उनीहरूले हाल विश्वमा नयाँ किसिमका धुव्रीकरण देखा परिरहेको भन्दै यस्ता उपक्षेत्रीय समूहहरूमा संलग्न हुँदा नेपालले विशेष ध्यान दिनुपर्ने धारणा राखेका छन्।

यसै हप्ताको सुरुमा चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीले नेपाल, पाकिस्तान र अफगानिस्तानका विदेशमन्त्रीहरूको संयुक्त बैठक आयोजना गरी सहकार्यका चारवटा बुँदा प्रस्ताव गरेका थिए।

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले तीनवटै देशका विदेशमन्त्रीले ती प्रस्तावलाई समर्थन गरेको बताएपनि नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयलये उक्त भिडिओ कन्फरेन्सबारे आफ्नो धारणा सार्वजिनक गरेको छैन।

चिनियाँ प्रस्तावमा के छ?

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका अनुसार स्टेट काउन्सिलर वाङले चार देशबीच घनिष्ट मित्रवत् सम्बन्ध रहेको भन्दै जनस्वास्थ्यको संरक्षण, अर्थतन्त्रको पुन: सक्रियता र मानिसहरूको जनजीविकाको रक्षाका लागि मिलेर काम गर्नुपर्ने धारणा राखेका थिए।

चारबुँदे प्रस्तावमा पहिलो बुँदामा कोरोनाभाइरसविरूद्ध संयुक्त रूपमा लड्न सञ्चार र समन्वयमा जोड दिइएको छ। अमेरिकासहित कतिपय पश्चिमा देशहरूले कोभिड-१९ महामारी फैलिनुमा चीनलाई आरोप लगाइरहेको सन्दर्भलाई सङ्केत गर्दै संयुक्त रूपमा विभेदकारी धारणाहरू प्रतिकार गर्नुपर्ने उल्लेख गरिएको छ।

दोस्रो बुँदामा क्षेत्रीय सहकार्यमा जोड दिँदै चीन-पाकिस्तान संयुक्त कोभिड-१९ प्रतिकार्यजस्ता कार्यक्रम बाँकी दुई देशमा पनि विस्तार गर्न सकिने भनिएको छ।

तेस्रोमा चीनले कोभिड-१९ को उपचार र खोपसँग जोडिएका सहयोग उपलब्ध गराउने अनि महामारी नियन्त्रणमा तीन देशलाई सघाउने भनिएको छ। चारै देशका विज्ञहरूले कोरोनाभाइरस नियन्त्रणका अनुभव र प्राप्त उपलब्धिबारे निरन्तर छलफल गर्ने पनि भनिएको छ।

चौथो बुँदामाकोरोनाभाइरस महामारीपछिको आर्थिक पुनर्स्थापनाको चर्चा गरिएको छ। त्यसमा चारै देशले बेल्ट एन्ड रोड अवधारणाका महत्त्वपूर्ण परियोजना चाँडै सुरु गर्न काम गर्ने र आर्थिक र उत्पादन-आपूर्ति प्रणालीलाई स्थिर राख्ने भनिएको छ।

चीनले पाकिस्तासँगको सीपेक भनिने आर्थिक कोरिडर र नेपालसँगको हिमालय सीमापार सम्पर्क सञ्जाल अघि बढाइने भन्दै सीपेकलाई अफगानिस्तानसँग विस्तार गर्ने उल्लेख गरेको छ।

चीन र पाकिस्तानले एकअर्कालाई 'सुखदु:खको साथीका' रूपमा चित्रण गर्ने गरेका छन्। हालैका वर्षमा चीनले अफगानिस्तानमा कूटनीतिक र आर्थिक प्रभाव बढाएको छ।

चिनियाँ परराष्ट्र मन्त्रालयले यी प्रस्तावमा तीनवटै देशको समर्थन रहेको... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

नेपाल विदेश नीति: चीन, पाकिस्तान र अफगानिस्तान रहेको उपक्षेत्रीय समूहमा नेपाल मिसिनु कति फलदायी


उनीहरूले ७० वर्षअघि (विसं २००७) यताका घटनाक्रमले नेपालमा राजनीतिक सङ्कट चुलिएका बेला राष्ट्रिय स्वार्थ जगेर्ना गर्न चुनौती देखा परेको र देशलाई हानि हुने कतिपय सन्धि-सम्झौता भएका दृष्टान्तहरू प्रस्तुत गरेका छन्।

आन्तरिक चुनौती देखिएको अवस्थामा अब प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले विदेश भ्रमण गर्न नहुने एक जना परराष्ट्र मामिला विज्ञले बताए।

कतिपय सञ्चारमाध्यमहरूले प्रधानमन्त्री ओलीले  दुई साताभित्रै भारतको भ्रमण गर्ने विवरण सार्वजनिक गरेको भए पनि "त्यसबारे आफूलाई केही जानकारी नभएको" प्रधानमन्त्रीका परराष्ट्र मामिला सल्लाहकारले बीबीसीलाई बताए।

अन्तर्राष्ट्रिय परिवेश कस्तो?

संसद् विघटनको केही दिनअघिसम्म पनि काठमाण्डूमा भारत र चिनियाँ कूटनीतिज्ञहरू उच्चस्तरीय भ्रमणमा आएका थिए।

भारतको गुप्तचर निकायका प्रमुखबाट सुरु भएको भ्रमणको शृङ्खलामा भारतका स्थल सेनाध्यक्ष र विदेशसचिव पनि थपिए।

नेकपाभित्रको सङ्कटबारे चिनियाँ राजदूतले नेताहरू भेटेरै चासो प्रकट गर्ने गरेका विवरणमाझ चिनियाँ रक्षामन्त्री एकदिने नेपाल भ्रमणमा आएका थिए।

अझ अघिल्लो साता श्रीलङ्कामा 'मिलेनीअम च्यालेन्ज कोअपरेशन' (एमसीसी) अनुदान संयुक्त राज्य अमेरिकाले रद्द गरेसँगै सत्तारूढ दलभित्रको विवादका कारण अल्झिरहेको झन्डै ६० अर्ब रुपैयाँजतिको 'एमसीसीसी नेपाल कम्प्याक्ट'को भविष्यबारे प्रश्न उठेको थियो।

तर अहिले प्रतिनिधिसभा भङ्ग भएसँगै त्यसले निम्त्याउन सक्ने अस्थिरता र सङ्कटमा बहसहरू केन्द्रित भइरहेका छन्।

नेपालमा किन बढ्न सक्छ विदेशी चलखेल?

परराष्ट्र मामिलाविज्ञ प्राध्यापक श्रीधर खत्रीले अहिले देशभित्र उत्पन्न अस्थिरताले नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पनि कमजोर बनाउने प्रतिक्रिया दिएका छन्।

उनले भने,“यस्तो अवस्थामा विदेशीहरूले आफ्नो इच्छाअनुसार प्रयोग गर्ने अवसरहरू बढी पाउँछन्। हाम्रो नेताहरूले आफ्नो राजनीतिक अस्तित्व जोगाउनका लागि सम्झौता गर्छन् जुन डरलाग्दो हुनसक्छ।”

केही दृष्टान्त दिँदै प्राध्यापक खत्री भन्छन्, “यो अहिलेदेखिको हैन, सन् १९५० देखि बेहोरेको अनुभव हो। सन् १९५० को सन्धि राणाहरू आन्तरिक रूपमा कमजोर भएको र अन्तर्राष्ट्रिय दबाव रहेको बेला हस्ताक्षर भएको हो। सन् १९८९-९० मा भएको परिवतर्नको समयमा पनि त्यस्तै वातावरण थियो। नेपालभित्रको सशस्त्र विद्रोह सुरु भएको समयदेखि नै यहाँ विदेशी प्रभाव धेरै ठाउँमा पर्न थालेको हो।”

“अहिले पनि... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

नेपाल संसद् विघटन: राजनीतिक तनावमाझ नेपालमा विदेशी चलखेल बढ्न सक्ने विज्ञहरूको चिन्ता


उनीहरूसँग अघिपछिको जस्तो उठबस गर्नुहुँदैन।

कोभिड-१९ भएका व्यक्तिको हेरचाह गर्दा सङ्क्रमण नभएका व्यक्तिहरू अतिरिक्त  सावधान हुनुपर्छ।

हेर्नुहोस् यो भिडिओ।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस महामारीः घरमै राखेर सङ्क्रमित व्यक्तिको हेरचाह कसरी गर्ने?


उपकरण अभावकै कारण कतिपय स्थानमा नमुना सङ्कलन कार्य रोकिएको स्वास्थ्य मन्त्रालयका एक अधिकारीले बताए पनि प्रयोगशाला परीक्षण नरोकिएको जनाइएको छ।

बिहीवारसम्म स्वीस सरकारको सहयोगमा कोभिड-१९ को लक्षण देखिएका व्यक्तिको स्वाब सङ्कलनमा प्रयोग हुने सामग्री र अर्को हप्तासम्म नेपाली सेनामार्फत् चीनबाट खरिद गरिएका अत्यावश्यक स्वास्थ्य सामग्री आइपुग्ने अधिकारीहरूको अपेक्षा छ।

पछिल्लो पटक नेपालगञ्जमा २३ सहित देशभरि कोरोना भाइरस सङ्क्रमितको सङ्ख्या ८२ पुग्दा परीक्षणलाई अझ व्यापक विस्तार गराउनुपर्ने विज्ञहरूले जोड दिइरहेका छन्।

उपकरण

मङ्गलवार अपरान्हसम्म पोलिमरेज चेन रियाक्सन (पीसीआर) र र्‍यापिड डाइअग्नस्टिक टेस्ट (आरडीटी) विधिअन्तर्गत ६६ हजारभन्दा बढीमा कोरोनाभाइरसको परीक्षण गरिएको अधिकारीहरूले जनाएका छन्।

तर स्वास्थ्य मन्त्रालयको जनसङ्ख्या तथा समन्वय महाशाखाका प्रमुख डा. रोशन पोखरेलले आरडीटीका किटको अभाव रहेको र पीसीआर विधि अघि बढाउन स्वास्थ्य सामग्रीको अभाव रहेको बताएका छन्।

उनी भन्छन्, "हामीसँग पीसीआर रिएजेन्ट २० हजार नै छ, तर आरएनए एक्स्ट्रयाक्सन नहुदाँ काम अघि बढ्न नसकेको हो। आरडीटी नयाँ आएकै छैन, तर पुरानो सकियो। अझै एक हजारदेखि दुई हजार पीसीआर परीक्षण गर्न सकिने अवस्था छ। त्यसपछि नयाँ ल्याउनैपर्ने हुन्छ।"

पीसीआर परीक्षण गर्दा भाइरसलाई आकार बढाएर देखाउन आरएनए एक्स्ट्रयाक्सन महत्त्वपूर्ण हुने भन्दै उनले त्यो नहुँदा नमुना सङ्कलन ठप्प हुने बताए।

स्वीस सरकारले आरएनए एक्स्ट्रायकसनसहित उपलब्ध गराएका परीक्षण सामग्री लिन सिङ्गापुर आइपुगेको र त्यसलाई मलेशियाको बाटो भएर पर्सिसम्म नेपाल ल्याउने तयारी भइरहेको डा. पोखरेलले बताए।

पीसीआर परीक्षण विधि जटिल, महँगो र समय लाग्ने भए पनि यसलाई आरडीटीको तुलनामा विश्वसनीय मान्ने गरिन्छ।

पीसीआर विधिमा नतिजा आउन कम्तिमा छ घन्टा लाग्ने तर आरडीटीमा १५ मिनेटमै नमुना प्राप्त हुने बताइन्छ।

नेपालले शंङ्कास्पद व्यक्तिहरू जाँच्न आरडीटी विधि अपनाए पनि सङ्क्रमित भए या नभएको टुङ्गो पीसीआर विधिमार्फत् गरिने प्रयोगशाला विधिबाट लगाउने गरेको छ।

सामग्री अभावकै कारण गत २४ घण्टामा पीसीआर र आरडीटी विधिबाट १५ सयभन्दा केही बढी परीक्षण मात्रै गरिए।

सोमबारको तुलनामा मङ्गलबार दिइएको जानकारीमा पीसीआर विधिबाट त थप केवल २१० जनाको मात्र परीक्षण भएको देखिन्छ।

व्यवस्था

राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरसः 'नेपालमा पीसीआर र आरडीटी दुवै विधिबाट परीक्षण गर्ने उपकरणको अभाव'


उपचारको आवश्यकता परेकाहरू हताश मनस्थितिमा औषधि वा उपचारका विभिन्न उपाय अपनाउँदै छन्।

कतिपयहरू अनलाइनमा भएका गलत र भ्रामक सूचनाका भर परेका छन्।

शरीरमा अक्सिजनको मात्रा बढाउने घरेलु उपायका नाममा उनीहरू गलत उपचार अपनाउँदैछन्।

के हुन त्यस्ता भ्रामक उपचार विधि?

नेबुलाइजरले अक्सिजन दिँदैन

एक चिकित्सकले अक्सिजन सिलिन्डरको साटो औषधिलाई मसिनो गरी छर्कन मिल्ने एक उपकरण नेबुलाइजरबाट अक्सिजन लिन सकिने भनेर गरेको दाबी सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको छ।

फेसबुक, ट्विटर र ह्वाट्सएपमा फैलिएको सो पोस्टमा ती चिकित्सकले हिन्दीमा बोल्दै 'हाम्रो वातावरणमा प्रशस्त अक्सिजन रहेको र त्यसलाई नेबुलाइजरले दिन सक्ने' भनेका छन्।

उनले नाम लिएको राजधानी दिल्लीनजिकै रहेको अस्पतालले उनको भनाइ खण्डन गर्दै त्यस्तो भनाइका पछाडि कुनै प्रमाण वा वैज्ञानिक तथ्य नभएको बताएको छ।

अरू मेडिकल विज्ञहरूले पनि त्यस्तो विधि अक्सिजन आपूर्ति गर्न प्रभावहीन हुने बताए।

ती चिकित्सकले पछि अर्को भिडिओ जारी गर्दै आफ्नो सन्देश गलत बुझिएको भनेका छन्।

नेबुलाइजरले अक्सिजन सिलिन्डर विस्थापन गर्न नसक्ने उनले बताएका छन्।

तर उनको भाइरल भिडिओ अनलाइनमा अझै फैलिरहेको छ।

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले पनि आफ्नो हालैको सम्बोधनमा सो भिडिओको स्क्रीनशट प्रयोग गरे।

उनले 'कैयन् चिकित्सकहरूले सामाजिक सञ्जालमार्फत अनि फोन र ह्वाट्सएपमार्फत् परामर्श दिइरहेको' भन्दै गर्दा उक्त स्क्रीनशट देखाइएको थियो तर त्यसमा आवाज भने थिएन।

यी जडीबुटीले पनि अक्सिजन बढाउँदैन

भारतका सामाजिक सञ्जालहरूमा अक्सिजन स्तर घटिरहेका जस्ता कोभिडका लक्षणसँग जुझ्न विभिन्न जडीबुटी तथा घरेलु उपायहरू सुझाइएका छन्।

एउटा निकै फैलिएको पोस्टमा कपुर, ल्वाङ, ज्वानो तथा युक्लिप्टस तेलको मिश्रणले कोभिडका बेला अक्सिजन स्तर बनाइराख्न सघाउने सुझाव दिइएको छ।

तर त्यसले कोरोनाभाइरस बिमारीलाई सघाउने कुनै प्रमाण छैन।

जडिबुटीले अक्सिजन स्तर सुधार्ने प्रमाण छैन

भारतका एक आयुर्वेदिक चिकित्सकले उक्त मिश्रणबारे बताएको भिडिओ फेसबुकमा २३,००० पटक शेअर भएको छ।

वास्तवमा कपुरको तेल छालाको क्रीम तथा मलममा प्रयोग हुन्छ। यसको आन्तरिक सेवन हानिकारक पनि हुनसक्छ।

अमेरिकाको सेन्टर फर डिजीज कन्ट्रोल सीडिसीले कपुर गन्ध फोक्सोमा पुग्दा हानि गर्न सक्ने चेतावनी दिएको छ।

कागती पनि होइन

एक वरिष्ठ भारतीय राजनीतिज्ञ तथा व्यापारीले... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस: शरीरमा अक्सिजन बढाउने भनिएका यी विधिहरू गलत छन्


उपत्यकाका दुई प्रमुख महानगरपालिकाका पदाधिकारीहरुले त्यस्ता कुकुरहरुको संख्या नियन्त्रण गर्न चरणवद्ध छलफल भइरहेको जनाउँदै आगामी तीन वर्षभित्र बेवारिसे कुकुरको संख्या ८० प्रतिशतले कमी ल्याउने लक्ष्य रहेको बताएका छन्।

तर त्यसका लागि स्पष्ट नीतिगत व्यवस्था नरहेको कतिपय अधिकारीहरु बताउँछन्।

एकजना पशुअधिकारवादीले चाँही बन्ध्याकरण विधिमार्फत बेवारिसे कुकुरहरुको व्यवस्थापन गरिनुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

समस्या

काठमाण्डू महानगरपालिकाका उपप्रमुख हरिप्रभा खड्गी श्रेष्ठले काठमाण्डू उपत्यकामा यसको दीर्घकालीन समाधान खोज्न पहल गरिएको बताएकी छन्।

एकदिन बेलुका घरबाट निस्किदा वरिपरी कुकुरै कुकुर देखेपछि आफू आक्रमण हुनबाट जोगिएको बताउँदै उनले भनिन्, ''त्यसको भोलिपल्टै भुस्याहा कुकुरको समस्या हेर्ने विभाग बोलाएर यस विषय कुरा राखेँ। र बिस्तारै बिस्तारै यस्ता कुकुरको नियन्त्रण गर्ने विषयमा कुराकानी भएको छ। त्यसै अनुसार योजना बनाएका छौँ।''

उपप्रमुख खड्गीको जस्तै समस्या हाल दैनिकजसो काठमाण्डू उपत्यकाका अधिकांश मुख्य तथा भित्री सडकहरुमा थुप्रैले बेहोरेका छन् र कतिपय आक्रमणको शिकार समेत बनेका छन्।

कुकुरको संख्या अत्याधिक बढेको र सोही अनुपातमा कुकुरको टोकाईबाट घाईते बन्नेहरुको संख्या पनि बढिरहेको सम्बद्ध चिकित्सक बताउँछन्।

शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालका क्लिनिकल रिसर्च युनिटका संयोजक डा. शेरबहादुर पुन भन्छन्, "हिजो अस्तिकै आँकडा हेर्नेहो भने लगभग १५० देखि २०० को हाराहारीमा कुकुरको टोकाइबाट  पीडित बनेका बिरामी उपचार गर्न आइरहेका छन्। केही महिना अघिसम्म दैनिक १०० देखि १५० सम्म त्यस्ता बिरामी आउँथे।''

डा. पुनका अनुसार पछिल्लो एक वर्षमा मात्रै करिब २८ हजार जनाले कुकुरको टोकाइवाट उत्पन्न समस्याको उपचार गराएका छन्।

उनका अनुसार प्रत्येक वर्ष सरदर १० देखस १५ जनाको रेबिज संक्रमित कुकुरको टोकाइका कारण ज्यान समेत जाने गरेको छ।

आफैले पालेका कुकुर तथा बेवारिसे कुकुरबाट राति हिँड्ने पैदलयात्री तथा मोटरसाइकल र साइकल चालक सबैभन्दा बढी पीडित हुने गरेको पाइएको स्वास्थ्य अधिकारीहरु बताउँछन्।

उपाय

तर उपत्यकामा बेवारिसे कुकुरहरुको संख्या बढ्नुमा सरकारी निकायसँग दीर्घकालीन योजना नरहनु कारण भएको पशु अधिकारवादीको भनाइ छ।

विगतमा त्यस्ता कुकुर नियन्त्रणका नाममा कुकुरहरुलाई निर्ममतापूर्वक मार्ने वा अन्यत्र लगेर छाड्ने गरिएको र उक्त... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

छाडा कुकुर व्यवस्थापनमा समस्या


उपत्यकामा शुक्रवार १०६ जनामा कोभिड पुष्टि भयो जुन २४ घण्टाको अवधिमा देशभरि थपिएका कुल सङ्क्रमितको झन्डै एकचौथाइ सङ्ख्या हो।

सरकारले सङ्क्रमणदर बढिरहेको भन्दै काठमाण्डू उपत्यकामा अस्पतालमा बिरामी भर्नाका लागि आवश्यक शय्या र उपचार गर्ने स्वास्थ्यकर्मीको अभाव हुनसक्ने बताएको छ।

शुक्रवार काठमाण्डू, ललितपुर र भक्तपुर तीनवटै जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारीहरू सहभागी भएको बैठकमा पनि उपत्यकाका अस्पतालमा शय्याको अभाव हुने चिन्ता व्यक्त भएको थियो।

तर विज्ञहरूले भने सङ्क्रमणपछिको उपचारमा भन्दा पनि सङ्क्रमण रोकथामकै लागि कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ र क्वारन्टीनस्थलको व्यवस्थापनमा जोड दिन सुझाएका छन्।

यो परिस्थितिमा सर्वसाधारण जनता आत्तिनेगरी चेतावनी दिनुभन्दा योजनाबद्ध रूपमा रोग नियन्त्रणका लागि काम हुनुपर्ने उनीहरूको ठम्याइ छ।

अब के गर्नुपर्छ?

कोभिड प्रभावित जिल्लाबाट भित्रिने मानिसको सङ्ख्या बढेकाले काठमाण्डू उपत्यकामा सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या र गम्भीर बिरामी हुनेको सङ्ख्या पनि बढ्न थालेको बताइन्छ।

यस्तो बेला सरकारले जनतालाई अस्पतालमा शय्या र स्वास्थ्यकर्मीको अभाव हुनसक्ने भन्दै चेतावनी दिनुको सट्टा सङ्क्रमण नियन्त्रणमै जोड दिनुपर्ने विज्ञहरू बताउँछन्।

"विगत छ महिनामा सरकारको ध्यान खासगरी प्रयोगशाला थप्न र परीक्षणको सङ्ख्या बढाउनमा देखिन्छ। अहिले सङ्क्रमित बढ्न नदिनका लागि सरकारले सङ्क्रमितको कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ गरेर उनीहरूलाई परीक्षणमा ल्याउने नै हो," जनस्वास्थ्यविज्ञ तथा ह्याम्स अस्पतालमा कार्यरत डा. किरणराज पाण्डेले भने।

बिरामीको सङ्ख्या बढ्दै गएपछि काठमाण्डूकै अस्पतालले पनि थेग्न नसक्ने कुरा आफूहरूले सरकारलाई छ महिना अघिदेखि नै भन्दै आएको उनले बताए।

"सरकारले अहिले उपत्यका भित्रिने मानिसको पीसीआर परीक्षण गर्ने त हो नै, त्यससँगै भित्रिनेहरूमा सङ्क्रमण  देखिन सक्ने कुरा पनि ख्याल गरेर क्वारन्टीनमै राख्ने व्यवस्था गर्नुपर्छ हो," उनले भने।

के भन्छ सरकार?

स्वास्थ्य मन्त्रालयले बिहीवार र शुक्रवार पाँच-पाँच जनाको कोभिड-१९ का कारण मृत्यु भएको पुष्टि गरेको थियो। गम्भीर लक्षण भएका बिरामी र मृतकको सङ्ख्या बढ्न थालेको भन्दै मन्त्रालयले बैलाई स्वास्थ्य सुरक्षाका मापदण्ड अपनाउन आग्रह गरेको छ।

"काठमाण्डू उपत्यकालगायत घना बस्ती भएका क्षेत्रहरूमा कोरोना सङ्क्रमणमा वृद्धि भइरहेकाले अस्पतालका बेड, उपकरण र स्वास्थ्यकर्मीको अभाव... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस नेपाल: सङ्क्रमितको दर बढ्दै जाँदा सरकारलाई विगतको कमजोरी नदोहोर्‍याउन विज्ञहरूको सुझाव


उपप्रधानमन्त्री ईश्वर पोखरेलको नेतृत्वमा रहेको कोरोनाभाइरस रोकथामसम्बन्धी उच्चस्तरीय समन्वय समितिले बुधवार २५ जनाभन्दा धेरै मानिस अब भेला नगर्न आह्वान गरेको छ।

समितिले मानिसहरूको भिडभाड हुनसक्ने ठाउँहरू पनि अबको डेढ महिना बन्द गर्न निर्देशन दिने निर्णय गरेको छ।

"सिनेमा हल, सांस्कृतिक केन्द्र, रङ्गशाला, खेलस्थल, जिम, हेल्थ क्लब, पौडी पोखरी, डान्सबार आदि स्थलहरू आगामी वैशाख १८ गते (३० एप्रिल) सम्म बन्द गर्ने निर्णय गरेका छौँ," उपप्रधानमन्त्री ईश्वर पोखरेलले बीबीसीलाई बताए।

यसको अनुगमन गर्न पनि निकायहरू तोकिएको उनले बताए।

त्यसका साथै २५ जनाभन्दा धेरै भेला हुने कुनैपनि धार्मिक, सामाजिक वा सांस्कृतिक कार्यक्रम पनि रोक्न निर्देशन दिइएको उनले बताए।

"अत्यावश्यक काममा बाहेक बाहिर डुलफिर गर्ने काम पनि अब रोक्नुपर्छ भनेर हामीले ध्यानाकर्षण गराएका छौँ," पोखरेलले भने।

कैयन् देशका यात्रु आगमनमा प्रतिबन्ध

बुधवार बसेको समितिको बैठकले कतिपय देशहरूबाट विमानबाट यात्रु आउनमा पनि प्रतिबन्ध लगाएको छ।

"युरोपका सबै मुलुकहरू, पश्चिम एसियालगायत खाडी क्षेत्रका मुलुकहरू इरान, मलेसिया, दक्षिण कोरिया, जापान आदि देशबाट आउने वा ती देशलाई ट्रान्जिट बनाइ आउने सबै यात्रुहरू (नेपाली नागरिकसहित) लाई २० मार्च मध्यरातदेखि लागु हुनेगरि १५ एप्रिल सम्म आगमनमा प्रतिबन्ध लगाएका छौँ," उनले भने।

उक्त प्रतिबन्धको निर्णयसम्बन्धी सूचना सम्बन्धित निकायहरूमा पठाइने उनले बताए।

परीक्षण विस्तार गरिने

नेपालमा हालसम्म करिब पाँच सयजनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको परीक्षण गरिएको विवरण आएका छन्।

कतिपय विज्ञले यसलाई अत्यन्त न्यून सङ्ख्या भन्दै त्यसैले गर्दा सङ्क्रमण भएको नदेखिएको हुनसक्ने बताउँदै आएका छन्।

त्यसबारे उपप्रधानमन्त्री पोखरेलले भने, "हाम्रो उपकरण, जनशक्ति वा सामाजिक चेतनाको सीमाले गर्दा केही कमजोरी भएका होलान्। तर त्यसो भन्दैमा कुनै सङ्क्रमण नभेटिएकोमा चिन्ता प्रकट गरेको जस्ता टिप्पणी भएका छन्। त्यसमा के भन्नु र?"

उनले परीक्षण विस्तार गर्ने आवश्यकता महसुस भएको र अब सातवटै प्रदेशमा चाँडै त्यो सुविधा विस्तार गर्ने तयारी भइरहेको बताए।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोनाभाइरस: युरोपसहित कैयन् देशका यात्रुहरूलाई मार्च २० देखि आगमनमा प्रतिबन्ध


उपभोक्ताको स्वास्थ्यसँग प्रत्यक्ष रुपमा जोडिएको उक्त व्यवसायले आफूहरुलाई सन्तुष्टिमात्र नभई अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा समेत प्रशस्त संभावनाको ढोका खोलिदिएको उनीहरुको भनाइ छ।

आकर्षण

भारतभर सिक्किम राज्यको तरकारी उत्पादन अहिले निकै चर्चामा छ किनभने त्यहाँ सम्पूर्ण रुपमा अर्गानिक खेती गरिने बताइएको छ।

केही वर्ष यता अर्गानिक उत्पादन प्रतिका आकर्षण नेपालका शहरबजारमा पनि उत्तिकै फैलिएको छ।

झन्झटिलो उत्पादन प्रणाली र विषादी प्रयोग गरि उब्जाईएका तरकारी र फलफूलभन्दा जैविक मलको प्रयोग गरिएका उत्पादन तुलनात्मक रुपमा महङ्गो भएपनि तिनको माग अत्यधिक बढेको कृषक तथा विक्रेताको भनाइ छ।

 स्वास्थ्यप्रति संवेदनशील शहरी क्षेत्रका मानिसहरु आफ्ना प्रमुख ग्राहक रहेको आशापुरी अर्गानिक प्रालिका संयोजक प्रेम लामा बताउँछन्।

आफ्नै प्रतिकूल स्वास्थ्यमा सुधार ल्याउन सन् २००९ यता तरकारी तथा फलफूल खेतीमा होमिएका लामाले बजारमा माग बढेकोले हाल काठमाण्डू आसपास र तराईका जिल्लामा झण्डै १५०० रोपनीमा अर्गानिक खेती गरिरहेको बताए।

विषादी प्रयोगमा एग्रोभेटहरु पनि जिम्मेवार?

किसान किन विषादी प्रयोग गर्न वाध्य छन्?

तरकारीमा विषादीको जोखिम कति?

"हामीले प्रतिस्पर्धानै गर्नु पर्दैन। हाम्रा उत्पादन हातहातमै विक्री भइरहेको छ," लामाले बताए।

अवसर

आफ्ना अर्गानिक उत्पादनबाट घरेलु बजारमा राम्रो प्रतिकृया प्राप्त भएपछि हाल जर्मनी, अमेरिका, सिङ्गापुर, रुस लगायतका अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा समेत उत्पादनको करिब ३० प्रतिशत निर्यात गर्ने गरेको लामाको भनाइ छ।

उनीजस्तै अर्गानिक खेती र व्यवसायमा लागेर राम्रो कमाई गरिरहेका काठमाण्डू लगायतका मुख्य शहरहरुमा धेरै उद्यमी तथा कृषकहरु छन्।

अघिल्लो वर्षसम्म सीमित कृषि उत्पादनहरु सामाजिक सञ्जालको माध्यमबाट हप्ताको एकदिनमात्र विक्री वितरण गर्ने तिनकुने स्थित ग्रिन ग्रोथ नामक संस्थाले हाल हप्ताको तीन दिन होम डेलिभरी गर्ने गरेको संस्थाका एकजना संस्थापक सदस्य समिता कपालीले बताईन्।

"माग बढेकाले घर घरै लगेर उत्पादन पुर्‍याइदिने काम हप्ताको तीन चोटी बनाएका छौं," उनले भनिन्।

अर्गानिक तरकारी र फलफूल तुलनात्मक रुपमा २० देखि ३० प्रतिशतले महङ्गो हुने गरेको छ।

तर सर्वत्र बजारमा पाइने देख्दा चम्किलो, सर्लक्क परेको र किरा नलागेको विषादीयुक्त उत्पादनलाई भन्दा बढी पैसा अर्गानिक उत्पादनलाई तिर्न अन्कनाउने ग्राहकको कमी भने नभएको... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

विषादी जोखिमका कारण फस्टायो ‘अर्गानिक’ बजार


उपल्लो मुस्ताङबाट बसाइ सरी पोखरा झरेको एक घुम्ती विद्यालयका बालबालिकाहरू पोखराको न्यानोमा अध्ययनमा रमाउने गर्छन्।

उनी भन्छिन्, "यता पढाइ राम्रो हुन्छ। उता मुस्ताङमा जाडोमा विद्यालय खुलेपछि  निकै कम विद्यार्थी मात्र पढ्न आउँछन्।"

एउटा प्रचलित नेपाली बालगीतमा भनिए झैँ वास्तवमा उनीहरू "लेकका केटाकेटी" हुन्। उनीहरूको स्कूल  "कुहिरो भित्र" रहन्छ। हिमपात सुरु भएपछि त अझ ती स्कूल हिउँले ढाकिन्छन्। वास्तवमै उनीहरूलाई "पढ्न र लेख्न मुस्किल" हुने गर्दछ।

त्यसैले त पूरै विद्यालयलाई लेकबेँसी गराउनु पर्नु बाध्यता आइपर्‍यो।

उपल्लो मुस्ताङका विद्यालय 'घुम्ती विद्यालय'मा परिणत गरिएपछि त्यस्ता विद्यालयको अवधारणा एक हिमालपारिको जिल्लाबाट अर्को हिमालपारिको जिल्लामा क्रमश: फैलिने क्रम सुरु हुन लागिसकेको छ।

विद्यालय नै बेँसी झार्ने उपाय किन निकालियो?

माथिल्लो मुस्ताङका प्राय सबै विद्यालय अहिले विद्यार्थी सहित पोखरा झरेका छन्।

मुस्ताङ र मनाङलाई हिमालपारिका जिल्ला पनि भनिन्छ। खासगरी उपल्लो मुस्ताङका  विद्यार्थीहरू आफ्नो पठनपाठन अघि बढाउन आज पनि घुमन्ते अवस्थामै रहन बाध्य भएका छन् भन्दा पत्यार नलाग्न सक्छ।

तर यो वास्तविकता हो।

केही समययता त्यस क्षेत्रका विद्यालयहरू जाडो छल्नकै लागि पोखरा झार्न थालिएको छ। जाडोभरि पोखरामा सञ्चालन गरिने  विद्यालयलाई घुम्ती  विद्यालय नामाकरण गरिएको छ।

घुम्ती विद्यालयको अवधारणा कस्ले अघि सार्‍यो?

गण्डकी प्रदेश सभाका सदस्य  इन्द्रधारा बिष्टले सबभन्दा पहिला घुम्ती  विद्यालयको अवधारणा अघि सारेका थिए। उनी आफैँ उपल्लो मुस्ताङबासी भएकाले त्यताका बालबालिका र अभिभावकको मर्का बुझ्ने नै भए।

सभासद्  बिष्ट कुनै बेला राष्ट्रिय निम्न माध्यमिक विद्यालयको अध्यक्ष थिए। त्यतिबेला शिक्षाको स्तर किन कमजोर भयो भनेर अध्ययन गर्दा उनले दुई तीन वटा कारण पत्ता लगाए। त्यही क्रममा उनले शिक्षाको गुणस्तर सुधार्ने गर्ने एउटा उपाए पहिल्याए। त्यो थियो घुम्ती विद्यालयहरूको स्थापना गर्नु।

उनका अनुसार हिमाली क्षेत्रका विद्यालयको शिक्षाको गुणस्तर राम्रो नहुने अर्को कारण हो स्थानीय शिक्षक नहुनु। मुस्ताङका सबैजसो  शिक्षकहरु दक्षिणतिरका कास्की, पर्वत र अन्य जिल्लाका हुन्छन्। उनीहरू दशैँ लागेपछि घर जान्छन्।

तिहारसँगै जाडो सुरु हुने हुँदा मुस्ताङका विद्यालयहरू असोजदेखि फागुनसम्म पठनपाठन बन्द गर्न बाध्य भए। बिष्टले त्यही... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

माथिल्लो मुस्ताङका विद्यालय: गर्मीमा लेक, जाडोमा बेँसी


उपसभामुख शिवमाया तुम्बाहाङ्फे

शनिवार बसेको सचिवालय बैठकले तुम्बाहाङ्फेलाई राजीनामा दिन लगाउने र सभामुखमा उम्मेदवारी दिने निर्णय गरेको पार्टी प्रवक्ता नारायणकाजी श्रेष्ठले बीबीसी न्यूज नेपालीलाई बताए।

उनले भने, "प्रतिनिधि सभाको रिक्त सभामुख पदको निर्वाचनका सन्दर्भमा हाम्रो पार्टी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीले नै सभामुख पद हासिल गर्ने गरी उम्मेदवारी दिने तर संविधानको भावना अनुसार हाम्रो पार्टीकै तर्फबाट निर्वाचित उपसभामुख माननीय शिवमाया तुम्बाङ्फेले उपसभामुखबाट राजीनामा दिनुपर्ने देखिएकाले उहाँले पदबाट राजीनामा दिने भन्ने निर्णय भएको छ।"

उपसभामुख तुम्बाहाङ्फेले राजीनामा नदिए नेकपाले के गर्छ भन्ने प्रश्नमा श्रेष्ठले आफूहरूले त्यस्तो नसोचेको जवाफ दिए।

"संसद्को सबैभन्दा ठूलो हाम्रो पार्टीले सभामुख पाउने कुरामा उहाँले व्यवधान उत्पन्न हुने गरी काम गर्नुहुने छैन र सकारात्मक रूपमा विवेकको प्रयोग गर्नुहुन्छ भन्नेमा हामी विश्वस्त छौँ। त्यसकारण अन्यथा के गर्ने भन्नेबारे हामी सोच्नै चाहन्नौँ,"उनले थपे।

शनिवार सचिवालय बैठकले राजीनामा दिन लगाउने विषयमा गरेको निर्णयबारे प्रतिक्रिया लिन बीबीसी नेपालीले कैयौँ पटक फोन गर्दा उपसभामुख तुम्बाहाङ्फेले फोन उठाइनन्।

राजनीतिशास्त्री के भन्छन्?

कतिपय महिला अगुवाले तुम्बाहाङ्फे महिला भएकै कारण नेकपाले उनलाई सभामुखको जिम्मेवारी दिन नचाहेको तर्क गरिरहँदा राजनीतिशास्त्रीहरू त्यो प्रमुख कारण नभएको बताउँछन्।

राजनीतिशास्त्री कृष्ण पोखरेलको विचारमा दुई अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र प्रचण्डबीच 'वर्चस्वको लडाइँ' नै समस्याको मूल कारण हो।

‘सभामुख फेरि पनि पूर्वमाओवादीबाटै’

कांग्रेसलाई उपसभामुख दिँदा उपयुक्त: नेता खनाल

सभामुख चयनमा ढिलाइ हुनुका थप कारणबारे उनी भन्छन्, "त्यसैगरी प्रधानमन्त्रीमा आफूअनुकूलको सभामुख बनाउने इच्छा किन छ भने भविष्यमा एमसीसीजस्ता अरू पनि विषय आउँछन् जुन आफूले भन्नासाथ सदनमा जाओस् भन्ने हो।"

"आफूले भनेका व्यक्ति सभामुख भएन भने भोलि गएर तत्कालीन सभामुख कृष्णबहादुरको कार्यकालमा जस्तै होला कि भन्ने उनलाई लागेको हुन सक्छ।"

पोखरेलको यो तर्कसँग अर्का राजनीतिशास्त्री लोकराज बराल पनि सहमत देखिन्छन्। तर उनको मत केही फरक छ।

"आफ्नो मान्छे सभामुख नभए अप्ठ्यारो होला भन्ने संशय प्रधानमन्त्रीमा हुन सक्छ। तर संसदीय व्यवस्थामा त्यसरी सोच्नु बेकारको कुरा हो। आफ्नो बहुमत रहेको... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

शिवमायाले राजीनामा दिनुहुन्न भन्ने सोचेका छैनौँ: नेकपा प्रवक्ता


उपहार स्वरुप प्रदान गरिने गैंडाको चालचलन र सार्ने प्रक्रिया लगायतका विषयमा टुंगो लागेपछि चीन पठाइने अधिकारीहरुको भनाइ छ

४ वर्ष मुनिका दुई जोडी गैंडा चीनलाई उपहार दिने मन्त्रिपरिषद्को निर्णय अनुसार दुबै देशको संयुक्त प्राविधिक टोलीले अध्ययन गरिरहेको हो।

वन तथा वातावरण मन्त्रालयका अनुसार गैंडाको हालको र पछिको वासस्थान एवम् आहारविहार तथा स्याहार-सुसारबारे अध्ययन यसअघि नै भइसकेको छ।

उपहार स्वरुप प्रदान गरिने गैंडाको चालचलन र सार्ने प्रक्रिया लगायतका विषयमा टुंगो लागेपछि चीन पठाइने अधिकारीहरुको भनाइ छ।

गैंडा स्थानान्तरणको विरोध

भारत पुगेको नवौं गैंडाको सफल उद्धार

स्वस्थ

विगतमा गैंडालाई बेहोस बनाई विशेष प्रकारको खोरमा राखेर पठाइएको जानकारी दिँदै वन मन्त्रालयका प्रवक्ता धनञ्जय पौडेलले भने, ''करिब-करिब डेढ दर्जनजति गैंडाहरु विभिन्न देशमा उपहारस्वरुप दिईएको छ। ती देशका अधिकारीहरुसँग औपचारिक, अनौपचारिक कुराकानीमा उपहारस्वरुप पठाईएका गैंडाहरु हालसम्म स्वस्थ रहेको बताइएको छ।''

अहिलेसम्म भारतलाई चारवटा,  संयुक्त राज्य अमेरिकालाई छ वटा, बेलायत, जर्मनी, बांग्लादेश र जापानलाई दुई-दुईवटा र सिंगापुरलाई एउटा गैंडा उपहार स्वरुप पठाएको बताइएको छ।

चीनलाई भने पहिलोपटक उपहार दिन लागिएको हो।

कतिपयले दुर्लभ वन्यजन्तु उपहार दिनु उपयुक्त नभएको टिप्पणी गरेको पाइन्छ।

एकजना वातावरण संरक्षणविद् तिर्थ बहादुर श्रेष्ठले भने उपहार दिनु अन्तर्राष्ट्रिय प्रचलन रहेको भन्दै सरकारको निर्णयको समर्थन गरे।

फाईदा

उनले भने, ''हामीकहाँ आपसमा गैंडा जुधेरै धेरै मर्ने गरेका छन्। त्यसकारण जुधेर मर्नु भनेको वासस्थानको क्षमताले नधानेर हो भन्ने मलाई लाग्छ। यो अवस्थामा हामीसँग पर्याप्त संख्यामा भएको प्रजाति दिनु राम्रै हो। त्यसले गर्दा तिनको आनुवंशिक संरक्षण पनि हुने गरेको छ।''

त्रिभुवन विश्वविद्यालका पूर्व प्राध्यापक करण शाहले पनि गैंडाजस्ता दुर्लभ वन्यजन्तु उपहार दिंदा प्रजनन् क्षमता बढाउन र आनुवंशिक संरक्षणमा समेत फाइदा नै पुग्ने बताए।

तर विदेशवाट समेत नेपालमा नपाईने वन्यजन्तु ल्याईनुपर्ने उनले बताए।

उनले भने, ''मेरो बिचारमा हामीले यसलाई सकारात्मक रुपमा लिनुपर्छ। यसरी उपहार दिंदा त्यहाँ दुरुपयोग नहोस् भन्ने कुरामा विचार पुर्याउनुपर्छ। एकतर्फी रुपमा खाली दिनेकुरा मात्रै गर्नु भएन। चीनलाई यी गैंडा दिंदा हामीकहाँ नभएका दुर्लभ वन्यजन्तु... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

दुई जोडी गैंडा चीन पठाउन अन्तिम अध्ययन


उमराका लागि वर्षभरि लाखौँ मानिस साउदी अरेबिया पुग्ने गर्छन र हजको बेला त्यहाँ पुग्नेहरूको सङ्ख्या ह्वात्तै बढ्छ।

जुलाईको अन्त्यतिर शुरू हुने हजलाई यसले असर गर्ने वा नगर्ने स्पष्ट छैन।

नयाँ कोरोनाभाइरस फैलिएका देशबाट आउने पर्यटकहरूलाई पनि प्रतिबन्ध लगाइएको छ।

साउदी अरेबियामा हालसम्म कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखिएको छैन।

इस्लाम धर्म अनुसार मक्कामा पैगम्बर मोहम्मदको जन्म भएको थियो भने मदिनामा उनको अन्तिम संस्कार गरिएको थियो।

विदेश मन्त्रालयले यो निर्णय अस्थायी भएको बताए पनि यो कहिले अन्त्य हुन्छ भन्ने बताएको छैन।

साउदी अरेबियाले अक्टोबरदेखि चार लाख विदेशीलाई प्रवेशाज्ञा जारी गरेको बताएको छ।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

मुस्लिमहरूको पवित्रस्थल मक्का र मदिना भ्रमणमा विदेशीलाई प्रतिबन्ध


उमामहेश्वर र बुद्धका मूर्तिहरू अमेरिकाको न्यूयोर्कस्थित मेट्रोपोलिटन कला संग्रहालयले त्यहाँस्थित नेपाली दूतावासमार्फत नेपाल पठाउन लागेको हो।

यी दुवै मूर्तिहरू नेपालबाट सन् १९८० को दशकमा नेपालबाट चोरी भएको बताइएको छ।

फिर्ता हुन लागेका मूर्तिमध्ये पाटनको टंगालहिटीमा चोरिएको उमामहेश्वर १२औँ देखि १३औँ शताब्दीमा र काठमाडौँको यट्खाबाट चोरिएको बुद्धको उभिएको पूर्णकदको मूर्ति ११औँ शताब्दीमा बनेको विभागले जनाएको छ।

'ब्रिटेन पुगेका नेपाली मूर्ति फर्काउन पहल शुरु'

५४२ फिट अग्लो बुद्ध मूर्तिको 'डीपीआर तयार'

‘बौद्धनाथको पुनर्निर्माण महत्वपूर्ण कार्य’

दाबी

पुरातत्त्व विभाग‍का अनुसार नेपालबाट चोरी भएका पुराना मूर्तिहरू पछिल्ला वर्षहरूमा फिर्ता हुने क्रममा बढेको छ।

नेपालको पुरातत्त्व विभागमार्फत् ती दुई मू्र्ति नेपालबाटै लगिएका हुन भन्ने पुष्टि भएपछि उक्त संग्रहालयले ती मू्र्ति नेपाली दूतावासमार्फत् नेपाल पठाउन लागेको हो।

 "संग्रहालयले हामीलाई ती मूर्तिको आधिकारिकता सोधेर पत्र पठायो। हामीले हाम्रै हुन् भनेर दाबी गरिसकेपछि ती मूर्तिहरू नेपाली दूतावासमार्फत् नेपाल फिर्ता हुन लागेका हुन्," विभागका महानिर्देशक भेषनारायण दाहालले बीबीसीलाई भने।

नेपालबाट चोरिएका मूर्तिहरू अनेक माध्यमबाट विभिन्न देशका संग्रहालयमा पुग्ने गरेका छन्।

ती मूर्तिहरू नेपाल फर्किएपछि छाउनीस्थित राष्ट्रिय संग्रहालयमा प्रदर्शनीमा राखिने दाहालले बताए।

पाकिस्तानमा प्राचीन बुद्ध मूर्ति

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

चोरिएका प्राचीन मूर्तिहरू नेपाल 'फिर्ता ल्याइँदै'


उम्मेद्वारी दर्ता गर्ने दिनभर जसो मोर्चा सम्बद्ध राजपा नेपाल एकतापछिको पहिलो संयुक्त बैठकमा व्यस्त रह्यो

उक्त दलका एकजना अध्यक्ष अनिल झाले बीबीसीसँग कुरा गर्दै त्यो सम्भावना औंल्याएका हुन्।

तर अहिलेसम्म संशोधनपछि मात्र चुनावमा जाने आफूहरुको अडान रहेको उनको भनाइ छ।संशोधन नभएसम्म चुनावमा नजाने अडान देखाएको मधेशी मोर्चाको एउटा दल संघीय समाजवादी फोरम नेपालले बैशाख ३१ गतेको चुनावमा उम्मेद्वारी दिएको छ।

तर उम्मेद्वारी दर्ता गर्ने दिनभर जसो मोर्चा सम्बद्ध राजपा नेपाल एकतापछिको पहिलो संयुक्त बैठकमा व्यस्त रह्यो।

संशोधन प्रयास

फोरम नेपालको उम्मेद्वारी दर्तालाई कतिपयले संविधान संशोधन विधेयक पछाडि धकेलियो वा विफल भयो भने पनि मोर्चा दोश्रो चुनावमा सहभागी हुने संकेतको रुपमा अर्थ्याएका छन्।

उक्त सम्भावनाबारे राजपा नेपालका एकजना अध्यक्ष अनिल झाले भने, "संशोधन नहुँदै चुनावमा जाने कुरा पनि हुनसक्छ, त्यो अवस्था जुन दिन आउला फेरि सल्लाह गरौला। अहिलेसम्म संशोधन पारित भएपछि मात्रै भाग लिनुपर्छ भन्ने नै छ।"

आइतबार संविधान संशोधन विधेयकको छिनोफानो गर्ने भनिएको थियो।

तर बिहीबार संसद् बैठकमा त्यसलाई निर्णयार्थ पेश गर्ने सरकारले जनाएको छ।

संशोधन पारित गराउन आश्यक दुई तिहाई पुर्याउन केही संख्या कम भएकाले सरकारले आफ्नो पूर्वयोजना पछाडि सारेको बताइएको र अहिले पनि संशोधन पारित हुने अझैँ निश्चित छैन।

सम्भावना

अध्यक्ष अनिल झा संशोधन पारित गराउने पर्याप्त समय खाँचो पर्ने सम्भावनालाई ख्याल गरेरै दोश्रो चरणको चुनाव गराउने सहमति गरिएको बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "कुनै कारणले तोकिएको समयमै संशोधन पारित भएन भने केही समय लगाएर पारित गर्ने भनेर दुई चरणमा चुनाव गर्ने सहमति भएको हो। हामी पहिलो चरणमा उम्मेद्वारी नदिने कारण पनि त्यही हो।"

राजपा नेपालका अर्का अध्यक्ष महेन्द्र यादव पनि विधेयक पारित गर्ने समय र सम्भावना पर्याप्त बाँकी रहेको बताउँछन्।

तर आफूहरुले जनता समक्ष संशोधनपछि मात्र चुनावमा जाने भनिसकेकाले संशोधन अघि चुनावमा सहभागी हुन आफूहरुलाई अप्ठेरो रहेको उनको भनाई थियो।

राजपा नेपालको बैठकमा चुनावमा सहभागी हुने फोरम नेपालको कदमको कतिपय नेताले आलोचना गरेको बताइएको छ।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

'राजपा संशोधन नहुँदै चुनावमा जान सक्ने'


उल्का विस्फोट प्रत्येक १ सय वर्षमा दुई वा तीनपटकमात्रै हुने ठानिन्छ

उक्त विस्फोट ३० वर्षयता त्यस्तो प्रकारको दोस्रो ठूलो प्रकृतिको हो र ६ वर्षअघि रुसको चेल्याविंस्कमाथिको आकाशमा भए यताको सबैभन्दा ठूलो।

तर रुसको कामचात्का प्रायद्वीपको तट पारी बेरिङ सागरमाथि विस्फोट भएको हुनाले त्यसप्रति अहिलेभन्दा अघि धेरैको ध्यान गएको थिएन।

उक्त अन्तरिक्ष चट्टान विस्फोट हुँदा त्यसबाट निस्केको उर्जा हिरोसिमा परमाणु बमबाट निस्केको भन्दा १० गुणा बढी  थियो।

नासाका ग्रह प्रतिरक्षा अधिकारी लिन्डले जनसनले बीबीसी न्यूजलाई भनेका छन्, यति ठूलो आकारको उल्का विस्फोट प्रत्येक १ सय वर्षमा दुई वा तीनपटक मात्र हुने अनुमान गरिन्छ।

हामीलाई के थाहा छ?

१८ डिसेम्बरको स्थानीय समय अनुसार मध्यान्हको समयमा, एउटा क्षुद्रग्रह ३२ किलोमिटर प्रति सेकेण्डको वेगमा सात डीग्रीको कोणबाट वायुमण्डलमा प्रवेश गरेको थियो।

केही मिटरको आकार भएको उक्त उल्का पृथ्वीको सतहभन्दा २५ दशमलव ६ किलोमिटरमाथि विस्फोट हुन पुगेको थियो र त्यसबाट निस्केको उर्जा १ सय ७३ किलोटन थियो।

"त्यो चेल्याविंस्क घटनामा उत्सर्जन भएको उर्जाको ४० प्रतिशत मात्र हो, तर त्यो बेरिङ सागरमाथि भएकोले त्यसबेलाको जस्तै प्रभाव त्यसले पार्न सकेन र समाचारहरूमा त्यसको चर्चा भएन," नासाको पृथ्वी नजिकका बस्तुहरू निरीक्षण कार्यक्रमकी केली फास्टले बताइन्।

"हाम्रो ग्रहमा पानीको मात्रा प्रशस्तै छ, त्यो हामीसंग उपलब्ध प्रतिरक्षाको अर्को व्यवस्था हो।"

टेक्ससको ह्युस्टन नजिकैको द उडल्याण्डस् आयोजित चन्द्र र ग्रह विज्ञान सम्मेलन, ५० औं लुनार एण्ड प्ल्यानेटरी साइन्स कन्फेरेन्समा भएको छलफलका क्रममा डाक्टर फास्टले यसबारे जानकारी दिएकी हुन्।

सैनिक भूउपग्रहहरूले गत वर्ष उक्त विस्फोटबारे थाहा पाएका थिए; नासालाई उक्त घटनाका बारेमा अमेरिकी हवाई सेनाले जानकारी गराएको थियो।

डाक्टर जनसनले उक्त आगोको विशाल डल्लो उत्तर अमेरिका र एसियाबीच व्यापारिक उडानहरू हुने बाटोदेखि नजिकैको क्षेत्रमा प्रवेश गरेको बताइन्।

त्यसैले अनुसन्धानकर्ताहरूले उक्त घटना कसैले देखेको थियो की भन्ने बारे जानकारी प्राप्त गर्न विमानसेवाहरूसँग सोधखोज गर्दैछन्।

चेल्याविंस्क र उसको असर असाधारण घटना हुन्

त्यसको महत्त्व के होला?

सन् २००५ मा, अमेरिकी कंग्रेसले नासालाई सन् २०२० सम्ममा पृथ्वी नजिकका १ सय ४० मिटर वा त्यो भन्दा ठूलो आकारका... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

नासा: 'पृथ्वीको वायुमण्डलमा एउटा विशाल उल्का विस्फोट भएको थियो'


उसका अनुसार अहिलेसम्मकै उच्च तहमा पुगेको हरितगृह ग्यासले विश्वको तापमान 'निकै खतरनाक तहमा' पुर्‍याउँदैछ।

यो विवरण डब्ल्ल्यूएमको  २५औँ वार्षिक प्रतिवेदन 'स्टेट अफ द क्लाइमेट'मा प्रकाशित भएको छ।

भर्खरै प्रकाशित अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा निकाय आईईएको अर्को प्रतिवेदनले सन् २०१८ मा कार्बन डाइअक्साइडको मात्रा बढेको देखाएको थियो।

सर्वप्रथम सन् १९९३ मा डब्ल्यूएमओको प्रतिवेदन प्रकाशित हुँदा वायुमण्डलमा कार्बन डाइअक्साइडको मात्रा ३५७ पीपीएम थियो। अहिले बढेर यो मात्रा ४०५.५ पीपीएम पुगेको छ र थप बढ्ने अनुमान गरिएको छ।

कार्बन डाइअक्साइडको बढ्दो मात्राले तापमान वृद्धि भएको छ।

सन् १८५० देखि १९०० को अवधिमा भएको तापक्रमभन्दा अहिलेको तापक्रम एक डिग्री सेन्टिग्रेडले बढी छ।

उक्त अध्ययनका अनुसार सन् २०१५ देखि २०१८ का वर्षा सर्वाधिक गर्मी भयो। अभिलेख राख्न थालेदेखि सन् २०१८ चौथौ सर्वाधिक गर्मी वर्ष हो।

सन् २०१८ मा समुद्री सतह पनि पहिलाको विश्वव्यापी रूपमा औसत ३.७ मिलिमिटरले बढिरहेको छ।

सन् २०१८ मा भएका मुख्य मौसमी असर

विश्व मौसम सङ्गठनका प्रमुखका अनुसार विश्वव्यापी तापमानका असर सन् २०१९ मा समेत निरन्तर देखिएको छ।

"मोजाम्बिक, जिम्बाब्वे र मलावीमा आएको इडाई समुद्री आँधी र त्यसले ल्याएको बाढीले ठूलो जनधनको क्षति पुर्‍यायो जुन दक्षिणी गोलार्धमा भएको मौसमसम्बन्धी सबैभन्दा ठूलो विपद् हुनसक्छ," सङ्गठनका महासचिव पेटेरी तालसले भने।

मार्च अन्तिम साता अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा निकायले प्रकाशित गरेको अर्को तथ्याङ्क चिन्ताजनक छ।

सो तथ्याङ्कका अनुसार छ वर्षभित्र ऊर्जा खपत तीव्र गतिमा बढेकाले सन् २०१८ मा कार्बन उत्सर्जन १.७ प्रतिशतले वृद्धि भएको  छ।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

जलवायु परिवर्तन: भौतिक र आर्थिक प्रभाव विश्वभरि 'तीव्र गतिमा बढ्दै'


उसका अनुसार विश्वभरि सङ्क्रमित हुने व्यक्तिहरूको सङ्ख्या १६ लाख नाघेको छ।

उक्त विश्वविद्यालयका अनुसार कोरोभाइरसका कारण इटलीमा सबैभन्दा बढी मृत्युका घटना भएका छन्।

त्यहाँ १८ हजारभन्दा बढीको ज्यान गएको छ भने करिब डेढ लाख मानिसमा सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ।

त्यसपछि अमेरिकामा १६ हजार ७०३ जना व्यक्तिले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट ज्यान गुमाएका छन्।

तर सङ्क्रमणको हिसाबले अमेरिका तालिकामा सबैभन्दा अगाडि छ, जहाँ चार लाख ६० हजारभन्दा बढी व्यक्तिमा सङ्क्रमण भएको पाइएको छ।

तेस्रो बढी मृत्युको घटना स्पेनमा भएको छ, जहाँ १५ हजार ८४३ जनाले ज्यान गुमाएका छन्।

त्यहाँ कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित मानिसहरूको सङ्ख्या करिब एक लाख ५७ हजार छ। त्यसपछि फ्रान्समा धेरै मानिसको मृत्यु भएको छ।

जोन्स हप्किन्स विश्वविद्यालयका अनुसार फ्रान्समा १२ हजार २२८ जनाको मृत्यु भएको छ भने करिब एक लाख १९ हजार व्यक्तिमा सङ्क्रमण भएको पाइएको छ।

मृतकको हिसाबले यूके पाँचौँ स्थानमा छ, जहाँ करिब आठ हजार मानिसको मृत्यु भएको छ। सङ्क्रमित हुने व्यक्तिहरूको सङ्ख्या करिब ६६ हजार छ।

भारतमा सङ्क्रमित हुनेहरूको सङ्ख्या करिब सात हजार छ भने २२९ जनाको मृत्यु भएको छ।

द नेदरल्यान्ड्सका अधिकारीहरूले कोरोनाभाइरसका कारण मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या सोचेभन्दा दुई गुणाले बढी हुन सक्ने बताएका छन्।

एप्रिल महिनाको पहिलो सात दिनमा एउटा औसत हप्ताको भन्दा दुई हजार बढी मानिसको ज्यान गएको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

ती सबै मृत्यु कोरोनाभाइरस महामारीकै कारणले भएको हुन सक्छ। त्यो सङ्ख्या अभिलेख गरिएको कोभिड-१९ बाट मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्याभन्दा दुई गुणाले बढी हो।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस: विश्वभरि मृत्यु हुने व्यक्तिहरूको सङ्ख्या एक लाखनजिक


उसका अनुसार हालसम्म विश्वका १ सय ८५ देशमा कोरोनाभाइरस फैलिइसकेको छ।

विभिन्न माध्यमहरूबाट कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितहरूको तथ्याङ्क सङ्कलन गरेर उक्त विश्वविद्यालयले विवरण सार्वजनिक गर्ने गर्छ।

उक्त विश्वविद्यालयले विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्लूएचओ), युरोपियन सेन्टर फर डिजिजेज् प्रिभेन्सन एन्ड कन्ट्रोल, विश्वभरका सरकारी स्वास्थ्य विभागहरू, स्थानीय समाचार तथा स्वास्थ्यकर्मीहरूको ठूलो अनलाइन समुदायबाट तथ्याङ्कहरू लिने गरेको छ।

कोभिड-१९ का कारण हालसम्म २ लाख ८ हजार मानिसको ज्यान गइसकेको छ।

विश्वमा सबैभन्दा धेरै सङ्क्रमण अमेरिकामा देखिएको छ।

डब्लूएचओको भनाइ

यसैबीच कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण रोकथाममा लापरबाही गरेको आरोप लागेपछि डब्लूएचओका प्रमुखले सङ्गठनको बचाउ गरेका छन्।

महानिर्देशक डा. टेड्रोस एड्हानोम गेहब्रेयससले विश्वभरका सबै देशहरूले गत ज्यानुअरी महिनाको अन्तिममा 'सार्वजनिक स्वास्थ्य सङ्कटकाल' घोषणा गरिएका बेला सुन्नुपर्ने थियो भनेका छन्।

त्यसबेला चीन बाहिर जम्मा ८२ वटा मात्र सङ्क्रमण भेटिएका थिए र कसैको पनि मृत्यु भएको थिएन।

उनले सञ्चारकर्मीसँग भने, "विश्वले त्यसबेला डब्लूएचओलाई ध्यानपूर्वक सुन्नुपर्थ्यो।"

"हामीले सबैलाई जनस्वास्थ्यबारे एउटा व्यापक दृष्टिकोण बनाउन सल्लाह दिएका थियौँ र हामीले भनेका थियौँ- 'खोजी, परीक्षण, आइशोलेसन गर्नुहोस्'। जुन देशले त्यसको पालना गरेन आज उनीहरू अन्यको तुलनामा राम्रो अवस्थामा छन् भन्ने कुरा तपाईं आफैँ हेर्नसक्नुहुन्छ।"

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले पाउने अमेरिकी आर्थिक सहायता रोकिदिएका छन्।

उनले डब्लूएचओले कोरोनाभाइरसलाई लिएर लापरबाही गरेको र भाइरस फैलिएको कुरालाई लुकाएको आरोप लगाएका छन्।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस: विश्वभरि सङ्क्रमितको सङ्ख्या ३० लाखभन्दा बढी


उसको निर्णयसँगै अमेरिकाको स्यान फ्रान्सिस्कोस्थित इट जस्ट नामक कम्पनीलाई प्रयोगशालामा उत्पादित कुखुराको मासु बेच्न बाटो खुलेको छ।

सुरुमा यो मासु केवल नगेटका मात्र प्रयोग गरिनेछ तर कम्पनीले कहिलेदेखि त्यो बजारमा उपलब्ध हुन्छ भनेको छैन।

स्वास्थ्य, पशु कल्याण तथा वातावरणसम्बन्धी चिन्ताका कारण सामान्य मासुको विकल्पको माग बढिरहेका छन्।

बार्क्लेजका अनुसार यस्ता वैकल्पिक मासुको बजार आगामी दशकमा १४० अर्ब डलरसम्म पुग्न सक्छ जुन हालको विश्वव्यापी मासु उद्योगको कूल कारोबारको १० प्रतिशत हुन आउँछ।

वनस्पतिमा आधारित मासुका विकल्पहरू अहिले पनि सुपरमार्केटहरू तथा रेस्टुराँका मेनुहरूमा बियन्ड मिट वा इम्पसिबल फुडका नाममा उपलब्ध छन्।

तर इट जस्टको उत्पादन भने नितान्त भिन्न छ।

यो वनस्पतिमा आधारित होइन बरु प्रयोगशालामा जनावरको कोषहरूको कृत्रिम वृद्धि गराएर उत्पादित हो।

ठूलो फड्को

कम्पनीले पछिल्लो निर्णयलाई विश्वव्यापी खाद्य उद्योगको निम्ति ठूलो फड्को भन्दै अरू देशले पनि यसै गर्ने आशा व्यक्त गरेको छ।

पछिल्लो दशकमा दर्जनौँ कम्पनीहरूले यस्ता मासु उत्पादनको प्रयास गरे।

एउटा 'नैतिकरूपमा असल' उत्पादनको विकल्प दिएर उपभोक्ताहरूलाई आकर्षित गर्ने उनीहरूको प्रयास रह्यो।

ती कम्पनीमध्ये सबभन्दा ठूला दुई इजरेलस्थित फ्युचर मिट टेक्नोलोजिज तथा बिल गेट्सद्वारा समर्थित मेम्फिस मिट्स हुन्।

दुवैले प्रयोगशालामा उत्पादित सस्तो र स्वादिलो मासु बजारमा ल्याउने कोशिश गरिरहेका छन्।

कैयौँले यस्ता उत्पादनले वातावरणलाई फाइदा पुग्ने भनेका छन् भने केही वैज्ञानिकले चाहिँ कुनै परिस्थितिमा वातावरणका लागि यो झन् खराब हुनसक्ने पनि बताएका छन्।

बीबीसी सम्वाददाता मारिको ओइ भन्छिन् प्रयोगशालामा उत्पादित मासुले थुप्रै चुनौती बेहोर्न बाँकी नै छ।

उनका अनुसार एक त यसको मूल्य महँगो नै छ भने अर्कोतिर आम उपभोक्ताले यसलाई रुचाउने छन् वा छैनन् भन्ने हेर्न बाँकी छ।

सुरक्षित नौलो खाना

सिङ्गापुर फुड एजेन्सीले एउटा विज्ञ समूहले इट जस्टका उत्पादन नियन्त्रण एवम् सुरक्षा परीक्षणबारे आँकडा अध्ययन गरेको बताएको छ।

"यो तोकिएको परिमाणमा उपभोगको निम्ति सुरक्षित पाइएको छ," उसले भनेको छ।

त्यसैले सिङ्गापुरमा यसलाई इट जस्टको चिकन नगेटको रूपमा विक्री गर्न अनुमति दिइएको बताइएको छ।

यो मासु उत्पादन गर्ने प्रक्रियामा एन्टीबायोटिक्सको प्रयोग नगरिएको कम्पनीले बताएको छ।

उसले... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

प्रयोगशालामा उत्पादित ‘कुखुराको मासु’लाई सिङ्गापुरद्वारा स्वीकृति


उसको रोबोटिक चाङ्ग-अ फाइभ अभियान अन्तर्गत गए राति उक्त यान चन्द्रमाको सतहमा अवतरण गरेको हो।

उद्देश्य के?

चीनको पछिल्लो चन्द्र अभियानको उद्देश्य त्यहाँबाट चट्टान तथा धूलो सङ्कलन गरेर पृथ्वीमा फर्कनु हो।

उसको अभियानले मन्स रुम्केर भनिने उच्च ज्वालामुखी क्षेत्रलाई निशानामा पारेको छ।

चन्द्रमाको सतहमा अवतरण गरेको अन्तरिक्ष यानको ल्यान्डर भनिने भागले त्यहाँ केही दिन वरपरको क्षेत्र अवलोकन गरेर अनि सामग्रीहरू सङ्कलन गरेर बिताउनेछ।

ल्यान्डरमा क्यामेरा, स्पेक्ट्रोमिटर तथा रेडार जस्ता यन्त्र जडित छ।

उसले भुइँबाट ढुङ्गा वा धूलो उठाएर करिब दुई किलो सामानलाई चन्द्रमाको कक्षमा घुमिरहेको असेन्डर भनिने यानमा पठाउनेछ जसले त्यसलाई पृथ्वीमा फर्काउनेछ।

चन्द्रमाको सतहमा यानको छायाँ

अन्तरिक्ष महाशक्ति

यदि फर्कन सफल भएमा सन् १९७० को दशकयताकै चन्द्रमा पुगेर फर्किएको यो पहिलो सफल चन्द्र अभियान हुनेछ।

यसअघि यस्तो सफलता ४४ वर्षअगाडि प्राप्त भएको थियो जतिबेला सोभियत लुना ट्वेन्टी फोर अभियानले करिब दुई सय ग्राम सामान पृथ्वी ल्याएको थियो।

यसै महिनाको अन्त्यतिर उक्त यान भित्री मङ्गोलिया क्षेत्रको घाँसे मैदानमा उत्रनेछ।

यो अभियान सफल भए अन्तरिक्षको महाशक्तिको रूपमा बेइजीङ्को हैसियत बढ्नेछ।

अमेरिकी अन्तरिक्ष निकाय नासाले चीनलाई बधाइ दिएको छ।

नासाका वरिष्ठ अधिकारीले पृथ्वी ल्याइएका चन्द्रमाका सामग्रीको वैज्ञानिक विश्लेषण गर्ने अवसर अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई पनि मिल्ले आशा व्यक्त गरे।

चीनले यसअघि दुईपटक चन्द्रमामा आफ्ना यानको सफल अवतरण गराइसकेको छ - सन् २०१३ मा चाङ्ग-अ थ्री अनि गत वर्ष चाङ्ग-अ फोरसहित।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

चीनको चाङ्ग-अ फाइभ अन्तरिक्ष यानद्वारा चन्द्रमामा सफल अवतरण


उसले 'फ्यान्सी बियर' रुसी समूह एवम् उत्तर कोरियाली 'जिन्क' र 'सेरियम' समूहहरू पछिल्ला साइबर हमलामा संलग्न पाइएका छन्।

यूकेको राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा केन्द्र एनसीएससीले यसअघि नै रुसी ह्याकरहरूले खोपको अनुसन्धानलाई निशानामा पारेको जनाएको थियो।

ह्याकरहरूले अक्सफर्ड विश्वविद्यालय र अन्य संस्थाका अध्ययन चोर्ने प्रयास गरेका थिए।

तर रुसले यसमा आफ्नो संलग्नता अस्वीकार गरेको थियो।

माइक्रोसफ्टको चेतावनी

माइक्रोसफ्टका अनुसार थुप्रै औषधि उत्पादक कम्पनीको कम्प्युटर प्रणाली तोड्न प्रयासहरू भएका छन्।

निशानामा पारिएका खोपका अनुसन्धानहरू क्यानडा, फ्रान्स, भारत, दक्षिण कोरिया र अमेरिकाका छन्।

यी मानिस कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित हुन चाहन्छन्

माइक्रोसफ्टले भनेको छ: रुसी समूहले दशौँ लाख पासवर्ड प्रयोग गरेर प्रणालीमा प्रवेश गर्ने 'ब्रुट फोर्स' उपाय अपनाएको छ।

एउटा उत्तर कोरियाली समूहले विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन डब्ल्यूएचओको अधिकारीको नाम प्रयोग गरेर इमेल पठाएर पासवर्ड हत्याउने प्रयास गरेको छ।

त्यस्ता प्रयासहरू केही असफल भए पनि केही सफल समेत भएका भन्दै माइकोसफ्टले सजग गराएको छ।

मस्को र प्योङ्याङले के भने?

रुसले यसअघि खोपको अध्ययनलाई लक्षित गरिएको भन्ने विवरण अस्वीकार गरेको थियो।

वाशिङ्टनस्थित रुसी दूतावासले अमेरिकी समाचार संस्था रोयटर्सलाई यसबारे थप भन्ने कुरा नरहेको प्रतिक्रिया दिएको छ।

राष्ट्रसङ्घमा रहेका उत्तर कोरियाली प्रतिनिधिले अहिलेसम्म कुनै जवाफ दिएका छैनन्।

कोरोनाभाइरस रोक्ने खोप कहिले आउला

माइक्रोसफ्टले विश्व नेताहरूलाई एउटा आग्रह गर्दै 'स्वास्थ्य सेवाका पूर्वाधारमा अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको सुनिश्चितता गर्न र त्यसको कार्यान्वयनका लागि कदम चाल्न' आग्रह गरेको छ।

अमेरिकाले चीनलाई समेत त्यस्ता गतिविधिको आरोप लगाए पनि बेइजिङ्ले त्यसलाई अस्वीकार गर्दै आएको छ।

'प्रतिस्पर्धा'

ह्याकरको प्रयास अनुसन्धानमा अवरोध पुर्‍याउने भन्दा पनि विवरण चोर्न खोजेको पाइएका छन्।

तर अपराधिक समूहहरू संलग्न भएका घटना समेत बढ्दै गएको पाइएका छन्।

"यो सबै खोपको लागि भइरहेको विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धा र एकअर्काबीच कसले त्यसको फाइदा उठाउने भन्ने दौडको पाटो हो," बीबीसीका सुरक्षा संवाददाता गोर्डन कोर्रिया भन्छन्।

"यसको फाइदा आर्थिक, सामाजिक र स्वास्थ्यकै हिसाबले विशाल छ। सबैभन्दा पहिले र छिटो खोप वा उपचार विकास गर्दा त्यसले... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस: उत्तर कोरिया र रुसका ह्याकरको निशानामा खोप


उसले ती २८ जनाको शव उत्तरी रखाइन प्रान्तमा दुई वटा खाल्डोमा भेटेको बताएको छ।

रोहिंज्या महिलामाथि 'यौन दुर्व्यवहार'

 रोहिंज्या शरणार्थीको आवतजावतमा कडाइ

उक्त प्रान्त गत अगष्ट २५ देखिनै द्वन्द्वग्रस्त छ जब त्यहाँ रोहिंज्या विद्रोहीहरुले प्रहरी चौकीहरुमाथि घातक हमला गरे।

उक्त समयदेखि हालसम्म चार लाखभन्दा धेरै रोहिंज्या शरण खोज्दै छिमेकी बांग्लादेशमा पुगेका छन्।

सफाया

संयुक्त राष्ट्रसंघले यी घटनालाई जातीय सफाया भनेको छ।

रखाइनमा चर्किएको हिंसाका माझ त्यहाँबाट हिन्दु तथा बौद्ध समुदायका मानिसहरुपनि घर छाडिभागेका थिए।

म्यानमारको सेनाले आफूले आराकान स्याल्भेसन रोहिंज्या आर्मी आर्सा नामक चौकी आक्रमण गरेको भनिएको विद्रोही समूहलाई मात्र निशानामा पारेको बताएको छ।

उसले त्यहाँ ज्यादती गरेका आरोपहरुको खण्डन गरेको छ।

सोमबार म्यानमार सरकारको सूचना समितिले फेसबुकमा तस्वीरसहित रखाइनको येबावक्या गाउँनजिक हिन्दुहरुको सामूहिक चिहान भेटेको जानकारी राखेको छ।

उसले एक नाम नखुलाइएका गाउँलेलाई उद्धृत गर्दै आर्साका ३ सय विद्रोहीले १ सय गाउँलेलाई अगष्ट २५ मा घेराबन्दीमा पारी धेरैको हत्या गरिदिएको उल्लेख गरेको छ।

ती विषयबारे स्वतन्त्र पुष्टि हुन सकेको छैन।

त्यहाँ अधिकारीहरुले पत्रकार तथा स्वतन्त्र पर्यवेक्षकहरुलाई रखाइन प्रान्तमा स्वतन्त्र घुमफिरमा सुरक्षाको कारण देखाउँदै रोकेको छ।

तर एकजना बीबीसी सम्वाददाताले रखाइनबाट भागेर बांग्लादेश आइपुगेका हिन्दु समुदायका मानिसहरुसँग कुरा गर्दा उनीहरुलाई आर्साले धम्काएको र आक्रमण गरेको बताएको उल्लेख गरे।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

‘रखाइनमा हिन्दुहरुको सामूहिक चिहान’


उसले यसको फैलावट रोक्न सम्पूर्ण विश्वले मिलेर कदम चाल्नुपर्नेमा जोड दिएको छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन डब्ल्यूएचओको स्वास्थ्य सङ्कट कार्यक्रमका प्रमुखले चीनको वुहानबाट सुरु भएको कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबारे सम्पूर्ण विश्व सावधान हुनुपर्ने बताएका छन्।

डाक्टर माइक र्‍यानले घातक भाइरससँग जुझ्न चीनले चालेका कदमहरूको प्रशंसा गरे, "चुनौती निकै ठूलो छ तर त्यसको सम्बोधनका लागि देखाइएका प्रतिक्रिया पनि व्यापक छन्।"

बिहीवार डब्ल्यूएचओले यो भाइरसले विश्वव्यापी सङ्कटकालीन  अवस्था निम्त्याएको हो कि होइन भनी फैसला गर्न बैठक डाकेको छ।

गत साताको बैठकमा उसले त्यस्तो घोषणा गरेको थिएन।

कोरोनाभाइरसको खोप बनाउन अहोरात्र काम

जिनिभामा बोल्दै डब्ल्यूएचओका महानिर्देशक टेड्रोस एड्हानोम गहब्रहयससले भने, "सङ्क्रमणका लगातार बढ्दा घटना अनि चीन बाहिर पनि मानिसबाट मानिसमा सरेका प्रमाण निश्चय नै निकै चिन्ताजनक छन्। हालसम्म चीनबाहिर सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या थोरै नै छ। तर त्यो बढ्ने सम्भावना छ।"

हाल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ७,००० छ। कम्तीमा १७० जनाको ज्यान गएको छ।

सङ्क्रमित प्रत्येक पाँच जनामध्ये एक जनामा न्युमोनियाजस्ता गम्भीर समस्या देखिएका छन्।

चीनबाहिर १६ देशमा यसको सङ्क्रमण पाइएको छ।

महत्त्वपूर्ण चरण

डब्लुएचओका डा माइक र्‍यानका अनुसार सङ्क्रमण महत्त्वपूर्ण चरणमा पुगेको छ

यो कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको कुनै स्पष्ट उपचार वा खोप छैन। तर कैयौँ मानिसहरू उपचारपछि निको भएका छन्।

डब्ल्यूएचओका डाक्टर र्‍यानले चीन जान विज्ञहरूको एक अन्तर्राष्ट्रिय टोली जम्मा पारिँदै गरेको र सो टोलीले उक्त रोग कसरी सर्छ भन्नेबारे थप जानकारी बटुल्ने बताए।

"हामी यो सङ्क्रमणको एक महत्त्वपूर्ण चरणमा छौँ। यसको फैलावट अझै पनि रोक्न सकिन्छ भन्नेमा हामी विश्वस्त छौँ," उनले भने।

यसबीच अस्ट्रेलियामा वैज्ञानिकहरूले प्रयोगशालामा उक्त कोरोनाभाइरसको विकास गरेका छन् जसले यसको प्रारम्भिक  जाँच प्रक्रिया निर्माणमा सघाउ पुग्न सक्छ।

यसै साता सङ्गठनका महानिर्देशक टेड्रोस एड्हानोमले चीन भ्रमण गरेका थिए।

वुहानमा पहिला पुष्टि भएका ४२५ सङ्क्रमणमा आधारित

५९ वर्षसङ्क्रमित व्यक्तिको औसत उमेर

८९%सङ्क्रमण भएको कम्तीमा पाँच दिनसम्म अस्पताल भर्ना भएनन्

५६%सङ्क्रमित व्यक्ति पुरुष

५५%नयाँ वर्षअघि भएका सङ्क्रमणको समुद्री खाद्यपदार्थसँग सम्बन्ध

उनले त्यहाँ सङ्क्रमित अधिकांश मानिसमा... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोनाभाइरस: पूरै विश्व सावधान हुनुपर्ने विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको चेतावनी


उसले राष्ट्रपति ट्रम्पलाई एप्पलको आइफोनको साटो चिनियाँ मोडलको फोन प्रयोग गर्न सल्लाह दिएको छ।

न्यूयोर्क टाइम्स पत्रिकामा प्रकाशित रिपोर्टमा ट्रम्पको विचार बुझ्न उनको निजी आइफोनबाट गरिएका कलहरू चीन र रूसले गोप्य रूपमा सुन्ने गरेको उल्लेख गरिएको थियो।

सो रिपोर्टमा ट्रम्पका सहयोगीहरूले राष्ट्रपतिलाई त्यस्ता कल असुरक्षित भएको भन्दै सजग गराएका थिए।

तर राष्ट्रपति ट्रम्पले भने सो रिपोर्ट अस्वीकार गरेका छन्।

ट्वीट गर्दै आफूले केवल सरकारद्वारा अनुमोदित फोनलाइन मात्र प्रयोग गर्ने गरेको उनले बताए।

व्यङ्ग्यपूर्ण जवाफ

सोही रिपोर्टबारे सोधिएको प्रश्नको चिनियाँ विदेश मन्त्रालयकी प्रवक्ताले बिहीवार व्यङ्ग्यपूर्ण जवाफ दिइन्।

"त्यो रिपोर्ट पढेर मलाई के लागिरहेको छ भने आज अमेरिकामा त्यस्ता मानिस छन् जसले कथा लेखनमा ओस्कार पुरस्कार पाउन खोजिरहेका छन्," प्रवक्ता ह्वा चुनयीँगको भनाइ।

उनले भनिन्, "यदि उनीहरू एप्पल फोनको सुरक्षालाई लिएर साँच्चिकै चिन्तित छन् भने उनीहरूले ह्वावेइ प्रयोग गर्न सक्छन्।"

ह्वावेइ चिनियाँ मोबाइल कम्पनी हो।

"अझ पनि चिन्ता भए उनीहरूले सबै आधुनिक सञ्चार उपकरण त्यागेर बाहिरी विश्वसँग नाता तोडे पनि हुन्छ।"

रूसले पनि अमेरिकी रिपोर्टमा उल्लेख गरिएका आरोप अस्वीकार गरेको छ।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

ट्रम्पको फोन ट्याप गरेको आरोपबारे चीनको ‘ठट्टा’


उसले वर्तमान राजनीति, दुई तिहाई बहुमतको सरकारका कामकारबाही तथा पार्टीका भावी कदमबारे निर्णय लिने बताइन्छ।

गत चुनावमा ठूलो हार बेहोरेपछि शिथिल देखिएको अनि कतिपयले 'इतिहासकै कठिन चरणमा कमजोर दलको रूपमा घिस्रिरहेको' देख्ने गरेको कांग्रेस तङ्ग्रिएला?

हिन्दू राष्ट्रको मुद्दा: प्रवेश पाउला कांग्रेस महासमितिमा

कार्यकर्ता पनि जिम्मेवार

कैयौंले पार्टी नेतृत्वमाथि औंला उठाइरहेका बेला राजनीतिक इतिहासकार डा. राजेश गौतम कार्यकर्ताको काँधमा पनि जिम्मेवारी रहेको बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "सबै नेता र कार्यकर्ताले आफ्नो कारणले पार्टी पछाडि परेको मनन गरेर संयुक्त रूपमा जान तयार भए कांग्रेसअघि बढ्छ। नत्र त आफू र आफ्नो समूहलाई केन्द्रमा राखेर अघि बढ्न खोजे पार्टीअघि आउन गाह्रो छ।"

२००७ साल र २०४६ सालका आन्दोलन र त्यसले ल्याएका परिवर्तनको अगुवाइ गरेको कांग्रेसले त्यसपछिका सत्ताको नेतृत्व गर्‍यो।

२०६२-६३ सालको जनआन्दोलनमा पनि प्रमुख अगुवा हुँदा समेत कांग्रेस संविधानसभाको पहिलो चुनावबाट प्रतिपक्षमा सीमित बन्न पुग्यो।

दोस्रो संविधानसभाबाट अघिल्लो क्षतिपूर्ति गर्‍यो।

आफ्नै नेतृत्वको सरकार छँदा संविधान पनि जारी गर्न सफल भयो।

तर त्यही संविधानअनुसार पहिलो पटक भएको संघीय, प्रदेश र स्थानीय तहको चुनावमा ठूलै झट्का बेहोर्नु पर्‍यो।

र, अहिले तिनै तहमा कमजोर प्रतिपक्षमा खुम्चिएको छ।

तीन कोइराला: पौडेललाई काँध थाप्लान कि आफै अघि बढ्ने?

कांग्रेस जस्तो भएन कांग्रेस

राजनीतिक इतिहासकार राजेश गौतम तत्कालीन माओवादीसँग स्थानीय चुनावमा गरेको सहकार्य कांग्रेसको राजनीतिक भूल भएको सङ्केत गर्दै भने, "आफ्नो पार्टीलाई भोट नहालेर अर्कोलाई हाल्ने र हाल्न लगाउने नालायकीपन पनि कांग्रेसको निम्ति दुर्भाग्य हो।"

कांग्रेसले संविधान जारी भएपछि पहिले वाचा गरेअनुसार तत्कालीन एमालेलाई सहज सत्ता हस्तान्तरण नगरेको मात्र होइन, प्रधानमन्त्रीको चुनावमा एमालेविरुद्ध उम्मेदवारी पनि दियो।

हारपछि विपक्षी बेन्च रोजेको कांग्रेसले एमालेको सरकार ढाल्न माओवादीसँग सहकार्य गर्‍यो।

राष्ट्रिय सहमतिको सरकार बनाउन जोड दिइरहेको एमालेलाई बाहिरै राखेर कांग्रेस-माओवादीबीच सत्ताको लगन गाँठो कस्यो।

त्यही बेला हो स्थानीय चुनावमा केही ठाउँमा कांग्रेसले माओवादीसँग चुनावी गठबन्धन बनाएको।

कतिपयले त्यसलाई 'बाटो बिराउँदै कांग्रेसले आफ्ना मूल्य र मान्यता विपरीत मौका परस्त राजनीति... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कांग्रेस महासमिति बैठक: के कांग्रेसले अहिलेको गन्जागोलबाट पार पाउला?


उसले विगतमा आइपीएलको प्रायोजक रहेका चिनियाँ कम्पनी यथावत रहने गरि योजना गरिरहेको छ।

तर केही समययता भारत र चीनबीच द्वन्द्व चर्किएको र भारतमा चिनियाँ कम्पनी बहिष्कार गर्ने माग उठिरहेका कारण अहिले त्यो विषय चर्को विवादमा परेको छ।

चिनियाँ मोबाइल कम्पनी भिभो आइपीएलको मुख्य प्रायोजक रहँदै आएको छ।

आलोचना

जम्मू-कश्मीरका पूर्व मुख्यमन्त्री ओमर अब्दुल्लाले एकातिर देशमा चिनियाँ सामानको बहिष्कार भइरहेको र अर्कोतर्फ चिनियाँ कम्पनीलाई नै आइपीएलको प्रायोजनमा निरन्तरता दिइएको भन्दै बीसीसीआइको आलोचना गरेका छन्।

अब्दुल्लाले ट्वीटमा लेखेका छन्, "बीसीसीआइ/आइपीएल सञ्चालक परिषद्ले चीनको ठूलो कम्पनीसहित सबै प्रायोजकलाई निरन्तरता दिने निर्णय गरेको छ। मलाई त ती मूर्खहरूको बारे दु:ख लागेको छ जसले कौसीबाट टिभी फ्याँकेका थिए। तिनले यहि दिन देख्न बाँकी थियो।"

उनले केही समय अगाडि चिनियाँ सामानको बहिष्कार गर्दै टिभी फुटाएका घटना स्मरण गर्दै व्यङ्ग्यात्मक टिप्पणी गरेका हुन्।

यसबीच विपक्षी काङ्ग्रेसले पनि यहि विषयसँग जोडेर मोदी सरकारको आत्मनिर्भर भारत अभियानप्रति आलोचना गरेको छ।

काङ्ग्रेस प्रवक्ता रणदीप सिंह सुरजेवालाले आइपीएलमा चिनियाँ कम्पनीलाई प्रायोजक बनाइराख्नु भनेको दोहोरो मापदण्ड अपनाउनु हो भनेका छन्।

सत्ताधारी भारतीय जनता पार्टीका पूर्व सांसद एवं दलित नेता उदित राजले पनि आलोचनात्मक ट्वीट गर्दै भनेका छन्, "लद्दाखमा हाम्रा २० सैनिक शहीद भएका बेला चिनियाँ मोबाइल भिभोको प्रायोजन फिर्ता हुने भनिएको थियो, भएन। ऊसँग २२०० करोड (भारु)को करार सम्झौता भएको छ। अमित शाह (गृहमन्त्री)का पुत्र बीसीसीआइका सचिव छन्। भएनन् त जनता बुद्धु!"

भारतीय जनता पार्टीसँग सम्बन्धित सङ्घ परिवारकै हिस्सा स्वदेशी जागरण मञ्चका राष्ट्रिय सहसंयोजक अश्वनी महाजनले उक्त निर्णयको आलोचना गर्दै सारा संसारले चीनको बहिष्कार गरिरहेको तर आइपीएलले उसलाई संरक्षण गरेको टिप्पणी गरेका छन्।

उनले ट्वीटमा लेखेका छन्, "आइपीएल एक व्यापार हो र यसलाई चलाउनेहरू राष्ट्र तथा उसको सुरक्षाप्रति असंवेदनशील छन्। सारा संसारले चीनको बहिष्कार गरिरहेको छ तर आइपीएलले उसलाई संरक्षण दिइरहेको छ। तिनले बुझ्नुपर्छ कि राष्ट्रभन्दा माथि केही पनि हुन सक्दैन, क्रिकेट पनि हुन सक्दैन। मानिसहरूले आइपीएलकै बहिष्कार गर्न सक्छन्।"

के निर्णय भएको छ?

