ਅਯੁੱਧਿਆ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਮਾਮਲਾ: ਸੁਣਵਾਈ ਪੂਰੀ, ਅਦਾਲਤੀ ਦਾਅ-ਪੇਚਾਂ ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਕਹਾਣੀ\nਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮੀ ਕਰੀਬ 4 ਵਜੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਬੈਂਚ ਨੇ  ਸਾਰੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਸੁਣਨ ਬਾਅਦ ਬਹਿਸ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਅਤ ਫੈਸਲਾ ਰਾਖਵਾਂ ਰੱਖ ਲਿਆ ਹੈ। 

40 ਦਿਨ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾਂ ਸੁਣਵਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿੰਦੂ ਧਿਰ ਦੇ ਵਕੀਲ ਵਰੁਣ ਸਿਨਹਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਫ਼ੈਸਲਾ ਅਦਾਲਤ ਹੱਥ ਹੈ, ਜੋ ਵੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਆਏਗਾ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਪਵੇਗਾ।' 

ਹਿੰਦੂ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੁਸਲਿਮ ਧਿਰ ਦੇ ਵਕੀਲ ਰਾਜੀਵ ਧਵਨ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਜੋ ਨਕਸ਼ਾ ਪਾੜਿਆ ਉਹ ਮੰਦਭਾਗਾ ਕਦਮ ਸੀ। ਰਾਜੀਵ ਧਵਨ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਆਸ ਹੈ ਉੱਥ ਮਸਜਿਦ ਹੀ ਰਹੇਗੀ। 

ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਸੁਣਵਾਈ 

ਆਖ਼ਰੀ ਸੁਣਵਾਈ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਰੰਜਨ ਗੋਗੋਈ ਨੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮੀ ਪੰਜ ਵਜੇ ਬਹਿਸ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਤੈਅ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹਿਸ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।  

ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਬੈਂਚ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਾਕੀ ਦਲੀਲਾਂ ਲਿਖਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਣ। 

ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਰੰਜਨ ਗੋਗੋਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਬੈਂਚ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਸੁਣਵਾਈ ਸੀ। 

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੀਲ ਦਾ ਪੱਥਰ ਕਹਿ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੇਸ਼ਵਾਨੰਦ ਭਾਰਤੀ ਕੇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਲਗਾਤਾਰ 68 ਦਿਨ ਚੱਲੀ ਸੀ। 

ਲੰਬੀ ਸੁਣਵਾਈ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰ ਕਾਰਡ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕਤਾ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 38 ਦਿਨ ਸੁਣਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। 

ਹਿੰਦੂ ਧਿਰ ਦੇ ਵਕੀਲਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ 

ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮੋਹੀ ਅਖਾੜੇ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ ਜੈਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਾਬਰ ਦੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਆਉਣ ਦੇ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਰੈਵੀਨਿਊ ਗਰਾਂਟ ਬਾਰੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। 

ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਜੋੜ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਮਾਰਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਹੀ ਸੀ ਭਾਵੇਂ ਬਾਬਰ ਨੇ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। 

ਇਹ ਬਾਬਰ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਢਾਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਮੰਦਰ ਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਕਿ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਢਾਹ ਕਿ ਮਸਜਿਦ ਬਣਾਈ ਗਈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਵਾਪਸ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਨਿਰਮੋਹੀ ਅਖਾੜੇ ਦੇ ਮਹੰਤ ਵੱਲੋਂ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਸਭਾ ਦੇ ਵਕੀਲ ਵਿਕਾਸ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਤੋਂ ਨਾਖ਼ੁਸ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹਿਸਾਂ...\n\ntl;dr:
ਅਯੁੱਧਿਆ ਰਾਮ ਮੰਦਰ-ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਵਿਵਾਦ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ 40ਵੇਂ  ਦਿਨ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਨਵੰਬਰ ਵਿਚ-ਵਿਚ ਫੈਸਲਾ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਕਿਉਂ ਕਿ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਰੰਜਨ ਗੋਗੋਈ 17 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।