Hati ya kufanya muhtasari: Ujerumani walishinda Kombe la Dunia nchini Brazil 2014,

Mpango huo utaanza kutekelezwa Kombe la Dunia la 2026, na unatarajiwa kufaidi Afrika na Asia.

Chini ya mpango ulioidhinishwa, kutakuwa na makundi 16 ya mataifa matatu kila kundi, ambapo mataifa mawili bora yataingia hatua ya muondoano ya timu.

Mpango huo ambao umekuwa ukipigiwa debe na rais wa shirikisho hilo Gianni Infantino uliidhinishwa kwa kauli moja na wanachama wa Fifa mjini Zurich Jumanne.

Hii ni mara ya kwanza kwa Kombe la Dunia kupanuliwa tangu mwaka 1998.

Kulikuwa na mapendekezo matano ambayo baraza kuu la Fifa lenye wanachama 37 lilikuwa linaangazia.

Infantino, 46, ambaye alimrithi raia mwenzake Sepp Blatter kama rais wa Fifa mwezi Februari 2016 alifanya kampeni akiahidi kupanua michuano hiyo.

Awali alipendekeza michuano ya timu 40, wazo lililowasilishwa na rais wa wakati huo wa Uefa Michel Platini 2013, kabla ya kubadilisha msimamo na kuunga mkono michuano ya timu 48.

Rais wa Fifa Gianni Infantino anataka mataifa 48 yashiriki

Chini ya mpango wa Infantino alioupendekeza kwa sasa, mechi zinaongezeka kutoka 64 hadi 80, lakini fainali bado zinaweza kuchezwa kwa kipindi sawa na cha sasa cha siku 32.

Taifa halitatakiwa kucheza zaidi ya mechi saba, sawa na ilivyo chini ya mpango wa sasa.

Udhaifu pekee ni kwamba huenda mikwaju ya penalti ikatakiwa kutenganisha klabu zinazotoka sare kwenye makundi.

Historia ya Mabadiliko Kombe la Dunia

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Shirikisho la Soka Duniani Fifa limeidhinishwa mpango wa kupanua Kombe la Dunia liwe linashirikisha mataifa 48.


Hati ya kufanya muhtasari: Ujerumani watupwa nje ya Kombe la Dunia

Mabao ya Son Heung-min dakika ya 96 na Kim Young-gwon dakika ya 91 yametosha kuidhalilisha Ujerumani na kuitema kutoka Dimba la Dunia.

Aidha, Ujerumani yenye mazoea ya kuwadunisha wengine, imeadhibiwa pia kufuatia unyama iliyowatendea Brazil 2014 kwa kuwafunga 7-1 mbele ya mashabiki wa nyumbani.

Ujerumani imejiunga na Ufaransa, Italia na Uhispania kuwa mabingwa waliochujwa kutoka taji walicholenga kulitetea.

Die Mannschaft waliingia mchuano huo ukiwa wa mwisho, wakipigiwa upatu kwa kuwa na nafasi nzuri ya kufuzu kutoka hatua ya makundi.

Walipojumuishwa Kundi F, wengi walihisi ni mteremko kwa timu hiyo yenye mastaa, Mesut Ozil na Toni Kroos.

Korea Kusini imekuwa taifa la kwanza kutoka bara Asia Kuifunga Ujerumani.

Licha ya matokeo hayo, Korea Kusini na Ujerumani wameelekea nyumbani huku Sweden na Mexico wakielekea hatua ya mchujo.

Sweden iliyomaliza wa kwanza Kundi F, inamsubiri wa pili katika Kundi E kati ya Uswizi na Brazil.

Mexico itakuwa na kibarua kwani itachuana na kiongozi wa Kundi E wakisaka nafasi ya kushiriki hatua ya Robo fainali.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Baada ya kuwaliza mbele ya mashabiki wa nyumbani wakiwa wenyeji wa Kombe la Dunia 2002, Ujerumani nayo imepata kuhisi uchungu wa kutolewa Kombe la Dunia.


Hati ya kufanya muhtasari: Uji wa Volkano ukiruka juu

Kimbunga hicho cha kipimo cha ritcha 6.8 kimewafanya watu kuondoka majumbani mwao,  pia kikiharibu miundombinu ya umeme na maji.

Kimbunga hicho kinatajwa kuanzia kwenye mlima wa volcano uitwao Kilauea. Kwa mujibu wa mashuhuda, tetemeko hilo liliambatana na upepo mkali ambao uliharibu vitu mbalimbali.

Mamia ya wakaazi wa eneo hilo tayari wametafuta hifadhi kutoka maeoe ambayo hayajaathirika.

Maija Stenback, shuhuda wa kimbunga hicho

Tunaishi eneo la mashambani Leilani, karibu vitalu sita vilisambaratishiwa mbali na mlipuko.tuliondolewa eneo hilo saa kadhaa zilizopita na sasa tumejihifadhi kwa marafikiu.

Nusu saa baada ya kimbunga hicho , nilishangaa kukuta mitandao mingi imeandika juu ya tukio hilo , kwa hiyo mimi na binti yangu tukatoka kwenda kujionea kwa macho yetu  kwakweli unaweza kusikia na kuhisi mlipuko ukiwa umbali wa  nusu maili na kadiri unavyokaribia eneo la tukio ndivyo unavyozidi kulihisi .Ilikuwa kama wakati mtu anavyopiga gitaa la besi kwakweli nzito, na  unaweza kuhisi kweli nguvu ya uji wa volkano, rangi nayo sasa ilikuwa ya kustaajabisha na sauti ya volkano hiyo kwakweli ni maajabu makubwa .

Barabara zimeathiriwa kwa kiasi kikubwa na volkano hiyo

Unaweza kukadiria ukubwa wa mlipuko wa volkano hiyo kwa masikio yako mwenyewe , vokano ilikuwa inarusha uji wake mbali kadiri inavyoweza na huwezi kukadiria wazi nini unachokisikia bali kile unachohisi.

Pamoja na kitisho chote hicho wako baadhi ya watu wamegoma kuhama katika maazi yao.Kufuatia hali hiyo hali ya hatari imetangazwa katika eneo hilo  na wakaazi wapatao  1,700 wamehamishwa kutoka eneo hilo.Vituo vya kijamii vimefunguliwa ili kutoa makazi kwa waathirikaKilauea ni mojawapo ya eneo lenye volkano yenye  nguvu na mlipuko zaidi duniani kufuatia mfululizo wa matetemeko ya hivi karibuni.

Maafisa wa serikali wameendelea kutoa angalizo kwa wakaazi wa maeneo hayo na ya jirani kwamba kwa wiki ijayo yote wanapaswa kuwa katika tahadhari kubwa na mara wakihisi viashiria vya  kutaka kulipuka kwa volkano haraka...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Kisiwa kikubwa cha Hawaii kimepigwa na kimbunga kinachotajwa kuwa kikali taangu  mwaka 1975.


Hati ya kufanya muhtasari: Ujumbe huu wa mtaalamu wa Google uliibua uwezekano wa kuhusika kwa Korea Kaskazini

Lakini kufikia sasa, hakuna ushahidi wa kutosha wa kuthibitisha hilo.

Huenda hujawahi kusikia kuhusu kundi linaloitwa Lazarus Group, lakini pengine unafahamu baadhi ya matokeo ya shughuli zake. Kundi hili lilihusika katika kudukua mfumo wa kompyuta wa Sony Pictures mwaka 2014 na tena wakadukua benki moja ya Bangladesh mwaka 2016.

Inasadikika kwamba wadukuzi hao wa Lazarus Group walifanyia kazi yao China lakini kwa niaba ya Korea Kaskazini.

Wataalamu wa usalama mtandaoni sasa wanahusisha shambulio la kirusi cha WannaCry na kundi hilo baada ya ugunduzi uliofanywa na mtaalamu wa usalama wa kompyuta wa Google Neel Mehta.

Mehta aligundua kwamba maelezo ya kutunga programu ya kompyuta ya kirusi cha WannaCry yanafanana na maelezo ya programu zilizowahi kutumiwa na Lazarus Group awali.

Huenda ikawa labda ni sadfa tu, lakini kuna viashiria vingine.

Kutofautisha maelezo ya kompyuta

Prof Alan Woodward, mtaalamu wa usalama wa mifumo ya kompyuta, anasema ujumbe wa kuitisha kikombozi unatumia lugha inayoonekana kana kwamba aliyetafsiri alitumia kompyuta kuufanya kuwa wa Kiingereza, na ujumbe ulioandikwa kwa Kichina unaonekana kuandikwa na Mchina asilia.

"Mnavyoona uhusiano ni mdogo sana na labda ni sadfa tu," Prof Woodward anasema.

"Hata hivyo, uchunguzi zaidi unahitajika.

"Ugunduzi wa Neel Mehta ndio kiashiria muhimu zaidi kufikia sasa kuhusu chanzo cha WannaCry," kampuni ya usalama wa kompyuta ya Urusi, Kaspersky, inasema.

Hata hivyo, maafisa hao wanasema habari zaidi zinahitajika kuhusu aina za awali za WannCry kabla ya uamuzi kamili kufanywa.

WannaCry hutishia kufuta data kwenye kompyuta mtu asipolipa kikombozi

"Tunaamini kwamba ni muhimu watafiti wengine maeneo mengine ya dunia wachunguze kuhusu kufanana huku na wajaribu kuchimba zaidi kupata maelezo zaidi kuhusu asili ya WannaCry," kampuni hiyo ilisema.

"Ukiangalia shambulio la udukuzi la benki hiyo ya Bangladesh, siku za mwanzo, hakukuwa na maelezo mengi ya kulihusisha...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Nani alihusika katika shambulio la kirusi cha mtandaoni ambacho kiliathiri kompyuta katika zaidi ya mataifa 150 duniani, zikiwemo Kenya na Tanzania? Kumeibuka madai kwamba huenda wadukuzi walitoka Korea Kaskazini.


Hati ya kufanya muhtasari: Ujumbe ulioandikwa na rais wa Marekani Donald Trump  tarehe 7 mwezi Oktoba ulishirikisha vitisho vya moja kwa moja vya kuangamiza kabisa uchumi wa Uturuki iwapo taifa hilo litavuka mpaka na kuendelea kupigana dhidi ya Wakurdi katika mpaka wake.

Akinukuliwa rais huyo wa Marekani alionekana kutaka kudhibiti operesheni ya uvamizi huo ambao umepingwa na rais wa Uturuki Reccep Tayyip Erdogan katika eneo la Kaskazini mwa Syria  ili kuteka eneo ambalo halikuwa na vikosi vya Kikurdi ambavyo vinaonekana kuwa hatari na serikali ya Ankara.

Kufikia wakati huo , kizuizi pekee cha hatua ya Uturuki kuvamia eneo hilo ni uwepo wa wanajeshi wa Marekani ambao Trump alitangaza kuondoka kwake.

Kama ilivyothibitishwa na Pentagon , mashambulizi yaliotekelezwa na Uturuki yalikuwa yakianguka mita 100 karibu na kambi yake ya kijeshi.

Suala hili lilizua wasiwasi kuhusu kudorora kwa uhusiano kati ya Uturuki na  Washington ambapo ilijibu kwa kuiwekea vikwazo vya kiuchumi.

Sio kuhusu uhusiano wowote, Uturuki ipo katika eneo la kijiografia ambapo inalifanya taifa hilo kuwa daraja kati ya mashariki ya Ulaya, mashariki ya kati na katikati ya Asia.

Uturuki ni mshirika rasmi wa Marekani kuhusu masuala ya ulinzi, ambapo jeshi la pili kubwa zaidi katika muungano wa Nato mbali na kwamba taifa hilo linahifadhi mabomu 50 ya kinyuklia ya Marekani ambayo yamehifadhiwa katika kambi moja ya wanahewa katika eneo la Incirlik, umbali wa kilomita 100 kutoka katika mpaka na Syria.

Baada ya mashambulizi yalioagizwa na Erdogan, utawala wa Trump ulianza kuweka mipango ya kusafirisha silaha hizo ambazo kulingana na maafisa wakuu wa Marekani walionukuliwa na gazeti la 'The New York Times' zimekuwa chini ya uhifadhi wa Erdogan.

Lakini mabomu hayo yaliingiaje Uturuki?

Urithi wa vita baridi.

Uwepo wa mabomu hayo ya kinyuklia katika ardhi ya Uturuki  imekuwa siri kubwa kwa zaidi ya muongo mmoja.

Kwa mujibu wa Jeffery Lewis, profesa wa  uthibiti wa silaha katika taasisi ya mafunzo ya kimataifa ya Middlebury  mjini California, kuna mataifa mengine...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Ulikuwa ujumbe wa twitter , lakini  lilikuwa kama tangazo la kutangaza vita vya kiuchumi.


Hati ya kufanya muhtasari: Ujumbe ulitumwa kwa mwanaharakati wa haki za binadamu Ahmed Mansoor

Uvumbuzi huo ulifanyika baada ya wakili anayetetea haki za kibinadamu   kutoa taarifa kwa watafiti wa masuala ya usalama  kuhusu jumbe alizozipata bila kutarajia.

Waligundua taarifa nyingine tatu za awali  zisizofahamika zilizovuja kutoka  kwa mfumo wa Apple .

tangu wakati huo Apple imetoa taarifa  ya kuelezea tatizo hilo na namna linavyoshughulikiwa na kampuni hiyo.

Makampuni mawili ya usalama yaliyohusika , Citizen Lab na Lookout, yamesema yamehifadhi taarifa  hizo za uvumbuzi hadi  suala hilo litakapopatiwa ufumbuzi.

Kampuni ya  Citizen Lab inasema , simu yake ya  iPhone 6 ingekuwa ''imefunguliwa'' , ikimaanisha mfumo mwingine ambao haukuidhinishwa  ungelikuwa umewekwa kwenye simu yake.

"Na kama simu yake ingeathiriwa , ingekuwa kifaa cha upelelezi cha digitali ndani ya mfuko wake wa nguo, yenye uwezo wa kung'amua taarifa kwa kutumia kamera na  kipaza sauti cha simu  kurekodi simu zake za    WhatsApp  na Viber , kuingia kwenye jumbe alizotuma kwa simu na kuweza kumfuatilia kote anakoenda," ilisema kampuni ya  Citizen Lab.

"Hatuna taarifa zozote za matukio ya aina hii  ya  iPhone suala linalofanya tukio hili kuwa la nadra ."

Watafiti wanasema wanaamini mfumo huu wa uchunguzi unaohusisha  spyware ulibuniwa na  kampuni ya  NSO Group, ya Israel ya ''vita vya mitandaoni"

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Mfumo wa Apple wa  utendaji wa  iOS umegundulika  ambao utawezesha  kupachikwa kwenye  kifaa cha uchunguzi  kukiwezesha kubofya kwenye kiunganishi.


Hati ya kufanya muhtasari: Ukaguzi uliofanyiwa sampuli za mabagi 1400 ya sukari haramu iliokamatwa na maafisa wa polisi katika operesheni tofauti , umefichua kuwa baadhi ya sukari ilikuwa na vitu hivyo ambavyo vilikuwa haviwezi kuyeyuka ndani ya maji .

Vipimo hivyo vilivyochukuliwa na serikali na ambavyo matokeo yake yametajwa kuwa ya kushangaza na vimefichua hatari ambazo zimekuwa zikikabili viungo vya ndani vya Wakenya kwa kuwa sukari hiyo inaweza kusababisha saratani mbali na kuathiri viungo vya ndani vya mwili.

Licha ya magunia hayo ya sukari kuwekwa alama za kutokuwa salama kwa matumizi ya binadamu, baadhi ya wafanyibiashara haramu walipanga kilo moja na kilo mbili na kuweka chapa za baadhi ya kampuni za sukari zinazotumika nchini humo kabla ya kuwauzia Wakenya.

Waziri wa usalama nchini Kenya Fred Matiangi

Shirika la Afya duniani linasema kwamba Mercury iliomo katika sukari hiyo ni hatari kwa mfumo wa neva wa binadamu.

Vilevile shirika hilo limedai kwamba matumizi ya mercury katika mwili wa binaadamu yanaweza kusababisha athari mbaya katika mfumo wa neva wa binadamu, kinga, mapafu na figo na inaweza kuua.

Vilevile chumvi ya Mercury ni hatari kwa ngozi ya binadamu macho, mfumo wa kusaga chakula na huenda ikweka sumu katika figo iwapo itatumika, kulingana na shirika la WHO.

Siku ya Jumatano waziri Matiangi alikagua magunia 1,365 ya sukari haramu ambayo yalikamatwa katika bohari moja mjini Eastleigh, Ruiru na eneo la viwanda jini Nairobi.

Mashine zilizotumika kutengeza pakiti za sukari hiyo pia zilikamatwa.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Wakenya wamekuwa wakitafuta habari mtandaoni kuhusu haba nyekundu (Copper), Mercury na hamira baada ya serikali kusema sukari feki imekuwa ikiuzwa nchini humo ikiwa na sumu.


Hati ya kufanya muhtasari: Ukaguzi unaendelea katika uwanja wa ndege wa kuingia Marekani

Duru za serikali ya Marekani zimeambia BBC kwamba mikakati hiyo itaathiri kampuni 10 za ndege zinazotekeleza operesheni zake katika viwanja kumi vya ndege.

Vyombo vya habari nchini humo vinasema kuwa agizo hilo lilisababishwa na ujasusi uliokusanywa ughaibuni.

Vifaa hivyo vitashirikisha Laptopu, kamera za tabiti [tablet], vifaa vya kuchezesha kanda za video pamoja na zile za michezo ya kielektroniki lakini simu hazikutajwa.

Idara ya usalama wa ndani ulikataa kutoa tamko lolote kuhusu swala hilo na inatarajiwa kuzungumza  siku ya Jumanne.

Mnamo mwezi Februari ndege inayosimamiwa na kampuni ya ndege ya Daallo nchini Dubai iliharibiwa na mlipuko muda mchache baada ya kuanza kupaa kutoka uwanja wa ndege wa Mogadishu nchini Somalia.

Uchunguzi umesema kuwa abiria mmoja ambaye alitolewa katika ndege hiyo alikuwa amebeba laptopu yenye bomu.

Rubani alifanikiwa kutua huku mshambuliaji huo akiwa ndiye aliyefariki pekee.

Iwapo bomu hilo lingelipuka ndege hiyo ikiwa juu sana, ndege hiyo ingeharibika vibaya.

Kundi la wapiganaji wa Alshabab ambalo linashirikishwa na kundi la  al-Qaeda limedai kuwa lilihusika na kwamba kuna uwezekano wa mashambulio mengine swala linalowatia wasiwasi wapelelezi wa Marekani.

Lakini maafisa wamekataa kuelezea kinaga ubaga kwa nini marufuku hiyo imewekwa.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Marekani inapiga marufuku vifaa vya kielektroniki kuingia katika ndege kutoka mataifa manane ya mashariki ya kati na Afrika Kaskazini.


Hati ya kufanya muhtasari: Ukame: Mifugo wengi waangamia Puntland Somalia

Licha ya kutembea safari ndefu kutafuta malisho na maji, wafugaji hawajafanikiwa kuwakoa mifugo wao kutokana na ukame huo.

Ukame: Mifugo wengi waangamia Puntland Somalia

Mashirika ya kibinanadamu yakiwemo ya chakula ya Umoja wa Mataifa, yamekuwa yakitoa maji na misaada mingine majuma machache yaliyopita.

Mifugo wamekuw wakidhoofika baada ya kushinda kwa siku kadha bila maji na chakula.

Waliobahatika walisafiriwa kwa magari kwa siku kadha.

Ukame: Mifugo wengi waangamia Puntland Somalia

Wafugaji hao wameacha familia zao na kusafiri mbali kutafuta malisho.

Familia moja inasema kuwa imepoteza mifugo 800 wakiwemo mbuzi na kondoo kwa kipindi cha mwezi mmoja.

Ukame: Mifugo wengi waangamia Puntland Somalia

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Athari za ukame mbaya eneo linalojitawala nchini Somalia la Puntland, zinazidi kuwa mbaya huku wafugaji wakiwapoteza mifugo wengi.


Hati ya kufanya muhtasari: Ukataji wa misitu Ufilipino

Hili ni onyo ambalo linatarajiwa kutolewa na zaidi ya wataalamu 500 kutoka mataifa 50 katika ripoti yao inayoungwamkono na Umoja wa Mataifa Jumatatu hii.

Ripoti hiyo itaangazia uharibifu unaokumba mazigira asilia duniani katika kipindi cha miaka 50 na jinsi maisha ya baadae ya mamia ya viumbe yatakavyo hatarini.

Ripoti hiyo pia inatarajiwa kutoa muongozo wa dharura wa hatua zitakzochukuliwa kuokoa mazingira

Kwa hivyo tunafahamu nini kuhusu mazingira na  afya ya viumbe kadhaa vinavyoishi duniani?

1. Mazingira asilia inakabiliwa na tishio la kuangamia

Kutathmini orodha ya IUCN ya viumbe hai wanaokabiliwa na tishio la kuangamia ni hatua muhimu katika suala la uhifadhi mazingira.

Karibu viumbe hai 100,000 wamechunguzwa kufikia sasa kubaini ni wapi wanakabiliwa na tishio la kuangamia.

Kati ya hao zaidi ya robo moja wanakabiliwana tishio la kuangamia, miongoni mwa chura wa kipekee wanaopatikana Madagascar anayefahamika kama 'salamanders', na mimea kama vile conifers na orchids.

Uchunguzi haujakamilika lakini mpaka sasa hatuna idadi kamili ya viumbe hai vilivyopo duniani.

Inakadiriwa kuwa viumbe hai hivyo ni kati ya milioni mbili  hadi trillioni moja, blakini wataalamu wengi wanasema ni karibu milioni 11 au chini ya hapo.

Wanasayansi wanamini kuwa dunia inakabiliwa na tishio la kuangamia - katika miaka kadhaa zijazo

"Sasa kuna ushahidi wa kutosha kuwa ulimwengu unapoteza viumbe hai kwa kiwango kikubwa," Prof Alexandre Antonelli, mkurugenzi wa sayansi katika bustani la Royal Botani, Kew, aliaimbia BBC.

Mwara ya mwisho hali kama hiyo ilishuhudiwa karibu miakamilioni 66, ilisababishwa na asteroid kugonga dunia, alisema kuwa sasa hivi hali hiyo inachangiwa na ''binadamu''

Viwango vya uharibifu sasa ni karibu mara  1,000  zaidi ya ilivyokua kabla wanadamu kuingilia kati na kuongeza uharibifu kwa zidi ya mara 10,000.

Faru mweupe wa Sudan, alifariki 2018

2. Miongoni mwa vitu vinachangia uharibifu wa mazingira ni mabadiliko ya hali ya hewa

Kwa mujibu wa utafiti wa hivi...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Ukataji wa misitu, uchafuzi wa mazingira baharini na nchi kavu, uchafuzi wa maji na hali ya hewa ni baadhi ya mambo yanayotishia kuangamiza mazingira asilia duniani.


Hati ya kufanya muhtasari: Ukimuona mwanamke huyo inawezekana ukamtazama tena kwa jinsi alivyojaza misuli kama mwanaume

Ukimuona mwanamke huyo inawezekana ukamtazama tena kwa jinsi alivyojaza misuli kama mwanaume.

Lakini  je alifanya nini kupata muonekano huo

Hili si jambo rahisi, bi. Everlyn ametumia takribani miaka tisa kupata muonekano alionao kwa sasa unaomfanya kuwa mwanamke mwenye umbo la kipekee.

Hali hii ilianza aje ?

Miaka mitano kabla ya kuajiriwa kwenye benki , alikuwa ni mwalimu wa somo la kiingereza na somo la hisabati katika shule ya sekondari  nchini Kenya.

Mwaka 2012, Everlyn alikuwa naibu meneja katika benki moja nchini Kenya ,  aligundua kuwa ameanza kuongezeka uzito , na kama ilivyo kwa wanawake wengi baada ya kujifungua huwa wanaongezeka mwili na hivyo huamua kuanza kufanya mazoezi.

"Niliamua kuanza mazoezi ili kupungua , nilianza kwa kwenda kwenye nyumba za mazoezi(Gym) " Eve anaeleza.

Wakati huohuo mume wake alianza kumpa motisha kwani aliona ari na bidii aliokuwa nayo.

Muda sio mrefu alianza kuona matokeo chanya kwa mwili kupungua hivyo ikampa faraja.

Wakati akiendelea kufanya mazoezi bi. Eve alihamasika  kuanza kunyanyua vyuma vinavyotengeneza misuli ya mwili wake.

Alianza kunyanyua vyuma vyenye uzito mdogo lakini kadri siku zinavyozidi kwenda akawa anabeba vyuma vyenye uzito wa juu zaidi.

Kinachostaajabisha kwa mwanamke huyu aliamua kufanya uamuzi ambao sio wa kawaida wa kuacha kazi yake benki na muda huo kutumia kufanya mazoezi ya kujenga misuli.

"Nilipata ari ya kuwasidia watu wengine hasa wanawake kupunguza uzito na kuwa na muonekano kama wangu,"anasema Eve.

Awali, Eve alikuwa mwalimu kipindi cha miaka mitano kabla ya kuanza kufanya kazi benki, ambako alifanya kazi kwa miaka kumi.

Baada ya kuacha kazi benki , maisha yalibadilika vipi?

Eve anaeleza maisha yake mapya yanamfanya kuwa na amani na furaha.

Alianza kwa kumsaidia aliyekuwa meneja wake wa zamani ambaye alikuwa mnene.

Na kadri siku zilivyoenda alizidi kupata wateja wengi haswa wanawake.

Akiendelea na kazi ya kuwafanyisha watu...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Ulimwengu wa bi. Everlyn Okinyi Owala ,uko tofauti sana na wanawake wengine. Hii ni kutokana na muonekano wake na msukumo alionao kuhusu kujenga misuli ya umbo lake, na kuwahamasisha wanawake wengine wanaopenda kuwa na muonekano kama wake .


Hati ya kufanya muhtasari: Ukipita mtaa wa Likoni Jijini Mombasa, pwani ya Kenya, utamaduni huu wa wanawake kubana njia zao za uzazi si geni.

Munira Ali Salim ni mkaazi wa Mombasa na kama wanawake wenzake anaelewa Faida zake. Na wanachotumia zaidi kwa shughuli hiyo  wenyewe wanaita shabu.

Je wanawake wote wanafika kileleni?

Hatari ya 'tiba ya ukarabati' wa uke

''Hii shabu husaidia maana yake kuna wengine humwaga maji sana. Sasa hii shabu shabu ukitia huko, humfanya mtu mkavu halafu huvuta na ikabana''. Munira

  Hasa ndicho kinacho wahangaisha wanawake hawa wa Mombasa. Baadhi yao wana wasi wasi kuwa uke wao ni mpana kiasi kuwa hawa toshlezi waume wao.

Na ndio maana wanatumia hii shabu kujaribu kubana ili kurudisha ile hali ya zamani.

Lakini hapa mbinu wanazo tumia zinahusisha bidhaa za kemikali wanazonunua dukani.

''Hii ndio shabu na kazi yake ni kuchukua hiki kipande unaponda kisha unafunga kwenye pamba. Na unachanganya na mafuta mazito yenye harufu nzuri mfano manukato ya Udi. Sasa hiyo inasaidia ukitia huku chini shabu inavuta''

Wanawake hawa pia wameelezea hofu kuwa waume huenda wakawaacha au kuwatafutia mke wa pili iwapo wata kosa kuridhika nao kimapenzi. Na yote haya wamejifunza kutoka kwa makungwi ambao huwapa ushauri nasaha wasichana wanapo olewa, kuhusu njia za kumridhisha na mume .

Mbali na shabu ambayo inatengenezwa kwa chumvi, kuna bidhaa nyingi zinazopatikana madukani kama vile choki, inayotengenezwa kutoka kwa chokaa maalum yenye kemikali inayoaminiwa kuvuta misuli ya uke na kubana.

Madhara ya matumizi ya bidhaa hizi kwa wanawake

Bidhaa hizi wanazonunua hawajui zimetokana na kitu gani na wala hazina maelezo ya namna ya kutumia na  wala hakuna ushauri wa daktari wala hawana hofu kuhusu madhara yanayoweza kujitokeza hapo baadae.

Daktari Kinuthia Muriu ni mtaalamu wa afya ya uzazi anasema matumizi ya bidhaa hizi yapo sana miongoni mwa jamii ya wanawake.

''Kwa makabila fulani huwa wana njia nyingi wanatumia kubana njia ya uzazi, nyingine ni mbaya huweka mpaka chumvi inayounguza mwili hali ambayo baadae...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Utamaduni wa wanawake kubana misuli ya uke umekuwa ukifanywa na jamii nyingi barani Afrika  katika miaka mingina katika pwani ya Afrika mashariki hasa jamii ya waswahili wamekuwa wakipokezana utamaduni huu kutoka kizazi kimoja hadi kingine lakini katika miaka ya hivi karibuni hasa katika miji mikuu kama vile Mombasa, wanawake wamekuwa wakitumia mbinu nyingine ambazo ni za kisasa japo huenda zikahatarisha maisha yao.


Hati ya kufanya muhtasari: Ukishindwa kufikia malengo ya kibiashara , basi mende kama huyo halali yako

Polisi wamechukua hatua baada ya video kuowaonesha wafanyakazi hao wakichapwa kwa mkanda na kunywa kitu  kioevu chenye rangi ya  njano.

Mameneja watatu wamehukumiwa kifungo jela kati ya miaka mitano na kumi kutokana na tukio hilo, linaarifu gazeti la  Morning Post  limearifu.

Video hiyo imekuwa maarufu mitandaoni na watu kutumiana kwa wingi kwenye mitandao nchini China na tovuti mbali  mbali ikiwemo tovuti ya Weibo iliyoweka video inayomuonesha muajiri wa kiume akiwa amesimama katikati ya mduara akipigwa mjeledi.

Video hiyo haraka sana ikawekwa kwenye tovuti ya Weibo

Wafanyakazi wengine, inaarifiwa  kuwa ukiwa ni muajiriwa katika kampuni ya ukarabati majengo katika mji wa Guizhou, si ajabu kuonekana ukinywa kimiminika chenye rangi ya manjano kilichowekwa katika kijikombe cha plastiki huku ukiwa umebinya pua yako .

Ujumbe ulionaswa kwa picha uliosemekana kutoka kwa wasimamizi wa mgahawa huo, zilijaa vitisho kwa wafanyakazi kwamba watalazimika kula mende kutokana na uwajibikaji wao mdogo kikazi.

Kwa muujibu wa vyombo wa habari nchini humo, aina nyingine ya aibu na adhabu katika kampuni hiyo ni pamoja na  kunywa maji ya kutawaza yaliyoko chooni ama maji ya siki na kunyoa vipara vichwa vyao.

picha inayoonekana na vijikombe vidogo vili oneshwa kwenye mitandao ya jamii nchini humo na kuelezwa kuwa kimiminika hicho ni mkojo

Polisi katika kata ya  Zunyi waliwatia mbaroni mameneja watatu na baadaye kufuwahukumu kifungo cha maisha jela.

Katika siku za hivi karibu imekuwa ni mastaajabu kwa makampuni ya kichina kutumia adhabu kama hizo, kuadhirisha ama kuwatia moyo wafanyakazi wao.

Taarifa za hivi karibuni zinaarifu kuwa kumekuwa na mifano ya kesi kama hizo kwa wafanyakazi kupigana makofi wenyewe kwa wenyewe kwa lengo la kuongeza ari kazini, na wafanyakazi kulazimishwa kutambaa barabarani ama kubusu mapipa ya takataka kama adhabu au kuongeza mshikamano kazi.

Kampuni hiyo pia inaarifiwa kushindwa kuwalipa wafanyakazi wake mishahara kwa...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Wasimamizi katika kampuni ya Kichina wamefungwa jela kwa kuwaadhibu  wafanyakazi walioshindwa kufikia malengo ya mauzo kibiashara  kunywa mkojo na pia kula mende, vimearifu vyombo vya habari.


Hati ya kufanya muhtasari: Ukomo wa hedhi kwa kitaalamu Menopause, ni dalili kuwa umri wa mwanamke umekua mkubwa, hali hii hujitokeza kwa wanawake wenye umri wa kati ya miaka 45 na 55, lakini pia hali hii huweza kusababishwa na upasuaji kuondoa ovari au kizazi (hysterectomy).

Nchini Uingereza wastani wa umri wa ukomo wa hedhi ni miaka 51.

Mabadiliko haya huletwa na nini?

Vichocheo, hususan kichocheo kimoja kiitwacho oestrogen.

Ni muhimu katika mzunguko mzima wa mwezi-uzalishaji wa yai kutoka kwenye ovari kila mwezi kwa ajili ya kurutubishwa.

Lakini wakati wanawake umri wao na na uwezo wa kuhifadhi mayai,  ukipungua, hedhi na uwezo wa kushika mimba hukoma.

Na mwili nao huacha kuzalisha kichocheo cha oestrogen, ambacho hudhibiti mchakato wote.

Hata hivyo, hali hii haijitokezi mara moja.Huchukua miaka kadhaa kwa kichocheo hiki kupoteza uwezo wake.

Wakati ovari zinazalisha mayai machache wakati umri wa wanawake ukisogea, oestrogen kiasi kidogo huzalishwa mwilini

Madhara gani hujitokeza kutokana na mabadiliko ya kichocheo? (hormone)

Mabadiliko makubwa

Ubongo, ngozi, misuli na hisia huathiriwa kutokana na mabadiliko ya kichocheo cha oestrogen.

Mwili huwa na mabadiliko na wanawake wengi hupata dalili kabla ya kukoma kwa hedhi.

Mwili kupata joto, kutoka jasho wakati wa usiku, wasiwasi, kutokua na hamu ya kujamiiana ni miongoni mwa yanayowakabili wanawake katika kipindi hiki.

Matatizo kwenye kibofu na ukavu kwenye sehemu za uke ni miongoni mwa changamoto.

Mifupa huwa dhaifu baada ya kukoma kwa hedhi

Wakati oestrogen inapokoma kuzalishwa, madhara ya muda mrefu hujitokeza kenye mifupa na moyo.

Mifupa inaweza kuwa dhaifu, kiasi cha kuwa na uwezekano wa kuvunjika na wanawake wanaweza kuwa kwenye hatari ya kupata maradhi ya moyo na kiharusi.

Hii ni sababu wanawake hufanya upasuaji ili kukipa nguvu kichocheo cha oestrogen (HRT ) ili kupunguza masumbufu hayo.

Lakini si wanawake wote wanaopitia dalili hizi.Hutegemea ni kwa muda gani dalili hizo hujitokeza kuanzia miezi michache mpaka miaka.

Upungufu wa oestrogen kabla na baada ya...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Ukomo wa hedhi ni wakati ambao mzunguko wa hedhi huisha na kwa hali hiyo mwanamke hawezi tena kushika mimba-lakini ni vitu gani hutokea kwa mwanamke huyu wakati wa ukomo wa hedhi na kwa nini?


Hati ya kufanya muhtasari: Ukosefu wa matibabu na hata matibabu mabaya hufanya vifo hivyo kutokingika.

Kuumwa na nyoka huenda kusionekane kuwa janga baya la kiafya.

Lakini katika maeneo mengine duniani ni hatari  kila siku na huenda kukasababisha maafa ama hata kubadilisha maisha ya mtu.

Waathiriwa huwa hawapati dawa kwa wakati ufaao. Katika matukio mengine, hupewa dawa ili kutibu jeraha lililosababishwa na nyoka tofauti.

Takriban watu 11,000 kila mwezi hudaiwa kufariki kutokana na kung'atwa na nyoka -ikiwa ni sawa na idadi ya watu waliofariki na ebola katika kipindi cha mwaka 2014 hadi 2016.

Watu wengine 450,000 zaidi kwa mwaka hudaiwa kupata majeraha yanayobadili maisha yao kama vile kukatwa mguu ama hata kupata ulemavu.

Kiwango hicho cha matatizo kinamaanisha kwamba majeraha yanayosababishwa na kuumwa na nyoka sasa yanafaa kupewa kipao mbele baada ya kusahaulika kwa muda mrefu.

Ni nani anayeumwa na nyoka?

Watoto wanaoelekea shule huenda wako hataraini

Katika maeneo yalioendelea kama vile Ulaya, Australia na Marekani kaskazini, ni watu wachache wanaoifariki kutokana na majeraha ya kuumwa na nyoka , licha ya kuwa na nyoka wengi tofauti wenye sumu kali zaidi.

Hiyo inalinganishwa na vifo 32,000 katika eneo la jangwa la Sahara  na mara mbili ya kusini mwa bara Asia.

Jamii nyingi zilizopo maeneo ya tropiki ziko katika hatari ya kuumwa na nyoka uwanjani, wakiwa wanatembea  na hata usiku wakiwa wanalala nyumbani kwao.

Wakulima vijana ndio walio katika hatari kubwa zaidi, wakifuatiwa na watoto.

Huku idadi kubwa ya watu wanaoishi mashambani wakiwa  hatarini, mbinu za kiafya zinazotumiwa katika maeneo ya bara Afrika na Asia haziwezi kukabiliana na janga hilo.

Mafunzo ya kiliniki , usafiri wa dharura na dawa za bei nafuuhuwa havipatikani mtu anapoumwa na nyoka.

Dawa ghali.

Kung'atwa na nyoka kunasababisha dalili zinazoweza kuhatarisha maisha yako ikiwemo kutokwa na damu, kupooza na uharibifu wa tishu zisizoweza kurekebishwa.

Ni muhimu kwa waathiriwa wa majeraha ya nyoka kupata dawa zinazohitajika haraka iwezekanavyo baada...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Makumi ya maelfu ya watu duniani hufariki kutokana na sumu kali ya nyoka baada ya kuumwa kila mwaka.


Hati ya kufanya muhtasari: Ukrain: Urusi ilihusika kwenye udukuzi wa mitandao

Makampuni ya Ukrain yalikuwa miongoni mwa yale ya kwanza kuripoti  udukuzi huo siku ya Jumanne.

Urusi ilikana kuhusika na kuongeza kuwa madai hayo ni ya uwongo.

Kirusi kilichovuruga huduma za mitandao kote duniani kilitaka kulipwa fidia.

Hata hivo udukuzi huo pia ulikumba makampuni ya Urusi na kusababisha wataalamu wa mitandao kuseme kuwa Urusi haukuhisika.

Idara ya usalama nchini Ukrain ilisema fidia iliyoombwa ilikuwa ni ya kufunika na kuongeza kwa udekuzi huo ulilenga kuvuruga nmakapuiaya kibinafsi na ya serikali nchini Ukrain kwa lengo la kuzua msukosuko wa kisiasa.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Ukrain inasema ina ushahidi kuwa idara za usalama nchini urusi zilihusika kwenye udukuzi wa mitandao ambao ulilenga biashara kote duniani mapema wiki hii.


Hati ya kufanya muhtasari: Ukuta huo wa Trump utakuwa na paneli za kunasa miale ya jua ili kutengeza kawi ya bei rahisi

Akihutubia mkutano wa hadhara katika jimbo la Iowa, alisema kuwa paneli hizo za jua zitatoa kawi na kusaidia kulipia ujenzi wa ukuta huo wenye utata.

Alisema kuwa pendekezo hilo ni lake: Ni pendekezo zuri sio, hatahivyo paneli za jua zimeshirikishwa katika muundo wa ukuta huo uliowasilishwa na baadhi ya kampuni.

Wakati wa kampeni yake, bwana Trump aliahidi kujenga ukuta katika mpaka na Mexico ili kuzuia wahamiiaji haramu na ulanguzi wa dawa za kulevya.

Rais Trump amesema kuwa ukuta wa Mexico utakuwa na nishati ya jua

Amesisitiza kuwa atailazimisha Mexico kulipia ujenzi huo , lakini rais wa taifa hilo Enrique Pena Nieto amepinga mpango huo.

Bwana Trump aliuambia umati uliomshangilia  katika mkutano wa kampeni kwamba atatoa pendekezo ambalo hakuna mtu amewahi kulisikia.

''Tunafikiria kitu ambacho ni cha kipekee ,tunazungumzia kuhusu mpaka wa kusini, kuna jua jingi, na joto jingi pia''.

''Tunafikiria kujenga ukuta wa viage vya jua ambao utatengeza kawi  na kujilipia. Njia hii Mexico italazimika kulipa fedha kidogo na hilo ni wazo zuri sio?''

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Rais wa Marekani Donald Trump amewaambia wafuasi wake kwamba pendekezo lake la ukuta katika mpaka na Mexico litakuwa na paneli za kunasa miale ya  jua.


Hati ya kufanya muhtasari: Ukuta utakaojengwa katika mpaka wa Marekani na Mexico

Donald Trump amesema kuwa ujenzi wa ukuta mrefu wa wenye maili 2000 katika mpaka wa Mexico ni miongoni mwa mapendekezo yake wakati wa kampeni za urais.

Rais Donald Trump wa Marekani na mkewe Melanie

Kutakuwa na mikakati ambayo pia italazimu miji mitakatifu nchini Marekani kushirikiana na mamlaka katika kuwarejesha makwao wahamiaji haramu.

Miji mitakatifu ni maeneo ambayo hayawakamati ama kuwazuilia wahamiaji wanaoishi katika taifa hilo kinyume na sheria.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Rais wa Marekani Donald Trump amesema kuwa siku kuu kuhusu usalama wa Marekani imepangwa ikiwemo tangazo la kujenga ukuta kati ya Marekani na Mexico.


Hati ya kufanya muhtasari: Ukweli kuhusu wacheza soka wa nchi za Afrika na maisha wanayoishi

Chama cha  wacheza soka wa kulipwa cha kimataifa (Fifpro) ambacho ni sawa na chama cha wafanyakazi, kimefanya utafiti wa dunia nzima kwa karibu wanasoka 14,000 kwenye nchi 54, ambao ni utafiti  mkubwa zaidi kuwai kufanywa.

Zaidi ya wachezaji soka 3000 ambao walishiriki kwenye utafiti huu ni kutoka nchi 13 za barani Afrika zikwemo, Botswana, Cameroon, Jamhuri ya Demokrasi ya Congo, Misri, Gabon, Ghana, Ivory Coast, Kenya, Namibia, Afrika Kusini, Tunisia na Zimbabwe.

Huku vijana wengi wa Afrika wakiwa na ndoto ya kusakata soka sawa na Didier Drogba au Samuel  Eto'o, takwimu zilizokusanywa na Fifpro zinaonyesha ukweli kuhusu maisha ya wacheza soka barani Afrika

Dhuluma za kimwili

Baadhi ya masuala ya kushangaza yaliyotokana na utafiti huo ni kuwa dhuluma  za  kimwili dhidi ya wachezaji barani, ndizo mbaya zaidi duniani

Wacheza soka nchini Ghana wako kweye hatari ya kushambuliwa kimwili mara kumi zaidi, na maafisa wa nyadhifa za juu kuliko wachezaji wengine.

Nchini Afrika Kusini na Jamhuri ya Demokrasi ya Congo, uwezekano wa wachezaji kushambuliwa  ni mara tatu zaidi kuliko viwango vyote duniani.

Jamhuri ya Demokrasi ya Congo ina uwezekano wa juu wa wachezaji kushambuliwa na mashabiki, wakati wa siku ya mechi huku Kenya ikichukua nafasi ya pili.

Utafiti pia ulionyesha kuwa wachezaji walio katika nafasi ya kuamrishwa kufanya mazoezi peke yao wako barani Afrika.

Mishahara duni

Katika upande wa malipo, asilimia 100 ya wanasoka nchini Ghana walisema kuwa walilipwa chini ya dola 1000 kwa mwezi.

Wachezaji wenye malipo bora zaidi barani Afrika ambao wanalipwa zaidi ya dola 1000 kwa mwezi, ni  kutoka nchini Morocco, licha ya wao kukumbwa na changamoto za kukosa kufahamu hatma yao.

Licha ya mafanikio ya vilabu kama Zamalek (juu), Misri ina malipo duni kwa mujibu wa utafiti

Ligi ya Misri inaonekana kuwa bora zaidi barani Afrika, kufuatia vilabu vyake viwili kushinda kombe la klabu bingwa barani Afrika.

Klabu ya Al Ahly imeshinda vikombe...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Utafiti mkubwa kuhusu masuala ya soka duniani unaonyesha kuwa  maisha miongoni mwa baadhi ya wanasoka wa afrika, yana tofauti kubwa na maisha ya wale walio na bahati ya kusakata soka kwenye vilabu vikubwa duniani.


Hati ya kufanya muhtasari: Ulanguzi na matumizi ya mihadarati Afrika mashariki

Katika ripoti yake ya kila mwaka Umoja wa mataifa  unasema vifo vinavyotokana na matumizi ya kupindukia ya madawa ya kulevya yanaongezeka katika mataifa kama  Amerika kaskazini huku mzozo ukishuhudiwa katika bara la Afrika kutokana na matumizi ya dawa ya Tramadol - dawa kali ya maumivu.

Kadhalika Umoja huo umetaja kuwa uzalishaji wa opium na cocaine umeongezeka kwa viwango vya juu sana, huku jitihada za kuzuia na kutibu waathirika zikipungua hususan katika magereza ya wafungwa.

Dr Kas Nyandindi kutoka Tanzania mojawapo wa mataifa ya Afrika masharki yanayoshuhudia athari za matumizi na ulanguzi wa mihadarati anaeleza kwamba hatua zimepigwa nchini humo katika kubaliana na tatizo hilo.

Anaeleza inatokana kwa kiasi kikubwa na ushiriki wa vijana katika kukabiliana na hali iliopo hasaa katika kutoa uhamasishaji katika jamii lakini pia kupitia kampeni mbali mbali za taasisi za madawa nchini.

Dkt Nyandindi anaeleza mnamo 2014 Tanzania ilishuhudia kati yawatumiaji laki tatu mpaka laki tano wa heroine  sana sana kutoka eneo Dar es Salam.

Shirika la afya duniani WHO katika ripoti yake linaeleza kuwa kati ya 37.% na 75.% ya wakaazi wa Dar es Salaam wanaona ni rahisi sana kupata mihadarati kama pombe (ikiwemo ya kitamaduni), bangi na cocaine.

Ni changamoto kubwa katika bara zima la Afrika na wataalamu wa afya wanasema jitihada zimeidhinishwa ikiwemo kuyatambua maeneo yalioathirika pakubwa na kuyashughulia lakini kwamba hali bado haijaridhisha.

Kulingana na utafiti wa watumizi wa marijuana uliofanywa na shirika la New Frontier Data kutoka Uingereza, Taifa la Tanzania linaongoza kwa idadi ya watu wanaovuta bangi katika eneo la Afrika mashiriki.

Sumu ya panya yageuzwa dawa za kulevya Tanzania

Na ni katika vita hivi ambapo baadhi ya wasanii Afrika mashariki wanajitosa kupitia sanaa na kampeni mbali mbali kushinikiza vita dhidi ya matumizi na usafirishaji mihadarati katika jamii.

