युवराज खतिवडा

आगामी आर्थिक वर्षका लागि कुल १४ खर्ब ७४ अर्ब ६४ करोड रुपैयाँ विनियोजित गरिएको छ।

चालु आर्थिक वर्षका लागि सरकारले १५ खर्ब ३२ अर्ब १८ करोड रुपैयाँ बजेट ल्याएको थियो।

आगामी आर्थिक वर्षका लागि सरकारले चालुतर्फ ९ खर्ब ४८ अर्ब र पुँजीगततर्फ ३ खर्ब ५२ अर्ब ९१ करोड रुपैयाँ  विनियोजन गरेको छ। त्यस्तै वित्तीय व्यवस्थाका लागि १ खर्ब ७२ अर्ब रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ।

खतिवडाका अनुसार आगामी आर्थिक वर्षको अनुमानित खर्च बेहोर्ने स्रोतमध्ये राजस्वबाट ८ खर्ब ८९ अर्ब ६२ करोड रुपैयाँ र वैदेशिक अनुदानबाट ६० अर्ब ५२ करोड बेहोरिनेछ।

त्यस्तै वैदेशिक ऋणबाट २ खर्ब ९९ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ जुटाइने छ। आन्तरिक ऋणबाट २ खर्ब २५ अर्ब रुपैयाँ उठाउने सरकारको विश्वास छ।

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका लागि ९० अर्ब ६९ करोड छुट्याइएको उनले बताए। त्यसैगरी कोरोनाभाइरस नियन्त्रणका लागि ६ अर्ब रुपैयाँ छुट्याइएको छ।

उक्त रकम कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण नियन्त्रण तथा नियन्त्रणका लागि तत्काल आवश्यक पर्ने औषधि, उपकरण तथा उपचारका लागि छुट्याएको बताइएको छ।

स्वास्थ्य क्षेत्रमा गत वर्षको तुलनामा करिब २२ अर्ब रुपैया... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ँ बढी विनियोजन गरिएको छ। गत आर्थिक वर्षमा सरकारले उक्त क्षेत्रमा ६८ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको थियो।

त्यस्तै कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण रोकथामका लागि अग्रपङ्क्तिमा खटिएकाबाहेक अन्य कर्मचारीलाई दिइँदै आएको सबै भत्ता खारेज गरिएको छ।

अर्थमन्त्री खतिवडाले लगातार तेस्रो बजेट प्रस्तुत गरेका हुन्।

(आर्थिक वर्ष २०७६/७७ को बजेट १५ खर्ब ३२ अर्ब ९६ करोड रुपैयाँ)

१४.७४६ खर्बकुल विनियोजित रकम

७%आर्थिक वृद्धिको लक्ष्य

३.५२९ खर्बकुल पुँजीगत/विकास खर्च

९.४८९ खर्बकुल चालु/नियमित खर्च

१.७२७ खर्बवित्तीय व्यवस्थापन

८.८९६ खर्बराजस्व अनुमान


युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयले सिलवाललाई सोमवार चार वर्षका लागि नियुक्त गरेको हो।

तर राष्ट्रिय सभामा दर्ता भएको 'खेलकुदको विकास सम्वन्धमा ब्यवस्था गर्न बनेको विधेयक २०७५' हुबहु पारित भएमा उनको पदावधि स्वतः समाप्त हुनेछ।

सिलवालले बीबीसी नेपाली सेवालाई भने, "अहिले प्रस्ताव हो। ऐन बनिसकेको छैन। पारित भइहालेमा पनि त्यसलाई संशोधन गर्न सकिन्छ।"

इतिहासमा नाम राख्ने प्रतिबद्धता

वर्तमान संरचनामा परिषद्का सदस्य सचिवसँग खेलकुद हाँक्न थुप्रै कार्यकारी अधिकार हुन्छ।

तर प्रस्तावित खेलकुद विधेयकमा सदस्य सचिवको अधिकार खुम्च्याइएको छ।

विधेयक पारित भएका सिलवालको पद गुमाउने मात्रै होइन्, पुनर्नियुक्ति भएमा पनि उनको अधिकार बलियो नहुने देखिन्छ।

तर सिलवालले विधेयकका विषयमा आफू चिन्तित नरहेको बताए।

उनले भने, "ऐन के हुन्छ भनेर मैले हिसाबकिताब गरेको छैन। मेरो नियुक्ति चार वर्षको लागि हो। तर चारै महिना काम गरेपनि इतिहासमा नाम रहने गरी काम गर्नेछु।"

विधेयकमा के छ ?

युवा तथा खेलकुद मन्त्री जगतबहादुर सुनार विश्वकर्माले पेश गरेको विधेयकको दफा १३ मा सदस्य सचिव सम्बन्धी ब्यवस्था गरिएको छ।

उक्त व्यवस... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्था अनुसार परिषद्को कार्यकारी प्रमुखको रुपमा सदस्य सचिव रहनेछ। तर सदस्य सचिव नियुक्ति मन्त्रिपरिषद् वा खेलकुद मन्त्रालयले नभई तीन सदस्यीय सिफारिस समितिले गर्ने व्यवस्था गरिएको छ।

सिफारिस समितिमा मन्त्रालयको सचिव र मन्त्रालयले तोकेको सम्बन्धित क्षेत्रका दुईजना विज्ञ रहनेछन्।

दफा १३ को उपदफा ३ देखि ८ सम्म सदस्य सचिवको योग्यताबारे उल्लेख गरिएको छ।

जसअनुसार सदस्य सचिव हुन कम्तिमा स्नातक तह उतीर्ण हुनुपर्ने, खेलकुदमा १० वर्षको अनुभव बोकेको हुनुपर्ने वा खेलकुद क्षेत्रमा राष्ट्रिय पहिचान बनाएका व्यक्ति हुनुपर्नेछ।

सिफारिस समितिले सिफारिस गरेका तीनजना मध्ये एकजनालाई नेपाल सरकारले सदस्य सचिवमा नियुक्त गर्ने व्यवस्था उपदफा ५ मा राखिएको छ।

विधेयकमा सदस्य सचिवले दुई कार्यकाल भन्दा बढी काम गर्न नपाइने व्यवस्था छ।

विधेयकमा भएको अर्को चर्चामा रहेको व्यवस्था भनेको सदस्य सचिवलाई कुनै पनि बेला हटाउन सकिने प्रावधान हो।

उपदफा ७ मा 'परिषद्को निर्देशन पालना नगरेमा' , 'इमान्दारीपूर्वक जिम्मेवारी पूरा नगरेमा' वा 'कार्य सम्पादन सन्तोषजनक नरहेमा' सदस्य सचिवलाई जुनसुकै बखत पदबाट हटाउन सकिने व्यवस्था छ।

'परिवर्तन गर्न सकिन्छ'

तर नवनियुक्त सदस्य सचिव सिलवालले उक्त विधेयक बदल्न सकिने पनि स्पष्ट पारे।

उनले भने, "सांसदसँग छलफल गरौँला। सरकारसँग कुरा गरौँला। पारित भइहालेमा पनि त्यसलाई संशोधन गर्न सकिन्छ। संविधान त संशोधन गर्न सकिन्छ भने ऐन संशोधन गर्न किन नसकिएला।"

लामो समयको अभ्यासपछि बन्न लागेको नयाँ खेलकुद ऐनबारे भने राष्ट्रिय सभामा पटक पटक छलफल चलिसकेको छ।

कतिपयले ऐनका प्रावधानहरूमा समस्या उत्पन्न गराउने बुँदाहरू रहेको भन्दै परिवर्तन गरिनुपर्ने बताउँदै आएका छन्।

परिषद्की सदस्य इन्दिरा निरौलाले भनिन्, "परिषद्को गठनदेखि थुप्रै विषयमा विधेयकमा समस्या देखिएकोले परिवर्तन जरुरी छ।"

"अहिले संसद्‍मा छलफल चलिरहेको बेला त्यसमा परिवर्तन हुने मलाई विश्वास छ।"

संघीय खेलकुद परिषद् बन्ने


यूएई र अस्ट्रेलियास्थित नेपाली दूतावासका अधिकारीहरूका अनुसार उनीहरूले सङ्क्रमण भएकाहरूको नियमित स्वास्थ्यसम्बन्धी जानकारी लिइरहेका छन्।

नेपालभित्र र बाहिर गरी हालसम्म चारजना नेपाली नागरिकहरूमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिएको पुष्टि भएको छ।

गत ज्यानुअरी दोस्रो साता चीनको वुहानबाट स्वदेश फर्किएका एकजना ३१ वर्षीय नेपालीमा सङ्क्रमण भेटिएको थियो।

उनी पूर्ण स्वस्थ भएर घर फर्किसकेका छन्। त्यसयता नेपालमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखिएको छैन।

यूएईमा सङ्क्रमितको स्वास्थ्य अवस्था स्थिर

एक साताअघि यूएईको स्वास्थ्य मन्त्रालयले दुई जना नेपाली नागरिकमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखिएको जनाएको थियो।

त्यसपछि त्यहाँस्थित नेपाली दूतावासले उनीहरूसँग सम्पर्क गर्ने कोसिस गरेको नेपाली राजदूत कृष्णप्रसाद ढकालले बीबीसीलाई बताए।

उनका अनुसार त्यहाँ २१ र ३० वर्षका दुईजना नेपालीलाई सङ्क्रमण भएको जानकारी यूएईका अधिकारीहरूले दिएका छन्।

ढकालले भने, "उनीहरूलाई अबुधावीस्थित एक अस्पतालमा राखिएको छ। हामीलाई उनीहरूको नाम र उमेर जानकारी गराइएको छ। दुवैजनाको स्वास्थ्य स्थिति स्थिर रहेको छ। उपचार राम्रो छ। स्वास्थ्य स्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

थिति राम्रो छ।"

तर 'आइसोलेशन'मा राखिएका ती सङ्क्रमित व्यक्तिहरूसँग नेपाली दूतावासका अधिकारीहरूले प्रत्यक्ष सम्पर्क गर्न भने नपाएको ढकालले जानकारी दिए।

"हामीले यहाँको परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत नै जानकारी लिइरहेका छौँ र उहाँहरूले पनि हामीलाई नियमित जानकारी दिइरहनु भएको छ," उनले भने।

ढकालका अनुसार नेपालमा रहेका उनीहरूका परिवारका सादस्यसँग पनि हालसम्म दूतावासले सम्पर्क स्थापित गर्न सकेको छैन।

अस्ट्रेलियाका नेपाली भाइरसमुक्त, साथीहरू 'सेल्फ क्वारन्टीन'मा

अस्ट्रेलियास्थित नेपाली दूतावासकी एकजना अधिकारीका अनुसार त्यहाँ कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिएका एकजना नेपाली विद्यार्थी सङ्क्रमणमुक्त भएर घर फर्केका छन्।

नेपालबाट सिङ्गापुर हुँदै अस्ट्रेलिया पुगेका ती व्यक्तिमा दुई साताअघि सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो।

दूतावासकी कन्सुलर दुरपदा सापकोटाका अनुसार उनलाई तास्मानियाको होबर्टस्थित एउटा अस्पतालको आइसोलेशन वार्डमा राखिएको थियो।

अघिल्लो शुक्रवार परीक्षणबाट सङ्क्रमण पुष्टि भएपछि उनी अस्पताल भर्ना भएका थिए।

त्यसको दुई दिनपछिको परीक्षणमै उनी भाइरसमुक्त देखिएका थिए।

त्यसपछि गरिएको दोस्रो परीक्षणमा पनि उनी भाइरसमुक्त पाइएपछि गत शनिवार अस्पतालबाट घर फर्किएको बताइएको छ।

केही नेपाली 'सेल्फ आइसोलेशन'मा

उनीसँग बसोबास गर्ने अन्य केही नेपालीहरू 'सेल्फ आइसोलेशन'मा बसेको र हालसम्म कसैमा पनि सङ्क्रमण नदेखिएको सापकोटाले जानकारी दिइन्।

उनले भनिन्, "हामी उनीहरू सबैसँग पनि नियमित सम्पर्कमा छौँ। त्यहाँको नेपाली समुदायसँग पनि कुराकानी गरिहरेका छौँ। आवश्यक पर्दा दूतावासले सहयोग गर्छ।"

उनका अनुसार अस्ट्रेलियामा रहेका नेपालीहरूले कोरोनाभाइरसबारे फेसबुकमार्फत जानकारी दिने अभियान पनि चलाएका छन्।

"कोरोना भाइरस प्रश्न-उत्तर केन्द्र"मार्फत नेपालीभाषी चिकित्सकहरूले उक्त रोगबारे जानकारी दिने गरेका छन्।

'कोरियामा नेपालीलाई सङ्क्रमण देखिएको छैन'

कोरोनाभाइरसबाट निकै प्रभावित दक्षिण कोरियामा हालसम्म नेपालीहरूमा सङ्क्रमण नदेखिएको त्यहाँस्थित नेपाली दूतावासले जनाएको छ।

त्यहाँ नेपालीमा सङ्क्रमण पाइएको भन्ने खालका अफवाह फैलिरहेका बेला दूतावासले त्यस्तो जानकारी दिएको हो।

सोलस्थित कार्यवहाक नेपाली राजदूत रामसिंह थापाले भने, "नेपालीमा हालसम्म सङ्क्रमण भेटिएको छैन। हामी यहाँका अधिकारीहरूसँग नियमित सम्पर्कमा छौँ। नेपाली समुदायसँग पनि नियमित...


यूके र अस्ट्रेलियाका अनुसन्धानकर्ताहरूले राति नसुतीकन सक्रिय रहने मानिसहरूमा एक अध्ययन गरेका थिए।

उनीहरूका अनुसार सधैँ एउटै निश्चित समयमा सुत्ने गरेमा, क्याफिन नखाएमा र बिहान पर्याप्त घाममा बसेमा निद्रासम्बन्धी समस्या निराकरण गर्न सकिन्छ।

सुन्दा सामान्य लागे पनि यो शैली अनुकरण गरे यसले महत्त्वपूर्ण प्रभाव पार्न सक्ने उनीहरूको धारणा छ।

सबै मानिसको शरीरमा एउटा 'जैविक घडी' हुन्छ। त्यो सूर्योदय र सूर्यास्तसँग अनुकूल भएको हुन्छ।  त्यसैले  हामीलाई उज्यालो नभएको रातिको समयमा निद्रा लाग्ने गर्छ।

तर केही मानिसको घडी अरूको भन्दा ढिलो चल्छ।

केही मानिस बिहान सबेरै उठ्छन् र उनीहरूलाई राति जागा बस्न गाह्रो हुन्छ।

तर राति सक्रिय हुने मानिसमा यो प्रकृया उल्टो हुन्छ। उनीहरूको समस्या भनेको के हो भने आफ्नो शरीर तयार हुनुभन्दा अगाडि नै अलार्मको सहयोगमा बिहान बिउँझनुपर्छ।

सधैँ राति जागा बस्ने मानिसमा स्वास्थ्यको समस्या देखिने गरेको छ।

तपाईँ राति जागा बस्नुहुन्छ कि बिहान सबेरै उठ्न सक्नुहुन्छ?

वैज्ञानिकहरूले उल्लूजसरी रातभरि जागा बस्ने अर्थात राति निद्रा नलाग्ने चर्को समस्या भोगिरहेका २१ जना व्यक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्तिमा अध्ययन गरेका थिए। सरदर उनीहरू बिहान साढे दुई बजे मात्रै सुत्थे र बिहान १० बजेसम्म उठ्दैनथे।

उनीहरूलाई यस्तो निर्देशन दिइयो -

युनिभर्सिटी अफ बर्मिङ्घम, युनिभर्सिटी अफ सरी र मोनाश युनिभर्सिटीले गरेको विश्लेषणमा तीन हप्तापछि यो निर्देशन पालना गर्ने मानिसको जैविक घडीमा दुई घण्टाले सुधार भएको देखायो।

स्लीप मेडिसिन नामक जर्नलमा प्रकाशित शोधमा ती मानिसहरू उति नै घण्टा सुत्न सकेको उल्लेख छ।

युनिभर्सिटी अफ सरीमा प्राध्यापन गर्ने डेब्रा स्किनी भन्छीन्, "सामान्य दैनिकी बनाउँदा राति निद्रा नपर्नेहरूलाई पनि आफ्नो शरीरको घडी अनुकूल पार्न र समग्रमा आफ्नो शारीरिक र मानसिक स्वास्थ्य सुधार्न सहयोग पुग्यो।"

"निद्रा नपुग्दा र शरीरको घडी नमिल्दा धेरै शारीरिक प्रकिया अवरुद्ध हुन्छन् र त्यसो हुँदा हृदयरोग, क्यान्सर र मधुमेहको जोखिम बढ्छ।"

शरीरले प्रकाशप्रति विशेष प्रतिक्रिया देखाउँछ। तसर्थ शरीरलाई दिउँसो धेरै र राति कम प्रकाश देखाउनुपर्छ।

सुत्ने र उठ्ने समयमा एकरूपता नहुँदा पनि शरीरको जैविक घडी अलमलिन्छ।

यो अध्ययनमा प्रयोग गरिएको विधि सामान्य सुझावजस्तो लागे पनि यो पालना गर्दा शरीरको घडीलाई अनुशासित बनाउन सहयोग पुग्छ।

अनुसन्धनकर्ताहरूलाई ढिलो सुत्ने बानी परेकाहरूमा कस्तो प्रभाव पर्छ भन्ने थाहा थिएन।

युनिभर्सिटी अफ बर्मिङ्घमका डा. एन्ड्रयू ब्याग्शोका अनुसार यी सामान्य कुरा जोसुकैले गर्न सक्छन् र त्यसबाट परिवर्तन पनि हुन्छ।


यूकेमा चार हजार जनामा गरिएको एउटा अध्ययनले चर्को आवाज आउने व्यस्त सडकछेउछाउ बस्ने मानिसहरूको मुटु औसतमा कम प्रदूषण भएको क्षेत्रमा बस्नेको भन्दा ठूलो भएको पत्ता लगाएको छ।

यस अध्ययनमा समेटिएका मानिसहरू यूकेको प्रदूषणको स्तरको निर्देशिकाले तोकेभन्दा कम प्रदूषण हुने स्थानका निवासी हुन्।

अनुसन्धानकर्ताहरूले तत्काल वायुप्रदूषणको स्तर कम गर्न सरकारलाई आह्वान गरेका छन्।

लन्डनस्थित क्वीन मेरी विश्वविद्यालयका वैज्ञानिकहरूको एउटा टोलीले मुटुको समस्या नभएका मानिसहरूको स्वास्थ्यसम्बन्धी तथ्याङ्क विश्लेषण गरेका थिए।

त्यसपछि अनुसन्धानकर्ताहरूले ती मानिसहरू बस्ने स्थानको प्रदूषणको स्तरबारे पनि जाँच गरे।

प्रभाव

सो अध्ययनले उच्च प्रदूषणको स्तरको सीधा सम्बन्ध मुटुका दाहिने र देब्रे भेन्ट्रिकलको आकारसँग रहेको पत्ता लगाएको छ।

पीएम २.५ भनिने प्रदूषक तत्त्व प्रतिघनमिटर एक माइक्रोग्रामले बढ्दा तथा नाइट्रोजन डाइअक्साइड प्रतिघनमिटर १० अतिरिक्त माइक्रोग्रामले बढ्दा मुटुको आकार एक प्रतिशतले वृद्धि हुन्छ।

अध्ययनको तथ्याङ्क विश्लेषणको नेतृत्व गरेका चिकित्सक ने अङका अनुसार यो भनेको निरन्तर निष्क्रिय र... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

हेको वा उच्च रक्तचाप भएको अवस्थाको असरसँग तुलनायोग्य छ।

उनका अनुसार वायुप्रदूषणलाई समाधान गर्न सकिने जोखिम कारकको रूपमा हेरिनुपर्छ।

चिकित्सक र साधारण मानिस सबैले आफ्नो स्वस्थ मुटुका निम्ति उच्च रक्तचाप, कोलेस्ट्रोल र तौल जस्तै आफू बस्ने स्थानको सम्बन्धमा पनि सचेत हुन आवश्यक रहेको उनी बताउँछन्।

अध्ययनमा मानिसहरू बसोबास गर्ने वास्तविक स्थान समावेश गरिएको छैन। तर प्राय: मानिसहरू यूकेका प्रमुख सहरभन्दा बाहिरका रहेका थिए जहाँ पीएम २.५  को स्तर त्यहाँको तोकिएको स्तरभन्दा कमै थियो।

उक्त अध्ययनमा सहयोग गरेको ब्रिटश हार्ट फाउन्डेशनले सरकार र सार्वजनिक स्वास्थ्य निकायहरूले वायु गुणस्तर सुधार गर्न तत्काल कदम चाल्नुपर्ने सुझाव दिएको छ।

प्रदूषणबाट जोगिने पाँच उपाय

वायु प्रदूषण कम गर्न धुवाँको नियमित जाँच


यूनिसेफका अनुसार विश्वका ३७ देशका ११ करोड ७० लाख बालबालिकाले समयमा दादुराविरुद्ध खोप नपाउन सक्छन्।

एमएमआर खोप प्रयोग गर्ने दर कम रहेका युरोपका थुप्रै देशमा ठूलो स्तरमा प्रकोप फैलिएको छ।

सम्भावित घातक सङ्क्रमणको घटनामा वृद्धि देखिएपछि यूकेले दादुरामुक्त देशको हैसियत गुमाइसकेको छ।

प्रभाव

रुघाखोकी, ज्वरो र दाग गराउने यो रोगबाट एमएमआर खोप दुई पटक दिएर जोगिन सकिन्छ।

यहाँ विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार पाँच वर्ष उमेरका ९५ प्रतिशतले पहिलो खेपको खोप लगाएका छन् भने ८७.४ प्रतिशत दोस्रो खेप लिए।

दादुरा उच्च सङ्क्रामक रोग भएकोले खोप प्रयोग गर्ने दरमा सामान्य कमी आउँदा पनि त्यसको प्रभाव पर्न सक्छ।

दादुराको सक्रिय सङ्क्रमण नदेखिएका मुलुकहरूले आवश्यकताअनुसार खोप कार्यक्रमलाई तत्कालका लागि रोक्न सक्ने विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले जनाएको छ।

ठूलो स्तरमा दादुरा सङ्क्रमणको सामना गरिरहेका देशसहित २४ वटा मुलुकले कोरोनाभाइरस महामारीको कारण देखाउँदै खोप कार्यक्रम रोक्न निर्णय गरिसकेका छन्।

त्यस्ता देशमा बाङ्ग्लादेश, ब्रजिल, बोलिभिया, कम्बोडिया, चाड, चिले, कोलम्बिया, जिबुटी, द डोमिनिकन रिपब्लिक, डीआर कङ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्गो, इथियोपिया, होन्डुरस, कजाकस्तान, किर्गिजस्तान, लेबनन, माल्दिभ्स, मेक्सिको, नेपाल, नाइजिरिया, पाराग्वे, सोमालिया, दक्षिणी सुडान, युक्रेन र उज्बेकिस्तान छन्।

अवरोध

तर यूनिसेफका अनुसार अरू देशले अवरोधको सामना गर्नुपर्ने हुन सक्छ।

"यदि कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण फैलिने कुरालाई लिएर खोप कार्यक्रम रोक्ने कठिन निर्णय लिइएको हो भने हामी नेताहरूलाई खोप नलगाइएका बालबालिकाहरूको पहिचान गर्ने कार्यमा तीव्रता दिन हामी आग्रह गर्छौँ।"

"त्यसो गर्दा स्थिति सामान्य हुनासाथ उनीहरूलाई खोप दिन सकियोस्," उसले भनेको छ।

प्रवक्ता जोआना रिआले थपिन्, "नियमित खोप कार्यक्रममा उत्पन्न बाधाले बालबालिकामा घातक रोगहरू लाग्ने जोखिम बढाउनेछ, राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवामाथि देखिएका दबावलाई बढाउनेछ र दोस्रो चरणको विश्वव्यापी महामारीको जोखिम निम्त्याउन सक्छ।"

यूकेले बालबालिकाहरूलाई नियमित खोप कार्यक्रम अन्तर्गत एमएमआर खोप लगाउन भनिरहेको

पब्लिक हेल्थ इङ्ग्ल्यान्डस्थित खोप कार्यक्रमका प्रमुख डा. मेरी र्‍याम्से भन्छिन्, "गम्भीर र कतिपय सन्दर्भमा प्राणघातक रोगहरूको नियन्त्रणमा राष्ट्रिय खोप कार्यक्रम निकै सफल देखिएको छ।"

"यी सङ्क्रमणहरूलाई फैलिनबाट रोक्नका निम्ति यस समयमा खोपहरूको प्रयोगलाई निरन्तरता दिनुपर्ने हुन्छ।"


यूरोपेली संघ- ईयूले उसका सबै सदस्यहरूका तर्फबाट एउटा संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्दै सम्झौताबाट बाहिरिएको अमेरिकाले झैं तेहरानमाथि उसले पुनः प्रतिबन्धहरू नलगाउने उल्लेख गरेको छ।

चीन तथा रुसले पनि सो सम्झौतामाथि समर्थन कायमै राख्ने जनाएका छन्।

जर्मन चान्सलर एंगेला मर्केलले अमेरिकी निर्णयप्रति दु:ख लागेको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेकी छन्।

‘पारमाणविक सम्झौताबाट पछि हटे पश्चात्ताप’

इरान परमाणु सम्झौताप्रति प्रतिबद्ध छौँ: फ्रान्स

मनशाय

रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनका प्रवक्ताले सोही किसिमको चिन्ता व्यक्त गरे।

ब्रिटिश विदेशमन्त्री बोरिस जन्सनले सो सम्झौताबाट पछि हट्ने ब्रिटेनको कुनै मनशाय नभएको तर अमेरिकाले आफ्ना आगामी कदमहरूबारे स्पष्ट पार्नु पर्ने जनाएका छन्।

सो सम्झौता कायमै रहेको फ्रान्सका विदेशमन्त्री जाँ यिभ ल द्रियाँको धारणा छ।

उनका अनुसार कुनै न कुनै रूपमा सो सम्झौतालाई निरन्तरता दिनेबारे छलफल गर्न आउँदो सोमबार ब्रिटिश, जर्मन तथा इरानी समकक्षीहरूले भेट गर्नेछन्।

जर्मनी अनि पाँच संयुक्त राष्ट्रसंघीय सुरक्षा परिषद्का स्थायी सदस्यहरू अमेरिका, ब्रिटेन, फ्रान्स, चीन र रुसले सन् २०१... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

५ मा इरानसँग सो सम्झौता गरेका थिए।

परित्याग

संयुक्त राष्ट्रसंघीय आणविक ऊर्जा निगरानीसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय संगठन (आइएईए) ले तेहरानले जनाएका प्रतिबद्धतालाई प्रमाणित गर्न महत्त्वपूर्ण रूपमा उसले सघाएको भन्दै इरानसँग गरिएको परमाणु सम्झौताको बचाउ गरेको छ।

इरानले आफ्नो तर्फबाट सम्झौताको पूर्ण पालना गरिरहेको पनि आइएईएले पुनः पुष्टि गरेको छ।

तर आफ्ना पूर्ववर्ती बराक ओबामाको कार्यकालमा हस्ताक्षर गरिएको सो हस्ताक्षर पूर्णरूपमा त्रुटिपूर्ण भएको तर्क प्रस्तुत गर्दै सम्झौताबाट पछि हट्ने तथा प्रतिबन्धहरू पुनः लागू गर्ने अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले बताएका थिए।

परमाणु सम्झौताबाट अमेरिका अलग भएपछि पनि उनको देशसँग व्यापारिक सम्बन्ध जारी नै रहने भनेर यूरोपेली हस्ताक्षरकर्ताहरूले प्रत्याभूत गराउन नसके इरानले सो सम्झौता परित्याग गर्ने त्यहाँका सर्वोच्च नेता आयोतल्लाह अलि खामेनीले बताए।

सामाजिक संजालको वेबसाईट ट्वीटरमा एउटा सन्देश राख्दै खामेनीले अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पलाई सिधै सम्बोधन गर्दै 'ट्रम्प, तिमीले गल्ती गर्‍यौ' भनेका छन्।

'इरान सम्झौताको पक्षमा उभिन्छौं'

समर्थन

यूरोप अमेरिकामाथि निर्भर भएको र त्यसैले उसले स्वतन्त्र निर्णयहरू आत्मसात गर्न नसक्ने पनि इरानको रिभोलुस्नरी गार्डका कमाण्डर खामेनीले जनाएका छन्।

इरानी सांसदहरूले अमेरिका-विरोधी नारा लगाएका थिए र परमाणु सम्झौताको एक प्रति जलाएका थिए।

इरान-विरोधी भनिने देशहरू साउदी अरेबिया तथा इजरेलले भने सम्झौता त्याग्ने ट्रम्पको निर्णयमा समर्थन जनाएका छन्।


यो अध्ययनले उमेरले संख्या मात्रै जनाउने सुझाव दिएको छ

वैज्ञानिकहरूको अन्तर्राष्ट्रिय टोलीले गरेको एउटा बृहत् अध्ययनको यो निष्कर्ष ल्यान्सेट भन्ने जर्नलमा प्रकाशित भएको छ।

अनुसन्धानकर्ताहरूले १ सय ९५ देशका स्वास्थ्यसम्बन्धी तथ्याङ्क विश्लेषण गरेका थिए। उनीहरूका अनुसार औसतमा उमेर सम्बन्धी चिन्ताहरू ६५ वर्ष पुगेपछि अत्यधिक रुपमा देखिन थाल्छ।

कान नसुन्ने, हृदयघात हुने, बिरामी भइरहने र मस्तिष्कसम्बन्धी रोग जस्ता स्वास्थ्य समस्याहरू तपाईँ कहाँ बस्नुहुन्छ भन्ने आधारमा विभिन्न उमेरमा देखिने उनीहरूले पत्ता लगाएका छन्।

र, उमेर बढ्दै जाँदा विस्तारै बुढो हुने र छिट्टै बुढो हुनेबीचको फरक तीन दशक वा त्यो भन्दा बढी हुनसक्छ।

उक्त अध्ययनले धेरै उमेर भन्दा पनि तन्दुरुस्तीको दृष्टिकोणबाट पनि बुढो हुने विषयलाई हेरेको छ। बुढो भएसँगै उमेर सम्बन्धी रोगहरू बढ्दै जाने विषयलाई ध्यानमा राखेर अध्ययन गरिएको छ।

अध्ययन प्रतिवेदनकी प्रमुख लेखिका डा. एन्जेला वाइ चाङ भन्छिन्, "त्यो उमेरसँग जोडिएका स्वास्थ्य समस्या र जनसंख्याको अनुभवको आधारमा वृद्ध उमेरको समय बढ्दै जानु अवसर बन्न पनि सक्छ अथवा समग्र जनसंख्य... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ाको कल्याणकारी कामका लागि खतरा बन्न पनि सक्छ भन्ने देखाएको छ।"

अनुसन्धानकर्ताहरूले ९२ वटा रोगहरू पहिचान गरेका छन् जसले शारीरिक स्वास्थ्य र मानसिक कौशलमा अपरिवर्तनीय क्षय ल्याउँछ।

सबैभन्दा प्रबल चाहिँ क्यान्सर र मुटुसम्बन्धी रोगहरू हुन्।

यो गणना सामाजिक-जनसांख्यिकीय सूचकाङ्क(एसडीआई) का आधारमा गरिएको छ जुन हरेक देशको विकास नाप्न प्रयोग गर्ने गरिएको छ।

यो औसत आम्दानी, शैक्षिक उपलब्धि र कुल प्रजनन दर जस्ता कुरामा आधारित छ।

कम सामाजिक-सांख्यिकीय सूचकाङ्क भएका विकासशील देशमा मानिसको औसत आयु कम हुन्छ तर त्यहाँ पनि वृद्धावस्था हुन्छ- बरु त्यहाँ बुढ्यौली छिटै शुरु हुन्छ। ।

तपाईँको देश कहाँ पर्छ?

यो विश्लेषणले विश्वभरका बयस्क मानिसहरूको स्वास्थ्य समस्या मध्ये उमेर सम्बन्धी विमार आधा भन्दा बढी रहेको देखाउँछ।

चाङ थप्छिन्, "उमेर सम्बन्धी स्वास्थ्य समस्याहरूले छिट्टै अवकास लिनुपर्ने अवस्था, काम गर्न सक्ने मानिसहरूको संख्या न्यून र स्वास्थ्य सम्बन्धी खर्च धेरै हुने हुन सक्छ।

स्वास्थ्य प्रणालीको दायित्व लिने सरकारी अधिकारी र अन्य सरोकारवालाहरूले कहिलेदेखि मानिसहरूले बुढ्यौलीका कारण पीडित हुन थाल्छन् भन्ने ख्याल गर्न आवश्यक छ।"

वैज्ञानिकहरूले बुढ्यौलीका लक्षणहरू उत्पन्न हुन ढिला गर्ने तथ्यहरू पत्ता लगाउनेमा केन्द्रित हुन थालेका छन्।

ती शारीरिक गतिविधि, ध्रुमपान त्याग देखि स्वास्थ्य सेवा प्रणालीको राम्रो व्यवस्थापन पनि हो।

यस्ता विषयबस्तुको बुझाइले वृद्ध बन्दै जाने जनसंख्याले दिने समस्या समाधानमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।


यो अहिलेसम्मको सर्वाधिक दैनिक वृद्धि हो।

यो वृद्धिसँगै बिहीवार अपराह्णसम्म देशभरि पुष्टि भएका सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या ७,८४८ पुगेको मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले बताएका छन्।

तीमध्ये १,१८६ जना निको भएका र २२ जनाको मृत्यु भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

मन्त्रालयले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिएका एक पुरुषको मृत्यु भएको र मृत्यु भएकी अर्की एक महिलामा पनि सङ्क्रमण देखिएको बताएको छ।

सरकारले बुधवार एकै दिन सर्वाधिक ५८६ जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको  बताएको थियो। मङ्गलवार पुष्टि भएको सङ्क्रमितको सङ्ख्या ३८० थियो।

अहिले फेला परेका सङ्क्रमित व्यक्तिहरू विभिन्न जिल्लाका हुन्।

को हुन् मृतक?

बिहीवार मन्त्रालयले पुष्टि गरेका दुई मृतकमध्ये एक महिला र एक पुरुष छन्। उनीहरू कैलालीका हुन्।

तीमध्ये ४६ वर्षीय पुरुषलाई जेठ ३१ गते नै सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो।

अस्पतालमा भर्ना भएका ती व्यक्तिको असार ३ गते बेलुका मृत्यु भएको डा. गौतमले बताए।

त्यसैगरी जेठ ३१ गते टाउकोमा चोट लागी अस्पताल भर्ना भएकी ४३ वर्षीया महिलाको शल्यक्रिया गर्नुअघि असार २ गते परीक्षण गर्न नमुना सङ्कलन गरिएको थियो। ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

तर उनको निधन भएपछि आएको परीक्षणमा उनमा पनि कोरोनाभाइरस देखिएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

के छ अरू तथ्याङ्क?

मनाङमा पनि सङ्क्रमित भेटिएपछि ७७ मध्ये ७४ जिल्लामा कोभिड-१९ पुगेको पुष्टि भएको छ।

मन्त्रालयका अनुसार विगत २४ घण्टामा ५,७४६ वटा नमुनाको पीसीआर विधिबाट परीक्षण गरिएको थियो।

असार ४ गते बुधवार अपराह्ण ४:३० बजेसम्मको तथ्याङ्क

७,८४८कुल सङ्क्रमण

७४प्रभावित जिल्ला

विगत २४ घण्टामा  पीसीआर परीक्षण  ५,७४६

चिकित्सकीय निगरानीमा अलग्गै६,६४०

देशभरि क्वारन्टीनमा१,१६,२१५

अहिलेसम्म निको१,१८६

यससँगै कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि गर्न प्रयोग हुने उक्त परीक्षणको सङ्ख्या १,५५,५१८ पुगेको छ।

क्वारन्टीनमा भएका मानिसको परीक्षणमा तीव्रता दिइएकाले सङ्क्रमितको सङ्ख्या बढेको सरकारी अधिकारीहरूको भनाइ छ।

अहिले देशभरि १,१६,२०० भन्दा बढी व्यक्ति क्वारन्टीनमा छन्। तीमध्ये अधिकांश भारतबाट फर्किएका हुन्।

सरकारको तथ्याङ्कअनुसार सुदूरपश्चिम प्रदेश, प्रदेश नं ५, कर्णाली प्रदेश र प्रदेश नं २ मा सर्वाधिक सङ्ख्यामा मानिसहरू क्वारन्टीनमा छन्।

अहिले प्रदेश नं २ र ५ मा सर्वाधिक सङ्ख्यामा कोभिड-१९ भएका व्यक्ति भेटिएका छन्।

तराईका जिल्लामा कोभिड-१९ तेस्रो चरण पुगेको  अर्थात् सङ्क्रमण स्थानीय स्तरमा फैलिएको तथ्याङ्कले  देखाएको विशेषज्ञ डा. प्रभात अधिकारीले मन्त्रालयको नियमित प्रेस ब्रीफिङमा बताए।

"काठमाण्डू उपत्यका र अन्य पहाडी क्षेत्रमा सङ्क्रमण पहिलो चरणबाट दोस्रो चरणमा गएको देखिन्छ," उनले भने।

को हुन् सङ्क्रमित?

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका अनुसार सङ्क्रमितहरू विभिन्न उमेर समूहका छन्। तर तीमध्ये पुरुष र युवाको सङ्ख्या अधिक छ।

काठमाण्डू उपत्यकाका तीन जिल्लामा थप छ जनामा सङ्क्रमण देखिएको छ।

अर्घाखाँची, दैलेख र डडेलधुरामा धेरै सङ्क्रमित फेला परेका हुन्। हिमाली जिल्ला मनाङमा पनि एक जनामा सङ्क्रमण देखा परेको छ।

कोरोना भाइरस उपचार: चिकित्सकको सिफारिसबिना डेक्सामेथासोन प्रयोग नगर्न चेतावनी


यो जडीबुटीको चक्की वेबसाइट र पसलहरूमा कोभिड-१९ मा सहयोगी हुने भनेर प्रचारित छ

राजधानी लण्डनका एशियाली मूलका मानिसहरूको बसोबास भएका क्षेत्रमा कोरोनिल भनिने भारतबाट आयात गरिएको जडीबुटीले बनेको औषधी बिक्री भइरहेको पाइएको छ।

उत्पादक पतञ्जली आयुर्वेदले कोरोनिलले 'श्वास प्रश्वास सम्बन्धी' रोग लाग्नबाट बचाउने दाबी गर्छ।

बीबीसीले प्रयोगशालामा परीक्षण गर्दा ती चक्कीले कोरोनाभाइरसबाट नजोगाउने देखाएको छ।

बर्मिङ्घम विश्वविद्यालयले बीबीसीका लागि गरिदिएको परीक्षणमा उक्त चक्की बनस्पतिजन्य बस्तुहरूबाट बनेको पाइएको छ। तर त्यसले कोभिड-१९ बाट जोगाउँछ भन्ने छैन।

भाइरोलोजिस्ट डा. मैत्रेयी शिवकुमारले भने, "रोग प्रतिरोधी शक्ति बढाउने भन्ने कुराले कोरोनाभाइरस उपचारमा कुनै अर्थ राख्दैन।"

"हाम्रो रोग प्रतिरोधी शक्तिले कसरी भाइरससँग लड्छ भन्नेबारे धेरै सुक्ष्म विषयहरू छन्। प्रतिरोधी शक्ति बढाउँदा त्यसले कसरी सहयोग गर्छ हामीलाई थाहा छैन। कोरोनिलले रोग प्रतिरोधी शक्तिलाई के गर्छ भन्ने पनि स्पष्ट छैन।"

यूकेको विज्ञापन नीतिले कोभिड-१९ का लागि रोग प्रतिरोधी भन्ने किसिमको दाबी गर्न दिँदैन।             ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

वेम्ब्लीस्थित एक पसलले कोरोनिललाई 'कोभिड-१९ विरुद्ध रोग प्रतिरोधी' औषधी भनेर पसलमा र उसको वेबसाइटमा पनि विज्ञापन गरेको छ।

बीबीसी पुगेका कम्तीमा अरू चारवटा पसलले पनि कोभिड- १९ को उपचार गर्छ भन्दै कोरोनिल बिक्री गरेको पाइएको छ।

एक उपभोक्ताले बीबीसीसँग भने, "म ७८ वर्ष पुगिसकेँ, त्यसैले यो औषधी खाने गरेको छु। म बाहिर सामान किन्न जाँदा जो सुकैबाट कोरोनाभाइरस सङ्क्रमित बन्न सक्छु, त्यसैले आफूलाई जोगाउन मैले यो औषधी खाने गरेको हुँ।"

'कोभिड सञ्चो बनाउँछ'

'एड्भरटाइजिङ स्ट्यान्डर्डस् अथोरिटी' (एएसए) का अनुसार यूकेमा कुनै पनि कुराले प्रतिरोधी शक्ति बढाउँछ भन्ने आधिकारिक भनाइ अहिलेसम्म आएको छैन।

बाबा रामदेव र आचार्य बालकृष्ण पतञ्जली आयूर्वेद भारतको अरबौँ रुपियाँ बराबरको स्वास्थ्यसुरक्षा सम्बन्धी ब्र्यान्ड बनेको छ

कोरोनाभाइरसका लक्षण रोक्न उपचार गर्ने भन्नेबारे दाबी नियामक निकाय 'मेडिसिन्स तथा हेल्थकेयर प्रोडक्टस रेगुलेटरी एजेन्सी (एमएचआए)'ले नदिएसम्म गर्न सकिन्न।

एमएचआएले कोरोनिल प्रयोगको अनुमति दिएको छैन। त्यसका एक अधिकारीले भने, "यूकेको बजारमा त्यस्तो अनुमति नपाएको औषधी बिक्री भएको छ भने कारबाही गरिनेछ।"

पतञ्जली आयुर्वेदका संस्थापक बाबा रामदेवले कोरोनिलले कोभिड-१९ का बिरामी सञ्चो पारेको दाबी गत जुन महिनामा गरेका थिए।

उनले भनेका थिए, हाम्रो औषधीले  तीनदिनमा ६९% बिरामीलाईकोरोनाभाइरस नेगेटिभ बनाइदिन्छ र सात दिनमा १००% लाई सञ्चो बनाइदिन्छ।

भारत सरकारले कोरोनिललाई पतञ्जली आयुर्वेदले प्रतिरोधी शक्तिवर्धकका रूपमा बिक्री गर्न सक्ने तर सञ्चो बनाउने औषधीको रूपमा गर्न नसक्ने बताएको थियो।

पतञ्जली आयुर्वेदले पनि अहिले कोरोनिलले कोभिड-१९ निको पार्छ भन्ने दाबी फिर्ता लिइसकेको छ।


यो जोडीको मृत्यु एकै समयमा भएको विश्वास गरिन्छ

सन् २०१६ मा भारत र दक्षिण कोरियाका पुरातत्त्वविद् र वैज्ञानिकहरूले यी दुर्लभ अस्थिपञ्जर फेला पारेका थिए। अस्थिपञ्जर भेटिएको स्थान अहिले उत्तर भारतीय राज्य हरियाणाको राखीगढी गाउँमा पर्छ।

ती महिला र पुरुषको समयक्रम र मृत्युको सम्भावित कारणबारे दुई वर्षसम्म अध्ययन गरियो। वैज्ञानिकहरूले गरेको अनुसन्धान अहिले एउटा अन्तर्राष्ट्रिय जर्नलमा प्रकाशित भएको छ।

अनुसन्धान टोलीको नेतृत्व गरेका पुरातत्त्वविद् वसन्त शिन्देका अनुसार ती महिला र पुरुष निकै घनिष्ठ तरिकाले एकअर्कातिर फर्किएका थिए र उनीहरू दम्पती भएको अनुमान गरिएको छ।

उनी भन्छन्, "उनीहरू एकै समयमा मरेको जस्तो देखिन्छ। तर उनीहरूको मृत्यु कसरी भयो भन्ने चाहिँ रहस्य नै छ।"

उनीहरूलाई आधा मिटर गहिरो बलौटे खाल्डोमा गाडिएको थियो।

मृत्यु हुँदा पुरुषको उमेर झन्डै ३८ वर्ष र महिलाको झन्डै ३५ वर्ष थियो। उनीहरू अग्लो कदकाँठीका थिए। पुरुषको उचाइ ५.८ फिट र महिलाको ५.६ फिट थियो।

हड्डी र खप्परको परीक्षण गर्दा चोटपटक र रोग नदेखिएकाले सम्भवत: उनीहरू मृत्युको समयमा स्वस्थ नै थिए।

राखीगढीमा ४० वटा चिहानको उ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

त्खनन गरिएको छ

यो फरक खालको 'संयुक्त चिहान' सो समयमा चलेको अन्तिम संस्कार गर्ने विशेष शैली अनुसारको भने नभएको पुरातत्त्वविद्हरूको भनाइ छ।

ती महिला र पुरुषको मृत्यु एकै समयमा भएकाले तिनलाई एउटै चिहानमा गाडिएको हुनसक्ने विश्वास उनीहरू गर्छन्।

अन्यत्र भेटिएका प्राचीन चिहान

प्राचीन संयुक्त चिहानहरूले सधैँ जिज्ञासा सिर्जना गर्छन्।

इटलीस्थित एउटा नियोलिथिक अर्थात् पछिल्लो ढुङ्गेयुगको चिहानमा पुरातत्त्वविद्हरूले अँगालो हालेको अवस्थामा महिला र पुरुषको अवशेष फेला पारे।

रुसमा भेटिएको अर्को संयुक्त चिहानमा हात समातेर एकअर्कातिर फर्किएको अवस्थामा महिला र पुरुष देखिन्छन्।

ग्रीसमा भेटिएको झन्डै छ हजार वर्ष पुरानो कङ्कालमा महिला र पुरुषका हात र खुटा बेरिएका छन्।

राखीगढीको चिहानको विशेषता

पुरातत्त्वविद्हरूले राखीगढीको चिहानमा भेटेका केही माटोका भाँडा र पत्थरका गहनाबाहेक अरू वस्तुहरू तत्कालीन हडप्पाका अन्य समाधिस्थलमा जस्तै सामान्य मानिन्छन्।

२,५०० वर्ष पुरानो कङ्काल

'अर्ली इन्डिअन्स: द स्टोरी अफ आवर एन्सेस्टर्स एन्ड व्हेयर ह्वी केम फ्रम'  नामक पुस्तकका लेखक टोनी जोसेफ भन्छन्, "हडप्पाका चिहानहरूको विशेषता भनेको तिनको सरलता हो। पश्चिम एशियाका राजाको जस्ता उनीहरू भव्य चिहान बनाउँदैनथे।"

प्राचीन मेसोपोटेमियामा राजाहरूलाई चिहानमा बहुमूल्य गहना र अन्य सामग्रीसहित गाडिन्थ्यो। चाखलाग्दो कुरा के भने सम्भवत: हडप्पाबाट निर्यात गरिएका इन्द्रगोप (कार्लनिल्यन), राजावर्त (लापिस लाज्युलाई) र टर्कोइज जस्ता बहुमूल्य पत्थरबाट बनेका गहनाहरू मेसोपोटेमियाका चिहानमा भेटिएका छन्।

यो पनि पढ्नुहोस्

हडप्पाका नगरमा भेटिएका चिहानहरूमा भाँडाकुँडा, खाद्यपदार्थ र केही गहना हुन्थे। त्यहाँका मानिसहरू सम्भवत: मृत्युपछि पनि जीवन हुन्छ भनेर विश्वास गर्थे र ती सामग्रीहरू चिहानमा चढाइएका थिए।

जोसेफका अनुसार त्यसरी चढाइएका धेरै भाँडाकुडामा परिकारका चित्रहरू हुन्थे। "तर त्यहाँ राजसी अन्तिम संस्कारको सङ्केत केही कुरा पनि हुँदैथ्यो।"

चिहानमा भेटिएको त्यो रहस्यमय जोडी दशौँ हजार मानिसहरू बस्ने गरेको र १२०० एकड अर्थात् झन्डै ९६०० रोपनी क्षेत्रमा फैलिएको एउटा बस्तीका बासिन्दा थिए।

अरू प्राचीन चिहानहरू

भारत र पाकिस्तानमा गरेर प्राचीन हडप्पाका झन्डै दुई हजारवटा पुरातात्त्विक स्थान भेटिएका छन्।

तीमध्ये राखीगढी पाकिस्तानमा रहेको मोहन्जो दडोभन्दा पनि...


यो पेशामा संलग्न महिलाबारे यकिन तथ्याङ्क नभए पनि राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणले ५० हजार डकर्मी र सिकर्मीलार्इ तालिम दिँदा करिब २० प्रतिशत महिला पनि सहभागी भएको जनाएको छ।

यो पेशामा दैनिक राम्रो कमाइ हुने गरेकोले पनि महिलाहरूको संलग्नता बढ्न थालेको बताइन्छ।

घरको तला पुर्न तयार गदै गरेकी सीता रार्इले धरानमा डकर्मी काम गर्न थालेको २४ वर्ष भयो।

भारतीय ऋण, अनुदान कसरी खर्च हुँदैछ?

मजदुरी

विभिन्न प्रकारका निर्माण कार्यमा महिलाहरू मजदुरीमा संलग्न छन्।

तीमध्ये डकर्मी महिलाको संख्या कम भए पनि सहभागिता बढ्दै गएको रार्इ बताउँछिन्।

सिमेन्ट बोक्ने र मुछ्ने काम गर्दा-गदै कतिपय महिलाहरूले डकर्मी काम सिकेको बताए।

पुनर्निर्माण: नेतृत्व परिवर्तनप्रति चिन्ता र चासो

उनीहरूले दैनिक आठ घण्टा काम गर्दा ९ सय ५० देखि एक हजार रुपैयाँ कमाउने गरेको धरान १६ की गौरी तामाङले बताइन्।

उनले भनिन्, "आँटको कुरा पनि हो। गर्छु भनेपछि गरिँदोरहेछ। महिला हुँदैमा किन पछि पर्नु?"

अधिकांश पुरूष डकर्मी मात्रै देखिने भएकाले काम गर्ने स्थलमा डकर्मी महिलाहरूको काम हेर्न कतिपय मानिसहरू आउने गरेको सीता रार्इले बताइन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्।

आयआर्जन

राईले भनिन्, "जहाँ काम गर्न जाँदा पनि मान्छेहरू हेर्न आइपुग्छन्। महिला पनि मिस्त्री हुँदारहेछन् भन्छन्।"

राष्ट्रिय पुर्ननिर्माण प्राधिकरणले भूकम्पबाट ध्वस्त भएको घरहरूको निर्माणका लागि गत वर्ष ५० हजार डकर्मी र सिकर्मीलार्इ तालिम दिएको थियो।

त्यसमध्ये २० प्रतिशत जति महिलाले पनि तालिम लिएको प्राधिकरणका प्रवक्ता यमलाल भुसालले बताए।

उनले भने, "डकर्मी तालिमका लागि छनोट गर्दा उपलब्ध भएसम्म धेरै महिलालाई समावेश गराउने हाम्रो नीति छ। तालिम लिएका धेरै महिलाहरू काममा संलग्न रहेको अवस्था छ।"

घरको गर्जो टार्न र छोराछोरीको अध्ययनका लागि आयआर्जनको बाटोमा बिस्तारै महिलाहरुको सहभागिता बढेको देखिन्छ।

यसले महिलाहरूमाथि हुने विभिन्न किसिमका घरेलु हिंसा र विभेद कम गर्न भूमिका खेल्ने महिला अधिकारकर्मीहरूको ठम्याइ छ।


यो भाइरस अन्यत्र कहाँकहाँ पुग्ने हो र त्यसबाट कति मानिस बिरामी पर्ने हुन् भनेर विज्ञहरू चिन्तित छन्।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले कोरोनाभाइरसका कारण सङ्कट उत्पन्न भएको बताएको छ। तर अहिलेसम्म "विश्वव्यापी महामारी" फैलिएको घोषणा भने गरिएको छैन।

तर उक्त भाइरसका कारण नयाँ विश्वव्यापी महामारी फैलिन सक्ने सम्भावनालाई दृष्टिगत गर्दै अधिकारीहरू त्यो परिस्थितिसँग सङ्घर्ष गर्ने तयारी गर्दैछन्।

के हो विश्वव्यापी महामारी?

महामारीका रूपमा विश्वभरि फैलिने रोगलाई अङ्ग्रेजीमा प्यान्डेमिक भनिन्छ।

एकैचोटि विश्वभरि फैलिएर धेरै मानिसलाई जोखिममा पार्ने सरुवा रोगलाई जनाउन यो पदावली प्रयोग गरिन्छ।

सन् २००९ मा फैलिएको स्वाइन फ्लू विश्वव्यापी महामारी बनेर फैलिएको थियो।

विज्ञहरूका अनुसार उक्त सरुवा रोगका कारण हजारौँ मानिसको मृत्यु भयो।

यदि भाइरस नयाँ छ, मानिसहरूलाई सङ्क्रमित गर्न सक्छ र मानिसबाट मानिसमा सजिलै सर्न सक्छ भने त्यो विश्वव्यापी महामारी बनेर फैलिन सक्छ।

कोरोनाभाइरससँग यी सबै विशेषता छन्।

सङ्क्रमण हुन नदिन वा भइसकेपछि उपचारका लागि अहिलेसम्म कुनै खोप नभएकाले यो भाइरसको विस्तार रोक्नु महत्त्वपू... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

र्ण देखिएको छ।

विश्वव्यापी महामारी कहिले घोषणा हुन्छ?

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको व्याख्या हेर्दा कोरोनाभाइरस विश्वव्यापी महामारी बन्ने चरणनजिकै पुगेको छ।

यो मानिसबाट मानिसमा सरिरहेको छ र चीनका छिमेकी देश तथा अन्यत्र पनि फैलिएको पाइएको छ।

यदि विश्वका विभिन्न स्थानमा दीर्घकालीन रूपमा समुदायहरूमा यो भाइरसको प्रकोप देखिन थाल्यो भने त्यो विश्वव्यापी महामारी हुन्छ।

त्यस्तो सम्भावना कति छ?

यो रोग कति गम्भीर हुन सक्छ र कहाँसम्म फैलिन सक्छ त्यो अझै अस्पष्ट छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका महानिर्देशक डा. टेड्रोस एड्हानोम गहब्रहयससका अनुसार यो भाइरस चीनबाहिर न्यून सङ्ख्यामा र कम गतिमा फैलिएको छ।

अहिलेसम्म चीनमा ३७,००० भन्दा बढी मानिसमा कोरोनोभाइरस सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ भने यसबाट मृत्यु हुने मानिसको सङ्ख्या ९०० नाघेको छ।

चीनबाहिर अहिलेसम्म फिलिपिन्समा एक र हङ्‌कङमा एक जनाको मृत्यु भएको छ।

वुहानमा पहिला पुष्टि भएका ४२५ सङ्क्रमणमा आधारित

५९ वर्षसङ्क्रमित व्यक्तिको औसत उमेर

८९%सङ्क्रमण भएको कम्तीमा पाँच दिनसम्म अस्पताल भर्ना भएनन्

५६%सङ्क्रमित व्यक्ति पुरुष

५५%नयाँ वर्षअघि भएका सङ्क्रमणको समुद्री खाद्यपदार्थसँग सम्बन्ध

गत साता विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको कार्यकारी समितिको बैठकमा बोल्दै डा. गहब्रहयससले सङ्क्रमणको केन्द्रबिन्दु र मूलमा लगानी गरिए यो भाइरसलाई अन्य देशतिर फैलिनबाट रोक्न सकिने तर्क गरेका थिए।

प्रत्येक महामारी फरक हुन्छ। अनि भाइरस फैलिन नथालेसम्म यसबाट कस्तो असर पुग्न सक्छ भन्ने अनुमान गर्न असम्भव हुन्छ।

सार्सजस्ता केही समयअघि फैलिएका अन्य रोगभन्दा कोरोनाभाइरस कम घातक हुन सक्ने विज्ञहरूको धारणा छ।

कोरोनाभाइरस चीनबाहिर पनि मानिसबाट मानिसमा सरेको देखिएपछि तथा कमजोर स्वास्थ्य सेवा प्रणाली भएका देशमा यो भाइरस फैलियो भने के होला भन्ने चिन्ताका कारण विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले अहिलेको परिस्थितिलाई "पब्लिक हेल्थ इमेर्जन्सी अफ इन्टर्न्याश्नल कन्सर्न" (अन्तर्राष्ट्रिय चिन्ताको जनस्वास्थ्य सङ्कटकाल) घोषणा गरेको हो।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार सबै देशले यो भाइरसको सङ्क्रमण हुन नदिन तथा त्यसलाई फैलिन नदिन कदम चाल्नुपर्ने भए पनि अन्तर्राष्ट्रिय यात्रा र व्यापारमा अवरोध गर्नुपर्ने कुनै कारण छैन।

कोरोनाभाइरसको खोप बनाउन अहोरात्र काम


यो वसन्त ऋतुका लागि नेपालको पर्यटन विभागबाट कुल ३७८ जनाले अनुमति लिएका छन्। यो सङ्ख्या अहिलेसम्मकै धेरै हो।

यसपालि विश्वको सर्वोच्च शिखर चढ्न लागेका केही आरोही र तिनका विशेषता यस्ता छन् -

कामिरिता शेर्पा (नेपाल)

नेपालका कामिरिताले शेर्पा सर्वाधिक सगरमाथा आरोहण गर्ने कीर्तिमान बनाएका छन्। उनी अहिलेसम्म २२ चोटि सगरमाथाको शिखरमा आफ्नो पाइला राखिसकेका छन्।

यसपालि अभियान थाल्नुभन्दा अघि बीबीसीसँग कुराकानी गर्दै ४९ वर्षीय शेर्पाले तत्काल हिमाल चढ्न नछोड्ने बताएका थिए।

‘सगरमाथा २५ पटक चढ्छु’

"सक्न त अक्सिजनको सहायतामा म ६० वर्षसम्म पनि हिमाल चढ्न सक्छु। तर एउटा बिन्दुमा पुगेर म रोकिनुपर्छ," उनको भनाइ छ।

"कम्तीमा २५ पटक चढेँ भने मैले रजत महोत्सव मनाउन सक्छु।"

एक्काइस पटक सगरमाथा चढिसकेका आप्पा शेर्पा र फुर्वातासी शेर्पाले आरोहणबाट सन्न्यास लिइसकेकाले तत्काल कामिरिताको कीर्तिमान भङ्ग हुने सम्भावना छैन।

अहिले कामरिता शेर्पा आफ्नै कीर्तिमान भङ्ग गर्ने अभियानमा छन्।

कोरी रिचर्डस (अमेरिका) र इस्तेबन 'तोपो' मिना (एक्वेडोर)

आरोही फोटोग्राफरको रूपमा चर्चित कोरी रिचर्डस र पर्वतारोही आरोही... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

इस्तेबन 'तोपो' मिनाले उत्तरी मोहडाबाट अहिलेसम्म कसैले प्रयोग नगरेको बाटोबाट हुँदै शिखरतिर जान खोजेका छन्।

उनीहरू उत्तरी मोहडातर्फ झन्डै ६,४०० मिटर उचाइमा रहेको एड्भान्स बेस क्याम्प (एबीसी) बाट ठाडो उकालो लाग्नेछन्।

सगरमाथा आरोहणका लागि झन्डै एक दर्जन मार्ग पहिचान भए पनि अधिकांश आरोहण नेपालतिर एउटा र तिब्बततिर एउटा गरेर दुईवटा मार्गबाट हुने गरेका छन्।

"उनीहरूको यो आरोहण सफल भएमा हालका दुईवटा मार्गबाहेक अन्यत्रबाट पनि आरोहण हुने यो १० वर्षपछिको पहिलो आरोहण हुनेछ," आरोहण ब्लगर इलन अर्नेटले लेखेका छन्।

उनका अनुसार दक्षिण कोरियाली आरोही पार्क योङ-सोकले तीन चोटि असफल भएर सन् २००९ मा चल्तीका दुई बाहेकको मार्गबाट सफल आरोहण गरेका थिए।

कुन्तल जोइसर, भारत

भारतको मुम्बई निवासी ३९ वर्षीय कुन्तल जोइसर दुग्धपदार्थ पनि सेवन नगर्ने  शुद्ध शाकाहारी हुन्।

सन् २०१६ मा नेपालतर्फ रहेको दक्षिणी मोहडाबाट सगरमाथा आरोहण गरेका उनी यस पटक तिब्बततर्फ रहेको उत्तरी मोहडाबाट शिखर पुग्ने योजनामा छन्।

उनी कुनै पनि पशुजन्य उत्पादन प्रयोग नगरी आरोहण गर्न लागेका छन्।

‘भीगन’ शैलीमा सगरमाथा

"सगरमाथा चढ्ने शक्ति कसैको प्राण नलिईकनै सम्भव छ भन्ने मैले तीन वर्षअघि नै पुष्टि गरेको थिएँ," उनी सुनाउँछन्।

"सन् २०१६ मा मैले हिमाल चढ्दा लगाएको ज्याकेटमा चराको प्वाँख थियो। अहिले मैले लगाउने कुनै कपडा र प्रयोग गर्ने कुनै सामग्रीमा पनि जनावरका छाला वा रौँ केही मिसिएका छैन।"

क्रिस्टी एनिस (अमेरिका)

अमेरिकी सेनामा कार्यरत रहँदा क्रिस्टी एनिस सन् २०१२ मा अफगानिस्तानमा एउटा हेलिकप्टर दुर्घटनामा परिन्।

दुर्घटनामा उनले देब्रे खुट्टा गुमाइन्। त्यही दु:खद घटनाले उनलाई हिमालसँग जोडिदियो र उनी पर्वतारोहणका लागि तालिम लिन थालिन्।

"म आफूजस्तै अपाङ्गता भएका युवतीहरूलाई जीवनमा हार नखानका लागि प्रोत्साहन गर्न चाहन्छु," सगरमाथा आधार शिविरमा जानुअघि उनले बीबीसीलाई सुनाइन्।

सगरमाथामा एक पाइला

"म सातै महादेशको उच्च शिखर चढ्ने अभियानमा अहिले सगरमाथासम्म आइपुगेकी हुँ।"

क्रिस्टीले अहिलेसम्म पाँचवटा हिमालको सफल आरोहण गरिसकेकी छन्।

नापी विभागको प्राविधिक टोली (नेपाल)

नेपालले पहिलो पल्ट सगरमाथाको उचाइ मापन गर्न आफ्नो प्राविधिक टोली खटाएको छ।

सगरमाथादेखि दक्षिणतिरका मध्यपहाडी तथा तराई क्षेत्रबाट सुरु भएको यो नापी अभियान सगरमाथाको चुचुरो पुगेर पूर्ण हुनेछ।...


यो वृद्धिसँगै आइतवार अपराह्णसम्म देशभरि पुष्टि भएका सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या १६,८०१ पुगेको छ।

तीमध्ये  ८,४४२ जना अर्थात् ५१ प्रतिशतभन्दा बढी व्यक्ति  निको भएका छन् भने ३८ जनाको मृत्यु भएको मन्त्रालयको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमका अनुसार विगत २४ घण्टामा १४७ जना भाइरसमुक्त गएर घर फर्किएका छन्।

अहिले देशभरि आइसोलेशनमा ८,१७४ जना छन्। उनीहरू सक्रिय सङ्क्रमित हुन्।

गत असार १९ गते सर्वाधिक ७४० जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो। त्यसपछि दैनिक वृद्धिको सङ्ख्या घटिरहेको छ।

"असार महिनाको सुरुतिर हामीले पीसीआर परीक्षण गरेकोमा ११ प्रतिशतको हाराहारीमा कोभिड पोजिटिभ हुने दर थियो जुन असार १९ गते तिर आउँदा १७ प्रतिशतसम्म पुगेको पाइन्छ," मन्त्रालयले आयोजना गरेको नियमित प्रेस ब्रीफ्रिङमा बोल्दै डा. गौतमले भने, "तर हिजोआज यो दुई प्रतिशतमा आएको छ।"

मन्त्रालयले  शनिवार थप ७० जनामा सङ्क्रमण भएको पुष्टि गरेको थियो।

को हुन् सङ्क्रमित?

आइतवार पुष्टि भएका सङ्क्रमितहरू विभिन्न जिल्लाका हुन्। उनीहरू विभिन्न उमेर समूहका भए पनि युवा र पुरुषको सङ्ख्या बढी छ।

अहिले प्रदेश नं १ म... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा चार, प्रदेश नं २ मा २०, वाग्मती प्रदेशमा १४, गण्डकी प्रदेशमा १५, प्रदेश नं ५ २, कर्णाली प्रदेशमा २१ र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा ६ जनामा सङ्क्रमण देखिएको हो।

मन्त्रालयका अनुसार उनीहरूमध्ये धनुषाका १९, सुर्खेतका सात, कालीकोटका सात, तनहुँका छ र चितवनका पाँच जना छन्।

त्यसैगरी काठमाण्डूमा पाँच र ललितपुरमा एक जनामा पनि सङ्क्रमण देखिएको छ।

अहिलेसम्म काठमाण्डू उपत्यकामा सङ्कक्रमितको सङ्ख्या ३४७ पुगेको सरकारको तथ्याङ्क छ।

अरू तथ्याङ्क के छ?

विगत २४ घण्टामा पीसीआर विधिबाट ३,९१६ वटा परीक्षण भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।  सरकारले आरडीटी भने प्रयोग गर्न छोडेको छ।

असार २८ गते आइतवार अपराह्ण ४:३० बजेसम्मको तथ्याङ्क

१६,८०१कुल सङ्क्रमण

१४७२४ घण्टामा घर फिर्ता

विगत २४ घण्टामा  पीसीआर परीक्षण  ३,९१६

सक्रिय सङ्क्रमित८,१७४

देशभरि क्वारन्टीनमा२३,७८४

अहिलेसम्म निको८,५८९

अहिले देशभरि क्वारन्टीनमा २३,७०० भन्दा बढी व्यक्ति छन्।

अहिलेसम्म कोरोनाभाइरसबाट प्रदेश नं २, ५ र कर्णाली प्रदेशमा सर्वाधिक सङ्ख्यामा मानिसहरू सङ्क्रमित भएका छन्।

सुदूरपश्चिम प्रदेशमा उल्लेख्य सङ्ख्यामा सङ्क्रमण बढिरहेको छ। अहिले त्यहाँ सर्वाधिक सङ्ख्यामा सङ्क्रमितहरू आइसोलेशनमा छन्।

महोत्तरी, रौतहट, पाल्पा, कैलाली र बाजुरामा ५०० भन्दा बढी सक्रिय सङ्क्रमितहरू छन् भने धनकुटा, भोजपुर, मुस्ताङ, मनाङ र हुम्लामा सङ्क्रमितको सङ्ख्या शून्य छ।

कोरोना भाइरस नेपाल: कोरोनाभाइरसको आरडीटी परीक्षण बन्द


यो वृद्धिसँगै कोभिड-१९ बाट मृत्यु हुनेको सङ्ख्या ८३ पुगेको छ भने सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको कुल सङ्ख्या २३,९४८ छ।

मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमका अनुसार अहिले देशभरि ७,२०१ जनामा सक्रिय सङ्क्रमण छ।

अहिलेसम्म भाइरसमुक्त भएका सङ्क्रमितको सङ्ख्या १६,६६४ पुगेको मन्त्रालयको तथ्याङ्कले देखाउँछ। विगत २४ घण्टामा १७१ निको भएका थिए।

विगत छ दिनमा नेपालमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट मृत्यु हुनेको सङ्ख्या २३ पुगेको छ।

मन्त्रालयले सोमवार ३३८ जनामा सङ्क्रमण भएको र चार जनाको मृत्यु भएको पुष्टि गरेको थियो।

यसअघि असार ४ गते ६७१ जना र असार १९ गते ७४०  जना सङ्क्रमित फेला परेका थिए।

मङ्गलवार पुष्टि भएको सङ्ख्या दैनिक वृद्धि भएको सङ्क्रमितको तेस्रो उच्च सङ्ख्या हो।

को हुन् मृतक?

