शीर्षक: महाराष्ट्रातली शेती खरंच तोट्यात आहे का? आकडे काय सांगतात?\nवरील काल्पनिक लेखाचे शीर्षक दिल्यास, लेखाची कल्पना करा.\n
शेतकरी

काही दिवसांपूर्वी मराठवाड्यातल्या आणि कोल्हापुरातल्या शेतकऱ्यांनी दर पडले म्हणून स्वतःच्या शेतातल्या कोबीच्या पिकांची नासधूस करतानाचे व्हीडिओ व्हायरल झाले होते. गेल्याच महिन्यात विधानभवनावर शेतकऱ्यांनी काढलेल्या मोर्चाला प्रचंड प्रतिसाद मिळाला होता. 

त्याआधी गेल्या वर्षी राज्यातल्या शेतकऱ्यांनी संपाचं अस्त्र उगारलं होतं. तूर, सोयाबीन, कांदा, टोमॅटो यांचे भाव पडल्यानंतर शेतकऱ्यांनी वेळोवेळी तीव्र आंदोलनं केली आहेत. 

राज्यातल्या शेतीची स्थिती विदारक होत चालल्याचं हे चित्र आहे का, राज्यातली शेती आणि शेतकरी खरोखर तोट्यात आहेत का, असे प्रश्न या निमित्तानं उपस्थित होतात. 

महाराष्ट्र राज्याच्या 2017-2018च्या आर्थिक पाहणी अहवालातली आकडेवारी पाहिली तर महाराष्ट्रातली शेती आणि शेतकरी सध्या बिकट अवस्थेतून जात असल्याचं दिसतं.

2017-2018मध्ये निव्वळ पिकांचं झालेलं नुकसान पाहिलं तर ते जवळपास  17,331 कोटी रुपये इतकं असल्याचं या आकडेवारीचं विश्लेषण केल्यानंतर लक्षात येतं.  

शेतकऱ्यांचं नुकसान किती?

या आर्थिक पाहणी अहवालात राज्य स्थूल उत्पन्नाची (Gross State Domestic Product किंवा GSPD) आकडेवारी देण्यात आली आहे. एका आर्थिक वर्षांत राज्यात निर्माण झालेली उत्पादनं आणि सेवा यांचं पैशांतलं मूल्य म्हणजे GSPD होय.   

2017-18 आर्थिक वर्षात राज्याचं स्थूल उत्पन्न 7.3 टक्के एवढं असेल असा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. तर कमी पाऊस पडल्यानं शेती आणि संलग्न व्यवसायांची वाढ उणे 8.3 टक्के इतकी असेल असं म्हटलं आहे. 2011-12च्या स्थिर किमतीनुसार ही आकडेवारी देण्यात आली आहे.


                  शेती, शेती संलग्न क्षेत्र 2017-18                

-14.4%

पिके

5.8% पशुसंवर्धन 

1.5% वने आणि लाकूडतोड 

5.9% मत्स्यव्यवसाय आणि मत्स्यशेती 

-8.3% शेती, शेती संलग्न क्षेत्राचा एकूण वृद्धिदर 

शेती आणि शेती संलग्न क्षेत्राची राज्यातील स्थिती काय आहे? 

2017-2018 मध्ये शेती आणि शेती संलग्न क्षेत्राची 'मूल्यवृद्धी'  उणे ८.३ इतकी दाखवण्यात आली आहे.   

शेती आणि शेती संलग्न या गटात पीक, पशुसंवर्धन, वनं, लाकूड तोडणी, मत्स्य व्यवसाय आणि मत्स्यशेती यांचा समावेश होतो. यांची आकडेवारी एकत्रित केल्यानंतर या क्षेत्राचा वृद्धिदर काढला जातो.

याच अहवालात Gross State Value Addition (GSVA) म्हणजेच स्थूल राज्य मूल्यवृद्धीची आकडेवारी सेक्टरनिहाय देण्यात आली आहे....