Tumezungumza na wasanii wawili, Nuh Mziwanda kutoka Dar es Salaam Tanzania na Dazlah...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Leo ni siku ya Kimataifa ya kupinga matumizi na biashara ya dawa za kulevya,  na Umoja wa Mataifa unasema watu milioni 35 duniani kote wanakadiriwa kutumia dawa za kulevya, tofauti na awali.


Hati ya kufanya muhtasari: Ulanguzi wa mihadarati nchini Tanzania

Maafisa hao wanaokabiliana na ulanguzi wa mihadarati wanasema kuwa Ayub Mfaume ambaye anajulikana kama kiboko alikuwa mmoja wa watu wanaotafutwa sana nchini humo.

Anadaiwa kuwa na ushiirikiano na walanguzi wa mihadarati nchini Brazil, Pakistan, na mataifa kadhaa ya Ulaya.

Maafisa hao wanasema kuwa Bwana Mfaume alijisalimisha kwa maafisa hao kufuatia msako wa wiki mbili dhidi ya walanguzi wa mihadarati

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Maafisa wa polisi nchini Tanzania wanasema kuwa wamemkamata kiongozi wa ulanguzi wa dawa ya kulevya aina ya heroine anayefanya operesheni zake kati ya Afrika mashariki na China.


Hati ya kufanya muhtasari: Ulimwengu huo unaofanana na sayari ya Jupita ni mkubwa sana ikilinganishwa na nyota yake

Ulimwengu huo unaofanana na sayari ya Jupita ni mkubwa sana ikilinganishwa na nyota yake mwenyeji, hatua inayokinzana na wazo kuhusu jinsi sayari zinavyoundwa.

Nyota hiyo ilio umbali wa kilomita trilioni 284 , ni ya aina nyekundu na ndogo - ambayo ni aina ya kawaida katika galaxy yetu.

Kundi la kimataifa la wataalam wa angani limeripoti matokeo yake  katika jarifda la sayansi duniani.

''Inafurahisha kwa sababu tumejiuliza kwa muda mrefu kama iwapo sayari kubwa kama Jupita na Saturn zinaweza kunda nyota ndogo kama hizo," alisema Profesa Peter Wheatley, wa Chuo Kikuu cha Warwick, Uingereza, ambaye hakuhusika na utafiti wa hivi karibuni

"Nadhani maoni ya jumla yalikuwa kwamba sayari hizi hazikuwepo, lakini hatungeweza kuwa na uhakika kwa sababu nyota ndogo ni dhaifu, Swala ambalo linafanya kuwa vigumu kuzifanyia utafiti , hata ingawa zipo kawaida sana kuliko nyota kama vile Jua, "aliambia BBC News.

Watafiti walitumia darubini nchini Uhispania na Marekani kufuatilia kasi ya mvuto wa nyota ambayo inaweza kusababishwa na sayari zinazoizunguka.

Nyota hiyo nyekundi ilio fupi ina uzani mzito  kuliko sayari yake inayoizunguka - kwa jina GJ 3512b. Lakini tofauti yao ya  ukubwa  ni ndogo mno zaidi ya ilivyo kati ya  Jua na Jupita.

Nyota ilio mbali ina ukubwa ambao, ni mara 270 kwa ukubwa zaidi ya sayari.

Kwa kulinganisha, Jua lina ukubwa wa takriba mara 1,050 kuliko Jupita.

Nyota hii, ambayo iko umbali wa kilomita trilioni 369 kutoka kwa Jua, inasimamia mfumo wa sayari saba

Wanaanga hutumia kompyuta kuelezea nadharia zao za jinsi sayari huundwa kutoka kwa mawingu, au "diski", za gesi na vumbi zinavyozunguka nyota ndogo.

Kompyuta hizi zinatabiri kwamba sayari nyingi ndogo zinapaswa kukusanyika karibu na nyota ndogo aina ya M.

"Karibu na nyota kama hizo kunapaswa kuwa na sayari zenye ukubwa wa dunian Dunia au ulimwengu mwingine mkubwa zaidi," alisema mwandishi mwenza Christoph Mordasini, profesa katika Chuo Kikuu cha...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Wataalam wa anga wamegundua sayari kubwa ambayo wanasema, haipaswi kuwepo, kulingana na nadharia za sasa.


Hati ya kufanya muhtasari: Ulinzi uliimarishwa baada ya tukio hilo

Vurugu hizo katika gereza la Anisio Jobim zilianza siku ya Jumapili na kuisha baada ya saa kumi na saba pindi wafungwa hao waliposalimu amri.

Baadhi ya miili imekatwa vichwa huku mingine ikiwa imechomwa moto.

Mkuu wa usalama katika jimbo la Amazonas, Sergio Fontes, amewaambia waandishi wa habari kuwa vurugu hizo zilikuwa zimepangwa muda mrefu.

"kila kitu kinaashiria kwamba vurugu zilizotokea zilikuwa zimepangwa muda mrefu.

Idadi kubwa ya wafungwa waliotoroka walikamatwa

Wafungwa waliweka bayana kwa uongozi wa gereza kwamba kila kitu kitakuwa sawa katika msimu huu wa sikukuu.

Hawakutekeleza ahadi yao, lakini huwezi kuwaamini wahalifu?"

Fontes ameongeza kusema kuwa baadhi ya wafungwa walitoroka na wengine wameuawa.

Hata hivyo, Idadi kubwa ya wafungwa waliokuwa wametoroka tayari wamekamatwa.

Nako nje ya gereza, ndugu wa wafungwa waliokusanyika walijawa na shauku ya kutaka kujua hali ya ndugu zao.

Mama wa mmoja ambae mwanae ni mfungwa ameonekana akishikilia gamba la risasi huku akisema polisi hawana nia ya kuwalinda wafungwa.

Maafisa wa gereza wanasema makundi hasimu yaliyopo nje na ndani ya gereza yamepigana kwa kutaka kuwa na sauti dhidi ya kundi jingine.

Ndugu na jamaa wakiomboleza nje ya gereza

Wajumbe wa moja wapo ya makundi hayo, wametengwa katika magereza mengine.

Nae waziri wa katiba amekwenda katika gereza hilo ili kuangalia uwezekano wa kuhamishwa kwa baadhi ya wafungwa katika gereza jengine.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Maafisa nchini Brazil wanasema wafungwa 55 wamepoteza maisha katika vurugu zilizotokea katika gereza nje ya mji wa Manaus.


Hati ya kufanya muhtasari: Ulipaji mahari ni tamaduni ya miaka mingi kusini wa bara Asia

Kitabu hicho kinasema kuwa ikiwa msichana ana sura mbaya au ni mlemavu, inakuwa vigumu kwa wasichana kama hao kuolewa na hivyo bwana harusi na familia yake huomba mahari zaidi.

Waziri mmoja alivyambia vyombo vya habari kuwa aya hiyo itaondolewa.

Picha za ujumbe huo zilisambazwa pakubwa kwenye mitandao ya kijamii.

Ulipaji mahari na tamaduni ya karne nyingi kusini mwa bara Asia, ambapo wazazi wa bibi harusi hutoa pesa, nguo na vito vya thamania kwa familia ya bwana harusi.

Mizozo inaweza kuibuka kuhusu no pesa ngapi zinaweza kulipwa. Wakati mwingine wakati bwana harusi na familia yake hawalipwi, Bi harusi anaweza kudhulumiwa vibaya.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Kitabu kimoja cha shule katika jimbo la Maharashtra nchini India, kimezua ghadhabu baada ya kusema kuwa watu wenye sura mbaya wanastahili kulipa mahari zaidi.


Hati ya kufanya muhtasari: Ulipaji wa mahari ni jambo la kawaida katika tamaduni nyingi Afrika

Hivi majuzi kiongozi wa kisiasa wa serikali katika Bunge la Kenya alishutumu gharama kubwa ya mahari katika jamii ya Wasomali.

Kiongozi wa wengi bungeni, Aden Duale anasema hicho ndicho chanzo kikuu kinachowavunja moyo vijana na kuwafanya wasusie ndoa.

Amelalamika kwamba gharama kubwa zinazotozwa zimeugeuza utamaduni huo kuishia kuwa kama ''kitega uchumi cha mamilioni ya dola''.

Lakini sio tatizo linaloshuhudiwa kwa Wasomali tu. Vijana wanataja kukwama kupiga hatua ya kufunga ndoa kutokana na gharama hizo kubwa za mahari wanazoshindwa kuzimudu.

Mahari inavyotozwa katika baadhi ya nchi za Afrika:

Somalia:

Idadi ya ngamia au pesa taslimu mwanamume anazoahidi kumlipa mkewe kama mahari huitwa Meher.

Sio lazima Meher ilipwe moja kwa moja  lakini huwa ni kama ahadi wameandikiwa, na mume hana budi kulipa katika kipindi cha ndoa.

Zamani ngamia ndio waliotumika kulipa mahari hayo lakini siku hizi mtindo umebadilika na pesa taslimu ndio zinazothaminiwa zaidi katika jamii hii.

Kijana anaweza kutakiwa kulipa hadi dola elfu kumi za Marekani kwa bibi harusi. Na kila thamani ya mahari inapokuwa kubwa ndio huonekana kuwa fahari kubwa kwa bibi harusi na familia yake na pia hudhihirisha ukubwa wa thamani ya mke anayeolewa.

Lakini tatizo kubwa ni kwamba vijana wengi hawawezi kugharimia mahari inayoitishwa na baadhi yao huishia kuwa na deni la maisha.

Thamani ya mahari inapokuwa kubwa ndio huonekana kuwa fahari kubwa kwa bibi harusi na familia yake

Tanzania:

Tanzania, ni nchi nyingine inayotajwa kushuhudia viwango vikubwa vya mahari katika baadhi ya jamii.

Huenda ndio moja ya sababu inayowafanya baadhi ya vijana kutooa kwa njia rasmi.

Vigezo ni vingi vinavyobaini kiwango cha mahari atkachotozwa kijana, mfano katika baadhi ya jamii - weupe wa msichana humaanisha mahari zaidi, lakini pia kiwango cha elimu cha msichana anyechumbiwa.

Kwa kukadiria kijana huitishwa ng'ombe au pesa zenye thamani ya kati ya shilingi milioni 5 hadi milioni 20 za...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Kumekuwa na wasiwasi nchini Kenya kuhusu namna gharama ya mahari inavyopandishwa kadiri siku zinavyosonga katika jamii mbalimbali.


Hati ya kufanya muhtasari: Ulipaji wa mahari ni jambo la kawaida katika tamaduni nyingi nchini Zimbabwe

Priccilar Vengesai anaamini kwamba iwapo utamaduni huo utaendelea ,familia zote za mume na mke zinafaa kulipa mahari kwa maslahi ya usawa wa kijinsia,  gazeti hilo limeongezea.

Amewasilisha malalamishi yake katika mahakama juu, mahakama ya kikatiba akitaka kusikilizwa kwa kesi yake kwamba utamaduni huo unakiuka haki za raia.

Gazeti hilo limemnukuu bi vengesai akisema kwamba anataka kuolewa na hataki kupitia aliyopitia alipokuwa katika ndoa.

Sikushiriki katika kuuliza gharama ya mahari. Sikupewa fursa ya kuuliza kwa nini mharai ilitolewa.

Hali yote hiyo ilinifanya mimi kuonekana kama ''mali'' ambapo kiwango cha thamani yangu kilipendekezwa na wajomba zangu na mume wangu akalipa.

Hatua hii ilinivunja moyo na hali hiyo kuniweka chini ya udhibiti wa mume wangu kwa kuwa najihisi kwamba nilinunuliwa.

Mimi natoka katika kabila la Shona na ningependelea kuingia katika ndoa mara tu kesi hii itapokamilika na uamuzi kutolewa.

Chini ya utamaduni wa kabila la shona, Lobola ama mahari lazima alipiwe mwanamke kabla ya ndoa kukubalika katika familia na jamii.

Katika hali ambapo Lobola haijalipwa, wazazi na jamaa wa familia ya mwanamke hawataruhusu ndoa hiyo kuhalalishwa chini ya sheria ya ndoa.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Wakili mmoja wa kike nchini Zimbabwe ameanzisha kesi ya kufutilia mbali lobola au mahari akisema kuwa ni mila iliopitwa na wakati ambayo inawafanya wanawake kuonekana kama mali kulingana na gazeti la serikali la Herald.


Hati ya kufanya muhtasari: Umaarufu wa Bi. Merkel umekuwa wa hati hati tangu aliporuhusu zaidi ya wakimbizi milioni moja kuingia Ujerumani

Kura zilizopigwa katika maeneo ya uchaguzi zinaonesha kuwa watu wanapinga wahamiaji, chama cha AfD kimepingana na chama cha Christian Democratic Union cha Bi. Merkel kwa upande mwingine.

Chama cha mrengo wa kushoto kinaonekana kuweka juu kiuchaguzi.

Umaarufu wa Bi. Merkel umekuwa wa hati hati tangu aliporuhusu zaidi ya wakimbizi milioni moja kuingia Ujerumani kwa mwaka uliopita jambo ambalo chama cha AfD linakibagua.

Kura za leo ni kipimo tosha kwake ikiwa ataendelea kusalia madarakani mara baada ya uchaguzi mkuu wa hapo mwakani.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Kansela wa Ujerumani,Angela Merkel ameonekana kutikiswa kisiasa huko kaskazini mashariki mwa jimbo la Mecklenburg-Pomerania.


Hati ya kufanya muhtasari: Umaarufu wa Bob Marley unaendelea kushamiri miaka 37 baada ya kifo chake

Muziki huo ambao chimbuko lake ni Jamaica ulianza miaka ya 1960 kutokana na juhudi ya wasanii kama vile Toots na the Maytals, Peter Tosh na Bob Marley, umeongezwa katika orodha hiyo kutokana   "urithi wa utamaduni usioonekana".

Shirika la umoja wa mataifa la Sayansi, elimu na utamaduni Unesco, linasema Reggae "inawajenga wafuasi wake kimawazo, kijamii, kisiasa, na kiroho".

Muziki huu "umepenya kila pembe ya dunia,"ameongeza msemaji wa Jamaica.

Reggae imetokea  eneo la Caribbean miaka ya 1960, na kujiimarisha kama mtindo wa kivyake kutokana na mitindo ya  muziki wa ska na rocksteady, ambao waanzilishi wake wa wali kama vile Lee Scratch Perry, Prince Buster na Wailers, walitambuliwa na Marley, Tosh na  Bunny Wailer.

Muziki wa Reggae ulikuwa maarufu sana nchini Marekani lllllakini uliimarika zaidi Uingereza.

Hii ni kwasababu Uingereza ilikuwa nyumbani kwa wahamiaji wengi kutoka Jamaica tangu mwishowa vita vikuu vya pili vya Dunia.

Mwaka jana Jamaica ilikuwa imetoa maombi ya kutaka muziki huo kujumuishwa katika orodha ya ya Unesco wakati alipokuwa na mkutano katika kisiwa cha Mauritius

Shughuli ya kulinda orodha ya urithi wa utamaduni usioonekana ilianza mwaka 2008 na ilitokana na azimio la Umoja wa Mataifa la mwaka 2003.

Lengo la azimio hilo ni kuhakikisha jamii zinaheshimika pamoja na makundi na watu waliyoorodheshwa katika shughuli za kulinda na kuimaridsha utamaduni Kitaifa na Kimataifa.

"Reggae inahusishwa sana na Jamaica,"alisema waziri wa utamaduni wa Jamaica Olive Grange "Ni muziki ambao tumeukuza sisi na umepenya kila kona ya dunia."

Ikitaoa uamuzi huo ,Unesco (Shirika la Umoja wa Mataifa la kusimamia elimu sayansi na utamaduni) ilisema maudhui ya muziki huo "imechangia utangamano wa kimataifa kwa kuangazia masuala ya haki, upendo na umoja".

Utamaduni mwengine uliyoshirikishwa katika orodha hiyo ni kuendesha baisikeli kuenda shuleni mjini Vienna, Utamaduni wa Mongolia wa kumbembeleza ngamia na utamaduni wa vikaragosi...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Muziki wa Reggae umewekwa katika orodha ya kumbu kumbu ya utamaduni ambao unastahili kulutuzwa kwa mujibu wa shirika la Umoja wa Mataifa.


Hati ya kufanya muhtasari: Umaskini ukiwa ndio chanzo kikuu.

Utafiti wa Shirika la kimataifa la kutetea haki za watoto, Save the Children umeonyesha kuwa sheria za kitamaduni zinaruhusu makabila kufuata na kufanya maamuzi kulingana na itikadi na tamaduni za makabila hayo.

Ndoa za watoto zimewaathiri wasichana wengi duniani, na zimeanza kupungua tu katika miaka ya hivi karibuni.

Serikali ya Tanzania iliwasilisha ombi la kukata rufaa uamuzi wa kihistoria nchini uliopinga ndoa za watoto walio chini ya umri wa miaka 18.

Mnamo mwezi Julai mahakama kuu iliamua kuwa sehemu za sheria ya ndoa mwaka 1971, iliyoruhusu wasichana kuolewa wakiwa na umri wa hata miaka 14 ni kinyume na katiba.

Hatahivyo mzigo wa tatizo hili haukugawanyika sawa miongoni mwa mataifa.

Wasichana kutoka baadhi ya jamii huenda wakaolewa mapema kushinda jamii nyengine katika mataifa mbalimbali duniani.

Tanzania kwa mfano, wasichana kutoka familia maskini huenda wamo katika hatari ya kuolewa mapema mara nne zaidi ya wasichana wanaotoka familia tajiri, inasema ripoti ya Save the Children.

Ripoti hiyo inaeleza kuwa 37% ya wanawake Tanzania walio na umri wa kati ya miaka 20 hadi 24 waliolewa kabla ya kutimia miaka 18.

Katika maeneo ya mashinani, baadhi ya wasichana huolewa wakiwa na hata miaka 11.

                  Wanandoa watoto

Msichana 1 chini ya miaka15

huolewa "kila

sekundi 7

duniani"

Tanzania pia ni miongoni mwa nchi zinazotajwa kushuhudia viwango vikubwa vya mimba za wasichana wadogo duniani.

Save the Children linapendekeza kuwa ni muhimu kuhakikisha sera zilizoidhinishwa katika mataifa hayo ya Afrika mashariki zinatekelezwa kulinda haki za wasichana.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Tanzania na Burundi ni miongoni mwa mataifa yalioorodheshwa kuwa maeneo mabaya kuwa msichana.


Hati ya kufanya muhtasari: Umaskini, uhifadhi wa mazingira na ufisadi ni miongoni mwa mambo yanatorajiwa kuigubika ziara ya Papa katika mataifa ya Afrika.

Wahudumu katika kanisa katoliki wamenukuliwa na baadhi ya vyombo vya habari wakisema kwamba ziara hii ambayo ni ya pili Papa Francis kuwahi kuifanya kusini mwa jangwa la Sahara Afrika, ni fursa muhimu kutoa wito mpya uliogubikwa katika barua yake ya mnamo 2015 "Laudato Si" inayuhusu kulinda mazingira.

Katika mataifa ya Msumbiji na Madagascar kumeshuhudiwa pakubwa tatizo la ukataji miti.

Mambo ambayo pamoja na mmomonyoko wa udongo, yamechangia Msumbiji kuwa katika hatari  wakati vimbunga viwili vilipotuwa katika taifa hili mwaka huu, linaripoti shirika la habari la Reuters.

Kwa mujibu wa takwimu za benki ya Dunia, Msumbiji imepoteza hekari milioni 8 za misitu - tangu katika miaka ya 70.

Masuala mengine yanayotarajiwa kuigubika ziara ya Papa katika mataifa hayo ya Afrika ni umasikini, vita na ufisadi au rushwa.

Tazama Papa Francis alivyowazuia waumini kuibusu pete yake

Katika mahojiano naVatican News, Kadinali Pietro Parolin, ambaye ni waziri wa mambo ya nje wa Vatican amesema Papa anatazamiwa kutuma ujumbe mzito kuhusu amani  na majadiliano.

Licha ya kwamba baadhi hulihusisha bara la Afrika na matatizo kama mizozo na majanga, kadinali huyo anaamini kuwa "Afrika ni zaidi ya yote eneo lililo na utajiri wa utu au ubinaadamu, lenye utajiri wa maadili na imani",  na kwamba anahisi Papa anafanya ziara hii akiwa pia na hisia kama hizi, inaripoti Vatican news.

Ziara hii ya Papa Francis inatazamwa kama jitihada zake ya kuwa na malengo mapya chini ya uongozi wake baada ya kashfa za miezi kadhaa kuhusu namna kesi za unyanyasaji wa kingono zilivyoshughulikiwa.

Papa Francis anaonekana kuwa na umakini wa kurudi katika kauli mbiu ya amani, utengamano na jitihada za kumaliza umaskini.

Papa Francis alipokuwa katika ziara nchini Kenya mnamo 2015

Ziara nyingine za Papa Mtakatifu Afrika

Mara ya mwisho Papa Francis kuizuru Afrika ilikuwa Novemba 25 mnamo 2015.

Alianza kwa kutua nchini Kenya...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Papa Francis leo anaanza ziara rasmi ya kihotoria  barani Afrika wiki hii - akiwa anazitembelea  Msumbiji, Madagascar na Mauritius.


Hati ya kufanya muhtasari: Umati huo ulioongozwa na mfuasi wa chama kikuu cha kisiasa katika jimbo hilo, walikuwa wakilalamika kuhusu kampeni ya upanzi wa miti  iliyoidhinishwa Jumapili.

Video ya shambulio hilo imesambaa, na chama hicoh tawala kimeshutumu shambulio hilo kwenye Twitter.

Afisa huyo wa misitu anapokea matibabu katika hospitali baada ya kujeruhiwa vibaya.

Kanda hiyo ya video inaonyesha umatiukimshambulia afisa huyo kwa fito za mianzi, wakati akiwa amesimama kwenye trekta na anajaribu kuzizuia fito hizo.

Anapigwa mara kwa mara kwa fito hizo hadi maafisa wa misitu na maafisa wa polisi katika enoe hilo wanaingilia kati na kuwatawanya watu hao na kudhibiti shambulio.

Video hiyo imesambazwa nchini Indiana kuzusha hasira kote nchini.

Hatua iliyomsababisha afisa mkuu wa chama cha Telangana Rashtra Samithi (TRS) , Kalvakuntla Taraka Rama Rao, kushutumu tukio hilo kwenye mtandao wa Twitter.

Kiongozi wa umati huo uliomshambulia anayefahamika kama Koneru Krishna Rao, ni afisa katika eneo hilo ambaye ni kakake mbunge mmoja wa chama cha TRS . Chama hicho kimethibitisha  kwamba jamaa huyo ametiwa mbaroni.

Katika kujitetea, Rao ameviambia vyombo vya habari nchini kwamba alikuwa anajaribu 'kuhakikisha wakulima wa kikabila wanapata haki wakati maafisa wa misitu wanayaharibi mimea yao'.

"Idara ya misitu inawatishia wakulima na kuwapokonya  kwa nguvu ardhi zao", alituhumu, akiongeza kwamba shambulio hilo lililotokea kwa 'bahati mbaya'.

Maafisa wawili wa polisi waliokuwa katika eneo hilo wakati wa shambulio wamesimamishwa kazi  kwa kushindwa kumlinda afisa huyo mwanamke, BBC Telugu imethibitisha.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Wanaume kumi na sita wamekamatwa baada ya umati wa watu kumpiga vibaya kwa fito afisa mwanamke wa misituwakatimaafisa wa polisi wakitazama katika jimbo la kusini nchini India Telangana.


Hati ya kufanya muhtasari: Umati mkubwa wa waandamanaji ulikusanyika tena nje ya makao makuu ya jeshi Ijumaa , huku ukishangilia: "Uhuru, amani na haki".

Baada ya miezi ya maandamano , jeshi lilimg'oa madarakanikiongozi wa muda mrefu  Omar al-Bashir wiki iliyopita.

Lakini waandamanaji wanataka jeshi lirejeshe mamlaka ya uongozi kwa raia.

Kuunga mkono madai yao , umati mkubwa wa watu ulikusanyika tena nje ya makao makuu ya jeshi Ijumaa  , huku ukishangilia: "Uhuru, amani na haki".

Maelfu ya watu walikusanyika katikati mwa mji mkuu  Khartoum,baada ya sala ya Ijumaa katika maandamano makubwa kuwahi kushuhudiwa tangu  Bwana Bashir aondolewa madarakani  kwa nguvu , limeripoti shirika la habari la Reuters.

Polisi wakatazwa kuwashambulia waandamanaji Sudan

Jeshi limekubali baadhi ya madai ya waandamanaji yakiwemo kusema kuwa wanaweza kumteua waziri Mkuu na kumuhamishia Bwana Bashir katika gereza kuu lenye usalama mkali.

Hata hivyo jeshi limekataa kuachia madaraka na Wasudani wengi wanahofu kwamba maafisa wawe wale wa kijeshi ndio wanaoendelea  kuongoza.

Maandamano dhidi ya Bashir yakasambaa ghafla kote nchini Sudan huku waandamanaji wakidai abaye alinyakua mamlaka kwa mapinduzi mwaka 1989 aondoke madarakani

"kama tusipokaa , itakuwa ni kama hatujafanya lolote, tutaendelea kukaa hadi tutakapoung'oa utawala wa kijeshi ,"  Muandamanaji  Rania Ahmed mwenye umri wa miaka 26 katika mahojiano na  Reuters.

 Baraza la wasomi  nchini Sudan, ambalo limekuwa likiongoza maandamano, limesema kuwa litawataja wjumbe wake wa baraza la mpito katika mkutano wa  waandishi wa habari Jumapili saa kumi na moja jioni kwa saa za Sudan nje ya makao makuu ya jeshi.

Picha hii inaashiria nafasi ya wanawake katika maandamano dhidi ya serikalai ya Sudan.

" Tunadai kwamba baraza hili la kiraia, ambalo litakuwa na wawakilishi wa jeshi, lichukue nafasi ya baraza la jeshi ," Ahmed al-Rabia,kiongozi wa shirikisho la muungano wa madaktari, wahandishi na waalimu , aliliambia shirika la habari la AFP.

Wakati huo huo Marekani inamtuma naibu waziri wa mambo ya nje...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Kiongozi wa vuguvugu  la maandamano anasema kuwa watawataja wajumbe wa uongozi wa mpito Jumapili , watakaochukua nafasi ya utawala wa sasa wa jeshi la  junta.


Hati ya kufanya muhtasari: Umati mkubwa wa watu wakihudhuria mazishi ya Maradona

Jamaa na marafiki wa karibu tu ndio waliohudhuria mazishi yake.

Lakini awali, kundi kubwa la watu lilijitokeza kutoa heshima zao za mwisho wengi wakiwa wanabubujikwa na machozi na kuonesha upendo

Maradona alifariki dunia kwasababu ya mshtuko wa moyo akiwa na umri wa miaka 60.

Kifo chake kimesababisha watu kumuombeleza kote duniani lakini hakuna walioomboleza kama raia wa nchi yake waliomchukulia kama shujaa wa taifa.

Jeneza la Maradona lilifunikwa bendera ya taifa na fulana ya mpira nambari 10 nafasi aliyocheza uwanjani - pia fulana hiyo ilikuwa inaoneshwa kwa umma katika makao ya rais.

Kufikia mchana, foleni ya waliokuwa wamekuja kutoa heshima zao za mwisho ilifika umbali wa zaidi ya kilomita moja na polisi ikakabiliana na waombolezaji walipokuwa wanajaribu kufunga kwasababu ya muda.

Wengi waliomboleza kifo cha Maradona kwa njia tofauti

Aidha, kulikuwa na taarifa za waombolezaji kurushiwa mabomu ya kutoa  machozi na risasi za mpira.

Mmoja wa waombolezaji aliona ni kana kwamba polisi wametumia nguvu kupitia kiasi.

"Tumepanga foleni bila fujo yoyote na ghafla polisi wakaanza kurusha risasi za mpira," anasema, akinukuliwa na shirika la habari la Reuters. "Haifai, Mimi nataka tu kumuaga Diego kwa mara ya mwisho."

Baadhi ya mashabiki walipiga makofi wengine wakilia walipokuwa wakipita karibu na jeneza la Maradona

Na hatimaye mamlaka haikuwa na budi zaidi ya kufunga zoezi la kuruhusu raia kutoa heshima zao za mwisho ili kudumisha amani.

Gari iliyokuwa imebeba mwili wake ilielekea eneo la makaburi la Bella Vista viungani mwa mji ambapo alizikwa kando na wazazi wake.

'Alikuwa kila kitu kwetu'

Katika klabu ya Napoli ambapo Maradona alicheza kwa miaka saba na kubadilisha kabisa klabu hiyo, mashabiki walimiminika katika uwanja wa klabu hiyo kutoa heshima zao za mwisho wakiwa wanapaza sauti na kutaja jina lake "Diego, Diego!".

 Kwa siku ya pili raia walikuwa wanakiuka kanuni zilizowekwa za kukabiliana na virusi vya corona ili waweze kutoa...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Mwanasoka Diego Maradona amefanyiwa mazishi katika sherehe ya kibinafsi katika mji wa Buenos Aires nchini Argentina siku moja baada ya kufariki dunia.


Hati ya kufanya muhtasari: Umati ulishangilia Mwanamfalme Harry, ambaye sasa atakuwa Mtawala wa Sussex, na mkewe Meghan, Mke wa Mtawala wa Sussex, walipopitia kwenye barabara za mji wakiwa kwenye kigari cha kuvutwa kwa farasi

Inakadiriwa kwamba 100,000 walijitokeza barabara za Windsor

Umati wa watu ulikusanyika kando ya barabara kutazama msafara wa harusi ukipita

Meghan na Mwanamfalme Harry wakiondoka kanisa la St George

Doria Ragland, mamake bi harusi, Charles Mtawala wa Cornwall (babake Harry) na mkewe Camilla wakiondoka kanisani

Wakiondoka kanisani

Waliokuwemo walishangilia wawili hao walipokuwa wanapigana busu

Wawili hao wakipigana busu

Wawili hao wakiondoka kanisani baada ya kufunganishwa katika ndoa

Harry na Meghan sasa watakuwa Mtawala na Mke wa Mtawala wa Sussex

Malkia na mumewe, Mwanamfalme Phillip walihudhuria sherehe hiyo

Mwanamfalme Harry akimfunua Meghan

Kasisi Michael Curry, mkuu wa kanisa la Episcopal la Marekani ndiye aliyetoa mahubiri, ambapo aliangazia dhana ya upendo

Mwanamfalme Harry na Meghan Markle

Bi Markle alipokelewa na Mwanamfalme Charles (babake Harry) na kusindikizwa hadi kwenye madhabahu. babake, Thomas, anaugua

Bi Markle na wasichana na wavulana wasaidizi wa harusi wakiingia kanisani. Mwanamfalme George na Bintimfalme Charlotte walikuwa miongoni mwa wasimamizi wa harusi hiyo

Meghan Markle alifika Windsor Castle akiwa amevalia vazi la harusi lililokuwa limeshonwa na Mwingereza Claire Waight Keller

Meghan Markle aliondoka hotelini alimolala kuelekea Windsor Castle akiwa na mamake Doria

Mke wa Mwanamfalme William, Kate, aliwasili na wasichana na wavulana waliosimamia harusi hiyo

Mwanamfalme Harry alionekana mtulivu akiwapungia mkono waliokuwa wamefia kufuatilia harusi hiyo, alipokuwa anaelekea kanisani na kakake

Mwanamfalme Harry na Meghan Markle katika kanisa la St George kasri la Windsor Castle

Bi Meghan Markle akiwasili Windsor Castle

Mwanamfalme Harry na msimamizi wake kwenye harusi, kakake Mwanamfalme William

Bi Markle akiondoka hoteli ya Cliveden House akiandamana na mamake...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Mkusanyiko  wa picha  za kuvutia zaidi  kutoka kwa harusi ya kifalme kati ya  Mwanamfalme  Harry na Meghan Markle.


Hati ya kufanya muhtasari: Umeganda kuangalia televisheni yako kwa saa kumi huku ukiangalia mitandao ya kijamii nako kunajili nini.

Lakini si rais  Trump au aliyekuwa makamu wa urais  Joe Biden anayekubaliana na ushindi.

Marekani inageuka na kuwa na uchaguzi wenye ubishi.

Shughuli za kuhesabu kura zinaanza, kura zilizokataliwa zinatiliwa shaka na wananchi wanaanza kukosa uvumilivu na ghasia zinaanza.

Muda mfupi  Mahakama kuu itaingilia kati na kubainisha nani amekuwa mshindi wa urais.

Hata hivyo ghasia na masuala ya mahakamani yanaweza kuepukika kama Wamarekani watakuwa wavumilivu kusubiri matokeo.

Lakini watasubiri kwa muda gani? Hilo ni swali linalogharimu mamilioni ya dola.

Nini kinachozuia?

Kura za Posta.

Mwaka 2016, katika uchaguzi wa Marekani, Wapiga kura Wamarekani milioni 33 walipiga kura kwa njia ya posta.

Mwaka huu kutokana na janga la corona wapiga kura milioni  82 wameomba kupiga kura kupitia njia ya barua pepe.

Lakini ikiwa imesalia siku moja tu, majimbo mengi bado yanahangaika kukabiliana na mtindo wa zamani ambao unataka mtu atume posta na kura ifunguliwe na kuhesabiwa.

Kwa mfano Michigan, ni jimbo ambalo halitabiriki , wanatarajia watu milioni tatu kupiga kura kwa barua.

Licha ya kwamba , kura za posta hazitaanza kuhesabiwa mpaka saa moja asubuhi katika siku ya uchaguzi.

Hivyo inaweza kuchukua siku kadhaa kwa Michigan kutangaza matokeo.

mfanyakazi wa posta akibeba kura

Tatizo lingine ni sheria.

Kama matokeo yakitangazwa mapema mno, watu wengi wanahofia kuwa watakabiliana na changamoto za kisheria kuhusu kura zilizokataliwa au kuchelewa kwa matokeo.

Sababu kubwa huwa ni kukataliwa kwa kura kwa kuwa zimechelewa kufika na kuhesabiwa.

Sababu nyingine ni pamoja na saini ya kisheria au kupotea kwa bahasha ya siri.

Idadi ya wapiga kura wengi ambayo inaenda kwenye uchaguzi wa barua ukilinganisha chaguzi zilizopita, idadi ya kura ambazo zitakataliwa kwa sababu ya kuchelewa itaongezeka.

Mwaka 2016 , rais Trump alishinda Michigan kwa kura chini  11,000.

Inawezekana matokeo ya uchaguzi yakatoka usiku?

Ili...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:


Hati ya kufanya muhtasari: Umeme ulikatika wakati mchezo ukiwa unaendelea kutokana na kunyesha mvua kubwa iliyoambatana na upepo mkali .

Kwa mujibu wa sheria za soka waamuzi wa mchezo huo Hando Helpus akisaidiwa na Zakjele Thusi na Athenkosi Ndongeni wote kutoka Afrika, walilazimika kusitisha mchezo zikiwa  zimesalia dakika 7 mchezo kumalizika ikiwa ni dk 83 kipindi cha pili kutokana na uwanja kujaa maji na kugubikwa na giza totoro.

Hadi mchezo ulipositishwa matokeo ilikuwa mabao 2-2 na baadaye wasimamizi wakachezesha dakika zilizosalia kumaliza mechi hiyo wakai hali ilipotulia kiasi.

Licha ya Baadhi ya viwanja vikubwa vya michezo kuidhinishwa kutumika kwa mashindano mbalimbali ya mpira wa miguu, viwanja hivyo vimekosa kukidhi vigezo vya usalama vya shirikisho la soka Ulimwenguni (Fifa).

katika uchunguzi uliofanyika na kubaini hata hivyo wamiliki wa viwanja mbalimbali Afrika wamekuwa wakitumia fedha za mgawo wa mapato ya mechi kwa shughuli za kiutawala badala ya kuboresha viwanja ili kukidhi matakwa ya kanuni za usalama za Fifa.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Tatizo la Miundo mbinu katika  viwanja vya michezo limeendelea kuwa ni kero kwa wadau wa michezo  hususani mchezo wa soka , baada ya jana usiku kulazimika kusitishwa kwa muda mechi ya  kombe la shirikisho  kati ya Timu ya Simba sc na El Masri ya Misri iliyochezwa katika uwanja mkuu wa  taifa jijini Dar es salaam.


Hati ya kufanya muhtasari: Umoja wa Chanjo ya Watu unasema karibu nchi 70 zenye kipato cha chini zitaweza kutoa chanjo kwa mtu  mmoja kati ya watu 10.

Hii ni licha ya Oxford-AstraZeneca kuahidi kutoa asilimia 64 ya dozi zake kwa watu katika mataifa yanayoendelea.

Hatua zinachukuliwa kuhakikisha usawa katika upatikanaji wa chanjo kote ulimwenguni.

Ahadi hii ya chanjo, inayojulikana kama Covax, imeweza kupata dozi milioni 700 za chanjo zitakazosambazwa kati ya nchi 92 za kipato cha chini ambazo zimejiandikisha.

Lakini hata kwa mpango huu uliopo, Umoja wa Chanjo ya Watu - mtandao wa mashirika ikiwa ni pamoja na Amnesty International, Oxfam na Global Justice Now - unasema kuwa haitoshi kuzunguka, na kampuni za dawa zinapaswa kushirikisha teknolojia yao ili kuhakikisha dozi zaidi zinatengenezwa .

Uchambuzi wao uligundua kuwa nchi tajiri zimenunua dozi za kutosha kuchanja watu wao wotemara tatu ikiwa chanjo zote zitaidhinishwa kutumiwa.

Canada, kwa mfano, imeamuru chanjo za kutosha kumtosheleza kila raia wa Canada mara tano,

Na ingawa mataifa tajiri yanawakilisha asilimia 14 tu ya idadi ya watu ulimwenguni, wamenunua 53% ya chanjo zote zilizoonesha matumaini ya kufanya kazi mpaka sasa.

"Hakuna mtu anayepaswa kuzuiwa kupata chanjo ya kuokoa maisha kwa sababu ya nchi wanayoishi au kiwango cha pesa mfukoni mwake," alisema Anna Marriott, meneja wa sera ya afya ya Oxfam.

"Lakini isipokuwa kitu kitabadilika sana, mabilioni ya watu ulimwenguni hawatapokea chanjo salama na bora ya Covid-19 kwa miaka ijayo."

Umoja wa Chanjo ya Watu unatoa wito kwa mashirika yote ya dawa yanayofanyia kazi chanjo za Covid-19 kushirikisha kwa uwazi teknoloji ili mabilioni ya dozi zaidi yaweze kutengenezwa na kupatikana kwa kila mtu anayezihitaji.

AstraZeneca, kampuni inayotengeneza chanjo ya Covid iliyoundwa na Chuo Kikuu cha Oxford, imesema itahakikisha kuwa inapatikana kwa njia isiyo ya faida kwa nchi zinazoendelea.

Ni ya bei rahisi kuliko nyingine na inaweza kuhifadhiwa kwenye  friji, na kuifanya iwe rahisi kuisambaza kote ulimwenguni.

Lakini...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Nchi tajiri zinaweka akiba ya chanjo ya  Covid huku watu wanaoishi katika nchi masikini wakikosa Umoja wa Mashirika ya Kampeni umeonya.


Hati ya kufanya muhtasari: Umoja wa Mataifa umelaani utumiaji nguvu unaofanywa na jeshi nchini Zimbabwe dhidi ya waandamanaji

Rais Mnangagwa amesema kipaumbele chake cha kwanza ni kuifanya Zimbabwe kuwa na utulivu na imara.

Kiongozi huyo alipaswa kuelekea katika mji wa Davos, Uswisi kushiriki katika Jukwaa la Kiuchumi duniani, kwa lengo la kutafuta vitega uchumi kwa ajili ya nchi yake.

Maandamano hayo yamesababishwa na kupanda kwa bei ya mafuta mwishoni mwa wiki iliyopita.

Mamia ya watu wamekamatwa nchini Zimbabwe wiki iliyopita

Kundi moja la haki za binadamu limesemna majeshi ya ulinzi toka kuanza kwa maandamano hayo yameua watu kumi na mbili na kuwakamata zaidi ya mia moja.

Mwandishi mmoja wa habari nchini humo ameiambia BBC kwamba watu wengi wamekuwa wakikamatwa kutoka katika nyumba zao na kupigwa na watu waliovalia sare.

Akizungumza na gazeti la serikali Msemaji wa Rais George Charamba amekilaumu chama cha upinzani cha Movement for Democratic Change (MDC) kwa ghasia hizo zinazotokea kwa kuunga mkono waandamanaji.

'' Kiongozi wa MDC imekuwa ikisisitiza ujumbe wake kwamba itatumia ghasia za mtaani kuyapindua matokeo ya uchaguzi wa mwaka uliopita'' alisema Charamba.

Upinzani nchini humo umepinga uamuzi wa mahakama uliotolewa mwaka jana mwezi wa Nane kuthibitisha kwamba Rais Mnangagwa amemshinda mgombea wa MDC Nelson Chamisa.

Umoja wa Mataifa umeitaka serikali ya Zimbabwe kuacha kile ilichokiita matumizi ya nguvu yanayofanywa na jeshi kwa kinachoelezwa kuwa utafutaji wa nyumba kwa nyumba na kwa kutumia silaha za moto.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Rais wa Zimbabwe Emmerson Mnangagwa amekatisha ziara yake nchi za nje kufuatia kuongezeka za hasira kuhusiana na vurugu zilizosababishwa na vyombo vya ulinzi vinavyopambana na waandamanaji wanaoipinga serikali.


Hati ya kufanya muhtasari: Umoja wa mataifa umeahidi kuwalinda wakiwa katika kambi.

Kundi hilo la wanaume, wanawake na watoto 76  wamekuwa wakiishi katika nyumba ndogo mjini Nairobi.

Hapo jana Jumatano jioni, waliagizwa wafungashe vitu vyao kwa safari ya kilomita 740 kurudi katika kambi ya wakimbizi ya Kakuma.

Mwishoni mwa mwaka jana, maafisa nchini Kenya wanaoisimamia kambi ya kakuma wamesema hawawezi tena  kulinda wakimbizi walio wapenzi wa jinsia moja.

Wakimbizi hao walisema walinyanyaswa kimwili katika kambi.

Watu wengi katika kundi hilo waliondoka Kakuma na kuelekea Nairobi mnamo Aprili mwaka huu. Lakini walisakwa na kutimuliwa kutoka sehemu ya kwanza walikoshukia, punde majirani walipotambua kuhusu mahusiano yao ya jinsia moja.

Baada ya hapo walielekea katika nyumba moja ndogo mjini humo na maafisa wa polisi waliojihami  walijikita nje kuwalinda.

Mmoja katika kundi hilo aliiambia BBC kwamba kila wanakokwenda wanashambuliwa kwa mahusiano yao.

Ameliomba shirika la Umoja wa mataifa la wakimbizi liwalinde.

Walisakwa na kutimuliwa kutoka sehemu ya kwanza walikoshukia, punde majirani walipotambua kuhusu mahusiano yao ya jinsia moja.

Umoja wa mataifa waahidi kuwalinda wapenzi wa jinsia moja Kakuma

Shirika la UNHCR limesema kuwa mipango maalum itawekwa kuhakikisha usalama wa wakimbizi hao.

Shirika hilo la Umoja wa mataifa linasema  "litatoa ulinzi"  kwa kundi hilo la wakimbizi wapenzi wa jinsia moja wanaorudishwa Kakuma.

Katika taarifa yake UNHCR linasema "baada ya kuwasili, [wakimbizi hao] watakutana na vikosi vya ulinzi vya UNHCR Kakuma.

"Kila mkimbizi atapewa ushauri nasaha na usalama wao utakaguliwa na hatua sahihi zitachukuliwa kwa kila mmoja wao.

"Mipango maalum itafanywa kwa wakimbizi walio na mahitaji maalum na walio katika hatari fulani, wakiwemo wale wanaotambulika kuwa wapenzi wa jinsia moja."

Kuna wakimbizi milioni 70.8 kote duniani kwa mujibu wa UNHCR - wanaotoroka vita, ghasia au mizozo.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Kundi la wakimbizi walio wapenzi wa jinsia moja waliotoroks katika kambi ya wakimbizi kaskazini magharibi mwa Kenya baada ya kulengwa katika kwa mahusiano yao ya jinsia moja, wanasafirishwa kutoka mji mkuu Nairobi kurudishwa katika kambi hiyo.


Hati ya kufanya muhtasari: Umoja wa mataifa umekuwa ukishiriki kusitisha mapigano Syria

Umoja wa mataifa umekuwa ukishiriki kusitisha mapigano na kuruhusu misaada kwa jamii, licha ya kuwa na mazungumzo ya muda mrefu yamefanyika,lakini hakuna mpango wa makubaliano kufikiwa.

Waasi walio kwenye mkoa unayoshikiliwa wa Aleppo wanaripoti kuwa wapo chini ya ulinzi na wamezingirwa kwa mara nyingine baada ya vikosi vya serikali kukamata maeneo ya nje kidogo kusini Magharibi mwa wilaya ya Ramouseh siku ya jumapili.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Waziri wa mambo ya nje wa Marekani John Kerry, ataongoza mazungumzo na mwenzake wa Urusi, Sergei Lavrov, kwenye mkutano wa G20 ambapo watajaribu kuhitimisha mpango wa mapigano nchini Syria na kufungua misaada ya kibinadamu.


Hati ya kufanya muhtasari: Umuhimu wa kutumia kondomu za mdomoni

Zilisambazwa miongoni mwetu kama maelezo ya kujikinga kiafya, huku tukipigwa na butwaa.

''Wakati ilipofika kwangu nilichukua pakiti moja. Ilikuwa mara yangu ya kwanza kukumbana na mipira ya kondmu ya mdomoni''.

Njia pekee ya kufikiria kuhusu 'dental dams' ni kuzichukulia kama kondomu za mdomoni.

Zina umbo la mraba na nyengine la mstalili na huwekwa katika uke ama sehemu ya nyuma  kwa lengo la kufanya ngono ya kutumia mdomo  bila kupitisha maambukizi.

Mara tu mipira hiyo inapowekwa katika maeneo yanayofaa unaweza kuendelea na shughhuli yako huku mipira hiyo ikiwa na ladha tofauti.

Haionekani kuwa mizuri lakini inazuia maambukizi.

Nchini Uingereza , vijana waliopo kati ya umri wa miaka 15-24 wako katika hatari kupatikana na magonjwa yanayosababishwa na ngono STI ikilinganishwa na watu wazima.

Mwaka 2016, vijana kati ya umri wa miaka 15-24  ambayo ni asilimia 62 walipatikana na ugonjwa wa klamidia , asilimia 50 na kisonono, asilimia 49 walikuwa na maambukizi katika sehemu za siri, huku asilimia 42 wakiwa na ugonjwa wa vidonda katika sehemu za siri

Wapenzi wa jinsia moja wako katika hatari ya kuambukizwa na magonjwa ya zinaa.

Ikilinganishwa na ngono kati ya wanawake ambao huonekana kuwa na hatari ya viwango vya chini, huku baadhi ya watu wakidhania kwamba wapenzi wa jinsia moja katika jinsia ya kike na wanawake wanaoshiriki katika mapenzi hayo na wanaume pamoja na wanawake hawako hatarini kupimwa magonjwa hayo ya zinaa.

