...ेश आहे. हे काम अंगणवाड्यांच्या कामाशी जोडण्यात आलं.    

2006 पर्यंत देशाच्या फक्त एक तृतीयांश भागात अंगणवाड्यांचं काम सुरू होतं. पण कुपोषणाचं संकट समोर आल्यावर सुप्रीम कोर्टाने अंगणवाड्यांचं सार्वत्रिकरण करावं असे आदेश दिले. त्यानंतर आयसीडीएसने तीन ते सहा वयोगटातील मुलांसाठी गरम खिचडी देण्यावर भर देण्यात आला. 

अन्नवाटपाचं विकेंद्रीकरण करण्यासाठी स्थानिक पातळीवर अन्न शिजवण्यासाठी बचतगटांचा वापर होऊ लागला. त्यातून गावपातळीवर आणि वस्त्यांमध्ये रोजगारनिर्मितीही झाली.

अंगणवाडीचे लाभार्थी कोण आणि क... उर्वरित लेख लिहा:
म्हणून रक्कम देण्याचं आश्वासन महाराष्ट्र सरकारने दिलं होतं.  

अंगणवाड्यांचं आर्थिक गणित 

समाजातल्या गरीब आणि वंचित वर्गातील लहान मुलांची आणि गरोदर तसंच स्तनदा मातांची काळजी घेणारी ही योजना केंद्र आणि राज्य सरकारच्या निधीवर चालते. यासाठी केंद्राचे 16,000 कोटी तर राज्याचे 16000 कोटी असे मिळून 32 हजार कोटी रुपये अंगणावाड्या चालवण्यासाठी मिळतात. 

अंगणवाडीत जी आर्थिक तरतूद केली आहे, त्यानुसार गरोदर आणि स्तनदा मातांसाठी प्रत्येकी 7 रुपये तर बालकांसाठी प्रत्येकी 6 रुपये खर्च केले जातात. या योजनेसाठी फूड कॉर्पोरेशनकडून सबसिडीच्या दरात धान्य मिळतं. तर बाजारातील किंमतीच्या निम्म्या दरात अंडी मिळतात. म्हणजे अंड्याचा दर 10 रुपये असेल तर अंगणवाडीसाठी ते पाच रुपयाला मिळतं.     

2013च्या अन्न सुरक्षा कायद्यामध्ये  बालक आणि मातांसाठी कॅलरी आणि प्रोटीनची गरज स्पष्टपणे मांडण्यात आली आहे. त्यानुसार पूरक पोषण (supplementary nutrition) हा देशातील बालक आणि मातांचा कायदेशीर हक्क आहे. 

अंगणवाड्यांमध्ये बचतगटांच्या माध्यमातून मुलांना गरम खिचडी दिली जाते.

टीएचआर म्हणजे काय?

सहा वर्ष वयाखालील मुलं अंगणवाडीत अनेक प्रयत्न करूनही बसत नसल्याचं पुढे आल्यावर ICDSने 'टेक होम रेशन' म्हणजेच घरी घेऊन जायची शिधा ही संकल्पना सुरु केली गेली. शिरा, उपमा, सत्तू अशा पोषक पदार्थांची पाकिटं दिली जाऊ लागली. त्यात गुळ, साखरही असल्याने रुचकर असतं. पण या उपक्रमासमोर पॅकबंद पाकिटांविषयी दर्जा टिकवण्याचं आव्हान आहे. 

बचतगटांनी तयार केलेले खाद्यपदार्थ दिले जाऊ लागले. करंज्या, लाडू, वड्या, चिकी दिली जाऊ लागली. अंगणवाडीत सुका आहार आणि ओला आहार असा पूरक पोषक आहार दिला जातो. 

2015 मध्ये निकृष्ठ दर्जाची चिकी अंगणवाडीत दिल्यामुळे चिकी घोटाळा प्रकरण गाजलं होतं. त्यावरून आहार पुरवणाऱ्या कंत्राटदारांना  धारेवर धरलं गेलं. 

(संकलन : प्राजक्ता धुळप)

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)