लाखो प्राण वाचविणाऱ्या लसींवर लोक आजही भरवसा का नाही करत?\nलस म्हणजे काय? ती कशा प्रकारे काम करते? याबद्दल अनेकांना माहितीच नसते. त्यामुळे लस घेण्याला नकार दिला जाताना दिसतो. लसीकरण नाकारणाऱ्यांची संख्या खूप जास्त असल्याचं, निरीक्षण आरोग्य तज्ज्ञांनी नोंदवलं आहे. 

जागतिक आरोग्य संघटनेनेही (WHO)  याविषयी चिंता व्यक्त केली आहे. 2019 साली जागतिक आरोग्याला असलेल्या दहा धोक्यांपैकी एक धोका म्हणून याची नोंद घेण्यात आली आहे.  

त्यामुळेच लसीकरणाविषयी मूलभूत गोष्टींची चर्चा बीबीसी करत आहे. 

लसीकरणाचा शोध कसा लागला?

लसीकरणापूर्वी प्रतिकार करता येण्यासारख्या आजारांमुळेही दरवर्षी लाखो लोकांचा जीव जात होता. दहाव्या शतकामध्ये लसीकरणाचं प्रारंभिक रूप शोधण्याचं श्रेय चिनी लोकांना जातं. आता 'व्हॅक्सिनेशन' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या लसीकरणाचं प्रारंभिक स्वरुप हे 'व्हॅरिओलेशन' प्रकारातील होते. 

एखाद्या रोगामुळे धरलेल्या खपलीतील लसीचा वापर करून सुदृढ लोकांमध्ये रोगप्रतिकार शक्ती निर्माण करण्याची ही प्रक्रिया होती. 

देवीसारख्या रोगाने जेव्हा लोक मृत्यूमुखी पडत होते तेव्हा गवळणींना मात्र सौम्य प्रकारच्या देवीचीच लागण होत असल्याचं ब्रिटिश डॉक्टर एडवर्ड जेन्नर यांच्या लक्षात आलं. प्राणघातक देवीची लागण मात्र त्यांना अगदी क्वचितच व्हायची.

देवी हा वेगानं पसरणारा साथीचा रोग होता. लागण झालेल्यांपैकी 30 टक्के लोकांना प्राण गमवावे लागायचे. या रोगाला तोंड देऊन बरं झालेल्यांच्या शरीरावर देवीचे व्रण कायम राहत किंवा अशा व्यक्तिंना अंधत्वही यायचं.

लस कशी काम करते

जेन्नर यांनी 1796 साली आठ वर्षांच्या जेम्स फिप्स याच्यावर एक प्रयोग केला. गायीच्या आचळांना होणाऱ्या जखमेतील पू डॉक्टर जेन्नर यांनी या मुलाच्या शरीरात इंजेक्शनद्वारे सोडला. त्याच्या अंगावर लगेच त्यासंबंधीची लक्षणं दिसू लागली.

फिप्स यातून बरा झाल्यावर जेन्नर यांनी देवीचा संसर्ग त्याच्या शरीरात घातला, परंतु त्याच्यावर त्याचा परिणाम झाला नाही, तो सुदृढ राहिला. गायीच्या आचळांना झालेल्या देवीसदृश जखमेतील द्रवामुळे या मुलाचं शरीर देवीच्या रोगाला प्रतिकारक बनलं होतं.

जेन्नर यांच्या प्रयोगांचे निष्कर्ष 1798 साली प्रकाशित झाले आणि गायीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या 'vacca' या लॅटिन शब्दावरून 'vaccine' (व्हॅसिन) हा शब्द रूढ झाला.

लसीकरणामुळं मिळालेलं यश 

गेल्या शतकात अनेक आजारांमुळे होणारी हानी प्रचंड प्रमाणात कमी करण्यात लसीकरणाला यश आलं.  गोवरमुळं दर...\n\ntl;dr:
लसीकरणामुळं दरवर्षी वेगवेगळ्या आजारांपासून लाखोंचे प्राण वाचतात. गेल्या शतकात लसीकरणामुळे कोट्यवधी जीव वाचले आहेत, तरीही अनेक देशांमध्ये लसीकरणाबाबतची साशंकता कायम दिसून येते.