पश्चिमेला भूतान, उत्तरेस चीन आणि पूर्वेला म्यानमार अशा तीन राष्ट्रांनी वेढलेलं हे राज्य भौगोलिक आणि राजकीयदृष्ट्या अतिशय संवेदनशील आहे. आणि अशा प्रदेशाला भेट देणं हा नेहमीच अंतर्बाह्य समृध्द करणारा अनुभव असतो.

मुंबई, पुणे, नाशिक, धुळ्याचे आम्ही काही तरुण-तरुणी गेली पाच वर्षं अरुणाचल प्रदेशची नियमित वारी करत आहोत. तवांग (2012), वालाँग (2013), टुटींग (2015) आणि मेन्चुका (2017) या सीमेवरच्या प्रदेशांना भेट देण्यासाठी आमचं साधन होतं सायकल!

जंगल, नदी, शेतांमधून, अरूंद रस्त्यांवरून, चिखलातून वाट काढत, मिळेल तिथे मुक्काम करत, स्थानिक पदार्थांची चव चाखत, लोकांशी संवाद साधत, तिथल्या संस्कृतीशी एकरूप होत सायकलवरून डोंगररांगा पार करण्याच्या या साहसी प्रवासात प्रत्येकवेळी नव्या गोष्टींची अनुभूती येते. 

नोव्हेंबर महिन्यात आम्ही दहा सायकलस्वारांनी, ज्यात दोन मुलींचाही यात समावेश होता, अरुणाचलच्या पश्चिम सियांग जिल्ह्यातल्या मेन्चुका (सरकारी नोंदीनुसार मेचुखा) या ठिकाणाला दिलेली भेट अशीच आगळीवेगळी ठरली.

6000 फुटांची चढाई आणि 450 किमी सायकल प्रवास 

मुंबई-कोलकाता-मोहनबारी (आसाम), असा विमानप्रवास क... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
ेल्यानंतर आम्ही आसामच्या दिब्रूगढ इथून सायकलिंगला सुरुवात केली. बोगीबिलच्या किनाऱ्यावरून सायकल बोटीत टाकून ब्रह्मपुत्रा नदीचं पात्र ओलांडलं आणि लिकाबारी-गारू-बसर-इगोकाटो-काईंग-थुंबिन-पेने-टाटो, या मार्गावरून 350 किलोमीटर अंतर सायकलने कापत आम्ही मेन्चुकाला पोहोचलो.

मेन्चुकाच्या पुढे यार्लुंग आणि लष्कराच्या हनुमान कॅम्पपर्यंत 60-70 किलोमीटरचं सायकलिंग आणि परतीच्या प्रवासात पुन्हा 70-80 किलोमीटर, असा एकूण 450 किमीचा सायकल प्रवास झाला.   

इथे डोंगरांमध्ये वसलेल्या दोन गावांमधील अंतर साधारण 30-40 किमी असतं. एका गावातही साधारण 15-20 घरंच असतात. तिथे सर्वांची राहण्याची आणि जेवणाची सोय होईलच, असं नाही. 

मेन्चुकाला पोहोचलो तेव्हा सायंकाळचे पाच वाजले होते.

त्यामुळे आदल्या दिवशी सर्व माहिती काढून पुढील दिवसाच्या मुक्कामाची आणि राईडची योजना आखावी लागते. दररोज कमीतकमी एक हजार फुटांहून अधिकची चढाई ठरलेली. त्यात रस्ते खराब असल्यानं वेगही मंदावतो. 

थुंबिन ते पेने या 40 किमी अंतरामध्ये तर तब्बल 3000 फुटांची चढाई केली. पुढे पेने-टाटो-मेन्चुका या दोन दिवसांमध्ये प्रत्येकी 2000 फुटांची चढाई करताना आमच्या शारीरिक आणि मानसिक क्षमतेची परीक्षाच होती. 

टाटोच्या २२ किलोमीटर अलीकडे माझ्या सायकलची चेनच तुटली. ती दुरुस्त करण्यात तब्बल दोन तास खर्ची झाले. पंक्चर, गिअर, ब्रेक प्रॉब्लेम, अशा लहानसहान अडचणी तर येतच असतात. पण डोंगरात आमचे आम्हीच असल्यानं एकाला जरी काही अडचण आली तरी सगळे थांबतात आणि विषय मार्गी लावला जातो.   

भारताच्या ईशान्येकडील 'स्वित्झर्लंड'

सियोम (स्थानिक नाव यार्गीपचू) नदीच्या किनारी वसलेलं 4000 लोकवस्तीचं हे गाव भारत-चीनदरम्यानच्या मॅकमोहन सीमारेषेच्या अवघ्या 30 किलोमीटर अलीकडे आहे. 

उंचच उंच पाईन वृक्ष, नदीवरचा झुलता पूल, बौध्द धर्मस्थळ, लाकडाची त्रिकोणी छप्परं असलेली एका रांगेतली रंगीबेरंगी घरं, समोर मोठं अंगण, अंगणात फुलझाडं आणि गावाच्या मध्यभागी मार्केट असलेलं चारही बाजूंनी डोंगरांनी वेढलेलं मेन्चुका.

खरोखरीच मेन्चुका हे भारताच्या ईशान्येकडील 'स्वित्झर्लंड' आहे. गावात सरकारी हस्तकला केंद्रही आहे. गेली पाच वर्षं मेन्चुकामध्ये 'अॅडव्हेंचर फेस्टीव्हल'ही आयोजित केला जात आहे.

डोंगरावरून खाली दिसणारं मेन्चुका गाव.

हे गाव लहरी आहे. सकाळी सहा वाजता 'आलो' या जिल्ह्याच्या ठिकाणी जाण्यासाठी गावातून टॅक्सी सुटतात....