जगातली गरिबी खरंच नाहीशी होऊ शकते का?\nजागतिक बँकेनुसार 1990 ते 2015 या काळात 25 कोटींपेक्षा अधिक भारतीय गरिबीतून बाहेर आले.

दुसरी महत्त्वाची घटना म्हणजे, 'वर्ल्ड हंगर इंडेक्स' म्हणजेच जगभरात सर्वांत जास्त भुकेलेल्या देशांच्या निर्देशांकात भारताचं स्थान पाकिस्तानच्याही खाली, जागतिक क्रमवारीत 102व्या क्रमांकावर असल्याचं आढळलंय. 

गेल्या कित्येक दशकांपासून देशात 'गरिबी हटाव'चा नारा दिला जातोय. दारिद्र्य रेषेखालील लोकांचा जीवनमान सुधारण्यासाठी सरकार वेगवेगळ्या योजना आणल्याचा दावा करतात. पण तसं खरंच होतंय का?

जागतिक बँकेच्या एका अहवालानुसार एका पिढीच्या कालावधीमध्ये जगभरातील 1.1 अब्ज लोकसंख्या ही गरिबीतून बाहेर पडलेली आहे. 

आंतरराष्ट्रीय दारिद्र्य रेषेखाली राहणाऱ्या म्हणजे ज्यांचं दिवसाचं उत्पन्न 1.90 अमेरिकन डॉलर्सपेक्षा कमी असणाऱ्या लोकांची संख्या 1990 ते 2015 या काळात 1.9 अब्जांवरून 73.5 कोटींवर आलेली आहे. 

म्हणजेच व्याख्येनुसार ज्यांना गरीब म्हटलं जातं त्या लोकसंख्येचं प्रमाण या कालावधीमध्ये 36 टक्क्यांवरून 10 टक्क्यांवर आलेलं आहे. 

काही निवडक प्रदेश, 2018चे अंदाज

65.6 कोटीलोक दिवसाला 1.90 डॉलर किंवा त्याहून कमीवर जगतात

सहाराखालील आफ्रिका43.7 कोटी

दक्षिण आशिया12.1 कोटी

पूर्व आशिया आणि पॅसिफिक3.4 कोटी

लॅटिन अमेरिका आणि करिबियन2.6 कोटी

मध्यपूर्व आणि उत्तर आफ्रिका2.5 कोटी

म्हणजे मग खरंच जगभरातली गरिबी कमी होतेय का? 

विकासासाठीची धोरणं ही सर्वांत जास्त गरीब असणाऱ्यांकडे पुरेशी पोहोचत नसल्याचं अर्थतज्ज्ञ म्हणत आहेत. 

वर्ल्ड बँकेचे माजी संशोधन संचालक आणि जेष्ठ उपाध्यक्ष मार्टिन रॅवालियन म्हणतात, "गरिबी निर्मूलन करून सामाजिक सुधारणा करण्याच्या मार्गातलं सर्वात मोठं आव्हान आहे ते वाढत्या विषमतेचं."

भिन्न वेग

वर्ल्ड बँकेच्या म्हणण्यानुसार सर्वसमावेशक प्रगती, आर्थिक मंदी आणि संघर्ष यामुळे काही देशांच्या प्रगतीत अडथळे आलेले आहेत. 

चीन आणि भारतातल्या मिळून एक अब्ज लोकांची गणना आता 'गरीब' म्हणून केली जात नाही. पण दुसरीकडे सहाराच्या उपखंडातील आफ्रिकेतील अतिशय गरीब असणाऱ्यांची संख्या ही 25 वर्षांपूर्वीच्या आकडेवारीपेक्षा जास्त आहे. 

"गेल्या दशकभराच्या कालावधीमध्ये जगामध्ये दोन वेगवेगळ्या गतींनी प्रगती झालेली आहे, " वर्ल्ड बँकेच्या 'पॉव्हर्टी अॅण्ड इक्विटी ग्लोबल प्रॅक्टिस'च्या जागतिक संचालक कॅरोलिना सँचेझ - पॅरामो सांगतात. 

यामागे चार कारणं...\n\ntl;dr:
भारताच्या दृष्टीने दोन महत्त्वाच्या घटना नुकत्याच घडल्या - एक म्हणजे गरिबी निर्मूलनावर संशोधन करणारे अर्थतज्ज्ञ अभिजीत बॅनर्जी, इस्थर डफ्लो आणि मायकल क्रेमर यांना यंदाचा अर्थशास्त्राचा नोबेल पुरस्कार मिळाला.