शिवसेना हा एकाधिकारशाहीने चालत आलेला राजकीय पक्ष आहे. बाळासाहेब ठाकरेंच्या नेतृत्वात शिवसेना उभी राहिली असली तरी ठाकरे कुटुंबातल्या सदस्याने थेट सरकारचा भाग होऊन मुख्यमंत्रिपदाच्या खुर्चीवर बसण्याची ही पहिलीच वेळ आहे. उद्धव ठाकरे मुख्यमंत्री झाल्यानंतर शिवसेनेचा हा पहिलाच वर्धपान दिन आहे. 

मराठी बाणा आणि कट्टर हिंदुत्ववादी विचारसरणी असलेली शिवसेना आज धर्मनिरपेक्षतेची भूमिका असलेल्या काँग्रेससोबत महाराष्ट्रात सरकार चालवत आहे. म्हणूनच बाळासाहेबांची शिवसेना ते उद्धव ठाकरेंची शिवसेना यामध्ये बरंच ट्रान्सफॉर्मेशन झालं आहे. हे ट्रान्सफॉर्मेशन किती आणि कसं झालं आहे? यासाठी शिवसेनेच्या वाघाला वाघनखं कापावी लागली आहेत का?

शिवसेनेतील बदलाची गोष्ट

1966 मध्ये शिवसेनेचा जन्म झाला. प्रबोधनकार ठाकरेंच्या उपस्थितीत काही मोजक्या सहकाऱ्यांसोबत बाळासाहेब ठाकरेंनी शिवसेनेची स्थापना केली. सर्व काही मराठीसाठी आणि मराठी माणसासाठी या मूळ हेतूने जन्माला आलेल्या शिवसेनेने १९८० पासून हिंदुत्ववादाची भूमिका जाहीरपणे घ्यायला सुरुवात केली. तेव्हापासून अगदी गेल्या वर्षभरापर्यंत शिवसेना कट्टर हिंदूत्ववादी पक्ष आहे ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
हे लोकांच्या मनात बिंबवण्यात सेनेला यश आलं.  

३० वर्षांहून अधिक काळ शिवसेना आपला मित्र पक्ष भारतीय जनता पार्टीसोबत युतीत होता. पण गेल्या पाच वर्षांत शिवसेनेची युतीत घुसमट होऊ लागली. मित्र पक्षासोबत संसाराचा गाढा चालवणं शिवसेनेला अशक्य वाटू लागलं. 

२०१४ च्या लोकसभा निवडणूकीनंतर भाजप शिवसेनेवर कुरघोडी करू लागली. बाळासाहेबांनी कधीच भाजपला वरचढ ठरू दिलं नव्हतं. बाळासाहेबांनी भाजपला छोटा भाऊ म्हणूनच वागणूक दिली. 

पण २०१४ नंतर परिस्थिती बदलू लागली. 'ठाकरे विरुद्ध ठाकरे' पुस्तकाचे लेखक धवल कुलकर्णी सांगतात, "विरोधकांसहीत मित्रपक्षालाही संपवायची भाजपची रणनीती शिवसेनेच्या लक्षात येऊ लागली. जेव्हा मित्रपक्षातील शिवसैनिकांनाच फोडण्याचे प्रयत्न भाजप करू लागली तेव्हा शिवसेना संपेल अशी भीती पक्षाला होती." शिवसेना टिकवण्यासाठी शिवसेनेतील पहिल्या फळीतील नेत्यांच्या हालचाली तेव्हाच सुरू झाल्या. 

काँग्रेसच्या एका नेत्याने दिलेल्या माहितीनुसार अगदी २०१४ पासूनच राज्यात वेगळ्या समीकरणांची चाचपणी करायला काही नेत्यांनी सुरुवात केली होती.

"भाजप इतकाच कट्टर हिंदुत्वाचा नारा महाराष्ट्रात देणारा शिवसेना एकमेव पक्ष होता. त्यामुळे भाजपच्या नैसर्गिक वाढीत अडचण येत होती. तर दुसऱ्या बाजूला युतीची सत्ता असूनही शिवसेनेच्या मंत्र्यांची कामं होत नव्हती. त्यामुळे युतीत असूनही शिवसेनेची कोंडी होत असल्याचं स्पष्ट दिसून येत होतं," असं धवल कुलकर्णी सांगतात. 

अखेर २०१९ च्या विधानसभा निवडणुकीनंतर सत्तेच्या वाटाघाटीची वेळ आली आणि मुख्यमंत्रिपदावरून बोलणी फिस्कटली. शिवसेना अस्तित्व टिकवण्यासाठी युतीतून बाहेर पडली आणि भाजपला सत्तेपासून दूर ठेवण्याचे सर्वतोपरी प्रयत्न केले. 

भाजपसोबतचा वाद शिगेला पोहचला होता. तर दूसऱ्या बाजूला काँग्रेस, राष्ट्रवादी काँग्रेसशी तडजोड करावी लागणार होती. 

पत्रकार सुधीर सूर्यवंशी यांच्या 'चेकमेट - हाऊ बीजेपी वोन अँड लॉस्ट' या पुस्तकात म्हटल्याप्रमाणे शरद पवार आणि संजय राऊत यांच्यात पवारांचे निवासस्थान सिल्व्हर ओक इथं झालेल्या बैठकीत एक मोठा निर्णय झाला. शरद पवारांनी शिवसेनेला हिंदुत्ववादाचा 'टोन डाऊन' करण्याचा सल्ला दिला.

याकाळात सर्व चक्र फिरली. दिवस-रात्र 'मातोश्री'वर खलबतं सुरू होती. बैठकांचं सत्र सुरू झालं. काही दिवसांतच राजकीय समीकरणं बदलत गेली. एका नव्या शिवसेनेचा जन्म झाला. 

ज्येष्ठ पत्रकार भारतकुमार राऊत...