ਭਾਰਤ ਅੰਦਰ ਪੈਂਦਾ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੈ ਇਹ 'ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੋਲਾ' - ਗ੍ਰਾਊਂਡ ਰਿਪੋਰਟ\nਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੋਲੇ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੋਈ ਸੜਕ

ਉਹ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦੀ ਲੱਗੀ ਤਸਵੀਰ 'ਲਾਲ ਜ਼ੁਬਾਨ ਚੁਰਨ', ਦੁਲਹਨ ਨਾਮ ਦਾ ਗੁਲ (ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟੂਥਪੇਸਟ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰੋਜ਼ਮਰਾ ਦਾ ਨਿੱਕਾ-ਮੋਟਾ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਾਡੇ 'ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ' ਨਾਇਕਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਕਣ ਲਈ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। 

ਨੇਹਾ ਦੇਵੀ ਇੱਕ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ

ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ 40 ਰੁਪਏ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੀ ਨੇਹਾ 'ਪਾਕਿਸਤਾਨ' ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 'ਪਾਕਿਸਤਾਨ', ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। 

ਜੀ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ 'ਪਾਕਿਸਤਾਨ' ਨਾਮ ਦੀ ਵੀ ਇੱਕ ਥਾਂ ਹੈ। 

ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਭਾਰਤ ਦਾ 'ਪਾਕਿਸਤਾਨ'?

ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪੂਰਣੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤੋਂ 30 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਬਲਾਕ ਦੀ ਸਿੰਘਿਆ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੋਲਾ ਹੈ। 350 ਵੋਟਰਾਂ ਵਾਲੇ ਇਸ ਟੋਲੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1200 ਹੈ। 

ਟੋਲੇ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਯਦੂ ਟੁਡੂ

ਟੋਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਿਉਂ ਪਿਆ? ਇਸਦਾ ਪੁਖਤਾ ਜਵਾਬ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਟੋਲੇ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਯੱਦੂ ਟੁਡੂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, " ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਸਾਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਵਸ ਗਏ। ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਬਾਪ-ਦਾਦੇ ਨੇ ਉਹੀ ਨਾਮ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਟੋਲੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਦਿੱਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।" 

ਨਾਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਪਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ 

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੋਲਾ ਵਿੱਚ ਸੰਥਾਲੀ ਆਦਿਵਾਸੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਟੋਲੇ ਵਿੱਚ ਤਹਾਨੂੰ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਡੇਢ ਇੰਚ ਦਾ ਚਬੂਤਰਾ ਮਿਲੇਗਾ ਜਿਸ 'ਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਦੋ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗਨੁਮਾ ਭਗਵਾਨ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਰੰਗ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ। 

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਟੁੱਟੀ ਫੁੱਟੀ ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਸੰਥਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਕੇ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਰਅਸਲ ਇਹ ਪੂਰਾ ਇਲਾਕਾ ਆਮ ਆਬਾਦੀ ਤੋਂ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੋਲਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੀ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੁਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਸੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਨਦੀ 'ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਚਿਨਮਯਾ ਚੰਦ ਸਿੰਘ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਓ ਮੈਲੀ ਦੇ ਗਜਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੂਲ ਕੋਸੀ ਨਦੀ, ਜਿਹੜੀ ਹੁਣ ਸੁਪੋਲ ਤੋਂ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਸੋਲਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਵਹਿੰਦੀ ਸੀ।" 

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੋਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼

ਉਸ ਨਦੀ ਦੀ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਕਾਰੀ ਕੋਸੀ...\n\ntl;dr:
"ਨਾ ਕੋਈ ਨੇਤਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਬੂ। ਸਰਪੰਚ ਵੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਬਸ ਮੀਡੀਆ ਵਾਲਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਬੱਚਾ ਚੁੱਕੀ ਪਤਲੀ ਜਿਹੀ ਨੇਹਾ ਇੱਕ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।