ਸੰਖੇਪ ਕਰਨ ਲਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼: ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਬੇਕਾਰ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ

ਦਰਅਸਲ ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਸੰਗਮਰਮਰ ਨਾਲ ਬਣੀ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਸਫੇਦ ਰੰਗ ਹੁਣ ਹਰੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਆਪਣੀ ਟਿੱਪਣੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਬੰਦ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਂਦੋਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 9 ਮਈ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਸਰੀ ਸਰਵੇਖਣ ਨੂੰ ਵੀ ਆੜੇ ਹੱਥੀ ਲਿਆ ਸੀ।

ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਏਐਸਆਈ ਦੀ ਥਾਂ ਦੂਜੇ ਬਦਲ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪਰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਇੰਨੀ ਕਾਰਗਰ ਨਹੀਂ ਸਾਬਿਤ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੀ ਖੂਬਰਸੂਰਤੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਕਈ ਪਾਸਿਓ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ

ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖਿਰ ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੀ ਇੰਨੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਹੋਈ।

ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਿਸਰਚਰਾਂ ਨੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਇੱਕ ਮੰਨੇ-ਪਰਮੰਨੇ ਜਰਨਲ 'ਇਨਵਾਇਰਮੈਂਟਲ ਸਾਈਂਸ ਅਤੇ ਟੈਕਨੌਲਜੀ' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਸਨ।

ਇਸਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਆਈਆਈਟੀ ਕਾਨਪੁਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਚਦਾਨੰਦ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਕਾਰਨ

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪਾਰਟੀਕੁਲੇਟ ਮੈਟਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਤਮਾਮ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ।''

"ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕੂੜਾ ਜਲਾਉਣ ਕਾਰਨ ਜੋ ਵੀ ਧੂਆਂ ਅਤੇ ਰਾਖ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੀ ਹੈ ਉਹ ਉੱਡ ਕੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।''

ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰੰਗ ਲਈ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਤੇ ਗੱਡੀਆਂ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ

ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੈਂਟਰ ਫੌਰ ਸਾਈਂਸ ਐਂਡ ਇਨਵਾਇਰਮੈਂਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸ਼ਾਂਭਵੀ ਸ਼ੁਕਲਾ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ।

ਸ਼ਾਂਭਵੀ ਸ਼ੁਕਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਆਈਆਂ ਸਨ ਕਿ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਪੀਲਾਪਨ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਹੁਣ ਉਸਦਾ ਰੰਗ ਹਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।'' 

"ਜੇ ਇਸਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦਾ ਸੌਲਿਡ...\nਉਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾਂਸ਼ ਜਿਵੇਂ doc:
ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।