दारुचा प्याला

सोशल डिस्टन्सिंग किंवा किती काळ रांगेत उभं रहावं लागतंय, याची पर्वा न करता लोक घराबाहेर पडले. 

पण या लॉकडाऊनच्या काळात इतर अनेक देशांमध्येही दारूची खरेदी-विक्री वाढल्याचं उघडकीला आलंय. मार्च महिन्यात ब्रिटनमध्ये दारू विक्रीत 22% वाढ झाली होती. तर अमेरिकेत दारु विक्री 55% पर्यंतची वाढ झाली होती. 

याविषयीची अनेक मीम्स सोशल मीडियावर फिरली. खरंतर हा काळ सगळ्यांनी चिंता करावा असा आहे. पुढे काय होईल हे कोणालाच माहित नाही. परिस्थिती पूर्ववत कधी होईल, हे माहित नाही. आरोग्य सेवाही खिळखिळी झालेली आहे. 

अर्थव्यवस्थेतल्या फक्त अत्यावश्यक सेवा सध्या सुरू आहेत. लोक घाबरलेले आहेत, काळजीत आहेत आणि घरात अडकून राहिल्याने चिंता वाढतेय. 

लॉकडाऊनच्या या कठीण काळात दारूची सोबत लोकांनी निवडली आणि जगभरातली दारू विक्री वाढली. 

दारूवर पुस्तक लिहिणाऱ्या अॅनी ग्रेस म्हणतात, "दारू जेव्हा आपल्या शरीरात जाते तेव्हा दिलासा मिळाल्यासारखं वाटतं. असं वाटतं की आजूबाजूचा तणाव निवळतोय. डोकं रिलॅक्स होतं."

पण हा दिलासा काही काळापुरताच असतो. पुढच्या वीस वा तीस मिनिटांतच आपलं शरीर अल्कोहोल बाहेर काढणं सुर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
ू करतं. म्हणूनच आपल्याला आणखीन दारू पिण्याची इच्छा होते. 

मेंदू आणि नशा

आपल्या शरीराचा सर्वात महत्त्वाचा भाग असणाऱ्या मेंदूवर दारूचा परिणाम होतो. संदेशांची देवाणघेणाण करणाऱ्या न्यूरोट्रान्समीटरवर या अल्कोहोलचा परिणाम होतो. 

या न्यूरोट्रान्समीटरचा काम करायचा वेग मंदावतो. म्हणूनच दारू प्यायल्यानंतर लोकांना शांत वाटतं. शरीरात अल्कोहोल गेल्यानंतर 'डोपामाईन' नावाचं हार्मोन स्त्रवतं. आणि यामुळे आणखी दारू पिण्याची तलफ निर्माण होते. 

दारु पिण्याचं प्रमाण वाढलंय का?

ऑस्ट्रेलियाच्या ड्रग अँड अल्कोहोल रिसर्च सेंटरचे मायकल फॅरेल म्हणतात, "अनेकदा आपली चिंता काही काळापुरती विसरण्यासाठी लोक दारू पितात. पण विरोधाभासाची गोष्ट म्हणजे त्यांची काळजी दूर होण्याऐवजी आणखी वाढते. आणि दारू प्यायली नाही, तर ते अधिक चिंतीत होतात."

लोक दारू का पितात?

ही गोष्ट फक्त लॉकडाऊनपुरतीच मर्यादित नाही. आपलं मनोधैर्य वाढवण्यासाठी दारू पिणारे जगभरात अनेक आहेत. दारू प्यायला नंतर पुढचा काही काळ या लोकांना आपण शूर असल्याचं वाटतं, म्हणूनही दारूची सवय लागते. 

लॉकडाऊन काळात लोक अधिक दारु पित आहेत का?

सध्या लॉकडाऊनमुळे आपलं 'रूटीन' नेहमीसारखं नाही. म्हणूनही दारू पिण्याचं प्रमाण वाढलेलं आहे. जसं लॉकडाऊन आहे म्हणून लोकं वस्तूंची साठेबाजी करतायत, दारूबाबतही तेच घडतंय. दारू घरात असेल, तर लोक ती पिणारच. 

दारू पिण्यासाठी नियमांचं उल्लंघन

आपण वागतोय ते योग्य आहे हे सिद्ध करण्यासाठी लोक आपल्या आजूबाजूला तशाच सवयींची लोक शोधतात, असं मानसोपचार तज्ज्ञ सांगतात. हीच गोष्ट दारूसाठीही लागू होते. 

म्हणूनच एरवी एक वा दोन पेग घेणारी व्यक्तीही आजूबाजूची वाढती दारू विक्री पाहत, आपण जास्त दारू पिणं योग्य असल्याचं ठरवू लागतो.

जागतिक साथीदरम्यान दारू पिणं किती धोकादायक?

दारू प्यायल्याने आपल्या शरीरातली रोग प्रतिकारक शक्ती कमकुवत होते. असं झालं तर रोग आपल्यावर सहजपणे हल्ला करू शकतात. 

इटलीमध्ये नुकतंच याविषयी एक संशोधन करण्यात आलं. यात असं आढळलं की थोड्या प्रमाणात दारू प्यायली तरी कोव्हिड -10ला बळी पडण्याची शक्यता वाढते. 

कारण दारूची सवय असणाऱ्यांची फुफ्फसं योग्य रीतीने काम करत नाहीत. आणि कोव्हिड 19च्या साथीमध्ये फुफ्फसंच पहिल्यांदा या रोगाच्या भक्ष्यस्थानी पडतात. 

दारु पिण्याचं प्रमाण वाढलंय का?

जर तुम्हाला तुमची रोग प्रतिकारशक्ती चांगली ठेवायची असेल, तर...