Isiokwu: Angịlịkan: Anyị achọghị ndị ochị ehi n'Imo Steeti\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ụka Anglịkan na onyeisi ya bụ Peter Akinọla nwere ọtụtụ ndị na-esọ ya n'ọdịda anyanwụ Naijiria

Otu a kwuru ka e mee ngwangwa nye iwu ga-akwụsị iji akụ nke Steeti ahụ na-akwalite azụmaahịa nke mmadụ nwere dịka ịzụ ehi nakwa ịchịgharị ehi n'okporo ụzọ

Ndị tinyere aka n'akwụkwọ ozi a bụ Rt Rev David O C Onuoha bụ onyeisi oche Kọmiti, Archbishop Caleb Moduoma na onye Chansellọ bụ Michael Uzoma na ngụcha mkparịta ụka ha nwere n'Atta Ikeduru dị n' Imo Steeti n'abalị iri atọ nke ọnwa Jenụwarị.

Onyeisi ụka ahụ kwuru, "Otu a ahụtala ụdị ihe ike, ọgbaghara nakwa ịla ndụ  na ngwongwo ndị mmadụ n'iyi nke otu Jihad kpọrọ onwe ba ndị na-achị ehi na-eme. Karịsịa atụmatụ a na-eme ka mụba site na-ịmapụtara ha oke maka ịzụ ehi."

Ọ katọrọ nleda anya nke Gọọmenti etiti  na-eleda ihe gbasara mwakpo ndị a na-eme ma rịọkwa arịrịọ ka ha mabido ya tupu o bute nsogbu n'ala Naijiria gbaa gburugburu.

Nsogbu dị n'etiti ndị Fulani na-achị ehi bawanyere n'izu ole na ole gara aga

Otu a gwara ndị ụka Kraịst ka ha gbalịa nwete akwụkwọ ike eji e binye aka na ntụliaka ma soro otu ndọrọndọrọ ọchịchị.

Okwu ndị a bịara n'ime ụbọchị ole na ole Kọmishịọna ndị uweojii n'Imo Steeti, otu Myetti Allah, ndị eze ọdịnala nakwa ụfọdụ ndị ọrụụbị nwechara mkparịta ụka ebe ha mere mkpebi ụzọ a ga-eji mee ka ndị na-achị na ndị ọrụugbo biri n'udo na steeti ahụ.


Isiokwu: Anthony Obiagbaoso Enukeme 'Tonimas': Oke mmadụ efulahụla ndị Anambra - Gọvanọ Obiano\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Anyịnya igwe nakwa ikpeozu oke ọnụ ahịa e ji buru ahụ Enukeme, onye nwe ọdọmmanu ụgbọala 'Tonimas' na mpaghara dị icheiche n'ala Igbo, ka bụ ihe ndị mmadụ ji adọrịta ụka na soshal midia.

Ọtụtụ ndi mmadụ gbara akaebe maka umeala, igba mbọ, inyere ndị ogbenye aka na ọrụ ọma ndị ọzọ ojiegoachuego ahụ biri n'Aba rụrụ oge ọ dị ndụ.

Ụlọụka juru eju n'akwamozu Tonimas

Aka na-achị Anambara steeti bụ Willie Obiano, akwaara arịrị ma ruo uju maka ọnwụ Anthony Enukeme.

Obiano gosiri mwute ya site n'ozi o zipuru site n'akara Facebook ya.

Mazi Anthony Enukeme (Tonimas)

O kwuru na ọnwụ Enukeme gbara ya ka akpị n'ihi na ọ bụ mmadụ udo ma bụrụkwa onye o ji ego achụ ego ma ihe ọ na-eme.

Obiano kọwakwara Enukeme dịka ide nke otu pati APGA.

Ọ gara n'ihu kwuo na ihe a ga-eji cheta ya bụ ihe ọma o meere obodo ya, ụka nakwa steeti Anambara.

Chi ji ụtụtụ jie mgbe akụkọ pụtara na Anthony Obiagboso Enukeme, onyeisi ụlọọrụ Tonimas Group nwụrụ n'ụbọchị Tuzde.

Akụkọ apụtabeghi maka ihe kpatara ọnwụ ya dịka ndị ezinaụla ekwubeghi ihe ọbụla.

Robert Mugabe: Ihe ndị i kwesiri ịma maka ya

Ihe ị kwesịrị ịma maka Anthony Obiagboso Enukeme (Tonimas)

A sị na ọ rụọla ọtụtụ ụlọ gụnyere ụlọụka n'obodo ya bụ Neni dị n'Anambra Steetị.

Lee foto etu e si kwaa ma lie ya:

Ndị ụkọchukwu dị iche iche bịara akwamozu a

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Anwuchiela ndịngwupụta ndị mba China anọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

A nwuchikwara ndị mmadụ ruru iri na isii n'Ebonyi steeti

Ndị uweoji na ndị agha nwụchiri ha na ndị Naịjiria ruru iri na isii so ha arụ ọrụ.

E jidere ha ebe ha na eme ngwupụta ihe ọnatarachi na mpaghara Ebonyi steeti nke dị n'ọdịda anyanwu.

Ndị ọrụ gọọmenti kwuru na ha ga-akpụga ha ụlọikpe mgbe e mechara nyocha.

Ha kwukwara na ha ekwekorịtala ị bụso igwupụta ihe ndị amabidoro n'iwu ma kwado nchekwa ndị ọrụ ngwuputa nke gọọmentị

China bụ aha ama ama n'ihe gbasara ngwuputa dị ịcheiche na Naịjirịa.

Lekwa ihe onye ntaakụkọ BBC bụ Ishaq Khalid kwuru:

Anwụchiela ndị ngwuputa ihe nke ndị mba China


Isiokwu: Anwụlụ na oke isi achụọla ndị mmadụ ọsọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Awụlụ si ebe a ana-etufu ahịhịa na-ebute nnukwu ọrịa

Enugu Steeti nwere nke a ha n'okpokoro ụzọ awara awara si Enugwu ga Port Harcourt.

Ajọ isi n'apụta n'ebe ndị a  ka nkụ nke  nke  na Lagos, ụfọdụ ndị bị n'ebe a akwapugo n'ihi oke isi.

Na Lagos, akụkọ kwuru na otu nwata nwụrụ makana onweghị ike iku ume n'ihi na anwụlụ sị ebe a juputara ebe niile.

Maka ihe a, Gọvanọ Lagos bụ Akinwunmi Ambode emechiela ebe a ana-atufu ahịhịa.

Gọọmentị na ndị obodo na-agba ebe ahịhịa okụ oge ọbụla

Ihe ndị mmadụ na-ekwu

Mana oke isi ahụ ka dịkwa nakwa ndị mmadụ biri na-ebe a.

BBC Igbo kpọrọ otu nwoke akpọrọ Samuel Osaze bị bụ ebe a n'elu ekwentị.

O kwuru na awụlụ na-esi ebe a na-apụta bụ ihe na-bute nnukwu ọrịa.

"Awụlụ a na-apụta makana gọọmentị na-agba ebe a ọkụ oge ọbụla. Ụnyahụ mgbe m nsị okporo ụzọ ịkọsị na-aga be m, nnukwu awụlụ juputara ebe niile n'ebe ahịhịa a"

N'afọ 2013 otu na-ahu maka ịtufu ahịhịa na Lagos bụ Lagos Waste Management Agency LAWMA kwuru na ahịhịa Lagos ruru tonnes puku iri na atọ

Otu dibia bekee, Dkta Ikechukwu Mgbolu kwuru na anwụlụ si  ebe a na-etufu ahịhịa na-ebute ọrịa dị iche iche dịka ọnyụnyụ na ọgbụgbọ (Cholera), Taifọd, ịba(malaria) na lasa fiva.

O kwukwara na ndị nwere ọrịa ashịma(asthma) anaghị enwe ike ibi nso ụdị ebe a.

Mgbolu kwuru:"Nnukwu anwụrụ a na-ebụte ọrịa  ngụgụ elu nke a kpọrọ 'upper respiratory infection' na bekee nihi ajọ ikuku kabọn monozide dị n'ime anwụlụ."

Osaze kwuru na isi a a na-ekweghizi edi n'etiti ọnwa Maachị na Ọgụsụtụ afọ niile maka oge a bụ oge udummiri.

Ndị biri na Lagos na-etufu ahịhịa oge ọbụla n'okporo ụzọ na Lagos

Osaze kwuru, "Onweghị obodo ndị mepere anya na-agba ebe a na-etufu ahịhịa ọkụ ugbua makana ha mara na omume dị otu a na-ebute nnukwu orịa.

"Gọọmentị kwesịrị ịzụ ihe a akpọrọ incinerator na bekee bụ igwe eji agba ahịhịa ọkụ."

Gọvanọ Ambode ekwuola na agaghị na-atụfu ahịhịa ọbụla ebe ahụ ọzọ maka ọrịa di iche iche ọ na-ebuta.

Ọ dị zị ndị steetị ndị ọzọ n'aka ikwu ihe ha ga-eme ebe ntufu ahịhịa dị n'etiti obodo ha.

Akụkọ ndị...


Isiokwu: Arochukwu Marriage: Ihe mere ndị Igbo ji ajụ ese tupu alụmdi na nwunye\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

A na-ahụta alụmdi na nwunye dịka ihe kachasị mkpa na ndụ ndị Igbo, nke chere nwata nwoke na nwaanyị n'ihu ma ha tolite.

Alụmdi na nwunye bụ njem a na-abanye n'ime ya ma nọrọ rue oge ọnwụ, ọ bụghị njem agatụ a lawa azụ.

Nke a mere nwoke maọbụ nwaanyị ọbụla na-alụ di na nwunye kwesịrị ịsa anya na mmiri.

Otu ụzọ gbapụtara ihe ndị Igbo na-eji asa anya na mmiri tupu alụmdi na nwunye bụ ihe a kpọrọ "Ịjụ ese".

Gịnị mere eji ajụ ese?

Onye ọkammụta n'asụsụ Igbo bụ Chiagozie Nnabuihe na-akụzi asụsụ Igbo na Mahadum Legọs kọwara ụfọdụ ihe mere ndị Igbo ji ajụ ajụjụ.

N'okwu ya "Onweghi nwoke maọbụ nwaanyị ga-achọ ka onye ọ lụrụ bụrụ mmekpa ahụ nye ya, nye ezinaụlọ ya nakwa aha ezinaụlọ ya, ọ bụ n'ihi nke a ka e ji na-ajụ ajụjụ."

Kedụ mgbe ịjụ ese malitere?

Ịjụ ajụjụ malitere mgbe alụmdinanwunye ndị Igbo malitere, ebe alụmdi na nwunye ndị Igbo malitere mgbe obibi ndụ ndị Igbo malitere.

Ya mere, onweghi onye ga-asị lee kpọmkwem mgbe o bidoro.

Kedụ ihe a na-ajụ ese ha?

Ọkammụta Nnabuihe gara n'ihu kọwaa na ihe ndị dị mkpa a na-ajụ n'ajụjụ gụnyere;

1. Onye bụ nne na nna ya na etu ha si ebi ndụ? N'ihi na a sị na ewu na-ata agbara nwa ya a na-ele ya anya n'ọnụ wee na-amụta, etu nne na nna si ebi ka a tụrụ anya na nwa ha ga-esi biri.

2. Onwere ọrịa ọjọọ dị n'ime ezinaụlọ onye ahụ si pụta ma ọ bụ nke ọ na-arịa? Ọrịa ndị dịka akwụkwụ na isi mgbaka dgz. E kwenyere na ọrịa ndị a nwereike isi n'aka feere nwa ha.

3. Ha a na-ezu ohi? Igbo sị na ohi na-echu aha. E kwenyere na onye ohi ga-amụta onye ohi. Agbụrụ e ji izu ohi mara, ndị Igbo na-asọ ya asọ.

4. Ha a bụ ndị umengwụ? Igbo sị na onye umengwụ bụ onye arịrịọ, onye arịrịọ bụrụ onye ohi. Ya mere onweghi onye ga-achọ ka ya na agbụrụ ndị umengwụ nwee mmekọ.

5. Ihe ọzọ a na-ajụ bụ ma onye ahụ ọ bụ Diala, Osu, Ume, Ohu, Njoku, Mmajụ, Nwaatanị, Nnọmafọ. Otu ndị a niile na-asọ onwe ha asọ. Onweghi onye ga-achọ ịlụ ibe ya.

Ndị a na-ajụ ajụjụ a abụghị ezinaụlọ nke nwoke ma ọ bụ nwaanyị kama ọ bụ ndị agbata obi na ndị obodo maara ezinaụlọ ahụ nke ọma.

Usoro e ji ajụ ajụjụ...


Isiokwu: Ash Wednesday: Ụkantụ afọ 2020 aghọọla ụbọchị iru uju maka ndị nwụrụ n'aka ndị omekome\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nke a bụ nke mbụ ndị mmadụ ga-eyi akwa ojii n'ụbọchị ụka ntụ.

Mana otu jikọrọ ndị Bishọp ụka Katọlic niile dị na Naịjirịa kwuru na ọ bụ ihe mere ede ji bee nwịị.

Ihe kpatara e ji eyi akwa ojii

Ndị Igbo tụrụ ilu na ọ bụrụ na okokporo emeghị ka onye ara, ụmụnna ya agaghị alụnye ya nwaanyị.

Ọ bụrụkwanụ na mmadụ gba nkịtị, e bufee ya ama nna ya.

Ya mere ndị ụka Katọlik ga-eji yie akwa ojii iji gosi na ala adịghị mma dị na Naịjịrịa agafeela egwu a chị ụtaba n'aka agba.

1) Otu 'Catholic Bishops Conference of Nigeria' (CBCN) kwuru na akwa ojii a bụ iji ruo ụjụ maka ọtụtụ ọbara ndị otu Kraịst nke ndị ekperima na ndị oyi egwu kwafurula n'ọdị nso a.

Iji maa atụ, Michael Nnadi, nwata akwụkwọ semịnarị ndị ntọ tọọrọ ma gbuo na Kaduna, nakwa Lawan Andimi bụ onye ndị Boko Haram bepụrụ isi.

2) Nke abụọ bụ iji kpọọ oku ka ndị otu Kraịst na mba ụwa niile sonyere ndị nke Naịjirịa n'ekpere.

3) Ọzọkwa bụ iji gwa ndị ọchịchị Naịjirịa na obi dị onye ọbụla njọ maka oke nkwafụ ọbara juru ebe dum.

4) Nke dị ka ibe ya bụ iji otu olu kwuo ka anwụchie ndị niile aka ha dị n'ịkwafu ọbara na Naịjirịa, kpee ha ikpe ma taa ha ahụhụ dịịrị ha.

5) Iji tie mkpu ka otu mba ụwa dị icheiche nụrụ ha ma gbata ọsọ enyemaka.

6) Iji rịọ Chineke ka ọzọ ghara imezi.

Ndị ụkọchukwu Katọlik Enugwu mere ngagharịiwe n'afọ gara aga.

Ugboro ugboro ka ndị ụka Kraịst dị icheiche merela ngagharịiwe maka ọnọdụ nchekwa nke na-akawanye njọ na Naịjirịa.

N'ọnwa Ọgọst afọ nke 2019, ndị ụkọchụkwu Katọlik niile na mpaghara Enugwu mekwara ngagharịiwe maka ntọ na ogbugbu ndị otu ha na steeti ahụ.

Na mbido ọnwa Febrụwarị, onye isi ụka 'Redeemed Christians Church of God' bụ Enoch Adeboye, duru ndị ụka ya mekwaa ihe ha kpọrọ ngagharị ekpere maka nchekwa.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri ga-amasị gị:

Ihe mere ụlọ aja jiri bụrụ ọkachamma na mpaghara Afịrịka - Demas Nwoko


Isiokwu: Asọmpi Uefa Champions dịka o sị a da\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Asọmpi Uefa Champions bụ nke jịkọtara otu egwuregwu bọọlụ dị na mba ndị Europe nille.

N'asọmpị iko Champions League nke taa, FC Porta na Liverpool ga-anwale ike ha na 8:45 nke abalị taa.

Asọmpị nke ọzọ ga-eme taa bu Real Madrid na Paris Saint-Germain ga emekwa na 8:45 nke abalị a.

Gịnị nwere ike ị me?

Onye ọka ekwu n'ihe gbasara egwuregwu bọọlụ bụ Emeka Ofor gwara BBC Igbo n'asọmpị nke taa gaadị ezigbo ọkụ.

"Onweghị onye mara ihe ga-eme n'asọmpị FC Porto na Liverpool taa. Makana Liverpool na-agba dịka ndị ụkwụ ha esịghị ike n'ala. Mana ọtụtụ mmadụ na-akwado ndị Liverpool na asompị nke taa."

"Ndi m na-atụ anya ime nkeọma n'egwuregwu nke taa n'ime otu Liverpool bụ Mohammed Salah, Emri Chan na Roberto Femino," Ofor kwuru.

O kwukwara na, "N'ime otu FC Porto bụ ndị dịka Danilo Pereira na Iker Casillas".

Asọmpi dịka ọka ibe

Mana ọ dị ka na asọmpị nke ndị Real Madrid na Paris Saint Germain bụ nke ga-akachasị kpụrụ ọkụ n'ọnụ.

Maazi Ofor kwuru na asọmpị nke a 'ga-ebụ nnukwu mgbọ!'

Ronaldo bụ onye ụkwụ kacha aghọ nkọ n'otu Real Madrid

Ofor kwuru si: "Anyi ga-ahụ Christiano Ronaldo onye otu Real Madrid na Neymar onye otu PSG. Mana ọ dịka anya onye ọ bụla dị n'ebe Neymar nọ,"

Ọ gakwara n'iru kwuo: "Neymar bụ onye kachasị obere n'afọ. Ihe a mere ka ọ dị ezigbo ọkụ na asọmpị ha niile. Ronaldo ka dị ọkụ mana ọgbagola n'afọ . Ihe a nyere onye dika Neymar ohere."


Isiokwu: Atiku abụghị onye Naijiria - APC\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Atiku abụghị onye Naijiria- APC

Nke a bụ ọsịsa APC na akwụkwọ nke otu PDP na Atiku onye fere ọkọloto pati ahụ gbara n'ụlọikpe pụrụ iche e hiwere maka ntuliaka.

Cheta na PDP na Atiku kwuburu na ha jiri vootu 1,615,302 merie na ntuliaka ahụ nke mere ha jiri gbaa APC na Buhari akwụkwọ n'ụlọikpe.

Mana APC gbajọkwara nkwupụta PDP na ha nwetara mpụtara ntuliaka ọkwa onyeisiala nke bụ ezigbo ya nke gosiri na ha meriri na ntuliaka ahụ.

Na nkọwa ya, otu onye ọkaiwu bụ Ifeanyị Olumba kwuru na ọ bụ APC ka ọ dịri  ịkọwa etu Atiku  esighị bụrụ onye Naijiria.

"Tupu ọ pụta ịzọ ọkwa ọchịchị, ọ gara usoro e si eme ihe tupu ya pụta ka onye ga-azọ ọkwa, e lebera gị anya ,fuchaa gị, were sị na o ruru gị ịzọ."

"Kedụ ihe a ga-eji ekwu na ọ bụghị onye Naijiria ugbua? Cheta na ọ bụbu Osote Onyeisiala."

Ihe ụmụ Naijiria na-ekwu maka ebubo a

Ebubo ọhụrụ APC boro Atiku akusuru ọtụtụ ụmụ Naijiria  iwe.

Ọnụ na-ekwuru PDP bụ Kola Ologbodiyan kwuru na ebubo APC dịka onye ndị ezinaụlọ ya boro ebubo na o zuru anụ n'ite ofe, ọsịsa ya bụrụ "ị bụghị onye ezinaụlọ anyị"

@JibrinIbrahim na-ajụ etu Atiku siri bụụzia onye Cameroon dịka APC siri kwuo ọ pụtara na Naijiria ga-ekere Adamawa kennye na ndị Cameroun dịka e siri kennye ha Bakassi.

@Miz Carzorla1 kwuru na Atiku rụrụ ọrụ ọtụtụ afọ na Kọstọm nakwa na ndọọndọọ ọchịchị ma kwadokwa Buhari n'afọ 2015 mana  oru oge ọ ga-achọ nke bụ nke ya, ọ bụrụ onye mba ọzọ.

@diisaasilver na-ekwu na ihe ya na-ahụta n'okwu APC bụ  na Atiku meriri mana awo ya oke ya n'ihi na ọ bụ onye mba ọzọ.

@Dadiyata kwuru na ọ bụ obi na-amapụ ndị APC na Atiku siri ọnwụ inweta oke ruru ya na ntuliaka e mere.

Mana ụfọọ̄ụ dịka @chuckObidimma jiri ya malite ime ndị APC akaje

Ebe ụfọdụ dịka  Retsonbiz kwụnyere APC. o kwuru na ọ bụ ahịa Atiku tụrụ site na-ịgba akwụkwọ na-ekwu maka asambodo Buhari lọkwutere ya.

Onye bụ onye Naijiria?

Ọkaiwu Ulumma kwuru na onye Naijiria bụ:

1.  Onye nne ya maọbụ nna ya bụ onye Naijiria."

2. Nwoke Naijiria bi mba mụta nwa ya na nwaanyị abụghị onye Naijiria

3. Gọọmentị obodo na-enye...


Isiokwu: Atụọla ndị PDP na-eme ngagharị iwe anwụrụ anya mmiri\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ha na-eme ngagharị iwe maka ebubo nrụrụaka ha boro ngalaba INEC mana ndị uweojii tụrụ ha anwụrụ anya mmiri iji chụsa ha.

End of Instagram post, 1

Rue ugbua amabeghi ma o nwere onye merụrụ ahụ n'ọgbaaghara a.

Cheta na onyeisi ụlọomeiwu ukwu bụ Bukola Saraki, onyeisi ụlọomeiwu nta bụ Yakubu Dogara nakwa onyeisi otu PDP, Uche Secondus na-eme ngagharị iwe ugbua.

Iwe ha bụ na ihe pụtara na ntụlịaka ọkwa gọvanọ emere na Osun steeti abụghị ihe ziri ezi.

Ha ji ohere ahụ akpọku INEC oku na ha tinye onye otu ha bụ Ademola Adeleke dịka onye mmeri ntụlịaka osun steeti.

Ha malitere ịme ngagahrị iwe a mgbe ha mechara nzụkọ n'isiụlọọrụ ha nke dị n'Abuja.

Ha si n'ụlọọrụ ha ruo n'ụlọọrụ nke ndị INEC na-ekwu na ndịuweoji nakwa ndị ngalaba INEC bụ nke pati nọ n'ọchịchị ugbua bụ APC.

Osun 2018: "Vootu gị bụ ike gị, ere na ya"

Ndị ọzọ so na ya bụ ngagharị iwe bụ Dino Melaye, Ben Murray-Bruce, Aminu Tambuwal nakwa Sule Lamido.

Akụkọ ga-amasị gị


Isiokwu: Bayelsa Judgment: Njem APC abịala na njedebe tupu ọ malite na Bayelsa\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nke na-abịa dịka ulọikpe kpebiri na onye zọrọ ọchịchị dịka osote Gọvanọ Bayelsa n'okpuru patị All Progressives Congress bụ Biobarakuma Degi-Eremieoyo etozughi ịzo ọchịchi.

Ndị Ọkaikpe nke Mary Odili no n'isi ha sị na nkagbu njem Degi-Emeriewoyo metụtara vootu David Lyon jiri pụta dịka gọvanọ Bayelsa nke mere na ya onwe ya etuzughi.

Ha sị na ọchịchị ga-efezi n'aka Douye Diri nke PDP.

Ọ bụ n'ụbọchi 14 nke ọnwa Febụwarị ka a na-elebu anya na David Lyon kwesiri ịṅụ iyi ọrụ.

Ọ bụ Maazị Diriga anụzị iyi ọrụ n'oge ahụ.

A kwụrụ ndị mmadụ ụgwọ ịkwa Buhari emu - Garba Shehu

Ndị ọrụ onyeisiala Buhari sị na ọ bụ ndị na-agba ọchịchị ya ụkwụ kwụrụ ndị mmadụ ụgwọ ka a kwaa ya emu na Borno Steeti mgbe ọ gara njem nleta.

Ọnụ na-ekwuru onyeisiala Buhari bụ Garba Shehu gwara BBC na nke a abụghị uche ndị Borno niile.

Ọ sị na mgbe ha rutere n'ọdọụgbọelu dị na Borno, na ọtụtụ ndị mmadụ malitere ikele Onyeisiala Buhari na ndị otu ya.

Mana enwere ụfọdụ ndị nọ na-eti mkpu na ha achọghị onyeisiala, na ndị a bụ ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị kwụrụ ụgwọ ime nke a.

Ọkaikpe Ijeoma Ojukwu nke ụlọikpe ukwu dị n'Abuja agbatiala ikpe Omoyele Sowore onye nchịkọta Revolution Now ruo ụbọchị 11, 12 na 13 nke ọnwa Maachị.

Ụbọchị ndị a ka ọ ga-achabi ikpe a dị n'ebubo gọọmentị etiti boro Sowore na Bakara.

Ndị ọkaiwu gọomentị nke A.A Aliyu nọ n'isi ya sị na gọọmenti sepuru aka n'ebubo eboro ha na mbụ ma bo ha nke ọhụrụ abụọ ọzọ.

Ebubo ndị a gụnyere ịkpa nkata ịgba ọchịchị mgba okpuru nakwa ajọ ịgba ọchịchị mgba okpuru.

Mana Sowore na Bakare site n'ọnụ ọkaiwu hụ Abdul Mahmud sị na aka ha dị ọcha n'ebubo ndị a.

N'ofesi

Sajid Javid

Minista na-ahụ maka akụnauba na mba Briten bụ Sajid Javid agbaala arụkwaghịm.

Nke a na-abịa dịka kepu kepu na-ekwu na ya na Praịm Minista Briten bụ Boris Johnson nwere nghọtahie.

Otu ụgbọmmiri si Hong Kong tọrọ n'etiti osimmiri mgbe ọdọụgbọmmiri ise jụrụ ịnabata ya n'ihi egwu ọrịa coronavirus emechaala gbasa ụkwụ na mba Cambodia.

Nke a na-abịa dịka ọrịa a egbuola mmadụ narị abụọ na iri anọ na abụọ n'ụbọchị...


Isiokwu: Bayelsa:Tinye nwa gị n'ụlọakwụkwọ maọbụ ije nga\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Gọọmenti Bayelsa na-ekwu na ha etinyela nnukwu ego n'agụmakwụkwọ

Steeti ahụ debanyere iwu ọhụrụ a n'akwụkwọ maka ụmụaka na-anaghị aga akwụkwọ n'agbanyeghị na gọọmentị mefuru ijeri naira 70  n'ụlọakwụkwọ na ngwọọrụ ụlọakwụkwọ.

Kọmishọna na-ahụ maka agụmakwụkwọ bụ Jonathan Obuebite kwuru na ha hụrụ na ọ dị mkpa itinye ya bụ iwu maka ichekwa ego steeti tinyere.

Akwụkwọ nke praịmarị na nke sekọndịrị bụ n'efu.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

N'agbanyeghị nke a, ọtụtụ nne na nna na-egosi agwa ọgbasaghịm n'iziga ụmụ ha ịmụta akwụkwọ.

Otu ndị nkuzi na steeti ahụ ekwuola na mkpebị a dị mma, mana e kwesịrị ilebanye ọnọdụ ọbụla n'otu n'otu.

Otu onye n'ime otu ndị nkụzị bụ Kalama John Tonipre, gwara BBC na ọ bụrụ na-anwụchie nne na nna ọbụla, e kwesịrị ịchọpụta ihe bụ nsogbu.

"Ọ bụrụ na e mee ya n'ụzọ iwu, ọ dị mma."

Otonye Fatayi bi na Yenagoa sị na ya bụ iwu dị mma mana e kwesịrị inye ndị mmadụ ohere inabata ya ọfụma.


Isiokwu: Beans: Ụmụ Naịjiria a ga-agbara nri a ọsọ?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Agwa bụ nri ọtụtụ mmadụ na-eri na Naịjirịa ka ha wee nweta Protein

Ụlọọrụ Nafdac bụ - National Agency for Food and Drug Administration and Control- na Bekee, kwuru na ọ bụ eziokwu na kemịkal eji rụọ ya bụ sniper bụ Dichlorvos, bụ nke e ji egbu arịrị mana ndị ọrụ ugbo kwesịrị iji amamihe nke ha natara dibia bekee wee na-eji ya egbu ụmụ arịrị na-ata ihe akọrọ n'ubi.

Nafdac kwuru na ọ bụrụ na ndị ọrụ ugbo emeghị ya etu ahụ, ya bụ kemịkal nwereike ibute ọrịa anya, akụrụ maọbụ mebie ebe mmadụ si eku ume.

Ha kwukwara na onye ọbụla riri nri kemịkal a mebiri, ga-ebute ọrịa dịka ikpu ishi, afọ ọsịsa nke ọjọọ, ọrịa akpụ, ịkwụsị ịmegharị ahụ, ịgbọ agbọ, ọrịa akwụkwụ maọbụ ọnwụ.

Nafdac kwuru na ụlọọrụ ha na-azụ ndị ọrụ ha ga-akọwara ndị ọrụ ugbo na ndị na-ere mkpụrụ nri, ihe ọjọọ nri a na-etinyeteghị ọgwụ eji echekwa ya ọfụma na-ebute.

Agwa bụ nri ọtụtụ mmadụ na-eri na Naịjirịa ka ha wee nweta Protein

Ha dọkwara aka na ntị ka ndị mmadụ gbaara mkpụrụ nri ọbụla ha hụrụ ọgwụ 'sniper' e ji chekwa ya n'ahụ ya ọsọ.

N'ọnụ ha, "erila maọbụ zụta ya."

Lee ihe ị ga-eme ka ị wee gbaara ọdachi ọgwụ eji echekwa mkpụrụ nri ọsọ:

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Benue: Ndị ọchịehị egbuola mmadụ 20\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

A wakporo obodo ise n'ime Guma LGA nke Benue Steeti

Ndị mwakpo ahụ gbakwara ọtụtụ ụlọ na ọdọ ahịa ọkụ.

Ọnụ na-ekwuchitere Gọvanọ steeti ahụ bụ Terver Akase gwara BBC na ọ bụ ndị na-achị ehi mere mwakpo ahụ dịka ọtụtụ ndị bi n'obodo hụrụ ha siri kwuo.

Akase na obodo ndị ha wakporo gụnyere Tse-Abi, Tse-Ginde, Tse-Peviv, Tse-Ikyo, Agenke and Gbenke.

O kwuru na-agbanyeghị na Gọọmentị Benue na-agba mbọ inyere ndị uweojii aka n'inye ha nkwa ọrụ, iji belata ogbugbu ndị mmadụ, kama chi na-abọ a na-anụ ọzọ.

Akụkọ kwuru na onwebeghị ihe ndị uweojii kwuru banyere nke a.

N'otu aka ahụ, opeka mpe, mmadụ isii anwụọla n'ọgụ dapụtara n'etiti ndị APC na steeti ahụ, ebe ọtụtụ merụrụ ahụ n'ọgbakọ imeezi ngalaba Benue Sawụtụ nke pati ahụ nwere.

Ụlọọrụ akụkọ Guardian kwuru na ọgụ dara n'etiti ndị na-akwado onyeisi oche pati ahụ na steeti ahụ bụ Comrade Abbah Yaro, na onye nnọchiteanya mpaghara ahụ n'ụlọomeiwu nke nta (Ado/ Okpokwu/ Ogbadibo) bụ, Hassan Saleh.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Bianca Ojukwu, Patience Ozokwo, Chika Ike na ụmụada Enugu state ndị ọzọ 'na-eweta ọkụ' na Nigeria\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nke a mere na enweghi etu a ga-esi kọwa akụkọ gbasara Naịjirịa ghara ịkpọta aha ụmụnwaanyị ole na ole ndị a, gosirila ihe ha pụrụ ime.

Lee ndị welitere isi BBC Igbo gbara n'anwụ:

Bianca Ojukwu

E kwuwe okwu gbasara ndị Igbo ghara ịkpọta aha nwaanyị a, e kwuwela? A ga-ekwu ole ghara ole gbasara agbara nwaanyị a?

Ojukwu bidoro n'agbọghọ, oge ọ ka na-aza Onoh, kpawa ike. Oge ahụ ka o meriri n'asọmpi e ji ama nwaanyị kacha maa mma na Naịjirịa; n'afọ 1988.

Nna ya bụ Christian Onoh bụbu gọvanọ Anambara steeti, o mechara lụọ Chukwuemeka Odumegwu Ojukwu bụ onye hibere Biafra.

Ọ bụ ọkaiwu, onye ndọrọndọrọ ọchịchị, ọ rụọla dịka onye nnọchiteanya Naịjirịa na mba Spen, ọ bụkwa onye ojiegoachụego.

A mụrụ ya n'ụbọchị ise nke ọnwa Ọgọstụ 1968.

Cecilia Ezeilo

Ezeilo arụbuola ọrụ dịka onye ntaakụkọ

Ezeilo bụ osote gọvanọ ugbua, bụ nwaanyị mbụ na-enweta ọkwa ahụ n'Enugwu steeti.

Ọ rụburu dịka onye omeiwu n'Enugwu steeti, ọ bụ ọkaiwu, ma bụrụkwa lọlọ (di ya nwụrụla ugbua bụbu eze ndị Ozom Aguobu Owa).

A mụrụ ya n'ụbọchị mbụ nke ọnwa Jenụwarị 1966.

Ndi Okereke-Onyiuke

Okereke-Onyiuke so n'ime ụmụnwaanyị ndị nwere agba n'ihe gbasara akụnaụba Naịjirịa.

Ọ bụ nwaanyị mbụ nọ n'oche ọchịchị dịka onyeisi n'ụlọọrụ "Nigerian Stock Exchange".

A mụrụ ya n'ụbọchị abụọ nke ọnwa Nọvemba 1950.

Patience Ozokwo

E ji 'mama G' nakwa ime ejije ebe ọ bụ nwaanyị afọ tara mmiri mara ya nke ọma

Ozokwo bụ ezigbote "agụ nwaanyị" n'ihe gbasara ime ejije.

Kedụ nke ọ na-amaghị eme? Ọ gụọla egwu, ọtụtụ ndị na-eme ejije anaghị ahụ azụ ya anya maọlị.

A bịa n'ihe nrite, o kpokọọla ya ebe ọ dị ọtụtụ.

A mụrụ ya n'ụbọchị 14 nke ọnwa Septemba 1958.

Tina Mba

Ị hụtụla ihu nwaanyị a n'ihe onyonyo gị na-ajụ "kedụ ebe ọmalịcha nwaanyị a si?" Ngwa lekwa azịza gị ebe a.

Mba bụ ome ejije e ji ama atụ.

A mụrụ ya n'ụbọchị abụọ nke ọnwa Ọktoba, 1975.

Ego Boyo

Ọ na-eme ejije ugbua, mana ọ ka emepụta karịa isonye n'ime ya.

Ego Boyo (Nna ya bụ Ọkaikpe Augustine Nnamani nwụrụla anwụ) bụ ome ihe nkiri na Nollywood oge ndị dịka Richard Mofe Damijo...


Isiokwu: Bipolar: Gịnị ka ọ pụtara, gịnị bụ njirimara ya, kedụ etu e si agwọ ya?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Chacha Eke pụtara n'ihe onyonye kwuo na ọ na-arịa ọrịa ụbụrụ a kpọrọ bipolar disorder.

Ọ sị na ọ bụ ọrịa a mere o ji pụta n'ihe onyonyo n'izuụka gara aga ma bo di ye ebubo iti ya ihe.

Mana nwanne ya nwoke a pụtala sị na nke a bụ asị na Chacha anaghị arịa ọrịa bipolar disorder.

Nke a mere anyị ji atụle ihe ọrị a pụtara na njirimara ya.

Gịnị bụ 'bipolar disorder'?

Nyocha ngalaba ahụike mba UK a kpọrọ 'National Health Scheme' (NHS) nyere nkọwa banyere 'bipolar disorder'.

'Bipolar disorder' bụ ọrịa na-emetụta ụbụrụ nke nwereike ịgbanwe ọnọdụ mmadụ, ọnọdụ a nwereike ịgbanwe site n'ogogo otu ruo nke ọzọ n'otu ntabi anya.

Onye na-arịa ọrịa ụbụrụ a nwereike inwe nnukwu obi aṅụrị n'otu mgbe nke nwereike ịgbanwe ma bụrụ ọnọdụ nwute.

Njirimara 'Bipolar disorder'

Ndị na-arịa ọrịa ụbụrụ a na-ahụta ihe ndị di etu a:

Onye na-arịa 'bipolar disorder' nwereike inwe mgbanwe ọnọdụ n'ime ọtụtụ izuụka.

Ịda mba

'Bipolar disorder' nwereike iweta echiche igbu onwe

Mgbe onye ahụ na-enwe obi ịda mba, njirimara ya gụnyere:

Akparamagwa dị aṅaa

Ọgwụ e ji agwọ bipolar disorder

Bipolar disorder bụ ọnọdụ nwereike ịrị elu n'ogogoe kachasị. Onye na-arịa ọrịa a nwereike ọ gaghị ama mgbe o nwere oke obi ụtọ maọbụ obi ịda mba.

Ọ bụrụ ha lọghachite n'onodu dị mma ọ ga-eju ha anya ụdị agwa ha kpara. O nwere ndị ọ na-eme karịa ibe ha. Ụfọdụ ndị ga na-ahụ, anụ isi maọbụ ụda ihe ndị na-adịghị ebe ahụ.

Gịnị na-ebute ọrịa 'bipolar disorder'?

O nweghi onye ma kpọmkwem ihe na-ebute ya kama ọtụtụ ihe nwereike ịkpali ya.

Onye nwereike ịrịa ọrịa a?

Ọrịa ụbụrụ a bụ 'Bipolar disorder' na-emekarị ndị otu onye n'ime mmadụ narị.

O nwereike ime onye nọ n'ogogo afọ ọbụla, na-agbanyeghi na ọ na-amalitekarị n'etiti afọ 15 na 19. Onye gaferela afọ 40 nwereike ọ gaghị ebutezi ya.

Ọrịa ụbụrụ a nwereike ime nwoke maọbụ nwaanyị. O nwereike ime onye ọbụla.

Lithium bụ ọgwụ mbụ e ji gwọ 'bipolar disorder' mana nchọpụta gosiri na a na-enya ya mmadụ otu n'ime iri abụọ

Ụzọ ndị e ji agwọ ya gụnyere:

Ọ bụ dọkịta ụbụrụ isi bụ 'psychiatrist' nwereike...


