डॉक सारांशित करण्यासाठी: कशाला हवी दारू?

कोव्हिड-19 होण्याचा, जिवाचा धोका पत्करून हजारो लोक उन्हातान्हात तासन् तास रांगेत उभे राहिले. काहींना पोलिसांच्या लाठ्याही खाव्या लागल्या.

तिकडे सोशल मीडियावर अनेकांनी आनंदोत्सव साजरा केला. त्यातले काही जण दारूचे शौकीन असतील, तर काही दारूडे किंवा व्यसनी असतील.  यांच्यात काय फरक आहे? गंमत म्हणून पिणारी व्यक्ती व्यसनाधीन होऊ शकते? 

दारूचं व्यसन कसं लागतं?

लंडनच्या किंग्स कॉलेजमधले दारूच्या व्यसनाचे तज्ज्ञ डॉ. जॉन मार्सडन सांगतात की, 'social drinking' म्हणजे मित्रांसोबत सहज कधीतरी दारू पिणं आणि 'alcohol dependence' म्हणजे दारूवर अवलंबून राहणं, यांच्यात एक स्पष्ट सीमारेषा आहे.

"दारू पिणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीने स्वतःला विचारलं पाहिजे की, आजपर्यंत कधी कुणी तुमच्या दारू पिण्याविषयी चिंता व्यक्त केली आहे का? किंवा तुमच्या पिण्यामुळे तुमच्या जवळच्या व्यक्तींना कधी त्रास झालाय का? जर तुमच्या पिण्यामुळे इतर कुणाला कधी त्रास झाला असेल तर तुम्ही विचार करण्याची वेळ आली आहे," असं डॉ. मार्सडन सांगतात.

सोशल ड्रिंकिंग किती हानिकारक?

दारू पिणारी व्यक्ती काही एका रात्री व्यसनाधीन होत नाही. ही प्रक्रिया हळूहळू होते आणि त्यामुळे ती ओळखायलाही जड जाते.

ब्रिटनमधल्या नॅशनल हेल्थ सर्व्हिस (NHS) नुसार, तुम्हाला मदतीची गरज आहे जर:

1.     सतत तुमच्या मनात दारू पिण्याचे विचार येत असतील

2.     दारू प्यायल्यामुळे तुम्ही अडचणीत सापडले असाल

3.     इतरांनी तुम्हाला दारू पिण्याविषयी चिंता व्यक्त केली असेल किंवा

4.     तुमच्या जवळच्या व्यक्तींना तुमच्या दारूमुळे त्रास होत असेल

व्यसन कुणाला लागू शकतं?

व्यसनाचा अभ्यास करणारे लेखक गेबर मेट असं म्हणतात की, व्यसन का लागतं, यापेक्षा ते कोणत्या वेदनांमुळे लागतं हा प्रश्न महत्त्वाचा आहे. वैयक्तिक आयुष्यातलं एकटेपण, तणाव आणि आपुलकीचं कुणी नसणं या कारणांमुळे लोक व्यसन करतात. तसंच ज्या लोकांचं बालपण खडतर होतं, असंही लोक व्यसनाकडे वळत असल्याचं मेट सांगतात.

पण अल्कोहोलिझम हा अनुवंशिक पद्धतीनेही पुढे जाऊ शकतो. ज्या लोकांच्या कुटुंबात दारू पिण्याचा इतिहास असेल, त्यांना हे व्यसन लागण्याची शक्यता जास्त असते असं मॅक्लेन हॉस्पिटल मॅसेच्युसेट्समधल्या अल्कोहोल अॅडिक्शन स्पेशलिस्ट हिलरी कॉनरी म्हणतात.

न्यूयॉर्कमधल्या बफेलो विद्यापीठात व्यसनांवर संशोधन करणारे प्राध्यापक केन लेनर्ड...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:
जवळजवळ दीड महिन्यांच्या लॉकडाऊनमध्ये प्रथमच मद्यविक्री देशभरात सुरू झाली आणि अनेक ठिकाणी अक्षरशः झुंबड उडाली.