लिंगायत हिंदू आहेत का?

पण विधानसभा निवडणुकांपूर्वी काँग्रेस सरकारने लिंगायतांना वेगळा धर्म म्हणून मान्यता देण्याचा प्रस्ताव मांडल्यावर राजकीय वर्तुळात खळबळ उडाली.

लिंगायत समुदायाचं म्हणणं आहे की, त्यांच्या पूजा-अर्चेच्या पद्धती हिंदूंपेक्षा वेगळ्या आहेत. त्यामुळे ते हिंदू नाहीत. ते निर्गुण शिवाची आराधना करतात. ते मंदिरात जात नाहीत आणि मूर्तिपूजाही करत नाहीत.

शिवमूर्तीची पूजा करणारे लिंगायत कोण?

लिंगायतांमधलाच एक पंथ वीरशैव म्हणून ओळखला जातो. ते मूर्तिपूजाही करतात आणि गळ्यात शिवलिंगही घालतात. या पंथाचे लोक हिंदू धर्मापासून अलग होण्याच्या भूमिकेचा विरोध करत आले आहेत.

लिंगायत हिंदू आहेत का?

वीरशैव पंथाची सुरुवात जगत्गुरू रेणुकाचार्य यांनी केली. आदी शंकराचार्यांप्रमाणेच त्यांनीही पाच पीठांची स्थापना केली. या पाचही पीठांमधला सगळ्यांत महत्त्वाचा मठ चिकमंगळूरचा रंभापूरी मठ आहे.

इतिहासकार संगमेश सवादातीमठ यांनी 13व्या शतकाते कन्नड कवी हरिहर यांच्या हवाल्याने सांगितलं की, वीरशैव हा पंथ खूप जुना आहे.

त्यांच्या मते, या पंथाचे संस्थापक रेणुकाचार्य यांचा जन्म आंध्र प्रदेशातल्या कोल्लिपक्का गावात सोमेश्वराच्या लिंगापासून झाला होता. 

जगत्गुरू रेणुकाचार्यांबद्दल शिवयोगी शिवाचार्य यांनी केलेल्या लिखाणातून आणि वीरशैव पंथाच्या उपासना पद्धतीबद्दल काही संस्कृत दस्तऐवजांमधून अधिक माहिती मिळते.

ते गळ्यात शिवलिंग घालतात आणि शंकराच्या मूर्तीची पूजाही करतात. वीरशैव हा वैदिक धर्मांपैकी एक आहे. 12व्या शतकात बसवाचार्यांचा उदय झाला. ते रेणुकाचार्यांचे अनुयायी होते.

वीरशैव पंथाची वेदांवर श्रद्धा आहे.

कर्म हीच पूजा

पण बसवाचार्यांनी सनातन धर्माला पर्याय म्हणून एक पंथ स्थापन केला ज्या पंथाने निर्गुण निराकार शिवाची संकल्पना स्विकारली.

बस्वाचार्य म्हणजे बसवण्णा किंवा बसवेश्वर यांनी जातीभेद आणि लिंगभेदाविरुद्ध कार्य केलं. त्यांनी 'कर्म हीच पूजा' ही शिकवण दिली.

जगत्गुरू शिवमूर्ती म्हणतात की बसवण्णांच्या विचारांनी प्रेरित होऊन सर्व जातीच्या लोकांनी लिंगायत धर्म स्विकारला. यात जात आणि काम यावरून कोणतेही मतभेद नव्हते. 

ते म्हणतात, "निर्गुण शिवाची उपासना आणि कर्मकांडाविरुद्ध काम करणं हेच लिंगायतांचं कर्म आणि धर्म आहे."

वीरशैव पंथाचे अनुयायी जान्हवं धारण करतात. लिंगायत जान्हवं घालत नाहीत पण इष्ट शिवलिंग परिधान करतात आणि त्याची उपासना... \n\nवरील लेखासाठी मला एक चांगले शीर्षक द्या.
कर्नाटक निवडणूक 2018 : वेगळ्या धर्माची मागणी करणारे लिंगायत हिंदू आहेत का?