हे वाक्य कुणा कोव्हिड रुग्णाचं नाही. ते अमेरिकेतल्या एका कृष्णवर्णीय माणसाचं आहे, ज्याचा जीव एका गोऱ्या पोलिसामुळे गेला. ही ठिणगी पडताच आता देशभरात वणव्यासारख्या दंगली पसरल्या आहेत. 

आधीच कोरोनामुळे हैराण झालेल्या अमेरिकेत हे नवं मोठं संकट आलंय. तिथे जाळपोळ, लुटालूट होतेय. 40 शहरांमध्ये कर्फ्यू लागलाय. पण असा उद्रेक होण्याची ही पहिली वेळ नाही. काळ्या-गोऱ्यांच्या संघर्षावरून अमेरिकेत 4 वर्षं गृहयुद्ध पेटलं होतं. 

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

भारतात जसा जातीय संघर्ष होत आलाय, तशी अमेरिकेत वांशिक भेदभाव झाल्यामुळे हिंसक आंदोलनं झाली आहेत. पण हे का घडतंय आणि त्याचा इतिहास काय आहे?

'मला श्वास घेता येत नाहीये' 

25 मे च्या दिवशी अमेरिकेच्या मिनेसोटा राज्यातल्या मिनिआपोलिस शहरात 46 वर्षांच्या जॉर्ज फ्लॉइड या माणसाला पोलिसांनी अटक करण्याचा प्रयत्न केला. फ्लॉइडवर आरोप होता एका दुकानदाराला 20 डॉलर्सची खोटी नोट दिल्याचा. पोलीस आणि फ्लॉइड यांच्यात काही काळ वाद झाला. 

अमेरिकेत हजारो लोक रस्त्यांवर उतरले आहेत. त्यांच्या या संतापाचं कारण काय आहे?

त्यानंतर जमिनीवर पडलेल्या फ्लॉइड यांच्या गळ्यावर डेरे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
क चाऊविन या 44 वर्षांच्या पोलिसाने गुडघा दाबून ठेवला. त्याचा व्हीडिओ कॅमऱ्यात कैद झाला आणि पाहता पाहता व्हायरल झाला

त्या पोलीस अधिकाऱ्याने फ्लॉइड यांचा गळा आपल्या गुडघ्याखाली सुमारे पावणे नऊ मिनिटं दाबून ठेवला होता. फ्लॉइड सातत्याने आपण गुदमरत असल्याचं सांगताना व्हीडिओत दिसतात. मला श्वास घेता येत नाहीये, असं ते विनवणीच्या स्वरात म्हणतात. पण पोलीस काही त्याला सोडत नाहीत. फ्लॉइड बेशुद्ध झाल्यानंतरही सुमारे तीन मिनिटं या पोलिसाने आपला गुडघा हलवला नाही. 

डेरेक चाऊविन

त्यानंतर निपचित पडलेल्या फ्लॉइड यांना दवाखान्यात नेलं गेलं आणि तिथे त्यांना मृत घोषित करण्यात आलं. फ्लॉइड हे एका स्थानिक पबमध्ये बाउन्सरचं काम करायचे. डेरेक चाउविन या पोलिसावर खुनाचा आरोप ठेवला गेलाय आणि त्यांच्याबरोबर असलेल्या इतर पोलिसांची चौकशी सुरू आहे.

या घटनेनंतर बघता बघता निदर्शनांचं लोण अमेरिकेत पसरलं. अमेरिकेच्या अनेक शहरांमध्ये पोलिसी अत्याचारांविरोधात निदर्शनं झाली, अनेक ठिकाणी जाळपोळ आणि दगडफेकीच्या घटना घडल्या, पोलिसांनी जमावांना पांगवण्यासाठी अश्रुधूर, पेपर स्प्रे, पाण्याचे फवारे, हवेत फायरिंग अशा तंत्रांचा वापर केला. पण एक आठवडा उलटून गेला तरी ही निदर्शनं संपायला तयार नाहीत. अमेरिकेतले कृष्णवर्णीय या घटनेनंतर कमालीचे संतापले आहेत. 

ट्रंप यांनी आगीत तेल ओतलं?

यापूर्वी अमेरिकेच्या अनेक राष्ट्राध्यक्षांवर आपल्या कारकीर्दीत वर्णभेदाच्या गंभीर घटना हाताळण्याची वेळ आली आहे. आता ती पाळी डॉनल्ड ट्रंप यांच्यावर आहे. मिनिआपोलिसमध्ये हिंसक निदर्शन करणाऱ्या निदर्शकांना ट्रंप यांनी 'दंगलखोर' म्हटलं. ते बाहेरच्या राज्यांमधून मिनिआपोलिसमध्ये गेले होते आणि हा गुन्हा आहे असंही ट्रंप यांनी म्हटलं. 

यानंतर जशी हिंसक आंदोलनं अमेरिकेच्या वेगवेगळ्या शहरांमध्ये पसरायला लागली तशी ट्रंप आणि विरोधी पक्षाची सत्ता असलेल्या राज्यांमध्ये खटके उडू लागले. डेमोक्रॅटिक पक्षाचे गव्हर्नर आणि मेयर हे तातडीने केंद्रीय नॅशनल गार्डला पाचारण करत नसल्याने जग त्यांना हसतंय अशी टीका ट्रंपनी केली आणि माझं ऐकलं नाही तर फेडरल म्हणजे केंद्र सरकार हस्तक्षेप करेल असा इशाराही दिला. 

हिंसक निदर्शनांमागे अँटिफा ही कट्टर डाव्या विचारांची संघटना असल्याचंही ट्रंप यांनी म्हटलं आणि तिला दहशतवादी संघटना म्हणून घोषित करणार असल्याचंही जाहीर केलं. देशातली परिस्थिती अत्यंत नाजूक असतानाही...