ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ ਲੌਕਡਾਊਨ ਕਰਕੇ ਮਨਰੇਗਾ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸੱਚ\n"ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਤਾਂ ਦਿਹਾੜੀ ਲੱਗ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੇ ਦਸਤਕ ਦਿੱਤੀ ਹੈ……ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁੱਝ ਬੰਦ ਹੈ ਦੀਦੀ।"

ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਦੁਮਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ 'ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ੁਭਾਰਾਣੀ ਟੂਡੂ ਫੋਨ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੌਕਡਾਊਨ ਸ਼ਬਦ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੋਲ ਪਾ ਰਹੀ ਸੀ।

ਪਰ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ।

ਜਿਸ ਤਬਕੇ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਹੀ ਚੁੱਲ੍ਹਾ ਚੌਂਕਾ ਚੱਲਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮਕਾਜ਼ ਦੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਵ ਹੈ। 

ਪਿਛਲੇ 50 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਲੌਕਡਾਊਨ ਕਰਕੇ ਸਭ ਕੰਮਕਾਜ਼ ਠੱਪ ਪਿਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਪੰਜ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਕਿੰਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣਾ ਸਹਿਜ ਹੈ।

ਸ਼ੁਭਾਰਾਣੀ ਇੱਕ ਪਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਛੁਪੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਅੰਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਉਹ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਧੱਕੇ ਨਹੀਂ ਖਾ ਰਹੀ ਹੈ।ਇਸ ਵਾਰ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਰਹੀ ਕਿ ਰਾਸ਼ਨ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਚਾਵਲ ਦੇ ਨਾਲ ਦਾਲ ਵੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ।

ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਖਾਣਾ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਸੋਈ 'ਚ ਸਬਜ਼ੀ ਬਣਿਆਂ ਅਰਸਾ ਬੀਤ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹਰੇਕ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ 5 ਕਿਲੋ ਵਾਧੂ ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਦਾਲ ਦੇਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭਾਰਾਣੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਲਾਭ ਮਿਲ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁਭਾਰਾਣੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਹੀ ਦਿਨ ਸੀ ਜਿਸ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਰਸੋਈ 'ਚ ਸਬਜ਼ੀ ਬਣਾਈ ਸੀ।

"ਉਸ ਦਿਨ ਇੱਕ ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 120 ਰੁਪਏ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਦੀਦੀ, ਉਸ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਸਬਜ਼ੀ ਖਾਧੀ ਸੀ।"

ਉਹ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਇਕ ਪਿੰਡ 'ਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਉਮਰ 10 ਸਾਲ, ਵਿਚਲੇ ਦੀ 8 ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਦੀ ਉਮਰ 6 ਸਾਲ ਹੈ।

ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਭਾਰਾਣੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਵਧੇਰੇ ਸੁੱਖ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਮਨਰੇਗਾ ਕਾਰਡ ਹੈ। ਪਰ ਪਿਛਲੇ 2 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁੱਝ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਾਮਈ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਧਨ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੇਂਡੂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਗਾਰੰਟੀ ਐਕਟ, ਮਨਰੇਗਾ ਤਹਿਤ ਪਿੰਡਾਂ 'ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਹੀ ਸਾਲਾਨਾ 100 ਦਿਨ ਦਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ 24 ਮਾਰਚ ਤੋਂ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਲੌਕਡਾਊਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਨਰੇਗਾ ਅਧੀਨ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।

ਪਰ ਹੁਣ 21...\n\ntl;dr:
"50 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਵੀ ਵਿਹਲਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਜੇਕਰ ਮਨਰੇਗਾ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।"