मुंबईचे फ्लेमिंगो पावसाळ्यात कुठे जातात?\nफ्लेमिंगो मुंबईहून कच्छच्या रणाकडे परतू लागले आहेत.

या पक्ष्यांना मुंबईच्या समुद्रावरून ते कच्छच्या रणापर्यंतचा टप्पा गाठायचा आहे. फ्लेमिंगो जसे सराईत जलतरणपटू आहेत तसेच ते कित्येक मैल अंतर कापून स्थलांतर करणारे उत्तम प्रवासीही आहेत. 

मुंबईत येणाऱ्या या फ्लेंमिंगोंसाठी ठाण्याच्या खाडीपट्ट्यात अभयारण्य तयार करण्यात आलं आहे. त्यामुळे यावर्षी या पक्ष्यांना हक्काचं घर मिळालंय. आता तर हे फ्लेमिंगो बघण्यासाठी ऐरोलीच्या खाडीतून बोटीने जाता येतं. 

ओहोटीच्या वेळी बोटीने खाडीत गेलं की उथळ पाण्यातल्या दलदलीत खाद्य टिपणारे फ्लेमिंगो पाहायला मिळतात. कधीकधी तर फ्लेमिंगोंचे हे गुलाबी थवे आपल्या डोक्यावरून विहरत जातात. 

मुंबई नगरीत 1997 पासून हे फ्लेमिंगो मोठ्या प्रमाणात येऊ लागले. याआधी शिवडीच्या जेट्टीजवळ हजारोंच्या संख्येने हे पक्षी दिसायचे. पण शिवडी-न्हावाशेवा या सागरी सेतूच्या बांधकामामुळे त्यांचं हे वसतिस्थान धोक्यात आलं. यासाठीच ठाणे आणि वाशीच्या खाडीपट्ट्यात 1,690 हेक्टरचं फ्लेमिंगो अभयारण्य तयार करण्यात आलं आहे. 

फ्लेमिंगोंची सैर

मुंबईकरांनी यावर्षी या पाहुण्यांना जवळून निरखण्याचा आनंद लुटला. महाराष्ट्राच्या मॅनग्रोव्ह सेलतर्फे पक्षीनिरीक्षकांसाठी इथे खास बोटींची सोय करण्यात आली आहे. या भागातले स्थानिक मच्छिमार आणि स्वयंसेवी संस्थांनी इथे इकोटूरिझमचा उपक्रम राबवला आणि मुंबईकरांना फ्लेमिंगोंची सैर घडवून आणली.

'आयनेचर वॉच' चे आयझॅक किहिमकर सांगतात, "मुंबईमध्ये ग्रेटर आणि लेसर या दोन्ही प्रकारचे फ्लेमिंगो येतात. ग्रेटर फ्लेमिंगो हे मोठ्या आकाराचे आणि पांढरट असतात आणि त्यांची मानही लांबलचक असते. लेसर फ्लेमिंगो हे लहान आणि जास्त गुलाबी असतात. या दोन्ही प्रकारच्या फ्लेमिंगोंचे थवे आपल्याला या अभयारण्यात पाहायला मिळतात."

ग्रेटर फ्लेमिंगोंचा थवा

पंख लाल का?

ठाणे, वाशी, भांडुप पंपिंग स्टेशन या पट्ट्यात खारफुटीच्या दाटीमुळे या पक्ष्यांना संरक्षण मिळतं. शिवाय इथे असलेलं विशिष्ट प्रकारचं शेवाळ, कोळंबी हे त्यांचं मुख्य खाद्य आहे. या खाद्यामध्ये बिटा कॅरोटिनचं प्रमाण जास्त असतं. या द्रव्यामुळेच त्यांच्या पंखांना लालसर गुलाबी रंग येतो. 

फ्लेमिंगो पक्षी त्यांच्या पिल्लांसोबत स्थलांतर करतात

मुंबईत येणाऱ्या या पाहुण्यांचं मूळ घर कच्छच्या रणामध्ये आहे. तिथल्या निर्मनुष्य असलेल्या खाऱ्या दलदलीमध्ये हजारो फ्लेमिंगो राहतात....\n\ntl;dr:
मुंबईजवळ ठाण्याच्या खाडीपट्ट्यात सध्या फ्लेमिंगोंचे मोजके थवे उरले आहेत. आता एकेक करत हे गुलाबी थवे परतीच्या मार्गाला लागतील आणि त्यांचा स्थलांतराचा प्रवास नॉनस्टॉप पूर्ण करतील.