కంటెంట్: జమ్ముకశ్మీర్ లెఫ్లినెంట్ గవర్నర్ గిరీశ్ చంద్ర ముర్ము సలహాదారు ఫరూఖ్ ఖాన్, బీజేపీ జాతీయ ప్రధాన కార్యదర్శి రామ్ మాధవ్

ఈ చారిత్రక నిర్ణయం తీసుకున్నప్పుడు మునుపెన్నడూ లేనట్లుగా కశ్మీర్‌లోని అగ్ర నాయకులు, ఉద్యమకారులను అరెస్ట్ చేశారు.

గత ఆరు నెలలుగా ఇక్కడ విధించిన ఆంక్షల నుంచి ఉపశమనం కోసం ప్రజలు ప్రయత్నిస్తున్నారు.. కానీ, ఇక్కడ రాజకీయాలు మాత్రం ఇంకా ఎక్కడికక్కడ స్తంభించిపోయాయి.

BBC Indian Sportswoman of the Year ను ఎన్నుకోవడానికి ఈ లింక్‌పై క్లిక్ చేయండి

తాము తీసుకున్న నిర్ణయాన్ని కశ్మీర్ ప్రాంతంలోని అత్యధికులు స్వాగతిస్తున్నారని.. శాంతి నెలకొల్పే క్రమంలో ముందస్తుగా కొందరిని నిర్బంధంలోకి తీసుకోవడం, ఆంక్షలు విధించడం వంటివి ఉన్నప్పటికీ ఒక్క తూటా కూడా కాల్చలేదని భారత ప్రభుత్వం చెబుతోంది.

కానీ, ఇక్కడ చోటు చేసుకున్న నిరసనల సందర్భంగా అర డజను మందికి పైగా చనిపోయారని హక్కుల సంస్థలు.. సుదీర్ఘ కాలం ఆంక్షలు, కార్యకలాపాలు స్తంభించిపోవడం వల్ల రూ. 18 వేల కోట్ల మేర వ్యాపార నష్టం వాటిల్లిందని వర్తక సంఘాలు చెబుతున్నాయి.

అధికారిక లెక్కల ప్రకారం 2,50,000 మంది విద్యావంతులైన కశ్మీర్ యువత నిరుద్యోగులుగా నమోదు చేసుకున్నారు. ప్రస్తుతం ఫోన్లు, ఇంటర్నెట్‌పై ఆంక్షలు కాస్త సడలించినప్పటికీ హైస్పీడ్ ఇంటర్నెట్ మాత్రం ఇంకా అందుబాటులోకి రాలేదు. అలాగే సోషల్ మీడియా వాడకంపైనా నిషేధం కొనసాగుతోంది.

గత ఆర్నెళ్లుగా ఇక్కడి పరిస్థితుల వల్ల వ్యాపారస్తులు తీవ్ర నష్టాలు చవిచూసినప్పటికీ ఆరోగ్య, విద్యా రంగాలు మాత్రం ఈ నిర్బంధ పరిస్థితుల నుంచి కొంత బయటపడ్డాయి.

ఇంటర్నెట్‌పై ఆంక్షల వల్ల తొలుత కొన్ని నెలల పాటు ఆరోగ్య సేవల రంగానికి ఇబ్బందులు కలిగాయి. ''ఇప్పుడు కూడా ఏదోరకంగా నడిపిస్తున్నామే కానీ పూర్తిస్థాయిలో కాదు'' అని ఓ ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో పనిచేసే వైద్యుడు ఒమర్ అన్నారు.

అనేక ఆంక్షలు, ఇంటర్నెట్ ఏమాత్రం అందుబాటులో లేని పరిస్థితుల మధ్యే పదో తరగతి, ఇంటర్మీడియట్‌కు చెందిన సుమారు లక్ష మంది విద్యార్థులు పరీక్షలు రాశారు.

జాతీయ స్థాయి పోటీ పరీక్షలకు దరఖాస్తులు చేయడానికి లక్షలాది మంది విద్యార్థులు ప్రభుత్వ నిర్వహణలోని ఇంటర్నెట్ కేంద్రాల ముందు బారులు తీరేవారు.

పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత కొత్తగా ఏర్పడిన కేంద్రపాలిత ప్రాంతం లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్, ఆయన ముగ్గురు సలహాదారుల పాలనలోనే ఉంది. ముగ్గురు మాజీ ముఖ్యమంత్రులు, మరో సుమారు పాతిక మంది రాజకీయ నాయకులు ఇంకా...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

గత ఏడాది ఆగస్టు 5న ప్రత్యేక ప్రతిపత్తిని రద్దు చేసి, జమ్ముకశ్మీర్‌ను రెండు కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలుగా పునర్వ్యవస్థీకరించారు. అనంతరం తలెత్తిన రాజకీయ వాస్తవికతను జీర్ణించుకోలేకపోతున్న కశ్మీరంలో కొత్తగా పుట్టిన భయం అక్కడ ఒక రకమైన శాంతియుత వాతావరణాన్ని తీసుకొచ్చింది.


కంటెంట్: జమ్ముకశ్మీర్‌లో అత్యంత వివాదాస్పదం, అంతే ప్రాధాన్యం ఉన్న ఈ అధికరణం పూర్వాపరాలేమిటో చూద్దాం.

ఆర్టికల్ 35-ఎ ఎందుకు చర్చనీయమవుతోంది?

నాలుగేళ్ల కిందట 'వి ది సిటిజన్స్' అనే స్వచ్ఛంద సంస్థ ఈ అధికరణం రాజ్యాంగబద్ధం కాదంటూ, దాన్ని రద్దు చేయాలని కోరుతూ సుప్రీంకోర్టులో వ్యాజ్యం దాఖలు చేసింది.

భారతదేశ ఏకత్వ స్ఫూర్తికి ఇది విరుద్ధమని.. ప్రాథమిక హక్కులను ఉల్లంఘిస్తూ ఇతర రాష్ట్రాలవారిని జమ్ముకశ్మీర్‌లో ఉద్యోగం పొందనివ్వకుండా, స్థిరాస్తులు కొననివ్వకుండా నిరోధిస్తోందని ఆ వ్యాజ్యంలో ప్రస్తావించారు.

అనంతరం జాతీయ మహిళా కమిషన్ మాజీ సభ్యురాలు డాక్టర్ చారువాలీ ఖన్నా కూడా దీనిపై సుప్రీంను ఆశ్రయించారు. జమ్ముకశ్మీర్‌లో శాశ్వత నివాస గుర్తింపు లేని పురుషులను స్థానిక మహిళలు వివాహమాడినప్పుడు వారి సంతానానికి శాశ్వత నివాస గుర్తింపు దక్కడం లేదని.. వారు అక్కడ స్థిరాస్తులు కొనుగోలు చేయలేకపోతున్నారని పేర్కొంటూ ఆమె ఈ అధికరణాన్ని సవాల్ చేశారు.

దీనిపై సుప్రీంకోర్టు 2017 జులైలో కేంద్రం, జమ్ముకశ్మీర్ రాష్ట్రానికి నోటీసులు జారీ చేసింది.

ఈ చట్టం కశ్మీర్‌ను మిగతా దేశంతో వేరుచేస్తోందని, మహిళల హక్కులను హరిస్తోందని, దీన్ని రద్దు చేయాల్సిందేనని కొందరు కోరుతుండగా... కశ్మీర్ ప్రజల ప్రత్యేక హక్కులను హరించేందుకే దీని రద్దుకోసం ప్రయత్నిస్తున్నారని, దీన్ని కొనసాగించాల్సిందేనని మరికొందరు కోరుతున్నారు.

అసలింతకీ ఈ ఆర్టికల్ ఏం చెబుతోంది?

ఆర్టికల్ 35-ఎ ప్రకారం జమ్ముకశ్మీర్ అసెంబ్లీకి కొన్ని అధికారాలు దఖలు పడ్డాయి. అవి..

ఇవీ ఆ హక్కులు.. అధికారాలు

ఎందుకు వివాదాస్పదమైంది?

జమ్ముకశ్మీర్‌లో శాశ్వత నివాసిగా గుర్తింపు పొందిన వ్యక్తి కుమార్తె శాశ్వత నివాసి కాని వ్యక్తిని వివాహమాడితే ఆమె కూడా తన శాశ్వత నివాస హోదాను కోల్పోతారు.

ఆమె సంతానానికి కూడా శాశ్వత నివాస హోదా రాదు. దానివల్ల వారు వారసత్వంగా తమకు ఏమైనా స్థిరాస్తులు వచ్చినా దాన్ని చట్టబద్ధంగా పొందలేరు.

విద్యా, ఉద్యోగ అవకాశాలూ ఆ రాష్ట్రంలో కోల్పోతారు.

1965, 1971 యుద్ధ సమయాల్లో పాకిస్తాన్ నుంచి జమ్ముకశ్మీర్‌కు వచ్చిన శరణార్థులకూ అక్కడ శాశ్వత నివాస హోదా లేదు.

ఈ ఆర్టికల్ జమ్ముకశ్మీర్ ప్రజలను వేరు చేస్తుండడమే కాకుండా దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాల ప్రజలను, జమ్ము కశ్మీర్ ప్రజలను వేరు చేస్తోందని పిటిషినర్లు కోర్టు దృష్టికి తీసుకెళ్లారు.

ఆర్టికల్ 35-ఎ నేపథ్యం ఇదీ..

పంజాబ్ నుంచి ప్రవాహంలా వస్తున్న వలసలను అడ్డుకునే...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

జమ్ముకశ్మీర్‌లో స్థానికేతరులు స్థిరాస్తులు కొనకుండా నిరోధించే ఆర్టికల్ 35-ఎ రాజ్యాంగబద్ధతను సవాల్ చేస్తూ దాఖలైన వ్యాజ్యాలపై సుప్రీంకోర్టు ఈ వారం విచారణ చేపట్టే అవకాశం ఉంది.


కంటెంట్: జమ్మూ కశ్మీర్ కుంకుమ పువ్వు, కశ్మీరీ శాల్ సహా అక్కడి కళాకృతులన్నీ ప్రపంచమంతా చేరేలా చేస్తామంటూ... లద్దాఖ్ ప్రాంతంలో దొరికే ఒక అరుదైన మొక్క గురించి మీకు తెలుసా? అని ప్రశ్నించారు.

లద్దాఖ్‌లో 'సోలో' అనే అరుదైన మొక్క దొరుకుతుందని, అది ఎత్తైన పర్వతాలపై నివసించే వారికి, మంచులో సరిహద్దు వద్ద విధులు నిర్వహించే సైనికులకు 'సంజీవని'లా పనిచేస్తుందని చెప్పారు.

ఆక్సిజన్ చాలా తక్కువగా ఉండే ప్రాంతాల్లో ఉండేవారిలో రోగనిరోధక వ్యవస్థను మెరుగుపరిచేందుకు ఈ ఔషధ మొక్క ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుందని అన్నారు.

'సోలో' లాంటి ఎన్నో ఆరోగ్య ప్రయోజనాలను అందించే మొక్కలు జమ్మూ కశ్మీర్, లద్దాఖ్‌లో పనికిరాకుండా ఉన్నాయని ప్రధాని చెప్పారు.

అలాంటి మొక్కలను మార్కెట్ చేయడం వల్ల వచ్చే లాభాలతో జమ్మూకశ్మీర్, లద్దాఖ్ రైతులకు ఎంతో లబ్ధి చేకూరుతుందన్నారు. స్థానిక ఉత్పత్తులను ప్రపంచానికి అందించేందుకు జమ్మూ కశ్మీర్, లద్దాఖ్ ప్రజలు ముందుకు రావాలని పిలుపునిచ్చారు.

సోలో (రోడియోలా)

'సోలో' విశేషాలేంటి?

అత్యంత కఠిన వాతావరణ పరిస్థితులు ఉండే హిమాలయ పర్వతాల్లాంటి ఎత్తైన ప్రదేశాలలో గడపడం అత్యంత సవాలుతో కూడిన విషయం.

అయితే, అలాంటి పరిస్థితులను తట్టుకునేందుకు ఉపయోగపడే ఒక 'అద్భుతమైన మొక్క'ను లద్దాఖ్ పర్వత శ్రేణుల్లో కనుగొన్నామని 2014లో భారత శాస్త్రవేత్తలు వెల్లడించారు.

ఆ మొక్క పేరు రోడియోలా రోసియా. స్థానికులు 'సోలో' అని పిలుస్తారు.

అది మనిషిలో రోగ నిరోధక శక్తిని మెరుగుపరచగల "అద్భుత మొక్క" అని శాస్త్రవేత్తలు అభివర్ణించారు.

ఎత్తైన పర్వత ప్రాంతాల్లో ఉండే వాతావరణ పరిస్థితులను తట్టుకునేందుకు ఉపయోగపడటంతో పాటు, అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా రేడియోధార్మికత నుంచి కూడా రక్షణ కల్పిస్తుందని వివరించారు.

తీవ్రమైన చలి ఉండే, ఎత్తైన ప్రదేశాల్లో ఈ మొక్కలు కనిపిస్తాయి. వీటి ఆకులను స్థానికులు కూర వండుకుని తింటారు. కానీ, వాటిలోని ఔషధ గుణాల గురించి మాత్రం ఎవరికీ పెద్దగా తెలిసేది కాదు.

లద్దాఖ్‌లోని లోయ

లేహ్ ప్రాంతంలో ఉన్న డిఫెన్స్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హై ఆల్టిట్యూడ్ రీసెర్చ్ (దిహార్)కు చెందిన పరిశోధకులు ఈ మొక్కలోని ఔషధ గుణాలపై కొన్ని దశాబ్దాలపాటు అధ్యయనం చేశారు.

సముద్ర మట్టానికి 5,400 మీటర్ల ఎత్తులో ఉండే సియాచిన్ లాంటి అత్యంత కఠినమైన, ఎత్తైన ప్రదేశాలలో విధులు నిర్వహించే సైనికులకు ఈ మొక్క అద్భుతంగా ఉపయోగపడుతుందని శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు.

జీవ రసాయన యుద్ధాలలో వాడే బాంబుల నుంచి...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

జమ్ము కశ్మీర్ విభజన నిర్ణయం తరువాత జాతినుద్దేశించి ప్రసంగించిన ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ... లద్దాఖ్‌లోని ఒక మొక్క గురించి ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు.


కంటెంట్: జమ్మూ కశ్మీర్లో రెండు నెలలకు సరిపడా గ్యాస్ సిలిండర్లు నిల్వ ఉంచుకోవాలనే ఆదేశాలు, స్కూళ్లు భవనాలు ఆర్మీ కోసం సిద్ధం చేయాలనే ఆదేశాలు.. ఇలాంటి వార్తలకు ఆజ్యం పోశాయి.

అయితే అదంతా కూడా రాబోయే అమర్ నాధ్ యాత్రకోసం ఏర్పాట్లు అని  ప్రభుత్వ యంత్రాగాలు చెపుతున్నాయి.

ప్రస్తుతానికైతే దౌత్య స్థాయిలో, మిలిట్రీ స్థాయిలో చర్చలు ఇంకా సాగుతూనే ఉన్నాయి. ఏం జరుగుతుంది అని స్పెక్యులేట్ చేయడం మంచిదికాదు కానీ ఈ నేపథ్యంలో అంతర్జాతీయ పరిణామాలు అయితే ఆసక్తికరంగాసాగుతున్నాయి.

ప్రపంచ రాజకీయాలపై పట్టుకోసం తపన పడే దేశాల మధ్య రీ గ్రూపింగ్ సాగుతోంది. అమెరికా, చైనాల మధ్య కోల్డ్ వార్ సాగుతోంది. కోల్డ్ వార్లో ఒకప్పటి రష్యా స్థానాన్ని ఇపుడు చైనా ఆక్రమించింది.

భారత్ ఇవాళ ఆ రాజకీయాల్లో చౌరస్తాలో నిలబడి ఉంది.

ప్రస్తుత సంక్షోభం వల్ల భారత్ కొత్త దిశను ఎంచుకుంటుందా, కొత్త సమీకరణాలు, కొత్త కూటమిలతో ప్రపంచం ఎలా ఉండబోతోంది అనేది ఇంటరెస్టింగ్‌గా ఉంది.

సున్నితమైన దౌత్యసంబంధాలు దెబ్బతినే వ్యవహారాల్లో భారత్ ఇప్పటివరకూ ఆచితూచి వ్యవహరిస్తూ వస్తున్నది. సౌత్ చైనా సీలో జాయింట్ పెట్రోల్ కోసం అమెరికా ఆహ్వానిస్తున్నా భారత్ యాక్టివ్గా స్పందించలేదు.

ఒక రకంగా చైనాను ప్రత్యర్థిగా గుర్తిస్తూ రోజూ దాని గురించి మాట్లాడుతున్న అమెరికా.. ఆసియాలో తనకు అండగా భారత్‌ను ప్రేరేపిస్తూ వస్తోంది.

90ల నుంచి అమెరికాకు దగ్గరగా జరుగుతున్నప్పటికీ అమెరికా కూటమిలో భాగం అనదగినంత దూరం భారత్ ఇంతవరకూ వెళ్లలేదు.

ఇన్నాళ్లకు అమెరికాకు ఆ అవకాశం వచ్చింది. ఇపుడు చైనాను ఎదుర్కోవడం కోసం అమెరికాకు మరింత దగ్గరవ్వాలనే ఒత్తిడి పెరుగుతోంది.

ఇపుడు రష్యా ఏ పాత్ర తీసుకుంటుంది అనేది కూడా ఆసక్తికరమైన అంశమే. భారత్ మిత్రదేశమే అయినప్పటికీ చైనాతోనూ రష్యాకు బలమైన సంబంధాలే ఉన్నాయి. కాబట్టి అటూ ఇటూ ఎటైనా రష్యా యాక్టివ్ రోల్ ప్లే చేస్తుందని భావించలేము.

ఇక అంతర్జాతీయంగా ఎంత ప్రాధాన్యముంది అనేది పక్కనబెడితే మనకూ చైనాకు పొరుగుదేశాలుగా ఉన్న నేపాల్, మియన్మార్ గురించి కూడా మాట్లాడుకోవాలి.

నేపాల్ నిన్న మొన్నటి దాకా భారత్‌కు అత్యంత దగ్గరైన దేశం. రక్షణ మంత్రి రాజనాధ్ మాటల్లో చెప్పాలంటే రోటీ బేటీ సంబంధాలున్నదేశం.

కానీ నేపాల్ ఉన్నట్టుండి భారత్‌కు వ్యతిరేకంగా గొంతు పెంచింది. కానీ వెంటనే ఇండియా డామేజ్ కంట్రోల్ లోకి దిగింది.

ఇపుడు నేపాల్ మాజీ ప్రధానులు ప్రస్తుత ప్రధాని ఓలీ మీదపడ్డారు. భారత్ మనకు వ్యతిరేకంగా...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

జీఎస్ రామ్మోహన్, ఎడిటర్, బీబీసీ తెలుగు

యుద్ధానికి సన్నద్ధమవుతున్నారు అనేది జనాల్లో ఉద్వేగం, సెంటిమెంట్ పెంచే విషయం.


కంటెంట్: జమ్మూ, కశ్మీర్ రాష్ట్ర పునర్‌వ్యవస్థీకరణ నేపథ్యంలో కేంద్ర హోం శాఖ శనివారం సాయంత్రం భారతదేశ నూతన మ్యాప్‌లను విడుదల చేసింది.

జమ్మూ, కశ్మీర్ రాష్ట్రానికి ఆర్టికల్ 370 రూపంలో ఉన్న స్వయం ప్రతిపత్తిని పార్లమెంటు ఉపసంహరించడం, దానికి రాష్ట్రపతి ఆమోదం తెలపడం తెలిసిందే. అలాగే, జమ్మూ, కశ్మీర్ పునర్ వ్యవస్థీకరణ చట్టాన్ని కూడా రాష్ట్రపతి ఆమోదించారు. ఈ నేపథ్యంలో 2019 అక్టోబర్ 31వ తేదీ నుంచి జమ్మూ కశ్మీర్ రాష్ట్రం విడిపోయి.. జమ్మూ, కశ్మీర్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతం, లద్దాఖ్ కేంద్ర పాలిత ప్రాంతం అమల్లోకి వచ్చాయి.

లద్దాఖ్ కేంద్ర పాలిత ప్రాంతంలో రెండు జిల్లాలు.. కార్గిల్, లేహ్ ఉన్నాయి. పాత జమ్మూ కశ్మీర్ రాష్ట్రంలోని మిగతా ప్రాంతం అంతా జమ్మూ కశ్మీర్ కేంద్ర పాలిత ప్రాంతం పరిధిలోకి వచ్చింది.

లద్దాఖ్‌లో పాక్ పాలిత గిల్గిత్

కేంద్ర హోం శాఖ విడుదల చేసిన ప్రకటన మేరకు.. 1947వ సంవత్సరంలో జమ్మూ, కశ్మీర్ రాష్ట్రంలో 14 జిల్లాలు.. కథువా, జమ్మూ, ఉదంపూర్, రేయాసి, అనంతనాగ్, బారాముల్లా, పూంచ్, మీర్పూర్, ముజఫరాబాద్, లేహ్, లద్దాఖ్, గిల్గిత్, గిల్గిత్ వజరత్, చిల్హస్-గిరిజన ప్రాంతం ఉండేవి.

జమ్మూ, కశ్మీర్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వీటిని 28 జిల్లాలు చేసింది. 2019 నాటికి కొత్త జిల్లాలు.. కుప్వారా, బందిపూర్, గన్దెర్బల్, శ్రీనగర్, బుడ్గాం, పుల్వామా, షుపియాన్, కుల్గాం, రాజౌరి, రాంబన్, దోడ, కిష్టివర్, సాంబ, కార్గిల్ కూడా మనుగడలో ఉన్నాయి.

వీటిలో కార్గిల్ జిల్లాను లేహ్, లదాఖ్ జిల్లా నుంచి విడగొట్టి ఏర్పాటు చేశారు.

ఇప్పుడు కార్గిల్ జిల్లా ఏర్పాటు తర్వాత మిగిలిన లేహ్ జిల్లాలో.. గిల్గిత్, గిల్గిత్ వజరత్, చిల్హస్-గిరిజన ప్రాంతాన్ని కూడా కలుపుతున్నట్లు కేంద్ర హోం శాఖ ప్రకటించింది.

ఈ మేరకు భారతదేశం, జమ్మూ, కశ్మీర్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతం, లద్దాఖ్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతం మ్యాప్‌లను సర్వే జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా తయారు చేశారు.

మ్యాపులను తిరస్కరించిన పాకిస్తాన్

అయితే, ఈ మ్యాపులపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసిన పాకిస్తాన్, వాటిని తిరస్కరిస్తున్నామని పేర్కొంటూ ఓ ప్రకటన విడుదల చేసింది.

"నవంబర్ 2న భారత హోంశాఖ విడుదల చేసిన రాజకీయ మ్యాపులలో గిల్గిత్-బాల్టిస్తాన్, అజాద్ జమ్మూ, కశ్మీర్‌లను భారత్‌లో అంతర్భాగంగా చూపించడం సరికాదు, చట్టప్రకారం ఆమోదనీయం కాదు. ఇది ఐక్యరాజ్య సమితి భద్రతా మండలి తీర్మానాల ఉల్లంఘనే అవుతుంది. పాకిస్తాన్ ఈ మ్యాపులను తిరస్కరిస్తోంది. ఇవి ఐక్యరాజ్య సమితి మ్యాపులకు అనుగుణంగా...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

భారత ప్రభుత్వం విడుదల చేసిన కొత్త భారతదేశ మ్యాప్‌పై అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేస్తూ, పాకిస్తాన్ తిరస్కరించింది. దీనికి సంబంధించి పాకిస్తాన్ ఓ ప్రకటన విడుదల చేసింది.


కంటెంట్: జమ్మూ, కశ్మీర్ రాష్ట్రానికి ఆర్టికల్ 370 రూపంలో ఉన్న స్వయం ప్రతిపత్తిని పార్లమెంటు ఉపసంహరించడం, దానికి రాష్ట్రపతి ఆమోదం తెలపడం తెలిసిందే. అలాగే, జమ్మూ, కశ్మీర్ పునర్ వ్యవస్థీకరణ చట్టాన్ని కూడా రాష్ట్రపతి ఆమోదించారు. ఈ నేపథ్యంలో 2019 అక్టోబర్ 31వ తేదీ నుంచి జమ్మూ కశ్మీర్ రాష్ట్రం విడిపోయి.. జమ్మూ, కశ్మీర్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతం, లద్దాఖ్ కేంద్ర పాలిత ప్రాంతం అమల్లోకి వచ్చాయి.

లద్దాఖ్ కేంద్ర పాలిత ప్రాంతంలో రెండు జిల్లాలు.. కార్గిల్, లేహ్ ఉన్నాయి. పాత జమ్మూ కశ్మీర్ రాష్ట్రంలోని మిగతా ప్రాంతం అంతా జమ్మూ కశ్మీర్ కేంద్ర పాలిత ప్రాంతం పరిధిలోకి వచ్చింది.

లద్దాఖ్‌లో పాక్ పాలిత గిల్గిత్

కేంద్ర హోం శాఖ విడుదల చేసిన ప్రకటన మేరకు.. 1947వ సంవత్సరంలో జమ్మూ, కశ్మీర్ రాష్ట్రంలో 14 జిల్లాలు.. కథువా, జమ్మూ, ఉదంపూర్, రేయాసి, అనంతనాగ్, బారాముల్లా, పూంచ్, మీర్పూర్, ముజఫరాబాద్, లేహ్, లద్దాఖ్, గిల్గిత్, గిల్గిత్ వజరత్, చిల్హస్-గిరిజన ప్రాంతం ఉండేవి.

జమ్మూ, కశ్మీర్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వీటిని 28 జిల్లాలు చేసింది. 2019 నాటికి కొత్త జిల్లాలు.. కుప్వారా, బందిపూర్, గన్దెర్బల్, శ్రీనగర్, బుడ్గాం, పుల్వామా, షుపియాన్, కుల్గాం, రాజౌరి, రాంబన్, దోడ, కిష్టివర్, సాంబ, కార్గిల్ కూడా మనుగడలో ఉన్నాయి.

వీటిలో కార్గిల్ జిల్లాను లేహ్, లదాఖ్ జిల్లా నుంచి విడగొట్టి ఏర్పాటు చేశారు.

ఇప్పుడు కార్గిల్ జిల్లా ఏర్పాటు తర్వాత మిగిలిన లేహ్ జిల్లాలో.. గిల్గిత్, గిల్గిత్ వజరత్, చిల్హస్-గిరిజన ప్రాంతాన్ని కూడా కలుపుతున్నట్లు కేంద్ర హోం శాఖ ప్రకటించింది.

ఈ మేరకు భారతదేశం, జమ్మూ, కశ్మీర్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతం, లద్దాఖ్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతం మ్యాప్‌లను సర్వే జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా తయారు చేశారు.

అమరావతిని రాజధానిగా ఎందుకు చూపలేదు?

కాగా, ఈ మ్యాపుల్లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని నగరంగా అమరావతిని ఎందుకు చూపించలేదని, దీనికి కారణాలేంటి అని సోషల్ మీడియాలో పలువురు ప్రశ్నిస్తున్నారు.

వాస్తవానికి కేంద్ర హోం శాఖ శనివారం మొత్తం ఐదు మ్యాపుల్ని విడుదల చేసింది.

అందులో ఒకటి నూతన కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలైన జమ్మూ కశ్మీర్, లద్దాఖ్‌లను చూపించే మ్యాప్, వీటినే వేర్వేరుగా చూపించే మరొక రెండు మ్యాపులు.

మరొక రెండు మ్యాపుల్లో మొత్తం భారతదేశాన్ని చూపించారు. ఒక మ్యాప్‌లో కేవలం రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు, వాటి రాజధాని నగరాలను మాత్రమే పేర్కొనగా.. మరొక మ్యాప్‌లో రాష్ట్రాలు, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలు,...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

జమ్మూ, కశ్మీర్ రాష్ట్ర పునర్‌వ్యవస్థీకరణ నేపథ్యంలో కేంద్ర హోం శాఖ శనివారం సాయంత్రం భారతదేశ నూతన మ్యాప్‌లను విడుదల చేసింది.


కంటెంట్: జమ్మూ, కశ్మీర్‌లో ఈ మధ్య కాలంలో భద్రతా దళాలపై జరిగిన అతిపెద్ద దాడి ఇదే.

2500 మందికి పైగా సీఆర్పీఎఫ్ జవాన్లతో 78 వాహనాల్లో వెళ్తున్న కాన్వాయ్‌పై గురువారం మధ్యాహ్నం అవంతిపొరలోని లతూమూడే దగ్గర ప్రయాణిస్తుండగా మందుపాతర పేలిందని అధికారులు, ప్రత్యక్ష సాక్ష్యులు చెబుతున్నారు.

ఈ జవాన్లలో చాలామంది సెలవులు ముగించుకుని తిరిగి విధుల్లో చేరేందుకు కశ్మీర్ వచ్చిన వాళ్లే.

300 కిలోమీటర్ల పొడవుండే ఈ వ్యూహాత్మక రహదారిని పారామిలిటరీ దళాలు, సైన్యం నిరంతరం గస్తీ కాస్తుంటుంది.

గాయపడిన జవాన్లను శ్రీనగర్‌లోని 92- బేస్ ఆర్మీ హాస్పిటల్‌కు తరలించారు. మందుపాతర పేలిన తర్వాత బిజీగా ఉండే ఈ హైవేపై రాకపోకలు నిలిపివేశారు. చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల్లో తనిఖీలు ముమ్మరం చేశారు.

దాడి జరిగిన సమయంలో సీఆర్పీఎఫ్ జవాన్లు వెళ్తున్న రెండు బస్సులకు ముందు వెనుక రెండు సెక్యూరిటీ వాహనాలు కూడా వెళ్తున్నాయి.

ఈ దాడికి తామే బాధ్యులమని నిషేధిత మిలిటెంట్ గ్రూప్ జైషే మహమ్మద్ ప్రకటించింది.

దాడి జరిగిన వెంటనే ఒక ప్రకటన విడుదల చేసిన జేఈఎం ప్రతినిధి ముహమ్మద్ హసన్ తమ బృందంలోని పుల్వామాకు చెదిన డ్రైవర్ అదిల్ అహ్మద్ అలియాస్ వకాస్ కమాండో ఈ దాడి చేశాడని తెలిపారు.

మిలిటెంట్ల దాడిపై ప్రధాని మోదీ దిగ్భ్రాంతి వ్యక్తం చేశారు.

"ఈ దాడిని తీవ్రంగా ఖండిస్తున్నాను. వీర జవాన్ల ప్రాణత్యాగం వృథా కాదు. దేశమంతా ఇప్పుడు భుజం భుజం కలిపి అమరజవాన్ల కుటుంబాలకు అండగా నిలవాలి. గాయపడ్డవారు త్వరగా కోలుకోవాలి" అని ప్రధాని ట్వీట్ చేశారు..

కేంద్ర హోంమంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్, ఉన్నతాధికారులతో పుల్వామాలో పరిస్థితులను సమీక్షిస్తున్నానని తెలిపారు.

ఇండియన్ ఆర్మీ మాజీ చీఫ్, కేంద్ర మంత్రి, జనరల్ వీకే సింగ్ ఈ మిలిటెంట్ దాడి పిరికిపంద చర్య అని ట్వీట్ చేశారు.

 "ఒక సైనికుడు, భారత పౌరుడుగా ఈ పిరికిపందచర్యతో నా రక్తం ఉడికిపోతోంది. పుల్వామాలో మన వీర జవాన్లు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. వారి ఈ నిస్వార్థ బలిదానానికి నేను సెల్యూట్ చేస్తున్నాను. మన సైనికుల ప్రతి రక్తపు బొట్టుకూ ప్రతీకారం తీర్చుకుంటామని మాట ఇస్తున్నాను" అన్నారు.

కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు రాహుల్ గాంధీ కూడా ఈ దాడిని పిరికిపంద చర్యగా ట్వీట్ చేశారు.

 "జమ్ము-కశ్మీర్ పుల్వామాలో సీఆర్పీఎఫ్ దళంపై జరిగిన ఈ పిరికిపంద చర్యకు బాధపడుతున్నా. అమరజవాన్ల కుటుంబాలకు నా సంతాపం. గాయపడిన వారు త్వరగా కోలుకోవాలని కోరుకుంటున్నాను"  అని రాహుల్ అన్నారు.

జమ్ము-కశ్మీర్ మాజీ...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

పుల్వామా జిల్లాలోని లెత్‌పురా దగ్గర శ్రీనగర్-జమ్ము జాతీయ రహదారిపై జరిగిన ఐఈడీ పేలుడులో 46 మంది సీఆర్పీఎఫ్ జవాన్లు మృతి చెందారని, 44 మంది గాయపడ్డారని పోలీసులు తెలిపారు.


కంటెంట్: జమ్మూకశ్మీర్ రాష్ట్రానికి మూడు సార్లు ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసిన ఫారూక్ అబ్దుల్లాను నిర్బంధించటానికి ఆయన ఇంటినే తాత్కాలిక జైలుగా పరిగణిస్తామని ఆ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సోమవారం జారీచేసిన ఉత్తర్వుల్లో పేర్కొంది.

ఈ మేరకు 80 ఏళ్ల వయసు దాటిన ఫారూక్‌ను ఆయన మూడంతస్తుల ఇంట్లోనే ఒక గదిలో నిర్బంధించారు.

నిజానికి.. శ్రీనగర్ నుంచి లోక్‌సభకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న ఫారూక్ అబ్దుల్లాను.. జమ్మూకశ్మీర్‌కు స్వయం ప్రతిపత్తి కల్పించిన రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 370, ఆర్టికల్ 35ఏను రద్దు చేసినప్పటి నుంచీ.. అంటే ఆగస్టు 5వ తేదీ నుంచే గృహనిర్బంధంలో ఉంచారు.

అయితే, ఫారూక్ స్వేచ్ఛగానే ఉన్నారని కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా గత నెలలో లోక్‌సభలో పేర్కొనటంతో ఆయన నిర్బంధం అంశం వివాదాస్పదంగా మారింది. ఈ నేపథ్యంలో ఫారూక్ అబ్దుల్లాను కోర్టు ముందు హాజరుపరచాలంటూ మరుమలార్చి ద్రవిడ మున్నేట్ర కళగం నాయకుడు వైగో సోమవారం నాడు సుప్రీంకోర్టులో హెబియస్ కార్పస్ పిటిషన్ వేశారు.

సోమవారం ఈ పిటిషన్ విచారణకు రావటానికి కొద్ది గంటల ముందు ఫారూక్ అబ్దుల్లాను జమ్మూకశ్మీర్ ప్రజా భద్రత చట్టం కింద నిర్బంధించినట్లు వార్తలు వచ్చాయి.

తీవ్రంగా స్పందించిన ఆమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్

జమ్మూకశ్మీర్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి ఫారూక్ అబ్దుల్లాను పీఎస్ఏ కింద నిర్బంధించటం.. భారత ప్రభుత్వం కశ్మీర్‌లో పాల్పడుతున్న మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనల పరంపరలో తాజా పర్వమని.. ఇది చట్టాన్ని దుర్వినియోగం చేయటమేనని ఆమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్ ఒక ప్రకటనలో విమర్శించింది.

''భారత ప్రభుత్వం క్రూరమైన చట్టాలను మారుస్తామని హామీ ఇచ్చినప్పటికీ.. రాజకీయ అసమ్మతివాదులకు వ్యతిరేకంగా ఆ చట్టాలను ప్రయోగించటం కొనసాగించటం ప్రభుత్వం నిజాయితీగా లేదనటానికి నిదర్శనం'' అని వ్యాఖ్యానించింది.

ఫారూక్‌ను ఇప్పుడిలా అరెస్ట్ చేయాలన్న నిర్ణయం పిరికిపంద ఆలోచన అని సీపీఐఎం నాయకుడు సీతారాం ఏచూరి విమర్శించారు. ఆయనను పీఎస్ఏ కింద అరెస్ట్ చేయటం ఏకపక్షం, అన్యాయం అని డీఎంకే అధ్యక్షుడు ఎం.కె.స్టాలిన్ అభివర్ణించారు.

''కశ్మీర్ దిగ్బధంలోకి వెళ్లి 40 రోజులు దాటిపోయింది. వేలాది మంది రాజకీయ నాయకులు, ఉద్యమకారులు, పాత్రికేయుల గొంతును.. అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల ప్రమాణాలకు వ్యతిరేకంగా ఉండే ప్రభుత్వ నిర్బంధ చట్టాలతో అణచివేస్తూనే ఉన్నారు'' అని ఆమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్ ఆరోపించింది.

ఫరూక్ అబ్దుల్లా తండ్రి షేక్ అబ్దుల్లాను 14 సంవత్సరాల పాటు భారత ప్రభుత్వం నిర్బంధించింది.. ఆ తర్వాత...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

నేషనల్ కాన్ఫరెన్స్ అధ్యక్షుడు, పార్లమెంటు సభ్యుడు ఫారూక్ అబ్దుల్లాను.. జమ్మూకశ్మీర్ ప్రజా భద్రత చట్టం (పబ్లిక్ సేఫ్టీ యాక్ట్ - పీఎస్ఏ) కింద అరెస్ట్ చేశారు.


కంటెంట్: జమ్మూకశ్మీర్‌కు ఉన్న ప్రత్యేక హోదాను ఉపసంహరించిన తరువాత అక్కడ హింసాత్మక ఘటనలకు కారణమయ్యే సమాచారాన్ని  వ్యాపించకుండా ఆంక్షలు అవసరమని భారత అధికారులు పేర్కొన్నారు.

అయితే, వ్యక్తుల స్వేచ్ఛ, భావ వ్యక్తీకరణ హక్కుతో పాటు ప్రాథమిక స్వేచ్ఛపై పరిమితులు విధించడాన్ని అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల చట్టం నిషేధిస్తుందని హ్యూమన్ రైట్స్ వాచ్ తెలిపింది.

''కశ్మీర్‌లో భారత ప్రభుత్వం నిరవధికంగా ఫోన్, ఇంటర్నెట్ సేవలను నిలిపివేయడం స్థానికులకు తీవ్ర హాని కలిగిస్తుంది. వెంటనే ఆంక్షలను ఎత్తివేయాలి'' అని హ్యూమన్ రైట్స్ వాచ్ దక్షిణాసియా డైరెక్టర్ మీనాక్షి గంగూలీ తెలిపారు.

''ఆంక్షలు స్థానికుల్లో ఆగ్రహాన్ని రేకెత్తిస్తున్నాయి. ఆర్థిక నష్టం కలిగిస్తున్నాయి. మానవ హక్కుల పరిస్థితి మరింత దిగజార్చే పుకార్లకు ఆజ్యం పోస్తున్నాయి'' అని ఆమె చెప్పారు.

‘జీవితంపై పెను ప్రభావం‘

కశ్మీర్ లోయతో పాటు, ముస్లింల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉండే ప్రాంతాలలో టెలిఫోన్ సర్వీసులను నిలివేశారు. అక్కడ కొన్ని ల్యాండ్‌లైన్ ఫోన్లు మాత్రమే పనిచేస్తున్నాయి.

ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లోనే ఫోన్ సేవలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. స్థానికులు బయటకు వచ్చి ఫోన్ చేసుకోవాలంటే అనేక చోట్ల భద్రతా తనిఖీ కేంద్రాలను దాటి, గంటల తరబడి వేచి ఉండాలి.

మరోవైపు కశ్మీర్ బయట ఉన్నవారు తమ వారికి సంబంధించిన సమాచారం తెలియకపోవడంతో నిరాశకు గురవుతున్నారు.

తమ రోజూవారీ పనుల్లో భద్రతా తనిఖీలు భాగం కావడంతో తమ జీవితంపై పెనుప్రభావం పడుతోందని కశ్మీరులు హ్యూమన్ రైట్స్ వాచ్‌తో అన్నారు.

''ప్రభుత్వం మమ్మల్ని జైలులో పెట్టినట్లు ఉంది. మేం స్వేచ్ఛగా తిరగలేం. మాట్లాడలేం. దీన్ని జైలు అనకుండా ఇంకేమంటారు?'' అని స్థానిక వ్యాపారి ఒకరు చెప్పారు.

ఆదాయ పన్ను కట్టలేకపోతున్నాం

ఆంక్షలతో కశ్మీర్‌లో వ్యాపారం పూర్తిగా దెబ్బతింది. జర్నలిస్టులు వార్తలు కూడా రాయలేకపోతున్నారు.

''మా ఆదాయ పన్ను కట్టడానికి కూడా అవకాశం లేకుండా పోయింది. ఇప్పుడు అంతా ఆన్‌లైన్ అవడంతో ఏం చేయలేకపోతున్నాం'' అని స్థానికుడొకరు హ్యూమన్ రైట్స్ వాచ్‌కు చెప్పారు.

ఇంటర్నెట్‌తో సహా అన్ని మాధ్యమాల ద్వారా స్వేచ్ఛగా సమాచార బట్వాడాకు, తమ ఆలోచనలను పంచుకునేందకు కావాల్సిన హక్కులను అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల చట్టంలోని పౌర, రాజకీయ హక్కులపై అంతర్జాతీయ ఒడంబడిక (ఐసీసీపీఆర్) పరిరక్షిస్తుంది.

ఈ ఒడంబడిక ప్రకారం భద్రతకు సంబంధించిన పరిమితులు చట్ట ఆధారితంగా ఉండాలి.

జమ్మూకశ్మీర్ సమస్యపై ఆగస్టు 22న...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

జమ్మూకశ్మీర్‌లో భారత ప్రభుత్వం ఇంటర్నెట్, టెలిఫోన్ సేవలను నిరవధికంగా నిలిపివేయడం వల్ల స్థానికులు తీవ్ర ఇబ్బందులు పడుతున్నారని, ఆంక్షలను వెంటనే ఎత్తివేయాలని హ్యూమన్ రైట్స్ వాచ్ సంస్థ పేర్కొంది.


కంటెంట్: జమ్మూకశ్మీర్‌కు చెందిన ప్రధాన సంచార జాతుల్లో గుజ్జర్-బకర్వాల్ తెగ కూడా ఒకటి. ఇక్కడ ఆర్టికల్ 370ని రద్దు చేయాలని దశాబ్దాలుగా పోరాడుతున్నారు.

భారత రాజ్యాంగం ప్రసాదించే అటవీ హక్కులు పొందేందుకు, ఆదివాసీలుగా గుర్తింపు పొందేందుకూ ఆర్టికల్ 370 ఒక అడ్డంకిగా ఉందని వారు చెబుతున్నారు.

ఈ సంచార జాతి ప్రజలు తమ పాడిపశువులతో కలిసి జమ్మూకశ్మీర్ లోని ఒక మూల నుంచి మరో మూలకు ప్రయాణిస్తూనే జీవనం గడుపుతారు. వారికి ఒకచోట స్థిర నివాసం అంటూ ఉండదు.

శీతాకాలంలో ఈ సంచార జాతుల ప్రజలు కొండప్రాంతాల నుంచి దిగువన ఉండే మైదాన ప్రాంతాలకు వలస వెళ్తారు. వేసవి కాలంలో మళ్లీ పర్వత ప్రాంతాలకు వచ్చేస్తారు.

''మిలిటెంట్లు, సైన్యం మధ్య నలిగిపోతున్నాం''

''ఇప్పటి వరకు మాకు ఓటు హక్కే లేదు. మా పూర్వీకుల్లో కూడా ఎవరూ ఓట్లు వేయలేదు. మా తెగలో 70 ఏళ్లు నిండిన వాళ్లలో కూడా ఇప్పటివరకు ఒక్కసారి కూడా ఓటు వేయనివారు ఉన్నారు''అని  గుజ్జర్-బకర్వాల్ తెగకు చెందిన చౌధరీ మహ్మద్ చిచీ వివరించారు.

 ''మిలిటెంట్లు వస్తారు. వాళ్లు మా తలకు తుపాకీ గురి పెట్టి భోజనం పెట్టాలని డిమాండ్ చేస్తారు. మేం ఎదురుతిరిగితే చంపేస్తారు. తర్వాత ఆర్మీ వాళ్లొస్తారు. మేం మిలిటెంట్లకు అండగా ఉంటూ, వారికి అన్నం పెడుతున్నామని ఆరోపిస్తారు. ఇద్దరి మధ్యలో మేం నలిగిపోతున్నాం. కానీ మేం ఎక్కడకి పోవాలి?''అని తెగకు చెందిన చౌధరి షంసుద్దీన్ వివరించారు.

భారత రాజ్యాంగంలోని అటవీ హక్కుల చట్టం ప్రకారం ఆదివాసీలకు అటవీ భూములపై ప్రత్యేక అధికారాలుంటాయి. కానీ ఆర్టికల్ 370 మూలంగా వీరికి జమ్మూకశ్మీర్ లోని అడవులపైన ఎటువంటి హక్కులూ లేవు.

''కనీసం వారు మమ్మల్ని ఇక్కడ ఉండనిస్తే మేం ఈ పూరిళ్లలోనైనా సంతోషంగానే ఉంటాం. జమ్మూకశ్మీర్ మేం పుట్టిన గడ్డ. కానీ ఇక్కడ స్థిరపడేందుకు మాకు  చోటు లేదు. మేం ఎవరికీ అక్కర్లేదు.  మేం భారతీయులం. ఏళ్ల తరబడి ఇక్కడే నివసిస్తున్నాం'' అని చౌధరి వివరించారు.

చౌధరీ మహ్మద్ చిచీ

అమర్‌నాథ్ యాత్రలో కీలకపాత్ర

ఏటా హిందువులు జరిపే అమర్‌నాథ్ యాత్రలో తాము భాగం కావడం పట్ల కూడా ఈ ఆదివాసీలు గర్వపడతారు. ఈ దైవాన్ని మొదట తమ పూర్వీకులే కనుగొన్నారని వీరు చెబుతుంటారు.

''అమర్‌నాథ్ యాత్రకు వచ్చేవారికి సహాయపడేందుకు వెళ్తుంటాం. మేం యాత్రికులను భుజాలపై మోసుకువెళతాం. యాత్రను విజయవంతం చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్న వారిలో భారత సైన్యం తర్వాతి స్థానం బకర్వాల్-గుజ్జర్లదే''అని చౌధరీ తెలిపారు.

 ఆర్టికల్ 370 రద్దు తర్వాత, హోం...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

జమ్మూకశ్మీర్‌లో నివసించే గుజ్జర్-బకర్వాల్ తెగకు చెందిన ఆదివాసీలు ఆర్టికల్ 370ని రద్దు చేయాలని చాలా కాలంగా డిమాండ్ చేస్తూ వస్తున్నారు.  మోదీ ప్రభుత్వ చర్యలతో తమ జీవితాల్లో మార్పులు రావాలని వారు ఆశిస్తున్నారు.


కంటెంట్: జమ్మూకశ్మీర్‌కు ప్రత్యేక హోదా కల్పించే ఆర్టికల్ 370ని రద్దు చేయాలని భారత ప్రభుత్వం నిర్ణయించినప్పటి నుంచి పాకిస్తాన్ వివిధ పద్ధతుల్లో తన వ్యతిరేకతను వ్యక్తం చేస్తూనే ఉంది. భారత ప్రధాని నరేంద్రమోదీని  పాకిస్తాన్ గగనతలం నుంచి వెళ్లడానికి అనుమతించకపోవడం కూడా ఇందులో భాగమే.

అంతకుముందు, భారత రాష్ట్రపతి రామ్‌నాథ్ కోవింద్ విమానాన్ని కూడా తన గగనతలంలోంచి వెళ్లడానికి కూడా పాక్ అనుమతించలేదు.

పాకిస్తాన్ చర్యను భారత విదేశాంగ శాఖ అధికార ప్రతినిధి రావిశ్ కుమార్ ఖండించారు. ఈ విషయంలో పునరాలోచన చేయమని పాక్‌ను కోరినట్లు ఆయన చెప్పారు.

అయితే, ఇక్కడ ఒక కీలకమైన ప్రశ్న ఉత్పన్నమవుతోంది. అదేమిటంటే, ఏ దేశమైనా తన గగనతలం నుంచి ఇతరులు ప్రయాణించకుండా నిషేధించే హక్కు ఉందా?

అంతర్జాతీయ చట్టాలు ఇందుకు అనుమతిస్తున్నాయని విమానయానానికి సంబంధించిన వార్తలను సేకరించే 'హిందూ బిజినెస్ లైన్' సీనియర్ జర్నలిస్టు అశ్విని ఫడ్నిస్ తెలిపారు.

''ప్రతీ సార్వభౌమ దేశం జాతీయ భద్రత దృష్ట్యా తన గగనతలంలో ఇతరుల ప్రవేశానికి దూరంగా ఉంచే హక్కు ఉంది. పౌరుల భద్రతకు ఏ దేశమైన ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది. ఇతర ప్రదేశాల నుంచి వచ్చే విమానం తమ పౌరుల భద్రతకు ముప్పు తెచ్చిపెడుతుందని భావిస్తే తన గగనతలంలోకి ఇతరుల ప్రవేశానికి అనుమతి నిరాకరించవచ్చు'' అని ఆయన బీబీసీకి తెలిపారు.

ది ఇంటర్నేషనల్ సివిల్ ఏవియేషన్ ఆర్గనైజేషన్ (ఐసీఏవో) సంస్థ అంతర్జాతీయంగా సురక్షిత విమాన ప్రయాణానికి నియమాలను నిర్దేశిస్తుంది.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న దేశాలు ఈ నిబంధనల ప్రకారం ఇతర దేశాల విమానాలను తమ గగనతలంలోకి ప్రవేశించకుండా నిరోధిస్తాయి.

ప్రపంచంలోని వివిధ దేశాలలో ఉద్రిక్తతలు, పరిణామాలను ఈ సంస్థ నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తుంది. విమానాల కదలికకు ఏ గగనతలం హాని కలిగిస్తుందో పరిశీలిస్తుంది.

గగనతలం మూసివేత అనేది సాధారణంగా జాతీయ భద్రతకు సంబంధించినది అయినప్పటికీ, మరికొన్ని పరిస్థితులలోనూ ఈ నిర్ణయం తీసుకోవచ్చు.

అశ్విని ఫడ్నిస్ దీనికి సంబంధించి ఒక ఉదాహరణ ఇచ్చారు. ''కొన్నేళ్ల కిందట ఇండోనేషియాలో ఒక అగ్నిపర్వతం పేలింది. ఈ కారణంగా గగనతలం చాలా కలుషితమైంది. ఆ తరువాత విమానయాన సంస్థలు ఆ గగనతలంలోంచి వెళ్లడానికి నిరాకరించాయి'' అని చెప్పారు.

ఎయిర్ ఇండియా మాజీ ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్ జితేంద్ర భార్గవ కూడా అశ్విని ఫడ్నిస్ చెప్పినదాంతో ఏకీభవించారు.

''ఒక దేశానికి తన గగనతలంపై పూర్తి అధికారం ఉంటుంది. అందువల్ల పాకిస్తాన్ చట్టబద్ధంగా ఎటువంటి...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

పాకిస్తాన్ గగనతలం నుంచి వెళ్లడానికి తమ ప్రధాని నరేంద్రమోదీ విమానానికి అనుమతి ఇవ్వాలని భారత ప్రభుత్వం ఇటీవల ఆ దేశాన్ని కోరింది. కానీ, కశ్మీర్‌లో పరిస్థితుల నేపథ్యంలో మేం అనుమతించడం లేదు అని పాక్ విదేశాంగ మంత్రి ఖురేషీ సమాధానం ఇచ్చారు.


కంటెంట్: జమ్మూకశ్మీర్‌కు స్వయం ప్రతిపత్తిని కల్పించే ఆర్టికల్ 370ని నిర్వీర్యం చేయడంతోపాటు జమ్మూకశ్మీర్, లద్దాఖ్‌లను రెండు కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలుగా విభజించారు.

మరి గడిచిన ఏడాది కాలంలో అక్కడ వచ్చిన మార్పులేంటి?

బీబీసీ ప్రతినిధులు ఆమిర్ పీర్జాదా, నేహా శర్మ అందిస్తున్న గ్రౌండ్ రిపోర్ట్.

ఇవి కూడా చదవండి.

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)

\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

గత ఆగస్టు 5న జమ్మూకశ్మీర్ విషయంలో కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా ఓ సంచలన ప్రకటన చేశారు. అది ఆ ప్రాంత చరిత్రనే కాకుండా, దాని రూపురేఖలనే మార్చేసింది.


కంటెంట్: జమ్మూకశ్మీర్‌కున్న ప్రత్యేక ప్రతిపత్తిని తొలగిస్తూ ఆర్టికల్ 370ని భారత్ సవరించిన సంగతి తెలిసిందే. ఈ పరిణామం తర్వాత భారత్, పాకిస్తాన్‌ల మధ్య ఉద్రిక్తతలు మరింత పెరిగాయి.

ఈ నేపథ్యంలో అణ్వాయుధ వినియోగం విషయంలో భారత రక్షణ మంత్రి చేసిన తాజా వ్యాఖ్యలకు ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది.

భారత్, పాక్ రెండూ అణ్వస్త్ర దేశాలే. ఈ రెండు దేశాల మధ్య పరిస్థితులు, విధానాలపై అంతర్జాతీయ సమాజం దృష్టి కూడా ఉంటుంది.

విధానపరంగా భారత్ ఏ నిర్ణయం తీసుకున్నా, అంతర్జాతీయంగా ప్రతిచర్యలు ఎదురుకావొచ్చు.

రాజ్‌నాథ్ వ్యాఖ్యల గురించి రక్షణ వ్యవహారాల నిపుణుడు రాహుల్ బేదీ బీబీసీతో మాట్లాడారు.

రాబోయే కాలంలో ప్రతిచర్యలు ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుంది కాబట్టి, ఇలాంటి నిర్ణయాలను ప్రభుత్వం బాగా ఆలోచించే తీసుకుంటుందని ఆయన అన్నారు.

రాహుల్ బేది చెప్పిన విషయాలు ఆయన మాటల్లోనే..

ఎన్డీయే ప్రభుత్వంలో రక్షణ మంత్రి ఇలాంటి వ్యాఖ్యలు చేయడం ఇదేమీ మొదటి సారి కాదు.

మనోహర్ పారికర్ రక్షణ మంత్రిగా ఉన్నప్పుడు కూడా ఇలాంటి వ్యాఖ్యలే చేశారు. అణ్వాయుధాలు మొదట ఉపయోగించకూడదన్న విధానం సరికాదని, దానిలో మార్పులు తేవాలని కోరుకుంటున్నానని అన్నారు.

అయితే, అది ఆయన వ్యక్తిగత అభిప్రాయం అని చెప్పారు.

రాజ్‌నాథ్ మాత్రం ఇప్పుడు రక్షణ మంత్రి హోదాలోనే ఈ విషయం గురించి మాట్లాడారు. ఈ అంశంపై బీజేపీ సర్కారులో చర్చోపచర్చలు జరుగుతున్నాయడానికి దీన్ని సంకేతంగా భావించొచ్చు.

1998లో భారత్ ఫోఖ్రాన్‌లో అణ్వాయుధ పరీక్షలు జరిపినప్పుడు, అప్పుడు ప్రధానిగా ఉన్న అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి అమెరికా అధ్యక్షుడిగా ఉన్న బిల్ క్లింటన్‌కు లేఖ రాశారు. చైనాను ఎదుర్కొనేందుకే తాము ఆ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు తెలియజేశారు.

ఈ లేఖ బయటకు పొక్కి, న్యూయార్క్ టైమ్స్ పత్రికలో అచ్చైంది. దీనిపై పెద్ద దుమారమే రేగింది.

వాజ్‌పేయి ప్రభుత్వం 1998లో పోఖ్రాన్ అణు పరీక్షలు నిర్వహించింది

ఆ రెండు దేశాలే..

భారత విధానం మార్చుకుంటే, అంతర్జాతీయంగా ప్రతిచర్యలు ఎదురవ్వొచ్చు.

అందరి కన్నా ముందు పాకిస్తాన్, చైనా స్పందిస్తాయి. ఎందుకంటే, భారత్‌తో ఈ రెండు దేశాలూ సరిహద్దులు పంచుకుంటున్నాయి. పైగా మూడు దేశాలకూ అణ్వాయుధాలున్నాయి.

పాకిస్తాన్‌తో, చైనాతో భారత్‌కు సరిహద్దు వివాదాలున్నాయి. అందుకే, విధాన మార్పు చాలా తీవ్రమైన అంశమే అవుతుంది.

అణ్వాయుధాలను మొదట ప్రయోగించకూడదన్న విధానాన్ని 'రీటాలియెట్రీ డాక్ట్రిన్ (ప్రతిచర్య సిద్ధాంతం)' అంటారు.

అంటే, తమపై ఇతరులు అణ్వాయుధ దాడి...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

అణ్వాయుధాలను మొదట ప్రయోగించకూడదన్న విధానాన్నే భారత్ ఇప్పటికీ పాటిస్తోందని, అయితే, భవిష్యత్తులో ఏం జరుగుతుందన్నది అప్పటి పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటుందని దేశ రక్షణ మంత్రి  రాజ్‌నాథ్ సింగ్ అన్నారు.


కంటెంట్: జయను అత్యవసర వార్డు నుంచి సాధారణ వార్డుకు మార్చినపుడు తీసిన వీడియో ఇదని వివరించారు.

దీన్ని శశికళ చిత్రీకరించారని తెలిపారు. ఆమెకు సరిగా చికిత్స అందించలేదన్నఆరోపణలు అవాస్తవమని ఆయన వివరించారు.

ఆమె నుంచి తాను ఈ వీడియోను తీసుకున్నానని చెప్పారు.

తమిళనాడు సీఎంగా ఉన్న జయలలిత ఏడాది కిందట తీవ్ర అనారోగ్యంతో చనిపోయారు.

ఆర్కే నగర్ ఉప ఎన్నిక నేపథ్యంలో ఈ వీడియోని తొలగించాలని ఈసీ ఆదేశించింది.

ఇతర కథనాలు

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)

\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

తమిళనాడు మాజీ సీఎం జయ ఆస్పత్రిలో ఉన్నపుడు తీసిన వీడియో అంటూ.. దినకరన్ వర్గం ఎమ్మెల్యే వెట్రివేల్ దీన్నివిడుదల చేశారు. దీన్ని మొదట పబ్లిష్ చేసిన బీబీసీ తెలుగు.. తర్వాత ఈసీ ఆదేశాల మేరకు తొలగించింది.


కంటెంట్: జయశంకర్‌తో లావ్రోఫ్

రెండు దేశాల మధ్య సంబంధాలపై సమీక్ష అనంతరం పత్రికా విలేకరుల సమావేశంలో సోమవారం ఆయన మాట్లాడారు.

మారుతున్న అంతర్జాతీయ పరిణామాల నడుమ భారత్, రష్యా సంబంధాల్లో ఎలాంటి మార్పులు రాబోతున్నాయి? రష్యా-భారత్‌ల మధ్య రక్షణ సంబంధాల బలోపేతంతో ఇతర దేశాలు ఆంక్షల విధించే ముప్పును ఏ కోణంలో చూడాలి? ముఖ్యంగా రష్యా నుంచి భారత్ ఎస్-400 క్షిపణి వ్యవస్థల కొనుగోలు ఒప్పందాన్ని ఎలా చూడాలి? అని లావ్రోఫ్‌ను ఓ విలేకరి ప్రశ్నించారు.

''భారత్, రష్యాల మధ్య బంధాలు చాలా విస్తృతమైనవి. వీటిని వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్య బంధాలుగా చెప్పుకోవచ్చు. ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ అధికారం చేపట్టాక.. ఈ వ్యూహాత్మక బంధాలు మరింత ప్రత్యేక వ్యూహాత్మక బంధాలుగా మారాయి. ఈ రెండు దేశాల మధ్య ప్రత్యేకమైన సంబంధాలున్నాయి. ఇవి చాలా వ్యూహాత్మకమైనవి. ఆర్థిక బంధాలు, ఆవిష్కరలు, సైనిక పరమైన సాంకేతికత ఇలా అన్నింటిలోనూ ఇవి కనిపిస్తాయి''అని లావ్రోఫ్ ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చారు.

''రష్యా అత్యధిక ప్రాధాన్యమిచ్చే నాలుగు మిత్రదేశాల్లో భారత్ కూడా ఒకటి. ఈ రెండు దేశాల మధ్య రాజకీయపరమైన సహకారం కూడా ఉంది. ఐక్యరాజ్యసమితి లేదా బ్రిక్స్ ఇలా ఎక్కడ చూసినా ఇది కనిపిస్తుంది. ఈ రెండు దేశాలు కలిసి అంతర్జాతీయ వేదికలపై చాలా కృషిచేశాయి. షాంఘై కోఆపరేషన్ కార్పొరేషన్‌లోనూ కలిసి పనిచేస్తున్నాం. సంబంధాలను మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లడమే లక్ష్యంగా మంత్రుల స్థాయితో మొదలుపెట్టి.. దేశాధిపతి, ప్రధాన మంత్రి స్థాయిల్లోనూ రెండు దేశాలు విస్తృత చర్చలు జరుపుతున్నాయి''అని ఆయన వివరించారు.

జయశంకర్‌తో లావ్రోఫ్

''మేం చాలా అంశాలపై లోతుగా చర్చలు జరుపుతాం. ఇండో పసిఫిక్ వ్యూహాలపైనా కలిసి పనిచేస్తున్నాం. ఇండో అంటే హిందూ మహాసముద్రం పరిధిలోని ప్రాంతాలు వస్తాయి. తూర్పు ఆఫ్రికా, పర్షియన్ గల్ప్‌లోని ప్రాంతాలను వీటికి కలిపి ఇండో పసిఫిక్ వ్యూహాలను సిద్ధంచేస్తున్నాం''అని ఆయన అన్నారు.

అయితే, ఇండో పసిఫిక్‌కు అమెరికా వేరే అర్థం చెబుతోంది. అమెరికా, ఆస్ట్రేలియా, జపాన్, భారత్‌లను ప్రధాన ఇండో పసిఫిక్ దేశాలుగా అమెరికా చెబుతోంది. ఇండో పసిఫిక్ ప్రాంతంలో స్వేచ్ఛాయుత వాతావరణం నెలకొల్పేందుకు వీటి మధ్య సుహృద్భావ వాతావరణం తప్పనిసరని అమెరికా విదేశాంగ మంత్రిగా పనిచేసిన మైక్ పాంపియో చెప్పారు. దక్షిణ చైనా సముద్రంలో సుస్థిర వాతావరణం నెలకొల్పేందుకు, చైనా దూకుడుకు అడ్డుకట్ట వేసేందుకు ఇది తప్పనిసరని ఆయన వివరించారు.

ఈ అంశంపై కూడా రష్యా విదేశాంగ మంత్రి...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

భారత్, రష్యాల మధ్య దూరం పెరుగుతోందనే వార్తల నడుమ భారత్ తమకు చాలా ప్రత్యేకమైనదని రష్యా విదేశాంగ మంత్రి సెర్గీ లావ్రోఫ్ చెప్పారు.


కంటెంట్: జయా బచ్చన్

‘‘కొన్ని దేశాల్లో ఇలాంటి ఘటనలు జరిగినప్పుడు ప్రజలే తగిన శిక్ష విధిస్తారు. నేను కాస్త కఠినంగా మాట్లాడుతున్నానని తెలుసు. కానీ, అలాంటి నేరగాళ్లను బహిరంగంగా కొట్టి చంపాలి’’ అని ఆమె అన్నారు.

‘‘ఈ తరహా ఘటనలపై ఎన్ని సార్లు మాట్లాడానో నాకే తెలియదు. నిర్భయ, కథువా, హైదరాబాద్‌లో జరిగిన విషయమైనా.. ప్రజలు ప్రభుత్వం నుంచి ఇప్పుడు కచ్చితమైన సమాధానాన్ని కోరుకుంటున్నారు. హైదరాబాద్‌లో ఆ ఘటన జరిగిన ప్రాంతంలో రక్షణ కల్పించడంలో ఎందుకు విఫలమయ్యోరో చెప్పాల్సిన బాధ్యత అక్కడి అధికారులపై లేదా? విధులు విస్మరించినవారిని తలదించుకునేలా చేయాలి’’ అని జయా వ్యాఖ్యానించారు.

సోమవారం పార్లమెంటులోని రెండు సభల్లోనూ ‘దిశ’ కేసు, మహిళ భద్రత అంశాలపై చర్చ జరిగింది.

వెంకయ్య నాయుడు

రాజ్యసభ ఛైర్మన్ వెంకయ్యనాయుడు కూడా ఈ అంశం గురించి ప్రసంగించారు.

‘‘హైదరాబాద్‌లో జరిగిన ఆ ఘటన మానవ విలువలకు మచ్చ. ఇది హైదరాబాద్‌కు సంబంధించిన విషయం మాత్రమే కాదు. దేశమంతటా ఇలాంటి ఘటనలు జరుగుతున్నాయి. మన సమాజంలో మహిళలకు ఉన్నత స్థానం ఉంది. ‘అసలు ఎందుకు ఇలాంటి నేరాలు జరుగుతున్నాయి? వాటిని ఎలా నివారించాలి?’ అనే అంశాలపై మనం చర్చించాల్సిన అవసరం ఉంది. న్యాయ వ్యవస్థ, ప్రభుత్వం, మనమంతా కలిసి దీనికి సమాధానం ఇవ్వాలి. చట్టాలు చేయడంతోనే పరిస్థితి మారదు’’ అని అన్నారు.

‘‘శిక్ష విధించిన తర్వాత కూడా ఏమవుతుందో మనం చూస్తున్నాం. అప్పీళ్లు, క్షమాభిక్ష.. ఇలాంటి వాళ్లకు మనం క్షమాభిక్ష పెట్టగలమా? ఆ ప్రక్రియలు ఇంకా ఎందుకు ఉండాలి? న్యాయవ్యవస్థలో మనం మార్పు తేవాలి. హైదరబాద్‌లో జరిగిందన్న కారణంతో మనం ఈ విషయం గురించి చర్చించట్లేదు. ఈ ఘటనను కేవలం ఓ నగరానికో, రాష్ట్రానికో ఆపాదిస్తే తప్పు. దేశమంతా ఇవి జరుగుతున్నాయి. ఇదొక సామాజిక రుగ్మత. మన విధానాల్లో  లోపాలున్నాయి. అకృత్యాలు చేసేవాడు, బాల నేరస్తుడు ఎలా అవుతాడు. ఈ అంశాన్ని కూడా మనం సమీక్షించాలి. దీనికి బిల్లు కాదు, రాజకీయ సంకల్పం కావాలి’’ అని వెంకయ్య నాయుడు వ్యాఖ్యానించారు.

‘‘ఏ ప్రాంతానిదో, పార్టీదో తప్పు కాదు. ఏ పార్టీ ప్రభుత్వమైనా, నాయకులైనా ఇలాంటి దుర్ఘటనలు జరగాలని కోరుకోరు. ఇప్పటివరకూ మనం ఎన్నో కఠినమైన చట్టాలను చేశాం. కానీ, వాటితోనే పరిస్థితి మారిపోదన్న విషయం చూస్తూనే ఉన్నాం. ఈ రోగాన్ని కూకటి వేళ్లతో సహా తొలగించేందుకు మొత్తం సమాజం ముందుకురావాలి. మొత్తం దేశం ముందుకురావాలి. ఇలాంటి ఘటనలు జరిగినప్పుడు.. మతం, పార్టీ అంటూ పక్షపాతం చూపించకూడదు’’...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

‘దిశ’ అత్యాచారం, హత్య కేసులాంటి ఘటనల్లో దోషులను బహిరంగంగా కొట్టి చంపాలని రాజ్యసభ‌లో ఎంపీ జయా బచ్చన్ వ్యాఖ్యానించారు.


కంటెంట్: జయ్ షా

ద వైర్ తన కథనంలో జయ్ షా కంపెనీ టర్నోవర్ ఒక్కసారిగా ఎలా పెరిగిందని ప్రశ్నించింది.

'ద వైర్' కథనాన్ని పేర్కొంటూ కాంగ్రెస్ అధికార ప్రతినిధి కపిల్ సిబల్, జయ్ షా కంపెనీ టర్నోవర్ ఏడాదిలోనే రూ.50,000 నుంచి రూ.80 కోట్లకు ఎలా పెరిగిందో చెప్పాలని డిమాండ్ చేశారు.

బీజేపీ అధికారంలోకి వచ్చిన ఏడాదిలోనే జయ్ షా కంపెనీ టర్నోవర్ 16 వేల రెట్లు పెరిగిందని ఆరోపించారు.

అమిత్ షా

కాంగ్రెస్ ఆరోపణలపై స్పందించిన పీయూష్ గోయల్.. 'ద వైర్' అమిత్ షా ప్రతిష్టను దిగజార్చడానికి ప్రయత్నిస్తోందని ఆరోపించారు.

ఆ పత్రికపై జయ్ షా పరువునష్టం దావా వేయనున్నట్లు వెల్లడించారు.

ద వైర్ ఏం రాసింది

అమిత్ షా కుమారుడి కంపెనీ ఆదాయం మోదీ ప్రధాని అయిన తర్వాత ఏడాదిలోనే 16000రెట్లు పెరిగిందని ద వైర్ ఒక కథనం రాసింది. రూ.50 వేల నుంచి రూ.80 కోట్లకు చేరిందని పేర్కొంది. లాభాలు వచ్చిన ఏడాదిలోనే నష్టాలను చూపిస్తూ జయ్ షా తన కంపెనీని మూసేశారని తెలిపింది.

పీయూష్ గోయల్ ఇంకా ఏమన్నారు?

సోషల్ మీడియాలో వ్యంగ్యాస్త్రాలు

'ద వైర్' కథనంపై సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా చర్చ జరిగింది. అనేకమంది 'అభివృద్ధి ఎక్కడుందో ఇప్పుడు తెలిసింది' అంటూ వ్యంగ్యాస్త్రాలు సంధించారు.

 ఈ కథనంపై ప్రధాని మోదీ ఎందుకు మౌనంగా ఉన్నారని సీపీఐ (ఎం) నేత సీతారాం ఏచూరి ప్రశ్నించారు.

''ఈ అక్రమాలు మోదీ దృష్టికి రాలేదా?'' అని ప్రశ్నాస్త్రం సంధించారు. మాజీ రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ కూతురు, కాంగ్రెస్ నాయకురాలు శర్మిష్ఠ ముఖర్జీ, ''బహుశా బీజేపీ చెబుతున్న అభివృద్ధి ఇదే కాబోలు'' అని ట్వీట్ చేశారు.

మహారాష్ట్ర కాంగ్రెస్ నేత షహజాద్ పూనావాలా, ''అమిత్ షా కుమారుని ఆదాయం రూ.50 వేల నుంచి ఏడాదిలో రూ.80 కోట్లకు చేరింది. ఆర్థిక వ్యవస్థ బాగుందని మోదీజీ విశ్వసించడంలో ఆశ్చర్యమేముంది'' అని ట్వీట్ చేశారు.

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్ లోనూ ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లోనూ సబ్‌స్క్రైబ్ చేసుకోండి.)

\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

అమిత్ షా కుమారుడు జయ్ షా ఆస్తి 16000 రెట్లు పెరిగిందని పేర్కొంటూ ద వైర్ కథనం రాసింది. దీంతో ఆ వెబ్‌సైట్ ఎడిటర్, రిపోర్టర్లపై  జయ్ షా వంద కోట్ల రూపాయల పరువునష్టం దావా వేయనున్నట్లు కేంద్ర రైల్వే మంత్రి పీయూష్ గోయల్ వెల్లడించారు.


కంటెంట్: జయ్‌శంకర్

అమెరికాలో వచ్చే అధ్యక్ష ఎన్నికల్లో డోనల్డ్ ట్రంప్‌ను సమర్థిస్తున్నట్లు మోదీ ఎంతమాత్రమూ చెప్పలేదని, ఆయన వ్యాఖ్యలను వక్రీకరించకూడదని భారత విదేశాంగ మంత్రి జయ్‌శంకర్ అన్నారు.

హ్యూస్టన్‌లో ట్రంప్‌తో కలిసి పాల్గొన్న కార్యక్రమంలోనే మోదీ 'అబ్‌కీ బార్ ట్రంప్ సర్కార్' అన్న వ్యాఖ్య చేశారు.

ప్రతిపక్ష పార్టీ కాంగ్రెస్ దీనిపై తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసింది. ట్రంప్ తరఫున ప్రచారం చేయడం ద్వారా భారత విదేశాంగ విధానాలను మోదీ ఉల్లంఘించారని ఆరోపించింది.

అయితే, ఈ అభ్యంతరాలన్నింటినీ జయ్‌శంకర్ తోసిపుచ్చినట్లు పీటీఐ వార్తా సంస్థ తెలిపింది

''ప్రధాని మోదీ అలా అనలేదు. అమెరికాలో జరిగిన గత అధ్యక్ష ఎన్నికల్లో 'అబ్‌కీ బార్ ట్రంప్ సర్కార్' అంటూ ట్రంప్ ప్రచారం నిర్వహించిన విషయాన్ని మాత్రమే ఆయన ప్రస్తావించారు. ఆ మాటలను వక్రీకరించడం సరి కాదు'' అని జయ్‌శంకర్ వ్యాఖ్యానించారు.

విదేశాంగ మంత్రి ఇచ్చిన ఈ వివరణపై కాంగ్రెస్ నాయకుడు రాహుల్ గాంధీ ట్విటర్‌లో స్పందించారు.

''మన ప్రధాని అసమర్థతను కప్పిపుచ్చినందుకు ధన్యవాదాలు జయ్‌శంకర్ జీ. ఆయన అతివినయంగా చేసిన సమర్థింపు వల్ల డెమోక్రాట్లతో (అమెరికా ప్రతిపక్ష పార్టీ) భారత్‌కు అంతరాలు పెరిగాయి.

మీ జోక్యంతో పరిస్థితి సర్దుకుంటుందని ఆశిస్తున్నా. దౌత్యం గురించి వారికి (మోదీకి) కొంచెం నేర్పించండి'' అని ట్వీట్ చేశారు.

మోదీ ఏం అన్నారు?

సెప్టెంబర్ 22న హ్యూస్టన్‌లో జరిగిన 'హౌడీ మోదీ' కార్యక్రమంలో డోనల్డ్ ట్రంప్‌తో కలిసి నరేంద్ర మోదీ పాల్గొన్నారు.

ఈ సందర్భంగా మోదీకి ఆహ్వానం పలుకుతూ ట్రంప్ మొదట ప్రసంగించారు. తనను తాను భారత్‌కు 'మంచి మిత్రుడి'గా వర్ణించుకున్నారు.

ఆ తర్వాత మోదీ ప్రసంగిస్తూ గత అధ్యక్ష ఎన్నికల్లో ట్రంప్ ప్రచారం గురించి ప్రస్తావించారు.

''ట్రంప్‌తో భారతీయులకు మంచి బంధం ఏర్పడింది. అధ్యక్ష అభ్యర్థిగా ఉన్నప్పుడు 'అబ్‌కీ బార్ ట్రంప్ సర్కార్' అంటూ మీరు పలికిన మాటలు మాకు స్పష్టంగా అర్థమయ్యాయి'' అని అన్నారు.

అధ్యక్ష ఎన్నికల సమయంలో డోనల్డ్ ట్రంప్ భారత సంతతి ప్రజలకు శుభాకాంక్షలు తెలియజేస్తూ ఓ ప్రచార వీడియోను విడుదల చేశారు. అందులో 'అబ్‌కీ బార్ ట్రంప్ సర్కార్' అంటూ ఆయన వ్యాఖ్యానించారు.

అంతకుముందు 2014లో జరిగిన భారత లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో బీజేపీ 'అబ్‌కీ బార్ మోదీ సర్కార్' అన్న నినాదంతో ప్రచారం నిర్వహించింది.

అయితే, ట్రంప్ తరఫున మోదీ ఎన్నికల ప్రచారం చేశారంటూ హౌడీ మోదీ కార్యక్రమం ముగిసిన తర్వాత...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

అమెరికాలోని హ్యూస్టన్‌లో కొన్ని రోజుల క్రితం జరిగిన 'హౌడీ మోదీ' కార్యక్రమంలో 'అబ్‌కీ బార్ ట్రంప్ సర్కార్' (ఈసారి ట్రంప్ ప్రభుత్వం) అంటూ ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ చేసిన వ్యాఖ్యలపై విదేశాంగ శాఖ వివరణ ఇచ్చింది.


కంటెంట్: జరార్ హైదర్ ఖాన్ పాకిస్తాన్ పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖలో సంయుక్త కార్యదర్శిగా పనిచేస్తున్నారని ఆ దేశ సమాచార శాఖ మంత్రి ఫవాద్ చౌదరి వెల్లడించారు.

పాకిస్తాన్ సివిల్ సర్వీసెస్‌లో ఉన్నతమైనదిగా చెప్పే బీ-20 స్థాయి అధికారి ఆయన. వేరే దేశానికి చెందిన ఒక దౌత్యాధికారి పర్సును దొంగిలించడంతో అంతర్జాతీయంగా పరువుపోయిందని.. జరార్ హైదర్ ఖాన్‌ను సస్పెండ్ చేశారని ఇస్లామాబాద్‌కు చెందిన పత్రిక 'ది న్యూస్' పేర్కొంది.

జరార్ హైదర్ ఖాన్ సస్పెన్షన్ ఉత్తర్వులు

సీసీ టీవీ ఫుటేజిలో ఏముంది?

ఆరు సెకండ్ల ఆ సీసీ టీవీ ఫుటేజి క్లిప్లింగ్‌లో జరార్ హైదర్ ఖాన్ పర్సును దొంగిలించినట్లు స్పష్టంగా కనిపించిందని 'డాన్' పత్రిక వెల్లడించింది. ఆర్థిక వ్యవహారాల విభాగంలో ఒక టేబుల్‌పై ఉన్న పర్సును ఆయన అటూఇటూ చూసి తన కోటు జేబులో పెట్టుకుని మెల్లగా నడుచుకుంటూ వెళ్లడం అందులో కనిపిస్తుంది.

పాకిస్తాన్‌లో ఇమ్రాన్ ఖాన్ ప్రభుత్వం ఏర్పడిన తరువాత కువైట్ నుంచి ఒక ప్రతినిధి బృందం వచ్చింది. రెండు దేశాల మధ్య వాణిజ్య సంబంధాలు పెంపొందించుకునే లక్ష్యంతో ఈ పర్యటన సాగింది.

ఇందులో భాగంగా పాక్-కువైట్ అధికారుల మధ్య ఆర్థిక వ్యవహారాల శాఖ కార్యాలయంలో జాయింట్ మినిస్టీరియల్ కమిషన్ భేటీ జరిగింది. సమావేశం ముగిశాక కువైట్ అధికారి ఒకరు తన పర్సును అక్కడే ఓ టేబుల్‌పై పెట్టి మర్చిపోయారు. కొద్దిసేపటి తర్వాత పర్సు కోసం వెనక్కు రాగా అక్కడ కనిపించలేదు. దీంతో సీసీ కెమేరా ఫుటేజి చూడగా అసలు విషయం బయటపడింది.

దీనిపై కువైట్ బృందం ఫిర్యాదు చేయడంతో విషయం వెలుగులోకి వచ్చింది.

దొంగిలించిన పర్సులో కాస్త ఎక్కువ మొత్తంలోనే కువైట్ దీనార్లు ఉన్నట్లు డాన్ పత్రిక రాసింది. ఈ ఘటనతో కువైట్ ప్రతినిధులు తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తంచేశారని పాక్ పత్రికలు రాశాయి.

మీడియా, సోషల్ మీడియాలో తప్పుడు ఫొటో

అయితే, పాకిస్తాన్‌లో ప్రధాన ప్రసార మాధ్యమాలు, సోషల్ మీడియాలో మాత్రం జరార్ హైదర్ ఖాన్‌కు బదులుగా పొరపాటున వేరే వ్యక్తి ఫొటోలు ప్రచురించాయి. అమెరికాలో నివసించే జియాద్ హైదర్ అనే సంబంధం లేని వ్యక్తి ఫొటోను ప్రచురించాయి.

జియాద్ హైదర్ వాషింగ్టన్ డీసీలో రిస్క్ అనలిస్ట్‌గా పనిచేస్తున్నారు.

ఇమ్రాన్ ఖాన్

పాకిస్తాన్‌కు నష్టం తప్పదా?

ఈ చోరీపై కువైట్ తీవ్ర ఆగ్రహంతో ఉన్నట్లు పత్రికలు రాస్తున్నాయి. అయితే, సత్వర విచారణతో దోషిని పట్టుకుని కువైట్ ఆగ్రహాన్ని తగ్గించాలని పాక్ అనుకుంటోంది.

పాక్‌లో పెట్టుబడులు పెట్టాలనుకున్న కువైట్...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

కువైట్ దౌత్యసిబ్బంది పర్సును దొంగిలించిన పాకిస్తాన్ ఉన్నతాధికారి ఒకరు ఇప్పుడు విచారణ ఎదుర్కొంటున్నారు. జరార్ హైదర్ ఖాన్ అనే అధికారి ఆ పర్సును దొంగిలిస్తుండడం సీసీ కెమేరాల్లో రికార్డవడంతో సోషల్ మీడియాలో ఇది వైరల్‌గా మారింది.


కంటెంట్: జర్నలిస్టు శ్వేతా రెడ్డి, నటి గాయత్రి గుప్తా హైదరాబాద్‌లోని వేర్వేరు పోలీస్ స్టేషన్లలో 'బిగ్ బాస్' నిర్వాహకులుగా చెబుతున్నవారిపై కేసులు పెట్టారు.

నిర్వాహకులు తమతో అసభ్యకరంగా మాట్లాడారని, 'బిగ్ బాస్' షో కోసం ఎంపిక చేసి తరువాత తీసుకోలేదని తమ ఫిర్యాదులో పేర్కొన్నారు.

స్టార్ మా కోఆర్డినేటర్లు రవికాంత్, రఘు, స్టార్ మా ముంబై హెడ్ అభిషేక్, స్టార్ మా ప్రొగ్రామింగ్ ప్రొడ్యూసర్ శ్యామ్‌లపై జులై 13న జి. శ్వేతా రెడ్డి బంజారాహిల్స్ పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేశారు.

పోలీసులు వారిపై ఐపీసీ సెక్షన్ 354 (మహిళను కించపరచడం) కింద కేసు నమోదు చేశారు.

మార్చి నుంచి ఇప్పటి వరకూ తనకు, బిగ్ బాస్ బృందానికీ మధ్య జరిగిన సంభాషణల్ని ఫిర్యాదులో పేర్కొన్న శ్వేత, జూన్ 4వ తేదీన హైదరాబాద్‌లోని శ్రీనగర్ కాలనీలో ఒక రెస్టారెంట్లో జరిగిన ఘటనను బీబీసీకి వివరించారు.

"మీరు బిగ్ బాస్‌ను ఎలా సంతృప్తి పరుస్తారు? మీరు ఆకర్షణీయంగా కనిపించడానికి లావు తగ్గాలి. ఆకర్షణీయంగా ఉంటేనే బిగ్ బాస్ ఇంప్రెస్ అవుతారు" అని శ్యామ్ తనతో అన్నారని తన   ఫిర్యాదులో పేర్కొన్నట్లు శ్వేత తెలిపారు.

మరోవైపు, జులై 14న రాయదుర్గం పోలీసు స్టేషన్లో ఫిర్యాదు చేశారు గాయత్రి గుప్త. అభిషేక్, రఘులపై ఈమె ఫిర్యాదు చేశారు.

"మార్చిలో బిగ్ బాస్ కోసం నాతో ఒప్పందం చేసుకుని, వంద రోజుల పాటు ఏ ప్రాజెక్టూ ఒప్పుకోవద్దని షరతు విధించారు. దానివల్ల ఎన్నో ఆఫర్లను వదులుకున్నాను. కానీ జూన్ 25న కాల్ చేసి, నేను షోలో ఉండకపోవచ్చని చెప్పారు. దీనివల్ల ఎంతో నష్టపోయాను" అని గాయత్రి తన ఫిర్యాదులో ఆరోపించారు.

"మీరు వంద రోజులు సెక్స్ లేకుండా ఎలా ఉంటారు అని అభిషేక్ అనే వ్యక్తి తుది చర్చల సమయంలో అడిగారు" అని తన ఫిర్యాదులో చెప్పారు గాయత్రి.

తాము ఇప్పుడు మళ్లీ ఆఫర్ వచ్చినా 'బిగ్ బాస్'కి వెళ్లబోమనీ, తమలా ఎవరికీ ఇలా కాకూడదనే ఫిర్యాదు చేసినట్టు బీబీసీతో చెప్పారు శ్వేత.

దీనిపై ‘స్టార్ మా’ స్పందించాల్సి ఉంది.

ప్రస్తుతం కేసు విచారణలో ఉందని, త్వరలోనే పూర్తి వివరాలు వెల్లడిస్తామని చెప్పారు బంజారాహిల్స్ పోలీసులు.

మరోవైపు బిగ్ బాస్ గేమ్ షోపై శ్వేతా రెడ్డి, గాయత్రి గుప్త రాష్ట్ర మానవ హక్కుల కమిషన్ కి ఫిర్యాదు చేశారు.

ఆరోపణల్ని ఖండించిన బిగ్ బాస్ బృందం

బిగ్ బాస్ 3 లైంగిక వేధింపుల ఆరోపణలను బిగ్ బాస్ బృందం ఖండించింది. శ్వేత, గాయత్రీలు చేసిన ఆరోపణలన్నీ తప్పని పేరు చెప్పడానికి ఇష్టపడని బృంద సభ్యులు ఒకరు బీబీసీతో అన్నారు. దీనిపై...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

'బిగ్ బాస్ 3' వివాదంలో చిక్కుకుంది. తమతో అసభ్యకరంగా మాట్లాడారంటూ ఇద్దరు మహిళలు 'బిగ్ బాస్ 3' నిర్వాహకులపై పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేశారు.


కంటెంట్: జర్నలిస్టుల గుర్తింపు రద్దు నిర్ణయాన్ని వెనక్కు తీసుకోవాలని తమకు ప్రధాని మోదీ ఆదేశించారని పీఐబీ ప్రిన్సిపల్ డీజీ ఫ్రాంక్ నోరానా వెల్లడించారు.

అంతకు ముందు విలేకరుల గుర్తింపునకు సంబంధించిన మార్గదర్శకాలను కేంద్రం సవరించింది.

నకిలీ వార్తలను ప్రచురించినట్లు లేదా ప్రసారం చేసినట్లు నిర్ధరణ అయితే సంబంధిత విలేఖరి గుర్తింపును తొలి ఉల్లంఘన కింద 6 నెలల పాటు రద్దు చేస్తారు.

రెండోసారీ అదే పని చేస్తే గుర్తింపు సంవత్సరం పాటు రద్దు చేస్తారు.

మూడోసారి తప్పు చేస్తే గుర్తింపును శాశ్వతంగా రద్దు చేస్తామని సమాచార, ప్రసార మంత్రిత్వశాఖ తెలియజేసింది.

నకిలీ వార్తలపై వచ్చే ఫిర్యాదులను పత్రికలకు సంబంధించినవయితే ప్రెస్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా (పీసీఐ) పరిశీలనకు, ఎలక్ట్రానిక్ మీడియాకు సంబంధించినవయితే న్యూస్ బ్రాడ్‌కాస్టర్స్ అసోసియేషన్ (ఎన్‌బీఏ) పరిశీలనకు పంపిస్తామని తెలిపింది.

ఫిర్యాదు నమోదు చేసినప్పటి నుంచి నిర్ణయం వెలువడేంతవరకు ఆ జర్నలిస్టు గుర్తింపును తాత్కాలికంగా నిలిపివేస్తామని చెప్పింది.

 ఈఅంశంపై కేంద్ర సమాచార, ప్రసార శాఖ మంత్రి సృతీ ఇరానీ స్పందిస్తూ.. నకిలీ వార్తలకు సంబంధించి కేంద్రం జారీ చేసిన మార్గదర్శకాలు చర్చకు దారి తీశాయని, దీనిపై పలు సంస్థలు, పలువురు పాత్రికేయులు తమ సూచనలు ఇవ్వడానికి ముందుకొచ్చారని తెలిపారు. మున్ముందు కూడా ఈ అంశంపై సలహాలు, సూచనలు, అభిప్రాయాలను తెలుసుకునేందుకు తాము సుముఖంగా ఉన్నామని చెబుతూ ఆమె ట్వీట్ చేశారు.

ఇవి కూడా చదవండి:

బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.

\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

నకిలీ వార్తలు పుట్టించినా, ప్రచారం చేసినా సంబంధిత పాత్రికేయుడి గుర్తింపు (అక్రెడిటేషన్)ను శాశ్వతంగా రద్దు చేయనున్నట్లు ప్రకటించిన ప్రభుత్వం ఆ నిర్ణయాన్ని వెనక్కి తీసుకుంది.


కంటెంట్: జర్నలిస్ట్ సిద్దిక్ కప్పన్‌ను బేషరతుగా విడుదల చేయాలని కేరళలో పోస్టర్లు అంటించారు

అంతకు కొన్ని రోజుల ముందు హాథ్‌రస్‌లోని బుల్‌గడి గ్రామంలో 19 ఏళ్ల దళిత యువతిపై నలుగురు అగ్రకుల యువకులు సామూహిక అత్యాచారం చేయడంతో ఆమె మరణించింది.

ఆ అమ్మాయిపై జరిగిన క్రూరమైన దాడి, ఆమె మరణం, కుటుంబ సభ్యుల అనుమతి తీసుకోకుండా రాత్రికి రాత్రే ఆమెకు దహన సంస్కారాలు జరిపించడం.. అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ముఖ్యాంశమైంది.

ఉదయం 10 గంటల ప్రాంతంలో ఆ యువతి ఇంటికి వెళ్లి ఆమె కుటుంబ సభ్యులను, ఇరుగుపొరుగు వారిని కలిశాను. నల్లటి పొడవాటి జుత్తు, చిరునవ్వుతో ఆ అమ్మాయి ఎంత చక్కగా ఉండేదో వాళ్లంతా చెప్పారు.

ఆమె శరీరం మీద అయిన గాయాల గురించి, బతికున్నపుడు, చనిపోయిన తరువాత కూడా ఆమె పట్ల పోలీసులు, ప్రభుత్వం వ్యవహరించిన తీరు గురించి చెప్పారు.

అదే రోజు సిద్దిక్ కప్పన్ అనే జర్నలిస్ట్ కూడా దిల్లీ నుంచి బుల్‌గడికి బయలుదేరారు. 41 ఏళ్ల   సిద్దిక్   మలయాళ పత్రిక ఆళిముఖంలో పని చేస్తున్నారు. గత తొమ్మిదేళ్లుగా దిల్లీలోనే ఉంటున్నారు.

అయితే, బుల్‌గడికి సిద్దిక్ ప్రయాణం నా ప్రయణం కన్నా భిన్నంగా సాగింది.

హథ్‌రస్‌కు 42 కిమీ దురంలో సిద్దిక్ కప్పన్‌ను, తనతో పాటూ అదే కారులో వస్తున్న మరో ముగ్గురిని అరెస్ట్ చేశారు.

గత వారానికి సిద్దిక్‌ను జైల్లో పెట్టి 150 రోజులు అవుతోంది.

సిద్దిక్ తన కుటుంబ సభ్యులకు, లాయర్‌కు అందించిన వివరాల ప్రకారం, తనను "ఈడ్చుకెళ్లి కర్రలతో తొడలపై చితకబాదారు. చెంపదెబ్బలు కొట్టారు. విచారణ పేరుతో సాయంత్రం 6 గంటల నుంచీ మర్నాడు పొద్దున్న 6 వరకు నిద్రపోనివ్వలేదు. ఇదంతా తీవ్ర మానసిక హింసకు గురి చేసింది."

డయాబెటిక్ పేషెంట్ అయిన సిద్దిక్‌ను మందులు కూడా వేసుకోనివ్వలేదు.

అయితే, పోలీసులు ఈ ఆరోపణలన్నింటినీ ఖండించారు. శాంతిభద్రతలకు ముప్పు కలిగించే కుట్రలో భాగంగా.. కుల విద్వేషాలు రెచ్చగొట్టి, అల్లర్లు సృష్టించాలనే ఉద్దేశంతో సిద్దిక్ హాథ్‌రస్ దారి పట్టారని, అందుకే ఆయన్ను అరెస్ట్ చేశామని పోలీసులు తెలిపారు. కారులో ఉన్న మిగతా ముగ్గురిపైన కూడా ఇవే నేరాలు మోపారు.

కారులో సిద్దిక్‌తో పాటూ ఉన్న మిగతా వ్యక్తులు కేరళకు చెందిన పాపులర్ ఫ్రంట్ ఆఫ్ ఇండియా (పీఎఫ్ఐ) సంస్థకు చెందిన వారని పోలీసులు తెలిపారు. పీఎఫ్ఐ రాజీ పడని నమ్మకాలతో కూడిన ఒక ముస్లిం సంస్థ.. ఉగ్రవాద బృందాలతో సంబంధాలు ఉన్నాయని తరచూ ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటూ ఉంటుంది. ఉత్తర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం కూడా అదే విశ్వసిస్తోంది.

భర్త...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

గత ఏడాది అక్టోబర్ 5వ తేదీ ఉదయం హాథ్‌రస్ కేసు కవర్ చెయ్యడానికి ఉత్తర్ ప్రదేశ్‌లోని ఆ గ్రామానికి వెళ్లాను.


కంటెంట్: జర్నలిస్ట్(ఒక ఇంటర్వ్యూలో): జవాన్లు దాడులు చేయడానికి సిద్ధమవుతున్నప్పుడు, ఆ రాత్రి మీరు నిద్రపోగలిగారా?

ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ: రోజంతా బిజీగా ఉన్నాను. రాత్రి 9 గంటలకు రివ్యూ (ఎయిర్ స్ట్రైక్ సన్నాహాల కోసం) చేశాను. తర్వాత 12 గంటలకు రివ్యూ చేశాను. మాకొక సమస్య ఎదురైంది. ఆ సమయంలో వెదర్(వాతావరణం) హఠాత్తుగా పాడైంది. చాలా వర్షం పడుతోంది.

"నిపుణులు(దాడులకు ) తేదీని మార్చాలనుకున్నారు. కానీ నేను 'ఇన్ని మేఘాలున్నాయి, వర్షం పడుతోందిగా, అందుకే మనం రాడార్ (పాకిస్తాన్) నిఘా నుంచి తప్పించుకోవచ్చు' అన్నాను. అందరూ వెళ్లాలా, వద్దా అనే సందిగ్ధంలో ఉన్నారు. 'నేను మేఘాలున్నాయిగా వెళ్లండి' అన్నా, అంతే, బయల్దేరారు (సైనికులు).

పిల్లలకు పరీక్షల టిప్స్ ఇచ్చిన ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలు ఫిజిక్స్ విద్యార్థులను గందరగోళంలో పడేశాయి.

మేఘాలుంటే, రాడార్ పనిచేస్తుందా, లేదా? అనేదే ఆ డైలమా.

అంటే బాలాకోట్ దాడుల సమయంలో మేఘాల వల్ల భారత సైన్యం సాంకేతిక ప్రయోజనం పొందిందని, భారత మిరాజ్ విమానం పాకిస్తాన్ రాడార్ పసిగట్టకుండా తప్పించుకుందని, లక్ష్యాలపై దాడులు చేయడంలో విజయవంతమైందని ప్రధానమంత్రి అన్నారు..

రాడార్‌కు ఎలాంటి వాతావరణంలో అయినా పనిచేసే సామర్థ్యం ఉంటుందని, సూక్ష్మ తరంగాల ద్వారా అది విమానాలను గుర్తిస్తుందని విద్యార్థులు ఇప్పటివరకూ ఫిజిక్స్ పాఠాల్లో నేర్చుకున్నారు.

సోషల్ మీడియాలో నరేంద్ర మోదీ చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలను వేళాకోళం చేస్తున్నారు. కొందరు ఆయనకు ఫిజిక్స్ చదవాలని కూడా సూచిస్తున్నారు.

సైన్స్ విషయాల నిపుణుడు పల్లవ్ బాగ్లా కూడా ప్రధాన మంత్రి మోదీ చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలు తప్పని అన్నారు.

ఆయన బీబీసీతో "నాకు తెలిసినంతవరకూ మేఘాల వల్ల రాడార్‌కు ఎలాంటి అడ్డంకి ఉండదు. దాని సూక్ష్మ తరంగాలు మేఘాల్లోంచి చొచ్చుకుని వెళ్తాయి, విమానాలను పసిగడతాయి. ప్రధాన మంత్రి మోదీ ఇలా అనడం సాంకేతికంగా పూర్తిగా తప్పు" అన్నారు.

మేఘాల వల్ల ఏ శాటిలైట్ లేదా ఫొటో తీసే ఉపకరణాలు పనిచేయడం ఆగిపోతాయో కూడా పల్లవ్ బాగ్లా వివరించారు.

"అంతరిక్షంలో ఆప్టికల్ శాటిలైట్(ఫొటోలు తీసే శాటిలైట్) మబ్బుల వల్ల, వెలుగు లేకపోవడం వల్ల ఫొటోలు తీయలేకపోతే, రాడార్ ఇమేజింగ్ శాటిలైట్‌ను అమరుస్తారు. దాంతో అది అంతరిక్షం నుంచి శక్తివంతమైన సూక్ష్మ తరంగాలను పంపిస్తుంది. అవి రిఫ్లెక్ట్ అయి తిరిగి వస్తాయి. దానివల్ల శాటిలైట్ తీసే ఫొటోలను మనం చూడచ్చు" అన్నారు.

అయితే ప్రధానమంత్రి తన...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

సందర్భం- బాలాకోట్ దాడులు


కంటెంట్: జర్మనీ పర్యటకుడు ఇనోలాంజ్

ఆ పర్యటకుల బృందం తర్వాత ఒక ప్రైవేట్ మెడికల్ క్లినిక్‌కు వెళ్లబోతోంది. వాళ్లు మాస్కోలోని పర్యటక స్థలాలను చూడ్డం కంటే ఎక్కువగా, ప్రపంచమంతా చర్చించుకుంటున్న రష్యా వ్యాక్సిన్ 'స్పుత్నిక్-వి' వేయించుకోవాలని అనుకుంటున్నారు.

పర్యటకుల ఆ బృందంలో ఎక్కువ మంది జర్మనీ నుంచి వచ్చినవారే ఉన్నారు. స్వదేశంలో వ్యాక్సినేషన్ మందకొడిగా సాగుతుండడంతో వాళ్లంతా నైరాశ్యంతో ఉన్నారు.

జర్మనీ నుంచి మాస్కో వచ్చిన ఆ పర్యటకుల్లో ఇనోలాంజ్ ఒకరు. బెర్లిన్‌కు చెందిన ఆయన బీబీసీతో మాట్లాడారు.

"జర్మనీలో రాబోయే రోజుల్లో నేను వ్యాక్సీన్ వేసుకోగలనని ఏ ఆశలూ లేవు. నా వంతు ఎప్పుడు రావచ్చని నేను, మా డాక్టరును అడిగితే, ఆయన అక్టోబర్ లేదా నవంబరులో అన్నాడు. అది కూడా నా మొదటి డోసు కోసం" అన్నారు.

 రష్యాలో 'స్పుత్నిక్ వి. టీకాను ప్రతి ఒక్కరికీ ఫ్రీగా వేస్తున్నారు. అయితే, ఇక్కడికి వచ్చే పర్యటకులు తమ మెడికల్ అపాయింట్‌మెంట్ కోసం 240 డాలర్ల నుంచి 265 డాలర్లు చెల్లించాల్సి వస్తోంది.

నార్వేలోని 'వరల్డ్ విజిటర్' అనే ట్రావెల్ అండ్ టూర్ కంపెనీ ఈ వ్యాక్సినేషన్ ట్రిప్స్ ఏర్పాటుచేస్తోంది. దీని నిర్వాహకులు పర్యటకుల ప్రతి అవసరాన్నీ చూసుకుంటున్నారు. అంటే, వారు వెళ్లే మెడికల్ క్లినిక్ నుంచి వాక్సినేషన్ అపాయింట్‌మెంట్స్, వాళ్ల రాకపోకలు, వసతి అన్ని ఏర్పాట్లూ చేస్తున్నారు.

ఈ ట్రావెల్ కంపెనీ వ్యాక్సీన్ రెండు డోసులు వేసుకోడాని వీలుగా రెండు సార్లు రాకపోకలు, ఉండడానికి ఒక ప్యాకేజ్ ఆఫర్ చేస్తోంది. పర్యటకుల్లో ఎవరైనా రెండో డోసు వరకూ రష్యాలోనే ఉండాలనుకుంటే, దానికి కూడా ఏర్పాట్లు చేస్తోంది.

రష్యా వచ్చే పర్యటకులు రాపిడ్ కోవిడ్ టెస్ట్‌లో నెగటివ్ వచ్చినట్టు సర్టిఫికెట్ చూపించాలి. ఆ టెస్ట్ రిపోర్ట్ 72 గంటలకంటే ముందుది అయ్యుండకూడదు. ఇతర దేశాల నుంచి వచ్చే వారు క్వారంటీన్‌లో ఉండాలని రష్యాలో ఎలాంటి నిబంధనలేవీ లేవు.

ట్రావెల్ అండ్ టూర్ కంపెనీ యజమానుల్లో అల్బర్ట్ సిగల్ ఒకరు. ఆయన బీబీసీతో మాట్లాడారు.

"43 మంది పర్యాటకుల మొదటి బృందం ఏప్రిల్ 16న రష్యా చేరుకుంది. ఆ తర్వాత మాకు 600కు పైగా బుకింగ్స్ వచ్చాయి" అన్నారు.

నిబంధనల గందరగోళం

ఇనోలాంజ్ 'బెర్లిన్ స్టోరీ' మ్యూజియం డైరెక్టర్. ఆయన అప్పుడప్పుడు ఇరాక్‌లోని కుర్దిస్థాన్ ప్రాంతానికి వెళ్తుంటారు. అక్కడ కరోనా వ్యాప్తి కేసులు చాలా ఎక్కువగా ఉన్నాయి. అక్కడ శరణార్థుల కోసం ఆయన సహాయ కార్యక్రమాల్లో పాల్గొంటూ ఉంటారు.

అయితే,...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

ఇది ఏప్రిల్ మూడో వారంలో జరిగింది. మాస్కోలో ఉన్న ఒక పర్యటకుల బృందం తర్వాత ఏం చేయాలో ప్లాన్స్ వేస్తోంది. వాళ్లు నగరంలో ఏ ప్రాధాన్యం లేని ఒక ప్రాంతం గురించి మాట్లాడుకున్నారు.


కంటెంట్: జర్మనీ ఫొటోగ్రాఫర్ జెస్కో డెన్జె ఈ చిత్రాన్ని తీశారు

ఈ ఫొటోలో ఉన్నది ఎవరెవరు? సదస్సులో ఏర్పడ్డ ప్రతిష్టంభనపై వారి వైఖరి ఏంటి?

1. డొనాల్డ్ ట్రంప్, అమెరికా అధ్యక్షుడు

అమెరికా మిత్రపక్షాలు.. యురోపియన్ యూనియన్, మెక్సికో, కెనడాల నుంచి వచ్చే స్టీలు దిగుమతులపై 25 శాతం, అల్యూమినియం దిగుమతులపై 10 శాతం సుంకాలు విధించి డొనాల్డ్ ట్రంప్ అందరినీ షాక్‌కు గురి చేశారు. ఇప్పుడు ఆయా దేశాలన్నీ ప్రతీకార చర్యలు తీసుకుంటామని బెదిరిస్తున్నాయి. ఈ ప్రభావం సదస్సుపై పడింది. అమెరికా అధ్యక్షుడు ఏకాకి అయ్యారు. అందరికంటే ముందే ట్రంప్ సదస్సును వీడి వెళ్లిపోయారు. అమెరికా ఒక ‘పిగ్గీ బ్యాంకు, అందరూ దాన్ని దోచుకోవాలనుకుంటున్నారు’ అని ఆయన ఫిర్యాదు చేశారు.

తర్వాత కెనడా ప్రధానమంత్రి జస్టిన్ ట్రూడోపై ట్రంప్ మండిపడ్డారు. ఆయన ‘‘నిజాయితీలేని, బలహీన’’ వ్యక్తి అని, ‘అబద్ధపు ప్రకటనలు’ చేస్తున్నారంటూ ట్రంప్ ట్వీట్లు చేశారు. ఒక విలేకరుల సమావేశంలో అమెరికా సుంకాలను తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తున్నానంటూ ట్రూడో చెప్పిన తర్వాత ట్రంప్ ఇలా స్పందించారు.

2. జాన్ బోల్టన్, అమెరికా జాతీయ భద్రతా సలహాదారు

అమెరికా అధ్యక్షుడికి అత్యున్నత భద్రతా సలహాదారుగా జాన్ బోల్టన్ నియమితులై మూడు నెలలే గడిచాయి. అయినప్పటికీ ఆయన తనదైన ముద్ర వేసేశారు. ఈ సుంకాలు విధించటానికి ముఖ్య కారణం ‘జాతీయ భద్రతా కారణాలు’ అని ట్రంప్ చెబుతుండగా, దీనికి బోల్టన్ గట్టిగా మద్దతిస్తున్నారు.

3. కజుయుకి యమజాకి, జపాన్ విదేశీ వ్యవహారాల సీనియర్ డిప్యూటీ మినిస్టర్

జూలై 2017లో ఆయన పదోన్నతిపై ఈ బాధ్యతలు చేపట్టారు. ఈ మధ్యనే జపాన్ బృందంతో కలసి పాకిస్తాన్ వెళ్లారు. జపాన్, చైనా, దక్షిణ కొరియాలతో కలసి సియోల్‌లో చర్చలు జరిపి ‘ఫ్రీ ట్రేడ్ అగ్రిమెంట్’ (ఆంక్షల్లేని వర్తక ఒప్పందం)ను ప్రతిపాదించారు.

4. షింజో అబే, జపాన్ ప్రధాన మంత్రి

అమెరికా సుంకాలకు వ్యతిరేకంగా ప్రతీకార చర్యలు తీసుకునే అంశంలో భాగం కావటానికి ఆయన చాలా ఒత్తిడి ఎదుర్కొన్నారు. దీంతో ఆయన ఇబ్బందికరమైన పరిస్థితిలోకి నెట్టబడ్డారు.. అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్‌తో సత్సంబంధాన్ని పెంచుకోవటానికి ఆయన చాలా కష్టపడ్డారు. ట్రంప్ అధ్యక్షుడైన తర్వాత వీరిద్దరూ కనీసం 10 సార్లు కలిశారని చెబుతారు.

5. యశుతోషి నిషిముర, జపాన్ డిప్యూటీ చీఫ్ క్యాబినెట్

జపాన్‌లోని అధికార పార్టీ ఎంపీ. ఒకప్పుడు అంతర్జాతీయ వర్తక, వ్యాపార మంత్రిత్వ శాఖలో పనిచేశారు.

6. ఏంగెలా మెర్కెల్, జర్మన్...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

పారిశ్రామికంగా శక్తిమంతమైన ఏడు దేశాల కూటమి జీ7 శిఖరాగ్ర సదస్సులో అనుకున్నట్లుగానే ఇబ్బందికర సన్నివేశాలు చోటు చేసుకున్నాయి. అయితే, జర్మనీ ఛాన్స్‌లర్ ఏంగెలా మెర్కెల్ అధికారిక అకౌంట్ ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌లో పెట్టిన ఒక ఫొటో అందరి దృష్టీ ఆకర్షించింది.


కంటెంట్: జర్మనీ రాజధాని బెర్లిన్‌కు చెందిన ఈ ఇద్దరు పర్యటకుల్లో ఒకరి వయసు 32 ఏళ్లు, మరొకరి వయసు 35.

వెనిస్‌లో గ్రాండ్ కెనాల్‌పై ఉన్న అత్యంత పురాతనమైన నాలుగు వంతెనల్లో రియాల్టో బ్రిడ్జి ఒకటి.

దీని మెట్లపై ఈ ఇద్దరు పర్యటకులు కాఫీ చేసుకొంటుండగా ఆ మార్గంలో వెళ్తున్న ఒక వ్యక్తి చూసి పోలీసులకు సమాచారమిచ్చారు.

వెనిస్‌ను ఏటా దాదాపు మూడు కోట్ల మంది సందర్శిస్తారు.

కొన్ని స్థలాల్లో పిక్నిక్ జరుపుకోవడం, బహిరంగ ప్రదేశాల్లో చొక్కా ధరించకపోవడం లాంటి చర్యలను నేరాలుగా పరిగణిస్తూ వెనిస్ గతంలో ఒక చట్టాన్ని తీసుకొచ్చింది.

వెనిస్ మేయర్ లూగీ బ్రుగ్నారో మాట్లాడుతూ- వెనిస్‌కు వచ్చేవారు నగరాన్ని గౌరవించాల్సిందేనని చెప్పారు. ఇక్కడికి వచ్చి ఇష్టమొచ్చినట్లు చేద్దామనుకొనే, పద్ధతితెలియని వ్యక్తులు ఈ విషయాన్ని అర్థం చేసుకోవాలని వ్యాఖ్యానించారు. ఈ ఇద్దరు పర్యటకుల విషయంలో పోలీసులకు ధన్యవాదాలు తెలిపారు.

వెనిస్‌కు పర్యటకులు పోటెత్తుతుండటంపై స్థానిక ప్రజలు చాలా కాలంగా అసంతృప్తి, వ్యతిరేకత వ్యక్తంచేస్తున్నారు. పర్యటకుల తాకిడితో వెనిస్ స్వభావం దెబ్బతింటోందని వారు వాపోతున్నారు.

ఈ క్రమంలో వెనిస్‌లో స్వల్ప కాలం ఉండే పర్యటకుల నుంచి దాదాపు పది యూరోల (దాదాపు రూ.770 ) వరకు ప్రవేశ రుసుము వసూలు చేసేందుకు అధికార యంత్రాంగానికి గత ఏడాది డిసెంబరులో అనుమతి లభించింది.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి)

\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

ఇటలీలోని ప్రఖ్యాత పర్యటక నగరం వెనిస్‌లో పురాతన వారధి రియాల్టో బ్రిడ్జి మెట్లపై ట్రావెల్ కుకర్‌తో కాఫీ చేస్తున్న ఇద్దరు జర్మనీ పర్యటకులను పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకున్నారు. వీరికి 950 యూరోలు అంటే సుమారు రూ.73,500  జరిమానా విధించారు. వెనిస్ వీడి వెళ్లాలని వీరికి నిర్దేశించారు.


కంటెంట్: జర్మనీతో పోరుకు భారత సైనికులు ఫ్రాన్స్‌లో అడుగుపెట్టినప్పుడు ప్రజలు వారిని చప్పట్లు, నినాదాలతో ఉత్తేజపరిచారు. ఆ యుద్ధం భీకరంగా సాగింది. చాలా మంది భారత సైనికులు ఆ యుద్ధంలో చనిపోయారు.

ఇవి కూడా చదవండి

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)

\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో పది లక్షలకు పైగా భారత సైనికులు బ్రిటన్ తరఫున పోరాడారు. వారి పోరాటం వల్లే ఆ యుద్ధంలో బ్రిటన్ గెలిచింది.


కంటెంట్: జర్మనీలోని హీడెల్‌బర్గ్‌లో ఒక కంప్యూటర్ కంపెనీని ప్రారంభిస్తున్న తొలిరోజులవి.

మాది స్కాట్లాండ్. మా దేశంలో వారాంతాల్లో పబ్‌లకెళ్లటం, మందుకొట్టడం మామూలే. కానీ, వీకెండ్స్‌లో బట్టలు విప్పేసి, ఆరు బయట కూర్చుంటానని కలలో కూడా అనుకోలేదు.

ఈ సంస్కృతితో నేను షాక్ తిన్నాను. కానీ, జర్మనీ, హోలాండ్, ఫిన్లాండ్ దేశాల్లో మాత్రం కొలీగ్స్‌తో కలిసి ఆవిరి స్నానాలు చేయటం చాలా సామాన్యమైన విషయం. ఫిన్లాండ్‌లో అయితే, మన బాస్‌ను కూడా బట్టల్లేకుండా చూడటం మామూలే.

ఆఫీసుల్లో సానాలు.. స్నానాలూ

''ఫిన్లాండ్‌లో అందరూ సమానమే. సామాజిక కట్టుబాట్లు కఠినంగా ఉండవు. బాస్‌తో కలిసి నగ్నంగా.. కబుర్లాడుకోవటం అనేది సాధారణ విషయం. ఆవిరి స్నానాల గదిలో హోదాలూ, జీతాల అడ్డుగోడలు ఉండవు'' అని హెల్సింకిలోని ఫిన్నిష్ సానా సొసైటీ ఛీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ కటారినా స్టిర్మన్ చెప్పారు.

55 లక్షల జనాభా ఉన్న ఈ దేశంలో ప్రతి ఇద్దరికీ ఒక ఆవిరి స్నానాల గది ఉంటుంది. దీన్ని సానా అని పిలుస్తారు. చాలా కంపెనీలు తమ ఆఫీసుల్లోనే వీటిని ఏర్పాటు చేసుకున్నాయి.

అయితే, వీటిలోకి వెళ్లాలంటే కచ్చితంగా బట్టలు విప్పాల్సిందే. ఒంటిమీద టవల్, స్విమ్‌సూట్‌లు కూడా ఉండకూడదు.

ఫిన్లాండ్, జర్మనీ దేశాల్లో చాలా ఆఫీసుల్లో, జిమ్‌ల్లో కూడా సానాలు ఉంటాయి

మొదట్లో ఈ సంస్కృతి తనకు వింతగా అనిపించిందని, బట్టలు విప్పి మాట్లాడటానికి ఇబ్బంది పడేవాడినని బెల్జియంకు చెందిన క్రిస్టాఫ్ మిన్నెర్ట్ చెప్పారు.

అయితే, మూడేళ్లు దీనికి అలవాటు పడిన తర్వాత తన టీమ్‌తో కలిసి ప్రతివారం రెండు, మూడు గంటలు ఆవిరి స్నానాల గదిలో గడుపుతున్నానని చెప్పారు.

అలా నగ్నంగా కూర్చునే ఆఫీసులో పని గురించి మాట్లాడుకుంటామని, ఏమైనా మంచి ఐడియాలు చర్చకు వస్తే వాటిని వాడుకుంటామని మిన్నెర్ట్ తెలిపారు.

సానాల్లోనే సెలబ్రేషన్స్

ఫిన్లాండ్‌లో చలి ఎక్కువగా ఉంటుంది. దీంతో చాలామంది ఆవిరి స్నానాలను ఇష్టపడతారు.

ఐదు రోజుల కష్టాన్ని మర్చిపోయేలా సానాలో వెచ్చటి ఆవిరి స్నానంతో కొత్త ఉత్సాహం వస్తుందని చాలామంది ఉద్యోగులు అంటుంటారు.

ప్రముఖ మొబైల్‌ఫోన్ల కంపెనీ నోకియాకు ఫిన్లాండ్‌లో మూడు ఆఫీసులు ఉన్నాయి. ఆ మూడింటిలోనూ సానాలున్నాయి.

కంపెనీ విజయాలను, ముఖ్యమైన రోజులను కూడా రెస్టారెంట్లకు, పబ్‌లకు వెళ్లకుండా సానాల్లోనే సెలబ్రేట్ చేసుకుంటారు.

’’సానాలో బట్టలు ఉండవు. హోదాలు ఉండవు. ఇగోలు కూడా ఉండవు. మీ ఆలోచనలు, మీ మాటలు మాత్రమే ఉంటాయి. ఎదుటివాళ్లకు కూడా ఇదే...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

ఆవిరి స్నానం చేసే గదిలో.. చెక్కబల్ల మీద.. తొడలు తగిలేలా.. ఒంటిమీద చిన్న గుడ్డ ముక్క కూడా లేకుండా.. నగ్నంగా మా బాస్‌తో తొలిసారి నేను కూర్చున్న రోజును ఎప్పటికీ మర్చిపోలేను.


కంటెంట్: జలియన్‌వాలా బాగ్ ఉదంతంలో వెయ్యిమందికి పైగా భారతీయులు బ్రిటిష్ తూటాలకు బలైపోయారు.

మాన్‌గఢ్ ఉదంతంలో 1500 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారని చెబుతారు.

స్థానిక రాజ్యాల సైనికుల సహాయంతో ఆంగ్లేయులు పకడ్బందీగా ప్రణాళిక రచించి మాన్‌గఢ్ కొండపైకి చేరిన వేలాదిమందిపై బుల్లెట్ల వర్షం కురిపించారు.

ఈ సంఘటన జలియన్‌వాలా బాగ్ ఉదంతం కన్నా పెద్దది అని సాహిత్యకారులు, చరిత్రకారులు, స్థానికులు కూడా పేర్కొన్నారు.

కానీ, ఈ దుర్ఘటన చరిత్రపుటల్లో చోటు దక్కించుకోలేదు.

రాజస్థాన్ రాజధాని జైపూర్‌కు 550 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఆదివాసీలు అధికంగా నివసించే బన్స్వారా జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం నుంచీ 80 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది మాన్‌గఢ్ కొండ.

ఆనందపురి పంచాయతీ సమితి ప్రధాన కార్యాలయం నుంచీ ముందుకు వెళుతూ ఉంటే నాలుగు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఈ కొండ కనిపిస్తుంది.

108 సంవత్సరాల క్రితం జరిగిన ఊచకోతకు ఆ కొండే సాక్ష్యం.

స్థానికులు దాన్ని మాన్‌గఢ్ ధామ్ అని పిలుస్తారు. ఈ ప్రాంతం 80 శాతం రాజస్థాన్‌లో, 20 శాతం గుజరాత్‌లో ఉంది.

మాన్‌గఢ్ కొండ ఎత్తు 800 మీటర్లు. దీని చుట్టూ అడవి ఉంది.

ఈ కొండపై మారణకాండ జరిగిన తరువాత సుమారు 80 ఏళ్ల వరకూ ఈ ప్రాంతాన్ని ఎవరూ పట్టించుకోలేదు.

గత రెండు దశాబ్దాలలో ఇక్కడ అమరవీరుల స్మారక చిహ్నం, మ్యూజియం నిర్మించారు. రోడ్డు వేశారు.

గత ఇరవై ఏళ్లల్లోనే మాన్‌గఢ్ చరిత్ర ప్రజలకు తెలియడం మొదలైంది.

ఇక్కడ ఊచకోత జరిగిందన్న విషయాన్ని ప్రభుత్వం కూడా చాలా ఆలస్యంగా గుర్తించింది.

మాన్‌గఢ్ ఊచకోత జరిగిన దాదాపు ఎనిమిది దశాబ్దాల తరువాత 1999 మే 27న.. ఈ ఘటనలో మరణించిన వారి జ్ఞాపకార్థం రాజస్థాన్ ప్రభుత్వం ఇక్కడ అమరవీరుల స్మారక స్థూపాన్ని నిర్మించింది. దాంతో ఈ ప్రాంతానికి గుర్తింపు వచ్చింది.

ఈ ప్రాంతపు చరిత్ర తెలుసుకోవడానికి బన్స్వారా ఎమ్మెల్యే, మాజీ గిరిజనాభివృద్ధి శాఖ మంత్రి మహేంద్రజీత్ సింగ్ మాలవీయ కొంత కృషి చేశారు.

"నేను మంత్రిగా ఉన్నప్పుడు ఐదుగురు సభ్యుల కమిటీ ఏర్పాటు చేసి,  దిల్లీ నేషనల్ ఆర్కైవ్స్ నుంచీ ఈ ప్రాంతం చరిత్రను సేకరించడానికి ప్రయత్నించాను. మెల్లి మెల్లిగా దీని చరిత్ర ప్రజలకు తెలుస్తోంది. ఇది సంతోషించాల్సిన విషయం" అని మహేంద్రజీత్ తెలిపారు.

మాన్‌గఢ్ కొండపై గోవింద గురు విగ్రహం, ఒక ధుని ఉన్నాయి. మాన్‌గఢ్ చరిత్ర తెలిపే సమాచారం శిలాఫలకాలపై చెక్కి ఉంది.

మాన్‌గఢ్ మారణకాండ ఎలా జరిగిందంటే..

దుంగార్‌పూర్ జిల్లాలోని బన్సియా (వేద్సా) గ్రామానికి చెందిన...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

జలియన్‌వాలా బాగ్ మారణకాండకు ఆరేళ్ల ముందు రాజస్థాన్, గుజరాత్ సరిహద్దుల్లో మాన్‌గఢ్ కొండ మీద జరిగిన ఊచకోత గురించి చాలా తక్కువ మందికే తెలుసు.


కంటెంట్: జవాబు: 24 ఏళ్ల తర్వాత శరీరం సహకరించడంలేదు. రోజూ ఉదయాన్నే లేవడం, శరీరాన్ని దృఢంగా ఉంచుకోవడం అంత సులుభం కాదు. ఒక దశకు వచ్చిన తర్వాత విశ్రాంతి కావాలని మన శరీరమే చెబుతుంది.

జిమ్‌కి వెళ్లకుండా ఇంట్లో టీవీ చూస్తూ కూర్చుంటే బాగున్నట్లు అనిపిస్తోంది. అప్పుడు ఆలోచించడం మొదలుపెట్టాను. ప్రత్యేకించి భారత్‌లో వెస్టిండీస్ మ్యాచ్‌ల షెడ్యూల్ ప్రకటించాక ఇక క్రికెట్ నుంచి బయటకు వెళ్లేందుకు ఇదే సరైన సమయం అనిపించింది.

దాంతో చివరి మ్యాచ్‌ని ముంబయిలో నిర్వహించాలని బీసీసీఐని కోరాను. ఎందుకంటే ముంబయిలో అయితే మా అమ్మ కూడా వచ్చి ఆ మ్యాచ్‌ని చూడగలరు

బీబీసీ: ఓ కర్ర ముక్కతో బంతిని పరుగులు పెట్టించే వ్యక్తిగా మీకు మంచి గుర్తింపు ఉంది. అది మిమ్మల్ని ఎందుకు ఇంతపెద్ద సెలబ్రెటీగా చేసింది?

జవాబు: దాని వెనకున్న కారణం ఏమిటో నాకు తెలియదు. నా బ్యాటింగ్ శైలిని ప్రజలు ఇష్టపడుతుండొచ్చు.

నాకు చాలామంది ఇష్టం. సునీల్ గవాస్కర్ నా హీరో, వివ్ రిచర్డ్ నా హీరో. ఎప్పుడూ వాళ్లను హీరోలుగానే భావిస్తాను. అందుకే క్రికెట్ ఆడటం ప్రారంభించాను. వాళ్లలా నేను కూడా అవ్వాలని ఉండేది.

బీబీసీ: మీరు వారికంటే పైకి ఎదిగారు. ప్రజల్లో ఆందోళనను నివారించే చక్కని మందు మీరు అని ఓ ప్రముఖ పాత్రికేయుడు వ్యాఖ్యానించారు. మీరేమంటారు?

జవాబు: దానికి నేను నో అని చెబుతాను. ప్రజలు ఊహించని స్థాయిలో నాకు మద్దతుగా నిలిచారు. వాళ్ల ఆదరణ వల్లే నా 24 ఏళ్ల ప్రయాణం సాగింది.  అది నేను మరచిపోలేను.

నాకు సాధ్యమైనంత కృషి చేశాను. ఆరేడు ఏళ్ల వయసు నుంచే క్రికెట్‌తో ప్రేమలో పడ్డాను. అప్పుడు సరదాగా ఆడేవాడిని. 11 ఏళ్లు వయసు వచ్చాక క్రికెట్ బాగా ఆడాలని అనుకున్నా. ఇక 1983లో భారత్ ప్రపంచ కప్ గెలుచుకున్న తర్వాత, అలా నేను కూడా ఆడాలని అనిపించింది.

అప్పటి నుంచే నా రియల్ క్రికెట్ ప్రారంభమైంది. ఆ తర్వాత నేను మరోటి ఆలోచించలేదు. దేశం కోసం ఆడుతుంటే ఆనందంగా అనిపించింది.

బీబీసీ: అభిమానులు మిమ్మల్ని విపరీతంగా పొగుడుతున్నారు. ఆరాధిస్తున్నారు. మీరెలా ఫీలవుతున్నారు?

జవాబు: నేను ఈ రిటైర్మెంట్ నిర్ణయం తీసుకున్నపుడు ఇలాంటి స్పందన వస్తుందని ఏనాడూ ఊహించలేదు.

ఇది మనం ప్లాన్ చేయగలిగేది కాదు. ఇదంతా దేవుడి రచన. అలా జరిగిపోయింది. ఇది నా జీవితాంతం గుర్తుంటుంది.

బీబీసీ: మీ అభిమానులు ఇంతగా పొగడటం ప్రమాదకరమా?

జవాబు: ప్రజలు మనస్ఫూర్తిగా అభినందించటం ప్రమాదకరమని అనుకోవట్లేదు. దాన్ని ఓ ఆశీర్వాదంగా తీసుకున్నాను. అదే నా బలం....\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

భారత క్రికెట్ ‘దేవుడు’ సచిన్ తెందూల్కర్ పుట్టిన రోజు ఏప్రిల్ 24. దాదాపు పాతికేళ్లు క్రికెటే శ్వాసగా ఆడిన సచిన్ 2013 నవంబర్‌లో ఆట నుంచి రిటైర్ అయ్యారు. ఆ సందర్భంగా సచిన్‌ను బీబీసీ ఇంటర్వ్యూ చేసింది. నేడు సచిన్ పుట్టిన రోజు సందర్భంగా ఆ ఇంటర్వ్యూ సారాంశం ఇదీ...

బీబీసీ : సచిన్ మీరు ఎందుకు రిటైర్ అవుతున్నారు?


కంటెంట్: జసిందా ఆర్డెన్, క్లార్క్ గేఫోర్డ్‌ల పెళ్లి నిశ్చయమైంది

ప్రధాని జసిందా ఆర్డెన్ శుక్రవారం ఒక కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నపుడు ఆమె ఎడమచేతి మధ్య వేలికి వజ్రపు ఉంగరం కనిపించిన తర్వాత ఆమె, ఆమె సహచరుడి పెళ్లి నిశ్చయమైందన్న వార్తలు వచ్చాయి.

ఆమె చేతికి వజ్రపు ఉంగరం గమనించిన ఒక జర్నలిస్ట్ ఈ విషయమై ప్రధానమంత్రి కార్యాలయాన్ని సంప్రదించగా.. ఈ జంటకు ఈస్టర్ పండుగ సందర్భంగా నిశ్చితార్థం జరిగిందని ప్రధాని అధికార ప్రతినిధి ఒకరు చెప్పారు.

