ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ- 741 ਮਿਲੀ ਗ੍ਰਾਮ

ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ- 9.26 ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਗ੍ਰਾਮ

ਫਾਸਫੋਰਸ- 280 ਮਿਲੀ ਗ੍ਰਾਮ

ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ- 65 ਮਿਲੀ ਗ੍ਰਾਮ

ਪ੍ਰੋਟੀਨ- 11.0 ਗ੍ਰਾਮ

ਹਾਰਲਿਕਸ ਦੇ ਡੱਬੇ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ 10 ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਹਰੀ ਬਿੰਦੀ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਪਰ ਹੁਣ ਫਿਲਹਾਲ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁਜਫੱਰਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤੇ ਰੋਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ 

ਮੁਜਫੱਰਨਗਰ ਦੇ ਡਰਗ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਨੇ ਇੱਕ ਨੋਟਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਈ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਾਰਲਿਕਸ ਦੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੰਪਨੀ ਗਲੈਕਸੋ ਸਮਿੱਥਲਾਈਨ ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਤਪਾਦ ਪੂਰਨ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਹੈ।

ਗਲੈਕਸੋ ਸਮਿੱਥਲਾਈਨ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਦੀ ਬੁਲਾਰੀ ਹਰਲੀਨ ਕੌਰ ਸਰੋਯਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਨੂੰ ਡਰਗ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਉਤਪਾਦ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਸਟੈਂਡਰਡ ਐਕਟ ਦੇ ਮਾਨਕਾਂ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇਸਦਾ ਲਾਇਸੰਸ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।"

ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਡਰਗ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਰਲਿਕਸ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਤੱਤਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀਜਨਕ ਉੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:
ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 29 (1) ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਗਲੈਕਸੋ ਸਮਿੱਥਲਾਈਨ ਨੇ ਹਾਰਲਿਕਸ ਜ਼ਰੀਏ ਕਰੋੜਾਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀਆਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।"

ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਨੋਟਿਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਹਾਰਲਿਕਸ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ3 ਅਤੇ ਡੀ2 ਦੇ ਸੋਮਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ, ਕੀ ਡੀ2 ਵਨਸਪਤੀ ਸੋਮਿਆਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਡੀ 3 ਪਸ਼ੂ ਸੋਮਿਆਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਜਿਲ੍ਹਾ ਡਰੱਗ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਕਰਾਈ ਗਈ ਜਾਂਚ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਹਾਰਲਿਕਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਦੇ ਸੋਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਸੋਮੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਕੰਪਨੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਦੱਸੇ ਬਿਨਾਂ ਹਾਰਲਿਕਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਕਹਿ ਕੇ ਵੇਚ ਰਹੀ ਹੈ।

ਨੋਟਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਹਾਰਲਿਕਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪ੍ਰੋਫਾਇਲੈਕਿਟਿਕ ਤੱਤਾਂ (ਬਿਮਾਰੀ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ) ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਡਰੱਗ ਲਾਈਸੈਂਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੀ ਵੇਚਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੰਪਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਲਾਈਸੈਂਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵੇਚ ਰਹੀ ਹੈ।

ਲਗਪਗ 150 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਹਾਰਲਿਕਸ 'ਤੇ ਇਹ ਪਾਬੰਦੀ ਡਰੱਗ ਅਤੇ ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਐਕਟ 1940 ਦੀਆਂ ਧਰਾਵਾਂ 22 (I) ਅਤੇ (D) ਦੇ ਤਹਿਤ ਲਾਈ ਗਈ ਹੈ।

ਨੋਟਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਡਰੱਗ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੇਂਦਰੀ ਡਰੱਗ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਜੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਹਾਰਲਿਕਸ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਇਸ ਵਾਰੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਕਿਸੇ ਠੋਸ ਸਬੂਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਸੰਤੋਖਜਨਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। 

ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਹਾਰਲਿਕਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਬਾਰੇ ਦੋ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਐਸਜੀਐਸ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਰਲਿਕਸ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਉਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਵਿਕਾਸ ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਅਮੂਲ ਅਤੇ ਕਾਂਪਲੈਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਕਾਂਪਲੈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਹ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਚੀਨ ਤੋਂ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਮੂਲ ਤੇ ਸਾਫ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ2 ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਉਹ ਵਨਸਪਤੀ ਸੌਮਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਹਾਰਲਿਕਸ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।"

ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਸਾਲ 2015 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹਾਰਲਿਕਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ1,ਡੀ2 ਅਤੇ ਡੀ3 ਦੀ ਖਰੀਦ ਸਬੰਧੀ ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਮੰਗੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

ਕਿਉਂ ਹੈ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ’ਚ ਵਿਟਾਮਿਨ-ਡੀ ਦੀ ਕਮੀ?

ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਪੱਖ

ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਐਸਜੀਐਸ ਲੈਬ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ...