...ਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਕ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ 16 ਹਜ਼ਾਰ ਅਕਾਊਂਟਸ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਕਿ ਮੋਦੀ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੇ ਤਾਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜੁੱਲਕੇ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਹਿੰਦੁਤਵ, ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ, ਮੋਦੀ, ਫੌਜ, ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ, ਪਾਕਿਤਾਨ ਵਿਰੋਧੀ, ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਕਾਊਂਟ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ।

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਸਮਾਜ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੋਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰਗਠਨ ਵੀ ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਸਿਆਸੀ ਅਗਵਾਈ ਤੋਂ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੁਤਵ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਨ। 

ਰਿਸਰਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦਾ ਟਵਿੱਟਰ ਅਕਾਊਂਟ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫਾਲੋ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦਾ 

ਟਵਿੱਟਰ ਹੈਂਡਲ @narendramodi ਜਿੰਨੇ ਅਕਾਊਂਟ ਤੋਂ ਫਾਲੋ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 56.2%  ਵੈਰੀਫਾਈਡ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਯਾਨਿ ਕਿ ਇਹ ਉਹ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ 'ਤੇ ਟਵਿੱਟਰ ਨੇ ਨੀਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਹਰ ਨਹੀਂ ਲਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ, ਕੀਨੀਆ ਅਤੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਰਿਸਰਚ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਨਾਂ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਅਕਾਊਂਟਸ ਵਿੱਚੋਂ 61% ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਕਾਊਂਟ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਕਾਊਂਟ ਨੂੰ ਫੋਲੋ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਕਾਊਂਟ ਮਾਮੁਲੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਕਾਊਂਟਸ ਦੇ ਔਸਤ ਫਾਲੋਅਰ 25,370 ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 48,388 ਟਵੀਟ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਕਾਊਂਟ ਨੂੰ ਫਾਲੋ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟਵਿੱਟਰ ਨੇ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੋਲੋ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ 11% ਬਿਨਾਂ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਫਾਲੋ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 37.7%  ਹੈ।

ਬਿਓਂਡ ਫ਼ੇਕ ਨਿਊਜ਼ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਤਹਿਤ ਭਾਰਤ, ਕੀਨੀਆ ਅਤੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਰਿਸਰਚ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਬੀਬੀਸੀ ਵਰਲਡ ਸਰਵਿਸ ਦੇ ਆਡੀਅੰਸ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਹੈੱਡ ਡਾ. ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਚਕਰਵਰਤੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਸਰਚ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਪਤਾ ਲਾਉਣਾ ਸੀ ਕਿ "ਆਮ ਆਦਮੀ ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਫਿਕਰਮੰਦ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੇਅਰ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। "

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਬੀਬੀਸੀ ਵਰਲਡ ਸਰਵਿਸ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜੇਮੀ ਐਂਗਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਪੱਛਮ ਦੇ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਰਚਾ ਤਾਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਸਰਚ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ ਤੋਂ ਉਭਰ ਰਹੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ। 'ਬੀਬੀਸੀ ਬਿਓਂਡ ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼' ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਾਡੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਸਰਚ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।"

ਫੇਸਬੁੱਕ, ਗੂਗਲ ਅਤੇ ਟਵਿੱਟਰ ਅੱਜ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪਲੈਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ ਬਾਰੇ...