तालिबान आणि वॉशिंग्टनदरम्यानच्या वाटाघाटी करारापर्यंत आल्या आहेत असं वाटत असतानाच अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डॉनल्ड ट्रंप यांनी चर्चा तडकाफडकी रद्द केली. 

पण अमेरिका अफगाणिस्तानमध्ये का लढतंय? आणि हे युद्ध इतकं दीर्घकाळ का सुरू आहे?

अफगाण युद्धाची पार्श्वभूमी

११ सप्टेंबर २००१ला अमेरिकेच्या वर्ल्ड ट्रेड सेंटरवर हल्ला झाला. यामध्ये जवळपास 2977 अमेरिकन नागरिक मारले गेले. या हल्ल्यांमागील अल्-कायदाचा प्रमुख ओसामा बिन लादेनने त्यावेळी अफगाणिस्तानात आश्रय घेतलेला होता.

अफगाणिस्तानात त्यावेळी तालिबानची राजवट होती आणि त्यांनी या हल्ल्याचा सूत्रधार असणाऱ्या ओसामा बिन-लादेनला अमेरिकेच्या ताब्यात द्यायला नकार दिला. 

त्यानंतर महिनाभरातच अमेरिकेने अफगाणिस्तानात हवाई हल्ले सुरू केले, अमेरिकेच्या नेतृत्त्वाखालील राष्ट्रांचं सैन्य अफगाणिस्तानात दाखल झालं आणि या युद्धाला सुरुवात झाली. 

तालिबानला यानंतर लवकरच अफगाणिस्तानातली सत्ता सोडावी लागली. पण तालिबानच्या अफगाणिस्तानातल्या दहशतवादी कारवाया आणि हल्ले सुरूच राहिले.

तेव्हापासून अमेरिका आणि मित्रराष्ट्र तालिबानकडून करण्यात येणारे भीषण हल्ले थांबवत ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
अफगाणिस्तान सरकार कोसळण्यापासून थांबवण्याचा प्रयत्न करत आहेत. 

ओसामा बिन लादेन

"आम्ही ही मोहीम मागून घेतली नव्हती, पण आता ती पूर्ण नक्की करू," असं 7 ऑक्टोबर 2001 रोजी अफगाणिस्तानवरचे हवाई हल्ले जाहीर करताना तेव्हाचे अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष जॉर्ज डब्ल्यू बुश यांनी म्हटलं होतं.

 11 सप्टेंबर रोजी न्यूयॉर्क, वॉशिंग्टन आणि पेन्सलव्हेनियावर झालेल्या हल्ल्यांमध्ये 2977 लोक मारले गेले होते. त्याच्या प्रत्युत्तरादाखल हे हवाई हल्ले अमेरिकेने केले. 

"दहशतवादी कारवायांसाठीचा तळ म्हणून अफगाणिस्तानाचा होणारा वापर थांबवणं आणि तालिबान राजवटीच्या लष्करी गटांवर हल्ला करणं" या हल्ल्यांचं उद्दिष्टं असल्याचं त्यांनी सांगितलं होतं. 

अफगाणिस्तानवर त्यावेळी राज्य करणाऱ्या तालिबानच्या लष्करी तळांवर सर्वात आधी हल्ला करण्यात आला होता. 9/11च्या हल्ल्याचा कट आखणाऱ्या ओसामा बिन लादेच्या अल-कायदाच्या ट्रेनिंग कॅम्प्सवरही हल्ला करण्यात आला. 

पण 18 वर्षं उलटूनही अमेरिकेची या मोहिमेमागची उद्दिष्टं साध्य झाली का हे सांगणं कठीण आहे. शांततेसाठीच्या वाटाघाटी यशस्वी झाल्याच तर कदाचित अफगाणिस्तानच्या कारभारात तालिबानची भूमिका असू शकेल. 

1996मध्ये सर्वात पहिल्यांदा तालिबानने काबुलचा ताबा घेतला. दोन वर्षांच्या कालावधीत जवळपास सगळा देश त्यांच्या ताब्यात आला होता. त्यांनी इस्लामचं कट्टर पालन करायला सुरुवात केली आणि जाहीर मृत्यूदंडासारख्या शिक्षा देऊ लागले. 

अमेरिका आणि मित्र राष्ट्रांनी हल्ले सुरू केल्यानंतर तालिबान राजवट कोसळली आणि तालिबानी योद्ध्यांनी पळ काढत पाकिस्तानात आश्रय घेतला. 

अमेरिकेच्या पाठिंब्याने 2004मध्ये नवं सरकार सत्ते आलं. पण पाकिस्तान सीमेजवळच्या भागामधून तालिबानला अजूनही मोठा पाठिंबा मिळत होता. ड्रग्सची तस्करी, खाण उद्योग आणि करांमधून त्यांना लक्षावधी डॉलर्सचं उत्पन्न मिळत होतं. 

हळुहळू तालिबानने पुन्हा एकदा आपली ताकद मिळवली. अधिकाधिक आत्मघातकी हल्ले होऊ लागले. आणि अफगाण लष्करासोबत तालिबानचा मुकाबला करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय फौजांना हे जड जाऊ लागलं. 

२०१४मध्ये आंतरराष्ट्रीय आघाडीने (International Coalition) आपली अफगाणिस्तानातली युद्ध मोहीम २०१४मध्ये संपवली, पण अमेरिकेने मात्र आपल्यातर्फे युद्ध सुरूच ठेवलं. 

तर नाटोच्या मिशनचा भाग म्हणून १००० ब्रिटीश सैनिक सध्या अफगाणिस्तानात आहेत. अफगाण सुरक्षा दलांना प्रशिक्षण देण्याचं काम...