ਸੰਖੇਪ ਕਰਨ ਲਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼: ਬੀਬੀਸੀ ਹਿੰਦੀ ਨੇ ਅਮਰਜੀਤ ਬਹਿਲ ਨਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਮਰਜੀਤ ਬਹਿਲ ਨੇ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ:

"ਡੂੰਘਾ ਦਰਦ ਹੈ,  ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ ਹੋਣ ਦਾ ਗਮ ਵੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਵੈਮਾਣ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨੀ ਫੌਜੀਆਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਹਾ ਲਿਆ।"

ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਫੋਨ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਬਹਿਲ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ 'ਚ ਜੋ ਦਮ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ,ਉਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਜੋਸ਼ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਕਿੰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਮਾਈ?

ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਗਲਤਫੈਮੀ

ਰੋਹਿੰਗਿਆ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ  ਬਣੇ ਚੌਗਿਰਦੇ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ?

ਆਪਣੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹਿਲ ਕਾਫ਼ੀ ਖੁਸ਼ ਸਨ।

17 ਪੈਰਾਸ਼ੂਟ ਰੈਜਿਮੈਂਟ ਦੇ ਨਾਲ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ , ਉਹ 30 ਸਿਤੰਬਰ 1962 ਨੂੰ ਆਗਰਾ ਤੋਂ ਨੇਫ਼ਾ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ।

ਕੁਝ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਭਰਿਆ ਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੈਕਿੰਡ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਏਜੇਐੱਸ ਬਹਿਲ ਤੰਗਧਾਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਸੀ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। 

19 ਅਕਤੂਬਰ ਦੀਉਹ ਸਵੇਰ

19 ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਉਹ ਸਵੇਰ ਬਹਿਲ ਹਾਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅਚਾਨਕ ਚੀਨੀ ਫੌਜੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਬੁਛਾੜ ਹੋਈ। ਚੀਨੀਆਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅੱਗੇ ਭਾਰਤ ਪਛੜ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। 

ਸਾਰੇ ਸੰਪਰਕ ਸੂਤਰ ਕੱਟੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਪਰ ਆਪਣੇ 40 ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸੈਕਿੰਡ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਏਜੇਐੱਸ ਬਹਿਲ ਨੇ ਜੋ ਬਹਾਦਰੀ ਦਿਖਾਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਦੇ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜੀਆਂ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਉਡਾਣ ਜ਼ਰੀਏ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ, ਪਰ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਕਰਕੇ ਹਥਿਆਰ ਲੱਭਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਫਿਰ ਵੀ ਸੈਕਿੰਡ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਬਹਿਲ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਕੋਲ ਹਥਿਆਰ ਚੰਗੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ। 

ਅਮਰਜੀਤ ਬਹਿਲ 7 ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਚੀਨੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਕੈਂਪ ਤੋਂ ਪਰਤੇ ਸਨ।

19 ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਚਾਰ ਵਜੇ ਹੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਬਹਿਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ 9 ਵਜੇ ਤੱਕ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸਮਾਨ ਹੀ ਫਟ ਪਿਆ ਹੋਵੇ।

ਇਸ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ਬਹਿਲ ਦੇ ਦੋ ਸਾਥੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਲਟੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੈਕਿੰਡ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਬਹਿਲ ਨੇ ਜ਼ਖਮੀਆਂ ਦੀ ਮਲ੍ਹਮ ਪੱਟੀ ਕੀਤੀ। 

ਬਹਿਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਚੀਨੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਤਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਫਾਇਰਿੰਗ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ

ਅਮਰਜੀਤ ਬਹਿਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਕੈਪਟਨ ਅਤੇ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਨਾਲ-ਨਾਲ...\nਉਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾਂਸ਼ ਜਿਵੇਂ doc:
ਸਾਲ 1962 ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸੈਕਿੰਡ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਅਤੇ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਤੋਂ 50 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਅਮਰਜੀਤ ਬਹਿਲ ਟੈਲੀਫੋਨ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ-ਕਰਦੇ ਫੁੱਟ-ਫੁੱਟ ਕੇ ਰੋ ਪਏ।