ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ 100 ਸਾਲ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਪੱਤਰਕਾਰਿਤਾ\nਇਹ ਵਿਚਾਰ 100 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 31 ਜਨਵਰੀ 1920 ਨੂੰ "ਮੂਕਨਾਇਕ" (ਗੂੰਗਿਆਂ ਦਾ ਆਗੂ) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਲਈ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਲੇਖ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੰਗਤੀਆਂ ਹਨ। 

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ ਹਨ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਨ।

ਗੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। 

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨਾ ਕੀਤੀ। ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕੀਤੀ।

ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅੰਬੇਡਕਰ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਇਕੱਲਿਆਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। 

ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਮਾਲੀ ਮਦਦ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਅੰਦੋਲਨ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਅੰਦੋਲਨ ਨਿਆਸਰਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਭੁਗਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। 

ਇਹ ਲੋਕ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੱਛੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਉਣਾ ਪਿਆ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਮਾਰਫ਼ਤ ਹੀ ਸੰਭਵ ਸੀ।

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੀਡੀਆ 'ਚ ਕਵਰੇਜ਼

ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਖੂਬ ਸਲਾਹਿਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸੀਂ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਕਾਰਜਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- 

ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅਖਬਾਰਾਂ, ਲੰਡਨ ਦਾ ਦਿ ਟਾਈਮਜ਼, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦਾ ਡੇਲੀ ਮਰਕਰੀ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼, ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਐਮਸਟਰਡਮ ਨਿਊਜ਼, ਬਾਲਟੀਮੋਰ ਐਫਰੋ ਅਮੈਰੀਕਨ, ਦਿ ਨਾਰਫੋਕ ਜਰਨਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਅਛੂਤ ਵਿਰੋਧੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ। 

ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਮਸੌਦਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਬਹਿਸਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ਨਹਿਰੂ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਵਰਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਬੜੀ ਹੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ। 

ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ

ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੁਸਤਕ "ਅੰਬੇਡਕਰ ਇਨ ਬਲੈਕ ਅਮੇਰਿਕਾ" ਵਿੱਚ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਇਸ ਲੰਮੀ ਵਿਰਾਸਤ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁਰਾਤਨ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸਮਾਜਿਕ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਉਣ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ। 

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਛਪੇ 'ਮੂਕਨਾਇਕ' ਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ...\n\ntl;dr:
"ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤਕ ਵਸੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਰਸ਼ਕ ਵਾਂਗ ਫਿਲਮ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਪੇਗਾ।"