ਸਮੱਗਰੀ: ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਕ ਮਤਭੇਦ ਹੈਰਾਨੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹਨ

ਡਾਕਟਰ ਬੀ. ਆਰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕਾਰਨ ਇਹ ਇੰਟਰਵਿਊ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ। ਇਸ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਬਾਰੇ ਕਈ ਤਲਖ਼ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। 

ਗਾਂਧੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਭਾਵੇਂ ਰਾਸ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹੋਣ ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਨਜ਼ਦੀਕੋਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਇਹ ਮਤਭੇਦ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਖੁਲਾਸਾ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਰਾਮਚੰਦ ਗੁਹਾ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਜੀਵਨੀ (Gandhi: The Years That Changed The World) ਵਿੱਚ ਇਸ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਉਨ੍ਹਾਂ (ਡਾ਼ ਅੰਬੇਡਕਰ) ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਅਤੇ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਵਿਵਾਦਿਤ ਹਸਤੀ ਕਹਿ ਕੇ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।" (ਪੰਨਾ, 908)

'ਗਾਂਧੀ ਅਜੇ ਵੀ ਜੀਵਤ ਹਨ'

ਡਾ਼ ਅੰਬੇਡਕਰ ਵੱਲੋਂ ਗਾਂਧੀ ਦੀ 63 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ, ਇਤਿਹਾਸਤਕ ਦਾਅਵੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਛੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਇੰਟਰਵਿਊ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਲਖ਼ੀ ਅਤੇ ਖਾਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਵੱਈਏ ਸਮੇਤ ਮੁੜ ਤੋਂ ਵਾਚਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। 

ਡਾ਼ ਅੰਬੇਡਕਰ ਮੁਤਾਬਕ, "ਗਾਂਧੀ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਏ ਸਨ ਨਾ ਕਿ ਯੁੱਗ-ਪੁਰਸ਼" ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਦਿਨ ਮਨਾਉਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਦਿੱਤੇ 'ਹੁਲਾਰੇ' ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਦਾ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਣਾ ਸੀ"। 

ਗਾਂਧੀ ਕੋਈ ਯੁੱਗ-ਪੁਰਸ਼ ਸਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਸਟੀਕ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰ ਕੋਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਵੇ। 

ਉਹ ਵੀ ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋਇਆਂ ਸੱਤ ਦਹਾਕੇ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 

ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਫੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ

ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ 'ਹੁਲਾਰਾ' ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਕਦੋਂ ਦੀਆਂ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਗਾਂਧੀ ਹਾਲੇ ਵੀ ਜੀਵਤ ਹਨ।

ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੀਵਤ ਰਹਿਣਗੇ। (ਅਸੀਂ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਵਜੋਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਫਲਸਫੇ ਦੀ)

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:-

ਡਾ਼ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹਮੇਸ਼ਾ "ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ" ਵਜੋਂ ਹੀ ਹੋਈ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।"

ਜਦੋਂ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ...\nਪਿਛਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਖੇਪ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਡਾਕਟਰ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਅੱਜ 129ਵਾਂ ਜਨਮ ਦਿਨ ਹੈ।