ਸਮੱਗਰੀ: ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀਆਂ ਭਾਵੁਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਇੰਨੀਆਂ ਵੀ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੇਸ਼ ਹਨ ਦਿਮਾਗ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਲੇਰੀ ਵੈਨ ਮੁਲੁਕੁਮ ਦੇ ਵਿਚਾਰ।

ਜੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਕਹੇ ਕਿ ਉਹ ਫੈਸਲਾ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਲਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹੇ ਫੈਸਲੇ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਏ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਤਾਰਕਿਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨਾ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਰ ਗਿਆਨ, ਮਨ ਅਤੇ ਭਾਵਾਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਇੰਨੀਆਂ ਵੀ ਮੂੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਰਕ ਨੂੰ ਹੀ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 

ਇਹ ਵੀ ਸੂਚਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸੇ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਵੁਕ ਮੁਆਇਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸਹਿਜ ਬੋਧ ਵੀ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਤੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਦਿਮਾਗ ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਹੈ। 

ਇਹ ਮਸ਼ੀਨ ਨਵੀਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਸੂਚਨਾ ਦੀ ਪੁਰਾਣੇ ਗਿਆਨ, ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ। 

ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਵਰਤਮਾਨ ਹਾਲਾਤ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਦਾ ਪੂਰਾ ਚੁਸਤ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਅਤੀਤ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦਾ (ਇਹ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਅਨੁਮਾਨ ਨਾ ਲਾਇਆ ਹੋਵੇ) ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਤੁਹਾਡੇ ਸੋਚਣ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਨਵਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਸੂਚਨਾ ਜੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। 

ਸਾਡਾ ਸਹਿਜ ਗਿਆਨ (ਇਨਟੀਊਸ਼ਨ) ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਸਮਾਨਤਾ ਜਾਂ ਅਸਮਾਨਤਾ (ਤੁਹਾਡੇ ਪੂਰਬਲੇ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚਕਾਰ) ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਹਾਲੇ ਤੁਹਾਡੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੀ।

ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਲਿੰਕ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੜਕ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹੋ ਕੇ ਚੱਲਿਆ ਜਾਵੇ। 

ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਥੋੜੀ ਦੂਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਦੇਖਦੇ ਹੋ ਕਿ  ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਟੋਏ ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ ਹੋ ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ...\nਪਿਛਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਖੇਪ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਲਸ਼ਣਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।