ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਯਹੂਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਅਰਬ ਦੀ ਕੁੜੀ ਰਾਨਾ ਅਬੂ ਫਰਹਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ-ਸ਼ਾਇਦ ਨਹੀਂ। ਰਾਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਰਬ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਮਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ''ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਓਮਰ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਸੀ। ਸਾਡਾ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸੀ। ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਮਰੀਜ਼ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਮੈਨੂੰ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੇ ਕਬਰੀਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਉਣਾ।'' 

ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਫਲਸਤੀਨ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਵਿਰੋਧ

ਕੀ ਹੈ ਯੇਰੋਸ਼ਲਮ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ?

''ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਫ਼ਨਾਉਣਾ ਪਿਆ।''

ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਵਾਲ

ਇਸ ਪੂਰੀ ਘਟਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ ਕੀ?

ਫਲਸਤੀਨੀਆਂ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਪਿੰਡ ਕਿਉਂ ਹੈ ਖ਼ਾਸ?

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ,''ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਸਮਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਤਾਂ ਹਾਂ ਪਰ ਇੱਕ ਹੱਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਮਝਦੀ ਸੀ।''

ਰਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ ਤਜਰਬੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਅਰਬਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਦਰਅ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:
ਸਲ ਇਸ ਅਰਬ ਕੁੜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਦਾ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਕਰਿਸ਼ਮਾ

ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 85 ਲੱਖ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 80 ਫ਼ੀਸਦ ਯਹੂਦੀ ਹਨ ਅਤੇ 20 ਫ਼ੀਸਦ ਫਲਸਤੀਨੀ। 

ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਲਸਤੀਨੀਆਂ ਵਿੱਚ 18 ਫ਼ੀਸਦ ਫਲਸਤੀਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਨ ਅਤੇ 2 ਫ਼ੀਸਦ ਫਲਸਤੀਨੀ ਈਸਾਈ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹਨ।

ਗਾਜ਼ਾ ਪੱਟੀ ਅਤੇ ਵੈਸਟ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਫਲਸਤੀਨੀ 45 ਫ਼ੀਸਦ ਹਨ ਜੋ ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਨਾਗਰਿਕ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੋਹੱਲੇ ਵੱਖਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ। 

ਜੇਕਰ ਦੋਵਾਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਆਪਸੀ ਮਤਭੇਦ ਐਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

'ਮੋਸ਼ੇ ਵੱਡਾ ਹੋ ਚਬਾੜ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ'

ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦੀ ਹਮਾਸ 'ਤੇ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ 

ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦੇ 2 ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਯੇਰੁਸ਼ਲਮ ਅਤੇ ਤੇਲ ਅਵੀਵ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬਸਤੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਫਲਸਤੀਨੀ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਵਜੂਦ ਕਿਸੀ ਕਰਿਸ਼ਮੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ।

ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ

ਹਿਬਰੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨੇਵ ਸ਼ਲੌਮ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਵਾਹਤ ਅਲ ਸਲਾਮ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ 70 ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਅਰਬ ਪਰਿਵਾਰ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 

ਹੁਣ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਯਾਨਿ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਉਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਬਸਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਹੇ ਸਲੈਮੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ''ਸਾਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਰਬਾਂ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਤੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਬਣਨਾ ਹੈ।''

ਇਹ ਬਸਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਦੁਕਾਨਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ। 

ਇੱਥੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਕੂਲ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੋਵੇਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿਬਰੂ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਜਿਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਬੰਬ ਅਤੇ ਰਾਕੇਟ ਬਰਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੇਖੇ-ਸੁਣੇ ਹੋਣ ਉੱਥੇ ਇਸ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅਰਬ-ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਤੰਤਰ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਇਹ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।

ਬੱਚਿਆਂ...