... ਲਈ ਇੰਨਾਂ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ 27 ਅਕਤੂਬਰ, 1947 ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ ਤੇ ਲੜਾਈ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। 

ਜਦੋਂ ਕਬਾਇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਸ਼ੇਰਵਾਨੀ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੂਲੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ। 

ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਹੀਦ' ਸ਼ੇਰਵਾਨੀ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ

ਸ਼ੇਰਵਾਨੀ ਦਾ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 'ਸ਼ਹੀਦ' ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। 

ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 

ਇਸ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕਸ਼ਮੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਐਂਡਰਿਊ ਵਾਈਟਹੈੱ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:
ਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਨੁੰਮਾਇਦੇ ਵੀਪੀ ਮੈਨਨ 27 ਅਕਤੂਬਰ 1947 ਨੂੰ ਜੰਮੂ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ। 

ਫਿਰ 'ਕੱਚੇ' ਕਬਜ਼ੇ 'ਤੇ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਜਾਰੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰੋ਼. ਵਾਹਿਦ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਇਹ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣਗੇ।" 

ਪਰ ਭੀਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਮਹਾਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਸੰਸਦ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। 

ਪ੍ਰੋ. ਵਾਹਿਦ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਤਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਥੋੜੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸੀ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਖੇਤਰ ਹਨ-ਰੱਖਿਆ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ।"  

ਮਹਾਰਾਜਾ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖ ਅਬਦੁੱਲਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ।

ਕਈ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਨੌਜਵਾਨ ਖੁਦ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ

ਇਹ ਕੁਝ ਦੇਰ ਲਈ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੇਖ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਦੋਸਤ ਰਹੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਦੇਸ਼ਧ੍ਰੋਹ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ 1953 ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 

ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 'ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਸ਼ੇਰ' ਅਜ਼ਾਦੀ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਕਤੂਬਰ, 1947 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਹੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕੋਲ ਇੱਕ ਰਾਹ ਬਚਿਆ ਸੀ।

ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਕਦੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ।  

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤਾਕਿ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਲੋਕ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਣ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। 

ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਸੀਮ ਮੁਸਤਾਕ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ 'ਵਾਅਦਾਖਿਲਾਫ਼ੀ' ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ।

ਬਿਜ਼ਨੈਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਫੈਜ਼ਾਮ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ, "ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਫੌਜ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ 'ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ' ਵਰਗਾ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀਆਂ ਦਾ ਦਿਲ ਦੁਬਾਰਾ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹੈ। 

ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨੀ ਪਏਗੀ ਤੇ ਚੰਗਾ ਵਿਹਾਰ ਰੱਖਣਾ ਪਏਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਕੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ। ਜੇ ਭਾਰਤ ਹਾਲਾਤ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੋ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿੰਕ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਇੰਸਟਾਗਰਾਮ ਪੰਨਾ ਦੇਖੋ; ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕਲਿਕ ਕਰਕੇ ਟਵਿੱਟਰ ਤੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜੁੜੋ।)