पण बहुतेकजणांची या सोन्यात भावनिक गुंतवणूक असते आणि सोनं विकायची त्यांची तयारी नसते. 

कठीण काळात या सोन्याचा 'तारण' म्हणून वापर करण्याची अनेकांची तयारी असते आणि कर्ज देणारेही सोनं तारण ठेवून घ्यायला राजी असतात. 

सध्याच्या काळात बँकांनी सावध पवित्रा घेतला असला तरी मणप्पुरम फायनान्स लिमिटेड आणि मुथूट फायनान्ससारख्या बिगर बँकिंग वित्तीय कंपन्या (NBFC) या संधीचा वापर अधिक कर्जं देऊन त्याद्वारे व्याज मिळवण्यासाठी करत आहेत. 

कोव्हिड 19 मुळे मार्चच्या शेवटच्या आठवड्यात सुरू झालेल्या लॉकडाऊनमुळे देशभरातल्या अनेक लहान व्यापारी, शेतकरी आणि उद्योजकांचं नुकसान झालंय. या परिस्थितीत अनेकांनी खर्च भागवण्यासाठी 'गोल्ड लोन्स'चा आधार घेतलाय. 

पुण्यातल्या दिशा दिनेश परब यांचाही लहानसा उद्योग आहे. त्यांचीही अशीच काहीशी कहाणी आहे. 

"मी गेली 10 वर्षं डबे देते. दररोज मी 80 रुपयांना एक असे 40 ते 50 डबे पुरवत असे. आता मी डब्याची किंमत कमी करून 60 रुपयांवर आणलीय आणि रोजची फक्त 10 ते 15 डब्यांची ऑर्डर आहे. माझ्या एरवीच्या उत्पन्नाच्या तुलनेत ही मिळकत अगदीच कमी आहे."

"मी बांधकाम मजुरांनाही जेवण द्यायचे. आता... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
ते सगळे निघून गेले आहेत. माझ्या डब्यांना आता मागणी नाही."

दिशांचे दोन मुलगे शिकतायत तर पती बांधकाम उद्योगात आहेत. 

पण लॉकडाऊनमुळे सध्या त्यांच्या पतीकडे काम नाही. त्यांच्या मालकीचा एक लहानसा गाळाही आहे. दरमहा पंधरा हजारांवर ते हा गाळा भाड्याने द्यायचे.पण आता कोव्हिड 19 च्या लॉकडाऊनमुळे गाळा घ्यायला कोणी येत नसल्याने, ते उत्पन्नही थांबलंय. 

उत्पन्नाचे सगळे स्रोत आटल्याने दिशांनी स्थानिक सहकारी बँकेकडून 'गोल्ड लोन' घ्यायचं ठरवलं. सोन्याच्या चार बांगड्या, एक नथ आणि एक दागिना तारण ठेवून त्यांनी अडीच लाखांचं कर्ज घेतलं. 

"मध्यम वर्गाला सगळ्यात जास्त फटका बसलाय. सरकार गरीबांना मदत करतं. श्रीमंतांकडे आधीपासूनच पैसे आहेत. आम्ही मदत मिळावी म्हणून भीकही मागू शकत नाही. आमच्याकडे कोणताच पर्याय नाही," दिशा सांगतात. 

"सोनं ठेऊन कर्ज घेणं हा आमच्याकडचा सगळ्यात जलद आणि स्वस्त पर्याय होता."

मान्सून सुरू झाल्याने शेतीची कामं सुरू करण्यासाठी काही शेतकऱ्यांनीही अशी कर्ज घेतली आहेत. 

हौसीलाल मालवीय यांची अमरावती जिल्ह्यात शेती आहे. शेतीत पेरणी करण्यासाठी त्यांनी 4 लाखांचं गोल्ड लोन घेतलंय. हंगामानुसार ते सोयाबीन, हरभरा आणि कापसाचं पीक घेतात. त्यांचं चौघांचं कुटुंब आहे.

व्हायरसमुळे लॉकडाऊन लागला आणि मार्केट बंद झालं. तेव्हापासून काहीही विकणं शक्य नाही आणि माल साठवणंही कठीण जात असल्याचं ते सांगतात.

हौसीलाल मालवीय

 "अगदी रोजच्या साध्या गोष्टी करायलाही पैशाची गरज होती आणि गोल्ड लोनचा पर्याय चांगला होता."

"मी बँकेकडून कर्ज घेण्याचा प्रयत्न केला पण त्यांनी खूप प्रश्न विचारले आणि कर्ज देण्याची त्यांची इच्छा नव्हता. पण स्थानिक सहकारी बँकेने मात्र मदत करायची तयारी दाखवली," मालवीय सांगतात. 

बँकांकडून कर्ज घेणं झालं कठीण

अर्थव्यवस्थेत आलेली मंदी आणि पसरलेली कोव्हिडची साथ यामुळे पैसे कर्जाने देताना बँका सावधगिरी बाळगत आहेत. 

गेल्या आर्थिक वर्षांत बँकांनी कर्ज देण्याचा दर 6.14% होता. हा दर 2020 -21मध्ये घसरून फक्त 1 टक्क्यावर येईल असं क्रिसिल या रेटिंग एजन्सीने म्हटलं आहे. 

तर गोल्ड लोन्सची मागणी वाढण्याचा अंदाज असल्याचं ही कर्ज देणाऱ्या बिगर बँकिंग वित्तीय संस्थांनी म्हटलं आहे. 

मणप्पुरम फायनान्स लिमिटेडचे कार्यकारी संचालक आणि सीईओ व्ही. पी. नंदकुमार सांगतात, "या वर्षात गोल्ड लोन्स 10 ते 15%नी वाढतील अशी आमची अपेक्षा...