... दिएको अन्तरवार्तामा नेपालका लागि अमेरिकी राजदूत र्‍यान्डी बेरीले सन् २०१२ देखि २०१७ सम्म पाँच वर्षको अवधिमा विभिन्न चरणमा उक्त सम्झौताबारे नेपाल र अमेरिकाबीच छलफल चलेको भन्दै त्यसको संशोधन गर्ने समय घर्किसकेको बताएका थिए।

अघिल्लो वर्षको असार ३० मा अर्थमन्त्रालयले एमसीसी अनुदान सम्झौतापत्र संसदमा दर्ता गराएको थियो।

उक्त सम्झौताको संसदीय अनुमोदनको समयसीमा मङ्गलबारसम्मका लागि तोकिएको भएपनि प्रतिनिधिसभाको बैठक बुधवारसम्मका लागि स्थगित गरिएको छ।

विवादित विषय यस्ता छन्

एमसीसीको सहयोग रकम खासगर... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

प्यासिफिक रणनीतिसँग जोडिएको छ जसबारे नेपालमा खासै बहस भएको छैन। अमेरिकी विदेशमन्त्रालयको अधिकारीले नेपाल आएर रणनीतिसँग जोडेकोले त्यसले गर्दा अलिकति अन्यौल भयो। तर त्यो सम्झौतामा हेर्दा त्यहाँ कहाँ नेर त्यो विषय उल्लेख छ?”

एमसीसी सम्झौतामा फेरबदल गर्न समय घर्किसक्यो: अमेरिकी राजदूत


... पनि मानव हो भनेर सिकाउँदै जानुपर्छ। महिलाहरू कमजोर हुन्छन्, विवाह गरेर ल्याउने जात हो अनि हामीले भनेको मान्नुपर्छ र  हामीभन्दा तल हुनुपर्छ भन्ने कुरा विकास हुँदै जाँदा यस्तो अवस्था आउँछ।”

बलात्कारका घटनामा दोषीलाई कारबाही र कानुनको कार्यान्वयनका लागि सरकारमाथि दबावहरू बढिरहेको ठान्ने उनी अनुसन्धान र अपराधी पहिचानमा लाग्ने समयले पीडितलाई थप कष्ट दिएको बताउँछिन्।

चर्चित बलात्कार घटनाबारे कस्तो धारणा?

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले हरेक वर्ष प्रकाशित गर्ने नेपालको मानवअधिकार अवस्थाबारेको रिपोर्टले ... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

्नेमा अभियानकर्ताहरूले जोड दिँदै आएका छन्।


... बनाउने प्रयास

नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको हैसियतमा बहुमत र अल्पमतको आधारबाट अलग्गै पार्टीको हैसियत हुने अवस्था सर्वोच्च अदालतको आदेशले समाप्त गरिदिएसँगै त्यसले व्यवहारिक र प्राविधिक जटिलता उत्पन्न गराएको नेकपा माओवादी केन्द्रका नेताहरू बताउँछन्।

नेकपा नेतृ पम्फा भुसालका अनुसार अदालतको निर्णयले संसद्‌को समीकरण फेरिएको छ र मुलुक अल्पमतको सरकारको दिशामा प्रवेश गरेको छ।

उनले भनिन्, "नेकपाको पूर्ण बहुमतको सरकार थियो तर अब दुई वा दुईभन्दा बढी दल मिलेर मात्रै सरकार बन्न सक्ने स्थिति बनेको छ।"

"एक... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

े नेकपा एमाले एक्लैसँग वा काँग्रेस र माओवादी केन्द्रसँग गठबन्धन गर्ने देखिन्छ।


... भारतसँग यस्तो सम्झौता छैन। भारतसँग भने रुटहरू तोकिएका छन्।

"यसरी रुट नतोकिनु भनेको नेपालका लागि निकै फाइदाजनक हो। किनकि हामीलाई जुन रुट वा माध्यम सस्तो पर्छ त्यो प्रयोग गर्न सक्छौँ," शैँजुले भने।

नेपालले चिनियाँ बन्दरगाह प्रयोग गर्ने सम्बन्धी चुनौतीहरू:

एउटै बाटो प्रयोग गर्नुपर्ने

नेपालले विभिन्न रुटहरू प्रयोग गर्न पाउने सम्झौता भएको भए पनि हाललाई उपलब्ध भने एउटा मात्र रुट रहेको जानकारहरू बताउँछन्।

चीनसँगका सम्झौताहरूमा संलग्न समेत रहेका शैँजुका अनुसार हाल चीनले प्रयोग गर्न दिएका चारव... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

नुसार भारतीय बन्दरगाहमा ५६ वटा विभिन्न खाले व्यक्ति र निकायको भूमिका हुन्छ," शर्माले भने।

"तर चीनका हकमा कति यस्ता निकाय छन् र कसरी काम गर्छन् त्यो पनि त थाहा छैन।"


... यो परिदृश्य परिवर्तन हुने उनी ठान्छिन्।

यद्यपि अहिलेसम्म व्यापक रुपमा भाइरसको सङ्क्रमण फैलिएको भए पनि बालबालिकामा भने त्यो सङ्ख्यामा वृद्धि भएको छैन।

फेरि पनि सार्स प्रकोपको नजिर नै काम लाग्न सक्छ: सीडिसीका अनुसन्धानकर्ताहरूले १२ वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकालाई अस्पताल नै लैजानु पर्ने अवस्था कमै आइपरेको पाएका थिए।

भाइरस सङ्गक्रमितमध्ये आधाभन्दा धेरै ४० देखि ५९ वर्ष उमेरका छन्

के भाइरसको असर बालबालिकामा भन्दा वयस्कमा बढ्ता गम्भीर प्रकारको हुन्छ?

थोरैमात्र बालबालिका सङ्क्रमित भएको पुष्टि ... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

चाँडै सार्ने गरेको पाइने इयान जोन्स बताउँछन्।

"उनीहरूले चाँडै नै यस्ता रोग सारिदिन्छन्। नर्सरी कक्षामा बच्चा भएका जोकसैले यो अनुभव गरेको हुनुपर्छ," उनले भने।

त्यसैले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको हकमा पनि यस्तै हुने साधारण अपेक्षा हो - अर्थात् सङ्क्रमित भएका वा ज्यान गुमाएकाहरूको सूचीमा बालबालिकाको ठूलो सङ्ख्या होला भन्ने। तर अहिले यस्तो भएको छैन।

या त बालबालिकामा यस्ता भाइरससँग लड्ने धेरै प्रतिरोधी क्षमता हुन्छ, या यो रोग स्वयंमले बालबालिकामा कम असर गर्छ जसले गर्दा बालबालिकालाई अस्पतालमा लैजानु नपरेको होस्।

यससम्बन्धी थप प्रस्टता आयो भने त्यसले वर्तमान प्रकोपसँग जुझ्न पनि सघाउने छ।

तर के पनि हुन सक्छ भने बालबालिकाहरूलाई तिनको स्कुल बन्द भएको कारण वा अभिभावकहरूको सजगताका कारण जोगाइरहेको छ। यदि त्यसो हो भने त्यसबारे चीनमा स्कुल खुलेपछि मात्रै प्रस्ट थाहा हुनेछ।


... सुविधा पनि पाइएला भन्ने लागेको छ।

"हाम्रा सन्तानहरू पनि पढेलेखेका छन्। उनीहरूले आरक्षण पाए धेरै कुरा गर्न सक्छन्," क्षेत्री भन्छिन्।

"यसबारे हामी सरकारसमक्ष थप पहल गर्छौँ।"

जम्मू-कश्मीरमा गोर्खा

जम्मूमा रहेका गोर्खाहरूको इतिहासबारे जानकारहरू र त्यहाँका गोर्खा समाजका अगुवाहरूका अनुसार त्यस क्षेत्रमा बसोबास गर्ने सबैजसोका पुर्खा सैन्य सेवाका क्रममा नेपालबाट त्यहाँ पुगेको बताउँछन्।

क्षेत्री भन्छिन्, "हामीलाई कतिपयले करण सिंहको बिहेमा दाइजो ल्याइएको भनेर पनि भन्छन्। तर वास्तविकता त्यस्तो ह... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

ेका छन्।

"गोर्खाहरूलाई परिवार पनि लान दिइएको थियो," सिंहले गत वर्ष बीबीसीसँग भनेका थिए, "त्यसै क्रममा उनीहरू जम्मू तथा कश्मीरको विभिन्न भागमा पनि बसोबास गरेका हुन्।"

जम्मूस्थित गोर्खा समाजका नेताहरूका अनुसार त्यस क्षेत्रमा बसोबास गर्ने गोर्खाहरूबारे अनुसन्धान गर्दा अधिकांशका पुर्खा सैन्य सेवाबाटै आएको देखिन्छ।


... हुन सक्छ। म्यूटेशन भनेकै शरीरमा भाइरसलाई पहिचान गर्न बनेको क्षमतालाई छलेर भाइरसले सक्रियता देखाउनु हो," उनी भन्छिन् ।

कोरोनाभाइरस मात्र नभई हरेक सङ्क्रामक भाइरसहरूले समयसमयमा आफ्नो स्वरूप परिवर्तन गरेर वैज्ञानिक र स्वास्थ्य अनुसन्धाताहरूलाई चुनौती दिने गरेका छन्।

के नेपालमा कोरोनाभाइरसका अरू भेरिअन्ट पनि हुन सक्छन्?

नेपालमा अहिलेसम्म सुरु फैलिएकोबाहेक कोरोनाभाइरसबाहेक दुईवटा भेरिअन्ट पहिचान गरिएको छ। तर अझ बढी भेरिअन्ट भेटिन सक्ने विज्ञहरू बताउँछन्।

छिमेकी राष्ट्र भारतमा विश्वमा धेरै फैलि... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

ण महाशाखाका कृष्णप्रसाद पौडेलले गत साता स्वास्थ्य मन्त्रालयको नियमित प्रेस ब्रीफिङमा बताएका थिए ।

के कोरोनाभाइरसको भेरिअन्ट नेपालमै चिन्न सकिन्छ?

नेपालले भाइरसको भेरिअन्ट पहिचानका लागि कोरोनाभाइरस पोजेटिभ देखिएका तर आनुवंशिक गुण फरक देखिएका नमुनामध्ये केहीलाई हङ्‌कङ पठाएर पहिचान गर्दै आएको छ।

भेरिअन्ट पहिचानका लागि एउटा नमुना परीक्षण गर्न करिब ६०,००० रुपैयाँ खर्च हुने टेकुस्थित राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाकी निर्देशक डा. रुना झाले बताइन्।

कोरोना भाइरस नेपाल: कोभिड सङ्क्रमण दर किन सबैभन्दा उच्च

नेपालमा कोरोनाभाइरसका प्रकार छुट्ट्याउन मिल्ने उपकरण ल्याइसकिएको भए पनि सबै कामका लागि स्रोतसाधन अपुग भएको उनको भनाइ छ।

"हामीले एकदमै छिट्टै नै यसलाई चलाउने योजना बनाएका छौँ। त्यसपछि पनि सबै नमुनाको अध्ययन गरिरहनु आवश्यक हुँदैन। वर्षमा १,००० नमुनाको मात्र अध्ययन गर्ने लक्ष्य लिएका छौँ," उनले भनिन्।

भाइरसको स्वरूपले स्वास्थ्य मापदण्ड र महामारी प्रतिकार्यमा फरक नपार्ने डा. झाले तर्क गरे पनि भाइरसको रोकथाम र निदानका लागि यसको उत्परिवर्तित स्वरूपबारे थाहा हुन हुन जरुरी रहेको डा. बन्जारा बताउँछन्।

"भोलि नयाँ प्रकारको भाइरस आइदियो भने त्यसलाई कसरी निदान र रोकथाम गर्ने भन्ने तयारीका लागि पनि अध्ययन जरुरी हुन्छ। नेपालमै यसको पहिचान गर्न सक्ने क्षमता विकास गर्न अत्यन्त आवश्यक हुन्छ," उनले भने।

कोभिड-१९ हुँदा मान्छेको शरीरमा के हुन्छ?


...ँमा अहिले देखिएको अवरोधले भाइरसले प्रत्यक्ष रूपमा पुर्‍याउने तहकै क्षति निम्त्याउने चेतावनी दिएका छन्। विज्ञहरूले हैजाजस्ता महामारीका कारण ज्यान गुमाउनेको सङ्ख्या कोभिड-१९ कै परिमाणको हुने आशङ्का व्यक्त गरिरहेका छन्।

मुख्य रूपमा खोप अभियानबारे  चिन्ता व्यक्त भएको छ। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले कोरोनाभाइरस महामारीका कारण ६८ देशमा खोप कार्यक्रम प्रभावित हुँदा एक वर्षमुनिका आठ करोड बालबालिका दादुरा, भ्यागुते रोग र पोलियोजस्ता रोगको जोखिममा परेको चेतावनी दिएको छ।

अप्रत्यक्ष क्षति

विश्व खाद्य कार्यक... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

त छ। तर जुन परिमाणमा मानवीय क्षति भएको तथ्याङ्क आएको छ, त्यो आश्चर्यजनक छ। मे १३ यता न्यूयोर्क सहरको तथ्याङ्कमा ७५ वर्ष र त्यसभन्दा बढी उमेरका ज्यान गुमाउने व्यक्तिको सङ्ख्या १७ वर्षसम्म उमेर भएका व्यक्तिसँग तुलना गर्दा ८११ गुना बढी छ।

मीडीअन एज अर्थात् मध्यस्थ उमेर १५.२ वर्ष भएको पश्चिम अफ्रिकी देश नाईजरमा अहिलेको महामारीबाट २५० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको विवरण आएको छ। त्यसको विपरीत उक्त उमेर ४५ वर्ष भएको इटलीमा ३३,००० भन्दा बढीको ज्यान गइसकेको छ।

महामारीकै कारणले मात्र यो स्तरको मानवीय क्षति भएको हो वा होइन भन्नेमा बहस भइरहे पनि जेष्ठ नागरिकहरू अन्य  नियमित मौसमी र श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोगका कारण पनि जोखिममा रहेका बताइन्छ।

रोग निदार र उपचारमा ढिलो हुँदा क्यान्सरबाट हजारौँ मानिसको ज्यान जान सक्ने बताइएको छ

अहिले प्रत्येक महिना हुने नियमित मृत्युभन्दा ज्यान गुमाउनेको सङ्ख्या बढी देखिन्छ।

तर पछि कुल औसतमा पनि त्यस्तो देखियो भने भाइरसले जेष्ठ नागरिकको मृत्युलाई महिना वा वर्षले घटाएको मान्नुपर्ने हुनसक्छ।

अन्तिममा ठूलो आर्थिक मन्दीको विषय छ जुन जर्मनीमा औपचारिक रूपमा नै सुरु भइसकेको छ र यो दोस्रो विश्वयुद्ध अघिको ‘द ग्रेट डिप्रेशन’ यताको सबैभन्दा कठोर हुने बताइएको छ।

साना-ठूला कैयौँ स्वास्थ्यसंस्था दाता र सर्वसाधारणको सहयोगमा चलिरहेका हुन्छन्। त्यही भएर आर्थिक मन्दीको अर्थ उनीहरू आफ्ना काम र प्राज्ञिक अनुसन्धानका प्रयासबाट वर्षौँसम्म पछि हट्न सक्छन्।

के कोरोनाभाइरसको दोस्रो लहर आउँछ?


