...ਾਇਓਮ 'ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। 

"ਮਿਟੀ ਜੀਵਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਲ੍ਹੀ ਵਿਚਲਾ ਸਹਿਜ ਸੰਬੰਧ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਜੜ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ

ਸੋਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, " ਵਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਬਾਰੀਕ ਢਾਂਚੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਈਫੇ ਕਿਹਾ ਜਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪੋਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।"

ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉੱਲ੍ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਖਣਿਜ ਕਣਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁਰਣਾ ਘੱਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

ਮਿੱਟੀ ਖੋਦਣ ਜਾਂ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:
ਪਰਤ ਚੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੇਤ ਕਣਾਂ ਦਾ ਇਹ ਫ਼ੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿੱਸਾ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਚਿਪਕਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। 

ਸਿਵਤਸਰੇਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਕੱਚੀ ਮਿੱਟੀ ਜੈਵਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਘੱਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਮੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਣ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਸੱਤ ਘੰਟਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਫ਼ਸਲ ਬੀਜ ਸਕਦੇ ਹੋ।"

ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਕਰੀਬ  15 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਿਛਲੇ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ 'ਤੇ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦੁਬਈ ਦੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਬਾਇਓਸੇਲਾਈਨ ਐਗ੍ਰੀਕਲਚਰ (ICBA) ਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

ਸਿਵਤਸਰੇਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਸ ਦੇ ਅਸਰਦਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਬੂਤ ਹਨ। ਅਸੀਂ 40 ਫ਼ੁੱਟ (13 ਮੀਟਰ) ਦੇ ਕਨਟੇਨਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮੋਬਾਈਲ ਮਿੰਨੀ ਫ਼ੈਕਟਰੀਆਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਿੰਨੀ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਉਨੀਂ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆ ਸਕੀਏ।"

"ਇਹ ਮੋਬਾਈਲ ਇਕਾਈਆਂ ਜਿਥੇ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਵੇਗੀ ਉਥੇ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ  ਨੈਨੋਕਲੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਅਸੀਂ ਉਸੇ ਦੇਸ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਾਂਗੇ ਅਤੇ ਉਸੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ 'ਤੇ ਰੱਖਾਂਗੇ।"

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ੈਕਟਰੀ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ 40 ਹਜ਼ਾਰ ਲੀਟਰ ਤਰਲ ਨੈਨੋ ਕਲੇ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦੇ ਸਿਟੀ ਪਾਰਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਜ਼ਰੀਏ 47 ਫ਼ੀਸਦ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ ਹੋਵੇਗੀ।

ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਕੋਲ ਇੰਨਾਂ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕਰ ਸਕਣ

ਲਾਗਤ ਘਟਾਉਣਾ, ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ

ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਕਰੀਬ 2 ਡਾਲਰ (1.50 ਪੌਂਡ) ਦੀ ਲਾਗਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਯੂਏਈ ਦੇ ਛੋਟੇ ਖੇਤਾਂ ਲਈ ਸਹੀ ਹੈ।

ਪਰ ਸਬ-ਸਹਾਰਾ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜਿਥੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਲਾਗਤ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਕੋਲ ਇੰਨਾਂ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕਰ ਸਕਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਅਸਰ ਤਕਰੀਬਨ 5 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਘੋਲ ਦੁਬਾਰਾ ਪਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸਿਵਤਸਰੇਨ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲਾਗਤ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਲਾਗਤ 0.20 ਡਾਲਰ (0.15ਪੌਂਡ) ਤੱਕ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉਪਜਾਊ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦਣੀ ਪਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਲਾਗਤ 0.50 ਡਾਲਰ ਤੋਂ 3.50 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਖੇਤ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਜਰ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਉਪਜਾਊ ਬਣਾਉਣਾ ਸਸਤਾ ਪਵੇਗਾ।

ਸਿਵਤਸਰੇਨ ਗ੍ਰੇਟ ਗ੍ਰਰੀਨ ਵਾਲ...