पण हे सगळं एकाच माणसाच्या आयुष्यात झालं आहे. ती व्यक्ती म्हणजे पी. राजगोपाल. इडली-डोशांसारखे दाक्षिणात्य पदार्थ न्यूयॉर्कपासून ऑस्ट्रेलियापर्यंत पोहोचवणारे हे राजगोपाल 'डोसाकिंग' नावानं ओळखले जायचे. नुकतंच त्यांचं निधन झालं.

'सर्वण भवन' या प्रसिद्ध हॉटेल चेनचे ते मालक होते. सर्वण भवन आणि पी. राजगोपाल असं एक परफेक्ट समीकरण तयार झालं होतं. 

तुम्ही भारतीय असा किंवा अनिवासी भारतीय अथवा परदेशी नागरिक जगातल्या मोठमोठ्या शहरांमध्ये राहात असताना सांबार-रसमचे भुरके मारायची इच्छा झाली किंवा खास 'मद्रास फिल्टर कॉफी' प्यावी वाटली तर त्याची व्यवस्था या माणसाने करून ठेवली होती. 

त्यांच्या आयुष्याचा सुरुवातीचा काळ जितका थक्क करायला लावणारा, प्रेरणादायी वाटतो तितका त्यांच्या आयुष्याचा उत्तरार्ध एका गुन्ह्यामुळे झाकोळून काळाकुट्ट होऊन गेला होता. 

डोशाचे प्रातिनिधिक चित्र

त्यांच्याच हॉटेलमध्ये काम करणाऱ्या एका कर्मचाऱ्याच्या मुलीच्या पतीच्या हत्येच्या गुन्ह्यात त्यांना जन्मठेपेची शिक्षा सुनावण्यात आली होती. मात्र, ही शिक्षा दहा दिवसही न भोगता हृदयविकाराने त्यांचा मृत्यू झाला. 

'चेन्नई ते जर्मनी' स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
गळीकडे  हॉटेल्स

पी. राजगोपाल यांची सर्वण भवनचे संस्थापक एवढी ओळख पुरेशी नाही. हॉटेलमध्ये टेबलं पुसण्यापासून सुरुवात करणाऱ्या पी. राजगोपाल यांनी पुढे सर्वण साम्राज्य उभं केलं. सर्वणच्या भारतात 25हून जास्त शाखा आहेत. यातल्या 20 शाखा तर एकट्या चेन्नईत आहेत. 

सर्वण भवनच्या जगभरात 80 शाखा आहेत.

एवढंच नाही तर परदेशातही न्यूयॉर्क, दुबई, लंडन, सिंगापूर, मलेशिया, थायलंड, कॅनडा, फ्रान्स, जर्मनी, दक्षिण आफ्रिका, न्यूझिलंड, ऑस्ट्रेलिया अशा अनेक ठिकाणी 80 हून अधिक शाखा आहेत.

'सर्वण'ने इडली, डोसा, वडा आणि कॉफी ही भारतीयांची ओळख बनवली. परदेशात राहणाऱ्या भारतीयांना सर्वणने शाकाहारी भोजनाला मान मिळवून देत क्रांती घडवल्याचं राजगोपाल यांचे विरोधकही मान्य करतात. मात्र, ज्योतिषशास्त्रावर असलेल्या अंधविश्वासामुळे झालेला त्यांचा उदयास्त झाला. अहंकार आणि पैशाची हाव या सर्वांमुळे त्यांच्या सोनेरी यशावर गुन्ह्यानं काजळी धरली.

'सर्वण साम्राज्या'चा उदय

स्वातंत्र्यप्राप्तीच्या दहा दिवस आधी तामिळनाडूतल्या तुतीकोरीन जिल्ह्यातल्या पुन्नाईआडी या छोट्याशा एका झोपडीवजा घरात त्यांचा जन्म झाला. सातवीनंतर त्यांनी शाळा आणि घर सोडलं असं राजगोपाल यांनी स्वतःच पुस्तकात लिहून ठेवलं आहे.

दूरच्या एका लहानशा शहरातल्या एका हॉटेलमध्ये ते टेबलं पुसण्याचं काम करू लागले. धबधबा म्हणजे त्यांचं न्हाणीघर आणि हॉटेलच्या स्वयंपाकघरातली लादी म्हणजे पलंग, असं त्यांचं आयुष्य सुरू झालं.

(प्रातिनिधिक छायाचित्र)

थोडं मोठं झाल्यावर त्यांनी चेन्नईत (तेव्हाचं मद्रास) जाण्याचा निर्णय घेतला. 1968 साली शहराच्या बाहेरच एक छोटं किराणामालाचं दुकान उघडलं.

1979 मध्ये त्यांच्या दुकानात एक गिऱ्हाइक आलं. गप्पांच्या ओघात तो माणूस म्हणाला, "बाहेर जेवायचं असेल तर थेट दूरच्या टी नगरमध्ये जावं लागतं कारण के. के. नगरमध्ये एकही हॉटेल नाही." राजगोपाल यांनी त्याची नोंद मनामध्येच करून ठेवली.

त्याकाळात बाहेर जाऊन खाण्याची पद्धत नव्हती. त्यामुळे हॉटेल्सची संख्या खूपच कमी होती. अगदी राजधानीच्या मद्रास शहरातदेखील तुरळकच हॉटेल्स होती. राजगोपाल यांचं किराणामालाचं दुकानही तोट्यात होतं. त्यांच्यावर कर्ज झालं होतं. 

अखेर एका ज्योतिष्याने त्यांना सांगितलं की त्यांनी 'अग्नी'शी संबंधित एखादा व्यवसाय सुरू करावा. हा सल्ला आणि त्या ग्राहकाचं बोलणं ऐकून राजगोपाल यांनी हॉटेल व्यवसायात उतरण्याचा...