ਨਗੋਰਨੋ-ਕਰਾਬਖ਼ਸ਼ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਰਮੇਨੀਅਨ ਫ਼ੌਜੀ

ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ, ਨਗੋਰਨੋ-ਕਰਾਬਾਖ਼ ਇਲਾਕਾ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਵਾਦ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਥੇ ਸ਼ਾਸਨ ਅਰਮੇਨੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਖੇਤਰ ਬਾਰੇ 1980 ਤੋਂ 1990ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਖੂਨੀ ਲੜਾਈ ਵੀ ਲੜੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਵੀ ਹੋਇਆ ਪਰ ਕਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਬਾਰੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਨਗੋਰਨੋ-ਕਰਾਬਾਖ਼ ਇਲਾਕਾ ਭਾਵੇਂ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਪਰ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀ ਵਸੋਂ ਅਰਮੇਨੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ। 1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਪਤਨ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਨਗੋਰਨੋ-ਕਰਾਬਖ਼ਸ਼ ਨੇ ਅਰਮੇਨੀਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪਾਈ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅਰਮੇਨੀਆ ਅਤੇ ਅਜ਼ਬਾਈਜਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਗਿਆ ਜੋ 1994 ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਬੰਦੀ ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ।

ਅਰਮੇਨੀਆ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਵਸੋਂ ਈਸਾਈ ਹੈ ਜਦਕਿ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਾਲਾਮਾਲ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜ਼ਾਨ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਵਸੋਂ ਮੁਸਲਿਮ ਹੈ। ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸਾਲਸੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਕਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿਰੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹ ਸਕੀ।

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ

ਕੁਆਕਸਸ ਰਣਨੀਤਿਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਖੇਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ।

ਸਾਲ 1920 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਅਰਮੇਨੀਆ ਅਤੇ ਅਜ਼ਬਾਈਜਾਨ ਇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਥੇ ਅਰਮੇਨੀਅਨ ਈਸਾਈਆਂ ਦੀ ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀ ਸੀ ਪਰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਅਜ਼ਬਾਈਜਾਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।

ਨਗੋਰਨੋ-ਕਰਾਬਾਖ਼ ਇਲਾਕਾ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਅਰਮੇਨੀਆ ਅਤੇ ਅਜ਼ਬਾਈਜ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਝੜਪਾਂ ਵੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ

ਇੱਥੇ ਵਸਦੇ ਅਰਮੇਨੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਅਰਮੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਜਾਵੇ। 

ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੇ ਅਰਮੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।

ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਨੇ ਇਸ ਮੰਗ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਦ ਕਿ ਅਰਮੇਨੀਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਇਲਾਕੇ  ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ

ਜਦੋਂ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜ਼ਾਨ ਨੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਜੰਗ ਹੋਈ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਤਲਿਆਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਘਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ।

1994 ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਵੱਲੋਂ ਐਲਾਨੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਮੇਨੀਆ ਨੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਉੱਪਰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਪਰ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ... \n\nਉਪਰੋਕਤ ਲੇਖ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਸਿਰਲੇਖ ਦਿਓ।
ਦੋ ਮੁਲਕਾਂ ਦਾ 40 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਝਗੜਾ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