प्रातिनिधिक फोटो

"मोबाईल दिला नाही की माझी मुलं प्रचंड चिडतात. मोबाईल देण्यासाठी घरातल्या वस्तू फेकतात."

"एकाच घरात राहूनही माझ्या मुलीला आमच्याशी बोलायला वेळ नाही. सतत मोबाईलवर असल्याने घरातल्या माणसांशीही काहीच संवाद नाही."

"ड्रगची नशा असते तशी मोबाईलची सवय होत आहे."

मुंबईतील मानसोपचारतज्ज्ञांकडे पालकांनी केलेल्या या तक्रारी. लॉकडॉऊन काळात मुलांचा स्क्रीनटाईम वाढला आणि मोबाईल, लॅपटॉप, टीव्ही, टॅबलेट्स आणि इतर गॅझेट्सची सवय लागली. 

आता ही सवय कमी करत असताना पालकांना मुलांच्या मानसिक आरोग्यावर परिणाम झाल्याचे आढळून येत आहे.  

प्रातिनिधिक फोटो

शाळा, महाविद्यालय बंद असल्यानं मुलांचे ऑनलाईन शिक्षण सुरू झाले. बाहेरचे खेळ बंद झाल्यानं अगदी लहान मुलंही तासनतास मोबाईलवर खेळू लागले. कार्टून्स, गेम्स, सोशल मीडिया, ओटीटी प्लॅटफॉर्म्स अशा मनोरंजनाच्या नवीन साधनांची मुलांना सवय लागली.

स्क्रीनटाईम वाढल्याने मुलांच्या मानसिक आरोग्यावर काय परिणाम झाला आहे? तुमच्या मुलांनाही मोबाईलची सवय लागली आहे का? त्यांच्याशी संवाद कमी झालाय का? मुलांमध्ये एकटेपणा वाढला आहे का? अशा सर्व प्रश्नांची उत्तरं ज... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
ाणून घेण्याचा प्रयत्न आपण या लेखात करणार आहोत.  

मुलांच्या मानसिक आरोग्यवर काय परिणाम झाला आहे?

"माझ्याकडे अनेक पालकांच्या तक्रारी येत आहेत. घरात एकत्र राहत असूनही मुलांकडे आमच्यासाठी वेळ नाही. लहान मुलं असो वा मोठी, एकतर ती मोबाईल फोनवर असतात किंवा ऑनलाईन गेम आणि लॅपटॉपमध्ये व्यग्र असतात. मुलांसोबत आमचा संवाद कमी झाला आहे," बीबीसी मराठीशी बोलताना मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. राजेंद्र बर्वे यांनी ही माहिती दिली.

प्रातिनिधिक फोटो

एवढेच नाही तर ते पुढे सांगतात, "एखादी गोष्ट मनासारखी झाली नाही की मुलं प्रचंड चिडचिड करतात, लहान मुलांना तर जेवणासाठीही मोबाईल हातात द्यावा लागतो, भेटीगाठी कमी झाल्याने मुलांमध्ये एकटेपणा वाढला आहे. अस्वस्थता, भीती, डिप्रेशन वाढले आहे." 

आधी मुलांना काही वेळासाठीच मोबाईल हातात मिळत होता. शाळा, महाविद्यालय, क्लासेस, मैदानातील खेळ यात मुलांचा वेळ जात होता. पण घरी बसून मुलं मोबाईल स्क्रीनच्या अत्यंत जवळ गेले आहेत. पण यामुळे प्रत्यक्ष माणसांशी ते दूर होत असल्याचे चित्र आहे. 

मानसोपचारतज्ज्ञ सांगतात, "तरुण मुलांमध्येही आत्मसंयमाचा अभाव, जिज्ञासेचा अभाव दिसून येतो. भावनात्मकदृष्ट्या मुलं अस्थिर होत आहेत. हायपरॲक्टिव्ह डिसॉर्डर, डिप्रेशन आणि सोशल अँग्झायटी असलेली मुलं स्क्रीनकडे अधिक आकर्षित होतात."  

मुंबईतील मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. सागर मुंदडा यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, "दहा ते वीस वर्षांच्या मुलांना रात्रभर मोबाईल पाहायची सवय लागली आहे. मुलांचा कुटुंबीयांशीही संवाद कमी झाला आहे. मोबाईल दिला नाही तर मुलं आक्रमक होतात, असंही पालक सांगतात."

प्रातिनिधिक फोटो

तरुण मुलांमध्ये याचे आणखी वेगळे परिणाम दिसून येत आहेत. सोशल मीडियाची प्रचंड सवय असणं, फेसबुक आणि इन्स्टाग्रामवर सतत वेळ घालवणं, अनोळखी मुला-मुलींशी ऑनलाईन मैत्री होणं असे काही अनुभव पालकांना येत आहेत.

यासंदर्भात बोलताना डॉ.राजेंद्र बर्वे सांगतात, "मुलं लोकांपासून दूर होत आहेत. गोष्टी मनासारख्या घडल्या नाहीत की मुलं ऑनलाईन एंटरटेनमेंटकडे वळतात. संवाद कसा साधायचा हेच मुलांना कळत नाही. सोशल स्किल्स डेव्हलप होत नाही. आपण अनुभवातून शिकलो तो अनुभव या मुलांना मिळत नाही. यामुळे एकटेपणा वाढतो. त्याच्याही पलिकडे जाऊन आयुष्याला सामोरं जाण्याची क्षमता कमी होत आहे."  

उपचाराची गरज आहे हे कसे ओळखायचे?

डॉ. सागर मुंदडा सांगतात, "मुलांना मोबाईल...