...श घेतला. 

फिलीप कणखर, स्वतंत्र आणि सक्षम होते. त्यांनी तसंच असणं अपेक्षित होतं. 

गोर्डोनस्टॉनमध्ये सामूहिक सेवा, सांघिक काम, वैयक्तिक जबाबदारी यांची चांगली शिकवण दिली जात असे. 

याच ठिकाणी फिलीप यांच्या मनात समुद्राविषयी प्रचंड प्रेम आणि कुतूहल निर्माण झालं. 

आयुष्य विलक्षण पद्धतीने जगलं पाहिजे, असं फिलीप यांचं मत होतं. त्याचंच प्रतिबिंब त्यांच्या अनेक भाषणांमधून दिसून येत असे. 

स्वातंत्र्याचं सार म्हणजे शिस्त आणि संयम अशी व्याख्या त्यांनी केली होती. 1958 मध्ये घानामध्ये केलेल्या एका भाषणात ... उर्वरित लेख लिहा:
त्यांच्यात नैसर्गिकपणेच होतं. 

एकदा प्रिन्स फिलीप यांची प्रशंसा करत गॉर्डनस्टोन शाळेचे मुख्याध्यापक कुर्त हान मुख्याध्यपकांना आदरपूर्वक लिहिलेल्या पत्रात म्हटलं होतं, "जेव्हा वेळ येईल तेव्हा मी कुठल्याही व्यवसाय-नोकरीत स्वतःचं कौशल्य सिद्ध करत तुमचं नाव मोठं करेन." 

हुशार आणि महत्त्वाकांक्षी अशा या तरुण अधिकाऱ्याबाबत इतरांची प्रतिक्रिया वेगवेगळी होती. ज्यावेळी फिलीप यांच्याकडे अधिकार आले. त्यांनी आपल्या अधिकाऱ्यांना अतिशय कठोरपणे हातळलं. चूक केलेल्या व्यक्तीबद्दल ते असहिष्णू होते, असं एका लेखकाने लिहिलं आहे. 

'एक तर मी जीव देईन किंवा फिलीप यांच्या हाताखाली पुन्हा काम करेन', असं एका अधिकाऱ्याने लेखकाशी बोलताना म्हटल्याचं त्यांनी सांगितलं आहे. 

डार्टमाऊंटमध्ये 1939 साली युद्धाचे स्पष्ट संकेत दिसू लागले होते. त्यावेळी नशीबाने ते नौदलात आले. आधीपासूनच ते समुद्राच्या प्रेमात होते. समुद्राचं वागणं असाधारण असतं, असं ते नेहमी म्हणत असत. पण समुद्रातलं खरं युद्ध अद्याप बाकी होतं. 

किंग जॉर्ज पाचवे नेवल कॉलेजच्या दौऱ्यावर होते. त्यावेळी त्यांच्यासोबत फिलीप यांचे काका त्यांच्यासोबत होते. तसंच किंग जॉर्ज यांची मुलगी राजकन्या एलिझाबेथ हीसुद्धा तिथे आली होती. फिलीप यांना त्यांची काळजी घेण्यास सांगण्यात आलं.

राजकन्या एलिझाबेथ यांच्यावर फिलीप यांचा प्रभाव पडला. ते तरूण होते, आकर्षक आणि आत्मविश्वासाने भरलेले होते. त्यांच्यात राजघराण्याचं रक्त होतं. एलिझाबेथ यासुद्धा सुंदर होत्या, थोड्या बुजऱ्या स्वभावाच्या थोड्याशा गंभीर अशा होत्या. प्रिन्स फिलीप त्यावेळी राजकन्या एलिझाबेथ यांच्याकडे आकर्षित झाले. 

पण यामुळे त्यांच्या दोन आवडत्या गोष्टींची एकमेकांशी स्पर्धा होणार असल्याची त्यांना तेव्हा कल्पना होती का? आपल्याला समुद्र आणि सुंदर तरुणींपासून दूर जावं लागेल याची त्यांना कल्पना होती का? 1948 मध्ये त्यांचा विवाह झाल्यानंतर पुढचा काही काळ या दोन्ही गोष्टी त्यांना करता आल्या. 

नवविवाहित तरुण म्हणून माल्टामध्ये राहताना त्यांना अत्यंत प्रिय असणारी गोष्ट त्यांच्याकडे होती - बोटीचं नेतृत्त्वं. सगळ्यांपासून दूर माल्टामध्ये त्यांनी 2 वर्षं घालवली. पण किंग जॉर्ज (सहावे) यांचं आजारपण आणि त्यानंतर त्यांच्या अकाली निधनाने या सगळ्या गोष्टी संपुष्टात आल्या. 

किंग जॉर्ज (सहावे) यांच्या निधनाची बातमी सांगितल्यानंतर आता पुढे काय होणार आहे,...