...ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਅਵਸਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਦੂਨੀਆਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ 1.2 ਕਰੋੜ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਜੇ ਨਵੰਬਰ 2016 ਦੀ ਨੋਟਬੰਦੀ ਤੋਂ ਉਭਰੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਜੀਐਸਟੀ ਨੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਰ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ। 

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ, ਲੱਖਾਂ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਹੋ ਗਏ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਜਦੂਰ ਵਰਗ 'ਤੇ ਇਸਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਰ ਪਈ।

ਖੇਤੀ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਉਦਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਿਹਨਤ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:
ਅੱਧੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰਤੀ ਅਬਾਦੀ ਖੇਤੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਕਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਚੁਕਾ ਸਕੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਹਨ।

ਕੁਝ ਸੂਬੇ, ਜਿਵੇਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਕਰਜ਼ ਮਾਫ਼ੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤਾਂ ਹਨ।

ਖੇਤੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ

ਸਬਨਵੀਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਖੇਤੀ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਹੱਲ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਧਾਰਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।''

2018 ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵੱਡੀ ਪੇਂਡੂ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਖੇਤੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

2018 ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ?

ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਪਰ 2017 ਵਿੱਚ ਸੁਸਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਕੰਨੇ ਰਹਿਣਗੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ 40 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸੁਧਾਰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।''

ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉੱਥੇ ਸਮਾਜ ਕਲਿਆਣ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਖ਼ਰਚ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਲਈ ਸਾਲ 2018 ਇੱਕ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸਾਲ ਹੋਵੇਗਾ। 

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇਸ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਥਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ ਕਿ 2019 ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਸ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। 

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)