Picha za orodha ya kinga wakati wa kufanya ngono

''Wakati nilipoanza kuwa na mpenzi katika miaka yangu ya ujana sikujua kwamba ngono salama  ilikuwa muhimu kwa wapenzi wa jinsia moja hususan wasagaji''.

''Wapenzi wangu wa kwanza walikuwa pia hawajui kwa hivyo hatukutumia kinga yoyote'' .

''Lakini mpira huo wa kondomu wa mdomoni ulinifanya kugundua kwamba wasagaji pia ni muhimu kufanya ngono salama sawa na mtu yeyote yule''.

Kama mipira ya kondomu, mipira hiyo ya Dental Dams inaweza kuharibiwa na huuzwa katika pakiti.

Lakini kama kondomu sio...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Nilipokuwa na umri wa miaka 20 shirika moja la wahisani walileta boksi la mipira ya kondomu katika chuo chetu.


Hati ya kufanya muhtasari: Unafahamu namna ambavyo mitandao inavyowakatili watoto?

Hatua hii inakuja wakati ambapo kuna ongezeko la watumiaji wa mitandao na watoto wakiwa miongoni mwao.

Katika kizazi cha sasa ambapo unakuta teknolojia imekuwa , si jambo la ajabu kukuta picha ya mtoto kwenye mitandao bila ridhaa yake.

Dr.Herzon Zakaria Onditi,mhadhiri wa Chuo kikuu cha Dar es salaam amefanya utafiti juu ya unyanyasaji wa kwenye mitandao na kubaini kuwa si watoto wa Tanzania pekee wanaoathirika bali ni tatizo linaloikabili dunia kwa ujumla.

Takribani asilimia 42 ya watoto ambao ni sawa na watoto wanne kati ya kumi, wameonyesha kuwa wamewahi kuwanyanyasa wenzao kwenye mtandao.

Walifanya hivyo kwa kuwatumia ujumbe wa kuudhi au picha ambazo hazina staha.Na hao wanaofanya vitendo hivyo  ni wale wanaowafahamu na wakati mwingine hawawafahamu.

Asilimia 60 ya watoto wameripoti kunyanyaswa katika mtandao.

Watoto wamekua wakidhalilishwa mitandaoni kwa kujua au kutokujua

"Kwa mfano kuna mtoto ambaye alikuwa na marafiki zaidi ya 500 ambao hawafahamu hivyo anaponyanyaswa huwa ni vigumu sana kusema alichofanyiwa hivyo unakuta anakaa kimya na kuumia moyoni na  wengine unakuta wanaathirika kisaikolojia, katika mahusiano yao na familia au marafiki ,wanakumbwa na sonona ,wanaathirika kitaaluma na kushindwa kuwa makini katika kusoma na kujifunza" Onditi alieleza.

Mtafiti huyo aliongeza kuwa tafiti zinaonyesha athari za watoto kunyanyaswa katika mitandao ni kubwa zaidi ya kupingwa kofi, maana kofi mtu atasamehe na kusahau lakini mtandao utatunza kumbukumbu.

Kwa upande wa watoto ambao walihojiwa na BBC, kwa ridhaa ya Shirika la Utu wa mtoto, CDF,  walisisitiza kuwa elimu dhidi ya unyanyasaji wa watoto ni muhimu sana kwa jamii. Wanaamini kuwa inawezekana kuna watu ambao wanawafanyia watoto unyanyasaji kwa makUsudi au bila kujua.

" Watoto wengi ambao wanaishi kwenye mazingira magumu wamekuwa wakipigwa picha zao ili wapatiwe msaada,jambo ambalo baadae mtu anaweza kuona kuwa anadhalilishwa badala ya kusaidiwa," mtoto wa kidato cha tano alieleza.Huku...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Kutokana na ongezeko la ukatili dhidi ya watoto katika nchi nyingi barani Afrika, nchini Tanzania , mashirika zaidi ya 40 yamekutana kutafuta mbinu za kukomesha udhalilishaji wa watoto nchini Tanzania.


Hati ya kufanya muhtasari: Unai Emery (kulia) akiwa na kikosi cha Arsenal wakati wa mechi za maandilizi ya msimu ujao nchini Marekani

Baadhi ya makundi ya mashabiki na wanablogu wametaka kuwepo kwa mabadiliko katika klabu hiyo na Emery amesema kuwa The Gunner inatafuta wachezaji wenye haiba ya juu katika uhamisho wao.

Tayari maombi yao ya kutaka kumnunua winga wa Cryastal Palace Wilfried Zaha na beki wa kushoto wa Celtic Kieran Tierney yamekataliwa.

''Lengo letu ni kuwasajili wachezaji watatu au wanne ambao wataimarisha timu yetu pampoja na kikosi chetu'', alisema Emery.

''Tuna wachezaji wazuri ambao wanaweza kutusaidia na kusonga mbele. Kuna wachezaji wengine ambao wanaweza kuja ili kutusaidia. Tunatafuta wachezaji wazuri sana na sasa tunazungumzia kuhusu uwezekano wa kuwasajili wachezaji maarufu na walio ghali''.

Kufikia sasa ni mchezaji raia wa Brazil Gabriel Martinelli aliyesajiliwa  lakini pia wanamlenga beki wa Saint Etiene William Saliba-ijpokuwa wapizani wao wa London kaskazini Tottenham pia nao wanamnyatia raia huyo wa Ufaransa mwenye umri wa miaka 18.

Bada ya kushindwa kufuzu katika mechi za mabingwa Ulaya , bajeti ya Arsenal imedaiwa kuwa £40m.

Kufikia sasa wamewasilisha ofa ya £25m kumnunua mchezaji wa Uskochi Tierney pamoja na £40m kumsajili mshambuliaji wa Ivory Coast na Crystal Palace Zaha ambaye amesalia na miaka 4 katika kandarasi yake na anadaiwa kuwa na thamani ya £80m na Palace.

''Sidhani kwamba Arsenal wamewasilisha ombi ambalo limekaribia thamani yetu'', alisema mkufunzi wa Palace Roy Hodgson.

''Nina hakika kwamba mchezaji amegundua kwamba iwapo kuna mtu ambaye atamchukua kutoka klabu hiyo atataraji kwamba klabu hiyo italipa thamani ya soko ya mchezaji huyo.  Hadi mtu atakapofanya hivyo huwa hakuna kikubwa cha kujadiliwa kuhusu Wilfried''.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Arsenal inajaribu kuwasajili wachezaji maarufu walio ghali zaidi msimu huu kulingana na mkufunzi Unai Emery.


Hati ya kufanya muhtasari: Unai Emery (kulia) alimrithi Arsene Wenger, ambaye aliondoka baada ya kuongoza timu hiyo kwa miaka 22

Raia huyo wa Uhispania , ambaye alimrithi Arsene Wenger mwezi Mei , alisema kuwa Laurent Kolscieny atasalia kuwa nahodha wa timu hiyo.

''Wazo langu ni kumjua kila mchezaji na kwa undani. Tunataka kuweka heshima miongoni mwa wachezaji hao , kutafuta nahodha na kumchagua vizuri mchezaji bora kwa hilo''.

Beki wa kati wa Ufaransa Koscielny, 32, anatarajiwa kuhudumia jeraha hadi mwezi Disemba , sababu iliomfanya kukosa kushiriki katika kombe la dunia

Beki Stephan Lichtsteiner, ambaye ni mmojawapo wa wachezaji watano waliosajiliwa na Emery aliiongoza Switzerland nchini Urusi msimu huu.

"Wazo langu la kwanza ni kuwa na manahodha watano katika timu yangu, Emery aliongezea. Lakini kwa sasa siwajui majina yao. Tunajaribu kutazama wachezaji ambao wana tabia nzuri zaidi''

Kuondoka kwa Wilshere hakukusababishwa na majeraha

Emery pia alisema kuwa kuondoka kwa kiungo wa kati Jack Wilshere, ambaye aliondoka mwezi uliopita baada ya miaka 17 na amejiunga na West Ham haikuwa kutokana na majeraha yake.

Mchezaji huyo wa Uingereza ,26, alishiriki mara 25 katika msimu yake mitatu ya mwisho katika ligi ya Uingereza akiichezea Arsenal.

''Ulikuwa uamuzi wa busara na wa kiufundi'', alisema Emery. ''Nilimwelezea kuhusu wazo langu na vile nilivyotaka kujenga timu hiyo na nikamwambia kwamba sina uhakika iwapo atashiriki katika kikosi cha kwanza cha timu''.

''Najua kwamba mchezaji huyu ni mzuri kwa mashabiki na alikulia Arsenal, lakini sitampatia fursa katika kikosi cha kwanza na hiyo ndio sababu aliamua kuondoka hapa na naheshimu uamuzi wake''.

'Tuliwasajili wachezaji tuliohitaji'

Arsenal pia imemsajili kipa wa Ujerumani Bernd Leno na beki wa Ugiriki Sokratis Papastathopoulos, pamoja na kiungo wa kati wa Uruguay Lucas Torreira na kiungo wa kati  Matteo Guendouzi, ambaye anaichezea timu ya Ufaransa ya wachezaji wasiozidi miaka 20.

Mkufunzi huyo wa zamani wa PSG na Sevilla  alisema kuwa huenda usajili huo ndio wa mwisho....\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Mkufunzi mpya wa Arsenal Unai Emery anasema kuwa anataka manahodha watano katika timu yake huku akijaribu kuwajua zaidi wachezaji wake.


Hati ya kufanya muhtasari: Unai Emery anatarajiwa kupewa kazi ya kuwa meneja mpya wa Arsenal

Emery aliiacha na klabu yake ya  Psg, mwanzoni mwa mwezi huu na alikuwa  jijini London, jana jumatatu, kufanya mazungumzo na klabu ya Arsenal ya  kuwa meneja mpya wa washika mitutu hao wa London.

Meneja huyu raia wa Hispania, mwenye umri wa miaka 46,aliisaidia klabu ya Psg, kutwaa mataji matatu katika msimu ulimalizika katikati ya mwezi huu na nafasi yake katika miamba hao wa Ufaransa imechukuliwa na  Thomas Tuchel.

Kwa siku za karibuni kiungo wa zamani wa Arsenal Mikel Arteta ndio alitajwa angepewa jukumu la kupewa kazi ya umeneja ya kuwaongoza Arsenal baada ya miaka 22, ya kuongozwa na Arsene Wenger.

Santi Cazorla anaondoka katika timu ya Arsenal

Wakati huo huo kiungo wa Arsenal Santi Cazorla anaondoka klabuni hapo msimu huu baada ya kumalizika kwa mkataba wake, Cazorla ameichezea timu yake jumla ya michezo 180  toka alipojiunga na klabu hiyo  mwak 2012 akitokea Malaga.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Klabu ya Arsenal inatarajiwa wiki hii itamtangaza  Unai Emery,kuwa meneja mpya wa klabu hiyo kuchukua mikoba ya Arsene Wenger.


Hati ya kufanya muhtasari: Unakumbuka 'red red wine?' Simaanishi chupa ya mvinyo ambayo inayoweza kutoa hisia zako.

Ninazungumzia  Red Red Wine… wimbo maarufu wa rege ulioimbwa na wanamuziki kutoka Uingereza  UB40. Wimbo huo ulishika chati namba moja Marekani na Uingereza mnamo mwaka  1983.

Miaka thelathini  na saba baadae, wimbo huo wa Red Red Wine unaweza kuwa na sababu kubwa kwa mwanamuziki wa Uganda ambaye ameamua kuwa mwanasiasa pia Bobi Wine.

Mbunge Bobi Wine ambaye jina lake la asili ni Robert Kyagulanyi ambaye anataka kuwania nafasi ya urais huwa anapenda kuvaa kofia nyekundu.

Lakini sasa Bobi Wine anaweza kuivaa kofia yake nyekundu baada ya uchaguzi , kwa kuwa tume ya uchaguzi imepiga marufuku kwa chama chake kutumia rangi hyo, kwa sababu chama kingine kimedai kumiliki rangi hiyo

Nguvu ya rangi na alama katika kampeni za uchaguzi haziwezi kupuuziwa katika mataifa ya  Afrika.

"Alama ikiwa rahisi , inakuwa rahisi kwa vyama kuwafikia wafuasi wake.

Wengine huwa wanadhani ni muhimu kuwa na ishara inayowahusisha watu na matumaini na   maisha  kwa ujumla, alisema Dkt Isaac Owusu-Mensah, mhadhiri kutoka idara ya sayansi ya siasa chuo kikuu cha  Ghana.

Alitumia mfano wa vyama viwili vikuu ambavyo ambavyo vinawania uchaguzi mwezi Desemba chinini Ghana.

"Chama cha upinzani cha NDC kina alama ya mwamvuli ikimaanisha . unaweza ukajifunika na mwamvuli haswa wakati wa shida," alisema Dkt  Owusu-Mensah.

"Wakati kwa upande wao  NPP wao wana alama ya tembo , ambaye ni mkubwa. Hivyo wanaweza kuondoa tatizo lolote ambalo liko mbele yako.

Wakati upo kwenye changamoto , inabidi uwe chini ya tembo basi utakuwa vizuri tu."

'Nyekundu ni kwa ajili ya maisha'

Dkt Mshai Mwangola, kutoka Kenya, anasema rangi za Afrika Magharibi zinaonekana zina maana kidogo katika kutoa ishara ya jambo.

Kwa mfano ukiihusisha rangi nyekudu na chama cha Labour nchini Uingereza lakini chama cha  conservative Republican cha Marekani - na British Conservatives wanatumia bluu kama chama cha Democrats, cha Marekani.

"Barani Afrika, watu wanafahamu rangi hizo kuwa...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Katika mfululizo wa barua kutoka kwa waandishi wa Afrika, Joseph Warungu anaangazia kwanini rangi nyingi na alama huwa ni jambo muhimu katika kutafuta mamlaka barani Afrika  haswa  katika msimu wa uchaguzi.


Hati ya kufanya muhtasari: Unalitamkaje jina la nyota huyu wa Liverpool

Nilipotazama mashindano ya ubingwa wa riadha duniani huko Qatar, kama Muafrika mwingine, ilikuwa ni mshtuko kila aliposhinda mwanamichezo kutoka bara la Afrika.

Sio kwamba ni kuchukizwa na matokeo yao bali kilichonikera  namna majina yao  yalivyotamkwa na kukosewa yanapotajwa na watangazaji wa  michezo.

 Chukua mfano wa  mwanaidha mshindi wa medali kadhaa Nafissatou Thiam  kutoka Ubelgiji. Jina lake la pili bado linatamkwa kama "tee-am".

Nafissatou Thiam, ambaye babake anatoka Senegal, alishinda medali ya fedha katika mashindano ya wanawake ya heptathlon huko Doha mapema mwezi huu

Babake ni raia wa Senegal na jina lake linatamkwa "cham".

Baada ya ushindi wa mara kadhaa wa medali ungedhani mtu angejiuliza: "Hili sio jina la kawaida, je linatamkwaje?"

Lakini imekuwa kila mtu analitamka namna yeye anavyohisi ni sawa.

Lakini sio kwamba Waafrika hawakerwi.

Katika siku za kabla ya mitandao ya kijamii, watu walikuwa wakipigiana simu na kuambiana: "Umeskia amelitamka vipi lile jina?"

Siku hizi, huenda tukasambaza kanda ya sauti au video sekundi kadhaa baada ya kutamkwa kimakosa.

"Foul" hiyo ni kawaida pia katika ulimwengu wa soka ambapo watangazaji wanakunguwaa ulimi wanapoyataja majina makubwa ya nyota wa kutoka Afrika wanaozichezea klabu kubwa za Ulaya.

Kidokezo kikuu

Watangazaji soka hawana shida kulitamka jina la pili la mlinzi wa Uhispania Cesar Azpilicueta lakini wakashindwa kulitamka jina la pili lenye silabi mbili la Mohamed Diamé, aliyekuwa mchezaji wa timu yatifa ya Senegal anayeichezea Qatar hivi sasa.

Jina la Mame Biram Diouf linapaswa kutamkwa "Mam Biram Joof"

Basi huu hapa muongozo kwa watangazaji michezo:

' Funika masikio'

Na haitoshi kwa mchezaji kama Pape Bouba Diop kufunga goli lililochangia kushindwa mabingwa watetezi Ufaransa katika mechi ya kwanza ya kombe la dunia mnamo 2202 au kwamba amecheza soka England kwa miaka minane, jina lake bado linakoseka.

Papa Bouba Diop aliifungwa Ufaransa katika kombe la dunia mnamo 2002

Aliitwa "Papa...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Katika msururu wa barua za kutoka kwa waandishi wa Afrika, mwandishi wa Sierra Leone Ade Daramy anafafanuwa kwanini anakerwa anapoona Waafrika wanafanikiwa katika michezo.


Hati ya kufanya muhtasari: Unapougua ugonjwa unaotokana na bakteria unaweza kuuponya kwa kutumia dawa aina ya antibiotic lakini viruysi ni vigumu kukabiliana navyo

Iwapo tatizo la dalili hizo ni bakteria, tuna bahati. Kwani tiba ya antibaotiki kwa kiwango kikubwa hutusaidia na kurudia hali yetu ya kawaida katika siku chache ama wiki.

Lakini iwapo sababu ya dalili hizo ni virusi mambo yanakuwa magumu.

Hatuna kiwango kikubwa cha dawa za kukabiliana na virusi na zilizo na ufanisi mkubwa.

Mara nyingi binadamu hutegemea mfumo wake wa kinga mwilini kukabiliana na viriusi hivyo.

Maambukizi ya bakteria

Ijapokuwa kwa kawaida viumbe (virusi na bakteria) huchanganywa, makundi yote mawili ya viumbe hivyo ni tofauti sana na hatupaswi kuviweka katika mfuko mmoja.

Bakteria ni viumbe hai vilivyo na seli moja ambavyo havina kiini kilichoainishwa (prokaryotes), tofauti na seli za binadamu (kiini, eukaryotes).

Wakati bakteria wanapoishi nasi, wanakuwa katika sehemu  tunayojua kama microbiota.

Kuna mamia ya maelfu ya spishi ambazo ni sehemu ya wazo hili, kwa njia ambayo tunaweza kuiona kama kiungo kimoja zaidi cha mwili wetu.

Wanadamu wana bakteria nyingi zaidi ya wanyama katika miili yao

Jeni zake (microbiome) hutoa habari ya maumbile karibu mara hamsini zaidi kuliko ile tunayo katika seli za binadamu katika miili yetu.

Tunaishi nao kwa njia ya amani na seli zetu na zile za bektaria  zinaishi kwa njia hiyo.

Tunawajua bakteria wetu vizuri sana  hali ya kwamba tunadhibiti madhara yao na kukabiliana na magonjwa yanayosababishwa na viumbe hivyo.

Kutibu ugonjwa wa bakteria, ikiwa una antibiotic inayofaa, inaweza kuwa nafuu.

Isipokuwa maambukizi makali yanayosababisha homa ya mapafu ama kifua kikuu

Maambukizi ya virusi

Lakini virusi ni tofauti kwani viumbe hivi husababisha maambukizi kwa lengo la kuathiri seli inayovipatia makao ili kuishi na kuzaana.

Kama ilivyo kwa binadamu wanaosafiri, kila kirusi huchagua aina ya malazi.

Wakati virusi vinapopata ufunguo wa kufuli inayorahisisha ufikiaji wa seli, mlango hufunguliwa  na maambukizi...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Tunapokutwa na kikohozi , pua inayotoka makamasi, joto mwilini, na maumivu ya misuli, hutembelea katika kituo cha afya ili kupata tiba ya haraka.


Hati ya kufanya muhtasari: Unawafahamu waliopinga ubaguzi wa rangi Afrika Kusini?

Dennis Goldberg mwenye umri wa miaka 83, anaendelea kuzungumzia siasa za Afrika Kusini. Aliiambia BBC kuwa Kathrada hakuwa tu rafiki bali ndugu. Anasema kuwa walitaabika pamoja.

Andrew Mlangeni ,mwenye umri wa miaka 91 pia yeye yuko hai. Alihudumu kama mbunge wa kwanza nchini huo kwenye serikali iliyochagulia kidemokrasia kutoka mwaka 1994 hadi mwaka 1999.

Nelson Mandela aliaga dunia mwaka 2013  akiwa na umri wa miaka 95. alihudumu kama rais wa kwanza kuchaguliwa kidemokrasia mwaka 1994.

Walter Sisulu aliaga dunia mwaka 2003 akiwa na umri wa miaka 90. Alikuwa makamu wa rais wa chama cha ANC toka mwaka 1991 hadi mwaka 1994.

Govan Mbeki, alifariki mwaka 2001 akiwa na umri wa miaka 91. alihudumua katika bunge la juu nchini Afrika Kusini toka mwaka 1994 hadi mwaka 1999. Mwanawe Thabo Mbeki alimrithi Mandela kama rais.

Raymond Mhlaba aliaga dunia mwaka 2005 akiwa na umri wa miaka 85. Alihudumu kama mwenyekiti wa chama cha South African Communist Party na pia alihuduma kama balozi wa Afrika Kusini nchini Rwanda na Uganda.

Elias Motsoaledi alifariki akiwa na umri wa miaka 69 siku moja kabla ya Mandela kuapiswa kuwa rais.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Kufuatia kifo cha mwanaharakati wa kupinga serikali ya ubaguzi wa rangi nchini Afrika Kusini Amhed Kathrada, sasa kuna watu wawili tu waliohukumiwa kifungo cha maisha kenye gereza la Rivonia mwaka 1964 walio hai, kwa kupinga ubaguazi wa rangi nchini humo.


Hati ya kufanya muhtasari: Unaweza kufuatilizia pigano la siku ya Jumamosi katkika BBC Radio 5

Mkufunzi wa Ruiz Manny Robbles anaonekana akibubujikwa na machozi, akielekeza vidole vyake mbinguni na kupongeza uongozi wa babake aliyempoteza miaka 12 iliopita.

Hii ndio ndoto yetu

Umbali kidogo wa kutembea ni chumba cha maandalizi cha ukumbi wa Madison Sqaure Garden , Anthony Joshua anaambiwa na baba yake kwamba ni sharti arudi nyuma na kuangazia ni wapi alipokosea.

 Rafiki wa karibu wa Joshua david Ghansa anaonekana akijivuta machozi.

Hii ilikuwa ndoto mbaya

Wiki ya kwanza ya pigano kati ya Joshua dhidi ya  Ruiz ilianza huku raia huyo wa Mexico akionekana akitema mate juu ya dari ya jumba moja refu mjini Manhattan  huku akisubiri mahojiano.

Tabia hiyo yake ya kutojali ndio kitu alichotumia katika siku zilizofuata huku idadi kubwa ya mashabiki wakimdharau.

Wiki mbili baadaye anaonekana ameketi kando ya rais wa Mexico akipongezwa kwa kuwa shujaa wa taifa.

Usiku huo ulimpatia hadhi hiyo - alipomshinda bingwa wa ndondi wa uzani mzito duniani Anthony Joshua ambaye alikuwa hajawahi kushindwa maisha yake yote - kitendo kilichowashangaza wengi na kuwatia wengine hofu.

Wiki moja kabla wawili hao kukutana tena katika pigano la marudiano , BBC Sport inakuangazia yale yaliokuwa yakiendelea nyuma ya pazia mnamo tarehe mosi mwezi Juni kupitia usaidizi wa wale waliohusika.

Ni mwendo wa saa kumi na mbili jioni  mjini New York . Klabu ya Liverpool imetoka kushinda kombe la klabu bingwa Ulaya  katika fainali ilioshirikisha timu mbili za England.

Lakini ushindi wao ukaondolewa katika tovuti kubwa duniani  kutokana na kile ambacho wengi hawakutarajia kitafanyika.

Mbali na kwamba Jina la Ruiz halikuorodheshwa katika baadhi ya tiketi za mashabiki waliopiga foleni kuingia katika ukumbi wa Madison Square Garden kwa kuwa aliorodheshwa katika dakika za mwisho  kuchukua mahala pake Jarell Miller.

Picha ya maumbile ya Joshua yenye misuli mingi imewekwa katika mabango huku raia huyo wa Uingereza akiwa amevaa tishati ya mitindo.

Saa 24 awali ,...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Andy Ruiz amrushia busu mwanawe . Amekuwa bingwa wa dunia na kutupilia mbali hali mbaya ya maisha waliokuwa wakipitia.


Hati ya kufanya muhtasari: Unaweza kuumwa na kichwa ingawaje kwa muda mfupi baada ya kupata chanjo. Kawaida maumivu hayo hupotea baada ya siku 2-3.

Baada ya chanjo, homa, maumivu, au uchovu huweza kuonekana.

Kila mtu anaweza kupata moja ya dalili hizi, mchanganyiko wa wote au hata kukosa daalili zozote .

Lakini athari hizi huondoka na kawaida kwenye saa au siku.

"Ugonjwa huo ni mbaya sana kuliko idadi kubwa ya athari za chanjo. Chanjo huokoa maisha na kiwango cha juu cha kinga ," mtaalamu wa virusi Julian Tang, kutoka Chuo Kikuu cha Leicester, Uingereza, ameiambia BBC Mundo.

Wataalamu wanapendekeza uwe  macho baada ya kupokea chanjo kwani, ikiwa kuna athari kali  za pembeni, hufanyika ndani ya dakika na saa ya chanjo.

La mwisho, hata hivyo, inaonekana kuwa haliwezekani kutokea.

Kulingana na utafiti ulioongozwa na wataalam kutoka Hospitali Kuu ya Massachusetts, huko Boston, Marekani, kuenea kwa athari mbaya  za chanjo hiyo  ni kati ya kesi 2.5 na 11.1 kwa dozi milioni za chanjo ya Pfizer, kwa mfano.

Na nyingi za visa hivyo hufanyika kwa wagonjwa walio na historia ya mzio.

Takwimu hii inaweza kutofautiana kidogo kulingana na aina ya idadi ya watu au chanjo, lakini inatoa tathmini  ya  jinsi inavyowezekana kukuza athari mbaya  ya mzio.

Je, athari mbaya hutokeaje na kwa nini wataalamu wanaona ni jambo la kawaida ambalo halifai  kukupa wasiwasi ?

Jinsi Mwili unavyojibu chochote kigeni

Kupata athari ya pembeni ni  jambo la kawaida na mara nyingi ni ishara kwamba mfumo wa kinga unaitikia vizuri.

"Ni vigumu kutoa idadi  halisi juu ya uwezekano wa kutkea kwa athari mbaya kwa sababu kila idadi ya watu au mtu hujibu tofauti," anafafanua Julian Tang.

Nchini Uingereza, moja ya nchi zilizoendelea sana katika kampeni ya chanjo, mmoja kati ya watu 10 hupata athari mbaya.

Lakini hili, wataalam wanasisitiza, ni kitu cha  "kawaida kabisa."

"Chanjo,  ni kama virusi, bado ni ni kitu  kigeni kinachosababisha  mwili  kujibu kwa kutoa kingamwili," Daktari Josefina López, ambaye anashiriki katika kampeni ya chanjo huko Madrid, Uhispania,...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Kupata athari mbaya baada ya kupata chanjo dhidi ya corona ni kawaida na inaweza kuwa ishara kwamba chanjo inafanya kazi.


Hati ya kufanya muhtasari: Unaweza kuwa mtu ambaye unaongea sana, muimbaji au mcheshi lakini ni kwa kiasi gani unaifahamu sauti yako hiyo ambayo ni nzuri na inayostahajabisha?

Kipindi cha BBC kinachohusu masuala ya sayansi kimeangazia utafiti ambao umefanywa kuhusu udadisi wa sauti na kubaini vitu ambavyo vinashangaza sana.

1. Ulikuwa na lafudhi yako tangu umezaliwa

Nnawalaumu wazazi wangu kwa jinsi nnavyoongea

 Watoto huwa wanaakisi lafudhi za wazazi wao wakati wakiwa bado tumboni

Watafiti waliwachunguza watoto waliozaliwa Ufaransa na Ujerumani  na kubaini kuwa kile kilio ambacho huwa wanakitoa wakati wanazaliwa huwa ndio lugha mama yao.

Wameonyesha pia namna ambavyo inawezekana kujua watoto hawa wametoka mataifa tofauti kwa namna ambavyo wanalia.

2.  Je sauti yako ikoje ndani

Sauti huwa inajihifadhi katika sehemu maalum ndani ya mwili wako

Sauti yako inaanzia kutoka ndani, ukiwa unahema taratibu huwa inaendeshwa na sanduku linalohifadhi sauti.

Vipande viwili vya tishu,  hutikisika kwa kwenda mbele na kurudi nyuma wakati ambapo hewa inapita mdundo wa sauti unatengenezwa.

Hivyo  mdomo, taya, ulimi pamoja na ngozi laini ya nyuma ya koo lako uunda sauti yako.

3. Kwa nini sauti yako inaweza kuongezeka sana

Sauti ya wanaume waliobalehe , sanduku la  sauti ya kiume huwa inatokea chini ya koo na huanza kutoka kama anaunguruma. Sauti hiyo inajulikana kama "Adam's apple".

Utofauti wa umbali kati ya sanduku la sauti na mdomo huwa ni kubwa.

Ndio maana sauti za wanaume huwa ni kubwa.

Wanawake pia huwa wanapitia mfumo wa aina hiyo ingawa kuna utofauti mdogo, mchakato wake unaweza kuwa tofauti wakati wa kumaliza na sauti yao inaweza kuwa chini.

4. Sauti yako inaweza kuwa huru zaidi kwa watu unaowafahamu

Unapompenda mtu zaidi ndio kunaweza kukufanya uweze kuongeza sauti yako au kutaka sauti yako ifanane kama yao.

Hivyo kama mwanaume anampenda mwanamke basi mara kwa mara ataongeza sauti yake wakati anaongea na mwanamke huyo.

5. Sauti yako inazeeka pia

Ukizeeka huwezi kuongea kwa haraka

Mtu unapozeeka, huwa inapokea hewa...\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:


Hati ya kufanya muhtasari: Unga wa Mahindi

Wikendi iliopita mamlaka ilikamata malori 10 ya chakula yaliodaiwa kuelekea nchini Kenya katika eneo la Terekea Kaskazini mwa Tanzania.

Waziri mkuu Kassim Majaliwa ameonya kuwa ulanguzi wa chakula nje ya taifa hilo unatishia usalama wa chakula nchini humo.

''Kuanzia leo, yeyote atakayepatikana anasafrisha chakula kutoka nchini kuelekea nchi jirani , chakula hicho kitachukuliwa na kupelekwa katika hifadhi ya kitaifa na lori lililotumika kusafrisha mzigo huo litakabidhiwa maafisa wa polisi'', alisema.

''Serikali haitaruhusu uuzaji huo hususan wa unga wa mahindi kwa sababu utasaidia viwanda vya kitaifa''.

Aliongezea kuwa wafanyibiashara wanapaswa kuchukua vyakula kule ambako vimesheheni na kuviuza kule ambako kuna upungufu.

Kenya imekumbwa na uhaba wa chakula hususan unga wa mahindi ,ambacho ndio chakula kinachotegemewa sana afrika mashariki.

Hali hiyo imefungua fursa ya soko jipya miongoni mwa wafanyibiashara wa Tanzania.

\nMuhtasari katika lugha sawa na hati:

Tanzania imepiga marufuku uuzaji wa nje wa chakula chake kwa mataifa jirani.