केतकी कोकीळ

केतकीने पुण्याच्या एमआयटी कॉलेजमधून इंडस्ट्रीयल प्रॉडक्ट डिझाईनमध्ये पदवी घेतली आहे. त्यानंतर ती कामाचा अनुभव घेण्यासाठी हैदराबादला गेली. तिथून परत आल्यावर केतकीने तिच्या वडिलांच्या इकोसेन्स कंपनीत काम करायला सुरूवात केली. आपल्या कंपनीने महिलांसाठी काहीतरी करावं असं केतकीला वाटत असल्यामुळे तिने तिच्या कंपनीतल्या सहकाऱ्यांशी याबद्दल चर्चा केली. 

याबद्दल केतकी सांगते की, "इकोसेन्समध्ये काम करत असताना एक-दोन वर्षांनंतर आम्ही विचार करायला लागलो की, आपला पुढचा प्रोजेक्ट कोणता असावा याचा. तेव्हा चर्चेतून असं ठरलं की, आपण महिलांच्या अशा समस्यांबद्दलल काम करायचं की ज्याबद्दल समाजात बोलणंही कठीण आहे जे म्हणजे की, मासिक पाळी. मग आम्ही याच विषयावर काम करायचं ठरवलं. त्यानंतर आम्ही या विषयी भारतामध्ये याबद्दल लोकांचा अनुभव कसा आहे. काय बोललं जातं. 

त्यावेळी आम्हाला असं आढळलं की, पॅडमॅन या चित्रपटानंतर सॅनेटरी पॅड वापरा असा एक चांगला संदेश लोकांपर्यंत गेला. मात्र हे वापरलेले सॅनेटरी पॅड किंवा नॅपकीनची कशी विल्हेवाट लावायची या विषयावर कोणीच बोलत नव्हतं आणि काम करत नव्हतं हे आमच्या लक्ष... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
ात आलं. त्यानंतर आम्ही मग याच क्षेत्रात काम करायचं हे ठरवलं."

 पॅडमॅन चित्रपटामुळे एक चांगला संदेश गेला 

केतकीने जेव्हा या विषयी माहिती मिळवण्यास सुरुवात केली तेव्हा तिला या समस्येबद्दल जाणीव झाली. ती म्हणते "भारतामध्ये या विषयाबद्दल लोकांचा अनुभव कसा आहे, काय बोललं जातं याचा अभ्यास करत होतो. त्यावेळी आम्हाला असं आढळलं की, पॅडमॅन या चित्रपटानंतर सॅनेटरी पॅड वापरा असा एक चांगला संदेश लोकांपर्यंत गेला. मात्र हे वापरलेले सॅनिटरी पॅड किंवा नॅपकिनची कशी विल्हेवाट लावायची या विषयावर कोणीच बोलत नव्हतं आणि काम करत नव्हतं, हे आमच्या लक्षात आलं. त्यानंतर आम्ही मग याच क्षेत्रात काम करायचं हे ठरवलं."

केतकीने या समस्येवरती अभ्यास करायला सुरूवात केली. औरंगाबादमधल्या अनेक सोसायटीमध्ये जाऊन सर्व्हे केले. प्रत्यक्ष जाऊन महिलांशी, मुलींशी संवाद साधला. 

 "या सर्व्हेमुळे आम्हाला कळालं की ही खरंच खूप मोठी समस्या आहे. अजूनही स्त्रियांना त्यांनी वापरलेल्या नॅपकिनची कशी विल्हेवाट लावायची हे माहित नाहीये. त्या जे डस्टबिनमध्ये पॅक करून टाकतात ते खरंच योग्य आहे की अयोग्य आहे हे सुध्दा त्यांनासुध्दा कळत नाहीये. जर मग ही योग्य पध्दत नाहीये तर योग्य पध्दत काय आहे? अशा प्रश्नाला अजूनही आपल्या सोसायटीमध्ये उत्तर नाहीये. तेव्हा आम्ही ठरवलं की, या प्रश्नाचं उत्तर आपण सोसायटीला द्यायचं." हे केतकीने ठरवलं.  

बाजारातील इतर उपकरणांपेक्षा हे उपकरण वेगळं कसं? 

बाजारात अनेक सॅनेटरी पॅड डिस्पोजल मशीन्स उपलब्ध होत्या. त्यामुळे त्यांच्यापेक्षा आपलं उपकरण वेगळं ठेवायचं हे आव्हान केतकी आणि तिच्या टीम समोर होतं. केतकीच्याच टीममध्ये असणारा अक्षांश कटारीया हे रिसर्च अँड डेव्हलपमेंटचं काम पाहतात. 

निर्मिती प्रक्रियेबद्दल अक्षांश सांगतात,  "या उपकरणावर आमच्या कंपनीने एक वर्षं संशोधन करून त्याचं डिझाईन केलंय. झिरोपॅड बनवण्यापूर्वी आम्ही बाजारात उपलब्ध असलेल्या अनेक सॅनेटरी नॅपकीन डिस्पोजरचा अभ्यास केला. त्यावेळी लक्षात आलं की, हे  प्रॉडक्ट बनवताना यात नीट शास्त्रीय दृष्टिकोन झालेला नसल्याचं दिसून आलं. त्यामुळे आम्ही ठरवलं की आपण शास्त्रोक्तदृष्ट्या या प्रॉडक्टला सर्वात बेस्ट बनवूयात.त्यासाठी आम्ही सॅनेटरी नॅपकिनमध्ये कोणता कंटेंट वापरला जातो याचा अभ्यास केला. तसेच ते जळण्यासाठी किती उर्जा लागते, वेळ लागतो याचाही अभ्यास केला.त्यानंतर आम्ही हे उपकरण...