केही दिनसम्म दैनिक नयाँ सङ्क्रमितको सङ्ख्या एक अङ्कमा मात्रै बढेपछि प्रधानमन्त्री जसिन्डा आर्डनले भाइरस अहिले निर्मूल भएको बताएकी छन्।

तर अधिकारीहरूले यो घोषणाबाट उत्साहित नहुन चेतावनी दिँदै यसको अर्थ नयाँ कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण अन्त्य भएको अर्थ ननिकाल्न भनेका छन्।

न्यूजील्यान्डले कडा खाले सामाजिक प्रतिबन्धहरू हटाउनु केही घण्टा अगाडि यो घोषणा भएको हो।

मङ्गलवारबाट स्वास्थ्य सेवा, शिक्षा र अन्य व्यवसायहरू सुचारू हुने गरी प्रतिबन्ध हटाइएको हो।

धेरै मानिसहरू अझै पनि घरमै बस्नुपर्ने र सामाजिक जमघट गर्न नहुने नियमहरू भने कायम छ।

"हामी अर्थतन्त्रलाई खोल्दैछौँ तर मानिसको सामाजिक जीवन खोल्दै छैनौँ," सरकारको नियमित पत्रकार सम्मेलनमा आर्डनले भनिन्।

न्यूजील्यान्डमा १,५०० जनाभन्दा कमलाई सङ्क्रमण छ भने १९ जनाको मात्रै मृत्यु भएको छ।

'खराब अवस्थाबाट बचियो'

न्यूजील्यान्डका स्वास्थ्य महानिर्देशक एस्ले ब्लूमफिल्डले हालैका दिनमा भएका कम सङ्क्रमणले 'निर्मूल पार्ने लक्ष्य प्राप्त गरेको विश्वास गर्ने' आधार बनेको बताए।

तर उनले यसको अर्थ नयाँ सङ्क्रमण नै नहुने लगाउन नहुने बताउँदै 'यसको अर्थ नयाँ सङ्क्रमण कहाँबाट आइरहेका भने थाहा हुने अवस्था बनाएको' बताए।

आर्डनले न्यूजील्यान्डमा परीक्षण नभएको ठूलो सङ्ख्याको समुदायमा सङ्क्रमण नभएको बताउँदै यो युद्ध जितेको बताइन्।

प्रधानमन्त्री जसिन्डा आर्डनले भाइरस अहिले निर्मूल भएको बताएकी छन्

तर उनले यही अवस्था राखिरहन देश सावधान अवस्थामा रहनुपर्ने बताइन्।

न्यूजील्यान्डले केही दर्जन सङ्क्रमण मात्रै हुँदा कडा प्रतिबन्धहरू लागु गरेको थियो।

महामारीको रूप लिनु अगाडि नै न्यूजील्यान्डले सीमा नाकाहरू बन्द गरेर वृहत् परीक्षण शुरू गरेको थियो।

आर्डनले त्यति नगरेको भए आफ्नो देशमा दैनिक १,००० नयाँ सङ्क्रमणको अवस्था आइपर्ने थियो भनेकी छन्।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस: समुदायमा कोभिड-१९ सङ्क्रमण नभएको न्यूजील्यान्डको दाबी


केही पूर्वसुन्दरीहरूले सौन्दर्य प्रतिगोगितामा भाग लिनेहरूलाई आधारभूत कुरा र पछि सोधिने कडा प्रश्नको सामना गर्न सिकाउन त्यस्तो व्यवहार आवश्यक रहेको तर्क गरेका छन्।

यसपालि छनोट चरण देखि नै विवादमा परेपछि केहीले भने यस्ता प्रतियोगिताको आलोचना गरेका छन्।

यस्ता प्रतियोगितामा सहभागीहरूको व्यक्तित्व र बौद्धिक विकासभन्दा शारीरिक सौन्दर्य मात्रै हेरिने भएका औचित्य नभएको उनीहरूको तर्क छ।

अनुशासन

ट्विटर, फेसबुक र इन्स्टाग्राममा भाइरल भएको भिडिओमा निर्णायक मण्डलकी एक सदस्यले रुखो शैलीमा ती किशोरीलाई किन शृङ्गार नगरेको र चस्मा लगाएर उपस्थित भएको भनी प्रश्न गरेको देखिन्छ।

त्यो प्रश्न ठिक भएको तर्क प्रथम मिस नेपाल रुबी राणा बताउँछिन्।

आफ्नै पालादेखि सहभागीहरूलाई पछि हुने अन्तराष्ट्रिय प्रतियोगितामा आत्मविश्वाससहित प्रस्तुत हुन सकून् भनेर व्यक्तित्व विकास गर्नका लागि कडा अनुशासनमा राखिने गरेको राणाले बताइन्।

पहिला अनुभव नभएका किशोरीहरूको व्यक्तित्व विकास गराउन त्यसरी व्यवहार गर्नु अनुचित नभएको उनको तर्क छ।

अनुभव

"भोलि गएर अन्तराष्ट्रिय प्रतियोगितामा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्न सक्ने व्यक्तित्व विकास गर्न र त्यहाँ हुने कडा प्रतिस्पर्धाका लागि तयार पार्न कहिलेकाहीँ कडा हुनैपर्छ। त्यो भिडिओमा जे देखियो त्यो मेरो विचारमा कसैको बिगार गर्ने वा होच्याउने दृष्टिले बोलिएको होइन," राणाले भनिन्।

"यस्ता प्रतियोगितामा आत्मविश्वासका साथ कसरी प्रस्तुत गर्नुपर्छ भन्ने कुरा उहाँको बोलीबाट प्रष्ट पार्नु भएको हो," राणाले भनिन्।

"सुन्दरी प्रतियोगिताका केही आफ्नै मापदण्ड छन् त्यसलाई पालना गरियो भने सहजै व्यक्तित्व विकास हुन्छ। अहिलेदेखि नै ती कुरामा ध्यान दिइएन भने मिस वर्ल्ड र मिस युनिभर्सजस्ता प्रतियोगितामा समस्या पर्न सक्छ।"

नेपालमा मात्र नभई अन्तराष्ट्रिय प्रतियोगिताहरूमै पनि शृङ्गार, पहिरन र सहभागीको हाउभाउलाई विशेष प्राथमिकता दिइने उनको भनाइ छ।

मिस वर्ल्डमा सहभागी हुँदा पहिरन नमिलेको आफ्नो तीतो अनुभव सम्झँदै उनले भनिन्, "मेरा डिजाइनरहरूले मेरा लागि साँझको समयमा लगाउने पहिरन सिलाउनुभएको थियो। तर त्यहाँका निर्णायक मण्डलले त्यसलाई सीधै अस्वीकार गरिदिनुभयो।

खोक्रो

उनी भन्छिन्, "मलाई लाग्छ म त्यही चरणमै सबैभन्दा नराम्रोसँग चिप्लिएकी थिएँ।"

तर सन् २००८ मा मिस टीनको उपाधि जितेकी समृद्धि राईको सौन्दर्य प्रतियोगिताप्रतिको धारणा... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

मिस नेपाल प्रतियोगिता: बाझियो पूर्वसुन्दरीहरूको मत


केही प्रदेश सभा सदस्यको वहिष्कारकाबीच नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका अध्यक्षसमेत रहेका प्रधानमन्त्री ओलीले शनिवार सम्बोधन गरेका हुन्।

तयार

उनको भनाइ थियो, "संविधान कुनै धर्मग्रन्थ होइन, आवश्यकताअनुसार संशोधन र परिमार्जन भइरहने गतिशील दस्तावेज हो।"

विभेदका विरुद्ध आफूले ५० वर्ष सङ्घर्ष गरेको प्रसङ्ग उल्लेख गर्दै उनले आफू विभेदको पक्षमा कहिल्यै हुन नसक्ने बताए।

उनको भनाइ थियो, "संविधानमा कतै विभेद छन् भने भन्नूस्, संशोधनको प्रस्ताव लैजाने संघीय सरकारको काम हो, हामी तयार छौं।"

विभेदको आवाज उठाउने तराईकेन्द्रित दलप्रति लक्षितजस्तो लाग्ने गरी उनले भने, "हामी विभेदको कुरा गर्छौं, तर जसले मौका पाए त्यसैले विभेद गर्छ।"

प्रदेश सभाको तर्फबाट स्वागत गरिएका ओलीको सम्बोधन प्रदेश सभाका केही सदस्यले वहिष्कार गरेका थिए

दामी जुत्ता

प्रधानमन्त्री ओलीले जन्मसिद्ध नागरिकका सन्तानले वंशज नागरिकता पाउने विधेयक संसद्‌मा दर्ता भइसकेको र आमा वा बुवामध्ये कुनै एकजना नेपाली नागरिक भएका सन्तानले पनि सहज रुपमा नागरिकता पाउने बताए।

सङ्घीय अभ्यास नयाँ भएकाले सबै तहबीच तालमेल मिल्न केही समय लाग्ने उनको भनाइ छ।

केन्द्र सरकारप्रति प्रदेश सरकारहरूले गर्ने गरेका गुनासोलक्षित प्रधानमन्त्री ओलीको भनाइ थियो, "नयाँ जुत्ता जति दामी र राम्रो भए पनि पुरानो जुत्ता जस्तो खुट्टामा मिलेको हुँदैन, राम्ररी मिल्न केही समय लाग्छ।"

राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा) का केही सांसद्हरूले प्रधानमन्त्री ओलीको विरोधगर्दै सभा वहिष्कार गरेका थिए।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

संविधान संशोधन नहुने धर्मग्रन्थ होइन: ओली


केही प्रभावित कम्पनीहरुले ह्याकरहरुले भुक्तानी माग गरेको सन्देशका स्क्रीनशटहरु सामाजिक संजालहरुमा राखेका छन्।

कम्प्युटर प्रणालीमा हमला गरी त्यसलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिने र नियन्त्रणमुक्त गरिदिन पैसा माग गर्ने ह्याकरहरुले, स्रोत पत्ता लगाउन नसकिने बीटक्वाइन भनिने भर्चुअल अर्थात अभौतिक मुद्रामा भुक्तानी मागेका बताइएको छ।

प्रभावित

साइबर हमलाका कारण युक्रेनमा सरकारी मन्त्रालय, उर्जा कम्पनी र ब्यांकहरुले तिनीहरुको कम्प्युटर प्रणालीमा ठूलै समस्या बेहोरिरहेका छन्।

युक्रेनको केन्द्रीय ब्यांक, सरकारी उर्जा वितरक युक्रेनेर्गो र विमान उत्पादक एन्टोनोभका साथै अन्य दुई हुलाक सेवा पनि प्रभावित भएका छन्।

किएभको बोरिस्पील विमानस्थलले उडानहरुमा ढिलाई हुन सक्ने चेतावनी दिएको छ र त्यहांको अनलाइन उडान समयतालिका बन्द हुन पुगेको छ।

किएभको मेट्रो प्रणालीमा कार्डबाट रकम भुक्तानी हुन छाडेको छ।

डेनमार्कको मालवाहक जहाज कम्पनी मएर्स्कले आफ्नो कन्टेनर टर्मीनलहरु साइबर हमलाको निशानामा परेको जनाएको छ।

हमला

त्यसै गरी रुसी विशाल तेल कम्पनी रोस्नेफ्ट र संसारको सबैभन्दा ठूलो विज्ञापन एजेन्सी, डब्ल्यूपीपीले पनि आफ्नो कम्प्युटर प्रणालीमा हमला भएको बताएका छन्।

औषधि उत्पादक कम्पनी मर्क यसपटक साइबर हमलाको निशाना बनाइएको पहिलो अमेरिकी कम्पनी बन्न पुगेको छ।

अमेरिकी गृहसुरक्षा मन्त्रालयले सो हमलाको अनुगमन गरिरहेको जनाएको छ।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

युक्रेन र अन्य राष्ट्रमा साइबर हमला


केही महिना विदेशबाट फर्किएका व्यक्तिमा फाट्टफुट्ट सङ्क्रमण देखिएको भए पनि मे महिनादेखि दैनिक सङ्क्रमण पुष्टि हुने क्रम ह्वात्तै बढ्यो। तर केही साता सङ्क्रमणको सङ्ख्या घट्न थालेको भए पनि फेरि बढ्न थालेको छ।

हेर्नुहोस् अहिलेसम्म दैनिक पुष्टि भएको र कुल सङ्क्रमणको विवरण।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस नेपाल: दिनदिनै कुन गतिमा बढिरहेको छ सङ्क्रमण?


केही युवाले कोरोनाभाइरससम्बन्धी जनचेतनामूलक पर्चा-पम्प्लेट बाँडिरहेका थिए भने केहीले कोरोनाभाइरसलाई लिएर अनावश्यक रूपमा त्रसित नहुन सम्झाइरहेका थिए।

"तपाईँ सङ्क्रमित हो कुनै अपराधी होइन, कसैसित डराउनुपर्ने अथवा लाज मान्नुपर्ने कुरा छैन। कुनै सहयोग चाहिएमा हामीहरूलाई यो नम्बरमा सम्पर्क गर्नुहोला," लाउडस्पीकरमा एक जनाले भनिरहेका थिए।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट मुक्त भएका व्यक्तिहरूले बनाएको 'कोभिड वारियर्स' नामक समूहले सङ्क्रमितहरूको घरघरमै पुगी आवश्यक जानकारी दिने अभियान थालेको छ।

सहजीकरणको भूमिका

होम आइशोलेशनमा बसेका सङ्क्रमितकहाँ पुगेर उनीहरूको हौसला बढाउनुका साथै सङ्क्रमितलाई सहयोग गर्न छिमेकीलाई पनि समूहले आग्रह गर्दै आएको छ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितलाई समाजमा पुनर्स्थापित गर्न चुनौती देखिएको र लक्षण नदेखिएकालाई पनि होम आइशोलेशनमा बस्न असहज भइरहेको अवस्थामा सहजीकरणका लागि पहल थालेको समूहमा आबद्ध भएकाहरू बताउँछन्।

सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको हौसला बढाउन र सङ्क्रमितलाई समाजले हेर्ने दृष्टिकोणमा परिवर्तन ल्याउने उद्देश्यका साथ काम गरिरहेको 'कोभिड वारियर्स' अर्थात् कोभिड विरुद्धका योद्धाहरूले जनाएका छन्।

त्यसमा आबद्ध व्यक्तिहरूले प्रत्येक दिन सङ्क्रमितहरूको घरघरमै पुगी अनुभव साट्ने गरेका छन्।

समूहका संयोजक नवराज फुयाल भन्छन्, "म आफैँ सङ्क्रमित हुँदा सङ्क्रमणले भन्दा समाजले हेर्ने दृष्टिकोणले मलाई चिन्तित बनाएको थियो। साथीभाइ तथा सहकर्मीहरूले हौसला बढाए पनि टोलछिमेकका मानिसले साथ दिएनन्।"

पर्साको ग्रामीण भेगका अधिकांश सङ्क्रमितले यो समस्या भोग्नुपरेको छ। त्यसैले अरूले पनि यस्तो भोग्न नपरोस् भनेर प्रहरी, जनप्रतिनिधि, समाजसेवी लगायतलाई साथमा लिएर हामी सङ्क्रमितकहाँ हरेक दिन पुग्ने गरेका छौँ।"

होम आइसोलशनमा बस्दा समाजका मानिसले गरेको व्यवहारले ठूलो पीडा दिएको समूहमा आबद्ध अर्का युवा हेमन्त तामाङ बताउँछन्।

तीतामीठा अनुभव

तर पछिल्लो समय मानिसहरूको सोच र व्यवहारमा सकारात्मक परिवर्तन आउन थालेको उनको अनुभव छ।

"कोरोनाभाइरस सङ्क्रमित भन्नासाथ उनीहरूलाई दुर्व्यवहार गर्ने होइन। उनीहरूलाई माया, हौसला र सद्‌भावको खाँचो हुन्छ।"

सङ्क्रमणमुक्त हुन उपचारसँगै हौसला बढाउन पनि जरुरी छ भन्ने महसुस भएर आफू अभियानमा लागेको स्थानीय विजय राउत बताउँछन्।

सङ्क्रमित हुँदा आफू र परिवारसँग गरिएको नराम्रो व्यवहार सम्झँदै उनी भन्छन्,... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस नेपालः को हुन् पर्साका ‘कोभिड वारियर्स’ र के गर्छन् उनीहरू


केही वर्ष अघिसम्म दलित र गैरदलित भनी फरक व्यवहार भए पनि पछिल्ला वर्षमा उक्त क्षेत्रमा त्यस्तो जातीय विभेद कत्ति पनि नरहेको उनी बताउँछिन्।

फाप्लु र आसपासका क्षेत्रहरू सुर्के, यर्मादिङमा गरी करिब दुई सय घर दलित बस्ती रहेको छ।

त्यहा शेर्पा, तामाङ, नेवार लगायत केही बाहुन र क्षेत्रीको पनि बसोबास रहेको छ।

भात/भान्छा चल्छ

"उनीहरू हरेक क्षेत्रमा अब्बल छन्, उनीहरूका घर हाम्राभन्दा बढी सफासुग्घर छन्," श्रेष्ठले भनिन्, "उनीहरूसँग बस्दा र खादा उनीहरू दलित हुन् त्यसैले बस्न हुँदैन भन्ने लाग्दैन। हामीबीच भात/भान्सा सबै चल्छ।"

सोलुखुम्बुको फाप्लुमा बस्दै आएका दलित र गैरदलितबीच देखिएको यो समानता राजधानीकै कतिपय क्षेत्रका लागि पनि नौलो मानिन्छ।

काठमाण्डू वरपरकै कतिपय गाउँमा अझै पनि दलितलाई गैरदलितले घर छिर्न नदिने, उनीहरले छोएको पानी नचलाउने गर्छन्, विवाह त परको कुरा।

"घरमा फलेका तरकारी विक्री गर्न टाढा जान पर्दैन, हाम्रै घरबाट यहाँका गैरदलितले किनेर लैजान्छन्। पितृकार्य, पूजामा गरिने भोजहरूमा उनीहरू नधकाइकन आउँछन्, खान्छन्," सोलु दूधकुण्ड नगरपालिका ४ की लली विश्वकर्मा भन्छिन्, "उनीहरूका लागि भनेर छुट्टै खानेकुरा पकाउने चलन छैन। हामी जे पकाउँछौँ त्यही सँगै बसेर खाने हो।"

घर चलाउने महिलाहरूले नै कुनै विभेद नगरेपछि घरबाहिर काम गर्ने पुरुष वा बालबालिकामा त्यो हुने कुरै भएन।

अचम्म लाग्छ

एक अर्कामा घरमा निर्वाध रुपमा प्रवेश गर्ने अनि मर्दापर्दा वा पूजाआजामा एक अर्कालाई सहयोग गर्ने यहाँका बासिन्दाको चलनले यहाँ आउने अन्य क्षेत्रका मानिसलाई पनि अचम्मित पार्छ।

झापा घर भइ आठ वर्षदेखि सोलुखुम्बुको फाप्लुमा शिक्षण गराउँदै आएका श्रीकृष्ण गौतमले त नेपालका नमुना जिल्लाका रुपमा सोलुखुम्बुलाई लिन्छन्।

"नेपालका प्राय सबै जिल्लाहरूमा दलित र गैरदलितबीच विभेद छ। तर यहाँ त एकदमै फरक छ। मलाई शुरू शुरूमा अचम्म लाग्थ्यो।"

एउटै परिवारका रुपमा उनीहरू मिलेर बसेको देख्दा गौतम जस्तै अन्य भेगबाट आएका मानिसहरू आश्चर्य मान्छन्।

तर सोलु दूधकुण्ड नगरपालिका-४ दलित बस्तीकी कृष्णकुमारी विश्वकर्मा भन्छिन् "छुवाछूत, सानो जात र ठूलो जात भनि गरिने विभेद र अन्य कुनै किसिमको दुर्व्यवहार हाम्रो समाजमा पाइँदैन।"

उनीहरू आवश्यक पर्दा रकम सरसापटीदेखि लिएर तरकारी र अन्नपात पैंचो चलाउँछन्।

किन फरक गर्नु?

