...ਸ ਰੂਟ ਤੋਂ ਜਾਣ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ

ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਣ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਨਵਾਦਾ ਵਿੱਚ ਰਾਮਨੌਮੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬੈਠਕ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਜਲੂਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 'ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਰਦਾਬਾਦ' ਦੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਇਸਦਾ ਜੰਮ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।

ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ੀਸ਼ਾ

ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਨਵਾਦਾ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਗਿਰੀਰਾਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ''ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਰਦਾਬਾਦ ਦਾ ਨਾਅਰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:
ਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਮਲੇ ਨੂੰ 'ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ' ਦੱਸਿਆ। ਬਿਹਾਰ ਭਾਜਪਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਿੰਸਾ 'ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੈ।''

ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਦੇ ਕਬਰੀਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾ ਝੰਡਾ

ਉੱਥੇ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਰਐਸਐਸ ਦੇ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਇਹੀ ਗੱਲ ਕਹੀ। ਔਰੰਗਾਬਾਦ, ਰੋਸੜਾ ਅਤੇ ਭਾਗਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਲੂਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਫਵਾਹ ਫੈਲੀ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਚੱਪਲਾਂ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਮਾਰੇ ਹਨ। ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਚੱਪਲ ਸੁਟੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਜਾਂਚ ਇਸ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ ਕਿ ਪੱਥੜ ਜਾਂ ਚੱਪਲ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸੁੱਟੇ ਗਏ।

6.ਸੀਮਤ ਹਿੰਸਾ, ਚੁਣ ਕੇ ਅੱਗ ਹਵਾਲੇ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਆਪਕ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਜਾਵੇ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਬੋਲਿਆ ਗਿਆ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਜਲੂਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ 30 ਦੁਕਾਨਾਂ ਸਾੜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ 30 ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ 29 ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਨ। ਜ਼ਾਹਰ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਬੁਝ ਕੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ ਦੁਕਾਨਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ  ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਦੁਕਾਨ ਹਿੰਦੂ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੀ। ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਯੁਵਾ ਵਾਹਿਨੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਅਨਿਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵੀ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੀਆਂ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਗਈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਬਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਰਹੇਗਾ। 

ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਮਿਲਿਆ ਜੁਲਿਆ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ। ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭੰਨ-ਤੋੜ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਬਾਹਰੀ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਭਾਗਲਪੁਰ ਅਤੇ ਨਵਾਦਾ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਦੇ ਡੀਐਮ ਰਾਹੁਲ ਰੰਜਨ ਮਹੀਵਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭੰਨ-ਤੋੜ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਰੋਸੜਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

7.ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬੇਬਸ ਦਰਸ਼ਕ ਹੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਵਿੱਚ 26 ਮਾਰਚ ਦੇ ਜਲੂਸ ਵਿੱਚ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਚੱਪਲ ਸੁੱਟੇ ਜਾਣ, ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਝੰਡੇ ਗੱਢਣ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ।

ਐਨਾ ਸਭ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਗਲੇ ਦਿਨ 27 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਮੁਸਲਿਮ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਲੂਸ ਕੱਢਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ...