ਸਮੱਗਰੀ: ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਚੀਨ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੋੜਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੈਮਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੁਝ ਭਾਵੁਕ ਨਾਗਰਿਕ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਆਪਣੇ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਤੋੜਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਣ ਲੱਗੇ ਹਨ।

ਅਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਦੇਸ਼ ਦਾ 'ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੰਬਰ ਇੱਕ' ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਹੀਂ ਚੀਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਾਬਕਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਦੂਤ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਨਿਰੁਪਮਾ ਰਾਓ ਟਵੀਟ ਕਰਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ''ਗਲਵਾਨ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮੋੜ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।''

ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੇ 1988 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਿਲਸਿਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਪਰ ਨਿਰੁਪਮਾ ਰਾਓ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁਣ ਇਸ 'ਤੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਗੌਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

'ਲਾਈਨ ਆਫ ਐਕਚੂਅਲ ਕੰਟਰੋਲ'

'ਲਾਈਨ ਆਫ ਐਕਚੂਅਲ ਕੰਟਰੋਲ' 'ਤੇ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 20 ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਕਾਰਨ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਚੀਨ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀਆਂ ਵਧਣ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ।

ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਰੌਇਟਰਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ 300 ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਟੈਰਿਫ ਵਧਾਉਣ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਚੀਨ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਸਮਝਿਆ ਇਹ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨੀ ਆਯਾਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉੱਧਰ, ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਟਰੇਡਰਜ਼ (ਸੀਏਆਈਟੀ) ਨੇ ਬਾਈਕਾਟ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ 500 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੀਨੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਵਪਾਰੀ ਸੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦਸੰਬਰ 2021 ਤੱਕ ਚੀਨੀ ਤਿਆਰ ਮਾਲ ਦੇ ਆਯਾਤ ਨੂੰ 13 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਜਾਂ ਲਗਭਗ 1 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਚੀਨੀ ਹੈਂਡਸੈੱਟ ਨਿਰਮਾਤਾ ਓਪੋ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਬਾਈਕਾਟ ਦੇ ਸੱਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ 5ਜੀ ਸਮਾਰਟ ਫੋਨ ਦੀ ਲਾਂਚਿੰਗ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਰਿਸ਼ਤੇ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ

ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਰਘੁਵੀਰ ਮੁਖਰਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਇਹ ਅਫ਼ਸੋਸਨਾਕ ਹੈ, ਚੀਨ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫਾਰਮਾ, ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਅਤੇ ਸੌਰ ਊਰਜਾ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।''

ਕਈ ਮਾਹਿਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਸੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਅਤੇ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਘੱਟ, ਨੁਕਸਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਿਚੁਆਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਚਾਈਨਾ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸਾਊਥ...\nਪਿਛਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਖੇਪ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਫ਼ੌਜੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਣਾਅ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਲਹਿਦਗੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ।