कोरोनाचा हॉटस्पॉट धारावी: महानगराच्या वेशीवर ठसठसणारा मिनी इंडिया\nधारावीमध्ये इतक्या वेगाने साथ का पसरतेय, याचं उत्तर तिथल्या लोकसंख्येसोबतच धारावीच्या आर्थिक आणि सामाजिक जडणघडणीत आहे. वाहती उघडी गटारं, अस्ताव्यस्त दाटीवाटीची वस्ती, गल्ली-बोळाच्या टोकावरची सार्वजनिक शौचालयं, काही तासच उपलब्ध असणारं पाणी, छोट्याश्या खोलीवजा घरात राहणारी चारपेक्षा जास्त माणसं यातून धारावीकरांचं निकृष्ठ दर्जाचं जीवनमान तयार झालंय, हे वास्तव सार्वजनिक आरोग्याच्या दृष्टीने घातक समजलं जातं.    

मुंबईतली जवळपास 42 टक्के लोकसंख्या झोपडपट्टीत आहे, असं 2011च्या जनगणनेतून पुढे येतं. मुंबईतली धारावी गेली अनेक वर्ष आशियातली सर्वात मोठी झोपडपट्टी हे बिरूद बाळगून आहे. पण झोपडपट्टीचं पहिल्या क्रमांकाचं स्थान सिद्ध करणारे अधिकृत आकडे उपलब्ध नाहीत. 

धारावीची लोकसंख्या खरंच 15 लाख?

धारावीच्या झोपडपट्टीत जवळपास 15 लाख लोक राहतात, असं म्हटलं जातं पण त्यालाही ठोस आकड्यांचा आधार नाही. जनगणनेत जी-उत्तर (दादर, माहीम, धारावी) या बीएमसीच्या वॉर्डमध्ये रहिवाश्यांची संख्या 3 लाख 85 हजारच्या आसपास आहे.

 जागतिक स्तरावर काम करणाऱ्या वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरमने धारावीत 10 लाख लोक राहतात आणि इथे वर्षाला 1 अब्ज डॉलर म्हणजेच जवळपास 75 अब्ज रुपयांची आर्थिक उलाढाल होते अशी नोंद केलीये. 

दाटीवाटीच्या या वस्तीत हजारो लहान-मोठे उद्योग मुंबई नावाच्या महानगरीच्या आणि बाजारातील गरजा अखंड रात्रंदिवस पूर्ण करत असतात. आकड्यांच्या या पार्श्वभूमीवर धारावीची बहुतांश वस्ती बेकायदेशीर आहे का हा प्रश्न उपस्थित होतो. आणि तो अनेकदा विचारला गेला आहे.

धारावी

धारावी मुंबईत अगदी मोक्याच्या ठिकाणी आहे. पश्चिमेकडे माहीम स्टेशन, पूर्वेकडे सायन स्टेशन आणि उत्तरेच्या दिशेला मिठी नदी यांच्या त्रिकोणी बेचकीत धारावी परिसर येतो. आज आपण ज्याला झोपडपट्टी म्हणतो ती धारावी वस्ती ब्रिटीशांच्या काळापासून अस्तित्वात होती. तेव्हा सात बेटांचं बॉम्बे शहर होतं. या परिसरात तटबंदी संरक्षित करण्यासाठी ब्रिटीशांनी 1737मध्ये धारावीत रेवा किल्ला बांधला. काळ्या दगडात बांधलेल्या या किल्ल्याला काळा किल्ला असंही म्हणतात. आजही या नावाचा बसस्टॉप आहे. तेव्हा धारावी मुंबईच्या वेशीवर होती.

धारावीचा इतिहास म्हणजे स्थलांतरितांची कहाणी

अठराव्या शतकाच्या सुरूवातीपासून बाँम्बेचा विस्तार होत गेला, तसतसा बेटांमध्ये खाड्यांलगत भराव टाकून शहराचा भूभाग विस्तारला गेला. '1909च्या गॅझेटिअर...\n\ntl;dr:
मुंबईतल्या धारावीमध्ये कोरोना व्हायरसची लागण झालेल्या रुग्णांच्या संख्येत दिवसेंदिवस वाढ होताना दिसतेय. धारावीतल्या हॉटस्पॉटमध्ये हजारो लोकांची तपासणी करण्यात येतेय, अनेकांना क्वारंटाईन करण्यात येतंय. धारावीच्या वस्त्यांमध्ये घरोघरी जाऊन हात धुणं, सोशल डिस्टन्सिंग, मास्कचा वापर याविषयी माहिती देण्यात येतेय.