पुलवामा हल्ला (संग्रहित छायाचित्र)

प्रत्येकी 125 ग्रॅम वजन असणाऱ्या स्फोटकांच्या 416 पाकिटात ही स्फोटकं ठेवण्यात आली होती. ही सर्व स्फोटकं नागपूरच्या 'अमीन एक्सप्लोझिव्ह' या कंपनीमध्ये तयार करण्यात आल्याची माहिती या सर्व स्फोटकांच्या पाकिटांवर छापण्यात आली आहे. 

नागपुरातील 'अमीन एक्सप्लोझिव्ह' या कंपनीचा या स्फोटकांशी काय संबंध आहे. दहशतवादी कारवाया करणाऱ्यांना भारतात अशी सहज स्फोटकं विकत घेता येतात काय? अशा अनेक प्रश्नांची उत्तरं शोधण्याचा प्रयत्न आम्ही केला. 

14 फेब्रुवारी 2019 ला काश्मीरच्या पुलवामा भागात दहशतवाद्यांनी स्फोटकांनी भरलेली कार सीआरपीएफ जवानांच्या बसवर धडकवली होती.  या हल्ल्यात 40 सीआरपीएफ जवान शहीद झाले होते. 

या हल्ल्याची पुनरावृत्ती टाळण्यासाठी संपूर्ण जम्मू -काश्मीरमध्ये सुरक्षा दलांकडून अशा स्फोटकांचा वेळोवळी शोध घेतला जात होता. अशीच कारवाई करत गेल्या आठवड्यात भारतीय सैन्य, सीआरपीएफ आणि जम्मू आणि काश्मीर पोलिसांनी एकत्रितपणे एक ॲापरेशन काश्मीरमध्ये राबविले. 

या ॲापरेशनदरम्यान 'जैश-ए-मोहम्मद' या अतिरेकी संघटनेच्या काही हालचालींची माहिती सुरक्षा दलांना मिळाली. य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
ाच माहितीच्या आधारावर काश्मीरच्या 'कारेवा' या गावाजवळ कारवाई करतांना सुरक्षा दलाच्या जवानांना दोन पाण्याच्या टाक्यांमध्ये 52 किलो स्फोटकं सापडली. 

स्थानिक अवंतीपूरा पोलीस ठाण्यात यासंदर्भात बेकायदेशी कारवाई प्रतिबंधक कायद्यानुसार गुन्हा दाखल करण्यात आला. 

नागपूरच्या कंपनीचं नाव का?

दहशतवाद्यांनी मोठा हल्ला घडविण्यासाठी दडवून ठेवलेली स्फोटकं नागपूरच्या अमीन एक्सप्लोझिव्ह कंपनीच्या  फॅक्टरीत तयार झाले आहेत. तसा शिक्का स्फोटकांवर सापडला आहे. 

नागपूरच्या बाजारगाव परिसरातील ही कंपनी  खाणकाम, बांधकामासाठी वापरले जाणारे स्फोटकं ' तयार करते. जिलेटीनच्या कांड्या, गन पावडर आणि सेफ्टी फ्युज असे दारुगोळ्याचे विविध प्रकार या कंपनीत तयार केले जातात. 

अमीन एक्सप्लोझिव्ह कंपनी

कंपनीचा इतिहास 

2002 मध्ये 'अमीन एक्सप्लोझिव्ह' ही कंपनी नागपूरमधील बाजारगाव परिसरात  शंभर हेक्टर परिसरात उभारण्यात आली. सोहेल अमीन  या कंपनीचे मालक आहेत.

 छत्तीसगडच्या रायपूरचे रहिवासी संजय चौधरी आणि अजय चौधरी यांच्या 'एस. बी. (स्पेशल ब्लास्ट) लिमिटेड' या एक्सप्लोझिव्ह कंपनीचेही काही समभाग 'अमीन  एक्सप्लोझिव्ह' या कंपनीत होते.

विहिरी फोडणे, खाणी, मॅगनीज, WCL मेगास्ट्रक्चर जिलेटिनच्या कांड्या तयार करण्याचं काम करायचे. टेंडर निघतात, भरतात समजा मिळालं, PEPA कडे अर्ज करावा लागतो. 

प्रत्येक पाकिटावर बारकोड असतो. त्याची हालचाल कळते. स्फोटकं कशी वापरायची हा त्यांचा प्रश्न आहे. त्यांचं वेगळं रेकॉर्ड असते. त्यांची एक्स्पायरी डेट असते.

 2012 मध्ये 'अमीन एक्सप्लोझिव्ह' या कंपनीचे नाव बदलून ते 'एस. बी. एनर्जी लिमिटेड' असं करण्यात आलं. 2016 मध्ये सोहेल अमीन  यांनी या संपूर्ण कंपनीतील 'सेफ्टी फ्युज युनिट' वगळता संजय चौधरी यांना ही पूर्ण कंपनी विकली. यातील सेफ्टी फ्यूजचा प्रकल्प नागपूरच्या सोलर - एक्सप्लोझिव्ह या कंपनीला विकला.

'एस. बी. एनर्जी लिमिटेड'

खाजगी स्फोटकं आणि दारुगोळा उत्पादकांसाठीची नियमावली

विहिरी खोदणे, कोळशाच्या खाणीसाठी, धरणांसाठी अशा अनेक बाबींसाठी औद्योगिक वापरासाठीच्या स्फोटकांची निर्मिती खाजगी कंपन्याकडून केली जाते. 

देशाच्या संरक्षणासाठी संरक्षण दलांना वापरण्यासाठीचे स्फोटकं आणि दारुगोळा हा संरक्षण खात्याच्या आयुध निर्माण विभागामधून किंवा खाजगी स्फोटकं तयार करणा-या कंपन्यांकडून खरेदी केला जातो.

खाजगी उद्योगांना किंवा संरक्षण...