Sau khi thành trì của phe cộng sản sụp đổ, ánh hào quang của một quốc gia hùng mạnh tưởng chỉ còn là quà lưu niệm bán cho du khách hiếu kỳ. 

Nhưng Matthew Bown, một nhà phê bình nghệ thuật  và là chủ phòng tranh Izo tại Luân Đôn, đã biết đào ‘mỏ vàng lộ thiên’ mà ít ai để ý tới.

Đó là tranh của các nghệ sĩ Xô-Viết trong giai đoạn từ 1930 đến 1950, trong đó chiếm một phần lớn là các tranh tuyên truyền và cổ động. 

Các bức tranh bị để mốc ở một số nhà văn hóa, nhà kho của các bảo tàng được Matthew Brown mua với giá rẻ vô cùng. Có bức được bán cho ông với giá chỉ vài trăm đôla. 

Nhưng nay, khi được mang vào thị trường tranh ở phương Tây thì cái giá mà một số nhà sưu tập trả cho là tiền triệu. 

Tại phòng tranh Izo, hình ảnh đầu tiên đập vào mắt người xem khi vừa bước vào là bức tranh sơn dầu khổ lớn của hai họa sỹ Vsevolod Brodsky and Boris Pinkhosovich (1 ... Tiếp tục bài viết cho tối đa 4000 ký tự khác:
946), vẽ vị nguyên soái lừng danh Giu-cốp trên lưng ngựa bạch trong lễ duyệt binh mừng chiến thắng phát-xít Đức. 

Chỉ riêng số phận bức tranh này cũng đem lại một giá trị lịch sử có một không hai. Nó bị nhà độc tài Stalin ghét bỏ vì sợ ánh hào quang của nguyên soái Giu-cốp và bị để trong kho 50 năm. 



Các bức tranh khác cũng vẽ toàn những cảnh cách mạng như dân quân chiếm Cung điện Mùa Đông, chân dung Stalin, ngày hội Quốc tế Lao động v.v. và có cả tranh biếm họa phê phán Hitler. 

Các dòng nghệ thuật khác

Nhưng Liên Xô và các nước Đông Âu không chỉ có tranh cách mạng vẽ cho đảng cộng sản.

Thời kỳ ‘hiện thực xã hội chủ nghĩa’ cũng sản sinh ra nhiều tác phẩm có ý nghĩa phê phán hay ít ra là khác với dòng tranh chính thống.

Ngay tại Liên Xô, các họa sỹ trong nhóm của Ilia Kabakov thích vẽ tranh ghi đầy các câu hỏi không trả lời hay tranh in những bài thơ, những câu truyện dân gian. 

Thậm chí, một bức tranh nổi tiếng của Eric Bulatov còn vẽ quốc huy Liên Xô như một mặt trời rực sáng trên biển nhưng tên của bức tranh lại được đặt là ‘Mặt trời mọc tức là mặt trời lặn’. 

Hình ảnh chiếc quốc huy như cắt ra từ tranh cổ động bị nhét vào nền của một bức tranh phong cảnh biển tạo ấn tượng của sự khiên cưỡng quái lạ. 

Các họa sỹ Đông Âu khác như từ Balan, Hungary, Tiệp Khắc và Slovenia cũng có những tác phẩm không nhất thiết là ca ngợi chủ nghĩa xã hội.

Jerzy Nowosielski ở Balan vẽ tĩnh vật với ý tưởng đặt câu hỏi về tính huyền bí của sự vật. Tadeusz Kantor ở Krakow, Balan thì có những bức tạo hình khủng khiếp về cuộc diệt chủng người Do Thái thời thế chiến Hai. 

Nhóm Neue Slovenische Kunst của Slovenia thì mở ra trường phái gọi là apt-art. Ngay cái tên của nhóm này viết bằng tiếng Đức cũng được coi là một sự khiêu khích. 

Các nghệ sỹ Tiệp Khắc như...