ਸਮੱਗਰੀ: ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਆਗੂ ਰੌਲੇਟ ਐਕਟ ਵਰਗੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਇਹ ਦੋ ਆਗੂ ਸਨ ਡਾਕਟਰ ਸਤਿਆਪਾਲ ਅਤੇ ਸੈਫ਼ੂਦੀਨ ਕਿਚਲੂ । ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਇਨ੍ਹਾ ਦੀ ਕਰਮਭੂਮੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਅਹਿੰਸਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਾ ਮੁਹਰਾ ਸਨ। 

ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕੌਣ ਸਨ ਡਾਕਟਰ ਸਤਿਆਪਾਲ ਅਤੇ ਸੈਫ਼ੂਦੀਨ ਕਿਚਲੂ 

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਡਾ. ਸਤਿਆਪਾਲ ਨੂੰ ਫੌਜ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ

ਫੌਜੀ ਡਾਕਟਰ ਸਤਿਆਪਾਲ  

ਡਾਕਟਰ ਸਤਿਆਪਾਲ 1910ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਡੇ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਸਰਜਨ ਸਨ। 

1885 ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਡਾਕਟਰ ਸਤਿਆਪਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਬਰਤਾਨਵੀਂ-ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਸਨ ਪਰ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਫਾਰਗ ਹੋ ਗਏ।

ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਧ 'ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਪਏ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ

ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਪ੍ਰਿਥੀ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਪੂਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੁੰਤਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾਵਾਂ' ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ''ਫੌਜ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਸਤਿਆਪਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੇੜਿਓ ਅਤੇ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀਆਂ ਉੱਤੋਂ ਬਰਤਾਨਵੀਂ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਦਮਨ ਅਸਹਿ ਹੋ ਗਿਆ।''

''ਇਸ ਹਾਲਾਤ ਨੇ ਡਾਕਟਰ ਸੱਤਿਆਪਾਲ ਨੂੰ ਦੇਸ ਭਗਤ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਰੌਲੇਟ ਐਕਟ ਵਰਗੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਪਏ।''

ਰੇਲਵੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਆਗੂ

1918 ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਸੱਤਿਆਪਾਲ ਨੇ ਰੇਲਵੇ ਅਫਸਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਲੇਟ ਫਾਰਮ ਟਿਕਟਾਂ ਨਾ ਦੇਣ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਢਿਆ ਗਿਆ । 

ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਡਾਕਟਰ ਸਤਿਆਪਾਲ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਨ ਨੂੰ ਝੁਕਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਸਤਿਆਪਾਲ ਪਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਉਭਰੇ।

ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਹਿੰਸਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦਮਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। 

ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਸਾਕੇ ਦੌਰਾਨ 1650 ਰਾਊਂਡ ਗੋਲੀਆਂ ਚੱਲੀਆਂ ਸਨ

ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਪਰ ਰਿਹਾਈ 

10 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਸੱਤਿਆਪਾਲ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਸੈਫੂਦੀਨ ਕਿਚਲੂ ਨਾਲ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਡਾਕਟਰ ਸਤਿਆਪਾਲ ਉੱਤੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਸੀ। ਪਰ ਦਸੰਬਰ 1919 ਵਿੱਚ ਆਮ ਮੁਆਫ਼ੀ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਪੀਕਰ 

1921 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਨ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਾਰੇ...\nਪਿਛਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਖੇਪ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਦਾ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਦਾ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਦੋ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਕੂਮਤ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਵਿਰੋਧੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਨਤੀਜਾ ਸੀ।