रेनी लिनेल

नेक्सियम नावाने हा ग्रुप स्वमदत म्हणजे सेल्फहेल्प प्रोग्राम म्हणून स्थापन झाला होता. मात्र त्याचे म्होरके या पंथात 'स्लेव्ह आणि मास्टर' व्यवस्था रुढ करत असल्याचा आरोप होतो. तसेच या पंथात बढती मिळत वरच्या पदांवर जाण्यासाठी हजारो डॉलर्स मोजावे लागतात असाही आरोप केला जातो. पण लोक अशा पंथांमध्ये का सहभागी होतात? त्यातून बाहेर पडल्यावर पुन्हा समाजात कसे मिसळतात?

यातील काही मजकूर त्रासदायक वाटू शकतो

रेनी लिनेल

'एका मेडिटेशन सेंटरनं माझं आयुष्य पूर्ण बदलण्याआधी मी नृत्यांगना होते'

तसं माझं आयुष्य वरवर ठीक होतं. मी फ्लोरिडामध्ये वाढले. माझ्या कुटुंबात आईबाबा आणि जुळे भाऊ होते. पण मला सतत आतून खिन्न वाटायचं. मी 15 वर्षांची होईपर्यंत माझ्या कुटुंबातील बहुतांश लोकांचं निधन झालं. नंतर वडीलही गेले. 

33 व्या वर्षी मी एका बुद्धिस्ट मेडिटेशन सेमिनारमध्ये गेले आणि ध्यानाला बसले. तिथं एक तरुण मुलगी होती. तिनं म्युझिक सुरू केलं आणि ध्यान सुरू करायला सांगितलं. पण हळूहळू मी त्यात ओढली गेले. अशा ग्रुप्समध्ये तुम्हाला अनेक गोष्टींनी बांधून ठेवलं जातं. साहजिकच तुमचा भरपूर वेळ जातो. मग तुम्ही ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
तुमचे मित्र, कुटुंबीय आणि तुमच्या लाडक्या लोकांपासून दूर जाता. काही कळण्याआधीच माझी सपोर्ट सिस्टिम नष्ट झाली होती...

दोन वर्षांनी ते सांगू लागले की आता तुम्हाला आत्मज्ञान प्राप्त झालं आहे. जुन्या सर्व गोष्टी आता गैरलागू होतात. हे दारुड्यांसारखं आहे म्हणायचे ते. म्हणजे एकदा दारू सोडली की ते पुर्वीसारखं जुन्या मित्रांसोबत एन्जॉय करू शकत नाहीत तसंच...

आम्ही जितका पैसा मिळवू तितका तिकडं जायचा. ते म्हणायचे पैशासह सर्व गोष्टी या ऊर्जा आहेत. पंथातल्या शिक्षकांना जितका पैसा द्याल तितकी शक्ती तुम्हाला मिळत जाईल.

हे सगळं आयुष्य उद्धवस्त करणारं होतं. तिथं गुरू शिष्याला प्रियकरासारखं वागवायचे. मग हळूहळू माझ्यावर टीका करू लागले. मी काहीच चांगलं केलं नाही असं म्हणायला लागले.

अशा कल्टमध्ये अनेक धोकादायक वळणं येतात आणि तुम्हाला नकार देणं जड होत जातं. तिथले शिक्षक म्हणायचे, "तुला फारच आत्मप्रौढी (इगो) आहे. तू स्वतःला बदलू इच्छित नाहीस." मग मी नाही... मला बदलायचं आहे... मला आत्मज्ञान प्राप्त करायचं आहे असं म्हणायचे. हे सगळं म्हणताना मला आत्मज्ञान म्हणजे काय हेही माहिती नव्हतं.

कालांतराने सगळं उद्धवस्त झालं. मी आयुष्याच्या अगदी खोल तळातल्या बिंदूला जाऊन पोहोचले होते. एकप्रकारचं मरणच होतं ते. सगळं डोळ्यांनी दिसत होतं पण माझं मन ते कबूल करत नव्हतं. त्या पंथात सात वर्षं काढल्यावर मी हळूहळू त्यावर विचार करायला लागले. सुरुवातीला ते फारच जड गेलं.

मी न्यू यॉर्क सोडलं आणि कोलोरॅडोला शिफ्ट झाले. वाटलं नव्या गावात गेले तर बरं वाटेल. पण झालं उलटंच मी घराबाहेर जायलाही घाबरायला लागले. आत्महत्येचे विचार डोक्यात येई लागले. खाण्या-पिण्याचं ताळतंत्र सुटलं. जवळपास सहा महिने मी घरातच दिवसदिवस झोपून काढले. त्यातून बाहेर पडायला पाच वर्षं गेली. आताशा कुठे मला पुन्हा माणसांत आल्यासारखं वाटतंय.

सारा लायनहार्ट

'मला एका गुरूनं भारतात बंदी बनवलं होतं'

मी कॉन्शसनेस आणि अध्यात्म अशा विषयावर पीएचडी करत होते. एक हिंदू संन्यासी कॉन्शसनेस आणि मनावरती चिंतन करत असल्याचं समजल्यावर मी त्यांच्याशी बोलायला गेले. काही कळायच्या आत मी त्यांच्याकडे ओढले गेले. नंतर ते म्हणाले, "मी आता तुला अधिक काही शिकवू शकत नाही. तू आता माझ्या भारतातल्या गुरूकडे जायला हवं. त्यांना आत्मज्ञान प्राप्त झालेलं आहे. ही एक तुझ्यासाठी संधीच आहे."

मलाही वाटू लागलेलं आपण आजवर वाहात...