ਸੰਖੇਪ ਕਰਨ ਲਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼: ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਡਿਲੀਵਰੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੂਨਮ ਅਚਾਨਕ ਬੇਹੱਦ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

ਉਸੇ ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ ਲਹਿਜ਼ੇ 'ਚ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ''ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕੀਤਾ ਅਸੀਂ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਮੈਡਮ ਆਈ ਤੇ ਬੋਲੀ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦਾ ਮੁੰਹ ਖੁੱਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਭਾਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਨੂੰਹ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਡਿਲੀਵਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।''

ਮੇਵਾਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਪੂਨਮ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਰਪੰਚ ਹੈ

ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 60 ਕਿਮੀ ਦੂਰ ਮੇਵਾਤ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ 'ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਪੂਨਮ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਰਪੰਚ ਹੈ।

ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਖਰੀ ਬੱਚੇ ਦੀ ਇੱਕ ਡਿਲੀਵਰੀ ਖ਼ਾਤਰ ਦੋ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟਣ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਦ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁੱਸਾ ਵੀ। 

ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ 'ਚ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਜੀਪ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕੀਤਾ।

''ਹਰ ਖੱਡੇ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਜੀਪ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਫਿਰ ਉੱਤੇ ਨੂੰ ਉਛਲਦੀ ਤਾਂ ਲਗਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਾ ਹੁਣੇ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਵੇਗਾ...ਟੁੱਟੇ ਭੱਜੇ ਰਾਹਾਂ ਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਇਆਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੂੰਹ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚੀ। ਪਰ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਉੱਥੇ ਵੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।''

ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪੂਨਮ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਉਸ ਦਿਨ ਦਾ ਦਰਦ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਸਰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਾਫ਼ ਦਿਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। 

ਪਰ ਗੱਲ ਦੋ ਹਸਪਤਾਲਾਂ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਨਹੀਂ ਰੁਕੀ। ਨੂੰਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦੇ ਲਈ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਪੂਨਮ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ''ਉੱਥੇ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਪੂਰੇ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਬੱਚੇ ਦਾ ਭਾਰ 4 ਕਿੱਲੋਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਖੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।''

ਔਰਤਾਂ ਤੱਕ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ

ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਮਿਲੀ ਹੈਲਥ ਸਰਵੇਅ 2017 ਮੁਤਾਬਿਕ 66 ਫੀਸਦੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ, ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। 

ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਪੂਨਮ ਵਰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਇਹੀ ਦਰਦ ਹੈ। 

ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ 'ਚ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਨ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਘਰ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਇਨੀਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। 

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਔਰਤ ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਵੀ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਮੁੱਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਔਰਤਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪੂਨਮ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਸਮੱਸਿਆ, ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਦੂਰੀ ਦੀ ਸੀ। ਘਰ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸੀ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਡਾਕਟਰ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਕਈ। 

ਪੂਨਮ ਨੂੰ ਅਖੀਰ ਡਿਲੀਵਰੀ ਲਈ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਪਰ ਰਾਹਤ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਰਹੀ ਕਿ ਨੂੰਹ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਸੇਵਾ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ...\nਉਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾਂਸ਼ ਜਿਵੇਂ doc:
''ਨੌਵਾਂ ਮਹੀਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 10 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਚਿਆ ਸੀ, ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਢਿੱਡ 'ਚ ਇਨਾਂ ਦਰਦ ਹੋਇਆ, ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਹੁਣੇ ਹੀ ਬੱਚਾ ਨਿੱਕਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਹਾਲਤ 'ਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਘਰ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਘਾਸੜਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੀ ਡਾਕਟਰ ਮੈਡਮ ਬੋਲੀ, ਹਾਲੇ ਸਮਾਂ ਹੈ ਸ਼ਾਮ ਤਕ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।''