संजीव मेहता

या लंडनस्थित लक्झरी स्टोअरमध्ये खादीचे कपडे, फर्निचर इत्यादी गोष्टी विक्रीस ठेवण्यात आल्या होत्या.

आता यात नवल ते काय? तर गोष्ट ही की, या नव्या ईस्ट इंडिया कंपनीची मालकी आता एका भारतीयाकडे आली होती. संजीव मेहता असं त्यांचं नाव.

इंग्रजांच्या सत्तेचा सूर्य कधीच मावळत नाही, असं म्हटलं जायचं. मात्र, सत्तेचा सूर्य मावळलाही आणि ज्या ईस्ट इंडिया कंपनीच्या पावलांनी ब्रिटिशांनी भारतात शिरकाव केला, ती कंपनीही एका भारतीयानेच खरेदी केली. काळाचा महिमा म्हणतात तो असा.

ब्रिटिशांच्या सत्तेच्या खाणाखुणा ज्या कंपनीशी जोडल्या गेल्यात, थेट त्याच कंपनीला विकत घेणाऱ्या संजीव मेहतांची नाळ महाराष्ट्राशी आणि त्यातही मुंबईशी जोडली गेलीय.

संजीव मेहतांचं मुंबई कनेक्शन

संजीव मेहतांचे आजोबा बेल्जियममध्ये राहत असत. तिथं ते हिऱ्यांचे व्यापारी होते. 1920 चा तो काळ. संजीव मेहतांच्या वडिलांचा जन्मही बेल्जियममधलाच. 1933 सालचा. त्यानंतर 1938 साली मेहता कुटुंब मायदेशी म्हणजेच भारतात परतलं आणि त्यांच्या परंपरागत व्यवसायाने मुंबईत पाय रोवले.

संजीव मेहतांचा जन्म 1961 साली मुंबईतच झाला. महाविद्यालयीन शिक्षण मुंबईतल्याच सिडनहॅम महाविद्यालयात झालं. नंतर अमेरिकेतील जेमॉलॉजिकल इन्स्टिट्युटमधूनही त्यांनी शिक्षण घेतलं. घरातच हिऱ्यांचा व्यवसाय असल्याने त्यांना साहजिक त्यात आवड निर्माण झाली.

1983 मध्ये त्यांनी कौटुंबिक व्यवसायाशी स्वत:ला जोडून घेतली. मात्र, काही वर्षांतच म्हणजे 1989 साली ते लंडनमध्ये स्थायिक झाले आणि इथूनच त्यांच्या यशस्वी वाटचालीला सरूवात झाली.

पुढे 2000 सालापासूनच संजीव मेहता यांनी ईस्ट इंडिया कंपनीकडे आपला मोर्चा वळवला. सुरुवातीला काही शेअर त्यांनी खरेदी केले. एक एक पायरी वर चढत आणि कंपनीत जम बसवत, 2005 साली त्यांनी ईस्ट इंडिया कंपनीची संपूर्ण मालकी स्वत:कडे घेतली. त्यावेळी 30 ते 40 उद्योगपतींच्या हातात ईस्ट इंडिया कंपनी होती. मात्र, संजीव मेहतांनी त्यांच्याकडून ती खरेदी केली.

'व्यवसाय सगळेच करतात, पण या कंपनीशी जोडणं साधी गोष्ट नाहीय.'

ईस्ट इंडिया कंपनीच्या खरेदीबाबत सांगताना संजीव मेहता भावूक झाले होते. त्यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं होतं, "मी शब्दांत सांगू शकत नाही की, मला आता नेमकं काय वाटतंय. तुम्ही स्वत:ला माझ्या जागी ठेवून पाहा, तुम्हालाही अंदाज येईल. अनुभव आणि समाधान वेगळंच आहे. कारण व्यवसाय तर सगळेच... \n\nवरील लेखासाठी मला एक चांगले शीर्षक द्या.
स्वातंत्र्य दिवस: भारतावर राज्य करणाऱ्या ईस्ट इंडिया कंपनीचे मालक आता भारतीय उद्योजक संजीव मेहता आहेत