Nội dung: Trong bài đăng trên tờ American Chronicle hôm 08/06 vừa qua, giáo sư luật nhân quyền và công lý quốc tế Joshua Castellino từ Đại học Ulster, Bắc Ai Len đã hỏi ”Cuộc chiến của người Hmong tại Lào:  họ là những chiến binh vì tự do hay những kẻ khủng bố?”

Theo GS Castellino, vụ bắt ở Mỹ vừa qua cho thấy trong cộng đồng người Hmong ở Hoa Kỳ có một sự ủng hộ cho đấu tranh bằng vũ trang nhằm lật đổ chính quyền Lào. 

Điều này, chắc chắn là vấn đề không đáng được khuyến khích vì theo ông mọi hoạt động vũ trang như thế và việc đi đến hoạt động khủng bố là không thể chấp nhận được trong xã hội văn minh. 

Tuy thế GS Castellino cho rằng giới quan tâm về nhân quyền trên thế giới và cả các chính phủ cần quan tâm đến thực trạng tại Lào. 

Di sản cuộc chiến

Như một di sản của cuộc chiến Đông Dương, khi một số quân Hmong đã được Hoa Kỳ dùng vào chiến tranh du kích, nay, số tàn quân này đã và đang bị truy nã và tiêu diệt.

GS Castellino cho rằng:

-„Việc đàn áp và tiêu diệt người Hmong tại Lào đã được ghi nhận kỹ bằng tài liệu...Chính phủ Lào đã vây bắt nhiều thành viên của cộng đồng này và cho vào các trại cải tạo. Tình trạng trong các trại đó đưa đến đau khổ ghê gớm với tỷ lệ tử vong cao. Những người chạy trốn sự vây bắt của quân đội  biến thành những người bị mất nhà cửa ngay trong đất nước của họ. Khó khăn của họ càng tăng khi chính phủ Thái Lan đồng ý gửi trả lại những người trốn được sang Thái. Sau khi trở về, họ phải đối mặt với sự trấn áp nặng nề.”

Vẫn theo GS Castellino, quá trình tiêu diệt nhóm Hmong này ở Lào được ghi rõ trong bộ phim mang tựa đề „Bị săn đuổi như thú” (Hunted Like Animals) của Rebecca Sommer, nói về chuyện quân Lào truy nã tàn quân Hmong ở những vùng núi xa xôi.

-“Khi sự đàn áp liên tục được nhắm vào cả một cộng đồng, thì rất dễ khiến cho thành viên của cộng đồng đó tham gia vào cuộc chiến vũ trang.”

Theo ông, đây cũng như chuyện nhiều nhóm đấu tranh vũ trang bị coi là „khủng bố” ở Trung Đông và những nơi khác.

Cách giải quyết, ngoài việc ngăn cấm dùng vũ lực lật đổ các chính quyền hợp... \ nNội dung trước đó có thể được tóm tắt như sau:
Sau vụ nhà chức trách Hoa Kỳ bắt và buộc tội một nhóm bị coi là có „âm mưu tổ chức đảo chính có vũ trang tại Lào”, đã có tiếng nói quốc tế đặt câu hỏi về cách giải quyết vụ việc.