यही साता आइतवार बसेको आइपीएल सञ्चालक परिषद्को बैठकले... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

आइपीएलमा चिनियाँ प्रायोजकलाई लिएर भारतमा विवाद


उसले सबै देशमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणका कारण उत्पन्न परिस्थितिको उल्लेख्य आर्थिक प्रभाव पर्ने बताएको छ।

विश्व ब्याङ्कले सबैभन्दा बढी जोखिममा भाइरसको प्रभावको असर देखिने उद्योगमा आश्रित परिवारहरू रहेको उल्लेख गरेको छ।

उसका अनुसार थाइल्याण्ड र प्यासिफिक आइल्याण्डको पर्यटन क्षेत्रमा प्रभाव पर्नेछ भने भियतनाम र कम्बोडियाको उत्पादनमूलक उद्योगहरू प्रभावित हुनेछन्।

विश्व ब्याङ्कले स्वास्थ्य सेवाको विस्तार र स्वास्थ्य उपकरणको उद्योगमा लगानी गर्न उक्त क्षेत्रलाई अनुरोध गरेको छ।

परिवारहरूलाई मद्दत गर्न बिरामी विदाको सहुलियत उपलब्ध गराउन प्रस्ताव गर्न उसले भनेको छ।

विश्व ब्याङ्कले महामारीको प्रभावले पूर्वी एशिया र प्रशान्त क्षेत्रका दुई करोड ४० लाखभन्दा कम मानिस गरिबीको रेखाबाट बाहिर जाने उल्लेख गरेको छ।

सबैभन्दा खराब अवस्थामा उक्त सङ्ख्या तीन करोड ५० लाख पुग्ने र त्यसमध्ये दुई करोड ५० लाख चीनमा गरिबीको रेखामुनि रहन बाध्य हुने उल्लेख गरिएको छ।

विश्व ब्याङ्कले दैनिक साढे पाँच डलर वा सोभन्दा कम आम्दानी हुनेलाई गरिबको परिभाषामा राखेको छ।

बीबीसीकी एशिया व्यापार संवादददाता भन्छिन्, विश्व ब्याङ्कको प्रक्षेपण निराश बनाउने खालको छ। यो वर्ष पूर्वी एशियाका सबै देशमा उल्लेख्य नकारात्मक असरहरू टार्न नसकिने उसको निचोड छ।

गरिबहरू थप गरिब हुनेछन् अनि धनी देशहरूले पनि व्यापारलाई सही अवस्थामा राख्न सङ्घर्ष गर्नेछन्।

कोरोनाभाइरस शुरू भएको चीनमा आर्थिक वृद्धि घटेर २ दशमलव ३ प्रतिशतमा सीमित हुनेछ। अघिल्लो वर्ष वृद्धि ६ दशमलव १ प्रतिशत थियो।

महामारी थप खराब नभएको अवस्थामा अहिलेको प्रक्षेपण गरिएको हो। यदि यो अझ खराब भयो भने वृद्धि शून्य दशमलव १ प्रतिशत मात्रै हुनेछ।

स्वास्थ्यमा समस्या देखिँदा र आम्दानी गुम्दा त्यसले गरिबीको रेखामा रहेकालाई सिधा असर गर्ने विश्व ब्याङ्कको भनाइ छ।

अनौपचारिक क्षेत्रमा काम गर्ने बढी प्रभावित हुनेछन् र उनीहरूले बढी सहायता खोज्नेछन्।

पछिल्लो दशकमा मुख्यगरी चीन विश्वको आर्थिक वृद्धिको मुख्य इन्जिन रहेको थियो।

बीबीसीकी एशिया व्यापार संवाददाताका अनुसार कोरोनाभाइरसको माहामारीले उक्त वृद्धिको रफ्तारलाई रोकिदिएको छ र अर्थतन्त्र सुधारको भावी बाटो कठिन र लामो हुनेछ।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोनाभाइरस: गरिबीको रेखामुनि दशौँ लाख रहने विश्व ब्याङ्कको प्रक्षेपण


उसले सम्बन्धित मन्त्रालयका सचिवहरूको संयोजकत्वमा एउटा समिति बनाइएको बताएको छ।

अधिकारीहरूका अनुसार ६० प्रतिशत कर्मचारीहरू प्रदेश पुगिसकेका छन्।

प्रदेश नं. २ का मुख्यमन्त्री मोहम्मद लालबाबु राउत गद्दीले आफ्नो प्रदेशमा परेका समस्याबारे प्रधानमन्त्रीलाई हालै एउटा पत्र पठाएका थिए।

‘राष्ट्रिय सभामा मनोनितको शपथ रोक्नू’

प्रदेश ६ को नाम कर्णाली र राजधानी सुर्खेत

समस्या

तर उक्त पत्र हात परिनसकेको प्रधानमन्त्री कार्यालयका एक अधिकारीले बताए।

प्रदेशमा प्रशासन चलाउन आवश्यक स्रोत-साधनसम्बन्धी समस्या समाधान गर्न शुक्रवार ७ वटै प्रदेशका प्रमुख सचिवहरूसँग छलफल गरिएको प्रधानमन्त्री कार्यालयका सचिव खगराज बरालले बताए।

उनले भने, "सवारी साधनको समस्या हो, यस्तै पूर्वाधार र आवासको कुरा उठेको थियो। अहिले भएको कुरामा थप के गर्न सकिन्छ भन्ने हिसाबमा सचिवहरूलाई नेतृत्व दिएर उहाँहरुले हरेक तीन दिनमा विवरण लिने भन्ने निर्णय भयो। प्रधानमन्त्रीज्यूसँग पनि सल्लाह गरेर राज्यले के गर्न सकिन्छ, त्यस अनुसारको हामी सहयोग गर्न तयार छौँ भन्ने एक किसिमको प्रतिबद्धता भयो।"

प्रदेशका समस्या समाधान गर्न एक समिति बनाइएको छ।

त्यसमा गृह, अर्थ, कानून, सामान्य प्रशासन, शहरी विकास मन्त्रालय र प्रधानमन्त्री कार्यालयका अधिकारीहरू छन्।

शुरूवाती माग पूरा गर्ने क्रममा प्रदेशहरूमा करिब ९० वटा सवारी साधन पठाइसकिएको प्रधानमन्त्री कार्यालयको भनाइ छ।

कारबाही

कर्मचारी अभाव प्रदेश सरकारहरूले भोगिरहेको अर्को समस्या हो।

त्यसको समाधानको लागि कमल चालिएको सचिव बरालले बताए।

उनले भने, "कर्मचारी रवाना नलिने र नदिने दुवैलाई कारबाही गर्ने भन्ने निर्देशन दिएका छौँ। त्यसपछि कर्मचारी खटाउने काम तीव्र रूपमा भएको छ। हालसम्म ६० प्रतिशत कर्मचारी खटाएको ठाउँमा पुगिसकेका छन्।"

विभिन्न मन्त्रालयका कर्मचारी खटिनुपर्ने भए पनि खटाउने निकायले कडाइ नगर्दा कर्मचारीहरू प्रदेश पुग्न ढिलाइ भएको अधिकारीहरू बताउँछन्।

उनीहरु भन्छन्, पटक-पटक सम्झाउँदा पनि तोकिएको दरबन्दीमा जान अटेर गर्ने कर्मचारीहरूलाई कारबाही गरिनेछ।

देशमा पहिलो पटक सञ्चालनमा आइरहेका प्रदेश सरकारहरूले आफ्ना काम अघि बढाउने क्रममा आउने दिनहरूमा थुप्रै चुनौती थपिने अधिकारीहरूको आकलन छ।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

‘प्रदेशका माग पूरा गर्न पहल शुरू’


उसले हासिल गरेका परिवर्तनका केही झलक तस्बिरहरूमा हेरौँ।

१. पाङ्ग्रा र झन् धेरै पाङ्ग्रा

राजधानी बेइजिङ्गको यो मुख्य मार्ग चाङ् आन एभेन्यु सन् १९७८ मा यस्तो देखिन्थ्यो।

चार दशकपछि यसको स्वरूप पूरै बदलिएको छ।

चीनमा कारधनीहरूको सङ्ख्या ह्वात्तै बढेको छ। हाल त्यहाँ ३० करोड गाडी दर्ता छन्। तर मोटरसाइकलको दर्ता सङ्ख्या भने घट्दो छ।

चीनमा बढ्दो शहरीकरण तथा आर्थिक वृद्धिका कारण यसो भएको हो। तर यसको नकारात्मक असर पनि छ।

धेरै शहरहरूमा ज्यादै ट्राफिक जाम हुन थालेपछि गाडिका लाइसेन्स प्लेटमा कोटा तोकिएका छन्। र विश्व स्वास्थ्य संगठनले हरेक वर्ष चीनमा वायु प्रदूषणका कारण दश लाखले ज्यान गुमाइरहेको जनाएको छ।

२. पैसा, पैसा, पैसा

सन् १९७८ तिरको यो पसलको झ्याल हेर्नुस्…

… र अब यही दशकको यो तस्बिर हेर्नुस्।

चीनको कुल गार्हस्थ उत्पादनले आकाश छोएको छ। यहाँका किनमेल प्रवृत्तिमा व्यापक परिवर्तन आएका छन्।

विश्वमा विलासी वस्तुका सबभन्दा धेरै उपभोक्ता मध्येमा चिनियाँ गनिन्छन्।

राष्ट्रपति सि जिनपिङले मङ्गलवार आर्थिक सुधारको वार्षिकोत्सव कार्यक्रममा जनताको जीवन कसरी परिवर्तन भएका छन् भन्ने बारे लामो भाषण गरे।

"गहुँका लागि कुपन, कपडाका लागि कुपन, मासुका कुपन, माछाका कुपन, तेल तोफुका कुपन र अन्य दस्तावेज जुन पहिले पहिले अत्यावश्यक थिए, अब इतिहासमा मात्र बाँकी छन्," उनले भने।

"भोकको पीडा, तथा नाना र खानाका अभाव, अनि दु:ख जसले हजारौँ वर्षदेखि हाम्रा मानिसलाई पिरोल्यो, ती अब गइसके र फर्कँदैनन्।"

३. परिवार तथा बालबालिका

सन् १९७० ताका का बालबालिकाको तुलनामा सन् २०१० का दशकका बालबालिकाका निम्ति जीवन निकै बदलिएको छ।

पहिलो कुरो त अब उनीहरू बाँच्ने आयु नै लामो भएको छ। सन् १९७८ मा चिनियाँको औसत बाँच्ने उमेर ६६ थियो भने अहिले त्यो ७६ पुगिसकेको छ।

त्यसमाथि उनीहरूले अब स्तरीय शिक्षा हासिल गर्ने सम्भावना पनि बढेको छ। सन् १९८० ताका साक्षरता दर ६६ प्रतिशत थियो भने सन् २०१० मा आइपुग्दा त्यो ९५ प्रतिशत पुगिसक्यो।

सन् १९७० ताका विदेश घुम्न जाने कुरा औसत चिनियाँ बालबालिकाका निम्ति कल्पना बाहिरको विषय थियो।

आजभोलि सबभन्दा धेरै विदेश घुम्ने पर्यटक चिनियाँ नै भएका छन्। उनीहरूले अर्बौँ डलर त्यसरी खर्च गर्छन्।

अनि फेरि विदेश पढ्न जानेमा पनि चिनियाँ विद्यार्थी नै धेरै छन्। चिनियाँ सरकारी आँकडा बमोजिम विश्वभर पढ्न जाने विद्यार्थीहरूमध्ये चिनियाँ... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

चीन: ४० वर्षमा भएका आश्चर्यजनक प्रगतिका झलकहरू


उसो भए तपाईं युगाण्डाका राष्ट्रपतिसँग सहमत हुनुहुन्छ होला, जसले युवाहरूले 'स्क्रीने हेरेर समय खेर फालिरहेको ठान्छन्।'

त्यहाँको सरकारले सामाजिक सञ्जालमा समय बिताउनेमाथि कर लगाएको छ ताकि 'उत्पादकत्व बढोस्।'

तर के यो नीतिले काम गर्ला?

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

जहाँ सामाजिक सञ्जालको प्रयोगमा कर लाग्छ


उसोभए उनीहरूले अहिले कसरी आम्दानी गर्छन् त?

के राजकुमार ह्यारी र मेगनले राजपरिवारबाट पैसा पाउँछन्?

सन् २०२० को ज्यानुअरीमा ड्यूक र डचिस अफ ससिक्सले राजकीय जिम्मेवारीबाट पन्छिएर आर्थिक रूपमा आत्मनिर्भर हुने बताएका थिए।

त्यो बेला नयाँ सहमतिअनुसार यो दम्पत्तिले केही समय ह्यारीका पिताबाट पैसा पाउने बताइएको थियो।

त्यो पैसा डची अफ कोर्न्वल भनिने सम्पत्ति र लगानीबाट वा राजकुमार चार्ल्सको व्यक्तिगत सम्पत्तिबाट वा दुवैबाट कहाँबाट आउने हो स्पष्ट थिएन।

मार्च २०२० भन्दा एक वर्षअगाडि राजकुमार चार्ल्सको खाताबाट राजकुमार ह्यारी र मेगन एवं राजकुमार विलियम र केटको गतिविधिका लागि ५६ लाख पाउन्ड खर्च भएको देखिन्छ।

तर राजकुमार ह्यारीले एउटा टीभी अन्तर्वार्तामा ओप्रा विन्फ्रीलाई राजपरिवारले त्यसपछि पैसा दिन लगभग बन्द गरेको बताएका छन्। उनले पिताबाट आउने पैसाको कुरा गरेको कि ब्रिटिश नागरिकको करबाट सञ्चालित राजकोषबाट आउने पैसाको कुरा गरेको भन्ने स्पष्ट छैन।

राजकुमार चार्ल्सको सन् २०२० को मार्चयताको खर्च विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन र उनको कार्यालयले यसबारेमा टिप्पणी गर्न चाहेन।

के ह्यारी र मेगन सम्पन्न छन्?

राजकुमार ह्यारी र मेगन दुवैसँग राम्रै पैसा भएको मानिन्छ।

राजकुमार विलियम र राजकुमार ह्यारीले आमा राजकुमारी डायनाको एक करोड १३ लाख पाउन्डको ठूलो अंश पाएको मानिन्छ।

ह्यारीले अमेरिका सरेको विषयमा बोल्दै विन्फ्रीलाई "मैले आमाले मलाई छोडेको पैसा पाएको र त्योबिना यो सबै गर्न नसकिने" बताएका थिए।

बीबीसीका शाही संवाददाता निक विचेलका अनुसार राजकुमार ह्यारीलाई उनकी जिज्यूआमाले दशौँ लाख पाउन्ड छोडेको बताइन्छ। महारानी एलिजाबेथको आमाको सन् २००२ मा मृत्यु भएको थियो।

आफ्नो अभिनय जीवनमा मेगनले सूट्स नामक टीभी शृङ्खलामा काम गरेबापत प्रत्येक एपिसोडका लागि ५० हजार डलर पाउने विवरण सार्वजनिक भएको थियो।

उनको आफ्नो ब्लग पनि थियो र क्यानडाको एउटा कम्पनीका लागि फ्याशन डिजाइन पनि गर्छिन्।

ह्यारी र मेगनको अन्य आय के छ?

राजपरिवारको कार्यकारी सदस्य नरहेका कारण राजकुमार ह्यारी र मेगन आम्दानीमूलक काम गर्न स्वतन्त्र छन्।

उनीहरूलाई विन्फ्रीको अन्तर्वार्ताका लागि पैसा तिरिएको थिएन तर उनीहरूले नेटफ्लिक्स र स्पटिफाईसँग सम्झौता गरेको थिए जसबाट उनीहरूलाई लाखौँ डलर आम्दानी हुने बताइएको छ।

उनीहरूले आर्चवेल नामक संस्था बनाएका छन् जसको गैरनाफामूलक कामका... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

मेगन मार्कल र राजकुमार ह्यारीले कहाँबाट पैसा पाउँछन्


ऊर्जामन्त्री वर्षमान पुनका अनुसार दिवङ्गत मन्त्री अधिकारीको राजकीय सम्मानका साथ अन्तिम संस्कार गर्ने र उच्चस्तरीय छानबिन आयोग गठन गर्ने निर्णय समेत मन्त्रिपरिषद्ले गरेको छ।

यसअघि मन्त्री अधिकारी चढेको हेलिकप्टर पूर्वी नेपालको ताप्लेजुङमा दुर्घटनाग्रस्त हुँदा त्यसमा सवार सबै सात जनाको मृत्यु भएको त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका प्रमुख राजकुमार क्षेत्रीले पुष्टि गरेका थिए।

पहिला एपीवन टेलिभिजनसँग कुरा गर्दै उद्धारमा खटिएको सिम्रिक एयरका पाइलटले आफूले शवहरू देखेको बताएका थिए।

एयर डाइनेस्टीको सो हेलिकप्टरमा चालकसहित सात जना भएको सो हेलिकप्टर कम्पनीका प्रबन्धक बालकृष्ण पण्डितले बताए।

सम्भाव्यता

मन्त्री अधिकारीलाई लिएर सो हेलिकप्टर काठमाण्डूबाट बुधवार एउटा विमानस्थलको सम्भाव्यता अध्ययन गर्न ताप्लेजुङ गएको बताइएको थियो।

त्यहाँबाट हेलिकप्टर प्रसिद्ध तीर्थस्थल पाथीभरा मन्दिरतिर गएको थियो।

हेलिकप्टर दुर्घटना पाथीभरानजिकै भएको स्थानीयवासीहरूले बताएका छन्।

ठूलो आवाज आएको र आगो लागेको सूचना स्थानीय बासिन्दाहरूबाट पाएको प्रहरीले बताएको छ।

हेलिकप्टरमा को को थिए?

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

ताप्लेजुङ हेलिकप्टर दुर्घटनाः बिहीवार राष्ट्रियशोक, राजकीय सम्मानका साथ मन्त्री रवीन्द्र अधिकारीको अन्तिम संस्कार गरिने


एअर कन्डिशनिङमा प्रयोग हुने एचएफसी (HFC) अर्थात् हाइड्रोफ्लोरोकार्बन नामक रसायन वायुमा फैलिने भएकाले यो स्थिति उत्पन्न भएको हो।

कार्बन डाइअक्साइडभन्दा एचएफसी हजारौँ गुना शक्तिशाली हरितगृह ग्यास हो। वायुमण्डलमा पुगेपछि एचएफसीले पृथ्वीको तापक्रम बढाउन सघाउँछ।

डर्वुड जिल्के विश्वलाई हानिकारक एचएफसीको 'लत' त्याग्न आग्रह गर्छन्। उनको अभियानको प्रभावका कारण पृथ्वीको तापमान न्यून मात्रामै भए पनि बढ्नबाट केही जोगिएको छ।

हेर्नुहोस् यो भिडिओ।

अनि यो पनि

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

एअर कन्डिशनरले तत्काल शीतल भए पनि पृथ्वीमा गर्मी बढाउँछ


एअर चाइना, सिचुवान, चाइना इष्टर्न, टिब्बेटियन एअर र हिमालयन एअरले नेपाल चीन विमान सेवा बन्द गर्ने जानकारी दिएको नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका प्रवक्ता राजकुमार क्षेत्रीले बीबीसी न्यूज नेपालीलाई बताए।

क्षेत्रीका अनुसार अधिकांशले फेब्रुअरी ४ देखि फेब्रुअरी २८ तारिखसम्मका लागि उडान बन्द गर्ने भएका हुन्।

चीनबाट नेपालमा हुने उडान र तिनमा नेपाल आइपुग्ने पर्यटकको सङ्ख्या घट्ने क्रम जारी रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

चीनमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण र त्रास बढेपछि हवाईयात्रुको सङ्ख्या घटेको र त्यसैले नेपाल उडान भर्ने केही प्रमुख चिनियाँ वायुसेवाले नेपाल उडान स्थगित गरेको बताइएको छ।

"यात्रुको सङ्ख्या घट्न थालेपछि चाइना सदर्नले बिहानको उडान बन्द गरेको र बेलुकाको भने हालसम्म जारी राखेको छ," उनले भने।

अन्योल

टिबेट एअर र सिचुआन एअरलाइन्सले पनि काठमाण्डूलाई विभिन्न चिनियाँ शहरसँग जोड्दै आएका छन्।

अहिलेको अवस्था अन्योलपूर्ण भए पनि ती वायुसेवाले आफ्नो उडान योजनाबारे अझै जानकारी दिइनसकेको क्षेत्रीले बताए।

चीनका बेइजिङ र चोङचिङलगायतका शहरमा उडान गर्ने नेपालको हिमालय एअरलाइन्सले पनि हाललाई आफ्ना अधिकांश उडान रद्द गरेको बताएको छ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका कारण अहिलेसम्म ३६१ जनाको ज्यान गइसकेको छ भने १७,००० भन्दा बढी सङ्क्रमित भएको पुष्टि भएको चिनियाँ अधिकारीहरूले बताएका छन्।

नेपालको अध्यागमन विभागका अनुसार चीनमा भाइरस सङ्क्रमण बढेसँगै नेपाल आउने चिनियाँ पर्यटकको सङ्ख्यामा पनि कमी आएको छ। ज्यानुअरीमा झन्डै १४,००० चिनियाँ नेपाल आएका थिए।

गत साता त्रिभुवन विमानस्थलबाट हुने चिनियाँ आगमन निकै कम भएको थियो। विभागका अनुसार ज्यानुअरी २७ मा १९५ चिनियाँ नेपाल आइपुगेका थिए। ज्यानुअरी २८ मा त्यो सङ्ख्या १७४ मा झरेको छ।

फेब्रुअरी १ तारिखमा १५९ चिनियाँ आएका थिए भने २ तारिखमा १७७ जना चिनियाँ त्रिभुवन विमानस्थलबाट भित्रिएको विभागको भनाइ छ।

चीन बाहेक अन्य देशबाट नेपालमा हुने उडान र यात्रु आगमन भने सामान्य नै रहेको प्राधिकरणको भनाइ छ।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोनाभाइरस: प्रमुख चिनियाँ वायुसेवाद्वारा नेपाल उडान बन्द


एउटा अण्डाको तस्बिरले असम्भव स्थान पायो, हामीले इन्टर्नेटका अरू अपत्यारिला कुराहरू खोज्यौँ

अमेरिकी टेलिभिजनकर्मी काइली जेनरले इन्स्टाग्राममा हालेको तस्बिर भर्खरै सबैभन्दा बढी मनपराइएको तस्बिरको सूचीमा पहिलोबाट दोस्रो स्थानमा झरेको छ।

सामाजिक सञ्जालमा सबैभन्दा धेरै मन पराइएका तस्बिर वा व्यक्ति वा भिडिओ वा अन्य सामग्री कुन कुन हुन् त?

इन्स्टाग्राममा सबैभन्दा धेरै मन पराइएको तस्बिर

सबैभन्दा बढी मन पराइएको इन्स्टाग्राम तस्बिर एउटा अण्डाको सामान्य तस्बिर हो। अहिले यसलाई मन पराउनेको सङ्ख्या दुई करोड ८० लाख नाघेको छ।

एउटा अण्डाको तस्बिर किन त्यति चर्चित भयो होला?

साँच्चिकै भन्नुपर्दा हामीलाई थाहा छैन तर मानिसहरूको त्यो अण्डाले मोहनी लगाएको भान हुन्छ।

एक करोड ८० लाख जनाले मन पराएको तस्बिर

यो तस्बिर जेनुअरी ४ मा दिन @world_record_egg नामको अकाउन्टबाट प्रेषित भएको थियो।

विवरणमा लेखिएको थियो, "हामी सबै मिलेर विश्व रेकर्ड तोडौँ र यसलाई इन्स्टाग्राममा सबैभन्दा रुचाइएको तस्बिर बनाऊँ। अहिले काइली जेनरको नाममा रहेको एक करोड ८० लाखको रेकर्ड तोडौँ...।'

जेनुअरी १३ सम्ममा त्यो तस्बिरले पुरानो कीर्तिमान भङ्ग गरिसकेको थियो। तर मानिसहरूले अझ त्यसलाई मन पराउने क्रम जारी छ।

इन्स्टाग्राममा सबैभन्दा बढी मनपराइएको अकाउन्ट

इन्स्टाग्राममा सबैभन्दा बढी प्रयोगकर्ताले फलो गरेको अकाउन्ट कसको होला?

उत्तर सजिलो छ: इन्स्टाग्रामको!

इन्स्टाग्रामको आफ्नै अकाउन्टलाई २७ करोड ५० लाख जनाले फलो गरेका छन्।

यति सुनेपछि अब सूचीमा दोस्रो को त भन्ने पो थाहा पाउनुपर्ने हुन्छ।

दोस्रोमा चाहिँ फुटबल खेलाडी क्रिस्टियानो रोनाल्डो रहेका छन् र उनलाई पछ्याउनेको सङ्ख्या १५ करोड १० लाख रहेको छ।

रोनाल्डोलाई पछ्याउनेहरूको सङ्ख्या यूकेको जनसङ्ख्या भन्दा दुईगुणा र नेपालको जनसङ्ख्याभन्दा पाँचगुणा बढी हो।

गायिका सेलेना गोमेजलाई १४ करोड ४० लाखले पछ्याउँछन् भने अर्की गायिका अरियाना ग्रान्डेलाई १४ करोड २० लाखले पछ्याउँछन्।

युट्युबमा सबैभन्दा बढी हेरिएको भिडिओ

लुइस फोन्सीको भिडिओ युट्यूबमा सबैभन्दा बढि हेरिएको भिडिओ हो।

'डेस्पासिटो' भन्ने गीत धेरैले सुनेका छन्। त्यो गीतको भिडिओ युट्युबको सूचीमा सबैभन्दा माथि छ।

यो भिडिओ अपत्यारितो लाग्नेगरी पाँच अर्ब ८८ करोड पटक हेरिएको छ।

पृथ्वीको जनसङ्ख्या सात अर्ब ८० करोड छ। यसर्थ ८० प्रतिशत मानिसले एक पटक हेरेजति पटक... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

एउटा सामान्य अण्डामा त्यस्तो के छ जसले मानिसहरू सामाजिक सञ्जालमा झुम्मिएका छन्


एउटा अध्ययनले कोरोनाभाइरसको नयाँ प्रकारविरुद्ध सो खोपको नतिजा "निराशाजनक" देखाएपछि त्यसको प्रयोगलाई दक्षिण अफ्रिकाको सरकारले रोकेको हो।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार दक्षिण अफ्रिकाका नयाँ सङ्क्रमितमध्ये ९० प्रतिशत नयाँ प्रकार वा भेरीअन्टबाट प्रभावित रहेको पाइएको छ।

अक्सफोर्ड-आस्ट्राजेनेकाको खोपले उक्त प्रकारको कोभिड-१९ का हल्का तथा मध्यम खालका बिरामीलाई "नगन्य सुरक्षा" दिएको करिब दुई हजार मानिस सामेल अध्ययनले देखाएको हो।

दक्षिण अफ्रिकाले अक्सफोर्ड-आस्ट्राजेनेकाको खोपको १० लाख मात्रा प्राप्त गरिसकेको छ र आगामी सातादेखि उसले खोप लगाउन शुरू गर्ने कार्यक्रम थियो।

'प्रतीक्षा गरिने'

अनलाइनमार्फत् एउटा कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै दक्षिण अफ्रिकाका स्वास्थ्यमन्त्री ज्वेलीम कीजेले नयाँ अध्ययनको पृष्ठभूमिमा अक्सफोर्ड-आस्ट्राजेनेकाको खोप लगाउने कार्यक्रमलाई कसरी अगाडि बढाउन सकिन्छ भन्नेबारे सरकारले अझ प्रतीक्षा गर्ने बताए।

"दुर्भाग्यवश अक्सफोर्ड-आस्ट्राजेनेकाको खोपले हल्का तथा मध्यम खाले बिमारीमा काम नगर्ने रहेछ," अध्ययनको नेतृत्व गरेका प्राध्यापक शाबिर माधीले भने।

उक्त अध्ययनले भने अझ गम्भीर सङ्क्रमणलाई अक्सफोर्ड-आस्ट्राजेनेकाको खोपले रोक्ने कुरा कति प्रभावकारी छ भन्ने विषय नहेरेको उनले बताए।

अध्ययनमा सहभागीहरूको औसत उमेर ३१ वर्ष रहेको छ। त्यसकारण गम्भीर लक्षणको जोखिममा रहेको जनसङ्ख्यालाई त्यसले प्रतिनिधित्व गर्दैन।

अक्सफोर्डकी अग्रणी खोप विकासकर्ता प्राध्यापक सराह गिल्बर्टले अक्सफोर्ड-आस्ट्राजेनेकाको खोपले गम्भीर बिमारीको हकमा चाहिँ सुरक्षा दिनेमा जोड दिएकी छन्।

खोप विकासकर्ताहरूले दक्षिण अफ्रिका भेरीअन्टविरुद्ध विद्यमान खोपमा परिमार्जन गर्न सक्ने बताइन्।

मोडेर्नाले बनाएको खोप दक्षिण अफ्रिका भेरीअन्टविरुद्ध अझै प्रभावकारी देखिएको प्रारम्भिक नतिजाहरूले देखाएका छन्।

आस्ट्राजेनेकाले चाहिँ पहिलो पटक यूकेमा देखिएको यूके भेरीअन्टविरुद्ध आफ्नो खोपेले राम्रो सुरक्षा दिएको जनाएको छ।

फाइजर-बायोएन्टेकको खोपले पनि नयाँ भेरीअन्टविरुद्ध सुरक्षा दिएको प्रारम्भिक नतिजाहरूले देखाएका छन्।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोभिडः दक्षिण अफ्रिकाले अक्सफोर्ड-आस्ट्राजेनेकाको खोप लगाउन किन रोक्यो


एउटा कम्पनीको मोबाइलबाट अर्को कम्पनीको मोबाइलमा कल गर्ने प्रयोगकर्ताहरूलाई त्यसको प्रत्यक्ष फाइदा पुग्ने विज्ञहरूको तर्क छ।

नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणले जारी गरेको 'अन्तरआबद्धता निर्देशिका- २०७६' चैत २० गतेदेखि लागु हुनेछ।

प्राधिकरणका प्रवक्ता मीनप्रसाद अर्यालले भने, "त्यसपछि एउटा कम्पनीको मोबाइलबाट अर्को कम्पनीको मोबाइलमा गरिने कलको मूल्य घट्नेछ।"

निर्देशिका किन?

दूरसञ्चार क्षेत्रको प्राविधिक भाषामा एउटा कम्पनीको सञ्जालबाट अर्को कम्पनीको सञ्जालमा हुने कल स्थापित गराउने कार्यलाई अन्तरआबद्धता भनिन्छ।

त्यसमा लाग्ने शुल्कलाई अन्तरआबद्धता शुल्क भनिन्छ।

इन्टरनेटको प्रयोग बढेसँगै पीएसटीएन भनिने ल्यान्डलाईन फोन वा मोबाइलबाट हुने कलमै कमी आउन थालेपछि कतिपय देशले यस्तो शुल्क नै हटाएको जानकारहरू बताउँछन्।

नेपालमा भने मोबाइल कलको मूल्य क्रमश: कम गर्ने सरकारी नीति अनुसार यस्तो शुल्क कम हुने गरी निर्देशिका ल्याइएको अधिकारीहरू बताउँछन्।

अन्तरआबद्धता शुल्क कति हुन्छ?

उक्त निर्देशिका अनुसार मोबाइलबाट मोबाइलमा र फिक्स्ड लाइनबाट मोबाइलमा गरिने कलका लागि पहिले तोकिएको भन्दा निकै कम अन्तरआबद्धता दर निर्धारण गरिएको छ।

अर्यालका अनुसार अब एउटा सञ्जालको फिक्स्ड लाइनबाट अर्को सञ्जालको मोबाइलमा वा मोबाइलबाट मोबाइलमै कल गर्दा प्रतिमिनेट १० पैसा मात्रै लाग्नेछ।

चैत २० सम्म यस्तो कलको दर प्रतिमिनेट ५४ पैसा रहने छ।

अर्यालले भने, "नयाँ दर लागु भएपछि मोबाइल सेवाप्रदायकहरूले ग्राहकले तिर्ने शुल्कमा पनि कटौती गर्नुपर्ने हुन्छ।"

"यो अनिवार्य लागु गर्नुपर्ने निर्देशिका भएकाले यसले सेवा सस्तो पर्छ।"

तर प्राधिकरणले एउटा सञ्जालबाट अर्को सञ्जालमा फिक्स्ड लाइनबाट फिक्स्ड लाइनमै वा मोबाइलबाट फिक्स्ड लाइनमा गरिने कलको दर भने पहिलेको भन्दा बढाएको छ।

यस्तो कलको दर पहिले १४ पैसा प्रतिमिनेट रहेकोमा अब २० पैसा प्रतिमिनेट बनाइएको छ।

अहिले फिक्स्ड लाइन फोनको प्रयोगमा निकै कमी आएको र नेपाल टेलिकम बाहेकका सेवाप्रदायकसँग त्यस्तो सेवा पनि नभएकाले यो व्यवस्था गरिएको अधिकारीहरू बताउँछन्।

अहिलेको शुल्क

अधिकारीहरूका अनुसार अहिले नेपाल टेलिकमको सञ्जालबाट अन्य सेवाप्रदायकका सञ्जालको प्रिपेड मोबाइलबाट फोन गर्दा प्रतिमिनेट एक रुपैयाँ ५० पैसा शुल्क लाग्ने गर्छ।

पोस्टपेडका हकमा भने एक रुपैयाँ मात्र रहेको छ।

यो निर्देशिका लागु भएपछि... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

चैतदेखि मोबाइल र विदेशबाट आउने कल सस्तो हुने


एउटा घातक रोगाणु जसलाई हामी देख्न सक्दैनौँ र जब यो हामी भित्र छिर्छ हामीले यसको उपचार गर्न सक्दैनौँ।

त्यसैले कैयौँ मानिसहरू घर बाहिर निस्कन, जीवनका नियमित काम गर्न या बच्चालाई स्कूल पठाउन पनि डराइरहेका छन्।

मानिसहरू सुरक्षित रहन चाहन्छन्। तर समस्या के हो भने हामी अब त्यति सुरक्षित छैनौँ।

किनभने घातक परिणाम दिने भाइरस अहिले हामी वरिपरि घुमिरहेको छ।

सन्तुलनको खोजी

त्यसो भए अब के गर्ने त? केहीले सुरक्षाको ग्यारेन्टी नहुन्जेल विभिन्न कुरामा लगाइएका रोक कायम हुनुपर्ने भन्छन्। तर त्यस्ता तर्कले प्रतिबन्धहरू कायम राख्दा पनि अन्य खतरा निरन्तर हुने तथ्यलाई ध्यान दिएका छैनन्।

यूकेका प्रमुख स्वास्थ्य सल्लाहकार प्रोफेशर क्रिश विटी यसलाई महामारीको 'अप्रत्यक्ष मार' भन्छन्। त्यसमा स्वास्थ्यसेवामा कम पहुँच, मानसिक रोगमा वृद्धि, आर्थिक कठिनाइ र शिक्षामा क्षति रहेका छन्।

प्रतिबन्ध खुकुलो हुँदै जाँदा समाज र व्यक्तिले खतराहरूको प्रतिस्पर्धामा सन्तुलन खोज्न आवश्यक हुनेछ।

शत प्रतिशत सुरक्षा किन अपेक्षा गर्नु हुँदैन?

एडिनबरा विश्वविद्यालयमा विश्वव्यापी आम स्वास्थ्य समस्याकी प्रोफेशर देवी श्रीधर भन्छिन्, हामीले आफैले आफैलाई हामी सुरक्षित छौँ त? भनेर सोध्नुपर्ने भएको छ।

"खतरा त जहिले पनि हुन्छ। कोभिड-१९ समुदायमा उपस्थित रहने भएपछि जसरी हामी सवारी चलाउँदा वा साइकल चलाउँदा खतरा कम गर्नेबारे सोच्छौँ त्यसैगरी यो रोगबाट कसरी हामीले खतरा कम गर्ने भन्ने सोच्नुपर्‍यो।"

उनले विद्यालय सञ्चालनबारे अहिले जारी विवादलाई देखाउँदै उक्त कुरा भनिन्। अनि यही कुरा अरू क्षेत्रमा पनि लागु हुन्छ।

पीपीई, कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ जस्ता कुरामा सरकारी गतिविधिको आलोचक रहँदै आएकी उनले त्यही सेवा कस्तो हुन्छ त्यसैमा अरू सुरक्षा भर पर्ने बताइन्।

व्यक्तिलाई कति खतरा छ?

जति स्वतन्त्रताको कुरा आउँछ त्यति नै व्यक्तिगत निर्णयको भूमिका पनि अगाडि आउँछ।

र त्यो भनेको सही उपाय खोज्ने भन्दा पनि सबभन्दा राम्रो  उपायको खोजी हुनुपर्छ।

केम्ब्रीज विश्वविद्यालयका तथ्याङ्कशास्त्री प्रोफेशर डेभिड स्पीगेलहाल्टर भन्छन् यो त वास्तवमा 'खतरा व्यवस्थापनको खेल' बन्न पुगेको छ- र हामीले सामना गरिरहेको खतरा व्यवस्थापन गर्नुपर्ने भएको छ।

कोरोनाभाइरसबाट हामीले दुईवटा खतरा सामना गरिरहेका छौँ। एउटा सङ्क्रमित हुने खतरा र दोस्रो सङ्क्रमित भएपछि गम्भीर रोग लाग्ने या मृत्यु नै... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस: कोरोनाभाइरसकै कारण मर्ने खतरा कति छ र हामी कतिसम्म डराउने?


एउटा चट्टानको टुक्रामा बनेको सो चित्र झन्डै  ७३ हजार वर्ष पुरानो मानिएको छ। त्यसमा गेरु रङ्ग प्रयोग गरेर बनाइएका रेखाहरू छन्।

वैज्ञानिकहरूले दक्षिणी तटस्थित ब्लम्बस केभ भनिने स्थानमा एउटा गुफाभित्र सो चित्रको सानो टुक्रा फेला पारेका हुन्। धेरैले त्यसमा ह्याश्ट्याग (#) को जस्तो आकृति देखिएको बताएका छन्।

संसारभरि प्राचीन चित्रहरू भेटिएका छन्। बुधवार 'नेचर' जर्नलमा प्रकाशित एउटा शोधमा सो ढुङ्गामा कोरिएका रेखाहरू मानवनिर्मित पहिलो अमूर्त चित्र भएको उल्लेख गरिएको छ।

त्यो प्राचीन चित्र मानव प्रजातिको 'आधुनिक संज्ञानको महत्त्वपूर्ण सूचक' भएको शोधकर्ताहरूको ठम्याइ छ।

सो लेखका अनुसार प्राचीन कलाकारहरूले 'ओकर् क्रेअन' अर्थात् रातोमाटोले बनाएको लेख्ने साधन प्रयोग गरेर ढुङ्गामा चित्र बनाउँथे।

मावनजातिले रातोमाटो कम्तीमा दुई लाख ८५ हजार वर्षदेखि प्रयोग गर्दै आएका छन्।

सानो अंश

भेटिएको रेखाकृति एउटा ठूलो रेखाङ्कनको अंश मात्र भएको वैज्ञानिकहरूको बुझाइ छ।

पूरै चित्र सम्भवत: धेरै जटिल भएको पुरातत्त्वविद् क्रिस्टोफर हेन्शिल्वुडले समाचार संस्था रोयटर्सलाई बताएका छन्।

उनका अनुसार ढुङ्गाका कुनामा सबै रेखाहरू जसरी टुङ्गिएका छन् त्यसले पूरै चित्र ठूलो सतहमा फैलिएको सङ्केत दिन्छ।

हेन्सिल्वुड नर्वेको बेर्गन विश्वविद्यालय र दक्षिण अफ्रिकाको विट्वाटर्स्‌र्‍यान्डमा कार्यरत छन्। उनले सो चित्रको अनुसन्धानको नेतृत्व गरेका थिए।

आफ्नो समूहले सो आकृतिलाई 'कला नै मान्न सङ्कोच' माने पनि त्यसको निर्माताका लागि भने विशेष अर्थ भएको उनको ठम्याइ छ।

राजधानी केप टाउनबाट ३०० किलोमिटर पूर्वस्थित ब्लम्बस केभमा धेरै प्राचीन वस्तुहरू फेला फरेका छन्। तीमध्ये एक लाख वर्ष पुरानो रङ्ग बनाउन प्रयोग हुने भाँडो पनि छ।

होमो सेपिअन्स प्रजातिका आधुनिक मानवहरू तीन लाख १५ हजार वर्षअघि हालको अफ्रिकामा अस्तित्वमा भएका वैज्ञानिक आधारहरू भेटिएका छन्।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

मान्छेले बनाएको पहिलो 'अमूर्त चित्र' ७३ हजार वर्ष पुरानो


एउटा चुनावी सभामा मुलायम सिंह यादवले भने: "मोदी उत्तर प्रदेशलाई गुजरात बनाउन सक्दैनन्।"

अर्को दिन अर्को चुनावी सभामा नरेन्द्र मोदीले यादवलाई जवाफ दिए: "नेताजी भन्छन् मोदीमा उत्तर प्रदेशलाई दोस्रो गुजरात बनाउने क्षमता छैन। तपाईँलाई थाहा छ दोस्रो गुजरात बनाउन कुन चीज सबैभन्दा महत्वपूर्ण छ? यसको लागि चाहिन्छ ५६ इञ्चको छाती।"

यो भनाइले मोदीलाई सन् २०१४ मा 'माचो म्यान'को रूपमा स्थापित गर्यो र यसले उनलाई हिन्दु पुरुषत्वमा विश्वास गर्नेहरूका बीच स्थापित गर्यो।

यो फरक कुरा हो कि उनको जीवनी लेखक निलञ्जन मुखोपाध्यायले जब अहमदाबादस्थित दर्जी बिपिन चौहानलाई मोदीको छातीको नाप सोधे, उनले जवाफ पाएनन्। चौहानले दिएको एकमात्र जानकारी मोदीको छातीको नाप ५६ इञ्च थिएन भन्ने थियो।

पछि डा. भीमराव अम्बेडकर विश्वविद्यालयका अधिकारीहरूले मोदीको लागि 'अचकन' लुगा सिलाउन खोज्दा दर्जीलाई दिइएको छातीको नाप ५० इञ्च थियो।

बाल्यकालदेखिनै बहसको बानी

मोदी औसत विद्यार्थी थिए।

'नरेन्द्र मोदी: द म्यान, द टाइम्स'का लेखक निलञ्जन मुखोपाध्यायले मोदीलाई बीएन हाई स्कूलमा पढाएका शिक्षक प्रह्लादभाई पटेलले भनेको सम्झन्छन्: "नरेन्द्र त्यो बेला धेरै वादविवाद गर्थे। एकपटक मैले उनलाई कक्षाको मोनिटरलाई गृहकार्य देखाउन भन्दा उनले नाई भन्दै शिक्षकलाई मात्रै देखाउने बताएका थिए।"

जब मोदीले गोही भएको ताल पार गरे

मोदीका आलोचकहरूपनि मान्छन् कि मोदीमा आत्मविश्वासको कुनै कमी छैन।

मोदीको अर्को जीवनी लेखक एण्डी मारिनो आफ्नो 'नरेन्द्र मोदी: अ पोलिटिकल बायोग्राफी' पुस्तकमा लेख्छन्: "मोदीको बाल्यकालमा शर्मिष्ठा तालको नजिकै एउटा मन्दिर थियो। त्यो मन्दिरको शीर्षभागमा रहेको झण्डा धार्मिक महोत्सवहरूमा फेरिन्थ्यो। एक पटक झण्डा फेर्ने बेलामा ठूलो पानी परिरहेको थियो। मोदीले पौडेर मन्दिरमा पुगेर झण्डा फेर्ने निधो गरे। त्यो तालमा गोहीहरू थिए। मोदी पौडन् थालेपछि ताल नजिकै मानिसहरू जम्मा भएर गोहीलाई तर्साउन ढोल बजाउन थाले र जब मोदी झण्डा फेरेर फर्किए, मानिसहरूले उनलाई काँधमा बोके।"

यो घटनाका विभिन्न पक्षहरूको बारेमा प्रश्न उठाएर यसलाई काल्पनिक घटना भन्नेहरू पनि छन्।

चिया पसल

नरेन्द्र मोदी सानो उमेरदेखिनै घरको काममा सघाउँथे। विद्यालय छुट्टी भएपछि उनी वडनगरमा रहेको आफ्नो पिताको चिया पसलमा पुग्थे।

यो कुरा मोदीले जहिले पनि शानले भन्ने गर्छन्।

असममा चिया बगानमा काम गर्ने... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

भारतमा निर्वाचन: के नरेन्द्र मोदीको जादु फेरि चल्छ?


