व्हॉएजर : गूढ उकलणाऱ्या मोहिमेचा थक्क करणारा 40 वर्षांचा प्रवास\nव्होएजराचा नियंत्रण कक्ष असा लहान आहे.

कॅलिफॉर्नियातील पॅसेडिनामध्ये जेट प्रपोल्शन लॅबोरॅटरीत 'नासा'च्या व्होएजर मिशनसाठी नियंत्रण कक्ष आहे. या इथे रोजच इतिहास घडतो आहे. 

मानवी इतिहासातील सर्वांत महत्त्वाकांक्षी आणि धाडसी मोहीम म्हणून व्होएजरचे नाव घेतलं जातं. 

कॅसिनी शनिच्या वातावरणात नामशेष

व्हॉएजरची 40 वर्षं

गेल्या 40 वर्षांत दोन व्होएजर अवकाश यानांनी गुरू, शनी, युरेनस आणि नेपच्युन या ग्रहांचा वेध घेतला आहे. या यानानं विश्वाचे विविध फोटो घेतले आहेत. 

गेल्या 40 वर्षांत दोन व्हॉएजर अवकाश यानांनी गुरू, शनी, युरेनस आणि नेपच्यून या ग्रहांचा वेध घेतला आहे.

व्होएजर मोहिमेची वैशिष्ट्यं

या मोहिमेने पृथ्वीबद्दलचा आपला दृष्टिकोन तर बदललाच शिवाय आता मानवी संस्कृती पृथ्वीपल्याड नेली आहे. 

वैशिष्ट्य म्हणजे व्होएजर अजून ही कार्यरत आहे. जेव्हा व्होएजर 1 त्याच्या नियंत्रण कक्षात सिग्नल पाठवतो, तेव्हा तो पृथ्वीपासून सर्वात दूरवर गेलेल्या मानवनिर्मित यंत्रापासून आलेला असतो. 

व्होएजर -1 हे अवकाश यान 2013 साली सूर्यमालेतून बाहेर पडले. 18 ऑगस्ट 2017 हे यान पृथ्वीपासून 20 अब्ज किलोमीटर अंतरावर होते. तर व्होएजर-2 पृथ्वीपासून 17 अब्ज किमोमीटर अंतरावर होते. 

नासाचं जगभरात स्पेस नेटवर्क आहे. हे नेटवर्क म्हणजे जगभरात पसरलेली सॅटेलाईट डिश आहेत. अवकाशातील दूर अंतरावरील यानांतून मिळणारे सिग्नल घेण्यासाठी, त्यांची रचना करण्यात आली आहे. 

जेव्हा मी या कार्यालयात गेलो, तेव्हा या मोहिमेचे नियंत्रक एन्रिक मेडिना ऑस्ट्रेलियातील कॅनबेरा येथील ग्राऊंड स्टेशनशी संपर्क साधून व्होएजर-2 शी संपर्क प्रस्थापित करत होते. सूर्यमालेच्या एका टोकावरून येणारा संदेश घेण्यासाठी 2 रिसिव्हर कार्यरत ठेवावे लागत होते. 

व्होएजरने इओ या उपग्रहावरील झऱ्याचे उद्रेक टिपले आहेत. त्याचं कल्पना चित्र.

मेडिना म्हणाले, या यानांतील ट्रान्समिटरला 12 वॉट इतकी वीज लागते. ते जेव्हा 'हाय पॉवर'मध्ये असतात, तेव्हा त्यांना फ्रिजमधील दिव्याला लागते तितकी, म्हणजे 20 वॉट इतकी वीज लागते. 

विचार करा, जेव्हा मी कंट्रीसाईडमध्ये लंडनपासून 40 किलोमीटरवर असतो तेव्हा मोबाइल सिग्नल मिळताना ही अडचण येते. पण येथे 20 अब्ज किलोमीटरवरून 40 वर्षे जुन्या यानांतून 12 वॉटच्या टान्समिटरमधून येणारे सिग्नल येतात.  

मेडिना म्हणाले, 'मला याचं आजही आश्चर्य वाटतं. हे 1970 मधलं तंत्रज्ञान...\n\ntl;dr:
सूर्यमालेच्या आपल्या ज्ञानात भर घालणाऱ्या व्हॉएजर मिशनला 40 वर्षं पूर्ण होत आहेत.  कॅलिफोर्नियातील 'नासा'च्या लॅबमध्ये जाऊन बीबीसीच्या पत्रकारानं घेतलेला हा भविष्यवेध.