aanananii jiran shan keessatti, humnootiin Tigraay siviloota 26 yeroo adda addaa 15tti ajjeesuu ibsanii kunis Fulbaana 4 gadhiisanii ba’u isaanii dura ta’u dubbatan. Magaala Qobboo keessatti Fulbaana 9 humnootiin Tigraay yeroo adda addaa 4tti siviiloota 23 ajjeesuu isaanii kanneen ijaan agarre jedhan ibsanii jiran.Ajjeechaan kunis gaafas humnootiin Tigraay seenan qonnaan bulaan naannoo haleellaa irratti gaggeesse haaloo ba’uuf ta’u dubbatu. Humnootiin Tigraay lubbuu namaa fi seera waraanaa kan addunyaaf dhimmi kan hin qabnee waan ta’aniif jecha kanneen hidhaa keessa turan ajjeesan jedhu Lama Faakiih Hiyumaan Raaytis Waacha irraa. Ajjeechaan kunii fi fixiinsii kanneen biroon kan warra walittibu’iinsa sana keessaa harka qaban maraan gaggeeffame kun gareen walaba ta’e kan addunyaan, yakka waraanaa Tigraay fi bulchiinsa naannoo Amaaraa keessatti dhaqqabe jedhamuun dubbatamu akka qoratuu barbaachiisa jedhan.


Dubbi Himaan TPLF Bakka Qabanne Gad Dhiisuun Keenya Tooftaa Dha Jedhan

Dubbi himaan ABUT Geetaachoo Reddaa kaaba shawaa, Kombolchaa fi Dasee akka karooroa keenyaatti gad dhiisnee baane jedhan. magaalaalee sana kan walaba baase murni qindaa’e hin turre, kanas jiraattonnii fi ajajaawwan waraanaa Abiy beeku jedhan. Dhimmootii kana keessaa tokko iyyuu taanaan, nageenya uummata keenyaa mirkaneessuuf kaayyoo nuti qabnu irraa waan hir’isu hin qabu jedhan. Akuma dubbataa turre torbanneen itti aanan keessa galmaawwan ajaa’ibsiisuu bakkaan akka geenyu mirkana ennaa jennu, bakka qabanne sirreessuun toora qabataa jira jedhan. Xaarmaa Berr qabee hanga Daseetti, garee diinaa xiqqoo fi guddaa dhabamsiisneerra jedhan. Salphaa dumatti Abiyyii fi michoonni isaa nu waliin wal hin gitan, nu duuba tooftaa fi yaadawwan mala hojiitu jira jedhan.


Hidhaan Naannoo Dhalootaa Irratti Hundaa’uun Gaggeeffamu nu Yaaddeessa: Mootummoota biyya ja’aa

Mootummaan Itiyoophiyaa lammiwwan isaa lakkofsaan danuu gosa hundee godhachuun hidhee, himata ituu irratti hin dhiyeessiin tursuu ibsuun gabaasaaleen ba’an kan isaan yaaddesse ta’u mootummonni biyya Awstaraaliyaa, kaanaadaa, Deenmaark, Neezerlanda, yunaaytid Kingdam fi Yunaaiteed isates ibsa waliin baasanii hubachisanii jiru. Mootummaan Itiyoophiyaa labsii yeroo hatattamaa Sadaasa 2 labsee, namoota dhunfaa gosa hanga tokko irraa ta’an walitti qabuun hidhuuf sababaa hin ta’u jedhan. Gabaasaaleen komiishiina mirga dhala namaa Itiyoophiyaa fi Amnestii Intarnaashinaal irraa ba’an akka jedhanti, namoota dhalattoota Tigraay ta’an, qeesoota waldaa Ortodoksii, maanguddoota, haadholii ijoollee isaanii waliin hidhuun bal’inaan gaggeeffamaa jira jedha. Namoonnii hidhaman himatamanii seera duratti akka hin dhiyaaatiin jiran, haalli itti hidhamanii jiranis hamaa ta’u ibsan. Gochi kun irra jireessii isaa seera addunyaa kan cabsuu waan ta’eef battalumatti akka dhaabatee, to’attonni addunyaa seenanii namoota hidhaman akka ilaalan gaafannaa jedhan mootummonni kun. Kana malees dhiittaa mirga namoomaa walitti bu’iinsa waliin waqabatee dhaqqabee akkaan nu yaaddeessa jedhanii jiru.


Dr. Dabratsiyoon Gabramikaa’eel Ibsa kennan

Naannoo to’annee gadhifnee kan baaneef fedhii keenyaan hojii itti fufanii jiran mijeeffachuuf malee akka mootummaan Itiyoophiyaa duula waraanaan deebisee qababdhe jedhu sun dhugaa irraa fagoo jira jedhan Dr. Dabra Tsiyoon. Hojii dabalataa fi sirreefamuu qabanin kan ka’e kana murteessine jedhanii diina kan ittiin jedhan mootummaan Fedeeraalaa sirna kufaa jiru fi carraa abdii kutannaa qabu gargaaramaa jira jedha. Deemsa wal waraansaa kana keessatti humnootiin alaa gidduu seenuun itti hirmaataa kan jiran ta’uus waan jijjiran hin qaban jedhanii Tigraay Dhiyaa Itiyoophiyaa bakka adda addaatti dararaan dhalattoota Tigraay irra ga’aa jira jechuun himatan. Kaayyoon keenya bu’aa dhalattoota Tigraay eegsisuu malee iddoo qabachuu miti kan jedhan Dr. Dabra Tsiyoon Gabra Masqal gara marii karaa nagaatti akka dhufu dirqiisiifna ykn ni barbadeessina jechu isaanii gabaafameera. Gama kaaniin haleellaan Dilbata kaleessaa xayyaara nam-maleeyyiin magaala Maqalee ganda tokko keessatti gaggeeffame manneen lama diiguu isaa garu lubbuu namaa irraan waan ga’e akka hin jirre oduu gabaasaan RSA Maqalee irraa gabaasee jira.


Nuti lammiiwwan Itiyoophiyaa yoo wal deggeree fi wal gargaarre rakkoo nuti irra hin aanne hin jiru: Atlet Daraartuu Tulluu

Federeeshinii Atleetiksii Itiyoophiyaa naannoo Amaaraa keessaa sababaa wal waraansaan lammiiwwan qe’ee irraa buqqa’aniif kan oolu gargaarsa nyaataa fi meeshaalee adda addaa gumaachee jira. Uummanni miliyoonni torba naannoo Amaaraa keessaa buqqa’eef lammiiwwan Itiyoophiyaa biyyootii alaa keessa iraatan, mootummaa akkasumas namoota naannoo irraa deggersi godhamaafii akka jiru angawoonni ibsaniiru. Guyyaa har’aa federeeshinii Atleetiksii Itiyoophiyaa qarshiin miliyoonni 4.5 baasii ta’uu dhaan deggersi nyaataa fi ka biroon kennamee jira Hojjettoonni qubsuma yeroofii Zenzelmaa keess kanneen jiran buqqaatota kuma 900 daawwatanii jiru jechuu dhaan Aster misganaw Baahir Daar irraa gabaasteetti. federeeshinii Atleetiksii Itiyoophiyaa


Twitter Sagalee Deggertoota Koo Ukkaamse Jechuun Mootumman Itiyphiyaan Himatte

Dhaabi miidiyaa hawaasaa guddichi Twitter, wal waraansa suukaneessaa waggaa tokko oliif ture keessatti lola oofaa ka jiru garee riphee lolaa Tigraay namoota qeeqan akkaawntii isaanii ugguruu isaaf Itiyoophiyaan komee dhiyeessitee jirti jechuu dhaan dubbi himtuun mootummaa kan ta’an kibxata kaleessaa dubbataniiru. Mootummaa muummiccha ministeeraa Abiy fi ABUT gidduutti walitti bu’iinsa uumame beeksisuuf gareen lamaan miidiyaa hawaasaa gargaaramuu isaanii falmiin geggeessamaa jiru ni ibsa. Dubbi himtuun waajjira muummicha ministeeraa Bilenee Siyyuum ibs tuuta oduuf kennaniin, twitter sagalee deggertoota Itiyoophiyaa kanneen dararaa fi kijiba TPLF hubannoo kennanii ukkaamsuu irratti fuuleffate jennee amannuuf sababaa qabna jedhan. Kanas twitter, waaltaleen dimokraasii fi dhaaboliin adda adda akkuma deggertoota TPLF jidduu isaanii seenan dhaaba kana jidduus seeneerra jennee kan amannu ta’uu garee imaammata dhaaba twitterf ibsineerra jedhan Bileneen. Booda irras AFPf ibsa kennaniin komee sirnaa Twitter-f ergineerra jedhan. Kan wal waraansa sana keessatti Abiyyiin deggertu biyyi hollaa Eertraan, naannoo wal waraansa sana ilaalchisee marii Itiyoophiyaa fi mootummaan Eertraa qabxiilee irratti mari’atan kan gabaasu New Africa Institute jedhamuu fi daayiriktera isaa olaanaa Simoon Tesfamariam illee Twitter isaa ugguruu komee dhiyeessitee jirti jedhanii, sagaleen deggertoota Itiyoophiyaa kami akka uggurame garuu hin ibsine. Simoon loogii siyaasaa irraa gabaasaalee walaba ta’anii fi kan kijibaa dura dhaabbachuuf qorannaa inni geggeessuuf gabaasaalee madaala isaa eege dhiyeessuu isaaf galatatu ta’aaf jechuu dhaan dubbi himaan mootummaa Eertraa Yemaanee Gerbremeskel twitter irratti barreessaniiru. Uggurri twitter raawwate kun sirrii waan hin ta’iniif qorannaa hatattamaa barbaada jedhan. Dubbi himaan Twitter akka jedhanitti akkaawuntiin Simoon kan uggurameef qajeelfama jiru cabsuu akkasumas miidiyaa hawaasaa sana ergaa sirrii hin taanee fi imaammata keenya faallaa waan deemeef jedhan. kunis akkaauntii hedduu banuu dhaan yaada wal dha’aa fi barreeffama namoonni hedduun maxxansan fakkeessuu dha jechuu dhaan dubbbi himaan kun dubbtanii, twitter loogii siyaasaa irraa walaba jedhan.


Gargaarsi Gara Naannoo Tigraayitti Ergamuu Isaa Tokkummaan Mootummootaa Beeksise

Konkolaataan garaarsa fe’an afur Maqalee seenuu isaanii sagantaan nyaata addunyaa nuuf ibseera jechuun dubbi himaan tokkummaa mootummootaa Sefen Dujaarik ibsa kennaniin beeksisaniiru. Hanga ammaatti konkolaattonni fe’umsaa 150 ol gamas kan seenan yoo ta’u, WFPn guyyaa guyyaatti fedhi uummata miliyoona 5.2 guutuuf hojjetaa jira jedhan. Akkuma beekamu daandiin kara Tigraay geessu martinuu sababaa walitti bu’iinsaan seenuun waan hin danda’amneef ji’a tokkoof boodatti harikfatee jira jedhan. naannoo Amaaraa keessaa sagantaan nyaata addunyaa Dasee fi magaalaalee kombolchaa keessa kanneen jiran namoota 100,000f torban darbe deggersa kennee jira. Ji’a tokko keessatti magaalaalee kanaaf raabsii gargaarsaa kennamuun isa jalqabaa ti. WFP fi michoonni isaa torbanneen itti aanan keessa namoota 450,00 ol ta’aniif gargaarsa ittiin ga’uuf jiru. Midhaan metric tonii 67,00 ol kaaba Itiyoophiyaa keessaa kan qabu ta’uu beeksisee jira. Kunis uummata miliyoona 3.7 nyaachisuuf ga’aa yoo ta’u, garuu sababaa hanqina boba’aa fi daandiin dhabamuuf dhaqqabuu hin dandeenye jedhaniiru.


Mootumman Itiyoophiyaa TPLFn Qabamee Kan Ture Naannoo Hedduu Gadhisise Jedhe

Itiyooophiyaan waraanni ishee naannolee hedduu harka TPLF jalaa walaboomsaa jiraachuu beeksiste. Ministeerri tajaajila kominikeeshinii mootummaa Leggesee Tulluu TV irratti ibsa kennaniin akka jedhanitti magaalaaleen tarsiimoo ta’an kan akka Gashena kaleessa humnootii Itiyoophiyaan to’atamaniiru. Akka ministeerichi jedhanitti magaalaaleen kan akka Showaa Roobit, Molaalee, Mezezoo, Warra Iluu, Gennetee, Fichooftuu fi Aestaa humnoota Itiyoophiyaan deebisamanii qabamaniiru jedhan. Dubbi himaan TPLF Geetaachoo Reddaa ergaa twitter irratti barreessaniin, hidhi humna ibsaa Tekezee humnoot Itiyoophiyaan boombiin haleelamuu isaa kan ibsan yoo ta’u, korporeeshiniin humna ibsaa Itiyoophiyaa immoo himannaa kana har’a haaluu dhaan oduun sun kan kijibaa ti jedhee jira jechuun Mallaskaachoo Ammahaa gabaaseera.


Aksuuma Waggaa Tokko Booda Maal Keessa Jirti?

Dargaggonni hedduun kan keessatti ajjeefaman magaalaan Aksuum Wiixata kaleessaa waggaa tokko guuttee yoo ta’u, yeroo ammaa nagaan bu’e sochii ammaan dura baratameetti deebi’aa akka jirtu jiraattonni dubbatanii jira. Komishinni mirga namoomaa kan Itiyoophiyaa fi komiishinni mirga dhala namaa kan Tokkuummaa mootummootaa dhiyeenya kana walii wajjiin gabaasa baasaniin, waggaa tokko dura dargaggonnii 100 looltoota Ertraan jumlaan ajjeefamuu beeksisuun isaanii ni yaadatama. Jiraataa magaala Aksuum kan ta’an Dr. Haayla drgaggoota magaalattii lakkobsaan hedduu ta’an halkan sadaasa 20tti bari’uu jedhu raayyaa Ertraan jumlaan ajjeefamuu ibsanii sadaasa 21 raayyaa ittisaa kan Itiyoophiyaa Aksumiin eega to’atee booda magaalattiin tasgabaa’uu ishee ibsan. Lakkobsii namoota ajjeefamanii kana kan caaluu ta’u ka dubbatan Jiraattonni Kanneen yakka kana raawwatan seera duratti akka dhiyaataniif gaafatu. Mootummaan Ertraa immo himata kana kan hin fudhanne ta’u ibsa baaseen hubachisee ture. Guutummaa Itiyoophiyaa irraa amantoonni kuma hedduun gara Aksuumitti imaluun kan kabajaa turan ayyaanni “Aksuum Tsiyoon’ baranaa namoonni irratti argaman kan yeroo biraa irra lakkobsaan gad bu’aa ta’u oduu gabaasaan keenya Mulugeetaa Atsebahaa gamasii ergee hubachisee jira.


Israa’eel Jushoota Itiyoophiyaa Fudhachuuf Tole Jette

Mootummaan Israa’eel Jushoota Itiyoophiyaa kuma hedduu kanneen maatii isaanii Israa’eel keessaatti dabalamuuf waggoota dheeraa isaan fushatee dhimmi isaanii xumureefii jira. Murtiin Dilbata kaleessaa darbee kun hariiroo wal xaxaa hawaasa Itiyoophiyaa Israa’eel keessa jiran waliin ture gama furuun tarkaanfii isa duraa ta’e jira. Jushoota Itiyoophiyaa Kuma 100 fi Kuma 40 ta’an Israa’eel keessa kan jiraatan yoo ta’u hogganoonni Hawaasa kanaa akka tilmaamanti kanneen kuma 6 ta’an Itiyoophiyaa keessatti hafaniiru. Israa’eel seera amantii qabdu jalatti garu, hidda dhalata Jushootaa qabaatan iyyu Jushoota jettee hin fudhattu.Kanaaf saganyaa jiru kan akka namoota maatii isaanii waliin waltti dabalamuuf ba’eetti warri Itiyoophiyaa keessaatti hafan akka gara Israa’eeltti fidamaniif maatiin kun qabsa’aa turan. Kun immo raggaatii motummaa kan addaa barbaada ture.


Humnootii Sudaan Nutii Hin Haleellee: Itiyoophiyaa

Mootummaan Itiyoophiyaa himata mootummaan sudaan lafa falmisiisaa daangaa irraa Alfashaaq keessatti haleellaan ana irratti gaggeeffamee jedhe haalee jira.Itti aantuu ministeera komunikeeshinii mootummaa Itiyoophiyaa Salaamaawit Kaasaa oduu gabaastotaaf akka ibsanti, waraannii itiyoophiyaa lootee seentoota Itiyoophiyaa seenuu yaalan irratti tarkaanfii fudhate. Hogganaan waraana Sudaan Jeneraal Abdul Fattaan Al Burhaan humniitii isaanii Al Fashaagaa kan kutaa Gadariif naannoo daangaa Itiyoophiyaa qubatanii jiran daawwatan. Kunis waraanni Sudaan hedduun waraana Itiyoophiyaa fi milishoota isa waliin wal ta’aniin dhuma torban dabree irra ajjeefaman eega jedhamee booda Al Burhaan daawwannaaf ka’an. Jeneeraal Al Burhaaniif gorsaa waa’ee Midiyaa fi odeeffannoo kan ta’an Jeneraal Attahir Abu Hajaah akk jedhanti, hogganaan waraana sudaan haala daangaa irraa jiru ilaaluuf AlFashaagaa kan deeman yoo ta’u hamilee looltootaa kanneen dangaa irra jiraniis jabeessuuf jedhan. Itiyoophiyaan Sudaaniif ollaa gaarii akkuuma turte wantii addaa ta’u biyyoota lameen gara wal waraansaatti seensisuu hin qabu jedhan. Biyyonni lameen daangaa isaanii eeguun falmii Al Fashaaqaa fi naannoo biraa irratti jiru marii dhugaa ta’e Itiyoophiyaa waliin gaggeessuun furuu qabna jedhan.Wal waraansatti seebuu hin feenu biyyoota ollaas ni kabajna jedhan Kunis lafa daangaa qonnaaf ta’u irratti falmii uumameen yoo ta’u, Lafa daangaa A-Fashaaq kan qonnaan bultoonni Itiyoophiyaa qotatanii fi sudaan kan kooti jettuun kan ka’e hariiroon kaartuumii fi Finfinnee gidduu hammaataa deeme.


Maqalee Irratti Samii Irraa Haleellaan Gaggeeffame: Jiraataa

Magaala Maqalee keessa naannawaa manneen jireenyaa Daayaasporaa jedhame waamamuutti har’a xayyaara Nam-Maleeyyiin mana tokko irratti haleeluun kan gabaafamee yoo ta’u namnii du’e garu akka hin jirre jiraataan tokko ibsanii jiru. Oduu gabaasaan RSA kan isaan dubbisee Obbo Gezaa’ii Medhin haleellaa Kanaan Qabeenyaan isaanii barbadaa’uu dubbatan. Namoonni miidhamanii mana yaalaa seenan akka jiran garu namnii du’e akka hin jirre oduu gabaasaan keenya ibsee jira.Oduu wal qabateen Sambata dabree magaaluuma sana naannoo Daagiim Amsaal jedhamee waamamuutti halkan keessaa sa’atii 7 irratti haleellaan xayyaara nam-maleeyyii gaggeefamuu fi nama tokko irratti midhaa dhaqqabsisuu isaa oduu gabaasaan keenya gabaasee jira. Dubbii himaan TPLF Geetaachoo Raddaa gandii manneen jireenyaa sivilootaatti ykn namoota nagaa irratti haleellaan xayyaara nam-maleeyyii gaggeeffamuu Twitarii irratti barreessanii jiru.Dhimma kana irratti mootummaa Itiyoophiyaa biraa wanni jedhamee hin jiru.


Muummichi Ministeera Itiyoophiyaa Ripxe Loltoota Loluuf Adda Waraanaa Dhaquun Gabaasamus Eessa Akka Jiran Hin Ibsamne

Muummichi ministeeraa Itiyoophiyaa Abiy Ahimed roobii darbe adda waraanaa humnoonni mootummaa ripxe loltoota naannoo Tigraay waliin waraanaa jiranitti makamuun gabaafamutti aansee, Yunaayitid Isteetisiin kan durfamu tattaaffiin sadarkaa addunyaa furmaata diploomaaummaa akka argamuu fi walitti bu’iinsi sun hatattamaan akka dhaabatu waamicha gaafatee jira. Wal waraansa snaan namoonni kumaan laka’aman yoo du’an, kanneen kurna kumaan laka’aman immoo haala beela fakkaatu keessa seenanii jiran. Mootummoonni biyyootii alaa sababaa wal waraansichi hammaataa adeemee riphxe loltoonni Tigraay gara Finfinneetti soso’uu malu jechuun lammiiwwan isaanii gamasii akka ba’an itti himanii jiran. Raadiyoo opereeterii raayyaa waraanaa duraanii fi gara sadarkaa leetenaant koloneelitti kan guddatan Abiy, eessa akka jiran ifaa miti. Sabaa imaan mootummaa suraa adda waraanaa kam jiraachuu isaanii hin ibsine, angawoonnis eessa akka jiran ibsa ballaa akka kennan gaafatamanii deebii hin kennine. Ministriin dhimma alaa Yunaayitid Isteetis kaleessa galgala ibsa kenneen, wal waraaansa Itiyoophiyaa keessaaf furmaanni waraanaan miti jechuun akeekkachiisee jira.


Prezidaantonni Yunaayitid Isteets affeerraa taasisan

Ayyaana Galateeffannaa isa Kamisa borii guutummaa Yunaayitid Isteets keessatii kabajamee oolu sabaabeeffachuudhaan Prezidaantiin Biyyatii joo baayiden haadhaa warraa isaanii jiilii waliin, akkasumas itti aantuu prezidaantiin Kaamilaa Haariis abbaa warraa isaanii Daag Imhoofii wajjin ta’uudhaan magaalaa Waashigtoon DC keessatti, manoottan baruumsaa fi bakka naamoonii mana hin qabnee qubatan deemuudhaan midhaan nyaataa indaaqqoo Turkii fi Dammee ykn Mixaaxisa irraa qophaa’e affeeraniiru. Prezidaant Baayiden erga taatee tajaajila hawaasaa kana waawwatanii booda bakka yeroo boqonnaa ayyaana waggaa itti dabarsan gara kutaa biiyyaa Maasachuseets deemuun isaanii gabaasameeraa.


Itiyoophiyaan Dipiloomaatota Koo Afur Biyyaa Isheetii Baaste Jetti Ayerlaand

Itiyoophiyaan dippiloomaatota Ayerlaand biyya ishee keessa jiran 6 keessaa 4, akka biyya ishee keessaa ba’an ajajjee jirti, jechuudhaan Ministarri Haajaa Alaa Ayerlaand beeksisee jira. Ejjennoo Ayerlaand waa’ee wal-dhibdee Itiyoophiyaa keessaa irratti qabdu irraa kan ka’e Itiyoophiyaan tarkaanfii kana fuhatte, jechuun – Ministarri Haajaa Ayerlaand Saaymoon Koovenii har’a ibsuu isaanii Maddi Oduu Ajaans Firaan Prees gabaasee jira. “Mootummaan Itiyoophiyaa tarkaanfii kana fudhachuutti baay’een gaddda. Gola naga-eegumsaa Tokkummaa Mootummootaa keessatti dabalatee ejjennoon nutti sadarkaa addunyaatti waa’ee Itiyoophiyaa irratti qabnu ejjennoo fi ibsawwan Gamtaa Awurooppaatiin beeksisaman wajjiin kan wal simate,” jedhan, Ministarichi Haajaa Alaa Ayerlaand – Kooveeniin.


Haati Ijoollee Lakkuu Abbaa Manaa Ishee Waraansa Tigiraay Keessaa Irratti Dhabde, Furmaatni Araara Jetti

Helen Masfin jedhamti, umuriin ishee 26 tahuu dubbatti. Naannoo Tigraay keessatti, magaalaa Addigiraatitti dhalachuu kan himattu Helen yeroo ammaa garuu, naannoo Amaaraa, magaalaa Goondar keessa jiraatti. Wal-waraansa humnoota Mootummaa Itoophiyaafi humnoota Adda Bilisummaa uummata Tigraay, ABUT, “Humna Ittisaa Tigraay” ofiin jedhu jidduutti deemsisameen abbaa warraa ishee kan ijoollee lakkuu lama waliin horan dhabuu ishee dubbatti. “Yoo walii keenya eegne malee eenyullee nu eeguu hin danda’u” dubartiin jettu kun, qaamoleen hundinuu nagaa Itoophiyaa deebisuuf tumsuu qabu,” jechuun dhaamsa dabarsite. No media source currently available


Uggurri Sa’aa Naanoo Uummattoota Kibbaa Ka’ee JIra

Naannoo uummattoota kibbaa keessaa torbanneen lamaaf uggurri sa’aa erga kaa’amee booda ka’uun isaa gabaasamee jira. Hoogganaan biiroo nagaa fi nageenya naannoo Alamaayyoo Baawudii VOAf akka ibsanitti, uummanni amma rakkoon nageenyaa naannoo sana keessa akka jiru hubataniiru, kanaaf uggurri sa’aa utuu hin barbaachisin of irraa faccisuu danda’I jedhan. Sababaa uggurri kun ka’eef ka biroon dhiibbaa inni dinagdee naannoo irratti qabaate ta’uu obbo Alamaayyoon ibsaniiru jedha Yonaataan Zebdwoos Hawaasaa irraa.


Rakkoo Namoomaa Naannoo Amaaraa Keessaa

Namoonni dhiyeenya naannoo Amaaraa TPLFn to’atame keessaa dheessan rakkoo namoomaa keessa jiraachuu dubbatu. Kanneen godianaa Walloo kaabaa fi kibbaa irraa biyya ofii keessatti qe’ee irraa buqqa’an VOAf akka ibsanitti guyyaa guyyaa dhaan sababaa beelaan namoonni du’aa jiran. Namoonnis guyyaa guyyaatti awwaalamu, maatiiwwanis guyyaa guyyaatti firoottan duraa du’aniif gaddaa jiran jechuu dhaan kanneen Walloo kibbaa magaalaa Hayiq irraa buqqa’an dubbataniiru. Hoogganaan waajjira ittisa balaa fi wabii nyaataa naannoo Amaaraa Zelaamem Lijaalem sabaa himaa naannoof akka ibsanitti lakkoobsi namoota qe’ee irraa buqqa’anii miliyoona lama darbee jira jechuun Aster Misgaanaaw gabaasteetti.


Itiyoophiyaan Hojjattoota Tokkummaa Mootummootaa Hanga Tokko Gadhiiftee Jirti

Hojjattonni Tokkummaa mootummootaa kanneen Finfinnee keessatti hidhamanii turan keessa 6 gadhiifamuu kan Kamiisa kaleessaa ibsan dubbii himaan Tokkummaa Mootummootaa Steefan Juriik, garu kanneen biroon 5 fi namnii maatii isaanii ta’e tokko amma iyyu hidhaa keessa jiru jedhan. Yoo xiqqaatee hojjattonni Tokkummaa Mootummootaa fi firottan isaanii 16 gara jalqaba baatii kanaatti kan hidhaman yoo ta’u, dhalattonni Tigraay hedduminaan hidhuun bal’inaan gaggeeffamaa akka jiru gabaafamaa jira. Gosa irratti hirkachuun tarkaanfiin fudhatamu kun haala jiru hammeessuun daafoon isaa gara haala biraatti geessa jechuun isa dubbataa turretti nu geessaa jedhan duguggaa sanyii ittisuu kan ilaaleen barreessaa duree tokkummaa mootummootaaf gorsituu addaa ta’an Wairimu Nideriituu. Nideriituun ibsa gaafa Robii baasaniin, haallii Itiyoophiyaa keessaa gad adeemaa buluu isaaf yaaddoo qaaban irra deebi’uun kan ibsan yoo ta’u, gosa irratti hirkachuun nama hidhuun itti fufuu fi hojjattoota Tokkummaa Mootummootaa kan ta’an dabalatee dhalattoota Tigraay irratti hidhaa gaggeeffamu balaaleeffatan. Kutaan suun hokkara gosoota gidduu seenuun gara duguggaa sanyiitti geessuu waan maluuf , hatatamaan tarkaanfiin fudhatamuu danda’uu martii hojii irra oolee daran akka hin hammaannee ta’u qaba jedhan Nideriituun. Gosa irratti hundaa’ee hin hiinee kan jedhau polisiin, garu garee ABUT isa mootummaa Itiyoophiyaa waraanaa jiru kaneen deggerantu hidhamee jedhee jira.


Angawoonni Naannoo Benishangul Gumuz Aangoo Irraa Kaafaman

Mootummaa naannoo Beenishaangul Gumuz itti gaafatamaa farra shorokeessummaa dabalatee hooggana sadarkaa ol aanaa itti gaafatama irraa kaasee jira. Itti gaafatamaan waajjira badhaadhina naannoo obbo Yusuuf Abdilqaadir, hoogganoonni kun itti gaafatama qaban irraa kan kaafaman, aangoo itti kennamu sirriitti ba’uu dadhabuu isaaniif ta’u isaanii fi malaammaltummaa waliin wal qabatee ta’uu isaa ibsaniiru. Irra deddeebi’uun rakkoon nageenyaa kan keessatti mul’atu naannoo Benishaangul Gumuz, Qaammee bara 2012 jalqabee komand poostii dhaan bulaa kan ture ta’us, naannoo sanatti jijjiiramni qabatamaan dhufuu akka hin danda’in obbo Yusuf VOAf ibsaniiru jetti Aster Misganaw Baahir \nDaar irraa.


Riphxee loltoonni 24 Harka Kennatan, Jedha Mootummaan Naannoo Gaameellaa

Naannoo Gaambellaatti, hidhattootni “Adda Bilisummaa Gaambellaa” jedhanii of waaman, 24 karaa nagaa mootummaatti harka kennachuu isaanii Mootummaan Naannichaa beeksise. Itti gaafatamaan Waajjira Pirees Sekreteriyaatii naannichaa, Obbo Ugeetuu Aading , “Hidhattootni kunneen leenjii haaromsaa tii booda gara barumsaafi hojii isaaniitti deebi’u”, jechuun Sagalee Ameerikaatti himan. No media source currently available


Proojektiin Neetwoorkii Bishaan Booranaa Waggoota 10 Dura Eegalame Maaliif Xumuramuu Hanqate?

Ganna kudha sadii dura rakkoo hanqina bishaanii kan godina Booranaa furuuf ka jalqabame neetworkiin Bishaan Booranaa ammaa ijaarsi sadarkaa tokkooffaasaallee hin dhumne. Hoogganaan Waajjira Bishaanii fi Inerjii Godina booranaa projektiin kun rakkoo diizaaynii fi hanqina maallaqaa akka qabu kan ifoomse. Jiraattonni godinaa booranaa ammoo adoo bishaan kun yeroon hojiinsaa xumuramee rakkoon hongee amma mudate loon hagas hin fixu jechaan komataa jiran. Biiroon Bishaanii fi Inerjii naannoo Oromiyaa hojiin kun ballaa tahuu himee, ammoo sadarkaa jalqabaasaa ji’a muraasa gidduutti xumurama jedhaa jiraa. No media source currently available


Wal waraansi Itiyoophiyaa Keessaa Sabatiinsa Naannoo Balaa Irra Buusa Sodaa Jedhu

Kanneen kumaan laka’aman du’anii, miliyoona lama kan ta’an qe’ee irraa baqatanii akkasumas gareen finciltootaa gara Magaalaa Finfinneetti sosso’aa jiru sodaa jedhuun, ennaa jiloonni walitti bu’iinsa waggaa tokkoof ture dhaabsisuuf tattaafataa jiranitti, wal waraansi Itiyoophiyaa keessaa kan sabatiinsa naannoo laaffataa ta’e gaanfa Afriikaa balaa irra buusee yaaddoo ejdhu dhaqqabsiisee jira. Ministriin dhimma alaa yunaayitid Isteetis Antonii Biliinken yaaddoo qaamota hedduu ta’e irra deebi’uu dhaan, walii galtee irra ga’uu dhabuun jeequmsi Itiyoophiya akeessaa gara biyyootii ka birootti darbuu mala yaaddoo jedhu qabaahuu isaanii ibsanii jiru. Sun immoo jedhan kan torban kana kan rakkoo baqattummaa sababaa wal waraansaan rakkataa jirtu Keeniyaa daawwatuuf jiran Bilinken, uummata Itiyoophiyaa akkasumas biyyoota naannoof balaa dha jedhan. Lammiiwwan Itiyoophiyaa kurna kumaan laka’aman duruu gara Sudaanitti baqatanii jiran, kun immoo hariiroo biyyoota lamaanii duruu laaffate hammeessee jira. Hariiroon biyyoota lamaanii baatii Hagayyaa keessa ennaa Kaartuum ambaasaaddera ishee Itiyoophiyaa erga mootummaan Abiy walitti bu’iinsa sana furuuf yaada dhiyaate fudhatuu dhabee booda biyyatti deebiste. Hariiroon Itiyoophiyaan Keeniyaa waliin qabdu aadaa dhumaan gaarii ta’us, sodaan baqattoonni gamasitti yaa’uu malu jedhu Naayiroobii yaaddessee jira. Keeniyaan baatii kana daangaa ishee Itiyoophiyaa waliin jiru irratti naga eegumsa cimsitee jirti. Jiraattonnis koolu galtoonni hin galmeeffamne yoo argaman akka gabaasan itti himamee jira. Keeniyaan gama kaabaa mooraa baqataa lama kan baqttoonni 400,000 keessa jiran guddicha kessummeessa. Przidaant Uhuruu Keeniyaattaa tattaaffii jaarsummaa naannoo keessatti itti dhiyeenyaan kan hirmaatan yoo ta’u, dilbata kaleessaa akka tasaa Itiyophiyaa daawwatanii, wal waraansi deemaa jiru rakkoo biyya keessaa hamaa dha jechuu dhaan kanneen hidhatan akka hiikkatan gaafataniiru. Kana immoo eenyu iyyuu isaaniif gochuu hin danda’u, jiddu seeninsii fi waamichi inni kamuu yoo isaan rakkoo kana dhaabsisuuf fedhee siyaasaa qabaatan malee hin gargaaru jedhan Keeniyaattaan jalqaba baatii kanaa ibsa kennaniin. Haa ta’u malee jaarmoliin naga eegumsaa biyyattii akka to’atan ennaa gumii nageenya biyyoolessaa torban darbe geggeessame waajjira isaanii irraa ibsa kennanii jiran.


