डॉक सारांशित करण्यासाठी: मृत्यूचं कारण शोधण्यासाठी मृतदेहाचं पोस्टमॉर्टेम करण्यात आलं. ज्यात ठोस कारण स्पष्ट झालं नाही. त्यामुळे त्यांचा व्हिसेरा केमिकल अॅनालेसिसला पाठवण्यात आलाय. 

आपण सर्वांनी पोस्टमॉर्टेम, व्हिसेरा हे शब्द पेपरमध्ये वाचले असतील. अनेकवेळा टीव्हीवर ऐकले असतील. पण, पोस्टमॉर्टेम म्हणजे नक्की काय? व्हिसेरा तपासणी का केली जाते? हे सोप्या शब्दात समजावून घेऊया.

पोस्टमॉर्टेम म्हणजे काय?

हा लॅटीन शब्द आहे. पोस्टमॉर्टेम म्हणजे मृत्यूनंतर. 

मुंबई महापालिकेच्या नायर रुग्णालयाचे वैद्यकीय अधीक्षक आणि फॉरेन्सिक तज्ज्ञ डॉ. शैलेश मोहिते म्हणतात, "मृत्यूच्या कारणांचा अभ्यास करणं' म्हणजे पोस्टमॉर्टेम, याला मराठीत शवचिकित्सा असं म्हटलं जातं."

का करतात मृतदेहाचं पोस्टमार्टम?

एखाद्या व्यक्तीचा मृत्यू हा नैसर्गिक आहे का यामागे अनैसर्गिक कारणं आहेत हे शोधण्यासाठी मृतदेहाचं पोस्टमॉर्टेम केलं जातं. 

तज्ज्ञ सांगतात, "नातेवाईकांकडून मिळालेली माहिती. पोलिसांनी केलेला पंचनामा, रुग्णालयातील केस पेपरच्या मदतीने अंदाज मिळतो की तपास कोणत्या दिशेने करायचा आहे." 

पोस्टमॉर्टेम कधी करतात?

वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या सांगण्यानुसार, "प्रत्येक मृतदेहाचं पोस्टमॉर्टेम करण्याची गरज नसते, मेडिकल प्रकरणात ऑटॉप्सी आणि मेडिको-लीगल (न्यायवैद्यक) प्रकरणात 'पोस्टमॉर्टेम' केलं जातं."

उदाहरण देताना डॉ. मोहिते पुढे सांगतात, "एखादा व्यक्ती छातीत दुखण्याची तक्रार घेऊन रुग्णालयात आला. तपासणी दरम्यान अचानक मृत्यू झाला. मृत्यूचं कारण स्पष्ट नसतं. पण, मृत्यू संशयास्पद नसतो. त्यावेळी मेडिकल ऑटॉप्सी केली जाते."   

हत्या, आत्महत्या, गळफास, गोळीबार, विष प्रयोगाची शक्यता किंवा संशयास्पद मृत्यू प्रकरणात पोस्टमॉर्टेम केलं जातं. 

तज्ज्ञ म्हणतात, संशयास्पद मृत्यूप्रकरणी मृत्यूचा अंदाजे वेळ, हत्येची पद्धत तपासासाठी महत्त्वाची असते. मृत्यू किती वेळापूर्वी झाला, कशामुळे झाला याची पोस्टमॉर्टेमनंतर माहिती मिळते.  

'पोस्टमॉर्टेम' कोण करतं?

फॉरेन्सिक तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, देशभरातील सर्व वैद्यकीय महाविद्यालयात किंवा टर्शरी रुग्णालयांमध्ये मृतदेहाचं पोस्टमॉर्टेम फॉरेन्सिक तज्ज्ञ करतात. 

भारतात फॉरेन्सिक तज्ज्ञांची संख्या तुलनेने फार कमी आहे. 

"भारतात कायद्यानुसार MBBS डॉक्टरलाच मृतदेहाचं पोस्टमॉर्टेम करण्याची परवानगी असते." असं डॉ. शैलेश पुढे सांगतात. 

कसं केलं जातं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:
उद्योजक मुकेश अंबानींच्या घराबाहेर स्फोटकं सापडलेल्या गाडीचे मालक मनसुख हिरेन यांचा संशयास्पद मृत्यू झाला.