...ਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਹਨ ਪਰ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਈ ਘਰਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟ ਗਏ ਹਨ।"

ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਘਰਾਂ ਦਾ ਫ਼ਾਲਤੂ ਪਾਣੀ ਦੋ ਤਰਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਟੁਆਇਲਟ ਦੇ ਨਿਕਾਸੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਬਲੈਕ ਵਾਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਇਹ ਬੈਕਟੀਰੀਅਲ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਹਾਉਣ ਧੋਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗਰੇ ਵਾਟਰ ਦੀ ਕੈਟਾਗਰੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"

"ਸਰਕਾਰੀ ਹਦਾਇਤਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਗਰੇ ਵਾਟਰ ਸੋਕ ਪਿੱਟ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੋਕ ਪਿੱਟ ਗਰਾਊਂਡ ਵਾਟਰ ਦੇ ਲੈਵਲ ਤੋਂ ਡੇਢ ਮੀਟਰ ਉੱਚੇ ਲਗਾਉਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਲੈਵਲ ਦੇ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਕਰਕੇ ਵਾਟਰ ਲੈਵਲ ਤੋਂ 10 ਮ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:
ੰ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ, "ਪਿਤਾ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਰੰਪਚ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਹਲਾਤ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿੱਤੀ।” 

“ਸਵਾ 2 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀਵਰੇਜ ਪਾਈਪ ਲਾਈਨ ਅਤੇ 50 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸੀਵਰੇਜ ਟਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟ 'ਤੇ ਖ਼ਰਚ ਹੋਏ। ਇਹ ਰਕਮ ਦਾ 80 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ 'ਗੁਪਤ' ਦਾਨ ਦੇ ਰੁਪ 'ਚ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੀ 20 ਫੀਸਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਮੈਂ ਪੰਚਾਇਤੀ ਗਰਾਂਟ 'ਚੋਂ ਵਰਤੀ।''

ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਰੁਪਿੰਦਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, ''ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਖਰਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ 25 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਬਚਾਈ ਹੈ। ਸਾਡੀ 50 ਜਣਿਆਂ ਦੀ ਟੀਮ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਫਟ ਬਣਾ ਕੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਰੁਪ 'ਚ ਮੁਫ਼ਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਟੀਚਾ ਬੱਸ ਇਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਜਿਹਾ ਆਵੇ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀ ਤੁਪਕਾ ਅਜਾਈਂ ਨਾ ਜਾਵੇ।''

ਕਿਸਾਨ ਵੀ ਖੁਸ਼

ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੀ ਵਾਟਰ ਟਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟ ਲੱਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨ ਬਾਗੋ ਬਾਗ ਹਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਬਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕਿਸਾਨ ਗੁਰਜੰਟ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ, ''ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਪਲਾਂਟ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਫ਼ਸਲਾਂ 'ਚ ਨਾ-ਮਾਤਰ ਹੀ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਮੋਟਰਾਂ ਚਲਾਉਣੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਬਚਾਅ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਲਈ ਕੁੱਝ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਕਰ ਹੀ ਰਹੇ ਹਾਂ।''

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਵੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)