सामग्री: डॉ. आंबेडकरांच्या विचारांतून प्रेरणा घेऊन दारूबंदीसाठी झटणाऱ्या सत्यभामा सांगतात, "आज माणूस म्हणून जगण्याचा जो हक्क मिळाला आहे त्याचं श्रेय डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनाच द्यावं लागेल. दहावीत असताना त्यांचा आम्हाला धडा होता. त्यामध्ये त्यांनी 'शिका, संघटित व्हा आणि संघर्ष करा' असा संदेश दिला होता. पण या गोष्टीचा अर्थ कळण्यासाठी बराच काळ जावा लागला. जेव्हा मी शिक्षण घेतलं तेव्हा मला 'वाचाल तर वाचाल' या वाक्याचा अर्थ कळला."

"आज एक महिला म्हणून मला समाजात जगताना, माणूस म्हणून वावरताना जे हक्क मिळाले आहेत ही बाबासाहेबांचीच देणगी आहे, असं मला वाटतं. आंबेडकरी चळवळीत काम करताना अनेक संकटं आलं पण त्यांच्या विचारांची शिदोरी माझ्यासोबत होती म्हणूनच मी त्या संकटांवर मात करू शकले," असं सत्यभामा सांगतात. 

गेल्या अनेक वर्षांपासून बीड जिल्ह्यात दारूबंदींची आणि महिला हक्कांची चळवळ चालवणाऱ्या कार्यकर्त्या अशी सत्यभामा यांची ओळख आहे. गेल्या 14-15 वर्षांपासून त्या दलित, महिला आणि वंचितांच्या प्रश्नावर काम करत आहेत. 

"शोषितांच्या सर्वांगीण उन्नतीसाठी झटणं, हेच माझं ध्येय आहे," असं त्या सांगतात. "आंबेडकरांनी सांगितलेलं शिक्षणांचं महत्त्व माझ्या मनावर लहान वयातच उमटलं होतं. आधी ते फक्त दलितोद्धारक आहेत, असं वाटायचं. पण जसजसं त्यांचं कार्य आणखी कळत गेल, तसतसं त्यांचा मोठेपणा मला जाणवू लागला," असं त्या सांगतात. 

'अडाणी राहिल्यामुळं हालअपेष्टा होतात'

बीड जिल्ह्यातील माजलगाव येथील सादोळा इथे जन्मलेल्या सत्यभामांचे वडील मुंबईला मजुरीला गेले आणि तिथेच त्यांनी दुसरं लग्न केलं. पाच मुलांची जबाबदारी त्यांच्या आईवर आणि आजीवर पडली. अतिशय कष्टात आजी आणि आईंनी त्यांना वाढवलं आणि शिक्षण दिलं.

"अडाणी राहिल्यामुळं समाजात ज्या हालअपेष्टा भोगाव्या लागतात त्या त्यांनी जवळून पाहिल्या होत्या. त्यामुळं आपल्या नाती अडाणी राहता कामा नये, असं माझ्या आजीला वाटत होतं," सत्यभामा सांगतात. 

"जमेल तसं शिक्षण घेत मी दहावीत पोहोचले. पण त्याच वेळी माझ्यावर आणि बहिणीवर चोरीचा खोटा आरोप लावण्यात आला. त्यामुळं काही दिवस मला तुरुंगात राहावं लागलं. तुरुंगातून बाहेर येण्यासाठी मानवी हक्क अभियानाचे अॅड. एकनाथ आव्हाड यांनी मला मदत केली. त्यांच्यामुळेच मला बाबासाहेबांच्या कार्याची ओळख झाली आणि माझ्या आयुष्याला कलाटणी मिळाली." 

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी दलितांना समान...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:
"आपल्या स्वार्थासाठी नेते मंडळी वाट्टेल ते करायला तयार असतात. पण महिलांना त्यांचे हक्क मिळवून देणारं हिंदू कोड बिल मंजूर होत नाही म्हणून मंत्रिपदाचा राजीनामा देणारे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मला पूजनीय वाटतात," असं सामाजिक कार्यकर्त्या सत्यभामा सौंदरमल सांगतात.