ਔਰਤਾਂ ਦੇ 'ਬੈਠਣ ਦੇ ਹੱਕ' ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ\nਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਸਾੜੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੋਅਰੂਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਸਾੜੀਆਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ

ਪਰ ਇੱਥੇ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੇਲਜ਼ਵੂਮੈਨ ਨੂੰ 10-11 ਘੰਟੇ ਦੀ ਲੰਬੀ ਡਿਊਟੀ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਦੇਰ ਵੀ ਬੈਠਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੰਮ ਵਿਚਾਲੇ ਥਕਾਵਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੰਧ ਨਾਲ ਪਿੱਠ ਲਗਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਜ਼ੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਸਾਧਾਰਨ ਜਿਹੀ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਔਰਤਾਂ 8 ਸਾਲ ਤੋਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਉੱਤਰ-ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ, ਇੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਸਾਮਾਨ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਰਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਲਈ ਇਹ 'ਰਾਈਟ ਟੂ ਸਿਟ' ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਚੁੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਜਾਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ

ਜਦੋਂ ਮਾਇਆ ਦੇਵੀ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਮੰਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਚਲੀ ਗਈ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਸਾੜ੍ਹੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਮੀ ਸ਼ੋਅਰੂਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। 

ਮਾਇਆ ਦੇਵੀ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਵਾਪਿਸ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ

ਨੌਕਰੀ ਥਕਾਵਟ ਵਾਲੀ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗ਼ਰੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸੇਲਜ਼ਵੂਮੈਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟਾਇਲਟ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਤੱਕ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਮਾਇਆ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵੀ ਘੱਟ ਪੀਂਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, 'ਵੈਰੀਕੋਜ਼ ਵੇਨਸ', ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਸਬੰਧੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ, ਯੂਰੀਨਰੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਕਈ ਹੋਰ ਦਿੱਕਤਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ 'ਰਾਈਟ ਟੂ ਸਿਟ' ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਲਈ ਬਣੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।"

ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵਿਰੋਧ

ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਹਿੰਮਤ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਮੁਖੀਆ ਪੀ. ਵਿਜੀ ਤੋਂ ਮਿਲੀ। ਵਿਜੀ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਦਰਜ਼ੀ ਹੈ। ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।

ਪੀ. ਵਿਜੀ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਘ ਬਣਾਇਆ ਹੈ

ਉਹ ਪੂਰੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅਨਪੜ੍ਹ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਕੱਪੜਾ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲੇਬਰ ਕਾਨੂੰਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਸ਼ੱਦਦ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਕਸੂਰਵਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਨਾ ਪਿਆ।"

ਪਰ ਵਿਜੀ ਲਈ ਇਹ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ-ਬਹੁਤੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕਾਰਨ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੀ...\n\ntl;dr:
ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਸਿਲਕ ਦੀਆਂ ਸਾੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸ਼ੋਅਰੂਮ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸਾੜ੍ਹੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਸੇਲਜ਼ਵੂਮੈਨ ਇੱਕ ਆਮ ਨਜ਼ਾਰਾ ਹੈ।