...क्के घट झाली. त्यांनी ही वेळही निभाऊन नेली आणि ते पूर्वपदावर पोहोचले. आता ते पुढे जाण्याच्या तयारीत आहे. 

अनिल अंबानींची घसरण होतच गेली. त्यांच्याकडे कोणतीही दुभती गाय नव्हती हेही त्याचं एक महत्त्वाचं कारण होतं. म्हणजे एखाद्या व्यवसायातून सतत काही आवक सुरू राहील, असा कोणताही व्यवसाय त्यांच्याकडे नाही. 

2005मध्ये जेव्हा भावांमध्ये वाटणी झाली तेव्हा मुकेश यांच्या वाट्याला रिलायन्स इंडस्ट्रीज ही कंपनी आली. ती समुहातील सगळ्यात मोठी कंपनी आहे आणि ती सगळ्यात जास्त नफा देत होती. 

अनिल अंबानी यांच्या... उर्वरित लेख लिहा:
पासून 19 टक्के जास्त. त्यानंतर त्यात घट व्हायला सुरुवात झाली होती. संध्याकाळी जेव्हा बाजार बंद झाला तेव्हा 538 रुपयांवर सुरू झालेला समभाग 372.50 वर येऊन थांबला. अनेक लोकांचं कोट्यवधी रुपयांचं नुकसान झालं. हल्ली रिलायन्स पॉवरचा समभाग 12 रुपयांच्या वरसुद्धा जात नाही. 

कर्जाचं वाढतं ओझं

1980 ते 1990 च्या दरम्यान धीरूभाई रिलायन्स समुहासाठी सातत्याने बाजारातून पैसा उचलत होते. त्यांच्या समभागाची किंमत कायम चांगली होती आणि मुख्य म्हणजे गुंतवणूकदारांचा त्यांच्यावर विश्वास होता. 

मुकेश अंबानी यांच्या कंपनीने गेल्या दशकात मोठ्या प्रमाणात नफा मिळवला होता. दुसऱ्या बाजूला गॅसच्या प्रकरणात कोर्टाचा निर्णय आणि रिलायन्स पॉवरचे शेअर पडल्यामुळे अनिल यांचा मार्ग खडतर होत गेला.

अशा परिस्थितीत देशा विदेशातल्या बँकाकडून कर्ज घेण्यावाचून अनिल यांच्याकडे कोणताही पर्याय नव्हता. 2000 ते 2010 या काळात मोठ्या भावाच्या कंपनीचा विस्तार झाला आणि लहान भावाच्या कंपनीवर कर्ज वाढत गेलं. त्यांच्या बहुतांश कंपन्या समस्यांशी झुंजत आहेत किंवा साधारण फायदा कमावत आहेत. 

आज अशी परिस्थिती आहे की त्यांच्या काही कंपन्यांनी दिवाळखोरी घोषित करण्याचा अर्ज केला आहे.

काही काळआधी शक्तिशाली आणि राजकीय पक्षांशी संबंध ठेवणाऱ्या कॉर्पोरेट घराण्यावर कर्ज जास्त झालं तर कसंतरी कामं चालवलं जायचं. त्यांच्या कर्जाची पुनरर्चना केली जाते किंवा त्याची परतफेड करण्यासाठी वेळ वाढवून मिळतो. मात्र सध्या एनपीए राजकीय मुद्दा झाला आहे. बँकांची परिस्थिती वाईट आहे. 

आता कायद्यातही अनेक बदल झाले आहेत. ज्यांनी कर्ज दिलं आहे ते नॅशनल कंपनी लॉ ट्रिब्युनलच्या माध्यमातून कंपन्यांना इनसॉल्व्हंट घोषित करून कर्जदारांकडून रक्कम चुकवण्यासाठी कोर्टात खेचू शकतात. त्यामुळेच दिवाळखोरी घोषित करण्याशिवाय त्यांना काहीही पर्याय नाही. 

दोन्ही भावांची वैशिष्ट्यं

जेव्हा धीरूभाई जिवंत होते तेव्हा अनिल अंबानी यांना बाजारातले स्मार्ट खेळाडू मानलं जायचं. त्यांना मार्केट वॅल्युएशनची कला उत्तम अवगत होती. धीरूभाई यांच्या काळात आर्थिक प्रकरणं अनिल आणि औद्योगिक प्रकरणं मुकेश अंबानी पहायचे. 

अनिल अंबानी यांच्या टीकाकारांचं असं मत आहे की त्यांनी आर्थिक विषयांवर जास्त लक्ष दिलं. मात्र मुकेश अंबानींनी जितकं मोठ्या प्रकल्पांवर लक्ष दिलं तितकं अनिल अंबानींनी दिलं नाही.

रिलायन्स पॉवर आणि टेलिकॉममध्ये...