...ੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਇੱਕ ਹੀ ਝਟਕੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ।"

ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕਥਿਤ ਇਸਲਾਮਿਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸੰਗਠਨ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਨੇ ਲਈ ਸੀ।

ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੌਣ?

ਸਾਲ 2001 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਲਿਬਾਨ ਕਦੇ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਕਤਵਰ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਪਰ ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 50 ਫੀਸਦ ਮੌਤਾਂ ਲਈ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਲੜਾਕੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ।

ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਖੁਦ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ।

ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:
ਆਦਾਤਰ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਹਨ।"

"ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਘਾਣ ਹੋਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅੰਕੜੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ ਪਰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਾਰਨ ਛਪੇ ਅੰਕੜੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹੀ ਤਸਵੀਰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।"

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਫੌਜ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਦੇ ਘਾਣ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਖਾਰਿਜ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ।

ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਤਸਵੀਰ?

ਦੇਸ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਕੁੰਦੂਜ਼ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲੇ ਵਰਗੀ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਵੱਡੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਣੀ।

ਪਰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਜਾਂ ਮੁਠਭੇੜ ਵਰਗੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ 34 ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਹੀ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਰ ਦੱਸ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੌਤ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਕਾਬੂ ਹੇਠ ਮੌਜੂਦ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਗਜ਼ਨੀ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਅਫ਼ਗਾਨ ਫੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਗਜ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ 66 ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਸ਼ੱਕੀ ਤਾਲਿਬਾਨ ਠਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਸਨ।

ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕੰਧਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਉਰੁਜ਼ਗਾਨ ਸੂਬੇ ਦੇ ਮੋਹਿਬੁੱਲਾਹ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਕੱਢੀ ਸੀ। 

ਮੋਹਿਬੁੱਲਾਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਵੀ ਸਾਡੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਭਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਕਿਤੇ ਆ-ਜਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਜੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਜਾਂ ਅਫ਼ਗਾਨ ਫ਼ੌਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।"

"ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁਣ ਉੱਥੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਘਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।"

ਕੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹਿੰਸਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੈ?

ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਨੂੰ ਹੁਣ ਚਾਰ ਦਹਾਕੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਗਤੀਰੋਧ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

ਬੀਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਆਰਮਡ ਨਾਕਫਲਿਕਟਸ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਇਵੈਂਟ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ (ਏਸੀਐਲਈਡੀ) ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹਿੰਸਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।

ਸਾਲ 2019 ਦੇ ਏਸੀਐਲਈਡੀ ਦੇ ਘਾਣ ਸਬੰਧੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਹਾਲੇ ਵੀ ਹਿੰਸਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਾਨ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ ਦੇ ਮਹੀਨੇ...