डॉक सारांशित करण्यासाठी: 'रॉ' या भारताच्या गुप्तचर संस्थेच्या कार्यालयाच्या प्रवेशद्वाराजवळ ऑफिस संपल्यानंतर घरी जाणाऱ्यांची मोठी रांग लागली होती. कारण विचारल्यावर कळलं की, घरी जाणाऱ्या प्रत्येक कर्मचाऱ्याच्या ब्रिफकेसची तपासणी सुरू आहे. 

'रॉ'च्या 35 वर्षांच्या इतिहासात असं यापूर्वी कधीच घडलं नव्हतं. संरक्षण खात्याशी संबंधित संस्था आणि सैन्य मुख्यालयात एक-दोन महिन्यांमधून एखादवेळी अशी झाडाझडती व्हायची. 

मात्र, ही झाडाझडती कोणत्याही एका व्यक्तीला लक्ष करून घेण्यात आलेली नाही, असं पुढच्याच साप्ताहिक बैठकीत 'रॉ' प्रमुख सी. डी. सहाय यांनी स्पष्ट केलं.

या कारवाईचा उद्देश केवळ रॉची सुरक्षा व्यवस्था अधिक बळकट करणे, एवढाच होता. या बैठकीला 'रॉ'चे संयुक्त सचिव रबिंदर सिंहदेखील हजर होते. 

मात्र, ते भलतेच चिडले होते. वरिष्ठ अधिकाऱ्यांशी वागण्याची ही पद्धत नाही, असं जोरजोरात ओरडतच ते बाहेर आले. 

खरंतर रबिंदर सिंह यांच्यासाठीच ही संपूर्ण कवायत करण्यात आल्याचं 'रॉ - अ हिस्ट्री ऑफ इंडियाज कॉवर्ट ऑपरेशन्स' या नुकत्याच प्रकाशित करण्यात आलेल्या पुस्तकाचे लेखक यतिश यादव सांगतात. 

त्या दिवशी त्यांच्या ड्रायव्हरकडून त्यांना कळलं होतं क, गेटवरच सर्वांच्या ब्रिफकेसची तपासणी सुरू आहे. जेव्हा रबिंदर सिंह यांची ब्रिफकेस उघडण्यात आली तेव्हा त्यात काहीच आक्षेपार्ह आढळलं नव्हतं.

रबिंदर सिंह यांच्यावर 'रॉ'ची पाळत

रबिंदर सिंह गेल्या अनेक वर्षांपासून सीआयए (सेंट्रल इंटेलिजन्स एजेंसी) या अमेरिकेच्या गुप्तचर यंत्रणेसाठी डबल एजेंट म्हणून काम करत होते. ते भारताची गुप्त माहिती अमेरिकेपर्यंत पोहोचवायचे.

मात्र, 'रॉ'ची काउंटर इंटेलिजंस युनिट त्यांच्यावर गेल्या अनेक महिन्यांपासून पाळत ठेवून असल्याची त्यांना अजिबात खबर नव्हती. त्यांच्या घरासमोर फळं विकणारी, दाढी असलेली प्रौढ व्यक्ती 'रॉ' एजेंट आहे, याची त्यांना जराही कल्पना नव्हती. इतकंच नाही तर त्यांचा ड्रायव्हरचं त्यांची सर्व खबर संबंधित अधिकाऱ्यांपर्यंत पोहोचवत होता. 

रबिंदर सिंह अमृतसरमधल्या एका जमीनदार कुटुंबातले होते. 

ते जाट शिख समाजाचे होते. पण, त्यांनी आपले केस कापले होते. भारतीय सैन्यात अधिकारी पदावर त्यांची नियुक्ती झाली होती. सैन्यात असतानाच त्यांनी 'ऑपरेशन ब्लू स्टार'मध्ये भाग घेतला होता. यानंतर काही काळातच त्यांना 'रॉ'मध्ये प्रतिनियुक्तीवर पाठवण्यात आलं होतं. 

'रॉ'मध्ये काम केलेले निवृत्त मेजर जनरल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:
एप्रिल 2004 मधली घटना...