ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਔਰਤ ਮਨ ਦੀ ਵੇਦਨਾ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ

ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਔਰਤ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬਾ, ਔਰਤ ਦੋਖੀ ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਮਸਲਾ, ਦੇਸ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਉਜਾੜੇ ਦੀ ਮਾਰ, ਆਜ਼ਾਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ ਆਦਿ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮੁਹੱਬਤੀ ਖ਼ਾਸੇ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: 

31 ਅਗਸਤ, 1919 ਦੇ ਦਿਨ ਗੁੱਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪਿਤਾ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰੀ ਗਈ ਪਰ ਅਗਾਂਹ ਦਾ ਪੈਂਡਾ ਉਸ ਆਪ ਉਲੀਕਿਆ। 

ਉਸ ਨੇ 'ਪੱਥਰ ਗੀਟੇ'(1946), 'ਲੰਮੀਆ ਵਾਟਾਂ'(1947), 'ਸਰਘੀ ਵੇਲਾ', 'ਸੁਨੇਹੜੇ'(1955), 'ਕਸਤੂਰੀ', 'ਅਸ਼ੋਕਾ ਚੇਤੀ'(1957), 'ਨਾਗਮਣੀ' (1964), 'ਕਾਗ਼ਜ਼ ਤੇ ਕੈਨਵਸ' (1970) ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਿਹ, 'ਕਾਗ਼ਜ਼ ਤੇ ਕੈਨਵਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ', 'ਮੈਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਤੂੰ', 'ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ', 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫੇਰ ਮਿਲਾਂਗੀ' ਆਦਿ ਲਿਖੇ।

ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਲਈ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਗਿਆਨ ਪੀਠ, ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸੀ-ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਵਾਜੀ ਗਈ। 

ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਾਵਲ, ਕਹਾਣੀਆਂ, ਲੇਖ, ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ, ਆਦਿ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਨਾਗਮਣੀ ਰਸਾਲੇ ਦਾ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। 

ਲੋਕ-ਧਾਰ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:
ਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 'ਮੌਲੀ ਤੇ ਮਹਿੰਦੀ' ਨਾਲ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਵਾਈ।

ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਔਰਤ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਮਸਲਿਆਂ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦੀਆਂ, ਅੰਤਰ ਮਨ ਦੀ ਅਥਾਹ ਵੇਦਨਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਸਮਕਾਲੀ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਅੰਨ ਦਾਤਾ!

ਮੇਰੀ ਜੀਭ 'ਤੇ ਤੇਰਾ ਲੂਣ ਏ

ਤੇਰਾ ਨਾਂ ਮੇਰੇ ਬਾਪ ਦਿਆਂ ਹੋਠਾਂ 'ਤੇ …

ਅੰਨ ਦਾਤਾ!

ਮੈਂ ਚੰਮ ਦੀ ਗੁੱਡੀ ਖੇਡ ਲੈ, ਖਿਡਾ ਲੈ

ਅੰਨ ਦਾਤਾ!

ਮੇਰੀ ਜ਼ਬਾਨ 'ਤੇ ਇਨਕਾਰ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੈ!

...ਹਾਂ… ਪਿਆਰ…ਇਹ ਤੇਰੇ ਮਤਲਬ ਦੀ ਸ਼ੈ ਨਹੀਂ …(ਅੰਨਦਾਤਾ)

ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰੀਤਮ ਔਰਤ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਕਰਦੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਫੈਲੇ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ 'ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦੀ ਹੈ

ਅਤੇ

ਜਿਸਮਾਂ ਦਾ ਵਿਉਪਾਰ

ਤੱਕੜੀ ਦੇ ਦੋ ਛਾਬਿਆਂ ਵਾਕੁਰ ਇੱਕ ਮਰਦ ਇੱਕ ਨਾਰ

ਰੋਜ਼ ਤੋਲਦੇ ਮਾਸ ਵੇਚਦੇ ਲਹੂ

ਤੇ ਆਖ਼ਰ ਕਾਰੇ ਵੱਟ ਲੈਂਦੇ ਨੇ

ਲਹੂ ਮਾਸ ਦੇ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਸਿੱਕੇ ਦੋ… ਤ੍ਰੈ… ਚਾਰ।(ਵਿਉਪਾਰ)

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: 

ਸਮਾਜਿਕ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਪੀੜੀ ਤੇ ਦੂਹਰੀ ਅਧੀਨਗੀ ਵਿੱਚ ਜਕੜੀ ਔਰਤ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਕਰਦੀ ਉਹ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਫੈਲੇ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ 'ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਨਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਲੱਭਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਰਾਹ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਬਣ ਜਾਣ ਦਾ ਹੈ, ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਹੱਕ ਲਈ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਦਾ ਹੈ।

ਕਿੱਕਰਾ ਵੇ ਕੰਡਿਆਲਿਆ! ਉੱਤੋਂ ਚੜ੍ਹਿਆ ਪੋਹ

ਹੱਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲੈਣਗੇ ਖੋਹ।(ਬਾਰਾਂਮਾਹ )

ਅਤੇ

ਚੇਤਰ ਦਾ ਵਣਜਾਰਾ ਆਇਆ ਮੋਢੇ ਬੁਚਕੀ ਚਾਈ ਵੇ

ਅਸਾਂ ਵਿਹਾਜੀ ਪਿਆਰ ਕਥੂਰੀ ਵੇਂਹਦੀ ਰਹੀ ਲੁਕਾਈ ਵੇ।

ਸਾਡਾ ਵਣਜ ਮੁਬਾਰਕ ਸਾਨੂੰ, ਕੱਲ੍ਹ ਹਸਦੀ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਦੁਨੀਆਂ

ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਚੁਟਕੀ ਮੰਗਣ ਆਈ ਵੇ।(ਚੇਤਰ)

ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਔਰਤ ਦੇ ਮਸਲਿਆ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋ ਰਹੇ ਜਬਰ ਅਤੇ ਵਧੀਕੀਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਹਾਸਿਲ ਬੇਬਸੀ ਤੋਂ ਚੇਤਨਤਾ ਦਾ ਆਗ਼ਾਜ਼ ਅਤੇ ਨਾਬਰੀ ਤੋਂ ਕਰਮਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਮਾਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦੀ ਹਾਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ੋਰ 'ਚ ਗੁਆਚੀ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਚੀਕ ਹੈ

ਉਸ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਾਸਾਰ ਦੇਸ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਮਾਰੀ ਉਸ ਦੀ ਹਾਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚੀ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਚੀਕ ਹੈ। ਹਰ ਹੋਸ਼ਮੰਦ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ। ਦਰਦਮੰਦੀ ਦੀ ਹੂਕ ਹੈ;

ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲਹੂ ਵੱਸਿਆ ਕਬਰਾਂ ਪਈਆਂ ਚੋਣ

ਪ੍ਰੀਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀਆਂ ਅੱਜ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਾਰਾਂ ਰੋਣ

ਅੱਜ ਸੱਭੇ ਕੈਦੋਂ ਬਣ ਗਏ ਹੁਸਨ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਚੋਰ

ਅੱਜ ਕਿੱਥੋਂ ਲਿਆਈਏ ਲੱਭ ਕੇ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਇੱਕ ਹੋਰ

ਅੱਜ ਆਖਾਂ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਤੂੰਹੇਂ ਕਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬੋਲ !

ਤੇ ਅੱਜ ਕਿਤਾਬੇ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਕੋਈ ਅਗਲਾ ਵਰਕਾ ਫੋਲ! (ਆਖਾਂ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ)

ਅਤੇ

ਰਾਜਿਆ ਰਾਜ ਕਰੇਂਦਿਆ! ਚੜ੍ਹਿਆ ਅੱਜ ਵਿਸਾਖ

ਏਸ ਨਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਉਡ ਉਡ ਪੈਂਦੀ ਰਾਖ਼।

ਰਾਜਿਆ ਰਾਜ...