Láng giềng của Nhật Bản xem đền Yasukuni là biểu tượng của chủ nghĩa quân phiệt của Nhật trong và trước Thế chiến Hai và giới chức Hoa Kỳ nói chuyến thăm sẽ làm tăng căng thẳng tại khu vực nơi đang có tranh chấp lãnh thổ.

BBC tiếng Việt đã phỏng vấn giáo sư Jeff Kingston, giảng dạy và nghiên cứu tại Khoa Lịch sử và Châu Á Học, Temple University (cơ sở tại Tokyo).

Giáo sư Jeff Kingston: Về cơ bản, các chuyến viếng thăm đền Yasukuni là việc thăm viếng thể hiện lập trường chính trị của Nhật về lịch sử của Nhật đối với một số nước láng giềng châu Á. Do đó tôi nghĩ là có l‎‎ý do chính đáng để chính phủ Trung Quốc và Nam Hàn chỉ trích.

Cũng đừng quên rằng có nhiều người Nhật cũng chỉ trích việc thăm đền Yasukuni. Đó là vì từ năm 1978 có 14 tội phạm chiến tranh loại A được thờ tại đây và vì vậy Thiên hoàng Hirohito đã không thăm đền và con trai là Nhật hoàng Akihito cũng từ chối thăm đền. Do đó không chỉ láng giềng của Nhật bất bình mà nhiều người tại Nhật cũng phản đối các thông điệp mà n ... Tiếp tục bài viết cho tối đa 4000 ký tự khác:
hững chính khách Nhật đưa ra khi thăm đền Yasukuni.

BBC: Ông nói tới 14 tội phạm chiến tranh loại A, nhưng ngoài ra có khoảng 2.5 triệu người chết, đa số là binh lính Nhật chết trận, vậy người dân thường không được tới đây viếng những người ngã xuống vì đất nước của họ hay sao?

Ông Abe là Thủ tướng Nhật đầu tiên tới viếng đền Yasukuni từ năm 2006.

Người dân thường tới đây không đưa ra thông điệp chính trị gây xúc phạm các nước láng giềng. Khi các chính khách tới thăm thì rất khác. Bởi vì họ ủng hộ quan điểm tôn vinh Đế Quốc Nhật Bản. Dó đó việc người dân tới đây để tưởng niệm người thân hy sinh trong các cuộc chiến khác nhau thì không có vấn đề gì cả. Nhưng chính khách thì khác vì họ ở vị trí khác và họ phải có trách nhiệm không xúc phạm tới láng giềng. Việc thăm viếng đền là điều gì đó có thể xem là vi hiến theo Tòa Tối cao Nhật Bản vì điều 20 của Hiến Pháp Nhật phân tách rõ giữa tôn giáo và nhà nước.

BBC: Chúng ta thấy có tranh chấp giữa Nhật và Trung Quốc tại Senkaku/Điếu Ngư. Có thể là những người thăm đền Yasukuni muốn thể hiện lập trường của họ, nhưng tại Trung Quốc rõ ràng là chính phủ không cản trở, nếu không muốn nói là làm ngơ, những cuộc biểu tình qui mô bài Nhật nhằm ghi điểm trong tranh chấp lãnh thổ?

Ông nói điểm đó là rất chính xác. Nhật đã trao chiếc búa lịch sử cho láng giềng của họ. Những bất bình không thể giải quyết được đối với lịch sử thời chiến vẫn đang có sức cộng hưởng cho thời điểm hiện tại. Và đây là chủ đề lớn. Và l‎ý do láng giềng của Nhật đã và đang tiếp tục dùng chiếc búa lịch sử này là vì như ông nói là họ củng cố tính chính danh.

Ông Kingston nói Đảng Cộng Sản TQ làm ngơ cho biểu tình bài Nhật để củng cố tính chính danh.

Đặc biệt là sau sự kiện 1989 tại Quảng trường Thiên An Môn, Đảng Cộng Sản Trung Quốc tìm kiếm cách tăng cường sự ủng hộ và tái tạo tính chính danh mới vì ‎ý thức hệ Chủ nghĩa Cộng sản đã chết và bị phá sản. Do đó họ đã triển khai các chiến dịch giáo dục lòng yêu nước từ đầu thập niên 1990 và thế hệ trẻ hơn tại Trung Quốc biết nhiều hơn và quan tâm nhiều...