Từ đài báo VN đến truyền thông mạng xã hội ở Mỹ \ n Hoặc ít ra là nhiều người tin như vậy.

Cái radio của ba tôi

Mùa hè năm 1990, tôi 12 tuổi, sống ở làng quê tỉnh Quảng Nam, trong một lần đến sân hợp tác xã cách nhà chừng ba cây số để coi ti vi. Cái ti vi trắng đen cỡ 24 hay 28 inchs hằng đêm có người bưng để ở hiên hướng ra sân cho dân xem.

Một lần xem ti vi như thế tôi thấy ông Mikhail Gorbachov, về kể với ba. "Có phải ông người to con, đầu hói, trên trán có cái bớt không?" ba hỏi lại. 

Có lẽ ba tả được ông Gorbachov một cách chi tiết đến cái bớt trên trán là nhờ thông qua các chương trình phát thanh của đài BBC, đài Quốc tế Pháp - RFI (đài Pháp), đài tiếng nói Hoa Kỳ (VOA) mà mấy ông gọi thân thuộc, "đài Hoa Kỳ".

Năm 1987, nhà tôi mua được cái radio. Đều đặn hằng đêm ba nghe các chương trình phát thanh Việt ngữ của đài BBC, đài Hoa Kỳ, đài Pháp trước khi đi ngủ. Buổi sáng, việc nghe các đài này được lặp lại nếu ông không phải ra đồng trước giờ phát thanh.

Nhờ nghe các đài từ hải ngoại, ba có được thông tin về kinh tế, chính trị thế giới khá tốt. Không mấy tin tưởng vào "chế độ mới".

Cùng nằm trên phản với ba, hằng đêm tôi thường nghe ké những buổi phát thanh như thế trước khi chìm vào giấc ngủ. 

Mấy ông trong xóm hay nghe đài, mỗi khi có dịp ngồi lại với nhau dù phải 'nhìn trước ngó sau' vẫn nói về đài BBC, đài Hoa Kỳ, đài Pháp mấy hôm nay nói gì như sự hiểu biết, chờ đợi, hy vọng.

Đến năm 1994, gia đình tôi mua được ti vi trắng đen. Chương trình ba thích nhất là phần thời sự quốc tế của đài truyền hình Việt Nam. Ba vẫn nghe các chương trình phát thanh từ nước ngoài như một cách đối chiếu thông tin.  

Cái ti vi đầu tiên bị hư, ba mua bằng ti vi màu. Hằng đêm ba nằm trên chõng xem ti vi vừa nghe tiếng, thấy được cả hình. Các chương trình game show mới đầy hấp dẫn. Cái radio phương tiện nhìn ra thế giới không bị kiểm duyệt dần dần bị bỏ rơi. 

Mấy ông trong xóm giờ ngồi lại với nhau không còn bàn về BBC, đài Hoa Kỳ, đài Pháp nói sao. Thay vào đó họ nói về trên ti vi có gì, chiếu phim nào. Tên ông Lại Văn Sâm chiếm sóng các nhiều chương trình giải... \ n \ ntl; dr:
Sống tại Hoa Kỳ những ngày này, tôi thấy thực tế là chẳng cần hiểu cách vận hành của một đất nước, chính trị gia làm gì, không nhất thiết phải đọc báo, với nhiều người thời nay chỉ cần xem, nghe các YouTuber, Facebooker nói như thế nào đã đủ.