ਜੇ ਸਾਡੀ ਵੋਟ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਧਾਰਾ 49 (ਪੀ) ਦੇ ਤਹਿਤ ਵੋਟ ਦਾ ਚੋਰੀ ਹੋਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮੁਰੂਗਦਾਸ ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਸਰਕਾਰ' ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਇਸੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕ ਵਿਜੇ ਆਪਣੀ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਵੋਟ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪਾਉਣ ਦੀ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਹਕੀਕਤ ’ਚ ਵੀ ਚੋਰੀ ਹੋਏ ਵੋਟ ਵਾਪਸ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਧਾਰਾ 49(ਪੀ) ਕੀ ਹੈ? 

ਟੈਂਡਰ ਵੋਟ ਕੀ ਹੈ?

ਜੇ ਸਾਡੀ ਵੋਟ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਧਾਰਾ 49 (ਪੀ) ਦੇ ਤਹਿਤ ਵੋਟ ਦਾ “ਚੋਰੀ ਹੋਣਾ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ 1961 ਵਿੱਚ ਇਸ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸੋਧ ਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਲੀਗਲ ਸੈੱਲ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਡਾ. ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰਲੂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਜੇ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਸ਼ਖਸ ਫਰਜ਼ੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਵੋਟ ਪਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਧਾਰਾ 49 (ਪੀ) ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਵੋਟ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਲ ਵੋਟਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵੋਟ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” 

ਇਹ ‘ਟੈਂਡਰ ਵੋਟ’ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸਾਲ 1961 ਵਿੱਚ ਧਾਰਾ 49 (ਪੀ) ਨੂੰ ਸੋਧ ਕੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਧਾਰਾ 49 (ਪੀ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਉਹ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, “ਜੋ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਧਾਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੋਟਰ ਆਈ.ਡੀ. ਪ੍ਰੀਜ਼ਾਈਡਿੰਗ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਵੇ।” 

"ਫਾਰਮ 17 (ਬੀ), ਦਸਤਖਤ ਕਰ ਕੇ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਈਵੀਐਮ ਰਾਹੀਂ ਵੋਟ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਬੈਲਟ ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਵੋਟਿੰਗ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

2 ਰੁਪਏ! 

ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰਲੂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਾਫ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, “ਲੋਕ ਫਰਜ਼ੀ ਵੋਟਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵੋਟਿੰਗ ਏਜੰਟ ਕੋਲ ਵੀ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।” 

ਏਜੰਟ ਨੂੰ ਫਾਰਮ 14 ਸਮੇਤ ਅਤੇ 2 ਰੁਪਏ ਅਦਾ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰੀਜ਼ਾਈਡਿੰਗ ਅਫਸਰ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। 

ਧਾਰਾ 49 (ਪੀ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਈਵੀਐਮ ਰਾਹੀਂ ਵੋਟ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰੀਜ਼ਾਈਡਿੰਗ ਅਫਸਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਥਾਨਕ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਮਾਲ ਅਫਸਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਕਰੇਗਾ। 

“ਜੇ ਫਰਜ਼ੀ ਵੋਟ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਵੋਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪ੍ਰੀਜ਼ਾਈਡਿੰਗ ਅਫਸਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵੋਟ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਪਰ ਜੇ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪ੍ਰੀਜ਼ਾਈਡਿੰਗ ਅਫਸਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਪੋਲਿੰਗ ਏਜੰਟ ਨੂੰ 2 ਰੁਪਏ ਵਾਪਸ ਕਰ ਕੇ ਮਾਮਲਾ ਖਤਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।”

ਅੜੰਗਾ ਕੀ?

ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਭਾਵੇਂ ਵੋਟ ਦੁਬਾਰਾ ਪਾ ਦੇਵੇ ਪਰ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਇਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਗਿਣਦਾ ਹੈ।

ਪਰ... \n\nਉਪਰੋਕਤ ਲੇਖ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਸਿਰਲੇਖ ਦਿਓ।
ਵੋਟ ਚੋਰੀ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਵੋਟ, ਜਾਣੋ ਕਿਵੇਂ