Tokkummaan mootummootaa Hojjettoonni Isaa poolisii Itiyoophiyaatiin Hidhaman Akka Gad Dhiisaman Gaafate

Humnoonni naga eegumsa mootummaan Itiyoophiyaa lammiiwwan Tigraay hedduu deggertoota TPLF jechuu dhaan kanneen shakkaman irratti tarkaanfii fudhataniin, dhalattoota Tigraay walitti qabuun hidhuun gabaasamee jira. Kunis kan dhaga’ame ministriin dhimma alaa Yunaayitid Isteetis Antonii Bilinken gareeleen martinuu lola dhaabanii haala biyyattii keessatti ta’aa jiru akka jijjiran ennaa gaafatanitti. Tokkummaan mootummootaa hojjettoonni isaa fi konkolaachistoonni hedduun kanneen kontraataan tokkummaa mootummootaa fi gareelee gargaarsaa kanneen biroof hojjetan akka hiikaman barbaada. Angawoonni Itiyoophiyaa kanneen kana to’annaa jala kan oolchan labsiin yeroo muddamaa labsamee torban tokko booda. Dubbi himaan muummicha barreessaa kan tokkummaa mootummoota Istiifen Dujaarik, lakkoobsi hojjettoota tokkummaa mootummootaa hidhamanii kan ani amma of harkaa qabu sagal. Akka isaan hiikamaniif mootummaa waliin mar’annee hojjechuu itti fufna. Yoo xiqqaate namoonni 70 konkolaataa oofuuf kontraataan mindeeffaman illee hidhamanii jiraachuu gabaasi nu dhaqqabee jira.


Hojjettoonni Tokkummaa Mootummootaa Seera Itiyoophiyaa Waan Cabsaniif Hidhaman: Dubbi Himaa Ministrii Dhimma Alaa

Hojjettoonni tokkummaa mootumootaa kan hidhaman, seera Itiyoophiyaa waan cabsaniif ta’uu miinistriin dhimma alaa dubbatan. Tokkummaan mootummootaas gama isaan hojjettoota isaa hiiksisuuf yaalii gochuu isaa ibse. No media source currently available Mootummaan Itiyooophiyaa yeroo mara nagaaf kan dhaabatu ta’us, ol aantummaa biyyaa gareelee balaaf saaxilan waliin garuu mariif gad taa’uun akka hin danda’amne dubbi himaan kun tuqaniiru. Torobee haala Itiyooophiyaa keessatti mudate keessaa, hojjettoonni dhabbata tokkummaa mootummootaa humnootii naga eegumsa biyyattiin hidhamuu isaanii ti. Kana ilaalchisuu dhaan dubbi himaan ministrii dhimma alaa ambaasaadder Diinaa Muftii gocha kana utuu hin haaliin, seera biyyattii cabsan jedhamuun shakkamanii hidhamuu isaaii kaleessa tuuta oduuf ibsa kennanii jiru. Akka dubbi himaan kun jedhanitti yeroo ammaa biyyattii keessatti haala yeroo labsiin muddamaatub jira. Itiyoophiyaa keessa kan jiraatu hojjetaan dhaaba tokkummaa mootummootaa seera Itiyoophiyaa hordofee hojii isaa hojjechuu qaba jedhanii, ambaasaadder Diinaa Muftii sababaa namoonni kun hidhamaniifis ibsaniiru. Seera Itiyoophiyaa cabsuu dhaan, haalawwan labsii yeroo muddamaa waliin wal qabtan irra darbuu dhaan, akeekii labsii yeroo muddamaa immoo ol aantummaa, tokkummaa fi walabummaa Itiyoophiyaa kabachiisuu dha. Namni kana cabse ni gaafatama. Kun hojjetaa tokkummaa mootummootaa haa ta’u, hojjetaa mootummaa haa ta’u, hojjetaa Finfinnee kan federaalaa haa ta’u, gosa kana amantii sana dheeraa gabaabaa fi saalaan adda hin baasu jedhan.