ਸੰਖੇਪ ਕਰਨ ਲਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼: 28 ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ: ਇਰਾਕ 'ਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਡੀਐੱਨਏ ਟੈਸਟ ਲਈ ਸੈਂਪਲ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈ।

ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੰਮ ਲਈ ਦੇਸ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ 45 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। 

ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਵਈਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ?

ਜੂਨ 2014 ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਨੇ ਇਰਾਕ ਦੇ ਮਸੂਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 39 ਭਾਰਤੀ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਏ ਸਨ। 

18 ਜੂਨ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 40 ਦੱਸੀ।

ਕੋਈ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਜਿਊਂਦੇ ਹਨ। 

ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਡੀਐਨਏ ਟੈਸਟ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। 

ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਮੁੱਚੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ ਵਧੀਆ ਸਮਝਿਆ। 

ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਜਦੋਂ ਇਰਾਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਸੱਚਾਈ ਮੰਨਣੀ ਪਈ।

ਇਹ ਕਿਹੋ-ਜਿਹਾ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰੋਟੋਕਾਲ? 

ਇਸ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਲ ਉਹ ਸੀ ਜਦੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ ਨੇ 39 ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਦ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ।

ਸੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੰਸਦ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਲਈ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰੋਟੋਕਾਲ ਹੈ।

ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਤਰਕ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸਮਝਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਮਗਰੋਂ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਵੱਖਰਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੋਈ ਅਲਹਿਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ।

ਮੂਸਲ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਰਾਕੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਜਕੜ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਉੱਥੇ ਫ਼ਸ ਗਏ। 

ਫੌਜ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ 4 ਸਾਲ ਲੱਗ ਗਏ।

ਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਸੀ?

ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਜੁਆਬ ਦਿੰਦਿਆਂ ਸੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਤਦ ਤੱਕ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੱਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ।

ਇਸੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਰਾਕੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਮੂਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਕੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਵੀਕੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜੁਲਾਈ ਤੇ ਫਿਰ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। 

ਸਿੰਘ ਨੇ ਉੱਥੇ ਬਣੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਰਤੀਆਂ...\nਉਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾਂਸ਼ ਜਿਵੇਂ doc:
ਸਰਕਾਰਾਂ ਭਾਵੁਕਤਾ ਲਈ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਰਾਕ ਦੇ ਮੂਸਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ 39 ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਰਵਈਆ ਭਾਵੁਕਤਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਗਿਆ।