सामग्री: आज शाहीर अमर शेख यांचा जन्मदिन आहे. आपल्या गायन आणि काव्याच्या माध्यमातून केवळ संयुक्त महाराष्ट्र चळवळच नव्हे तर त्याआधी स्वातंत्र्य चळवळ आणि नंतर गोवा मुक्तिसंग्रामात त्यांनी जनजागृतीचं कार्य केलं.  

शाहीर अमर शेख म्हटल्याबरोबर सर्वांत आधी डोळ्यासमोर येतो तो त्यांनी लिहिलेला 'समाजवादी शिवछत्रपती' किंवा 'अमर अभिलाषा' हा पोवाडा. 

समाजवाद, साम्यवादाच्या व्याख्या तयार होण्याआधी शिवाजी महाराजांनी आपलं राज्य समतेच्या आधारावर बनवलं आणि त्यांनी एका आदर्श समाजवादाची पायाभरणी केली, अशी मांडणी अमर शेख यांनी आपल्या पोवाड्यातून केली. 

महाराष्ट्राचा प्रखर अभिमान असलेला हा कवी राष्ट्रभक्त होता. महात्मा फुले, महात्मा गांधी आणि डॉ. आंबेडकर यांच्या स्वप्नातला भारत आपल्याला साकारायचा असेल तर आपल्याला एकता आणि समतेवर आधारित समाज उभा करावा लागेल याची जाणीव त्यांच्या काव्यातून ठायीठायी जाणवते. 

कामगार चळवळीचं नेतृत्व

20 ऑक्टोबर 1916 रोजी अमर शेख यांचा जन्म सोलापूर जिल्ह्यातील बार्शी या ठिकाणी झाला. त्यांचे वडील हुसेन शेख रेल्वेत तिकीट चेकर होते तर आई या गृहिणी आणि कवियित्री होत्या. 

अमर शेख यांचं मूळ नाव मेहबूब शेख पटेल. त्यांच्या आई मुनेरबी यांना 'दुसऱ्या बहिणीबाई' असं म्हटलं जायचं. शेख मुनेरबी यांचं औपचारिक शिक्षण झालेलं नव्हतं पण विद्वानांही लाजवेल असं काव्य त्यांनी निर्माण केलं होतं. अमर शेखांनी काव्याचा वसा त्यांच्याकडूनच घेतला. 

मिलमधील कामगार महिलांचे संग्रहित छायाचित्र

हुसेन शेख आणि मुनेरबी यांचा घटस्फोट झाल्यानंतर मुलांची जबाबदारी मुनेरबी यांनीच घेतली. मुनेरबी यांनी अत्यंत कष्टात आपल्या मुलांना वाढवलं. आईच्या कष्टाची जाणीव पोरवयातील अमर शेख यांना होती. 

त्यामुळे ते अगदी लहान वयापासूनच हाती पडेल ते काम करू लागले. कधी ट्रकवर क्लीनर, तर कधी पाणक्याचं काम त्यांनी केलं. दहा बारा वर्षांचे असतानाच ते बार्शीतील राजन मिलमध्ये कामगार म्हणून लागले. परिस्थितीमुळे त्यांना सातवीपर्यंतच शिक्षण घेता आलं. 

तिथे काम करत असतानाच त्यांनी कामगारांचं दुःख, दैन्य जवळून पाहिलं. आपणही त्यांच्यापैकीच एक आहोत असं नाही तर, ते आणि आपण एकच आहोत अशी भावना मनात ठेऊनच ते त्यांचं दुःख दूर करण्याचा प्रयत्न आपल्या परीने करू लागले. 

कामगारांच्या मेळाव्यात गाणी म्हणत असताना कामगार नेत्यांनी त्यांच्या गुणांची पारख केली. इतक्या लहान वयात त्यांना...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:
संयुक्त महाराष्ट्राच्या लढ्यात ज्या कलावंतांनी आपलं सर्वस्व पणाला लावून महाराष्ट्राचा मंगल कलश मराठी जनतेच्या हाती ठेवला त्यामध्ये लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे आणि शाहीर अमर शेख यांचं नाव अग्रक्रमाने घेतलं जातं.