राम मंदिर आंदोलन : भाजपच्या उदयाचं मुख्य कारण?\n1980 मध्ये भाजपचा जन्म झाला. या पक्षातली बहुतेक नेतेमंडळी जनसंघातून आली होती. 1984 साली झालेल्या सार्वत्रिक निवडणुकीत भाजपला केवळ 2 जागा मिळाल्या होत्या.

निवडणुकीच्या काही महिन्यांपूर्वी विश्व हिंदू परिषद (विहिंप) आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ (आरएसएस) यांनी अयोध्येत राम मंदिर उभारणीसाठी एक मोहीम सुरू केली. मात्र, त्या निवडणुकीवर या मोहिमेचा फारसा परिणाम झाला नाही. निवडणुकीत भाजपच्या पदरी निराशा येण्यामागचं मोठं कारण ठरलं ते इंदिरा गांधी यांची हत्या आणि त्यामुळे राजीव गांधी आणि काँग्रेसच्या बाजूने आलेली सहानुभूतीची लाट.

अयोध्या निवासी आणि दोन वेळा भाजप खासदार राहिलेले रामविलास वेदांती बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत म्हणाले, "राम मंदिर आंदोलनामुळे लोकांना कळून चुकलं की राम मंदिर न होण्याचं कारण काँग्रेस पक्षच आहे."

निवडणुकीत 400 हून जास्त जागा जिंकणाऱ्या राजीव गांधी सरकारवर काही महिन्यातच संकटाचे ढग दाटू लागले. शहाबानो या मुस्लीम महिलेला तिच्या नवऱ्याने पोटगी द्यावी, असा निर्णय सर्वोच्च न्यायालयाने दिला. मात्र, या निर्णयाची अंमलबजावणी झाली तर मुस्लीम समाज काँग्रेसपासून दूर होईल, या भीतीमुळे राजीव गांधी सरकारने एक नवीन कायदा आणला. या कायद्यामुळे राजीव गांधींवर मुस्लीम तुष्टीकरणाचे आरोप झाले.

मुस्लीम तुष्टीकरणाचा आरोप करणाऱ्या हिंदूंना खुश करण्यासाठी काँग्रेसने एक शक्कल लढवली. 1 फेब्रुवारी 1986 रोजी फैजाबादचे न्यायाधीश के. एम. पांडे यांनी हिंदूंना पूजा करता यावी, यासाठी बाबरी मशिदीचं टाळं उघडण्याचा आदेश दिला. बाबरी मशिदीत 1949 सालापासून रामललाची (बालरुपातील रामाची मूर्ती) मूर्ती ठेवण्यात आली होती. मात्र, यापूर्वी मशिदीच्या आत जाऊन पूजा करण्याला बंदी होती.

टाळं उघडून पूजा करण्याचे आदेश कोर्टाने दिले असले तरी या निर्णयाची अंमलबजावणी करण्यासाठी केंद्र सरकारने जी घाई दाखवली त्यावरून शहाबानो प्रकरणामुळे झालेल्या नुकसानीची भरपाई सरकारने केली, असाच लोकांचा समज झाला.

राजीव गांधींनी हिंदुत्त्वाचा मुद्दा धरला, पण... 

मात्र, कथित मुस्लीम तुष्टीकरणामुळे त्याकाळी राजकीय आखाड्यात संघर्ष करत असलेल्या भाजप आणि समर्थक हिंदुत्व परिवारातील पक्षांना बळ दिलं. बीबीसी उर्दूचे वरिष्ठ पत्रकार शकील अख्तर म्हणतात, त्याप्रमाणे, "शहाबानो प्रकरण आणि सलमान रश्दी यांच्या पुस्तकावर बंदी घालण्याच्या राजीव गांधी सरकारच्या निर्णयाने भारतातील...\n\ntl;dr:
राम जन्मभूमी-बाबरी मशीद वादावर सर्वोच्च न्यायालयात सुरू असलेल्या खटल्याचा निकाल थोड्याच वेळात लागेल. हिंदू पक्षकारांच्या बाजूने निकाल लागला तर राम मंदिर उभारण्याचा मार्ग मोकळा होणार आहे. तसे झाल्यास 1980च्या दशकाच्या उत्तरार्धात सुरू केलेलं राम मंदिर आंदोलन यशस्वी झाल्याचं समाधान भाजपला लाभेल.