एउटा ट्विटमा ट्रम्पले जुन १० तारिखदेखि मेक्सिकोबाट अमेरिका आउने सामानहरूमा पाँच प्रतिशत कर लगाउने र त्यो 'गैरकानुनी आप्रवासनको समस्या निराकरण नभएसम्म' बिस्तारै बढ्दै जाने बताएका छन्।

ट्रम्पले दक्षिणी सीमामा सङ्कट उत्पन्न भएको भन्दै राष्ट्रिय सङ्कटकाल घोषणा गरेका छन्।

सीमा अधिकारीहरूले सो कदमको स्वागत गरे पनि आलोचकहरू सीमामा आप्रवासीहरूलाई दुर्व्यवहार भएको बताउँछन्।

उत्तर अमेरिकामा मेक्सिकोका प्रमुख कूटनीतिज्ञ जेसस सियाडले करलाई  'विनाशकारी' भनेका छन्।

"यदि यो कर लगाइयो भने हामीले कडा प्रतिकदम चाल्नैपर्छ," उनले भने।

आफ्नो निर्वाचन अभियान र राष्ट्रपतिको कार्यकालमा ट्रम्पले अमेरिका-मेक्सिको सीमामा पर्खाल लगाउन आर्थिक स्रोत खोजिरहेका छन्।

उनले गत फेब्रुअरीमा पर्खालका लागि सङ्घीय कोषको रकम खर्चने प्रयासमा राष्ट्रिय सङ्कटकाल घोषणा गरेका थिए, तर मेमा एक न्यायाधीशले सो प्रयासलाई रोकिदिएका छन्।

ह्वाइट हाउसले बिहीवार राष्ट्रपतिले इन्टरन्याश्नल इमर्जेन्सी इकोनोमिक पावर्स एक्ट नामक कानुन प्रयोग गरेर मेक्सिकोको सामानमा कर लगाउने बताएको छ।

यो घोषणा ह्वाइट हाउसले कङ्ग्रेसलाई मेक्सिको र क्यानडासँग नयाँ व्यापार सम्झौता गर्न प्रयास गर्ने बताएकै दिन आएको हो।

ट्रम्पको नयाँ घोषणा

ह्वाइट हाउसको विज्ञप्तिमा ट्रम्पले अक्टोबर १ तारिखसम्म प्रत्येक महिना कर पाँच प्रतिशतले बढेर २५ प्रतिशत पुग्ने बताएका छन्।

त्यसपछि 'मेक्सिकोले आफ्नो भूमिबाट अमेरिका आउने गैरकानुननी आप्रवासीहरूलाई नरोकेसम्म कायम रहने' छ।

"वर्षौँसम्म मेक्सिकोले हामीलाई सम्मानजनक व्यवहार गरेको छैन, तर अब हामी सार्वभौमिक देशको हैसियतमा हाम्रो अधिकार खोज्दैछौँ," विज्ञप्तिमा भनिएको छ।

नयाँ करको असर

मेक्सिको कृषि उत्पादनका लागि प्रसिद्ध छ, तर त्यहाँ अमेरिकी कम्पनीका उत्पादन कारखानाहरू छन्।

मेक्सिकोमा मासिक लाखौँ गाडी बनाइन्छ र यो प्रविधि र वायुसेवा कम्पनीहरूको केन्द्र पनि हो।

अमेरिकी फोर्ड, जनरल मोटर्स, आइबीएम र कोकाकोला सबै मेक्सिकोमा पनि आधारित छन्।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

गैरकानुनी आप्रवासन रोक्न मेक्सिकोका सामानमाथि कर लगाउने अमेरिकाको घोषणा


एउटा ट्वीट गर्दै उनले निर्णयलाई लिखित रूपमा औपचारिकता दिइने बताए।

युरोपेली सङ्घ ईयूका राजदूतहरू उक्त निर्णयमा अन्तिम रूप दिन ब्रसल्समा छलफल गरिरहेका छन्।

ज्यानुअरी ३१ को समयसीमाबारे ब्रिटेनका प्रधानमन्त्री बोरिस जोनसन अनिच्छुक थिए, तर संसद्‍को निर्णयका कारण उनी त्यस्तो अनुरोध गर्न बाध्य भए।

समर्थन

तर ईयूबाट ब्रिटेन बाहिरिने विषयमा प्रधानमन्त्री जोनसनले संसद्‍को समर्थन पाए त्यसअघि नै पनि बाहिरिन सक्ने बताउने ठानिएको थियो।

यो प्रस्तावबारे पुन: वार्ता हुन नसक्ने कानुनी प्रावधान पनि हुनसक्ने बताइएको छ।

हाउस अफ कमन्सले प्रधानमन्त्रीको डिसेम्बर १२ तारिखमा आमनिर्वाचन गराउने प्रस्तावलाई अस्वीकार गर्ने ठानिएको छ।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

ब्रेक्जिट: समयसीमा ज्यानुअरी अन्त्यसम्म थपियो


एउटा तल्लो अदालतको आदेशलाई उल्टाउँदै सर्वोच्चले फेरि प्रतिबन्ध लगाउन आदेश दिएको हो।

प्रधानन्यायाधीश साकिब निसारले पाकिस्तान भएर बग्ने नदीहरूमा भारतले बाँध बनाउन लागेको भन्दै उसका टेलिभिजन च्यानलहरूमाथिको प्रतिबन्ध मुनासिब भएको बताए।

भारतले ती बाँधहरूलाई एउटा अस्त्रको रूपमा प्रयोग गरिरहेको पाकिस्तानको आरोप छ। भारतले चाहिँ त्यो अस्वीकार गर्दै आएको छ।

दृष्टान्त

भारतीय टेलिभिजन च्यानल र चलचित्रहरू पाकिस्तानमा पनि लोकप्रिय छन्, तर दुई देशबीचको तनावका बेला पाकिस्तानले तिनीहरूमाथि प्रतिबन्ध लगाउने गरेको छ।

लहोर उच्च अदालतको आदेश उल्टाएका प्रधानन्यायाधीश निसारलाई उद्धृत गर्दै भनिएको छ, "भारतले पाकिस्तान भएर बग्ने पानीको मात्रालाई सङ्कुचित गरिरहेको छ। हामीले उनीहरूका च्यानल किन बन्द नगर्ने?"

पाकिस्तानको ८० प्रतिशतभन्दा बढी सिचाइँ सिन्धु र त्यसका सहायक नदीको पानीमा निर्भर गर्दछ।

सन् १९६५ मा भारत-पाकिस्तानबीच भएको युद्धपछि पाकिस्तानले पहिलो पटक भारतीय चलचित्रहरूमाथि प्रतिबन्ध लगाएको थियो।

अन्ततः सन् २००८ मा त्यो प्रतिबन्ध फुकुवा गरियो, तर समयसमयमा प्रतिबन्ध लगाउने गरिएको छ।

सन् २०१६ मा विवादित काश्मीरमा प्रदर्शनकारीहरूमाथि भारतीय दमनपछि पाकिस्तानले पुनः भारतका सबै टेलिभिजन च्यानल तथा रेडियोहरूमाथि प्रतिबन्ध लगायो।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

पाकिस्तानमा भारतीय टीभी च्यानलमाथि पुनः प्रतिबन्ध


एउटा धारणाले अर्थतन्त्र एकदम सही दिशामा छ भन्छ भने अर्कोले अर्थतन्त्र धराशायी हुन आँटिसक्यो भन्छ।

यस्तो धारणा व्यक्त गर्नेहरूले आफ्नो तर्कलाई अनुकूल हुनेगरी अर्थतन्त्रका परिसूचकहरूको स्थिति उल्लेख गर्ने गर्छन्।

प्रधानमन्त्री केपी ओलीको नेतृत्वमा बनेको नेकपाको सरकारले एक वर्षको कार्यकाल पूरा गरेको छ। समृद्धिलाई मूल मन्त्र बनाएको सरकारले अर्थतन्त्रलाई आफ्नो प्रमुख मुद्दा बनाएको थियो।

उक्त सरकारलाई आर्थिक दृष्टिबाट मूल्याङ्कन गर्दा कस्तो देखिन्छ?

विभिन्न अर्थविद्हरूसँग कुराकानी गर्दा  एक वर्षको चित्र मिश्रित पाइन्छ।

यहाँ हामीले बुझ्नलाई सरलताको हिसाबबाट अर्थतन्त्रका पाँच राम्रा र पाँच नराम्रा पक्ष प्रस्तुत गरेका छौँ।

राम्रा पक्ष

१. आर्थिक वृद्धि

समृद्धिको सपना बारम्बार देखाइरहेको हुनाले यो सरकारलाई नाप्ने सबभन्दा उचित कसी भनेको आर्थिक वृद्धि नै हुन सक्छ।

हुन त सरकारले यसपालिको बजेटमा भने जति आठ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धि त हासिल गर्ने छाँट देखिँदैन। तर छ प्रतिशतभन्दा माथि रहने आकलन धेरैले गरेका छन्।

अघिल्लो दुई वर्षको छ प्रतिशतभन्दा माथि वृद्धि भएको अर्थतन्त्रको जगमा यसपालि लगातार तेस्रो वर्ष उच्च वृद्धि हुने देखिन्छ। सरकारकै भनाइ मान्ने हो भने यसपालिको वृद्धि सात प्रतिशतभन्दा माथि पुग्छ।

गरिबी निवारण तथा उच्च दरमा विकास गर्न आर्थिक वृद्धिलाई मूल आधार मान्ने गरिन्छ।

२. रेमिट्यान्सको बदलिँदो प्रवृत्ति र रोजगार सिर्जना

रेमिट्यान्सको बदलिँदो प्रवृत्तिलाई सरकारले देशभित्रै रोजगारीको अवसर धेरै सिर्जना भइरहेको स्थितिसँग जोडेको छ।

गत छ महिनाको आर्थिक अवस्थाबारे नेपाल राष्ट्र ब्याङ्कले प्रकाशन गरेको विवरणअनुसार अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा यसपालि वैदेशिक रोजगारमा जानेको सङ्ख्या झन्डै ४० प्रतिशतले झरेको छ। तर देश भित्रिने रेमिट्यान्सको रकम भने ३० प्रतिशतले बढेको छ।

यो अवधिमा ४४३ अर्ब रुपैयाँ बराबर रेमिट्यान्स भित्रिएको छ।

३. मुद्रास्फीति र महँगी

मुद्रास्फीति वा महँगीको दर अहिले औसत चार प्रतिशतको हाराहारीमा छ।

र, वर्षभरिमा यो पाँच वा छ प्रतिशतभन्दा मुनि नै रहने सरकारको आकलन छ। उच्च आर्थिक वृद्धि यति नै मुद्रास्फीति दरको अवस्थामा हासिल गर्न सक्नुलाई अर्थमन्त्रीले राम्रो उपलब्धि मानेका छन्।

४. कानुन र नीतिगत सुधार

पछिल्लो समय सरकारले आर्थिक सुधारमा केन्द्रित कतिपय नियमकानुन अघि बढाइरहेको... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

ओली सरकारको एक वर्ष: अर्थतन्त्रका पाँच राम्रा र पाँच नराम्रा पक्ष


एउटा निकै प्रचलित हात मिलाउने चलन महामारीपछि हराउन सक्छ तर विकल्पहरू पनि छन्।

जेम्स जेफ्री लेख्छन:

सामान्यदेखि ठूलाबडाहरूले विनम्रतापूर्ण रूपले हात मिलाउँछन्। भविष्यमा कहिल्यै भेट नहुने मानिससँग देखि अर्वौँ डलरको व्यापार सम्झौताका क्रममा पनि हात मिलाइन्छ।

हात मिलाउने चलनको आरम्भ कहाँबाट भयो भन्नेमा अनेकखालका धारणा पाइन्छन्।

यो दुईजना व्यक्तिबीच शान्तिको प्रतीकको रूपमा ग्रीसबाट सुरु भएको हुनसक्छ। जसले कसैको हातमा पनि हतियार छैन भन्ने देखाउँछ।

अथवा मध्यकालीन युरोपबाट पनि सुरु भएको हुनसक्छ।

लडाकुहरूले हात मिलाउँदै अरूले लुकाएका कुनै हतियार झारिदिनका निम्ति त्यसो गरेका हुनसक्छन्। यसको श्रेय क्वेकरहरू भनिने इसाई धर्मावलम्बीहरूसँग सम्बन्धित सदस्यहरूलाई पनि दिइन्छ जसले झुकेर गरिने अभिवादनभन्दा हात मिलाउनुलाई समानता झल्काउने ठान्थे।

युनिभर्सिटी अफ टेक्सस एट अस्टिनकी मनोविज्ञान प्राध्यापक क्रिस्टीन लेगार भन्छिन्, "हजारौँ वर्ष पुरानो चलनमा रोक लगाउनु सजिलो छैन।"

सन् १९६० मा अमेरिकी मनोविद ह्यारी हर्लोले  यौवनावस्थामा रहेका रिसस बाँदरको  विकासमा स्पर्श र प्रेम कति महत्त्वपूर्ण हुन्छ भन्ने कुरा प्रदर्शन गरेका थिए। विश्वमा मानिसहरूबीच अभिवादन साटासाट गर्ने कैयौँ तरिका छन्।

हिन्दू संस्कारमा नमस्ते

त्यस्ता तरिकाबाट सङ्क्रमणको खतरा ठानिने शारीरिक स्पर्शबाट जोगिन सकिन्छ। हिन्दू संस्कारमा गरिने नमस्ते पनि निकै प्रचलनमा छ। समाओमा आँखी भौँ उठाएर मुस्कानका साथ अभिवादन साटासाट गरिन्छ। मुस्लिम देशमा छुन नमिल्ने मानिसलाई छातीमा हात राखेर अभिवादन गरिन्छ।

शारीरिक रूपमा स्पर्श गरेरै अभिवादन गर्ने कुरा सदैव त्यति महत्त्वपूर्ण होइन।

२० औं शताब्दीको पहिलो आधा खण्डमा कैयौँ मनोवैज्ञानिकहरूले बालबालिकाप्रति प्रेम देखाउनु सामान्यतया भावनात्मक प्रदर्शन मात्र रहेको विश्वास गर्थे। त्यसबाट रोग फैलिने जोखिम रहेको उनीहरू ठान्थे।

लण्डन स्कूल अफ हाइजिन एन्ड ट्रपिलक मेडिसिनका आनीबानी सम्बन्धी वैज्ञानिक वल कर्टिसले आफ्नो किताब डन्ट लुक, डन्ट टच नामको पुस्तकमा लेखे अनुसार हात मिलाउने र चुम्बन गर्ने काम लामो समयसम्म कायम छ किनकि त्यस्तो गर्ने मानिस यति विश्वसनीय छन् कि रोगको जोखिम पनि उठाउन सक्छन् भन्ने सङ्केत गर्छ।

सन् १९२० मा अमेरिकी जर्नल अफ नर्सिङमा प्रकाशित लेखमा हात ब्याक्टेरिया सार्ने माध्यम हुनसक्ने चेतावनी दिइएको... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस: हात मिलाउने दिन फेरि कहिल्यै आउला?


एउटा पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै उनले यो रुसीहरुलाई उनीहरुकै सरकार विरुद्ध भड्काउने प्रयास भएको बताएका छन्।

यसअघि  मस्कोस्थित संयुक्त राज्य अमेरिकाको दूतावासले आउंदो बुधबारबाट अमेरिका जान चाहने रुसीहरुलाई आवश्यक प्रवेशाज्ञा जारी गर्ने कार्य अस्थायी रुपमा स्थगित गरेको बताएको  थियो।

आगामी सेप्टेम्बर एक तारिखदेखि रुसको सेन्ट पीटर्सबर्ग, येकाटेरिनबर्ग र भ्लादीभोस्टोक शहरहरुमा रहेका अमेरिकी बाणिज्यदूतावासहरुले रुसीहरुलाई अमेरिकाको प्रवेशाज्ञा प्रदान गर्ने कार्य बन्द गर्नेछन्।

प्रवेशाज्ञा सम्बन्धी सम्पूर्ण कार्य अब मस्कोस्थित अमेरिकी दूतावासबाट मात्र गरिने बताइएको छ।

निन्दा

रुसी विदेशमन्त्री सेर्गेई लाभ्रोभले अमेरिकीहरुको त्यस्तो कदमको निन्दा गरेका हुन्।

उनले भने यो भूतपूर्व सोभियत राज्यहरुमा भएका रंगीन क्रान्तीहरुका बेला अपनाइएको जस्तै रणनीति हो।

सन् २००४ मा युक्रेनमा सुन्तले क्रान्ति र त्यो भन्दा एक बर्षअघि जोर्जियामा गुलाबी क्रान्ति नाम दिइएका ठूलो आन्दोलनहरु भएका तर्फ उनको संकेत थियो।

अमेरिकी दूतावासले बुधबारबाट रुसमा सबै प्रवेशाज्ञा सम्बन्धी गतिविधिहरु बन्द गर्ने र आगामी महिना मस्कोस्थित दूतावासमा मात्र त्यसलाई पुन: शूरु गरिने जनाएको छ।

संकेत

रुसले देशमा अमेरिकी कूटनीतिक उपस्थिति घटाउन गरेको निर्णयले मस्को दुई देशको सम्बन्ध सुधार्न इच्छुक छैन भन्ने संकेत गरेको अमेरिकी दूतावासले जनाएको छ।

यसै महिनाको शुरुमा राष्ट्रपति पुटिनले ७५५ जना अमेरिकी कूटनीतिक  कर्मचारीलाई देश निकाला गर्ने आदेश दिएका थिए।

गत वर्षको अमेरिकी चुनावमा हस्तक्षेप गरेको आरोपमा अमेरिकाले थप प्रतिबन्ध लगाएको बदलामा पुटिनले त्यस्तो आदेश दिएको हुनसक्ने बताइएको छ।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

अमेरिकी भिसासम्बन्धी नयां नीतिको निन्दा


एउटा पार्टीमा यौनजन्य गतिविधि गरेका तस्बिरहरू सार्वजनिक भएपछि अभियुक्तहरूको उक्त समूहलाई गत महिना देशको उत्तरपश्चिमी प्रान्त सिएम रिआपबाट पक्राउ गरिएको थियो।

देशनिकाला भएका ती सात पर्यटकहरू यूके, न्यूजिल्यान्ड र क्यानडाका नागरिक हुन्। उनीहरूलाई गत हप्ता जमानत दिइएको थियो।

यूके, नर्वे र नेदर्‌ल्यान्ड्सका अरू तीन जनाले भने उक्त पार्टी आयोजना गरेको आरोपमा मुद्दा खेप्नु पर्नेछ।

आफूहरू नग्न नबनेको र कुनै अश्लील सामग्री उत्पादन नगरेको दावी गर्दै दशै जनाले लगाइएका अभियोग अस्वीकार गरेका छन्।

बेइजिङको नर्सरीमा 'सुई दुर्व्यवहार'

‘क्याम्बोडिया मेरो लागि जागरणको माध्यम बन्यो’

विवरणहरूका अनुसार जमानतको आदेशमा सात जनालाई क्याम्बोडिया छोड्न र फेरि नफर्कन भनिएको थियो।

अभियोग

उनीहरूविरुद्ध लगाइएका अभियोग भने फिर्ता गरिएको छैन।

एउटा वेब्साइटमा प्रकाशित तस्बिरहरूमा केही जोडीहरू यौन मुद्रामा जस्तो गरी भुइँमा पल्टिएका देखिन्छन्।

सिएम रिआप नगर कम्बोडियाको मुख्य पर्यटकीय स्थल मानिने एङ्कोर वाटको प्रवेशद्वार मानिन्छ।

पर्यटकमाझ प्रसिद्ध उक्त नगरको रात्रिकालीन गतिविधिमा केही वर्ययता ठूलो वृद्धि भएको छ।

कहिलेकाहीँ त्यस्ता गतिविधिले पर्यटकलाई क्याम्बोडियाको रूढीवादी समाजमा अप्ठ्यारो परिस्थितिमा परिदिने गरेका पनि छन्।

पर्यटनका निम्ति पीडित हात्ती

‘विदेशी नागरिकमाथि सूक्ष्म निगरानी’

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

क्याम्बोडियाबाट अश्लीलताको आरोपमा ७ पर्यटक देशनिकाला


एउटा प्रतिस्पर्धाका लागि स्मार्टफोन एप्स बनाउँदै आईटी अध्ययनरत छात्राहरू

विशेष रूपमा युवा पुस्ताका महिलामा सूचना प्रविधि शिक्षाप्रति आकर्षण बढेको उनीहरूको अनुभव छ।

यसले प्राविधिक क्षेत्रमा महिलाको पहुँचलाई थप विस्तार गर्ने र आत्मनिर्भर बनाउने उनीहरू बताउँछन्।

कमाइ र जागिरका हिसाबले अन्य क्षेत्रको तुलनामा बढी अवसर पाइने भएकाले पुरुष र महिला दुवैखाले युवा पुस्ताको आकर्षण निक्कै बढेको बताइन्छ।

जनशक्ति

सूचना प्रविधि क्षेत्रमा क्रियाशील विभिन्न सङ्घसंस्थाका आँकडालाई मान्ने हो भने  नेपालमा हाल सूचनाप्रविधि क्षेत्रमा वार्षिक तीनदेखि पाँच हजार जनासम्म दक्ष जनशक्ति उत्पादन भइरहेको  छ।

दशक अघिसम्म यस्तो जनशक्तिमा महिलाको सङ्ख्या एकदमै कम हुने गरेकामा अहिले भने उल्लेख्य वृद्धि भएको ती संस्थाहरूले जनाएका छन्।

सूचनाप्रविधि क्षेत्रको दक्ष जनशक्तिमध्येमा महिलाको सङ्ख्या कति छ भन्ने यकिन तथ्याङ्क भने न सरकारी निकायसँग छ, न त अन्य कुनै सङ्घसंस्थासँग।

तर प्राविधिक शिक्षालयहरूमा बढेको महिलाको उपस्थितिले सूचनाप्रविधि क्षेत्रमा महिलाको आकर्षण बढेको पुष्टि गर्ने कम्प्युटर एसोसिएशन अफ नेपाल महासंघ (क्यान) की उपाध्यक्ष सुनैना घिमिरे पाण्डे बताउँछिन्।

वृद्धि

"पहिले भन्दा सूचनाप्रविधिमा महिलाको आकर्षण अलि बढेको देखिन्छ। यो ज्ञानमा आधारित उद्योग भएको र जुनसुकै ठाँउबाट पनि काम गर्न मिल्ने भएकाले पढाइमा र व्यापार व्यवसायमा पनि विस्तारै महिलाको सङ्ख्या बढ्न थालेको हो," उनले भनिन्।

यसले प्राविधिक शिक्षामा महिलाको पहुँचलाई थप विस्तार गर्ने उनको तर्क छ।

सूचना तथा प्रविधिसम्बन्धी संस्थाहरूका अनुसार नेपालमा उत्पादित दक्ष जनशक्तिमध्ये ३० देखि ४० प्रतिशत विदेशिने गरेका छन्।

नेपालमै रहेर काम गर्न चाहनेले भने मासिक ५० हजारदेखि तीन-चार लाख रुपैयाँसम्म आम्दानी गर्नसक्ने जानकारहरू बताउँछन्।

तर कतिपय महिला भने सूचना तथा प्रविधि शिक्षा लिए पनि सहज रूपमा रोजगारी पाउन सकिने अवस्था भने नभएको बताउँछन्।

नेपाली किशोरीहरूले बनाएको स्मार्टफोन एप्स

जागिर

तत्कालै जागिर पाइने तथा राम्रो आम्दानी हुने भएकाले सूचनाप्रविधि क्षेत्रलाई रोजेपनि आकर्षक जागिर पाउन भने सहज नभएको काठमाण्डूस्थित एक कलेजमा कम्प्युटर विषयमा स्नातकोत्तर गर्दै गरेकी छात्रा निशु सिंहले बताइन्।

उनले भनिन्, "पढेर मात्र त भएन सहजै जागिर पाउने वातावरण भएचाहिँ महिलाको... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

किन बढ्दैछ सूचनाप्रविधि शिक्षामा महिलाको आकर्षण?