अहिले पुष्टि भएका मृतकमध्ये धनुषाका दुई जना र काभ्रेपलान्चोक र सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका एक-एक जना हुन्। तीमध्ये एक महिला छिन्।

धनुषाका ६० वर्षीय पुरुषको प्रादेशिक अस्पताल जनकपुरमा साउन २६ गते निधन भएको हो। उनलाई साउन ८ गते निमोनिया भई अस्पतालमा सघन उपचार कक्षमा राखिएको थियो। मन्त्रालयका अनुसार उनलाई क्षयरोग पनि थियो।

साउन ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

२५ गते मृत्यु भएका धनुषाका ५० वर्षीय अर्का पुरुषको मरणोपरान्त परीक्षण गर्दा कोभिड-१९ पुष्टि भएको हो। उनी एक अस्पतालमा कार्यरत थिए। मन्त्रालयका अनुसार झाडापखाला लागी मोटरसाइकलमा अस्पताल जाँदै गर्दा उनी बेहोस भएर लडेका थिए। अस्पलाल पुर्‍याउँदा उनलाई मृत घोषित गरिएको थियो।

काभ्रेकी ५० वर्षीया महिलाको साउन २७ गते ललितपुरस्थित किस्ट मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पतालमा मृत्यु भएको हो। दुई दिनअघि उनी निमोनियाको लक्षणसहित अस्पताल भर्ना भएकी थिइन्। उनलाई फोक्सो र पित्तथैलीसम्बन्धी रोग पनि भएको मन्त्रालयले जनाएको छ। उनको पीसीआर परीक्षणको परिणाम साउन २७ गते आएको थियो।

गत साउन २२ गते काठमाण्डूस्थित मनमोहन कार्डियोथोर्‍यासिक भास्कुलर एन्ड ट्रान्स्प्लान्ट सेन्टरमा मृत्यु भएका सिन्धुपाल्चोकका ८४ वर्षी वृद्धबाट सङ्कलित नमुनाको मरणोपरान्त परीक्षण गर्दा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिएको मन्त्रालयले जनाएको छ। मुटु र मिर्गौलासम्बन्धी समस्यासहित उनी साउन २१ गते अस्पताल भर्ना भएका थिए।

 को हुन् सङ्क्रमित?

मन्त्रालयका अनुसार अहिले काठमाण्डू उपत्यकामा सर्वाधिक १३४ सङ्क्रमित फेला परेका हुन्।

तीमध्ये काठमाण्डूका ११०, ललितपुरका १६ र भक्तपुरका आठ जना छन्।

त्यसैगरी पर्सामा ७० जना, बारामा ३९ जना, मोरङमा ३८ जना र सुनसरीमा ३३ जनामा कोभिड-१९ पुष्टि भएको हो।

मन्त्रालयका अनुसार अहिले पर्सा, रौतहट, महोत्तरी र काठमाण्डू जिल्लामा सक्रिय सङ्क्रमितको सङ्ख्या ५०० भन्दा बढी छ।

अहिलेसम्म सङ्क्रमित भएका स्वास्थ्यकर्मीको सङ्ख्या १८३ पुगेको छ।

के छ अरू तथ्याङ्क?

प्रदेश नं २ मा सर्वाधिक ३,३४७ र वाग्मतीमा १,३५२ सक्रिय सङ्क्रमित छन्।

देशभरि २२४ सङ्क्रमित घरमै आइसोलेशनमा र गम्भीर समस्या भएका ८३ सङ्क्रमित सघन उपचारमा छन्।

तीमध्ये तीन जना भेन्टिलेटरमा भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

मन्त्रालयका अनुसार क्वारन्टीनमा रहेका मानिसको सङ्ख्या ११,००० भन्दा केही बढी छ।


यो वृद्धिसँगै देशभरि पुष्टि भएका सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या १७,९९४ पुगेको छ।

तीमध्ये १२,४७७ जना सङ्क्रमितहरू भाइरसमुक्त भएर घर फर्किएको र ४० जनाको मृत्यु भएको स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

विगत २४ घण्टामा ६०९ जना निको भएर घर फर्किएको जानकारी मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले दिएका छन्।

उनका अनुसार अहिले सङ्क्रमण भएका कुल ५,४७७ मानिस देशभरि आइसोलेशनमा छन्।

गत असार १९ गते सर्वाधिक ७४० जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो।

त्यसपछि दैनिक पुष्टि हुने सङ्क्रमितको सङ्ख्या घटिरहेको छ।

भारतबाट घर फर्किने मानिसको सङ्ख्या घटेकाले क्वारन्टीनमा चाप घटेको र परीक्षणको सङ्ख्या स्वतः कम हुँदा सङ्क्रमित व्यक्ति फेला पर्ने क्रम पनि घटेको सरकारको भनाइ छ।

गत २४ घण्टामा ३,९६३ जनाको पीसीआर परीक्षण गरिएपछि कुल परीक्षण सङ्ख्या ३,२३,८३५ पुगेको छ।

साउन ६ गते मङ्गलवार अपराह्णसम्मको तथ्याङ्क

१७,९९४कुल सङ्क्रमण

६०९२४ घण्टामा घर फिर्ता

विगत २४ घण्टामा  पीसीआर परीक्षण  ३,९६३

सक्रिय सङ्क्रमित५,४७७

देशभरि क्वारन्टीनमा२१,७०४

अहिलेसम्म निको१२,४७७

सङ्क्रमण नभएका सात जिल्ला

नेपालम... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा सबै ७७ जिल्लामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भए पनि अहिले सात जिल्लामा सङ्क्रमितको सङ्ख्या शून्य भएको छ।

ती जिल्लाहरू भोजपुर, पाँचथर, धनकुटा, संखुवासभा, रसुवा, मनाङ र मुस्ताङ रहेका छन्।

सक्रिय सङ्क्रमित ५०० भन्दा बढी भएका जिल्लाहरूमा रौतहट, कैलाली र बाजुरा रहेका छन्।

प्रदेश अनुसार सबैभन्दा बढी सक्रिय सङ्क्रमण सुदूरपश्चिम प्रदेशमा रहेको छ। त्यहाँ १,९९२ जना सक्रिय सङ्क्रमित रहेका छन् भने प्रदेश नं २ मा १,९१३ जना रहेका छन्।

त्यस्तै प्रदेश नं १ मा १०८, वागमतीमा ४२१, गण्डकीमा ३८०, प्रदेश नं ५ मा ३७० र कर्णाली प्रदेशमा २९३ जना सक्रिय सङ्क्रमित रहेका छन्।

के कोरोनाभाइरस प्रतिरोध गर्ने क्षमता बन्न सक्छ?

के कोरोनाभाइरस प्रतिरोध गर्ने क्षमता बन्न सक्छ?


यो वृद्धिसँगै सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको कुल सङ्ख्या ४०,५९९ पुगेको सरकारी तथ्याङ्कले देखाउँछ।

मङ्गलवार अपराह्ण आयोजित दैनिक प्रेस ब्रीफिङमा मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले यो अवधिमा विभिन्न जिल्लामा ११ जनाको मृत्यु भएको बताए।

यससँगै कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट मृत्यु हुनेको सङ्ख्या २३९ पुगेको छ।

चार जिल्लामा १,००० भन्दा बढी सङ्क्रमित

अहिले चार जिल्लामा एक हजारभन्दा बढी सक्रिय सङ्क्रमितहरू रहेका छन्।्

ती जिल्लाहरूमा काठमाण्डू, रौतहट, सर्लाही र मोरङ रहेका छन्।

त्यस्तै अन्य आठ जिल्लामा ५०० भन्दा बढी सक्रिय सङ्क्रमित रहेका छन्।

ती जिल्लाहरूमा सुनसरी, धनुषा, पर्सा, बारा, महोत्तरी, चितवन, ललितपुर र रूपन्देही हुन्।

काठमाण्डूमा मात्रै ३९३ जना

मङ्गलवार काठमाण्डू जिल्लामा सर्वाधिक ३९३ सङ्क्रमित फेला परेका हुन्।

ललितपुरमा ५८ र भक्तपुरमा ३० जनामा पनि सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ।

उनका अनुसार अहिले देशभरि १८,११२ जनामा सक्रिय सङ्क्रमण छ। तीमध्ये १०,८३२ जना संस्थागत आइसोलेशनमा र बाँकी ७,२८० जना घरमै छन्।

अहिले सबैभन्दा बढी सक्रिय सङ्क्रमित प्रदेश नं २ र वाग्मती प्रदेशमा छन्।

मृतकहरू कुन जिल... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्लाका हुन्?

मङ्गलवार मन्त्रालयले पुष्टि गरेका मृतकहरूमा एक जना महिला र १० जना पुरुष रहेका छन्।

तीमध्ये पर्साका तीन जना, काठमाण्डू र महोत्तरीका दुई-दुई जना एवम् बारा, सिरहा, चितवन र मकवानपुरका एक-एक जना रहेका छन्।

अरू तथ्याङ्क के छ?

सो अवधिमा ७६८ जना सङ्क्रमणमुक्त देखिएको मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. गौतमले बताए।

अहिलेसम्म ५५ प्रतिशत सङ्क्रमितहरू अर्थात् २२,१७८ जना निको भइसकेका छन्।

देशभरि क्वारन्टीनमा ७,३९० जना छन्।

मन्त्रालयतले भदौ ११ गते बिहीवार १,१११ जनामा सङ्क्रमण देखिएको पुष्टि गरेको थियो। त्यसअघि  भदौ २ गते सङ्क्रमितको सङ्ख्या पहिलो पटक १,००० नाघेको थियो।


यो वृद्धिसँगै सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको कुल सङ्ख्या ४४,२३६ पुगेको छ।

अहिलेसम्म २५,५६१ सङ्क्रमित निको भइसकेका छन् भने २७१ जनाको मृत्यु भएको सरकारको तथ्याङ्कले देखाउँछ। मृतकमध्ये एक चिनियाँ र एक भारतीय नागरिक पनि छिन्।

शुक्रवार अपराह्ण आयोजित दैनिक प्रेस ब्रीफिङमा मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले अहिले देशभरि १८,४०४ सक्रिय सङ्क्रमित भएको बताए।

तीमध्ये ७,४६२ जना घरमै र १०,९४२ जना संस्थागत आइसोलेशनमा छन्।

काठमाण्डू उपत्यकामा सक्रिय सङ्क्रमितको सङ्ख्या सर्वाधिक छ।

सङ्क्रमितहरूमध्ये १५१ जना सघन उपचार कक्षमा र २६ जना भेन्टिलेटरमा उपचाररत रहेको मन्त्रालयले बताएको छ।

को हुन् मृतक र सङ्क्रमितहरू?

अहिले थपिएका सङ्क्रमित र मृतकहरू विभिन्न जिल्लाका हुन्।

सङ्क्रमितमध्ये ४६४ जना महिला छन्।

शुक्रवार पुष्टि भएका सङ्क्रमितमध्ये काठमाण्डू उपत्यकाका ४५४ जना छन्।

मृतकहरू काठमाण्डूमा तीनजना महिला र सप्तरीका दुईजना पुरुष रहेका छन्।

अन्य मृतकहरूमा चितवनकी एक महिला रहेकी छन् भने धनुषा, कास्की, रसुवा नवलपरासी, प्युठान, रूपन्देही, पाल्पा र सुर्खेतका पुरुष रहेका छन्।

मृतकहरू २२ देखि ८२ वर्षका र... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

हेका छन्।

के छ अरू तथ्याङ्क?

शुक्रवार अपराह्ण चार बजेसम्म २४ घण्टाको अवधिमा १३,६३८ वटा नमुनाको पीसीआर विधिबाट परीक्षण गरिएको हो।

सो अवधिमा १,३५४ जना सङ्क्रमित रोगमुक्त प्रमाणित भएको मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. गौतमले बताए।

अहिले देशभरि क्वारन्टीनमा ६,५६१ जना छन्।

भदौ १८ गते १,२२८ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो।

त्यसअघि भदौ १७ गते १,१२० जनामा, भदौ १६ गते १,०६९ जनामा, भदौ १४ गते १,२२१ जनामा र भदौ ११ गते १,१११ जनामा देखिएको पुष्टि गरेको थियो।

त्यसअघि भदौ २ गते सङ्क्रमितको सङ्ख्या पहिलो पटक १,००० नाघेको थियो।

कोभिड-१९ हुँदा मान्छेको शरीरमा के हुन्छ?


यो सङ्केतको पुष्टि हुन गएमा यसबाट कोरोनभाइरस सङ्क्रमणमा "उल्लेखनीय मात्रा"मा वृद्धि हुन सक्छ।

बालबालिकामा कोरोनाभाइरसको नयाँ प्रकारको सम्भावित असरबारे गरिएको दाबी नयाँ भाइरससम्बन्धी परामर्श दिने एउटा सरकारी समूहका सदस्यहरूबाट आएको हो।

ब्रिटिश प्रधानमन्त्री बोरिस जोनसनले "खोल्न सकिने अवस्था रहेमा" आउँदो ज्यानुअरी महिनामा विद्यालहरू खुला गर्न चाहेको सोमवार बताएका थिए।

अनिश्चितता

तर भाइरसको नयाँ देखिएको प्रकार बालबालिकाको स्वास्थ्यका लागि पहिलेभन्दा ठूलो खतरा होला त भन्ने विषयमा केही बताइएको छैन।

सामान्यतया जहाँ पनि बालबालिकाले भाइरसलाई सहजै पचाउन सक्छन्।

तर भाइरसका नयाँ प्रकार देखिएको अवस्थामा भाइरसको सङ्क्रमण फैलाउनमा बालबालिका र तिनका विद्यालयको भूमिका पहिलाभन्दा फरक हुन सक्छ।

यो भन्दा अघि देखिएका कोरोनाभाइरसका प्रकारको सङ्क्रमण वयस्कको दाँजोमा बालबालिकामा विरलै देखापरेको थियो।

त्यसको एउटा कारण बालबालिकाको शरीरको कोषमा कोरोनाभाइरस प्रवेश गर्ने मार्गहरू थोरै हुने भएकाले हो भन्ने गरिएको छ।

नर्भट्याग र इम्पीरीअल कलेज अफ लन्डनकी प्राध्यापक वेन्डी बार्क्ले भन्छिन्, कोरोनाभाइर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

समा देखिएको उत्परिवर्तनले बालबालिकाहरूको शरीरको कोषमा विद्यमान मार्गहरूकै प्रयोग गरेर भित्र छिर्ने अनुकूल अवसरको सिर्जना गरिरहेको जस्तो देखिएको छ।

उनी भन्छिन्, यस्तो अवस्थाले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको जोखिमको दृष्टिले बालबालिका पनि वयस्कहरू जस्तै स्थितिमा पुग्न सक्छन्।

भाइरसको यो नयाँ प्रकारका बारेमा राम्ररी बुझ्ने कार्य बिजुलीको गतिमा भइरहेको छ र अझै पनि यो विषयमा धेरै अनिश्चितताहरू कायम छन्।


यो सङ्ख्या सन् २०१७ को भन्दा बढी भएपनि इराक र सिरियामा युद्ध चर्किएको बेलामा जस्तो धेरै भने होइन।

सबैभन्दा धेरै पत्रकार मारिएको वर्ष सन् २००६ थियो जुन बेला १५५ जना पत्रकार मारिएका थिए।

यो सङ्ख्यामा आमसञ्चार संस्थामा कुनै न कुनै पदमा काम गर्ने सबै जोडिएको छ।

सन् २०१८ मा भएको एउटा हत्याको भने संसारभर चर्चा भयो। त्यो हत्या साउदी पत्रकार जमाल खसोग्जीको थियो।

गएको अक्टोबरमा उनको टर्कीस्थित साउदी वाणिज्यदूतावासको कार्यालयभित्र हत्या भएको थियो।

हत्याका कारण दुई देशबीच तिक्तता सिर्जना भयो भने अन्तर्राष्ट्रियरुपमा हत्याको विरोध भयो।

गएको महिना यूकेमा पत्रकार लाइरा म्याकीको दङ्गाको समाचार सङ्कलन गर्दागर्दै मृत्यु भएको गयो। उत्तरी आयरल्यान्डको एक विरोधी समूहले त्यो हत्या गरेको स्वीकार गरेको छ।

सबैभन्दा खतरा कहाँ?

गएको वर्ष १६ पत्रकार मारिएको अफगानिस्तान पत्रकारका लागि सबैभन्दा खतरनाक देशको रूपमा कायम छ।

काबुलमा एउटा बम विस्फोटको समाचार सङ्कलन गर्न गएको बेला नौ अफगानी पत्रकार मारिएका थिए। दोस्रो आत्मघाती विस्फोट पत्रकारकै भेष धारण गरेका आक्रमणकारीले गराएका थिए।

पूर्वी अफगानिस्तानको खोस्त... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

प्रदेशमा बीबीसीका पत्रकार अहमद साह मारिएका थिए।

दक्षिण एशियाका अन्य राष्ट्रहरू भारतमा सात, पाकिस्तानमा पाँच र बाङ्ग्लादेशमा एक पत्रकार गएको वर्ष मारिएका थिए।

यो वर्ष अमेरिकामा पनि पत्रकारहरू मारिए।

एक व्यक्तिले क्यापिटल ग्याजेट अखबारको कार्यालयमा पसेर गोली चलाउँदा पाँच पत्रकार मारिए।

समाचार सङ्कलनप्रति बढ्दो असहिष्णुता, लोकप्रियतावादका साथसाथै भ्रष्ट्राचार र अपराध पत्रकार मारिनुका प्रमुख कारणहरू भएको आइएफजेको भनाइ छ।

कमिटी टू प्रोटेक्ट जर्नालिस्ट सीपीजेले प्रत्येक वर्ष जेलमा रहेका पत्रकारहरूको तथ्याङ्क प्रकाशित गर्छ।

यो तथ्याङ्कमा पत्रकारहरू आफ्नो कामको कारणले जेल परेकाहरूको सङ्ख्या हुन्छ।

सन् २०१८ मा सबैभन्दा बढी पत्रकार जेलमा थुन्ने देशहरू यसप्रकार छन्:

मिडिया र प्रजातन्त्र

संयुक्त राष्ट्रसङ्घले पनि यो वर्ष प्रजातन्त्रमा विशेष गरेर निर्वाचनको बेला स्वतन्त्र प्रेसको महत्त्वपूर्ण भूमिका हुने कुरा विशेष ध्यानमा राखेको छ।

महासचिव एन्टोनियो गुटेरेजले विश्व प्रेस स्वतन्त्रा दिवसको अवसरमा कुनै पनि प्रजातन्त्र पारदर्शी र विश्वसनीय सूचनामा पहुँचको अभावमा पूर्ण नहुने बताएका थिए।

मारिया रेसा

सीपीजेले फिलिपिन्स र अमेरिकासहितका राष्ट्रहरूमा प्रेसविरोधी कथनहरू फैलिएको बताएको छ।

इन्टरनेट र सामाजिक सञ्जालले पत्रकारहरूको असुरक्षा बढाएको सीपीजेकी कर्टने राड्सले बताइन्।

"अनलाइन उत्पीडन र उसले विशेषगरि पत्रकार महिलाहरूमाथि ल्याएको खतराले पहिल्यैदेखिको गार्‍हो अवस्थालाई अझ समस्याग्रस्त बनाएको छ," उनले भनिन्।


योसँगै बिहीवार अपराह्णसम्म देशभरि पुष्टि भएका सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या ११,१६२ पुगेको छ।

तीमध्ये २,६५० जना भाइरसमुक्त भएका र थप दुई जना गरी कुल २६ जनाको मृत्यु भएको मन्त्रालयको तथ्याङ्कले देखाएको छ।

विगत २४ घण्टामा ३१२ जना निको भएको मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले बताए।

अहिले विभिन्न जिल्लामा सङ्क्रमितहरू फेला परेका हुन्। उनीहरूमध्ये पुरुषको सङ्ख्या धेरै छ।

बुधवार ६२९ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो। गत साता असार ४ गते एकै दिन सर्वाधिक ६७१ जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो।

अहिले प्रदेश नं २ र ५ कोभिड-१९ बाट सर्वाधिक प्रभावित भएको देखिएको छ। सुदूरपश्चिम र कर्णाली प्रदेशमा पनि सङ्क्रमितको सङ्ख्या उल्लेख्य रूपमा बढिरहेको छ।

को हुन् मृतक?

डा. गौतमका अनुसार सोमवार राति पोखरास्थित अस्पतालमा मृत्यु हुने व्यक्ति स्याङ्जाका हुन्। उनमा मधुमेह र श्वासप्रश्वासको समस्या देखिएको थियो।

कोभिड-१९ पुष्टि भएपछि ती व्यक्तिलाई असार ८ गते पोखरा ल्याएर अस्पतालमा भेन्टिलेटरमा राखिएको थियो। उनको असार १० गते राति मृत्यु भएको डा. गौतमले बताए।

अर्का मृतक ललितपुरका हुन्। उनको पाँच महि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

नाअघि मिर्गौला प्रत्यारोपण गरिएको र स्वास्थ्यमा समस्या आएपछि परीक्षण गर्दा उनमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिएको थियो।

पाटन अस्पतालमा भेन्टिलेटरमा राखेर उपचार भइरहँदा बिहीवार बिहान उनको मृत्यु भएको जानकारी डा. गौतमले दिए।

को हुन् सङ्क्रमित?

अहिले सङ्क्रमण पुष्टि भएकामध्ये पाल्पाका सर्वाधिक ११५ जना छन्।

काठमाण्डूमा दुई महिला र दुई पुरुष, ललितपुरमा एक पुरुष तथा भक्तपुरमा एक महिला र तीन पुरुष गरी कुल नौ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ।

मन्त्रालयका अनुसार काठमाण्डूमा सङ्क्रमण पुष्टि भएकामध्ये एक जना डोल्पा र एक जना सुनसरीका हुन्।

डोल्पाका पुरुष असार ७ गते नेपालगन्जबाट काठमाण्डू आएको र सुनसरीका पुरुष गत असार २ गते माल्दिभ्सबाट आएको बुझिएको छ। उनीहरूमा कुनै लक्षण नदेखिएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

गागलफेदीका एक पाँच वर्षीय बालकलाई ज्वरो तथा श्वासप्रश्वासको समस्या देखिएपछि अस्पतालमा परीक्षण गर्दा कोभिड-१९ पुष्टि भएको छ।

त्यस्तै सुकेधाराका एक महिला र एक पुरुष तथा थापागाउँकी एक महिलामा पनि कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिएको छ। उनीहरू भारतबाट नेपाल फर्किएपछि जेठ ३२ मा सङ्क्रमण पुष्टि भएको एक व्यक्तिसँग एउटै गाडीमा आएको बुझिएको छ।

ज्वरो आएर परीक्षण गराउन अस्पताल गएका नख्खुका एक किशोरमा पनि कोभिड-१९ पुष्टि भएको छ।

के छ अरू तथ्याङ्क?

अहिलेसम्म रसुवाबाहेक सबै ७६ जिल्लामा कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित व्यक्ति फेला परेका छन्।

डा. गौतमका अनुसार विगत २४ घण्टामा ६,५४३ वटा नमुनाको पीसीआर विधिबाट परीक्षण गरिएको थियो।

असार ११ गते बिहीवार अपराह्ण ४:३० बजेसम्मको तथ्याङ्क

११,१६२कुल सङ्क्रमण

७६प्रभावित जिल्ला

विगत २४ घण्टामा  पीसीआर परीक्षण  ६,५४३

चिकित्सकीय निगरानीमा अलग्गै८,४८६

देशभरि क्वारन्टीनमा७४,०२२

अहिलेसम्म निको२,६५०

यससँगै कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि गर्न प्रयोग हुने उक्त परीक्षणको सङ्ख्या १,९९,७३७ पुगेको छ।

क्वारन्टीनमा भएका मानिसको परीक्षणमा तीव्रता दिइएकाले सङ्क्रमितको सङ्ख्या बढेको सरकारी अधिकारीहरूको भनाइ छ।

अहिले देशभरि ७४,००० भन्दा बढी व्यक्ति क्वारन्टीनमा छन्। तीमध्ये अधिकांश भारतबाट फर्किएका हुन्।

सरकारको तथ्याङ्कअनुसार सुदूरपश्चिम प्रदेश, प्रदेश नं ५, कर्णाली प्रदेश र प्रदेश नं २ मा सर्वाधिक सङ्ख्यामा मानिसहरू क्वारन्टीनमा छन्।


रङ्ग महोत्सव (ब्यानरमा रं महोत्सव लेखिएको छ) महाकाली नदीवारि नेपाल र पारि भारतमा बस्ने शौका समुदाय सहभागी हुने मेला हो।

शोका समुदायले रङ्ग महोत्सवलाई भेटघाटको अवसरका रूपमा लिने गरेका छन्।

दुई वर्षमा एक पटक यो मेला लाग्ने गर्छ। यो मेला शौका समुदायको बसोबास भएका विभिन्न स्थानमा आयोजित हुन्छ।

जहाँ मेला लाग्छ त्यहाँ सबैतिरका शौका समुदायका मानिसहरू भेला हुन्छन्, नाचगान र रमाइलो गर्छन्।

प्राय: यो मेला भारततर्फ रहेका शौका समुदायका मानिसहरूले नै गर्ने गरेका छन्।

'मिचिएको क्षेत्र' पुग्ने धोको

दुई भिन्न देशका नागरिक भए पनि शौका समुदायको रहनसहन तथा रीतिरिवाज उस्तै छ।

वारिपारि बसोबास गर्ने समुदायबीच वैवाहिक सम्बन्ध पनि छ।

भारतले अतिक्रमण गरेको भनिएको भूभागमा बसोबास गर्ने शौका र नेपाली भूमिमा बसोबास गर्ने शौकाबीच त अझ प्रगाढ सम्बन्ध हुने नै भयो।

म आफैँ पनि शौका समुदायकी सदस्य भएकाले दार्चुला सदरमुकाम खलङ्गामा बसोबास गर्ने मैले पनि सन् २०१४ को  जुलाई २७ र २८ मा उक्त मेलामा सहभागी हुने निर्णय गरेँ।

त्यस वर्षको मेलामा जाने निर्णय गर्न मलाई "भारतले मिचेको भनिएको नेपाली भूमिमा जान पाइन्छ" ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

भन्ने कुराले पनि प्रेरित गरेको थियो।

मैले यसअघि कालापानी र लिपुलेकबारे धेरै सुनेकी र समाचार पढेकी थिएँ। तर प्रत्यक्ष रूपमा त्यस क्षेत्रमा जान पाएकी थिइनँ।

गुन्जी जाने निर्णय गरेपछि हामी खलङ्गाबाट त्यसतर्फ लाग्यौँ।

दुईतीन घण्टा गाडीबाट यात्रा गरेपछि गुन्जीसम्म पुग्न पैदल यात्रा गर्नुपर्ने भएकाले हामीले त्यसैअनुसार तयारी गरेर यात्रा सुरु गर्‍यौँ।

खलङ्गाबाट यात्रा सुरु गरेको दिन हामी भारतको बुदी गाउँको छाङ्काङ्रे भन्ने ठाउँमा पुगेर बास बस्यौँ।

दोस्रो दिनको यात्रा सुरु भयो छाङ्काङ्रेबाट। त्यहाँबाट अघि बढ्ने क्रममा पुगियो बुदी गाउँ। बुदीबाट तीन किलोमिटर पैदल हिँडेपछि हामी भारतको छियालेक पुग्यौँ।

अनुमति लिनुपर्ने क्षेत्र

त्यहीँबाट सुरु हुने रहेछ भारतको 'नोटिफाइड एरिया' अर्थात् निषेधित क्षेत्र।

त्यस क्षेत्रमा नेपाली मात्र होइन, भारतीय नागरिकले पनि अनुमतिपत्र लिएर मात्र प्रवेश पाउने रहेछन्।

नेपाली नागरिकले त्यस क्षेत्रबाट अघि बढ्नका लागि जिल्ला प्रशासन कार्यालयको सिफारिसमा मात्र भारतीय पक्षबाट अनुमतिपत्र पाउने रहेछन्।

हामीले पहिले नै जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट सिफारिसपत्र लिएको र रङ्ग महोत्सवमा जान लागेकाले भारतीय अनुमतिपत्र लिन सकस भने परेन।

तर धेरै नेपालीहरूले यस्तो अनुमतिपत्र लिन पनि विभिन्न अड्चन बेहोर्नुपर्ने रहेछ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालयको सिफारिस भएपछि भारतीय कर्मचारीहरूले 'सब-डिभिजनल मेजिस्ट्रेट'को हस्ताक्षरयुक्त एउटा अनुमतिपत्र जारी गर्ने रहेछन्।

उनको हस्ताक्षर नभएको अनुमतिपत्रबिना त्यस क्षेत्रमा प्रवेश गर्न नपाइने रहेछ।

यस्तो अनुमतिपत्रका आधारमा बहुयात्रा अर्थात् छ महिनाका लागि पटकपटक यात्रा गर्ने अनुमति प्राप्त हुने रहेछ। अनुमतिपत्र बोकेर हामी गुन्जीतर्फ लागेका थियौँ।

खानतलासी

छियालेक, गर्ब्याङ आदि गाउँदेखि कालापानी र लिपुलेकसम्म त्यस क्षेत्रका विभिन्न स्थानमा भारतीय सीमा सुरक्षा बल (एसएसबी) र इन्डो-टिबेटन बोर्डर पुलिस (आईटीबीपी) को बाक्लो उपस्थिति थियो।

यात्राका क्रममा विभिन्न स्थानमा भारतीय सुरक्षाकर्मीको हाम्रो खानतलासीको गरे।

अनुमतिपत्र देखाउदै हामी गर्ब्याङ पुग्यौँ। त्यहाँबाट चार किलोमिटरजति हिँडेपछि हाल ब्यास गाउँपालिका वडा नम्बर १ मा रहेको नेपाल-भारत जोड्ने सीतापुल पुगियो।

त्यहाँ पनि भारततर्फ आईटीबीपीले सुरक्षा दिइरहेको थियो। नेपालतर्फ भने पुलको छेउमा सुरक्षकर्मी देखिएनन्। नेपाली...


राजधानी दिल्लीमा करिब एक महिनादेखि दक्षिणी राज्य तमिलनाडुका सयभन्दा बढी कृषकले मानिसहरुको ध्यान्न तान्ने विभिन्न क्रियाकलाप गर्दै विरोध प्रदर्शन गरिरहेका थिए।

कृषकलाई दिएको ऋण मिनाहा गर्नुपर्ने र उनीहरुका लागि राहत कोष स्थापना गर्नुपर्ने जस्ता माग राख्दै ती कृषकहरु  विरोधमा उत्रिएका  हुन्।

उनीहरुले मानिसको खप्पर हातमा लिएर समेत प्रदर्शन गरेका थिए।

प्रदर्शन

त्यस्तै  कतिपय  किसानले मुखमा जिउँदो मुसा पनि च्यापेका थिए।

कसैले आफ्नो कपाल आधा खौरने र हात काट्ने जस्ता विभिन्न गत‌िविधि गरेर पनि विरोध जनाएका थिए।

विगत ४० दिनदेखि भारतको राजधानी दिल्लीको जन्तरमन्तर वेधशालामा त्रिपाल गाडेर धर्ना बसेका ती कृषकलाई आइतबार तमिलनाडुका मुख्यमन्त्री इ पलानिस्वामीले उनीहरुको माग पूरा गर्ने आश्वासन दिएपछि कृषकहरुले विरोध प्रदर्शन स्थगित गरेका हुन्।

कृषक युनियनले उनीहरुको माग मे २५ सम्ममा सम्बोधन नभए फेरि आन्दोलन शुरु गर्ने बताएको छ।

खडेरीका कारण तमिलनाडुले केही दशकयताकै सबैभन्दा खराब कृषि संकट बेहोरिरहेको छ।

आत्महत्या

पानीको हाहाकारका कारण कृषि क्षेत्रमा औपचारिक ऋण लिन कृषकहरुको पहुँच कम ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

हुँदै गएको छ।

सरकारी तथ्याङ्कका अनुसार अक्टोबर‍देखि खडेरीग्रस्त जिल्लाका ५० भन्दा बढी कृषकले ऋणको बोझ धान्न नसकेर आत्महत्या गरेका छन्।

तर एक स्थानीय कृषक संघले २५० भन्दा बढी कृषकले आत्महत्या गरेको दावी गर्दै आएको छ।

कृषकहरुले पर्याप्त हुने गरी खडेरी राहत कोष स्थापना गर्नु पर्ने माग गर्दै आएका छन्।

साथै बृद्ध कृषकहरुलाई पेन्सन दिने, उनीहरुले तिर्नपर्ने ऋणको  किस्ता मिनाहा गर्ने र बालीको राम्रो मूल्य पाउनुपर्ने माग राखेका थिए।


राजुकाजी शाक्यको प्रशिक्षणमा अहिले २८ खेलाडीहरु बन्द प्रशिक्षणमा छन्।

लगातार तीन वर्ष देशमा लिग फुटबल नहुंदा नयाँ खेलाडीहरु उत्पादन हुन नसकेको कारण यस्तो स्थिति आएको बताइएको छ।

यसले भविष्यको राष्ट्रिय टोली निर्माणमा समेत असर पर्ने भन्दै चिन्ता ब्यक्त भएको छ।

टोलीको सम्भावित कप्तानको रुपमा हेरिएका अग्रपंक्तिका खेलाडी विमल घर्तीमगरले कतिपय खेलाडीहरु नयाँ भएकोले खेल अनुभव कम भएको बताए।

उनले भने, "विपक्षीहरु निकै बलिया छन्। तर हाम्रो टोलीलाई म्याच अनुभव पुगेको छैन।"

समुह डी मा रहेको नेपालले लेबनन, उज्वेकिस्तान र आयोजक युएईसंग खेल्नेछ।

अभाव

जम्मा २८ जना खेलाडीहरु गतहप्ताबाट शुरु भएको बन्द प्रशिक्षणमा छन्। टोलीका प्रशिक्षक राजुकाजी शाक्यका अनुसार नयाँ खेलाडीहरु नपाइएकोले सीमित विकल्पहरुबाटै खेलाडी छानिएको हो।

बोलाइएका सबै खेलाडीहरुपनि बन्द प्रशिक्षणमा नआएको उनले बताए।

 उनले भने, "एन्फाले शुरुमा ३८ खेलाडी छानेको थियो। त्यसमा पनि १० जना आएनन्। कतिपयले स्थानीय चुनावलाई बहाना बनाएका छन्। कतिपय भने आर्थिक अभावका कारण अन्य कामतिर लागेको बताएका रहेछन्।"

सिनियर राष्ट्रिय टोलीमा छिर्ने ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मूल ढोका मानिने २३ वर्ष  मुनिको उमेर समूहमा नै खेलाडीहरुको संख्या न्यून हुनुलाई भने चिन्ताको विषय मान्न थालिएको छ।

२३ वर्ष  मुनिको यो उमेर समूहमा सिनियर राष्ट्रिय टोलीकै ९ खेलाडी छन्, जसमा अधिकांश यु-१९ साफ च्याम्पियनसिप जितेको टोलीका सदस्यहरु हुन्।

कारण

प्रशिक्षक शाक्यले भने, " मुख्य कुरा लिग फुटबल नहुनुले नै हो। यदि लिग भएको भए खेलाडीहरु छान्न पाइन्थ्यो। तर त्यो अवसर हामीले पाएनौं र भएका पुराना खेलाडीहरुमा नै निर्भर हुनुपर्यो। "

२०७२ सालको भूकम्पपछि देशमा शहीद स्मारक लिग फुटबल प्रतियोगिता भएको छैन।

त्यसो नहुनुमा भूकम्पले भत्काएको रंगशाला र एन्फासंग प्रायोजक अभाव जस्ता विषय देखिन्छन्।

तर विभिन्न जिल्लाहरुमा कम्तीमा ६ महिनासम्म चल्ने नकआउट प्रतियोगिताहरुबाट प्रतिभा खोजी गर्नबाट समेत एन्फा चुकेको कतिपयको आरोप छ।

अभाव

टोलीका व्यवस्थापक सञ्जिव मिश्रले भने, " लिग फुटबल नभएपनि विभिन्न जिल्लाहरुमा कम्तीमा ६ महिना नकआउट फुटबल हुनेगर्दछ। त्यसमा एउटा टोली बनाई खेलाडी खोज्ने कार्यक्रम राखिएको भए यो अभाव झेल्नु पर्दैनथ्यो। "

हुन त एन्फाले एकेडेमी सञ्चालन गर्दै खेलाडी खोज्ने अभियान चलाउंदै आएको लामो समय भइसकेको छ।

देशभरबाट १२ देखि १६ वर्ष उमेरका राम्रा खेलाडी छानेर राखिने एकेडेमीबाट थुप्रै खेलाडी उत्पादन भएपनि उत्पादनको आधार भने मुख्यत लिग फुटबल नै देखिंदै आएको छ।

सन्तोष

एन्फाका महासचिव धिरेन्द्र प्रधान भने खेलाडी उत्पादन सन्तोषजनक नै मान्छन्।

प्रधानले भने, " समय परिस्थिति अनुसारको बाहिर जिल्लाबाट ल्याउने खेलाडीहरु यिनीहरु नै हुन्। हामीले १९ वर्षका खेलाडी पनि छानिसकेका छौं। यिनीहरु नै भोलि गएर २३ वर्षको खेल खेल्ने हो। "

प्रायोजकसंग सम्झौता भइसकेकोले यो वर्ष लिग सञ्चालन हुने निश्चित जस्तो देखिन्छ।

तर एन्फाले देशका कुना काप्चामा हुने प्रतियोगिताबाट पनि खेलाडी छान्ने अभियान थाले खेलाडीहरुले अवसर पाउने र एन्फा पनि खेलाडी अभावबाट मुक्त हुने देखिन्छ।


राज्यारोहणको औपचारिक र परम्परागत विधि सम्पन्न भएपछि पहिलो पटक भाषण गर्दै उनले विश्वको जनताको सुख, देशको प्रगति र विश्वशान्तिको कामना गरेका छन्।

उनका बुवा आकिहितोले राजगद्दी परित्याग गरेको दिनको मध्यरातपछि जापानी राजसंस्थाका उत्तराधिकारी नारुहितो औपचारिक रूपमा सम्राट बनेका हुन्।

बिहान आयोजित प्रतीकात्मक समारोहमा सम्राट नारुहितोलाई उनका पूर्वजको नासो हस्तान्तरण गरिएको थियो।

नारुहितो नयाँ सम्राट बनेपछि 'रेवा' नाम दिइएको 'नयाँ युग' आरम्भ भएको छ। जापानी भाषामा रेवाको अर्थ सुव्यवस्था र सामन्जस्य हो।

जापानमा सम्राट फेरिएपछि नयाँ युग सुरु गर्ने प्रचलन छ।

जापानमा रेवा युगको आरम्भ

छोटो मन्तव्यमा ५९ वर्षीय नारुहितोले भावुक हुँदै आफ्ना बुवा आकिहितोप्रति कृतज्ञता व्यक्त गरे।

आकिहितोले देशका सेवा गरेको उल्लेख गर्दै सम्राट नारुहितोले भने, "उहाँले आफ्नो कर्तव्य गम्भीरतापूर्वक ३० वर्षदेखि निर्वाह गर्नुभयो।"

"उहाँले आफ्नो आचारबाटै ठूलो दयाभाव देखाउनुभयो। म उहाँप्रति हार्दिक सम्मान र प्रशंसा प्रकट गर्न चाहन्छु।"

जापानमा सम्राटसँग कुनै राजनीतिक अधिकार हुँदैन।

तर उनी राष्ट्रिय प्रतीकका रूपमा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

चिनिन्छन्।

उमेर र स्वास्थ्यका कारण देखाउँदै ८५ वर्षीय आकिहितोले पदत्याग गरेका थिए।

दुई सय वर्षपछि पहिलो पटक जापान सम्राटले स्वेच्छाले पदत्याग गरेका हुन्।

समारोहमा के भयो?

शाही निसान र छाप हस्तान्तरण गर्ने विशेष समारोह स्थानीय समयानुसार बिहान १०:१५ बजे सुरु भएको थियो।

सामान्य तर गहन साङ्केतिक अर्थ राख्ने सो समारोहमा नारुहितोलाई एउटा तरबार, एउटा बहुमूल्य जुहारात तथा ऐना दिइएको थियो।

The moment Japan's new emperor inherits the Imperial Treasures

केन्जी-टो-शोके-नो-गी भनिने सो समारोहमा राजपरिवारका पुरुष सदस्य मात्रै उपस्थिति थिए। त्यसमा महिला सहभागी हुने चलन नभएकाले नयाँ साम्राज्ञी मासाको उपस्थित भइनन्।

उनन्साठी वर्षीय नारुहितोलाई एउटा तरबारको प्रति र एउटा बहुमूल्य रत्न दिइएको थियो।

ती वस्तुलाई जापानी साम्राज्यको शक्तिको प्रतीक मानिन्छ र जापानको राजपरिवारमा पुस्तौँदेखि त्यसरी नै नयाँ सम्राटलाई दिइँदै आएको छ।

उनलाई हस्तान्तरण गरिएको शाही खजानामा एउटा ऐना पनि छ। त्यसलाई सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण मानिन्छ र सधैँ एउटा मन्दिरमा राख्ने गरिएको छ।

हामीलाई नारुहितोबारे के थाहा छ?

नारुहितो जापानका १२६औँ सम्राट हुन्।

उनले अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयमा अध्ययन गरेका छन्। उनी २८ वर्षको उमेरमा राजसंस्थाको उत्तराधिकारी घोषित भएका थिए।

नारुहितो र मासाकोको विवाह सन् १९९३ मा भएको थियो

उनको विवाह सन् १९९३ मा मासाकोसँग भएको थियो।

उनीहरूको भेट सन् १९८६ मा भएको बताइन्छ।

मासाकोले पछि सञ्चारकर्मीहरूलाई युवराज नारुहितोले आफूसँग विवाह गर्न प्रस्ताव गरेको बताएकी थिइन्।

उनका अनुसार नारुहितोले उनलाई "तिमीलाई राजपरिवारमा आउन डर र सङ्कोच लागेको हुन सक्छ। तर म आजीवन तिम्रो रक्षा गर्नेछु" भनेकाले उनले त्यो प्रस्ताव स्वीकारेकी थिइन्।

जापानमा राजसंस्था किन महत्त्वपूर्ण?

जापानको राजसंस्था अहिले विश्वमा अस्तित्वमा रहेकामध्ये सबैभन्दा पुरानो हो।

यो  इसापूर्व ६०० देखि सुरु भएको मान्यता छ।

जापानमा सम्राटलाई ईश्वर मानिन्थ्यो। तर नारुहितोका हजुरबुवा सम्राट हिरोहितोले दोस्रो विश्वयुद्धको अन्त्यतिर जापानले आत्मसमर्पण गर्दा सार्वजनिक रूपमा दैवी शक्ति परित्याग गरेको घोषणा गरेका थिए।

हिरोहितोका छोरा आकिहितोले सम्राटको भूमिकाको पुनर्व्याख्या गरेर युद्धपछि जापानको छवि सुधारे।

राजगद्दी त्यागेका आकिहितोलाई जापानी भाषामा "जोको" भनेर सम्बोधन...


राष्ट्रपति कार्यालयमा नवनियुक्त मन्त्रीले पद तथा गोपनीयताको शपथ लिएका छन्।

आजको विस्तारसँगै मन्त्रिपरिषद् २२ सदस्यीय भएको छ।

त्यसमा नेकपा एमालेबाट प्रधानमन्त्रीसमेत १४ र नेकपा माओवादी केन्द्रबाट आठ सदस्य छन्।

प्रधानमन्त्री ओलीले सहरी विकास र स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय भने आफूसँगै राखेका छन्।

को को बने?

एमालेबाट मन्त्री हुनेमा पार्टी सचिवद्वय प्रदीप ज्ञवाली र गोकर्ण बिष्ट छन्।

ज्ञवालीलाई परराष्ट्र र बिष्टलाई श्रम तथा रोजगार मन्त्रालयको जिम्मेवारी दिइएको छ।

त्यस्तै रवीन्द्र अधिकारीलाई पर्यटन, रघुवीर महासेठलाई भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात, जगत् विश्वकर्मालाई युवा तथा खेलकुद र शेरबहादुर तामाङलाई कानुन मन्त्री बनाइएको छ।

माओवादी केन्द्रबाट वर्षमान पुनले ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ, गिरिराजमणि पोखरेलले शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि, चक्रपाणि खनालले कृषि, भूमि व्यवस्था तथा सहकारी र बीना मगरले खानेपानी मन्त्रालयको जिम्मा पाएका छन्।

एमालेबाट राज्यमन्त्री नियुक्त पद्माकुमारी अर्यालले स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या, गोकुल बाँस्कोटाले सञ्चार तथा सूचना प्रविधि, धनबहादुर बुढाले संस्कृति, पर्यट... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

न तथा नागरिक उड्डयनमा जिम्मेवारी पाएका छन्।

माओवादी केन्द्रबाट रामकुमारी चौधरी कृषि, भूमि व्यवस्था तथा सहकारी राज्यमन्त्री बनेकी छन्।

यसअघि माओवादीले रामबहादुर थापा र मातृका यादवलाई मन्त्री बनाइसकेको छ।

पहिला वातावरण तथा जनसङ्ख्याको जिम्मेवारी पाएका लालबाबु पण्डितले अब सङ्घीय मामला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय सम्हाल्ने छन्।

महिला न्यून

राज्यका महत्त्वपूर्ण अङ्गमा समावेशी समानुपातिक आधारमा प्रतिनिधित्व हुनु पर्ने संविधानको मर्म भएको तर्क गरिएको भए पनि मन्त्रिपरिषद्‌मा दुई मन्त्री र दुई राज्य मन्त्री गरी चार जना मात्र महिला परेका छन्।

तीमध्ये एमाले र माओवादीबाट दुई-दुई जना छन्।

मन्त्रिपरिषद्‌को मर्यादाक्रम र कार्यविभाजन

प्रधानमन्त्री

१)केपी शर्मा ओली - सहरी विकास र स्वास्थ्य तथा जनसङ्‌ख्या

मन्त्री

२) ईश्वर पोखरेल - रक्षा

३) रामबहादुर थापा -गृह

४) प्रदीपकुमार ज्ञवाली - परराष्ट्र

५) वर्षमान पुन -ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ

६) गिरिराजमणि पोखरेल - शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि

७) मातृकाप्रसाद यादव - उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति

८) रघुवीर महासेठ - भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात

९) गोकर्ण बिष्ट - श्रम,रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा

१०) शक्तिबहादुर बस्नेत - वन तथा वातावरण

११) लालबाबु पण्डित - सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन

१२) थममाया थापा - महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक

१३) युवराज खतिवडा - अर्थ

१४) जगत् विश्वकर्मा - युवा तथा खेलकुद

१५) रवीन्द्र अधिकारी- संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन

१६) शेरबहादुर तामाङ - कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला

१७)चक्रपाणि खनाल - कृषि, भूमि व्यवस्था तथा सहकारी

१८)  बीना मगर- खानेपानी

राज्यमन्त्री

१९)  पद्माकुमारी अर्याल-स्वास्थ्य तथा जनसङ्‌ख्या

२०)  गोकुलप्रसाद बाँस्कोटा -सञ्‍चार तथा सूचना प्रविधि

२१) धनबहादुर बुढा - संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन

 २२) रामकुमारी चौधरी -  कृषि, भूमि व्यवस्था तथा सहकारी

(स्रोत: प्रधानमन्त्रीको कार्यालय)


राष्ट्रपति रामबरण यादवले 'विखण्डनकारी' संविधान आफुले जारी न गर्ने बताएका छन्

दलहरुले शान्ति प्रक्रियाका मुख्य विषयहरु लगभग टुंग्याई संविधान निर्माण तिर ध्यान केन्द्रित गर्न लागेका बेला राष्ट्रपतिले जथाभावी राज्य पुनर्संरचना नगर्न दलहरुलाई सचेत पनि गराए।

विखण्डन

राष्ट्रपति रामबरण यादवले प्राय: नियमित जसो दलका नेताहरुलाई कहिले भेटेर, त कहिले सार्वजनिक रुपमै सचेत गराँउदै आएका थिए।

तर आफ्नो पछिल्लो अभिव्यक्तिमा उनले प्रष्टरुपमा आफनो संवैधानिक हैसियत प्रयोग गर्न सक्ने संकेत गरे।

काभ्रेमा शुक्रबार एक शक्तिपीठको उदघाटन कार्यक्रमा बोल्दै राष्ट्रपति रामबरण यादवले भने, “म तपाइहरुलाई यो विश्वास दिलाउन चाहन्छु कि देशको विखण्डनको केहि मैले गंध पाए भने त्यो मेरो हातले हुंदैन।”

संविधान जारी गर्न राष्ट्रध्यक्षको भूमिका रहने उल्लेख गर्दै राष्ट्रपतिले सबैलाई मिलेर काम गर्न सल्लाह पनि दिए।

‘संवेदनशील’

उनले जातीय तथा भाषिक अकांक्षालाई सम्बोधन गर्दा देशको एकता र अखण्डता प्रति पनि संवेदनशील हुनु पर्ने तर्फ दलहरुको ध्यान तान्ने प्रयास गरेका थिए।

राष्ट्रपतिले यादवले भने, “संविधान चाहिं राष्ट्राध्यक्ष... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मार्फत घोषणा हुन्छ।”

राष्ट्रपतिले आम जनतालाई दलहरु माथि दबाब सृजना गर्न पनि आग्रह गरे।

दलहरुसंग आफुले समन्वय गरिरहेको उल्लेख गर्दै उनले देशको हितलाई सर्वपरि राख्नुपर्नेमा जोड दिए।

संविधानको बारेमा संवैधानिक राष्ट्राध्यक्षको शुक्रबारको अभिव्यक्ति शायद अहिलसम्मकै सबैभन्दा कडा थियो।

काठमाण्डूस्थित हाम्रा संवाददाता भन्छन्, संघीयता बारेको बहसमा राष्ट्राध्यक्षको पछिल्लो अभिव्यक्तिको कस्तो प्रभाव पर्ने छ भन्ने चाहिं हेर्न बांकी नै छ।


राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिन्पिङबीच यसै साता भएको कुराकानीका क्रममा चीनले नेपाललाई १० लाख मात्रा खोप अनुदानमा दिने घोषणा गरेको हो।

यो खोप प्राप्त भइसकेपछि बेइजिङले नेपाललाई अनुदानस्वरूप उपलब्ध गराएको खोपको मात्रा १८ लाख पुग्नेछ।

हालसम्म दक्षिण एशियामा बाङ्ग्लादेश र श्रीलङ्कासहितका देशलाई उपलब्ध गराइएकोभन्दा बढी कोभिड खोप चीनले नेपाललाई अनुदानमा दिएको बताइन्छ।

खोप तयारी अवस्थामा

बेइजिङस्थित नेपाली राजदूतावासका उपप्रमुख सुशीलकुमार लम्सालका अनुसार चीनले दिने प्रतिबद्धता जनाएको भेरो सेल खोप आगामी हप्ताको सुरुसम्ममा नेपाल आइपुग्नेछ।

उनले भने, “चीनले उपलब्ध गराउने १० लाख मात्रा खोपमध्ये आठ लाख  मात्रा बेइजिङमा तयार अवस्थामा राखिएको छ। त्यसलाई यही मे महिनाको अन्त्यसम्म वा जुनको सुरुमा नै काठमाण्डौँ पठाउने भन्ने कुरा छ।”

उनले बेइजिङबाट नेपाल पठाइने खोप 'चाइना एड' नामक चिनियाँ सहायता निकायमार्फत् आउन लागेको उल्लेख गरे। त्यसलाई काठमाण्डूसम्म ल्याउने जिम्मेवारी भने नेपाल सरकारको हुनेछ।

त्यसबाहेक थप दुई लाख मात्रा खोप तिब्बत सरकारले उपलब्ध गराउन लागेको बत... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ाइएको छ।

त्यहाँबाट प्राप्त हुने खोप कुन्मिङबाट आगामी सातासम्ममा काठमाण्डू पठाइने र त्यसको व्यवस्था तिब्बत सरकारले मिलाउने नियोग उपप्रमुख लम्सालले बताए।

भारतमा कोरोनाभाइरसको महामारी बढेका कारण कोरोनाभाइरसविरुद्धको कोभिशील्ड खोप निर्यातमा नयाँ दिल्लीले कडाइ गरेपछि नेपालले अरू खोप भित्र्याउनका लागि कूटनीतिक प्रयासहरू अघि बढाएको छ।

स्वास्थ्यमन्त्री हृदयेश त्रिपाठीले यसै साता आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा अमेरिका, रुस, चीन र युरोपेली सङ्घसहितका निकायसँग खोप उपलब्ध गराउनेबारे कुरा गरेको बताएका थिए।

२० लाख खोप किन्न छलफल

पछिल्लो पटक चिनियाँ खोप निर्माता कम्पनी सिनोफार्मसँग  खोप खरिदबारे छलफल अघि बढेको अधिकारीहरू बताउँछन्।

बेइजिङस्थित नेपाली नियोग उपप्रमुख लम्सालका अनुसार उक्त कम्पनीले नेपालले खरिद गर्न चाहेको खोपको परिमाणबारे सोधेर पत्राचार गरेको छ।

त्यसमा नेपालले २० लाख मात्रा खोप खरिद गर्ने इच्छा व्यक्त गरेको र दुई वटा सरकारको तहमा खरिद गर्ने हिसाबमा कुराकानी भइरहेको लम्सालले जानकारी दिए।

चिनियाँ सरकारी स्वामित्वको कम्पनी सिनोफार्मले विकास गरेको भेरो सेल खोपलाई विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले मेको सुरुमा आपत्कालीन प्रयोगको अनुमति दिएको थियो।

चिनियाँ राष्ट्रपतिसँग कुराकानी भएको एक दिनअघि राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले आफ्ना भारतीय समकक्षी रामनाथ कोविन्दलाई पत्र लेख्दै नेपालले सीरम इन्स्टिट्यूट अफ इन्डियामार्फत् खरिद गरेको १० लाख मात्रा खोप उपलब्ध गराइदिन पहल गर्न अनुरोध गरेको बताइएको छ।

राष्ट्रपति भण्डारीले चिनियाँ समकक्षीसँग कुराकानी गरेपछि चीनले नेपाललाई १० लाख मात्रा खोप अनुदानमा दिने घोषणा गरेको हो (फाइल तस्बिर)

वितरणको योजना बन्नै बाँकी

यसअघि चीनबाट प्राप्त आठ लाख मात्रा भेरो सेल खोप काठमाण्डू र आसपासका जिल्लाहरूमा वितरण गरिएको थियो।

उक्त खोप गएको चैतबाट प्राध्यापक, शिक्षक, चीनमा अध्ययन गरिरहेका विद्यार्थी, चीनमा व्यापार गर्ने नेपाली, होटेलसहितका क्षेत्रमा कार्यरत व्यक्ति, सार्वजनिक सवारी साधनका चालक र सहचालकलाई उपलब्ध गराइएको छ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका सहप्रवक्ता समिरकुमार अधिकारीले अब उपलब्ध हुने चिनियाँ खोपको वितरणबारे निर्णय हुन बाँकी रहेको बताए।

उनले भने, “यो विषयमा हामी चाँडै निर्णय गर्छौँ। थोरै खोप हुँदा काठमाण्डूमा मात्रै केन्द्रित हुनुपरेको हो। तर थप परिमाणमा प्राप्त भयो भने सबैतिर यो...


राष्ट्रसंघलाई एउटा पत्र लेख्दै अर्बपति एलोन मस्कसहित आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सका सदस्यहरुले 'युद्धकलासम्बन्धी तेस्रो क्रान्ति'को चेतावनी समेत दिएका छन्।

११६ जना विज्ञहरुले अस्त्रको रुपमा 'आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स'को प्रयोगमाथि प्रतिबन्ध लगाउन माग गरेका छन्।

पत्रमा भनिएको छ, "त्यसको विकास भयो भने ठूलो स्तरमा सशस्त्र युद्ध हुन सक्छ जुन अहिलेसम्म भएको छैन र  त्यो मान्छेको सोचभन्दा पनि तीव्र हुनेछ।"

खतरा

पत्रमा त्यो आतंकवादीहरुको अस्त्र हुन सक्ने र उनीहरुले निर्दोष मानिसहरुविरुद्ध त्यसको प्रयोग गर्न सक्ने खतरा औंल्याइएको छ।

ती अस्त्रलाई 'ह्याक' गरी अवाञ्छित अवस्था सिर्जना गर्न सकिने खतराबारे पनि पत्रमा सचेत गराइएको छ।

विज्ञहरुले त्यसविरुद्ध तत्काल कदम चाल्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

उनीहरुले भनेका छन्, "समस्याहरुको पोको एकचोटि खुलेपछि त्यो बन्द हुन गाह्रो हुनेछ।"

राष्ट्रसंघले त्यसलाई प्रतिबन्धित अस्त्रहरुको सूचीमा समावेश गर्नुपर्ने विज्ञहरुले बताएका छन्।

चेतावनी

यस्तो माग गर्नेहरुमा टेस्लाका सह-संस्थापक एवं प्रमुख कार्यकारी मस्क र गुगलका सह-संस्थापक मुस्तफा सुलेमान लगायत छन्।

यसअघि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

स्वचालित अस्त्रबारे छलफल गर्न सोमवारका राष्ट्रसंघको बैठक डाकिएको थियो र अहिले चाहिँ उक्त बैठक नोभेम्बर महिनाका लागि सारिएको छ।

राष्ट्रसंघका अरु समितिहरुमा पनि यसअघि हत्यारा रोबोटहरुबारे छलफल भएको बताइन्छ।

सन् २०१५ मा एक हजार प्रविधि विज्ञ, वैज्ञानिक तथा सोधकर्ताहरुले पत्र लेखेर त्यस्ता अस्त्रबारे चेतावनी दिएका थिए।

के हो ज्यानमारा रोबोट?

यो यस्तो रोबोट हो जसले मान्छेको सहयोग विना नै आफ्नो लक्ष्यलाई निशाना बनाई सिध्याउन सक्छ।

अहिलेसम्म त्यसको विकास त भइसकेको छैन तर प्रविधि जगत्‍मा त्यसले मूर्त रुप लिने समय टाढा नभएको विश्वास गरिएको छ।

यसको वकालत गर्नेहरुले अस्त्रसम्बन्धी विद्यमान कानूनहरुले नै त्यसबाट उत्पन्न हुने समस्यालाई सम्बोधन गर्न सक्ने बताउने गरेका छन्।

तर विरोधीहरुको तर्क छ, ती मानवताका लागि खतरा हुन् र त्यसमाथि प्रतिबन्ध लगाइनुपर्दछ।


राष्ट्रसंघले प्रतिबन्धहरु लगाएपनि उत्तर कोरियाले आफ्नो परमाणु कार्यक्रम निरन्तर अघि बढाइरहेको छ।

बुधबार राष्ट्रसंघको महासभालाई सम्बोधन गर्दै डोनल्ड ट्रम्पले उत्तर कोरियाले अमेरिका र उसका मित्र शक्तिलाई खतरा पुर्‍याइरहे उसलाई "नष्ट गरिदिने" चेतावनी दिएका थिए।

उत्तर कोरियाका विदेश मन्त्री रि योङ-होले त्यसप्रति पहिलो औपचारिक प्रतिक्रिया दिएका हुन्।

राष्ट्रसंघले प्रतिबन्धहरु लगाएको भएपनि उत्तर कोरियाले त्यसलाई वेवास्ता गर्दै आफ्नो परमाणु कार्यक्रम निरन्तर अघि बढाइरहेको छ।

'सपना'

उत्तर कोरियाली विदेशमन्त्री रिले न्यू योर्कस्थित राष्ट्रसंघीय मुख्यालय बाहिर संवाददाताहरुलाई भने, "एउटा भनाइ छ: 'कुकुर भुक्दै गर्दा पनि 'परेड' खेल चलिरहन्छ'।"

"यदि उनले (ट्रम्पले) हामीलाई कुकुरको भुकाइमार्फत अचम्भित पार्न खोजेका हुन् भने उनले सपना देख्दैछन्।"

उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ-अनका बारेमा बोल्दै ट्रम्पले राष्ट्रसंघमा भनेका थिए, "'रकेट म्यान' अहिले आफ्नो र आफ्नो शासन दुवैका लागि आत्मघाती अभियानमा छन्।"

उत्तर कोरियालाई नष्ट गर्ने ट्रम्पको चेतावनी

त्यसप्रति प्रतिक्रिया माग्दा उत्तर कोरियाली वि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

देश मन्त्री रिले भने, "म उनका सहयोगी र सल्लाहकारप्रति दु:ख व्यक्त गर्न चाहन्छु।"

रिले शुक्रबार राष्ट्रसंघको महासभामा सम्बोधन गर्ने कार्यक्रम छ।

विज्ञहरु भन्छन् उत्तर कोरियाले आश्चार्यजनक ढंगले आफ्नो परमाणु हतियार र लामो दुरीमा मार हान्न सक्ने क्षेप्यास्त्रको विकास गरेको छ।

गत सेप्टेम्बर ३ मा उत्तर कोरियाले आफ्नो छैठौं र सबैभन्दा ठूलो परमाणु परीक्षण गरेको घोषणा गरेको थियो।

लगत्तै राष्ट्रसंघले उत्तर कोरियाको तेल आयात र कपडा निर्यातलाई नियन्त्रित गर्ने हेतुले नयाँ प्रतिबन्धहरु लगाउने प्रस्ताव पारित गरेको थियो।

महासभामा डोनाल्ड ट्रम्पले के के भने?


राष्ट्रसंघीय मानवअधिकार प्रमुखले स्थलगत रुपमा सशक्त मानवअधिकार अनुगमन नभइञ्जेलसम्म कुनै पनि रोहिंज्यालाई फिर्ता पठाउन नहुने बताए

प्रमुख जेइड राद अल हुसेन जिनिभामा मानवअधिकार परिषद्को सत्रलाई सम्बोधन गर्दै थिए।

गत अगस्ट महिना यता हिंसाबाट जोगिन ६ लाखभन्दा बढी रोहिंज्या बांग्लादेश भागेका छन्।

म्यानमारको सेनाले आफूले रोहिंज्या विद्रोहीहरुलाई मात्रै लक्षित गरेको बताएको छ।

सुनिश्चितता

राष्ट्रसंघीय मानवअधिकार प्रमुख अल हुसेनले स्थलगत रुपमा सशक्त मानवअधिकार अनुगमन नभइञ्जेलसम्म कुनै पनि रोहिंज्यालाई फिर्ता पठाउन नहुने बताए।

उनले रोहिंज्याविरुद्ध भएको भनी आरोप लगाइएका दुर्व्यहारहरुको सूची प्रस्तुत गरेका थिए।

त्यसअन्तर्गत जथाभावी गोली प्रहार, ग्रिनेडको प्रयोग तथा नजिकबाट गोली प्रहारगरी मानिसहरु मारिएका घटना छन्।

यस्तै चक्कु प्रहारबाट मारिएका, कुटेर हत्या गरिएका र मानिसहरु बसीरहेकै बेला घरमा आगो लगाइएका घटना पनि छन्।

चक्कु प्रहारबाट मारिएका, कुटेर हत्या गरिएका र मानिसहरु बसीरहेकै बेला घरमा आगो लगाइएका घटना पनि छन्

अस्वीकार

परिषद्का लागि राष्ट्रसंघीय राजदूत टिन लिनले ज्यादतीहरु भ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

एको अस्वीकार गरे।

उनले विस्थापित मानिसहरुको फिर्ती सुनिश्चित गर्न म्यानमार र बांग्लादेशका सरकारहरुले काम गरिरहेको बताए।

आपत्कालिन सत्रलाई सम्बोधन गर्दै उनले अब कुनै पनि शिविर नरहने बताए।

उनले यसमा राष्ट्रसंघीय निकायहरुलाई पनि संलग्न गराइने बताए।

प्रत्याभूति

तर राष्ट्रसंघीय अनुसन्धानकर्ताहरुलाई म्यानमारमा तत्काल र अवरोध विना पहुँच दिने विषयमा प्रत्याभूति भने उनले दिलाएनन्।

त्यस्तो पहुँचको माग राष्ट्रसंघले गर्दै आएको थियो।

अहिलेसम्म राष्ट्रसंघीय अधिकारीहरुले रखाइन राज्यमा भएको हिंसालाई जातीय सफायाको रुपमा चित्रण गर्दै आएका थिए।

आमनरसंहार शब्दको प्रयोगले म्यानमारमाथि अन्तर्राष्ट्रिय दबाब बढाउने ठानिएको छ।


राष्ट्रसङ्घका कडा प्रतिबन्धहरूको सामना गरिरहेको उत्तर कोरियाबाट नेपालमा भइरहेका व्यावसायिक गतिविधिहरूलाई लिएर पश्चिमा शक्तिराष्ट्रहरूले चासो प्रकट गरेका थिए।

त्यसपछि नेपालले गत नोभेम्बर महिनाभित्र सबै लगानी फिर्ता लग्न उत्तर कोरियालीहरूलाई निर्देशन दिएको थियो।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको सुरक्षा परिषद्ले पारित गरेको एउटा प्रस्ताव अनुरुप नेपालले पनि उत्तर कोरियाको लगानी फिर्ता गराउने निर्णय गरेको हो।

सो निर्णय बमोजिम वैदेशिक लगानी स्वीकृति गर्ने निकाय उद्योग विभागले उत्तर कोरियाली लगानीकर्ताहरूलाई तीन पटकसम्म पत्र काटेर स्वदेश फर्कन निर्देशन दिएको थियो।

अटेर गर्नेको भिसा रद्द

तर उनीहरूले अटेर गरेपछि अध्यागमन विभागले उनीहरूको भिसा रद्द गरी स्वदेश फर्काइदिएको अधिकारीहरू बताउँछन्।

उनीहरूका अनुसार भिसा रद्द गरिएका ४८ जनामध्ये ३९ जना उत्तर कोरिया फर्किसकेका छन्।

बाँकी रहेका पाँचजना महिला र चारजना पुरुषलाई पनि एक साताभित्रै स्वदेश फर्काइने विभागका निर्देशक लिलाधर अधिकारीले बताए।

उनले भने, "पर्यटक र अन्य भिसामा रहेकाहरूका हकमा भने अध्यागम कानुनले पनि फिर्ता पठाउन मिल्दैन।"

"तर व्यावसा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

यिक भिसामा रहेकाहरूलाई भने सम्बन्धित दूतावासको समन्वयमै हामीले फिर्ता पठाएका हौँ।"

स्वदेश फर्काइएका उत्तर कोरियालीहरूले आफ्नो लगानी फिर्ता लानेबारे भने चासो नदिएको अधिकारीहरू बताउँछन्।

उद्योग विभागका महानिर्देशक जीवनप्रकाश सिटौलाले हालसम्म उत्तर कोरियालीहरूले लगानी फिर्ताका लागि निवेदन नदिएको बताए।

लगानी फिर्ताबारे चासो छैन

उनले लगानी फिर्ता लान वा हस्तान्तरण गर्न निवेदन नदिइए कानुन अनुसार उक्त सम्पत्ति नेपाल सरकारको हुनसक्ने बताए।

नेपालमा बसेर उत्तर कोरियालीहरूले साइबर हमला गरेको भन्दै शक्तिराष्ट्रहरूले चासो व्यक्त गरेका थिए

सिटौला भन्छन्: "उद्योगहरू उद्योगी स्वयम् आएनन् भने नवीकरण हुँदैन। नवीकरण भएन भने त्यो तोकिएको समयपछि स्वत: रद्द हुनेछन्, उत्तर कोरियालीको हकमा ती उद्योगहरूको सम्पत्ति सरकारको हुने नियम छ।"

उद्योग विभागका अधिकारीहरूका अनुसार उत्तर कोरियालीहरूले नेपालमा छवटा होटल-रेष्टुरेन्ट, दुईवटा सफ्टवेअर कम्पनी र एउटा अस्पतालमा गरी १८ करोड ६५ लाख रुपैयाँ लगानी गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए।

त्यसमध्ये करिब अढाई करोड रुपैयाँ बराबरको रकम मात्र नेपाल भित्रिएको नेपाल राष्ट्र ब्याङ्कको अभिलेखमा देखिएको उनीहरू बताउँछन्।

शक्तिराष्ट्रहरूले चाहिँ विभिन्न वैध व्यापारलाई देखाएर तेस्रो देशमा बसिरहेका कतिपय उत्तर कोरियालीहरूले आफ्नो देशको स्वार्थपूर्ति गरिरहेको र साइबर हमला लगायतका गतिविधिमा संलग्न भएको आरोप लगाउने गरेका छन्।


राष्ट्रिय पहिचानलाई प्रोत्साहन दिनका निम्ति कतिपय मानिसका लागि तथ्यभन्दा भावनात्मक कुरा बढी महत्त्वपूर्ण हुने गरेको सो अनुसन्धानले जनाएको छ।

सामाजिक सञ्जालका विज्ञहरूका अनुसार दक्षिणपन्थीहरूको सञ्जाल वामपन्थीहरूको भन्दा अझ बढी सङ्गठित देखिन्छ र त्यसले राष्ट्रवादसँग जोडिएका झुट्टा समाचारलाई अघि बढाउन सघाएको छ।

झुट्टा समाचारका कतिपय स्रोतहरू ट्विटर तथा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीका समर्थक सञ्जालमा खप्टिएका पाइए।

असर

गलत सूचना र झुट्टा समाचारले विश्वभरि मानिसहरूलाई कसरी असर पारिरहेको छ भन्नेबारे 'बियोन्ड फेक न्यूज' कार्यक्रमअन्तर्गत बीबीसी विश्व सेवाले गराएको अनुसन्धान सोमवार प्रकाशित भएको हो।

आममानिस झुट्टा समाचारको चङ्गुलमा पर्ने र त्यसलाई फैलाउने काममा उनीहरूको संलग्नताबारे भारत, केन्या र नाइजेरियामा गरिएको व्यापक अनुसन्धानपछि पछिल्लो निष्कर्ष निकालिएको हो।

अनुसन्धानमा सहभागीहरूले आफ्ना फोनमा बीबीसीलाई सात दिनका लागि व्यापक रूपमा पहुँच दिएका थिए।

जसका कारण प्रयोगकर्ताले के कस्ता सामग्री आदानप्रदान गर्ने गरेका छन्, कोसँग त्यस्तो गर्ने गर्छन् र कति मात्रामा त्यस्तो गर्छन् भन्ने... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

कुराको अनुसन्धानकर्ताहरूले जाँच गर्न पाए।

प्रतीकात्मक तस्बिर

तीनवटै देशमा मूलधारका सञ्चारमाध्यमका सामग्रीप्रतिको अविश्वासका कारण मानिसहरूले वैकल्पिक स्रोतबाट प्राप्त सूचनालाई पुनः पुष्टि नगरी त्यसलाई फैलाउने गरेको देखिएको छ।

समाचार झुट्टा हो भनी थाहा पाउने आफ्नो क्षमताप्रति मानिसहरूमा आवश्यकताभन्दा बढी आत्मविश्वास हुने गरेको पाइएको छ।

समस्या

सन् २०१८ मा फैलिरहेको डिजिटल सूचनाको बाढीले समस्या झन् बढाउँदै लगेको छ।

अनुसन्धानमा सहभागीहरूले झुट्टा समाचारका वास्तविक स्रोत पत्ता लगाउन खासै प्रयत्न नगर्ने र ती सूचना भरपर्दो रहेको मान्न वैकल्पिक स्रोत खोज्ने गरेको देखिएको छ।

फेसबुक पोस्टमा गरिने टिप्पणी, पोस्टमा राखिने तस्बिरहरू र ह्वाट्स्‌एपमा परिवारका सदस्य तथा साथीहरूले पठाउने सूचनाको पुष्टि नगरी पत्याउने गरेको पाइएको छ।

झुट्टा समाचारको चङ्गुलमा कसरी नफस्ने?

आफ्ना मान्छे र समुदायको सुरक्षाको जिम्मेवारी बोध गर्दै बच्चा अपहरणसम्बन्धी झुट्टा समाचार ह्वाट्स्एपबाट फैलाउँदा भारतमा एउटा हिंसा नै निम्तिएको छ।

भारतले तीव्र गतिमा प्रगति गरिरहेको, हिन्दू धर्म महान् थियो र फेरि महान् बनाउनुपर्छ अथवा भारतको प्राचीन ज्ञान हरेक क्षेत्रमा अझै सर्वश्रेष्ठ छ, गाईले अक्सिजन लिन्छ र अक्सिजन नै फाल्छ जस्ता समाचार भारतमा निकै फैलाउने गरिएको छ।

यस्ता समाचार हजारौँ मानिसले आदानप्रदान गर्ने गरेको र आफूले मन पराएका कुरा फैलाउन असत्यको सहारा लिएकोमा मानिसहरूले नराम्रो नमानेको पाइएको छ।


राष्ट्रिय भलिबल खेलाडी

विश्वभरि चलेको #10YearsChallenge को लहरले  नेपालका सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताहरूलाई पनि आकर्षित गरेको छ।

साथीसङ्गीसँग अन्तर्क्रिया र मनोरञ्जन गर्न सुरु भएको जस्तो देखिए पनि अनुहार चिन्ने प्रविधि परीक्षण र सुधार गर्न ठूला इन्टर्नेट कम्पनीहरूले नै यो 'चुनौती' चलाएको आशङ्का पनि गरिएको छ।

सूचनाप्रविधिबारे जानकारी राख्नेहरूले यसलाई व्यक्तिगत गोपनीयताविरोधी कार्यका रूपमा पनि अर्थ्याएका छन्।

फेसबुकले आधिकारिक रूपमै प्रयोगकर्ताका पुराना तस्बिरहरू आफूसँग रहेको तर त्यस्तो प्रयोग गर्न नखोजेको बताएको छ।

सेलेना गोमेज

दशवर्षे चुनौती

सामाजिक सञ्जालमा चलेका अन्य धेरै ट्रेन्डजस्तै यो कसले र केका लागि सुरु गर्‍यो भन्ने स्पष्ट छैन। तर उमेर बढेर केही हुँदैन भन्ने विचारबारे पहिलेदेखि भइरहेको चर्चा र ट्रेन्डमा यो थपिएको छ।

नेपालीहरूले पनि फेसबुक, ट्विटर र इन्स्टाग्राममा यो चुनौतीबारे लेखेका छन्।

इन्स्टाग्राममा भूतपूर्व मिस नेपाल माल्भिका सुब्बा र अभिनेत्री प्रियंका कार्कीले आफ्नो तस्बिर हालेका छन्।

माल्भिका सुब्बा

भलिबलकी राष्ट्रिय खेलाडी तथा अभिनेत्री सिपोरा गुरुङले भने फे... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सबुकमा १४ वर्ष अगाडिको र अहिलेको तस्वीर हालेर बाल्यकालमा आफ्नो खेल र बुवाको सम्झना गरेकी छन्।

गुरुङले लेखेकी छिन्, "मलाई पुतली नकिनीकन बाबा मेरो लागि भलिबल, फुटबल र ब्याडमिन्टन खेल्ने सामग्री किनिदिनुहुन्थ्यो। म उहाँ लाई यसबारेमा सोध्थेँ उहाँ भन्नुहुन्थ्यो 'म तिमीलाई छोरा जसरी हुर्काउन चाहान्छु'… कस्तो रमाइलो सम्झना। अहिले स्थिति फरक छ तर सपना उही छ।"

व्यङ्ग्य गर्ने मौका

'दशवर्षे चुनौती'लाई कतिले  समाज र व्यक्तिगत रूपमा आफूमा आएको परिवर्तन बुझ्ने मौकाका रुपमा लिएका छन् भने कतिपयले यसलाई समाजमा आएको परिवर्तन र आउन नसकेको सुधारका बारेमा व्यङ्ग्य गर्न पनि प्रयोग गरेका छन्।

फेसबुकमा प्रवीण भण्डारी एक रुपैयाँ र एक हजार रुपैयाँको नोटको तस्बिरमा 'यही नोटले बाल्यकाल कटाइयो तर आज यो नोटले दिन काट्न पनि मुस्किल छ' भन्दै सोध्छन - हो कि होइन?

फेसबुकमै रानीपोखरीको पुरानो र अहिलेको तस्बिर तुलना गर्दै  श्री गुरुङ लेख्छन् - म आशा गर्छु कि सम्बन्धित निकायले यसमा ध्यान पुर्‍याउनेछ।

गोपनीयताको प्रश्न

केहीले भने व्यक्तिगत गोपनीयतामाथि खतरा हुने भन्दै यो ट्रेन्डमाथि प्रश्न उठाएका छन्।

डेटा वैज्ञानिक केट ओ'नेलले प्रसिद्ध वायर्ड पत्रिकाको अनलाइनमा लेख्दै यसको 'अँध्यारो पक्ष' हुनसक्ने बताइन्।

उनले लेखिकी छन्, "मान्नुहोस् कि तपाईँ अनुहार चिन्ने प्रविधिलाई उमेर अनुसार आउने फरकका बारेमा सिकाउन चाहनुहुन्छ भने तपाईँलाई उमेर दाँजिएका धेरै तस्बिर चाहिन्छ… [यो ट्रेन्डले] थुप्रै मानिसहरूका पुराना र नयाँ तस्बिरलाई एकै ठाँउमा उपलब्ध गराउँछ।"

बीबीसी हिन्दी सेवाका अनुसार फेसबुकले यो ट्रेन्ड आफूले सुरु नगरेको बताउँदै 'प्रयोग भएका तस्बिरहरू पहिल्यै फेसबुकमा रहेका तस्बिरहरू भएका कारण फेसबुकलाई यसले कुनै थप डेटा नदिने' बताएको छ।

आरियाना ग्रान्डे


राष्ट्रिय सभाको हिउँदे अधिवेशनमा सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्त्री ओलीले संसद्को तल्लो सदन विघटनको निर्णय संवैधानिक वा कानुनी निर्णयभन्दा पनि राजनीतिक भएको र आवश्यकताको सिद्धान्तअनुसार त्यसो गरिएकाले दाबी गर्दै रिटहरू खारेज हुनुपर्ने धारणा व्यक्त गरे।

आफैँ विपक्षी भएको मुद्दामा ठोकुवा गरेर प्रधानमन्त्रीले अदालतलाई प्रभावित गर्नेगरी यस्ता धारणा राख्न नहुने भन्दै पूर्व न्यायाधीशलगायत संविधानविद्हरूले बताइरहेका बेला प्रधानमन्त्रीले अदालतले रिट खारेज गर्नुपर्ने बताएका हुन्।

"यो राजनीतिक प्रश्न हो। यो संवैधानिक र कानुनी प्रश्न वास्तवमा होइन। यस राजनीतिक प्रश्नलाई कानुनी प्रश्नको रूपमा संवैधानिक प्रश्नको रुपमा अदालतले इन्टरटेन गरिरहनुभन्दा यसलाई केही भनिरहनु भनेर यसलाई बर्खास्त गरिदिनुपर्छ," उनले भने।

"संविधानसम्मत ढङ्गले लोकतान्त्रिक पद्धतिको राजनीतिअन्तर्गत अभ्यासमा जान दिनुपर्छ। त्यसकारण यो त्यसैगरी जान्छ।"

संसद् विघटन गर्दासम्म आफू बहुमतप्राप्त दलको नेता भएकाले आफूले त्यसो गर्न पाउने उनको तर्क थियो।

यसअघि धनगढीमा भएको पार्टीको कार्यक्रममा पनि उनले अदालतबाट संसद् पुनर्स्थापना नहुने भन्दै... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

चुनावको तयारी गर्न आह्वान गरेका थिए।

संसद् विघटनको व्यवस्था संविधानबाटै हटाइएकोले प्रधानमन्त्रीको प्रतिनिधिसभा विघटन गर्ने निर्णय कानुनसम्मत नभएको भनि कतिपय संविधानविद्हरूले भनिरहेका बेला ओलीले संविधानको धारा ८५ को उल्लेख गर्दै आफ्नो निर्णय संविधानसम्मत भएको दाबी गरेका छन्।

"संविधानको धारा ८५ ले अगावै विघटन भएमाबाहेक यस प्रतिनिधिसभाको कार्यकाल पाँच वर्ष हुने भनिएको छ," उनले भने।

चार भूतपूर्व प्रधानन्यायाधीशहरूले प्रतिनिधिसभा विघटन गर्ने प्रधानमन्त्रीको निर्णय असंवैधानिक भनेर निकालेको विज्ञप्तिले अदालतलाई प्रभावित गर्न खोजेको भन्दै त्यसको आलोचना गरे।

प्रतिनिधिसभा विघटनपछिका विभिन्न कार्यक्रममा यसअघि बताउँदै आएको पार्टीभित्र काम गर्न नसकेपछि "ताजा जनादेशमा जाने निर्णय" गर्न बाध्य भएको बताए।

आफ्नो सम्बोधनमा उनले आफ्नो नेतृत्वको सरकारले विकास निर्माणलगायत शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रमा पनि ठूलो उपलब्धि हासिल गरेको दाबी गरे।

उनले ती उपलब्धिहरूको सूची यसअघिका सम्बोधनमा पनि थुप्रै पटक दोहोर्‍याएका थिए।

पराराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवाली माघ १ गते बिहीवार भारत भ्रमणमा जाने निर्णय आइतवार बिहान बसेको मन्त्रिपरिषद्ले गरेको जानकारी उनले संसद्लाई दिए।

चारवटा बैठकमा सीमित

ओलीको सम्बोधनपछि सांसदहरूले उनलाई प्रश्न सोधेका थिए। त्यसको उत्तर दिएपछि सभामा केही प्रतिवेदन प्रस्तुत गरिएको थियो।

त्यसपछि राष्ट्रिय सभाका अध्यक्षले मन्त्रिपरिषद्को सिफारिसमा राष्ट्रपतिद्वारा आजै (आइतवार) मध्यरातदेखि चालु अधिवेशन अन्त्य गरेको पत्र पढेर  सुनाएका थिए।

प्रतिनिधिसभा विघटन भएपछि गत पौष १७ गते देखि राष्ट्रिय सभाको हिउँदे अधिवेशन सुरु भएको थियो। तर यो अधिवेशनमा कुल चार पटक मात्र बैठक बस्यो।

संसद्को एउटा अधिवेशनको समाप्ति भएको छ महिनाभित्र अर्को अधिवेशन सुरु भइसक्नुपर्ने संवैधानिक बाध्यताबीच राष्ट्रिय सभाको अधिवेशन बोलाइएको थियो।

जम्मा १० दिन चलेको अधिवेशनमा सात घण्टा पाँच मिनेट सभाको काममा खर्च गरिएको जानकारी राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष गणेश तिमिल्सिनाले गराएका छन्।

संविधानले प्रतिनिधिसभा नभएको अवस्थामा पनि स्थायी सदनको रूपमा राष्ट्रिय सभा रहने परिकल्पना गरेको छ।

विरोधी समूहद्वारा प्रधानमन्त्रीको सम्बोधन 'बहिष्कार'

नेकपाको प्रचण्ड-माधव नेपाल समूहका सांसदहरू प्रधानमन्त्री ओलीले सम्बोधन गर्नुअघि बैठकबाट बाहिरिएका थिए।...


रिदुअन फइदलाई अत्याधुनिक राइफलसहित आएका तीन जनाले मद्दत गरेका थिए।

दुईजना बन्दुकधारीले धूँवा फाल्ने बम र फलाम काट्ने हतियारको प्रयोग गरी आफ्ना भाइसँग जेलको आगन्तुक कक्षमा कुरा गरिरहेका फइदलाई भगाएका थिए।

जेल परिसरमा रोकिएको हेलिकप्टरलाई तेस्रो बन्दुकधारीले सुरक्षा दिएको थियो।

व्यावसायिक

हेलिकप्टरका पाइलट व्यावसायिक उडान तालिम दिने व्यक्ति हुन् र उनलाई ती बन्दुकधारीहरूले बन्धक बनाएका थिए।

त्यहाँबाट उक्त हेलिकप्टर नजिकैको गोनिसी क्षेत्रमा लगिएको थियो र प्रहरीले त्यसलाई फेला पारेका छन्।

'स्पाइडरम्यान' उद्धारकर्तालाई फ्रान्सको नागरिकता

फ्रान्स बन्धक प्रकरणः नायक प्रहरीको मृत्यु

४६ वर्षीय फइदलाई असफल डकैतीको मुद्दामा २५ वर्ष जेल सजाय तोकिएको थियो। उक्त घटनामा एकजना प्रहरी मारिएका छन्। जेल तोडेर उनी भागेको यो दोस्रो घटना हो।

सन् २०१३ मा उनले चारजना गार्डलाई कब्जामा लिएर उनीहरूलाई मानवढाल बनाउँदै कैयौँ ढोकाहरू डाइनामाइट विस्फोट गराएर भागेका थिए।

त्यसबेला उत्तरी फ्रान्सको जेलमा पुर्‍याइएको आधा घण्टामै उनी भाग्न सफल गएका थिए र ६ हप्तासम्म फरार रहे।

उनको खोजीका लागि तीन हजार फ्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रान्सेली प्रहरी परिचालित गरिएको प्रहरी स्रोतलाई उद्धृत गर्दै एफएफपी समाचार संस्थाले जनाएको छ।

ती भगौडा बन्दीलाई पक्रन हरसम्भव उपाय भइरहेको फ्रान्सको आन्तरिक मामिला मन्त्रालयले जनाएको छ।

फ्रान्सकी न्यायमन्त्रीले उक्त जेल तोडेको घटनालाई 'शानदार' भन्दै व्यापक तयारी गरेका कमाण्डोहरूको प्रयोग गरिएको हुनसक्ने बताइन्।

निरीक्षण

उनले ड्रोन जस्ता प्रविधि प्रयोग गरी उक्त जेल परिसरको शुरूमा निरीक्षण गरिएको हुनसक्ने पनि उल्लेख गरिन्।

हेलिकप्टर अवतरण गराइएको जेलभित्रको परिसर हेलिकप्टरलाई पासो थाप्न नसकिने उक्त जेलको एकमात्रै परिसर रहेको थियो।

आइतवार अपरान्ह भएको उक्त घटनामा कोही पनि घाइते नभएको बताइएको छ।

बन्धक बनाइएका पाइलटलाई पछि रिहा गरिएको थियो र आघातबाट पीडित पाइएकाले अस्पताल लगिएको थियो।

हेलिकप्टरबाट ओर्लिएपछि फइद एउटा कारमा चढेर ए वान मोटरवेतर्फ अघि बढेको थियो।

पछि उक्त कार जलेको अवस्थामा प्यारिसको बाहिरी भागमा रहेको एउटा शपिङ सेन्टरको कार पार्किङमा फेला परेको थियो।

आइतवार अपरान्ह नै उनलाई अर्को सेतो भ्यानमा चढाइएको बताइएको छ।

हलिवूड चलचित्रबाट प्रेरित

सन् १९७२ मा जन्मिएका फइद प्यारिसको कुख्यात क्षेत्रमा हुर्किएका थिए।

सन् १९९० को दशकमा फ्रान्सको राजधानीमा उनले सशस्त्र डकैती र फिरौती असुल गर्ने एउटा समूह सञ्चालन गरेका थिए।

उनले आफ्नो जीवनशैली गुण्डा नाइके पात्र भएका हलिवूड सिनेमाबाट प्रेरित भएको बताउने गर्थे।

अमेरिकी निर्माता माइकल म्यानका अपराधसम्बन्धी सनसनीपूर्ण चलचित्रबाट आफू प्रेरित भएको उनले बताउँथे।

सन् १९९५ को आपराधिक समूहको कथा रहेको 'हिट' भन्ने चलचित्रका प्रशंसक रहेका उनले प्यारिस फिल्म फेस्टिभलमा म्यानलाई भेटेर 'तपाईँ मेरो प्राविधिक सल्लाहकार हो' भनेका थिए।

ब्याङ्क डकैतीको सीप सिक्न दर्जनौँ पटक चलचित्रहरू हेरेको उनले दाबी गरेका थिए।

सन् २००९ मा उनले प्यारिसको आपराधिक घटना बढी हुने बाहिरी इलाकामा हुर्कँदाको अनुभव र कानून मिच्नेबारे आफ्नो सिकाइ सम्मिलित किताब प्रकाशमा ल्याएका थिए।

सन् १९९८ मा ब्याङ्क डकैती र चोरीका एउटाभन्दा बढी अभियोगमा पक्राउ परेपछि फइद थुनामा पर्ने र जेलबाट भाग्ने क्रम निरन्तर चलिरहेको छ।

फ्रान्सको जेलबाट हेलिकप्टरमा भाग्ने उनी पहिलो बन्दी होइनन्।

सन् २००१ मा तीनजना सशस्त्र डाँकाहरू दक्षिणी फ्रान्सको एउटा जेलबाट भागेका थिए।

यस्तै प्रवृत्तिबाट...


रिपब्लिकन पार्टीका वर्तमान राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पलाई भूतपूर्व उपराष्ट्रपति तथा डेमोक्र्याटिक पार्टीका नेता जो बाइडनबीच कडा प्रतिस्पर्धा हुने देखिएको छ।

चुनावअघिका मत सर्वेक्षणहरूमा बाइडन अगाडि देखिन्छन्।

यसपालि ऐतिहासिक रूपमा करोडौँ मतदाताले हुलाकमार्फत् अग्रिम मतदान गर्न पाउने सुविधाअन्तर्गत चुनावको दिन अगाडि नै मत दिइसकेका छन्।

नेपालमा पनि अमेरिकी चुनावलाई लिएर चासो छँदैछ, त्यसमाथि दशौँ हजार नेपाली मूलका अमेरिकीहरूको निम्ति त यो सोझो चासोको विषय बनेको छ।

यसै सन्दर्भमा अमेरिकाको बस्टनस्थित नेपाली पत्रकार नारायण श्रेष्ठको दृष्टिमा चुनावी वातावारण र अन्तिम परिणामका सम्भावित असरबारे गरिएको कुराकानीमा आधारित सामग्री यहाँ प्रस्तुत छ।

चुनावको पूर्वसन्ध्यामा कस्तो वातावारण?

अमेरिकाका ५० वटा राज्य र वाशिङ्टन डीसीमध्ये कतिपय स्थानमा चाँडो मत हाल्न पाउने सुविधाअन्तर्गत धेरैले मतदान गरिसकेका छन्।

अहिले नोर्थ क्यारलाईना, विस्कन्सिन, पेन्सल्भेनिया, मिशिगनजस्ता केही राज्यमा प्रचारप्रसार केन्द्रित देखिन्छन् किनभने तिनले नै चुनावको नतिजा कतापट्टि ढल्किन्छ भन्नेमा विशेष प्रभाव पार्ने ठ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ानिन्छ।

चाँडो हालिएका मतपत्रहरू कसरी गणना गरिन्छ वा कति छिटो तिनको गणना हुन्छ भन्नेबारे पनि प्रश्नहरू उठेका छन्।

गणनापछि नतिजा चुनावको दिनलगत्तै आउँछ कि आउँदैन भन्नेमा पनि धेरै चासो देखिन्छ।

डोनल्ड ट्रम्पको राष्ट्रपति कार्यकाल अर्को चार वर्षले थपिन्छ कि बाइडनले जित्नेछन् भन्नेबारे कताकता डर र चिन्ताको मानसिकता अमेरिकी मतदातामा देखिन्छ।

आप्रवासी मतदाता जसले अमेरिकी निर्वाचनको छिनोफानो गर्न सक्छन्

कुन मुद्दामा धेरै केन्द्रित भएको छ यो चुनाव?

विश्वमै सबैभन्दा धेरै सङ्क्रमित र मृत्यु भएको हुनाले यहाँ कोभिड-१९ नै यसपालि प्रमुख मुद्दा बनेको छ।

यसलाई वर्तमान प्रशासनले कसरी व्यवस्थापन गरेको छ अनि त्यो सही छ कि छैन भन्ने बहस भएका छन्।

कोभिडसँग जोडिएका स्वास्थ्यका अन्य मुद्दामा रिपब्लिकन र डेमोक्र्याटिक दलका अजेन्डा के छन् भन्ने पनि प्रमुख चासो बनेको छ।

कोभिडकै कारण निकै अप्ठेरोमा परेको अर्थतन्त्र दोस्रो प्रमुख चासोमा छ।

अर्को प्रमुख मुद्दा आप्रवासीहरूलाई कसरी व्यवस्थापन गर्ने भन्ने नै छ। अमेरिका संसारकै सबभन्दा धेरै आप्रवासी आउने मुलुक पनि हो।

त्यसपछि धेरैले चासो राख्ने अर्को मुद्दा भनेको अमेरिकाको विश्वमञ्चमा प्रभाव र हैसियतको निरन्तरता पनि हो। ट्रम्पको कार्यकालमा अमेरिका प्यारिस जलवायु सम्झौताजस्ता बहुपक्षीय सम्झौताबाट अलग्गिएको थियो।

नेपाली मूलका अमेरिकी नागरिकको चासो कस्तो?

अमेरिकामा नेपाली र नेपालीभाषी भुटानी गरी लगभग पाँचलाख नेपालीभाषी भएको अनुमान छ। स्वभावैले अलि उदार मुद्दाहरूमा यो समुदायको केही बढी झुकाव देखिन्छ।

उदाहरणका लागि योभन्दा पहिले अमेरिकी नागरिक वा गैरनागरिक नेपालीहरूले पनि आफ्ना परिवारका सदस्यका लागि यहाँको स्थायी बसोबास सुविधा वा ग्रीनकार्ड लिँदाखेरि दुई-तीन पन्नाको निवेदन दिए पुग्थ्यो।

तर अहिले १२-१५ पन्ना भर्नुपर्छ। त्यो खालको अप्ठेरोदेखि लिएर विद्यार्थीहरूले कति घण्टा काम गर्न पाउने भन्ने जस्ता विषय यो समुदायको चासोमा परेका छन्।

अर्कोतिर साना व्यापार व्यवसाय गर्नेहरूका निम्ति चाहिँ सरकारले यो कोभिडका कारण परेको प्रभावबाट जोगिन के कस्तो राहत दिन सक्छ वा ऋणको ब्याजदर के हुन्छ भन्ने कुरामा ध्यान दिइरहेका छन्।

ट्रम्पले वा बाइडनले जिते त्यसको अमेरिकामा र अन्यत्र कस्तो असर पर्ला?

अमेरिकाभित्र ट्रम्पको थप चारवर्षे कार्यकाल भयो भने रङ्गको आधारमा गरिने राजनीति सम्भवत: अझ बढी...


रुसी सेना सन् २०१५ यता सिरियामा उपस्थित छन्।

सैन्य टुकडीहरू मुख्य सीमा शहरहरू कोबनी र मन्बिजमा प्रवेश गरिसकेका छन्।

कुर्द लडाकुहरूलाई सो क्षेत्रबाट फिर्ता गराउने र सीमाबाट ३० किलोमिटर पर उनीहरूका अस्त्र पुर्‍याउने कार्यमा रूसी सैनिकले सघाउने बताइएको छ।

१५० घण्टाको समय

रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र उनका टर्किश समकक्षी रेजेप तय्यीप एर्दोआनबीच मङ्गलवार भएको सहमतिले कुर्द लडाकुहरूलाई फिर्ता हुनका लागि बुधवार मध्याह्नबाट १५० घण्टाको समय उपलब्ध गराएको हो।

टर्कीका फौजहरूले भने कुर्दविरूद्धको सैन्य कारबाहीमा कब्जामा लिएका क्षेत्रहरू आफ्नो नियन्त्रणमा राख्नेछन्।

टर्कीको एउटा योजना सीमावर्ती भेगमा एउटा 'सुरक्षित क्षेत्र' बनाउनेछ जहाँ टर्कीमा रहेका बीस लाख शरणार्थीलाई पुनर्स्थापित गर्न सकिनेछ।

झन्डै दुई हप्ताअघि अमेरिकाले आकस्मिक र अनपेक्षित निर्णय गर्दै आफ्नो सेना उत्तरी सिरियाबाट फिर्ता गरेपछि उत्पन्न परिस्थितिमा टर्की र रुसबीच यो सहमति भएको थियो।

घटनाक्रम

सिरियामा जिहादी समूह इस्लामिक स्टेटलाई परास्त गर्ने अमेरिकी अभियानमा कुर्द नेतृत्वको फौजले चार वर्षदेखि सघाएको थियो।

अमे... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले सिरियाबाट आफ्नो सेना फिर्ता गर्ने घोषणा गरेपछि त्यहाँ परिस्थिति फेरिएको थियो।

जसलगत्तै टर्कीले कुर्दहरूलाई लक्षित गर्दै उत्तरी सिरियामा सैन्य कारबाही थालेको थियो।

आक्रमणको प्रतिकार गर्न सिरियाली कुर्दहरूलाई बशर अल-असदको सरकार सेना परिचालन गर्न सहमत भएको थियो।

तर एक सातापछि अङ्करामा उपराष्ट्रपति पेन्स र टर्कीका राष्ट्रपति रेजेप ताइयिप एर्दोआनबीच छलफल भएपछि टर्की आक्रमण रोक्न सहमत भएको थियो।

पछिल्लो हमला सुरु भएपछि झन्डै ३० लाख मानिस बस्ने पूर्वोत्तर सिरियाबाट एक लाख ७६ हजारभन्दा बढी मानिस विस्थापित भएको संयुक्त राष्ट्रसङ्घले जनाएको छ।


रूडी जुलिआनीलाई युक्रेनसँग सम्बन्धित दस्ताबेजहरू पठाउन निर्देशन दिइएको छ

विपक्षी डेमक्र्याटिक पार्टी नेतृत्वका कङ्ग्रेसका तीनवटा समितिले ट्रम्पका वकिल रूडी जुलिआनीलाई युक्रेनसँग सम्बन्धित दस्ताबेजहरू पठाउन निर्देशन दिएको हो।

जुलिआनीलाई पठाएको पत्रमा ती संसदीय समितिहरूले ट्रम्पका वकिलले राष्ट्रपतिका चासोलाई सम्बोधन गर्न सहयोगीको भूमिका खेलेको भन्ने आरोपबारे अनुसन्धान भइरहेको उल्लेख गरेका छन्।

जुलिआनीकै भनाइले पनि उनले आगामी राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा डेमक्याट्रिक पार्टीबाट सम्भावित उम्मेदवार जो बाइडेनका कमीकमजोरी खोतल्न युक्रेनलाई दबाव दिएको सङ्केत गरेको ती समितिको ठहर छ।

आदेश

ट्रम्पका भूतपूर्व चुनाव प्रचारक पल म्यानाफोर्टविरुद्धका प्रमाण पेस गर्ने युक्रेनीहरूविरुद्ध पनि मुद्दा चलाउन जुलिआनीको दबाव दिएको दाबी गरिएको छ।

जुलिआनीले आफ्नो निर्देशन पालना नगरे उनले कङ्ग्रेसको अवहेलना गरेको ठहरिने र त्यस कसुरमा उनलाई अदालत लैजान सकिने चेतावनी ती संसदीय समितिहरूले दिएका छन्।

अमेरिकी गुप्तचर निकाय सीआईएसँग संबद्ध गुप्तचर भएको भन्ठानिएका एक सुराकीले ट्रम्पले आफ्ना प्रतिस्पर्धीविरुद्ध विदेशी... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

नेतालाई दबाव दिएको दाबीसहित उजुरी दिएका थिए।

यसैबीच अस्ट्रेलिया सरकारले राष्ट्रपति ट्रम्पले प्रधानमन्त्री स्कट मरिसनलाई म्युलर जाँचबुझ कहाँबाट सुरु भयो भन्ने विषयको अनुसन्धान गर्न सहयोग गर्न अनुरोध गरेको पुष्टि गरेको छ।

गत साता मरिसनको ह्वाइट हाउस भ्रमणका बेला त्यस्तो अनुरोध गरिएको थियो र न्यूयोर्क टाइम्स पत्रिकाका अनुसार त्यो कुराकानीको विवरण लुकाउन सुरक्षा प्रतिबन्ध लगाइएको छ।

ट्रम्पको भनाइ

ट्रम्पले सन् २०१६ को चुनावमा भएको भनिएको रुसी हस्तक्षेपबारेको अनुसन्धानलाई फोहोरी खेल भन्दै आएका छन्।

त्यस विषयमा अस्ट्रेलियाली अधिकारीहरूबाट प्राप्त सुराकीका आधारमा एफबीआईले अनुसन्धान सुरु गरेको थियो।

यसअघि ट्रम्पले आफूविरुद्ध महाभियोगबारे छानबिनको नेतृत्व गरिरहेका कङ्ग्रेस सदस्यलाई देशद्रोहको आरोपमा पक्राउ गरिनुपर्ने बताएका थिए।

कुनै प्रमाणबिनै संसद्‌को तल्लो सदनको जासुसीसम्बन्धी समितिका अध्यक्ष डेमक्र्याटिक नेता एडम शिफले अमेरिकी तथा युक्रेनी राष्ट्रपतिबीचको फोनवार्ताको टिपोटलाई अवास्तविक रूपमा प्रस्तुत गरेको ट्रम्पले आरोप लगाएका छन्।

ट्रम्पले उनलाई पदबाट हटाइए गृहयुद्ध हुने भनी एकजना प्यास्टरले फक्स न्यूजलाई बताएको कुरा पनि उद्धृत गरेका छन्।

युक्रेन मामिला

ट्रम्पविरुद्ध महाभियोग लगाउने विषयमा छानबिन सुरु गराउने उजुरीकर्ताका वकिलहरूले राष्ट्रपतिका भनाइले आफू असुरक्षित भएको बताएका थिए।

आगामी राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा डेमक्र्याटिक पार्टीबाट उम्मेदवार बन्ने अनुमान गरिएका जो बाइडनविरुद्ध ट्रम्पले युक्रेनमा भ्रष्टाचारसम्बन्धी अनुसन्धान गर्न त्यहाँका राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीलाई दबाव दिएको आरोप लागेको छ।

ह्वाइट हाउसले पछि सार्वजनिक गरेको वार्ताको लिखित प्रतिलिपिमा त्यसलाई पुष्टि गर्ने आधार देखिएको छ।

डेमक्र्याटिक सांसदहरूले ट्रम्पविरुद्ध संसदीय समितिमै अनुसन्धान सुरु गराएका छन्।

बराक ओबामाका उपराष्ट्रपति बाइडनले आफ्ना छोरा कार्यरत एउटा कम्पनीविरुद्ध अनुसन्धान गरिरहेका युक्रेनका उच्च अभियोजनकर्तालाई पदमुक्त गर्न उक्साउन खोजेको आरोप ट्रम्प र उनका सहयोगीहरूले लगाउने गरेका छन्।

हन्टर बाइडन सन् २०१४ मा युक्रेनको एउटा प्राकृतिक ग्यास कम्पनीका निर्देशक थिए। त्यतिबेला उनका बुवा युक्रेनबारे अमेरिकी नीति हेर्ने मुख्य भूमिकामा थिए।

अहिले जो बाइडन सन् २०२० मा हुने राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा ट्रम्पलाई चुनौती दिन...


रेल जगन्नाथपुरीबाट हरिद्वारतर्फ जाँदै थियो।

कलिंग-उत्कल एक्सप्रेसको १३ वटा डिब्बा रेलमार्गबाट बाहिर पुगेका थिए।

मुजफ्फरनगर जिल्लाका प्रशासन प्रमुख जीएस प्रियदर्शीले बीबीसीलाई दिएको जानकारी अनुसार ८० जना जति घाइते भएका छन्।

घाइतेको स्थानीय अस्पतालहरुमा उपचार भइरहेको छ।

त्रासदी

मुजफ्फरनगर जिल्ला अस्पतालका डा. मशगूर आलमले बताए अनुसार उक्त अस्पतालमा उपचाररत् ५३ जना घाइतेहरु खतरामुक्त छन्।

उत्कल एक्सप्रेसको खाद्यान्न राखिने डिब्बामा कार्यरत कार्यरत करणसिंह तोमरले घटनाबारे भने, "म घटना हुँदा काउण्टरमा बसिरहेको थिए। त्यहीबेला अचानक तीन झट्का लाग्यो र रेल पल्टियो। त्यसपछि रेलमा करेन्ट आयो। पूरै गाडीभरि करेन्ट आइरहेको थियो।"

उनका अनुसार अघिल्ला डिब्बाका सहकर्मीले उनलाई त्यहाँबाट बाहिर निस्कन सघाए र स्थानीय मानिसले मोटर साइकलमा राखेर स्वास्थ्य उपचारको निम्ति पुर्याएका थिए।

अर्का प्रत्यक्षदर्शी मोहम्मद इरार भन्छन्, "दुर्घटना भएको पाँच-सात मिनेटभित्रै हामी पुग्यौं। त्यहाँ महिलाहरुले हारगुहार गरिरहेका र केटाकेटी रोइरहेको देखियो। हामीले भर्याङ्ग र ग्यास कटरको प्रबन्ध गरेर करिब अढाइ सयको ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

उद्धार गर्यौं।"

ढिलो

अर्का प्रत्यक्षदर्शी मोहम्मद सलिमका अनुसार प्रहरी दुर्घटना भएको करिब डेढ घण्टापछि मात्र घटनास्थल पुगेको थियो।

उनी भन्छन्, "हामीले मानिसहरुलाई रेलबाट बाहिर निकाल्यौं। घाइतेलाई खाटमा राखेर नजिकको अस्पतालमा भर्ती गर्यौं।"

घाइते भएका आफ्ना छोरालाई लिन पुगेका मोहम्मद जुल्फिकार अलीका अनुसार घटनाबारे स्थानीय मानिसले उनलाई फोनबाट जानकारी गराएपछि उनी घटनास्थल पुगेका हुन्।

घटनालाई लिएर अनेक अनुमान गरिएका छन्।

तर प्राथमिक अनुसन्धानपछि आधिकारिक जानकारी दिन सकिने अधिकारीहरुले जनाएका छन्।


रेल विभाग

नयाँ भवनमा रहेको सुनसान रेल विभाग आवश्यक प्रविधिक कर्मचारी र आवश्यकता अनुरूपको पुँजीको अभावले थिचिएको छ।

रेलमार्गबारे अध्ययन गरेका दुई मात्र इन्जिनियर र बजेटमा विनियोजन गरिएको सात अर्ब ७० करोड रुपैयाँले चर्चामा भए अनुसारको काम गर्न कठिन भएको अधिकारीहरू बताउँछन्।

रेल विभागका महानिर्देशक बलराम मिश्र भन्छन्: "रेलमार्ग विकासमा तदारुक रहि अघि बढ्न वार्षिक ६० देखि ७० अर्ब रुपैयाँ चाहिन्छ।"

राजनीतिक दलहरूका घोषणापत्रदेखि नेताहरूका भाषण अनि सर्वसाधारणका गफमा समेत रेलमार्गबारे निकै चर्चा हुने गरेको छ।

हाल पूर्व-पश्चिम विद्युतीय रेलमार्ग मात्र नभएर अन्तर्देशीय रेलमार्गबारे समेत चर्चा चुलिएको छ।

तिब्बतबाट नेपाल प्रवेश गर्ने चुच्चे रेल र दक्षिणी छिमेकी भारतबाट रक्सौल हुँदै भित्रिने रेलले नेपालको सम्वृद्धिमा सहयोग गर्ने धेरैको बुझाइ छ।

विभागको अवस्था

तर के ती रेल संरचना बनाउन वा बनेको अवस्थामा त्यसलाई सञ्चालन गर्न सक्षम बन्ने कुरा नेपालले प्राथमिकतामा राखेको छ त?

काठमाण्डूको विशालनगरस्थित रेल विभाग हेर्दा यस्को सकारात्मक उत्तर भेट्न गार्‍हो छ।

हालसालै निर्माणसम्पन्न आधुनिक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

भवनमा रहेको विभागमा रेलमार्ग बारे जानकार इन्जिनियरको सङ्ख्या कति होला त?

विभागका एक अधिकारी निजामति सेवामा रहेका तीन जना इन्जिनियरले मात्रै रेलमार्ग बारे अध्ययन गरेको बताउँछन्।

चीन सरकारको छात्रवृत्तिमा रेलसम्बन्धी विषयमा स्नातकोत्तर गरेका दुई जना फर्केर विभागमा काम गरिरहेका छन्।

"छात्रवृत्तिमा पढ्न गएका एकजनालाई नेपाल नफर्कदै अर्को निकायमा सरुवा गरियो," ती अधिकारीले भने।

"यस्तो महत्त्वपूर्ण समयमा सम्बन्धित विषयमा ज्ञान प्राप्त गरेका कर्मचारीलाई सरुवा नगर्न गरिएको अनुरोधको जवाफ अहिलेसम्म प्राप्त भएको छैन।"

छात्रवृत्तिमा बेथिति?

ती अधिकारीले चीनले दिँदै आएको छात्रवृत्तिमा सडक विभागका अधिकारी जाने गरेको तीतो अनुभव पोखे।

रेल विभागका महानिर्देशक मिश्र भने आवश्यक परेको अवस्थामा सडक विभागका इन्जिनियरहरूलाई आफ्नो विभागमा सरुवा गराउन सकिने भएकाले त्यो बेथिति नभएको बताउँछन्।

मिश्र भन्छन्: "लोकसेवा आयोगले रेल विभागका लागि छुट्टै विज्ञापन गर्दैन। हामीसँग उपलब्ध जनशक्तिलाई कसरी योग्य बनाउने भन्ने हो।"

आजको विश्वमा परामर्शदाता चयन गरेर काम गर्न सकिने हुँदा विभागमा रेलका विषयमा शिक्षित कर्मचारी हुनु वा नहुनुले ठूलो फरक नपार्ने उनको तर्क छ।

चालु आर्थिक वर्षमा चीन सरकारले रेलसम्बन्धी छोटो अवधिको छात्रवृत्ति कार्यक्रममा ६० जना सरकारी अधिकारीहरूलाई अवसर प्रदान गरेको थियो।

त्यसमा कर्मचारी अभावकै कारण सडक विभाग र अन्यत्रका अधिकारीहरूलाई पठाउनुको विकल्प नरहेको मिश्र बताउँछन्।

रेल विभागकै एक जना कर्मचारीले भने अनौपचारिक छलफलमा चीनले छात्रवृतिमा योग्य कर्मचारी नपठाएको गुनासो गर्ने गरेको दाबी गरे।

"कतिपयले त चीनमा पर्यटकको जस्तो व्यवहार देखाउने गरेका छन्," उनले थपे।

पुँजीको समस्या

मिश्रका अनुसार रेल विकासका लागि विभागको मुख्य समस्या भनेको आवश्यकता अनुरूपको पुँजी नहुनु हो।

सरकारले रेललाई आफ्नो प्रमुख प्राथमिकता भन्ने गरे पनि चालु आर्थिक वर्षको बजेटमा ७.७ अर्ब रुपैयाँ मात्र विनियोजन गरेको विभागको भनाइ छ।

त्यसमा पनि दुई अर्ब रुपैयाँ काठमाण्डू-केरुङ रेल परियोजनाको अध्ययनका लागि चिनियाँ अनुदान रहेको र त्यो आउने नआउने विषयमा यकिन नभएको मिश्रको भनाइ छ।

बाँकी एकदेखि डेढ अर्ब जग्गा प्राप्तिका लागि छुट्टयाइएको र दुईदेखि तीन अर्ब रुपैयाँ मात्र निर्माण र सुधार लगायतका काममा खर्च गर्नका लागि रहेको उनले बताए।

रेल...