Tài liệu tóm tắt: Phim “Goodbye Lenin” nói về thời Đông Đức đi xe Traban, ăn đồ hộp, đã được nhiều giải thưởng.

Tại Balan từng có cả tạp chí đặt ra một trang chuyên in lại tin thời sự thời bao cấp kiểu như “Tin nóng trong ngày: tàu thủy chở cam đã vào cảng Gdansk”. 

Chả là dưới thời cộng sản những trái cây nhiệt đới như cam và chuối là mặt hàng cao cấp, có khi chỉ Giáng Sinh mới được nhà nước nhập về bán phân phối cho dân.

Gần đây, Nga cho dựng lại những phim thời Nội chiến sau Cách mạng Tháng Mười.

Dòng hoài niệm “nostalgia” trong văn hóa ở các nước hậu cộng sản đó xuất hiện vì có một lượng khán thính giả muốn nhắc lại và nhớ lại quá khứ ấy.

Họ nhớ lại không phải để nhạo báng, mà để nhìn lại, để đánh dấu một phần cuộc sống của chính họ hay cha mẹ họ ra sao. Tôn trọng quá khứ và nhìn nhận sự thật là điều không thể thiếu nếu chúng ta muốn lớn.



Có người nói “kể khổ” là cách con người đoàn kết nhau lại, vì chỉ trong khổ đau, thiếu đói, các quan hệ tình cảm mới mãnh liệt. Sau khi chế độ cộng sản sụp đổ thì nhiều người Đông Âu nhớ tiếc thời mà người với người không chỉ nhìn nhau như đối tượng làm ăn kiếm lợi. 

Tuy thế, nhìn rộng ra, chuyện “kể khổ” thì dân tộc nào cũng có. Người Do Thái chẳng đã đưa cuộc di tản “exodus” vào cả kinh sách, văn học đó sao. 

Ở Hoa Kỳ, người ta làm lễ Thanksgiving và nhắc lại những ngày tháng gian truân sau khi tàu The Mayflower đổ bộ lên lục địa Bắc Mỹ cũng không ngoài mục đích “ôn cố tri tân”. 

Nhưng cần phân biệt những điểm khác nhau khá rõ rệt ở đây.

Người Do Thái khổ cực vì bị các nhóm dân khác áp bức. Những người di dân trên tàu The Mayflower chạy khỏi châu Âu để tìm tự do tôn giáo. Với các nước Đông Âu thời cộng sản thì chế độ bao cấp ảm đạm, thiếu thốn cũng do Liên Xô áp đặt lên xã hội của họ. 

Còn tại... \ n Tóm tắt bằng ngôn ngữ giống như tài liệu:
Triển lãm về thời Bao cấp do Viện Bảo tàng Dân tộc học ở Hà Nội đang tổ chức không nằm ngoài dòng “văn hóa hồi tưởng” đã và đang có ở các nước Đông Âu sau khi hệ thống xã hội chủ nghĩa tan rã.