एउटा प्रमुख विश्वव्यापी प्रतिवेदनमा डब्लुएचओले मधुमेहका रोगीको संख्या सन् १९८० मा झण्डै ११ करोडबाट सन् २०१४ मा ४२ करोडभन्दा बढी पुगेको बताएको छ।

रगतमा चिनीको उच्च मात्रालाई हरेक वर्ष विश्वभरमा ३७ लाख जनाको मृत्युसँग जोडिएको विश्व स्वास्थ्य संगठनले बताएको छ।

अधिकारीहरुका अनुसार तत्काल कडा कदम नचालिए यो संख्या बढ्दै जाने छ।

जीवनशैली

विश्व स्वास्थ्य संगठनले आफ्नो प्रतिवेनदमा मधुमेहका दुवै प्रकारलाई एकै ठाउँमा राखेको छ।

तर वृद्धि भने मुख्यतया जीवनशैलीसँग जोडिएको मधुमेहको दोस्रो प्रकारमा देखिएको छ।

हाल विश्वमा ३ जनामध्ये एकजनाको वजन औसतभन्दा अधिक छ, र यसरी वजन बढ्दै जाँदा मधुमेहका रोगीको संख्या पनि बढेको छ।

रगतमा चिनीको मात्रा नियन्त्रण गर्न नसकेमा स्वास्थ्यमा ठूलो नकारात्मक असर पर्दछ।

यसले हृदयघातको सम्भावना ३ गुणा बढाउँछ र खुट्टा काट्नुपर्ने खतरा २० गुणाले बढाउँछ।

साथै यसले पक्षघात, मृगौलाको रोग, अन्धोपना र गर्भवती भएको समयमा स्वास्थ्य समस्याका सम्भावना पनि बढाउँछ।

मृत्युका कारणमध्ये मधुमेह आठौं ठुलो हो, यसका कारण वर्षमा १५ लाख जनाको ज्यान जान्छ।

आश्चर्यजनक परिवर्तन

सन् १९८० को दशकमा सम्पन्न राष्ट्रहरुमा मधुमेहको सबैभन्दा धेरै संख्या पाइन्थ्यो।

तर एउटा अचम्मलाग्दो परिवर्तनमा अहिले कम र मध्यम आय भएका देशहरुले सबैभन्दा ठुलो भार बेहोरिरहेका छन्।

मध्यपूर्वमा सन् १९८० मा झण्डै ६ प्रतिशत वयस्कमा देखिएको यो रोग सन् २०१४ मा १३ प्रतिशतभन्दा बढीमा देखिएको छ।

विश्व स्वास्थ्य संगठनले भनेको छ यो रोगको समाधान गर्न सिङ्गै समाजले सक्रिय हुनुपर्छ।

व्यायाम

विश्व स्वास्थ्य संगठनमा मधुमेहविरुद्धको अभियानका प्रमुख डा इटीनी क्रुग भन्छन्, “सजिलो समाधान भनेको हामी सबैले व्यायाम गर्नु, स्वस्थ तरिकाले खाना खानु र धेरै वजन नबढाउनु हो। तर त्यो त्यति सजिलो छैन।"

स्वस्थ खानाका विकल्पहरु उपलब्ध गराउनका लागि उनले सरकारहरुलाई खानामा हुने चिल्लो र गुलियो पदार्थहरु नियन्त्रण गर्न आग्रह गरेका छन्।

साईकल चढ्न र हिंड्न सजिलो हुने गरी अझ राम्रो शहरी योजना बनाउनु र स्तनपानलाई प्रोत्साहन गर्नु महत्वपूर्ण रहेको उनले बताए।

र उनले खाद्य उद्योगलाई खानामा चिल्लो र गुलियो पदार्थ हटाउन जिम्मेवार रुपमा काम गर्न र अस्वस्थकर खानेकुराको विज्ञापन युवाहरुलाई लक्षित नगर्न पनि आग्रह गरे।

रगतमा चिनीको मात्रा नियन्त्रण गरेमा मात्रै मधुमेहबाट हुने... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

मधुमेहको विश्वव्यापी घातक प्रभाव


एउटा ब्लगमार्फत् उक्त सामाजिक सञ्जाल कम्पनीले सो निर्देशन हङ‍्कङ, जापान र दक्षिण कोरियामा रहेका आफ्ना कर्मचारीलाई अनिवार्य लागु हुने बताएको छ।

ट्विटरले संसारभरिका आफ्ना ५,००० कर्मचारीलाई पनि कार्यालय नआई काम गर्न प्रोत्साहन गरेको बताएको छ।

यो निर्देशन ट्विटरले कर्मचारीलाई अत्यावश्यकबाहेक अन्य व्यावसायिक यात्रा र कार्यक्रममाथि रोक लगाएको भोलिपल्ट आएको हो।

ट्विटरको मानवसंशाधन विभागका प्रमुख जेनिफर क्रिस्टीले भनिन्, "हाम्रो लक्ष्य हाम्रो वरपर र हामीवरपरको विश्वमा कोभिड-१९ फैलिने सम्भावना कम गर्नु हो।"

उक्त ब्लगमा ट्विटरले केही समययता घरबाट काम गर्ने तरिका विकास गरिरहेको पनि बताइएको छ: "हाम्रो लागि यो ठूलो परिवर्तन भए पनि हामी कार्यशक्तिलाई विकेन्द्रीकृत गर्ने कार्य गरिरहेका छौँ। त्यसमा घरबाटै काम गर्ने कुरा पनि छ।"

"हामी विश्वव्यापी सेवा हौँ र हामी संसारका कुनैपनि ठाउँबाट ट्विटरका लागि काम गर्न सक्ने अवस्था बनाउन प्रतिबद्ध छौँ।"

ट्विटरका प्रमुख कार्यकारी ज्याक डोर्सीले लामो समयदेखि घरबाट काम गर्न कुराको समर्थन गरेका छन् र गएको नोभेम्बरमा उनले छ महिना अफ्रिकामा बिताउने बताएका थिए।

ट्विटरको निर्णय एशियामा अन्य कम्पनीले गरेको निर्णयजस्तै छ। तर यो अन्य अमेरिकी कम्पनीले लिएकोभन्दा एक पाइला भएको बताइएको छ।

फेसबुक र गुगलजस्ता कम्पनीले पनि अमेरिकामा आफ्ना कार्यक्रम स्थगित गरेका छन्।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोनाभाइरस: सङ्क्रमणबाट जोगिन कर्मचारीलाई घरबाटै काम गर्न ट्विटरले दियो निर्देशन


एउटा मात्र इन्जिन भएको मकालु एयरको हवाई जहाज बुधवार बिहान सिमिकोट नजिकै दुर्घटनामा परेपछि त्यस्तो खाले विमानको खरिद रोक्ने तथा भएका विमानको उडान बन्द गर्न सकिने नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका अधिकारीहरूले बताएका छन्।

पहाडी क्षेत्रमा उड्दा एकल इन्जिन भएका विमानमा प्राविधिक गडबडी भएमा आपत्कालीन अवतरण जोखिमपूर्ण हुने गरेको अधिकारीहरूको भनाइ छ।

तीन वर्षअगाडि काष्ठमण्डप एयरको जहाज दुर्घटनामा परेपछि सरकारले एउटा मात्र इन्जिन भएको जहाजमा यात्रु ओसार्न प्रतिबन्ध लगाएको थियो।

मुद्दा

विमान सेवा कम्पनीहरूले त्यस्तो प्रतिबन्धविरुद्ध मुद्दा हालेपछि एउटा इन्जिन भएको विमानलाई मालसामान ढुवानी अर्थात् कार्गो र भाडामा लिएर यात्रु बोक्नका लागि मात्र स्वीकृति दिएको थियो।

नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका निर्देशक भेषराज सुवेदीले एउटा इन्जिन भएको जहाज किन्न र उडाउन निरुत्साहित गर्ने नीति सरकारको रहेको बताए।

उनले भने, "(एकल इन्जिन भएका जहाजलाई) निरुत्साहित गर्ने हाम्रो नीति हो। भएका जहाजहरूलाई पनि कसरी हटाउने वा बन्द नै गर्ने सोच बनाइरहेका छौँ।"

पहाडी नेपालमा खासगरी दुर्गम पहाडी र हिमाली जिल्लाहरूमा कार्गो र 'चार्टर्ड' गरेर यात्रु ओसार्ने काम हाल एउटा इन्जिन भएको जहाजले गर्दै आएको छ।

समथर मैदानमा इन्जिनले काम गरेन भने पनि सुरक्षित अवतरण गर्न सकिने अवस्था विरलै उपलब्ध हुने प्राधिकरणका उपमहानिर्देशक राजन पोखरेल बताउँछन्।

समस्या कहाँ?

तर वरिष्ठ क्याप्टेन वाईके भट्टराई समस्या एकल इन्जिन भएको जहाजमा नभएको बताए।

उनको भनाइ छ, "निजी अपरेटरहरूले सुरक्षाको नाममा भने अलिकति सम्झौता नै गरेको देखिन्छ। त्यसले गर्दा दुर्घटना हुने हो। एकल इन्जिन कहिले पनि समस्या हुँदैन। त्यस्तो जहाज विश्वभरि उडेकै छन्।"

नेपालमा मकालु एयरको एउटा इन्जिन भएका तीन वटा सेस्ना नामक विमानले सेवा प्रदान गर्दै आएको थिए।

तर बुधवार एउटा जहाज दुर्घटनामा परेपछि एकल इन्जिन जहाजको सङ्ख्या अब दुई वटामा झरेको बताइएको छ।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

एउटा मात्रै इन्जिन भएका विमान सञ्चालनबारे प्रश्न


एउटा मात्र धावनमार्ग रहेको विमानस्थलमा पार्किङ्स्थलसँग जोड्ने ट्याक्सी वे समेत छोटो हुँदा एउटा जहाजले लामो समय धावनमार्ग ओगट्ने गरेको अधिकारीहरू बताउँछन्

साँघुरो विमानस्थल समस्याको मुख्य कारण रहेको अधिकारीहरूको भनाइ छ।

तर उपलब्ध स्थानलाई व्यवस्थापनमा ध्यान दिनुपर्ने मत राख्ने विज्ञहरू समस्या देखिन थालेको केही वर्ष भइसक्दा समेत पूर्वाधार र योजना नबनाउनुलाई हवाई सुरक्षा र नेपालको उड्डयन व्यवस्थापनको प्रतिष्ठासँग जोड्दै चिन्ता व्यक्त गर्छन्।

त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा सोमवार सबेरै शान्ति सेना लिन आएको इथियोपियन एयरलाइन्सले झण्डै डेढ घण्टा आकाशमै 'होल्ड' गर्नुपर्दा इन्धन सकिन लागेर आपत्‌काल घोषणा गर्नुपर्‍यो भने केही आन्तरिक विमानहरू समेत एक घण्टाभन्दा बढी समय अवतरणको प्रतीक्षा गरेर आकासमै रोकिए।

जटिलता

मौसमी जटिलताका कारण मध्यान्ह अगावै लुक्ला जस्ता पर्यटकीय गन्तव्यमा उडान गर्नुपर्ने अवस्था छ भने सोही समयमा अन्तर्राष्ट्रिय उडान छन्।

एउटा मात्र धावनमार्ग रहेको विमानस्थलमा पार्किङ्स्थलसँग जोड्ने ट्याक्सी वे समेत छोटो हुँदा एउटा जहाजले लामो समय धावनमार्ग ओगट्ने गरेको विमानस्थल अधिकारीहरू बताउँछन्।

त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका महाप्रबन्धक राजकुमार क्षेत्री भन्छन्, "झण्डै तीन हजार मिटर लामो धावनमार्गको करिब १४ सय मिटरपछि मात्र ट्याक्सी वे छ र त्यो अर्को कुनासम्म छैन। जसका कारण अहिले धावनमार्गमा विमानले धेरै समय लिइरहेका छन्। यसलाई घटाउन अब धावनमार्ग जत्तिकै लामो ट्याक्सी वे निर्माण गरिंदैछ।"

उड्डयन अधिकारीहरूका अनुसार विगत पाँच वर्षमा काठमाण्डू विमानस्थलमा एक चौथाइभन्दा बढी हवाई चाप बढेको छ।

विमानस्थलको अभिलेख अनुसार गत वर्ष एकैदिन ५२५ उडान अवतरण भएको पाइएको छ, जुन अहिलेसम्मको उच्च हो। यात्रु चाप हुने शरद यामको शुरूवातमै यो वर्ष समेत एकैदिन ४३० उडान र अवतरण भएका छन्।

विमानस्थल खुला हुने समय दैनिक साढे १८ घण्टाबाट २१ घन्टा पुर्‍याउँदा समेत उडान तालिकाको व्यवस्थापन गर्न सकिएको छैन।

एकजना पूर्व वरिष्ठ एयर ट्राफिक कन्ट्रोलर बिमलेश लाल कर्ण भन्छन्, "एक घण्टामा कति उडान गर्न सकिन्छ भन्ने निर्क्यौल गरेर तालिकाहरू निर्माण गर्न आवश्यक छ। ढिलो हुनसक्ने उडानहरू रातमा गर्नुपर्छ।"

क्षमता

अहिले एकपटकमा नौवटा मात्र अन्तर्राष्ट्रिय विमान अटाउने काठमाण्डू विमानस्थलको क्षमता छ। आन्तरिक उडानतर्फ समेत... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

किन साँघुरो भयो काठमाण्डू विमानस्थल


एउटा रासायनिक मल उद्योगको उद्घाटन समारोहमा किम उपस्थित भएको विवरण सार्वजनिक भएपछि ट्रम्पले ट्वीटमार्फत् खुशी व्यक्त गरेका हुन्।

उनले भनेका छन्, "उनी फेरि फर्किएकोमा र स्वस्थ देखिएकोमा म खुशी छु।"

करिब तीन हप्तायता पहिलो पटक शुक्रवार किम सार्वजनिक रूपमा देखिएको विवरण सार्वजनिक भएको थियो।

सम्बन्ध

एप्रिल १२ तारिखमा सरकारी सञ्चारमाध्यममा अन्तिम पटक देखिएयता नेता किमको स्वास्थ्य अवस्थालाई लिएर विश्वव्यापी अड्कलबाजीहरू भइरहेका थिए।

उत्तर कोरियाली नेताको स्वास्थ्य अवस्थाबारे विभिन्न अड्कलबाजी र हल्लाबीच सोमवार ट्रम्पले किमको अवस्थाबारे आफूलाई "राम्रो ज्ञान भएको" उल्लेख गरे पनि "त्यसबारे कुरा गर्न नसक्ने" भने।

उनले भने, "म उनको राम्रो होस् भन्ने कामना गर्छु।"

ट्रम्प र किमले पछिल्ला वर्षहरूमा एउटा फरक खालको सम्बन्ध बनाएका  छन्।

सन् २०१८ यता दुई नेताले तीन पटक भेटवार्ता गरेका छन् र व्यक्तिगत पत्रहरू आदानप्रदान गरेका छन् जसलाई ट्रम्पले "उत्कृष्ट" भन्ने गरेका छन्।

उत्तर कोरियाको सरकारी सञ्चारमाध्यम केसीएनएले मल उद्योगबाहिर किमले रिबन काट्दै गरेका तस्वीरहरू सार्वजनिक गरेको थियो।

करिब तीन हप्तायता पहिलो पटक शुक्रवार किम सार्वजनिक रूपमा देखिएको विवरण सार्वजनिक भएको थियो

केसीएनएका अनुसार कार्यक्रममा किम सहभागी हुँदा उनीसँग बहिनी किम यो-जङसहित थुप्रै उत्तर कोरियाली वरिष्ठ अधिकारीहरू उपस्थित थिए।

"मुलुकलाई सम्पन्नता दिलाउने दिशामा सर्वोच्च नेताले गरिरहेको नेतृत्वका लागि भन्दै कार्यक्रममा सहभागी मानिसहरू खुशीले रुन थाले," केसीएनएले भनेको थियो।

किमले उद्योगको उत्पादन प्रणालीसँग आफू सन्तुष्ट भएको बताए र देशको रासायनिक उद्योग तथा खाद्यान्न उत्पादनमा पुर्‍याएको योगदानका लागि कम्पनीको उनले प्रशंसा पनि गरेको केसीएनएले उल्लेख गरेको थियो।

स्वास्थ्यबारे अड्कलबाजी किन?

आफ्ना हजुरबुवा तथा उत्तर कोरियाका संस्थापक नेता किम इल-सङको जन्मजयन्ती समारोहमा अनुपस्थित भएपछि किम जङ-अनको स्वास्थ्य अवस्थाबारे अड्कलबाजी शुरू भयो।

उत्तर कोरियाली पात्रोमा किम इल-सङको जन्मजयन्ती समारोह सबैभन्दा ठूला कार्यक्रममध्ये एक हो।

र, किम जङ-अन प्रायः उक्त दिन आफ्ना हजुरबुवाको चिहानस्थल पुग्ने गर्छन्।

उत्तर कोरियाली भगौडाहरूद्वारा सञ्चालित एउटा वेबसाइटको समाचारमा किम बिरामी भएकोबारे दाबीहरू गरिएका थिए।

आफ्ना हजुरबुवा तथा उत्तर कोरियाका... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

किम जङ-अनः उत्तर कोरियाली नेता सार्वजनिक रूपमा पुनः देखिँदा ट्रम्प 'खुशी'


एउटा विज्ञप्ति जारी गर्दै युनिसेफले विभिन्न खोप उत्पादकहरूले खोप उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिरहेको समयमा उसले कोभ्याक्स सुविधाको तर्फबाट ती देशहरूका निम्ति खोप खरिद गरी आपूर्ति गर्ने जनाएको छ। यसका साथै उसले ढुवानी, बन्दोबस्ती तथा भण्डारणको काम गर्ने बताएको छ।

उल्लिखित कार्यहरूका लागि युनिसेफले विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन, गाभी (खोपसम्बन्धी विश्वव्यापी सञ्जाल), विश्व ब्याङ्क, पीएएचओ (प्यान अमेरिकी स्वास्थ्य सङ्गठन), बिल एन्ड मेलिन्डा गेट्स फाउन्डेशनलगायतका संस्थासँग सहकार्य गर्ने बताइएको छ।

कसले बेहोर्छ खर्च?

"निकट भविष्यमै उपलब्ध हुने कोभिड-१९ विरुद्धको खोप प्राप्त गर्नबाट कुनै पनि देश वञ्चित हुनुनपरोस् भनी कोभ्याक्स सुविधा सबै देशहरूका निम्ति खुल्ला गरिएको छ।"

कोभिड-१९ सम्बन्धी विभिन्न खोप निर्माताहरूले बनाइरहेका विभिन्न खोपको अनुसन्धान, विकास, उत्पादनमा सघाउ पुर्‍याउन तथा तिनको मूल्य निर्धारण गर्ने विश्वव्यापी मञ्चको रूपमा कोभ्याक्स गठन भएको हो।

यसमा सहभागी सबै देशले खोपको विकास हुनेबित्तिकै त्यसमा समान पहुँच पाउने जनाइएको छ।

कोभ्याक्सको प्रारम्भिक लक्ष्य भनेको सन् २०२१ को अन्त्यसम्ममा खोपका दुई अर्ब डोज (मात्रा) उपलब्ध गराउनु हो। जोखिममा परेका मानिस तथा अग्रपङ्तिमा रहेका स्वास्थ्यकर्मीहरूलाई सुरक्षित पार्न त्यो पर्याप्त हुने उसले बताएको छ।

सोही कोभ्याक्ससँगको सहकार्यमा युनिसेफले खोपको बन्दोबस्तीमा सहजीकरण गर्ने बताएको हो।

खोपसम्बन्धी विश्वव्यापी सञ्जाल गाभीले नेपाल सहित निम्न आय भएका देशहरूमा स्वास्थ्यकर्मीहरूलाई तथा उच्च जोखिममा रहेका मानिसहरूलाई खोप दिलाउन, अनि ती देशमा आवश्यकताअनुसार आपूर्ति गर्न बफर स्टक बनाउन प्रारम्भिक पुँजी उपलब्ध गराउनेछ।

"यी विषयका विस्तृत जानकारी आगामी साताहरूमा आउनेछन् र ती जानकारी नेपालसहित सम्बन्धित देशहरूसँग सेप्टेम्बरको अन्तिमतिर बाँडिनेछ। त्यतिखेर गाभीको बोर्ड बैठकले लागत बाँडफाँटबारे निर्णय गर्नेछ," युनिसेफको काठमाण्डू कार्यालयकी सञ्चार प्रमुख तानिया धाख्वाले भनिन्।

कोभिड-१९ खोपका लागि अग्रीम रूपमा गाभीले गरेको प्रतिबद्धतामा सहभागी हुनका लागि नेपालले भदौ ४ गते आशयपत्र बुझाएको गाभी सचिवालय तथा कोभ्याक्स सुविधाले पुष्टि गरेका छन्।

विकसित तथा धनी देशबीच खोपको सुविधा उपभोग सबभन्दा पहिले गर्न संसारमा प्रतिस्पर्धा चलिरहेका बेला गरिब तथा कमजोर मुलुकहरूका निम्ति... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस महामारी: नेपाल र दर्जनौँ देशलाई कोभिड-१९ विरुद्ध खोप किन्न युनिसेफको सहयोग