सामग्री: या होत्या नानम्मल आजी. वयाची 99 वर्षे पूर्ण केलेल्या नानम्मल आजींचं काल निधन झालं आणि दोन वर्षांपूर्वी त्यांची याच काळात झालेली भेट पुन्हा डोळ्यांसमोर आली.

सोशल मीडियावर इंडियाज ओल्डेस्ट योगिनी, योगाग्रॅनी अशा नावानं त्यांचे व्हीडिओ भरपूर पाहायला मिळाले होते पण कोइमतूरमध्ये त्या राहातात यापेक्षा त्यांच्याबद्दल फारशी माहिती मिळत नव्हती.

 शेवटी कसाबसा त्यांच्या मुलाचा म्हणजे बालाकृष्णन यांचा फोननंबर शोधून काढला. मी बंगळुरूमध्ये आहे म्हटल्यावर ते म्हणाले, "सरळ बस पकडून कोईमतूरला ये. आमचं योगा सेंटर सहज सापडेल इतकं प्रसिद्ध आहे."

कोईमतूरला गेल्यावर खरंच त्यांचं ओझोन योगा सेंटर सहज सापडलं. बालाकृष्णनसुद्धा साधारण साठीच्या आसपासच्या वयाचे होते. आई म्हणजे नानम्मल सध्या भावाकडे राहात आहे. थोड्यावेळानं आपण तिला भेटायला जाऊ असं सांगून ते मला योगा स्टुडिओ दाखवायला घेतला. 

तिथं गेल्यागेल्या त्यांच्या पत्नीनं गढुळशा पाण्याचा पेला हातात ठेवला. मी गोंधळलेला पाहून ते म्हणाले 'ड्रींक्क'. ते गोडसर पाणी प्याल्यावर म्हणाले. "हे मध घातलेलं पाणी होतं. आमच्याकडे चहा कोणीच पित नाही. आम्ही सगळे खाण्या-पिण्याचे नियम कडक पाळतो. "

नानम्मल आणि त्यांच्या सगळ्या कुटुंबानं योगासनं आणि योगासनांच्या प्रचाराला वाहून घेतलं होतं. बालाकृष्णन यांनी भिंतीवरचे फोटो आणि पदकं दाखवायला सुरुवात केली. गेल्या चाळीस पन्नास वर्षात लाखो विद्यार्थी त्यांच्या स्टुडिओत किंवा मोठ्या कार्यक्रमांमध्ये त्यांच्यापासून योगासनं करण्याची प्रेरणा घेऊन गेले होते. 

बालाकृष्णन यांनी आता बोलतबोलत माझा चांगलाच ताबा घेतला होता. एखादं लहान मूल बोलावं तसं ते धडाधड माहिती देत सुटले होते. अमक्या कार्यक्रमात काय झालं होतं. आईला आता कसं फारसा प्रवास झेपत नाही. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, राष्ट्रपतींची भेट झाली तेव्हा काय झालं असे भरपूर विषय त्यांच्याकडे होते.

नंतर फोटोंचा अल्बम काढून ते तोडक्यामोडक्या हिंदी-इंग्लिशमध्ये मला माहिती सांगू लागले. नानम्मल यांच्या कुटुंबातले 35 जण योगासनं शिकवत असल्याचं त्यांनी सांगितलं. देश-परदेशात त्यांचे विद्यार्थी असल्याचं समजलं. त्यांच्या स्टुडिओमध्ये शिकून गेलेले लोक परदेशात योगासनांचे प्रशिक्षणही देतात. बालाकृष्णन एकूणच योगासनांच्या प्रसारावर आणि त्यांच्या प्रशिक्षण केंद्रावर खुश होते.

थोड्यावेळानं ते त्यांच्या भावाच्या आरोग्य मंदिरात घेऊन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:
फिकट गुलाबी साडी, अगदी साधं पांढरं ब्लाऊज, तितकेच पांढरे झालेले केस असणारी लहानखुरी चण असलेल्या त्या बाई... एखादं किल्ली दिलेलं यंत्र चालावं तशा हालचाली करत योगासनं करणाऱ्या त्या आजींना पाहिल्यावर यांना एकदा भेटायचंच असा विचार केला आणि त्यांचा पत्ता शोधून काढला.