ప్రధాని జసిందా, ఆమె సహచరుడు క్లార్క్‌ల మొదటి బిడ్డ గత ఏడాదిలో జన్మించింది. ఆ పాపకు నీవ్ తె అరోహా అని నామకరణం చేశారు.

ఉన్నత పదవిలో ఉండగా బిడ్డకు జన్మనిచ్చిన రెండో ప్రపంచ నాయకురాలు జసిందా. పాకిస్తాన్‌కు రెండు పర్యాయాలు ప్రధానమంత్రిగా పనిచేసిన బేనజీర్ భుట్టో అధికారంలో ఉండగా బిడ్డకు జన్మనిచ్చిన తొలి ప్రపంచ నాయకురాలిగా చరిత్ర సృష్టించారు.

జసిందా, క్లార్క్ జంటకు గత ఏడాది కూతురు పుట్టింది

క్లార్క్ గేఫోర్డ్‌ను పెళ్లి చేసుకోవాలని ప్రపోజ్ చేస్తారా అని బీబీసీ ప్రతినిధి విక్టోరియా డెర్బీషైర్ ఈ ఏడాది జనవరిలో ప్రధాని జసిందాను ప్రశ్నించారు.

''లేదు. నేను అడగను. ఈ ప్రశ్న గురించి అతడు స్వయంగా బాధ, వేదన అనుభవించాలన్నది నా కోరిక'' అని జసిందా బదులిచ్చారు.

గేఫోర్డ్ ఇంటి వద్ద ఉండి పిల్లల సంరక్షణ బాధ్యతలు చూసుకునే తండ్రి పాత్ర చేపడారని ఆమె చెప్పారు.

''నేను చాలా చాలా అదృష్టవంతురాలిని'' అని ఆమె రేడియో న్యూజిలాండ్‌తో పేర్కొన్నారు.

 ''నాతో పాటు నడిచే ఒక భాగస్వామి నాకు ఉన్నారు. ఆయన ఒక తండ్రి కనుక.. ఈ ఉమ్మడి బాధ్యతలో అధిక భాగం చేపడుతున్నారు'' అని జసిందా వివరించారు.

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)

\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

న్యూజిలాండ్ ప్రధానమంత్రి జసిందా ఆర్డెన్‌కు ఆమె దీర్ఘ కాల సహచరుడు, టెలివిజన్ ప్రెజెంటర్ క్లార్క్ గేఫోర్డ్‌తో నిశ్చితార్థం జరిగిందని అధికార ప్రతినిధి ఒకరు నిర్ధరించారు.


కంటెంట్: జస్టిస్ అరుణ్ మిశ్రా నేతృత్వంలోని ముగ్గురు సభ్యుల ధర్మాసనం గత ఏడాది ద్విసభ్య ధర్మాసనం ఇచ్చిన తీర్పును రద్దు చేస్తూ ''సర్వోన్నత న్యాయస్థానం ఎలాంటి మార్గదర్శకాలనూ రూపొందించజాలదు, అది చట్టసభల పని'' అని వ్యాఖ్యానించింది.

ఈ సందర్భంగా జస్టిస్ అరుణ్ మిశ్రా నేతృత్వంలోని త్రిసభ్య ధర్మాసనం ''చట్టసభలు చేయలేకపోయిన పనులను న్యాయస్థానం చేయద''ని తన తీర్పులో పేర్కొంది.

''ఎస్సీ, ఎస్టీ వర్గాలకు చెందినవారు ఇప్పటికీ వివక్షకు, దూషణలకు గురవుతున్నారు. ఎస్సీ, ఎస్టీ అత్యాచారాల నిరోధ చట్టాన్ని దుర్వినియోగం చేస్తున్నారన్న కారణంతో ఆ చట్టాన్ని నీరుగార్చడం తగదు'' అని ధర్మాసనం ఈ సందర్భంగా వ్యాఖ్యానించింది.

2018 మార్చి 20న సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పును మంగళవారం(01.10.2019) త్రిసభ్య ధర్మాసనం పక్కనపెట్టింది. ఎస్సీ, ఎస్టీ అత్యాచారాల నిరోధక చట్టం కింద నమోదైన కేసులలో ప్రభుత్వ ఉద్యోగులనూ అరెస్టు చేయొచ్చని సూచించింది. అయితే, అలాంటి సందర్భంలో వారి అరెస్టుకు ముందు సంబంధిత అధికారుల అనుమతులు తప్పనిసరని స్పష్టం చేసింది.

2018లో సుప్రీంకోర్టు తీర్పుపై పెద్దయెత్తున ఆందోళనలు జరిగాయి

గత ఏడాది సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పుని దళితులు, గిరిజనులు వ్యతిరేకిస్తూ పెద్ద ఎత్తున నిరసనలు చేపట్టారు. పలు చోట్ల ఆందోళనలు హింసాత్మకంగా మారాయి. హింసలో పలువురు ప్రాణాలు కోల్పోయారు.

నిర్ణయాన్ని సమీక్షించాలని సుప్రీంకోర్టును కేంద్ర ప్రభుత్వం కోరింది. ప్రభుత్వం దాఖలు చేసిన రివ్యూ పిటిషన్‌పై న్యాయస్థానం మంగళవారం తీర్పు వెలువరించింది.

నాడు సుప్రీంకోర్టు ఏం చెప్పింది?

ఎస్సీ, ఎస్టీలపై అత్యాచారాల నివారణ చట్టం దుర్వినియోగం కావడం పట్ల నిరుడు తీర్పు సందర్బంగా సుప్రీంకోర్టు విచారం వ్యక్తంచేసింది. ఈ కేసుల్లో తక్షణ అరెస్టు కూడదని, ప్రాథమిక దర్యాప్తు తప్పనిసరని స్పష్టం చేసింది.

నాటి ఆదేశాల్లోని ముఖ్యాంశాలు:

1. ఈ చట్టం కింద ఏ వ్యక్తి పైనైనా కేసు నమోదైతే ఏడు రోజుల్లోగా ప్రాథమిక దర్యాప్తు పూర్తి చేయాలి.

2. ప్రాథమిక దర్యాప్తు జరిగినా, కేసు నమోదైనా నిందితుడి అరెస్టు అనివార్యం కాదు.

3. నిందితుడు ప్రభుత్వ ఉద్యోగి అయితే, అతడిని అరెస్టు చేయడానికి అతడిని ఉద్యోగంలో నియమించిన వ్యక్తి అనుమతి తప్పనిసరి.

4. నిందితుడు ప్రభుత్వ ఉద్యోగి కాకపోతే అరెస్టు చేయడానికి ఎస్ఎస్‌పి స్థాయి అధికారి ఆమోదం తప్పనిసరి.

5. ఎస్‌సీ/ఎస్‌టీ అట్రాసిటీ చట్టం సెక్షన్ 18 ప్రకారం ముందస్తు బెయిలుకు వీలు లేదు. కోర్టు...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

ఎస్సీ, ఎస్టీ అత్యాచారాల నిరోధక చట్టంలోని వివిధ కఠిన నిబంధనలను సడలిస్తూ గతంలో ఇచ్చిన తీర్పుపై సమీక్ష కోరుతూ కేంద్రం దాఖలు చేసిన పిటిషన్‌ను సుప్రీంకోర్టు అంశాలవారీగా అనుమతించింది. ఈ మేరకు తన మునుపటి తీర్పును రద్దు చేసింది.


కంటెంట్: జస్టిస్ ఎంఎస్ లిబర్హాన్

కానీ, లిబర్హాన్ కమిషన్ 2009లో బాబ్రీ మసీదు కూల్చివేతకు సంబంధించి అప్పటి ప్రభుత్వానికి సమర్పించిన నివేదికలో  బాబ్రీ మసీదు విధ్వంసాన్ని ‘ఒక పథకం ప్రకారం చేసిన చర్య’ అని చెప్పింది.

1992 డిసెంబర్ 6న ఒక గుంపు అయోధ్యలో బాబ్రీ మసీదును కూల్చివేసింది. ఆ తర్వాత 10 రోజులకు అప్పటి ప్రధానమంత్రి పీవీ నరసింహారావు ఈ ఘటనపై దర్యాప్తు కోసం ఏకసభ్య కమిషన్ ఏర్పాటు చేశారు.

డిసెంబర్ 6న జరిగిన ఘటనాక్రమంపై దర్యాప్తు పూర్తి చేసి, వీలైనంత త్వరగా నివేదిక అందించే బాధ్యతలను ఆ సమయంలో పంజాబ్, హరియాణా హైకోర్ట్ జడ్జిగా పనిచేస్తున్న జస్టిస్ మన్‌మోహన్ సింగ్ లిబర్హాన్‌కు అప్పగించారు.

ప్రభుత్వం తరఫున జారీ అయిన ఒక నోటిఫికేషన్‌లో ఈ కమిషన్ మూడు నెలల్లోపు నివేదిక సమర్పిస్తుందని చెప్పారు. కానీ లిబర్హాన్ కమిషన్ దర్యాప్తు పూర్తి కావడానికి 17 ఏళ్లు పట్టింది. ప్రభుత్వం 48 సార్లు కమిషన్‌కు గడువు పొడిగించింది.

బాబ్రీ మసీదు కూల్చివేతను ‘పక్కా ప్రణాళిక ప్రకారం జరిగిన కుట్ర’గా లిబర్హాన్ కమిషన్ తమ నివేదికలో చెప్పింది.

రాజకీయ అధికారం కోసం మతాన్ని ఉపయోగించుకోవడాన్ని అడ్డుకునేందుకు శిక్ష విధించే ప్రొవిజన్ కూడా ఉండాలని ఆయన తన నివేదికలో సిఫారసు చేశారు.

బాబ్రీ మసీదుపై ప్రత్యేక కోర్టు తీర్పుపై బీబీసీతో మాట్లాడిన జస్టిస్ ఎంఎస్ లిబర్హాన్ తన అభిప్రాయాలు చెప్పారు.

బీబీసీ:ఈ కేసులో మీరు చాలా పరిశోధన చేశారు. ఎవరు కూలగొట్టారో స్పష్టంగా చెప్పారు. కానీ వచ్చిన తీర్పుపై మీరు బాధపడుతున్నారా ?

లిబర్హాన్: నేనెందుకు బాధపడాలి. నాకు తీర్పు విషయంలో ఎలాంటి విచారం లేదు, సంతోషం లేదు. నేను ఒక న్యాయమూర్తిగా నా విధులను నిర్వహించాను.

బీబీసీ: సీబీఐ సాక్ష్యాధారాలు సేకరించలేకపోయింది. దీని గురించి మీకేమనిపిస్తోంది.

లిబర్హాన్: సీబీఐ సాక్ష్యాలు సేకరించలేకపోయిందని నేను అనను. సీబీఐ ఏ సాక్ష్యాధారాలు తెచ్చింది, ఏవి తీసుకురాలేదు అన్నది నాకు పెద్దగా తెలియదు. నా అభిప్రాయాలకు భిన్నంగా కోర్టు వాటిని ఎందుకు నమ్మిందో కూడా తెలియదు. అది కోర్టు నిర్ణయం.

బీబీసీ: మీరు చాలా పరిశోధన చేశారు. అది ఒక కుట్ర ప్రకారం జరిగిందని చెప్పారు. కానీ కోర్టు తీర్పు మాత్రం అది ముందస్తు ప్రణాళిక కాదు అంది.

లిబర్హాన్: మా దర్యాప్తులో అది కుట్ర అని తెలిసింది.. దాన్ని నేను ఇప్పటికీ నమ్ముతున్నాను.

బీబీసీ: ఇది  కుట్ర అనడానికి ఇన్ని సాక్ష్యాధారాలున్నా ఈ కేసు ఎందుకు నిరూపణ కాలేదు.

లిబర్హాన్:...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

బాబ్రీ మసీదు విధ్వంసం కేసులో సీబీఐ ప్రత్యేక న్యాయస్థానం నిందితులందరూ నిర్దోషులని తీర్పు ఇచ్చింది.


కంటెంట్: జస్టిస్ ఎన్‌వీ రమణ

తన 8 పేజీల లేఖలో జస్టిస్ ఎన్‌వీ రమణ గురించి పలు అంశాలు ప్రస్తావిస్తూ పలు ఆరోపణలు చేశారు జగన్.

''చంద్రబాబు నాయుడు, జస్టిస్ రమణల మధ్య సాన్నిహిత్యం అందరికీ తెలిసిందే. నేను ఎంతో బాధ్యతాయుతంగా ఈ మాట చెబుతున్నాను.'' అన్నారు జగన్.

''తెలుగుదేశం పార్టీకి ముఖ్యమైన విషయాలు వచ్చినప్పుడు హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల డ్యూటీ రొటేషన్‌ను(జడ్జీల రోస్టర్) జస్టిస్ రమణ ప్రభావితం చేస్తున్నారు. హైకోర్టు సిట్టింగులను ప్రభావితం చేస్తున్నారు. ఇది స్పష్టంగా కొందరు జడ్జిలు, జస్టిస్ ఎన్‌వీ రమణ, తెలుగుదేశం పార్టీల మధ్య సంబంధాన్ని తెలుపుతోంది'' అని లేఖలో జగన్ ఆరోపించారు.

తన లేఖతో పాటూ జస్టిస్ ఎన్‌వీ రమణపై ఆరోపణలతో కొన్ని పత్రాలను జత చేశారు ఏపీ సీఎం. ఆ లేఖతో ఉన్న ఒక అనుబంధ పత్రంలో ఐదుగురు హైకోర్టు న్యాయమూర్తులపైనా జగన్ కొన్ని ఆరోపణలు చేశారు. ఈ వివరాలు, లేఖలు, పత్రాలను శనివారం రాత్రి అధికారికంగా మీడియాకు విడుదల చేసింది ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం.

2013లో దిల్లీ హైకోర్టు చీఫ్ జస్టిస్‌గా ప్రమాణ స్వీకారం చేసిన తరువాత అప్పటి దిల్లీ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ నజీబ్ జంగ్‌తో

జస్టిస్ ఎన్‌వీ రమణ నేపథ్యం

జస్టిస్ ఎన్‌వీ రమణ పూర్తి పేరు నూతలపాటి వెంకట రమణ. కృష్ణా జిల్లా పొన్నవరం గ్రామంలో 1957 ఆగస్టు 27న జన్మించారు.

సుప్రీం కోర్టులో 2017 ఫిబ్రవరి 2న నియమితులయ్యారు. ఇంకా రెండేళ్ల పదవీ కాలం అంటే, 2022 ఆగస్టు 26 వరకూ ఆయనకు సర్వీసు ఉంది.

1983 ఫిబ్రవరి 10న న్యాయవాదిగా కెరీర్ ప్రారంభించారు. చంద్రబాబు ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో ఆయన ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ అదనపు అడ్వకేట్ జనరల్ గా పనిచేశారు.

వ్యవసాయ కుటుంబం నుంచి వచ్చిన రమణ బీఎస్సీ, బీఎల్ చదివారు. సెంట్రల్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ ట్రైబ్యునల్(క్యాట్), ఉమ్మడి ఏపీ హైకోర్టు, సుప్రీం కోర్టుల్లో ప్రాక్టీసు చేశారు. వివిధ ప్రభుత్వ సంస్థలకు పానెల్ కౌన్సిల్ గా ఉన్నారు. క్యాట్‌లో కేంద్ర ప్రభుత్వం, రైల్వేల తరఫున పనిచేశారు.

2000 జూన్ 27న ఏపీ హైకోర్టు పర్మినెంటు జడ్జిగా నియమితులయ్యారు. 2013 మార్చి 10 నుంచి మే 20 వరకూ ఏపీ హైకోర్టు యాక్టింగ్ ఛీఫ్ జస్టిస్‌గా పనిచేశారు. 2013 సెప్టెంబరు 2న దిల్లీ హైకోర్టు ఛీఫ్ జస్టిస్‌గా పదోన్నతి పొందారు. అనంతరం 2014 ఫిబ్రవరి 17న సుప్రీం కోర్టు న్యాయమూర్తిగా నియమితులయ్యారు.

ప్రస్తుతం సుప్రీం కోర్టు సీనియారిటీ జాబితాలో ఆయనది ఛీఫ్ జస్టిస్ తరువాతి స్థానం.

రిటైర్డ్ జస్టిస్ జాస్తి...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం అధికారికంగా ఒక సుప్రీం కోర్టు న్యాయమూర్తిపై ఫిర్యాదు చేసింది. సుప్రీం కోర్టు ప్రస్తుత జడ్జి జస్టిస్ ఎన్‌వీ రమణ ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు వ్యవహారాల్లో జోక్యం చేసుకుంటున్నారని ఆరోపిస్తూ భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తికి లేఖ రాశారు ఏపీ ముఖ్యమంత్రి వైయస్ జగన్మోహన రెడ్డి.


కంటెంట్: జస్టిస్ ఎస్ మురళీధర్

పోస్ట్ of Twitter ముగిసింది, 1

అయితే, ఆయనను  ఈ సమయంలో బదిలీ చేయడంపై  సర్వత్రా విమర్శలు ఎదురవుతున్నాయి.  ఇప్పటికే కాంగ్రెస్ నేత రాహుల్ గాంధీ ప్రభుత్వం నిర్ణయాన్ని విమర్శించడమే కాదు 2014లో షాబుద్దీన్ ఎన్ కౌంటర్ కేసు విచారణ సమయంలో గుండెపోటుతో మరణించిన జస్టిస్ బీహెచ్ లోయా విషయాన్ని ప్రస్తావిస్తూ ట్వీట్ చేశారు.

కేంద్ర మంత్రి రవిశంకర్ ప్రసాద్ ఈ ఆరోపణల్ని కొట్టి పారేసినట్టు ఏఎన్ఐ తెలిపింది. సుప్రీం కోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి  నేతృత్వంలోని కొలిజియం ఫిబ్రవరి 12వ తేదీనే ఆయన బదిలీకి ప్రతిపాదించిందని వాటిని పరిగణనలోకి తీసుకునే ఈ బదిలీ జరిగిందని  మంత్రి ఏఎన్ఐతో చెప్పారు. ఈ బదిలీని రాజకీయం చేడయం ద్వారా  న్యాయ వ్యవస్థపై  కాంగ్రెస్  పార్టీకి ఉన్న చిన్న చూపు మరోసారి బయట పడిందని రవిశంకర్ ప్రసాద్ వ్యాఖ్యానించారు.

జస్టిస్ మురళీధర్ ఎవరు?

గత కొద్దికాలంగా జస్టిస్ మురళీధర్ చర్చల్లో ఉన్నారు. గత వారం కూడా మురళీధర్ బదిలీపై పలు ప్రశ్నలు తలెత్తాయి. ఈ బదిలీని వ్యతిరేకిస్తూ ఫిబ్రవరి 20వ తేదీన లాయర్లు నిరసన ప్రదర్శన కూడా చేశారు.

ఫిబ్రవరి 12వ తేదీన సుప్రీంకోర్టు కొలీజియం జస్టిస్ మురళీధర్‌ను బదిలీకి సిఫార్సు చేసింది.

ప్రస్తుతం జస్టిస్ మురళీధర్‌ను దిల్లీ హైకోర్టు నుంచి పంజాబ్, హరియాణా హైకోర్టుకు బదిలీ చేశారు.

ఈ బదిలీని వ్యతిరేకిస్తూ దిల్లీ బార్ అసోసియేషన్ ఒక తీర్మానం చేసింది. అలాగే సుప్రీంకోర్టు కొలీజియంకు కూడా తమ వైఖరిని తెలియజేసింది.

మురళీధర్ చాలా సీనియర్ న్యాయమూర్తి అని, ఆయన్ను ఈ తరహాలో బదిలీ చేయడం సముచితం కాదని బార్ అసోసియేషన్ అధ్యక్షుడు మోహిత్ మయూర్ బీబీసీతో అన్నారు.

దిల్లీ హైకోర్టు అధికారిక వెబ్‌సైట్ ప్రకారం.. జస్టిస్ ఎస్ మురళీధర్ 1984లో చెన్నైలో న్యాయవాద వృత్తిని ప్రారంభించారు. 1987 నుంచి దిల్లీ హైకోర్టు, సుప్రీంకోర్టుల్లో న్యాయవాదిగా ప్రాక్టీసు మొదలు పెట్టారు.

ఆయన రెండుసార్లు సుప్రీంకోర్టు లీగల్ సర్వీస్ కమిటీలో క్రియాశీలక సభ్యుడిగా పనిచేశారు.

ఎటువంటి ఫీజు తీసుకోకుండా కేసులు వాదించి ఆయన పేరుతెచ్చుకున్నారు. అలా వాదించిన కేసుల్లో భోపాల్ గ్యాస్ విషాదం, నర్మదా ఆనకట్ట వంటివి ఉన్నాయి.

పలు ప్రజాప్రయోజన వ్యాజ్యాల్లో సుప్రీంకోర్టు ఆయన్ను న్యాయ మిత్రగా నియమించింది.

2006లో ఆయన దిల్లీ హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా నియమితులయ్యారు.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. ...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

దిల్లీ హింసలో గాయపడ్డ బాధితులకు తక్షణం చికిత్సనందించాలని వారికి పోలీసులు రక్షణ కల్పించాలని తీర్పునిచ్చిన దిల్లీ హైకోర్టు న్యాయమూర్తి జిస్టిస్ మురళీధర్  తీర్పు  ఇచ్చిన మర్నాడే పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టుకు బదిలీ చెయ్యడంపై తీవ్ర రాజకీయ దుమారం రేగుతోంది . బుధవారం అర్థరాత్రి న్యాయశాఖ ఈ ఉత్వర్యువులను జారీ చేసింది.


కంటెంట్: జస్టిస్ కేఎం జోసెఫ్, జస్టిస్ వినీత్ శరణ్‌తో పాటు జస్టిస్ ఇందిరా బెనర్జీ సుప్రీం కోర్టు న్యాయమూర్తులుగా మంగళవారం బాధ్యతలు స్వీకరించారు.

జస్టిస్ కేఎం జోసెఫ్ నియామకం చాలా కాలంగా పెండింగ్‌లో ఉంది. దీనిపై కొన్నాళ్లుగా వివాదం కూడా నడిచింది. ఎట్టకేలకు ఆయన బాధ్యతలు చేపట్టారు.

సుప్రీం న్యాయమూర్తిగా జస్టిస్ ఇందిరా బెనర్జీ చేరికతో న్యాయవ్యవస్థ చరిత్రలో ఒక కొత్త రికార్డు నమోదైంది.

ఒకేసారి ముగ్గురు న్యాయమూర్తులు కొత్తగా సుప్రీం జడ్జి‌లుగా అడుగుపెట్టడం, అత్యున్నత న్యాయస్థానంలో ముగ్గురు మహిళా న్యాయమూర్తులు ఉండటం దేశ న్యాయవ్యవస్థలో ఇదే తొలిసారి.

జస్టిస్ ఇందిరా బెనర్జీ చేరికతో సుప్రీంలో మహిళా న్యాయమూర్తుల సంఖ్య మూడుకు చేరింది.

ప్రస్తుతం జస్టిస్ ఆర్.భానుమతి, జస్టిస్ ఇందు మల్హోత్రా సుప్రీం కోర్టులో మహిళా న్యాయమూర్తులుగా ఉన్నారు.

మద్రాసు హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా వ్యవహరిస్తున్న ఇందిరా బెనర్జీని సుప్రీం కోర్టు జడ్జి‌గా నియమిస్తూ గత శుక్రవారం రాష్ట్రపతి రాంనాథ్ కోవింద్ ఆమోదముద్ర వేశారు.

ఇందిరా బెనర్జీ  1957 సెప్టెంబర్ 24న జన్మించారు.

కోల్‌కతాలోని లొరెట్టో హౌజ్‌లో ఆమె ప్రాథమిక విద్యను పూర్తి చేశారు. ప్రఖ్యాత ప్రెసిడెన్సీ కాలేజీ నుంచి డిగ్రీ చేసిన తర్వాత కోల్‌కతా లా యూనివర్సిటీలో న్యాయవిద్యార్థిగా చేరారు.

1985 జులై 5న లాయర్‌గా ఆమె ప్రాక్టీస్ కోల్‌కతాలోనే ప్రారంభమైంది. క్రిమినల్ కేసులతో పాటు అన్నిరకాల కేసులను ఆమె వాదించారు.

2002 ఫిబ్రవరి 5న కోల్‌కతా హైకోర్ట్ జడ్జి‌గా నియమితులయ్యారు.

2006లో ఢిల్లీ హైకోర్ట్ జడ్జి‌గా పనిచేసి, ఏడాది తర్వాత మద్రాస్ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు.

సుప్రీం కోర్ట్ జడ్జి అయిన 8వ మహిళ ఇందిరా బెనర్జీ. నాలుగేళ్ల, నెల రోజుల పాటు ఆమె ఈ పదవిలో కొనసాగుతారు.

మద్రాసు హైకోర్ట్ జడ్జి‌గా ఉన్న సమయంలోనే సుప్రీం కోర్ట్ ఏర్పాటు చేసిన పలు కమిటీలలోనూ జస్టిస్ ఇందిరా పనిచేశారు.

ఒడిశా హైకోర్ట్ జడ్జి‌పై వచ్చిన ఆరోపణలను విచారించే కమిటీకి ఆమె నేతృత్వం వహించారు.

ప్రాంతీయ ప్రాతినిధ్యం ప్రకారం సుప్రీం కోర్ట్‌లో పశ్చిమ్ బెంగాల్ కోటా కింద ఉండాల్సిన జడ్జి‌ల నియామకం సుదీర్ఘ కాలంగా ఖాళీగా ఉంది.

ఇందిరా బెనర్జీ నియామకంతో బెంగాల్‌కు కూడా ఇప్పుడు ప్రాతినిధ్యం దక్కినట్లైంది.

జస్టిస్ ఇందు మల్హోత్రా

ఈ ఏడాది ఎప్రిల్‌లో జస్టిస్ ఇందు మల్హోత్రా సుప్రీం జడ్జి‌గా నియమితులయ్యారు. బార్ కౌన్సిల్ నుంచి జడ్జి...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

సుదీర్ఘకాలం తర్వాత దేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానంలో ఒకేసారి ముగ్గురు న్యాయమూర్తులు కొత్తగా  అడుగుపెట్టబోతున్నారు.


కంటెంట్: జస్టిస్ జాస్తి చలమేశ్వర్

పదవీ కాలం: 10-10-2011 నుంచి 22-06-2018

జస్టిస్ చలమేశ్వర్ విశాఖపట్నంలోని ఆంధ్రా విశ్వవిద్యాలయం నుంచి న్యాయశాస్త్రంలో పట్టా పొందారు. 1995లో సీనియర్ న్యాయవాదిగా గుర్తింపు లభించింది. 1995 అక్టోబర్ 30వ తేదీన అదనపు అడ్వొకేట్ జనరల్‌గా నియమితులయ్యారు. అనంతరం ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు అదనపు న్యాయమూర్తి అయ్యారు. 2007 మే 3వ తేదీన గుజరాత్ హైకోర్టు చీఫ్ జస్టిస్‌గా పదోన్నతి పొందారు. ఆ తర్వాత ఆయన కేరళ హైకోర్టుకు బదిలీ అయ్యారు. 2010 మార్చి 17న కేరళ ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. 2011 అక్టోబర్ 10వ తేదీన భారత సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా చలమేశ్వర్ నియమితులయ్యారు. ప్రస్తుతం అత్యున్నత న్యాయస్థానంలో రెండో సీనియర్ న్యాయమూర్తి ఆయన.

ముఖ్యమైన తీర్పులు:

వాక్‌స్వాతంత్ర్యం (2012): ఇంటర్నెట్‌లో 'తీవ్ర' వ్యాఖ్యలను పోస్టు చేయటం మూడేళ్ల వరకూ జైలు శిక్ష విధంచగల నేరంగా పేర్కొన్న చట్టాన్ని  జస్టిస్ చలమేశ్వర్, జస్టిస్ రోహిన్టన్ ఫాలీ నారిమన్‌లు కొట్టివేశారు.

గోప్యత హక్కు (2017): గోప్యత అనేది ప్రాధమిక హక్కు అని ప్రకటించిన తొమ్మిది మంది న్యాయమూర్తుల్లో జస్టిస్ చలమేశ్వర్ కూడా ఉన్నారు. రాజ్యంగ ధర్మాసనం 2017లో ఈ చరిత్రాత్మక తీర్పునిచ్చింది.

జాతీయ న్యాయ నియామకాల కమిషన్ (ఎన్‌జేఏసీ) తీర్పు (2015): ఎన్‌జేఏసీ తీర్పు (2015)లో జస్టిస్ చలమేశ్వర్ విభేదిస్తూ వెల్లడించిన అభిప్రాయంలో.. న్యాయమూర్తుల నియామకానికి అనుసరిస్తున్న కొలీజియం వ్యవస్థ ''ఆశ్రతపక్షపాతానికి అలంకారం''గా మారిందని.. అక్కడ ప్రతిభలేనితనాన్ని ప్రోత్సహించటం జరుగుతోందని, రాజ్యంగ ఉల్లంఘన దూరంగా ఉన్నట్లు కనిపించదని విమర్శించారు.

జస్టిస్ మదన్ భీమారావ్ లోకూర్

పదవీ కాలం: 04-06-2012 నుంచి 30-12-2018

జస్టిస్ లోకూర్ 1977లో ఢిల్లీ యూనివర్సిటీ నుంచి ఎల్.ఎల్.బి. డిగ్రీ పొందారు. ఆయన సుప్రీంకోర్టు, ఢిల్లీ హైకోర్టుల్లో న్యాయవాదిగా పనిచేశారు. సివిల్, క్రిమినల్, రాజ్యాంగ, రెవెన్యూ, సేవల చట్టాల్లో ఆయనకు అపారమైన అనుభవం ఉంది. 1998 జూలై 14న ఆయన అదనపు సొలిసిటర్ జనరల్‌గా నియమితులయ్యారు. 1999 ఫిబ్రవరి 19న ఢిల్లీ హైకోర్టు అదనపు న్యాయమూర్తి అయ్యారు. అదే ఏడాది జూలై 5న ఢిల్లీ హైకోర్టు శాశ్వత న్యాయమూర్తిగా నియమితులయ్యారు. 2010 ఫిబ్రవరి 13 నుంచి మే 21 వరకూ ఢిల్లీ హైకోర్టు తాత్కాలిక ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా వ్యవహరించారు. జస్టిస్ లోకూర్ 2012 జూన్ 4న సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

భారతదేశ చరిత్రలో తొలిసారిగా సుప్రీంకోర్టు సీనియర్ న్యాయమూర్తులు నలుగురు మీడియా ముందుకు వచ్చి.. న్యాయ వ్యవస్థను సంరక్షించుకోలేకపోతే భారతదేశంలో ప్రజాస్వామ్యం విఫలం అవుతుందంటూ ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. ఆ నలుగురు న్యాయమూర్తుల వివరాలివీ...


కంటెంట్: జస్టిస్ దీపక్ మిశ్రా

లేఖ రాసిన వారిలో సుప్రీంకోర్టు మాజీ న్యాయమూర్తి పీబీ సావంత్, దిల్లీ హైకోర్టు మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి అజిత్ ప్రకాశ్ షా (ఏపీ షా), మద్రాస్ హైకోర్టు మాజీ న్యాయమూర్తి కె. చంద్రు, బాంబే హైకోర్టు మాజీ న్యాయమూర్తి హెచ్. సురేశ్ ఉన్నారు.

ధర్మాసనాలకు కేసుల కేటాయింపులో హేతుబద్ధమైన, నిష్పాక్షికమైన, పారదర్శకమైన విధానాన్ని అనుసరించాలని ప్రధాన న్యాయమూర్తికి వీరు సూచించారు. కీలకమైన, సున్నితమైన కేసుల్లో కోరుకొన్న ఫలితం వెలువడేలా అధికార దుర్వినియోగమేదీ జరగడం లేదనే భరోసాను ప్రజలకు కల్పించాలంటే ఇదొక్కటే మార్గమని తెలిపారు.

సుప్రీంకోర్టులో కీలకమైన, సున్నితమైన కేసులు తామనుకున్న జూనియర్ న్యాయమూర్తులతో కూడిన ధర్మాసనాలకే వెళ్లేలా ఏకపక్షంగా కేసుల కేటాయింపు జరగకూడదని వారు వ్యాఖ్యానించారు.

సుప్రీంకోర్టు

దేశ చరిత్రలో తొలిసారిగా నలుగురు సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులు జస్టిస్ జాస్తి చలమేశ్వర్, జస్టిస్ రంజన్ గొగోయ్, జస్టిస్ మదన్ లోకూర్, జస్టిస్ కురియన్ జోసెఫ్ మీడియా సమావేశం నిర్వహించి, కేసుల కేటాయింపు తీరు, ఇతర అంశాలపై తమ అభ్యంతరాలను వ్యక్తంచేసిన రెండు రోజులకే తాజా పరిణామం చోటుచేసుకొంది.

కేసుల కేటాయింపు ముఖ్యంగా సున్నితమైన కేసుల కేటాయింపు తీరుకు సంబంధించి ఆ నలుగురు సీనియర్ న్యాయమూర్తులు తీవ్రమైన అంశాలను తెరపైకి తీసుకొచ్చారని తమ లేఖలో రిటైర్డు న్యాయమూర్తులు ప్రస్తావించారు.

కేసులు సరైన పద్ధతిలో కేటాయించడం లేదనీ, తాము కోరుకున్న ధర్మాసనాలకు అందులోనూ తరచూ జూనియర్ న్యాయమూర్తుల నేతృత్వంలోని ధర్మాసనాలకు ఏకపక్షంగా కేసులు కేటాయిస్తున్నారని చెబుతూ నలుగురు సీనియర్ న్యాయమూర్తులు (జస్టిస్‌లు జాస్తి చలమేశ్వర్, రంజన్ గొగోయ్, మదన్ లోకూర్, కురియన్ జోసెఫ్) తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తంచేశారని రిటైర్డు జడ్జిలు పేర్కొన్నారు.

న్యాయ నిర్వహణ, చట్టబద్ధ పాలనపై ఈ పరిస్థితి హానికర ప్రభావాన్ని చూపుతోందని వీరు ఆందోళన వ్యక్తంచేశారు.

సుప్రీంకోర్టు సీనియర్ న్యాయమూర్తులు జస్టిస్ చలమేశ్వర్, జస్టిస్ రంజన్ గొగోయ్, జస్టిస్ మదన్ లోకూర్, జస్టిస్ కురియన్ జోసెఫ్

'వారితో ఏకీభవిస్తున్నాం'

రోస్టర్ విధానం ప్రకారం కేసుల కేటాయింపులో నిర్ణయాధికారం ప్రధాన న్యాయమూర్తిదే అయినప్పటికీ ఇది ఏకపక్షంగా జరగడకూదన్న నలుగురు సీనియర్ న్యాయమూర్తుల వాదనతో తాము ఏకీభవిస్తున్నామని రిటైర్డు న్యాయమూర్తులు లేఖలో పేర్కొన్నారు. ఈ సమస్యను పరిష్కరించాల్సి ఉందని చెప్పారు.

సహేతుకంగా,...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

కేసుల కేటాయింపు, ఇతర అంశాలపై సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి(సీజే)  జస్టిస్ దీపక్ మిశ్రాకు నలుగురు రిటైర్డు జడ్జిలు ఆదివారం బహిరంగ లేఖ రాశారు.  కేసుల కేటాయింపునకు సంబంధించి స్పష్టమైన నిబంధనలు తీసుకురావాలని, వాటిని తీసుకొచ్చే వరకు ముఖ్యమైన, సున్నితమైన కేసులన్నీ ఐదుగురు సీనియర్ న్యాయమూర్తులతో కూడిన రాజ్యాంగ ధర్మాసనానికి అప్పగించాలని ఆయనకు సూచించారు.


కంటెంట్: జస్టిస్ దీపక్ మిశ్రా భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా పదవీకాలం ముగియడంతో ఆయన స్థానంలోకి గోగోయ్ అడుగు పెట్టారు.

కొన్ని నెలల క్రితం మరో ముగ్గురు సీనియర్ జడ్జిలతో కలిసి పాత్రికేయుల సమావేశం ఏర్పాటు చేసి, భారత న్యాయ చరిత్రలోనే ఓ కొత్త సంచలనానికి గోగోయ్ తెరతీశారు. సుప్రీంకోర్టులో వ్యవస్థ పనితీరు సరిగ్గా లేదని, ప్రజాస్వామ్యం ప్రమాదంలో ఉందని అప్పుడు గోగోయ్ ఘాటైన వ్యాఖ్యలు చేశారు.

ఈ నేపథ్యంలో సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి పదవి ఆయనకు దక్కకపోవచ్చనే అనుమానాలూ  వచ్చాయి. స్వతంత్రంగా, రాజకీయ శక్తులకు తలొగ్గకుండా పని చేసే వ్యక్తులకు ప్రభుత్వం  ప్రాధాన్యం ఇవ్వకపోవచ్చని చాలామంది అభిప్రాయపడ్డారు.

కానీ, ఇప్పటికే ఉన్న వివాదాలకు తోడు... సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి నియామకంలో సంప్రదాయ విధానాన్ని కాదని మరో వివాదంలో చిక్కుకోకూడదనే ఉద్దేశంతోనే మోదీ ప్రభుత్వం ఎలాంటి రిస్క్ తీసుకొని ఉండకపోవచ్చు. ముఖ్యంగా ఎన్నికలు దగ్గర పడుతుండటంతో సుప్రీంకోర్టు సంప్రదాయ విధానంలో ప్రభుత్వం తలదూర్చకపోయి ఉండొచ్చని న్యాయనిపుణులు భావిస్తున్నారు.

గతంలో రాజకీయ నాయకులు న్యాయవవస్థను నియంత్రించేందుకు ప్రయత్నించినా కొన్నిసార్లు అది సాధ్యం కాలేదు. భారత్‌లో గోగోయ్‌లా స్వతంత్రంగా వ్యవహరించే జడ్జిలు చాలామంది ఉన్నారు. 1951లో సీనియర్ జడ్జి పతంజలి శాస్త్రి సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి పదవి చేపట్టడం నాటి ప్రధాని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూకు ఇష్టం లేదు. కానీ అతడిని కాదని జూనియర్ జడ్జికి ఆ పదవిని అప్పగిస్తే, మరో ఆరుగురు జడ్జిలు రాజీనామా చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారని నెహ్రూ సన్నిహితులు హెచ్చరించారు. దాంతో నెహ్రూ ఆ ఆలోచనను విరమించుకున్నారు.

మంగళవారం జరిగిన జస్టిస్ దీపక్ మిశ్రా(కుడి) వీడ్కోలు సభలో జస్టిస్ రంజన్ గోగోయ్

1973లో ముగ్గురు సీనియర్ జడ్జిలను కాదని జస్టిస్ ఏఎన్ రే సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి పదవి చేపట్టారు. ఎమర్జెన్సీ సమయంలో న్యాయవవస్థను తన గుప్పిట్లో ఉంచుకునే ఉద్దేశంతో జస్టిస్ హెచ్ ఆర్ ఖన్నాను కాదని ఎం హెచ్ బేగ్‌కు ప్రధాన న్యాయమూర్తి పదవి దక్కేలా ఇందిరా గాంధీ పావులు కదిపారు.

ఇటీవల విడుదలైన ‘గువాహటి హై కోర్ట్, హిస్టరీ అండ్ హెరిటేజ్’ అనే పుస్తకంలో రంజన్ గోగోయ్‌కి సంబంధించిన ఓ ఆసక్తికర అంశం కనిపిస్తుంది. రంజన్ గోగోయ్ కూడా వారసత్వాన్ని కొనసాగిస్తూ రాజకీయాల్లో అడుగుపెడతారా అని అతడి తండ్రి కేశవ్ చంద్ర గోగోయ్‌ను ఎవరో అడిగారట. దానికి బదులిస్తూ... ‘రంజన్ ఒక అద్భుతమైన...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

భారత సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా జస్టిస్ రంజన్ గోగోయ్ బుధవారం నాడు బాధ్యతలు స్వీకరించారు. ఈశాన్య భారతం నుంచి సుప్రీం కోర్టు చీఫ్ జస్టిస్ పదవికి ఎంపికైన తొలి వ్యక్తి రంజన్ గోగోయ్. ఆయన తండ్రి కేశవ్ చంద్ర గోగోయ్ గతంలో అసోమ్ ముఖ్యమంత్రిగా సేవలందించారు.


కంటెంట్: జస్టిస్ పట్నాయక్

ఈ నేపథ్యంలో ఏకే పట్నాయక్ ఎవరన్నదీ ఆసక్తికరంగా మారింది.

గతంలో దేశాన్ని కుదిపేసిన 2జీ స్పెక్ట్రమ్ కేసు విచారణకు సంబంధించి 2016లో ఏర్పాటు చేసిన బెంచ్‌లోని ఇద్దరు జడ్జిల్లో జస్టిస్ పట్నాయక్ ఒకరు. ఎన్నికల సమయంలో ‘నోటా’ రూపంలో ప్రత్యామ్నాయం కల్పించడం, ఐపీఎల్ స్పాట్ ఫిక్సింగ్ అంశం లాంటి కీలక కేసుల విచారణ సమయంలో జస్టిస్ ఏకే పట్నాయక్ సుప్రీంకోర్టులో న్యాయమూర్తిగా ఉన్నారు.

ఎమ్మెల్యీ, ఎంపీలు క్రిమినల్ కేసుల్లో దోషులుగా తేలితే వాళ్లు ఆరేళ్ల వరకు ఎన్నికల్లో పోటీ చేయకూడదని తీర్పు చెప్పిన ధర్మాసనంలోనూ జస్టిస్ పట్నాయక్ సభ్యుడు.

పదవీ విరమణ పొందిన అనంతరం ఆయన్ని ఒడిశా మానవ హక్కుల సంఘం అధ్యక్షుడిగా ఉండమని కోరినా, ఆయన తిరస్కరించారు.

దిల్లీ యూనివర్సిటీలో పొలిటికల్ సైన్స్ డిగ్రీ చేసిన పట్నాయక్, కటక్‌లో న్యాయవిద్య అభ్యసించారు.

1974లో ఒడిశా బార్ అసోసియేషన్‌లో ఆయన సభ్యుడిగా చేరారు. 20ఏళ్ల తరువాత 1994లో ఒడిశా హైకోర్టులో అదనపు సెషన్స్ జడ్జిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు.

తరువాత కొంతకాలానికే గువాహటీ హైకోర్టుకు మారారు. అక్కడ ఏడేళ్ల పాటు జడ్జిగా సేవలందించిన అనంతరం 2002లో సొంత రాష్ట్రం ఒడిశాకు వెళ్లారు.

2005లో ఛత్తీస్‌గఢ్ హైకోర్టుకు జస్టిస్ పట్నాయక్ ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా మారారు. అదే ఏడాది అక్టోబర్‌లో మధ్య ప్రదేశ్ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా నియమితులయ్యారు.

జస్టిస్ పట్నాయక్ ఛత్తీస్‌గఢ్ హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా ఉన్నప్పుడు ఆయన పనితీరును నాటి సుప్రీం కోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి రమేష్ చంద్ర లాహోటీ కొనియాడారు.

2009 నవంబర్‌లో పట్నాయక్ సుప్రీంకోర్టు జడ్జిగా నియమితులయ్యారు. ఐదేళ్ల తరువాత 2014లో ఆయన పదవీ విరమణ పొందారు.

జస్టిస్ పట్నాయక్ పదవీ కాలంలో జస్టిస్ సౌమిత్ర సేన్ కేసు ఎక్కువ చర్చనీయాంశమైంది.

జస్టిస్ సౌమిత్ర సేన్

ఏంటీ సౌమిత్ర సేన్ కేసు?

జస్టిస్ సౌమిత్ర సేన్ తన పదవీ కాలంలో  డబ్బును దుర్వినియోగం చేశారని, వాస్తవాలను తప్పుదోవ పట్టించారని ఆరోపణలు ఎదుర్కొన్నారు. ఆ కేసు విచారణ కోసం ఏర్పాటు చేసిన త్రిసభ్య కమిటీలో జస్టిస్ పట్నాయక్ ఒకరు.

స్టీల్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా, షిప్పింగ్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియాకు మధ్య దాఖలైన కేసులో కోర్టు నియమించిన ‘రిసీవర్’గా ఉన్న సౌమిత్ర సేన్ వాళ్లు చెల్లించిన రూ.32లక్షలను తన దగ్గరే పెట్టుకున్నారనే ఆరోపణలున్నాయి.

సౌమిత్ర సేన్ ‘తప్పుగా వ్యవహరించినట్లు’ జస్టిస్ పట్నాయక్ సభ్యుడిగా ఉన్న కమిటీ తన నివేదికలో...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

సీబీఐ చీఫ్ అలోక్ వర్మపై ఎదురైన అవినీతి ఆరోపణల గురించి విచారించేందుకు సుప్రీంకోర్టు సీవీసీకి రెండు వారాల గడువిచ్చింది. రిటైర్డ్ సుప్రీం కోర్టు జడ్డి జస్టిస్ ఏకే పట్నాయక్ నేతృత్వంలో ఈ విచారణ జరగాలని కోర్టు ఆదేశించింది.


కంటెంట్: జస్టిస్ పి.సి.ఘోష్ తొలి లోక్‌పాల్‌గా నియమితులయ్యారు

లోక్‌పాల్ చైర్‌పర్సన్‌గా జస్టిస్ ఘోష్‌తో పాటు... మరో ఎనిమిది మంది సభ్యులనూ నియమించారు.

అంతకుముందు, ప్రధానమంత్రి నరేంద్రమోదీ నేతృత్వంలో.. భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ రంజన్ గొగోయ్, లోక్‌సభ స్పీకర్ సుమిత్రా మహాజన్, మాజీ అటార్నీ జనరల్ ముకుల్ రోహతగీలతో కూడిన లోక్‌పాల్ ఎంపిక కమిటీ.. జస్టిస్ ఘోష్ పేరును సిఫారసు చేసింది.

ఈ కమిటీ సమావేశాలకు తనను 'ప్రత్యేక ఆహ్వానితుడు' హోదాలో ఆహ్వానించటానికి నిరసనగా తాను హాజరుకాలేదని లోక్‌సభలో కాంగ్రెస్ పక్ష నాయకుడు మల్లిఖార్జున ఖర్గే పేర్కొన్నారు.

పోస్ట్ of Twitter ముగిసింది, 1

లోక్‌పాల్ మొత్తం సభ్యులు వీరే...

చైర్‌పర్సన్:

న్యాయ రంగ సభ్యులు:

ఇతర రంగాల సభ్యులు

చట్టం ఆమోదించిన ఆరేళ్ల తర్వాత...

నిజానికి దేశవ్యాప్తంగా అవినీతి వ్యతిరేక ఉద్యమం ఉధృతమవటంతో 2013లోనే లోక్‌పాల్ బిల్లును పార్లమెంటు ఆమోదించింది.

సామాజిక ఉద్యమకారుడు అన్నా హజారే కూడా లోక్‌పాల్ చట్టం కోసం నిరాహార దీక్షతో ఉద్యమించారు. నిర్దిష్ట స్థాయి ప్రజా సేవకులపై అవినీతి ఆరోపణలపై దర్యాప్తు చేయటానికి కేంద్రంలో లోక్‌పాల్, రాష్ట్రాల్లో లోకాయుక్తల నియామకానికి సంబంధించిన లోక్‌పాల్ బిల్లు 2013లో పార్లమెంటు ఉభయసభల్లోనూ ఆమోదం పొందింది.

2014 జనవరి 16న లోక్‌పాల్ చట్టం నోటిఫికేషన్ విడుదల చేశారు. కానీ, అప్పటి నుంచీ లోక్‌పాల్ నియామక ప్రక్రియ ముందుకు సాగలేదు.

లోక్‌పాల్‌ను నియమించాలంటూ సుప్రీంకోర్టులో పిటిషన్ దాఖలైంది. అయితే, లోక్‌సభలో ప్రతిపక్ష నేత కూడా లోక్‌పాల్ ఎంపిక కమిటీలో సభ్యులుగా ఉండాలని.. కానీ లోక్‌సభలో ప్రతిపక్ష నేత ఎవరూ లేనందున ఈ కమిటీ లోక్‌పాల్‌ను ఎంపిక చేయటం సాధ్యం కాదని ప్రభుత్వం వాదించింది.

ప్రభుత్వం తరఫున అప్పటి అటార్నీ జనరల్ ముకుల్ రోహతగీ ఈ వాదనలు వినిపించారు. కానీ, ఎంపిక కమిటీలో ప్రతిపక్ష నేత లేకపోవటం వల్ల లోక్‌పాల్ నియామకం చట్టబద్ధం కాకుండా పోదని సుప్రీంకోర్టు 2017 ఏప్రిల్‌లో ఇచ్చిన తీర్పులో నిర్దేశించింది.

అనంతరం లోక్‌పాల్ నియామకం విషయంలో సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాలను ప్రభుత్వం అమలు చేయలేదంటూ కోర్టు ధిక్కార పిటిషన్ దాఖలైంది.

ఫిబ్రవరి చివరికల్లా లోక్‌పాల్‌ను నియమించాలని సుప్రీంకోర్టు ఆదేశించింది. ఈ నేపథ్యంలో లోక్‌పాల్ ఎంపిక కమిటీ సమావేశమై ఈ నియామకం చేపట్టింది.

లోక్‌పాల్ ఎంపిక కమిటీ సభ్యులు...

లోక్‌పాల్ ఎంపిక కమిటీకి ప్రధానమంత్రి సారథ్యం...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

భారత తొలి లోక్‌పాల్‌గా సుప్రీంకోర్టు మాజీ న్యాయమూర్తి జస్టిస్ పినాకీ చంద్ర ఘోష్ (పి.సి.ఘోష్) నియమితులయ్యారు. ఆయన నియామకానికి సంబంధించిన నోటిఫికేషన్‌ను రాష్ట్రపతి కార్యాలయం మార్చి 19న జారీ చేసింది.


కంటెంట్: జస్టిస్ పుట్టస్వామి

92ఏళ్ల పుట్టస్వామి గతంలో కర్ణాటక హైకోర్టు జడ్జిగా, ఉమ్మడి ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌లో బీసీ కమిషన్ సభ్యుడిగా సేవలందించారు.

ఆధార్ కేసులో సుప్రీం కోర్టు తీర్పు గురించి టీవీ న్యూస్ ద్వారా సమాచారం తెలుసుకున్న పుట్టస్వామి బీబీసీతో మాట్లాడుతూ... ఈ తీర్పు సరైనదిగా, సహేతుకమైనదిగా అనిపిస్తోందని చెప్పారు.

ఆధార్ కేసుతో పాటు వ్యక్తిగత గోప్యతను ప్రాథమిక హక్కుగా పేర్కొంటూ సుప్రీంకోర్టు తీర్పు చెప్పిన కేసులోనూ తొలి పిటిషనర్ పుట్టస్వామే.

2012లో ఆధార్ విషయంలో కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆదేశాలకు వ్యతిరేకంగా ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యాన్ని దాఖలు చేసినప్పుడు, భారత్‌లో రెండు చరిత్రాత్మక తీర్పుల్లో తాను భాగమవుతానని పుట్టస్వామి ఊహించలేదు.

సుప్రీంకోర్టు రికార్డుల్లో ఆధార్ కేసు పుట్టస్వామి Vs యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా కేసుగానే భవిష్యత్తు తరాలకు కనిపిస్తుంది. కానీ, పుట్టస్వామి మాత్రం చాలా సాదాసీదాగా, ఆ కేసుల్లో తన పాత్ర పెద్దగా ఏమీ లేనట్లుగానే వ్యవహరిస్తారు.

‘ఆయన మొదట్నుంచీ చాలా నిరాడంబరుడు. కోర్టులో ఉన్నంత కాలం ఆయన అలానే ఉండేవాడు’ అని కర్ణాటక హైకోర్టులో ఆయనతో కలిసి పనిచేసిన జస్టిస్ రామా జోయిస్ చెబుతారు.

జోయిస్ గతంలో పంజాబ్, హరియాణా హైకోర్టులకు చీఫ్ జస్టిస్‌గా, బిహార్, ఝార్ఖండ్ రాష్ట్రాలకు గవర్నర్‌గా, రాజ్యసభ సభ్యుడిగా సేవలందించారు.

ఆధార్ విషయంలో కేంద్ర  ప్రభుత్వ ఆదేశాల గురించి మొదట జస్టిస్ జోయిస్‌తో చర్చించాకే పుట్టస్వామి ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం దాఖలు చేయాలని నిర్ణయించుకున్నారు.

‘2010లో నాన్నగారి స్నేహితులు కొందరు దిల్లీ నుంచి వచ్చారు. వాళ్లతో టీ తాగుతూ మాట్లాడే సందర్భంలో ఆధార్ కూడా చర్చకు వచ్చింది. అధికారిక ఆదేశాల ద్వారా పౌరుల వేలిముద్రలు తీసుకునే హక్కు ప్రభుత్వానికి లేదని వాళ్లు చర్చించుకున్నారు’, అని పుట్టస్వామి కుమారుడు బీపీ శ్రీనివాస్ చెప్పారు.

‘ఏ అంశాల ఆధారంగా పిటిషన్ వేయొచ్చన్నది పుట్టస్వామి చర్చించారు. తరువాత ఆయన సొంతంగా పిటిషన్ వేశారు. కానీ, సుప్రీం కోర్టులో వాదనలకు ఆయన ఎప్పుడూ హాజరు కాలేదు. ఇతర న్యాయవాదులే ఈ కేసును వాదించారు’ అని జస్టిస్ జోయిస్ వివరించారు.

సుప్రీంకోర్టుకు చెందిన ప్రముఖ న్యాయవాది గోపాల్ సుబ్రహ్మణియన్ కూడా కేసు తొలి దశలో ఈ వాదనల్లో పాలుపంచుకున్నారు.

‘నేను పిటిషన్ దాఖలు చేసే సమయానికి ఆధార్ విషయంలో అధికారిక ఆదేశాలు మాత్రమే వెలువడ్డాయి. తరువాతే ఆధార్ యాక్ట్‌ను జారీచేశారు. ఇప్పుడు ఆ యాక్ట్‌లో...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

ఆధార్ రాజ్యాంగ బద్ధమే కానీ దానికి కొన్ని పరిమితులున్నాయంటూ బుధవారం నాడు సుప్రీంకోర్టు చరిత్రాత్మక తీర్పును వెలువరించింది. ఆధార్ కేసుగా ప్రచారం పొందిన ఈ కేసులో మొట్టమొదట పిటిషిన్ వేసింది జస్టిస్ కేఎస్ పుట్టస్వామి.


కంటెంట్: జస్టిస్ బాబ్డే ఇటీవల తన సెలవులు గడిపిన సమయంలో మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఆయనకు ఒక హెలికాప్టర్ అందుబాటులో ఉంచింది.

దాని గురించి ప్రశాంత్ భూషణ్ అక్టోబర్ 21న ఒక ట్వీట్ చేశారు. ఆయన అందులో మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం సీజేఐకి ఇచ్చిన ఆతిథ్యాన్ని ప్రశ్నించారు.

పోస్ట్ of Twitter ముగిసింది, 1

ట్వీట్‌లో "మధ్యప్రదేశ్ తిరుగుబాటు ఎమ్మెల్యేలను అనర్హులుగా పేర్కొనే ముఖ్యమైన కేసు తన ఎదుట పెండింగులో ఉన్నప్పుడు, మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం భవిష్యత్తు ఈ కేసుపైనే ఆధారపడి ఉన్న సమయంలో... ప్రధాన న్యాయమూర్తి కాన్హా నేషనల్ పార్క్ సందర్శనకు, తన స్వస్థలం నాగపూర్ వెళ్లడానికి మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఇచ్చిన ప్రత్యేక హెలికాప్టర్‌ను ఉపయోగించుకున్నారు" అన్నారు.

ఈ ట్వీట్‌లో వినయ్ సక్సేనా వర్సెస్ మధ్యప్రదేశ్ అసెంబ్లీ స్పీకర్, మిగతా కేసుల్లో సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాల కాపీ కూడా ప్రశాంత్ భూషణ్ పోస్ట్ చేశారు.

ఈ కేసు విచారణను చీఫ్ జస్టిస్ ఎస్ఏ బాబ్డే, జస్టిస్ ఎఎస్ బోపన్న, జస్టిస్ వి.సుబ్రమణ్యం బెంచ్ అక్టోబర్ 6న ప్రారంభించింది. ఈ కేసులో తుది తీర్పు నవంబర్ 4న వస్తుందని ఆదేశాల్లో చెప్పారు.

మధ్యప్రదేశ్ ఎమ్మెల్యేల కేసు ఏంటి

మధ్యప్రదేశ్‌లో 22 మంది ఎమ్మెల్యేల సభ్యత్వం అంశం సుప్రీంకోర్టు ముగ్గురు సభ్యుల ధర్మాసనం ఎదుట పెండింగులో ఉంది. దీనిని విచారణను స్వయంగా బాబ్డే చేపట్టారని ప్రశాంత్ భూషణ్ చెబుతున్నారు.

మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం భవిష్యత్తు ఈ కేసుపై ఆధారపడి ఉందని. అలాంటి పరిస్థితుల్లో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆతిథ్యాన్ని సీజేఐ స్వీకరించడం సబబేనా అని ప్రశ్నిస్తున్నారు.

మధ్యప్రదేశ్‌లో రాజకీయ డ్రామా కొన్ని నెలలపాటు నడిచింది. తర్వాత రాష్ట్రంలో కమల్‌నాథ్ ప్రభుత్వం నుంచి కొంతమంది కాంగ్రెస్ ఎమ్మెల్యేలు తిరుగుబాటు చేశారు. పార్టీని వీడారు.

దీంతో, కమల్‌నాథ్ తన పదవికి రాజీనామా చేశారు. తర్వాత బీజేపీ నుంచి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు.

ఆ తర్వాత పార్టీ మారినట్లు చెబుతున్న 22 మంది ఎమ్మెల్యేలను అనర్హులుగా ప్రకటించాలంటూ కాంగ్రెస్ పార్టీ అప్పటి ప్రోటెం స్పీకర్ వినయ్ సక్సేనా సుప్రీంకోర్టు తలుపు తట్టారు. దీనికి సంబంధించి కోర్టులో ఒక పిటిషన్ దాఖలైంది.

ఈ పిటిషన్‌ను జస్టిస్ బాబ్డే నేతృత్వంలోని ముగ్గురు సభ్యుల ధర్మాసనం విచారించింది.

కేసు విచారణ ప్రస్తుతం కొనసాగుతోంది. ఇది నవంబర్ 4న మరోసారి ధర్మాసనం ఎదుటకు రానుంది.

మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం అందుబాటులో ఉంచిన హెలికాప్టర్‌లో ప్రధాన న్యాయమూర్తి...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

భారత సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి గురించి ప్రముఖ లాయర్ ప్రశాంత్ భూషణ్ ఒక కొత్త ట్వీట్ చేశారు. దీనిపై దేశవ్యాప్తంగా జోరుగా చర్చ జరుగుతోంది.


కంటెంట్: జస్టిస్ రంజన్ గొగోయ్

"న్యాయవ్యవస్థ స్వతంత్రతకు చాలా తీవ్రమైన ముప్పు ఎదురవుతోంది.  (ఈ ఫిర్యాదు వెనక) న్యాయవ్యవస్థను అస్థిరపరిచే భారీ కుట్ర ఉంది'' అని ఆయన చెప్పారు.

శనివారం సెలవు రోజైనప్పటికీ ఈ అంశంపై ప్రధాన న్యాయమూర్తి నేతృత్వంలోని త్రిసభ్య ధర్మాసనం అత్యవసర విచారణ జరిపిందని సీనియర్ జర్నలిస్టు సుఫా మొహంతి తెలిపారు. జస్టిస్ అరుణ్ మిశ్రా, జస్టిస్ సంజీవ్ ఖన్నా ధర్మాసనంలోని ఇతర న్యాయమూర్తులు.

ఫిర్యాదు చేసిన మహిళ వెనక ఓ బలమైన శక్తి ఉందని సీజేఐ వ్యాఖ్యానించారు. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో న్యాయమూర్తులు పనిచేయాల్సి వస్తే, మంచివారెవరూ ఈ బాధ్యతలను చేపట్టరని చెప్పారు.

ఇది దేశ ప్రజానీకానికి సంబంధించిన చాలా ముఖ్యమైన విషయమని, అందువల్ల దీనిపై విచారణ జరపాలని సొలిసిటర్ జనరల్ తుషార్ మెహతా శనివారం సుప్రీంకోర్టులో పేర్కొన్నారు.

ఈ ఫిర్యాదుపై ధర్మాసనం ఎలాంటి ఉత్తర్వునూ జారీచేయలేదు. న్యాయవ్యవస్థ స్వతంత్రతను కాపాడేందుకు, ఈ నిరాధార ఆరోపణలపై వార్తలు అందించే విషయంలో సంయమనం పాటించాలని మీడియాకు సూచించింది.

నేరచరిత్ర కారణంగా సదరు మహిళ నాలుగు రోజులు జైల్లో ఉన్నారని జస్టిస్ గొగోయ్ పేర్కొన్నారు. వ్యవహార తీరును సరిచేసుకోవాలని ఆమెకు పోలీసులు సూచించారని చెప్పారు.

జస్టిస్ గొగోయ్ తనపై లైంగిక వేధింపులకు పాల్పడ్డారని, తర్వాత తనను, తన భర్తను, ఇతర కుటుంబ సభ్యులను బాధితులుగా మార్చారని సుప్రీంకోర్టు సదరు మాజీ ఉద్యోగిని తన ఫిర్యాదులో ఆరోపించారు.

ఈ ఆరోపణలతో మొత్తం 22 మంది సుప్రీంకోర్టు జడ్జిలకు శుక్రవారం (ఏప్రిల్ 19) ఆమె లేఖ రాశారు.

ఈ విషయాన్ని కొన్ని ఆన్‌లైన్ మీడియా సంస్థలు పబ్లిష్ చేశాయి.

ఆ మహిళ రాసిన లేఖలో ఏముందంటే..

తాను 2014 మే 1 నుంచి 2018 డిసెంబరు 21 వరకు సుప్రీంకోర్టులో జూనియర్ కోర్టు అసిస్టెంట్‌గా పనిచేశానని ఆమె తన లేఖలో చెప్పారు.

"డిసెంబరులో నన్ను ఉద్యోగంలోంచి అర్ధంతరంగా తొలగించారు. అదే నెలలో దిల్లీ పోలీసు విభాగంలో హెడ్‌కానిస్టేబుళ్లుగా పనిచేస్తున్న నా భర్త, ఆయన సోదరుడిని సస్పెండ్ చేశారు. 2018 అక్టోబరులో సుప్రీంకోర్టులో గ్రూప్-డీ కేటగిరీలో ప్రధాన న్యాయమూర్తి విచక్షణ కోటా కింద ఉద్యోగం పొందిన నా భర్త మరో సోదరుడిని కూడా ఈ ఏడాది జనవరిలో ఏ కారణం చెప్పకుండా తొలగించారు. మార్చి 3న నాపై ఒక పసలేని, తప్పుడు ఎఫ్‌ఐఆర్ నమోదైంది. సుప్రీంకోర్టులో ఉద్యోగం ఇప్పించేందుకు 2017లో సుప్రీంకోర్టు ప్రాంగణంలో హరియాణాలోని ఝజ్జర్‌కు చెందిన నవీన్ అనే వ్యక్తి...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ రంజన్ గొగోయ్ తనపై లైంగిక వేధింపులకు పాల్పడ్డారని సుప్రీంకోర్టు మాజీ ఉద్యోగిని ఒకరు ఆరోపణలు చేయగా, వీటిని జస్టిస్ రంజన్ గొగోయ్ తీవ్రంగా ఖండించారు.


కంటెంట్: జస్టిస్ రంజన్ గొగోయ్

హోదా, బలంలో చాలా వ్యత్యాసం ఉండడం వల్ల ఆరోపణలపై విచారణ చేసే సమయంలో ప్రధాన న్యాయమూర్తిని ఆ పదవిలో ఉంచకూడని తమకు అనిపిస్తోందని అందులో తెలిపారు.

ఆ మహిళ ప్రధాన న్యాయమూర్తి కార్యాలయంలో ఒక జూనియర్ అసిస్టెంట్‌గా పనిచేశారు.

ఇలాంటి లైంగిక వేధింపుల ఆరోపణలపై విచారణ జరిగే ప్రక్రియను, నిబంధలను ఇదే కోర్టు నిర్ణయించింది. కానీ, ప్రస్తుతం అది వాటిని అమలు చేయడం లేదు.

లైంగిక వేధింపులను అడ్డుకోడానికి రూపొందించిన చట్టం 'సెక్సువల్ హరాస్‌మెంట్ ఆఫ్ విమెన్ ఎట్ వర్క్ ప్లేస్ (ప్రివెన్షన్, ప్రొహిబిషన్ అండ్ రిడ్రెసల్)- 2013'ను ఉదహరిస్తూ ఇప్పుడు ఆ ఆరోపణలపై నిష్పక్షపాతంగా విచారణ జరపాలనే కాదు, ప్రధాన న్యాయమూర్తిని విచారణ సమయంలో పదవి నుంచి తప్పించాలనే డిమాండ్ కూడా వస్తోంది.

"న్యాయస్థానానికి చీఫ్‌గా ఉన్న వ్యక్తి దాని పరిపాలనా వ్యవహారాల్లో జోక్యం చేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది. కాబట్టి, ఆయనను పదవి నుంచి తప్పించడం తప్పనిసరి" అని సుప్రీంకోర్టులో సీనియర్ న్యాయవాది ఇందిరా జైసింగ్ బీబీసీతో అన్నారు.

ఈ డిమాండుపై మహిళా న్యాయవాదులే కాదు, వెయ్యి మందికి పైగా ప్రజలు కూడా సంతకాలు చేశారు.

లైంగిక వేధింపులపై #MeToo ఉద్యమం జరిగినప్పుడు, గతేడాది అక్టోబర్‌లో కేంద్ర మంత్రిగా ఉన్న ఎంజే అక్బర్ కూడా తన పదవికి రాజీనామా చేశారు.

20 మంది మహిళా జర్నలిస్టులు అక్బర్ మీద లైంగిక వేధింపుల ఆరోపణలు చేశారు. ఏషియన్ ఏజ్‌తో పాటు మరికొన్ని పత్రికలకు సంపాదకుడిగా ఉన్నప్పుడు ఎంజే అక్బర్ లైంగిక వేధింపులకు పాల్పడ్డారని ఆ మహిళలు ఆరోపించారు.

భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి రంజన్ గొగోయ్‌పై వచ్చిన ఆరోపణ, న్యాయవ్యవస్థ ముందు పెద్ద పరీక్ష లాంటిది. ఇది రహస్యంగా పేరు చెప్పకుండా సోషల్ మీడియాలో చేసిన ఫిర్యాదు కాదు. చట్ట ప్రకారం అఫిడవిట్‌తో పాటు న్యాయం కావాలంటూ కోర్టులో చేసిన అప్పీల్. ఈ కేసు విచారణ రానున్న కాలాలకు ఒక మైలురాయిగా మారుతుంది.

"ఈ కేసు విచారణ కోసం అత్యంత విశ్వసనీయత ఉన్న వారితో ఒక కమిటీ ఏర్పాటు చేయడం సుప్రీంకోర్టు బాధ్యత. అలా జరగలేదంటే ఇది సుప్రీంకోర్టు విశ్వసనీయతనే తగ్గించేస్తుంది" అని ఇందిరా జైసింగ్ అన్నారు.

పత్రికా ప్రకటనలో ఈ కేసు విచారణపై ఇప్పటివరకు న్యాయస్థానం తీసుకున్న చర్యలపై కూడా విమర్శించారు. "విచారణ అంశాన్ని లైంగిక వేధింపుల కోణం నుంచి వేరే దిశలోకి తీసుకెళ్లడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయని" ఆరోపించారు.

జస్టిస్ రంజన్ గొగోయ్

న్యాయవ్యవస్థ దుర్వినియోగం...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

సుప్రీం కోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ రంజన్ గొగోయ్‌పై ఒక మహిళ పెట్టిన లైంగిక వేధింపుల కేసులో ఇప్పుడు మహిళా న్యాయవాదుల సంఘం, విమెన్ ఇన్ క్రిమినల్ లా అసోసియేషన్, ఒక పత్రికా ప్రకటన జారీ చేశాయి.


కంటెంట్: జస్టిస్ సుధాంశు ధులియా నేతృత్వంలో జస్టిస్ రవీంద్ర మైథానితో కూడిన హైకోర్టు ద్విసభ్య ధర్మాసనం.. సచ్చిదానంద్ దాబ్రాల్ అనే వ్యక్తి దాఖలు చేసిన పిటిషన్‌ను విచారించి ఈ ఉత్తర్వులు ఇచ్చింది.

రాష్ట్రంలో ప్రస్తుతం సుమారు రెండు లక్షల మంది వలస కూలీలు ఉన్నారని ఓ అంచనా అని ఉత్తరాఖండ్ హైకోర్టు పేర్కొంది.

అలాగే, ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రానికి రాదలచుకున్న వలస కూలీలు, అనుమతి ఇస్తున్న ఇతరుల్లో ప్రతి ఒక్కరికీ కేవలం థర్మల్ స్క్రీనింగ్ సరిపోదని, వైద్య పరీక్షలు నిర్వహిస్తున్నారా అనేది తెలియజేయాలని హైకోర్టు ప్రభుత్వాన్ని అడిగింది.

వలస కూలీలు

యాంటీజెన్ పరీక్షలు కానీ ఇతర రాపిడ్ పరీక్షలు కానీ నిర్వహిస్తున్నారా లేదా అనేది స్పష్టమైన సమాధానం ఇవ్వాలని అసిస్టెంట్ సొలిసిటర్ జనరల్, అడ్వొకేట్ జనరల్‌కు చెప్పింది.

రాష్ట్రంలోని ఉత్తర కాశి, అల్మోరా వంటి మారుమూల జిల్లాలకు కూడా కోవిడ్-19 పాజిటివ్ వ్యక్తులు చేరుకున్నారన్న సమాచారం తమకు ఉన్నందువల్ల ఈ వివరాలు కోరుతున్నట్లు పేర్కొంది.

పారా లీగల్ వలంటీర్ల ద్వారా పునరావాస కేంద్రాల నిర్వహణకు జిల్లా యంత్రాంగంతో సమన్వయం చేసుకుంటూ సహకరించాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వంలోని జిల్లా న్యాయసేవ అధికారులకు ధర్మాసనం నిర్దేశించింది.

హైకోర్టు ఈ పిటిషన్ మీద మే 15న మళ్లీ తదుపరి చేపడుతుంది.

ఇవి కూడా చదవండి.

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)

\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

ఉత్తరాఖండ్‌లోనే ఉండదలచుకున్న వలస కార్మికులకు సాధ్యమైన సదుపాయాలన్నీ కల్పించి తీరాలని, తమ స్వరాష్ట్రాలకు వెళ్లదలచుకున్న వలస కార్మికులను వారి స్వస్థలాలకు పంపించటానికి ఉచిత రవాణా సౌకర్యం కల్పించి తీరాలని ఉత్తరాఖండ్ హైకోర్టు బుధవారం ఆదేశాల్లో స్పష్టంచేసింది.


కంటెంట్: జాకబ్ డైమండ్

లేదంటే ఎక్కడో మ్యూజియంలో ఉన్న పెద్ద వజ్రాల గురించి తెలుసుకుని ఉంటారు.

కానీ, ఒకప్పుడు హైదరాబాద్ నిజాం దగ్గర 'పేపర్ వెయిట్'లా ఉపయోగించేంత పెద్ద వజ్రం ఉందనే విషయం మీకు తెలుసా.

అంతే కాదు, బ్రిటిష్ వారి నుంచి దానిని కాపాడేందుకు నిజాం ఆ డైమండ్‌ను తన బూట్ల లోపల దాచిపెట్టేవారట..

నమ్మకం కలగడం లేదా, ఇక్కడ మీకు ఫొటోలో కనిపిస్తున్న వజ్రం అదే. దీనికి ఒక పేరు కూడా ఉంది-జాకబ్ డైమండ్.

హైదరాబాద్ నిజాం 'పేపర్ వెయిట్'గా వాడిన రూ.900 కోట్ల వజ్రం ఇదే!

ఏడో నిజాం నవాబు (మీర్ ఉస్మాన్ అలీఖాన్) తన దగ్గరున్న ఈ వజ్రాన్ని పేపర్ వెయిట్‌గా ఉపయోగించుకున్నారు.

ప్రస్తుతం ఈ డైమండ్‌తో పాటు నిజాం నగలను దిల్లీలోని నేషనల్ మ్యూజియంలో ప్రదర్శనకు పెట్టారు.

ఈ ప్రదర్శనలో నిజాం నవాబులు వాడిన వజ్రాలు, బంగారు ఆభరణాలు, ఉంగరాలను మనం చూడొచ్చు.

నిజాం సేకరించిన ఆభరణాలు

ఈ నగలు ఎక్కడివంటే..

ప్రస్తుతం దిల్లీలో ప్రదర్శనకు  ఉంచిన నగలు ఒకప్పుడు నిజాం నవాబులు సేకరించినవి. ప్రస్తుతం ఇవి భారత ప్రభుత్వ ఆధీనంలో ఉన్నాయి.

నిజాం సేకరించిన ఆభరణాలు

''నిజాం ట్రస్టుల ఆధీనంలో ఉన్న వీటిని కేంద్రప్రభుత్వం చట్టపరమైన పోరాటం ద్వారా సేకరించింది'' అని నేషనల్ మ్యూజియం డైరెక్టర్ జనరల్ మణి బీబీసీకి చెప్పారు.

నిజాం సేకరించిన ఆభరణాలు

184.75 క్యారెట్ల జాకబ్ డైమండ్ ఈ ప్రదర్శనకు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తోంది.

ప్రస్తుతం ప్రదర్శనలో ఉంచిన జాకబ్ డైమండ్ విలువ రూ.900 కోట్లు ఉంటుందని తెలిపారు.

''జాకబ్ అనే వ్యక్తి పేరు మీద ఈ వజ్రానికి ఆ పేరు వచ్చింది. ఆరో నిజాం దీన్ని కొనుగోలు చేశారు. కోర్టు వివాదాలతో విసిగిపోయిన ఆయన, దీన్ని తన టేబుల్ డ్రాయిర్‌లో పెట్టేశారు. ఏడో నిజాంకు ఈ వజ్రం పాత చెప్పుల మధ్య దొరికింది. ఆయన ఈ వజ్రాన్ని పేపర్ వెయిట్‌గా ఉపయోగించుకున్నారు'' అని మణి వివరించారు.

జాకబ్ డైమండ్ కథ

కానీ భారత ప్రభుత్వానికి ఈ వజ్రం ఎలా దక్కిందనే కథ కూడా చాలా ఆసక్తిగా ఉంటుంది.

హైదరాబాద్ ఆరో నిజాం మహబూబ్ అలీ ఖాన్ పాషా, ఈ వజ్రాన్ని జాకబ్ అనే ఒక వ్యాపారి నుంచి కొన్నారు. అందుకే దీనిపేరు జాకబ్ డైమండ్ అయ్యింది.

అయితే ఈ వజ్రాన్ని ఇంపీరియల్ లేదా గ్రేట్ వైట్, విక్టోరియా అనే పేరుతో కూడా పిలుస్తారు.

ఈ వజ్రం దక్షిణాఫ్రికాలోని కింబర్లీ గనుల్లో దొరికింది. మెరుగు పెట్టడానికి ముందు ఈ వజ్రం బరువు 457.5 క్యారెట్లు ఉండేది. ఆప్పట్లో దీన్ని ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద వజ్రంగా భావించేవారు.

ఆ...\nమునుపటి కంటెంట్‌ను ఈ క్రింది విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

మీరు ఇప్పటివరకూ ఎంత పెద్ద వజ్రాన్ని  చూశారు.  అందాల కిరీటాల్లోనో, ఆభరణాల్లోనో, పెద్ద పెద్ద ఉంగరాల్లోనో మెరిసే డైమండ్స్ చూసుంటారు.