... ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। 

ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਵਿਰੋਧੀ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਸਹੀ ਠਹਿਰਾਉਣ ਲਈ ਤੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੈਨਿਕ ਬਲਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਲਏ। 

ਬਸ਼ਰ ਅਲ-ਅਸਦ ਨੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਵਿਦੇਸਾਂ ਤੋਂ ਸਮਰਥਣ ਹਾਸਿਲ ਅੱਤਵਾਦ" ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। 

ਹਿੰਸਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਦੇਸ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। 

ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕ ਮਰ ਗਏ?

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਸਥਿਤ ਦਿ ਸੀਰੀਅਨ ਓਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਫਾਰ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਨੇ ਮਾਰਚ 2018 ਤੱਕ 3,53... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:
ਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮਰਥਕ ਹਨ ਰੂਸ ਅਤੇ ਈਰਾਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਬਾਗੀਆਂ ਨਾਲ ਹੈ। 

ਰੂਸ ਦੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕ ਅੱਡੇ ਹਨ। ਰੂਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਸਿਰਫ਼ 'ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ' ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। 

ਈਰਾਨ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਿਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਨਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੈਬਨਾਨ ਨੇ ਹਿਜ਼ਬੁਲਾ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ। 

ਇਹ ਲੜਾਕੇ ਇਰਾਕ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਯਮਨ 'ਚ ਵੀ ਲੜਦੇ ਹਨ। ਤੁਰਕੀ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਗੀਆਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਆਪਣੇ ਉਥੋਂ ਕੁਰਦ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਈਰਾਨ ਦੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਪੈਸਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 

ਉਧਰ ਇਜ਼ਰਾਇਲ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਦਖ਼ਲ ਨਾਲ ਇੰਨਾ ਚਿੰਤਤ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਹਿਜ਼ਬੁਲਾ ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। 

ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਘੂਟਾ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਲਈ ਕਿਉਂ ਮਜਬੂਰ ਲੋਕ?

ਸੀਰੀਆ 'ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ?

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਜੰਗ ਨੇ 15 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਾਹਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 

ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ 86 ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਖ ਜਾਂ ਪੈਰ ਕੱਟਣੇ ਪਏ ਹਨ। 

ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 61 ਲੱਖ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਲੋਕ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਿਜ਼ਰਤ ਕਰ ਗਏ ਹਨ। 

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 56 ਲੱਖ ਲੋਕ ਦੇਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 92 ਫੀਸਦ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਲੋਕ ਲੈਬਨਾਨ, ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਜਾਰਡਨ 'ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਸੀਰੀਆ 'ਚ ਕਰੀਬ 1 ਕਰੋੜ 30 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਮਦਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। 

ਕਰੀਬ 30 ਲੱਖ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਘਿਰੋ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੋਵੇਗੀ। 

ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਲੋਕ 

ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਹੁਣ ਮੈਡੀਕਲ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। 

ਫਿਜੀਸ਼ੀਅਨ ਫਾਰ ਹਿਊਮਨ ਮੁਤਾਬਕ 330 ਮੈਡੀਕਲ ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਦਸੰਬਰ 2017 ਤੱਕ 492 ਹਮਲੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 

ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 847 ਮੈਡੀਕਲ ਕਰਮੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। 

ਸੀਰੀਆ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। 

ਦੇਸ ਦੀਆਂ 6 ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਾਈਟਸ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

ਦੇਸ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਪੂਰਬੀ ਗੂਟਾ 'ਚ 93 ਫੀਸਦ ਇਮਾਰਤਾਂ ਢਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। 

ਦੇਸ ਕਿਵੇਂ ਵੰਡਿਆ ਹੈ

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੇਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਪਰ ਦੇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਅਜੇ ਵੀ ਬਾਗੀਆਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। 

ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੜ੍ਹ ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮੀ ਸੂਬਾ ਇਦਲਿਬ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 26 ਲੱਖ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 

ਕੀ ਕਦੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਵੇਗੀ ਜੰਗ?

ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿ ਲੜਾਈ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਏ ਹੈ ਕਿ...