ਸੰਖੇਪ ਕਰਨ ਲਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼: ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਉੱਘੇ ਗਾਇਕ ਰੱਬੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦਲਜੀਤ ਅਮੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ। 

'ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ਼ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪੰਜਾਬ ਨਹੀਂ'

ਰੱਬੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਲਈ ਉਹ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਤਾਣਾ-ਬਾਣਾ ਬੁਨਣ ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਲੋਕ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਣ। 

ਰੱਬੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਪੰਜਾਬ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਿਚਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੰਜਾਬ ਆਪਣੀ ਬੋਝੇ 'ਚ ਆਪ ਰੱਖ ਕੇ ਤੁਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਵਿਚਰਦੇ ਹੋ ਪੰਜਾਬ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ।'' 

ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਵਿਸਾਰੀ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬੈਠ ਕੇ ਠੇਠ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹਨ। 

'ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ'

ਰੱਬੀ ਮੁਤਾਬਕ ਮੰਨ ਲਓ ਜੇਕਰ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪੰਜਾਬ ਨਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਬਚੀ ਰਹੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਫੇਰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਵੇਗਾ। 

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਨਿਘਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਢਾਹ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਫੇਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵਾਂਗੇ। 

ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰਦਿਆਂ ਰੱਬੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਜੋਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅੰਦਰੋਂ ਖੋਖਲੋ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ।"

ਰੱਬੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਛਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਪ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਖੁੰਭਾਂ ਹਨ। 

ਆਪਣੇ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਬੋਲੀ ਮਝੈਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਮਲਵਈ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਪਾਰ ਦੀਆਂ ਉਪ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

'ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੇ ਬੀਜ ਲਾਈਏ'

ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤਾਂ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਠੰਢ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜਾ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦਾ ਇੱਕ ਬੀਜ ਹੋਰ ਪੁੰਗਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। 

"ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਮਾਲੀ ਜਾਂ ਕਿਰਸਾਨ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਇਹ ਆਪਣਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਬੀਜ ਕਿਤੇ ਲਾ ਛੱਡਾਂ।"

ਰੱਬੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਮੁਤਾਬਕ, "ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਸਰੋਕਾਰ ਮੇਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਰੋਕਾਰ ਹਨ। ਵੱਡਾ ਸਰੋਕਾਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਖਪਤਵਾਦ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣਾ ਹੈ।"

"ਜਿਨ੍ਹੇ ਨਾਜ਼ ਹੈ ਹਿੰਦ ਪਰ ਵੋ ਕਹਾਂ ਹੈਂ" ਕਿਉਂ ਗਾਇਆ?

ਇਸ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਣੇ ਦੇ ਬੋਲ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਬਾਰੇ ਰੱਬੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, "ਮੈਂ 2003 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸੀ...\nਉਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾਂਸ਼ ਜਿਵੇਂ doc:
"ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਪਹਿਲਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਮੇਰੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਡੀ ਬੋਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਬੇਹੱਦ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੁਚੇਤ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਫਿਕਰਮੰਦ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਸ ਫਿਕਰ 'ਚ ਹਾਂ।"