त्यहाँ दलित युवाहरूले गैरदलित समुदायका... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

एउटा गाउँ जहाँ जातीय विभेदको ‘नामनिसान छैन’


केही वर्षअघिसम्म चाडबाडका बेला धार्मिक स्थलहरू भिड देखिने गरेकोमा अहिले भने विभिन्न हिमाली र पहाडी क्षेत्रका पर्यटकीयस्थलमा पर्यटकहरूको बाक्लो उपस्थिति देखिन थालेको बोर्डले जनाएको हो।

चाडबाडका बेला कार्यस्थलमा लामो विदा लिन समस्या नहुने र मौसम पनि अनुकुल हुनाले यो समय रोज्ने गरेको आन्तरिक पर्यटकहरू बताउँछन्।

‘हालसम्मकै धेरै पर्यटक’

आन्तरिक पर्यटक तान्दै हात्ती महोत्सव

अनुकुल मौसम

त्रिचन्द्र क्याम्पसमा माइक्रोबायोलोजी विषय पढाउने चारू अर्ज्याल दसैँदेखि तिहारसम्मको विदाको छेको पारेर यसपाली रारा घुम्न गइन्।

गोसाइकुण्ड, मुस्ताङ, सगरमाथा आधार शिविर, अन्नपूर्ण आधार शिविर जस्ता नाम चलेका सबैजसो पर्यटकीय स्थल पुगिसकेकी उनी घुम्नलाई चाडबाडको यही समय रोज्नुको कारण अनुकुल मौसम भएको बताउँछिन्।

उनले भनिन्, "यो बेला मौसम एकदम राम्रो हुन्छ। अनि दशैँदेखि तिहारसम्म लामो विदा हुन्छ। योजना अनुसार मन लागेका टाढा टाढाका ठाउँ जान सकिन्छ।"

धेरैजसो चाडबाडकै समय रोजेर यात्रा गर्ने सूचना प्रविधि तथा सञ्चार क्षेत्रमा कार्यरत संघर्ष भट्टराई पनि यो पाली ८ वर्षीय छोरालाई लिएर तिहार अगाडि लाङटाङको एक हप्ते पदयात्रामा निस्किए।

एक दशकभन्दा बढी समयदेखि वर्षको दुईपटकजसो पदयात्रामा कतै न कतै निस्कने गरेका उनी केही वर्षयता पदयात्रा गर्ने क्षेत्रमा सेवासुविधा पनि तुलनात्मक रुपमा राम्रो हुन थालेको बताउँछन्।

पर्यटकः 'जाली उद्धार' कम भएकै हो त

नेपाली ‘ताजमहल’ तानसेनलाई

कारण

उनले भने, "पोहोर मनास्लु गएको थिएँ। केही वर्षअघिसम्म त्यो क्षेत्रमा पदयात्राका लागि सेवा सुविधाको हिसाबले निकै असहज थियो। बिहान पदयात्रा सुरु गरेपछि बास बस्ने ठाउँ पुग्न दिनभरी हिँडेर बेलुकामात्रै पुगिन्थ्यो। अहिले त धेरैजसो ठाउँमा त्यस्तो अवस्था छैन।"

नेपाल पर्यटन बोर्डको तथ्याङ्क अनुसार सन् २०१७ मा देशभित्र कूल आन्तरिक पर्यटकको संख्या ४५ लाख पुगेको त्यहाँकी वरिष्ठ निर्देशक नन्दिनी लाहे थापाले बताइन्।

केही वर्षअघिसम्म घुम्नका लागि मानिसहरूको रोजाइमा पोखरा, चितवन, लुम्बिनी जस्ता स्थान परे पनि पछिल्लो वर्षहरूमा पदयात्रा गर्न मिल्ने रारा, मनाङ, मुस्ताङ, खप्तडजस्ता ठाउँमा पर्यटकको आकर्षण बढ्न थालेको उनी बताउँछिन्।

उनले भनिन्, "अहिले नेपालमा मानिसहरू दैनिक खर्चबाहेक पनि घुम्नका लागि खर्च गर्नसक्छन्। त्यसले गर्दा पनि लामो विदामा घुम्न जानेहरूको संख्या निकै... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

पर्वका बेला आन्तरिक पर्यटकको संख्या बढ्दो


केही वर्षयता त्यहाँ रहेका सिमेन्ट र स्टील उद्योग अनि इँटा भट्टाबाट निस्कने धूलोका कणले उक्त सम्पदास्थललाई खतरामा पारिरहेको लुम्बिनी विकास कोषका कोषाध्यक्ष सुरेन्द्रमुनी शाक्य बताउँछन्।

नजिकैको शहर भैरहवालाई लुम्बिनीसँग जोड्ने राजमार्गको किनारमा रहेका रुख र बिरुवाहरु उद्योगबाट निस्केका फोहोरका कारण वर्षभरि नै धुलाम्मे देखिन्छन्।

शाक्य भन्छन्, "लुम्बिनी सम्पदा क्षेत्रलाई प्रदूषणमूक्त पार्न कलकारखाना अन्यत्र सार्नपर्छ, सरकार आफैंले यसका लागि कदमहरु चाल्नुपर्छ।"

औद्योगीकरण

लुम्बिनी क्षेत्र नेपाल भारत सीमाक्षेत्र नजिकै अवस्थित छ।

त्यहाँ रहेको औद्योगिक क्षेत्रमा थुप्रै कलकारखानाहरु सञ्चालनमा रहेका छन्।

अघिल्लो दशकमा सरकारले औद्योगीकरणलाई बढावा दिन त्यस क्षेत्रमा उद्योगहरु खोल्न प्रोत्साहन गर्ने नीति लिएको थियो।

सजिलो पहुँच, उपयुक्त अवस्थिति र विद्युतको उपलब्धता जस्ता कारणले त्यसपछि यस क्षेत्रमा कलकारखाना खोल्ने लहर नै चल्यो।

त्यसैको परिणाम लुम्बीनीको मूल सम्पदा क्षेत्रबाट मात्रै केही किलोमिटर टाढा यतिबेला एक दर्जनभन्दा बढी सिमेन्ट फ्याक्ट्री र इँटा भट्टा सञ्चालनमा रहेका छन्।

राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय जगतबाट दवाव आएपछि धेरै पछि सरकारले सम्पदा क्षेत्रको १० किलो मिटरभित्र उद्ययोग खोल्न बन्द गर्ने निर्णय गर्यो।

तर त्यसबेलासम्म ढिला भइसकेको थियो।

खतरनाक

लुम्बिनी सम्पदा क्षेत्रमा प्रदूषणको प्रभाव हाल एकदमै ठूलो चुनौतीका रुपमा देखिएको सदस्य सचिव शाक्य बनाउँछन्।

अध्ययनहरुले पनि लुम्बिनी क्षेत्रमा प्रदूषणको तह अरु स्थानभन्दा उच्च रहेको देखाएको छ।

यो वर्षको शुरुमा विभिन्न ठाउँमा रहेका हावाको गुणस्तर नाप्ने स्टेशनहरुमार्फत गरिएको जाँचले लुम्बिनीमा रहेको वायु प्रदूषणको तह धूलो र धुवाँका कारण बदनाम काठमाण्डूभन्दा बढी देखाएको थियो।

विशेष गरी प्रदूषणको मात्रा हिउँदयाममा बढी हुने गरेको पाइएको छ।

आयुसीएन र राष्ट्र संघीय संस्कृति कोष युनेस्कोले गरेको अर्को अध्ययनले प्रदूषणका कारण लुम्बिनीको विश्व सम्पदा क्षेत्र खतरामा पर्न थालेको देखाएको थियो।

सो अध्ययनमा भनिएको छ,''लुम्बिनी संरक्षित क्षेत्र भित्र भइरहेको कार्बन उत्सर्जनले जैविक विविधतामा जोखिम, स्थानीयवासीको स्वास्थ्यमा समस्या, पुरातात्विक सम्पत्ति, सामाजिक एवं सांस्कृतिक मूल्य मान्यतामा गहन समस्याहरु सिर्जना गराइरहेको छ।"

आयुसीयनले लुम्बिनीमा... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

लुम्बिनी प्रदूषणका कारक उद्योग सार्न आग्रह


केही वर्षयता नेपालका ब्याङ्क तथा वित्तीय संस्थाहरूलाई तारो बनाएर गरिएका साइबर आक्रमणको सङ्ख्या बढेको अधिकारीहरूले बताएका छन्। कतिपय देशबाट सङ्गठित रूपमै आक्रमणकारीहरू नेपाल आउन थालेको प्रमाण पनि फेला परेको छ।

साइबर आक्रमणको अनुसन्धानमा संलग्न अधिकारीहरूका अनुसार हालका दिनमा नेपाल साइबर अपराधीको 'सफ्ट टार्गेट' अर्थात् सहज निसाना बनेको देखिन्छ।

यस्तो आक्रमणका पछाडि नेपालका ब्याङ्क तथा वित्तीय संस्थाहरूले अपनाएको सूचनाप्रविधि प्रणालीको मात्र दोष नभएको कतिपय विज्ञ तथा अधिकारीहरूको तर्क छ।

केही घटनामा साइबर पूर्वाधारको कमजोरी देखिएको र कतिपयमा चाहिँ प्रयोगकर्ताको कमजोरीको भूमिका ठूलो रहेको उनीहरू बताउँछन्।

किन बढ्यो आक्रमण?

नेपाल प्रहरीको साइबर ब्यूरोका एकजना अधिकारी भन्छन्, "हामीकहाँ सूचनाप्रविधिको ज्ञान कम भएकाले पनि धेरै प्रयोगकर्ताले सावधानी नअपनाउँदा यस्ता हमलाहरू बारम्बार भइरहेको देखिन्छ।"

नेपाल प्रहरीका प्रवक्ता विश्वराज पोखरेलले पनि प्रहरी अनुसन्धानबाट मुख्यत: दुईवटा कारणले नै यस्ता घटना भएको पाइएको बताए।

उनले भने, "पहिलो भनेको ब्याङ्क तथा वित्तीय संस्थाहरूको पूर्वाधारमा उचित सुरक्षा सतर्कता नअपनाइनु हो भने अर्को प्रयोगकर्ताले पनि सावधानी नअपनाउनु हो। यी दुवै कुरामा सुधार गर्न सके समस्या कम हुन सक्थ्यो।"

चिनियाँ ह्याकरको समूहले नेपाली ब्याङ्कहरूको सूचनाप्रविधि प्रणालीमा ह्याक गरेर रकम चोरेको तीन सातापछि फेरि अर्को रकम चोरीको घटना सार्वजनिक भएपछि अधिकारीहरूले पनि नेपालमा साइबर सुरक्षा संवेदनशीलता बढेको ठानेका छन्।

सरकारी स्वामित्त्वको कृषि विकास ब्याङ्कको लाहान शाखाबाट पासवर्ड ह्याक गरेर झन्डै दुई करोड रूपैयाँ चोरिएको घटना सार्वजनिक भएपछि हाल प्रहरीले त्यसको अनुसन्धान गरिरहेको बताएको छ।

प्रयोगकर्ताको भूमिका कति?

नेपालमा साइबर हमला बढ्नुमा ब्याङ्कहरूले अपनाएको साइबर सुरक्षाको अवस्थाका साथसाथै प्रयोगकर्ताहरूको पनि ठूलो भूमिका रहेको साइबर सुरक्षाविज्ञहरू बताउँछन्।

साइबर सुरक्षाका एकजना जानकार विजय लिम्बु भन्छन्, "प्रयोगकर्ताले सावधानी नअपनाउनुले नेपालमा साइबर सुरक्षा जोखिमलाई धेरै नै बढाएको छ। त्यसको कारण प्रयोगकर्तामा साइबर सुरक्षाबारे ज्ञानको कमी पनि हुन सक्छ।"

तीन साताअघि चिनियाँ ह्याकरहरूले हमला गरि नेपाली ब्याङ्कबाट रकमहरू चोरेका थिए

लिम्बु अहिले सूचनाप्रविधि तथा इन्टरनेट आधारभूत... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

ब्याङ्किङ प्रणाली ह्याक गरी पैसा चोरिनुमा 'प्रयोगकर्ताको पनि कमजोरी'


केही वासिन्दाहरूले याङगुन सहरमा भाँडा बजाएर विरोध जनाएका थिए

उनले चुनावलाई उल्ट्याउनु "अस्वीकार्य" भएको बताउँदै कू गर्नेहरूलाई देशमा शासन गर्ने तरिका यो होइन भनेर बुझाउनैपर्ने बताएका छन्।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको सुरक्षा परिषद्ले सम्भाव्य वक्तब्यबारे छलफल गर्दैछ, तर कूको निन्दा हुने कुनैपनि शब्द चीनले रोक्ने ठानिएको छ।

सेनाले सत्ता हातमा लिनुअघि निर्वाचित नेत्री आङ सान सू चीलाई गिरफ्तार गरेको थियो।

सूचीविरुद्ध अभियोग दर्ता

म्यान्मारको प्रहरीले सू ची विरुद्ध विभिन्न अभियोगहरू लगाएको छ र फेब्रुअरी १५ तारिखसम्म उनी हिरासतमा रहनेछिन्।

सत्ता हातमा लिइएपछि सू ची र राष्ट्रपति विन मिन दुवैका तर्फबाट कुनै किसिमका प्रतिक्रियाहरू आएका छैनन्।

एक वर्षका लागि सङ्कटकाल लागु गरेको सेनाले निर्वाचित सरकारलाई सत्ता हस्तान्तरण गरिने बताएको छ।

गत नोभेम्बरमा भएको चुनावमा धाँधली भएको आरोप सेनाले लगाएको छ। उक्त चुनावमा सू चीको न्याश्नल लिग फर डेमोक्रेसीले अत्यधिक मत ल्याएको थियो।

सेनाले फेसबुकलाई बन्द गर्न निर्देशन दिएको खबरहरू आएका छन्। सामाजिक सञ्जालहरूले "स्थायित्वको पुनर्स्थापनामा बाधा पुर्‍याएको" भन्दै सेनाले त्यस्तो निर्देशन दिएको हो।

बिहीवार प्रयोगकर्ताहरूले सामाजिक सञ्जालमा पहुँच नभएको बताएका थिए। कूको विपक्षमा बनाइएको फेसबुक पेजमा दशौँ हजार लाइकहरू आएका छन्।

आङ सान सू चीविरुद्धको अभियोगपत्र

'पूर्ण रुपमा अस्वीकार्य'

संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिवले म्यान्मारमा संवैधानिक व्यवस्था पुनर्स्थापित गर्न आह्वान गरेका छन्। उनले यो विषयलाई लिएर सुरक्षा परिषद्‌मा एकता हुने आशा रहेको बताए।

"यो कू विफल बनाउन म्यान्मारमाथि पर्याप्त दबाब दिनका लागि अन्तर्राष्ट्रिय समुदायका प्रमुखहरूलाई परिचालन गर्न आवश्यक सबै हामी गर्नेछौँ," उनले भने।

"जनचाहना र चुनावको परिणामलाई उल्ट्याउनु पूर्ण रुपमा अस्वीकार्य छ।"

"म आशा गर्छु कि म्यान्मारको सेनालाई देश चलाउने तरिका यो होइन भनेर बुझाउन सम्भव छ।"

पश्चिमा देशहरूले कू को निन्दा गरेका छन् तर समान धारणा राखेर वक्तब्य निकाल्न भने चीनले नमानेपछि सुरक्षा परिषद्को प्रयास विफल भएको छ।

भिटो अधिकार प्रयोग गर्नसक्ने परिषद्का पाँच स्थायी सदस्य देशमध्ये चीन पनि एउटा हो।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

म्यान्मार कू: राष्ट्रसङ्घका प्रमुखद्वारा सैन्य कू विफल पार्न आह्वान


केही सञ्चारमाध्यमले चीनले नेपाली भूमि अतिक्रमण गरेको दाबी गर्दै समाचार प्रकाशित गरेपछि धेरैलाई नेपालको उत्तरी सीमा पनि समस्याग्रस्त भएको सन्देश प्रवाह भएको छ।

तर नेपाल सरकारले वक्तव्यमार्फत् ती समाचारका कतिपय विषयको खण्डन गरेको छ।

तर कुनै विषय देखा परेमा दुवै देशले आपसी संवादमार्फत् सुल्झाइने परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ।

प्रश्न उठ्छ के सुल्झाउनु पर्ने समस्या छन् त?

नेपाली गाउँ चीनमा?

गोर्खाको रुई गाउँका कैयौँ बासिन्दाको बसोबास चीनतर्फ परेको समाचारहरू आएका छन्। समाचारहरूमा भनिएका त्यसक्षेत्रका ३७ र ३८ नम्बर सीमास्तम्भ त्यहाँको प्राकृतिक अवस्थाले गर्दा दुई देशबीचको समहमतिमै निर्धारण नगरिएको सरकारले जनाएको छ।

तर उसले अन्य विवरणहरूको खण्डन गरेको छैन। नापी विभागका पूर्वमहानिर्देशक सीमाविद् बुद्धिनारायण श्रेष्ठका बुझाइमा सीमा निर्धारण गर्दा पानीढलोलाई आधार बनाइएकाले रुईको साबिकको केही भाग चीनतर्फ परेको देखिएको हुनसक्छ।

नदीले धार फेर्दा वा डाँडालाई सिमाना बनाइँदा पहिलो पटक सीमा निर्धारण गरिँदा विक्रम सम्वत् २०१९ अघिका दुवै देशका नागरिक वा गाउँ अन्य देशमा पर्ने अवस्थामा त्यहाँका बासिन्दालाई कुन देशको नागरिक बन्ने भन्ने रोज्न दिने, जमिन बेच्न पाउने र जग्गा सट्टापट्टा लगायतका विकल्प अपनाइएको अधिकारीहरू बताउँछन्।

सिमाना मिलाउँदा यसअघि ३००  वर्ग किलोमिटरभन्दा बढी जमिन नेपालको भागमा परेको बताउँदै श्रेष्ठले  विकल्पहरूबारे सिमानामा बस्ने नागरिकहरूलाई जानकारी नदिइनाले पनि समस्या देखिएको हुनसक्ने बताए।

तर उनका अनुसार जमिन साटफेर गर्दा नेपालले बढी प्राप्त गरेको जमिन कमसल खालको चट्टानी, बन्जर रहेको र चीनतर्फ परेको भाग चरण, खर्क र बस्ती थियो।

सम्भवतः सीमा नदीले धार परिवर्तन गर्ने सम्भावनालाई पनि ख्याल गरेर चिनियाँ राष्ट्रपतिको नेपाल भ्रमणका बेला २०७६ असोज २६ गते सीमा व्यवस्थापन प्रणालीसम्बन्धी सम्झौतामा 'दुवै पक्षले सकेसम्म सीमा नदीहरूलाई आफ्नो मार्ग परिवर्तन गर्नबाट रोक्नुपर्ने' उल्लेख छ।

परिवर्तन गरेमा फर्काइने र त्यो पनि नसकिएमा 'दुवै पक्षबीच अन्य सम्झौता भएमा बाहेक सीमारेखाको यो खण्ड अपरिवर्तनीय रहने' भनिएको छ। सीमाविद्हरू त्योलगायतका सहमतिमा टेकेर चीनसँगको सीमामा देखिएका विवाद सुल्झाउन सकिने बताउँछन्।

गत वर्षको चिनियाँ राष्ट्रपति सीले नेपाल भ्रमण गर्दा सीमा व्यवस्थापन प्रणालीसम्बन्धी एउटा सम्झौता भएको... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

नेपाल-चीन सीमाः किन उठ्यो नेपालको उत्तरी सिमानामा पनि 'विवाद' भएको विषय? कहाँकहाँ छ समस्या?


केही समयअघि देशभरि पानी र असिना पर्‍यो।

जसले देशभर करोडौँ रुपैयाँ बराबरको क्षति पुगेको कृषि मन्त्रालयका वरिष्ठ कृषिअर्थविज्ञ तथा सूचना अधिकारी मणिरत्न अर्यालले बताए।

कृषि बीमा कार्यक्रमअन्तर्गत यस वर्ष करिब सात करोड रुपैयाँ खर्च गर्ने लक्ष्य राखिएको अधिकारीहरू बताउँछन्।

विवरण

उनले भने, "चैत र वैशाखमा परेको असिनाले करिब २१ करोड रूपैयाँ बराबरको बालीनालीमा क्षति पुगेको देखिएको छ। पछिल्लो साता परेको असिनाले पुर्‍याएको क्षतिको विवरण अझै सङ्कलन हुँदैछ।"

तरकारी र फलफूल खेतीमा बढी नोक्सान परेको अर्यालले बताए।

बालीमा कीरा लाग्नेदेखि असिनाका कारण खेती नष्ट भएकासम्म जोखिम न्यूनीकरण गर्न किसानले बीमा गर्नुपर्ने मन्त्रालयको भनाइ छ।

तर अझै पनि धेरै किसानले आफ्ना बाली र पशुको बीमा कसरी गर्ने भन्ने जानकारी पाउन नसकेकोले नगरेको बताएका छन्।

चितवन भण्डाराका तरकारी खेती गरिरहेका कृषक नवीन तिवारीले भने, "यहाँ तरकारी खेती गर्ने कुनै पनि किसानले बीमा गरेका छैनन्। बीमा कहाँ गएर गर्ने र यसका लागि के के चाहिन्छ नै हामीलाई थाहा छैन, त्यसैले नगरेको हो।"

अनिवार्य

सुरुमा बीमाको प्रिमियमको ५० प्रतिशत सरकारले तिरे पनि पछिल्लो समय यसलाई बढाएर ७५ प्रतिशत पुर्‍याएको छ।

यसरी बीमामा कृषकलाई दिने सहुलियतका लागि यो आर्थिक वर्षमा करिब सात करोड रुपैयाँ खर्च हुने देखिएको सरकारले जनाएको छ।

करिब आधा दशकअघि सरकारले ल्याएको बीमा गर्न थालेकामध्ये धेरैजसो व्यावसायिक किसान नै रहेको अर्यालले बताए।

उनले भने, "हामीले दिने अनुदान लिने किसानलाई अनिवार्य बीमा गराउँछौँ। व्यावसायिक ठूला किसान करिब पाँच हजार र साना करिब तीन हजार किसान बीमामा आबद्ध भइसक्नुभएको देखिएको छ।"

नगदेबाली र तरकारीभन्दा पनि पशु बीमामा कृषकहरू बढी आकर्षित भएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

कुल गार्हस्थ उत्पादनमा करिब ३० प्रतिशत योगदान पुर्‍याउने कृषि क्षेत्रमा आबद्ध किसानलाई सघाउ पुर्‍याउने उद्देश्यका साथ ल्याइएको बीमा नीति प्रभावकारी बनाउन नसकेको भन्दै सरकारको आलोचना हुने गरेको छ।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कृषि बीमाबारे धेरै कृषकलाई जानकारी छैन


केही समययता दैनिक पीसीआर परीक्षण गर्ने गरिएका व्यक्तिमध्ये १८ देखि २० प्रतिशतको हाराहारीमा  सङ्क्रमण देखिनु जनस्वास्थ्यका लागि “सुखद सङ्केत नभएको" उनीहरू बताउँछन्।

गत माघ ९ गते चीनबाट फर्किएका एक व्यक्तिमा पहिलो पटक नेपालमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो।

त्यसको २६० दिनपछि अर्थात् झन्डै साढे आठ महिनामा सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या एक लाख नाघेको छ।

भदौ २५ गते सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या ५०,४६५  थियो। स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयको तथ्याङ्कले एक महिनाभित्र नै सङ्क्रमितको सङ्ख्या दोबर हुने क्रम देखाउँछ।

नेपाल अतिप्रभावित देशमध्ये शीर्ष ५० भित्र परेको जोन्स हप्किन्स यूनिभर्सिटीले सङ्कलन गरेको तथ्याङ्कले देखाउँछ। कुल सङ्ख्यामा नेपालले चीनलाई यसअघि नै उछिनिसकेको छ।

बिहीवार सङ्क्रमितको सङ्ख्यामा अहिलेसम्मकै सर्वाधिक दैनिक वृद्धि भयो। थपिएका ४,३६३ सङ्क्रमितमध्ये साढे दुई हजारभन्दा बढी काठमाण्डू उपत्यकाका थिए।

वाग्मती प्रदेशमा सक्रिय सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या अन्यत्रको भन्दा बढी छ। तीमध्ये अधिकांश काठमाण्डू उपत्यकाका हुन्।

यो स्थिति कसरी आयो?

शुक्रवार अपराह्णसम्म विभिन्न जिल्लामा २७,०५३ जनामा सक्रिय सङ्क्रमण छ। तीमध्ये १६,०३९ जना अर्थात् ५९ प्रतिशत काठमाण्डू उपत्यकामा छन्।

केही दिनयता उल्लेख्य सङ्ख्यामा सङ्क्रमितहरू बढिरहँदा कतिपय विज्ञहरू रोकथाम र नियन्त्रणका सरकारी कदमलाई हेर्दा  अहिलेको स्थिति "अनपेक्षित नभएको" बताउँछन्।

सङ्क्रामक रोग विशेषज्ञ डा. अनुप सुवेदीले बीबीसी न्यूज नेपालीसित भने, “पानी धेरै उम्लिएर भाँडाबाट पोखिएको जस्तै अहिलेको अवस्था हो, यो स्वाभाविक नै थियो।”

असार महिनाको बीचतिर सङ्क्रमणको दर घटेको नभई सरकारले पीसीआर परीक्षण नै कम गरेका कारण त्यति बेला सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या कम देखिएको उनको तर्क छ।

विगतमा भएको कमजोरीका कारण अहिलेको अवस्था आएकोमा जनस्वास्थ्यविद् डा. शरदराज वन्त पनि सहमत देखिन्छन्।

“सङ्क्रमणको गति रोक्ने हामीसँग पर्याप्त अवसर थियो। लकडाउनकै बेला हामीले व्यापक रूपमा परीक्षण, सङ्क्रमितको उचित व्यवस्थापन र कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ गरेको भए अहिलेको जस्तो अवस्था पक्कै आउने थिएन,” बीबीसी न्यूज नेपालीसित कुराकानी गर्दै उनले भने।

तर त्यसपछि पर्याप्त तयारीबिनै लकडाउन हटाउँदा पनि सङ्क्रमण तीव्र गतिमा फैलिन पुगेको डा. वन्तको ठम्याइ छ।

उनका अनुसार लकडाउन हट्नासाथ जोखिमबाट मुक्त भयौँ... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस नेपालः अनुशासनमा नबस्नु 'सङ्क्रमणको आगोमा घ्यू थपे जस्तो', के महामारी भयावह स्थितिमा पुगिसकेको हो?


केही साता अगाडिसम्म ९९ प्रतिशतभन्दा धेरै सङ्क्रमितमा लक्षण देखिएका थिएनन् तर साउन १४ गतेको आँकडामा २२ जना सघन उपचार कक्ष वा भेन्टिलेटर राखिएको पाइएको छ।

यो बढ्दो जोखिमका माझ के अब सरकारले रोग नियन्त्रण र रोकथामका निम्ति अहिले कायम गरिराखेको विधिमा परिवर्तन गर्नुपर्छ? अनि आम जनताले चाहिँ के गर्नुपर्छ?

यी प्रश्नको जबाफका लागि हामीले जनस्वास्थ्यविद्हरू डा. सेनेन्द्रराज उप्रेती तथा डा. अनुप सुवेदीसँग कुराकानी गरेका थियौँ।

उनीहरूले सरकारलाई परीक्षण, सम्पर्क पहिचान, अलग्ग्याउने विधि तथा सीमित लकडाउनका बारे सुझाव दिएका छन् भने आम मानिसलाई पनि सजिलै रोगबाट बच्ने केही सुझाव दिएका छन्।

उनीहरूसँगको कुराकानीमा आधारित तत्काल लागु गर्न सकिने ती सुझावहरू निम्न छन्:

परीक्षण सङ्ख्या

केही अगाडिसम्म दैनिक ३,००० भन्दा बढी पीसीआर परीक्षण भइरहेकोमा अहिले ६,००० चानचुन पुगेको छ।

प्रति दश लाख जनसङ्ख्यामा नेपालले १२,५०० परीक्षण गरिरहेको र त्यो अनुपात यो क्षेत्रमा तुलनात्मक राम्रो भएको सरकारको भनाइ छ।

इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका पूर्वप्रमुख डा. उप्रेती भन्छन्, "तर जति परीक्षण बढायो उति सङ्क्रमित धेरै देखिएको हुनाले एक हदसम्म यो बढाउनै पर्छ।"

"विभिन्न समुदायमा, लक्षण देखिएकाहरूमा तथा जोखिमपूर्ण समूहमा परीक्षण विस्तार हुनुपर्छ।"

डा. अनुप सुवेदीको सुझाव चाहिँ यस्तो छ: "केही दिन यता नाका-नाकामा पनि पीसीआर परीक्षण थालेर राम्रो गरेको छ।

"तर सरकारले परीक्षणको निर्देशिका खुकुलो बनाउनुपर्छ। अहिले तपाइँलाई ज्वरो वा अन्य लक्षण आएपनि यात्रामा कतै ननिस्केको वा कोही सङ्क्रमितसँग भेट नभएको पाइए पीसीआर परीक्षण गर्न पाइँदैन। यस्ता विषय सहज बनाइनुपर्छ।"

सम्पर्क पहिचान

यो दोस्रो महत्त्वपूर्ण पक्ष रहेको विज्ञहरू बताउँछन्।

"हामीकहाँ कोही सङ्क्रमित भएको नतिजा नै पाँच-सात दिनपछि आउँछ। त्यसपछि ती सङ्क्रमित कस-कसको सम्पर्कमा रहे भन्ने बारे विस्तृत पहिचान गर्नुपर्छ,"  डा सुवेदीले भने।

"यो कठिन काम भएपनि गर्नैपर्छ। लाग्छ यहाँ केवल फोन गरेर परिवारलाई सतर्क गराइएको हुनसक्छ। यसको दायरा बढाउनैपर्छ।"

सङ्क्रमित व्यक्ति लक्षणविहीन छ भने उसले घरमात्र होइन, बाहिर चिया पसल वा अन्यत्रको भेटघाटबारे पनि विस्तृत विवरण लिनुपर्ने उनले बताए।

डा. उप्रेतीको विचारमा चाहिँ सम्पर्क पहिचानको कार्य भनेको जतिसक्दो चाँडो गर्नु जरुरी हुन्छ। यसबारे अहिले... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस नेपाल: जोखिम बढ्दो, सरकार र आममानिसलाई सङ्क्रमणबाट जोगिने सजिला सुझाव


केही साता अघि विप्लव माओवादी समूहले ललितपुरको नख्खुमा गराएको विस्फोटमा एकजनाको ज्यान गएको थियो।

सरकारले अब के गर्ने भनेर प्रस्ट बताइसकेको छैन तर सुरक्षा मामिलाका जानकारहरू उसको पछिल्लो निर्णयलाई बाध्यताको संज्ञा दिन्छन्।

सरकारले मङ्गलवार साँझ विप्लव माओवादीको गतिविधि नियन्त्रण गर्न लिएको निर्णयपछि कतिपयलाई विगतमा देशले भोगेको द्वन्द्वकालीन परिस्थिति नै पो फेरि दोहोरिने हो कि भन्ने चिन्ता परेको छ।

विसं २०५२ देखि एक दशकसम्म तत्कालीन माओवादी सशस्त्र द्वन्द्वका बेला देशभर हत्या हिंसा तथा विध्वंसका घटना मच्चिएका थिए। उक्त द्वन्द्वकालमा करिब १७ हजारले ज्यान गुमाएको ठानिन्छ।

परिस्थितको चित्रण

तर केही समययता राजधानीसहित विभिन्न ठाउँमा बम विस्फोट र विध्वंसका घटना भइरहेपछि सरकार कुनै कदम चाल्नै पर्ने अवस्थामा पुगेको जानकारहरू चित्रण गर्छन्।

"राजनीतिक मागहरूको आवरणमा यदि अराजनीतिक क्रियाकलाप हुन्छन् भने राज्यले कडाइका साथ नियन्त्रण गर्नुपर्छ। यस्ता खालका क्रियाकलाप नियन्त्रण गरिसकेपछि यदि राजनीतिक वार्ता गर्ने हो भने सरकार त्यसको निम्ति पनि तयार हुनुपर्छ," पूर्व गृहसचिव श्रीकान्त रेग्मीले बताए।

वर्तमान सरकार गठन भएपश्चात् उसले विभिन्न असन्तुष्ट समूहहरूसँग वार्ता गर्न एउटा टोली गठन गरेको थियो।

सत्तारुढ नेकपाका नेता समेत रहेका सांसद सोमप्रसाद पाण्डेको संयोजकत्वमा गत भदौमा गठित उक्त उच्चस्तरीय सरकारी वार्ता टोलीले अस्तित्वमा रहेका २२ वटा समूहसँग वार्ता गरेर सरकारलाई प्रतिवेदन समेत बुझाइ सकेको छ।

तर विप्लव नेतृत्वको समूहसँग भने अब वार्ता हुने संकेत देखिएको छैन।

सो अन्योलकै बीच उक्त समूहले देशभर दूरसञ्चार सेवा प्रदायक निजी कम्पनी एनसेलका टावरहरूमा लक्षित बम आक्रमण तीव्र बनायो। ललितपुरमा भएको एक विस्फोटको घटनामा एकजनाको ज्यान समेत गयो।

"वार्ता समितिसँग वार्तामा पनि नआउने अनि स्थानीय तहमा गतिविधि तीव्र पार्ने खालको प्रयास भएको देखिन्छ। सरकारसँग हुने केवल दुईवटा विकल्प हो - या त वार्ता गर्नुपर्‍यो या त शान्ति सुरक्षा कायम गर्ने जिम्मेवारी पूरा गर्नुपर्‍यो। यसो हेर्दा उसले गरेको वार्ताको प्रयास सफल देखिएन र अब दोस्रो विकल्प रोजेको छ। तर फेरि पनि उक्त समूह वार्तामा आउने सम्भावना रहन्छ," अर्का पूर्व गृहसचिव सूर्य सिलवालको भनाइ छ।

'खै राष्ट्रिय विमर्श?'

सरकारले गरेको निर्णयले दीर्घकालीन समाधान नदिने प्रमुख... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

विप्लव माओवादीका गतिविधि नियन्त्रण: सरकारको बाध्यता कि अपरिपक्वता?


केही साताअघि गृहजिल्लाका स्थानीय निकायले व्यवस्था गरिदिएको सवारीसाधन चढेर काठमाण्डूबाट ठूलो सङ्ख्यामा मानिसहरू घर फर्किएका थिए

मन्त्रिपरिषद्का निर्णय सार्वजनिक गर्न आयोजना गरिने नियमित पत्रकार सम्मेलनका क्रममा बिहीवार सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री डा. युवराज खतिवडाले सवारीसाधन सञ्चालनसम्बन्धी निर्णयबारे जानकारी गराएका हुन्।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण नियन्त्रण तथा रोकथामलाई ध्यानमा राख्दै गत जेठ २८ र असार १५ गते गरिएको सार्वजनिक यातायात बन्द गर्ने निर्णयमा सरकारले परिमार्जन गरेको हो।

"काठमाण्डू उपत्यकाका तीन जिल्ला र उपत्याका बाहिरका सम्बन्धित जिल्लाभित्र सञ्चालन हुने सार्वजनिक सवारीसाधन चल्न दिने निर्णय भएको हो," मन्त्री खतिवडाले भने।

शर्तहरू के छन्?

उनका अनुसार काठमाण्डू उपत्यकाभित्र र अन्य जिल्लाको हकमा सम्बन्धित जिल्लाभित्र मात्र जोरबिजोर प्रणालीमा सञ्चालन हुने गरी निजी सवारीसाधन चालकबाहेक दुईजना र एकै परिवारको भए बढीमा पाँच वर्षसम्मको बच्चा जोडिएर दुई जनाबाहेक काखमा बस्ने गरी यात्रा गर्न पाउने छन्।

ट्याक्सी सञ्चालनबारे पनि सरकारले यसअघिको निर्णयमा परिमार्जन गरेको छ।

जसअनुसार काठमाण्डू उपत्यकाको हकमा उपत्यकाभित्र र अन्य जिल्लाको हकमा सम्बन्धित जिल्लाभित्र मात्र सञ्चालन हुने ट्याक्सी चालकबाहेक बढीमा दुईजना र परिवारभित्रको भए पाँच वर्षभित्रका बालबालिका समेतले यात्रा गर्न पाउने छन्।

काठमाण्डू उपत्यकाको हकमा उपत्यकाभित्र सबै जिल्लामा र अन्य जिल्लाको हकमा यात्रुवाहक सार्वजनिक यातायात चालकसहित सीट क्षमताको बढीमा ५० प्रतिशतसम्म यात्रु रहने गरी एक पङ्क्तिको एक सीटमा सामाजिक दूरी कायम हुने गरी एकजना यात्रु राख्नुपर्ने मन्त्री खतिवडाले बताए।

लामो समयसम्म यातायात क्षेत्र सञ्चालन नहुँदा अन्य क्षेत्रमा पनि प्रतिकूल असर पर्ने व्यवसायीहरूको भनाइ छ

सबै यात्रुले अनिवार्य रूपमा मास्कको प्रयोग गर्नुपर्ने, यात्रु चढ्ने सयममा सवारीसाधनको ढोकामा र भित्र स्यानीटाइजरको व्यवस्था गर्नुपर्नेछ।

चालक तथा सहचालकले समेत अनिवार्य रूपमा मास्क, भाइजर र पञ्जा लगाउने तथा सवारीसाधनलाई दैनिक निःसङ्क्रमण गर्ने गरी सञ्चालन गर्नुपर्ने सरकारी निर्णय छ।

भाडा बढ्यो

ट्याक्सीबाहेक अन्य सवारीसाधनको हकमा व्यवसायीहरूले ५० प्रतिशत बढी भाडा लिन पाउने छन्।

"५० प्रतिशतभन्दा बढी क्षमतामा नचलाउने भएपछि सञ्चालन खर्चलाई ध्यानमा राखेर कोभिड-१९... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

सशर्त सवारीसाधन चल्न दिने सरकारको निर्णय, विज्ञ भन्छन्: ‘सङ्क्रमणको ठूलो जोखिम’


केही सातादेखि हङ्‌कङ अशान्त रहेको छ। यो साता त्यहाँको विमानस्थल पनि अवरुद्ध भयो।

यसअघि ट्रम्पले उक्त सङ्कटबारे कुरा गर्न सी र आफ्नो भेट हुनुपर्ने सङ्केत गरेका थिए।

गत १० सातादेखि हङ्‌कङमा दशौँ लाख मानिसहरूले सरकार विरोधी प्रदर्शनमा भाग लिइरहेका छन्।

सङ्कट गहिरिँदो

बिहीवार यूकेस्थित चिनियाँ राजदूतले स्थिति थप बिग्रिए बेइजिङले हङ्‌कङमा हस्तक्षेप गर्ने बताएका छन्।

सन् १९९७ मा यूकेले उक्त भूभाग चीनलाई हस्तान्तरण गरेयता हङ्‌कङले सबभन्दा खराब अवस्था सामना गरिरहेको उनले बताए।

हालको प्रदर्शन हङ्‌कङबाट चीन मुख्यभूमिमा सुपुर्दगी हुनसक्ने विवादास्पद विधेयकको विरोधबाट सुरु भएको थियो।

अघिल्लो ट्वीटमा ट्रम्पले राष्ट्रपति सीले हङ्‌कङको समस्या मानवीय तवरले समाधान गर्नेमा आफूलाई कत्ति पनि शङ्का नरहेको जनाएका थिए।

चीन-अमेरिका व्यापार तनावका माझ उनले हङ्‌कङ प्रदर्शनलाई बेइजिङको अमेरिकासँग प्रस्तावित व्यापार सम्झौतासँग जोडेका थिए।

"निश्चय पनि चीन सम्झौता चाहन्छ। तर पहिले उनीहरूले हङ्‌कङ समस्याको मानवीय तवरले समाधान गरुन्!" उनले ट्वीट गरेका थिए।

विवादास्पद सुपुर्दगी विधेयक हाल फिर्ता भइसकेको छ। तर प्रदर्शन भने प्रजातान्त्रिक सुधारको व्यापक मागमा परिणत भएको छ।

पहिला ब्रिटिश उपनिवेश रहेको हङ्‌कङ हाल 'एक देश, दुई प्रणाली' अन्तर्गत चीनको अङ्ग छ र त्यहाँ निकै उच्च स्तरको स्वशासन प्रदान गरिएको छ।

ट्रम्पको सुझाव के होला?

बीबीसी चिनियाँ सेवाका अमेरिका संवाददाता जाओयीन फङका अनुसार राष्ट्रपति सीले हङ्‌कङका प्रदर्शनकारीलाई भेट्ने सम्भावना एकदम कम छ।

बेइजिङले ती प्रदर्शनकारीलाई "आतङ्ककारीको जस्तै व्यवहार भएका दङ्गाकारी" भनेको छ।

त्यसैले फङ भन्छन्: त्यस्ता 'दङ्गाकारी' सँग आफ्नो नेताको भेटलाई चिनियाँ सरकारले उचित ठहर्‍याउन सक्दैन। त्यसमाथि प्रदर्शनकारीहरू स्वयंका पनि कोही खास नेता छैन जसले बेइजिङसँग छलफलमा अगुवाइ गर्न सकोस्।

"अझ महत्त्वपूर्ण के छ भने सी र प्रदर्शनकारीको भेटघाट सन् १९८९ मा तत्कालीन चिनियाँ प्रधानमन्त्री ली फङ र तिआन्आन्मेन चोकका प्रदर्शनकारीबीचको भेटघाटजस्तै देखिन सक्छ।"

ली फङको उक्त भेटघाटमा उनले उक्त विद्यार्थी प्रदर्शनलाई दिइएको दङ्गाको सङ्ज्ञा फिर्ता लिन मानेनन्। भेटघाट फलदायी भएन।

त्यसको दुई सातापश्चात् हिंसक दमन भएको थियो।

"चिनियाँ सरकारले त्यो घटनालाई विश्वको स्मरणमा पुन: ल्याउन चाहने छैन," जाओयीन... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

हङ्‌कङ तनाव: छलफल गर्न चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिन्पिङलाई डोनल्ड ट्रम्पको सल्लाह


केही सातादेखि हरेक अखबारका प्रथम पृष्ठहरू कोरोनाभाइरस महामारीका खबरले भरिएका छन्।

रेडियो र टेलिभिजनले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण र मृत्युकै खबरहरू दिइरहेका छन्।

सामाजिक सञ्जाल कोभिड-१९ महामारीबारे डरलाग्दा तथ्याङ्क, व्यवहारिक सुझाव र ठट्टाहरूले भरिएका छन्।

कोरोनाभाइरसबारे जुन खालका जानकारीहरूको बाढी आएको छ, त्यसले चिन्ता बढाएको छ र प्रत्यक्षरूपमा हाम्रो मानसिक स्वास्थ्यमा असर पारिरहेको छ।

यसरी सधैँ त्रास सिर्जना हुँदा हाम्रो मनोविज्ञानमा क्रमश: नकारात्मक प्रभावहरू पर्न सक्छन्।

रोगप्रति हाम्रो सोच गहिरो हुँदै जाँदा त्यसले हामीलाई रूढिवादी बनाइदिन्छ। हाम्रो सामाजिक दृष्टिकोण पनि पिछडिएको हुन्छ।

यसले हाम्रो राजनीतिक झुकावलाई पनि प्रभावित गर्नसक्छ।

आप्रवासन वा लैङ्गिक समानता तथा स्वतन्त्रताबारे हाम्रो नैतिक धारणा कठोर बन्छ र सामाजिक व्यवहार थप अनुदारवादी बन्न पुग्छ।

हालैमा आएका नस्लवाद तथा विदेशीहरूलाई मन नपराउने प्रवृतिसम्बन्धी खबरहरूलाई त्यसको पहिलो सङ्केतका रूपमा लिन सकिन्छ।

तर यसबारे वैज्ञानिकहरूले गरेका अनुसन्धानहरू सही साबित भए भने आगामी दिनमा विश्वमा ठूलो मनोवैज्ञानिक र सामाजिक परिवर्तन हुनेछ।

व्यवहारगत प्रतिरक्षा प्रणाली

मानव मनोविज्ञानलाई जस्तै रोगप्रतिका यी प्रतिक्रियाहरूलाई पनि हामीले प्रागऐतिहासिक अवस्थाका आधारमा बुझ्नुपर्छ।

आधुनिक चिकित्साको जन्म हुनुपूर्व सरुवा रोगहरू हाम्रो अस्तित्वका लागि सबैभन्दा ठूलो खतरा हुन्थे।

त्यसबेला जसको प्रतिरक्षा प्रणाली बलियो हुन्थ्यो उनीहरू बाँच्थे। खासमा प्रतिरक्षा प्रणालीमा त्यस्ता रोग फैलाउने जीवाणुहरूलाई मार्ने क्षमता हुन्छ।

दुर्भाव्यवस त्यो प्रतिक्रियापश्चात् हामी धेरै निद्रा महसुस गर्छौँ र गल्छौँ।

त्यसैले हाम्रा रोगी पुर्खाहरू आवश्यक कार्य गर्न असक्षम हुन्थे जस्तो कि सिकार गर्न, खानेकुरा जम्मा गर्न वा बच्चा जन्माउन।

बिरामी हुनु भनेको मनोवैज्ञानिक रूपमा पनि निकै महँगो पर्ने कुरा हो।

उदाहरणका लागि ज्वरो आउँदा शरीरको तापक्रम बढ्नु भनेको प्रतिरक्षा प्रणालीको आवश्यक प्रतिक्रिया हो।

तर त्यसले शरीरको उर्जा खपत १३ प्रतिशतले बढाउँछ।

जुनबेला खानेकुरा पाउन मुस्किल थियो, त्यसबेला यो निकै ठूलो चुनौती हुन्थ्यो।

क्यानडाको ब्रिटिश कोलम्बिया विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ता मार्क शलरका अनुसार बिरामीको प्रतिरक्षा प्रणाली बढाउनु एउटा निकै मुस्किल काम हो।

उनी... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस: कोभिड-१९ को डरले के हाम्रो मनोविज्ञान परिवर्तन भइरहेको छ


केही सातायता देशका विभिन्न स्थानमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या बढ्दै गएको बेला सर्वसाधारणलाई कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण र रुघाखोकी छुट्याउन अप्ठ्यारो परेको देखिएको छ।

तर घरबाहिर ननिस्केका तथा कोभिड-१९ पुष्टि भएको वा सम्भावित सङ्क्रमितको संसर्गमा नआएका व्यक्तिमा रुघा वा खोकी लागेमा स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाहमा घरमै उपचार गर्न सकिने विज्ञहरूले बताएका छन्।

'कोभिड-१९ मा सुक्खा खोकी'

अहिले सबै प्रदेशमा कोरोनाभाइरस पुगेको पुष्टि भइसकेको छ।

बाँके, पर्सा, उदयपुर, कपिलवस्तु, झापा र रौतहट जिल्लमा बढी प्रभावित भएका छन्।

तर मौसम परिवर्तन भइरहेको अवस्थामा साधारण रुघाखोकीको समस्या पनि सर्वसाधारणले भोगिरहेका छन्।

कोभिड-१९  सँग केही समान लक्षण भएकाले सर्वसाधारणहरू रुघाखोकी लाग्दा पनि त्रसित हुने गरेका छन्।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका लक्षणका बारेमा बताउँदै शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालका चिकित्सक डा. अनुप बाँस्तोलाले भने, "कोभिड-१९ मा मुख्यतया सुक्खा खोकी लाग्छ।"

"सुक्खा खोकी लागेको पाँच दिनजतिमा निमोनिया हुनसक्छ। त्यसपछि केही व्यक्तिहरुलाई साह्रो हुनसक्छ र भेन्टिलेटरमा राख्नुपर्ने हुनसक्छ।"

अन्य व्यक्तिमा साधारण लक्षण पनि नदेखिने उनले बताए।

छालामा समस्या आउने तथा गन्ध थाहा नपाउने पनि कोभिड-१९ का लक्षण भएको डा. बाँस्तोला बताउँछन्।

घरबाहिर नगए कम जोखिम

घरबाहिर ननिस्केका, कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण फैलिएको स्थानबाट आएका मानिसको सम्पर्कमा नआएका, सङ्क्रमितको नजिक नगएका व्यक्तिमा रुघा वा खोकी लागेमा चिकित्सकको सल्लाहमा घरमै उपचार गर्न सकिने डा. बाँस्तोलाले बताए।

तर सङ्क्रमण फैलिएको स्थानबाट आएका व्यक्ति, सङ्क्रमित व्यक्तिसँगको सम्पर्क तथा घरका सदस्य सङ्क्रमण फैलिएको स्थानमा गएर घर फर्केका छन् भने कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको जोखिम बढ्ने उनी बताउँछन्।

उनले भने, "अहिलेको परिस्थितिमा यदि रोगग्रस्त क्षेत्रका मानिसहरूसँग सम्पर्क भएको छ र लक्षण देखियो भने चिकित्सकको सल्लाह लिनु नै राम्रो हुन्छ।"

"अझ सास फेर्न गाह्रो हुने, उच्च ज्वरो आउने लक्षण छ भने त अस्पताल जानैपर्छ।'

अधिकांश सङ्क्रमितमा लक्षण छैन

सुरुसुरुमा केही लक्षण देखिएको भए पनि अहिले कोभिड-१९ पुष्टि भएका अधिकांश व्यक्तिमा सामान्य लक्षण पनि नदेखिएकाले लक्षणका आधारमा बिरामीलाई दिइनुपर्ने औषधि दिनु नपरेको चिकित्सकहरू बताउँछन्।

कोशी अस्पताल विराटनगरको कोभिड-१९ उपचार केन्द्रका चिकित्सक... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस सङ्क्रमणः कोभिड-१९ र साधारण रुघाखोकी कसरी छुट्याउने? के गर्ने र के नगर्ने?


केही सातायता दैनिक हुने परीक्षणको सङ्ख्या घटे पनि काठमाण्डू उपत्यकामा धेरै सङ्क्रमित फेला पर्ने क्रम जारी छ। अहिले काठमाण्डूमा ३१० सहित उपत्यकामा ४३८ जनामा कोरोनाभाइरस फेला परे

विगत २४ घण्टमा देशभरि ७,११७ जनाबाट सङ्कलित नमुनाको परीक्षण गर्दा ३५१ महिला र ५८५ पुरुषमा कोभिड-१९ पुष्टि भएको हो।

यो वृद्धिसँगै देशभरि सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या साढे दुई लाख नाघेको छ।

मन्त्रालयका अनुसार थप  १,९९६ जना निको भएसँगै कोभिडमुक्त भएका सङ्क्रमितको सङ्ख्या २,३८,५६९ पुगेको छ।

अहिले देशभरि ९,८८१ जनामा सक्रिय सङ्क्रमण रहेको र तीमध्ये आधाभन्दा बढी अर्थात् ५,३९३ जना काठमाण्डू उपत्यकाका तीन जिल्लामा भएको मन्त्रालयको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

अहिले नेपालमा पीसीआर परीक्षण गरिएका नमुनामध्ये १३.५ प्रतिशतमा सङ्क्रमण पुष्टि भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

तर पर्याप्त परीक्षण नभएकाले यो तथ्याङ्कले नेपालमा कोरोनाभाइरस महामारीको वास्तविक स्थिति प्रतिविम्बित नगर्ने जनस्वास्थ्यविद्हरूको भनाइ छ।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस नेपाल: थप ९३६ जनामा कोभिड पुष्टि, सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या साढे दुई लाख नाघ्यो


केही सातायता प्रतिदिन सरदार ६,००० वटा परीक्षण भइरहेको मन्त्रालयका प्रवक्ता जागेश्वर गौतमको भनाइ छ।

कुनै बेला देशभरि क्वारन्टीनमा झन्डै दुई लाख मानिस थिए। तर अहिले उक्त सङ्ख्या घटेर ६० हजारको हाराहारीमा आएको र त्यसमा पनि केहीको नमुना सङ्कलन गरिसकिएका कारण परीक्षणको दायरा बढाउनुपर्ने अवस्था नदेखिएको उनी बताउँछन्।

"अब कन्ट्याक्ट ट्रेसिङको मात्रै गर्नुपर्नेछ। भएका प्रयोगशाला समेत पूरा क्षमतामा नचलाउनुपर्ने जस्तो अवस्था छ," उनले भने।

"अहिलेको अवस्थामा प्रतिदिन १०,००० पुर्‍याउनुपर्ने देखिँदैन। आवश्यक पर्ने देखियो भने हामी त्यस अनुसार काम गर्ने छौँ।"

"परीक्षणमा त राज्यको पैसा पनि जान्छ नि। एउटा परीक्षणको नै ५,००० देखि ५,५०० सम्म खर्च हुन्छ। त्यति धेरै खर्च गर्ने र? त्यसो भएर हामीले त्यसतर्फ त्यति धेरै जोड दिएका छैनौँ," उनले भने।

कोरोनाभाइरस

तत्कालका लागि परीक्षणको सङ्ख्या र दायरा बढाउनुपर्ने अवस्था नरहे पनि १० वटा प्रयोगशाला थप गर्ने निर्णय भएको तर त्यसमा पनि हतार भने नगरेको गौतम बताउँछन्।

हाल नेपालका विभिन्न स्थानमा २३ वटा पीसीआर परीक्षण गर्न सक्ने प्रयोगशाला छन्।

त्यस्तै हालसम्म दुई लाख टेस्ट किट प्रयोग भएको र कुल छ लाख परीक्षण गर्ने लक्ष्यनुसार आफूहरूसँग चार लाख टेस्ट किट बाँकी भएको सरकारी भनाइ छ।

सङ्क्रामक रोग विशेषज्ञहरूले नेपालमा परीक्षणको दायरा आवश्यकताअनुरूप नबढाइएको बताइरहँदा मन्त्रालयले भने सङ्क्रमितहरूको सम्पर्कमै नआएका व्यक्तिहरूको परीक्षण गर्न जरुरी नरहेको र सरकारले कोरोनाभाइरसमा मात्रै ध्यान केन्द्रित गर्न नसक्ने बताएको छ।

असार १५ गते सोमवार अपराह्ण ४:३० बजेसम्मको तथ्याङ्क

१३,२४८कुल सङ्क्रमण

७७प्रभावित जिल्ला

विगत २४ घण्टामा  पीसीआर परीक्षण  ७,७९१

चिकित्सकीय निगरानीमा अलग्गै १०,०८५

देशभरि क्वारन्टीनमा५७,३६८

अहिलेसम्म निको३,१३४

"राज्यले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितहरूको उपचार मात्रै गरेर हुन्छ? अरू रोगको उपचार गर्नुपर्दैन?" उनले प्रश्न गरे। "सीमित स्रोतसाधन पानी बगाए जस्तो बगाउन त मिलेन नि।"

तर सरकार आफैँले नेपालमा अगस्ट महिनाको पहिलो हप्तासम्ममा ३० हजारदेखि ४० हजार सङ्क्रमित हुने प्रक्षेपण गरेको छ।

सरकारले निजी अस्पतालहरूलाई पनि परीक्षणको स्वीकृति दिने निर्णय गरेको भए पनि परीक्षण सुरु भइसकेको छैन।

हाल निजी प्रयोगशालाको मापदण्ड पुगे नपुगेको केन्द्रीय प्रयोगशालाले हेरिरहेको गौतमको... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस नेपालः प्रतिदिन १० हजार पीसीआर परीक्षण गर्ने योजना असफल, स्वास्थ्य मन्त्रालय भन्छ 'आवश्यक छैन'


केही सुरक्षाविद् र प्रमुख प्रतिपक्षी दलले त सरकारको 'नियतमै सन्देह गर्नुपर्ने ठाउँ' देखिएको टिप्पणी गरेका छन्।

प्रमुख प्रतिपक्षी नेपाली कांग्रेसले एउटा औपचारिक विज्ञप्तिमार्फत् नै त्यसप्रति आपत्ति जनाइसकेको छ।

संवैधानिक व्यवस्थाअनुसार प्रधानमन्त्री राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्‌का अध्यक्ष हुन्छन्।

के भन्छ विधेयकले?

विधेयकको उपदफा २ मा भनिएको छ - नेपालको सार्वभौमसत्ता, भौगोलिक अखण्डता वा कुनै भागको सुरक्षामा युद्ध, बाह्य आक्रमण, सशस्त्र विद्रोह वा चरम आर्थिक विशृङ्खलताका कारण गम्भीर सङ्कट उत्पन्न नेपाली सेनाको परिचालन गर्न आवश्यक देखिएमा परिषद्‌को सिफारिसमा नेपाल सरकार, मन्त्रिपरिषद्को निर्णय बमोजिम राष्ट्रपतिबाट नेपाली सेना परिचालनको घोषणा हुनेछ।

तर उपदफा ३ मा भनिएको छ - उपदफा २ मा जेसुकै लेखिएको भए पनि गम्भीर राष्ट्रिय सङ्कट उत्पन्न भएमा वा तत्काल सेना परिचान नगरे त्यस्तो सङ्कट उत्पन्न हुने देखिएमा र तत्काल परिषद्‌को बैठक बस्न सम्भव नभएमा अध्यक्षले सेना परिचालनका लागि नेपाल सरकारसमक्ष सिफारिस गर्न सक्नेछन्।

प्रमुख प्रतिपक्षी नेपाली कांग्रेस र कतिपय सुरक्षाविद्‌ले प्रश्न उठाउने गरेको उपदफा ३ मा गरिएको प्रस्तावप्रति नै हो।

कांग्रेसको तर्क छ - राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्‌लाई छलेर त्यसलाई 'प्रधानमन्त्रीको लाचार छाया' बनाउने प्रयत्न गरिँदैछ।

गत चैतमा सरकारले राष्ट्रिय अनुसन्धान विभाग, सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभाग र राजस्व अनुसन्धान विभागलाई प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालय मातहत ल्याएपछि प्रधानमन्त्रीमा 'शक्ति केन्द्रीकृत गर्न लागेको' भन्दै प्रमुख प्रतिपक्षीले त्यसको विरोध गरेको थियो।

पछिल्लो समय सरकारले ल्याएको राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्‌को काम, कर्तव्य र अधिकार सम्बन्धमा बनेको विधेयकमा प्रस्तावित व्यवस्थालाई लिएर ऊ फेरि झस्किएको देखिन्छ।

तर राष्ट्रिय हितलाई ध्यानमा राखी देशका कार्यकारी प्रमुखले सेना परिचालन गर्दैमा प्रमुख प्रतिपक्षी झस्किनुपर्ने अथवा आपत्ति जनाउनुपर्ने के छ त?

कांग्रेस प्रवक्ता विश्वप्रकाश शर्मा तीनवटा कारण अघि सार्छन्।

भविष्यमा मौलिक हक वा अन्य विषयमा संविधानमा व्यवस्था भएका हक अधिकारलाई उपदफामार्फत् कुण्ठित गर्न सक्ने खतरा प्रवक्ता शर्मा देख्छन्।

"त्यसकारण कुनै प्रस्तावना आउँदैछ भने त्यस पछाडिको मनोविज्ञान र शासकीय नियत के छ भन्ने कुरा महत्त्वपूर्ण हो।"

'संविधानको... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

सेना परिचालन: सरकारले प्रस्ताव गरेको व्यवस्था कति गम्भीर छ?


केही हप्ता अघिसम्म चिनियाँ कम्पनी ह्वावेइ विश्वकै सबैभन्दा ठूलो टेलिकम नेटवर्क उपकरण कम्पनीको रूपमा स्थापित थियो।

उक्त कम्पनीसँग विश्वभरिका देशलाई फाइभ जी नेटवर्क उपलब्ध गराउनका लागि सम्झौता थियो।

ह्वावेइकी उत्तराधिकारी मङ्ग वान्जूको विवादास्पद जीवनशैली

ह्वावेइकी मङ्गलाई रिहा गर्न क्यानाडा र अमेरिकामाथि दबाब

तर वाशिङ्गटनले चीनलाई इरानमाथि लगाइएको प्रतिबन्ध तोडेको र पश्चिमा सरकारी एजेन्सीहरूले ह्याकिङ गरेकोजस्तो सङ्‌गीन आरोप लगाएपछि उक्त अनुबन्धन अमेरिका, अस्ट्रेलिया र न्युजिल्याण्ड जस्ता विश्वका केही महत्त्वपूर्ण देशले तोडेका छन्।

ब्रिटेन र क्यानडाले पनि सोही बाटो अपनाउन सक्ने सम्भावना छ।

र, यसले चीनको ''ग्लोबल टेक प्लेयर'' बन्ने महत्त्वाकांक्षामाथि क्षति पुर्‍याउन सक्छ जसकारण बेइजिङ उक्त घटनाक्रमको विरोध गर्ने मनसायमा देखिन्छ।

चिनियाँ उपभोक्ताहरूले समेत अमेरिकी सामानमाथि प्रतिबन्ध लगाइनुपर्ने माग राखेका छन्।

उनीहरू यसको शुरूवात एप्पलको फोन र ट्याबलेटबाट होओस् भन्ने चाहन्छन् ।

जसबारे अमेरिकी मिडियाले समेत ''अमेरिकाले अघोषित रूपमा गोप्य युद्ध शुरू गरेको हो कि'' भन्नेबारे आश्चर्यमा परेका छन्।

''चीन र अमेरिका- शीतयुद्ध २.०''

ह्वावेइ कम्पनीको मुख्य वित्तीय अधिकारी तथा उक्त कम्पनीका संस्थापककी छोरी मङ्ग वान्जूको क्यानडामा 'आश्चर्यजनक' गिरफ्तारीका कारण दुई देशबीचको विवाद झन् बढेको थियो।

उक्त कम्पनीलाई चिनियाँ अधिकारीहरूको नजिक रहेको र इरानलाई टेलिकम उपकरण बेचेको आरोप लगाएको अमेरिकाले मङ्गको सुपुर्दगीको माग गरेको छ।

दोषी पाइए उनलाई ३० वर्षसम्मको कारावास सजाय सुनाइन सक्छ।

''उक्त परिस्थिति जेसुकै भए पनि यसले चीनलाई आफूविरुद्धको नयाँ शीतयुद्धको थालनीको जनाउ घण्टीको रूपमा लिएको छ,'' ग्राहाम एलिसनले बीबीसीलाई बताए।

चिनियाँ अधिकारीहरूले हालको घटनाक्रमलाई अमेरिकाले विश्वव्यापी रूपमा शुरू गरेको टकरावका रूपमा हेरेको बताउँछन् हार्वर्ड केनेडी स्कुलको बेलिस् सेन्टर फर साइन्स एन्ड इन्टरनेशनल अफेयर्सका निर्देशक एलिसन।

एशियाली, युरोपेली र अमेरिकी प्रविधि टिप्पणीकारहरूले समेत अमेरिका र चीनको बीचमा हाल भइरहेको घटनाक्रमलाई नयाँ शीतयुद्धको संज्ञा दिइरहेका छन्।

मङ्गले कुनै पनि किसिमको गलत काम नगरेको बताएकी छन्।

तर उनको नजरबन्दले भने बेइजिङ र वाशिङ्गटनबिच भइरहेको तिक्तता उजागर गरेको छ।

एलिसनका अनुसार... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

ह्वावेइ सङ्कट के एउटा नयाँ शीतयुद्धको शुरूवात हो?


केही हप्तादेखि सङ्क्रमण पुष्टि हुने दर बढेको छ। अहिलेको कुल सङ्ख्याका आधारमा जोन्स हप्किन्स यूनिभर्सिटीले नेपाललाई ६७ औँ स्थानमा राखेको छ।

कोभिड-१९ बारे विवरण निरन्तर अद्यावधिक भइरहने हुँदा त्यो स्थान भने केही तलमाथि भइरहन्छ।

गत वर्ष चीनको वुहान प्रान्तबाट सुरु भएको महामारी १८८ देश र क्षेत्रमा फैलिसकेको अमेरिकास्थित जोन्स हप्किन्स विश्वविद्यालयले सङ्कलन गरेको तथ्याङ्कमा देखिन्छ।

नेपालसँग सयौँ किलोमिटर लामो खुला सीमा भएको भारत अहिले सर्वाधिक प्रभावित देशमध्ये चौथो स्थानमा छ।

केही हप्तायता नेपालमा प्रत्येक दिन सरदर ५०० जना नयाँ सङ्क्रमित फेला परिरहेका छन्। अहिलेसम्म मृत्यु हुनेको सङ्ख्या २६ पुगेको छ।

नेपालको अवस्था के छ?

सङ्क्रामक रोग विशेषज्ञ डा. अनुप सुवेदी विश्वव्यापी रूपमा तुलना गर्दा धेरै देश फरकफरक अवस्थामा रहेको विषय ख्याल गर्नुपर्ने बताउँछन्।

विश्वका अरू देशसँग तुलना गर्दै उनले भने, "कहीँ सङ्क्रमण चरम बिन्दुमा पुगेर घट्न थालेको छ, कहीँ लगभग नियन्त्रणमा आएर लकडाउन खुकुलो पार्दै लगिएको छ।"

"हाम्रोमा सङ्क्रमण बढ्दो चरणमा छ। नेपालमा विभिन्न सङ्केत हेर्दा सङ्क्रमण समुदायमा फैलिएको जस्तो देखिन्छ।"

विश्वव्यापी रूपमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण सबैभन्दा बढी अमेरिकामा देखिएको छ।

तेइस लाख ८० हजारभन्दा बढी सङ्क्रमितहरू रहेको अमेरिकामा एक लाख २१ हजार जनाभन्दा बढीको मृत्यु भइसकेको छ। करिब ५४ हजारको मृत्यु भएको ब्रजिलमा १२ लाखको हाराहारीमा सङ्क्रमितहरू छन्।

सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्याका हिसाबले तेस्रो स्थानमा रुस छ। चीनमा सङ्क्रमण फैलिने क्रम सुस्ताएको छ। सङ्क्रमितको सङ्ख्याका हिसाबले हेर्दा चीन २१ औँ स्थानमा छ।

नेपालमा कति सङ्क्रमित थपिएलान्?

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमका अनुसार सरकारले नेपालमा अगस्ट महिनाको पहिलो हप्तासम्ममा ३० देखि ४० हजार सङ्क्रमित हुने प्रक्षेपण गरेको छ।

त्यसको आधारमा उपचारको तयारी भइरहेको उनी बताउँछन्।

"सङ्ख्या बढी भयो भने रणनीति परिवर्तन गर्नुपर्ने हुन्छ," उनले भने, "तीस हजारका लागि भने काम भइरहेको छ।"

केही समययता भारतबाट नेपाल फर्किने मानिसको सङ्ख्या घटिरहेको हुँदा अब क्वारन्टीनमा थप ५,००० सङ्क्रमित भेटिन सक्ने सम्भावना भएको उनी बताउँछन्।

"क्वारन्टीन लगभग खाली हुँदासम्म सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या १७,००० देखि १८,००० पुग्ने देखिन्छ," उनले भने।... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस महामारी: विश्वव्यापी रूपमा अहिले नेपाल कस्तो अवस्थामा छ?


केहीबेर अगाडि बीबीसीलाई संक्षिप्त प्रतिक्रिया दिँदै प्रचण्डले भने, "यो निर्णयको विरुद्ध सबै एकजुट हुनुको विकल्प छैन। सरकारले यो सिफारिस अविलम्ब फिर्ता नलिए (प्रधानमन्त्री)विरुद्ध पार्टी जुनसुकै हदमा जानसक्छ।"

'निरङ्कुशताको प्रस्ट सङ्केत'

प्रचण्डले प्रधानमन्त्रीको निर्णय सिधै संविधानको मर्म र भावना विपरीत भएको अनि त्यसले लोकतन्त्रको उपहास गरेको बताए।

"संसदको अधिवेशन बोलाउनु पर्ने बेला लोकतान्त्रिक प्रणाली विपरीत यस्तो सिफारिस भएको छ। यो निरङ्कुशताको प्रस्ट सङ्केत हो," उनले बीबीसीलाई बताए।

"आजै पार्टीको स्थायी कमिटीको बैठक बोलाइएको समयमा यस्तो निर्णय गरिनु दलगत प्रणालीको पनि विरुद्ध छ।"

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

प्रधानमन्त्रीले सिफारिस फिर्ता नलिए ‘पार्टी जुनसुकै हदमा जान सक्छ’: प्रचण्ड


केहीबेर अघि टेलिभिजन सम्बोधनमार्फत उनले घोषणा गरेको नियम ब्रिटेनको हकमा भने लागु हुने छैन।

उता, इटलीमा कोरोनाभाइरसको प्रकोप नियन्त्रण गर्न किराना र औषधीबाहेक सबै पसलहरू बन्द गर्ने घोषणा गरिएको छ।

औषधी र किराना पसल खुला रहने छन्

युरोपको सबैभन्दा कडा प्रतिबन्धहरू घोषणा गरिएको उक्त देशमा सङ्क्रमितहरू र मृतकको सङ्ख्या निरन्तर बढ्दै गएपछि त्यस्तो निर्णय लिइएको हो।

प्रधानमन्त्री जुजेप्पे कोन्टेले बार, रेन्टुरेन्ट, कपाल काट्ने पसल र अति आवश्यकीयबाहेका सबै किनमेल केन्द्र बन्द हुने बताए।

सामान घरमै पुर्‍याउन भने रोकिने छैन।

इटलीले के गर्दैछ?

टेलिभिजनमा सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्त्री कोन्टेले त्यो प्रतिबन्ध बिहीवारदेखि २५ मार्चसम्म लागु हुने बताए।

नयाँ सङ्क्रमणको दरलाई लिएर कडा तुल्याइएका प्रतिबन्धहरूको परिणाम केही सातामा देखिने उनको विश्वास छ।

इटलीमा स्कुल, व्यायामशाला, सङ्ग्राहलय, रात्रिक्लब र अन्य सार्वजनिक स्थलहरू यसअघि नै बन्द गरिएका छन्।

त्यहाँ १२ हजारभन्दा बढीमा सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ भने ८२७ जनाले ज्यान गुमाएका छन्।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्ल्यूएचओ) का आपतकालीन प्रमुख मिसेल रियनका अनुसार इटलीमा करिब नौ सयजना सङ्क्रमितहरू सघन उपचार कक्षमा भर्ना गरिएका छन्।

उनले इरान र इटलीले अहिले बेहोरिरहेको सङ्कटको जस्तो स्थितिको सामना छिट्टै अन्य देशहरूले पनि गर्नुपर्ने चेतावनी दिए।

डब्ल्यूएचओले के भन्यो?

यसअघि डब्ल्यूएचओले कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण विश्वव्यापी बनेको घोषणा गरेको छ।

डब्ल्युएचओका प्रमुख टेड्रस एड्हानोम गेहब्रेयससले दुई सातामा चीन बाहिर सङ्क्रमण १३ गुणा बढेको बताए।

उनले त्यसलाई सङ्क्रमणको खतरनाक तह भन्दै त्यसले आफूलाई गम्भीर रूपले चिन्तित तुल्याएको उल्लेख गरे।

विश्वव्यापी भन्नुको अर्थ रोग एकै समयमा विश्वभरी थुप्रै देशहरूमा फैलिनु हो।

डा. टेड्रोसले सङ्क्रमणलाई विश्वव्यापी भनेर डब्ल्युएचओले देशहरूलाई गर्नुपर्ने कामबारे दिएको सुझाव परिवर्तन गर्न नलागेको बताए।

उनले सरकारहरूलाई प्रकोप नियन्त्रणका निम्ति तत्काल र आक्रामक कदम चाल्न आग्रह गरे।

उनले भने, "यो भाइरसलाई नियन्त्रण र दमन गर्न सकिन्छ भन्ने कुरा कैयौँ देशहरूले देखाइसकेका छन्।"

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोनाभाइरस: युरोपेली देशबाट अमेरिकामा हुने हवाई उडानमा प्रतिबन्ध


केहीले चाहिँ न्यायिक समिति गठन भएपछिको पहिलो एक वर्ष सिक्दैमा बितेको बताएका छन्।

केन्द्र सरकारले भने आवश्यक नमुना कानुन र प्रशिक्षण दिने काम गरिसकेको जनाएको छ।

न्यायिक समितिका अधिकांश संयोजक महिला रहेका छन्।

कठिन

कतिपय विवाद टुङ्गो लाउने जिम्मेवारी पाएका न्यायिक समितिलाई न्यायनिरूपण गर्न निकै कठिन भएको नुवाकोटस्थित दुप्चेश्वर गाउँपालिकाकी उपप्रमुख अञ्जु आचार्यले बताइन्।

न्यायिक समितिले स्थानीय झैझगडा, साँध सिमाना, घरेलु हिंसा जस्ता विवादहरू मेलमिलापमार्फत् निरूपण गर्ने जिम्मा पाएका छन्।

स्थानीय तहमा न्यायनिरूपणको जिम्मेवारी पाएका यी निर्वाचित जनप्रतिनिधिमध्ये धेरै उपप्रमुखहरूले बितेको एक वर्ष चित्तबुझ्दो रूपमा न्याय सम्पादन गर्न नसकेको स्वीकारेका छन्।

तिनैमध्येकी नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाकी उपप्रमुख उमा थापाले भनिन्, "राजनीति गरिरहेको व्यक्ति चुनावमा उठ्दा न्याय सम्पादन गर्ने जिम्मेवारी आफ्नो काँधमा आउँछ भन्ने याद पनि भएन। सुरुका दिनमा हामीसँग कानुनको पर्याप्त ज्ञान थिएन र हामीलाई सहयोग गर्ने कर्मचारी पनि नभएको अवस्थामा काम गर्न एकदम गाह्रो भएको छ।"

स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन आउन लामो समय लागेकाले पनि सुरुमा न्यायिक समितिको काम प्रभावित भएको बताइन्छ।

महत्त्व

तर उक्त ऐनका आधारमा न्यायनिरूपण गर्न नसकिएको भन्दै केही न्यायिक समितिले मुद्दा किनारासम्बन्धी कार्यविधि पारित पनि गरेका छन्।

न्याय सम्पादन गर्दा कानुनको अभाव खड्किएको केही जनप्रतिनिधिले बताएका छन्।

दुप्चेश्वर गाउँपालिकाकी उपप्रमुख आचार्यले भनिन्, "स्थानीय तहमा कार्यपालिका र व्यवस्थापिकालाई जति महत्त्व दिइएको छ त्यसको तुलनामा न्यायपालिकालाई कम महत्त्व दिइएको छ। अहिलेसम्म हामीसँग न कानुन छ। हामीलाई पर्याप्त प्रशिक्षण पनि दिइएको छैन।"

स्थानीय तहको सरकारले सुरुदेखि नै कर्मचारीको अभाव रहेको गुनासो गर्दै आएका छन्।

न्यायिक समितिलाई कानुनको ज्ञान भएका दुई जना कर्मचारी नियुक्त गर्न सक्ने अधिकार छ।

तर अझैसम्म पनि थुप्रै न्यायिक समितिले दक्ष सहयोगी भर्ना गर्न नसकेको बताएका छन्।

धादिङस्थित गजुरी गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष सीता ढुङ्गानाले भनिन्, "पर्याप्त कर्मचारी छैनन्, जसले गर्दा  हामीले सचिवालय निर्माण गर्न सकेका छैनौँ। सबै न्यायिक समितिले छुट्टै न्यायिक इजलासको व्यवस्था गर्न सकेका छैनन्। तर यस्ता अभावका बीच हामीले धेरै कुरा सिक्यौँ। यहीँ अनुभवको... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

महिला जनप्रतिनिधि: सोचेजस्तो काम गर्न पाइएन


कैयौँ कारागारमा क्षमताभन्दा तेब्बर कैदीबन्दी राखिएका चर्चामाझ मङ्गलवार काठमाण्डूका दुई वटा कारागारको निरीक्षणका क्रममा अस्तव्यस्तता देखेपछि गृहमन्त्री थापा तिनको सुधार गर्नुपर्ने निष्कर्षमा पुगेका हुन्।

कुल १० हजार जना राख्न सकिने क्षमता भएका  देशभरिका ७४ वटा कारागारमा अहिले करिब २० हजार कैदीबन्दी छन्।

सुरक्षाको दृष्टिले संवेदनशील मानिएको क्षेत्रमा रहेको काठमाण्डूको सुन्धारास्थित केन्द्रीय कारागारको संरचना १०४ वर्ष पुरानो हो।

तेब्बर

त्यहाँ क्षमता भन्दा तेब्बर करिब २६०० कैदीबन्दी छन्।

उक्त कारागारको निरीक्षणपछि गृहमन्त्री रामबहादुर थापाले भने, ''औपचारिकताको लागि होइन, साँच्चै नै सुधारका लागि यो भ्रमण गरेको हो। यहाँ पूर्वाधार विकासलगायत यावत् समस्या देखिए। यो नयाँ सरकारले यी सबै समस्याको हल गर्छ।"

उनका अनुसार छिट्टै जेल सुधारको निम्ति ठोस कार्ययोजना बनाइने छ।

"आउने तीनचार महिनामा सुधार देखिन्छ।''

देशका अधिकांश कारागारको अवस्था केन्द्रीय कारागारको जस्तै छ।

कारागार व्यवस्थापन विभागको भनाइमा भूकम्पले भत्केका आधाजसो कारागार अझै पुनर्निर्माण हुन सकेका छैनन्।

मन्त्री थापाले दिएको निर्देशनबारे गृह मन्त्रालयका प्रवक्ता रामकृष्ण सुवेदी भन्छन्, ''कैदीबन्दी  बस्ने अवस्था असाध्यै विकराल छ। एकदमै भिडभाडमा बसिरहनुभएको छ। निर्माणाधीन कारागार द्रूत प्रक्रियाबाट शीघ्रातिशीघ्र बनाउने लगायतका विषयमा १५ दिन भित्र कार्ययोजना ल्याउनुपर्‍यो भन्ने उहाँको निर्देशन छ।''

गुनासो

कारागारको अस्तव्यस्त अवस्थाको चर्चा नयाँ होइन। विगतमा जेल बसेका कयौं नेता सत्तामा पुगे पनि कारागारको सुधारमा ध्यान नदिएको गुनासो पुरानै हो।

नुवाकोटको चण्डीपोखरीमा झण्डै ५३५ रोपनीमा सात हजार कैदीबन्दी अटाउने क्षमताको कारागार बनाउने निर्णय भएको वर्षौँ भयो।

तर पाँच अर्ब रुपैयाँ लाग्ने अनुमान गरिएको उक्त कारागारको निर्माण अझै प्रारम्भिक चरणमा छ।

कारागार व्यवस्थापन विभागका निर्देशक कृष्णप्रसाद आचार्यले भने, ''पहिलो चरणको १४ सय कैदीबन्दीका लागि अन्तिम ठेक्काको अवधि २०७६ असोजसम्म छ। यही गतिमा नियमित बजेट आयो भने अब २०७९ सम्ममा त यसको निर्माण सकिएला।''

कारागारलाई सुधारगृह बनाउनुका साथै खुला कारागारको अवधारणाबारे लामो समयदेखि चर्चा गरिँदै आएको छ।

तर कारागार सुधारको निम्ति भनि बनाइएका कैयौँ प्रतिवेदन गृह मन्त्रालयमा थन्किएका छन्।

झुम्का कारागार

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

दुई साताभित्र कारागार सुधार कार्ययोजना बनाउन निर्देशन


कैयौँ क्षेत्रमा चट्टान खस्ने क्रम बढेपछि पर्वतारोहीहरूको जोखिम बढेको छ

युरोपको आल्प्समा तापक्रम बढेकाले बरफ तथा हिउँको पत्र पातलिएको र त्यसले गर्दा चट्टान खस्ने तथा पहिरो जाने घटना धेरै हुन थालेको उनीहरूले बताएका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतारोहण महासङ्घको यसै साता आयोजित बैठकमा उनीहरूले त्यस्ता चिन्ता व्यक्त गरेका हुन्।

हिमनदी पग्लने क्रमका कारण पनि पर्वतारोहीहरूको चुनौती बढेको छ।

बढेको जोखिमका कारण पर्वतारोहणका प्रचलित मार्ग या त छाड्नुपरेको या नयाँ बनाउनु परेको छ।

केही स्थानमा पर्वतारोहणको याम नै अलि अगाडि सार्नु परेको छ।

के भन्छन् वैज्ञानिकहरू?

फ्रान्स र इटलीको सीमामा रहेको मोँ ब्लाँ पर्वतमा आरोहण गर्नेहरूको योजनाको अध्ययन गर्दा तिनमा निकै फेरबदल आइरहेको देखिन्छ।

सन् १९७० यता यो क्षेत्रका सबै पर्वतारोहण समयतालिका प्रभावित भएका छन् र केही मार्ग त अब बाँकी नै छैनन्।

आर्क्टिक, अन्टार्टिक एन्ड अल्पाइन रिसर्च नामक जर्नलमा ग्रनोबल आल्प्स विश्वविद्यालयका ज्याक मोरे लेख्छन्, "गर्मी याममा यो क्षेत्रमा राम्रोसँग पर्वतारोहण गर्न सकिने समयावधि अनुमान गर्न गाह्रो  हुन थालेको छ। पर्वतारोहण गर्न राम्रो मौसम बिस्तारै वसन्त या शरद् यामतर्फ ढल्कन थालेको छ।"

सन् २०१७ मा एक फ्रान्सेली टोलीले मोँ ब्लाँ पर्वत क्षेत्रमा रहेका विभिन्न हिमशिखरमा गरेको अध्ययनले त्यहाँ सन् १८५० देखि सन् २०१५ को बीचमा बाह्रै महिना हिउँ जमिरहने पर्माफ्रस्ट भन्ने भूभागको क्षेत्रफलमा निकै क्षय भएको देखायो।

यसले गर्दा पर्वतका भिरालो पाखा झन् अस्थिर भए र चट्टानहरू खस्ने क्रम बढ्यो।

बरफ तथा हिउँका पत्र पातलिएको कारण पनि जोखिम बढेको बताइन्छ

अस्ट्रियाको आल्प्स क्षेत्रमा गरिएको अध्ययनका निष्कर्ष पनि उस्तै छ।

"कैयौँ मार्गहरू अत्यन्त खतरनाक बनेका छन्," भियनास्थित नेचरल रिजोर्सेस एन्ड लाइफ साइन्स विश्वविद्यालयका फ्लोरियन रिट्टर तथा सहयोगीहरूले हालै बायोवन कम्प्लिट नामक जर्नलमा लेखे।

"पूर्वी आल्प्स क्षेत्रका कैयौँ पुराना पर्वतारोहण मार्ग अचेल धेरै चट्टान खस्ने घटनाबाट प्रभावित छन्। साथै गर्मी याममा त्यहाँ हिउँ पग्लिएर चट्टान देखापर्ने गरेको छ।"

अस्ट्रियाली अध्ययनले अन्य कारण पनि देखाएको छ।

"विश्वव्यापी तापमान वृद्धिका बताइएका प्रक्रियाहरूले यस्ता सम्भावना बढाइदिएको भए पनि त्योसँग कम सम्बन्धित अत्यधिक वर्षाजस्ता अन्य प्रक्रियाले पनि यी... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

जलवायु परिवर्तनका कारण पर्वतारोहणको जोखिम बढ्दो


कैयौँ मानिसहरू उनका व्यवस्थापकले उनको कामबारे के सोच्लान् भनेर असुरक्षित महसुस गर्न थालेका छन्

उनी एकजना सफल कार्यकारी र विश्वव्यापी बिमा समूहकी जोखिम व्यवस्थापक हुन्।

रामोसले पुरूषहरूको वर्चस्व रहेको उद्योगमा महिला भएर नेतृत्व तहमा पुग्नलाई प्रत्येक दिन आफू बलियो बन्न र आफूभन्दा माथि उड्न बाध्य भएको बताइन्।

उनले बीबीसीलाई भनिन्, “मेरो करिअरको सुरूवातमा नै मैले महसुस गरेकी थिए कि मैले कार्यलयबाट ढिलो निस्कनुपर्छ र मैले धेरै अध्ययन गर्नुपर्छ। मैले कुनै पनि पुरुषभन्दा तीन गुणा बढीले आफूलाई प्रमाणित गर्नुपर्छ।”

रामोस ब्रजिलको बिमा बजारमा महिला सङ्घकी सल्लाहकार हुन् र उनले उक्त विषयमा आगामी अक्टोबरमा आफ्नो पुस्तक सार्वजनिक गर्दैछिन्।

उनी आफूभन्दा कम उमेरका महिलाहरूलाई ‘स्पष्ट, दृढ निश्चय र प्रष्ट लक्ष्यहरू’ भए माथिल्लो ओहदामा पुग्न सकिने बताउँछिन्।

तर अरू विज्ञहरू जस्तै महामारीको समयमा महिलाहरूको करिअरलाई लिएर बढेको थप दबावले उनीहरूलाई पछि पार्ने पो हो कि भन्ने कुराले उनलाई चिन्तित बनाएको छ।

पर्यवेक्षकहरू महामारीले कामकाजी आमाहरूको काम बोझिलो बनाइदिएको बताउँछन्

‘नयाँ अवस्था’

अभिभावकहरूले घरबाट काम गर्ने प्रयास गरिरहेको र घरमै आफ्ना छोराछोरीलाई अध्यापन गराइरहेको वा अरू आफन्तको हेरचाह गरिरहेको अवस्था अझ अप्ठेरो हुनसक्छ।

अन्तर्राष्ट्रिय श्रम सङ्गठन (आइएलओ) का अनुसार महिलाहरूले तीन चौथाइ बेतलबी स्याहारका कामहरू सम्हाल्नुपर्ने हुन्छ।

अभिभावकहरूका लागि ब्रिटेनको सबैभन्दा ठूलो अनलाइन नेटवर्क मम्सनेटका संस्थापक जस्टिन रोबर्ट्स भन्छिन्, “महिलाहरूले अधिकांश परिवारमा बाल स्याहार र घरेलु कामको अधिकांश बोझ बोक्ने गरेको कसैबाट लुकेको छैन।”

अहिलेको अवस्थाले विशेषगरी आमाहरूलाई बढी ‘तनाव’मा पारेको छ।

सामान्य अवस्थामा जस्तो दक्षता देखाउन नसेकेका कारण पद कटौती वा रोजगारीसम्बन्धी जोखिममा पर्ने भय आमाहरूमा रहेको उनको भनाइ छ।

तर रामोस महिलाहरूले परम्परागत रूपमै कार्यलयमा काम सकेर घर फर्किएपछि ‘दोस्रो शिफ्ट’ सम्हाल्ने गरेको उल्लेख गर्छिन्।

अहिले उनले चिनेका अधिकांश महिलाहरूले एकचोटि दुई शिफ्टमा काम गरिरहेका छन् र त्यसले मानसिक स्वास्थ्यमा असर पारिरहेका कारण कतिपयले महामारीकै समयमा जागिर छाड्नेसम्म विचार गरिरहेका छन्।

सिमोन रामोस महिलाहरूले दुई शिफ्टमा काम गर्न कोशिस गरिरहेको र कैयौँ उनका साथीले करिअरमा रोक लगाउन... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस: के महामारी अन्त्य भएपछि महिलाले अझ कठोर परिश्रम गर्नुपर्छ?


कैयौँ राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताहरूमा सहभागी भइसकेकी पुनको भार उठाउने कीर्तिमानलाई नेपालमा अहिलेसम्म अन्य महिला खेलाडीले तोड्न सकेका छैनन्।

भारोत्तोलक पुनले विगत १७ वर्षदेखि लगातार नेपालकी 'सबैभन्दा बलियी महिला'को उपाधि जितिसकेकी छन्। उनको उपलब्धिलाई निकट भविष्यमैँ अरु कोही महिला खेलाडीले तोड्न सक्ने सम्भावना कम छ।

कसरी सुरु भयो खेल जीवन?

३५ वर्षीया तारादेवी पुन म्याग्दीको अन्नपूर्ण गाउँपालिकामा पर्ने बिकट हिस्तान गाउँमा जन्मिएकी थिइन्। खेती किसानी गर्ने बाबुआमाकी उनी चौथो सन्तान हुन्।

उनी सानैदेखि खेलकुदमा रुची राख्थिन्। विद्यालय पढ्न थालेपछि भलिबल खेल्न थालिन्। पाँच फिट दुई इन्च अग्ली पुनले भलिबल खेलिरहिन्।

त्यसैले गाउँबाट जिल्ला तह हुँदै क्षेत्रीय खेलाडीको रूपमा पश्चिमाञ्चलबाट भलिबल खेलाडीको रूपमा राष्ट्रिय खेलकुदमा सहभागी हुने मौका पाइन्।

२०५५ सालतिर उत्कृष्ट खेलाडी भएपछि उनको हौसला बढ्यो। देशमा बढेको अशान्तिका कारण खेल गतिविधि ठप्प भए।

उनी केही निरास भइन्। तर पछि एक साथीको सल्लाहमा भारोत्तोलनको तालिम लिन दशरथ रङ्गशाला जान थालिन्। २०५८ सालको चैतमा उनले महिला खेलाडीहरू मध्ये सबैभन्दा धेरै भार उठाएर सर्वोत्कृष्ट खेलाडी बन्न पुगिन्।

त्यसपछिको उनको भारोत्तोलन यात्रा रोकिएको छैन। निरन्तर सफल भइरहेकी छन्। वर्षैपिच्छे नेपालकै 'सबैभन्दा बलियी महिला'को उपाधि जितिरहेकी छन्।

उनले दक्षिण एशियाली र एशियाली खेलकुद प्रतियोगिताहरूमा नेपालको प्रतिनिधित्व गरिसकेकी छन्।

उनको बल कहाँबाट आउँछ?

