Kichwa: ‘Wanawake wanaoamka mapema wapo kwenye uwezekano mdogo kupata saratani ya matiti\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n
Kundi la wanasayansi kutoka chuo cha Briton wanasema sababu ya uhusiano wa muda wa kuamka na hatari ya saratani bado inahitaji kufahamika.

Wanaongeza kuwa ugunduzi huo ni muhimu kwa kuwa kuwa unamuathiri mwanamke.

Saa ya mwili

Kila mtu ana kile kinachofahamika kama saa ya mwili ambayo inaonyesha jinsi mwili unafanya kwa saa 24. Hi inajulikana kwa lugha ya kiingereza kama circadian rhythm. 

Inaathiri kila kitu kutokana muda tunaolala, hisia zetu na hata hatari yetu ya kupatwa na mshutuko wa moyo.

Lakini sio kila saa ya mwili ya kila mtu inayoonyesha muda ulio sawa.

Watu wa asubuhi au "larks" huamka  mapema, hufanya kazi mapema na huchoka mapema.

Watu wa jioni au "owls" huwa na wakati mgumu kuamka mapema, huwa wa mazao baadaye jioni na hupenda kulala wakiwa wamechelewa.

Hili huwa na athati kwa ugonjwa wa saratari?

Watafii wanafikia hivyo. Walitumia njia moja ya kuchambua data inayojulikana kama Mendelian randomisation.

Walichunguza DNA inayoonyesha ikiwa sisi ni watu wa asubuhi au watu wa jioni.

Walitumia taarifa hizo kuwafanyia majaribio wanawake 180,000 nchini Uingereza.

Walionyesha kuwa watu walio na jenetiki za kurauka mapema walikuwa hatari ya chini ya kupatwa na saratani ya matiti kuliko wale walio na tabia za kutomka asubuhi.

'Ni hatari  kulala kitanda kimoja na mtoto mchanga'

Athari hii ni kubwa kwa kiwango gani?

Karibu mwanamke mmoja kati ya saba hupata saratani ya matiti nchini Uingereza katika maisha yake.

Lakini uchunguzi huu uliangazia kiaisi kidogo cha maisha ya mwanamke.

Katika kipidi hicho ilibainika watu wawili katika ya watu 100 wasiorauka mapema walipata saratani ya matiti ikilinganishwa na mmoja kati ya watu 100 waliomka mapema.

Umri na historia ya familia ni baadhi ya masuala yanayochangia mtu kuwa na saratani.

Je usingizi mnono unaweza kuzuia saratani? 

Si rahisi namna hiyo. 

Dkt Richmond amesema bado ni mapema kuwapa ushauri wa moja kwa moja wanawake juu ya suala hilo. 

"Bado tunahitaji kujua kwanini mtu anayechelewa kuamka kuwa yupo kwenye hatari kuliko wa...