"या आदिवासी मुलांनी एव्हरेस्टवर तिरंगा फडकावला आणि त्याची शान वाढवली," असं पंतप्रधान मोदी म्हणाले.

कशी होती ही आदिवासी मुलामुलींची एव्हरेस्टला गवसणी घालण्याची मोहिम.

या संपूर्ण मोहिमेसाठी त्यांनी नागपूरजवळील वर्ध्यात प्रशिक्षण घेतलं. तेव्हाच हे शिखर सर करणार असा निश्चय त्यांनी केला होता. लहानपणापासून आईवडिलांपासून दूर राहिलेले आदिवासी आश्रम शाळेतील विद्यार्थी ते यशस्वी गिर्यारोहक होण्यापर्यंतचा हा प्रवास अतिशय प्रेरणादायी आहे.

मागच्या वर्षीपर्यंत यापैकी कोणत्याही मुलीने किंवा मुलाने बस किंवा विमानातून प्रवास केला नव्हता. सुकामेवा खाल्ला नव्हता. पर्वत चढणं तर आणखी दूरची गोष्ट. त्यामुळे आज या सगळ्या गोष्टींकडे मागे वळून पाहताना त्यांनाच विश्वास बसत नाही.

"हे अजूनही स्वप्न आहे असं मला वाटतं," छोट्या चणीची, लाजाळू, पण तंदुरुस्त असलेली मनिषा धुर्वे सांगते. चंद्रपूर जिल्ह्यातील दक्षिण भागात असलेल्या देव्हाडामधल्या आश्रमशाळेत ताठ मानेनं एका खुर्चीवर बसली होती. "मला अजूनही हे खरं आहे यावर विश्वास बसत नाही," हे सांगताना तिच्या चेहऱ्यावर एक वेगळंच तेज जाणवतं. तिला ज्या शिक्षकांनी शिकवलं ते त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
िच्या आजूबाजूलाच उभे होते. त्यांच्या डोळ्यात तिच्याबद्दल अभिमान जाणवत होता. 

मनीषा आता बारावीत आहे. तिनं 16 मे 2018 ला एव्हरेस्टच्या शिखरावर सकाळी 4.35 वाजता भारताचा झेंडा रोवला. तिच्याआधी याच दिवशी पहाटे 3.10 वाजता कविदास काटमोडे आणि उमाकांत मडावी यांनी शिखर सर केलं. त्यानंतर 4.25 वाजता परमेश आळेनं शिखर सर केलं. ही कामगिरी करणारी मनिषा या गटातील चौथी व्यक्ती होती. त्यानंतर 17 मे रोजी ही कामगिरी विकास सोयम यांनी पार पाडली. शिखर सर करताना मनीषाच्या जीवाला धोका निर्माण झाला होता. तेव्हा विकासने तिचा जीव वाचवला.

"त्या एका क्षणात मला माझे आईबाबा, माझे बहीण भाऊ, माझा समाज, माझी झोपडी, आमचं जंगल, माझे मित्रमैत्रिणी सगळं आठवलं," मनीषा सांगते.

मनीषा पाच वर्षांची असताना देव्हाडा येथील आश्रमशाळेत आली असं तिचे शिक्षक वासुदेव राजपुरोहित यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं. 

त्यांना हिमालयसुद्धा माहिती नव्हता

बिमला नेगी देऊस्कर या ज्येष्ठ गिर्यारोहक आहेत. 1993मध्ये माऊंट एव्हरेस्ट मोहिमेवर गेलेल्या भारतीय महिलांच्या चमूतील त्या एक सदस्य होत्या. त्या गेल्या तीस वर्षांपासून गिर्यारोहण, साहसी खेळ प्रशिक्षक आहेत. बिमला आणि त्यांचे पती अविनाश देऊस्कर नागपूरात अॅडव्हेंचर अकॅडमी चालवतात. त्यांचं वर्ध्याला प्रशिक्षण केंद्र आहे. त्यांनी या मुलांना दहा महिने गिर्यारोहणाचं प्रशिक्षण दिलं आणि माऊंट एव्हरेस्टच्य मोहिमेसाठी तयार केलं. बिमल जेव्हा या मुलांना पहिल्यांदा भेटल्या तेव्हा त्या मुलांना हिमालय काय आहे हेसुद्धा माहिती नव्हतं. 

आता मात्र मुलांच्या प्रेरणेमुळे अनेकजण इथे शिकायला आले आहेत आणि यावर्षी पटसंख्येत वाढ झाली आहे, असं त्यांनी सांगितलं.

मनीषाविषयी सांगताना अविनाश देऊस्कर सांगतात, "मला आठवतं आम्ही जेव्हा निवासी आश्रमशाळांमध्ये मुलांचा शोध घेत होतो तेव्हा आम्ही तिथल्या मुलांना धावायला सांगितलं. पण थांबा असं सांगायलाच विसरलो आणि आम्हाला असं लक्षात आलं की मनीषा अजून धावतच होती कारण आम्ही तिला थांबायलाच सांगितलं नव्हतं. तिची तयारी आम्हाला तेव्हाच दिसली होती." 

मनीषा फार जास्त उपक्रमांमध्ये भाग घ्यायची नाही. पण ती कणखर आहे आणि मुलांपेक्षा कोणत्याही पावलावर ती मागे नाही असंही त्यांनी सांगितलं.  

प्रशिक्षणाचा काळ

या मोहिमेसाठी वेगवेगळ्या टप्प्यात झालेल्या प्रशिक्षणाची माहिती देउस्कर दांपत्यानं बीबीसी मराठीला दिली....