Isiokwu: Birth Control: Etu ọgwụ 'contraceptives' si chọọ idula m mmụọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọgwụ mgbochi ịtụrụ ime mere nwaada Vanessa Centeno ịwa, obere ihe ka isi ya tọ na ya

Mana oge ndịọrụ ahụike gwara ya ihe kpatara ụdị ihe a, ọ gbagwojuru ya anya karịa.

N'afọ 2019, Vanessa bụ onye na-arụ ọrụ n'obodo Boston, malitere ịṅụ ọgwụ 'contraceptive' iji gbochie ịtụrụ ime.

Nde kwuru nde ụmụnwaanyị na-ṅụ ọgwụ a n'akụkụ ụwa niile.

Mana ọgwụ a kpatara ọbara mkpụkọ na ngụgụ Vanessa nke mere ka ndụ ya gbanwee kpamkpam.

Ụjọ jidere m, e che m na m na-enwe obi nkoropu

Obi ịcha ọkụ maọbụ igbu mgbu so n'ihe e ji ama onye nwere ọnọdụ ọbara mkpụkọ na ngụgụ

Vanessa kwuru sị: "Ka m na-agbago elu otu ụbọchị, enwekwaghị m ike ikute ume nke ọma."

"Ụdị ihe a emetubeghị m ebe m na-agba mbọ niile m nwere ike iji kute ume"

Mana Vanessa mechara gbalịa gaa ụlọọgwụ ebe e nyere ya ihe ga-enyere ya aka ikute ume.

"Echere m na m dị ime ejima anọ, mana ejima isii ka m mụrụ" - Thelma Chiaka

Nnyocha gosiri na e nwere ihe kpụkọrọ n'akụkụ ngụgụ ya, mana ha chere na ọ bụ 'pneumonia'.

Mana ka otu ọnwa gachara, iku ume Vanessa kawanyere njọ nke mere ka e ziga ya na nnukwu ụlọọgwụ.

Ebe ahụ ka nnyocha gosiri na ọbara kpụkọrọ na ngụgụ ya.

Vanessa kwuru na dọkịta gwara ya na "ihe kpatara ọbara mkpụkọ ahụ bụ ọgwụ 'contraceptive' m malitere ịṅụ n'ihi na onweghị ihe ọhụrụ ọzọ m tinyere n'ahụ m."

"Ha gwara m na ọ bụrụ na chekwuru ka otu ụbọchị gafee tupu m bịa ụlọọgwụ, ihe gaara akawanye njọ."

Kedụ etu ọbara mkpụkọ si emetụta ụmụnwaanyị na-aṅụ ọgwụ 'contraceptive'?

Na mpaghara Europe, Australia na New Zealand, ịṅụ ọgwụ bụ ụzọ ọtụtụ ụmụnwaanyị ji egbochi ịtụrụ ime.

Ọ na-ara ahụ tupu ihe dị otu a emee.

Nnyocha nke ngalaba 'National Health Service' mere na mba UK gosiri na ọ bụ naanị ụmụnwaanyị iri na abụọ n'ime puku iri na-aṅụ ọgwụ 'contraceptive' nwere ike inwe ọbara mkpụkọ n'ime otu afọ.

Ndị NHS nyere ndụmọdụ ka mmadụ jụọ dọkịta ya maka ihe ọbụla gbagwojuru ya anya.

Ihe ị kwesiri ị ma maka akpụ ori nwa.

N'ụwa niile, ihe karịrị ụmụnwaanyị otu narị nde na iri ise (150 million) na-aṅụ ọgwụ 'contraceptive' iji gbochie afọ...


Isiokwu: Boko Haram attacks: Ndịagha Naijiria ekwuola etu Boko Haram si gbuo ndịagha anọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndị agha ahụ si Damaturu na-aga Maiduguri mgbe ha zutere ọnwụ ha

Otu n'ime ha gunyere onye ji ọkwa "Colonel".

Ọnụ na-ekwuru ndịagaha bụ Ado Isa kwuputara nke a n'akwukwọ ozi o zipuru taa.

Isa kwuru na ndị agha ahụ si Maiduguri na-aga Damaturu mgbe ndị oyi egwu Boko Haram wakporo ụgbọala ha.

Nke a mere dịka ndị Boko Haram wakporo ogige ndị agha nke dị na Jakana, dịka ndị agha siri kwuo.

Ha bu ụgbọala 'truck' asaa na egbe ike di iche iche wee mee mwakpo a.

Mana ndị agha sị na ndị otu ha nọ n'ogige ahụ nyere ha ọsọ, ha gbahapụ otu ụgbọala nakwa egbe ndị ọzọ rie mbọmbọ.

Ọ bụ na akara Facebook ha ka ha dere ihe a.

Ụlọọrụ ntaakụkọ AFP kwuru na ọbụ ndịagha mmadụ isii ka Boko Haram gburu, mana ndị ndịagha sị na ọ bụ mmadụ anọ.

AFP si na ọ bụ mmadụ abụọ ndị agha achọghị ka akpọ aha ha gbaara ha ama.

Ndị a kwuru na ndị Boko Haram ji egbe gbarie ụgbọala ndị agha ahụ ji eme njem.

Mgbe BBC kpọrọ ndịagha Naijiria iji mata nke bụ eziokwu, ha azaghị oku.

Onyeisi ndịagha Naijiria Tukur Buratai

Otebeghi aka onye ọchịagha ọhụrụ ezigara na Borno Steeti turu ọnụ na ya ga-ememina ndị Boko Haram.

Ọchịagha ahụ aha ya bụ Abdulmalik Bulama-Biu kwuru na ya ga-anyụ Boko Haram ịkpakwụ ma ha kpọọ ekwe nkụ na-aluso ndịagha ọgụ.

Ugboro ugboro ka gọọmentị Naijiria kwuru na ha emeriela Boko Haram mana otu abụ n'ezi.

Ogbunigwe ndị Boko Haram ka na-ada kwa mgbe kwa mgbe na mpaghara 'North East'.

Onyeisiala Buhari ka na-etu ọnụ na ọchịchị ya emenyụọla ndị Boko Haram anya, mana nke ahụ abụchaghị eziokwu.

Ọbụ eziokwu na ndị Boko Haram anọghizi na akụkụ Naijiria nile dịka ọdịbu na mbụ, mana ha ka na-egbukwa mmadụ oge ọbụla na mpaghara Ọwụwa Anyanwụ Ugwu Naịjirịa.

Ọtutụ ụmụakwụkwọ Chibok bụ ndị Boko Haram tọọrọ kamgbe 2014 apụtabeghi ruo taa.

Boko Haram ekewaala abụọ ugbua. Abubakar Shekau bụ onyeisi otu ụzọ

Boko Haram egbuola mmadụ karịrị 27,000 kamgbe ha malitere iyi ndị mmadụ egwu ihe dị ka afọ iri gara aga.

Ka ọ dị ugbua, ndị Boko Haram ekewaala abụọ, otu ngalaba esonyerela ndị otu "Islamic State".

Ha kpọrọ onwe ha "ISWAP"...


Isiokwu: Boko Haram: Kedụ mgbe agha a ga-ebi?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ụlọ ndị Boko Haram gbara ọkụ

Nke a mere n'isi ụtụtụ taa n'ime ụlọ okpukperechi ndị alakụba dị ọchịchị obodo Konduga nke Borno Steeti.

Onyeisi ndị nchekwa ọdịnala na mpaghara ahụ bụ Malam Ali Kolo gwara ndị ntaakụkọ na mmadụ asaa ndụ gụnyere nwata merụrụ ahụ.

O kwuru na onye Boko Haram ahụ mịbatara n'ụlọ okpukperechi ndị alakụba dị na Mainari mgbe ha na-ekpe ekpere ma toghee uwe ogbunigwe ya.

Ndị agha Naịjirịa

N'okwu ya "Amaghị etu onye a siri bata n'ime obodo wakpoo ebe okpukperechi a."

"Ụlọ ahụ dakwara n'ihi mwakpo ahụ, mana ebupụla ozu ndị ahụ nwụrụ anwụ."

Onyeisi ụlọọrụ gbatagbata na Steeti ahụ bụ Bello Dambatta kwuru na nke a bụ eziokwu na ndị merụrụ ahụ nọ n'ụlọọgwụ Maiduguri na-anata ọgwụgwọ.

Cheta na izụụka abụọ gara aga ndị Boko Haram wakporo ndị agha Naịjirịa n'ụzọ ma gbuo ọtụtụ n'ime ha.

Ndị agha Naịjirịa depụtakwara akwụkwọ ozi kwuru na ndị Boko Haram wakporo ọdọ ha nke dị na Babbangida, Yobe steeti n'ụbọchị satọde.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Brain surgery: A wapụla mmadụ 12 akpụ n'isi na UNTH Enugu\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndị dọkịta oge ha na-awapụta mmadụ akpụ n'isi

Dịka a mara na ya bụ ịwa isi bụ nke ọtụtụ mmadụ enweghị ike inweta ego ha ga-eji gwọọ ya n'obodo anyị bụ Naịjiria maọbụkwanụ n'ala bekee.

Nke a mere UNTH Enugwu jiri malite ịga obodo Swidin n'afọ 2017, iji rịọ enyemaka ndị "Swedish Association of Neurosurgery" maka imalite ịwa akpụ dị n'ụbụrụisi n'ụlọọgwụ ahụ.

Ndị dọkịta oge ha na-awapụta mmadụ akpụ n'isi

Ugbua, ya bụ mbọ ha gbara amịtala mkpụrụ makana otu "Swedish Association of Neurosurgery" ebunyela UNTH Enugwu nnukwu akụrụngwa dị oke ọnụ e ji enyoputa akpụ n'isi mmadụ were bọpụ ya nke a na-akpọ "Ceiling Mounted Microscope."

Ndị dọkita ọwaahụ mba Swidin wepụtazịrị onwe ha were bịa na UNTH Enugwu iji soro ndị dọkịta na-awa ụbụrụisi n'ụlọọgwụ ahụ wee gosi ha usoro ka mma iji were ya bụ ngwaọrụ nyopụta ihe n'ụbụrụisi.

Ndị awara isi

Onyeisi ụlọọgwụ UNTH Enugwu bụ Dọkịta Christopher Amah, kwuru na kemgbe ọnwa Maachị bidoro ka ha bịara ya bụ njem, were kọwaa na ndị dịbịa oyibo ahụ awaala ihe karịrị mmadụ 12 isi kemgbe ha bịara.

Dr Amah kelere ndị swedish Association of Nuerosurgery maka ibute igwe nnyocha isi ahụ nakwa akụrụngwa ndị ọzọ na-anaghị ego ọbụla.

Ọ kọwara na ndị dọkịta na nọọsụ niile ahụ bịara njem ịgwọ ndị mmadụ, ji ego ha gbaara onwe ha ụgbọelu nakwa ihe ndị ọzọ e ji ego eme.

Magnus Tiseel onye Dọkịta Swidin gwara ndị ntaakụkọ okwu, kwuru na obi dị ya mma na ha azọọla ndụ ọtụtụ mmadụ n'Enugwu ma kwe nkwa na ha ga na-alọghachị kwa mgbe kwa mgbe.

Mmadụ abụọ a wacharala isi bụ Bunmi Loholu na Jude Chukwudi Okoye, kelere chukwu na ha ji ndụ ha pụta wee kelee ndị Swidin maka enyemaka ha.

Onyeisi UNTH kwuru na ya nwere olileanya na ya bụ ụlọọgwụ ga-amalitezi na-eme ya bụ iwa ụbụrụisi kwa mgbe kwa mgbe, dịka e si jiri iwa obi "Open Heart Surgery" kwa mgbe kwa mgbe wee mara UNTH Enugwu.

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Breastfeeding: Lee nrị Igbo ga-eme ka ara nwaanyị mụrụ nwa gbaa mmiri zamzam\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ihere o kwesiri ime nwaanyị na-enye nwa ya ara n'ilo?

Ụdị nri ndị nwaanyị ga-eri ga-enye ya na nwa ya ọhụrụ ahụ ike.

Nke a mere ka ọtụtụ ụmu nwaanyị na-eri ihe di iche iche.

BBC News Igbo kpọtụrụ ọkammụta n'ihe gbasara ihe oriri bụ Florence Uchendu na okammụta maka mmiri ara nwaanyị bụ Maryam Sanuth ka ha kọwara ụmụ nwaanyị maka ụdị nri ha kwesiri ị na-eri ịhụ na mmiri ara ha gbapụtara nke ọma.

Etu ahụ ụmụ nwaanyị si emepụta mmiri ara.

Eserese a gosiri ka mmiri ara nwaanyị si agbapụta n'ara ya

Nri ndị na-eme ka ara nwaanyị na-agba ọfụma bụ 'galactogogues' n'okwu ndị sayensi.

Maryam Sanuth bụ ọkammụta n'ihe gbasara nri depụtara na websaịt ya sị na ọ bụ n'ihe dịka izuụka nke iri abụọ n'ime nwaanyị ka ahụ mmadụ na-ebido imepụta mmiri ara.

Ọ kọwara na n'oge a ka ị ga-achọpụta na ara nwaanyị ebuwala ibu.

Ozugbo nwaanyị mụchara nwa, mmiri ọgwụ ahụ bụ 'hormone' n'asụsụ Bekee bụ 'prolactin' na 'oxytocin' na-ebido imepụta mmiri ara.

Lee nri nwereike inye aka bupụta mmiri ara nwaanyị

Nri e jiri mmiri ọkụ sie

Ụdị nrị ndị a dịka:

Florence Uchendu kwuru ọ dị mkpa ka nwaanyị mụrụ nwa ọhụrụ na-aṅụ mmiri ọkụ maka na mmiri ọkụ nwere nnukwu ọrụ n'ịgbapụta mmiri ara.

Uru dị n'akwụkwọ nri

O kwukwara sị "a ga-etinye ụda, azụ na ụzịza nke ga-eme ka ọbara nọ n'akpa nwa nwaanyị pụtacha".

Ọ kọwara na ọ bụ odozi ahụ na odoma nọ n'ime ihe ndị a na-eme ka ara nwaanyị na-agba nke ọma.

Akamụ

" Nwaanyị na-enye nwa ara kwesiri iṅụ akamụ etinyere mmiri ara ehi nke ọma" - Florence Uchendu

Sanuth kwuru na akamụ dịkwa ezigbo mkpa ma ha mee ya ka ọ gbaa miri.

Uchendu n'otu aka ahụ kwadokwara akamụ maka ndị na-enye nwa ha ara wee sị, "Ọ ga na-aṅụ akamụ etinyere mmiri ara ehi nke ọma kama ya etinyela shuga nke ga-eme ka ọ tọọ ụtọ, n'ihi na ọ nwereike ịsa nwatakịrị ana-enye ara afọ".

Ọ kọwara na odozi ahụ 'protein' dị na mmiri ara ehi dị mkpa maka ụmụ nwaanyị na-enye nwa ha ara.

'Ginger' na 'Garlic'

Maryam Sanuth kwuru na galiki (garlic) na enyere aka nke ọma ma sị ka ụmụ nwanyị na-enye nwa ara na-ata ya na ndụ.

O kwukwara...


Isiokwu: Bubonic Plague: Ihe ị kwesịrị ịma maka ọrịa a\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ihe ọrịa bubonic plague e wepụtara n'ahụ onye rịara ya

Dịka akụkọ si na mba ahụ pụta si kwuo, onye a chọtara ya bụ ọrịa n'ahụ ya ugbua bụ onye na-achị anụmanụ n'obodo Bayannur.

Ha kwuru na e tinyela nwoke ahụ butere ya na ndopu iji gbochie mfesa ya bụ ọrịa.

Ọrịa a selitere isi ugbua na mba Chaịna abụghị mbụ ụwa na-anụ maka ya, mana gịnị ka ị kwesịrị ịma maka ya?

Lee ihe ndị ị kwesịrị ịma maka ya bụ ọrịa

Ụdịrị anụmanụ a bụ ya na-ekesa bubonic plague

Ihe na-ekesa ọrịa a

A na-echebu na ọ bụ oke na-ekesa ọrịa bubonic plague mana nchọpụta na-egosi na ọ bụ akpịrị na-esi n'ahụ ụmụ anụmanụ ebunye ya ndị mmadụ.

Ya bụrụ na akpịrị taa onye bu ya ma taa onye ọzọ ọ ga-ebunye ya onye ahụ.

Etu ọzọ bu mmadụ rie anụ si n'anụmanụ bu ọrịa a.

Esikwa ikuru ume ikuku ọrịa dị n'ime ya ebute ya.

Kedụ ama ya?

Ihe na-egosi n'ahụ onye bu ọrịa bụ:

Ọrịa a ọ ka na-egbu mmadụ?

Ọrịa a naghizi enye ụdịrị nsogbu ọ na-enye mgbe gboo mana ọ na-adapụta ụfọdụ oge.

N'afọ 2017 ọ sepụtere isi na mba Madagaska ka o fesara madụ 300. Mmadụ 30 n'ime ndị a nwụrụ, dịka akwụkwọ ntaakụkọ banyere ahụike a kpọrọ Lancet siri kwuo.

Nnyocha e mere n'ọnwa Ọktoba nke afọ 2015 gosiri na mmadụ 15 buterela ya bu ọrịa na mba Amerịka n'afọ ahụ.

N'ọnwa Mee n'afọ gara aga mmadụ abụọ nwụrụ na mba Mongolia site n'ọrịa a.

Ha butere ya ka ha richara anụ oke a na-akpọ marmot n'oyioyi.

A na-echekwa na onye bu ya ugbu a richara ụdịrị anụ ahụ.

Nke bụ eziokwu bụ na ọgwụ Bekee na-akpọ antibiotics na-ere n'ịgwọ ọrịa a, nke a mere ka ọkankụ ndị ọ na-egbu na-agbake.

Kedụ etụ esi egbochi ọrịa?

Bubonic plague enweghi ọgwụ mgbochi.

Ọ dị mkpa ka onye ọbụla gbaa mbọ dewe mbara ya ọcha iji gbochie ya.

Lee ụsọrọ mgbochi a ebe a:


Isiokwu: Buchi Emecheta Books: Gịnị ka ị ma maka nwaafọ Igbo ji aba mba?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọ bụrụ na ọ dị ndụ taa, Florence Onyebuchi Emecheta bụ odeakwụkwọ ndị Igbo ji eme ọnụ gaara adị afọ 75 taa.

Nke a mere ka ndị Google see ya n'ihe ha kpọrọ "doodle", iji kwanyere ya ugwu ma chetara ndị mmadụ maka ya.

Emecheta dere akwụkwọ ndị na-ahụ maka agụmakwụkwọ Naịjirịa tinyere na Kụrikulum, mere ka e jiri ya na-agụ "Literature" n'ụlọakwụkwọ.

O kwuru etu o si na-ege akụkọ ndị mama nnukwu ya na-akọ mgbe ọ na-eto, ma kwuo na ọtụtụ akwụkwọ o dere bụ etu ihe si mee na ndụ ya.

Ụdịrị akwụkwọ o dere

Akwụkwọ mbụ ya bụ "In the Ditch" nke e biputere n'afọ 1972.

