...ाही, तुम्ही राहणार नाही, पण हे वृक्ष तर राहतील. येता जाता लोक त्यांना बघतील जसं आपण आता हे झाडं बघत आहोत. मला हे पाहून खूप छान वाटलं की ते स्वत:पेक्षा भविष्याचा विचार जास्त करत आहेत."

साठ वर्षाआधी झाडांचं ट्रांसप्लांट

भाभा यांना बागकामाची फार आवड होती. TIFR आणि BARC च्या सुंदर हिरवळीचं श्रेय त्यांना दिलं जातं.

इंदिरा चौधरी सांगतात, "TIFR मध्ये अमीबा गार्डन नावाचं गार्डन आहे ज्याचा चेहरा अमीबासारखा होता. त्या पूर्ण गार्डन पाहून ते तीन फूट शिफ्ट केलं होतं, कारण त्यांना ते आवडलं नव्हतं."

"त्यां... उर्वरित लेख लिहा:
ंचा दुसरा राऊंड झाल्यावर दही मागवलं होतं.

नोबेलसाठी मानांकन

भाभा यांचा एक लाडका कुत्रा होता. त्याचे कान सूपासारखे लांब होते. ते त्याला क्युपिड नावाने हाक मारत. दररोज त्याला फिरायला घेऊन जात असत. 

भाभा घरी आले की क्युपिड त्यांच्या दिशेने धाव घेत असे. दुर्देवी अपघातात भाभा यांचं निधन झालं. भाभा दिसत नसल्याने दु:खी झालेल्या क्युपिडने पुढचा महिना अन्नाला स्पर्शदेखील केला नाही. 

रोज डॉक्टर त्याला औषध देत असत. पण क्युपिड फक्त पाणी प्यायचा. खाणं साधं हुंगायचादेखील नाही. महिनाभर पोटात काही न गेल्याने क्युपिडची प्रकृती ढासळली आणि त्याने जगाचा निरोप घेतला. 

कोणीही माणूस परफेक्ट नसतो. भाभाही एक माणूसच होते. ते नियमाला अपवाद नव्हते. वेळ न पाळणं हे त्यांच्या व्यक्तिमत्वातलं वैगुण्य होतं. 

सगळ्यात डावीकडचे होमीभाभा आणि उजवीकडे आइनस्टाइन

इंदिरा चौधरी यांनी यासंदर्भातल्या आठवणींना उजाळा दिला. 'प्रत्येक व्यक्तीमध्ये बऱ्यावाईट गोष्टी असतात. भाभांना वेळेचं भान नसे. भाभा यांची भेट घेण्यासाठी लोक वेळ घेत असत. ही माणसं अनेक तास त्यांची प्रतीक्षा करत असत."

"व्हिएन्नास्थित आंतरराष्ट्रीय अणुसंस्थेच्या बैठकींनाही ते उशिरा पोहोचत. यावर उपाय म्हणून त्यांना बैठकीची वेळ अर्धा तास आधीची सांगण्यात येत असे. जेणेकरून भाभा बैठकीच्या सुरुवातीपासून उपस्थित राहू शकतील." 

प्रतिष्ठेच्या भौतिकशास्त्राच्या नोबेल पुरस्कारासाठी भाभा यांच्या नावाची पाच वेळा शिफारस करण्यात आली होती. त्यांच्या योगदानाचं महत्त्व लक्षात घेऊनच त्यांना आधुनिक भारताचा निर्माणकर्ता अशी बिरुदावली मिळाली होती. 

त्यांना श्रद्धांजली वाहताना जेआरटी टाटा म्हणाले होते, 'आयुष्यात तीन माणसांना भेटण्याचं भाग्य मला लाभलं. जवाहरलाल नेहरू, महात्मा गांधी आणि होमी भाभा. होमी भाभा फक्त वैज्ञानिक किंवा गणितज्ञ नव्हते तर महान अभियंता, उद्यानकर्ते आणि द्रष्टे होते.

"याव्यतिरिक्त ते उत्तम कलाकार होते. ज्या लोकांना मी ओळखतो त्यापैकी परिपूर्ण व्यक्तिमत्व कोण असा प्रश्न कोणी विचारला तर होमी यांचं नाव एकमेव असेल." 

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)