व्हाईट हाऊसमध्ये डोनाल्ड ट्रंप परत येवोत किंवा जो बायडन यांची एंट्री होवो पण अमेरिकेच्या भारताशी असणाऱ्या संबंधांमध्ये काही फारसा फरक पडणार नाही असं तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे. याचं मुख्य कारण आहे डेमोक्रॅटिक पार्टी आणि रिपब्लिकन पार्टी या दोन्ही पक्षांच्या भारताप्रति असणाऱ्या परराष्ट्र धोरणात काही विशेष फरक नाहीये. 

भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांच्यातले संबंध मित्रत्वाचे आहेत. ते पाहता असं वाटू शकतं की जर ट्रंप यांच्याऐवजी बायडन निवडून आले तर दोन्ही देशांचे संबंध पूर्वीसारखेच राहातील का? 

भारताच्या गोटात कसं वातावरण आहे? परराष्ट्र मंत्रालय बसणाऱ्या आणि परराष्ट्र धोरण ठरवणाऱ्या तज्ज्ञांच्या मनात अमेरिकेच्या निवडणुकीबद्दल विशेष चिंता किंवा उत्साह नाहीये. परराष्ट्र मंत्रालयात अमेरिकेच्या निवडणुकांमध्ये रस असता तरी हा फक्त माहिती मिळवण्यापुरताच मर्यादित आहे. बाकी मंत्रालयातल्या सूत्रांच्या मते कोणीही निवडून आलं तरी या प्रादेशिक भागातली परिस्थिती बदलणार नाही आणि म्हणूनच अमेरिकेची या भागासंबंधी असणारी धोरणंही बदलणार नाहीत. 

ट्रंप यांच्याऐवजी बायड... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
न निवडून आले तर कदाचित अमेरिकेच्या परराष्ट्र धोरणांचं स्वरूप थोडसं बदलू शकेल पण त्यांचा उद्देश एकच राहील. जो बायडन आणि डेमोक्रॅटिक पक्षाचा अभ्यास असणाऱ्या जाणकारांचं म्हणणं आहे की, ते महत्त्वाच्या आंतरराष्ट्रीय मुद्द्यांवर सगळ्यांशी चर्चा करून सर्वसहमतीने निर्णय घेतात तर डोनाल्ड ट्रंप यांच्यावर आरोप केला जातो की ते एकतर्फी निर्णय घेतात. 

सध्या अमेरिकेसमोरची सगळ्यात मोठी समस्या चीन आहे असं डेमोक्रॅटिक आणि रिपब्लिकन पक्षांचे सगळेच नेते मान्य करतात. त्यामुळे ट्रंप असो वा बायडन, त्यांची प्राथमिकता चीनचं वाढतं वैश्विक महत्त्व कमी करण्याला असेल. दुसरीकडे 'टॅरिफ युद्धाला' मात देणं हेही त्यांच्यादृष्टीने महत्त्वाचं असेल. 

भारताचे माजी राजनैतिक अधिकारी पिनात रंजन चक्रवर्ती यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "चीन कदाचित ट्रंपच्या बाजूने झुकला असावा. तसं पाहिलं तर ट्रंप यांच्या काळातच चीनचे अमेरिकेसोबत संबंध बिघडायला सुरूवात झाली. पण असं असलं तरीही चीन ट्रंप यांनाच प्राधान्य देईल. त्यांच्या दृष्टीने ट्रंप एक डीलमेकर आहेत आणि ते ट्रंप यांच्यासोबत डील करू शकतात."

अमेरिका-चीन तणाव आणि भारत 

तज्ज्ञ म्हणतात की, अमेरिका आणि चीन यांच्यातला तणाव बायडन निवडून आले तरी कायम राहील. याच्यावर लक्ष ठेवून असणं भारतासाठी महत्त्वाचं असेल. चीनवरही भारताची नजर आहे कारण त्यांनी पूर्व लडाखमध्ये दाखवलेली आक्रमकता आणि चीनने भारताच्या सीमेत केलेली कथित घुसखोरी. 

राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनी आपल्या चीनविरोधी मोहिमेत सहभागी होण्याचं आमंत्रण कधीच भारताला दिलं आहे. भारत आणि अमेरिकेची जवळीक वाढली आहे पण बारकाईने पाहिलं तर लक्षात येईल की चीनचा मुकाबला करण्याचं भारताचं धोरण ट्रंप प्रशासनापेक्षा वेगळं होतं. 

माजी राजनैतिक सुरेंद्र कुमार यांनी बीबीसीला सांगितलं की, "चीनवरून भारत आणि आणि अमेरिका यांच्यात एकमत आहे खरं पण काही काळापूर्वी परराष्ट्रमंत्री जयशंकर काय म्हटले होते आठवून पाहा. 

ते चीनला म्हणाले होते, "आमच्याकडे तुम्ही अमेरिकेच्या चष्म्यातून नका पाहू. सध्या चीनविषयी अमेरिकेच्या दोन्हीही पक्षांच्या मनात तिटकारा आहे. त्यांचा मूळ उद्देश चीनचं वाढतं जागतिक महत्त्व कमी करणं हा आहे, त्यांना चीनला महसत्ता होऊन अमेरिकेला पर्याय निर्माण करण्यापासून थांबवायचं आहे. 

तुम्ही हे थांबवू शकत नाही पण याला उशीर करू शकता. भारताचा असा काही उद्देशच नाही मुळात....