ਕੁਝ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ #5YearChallenge ਦੇ ਨਾਲ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਵਿੱਚ #10YearChallenege ਦੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਖ਼ਰਾਬ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੀ ਭਾਜਪਾ ਇਕਾਈ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵਨਥੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਨੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ (2014) ਅਤੇ ਹੁਣ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਦੌਰਾਨ (2019) ਗੰਗਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਵੇਖੋ।

ਲੋਕ ਵੱਟਸਐਪ 'ਤੇ ਵਨਥੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਦੇ ਟਵੀਟ ਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ੌਟ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ

ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਭਾਜਪਾ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੇਜਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

'ਦਿ ਫਰੱਸਟ੍ਰੇਟਿਡ ਇੰਡੀਅਨ' ਅਤੇ 'ਰਾਈਟ ਲੌਗ ਡਾਟ ਇਨ' ਵਰਗੇ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਰੁਝਾਨ ਵਾਲੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਤਸਵੀਰਾਂ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ੀ ਫੇਸਬੁੱਕ ਗਰੁੱਪ 'BJP for 2019 - Modi Mattomme' ਨੇ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, "ਕਿੰਨਾ ਫ਼ਰ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:
ਕ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਖ਼ੁਦ ਦੇਖੋ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ ਇਹ ਕਹਿਣ ਲਈ- ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ।''

ਇਕੱਲੇ ਇਸੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਗਰੁੱਪ ਤੋਂ ਕਰੀਬ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ

ਪਰ ਸਾਡੀ ਪੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜਿਸ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ 'ਗੰਗਾ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਸਬੂਤ' ਬਣਾ ਕੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਗ਼ਲਤ ਹੈ।

ਪੜਤਾਲ ਤੋਂ ਪੜਤਾਲ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਸਵੀਰਾਂ 2009 ਅਤੇ 2019 ਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। 

ਪਹਿਲੀ ਤਸਵੀਰ 

ਰਿਵਰਸ ਈਮੇਜ ਸਰਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਵਾਇਰਲ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਸਾਲ 2009 ਦਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2015 ਤੋਂ 2018 ਵਿਚਾਲੇ 'ਆਊਟਲੁਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ' ਨੇ ਫਾਈਲ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਵਰਤਿਆ ਹੈ।

ਪਰ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਕਦੋਂ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਸੀ? ਇਹ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਆਊਟਲੁਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਫ਼ੋਟੋ ਐਡੀਟਰ ਜਤਿੰਦਰ ਗੁਪਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਸਾਲ 2011 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ 'ਤੇ ਫ਼ੋਟੋ ਸਟੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਰਾਣਸੀ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਉਸੇ ਸੀਰੀਜ਼ ਦਾ ਫ਼ੋਟੋ ਹੈ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ 'ਚ ਫਾਈਲ ਫੋਟੋ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।"

ਸਾਲ 2011ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ 'ਚ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਸਪਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸੀ। 

ਹੁਣ ਦੂਜੀ ਤਸਵੀਰ ...

ਇਹ ਉਹ ਤਸਵੀਰ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਭਾਜਪਾ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2019 ਦਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। 

ਰਿਵਰਸ ਸਰਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਪੇਜ 'ਤੇ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪੇਜ 'ਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੇ ਇਸ ਪੇਜ 'ਤੇ ਫ਼ੋਟੋ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਫ਼ਿਲਕਰ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਕੇਨ ਵੀਲੈਂਡ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਮੁਤਾਬਕ ਮਾਲਵਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਣੀ ਅਹਿੱਲਿਆਬਾਈ ਹੋਲਕਰ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਬਣੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਸਥਿਤ 'ਅਹਿੱਲਿਆ ਘਾਟ' ਦੀ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਮਾਰਚ 2009 ਵਿੱਚ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਸੀ।  

ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੇਂਦਰ 'ਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਕਮਾਨ ਬਸਪਾ ਨੇਤਾ ਮਾਇਆਵਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੀ।

ਯਾਨਿ ਜਿਹੜੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਨੇਤਾ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਸੀ।

ਗੰਗਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਹੀ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸੰਸਦੀ ਸਮਿਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਗੰਗਾ...