मृत्युदंडाच्या शिक्षेनं खरंच बलात्काऱ्यांवर वचक बसतो का?\nमहिला आणि बालविकास मंत्री मनेका गांधी यांनी या सुधारणेसाठी पुढाकार घेतला. या शिक्षेमुळे लहान मुलांवरील अत्याचार कमी होतील असं मनेका यांना वाटतं.

पाच वर्षांपूर्वी म्हणजे 2013ला दिल्लीत ज्योती सिंग हिच्यावर चालत्या बसमध्ये सामूहिक बलात्कार झाला. उपचारादरम्यान ज्योतीचा मृत्यू झाला. या घटनेनंतर देशभरात तीव्र निषेध झाला. त्यानंतर सरकारनं महिलांवरील बलात्कार करणाऱ्यांसाठी मृत्यूदंडाची शिक्षा ठोठावण्याचा निर्णय घेतला. 

लैंगिक अत्याचारासाठी मृत्यूदंडाची शिक्षा सुनावणारा भारत हा दक्षिण आशियातला चौथा देश आहे. याआधी पाकिस्तान, बांगलादेश आणि अफगाणिस्तान यांनी अशा शिक्षेची तरतूद केली आहे. 

बलात्कार करणाऱ्यांना शिक्षा व्हावी यासाठी मोर्चे काढले जातात.

पण अशा शिक्षेमुळे लैंगिक अत्याचाराच्या घटनांमध्ये खरंच घट होते का, याबाबत मतभिन्नता आहे. 

बीबीसीनं इतर तीन देशांमधली परिस्थिती जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला. 

अफगाणिस्तान

मृत्यूदंडाच्या शिक्षेचं फर्मान कधी काढण्यात आलं? 

2009 पर्यंत अफगाणिस्तानमध्ये बलात्कार हा गुन्हा नव्हता. 2009 मध्ये राष्ट्राध्यक्षांच्या आदेशानुसार महिलांवरील अत्याचारासाठी स्वतंत्र कायदा तयार करण्यात आला.

त्यात महिलांवर किंवा लहान मुलींवर बलात्कार करणाऱ्यांसाठी मृत्यूदंडाच्या शिक्षेची तरतूद करण्यात आली. 

अफगाणिस्तान बलात्कार प्रकरणं

मृत्यूदंडामुळे बलात्काराच्या घटनांचं प्रमाण कमी झालं?

मृत्यूदंडाच्या शिक्षेच्या तरतुदीनंतरही अफगाणिस्तानमध्ये बलात्काराच्या घटनांमध्ये वाढ होताना दिसते. मृत्यूदंडाची शिक्षा सुनावल्याची उदाहरणं अफगाणिस्तानमध्ये फार नाहीत. 

तालिबान राजवटीत दोषींचा जाहीर शिरच्छेद करण्यात येत असे. मात्र 2001 मध्ये अफगाणिस्तानमध्ये तालिबान राजवट संपुष्टात आल्यानंतर अफगाणिस्तान सरकारनं खूपच कमी लोकांना ही शिक्षा दिली आहे. 

या शिक्षेसाठी राष्ट्राध्यक्षांची स्वाक्षरी असलेला आदेश अत्यावश्यक असतो. 

अमेन्स्टी इंटरनॅशनलनं केलेल्या अभ्यासानुसार, 2009 पासून 36 दोषींना मृत्यूदंडाची शिक्षा ठोठावण्यात आली. मात्र यापैकी बलात्कार प्रकरणातील दोषी किती याचा आकडा समजू शकलेला नाही.

2014 मध्ये महिलांच्या गटावर बलात्कार करणाऱ्या पाच पुरुषांना फाशी देण्यात आली होती. दोन तासांच्या सुनावणीनंतर राष्ट्राध्यक्ष हमीद करझई यांनी दोषींच्या डेथ वॉरंटवर स्वाक्षरी केली होती.

पाकिस्तान

मृत्यूदंडाच्या शिक्षेची तरतूद...\n\ntl;dr:
केंद्र सरकारनं यंदाच्या वर्षाच्या सुरुवातीला लहान मुलांवर लैंगिक अत्याचार करणाऱ्यांना कठोर शिक्षेची तरतूद केली. देशभरात घडलेल्या बलात्कारांच्या वाढत्या घटनांच्या पार्श्वभूमीवर हा निर्णय घेण्यात आला. लोकसभेनं त्याला मंजुरी दिली आहे.