ਸੰਖੇਪ ਕਰਨ ਲਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼: 1947 ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਆਮਿਰ ਪੀਰਜ਼ਾਦਾ ਵਾਦੀ 'ਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਾਣਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ। ਕਿਵੇਂ 70 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਹ ਰਲੇਵਾਂ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਡੋਗਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ

ਅਕਤੂਬਰ, 1947 'ਚ ਮੁਹੰਮਦ ਸੁਲਤਾਨ ਠੱਕਰ 15 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਉੜੀ ਦੇ ਮੋਹੂਰਾ ਹਾਈਡਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਾਵਰ ਸਟਾਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸੀ। 

ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕੋ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਪੂਰੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿਵੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਕਬਾਇਲੀਆਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ 'ਕਬਾਇਲੀ' ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। 

ਜੇਹਲਮ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਡੇ ਤੇ ਮੋਹੂਰਾ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਸਥਿਤ ਹੈ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਉੜੀ ਤੋਂ ਮੁੜੀ ਤੇ ਮੋਹੂਰਾ ਪਹੁੰਚੀ।"

"ਉਹ ਕਬਾਇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੰਕਰ ਬਣਾਏ। ਕਬਾਇਲੀ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹਮਲੇ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਫਿਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਭੱਜ ਗਈ।"

ਮੁਹੰਮਦ ਸੁਲਤਾਨ ਠੱਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਬਾਇਲੀ 'ਲੁਟੇਰੇ' ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਗਏ ਤੇ ਉੱਥੇ 5 ਤੋਂ 8 ਦਿਨ ਰੁਕੇ।

"ਅਸੀਂ ਡਰ ਗਏ ਸੀ। ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਤਾਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਲੁਕ ਗਏ।"

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹੱਥ

ਕੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਬਾਇਲੀ ਹਮਲਾਵਰ ਸਨ ਜਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਰਵਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ  ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। 

ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਮੁੱਦਾ?

ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਰਾਜ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ।

1930 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ 'ਚ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਰੋਸ ਵਧਣ ਲੱਗਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੂਬਾ ਵੀ ਅਗਸਤ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।

ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ

ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਹਿੰਦੂ ਕੇ ਜੰਮੂ ਗਏ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦਰਦਨਾਕ ਖ਼ੂਨੀ ਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀਆਂ।

ਜੰਮੂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਗਏ। 

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਡਾ. ਅਬਦੁਲ ਅਹਦ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ, ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਏ ਪਸ਼ਤੂਨ ਕਬਾਇਲੀ ਲੋਕ ਮਦਦ ਲਈ ਆਏ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਤੱਤ ਵੀ ਸਨ।

"ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁਜਾਹੀਦੀਨ, ਕਬਾਇਲੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ਼ਰੀਦੀ, ਪਠਾਨ, ਪੇਸ਼ਾਵਰੀ ਇਸ ਅਜ਼ਾਦ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੁੰਛ ਤੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਾਬਾਦ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਐਲਾਨੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।"

ਪ੍ਰੋ. ਸਾਦਿਕ ਵਾਹਿਦ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਕਬਾਇਲੀ ਹਮਲਾ ਜੰਮੂ ਵਿੱਚ ਬੇਚੈਨੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। 

"ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਘਬਰਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਵਲ ਜਾਂ ਪਠਾਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਸਥਿਤੀ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

ਇੱਕ ਇਸਾਈ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕਤਲ

ਉਨ੍ਹਾਂ 27...\nਉਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾਂਸ਼ ਜਿਵੇਂ doc:
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਜੰਮੂ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਿਆਸਤ ਨੇ ਦੇਖੋ ਤੇ ਉਡੀਕੋ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ,  ਇਹ ਆਪਣਾ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਖਾਸਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਹਾਲਾਤ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧਿਰ ਨਾਲ ਖੜਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ।