Hati ya kufanya muhtasari: Korea Kaskazini imekuwa ikitumia kituo chake cha Sohae kurushia roketi na makombora

Picha za satelaiti zilizoonekana na makundi 38 ya uangalizi yanayoshirikiana na Marekani,zimeonyesha harakati hizo za kuondoa mitambo hiyo, hali inayoonyesha kwamba huenda Pyongyang imeanza kutekeleza ahadi ya mwezi Juni, pale kiongozi wa taifa hilo alipokutana na Rais Donald Trump.

Korea Kaskazini imekuwa ikisisitiza kwamba kituo hicho chake eneo la Sohae ni cha kutumiwa kurushia satelaiti pekee lakini watalaamu wa masuala ya silaha wanasema kimekuwa pia kikitumiwa kufanyia majaribio makombora.

Rais Donald Trump amesema kiongozi wa Korea Kaskazini aliahidi kuharibu mitambo ya majaribio ya silaha japo kuwa hakubainisha ni mitambo ipi hasa.

Katika mkutano wao viongozi hawa wawili uliofanyika Singapore Trump na Kim Jong-un walisaini makubaliano ya kushirikiana katika kuondoa silaha za nyuklia katika eneo la rasi ya Korea.

Lakini mpango huo huo ulikosolewa kwa madai kuwa hauna muda maalumu ulipangwa kwa utekelezaji.

Hapo jana Rais Trump kupitia ukurasa wake wa Twitter ameelezea kufurahishwa kwake na ushirkiano na Korea Kaskazini katika utekelezaji wa mpango huo.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Korea Kaskazini inaonekana kuanza kuondoa sehemu muhimu ya mitambo yake ya ulipuaji wa makombora kaskazini magharibi mwa taifa hilo.


Hati ya kufanya muhtasari: Korea Kaskazini imesema kuwa imefanikiwa kufanyia jaribio kombora lake la masafa marefu ICBM, wakitaja kuwa onyo kali kwa Marekani

Kiongozi wa Korea Kaskazini Kim Jong-un alisema kuwa jaribio hilo lilibaini kwamba marekani yote ipo katik radara ya Korea Kakazini na sasa inaweza kushambuliwa, vyombo vya habari vimeripoti.

Jaribio la kombora hilo linajiri wiki tatu baada ya jaribio la kombora la kwanza la masafa marefu la Korea Kaskazini.

Rais wa Marekani Donald Trump amelitaja jaribio hilo kuwa la kijinga  na kitendo cha hatari kilichotekelezwa na utawala wa Korea Kaskazini .

China pia imeshutumu jaribio hilo huku ikitaka pandfe husika zilizo na waiwasi kujizuia  ili kutoendeleza wasiwasi zaidi.

Ikithibtisha kurushwa kwa kombora hilo, Korea Ksakzini ilisema kuwa kombora hilo la masafa marefu  liliruika kwa dakika 47 na kufika urefu wa kilomita 3,724.

Imesema kuwa jaribio hilo lilifanikiwa kujaribu uwezo wa kombora hilo kuingia.

Kiongozi huyo pia alisema kuwa jaribio hilo lilithibitisha kwamba Korea Kaskazini sasa ina uwezo wa kushambulia ardhi yoyote ya Marekani kulingana na chombo cha habari cha Yonhap.

Taarifa hiyo ilisema kuwa kombora hilo ni Hwasong 14 kombora sawa na lile lililojaribiwa Julai 3.

Kombora hilo la masafa marefu lilisafiri kwenda juu ikilinganishwa na kombora lililorushwa Julai 3 hatua inayothibitisha kuwa taifa hilo linaweza kushambulia ndani ya Marekani.

Kombora hilo la masafa marefu lilisafiri kwenda juu ikilinganishwa na kombora lililorushwa Julai 3 hatua inayothibitisha kuwa taifa hilo linaweza kushambulia ndani ya Marekani.

Hatahivyo tathmini ya kikamilifu ikiwa bado haijafanikishwa mbali na muda uliochukuliwa na kombora hilo kuruka.

Muda mfupi baada ya jaribio hilo Korea Kusini, Japan na Maafisa wa Marekani waliripoti data kuhusu eneo na umbali, pamoja na muda uliochukuliwa na kombora hilo.

Ijapokuwa tathmini kamili haijakamilishwa, vitu kadhaa vilibainika.

Kwanza, data iliopo inaonyesha kuwa kombora hilo lina uwezo wa kuruka umbali wa kilomita 10,400.

Kombora hilo...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Korea Kaskazini imesema kuwa imefanikiwa kufanyia jaribio kombora lake la masafa marefu ICBM, wakitaja kuwa onyo kali kwa Marekani.


Hati ya kufanya muhtasari: Korea Kaskazini imesisitiza kwamba ina haki ya kustawisha silaha za nyuklia

Mitetemeko ya baada ya tetemeko kubwa la ardhi imeendelea kutokea eneo hilo.

Jumamosi, Idara ya Jiolojia ya Marekani inasema mitetemeko mingine miwili midogo ya ardhi ilitokea.

Hilo limezua mjadala kuhusu nini kinatokea chini ya ardhi katika eneo ambapo kulitekelezwa jaribio hilo la bomu.

Nini kilitokea wakati wa jaribio lenyewe?

Mnamo 3 Septemba, Korea Kaskazini ilifanyia majaribio bomu lake la nyuklia lenye nguvu zaidi katika eneo la kujaribia mabomu na silaha Punggye-ri eneo lenye milima kaskazini magharibi mwa taifa hilo.

Pyongyang ilisema bomu hiyo lilikuwa la haidrojeni, jambo ambalo lingelifanya kuwa na uwezo mara nyingi zaidi kuliko bomu la kawaida la atomiki.

Wataalamu wameeleza wasiwasi kwamba mlipuko wa bomu hilo ulikuwa na nguvu sana kiasi kwamba huenda ulidhoofisha msingi wa milima iliyopo karibu.

Majaribio yote ya silaha za nyuklia yamefanyika Punggye-ri chini ya ardhi

Mbona kuna mitetetemeko mpaka sasa?

Kwa mujibu wa taasisi ya jiolojia ya Marekani, USGS, mitetemeko iliyotokea wikendi ilikuwa "matukio ya kulegeza au kupunguza" shinikizo.

Mitetemeko hiyo ilikuwa na nguvu ya 2.9 na 2.4.

"Unapokuwa na jaribio kubwa la nyuklia, sehemu ya juu a ardhi husonga eneo hilo, na huchukua muda kabla ya kila kitu kutulia tena. Tumekuwa na mitetemeko kadha tangu kutekelezwa kwa jaribio hilo la sita la nyuklia," afisa aliambia Reuters.

Kusonga huko kwa sehemu ya juu ya uso wa dunia inaendana sambamba na inavyotokea mitetemeko ya ardhi.

Wanasayansi wanasema hiyo hutarajiwa kutokea wiki kadha au miezi kadha baada ya mlipuko mkubwa wa aina hiyo.

"Mitetemeko hii midogo baada ya jaribio la bomu la nyuklia lililosababisha tetemeko la ardhi ya nguvu ya 6.3 si jambo la kushangaza," anasema Dkt Jascha Polet, mtaalamu wa mitetemeko ya ardhi na jiolojia ambaye ni profesa katika chuo kikuu cha mafunzo anuwai cha jimbo la California, alipozungumza na BBC.

Baada ya tetemeko kubwa la aina hiyo, mitetemeko midogo ambayo huenda...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Korea Kaskazini ilipofanyia majaribio bomu lake la nyuklia Septemba, bomu hilo lilisababisha mitetemeko kadha midogo ya ardhi pamoja na tetemeko kubwa la ardhi la nguvu ya 6.3 kwenye vipimo vya Richter.


Hati ya kufanya muhtasari: Korea Kaskazini imezidisha kasi ya majaribio yake ya makombora miezi ya karibuni

Amesisitiza kwamba taifa hilo bado linapendeleza zaidi kutumia diplomasia na vikwazo lakini amesema kwamba bado wanatafakari uwezekano wa kutumia nguvu za kijeshi.

Korea Kaskazini imekuwa ikidai kwamba tayari ina uwezo wa kuishambulia Marekani.

Hatua ya mwisho kwa Pyongyang

Pompeo ameambia mkutano wa Wakfu wa Uhifadhi wa Demokrasia mjini Washington kwamba "Korea Kaskazini sasa imekaribia sana kuwa na uwezo ambao kwa mujibu wa mtazamo wa kisera wa Marekani tunafaa kufanya vitendo vyetu tukizingatia kwamba wako karibu sana kufikisha lengo hilo."

"Wanapiga hatua sana, na sasa ni kufikiria tu jinsi ya kuwazuia kufika hatua ya mwisho."

Bw Pompeo amesema Marekani bado inaweza kutumia nguvu za kijeshi

Ameonya kuwa ya Pyongyang imepiga hatua sana katika teknolojia yake ya makombora  kiasi kwamba ni vigumu kwa majasusi wa Marekani kujua ni lini hasa watafanikiwa.

"Iwapo unazungumza kuhusu miezi kadha uwezo wetu wa kufahamu hilo kwa kina kwa sasa hauna maana kwa kiasi fulani," amesema.

Wikendi iliyopita, waziri wa mambo ya nje wa Marekani Rex Tillerson alisisitiza kwamba Rais Donald Trump angependa kutatua mzozo wake na Korea Kaskazini kupitia demokrasia.

Hiyo ni baada ya Bw Trump kumwambia hadharani kwamba asipoteze muda akitafuta mazungumzo na Kim Jong-un.

Mambo muhimu kuhusu hali ya kijeshi rasi ya Korea

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Mkurugenzi wa shirika la ujasusi la Marekani CIA Mike Pompeo ametahadharisha kwamba Korea Kaskazini inakaribia sana kuwa na uwezo wa kuishambulia Marekani kwa kombora la nyuklia.


Hati ya kufanya muhtasari: Korea Kaskazini inaendelea kufanyia silaha majaribio licha ya kuwepo msukosuko

Mawasiliano hayo ya simu ndiyo ya pili kati ya viongozi hao wawili tangu wakutane huko Florida mapema mwezi huu.

Ni ishara ya hofu ya China kuwa msukosuko kati ya Marekani na Korea Kaskazini utasababisha mzozo.

Siku ya Jumapili vyombo vya habari nchini Korea Kaskazini vilisema kuwa jeshi la Korea Kaskazini lilikuwa tayari kuzamisha meli ya Marekani ya USS Carl Vinson, ambayo Marekani inasema itawasili katika rasi ya Korea siku chache zinazokuja.

Meli hiyo ilitumwa na Rais Trump huku onyo ikitolewa kuwa Marekani imepotza uvumilivu kwa mipango ya nuklia ya Korea Kaskazini.

USS Carl Vinson ikiwa bahari ya Hindi

Wakati wa mazungumzo hayo ya simu Bwana Xi alitaka pande zote kuwa wavumulivu na kuzuia vitendo ambavyo vimaweza kuzua mzozo.

Ikulu ya White House inasema kuwa bwana Trump amesisitiza kuwa vitendo vya Korea Kaskazini vinavuruga rasi wa Korea.

Viongozi hao walikutana kati ya tarehe 7 na 8 huko Florida na baada kuzungumza kwa njia ya simu kuhusu Korea Kaskazni tarehe 12 mwezi Aprili.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Rais wa China Xi Jinping  ametaka kuwepo uvumilivu kutoka pande zote wakati wa mawasiliano ya simu na rais wa Marekani Donald Trump siku moja baada ya Korea kusema kuwa ilikuwa tayari kuzamisha meli ya kubeba ndege za vita ya Marekani.


Hati ya kufanya muhtasari: Korea Kaskazini inasema imeunda na kulifanyia majaribio bomu la haidrojeni

Mjumbe wa Korea Kaskazini katika Umoja wa Mataifa ameishutumu Marekani kwa kutafuta makabiliano ya kisiasa , kiuchumi na kijeshi.

Mapema Marekani iliapa kuweka shinikizo zaidi ikiwa Korea Kaskazini itaendela na njia zake hatari.

Korea Kaskazini imekuwa ikifanyia majaribio makombora yake

Vikwazo vya Umoja wa Mataifa ni hatua ya kuhakikisha kuwepo uhaba wa mafuta na kipato kufuatia mipango yake ya nyulia.

Hatua hizo zinapiga marufuku uuzaji mafuta kwenda Korea Kaskazini na uuzuaji wa bidha kutoka Korea Kaskazini baada ya jaribio la sita na kubwa zaidi la bomu la nyuklia mapema mwezi huu.

Han Tae Song, ambaye ni balozi wa Korea Kaskazini  kwenye Umoja wa Mataifa alisema amekataa kile alichokitaja kuwa vikwazo vilivyo kinyume na sheria.

"Hatua zitazochukuliwa na Korea Kaskazini zitaisababishia Marekani machungu makali ambayo hajawai kushuhudiwa katika historia yake," aliambia mkutano huko Geneva.

Umoja wa Mataifa umeiwekea vikwazo mara kwa mara Korea Kaskazini

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Korea Kaskazini imetishia Marekani na kusema kuwa itasababisaha machungu makali ambayo Marekani haijawai kushuhudia kufuatia vikwazo vipya vilivyowekwa na Umoja wa Mataifa.


Hati ya kufanya muhtasari: Korea Kaskazini inasema jaribio la hivi karibuni la makombora yake ni onyo kwa Marekani na Korea Kusini

Ripoti hiyo ya kisiri inasema Pyongyang inalenga mabenki na na ubadilishanaji wa sarafu ya crypto-currency kukusanya pesa.

Vyanzo vya habari vimethibitishia BBC kwamba UN ilikuwa ikichunguza mashambulio 35 ya kimtandoa.

Korea Kaskazini ilifyetua makombora mawili siku ya Jumanne ikiwa ni mara ya nne imechukua hatua hiyo katika kipindi cha chini ya wiki mbili

Katika taarifa, Rais wa nchi hiyo Kim Jong-un amesema hatua hiyo ni onyo dhidi ya mazoezi ya pamoja ya kijeshi yanayofanywa na Marekani na Korea Kusini.

Pyongyang imeelezea kuwa mazoezi hayo yanakiuka mkataba wa amani.

How could war with North Korea unfold?

Ripoti t iliyovuja  na ambayo ilitumwa kwa kamati ya vikwazo vya Korea Kaskazini katika Baraza Kuu la Usalama la Umoja wa Mataifa, inasema Pyongyang "ilitumia uhalifu wa hali ya juu wa kimtandao kuiba pesa kutoka kwa taasisi za kifedha na ubadilishanaji wa sarafu ya crypto-kukusanya mapato yake".

Wataalamu pia wanachunguza shughuli za kimtandao zinolenga malipo kupitia fedha za kigeni.

Ripoti hiyo imeongeza kuwa shambulio la Korea Kaskazini dhidi ya sarafu ya crypto- imeisaidia "kukusanya fedha kwa njia ambazo ni vigumu kutambuliwa na ikilinganishwa na ukaguzi wa kawaida unaofanywa na sekta ya benki".

Pia inasema Korea Kaskazini imekiuka vikwazo vua Umoja wa Mataifa kwa kutumia njia haramu ya kubadilishana fedha pamoja na kupata vifaa vya kutengeneza silaha ya maangamizi.

Tangu mwaka 2006, Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa iliiwekea Korea Kaskazini vikwazo vya kuuza nje ya nchi hiyo bidhaa kama vile mkaa wa mawe, vyuma na vyakula vya baharini.

Pia iliwekewa kiwango cha uagizaji kutoka nje mafuta na bidhaa zake.

Kim Jong-un akifuatilia shughuli ya kufanyia majaribio makombora ya nchi yake

Kwa nini Korea Kaskazini inajaribu makombora?

Taarifa ya kutoka Wizara ya Mambo ya Nje ya Korea Kaskazini inaeleza kuwa ushirikiano wa kijeshi baina ya Kusini na Marekani unawalazimu kuendelea kufanya...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Korea Kaskazini imeiba dola bilioni mbili (£1.6bn) kufadhili mpango wake wa silaha kupitia uvamizi wa kimtandao, inasema ripoti ya Umoja wa Mataifa iliyovuja.


Hati ya kufanya muhtasari: Korea Kaskazini inasema mpango wake ya kufyatua makombora kwenda kisiwa cha Marekani cha Guam

Vyombo vya habari vilisema kuwa makombora ya Hwasong-12 yatapita anga ya Japan na kuanguka baharini karibu kilomita 30 kutoka kisiwa cha Guam ikiwa mpango huo utaidhinishwa na Kim Jong-un.

Korea ilipuuzna onyo la Donald Trump kuwa itashambuliwa vikali.

Marekanai imeionya Korea Kaskazini ikisema kuwa vitendo vyake vinamaanisha kuwa huo utakuwa mwisho wa utawala wa nchi hiyo.

Kisiwa hicho kilicho bahari ya Pacific cha Guam ndiko ziliko kambi za jeshi za Marekani na watu 163,000

Waziri wa ulinzi nchini Marekani Jim Mattis alisema kuwa Korea Kaskazini itashindwa vibaya ikiwa itaingia vitani na Marekani na washirika wake.

Korea Kaskazini  ilitangaza siku ya Jumatono kuwa inachora mipango ya kufanya mashambulizi ya makombora katika kisiwa kilicho bahari ya Pacific cha Guam kilicho na kambi za jeshi la Marekani na watu 163,000

Taarifa iliyotolewa baadaye ilisema kuwa jeshi litakamisha mpango huo ifikapo kati kati mwa mwezi Agosti na kupeleka kwa kiongozi wao Kim Jong-un kuidhinishwa.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Korea Kaskazini inasema mpango wake ya kufyatua makombora kwenda kisiwa cha Marekani cha Guam, utakuwa tayari hivi karibuni huku majibizano ya kivita kati yake na Marekani yakiendelea.


Hati ya kufanya muhtasari: Korea Kaskazini waishutumu china kwa kuwa kibaraka wa Marekani

Wiki iliopita China ilitangaza marufuku ya kununua makaa kutoka Korea Kaskazini ikijibu hatua ya taifa hilo ya kufanyia majaribio ya makombora ya masafa marefu.

Taarifa hiyo haikuitaja China lakini ilisema kuwa taifa jirani linalojidai kuwa rafiki.

Hili taifa ambalo lina uwezo mkubwa limeanza kutii matakwa ya Marekani, kilisema chombo cha habari cha taifa hilo.

Ikizungumzia moja kwa moja kuhusu marufuku ya biashara ya kigeni, taarifa hiyo ilisema kuwa China imechukua hatua isiokuwa ya kibinaadamu kama vile kusitisha biashara ya kimataifa ambayo itawasaidia maadui zake kudhoofisha mpango wa kijamii wa Korea Kaskazini.

Taifa hilo linategemea sana biashara yake ya makaa na China kuingiza fedha za kigeni.

Ijapokuwa China ni taifa la pekee linalounga mkono Korea kaskazini  miongoni mwa mataifa ya jamii ya kimataifa imekuwa mkosoaji wake mkubwa wa mpango wake wa Nyuklia na imeunga mkono vikwazo vya Umoja wa Mataifa dhidi yake.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Korea kaskazini imemshtumu mshirika wake wa kimataifa China ikimtuhumu kwa kukubali matakwa ya Marekani.


Hati ya kufanya muhtasari: Korea Kaskazini walaumiwa

Msemaji wa ikulu ya Marekani ya white house Sarah Huckabee Sanders, amewaambia waandishi wa habari kuwa kauli iliyotolewa na Waziri wa mambo ya kigeni wa Korea Kaskazini kwamba Marekani imetangaza vita,ni ya kipuuzi.

Kauli hiyo ya waziri wa mambo ya nje wa Korea Kaskazini ni kufuatia ujumbe wa Rais Trump kupitia ukurasa wake wa twitter,uliokuwa ukisema utawala wa Pyongyoung hauwezi kudumu kwa muda mrefu.

Akizungumza katika kituo cha mafunzo cha kimataifa mjini Washington,Waziri wa mambo ya nje wa Korea Kusini Kang Kyung-wha, amesema dunia inapaswa kupatiwa nafuu na maudhi ya Korea Kaskazini.

"Hakika, hii inaonyesha kuwa Korea kaskazini itaendeleza maudhi yake, na katika mazingira kama haya,sisi Korea Kusini na umoja wa mataifa tunapaswa kulishughulikia suala hili kwa umakini mkubwa,ili kutoendeleza hofu ya madhara ya kijeshi katika ukanda wetu.

Hatuwezi kuwa na vita nyingine katika ukanda wetu,hatuwezi kuwa na vita katika rasi ya Korea. Madhara yake hayawezi kuwa kwa bara la Asia tu,bali hata kwa kaskazini mashariki mwa Asia na jamii ya kimataifa kwa ujumla.Hatuwezi kuhatarisha usalama wa raia wetu,waliofanya kazi ya kujenga demokrasia kwa miongo saba sasa na ujenzi wa uchumi kutokana na vita vilivyowahi kutokea..")

Msemaji wa wizara ya ulinzi ya Marekani Pentagon Kanal  Robert Manning amesema iwapo Korea kaskazini haitaacha vitendo vyake vya kuudhi,watatoa idhini kwa Rais kuchukua hatua dhidi ya Korea Kaskazini. Naye Balozi China wa umoja wa mataifa Liu Jieyi amesema suala hili linaingia katika hatua ya hatari.

Korea Kakskazini mbali ya kuwekewa vikwazo,imeendelea na majaribio yake ya Nyuklia na makombora,kinyume na msimamo wa umoja wa mataifa

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Marekani imeilalamikia Korea Kaskazini, kwa kauli yake kuwa ina haki ya kuzitungua ndege za kivita za Marekani hata kama zipo nje ya anga la taifa hilo.


Hati ya kufanya muhtasari: Korea Kaskazini yafungua mawasiliano ya simu na Korea Kusini

Korea Kusini imethibitisha kuwa ilipata simu kutoka Kaskazini leo Jumatano.

Hii ni baada ya Kim Jong un kusema kuwa ataanzisha mazungumzo na Korea Kusini kuhusu kutumwa timu kwa mashindano ya msimu wa baridi huko Korea Kusini.

Mataifa hayo mawili hayajafanya mazungumzo ya juu tangu Disemba mwaka 2015

Korea Kaskazini yafungua mawasiliano ya simu na Korea Kusini

Mwaka uliofuatia Korea Kaskazini ilikata mawasiliano na kuacha kupokea simu kwa mujibu wa maafisa kutoka Kusini

Afisa kutoka Korea Kaskazini  alitangaza kufunguliwa laini hiyo ya simu kwenye ujumbe uliopeperushwa mapema Jumatano.

Mkuu wa idara ya mawasiliano ya raia wa Korea Kusini  Moon Jae-in, alisema kuwa kufunguliwa kwa laoni hiyo ya simu kuna umuhimu mkubwa

"Inabuni mazingira ambapo mawasiliano yatakuwa rahisi kila mara," alisema.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Korea Kaskazini imefungua tena mawasiliano ya simu na Korea Kusini  ili kuanzisha mazungumzo kuhusu kushiriki kwake katika mashindano ya msimu wa baridi.


Hati ya kufanya muhtasari: Korea Kaskazini yailaumu Marekani kwa kutangaza vita

Ri Yong-ho aliwaambia waandishi wa habari kuwa Korea Kaskazini ina haki ya kudungua ndege za vita za Marekani.

Hi ni hata kwa zile ndege zenye hazipo katika anga ya Korea Kaskazini, aliongeza waziri huyo.

Uwezo wa Makombora ya Korea Kaskazini

"Dunia ni lazima ikumbuke kuwa Marekani ndiyo ilikuwa ya kwanza kutangaza vita," Bwana Ri alisema.

Pande hizo mbili zimekuwa zikitupiana maneno makali.

Licha ya majuma kadhaa ya misukusuko, wataalamu wanasema kuwa hakuna uwezekano wa makabiliano ya moja kwa moja kati ya Marekani na Korea Kaskazini.

Baada ya Bw Ri kuhutubia Umoja wa Mataifa siku ya Jumamosi, Rais Trump alijibu kupitia mtandao wa twitter, akisema kuwa Bw. Ri  na kiongozi wa Korea Kaskazini Kim Jong-un hawatakuwepo kwa muda ikiwa wataendelea na maneno yao.

Jibu la Bwana Ri lilikuja wakati akiondoka New York baada mkutano wa baraza kuu la Umoja wa Mataifa.

Makombora ya Hwasong yakiwa katika maonyesho

Korea Kaskazini imeendelea na majaribioya makombora ya nyuklia na ya masafa marefu siku za hivi karibuni licha ya vikwazo vya Umoja wa Mataifa.

Viongozi wa nchi hiyo wanasema kuwa uwezo wake wa zana za nyulia ndiyo njia pekee dhidi ya mataifa yanayotishia kuiharibu.

Baada ya jaribio la hivi majuzi na kubwa zaidi la nyulia mapema mwiezi huu, baraza la usalama la Umoja wa Mataifa, liliidhinisha vikwazo vipya dhidi ya nchi hiyo.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Waziri wa mambo ya nje wa Korea Kaskazini amedai kwamba rais wa Marekani Donald Trump ametangaza vita dhidi ya taifa hilo.


Hati ya kufanya muhtasari: Korea Kusini hufanya mazoezi ya kijeshi

Marekani ilisema Jumatatu kuwa itapeleka azimio mpya kwa Umoja wa Mataifa la vikwazo zaidi, kufuatia hatua ya nchi hiyo kulifanyia majaribio bomu la nyuklia siku ya Jumapili.

Bwana Putin pia alisema kuwa hatua za kijeshi inaweza kuleta janga la dunia nzima.

Amesema kuwa mazungumzo ndiyo njia pekee.

China, mshirika mkuu wa Korea Kaskazini pia nayo imetaka kurejelewa kwa mazungumzo.

Vladimir Putin

Putin alikuwa akizungumza kwenye mkutano wa nchi za Brics ambazo ni (Brazil, Urusi, India, China na Afrika Kusini) huko Xiamen nchini China.

Licha ya Putin kuishutumu Korea Kaskazini, alisema kuwa vikwazo havitasaidia.

Siku ya Jumatatu  mjumbe wa Marekani katika Umoja wa Mataifa Nikki Haley, alisema kuwa vikwazo vikali vitasababisha tatizo hilo kutatuliwa kwa njia ya kidiplomasia.

Chansela wa Ujerumani  Angela Merkel aliunga mkono pendekezo hilo akisema kuwa vikwazo vya haraka vinahitajika kukabiliana na tabia ya Korea Kaskazini  kukiuka maazimio ya kimataifa.

Picha zikimuonyesha Kim Jong-un (katikati) akikagua bomu

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Rais wa urusi Vladimir Putin amesema kuwa vikwazo zaidi dhidi ya Korea Kaskazini ni bure, akiongeza ni radhi wale nyasi kuliko kuachana na mpango wao wa nyuklia.


Hati ya kufanya muhtasari: Korea Kusini ilisema kuwa ndege ya kijeshi ya Urusia aina ya A-50 ilikiuka anga yake mara mbili

Waziri wa ulinzi nchini Urusi amesema kuwa ndege nne aina ya bombers zikisaidiana na zile za kivita zilipiga doria katika njia ambayo hazikupangiwa kupitia katika maji ya Japan na bahari iliopo mashariki mwa China.

Korea Kusini inasema kuwa ndege zake zilirusha makombora ya kutoa onyo wakati ndege za kijeshi za Urusi zilipoingia katika anga yake. Japan imelalamika kwa Urusi na Korea Kusini kwa tukio hilo.

Kisa hicho kilitokea juu ya visiwa vinavyozozaniwa vya Dokdo/Takeshima ambavyo vinamilikiwa na Korea Kusini lakini Japan pia inadai kuwa vyake.

Korea Kusini inasema kuwa ndege za kijeshi za Urusi na China ziliingia katika anga yake ilio na ulinzi mkali ya KADIZ  siku ya Jumanne alfajiri na kwamba ndege moja ya kijeshi ya Urusi aina ya A-50 ilikiuka sheria za kimataifa na kuingia katika anga yake mara mbili karibu na visiwa hivyo. Urusi imekana madai hayo.

Ndege za kijeshi za Urusi na Cjhina aina ya Bombers mara kwa mara zimekuwa zikipitia eneo hilo katika miaka ya hivi karibuni lakini hicho ndio kisa cha kwanza kutokea kati ya Urusi na Korea Kusini.

Je Moscow inasemaje?

Wizara ya ulinzi inasema kuwa ndege zake mbili za kijeshi aina ya Tu-95MS zinazobeba makombora zilishirikiana na ndege nyengine mbili za China aina ya Hong-6k  katika doria ambayo ilipitia katika njia ambayo hazikupangiwa juu ya anga ya maji yasiomilikiwa na taifa lolote.

Ndege hizo zilisaidiwa na ndege za kijeshi aina ya A-50 pamoja na Kongjing-2000 zinazotumika kutoa onyo .

Luteni jenerali Sergei Kobylash alisema kwamba wakati wa doria hiyo walifukuzwa mara 11 na ndege za kigeni.

Aliwashutumu manohodha wa ndege za Korea kusini kwa kufanya 'hatari' na kundi hilo la angani pamoja na hatari ya usalama wa ndege hizo.

Anasema kwamba ndege hizo za Korea Kusini zilirusha alama za moshi kutoa onyo.

Doria hiyo alisema ilifanyika zaidi ya kilomita 25 mbali na visiwa vya Doldo/Takeshima , na akawashutumu manahodha wa Korea kwa kufanya...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Urusi inasema kuwa imetekeleza doria yake ya kwanza ya pamoja na China , hatua iliyozifanya Korea Kusini na Japan kutuma ndege za kivita angani.


Hati ya kufanya muhtasari: Korea Kusini kuichukulia China hatua za kisheria

Korea Kusini inaamini kuwa China inajibu baada ya Korea Kusini kuruhusu kuweka kwa mitambo ya makomboa ya kujikinga kwenye ardhi yake, matamshi ambayo China inayapinga.

Ripoti za vyombo vya habari zinasema kuwa China imewashauri watoa huduma za usafiri, kuwacha kutoa huduma hizo kwa Korea Kusini.

Kampuni ya Korea Kusini ambayo iliuza ardhi ambapo mitambo hiyo ya makombora imejengwa nayo inasusiwa nchini China

Korea Kusini sasa inasema kuwa itapeleka suala hilo wa shirika la biashara duniani WTO.

Korea Kusini inaamini kuwa China inajibu baada ya Korea Kusini kuruhusu kuweka kwa mitambo ya makomboa ya kujikinga

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Korea Kusini imetishia kuchukua hatua za kisheria dhidi ya China, kufuatia ripoti kuwa China inakandamiza biashara za Korea Kusini


Hati ya kufanya muhtasari: Korea Kusini yafanya majaribio ya makombora kujibu majaribio ya Korea Kaskazini

Mazoezi hayo yalihusu kurushwa kwa makombora ya masafa marefu kutoka kwa ndege za kivita na ardhini.

Hii ni baada ya waziri wa ulinzi wa Marekani James Mattis kuonya kuwa tisho lolote kwa Marekani au washirika wake kutoka Korea Kaskazini litajibiwa vikali kijeshi.

Korea Kaskazini ilisema kwa ilifanyia jaribio bomu la haidrojeni linaloweza kuwekwa kwa kombora la masafa marefu.

Korea Kusini yafanya majaribio ya makombora kujibu majaribio ya Korea Kaskazini

Korea mara kwa mara imekiuka vikwazo vya Umoja wa Mataifa na shinikzo za kimataiafa ya kuitaka iachane na mpango wake wa zana za nyuklia.

Ndani ya miezi mwili iliyopita, Korea Kaskazini imefanya majaribio ya makombra ya masafa marefu na hata kurusha kombora kupitia juu ya anga  ya Japan hadi bahari ya Pacific.

Baraza la ulinzi la Umoja wa Mataifa litafanya mkutano wa dharura leo kujadili jibu la hatua hiyo ya Korea Kaskazini.

Korea Kaskazini ilisema kwa ilifanyia jaribio bomu la haidrojeni linaloweza kuwekwa kwa kombora la masafa marefu

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Korea Kusini imefanya mazoezi ya makombora yake kuashiria shambulizi dhidi ya Korea Kaskazini, kujibu jaribio la sita la nyuklia lililofanywa na Korea Kaskazini.


Hati ya kufanya muhtasari: Korea Kusini yaiwekea vikwazo Korea Kaskazini

Wizara ya fedha ilisema hatua hizo zinalenga kuzuia fedha kugharamia mradi wa silaha, kinyume cha sheria.

Karibu mashirika na watu hao wote, yamo katika sekta za benki na safari  za meli, na tayari yamepigwa marufuku na Marekani.

Hatua hiyo inachukuliwa majuma mawili baada ya Korea Kaskazini kufanya majaribio ya kufyatua kombora ambalo linasemekana linaweza kufika pahala popote pale nchini Marekani.

Kombora hilo kwa jina Hwasong-15 ambalo imesema ndio kombora lenye uwezo mkubwa lilirushwa katika giza mapema siku ya Jumatano.

Lilianguka katika maji ya Japan lakini liliweza kuruka juu zaidi ya kombora jingine lolote la taifa hilo .

Kitengo cha habari cha taifa hilo KCNA kilisema kuwa kombora hilo liliruka katika kimo cha kilomita 4,475 na kusafiri kwa umbali wa kilomita 950 katika dakika 53.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Korea Kusini imetangaza vikwazo vipya dhidi ya mashirika 20 mengine ya Korea Kaskazini, na watu kadha, ili kujibu jaribio la kombora pamoja na mradi wa nyuklia wa Korea Kaskazini.


Hati ya kufanya muhtasari: Korea Kusini yaonya kuharibu kabisa mji wa Pyongyang

Shirika la Habari la Yonhap lililo na uhusiano mkubwa na Korea Kusini linasema kwamba wabunge nchini humo wamepewa mpango huo.

Mpango huo unanuia kuharibu kabisha makombora yote yaliyo na zana hatari kukiwemo nukilia.

Ufichuzi huu unatokea siku mbili baada ya Korea Kaskazini kulipua angani jaribio kubwa zaidi la kinukilia, ambalo limetoa dhana kuwa Korea Kaskazini imepiga hatua kubwa katika utengenezaji wa zana za kinukilia.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Maafisa wa Serikali ya Korea Kusini wamefichua kuwa serikali ina mipango ya kuharibu kabisa mji mkuu wa Korea kaskazini, iwapo ishara yo yote itaonekana kuwa kuna mipango ya kushambuliwa kwa nukilia.


Hati ya kufanya muhtasari: Korea kaskazini imetekeleza majiribio kadhaa ya amkombora yake ya masafa marefu mnamo 2017

Satelaiti za kijasusi  zimegundua shughuli zinazoendelea katika eneo ambako kumetengezwa makombora ya masafa marefu, maafisa wa Marekani wameliambia Washington Post.

Shirika la habari la Reuters linamnukuu afisa huyo akisema kuwa haijulikani wazi ni kwa kiwango gani shughuli hiyo imeendelea.

Rais Donald Trump amekutana na kiongozi wa Korea kaskazini Kim Jong-un mnamo Juni.

Baada ya mkutano wa kwanza, viongozi hao wawili waliahidi  kushughulika kuhakikisha wanasitisha matumizi ya silaha za nyuklia. Trump alisema Korea kaskazini, 'sio tishio tena la nyuklia'.

Lakini Trump alishutumiwa nyumbani kwa 'kuafikiana kwa mdomo'  pasi kufikia makubalino  madhubuti  kutoka kwa Kim ya kusitisha mipango na matumizi ya nyuklia.

Kim na Trump kabla ya mkutano wao Singapore

Taarifa za hivi punde zinasema nini?

 Siku ya Jumatatu gazeti la Washington Post limewanukuu maafisa wanaosema Korea kaskazini inaeonekana  kuunda kombora moja au amawili  ya masafa marefu katika kiwanda cha  Sanumdong karibu na mji mkuu Pyongyang.

Kiwanda hicho kiliunda kombora la kwanza la masafa marefu la nchi hiyo  lililo na uwezo wa kufika  Marekani, gazeti hilo linaongeza.

Kwa mujibu wa Reuters, picha za satelaiti, zinaonyesha magari  yakiingia na kutoka kwenye kiwanda hicho , lakini sio kiwango cha ujenzi huo wa makombora.

 Hizi sio taarifa za kwanza kuwa Korea kaskazini  huenda inaendelea na uundaji wa mpango wake wa silaha, na kutilia shaka  athari halisi  ya mkutano wa Singapore.

Mwishoni mwa mwezi Juni vyombo vya habari Marekani viliangazia taarifa  zinazotokana na uvujaji wa taarifa za ujasusi  zinazoashiria kuwa kaskazini ingali  inaendeleza shuguli zake za kurutubisha nyuklia katika viwanda vyake miongoni mwa shughuli nyingine.

Wiki iliyopita Mike Pompeo amewaambia Maseneta kuwa viwanda vya Korea kaskazini "vinaendelea kurutubisha kemikali za nyuklia" zinazotumika kuunda silaha.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Korea kaskazini inaonekana kuwa inaunda makombora mapya  licha ya kuidhinisha uhusiano mwema na utawala wa Trump, vyombo vya habari vinaripoti.


Hati ya kufanya muhtasari: Korea kaskzini ilirusha makombora yake mawili katika bahari ya Japan

Kombora hilo la masafa mafupi lilirushwa katika bahari ya Japan , pia ikijulikana kama bahari ya magharibi kutoka Wonsan katika pwani ya mashariki ya Korea Kaskazini.

Kiongozi wa taifa hilo Kim Jong Un alisema kuwa taifa lake lililazimika kuunda silaha ili kukabiliana na tishio la moja ka moja.

Amesema kuwa jaribio hilo lilishirikisha mfumo wa kiufundi wa kuelekeza makombora.

Matamshi ya bwana Kim yalioripotiwa katika vyombo vya habari yanajiri baada ya Korea Kaskazini kukosoa uamuzi wa Korea Kusini na Marekani kushiriki katika zoezi la pamoja la kijeshi mwezi ujao.

Korea Kaskazini imetaja zoezi hilo la kijeshi kama maandalizi ya kulivamia taifa hilo.

Ijapokuwa Marekani na Korea Kusini zimekataa kufutilia mbali zoezi hilo la kila mwaka, wamepata pigo.

Mkuu wa majeshi wa Korea kaskazini amesema kuwa moja ya kombora hilo lilisafiri kwa takriban kilomita 690 .

 Marekani pia ilithibitisha kwamba makombora hayo ni ya masafa mafupi.

Je kim Jong-un alisema nini?

Bwana Kim alisema kwamba ameridhishwa na mfumo huo wa kombora jipya na kudai kwamba haitakuwa rahisi kujilinda dhidi yake.

Amesema  kuwa Korea Kusini haifai kufanya kosa la kupuuza onyo hilo.

Korea Kusini imeitaka Pyongyang kuwacha vitendo ambavyo havisaidii ili kupunguza hali ya wasiwasi  na kusema kuwa majaribio hayo ni tishio la kijeshi.

Wizara ya mashauri ya nchi za Kigeni  nchini Marekani imeitaka Korea Kaskazini kutofanya uchokozi.

Kulingana na mwanahabari wa BBC nchini Korea Kusini laura Bicker Pyongyang inailenga Korea Kusini kwa kutumia maneno na silaha.

Kombora hilo la masafa mafupi sasa linaweza kushambulia nchi yoyote ilio jirani na Pyongyang. Halafu kuna yale madai kwamba Korea kusini ni nduma kuili - ikitafuta kuleta amani mbali na kununua silaha mpya na kushiriki katika zoezi la kijeshi la pamoja na Marekani.

Matamshi hayo huenda yakazua uhasama baada ya rais wa Korea Kusini Moon Je kufanya juhudu kubwa ya kuimarisha uhusiano kati yake na rais Kim jong...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Korea Kaskazini  imetaja majaribio ya makombora yake mapya  siku ya Alhamisi kuwa onyo rasmi dhidi ya kile ilichokitaja kuwa uchokozi wa Korea Kusini.


Hati ya kufanya muhtasari: Korean Kaskazini ilirusha makombora manne mapema mwezi huu

Serikali imelaumiwa kwa kuwandamiza vibaya raia huku ikiendelea na mipango ya kuunda silaha za nuklia.

Miezi ya hivi karibuni ilifanya jaribio la tano la kombora la nuklia, ikarusha makombora kadha huku wengi wakiamini kuwa ilimuua ndugu wa kambo wa kiongozi wa nchi hiyo kwa kutumia silaha ya kemikali.

Lakini mbona Korea Kaskazini ni tatizo, na ni kwa nini suluhu haliwezi kupatikana?

Historia

Korea Kaskazini ilibuniwa wakati rasi ya Korea ilitenganishwa mara mbili baada ya vita vya kati ya mwaka 1950 na 1953 vya Korea.

Kiongozi wake alikuwa ni Kim II-sung, mkoministi ambaye alitawala kwa kutumia chama kimoja ambaye ni babu yake kiongozi wa sasa Kim Jong-un.

Inasalia kuwa moja ya nchi maskini zaidi duniani. Uchumi wake unadhibitiwa na serikali huku raia wake wakiwa hawana uwezo wa kufuatilia vyombo vya habari vya kigeni, na wakiwa pia hawana uhuru wa kutoka nje nchi hiyo isipokwa watu wachahe tu.

Cha kushangaza ni kuwa Korea Kaskazini imefanya majaribio matano ya nuklia na mengine kadha ya makombora, ishara ya kuendelea na lengo la kuunda bomu la nuklia.

Kim Jong-un (kati kati )

Kuhusu mazungumzo

Kumekuwa na mazungumzo kadha huku ya hivi punde yakiwajumuisha China, Korea Kusini, Japan, Urusi  na Marekani, ambayo yalionekana kuwa yenye matumaini.

Korea Kaskazini ilikubali kuachana na mipango yake ya nuklia ili iweze kupewa misaada. Makubaliano hayo yalichangia Korea Kaskazini kulipua kinu chake kilicho Yongbyong.

Lakini tena mambo yakaenda mrama. Marekani ilidai kuwa Korea Kaskazini imekataa kifichua kiwango cha mipango yake ya nuklia, Korea Kaskazini ikapinga hilo na tena ikafanya jaribio la nuklia.

Tangu mwaka 2009 hakujakuwa na mazungumzo yaliyo ya maana.

Shinikizo za kiuchumi

Umoja wa mataifa na nchi kadha bado zimeiwekea Korea Kaskazini vikwazo, zikilenga mipango yake ya silaha na uchumi. Vikwazo vya hivi punde ilivyowekewa ni vya kuagiza kutoka nje mkaa wa mawe.

Msaada ya chakula kuenda Korea Kaskazini ambayo inategemea misaada...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

"Taifa korofi ambalo ni hatari," Korea Kaskazini imetajwa kwa majina ya kila aina.


Hati ya kufanya muhtasari: Krajcic alichaguliwa kuwa mbunge mwaka 2018

Darij Krajcic ameviambia vyombo vya habari vya ndani kuwa alipuuzwa na wafanyakazi wa duka hilo na walikua wakiendelea na shuguli zao.

Hakujilakana kama ameiba lakini baadae baadhi ya wanachama walisisitiza arudi kulipa pesa ya mkate huo.

Krajcic ameomba msamaha na kusema kuwa anajutia kitendo alichokifanya.

Suala lake la kuiba lilisambaa baada ya kuwaambia wabunge wengine wakati wa mkutano wa kamati siku ya Jumatano.

''Nilisimama pale kwa dakika tatu, kabla wanihudumie," mbunge huyo mwenye miaka 54 alisimulia katika kituo cha runinga cha mtu binafsi.

Wafanyakazi watatu wa duka hilo hawakugundua kama yupo baada ya kuwa walikua na mazungumzo baina yao hali iliyosabisha profesa huyo wa zamani kujaribu bahati yake.

''Hakuna mtu yoyote aliyepiga kelele, wala kunifuata.''

Wabunge wenzake walicheka baada ya kusikia kisa hicho.

Lakini siku ya Alhamisi spika wa bunge hilo Brane Golubovic, alikemea vikali kitendo cha mbunge kuiba, na kusema kuwa ni kitendo kisichokubalika.

''Amechukua hatua za kuwajibika na kujiuzulu yeye mwenyewe," Golubovic aliviambia vyombo vya habari.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Mbunge mmoja nchini Slovenia amejiuzulu baada ya kuiba mkate maarufu ''sandwich'' katika duka moja kwa madai kuwa wahudumu wa sehemu hiyo walimpuuzia.


Hati ya kufanya muhtasari: Krishna Sen na mkewe katikati wakati wa harusi yake na mkewe wa kwanza 2014

Krishna Sen alikamatwa siku ya Jumatano katika jimbo la Kaskazini la Uttarakhand kwa kutaka kulipwa mahari kinyume na sheria nchini India.

Maafisa wa polisi waliambia BBC kwamba iligunduliwa wakati wa mahojiano kwamba Krishna alikuwa mwanamke.

Wanaamini bi Sen mwenye umri wa miaka 26 aliyejulikana kama 'sweety' amekuwa akijidai kuwa mwanamume tangu 2014 wakati alipooa kwa mara ya kwanza.

''Mara ya kwanza tulifeli kuelewa kile Krishna alichokuwa akisema'' , alisema afisa mkuu wa polisi Janamejay Khanduri akizungumza na BBC.

Tulifanya ukaguzi wa kimatibabu na kubaini kwamba Krishna ni mwanamke.

Bi Sen inadaiwa aliachana na mke wake wa kwanza mara tu baada ya harusi na mke wake wa kwanza na kumuoa mwanamke mwengine mnamo mwezi Aprili 2017.

Lakini mashemegi zake waliwasilisha malalamishi wakimshutumu kwa kumnyanyasa mwanao ili kulipwa mahari.

Pia walidai kwamba alikuwa amewaomba takriban dola 13,297 ili kuanza biashara na kwamba hakurudisha fedha hizo.

Kulipa na kukubali mahari ni utamaduni wa karne moja iliopita Kusini mwa India ambapo wazazi wa mke hulipa fedha, nguo na vito kwa familia ya mume.

Ijapokuwa utamaduni huo ni kinyume na sheria nchini India tangu 1961, unaendelea.

Maafisa wa polisi walisema kuwa bi Sen aliwaambia kwamba amekuwa akitaka kuwa mvulana na kuishi kama mume akiongozea haijulikani iwapo wazazi wa bi Sen walikuwa wanajua kile ambacho amekuwa akifanya.

Wanawake wote aliowaoa hawakumshuku.

Bi Sen  hakuvua nguo mbele yao na kulingana na polisi hakushiriki nao katika tendo la ngono.

Alikuwa na marafiki wa kiume, akitumia vyoo vya wanaume na kuzungumza kwa kutumia sauti tofauti , polisi wanasema.

Pia alidaiwa kuvuta sigara, kunywa pombe na kuendesha pikipiki na marafikize wa kiume, ili kuondoa shauku yoyote.

Akiwa amenyolewa kama mwanamume, kuvaa na kuwa na tabia za kiume Krishna alikuwa akiishi maisha ya kiume.

Hakuna mtu aliyemshuku Krishina, afisa mwengine wa polisi alisema.

Pia alitembea kama...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Maafisa wa polisi nchini India wamemkatama mwanamke mmoja aliyejifanya kuwa mwanamume na kuwadanganya wanawake wawili ili kulipwa mahari.


Hati ya kufanya muhtasari: Kuanzia Uhispania hadi Marekani, 7 serikali zinajaribu kuchukua hatua kujaribu kupunguza kuenea kwa virus hivyo.

Pamoja na kuweka ukomo wa  kiwango cha safari za kimataifa, baadhi ya nchi pia zinajaribu kudhibiti matembezi ndani ya mipaka ya nchi zao na kuzuwia watu kuchangamana katika maeneo ya umma.

Sera ya afya na wataalamu wanaonya kuwa sasa nchi zinakabiliwa na ugumu wa kuwa na uwiano kati ya kulinda afya ya umma na kuingilia uhuru wa watu wa kibinafsi.

Lakini je ni vipi nchi zinatekeleza hatua mkiwemo karantini na kuzuwiwa kwa shughuli mbalimbali?

Kwa wiki kadhaa China, ambako mlipuko wa  Covid-19 ulianzia, ilipata athari kubwa ya kusambaa.

Kulikua na ukosoaji mkubwa juu ya jinsi ilivyoshughulikia virusi mwanzoni mwa mlipuko, huku baadhi wakiishutumu serikali ya Beijing kwa kujaribu kutosema ukweli halisi juu ya ukubwa wa  kiwango cha mlipuko.

Na hali ikawa mbaya zaidi, sharti la marufuku ya kuendeshwa kwa shughuli zenye mikusanyiko ya watu  ilikua ya kwanza kutekelezwa katika mji wa Wuhan, ambao ni kitovu cha mlipuko na moja ya miji mikubwa zaidi nchini Uchina.

Safari zilipigwa marufuku  hatua ambayo iliendelezwa kwingine na kuwaathiri mamilioni kwa mailioni ya watu.

Takriban waandishi wa habari walili raia wa nchi hiyo, waliojaribu kushirikisha umma juu ya mlipuko wa coronavirus  kupitia mitandao ya kijamii walitoweka.

Vipimo vya joto la mwili  vilikfanyika katika mitaa na baadhi waliripoti kuwaona walinzi kwenye milango ya kuingia nyumba zao ili kuhakikisha watu wanabaki ndani ya nyumba zao. Uchina ilishutumiwa kutumia mfumo wake  wa upelelezi unaowahusisha watu wengi katika kusaidia kuzuwia matembezi na kufuatilia afya za watu.

Huku hali ikiwa ni  ya ahueni, kuna ishara za kurejea kwa hali ya kawaida ya maisha  katika baadhi ya sehemu polepole. Lakini baadhi ya makundi, kama shirika la kutetea haki za binadamu la Human Rights Watch, yamekua  yakilikosoa jinsi Shirika la Afya Duniani (WHO) lilivyozungumzia  kuhusu jinsi serikali ya Beijing ilibyoshughulikia mlipuko wa coronavirus -...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Janga la coronavirus limeshinikiza kuchukuliwa kwa hatua ambazo hazikutarajiwa katika maeneo mbali mbali duniani.


Hati ya kufanya muhtasari: Kuanzia bima ya afya, ndoa za jinsia moja, mabadiliko ya hali ya hewa na Obamacare. Raia wa Marekani kote duniani wanataka kujua hali ya siku zao za baadaye chini ya uongozi mpya. Haya ni baadhi ya maswali yanayoulizwa kwenye mitandao

Ni watu wangapi walipiga kura kwenye uchaguzi wa Marekani?

Maafisa wa uchaguzi  hawatakuwa wamejumuisha takwimu zote hadi muda wa wiki mbili tangu siku ya upigaji kura. Lakini takwimu za kwanza  zinaonyesha kuwa watu milioni 128.8 walipiga kura kati ya wapiga kura milioni 231.5 waliosajiliwa, ambayo ni asilimia 55.6.

Ni nani alipata kura nyingi zaidi?

Hillary Clinton anaonekana kupata kura nyingi lakini tofauti kati yao ni ndogo.

Hesabu zinaonyesha kuwa Bi Clinton alishinda kura 60,274,974 ambayo ni asilimia 47.7 ikilinganishwa na Donald Trump ambaye alipata kura 59,937,338 ambayo ni asilimia 47.4.

Hata  hiyo mfumo ambao hutumiwa kumchagua rais nchini Marekani unasema kuwa wagombea ni lazima washinde kura za wajumbe, yaani "Electoral College". Kutokana na hilo ushindi wa Trump kwenye  majimbo yenye kura nyingi za wajumbe ulimzolea kura 290. Matokeo ya majimbo mawili ya Michigan na New Hampshire bado hayajatangazwa.

Wagombea walikuwa na umri gani?

Kujibu moja ya maswali yanayoulizwa zaidi mitandaoni- Donald Trump ana miaka 70 naye Hillary Clinton ana miaka 69.

Trump ataingia lini rasmi uongozini?

Ataapishwa siku ya Ijumaa  tarehe 20 mwezi Januari mwaka 2017. Lakini kabla ya siku hiyo atatangaza timu yake, apewe taarifa za siri zikiwemo za siri, kuhusu usalama na oparesheni za kijeshi.

Trump ataishi ikulu ya White House?

Wakati wa mahojiano na mtandao moja mwaka uliopita, bwa Trump alionekana kuzima uvumi kuwa atakiuka tamaduni ya miaka mingi ya kuishi ikulu na hata mjini Washingto

Kwenye mahojiano hayo Trump alisema kuwa bila shaka ataishi kwenye ikulu.

 Trump ataendelea kusimamia biashara zake akiwa Rais?

La hasha wakili wake amesema kuwa biashara zake Trump zitasimamiwa na watoto wake, Donald Junior, Ivanka na Eric.

Trump ataanza lini kujenga ukuta kwenye mpaka...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Kuchaguliwa kwa Donald Trump kuwa rais mteule  wa Marekani pamoja na chama chake kuchukua udhibiti wa bunge la Congress, kumezua maswali chungu nzima kuhusu uchaguzi huo na ni kipi kitafuatia.


Hati ya kufanya muhtasari: Kuanzia bima ya afya, ndoa za jinsia moja, mabadiliko ya hali ya hewa na Obamacare. Raia wa Marekani kote duniani wanataka kujua hali ya siku zao za baadaye chini ya uongozi mpya. Haya ni baadhi ya maswali yanayoulizwa kwenye mitandao

Trump ataingia lini rasmi madarakani?

Ataapishwa siku ya Ijumaa  tarehe 20 mwezi Januari mwaka 2017. Lakini tayari ametangaza maafisa wakuu wa utawala wake, amekuwa akipewa taarifa za siri zikiwemo za siri, kuhusu usalama na oparesheni za kijeshi.

Trump ataishi ikulu ya White House?

Wakati wa mahojiano na mtandao moja mwaka uliopita, Bw Trump alionekana kuzima uvumi kuwa atakiuka tamaduni ya miaka mingi ya kuishi ikulu na hata mjini Washington.

Kwenye mahojiano hayo Trump alisema kuwa bila shaka ataishi kwenye ikulu.

 Trump ataendelea kusimamia biashara zake akiwa Rais?

La hasha wakili wake amesema kuwa biashara zake Trump zitasimamiwa na watoto wake, Donald Junior, Ivanka na Eric.

Trump ataanza lini kujenga ukuta kwenye mpaka kati ya Mexico na Marekani?

Donald Trump alilifanya suala la ujenzi wa ukuta kwenye mpaka ili kuzuia wahamiaji haramu kuwa ajenda kuu wakati wa kampeni yake.

Ukuta utajengwa pahala pa ua huu?

Makala moja katika mtandao wake inaeleza jinsi atailazimisha Mexico kulipia gharama ya ujenzi wa ukuta huo

Kutoka na gharama kubwa inayohitajika na changamoto za kupata ardhi ya kuujenga ukuta, wadadisi wanasema kuwa ukuta huo huenda usijengwe. Kile wanachotarajia ni kuboresha sera za mpaka na sheria za uhamiaji.

Bw Trump hata hivyoa amesisitiza kwamba utajengwa na ujenzi utaanza karibuni. Ingawa ameashiria kwamba huenda ufadhili ukatoka kwa serikali ya Marekani, amesisitiza kwamba Mexico lazima mwishowe itagharimia ujenzi huo.

Atasitisha utoaji mimba?

Mwezi Machi mwaka jana Donald Trump alisema kwa utoaji mimba unahitaji kuharamishwa na aliunga mkono aina fulani ya adhabu kwa wanawake ambao hutoa mimba. Lakini baadaye alionekana kulegeza kamba akisema kuwa suala hio linastahili kushughulikiwa na majimbo binafsi.

Trump amesema kuwa anaunga mkono...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:


Hati ya kufanya muhtasari: Kuanzia mwezi Mei mpaka Juni mwaka huu, uchumi wa taifa hilo kubwa duniani ulikuwa kwa 6.2% ikilinganishwa na mwaka mmoja uliopita.

Matokeo hayo yanalingana na vile ilivyotarajiwa hali kuwa.

Serikali ya China inajitahidi kuchochea ukuaji wa uchumi kwa mwaka huu kwa kupunguza kodi na kuchochea matumizi.

Chia pia ipo katikati ya vita vya kibiashara baina yake na Marekani ambavyo vimeumiza hali ya biashara na ukuaji wa uchumi.

Data rasmi zilizotolewa na Ofisi ya Takwimu ya China zinaonesha kuwa kasi ya ukuaji imeshuka kutoka 6.4% ya mwanzoni mwa mwaka.

Rais wa Marekani Donald Trump ameandika kupitia ukurasa wake wa titter kuwa ushuru wa kibiashara kutoka Marekani "umeathiri pakubwa" uchumi wa China.

Mamlaka za China zinasema takwimu hizo zinaonesha hali ngumu ya kimazingira ndani na nje ya nchi.

"Uchumi umekuwa katika ustawi wa kutegemewa katika nusu ya kwanza ya 2019, lakini kuna nguvu kubwa ya kwenda chini kadri siku zinavyosonga," imeeleza Ofisi ya Takwimu ya nchi hiyo.

Uchambuzi

Andrew Walker, mwandishi wa biashara

Takwimu hizi zinaonesha kwa namna jinsi ugomvi wa kibiashara baina ya China na Marekani ulivyokuwa na athari. Ukuaji umeshuka kwa kiasi kikubwa ikilinganishwa na hali ambayo ingekuwepo kama kusingekuwa na ugomvi baina yao. Picha ya muda mrefu ni kuwa, uchumi wa China utaendelea kuwa imara japo utashuka kasi yake.

Kasi ya ukuaji wa uchumi wa China katika miongo mitatu iliyopita mpaka kufikia 2010 ilikuwa ni 10%. Lakini ilikuwa ni jambo la wazi miongoni mwa wachumi na hata baadhi ya viongozi nilioongea nao nchini China kuwa ukuaji huo usingelibaki hivyo milele.

Lengo lilikuwa ni kuhakikisha uchumi hautegemei zaidi uwekezaji na biashara ya nje badala yake kukuza vipato na matumizi ya raia. Hatua imepigwa katika eneo hilo, japo uwekezaji bado unachangia pakubwa uchumi wa Uchina.

Kuna hatari zake hata hivyo, la zaidi ni madeni makubwa ya makampuni. Mamlaka zilichochea makampuni kukopa kwa kasi baada ya uchi wa dunia kuyumba. Hiyo ilichangia pakubwa kuzuia anguko la ghafla la...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Kwa mara ya kwanza katika miaka 27 iliyopita, uchumi wa China umepungua kasi ya ukuaji wake katika robo ya pili ya mwaka.


Hati ya kufanya muhtasari: Kuanzia sasa Januari mosi mwaka 2018 watu walio na umri wa kuanzia miaka 21, wanaweza kumiliki hadi gramu 28 za bangi

Kuanzia sasa Januari mosi mwaka 2018 watu walio na umri wa kuanzia miaka 21, wanaweza kumiliki hadi gramu 28 za bangi na kupanda hadi miti 6 ya bangi nyumbani.

Wanaopinga wanasema kuwa  sheria hiyo itasababisha watu kuendesha magari wakiwa tayari wamevuta bangi kuchangia vijana kuvuta bangi.

Lakini biashara zinatabiri kile kinaonekana kuwa sekta ya mabilioni ya dola miaka michache inayokuja.

Wakaazi wa Califonria walipigaa kura kuunga mkono kipengee cha kuhalalisha bangi miaka 14 iliyopita katika kura ambayo ilifanyika sambamba na uchaguzi wa rais nchini humo.

Tangu wakati  huo sheria ngumu zinazohusu kodi zimeandikwa kudhibiti mauzo ya bangi.

Biashara zinatabiri kile kinaonekana kuwa sekta ya mabilioni ya dola miaka michache inayokuja.

Mkurugenzi mkuu wa kampuni ambayo inafuatilia soko la bangi duniani alitabiri kuwa kutakuwa na kushuka kwa bei kwa mwaka wa kwanza au miaka miwili.

Hata hivyo, faida ni kubwa  katika jimbo hilo tajiri zaidi na lenye watu wengi zaidi nchini Marekani.

Mwaka 1996, California lilikuw jimbo la kwanza kuhalalisha bangi kwa matumizi ya matibabu.

Inakadiriwa kuwa soko la bangi haramu kwa sasa ni dola milioni 5.1 na wakati itahalalishwa thamani yake itakuwa ya dola bilioni 5.8 itakapofikia mwaka 2021.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

California limekuwa jimbo kubwa zaidi nchini Marekani kuhalalisha matumizi ya bangi kwa burudani.


Hati ya kufanya muhtasari: Kuapishwa kwa Trump (kushoto) na kuapishwa kwa Obama mwaka 2009 (Kulia)

Trump amesema zaidi ya watu milioni moja walihuthuria shere hiyo.

Msemaji wa White House, Sean Spicer,amesema vyombo hivyo vya habari vinaendesha kampeini ya kugawanya watu kwa kuangazia habari ambazo hazina msingi wowote.

Hata hivyo kanda za video za matangazo ya moja kwa moja wakati wa hafla hiyo hazikunasa umati mkubwa wa watu.

Picha zinaonekana zikionyesha watu wengi waliohudhuria shereha ya kupishwa kwa rais  Barack Obama mwaka 2009.

Bwana Trumpo hakuzungumzia maandamano wakati alitembelea makao makuu ya CIA jimbo la Virginia siku ya Jumamosi, lakini badala yake alishambulia vyombo vya habari.

Bwana Trump alisema kuwa video na picha wakati wa kuapishwa kwake zilionyesha taarifa ziziso za ukweli.

"Walionekana kama watu milioni 1.5 siku nya Ijumaa, alisema Trump, na kuzua ripoti za vyombo vya habari kuwa walikuwa wati chini ya 250,000.

Rais huyo mpya aliwataja waandishi wa habari kuwa watu waongo zaidi duniani.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Siku moja baada ya Rais wa Marekani Donald Trump kuchukua hatamu y a uongozi wa taifa hilo, amelaamu baadhi ya  vyombo vya habari kwa kueneza taarifa za uongo juu ya idadi ya watu waliyohudhuria sherehe ya kuapishwa kwake.


Hati ya kufanya muhtasari: Kuba Moczyk alifariki alipopigwa na kuanguka katika pigano lake la kwanza

Kuba Moczyk mwenye umri wa miaka 22 alipigwa knockout katika raundi ya tatu katika pigano la siku ya Jumamosi  katika ukumbi wa Towe Complex  huko Yarmouth.

Familia yake imesema kuwa alifariki siku ya Jumatano usiku katika hospitali ya James Paget  huko Gorleston,ambapo amekuwa bila fahamu  na kwamba amekuwa akisaidiwa na mashine.

Mkufunzi wake Scott Osinski amesema siku ya Jumatano kwamba bwana Moczyk alikuwa anaelekea kupata ushindi  kabla ya kupigwa konde hilo lililomuangusha.

Mpinzani wake alikuwa na umri wa miaka 17.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Bondia mmoja aliyepata jeraha la kichwa katika pigano lake la kwanza amefariki.


Hati ya kufanya muhtasari: Kufikia sasa , kumekuwepo na visa vichache vya virusi vya corona barani Afrika

Kumekuwa na ongezeko kubwa la visa vya ugonjwa huo wiki iliopita.

Kumekuwa na zaidi ya visa 1000  na zaidi ya maambukizi 18,000 kote barani Afrika kufikia sasa , ijapokuwa viwango hivyo viko chini zaidi ya vile vinavyoonekana katika baadhi ya mataifa ya Ulaya  na Marekani.

Shirika la Afya Duniani WHO  linasema kwamba virusi hivyo vinaonekana kusambaa katika maeneo ya mashambani.

Pia limesema kwamba bara hilo halina ,mashine za kutosha za kuwasaidi wagonjwa kupumua ili kukabiliana na mlipuko huo.

Mkurugunzi wa shirika hilo barani Afrika Dkt Matchidizo Moeti, aliambia BBC kwamba shirika hilo limeshuhudia kuenea kwa virusi hivyo kutoka miji mikuu hadi mashambani  katika mataifa ya  Afrika Kusini, Nigeria, Ivory Coast , Cameroon na Ghana.

Amesema kwamba kwa sasa wanaangazia kuzuia badala ya kutibu virusi hivyo kwasababu mataifa ya Afrika hayana uwezo kuwatibu wagonjwa wengi wa virusi vya corona.

''Tunataka kupunguza kiwango cha watu ambao wanafikia kiwango cha kuhitaji mashine za kuwasaidia kupumua katika chumba cha wagonjwa maututi , kwasababu tunajua kwamba vifaa hivi ni vichache kwa kiwango chochote miongoni mwa mataifa mengi ya Afrika'', alisema.

Nataka kusema kwamba suala la mashine za kusaidia watu kupumua ni mojawapo ya changamoto kubwa ambazo mataifa hayo yanakabiliana nayo.

Kwa wagonjwa walio katika hali mabaya zaidi wakiugua ugonjwa wa corona, upatikanaji wa mashine za kuwasaidia kupumua kunaweza kuwa changamoto kubwa

Mashine hizo zinasaidia mapafu kupumua  na kutoa hewa chafu ya kaboni mwilini wakati mtu ni mgonjwa sana hali ya kwamba hawezi kujisadia kupumua.

Mojawapo ya vifo vilivyorekodiwa kutokana na virusi vya corona barani Afrika ni mwandishi wa Zimbabwe  Zororo Makamba mwezi Machi.

Baraza la mji mji mkuu wa Harare limesema kwamba halina vipumuzi kumtibu na kuna hofu kwamba ugonjwa huo unaweza kusambaa haraka katika maeneo ya watu wengi ambapo mtu hawezi kufuata agizo la kutokaribiana na watu...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Afrika huenda ikawa kitovu kipya cha mlipuko wa virusi vya corona, Shirika la Afya duniani WHO limeonya.


Hati ya kufanya muhtasari: Kufikia sasa hilo limewezekana tu pale wanaposombwa na maji hadi katika fukwa za bahari.

Wanasayansi sasa wamelitatua hilo kwa usaidizi wa picha za kieneo zilizopigwa kwa ndege zisizokuwa na rubani.

Wamefanikiwa kuhesabia uzito wa mwili wa nyangumi wa wanaopatikana  kusini mwa bahari za Atlantic na Pasifiki.

Tayari mfumo huo unatumika kukagua uhai wa watoto wa nyangumi hao na ina manufaa mengi katika uhifadhi wao.

Uzito wa mwili  ni suala muhimu katika ufanisi  wa nyangumi kama kundi, kubaini mahitaji ya nguvu, vyakula na viwango vya ukuwaji.

Baadhi ya tunayoyafahamu kuhusu ukubwa wa miili ya nyangumi unatokana na mifano ya wanyama wanaosombwana maji hadi katika fukwe za bahari.

"Ni vigumu kumpima nyangumi kwenya mizani  - maana ni lazima umuue ili kuweza kulifanya hilo. Na ndilo jambo linalojaribu kuzuiliwa hapa," asema mtafiti Fredrik Christiansen kutoka taasisi ya Aarhus Institute of Advanced Studies nchini Denmark.

Watafiti waliwachunguza nyangumi hao, wanaokusanyika kwa idadi kubwa kutoka pwani ya Argentina.

Walifanya nini?

Waliipeperusha ndege isiyokuwana rubani juu ya nyangumi waliokuwa  wakiogelea majini, na kunasa picha wakati nyangumi wakubwa na wadonga walipokuja juu ya maji kupumua, ikiwemo migongo yao, ubavuni mwao na wakati walipojizungusha majini.

Ni kutokana na picha hizo walifanikiwa kupata urefu, upana wa nyangumi 86.

Waligundua wanaweza kupata uwakilishi mzuri wa umbo la miili ya nyangumi hao  ambalo walilimithilisha na yaliofahamika kuhusu urefuna uzito wa nyangumi.

Walifanikiwa kisha kugeuza  umbo la mwili na ukubwa kuwa kipimo cha uzito.

"Uwezo wa kutambua uzito wa mwili wa nyangumi walio hai unatoa fursa kwetu kuwaangalia wanyama na kutazama namna wanavyobadilika na namna wanavyokuwa," amesema Prof Christiansen.

Ndege zisizokuwa na rubani zilipeperushwa katika anga ya pwani ya Península Valdés, Argentina

 Utafiti wa kutumia ndege hizo zisizokuwana rubani unaweza kusaidia katika uhifadhi na uangalizi wa afya ya jamii tofuati za nyangumi baharini.

Huenda mtazamo huo...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Unaweza kumpima vita uzito mnyama mkubwa duniani?


Hati ya kufanya muhtasari: Kufikia sasa nchi 33 kati ya 47 Afrika kusini mwa Jangwa la Sahara zina vifaa vya kupima virusi hivyo, ukilinganisha na mataifa mawili pekee Januari

Visa vilivyoripotiwa Afrika bado si vingi mno ukilinganisha na maeneo mengine duniani lakini serikali zinalazimika kukabiliana na mafuriko ya taarifa feki. Tumeangazia baadhi ya zilizoenezwa sana hapa:

1. Huhitaji kunyoa ndevu zako kujikinga

Picha ya zamani iliyotolewa na Idara ya Kukabiliana na Magonjwa Marekani (CDC) kuhusu ndevu na masharafa imekuwa ikitumika kimakosa kushauri kwamba wanaume wanafaa kunyoa ndevu zao kujikinga na virusi hivyo.

Gazeti la Punch la Nigeria lilichapisha habari yenye kichwa: "Ili kuwa sala kutoka kwa coronavirusi, nyoa ndevu zako, CDC yatahadharisha."

*Tumeweka viashiria kwenye picha kubainisha iwapo taarifa ni "feki" au imetumia "picha ya zamani".

Picha hizo ya CDC ina picha nyingi za mifano ya mitindo ya kunyoa ndevu na masharubu ambayo mtu anafaa kujiepusha nayo anapovalia barakoa za kutumiwa wakati wa kupumua. Miitndo ya ndevu kama vile 'Ndevu za Mashavuni' na Zappa zilikubalika lakini kuna mitindo mingine ambayo inaweza kuzuia mask hizo za kupumua zisifanye kazi vyema.

Picha hiyo ya michoro ni halisi lakini ilitengenezwa 2017 (kabla ya mlipuko wa sasa wa voronavirus) kwa ajili ya kutumiwa na wafanyakazi wanaohitajika kuvalia mask za kupumulia zinazobana. Kinyume na taarifa zinazoenezwa, CDC haijatoa ushauri wa karibuni kuhusu mask hizo na haishauri watu kunyoa ndevu zao au sharafa au hata kuzinyoa kwa mtindo fulani.

Vichwa vya habari sawia na hivyo vimechapishwa katika mitandao mataifa mengi na kuenezwa sana. Mtandao wa habari wa 7News nchini Australia uliandika kwenye Twitter: "Jinsi ndevu zako zinavyoweza kukuongezea hatari ya kupata coronavirus."

Ushauri wa sasa wa serikali ya Uingereza kuhusu afya ni kwamba ingawa mask zina umuhimu kwa wahudumu hospitalini, "kuna ushahidi finyu kwamba zina manufaa makubwa kwa umma."

2. Nabii wa Nigeria anayepigana na coronavirus

Mhubiri nchini Nigeria ambaye amekuwa akijiita...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Visa vya maambukizi ya coronavirus vinapoendelea kuongezeka duniani, kumekuwa na ongezeko la taarifa za uzushi na za kupotosha pia kuhusu ugonjwa huo.


Hati ya kufanya muhtasari: Kufikia sasa, amefanikiwa kufanya nini? Tunafuatilia maendeleo ya rais kwenye ajenda zake na jinsi zinavyopokelewa na watu nchini Marekani.

Ni hatua zipi kuu ambazo Trump ametekeleza?

Njia moja ambayo Trump anaweza kutekeleza madaraka yake ya kisiasa ni kupitia kwa amri kuu, ambayo haihitaji kuidhinishwa na bunge.

Hakutupa muda katika kutumia madaraka hayo ikiwemo kujiondoa kutoka kwa makubaliano ya biashara ya nchi za Parifiki, Trans-Pacific Partnership (TPP) na kuendelea na ujenzi wa mabomba mawili ya kusafirisha mafuta yanayokumbwa na utata.

Huku akionekana kutumia madaraka yake kwa njia ya haraka, aliweka sahihi idadi sawa na amri alizoweka sahihi mtangulizi wake Barack Obama, wakati wa majuma ya kwanza  ofisini, lakini hata hivyo Trump amempiku Obama.

Baadhi ya amri kuu za Trump zina lengo la kutimiza ahadi zake wakati wa kampeni, lakini ushawishi wake ni mdogo.

Huku amri kuu zikiwa na uwezo kubadilisha jinsi mashirika ya serikali yanatumia fedha, amri hizo haziwezi kuyapa mashirika hayo fedha au kuyawekea sheria mpya.

Madaraka hayo yote ni ya Bunge la Congresss.

Kwa mfano amri ya kwanza ya Trump ilikuwa ni ya kupunguza nguvu za Sheria ya Bima Nafuu ya Afya, ambayo hufahamika kama Obamacare, lakini ahadi yake ya kuibadilisha itahitaji kuidhinishwa na Congress kwa sababu inahitaji sheria mpya.

Viwango vya umaarufu wake ni vipi?

Wakati Trump aliapishwa tarehe 20 mwezi Januari, alikuwa na umaarufu mdogo kuliko rais yeyote aliyewahi kuapishwa Marekani.

Alitaja takwimu hizo kuwa za uongo, lakini upinzani aliokabiliana nao ulionekana wakati maelfu ya watu waliingia barabarani siku moja baada ya kuapishwa kwake.

Marais wengi huingia ofisini wakiwa na umaarufu mkubwa.

Marais George Bush na Barck Obama walikuwa na umaarufu wa karibu asilimia 60 ilipofika mwezi wa nne, Trump alikuwa na asilimia 40.

Trump amechukua hatua za kupunguza uhamiaji haramu?

Uhamiaji ilikuwa ajenda kuu ya Trump wakati wa kampeni na ametia sahihi amri kadha kuu zenye lengo la kutekeleza ahadi zake.

Moja ya amri zake ni kuwa...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Donald Trump aliingia ofisini akiahidi kubadilisha sura ya siasa za Marekani na kurejesha madaraka kwa raia.


Hati ya kufanya muhtasari: Kufuatia uzinduzi wa mpango mkakati wa kupambana dhidi ya maovu hayo, wakuu katika jeshi hilo wanatoa ahadi kuwa watawaadhibu vikali maafisa watakaopatikana wakihusika katika vitendo vya ulaji rushwa.

Taarifa za kila mwaka kuhusiana na masuala ya ufisadi huiweka polisi ya Uganda katika nafasi ya kwanza katika maovu hayo.

Hii imejenga sifa mbaya kwa jeshi hilo miongoni mwa wananchi ambao wamendelea kupoteza imani kama wanaweza kutendewa haki kisheria kupitia taasisi hiyo.

Lakini sasa jeshi hilo limefungua ukurasa mpya kwa kuzindua mkakati mahususi wa kuelimisha askari wake kujiepusha na vitendo hivyo na wafahamu majukumu yao kulingana vyeo vyao.

Edward Ochom, naibu Inspekta wa polisi amefafanua, 'Hata dhamana ya polisi unakuta miaka iliyopita, askari polisi ambaye hata hana cheo anamuachia mtu kwa dhamana. Sasa tunasema hapana.

'Aliye na mamlaka ya kutoa dhamana ni mkuu wa kituo cha polisi, mkuu wa upelelezi, au naibu wake. Hili ni miongoni mwa mikakati ambayo tunaweka pamoja na maafisa wetu, kufanya usimamizi badala ya kuachia maafisa wa chini kufanya wanavyotaka. Nafikiri hili litatekelezwa na kupunguza vitendo vya ufisadi katika jeshi la Polisi,' ameongeza Ochom.

Mkakati huo uliotayarishwa kwa usaidizi wa shirika la maendeleo la umoja mataifa UNDP unatoa mwongozo jinsi polisi watakavyofuata sheria mbalimbali za nchi katika kutekeleza majukumu yao.

Miongoni mwa hatua zitakazochukuliwa ili kuwashawishi askari polisi kutoshiriki ulaji rushwa, ni pendekezo la kuwaongezea mishahara pamoja na kuboresha maslahi yao na  ya familia zao.

Aidha mazingira bora ya kutendea kazi yatazingatiwa.

Kwa jumla kitengo chote cha kisheria ikiwemo mahakama na magereza huelezewa kuhusika katika vitendo vya ulaji rushwa uliokithiri.

Ni kwa ajili hii ndipo kuna mashaka kama polisi pekee itaweza kujirekebisha bila taasisi hizo nyingine kuwa na mikakati kama yao.

Rushwa katika idara za serikali

Sheria kadhaa na taasisi zimeidhinishwa kwa miaka mingi Uganda ikiwemo ya ukaguzi wa serikali kuchunguza na kuwaadhibu...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Jeshi la polisi nchini Uganda limeazimia kujiondoa kutoka kwenye  orodha ya taasisi zinazoongoza katika ufisadi Uganda.


Hati ya kufanya muhtasari: Kufukuzwa wa wanadiplomasia hao kutapunguza idadi hadi 455

Urusi imeidhinisha hatua hiyo kwa ghadhabu kufuatia vikwazo vipya vilivyopitishwa na bunge la Marekani dhidi yake, kwa tuhuma za kuingilia uchaguzi wa taifa hilo mwaka jana.

Marekani kwa upande wake, inasema imesikitishwa na uamuzi huo, na inapima athari na kutafakari namna ya kujibu hatua hiyo

Hatua hii ya Urusi imekuja baada ya  vikwazo vipya dhidi ya Urusi  kuidhinishwa kwa wingi wa kura na mabunge yote ya congress nchini Marekani  Jumanne,  licha ya kwamba Ikulu ya White house ilipinga kura hiyo.

Rais huyo wa Urusi  ameapa kuwa upo uwezekano wa kuongeza vikwazo zaidi dhidi ya serikali ya Marekani.

Urusi imewapiga wanadiplomasia wa Marekani

Akizungumza kwenye televisheni ya taifa ya  Urusi, rais Putin alisema kuwa alitarajia uhusiano baina ya Moscow na Washington ungebadilika na kuwa mzuri, lakini hilo haliwezekani kwa sasa.

