Ukraine với Nga: tình yêu và hờn giận \ n Ukraine có tượng tôn thờ vị anh hùng dân tộc Bohdan Khmelnytsky

Các bạn đọc văn học Nga chắc còn nhớ tiểu thuyết cùng tên của văn hào Nikolai Gogol (1809-1852) kể về một chiến binh Ukraine đã giết chết con trai mình vì yêu một cô gái Ba Lan và ‘phản bội’ lại Ukraine.

Dù tiểu thuyết của Gogol bị phê phán là chống Ba Lan, bài Do Thái và đề cao tinh thần dân tộc Đại Nga, câu chuyện cũng phần nào gợi lại đôi điều mang tính thời sự.

Trong các sắc dân Đông Âu, người Ukraine gần gũi với người Nga hơn cả, gần như anh em một nhà, và phải chăng đó là lý do cơn giận của Putin với Kiev, như Taras Bulba trong tiểu thuyết, trở nên cay đắng và độc địa hơn bao giờ hết?

Vừa quyết định cho Ukraine khoản viện trợ 15 tỷ USD rồi nhanh chóng đưa quân đặc nhiệm cải trang vào chiếm Crimea, ta thấy cơn giận của ông Putin không bình thường mà có mang tính yêu-ghét quá mức.

Và sự lựa chọn hướng về phía Tây của Ukraine như tình yêu của chàng kỵ sĩ Andriy Bulba với công nương Ba Lan Natalia trong sách, có phải cũng tiềm ẩn bi kịch vì sự khác biệt trình độ và hoàn cảnh trái ngược?

Bi kịch 'yêu công chúa'

Taras Bulba qua diễn xuất của Bogdan Stupka trong phim do Nga tài trợ hồi 2009

Sau hơn 20 năm thay đổi dân chủ, pháp quyền và kinh tế và thị trường, Ba Lan nay thu nhập cao gấp nhiều lần Ukraine và đóng vai trò dẫn đầu nhóm quốc gia Nato mới ở Đông Âu, trong khi an ninh của Ukraine vẫn còn rất bấp bênh, kinh tế, xã hội còn đầy vấn đề.

Dù là một dân tộc Slavơ, khác với Nga và Ukraine, Ba Lan luôn nghiêng hẳn về phía Tây từ thời lập quốc vào thế kỷ 10.

Không chỉ cùng đạo Thiên Chúa giáo La Mã với Pháp, Ý, mà về kinh tế, Ba Lan là một phần của nhóm nước Hanseatic bên tuyến đường thương mại quốc tế từ Hamburg lên tới Rostock, Gdansk, Tallin và nối với bên kia biển Baltic là Thuỵ Điển.

Từ nhiều thế kỷ Ba Lan cũng giao lưu chặt chẽ với Áo - Hung, các xứ Moravia, Saxonia, Bavaria, nhận từng người Hà Lan, Do Thái nhập cư và phát triển một nền văn hóa quý tộc rạng rỡ trong nhiều thế kỷ.

Phần biên địa miền Đông... \ n \ ntl; dr:
Vụ ‘ly hôn’ bên họng súng của Crimea dự kiến diễn ra ngày 16/3 này khiến tôi nhớ lại nhân vật Taras Bulba.