सामग्री: मेरी सॉमरविल

विज्ञानाच्या विविध क्षेत्रांमध्ये मेरी सॉमरविल यांनी बहुमूल्य काम केलं, संशोधन केलं, त्यावर आधारित पुस्तकं लिहिली. 19व्या शतकातील 'क्वीन ऑफ सायन्स' म्हणून मेरी सॉमरविल यांना ओळखलं जातं. 

विज्ञानच नव्हे तर त्यांनी अनेक क्षेत्रात योगदान दिलं आहे. त्याविषयी आपण जाणून घेऊ. 

1. शोधनिबंध सादर करणारी पहिली महिला

आजच्या दिवशी 194 वर्षांपूर्वी म्हणजे 2 फेब्रुवारी 1826 रोजी ब्रिटनमधील राष्ट्रीय विज्ञान अकादमीच्या रॉयल सोसायटी ऑफ लंडननं मेरी सॉमरविले यांची भौतिकशास्त्रावरील संशोधन वाचलं गेलं. 

हे संशोधनपर लेखन पुढे 'फिलॉसॉफिकल ट्रान्झॅक्शन्स' या नियतकालिकात प्रकाशित झालं. हे नियतकालिक जगातील सर्वांत जुनं आणि मानाचं समजलं जातं. अजूनही हे नियतकालिक प्रकाशित होतं. या नियतकालिकात संशोधन प्रकाशित झालेल्या मेरी सॉमरविल या जगातील पहिल्या महिला लेखिका ठरल्या.

2.  कौटुंबिक पार्श्वभूमी

मेरी सॉमरविल यांचा स्कॉटलंडच्या जेडबर्ग इथं 26 डिसेंबर 1790 साली झाला. अत्यंत हुशार आणि बुद्धिमान समजल्या जाणाऱ्या मेरी सॉमरविल या युनायटेड किंग्डमच्या नौसेनेचे (रॉयल नेव्ही) व्हाईस अॅडमिरल राहिलेले सर विल्यम जॉर्ज फेअरफॅक्स हे मेरी सॉमरविल यांचे वडील. मात्र आई-वडिलांनी मेरी यांच्या शिक्षणाला पाठिंबा दिला नव्हता. 

मेरी सॉमरविल या बोर्डिंग स्कूलमध्ये शिक्षण घेत असतानाच त्यांना भूमितीची आवड निर्माण झाली होती. पुढे खगोलशास्त्र आणि गणित या विषयांमधील रस वाढत गेला आणि त्यातच संशोधन करण्याचं त्यांनी ठरवलं.

मात्र, आधी आई-वडील आणि लग्नानंतर पहिल्या पतीनेही मेरी यांना त्यांच्या संशोधनासाठी, शिक्षणासाठी पुरेसा पाठिंबा दिला नाही.

3. दुसऱ्या लग्नानंतर संशोधनाला गती

1804 साली नातेवाईक असलेल्या लेफ्टनंट सॅम्युअल ग्रेग यांच्याशी मेरी यांचं लग्न झालं आणि त्या लंडनमध्ये स्थायिक झाल्या. त्यांना दोन मुलं झाली. मेरी यांच्या शिक्षणाबाबत पती सॅम्युअल हे फारसे सकारात्मक नव्हते. महिलांच्या शिक्षणाच्या क्षमतेबाबत ते काही प्रमाणात संकुचित होते. 

1807 साली सॅम्युअल ग्रेग यांचा मृत्यू झाला. सॅम्युअल यांच्या मृत्यूनंतर मेरी सॉमरविल आपल्या मुलांसह स्कॉटलंडला परतल्या आणि त्यांनी विल्यम सॉमरविल यांच्याशी दुसरं लग्न केलं. त्यानंतर खऱ्या अर्थानं मेरी यांना त्यांच्या संशोधनासाठी प्रोत्साहन मिळालं.

मेरी सॉमरविल यांना शिक्षण आणि आपल्या आवडीच्या संशोधनासाठी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:
गणितज्ज्ञ आणि खगोलशास्त्रज्ज्ञ मेरी सॉमरविल यांच्यावर गूगलनं होमपेजवर डूडल प्रकाशित केलाय.