पाहा व्हीडिओ: रात्री बेरात्री पाणी आणण्यासाठी जावं लागतं.

"गावापासून दोन किलोमीटरवर ही विहीर आहे, त्या विहिरीत छोटासा झरा आहे, दर दोन-अडीच तासांनी विहिरीत पाणी जमा होतं. कधी कधी तासन् तास वाट बघूनही झऱ्याला पाझर फुटत नाही. मग त्या विहिरीपासून दीड किलोमीटर लांब असलेल्या दुसऱ्या विहिरीवर पाणी भरण्यासाठी जावं लागतं. एकूणच पाण्यासाठी 3 ते 4 किलोमीटरची पायपीट करावी लागते. आम्ही पूर्ण दिवस यातच अडकून पडतो," भूनी सांगतात.

भूनी शेलुकार आणि त्यांची नात राणी पाण्यासाठी दररोज 4 किलोमीटर पायपीट करतात.

आम्ही भूनी यांच्या घरून निघालो तेव्हा त्यांच्या घरी पाण्याचा एक थेंबही नव्हता. आता या विहिरीतही पाणी नाही. झरा फुटेल तेव्हा दोन तासांनी विहिरीतल्या डबक्यात पाणी जमा होईल आणि काहीतरी मिळेल, म्हणून आता वाट बघण्याशिवाय दुसरा कुठलाच पर्याय या महिलांकडे नाही. आणि कधीच नसतो. 

"क्या करें? हमारे गाँव में पानी की बहोत बड़ी समस्या है, साब! आप जल्दी हमारे लिये पाणी लेके आओ, साब," त्या हतबल होऊन म्हणतात.

पाणी येण्याची वाट बघताना महिला.

पहिल्या विहिरीत पाणी येईल म्हणून भूनी तासभर वाट पाहतात. पण आधीच लागलेल्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
या रांगांमुळे बकेटभरसुद्धा पाणी मिळणार नाही आणि अजून दोन तास वाट बघावी लागेल म्हणून त्या पुढच्या विहिरीवर जाण्याचा निर्णय घेतात.

पाण्यासाठी पायपीट

या दोन विहिरींमधील अंतर दीड किलोमीटर इतकं आहे. भूनी यांच्यासोबत त्यांची नात राणीसुद्धा त्यांच्या पाठोपाठ निघते.

दुपारच्या 12 वाजताचा सूर्य आग ओकत असतो. मात्र भूनी यांची पाण्यासाठी चाललेली पायपीट सुरूच असते. दुसऱ्या विहिरीवर त्या पोहोचतात तर तिथली परिस्थिती काही वेगळी नसते. 

त्या थकून विहिरीशेजारी बसून जातात. आता काय करावं, अशी नैराश्याची चिन्हं त्यांच्या चेहऱ्यावर स्पष्टपणे उमटतात.

तेवढ्यात एक मुलगा चटकन उठतो. भूनी यांची अवस्था न बघवल्यामुळे तो विहिरीत उतरतो आणि त्यांनी दोरीनं बांधलेली एक प्लॅस्टिकची डबकी पाण्यात सोडतो. थोडं-थोडं पाणी भरून तो वर पाठवतो आणि अखेर भूनी यांचे हंडे आणि राणीची कळशी भरून देतो.

अखेर पाण्यानं भरलेले हंडे-कळशी डोक्यावर घेऊन आजी-नातीचा परतीचा प्रवास सुरू होतो. 

माखलाच्या गावकऱ्यांची पाण्यासाठीची पायपीट दिवसरात्र अशीच सुरू असते. आणि एवढी पायपीट करूनही पदरी पडलेलं पाणी मात्र अस्वच्छच असतं. चाळणी लावली की पाणी स्वच्छ झालं, अशी गावकऱ्यांची धारणा असते. पण त्यातल्या जीवजंतूंचं काय?

'एकवेळचं जेवण नसलं तरी चालेल पण...' 

"पहिल्या विहिरीपासून दुसऱ्या विहिरीवर जावं लागतं आणि तिथेही पाणी मिळालं नाही तर जवळपास चार किलोमीटर लांबच्या हापशीवर गावकऱ्यांना पाणी भरायला जावं लागतं," पाणी आणण्यासाठी कराव्या लागणाऱ्या कसरतीबद्दल भूनी सांगतात.

आणि उन्हाळा सुरू झाला की पाण्याचं दुर्भिक्ष्य अधिक जाणवायला लागतं. म्हणून पाण्यासाठीची ही वणवण भटकंती रात्रीही सुरू असतेच.

"विहिरीला दिवसापेक्षा रात्री चांगला पाझर असतो. म्हणून रात्री विहिरीवर गर्दी खूप असते. पाणीही भरपूर मिळतं. पण पाण्याची एक फेरी केल्यानंतर दुसऱ्या फेरीसाठी शरीरात ताकद राहत नाही," असं भूनी सांगतात.

"पाण्यासाठीची पायपीट सुरू करण्यापूर्वी घरची सगळी कामं आटोपावी लागतात. एकवेळचं जेवण नसलं तरी चालेल पण पाण्यासाठीची भटकंती ठरलेली आहे," भूनी सांगतात.

पण कधीकधी तर इतकी पायपीट करूनही भूनी यांना रिकाम्या भांड्यांनी परत यावं लागतं. पाण्यासाठी दोन-तीन फेऱ्या झाल्या की शरीर गळून जातं. 

"गळून बसल्यानं कसं होणार, साहेब? घरची कामंही हातावेगळी करावी लागतात. घरातली सगळी माणसं पाणी भरण्यासाठी बाहेर पडली तरी...