Neno hilo limetokana na hotuba ya hivi karibuni ya rais mstaafu wa awamu ya nne, Jakaya Mrisho Kikwete alipokuwa akijadili mada ya "Urithi wa Mwalimu Nyerere Katika Uongozi, Maadili, Umoja na Amani katika Ujenzi wa Taifa".

Tanzania inaelekea kwenye maadhimisho ya kumbukumbu ya miaka 20 ya kifo cha aliyekuwa rais wa awamu ya kwanza, Julius Nyerere aliyefariki dunia Oktoba 14 mwaka 1999 jijini London, Uingereza. 

Hotuba ya rais mstaafu Kikwete ni gumzo kwa kuwa amekemea mwenendo mbaya wa wanasiasa na viongozi kote nchini, na kuwakumbusha umuhimu wa kujali haki,utu, ukweli, kusikiliza mawazo kinzani, uongozi bora na demokrasia mambo ambayo yalisisitizwa na mwasisi wa taifa hilo, Mwalimu Julius Nyerere.

Je, Kikwete amesema nini hasa? 

Akizungumza katika Kongamano la Miaka 20 ya kifo cha Mwalimu Nyerere lililofanyika Chuo Kikuu cha Kumbukumbu ya Mwalimu Nyerere, Dar es salaam, rais Kikwete ambaye alikuwa mgeni rasmi alirusha kombora kwa viongozi wa sasa kuwa wanakosa sifa ambazo zilimfa... Endelea na makala kwa vibambo vingine 4000 isizidi:
nya Mwalimu Nyerere akubalike, aheshimike na kupendwa ndani na nje ya nchi. 

"Dhamana ya uongozi haikufanyi wewe uwe ni mtu zaidi ya raia wengine wowote waliopo pale. Haikufanyi wewe uwe na haki zaidi kuliko mtu mwingine ambaye si kiongozi. Anao wajibu wake wa uongozi kwako na wewe unao wajibu wako kwa kiongozi wako," alisema Rais Mstaafu Jakaya Kikwete. 

Kikwete aliongeza kwa kusema, "Na hili ni jambo kubwa kwa viongozi kutambua kwamba kujishusha hakukufanyi usiwe kiongozi. Kujimwambafai (kujifanya mwamba) hivi wala hakukufanyi uwe kiongozi zaidi. Una wakati wa kutekeleza majukumu yako lakini unapokuwa na binadamu wenzako ni wanadamu kama wewe."

Matukio ya wakuu wa mikoa na wilaya kuwasweka watu mbalimbali mahabusu yanashabihiana na ushauri uliotolewa na Kikwete wa uongozi wa kujimwabafai mwambafai. 

Sheria ya Tawala za Mikoa No. 9 ya mwaka 1997 kwa wakuu wa Wilaya na wakuu wa Mikoa imekuwa ikitumiwa vibaya na viongozi wa ngazi hiyo kiasi kwamba malalamiko ya wananchi na wanaharakati za haki za binadamu yamekuwa makubwa. 

Baadhi ya watu wamekuwa wakikamatwa kwa amri za Wakuu wa Wilaya kuwaweka ndani  saa 48 kinyume na Katiba na misingi ya Haki za Binadamu.

Kumekuwa na malalamiko juu ya matumizi ya sheria hiyo ambayo wakuu hao wamekuwa wakiwaweka ndani wanasiasa na watu mbalimbali huku sababu za kufanya hivyo zikiwa hazieleweki.

Takwimu za Kituo cha Haki za Binadamu nchini (LHRC) zinaonyesha kuwa mnamo Julai 30, 2018 Mkuu wa Mkoa wa Manyara, Alexandar Mnyeti alitoa kauli ya kumkamata na kumweka ndani saa 48 Mwanasheria, Wakili  Meinrad Menino D'Souza pamoja na mteja wake akiwa anatimiza majukumu yake ya kiwakili. 

Agosti 16, 2018 Mkuu wa Wilaya ya Hai Lengai Ole Sabaya  aliamuru kukamatwa kwa Wakili Edward John Mrosso ambaye baadae aliachiwa kwa dhamana akiwa katika utekelezaji wa majukumu yake kwa mteja wake. 

Amri zote hizo ni kinyume cha Tamko la Kimataifa kifungu cha 16 la Majukumu ya Mawakili 1990 na Kinyume na haki ya uwakilishi kama inavyotambuliwa na Sheria ya Mawakili Sura ya 341 ya mwaka...