डॉक सारांशित करण्यासाठी: पुण्यातील येरवडाजवळच्या अमरधाम स्मशान भूमित कोव्हिडचे मृतदेह दहन करणारे श्रीकांत स्वामी सांगत होते. कोरोनाच्या काळात अनेक नाती दुरावल्याच्या कहाण्या आपण ऐकल्या असतील परंतु माणूस गेल्यानंतर त्यांच्या अस्थी घेण्यासाठी देखील नातेवाईक येत नसल्याचे समोर आलं आहे.

पुण्यातील अनेक स्मशानभूमींमध्ये शेकडो अस्थी पडून आहेत. यातील बहुतांश अस्थी या कोरोनाने मृत्यू झालेल्या रुग्णांच्या आहेत. कोरोनाच्या भीतीमुळे किंवा इतर कारणांमुळे नातेवाईक या अस्थी घ्यायला आलेले नाहीत. त्यामुळे पुण्यातील येरवडा, कैलास, धनकवडी या भागातल्या स्मशानभूमीमध्ये शेकडो अस्थी नातेवाईकांच्या प्रतीक्षेत आहेत.

गेल्या 12 वर्षांपासून येरवड्यातील अमर धाम स्मशानभूमीत काम करणारे श्रीकांत स्वामी म्हणतात, "गेल्या वर्षभरापासून शेकडो अस्थी इथं पडून आहेत. कोरोनामुळे नातेवाईकांमध्ये इतकी भीती आहे की अनेक नातेवाईक या अस्थी घ्यायलाच येत नाहीत. तर काहीजण क्वारंटाईन असल्याने आम्ही नंतर घेऊन जाऊ असं सांगतात. आम्ही दहन झाल्यानंतर दुसऱ्या दिवशी अस्थी घेऊन जाण्यास सांगतो, तसंच जे नातेवाईक राहण्यास लांब असतात त्यांना दोन तासात आम्ही अस्थी देतो. सध्या येरवडा स्मशानभूमीत आठशेच्या आसपास अस्थी पडून आहेत. नातेवाईक येत नसल्याने येत्या पित्रपाठाला विधी करून या अस्थी पाण्यात सोडण्याचा आम्ही विचार करतोय."

स्वामी आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी यापूर्वी देखील अनेक अस्थींचं असं विसर्जन केलंय. काही नातेवाईक आम्हाला येणं शक्य नाही तुम्हीच त्या अस्थींची विल्हेवाट लावा असं सांगतात. त्यामुळे मग स्वामी आणि त्यांचे सहकारी त्या अस्थींना हळद कुंकु वाहून त्यांचं मुळा मुठा नदीत विसर्जन करतात.

"ज्याला कोणी नाही त्याला आपण आहोत असं समजायचं. असं वाऱ्यावर तर सोडून देता येणार नाही. मग आम्हीच त्यांचे नातेवाईक असं समजून त्यांचं विसर्जन करतो," स्वामी पुढे सांगतात.

येरवडा स्मशानभूमित आठशेच्या आसपास अस्थि आहेत.

कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेत कोरोना बाधितांची संख्या जशी वाढली तशीच मृत्युमुखी पडणाऱ्यांची संख्या देखील वाढत गेली. दिवसाला 50 हून अधिक मृतदेहांचं दहन इथं करावं लागत होतं. त्यामुळे विद्युत दाहिनीवर ताण येऊन ती नादुरुस्त होण्याच्या घटनादेखील घडल्या.   

श्रीकांत स्वामी यांच्याप्रमाणेच ललित जाधव गेली 10 वर्षं नायडू रुग्णालयाजवळील कैलास स्मशानभूमीत काम करतात. कैलास स्मशानभूमीतदेखील येरवड्यासारखीच...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:
"ज्या आई वडीलांनी लहानाचं मोठं केलं त्या आई वडीलांच्या अस्थी घ्यायला लोक येत नाहीत याची खूप खंत वाटते."