Nancy Nguyễn, 32 tuổi, người Mỹ gốc Việt, từ bang California về Việt Nam để điều hành những cuộc biểu tình vì môi trường nhưng cô đã bị bắt tại TP. Hồ Chí Minh hôm 19/5 và bị trục xuất hôm 26/5.

Hôm 18/5, một ngày trước khi ‘mất tích’, cô để lại lời nhắn cho bố mẹ trên mạng xã hội: “Con là một trong số những đứa đứng ra phát động xuống đường, con không thể chỉ ngồi chốn an toàn mà xúi người khác xung phong. Con cảm ơn ba mẹ đã cảm thông mà cho phép con về đứng bên cạnh các bạn con. Chúng con cần nhau trong những tháng ngày này”.

Hôm 27/5, Nancy nói với BBC, cô “hoạt động độc lập chứ không tuân theo một nhiệm vụ của một tổ chức nào khi về Việt Nam”.

“Trong những ngày bị giam tại nhà tù B34 của Bộ Công an, tôi bị thẩm vấn nhiều lần cùng một câu hỏi là có phải là người của Việt Tân hay không? Nhóm bốn người thẩm vấn cũng đe dọa sẽ khởi tố tôi về tội ‘đe dọa an ninh quốc gia”, Nancy nói.

“Cuối cùng, họ đã không làm như thế. Dù không bị đánh đập, nhưng những ngày bị giam đã cho tôi ‘trả ... Tiếp tục bài viết cho tối đa 4000 ký tự khác:
i nghiệm không nên có’ và tôi đã suy nghĩ nhiều về sự an nguy của người hoạt động, nhất là những người trẻ trong nước và không có quốc tịch Mỹ như tôi để tạm yên tâm”.

Nancy cho hay cô đã lường trước việc có thể bị bắt nhưng muốn chứng tỏ mình là người “đã nói là làm chứ không nói suông”.

“Những người hoạt động công khai thì khó tránh khỏi việc bị bắt, sớm hay muộn. Khi về Việt Nam, tôi đã xác định trước điều này”.

Nancy Nguyễn công khai cô "là một trong những người đứng ra phát động xuống đường"

 “Là một trong những người phát động cuộc biểu tình vì môi trường tại Việt Nam, tôi chọn công khai việc này vì cảm thấy đây là trách nhiệm, ít nhất là của người ít có khả năng bị bắt bớ như tôi, vì là công dân Mỹ”.

“Nếu đùn đẩy công việc này cho những người ở trong nước thì vô tình đặt họ vào hiểm nguy”.

“Còn nếu không ra mặt thì lại tội cho những người tham gia”.

'Biến chuyển'

Lý giải chuyện dấn thân vào con đường đấu tranh dân chủ, Nancy cho hay: “Ở đâu có bất công thì ở đó có đấu tranh, bất công càng lớn thì đấu tranh càng quyết liệt. Tôi cũng không phải ngoại lệ”.

Cô diễn giải “là một người Mỹ gốc Việt, thuận lợi lớn nhất là được chính phủ Mỹ và các Công ước Việt - Mỹ bảo vệ”.

Nhưng ngược lại cũng có khó khăn là “khó trực tiếp can thiệp, kề vai sát cánh với những người đang đấu tranh ở quê nhà”.

“Đã từng sang Hong Kong chứng kiến đợt biểu tình Dù Vàng của giới trẻ năm 2014, tôi nhận thấy các cuộc xuống đường của họ được pháp luật bảo vệ và những người ngăn cản họ biểu tình là phạm pháp”.

“Ngược lại, ở Việt Nam, dù biểu tình là quyền Hiến định, nhưng người đi biểu tình vẫn luôn bị xem là phạm pháp và có nguy cơ bị bắt giữ”.

“Thật khó nói trước đến bao giờ thì Việt Nam sẽ có dân chủ và bầu cử đúng nghĩa, nhưng ít nhất tôi đã thấy những biến chuyển trong hiện tại”.

“Chẳng hạn bây giờ thì người ta đã mạnh dạn bày tỏ về nhân quyền trên mạng xã hội, thêm nhiều bạn trẻ xuống đường đòi chính quyền minh bạch về vấn đề môi trường…”.

“Tôi nói thẳng với nhân viên an ninh là tôi không kêu gọi lật đổ chế độ. Tôi...