Bài 'Political Outlook for Vietnam, 2005-2006' của GS Thayer, người Úc, vừa được trình bày tại Vietnam Regional Forum 2005 ở Singapore ngày 6/01/2005 vừa qua.



Phần mở đầu giới thiệu rằng Việt Nam ở vào một vị trí đáng ghen tị với năm 2004 là năm tăng trưởng kinh tế cao, chính trị ổn định, đầu tư nước ngoài tăng, xuất khẩu cao nhất từ 7 năm qua... 

Nhưng GS Thayer cũng cảnh báo rằng cùng với thời gian chuẩn bị đại hội đảng cộng sản toàn quốc lần thứ 10, năm 2006, đấu tranh trong nội bộ đảng cũng sẽ tác động đến một loạt vấn đề, nhất là quan hệ giữa khu vực công và tư trong kinh tế.

Nếu không giải quyết được các thách thức đó thì Việt Nam có thể rơi vào một thời kỳ tê liệt trong việc ra chính sách.

Bốn đề tài lớn

1. Đẩy nhanh chương trình cải tổ chính trị hiện nay với việc trung ương chuyển một số quyền lực cho các cơ quan hành chính địa phương và các tổ chứ ... Tiếp tục bài viết cho tối đa 4000 ký tự khác:
c xã hội đang dần xuất hiện.

2. Tăng khả năng của Quốc hội trong việc làm luật và giám sát các cơ quan hành pháp. Hiện nay, theo GS Thayer, gần 97% luật vẫn do chính phủ soạn và đưa lên Quốc hội để thông qua mà thôi.

3. Chuẩn bị đại hội 10 của đảng CSVN với các cấp cơ sở bắt đầu thảo luận văn kiện của đảng và bầu chọn ứng viên dự đại hội toàn quốc ngay từ nửa sau 2005.

4. Các vấn đề kinh tế nảy sinh khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và ký thỏa thuận tự do mậu dịch với Hoa Kỳ.

Cả bốn đề tài này được GS Thayer cho là liên quan chặt chẽ đến nhau. Nếu không tăng sức làm việc của Quốc hội thì Việt Nam không thể hoàn tất công tác chuẩn bị pháp lý cho hội nhập như vào WTO. 

Ngược lại, nếu vào được WTO thì một loạt thách thức mới do những cam kết quốc tế đem lại sẽ buộc Việt Nam phải cải tổ chính trị mạnh hơn và tăng hiệu năng của bộ máy hành chính mà tính yếu kém và tham nhũng là căn bệnh nguy hiểm.

Cũng như vậy, nếu không vào WTO được thì Việt Nam sẽ thiệt hại lớn về kinh tế mà nguồn lợi do xuất khẩu đem lại đóng vai trò lớn (25,8 tỷ đôla Mỹ năm 2004).

Chính trị nội bộ nhân đại hội đảng

Ông cho rằng vấn đề chống tham nhũng rất có thể sẽ được các phe phái trong đảng dùng để tấn công nhau trong thời gian chuẩn bị đại hội đảng vốn họp năm năm một kỳ.

GS Thayer còn viết rằng trong giai đoạn lấy ý kiến chuẩn bị đại hội đảng, các nhân vật bất đồng chính kiến sẽ lên tiếng, gửi các thư ngỏ và kiến nghị, yêu cầu chấm dứt chế độ một đảng hoặc bỏ chủ nghĩa xã hội. 

Sự chú ý của truyền thông quốc tế cộng với các hành động đàn áp của nhà nước có thể làm xấu quan hệ của Việt Nam với một số nước trên thế giới. 

Về nhân sự sau đại hội 10, GS Carlyle Thayer đoán rằng có chừng 1/4 đến 1/3 ủy viên trung ương đảng sẽ...