डॉक सारांशित करण्यासाठी: तरंदळे गावातील 52 शूरवीरांचा पहिल्या महायुद्धात सहभाग

कोकणातल्या ग्रामीण भागातल्या सैनिकांनी पहिल्या महायुद्धात पराक्रम गाजवला होता. त्यांच्या या पराक्रमाची साक्ष देत कोकणात हा विजयस्तंभ दिमाखात उभा आहे.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातलं तरंदळे गाव. पहिल्या महायुद्धाचे ढग जगभर दाटले होते, तेव्हा या छोट्याशा तरंदळे गावात भाऊ नारायण सावंत हे पोलिस पाटील म्हणून काम करत होते.

पहिल्या महायुद्धात लढलेल्या सैनिकांची स्मृती जपणारा विजयस्तंभ

त्या काळात पोलीस पाटलांचा रुबाब मोठा असे. पहिल्या महायुद्धाचा भडका उडाल्यानंतर तेव्हाच्या इंग्रज सरकारने भाऊ नारायण सावंत यांच्यावर एक जबाबदारी सोपवली. 

भाऊ सावंत यांना तरंदळेमधून पहिल्या महायुद्धात लढण्यासाठी सैनिक पाठवायचे होते. दर दिवशी घोड्यावरून गस्त घालत असल्यामुळे गावाची इत्यंभूत महिती पोलीस पाटलांना असे. भाऊंनी गावचा सगळा आढावा घेऊन 52 सैनिकांची निवड केली.

तरंदळेचे हे 52 शूर वीर पहिल्या महायुद्धात सहभागी झाले होते. यापैकी दोन सैनिकांना वीरमरण आलं, तर 50 सैनिक गावात सुखरूप परतले. त्यांच्या शौर्याचं प्रतीक म्हणून ब्रिटिशांनी कणकवलीजवळच्या या गावात हे स्मारक उभारलं. 

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातल्या तरंदळे गावच्या मधोमध मुख्य रस्त्याला लागून हे स्मारक आणि हा विजयस्तंभ दिमाखात उभा आहे.  

तरंदळे गावातील विजयस्तंभावर संगमरवरात कोरलेला संदेश

या स्मारकावर संगमरवराच्या दगडात इंग्रजी भाषेत कोरलेला संदेशही आहे. 

"तरंदळे, या गावातले 52 सैनिक 1914 ते 1919 या काळात महायुद्धामध्ये लढले आणि दोन सैनिकांनी प्राणांची आहुती दिली." असं या संदेशात म्हटलं आहे. 

1914 ते 1918 पर्यंत चाललेल्या या महायुद्धात तरंदळे गावातल्या सैनिकांनी स्वतःला झोकून दिलं होतं. या युद्धात त्यांनी आपला ठसा उमटवला होता. या सैनिकांपैकी हरिशचंद्र सुकटोजी कदम आणि रूकवाजी गावकर यांना निकराच्या लढाईत वीरमरण आलं. 

या युद्धामध्ये सहभागी झालेल्या 52 लोकांची यादी खरं तर प्रशासनाने जाहीर करणं आवश्यक होतं. त्याचं जतनही व्हायला हवं होतं. पण याची कोणतीही नोंद नसल्यामुळे हे 52 सैनिक कोण होते, कोणत्या कुटुंबातले होते हे काहीही कळू शकत नाही. 

भाऊ सावंत यांचे नातू अशोक सावंत यांनी ब्रिटिशांनी दिलेली तलवार जपून ठेवली आहे.

तरंदळेतून सैनिक धाडणारे पोलीस पाटील भाऊ नारायण सावंत यांचा मात्र ब्रिटिश सरकारने विशेष गौरव केला होता. 

भाऊ सावंत यांचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:
100 वर्षांपूर्वी आजच्या दिवशी पहिलं महायुद्ध संपलं. या युद्धात लढण्यासाठी कोकणातल्या एका गावातून 52 सैनिक गेले होते. त्यांच्या पराक्रमाची साक्ष देणारा स्तंभ तरंदळे गावात आजही उभा आहे.