हे काही प्रश्न आहेत ज्यांचा सामना पालकांना गेल्या काही दिवसांपासून करावा लागत आहे. याचं कारण आहे ते म्हणजे त्यांच्या मुलांचे ऑनलाइन क्लास सुरू झाले आहेत. त्यांचा जास्त वेळ हा लॅपटॉप किंवा मोबाइल स्क्रीनवर जात आहे. त्याचा परिणाम त्यांच्या शरीरावर आणि मनावर होत आहे. 

दिल्लीत राहणाऱ्या शर्मिला यांची मुली आयुषी सहावीत शिकत आहे.

ऑनलाईन क्लासेस सुरू झाल्यापासून आयुषी सकाळी 9 ते संध्याकाळी 5 पर्यंत लॅपटॉपवरच असते. त्यामुळे तिला पाठदुखी, कंबरदुखी आणि डोळ्यांची जळजळ होऊ लागली आहे. 

शर्मिला सांगतात, जी गोष्ट पाहू नका किंवा वापरू नका म्हणून आम्ही मुलांना सांगत होतो आता तीच गोष्ट त्यांच्या हातात द्यावी लागत आहे. माझ्या मुलाचे दिवसभरात तीन चार क्लास असतात. क्लासच्या वेळी ती खुर्चीवर बसलेली असते आणि नंतर  ती बेडवर बसून किंवा लोळत पडून लॅपटॉप वापरते.

 क्लास संपल्यावर रिलॅक्स होण्यासाठी ती लॅपटॉपवर थोडं काही पाहते. या सर्व गोष्टींमुळे गेल्या महिन्यात तिला त्रास होऊ लागला. त्यानंतर मी तिच्या रूटीनमध्ये बदल केला आहे. 

केंद्रीय मनुष्यबळ मंत्रालयाने ऑनलाईन शिक्षणाबाबत काही गाईडलाइन्स दिल्या आहेत. सरक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
ारने प्रज्ञाता नावाने काढलेल्या या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये मुलांच्या ऑनलाईन क्लासेची वेळ आणि स्क्रीनचा वापर किती असावा याबाबत सूचना दिल्या आहेत. 

या गाईडलाईन्समध्ये आई-वडिलांसाठी देखील भरपूर सूचना आहेत. इंटरनेटचा वापर कसा करावा तसेच नव्या परस्थितीमध्ये मुलांना कसं सामावून घ्यावं याबाबतच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. 

वेळोवेळी ब्रेक घेणे आणि ऑफलाइन खेळ खेळणे तसेच आई-वडिलांच्या देखरेखीखाली क्लास घेणे अशा सूचना देण्यात आल्या आहेत. 

मंत्रालयानेच मार्गदर्शक तत्त्वं काढल्यानंतर यावरील चर्चा आणखी वाढली आहे. 

या पार्श्वभूमीवर, मुलांचा स्क्रीन टाइम मर्यादित असणे किती महत्त्वाचं आहे, हे आपण पाहू. त्याचबरोबर ऑनलाईन क्लासेसच्या वेळी कोणत्या गोष्टींवर लक्ष ठेवणं अपेक्षित आहे, हेसुद्धा पाहू.

स्क्रीनटाइम म्हणजे काय? 

स्क्रीनटाइम म्हणजे तुमचं मूल 24 तासांमध्ये किती काळ मोबाईल, टीव्ही, लॅपटॉप आणि टॅबलेट सारख्या गॅजेटसचा वापर करतं. 

'अमेरिकन अॅकेडमी ऑफ पीडियाट्रिक्स'ने लहान मुलांच्या स्क्रीनटाइम संबंधी काही मार्गदर्शक तत्त्वं प्रसिद्ध केली आहेत. त्यामध्ये त्यांनी असं सांगितलं आहे की 18 महिन्यांपेक्षा लहान मुलांना या गॅजेटसचा वापर करू देऊ नये. 

18 ते 24 महिन्याच्या काळात आई-वडिलांनी आपल्या पाल्यांना उच्च गुणवत्ता असलेलेच कार्यक्रम दाखवावेत. 

2 ते 5 वर्षांच्या मुलांना एका तासापेक्षा जास्तवेळ हे गॅजेट्स वापरू देऊ नयेत. 

सहा वर्षं आणि त्याहून अधिक वय असलेल्या मुलांचा स्क्रीन वापराबाबत वेळ निश्चित असावा. त्याचबरोबर त्यांना झोपण्यासाठी, खेळण्यासाठी पुरेसा वेळ असावा. 

पण प्रत्यक्षात असं दिसत आहे की मुलांना क्लाससाठी तर लॅपटॉप वापरावाच लागत आहे पण त्यांना असाइनमेंट, रिसर्च आणि मनोरंजनासाठी देखील मोबाईल किंवा लॅपटॉपचा वापर करावा लागत आहे. यामुळे अर्थातच त्यांचा स्क्रीनटाइम वाढला आहे. 

स्क्रीन टाइमचा मुलांवर परिणाम 

गुरुग्राम येथील फोर्टीस रुग्णालयातील नेत्रविज्ञान विभागाच्या संचालक डॉ. अनिता सेठी सांगतात की आजकाल अनेक पालक आपल्या मुलांच्या डोळ्यांच्या समस्या घेऊन येत आहेत. अॅंटीग्लेअर चष्मे वापरावेत का? असं ते विचारत आहेत. अशावेळी स्क्रीनटाइम कमी करण्याचा सरकारने घेतलेला निर्णय योग्य आहे असं त्या सांगतात. 

जास्त काळ स्क्रीन पाहिल्यामुळे मुलांमध्ये डोकेदुखीची समस्या वाढते, टीव्ही किंवा लॅपटॉप जवळून पाहिल्यामुळे डोळ्यांवर...