ਸਾਕਾ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼: ਗੋਲੀਕਾਂਡ 'ਤੇ ਬਣੇ ਡਰਾਮੇ ਨੂੰ PTV 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਕਿਉਂ?\nਇਹ ਮਨੌਤ ਬੇਤੁਕੀ ਹੈ ਕਿ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਗਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਜਾਂ ਸੋਚ ਦੇ ਬਦਲਾਵ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। 

ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਂਝੀ ਜੱਦੋ ਜਹਿਦ, ਸਾਂਝੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਖ਼ਾਤਿਰ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਾ ਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਤਹਿਰੀਕ ਨਾਲ ਮੁਖ਼ਾਲਫ਼ਤ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦੋ-ਕੌਮੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। 

ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕੁਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਤੋਂ ਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਤਹਿਰੀਕ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦਾ ਵੀ ਖ਼ੂਨ ਹੈ।

ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਨੂੰ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਦੇ ਇਹਤਜਾਜੀ ਜਲਸੇ/ਰੋਸ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਅਤੇ ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋਏ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਿਹੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਜਨਰਲ ਡਾਇਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। 

ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ, ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਡਾਇਰ ਦੇ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਰਾਜ ਹੇਠੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ। 

ਜਨਰਲ ਡਾਇਰ ਆਪਣੀ ਤਵਾਰੀਖ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜ਼ਾਲਮ, ਕਾਤਲ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਕਸਾਈ' ਦਾ ਲਕਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਅੰਗਰੇਜ਼ ਰਾਜ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲੈਣ ਖ਼ਾਤਿਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਮਜ਼ਹਬ ਅਤੇ ਹਰ ਤਬਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਾਂਝੀ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਕੀਤੀ ਜਿਹੜੀ 1857ਈ. ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਸੀ। 

ਪਹਿਲੀ ਆਲਮੀ ਜੰਗ (1914 ਤੋਂ 1918) ਦੇ ਮੁੱਕਣ ਮਗਰੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਲੋਕ -ਲਹਿਰਾਂ ਉੱਠਣ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆ ਗਈ।

 ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ

ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁਕਾਮੀ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਲਾਹੌਰ, ਕਸੂਰ ਤੇ ਗੁੱਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ। 

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਅਤੇ ਇਹਤਜਾਜੀ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਉਣ ਲੱਗੀ। 

ਇਸੇ ਗੰਭੀਰ ਸੂਰਤ-ਏ-ਹਾਲ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਰੋਲਟ ਐਕਟ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹਕੂਮਤ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਹਤਜਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਫ਼ੌਰੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

 ਇਸ ਕਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਭ ਇੱਕ ਥਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਇਹਤਜਾਜ ਦੇ ਮਨਸੂਬੇ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ। 

ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪੱਕੀ ਮੁਖ਼ਬਰੀ ਨਾਲ ਜਲਸੇ ਦੇ ਮੋਹਰੀਆਂ ਡਾਕਟਰ ਸੈਫ਼-ਉੱਦ-ਦੀਨ ਕਿਚਲੂ ਅਤੇ ਸੱਤਿਆ ਪਾਲ ਨੂੰ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919ਈ. ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।

 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਨੂੰ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਮੁਤਾਲਬਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਇਕੱਠ ਦਾ ਸਾਰਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਵੀ ਡਾਕਟਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਸ਼ੀਰ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇ ਲਾਇਆ ਗਿਆ...\n\ntl;dr:
ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਵਾਕਿਆ ਮਗਰੋਂ ਕਿਤੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮਿਥਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਿਥਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਾਕਿਆ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਤਹਿਰੀਕ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਮੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਨ ਦੀ ਤਹਿਰੀਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ।