बिजुली आयात गर्नु परिरहेको अहिलेको अवस्थाबाट आगामी वर्षको वर्षायामदेखि नेपाल विद्युत् निर्यात गर्न सक्ने अवस्थामा पुग्ने र त्यतिबेला सो सम्झौताले नेपाली बिजुलीको बजार थप फराकिलो हुने बताइएको छ।

कतिपय जानकारहरूले भारतसँगकै विद्युत् व्यापार सम्झौता कार्यान्वयन हुन नसकेका बेला प्रसारण लाइनको अभावमा बाङ्ग्लादेशसम्म विद्युत् बिक्री गर्न कठिन हुने तर्क गरेका छन्।

सम्भावना भए पनि विद्युत् उत्पादन गर्न नसकेको भनेर सरकारको आलोचना भइरहँदा विद्युत् उत्पादन र त्यसको बजारलाई विस्तार गर्ने भन्दै विभिन्न देशहरूसँग विद्युत् व्यापार सम्झौतालाई सरकारले अगाडि बढाएको देखिन्छ।

सम्भावना

भारत र चीनसँग भइसकेको यस्तो सम्झौता बाङ्ग्लादेशसँग हुँदैछ।

सो सम्झौताले जलविद्युत् आयोजनामा लगानी र बजार बढाउने अधिकारीहरूको भनाइ छ।

ऊर्जा जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री वर्षमान पुनले भने, "बाङग्लादेशसँग पनि आपसी सहयोगका लागि सहयोगका संयन्त्र निर्माणका लागि र नेपालमा सम्भावित लगानी र नेपालले उत्पादन गरेको विद्युत्‌लाई बाङ्ग्लादेशमा निर्यातको सबै सम्भावनामाथि छलफल हुनेछ र सहमति भएर संयन्त्र बनि सकेपछि त्यो बाटो खुल्ला ग... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

र्नेछ।"

हालसम्म झन्डै एक हजार मेगावाट विद्युत् उत्पादन गर्दै आएको नेपालले माग थेग्न भारतबाट झन्डै ४५० मेगावाट विद्युत् आयात गर्दै आएको छ।

तर माथिल्लो तामाकोशी लगायत अन्य केही आयोजनाको निर्माण सकिएसँगै आगामी वर्षायामदेखि विद्युत् अन्य देशलाई बेच्न सक्ने अवस्थामा पुगिने मन्त्री पुनले बताए।

लक्ष्य

उनले भने, "दश वर्षमा कम्तीमा १५ हजार मेगावाट उत्पादन गर्ने लक्ष्य लिएका छौँ। त्यो बेला १० हजार मेगावाट हामी आफैँलाई चाहिन्छ। लक्ष्य अनुरूपको विद्युत् निर्माण भयो भने पाँच हजार मेगावाट निर्यात गर्ने अर्थात् बिक्री गर्ने अवस्थामा हुन्छौँ।"

ऊर्जाबारे लेख्ने पत्रकार विकास थापाका अनुसार बाङ्ग्लादेशसँगको सम्झौता तत्कालै कार्यान्वयनको सम्भावना छैन।

उनी भन्छन्। "भारतसँगैकै नेपालको विद्युत्‌बारे सम्बन्ध राम्रो हुन सकेको छैन। बाङ्ग्लादेशसँग सम्झौता हुन्छ तर प्रसारण लाइनको अभावको कारणले गर्दा त्यो तत्कालै कार्यान्वयन हुने सम्भावना भने देखिँदैन।"

गणतन्त्र स्थापना लगत्तैको सरकारले १० वर्षमा १० हजार मेगावाट विद्युत् निर्माणको लक्ष्य राखेको थियो। तर त्यो लक्ष्य पूरा हुन सकेन।

वर्तमान लक्ष्य पूरा गर्न स्पष्ट कार्ययोजनासहित आउनुपर्ने विज्ञहरूको भनाइ छ।


बिरामीहरूलाई सञ्चो बनाउन उपयोगी पहिलो चरणका औषधिहरूको पहिचान भइरहेको छ।

उपचार पत्ता लगाउन के भइरहेको छ?

विभिन्न देशमा १५० भन्दा बढी औषधिबारे अनुसन्धान भइरहेको छ।

तीमध्ये अधिकांश प्रयोगमै रहेका औषधि हुन् जसको परीक्षण कोरोनाभाइरसविरुद्ध भइरहेको छ।

तीनवटा बृहत् पक्षबारे अहिले अनुसन्धान भइरहेको छः

फरक औषधिले फरक अवस्थामा काम गर्ने पनि हुनसक्छ। उदाहरणको लागि शुरूको अवस्थामा एन्टीभाइरलहरू र गम्भीर अवस्थामा प्रतिरक्षा प्रणालीका औषधिहरू।

एक मात्र जीवनरक्षक औषधि

अहिलेसम्म परीक्षण भइरहेकामध्ये एउटा औषधि चाहिँ जीवनरक्षक हुनसक्ने देखिएको छ।

त्यो डेक्सामेथासोन हो र कोरोनाभाइरस विरुद्धको लडाइँमा यो महत्त्वपूर्ण साबित भएको छ।

यूकेको रिकभरी ट्रायलले भेन्टिलेटरमा भएका बिरामीहरूको मृत्युको जोखिम एकतिहाइले कम गर्ने र अक्सिजन लिइरहेका बिरामीहरुको मृत्युको जोखिम २० प्रतिशतले कम गर्ने नतिजा देखाएको छ।

डेक्सामेथासोन एउटा स्टेरोइड हो जसले मानव शरीरमा रोग प्रतिरोधी प्रक्रियाको शान्त पार्छ।

अर्को महत्त्वपूर्ण कुरा के हो भने यो सस्तो छ जसको अर्थ यसको प्रयोग संसारभरि गर्न सजिलो हुन्छ भन्ने हो ।

भर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

पर्दा देखिएका अरू औषधि कुन कुन छन्?

रेम्डेसिभिर एउटा एन्टीभाइरल औषधि हो जसको विकास इबोला भाइरसको उपचारका लागि गरिएको थियो।

एक हजारभन्दा बढी मानिसमा गरिएको क्लिनिकल ट्रायलले लक्षण देखिने १५ दिने समयलाई ११ दिनमा झारिदिएको देखाएको छ।

यसले जीवनरक्षा गर्ने त देखाएको छैन तर अनुसन्धान चाहिँ जारी रहेको छ।

अमेरिकाले औषधि उत्पादक कम्पनी गिलिडसँग सबै आपूर्ति खरिद गरिसकेको छ र केही दक्षिण कोरियालाई दान पनि गरेको छ।

के एचआईभीको औषधिले काम गर्छ?

गर्दैन।

लोपिनाभिर र रिटोनाभिर नामक एन्टीभाइरल औषधिले एचआईभीलाई ‘रिप्लिकेट’ हुनबाट रोक्छ।

यी कोरोनाभाइरसको हकमा पनि प्रभावकारी हुनसक्ने चर्चा भएका छन्।

तर यूकेको रिकभरी ट्रायलले प्रभावकारी नभएको देखाएको छ भने डब्ल्यूएचओले पनि आफ्नो सोलिडारिटी ट्रायलबाट त्यसलाई हटाएको छ।

के मलेरियाको औषधिले काम गर्ला?

गर्दैन।

क्लोरोक्विन र त्यससँग सम्बन्धित हाइड्रोक्सी क्लोरोक्निन एन्टीभाइरस हुन सक्छन् र त्यसमा प्रतिरोध प्रणालीको एउटा हिस्सालाई शान्त बनाउने क्षमता हुन सक्छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले व्यापक रूपमा गरेको दाबीका कारण र शुरूवाती चरणको प्रयोगशाला परीक्षणले कोरोनाभाइरसलाई मत्थर पार्न सक्ने देखाएपछि यी औषधि निकै चर्चामा आए।

तर यूकेको रिकभरी ट्रायलबाट त्यसले कोभिड-१९ को हकमा काम नगर्ने देखायो र डब्ल्यूएओले पनि परीक्षण रोक्यो।

कोरोना भाइरस उपचार: चिकित्सकको सिफारिसबिना डेक्सामेथासोन प्रयोग नगर्न चेतावनी

निको भएका व्यक्तिको रगतले काम गर्न सक्छ?

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएर निको भइसकेका व्यक्तिको रगतमा एन्डीबडी हुन्छ जसले भाइरसलाई परास्त गर्न सक्छ।

निको भएका व्यक्तिको रगतबाट प्लाज्मा निकालेर बिरामीलाई कन्भालेसेन्ट प्लाज्माको रूपमा दिइन्छ।

प्लाज्मा थेरापी विधिमार्फत् यूके, अमेरिका र नेपाल लगायत देशमा उपचार भइरहेको छ।

कहिलेसम्म हामीले उपचार पाउन सक्छौँ?

शायद हामीले कहिल्यै कोरोनाभाइरसको उपचार नपाउन पनि सक्छौँ।

हामीसँग फ्लु अथवा रुघाखोकी वा सोही प्रकृतिका अन्य सङ्क्रमणक कुनै उपचार छैन।

यद्यपि एउटा उपचार छ जसले काम गर्छ र अरू भरपर्दा देखिन्छन्।

चिकित्सकहरूले विकास भइसकेका र सुरक्षित ठानिएका औषधिहरूको परीक्षण गरिसकेका छन्। अतः तुलनात्मक रूपमा थप नतिजाहरूको अपेक्षा गर्न सकिएला।

केही नयाँ औषधि परीक्षणका क्रममा छन् तर मानिसमाथि परीक्षणका लागि तयार भइसकेका...


बिस्तारै त्यस्ता केही औषधिहरू पहिचान भएका पनि छन्।

उपचार पत्ता लगाउन के गरिँदैछ?

विभिन्न देशमा १५० भन्दा धेरै औषधिहरूको परीक्षण भइरहेको छ।

अधिकांश औषधि पहिले नै उपलब्ध हुन् जो अहिले यो भाइरसविरुद्ध परीक्षण गरिँदैछन्।

हाल ती परीक्षणमा निम्न प्रकारका औषधि सामेल छन्:

भिन्न किसिमका औषधि रोग लागेको भिन्न चरणमा उपयोगी हुन सक्छन्।

उदाहरणका लागि एन्टीभाइरल औषधि सुरुवाती चरणमा अनि प्रतिरोध क्षमतासम्बन्धी औषधि पछिल्ला चरणमा काम लाग्न सक्छन्।

यिनको मिश्रण गरेर उपचार गर्नेबारे पनि अध्ययन भइरहेका छन्।

जीवनरक्षक औषधि कुन चाहिँ हो?

हालसम्म परीक्षण गरिएकामध्ये एउटा औषधिले मात्र जीवनरक्षक काम गरेको प्रमाणित भएको छ। डेक्सामिथासोन कोरोनाभाइरस विरुद्धको लडाइँमा महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हो।

यूकेको रिकभरी ट्रायलले भेन्टिलेटरमा राखिएका बिरामीमध्ये यसको प्रयोगले एक तिहाइ मृत्यु घटाउने देखाएको छ।

साथै अक्सिजन लिन परेका बिरामीमध्ये यसले पाँच जनामध्ये एकजनाको ज्यान जोगाएको पाइएको छ।

डेक्सामिथासोन एउटा स्टेरोइड औषधि हो जसले शरीरमा प्रतिरोधी क्षमताको अधिक सक्रियताका कारण उत्पन्न हुने सुजन घटाउँछ।

साथ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ै यो एउटा सस्तो औषधि पनि भएकाले विश्वभरि प्रयोग हुन सक्छ।

तर हलुका लक्षण भएका बिरामीमा भने यो औषधिले काम गर्दैन।

भेन्टिलेटरमा राखिएका १०० जना बिरामीमध्ये ६० जना यसै निको हुन्छन्।

यो औषधिको प्रयोगले थप १२ जना निको हुन्छन् भने बाँकी २८ जना औषधि प्रयोग गरेर पनि बाँच्न सक्दैनन्।

अरू आशलाग्दा औषधि कुन हुन्?

रेम्डेसिभिर नामक एन्टीभाइरल औषधि विगतमा इबोलाको उपचार गर्न विकास गरिएको थियो।

एक हजार जनामा गरिएको परीक्षणमा यसको प्रयोगले लक्षण देखिने अवधिलाई १५ बाट ११ दिनमा झारिदिएको छ।

तर यसले ज्यान जोगाउने कुरा प्रमाणित भएको छैन।

अध्ययन जारी रहँदै गर्दा अमेरिकाले लगभग यसको सम्पूर्ण स्टक किनिसकेको छ।

इन्टरफेरोन बिटा एउटा प्रोटिन पदार्थ हो जुन शरीरले सुजन घटाउन सहयोग गर्छ।

यूकेको कम्पनी साइनेर्जेनले नेबुलाइजरको प्रयोग गरी यो औषधि गम्भीर बिरामीको फोक्सोमा प्रत्यक्ष पठाउने विधि थालेको छ।

सुरुवाती नतिजामा यसले मानिसलाई गम्भीर अवस्थामा पुग्नबाट रोक्न सक्ने देखिएको छ तर यसको विस्तृत परीक्षण हुन बाँकी छ।

के एचआइभीको औषधिले कोरोनाभाइरसको उपचार हुन्छ?

हुँदैन।

सुरुमा एचआइभीविरुद्ध प्रयोग हुने एन्टीभाइरल औषधि लोपिनाभिर तथा राइटोनाभिरको निकै चर्चा भएको थियो तर यूकेमा गरिएको रिकभरी परीक्षणमा यो प्रभावकारी देखिएन।

डब्लुएचओले पनि उसको सलिडारिटी परीक्षणबाट यी औषधि हटाएको छ।

के औलोविरुद्धको औषधिले कोरोनाभाइरस रोक्छ?

रोक्दैन।

क्लोरोक्वीन तथा त्योसँग सम्बन्धित हाइड्रोक्सीक्लोरोक्वीन औषधिमा भाइरससँग लड्ने तथा प्रतिरोधी क्षमतालाई शान्त पार्ने गुण हुन्छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले टिप्पणी गरेपछि यी औषधिको चर्चा भयो।

तर यूकेको रिकभरी ट्रायलमा यो प्रभावकारी देखिएन।

डब्लुएचओले पनि उसको परीक्षणबाट यसलाई हटाइसक्यो।

के निको भएका बिरामीको रगतले उपचार हुन्छ?

कोरोनाभाइरसबाट निको भएका मानिसको रगतमा यसविरुद्ध लड्ने एन्टीबडी विकास भएको हुन्छ।

ती एन्टीबडी निकालेर बिरामीलाई दिने विधि अन्य रोगको हकमा प्रभावकारी पाइएको थियो।

तर कोरोनाभाइरसको हकमा यो प्रभावकारी भइसकेको प्रमाणित भएको छैन।

कहिले आउला त पक्का उपचार?

वास्तवमा कोरोनाभाइरसविरुद्ध औषधि कहिले पनि पत्ता नलाग्न सक्छ। हालसम्म यस्तै खालका फ्लु वा रुघाखोकीका औषधि पनि हामीसँग छैन।

तर एउटा उपचार प्रभावकारी भएको पत्ता लागिसकेको छ र अन्य आशलाग्दा परीक्षण भइरहेका...


बिहीवार घोडाघोडी नगरपालिकाको देउकलियामा उक्त आरोपमा १८ वर्षीया राधा चौधरी निर्घात रूपमा पिटिएकी थिइन्।

त्यसको तीन दिनपछि आइतवार सामाजिक सञ्जाल ट्विटरमा एउटा सन्देश लेख्दै कारबाही गर्न स्थानीय प्रशासनलाई निर्देशन दिइसकिएको उल्लेख गरेका हुन्।

उनले उक्त घटनालाई 'जघन्य अपराध' का रूपमा व्याख्या गर्दै त्यसमा संलग्नहरूलाई कारबाही गर्न निर्देशन दिइएको जनाएका हुन्।

‘बोक्सी’ भन्दै कुट्नेविरुद्ध प्रहरीमा उजुरी

आसाममा बोक्सीको आरोपमा महिलाको हत्या

कारबाही

उनले लेखेका छन्, "यस्तो जघन्य अपराधमा संलग्न जो कसैलाई पनि उन्मुक्ति हुन सक्दैन र दिइने छैन। राधाको सम्पूर्ण उपचार खर्च सरकारले बेहोर्नेछ र घटनाको छानबिन गरी दोषीमाथि कारबाही गर्नेछ।"

पीडित राधा चौधरीले भविष्यमा आफूले भोगेको जस्तो पीडा अरूले नबेहोर्ने कुरा सुनिश्चित गर्न पीडकहरूलाई कडा कारबाही गरिनुपर्ने माग गरेकी छन्।

विभिन्न पत्रपत्रिकामा उक्त घटना मिलाउन घोडाघोडी नगरपालिकाका प्रमुख ममताप्रसाद चौधरी समेत लागेको विवरण आएका थिए।

तर चौधरीले एउटा विज्ञप्ती जारी गर्दै नगरपालिकाका कुनै पनि निर्वाचित प्रतिनिधि त्यस्ता काममा नलागेको र पीडक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

लाई कानून बमोजिम कारबाही हुनुपर्ने पक्षमा नगरपालिका दृढ रहेको उल्लेख गरेका छन्।


बिहीवार बिहान छापा मार्न प्रहरी पुगेको उक्त स्थान नेकपाका नेता नेत्रविक्रम चन्द 'विप्लव'को घर भएको क्षेत्र हो।

विद्यार्थीहरूले अवरोध गर्नुअघि प्रहरीले त्यहाँस्थित  एउटा  घरमा खानतलासी गरेको थियो।

प्रहरीले उक्त घरबाट केही हातहतियार बरामद गरेको बताएको छ।

छापा मार्दा के भेटियो?

स्थानीय बासिन्दा, विद्यार्थी र प्रहरीबीच धकेलाधकेल हुँदा दुई प्रहरी घाइते भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय कपिलवस्तुका डीएसपी रवि रावलले बताए।

उनले भने, "प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीको टोली सूचनाको आधारमा विप्लवका कार्यकर्तालाई पक्राउ गर्न पुगेको थियो। तर त्यहाँ स्थानीय विद्यार्थीलाई मानवढालको रूपमा प्रयोग गरेको देखियो।"

रावलका अनुसार त्यसअघि हतियार लुकाइएको घरमा छापा मार्ने क्रममा एक व्यक्ति सो घरवाट भागेपछि प्रहरीले गोली चलाएको थियो।

देब्रे घुँडामाथि गोली लागेर ती व्यक्ति घाइते भएका छन्।

उनलाई उपचारका बुटवल लगिएको प्रहरीले जनाएको छ।

दुई सुरक्षाकर्मी पनि घाइते भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयले बताएको छ।

उक्त घरबाट एउटा पेस्तोल, दुईवटा एसएमजीको गोली र गोलीगट्ठा एवम् "जनमुक्ति सेना नेपाल, आधारभूत सैन्य तालिम, शिविर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

२ नम्बर कम्पनी" लेखिएको ब्यानर भेटिएको दाबी प्रहरीको छ।

प्रधानाध्यापकको घर

उक्त घरबाट अर्को घरमा जान लाग्दा प्रहरीलाई कक्षा आठ सम्म मात्र पढाइ हुने स्थानीय नेपाल राष्ट्रिय आधारभूत विद्यालयका विद्यार्थीहरूले रोकेको बताइन्छ।

घटनास्थल भएको क्षेत्र शिवराज नगरपालिका वडा नम्बर ९ का वडा अध्यक्ष चुरबहादुर खड्काका अनुसार उक्त विद्यालयका प्रधानाध्यापकको घरमा प्रहरी जान लागेपछि विद्यार्थीहरूले अवरोध गरेका थिए।

खड्काले भने, "आफ्नो शिक्षकको घरमा छापा मार्न खोजेपछि विद्यार्थीहरूले अवरोध गरेका हुन्। मैले प्रहरी र विद्यार्थी दुवै पक्षलाई सम्झाएपछि स्थिति शान्त भएको हो।"

यसअघि प्रहरीले छापा मारेको घरमूलीलाई उद्धृत गर्दै वडा अध्यक्ष खड्का भन्छन्, "प्रहरीले हामीलाई घरबाट बाहिर जान भनेपछि हामी बाहिर निस्केका हौँ। त्यसपछि हतियार भेटियो भने, तर हामीले हतियार देखेनौँ।"

अहिले त्यहाँको जनजीवन सामान्य रहेको बताइएको छ।

बिहानको उक्त घटनापछि प्रहरीले आफ्नो कारबाही भने जारी नै रहेको जनाएको छ।

के हो विप्लव नेतृत्वको नेकपा?

विसं २०६९ को असारमा पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड'ले नेतृत्व गरिरहेको तत्कालीन एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी माओवादी पार्टीबाट अलग्गिएका नेताहरूले मोहन वैद्यको नेतृत्वमा छुट्टै दल बनाएका थिए।

पछि वैद्यले नेतृत्व गरेको नेकपा-माओवादी "क्रान्तिकारी हुन नसकेको" भन्दै विसं २०७१ मंसिरमा चन्दले छुट्टै दल घोषणा गरे।

औपचारिक नाम नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी राखेको भए पनि सो दल विप्लव माओवादीका रूपमा चिनिन्छ।

हेमन्तप्रकाश ओली भन्छन्, ‘नख्खुमा विस्फोट हामीले नै गराएका हौँ’

उसले आफूलाई मूलधारको माओवादी पार्टी मान्ने गरेको छ र कुनै पनि निर्वाचनमा सहभागी भएको छैन।

वैद्य समूहसँग छुट्टिएदेखि नै सो दलले चक्काजाम र नेपाल बन्द गर्ने, सरकारी अधिकारीहरू कालोमोसो दल्ने, विभिन्न स्थानमा विस्फोटन गराउने र चन्दा भन्दै जबर्जस्ती आर्थिक सङ्कलन गर्ने काम गर्दै आएको छ।

'निर्णायक क्रान्ति' गर्ने भन्दै उसले सरकारी पक्षसँग वार्ता गर्न मानेको छैन।

पहिला माओवादीको वर्चस्व भएका पश्चिम नेपालका केही स्थानमा स्थानीय जनप्रतिनिधिहरूले आफूलाई सो दलका कार्यकर्ताले राजीनामा दिन दबाव दिने गरेको गुनासो गरेका छन्। त्यहाँ उनीहरूले 'जनसरकार' को घोषणा पनि गरेका छन्।

केही सयमयता सो दलले देशका विभिन्न स्थानमा भएका घटनाहरूको जिम्मेवारी लिँदै आएको छ।

केही...


बिहीवार मध्यान्ह काठमाण्डूको वीर अस्पतालको आकस्मिक कक्ष नजिकै स्वयम्भूकी ४५ वर्षीय कर्मा थिंग आँखाबाट आँसु झार्दै फोनमा भनिरहेकी थिइन्।

नजिकै गएर सोधेँ, "के भयो दिदी?"

"तीन दिनदेखि ज्वरो आएको मेरो श्रीमान् बेड र अक्सिजन खोज्दाखोज्दै बित्नुभयो। हिजो बितेको मान्छेको शव अहिलेसम्म पाएका छैनौँ," उनी झन् भक्कानिइन्।

आकस्मिक कक्षभित्र स्वास्थ्यकर्मी कोही बिरामीलाई 'यहाँ शय्या छैन, अन्त खोज्नूस्' भनिरहेका थिए त कोही 'अक्सिजनको जोहो गर्नूस्' भनिरहेका थिए।

***

त्रिविवि शिक्षण अस्पतालका दृश्य पनि फरक थिएनन्।

एक युवा आकस्मिक कक्षको ढोकामा भन्दै थिए, "तीन दिन कुर्दा पनि आईसीयू पाइएन। अक्सिजन पनि पर्याप्त पाइएन। यदि समयमै आईसीयू बेड पाएको भए बुबा बाँच्नुहुन्थ्यो।"

आकस्मिक कक्षको एउटा शय्यामा तीन जनासम्म बिरामी राखिएका थिए। भुइँमा पनि बिरामी थिए।

बिरामीका आफन्तहरू स्वास्थ्यकर्मीसँग शय्या र अक्सिजनको याचना गरिरहेका दृश्य देखिन्थे। चिकित्सक र नर्सहरू शय्या र अक्सिजनको व्यवस्था गर्न सकिने अवस्थामा देखिँदैन थिए।

"हामी हेल्पलेस छौँ। शय्या छँदै छैन, अक्सिजन केही समयलाई धान्ला। तर बिरामीहरू थपिएक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ो थपियै छन्," एक चिकित्सकले भने।

***

तिलगङ्गाको बाग्मती पुलमा मानिसको भिड थियो।

कोही आफन्तको शव चिन्न खोज्दै थिए त कोही पुलबाटै अन्तिम बिदाइ गर्दै थिए।

तल खोलाको किनारमा कोभिडका कारण मृत्यु भएका व्यक्तिहरूको नेपाली सेनाले दाहसंस्कार गरिरहेको थियो।

थानकोटका दाजुभाइ मोहित र नरेन्द्र सिंह आफ्ना ६५ वर्षीय आमालाई आफैले दाहसंस्कार गर्न नपाउँदा भक्कानिइरहेका थिए।

"आमा अस्पतालमा बित्नु भयो। एउटा दाइ र अर्को भाइ आइसोलेशनमा छन्। कोरोनाले परिवार नै उजाड्यो," मोहितले भने।

"हामीले आफ्नो आमाको दाहसंस्कार नि गर्न पाएनौँ," नरेन्द्रले थपे।

 त्यहाँ आधा घण्टाको अवधिमा थप १२ मृतकको शव आइपुग्यो।

 ***

टेकु अस्पतालको आँगनमै कोटेश्वरकी ४७ वर्षीय सङ्गीता खाती चिच्याउँदै थिइन्।

"तीन दिनदेखि यहाँ आएर बसेको छु। भित्र बेड नि दिँदैनन्। चिसोले खोकी बढेर निमोनिया भइसक्यो।"

एक दर्जनभन्दा धेरै बिरामीहरू टेकु अस्पतालको आँगनमै उपचारको पर्खाइमा थिए।

स्वास्थ्यकर्मीहरूले बिरामीलाई हेरिरहेका थिए तर 'अक्सिजन छैन' र 'बेड छैन' जस्ता शब्दहरू बारम्बार सुनिन्थ्यो।

म कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएर आइसोलेशन सकेर अस्पताल जाँदा यी दृ्ष्यहरूले मलाई झन् कमजोर बनायो।

बिरामीहरू अस्पतालमा जताततै थिए। स्वास्थ्यकर्मीहरूले सकेसम्म बिरामीको हेरचाह गरिरहेका थिए। तर अवस्था सहज भने पटक्कै थिएन।

झन्डै १० दिन उच्च ज्वरो, खोकी र श्वासप्रश्वास समस्याले थलिएर बाँच्न सफल भएकोमा म खुसी र अचम्मित थिएँ।

मनमनै सोचेँ, "धन्न भगवान् बचायौ।"

(यो लेखमा व्यक्त विचार लेखकमा निजी हुन्। यो कोभिड-१९ पोजेटिभ भएपछि घरमै आइसोलेसनमा बसेर निको भएपछि काठमाण्डूका विभिन्न अस्पताल र पशुपति आर्यघाटमा जाँदा लेखकले देखेको अनुभव गरेको सम्पादित विवरण हो।)

महामारीमा मानसिक स्वास्थ्य बिग्रदै


बुधबार राजधानी दिल्ली सहित कतिपय स्थानमा लिंचिंग अर्थात भिडले मानिस मार्ने घटनाको विरोधमा शान्तिपूर्ण प्रदर्शन भए।

जन्तरमन्तर

दिल्लीको जन्तर मन्तरमा बुधबार कालो पट्टी बाँधेका करिब १५ सय मानिस भेला भएर सरकारलाई भिडले मानिस मार्ने घटनाबारे कारवाही गर्न माग गरे।

केही दिन अगाडी हरियानाका एक मुसलमान युवा जुनैद खानको रेलमा भएको हत्यापश्चात सामाजिक सञ्जालमा त्यसको विरुद्ध चर्चा भयो।

नट इन माइ नेम ह्यासट्याग भएको नारा दिनभर ट्विटरमा चर्चित रह्यो।

खासगरि मुसलमानहरु विरुद्ध लक्षित त्यस्ता हत्याका घटनाका विरुद्ध उभिएको नागरिक समाजको तप्कालाई एकीकृत गर्न सो नारा लगाइएको हो।

साँझको समयमा दिल्लीमा मात्र होइन मुम्बइ, कोलकाता सहित एक दर्जन बढी शहरहरुमा त्यसरी मानिसहरु जम्मा भएर विरोध जनाए।

हरेक ठाउँमा महिला विरोध प्रदर्शनकारीहरु उल्लेख्य संख्यामा उपस्थित रहे।

क्रुद्ध

जन्तरमन्तरमा आएकी एक महिलाले सवा अर्ब जनसंख्या भएको भारतमा अब अरब क्रान्ति भन्दा विशाल प्रदर्शन हुने चेतावनी दिइन्।

बुधबारका यी विरोध सभाका विशेषता के रहे भने सामाजिक सञ्जालबाट आह्वान गरिएका ती भेलामा राजनीतिक दल वा तिनका... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

संस्थासंग सम्बद्ध मानिस सहभागी हुन चाहे पनि विना कुनै ब्यानर एक आम मानिसको रुपमा मात्र आउन भनिएको थियो।

त्यसरी जम्मा भएका प्रदर्शनकारीहरुमध्ये पत्रकार, प्राध्यापक, चिकित्सक, व्यापारी तथा अवकाशप्राप्त सैन्य अधिकारी पनि थिए।

केही समय यता गाई रक्षाको नाममा तथा अन्य घटनामा मारिएकाहरु प्रति कारबाही नभएकोमा उनीहरु क्रुद्ध देखिन्थे।


बुधवार न्याय परिषद्का सचिवले आफूलाई सेवाबाट निवृत्त भनी पठाएको पत्र गैरकानूनी भएको तर्क गर्दै आएका पराजुलीले बिहीवार 'अकस्मात' शीतल निवास पुगेर राजीनामा बुझाएका हुन्।

उनले राजीनामा दिनुपूर्वनै बिहीवार बिहानैदेखि सर्वोच्च अदालतको नेतृत्व कायममुकायम प्रधानन्यायाधीश दीपकराज जोशीले सम्हालिसकेका थिए।

प्रधानन्यायाधीश गोपाल पराजुलीद्वारा न्याय परिषदको पत्रलाई चुनौती

अडानमा परिवर्तन

न्याय परिषद्का सचिवको पत्रका आधारमा आफूले पद नछाड्ने अडान राखेको भोलिपल्टै पराजुली आफ्ना धारणा बदल्दै राजीनामा दिने निचोडमा पुगेका हुन्।

राष्ट्रपति कार्यालयका सचिव भूपेन्द्र पौडेल भन्छन्, "उहाँ( पराजुली)ले राजीनामा बुझाउनुभयो। त्यससम्बन्धी जानकारी संवैधानिक परिषद्को सचिवालयमा पठाएका छौं"।

उनी थप्छन्, "राजीनामा बुझाएपछि स्वीकार गर्ने वा नगर्ने भन्ने विषय नै हुँदैन। राजीनामा बुझाएपछि स्वत: पदमुक्त हुने संवैधानिक व्यवस्था छ"।

प्रधानमन्त्री अध्यक्षताको संवैधानिक परिषद्, प्रधानन्यायाधीश नियुक्तिको सिफारिस गर्ने निकाय हो।

'प्रधानन्यायाधीशको अवकाश गत साउनमै'

जिम्मेवारी

पराजुलीले प्रधानन्यायाधीशका रुपमा बिह... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ीवार पनि आफै पेशी तोक्ने अडान समेत राखेका थिए।

तर बिहान कार्यालय समयमा सर्वोच्च अदालत खुलेलगत्तै वरिष्ठतम् न्यायाधीश दीपकराज जोशीले कायममुकायम प्रधानन्यायाधीशको जिम्मेवारी सम्हाल्दै न्यायाधीशहरुको इजलास तोकेका थिए।

सर्वोच्चले आफ्नो अडानमा साथ नदिने त्यसबाट छनक पाइसकेका पराजुली अपरान्हतिर राजीनामा बोकेर सर्वोच्च पुगेको जानकार अधिकारीहरु बताउँछन्।

योसँगै, सर्वोच्चमा केही दिनयता चलिरहेको इजलास बहिस्कार लगायतको शृंखलाले विश्राम पाएको छ।

सर्वोच्च अदालतका प्रवक्ता नारायण पन्थी भन्छन्, "बिहीवार सबैजना न्यायाधीश उपस्थित हुनुभयो। सबैको इजलास बस्यो र न्यायाधीशहरूले मुद्दा हेर्नुभयो"।

पराजुलीको राजीनामासँगै न्यायालयभित्रको पछिल्लो चरम विवादको पटाक्षेप त भएको देखिन्छ।

तर उनको अवकाश न्यायपरिषद्को सचिवको पत्रसँगै भएको हो वा बिहीवार बुझाएको राजीनामासँगै, त्यो प्रश्न भने अझै अनुत्तरित पाइन्छ।


बुधवार प्रतिनिधि सभाको सार्वजनिक लेखा समितिमा बोल्दै उनले लगातार घाटा झेलिरहेको निगमलाई बचाउने त्यो एउटा आधार हुने बताए।

त्यसका लागि आवश्यक सम्पत्ति मूल्यांकनबारे मन्त्रालयले निर्णय समेत गरिसकेको उनले जानकारी दिए।

निगमलाई त्यसरी व्यवस्थापन गर्ने विषय यसअघिका सरकारहरूले समेत गरे पनि त्यसलाई सबै सरकारले समान महत्व नदिँदा निगम झन् झन् ओरालो बाटो लागेको कतिपय जानकारहरूले बताएका छन्।

फाइदा

पर्यटनमन्त्री रवीन्द्र अधिकारीले संसारमा राम्रा भनिएका विमान कम्पनीहरुले यस्तो अभ्यासबाट फाइदा उठाएको बताउँदै नेपाल वायु सेवा निगमले समेत त्यसो गर्न ढिलो गर्न नहुने बताएका थिए।

त्यसको ढाँचाबारे भने उनले स्पष्ट रूपमा बोलेनन्।

त्यस्तो साझेदार संसारका प्रतिष्ठित वायुसेवा कम्पनीहरू नै हुनसक्ने र त्यसले गर्दा उनीहरूकै प्राविधिक व्यवस्थापन र सञ्जालबाट समेत फाइदा लिन सकिने बताइन्छ।

वायुसेवा चुस्त व्यवस्थापनमा मात्र फस्टाउन सक्ने व्यवसाय भएको र त्यसमा नेपाल वायुसेवा चुकिरहेको जानकारहरूको भनाइ पाइन्छ।

नयाँ जहाज कहाँ उड्छन्

नेपालका हकमा विमान खरिदमा देखिएको समस्यासँग जुध्न यसको आवश्यकता झन् बढेको एकजन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा पूर्वमन्त्री प्रकाशचन्द्र लोहनी बताउँछन्।

"नेपाल एयरलाइन्सको हवाईजहाज किन्ने र लिजमा ल्याउने कुरामा जहिले पनि विवाद र काण्ड भएको छ। त्यसैले विदेशका प्रतिष्ठित वायुसेवालाई रणनीतिक साझेदारका रूपमा व्यवस्थापनका लागि मात्र नभएर लगानीसाथ ल्याउनुपर्छ।"

पुरानै कुरा

सरकारी स्वामित्वका संस्थानहरू संकटमा पर्दा नेपालमा यसअघि पनि यस्ता अवधारणाबारे कुरा नभएका होइनन्।

सरकार फेरिएपिच्छे यस विषयमा गम्भीरता नदेखिएको बताइन्छ। दुईवटा नयाँ वाइड वडी विमान ल्याउँदा समेत गन्तव्यहरू नपाइरहेको भनिएको निगमको अहिलेको समस्या विमानको नभइ व्यवसायिक योजना बलियो बनाउन नसक्नुलाई धेरैले मानेका छन्।

अर्थ मन्त्रालयको संस्थान समन्वय महाशाखा प्रमुख रहिसकेका विमल वाग्ले, अब नेपाल वायुसेवा निगमलाई मार्गनिर्देश गर्न सक्ने कम्पनी चयन गर्न सक्षम कार्यदल बनाएर अगाडि बढ्नुपर्ने बताउँछन्।

"व्यवस्थापन सुधार नगरिकन हवाईजहाज मात्र किनेर निगमको स्तरोन्नति सम्भव छैन, उक्त व्यवस्थापकीय हैसियत सुधारका लागि रणनीतिक साझेदार चाहिन्छ भनेर थुप्रै वर्षअघिदेखि भन्दै आइएको कुरा हो।"

यसअघि कात्तिक अन्तिम साता आफूहरू उच्च वित्तिय जोखिममा रहेको भन्दै निगमले सरकारसँग आर्थिक सहायता मागेको थियो।

तर त्यसो गर्न सक्ने अवस्थामा सरकार नरहेको भन्दै अर्थमन्त्री युवराज खतिवडाले साझेदार भित्र्याउने सुझाव दिएपछि पर्यटनमन्त्रीले बुधवार लेखा समितिमा आफ्नो सो धारणा राखेका हुन्।


बुधवार बिहान न्यूयोर्कस्थित टाइम वार्नर भवन सुरक्षाका निम्ति खाली गराइएको थियो।

शंकास्पद विस्फोटक पदार्थका पोका न्यूयोर्क, वाशिङ्गटन डिसी तथा फ्लोरिडाका स्थानहरूमा पठाइएका थिए।

न्यूयोर्कका मेयर बील डे ब्लाजियोले पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ती घटनालाई आतंकित पार्ने प्रयास भने।

हिँसात्मक कार्यका माध्यमबाट स्वतन्त्र प्रेस तथा देशका नेताहरूलाई तर्साउने प्रयास भएको उनले बताए।

ओबामा र क्लिन्टनको ठेगानामा 'विस्फोटक वस्तु'

हमलाबारे अमेरिका-रुसबीच आरोपप्रत्यारोप

अनुसन्धान

संघीय जाँच ब्युरो एफबीआइ ले यी घटनाको अनुसन्धानलाई उच्चतम प्राथमिकता दिइएको बताएको छ।

उसले हालसम्म त्यस्ता विस्फोटक पदार्थका पाँचवटा पोका पत्ता लगाइसकेको छ।

जसमध्ये एउटा चाहिँ पाइप बम भएको पुष्टि भएको छ।

त्यो उदारवादी परोपकारी अर्बपति जर्ज सोरोसको घरमा दुई दिन अघि भेटिएको थियो।

उक्त घटनापछि वाशिङ्गटन डिसीस्थित ओबामाको निवास आसपास सुरक्षा बढाइएको छ।

बुधवार बिहान सीएनएनको न्यूयोर्क कार्यालयको चिठीपत्र राखिने कोठामा बम पठाइएको भेटिएपछि सुरक्षाको निम्ति कर्मचारीहरूलाई बाहिर निकालिएको थियो।

अभिव्यक्ति

ह्वाइट हाउस... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मा बोल्दै राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकामा यस्ता डरधम्कीको निम्ति कुनै स्थान नभएको बताए।

अमेरिकी जनताको सुरक्षा आफ्नो सबभन्दा प्रमुख प्राथमिकता भएको उनले बताए।

न्यूयोर्कका गभर्नर एन्ड्रु कुओमोले, उनकै शब्दमा, अतिरञ्जित अभिव्यक्तिहरूले मानिसहरूलाई हिँसात्मक गतिविधिमा धकेलिदिएको बताएका छन्।

यी घट्नाबारे कुओमोको सो भनाइ अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पप्रति लक्षित रहेको सम्वाददाताहरू बताउँछन्।

विभाजन

फ्लोरिडामा आयोजित एउटा कार्यक्रममा सिक्रेट सर्भिसलाई धन्यवाद दिँदै पूर्व अमेरिकी विदेशमन्त्री हिलरी क्लिन्टनले भनिन्, "यो निकै विभाजन भइरहेको समय हो। हामीले देशलाई एकताबद्ध बनाउन जे गर्न सकिन्छ त्यो गर्नुपर्छ।"

यी विस्फोटक पदार्थहरूको सबै सम्भावित निशानामा खासगरि राष्ट्रपति ट्रम्प तथा उनका समर्थक समूहले निरन्तर आलोचना गर्दै आएकाहरू परेका छन्।

केही डेमोक्र्याटहरूले राष्ट्रपतिलाई उनको बोलीमार्फत हिँसा गर्न उक्साएको आरोप लगाएका छन्।

अमेरिकामा नोभेम्बरमा संसदीय चुनावको संघारमा यी घटना भएका छन्।


बुधवार बोल्दै महानिर्देशक डा. टेड्रोस एड्हानोम गेहब्रेयससले डब्ल्यूएचओका कामको बचाउ गरेर कोभिड-१९ लाई राजनीतिकरण गर्ने काम अन्त्य हुनुपर्ने बताए।

ट्रम्पले यसअघि उक्त राष्ट्रसङ्घीय निकायलाई पैसा दिन रोक्नेबारे आफूले सोच्ने बताएका थिए।

ट्रम्पले के भने?

डब्ल्यूएचओ 'धेरै चीन-केन्द्रीत' भएको आरोप लगाउँदै ट्रम्पले उनीहरूले महामारीविरूद्ध कामलाई फिका साबित गरिदिएको बताएका थिए।

उनी भन्छन्: "हामी सबै देशको नजिक छौँ र रङ्गको आधारमा कसैलाई विभेद गरेका छैनौँ।"

उक्त पत्रकार सम्मेलनमा उपस्थित अमेरिकी विदेशमन्त्री समेतले डब्ल्यूएचओलाई दिने पैसा बारे 'पुर्नमुल्याङ्कन' भइरहेको बताए।

"संस्थाहरूले काम गर्नुपर्छ। आफूले गर्नुपर्ने कामका नतिजा तिनले दिन सक्नुपर्छ," पोम्पेओले भने।

ट्रम्पले उक्त सङ्गठनले "आफ्ना सही प्राथमिकता पहिल्याउन सक्नुपर्ने" बताउँदै उसलाई आर्थिक सहायता दिइरहनेबारे एउटा अध्ययन गरेर निर्णय लिइने बताए।

जवाफ

डा. टेड्रोसले भने ट्रम्पका ती भनाइहरू खारेज गरिदिएका छन्।

ट्रम्पलाई जवाफ दिएझैँ देखिनेगरी गेहब्रेयससले भने: "सबैभन्दा शक्तिशालीले अगाडिको बाटो देखाउने हो र कृपया अहिले ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

कोभिड-१९ राजनीतिलाई क्वारन्टीनमा राखौँ।"

ट्रम्पले मङ्गलवार पहिलोपटक डब्ल्यूएचओमाथि प्रहार गरेका थिए।

बुधवारको नियमित पत्रकार सम्मेलनमा समेत उनले आफ्नो उक्त आलोचना दोहोर्‍याएका हुन्।

चीनसँगको निकटता: 'वास्तवमै आवश्यक'

कोभिड-१९ सबैभन्दा पहिले गत डिसेम्बर महिनामा चीनको वूहान शहरमा देखिएको थियो। त्यहाँ ११ साताको लकडाउन हालै अन्त्य गरिएको छ।

डब्ल्यूएचओका प्रमुख एकजना सल्लाहकारले यसअघि रोगको सुरुवाती चरण बुझ्न चीनसँगको निकट कार्य 'वास्तवमै आवश्यक' रहेको जनाएका थिए।

डब्ल्यूएचओका प्रमुख एकजना सल्लाहकारले रोगको सुरुवाती चरण बुझ्न चीनसँगको निकट कार्य 'वास्तवमै आवश्यक' रहेको जनाएका थिए।

अमेरिकाले डब्ल्यूएचओको समग्र बजेटमा १५ प्रतिसत योगदान दिनेगरेको उक्त सङ्गठनको विवरणले देखाउँछ।

डब्ल्यूएचओमाथि ट्रम्पको प्रहार भने उनको आफ्नै प्रशासनमाथि महामारीसँग जुझ्ने कामका लागि भइरहेको आलोचनाबिच आएको हो।


बेइजिंगस्थित कम्युनिकेशन युनिभर्सिटी अफ चाइनाको स्कुल अफ इन्टरन्याशनल स्टडिजमा नेपाली भाषा पढाउन थालिएको आधा दशकभन्दा बढी भइसकेको छ।

त्यसमा पनि नेपाली भाषालाई प्राथमिकतासाथ विश्वविद्यालयमा नै पढाउने गरिएको छ।

चिनियां राजधानी बेइजिंगस्थित कम्युनिकेशन युनिभर्सिटी अफ चाइनामा नेपाली भाषामा चार वर्षे स्नातक गर्न सकिन्छ।

त्यहां नेपाली भाषाको पढाइ सन् १९६३ बाटै सुरु भएको उक्त विश्वविद्यालयले जनाएको छ।

बीचबीचमा छोटो समय रोकिएपनि नेपाली भाषाको अध्ययन,अध्यापनले आधा शताब्दीभन्दा बढी समय पार गरिसकेको छ।

अहिले पनि करिब डेढ दर्जन विद्यार्थीले उक्त विश्वविद्यालयको स्कुल अफ इन्टरन्याशनल स्टडिजमा नेपाली भाषा पढिरहेका छन्।

अहिले करिब डेढ दर्जन चिनियां विद्यार्थी युनिभर्सिटी अफ चाइनाको स्कुल अफ इन्टरन्याशनल स्टडिजमा नेपाली भाषा पढिरहेका छन्।

झुकाव

नेपाल र नेपालीभाषाप्रतिको झुकाव झल्काउन भन्दै चिनियां विद्यार्थीदेखि लिएर शिक्षिकासम्मले नेपाली नाम राखेका छन्।

शिक्षिका इन्दिराका अनुसार त्रिभुवन विश्वविद्यालय र कम्युनिकेशन युनिभर्सिटीबीच भाषासम्बन्धी अध्ययनबारे समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भइसकेको... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

छ।

साथै सोही विश्वविद्यालयकै स्कुल अफ इन्टरन्याशनल स्टडिज र नेपालको विश्वभाषा क्याम्पसबीच विद्यार्थी आदानप्रदानसम्बन्धी सम्झौता छ।

तिनै सम्झौता र समझदारी अन्तर्गत नेपाली भाषा पढिरहेका चिनियां विद्यार्थीलाई दोस्रो वा तेस्रो वर्षमा नेपालमै पुगेर थप अध्ययन गर्ने मौका मिलाइएको छ।

धेरै विद्यार्थीलाई छिमेकी नेपालको निकटता र सांस्कृतिक पाटोले नेपाली भाषाप्रति आकर्षित गरेको देखियो।

यिनी हुन्, चिनियां विद्यार्थी हिमलता। उनलाई नेपालको हिमाल र पहाडले निकै आकर्षित गरेको रहेछ।

त्यस्तैमध्येकी एक जना विद्यार्थी हिमलता भन्छिन्, "म सानो छँदा नेपालबारे एउटा भिडियो हेरेको थिए। त्यसमा नेपालको हिमाल, पहाड देखेको थिए र त्यस्तो सन्दर दृश्य मैले पहिले कहिल्यै देखेको थिइन"।

अर्का विद्यार्थी अम्बर चाहिँ नेपाल र चीनबीच मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध विस्तारका लागि सहयोग पुग्ने काममा लाग्ने आफ्नो योजना सुनाउंछन्।

यी चिनियां विद्यार्थीको नाम अम्बर हो। उनलाई नेपाल-चीनबीच सम्बन्ध सुमधुर बनाउने काम गर्ने रहर रहेछ।

तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी ओली चीन भ्रमणमा पुगेका बेला उनलाई भेटेको प्रसंग सुनाउंदै उनले भने, "नेपालको प्रधानमन्त्री जस्तो मान्छेसंग भेट्न पाउनु मेरो भाग्य हो। म भविष्यमा दुई देशको सम्बन्ध सुमधुर बनाउने काममा लाग्छु"।

अर्की विद्यार्थी ग्रीष्माले त चिनियां विदेश मन्त्रालयमा जागिर पाइसकेकी छन्।

नेपाल चीनसम्बन्धबारे गहिरो जानकारी राख्ने उनी भन्छिन्, "चीनको कूटनीतिमा संलग्न भएर नेपाल र चीनबीचको सम्बन्ध अझ सुदृढ बनाउने इच्छा छ"।

त्यसो भए कुनै दिन नेपालस्थित चिनियां दूतावासमा कूटनीतिज्ञ भएर तपाईं आएको हेर्न पाइन्छ त भन्ने प्रश्नको जवाफमा उनले मुस्काएर जवाफ दिइन्, "मलाई नेपालमा काम गर्ने ठूलो इच्छा छ"।

यिनको नाम ग्रीष्मा हो। चिनियां विदेशमन्त्रालयमा जागिर खान थालिसकेकी उनी भविष्यमा नेपालमा आएर काम गर्न इच्छुक छिन्।

समस्या

शिक्षिका इन्दिराले नेपालबारे चाख राख्ने यस्ता विद्यार्थीहरु पढाउन थालेको एक दशकभन्दा बढी भइसकेको छ।

तर नेपाली भाषा अभ्यास गर्ने अवसर निकै कम भएको भन्दै उनी चिन्तित देखिइन्।

उनले भनिन्, "नेपालबाट चीन आउने नेपालीहरुसंग निरन्तर अन्तक्रिया गराउने व्यवस्था मिलाउन सकियो भने विद्यार्थीहरुलाई बोलीचालीको भाषा अभ्यास गर्न सजिलो हुन्थ्यो तर त्यो अवसर निकै कम छ"।

तर पनि बेलाबेला चीन भ्रमणमा गएका नेपाली सरकारी...


ब्याननले आफू संस्थापक रहेको दक्षिणपन्थी वेवसाइट ब्राइटबार्ट न्यूजमा पुन: फर्कने बताउँदै राष्ट्रपति ट्रम्पका राजनीतिक, व्यापारिक र सञ्चार क्षेत्रमा रहेका विरोधीहरु विरुद्ध लडिरहने प्रतिक्रिया दिएका छन्।

ब्याननलाई ट्रम्पको राष्ट्रवादी एजेण्डाका एक जना प्रमुख सुत्रधार मान्ने गरिन्छ तर उनले रिपब्लिकन पार्टी र प्रतिद्वन्दिताको जालोमा जकडिएको जस्तो देखिने ह्वाइट हाउसभित्र कैयौँलाई चिढ्याएको पनि ठानिन्छ।

ट्रम्पले वरिष्ठ पदमा नियुक्त गरेका केहि सैनिक जेनेरल जस्तै राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार एचआर म्याकमास्टर र नयाँ चिफ अफ स्टाफ जेम्स केली अनि राष्ट्रपति ट्रम्पका ज्वाइ ज्यारेड कुश्नरसँग उनको कुरा नमिलेको विवरणहरु आएका छन्।

मेरुदण्ड

राष्ट्रपति ट्रम्पले कतिपय गम्भिर प्रकृतिका सूचनाको चुहावटका लागि उनी जिम्मेवार रहेको धारणा बनाएको ठानिएको छ।

यसअघि ह्वाइट हाउसका प्रवक्ता सन स्पाइसर, सञ्चार निर्देशक एन्टोनी स्कारामुची र चिफ अफ स्टाफ राइन्स प्रिबस ह्वाइट हाउसबाट बाहिरिएका थिए।

ब्याननले सैद्धान्तिक विषयमा राष्ट्रपति ट्रम्पको मेरुदण्ड भएर काम गरेको बताइन्छ।

उनका आलोचकहरुले उनलाई नवनाजीका स... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मर्थकका रुपमा हेर्दै आएका छन्।

रिपब्लिकन दलको परम्परागत कोटरी भित्र चाँहि 'आर्थिक राष्ट्रवाद' को उनको धारणासँगै कैयौँ असहमत थिए।

स्वीकार

श्यार्लोट्सभिलमा भएका हिंसालाई लिएर गोरा सर्वोच्चतावादीहरुको उपयुक्त ढङ्गले आलोचना नगरेको आरोप खेपिरहेका ट्रम्पलाई उक्त मुद्दामा ब्याननको बहिर्गमनले केही दबाब कम हुने बताइएको छ।

तर उनको बहिर्गमनले समस्या पनि निम्त्याउन सक्छ किनभने दक्षिणपन्थीहरुमाझ उनको बलियो पकड रहेको छ।

वासिङटनबाट एक जना बीबीसी संवाददाता भन्छन् उक्त समूहले राष्ट्रपति ट्रम्पलाई जिताउन मूख्य भूमिका खेलेको थियो र उनीहरुले ब्याननको बर्खास्तीलाई सजिलै स्वीकार्ने देखिदैँन्।


ब्रिटिश नियामक संस्था एमएचआरएका अनुसार ९५ प्रतिशतसम्म सुरक्षा प्रदान गर्ने सो खोप आगामी सातादेखि लगाउन सुरु गर्न सकिन्छ।

खोप लगाउन केही दिनमै सर्वाधिक जोखिममा रहेका मानिसबाट सुरु हुने अपेक्षा गरिएको छ।

यूकेले सो खोपको चार करोड मात्रा किनिसकेको छ जुन दुई करोड मानिसलाई पर्याप्त हुनेछ।

तीमध्ये एक करोड मात्रा तुरुन्तै उपलब्ध हुने र आठ लाख मात्रा केही दिनमा आइपुग्ने बताइएको छ।

खोपको इतिहासमा यो सबैभन्दा छिटो स्वीकृति पाउने खोप बनेको छ।

दश महिनाको अवधिमा यो खोप योजनाबाट अनुमतिसम्म आइपुगेको हो।

कतिपय खोपका लागि यो अवधि एक दशकभन्दा लामो भएका थिए।

यूकेका स्वास्थ्यमन्त्री म्याट ह्यान्ककले 'सहयोग आउँदै छ' भनेर ट्वीट गरेका छन्।

एनएचएसका प्रमुख कार्यकारी सर साइमन स्टेभेन्सले यूकेको स्वास्थ्य सेवाले देशको इतिहासमै सबैभन्दा बृहत् खोप कार्यक्रमको तैयारी गरिरहेको बताएका छन्।

खोप कार्यक्रमका लागि लगभग ५० अस्पताल तैयारी अवस्थामा राखिएको र अन्य खोप केन्द्रहरू तयार गर्न थालिएको छ।

विज्ञहरूले खोप सुरु भएपछि पनि मानिसहरू सतर्क हुनुपर्ने र स्वास्थ्य सावधानीहरू अपनाउनु पर्ने बताएका छन्।

यो कस्तो ख... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ोप हो?

यसले सम्पूर्ण रूपमा प्रयोगात्मक प्रकृया अपनाएको छ जुन प्रकृयामा मानव शरिरको रोग प्रतिरोधी क्षमतालाई कोरोनाभाइरस विरूद्ध लड्न अभ्यस्त तुल्याउन उक्त भाइरसको जेनेटिक कोडको एक भागलाई सुई मार्फत शरिरमा प्रवेश गराउने विधि स‌ंलग्न छ।

पहिलेका परिक्षणहरूले उक्त खोपले शरिरलाई कोरोनभाइरससँग लड्न उक्त भाइरस विरोधी एन्टिबडि निर्माण गर्न र टि-सेल भनिने शरिरको रोध प्रतिरोधी क्षमताको अर्को भाग तयार पार्न अभ्यस्त तुल्याउने देखाएका थिए।

तीन हप्ताको अन्तरालमा उक्त खोपको दुई मात्रा आवश्यक पर्दछ।

अमेरिका, जर्मनी, ब्रजिल,आर्जेन्टिना, दक्षिण अफ्रिका र टर्कीमा गरिएको परिक्षणहरूमा उक्त खोपको दोस्रो मात्रा दिइएको सात दिनपछि खोप दिइएकाहरू मध्ये ९० प्रतिशतलाई कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट सुरक्षा प्राप्त भएको देखिएको थियो।

औषधी निर्माण कम्पनी फाइजरको विश्वासमा उस्ले यो वर्षको अन्त्यसम्ममा पाँच करोड मात्रा खोप आपूर्ति गर्न सक्नेछ। र सन् २०२१ को अन्त्य सम्ममा उक्त कम्पनीले १ अर्ब तीस करोड मात्रा आपूर्ति गर्न सक्ने सो कम्पनीले बताएको छ।


ब्रिटिश प्रधानमन्त्री बोरिस जोनसनले त यसलाई 'हाम्रो जीवनकालकै सबैभन्दा आवश्यक साझा प्रयास' भनेका छन्।

तर  विश्वका सात अर्ब मानिससम्म खोप पुर्‍याउन के कस्तो व्यवस्था छ त?

यूकेमा यो प्रयासको केन्द्रमा अक्सफर्डसायरस्थित  वायुसेनाको पुरानो हवाई अखाडामा रहेको 'हार्वेल साइन्स क्याम्पस' रहेको छ।

त्यहाँ यूकेको खोप उत्पादन तथा विकास केन्द्र 'भीएआईसी' रहने छ।

 जुन निर्माण योजनालाई कोभिड-१९ कारण तीव्रता दिइएको छ।

 "हामीले यसको समयरेखालाई आधा छोट्टाएका छौँ। यो खोप निर्माण केन्द्र सन् २०२२ को अन्त्यसम्ममा तयार हुने क्रममा थियो तर अब यो सन् २०२१ मै तयार हुने आशा छ," त्यहाँका प्रमुख कार्यकारी म्याथ्यू डुचार्सले भने।

ठूलो चुनौती

डुचार्सले अहिलेसम्म ग्रीष्मकालको बिदा लिएका छैनन् किनभने उनलाई थाहा छ यहाँ अक्सफर्ड विश्वविद्यालयले कोरोनाभाइरस विरुद्ध  बनाएको खोप उत्पादन गर्नु पर्ने हुनसक्छ।

उनी अक्सफर्डमा त्यहाँबाट नजिकै  रहेको 'जेनर इन्स्टिट्यूट' सँग नियमित सम्पर्कमा छन्।

"खोप बनेपछि प्रभावकारी रूपमा तीव्र गतिमा उत्पादन गर्नु देशका लागि मात्रै होइन, विश्वकै लागि एकदमै महत्त्वपूर्ण छ," उनले भने।... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

"यस्लाई घरमा केक बनाउने प्रकृया जस्तै हो भनेर भन्न सकिन्छ। तपाईँ घण्टौँ लगाएर  मिश्रण तयार गर्नु हुन्छ र केक बनाउनु हुन्छ, तर त्यो तयार भएपछि एकैचोटी सात करोड उस्तै केक बनाउनु पर्छ। यो ठूलो चुनौती हो।"

तर यो त्योभन्दा गार्‍हो काम हो।

अक्सफर्ड विश्वविद्यालयले तयार पारेको खोपको मानव परीक्षण अफ्रिकामा भइरहेको छ

अक्सफर्ड विश्वविद्यालयले खोप परीक्षणको नतिजा आउनुभन्दा पहिल्यै खोप उत्पादन गर्न प्रयोगशालाका लागि आवश्यक ठाउँ लिइसकेको छ।

मानवमा प्रयोगका लागि कोभिड-१९ का अर्बौँ खोपहरू बनाउनु पर्ने हुनसक्छ।

 ती सबै उत्पादन र वितरणका साथै विश्वभर मानिसहरूलाई लगाउने कार्य पनि गर्नुपर्छ।

खोपहरूको अन्तराष्ट्रिय सञ्जाल 'गाभी'ले सबै राष्ट्रलाई आफूहरूकहाँ सर्वसाधारणलाई खोप कसरी लगाउने भन्ने विषयमा सोचविचार गर्न आग्रह गरिरहेको छ।

तर यो विषयमा अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग हासिल गर्न  त्यति सजिलो छैन किनभने धनी राष्ट्रहरूले आफूलाई आवश्यक पर्ने खोपको मात्रा प्राप्त गर्नका लागि अहिल्यै औषधि निर्माताहरूसँग सम्झौता गर्न थालिसकेका छन्।

'खोप राष्ट्रियता'

'गाभी' का प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सेथ बर्कलीले आफूले देखिरहेको सबैभन्दा ठूलो चुनौतीलाई 'खोप राष्ट्रियता' नामकरण गरेका छन्।

"सबै देशहरूले यसलाई विश्वव्यापी भावनाले सोच्नुपर्छ किनभने त्यो नै सही तरिका हो," उनले भने।

"यदि तपाईँका वरपरका देशहरूमा भाइरस जीवितै छ भने तपाईँ सामान्य रूपमा व्यापार वा यात्रा गर्न सक्नुहुन्न। सबैभन्दा सही सोच यो हो: सबैजना सुरक्षित नभएसम्म हामी कोही पनि सुरक्षित छैनौँ।"

विकासशील राष्ट्रहरूमा कसरी खोप पुर्‍याउने भन्ने विषयमा मात्रै होइन बर्कलीले ती स्थानहरूमा खोप सुरक्षित राख्नका लागि आवश्यक साधान छन् कि छैनन् भन्ने बारेमा पनि सोच्नुपर्छ।

उनले भने, "हामीले दुई अर्बवटा सिसाका खोप राख्ने भाँडा किनेका छौँ। सन् २०२१ को अन्त्यसम्ममा त्यति मात्रामा खोप उपलब्ध हुने हामीले आशा गरेका छौँ।"

तर सिसाको भाँडामात्रै होइन्, खोप राख्न प्रयोग गरिने फ्रिजको पनि समस्या हुनसक्छ।

ठण्डा राख्ने प्रविधि

बर्मिङ्गम विश्वविद्यालयका प्राध्यापक टोबी पिटर्सले गाभीजस्ता संस्थाहरूलाई विकासशील देशहरूमा भएका चिसो राख्ने प्रविधिलाई कसरी उच्चतम प्रयोग गर्न सकिन्छ भनेर सहयोग गरिरहेका छन्।

उनी भन्छन्, "यो खोप राख्ने फ्रिजको मात्रै कुरा होइन। विमानबाट लग्न आवश्यक उपकरण, स्थानीय स्तरमा...


ब्रिटेनका अनुसन्धानकर्ताहरूले भनेका छन्, "यो कम रक्सी पिउँछु भन्नेहरूलाई जागरूक गर्ने एउटा उपयुक्त तरिका हो।"

विशेषज्ञहरूका अनुसार अधिकांश रक्सी पिउनेहरूका लागि रक्सीका तुलनामा चुरोट पिउनु धेरै खतरनाक हुनसक्ने र त्यसबाट क्यान्सर लाग्न सक्ने खतरा बढ्ता रहन्छ।

र, त्यस्तो जोखिमलाई कम गर्ने एउटा मात्र तरिका हो- चुरोटलाई पूर्णरूपमा त्याग्नु।

नियम

सरकारी निर्देशिका अनुसार एकजना महिला वा पुरुषले एक सातामा १४ युनिटभन्दा बढी रक्सी पिउनु उपयुक्त हुँदैन। यो भनेको लगभग साढे तीन लिटर बियर वा ६ गिलास जति वाइन बाराबर हो।

उक्त अनुसन्धानमा कसैको स्वास्थ्य खतरमा रहेको छ भने रक्सी पिउने कुनै मात्रा तय गर्नु ठीक नहुने उल्लेख छ।

अनुसन्धानले कम रक्सी पिउनेमा पनि क्यान्सरको खतरा रहने देखाएको छ।

'बीएमसी पब्लिक हेल्थ'को एउटा लेखमा अनुसन्धानकर्ताहरूले भनेका छन्- यदि चुरोट नपिउने १ हजार पुरुष वा १ हजार महिलाले एक सातामा एक बोतल रक्सी पिए भने लगभग १० जना भन्दा बढी पुरूष र १४ जना भन्दा बढी महिलालाई उनीहरूको जीवनकालमा क्यान्सरको खतरा बढाइदिन्छ।

क्यान्सरको खतरा

रक्सी पिउने महिलामा स्तन र पुरुषमा पेट तथ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा कलेजोको क्यान्सरको खतरा बढी हुनसक्छ।

उक्त अनुसन्धानमा सहभागी अनुसन्धानकर्ताहरूले क्यान्सर रिसर्च यूकेको क्यान्सरको खतरामा आधारित तथ्याङ्कहरूको प्रयोग गरेका हुन्।

त्यसका साथै उनीहरूले सुर्ती र रक्सीका कारण हुने क्यान्सर रोगीहरूको तथ्याङ्कको पनि अध्ययन गरेका थिए।

स्तन क्यान्सरको अनुसन्धान गर्ने डा. मिनौक सोमेकरले भने, "अनुसन्धानले रोचक कुराहरू अगाडि ल्याएको छ तर त्यसको तस्बिर स्पष्ट छैन।"

अन्य कारण

द इन्स्टिच्युट अफ क्यान्सर रिसर्चका वैज्ञानिक डा. सोमेकर भन्छन्, "क्यान्सरको खतराको तस्बिर धेरै नै जटिल छ। त्यसैले यो बुझ्नु जरूरी छ कि केही मान्यताका आधारमा नयाँ अध्ययनहरू गरिएका छन्।"

उदाहरणका रूपमा चुरोट र रक्सी पिउँदा पर्ने प्रभावलाई पूर्ण रूपमा रोक्न गाह्रो छ।

अध्ययनमा क्यान्सरका बारेमा मात्र चर्चा गरिएको छ। तर अन्य खाले रोगबारे चर्चा छैन। चुरोट पिउनेहरूलाई मुटु तथा फोक्सो सम्बन्धी रोगहरू धेरै लाग्ने मानिन्छ।

उक्त अनुसन्धानमा सन् २००४ को तथ्याङ्क प्रयोग गरिएको छ र क्यान्सरका अन्य कारणहरूलाई यसमा समावेश गरिएको छैन।

उमेर, वंशाणु, खानपान र जीवन शैली पनि क्यान्सरको कारण हुनसक्छ।

चुरोट पिउनु बढी खतरनाक

नटिङ्गम विश्वविद्यालयका प्राध्यापक जन ब्रिटन भन्छन्, "मलाई लाग्छ मान्छेहरू खतराको तुलना गरेर चुरोट वा रक्सीको चयन गर्छन्।"

उनी यूके सेन्टर फर टोबाको एन्ड अल्कोहल स्टडिजका निर्देशक हुन्।

उनी भन्छन्, "यो अध्ययनका अनुसार चुरोट पिउनु रक्सीका तुलनामा बढी खतरनाक छ। अन्य रोगको कुरा गर्ने हो भने त चुरोट रक्सीभन्दा धेरै नै खतरनाक छ। यदि चुरोट पिउनेहरू आफ्नो स्वास्थ्यप्रति चिन्तित छन् भने उनीहरुका लागि सबैभन्दा राम्रो भनेकै चुरोट पिउन छाड्नु हो।"

उनी रक्सी पिउनेहरूलाई सरकारी निर्देशिका अनुसारकै मात्रामा रक्सी पिउन सुझाव दिन्छन्।


ब्रिटेनले युरोपेली युनियन छाड्ने ब्रेक्जिटबारेको अर्को संसदीय मतदान जुन महिनाको पहिलो सातामा हुने बताइएको छ।

सूत्रहरूले बीबीसीलाई बताएअनुसार यदि यसअघि तीन पटक अस्वीकृत भइसकेको उनको ब्रेक्जिट योजनालाई संसद्ले फेरि अस्वीकृत गरे उनले राजीनामा दिनेछिन्।

साथै यदि उक्त योजना पारित नै भए पनि उनले जुलाई अन्तिमतिर गर्मी याममा हुने संसद् स्थगन हुनुअघि राजीनामा दिने अनुमान गरिएको छ।

प्रधानमन्त्री मे हटेपछि उक्त पदका लागि बोरिस जन्सनले आफूले दाबेदारी प्रस्तुत गर्ने बताएका छन्।

किन बढ्यो दबाव?

गत वर्षको अन्त्यमा अविश्वासको प्रस्तावमा आफ्नो दलका सांसदहरूले जोगाएको मेलाई विद्यमान नियामानुसार आगामी डिसेम्बर अगावै पुन: त्यसरी चुनौती दिन सकिँदैन।

ब्रेक्जिटको गतिरोध तथा इङ्ग्ल्यान्डमा भएका पछिल्ला स्थानीय चुनावहरूमा उनको दलको खराब प्रदर्शनका माझ मेलाई राजीनामा गर्न दबाव बढेको छ।

बीबीसीकी राजनीतिक सम्पादक लरा क्युन्सबर्ग भन्छिन् - वरिष्ठ सूत्रहरूले सुनाएअनुसार चौथो पटक मेको योजना विफल भए उनी पदमा रहिरहने विषय 'अकल्पनीय' हुनेछ।

उनी भन्छिन्, "अहिलेको अवस्थामा गरिएको प्रक्षेपणअनुसार उक्त योजना पुन: ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

अस्वीकृत हुनेछ। हुन त असम्भव केही छैन।"

हो बन्ला उत्ताधिकारी?

टरिजा मेले सरकारबाट हट्ने घोषणा गरेपछि प्रधानमन्त्री बन्न कन्जर्भेटिभ दलमा थुप्रै आकाङ्क्षी देखा परेका छन्। तीमध्ये भूतपूर्व विदेशमन्त्री बोरिस जन्सन पनि छन्।

संसद्‌मा ब्रेक्जिटसम्बन्धी मतदान सम्भवत: जुन ४ मा हुनेछ।

युरोपेली संसद्का नयाँ सदस्यहरूले कार्यभार सम्हाल्नुअगाडि नै ब्रिटेनले युरोपेली युनियन त्याग्ने हो भने त्यसको अन्तिम मिति जुलाई १ हो।

हाल बताइएको ब्रेक्जिटको नयाँ समयसीमा चाहिँ अक्टोबर ३१ छ।

ब्रिटेनमा बहिर्गमनको अन्योल!


ब्रेक्जिट प्रक्रिया अघि बढाउन प्रधानमन्त्री मेले युरोपेली नेताहरूलाई सम्बोधन गर्दैछिन्।

ब्रिटिश प्रधानमन्त्री टरिजा मे को कार्यालयका अनुसार सबभन्दा कठिन विषय आयरल्याण्डसँगको सिमानामा भन्सार जाँच रहेको छ।

यदि उनीहरूका प्रमुख वार्ताकार मिशेल बार्नियरले प्रगति भएको बताए, आगामी केही सातामा त्यस्तो विशेष सम्मेलन डाक्न उनीहरू तयार रहेको युरोपेली नेताहरूले जनाएका छन्।

'इयु सुधारका लागि सम्भावनाका ढोका खुला छन्'

'ब्रेक्जिट सम्झौता यसै वर्षको अन्त्यसम्ममा'

सङ्क्रमणकाल

अष्ट्रियाका चान्सलर सेवास्टियन कर्जले ब्रिटेनले इयु छाड्ने प्रकृयाको लागि भइरहेका वार्तामा यो खराब दिन नरहेको बताए।

ब्रिटिश प्रधानमन्त्री मेले पनि उत्तरी आयरल्याण्डसँग सम्बन्धित वर्तमान गतिरोध तोड्नका निम्ति ब्रेक्जिटको सङ्क्रमणकाल केही लम्ब्याउने बारे सोच्न सकिने संकेत गरेको युरोपेली अधिकारीहरूले बताएका छन्।

बीबीसी सम्वाददाता लरा क्युन्सबर्ग भन्छिन् ब्रिटिश प्रधानमन्त्रीको कार्यालयले उक्त सङ्क्रमणकाल लम्बिनै नसक्ने भनेर भनेको छैन।

सम्बोधन

दुवै पक्ष ब्रिटेनले कुनै सहमति विना इयु छाड्नु पर्ने स्थिति आउन नदिन दृढ भएको ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

बताइएको छ।

किनकी त्यसो भए राजनीतिक, आर्थिक तथा कानूनी अन्योल उत्पन्न हुन सक्ने ठानिएको छ।

ब्रेक्जिट प्रक्रिया अघि बढाउन प्रधानमन्त्री मेले युरोपेली नेताहरूलाई सम्बोधन गर्दैछिन्।

युरोपेली युनियनका २७ देशका नेताहरूसँग कुराकानी गरेपछि प्रधानमन्त्री मेले राम्रो नतिजा निस्कनेमा आफू विश्वस्त रहेको बताइन्।

उनले दुवै तर्फ साहस, विश्वास र नेतृत्वको खाँचो रहेको पनि बताइन्।


भक्तपुरका पत्रकारको कोभिड-१९ परीक्षणका लागि स्वाब निकाल्दै स्वास्थ्यकर्मी

खुला सीमाका कारण भारतमा रहेका नेपालीहरूका साथै तुलनात्मक रूपमा कम सङ्क्रमित रहेको भन्दै केही भारतीयहरू नै पनि नेपालमा आउन सक्ने हुँदा जोखिम बढेको उनीहरूको भनाइ छ।

नेपाल र भारतबीच 'रोटीबेटी' अर्थात् निकै घनिष्ठ पारिवारिक सम्बन्ध विकसित भएका कारण पनि आवतजावत गर्न सहज छ।

दुई देशका नागरिकबीच आवागमन नियन्त्रण गर्ने प्रयास प्रभावकारी हुन नसक्दा नेपालका लागि समस्या बढ्न सक्ने उनीहरूको धारणा छ।

अहिले भारतबाट नेपालीहरू फर्किने क्रम बढेको र सीमावर्ती जिल्लामा सङ्क्रमित भेटिएकाले नेपालले कोरोनाभाइरस नियन्त्रण र रोकथामका लागि आवश्यक कदम चाल्न विलम्ब गर्न नहुने धारणा  धेरैको छ।

के भारत र चीनको अवस्था?

विश्वव्यापी रूपमा कोभिड-१९ बारे तथ्याङ्क अद्यावधिक गरिरहेको जोन्स हप्किन्स विश्वविद्यालयका अनुसार भारतमा कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित हुनेहरूको सङ्ख्या ८६ हजार पुग्न लागेको छ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण गत वर्ष चीनको वुहान राज्यबाट फैलिन सुरु भएको हो। चीनमा सङ्क्रमितहरूको कुल सङ्ख्या ८४ हजार नाघेको छ।

नेपालमा हालसम्म कोरोनाभाइर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सबाट २७८ जना सङ्क्रमित भएको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ।

भारतमा ट्रक चढ्न खोज्दै सर्वसाधारण

मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्याको हिसाब हेर्ने हो भने चीन अगाडि छ। त्यहाँ ४,६३७ जनाले ज्यान गुमाएका छन्। भारतमा उक्त सङ्ख्या २,७५३  छ।

तर चीनमा कोभिड-१९ नियन्त्रणमा आएको सङ्केत देखिन थालेको भए पनि भारतमा भने यो निकै तीव्र गतिमा फैलिरहेको छ।

धेरै सङ्क्रमित हुने राष्ट्रहरूको सूचीमा भारत अहिले ११औँ स्थानमा छ।  त्यसबाट सङ्क्रमणको गतिको सङ्केत गर्ने विज्ञहरू बताउँछन्।

नेपालमा भने हालसम्म कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका कारण कसैको पनि मृत्यु भएको पुष्टि भएको छैन। तर पछिल्ला केही हप्ताहरूमा सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या निरन्तर बढिरहेको छ।

सरकारले काठमाण्डू उपत्यकामा जेठ ५ भित्र १०,००० जनाको परीक्षण गर्ने बताएसँगै उक्त सङ्ख्यामा व्यापक वृद्धि हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।

नेपालको तयारी कस्तो छ?

बाँकेबाट भारत फिर्ता जान लागेका भारतीय नागरिकहरू

मुलुकका विभिन्न सहरमा सङ्क्रमण बढेसँगै नेपालमा पनि अस्पताल तथा विभिन्न पूर्वाधार अपुग रहेको बताइएको छ।

तर स्वास्थ्यमन्त्रीका विज्ञ सल्लाहकार डा. खेम कार्कीका अनुसार नेपालमा अहिलेका सङ्क्रमितहरूमा सामान्य सङ्केत मात्रै देखिएको छ र उनीहरूलाई अस्पतालमा विशेष उपचारको आवश्यकता थिएन।

 "तर सङ्क्रमण नफैलियोस् भन्ने उद्देश्यले उनीहरूलाई अस्पताल ल्याउन खोजिएको हो," उनले भने। "तर सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या बढ्दै गयो भने तीमध्ये पनि अस्पताल नै भर्ना गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेकाहरूलाई मात्रै हामी भर्ना गर्नेछौँ।"

केही स्थानबाहेक अन्यत्र शय्या उपलब्ध भएको उनको दाबी छ।

भारतबाट नेपाल भित्रिएका नेपाली नागरिकहरू

पछिल्लो छ महिनाको विश्वव्यापी तथ्याङ्क हेर्दा दुईदेखि तीन प्रतिशत मानिस मात्रै अस्पताल नै बस्नुपर्ने गरी बिरामी हुने देखिएको डा. कार्की बताउँछन्।

"अहिलेसम्म स्वास्थ्य मन्त्रालयअन्तर्गत झन्डै २५,००० देखि २६,००० बेड (शय्या) हामीसँग छ। त्यसमा कति बेड आइसोलेसनका लागि अर्थात् सङ्क्रमितको उपचारका लागि अलग्गै राख्न सक्छौँ भनेर हेर्दा झन्डै ३,००० हुनेरहेछ," उनले भने।

 सङ्क्रमण व्यापक रूपमा फैलिएको अवस्थामा सबै अस्पतालमा आफैँ कोभिड-१९ को उपचार गर्ने अस्पतालमा परिणत हुने उनको भनाइ छ।

"तर हाम्रो अहिलेसम्मको अनुमान  भनेको त्यो अवस्था आउँदैन भन्ने हो। उदाहरणका लागि गम्भीर रूपमा बिरामी भएकालाई मात्रै अस्पताल लाने हो...


भण्डार गर्ने ठाउँ र सडक सुविधा नहुँदा बर्षेनी स्याउ खेर जाने गरेको र दुनै बजार लैजान भरियालाई प्रतिकेजी १५ रुपैयाँ दिनुपर्ने खत्रीको भनाई छ।

त्यसैले  बजारमा २०-२५ रुपैयाँमा स्याउ बेच्न उनी तयार छैनन्।

सदरमुकाम दुनैसम्म डोजरले खनेको सडकको ट्र्याक खुलेपनि गाडी गुड्दैनन्। जुफालबाट जहाजमा स्याउ ढुवानी गर्न महँगो पर्ने किसानहरू बताउँछन्।

गत वर्षसम्म ढुवानीमा सहुलियत दिँदै आएको सरकारले यसपाली नदिँदा आफूहरु झन् मर्कामा परेको डोल्पाली किसान बताउँछन्।

विमानबाट ढुवानी: 'महँगो'

दु:ख गरी फलाएको स्याउ सडेर जाँदा चित्त दुख्ने गुनासो अर्की किसान शोभा शाही पनि  छ।

उनी भन्छिन्, "जहाजबाट नेपालगंज लैजान प्रतिकेजी ५० रुपैयाँ भाडा लाग्छ.. बजारसम्म पुर्‍याउन पाए त ६-७ लाख रुपैयाँ आम्दानी हुन्थ्यो तर एक लाख पनि हुन्छ कि हुदैन!"

डोल्पाका किसानको जस्तै स्याउको बजारीकरणको समस्या हुम्लाका किसानले पनि भोगिरहेका छन्।

उनीहरूका अनुसार स्याउ बोकेर चीनतिर लान पाँच दिनसम्म लाग्छ। ढुवानी भाडा महँगो भएकोले विमानमा पठाउँन सम्भव छैन।

हुम्लाकी किसान धनु बोहरा भन्छिन्: "थोरै गाउँमा विक्री हुन्छ। धेरै कुहिए... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रै खेर जान्छ। बचेको चाना बनाएर राख्छौँ। पछि बेच्छौँ।"

किसानको एउटै भनाई छ- सडक सुविधा हुन्थ्यो भने कर्णालीको स्याउ सहजै सुर्खेत, नेपालगंज, काठमाडौसम्म पुग्न सक्थ्यो र त्यसले राम्रो बजार भाउ पाउँथ्यो।

पीडा

कालिकोट, जुम्ला, डोल्पा, हुम्ला र मुगुमा हुम्लाका अधिकांश किसानले यसपाला पनि स्याउले उचित मूल्य नपाएको भन्दै दु:खेसो व्यक्त गरिरहेका छन्।

सडक नपुगेको हुम्ला र डोल्पामा हवाई सेवाबाहेक अर्को विकल्प छैन।

कर्णालीका किसानहरूका विचारमा जसरी तराईको चामल कर्णाली ल्याउन सरकारले सहयोग गर्ने गर्दछ, त्यसैगरी सरकारले कर्णालीको स्याउ तराई पठाउन सहयोग गर्नुपर्छ।

भरपर्दो सडक नहुँदा कालिकोट, जुम्ला र मुगुका गाउँबाट सडकसम्म स्याउ ल्याउन समस्या हुँदै आएको किसानहरू बताउँछन्।

शीत भण्डार भए के हुन्छ?

स्याउ खेर जाने र कुहिने अवस्थामा पुग्ने अर्को कारण हो- शीत भण्डारण स्थलहरूको अभाव।

मौसममा बिक्री नभएको स्याउलाई लामो समयसम्म राख्नको लागि शीत भण्डार नहुँदा पनि बजारको समस्या भएको उनीहरुको भनाई छ।

कालिकोटका किसान टेकबहादुर शाहीले भने, "नबिग्रने गरी राख्ने शीत भण्डार भए, जतिबेला बढी मुल्य पाउँथ्यो त्यतिबेलै बेच्थ्यौँ।"

"बेच्ने मौसममा मूल्य नपाएको स्याउ शीत भण्डारमा राख्छौँ अनि बेमौसममा भनेको मूल्यमा बेच्छौँ। तर शीत भण्डारहरू पनि छैनन्।"

समुद्र सतहदेखि दुई हजार मिटरभन्दा माथिको हावापानीमा स्याउ फल्छ। त्यो क्षेत्रमा बाटोको सुविधा नभएकोले मान्छेलाई बोकाएर बाटोसम्म ल्याउनुपर्छ।

यसरी ल्याउँदा एकातिर स्याउ महँगो पर्छ भने, अर्कोतिर बिग्रने डर हुन्छ। त्यस्ता ठाउँको स्याउलाई हेलिकोप्टरबाट ढुवानी गर्ने व्यवस्था मिलाउन किसानहरू सरकारसँग माग गर्छन्।

बजारीकरणमा सहयोग

सरकारले स्याउ फल्ने मुख्य क्षेत्रमा शीत भण्डार निर्माण, ढुवानीमा सहुलियत, बगैँचासम्म सडक बनाउन सहयोग गरिदिए, स्याउबाट राम्रो आम्दानी गर्न सकिने जुम्लाकी किसान रमा भण्डारी बताउँछिन्।

उनी भन्छिन, "सरकारले शीत भण्डार मात्र बनाइ दिए, हामीलाई ठूलो राहत हुने  थियो।"

उनी भन्छिन्, "पहिला काठमाण्डूको सङ्घीय सरकारले समस्यालाई बुझेन बुझेन, तर अहिले घरदैलोकै स्थानीय र प्रदेश सरकार पनि हाम्रो पीरमर्का बुझ्दैनन्।"

डोल्पाका किसान टोपबहादुर शाही भन्छन्, "त्यसैले हामी पुरानै समस्या भोग्न बाध्य छौँ।"

त्यस भेगमा फल्ने स्याउ बजारसम्म पुर्‍याउन सके भारतीय र चिनियाँ ...


भर्खरै भारतले जारी गरेको अन्तर्देशीय विद्युत् आयात/निर्यातसम्बन्धी एउटा कार्यविधि नेपालअनुकूल भएको उनीहरूको तर्क छ। साथै, गत साता भारतीय विदेशसचिवले दिएको अभिव्यक्तिले पनि त्यसको सङ्केत गरेको उनीहरूको भनाइ छ।

यसबाट नेपालमा उत्पादित बिजुली बाङ्ग्लादेशसम्म विक्री गर्ने कार्यलाई भारतले सहज बनाइदिने अपेक्षा उनीहरूको छ।

तर भारतको नयाँ कार्यविधि कसरी कार्यान्वयन हुन्छ भन्ने आधारमा मात्र भारतको भित्री उद्देश्य बुझ्न सकिने केही विज्ञहरूको धारणा छ।

के भन्छ नेपाली पक्ष?

भारतको ऊर्जासम्बन्धी नयाँ कार्यविधिले कुन निकायबाट, कस्तो अनुमति लिएर, कसले र कसरी आयात वा निर्यात गर्न सक्छ भन्ने स्पष्ट गरेको बताइएको छ।

त्यसले अब नेपाललाई भारत र भारत हुँदै तेस्रो मुलुकमा विद्युत् निर्यात गर्न सहज हुने ऊर्जा मन्त्रालयका प्रवक्ता मधुप्रसाद भेटवालले बताए।

उनले भने, "यसले एउटा सहज वातावरण ल्याएको छ। नेपाली प्रवर्धकहरूले पनि विद्युत् विक्रेतामार्फत् भारतमा बिजुली निर्यात गर्न सक्छन्। त्यसका साथै बाङ्ग्लादेशमा पनि यो बिजुली पुर्‍याउन सकिने अवस्था सिर्जना भएको छ।"

गत साता भारतीय विदेश सचिव हर्षवर्धन शृ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ङ्गलाले भारतले नेपाल, भुटान, बाङ्ग्लादेश र श्रीलङ्कालाई समेटेर ऊर्जाकेन्द्र बनाउने बताएको खबर पनि आएको थियो।

नयाँ कार्यविधि र शृङ्गलाको अभिव्यक्तिले नेपालबाट बाङ्ग्लादेशमा ऊर्जा निर्यात गर्न भारतले व्यावहारिक रूपमै सहजीकरण गर्ने सङ्केत दिएको नेपाली ऊर्जा उत्पादकको बुझाइ छ।

भारतको कस्तो प्रतिबद्धता?

स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था नेपालका निवर्तमान अध्यक्ष शैलेन्द्र गुरागाईँ भन्छन्, "कार्यविधि बनाएर घोषणा गर्नु भनेको त्यो ऊ आफैँले लिखित र कानुनी रूपमा प्रतिबद्धता जनाउनु हो।"

"उसले आफैँले प्रतिबद्धता जनाएपछि अब पनि गर्दैन कि भनेपछि शङ्का उपशङ्का गरिरहनु आवश्यक भएन।"

यद्यपि भारतको पछिल्लो कार्यविधिमा अझै कतिपय रोकतोक हुने खालका कुरा रहेको गुरागाईँले औँल्याए।

ऊर्जा क्षेत्रकै कतिपय जानकारहरू एकाध नीति र अभिव्यक्तिकै आधारमा नेपाललाई विद्युत् निर्यातमा सहजीकरण गर्न भारत तत्पर भएको ठान्नु निकै हतारो हुने बताउँछन्।

त्यस्तै कतिपयका भनाइमा नेपालमा उत्पादित विद्युत्‌को लागत बढी हुँदा त्यो भारतकै तुलनामा पनि महँगो पर्छ।

त्यसले गर्दा नेपाली बिजुली भारत वा बाङ्ग्लादेशमा विक्री गर्न महँगो पर्ने भाएकाले नेपालमा कम लागतमा विद्युत उत्पादनमा जोड दिनुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ।


भाइरस फैलिएमा प्रहरीले गम्भीरतम प्रकृतिका अपराधहरू र शान्ति सुव्यवस्था कायम गर्नमा मात्र ध्यान केन्द्रित गर्नुपर्ने हुन सक्छ भनिएको छ।

साथै, आवश्यक परे सेनाले आपत्कालीन सेवाहरूलाई सहयोग गर्नुपर्ने हुन सक्छ।

अन्य सम्भावित उपायहरूमा विद्यालय बन्द गर्ने, सामाजिक जमघट कम गर्ने र मानिसहरूले घरबाटै काम गर्ने लगायतका बारेमा योजना बनाइएको छ।

अस्पतालहरूमा अत्यावश्यक बाहेकका स्वास्थ्य सेवामा ढिलाइ गरेर कोरोनाभाइरसका बिरामीहरूको उपचारलाई प्राथमिकता दिइनेछ। र हालै सेवाबाट अवकाश पाएका चिकित्सक र नर्सहरूलाई फेरि काममा बोलाउन सकिनेछ।

सावधान

सोमवार प्रधानमन्त्री बोरिस जोनसनले देशमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण 'उल्लेखनीय रूपमा विस्तार हुन सक्ने' भनी सावधान गराएपछि यस्तो योजना सार्वजनिक गरिएको छ।

कोभिड-१९ कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण भएकामध्ये ठूलो सङ्ख्यामा यसको लक्षण न्यूनदेखि मध्यम प्रकारको हुन्छ जुन मौसमी रुघाखोकीको जस्तै हो। तर केही थोरै सङ्ख्याका बिरामीहरूलाई अस्पतालमा भर्ना गरेर उपचार गर्नुपर्ने हुन्छ।

ब्रिटिश सरकारले घोषणा गरेको योजनामा भनिएअनुसार सो भाइरस सङ्क्रमण भएकाहरूमध्ये केही थोरै प्रतिश... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

तको ज्यान पनि जान सक्छ।

उक्त योजनामा कुनै अनुमानित सङ्ख्या दिइएको छैन। तर यो सङ्क्रमणका कारण मानिसहरूको ज्यान जाने घटनामा वृद्धि हुने जनाइएको छ, खासगरी जोखिमपूर्ण र पाको उमेरका मानिसहरूमा।

साना बच्चाहरू पनि सङ्क्रमित हुन 'र गम्भीर बिरामी पर्न' सक्छन्।

तर २० वर्षभन्दा कम उमेरका मानिसमा यो सङ्क्रमण सामान्यतया कम पाइएको छ।

लहर

यो सङ्क्रमणको महामारी विभिन्न लहरमा फैलिन सक्ने पनि ब्रिटेनको सरकारले जनाएको छ।

ब्रिटेनको सरकारले सार्वजनिक गरेको कोरोनाभाइरस कार्ययोजनाका अन्य बुँदा:


भारत ब्रिटेनलाई पछि पार्दै विश्वमा सबैभन्दा धेरैले ज्यान गुमाउने देशको सूचीमा चौथो स्थानमा छ भने सबैभन्दा धेरै सङ्क्रमितहरूमध्ये तेस्रोमा छ।

तर युरोप र उत्तर अमेरिकाभन्दा निकै कम अर्थात् १० लाख भारतीयमा ३४ जनाको मृत्यु भएको छ।

कोरोनाभाइरसबाट ज्यान गुमाउने दर (सीएफआर) अहिले झन्डै दुई प्रतिशत छ। सबैभन्दा धेरै प्रभावित राज्य महाराष्ट्रमा मृतकको सङ्ख्या प्रत्येक ४० दिनमा दोबर भइरहेको छ।

पब्लिक हेल्थ फाउन्डेशन अफ इन्डियाका अध्यक्ष श्रीनाथ रेड्डी भन्छन्, "सङ्ख्या बढे पनि मृत्युदर कम नै छ।"

मृत्यु दर कम हुनुको कारण?

कैयौँ महामारी विज्ञहरू देशमा युवा जनसङ्ख्या धेरै हुनाले मृत्युदर कम भएको ठान्छन्। बढी उमेरका मानिस सामान्यतया सङ्क्रमणको दृष्टिले बढी जोखिममा हुन्छन्।

तर यसअघि अन्य कोरोनाभाइरसका कारण उत्पन्न रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता लगायतका कारण पनि त्यसमा जिम्मेवार छन् कि छैनन भन्ने स्पष्ट छैन।

भारतमा जस्तै जनसङ्ख्याको अनुपात भएका अन्य दक्षिण एशियाली देशहरूले पनि कम मृत्युदरको त्यस्तै अवस्था चित्रण गर्छन्।

दश लाख जनामा बाङ्ग्लादेशमा २२ र पाकिस्तानमा २८ जनाको मृत्यु भएको छ।

भारत स्पष्ट र... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ूपमा युरोप र अमेरिकाको भन्दा राम्रो स्थितिमा छ।

तर विश्व बैङ्कका भूतपूर्व मुख्य अर्थशास्त्री कौशिक बसु भन्छन्, "यसै भरमा आत्मसन्तुष्टि लिनु गैरजिम्मेवारी हुन्छ।"

के राज्यहरू तथ्याङ्क लुकाउँदैछन्?

उनको विचारमा जनसाङ्ख्यिक तुलनाको महत्त्वको पनि सीमा हुन्छ।

"जति छिटो तपाईँ त्यसो गर्नुहुन्छ, भारतले निकै नराम्रो गरिरहेको अनुभूति हुन्छ। चीनमा कोभिड-१९ बाट प्रति १० लाख तीन जनाको मृत्यु भएको छ। दक्षिण एशियामा भारतभन्दा खराब अवस्था अफगानिस्तानको छ। अहिलेको अवस्था रह्यो भने भारतले अफगानिस्तानलाई पनि उछिन्नेछ," उनले भने।

बसुको अध्ययनमा भारत ती थोरै देशहरूमा पर्छ जहाँ सङ्क्रमण कम भइरहेको छैन। भारतमा मार्चको अन्त्यदेखि अहिलेसम्म सङ्क्रमित र मृत्यकको सङ्ख्या बढेको मात्र नभई त्यसको दर पनि बढ्दो छ।

विज्ञहरूका भनाइमा पनि भारतमा कम रहेको मृत्युदरले पूरै वास्तविकता दर्शाउँदैन। कैयौँ राज्यहरूमा धेरै सङ्ख्यामा मृतकको तथ्याङ्कको अभिलेख नराखिएको कतिपय बताउँछन्।

केही राज्यहरूले विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको निर्देशिकाविपरीत सन्देहास्पद मृत्युलाई गणना गरिरहेका छैनन्।

सङ्क्रमण बढिरहेपनि भारतले समुदायमा सङ्क्रमण पुगेको भन्ने अस्वीकार गर्दै आएको छ

कतिपय राज्यले कोभिड-१९ भएर ज्यान गुमाएकाहरूमा पहिले रहेको रोगका कारण मृत्यु भएको बताउने गरेका छन्।

स्वास्थ्य मामिलाकी पत्रकार प्रियङ्का पुल्लाले गरेको अनुसन्धानमा गुजरात र तेलङ्गाना राज्यमा ठूलो सङ्ख्यामा मृतकको गणना नगरिएको देखाएको छ।

त्यसमा गुजरातको वडोदरामा पछिल्लो दुई महिनामा मृत्युदर ४९ प्रतिशतले बढेको देखाइएको छ। तर त्यहाँ उक्त अवधिमा सङ्क्रमण ३२९ प्रतिशतले बढेको थियो।

त्यस्तै केही सहरमा मृतकको सरकारी तथ्याङ्क र अन्त्यष्टि स्थलबाट लिइएको तथ्याङ्कमा फरक देखिन्छ।

अनुमान गर्ने उपाय के हुन्?

त्यसो भए दुई प्रतिशतको मात्र परीक्षण भइरहेको सन्दर्भमा भारतमा धेरै सङ्ख्यामा मृतकको तथ्याङ्क लिइएको छैन त?

भारतमा चार मृतकमध्ये एक जनाको मात्र कारण प्रमाणित हुने गर्छ।

"पक्कै पनि कम मृतकको गणना भइरहेको छ," दिल्लीस्थित थिङ्क ट्याङ्क अब्जर्भर रिसर्च फाउण्डेशनका उमेन सी कुरियन भन्छन्, "प्रश्न के हो भने कुन स्तरमा कम गणना भइरहेको छ।"

मिशिगन विश्वविद्यालयका जीवतथ्याङ्क र महामारीका प्राध्यापक भ्रमर मुखर्जीका भनाइमा कुन तहमा कम गणना भइरहेको छ भन्ने पत्ता लगाउन गाह्रो छ।

उनी भन्छन्, "किन कि...


भारत भ्रमणमा रहेका प्रधानमन्त्री केपी ओली र भारतीय समकक्षी नरेन्द्र मोदीबीच दिल्लीमा शनिवार औपचारिक भेटवार्ता भएपछि जारी संयुक्त वक्तव्यमा उक्त सहमतिबारे विस्तृत खुलाइएको छ।

सहमति अनुसार भारतीय पक्षले एक वर्षभित्र उक्त रेलमार्गको प्रारम्भिक सर्वेक्षण एक वर्षभित्र पूरा गर्नेछ।

कहिले आउला चिनियाँ रेल?

कहिलेसम्म बन्ला?

कार्यान्वयन तथा लगानीको प्रारुपबारे चाहिँ विस्तृत परियोजना प्रतिवेदनमा आधारित रहेर पछि गरिने बताइएको छ।

तर भारतीय पक्षको आर्थिक सहयोगमा त्यो निर्माण हुने भने वक्तव्यमा उल्लेख गरिएको छ।

रेलमार्गको निर्माणलाई कहिलेसम्म पूरा गर्ने भन्नेबारे दुवै पक्षले तत्काल केही खुलाएका छैनन्।

नेपाल र भारतका सीमावर्ती क्षेत्रलाई जोड्ने रेलमार्ग हाल भएपनि राजधानी काठमाण्डूसँग जोड्ने रेलमार्ग चाहिँ यो पहिलो हुनेछ।

अर्को छिमेकी चीनको सीमावर्ती क्षेत्रलाई पनि काठमाण्डूसँग रेलमार्गले जोड्ने तयारी अघि बढिरहँदा दक्षिणी छिमेकी भारतको पछिल्लो सहयोग प्रस्ताव आएको छ।

चीनसँगको सामिप्यतालाई भारतले नरुचाएको देखिन्छ।

कतिपयले पछिल्लो भारतीय सहयोगलाई चिनियाँ प्रभावलाई चुनौती दिने कदमका रुपमा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

अर्थ्याएका छन्।

प्रगति

दुवै देशका प्रधानमन्त्रीले विभिन्न पाँचवटा स्थानमा सीमावर्ती क्षेत्रलाई रेलबाट जोड्ने योजनालाई पनि तीव्रता दिने सहमति जनाएको बताइएको छ।

न्यू जलपायुगुडी-काँकडभिट्टा, नौतन्वा-भैरहवा, नेपालगञ्ज रोड-नेपालगञ्ज, जयनगर-बिजलपुरा-बर्दिवास र जोगवनी-विराटनगर रेल मार्गमा काम भइरहेको छ।

यस्तै जयनगरबाट जनकपुर/कुर्था र जोगवनीबाट विराटनगर जोड्ने काम सन् २०१८ भित्रै सकिने वक्तव्यमा जनाइएको छ।

'पाँच/छ वर्षमै नेपालमा चिनियाँ रेल'


भारतका बहुसंख्यक हिन्दुहरु गाईलाई पवित्र मान्छन् र त्यहाँको हिन्दु राष्ट्रवादी सरकारले गाईवस्तुमाथि हुने क्रूर व्यवहार रोक्न भन्दै पछिल्लो कानुन ल्याएको बताउने गरेको छ।

तर भारतीय प्रधानन्यायाधीशले उक्त प्रतिबन्ध राँगा, भैसी, गोरु र ऊँटको हकमा पनि लागू भएको भन्दै त्यसले मासु तथा छाला व्यवसायमा संलग्नहरुका लागि कठिनाइ सिर्जना गरेको बताएका छन्।

तर्क

सरकारले गत मे महिनामा घोषित कानुन 'पशुबजारमा अनियन्त्रित र अनुगमनविहीन पशुव्यापार' रोक्न लक्षित रहेको बताउने गरेको छ।

तर सर्वोच्च अदालतले उक्त कानुनले मासु तथा छाला व्यवसाय धराशायी हुने र त्यसले मानिसहरुको जीविकामा असर पार्ने भन्दै  उक्त कानुन निलम्बन गर्न आदेश दिएको छ।

मासु तथा छाला व्यवसायमा संलग्नहरु अधिकांश अल्पसंख्यक मुसलमान समुदायका छन् र उनीहरुले उक्त कानूनको व्यापक विरोध गरेका थिए।

दक्षिणी राज्य तमिलनाडुस्थित तल्लो अदालतले उक्त कानुन ल्याइएको केही दिनमै, गत मे ३० मा, त्यसको कार्यान्वयनमा रोक लगाइदिएको थियो।

मद्रास उच्च न्यायालयको उक्त अन्तरिम आदेश जुलाई ८ यता निष्क्रिय भएको छ।

तर सर्वोच्च अदालतले उक्त न्यायालयको आदेश कायम... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ै रहने र देशभर लागू हुने बताएको छ।

अपेक्षा

सरकारले अब सो कानुनमा परिवर्तन गरी अगस्ट महिनाको अन्त्यसम्ममा संशोधित विधेयक प्रस्तुत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

गाईलाई भारतका बहुसंख्यक हिन्दु समुदायले पवित्र मान्छन्।

अधिकांश राज्यमा गाई वध गर्न प्रतिबन्ध लगाइसकिएको छ।

तर पछिल्लो सरकारी कानुन अनुसार भैंसी तथा राँगाको वध गर्न पनि प्रतिवन्ध लाग्नसक्थ्यो।

विदेशमा ठूलो परिमाणमा राँगाको मासु निर्यात गर्ने मुलुकमा भारत सबैभन्दा माथि छ।

प्रधानन्यायाधीश जगदीश सिहं खेहरले मानिसहरुको जीविका प्रतिवन्धबाट प्रभावित हुन नहुने बताए।

'जित'

तमिलनाडु राज्यका निवेदनकर्ताहरुले सरकारी प्रतिबन्धले मानिसहरुको आफ्नो इच्छाअनुसार खाने अधिकार हनन भएको तर्क गरेका थिए।

मासु विक्रेताहरुलाई समर्थन गरिरहेको 'मुस्लिम अल इण्डिया जामियातुल कुरेश याक्सन कमिटी'का प्रमुख अब्दुल फहिम कुरेसीले अदालतको पछिल्लो आदेश आफूहरुका लागि जित भएको रोयटर्स समाचार संस्थालाई बताए।

सन् २०१४ मा हिन्दु राष्ट्रवादी भारतीय जनता पार्टीको सरकार बनेपछि कैयौं राज्यले गाईको वधमाथि प्रतिबन्ध लगाएका थिए।

पछिल्ला केही घटनामा गाई रक्षाको नाममा गठन भएका भिजिलान्ते समूहले गाई वध गर्न लैजान खोजेको आशंकामा केही मुसलमान पुरुषहरुको हत्या पनि गरेका थिए।

त्यसलाई लिएर प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी नेतृत्वको सरकारको व्यापक आलोचना भएको थियो।


भारतको उत्तरप्रदेश र विहार राज्यमा हजारौंका सङ्ख्यामा रहेका इट्टाभट्टीहरू एवम् पञ्जाब र राजस्थान राज्यहरूमा अन्नबाली स्याहारेपछि जलाइने डाँठ-खोस्टाहरूको धुवाँको असर नेपालमा पर्ने उनीहरू बताउँछन्।

त्यस्तो असर खासगरी हिउँद र सुख्खा याममा जटिल समस्या बन्ने गरेको पाइएको छ।

त्रिभुवन विश्वविद्यालय वातावरण विभागकी प्राध्यापक रेजिना मास्के भन्छिन्: "हिउँद र सुख्या याममा लुम्बिनी र सौराहामा काठमाण्डूमा भन्दा बढी प्रदूषण देखिन्छ।"

"तराईमा रहेका कलकारखानासँगै सीमापारबाट आउने प्रदूषित कण त्यसका लागि जिम्मेवार छन्।"

प्रदूषणको स्तर

नेपालको राष्ट्रिय मापदण्ड अनुसार पीएम २.५ भनिने रौंभन्दा झण्डै तीन गुणासम्म मसिना प्रदूषित कण हावामा दैनिक औसतमा ४० माइक्रोग्रामभन्दा बढी हुँदा स्वास्थ्यमा प्रतिकुल असर पार्ने बताइन्छ।

काठमाण्डूको रत्नपार्कमा रहेको प्रदूषण मापन यन्त्रमा वर्षमा केही दिन त्यस्तो स्तर १३६ माइक्रोग्रामसम्म पुगेको छ।

हिउँदमा दिल्लीमा हुने प्रदूषणको असर पश्चिमी वायुसँगै नेपालसम्म पर्ने गरेको विज्ञहरू बताउँछन्।

हलुका हुने भएकाले त्यस्ता मसिना कणहरू धेरै समयसम्म हावामा रहन सक्छन् र... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

हावासँगै टाढासम्म पुग्न सक्छन्।

त्यस्ता साना कणमा रसायनिक पद्धार्थहरू समेत रहिरहन सक्ने र ती नशासम्मै पुग्न सक्ने भएकाले स्वास्थ्यका लागि सबैभन्दा बढि हानीकारक हुने गर्छन्।

प्रदूषणको असर

नेपालमा सुरक्षित मानिएको मापदण्डभन्दा हावाको गुणस्तर कुनै दिनमा चार गुणाभन्दा बढी खस्किएको पाइएको छ।

यसको प्रत्यक्ष असर मानिसहरूमा श्वासप्रश्वास र छालासँग सम्बन्धित रोगहरूमार्फत् देख्न थालिएको चिकित्सकहरूले बताउने गरेका छन्।

लुम्बिनीमा वायु प्रदुषण चर्कंदा भिक्षुहरूले मास्क लगाएर ध्यान प्रार्थना गर्नुपर्ने बाध्यता हुन्छ

"अध्ययनहरूले ती कणहरू दशौं हजार किलोमिटरसम्म यात्रा गर्न सक्ने देखाएका छन्। हाम्रोमा भने छिमेकमै रहेको प्रदूषण झन् चुनौतिपूर्ण बनेको छ," काठमाण्डु विश्वविद्यालयको वातावरण इन्जिनियरिङ् कार्यक्रम संयोजक कुन्दनलाल श्रेष्ठ भन्छन्।

"अझ जाडो याममा वायुमन्डलमा ब्राउन क्लाउड भनिने प्रदूषणको एउटा तह बनेर त्यसले सूर्यका किरणहरू छेक्ने गर्छ।"

त्यसले मानवस्वास्थ्यसँगै उत्पादन प्रणालीमा ह्रास ल्याउन थालेको बताइन्छ।

वर्षा याममा भने मनसुनसँगै बङ्गालको खाडीबाट आउने हावामा भने प्रदूषण वास्प सहित हुनेहुँदा त्यसको प्रभाव कम देखिने गरेको छ।

वर्षा यामका दिनमा भने त्यस्तो तह दुई माइक्रोग्रामसम्म पनि झरेको पाइएको छ।

प्रदूषित दिन धेरै

सरकारी अधिकारीहरू काठमाण्डूको हावाको गुणस्तर वर्षको आधाभन्दा बढी दिन श्वासप्रश्वासका लागि अस्वस्थ रहने बताएका छन्।

नेपालका विभिन्न शहरहरूमा अहिले १९ प्रदूषण मापन केन्द्रहरू रहेकामा नौवटा काठमाण्डूमा मात्र छन्।

वातावरण विभागका सिनियर डिभिजनल केमिस्ट शङ्करप्रसाद पौडेल भन्छन्, "सडकमा उड्ने धुलो प्रदूषणका लागि प्रमुख समस्याजस्तो देखिए पनि तीभन्दा निकै खतरनाक मसिना कणहरू हुने गरेका छन्।"

"सामान्य मास्कहरूले समेत रोक्न नसक्ने भएकाले त्यस्ता कणको जोखिमबाट बच्न छिमेकी देशहरूबीच एकीकृत प्रयास नै आवश्यक पर्छ।"

काठमाण्डुमा गुड्ने आधाजसो गाडीले मापदण्ड नाघेर धुवाँ फ्याक्ने गरेको अधिकारीहरू बताउँछन्।

त्यसबाहेक कलकारखाना एवम् ठोस फोहोरहरू जथाभावी जलाउँदा घातक मसिना प्रदूषित कणहरू हाम्रो वायुमण्डलमा जम्मा भइरहेको छ।

सीमा नाघेर हुने वायु प्रदूषणको अवस्थासँग जुझ्न आपसमा जोडिएका नेपाल सहितका आठ विभिन्न मुलुकले सन् १९९८ मा माल्दिभ्समा 'माले घोषणापत्र' जारी गरेका थिए।

तर त्यसतर्फ पर्याप्त...


भारतको स्वास्थ्य एवं परिवार कल्याण मन्त्रालयका अनुसार शुक्रवार बिहानसम्म त्यहाँ १९५ जनामा सङ्क्रमण देखिएको छ भने चार जनाको कोभिड-१९ का कारण मृत्यु भइसकेको छ।

त्यसमध्ये नेपालसँग सिमाना जोडिएको उत्तर प्रदेशमा १८ भारतीय र एक विदेशी तथा उत्तराखण्ड र पश्चिम बङ्गालमा एक-एक जनामा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखा परेको छ।

कोरोनाभाइरसको जोखिमलाई ध्यान दिँदै हाल आवातजावतका लागि नेपाल र भारतले चारवटा नाका खुला राख्ने निर्णय गरेका छन्।

अझ कडाइ

प्रधानमन्त्रीका परराष्ट्र मामिला सल्लाहकार राजन भट्टराईले हाल स्वास्थ्य जाँच गरेर नेपाल र भारतका नागरिकहरूलाई तोकिएका नाकाहरूबाट आवतजावतको व्यवस्था मिलाइएको भए पनि परिस्थिति हेरेर त्यसबारे थप निर्णय गरिने बताए।

उनले भने, "अहिले ४ वटा प्रवेशबिन्दुहरू तोकिएको छ। अवस्था हेरेर त्यसलाई घटाउन सकिन्छ। परिस्थिति अझ बिग्रियो भने सबै आवतजावत नै नियन्त्रण गर्नुपर्ने हुन्छ।"

अहिले नै हामीले आवतजावत पूर्ण रूपमा नियन्त्रण गर्ने भनिसकेका छैनौँ। तर परिआउँदा उच्चस्तरीय समितिमार्फत् लकडाउनसम्मको निर्णय पनि गर्नुपर्ने हुन्छ।"

उनले 'लक डाउन' को अवस्थामा पनि भारतबाट सामा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

नको ढुवानीका लागि भने खुल्ला नै राख्ने उल्लेख गरे।

कोरोनाभाइरसको जोखिमलाई ध्यान दिँदै भारतको गृह मन्त्रालयले रानीगन्ज (काँकडभिट्टा), रक्सौल (वीरगन्ज), सुनौली (भैरहवा) र बनबासा (महेन्द्रनगर) बाट मात्र मानिसहरूले आवतजावत गर्न पाउने सूचना छ दिनअघि जारी गरेको थियो।

केन्द्रका अधिकारीहरूले अवस्थालाई नजिकबाट नियालिरहेको बताइरहँदा नेपालसँग सीमा जोडिएको उत्तरप्रदेश नजिकैको बेल्हिया नाकाबाट बिहीवार १३ हजार जनाभन्दा बढी नेपाल प्रवेश गरेको सीमामा खटिएका एक अधिकारीले बीबीसीलाई बताए।

बेल्हिया नाकामा स्वास्थ्य जाँचको व्यवस्थापन गरिरहेको सिद्धार्थनगर नगरपालिकाकी स्वास्थ्य शाखा प्रमुख उमा थापा भन्छिन्, "एकदमै भिडभाड हुने भएकाले हामीले नाम लेख्न सकिरहेका छैनौँ। तर सबैको जाँच गरिरहेका छौँ।"

"बिहीवार गोरखपुरबाट विवाहमा आउँदै गरेकी एक बालिकामा लक्षण जस्तो देखिएपछि हामीले उतै फिर्ता गरिदियौँ। भारततर्फ पनि प्रवेश गर्नेहरूलाई जाँच भइरहेको छ र हामी दुवै पक्षबीच राम्रो समन्वय रहेको छ।"

नेपाल र भारतबीच झण्डै १८ सय किलोमिटर लामो खुला सिमाना रहेको छ र दैनिक उपभोग्य सामग्रीदेखि अधिकांश उत्पादनमा नेपाल भारतसँग निर्भर रहने गरेको छ।

यसअघि बिहीवार भारतले आइतवारबाट लागु हुने गरी एक सातासम्मका लागि कुनै पनि अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरूलाई आफ्नो देशका विमानस्थलमा अवतरण गर्न नदिने बताएको थियो।

आपूर्ति सरकारको प्राथमिकतामा

यसअघि बीबीसीसँग कुरा गर्दै उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री लेखराज भट्टले सामान ढुवानीका लागि चीनसँगको नाका खोल्न लागिएको र भारततर्फका नाकामा आवतजावतमा कडाइ गर्न लागिएको  बताएका थिए।

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखा परेसँगै उत्तरतर्फका नाकाहरूबाट हुने सबै प्रकारका आवतजावत र आर्थिक गतिविधि ठप्प भएका थिए।

उनले आवतजावत नियन्त्रणलाई कोरोनाभाइरसलाई नेपालमा प्रवेश हुन नदिने अर्थमा लिइनुपर्ने र त्यसबाट आपूर्तिमा असर नपर्ने उल्लेख गरेका थिए।

उनको भनाइ छ, "हामीले भारत र चीन दुवैतर्फका नाकाहरूबाट सामानहरू भित्र्याउने भनेका छौँ। कुन सामान कति दिनसम्म क्वारन्टीनमा राखेर बजार पठाउने भन्नेबारे पनि गृहकार्य भइरहेको छ।"


भारतप्रशासित कश्मीरको मुख्य सहर श्रीनगर पुन: पूर्ण बन्दको अवस्थामा छ।

गत दुई दिनयता कर्फ्यू खुकुलो पारिएको पारिएको थियो। तर अहिले कुनै कारण उल्लेख नगरीकन कडिकडाउ गरिएको छ।

आइतवार बेलुकी सडकमा कुनै मानिस वा सवारीसाधन देखिएनन्।

मुसलमानको बाहुल्य भएको जम्मू-कश्मीर क्षेत्रमा खटाइएका दशौँ हजार सुरक्षाकर्मीहरू गस्तीमा छन्।

फोन लाइन तथा इन्टरनेट काटिएको एक साता भएको छ।

बिहीवार प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले कश्मीरीहरूलाई ईद-उल-अज्हा पर्व मनाउन सहज पारिदिने वाचा गरेका थिए।

त्यहाँ सोमवारबाट सो पर्व सुरु हुँदैछ।

सबैको आँखा

जम्मू-कश्मीरलाई विशेष हैसियत दिने संविधानको धारा ३७० हटाउने भारत सरकारको निर्णयपश्चात् पूरै विश्वको आँखा भारतप्रशासित कश्मीरको अवस्थामा परेको छ।

सोमवार त्यहाँ ईद पर्व छ र प्रशासनले कतिपय इलाकामा कर्फ्यू खुकुलो पारेको थियो।

त्यहाँस्थित बीबीसी संवाददाता आमीर पीरजादाले कर्फ्यू खुकुलो पारेपछि सडकमा केही चहलपहल देखिएको बताएका थिए।

उनले भने, "सोमवारको ईदको किनमेल गर्न सबै जना बाहिर निस्किएका थिए। गाडी चलेका थिए।"

आइतवार झन्डै १२ बजेसम्म सडकमा निकै आवतजावत रहेको र कति... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

पय स्थानमा त ट्राफिक जाम पनि भएको उनले बताए।

तर १२ बजेपछि अचानक पुन: कडिकडाउ गरियो।

"सुरक्षाबलले फेरि सडकमा ब्यारकेड अवरोध खडा गर्न थाले र मानिसको चहलपहल स्वात्तै घट्यो," पीरजादाले बताए।

सूचना बन्द

त्यहाँ अहिले पनि सूचना प्राप्त गर्ने साधन प्राय: बन्द छन्। कसैसँग पनि के भइरहेको छ भनेर कुनै जानकारी छैन।

शुक्रवार श्रीनगरको सौरा क्षेत्रमा नमाज प्रार्थनापश्चात् विरोधप्रदर्शन भयो।

तर भारत सरकारले अवस्था नियन्त्रणमा रहेको र कतैपनि ठूलो विरोधप्रदर्शन नभएको बताएको छ।

कश्मीरी युवाहरूको चिन्ता

जम्मू-कश्मीर प्रहरीले ट्वीट गरेर प्रहरीका तर्फबाट एउटा पनि गोली नचलाइएको बताएको छ।

प्रहरी प्रमुखले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै केही अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले कश्मीरमा गोली चलेको समाचार प्रसारण गरेको भएपनि त्यो पूरै गलत भएको जनाएका छन्।

ईद कसरी मनाउने?

यस्तो वातावरणमा अब त्यहाँ ईद कसरी मनाउने भन्ने प्रश्न उठेको छ।

बीबीसी संवाददाता रियाज मसरूरका अनुसार अघिपछि ईदको नमाज त्यहाँको जामा मस्जिदमा पढिन्थ्यो।

त्यसका अतिरिक्त ईदगाह वा ठूला मैदानमा पनि नमाज पढिन्थ्यो।

रियाजले भने, "अनन्तनाग, शोपियाँ, बाँदिपुरा, कुपवाडाजस्ता ठाउँका ठूला मैदानमा नमाज पढिन्थ्यो। तर यसपालि सायद घरघरमै वा बस्तीभित्रै नमाज पढ्ने अनुमति दिइन्छ।"


भारतमा कोरोनाभाइरसको प्रकोप बढ्न थालेपछि नेपाल-भारत सीमामा भारतबाट आउने मानिसहरूको स्वास्थ्य परीक्षण गरिने गरेको छ

सोमवार बिहान बसेको मन्त्रिपरिषद्को बैठकले "लकडाउनको अवस्थामा पुग्नु नपर्नेगरी" कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण नियन्त्रण तथा रोकथामबारे निर्णयहरू गरेको स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्यामन्त्री हृदयेश त्रिपाठीले बताएका छन्।

"जनताको जीवन जोगाउनका लागि सकेसम्म फेरि लकडाउनमा जान नपरोस् भनेर स्वास्थ्य मन्त्रालयले कोभिड सङ्कट व्यवस्थापन केन्द्रमा लगेका प्रस्तावहरू केही परिमार्जनसहित पारित भएको छ," मन्त्री त्रिपाठीले भने।

त्यसबारे विस्तृत विवरण सरकारले सोमवार दिउँसोसम्म औपचारिक रूपमै सार्वजनिक गर्ने उनले बताए।

कोभिड-१९ हुँदा मान्छेको शरीरमा के हुन्छ?

मन्त्रालयबीच मतभेद

यसअघि विद्यालयहरूमा प्रत्यक्ष पठनपाठन स्थगित गर्ने विषयमा शिक्षा मन्त्रालय र स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयबीच गम्भीर मतभेद रहेका विवरणहरू सार्वजनिक भएका थिए।

विद्यालयहरू बन्द गर्न आवश्यक नरहेको भन्दै शिक्षामन्त्री कृष्णगोपाल श्रेष्ठले सार्वजनिक रूपमै अभिव्यक्ति दिँदै आएका थिए भने स्वास्थ्यमन्त्री त्रिपाठीले हाल बालबालिकालाई... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

विद्यालय पठाउन नहुनेमा जोड दिँदै आएका थिए।

केही दिनअघि मात्रै स्वास्थ्य मन्त्रालयले जोखिमयुक्त ठानिएका ठाउँका विद्यालयमा आफ्ना बालबालिकालाई नपठाउन औपचारिक रूपमै आग्रह गरेको थियो।

स्वास्थ्य मन्त्रालयले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको दृष्टिकोणले हालै काठमाण्डू, ललितपुर, भक्तपुर, कास्की, रूपन्देही, चितवन, बाँके, कैलाली, दाङ, बारा, पर्सा, मोरङ, बागलुङ र सुर्खेत जिल्लालाई अतिप्रभावित जिल्लामा राखेको थियो।

के सिफारिस गरेको थियो मन्त्रालयले?

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमका अनुसार मन्त्रालयले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण नियन्त्रण तथा रोकथामका लागि थुप्रै कदम चाल्न सीसीएमसीलाई सुझाएको थियो।

"सङ्क्रमण रोकथाम तथा नियन्त्रणका लागि सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय सरकारको भूमिका के हुने भन्नेबारे स्पष्ट  रूपमा हामीले परिभाषित गरेका छौँ," उनले थपे।

तीमध्ये प्रमुख बुँदा यसप्रकार छन्:

अभिभावकको अन्योलः 'विद्यालय पठाउँदा कोभिड हुने डर, घरमै बसे बिग्रिने डर'

कोरोनाभाइरसका निकै सङ्क्रामक मानिएका यूके भेरिअन्ट र डबल म्यूटन्ट भेरिअन्टहरू समेत नेपालमा देखा परेको हुनाले बालबालिकालाई विद्यालय पठाउन जोखिमयुक्त रहेको सङ्क्रामक रोग विशेषज्ञहरूले बताउँदै आएका थिए।

सरकारी अधिकारीहरूकै अनुसार नेपालमा पछिल्लो समय सङ्क्रमित हुनेमध्ये १० प्रतिशतभन्दा बढी १८ वर्षमुनिका बालबालिका रहेको पाइएको छ।

शिक्षक तथा विद्यार्थीको भौतिक उपस्थितिसहित पठनपाठन जारी राखिएमा समुदायस्तरमा सङ्क्रमण फैलिने माध्यम विद्यालय हुन सक्ने जनस्वास्थ्यविद्‌ले बताउँदै आएका छन्।

संसद् अधिवेशन अन्त्य

यसैबीच मन्त्रिपरिषद्‌को सिफारिसमा राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले सोमवार दिउँसो १ बजेबाट संसद्‌को हिउँदे अधिवेशन अन्त्य गरेकी छन्।

अधिवेशन अन्त्य गरिएकोबारे राष्ट्रपति कार्यालयले केही बेरअघि पत्र पठाएको संसद् सचिवालयले जनाएको छ।

बिहान मन्त्रिपरिषद्‌को बैठकले अधिवेशन अन्त्य गर्न राष्ट्रपतिलाई सिफारिस गर्ने निर्णय गरेको थियो।

मन्त्रिपरिषद्‌को सिफारिसमा राष्ट्रपतिले संसद् अधिवेशन आह्वान र अन्त्य गर्ने संवैधानिक व्यवस्था छ।

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलगायत सत्तारूढ दलकै कतिपय नेताले सर्वोच्च अदालतको एउटा फैसलाबाट पुनर्स्थापित प्रतिनिधिसभाका बैठकहरू प्रभावकारी हुन नसकेको अभिव्यक्ति दिँदै आएको पृष्ठभूमिमा पछिल्लो निर्णय आएको हो।

केही दिनअघि मात्रै...


भारतमा भइरहेको संसदीय निर्वाचनपछि बन्ने सरकारले नेपालप्रति कस्तो नीति अँगाल्ला? त्यसले नेपालको आन्तरिक राजनीतिमा नयाँ सरकारको प्रभाव कस्तो पर्ला?

यी विषयमा बीबीसी नेपाली सेवाका शरद केसीले मेहतासँग दिल्लीमा कुराकानी गरेका थिए।

प्रस्तुत छ उनको धारणा -

हिन्दू राष्ट्रबारे हस्तक्षेप हुँदैन

मोदी सरकारले चुनावमा हिन्दूत्वको मुद्दा धेरै उठाएको छ।

नेपालले आफैँले हिन्दू राष्ट्र घोषणा गर्‍यो भने भारत खुसी होला। तर नेपालको नयाँ संविधानले नेपाललाई धर्मनिरपेक्ष राष्ट्र बनाएको छ।

मेरो विचारमा भारतले त्यसबारे कुनै हस्तक्षेप गर्दैन।

विशेषत: नयाँ संविधान जारी भएपछि मधेशमा आन्दोलन हुँदा भारतले जे गर्न खोजेको थियो त्यसको परिणाम के भयो भन्ने सबैलाई थाहा छ।

त्यसकारण नेपाल, त्यहाँका जनता र सरकारले नै गरे भने भारत खासगरी मोदी सरकारले राम्रै मान्ला। तर भारतले कुनै हस्तक्षेप गर्न खोज्दैन।

के नाकाबन्दीले भारतको औँला पोलेको हो

हो, पक्कै हो।

नाकाबन्दीपछि भारतविरुद्ध जुन भावना नेपालमा उत्पन्न भयो, त्यो आकारमा कहिल्यै देखिएको थिएन। भारतले त्यसबाट शिक्षा पायो।

नेपालका भारतले जसरी सूक्ष्म व्यवस्था... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

पन गर्न खोज्थ्यो त्यसबाट अलग भएको छ।

त्यसैले अहिले भारतीय कूटनीतिको उद्देश्य भनेको भारत र नेपालबीचको सम्बन्धलाई सामान्य तुल्याउने हो।

राजनीतिक स्थिरतापछि नेपालमा आर्थिक समृद्धिमा सबैले जोड दिइरहेका छन्।

त्यसैले भारतले विदेशसचिव विजय गोखलेलाई काठमाण्डू पठाएर नेपाली परराष्ट्रसचिवसँग बसेर त्यहाँ भारतले चलाएको विकास परियोजनाबारे समीक्षा गर्न लगायो।

राजतन्त्र ब्युँताउने भारतको प्रयास विफल

(विसं२०६२ सालको आन्दोलनको बेला भारतका प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहले विशेषदूत करण सिंहलाई पठाएर तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्रलाई सत्ता छाडे कुनै न कुनै रूपमा राजतन्त्र रहने आश्वासन दिएको बताइन्छ। तर पछि राजा ज्ञानेन्द्रलाई धोका भएको चर्चा हुन्छ। त्यस प्रसङ्गमा)

त्यो पुरानो कुरा भइसक्यो। त्यो उहिलेको कुरा भइसक्यो।

त्यसमा अब कुनै दम छैन। भारतले त्यसबेला राजतन्त्र र हिन्दू राष्ट्र जोगाउने प्रयास गरेको थियो।

तर संविधानले त्यो कुरा अस्वीकार गरेपछि भारतले पनि त्यसलाई मान्नुपर्छ।

अब मोदीको ठाउँमा कंग्रेसकै सरकार आयो भने पनि त्यसतर्फ प्रयास गर्दैन जस्तो लाग्छ।

प्रधानमन्त्री ओली राजदूतसँग रिसाए

तपाईँलाई थाहा छ, ज्ञानेन्द्र शाहसँग भारतीय राजदूत मञ्जीव सिंह पुरीको जनकपुरको सीताशरण होटलमा भेट भयो।

त्यसबारे असमझदारी उत्पन्न भयो।

भएको के थियो भने दुवै जना एउटै होटलमा बसेका थिए। होटलको लबीमा उनीहरूबीच भेट भयो। अनि दुई-तीन मिनेट बसे।

तर गोप्य कुराकानी वा भेटघाट भएको होइन। म त्यसबेला नेपालमै थिएँ। प्रधानमन्त्री केपी ओली रिसाए।

अनि भारतीय राजदूतावासले आयोजना गर्ने कार्यक्रममा गएनन्। उनले निम्तो स्वीकार गरेकै कारण ओलीले उद्घाटन गर्ने भनेर निमन्त्रणापत्र पनि बाँडिएको थियो।

[अस्वस्थ वा व्यस्त भएर हो कि?भनेर सोध्दा]

(हाँस्दै) अरे, प्रधानमन्त्री ओलीको स्वास्थ्यबारे मैले सुन्न थालेकै वर्षौँ भइसक्यो। उनी त भरखरको जवान केटाजस्ता देखिन्छन्। उनी त बिहान ट्रेडमिलमा कसरत गर्ने मान्छे जस्तो 'फिट' (तन्दुरुस्त) देखिन्छन्।

भारतले चन्द र मधेशी दललाई सहयोग गर्दैन

नेत्रविक्रम चन्दको तुलना नफुट्दाको माओवादीसँग गर्न मिल्दैन।

तर मैले नेपालबन्द र चुनावमा बम विस्फोटनका घटना देखेँ, सुने। त्यो आन्तरिक सुरक्षाविरुद्ध हो।

जसरी पहिले वार्ताबाट माओवादी समस्या सुल्झियो त्यसैगरी चन्दसँग पनि संवाद हुनुपर्छ।

अर्को मधेशी मुद्दा संविधान संशोधनसँग...


भारतले आफ्ना नदीहरूमा अभियानकै रूपमा जलमार्गहरू विकास गरिरहेकाले वीरगन्ज र विराटनगर दुवै स्थानबाट करिब डेढ सय किलोमिटर पर स्टेशन निर्माण आगामी वर्षमै सकिने र लगत्तै त्यो नेपालको त्रिवेणीसम्म विस्तार हुने जानकारी भारतीय अधिकारीहरूले दिएको उनीहरूले बताएका छन्।

प्रचुर सम्भावना

नेपाल र भारतबीच अन्तर्देशीय जलमार्ग विकासबारेको सोमवार काठमाण्डूमा सम्पन्न दुईदिने छलफलमा नेपालका कोशी र नारायणी नदीमा जलमार्गको विकास गर्ने सम्भावना प्रचुर देखिएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

भारतले आफ्नो जलमार्ग निर्माणको राष्ट्रिय अभियानअन्तर्गत गङ्गा नदीमा साहिबगन्ज भन्ने ठाउँमा सन् २०१९ को मार्चसम्ममा र कालुघाटमा जुनसम्ममा पानीजहाजको स्टेशन बनाइसक्ने योजना बनाएको छ।

साहिबगन्ज र कालुघाट विराटनगर तथा वीरगन्जबाट डेढ-दुई सय किलोमिटर पर रहेको बताइन्छ।

कोलकाता नजिकैको हल्दिया बन्दरगाहसँग ती दुवै स्टेशन जलमार्गबाट जोडिनेछन्। हल्दिया नेपाली सीमाबाट करिब साढे आठ सय किलोमिटर पर रहेको छ।

ती स्टेशन बनेपछि भारतले जलमार्गलाई अझै विस्तार गरेर नेपाली सीमाको छेवैमा ल्याइपुर्‍याउने हुनाले अब नेपालमा पनि पानीजहाजमार्फत् ढुवा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

नी प्रस्ट सम्भव देखिएको सोमवार सकिएको वार्तामा नेपाली टोलीको नेतृत्व गरेका जल तथा ऊर्जा आयोगको सचिवालयका सहसचिव माधव बेल्वासेले बताए।

उनले भने, "यो कुनै सपनाको विषय होइन। यो गर्न सकिने विषय छ। त्यसैपनि साढे आठ सय किलोमिटरको दूरी अर्को वर्ष डेढ सयको हाराहारीमा झरिसक्छ। त्यसपछि सन् २०२० को जनवरीदेखि हामीसँग यति पूर्वाधार भइसक्छ कि सानातिना जहाज नेपालको त्रिवेणीसम्म हामी ल्याउन सक्छौँ।"

गहिराइ

नेपाली नदीहरूमा जलमार्ग विकासको प्राविधिक र आर्थिक सम्भाव्यताबारे समेत छलफल भएको उक्त बैठकले चाँडै नेपाली टोलीलाई भारतको भ्रमण गराएर विस्तृत जानकारी दिने अनि भारतीय प्राविधिक टोली पठाएर अध्ययन गर्ने सहमति गरेको छ।

हालसम्मको अध्ययनमा नेपाली नदीमा विशाल पानीजहाज ल्याउन मिल्ने गहिराइ नभएको तर साना खालका जहाज भने आउन सक्ने देखिएको बेल्वासेले बताए।

"गहिराइका कारणले गर्दा नेपालमा भयङ्कर ठूल्ठूला जहाज ल्याउन त सम्भव देखिँदैन। तर अहिलेको प्रविधिले डेढ मिटरसम्मको गहिराइमा ३०० मेट्रिक टन क्षमताका साना जहाज आउन सक्छन्," बेल्वासेले बताए।

ढुवानी 'सस्तो'

व्यापारीहरूले अन्तर्देशीय जलमार्ग बन्न सके ढुवानी भाडा उल्लेखनीय रूपमा घट्ने बताएका छन्।

नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घको स्थल यातायात तथा पारवहन समितिका अध्यक्ष अशोककुमार टेमानी भन्छन्, "सडक ढुवानीभन्दा रेलवे ढुवानी ४० प्रतिशतले सस्तो हुन्छ भने रेलवेभन्दा जलमार्गमार्फत् हुने ढुवानी ३० प्रतिशत सस्तो हुन्छ। तीन सय मेट्रिक टनको सानो आकारको जहाजमै आए पनि त्यो हाम्रा लागि निकै फाइदाको विषय हो।"

तर ढुवानीमा हुने त्यस्तो फाइदा लिनुअघि दुई देशबीच विद्यमान व्यापार र पारवाहन सहमतिहरूलाई परिमार्जन गरी जलमार्ग पनि त्यसमा समावेश गरिनु पर्ने बताइन्छ।


भारतीय  रक्षामन्त्री राजनाथ सिंहले शुक्रवार धार्चुला-लिपुलेक लिङ्क रोडको उद्घाटन गरेका थिए।

परराष्ट्र मन्त्रालयले शनिवार एउटा विज्ञप्ति जारी गर्दै सन् १८१६ को सुगौली सन्धिका आधारमा महाकाली नदीको पूर्वी भागमा पर्ने लिम्पियाधुरा, कालापानी र लिपुलेकसहित सबै क्षेत्र नेपालको भूभाग रहेको दोहोर्‍याएको छ।

नेपाल भारतका प्रबुद्ध व्यक्तिहरूको समुह ईपीजीको प्रतिवेदन बुझ्न नेपाल तयार रहेको पनि विज्ञप्तिमा उल्लेख गरिएको छ।

सुगौली सन्धि लगायत नेपाल-भारत सम्बन्धका विभिन्न पाटामा सर्वसम्मत प्रतिवेदन तयार भए पनि त्यसलाई बुझ्न भारतले समय नदिएपछि उक्त प्रतिवेदन थन्किएको छ।

विज्ञप्तिमा दुई महत्त्वपूर्ण कूटनीतिक नोटबारे पनि उल्लेख छ।

पहिलो चाहिँ सन् २०१५ मा चीन र भारतले लिपुलेकमार्फत् द्विदेशीय व्यापार गर्ने सहमति गरेपछि त्यसमा आफ्नो सहमति नभएको भन्दै दुवै देशलाई कूटनीतिक नोट पठाइएको उल्लेख गरिएको छ।

दोस्रो भारतले गत वर्ष जारी गरेको नयाँ राजनीतिक नक्सामा मतभेद प्रकट गर्दै लिपुलेक नेपालको भएको भन्नेबारे भारतलाई कूटनीतिक नोट पठाइएको भन्नेबारे उल्लेख गरिएको छ।

भारतको उक्त कदम दुई देशबीच प्रधानमन्त्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रीस्तरमै सीमासम्बन्धी विवाद आपसी समझदारीका आधारमा सल्टाइने विषयमा भएको समझदारीको विरुद्धमा रहेको परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ।

सरकारले भारतलाई नेपाली भूमिमा कुनै पनि किसिमको गतिविधि अघि नबढाउन समेत आग्रह गरेको छ।

भारतको पछिल्लो कदमका विषयमा दुई देशका सरकारबीच थप संवाद भएको छ कि भन्ने बीबीसीको जिज्ञासामा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीका प्रेस सल्लाहकार सूर्य थापाले भने: "अहिले परराष्ट्रले जे गरेको छ त्यत्ति नै हो। त्यसबाहेक थप कुराकानी भएको छैन।"

लिपुलेक र सुस्ता बारे अध्ययन गर्न गठन भएको कार्यदलको संयोजन गरेका पूर्व प्रशासक सूर्यनाथ उपाध्याय पछिल्लो भारतीय कदमले उसले जारी गरेको नक्सामा आधारित रहेर आफ्नो दाबी नछोड्ने सङ्केत प्रष्ट देखिएको बताउँछन्।

"भारतको हेपाहा र विस्तारवादी नीति पहिले देखिनै छ। यसलाई त्यही सन्दर्भमा हेरिनुपर्छ। नेपालले अब यो विषय अन्तराष्ट्रियकरण गर्नु पर्छ। संयुक्त राष्ट्रसङ्घको महासभामा यो कुरा पुर्‍याउनुपर्छ। चीनसँग पनि कुरा गर्नु पर्छ," उनले भने।

"शान्त कूटनीतिले काम नगरे पछि नेपालले सक्रिय कूटनीतिक पहल गर्नुपर्छ।"

परराष्ट्र मन्त्रालयद्वारा शनिवार अङ्ग्रेजीमा जारी विज्ञप्तिको सम्पादित अनौपचारिक भावानुवाद:

नेपाली भूमिमा पर्ने लिपुलेक हुँदै जाने 'लिङ्क रोड' भारतले हिजो 'उद्घाटन' गरेको थाहा पाउँदा नेपाल सरकारलाई दु:ख लागेको छ।

नेपाल सरकारले निरन्तर रूपमा सुगौली सन्धि अनुसार काली (महाकाली नदी) पूर्वको लिम्पियाधुरा, कालापानी र लिपुलेक नेपालको भूमि भएको दोहोर्‍याउँदै आएको छ। विगतमा नेपाल सरकारले यो धेरै पटक भन्दै आएको छ।

भारतले हालै नयाँ राजनीतिक नक्शा जारी गरेपछिको सन्दर्भमा नोभेम्बर १९ मा भारत सरकारलाई कूटनीतिक नोटमार्फत् पनि जनाइसकेको छ।

यो एकतर्फी गतिविधि प्रधानमन्त्रीका तहमा समेत गरी दुई देशबीच भएका समझदारीविपरीत छ। प्रधानमन्त्री तहमा भएको समझदारीमा दुई देशबीच कुराकानीमार्फत् सीमा मुद्दाको समाधान खोज्ने भनिएको थियो।

दुई देशबीच रहेको नजिकको र मैत्रीपूर्ण सम्बन्धको मर्मका साथ सीमासम्बन्धी मुद्दाहरू ऐतिहासिक सन्धि,दस्तावेज, तथ्यहरू र नक्साका आधारमा कूटनीतिक समाधान खोज्न नेपाल प्रतिबद्ध छ।

पछिल्लो विकसित घटनाक्रमबारे नेपाल सरकार भारत सरकारलाई नेपाली भूमिमा कुनै पनि गतिविधि नगर्न आग्रह गर्न चाहन्छ।

सन् २०१५ मा भारत र चीनले लिपुलेक पासलाई द्वपक्षीय व्यापार मार्ग बनाउने...


भारतीय क्रिकेटका सबभन्दा सफल कप्तान भनिने धोनीले इन्स्टाग्राममा लेखेका थिए "तपाईँहरूको माया र सहयोगका लागि धन्यवाद। आज (शनिवार) साँझ ७.२९ बजेदेखि मैलै सन्यास लिएको छु।"

उनको सन्यास घोषणा सँगै १५-१६ वर्षदेखि भारतीय क्रिकेटमा चल्दै आएको धोनीको जादुमयी युग समाप्त भएको बीबीसी हिन्दीले लेखेको छ।

सन्यास लिएपनि यो सीजनमा आइपीएलमा उनी चेन्नइ सुपर किङ्गका तर्फबाट मैदानमा उत्रने पनि बीबीसी हिन्दीले लेखेको छ।

शनिवार अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटबाट सन्यास लिएको घोषणा गरेका महेन्द्रसिंह धोनीका लागि यस्तो कुनै पनि ट्रफी छैन जसमा उनले जित प्राप्त गर्न सकेनन्।

उनले ५० ओभरको प्रतियोगितामा वर्ल्ड कप र च्याम्पियन्स ट्रफी जितेका छन् भने २० ओभरको खेलमा वर्ल्ड टी-२०, आईपीएल र च्याम्पिएन्स लीग जित्न सफल भएका छन्।

टेस्ट म्याचमा उनले भारतीय क्रिकेट टोलीलाई सबैभन्दा प्रथम स्थानमा पनि पुर्‍याइसकेका छन्।

क्रिकेटमा नयाँ इतिहास बनाउन सफल भएका भारतीय क्रिकेट टोलीका पूर्व कप्तान धोनीका १० अद्वितीय निर्णयमा एक नजर लगाऔँ।

१. जोगिन्दरलाई नायक बनाए

सन् २००७ को वर्ल्ड टी-२०को अन्तिम खेलमा धोनीले जोगिन्दर शर्मालाई ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

अन्तिम ओभरमा बल गर्न नलगाएका भए दुनियाँलाई सायद उनी विश्व विजेता टोलीका एक सदस्य थिए भन्ने थाहा पनि हुँदैनथ्यो कि।

फाइनल खेलको अन्तिम ओभरमा पाकिस्तानलाई १३ रनको खाँचो थियो भने भारतलाई मात्र एक विकेटको आवश्यकता थियो।

तर क्रीजमा मिस्बाह उल हल थिए जो राम्रो लयमा थिए। यस्तो अहम् समयमा धोनीले अनुभवी हरभजन सिंहको सट्टा जोगिन्दरलाई बल गर्न लगाए।

र उनले ओभरको तेस्रो बलमा मिस्बाहको विकेट लिए र धोनीको दाउलाई सदैका लागि यादगार बनाइदिए।

२. बल आउट

सन् २००७ को वर्ल्ड टी-२० अन्तर्गतको लीग चरणको खेलमा पाकिस्तान र भारतको खेल बराबर भयो।

त्यसपछि बल आउटबाट फैसला हुने भयो। पाकिस्तानले त्यसमा आफ्ना बलरहरू नै चुन्यो।

धोनीले भने हरभजन सिंहबाहेक वीरेन्द्र सहवाग र रोबीन उथप्पा जस्ता सहायक बलर लिएर दाउ लगाए र खेल जिते।

३. धोनीको छक्का र भारतको जीत

सन् २०११को विश्वकप फाइनलमा कुलशेखरको बलमा धोनीले जीत दिलाउने गरी प्रहार गरेको छक्का कसले भुल्न सक्ला?

२८ वर्षपछि भारतलाई क्रिकेटको विश्व विजेता बनाएका धोनीले फाइनलमा अविजित ९१ रन बनाए।

त्यस अघिका खेलहरूमा धोनीले धेरै रन बनाउन सकेका थिएनन्।

तर पनि फाइनलमा राम्रो लयमा रहेका युवराज सिंहको सट्टा पाँचौँ स्थानमा आफै मैदानमा उत्रिए।

त्यस बेला क्रीजमा बायाँ हातबाट खेल्ने गौतम गम्भीर थिए र धोनी दायाँ र बायाँ हाते ब्याटस्म्यानको तालमेल कायम राख्न चाहन्थे।

अर्को, श्रीलङ्काका स्पिनरहरू अघि आफूले सहजै रन जुटाउन सक्ने धोनीको विश्वास थियो। धोनीले जे सोचे त्यही नै भयो।

४. युवराज माथि दाउ

युवराज सिंह ब्याटस्म्यानका रूपमा परिचित छन्। तर सन् २०११ को विश्वकपमा उनलाई धोनीले बलरका रूपमा प्रयोग गरे।

युवराजले ९ खेलमा ७५ ओभर बल गर्दै १५ विकेट लिए।

उनले क्वार्टर फाइनल, सेमिफाइनल र फाइनलमा दुई-दुई विकेट लिए।

५. अश्विन-रैनाको प्रयोग

सन् २०११ को विश्वकपमा धोनीले सुरेश रैना र आर अश्विनलाई सुरुवाती खेलहरूमा सार्वजनिक गरेनन् र नकआउट चरणमा खेलमा समावेश गरे।

अश्विनले उक्त प्रतियोगितामा दुई खेल मात्रै खेले जसमा एक खेल अस्ट्रेलिया विरुद्धको क्वाटर फाइनल थियो। यो खेलमा धोनीले अश्विनबाट बल गर्न सुरु गराए।

दुई विकेट लिएका उनले अस्ट्रेलियाको लय बिगारे।

सुरेश रैनाले पनि अस्ट्रेलिया विरुद्ध अविजित ३४ रन बनाएर भारतको जितमा योगदान दिए। उनले पाकिस्तान विरुद्ध सेमिफाइनलमा पनि अविजित ३६ रन बनाए।...


भारतीय निर्वाचन आयोगका अनुसार दोस्रो चरणमा ५.४० बजेसम्म ६१ प्रतिशतभन्दा बढी मत खसिसकेको थियो।

दोस्रो चरणको मतदानमा दशौँ लाख भारतीयहरू सहभागी भएका छन्। अधिकांश स्थानमा निर्वाचन शान्तिपूर्ण रूपमा सम्पन्न भएको खबर छ।

उडिसा राज्यमा एकजना निर्वाचन अधिकारीलाई माओवादी विद्रोहीहरूले एम्बुसमा पारी गोली हानी हत्या गरिदिएका छन्।

भारत प्रशासित कश्मीरको श्रीनगरमा पनि सुरक्षा व्यवस्था कडा पारिएको थियो।

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी दोस्रो कार्यकालका निम्ति निर्वाचित हुने आशमा छन् भने विपक्षी कंग्रेसले उनलाई चुनौती दिइरहेको छ।

हिंसात्मक घटना

बिहीवार बिहान मतदान सुरु हुनुभन्दा केही घण्टा अगाडि उडिसाको एक मतकेन्द्रमा जाँदै गर्दा सन्जुक्ता डिगलको गाडीमाथि माओवादीहरूले आक्रमण गरे।

भारतमा निर्वाचन अधिकारीको 'माओवादीद्वारा हत्या'

बिहीवारको दोस्रो चरणको मतदान १२ राज्य तथा एक केन्द्रशासित प्रदेशमा भएका थिए।

आसाम, बिहार, छत्तीसगढ, जम्मू कश्मीर, कर्नाटक, महाराष्ट्र, मणिपुर, उडिसा, पुदुचेरी, तमिलनाडु, त्रिपुरा, उत्तर प्रदेश र पश्चिम बंगालका सिटहरूमा मतदान भएका छन्।

उधमपुरमा नवविवाहित जोडीले पनि ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मतदान गरेका छन्

कूल ५४३ लोकसभा सिट मध्ये आजको मतदानले ९५ सिटको टुङ्गो लगाउनेछ।

भारतको चुनाव ७ चरणमा भइरहेको छ। मे १९ मा अन्तिम चरणको मतदान सकिएपछि मे २३ मा मतगणना हुनेछ।

यो चुनावलाई प्रधानमन्त्री मोदीप्रति जनमत सङ्ग्रहको रूपमा पनि हेरिएको छ।

के मोदीको जित पाकिस्तानका लागि हितकर हुन्छ


भारतीय सेनाका एकजना अवकाशप्राप्त कर्णेल धनबहादुर थापा

त्यस्तै गोली हानाहानमा परेर गएको तीन सातामा भारतीय सेनामा कार्यरत दुई गोर्खा सैनिकहरूले ज्यान गुमाइसकेको खबर आएको छ।

समाचार एजेन्सी एएनआईका अनुसार ज्यान गुमाउनेमा उत्तराखण्डको देहरादूनका लेस नायक सन्दीप थापा र पश्चिम बङ्गालको जलपाइगुडीका नायक राजीव थापा छन्।

उनीहरूको मृत्युलाई भारतीय सेनाको नर्दन कमान्डले पनि ट्विटरमार्फत् पुष्टि गरेको छ।

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

मृतकको नागरिकता

उनीहरू दुवै जना नेपालीभाषी भारतीय नागरिक हुन्। उनीहरूले काम गरेको गोर्खा राइफल्समा धेरै नेपाली नागरिक पनि कार्यरत छन्।

सन्दीपको अगस्ट १७ र राजीवको अगस्ट २३ मा पाकिस्तानी सेनाको गोली लागेर निधन भएको हो।

दुवै जना जम्मू-कश्मीरको रजौँरी जिल्लास्थित नौवसेरा सेक्टरमा खटाइएको बताइएको थियो।

भारत र पाकिस्तानबीचको तनाव कम हुन नसकिरहेका बेला कतिपयले भारतले संवेदनशील क्षेत्रमा नेपाली नागरिकहरू समेत रहेको गोर्खा राइफल्सलाई अग्रपङ्क्तिमा लड्न पठाउने गरेको भन्दै चिन्ता व्यक्त गर्ने गरेका छन्।

यसै सन्दर्भमा बीबीसी संवाददाता विष्णु पोखरेलले भारतीय सेनाको कुमाउँ रे... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

जिमेन्टमा ३४ वर्ष काम गरेका अवकाशप्राप्त कर्नेल धनबहादुर थापासँग भारतीय सेनामा गोर्खा फौजलाई कसरी खटाइन्छ भन्नेबारे कुराकानी गरेका छन्।

प्रस्तुत छ, थापाको धारणा:

हामीलाई गोर्खाहरूको मृत्यु भएकोमा चिन्ता लाग्नु स्वाभाविक हो। तर संवेदनशील क्षेत्रमा खटिएका अन्य सैनिकहरूको पनि मृत्यु भइरहेको हुन्छ। संवेदनशील ठाउँ भनेको द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्र हो।

नेपालमा धेरैले त्यस्ता क्षेत्रमा गोर्खालाई मात्रै खटाउँछ भन्ने ठानिन्छ। त्यो बिल्कुलै सही हैन।

खासमा हाम्रो मानसिकता नै कस्तो छ भने भारतको विरोध गर्ने नाममा यस्ता कुराहरू उठ्ने गर्छन्। त्यो यथार्थको नजिक हुँदैन।

जम्मू-कश्मीर मात्र होइन अन्य क्षेत्रमा पनि गोर्खा र अन्यको भूमिकामा कुनै तरिकाले भिन्न छैन।

भिन्नता

अरू रेजिमेन्ट र गोर्खा रेजिमेन्टमा खासै केही फरक हुँदैन।

भारतीय सेनामा धेरै रेजिमेन्टहरू छन्। जस्तै: गोर्खा, बिहार, कुमाउँ, गढवाल, मद्रास आदि।

यी सबै रेजिमेन्टमा कार्यरत सेनाहरू संवेदनशील क्षेत्र र सीमा क्षेत्रमा जानैपर्छ।

जसरी सीमा क्षेत्रमा जानुपर्छ त्यस्तै उनीहरू शान्ति क्षेत्रमा पनि आउनुपर्छ।

लडाइँ भयो भन्दैमा गोर्खालाई अघि सार्ने भन्ने हुँदैन। त्यसबेला लडाइँ हुने क्षेत्रमा जुन रेजिमेन्ट खटिएको हुन्छ उसैको पहिलो जिम्मेवारी हुन्छ।

हरेक रेजिमेन्टको आफ्नो-आफ्नो पालो आउँछ।

करिब दुई/अढाइ वर्ष शान्तिपूर्ण क्षेत्रमा बसेपछि संवेदनशील क्षेत्रमा खटिनुपर्ने पालो पर्छ। त्यहाँ पनि त्यस्तै दुई/अढाइ वर्ष बस्नुपर्ने हुन्छ।

शान्तिपूर्ण क्षेत्रलाई सैन्य भाषामा 'पीश स्टेशन' अनि संवेदनशील क्षेत्रलाई 'फील्ड' भनिन्छ।

आलोपालो

त्यस्ता 'फील्ड'हरूलाई पनि विभिन्न वर्गमा वर्गीकरण गरिएको छ। त्यसैका आधारमा सेनालाई आलोपालो खटाउने गरिन्छ।

अहिलेको अवस्थामा जम्मू-कश्मीर सबैभन्दा बढी संवेदनशील क्षेत्र हो।

त्यहाँ बढी खतरा हुन्छ। तर त्यसो भन्दैमा त्यहाँ गोर्खालाई मात्र खटाइएको छ भन्ने होइन।

कतिपयले नेपालीहरू पहाडमा बसोबास गर्ने भएकाले कश्मीरमा गोर्खालाई खटाइएको हो पनि भनिरहेका छन्।

यो पनि एकदमै गलत धारणा हो। पहाडी हुँदैमा कसैलाई खटाउने र मैदानको हुँदैमा कसैलाई नखटाउने भन्ने हुँदैन।

त्यसको उदाहरण त कारगिल युद्ध नै छ नि! त्यहाँ '१/११-जीआर'ले मात्र युद्ध लडेको होइन।

विरोध हुन्छ

कारगिलमा नागा, बिहार र मद्रास रेजिमेन्टले पनि लडेका थिए। गोर्खालीलाई मात्र खटाउने भए उनीहरू...


भारतीय सेनाले नेपालमा यतिको अस्तित्वको प्रमाण भेटेको दाबी गरेको छ

सोमवार सेनाले ६० लाख फलोअर्स भएको ट्विटरबाट आफ्नो आरोहण दलले 'मकालुको आधार शिविरमा 'मिथक कथामा वर्णित यतीको रहस्यमय पैतालो छाप भेटेको' जानकारी दिएको छ।

ठूलो बाँदरजस्तो जनावरका रूपमा वर्णित यति दक्षिण एशियाका लोककथाहरूमा भेटिन्छ।

हालसम्म यतीको अस्तित्वको बारेमा कुनै प्रमाण नभए पनि दक्षिण एशियामा यसलाई विश्वास गर्नेहरू छन्।

र, भारतीय सेनाले आफ्नो आधिकारिक ट्विटरमा यतीको 'पैतालोको छापको तस्बिर' प्रकाशन गरेर त्यो कथामा नयाँ कोण थपेको छ।

त्यो तस्बिर एप्रिल ९ मा खिचिएको भए पनि भारतीय सेनाले यतिका बारेमा प्रचलित सिद्धान्तहरूसँग मेल खाएको निश्चित गरेपछि मात्रै प्रकाशित गरेको टाइम्स अफ इन्डिया पत्रिकाले लेखेको छ।

सामाजिक सञ्जालमा उत्पन्न शङ्कालाई लक्षित गर्दै भारतीय सेनाले यतीका अस्तित्वका बारेमा प्रमाणको तस्बिर खिचिएको र सम्बन्धित विज्ञहरूलाई हस्तान्तरण गरेको बताएको छ।

"त्यसैले हामीले सोच्यौँ कि वैज्ञानिक सोचलाई आकर्षण गर्न र रुचिलाई पुनर्ताजगी गर्न यो सार्वजनिक गर्नुपर्छ।"

यती हिमालयको माथिल्लो भागमा बस्ने मानिन्छ र यति... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

वा यसका पैतालोका छाप देखेको कथाहरू नेपाल, भारत र भुटानमा प्रचलित छ।

सन् २०१३ मा ब्रिटिश वैज्ञानिकहरूको टोलीले यती हिमालमा पाइने भालुको एक उपप्रजाति हुनसक्ने निष्कर्ष निकालेको थियो।

ट्विटरमा मानिसहरूले भारतीय सेनाको दाबीलाई विश्वास नलागेको बताएका छन्।

भारतीय सेनाको दाबीमाथि ठट्टा गर्नेहरू पनि उत्तिकै छन्।

हालैका वर्षमा यतीको अस्तित्वका बारेमा थुप्रै अनुसन्धानहरू भएका छन्।

सन् २०११ मा ५० वर्षअघि नेपालबाट लन्डन पुरर्‍याइएको एउटा 'यतीको औँला' मानिसको हाड भएको प्रमाणित भएको थियो।

नेपालमा पत्रकार कनकमणि दीक्षितले यतीको पाइला बनाउने तरिका भन्दै ट्विटरमा भारतीय सेनाको दाबीलाई प्रश्न गरेका छन्।

यतीको वास्तविकता

कनकमणि दीक्षित

हिमाली शृंखलामा मानवबाट अलग्गिएको एउटा प्राणी यती हो कि भनेर वैज्ञानिकहरूले समेत अनुमान गरेका थिए । हिउँमा हिंड्ने वनमान्छेको किंबदन्ती तथ्यमा आधारित हो कि भन्ने पनि थियो ।

विश्वका ठूल्ठूला स्तनधारी प्राणी सबैको जाति-प्रजाति गणना नभइसकेकोले एकाध शताब्दीअघिसम्म हिमालय क्षेत्रको कुनाकाप्चामा मानवसँग नजिक सम्बन्ध राख्ने दुईखुट्टे प्राणी छ भन्ने रोमाञ्चक सम्भावना छँदैथियो । फेरि हिमाली भेकका विभिन्न गुम्बामा 'यती' नाम गरिएको जनावरको अवशेष राखिएको भन्ने पनि थियो- कतै एउटा सुकेको हातको हड्डी, कतै भुत्ले रौं रहेको छाला वा पिठ्यूँ ।

यती रहेको सबभन्दा गतिलो प्रमाण त कहलिएका पर्वतारोही एरिक शिप्टनद्वारा आयो । उनले दोलखाको गौरीशंकर हिमालको पूर्वोत्तर मेलुङ्से हिमनदीमा एउटा पाइलाको तस्वीर खिचे सन् १९५१ मा । मानिस जसरी हिंड्ने कुनै जनावरको जस्तो देखियो त्यो पाइलाको डोब । शिप्टनको त्यो तस्वीरले यती नामक प्राणी रहेछ नै भन्ने विश्वास धेरैलाई दिलायो ।

सगरमाथाको प्रथम आरोही जोडीका एडमण्ड हिलारीले पनि पांगबोचे गुम्बामा रहेको यतीको भनिएको अंगको रौं अनुसन्धानको लागि समुद्रपार लगे ।

पश्चिममा 'नेचर टेलिभिजन' च्यानलहरूले केही वर्ष बिराएर यतीको खोजी अभियान चलाई नै रहे ।

गत साता एउटा विस्तृत वैज्ञानिक रिपोर्ट प्रकाशित भयो युनिभर्सिटी अफ् बफेलोकी वैज्ञानिक शार्लट् लिङ्क्वीस्टद्वारा 'प्रोसिडिङ्गस् अफ् द रोयल सोसाइटी' जर्नलमा ।

विभिन्न हिमाली भेगबाट संकलित 'यतीका अंग र छाला' हरूको जेनेटिक अनुसन्धानपछि निक्र्योल भयो- सबै 'स्पेसिमिन' एक न एक परिचित हिमाली भालु प्रजातिसँग सम्बन्धित रहेछ । कुनै रौं हिमाली...


भिन्न प्रजातिका जनावरले अचम्म तरिकाले अङ्क बुझ्छन्

अङ्कविना मानव जीवन अकल्पनीय छ।

तर होमो स्यापियन्सको रूपमा विकसित हुनुपूर्व हाम्रा पुर्खालाई अङ्कको के महत्त्व थियो? जनावरहरूलाई हिसाबकिताबको के खाँचो?

तर के प्रस्ट भएको छ भने अङ्कको ज्ञान जीवित रहन आवश्यक पर्छ। त्यसैले कैयन् जनावरमा यो व्यवहारगत ज्ञानको रूपमा विद्यमान छ।

जनावरहरूलाई तिनको बासस्थानको वातावरणमा गरिएका कैयन् अध्ययनहरूले के देखाएको छ भने अङ्क ज्ञानले तिनलाई खानाको स्रोत उपयोग गर्न, शिकार गर्न, अरूबाट जोगिन अनि बासस्थानमा आउजाउ गर्न तथा सामाजिक अन्तर्क्रिया गर्न मद्दत गर्छ।

पृथ्वी ग्रहमा अङ्क ज्ञान भएका जनावरहरूको विकासक्रम अगाडि नै यहाँको सबभन्दा पुराना बासिन्दा एककोषीय ब्याक्टेरियाले यस्ता जानकारीको प्रयोग गर्न थालिसकेको थियो।

के भालुहरूले माछा गन्न सक्छन्?

तर पछिल्ला वर्षहरूमा सुक्ष्मजीवशास्त्रीहरूले ब्याक्टेरियाको पनि सामाजिक जीवन हुनसक्ने र तिनले अन्य ब्याक्टेरियाको उपस्थिति वा अनुपस्थितिको बोध गर्ने पत्ता लगाए। अर्थात् तिनमा ब्याक्टेरियाको सङ्ख्या बोध हुन्छ।

उदाहरणका लागि समुद्री ब्याक्टेरियम भिब्रियो फिसे... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रीलाई लिऔँ।

साथसाथ

यसले बायोलुमिनेसेन्स नामक विशेष प्रक्रियाद्वारा प्रकाश उत्पन्न गर्छ।

यदि यी ब्याक्टेरिया पानीमा थोरै परिमाणमा छन् भने प्रकाश फ्याँक्दैनन्।

तर निश्चित सङ्ख्यामा पुगेपछि सबैले एकैनासले प्रकाश उत्पन्न गर्छन्। यसरी उनीहरू एक्लै छन् या धेरै सङ्ख्यामा छन् भन्ने थाहा पाउँछन्।

एउटा रासायनिक भाषा प्रयोग गरेर उनीहरूले यसो गर्छन्।

सञ्चारका निम्ति उनीहरूले विशेष मोलिक्युल निकाल्छन्। जब तिनको परिमाण पानीमा निश्चित् सङ्ख्या वा 'कोरम' पुग्छ तब सबै ब्याक्टेरियाले प्रकाश फ्याँक्न थाल्छन्।

जुनकिरीले पनि प्रकाश उत्पन्न गर्छन्

यो व्यवहारलाई 'कोरम बोध' भनिन्छ।

यो कोरम बोधको व्यवहार अन्य जनावरमा पनि देखिन्छ।

जापानी कमिलाले पनि कोरम बोध भएपछि आफ्नो गुँड अन्यत्र सार्छ।

सन् २००८ मा जीवशास्त्री मारि ड्याक र मान्ड्याम श्रीनिवासन्ले गरेको प्रयोगमा मौरीहरूले आफ्नो उडानका क्रममा उल्लेखनीय वस्तुको अङ्क अनुमान गर्ने र त्यसैको आधारमा खानाको स्रोतसम्म पुग्ने गरेको पाए।

कमिलाले गुँड सार्न गणनाको प्रयोग गर्छ

अङ्कको महत्त्व

समूहमा शिकार गर्ने बेला पनि अङ्कको निकै महत्त्व हुने गर्छ।

ब्वाँसाहरूले आफूभन्दा ठूला बाइसनजस्ता जनावरको शिकार गर्छन्। तर त्यस्ता ठूला जनावरले तिनलाई निकै नोक्सानी पनि पुर्‍याउन सक्छन्।

त्यसैले आफूहरू ठूलो समूहमा नभएसम्म ब्वाँसाहरूले आक्रमण गरिहाल्दैनन्।

अर्थात् आफ्नो सङ्ख्याको बोध गरेर मात्र उनीहरू अघि बढ्छन्।  उदाहरणका लागि बाइसनलाई शिकार गर्नु छ भने नौदेखि १३ वटा ब्वाँसाको समूहले सफलता दिलाउन सक्छ।

शिकार गर्न पनि सङ्ख्याको महत्त्व हुन्छ

सैन्य रणनीति

हार्भर्ड विश्वविद्यालयका माइकल विल्सन तथा साथीहरूले चिम्पान्जीहरूले कसरी सैन्य रणनीतिकार जस्तो सङ्ख्याको लेखाजोखा गर्छन् भन्ने पत्ता लगाए।

उनीहरूले विपक्षी दलको सापेक्षित बल नाप्न सैन्य फौजले प्रयोग गर्ने सूत्र प्रयोग गर्ने गरेको पाइयो।

जसअनुसार चिम्पान्जीको एउटा समूह अर्को समूहविरुद्ध प्रतिस्पर्धामा तबमात्र उत्रन्छ जब उनीहरूको सङ्ख्या कम्तीमा डेढ गुनाले धेरै हुन्छ।

जीवित रहनु भनेको आफ्नो जीन प्रसार गर्न सक्नु पनि हो।

मानिसजस्तै चिम्पान्जीहरूले पनि समुदायभित्र समूह निर्माण गर्छन्

त्यसैले यौनकार्यपश्चात् भालेले पोथीलाई अरू भालेबाट जोगाउन केही समय वरपर नै बस्छ।

यदि जीवित रहने र प्रजनन गर्ने कार्यमा अङ्कको ज्ञानले मद्दत...


भेटवार्तामा सहभागी प्रधानमन्त्रीका प्रमुख राजनीतिक सल्लाहकार विष्णु रिमालले नेपाल र क्यानाडाबीच कूटनीतिक सम्बन्ध कायम भएपछि पहिलो पटक प्रधानमन्त्री स्तरमा कुराकानी भएको बीबीसीलाई बताए।

उनले भने, "दुवै देशबीच एउटा साझा संयन्त्र बनाएर आपसी सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाउने गरी अघि बढ्नेबारे एउटा सम्झदारीपत्रमा हस्ताक्षर भएको छ।''

क्यानाडाका प्रधानमन्त्री ट्रुडोले उच्चस्तरमा पहिलो पटक भेटवार्ता भएको भन्दै ५३ वर्ष लामो दुई देशको मित्रतालाई अझ गहिरो बनाउन चाहेको बताए।

प्रशंसा

उनले सन् २०१५ को विनाशकारी भूकम्पका क्रममा क्यानाडाले सहयोग गरेको चर्चा गर्दै अहिले सुशासनको क्षेत्रमा विभिन्न निकायसँग काम गरिरहेको बताए।

नेपालले हासिल गरेका प्रगतिको प्रशंसा गर्दै उनले दुवै देशका नागरिकको समृद्धिका लागि काम गर्न इच्छुक रहेको उल्लेख गरे।

चुनाव सम्पन्न हुनु ऐतिहासिकः राष्ट्रसंघ

प्रधानमन्त्री ओलीले सन् १९६३ मा कूटनीतिक सम्बन्ध कायम भएपछि पहिलो पटक उच्चस्तरीय भेटवार्ताको अवसर प्राप्त भएको भन्दै भूकम्पका क्रममा क्यानाडाबाट नेपालले प्राप्त गरेको सहयोगको प्रशं‌सा गरे।

प्रधानमन्त्री ओली आफ्नी पत्न... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ीसहित राष्ट्रपति ट्रम्प र उनकी श्रीमतीले महासभामा सहभागी विभिन्न देशका सरकार प्रमुखको सम्मानमा आयोजना गरेको रात्रीभोजमा पनि सरिक भएका छन्।

महासभाको सन्दर्भ पारेर गरिने रात्रीभोजमा आमन्त्रित सरकार प्रमुखसँग अमेरिकी राष्ट्रपतिले तस्वीर खिचाउने प्रचलन रहँदै आएको छ।

शान्ति, लोकतन्त्र र विकास

न्यूयोर्कको समय अनुसार म‌ङ्गलवार प्रधानमन्त्री ओलीले महासभाको उद्घाटन सत्रमा सहभागिता जनाउनुको साथै राजकीय दिवा भोजमा सहभागी हुनेछन्।

त्यसबाहेक शान्ति सेनासम्बन्धी उच्चस्तरीय बैठकमा दिउँसो सहभागी भएर उनी एसिया सोसाइटीको प्रवचन कार्यक्रममा सरिक हुनेछन्।

शान्ति लोकतन्त्र र विकास शीर्षकको उक्त प्रवचनलाई अष्ट्रेलियाका पूर्वप्रधानमन्त्री केभिन रडले सञ्चालन गर्नेछन्।

ओलीले बुधवार स्वीटजरल्याण्डका राष्ट्रपति एलेन बर्सेट र ब्रिटेनकी प्रधानमन्त्री टरिजा मेसँग उच्चस्तरीय भेटवार्ता गर्नेछन्।

राष्ट्रसंघको सुरक्षा परिषद्को स्थायी सदस्य राष्ट्र ब्रिटेनले नेपालसँग कूटनीतिक सम्बन्ध कायम राखेको २०० वर्ष पुरा भए पनि कैयौँ वर्षयता दुई देशका प्रधानमन्त्रीको तहमा प्रत्यक्ष भेटवार्ता हुन सकेको थिएन।

यसअघिको महासभामा आएका तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउबाले बांग्लादेश, अफगानिस्तान, पाकिस्तान र श्रीलंकाका नेताहरूसँग भेटेका थिए।

स्वराजसँग भेट

परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले यहाँको समय अनुसार सोमवार भेटेकी भारतीय विदेशमन्त्री सुष्मा स्वराजले ओलीलाई बुधवार साँझ भेट्दैछिन्।

बिहीवार नेपालका परराष्ट्रमन्त्रीले सार्क देशका विदेशमन्त्रीहरूको अनौपचारिक बैठक आयोजना गरेका छन् जसका क्रममा पाकिस्तानमा हालै भएको सत्ता परिवर्तनपछि पहिलो पटक दिल्ली र इस्लामाबादबीच परराष्ट्रमन्त्रीको तहमा प्रत्यक्ष छलफल हुने ठानिएको छ।

नेपाली प्रतिनिधिमण्डलले केही वर्षयता भारत-पाकिस्तान तनावका कारण अवरुद्ध रहेको दक्षिण एशियाली क्षेत्रीय सहयोग स‌ंगठन सार्कलाई क्रियाशील बनाउने र शिखर बैठक आयोजनाका लागि पहल गरिरहेको प्रतिनिधिमण्डलमा सहभागी एक अधिकारीले बताए।

प्रधानमन्त्री ओलीले न्यूयोर्कको समयअनुसार बिहीवार अपरान्ह राष्ट्रस‌ंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेससँग भेटवार्ता गर्नेछन् भने त्यही साँझ महासभामा आफ्नो मन्तव्य दिनेछन्।

न्यूयोर्कबाट शनिवार कोस्टारिकाका लागि प्रस्थान गर्ने ओली त्यहाँ उच्चस्तरीय भेटवार्ताहरू सकेर अक्टोबर ३ मा काठमाण्डूका लागि...


भेनेजुएलाका उपराष्ट्रपतिले जनवरी १६ मा टर्कीको कोरमस्थित सुन प्रशोधन केन्द्रको भ्रमण गरेका थिए

भेनेजुएलाले देशलाई आवश्यक रकम जुटाउन र आफ्नो अर्थतन्त्रलाई स्थिर राख्न आफ्नो स्रोतहरूको बिक्री गर्न थालेका प्रमाणहरू बाहिर आइरहेका छन्।

त्यसक्रममा उसले आफ्नो ढुकुटीको सुन बेचिरहेको थप प्रमाण फेला परेको छ।

यूएईको आबु धाबी स्थित लगानी कम्पनी नुर क्यापिटलले गत साता मात्रै भेनेजुएलाको केन्द्रीय ब्याङ्कसँग तीन टन सुन किनेको स्वीकार गरेको छ।

रोएटर्स समाचार संस्थाले हेरेको एक वक्तव्यमा नुर क्यापिटलले अब भविष्यमा भेनेजुएलासँग थप कारोबार नगर्ने बताएको छ।

सुन नकिन्न चेतावनी  किन?

नुर क्यापिटल र अन्य फर्महरूलाई अमेरिकाले भेनेजुएलाको सुन नकिन्न चेतावनी दिइरहेको छ किनभने अमेरिकाले आर्थिक प्रतिबन्धहरू लगाएर निकोलस मदुरोलाई सत्ताबाट हटाउन चाहन्छ।

रोएटर्स समाचार संस्थाका अनुसार गत साता एक सानो कार्गो विमान भेनेजुएलाको मुख्य अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट तीन टन सुन बोकेर उडेको थियो।

बीबीसीकी क्यान्डस पिएट् भन्छिन्, "रुसी विमानहरू पनि त्यो विमानस्थलमा आउजाउ गरिरहेको हल्ला छ। तर रुसले त्यो असत्य भए... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

को बताउँछ। स्पष्ट रूपमा निकोलस मदुरो सरकार अहिले आर्थिक दबाबमा परिरहेको छ।"

भेनेजुएलाको सुन खानीबाट अवैध रूपमा सुन निकाल्ने काम भइरहेको भन्दै चिन्ताहरू व्यक्त हुने गरेका छन्

भेनेजुएलाका विपक्षी नेता हुवान गुआइदोले भने भेनेजुएलाका सम्पत्तिको सुरक्षा गर्न विभिन्न उपायहरू अपनाउनु पर्नेमा जोड दिइरहेका छन्।

भेनेजुएलाको सुन नकिन्न टर्कीलाई चेतावनी

बीबीसीलाई प्राप्त जानकारी अनुसार टर्कीले पनि भेनेजुएलाको सुन किनिरहेको छ।

भेनेजुएलाको सुन टर्की हुँदै इरान पुग्ने गरेको छ, त्यसो भएमा अमेरिकी प्रतिबन्धहरूको उल्लङ्घन हुन जान्छ।

त्यसैले टर्कीमाथि अहिले सुन नकिन्न दबाव बढिरहेको छ।

टर्कीका राष्ट्रपति रिजेप तायिप एर्दोआनले भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मदुरोलाई दह्रो समर्थन गरिरहेका छन्। मदुरो आफैँ चौतर्फी राजनीतिक दबाब भोग्दैछन्।

टर्की र भेनेजुएलाबीचको सुन व्यापार निरन्तर बढिरहेको छ।

गत वर्ष भेनेजुएलाले ९० करोड डलर मूल्य बराबरको सुन प्रशोधन गर्न भन्दै टर्कीमा पुर्‍याएको थियो। तर प्रशोधित सुन फेरि भेनेजुएला फर्काइएको कुने प्रमाण छैन।

यो पनि पढ्नुहोस:


भ्रमणकै बेलामा यसबारे छलफल हुने भन्दै त्यसको तयारीसहित आपूर्ति मन्त्रालयका सचिव भ्रमण दलमा रहेको बताइएको छ।

प्रयोग गर्न पाउने बन्दरगाह लगायतका केही प्राविधिक विषयमा सहमति जुट्न बाँकी रहेको जनाइएको छ।

पारवहनमा नेपालले भारतको मात्रै भर पर्नुपरेको भन्दै दुई वर्षअघि ओली नै प्रधानमन्त्री भएका बेला चीनसँग पनि पारवहनबारे प्रारम्भिक सम्झौता भएको थियो।

सहमति

त्यस बेलाको भ्रमणको ठूलो उपलब्धिको रूपमा हेरिएको उक्त सम्झौता हालसम्म कार्यान्वयन हुन सकेको छैन।

जसको मुख्य कारण सम्झौता कार्यान्वयनका लागि बनाइएको प्रोटोकल अर्थात् कार्यविधिमा सहमति जुट्न नसक्नु रहेको अधिकारीहरुको भनाइ छ।

प्राविधिक स्तरमा एकपटक भएको छलफल अनुरुप तयार पारिएको प्रोटोकलका केही विषयमा चिनियाँपक्षको सहमति आउन बाँकी रहेको उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयका सहसचिव रविशंकर सैंजुले बताए।

उनले भने "हामीले न्यूनतम सुविधा चाहिन्छ भनेका छौं। उनीहरुले दिन सक्ने, नसक्ने भन्ने बारेमा अन्य निकायसँग पनि छलफल गर्नुपर्छ भनिरहेका छन। ३/४ वटा बन्दरगाहको प्रस्ताव हामीले गरेका छौं, कुन-कुन दिन सक्छन् भन्ने नै टुङ्गिएको छैन।"

बुझा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

इ

उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री मातृका यादवका अनुसार नेपालले उक्त सम्झौता भूपरिवेष्ठित मुलुकको अधिकारका रुपमा खोजेको छ, तर चिनियाँ पक्षले भने दुई देशको बराबरी अधिकारका रुपमा त्यसलाई लिएको छ।

प्रधामन्त्रीको जारी चीन भ्रमणमा उक्त विषयमा पनि छलफल हुने र चिनियाँपक्ष सकारात्मक भएमा प्रोटोकलमा त्यहीँ पनि सहमति हुनसक्ने उनको भनाइ छ।

मन्त्री यादवले भने "केही थोरै विषय नमिलेको हो जुन प्रधानमन्त्रीको भ्रमणका क्रममा चीनका प्रधानमन्त्री र राष्ट्रपतिसँगको कुराकानीमा मिल्छ होला। कतिपय विषय हामीले बुझाउन नसकेका पनि हुनसक्छौं। प्रधानमन्त्रीले बुझाएपछि उहाँहरु सहमत हुनुहुन्छ होला। हाम्रो मन्त्रालयको सचिव सबै तयारी सहित प्रधानमन्त्रीको भ्रमणदलमा जानु भएको छ, यही भ्रमणमा पनि सहमति हुन सक्छ।"

यदि यसपटक सहमति जुट्न नसके आगामी महिनासम्ममा दुई देश बिचको प्राविधिक स्तरको बैठक बसेर प्रोटोकललाई अन्तिम रुप दिइने सहसचिव सैंजुले बताए।

पारवहन सम्झौताको प्रोटोकल तयार भएर त्यसमा सहमति जुटे पनि चीनसँग जोड्ने सडक सञ्जाल र रेलमार्ग सहज र प्रभावकारी नभएसम्म नेपालले अपेक्षाकृत लाभ लिन नसक्ने भएकाले त्यो विषयलाई पनि सँगै लैजानु पर्ने विज्ञहरुको भनाइ छ।


भ्रष्टाचारको मुद्दामा केही महिना जेलसमेत बसेर निस्केका गोले आफू चुनावमा प्रतिष्पर्धा नगरे पनि उनको पार्टीले सबै विधानसभाका सिटमा उम्मेद्वार खडा गरेका छन्।

पहिला छुट्टै देश सिक्किम भारतमा विलय भएपछि लामो समय राज्यमा शासन गर्ने पवनकुमार चामलिङ हुन्। उनी तेस्रो मुख्यमन्त्री हुन्।

उनीअघि काजी लेन्डुप दोर्जी र नरबहादुर भण्डारी सिक्किमका मुख्यमन्त्री थिए। भण्डारीको शासनकालमा चामलिङ भण्डारीका विश्वासपात्र थिए।

पछि एकाएक फुटेर चामलिङले सिक्किम डेमोक्रेटिक फ्रन्ट नामको पार्टी स्थापना गरेका हुन्।

चामलिङको एजेन्डा

केही दिन अघि पश्चिम सिक्किमको गेजिङमा चुनावी सभालाई सम्बोधन गर्दै पवनकुमार चामलिङले नेपालको चिवा भन्ज्याङसँग सिक्किमलाई जोड्न सडक निर्माण गर्ने कुरा बताउँदै थिए।

उनले भने, "अब हामी मानेबुङ देन्तामको बाटो चुवा भन्ज्याङ पुर्याउँदैछौं। चुवा भन्ज्याङलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको पर्यटकीय स्थल बनाउँछौं। त्यो चुवा भन्ज्याङको बाटो नेपालसंग जोड्छौं र नेपालबाट पनि हामी पर्यटक ल्याउँछौं। यहाँदेखि पनि पर्यटकलाई नेपाल जान सजिलो हुन्छ।"

सिक्किम डेमोक्र्याटिक फ्रन्टले कृषकलाई नि:शुल्क गाई, बाख्रा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

, बङ्गुर लगायत चौपाया उपलब्ध गराउने, युवालाई रोजगारीको व्यवस्था गर्ने, शिक्षाको क्षेत्रमा नयाँ-नयाँ काम गर्न लगायत विविध कार्यक्रम अगाडि सारेको एकजना नेता तथा बहालवाला मन्त्री अर्जुन घतानीले बताए।

घतानीले भने, "युवा, कृषकलगायत थुप्रै कुराहरुलाई लक्षित गरेर हामीले कार्यक्रम ल्याएका छौं। विशेषगरी युवालक्षित कार्यक्रम धेरै लिएर हामी जनतासमक्ष गएका छौं।"

गोलेको एजेन्डा

अहिलेसम्म चामलिङ सरकारले बेरोजगार युवालाई रोजगारी दिन नसकेको सिक्किम क्रान्तिकारी मोर्चाका नेता तथा कार्यकर्ता बताउँछन्।

२५ बर्ष उनको शासनकाकालमा धेरै भ्रष्टाचारका काम भएको भन्दै अब परिवर्तन नगरि नहुने तर्क उनीहरुको छ।

पिएस गोले नेतृत्वको पार्टी सिक्किम क्रान्तिकारी मोर्चा भ्रष्टाचार नियन्त्रण, जातीय सदभाव र बेरोजगारलाई रोजगारी दिने मुख्य एजेन्डा लिएर चुनावमा भिडेको छ।

ती मुद्दालाई समर्थन गर्ने एकजना समर्थक पश्चिम सिक्किम दरामदिनकी अनुजा शर्माले भनिन्, "सिक्किमको सत्ताधारी पार्टीले भ्रस्टाचार गरेको छ। युवाहरु बेरोजगार छन्। यी सबै कुरा समाधान गर्ने योजना ल्याएको एसकेएम पार्टीलाई मैले समर्थन गरेको हुँ।"

मोर्चाका प्रवक्ता ज्याकभ खालिङले सिक्किममा २५ बर्षे एकछत्र शासनपछि अब परिवर्तन आवश्यक भएको बताए।

प्रभावन्यून राष्ट्रिय दल

करिब ६ लाख जनसंख्या भएको हिमाली राज्य सिक्किम भारतमा विलय भएसँगै भारतका राष्ट्रिय दलहरुले प्रभाव जमाउने प्रयास गरे।

भारतीय कंग्रेस, भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) लगायतहरुले सिक्किमका चुनावमा भाग लिए तापनि अहिलेसम्म उनीहरूले जित्न सकेका छैनन्।

पछिल्लो समयमा लोकसभा निर्वाचनमा छिमेकी राज्य पश्चिम बङ्गालको दार्जिलिङमा भाजपाका उम्मेद्वारले जिते पनि सिक्किममा त्यस्तो हुन सकेको छैन।

यसपटकको चुनावमा ३२ वटा विधानसभा निर्वाचन क्षेत्रमा तीनवटा पार्टीले मात्र उम्मेद्वारी दिएका छन्।

हाम्रो सिक्किम पार्टीबाट पूर्वफुटबल खेलाडी भाइचुङ भुटिया पनि गान्तोक निर्वाचन क्षेत्रबाट उम्मेद्वार बनेका छन्।

सिक्किम एउटा मात्र लोकसभा चुनावको सिट छ। लोकसभा चुनाव पनि त्यसै दिन हुँदैछ।