देशातील लॉकडाऊनला आता 64 दिवस उलटलेत. म्हणजे मोदींनी जी वेळ दिली होती त्याहून तिप्पट दिवस उलटलेत. पण असं जरी असलं तरी दिवसेंदिवस कोरोनाच्या रुग्णांच्या संख्येत वाढ होतेच आहे. आणि म्हणून आता लॉकडाऊनच्या एकंदरीत अंमलबजावणीवरच प्रश्न विचारले जात आहेत. देशातील चौथा लॉकडाऊन आता संपत आलाय आणि अनेक गोष्टींवरील नियम शिथिल केले गेलेत. 

पण रुग्णांची संख्या वाढत असताना लॉकडाऊन उठवला जाण्याचं कारण काय? लॉकडाऊन ज्या उद्दिष्टासाठी लावण्यात आलं होतं ते उद्दिष्ट आपण गाठलंय का? या लॉकडाऊनमुळे काय नेमकं साध्य झालंय? असे अनेक प्रश्न आता विचारले जातायत. याच काही प्रश्नांचा आढावा घेण्याचा आज आपण प्रयत्न करणार आहोत.

भारतात लॉकडाऊन खरंच यशस्वी झालं का?

"लॉकडाऊनचे उद्दिष्ट सफल झालेलं नाही. 60 दिवस उलटून गेले पण अद्यापही कोरोना आटोक्यात आला नाही. आम्हाला स्पष्टीकरण हवं आह," असं राहुल गांधी म्हणाले. 

पंतप्रधान मोदींच्या लॉकडाऊनवर राहुल गांधींनी प्रश्न उपस्थित केले. जेव्हा युरोपात कोरानाचा संसर्ग वाढत होता त्यावेळी तिथल्या अनेक देशांनी संपूर्ण लॉकडाऊनचं पाऊल उचललं नव्हतं. पण भारतात संसर्गाच्या पहिल्या काही द... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
िवसांमध्येच संपूर्ण लॉकडाऊनची घोषणा झाली.

"संसर्गाची साखळी मोडायची असेल तर आपल्याला 21 दिवसांचा लॉकडाऊन पाळावा लागेल. यामुळे आपल्याला आर्थिक नुकसान सहन करावं लागू शकतं पण प्रत्येक व्यक्ती आणि प्रत्येक कुटुंबाच्या संरक्षणासाठी हे करणं आवश्यक आहे," असं पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी पहिल्या लॉकडाऊनच्यावेळी सांगितलं होतं. 

लॉकडाऊनवरून राजकीय आरोप-प्रत्यारोप तर सुरुच राहतील पण सुरुवातीला आपण पाहूया की या लॉकडाऊनचा खरंच आपल्याला फायदा झाला का?

24 मार्चला देशात कोरोनाचे 564 तर महाराष्ट्रात 101 रुग्ण होते. 2 महिन्यांच्या लॉकडाऊननंतर भारतातल्या रुग्णांची संख्या दीड लाखांच्यावर गेली आहे. तर त्यापैकी एक तृतियांश रुग्ण हे महाराष्ट्रात आहेत. म्हणजेच महाराष्ट्रातल्या रुग्णांची संख्या आता 55 हजाराच्या पुढे गेलीये.

पण लॉकडाऊन हे एका पॉज बटणासारखं आहे. कोरोनाचा नायनाट लॉकडाऊनमुळे होऊ शकत नाही पण त्याचा प्रसार थांबवण्यासाठी त्याचा नक्कीच वापर होता.

लॉकडाऊनच्या काळात प्रशासनाला आरोग्य यंत्रणा उभारण्यासाठी आणि ती सुसज्ज करण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळालाय, असं महाराष्ट्राचे रोग सर्वेक्षण अधिकी डॉ. प्रदीप आवटे सांगतात.

लॉकडाऊन यशस्वी झाला आहे की नाही हे तपासण्यासाठी मुळात दोन निर्देशांक आहेत. पहिला म्हणजे रुग्णांच्या दुप्पट होण्याचं प्रमाण किती आहे आणि दुसरा म्हणजे R नॉट. 

लॉकडाऊन लागण्यापूर्वी रुग्णांच्या दुप्पट होण्याचं प्रमाण 2 ते 3 दिवस इतकं होतं. पण चौथ्या लॉकडाऊननंतर हेच प्रमाण आता 15 दिवस इतकं झालंय. 

म्हणजे पहिल्यांदा जर 2-3 दिवसांत रुग्णांची संख्या दुप्पट होत असेल तर आता 15  दिवसांनी दुप्पट होतेय. डबलिंग रेट जितका जास्त तितका तो चांगला मानला जातो.

दुसरा निर्देशांक आहे तो म्हणजे R नॉट. R नॉट म्हणजे एका व्यक्तीपासून किती लोकांना कोरोनाची लागण होऊ शकते याचं प्रमाण. लॉकडाऊनपूर्वी महाराष्ट्रात हा आकडा होता 3 ते 4 आणि आता तो झालाय 1 ते 2 इतका. हा आकडा जितका कमी तितका तो चांगला असतो. आणि लॉकडाऊननंतर हा आकडा कमी झालाय ही सगळ्यात चांगली गोष्ट आहे.

दिल्लीतील सर गंगाराम हॉस्पिटलच्या मेडीसिन डिपार्टमेंटचे व्हॉइस चेअरमन डॉ. अतुल कक्कड यांच्यामते, "आपल्याला लॉकडाऊनचा निश्चितपणे फायदा झाला आहे. आपली लोकसंख्या ही अमेरिकेपेक्षा कित्येक पट आहे. तरीसुद्धा कोरोनाग्रस्तांची संख्या अमेरिकेच्या तुलनेत कमी आहे. लॉकडाऊनमुळेच कोरोनाच्या...