दिवाळी : भल्या पहाटे गोव्यात होतं अक्राळविक्राळ नरकासुराचं दहन\nगोव्यात नरकासुराचं दहन केलं जातं.

गोव्यात दिवाळीचा दिवस म्हणजे 'नरक चतुर्दशी'. या दिवशी नरकासुराची काढली जाणारी मिरवणूक आणि त्यानंतर होणारं त्याचं दहन हा मोठा आकर्षणाचा भाग होऊ लागला आहे.

चौकाचौकात नरकासूर

गोव्यात घराघरात नरक चतुर्दशी पारंपरिक पद्धतीनं साजरी होते. पण गेल्या काही वर्षांत 'नरकासुरानं' या दिवसाला एक वेगळंपण दिलं आहे. इथल्या गावोगावी प्रत्येक चौकात भलेमोठे नरकासूर दिसतात. त्यांची वाजत गाजत मिरवणूक काढली जाते.

इथल्या गावोगावी प्रत्येक चौकात भलेमोठे नरकासुर दिसतात.

दिवाळीत याच दिवशी श्रीकृष्णाने नरकासुराचा वध केला होता, अशी आख्यायिका आहे. गोव्यातील संस्कृती आणि संदर्भ बघता या दिवशी मोठ्या अक्राळविक्राळ नरकासुराचं दहन करण्याचा कार्यक्रम थोडा अजब वाटू शकतो. 

गोव्यालगतच्या राज्यांत नरकासूर दहनाची परंपरा नाही. पण गोव्यातच नरकासूर दहनाची प्रथा कशी सुरु झाली? याबाबत लोकांना कायम उत्सुकता वाटते.

गोवा मुक्ती संग्रामानंतरची प्रथा?

गोव्यातील लोकसाहित्याचे अभ्यासक आणि पर्यावरण तज्ज्ञ राजेंद्र केरकर यांच्यामते गोव्यात नरकासुराच्या प्रतिमेचं दहन करण्याची परंपरा तशी जुनी नाही.

"प्रतिमांच्या दहनाची परंपरा गोवा मुक्ती संग्रामानंतर प्रचलित होऊन अल्पावधीतच लोकप्रिय झाली. गोवा अगदी पूर्वीपासून शेतीप्रधान राज्य. याच काळात भाताचं पीक तयार झालेलं असतं. शेतातील कामं संपलेली असतात. त्यामुळं शेतातून भाताचं पीक काढून झालं की उरणारं तण नरकासूर बनवायला वापरलं जायचं."

शेतातून भाताचं पीक काढून झालं कि उरणारं तण नरकासुर बनवायला वापरलं जायचं.

केरकर म्हणतात, "घराघरात नरक चतुर्दशीला पहाटे अभ्यंगस्नान झालं की आई सर्वांनां ओवाळायची आणि प्रत्येकाच्या पायाखाली कारिटाचं कडू फळ तुडवायला दिलं जायचं. हेच फळ नरकासुराचं प्रतीक असायचं. त्याला पायाखाली तुडवणं म्हणजे वाईट प्रवृत्तींना नष्ट करणं असा त्याचा अर्थ आहे."

"मग कालांतराने शेतातील तण, घराच्या आजूबाजूचं गवत, सुका पालापाचोळा यापासून नरकासुराचा पुतळा तयार करू लागले. यातूनच सध्या प्रचलित असलेलं महाकाय नरकासुराचं रूप तयार झालं."

"गोव्यातील वाढत गेलेलं पर्यटन आणि खाण व्यवसाय यातून अमाप पैसा हाती आला. त्यातून नरकासुराचं उदात्तीकरण करायला अनेकजण पुढे आले", असं राजेंद्र केरकर यांचं मत आहे.

नरकासुरांना राजकीय आश्रय 

हातातली सगळी काम संपवून तरुण मुलं दिवाळीच्या आधी काही दिवसांपासून...\n\ntl;dr:
गोवा म्हटलं की आपल्याला ख्रिसमस आठवतो. पण इथल्या दिवाळीचं एक वेगळेपण आहे. इतर राज्यांप्रमाणे दिवाळीत इथं झगमगाट दिसणार नाही. पण उत्तर भारतात दसऱ्याला जसं रावण दहन असतं, त्याचधर्तीवर गोव्यात नरकासुराचं दहन केलं जातं.