...ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਦਾਖ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਹੈ।











ਪਤਿਆਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਤੀ ਸਰਹੱਦ' ਤੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਚੀਨ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਪੂਰਬੀ ਲੱਦਾਖ ਇਕ ਕਟੋਰੇ ਵਰਗਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਦਰਰੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੀਬੀਓ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗਲਵਾਨ ਖੇਤਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਤਲ 'ਤੇ ਪੈਨਗੋਂਗ ਝੀਲ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਸੱਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਚਾਈ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡੈਮਚੋਕ ਤੱਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਗਭਗ ਸਮਤਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਡੈਮੋਕੋਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਚਾਈ ਦੁਬਾਰਾ ਵੱਧਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਟੋਰੇ ਵਰਗੀ ਸ਼ਕਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।"
... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:
ਸੀਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਲਵਾਨ ਘਾਟੀ ਜਿਹੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਨਦੀ ਤੰਗ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਘਾਟੀ ਵੀ ਤੰਗ ਹੈ। ਹੋਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਣ 'ਤੇ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੰਧ ਇਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਘਾਟੀ ਵੀ ਚੌੜੀ ਹੈ। ਡੈਮਚੋਕ ਇੱਥੋਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।"

ਹੁੱਡਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਸਧਾਰਣ ਪਹਾੜ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਉੱਚਾ ਉੱਠਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੈਨਗੋਂਗ ਸੋ ਝੀਲ ਵੱਲ ਦੇਖੋ। ਇਸਦੀ ਉਚਾਈ 14,000 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਕਾਰਗਿਲ ਵਿਚ, ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਘੁਸਪੈਠੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਉਚਾਈ ਸੀ। ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਫਿੰਗਰਜ਼ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੈ. ਨੰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਚਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਚੋਟੀਆਂ ਵਰਗੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਝੀਲ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੈ।"

ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਹਾਈ-ਵਿਜ਼ਿਬਿਲਿਟੀ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਈ ਹੈ.

ਐਲਏਸੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ ਕੀ ਹੈ?

ਹੁੱਡਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ (ਚੀਨੀ) ਪਾਸੇ, ਤਿੱਬਤ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਮਤਲ ਹੈ। ਪਰ, ਕੱਦ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।" 

ਫਿੰਗਰ ਏਰਿਆ ਨਾਮ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ? 

ਜਨਰਲ ਪਤਿਅਲ ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਰਿਜ਼ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਝੀਲ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਝੀਲ 'ਤੇ ਪੈਟਰੋਲਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਉਭਰੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਵਰਗੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅੱਠ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।"

"ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1 ਤੋਂ 8 ਫਿੰਗਰਸ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਫਿੰਗਰ 4 ਤੱਕ ਸਾਡੀ ਸੜਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੜਕ ਫਿੰਗਰ 8 ਤੱਕ ਹੈ। ਫਿੰਗਰ 4 ਤੋਂ 8 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੇਤਰ ਜੀਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਵਿਵਾਦ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਉੱਥੇ ਆਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। "

ਪਰ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੋਵੇਂ ਇਕੋ ਗੱਲ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹਨ। ਹੁੱਡਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਫਿੰਗਰ ਏਰੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)