1931 में कोर्नेलिया सोराबजी

त्यांच्यावर अनेक प्राणघातक हल्ले झाले, पण प्रत्येक वेळी त्या वाचल्या आणि आपल्या ध्येयावर ठाम राहिल्या. महिलांना कायदा क्षेत्रात आणण्याचे आणि वकिली करण्याची परवानगी मिळवण्याचे श्रेय त्यांना जाते.

त्यांचे नाव आहे - कॉर्नेलिया सोराबजी

बीबीसी विटनेस हिस्ट्रीचे प्रतिनिधी क्लेअर बोस यांच्याशी इतिहासकार आणि त्यांचे भाचे सर रिचर्ड सोराबजी यांनी संवाद साधला. यावेळी त्यांनी कॉर्नेलिया यांच्याबाबत अधिक माहिती सांगितली.

कॉर्नेलिया यांनी स्वतंत्र संघर्ष करत आपले ध्येय गाठले आणि अनेक महिलांचे आयुष्यही वाचवले.

कशी झाली सुरुवात?

कॉर्नेलिया  यांचा जन्म नोव्हेंबर 1866 मध्ये नाशिक येथे झाला. त्यावेळी भारतात ब्रिटिश राजवट होती. त्यांचे आईवडील पारशी होते पण नंतर त्यांनी ख्रिस्ती धर्म स्वीकारला. त्यांच्यावर ब्रिटिश राजवटीचा प्रभाव होता आणि आपल्या मुलांच्या यशाचा मार्ग इंग्लंडमधूनच जातो असे त्यांना वाटले.

कॉर्नेलिया अभ्यासात प्रचंड हुशार होत्या. त्याकाळी मुंबई विद्यापीठात प्रवेश घेणाऱ्या त्या पहिल्या महिला विद्यार्थी ठरल्या. युकेमध्ये पुढील शिक्षण घेण्यासाठी त्यांना शिष्यवृत्तीही मिळाली.

ऑक्सफर्ड विद्यापीठात कायद्याचा अभ्यास करणाऱ्याही त्या पहिल्या महिला ठरल्या, पण अंतिम परीक्षेत त्यांना पुरुषांबरोबर बसण्याची परवानगी देण्यात आली नाही. याविरोधात त्यांनी कोर्टात अपीलही केले.

अखेर कॉर्नेलिया यांच्यासाठी विद्यापीठाला आपल्या नियमात बदल करावे लागले आणि त्यांना परीक्षेला बसण्याची परवानगी मिळाली. 1892 साली बॅचलर ऑफ सिव्हिल लॉची परीक्षा देणाऱ्या ब्रिटनमधील त्या पहिल्या महिला होत्या.

त्यांच्या एका पत्रात त्या लिहितात, "मला कायद्याचा अभ्यास करायचा होता आणि जेव्हा मी माझी इच्छा पूर्ण केली तेव्हा माझं स्वप्न पूर्ण झालं असं मला वाटलं."

रिचर्ड सोराबजी सांगतात, "त्या बाहेरून खूप शांत दिसायच्या, पण त्यांच्या मनात अनेक गोष्टींबाबत कुतूहल होते. ते जाणून घेण्यासाठी त्या कायम आग्रही असायच्या."

ब्रिटननंतर भारतात संघर्ष

ऑक्सफर्डमधून कायदेशीर शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर त्या भारतात परतल्या. त्यांना उदरनिर्वाहासाठी बॅरिस्टर म्हणून काम करायचं होतं पण त्यावेळी भारत आणि ब्रिटनमध्ये महिलांना वकिली करण्याचा अधिकार नव्हता.

भारतात अनेक राजघराणी होती. कॉर्नेलिया अनेक राजघराण्यांमध्ये ओळखल्या जायच्या. या कुटुंबांमधील महिलांना... \n\nवरील लेखासाठी मला एक चांगले शीर्षक द्या.
नाशिकमध्ये जन्मलेल्या भारताच्या पहिला महिला वकील ज्यांना विष देण्याचा प्रयत्न झाला होता - कॉर्नेलिया सोराबजी