सुनील ढेरे

लॉकडाऊनचा समाजातल्या सगळ्याच घटकांवर गंभीर परिणाम झालाय. यात नोकरदारांपेक्षा शेतकऱ्यांची परिस्थिती फार वेगळी आहे. नोकरी करणाऱ्यांचा पगार कमी झाला आहे, म्हणजे खिशात येणारा पैसा कमी झालाय. पण शेतीमाल विकला न गेल्याने अनेक शेतकऱ्यांचा पदरचा पैसा गेला आहे. 

कुणी स्वत:चं भांडवल शेतात गुंतवलं होतं, तर काहींनी कर्ज काढून शेती केली आहे. शेतातला हाताशी आलेला भाजीपाला, फळं सध्या जागच्या जागी सडत आहेत.

नाशिकच्या द्राक्ष पिकवणाऱ्या एका शेतकऱ्याला बीबीसीशी बोलताना रडू आवरलं नाही. लॉकडाऊन झाल्याने हताश झालेल्या नारायण जाधव यांनी आपली दोन एकर द्राक्षांची बाग कुऱ्हाडीने तोडली. "माझी बाग 6-7 वर्षांची आहे. पण लॉकडाऊनमुळे माझ्या सगळ्या अपेक्षा धुळीला मिळाल्या," असं म्हणत ते ढसाढसा रडले होते.

पण एकीकडे असं चित्रं असलं तरी दुसरीकडे काही शेतकरी मात्र स्वत: समोर येत वेगळा मार्ग शोधू पाहत आहेत, त्यात काही यशस्वीसुद्धा होत आहेत.

त्यापैकीच एक आहेत सोलापूर जिल्ह्यातल्या करमाळ्याच्या देवळाली गावात शेती करणारे सुनील ढेरे. लॉकडाऊनच्या काळातही म्हणजे 23 मार्चपासून त्यांनी 15 टन द्राक्ष विकून 6 लाख रु... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
पयांपेक्षाही जास्तीची कमाई केली आहे. 

सुनील ढेरे

दारोदारी जाऊन विकली द्राक्ष

"आमचं 14 जणांचं एकत्र कुटुंब आहे. द्राक्षांचा सीझन चालू झाल्यापासून आम्ही दररोज पहाटे चार वाजता उठतोय. सगळेजण सकाळी 7 वाजेपर्यंत ताजा माल तोडतो. मग करमाळ्यात दुपारपर्यंत दारोदारी जाऊन ग्राहकांना आणि फळविक्रेत्यांना विकतो. ताजी आणि गोड द्राक्ष घरपोच मिळत असल्याने लोकांचा चांगला प्रतिसाद मिळत आहे," सुनिल ढेरे बीबीसीला सांगत होते. 

ढेरे यांच्याकडे मारुती व्हॅन आहे. एकावेळी ते 20 कॅरट द्राक्ष नेतात. करमाळा शहरापासून त्यांचं देवळाली गाव दोन किलोमीटर दूर आहे, त्यामुळे दिवसातून तीन फेऱ्या होतात.

पाच किलोचे पॅकेट करून 50 रुपये किलो दराने ग्राहकांच्या दारावर जाऊन विकतात. तर शहरातल्या स्टॉलवर विकणाऱ्या फळविक्रेत्यांना 40 रुपये दराने द्राक्ष विकतात. यामध्ये दलाल किंवा व्यापाऱ्याची मध्यस्ती नाहीये, त्यामुळे त्यांना सरसकट नफा मिळत गेला.

तसंच अनेक द्राक्ष पिकवणऱ्या शेतकऱ्यांनी यंदा बेदाणा केला. त्यामुळे बाजारात आवक कमी झाल्याने नेहमीपेक्षा चांगला भाव मिळाला. अशा प्रकारे ढेरे यांनी महिनाभरात जवळजवळ 15 टन द्राक्ष विकली आहेत.

ढेरे कुटुंबियांनी सव्वा तीन एकरात द्राक्ष लावली आहेत. तीन टप्प्यात ही द्राक्ष विकण्यात आली. लॉकडाऊनच्या आधी पहिल्या टप्प्यात 17 टन, दुसऱ्या टप्प्यात टप्प्यात 21 टन द्राक्ष विकली. तर लॉकडाऊननंतर तिसऱ्या टप्प्यातली म्हणजे 15 टन द्राक्ष विकली.

गेल्यावर्षीच्या दुष्काळात द्राक्षबाग वाचवण्यासाठी पाण्याचा टँकर विकत घेतला, असंही ढेरे आवर्जून सांगतात.

'शिक्षणाचा शेतीत फायदा झाला'

लॉकडाऊननंतर भाजीपाला आणि फळे खरेदी करण्यासाठी बाहेर कुणी पडताना दिसत नाही. त्यामुळे लोकांच्या घरोघरी जाऊन शेतमाल विकण्याचा निर्णय अनेकांनी घेतला. ढेरे यांनी त्यासाठी सोशल मीडियाचा वापर केला.

 "मी व्हॉट्सअपवरून द्राक्षांची जाहिरात करायचं ठरवलं. आमच्याकडे द्राक्ष घरपोच मिळतील, असं टेम्प्लेट तयार केलं, त्यावर फोन नंबर दिला. नेहमीच्या ग्राहकांना पाठवले. मग त्यांचे फोन येऊ लागले," असं ढेरे सांगतात.

शेतकऱ्यांनी आधी शेतमालाच्या मार्केटिंगचा अभ्यास करावा, असं ढेरे यांना वाटतं. त्यांच्या मते, "काळ आणि वेळेप्रमाणे शेतकऱ्यांनी शेतीत आणि शेतमालाच्या मार्केटिंगमध्ये बदल करायला पाहिजेत सोशल मीडियाचा आणि इंटरनेटचा शेतीमध्ये कसा वापर करता येईल हे ध्यानात घ्यावं.

...