...ई प्रवेश दिने गरेको भन्ने उजुरी अहिलेसम्म आएको छैन," उनले भने।

न बीमाको भुक्तानी न अतिरिक्त भत्ता

पछिल्लो चरणमा मात्रै १०० जनाभन्दा बढी सशस्त्र प्रहरीहरू कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित भइसकेको र तीमध्ये धेरैजसो सीमा सुरक्षामा खटिएका व्यक्तिहरू रहेको अर्यालले जानकारी दिए ।

सीमा सुरक्षामा खटिएका सुरक्षाकर्मीलाई पर्याप्त मात्रामा व्यक्तिगत सुरक्षाका उपकरण र सामग्री उपलब्ध गराउन नसकिएको प्रवक्ता अर्याल स्वीकार्छन्। सीमामा अन्य कर्मचारीले टाढै बसेर र मास्क लगाएर आफ्नो कर्तव्य निर्वाह गरे पनि कहिलेकाहीँ... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

रहरीका प्रवक्ता अर्याल सीमा बन्द भएका बेला आउजाउ गर्न खाोज्ने मानिससँग कहिलेकाहीँ "असहज अवस्था" उत्पन्न हुने गरेको स्वीकार्छन् ।

"यताका मान्छेको उता खेती छ , उताको मान्छेले यता खेती गरेका छन्। नातेदारहरू पनि दुवैका दुवैतिर भएकाले आउजाउ गर्न खाोज्छन्। त्यस्ता मानिसलाई सम्झाउन बुझाउन कठिन छ । नबुझेपछि कहिलेकाहीँ समस्या पनि आउँछ," उनले भने।

कोभिड बिरामीले भरिएको भेरी अस्पतालमा स्वास्थ्यकर्मीको अवस्था

कागजी निर्णयले मात्र 'सीमा बन्द गर्न सकिँदैन'

सशस्त्र प्रहरीका अवकाशप्राप्त अतिरिक्त महानिरीक्षक नारायणबाबु थापा नेपाल र भारतको जस्तो खुला सीमा पूर्ण रूपमा बन्द गर्नै नसकिने भएकाले औपचारिक नाकाहरूबाट हुने आवतजावत प्रोत्साहित गर्दै  स्वास्थ्य मापदण्ड पालना गरिनुपर्ने बताउँछन् ।

गत वर्ष महाकालीमा हाम फालेर भए पनि सीमा बन्द भएको बेला भारतबाट नेपाल फर्किन खोजिएको घटना स्मरण गर्दै थापाले भने, "कागजमा विज्ञप्ति निकालेर सील हुने विषय नै होइन हाम्रो सीमा।"

"हाम्रो भूगोल, सीमा सुरक्षामा खटाइएको जनशक्ति, सीमाको व्यवस्थापन र भारतसँगको परनिर्भरताका कारण पनि हामी सीमालाई सहजै ठप्पै गर्न सक्दैनौँ।"

गत वर्ष बैतडीका इन्द्रसिंह खत्री महाकाली नदी तरेर भारतको धार्चुलाबाट नेपालको दार्चुला आएका थिए

नेपाल-भारत सीमामा खटिएका सशस्त्र प्रहरीका एक निरीक्षकका अनुसार जनशक्ति र स्रोतसाधनको सीमितताका कारण लुकेर आउनेजाने सबैलाई रोक्न सम्भव हुँदैन।

'सङ्गठनको अनुशासनका कारण' नाम उल्लेख नगरिदिन आग्रह गर्दै उनले भने, "हामीले देख्दा रोकिरहेकै हुन्छौँ, तर खुला सीमा भएका कारण मानिसहरू हाम्रो आँखा नपरेको ठाउँबाट लुकीछिपी गरिरहेकै हुन्छन्।"

"हाम्रो जनशक्तिले सबै ठाउँमा रोक्न सम्भवै छैन ।"


...क्षण  देखिएकाले अलग्ग राखेर निगरानी

स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार ५२ वटा जिल्लामा उक्त किट पठाइएको छ।

तर विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले किटबाट गरिने परीक्षणलाई मान्यता दिइसकेको छैन। नेपालमा किटबाट परीक्षण गर्दा सङ्क्रमण भएको सङ्केत पाइए त्यसको पुष्टि गर्न पीसीआर विधि प्रयोग गरिने गरेको छ।

लक्षण देखिएका तर किटबाट परीक्षण गर्दा एन्टीबडी भएको सङ्केत नदेखिएका सम्भावित सङ्क्रित  व्यक्तिबाट सङ्कलित नमुनाको पीसीआर विधिबाट थप परीक्षण गर्न प्रयोगशालामा पठाइने गरेको छ।

ब्रिटेनले किन धेरैको परीक्षण गरेको छै... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

्षिण कोरियामा ८४२ जना，अमेरिकामा ३४८ जना र जापानमा २७ जनाको जाँच भएको थियो।


...ग्रहण समारोहमा उपस्थित हुने बताएका छन्।

कोभिड-१९ ले समारोहलाई कसरी परिवर्तन गर्नेछ?

साधारण अवस्थामा वाशिङ्टन डीसीमा लाखौँको सङ्ख्यामा मानिसहरू उक्त समारोहमा भाग लिन जाने गरेका थिए।

सन् २००९ मा पहिलो कार्यकालका लागि राष्ट्रपति ओबामाले शपथ लिँदा २० लाख मानिस वाशिङ्टन डीसी पुगेको ठानिन्छ।

तर यस पल्ट त्यस्तो उत्सव हुनेछैन। बाइडनको टोलीले सङ्ख्या एकदमै सीमित हुने भन्दै समर्थकहरूलाई राजधानीमा नआउन भनिरहेको छ।

डीसीका अधिकारीहरूले संसद् भवनमा भएको हुलदुङ्गापछि त्यो आग्रह दोहोर्‍याएका छन्।

सन् २००... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

्।

साधारणतया स्वयम् उपस्थित भएर गर्ने गरिएको त्यस्तो कार्यक्रमको ढाँचा कोभिडको कारण परिवर्तन गरिएको हो।

त्यसमा बोन जोभी, डेमी लोभाटो र जस्टिन टिम्बरलेक सहाभागी हुनेछन्।

उक्त कार्यक्रम राष्ट्रपति ट्रम्पलाई समर्थन गर्ने फक्स न्यूजबाहेक अमेरिकाका सबै प्रमुख नेटवर्कहरूबाट प्रसारण हुनेछ।

यो पनि हेर्नुहोस्

'जो बाइडन पनि मजस्तै भकभक गर्छन्'


...ढुकुटीमा विदेशी मुद्रा सञ्चिति घट्ने अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै नेपाल सरकारले सोही बमोजिम आवश्यक रणनीति बनाएर अघि बढ्नुपर्ने अर्थविद्‌हरूको सुझाव छ।

त्यसका लागि यी तीनवटा उपाय अवलम्बन गर्न सकिने अर्थविद्‌हरूले सुझाएका छन्:

१. आयात घटाउने

नेपालले विदेशी सामानको आयातमा ठूलो रकम खर्चिँदै आएको पृष्ठभूमिमा कतिपय सामानको आयातमा कटौती गर्दै लैजानुपर्ने अर्थविद्‌हरूको सुझाव छ।

त्यसरी आयात कटौती गर्ने अथवा घटाउने भनेको विलासिताका सामान भएको उनीहरू बताउँछन्।

"कुन-कुन वस्तु हामीलाई नभए पनि हुन्छ त्यो हे... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

मा अर्को विकृत्ति आउन सक्छ,"उनले थपे।


...तीय रक्षामन्त्रीले विवादित क्षेत्र हुँदै चीन जोड्ने सडक उद्घाटन गरेको र उक्त कदमको बचाउ गर्दै भारतीय सेनाले नेपालले अरूको इसारामा असन्तुष्टि व्यक्त गरेको टिप्पणी गरेको स्मरण गराउँदै उक्त विवाद मूलत: राजनीतिक रहेको र यसको समाधान पनि राजनीतिक स्तरबाटै गरिनुपर्ने उनको भनाइ छ।

"नेपालमा नयाँ नक्सा जारी हुनुलाई सबैले स्वागत गरेका छन्। जनस्तरमा प्रमुख प्रतिपक्षसहित अन्य दलहरूले पनि यसको जस पाएका छन्," उनले भने।

नेपालले सन् २०१९ को नोभेम्बर महिनामा भारतले नक्सा जारी गरेदेखि नै आफ्नो असन्तुष्टिबारे ज... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

्रुकिङ्स इन्डियाका सदस्य कन्स्टेन्टीनो जेभिएर भारतले गलत समयमा विवादित क्षेत्रमा सडक उद्घाटन गरेको बताउँदै पछिल्लो अवस्था सिर्जना हुनुमा भारतको भूमिका देखिएको सङ्केत गरेका छन्।

"रक्षामन्त्रीले सडक किन उद्घाटन गरे? के यो जानीबुझी गरिएको हो? वा सम्भावित परिस्थिति बेवास्ता गरिएको हो?" उनले भने।

भारतको पिथौरागढ जिल्लाको गर्वाधारबाट सुरु भई नेपालको लिपुलेक हुँदै चीनको मानसरोवर जोड्नेगरी भारतले निर्माण गरेको विवादित सडक

कुनै पनि देशको विदेश नीति र आन्तरिक नीतिमा सम्बन्ध हुने बताउँदै पछिल्लो प्रकरणले नेपालका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले नेतृत्व गरेको सरकारलाई सहयोग गरेको बताउँछन्।

"नेपालले दाबी गरेको जमिनको प्रत्येक इन्च भारतको कब्जामा छ र मलाई लाग्दैन कि यो परिस्थिति चाँडै परिवर्तन हुनेछ," उनले भने। केही हप्ताअघि मात्रै छलफलबाट समाधान खोज्नुपर्ने धारणा सार्वजनिक गरेको भारतीय विदेश मन्त्रालयका एक अधिकारीले नेपालको पछिल्लो कदमका कारण वार्ता गर्ने विषय कठिन बनाइदिएको बताएका छन्।

यस्तो अवस्थामा दुवै देशका शीर्ष नेताहरूले उदारता देखाउनुपर्ने उनको भनाइ छ।

दुई देशको सम्बन्धमा देखिएको तिक्तता कम गर्न नागरिक समाजबीच छलफल र संवाद बढाउनुपर्ने तथा अल्पकालीन रूपमा दुवै देशका प्रधानमन्त्रीहरूले उक्त विषयमा कुराकानी गर्ने र मन्त्रालयहरूले पनि उचित वातावरण निर्माण गर्नुपर्ने उनको धारणा छ।

"त्यसो गर्न सरकारी स्तरमा एक अर्कालाई सङ्केत दिन जरुरी छ। र त्यसलाई नागरिक समाज र बुद्धिजीवीहरूले पनि प्रोत्साहन दिनुपर्छ। त्यो किन पनि भने यो विषयमा कोही पनि पछि हट्ने सम्भावना छैन। यो हामीले विभिन्न देशहरूको सन्दर्भमा हेरेका छौँ।"

त्यसबाहेक पनि कूटनीतिका विभिन्न आयामहरू पहिल्याउनुपर्ने उनी बताउँछन्।

भारत वा चीनभन्दा बाहिर पनि संसार छ भन्ने कुरा नेपालले मनन गर्नुपर्नेमा पनि उनले जोड दिए।

नेपालको नयाँ नक्सा: साङ्केतिक अर्थ मात्र कि थप केही?

कूटनीति मात्रै पर्याप्त छैन

त्रिभुवन विश्वविद्यालयको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध तथा कूटनीति विभागकी उपप्राध्यापक अपेक्षा शाह दुई देशबीच कूटनीतिक तहमा समस्या समाधान हुन नसक्दा जनस्तर तथा दुई देशका संस्थाहरूको सम्बन्धमा विस्तार हुनुपर्ने धारणा राख्छिन्।

"एकअर्काबीच अविश्वासको वातावरण चिर्नुपर्छ र यसका लागि विभिन्न तहमा छलफल हुनुपर्छ," उनले भनिन्।

नेपाल-भारत प्रबुद्ध व्यक्तिहरूको समूहजस्ता...


...न गराएर अध्ययन सुरु गराउनुपर्ने उनको माग छ।

त्यसबाहेक कोरोनाभाइरस महामारी नियन्त्रणका लागि पीसीआर परीक्षण व्यापक बनाउन र सबै बिरामीहरूले उचित उपचार पाउने व्यवस्था हुनुपर्ने उनको भनाइ रहेको छ।

दातृनिकाय तथा गैरसरकारी संस्थाको सहयोगका कारण विगतमा राम्रोसँग सञ्चालन भएपनि पछिल्लो समय स्रोतसाधनको अभाव खेपिरहेको अछामको बयलपाटा अस्पताललाई पर्याप्त स्रोत तथा साधन उपलब्ध गराउनुपर्ने पनि उनको माग छ।

केसीले आफूसँग २०७५ साल साउनमा भएको सम्झौताअनुसार चिकित्सा शिक्षा ऐनमा संशोधन गरिनुपर्ने भन्दै उनले चिकि... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

लागि केही पदवी र पदक माग्नुभएको होइन। राष्ट्रका लागि चाहिएकै माग उहाँले उठाउनुभएको छ।”

माथेमाले राज्यले वार्तामा बसेर डा. केसीका माग सम्बोधन गर्नुपर्ने र विगतमा भएको सम्झौता कार्यान्वयन गर्न संयन्त्र बनाएर अघि बढ्नुपर्ने बताए।

चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थानका पूर्वडीन जगदीशप्रसाद अग्रवालले डा. केसीमा मागहरूमाथि राजनीतिक रङ्ग दिनु आवश्यक नभएको टिप्पणी गरे।

उनले भने, “नेपाली जनतालाई स्वास्थ्य र शिक्षा दिने दायित्व निजी क्षेत्र भन्दा राज्यको हो। नेपाल सरकारले आफ्नो स्वास्थ्यसेवालाई जसरी विस्तार गर्नुपर्थ्यो त्यो गरेको छैन। सरकारले कानमा तेल हालेर सुतेको छ। हिजो पनि डा. केसी सही थिए र आज पनि सही छन।”

पछिल्लो समय कोभिड-१९ महामारीलाई हेर्दा स्थानीय स्तरमा रहेका स्वास्थ्य संरचना बलियो बनाउनुपर्ने उनको मागलाई अझ सान्दर्भिक बनाइदिएको प्राध्यापक अग्रवाल बताउँछन्।

फाइल तस्बिर

चिकित्सक केसीको अनशनपछि चिकित्सा शिक्षा ऐन आएको, विद्यार्थी भर्ना र कलेज सम्बन्धनमा हुने गरेका अनियमितता रोकिएको, एमबीबीएस शुल्क जथाभावी असुल्ने परिपाटी रोकिएको, वरिष्ठताका आधारमा डीनको नियुक्ति हुने अभ्यास अघि बढेको जानकारहरू बताउँछन्।

'नि:स्वार्थ सेवा'

सत्ताइस वर्ष शिक्षण अस्पतालमा काम गरेका केसीले तीन दशकभन्दा बढी समय स्वास्थ्य क्षेत्रमा योगदान गरेका छन्।

सरकारी कोटामा छात्रवृत्ति पाएर पढेको हुनाले आफूले देश र जनताका लागि केही गर्नुपर्ने बलियो अठोट डाक्टर केसीले राख्ने गरेको पाइन्छ।

उनी अविवाहित छन्। अनि उनले आफ्नो तलब र अहिले निवृत्तिभरणबाट आउने रकम पनि विपन्न मानिसको उपचारमा खर्च गर्दै आएको बताइन्छ।

उनका आफन्त हिमालय कार्कीका अनुसार डा. केसीले नेपालमा लगभग सबैजसो जिल्लामा दुईदेखि तीनपटक नि:शुल्क स्वास्थ्य सेवा दिइसकेका छन्।

त्यसबाहेक १५ वटा देश पुगेर उनले बिरामीहरूलाई उपचार र औषधि उपलब्ध गराएका छन्।


...ना गुरुङले २५ अन्तर्राष्ट्रिय गोल गरेकी छिन्। उनलाई उछिनेर अनु लामाले नेपाली खेलाडीको रुपमा "कीर्तिमानी ३५ गोल" गरेकी छिन्।

पहिलो सहभागितामा ढाकामा आयोजित ११औं साग गेम्समा अनुले ५ गोल गरेकी थिइन्।

सोही वर्ष भएको पहिलो महिला साफ च्याम्पियनशिपमा ११ गोलको वर्षा नै गरिन्। त्यसपछि दोस्रो र तेस्रो साफ च्याम्पियनशिपमा ५ / ५ गोल गरिन्।

उच्च मनोबलमा रहेकी उनले सन् २०१३ मा कुवेतसँग खेलिएको दुईवटा मैत्रीपूर्ण खेलमा ६ गोल गरिन् भने कतारसँगको मैत्रीपूर्ण खेलमा एक गोल गरिन्।

सन् २०१६ मा भएको १२औं साग खेल... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

े लामो समय योगदान दिएको भन्दै अनुलाई १५ लाख रुपैँया सहितको 'विशेष खेलाडी' को सम्मान प्रदान गर्यो। महिला खेलाडीले पाएको यो अहिलेसम्मकै ठूलो पुरस्कार हो।

उनी भन्छिन्, "यसले सबै दु:ख विर्साएको छ।"

त्यो पुरस्कारको सदुपयोग कसरी गर्ने त? अनुको जवाफ छ, "शान्ति मिशनमा कमाएको पैसाले हेटौँडामा सानो टुक्रा जग्गा जोडेकी छु। त्यसमा घर बनाउँछु।"

३ दाजु ४ दिदी बहिनीमध्ये अनुको मात्र विहे भएको छैन। उनी भन्छिन्, "सोचेकै छैन। कुनै दिन होला नी।"

एपिएफमा सहायक हवल्दार अनुले केही समय क्लबबाट खेल्नेछिन्। त्यसपछि प्रशिक्षक बन्ने चाहना बोकेकी उनी भन्छिन्, "सी लाइसेन्स गरिसके। अब बी गर्छु। अरुलाई सिकाउँछु।"

अनुलाई थाहा छ- उनको ३५ गोलको कीर्तिमान तोड्न सावित्रा भण्डारी अगाडी आइसकेकी छिन्। भन्छिन्, "गोल गर्न कहाँ सजिलो छ र! साम्बालाई एक-डेढ वर्ष लाग्छ मेरो कीर्तिमान तोड्न।"


...निर्मित खोप विपन्न देशमा पुगेकै छैन

एउटा उदाहरण अमेरिकी कम्पनी मर्कले सन् २००७ मा उत्पादन गरेको ह्यूमन प्यापिलोमा भाइरस (एचपीभी) विरुद्धको ग्यार्डासिल खोप हो। अमेरिकी अधिकारीहरूले प्रयोगको निम्ति त्यसलाई सन् २०१४ मा अनुमति दिएका थिए। विश्वभरि हुने अधिकांश पाठेघरको मुखको क्यान्सरको कारक एचपीभी हो। तर खोप सन् २०१९ सम्म १३ वटा कम आय भएका देशहरूमा उपलब्ध छ।

दोष कसको हो त? उच्च मागका कारण विश्वव्यापी अभाव।

जबकि पाठेघरको मुखको क्यान्सरका कारण विश्वभरि हुने कुल मृत्युको ८५ प्रतिशत विकासशील देशमा हुन... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

त उठाउन धनी बजारमा धेरै नै आकर्षक नाफा हुन्छ।

ब्रिटेनको औषधि उत्पादकको सङ्घले नयाँ खोप उत्पादन खर्च १.८ अर्ब डलर लाग्ने अनुमान गरेको छ।

लन्डन स्कूल अफ हाईजीन एन्ड ट्रपिकल मेडिसिनका प्राध्यापक मार्क जिटले बीबीसीसँग भने, "यदि हामीले निर्णय गर्न स्वतन्त्र बजारलाई छाडिदियौँ भने कोभिड-१९ को खोपमा धनी देशका मानिसहरूको पहुँच मात्र हुनेछ।"

विगतमा कैयौँ खोपका सन्दर्भमा त्यस्तो उदाहरण देखिएको बताउँदै उनले त्यो फेरि दोहोरिएमा ठूलो पीडा बेहोर्नुपर्ने बताए।

ठूला औषधि कम्पनीहरूले विश्वमा ८० प्रतिशत खोप बेच्छन्

सहमति

उदाहरणका निम्ति इनोभिओले कोभिड-१९ विरुद्ध बनाउन लागेको खोप सफल भएमा उसले करोडौँ थान खोप उत्पादन गर्न कुनै औषधि उद्योगसँग सहकार्य गर्नुपर्ने हुन्छ।

पछिल्ला वर्षहरूमा ठूला कम्पनीहरूले सार्वजनिक रूपमा खोपमा विश्वव्यापी पहुँचको निम्ति काम गर्ने सङ्कल्प गरेका छन्।

ब्रिटेनस्थित विश्वकै ठूला औषधि उद्योगमध्येको एक ग्ल्याक्सोस्मिथक्लाइन (जीएसके) कोभिड-१९ को खोपको विकास गर्न विभिन्न साझेदारहरूसँग मिलेर काम गरिरहेको छ।

एउटा विज्ञप्तिमा जीएसकेकी प्रमुख कार्यकारी अधिकृत एमा वाल्म्सलीले भनेकी छन्, "कोभिड-१९ लाई परास्त गर्न स्वास्थ्य सुरक्षामा काम गर्ने प्रत्येकबाट संयुक्त प्रयासको खाँचो छ।"

उनको भनाइ छ, "यो विश्वव्यापी महामारीमा योगदान दिन र नागरिकको सुरक्षाको निम्ति वैज्ञानिक, उद्योग, नियामक निकाय, सरकार तथा स्वास्थ्यकर्मीहरूबीच सहकार्यले सहयोग पुर्‍याउने हाम्रो बलियो विश्वास छ।"

कोभिड-१९ विरुद्ध खोप बनाउन अहिले कम्तीमा ४४ वटा परियोजना सक्रिय छन्

ग्याभीका सेथ बर्क्ली 'खोप सेवा प्रदानमा रहेको विभेद' मेट्न त्यस्तो सहमतिको ठूलो योगदान हुने धारणा राख्छन्।

"पक्कै पनि विश्वव्यापी पहुँच तत्काल सार्थक हुनेछैन," उनी भन्छन्, "तर पैसा तिर्न सक्ने क्षमताकै आधारमा मात्र मानिसहरूले खोप पाउने अवस्था हुन सक्दैन।"

उनका भनाइमा यदि निकै खाँचो रहेको स्थानलाई प्राथमिकता दिइएन भने महामारी जारी रहनेछ।


...न। नेपाली जनता अब निर्माणको चरणमा प्रवेश गर्नुपर्छ। कुनै अलमलमा बस्नु हुँदैन।

यस्तो बेला शान्ति, व्यवस्था र विश्वास जगाउने कुरा गर्नुपर्छ। डा. केसीसँग यदि सरकारले गरेका सम्झौताका केही बुँदा अस्पष्ट छन् भने त्यो भन्नुपर्‍यो।

स्पष्ट छन् भने आफूले गरेका सहमति कुन हदसम्म कार्यान्वयन गर्न सकियो वा गर्न नसकेको भए डा. केसीलाई त्यो भनेर सम्झाउन सक्नुपर्छ।

तर यो सम्वादहीनताले यी सबैकुरा नभएको देख्छु। एउटा कित्ताबाट अर्को कित्तामा, एउटा कुनाबाट अर्को कुनामा हामीले कसैलाई लाञ्छित वा कसैलाई वाञ्छित भन्... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

्याग्रह दक्षिण एशियामा आफ्नो असहमति जाहेर गर्ने एउटा आध्यात्मिक प्रक्रिया हो, पद्धति हो।

सत्यको आवाजलाई दमित गर्न हुँदैन। र, यो प्रक्रियामाथि अविश्वास गरेर हिंसात्मक पद्धतितिर जाने परिस्थिति हामीले निर्माण गर्नुहुँदैन। सत्याग्रह भनेको अहिंसात्मक पद्धति हो।

जतिसुकै कमजोर मान्छेले सत्याग्रह गरेको किन नहोओस् सरकारले सुन्नुपर्छ।

समाधान के?

यसको समाधान भनेको भएका सहमतिलाई जवाफदेही भएर हेर्नुपर्‍यो, सहमतिलाई सहमतिकै रूपमा बुझेको हुनुपर्‍यो, इमानदार सहमति गरेको हुनुपर्‍यो, कार्यान्वयनमा विश्वसनीयता हुनुपर्‍यो।

यो त प्रयासमा भर पर्ने कुरा हो, सहमतिले त टुङ्गिसकेको हो नि। त्यो सहमति कार्यान्वयन भए वा भएन भन्ने विवाद हो अहिले। भयो वा भएन भन्ने कुराका लागि पनि वार्ता गर्न तयार नहुनु ठीक होइन।

मेरो बुझाइ के हो भने परिस्थिति जटिल हुँदै गएको हुनाले धेरै ढिलो हुनुभन्दा अगाडि नै सरकारले डा. केसीसँग सम्वाद गर्ने एउटा संयन्त्र खडा गरेर कुरा गर्नुपर्छ।

सार्वजनिक सुनुवाइकै प्रक्रिया हुन सक्छ, सहमति निर्माण गर्ने विभिन्न उपाय हुन सक्छन्। त्यो सहमति निर्माणलाई समय दिएर दीर्घकालीन, सर्वस्वीकार्य समाधान खोज्नका लागि इमानदार प्रयास गर्नुपर्छ।

कसैको अहमले प्रजातन्त्रलाई जोखिममा पार्नुहुन्न, जनताको विश्वासलाई जोखिममा पार्नुहुन्न।

कसैलाई बेइमान नभनौँ, तर मेरो भनाइ के हो भने कुनै करकापले गरेको सहमति होइन होला। इच्छाले नै, बुझेर नै गरेको होला।

र, बहुमत प्राप्त सरकारले यी सबै कुरा कार्यान्वयन गर्ने क्षमता राख्दछ भन्ने हिसाबले अर्को पक्षले सहमति गरेको होला।

त्यसकारण यो सरकारको सामर्थ्यलाई शङ्का गर्ने अवस्थामा पुर्‍याउनु हुँदैन, उसको नियतमा पनि शङ्का गर्ने अवस्था रहनुहुँदैन।

अलिकति हलुका मनले, स्वतन्त्र चिन्तनले, खुला मस्तिष्कले सोच्यो भने पनि यो समाधान हुन सक्छ भन्ने म देख्छु।

(बीबीसीका गनी अन्सारीले गरेको कुराकानीमा आधारित)


...प्रभावशाली प्रदर्शन गरेपछि उनी मलेशियामा हुने एसीसी यू १६ का लागि छानिएका थिए।

तर कुवेत विरुद्धको एक खेलपछि उनी अभ्यासको क्रममा घाइते भएर नेपाल फर्किनुपर्‍यो।

चोटको फाइदा के भयो भने उनले आरामसँग एसएलसी परीक्षा दिन समय पाए।

उनले क्रिकेटमा झन् मेहनत गर्न थाले। फलस्वरूप तीन वर्षपछि उनी  यू १९ राष्ट्रिय टोलीमा पर्न सफल भए।

त्यो सन् २०१५ मा मलेशियामा भएको यू १९ विश्वकप छनोट प्रतियोगिता थियो। त्यसबाट टोली विश्वकपका लागि छनोट भए।

तर उनले प्रतियोगिताभरि एउटा खेल पनि खेल्ने अवसर पाएनन्। बेन्चमै बसे... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

ेलमा अर्धशतकको कीर्तिमान बनाएर उनले नेपाली क्रिकेट जगत्‌मा आफ्नो आगमन 'ठूलो आवाज' मा दिएका छन्।

नेपाली राष्ट्रिय टोलीको खोजीको रूपमा रहेको प्रारम्भिक ब्याट्सम्यानको निर्विकल्प दाबेदारको रूपमा आफूलाई उभ्याएका छन्।

तर उनका बुवा दीपक भन्छन्- "हिजो उ आफ्नो लागि खेल्थ्यो भने अब देशको लागि खेल्नुछ। जिम्मेवारी हिजोभन्दा आज बढेको छ। छोरोको क्रिकेट त अब शुरू भयो।"

छोरा कुशललाई यसको राम्रो ज्ञान छ । उनी भन्छन्, " देशका लागि खेल्ने हो। सक्दो खेल्ने हो। म आफू र समर्थकहरूलाई निराश हुन दिनेछैन।"


...बढ्दै गएपछि किम दक्षिण कोरियाली स्वास्थ्य तथा समाज कल्याण मन्त्रालयमा दर्ता भए।

उनको संस्था 'ग्रूप होम' अर्थात् सामूहिक घर हो। यस्ता अरू पनि समूह छन् जसले बाबुआमा वा अभिभावक नभएका बच्चालाई वैकल्पिक पारिवारिक वातावरण प्रदान गर्छन्।

किम भन्छन्, "तर मेरा बच्चाहरू यसलाई सुविधा होइन कि आफ्नै घर भन्छन्।"

अहिले किमका बाबुआमा आफ्ना छोराका ठूला समर्थक बनेका छन्। र ती केटाहरूलाई आफ्ना नातिहरू जस्तो व्यवहार गर्छन्।

गीउम-सिओङ शुरूमा किमबाट डराएको बताउँछन्।

अझ पनि उत्तर कोरियाली लवज भएका उनले लजाउँ... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

साथीले आफ्नो साथी उत्तर कोरियाको जासुस भएको प्रहरीलाई चुक्ली लगाइदिएको थियो।

वास्तवमा कैयौँ उत्तर कोरियाबाट भागेर आएका बच्चाहरू स्कूल बीचैमा छोडिदिन्छन्।

उनी भन्छन्, "वैकल्पिक विद्यालयहरू नराम्रा छन् भन्न खोजेको होइन। तर हामीलाई त्यस्ता विद्यालय चाहिन्न किनभने मैले मेरा बच्चाहरूको हेरचाह गर्न सक्छु। यी बच्चाहरूलाई स्कूलमा दक्षिण कोरियाली साथी पाए भने कस्तो राम्रो हुन्थ्यो।"

जिन-बीओम

सात वर्षअघि एकजना केटा जिन बीओमले स्कूलमा बच्चाहरूको अध्यक्षको उम्मेदवार बन्ने निर्णय गरे।

उनका शिक्षकले किमलाई फोन गरेर त्यो अनुभव ती केटाका लागि नराम्रफ हुनसक्ने बताए। किमले ती शिक्षकले फोन गरेको थाहा पाए भने जिन बीओमलाई असाध्यै दु:ख लाग्ने जवाफ दिए। त्यसो हुँदाहुँदै जिनले अध्यक्ष जिते।

हरेक वर्ष उक्त परिवारले सँगै गर्न मिल्ने एउटा योजना रोज्ने गर्छ। कहिले त्यो कला प्रदर्शनी हुन्छ त कहिले सङ्गीत। हालै केटाहरूले दक्षिण कोरियाली सुन्दर दृष्यहरू समेटिको यात्रा पुस्तक सार्वजनिक गरेका थिए।

किम भन्छ्न, "मेरा बच्चाहरू हानावन छोडेर कोरियाली समाजमा प्रवेश गर्नुअघि दुई कुरामा जिज्ञासु थिए।"

"एउटा दक्षिण कोरिया कस्तो छ भन्ने…र अर्को यदि दक्षिण कोरियालीले मलाई मन पराएनन् भने के होला भन्ने।"

उनले भने "त्यसैले यताउता घुम्न जाँदा दक्षिण कोरियाली दृष्य सङ्कलन गर्ने निर्णय गर्‍यौँ।"

किमका बच्चाहरू दक्षिण कोरियामा आफ्नो भविष्यबारे रोमाञ्चित छन्। उनीहरूमध्ये कोही कार्टुनका किताब लेख्न चाहन्छन् कोही वास्तुविद् बन्न चाहन्छन् र कोही खेलाडी।

हा र्‍योङ किमकहाँ आउँदा असाध्यै साना थिए। उनी अहिले विश्वविद्यालयमा समाजशास्त्रका अन्तिम वर्षका विद्यार्थी हुन्।

भविष्यमा जे भएपनि उनको ढोका सँधैका लागि आफ्ना बच्चाहरूका लागि खुला हुनेछ। उनी भन्छन्, "हामी सँधै परिवारका रूपमा रहिरहनेछौँ।"


...भने पुलको छेउमा सुरक्षकर्मी देखिएनन्। नेपाली सुरक्षाकर्मीहरू उक्त पुलबाट एक किलोमिटर परतिर थिए।

उक्त क्षेत्रबाट अघि बढेर हामी नपल्चु गाउँ पुग्यौँ। सोही गाउँबाट पारि पर्छ गुन्जी। गुन्जी भारतबाट अतिक्रमित भएको भनिएको कालापनी क्षेत्रमै पर्छ।

कालापानी क्षेत्रमा नेपाली नागरिकहरूलाई भारतीय सुरक्षाकर्मीले प्रवेशमा रोक लगाएका छन्।

भाषाले सजिलै प्रवेश

सामान्य अवस्थामा नेपाली नागरिकलाई उक्त क्षेत्रमा प्रवेश गर्न सजिलो छैन। मैले भने उक्त क्षेत्रमा पुग्दा खासै अफ्ठ्यारो महसुस गरिनँ।

सम्भवत: उक्त क्षेत... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

यापक सुनिन्छ।

तसर्थ यो कुराको बहस सुरु भएसँगै निकास आउने गरेर टुङ्गिओस् भन्ने चाहना ब्यासवासीमा पाइन्छ।

यो पनि हेर्नुहोस्

कालापानी विवादको कसरी निस्किएला समाधान


...रतीय सेनाले चीन र पाकिस्तानको सीमासहितका आफ्नो संवेदनशील क्षेत्रमा खटाएको छ।

भारतीय सेनासँगको निकट रक्षा सम्बन्धकै कारण संविधान जारी भएपछि दक्षिणी सिमानामा भएको अघोषित नाकाबन्दीलाई फुकाउन त्यसबेला नेपाली सेनाको सैन्य कूटनीतिले सहयोग गरेको प्रयोगशाला पुस्तकका लेखक एवम् कान्तिपुर दैनिकका प्रधानसम्पादक सुधीर शर्माले लेखेका छन्।

तर अवकाशप्राप्त रथी सदीप शाह अहिले सैन्य कूटनीति प्रयोग हुनसक्ने अवस्था नरहेको बताउँछन्।

उनी भन्छन्, “हाम्रो सिमानामा गोर्खा फौजहरू खटिएको छ तर हाम्रो सरकारले नेपालको ... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

समयमा भारतीय सेनासँग नेपाली सेनाको छुट्टै कुराकानी नभएको बताए।

उनका अनुसार कोरोनाभाइरसको महामारी देखापर्नुअघि भारतका तर्फबाट प्रधानसेनापति नरवणेको औपचारिक नेपाल भ्रमणका लागि वैशाख २२ देखि २५ गतेको मिति प्रस्तावित गरिएको थियो।

उक्त भ्रमणकै क्रममा राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले उनलाई नेपाली सेनाको मानार्थ महारथीको उपाधि दिने भनिएको थियो।

नेपाली सेनाका प्रधानसेनापति पूर्णचन्द्र थापाले सन् २०१९ को ज्यानुअरीमा भारतीय सेनाको मानार्थ महारथीको उपाधि ग्रहण गरेका थिए।

नेपालले चैत्र २९ गते कोभिड-१९ ले निम्त्याएको विपद्लाई देखाउँदै उक्त भ्रमणलाई स्थगनमा राखिएको जानकारी भारतलाई दिएको थियो।

सैनिक प्रवक्ता पाण्डेका अनुसार दुई देशका सेनाबीच त्यसयता उक्त भ्रमणका विषयमा थप पत्राचार भएको छैन।


...रेमा राम्रो वा नराम्रो भने पनि मानिसहरूले सहजै विश्वास गर्दैन थिए।

किनकी उनीहरूलाई हामीले पुस्तौँदेखि चिनेको मान्छेले यस्तो गर्‍यो होला त भन्ने हुन्थ्यो। मानिसहरू हल्लाका पछि लाग्दैन थिए।

अहिले लामिछानेकै उदाहरण हेर्ने हो भने पनि जसले उनलाई समर्थन गरेर जुलुस नै निकाले, त्यसमा उनलाई नजिकबाट चिन्ने मान्छे एकदमै थोरै छन्।

उनी कुनै टेलिभिजनमा प्रकट भए र लोकप्रिय भए। तर उनको सामाजिक सम्बन्धको दायरा कसैलाई थाहा छैन।

उनी कुन पृष्ठभूमिबाट आए वा कसका छोरा हुन् वा विगत कस्तो थियो भन्ने मानिसहरूलाई... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

क र नकारात्मक कुराहरूलाई लिएर पनि गाउँ तहदेखि केन्द्र तहसम्म छलफल हुनुपर्छ।

यस्ता छलफलहरू परिवारदेखि सुरु गरेर टोल, वडा, विद्यालय र स्वास्थ्य केन्द्र सबैतिर हुनुपर्छ।

त्यसैका आधारमा सामूहिक निचोड निकाल्नु पर्छ। त्यसरी पर्गेल्न सकिएन भने हल्लाहरू सत्य जसरी फैलिन थाल्छन्।

त्यसलाई कम गर्दै समाजलाई तार्किक बनाउनु हामी सबैको दायित्व हो।


...र्थे। खानेकुरा ठूलो समस्या थियो।"

"पानी स्वादिलो लाग्न थालेको थियो। सुरुमा मानिसहरू त्यसरी बाँचेका थिए।"

उनी भन्छिन्, "फेरि मेरो कपाल झर्न सुरु भयो। मलाई सधैँ थकाइ लाग्थ्यो। म सधैँ ढल्किरहेकी हुन्थे।"

त्यसबेला कसैलाई पनि विकिरणबारे थाहा थिएन। बाह्र वर्षको हुँदा उनमा एप्ल्यास्टिक अनीमीआ अर्थात् रक्ताल्पता भएको पत्ता लाग्यो।

उनी भन्छिन्, "प्रत्येक वर्ष केही समय सूर्यास्तका बेला आकाश गाढा रातो हुने गर्छ। यति रातो हुन्छ कि मानिसहरूको अनुहार नै रातो देखिन्छ।"

"त्यसबेला मलाई बम हमलाको साँझको य... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

ो। मैले एउटा फुटेको कचौरा भेटेँ र नजिकैको खोलाबाट पानी ल्याएर पिउन दिएँ।"

"पानीको एक घुट्को पिएपछि उनीहरूको मृत्यु भयो। त्यसरी एकपछि अर्को मानिसको मृत्यु भयो।"

"ती मानिसहरूको थिए भनेर थाहा पाउनु असम्भव थियो। उनीहरू मानिस जसरी मरेनन्।"

उनी भन्छिन्, "म कामना गर्छु भविष्यको पुस्ताले यस्तो अनुभव गर्नु नपरोस्। हामीले त्यस्तो हतियार कहिल्यै पनि प्रयोग गर्नु दिनु हुँदैन।"

सबै तस्बिरहरूको सर्वाधिकार सुरक्षित छ


...ला, बसोबास गर्ने परिवार र व्यक्तिको सङ्ख्या कृषि प्रयोजनको जग्गादेखि घरमा कृषि प्रयोजनका लागि पालिएका पशुपंक्षी सम्मको तथ्याङ्क सङ्कलन गर्न लागिएको छ।

केन्द्रीय तथ्याङ्क विभागले घरपरिवार सूचीकरणमा ब्याङ्क तथा वित्तीय संस्थाबाट ऋण लिए नलिएको र बैङ्क तथा वित्तीय संस्थामा खाता भए नभएको विवरणहरू समेत सङ्कलन गर्ने प्रश्नावली तयार गरेको छ।

जेठ २५ बाट भराइने मुख्य प्रश्नावलीबाट परिवारमा बस्ने हरेक व्यक्तिको नाम, थर, उमेर, जात, धर्म, पुर्खाको भाषा, मातृभाषा, वैवाहिक स्थिति, विवाह गर्दाको उमेर लगायत... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

णका लागि समेत सहज र छिटो हुनेछ," उनले भने।

जनगणनाका लागि तयार फारममा घर बनेको वर्ष, घरको तल्ला, बसोबास गर्ने परिवार र व्यक्तिको सङ्ख्या कृषि प्रयोजनको जग्गादेखि घरमा कृषि प्रयोजनका लागि पालिएका पशुपंक्षी सम्मको तथ्याङ्क सङ्कलन गर्न लागिएको बताइएको छ

विभागले यसअघि नै आर्थिक गणनामा 'ट्याब'को प्रयोग मार्फत तथ्याङ्क सङ्कलनको सफल अभ्यास गरिसकेको उनले दाबी गरे।

महानगर र उपमहानगर बाहेकका क्षेत्रमा भने विभागले प्रकाशित गर्ने प्रश्न पत्रमा लेखेरै विवरणहरू सङ्कलन गरिने तयारी गरिएको बताइएको छ।

विदेशस्थित कूटनीतिक नियोगहरूमा भने अनलाइनबाटै जनगणनाको विवरणहरू सङ्कलन गर्न लागिएको विभागले जनाएको छ।

जनगणनाको प्रारम्भिक नतिजा दुई महिनाभित्र आए पनि पूरा नतिजा अर्को बर्ष मात्रै आउने प्रवक्ता चौलागाईले बताए।

वि सं २०६८ मा सम्पन्न अघिल्लो जनगणनामा नेपालको जनसङ्ख्या २ करोड ६६ लाख थियो।


...वल एक पटक त्यो भूमिका निर्वाह गरेका छन्।

त्यतिबेला  उनी ५० वर्षका थिए।

त्यो सन् १९९० मा आफ्नो राष्ट्रिय टोलीको जिम्मेवारीबाट सन्न्यास लिएको १९ वर्षपछि थियो।

आफ्नो ५०औँ जन्मदिनका अवसरमा मिलानमा ब्रजिलविरुद्ध बाँकी विश्वले खेलेको मैत्रीपूर्ण उक्त खेलमा पेलेले ४५ मिनेट खेलेका थिए।

पेलेको 'अपहरण'

पेलेको ४३ मिनेटको गोलपछि दर्शकहरू अनियन्त्रित भएका थिए

सान्तोस एफसीका खेलाडीहरू ट्रिनिडाड एन्ड टोबागोमा सन् १९७२ को सेप्टेम्बर ५ मा खेल्दा त्यति सन्तुष्ट थिएनन्।

त्यहाँ आन्दोलन भएको र सडकमा ट्य... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

ा निकै रमाउँछन्।

तर गीतमा भनिए झैँ वास्विकतामा एक जना मात्र पेले छन् भन्ने होइन।

अफ्रिकाका एक निकै चर्चित फुटबल खेलाडी अवेदी अयु अवेदीले पेलेको रूपमा घाना र कैयौँ युरोपेली क्लबमा खेले।

इङ्ग्ल्यान्डमा केप भर्डीका डिफेन्डर पेड्रो मोन्टिरो, जो सन् २००६ मा साउथम्टन गए, उनी समेत बाल्यकालको बोलाउने नाम पेलेकै रूपमा चर्चित भए।

राष्ट्रपति बन्न चाहन्थे

पेले सन् १९९५ देखि सन् १९९८ सम्म ब्रजिलका खेलकुदमन्त्री थिए

सन् १९९० मा पेलेले अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमलाई देशको सन् १९९४ को चुनावमा राष्ट्रपतिमा लड्ने कुरा आफूले रुचाइरहेको बताएका थिए।

त्यो अवसर कहिल्यै आएन।

तर उनी राजनीतिमा प्रवेश गरेर सन् १९९५ देखि सन् १९९८ सम्म ब्रजिलको खेलकुदमन्त्री बने।


...वास्थ्य सेवा ऐन, २०७५ अनुसार जाँदा स्वास्थ्य मन्त्रालयको भूमिका नेतृत्वदायी हुन जान्छ," प्याकुरेल थप्छन्।

त्यसबाहेक जनस्वास्थ्यसम्बन्धी मापदण्डहरू पालना नभएको पाइएमा उल्लङ्घन गर्नेहरूलाई दण्डित गर्न पनि सजिलो हुने उनी दाबी गर्छन्।

"अहिले त प्रहरीले उल्लङ्घन गर्नेमध्ये कसैलाई उठबस त कसैलाई के गर्न लगाएको छ। त्यो भएन नि। विपद् अवस्था घोषणा गरिएको भए कानुनसम्म कारबाही गर्न सजिलो हुन्थ्यो।"

तर जनस्वास्थ्यविद् डा. शरदराज वन्त "जनस्वास्थ्य विपद्" घोषणा गर्दैमा महामारी नियन्त्रण हुने आधार नभएको तर... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

ीर छ। जीवनरक्षाका लागि हामीले जनतालाई सेवा दिनुपर्नेछ। त्यसकारण फास्ट ट्र्याकमा सेवा दिनलाई के गर्न सकिन्छ भन्ने कुरा उठेको छ," उनले भने।


...श्वविद्यालयका आनुवंशिक विज्ञ डा. डिओगो मेयरले अहिले पनि विज्ञानले अन्तिम निर्णय नदिइसकेको बताए।

उनले डीएनएबाट जोडी मिलाउने कुरा विवादित भएको भन्दै फरक एचएलए भएकै आधारमा जोडी मिल्न सक्ने प्रमाण दिन नसकिने बताए।

मेलिसा विज्ञानलाई विश्वास गर्ने बताउँछिन्

उनले उक्त सिद्धान्त प्रयोग गर्नु 'गाई कि त्रिशुल गरेर निर्णय लिनुभन्दा खासै फरक नरहेको' टिप्पणी गरेका छन्।

तर नाम परिवर्तन गरिएकी एमी आफूले दाउ लगाएको भन्दै त्यसले फाइदा दिने अपेक्षा गर्छिन्।

इसाई धर्म मान्ने ३२ वर्षकी उनी पनि जापानी हुन र उनल... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

। त्यो जान्न पाउनु थप पुष्टि गर्नु जस्तै थियो। त्यो मेरा लागि हाम्रो सम्बन्ध सही भएको अर्को सानो प्रमाण थियो।"

तर जर्मनीको म्याक्स प्लान्क इन्स्टिच्युट फर द साइन्स अफ ह्युमन हिस्ट्रीका अनुवंशका वैज्ञानिक रोड्रिगो बारक्वेरा एचएलए जीनले जोडा मिलाउन सहयोग गर्ने प्रमाण भए पनि त्यो कतिको सफल सम्बन्ध हुने भन्ने प्रमाण नभएको बताए।

"जीनहरू प्रजनन तथा सन्तान उत्पादनबारे सही हुन्छ। अरू कुरा ध्यान दिँदैनन्। तर मानव सम्बन्ध धेरै जटिल रहेको छ।"

सबै अवरोध तोडेको एउटा प्रेमकथा

तर मेलिसाले आनुवंशिक मेलले आफ्नो जोडीलाई विश्वास दिलाएको बताउँछिन्। उनीहरूले विवाह गरेका छन् र पहिलो सन्तानको प्रतीक्षा गरिरहेका छन्।

"मलाई लाग्छ यो रोचक मात्रै नभई वैज्ञानिक पनि छ। कतिले यसलाई पागलपन भन्लान् तर मेरो लागि यो एकदमै विश्वसनीय छ।"

तर डा. मेयर जीनलाई डेटिङ वा जोडी खोज्ने सेवा दिन प्रयोग गर्ने थालिनुले विज्ञानलाई कसरी बिक्री गरिँदैछ वा बुझिँदैछ भन्ने झल्को दिने बताउँछन्।

"मलाई लाग्छ विज्ञानको अवधारणा बुँदागत तथ्य प्रस्तुत गर्ने भन्ने हो। किनभने योसँग तथ्याङ्कको परीक्षण गर्ने क्षमता छ र योसँग डीएनए र अति सूक्ष्म कणहरूको परीक्षण गर्ने सामर्थ्य छ। मानिसहरूले यसलाई सत्यको नजिक र अरू भन्दा बढी विश्वसनीय ठान्छन्।"

"त्यही भएर विज्ञानको जे क्षमता छ त्यसलाई बढाइचढाइ गरेर बिक्री गरिएको छ।"


...सर्वसम्मत संस्थाको रूपमा स्थापित गरिनुपर्छ।”

यही प्रक्रिया, यही संविधान, यही संसद्भित्रैबाट राजसंस्थाको पुनर्वहाली हुनेमा उनको विश्वास देखिन्छ।

‘राजाले नासो फिर्ता लिने, जनता ताली बजाउने’

राप्रपा पृष्ठभूमिका पूर्वमन्त्री केशरबहादुर विष्ट अहिले सडक प्रदर्शनमा सहभागी ‘राष्ट्रिय शक्ति नेपाल’ अभियानका संयोजक हुन्। उनी जापान र बेलायत जस्तै नेपालमा राजसंस्था संविधान र देशको अभिभावकको रूपमा रहनुपर्छ भन्ने ठान्छन्। तर त्यसको बाटोको प्रसङ्ग निकाल्दा उनी २०६३ सालतिर फर्किए, जनआन्दोलनको सफलतासँगै राजा... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

भन्ने कुरा बारम्बार आएको छ। अब त्यो निकाल्ने बेला आएको छ”, महतो भन्छन्, “संविधानसँग जनता सुखी र खुशी छैनन्। यसले हिंसा र भ्रष्टाचारबाहेक केही दिएन। सङ्घीयताको बोझले देश टुक्रा टुक्रा हुने अवस्था आएपछि २०४७ सालकै संविधान विकल्प हो”

‘मान्छे मर्ने-मार्ने’ जनआन्दोलनको पक्षमा नरहेको उनको भनाइ छ। तैपनि ऐतिहासिक परिवर्तन कसरी हुन्छ भन्ने कुरा आउँदो केही दिनमा त्यसको सुरुवात हुने उनको धारणा छ।

महतोले भने, “जनता सडकमा आउनुअघि सरकारलाई सचेत गराउन चाहन्छौ कि राजासँग जुन सम्झौता भएको छ त्यो कार्यान्वयन् गरिदेउ, देश बचाउ र आफू पनि बच।”

 ‘अन्तर्राष्ट्रिय परिवेश अनुकूल’

कतिपयले नेपालमा कुनै ठूलो राजनीतिक परिवर्तन अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको पनि चाहना र चासोमा निर्भर हुने ठानिन्छ।

वरिष्ठ अधिवक्ता न्यौपानेका बुझाइमा भने २०६३ सालको परिवर्तनको जग १२ बुँदे ‘दिल्ली-सम्झौता’ भए पनि अहिले दुबै छिमेकी मित्रराष्ट्रसँगै अमेरिका पनि नेपालको अवस्थासँग असन्तुष्ट छ।

“भारतीय विदेश सचिवले पृथ्वीनारायण शाहको प्रशंसा गर्नुको सङ्केत के हो? यहाँ आतङ्कवादी आएर बसे, भारतीय रूपियाँको नक्कली कारोबार लगायतका कारण सुरक्षामा असर पर्‍यो भनेर भारतको पनि चासो देखिन्छ”, न्यौपाने भन्छन्, “चीनले पनि यहाँ पश्चिमा गतिविधि बढेर तिब्बतमा असर गर्‍यो भन्दो रहेछ। त्यसैले दुबैले असहजता महसुस गरिरहेका छन्। खुशी छैनन्।

छिमेकीको घरमा आगो लाग्दा आफू कसरी सुरक्षित भइन्छ भन्ने महसुस दुबै छिमेकीले गरेको उनको ठम्याइले अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थिति पनि अनुकूल बनेको बुझाइ दर्शाउँछ।

तर राजसंस्थाको पक्षमा सुदृढ शक्तिको रूपमा न दल, न संस्था, न स्वतन्त्र समूह नदेखिएको त्यसमाथि प्रमुख दलहरू वैधानिक रूपमा गणतन्त्रप्रति दृढ रहेकाले सडक आन्दोलनको अहिलेको माग दिवा सपना जस्तै भएको ठान्नेहरू प्रशस्त छन्।


...सिलकै कार्यवाहक अध्यक्ष श्रेष्ठ पनि उनीसँग सहमत छन्।

श्रेष्ठ भन्छन्, "पत्रकारहरूको पनि केही दोष छ, पत्रकारले पनि अराजकता मच्चाएका छन्। हामीले जथाभावी लेख्न थाल्यौँ, आजितै बनायौँ, कसैलाई बाँकी राखेनौँ। प्रेस स्वतन्त्रताको सिमाना नै राखेनौँ। त्यसलाई एउटा ठाउँमा पुगेर त ब्रेक लगाउन जरुरी छ, तर ब्रेक लगाउने यो तरिका होइन।"

"त्यस्तो स्थितिलाई व्यवस्थित बनाऔँ। कुनै छिद्र छन् भने टालौँ। तर सोलोडोलो रूपमा कुनै एउटाले गरेको गल्तीमा सम्पूर्ण सञ्चारमाध्यमलाई प्रहार गर्ने काम लोकतन्त्रमा सुहाउँदैन।"

अहि... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

ताव गरेका कानुनले पनि अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता हनन हुने भनेर कैयौँ विज्ञहरूले आलोचना गरेका थिए।

महासङ्घका सभापति आचार्यका अनुसार सरोकारवालाहरूसँग परामर्श नगरीकन कानुन ल्याउँदा समस्या उत्पन्न हुन्छ।

"पहिले पनि त्यसै गरी ल्याइयो र विवादित बन्यो। अहिले पनि त्यस्तै छ। यो त लोकतन्त्रमा मिल्दैन," उनले भने।

तर प्रधानमन्त्रीका प्रेस सल्लाहकार कुन्दन अर्यालले चाहिँ सरकारको नियतमा प्रश्न गर्न नहुने बताए।

अर्याल भन्छन्, "अहिले जे जस्ता चर्चा भइरहेका छन् ती स्वाभाविक नै छन्। तर नेपालको संविधानले जसरी प्रेस तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको बारेमा प्रत्याभूति गरेको छ त्यसको विपरीत कानुन बन्दै बन्दैन।"

उनका अनुसार अब सार्वजनिक बहस तथा संसद्‌मा हुने छलफलले कानुनलाई निर्धारण गर्नेछ।

प्रेस काउन्सिलका अनुसार अहिले नेपालमा ९३६ पत्रिका (वर्गीकरणमा सामेल), १७२ टेलिभिजन (दर्ता भएका), १०६२ रेडियो, र १,६९५ सूचीकृत अन्लाइन पत्रिका रहेका छन्। तिनमा कुल १४ हजार पत्रकार कार्यरत छन्।

'प्रेस स्वतन्त्रताप्रति सरकार अनुदार'


...स्ता छन्:

१) सङ्क्रमितको कोठा

सङ्क्रमितलाई छुट्टै कोठामा राख्न सकिने अवस्थामा त्यसको ढोका बन्द गरेर झ्यालहरू खोल्नुपर्छ।

कोठामा हावा वारपार हुने अवस्था बनाउनु पर्छ। त्यसका लागि पङ्खा खोल्न पनि सकिन्छ। सङ्क्रमितले प्रयोग गरेर भएका फोहोरलाई छुट्टै सङ्कलन गर्नुपर्छ।

सङ्क्रमितसँग एउटै कोठामा सुत्नुपर्ने अवस्था भएमा कम्तीमा दुई मिटरको दूरी बनाएर दुई वटा ओछ्यानको बीचमा पर्दा लगाएर भए पनि छेक्नुपर्छ।

यदि एउटै ओछ्यानमा सुत्नुपर्ने अवस्थामा दुईतिर फर्केर सुत्नु उपयुक्त हुन्छ। त्यसो गर्दा सङ्क्रमितको... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

आर्थिक अवस्था नाजुक छ, के गरेर खाने?'

मानसिक स्वास्थ्यको ख्याल

एकाघरमा बस्ने सङ्क्रमित हुँदा सङ्क्रमित र अन्य सदस्यमा समेत मानसिक समस्याहरू देखिने गरेको मनोचिकित्साविद्हरू बताउँछन्।

त्यस्तो अवस्थामा सङ्क्रमितले आफूलाई नकारात्मक सोच आउन नदिन विभिन्न क्रियाकलाप गर्नुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ।

मनोचिकित्साविद् डा. नर्मदा देवकोटा भन्छिन्, "सङ्क्रमितले आफूलाई एक्लो महसुस हुन नदिनका लागि प्रविधिको उपयोग गर्दै आफन्तसँग भिडिओ कुराकानी गर्ने, योग ध्यान गर्ने, पढ्ने, लेख्ने र मन परेको कुराहरू सुन्ने गर्न सकिन्छ।"

त्यस्तै परिवारका अन्य सदस्यहरूले पनि 'घरमा एक व्यक्ति सङ्क्रमित भए अब हामी पनि हुन्छौँ' भन्ने खालको सोच राखेर डराउनु नहुने उनको सुझाव छ।

सङ्क्रमित हुन नदिनका लागि सुरक्षात्मक उपाय अपनाउने र डर आउन नदिनका लागि सङ्क्रमणलाई पनि सामान्य रूपमा लिनुपर्ने देवकोटाले बताइन्।

त्यस्तै सङ्क्रमित र सङ्क्रमितको परिवारसँग कुराकानी गर्ने आफन्त र साथीभाइले पनि नकारात्मक खबरहरू सुनाउनु भन्दा ढाडस दिएमा मानसिक समस्याहरू कम हुने उनी बताउँछिन्।


...ा अवधि पूरा गरेका मन्त्रीहरूलाई बिदा गरी नयाँ मन्त्रीहरू नियुक्त गर्ने विषयमा दुई पूर्वाधार नभई नेकपा मुखरित हुनेगरी एक पटकभन्दा बढी चुनाव जितेका कमरेडहरूलाई ध्यानमा राखी मन्त्रिमण्डलको सहभागितामा सन्तुलन मिलाउने" प्रस्ताव आफूले गरेको ओलीले जबाफमा लेखेका छन्।

तर उक्त मापदण्डअन्तर्गत प्रचण्डको केही सम्भावित नाममा आपत्ति रहन गएको ओलीको दाबी छ।

पत्रमा ओलीले लेखेका छन्: "दुई अध्यक्षबीच आपसी छलफलमा चर्चा गरिएका नाम लगायतका विषयको कम्तीमा पनि लाज राख्नुपर्छ भन्नेमा म स्पष्ट रहेकाले यहाँ ती कमरेडहर... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

ो सन्दर्भमा उपप्रधानमन्त्री कमरेड ईश्वर पोखरेल र गृहमन्त्री कमरेड रामबहादुर थापाको निरन्तरतामा असहमति जनाएँ?"

प्रचण्डले रामबहादुर थापालाई गत साता आफैँले उपप्रधानमन्त्री बनाउन प्रस्ताव राखेको समेत बताए।

पूर्वमाओवादी खेमाका थापा यसबीचमा धुम्बाराही पार्टी कार्यालयमा आयोजित अनौपचारिक बैठकमा सहभागि भएका थिएनन्।

ओलीलाई बैठक बोलाउन लेखिएको पत्रमा समेत उनले हस्ताक्षर गरेका थिएनन्।

प्रचण्डको थप भनाइ छः 'अति गर्नु, अतिचार नगर्नू' भन्छन् यो देख्दा त मलाई पनि भन्न मन लागेको छ, "इनफ इज इनफ।"

प्रचण्डले आफ्नो अध्यक्षको कुर्सी हटाएर अपमानित गर्ने स्तरमा पनि ओली पुगेको पत्रमा लेखेका छन्।


...ार नसिकाउने, सम्मानजनक जीवनयापन गरेको कार्यकर्ताले टिकट पनि नपाउने एवम् घुस दिने माफिया र ठेकेदारले पाउने अवस्थामा सुधार हुनुपर्छ।

त्यसैले सरकारले उठाएको करको समुचित सदुपयोग हुनुपर्छ। त्यसबाट आम नागरिक र करदाताले लाभ पाउनुपर्छ।

पुर्खौली सम्पत्तिमा ठूलो करसम्बन्धमा अर्थसचिव रहिसकेका पूर्वमन्त्री विद्याधर मल्लिकले औंल्याएका जोखिम र चुनौतीहरू यस्ता छन्:

झन् गरिब बनाउने?

नेपालमा पैतृक सम्पत्ति भनेको अधिकांश घरजग्गा नै हो।

हामीले पनि घर जग्गालाई नै पैतृक सम्पत्ति भनेर बुझ्छौँ।

गरगहना र नगद भ... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

ार दण्डित हुन्छन्। कालो धनवाला रेकर्डमै हुँदैनन् उनीहरूको झन् चलखेल बढ्छ।

सबैले पारदर्शी रूपमा कर तिरेका त छैनन्। कि त उनीहरूलाई पकड्न सक्नुपर्‍यो।


...ार भित्रिएकाले पनि जोखिम धेरै भएको अधिकारीहरूको भनाइ छ।

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका अधिकारीहरूका अनुसार हालसम्म नेपालमा बढी सङ्क्रामक मानिएकामध्ये ब्रजिल र दक्षिण अफ्रिकामा देखा परेका नयाँ भाइरस भित्रिएको पुष्टि भएको छैन।

तर यूकेमा फैलिएको तथा भारतको 'डबल म्यूटन्ट' भेरिअन्टहरू भित्रिसकेका छन्।

इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका निर्देशक डा. कृष्ण पौडेलका अनुसार नेपालमा बढी सङ्क्रामक ठानिएका भाइरस फैलिँदै गएमा हाल स्वास्थ्य मन्त्रालयले प्रक्षेपण गरेकोभन्दा बढी मात्रामा सङ्क्रमण... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

ले कोरोनाभाइरसको गत वर्षकै जस्तो अवस्था होला भनेर सोच्नु मुख्य कारक भएको उनको तर्क छ।

किन कोभिड खोपबीच तुलना गर्न मिल्दैन?


...ारसम्बन्धी कानूनी व्यवस्था निकै फितलो रहेको सन्देश जानेछ। मानवअधिकार आयोगलाई थप बलियो बनाउनुपर्नेमा यसले त झन् कमजोर बनाउँछ।"

सरकारको यो विधेयकका कारण रिसायो मानवअधिकार आयोग

२. मिडिया काउन्सिल विधेयक

मानवअधिकार आयोगसम्बन्धी विधेयकमा जस्तै मिडिया काउन्सिल विधेयकले पनि अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता खुम्च्याउने भन्दै विरोध भइरहेको छ।

उक्त विधेयकले मिडियालाई अनुगमन गर्ने नाममा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामाथि धावा बोलेको भन्दै सरोकारवाला नेपाल पत्रकार महासङ्घले असन्तुष्टि जनाउँदै विधेयक फिर्ता लिनुपर्ने माग... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

ँछ भन्ने परिकल्पना नै गर्न नसकिने सरकारी अधिकारीहरूले बताएका छन्।


...ावली प्रकाशित गर्दा थप पाँच जनाको नाम काटियो।

यो उथलपुथलमा छ जना नयाँ अनुहारहरू आयुष घलान, मनिष डाँगी, कमल थापा, सुरज जिउ ठकुरी, गौतम श्रेष्ठ र गोलरक्षक विशाल सुनारले पहिलो पटक राष्ट्रिय टोलीमा मौका पाए।

त्यसमा घलान र डाँगीले त अहिलेसम्म ए डिभिजन लिग समेत खेलेका छैनन्।

एउटा प्रशिक्षकका रूपमा उनले ठूलो जोखिम मोल्ने आँट गरेका हुन्।

तर टोली परिवर्तनको उनको उद्देश्य भने स्पष्ट थियो।

उनले भने, " मेरो लक्ष्य विश्वकप होइन, साफ च्याम्पियनसिप हो। र यो टोली भविष्य निर्माणका लागि गरिएको प्रयास हो। तत... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

इदा उठाउन सक्नेछ।

जे भने पनि विश्वकप छनोट यो युवा टोली र प्रशिक्षक अलमटाइरी दुवैको लागि  चुनौती र अवसर हो।

प्रशिक्षक अलमटाइरीले यसै खेलबाट आफ्नो क्षमताको परिचय दिनेछन्।  तर उनले यो यात्रामा गुमाउनुपर्ने विषय भने केही पनि छैन।

किनकि विश्वकप छनोट सहज प्रतियोगिता हुँदै होइन।

आगामी सेप्टेम्बरमा बाङ्ग्लादेशको ढाकामा हुने आगामी साफ च्याम्पियनसिप उनको लागि वास्तविक परीक्षा हुनेछ।

‘तलब बराबर भयो, अब अवसर पनि बराबर चाहिन्छ’


...ित भएर इन्टरनेट प्रयोग गर्दा कभरेज र गतिको समस्या हुन्छ," अग्रवालले भने।

"तार जोडेर प्रयोग गर्दा समस्या कम हुन्छ।"

वाईफाईमा समस्या नेपालको मात्र समस्या नभएको उनी बताउँछन्।

सस्तो राउटरको भूमिका

जानकारका अनुसार नेपालमा प्रयोग हुने राउटरका कारण पनि गतिसँग सम्बन्धित समस्या देखिने गरेको छ।

नेपालमा अधिकांश प्रयोगकर्ता वाईफाईमा आधारित भएर इन्टरनेट चलाउने तर राउटर भने त्यो प्रयोग धान्ने खाले नहुने हुँदा पनि समस्या देखिएको बताइन्छ।

इन्टरनेटको वकालत गर्ने संस्था इन्टरनेट सोसाइटी नेपालका कार्यवाह... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

प्रयोगकर्ता?

हाल नेपालको जनसङ्ख्याको अनुपातमा करिब ७२ प्रतिशत सङ्ख्यामा इन्टरनेटको ग्राहक रहेको पछिल्लो सरकारी तथ्याङ्क छ।

नेपालमा १२५ वटा इन्टरनेट सेवा प्रदायक र तीन दूरसञ्चार कम्पनीहरूले इन्टरनेट सेवा दिइरहेको छन्। नेपालमा मोबाइल इन्टरनेटको बजार हिस्सा करिब ७५ प्रतिशत रहेको प्राधिकरणको तथ्याङ्क छ।

बजार हिस्सा कम भए पनि अप्टीकल फाइबरबाट पहुँच स्थापित गरिएको इन्टरनेटको गुणस्तर मोबाइल इन्टरनेटभन्दा निकै राम्रो रहने पाण्डे बताउँछन्।

गत आर्थिक वर्षमा भोइस र इन्टरनेट गरेर करिब एक खर्बको कारोबार भएको अधिकारीहरू बताउँछन्।


...िमानस्थलबाट खरिपाटीसम्म पुर्‍याउने व्यवस्था

उद्धारकार्यको तयारीमा खटेका कम्तीमा तीन अधिकारीहरूले बीबीसीलाई दिएको जानकारीअनुसार वुहानबाट आइतवार बिहान त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा उक्त विशेष विमान अवतरण भएपछि सुरुमा चिकित्सक टोली बाहिर निस्किनेछ।

उनीहरूले विमानभन्दा बाहिर धावनमार्गमै विशेष चिकित्सकीय निगरानीको प्रक्रिया पूरा गर्नेछन् र यात्रुलाई ओर्लिन दिनेछन्।

त्यसपछि चिकित्सक, चालक दलका सदस्यहरू र हुबेबाट फर्केका सबै जनाले विमानस्थलमा स्थापना गरिएको स्वास्थ्य निगरानी कक्षमा गएर पुन... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

।

त्यस क्रममा उनीहरूले आफन्त भेट्न र तोकिएको क्षेत्रबाहिर जान पाउनेछैनन्।

कोरोनाभाइरस: क्वारन्टीन गरिने स्थाननजिकैका मानिसको त्रास र आक्रोश


...िरहेका सिंह १९७४ एडी र सुकर्मसँग पनि कुनै न कुनै रूपमा जोडिइरहेका छन्।

झन्डै सात वर्षपछि एकसाथ जुटेको १९७४ एडीको नयाँ एल्बम निरन्तरताको एउटा धुनमा सिंहले बाँसुरी बजाएका छन्।

"आगामी वर्ष अस्ट्रेलियामा हुने साङ्गीतिक कार्यक्रममा १९७४ एडीसँग बजाउने तयारी गरिरहेको छु," उनले भने।

देवा र मिटेनसँग सिंहले सहकार्य गरेको १५ वर्ष भयो। हालसम्म उक्त समूहले आधा दर्जन साङ्गीतिक एल्बम सार्वजनिक गरिसकेको उनी बताउँछन्।

नेपालमा अहिले प्रस्तुति नदिएको समूहले पश्चिममा भने राम्रै ख्याति कमाएको उनको दाबी छ।

... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

र बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको भजनबाट प्रभावित हुने हुँदा पनि समूहमा मेरो भूमिका महत्त्वपूर्ण छ।

पूर्वीय धुनले ग्र्यामीमा स्थान पाउँदा कस्तो महसुस भइरहेको छ?

यो निकै खुसीको कुरा हो। म सङ्गीतबाट मानिसको आत्मा छुने प्रयत्न गर्छु। मेरो धर्म र जीवनको उद्देश्य नै सङ्गीत हो भन्ने जस्तो लाग्छ। र ग्र्यामीजस्तो अवार्डमा मनोनयनमा पर्दा साँच्चै त्यसो गर्न सकिएको रहेछ जस्तो लाग्छ।

ग्र्यामी जित्ने सम्भावनाबारे के भन्नु हुन्छ?

जितहार भन्दा पनि ग्र्यामीमा मनोनयन हुनु नै ठूलो कुरा हो। तर जुन विधामा हामी मनोनयन भएका छौँ त्यसमा अरूको र हाम्रो सङ्गीत निकै फरक छ।

मनोनयन हुने पाँचमध्ये दुई जनालाई म व्यक्तिगत रूपमै चिन्छु। अर्का एक जनासँग मेरो गत वर्ष कुरा भएको थियो।

सँगै केही काम गर्ने कुरा पनि भएको थियो। उनले एक पटक ग्र्यामी जितिसकेका छन्।

एक हिसाबले म किन आशावादी छु भने उहाँहरूको प्राय: रचना इन्स्ट्रुमेन्टल छ। हाम्रो रचना नितान्त फरक छ।

काठमाण्डूको बौद्धमा हुर्केका मनोज सिंहले पश्चिमा मुलुकमा पूर्वीय सङ्गीत प्रवर्धन गर्न थालेको डेढ दशकभन्दा बढी भइसकेको छ।

"मैले उहाँहरूलाई (देवा र मिटेन) नेपालमा कार्यक्रम गरौँ भनेको छु। भविष्यमा पक्कै होला," उनले भने।

"विश्वमा जहाँ गएर बाँसुरी बजाए पनि मलाई पशुपतिनाथमा बजाउँदा जस्तो आनन्द महसुस हुँदैन।"


...ी अभियान सगरमाथाको चुचुरो पुगेर पूर्ण हुनेछ।

सगरमाथाको उचाइ पहिलो पल्ट सन् १९५० को दशकमा भारतको सक्रियतामा भएको थियो।

अहिले सगरमाथाको उचाए ८,८४८ मिटर मान्ने गरिन्छ।

भूगर्भविद्हरूचाहिँ हिमालय क्षेत्रमुनि रहेको भूगर्भमा भारतीय र युरेशियाली प्लेटको हलचल जारी रहेको र त्यसले गर्दा हिमालयको उचाइ बढिरहने हुन सक्ने ठान्दछन्।

त्यस्तो पृष्ठभूमिमा सन् १९९९ मा अमेरिकाको न्याश्नल जिओग्राफिक सोसाइटीले जीपीएसको सहयताले सगरमाथाको उचाइ ८,८५० मिटर रहेको निष्कर्ष निकालिदियो।

त्यसलाई नेपालले स्वीकार गरेन। स... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

काका फुर्दिकी शेर्पा र निमा डोमा शेर्पाले 'टू विडोज एभरेस्ट एक्सपिडिशन २०१९' नाम दिएर आरोहण गर्दैछन्।

निमाका श्रीमान्‌ले सन् २०१४ मा खुम्बु आइसफलमा आएको हिमपहिरोमा ज्यान गुमाएका थिए। फुर्दिकीका श्रीमान्‌को २०१३ मा सगरमाथामा बाटो बनाउने क्रममा ज्यान गएको थियो।

श्रीमान्‌हरू छँदै साना हिमाल आरोहण गर्ने सपना बुनेका उनीहरूलाई त्यति खेर घरगृहस्थीले कहिल्यै फुर्सद दिएन।

"तर श्रीमान् साथमा नरहेपछि उनीहरूलाई हिमाल चढ्नअघि तयारी गराएको क्षण याद आउन थाल्यो," निमाले बीबीसीसँग भनिन्।

फुर्दिकीले सुनाइन्, "हाम्रो लागि यो कामको भावनात्मक रूपमा धेरै जोडियो। श्रीमान् गुमाएका अरू महिलाहरू समेत आफूले गर्न सक्ने र आफूलाई प्रेरित गर्ने पेसामा लागून् भन्ने सन्देश हाम्रो आरोहणले दिन खोजेको हो।"


...ी, शौचालय, बत्ती र इन्टरनेटको राम्रो सुविधा नहुँदा दिन बिताउन साह्रै गाह्रो भएको १३ दिनदेखि क्वारन्टीन बसेका लालबहादुर नेपाली बताउँछन्।

भारतीय क्वारन्टीनमा ४१ दिन बसेका उनले भने, "त्यहाँ बस्दा दिन बितेको पत्तो हुँदैनथ्यो। तर यहाँ भने दिन बिताउन सकस परिरहेको छ।"

मनोबल बढाउने सल्लाह, सुझाव र परामर्श नपाइएको, हप्ता दिन हुँदा पनि स्वास्थ्य चेकजाँच नभएको कतिपयको गुनासो छ।

"क्वारन्टीनभित्रको अव्यवस्था हेर्दा उदेक लागे पनि आफ्नो, परिवार र समाजको सुरक्षाको लागि बस्न बाध्य छौँ," उनी भन्छन्।

सुर्खेतक... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

ो छ।

क्वारन्टीन बस्तीभन्दा टाढा हुनुपर्ने, एउटा कोठामा पाँच जनाभन्दा बढीलाई राख्न नहुने र कम्तीमा डेढदेखि दुई मिटरको दूरी कायम गर्नुपर्ने अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड भएको बताइन्छ।

यस्तै क्वारन्टीनमा घाम छिर्ने स्थान, पङ्खा, शुद्ध पानी, टेलिफोन सेवादेखि टिभी, इन्टरनेट र रेडियोजस्ता मनोरञ्जनका साधन अनिवार्य रूपमा हुनुपर्छ।

कम्तीमा पनि १५ जनाको लागि एउटा शौचालय, प्रवेश गर्ने र बाहिर निस्कने अलग्गै द्वार, दिनमा दुई पटक स्वास्थ्य चेकजाँच एवम् खाना र खाजा गरी दिनमा चार पटक प्रोटिनयुक्त खानेकुरा क्वारन्टीनमा हुनुपर्ने विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले बनाएको मापदण्डमा उल्लेख गरिएको डा. नवराज केसीले बताए।

उक्त मापदण्डमा हप्ता-हप्तामा क्वारन्टीन निरीक्षण गर्नुपर्ने र घर जानेहरूसँग कम्तीमा पनि १४ दिन स्व-क्वारन्टीनमा बस्नुपर्ने भनेर लिखित सम्झौता गर्नुपर्नेजस्ता कुराहरू उल्लेख भए पनि स्थानीय तहले बनाएका क्वारन्टीनमा ती कुराहरू पालना नभएको त्यहाँबाट फर्किनेहरू बताउँछन्।


...ेको छ भने उसले मृत्युअघि गरेको घोषणा ठिक हो भन्ने ठहर्‍याउन सहज हुँदैन," मैनालीले भने।

पहिले के हुन्थ्यो?

आत्महत्या दुरुत्साहनलाई कारबाहीको व्यवस्था हुनु अघि पनि नेपालमा त्यस्तै प्रकृतिका उजुरीहरू पर्ने गरेको मैनाली बताउँछन्।

तर कारबाही गर्न अन्य मुद्दाहरू लगाइने गरेको वा मुद्दा दर्ता नहुने गरेको पनि जानकारहरूको भनाइ छ।

उनले भने: "पत्रिकामा आफ्नो आपत्तिजनक तस्बिर छापिएका कारण अभिनेत्री श्रृषा कार्कीले आत्महत्या गरेपछि कलाकारहरूले मुद्दा दर्ता गराउन खोजेका थिए। तर कानुन नभएकाले मिल्दैन भनि... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

भदौ ३० गते मृत्यु भएको थियो।

शुरूमा जिल्ला अदालतले फरार प्रतिवादीका हकमा मुलतबी राखेर त्यसलाई भवितव्य मृत्यु करार गर्‍यो।

उनको मृत्यु कुटपिटबाट नभइ पेटको सङ्क्रमणबाट भएको भन्दै दोषी ठहर भएकाहरूले पुनरावेदन गरे।

सरकारका तर्फबाट भने प्रमाणको मूल्याङ्कन नगरी भवितव्य करार गरिएको भनेर पुनरावेदन पर्‍यो।

उक्त पुनरावेदनपश्चात् पुनरावेदन अदालत बुटवले आंशिक रूपमा निर्णय दिन नसकिने भनी जिल्लालाई पुन: मुद्दा जगाउन आदेश दियो।

पछि जिल्ला अदालतले मृत्युकालीन घोषणालाई पनि प्रमाण मान्दै कर्तव्य गरि ज्यान लिएको ठहर गरेको थियो।

त्यसलाई चुनौती दिँदै फेरि पुनरावेदनमा मुद्दा पुग्यो।

उक्त कागज दर्जा पुगेको व्यक्तिको रोहबरमा नभइ पियनस्तरको कर्मचारीको रोहबरमा गरिएकाले मृत्युकालीन घोषणा मान्न नसकिने दाबी पुनरावेदनमा परेको थियो।

त्यसपछि पुनरावेदन अदालतले जिल्ला अदालतको शुरूको भवितव्यमा मृत्यु भएको भन्ने फैसलालाई नै सदर गरिदियो।

त्यस विरूद्ध नेपाल सरकारले सर्वोच्चमा पुनरावेदन गर्‍यो।

सर्वोच्चले आरोपितमध्ये केहीलाई सफाइ दियो र केही आरोपितका हकमा पाँच वर्ष कैदको सजाय सुनायो।

उक्त फैसलाका लागि सर्वोच्च अदालतले मृत्युकालीन घोषणालाई एउटा मुख्य प्रमाण मानेको छ।

त्यसक्रममा सर्वोच्चले कस्तो कुरालाई मृत्युकालीन घोषणा मान्ने भन्ने पनि स्पष्ट व्यख्या गरेको थियो।

उक्त फैसलामा सर्वोच्चले मृत्युकालीन घोषणाबारे भनेका कुराहरू:

फौजदारी कानुनका जानकारहरू अहिले दर्ता भइरहेका आत्महत्या दुरुत्साहनसम्बन्धी मुद्दाहरूमा पनि कस्तो कुरालाई मृत्युकालीन घोषणा मान्ने भनेर सर्वोच्चको उक्त नजिर हेरिने बताउँछन्।


...ो सुरुको अवधिमा मानिसहरूले आफ्नो अवस्था गम्भीरतापूर्वक लिइयोस् भन्नका लागि धेरै सङ्घर्ष गर्नुपर्‍यो र वैज्ञानिकहरूलाई किन कसैमा यस्तो समस्या देखिन्छ र अरूमा देखिँदैन भन्ने कुराको जवाफ छैन।

उनीहरूले कोभिड-१९ को दीर्घकालीन असरबारे अध्ययन गरिरहेका छन् र एउटा हालै प्रकाशित अध्ययनले मध्यम मात्रै सङ्क्रमण भएको अवस्थामा पनि त्यसको ६ महिनापछि मृत्यु हुने वा गम्भीर बिरामी पर्ने जोखिम बढी रहेको देखाएको छ।

नयाँ प्रकार अझ सङ्क्रामक

कोभिडका विभिन्न हजारौँ प्रकार सक्रिय छन्।

यो अपेक्षा गर्न सकिन्छ किनभन... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

अर्थ अघिल्लो वर्षकै स्तरको सङ्क्रमण र मृत्यु हामीले व्योहोरिरहनेछौँ भन्ने होइन।

इन्फ्लुएन्जाका कारण बर्सेनि दशौँ हजारको ज्यान जाने गर्छ तर समाजको रूपमा हामीले उक्त सङ्क्रमणलाई सामना गरेर बाँच्न सिकिसक्यौँ।

कोभिड पनि त्यस्तै रोग बन्न सक्छ र बेला बेलामा समाजमा यसको प्रभाव बढी देखिन सक्छ।

आफू र अरूलाई जोगाउने उपाय

सुरुमा कोभिड-१९ को सङ्क्रमण कसरी कम गर्ने भन्नेबारे विभिन्न सरकारहरूले फरक फरक सुझाव दिएका थिए तर अहिले डब्लूएचओले सुरक्षाका लागि चाल्नुपर्ने कदमबारे प्रस्ट सन्देश प्रवाह गरिरहेको छ।

कम्तीमा एक मिटरको सामाजिक दूरी कायम गर्ने, नाक र मुख ढाक्ने गरी मास्क लगाउने र हात धुने प्रमुख सुझाव हुन्।रुघाले शरीरबाट कोरोनाभाइरसलाई यसरी गलहत्याइदिन्छ

तपाईँले आफ्नो कोठामा हावा भित्र बाहिर गर्न सजिलो हुने गरी उपयुक्त किसिमको भेन्टिलेसनहरू राख्नुपर्ने र भिडभाडयुक्त ठाउँबाट परै रहने गर्नुपर्छ।

यदि तपाईँलाई खोप प्रस्ताव गरियो भने तुरुन्तै लिनुपर्छ किनभने अनुमति पाएका खोपले गम्भीर बिरामी र मृत्युबाट उच्च तहको सुरक्षा दिने डब्लूएचओले जनाएको छ।

तर अझै पनि कोभिड-१९ का बारेमा कैयौँ प्रश्नको जवाफ आएका छैनन् र वैज्ञानिकहरूले सामुदायिक प्रतिरोधी क्षमता विकास हुन आवश्यक अवस्था सहितका सवालबारे अनुसन्धान जारी राखेका छन्।


...ोग गर्न दर्ता गरेका छन्। तर हामीलाई स्तरीय उत्पादनकर्ताले उत्पादन गरेको पीपीई सुपथ मूल्यमा चाहिन्छ जुन अहिलेसम्म दिइएको छैन।"

तर यी चिकित्सकहरूलाई अझै काममा लगाइएको छैन र सरकारी अस्पतालहरूमा अवस्था अझै त्यस्तै छ।

"सहयोगको आपत्कालीन आवश्यकता छ। हामी बिदा नलिई काम गरिरहेका छौँ र हामीसँग क्वारन्टीनमा बस्ने समय पनि छैन," सायन अस्पतालका एक चिकित्सकले भने।

चार हजार जनासम्मलाई उपचार गर्नेगरी सहरका विभिन्न भागमा अस्थायी अस्पतालहरू बनाउन थालिएको छ र कुन अस्पतालमा शय्या खाली छ भनेर जानकारी दिन एकीकृत स... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

ेखिन्छ र सहरमा आउने चराहरूको सङ्ख्या ह्वात्तै बढेको छ।

तर लकडाउनको आर्थिक यथार्थ डरलाग्दो छ।

आर्थिक घाटा करौडौँ अमेरिकी डलर बराबरको छ। अनि कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण बढिरहेको कारण तत्काल यो समय अन्त्य हुने अवस्था छैन।

"हामी नयाँ अस्पताल बनाइरहन सक्छौँ। त्यो एक दिनमै भरिन्छ। हामीले भाइरस सङ्क्रमणको स्रोत पत्ता लगाएर त्यसलाई निमिट्यान्न नपारेसम्म यो सहर महिनौँसम्म लकडाउनमा राख्नुपर्छ." सरकारी निकायसँग मिलेर जनघनत्व बढी भएको भागमा घरघर पुगेर ज्वरो परीक्षण गरिरहेको टोलीका सदस्य डा. राहुल घुले भन्छन्।

मुम्बई नगर निगमका आयुक्त इकबाल चहालका अनुसार भाइरसको सङ्क्रमण फैलिन रोक्न एउटा अभियान सुरु गरिएको छ।

"जनघनत्व बढी भएको क्षेत्रमा अहिले हामी प्रत्येक कोभिड-१९ को बिरामीको सम्पर्कमा आएका १५ जनासम्मलाई क्वारन्टीनमा राखिरहेका छौँ। हामीले अहिलेसम्म मुम्बईमा ४२ लाख जनालाई परीक्षण गरिसकेका छौँ।"

तर अर्को खतरा सँघारमै छ।

मनसुन चाँडै आउँदैछ र मनसुनसँगै औलो, टाइफाइड र अन्य सङ्क्रमणको जोखिम बढ्छ। तर वर्षाका बेला अन्य अत्यावश्यक सेवाहरू झन् असहज हुँदै जान्छन्।


...्ट भयो।

ढिस्कोबाट हेर्दा क्याम्पमा खासै चहलपल थिएन।

हामीले क्यामेरा लिएर गएका थियौँ। नापी कार्यालयका सर्भेयरले पनि नक्सा बनाउने सामानहरू लिएर गएका थिए।

लुकेर स्केच र फोटो

मैले सर्भेयरलाई भने तपाईं यो ढिस्कोमै बसेर नक्सा बनाउनुहोस्। मेरो अङ्गरक्षकलाई पनि त्यही बस्न भने।

उनलाई फोटो पनि खिच्न भने। सर्भेयरले त्यो ढिस्कोमै लुकेर स्केच बनाउन थाले र मेरो अङ्गरक्षकले फोटोहरू पनि खिचे।

अञ्चलाधीश, उनका अङ्गरक्षक र म चाहिँ क्याम्पतिर अघि बढ्यौँ।

भारतले सडक उद्घाटन गरेपछि शनिवार काठमाण्डूस्थि... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

कै भूमि हो भन्ने त स्पष्ट नै भयो।

त्यसपछि हामीले तस्बिर खिच्यौँ र बिदाबारी भएर उस्तै गरी फर्कियौँ।

खरेलले आफ्नो आत्मकथामा पनि उक्त प्रसङ्ग उल्लेख गरेका छन्

रसिद सङ्कलन

कालापानीबाट फर्केपछि हामीले केन्द्रमा प्रतिवेदन पठाउन डोटी मालपोत हुँदाका रसिदहरू पनि खोज्यौँ।

ती रसिदहरूमा कालापानीभन्दा पनि पश्चिमका गाउँहरूको समेत तिरो तिरेको रसिद भेटियो।

हामीले सर्भेयरले बनाएको स्केच, हामीले खिचेको फोटो र मालपोतबाट लिइएको रसिदहरू समेत सामेल गरेर नेपाली भूमि मिचिएको प्रतिवेदन बनाएर पठायौँ।

मैले प्रहरी प्रधान कार्यालयमा पठाएँ। अञ्चलाधीशले पनि छुट्टै प्रतिवेदन बनाएर पठाएका थिए।

त्यो प्रतिवेदनबारे के भयो भन्ने मलाई थाहा भएन। सायद कूटनीतिक तहमा कुरा भयो कि? यो प्रसङ्ग छोटकरीमा मैले मेरो आत्मकथामा पनि उल्लेख गरेको छु।

समाधानको उपाय

हामीले ३० वर्षभन्दा अघि नै कालापानीमै पुगेर स्थलगत अध्ययन गरी प्रतिवेदन पठाएका भए पनि हालसम्म यो मुद्दाको समाधान हुन सकेको छैन।

यो खासमा दुई देशले कूटनीतिक तवरबाटै समाधान गर्नुपर्ने विषय हो।

तर अहिले एउटा सरकारले पहिलेको सरकारले गरेन भन्ने अर्कोले फेरि अर्काले गरेन भन्ने गरिरहेका छन्।

त्यो जिम्मेवारीबाट पर हटेको हो नि। कमसेकम यसलाई सरकारले राष्ट्रिय हितको मुद्दा ठानेर समाधानको पहल गरे हुन्छ नि।

विज्ञहरूलाई राखेर र हाम्रा प्रमाणहरू खोजेर समाधान गर्न नसकिने त होइन नि।

हामीले त्यसबेला खोज्दा भेटिएका प्रमाणहरू अहिले पनि त भेटिएलान् तर त्यसका लागि सरकारले गम्भीर भएर काम गर्नुपर्ने देख्छु।


...्त गर्ने?

भिटामिन डी प्रचुर मात्रामा पाइने खानेकुरा

खानेकुराले पनि भिटामिन डीको वैकल्पिक स्रोतको काम गर्छ।

माछा, रातो मासु, अण्डाको पहेँलो भाग र दुग्धजन्य पदार्थबाट भिटामिन डी प्राप्त हुन्छ।

तर अधिकांश व्यक्तिहरूलाई आहाराबाट मात्रै यो प्राप्त गर्न कठिन हुन्छ।

प्राध्यापक क्याशम्यान भन्छन्, "अधिकांश भिटामिन डी बढी पाइने खानेकुराहरू जनावरबाट प्राप्त हुन्छन्। सामान्यतया भन्नुपर्दा वनस्पतिबाट भिटामिन डी प्राप्त हुँदैन। अर्थात् शाकाहारबाट पर्याप्त पोषण प्राप्त नहुन सक्छ।"

मङ्गोलियाको उदाहरण ... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

सीरीअल, ओट मील र अण्डाजस्ता खानेकुराबाट भिटामिन डी प्राप्त हुन्छ।

भिटामिन डीको अभावसम्बन्धी राष्ट्रिय तथ्याङ्कलाई हेरेर सरकारहरूले बाध्यकारी कार्यक्रम सञ्चालन ग र्ने वा खाद्यान्न उत्पादकहरूलाई आफ्ना उत्पादनहरूलाई पोषणयुक्त बनाउने जिम्मेवारी दिन सक्छ।

अहिलेको अवस्थामा क्यानडा र फिनल्यान्डजस्ता केही देश जहाँ वर्षको अधिकांश समय कम प्रभावसहितको सूर्यको प्रकाश हुन्छ त्यहाँ भिटामिन डी अभिवृद्धि गर्ने कार्यक्रम सञ्चालित छन्।

सन् २०१५ मा जर्मनीमा स्वास्थ्य अधिकारीहरूले अघि बढाएको एउटा अध्ययनले भिटामिन डीको मात्रा थपिएको पाउरोटीले ६५ वर्षभन्दा बढीको उमेर समूहका महिलाहरूमा हड्डी भाँच्चिने समस्या १० प्रतिशतभन्दा बढीले नियन्त्रण गर्छ।

त्यसले स्वास्थ्य क्षेत्रमा हुने खर्च बर्सेनि ३८ करोड डलर जोगाउने भनिएको छ।

प्राध्यापक क्याशम्यान भन्छन्, "यो अभूतपूर्व खालको खर्च कटौती हो।"


...्षण व्यापक बनाउँदै त्यसलाई पारदर्शी देखाइनु पर्ने खाँचोमा विज्ञहरूले जोड दिइरहेका छन्।

विश्वका विभिन्न देशमा प्रभावकारी मानिएका उदाहरणहरूले परीक्षणको व्यापकता र सङ्क्रमितको सम्पर्कको पहिचानलाई विशेष प्राथमिकता दिइनुपर्ने देखाएका छन्। स्वास्थ्यमन्त्रीले नयाँ सङ्क्रमितसँग सम्पर्कमा रहेका व्यक्तिहरू पत्ता लगाइने जानकारी दिएका छन्।

राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालामा अहिलेसम्म ६०० सयको हाराहारीमा मात्र नमुना परीक्षण भएका छन्। तीमध्ये चीनबाट उद्धार गरिएका मानिस र उद्धारटोलीका सदस्यबाट दुई चोटि नमुना... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

ठानिँदा राजनीतिक नेतृत्वको जिम्मेवारी थपिन सक्ने देखिन्छ।

राजनीतिक दलहरूले पनि आवश्यक परेमा आफ्ना कार्यकर्तालाई उद्धार र सहयोगका निम्ति देशले अहिलेसम्म नभोगेको सम्भावित सङ्कटलाई परास्त गर्ने राष्ट्रिय क्षमताको अभिन्न अङ्गको रूपमा स्वयंसेवक तयार गर्नुपर्ने अवस्था आउने सम्भावना अस्वीकार गर्न सकिँदैन।

जुन नेपालमा जस्तो समाजका हरेक क्षेत्रमा प्रभाव राख्ने राजनीतिक दलहरूबाट निर्वाह हुने त्यस्तो जिम्मेवारी प्रभावकारी हुन सक्ने ठानिन्छ।

यो पनि हेर्नुहोस्

कोरोनाभाइरस: राम्रो समाचार के हो भने…


...्।

सन् १९८९ मा इभाना र ट्रम्प

सन् १९९३ मा उनले अभिनेत्री मार्ला म्यापल्ससँग बिहे गरे। उनले छोरी टिफनीलाई जन्म दिइन्।

तर ट्रम्प र मार्लाको १९९३ मा सम्बन्धविच्छेद भयो।

त्यसपछि ट्रम्पले स्लोभेनियाली मोडल मेलानियासँग २००५ मा बिहे गरे। उनीहरूका एक छोरा ब्यारन विलियम ट्रम्प छन्।

आफ्नो उम्मेदवारी घोषणा गर्दा परिवारसँग डोनल्ड ट्रम्प

प्रथम पत्नीका सन्तानले ट्रम्पलाई अहिले ट्रम्प अर्गनाइजेशन सञ्चालन गर्न सघाउँछन्।

जेठी छोरी इभान्का ट्रम्पसँगै ह्वाइट हाउस गइन्।

उनका पति ज्यारेड कुश्नर र इभान्... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

आरोपको अनुसन्धानसँग त्यो निर्णयको सम्बन्ध भएको आशङ्का गरिएको छ।

त्यसपछि ट्रम्पले जो बाइडनलाई दुर्नाम गर्न एउटा देशलाई दबाव दिएको आरोप लाग्यो। डेमोक्र्याटिक पार्टीको नेतृत्वमा महाभियोग लगाउने विषयमा छानबिन भयो। अमेरिकाको इतिहासमा महाभियोग खेप्ने उनी तेस्रो राष्ट्रपति हुन्।

यो निर्वाचनको परिणामप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै ट्रम्पले असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै धाँधली भएको आरोप लगाएका छन्। तर उनले आरोप पुष्टि गर्न कुनै प्रमाण देखाएका छैनन्।

उनका पक्षधरहरूले विभिन्न राज्यमा मतगणनालाई कानुनी चुनौती दिँदै मुद्दा हालेका छन्।

शनिवार बाइडनको विजय घोषणा गरिँदा ट्रम्प गल्फ खेल्न गएका थिए। त्यही बेला जारी भएको विज्ञप्तिमा ट्रम्पले बाइडनले आफूलाई अनुचित रूपमा विजेता घोषणा गर्न लागेको र उनलाई समर्थन गर्ने सञ्चारमाध्यमले त्यसमा सघाउन खोजेको आरोप लगाए।

"उनीहरू सत्य बाहिर आओस् भन्ने चाहन्नन्," उनको वक्तव्यमा लेखिएको छ।

गणना गरिएको मत प्रमाणीकरण हुन बाँकी भएको र सार्वजनिक भएको परिणाम सञ्चारमाध्यमको प्रक्षेपणमात्र भएको सङ्केत गर्दै उनले भने, "सामान्य तथ्य के हो भने यो निर्वाचन सकिइसकेको छैन।"

अमेरिका निर्वाचन परिणामः बाइडनले खेप्नुपर्ने चुनौती 'विभाजित देश'


...।"

उनले थपे, "यदि नेपाल राजनीतिक रूपमा अस्थिर भइरह्यो र राज्य निर्माण, विकास र रोजगारी सिर्जना जस्ता क्षेत्रलाई उच्च महत्त्व दिइएन भने आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्न  यहाँको घरेलु राजनीतिमा भारत र चीन दुवै सक्रिय हुने अपेक्षा हामी गर्न सक्छौँ।"

"त्यसका स्पष्ट कारण छन्। आगामी १० देखि २० वर्षमा एशियामा सम्भवत चीनको प्रभुत्व कायम हुने देखिन्छ। सभ्यताको विरासतका साथै ठूलो जनसङ्ख्या र बढ्दो हिन्दू राष्ट्रवादी राजनीतिका कारण भारतले उक्त सम्भावनाबाट असहज महसुस गर्नेछ र अमेरिका सहितका साझेदारको सहयोगमा उ... बाँकी लेख लेख्नुहोस्:

रायको जस्तो धारणाले गलत मानसिकता झल्काउने नेपालको सत्तारूढ दल नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको अन्तर्राष्ट्रिय विभागका सदस्य विष्णु रिजाल बताउँछन्।

उनी भन्छन् "नेपालमा कसको भ्रमण हुन्छ कसको हुँदैन त्यो उहाँहरूको चासोको विषय होइन। हाम्रा दुवै छिमेकी राष्ट्रहरूसँग एउटा प्रक्रिया अनुसार हाम्रा संवादहरू चलिरहेका हुन्छन्। जस्तो भारतबाट कसलाई बोलाउने अर्को कुनै देशलाई चासोको विषय हुँदैन। चीनबाट कसलाई बोलाउने त्यो अर्को कुनै देशलाई चासोको विषय हुनुहुँदैन। त्यो हाम्रो आन्तरिक मामिलामा गलत ढङ्गले चासो देखाएको जस्तो हुन्छ।"

सन् २०१८ र सन् २०१९ मा नेपालका तत्कालीन उपप्रधान तथा रक्षामन्त्री इश्वर पोखरेलले गरेको चीन भ्रमणका क्रममा बेइजिङले नेपाली सेनालाई ३०० मिलियन युआन अर्थात करिब पाँच अर्ब रूपियाँ बराबरको सैन्य सहायता उपलब्ध गराउने घोषणा गरेको थियो।

पोखरेलले उसबेला दिएको निम्तोका आधारमा चिनियाँ रक्षामन्त्री नेपालको भ्रमणमा आउन लागेको बताइएको छ।

चिनियाँ रक्षामन्त्री राष्ट्रपति सीको भ्रमण यता नेपाल आउन लागेका सबैभन्दा वरिष्ठ अधिकारी हुन्।