ਇਹ ਔਰਤਾਂ 'ਦਿੱਲੀ ਚਲੋ' ਦਾ ਨਾਹਰਾ ਸੁਣ ਕੇ ਇਨਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣਾ ਵਿਰੋਧ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਆਈਆਂ ਹਨ

ਰੋਹਤਕ ਫ਼ਲਾਈਓਲਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੱਥਾ ਆ ਕੇ ਰੁਕਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਜਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਟਰਾਲੀ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਆਇਆ ਸੀ। 

ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਕਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਔਰਤਾਂ 'ਦਿੱਲੀ ਚਲੋ' ਦਾ ਨਾਹਰਾ ਸੁਣ ਕੇ ਇਨਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣਾ ਵਿਰੋਧ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਆ ਗਈਆਂ ਸਨ।

ਰੋਹਤਕ ਫ਼ਲਾਈਓਵਰ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਆ ਕੇ ਬੈਠੇ ਹਜ਼ੂਮ ਵਿੱਚ ਨੌ ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ 72 ਸਾਲਾ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੀ। ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਇਹ ਲੋਕ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਚੱਕ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੇ ਸਨ। ਦੋ ਪੁਰਾਣੇ ਜੱਥੇ ਦੇ ਹੀ ਸਨ। ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਆਏ ਸਨ, ਜੋ ਧਰਨੇ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। 

28 ਦਸੰਬਕ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਇਥੇ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਨਾਲ ਉਹ ਇਥੇ ਆ ਕੇ ਧਰਨੇ 'ਤੇ ਬੈਠ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। 

ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਥੇ ਆਉਣ ਲਈ ਟਰੈਕਟਰ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣਾ ਪਿਆ।

ਪਹਿਲਾਂ ਟਿਕਰੀ ਬਾਰਡਰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਫ਼ਿਰ ਟਰੈਕਟਰ, ਟਰਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਹੀਂ ਸਫ਼ਰ ਤਹ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:
ਿ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਦੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟਰੈਕਟਰ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਲਿਆ। ਰੋਹਤਕ ਫ਼ਲਾਈਓਵਰ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕਿਸਾਨ ਨੇ ਪੀਲਾ ਕੱਪੜਾ ਲਹਿਰਾਇਆ। ਇਹ ਰੁਕਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਸੀ।

ਅਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਔਰਤਾਂ ਕਿਥੇ ਹਨ? ਕੀ, ਉਥੇ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ? ਇਹ ਨੌ ਔਰਤਾਂ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਮੁਜ਼ਹਾਰਾਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ।

ਇਹ ਨੌ ਔਰਤਾਂ ਇਥੇ 26 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਧਰਨੇ 'ਤੇ ਬੈਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ

ਪੀਲੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ

ਚੰਗੇ ਕੱਦ ਕਾਠ ਦੀ 48 ਸਾਲਾ ਸੁਖਜੀਤ ਕੌਰ। ਚਿਹਰਾ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ।  ਅੱਖਾਂ ਗਹਿਰੀਆਂ ਧੱਸੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਟੋਵ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਕੁਝ ਭਾਂਡੇ ਪਏ ਸਨ।

ਟਰਾਲੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਲੱਕੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਪਾਸੇ ਲਾ ਕੇ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਕਈਆਂ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਇਥੇ ਹੀ ਡਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

ਸੁਖਜੀਤ ਕੌਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ''ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਸਾਹਮਣਾ ਇਨਾਂ ਬੈਰੀਕੇਡਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੌਛਾੜਾਂ ਮਾਰੀਆਂ। ਸਾਨੂੰ ਇਥੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 90 ਦਿਨ ਹੋ ਗਏ।"

ਇਹ ਜਗ੍ਹਾਂ ਸਮਝੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਘਰ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਇਹ ਨੌ ਔਰਤਾਂ ਇਥੇ 26 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਧਰਨੇ 'ਤੇ ਬੈਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਇਥੇ ਆਈਆਂ ਸਨ। 

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਈਆਂ ਸਨ। ਇਥੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਟਰਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦਾ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸੁਖਜੀਤ ਕੌਰ ਕੋਲ ਦਸ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੂੰਹ ਪੁੱਤ ਹੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਜ਼ਾਹਾਰਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਨ ਯੂਨੀਅਨ (ਏਕਤਾ ਉਗਰਾਹਾਂ) ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਸੁਖਜੀਤ ਕੌਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤੀ ਦੁਪੱਟੇ ਪਹਿਨੇ ਹਨ। ਮੈਂ 20 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸੀ।"

ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਸਨ। ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਪੋੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਟਰਾਲੀ ਵਿੱਚ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ।  ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਫ਼ੜ੍ਹ ਲਿਆ। 

ਟਰਾਲੀਆਂ ਪੀਲੀ ਤਰਪਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਇਸ ਕੜਾਕੇ ਦੀ ਠੰਡ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਟਰਾਲੀਆ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਬਲ ਤੈਹਾਂ ਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖੇ ਸਨ। ਅੰਦਰ ਬਾਂਸ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਖੰਭਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਲ਼ਬ ਟੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਾਂਸ ਦੇ ਖੰਭੇ 'ਤੇ ਕੱਪੜੇ ਟੰਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਤਖ਼ਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ 'ਤੇ ਸ਼ੈਂਪੂ ਦੇ ਪਾਉਚ, ਸਰਫ਼ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਾਮਾਨ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਵੀ ਸੀ। ਗੱਦੇ ਵੀ ਸਨ। ਇੱਕ 'ਤੇ ਚੈੱਕ ਕਵਰ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਫੁੱਲ ਪੱਤੀਆਂ ਵਾਲਾ। ਦੋਵੇਂ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।

ਟਰਾਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਂਝਾ ਚੁੱਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ...