ਸਿਰਲੇਖ: ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ\nਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਲੇਖ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਲੇਖ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ।\n
ਨਿਆਜ਼ ਬੇਗ 'ਚ ਪੁਰਾਣਾ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ

ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਾਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅੰਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਮੇਂ ਹੋਈ।

ਨਿਆਜ਼ ਬੇਗ, ਖੋਖਰ ਤੇ ਭੱਟੀਆਂ ਦਾ ਪਿੰਡ !

ਤਾਰੀਖ਼ ਮਖ਼ਜ਼ਨ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਰਤਾ ਮੁਹੰਮਦ ਸਰੂਰ ਲਾਹੌਰੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਨਿਆਜ਼ ਬੇਗ਼ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਗ਼ਲ ਨੇ ਵਸਾਇਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਿੰਡ 1717 ਈ. ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਵਸਿਆ। 

ਅਜੇ ਇਹ ਪਿੰਡ ਉਸਰ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਨਿਆਜ਼ ਬੇਗ਼ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।

ਪਿੰਡ ਉੱਤੇ ਰਾਜਪੂਤ ਖੋਖਰਾਂ ਅਤੇ ਭੱਟੀਆਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇੰਝ ਇਹ ਪਿੰਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਅੱਜ ਤੀਕ ਖੋਖਰਾਂ ਅਤੇ ਭੱਟੀਆਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਵੇਲੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦਾ ਇਲਾਕਾ - ਮਜ਼ਨਗ, ਚੌਬੁਰਜੀ, ਅੱਛਰਾ ਅਤੇ ਨਿਆਜ਼ ਬੇਗ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ - ਸਰਦਾਰ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਇਆ। 

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਪਿੰਡ ਨਿਆਜ਼ ਬੇਗ

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ 1799 ਈ. ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਲਾਹੌਰ ਫ਼ਤਿਹ ਕੀਤਾ, ਕਨਹੀਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਿਆਜ਼ ਬੇਗ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾ ਲਿਆ।

ਕੋਈ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਕਿਲੇ ਵਾਲੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਿਆਜ਼ ਬੇਗ਼ ਵੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। 

ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਮਹਾਰਾਜ ਨਿਆਜ਼ ਬੇਗ਼ ਦਾ ਇਹ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਖ਼ਾਲੀ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ।

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੇਲੇ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਲੋਕਯਾਨ ਨਿਆਜ਼ ਬੇਗ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਤਾਰੀਖ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਵਾਹੀਆਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਨਾ ਬਾ ਸੀਨਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਚਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਪੁਰਾਣਾ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ

ਨਿਆਜ਼ ਬੇਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ

ਨਿਆਜ਼ ਬੇਗ਼ ਇੱਕ ਕਿਲਾਬੰਦ ਕਸਬਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਸਬੇ ਦੇ ਚਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। 

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਤਾਰੀਖ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਨਾਮ ਇਹ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। 

ਲਾਹੌਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ- (ਦੇਵੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ), ਇਹ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਲਾਹੌਰ ਵੱਲ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਸੀ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਦੇਵੀ ਦਵਾਰ ਵੀ ਸੀ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 

ਮੁਲਤਾਨੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ- ਮੁਲਤਾਨ ਵਾਲੀ ਬਾਹੀ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਮੁਲਤਾਨੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 

ਰੇਵੜੀ ਗੁੜਾਂ ਵਾਲਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ- ਤੀਜੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਰੇਵੜੀ ਗੁੜਾਂ ਵਾਲਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਕਰ ਕੇ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੁੜ ਰਿਓੜੀਆਂ...