Diễn biến này đánh dấu việc Đảng Cộng sản Việt Nam tăng cường giáo dục và kiểm soát tư tưởng chính trị trong quân đội.

Chế độ chính ủy, chính trị viên - phụ trách công tác Đảng và có quyền hạn cao hơn người chỉ huy quân sự trong đơn vị - đã được bãi bỏ từ đầu thập niên 1980.

Chức danh này sau đó chuyển thành chức phó chỉ huy về chính trị.

Tuy nhiên, tháng Bảy năm 2005, Bộ Chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam ra Nghị quyết 51, trong đó khẳng định tiếp tục hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng trong quân đội.

Tăng cường chính trị

Báo cáo chính trị tại Đại hội X vừa qua cũng nhắc lại việc thực hiện chế độ một người chỉ huy gắn với thực hiện chế độ chính ủy, chính trị viên, tăng cường công tác Đảng, công tác chính trị trong quân đội Việt Nam.

Nay việc khôi phục chức danh chính ủy, chính trị viên sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 19-5 năm nay.

Từ cấp trung đoàn và tương đương đến cấp quân khu và ... Tiếp tục bài viết cho tối đa 4000 ký tự khác:
tương đương có chính ủy; từ cấp đại đội và tương đương đến cấp tiểu đoàn có chính trị viên. 

Theo giải thích ở các buổi họp tại một số địa phương, quan hệ giữa chính ủy, chính trị viên với người chỉ huy là quan hệ phối hợp công tác, khác trước đây là quan hệ chỉ huy - phục tùng.

Phát biểu ở Hội nghị quân chính toàn quân tháng 12 năm ngoái, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh, với tư cách Bí thư Đảng ủy Quân sự Trung ương, đã khẳng định lại sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng Cộng sản đối với quân đội.

Ông Nông Đức Mạnh nói phải "tập trung làm tốt hơn nữa nhiệm vụ xây dựng Đảng" trong đội ngũ quân nhân.

Về việc phục hồi chế độ chính ủy, chính trị viên, ông Nông Đức Mạnh thừa nhận sẽ có "không ít vấn đề mới nảy sinh trong tổ chức thực hiện" và yêu cầu các tướng lĩnh chuẩn bị trước các giải pháp.

Chế độ chính ủy được Lenin hình thành từ năm 1918 trong tất cả các đơn vị của Hồng quân, và sau này được thực hiện trong quân đội các nước trong hệ thống xã hội chủ nghĩa.

Tại Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng luôn khẳng định vai trò của chính trị trong xây dựng quân đội, khi ông nói ở Đại hội Đảng năm 1951 rằng "phải đẩy mạnh việc xây dựng và củng cố công tác chính trị và quân sự trong bộ đội."