Akizungumza na wakati wa ziara yake nchini  Estonia, makamu wa rais wa Marekani, Mike Pence, alisema anatumai kwamba mienendo ya serikali ya Urusi itabadilika.

Mashirika ya ujasusi nchini Marekani  yanaamini kuwa Urusi ilijaribu  kuingilia uchaguzi wa urais wa mwaka  2016   kwa lengo la kumsaidia  Donald Trump kupata ushindi.

Urusi imekuwa ikikanusha kuingilia kwa vyovyote  uchaguzi huo.

Urusi inalitwaa ghala hili la Marekani lililo Moscow

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Rais wa Urusi Vladimir Putin ameagiza wafanyakazi 755 wa ubalozi wa Marekani nchini Urusi kusitisha shughuli zao kufikia Septemba mosi mwaka huu.


Hati ya kufanya muhtasari: Kujaribu kujifungua kwa njia ya kawaida  baada ya kujifungua kwa upasuaji kumehusishwa na ongezeko la hatari ya kuzuka matatizo kwa mama na mwana  ikilinganishwa na iwapo mama huyo angeamua kujifungua kwa upasuaji tena.

Utafiti huo umetokana na visa 74,000 vya akina mama waliojifungua huko Usktochi.

 Wataalamu wanasema akina mama wanapaswa  kupewa fursa ya kuchagua kati ya kujifungua kwa njia ya kawaida na kupitia upasuaji na wapaswa kuarifiwa  kuhusu hatari ya mbinu zote mbili.

Nini maana ya kujifungua kupitia upasuaji?

Caesarean section kama inavyofahamika ni wakati mtoto anazaliwa kwa kulipasua tumbo la mama kuingia ndani ya kizazi chake.

Upasuaji huo unaweza kuwa:

Ni njia ipi ilio salama zaid ?

Kuzaa au kujifungua kuna hatari  zake na haijalishi ni kupitia njia gani.

Utafiti uliofanywa nchini Uskotchi umelinganisha hatari za upasuaji wa kupangwa au hiari dhidi ya kujifungua kupitia njia ya kawaida ya kumsukuma mtoto (miongoni mwa wanawake waliojifungua kupitia upasuaji awali) na umegundua:

Kwa mujibu wa kituo cha madaktari wa afya ya uzazi wa akina mama Royal College of Obstetricians and Gynaecologists, kwa mara nyingi, wanawake wanaweza kupewa fursa ya kuchagua kati ya njia hizo mbili kwasababu hatari zilizopo ni za chini.

Kwa ujumla, baada ya upasuaji mmoja au Caesarean, kati ya wanawake watatu au wanne wanaopata uchungu wa kujifungua  huishia kuzaa kwa njia ya kawaida huku mmoja kati ya wanne wanaishi kufanyiwa upasuaji wa dharura.

Faida na madhara

Uponaji baada ya upasuaji wa huchukua muda mrefu  na kuna hatari ya mama kupata maambukizi na kuvuja damu kutokana na upasuaji huo.

Kidonda kinasalia kwa kila upasuaji, jambo linalohatarisha kondo la nyuma kukuwa kwenye kidonda katika mimba za siku zijazo na kuzusha matatizo.

Kuna hatari ndogo pia kwa mtoto kutokana na upasuaji ikiwa ni pamoja na matatizo ya kupumua nakukatwa kwa bahati mbaya wakati wa upasuaji.

Kujifungua ka njia salama ina maana mama anakaa hospitali kwa kipindi kifupi, anapona haraka na kurudi katika shughuli zake za...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Kupanga kujifungua kwa njia ya upasuaji huenda ndio njia salama kwa wanawake ambao waliwahi katika kipindi cha nyuma kujifungua watoto kupitia njia hiyo, kwa mujibu wa  utafiti mpya katika PLoS Medicine .


Hati ya kufanya muhtasari: Kuku

Kuku hao walichomwa na maafisa wa wizara ya mifugo na uvuvi wakishirikiana na maafisa wa usalama baada ya kukamatwa katika mpaka wa Namanga siku ya Jumatatu usiku.

Mkurugenzi wa shirika linalopigania haki za wanyama nchini Tanzania Thomas Kahema amesema kuwa kuna njia nyengine madhubuti za kukabiliana na tatizo kama hilo na ingekuwa bora kuwarudisha kuku hao nchini Kenya badala ya kuwachoma kulingana na gazeti la The Citizen nchini Tanzania likiongezea kuwa kumekuwa na hisia kali katika mitandao ya kijamii.

Vifaranga wa kuku 6,400 wenye thamani ya zaidi ya dola 5,000 wamechomwa moto Tanzania

''Uamuzi huo umeharibia jina Tanzania kwa majirani zetu'' , alisema bwana Kahema kama alivyonukuliwa.

Uagizaji wa kuku kutoka nje watishia wafugaji Tanzania

Mfanyiabiashara Mary Matia,23, aliwaingiza kuku hao wenye thamani ya $5000 kutoka Kenya na aliangalia kwa uchungu mkubwa na kutoamini wakati vifaranga hao walipochomwa , alisema mwandishi wa BBC Balthazar Nduwayezu kutoka mji wa Namanga.

Tanzania ilipiga marufuku uingizaji wa kuku yapata muongo moja uliopita kufuatia mlipuko wa ugonjwa wa homa ya ndege katika eneo la Afrika mshariki.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Kundi moja la wanaharakati wa haki za wanyama nchini Tanzania limekosoa uchomaji wa kuku 6,400 walioingizwa nchini humo kutoka Kenya kinyume na sheria ili kukabiliana na mlipuko wa ugonjwa wa homa ya ndege.


Hati ya kufanya muhtasari: Kulala ni suala muhimu

Kukosa kulala usingizi wa kutosha husababisha madhara kwa ubongo wetu na miili yetu pia.

Matthew Walker ni professor ya saikolojia huko UC Berkely.

Professor Matthew Walker

Ameandika kitabu kuhusu "Ni kwa nini Tulala" kitabu chenye uwezo wa kubadili na kurefusha maisha yako.

Anaelewa kuwa watu wana mambo mengi ya kufanya maishani lakini kutokana na ushahidi uliopo hakuna sababu yoyote kuhusu ni kwa nini hatufanyi jitihada za kuongeza muda wa kulala.

Wakati tunapigana na baolojia tunapoteza na kulingana na vile tunajua tumepoteza kwa magonjwa.

Ni kwa nini usingizi ni wa maana?

Usingizi hautaki mzaha

Ikiwa unataka kuishi hadi uzeeni na kuwa na afya nzuri ni lazima ulale masaa mengi iwezekanavyo, ni lazima uwekeze kwa usingizi mzuri.

Kulala ndio mfumo wa afya unaopatikana kwa njia rahisi ambao kila mtu anahitaji.

Manufaa ya kiafya yanayotokana na kulala yalichangia Prof Walker kuwashauri madaktari kuwapa ratiba ya kulala wagonjwa wao.

Lakini ni lazima uwe ni usingizi wa kawaida, kwa kuwa vidonge vya kualala vimehusishwa na saratani na hata vifo.

Kipi hutokea kwa mwili wakati hatulali?

Kila mfumo wa mwili wa binadamu hupata kujiunda upya wakati mtu analala na mfumo huu huathirika sana wakati mtu anakosa kulala.

Magonjwa ambayo huua watu kwenye nchi zinazoendelea yana uhusiano fulani na kukosa kulala yakiwemo ya moyo. uzani wa mwili kupita kiasi, kisukari, msongo wa akili na kujiua.

Kila mfumo wa mwili wa binadamu hupata kujiunda upya wakati mtu analala na mfumo huu huathirika sana wakati mtu anakosa kulala.

Ni masaa mangapi mtu anastahili kulala ili apate kuwa na afya nzuri?

Unaweza kuwa na furaha ikiwa utapata usingizi wa kutosha

Jibu fupi ni kati ya saa saba na saa tisa.

Mara unapolala chini ya saa saba, mwili wako unaanza kukumbwa na matatizo ya kiafya ikiwemo ukosefu wa kinga ya mwili.

Iwapo utashinda bila kulala kwa saa 20 mwili wako utakuwa katika hali sawa na mtu mlevi.

Moja ya tatizo la kukosa kulala ni kwamba hauwezi kugundua ni athari zipi zinazokupata.

Ni...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Ni wanasiasa wangapi na wafanyabiashara utawaskia wakijigamba vile wanalala kwa muda mfupi?


Hati ya kufanya muhtasari: Kulikuwa na majina ya wagombea 21 wa urais kwenye karatasi ya kura

Milolongo mirefu ya wapiga kura ilishuhudiwa katika vituo vingi na mitambo ikafeli kwenye baadhi ya vituo.

Aidha, upigaji kura uliathiriwa katika baadhi ya maeneo baada ya mvua kubwa kunyesha, huku baadhi ya wapiga kura wakilalamikia majina yao kutokuwepo kwenye sajili katika baadhi ya vituo.

Mmoja wa wagombea wa urais wanaotaka kumrithi Rais Joseph Kabila anayeondoka baada ya kuongoza kwa miaka 17, Felix Tshisekedi, amesema anahofia kwamba huenda hitilafu hizo zilipangwa ndipo kutoa sababu za uchaguzi kufutwa na kumuwezesha Bw Kabila kusalia madarakani.

Wengi wa wapiga kura walitatizika kutokana na hali kwamba mashine zilitumiwa kwa mara ya kwanza kupigia kura.

Aidha, baadhi ya mashine zilifeli.

Bw John Tendwa, ambaye ni jaji mstaafu nchini Tanzania na aliwahi kuhudumu kama Msajili mstaafu wa Vyama vya Siasa nchini humo amesema iliwachukua baadhi ya wapiga kura hadi dakika saba kupiga kura kituoni.

Shughuli ya kuhesabu kura zilizopigwa inaendelea baada ya vituo kufungwa Jumapili jioni na matokeo rasmi yanatarajiwa kutangazwa katika kipindi cha wiki moja.

Uchaguzi wa sasa ulifaa kufanyika miaka miwili iliyopita lakini uliahirishwa mara kadha kutokana na kutokamilika kwa maandalizi.

Kabla ya uchaguzi, kulitokea utata baada ya uchaguzi kuahirishwa katika maeneo yaliyoathiriwa na Ebola yakiwemo miji ya Beni na Butembo mashariki mwa nchi hiyo, na pia katika jiji la Yumbi magharibi mwa nchi hiyo.

Hatua hiyo iliathiri takriban wapiga kura 1.26 milioni kati ya jumla ya wapiga kura 40 milioni. Uchaguzi katika maeneo hayo uliahirishwa hadi Machi.

Uamuzi huo ulizua utata ikizingatiwa kwamba rais mpya anafaa kuapishwa kufikia katikati mwa Januari.

Baadhi ya wanaharakati waliandaa uchaguzi wa mwisho uliopewa jina 'uchaguzi wa raia' katika mji wa Goma, mojawapo wa miji iliyoathiriwa, anasema mwandishi wa BBC Gaius Kowene.

Wanaharakati walitumia vifaa vya uchaguzi kutoka kwa uchaguzi wa awali kuandaa uchaguzi wa uigizaji

Vituo vya kupigia...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Wagombea wa upinzani nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo wamelalamikia dosari nyingi wanazosema zilitokea wakati wa uchaguzi wa urais uliofanyika Jumapili.


Hati ya kufanya muhtasari: Kulikuwa na watoto wasimamizi wa harusi kumi wakiwemo Bintimfalme Charlotte na Mwanamfalme George

Picha hizo ambazo zilipigwa na Alexi Lubomirski zinajumuisha picha moja ya pamoja inayowashirikisha watoto waliosimamia harusi hiyo pamoja na jamaa za karibu, wakiwemo wazazi na Malkia.

Wawili hao wangependa kushukuru kila mmoja aliyehudhuria sherehe yao Jumamosi, Kasri la Kensington imesema.

"Wamefurahishwa sana na picha hizi rasmi," taarifa hiyo imeongeza.

Bw Lubomirski, aliyepiga picha rasmi za kuchumbiana kwa wawili hao alisema imekuwa heshima kubwa kwake kupiga picha na kunakili "safari yao ya mapenzi".

"Hii imekuwa sura ya kupendeza sana katika maisha yangu kikazi na kimaisha, ambayo sitaisahau kamwe," amesema.

Meghan's mother Doria Ragland was the only member of her family to attend the wedding

.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Mtawala na Mke Mtawala wa Sussex,  Harr y na Meghan, wametoa picha rasmi za harusi yao ambayo ilifanyika Jumamosi.


Hati ya kufanya muhtasari: Kulingana na Mtandao wa The Citizen nchini Tanzania Tume ya kukabiliana na janga la ukimwi nchini humo TACAIDS  ilitangaza kuhusu uamuzi huo siku ya Jumatano  mwezi Julai wakati wa mkutano wa tume hiyo na msanii huyo wa Wasafi Records .

Kwa mujibu wa The Citizen Tanzania kaimu mkurugenzi wa Tume hiyo Jummanne Issango alisema wakati wa mkakati wa nne wa kuangamiza Ukimwi kwamba tume hiyo inawahamasisha vijana kuhusu afya ya uzazi pamoja na kutoa hamasa kuhusu ugonjwa huo.

Akizungumza baada ya uteuzi wake Diamond Platinumz alisema kwamba iwapo wanawake wangekataa katakata kuwaruhusu wanaume kushiriki tendo la ngono bila kinga  basi hatua hiyo ingepunguza maambukizi ya ugonjwa wa ukimwi nchini humo.

Kulingana na mtandao huo, Diamond alikuwa akijibu swali kutoka kwa mwandishi aliyetaka kujua ni vipi msanii huyo atafanya kampeni hiyo  kupitia tamasha linalokuja la Wasafi na jinsi yeye mwenyewe alivyomwaminifu kwa wapenzi wake.

''Ninaamini kwamba iwapo wanawake watatilia mkazo swala la hakuna ngono bila kinga  wanaume watalazimika kutumia kinga''.

Akizungumzia kuhusu ushirikiano wa kufanya kazi na TACAIDS kupitia tamasha la Wasafi, alisema kuwa kampeni hiyo imejiri wakati mzuri kwa kuwa tamasha hilo sio tu kuhusu burudani bali pia kutoa elimu kwa vijana.

Afisa wa baraza la sanaa nchini Tanzania Basata aliunga mkono hatua hiyo ya TACAIDS akisema kuwa walifanya uamuzi mzuri kuwatumia wasanii kutokana na ushawishi walio nao miongoni mwa Vijana kupitia mitandao ya kijamii.

Tamasha hilo la Wasafi linatarajiwa kuanza Julai 19 2019.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Siku tatu baada ya kufanyika kwa sherehe ya siku ya kuzaliwa na tangazo lake rasmi kwamba mpenzi wake kutoka Kenya Tanasha Donna alikuwa ni mjamzito wa mtoto wake wa nne, nyota wa muziki wa Bongo Fleva Diamond Platinumz amechaguliwa balozi wa kukabiliana na maambukizi ya maradhi ya ukimwi TacAids.


Hati ya kufanya muhtasari: Kulingana na chombo cha habari cha Reuters, waziri wa fedha nchini Tanzania alikuwa ameliambia bunge mwezi uliopita kwamba ukuwaji huo ulikuwa wa asilimia 7 mwaka uliopita.

Katika ripoti hiyo, kulingana na Reuters, benki kuu ya dunia ambayo hufanya hesabu zake kwa kutumia data ilizonazo pia ilikadriria kwamba uchumi huo utakua kwa asilimia 5.4 ikiwa ni chini ya asilimia 7.1 inayokadiriwa na serikali.

Ukuaji wa mwaka uliopita uliathiriwa na kushuka kwa viwango vya uwezekazji, mauzo katika mataifa ya kigeni na ukopeshaji katika sekta ya kibinfasi, ripoti hiyo imesema.

Kulinga na Reuters, data inayohusiana na matumizi, uwekezaji na biashara inonyesha kwamba ukuaji huo ulipungua mwaka 2018, imesema ripoti hiyo.

Rais John Pombe Magufuli alianzisha mpango wa kuimarisha sekta ya viwanda baada ya kuchukua hatamu mwaka 2015, akiwekeza mabilioni ya dola katika miundo msingi, ikiwemo barabara ya reli, kufufua uchukuzi wa kitaifa wa angani pamoja na kiwanda cha umeme.

Lakini hatua ya serikali kuingilia sekta ya uchimbaji wa madini pamoja na ile ya kilimo imesababisha kupungua kwa uwekezaji katika sekta hizo katika taifa hilo linalotajwa kuwa la tatu kwa ukubwa kiuchumi Afrika mashariki, ilisema ripoti hiyo iliochapishwa na Ruters.

Kulingana na chombo hicho cha habari uwekezaji wa kigeni wa moja kwa moja umepungua maradufu tangu 2013, huku ukuaji wa mikopo katika sekta ya kibinafsi ukipungua na kufikia chini ya silimia 4 mwaka 2018, ikiwa ni kiwango cha chini cha wastani kati ya 2013-16.

Ripoti hiyo ya benki ya dunia inajiri kufuatia ripoti ambayo haikuchapishwa ya hazina ya shirika la fedha duniani IMF mnamo mwezi Aprili ambayo pia ilihoji jinsi rais Magufuli anavyoendesha uchumi wa taifa hilo.

Kulingana na reuters ripoti iliovuja ambayo ilionekana na chombo hicho cha habari, iliishutumu serikali kwa kukandamiza uchumi huo kupitia sera ''zisizotabirika mbali na zile zinazoingilia kati'', ikisema kuwa ukuwaji wa katikati wa uchumi huo utakua kati ya asilimia 4-5 kwa mara nyengine ikiwa ni chini ya makadirio ya...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Uchumi wa taifa la Tanzania ulipanuka kwa asilimia 5.2  mwaka 2018 kulingana na benki ya dunia iliosema katika  katika ripoti yake kuu mwaka huu ambapo imetofautiana na takwimu zilizotolewa na serikali hiyo za kuimarika kwa uchumi huo.


Hati ya kufanya muhtasari: Kulingana na gazeti la Taifa Leo nchini Kenya, Wizara ya Afya imesema uchunguzi huo unaoendeshwa na Shirika la Wanaume Kutahiri kwa Hiari (VMMC) unalenga kuimarisha vita dhidi ya maambukizi ya virusi vya ugonjwa hatari wa Ukimwi katika kaunti hizo.

Mpango huo ulioanza tarehe 22 mwezi Julai unalenga kuchunguza nyeti za wanaume iwapo wamepitia kisu cha ngariba katika kaunti nne za eneo la Nyanza.

Uchunguzi huo pia unalenga kufahamu idadi ya wanaume waliotahiriwa katika kaunti za Homa Bay, Kisumu, Siaya na Migori baada ya kuzinduliwa mjini Homa Bay siku ya Jumapili kwenye hafla iliyohudhuriwa na Afisa Mkuu wa Afya Gerald Akeche na Mkurugenzi wa idara hiyo Gordon Okomo Jumapili.

Kulingana na gazeti la taifa leo, uchunguzi huo wa miezi mitatu, utawapatia fursa wahudumu waliopokezwa mafunzo kukagua kibinafsi uume wa mwanaume iwapo anayechunguzwa atakubali na akikataa atajibu tu swali iwapo amepitia kisu cha ngariba au la.

Hata hivyo, mila na desturi za jamii huenda zikazuia baadhi ya wanaume kuhojiwa kuhusu iwapo wametahiriwa au la.

"Iwapo mwanamume atakataa tukitazama uume wake, maafisa wetu hawatamlazimisha lakini watakumbatia tu jibu lake," akasema Dkt Akeche.

Huduma za VMMC zilianza kutolewa katika eneo la Nyanza mwaka wa 2008 kabla ya kuenea hadi maeneo mengine ya nchi.

Lengo lake, kulingana na gazeti la taifa leo, ni kusaidia kukabiliana na kusambaa kwa virusi vya Ukimwi katika Kaunti za Nyanza ambazo zimekuwa zikisajili zaidi ya asilimia 20 ya maambukizi.

Utafiti unaonyesha tohara hupunguza maambukizi ya virusi vya ukimwi kwa asilimia 60.

Kulingana na Dkt Akeche, utafiti wa kuchunguza nyeti za wanaume Nyanza umefadhiliwa na serikali ya Marekani pamoja na Kituo cha Kudhibiti Magonjwa(CDC) na utasaidia kuamua iwapo rasilimali zaidi zitawekezwa katika kupambana na ugonjwa wa Ukimwi maeneo hayo.

"Wakati VMMC ilipoanzisha mpango wa tohara, idadi ya maambukizi ya HIV yalianza kupungua pamoja na idadi ya wanaume waliofika kutahiriwa. Utafiti huu utasaidia kufahamu iwapo bado kuna wanaume ambao...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Serikali ya Kenya imeanza mpango wa kuwarai Wakenya ambao hawajatahiriwa kujitokeza kwa hiari.


Hati ya kufanya muhtasari: Kulingana na gazeti la The Citizen nchini Tanzania Mwandishi huyo ambaye hajaonekana tangu Novemba 2017 ameshirikishwa katika orodha ya mwezi Mei ya uhuru wa vyombo vya habari na muungano unaopigania umoja wa vyombo huru vya habari.

Muungano huo unashirikisha umoja wa zaidi ya makundi 30 ya wahariri na wachapishaji kikiwemo chombo cha habari cha Reuters, Quartz, The financial times , India Today, TIME na Washington Post miongoni mwa mengineyo.

Kundi hilo linatumia ukubwa wake duniani kuleta muamko kuhusu visa vya wanahabari alio katika tishio.

Kulingana na gazeti hilo kamati ya kuwalinda wana habari na wakfu wa kimataifa wa wanahabari wanawake pia ni washirika katika muungano huo.

Bwana Gwanda anadaiwa kutekwa  katika operesheni iliofanyika katika pwani ya wilaya ya Kibiti ambapo mauaji ya kiholela yalikuwa yakifanyika.

Mamlaka yatakiwa kuwajibika

Kwa kumuorodhesha miongoni mwa visa 10 vya dharura duniani, muungano huo umeangazia tena habari za mwanahabari huyo kwa lengo la kuishinikiza mamlaka kuwajibika kwa kutoweka kwake.

Orodha hiyo ni ya wanahabari ambao uhuru wao unakandamizwa naa ambao wanapigania haki.

Mwandishi huyo wa Tanzania alikuwa akiifanyia kazi kampuni ya Mwananchi wakati alipotekwa katika mazingira ya kutatanisha.

Alikuwa akiripoti kesi za mauaji ya kiholela katika eneo la kibiti  katika mwezi uliopelekea kupotea kwake.

Serikali imedai kuchunguza kesi yake na za watu wengine waliotoweka lakini hakuna kilichoafikiwa hadi sasa.

Kuna shinikizo kutoka kwa makundi ya haki za kibinaadamu , waandishi na mashirika ya habari kama vile kamati ya kuwalinda wanahabari CPJ  zikitoa wito kwa mamlaka ya Tanzania kuipatia kipau mbele kesi ya Gwanda  na kutoa majibu kuhusu hatma yake kupitia hashtag WhereIsAzory na hashtag MrudisheniAzory zikisambazwa katika mitandao ya kijamii.

Kesi yake hivi karibuni imewasilishwa katika majukwaa ya umma kuhusu haki za raia  na 2018 alishinda tuzo ya 'Daudi Mwangosi' bila ya yeye kuwepo ili kuheshimu kazi yake  na ujasiri.

Hatma ya Gwanda ni...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Mwandishi wa Tanzania aliyetoweka Azory Gwanda ameorodheshwa miongoni mwa visa kumi vya dharura na kudi moja la muungano wa uhuru wa vyombo vya habari duniani.


Hati ya kufanya muhtasari: Kulingana na gazeti la The Citizen nchini Tanzania mtuhumiwa amedaiwa kuwa mkaazi wa jiji la Dar es salaam.

Maafisa wa polisi wanasema kwamba mwili wa marehemu uliopatikana nyumbani kwake ulikuwa na majereha ya kisu kifuani.

Wakati wa uchunguzi, watu kadhaa raia wa Kenya na Watanzania pamoja na wale wa Nigeria walihojiwa na maafisa wa polisi.

"Tulipokea simu mwendo wa saa mbili na dakika kumi usiku kutoka kwa mwanamke mmoja raia wa Kenya akidai kwamba dadake ameuwawa'', alisema kamishna wa polisi wa wilaya ya kusini Vijay Kumar  akinukuliwa na gazeti la The Nation nchini Kenya baada ya kuzungumza na gazeti la India Express nchini humo.

"Tulikimbia katika eneo la mkasa na kumpeleka mwanamke huyo hospitalini ambapo daktari alisema kwamba tayari alikuwa amefariki."

Rekodi za mawasiliano ya simu na kanda za video za CCT zilitathminiwa ambapo mtuhumiwa ambaye alikuwa akiishi katika nyumba moja ilio mkabala na jumba ambalo marehemu alikua akiishi alikamatwa kulingana na naibu huyo wa kamishna wa polisi .

Akihojiwa na polisi mtuhumiwa aliambia maafisa hao kwamba sku mbili zilizopita alikuwa amemtaka marehemu kumpatia pombe swala ambalo alikataa.

Ni wakati huo ambapo walirushiana maneno kabla ya mshukiwa kumdunga kisu marehemu, alisema afisa huyo wa polisi wa eneo la Delhi.

Kisu pamoja na nguo ambazo mshukiwa huyo alikuwa amevaa wakati wa kisa hicho zilipatikana nyumbani kwake.

Kulingana na gazeti la Nation nchini Kenya, mtuhumiwa na mpenzi waake walikua katika nyumba hiyo wakati wa mgogoro huo.

Gazeti hilo limedai kwamba wawili hao walitoroka lakini walipatikana na kushirikishwa katika uchunguzi , afisa aliyekuwa akifanya uchunguzi huo aliambia gazeti la Hindustan Times

Mwanamume huyo alikiri kwamba mpenzi wake alikosana na marehemu kuhusu chupa ya pombe.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Mwanamke mmoja raia wa Tanzania alikamatwa wikendi iliopita kufuatia madai ya mauaji ya jirani yake kutoka Kenya katika eneo la Chhattapur  kusini mwa jimbo la Delhi kufuatia mgogoro kati yao kuhusu chupa ya pombe.


Hati ya kufanya muhtasari: Kulingana na gazeti la The Standard nchini Kenya takriban wapiganaji watatu wa kundi hilo kutoka Somalia walivamia kituo kimoja cha ujenzi wa hospitali wakiwasaka raia wasio wa eneo hilo.

Lakini kabla ya wao kuwasili , wakaazi waliwaambia wafanyakazi 20 waliokuwa katika eneo hilo la ujenzi- wengi wao wakiwa raia kutoka maeneo mengine ya Kenya kuondoka eneo hilo.

Kulingana na gazeti hilo maafisa wa polisi pamoja na watu walioshuhudia wanasema kwamba kulikuwa na takriban wafanyikazi 20 katika eneo hilo.

Lakini wakati wapiganaji hao walipokuwa wakielekea katika eneo hilo, wakaazi waliwafuata na kuwaelezea kwamba hakukuwa na raia wasio wa eneo hilo.

Waliwafuata wapiganaji hao waliokuwa wakielekea katika eneo la ujenzi ambapo waliwakosa wajenzi hao, lilisema gazeti hilo.

Wapiganaji walifyatua risasi lakini hakuna mtu aliyejeruhiwa kabla ya kutoroka, kwa mujibu wa kamishna wa kaunti hiyo Mohamed Birik aliyekuwa akizungumza na gazeti la The Standard.

Aliongezea kwamba kitendo cha wakaazi hao kiliokoa maisha ya wengi.

Kulingana na gazeti hilo wafanyakazi waliokuwa wamelengwa baadaye walioondoshwa na kupelekwa hadi kituo kimoja cha polisi katika eneo la Elwak huku kukiwa na hofu ya mashambulizi zaidi.

Kisa hicho kinajiri huku kukiwa na shinikizo la kufungua timbo katika eneo hilo.

Waziri wa maswala ya kigeni nchini Kenya Fred Matiangi mwezi uliopita aliwahakikishia viongozi wa Mandera kwamba timbo za eneo hilo zitafunguliwa hivi karibuni lakini kwa mpangilio.

''Sio lengo la serikali kukandamiza ama kuangamiza uchumi wa Mandera. Waiswasi wetu ni uhaba wa usalama wa kutosha katika timbo hizo'', alisema matiangi.

Serikali ilitangaza kufungwa kwa timbo mnano tarehe 4 Mwezi Mei 2018 baada ya wachimbaji wanne kuuawa na watu wanaoshukiwa kuwa wapiganaji wa al-Shabab katika eneo la timbo ya Shimbiri Fatuma kusini mwa Mandera.

Juhudu za muungano wa timbo hizo na serikali ya kaunti kuvirai vyombo vya usalama kufungua timbo hizo ziliambulia patupu.

Mahakam kuu iliondoa marufuku hiyo lakini hatma ya biashara...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Kulikuwa na kihoja wakati wa makabiliano kati ya wakaazi  na wapiganaji wa al-Shabab katika eneo la Kutulo kaunti ya Mandera.


Hati ya kufanya muhtasari: Kulingana na gazeti la The Sunday Monitor nchini Uganda  vipimo vya maabara vilivyofanywa na Mamlaka ya Kudhibiti matumizi ya dawa nchini Uganda NDA ,vilibaini kwamba  kinywaji cha Natural Power SX kina Sildenafil Citrate, ambayo hukuzwa kama Viagra.

The Sunday Monitor linasema kuwa, NDA  mnamo mwezi Disemba 28 kupitia barua iliotiwa saini na bwana David Nahamya kwa niaba ya katibu wa mamlaka hiyo bi Dona Kusemererwa, liliripoti kwa Mkurugenzi mkuu wa shirika hilo la ubora wa bidhaa nchini Uganda Dkt. Ben Manyindo kwamba mlalamishi alidai kwamba baada ya kutumia kinywaji hicho  nguvu zake za kiume ziliongezeka kwa muda mrefu mbali na kiwango cha mipigo ya moyo pamoja na kutokwa na jasho kusiko kwa kawaida.

Kufuatia malalamishi hayo mamlaka ilichukua  sampuli ya bidhaa hiyo  na kuichunguza.

Kwa mujibu wa gazeti hilo matokeo yake yalionyesha kuwa bidhaa hiyo ya Slidenafil Citrate iliwekwa  katika kinywaji hicho kulingana na barua hiyo .

Slidenafil , inayouzwa kwa jina maarufu kama Viagra ni dawa inayotumika kutibu matatizo ya nguvu za kiume  pamoja na tatizo la shinikizo la damu. Hutumika kwa kula ama kudungwa moja kwa moja katika mishipa ya damu

Kwa mujibu wa gazeti la The Sunday Monitor kisa hicho kinajiri wakati ambapo mamlaka ya NDA inayosimamia dawa nchini Uganda  mwezi uliopita ilionya kwamba dawa ya Viagra ilipatikana imechanganywa katika dawa za miti shamba.

Vyombo vya habari vilinukuu mamlaka ya NDA ikisema kwamba asilimia 55.08 ya dawa za mitishamba  pamoja na dawa za vyakula tofauti zimechanganywa na Sldenafil pamoja na dawa nyengine hatari.

Swala hilo liliwasilishwa kwa  shirika la ubora wa bidhaa na mamlaka ya kudhibiti utumizi wa dawa ambao wanasema kuwa walipata sampuli za Natural Power SX  ambazo zilikuwa zimetiwa dawa ya Viagra  baada ya kupokea malalamishi kutoka kwa mteja aliyekuwa na wasiwasi.

Watengenezaji

Kinywaji hicho hutengezwa nchini Zambia.

Kwa mujibu wa gazeti la the Sunday Monitor, Mlalamishi kulingana na NDA alikabiliwa na ongezeko la nguvu za kiume kwa takriban saa...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Shirika la kupima viwango vya ubora wa bidhaa nchini Uganda The Uganda National Bureau of Standards (UNBS)  linatarajiwa kufanya utafiti na vipimo zaidi  kuhusu ubora  wa kinywaji cha Natural Power SX , kinywaji cha kuongeza nguvu mwilini  kinachodaiwa kuwa na dawa ya Viagra .


Hati ya kufanya muhtasari: Kulingana na maafisa wa polisi maandamano hayo yalizuka kufuatia kutekwa nyara kwa mfanyibishara mmoja wa Kenya  ambaye waandamanji hao wanasema alipelekwa nchini Tanzania.

Mfanyikazi wa ofisi ya serikali katika mji huo ambaye hakutaka jina lake litajwe amesema kuwa waandamanaji hao waliojawa na ghadhabu walifunga barabara inayoelekea Tanzania na hivyobasi kukatiza uchukuzi kutoka na kuelekea nchini humo.

Anasema hali ilibadilika na kuwa mbaya zaidi wakati maafisa wa polisi wa Tanzania walipowasili karibu na ukuta unaogawanya Kenya na Tanzania  ambapo waandamanaji waliingiwa na mori na kuanza kukabiliana na maafisa hao ambapo walirusha vitoa machozi .

Anasema kuwa Wakenya walitumia fursa ya upepo mkali uliokuwa ukielekea upande wa Tanzania ambapo waliokota na kurudisha vitoa machozi hivyo .

Wakati hali hiyo iliposhindwa kudhibitika , anasema, maafisa wa polisi walipiga risasi hewani  kwa lengo la kuwatawanya waandamanaji hao kutoka Kenya.

Kulingana na afisa huyo maafisa wa Polisi wa Kenya wamekuwa wakipiga doria katika eneo hilo huku wakiwaomba waandamanaji hao kuwa watulivu.

Wakaazi waombwa kuwa watulivu

Mfanyibiashara huyo anayejulikana kwa jina Moha alidaiwa kuchukuliwa kutoka eneo analofanya kazi na gari lenya sajili za Tanzania.

''Tangu alipochukuliwa usiku uliopita hajaonekana'', alisema mmoja wa wakaazi wa eneo hilo Odinga Nguduu.

Akizungumzia kuhusu ufungaji wa barabara mkuu wa wilaya ya Longido Frank Mwaisumbe  alisema kuwa  ni makosa  kwa kundi lolote  kusimamisha magari yanayovuka mpaka.

''Hiyo ni kinyume na sheria hivyobasi tutalazimika kutumia uwezo wa serikali kusitisha wazimu huu'', alisema.

Mwaisumbe aliwashauri wakaazi wa namanga kuwa watulivu  huku serikali  ikichunguza swala hilo.

''Hakuna haja ya vurugu kwa kuwa sasa tunachunguza swala hili tujue ni akina nani waliotekeleza kitendo hicho kwa lengo la kuweza kuwachukulia hatua kali za kisheria'', aliongezea.

Gazeti la The Citizen nchini Tanzania limeelezwa kwamba kamishna wa jimbo la Arusha Jonathan Shanni alizuru...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Maandamano yamekumba mji wa mpakani wa Namanga uliopo kati ya kenya na Tanzania.


Hati ya kufanya muhtasari: Kulingana na msemaji wa Lowassa Aboubakry Liongo, viongozi hao wa upinzani walikutana katika afisi ya Lowassa kuzungumzia hali ya kisiasa iliopo nchini humo pamoja na jukumu la upinzani katika kusaidia ajenda ya maendeleo ya taifa hilo.

Lowassa alijiunga na upinzani 2015 na kuwania urais kwa tiketi ya chama cha Chadema.

Kulingana na gazeti la The Citizen, picha ya wawili hao wakiwa katika mkutano huo imesambazwa  katika mitandao kadhaa ya kijamii lakini hakuna maelezo zaidi yaliosemwa kuhusu yale yaliojadiliwa.

Lakini alipopigiwa simu Zitto alisema: Udanganyifu unaoendelea katika chaguzi ndogo unatia wasiwasi na ishara ya kile tutakachokutana nacho uchaguzi mkuu wa 2020.

Kama upinzani na washikadau wa demokrasi huu ni wakati wa kuanzisha muungano wa upinzani ili kuzuia hatua zaidi za mmomonyoka wa demokrasia mbali na kuzuia taifa hili kutumbukia katika uongozi wa kiimla.

Chama chetu kiko tayari kujadiliana na vyama vyengine kwa lengo hilo.

ACT-Wazalendo na Chadema wamekuwa wakifanya mikutano ya siri kwa lengo la kuwa na muungano wa upinzani ili kukabiliana na kile walichokitaja kuwa hatua ya serikali kukandamiza upinzani  na demokrasia.

Vyama hivyo viwili vimeamua kuunga mkono wagombea wake katika uchaguzi wa eneo bunge la Buyungu mbali na viti 79 vya wadi uliotarajiwa kufanyika Agosti 12.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Waziri mkuu wa zamani nchini Tanzania Edward Lowassa amekutana na kiongozi wa chama cha ACT-Wazalendo Bwana Zitto Kabwe mjini Dar es Salaam.


Hati ya kufanya muhtasari: Kulingana na mtandao wa  The Citizen nchini Tanzania, hakimu mkaazi Thomas Simba amesema kuwa wawili hao walifaa kujitetea katika kesi ambayo wanatuhumiwa kuzuia uchunguzi baada ya kutotoa ,maelezo ya watu wanaochapisha habari katika mtandao huo kwa polisi.

''Nawataka watuhumiwa kutoa mashahidi zaidi ili kuiwezesha mahakama hii kukamilisha kesi hii kabla ya mwisho wa mwezi Machi'', alisema.

Awali ,wakili wa serikali Elia Athanas alikuwa ameuliza mahakama hiyo kuamua iwapo watuhumiwa hao wana kesi ya kujibu au la.

''Watuhumiwa wote wawili wamehudhuria kikao hiki na upande wa mashtaka unasubiri uamuzi'',alisema Athanas.

Mashahidi

Kulingana na mtandao huo ,hakimu huyo alisema kuwa upande wa mashtaka uliwaleta mashahidi watatu  na ushahidi mmoja kuthibitisha mashtaka dhidi ya waanzilishi hao wa mtandao wa jamii Forum.

''Baada ya kusikiza ushahidi uliotolewa, mahakama imewapata watuhumiwa wote na kesi ya kujibu , hivyobasi watalazimika kujitetea'', alisema.

Wakili wa watuhumiwa Nashon Mkungu amesema kuwa watuhumiwa huenda wakatoa ushahidi kupitia kiapo walichokula  na kwamba watawasilisha mashaihidi watano.

''Tunatumai kuwaleta mashahidi watano, hivyobasi tunataka tarehe kuwekwa ili tuanze kutoa ushahidi'', alisema wakili Mkungu.

Hakimu simba alitoa tarehe ya Machi 14 na 19 , mwaka huu kama siku za watuhumiwa kutoa ushahidi wao.

Uamuzi huo unajiri baada ya upande wa mashtaka kufunga ushaihidi wake , ambao uliwaleta mashahidi watatu , akiwemo afisa mkuu wa jinai katika eneo maalum la Dar es salaam SSP Ramadhan Kindai.

Mnamo mwezi Juni 2018  Jamii Forums ulikuwa kuwa miongoni mwa watoaji huduma za maudhui mtandaoni ambao waliathiriwa na kuanza kutekelezwa kwa sheria mpya za mtandaoni.

Mamlaka ya Mawasiliano Tanzania iliwataka wahudumu wote ambao hawana leseni za kuchapisha mitandaoni kukoma kutoa huduma .

Mamlaka hiyo iliwataka wahudumu hao kuhakikisha wamejipatia leseni la sivyo wachukuliwe hatua.

TCRA ilisema wanaoathirika ni wamiliki wote wa blogu, majukwaa ya mitandaoni, redio na...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Hakimu mkaazi wa mahakama ya kisutu ameamuru kwamba waanzilishi wa mtandao wa jamiiForum Maxence Mello na Micke William Mushi wana kesi ya kujibu.


Hati ya kufanya muhtasari: Kulingana na mtandao wa gazeti la Daily Monitor nchini Uganda Uganda, mvulana huyo ambaye yuko katika darasa la nne katika shule ya msingi ya Buyende na msichana ambao wote waliripotiwa kuzaliwa na meno mawili waliozwa siku ya Jumatatu  na kupatiwa nyumba ya kitamaduni kuishi.

Chini ya sheria za Uganda , ni makosa kwa watu walio chini ya umri wa miaka 18 kufunga ndoa ama hata kushiriki katika tendo la ngono.

Inadaiwa kuwa watoto hao wawili walianza kuchumbiana wakati mvuana alipokua na miaka mitatu na msichana akiwa na umri wa miezi mitatu pekee.

Hatua hiyo baadaye iliimarisha uhusiano  kati ya familia zote mbili , huku Delifazi Mulame babake mvulana akimuita msichana huyo kama 'mke wa mwanangu'.

''Mwanangu alizaliwa na meno mawili na mkewe akazaliwa na meno mawili. Kuzaliwa kwake kulileta baraka nyingi na jina lake linapaswa kuwaunganisha watu wa makabila ya baganda na basoga'', alisema bwana Mulame.

Bi Barbra Namulesa , mwalimu wa mvulana huyo alimtaja kuwa mwenye nidhamu , mtu wa watu anayezungumza kama mzee wa kijiji.

''Nadhani hii ndio Kintu ambayo wazee wetu walizungumzia. Yeye hunishauri licha ya mimi kuwa mwalimu wake'',alisema.

Bi Mwadi Mutesi, mwenye umri wa miaka 38, ambaye ndiye mamake msichana anasema mwanawe amekuwa mtu wa kushangaza tangu alipozaliwa.

''Alianza kuzungumza mara tu baada ya kuzaliwa , wakati nilipokuwa na uchungu wa kujifungua niliuliza ni mtoto wa jinsia gani na nikaambiwa ni msichana''.

''Hatahivyo mkunga alinishangaza wakati aliposema kuwa mwanangu amezaliwa na meno mawili. karibu nimuangushe, mamake aliye na watoto saba alisema.

Aliongezea: Hofu yangu ilikuwa kumnyonyesha mtoto mwenye meno.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Wakaazi wa kijiji cha Nakapyata, wilayani Buyende nchini Uganda wamefanya sherehe ambapo watoto wawili walio kati ya umri wa miaka tisa na sita waliozwa katika utamaduni wa kushangaza.


Hati ya kufanya muhtasari: Kulingana na mtandao wa runinga ya Citizen nchini Kenya ,hakimu mkaazi wa Kiambu Bryan Khaemba alitoa uamuzi huo katika kesi ambapo dereva Michael Ngobe Mugo ameshtakiwa kwa makosa ya kuendesha gari chini ya shinikizo la pombe.

Mahakama hiyo iliamuru kwamba kwa  dereva ambaye anaendesha gari kuwa mlevi na kupatikan na makosa , ni sharti mwendesha mashtaka kuwa na ushahidi wa kutosha kwamba dereva huyo alishindwa kulidhibiti gari hilo.

Bwana Mugo alishtakiwa kwamba mnamo tarehe 23 mwezi Mei 2018 akiwa anaendesha gari katika barabara ya Banana-Ruaka mjini Kiambu , aliendesha gari hilo akiwa mlevi hivyobasi hakuwa na udhibiti mzuri wa gari lake.

Kulingana na mtandao huo afisa mmoja wa trafiki ambaye alitoa ushahidi katika kesi hiyo alisema kuwa mshtakiwa huyo aliwashinda nguvu yeye na wenzake wawili hivyobasi wakashindwa kumkamata.

''Hilo haliwezekani kwa mtu ambaye anadaiwa kuwa mlevu chakari '', ulisema uamuzi huo.

Huku akifutilia mbali kesi hiyo mahakama hiyo ilisema kuwa mshtakiwa hakuathiriwa na pombe hiyo , sababu iliowafanya maafisa hao kushindwa kumkamata.

''Naamuru kwamba upande wa mashtaka ulishindwa kuwakilisha kesi yenye ushahidi mzuri dhidi ya mshukiwa kwa kushinda kutoa ushahidi kwamba alishindwa kulidhibiti gari alilokuwa akiendesha'', alisema hakimu mkuu mkazi Khaemba.

Mahakama iliongezea kwamba kuendesha gari chini ya shinikizo la pombe sio makosa.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Mahakama moja ya kiambu nchini Kenya imetoa uamuzi wa kipekee ikisema kuendesha gari baada ya kunywa pombe sio makosa  iwapo dereva huyo amelidhbiti vya kutosha gari analoendesha.


Hati ya kufanya muhtasari: Kulingana na mtandao wa runinga ya Citizen nchini Kenya iIikuwa Tanzania iliopata fursa chungu nzima , lakini Kenya nayo ilipata nafasi za wazi ambazo zingebadili matokeo iwapo washambuliaji wake wangejinoa makali.

Ikiwa mara ya kwanza kwa kocha Sebastien Migne kuongoza kikosi hicho bila wachezaji wanaocheza ughaibuni , Harambee Stars ililazimisha sare tasa dhidi ya timu ambayo asilimia 60 ya wachezaji wake wamekuwa wakiichezea kwa karibu muongo mmoja.

Tanzania ndio iliopata fursa ya kwanza katika dakika ya tatu , wakati mchezaji wa klabu ya Azam Hassan Dilunga alipopiga kichwa juu ya mwamba wa goli  huku mlinda lango wa Kenya John Oyemba akiwa amepitwa- safu ya ulinzi ya Kenya ikionekana kubabaika.

Masikhara ya Clifton Miheso karibia yaipatie Tanzania kupitia mshambuliaji wake John Bosco bao lao la kwanza , lakini mchezaji Joash Onyango alifika kwa haraka na kumzuia mshambuliaji huyo kufunga goli hilo.

Hatahivyo nafasi ya kwanza ya wageni ilikuwepo kunako dakika ya 13 , wakati Musa Masika alipovamia lango la taifa Stars kupitia wingi ya kulia kabla ya kuzuiliwa na Gadiel Michael wakati alipotaka kufanya shambulio.

Na baada ya Tanzania kutawala mpira kwa kipindi kirefu wachezaji wa kocha Migne walianza kuonana katika kila pembe na kuanza kulivamia lango la taifa Stars na hivyobasi kupunguza idadi ya mashambulizi ya wenyeji hao katika safu ya ulinzi ya Kenya.

Kufikia mwisho wa kipindi cha kwanza winga wa Harambee Stars alikuwa amebadilisha wingi na kuelekea upande wa kushoto  na baadaye katikati huku Kenya ikishindwa kufurukuta

Tanzania hatahivyo ilipata kona mbili mfululizo katika dakika tatu  huku Kenya ikijibu kunako dakika ya 49.

Dilunga alidhania kwamba amefunga goli huku muda ukiendelea kuyoyoma  lakini bao lake lilidaiwa kuwa la kuotea.

Kulikuwa na shinikizo kali katika safu ya Kenya lakini mlinda lango Oyemba alionyesha umahiri wake katika mechi yake ya kwanza.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Harambee Stars ilitoka sare ya bila kwa bila dhidi ya Taifa Stars ya Tanzania katika awamu ya kwanza ya michunao ya kufuzu kombe la CHAN 2020 iliochezwa katika uwanja wa kitaifa wa Dar es Salaam siku ya Jumpili jioni.