Trả lời BBC ngày 11/08, Giáo sư sử học Văn Tạo, nguyên Viện trưởng Viện Sử học Việt Nam, nói về đề nghị của ông muốn xây bia tưởng niệm về nạn đói năm 1945 xảy ra trong thời kỳ quân đội Nhật Bản xâm chiếm Việt Nam trong Thế Chiến II.

“Cần có bia tưởng niệm như một sự nhắc nhớ cho thế hệ sau chống lại các tội ác diệt chủng mà loài người đã phải chịu do chủ nghĩa phát xít gây ra mà Việt Nam cũng đã phải chịu.

“Ví dụ như trại Auschwitz nơi phát xít Đức giết người Do Thái cũng được dùng làm biểu tượng của hành động giết người kinh khủng, hay tại Hiroshima và Nagasaki cũng có những tượng đài để nhắc nhở về những quả bom nguyên tử và về chủ nghĩa phát xít trong thời gian Đệ nhị Thế chiến.

"Ở Việt Nam thì Nhật không giết như Đức mà giết bằng cách làm cho đói mà chết," ông Văn Tạo nói.

Ông văn Tạo cho biết ông đã từng đề nghị từ hồi còn ông Hoàng Văn Nghiên là Chủ tịch thành phố Hà Nội và đã được ông Nghiên đồng ý.

Tuy nhiên khi đưa ra đã có nhiều ý kiến trái ngược như "xây cái tượng chết ... Tiếp tục bài viết cho tối đa 4000 ký tự khác:
đói của người Việt Nam thì xây làm gì", hay tỉnh Thái Bình nói tỉnh đó chết nhiều thì xây tại đó nhưng cuối cùng đã chẳng được xây tại đâu.

"Xây dựng tượng đài những anh hùng liệt sĩ, những ông lãnh đạo như tượng ông Lê Duẩn, Trường Chinh, Cụ Hồ ở chỗ này chỗ nọ - nghĩa là xây nhiều - Thế thì tại sao ta lại chỉ xây tượng đài những vị lãnh đạo mà ta không nghĩ đến xây một tượng đài nói lên cái khổ ải, cái đau thương của dân?"

Trao đổi với BBC hôm 11/08, Giáo sư Vũ Minh Giang, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Đại học Quốc gia Hà Nội, đưa ra lý do Việt Nam nên lập các công trình đánh dấu và tưởng niệm chính thức hàng năm nạn đói Ất Dậu năm 1945.

"Quan điểm của tôi là nên. Vì sao? Là bởi vì lịch sử có những trang chói lọi, vinh quang thì chúng ta kỷ niệm để con cháu tự hào. Con cháu trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng nhìn thấy đó mà vững tin."

Sử gia Vũ Minh Giang, nói thêm: "Nhưng cũng có những trang sử bi thương và không được quên những trang sử bi thương ấy. Lịch sử không chỉ có màu hồng, lịch sử còn có những gam tối, những cái mà đọc ra nước mắt, thì những cái đó cũng không được phép quên.

"Tôi cho rằng tuổi trẻ bây giờ rất nhiều người đã không biết sự kiện đó. Phải có những chứng tích để nói rõ cái đó."

Tuy nhiên, theo sử gia này, trong tình hình quan hệ Việt - Nhật hiện nay, đặc biệt là liên quan các quan hệ và diễn biến phức tạp ở các khu vực trên Biển Đông, Biển Hoa Đông, gắn với vai trò của Trung Quốc mà cả Việt Nam và Nhật Bản đều có những quan tâm và quan ngại, thời điểm thiết lập các công trình tưởng niệm, cần được 'cân nhắc thêm' về thời điểm và chính trị.

Ông Vũ Minh Giang cũng cho rằng cần có những đánh giá gần với sự kiện lịch sử hơn về các dữ kiện liên quan nạn đói ở Đông Dương thuộc Pháp 1944-45 được cho là cướp đi sinh mạng của vài triệu người dân Việt Nam, mà nguyên nhân chủ yếu lâu này vẫn được quy về các hành động có tính 'tội ác lịch sử' của quân đội Nhật Hoàng ở châu Á.

'Đánh vào dạ dầy'

Lý do nạn đói chết người theo Giáo sư Văn Tạo là do Nhật - Pháp muốn đánh Việt Minh bằng...