... ụp ảnh nhưng dường như chẳng ai còn hăng hái chụp ảnh nữa. Tất cả chỉ im lặng đi theo cô hướng dẫn viên để nghe để thấy những câu chuyện, những số liệu, bằng chứng về một trang lịch sử vô cùng đen tối trong Thế Chiến II - tội ác diệt chủng của Đức quốc xã. 

Có những chi tiết vượt qua cả sự giết chóc khiến người xem bàng hoàng.

Chẳng hạn, cũng ở đây, người ta nói rằng sau Thế Chiến 2, còn khoảng 7 tấn tóc của các nạn nhân sót lại.

Phát xít Đức đã biến trại tập trung Auschwitz thành nơi thiêu  ... Viết phần còn lại của bài viết:
chuyến tàu chết chóc 'đổ khách' xuống bến cuối tại đây

Bản thân tôi đã đến thăm viếng trại tập trung 'kiểu mẫu' Dachau ở Munich, Đức vài năm trước, và kết luận là so với Dachau thì Auschwitz kinh khủng hơn vạn lần. 

Tour thăm viếng Auschwitz I và II (Birkenau) kéo dài gần 5 tiếng và kết thúc ở đài tưởng niệm, nơi đó có 23 phiến đá (plaque) đại diện cho 23 nhóm ngôn ngữ của các nạn nhân trong trại.

Lời cuối để kết thúc hành trình tham quan tại đài tưởng niệm ở Auschwitz II, người hướng dẫn viên nói những người may mắn sống sót và được cứu thoát ra khỏi các trại tập trung, tuy họ được giải phóng về thể xác nhưng tất cả đều mắc phải những di chứng tâm thần khó chữa lành được đến cuối đời.

Cô cũng nói rằng đây không phải là một chuyến tham quan vui vẻ thú vị, nó rất buồn, nhưng rất cần thiết bởi con người chúng ta luôn cần hiểu những bi kịch gì đã xảy ra như thế nào trong quá khứ.

Và quan trọng hơn là để chúng ta rút ra những bài học cần thiết cho hiện tại và tương lai. 

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả hiện sống tại Paris, Pháp.