हाल काठमाण्डूको उत्तरी भेगमा बसोबास गर्दै आएकी पुन विदाको दिन बाहेक हरेक दिन भारोत्तोलनको तालिम र अभ्यास गर्न दशरथ रङ्गशाला जान्छिन्।

"म हरेक दिन अभ्यास गर्न रङ्गशाला जान्छु र दुई तीन घन्टा अभ्यास गर्छु। मैँले कति पसिना बगाएको छु त्यो मलाई मात्र थाहा छ।"

त्यसैले होला उनको नतिजामा लगातार सुधार भइरहेको छ। १७ वर्षअघि उनको तौल ६३ किलोग्राम थियो। त्यतिबेला उनले ९५ किलोग्राम भार उठाइन्।

अहिले उनको तौल ७५ किलोग्राम छ। उनी सहजै १७५ किलो उठाउछिन्।

भारोत्तोलनको नियमित अभ्यास गर्नको लागि उचित पोषण चाहिन्छ। खानपानमा विशेष ध्यान दिनु पर्छ। उनी त्यसै गर्छिन्।

भन्छिन्, "माछा-मासु, फलफुल, सागसब्जीका त भयो नै। म बदाम, काजु र अन्य गेडागुडी खाने गर्छु। धेरै झोल कुरा र पानी पिउँछु। खानपिनमा म निकै ध्यान... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

नेपालकी 'सबैभन्दा बलियी महिला'को शक्तिको रहस्य के हो


कैयौँ सहरहरू र देशहरू पूरै लकडाउनमा छन्। उडान, अन्तर्राष्ट्रिय कार्यक्रमहरू र वार्षिक समारोहहरू रद्द गरिएका छन्।

रोगको नयाँ केन्द्रविन्दु युरोप बनेको छ। ल्याटीन अमेरिका, मध्यपूर्व र अमेरिकामा दिनहुँ सङ्क्रमणको दर बढ्दो छ।

तर केही देशहरू कोरोनाभाइरसको अप्रत्याशित विस्तार रोकथाम गर्न सफल देखिएका छन्।

रोग सुरु भएको चीनसँग भौगोलिक रूपमा नजिक भए पनि केही एशियाली देशहरूले कोभिड-१९ को सङ्क्रमण दरलाई नियन्त्रणमा लिने कामको अगुवाइ गरिरहेका छन्।

अमेरिकास्थित जोन्स हप्किन्स् विश्वविद्यालयका सङ्क्रमण रोग विज्ञ टोल्बर्ट न्यानस्वाहले प्रकोप नियन्त्रण गर्न सफल उपायहरू अपनाएका देशहरू रहेको र उनीहरूबाट सिक्नुपर्ने बताएका छन्।

उनले भने, "मैले चीनको मात्र कुरा गरिरहेको छैन, जहाँ आक्रामक उपायहरू अवलम्बन गर्दा सङ्क्रमितको सङ्ख्या घट्यो, जुन अन्य प्रजातान्त्रिक देशहरूलाई लागु गर्न सजिलो रहेन।"

"अन्य देशहरूले सफलतापूर्वक फरक कदम रोजे जुन अहिले पनि प्रभावकारी छ।"

उदाहरणका निम्ति चीनको छिमेकी ताइवान हो। करिब दुई करोड ३६ लाख जनसङ्ख्या रहेको उक्त देशमा ३८२ जना सङ्क्रमित भएका छन् भने छजनाको मृत्यु भएको छ।

त्यस्तै ७५ लाख जनसङ्ख्या रहेको हङ्‌कङमा हालसम्म ९९० जनामा सङ्क्रमण र चारजनाको मृत्यु भएको तथ्याङ्क थियो।

नजिकै १२ करोड जनसङ्ख्या रहेको जापानमा हालसम्म ५,५३० जना सङ्क्रमित भेटिएका छन् जबकी दक्षिण कोरियामा त्यो सङ्ख्या १०,४५० पुगेको छ। तर दुवै मुलुकमा पछिल्ला साता सङ्क्रमण र मृत्युको दर घटेको छ।

न्यानस्वाहका अनुसार यी देशहरू कोरोनाभाइरसको बिस्तारलाई नियन्त्रणमा सफल भएका छन् किन कि उनीहरूले मौलिक प्रभावकारी उपायहरू तीव्र गतिमा लागु गरेका हुन्।

यी हुन् अति प्रभावकारी कदमहरू:

१. परीक्षण, परीक्षण र फेरि पनि परीक्षण

बीबीसीले परामर्श लिएका विज्ञहरू र विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन डब्ल्यूएचओ सुरुमै पहिचान गर्नु नै प्रकोप बिस्तारलाई नियन्त्रणमा लिने आधारभूत उपाए भएकोमा सहमत छन्।

न्यानस्वाह भन्छन्, "कति मानिस प्रभावित छन् भन्ने कुरा जानकारी नहुँदासम्म भाइरसको वास्तविक प्रभाव थाहा पाउन वा आवश्यक कदम उठाउन सकिन्न।"

अमेरिकाको टेम्पल विश्वविद्यालयमा सङ्क्रमण रोगका प्राध्यापक क्रिस जोनसन सहमत छिन्।

न्यास्वाहका अनुसार जुन देशहरू परीक्षणमा भर परे, त्यहाँ नयाँ सङ्क्रमितको सङ्ख्या तल झरेको देखिएको छ, र जुन देशहरू परीक्षणको विधिमा जोड दिएनन्... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस: सङ्क्रमण नियन्त्रणका पाँच प्रमाणित रणनीति


कैयौँ स्वास्थ्यकर्मीलाई सङ्क्रमण भएपछि अस्पतालमा जनशक्तिको अभाव रहेको बताइन्छ

नेपालमा महामारीको दोस्रो लहरबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित बाँकेको नेपालगन्ज मानिएको छ।

करिब ४,००० सक्रिय सङ्क्रमित रहेको बाँकेमा जटिल अवस्थाका पाँच सयभन्दा बढी बिरामी अस्पताल र आइसोलेशन केन्द्रमा उपचार गराइरहेका छन्।

त्यहाँ वैशाख १ गतेदेखि बिहीवारसम्म ३८ महिला र  ४५ पुरुष गरी ८३ जनाको मृत्यु भइसकेको छ।

बाँकेमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितहरूको उपचारमा खटिएका स्वास्थ्यकर्मीहरूमा पनि सङ्क्रमण देखापरिरहेको अस्पतालहरूले जनाएका छन्।

बिरामीहरूको चापका कारण कैयौँ अस्पतालका स्वास्थ्यकर्मीले तोकिएको समयावधिभन्दा बढी खटेर सेवा दिइरहेको अस्पतालहरूको भनाइ छ।

स्वास्थ्यकर्मीको अनुभव

भेरी अस्पतालको आइसोलेशन वार्डकी नर्सिङ इन्चार्ज शारदा चौधरीलाई एक पटक सङ्क्रमण भइसकेको छ।

उनले अहिले परिवारका दुई सदस्य बिरामी हुँदा समेत अस्पतालमा बिरामीको सेवामा खटिएको बताइन्।

चौधरीले भनिन्, "घरमा छोरी र आमा बिरामी छन्। बिहान उनीहरूको उपचार गर्छु। त्यसपछि अस्पताल आउँछु र एकैचोटि साँझ फर्किन्छु।"

"दिनभरि भोक-प्यास लाग्छ। तर पानी खाने समेत समय हुँदैन। बेलुका घर पुगेर फेरि छोरी र आमाकै हेरचाहमा लाग्नुपर्छ।"

सधैँ आइसोलेशनमा काम गरेर घर फर्किने भएकाले नुहाएर कपडा फेरेर मात्र घरभित्र प्रवेश गर्ने गरेको उनले बताइन्।

उनले थपिन्, "आइसोलेशनमा काम गर्ने धेरै नर्सहरू दोस्रो पटक सङ्क्रमित भइसकेका छन्। मलाई फेरि सङ्क्रमण हुने निश्चित छ। तर पछाडि हट्न भएन।"

सो वार्डमा नर्सहरू दिउँसो ६ घण्टा र राति १३ घण्टासम्म खट्ने गरेको उनी बताउँछिन्।

कामपछि लखतरान

आफूलाई जतिसुकै गाह्रो भए पनि जनशक्ति अभावका कारण काम गर्न सक्दिनँ भन्ने अवस्था नरहेको भेरी अस्पतालकी नर्स पार्वता आचार्य बताउँछिन्।

आचार्यले भनिन्,"आइसोलेशन वार्डको एउटा हलमा ५२ देखि ६० जनासम्म सङ्क्रमित छन्। एक पटकमा पाँचदेखि छजना हुन्छौँ।"

"कहिले अक्सिजन दिने त कहिले औषधि खुवाउनुपर्ने हुन्छ। एकछिन आराम गर्न समय मिल्दैन, जतिसुकै गाह्रो भए पनि कसलाई भन्नु?"

बेलुका ७ बजेदेखि बिहान ८ बजेसम्म रातिको ड्युटी सकेर निस्किँदा आफ्नै शरीर धान्न नसकेर कैयौँ पटक लडेको सोही अस्पतालकी नर्स प्रीति खड्काको अनुभव छ।

खड्का भन्छिन्, "एकछिन आराम गर्न पनि पाइँदैन। खाना खाने समय पनि हुँदैन। त्यसैले होला आईसीयू कक्षमा राति खटिएर बिहान... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोभिड नेपाल: अतिप्रभावित क्षेत्रमा खटिएका स्वास्थ्यकर्मीका दुःख- 'एकछिन पनि आराम गर्ने समय हुन्न'


कैयौं, दुई मुलुकको संयुक्त वक्तव्यमा लिपिबद्ध छन् त कति, तत्कालीन संविधानसभामा सम्बोधन गर्दा वा अन्य औपचारिक संवादका क्रममा उनले प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका हुन्।

यही शुक्रबार उनी नेपालको राजकीय भ्रमणमा आउँदै गर्दा समीक्षा गर्ने हो भने ती वाचामध्ये अधिकांश पूरा भएका छैनन्।

प्रस्तुत छ, पूरा नभएका मोदीका पाँच वाचाहरू।

पेचिलो पञ्चेश्वर

तत्कालीन संसद्‌मा सम्बोधन गर्दै बहुचर्चित पञ्चेश्वर परियोजनाबारे मोदीले भनेका थिए, "म ठान्दछु कि, एक वर्षभित्र ५ हजार ६ सय मेगावटको यो योजनाको काम सुरु हुनेछ र त्यसबाट नेपालको कति ठूलो सेवा हुनेछ भनेर तपाईँले कल्पना गर्न सक्नुहुन्छ। नेपालसँग अहिले जति बिजुली छ त्यसको पाँच गुणा…त्यो भनेको सानो कुरा होइन।"

दुई देशका प्रधानमन्त्रीको संयुक्त वक्तव्यमा समेत परेको उक्त वाचा चार वर्ष भइसक्दा पनि पूरा हुन सकेको छैन।

त्यो सपना झण्डै २२ वर्षअघिकै हो जुन मोदीको आगमनले विपनामा बदलिने अपेक्षा थियो तर त्यो पनि पानी बाँडफाँडको पुरानै झमेलामा अल्झिरहेको छ।

विस्तृत योजना प्रतिवेदनको उक्त विवादबारे उर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयका प्रवक्ता दिनेश घिमिरे भन्छन्, "महाकाली सन्धिको व्याख्यामा विवाद छ। तल्लो शारदा ब्यारेजले प्रयोग गरेको पानीसमेत आफूले पाउनुपर्ने माग भारतीय पक्षको छ।"

"हामीले चाहिँ त्यो मानेका छैनौं। नदीले छुट्याएको सिमानामा रहेको शारदा ब्यारेजबाट नेपाल र भारतले उपयोग गरिरहेको पानीलाई असर नपारौं भन्ने हाम्रो अडान छ। तल्लो शारदा ब्यारेज त यो विन्दुभन्दा १६० किलोमिटर तल छ।"

मोदीले शुक्रवार नेपाल आएकै दिन प्रधानमन्त्री ओलीसँग भेटवार्ता गर्दैछन्

सुस्त प्रहरी प्रतिष्ठान

लामो समयदेखि छलफलको विषय बनेको प्रस्तावित प्रहरी प्रतिष्ठानको मोदीको पहिलो भ्रमणमा पनि विशेष चर्चा भयो।

त्यसबेला समझदारीपत्रमा छिट्टै हस्ताक्षर गर्ने भनी दुवै प्रधानमन्त्री सहमत भए।

त्यसअनुसार डेढ महिनापछि मोदी सार्क सम्मेलनमा भाग लिन आउँदा समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भयो।

'भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीले दशकौंअघि मुक्तिनाथमा ध्यान/तप गरेका थिए'

तर परामर्शदाता कुन मुलुकको हुने भन्नेबारेको विवादले निर्माण कार्य अघि बढ्न सकेन।

विक्रम सम्वत् २०५० सालमै भारतीय पक्षले बनाइदिने भनी सहमति भएको प्रतिष्ठान जग्गा खरिदसम्बन्धमा नेपाल प्रहरीभित्रको खिचलोले अगाडि बढ्न सकेन।

तर त्यो टुंगिएर समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भएपछि भारतको... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

पूरा नभएका भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीका पाँच वाचा


कैलाली जिल्ला अदालतका स्रेस्तेदार इन्द्रबहादुर कठायतले फैसलाबारे जानकारी दिएका छन्

थरूहटको आन्दोलन चर्किँदा विसं २०७२ भदौमा भएको विरोधप्रदर्शन हिंसात्मक बनेपछि भिडले आक्रमण गरेर नेपाल प्रहरीका वरिष्ठ प्रहरी उपरीक्षक लक्ष्मण न्यौपानेसहित आठ सुरक्षाकर्मीलाई मारिदिएको थियो।

सो घटनामा एक बालकको पनि ज्यान गएको थियो।

जन्मकैदको सजाय पाउनेमध्ये एक जना नाबालक रहेकाले उनको सजाय भने आधा अर्थात् १० वर्षको मात्र हुने कैलाली जिल्ला अदालतको आदेशमा उल्लेख छ।

अदालतले अन्य १२ जनालाई तीन-तीन वर्षको कैद सजाय तोकेको छ। अदालतले सोही मुद्दामा अन्य तीन जनालाई सफाइ दिएको छ।

उनीहरूमध्ये ११ जनाले हिरासतमा तीन वर्ष पूरा गरिसकेकाले  बुधवार नै रिहा गरिने अदालतका रजिस्ट्रार इन्द्रबहादुर कठायतले बीबीसीलाई बताए। छ महिनाको कैद पाएका एक बालक पनि थुनामुक्त हुनेछन्।

त्यसरी थुनामुक्त हुनेहरूमा थरूहट अन्दोलनका नेता लक्ष्मण थारू र लाहुराम चौधरी पनि रहेका छन्। अर्का एक जना भने फागुन ३० गते रिहा हुने अदालतले जनाएको छ।

घटनापछि  फरार रहेका अन्य ३१ जनाको मुद्दा भने  मुल्तबीमा रहनेछ।

सो घटनामा ५८ जनाविरुद्ध चलेको थियो।

घटनापछि फरार रहेका रेशम चौधरी विसं २०७४ मंसिरमा भएको निर्वाचनमा राष्ट्रिय जनता पार्टीबाट सहभागी भएर कैलालीबाट सांसद निर्वाचित भएका थिए।

रेशम चौधरी

सो घटनामा मुख्य योजनाकार भएको अभियोग खेपेका चौधरीलाई पछि पक्राउ गरेर पुर्पक्षका लागि कारागारमा राखिएको थियो।

कारागारबाटै गएर उनले दुई महिनाअघि सांसद पदको शपथग्रहण गरेका थिए।

यसअघि सर्वोच्च अदालतले रेशम चौधरीलाई पुर्पक्षका लागि थुनामा राख्न तल्लो अदालतले दिएको आदेशलाई सदर गरिदिएपछि तत्कालका लागि उनलाई संसद् प्रवेशको बाटो बन्द भएको थियो।

कस्ता मुद्दा?

टीकापुर घटनामा प्रतिवादीहरूलाई कर्तव्य ज्यान, ज्यान मार्ने उद्योग र डाँका चोरी गरी तीनवटा अभियोग लगाइएको थियो।

तर अदालतले डाँका चोरीको मुद्दामा सबैलाई सफाइ दिएको छ।

कर्तव्य ज्यान मुद्दामा दोषी ठहरिई जन्मकैद पाउने १० जनाले ज्यानसम्बन्धी महलको १५ नम्बरको कसुर अपराधमा तजबिजी पाँच वर्षसमेत थप सजाय पाउने अदालतले जनाएको छ।

यसैबीच, अदालतको फैसलापछि राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपालले प्रधानमन्त्री केपी ओली नेतृत्वको सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता लिने निर्णय गरेको छ।

आफ्ना माग सम्बोधन गर्न एक वर्षभन्दा बढी समय कुर्दा समेत अपेक्षाकृत नतिजा... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

रेशम चौधरीसहित ११ जनालाई जन्मकैद, राजपाद्वारा सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता


कैलालीबाट सुरु भएको तीव्र गतिको हावाहुरी पूर्वतिर लागेको थियो।

सो हावाहुरीले कैलाली र कञ्चनपुरमा धनजनको क्षति पुर्‍याएको थियो। कैलालीको गोदावरी र टीकापुरमा दुई जनाको मृत्यु भएको थियो भने  कम्तीमा ७० जना मानिस घाइते भएका थिए।

प्रिमनसुन गतिविधि सक्रिय भएकै बेलामा पूर्वी र पश्चिमी वायुका प्रभावका कारण मौसम बिग्रिएको वरिष्ठ मौसमविद् शान्ति कँडेलले बीबीसीलाई बताइन्।

वर्षायाम सुरु हुनुभन्दा अघि चैतदेखि जेठसम्मको समयमा प्रिमनसुन गतिविधि हुन्छ। यो बेला प्राय: मेघगर्जनसहित वर्षा हुन्छ र  हावाहुरी चल्छ।

बाह्य र स्थानीय वायुको सम्मिश्रण

कैलाली र कञ्चनपुरमा कसरी शक्तिशाली हावाहुरी बन्न गयो भन्ने प्रश्नमा कँडेलले तातो र ओसिलो हावा एवम् सुख्खा चिसो हावाको सम्मिश्रणका कारण त्यसो हुन गएको बताइन्।

"त्यसपछि दक्षिणपूर्वी वायु र पश्चिमी वायुको समिश्रणको प्रभाव देखियो," उनले भनिन्।

"नेपालको पश्चिमी भूभाग र भारतको उत्तराखण्ड आसपासका केही भूभागमा बङ्गालको खाडीबाट आएको दक्षिणपूर्वी हावाको प्रभाव र दुई तिरबाट आएको हावा त्यहाँ सम्मिश्रण भएकोजस्तो देखिन्छ।"

लामो समयसम्म पश्चिमी भेगमा खासै वर्षा नभएकाले त्यहाँ धेरै तापमान बढ्न गएर त्यहाँ सामान्यभन्दा ठूलो हुरी चलेको उनको तर्क छ।

"त्यसरी तापक्रम वृद्धि हुँदै जाँदा त्यहाँको वायुको चाप चाहिँ न्यून हुँदै जान्छ। जसको कारण तातो हावा माथि गएर न्यूनचापीय क्षेत्र तयार हुन्छ।"

त्यहाँ बाहिरबाट आएको जलवाष्प भएको हावा पनि माथिल्लो वायुमण्डलमा गएर मिसिने र मेघगर्जनसहित हावाहुरी, चट्याङ ल्याउने किसिमको बादल बन्ने उनले बताइन्।

कैलालीमा तापक्रम बढेको अवस्थामा पश्चिमी र पूर्वीय वायु मिसिँदा त्यो स्थिति उत्पन्न भएको उनको विश्लेषण छ।

काठमाण्डूसम्म आइपुग्यो

कैलालीमा बिहीवार राति सात बजेपछि सुरु भएको हावाहुरी सर्दै शुक्रवार बिहान पाँच बजेतिर काठमाण्डू उपत्यकासम्म आइपुग्यो।

कँडेल भन्छिन्, "हावा माथिल्लो वायुमण्डलसम्म पुगेर चिसियो र त्यसपछि बादल बन्यो। अनी मेघगर्जनका साथै हावाहुरी र पानी ल्याउँदै बिस्तातै पूर्वतिर सर्ने क्रममा काठमाण्डूसम्म पनि आइपुग्यो र पछि हराएर गयो।"

चैतदेखि जेठसम्मको समयमा हुने प्रिमनसुन गतिविधि यसपालि धेरै बलियो देखिएको छ।

धेरै वर्षा भएका कारण केही नदीहरूमा खतराको तह पनि कट्ने गरी पानीको तह बढेको पाइएको छ।

खण्डवृष्टि बढी

पछिल्लो समय बारा, पर्सा, नवलपरासी र अहिले... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

सुदूरपश्चिम नेपालमा हावाहुरी यसरी विकसित भएको थियो


कोटेश्वर पूर्वको रुटमा चल्ने यातायात सेवा समितिले त्यस रुटमा हालै संचालनमा आएको एक बस सेवाको विरुद्ध बुधबार यातायात ठप्प पारे

कोटेश्वर पूर्वको रुटमा चल्ने यातायात सेवा समितिले त्यस रुटमा हालै संचालनमा आएको एक बस सेवाको विरुद्ध बुधबार यातायात ठप्प पारे।

सरकारले जवाफस्वरूप त्यस रुटमा  ५ वटा नयाँ बस सञ्चालकलाई अनुमति दिएको यातायात व्यवस्था विभागले जनाएको छ।

कोटेश्वर पूर्वको रुटमा चल्ने विभिन्न करिब एक दर्जन सञ्चालकहरु सम्मिलित यातायात सेवा समितिले त्यस रुटमा हालै संचालनमा आएको एउटा नयाँ बस मयुर यातायातको विरोधमा  बुधबार त्यस रुटमा चल्ने सबै यातायात ठप्प पारे।

नयाँ कदमले हट्ला यातायातको 'सिन्डिकेट'?

सडकमा सकस

जवाफ

जवाफमा सरकारले  बुधबार नै सो रुटमा ५ विभिन्न बस सञ्चालकहरूलाई अस्थाइ अनुमति दियो।

सार्वजनिक यातायात जस्तो संवेदनशील क्षेत्रमा सेवा अवरुद्ध गरेको विषयलाई सरकारले गम्भीरताका साथ लिएको र उनीहरुले यसलाई निरन्तरता दिए विद्यमान कानून अनुसार कारवाही गरिने यातायात व्यवस्था विभागका महानिर्देशक रूपनारायण भट्टराईले बताए।

उनले भने, "सार्वजनिक यातायात सञ्चालन गर्दिनँ र सार्वजनिक सडक अवरुद्ध गर्छु भन्नेहरुलाई अत्यावश्यक सेवा ऐन, सवारी तथा यातायात व्यवस्था ऐनमा व्यवस्था भए अनुसार रुट अनुमति खारेज गर्ने सम्मको कारवाही हुन्छ।"

स्थायी अनुमति पत्र दिन लामो प्रकृया पुरा गर्न समय लाग्ने भएकाले समस्या तत्काल हल गर्न अस्थायी अनुमति पत्र दिएको विभागले जनाएको छ।

प्रतिकृया

यस्तो अस्थाइ अनुमती पत्र लिएका व्यवसायीले सबै प्रकृया पुराए स्थायी अनुमति पत्र दिन विभाग तयार रहेको महानिर्देशक भट्टराइले बताए।

यातायात व्यवसायीहरुको छाता संगठन नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासंघले भने अरनिको राजमार्गका यातायातका व्यवसायीहरुले सार्वजनिक यातायात ठप्प पारेको विषयमा अनभिज्ञता प्रकट गरेको छ।

तर सरकारले नयाँ बसलाई रुट इजाजत पत्र दिएको विषयमा भने आपत्ती जनाउँदै महासंघका महासचिव सरोज सिटौलाले भने, "कता के बन्द भए भन्ने विषयमा अहिले हामीलाई केही जानकारी छैन। यातायात व्यवस्था विभागले अनुमतिपत्र दिने भन्दा अरु केपो जान्यो र? लोकतन्त्रमा केही कुरा ल्याउँदा सबैसंग छलफल र बहस गरेर मात्र निर्णय गर्नु पर्ने हो, तर उसले यो एक पक्ष ढङ्गले ल्याएको छ।"

यातायात क्षेत्रमा व्यवसायीहरुको एकाधिकार अन्त्य गर्न भन्दै सरकारले आइतबार त्यस... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

यातायात सेवा सञ्चालन नगर्नेलाई कारवाही


कोन ट्रम्प प्रशासनले गरेका कर कटौती सम्बन्धी निर्णयका प्रमुख योजनाकार थिए।

श्रृखंलाबद्ध रूपमा ह्वाइट हाउसबाट बहिर्गमित हुने ट्रम्पको टोलीका उनी पछिल्ला सदस्य हुन्।

वाल स्ट्रिटका पूर्व ब्याङ्कर उनी ट्रम्पको कर लगाउने निर्णयले एउटा क्षति पुर्याउने किसिमको व्यापारिक युद्ध निम्त्याउनेमा चिन्तित रहेको चर्चा चलेका छन्।

विवाद

एउटा विज्ञप्तीमा राष्ट्रपति ट्रम्पले कोनलाई दुर्लभ दक्षता भएका व्यक्ति भन्दै सेवाका लागि धन्यवाद दिएका छन्।

पछिल्लो समयमा उनीहरू दुईबीच त्यति सुमधुर सम्बन्ध नरहेको बताइन्छ।

ट्रम्पकी सहयोगीले राजीनामा दिने

अमेरिकाको लागि व्यापारिक युद्ध राम्रो: ट्रम्प

गएको अगष्टमा एउटा अति दक्षिणपन्थी समूहको र्‍यालीमा ट्रम्पले सम्बोधन गरेपछि उनले ट्रम्प प्रशासनले अझै 'राम्रो गर्नसक्ने र गर्नुपर्ने' बताएका थिए।

उक्त कार्यक्रमपछि उनले राजीनामा पत्र समेत मस्यौदा गरेको विवरण आएका थिए।

एउटा विज्ञप्तीमा कोनले भनेका छन्, "देशलाई सेवा गर्न पाउनु र अमेरिकी जनतालाई फाइदा पुग्ने किसिमका आर्थिक वृद्धिदर निम्त्याउने मुख्य गरी ऐतिहासिक कर सुधार सम्बन्धी नीति ल्याउने क्षेत्रमा काम गर्न पाएकोमा गौरव महसुस गरेको छु।"

उनले ट्रम्पलाई काम गर्ने अवसर दिएकोमा धन्यवाद दिँदै सफलताको समेत कामना गरेका छन्।

आयातमा करहरु बढाउने राष्ट्रपति ट्रम्पको घोषणा

प्रभाव

वासिङटनस्थित बीबीसी संवाददाता एन्थोनी जर्चर भन्छन्, कोनको राजीनामा अनपेक्षित घटना होइन।

उनका अनुसार हालैका दिनमा ह्वाइट हाउसभित्र स्टील र अलुमिनियम आयातमा कडा नीति अँगाल्नुपर्ने विषयलाई लिएर तीव्र मतभेद देखिएका थिए र राष्ट्रपति स्वयंले त्यसलाई अघिल्लो हप्ता समाधान गरेका थिए।

कोन ह्वाइट हाउसका लागि बिरानो जस्तै थिए।

किनभने आर्थिक राष्ट्रवादको नारा अघि सारेका रिपब्लिकन राष्ट्रपति भएको ह्वाइट हाउसमा उनी विश्वव्यापिकरणको पक्षमा उभिने गरेका थिए।

 ट्रम्पका कतिपय बफादार सहयोगीले उनलाई नरूचाउने गरेका विवरण आएका थिए।

तर बाहिरिया आर्थिक जगत र विशेष गरी ट्रम्पका ज्वाइँ ज्यारेड कुश्नर र छोरी इभान्काले उनलाई राम्रो मान्ने गरेका बताइन्छ।

 उनको बहिर्गमनले ती दुवै कमजोर हुने र ह्वाइट हाउसको नीतिमा पनि ठूलो फेरबदल हुनसक्ने ठानिएको छ।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

ट्रम्पका आर्थिक सल्लाहकारद्वारा राजीनामा


कोभिड भएका मानिसको सङ्ख्या बढिरहेका विभिन्न सहरमा आईपीएलका खेलहरू हुनेछन् (फाइल तस्बिर)

शुक्रवारदेखि सुरु हुने इन्डीयन प्रीमीयर लीग आईपीएलमा आठ टोलीले छ मैदानमा बिनादर्शक ५२ खेल खेल्नेछन्। फाइनल खेल मे ३० मा हुनेछ।

खेलहरू कोभिड सङ्क्रमण र अस्पताल भर्ना सङ्ख्या धेरै बढिरहेका चेन्नई, बेङ्ग्लोर, दिल्ली, मुम्बई, कोलकाता र अहमदाबादमा हुनेछन्।

भारतमा अहिलेसम्म कोभिडका कारण १,६५,००० भन्दा बढीले ज्यान गुमाएका छन् भने एक करोड २५ लाख सङ्क्रमित भइसकेका छन्। एप्रिलमा भारतमा दैनिक सङ्क्रमण सङ्ख्या ९०,००० को औसतमा रहेको छ।

जनस्वास्थ्य सुरक्षा नियमहरूप्रतिको उपेक्षा भएकाले दोस्रो लहर देखा परेको बताइन्छ।

भारतीय क्रिकेट बोर्डका एक वरिष्ठ अधिकारीले आईपीएलको चौधौँ संस्करण बिनासमस्या आयोजन हुने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।

बोर्डका उपाध्यक्ष राजीव शुक्लाले खेलाडी र अन्य प्रतियोगितासँग सम्बन्धित व्यक्तिहरूका लागि सुरक्षित व्यवस्था गरिएको र परीक्षण गरिएको बताएका छन्।

तर सबै जना त्यो कुराले ढुक्क छैनन्।

प्रतियोगिताअगावै चार खेलाडी र एक टोली सल्लाहकार सङ्क्रमित भएका छन्। बेङ्ग्लोरका देवदत्त पडिकाल, दिल्लीका अक्षर पटेल, कोलकाताका नीतीश राना एवं मुम्बईका सल्लाहकार किरण मोरे सङ्क्रमित भएका छन्।

अत्यधिक प्रभावित मुम्बईमा १० खेल हुनेछन्

बुधवार अस्ट्रेलियाका डानियल साम्स बेङ्ग्लोरका लागि खेल्न चेन्नई आइपुग्दा गरिएको परीक्षणमा सङ्क्रमित भेटिए।

दश खेल आयोजना हुने मुम्बईको वानखेडे रङ्गशालाका १० कर्मचारी सङ्क्रमित भएका छन्। भारतमा दोस्रो लहरको सङ्क्रमणमा सबैभन्दा खराब अवस्थामा देखिएको मुम्बईमा पाँच टोलीको बसाइ र अभ्यास छ।

द टाइम्स अफ इन्डिया दैनिक पत्रिकाले 'आईपीएलमाथि कोभिडको कालो बादल' शीर्षक लेख्दै सोधेको छ: 'दर्शक नहुने भए छ सहरमा किन खेल्नुपर्‍यो? गत वर्ष जस्तै यूएईमा किन प्रतियोगिता सारिएन?'

सबैभन्दा कडा प्रश्न भने यस्तो छ: के यो संस्करण अब टाइम बम हो?

टोलीहरू सुरक्षित स्थलमा बसेको र बाहिरका कोहीसँग पनि सम्पर्कमा नआउने बताइएको छ। एक समाचारका अनुसार बोर्डले प्रत्येक टोलीलाई सम्पर्कहीन बस्ने नियम पालना गराउन एक-एक जना व्यवस्थापक खटाउने भएको छ। ईएसपीएनक्रिकइन्फो वेबसाइटका अनुसार मुम्बईका कर्मचारीलाई प्रत्येक दुई दिनको फरकमा परीक्षण गरिएको छ।

धेरैले तैपनि सुरक्षित राख्न गाह्रो हुने बताइरहेका छन्।

दिल्ली क्यापिटल्सका कप्तान... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

आईपीएल: भारतमा कोभिड महामारी चलिरहँदा यो क्रिकेट प्रतियोगिता सञ्चालन गर्दाका जोखिम


कोभिड १९ को महामारीका बेला सुनमा लगानीको चासो बढेको छ

हुन त यो भाउ सुन व्यापारीहरूका कारण पुगेको थियो तर प्रश्न के उठेको छ भनेः संसारका खानीमा कति सुन बाँकी छ र यो कहिले सकिन्छ?

सुनको माग एउटा लगानीको रूपमा, हैसियतको प्रतीकको रूपमा तथा कैयौँ विद्युतीय उपकरणका मुख्य पार्टपुर्जाको रूपमा बढिरहेको छ।

तर यो असीमित वस्तु होइन, एउटा बेला आउनेछ जब सबै सुनखानी रित्तिनेछन्।

धेरै उत्खनन

विज्ञहरूले उच्च उत्खनन बिन्दुको कुरा गर्छन् जब कुनै एक वर्षमा उत्खनन गर्न सकिने उच्चतम परिमाणमा सुन झिकिन्छ। कतिपयको विश्वास छ संसार त्यो बिन्दुमा पुगिसकेको छ।

सन् २०१९ मा सुनखानीको कुल उत्पादन ३५३१ टन पुगेको जुन सन् २०१८ मा १ प्रतिशतले कम रहेको विश्व सुन परिषद्ले जनाएको छ। त्यो वर्ष सन् २००८ यता पहिलोपटक उत्पादनमा अघिल्लो वर्षभन्दा कमी आएको थियो।

आगामी वर्षहरूमा खानीबाट सुन उत्खननमा केही कमी आएपनि उच्चतम बिन्दुमै पुगिसकेको भन्न अलि चाँडो हुने परिषद्का प्रवक्ता ह्याना ब्र्यान्डस्टेटरले बताए।

उच्चतम बिन्दुमा पुगेपनि त्यसको केही वर्षसम्म सुनको वार्षिक उत्पादनमा नाटकीय गिरावट नआउने विज्ञहरू ठान्छन्।

"सुनखानीका उत्पादन स्थिर तहमा पुगेको छ। अब सम्भवतः घट्दै जानेछ। तर नाटकीय गिरावट हुनेछैन," मेटल्सडेली डटकमका रस नर्म्यान भन्छन्।

अब कति बाँकी छ?

खानी कम्पनीहरूले जमिनमा कति सुन बाँकी छ भनेर दुई किसिमबाट अनुमान गर्छन्।

सुन उत्खनन कार्य अझ कठिन र महँगो हुँदै गइरहेको छ

रिजर्भ्स - अहिलेको सुनको भाउ अनुसार फाइदाजनक रूपमा निकाल्न सकिने सुनको परिमाण।

रिजोर्सेस - थप अनुसन्धानपछि उत्खनन गर्दा सम्भावित रूपमा फाइदाजनक हुनसक्ने सुनको परिमाण।

रिजोर्सेसभन्दा सुनको रिजर्भ्सको हिसाब निकाल्न सजिलो छ। अमेरिकी भौगर्भिक सर्भेले गरेको हालको अनुमान अनुसार सुनको रिजर्भ्सको परिमाण ५०,००० टन रहेको छ।

अहिलेसम्म संसारले १,९०,००० हजार टन सुनको उत्खनन गरिसकेको छ। अर्थात् लगभग २० प्रतिशत सुन बाँकी छ। तर यो परिमाण परिवर्तनशील हुने गर्छ।

नयाँ प्रविधिहरूले थप परिमाणको सुनलाई आर्थिक रूपमा फाइदा हुनेगरी उत्खनन गर्न सकिने बनाउन पनि सक्छन्।

रोबटिक्स तथा आर्टफिशल इन्टेलिजेन्सको प्रयोगले उत्खनन प्रक्रिया परिष्कृत गरेर त्यसको लागत घटाइदिन सक्छ।

चन्द्रमामा पनि सुन छ

सबभन्दा ठूला सुनखानी

इतिहासमै सुनको सबभन्दा विशाल खानी दक्षिण अफ्रिकाको विटवाटरस्रान्ड बेसिन... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

संसारका खानीमा अब कति सुन बाँकी होला


कोभिड-१९ का कारण इरानमा थप दुई जनाको मृत्यु भएपछि विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका प्रमुख डा. टेड्रोस एड्हानोम गेहब्रेयससले यसबारे प्रतिक्रिया दिएका हुन्। इरानमा यसअघि पनि दुई जनाको मृत्यु भएको थियो।

उनले उक्त भाइरस नियन्त्रण गर्ने अवसर "साँघुरिँदै गएको" टिप्पणी गरे।

इरानी अधिकारीहरूका अनुसार इरानका सबै सहरहरूमा उक्त भाइरस फैलिसकेको हुन सक्छ।

अहिलेसम्म चीनबाहिर कुल २६ देशमा नयाँ कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ। तीमध्ये आठ जनाको मृत्यु भइसकेको छ।

कोरोनाभाइरसका कारण दक्षिण कोरियामा थप दुई जनाको मृत्यु भएको छ। त्यहाँ शनिवारसम्म सङ्क्रमित व्यक्तिको सङ्ख्या ४०० नाघेको छ।

चीन र जापानको तटनजिकै क्वारन्टीनमा राखिएको एउटा पानीजहाजबाहेक अन्यत्र दक्षिण कोरियामा कोभिड-१९ भएका मानिसको सङ्ख्या सर्वाधिक छ।

इटलीमा एक ७८ वर्षीय वृद्धको मृत्यु भएको शुक्रवार चिकित्सकहरूले बताएका थिए। त्यहाँ थप १६ जनामा सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ।

प्रभावित क्षेत्रहरूमा विद्यालय र कार्यालय बन्द गरिने तथा खेलकुदका गतिविधि स्थगित हुने स्वास्थ्यमन्त्रीले बताएका छन्।

चीनमा अहिलेसम्म ७६,०००  जनाभन्दा बढीमा सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ। तीमध्ये २,३४५ जनाको मृत्यु भइसकेको छ।

के भने विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका प्रमुखले?

डा. गेहब्रेयससले चीनबाहिर कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएका मानिसको सङ्ख्या तुलनात्मक रूपमा कम भए पनि सङ्क्रमणको तरिका चिन्ताजनक भएको बताएका छन्।

प्रभावित क्षेत्रको यात्रा गरेको वा सङ्क्रमित व्यक्तिको सम्पर्कमा भएको जस्ता रोगसँग कुनै स्पष्ट सम्बन्ध नभएका बिरामीको सङ्ख्याका कारण आफूहरू चिन्तित भएको उनले बताए।

उनका अनुसार इरानमा भएका मृत्यु र सङ्क्रमणका नयाँ घटना धेरै चिन्ताका विषय हुन्।

तर उनले चीन र अन्य देशले रोग नियन्त्रण गर्न अवलम्बन गरेका उपायका कारण उक्त भाइरसलाई थप फैलिन नदिने सम्भावना भएको टिप्पणी गरे।

सम्भावित महामारीसँग सङ्घर्ष गर्न उनले देशहरूलाई थप स्रोत परिचालन गर्न आग्रह गरे।

इरानमा कस्तो छ स्थिति?

राजधानी तेहरानभन्दा दक्षिणमा अवस्थित कोम सहरमा कोभिड-१९ फैलिएको छ। उक्त सहर शिया मुस्लिमहरूको तीर्थस्थल हो।

उक्त सहरमा बिहीवार दुई र शुक्रवार दुई गरी चार जनाको मृत्यु भयो।

इरानभरि कुल १८ जनामा सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ।

कोमबाट बेरुत फर्किएकी एक अधबैँसे महिलामा पनि कोरोनाभाइरस भएको पुष्टि भएको छ। उनी लेबननमा... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोनाभाइरस: चीनसँग स्पष्ट सम्बन्ध नभईकनै सङ्क्रमण फैलिँदा विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन चिन्तित


कोभिड-१९ का मृत्यु हुनेमध्ये ९० प्रतिशतभन्दा बढी मानिस चीनको हुवे प्रान्तका हुन्। उक्त भाइरस गत डिसेम्बर महिना त्यहाँबाट फैलिएन थालेको थियो।

चीनबाहेक अन्य १० देशमा पनि मानिसहरूको मृत्यु भएको छ।

इरानमा अहिलेसम्म ५० जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ। इटलीमा पनि ३० जनाभन्दा बढी मानिसको ज्यान गइसकेको छ।

विश्वभरि झन्डै ९०,००० जनामा सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ।

अहिले चीनबाहिर उक्त भाइरस तीव्र गतिमा फैलिरहेको छ।

कोरोनाभाइरस रोक्ने पाँच देशको प्रयास

तर सङ्क्रमण भएका अधिकांश मानिसमा सामान्य लक्षण देखिएको विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले आइतवार बताएको छ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएका दुईदेखि पाँच प्रतिशत बिरामीको मृत्यु हुन सक्ने उसले जनाएको छ।

मौसमी रुघाखोकीको औसत मृत्युदर ०.१ प्रतिशत हुन्छ र भाइरस अतिसङ्क्रामक हुन्छ। त्यसबाट प्रतिवर्ष चार लाख मानिसको मृत्यु हुने गरेको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

सार्स र मेर्सजस्ता कोरोनाभाइरस परिवारका अन्य विषाणुका कारण हुने मृत्युको दर कोभिड-१९ भन्दा धेरै छ।

के छ विश्वको स्थिति?

अहिले चीनमा सङ्क्रमणको दर घटेको भए पनि अन्यत्र ह्वात्तै बढेको छ।

इटलीमा ४८ घण्टामा सङ्क्रमित मानिसको दर दोबर भएको त्यहाँको स्वास्थ्यसम्बन्धी निकायले आइतवार बताएको छ।

त्यहाँ कम्तीमा ३४ जनाको मृत्यु तथा झन्डै १७०० जनामा सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ।

यूकेमा ३६ जनामा सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएपछि प्रधानमन्त्री बोरिस जोनसनले सोमवार आपत्कालीन बैठक बोलाएका छन्।

सङ्क्रमित व्यक्तिमध्ये एक जना स्वास्थ्यकर्मी भएको जानकारी एनएचएसले दिएको छ।

चीनबाहिर सर्वाधिक सङ्क्रमण देखिएको दक्षिण कोरियामा थप ४७६ जना सङ्क्रमित भेटिएका छन्।

त्यहाँ ४,२१२ मा सङ्क्रमण भएको सरकारी तथ्याङ्क छ। तीमध्ये ३,०८१ जना डेगु सहरका बासिन्दा हुन्।

डेगुमा सङ्क्रमण भएका ७३ प्रतिशत मानिहरू एउटा गिर्जाघरसँग सम्बन्धित छन्।

इरानमा सरकारी तथ्याङ्क थोरै भए पनि कोरोनाभाइरसका कारण कम्तीमा २१० जनाले ज्यान गुमाएको सूत्रहरूले बीबीसीलाई बताएका छन्।

कोरोनाभाइरसको प्रकोपपछि चीनको आकाश यस्तो देखिन्छ

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोनाभाइरस: कोभिड-१९ का कारण मृत्यु हुने मानिसको सङ्ख्या ३,००० नाघ्यो, ६० देशमा सङ्क्रमण


कोभिड-१९ को खोप पत्ता लगाउने दौड तीव्र भएको छ तर टि-सेलले कतिपय मानिसलाई एक हदसम्म प्रतिरोधी क्षमता दिलाउने पाइएको छ

त्यसपछि यस्तो अवस्था त निकै धेरै बिरामीहरूमा रहेको पाइयो।

अनि, एन्टी बडी विकास भएका बिरामीहरूले पनि केही महिनापश्चात् त्यो फेरि गुमाएको पाइयो।

छोटकरीमा भन्दा, एन्टी बडीको उपस्थितिले महामारीको फैलावट नाप्न निकै मद्दत गर्‍यो तर प्रतिरोध क्षमतामा तिनको भूमिका पहिले सोचिएजस्तो मुख्य नहुन सक्ने पाइयो।

यदि हामीले यो रोगबाट दीर्घकालीन प्रतिरोध खोजेका हौँ भने त्यो त अन्यत्रबाटै आउनु पर्ने देखिएको छ।

दीर्घकालीन प्रतिरोध क्षमताका निम्ति एन्टी बडी प्रमुख नहुन सक्छन्

संसारको ध्यान एन्टी बडीमा ज्यादा केन्द्रीत भइरहँदा अनुसन्धानकर्ताहरूले भने अर्को प्रकारको प्रतिरोधबारे थप जानकारी पाउन थालेका छन् - त्यो जुन, कतिपय अवस्थामा, मानिसको शरीरमा वर्षौँदेखि लुकेर बसिरहेको छ।

श्वेत रक्त कोषका एक रहस्यमयी प्रकारले अहिले ती अनुसन्धानकर्ताको ध्यान खिचेको छ। विगतमा यसबारे आम जनमानसमा धेरै छलफल नगरिए पनि कोभिड-१९ विरुद्धको लडाइँमा यसको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुनसक्छ। टि-सेल भनिने यी कोषिकाको भूमिका अहिले सबैको नजरमा परिरहेको छ।

महामारी सुरु हुनुभन्दा वर्षौँ पहिले झिकिएका रगतका नमुनामा पनि अनुसन्धानकर्ताहरूले टि सेल भेट्टाए जसले कोरोनाभाइरसको सतहमा भएको प्रोटिन पत्ता लगाउन सक्छ।

टि-सेल भनेको पनि एक प्रकारको प्रतिरोध प्रणालीकै कोष हुन्। तिनको मुख्य जिम्मेवारी शरीरमा प्रवेश गर्ने रोगजन्य विषाणु वा सङ्क्रमित कोषहरूको पहिचान गरि नष्ट गर्नु रहेको छ। यी कोषका सतहमा भएका प्रोटिनलाई उपयोग गरेर यिनले विषाणुका सतहमा भएका प्रोटिनमा टाँसिदिन्छन्।

प्रत्येक टि-सेल विशेष हुन्छन् - यस्ता सतहमा बन्ने प्रोटिनका खर्बौँ प्रकार हुन सक्छन् र प्रत्येकले खास किसिमका निशानालाई चिन्छन्।

कुनै सङ्क्रमणपश्चात् वर्षौँसम्म यस्ता टि सेल सक्रिय भइरहने हुनाले यिनले शरीरको दीर्घकालीन प्रतिरोधी क्षमतामा सघाउ पुग्छन्। कुनै पुरानो दुश्मनले शरीरमा प्रवेश गर्नासाथ यी चलायमान भएर तत्काल प्रभावकारी प्रतिक्रिया जनाउँछन्।

कैयन् अनुसन्धानहरूका अनुसार कोभिड-१९ ग्रसित मानिसहरूमा यस्ता टि-सेलको विकास हुन्छ, चाहे ती लक्षण विहीन हुन् वा नहुन्।

तर वैज्ञानिकहरूले के पत्ता लगाएका छन् भने कतिपय मानिसमा कोभिड-१९ का एन्टी बडी देखा पर्दैनन् तर तिनमा भाइरस चिन्ने... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

टि-सेल के हो र कसरी त्यसले मानिसहरूलाई कोभिड-१९ विरुद्ध लुकेको सुरक्षा प्रदान गर्छ?


कोभिड-१९ को खोप बनाउने विश्वव्यापी दौडमा एस्ट्राजेनेका-अक्सफर्डको साझेदारी अग्रपङ्क्तिमा रहेको मानिन्छ

झट्ट सुन्दा यो समाचारले अलकति झस्काउन सक्छ।

तर खोप विकासमा अक्सफर्ड यूनिभर्सिटीसँग साझेदारीमा रहेको औषधि कम्पनी एस्ट्राजेनेकाले यसलाई "नियमित" स्थगन भनी व्याख्या गरेको छ। उसले ती व्यक्तिमा प्रतिकूल असर देखिनुको कारण थाहा नभएको जनाएको छ।

त्यसो भए यसरी परीक्षण रोकिनु कति सामान्य हो त? अनि एकदमै अपेक्षा गरिएको कोभिड-१९ खोप उपलब्ध हुने कुरामा यसले के अर्थ राख्छ?

यो खोप परीक्षणबारे हामीलाई के थाहा छ?

यो परीक्षणमा ब्रजिल, दक्षिण अफ्रिका, अमेरिका र यूकेका गरी झन्डै ३०,००० मानिस सहभागी छन्

कोभिड-१९ विरुद्ध उपचार खोज्ने विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धामा एस्ट्राजेनेका-अक्सफर्डले विकास गरिरहेको खोप पनि अग्रपङ्क्तिमा छ।

त्यसैले यसमा हुने कुनै पनि विलम्ब अलि निराशाजनक हुनेछ।

स्ट्याट न्यूजमा मङ्गलवार छापिएको समाचारअनुसार यूकेमा खोप परीक्षणका क्रममा सहभागी एक व्यक्तिमा "गम्भीर असर परेको आशङ्का" र त्यसपछि उनलाई अस्पतालमा भर्ना गरिएपछि परीक्षण रोकिएको हो।

उक्त विषयमा थप विवरण अझै थाहा हुनसकेको छैन तर स्ट्याट न्यूजले एउटा स्रोतलाई उद्धृत गर्दै ती बिरामी निको हुने ठानिएको जनाएको छ।

एउटा विज्ञप्तिमा एस्ट्राजेनेकाले भनेको छ: "समीक्षा प्रक्रियाको हाम्रो मापदण्डले सुरक्षासम्बन्धी तथ्याङ्कको समीक्षाका लागि अनुमति दिन खोपको परीक्षण रोकेको छ।"

बीबीसीका मेडिकल सम्पादक फेर्गुस वाल्शले यो प्रक्रियाका लागि "केही दिनहरू" लाग्न सक्ने बताएका छन्।

खोपको परीक्षण रोकिनु कति सामान्य हो?

परीक्षणका क्रममा कुनै पनि सहभागीमा गम्भीर असर देखिए सुरक्षासम्बन्धी तथ्याङ्कको समीक्षाका लागि परीक्षणको प्रक्रिया रोकिन्छ

वाल्शका अनुसार खोप परीक्षणको प्रक्रिया  स्थगित गरिक पहिला नसुनिएको भने होइन।

"कुनै पनि समयमा जब स्वयंसेवी अस्पतालमा भर्ना हुन्छ र उसको स्वास्थ्य समस्याको कारण तत्काल स्पष्ट हुँदैन तब अध्ययनलाई रोकिन्छ," उनले भने।

अक्सफर्ड यूनिभर्सिटीका प्रवक्ता भन्छन्: "ठूला परीक्षणहरूमा कुनै कारणले यदि बिमारी देखियो भने यसबारे राम्ररी जाँच्नका लागि एउटा स्वतन्त्र समीक्षा गरिनैपर्छ।"

कोरोनाभाइरस खोपको परीक्षणमा यस्तो पहिलो पटक नभएको वाल्श बताउँछन्।

गत एप्रिलमा सहभागीहरूलाई कोरोनाभाइरसविरुद्ध लड्ने क्षमता विकास गर्न पहिलो पटक खोप दिइएपछि कुनै... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस: के कोभिड-१९ विरुद्ध निर्मित खोपको परीक्षण रोकिनु सामान्य कुरा हो?


कोभिड-१९ को खोप लिनु भनेको जीवनमरणको सवाल हो।

यसमा जटिल वैज्ञानिक प्रक्रियाहरू, बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरू, कैयन् विरोधाभासपूर्ण सरकारी वाचा र कर्मचारीतन्त्र तथा नियमका जालो जोडिएका छन्। त्यसैले कहाँ कसले कतिखेर खोप पाउलान् भनेर भनिहाल्न कठिन छ।

यो विषयमा इकोनमिस्ट इन्टेलिजेन्स यूनिट (ईआईयू)को ग्लोबल फोरकास्टिङका निर्देशक अगाथे डेमाराइसले यसबारे विस्तृत अध्ययन गरेकी छिन्।

ईआईयूले विश्वको खोप उत्पादन क्षमताका साथै खोप वितरणका लागि आवश्यक स्वास्थ्य पूर्वाधार अनि देशअनुसारको जनसङ्ख्या र खोप किन्न सक्ने क्षमता हेरेको छ।

यसको मुख्य निष्कर्ष धेरैले सोचे जस्तै धनी र गरिबको सवालमा खोप वितरण भर पर्छ भन्ने नै छ। यूके र अमेरिकालाई खोप आपूर्तिमा कुनै समस्या छैन। किनभने तिनले खोप विकासमा पनि धेरै स्रोत लगाए र अहिले लाइनमा अगाडि छन्।

क्यानडा तथा ईयूका देशहरू उनीहरूभन्दा थोरै पछाडि छन्।

तर अधिकांश न्यून आय भएका देशहरूले खोप लगाउन सुरु गरेकै छैनन्। तर केही अनौठो उदाहरण पनि देखिएका छन्।

विश्वमा भइरहेका खोप वितरण कार्यक्रम हेरौँ

विश्वव्यापी खोप वितरण

स्रोत: आवर वर्ल्ड इन डेटा, ओएनएस, यूके सरकारी तथ्याङ्क

क्यानडाले उसलाई चाहिनेभन्दा पाँचगुना धेरै खोप खरिद गरेको भनेर गत वर्ष आलोचना भएको थियो। तर उनीहरू खोप आपूर्तिको प्राथमिकता भने अझै नपरेको देखियो।

किनभने क्यानडाले युरोपेली मुलुकहरूका कारखानाबाट किन्न लगानी गर्‍यो। डोनल्ड ट्रम्पको नेतृत्वमा अमेरिकाले खोप निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाउला भन्ने उसलाई लाग्यो।

तर परिस्थिति उल्टो भइदियो।

युरोपेली कारखानाहरू आपूर्ति गर्न सङ्घर्षरत रहेको भने अमेरिका होइन बरु ईयूले चाहिँ निर्यात प्रतिबन्धको कुरा उठाएको छ।

"युरोपेली बजारमा पर्याप्त आपूर्ति नभएसम्म क्यानडा पठाउने कुरा नहुने देखिन्छ," अगाथे डेमाराइसले भनिन्।

अनि अपेक्षाभन्दा राम्रो गरिरहेका देशहरू पनि छन्।

यो लेख तयार पारुन्जेल सर्बिया जनसङ्ख्याको अनुपातमा धेरै खोप लगाउनेमा आठौँ स्थानमा थियो - ईयूमा सबैभन्दा अगाडि।

सर्बियाको सफलता प्रभावकारी खोप अभियानका कारणमात्र होइन। उसले पूर्वी युरोपमा प्रभाव जमाउने चीन र रुसको कोसिसका कारण पनि लाभ पाएको छ। यहाँ रुसी स्पुतनिक-भी तथा चिनियाँ सिनोफार्म दुवै खोप उपलब्ध भइसकेको छ।

धेरै मानिसले चिनियाँ खोप पाएका छन्। चीनको खोप प्रभावकारी  हुनसक्छ। भविष्यमा पनि अतिरिक्त अर्थात्... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस खोपः मेरो देश र बाँकी विश्वको स्थिति कस्तो छ?


कोभिड-१९ को दोस्रो लहर फैलिन थालेपछि बिरामी र मृतकको सङ्ख्या ह्वात्तै बढेको छ।

भारतमा कोभिड-१९ का कारण मृत्यु हुने मानिसको सङ्ख्या दुई लाख नाघिसकेको छ।

यहाँ प्रस्तुत गरिएका केही तस्बिरले कसैकसैलाई विचलित पार्न सक्छन्।

दिल्लीस्थित एउटा मसानघाटमा कोभिड-१९ का कारण मृत्यु भएका मानिसको दाहसंस्कार गरिँदै

विगत सात दिनमा भरतमा अन्य देशमा भन्दा धेरै मानिसमा कोभिड-१९ पुष्टि भएको छ।

अस्पतालमा शय्या तथा अक्सिजन र औषधि नपाएर बिरामीहरूको मृत्यु भएको छ। अस्पतालहरू बिरामीहरूको भार नसक्ने अवस्थामा पुगिसकेका छन्।

अहिले अन्तिम संस्कार गर्ने ठाउँमा पनि ठूलो चाप बढेको छ। केही मसानघाटहरू अहोरात्र सञ्चालित छन्। त्यहाँ काम गर्ने कर्मचारीहरू आफूले विश्रामबिना नै दाहसंस्कार गरिदिनुपरेको बताउँछन्।

हिन्दू धर्मावलम्बीहरूका लागि अन्त्येष्टि अर्थात् दाहसंस्कार एकदमै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।

भारतको राजधानी दिल्लीका घाटमा शव जलाउन ठाउँ नपुगेर नयाँ चिता बनाउपरेको छ। त्यहाँ घाटनजिकैका खाली ठाउँमा दाहसंस्कार गरिएको छ।

अन्तिम संस्कारका लागि आवश्यक दाउरा जुटाउन सहरका उद्यानमा भएका रूखहरू काट्न थालिएको छ।

मृतकका शोकाकुल आफन्तहरूले अन्त्येष्टिका लागि लामो समय पालो कुर्नुपरेको छ।

दिल्लीमा मृतकका आफन्त र मसानघाटका कर्मचारीहरू अन्त्येष्टिमा सहभागी भएका केही तस्बिरहरू प्रस्तुत गरिएको छ।

पीपीई लगाएका एक व्यक्ति आफ्ना आफन्तको अन्त्येष्टिका लागि चिता बनाउन दाउरा ओसार्दै

दाहसंस्कारका लागि बनाइएका चितानजिकै एक स्वास्थ्यकर्मी

सामूहिक अन्त्येष्टिका लागि चिता तयार पारिँदै (तल र माथि)

केही मसानघाटमा अहोरात्र चिताहरू जलिरहेका छन्

घाटका कर्मचारीहरू बिनाविश्राम काम गरिरहेका छन्

केही सातादेखि कोभिड-१९ का कारण मृत्यु बढेकाले दाहसंस्कार गर्ने स्थानमा चाप बढेको छ

ड्रोनबाट खिचिएको यो तस्बिरमा दिल्लीनजिकै सामूहिक दाहसंस्कार भएको दृश्य देखिन्छ

यी बालक आफ्ना पिताको अन्तिम संस्कारका बेला शोकाकुल देखिन्छन्

आफन्तको अन्तिम संस्कारका बेला यी दुई दिल्लीवासी भाविह्वल छन्

अरू एकअर्कालाई सान्त्वना दिइरहेका छन्

धेरै मानिसले आफ्ना स्वजनको अन्त्येष्टि गर्न घण्टौँ पालो कुर्नुपरेको छ

परिवारका सदस्यहरू चितानजिकै बसेका छन्

यो घाटमा धुवाँ उडिरहेको छ

सबै तस्बिरको प्रतिलिपि अधिकार सुरक्षित

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस भारतः कोभिड-१९ ले मृत्युदर बढेपछि चौबीसै घण्टा सामूहिक दाहसंस्कार


कोभिड-१९ को सङ्कट हामी सबैका लागि असाधारण र डरलाग्दो समय रहेको छ। तर वातावरणीय दृष्टिकोणले यो राम्रो समय भएको देखिएको छ।

हामी सबैले अरू बेलामा भन्दा स्वच्छ हावा र सफा आकाशहरू भएको महसुस गर्न पाइरहेका छौँ।

तिनीहरू यो कुराको स्पष्ट प्रमाण हुन् कि ऊर्जा उपभोगको मामिलामा हामी फरक अभ्यासबाट गुज्रिरहेका छौँ।

करोडौँ मानिस घरभित्रै सीमित हुँदा अनपेक्षित रूपमा विद्युत्‌सहितका ऊर्जाको मागमा कमी आएको छ।

र, यसले ऊर्जा अर्थतन्त्रबारे महत्त्वपूर्ण कुरा खुलासा गरिदिएको छः कोइलामाथिको जोखिम, जुन इन्धनले आधुनिक संसारको निर्माणमा सघाएको छ।

केही औद्योगिक पर्यवेक्षकले कोरोनाभाइरस महामारीबाट कोइला फेरि पुरानो अवस्थामा फर्कन नसक्ने पनि भनिरहेका छन्। आउनुहोस् विश्वभरि थुप्रिरहेका प्रमाणलाई नियालौँ।

यो रिपोर्ट लेख्ने बेलासम्म ब्रिटेनको विद्युतीय ग्रिडले ६० दिनसम्म कोइला बाल्ने छैन त्यो भनेको जुन महिनाको १० तारिखसम्म हो।

दुई सय वर्षभन्दा अघि शुरू भएको औद्योगिक क्रान्तियता यति समयसम्म कोइला नबालिएको यो पहिलो अवसर हो।

मैले राष्ट्रिय ग्रिडका अधिकारीहरूसँग कुरा गर्दा उनीहरूले कोइलाबाट चल्ने जेनेरेटर तत्काल प्रयोगमा आउने जस्तो नलागेको बताए।

उद्योगहरूलाई सघाउने राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको प्रयत्नहरूका बीच संयुक्त राज्य अमेरिकामा कोइलाबाट भन्दा नवीकरणीय स्रोतबाट बढी ऊर्जा उपभोग गरिएको छ।

त्यसविपरीत एक दशकअघि मात्र अमेरिकामा आधा जति बिजुली कोइलाबाट उत्पादन हुने गरेको थियो।

कोइला प्रयोगमा एकदमै तीव्र गतिमा बढिरहेको भारतमा समेत इन्धनको माग नाटकीय रूपमा घटेको छ।

जसबाट ३७ वर्षयता पहिलो पटक कार्बन डाइअक्साइड उत्सर्जनमा कटौतीमा मद्दत पुगेको छ।

त्यसको तात्कालिक कारण भनेको लकडाउन हो।

तर ऊर्जा अर्थविद्हरूलाई अचम्म पारिरहेको कुरा चाहिँ कसरी विद्युतको माग घट्दा कोइला प्रयोगमाथि सबभन्दा धेरै प्रभाव परिरहेको छ भन्ने नै हो।

अनि यो प्रवृत्ति विश्वव्यापी छ।

अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सी (आईईए) का अनुसार द्वितीय विश्वयुद्धयताकै विश्वव्यापी कोइला खपतमा सबैभन्दा ठूलो गिरावट आएको छ।

आईईएका कार्यकारी निर्देशक फातिह बिरोलका अनुसार नवीकरणीय ऊर्जाले मात्रै पकड कायम गरिरहेको देखिएको छ।

हरित ऊर्जा?

कोरोनाभाइरस महामारीभन्दा अघि पनि यो प्रवृत्ति देखिरहेको थियो। गत वर्ष कोइलाबाट हुने बिजुली उत्पादनमा विश्वव्यापी सबैभन्दा ठूलो गिरावट देखिएको... \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोना भाइरस: सङ्कटले के कोइला प्रयोगको अन्त्य गराउला?


कोभिड-१९ नाम दिइएको उक्त भाइरसले चीनलगायत विश्वका थुप्रै देशमा असर पारिरहेको भन्दै सरकारले विदेशमा हुने पर्यटन प्रचारप्रसारका कार्यक्रम तत्कालका लागि स्थगित गर्ने निर्णय गर्न लागेको बोर्डका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत धनञ्जय रेग्मीले बीबीसीलाई बताए।

"हामीले प्रचारप्रसार गर्न लागेका मुलुकले समूहमा कार्यक्रम नगरिदिए हुन्थ्यो भन्ने आशय देखाएपछि रोक्ने निर्णय गर्न लागेका हौं," रेग्मीले भने, "विश्वको ध्यान एकातिर हुँदा हामी अर्कोतिर जानु पनि ठीक हुँदैन।"

कार्यक्रम रद्द

खासगरी यसअघि नै जापान र जर्मनीमा गर्न लागिएको पर्यटन प्रचारप्रसारको कार्यक्रम रद्द गरिसकिएको उनले बताए।

विदेशमा गरिने प्रचारात्मक कार्यक्रम स्थगित गर्नेबारे भोलि बिहान औपचारिक रुपमा निर्णय गरिने पनि उनले बताए।

"हामीले प्रचार गर्न जाँदा रोगको सङ्क्रमण फैलिएर त्यसले उल्टो असर पर्‍यो भने त्यो झन् नराम्रो हुन्छ। त्यसैले यसको असर कम नहुँदासम्मको लागि विदेशमा गरिने हाम्रा कार्यक्रम रोक्न लागेका हौं," रेग्मीले भने।

त्यसको सट्टा आन्तरिक पर्यटन प्रवर्द्धनमा ध्यान दिइने उनले बताए।

सरकारले सन् २०२० लाई भ्रमण वर्ष घोषणा गरी २० लाख पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्य राखेको थियो।

तर गत वर्षको अन्त्यदेखि चीनमा देखा परेको कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणले नेपालको उक्त लक्ष्य पूरा गर्न बाधक बनेको देखिन्छ।

यसअघि पनि पर्याप्त पूर्वाधारको विकास नगरी महत्त्वाकाङ्क्षी लक्ष्य राखिएको भन्दै सरकारको आलोचना पनि भएको थियो।

'असर परिसक्यो'

नेपालमा दैनिक रुपमा चीनबाट ६५ वटा उडान हुनेमा त्यो सङ्ख्या घट्दै गएर १६ वटामा पुगेको छ।

आइतवार उक्त सङ्ख्या अझै घटेर ८ वटामा पुग्ने बताइएको छ।

"असर त परिसक्यो। त्यसैले अब अहिले हाम्रो प्राथमिकतामा आन्तरिक पर्यटन प्रवर्द्धन पार्नुपर्ने देखिएको छ। अहिले भर्खरै फेब्रुअरीमा छौं, आत्तिहाल्नु हुँदैन।"

चीनबाहेक नेपालमा भ्रमणका लागि आउने अन्य देशमा पनि कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखा परेपछि त्यसको असर नेपालको पर्यटनमा स्वभाविक रुपमा परिसकेको रेग्मीले बताए।

अहिले कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण एसियालगायत युरोप, अफ्रिका, मध्यपूर्वका केही देशमा समेत देखा परिसकेको छ।

नेपालमा भ्रमण गर्ने विदेशी पर्यटकमा भारतीय पछि चिनियाँ रहेकाले पनि त्यसको प्रभाव नेपालमा परिसकेको बताइन्छ।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

नेपाल भ्रमण वर्ष २०२०: कोरोनाभाइरसका कारण प्रचारात्मक कार्यक्रम स्थगित


कोभिड-१९ नामक रोग लगाउने नयाँ कोरोनाभाइरस पहिलो पटक हुबे प्रान्तको उक्त सहरमा देखिएको थियो।

त्यहाँ केही दिनयता सङ्क्रमण घट्दै गएको थियो तथा पाँच दिनदेखि कुनै पनि नयाँ सङ्क्रमण देखिएको थिएन।

अहिले चीनभित्रबाट भन्दा पनि बाहिरबाट सङ्क्रमण भित्रिरहेको चिनियाँ अधिकारीहरूले बताएका छन्।

उनीहरूका अनुसार विगत २४ घण्टामा चिनियाँ मुख्य भूभागमा ८० वटा नयाँ सङ्क्रमण पाइएको छ।

सङ्क्रमित व्यक्तिमध्ये चार जना बाहेक बाँकी सबै चीन बाहिरबाट आएको अधिकारीहरूको भनाइ छ।

दक्षिण कोरियामा घट्दै

चीनको पूर्वी छिमेकी दक्षिण कोरियामा कोरोनाभाइरस सङक्रमण घट्ने क्रम जारी रहेको छ। चार हप्ताअघि त्यहाँ सङ्क्रमण दर उच्च रहेको थियो।

त्यहाँ विगत २४ घण्टामा कोभिड-१९ भएका ६४ जना व्यक्ति भेटिएको बताइएको छ।

त्यससँगै त्यहाँ सङ्क्रमित मानिसको सङ्ख्या ८,९६१ पुगेको छ। त्यहाँ १११ जनाको ज्यान गइसकेको छ।

दक्षिण कोरियामा स्वास्थ्यकर्मीहरूले सर्वसाधारणहरूले अझै पर्याप्त सावधानी नअपनाएको भन्दै कोरोनाभाइरससँगको सङ्घर्ष अझै लामो हुन सक्ने बताएका छन्।

दक्षिण कोरियामा दैनिक २०,००० जनाको परीक्षण भइरहेको छ। यो दर विश्वभरिकै सबैभन्दा बढी हो।

त्यहाँ अहिले सार्वजनिक र निजी प्रयोगशालाहरूको सञ्जाल बनाइएको छ।

रोगको लक्षण देखिएका मानिसहरू आफैँ गाडी चलाएर गई स्वास्थ्य परीक्षण गराउन सक्छन्।

युरोपको स्थिति

युरोप अहिले पनि विश्वव्यापी महामारीको केन्द्रबिन्दु बनेको छ।

इटलीमा आइतवार ६५१ जनाको मृत्यु भएको जनाइएको छ।

त्योसँगै त्यहाँ कोभिड-१९ का कारण मृत्यु हुनेको सङ्ख्या ५,४७६ पुगेको छ।

स्पेनमा विगत २४ घण्टामा ४६२ जनाको मृत्यु भएको छ।

यो वृद्धिसँगै त्यहाँ मृत्यु हुनेको सङ्ख्या २,१८२ पुगेको छ।

 \n\nमलाई माथिको लेखको लागि राम्रो शीर्षक दिनुहोस्।

कोरोनाभाइरस: वुहानमा पाँच दिनको शून्यतापछि फेरि नयाँ सङ्क्रमण