ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੋਠੇ ਅਸਪਾਲ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਈਮਰੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਪੋਸਟਰ ਲੱਗੇ ਹਨ

ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੋਠੇ ਅਪਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਕੂਲ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕਾ ਸੋਨੂੰ ਬਾਲਾ ਦਾ।

ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੋਕ ਪਿੱਟ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਸੋਕ ਪਿੱਟ ਅਜਿਹੀ ਵਿਧੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਘਰਾਂ ਦਾ ਫ਼ਾਲਤੂ ਪਾਣੀ ਨਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਹਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਰੀਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੁੱਲ 65 ਘਰਾਂ ਵਾਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਇਹ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਹੋਰ ਵੀ ਅਹਿਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦੀਆਂ ਬਰੂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਕੀ ਹਨ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜੇ?

ਸੈਂਟਰਲ ਗਰਾਊਂਡ ਵਾਟਰ ਬੋਰਡ  ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 17 ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਦੇ 138 ਬਲਾਕਾਂ ਦੇ ਜਨਤਕ ਕੀਤੇ ਅੰਕੜੇ ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਬੋਰਡ ਮੁਤਾਬਕ 138 ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 103 ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਬਲਾਕਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ ਜਦਕਿ ਚਾਰ ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਾਲਾਤ ਮਾੜੇ ਹਨ।

ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਉਪਰਾਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪੱਖੋਂ ਛੋਟਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦਰਪੇਸ਼ ਸੰਕਟ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਜ਼‌ਿਆਦਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਮਝਣਾ ਸੌਖਾ

ਸੋਨੂੰ ਬਾਲਾ ਕੋਠੇ ਅਸਪਾਲ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ 13 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਹੈ।

ਸੋਨੂੰ ਬਾਲਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਲਕਾ ਖੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਾਂਗ ਸਾਡੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋਕ ਪਿੱਟ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਉਸ ਖੜ੍ਹੇ ਨਲਕੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਉੱਪਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹਾਂ।"

"ਸਾਡੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਸਮੇਤ ਸਕੂਲ ਦੀ ਰਸੋਈ ਦਾ ਫ਼ਾਲਤੂ ਪਾਣੀ ਸੋਕ ਪਿੱਟ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਤਾਵਰਨ ਸਿੱਖਿਆ ਬਕਾਇਦਾ ਸਾਡੇ ਸਕੂਲ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।" 

"ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਹੋਰ ਸੌਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।ਬੱਚੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸੋਕ ਪਿੱਟ ਰਾਹੀਂ ਆਈ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।ਇਹ ਵਿਹਾਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ।"

ਕੁਝ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ

ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦਾ ਘਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਫਿਰਨੀ ਉੱਤੇ ਹੀ ਹੈ। ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਦਾ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਘਰ ਦਾ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਹੁਣ ਉਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਨਹਾਉਣ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਸ ਵਿੱਚ... \n\nਉਪਰੋਕਤ ਲੇਖ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਸਿਰਲੇਖ ਦਿਓ।
ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣਾ ਸਿੱਖਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੋਗਾ ਤੇ ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖੋ