...ਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਕਿ ਰਿਪੋਰਟ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੋਵੇ।

ਤਾਂ ਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਠੀਕ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ? ਜਾਂ ਇਹ ਦੁਖਦਾਇਕ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਗਈ?

ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 'ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਿੰਤਾ ਹੋਵੇ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੀ 8 ਜੂਨ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਜਿਸਨੇ ਚਾਲੂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ 3.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। 

ਇਸ ਮੁਤਾਬ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:
ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਹਨ।

'ਬੈਡ ਮਨੀ' ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਿਵੇਕ ਕੌਲ ਇਸਨੂੰ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। 

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਤੈਅ ਹੈ ਕਿ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੈਰਿਫ (ਆਯਾਤ ਦਰਾਂ) ਵਧਾਉਂਦੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਰਥ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਉਤਪਾਦ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। 

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਵਧਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨਾ ਪਏਗਾ, ਪਰ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਆਲਮੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਤੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਤਾਂ ਆਲਮੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਕੰਪੀਟੀਟਿਵ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ?

ਜਿਨੇਵਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਜਿਓਪੌਲੀਟਿਕਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ (ਜੀਆਈਜੀਐੱਸ) ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪ੍ਰੋ. ਅਲੈਕਜੈਂਡਰ ਲੈਂਬਰਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। 

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੇਕਰ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਆਧਾਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਘਰੇਲੂ ਖਪਤ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇ, ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਵਾਧੂ ਮੁੱਲ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਆਮਤਨਿਰਭਰਤਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।''

ਪਰ ਵਿਵੇਕ ਕੌਲ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੁਰੱਖਿਆਬਾਦ ਹੈ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।

ਵਿਵੇਕ ਕੌਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਹੁਣ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਯਾਦ ਹੈ 1991 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ, ਜਦੋਂ ਸਾਡੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਣਦੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਿਰਫ਼ ਜਦੋਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਰੱਕੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਯਾਦ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।''

ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ 'ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਪ੍ਰਿਯਰੰਜਨ ਦਾਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇਗਾ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ

ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ 'ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਪ੍ਰਿਯਰੰਜਨ ਦਾਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,...