ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਲੋ ਆਪਣੀ ਖੇਤਰੀ ਅਖੰਡਤਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਬਾਰੇ "ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ"

ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਐਸ ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੀਨੀ ਹਮਰੁਤਬਾ ਵੈਂਗ ਯੀ ਦਰਮਿਆਨ ਮਾਸਕੋ ਵਿਚ ਹੋਈ ਮੈਰਾਥਨ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਚੀਨ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮੀਡੀਆ ਗਲੋਬਲ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ 'ਜਲਦੀ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਝਟਕਾ ਦੇਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਜੇ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਭੜਕਾਇਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ'।

ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਲੋਂ ਆਪਣੀ ਖੇਤਰੀ ਅਖੰਡਤਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਬਾਰੇ "ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ"।

ਇਹ ਬਿਆਨ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਰਹੇ ਹਨ ਯਾਨੀ ਕਿ 'ਫੌਜਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ'

ਜੂਨ ਵਿਚ, ਲੱਦਾਖ ਦੀ ਗਲਵਾਨ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਚੀਨੀ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਝੜਪ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ 20 ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।

ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਲੋ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਚੱਲ ਰਹੇ ਮਤਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਵਲੋ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬੀਜਿੰ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:
ਗ ਵਿਚ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣਾ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਡਿਪਲੋਮੈਟਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਸੰਬੰਧ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਮਦਦਗਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ

ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ

ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਏ ਜਦੋਂਕਿ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ।

ਵਿਲਸਨ ਸੈਂਟਰ ਥਿੰਕ-ਟੈਂਕ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਮਾਈਕਲ ਕੁਗੇਲਮੈਨ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਟਕਰਾਅ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜੰਗ ਕੋਈ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ। ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਇਸ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ।" 

ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਵਲੋਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿਚ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣਾ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਡਿਪਲੋਮੈਟਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਸੰਬੰਧ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਮਦਦਗਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੁਗੇਲਮੈਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਸੰਬੰਧ ਕੂਟਨੀਤਕ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਤ ਕਾਰਕ ਮੌਸਮ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗਲਵਾਨ ਘਾਟੀ ਦੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਸਹਿਣ ਕਰਨੀਆਂ ਹੋਰ ਔਖੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ) ਵਿਨੋਦ ਭਾਟੀਆ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ "ਮੌਕਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।'

ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਪੋਸਟਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਭਾਟੀਆ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, ''ਭਾਰਤ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।"

ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਕਟ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਦਰ ਨਾਲ ਵੱਧਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ  ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। 

ਕੋਈ ਵੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਟਕਰਾਅ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰੇਗਾ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਚੀਨ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਤਣਾਅ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਹਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੇ ਸਟਿਮਸਨ ਸੈਂਟਰ ਥਿੰਕ-ਟੈਂਕ 'ਤੇ ਚਾਈਨਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਯੁਨ ਸਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਐਲਾਨਨਾਮੇ ਵਿਚ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ (ਐਲਏਸੀ) ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ - ਜੋ ਕਿ ਦੋਹਾਂ...