...होते. तिरंगा लपेटून, फुलं-हार लेवून घोषणा देत माणसं जल्लोष साजरा करत होते. 

पारतंत्र्याच्या जोखडातून आपली कायमची मुक्तता झाली याचा आनंद प्रत्येकाच्या चेहऱ्यावर झळकत होता. गुरुद्वारा शिशगंज इथं लंगरचं आयोजन करण्यात आलं होतं. बांगला साहिब आणि रकीबगंज इथल्या गुरुद्वारात शेकडो नागरिक पुरी-भाजी आणि हलवा घेण्यासाठी रांगेत उभे होते. राजधानीचा मानबिंदू असणाऱ्या कनॉट प्लेसमध्ये विहंगम रोषणाई करण्यात आली होती. 

राजधानी दिल्लीत प्रजासत्ताक दिनाचा जल्लोष करणाऱ्यांमध्ये डॉक्टर रामलाल यांचा समावेश होता. लाल... उर्वरित लेख लिहा:
' या प्रसिद्ध हॉटेलांमध्ये जल्लोष सुरू होता. लोक नाचत-गात होते. अँग्लो इंडियन क्लबमधल्या नृत्याची आठवण सांगणं आवश्यक आहे. 

लॉ तीन बहिणी आणि सेंट जॉर्ज इंग्रजी माध्यम शाळेच्या प्राचार्यांची मुलगी खास आग्र्याहून दिल्लीला प्रजासत्ताक दिनाचा माहोल अनुभवण्यासाठी आल्या होत्या. या तीन लावण्यवती जल्लोषाचं मुख्य आकर्षण होतं.  त्यांच्यामुळेच दिल्लीतल्या मुलींच्या मनात ईर्ष्या निर्माण झाली असावी. खरंतर दिल्लीतल्या मुली सौंदर्याच्या बाबतीत कुठेही कमी नव्हत्या. 

"Roses are red my dear, Violets are blue/Sugar is sweet my love and so are you" या गाण्यानं धमाल उडवून दिली होती. "She'll be coming down the mountain when she comes" हे गाणंही त्यावेळी चांगलंच गाजलं होतं. 

स्कर्ट आणि हाय हिल्स अशा पेहरावात वावरणाऱ्या तरुणींनी दिल्लीतल्या मुलांवर मोहिनी घातली होती. पण सध्याच्या तरुणांचा आवडता पोशाख जीन्स मात्र त्यावेळी नव्हता. 

मुलीवरून दोन मुलांमध्ये मारहाणही झाली होती. अशाच एका बाचाबाचीच्या प्रकरणात जिमी परेराने एक दातही गमावला. समोरच्या मुलाच्या गर्लफ्रेंडला उद्देशून आक्षेपार्ह उद्गारांप्रकरणी जिमी अडचणीत सापडला होता. मात्र त्याने माफी मागितली आणि समेट घडून आला. 

अँग्लो इंडियन असोसिएशनचे तत्कालीन अध्यक्ष सर हेन्री गिडनी आणि उपाध्यक्ष फ्रँक अँथनी यांनी उपस्थितांना संबोधित करताना शुभेच्छा दिल्या होत्या. नव्या प्रजासत्ताकाप्रती आपण निष्ठा अर्पण करायला हवी असं मतही त्यांनी व्यक्त केलं होतं. अँथनी यांना आदरांजली म्हणून त्यांच्या नावाने शाळा सुरू झाल्या आहेत. 

राष्ट्रपती भवनातल्या शाही मेजवानीची चर्चा अनेक दिवस रंगली होती. तत्कालीन राष्ट्रपती राजेंद्र प्रसाद, पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू, इंदिरा गांधी, सरदार पटेल, मौलाना आझाद, सरदार बलदेव सिंग तसंच कपूरथळाच्या राजकुमारी अमृत कौर यांचा समावेश होता. पश्चिम पंजाब आणि सिंध प्रांतातून भारतात स्थलांतरित झालेल्या तसंच इथून पाकिस्तानात गेलेल्या नागरिकांसाठी त्यांनी मोलाचं कार्य केलं होतं. 

काश्मीर गेटचे पंडित रामचंदर यांनी तत्कालीन आठवणींना उजाळा दिला. राणी व्हिक्टोरिया यांची सुवर्णजयंती आणि 1911 मध्ये भरलेला दरबार या ऐतिहासिक क्षणांच्या तुलनेत प्रजासत्ताकदिनी दिल्ली जास्त नटली होती. 

1873 मध्ये जन्मलेल्या सर हेन्री गिडने यांनी त्यावेळी काढलेले उद्गार सूचक होते. गिडने यांनी ब्रिटिश...