मुंबईतली दाटीवाटी

मुंबई एक असं शहर जिथं तुमच्याकडे भरपूर पैसा असेल तर सर्व गोष्टी सहज उपलब्ध होतात. पण जागेची कमतरता हे दुखणं अगदी पहिल्या ते शेवटच्या अशा सर्व माणसांच्या नशिबी आहे.

बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयर 

"मुंबईतल्या कुठल्याही कोपऱ्यात फ्लॅट घेण्यासाठी किमान एक कोटी रुपये खर्च येतो, मग तो बोरिवलीला घ्या, चेंबूरला घ्या किंवा मुलुंडला घ्या. चाळीतल्या घरासाठीसुद्धा 60 ते 90 लाख मोजावे लागतात. झोपडपट्टीतसुद्धा घर घेण्यासाठी 20 ते 50 लाख लागतात," रिअल इस्टेट पत्रकार वरुण सिंग यांनी माहिती दिली. ते स्वेअर फिट इंडिया नावाची वेबसाईट चालवतात. 

छोट्या घरांमुळे नवराबायकोला प्रायव्हसीच मिळत नाही.

याच महागड्या मुंबईतला एक भाग आहे सातरस्ता. भायखळा स्टेशनपासून अगदी जवळच. जुन्या चाळी आणि इमारतींच्या या भागात सर्व प्रकारचे लोक राहतात. इथून जवळच मुंबईतलं प्रसिद्ध ऑर्थर रोड जेल आहे. पुढेच धोबी घाट आणि दगडीचाळ आहे.याच दाटीवाटीच्या भागात आता टोलेजंग टॉवर उभे राहत आहेत. एखाद्या जुनाट चाळवजा इमारतीच्या शेजारी टोलेजंग इमारतीचं काम सुरू आहे, असं सध्याचं या भागातलं चित्र आहे.

मोठमोठ्या होर्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
डिंगची रोषणाई, रस्त्यावर प्रचंड ट्रॅफिक जॅम, फेरिवाल्यांचा आवाज, लोकांची वर्दळ आणि त्यातच ध्वनी प्रदूषण. या सगळ्या गजबजाटातून मी गुगल मॅपचा आधार घेत शिवदर्शन बिल्डिंग शोधून काढली. ही तशी नवी बिल्डिंग म्हणजे बीबीडी चाळींच्या तुलनेत नवीन. पण परिस्थिती बीडीडी चाळींपेक्षा काही वेगळी नाही. या पाच मजली बिल्डिंगमध्ये 160 स्वेअरफुटांची 126 घरं आहेत.

मोठ्या कुटुंबामुळे स्पेस मिळत नाही.

मी तिथं पोहोचलो तेव्हा संध्याकाळ झाली होती. व्हरांड्यातून आत गेलो.(व्हरांडा कसला ती तर जेमतेम पाच ते सहा फुटांची चिंचोळी गल्ली होती.) व्हरांड्यात दुतर्फा लोकांचे दरवाजे, कुणाची सायकल मध्येच पार्क केलेली. चिंपाटं (टमरेल), कचऱ्याचे डब्बे, चपलांचा रॅक असं बरंच छोटंमोठं सामान ठेवलेलं. त्यातूनच वाट काढत बिल्डिंगच्या कार्यालयात गेलो. 50 स्वेअर फुटांच्या त्या कार्यलयात बिल्डिंगचे सचिव विलास रेडीज यांनी आमचं स्वागत केलं.

मग आम्ही तिथंली काही घरं पाहिली. 160 स्वेअर फुटांच्या त्या जागेत बाथरूम, किचनचा ओटा, टीव्ही, फ्रिज, वॉशिंग मशिन, सोफा, टेबल, आरसा आणि इतर गरजेच्या सर्व असं बरंच सामान वेगवेगळ्या घरात मला दिसलं. जेमतेम पाच ते सहा पावलांमध्ये संपतील एवढीच ती घरं होती. काही घरांनी पोटमाळे काढले होते. पण मुळात घरांची उंची कमी असल्यानं त्या माळ्यांचा उपयोग फक्त सामान ठेवण्यासाठीच होतो. काही घरांमध्ये पडद्याचा वापर पार्टीशनसाठी करण्यात आला होता.  

या एवढ्याशा घरात लोक नेमकं कसं आयुष्य जगत असतील, कसं अॅडजस्ट करत असतील, मुलं अभ्यास कसा करत असतील, महिला कपडे कुठे बदलत असतील, सामान्य आयुष्यातली 'स्पेस' सोडा पुरेशी झोप तरी मिळत असेल का आणि हो, सर्वात महत्त्वाचं नात्यांमधल्या स्पेसचं किंवा प्रायव्हसिचं काय, असे अनेक प्रश्न माझ्या डोक्यात पडले. बिल्डिंगचे सचिव विलास रेडीज यांना मी अनेक प्रश्न विचारून हैराण केलं. त्यांनीही मग सांगायला सुरुवात केली. 

'माझ्या लग्नाला 8 वर्षं झाली पण आम्ही अजून प्रायव्हसीच शोधतोय'

 घरात जागा पुरत नाही म्हणून काही मंडळी रात्री त्याच 5 ते 6 फुटांच्या व्हरांड्यात उभ्या सरळ रेषेत भिंतीला टेकून झोपतात. म्हणजे जास्त लोक झोपले तर झोपलेल्या प्रत्येक माणसाच्या डोक्याला कुणाचे तरी पाय आणि त्याच्या पायाला कुणाचं तरी डोकं लागलंच समजा आणि जास्तच हालचाल केली तर हाताला इतरांचे कचऱ्याचे डबे, चिंपाट(टमरेल), सायकल किंवा इतर गोष्टी...