Ndị ọzọ gụnyere "Second Class Citizen" (Ị kwesịrị ịma nke a), ndị nke o dere maka ihe ụmụnwaanyị na-agabiga bụ "The Bride Price", "The Slave Girl", "The Joys of Motherhood" (ọzọ ị kwesịrị ịma).

O dekwara "Gwendolen", "Kehinde" nakwa "The New Tribe" bụ nke o biputere ikpeazụ n'afọ 2000.

O dere maka Biafra na "Destination Biafra"; o dere ya n'afọ 1982, ma dekwaa maka ọchịchị ndị Yurop si chịa mpaghara Afrịka nke ọ kpọrọ "The Rape of Shavi".

O dekwara nke ụmụaka gụnyere "Nowhere to Play" na "The Moonlight Bride".

Ihe ị kwesịrị ịma maka Buchi Emecheta

Ndị Igbo ọzọ Google serela n'ụbọchị ncheta ọmụmụ ha gụnyere Flora Nwapa, Chinua Achebe, Sam Okwaraji nakwa Stephen Okechukwu Keshi.

Ha mere nke Achebe n'ụbọchị 16 nke Nọvemba 2017, nke Nwapa n'ụbọchị 13 nke ọnwa Jenụwarị 2017, nke Okwaraji n'ụbọchị 19 nke ọnwa Mee 2019, ma mekwaa nke Keshi n'ụbọchị 23 nke ọnwa Jenụwarị 2018.

Cheta na ha mekwaara Christy Essien-Igbokwe nke ya ụbọchị 11 nke ọnwa Nọvemba 2018.

Ihe nkiri a gbasara Killiwee Nwachukwu bụ nwaafọ Igbo a na-anụ aha ya ga-amasị gị:

Killiwee Nwachukwu


Isiokwu: Buhari in Japan: Ipob na-erugharị na Japan na-achọ Buhari\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nke a na-abịa dịka mba Japan na-ahazị ọgbakọ a kpọrọ 'Japan Tokyo International Conference on African Development' (TICAD) nke ugboro asaa ya.

Ndị otu Ipob bi na Japan gara na gburugburu ebe a na-eme ọgbakọ a na-ekwu n'ihe onyonyo na ha ahụghị onyeisiala Buhari n'ọgbakọ ahụ.

Content is not available

End of Facebook post, 1

Mana onye enyemaka Buhari na mgbasa ozi bụ Bashir Ahmad gosiri foto na twitter ebe Buhari, Praịm Mịnịsta ndị Japan bụ Shinzo Abe nakwa ndị ọzọ nọ n'ime ọgbakọ ahụ.

N'ụbọchị 27 Ọgọst, 2019, ụfọdụ ndị otu Ipob gakwara n'ụlọ ebe onye nnọchiteanya Naịjirịa na mba Japan bi, ma mee ngagharịiwe.

Ha kwuru na ha chọrọ imebọ onyeisiala Buhari ma gosi ndị ụwa na ọ bụ Jubril Al Sudan na-achị Naịjirịa.

Cheta na onye ndu ha bụ Nnamdi Kanu nyere ha iwu ka ha gbaa mbọ hụ na e mebọrọ onyeisiala Buhari na mba Japan ma ọ bịa ọgbakọ ahụ.

Buharị ga-ahapụ Japan lọtawa Naịjirịa n'ụbọchị Satọdee.

Lee foto etu TICAD7 si aga:

Buhari n'ime ọgbakọ TICAD7

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Buhari ka na-ekwusi ike na Boko Haram enweghịzị ume\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Buhari kwuru na ndịagha Naịjirịa asụọla Boko Haram akwụ

Buhari kwuru nke a oge o zutere onyeisi ndị Red Cross bụ Peter Maurer n'Abuja.

O kwuru na ọ fọdụrụ obere ka ndị agha Naịjirịa na nke ndị mba gbara ya gburu gburu kpochapụ Boko Haram kpam kpam.

N'okwu ya, "Anyị na mba Chad, Kamerun, Nijie Repọblik na ndị ọzọ na-adọkọta ukwu."

"Ndị agha ụgbọelu anyị na-emekwa nke ọma."

"Ndị Boko Haram bụ ndị ekperima, anyị ga na-akpasokwanụ ha agwa ka ndị ekperima."

Buhari kwukara na ọchịchị ya na-agbazi mbọ ugbua idozi ihe niile ndị Boko Haram mebiri, ma kpọghachikwa ndị niile gbapụrụ ọsọ ndụ.

N'okwu ya, Peter Maurer kwere nkwa na ndị otu ya (ndị Red Cross) ga na-agba mbọ inyere ndị mmadụ aka, etu ha nwere ike.

Buhari na Atiku

Taa ka okwe ga-agba n'ikpe dị n'etiti onyeisiala Muhammadu Buhari na Atiku Abubakar iji mata onye meriri ntuliaka e mere n'ọnwa Febụwarị afọ 2019 maka nhọpụta onyeisiala Naịjirịa.

Atiku na ndị otu ya bụ PDP na-ebo ebubo na Buhari na ndị otu ya bụ APC mere nrụrụaka dị egwu na ya bụ ntuliaka.

Ha na-akọwatakwa na onyeisiala enweghi asambodo zuru oke iji zọọ ọkwa onyeisiala.

BBC kwụ chịm n'ụlọikpe mkpesa dị n'Abuja iwetara gị akụkọ a n'uju.

Trump na Bolton

Donald Trump na John Bolton

Onyeisiala mba Amerịka bụ Donald Trump enyela onye ndụmọdụ ya gbasara nchekwa obodo aha ya bụ John Bolton ọsọ.

Trump kwuru na ya anaghị ekwenye na ndụmọdụ ụfọdụ Bolton na-enye ya, nke a kpatara o ji sị ya laa.

Mana Bolton na-ekwu na ọ bụ ya ji aka ya gbaa arụkwaghịm.

Bolton kwukwara na ụwa ga-anụ olu ya oge na-adịghị anya.

Ọnyụpa ndị "Super Eagles"

Naịjirịa na Yukren zutere onwe ha n'obodo Dnipro.

N'egwuregwu, ndị otu Super Eagles maliri elu ka Agụ ma wụọ chọm ka nwa Awọ n'asọmpi enyi na enyi ha na ndị Ukraine gbara ụnyaahụ.

Ụmụ Naijirịa jibu goolu abụọ emeri na ya bụ egwuregwu, mana Yukren tụgharịrị sachaa goolu abụọ ahụ n'otu ntabi anya.

N'aka nke ọzọ ndị otu egwuregwu bọọlụ Naịjiria na-erubeghi afọ iri abụọ na atọ meriri mba Suda ụnyaahụ.

Otu abụọ ahụ zutere onwe ha iji mara onye ga-etozu oke...


Isiokwu: Buhari: A ga-agbaghara ndị Boko Haram chegharịrịnụ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Buhari kwuru nke a mgbe ọ na anabata ụmụaka ụmụakwụkwọ Dapchi agbapụtara n'aka ndị Boko Haram na Aso Rọk, Abụja n' ụbọchị Fraide.

"Dịka anyị na-agba mbọ ịgbapụta ndị ala anyị ndị Boko Haram ji eji, gọọmenti dị nkwadebe ịnabata onye otu Boko Haram ọbụla hapụrụ ngwaọgụ ya, hazigharịa ndụ ya ma nabatakwa ya n'etiti ndị mmadụ."

"Ahụhụ ala anyị tarala n'ihi ọgbaghara dị iche iche ezuola. Gọọmenti na-arịọ ka onye ọbụla hara udo.

O kwuru na gọọment mezuru nkwa o kwere ndị a tọrọ ụmụ ha na Dapchi, Yobe steeti site na iso ndị Boko Haram nwee mkparịtaụta nke mere ka ha gbarapụ ụmụaka ha ji.

'Ekwere m nkwa na gọọment ga-eme ihe niile iji gbapụta ụmụaka ahụ a tọrọ ma nyekwa ndị ọrụ nchekwa iwu ime ihe niile iji kpọlata ụmụaka ahụ n'udo. Anyị sị ụzọ azụ ụlọ mee ya. Anyị nwere mkparịtaụka nke mịtara mkpụrụ."

                        Afọ 2018

                                            Ndị e chere na ha bụ Bọko Haram wakporo ụlọakwụkwọ ụmụnwaanyi dị na Dapchi,Yobe steeti na mpaghara ọwụwaanyawụ ugwu-awụsa, Naịjiria.

Gụọ ya n'uju ebe a

                                            Gọọmenti Naijiria kwuru na ụmụaka ụmụnwaanyi otu nari na iri(110) na-efu

Gụọ ya n'uju ebe a

                                            Gọọmenti Yobe steeti kwuru na azọpụtala ụmụaka ụmụnwaanyị n'aka ndị oyi ndụ egwu tọrọ ha, ma kwukwa na ha na ndị agha nọzị.

Gụọ ya n'uju ebe a

                                            Gọọmentị Yobe steeti rịọrọ mgbaghara sị na ha duhiere ọha mmadụ sị na 'onweghị nwata azọpụtara'.

Gụọ ya n'uju ebe a

                                            Onyeisiala bụ Buhari kwuru na mwakpo ụmụakwụkwọ Dapchi bụ 'ọdachi mere ala anyị nile'

                                            Ndị agha ụgbọelu Naịjirịa kwuru na ha zipuru ụgbọelu na ndị agha ha ị ga...


Isiokwu: Buhari: Ekwughị m ihe ọjọọ maka Biafra\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Agha Biafra biri n'afọ I970

Ndị ụlọọrụ Buhari gwara ndị mmadụ ha eji na ihe ọ bụla ndị mgbasa ozi na-emegharị mmadụ anya kpọrọ ihe.

Lee ya ebe a:

End of Twitter post, 1

Otu''Indigenous People of Biafra'' Ipob n'ịchafu nakwa ''Movement for the Actualisation of Sovereign State of Biafra'' (Massob) n'ichafu a katọọla okwu onyeisiala Muhammadu Buhari kwuru maka agha Biafra.

Onyeisala Buharị kwuru na Yakubu Gowon bụ onye amị chịrị Naịjirịa mgbe agha Biafra rịọrịọ ndị agha ha mgbe ahụ ha emesikwala ndị Igbo ike.

Onye nkwuchite ọnụ  Ipob bụ Emma Powerful na onyeisiala ekwughị nke bụ eziokwu mgbe o kwuru na ndị agha Naịjirịa mere ụmụ biafra ebere.

Powerful kwuru na ndị agha Naịjirịa gburu ọtutụ ụmụ Biafra mgbe alụrụ agha Baifra na eleghị anya n'azụ.

Onyeisiala Naịjirịa kwuru okwu a na mmụmmụ ndị Red cross mere n'obi ya n'Abuja.

N'aka ọzọ, nwafọ Igbo bubu minista ahụike bụ Prof. Alphonsus Nwosu agwala onyeisiala Buhari ya gbara ogwu ya nụọ.

Ọ gwara Buhari na okwu nkasiobi a ọ na-agwa ndị Igbo ugbua enweghị isi.

O kwukwara na ya bụ agha ji agụụ kpọgbuo ụmụ Biafra ruru nde atọ nke mere na Steve Jobs bụ onyeisi ụlọọrụ ''Apple'' jụrụ okwukwe Kristi.

Ndị otu Massob tinyere ọnu na ya bụ nkatọ.

Onye nkwuchite ọnụ Massob bụ Maazị Uchenna Madu kwuru na ya bụ okwu onyeisiala kwuru agaghị medali ndị Igbo obi.

Akụkọ ndị ga-amasị gi:


Isiokwu: Buhari: O mere nkwugheri n'ọgbakọ UNGA nke 74?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nke a mere ka aha ya na-ewu na twitter.

Ụfodụ ụmụ Naịjirịa na-ekwu na ọ zataghị ajụjụ ajụrụ ya n'ọgbakọ ahụ gbasara ndị ntorobịa na ihe o na-eme maka ọdịnihu ha.

@Chiamak06282806 kwuru na ajụjụ ahụ agbasaghị mgbanwe eluigwe na ndị ntorobịa

End of Twitter post, 1

@ArabOfficial_ na-ajụ ihe mere Buhari ji kwado ihe ọ ga-ekwu na-adabaghị n'ajụjụ ajụrụ ya.

Mana mmadụ dịka:

@WAHAB_OLATUNJI kwuru na onye wepụtara onyonyo ahụ na-alafụ ndị mmadụ.

Buhari o mere nkwugheri?

Nke mbụ bụ na ọgbakọ ebe ọ zara ajụjụ ahụ bụ nke a na-akpa maka ihu mbara igwe nke mere ka ajụọ ya ajụjụ gbasara isiokwu ọgbakọ ahụ bụ (Climate Action Summit 2019)  dịka anyị sị chọpụta.

Ka o si zaa ajụjụ a

Ihe nkiri a na-efegharị n'elu twitter na-egosi ebe Buhari sara ya bụ ajụjụ mana @renoomokri kwuru na tupu onye enyemaka onyeisiala Buhari ewepu ya bụ ihe nkiri , na ya setere ya na foto.

Mana lee ka onyeisiala Buhari si depụta ọsịsa ya na Twitter ya.

Lee ihe ise gbara ọkpụrụkpụ onyeisiala Buhari kwuru n'ọgbakọ ahụ.

1.Ụbiam

Onyeisiala Muhammadu Buhari kwuru na dịka ụwa na-abawanye n'akụ na ụba, nde kwuru nde ụmụ Naịjirịa nọ n'ụbịam.

O kwuru na ụbịam bụ otu nnukwute nsogbu ụwa ka na-enwe rue ugbua.

O kwuru na ya na ndị otu ya ewepụtala atụmaatụ akpọrọ National Social Investment Programme nke na-enyere ndị ụbịam nọ na Naịjirịa aka.

2.Ime ka onye ọbụla soro n'ihe a na-eme

O kwuru na atụmaatụ a bụ maka ime ka onye ọbụla nọ na Naịjirịa tụmaadị ụmụnwaanyị na ntoroọbịa sonye n'ọchịchị , okwu gbasara mgbanwe ihu igwe nakwa ọrụ ugbo.

3.Mgbanwe Ihu eligwe

Buhari kwuru na Naịjiria na mba ofesi kwụ ma abịa n'ihe gbasara irube isi na nkwekọrịta imedata anwụrụ ọkụ ha binyere aka n'afọ 2015.

4.Agụmakwụkwọ

Gbasara ime ka onye ọbụla gaa akwụkwọ na Naịjirịa , Buhari kwuru na ọchịchị ya  wepụtara atụmaatụ akpọrọ "Home Grown Feeding Programme" iji we me ka ụmụaka na-achọghị ịga akwụkwọ pụta n'uju ma mee kwa ka ọ dịrị nne na ha mfe ịtinye ha n'ụlọakwụkwọ.

5.Mmerụaka

O kwuru na Naịjirịa ka na-enwe ezigbo nsogbu n'ichipia ajọ agwa a.

O ji ohere...


Isiokwu: Building Collapse: Ihe mere na anyị etinyeghị ndụmọdụ NIA n'ọrụ - Gọọmenti Anambra\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

'Gọọmenti so na ihe mere ụlọ ji ada n'Anambra steeti ' Arc. Osita Okafọ

Kọmishọna Anambara Steeti na-ahụ maka gburugburu bụ Michael Okonkwo gwara BBC na ọ bughi eziokwu na Gọvmenti Anamabra steeti etinyeghi aro na nchọputa ndị ọkamuta n'ihe gbasatara ịrụ ụlọ, nke ha nyere Gọọmenti na 2014 maka igbochi ụlọ ida n'Anambra steeti.

Maazị Okonkwo kwuru nke a dịka nzaghachi okwu ọnyeisi ndị 'NIA' nke Amanbra steeti  bu mazi Osita Okafor gwara ndi mgbasa ozi na Gọọmenti Anambra steeti dara ọnyụpa na itinye aro na nchọpụta e mere maka ihe gbasara ụlọ na-ada n'Anabmra steeti. Ndị otu a kwuru na-emeghi nke a soro n'ihe mere aka Gọọmenti Anambra steeti jiri wee dị n'ihe mere ụlọ ji ada n'Anambra ahụ.

Micheal Okonkwo gara n'ihu kwuo na ha ga-etinyekwa ndị ọkamụta a na-akpọ "Architect" n'olu Bekee n'ime Kọmitii ọhụrụ Gọvanọ Willie Obiano hibere maka ịchọputa ihe mere ụlọji ada ma inyekwa aro maka igbochi ụlọ ida n'Anambra steeti.

Ọ dọkwara ndị anambra steeti aka na ntị were sị na onye chọrọ ịrụ ụlọ jisie ike nata ikike eji arụ ụlọ na Anambra steeti tupu ha ebido ịrụ ụlọ.

Cheta na ụlọ elu dara n'Onicha nso nso a.


Isiokwu: Busola Dakolo: "Etinyeghi m aka n'akwụkwọ isepu aka n'ikpe mụ na Fatoyinbo"\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ụlọọrụ Uk Guardian wepụtara akụkọ mgbe Biodun kwuru na ndị ji egbe bịara n'ụlọ ya magide ya itinye aka n'akwụkwọ sị na ọ tụrụ asị megide Fatoyinbo n'ime ebubo ịwakpo ya.

Dakolo kwuru n'akụkọ a si n'aka UK Guardian na-efegharị mere n'izuụka abụọ gara aga.

Ọ gara n'ihu kwuo na nke ahụ abụghị eziokwu na akwụkwọ gbara megide Fatiyinbo ka na-aga n'ihu n'ụlọikpe nakwa ndị uweojii.

Fatoyinbo asaala Busola n'ebubo ịwakpo ya:

Ụkọchukwu ụka Commonwealth of Zion Assembly (COZA) bụ Biodun Fatoyinbo asaala Busola Dakoloa n'ebubo na ọ wakporo ya n'ike oge ọ bụ nwata nwaanyị.

N'akwụkwọ ozi Fatoyinbo wepụtara na Instagram ya, o kwuru na " Kemgbe ụwa m, awakpobeghị mmadụ ọbụladị mgbe  m ka bụ onye ekweghị ekwe."

Fatoyinbo gara n'ihu kwuo na ya agwala ndị ọkaiwu ya ka ha wepụ okwu ahụ n'ụlọikpe.

Igwe okwu ịntanet nwuru ọkụ dịka ọrịakụ Dakolo boro ebubo na mkparịtaụka ya na ụlọakụkọ YNaija nwere na Pastọ Biodun Fatoyinbo bụ onyeisi nchụaja a ma ama wakporo ya n'ike oge ọ bụ nwata nwaagbọghọ.

Ndị a na-anụ aha ha na-ezigara nwaanyị ahụ bụ onye na-ese photo ozi nkwado na itiaka n'obi dịka akụkọ ahụ kpalitere nnukwu ndọrịtaụka na soshal midia.

Ndị uweojii Naijira kwuburu na ha amaghị ihe ọbụla banyere ebubo nke nwunye Timi Dakolo bụ Busola Dakolo boro Pastọ Fatoyinbo.

Ọnụ na-ekwuru ndị uweojii n'Abuja bụ Anjuguri Manza kwuru na  ọnwebeghị onye pụtara nye mkpesa maka ụdị ihe ahụ.

Ọ sị, "Anyị amaghị maka okwu ahụ. Ọ bụrụ na o nwere onye ọbụla nwere okwu, onye ahụ pụta nye mkpesa ka anyị were tinye anya na ya".

Manza gara n'ihu kwuo na ndị uweojii agaghị eme ihe ọbụla belụsọ ma agbasoro ụzọ kwesịrị ka agbaso.

Busola Dakolo bụ nwunye Timi Dakolo, onye otiegwu a ma ama

Onye Ntakụkọ BBC Pidgin gara n'ogige ụlọụka ahụ n'Abuja ebe elekere iri na otu ụbọchị Fraide iji nụta olu ha.

E kweghị ka onye ntaakụkọ anyị bata, kama a gwwara ya na ọ bụ naanị ụbọchị Tuuzde na ụbọchị ụka ka mmadụ nwere ike ịbata n'ogige ahụ.

Ndị ụlọụka ahụ gwara ya weta akwụkwọ ozi sitere n'aka ụlọọrụ BBC na ha ga-asa ya.

Akụkọ ga-amasị gi:


Isiokwu: Bọjetị 2018: Ego akwa Naịja na ihe asaa ndị na-esere Buhari na ndị omeiwu\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Okwu Buhari kwuru mgbe o mere mbinye aka mere ka ọtụtụ mmadụ na-eche na esemokwu ha akala njọ.

Onyeisiala gosipụtara n'okwu ya, na-ezoghị ọnụ ọbụla, na ihe adịchaghị mma mmekọrịta ụlọọrụ ya na ndị ụlọomeiwu.

Nke a pụtara ihe dịka Buhari boro ndị omeiwu ebubo ịmapụ ego na ọrụ ga emetụta ndị mmadụ ma tinye ego na nke metụtara ha.

Lee ụfọdụ ebubo ndị a dịka o siri wepụta ha n'igwe Twitter ya:

1 . Mbepụ n'ego maka ịrụ akwammiri Naịja nke abụọ, ụlọọrụ ọkụ Mambila, okporo ụgbọoloko Ajaokuta nakwa okporoụzọ Bonny-Bodo, Lagos-Ibadan nke o boro na ha bepụrụ ijeri N11.5bn.

2. Mbepụ n'ego maka ịrụ ụlọ ọdọugboelu n'Enugwu nke ndị ụlọomeiwu mere ka o si ijeri naira abụọ (2bn) gbadata na nde N500 nke onyeisiala kwuru ga-eme ka e nwee ndọghachi azụ na nrụcha ọrụ ahụ.

3. Mbepụ ijeri naira ise (N5bn) n'ego a mapụtara maka ịkwụ ụgwọ ezumike nka na nhazigharị ụgwọ ndị ọrụ bekee nke o kwuru ga-emetụta mkparịtaụka gọọmenti na ndị ọrụ Naijiria.

4. Mbepụ ego maka mmalite Maritime University na Delta steeti nke ndị ụlọomeiwu mere ka o si ijeri Naira ise (N5bn) gbada na ijeri atọ na ụma (N3.4bn).

5. Mbepụ ego ruru ijeri asaa na ụma (7.5bn) n'ego maka nhazigharị ụlọọgwu ukwu nakwa iwu ebe nleta ọrịa kansa na ịzụ ọrịa ọgwụ maka nleta ọrịa akịrị.

Mana dịka ha bepụchara ego n'ọrụ ga-emetụta ọha, ndị ụlọomeiwu tinyere ihe n'ọrụ nke gbasara ha .

6. Ha manyere ijeri 14 na ụma (N14.5bn) n'ego Bọjeti nke ụlọomeiwu naanị. O si ijeri N125 gbalite rue N139.5.

7.  Ha fanyere ọrụ 70 n'ọrụ Mịnịstri na-ahụmaka ọkụ, ọrụ na ụlọ obibi, iji nwee ohere tinye okporoụzọ ọhụrụ ha mapụrụ ego n'ọrụ ụzọ dịka oke mkpa.

Mana n'ọsịsa ha ndị sineti kwuru na ọ bụ ka Bọjeti ahụ dị oge o rutere ha aka mere ka ha kpa ya aka.

Osote onye ndu Sineti bụ Bala Na'allah, kwuru " Ọ bụ ọrụ ndị ụlọimeiwu ilebanye ma hazigharia bojeti."

Cheta na nke a abụghị mbụ Buhari boro ndị ụlọomeiwu ebubo ịmanye ihe nke a kpọrọ budget padding na bekee.

Na afọ 2016, gọọmenti etiti boro ụlọ omewiwu ebubo tinye ijeri N481 n'ego bọjetị afọ ahụ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: CAF Awards: Mo Salah atụrụla ugo nke ugboro abụọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Onyeisiala Liberia bụ George Weah nakwa onyeisisoche CAF so wee bunye Salah ihe nrite CAF

O meriri ọgba bọọlụ dịka Sadio Mane si Senegal ma bụrụkwa onye otu egwuregwu klọb ya ma merikwa onye otu Arsenal bụ Pierre-Emerick Aubameyang si Gabon, iji turu ugo CAF.

Ọ natara nturugo a na Senegal ebe e hibere ọgbakọ a n'abalị Jenụwarị asatọ, 2019.

N'ọnụ ya, "Arọọla m nrọ ebe m nwetere nturugo a kamgbe m dị na nwata, mana ugbua eritele m ya ugboro abụọ na-enyeghi ohere."

Thembi Kgatlana si mba South Afirika ma bụrụkwa onye otu egwuregwu akporọ Houston Dash nwetere nturuugo CAF  dịka ọkaibe n'egwuregwu bọọlụ ụmụnwaanyị.

Otu egwuregwu ụmụnwaanyị Naịjirịa mechapụrụ obodo ha ihu site n'irite nturugo dịka mba bụ ọkaibe n'egwuregwu bọọlụ ụmụnwaanyị.

Mana ndị dika Asisat Oshoala enweteghị nturugo ọkaibe n'ogo ụmụnwaanyi.

Cheta na ọ tụrụ ugo ọkaibe n'ogo ụmụnwaanyị n'afọ 2014, 2016 nakwa 2017.

Fransisa Ordega so na ndị ahọpụtara, enweteghikwa ya.

Wilfred Ndidi so na ndị a họpụtara na ndị nwereike inweta nturugo "ndị kachasị dị obere bụ ọkaibe n'egwuregwu bọọlụ Afrịka", enweteghịkwa nturuugo nke agba ya.

BBC African Footballer of the Year 2018: Mohammed Salah atụrụla ugo

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: CBN Nigeria: Kedụ etu mmachi dọla azụmahịa ga-esi metụta gị?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nke a mere na iwu onyeisiala Naịjirịa manyere ịkwụsị ịnye ndị na-atụbata nri dọlla azụmahịa ga-emetụta ọtụtụ nri.

Muhammadu Buhari kọwara na o mere nke a n'ihi na Naịjirịa etozuola ịkọpụta nri onwe ya.

Mana onye ọkachamara n'ihe gbasara akụnaụba obodo bụ Ugochukwu Obi-Chukwu kwuru na atụmatụ a agaghị emetụta nri ka ndị mmadụ si eche.

O kwuru na ọ ga-ete obere aka tupu mmetụta ọ metụtara nri apụta ihe n'ihi na dọla a na-enye ndị na-atụbata nri ebughị ibu na mbụ.

Nri ndị nwereike itinye ego

Nri nwa

Mmanya ike

Ngwa nri

Azụ frij

Sọọsọ pacent ịrị atọ azụ a na-eri na Naijiria bụ nke e nwetara n'ala anyị

Mmiri ala ehi

Mmanụ nrị

Appụlụ na mkpuru osisi ndị ọzọ

Nri ndị ọzọ:

Ugochukwu Obi-Chukwu kwuru na ihe na-enye ndị mmadụ oke echiche bụ etu onyeisiala si manye ya bụ iwu n'enweghi ebe o jidere aka

Ọ gwara BBC Igbo n'ekwentị na nke ahụ ga-eme ka ndị mmadụ chịrị aka n'obi n'ihi na ha agaghi enwe ntụkwasiobi ebe onyeisiala nọ.

N'ọnụ ya, "Onyeisiala agwabeghi anyị ihe bụ "nri" o kwuru na iwu a ga-emetụta"

Nke a pụtara na o nwereike imetụta ngwa e ji arụpụta nri ma chekwaa ya.


Isiokwu: CHAN 2018: Ọzụzụ na oririe ndị egwuregwu nwereike gbochie Morocco\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ashraf Bencharki nyere Wydad Casablanca aka ị nweta iko "African Champions League" nke 2017.

Ihe kpatara ihe a bụ ozi na apụta na mmadụ abụọ bụ ndị so na ndị kachasị agba bọọlụ na otu egwuregwu bọọlụ nwere ike ije igba bọọlụ na mba ofesị.

Ndị a bụ Achraf Bencharki na Jawad El Yamiq. Ha na akadọ ịrapụ otu egwuregwu ha na agbara bọọlụ na Morroco na Wenesde gawa otu egwuregwu bọọlụ Al Hilal Riyadh nke Saudi Arabia na El Yamiq nke Italy.

Bencharki, bụ onye na agba na etiti, ga arapụ Wydad Casablanca ndị bu iko nke Afrịka, ka onyenchekwa bọọlụ El Yamiq ga arapụ Raja, nke dịkwa na Casablanca

Ha abụọ nwere ike esoghị sompị ha na Libya ga agba na Wenesde ma ya bụrụ na e goro ha tupu a kwusị ire na igo echi.

Ha kwesiri i nwe asambodo a na-akpọ International Transfer Certificate (ITC) ma denyekwe ya na aka ndị na ahu maka egwuregwu bọọlụ bụ Fifa tupu chi ejie echi.

Ihe kpatara ha agaghịzị eso gba bọọlụ bụ maka otu na ahụ maka egwuregwu bọọlụ na Afrịka bụ Caf si na o sọ ndị na agba bọọlụ na be ha nwere iuke soro na CHAN.

Morocco me ka ha chere ka ha gbacha bọọlụ ha na Wenesde, ohere ama dichazị iji hazie akụkwọ ndị a.

Na mbido CHAN 2018, Guinea nyere nsogbu maka Elsmani Elsawi Saadeldin nke Sudan ha si na agbaara Al Ittihad Tripoli nke Libya, mana Caf si na ha enweghị okwu maka nchopụtaha gosiri na o na agba bọọlụ na be ha mgbe ahụ.

Stephen Eze nke Naijirịa ka ga na agba na CHAN maka ọ mgbe agbachara ka o ga aga Lokomotiv Plovdiv nke Bulgaria maka ndị mba ahu kana oge ma na ere.


Isiokwu: Cameroon ahọpụtala Seedorf na Kluivert onye nkuzi otu egwu bọọlụ ha\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Clarence Seedorf rụrụ ọrụ ka onye nkuzi na AC Milan, Shenzen nke China na Deportivo La Coruna

Seedorf bụ onye na-agbaburu AC Milan nakwa mba Holand bọọlụ na Patrick Kluivert ga-arụ ọrụ ahụ.

Kluivert, bụ onye ha na Seedorf gbakọrọ bọọlụ na otu egwuregwu nke ndị Holand, ga-abụ osote ya.

End of Twitter post, 1

E mechaa n'ọnwa a, a ga-ekwupụta afọ ole ọrụ Seedorf na osote ya ga-anọ n'ọrụ ahụ.

Seedorf dị afọ 42 abụbuola onye nkuzi ndị AC Milan, otu egwu bọọlụ ndị Shenzen nke China na Deportrivo La Coruna.

Ọ nọrọ naanị ọnwa isii n'ọkwa atọ ahụ.

Seedorf na-anọchị Hugo Broos bụbụ onye nkuzi egwu bọọlụ Indomitable Lions, ọ ga-enwe ihe ruru otu afọ iji kwado otu ahụ maka asọmpi Iko mpaghara Afịrịka nke a ga-agba n'ala ha.

Ndị mba Kameruun agala na twitter na-ekwu etu ha si hụta ya bụ nhọpụta.

Saddick Adams kwuru na ya bụ nhọpụta bụ ihe na-atụ n'anya.

Nije Enow na-ekwu na ọ dịka ọ bụ iwu si n'elu maka na mịnịsịta na-ahụ maka egwuregwu na mba ahụ bụ Bidoung Mpkatt kwuru na ozi iwe ha n'ọrụ si n'elu bịa.

Usher Komugisha kwuru na ha na-atụ anya ka Seedorf na osote ya jikwa iko Afịrịka nke dị na mba ahụ ugbua n'afọ na-abịa.

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Chelsea vs Bayern Munich: Bayern etiela Chelsea 'duka duka' ka onye e jidere n'ohi\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Dịka a gbachara ọkara nke mbu, ọ dịka ndị otu Chelsea ama ihe ha na-eme, mere ka ndị na-akwado ha nwetu obere olileanya.

Ha chịkwa ọkụ wee bata, mana Serge Gnabry gbabuuru Arsenal bọọlụ gosiri na ya abụghị onye obi ọma, dịka o ji goolu were menyụọ ya bụ ọkụ na olileanya ha nwere, na nkeji 51.

Gnabry ezukwaranụ ike? Mba! N'ihi na o jikwara goolu ọzọ o nyere na nkeji 54 nke mezuru ya abụọ, na-erughi nkeji atọ o nyechara nke mbụ.

O nyegidere nsogbu, ma nwakwaa inye goolu ọzọ nke gaara emezu ya atọ, mana o riri ya.

Dịka agadị nwaanyị na-anaghị aka nka n'egwu ọ maara agba, Robert Lewandoski mezuru ya atọ na nkeji 76.

Ka ihe niile a na-eme, ndị Chelsea bịara dizie ka ndị na-achụ oke ebe ụlọ ha na-agba ọkụ.

Lịka lịka niile ha gbara bụ amịtaghị mkpụrụ, naanị akwụkwọ ọbara ọbara ka ha gbatara na nkeji 73, mgbe Marcos Alonso metara ihe e ji chụpụ ya.

Otu ihe ndị mmadụ kwesịrị ịma bụ na e meribeghị Bayern Munich n'agba nke iri na isii kamgbe ha bidoro zọwa iko Champions League.

Marakwa na ọ bụ Bayern ka Chelsea meriri n'afọ 2012, iji bulie Iko Champions League.

Ka ọ dị ugbua, naanị ihe ga-azọ Chelsea ndụ n'asọmpi a bụ ma ọrụ ebube mee n'isi ha, ma ọ bụrụ na Chelsea nye goolu anọ ma ndị Bayern asataghị otu mgbe ha ga-ezute ọzọ.

Otu abụọ a ga-ezute n'Allianz Arena bụ be ndị Bayern, n'ụbọchị 18 nke ọnwa Maachị, afọ 2020.

Akụkọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri a ga-amasị gị:

Lee etu ndị mmadụ si atapị akụkọ egwuregwu bọọlụ


Isiokwu: Chelsea vs Grimsby: Chelsea ejirila Grimsby kwụọ aka ka ha gbara ha 7-1\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Reece James gosiri na ọ bu eze ama na-aga echi

Ọ bụ nwaokoroọbia nke Chelsea bụ Reece James ka ndị mmadụ kpụ n'ọnụ mgbe agbachara asọmpi a.

James dị afọ iri na itolu nyere aka were hazie bọọlụ nke mere ka Batshuayi ji nye goolu nke abụọ na nkeji asaa.

Ọ bụ James nyekwara goolu nke ise ma hazie kwa bọọlụ ndị otu ya jiri nye goolu abụọ.

Onyenkuzi ndị Chelsea bụ Frank Lampard kwuru maka nwaamadi a were si "James egosila ihe ọ pụru ime, ọ nyere otu goolu ma hazie abụọ. n'uche obi m, ọ ga-abụ nnukwu mmadụ na chelsea maka na nke a ka bụ mbido ya" .

Dika o siri gaa, Ross Barkley kpuhere ite goolu ndị chelsea na nkeji anọ ebidochara asompi a.

Michy Batshuayi sitere na nhazi Reece James were mee ya abụọ.

Ndị Grimsby Town nwere olileanya mgbe Matt Green nyere otu goolu na nkeji nke iri na itolu.

Kama nke a dịka ọkpalịrị mụọ ndị Chelsea nke mere ka ha jiri Penariti sitere n'ụkwụ Pedro were mee ya goolu atọ na nkeji iri anọ na atọ.

N'agba nke abụọ n'asọmpị ahụ ka Kurt Zouma, Reece James, Batshuayi na Callum Hudson-Odoi  jizi goolu otu otu were mezuo ya asaa zuru oke.

Dika ọ di ugbua, ha ga-ezute ndị otu bọọlụ Manchester United n'asọmpi ọzo n'iko EFL.

Kedụ ebe Sowore nọ?

Ngagharịiwe 'RevolutionNow' ka a na-atụ anya ịmalite n'ụbọchị ise nke ọnwa Ọgọstụ 2019

Ka chi na-efo, ndị ọkaiwu na ndị ezinaụlọ Omoyele Sowore nke akpọchiri  lahụrụ n'isiụlọọrụ ndị uweojii pụrụiche bụ DSS dịka ha na-eche ka atọhapụ ya ka ụlọikpe si kwuo.

DSS ka jichiri Sowore n'ụlọ mkpọrọ n'agbanyeghị na ụlọikpe enyela iwu ka atọghapụ ya.

Enyinnaya Abaribe na ndị ụlọomeiwu gụnyere Abba Moro, Gabriel Suswam, Ibikunle Amosun na Solomon Adeola agbarụọla ihu

Ha kwuru na mgbachi gọọmentị gbachiri oke Naịjirịa na mba Benin na-ebute ntaramahụhụ nye ụmụ Naịjirịa na-azụ ahịa n'ebe ahụ.

Ị za okporoụzọ abụzị mmehie?

Otu okpuruọchịchị na mba Italy eweghachila nha euro narị atọ n'ọma ha dara otu nwoke Naịjirịa maka ịzachapụ okporo ụzọ ha.

Nwoke ahụ aha ya bụ Monday kwuru na o họọrọ ịza okporoụzọ karịa ịrịọ arịrịọ.

N'egwuregwu,

Man Utd lara...


Isiokwu: Chelsea vs Man City: A gwọọla Chelsea ka nkwọbi e ji tụọrọ afọ ọhụrụ aja\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Man City malitere ịpịa Chelsea ụtalị mmọnwụ a na nkeji 18' mgbe Ilkay Gundogan nyere goolu mbụ ha.

Ka asọmpi a na-aga n'ihu, Chelsea chere na Man City bịara ịchị ọchị mana e nyere ha goolu nke abụọ na nkeji 21' site n'aka Phil Foden.

Mgbe chi nọzi bọọ Chelsea n'anya bụ mgbe Kevin De Bruyne mezuru ya goolu atọ na nkeji 34'

Chelsea malitere na-esi ọnwụ ka nwa mkpị a chọrọ iji agwọ nkwọbị mana Man City kwechiri.

Mana dịka ọ fọrọ tịkọm tịkọm ka e gbuchie bọọlụ, Chelsea siri ọnwụ nyete otu goolu site n'aka Callum Hudson-Odoi.

Ugbua Chelsea nọ n'ogogo asatọ na ebe Manchester City nọzi n'ogogo ise nke tebụlụ Premier League.

Ihe ndị mmadụ na-ekwu maka mmeri a

As a Boss sị na a na-asụ Chelsea ka akpụ

Illy One sị na lee ka ọnọdụ Stamford Bridge dị ugbua.


Isiokwu: Chelsea vs West Ham: E werela imi West Ham kpọọ anwụrụ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Edem Hazard nyere goolu abụọ

Otu abụọ a chịpụrụ ya taa ka ha zutere na Stamford Bridge.

Eden Hazard bụ onye egwu Chelsea ji aba mba chịkọrọ mmadụ ise n'otu ahịrị iji gbakaa neetị nke mbụ na nkeji 24.

Nke a mere ka Angelo Ogbonna bụ nwafọ Igbo na-agbara West Ham ritechara mpempe akwụkwọ edo edo maka amaghị eme ya na nkeji 11, dịka Cesar Azpilicueta nke Chelsea si rite na nkeji 82.

Ka ndị West Ham na-esi ọnwụ ọnwụ mgbe ọ fọrọ ntabianya ole na ole e ji egbuchi bọọlụ, Kepa Arrizabalaga nke Chelsea ritekwara akwụkwọ edo edo nke ya na nkeji 84.

Nke bụ eziokwu bụ na ya bụ egwu tara akpụ, ebe ndị Chelsea ji bọọlụ oge karịrị pasentị 55, hapụzịara ndị West Ham pasentị 45 nke ọzọ ka ha were lekọtawa onwe ha anya na be ha.

Hazard mere nke o ji bụrụ ọkaibe mgbe o tinyere goolu nke abụọ na postu ndị West Ham mgbe o ruru nkeji 90 kpọmkwem, iji were pịachie ya bụ egwuruegwu.

Mmeri a emeela ya ugboro atọ Chelsea na-emerikọta ọnụ kemgbe ọ bịara dị ka ihe mgbu ha o bidoro.

Akụkọ ga-amasi gị


Isiokwu: Chidubem Obi, Egoagwuagwu, na ụmụ Igbo ndị ọzọ gosiri ụwa nkari n’agụmakwụkwọ n'ọdịnso a\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Chidubem Obi na Egoagwuagwu Madufokwa

Ndị na-eche ụdị echiche a na-ekwu na ndị ịgụ akwụkwọ anaghị amasị ndị Igbo, na ihe na-amasị ha bụ ego mbute.

Mana n'ọdị nso a, ụmụ Igbo na-egosi ụwa na ụbụrụ ha na-cha ọkụ ma a bịa n'ịgụakwụkwọ.

Ebe ọbụla i gere ntị, ị ga-anụ aha otu onye Igbo tuuru ugo n'otu mahadum na mba ofesi maọbụ na Naịjirịa.

Lee ụfọdụ n'ime ha nakwa ihe kacha mee nke kpatara ụwa ji kpụrụ ha n'ọnụ:

1) Chidubem Obi Gerald

Chidubem Gerald Obi

Nwa afọ Igbo aha ya bụ Chidubem Gerald Obi agaala be ndị mmụọ gụta ọkụ ma lọghachi na be mmadụ na ndụ.

Obi mere ihe mmadụ emetubeghị mbụ n'ụlọakwụkwọ mahadum 'Sechenov' dị n'obodo Moscow na mba Russia tuuru ugo dịka onye kacha mee ọfụma na ngalaba ebe a na-azụ ndị dọkịta nke mahadum ahụ.

Nwa amadị ahụ nwetara nzere 5.0 CGPA nke bụ nzere kachasị onye Afrịka ọbụla nwetarala na ngalaba ahụ kemgbe Mahadum Sechenov malitere.

Chidubem Obi bụ nwa afọ Anambra steeti.

N'emume e mere n'ụlọakwụkwọ ahụ n'ọdị nso a ka a nọrọ kwanyere Dọkịta Obi ugwu ma nye ya ihe nrite pụrụ iche.

2) Tobechukwu Phillips

Tobechukwu Phillips (Tobi Phillips)

Kamgbe ụlọakwụkwọ Alvin High School malitere, onwebeghị onye isiojii tuuru ugo dịka ọkaibe n'ebe ahụ.

Mana nwa ada Igbo a bụ Tobechukwu Phillips mere ihe tụrụ mmadụ n'anya oge o nwetara nzere 6.9 GPA.

Nke a bụ nzere kachasị nke onyeisiojii ọbụla nweterela n'ụlọakwụkwọ ahụ.

Matakwa na ụlọakwụkwọ Alvin High School bidoro n'afọ 1894.

N'afọ 1965 ka ha malitere ịnabata ndị isiojii na ya bụ ụlọakwụkwọ.

Ike a Tobechukwu kpara mere e ji nye ya agụmakwụkwọ n'efu na mahadum Texas nke dị n'obodo Austin nke mba Amerịka.

3) Chizaram Ilo

Chizaram Ilo

Chizaram Ilo bụ ya meriri asọmpi edemede bekee a kpọrọ 'Commonwealth Short Story Prize' nke mpaghara Afrịka maka afọ 2020 .

Aha edemede nyere ya mmeri a bụ "When a Woman Renounces Motherhood."

Chizaram, onye gbara naanị afọ iri abụọ na atọ (23), bụ onye kacha bụrụ nwata na-emeri ya bụ asọmpi na mpaghara Afrịka kamgbe ọ malitere.

Ya na nne ya bi na Legọs. Nna ya alaala mmụọ.

Oge...


Isiokwu: Chieftaincy title: Ihe ọ na-ewe nwaanyị inweta echichi n'ala Igbo\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Tonto Dike na Oge Okoye bụ ndị na-eme ihe nkiri na Nollywood

Enweghị mgbe Igbo sọrọ nsọ nwaanyị ichi echichi, kama mgbe gboo naanị ụmụnwaanyị lụrụ di maọbụ nwere ezigbo ego ka ọ dịịrị ichi echichi, mana ugbua, afọ ole nwaanyị dị anaghị egbochi ya ichi echichi.

Ụmụnwaanyị na-eme ọfụma n'azụmaahịa maọbụ gụrụ akwụkwọ ọfụma chọrọ ichi echichi ga-echinwu ya ma ọ bụrụhaala na uche ya dị ya, ma bụrụkwa na ọ ga-emenwu ihe dị n'ime ya.

Gịnị dị na nwaanyị ichi echichi n'ala Igbo?

Tupu nwaanyị Igbo echie echichi, ego ji ọrụ. Ọ ga-eme ọtụtụ ihe e ji ego eme.

Akụkọ kwuru na ihe kpatara e ji eme ihe ego otu a bụ ịmata ma nwaanyị na-achọ ichi echichi onwere ikike ịbụ "omere ọha" ma ihe ndapụta dapụta.

Ụbọchị a ga-akpọpụta ya n'ihu ọha ugboro abụọ ebe ọ ga-eji egwu duputa ụmụnwaanyị ndị ọzọ chiri echichi n'ihu ọha.

Ihe nwaanyị Igbo chiri echichi agaghị emenwu

Na nwaanyị chiri echichi agaghị eme ya ka o nweta ohere ime ihe ụmụnwoke ibe ya nwere ike ime.

Ụmụnwaanyị Igbo na-ewuewu chiri echichi

Oge ụmụnwaanyị anọ a nwetara echichi ha, ha alụbeghị di.

1) Ome ihe nkiri bụ Genevieve Nnaji chiri echichi 'Eze Ada nke Amuzu Nweafọr' n'afọ 2014.

2) Chika Ike bụkwa onye na-eme ihe nkiri chikwara echichi 'Akwa Ugo mbụ nke Amoli' n'afọ 2013.

3) Oge Okoye nwetara echichi 'Igolo Nwaanyị mbụ nke Awgu' n'afọ 2013

4) Tonto Dike nwetara echichi 'Adadịọramma nke mbụ na Nollywood' ya n'afọ 2017

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Chika Odionyenma: Anyị agaghị egbochi nnyocha ndị FBI - Ihedioha\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Emeka Ihedioha, Govanọ Imo Steeti

Steve Osuji bụ ọnụ na-ekwuru gọvanọ Emeka Ihedioha kwuru nke a na mkparịtaụka ya na BBC Igbo n'ụbọchị Monde.

Nke a na-abịa dịka a chọpụtara na otu onye n'ime ndị a na-ebo ebubo iso na mpụ a bụ onye rụbuuru Ihedioha ọrụ.

Aha nwata nwoke ahụ bụ Chika Odionyenma.

Ụfọdụ aha ndị FBI wepụtara bụ ndị a na-ebo ebubo itinye aka na mpụ ịntanetị na mba Amerịka

Osuji kwuru na na nke mbụ, ọbụ ebubo ka eboro nwata nwoke ahụ, ọpụtaghị na ikpe amaala ya.

Nke abụọ, Osuji kwukwara na ọ bụ eziokwu na Odionyemma so na ndị nyere aka mgbe Ihedioha na-azọ ọchịchị.

Mana gọvanọ agaghị amacha mmadụ niile nyeere ya aka nakwa na ọpụtaghịkwanụ na gọvanọ na-akwado mpụ na aghụghọ.

O kwuru sị: "Ọtụtụ ndị nọ n'obodo dị icheich n'akụkụ ụwa niile nyere aka mgbe gọvanọ Ihedioha na-azọ ọchịchị."

"E nwere ndị sị mba Amerịka, ndị si Briten, ndị si Japan, nakwa mba ndị ọzọ."

"Gọvanọ agaghị abịa nyochawa ihe onye ọbụla n'ime ha na-eme."

Ụfọdụ aha ndị FBI wepụtara

Akụkọ kwukwara na Chika Odionyenma so n'otu n'ime ndị rụrụ ọrụ na kọmiti iji nabata Ihedioha n'ọchịchị nke a kpọrọ "Imo State Transition Technical Committee" na bekee.

Mana Osuji kọwara na ọtụtụ ndị rụrụ ọrụ na kọmiti ahụ abụghị ndị gọvanọ ma n'onwe ya.

"Ihe ruru otu narị mmadụ rụrụ ọrụ na kọmịti ahụ."

"Ọtụtụ n'ime ha bụ ndị mmadụ tụpụtara arọ n'ihi ihe ha kacha mara eme."

Steve Osuji, ọnụ na-ekwuru gọvanọ Ihedioha.

Osuji gara n'ihu kwuo na gọvanọ Ihedioha agaghị eme ihe n'ụzọ ọbụla iji gbochie nnyocha ya bụ nwa amadị.

"Ọbụrụ na ndị FBI chọọ ime nnyocha, ha mee nnyocha ha.

"Gọvanọ agaghị egbochi nke a n'ụzọ ọbụla."

N'aka nke ọzọ, FCC Jones bụ ọnụ na-ekwuru otu ndọrọndọrọ APC n'Imo Staeeti, kwuru na ihe a merenụ gosiri na aka Ihedioha akwụchaghị ọtọ.

Jones kwuru na nwata nwoke ahụ e boro ebubo mpụ bụ onye na-elegara Ihedioha anya.

"Nke a gosiri ụdị ndị ha na Ihedioha na-emekọ ihe maka na Igbo kwuru na 'ka a ha eri, ka a ha eme'."

"Gịnị kpatara na Ihedioha ekwubeghi ihe ọbụla gbasara ya kamgbe okwu a pụtara ihe?

"O gosiri na obi adịghị...


Isiokwu: Child Responsibility: Jiri ụzọ asaa a kuziere ụmụaka maka ego\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Malite n'oge kuziwere ụmụ gị etu e si edokọba ego

Ikuziri nwatakịrị maka mkpata na mmefu n'oge ga-eme ka ọ mara etu ọ ga-esi chekwa ego na akụnaụba, nke ga-enyere ya aka ruo mgbe ọ ga-abụ okenye.

Ụmụaka na-esi na ngosipụta amụta ihe, nke bụ na ị bụrụ onye na-emezi ego ọfụma, ọ gaghị ara ha ahụ ịmụta ya n'aka gị.

Ihe ọzọ ị ga-eme bụ ikuziri ya nka ndị o nwereike iji akpata ego bụ nke Bekee kpọrọ "skills".

Kedụ etu ị nwereike isi mee nke a?

Bido na inye ya ego mmachi akpa ma ọ rụọ ọrụ n'ụlọ, kwado ya ịhụ ma ọ ga-enwe ụzọ ọzọ ọ ga-esinwu rite uru site na ime ka ego ahụ mụta ego.

Uche Iheanacho bụ ọkachamara n'ihe gbasara mkpata na mmefu akụnụba gwara BBC Igbo ụzọ dị iche iche ị ga-eji kuziere nwatakịrị.

Lee ihe ụzọ ole o kwuru ị ga-eji kuziere ha:

1) Kolo: Nke a bụ ihe Bekee kpọrọ "piggy bank" bụ otu ụzọ e si akuziri nwatakịrị iji nwayọ nwayọ na-atụkọ ego.

Iheanacho kwuru na iji kolo etikọ ego na-enyere ụmụaka aka ịma na ọ dị mkpa ihazi nakwa ịtụkọ ego maka mgbe ọ ga-abara onye ahụ uru n'ọdịnihu.

Ọ sị na ọ dị mma iji ihe ga-enye ha obi aṅụrị ka ebe a na-egwu egwu, dịka iji komkom glaasị (ọ na-eme obi aṅụrị ma ị na-ahụ ka ego gị na-eto), nakwa iji komkom nke na-ekwu okwu (na-agwa gị ego ole ị tụkọtarala) dịka nke ndị ọgbara ọhụrụ na-arụ.

Ha mụta ntụkọ uru ego na nwatakịrị, ọ gaghị ara ha ahụ ma ha too.

Kúziere nwa gí etu e si edowe ego maka echi

Kụziere nwa gị etu e si edowe ego maka echi

2) Kuziere ha onye rụọ o rie: Ndị Igbo na-ekwu okwu sị na "aka aja na-ebute ọnụ mmanụ mmanụ".

Iheanacho sị na ọ dị mma ịkpọrọ nwatakịrị gaa ọrụ maọbụ gosi ya ebe ndị mmadụ na-arụ ọrụ iji kpata ego, n'ihi na nke a ga-akuziri nwa ahụ na ego anaghị esi n'eluigwe adakwasị mmadụ, ma kuzikwaara ya ụdịrị mkpa ọ dị itinye uchu n'ọrụ.

Ọ ga-enyerekwa ha aka ịhụ ụdịrị ahụhụ nne na nna maọbụ ndị okenye na-ata ịkpata ego ahụ e nyere ha n'efu.

Mee ka ụmụ gị si na nwatamata na aka aja aja na-ebute ọnụ mmanụ mmanụ

3) Kuziere ha maka ịhọrọ nke ka mkpa: Ọ dị mma ikuziri nwatakịrị ka ọ họrọ nke ka ya mkpa n'etiti ịma atụ "ịzụta...


Isiokwu: Children's Day 2020: Ụfọdụ ozi mmegbu nne na nna na-ezi ụmụaka ha\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ozi ndị dịka; ịga zụta ihe, ịsa efere na akwa, ịza ụlọ na gburugburu ebe obibi dgz.

Mana o nwere oge maọbụ etu ọ ga-abụ na e were zie ụmụaka ozi ndị a, ọ bụrụzie mmegbu nye nwata ahụ.

Osita Amakaeze: Ndị ntorobia chọrọ ndị ndu ga-ezi ha ụzọ ọma

Otu onye ọkaiwu na-ahụ maka ikike dịrị ụmụaka bụ Dorothy Oleka kọwaara BBC Igbo ụfọdụ ozi ndị a bụ mmegbu nye ụmụaka.

Ọ sị na ụmụaka dịka iwu Naịjirịa si dị, bụ ndị gbara otu afọ ruo afọ iri na asaa.

Na ozi a na-ezi ụmụaka sitere n'agbụrụ nakwa obodo nwata ahụ si na ya pụta, mana ozi ndị na-ekwesighi ị na-ezi ụmụaka gụnyere;

1) Ire ahịa mbugharị

Oleka sị na nne na nna maọbụ onye nlekọta nwata ekwesịghị ibunye nwata ahịa ka ọ gaa na-ere n'okporoụzọ.

Na nke ahụ nwereike itinye nwata ahụ n'ọnọdụ ihe izendụ dịka ịtọrọ ya, ịwakpo ya, imetọ ya maọbụ ụgbọala ikutu nwata ahụ.

O kwuru na nke a bụ mmegbu nye nwata ahụ, ma kwukwa na iwu Naịjirịa megidere ya.

Ọ sị kama na ọ bụghị ihe ọjọọ ma nwata ahụ nọrọ n'ụlọọahịa nne na nna ya maọbụ onye nlekọta ya na-erere ha ahịa.

2) Ịkpọte nwata n'isi nke ụtụtụ

Ọ sị na ọ dị mma ka nwata teta ụra n'ụtụtụ ma kwado maka agụmakwụkwọ na ozi ndị ọzọ.

Mana ụfọdụ nne na nna na-akpọte ụmụaka n'ihe dịka elekere anọ nke isi ụtụtụ, tụmadị na nwata ahụ ehighi ụra oge ebe ọ na-aga ozi e dinyere ya.

Free education: Nwoke na-azụ ụmụaka 1000 n'akwụkwọ n'efu n'Aba

O kwuru na ịkpọte nwata n'ụdị oge ahụ n'isi ụtụtụ bụ mmegbu nye nwata ahụ, na oge kachasị mma iji kpọte nwata n'ụra bụ ihe dịka o jiri ọkara gafee elekere ise maọbụ n'elekere isii nke ụtụtụ.

3) Ịkpọpụ nwata ka ọ gbaa odibo

Ọkaiwu Oleka sị na ọ bụ ihe dị njọ ịkpọpụ nwata ka ọ gaa biri n'ụlọ onye ọ na-amaghị, karịsịa mgbe ọ na-erubeghi afọ iri na abụọ.

Na o nwee ihe ọjọọ mere nwata ahụ, na o nwereike ọ gaghị akọwali n'ihi na ọ mabeghi ihe dịka iwu si kwuo.

Kamana e nwereike ịkpọpụ nwata ka ọ gaa biri n'ụlọ ndị nwanne ha, mana nwata ahụ kwesịrị iru ihe dịka afọ iri na abụọ, n'oge ahụ ọ matatụla ihe ma nwee ike ikwu okwu ma ihe ọbụla mee ya.

Ọ gara n'ihu kwuo na ịkpọpụ odibo n'ụdị...


Isiokwu: Chimamanda Adichie bụ onye nke anọ olu ya ka ada ụda n'Afrịka\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Chimamanda Adichie

Nke a bụ dịka akwụkwọ akụkọ 'The Africa Report' si depụta.

Akwụkwọ a deturu aha mmadụ otu narị bụ ndị ha sị na okwu ha na-ada ụda n'ihe gbasara ndọrọndọrọ ọchịchị, iji ego achụ ego, nakwa nka.

Naanị Adichie bụ nwanyị aha ya dị na aha iri e bu ụzọ depụta na ya bụ akụkọ bụ ndị Afrịka ji biri.

Onye nke mbụ aha ya gbara n'akụkọ ahụ bụ Aliko Dangote, nwaafọ Naịjirịa kacha baa ọgaranya n'Afrịka niile.

Ndị ọzọ bụ Elon Musk, Koos Bekker nakwa Trevor Noah ndị mba Saụt Afrịka.

Chimamanda bụ onye odeakwụkwọ a ma ama na mbaụwa

Adichie bụ nwaafọ Igbo e ji ide akwụkwọ mara.

Ihe ọzọkwa e ji mara ya bụ ịkwalite ikike ụmụnwanyị.

Adichie deela ọtụtụ akwụkwọ ma nyekwa ọtụtụ nkuzi n'ebe dị icheiche gbasara ụmụnwanyị, Naịjiria nakwa Afrịka.

Ọ bụkwa onye ihe gbasara asụsụ na omenala Igbo na-anụ ọkụ n'obi mgbe niile.

Nkịtị nkịtị azụọla n'ahịa udele!

Ọka mmụta Boniface Igbenehue

BBC Afrịca Eye anwụdela onye nkuzi mahadum Legọz ahụ na-atọ bịrịbịrị, na-anaghị ekwe ụmụakwụkwọ ụmụnwanyị ṅụrụ mmiri tọgbọ iko.

Ugboro ugboro ka ụmụakwụkwọ ụmụnwanyị na mahadum na-ekwu na ndi nkuzi ha na-enye ha nsogbu iji dinaa ha.

Mana mgbe ụfọdụ, ndị mmadụ anaghị ekwetacha ihe ha na-ekwu

Mana aka akparala ezekudele, ọ ga-ekwuzi mmụọ chiri ya ọzọ.

Ụmụakwụkwọ a tọọrọ na Kaduna

A ka na-achọ ụmụakwụkwọ sekọndịrị nke Engravers College na Kaduna bụ nke ndị ntọrị nwụụrụ kamgbe abali anọ gara aga.

Akụkọ na-ekwu na ndị ntọrị ahụ na-akpọ aha ego iji hapụ ụmụakwụkwọ ahụ mana ndị uweojii Kaduna steeti sị na ha na-anwa oke ha ịchọta ha.

Cheta na ndị ntọrị wakporo ụlọakwụkwọ ahụ n'isi ụtụtụ ụbọchị Tọọzde, abalị atọ nke ọnwa Ọktoba, ma tọrọ ụmụakwụkwọ isii na ndị nkuzi abụọ.

Gọọmentị Kaduna kwekwara nkwa na ha ga-eme ihe niile ha nwere ike ịchọta ndị ahụ a tọọrọ.

Ihe mgbu Trump abawanyela

Onyeisiala mba Yukren Volodymyr Zelensky na onyeisiala mba Amerịka Donald Trump

Okwu gbasara nchutu onyeisiala mba Amerịka bụ Donald Trump na-arịwanye elu gbasara mkparịtaụka ya na onyeisiala mba Ukraine nwere n'ekwe ntị oge gara aga.

Ugbua,...


Isiokwu: Chinua Achebe: Etu o si debanye aha ya n'obi ndị Naịjirịa\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ị bụrụ onye Igbo maọbụ onye Naịjiria ma ị nụbeghị, hụ maọbụ gụọ akwụkwọ o dere bụ 'Things Fall Apart', gbara ọsọ gaa weghachị akwụkwọ ikike na-egosi na ị bụ onye Naịjirịa.

Achebe nwụrụ n'n'ụbọchị 21 nke ọnwa Maachị afọ 2013 oge ọ dị afọ 82, bụ otu onye ndị Igbo na akụkọ Igbo agaghị echefu echefu ma ọlị, ọkachasị maka ụdịrị mbọ ọ gbara oge agha Biafra.

Ọ bụ maka akụkọ ndị o dere maka agha Bịafra, ka ọ bụ maka akụkọ mmụta gbasara nkuzi ihe na-eme n'ala Igbo nakwa Naịjiria? Achebe ejighi ụjọ biri.

Achebe ekweghi anara nturuugo "Commander of the Federal Republic" nke gọọmentị Naịjiri na-enye ugboro abụọ, n'afọ 2004 na 2011

Mgbe ọ dị ndụ, Achebe a ma ama na mpaghara mbaụwa, a na-akpọ "mpa ide akụkọ Afrịka n'ụzọ ọgbara ọhụrụ", dere akwụkwọ karịrị iri nakwa ọtụtụ mbem.

Achebe ji akpa kpokọọ nturuugo karịrị iri atọ na mahadum dị iche iche dị na mbaụwa.

Ngwa lee ihe ị kwesịrị ịma maka ya:

Achebe zutere ọtụtụ ndị aha ha na-ada ụda na mbaụwa, ndị gụnyere Nelson Mandela nke chịburu Saụt Afrịka

Lee ndị Igbo ọzọ na-ede akwụkwọ ka Achebe:

Akụkọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri ga-amasị gị:

'Dick Tiger tinyere ego ọ kụtara n'ọkpọ na nkwado agha Biafra' - Chijoke Ihetu


Isiokwu: Chizea: Ọdịda ọnụ mmanụ agbịdị ga-ebute ụbịam\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Cheta na ndị na-ahazi ọchịchị Naịjirịa nke a kpọrọ 'Federal Executive Council' na bekee gbadoro ụkwụ n'ọnụ mmanụ ịda dọla 60 were hibe bọjet afọ 2018.

Ọ bụrụ na ego mmanụ erughị otu a, ndị ọkammụta na-ekwu na ọ ga-eme ka nsogbu ihe isi ike, ụbịam na enweghị ọrụ bawanye.

Onye ọkammụta n'ihe gbasara akụnaụba bụ Boniface Chizea kọwara n'ihe ọdịda ọnụ mmanụ pụtara ụmụ Naijiria bụ na ihe ga-ebido siwanye ike.

Chizea: Ọdịda ọnụ mmanụ ga-ebute ụbịam

Ego aga-eji mezuo bọjeti agbalite

Chizea kwuru na mmanụ daa, ihe ọ pụtara bụ n'ego Naịjirịa na-enweta n'ire mmanụ ga-agbada nke na gọọmenti agaghị enwe ike imezu ihe ndị ha hibere ime na bọjeti.

"Ego a na-ereta na mmanụ datuo, o metụta bọjeti. Ị ga achọkwụ ego a ga-eji gbachi."

Ọ ga-ebute ụbịam.

Chizea kwukwara na "ego a na-ebite bụ nke a ga-eji kwụọ ụgwọ ọnwa ndị ọrụ, kwụọ ụgwọ e ji egote mmanụ, a gaghị etinye ego n'ikwalite obodo site n'ịrụ ọrụ na-ewulite nke ga-eme ka ụbịama na-abawanye.

Na nkọwa ya, ọ bụrụ na ị na-ebite ego ka i were rie erie, "ọ bụrụ na nsogbu dị."

Naịjirịa ekwesighị ị na-atụbata mmanụ

Chizea kọwara na ọnụ mmanu gbaliteburu n'ihi nsogbu dị n'etiti mba Amerịka na Iran n'ihe gbasara okwu ngwaagha nuklia.

Ọ rụtụrụ aka n'ego mmanụ agbalitere ma ọ gbaturu bụ nsogbu nye Naijiria n'ihi na Naijiria bụ obodo na-egwupụta mmanụ ma na atụbatakwa nke ha ji eme ihe.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Christmas day: Ọkụ agbakọtala ụlọ karịrị 120 ọkụ na Chile\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọtụtụ ụlọ gbara ọkụ

Jorge Sharp bụ Meyọ n'obodo Valparaiso bụ ebe ọkụ ahụ na-agba, na-akọwa na ọ dị ka mmadụ ma ụma mụnye ya bụ ọkụ si n'ọhịa gbakọta ụlọ ndị mmadụ.

Onyeisiala Buhari na-asị gị ekeresimesi ọma

Ndị Naịjirịa na-ekwu na onyeisiala Muhammadu Buhari na-awụ ha n'ala na mba ofesi oge ụfọdụ

Onyeisiala Muhammadu Buhari ekeleela ndị ụka Kraịst dịka a na-agba ekeresimesi n'ụbọchị taa.

N'ekele ya, o kwuru sị ka ndị mmadụ na-egosi ịhụnanya ma gbado anya n'ihe ndị ga-ejikọta obodo ọnụ.

Ọ rịọkwara ka ndị mmadụ chetakwa ndị ọrụ nchekwa na ezinaụlọ ha ka ha na-echekwa mba a.

Buhari sịkwa ka ndị mmadụ gbado anya n'ụzọ, ma kwuo ka ndị na-elekọta ụzọ gbaa mbọ hụ na ndị mmadụ so usoro izendụ, ka ihe mberede okporoụzọ nwee ike belata.

Ozi ekeresimesi Popu Francis

Popu Francis

Pope Francis chọrọ ka ị mara na Chineke hụrụ ma onye ukwu ma onye nta n'anya, makwa ndị anyị na-ahụta ka 'ndị ọjọo'.

O kwuru nke a ka ọ na-edo maasị n'ụlọụka St Peter's Basilica dị na Vatican.

N'okwuchukwu o kwuru na ya bụ maasị, Pope Francis rịọkwara ka udo Chineke dakwasị ndị Nigeria nakwa ndị  bi na mba Mali, Niger bụ ebe mkpagbu na ntọrị mmadụ na-arị ibe ya elu.

O kwuru na ọbụ mkpagbu dị otu a na-eme ka ọtụtụ ndị mmadụ na-achọ ụzọ ha si agbapụ n'obodo ha.

Ụfọdụ n'ime ha na-esi ụzọ osimiri maọbụ ịkpa ebe ọtụtụ n'ime ha na anwufu.

Ihe gọomentị chọrọ iwere gaasị ochie gị

Timipre Sylva bụ minista na-ahụ maka mmanụ agbịdị, ekwuola na gọomentị etiti ga-eji aka ha agbanwe mkpokoro gaasị ndị merela ochie maọbụ mebie n'afọ ọhụrụ na-abịa.

Ekwe ọ ga-akụ Arteta n'isi?

Mikel Arteta

Echi bụ ụbọchị iri abụọ na isii nke ọnwa Disemba ka Mikel Arteta ga-agba asọmpi nke mbụ ya dịka onye nchịkọta otu Arsenal.

Eddie Howe bụ onye nchịkọta Bournemouth bụ nke Arsenal ga-ezute echi, ekwuola na Arteta abụghị onye a ga-asị na ọ maghị nke o riri ma a bịa na nchịkọta.

Onye nnọchiteanya mba Amerịka gara hụ Buhari

Marybeth Leonard bụ onye ọhụrụ na-anọchite mba Amerịka na Naịjirịa ekwuola na ọ bụ maka ihe ndị mmadụ na-agabiga n'ihi okpukperechi ha...


Isiokwu: Christmas: Ihe mere ụmụnwaanyị jị anọte aka n'usekwu n'oge Ekeresimesi\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mgbe anyị  jụrụ ụfọdụ ụmụnwaanyị ihe mere ha ji achọrọrịrị isi nri ụbọchị ahụ karịa ma ịnye ya onye ọzọ ka o siere ha maọbụ sie nri ahụ ụbọchị ọzọ tupu ụbọchị Ekeresimesi.

Lee ihe ha sara anyị.

Ọrịaku Sarah Medebem kwuru na ọ nọ n'Ụsekwu site n'elekere iri na otu ruo elekere ise nke mgbede.

O kwuru na o siputere osikapa, ofe na Salad nye ndị be ya ma nyekwa ndị ọbịa.

Oriakụ Stella Ezenwa kwuru na o ji elekere anọ na ọkara wee sie ofe ọha, sụọ akpu, ofe akwụ na osikapa.

Oriakụ Nkem Ezike kwuru na o ji ụtụtụ bido siwe nri tupu ọ mara ihe na-emenu ọkụọla elekere isii nke mgbede.

Ọriakụ Sandra Harison kwuru na n'agbanyeghị na di ya agaala ala Igbo maka emume Ekeresimesi, o siri ọtụtụ nri.

O kenyere ndị agbataobi ya nri o ji osiri elekere atọ wee si.

Mana Ugonna Okafor kwuru na dọkita  ya gwara ya na ya abakwala usekwu n'oge mmemme a.

O kwuru na ọ bụ makana ọ ka na-agbake n'ọrịa.

Oriakụ Onyinye Ifionu kwuru na o ji elekere anọ  wee si nri niile o siri ụbọchị Ekeresimesi.

O kwuru na ihe mere ụmụnwaanyị jị anọteka n'usekwu bụ makana ụbọchị ekeresimesi pụrụ iche .

 O kwuru na onweghị ike inye onye ọzọ nri ka o siere ụbọchị ahụ makana ọ bụ ụbọchị ụmụnwaanyị kwesiri iji leta Ezinaụlọ ha ọfụma.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Communal Clash: Olee mgbe igbu mmadụ na ịgba ụlọ ọkụ ga-akwụsị n'Oruku Enugwu Steeti?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

O ruola ihe karịrị afọ iri na atọ Obodo Oruku na agbata obi ha bụ Ụmụode nọ na ịzọ ala na ịlụ ọgụ nke tagoro ọtụtụ isi mmadụ ma mebikwaa ọtụtụ ụlọ obibi.

Mana ọgụ a na-ada ugbua n'Oruku abụghị nke ha na Umuode kama ọ bụ ọgụ ha na-alụ n'ime onwe ha.

Nsogbu ikpeazu a bidoro na December 2019 oge Gọvanọ Ifeanyị Ugwuanyi nyere Chief Emmanuel Mba akwụkwọ dịka eze na-achị Oruku.

Nkea mere ụfọdụ ndị obodo jiri mebe ngaghari iwe na ha ekweghị na gọmenti Igwe Emma Mba.

Nkpa nkpa kpazịrị na ụbọchị December 26, 2021 oge ndị uwe ojii si Abuja bịara Ịkpụrụ Igwe Emma Mba, ọgbawara ọsọ, nke mere ha jiri gbagbuo ya. Ndị Uwe Ojii ahụ buziri ozu onye Eze ahụ dọta na Mortuary ụlọ ọgwụ Park Lane Enugwu.

Ngwa ngwa Igwe Emma mba nwụrụ ka mgbe December afọ gara aga, ịlụ ọgụ na ịgba ụlọ ọkụ bụzị omenala n'Oruku.

Ọgbaghara sochiri echichi Igwe Aguleri ọhụrụ

Ọrụ izizi kọmishịọna uwe ojii ohụrụ Mohammed Aliyu bịara Enugwu na ọnwa January 27, 2021 rụrụ bụ iga njem nleta na obodo ahụ, were anya ya hụrụ na agbaala ụlọ karịrị iri atọ na ọnụ ogụ ọkụ n'Oruku.

Onye jibu ọkwa onyeisi okpuru ochịchị Nkanu East ma bụrụ onye Oruku bụ Ejike Ani gwara kọmishịona Uweojii na ọ bụ ndị na agbaso Igwe Emma mba ngba kpatara ọnwụ ya.

Aliyu kwezịrị nkwa na ya ga -achọpụta ndị gbagburu igwe Emma mba.

Mana ndị ntorobịa ahụ na-akpa ya bụ ike ka gakwara n'ihu na agba ụlọ ọkụ ka ha sịri chọọ.

Ụbọchị wenezde feb 24, 2021 egburu onye ji ọkwa 'vice chairman Oruku town union n'ụlọ ya.

Dịka nchọpụta siri gosi awakporo ya bụ nwoke Samuel Ani n'ụlọ ya were egbe gbagbuo ya.

‘Mkpamkpa ndị uweojii mere e jiri gbaa ụgbọala ha ọkụ’

N'mbụ rịị gọvanọ Enugwu Steeti Ifeanyị Ugwuanyi ewepụtala kọmetee mmadụ asaa ga emere ya nchọpụta ka a ga-esi kwọọ onye ukwu wara na nsogbu Oruku.

Kọmetee ahụ ka nọ n'Ọrụ ugbua tupu egbuo chief Samuel Ani.

Ka ọ dị ugbua gọvanọ Enugwu bụ Ifeanyị Ugwuanyị atinyela mmachi ngaghari n'obodo Oruku mailte na elekere isii nke ngbede ruo na elekere isii nke ụtụtụ.

Ya bụ mmachị ngagharị malitere na ụbọchị tọzde 25th February 2021....


Isiokwu: Conte ọ ka ga-enwe ọrụ ma Chelsea na West Brom gbachaa?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Conte ka nwere olileanya ma o siri otu a gawa

Ọ bụru na-emerie Chelsea, ọ burụ ụgboro atọ a ga emerie ya n'otu aghịrị.

Nke mee ọ ga ahiaahụ Conte ị nọrọ dị ka onye nkuzi ndị chelea. Mana ọ bụru n'omerie n'abalị a, ị mara na Chi ya agbara ya ọgụ.

Ka ọ dị ụgbụa Chelea ji otu ọkpụ (1-0) emeri West Brom agbanyeghị na Olivier Giroud meruru ahụ n'isi.

Egwuruegwu agafeela ezumike (Half time), Chelsea ka jị otu ọkpụ emeri West Brom ndị na-agba ọnwu ọnwụ nke mere ka enye Evan onye otu ha akwụkwọ edo bekee kpọro yellow card.

Ka ha si jide bọlụ

Chelsea 56%

West Brom 44%

Ọ bụrụ na ọ dịrị otu a gawa mara na Conte ka nwere ike ị jide ọrụ ya.

Chelsea e mezuola ya ọkpụ abụọ (2-1)

Moses nyere ya na nkeji iri isii na atọ (63') ebe E Harzard nyere nke mbụ na nkeji iri abụọ na ise (25').

Goooolu!

Chelsea enyela nke atọ (3-0)

E Harzard a gwala Conte ya ekubila.

Na nkeji iri asaa (71') na otu ka o ji nye ya bụ golụ.

Akụkọ a ka na ag n'ihu.


Isiokwu: Coronavirus Lockdown: Ihe mere anyị ji kpọpee Legos - Gọvanọ Sanwo-Olu\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọrịa a egbuola ihe karịrị mmadụ iri atọ na steeti ahụ, ebe ihe karịrị mmadụ narị asatọ ka bu ya.

Nke a mere gọọmentị ji kpọchie elu na ala ma tie iwu ka onye ọbụla nọrọ n'ime ụlọ ya.

Mana ka izuụka isii gachara, gọọmentị nyekwara iwu ka a kpọpee obodo ka ndị mmadụ malite kpagharịwa ntakịrị ntakịrị.

Ha mere nke a n'agbanyeghi na ọnụọgụgụ ndị bu ọrịa coronavirus ka na-agbali elu.

Aka na-achị Legọs bụ Gọvanọ Babajide Sanwo-Olu kọwara na ọ bụ n'ihi akwa agụụ ndị mmadụ na-ebegara gọọmentị so na ihe mere ha ji sị ka a kpọghetụ obodo obere.

Gere mkparịtaụka ya na BBC n'ihe nkiri dị n'elu.


Isiokwu: Coronavirus Symptoms: Ọ bụrụ na ị naghị anụ ụtọ nri maọbụ isi, i nwereike ibu coronavirus\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Isi na ụtọ maka coronavirus

Anaghị anụ isi maọbụ ụtọ ihe bụ otu njirimara ọrịa coronavirus nke na-egosi na-ahụ ndị ụfọdụ ọrịa ahụ ji.

Site Ọnịcha gawa Abakaliki, ndị mmadụ na-ekwu na ha rịara ọrịa nke gụnyere anaghị anụ ụtọ na isi ihe ọbụla.

Uche Nwonwu bụ  onye Enugwu gwara BBC Igbo na kemgbe abalị ise ya anụbeghị ụtọ ihe maọbụ isi ihe.

Ọ sị: "Ihe a malitere ubọchị ụka. Dịka ọ na-eme m, ewetere m akpụ nso n'ime m mana anụghị m isi ya."

Etu m si bute ọria Coronavirus ma merie ya

Nwonwu gakwara n'ihu kwuo na ọ bughị sọsọ ihe a na-eme ya.

"Isi na-awa m, ahu ọkụ na-emekwa m. Azụzụ na-asụchị m imi n'abalị ebe ike na-agwụkarị m."

Nwaada Nwonwu no n'ime obodo, nke pụtara na ebe gọọmentị hibere ka a na-eme nyocha ma mmadu ebu coronavirus adịghi ya nso.

Ọ gwakwara BBC na ọbụghị sọsọ ya ka ụdịrị ihe a na-eme n'obodo o bi.

"Otu enyi m gwara m na ihe dị otu a mere ya. Ụfọdụ ndị nọ ebe m gara igo ọgwụ sịkwa na o mere ha."

Coronavirus: Akụkọ ọma i kwesịrị ịnụ gbasara ọrịa a

Chidiebere Ike bụ onye na-ere ọgwụ n'Aba gwara BBC na ya bụ ihe a na-akọ akụkọ ya doro ya anya ọfụma dịka ya rịara ya ma zute ya dịka ọ na-atụ mgbere ya.

Maazị Ike sị: "Anyị erebeghi ọgwụ ịba ruo etu anyị siri ree ya site n'ọnwa Mee ruo Juun."

"Nke a bụ maka na ọtụtụ mmadụ na-ewete ama ọrịa ịba n'ahụ ha.

"Ama ndị a gụnyere isi ọwụwa na ahụ ọkụ. N'otu aka ahụ, ọtụtụ mmadụ na-ekwukwa na ha anaghị anụ isi maọbụ ụtọ nri."

'Menthol' ọ na-egbochi ọrịa coronavirus?

Ọ gakwara n'ihu kwuo na ya hụrụ ụdịrị ama n'ahụ ya nakwa nke ezinaụlọ ya.

"O mere m ruo abalị iri ise ma mekwa ndị be m. Emekwara m nnyocha iji mata ihe ọ bụ mana a hụghị nke 'malaria' maọbụ 'typhoid' n'ahụ m."

Na soshal midia ọtụtụ mmadụ kwenyekwere na ha hụrụ ụdịrị ihe maọbụ na omere ha.

Ihe ọ bụ njirimara coronavirus?

Coronavirus explainer: Lekwa ọsịsa gbasara ọtụtụ ajụjụ ndị mmadụ na-ajụ maka ọrịa a.

Dọkịnta Nneoma Sibigam gwara BBC na ihe a ndị mmadụ na-ekwu na-eme ha dịka ka ama coronavirus.

"Ihe ọhụru a gwara anyị banyere coronavirus bụ na ọ na-eme ka ndị mmadụ ghara...


Isiokwu: Coronavirus Update: Etu ili mmadụ na nzuzo nwereike isi nyere aka maka coronavirus na South Africa\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

A machiela nnọkọ akwamozu

Otu n'ime omenala ndị a bụ olili mmadụ na nzuzo.

Cheta na ọ bụ naanị site n'otu akwamozu ka mmadụ iri anọ si bute ọrịa coronavirus na mba a.

Akụkọ yiri ibe ya bụ na o rughị otu izuụka onyeisiala Saụt Afrịka bụ Cyril Ramaphosa hiwere ọnọdụ gbata gbata ma machie nnọkọ ndị mmadụ, ka mmadụ ruru otu narị mere akwamozu n'obodo Majola dị na mpaghara "Eastern Cape" n'ụbọchị iri abụọ na otu nke ọnwa Maachị.

Dịka ọ dị ugbua, obodo a nke dị n'ime obodo AmaMpondomise bụ ebe ọrịa covid-19 na-akpa ajọ ike ma tinye kwara obodo abụọ ọzọ ndị mekwara akwamozu n'oge ahụ.

Obodo ndị a nwere mmadụ narị abụọ bu ọrịa coronavirus na mpaghara ahụ. Ọnụọgụgụ ndị a dịka otu onye n'ime mmadụ anọ bụ ya bu ọrịa coronavirus na mpaghara ahụ.

Ị nupu ndị ọchịchị ntị

Iwu ụgbua nyere ikike ka nanị mmadụ iri ise bia olili mmadụ na Saụt Afrịka.

Ọnụ na-ekwuchitere ngalaba ahụike nke Eastern Cape bụ Sizwe Kupelo sị na ụfọdụ ezinaụlọ na enupuru ndị ọchịchị isi nke na eme ka ọnụ ọgụgụ ndị bụ ọrịa coronavirus na-agbako.

Mazị Kupelo gwara ndị mgbasa ozi News24 sị " Etu ndị mmadụ si eme akwam ozu na mpaghara ana-echu anyị ụra".

O kwukwara sị "Anyị anabatala atụmatụ ndị Eze mpaghara a nyere ka esite n'ụlọ a na-edowe ndị nwụrụ gaa lie ha ozugbo.

N'ezie, o siri ike iwepụ omenala ndị dị otu a n'ihi na akụkọ ga na-ekwu na ndị mmadụ ka na anọkọ maka akwam ozu.

Ọkammụta Somadoda Fikeni kwu kwara sị "Emume dịka olili, alụm dị na nwunye na ị banye otu dị iche iche bụ emume ntozu e ji ama ndị obodo dị ezigbo mkpa n'ụwa mmadụ niile".

" Ọ dị na-agwụrụ ndị Afrịka ị nyere onwe ha aka ma na-ebi dịka otu ezinụlọ"

Mmadụ niile na-achọ ịkwanye ugwu nke ha

Ọtụtụ ndị isi ojii nke Saụt Afrịka na ejikọ omenala na ofufe Kraịst ekpere chi ha.

Nke a na-eme na mgbe ọbụla mmadụ nwụrụ ndị mmadụ na-esi ebe dị anya abịara ha mgbaru, i nyere ka aka maọbụ ị soro na memme ọbụla metụtara ya bụ akwam ozu.

Ihe ndị a gụnyere isi nrị maka ndị ọbịa, igwu ili na ihe ndị ọzọ.

Mgbe a na-eli mmadụ, a na-anabata mmadụ niile. Ọ naghị enwe onye a...


Isiokwu: Coronavirus aghọọla ọrịa 'o zuru-ụwa-ọnụ' - WHO\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Onyeisi  WHO bụ Tedros Adhanom Ghebreyesus bụ onye kwupụtara nke a na mgbede Wenezde ka ọ na-agwa ndị ntakụkọ okwu,kwuru na nnu aghala ya bụ ofe dịka ọrịa ahụ.

End of Twitter post, 1

" WHO na-elebanye anya n'ọrịa kemgbe ọ gbakapụtara ma ihe kachasị echu anyị ụra bụ ka o si efesasị na-akpa ike nakwa ka ọtụtụ siri gba nkiti ghara ime ihe ọbụla."

"Puku kwuru puku nọ n'ụlọgwụ na-alụ ọgụ ọnwụ na ndụ. "Thousands more are fighting for their lives in hospitals.

N'abali ole na izuụka ole na-abịa, anyị na-atụ anya na ọnụọgụgụ ndị nwere #COVID19, nakwa ndị ga-anwụ site n'ọrịa nakwa mba ndị ọ ga-emetụta ga-agbali karịa."

Dr Tedros gara n'ihu kwuo na  n'izuụka abụọ gara aga, ndị burula ọrịa  ma agụpụ Chaina dị mmaji iri na atọ, ebe mba dị oferela dị mmaji atọ.

"Ugbua enweela mmadụ  118,000  na mba  114 countries, ebe mmadụ 4,291 tụnyerela ndụ. "

O kwuru na ụfọdụ mba enweghị ndị ọrụ doro anya , ụfọdụ obodo enweghị ihe ọ ga-eri, ebe mba ụfọdụ enweghị  mkpebi obi ime ihe kwesịrị."

Ihe mere na Mgbo, Ebonyi steeti

Nwa eze obodo Ngbo dị na Ebonyi steeti bụ Uche Ali ekwuola ọgbaghara tara isi ọtụtụ mmadụ n'obodo ha ụbọchi Tuzde bụ okwu ala dị n'etiti ha na ndị Agila dị na Benue steeti, na ọ bụghị nso ndị ọchịehi.

Igweokụ latrik na iwu ụlọomeiwu

Ị nụla na ụlọomeiwu ukwu Naịjirịa amalitela itinye anya n' iwu ga-amachi ịtụbata maọbụ ire igweọkụ latrik.

Sanusi na El-Rufai

Nke a bụ ọrụ nke abụọ Gọvanọ  Nasir El-Rufai na-enye Sanusi na abalị nabọ  a chuturu ya n'oche eze.

Atụọla Harvey Weinstein nga

 Ụlọikpe mba Amerika atụọla nwoke amama amam na Hollywood bụ Harvey Weinstein nga afọ iri abụọ na atọ maka ịwakpo ụmụnwaanyị.

E bughariri asompị Arsenal maka ụfọdụ ndị otu ahụ zutere onye bu Coronavirus

Ebugharịala asọmpị dị n'etiti otu Arsenal nakwa Manchester City n'ihi ọrịa Coronavirus.

Ozi otu Arsenal dere na peeji ha sị na ọtụtụ ndị ọgba bọọlụ ha na Evangelis Marianakis nwe otu Olympiakos enweela mmekọ mbụ.

Cheta na nje a abụghi akuko ifo. Gbado anya ma ga BBC Igbo dọt kọm gụọ akụkọ anyi nwere gbara ya.

Ụlọikpe...


Isiokwu: Coronavirus tips: 'Anambra bidoro kemgbe ọnwa Jenụwarị kwadobe maka Coronavirus' - nnochite anya kọmịshọna\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Iji maa atụ o kwuru na n'izuụka ole na ole gara, a dọrọ ndị mmadụ aka na ntị maka ikpu "Facemask"

Mana ugbua ihe atụgharịala a na-asịzi ndị mmadụ jiri ya kpuchie ihu ha mana ekputenaghị ya aka.

Ugbua ekwuola na mmadụ niile nwereike ịkpu.

2. O nweghi ihe jikọrọ 5G na ọrịa Coronavirus

Ọ bụ teknụzụ ọhụrụ nwereike ịbu radiation nke ga-eme ka  ahụike mmadụ kụọ akụ nke ga-eme ka mmadụ nwụọ site n'ọrịa.

ọ bụghị na ọ bụ ya na-ebute ọrịa Coronavirus na nke ahụ bụ nghọtahie.

Dọkịnta Simeon Onyemaechi

3.Etu Anambra si kwadote ugbua

Lee ihe ndị Dọkịta Onyemaechi kwuru maka nkwado Anambra steeti:

Ebe ọgwụgwọ ICU nwere akwa na ventilator isii

Ebe ọgwụgwọ ọzọ nwere akwa narị abụọ na ọma iri anọ na Mbaukwu.

Anambra agaghị eche ka ọrịa Coronavirus bata tupu ha kwadobe.

Ịkụziri ndị na-azụ ahịa maka ịkwọ aka na idebe akụkụ ha ọcha nakwa ịkuziri ndị na-agba ụgbọala njem maka ndị mmadụ ịnye ibe ha efe nke Bekee kpọrọ "social distancing".

Onyemaechi kwuru na atụmatụ ndị a gosiri na ihe ka Anambra steeti mkpa bụ igbochi ọrịa a karịa ịgwọ ya agwọ.

4.Anambara a ga-enwe ụlọ nyocha nke ya?

N'ịza ajụjụ ndị mmadụ na-ajụ gbasara Anambra ịnwe ebe nyocha nke ya n'ime steeti, Kọmịshọna ahụ kwukwara na Gọvano Willie Obiano na-agba mbọ ịhụ na nke a mezuru.

O kwuru na onyeisi NCDC kọwara na e nwere usoro esi enweta ebe nyocha na ọ bụghị gọọmentị steeti ahụ ka ọ dị n'aka.

O kwukwara na n'agbanyeghị nke a, steeti Anambra ebidola usoro ahụ nke ga-eme na n'oge adịghị anya ọ ga-abịa n'Anambra steeti.

Dịka ọ dị ugbua, Kọmịshọna ahụ kọwara na nyocha niile a na-eme bụ na Irrua dị n'Edo steeti ka a na-eme ya.

5.Coronavirus abụghị ọrịa ndị ọgaranya

Na ngwụcha mkparịtaụka, Dkt Onyemaechi kwuru na ndị mmadụ echekwana na ọrịa a bụ ọrịa ndị ọgaranya.

O kwukwara na mgbochi ọrịa ka ọgwụgwọ ya ma jirikwa ohere ahụ na-adọ aka na ntị ka ndị mmadụ kwọ aka ha, nye ibe ohere ma nọrọkwa n'ụlọ iji hụ na ọrịa ndị a efesaghi.

O kwuru na ihe ga-enyere ndị mmadụ aka bụ ịnwulite ahụike ha dịrị nkwadobe ma na-arị ọ chukwu ka ọrịa ahụ ghara ịbata...


Isiokwu: Coronavirus: Akụkọ ụgha gbasara nje a i kwesiri ịgbachi nkịtị\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

N'agbanyeghị nke a, ndị aghụghọ amalitela ịwepụta akụkọ ndị abụghị eziokwu gbasara ọgwụgwọ ya.

Anyị elebaala anya n'ụfọdụ ụdịrị akụkọ ụgha a nakwa nke bụ eziokwu na ya.

1. Garlic

Ụfọdụ mmadụ ekwuola na ị ri Garlic ga-enye aka n'igbochi ọrịa a.

Mana ngalaba na-ahụ maka ahụike mbaụwa niile bụ "World Health Organisation" (WHO) n'aha ịchafụ ekwuola na o nweghi ihe akaebe gosiri na Garlic na-agwọ ọrịa ahụ.

Otu ụlọ ntaakụkọ na Chaịna biputere akụkọ otu nwaanyị gara ụlọọgwụ maka akpịrị ya n'ihi na o riri ihe ruru otu kg Garlic.

2. Mkpomọkụ na-egbu nje bụ ọrịa ahụ.

O nwere akụkọ dị iche iche na-efegharị maka etu mkpomọkụ na ihe ndị dị ọkụ si egbu ọrịa ahụ.

Otu n'ime ha ekesara n'ọtụtụ mba na-ekwu na ịṅụ mmiri ọkụ nakwa ịnọ n'ime anwụ na-egbu ọrịa ahụ

Ha kwukwara na okwu ụgha ahụ si n'aka Unicef na-ahụ maka ọdịnma ụmụaka nke ha pụtara gọọ.

Ọkammụta Bloomfield kwuru na ọ bụrụ na ịbu nje ahụ, ọ dịrị ahụ gị ịji aka ya wepu ya.

"Ọ dị mma iji mmiri ọkụ asụ akwa gị mana ọ dịghị mma ịji ya saa ahụ gị" ka o kwukwara.

3. Ndị agbụrụ ojii anaghị ebute ọrịa Coronavirus

Akụkọ ụgha ọzọ na-efegharị na-akọwa na ndị agbụrụ ojii, ọ kachasị n'Afrịka anaghị ebute ọrịa ahụ.

Mana kemgbe akụkọ ahụ pụtara, ụfọdụ ndị ojii a ma ama ebutela ọrịa ahụ.

Ha gụnyere Idris Elba na-eme ihe onyonyo, Blaise Matuidi nakwa King Paul Akpan Udoh bụ ndị ọgba bọọlụ.

4. Ịnụ mmiri kwa nkeji iri na ise

Mmiri ọṅụṅụ na-arụrụ dị omimi n'akịrị mmadụ site n'ispụ atịtị nọ na mmiri

O nwere akụkọ ekesara na Facebook kwuru na "otu dọkịta Japan" kwuru na ịṅụ mmiri kwa nke iri na ise ga-asachapụ nje ọrịa ahụ bara ọṅụ.

Ọkammụta Trudie Lang kwuru na o nweghi ọrị ahụ ọbụla gosiri na ị ga-ejinwu mmiri sachapụ nje n'ime ahụ gị.

Nje ndị yiri Coronavirus na-abanye n'akụkụ ebe mmadụ si ekuru ume nke mere na mmiri agaghị asapụ ya.

N'agbanyeghị nke a, o kwuru na mmiri ọṅụṅụ na-adị mma n'ahụ.

5.  'Sanitizer' arụpụtara n'ụlọ

Lee etu nje ọrịa si ebufe onwe ha site n'aka atịtị

Kemgbe ọrịa Coronavirus malitere, ọṅụ ihe ịkwọ aka bụ "Hand Sanitizer"...


Isiokwu: Coronavirus: Mmadụ atọ a na-enyo ebughi nje a - Legọs steeti\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

N'ozi Kọmịshọna ahụike na steeti ahụ bụ Akin Abayomi wepụtara n'igwe okwu Twitter ya, na mgbede Fraide, o kwuru na a hapụla mmadụ atọ ahụ ka ha lawa.

Ọ bụ ndị otu nzuzo gburu onwe ha n'Okigwe - Ndị uweojii

Ndị uweojii Imo Steeti ekwuola na ọ bụ ndị otu nzunzo na-alụ ọgụ gburu onwe ha na mpaghara Okigwe nke steeti ahụ.

Ọnụ na-ekwuru uweojii bụ Orlando Ikeokwu sị na mmadụ atọ nwụrụ ebe mmadụ anọ merụrụ ahụ n'ọgbaghara dapụtara n'elekere iri nke abalị Wenezde 4 Febụwarị, 2020.

Ọ sị na ha anwụchiela ọtụtụ ndị so n'ọgụ a ebe nyocha ka na-aga n'ihu ugbua.

Akụkọ na-efegharị na soshal midia sị na ọ bụ ndị ọchịehi gburu ndị mmadụ bụ nke mere ụlọomeiwu Imo steeti ji kpọọ kọmishọna uweojii ka ọ bịa zara ọnụ ya.

Mana Ikeokwu sị na onweghi mgbe ndị omeiwu ji kpọọ kọmishọna oku.

Ọ sị dịka ọ dị ugbua na gọvanọ Hope Uzodinma na kọmishọna uweojii nọ n'Ọkigwe ịmara etu ihe si kwụrụ ebe ahụ.

Coronavirus: 'Anyị agaghị emechi ụlọakwụkwọ na ebe okpukperechi'

Mịnịster ahụike Naijiria bụ Dọkịta Osagie Ehanire  ekwuola na mmadụ abụọ n'ime mmadụ atọ a na-enyọ enyo na ha bụ ọrịa coronavirus bata Naijiria ebughị ya.

Ehanire onye gbara ama a na mkparịtaụka ya na ndị ntaakụkọ nwere na Abuja ụbọchị Fraide kwuru na mpụtara nnyocha  e mere onye nke atọ apụtabeghị.

O kwuru na ka ọ dị ugbua, gọọmenti agaghị emechi ụlọakwụkwọ maọbụ ebe okpukperechi.

Kama na gọọmenti na-etinye anya ike n' ebe e si abata Naijiria iji hụ na ebughị ọrịa ahụ bata Naijiria.

Legọs steeti edopụla mmadụ atọ ọzọ iche maka Coronavirus

Dịka ụwa niile na-agba mbọ ịhụ na ha chekwara ma gbochie ọrịa CoronaVirus, gọọmentị Legọs steeti ewepụla mmadụ atọ ọzọ maka nyocha na ha nwere ike i bụ ọrịa corona Virus.

Ọ bụ ngalaba na-ahụ maka ahuike na Legọs steeti kwuputara nke a ma kọwaa na mmadụ atọ a sị mba Chaịna, Fransị na Inglandị n'otu n'otu.

Ha kwukara na ha na-eche ka mpụtara nyọcha ahụ mmadụ atọ a pụta ka ha mara ihe ọzọ ha ga-eme.

 Lee ihe ha depụtara na Twitter ha

Ulọomeiwu na Abaribe

Dịka ndị ụloomeiwu nyere ikike ka gọọmentị Naijirịa bite ijeri dọllar...