...ांचा मृत्यू झाला. त्यानंतर दीनाला अशी व्यक्ती मिळाली जी तिच्यावर प्रेम करणारी होती.

आजीचं प्रेम

ही व्यक्ती म्हणजे दीना यांची आजी लेडी पेटीट. ज्या आजवर दीनाच्या स्थितीकडं केवळ दुःखी अंतःकरणानं पाहात होत्या. आपल्या नातीला भेटण्याची त्यांना इच्छा होती.

पण, त्या तिला भेटू शकत नव्हत्या. कारण, जिन्नाशी लग्न झाल्यानंतरच्या दिवसापासूनच त्यांचे मुलीशी असलेले संबंध बिघडले होते.

ख्वाजा रजी अहमद यांचे पुस्तक

आपल्या नातीची स्थिती एका अनाथ मुलीपेक्षाही वाईट झाली आहे, असं लेडी पेटीट यांना वाटत होतं. ही गो... उर्वरित लेख लिहा:
ी वाडिया

यानंतर बरीच वर्षं वडील आणि मुलीत अबोला होता. शेवटी दोघांनी एकमेकांशी बोलायला सुरुवात केली, तेव्हा जिन्ना आपल्या मुलीपासून पहिल्यापेक्षा जास्त दूर गेले होते.

कधीतरीच ते दीनाला चिठ्ठी लिहित असत. आपल्या आईवडिलांसोबत असलेल्या नात्यानं दीनाला प्रचंड घाबरवलं होतं. तरीही ती जिन्नांना भेटण्यासाठी प्रयत्न करत राहिली.

आत्या फातिमा यांच्या विरोधात जाऊन जिन्नांना भेटण्यासाठी दीना ही शेवटपर्यंत प्रयत्न करत राहिली, ही बाब तिची चिकाटी दाखवून देते.

ज्यावेळी जिन्ना मृत्यूशय्येवर होते तेव्हा दीनाला व्हिसा नाकारण्यात आला. जिन्नांच्या अंत्यविधीच्या वेळी तिला व्हिसाची परवानगी मिळाली.

अखेरची भेट

2004 साली दीना पाकिस्तानला गेल्या होत्या. त्यावेळी त्यांची मुलं आणि नातवंडंही सोबत होती. 

"ज्या देशाला माझ्या वडिलांनी घडवलं, त्या देशात उपस्थित राहणं माझ्यासाठी दुख:द आणि अद्भूत होतं." असं त्यांनी जिन्ना यांच्या स्मारकाला भेट दिल्यानंतर तिथल्या  नोंदवहीत लिहिलं होतं.

जिन्नांचं स्मारक

पाकिस्तानातून येताना त्या जिन्नांची तीन छायाचित्रं घेऊन आल्या होत्या. त्यातल्या एका फोटोत, दीना वडील जिन्ना आणि आत्या फातिमा यांच्या मधोमध उभ्या आहेत.

दुसऱ्या छायाचित्रात त्यांची आई रती होत्या, तर तिसऱ्या छायाचित्रात जिन्ना हे त्यांच्या टाइपरायटरसोबत होते.

ही तीन छायाचित्रं म्हणजे दीना यांच्या भूतकाळाची सावली होती. ज्यांच्या माध्यमातून त्या पुन्हा एकदा भूतकाळाला सामोऱ्या गेल्या होत्या. 

(शीला रेड्डी या Mr and Mrs Jinnah: The Marriage That Shook India या पेंग्विन प्रकाशनाच्या पुस्तकाच्या लेखिका आहेत.)

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)