काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी सध्या डोवाल यांच्यावर सातत्याने निशाणा साधत आहेत. डोवाल एक अतिशय चाणाक्ष गुप्तहेर आणि संरक्षण तज्ज्ञ म्हणून ओळखले जातात. मात्र गेल्या काही दिवसांत भारतावर झालेले कट्टरवादी हल्ले आणि शेजारी देशांशी संबंधांत आलेला तणाव यामुळे त्यांच्या धोरणावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहेत. 

पुलवामा हल्ल्याचा सूत्रधार मौलाना मसूद अझहरला अजित डोवालच कंदाहरला घेऊन गेले होते असं वक्तव्य राहुल गांधी यांनी केलं होतं. 

मात्र अधिकृत कागदपत्रांचा आधार घ्यायचा झाल्यास तीन कट्टवाद्यांना कंदाहरला घेऊन जाण्याआधीच डोवाल कंदाहरला उपस्थित होते. तेव्हा ते गुप्तचर संस्थेत काम करत होते. 

काँग्रेसच्या मीडिया सेलचे प्रमुख रणदीपसिंह सुरजेवाला यांनी एक ट्विट करत सांगितलं, "कट्टरावादाच्या विरोधातील लढाईत अजित डोवाल यांनी काँग्रेस सरकारची रणनीती राष्ट्रहिताची आहे असं सांगितलं होतं. याच सरकारने अपहरणाच्या विरोधात ठोस पावलं उचलली होती. त्यात कुणालाच सूट नाही किंवा कट्टरवाद्यांशी बातचीतही नाही अशी ती रणनीती होती. मग भाजप सरकार अशी हिम्मत का दाखवत नाही.?"

आणखी एका ट्विटमध्ये ते म्हणतात, "अजित डोवाल ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
यांच्या मते मसूद अजहरला सोडणं हा एक मुत्सद्दी निर्णय होता. हा जर भाजप सरकारचा निर्णय होता, तर त्याची जबाबदारी कोण घेणार?"

सुरजेवाला यांनी विवेकानंद इंटरनॅशनल फाऊंडेशन मध्ये प्रकाशित एका लेखाची लिंकही त्यात जोडली आहे. 

पत्रकार हरिंदर बावेजा यांना दिलेल्या एका मुलाखतीत डोवाल म्हणतात, "कंदाहार अपहरणाच्या वेळेला त्यांना कळलं होतं की मसूद अजहर एक महत्त्वाचं नाव आहे. गुप्तचरांच्या माहितीनुसार त्याला सोडणं एक चूक होती. असं व्हायला नको होतं. हा निर्णय घेणं त्यांचं काम होतं."

आणखी एक प्रश्नाला उत्तर देताना ते सांगतात, "सुरक्षेच्या दृष्टीने सरकारचे सगळे निर्णय ऐकावे लागतात. राजकीय विचार आणि व्यापक राष्ट्रहितासाठी हा निर्णय घेतला असेल तर ते ऐकावं लागेल हे उघडच आहे."

या वादाच्या पार्श्वभूमीवर 1999 मध्ये जेव्हा भारतीय विमानाचं अपहरण झालं तेव्हा तालिबानशी चर्चा करताना भारतीय शिष्टमंडळाचे सदस्य म्हणून डोवाल यांची नेमकी काय भूमिका होती हा प्रश्न पडतो. 

अजित डोवाल: 1988 पासूनच चर्चा

1988 ची ही घटना आहे. सुवर्ण मंदिराजवळ एके काळी भिंद्रनवालेचा बोलबाला होता. तिथे अमृतसरच्या लोकांनी आणि खलिस्तानच्या फुटीरतावाद्यांनी एका रिक्षावाल्याला अतिशय तन्मयतेने रिक्षा चालवताना पाहिलं होतं. तो त्या परिसरात नवीन होता. रिक्षावाले जसे दिसतात तसाच हा दिसत होता. तरीही खलिस्तान्यांना त्याच्यावर शंका येत होती. 

सुवर्ण मंदिराच्या पवित्र भिंतीच्या आसपास गुप्तचर पद्धतीचे विविध खेळ करता करता आपण ISI चे एजंट आहोत हे पटवून द्यायला त्याला दहा दिवस लागले. 

ऑपरेशन ब्लँक थंडरच्या दोन दिवस आधी तो रिक्षावाला सुवर्ण मंदिराच्या गाभाऱ्यात घुसला आणि फुटीरतावाद्यांच्या जागा, त्यांची संख्या याबाबत बरीच महत्त्वपूर्ण माहिती घेऊन बाहेर आला. तो रिक्षावाला म्हणजे दुसरा तिसरा कुणी नसून भारताचे विद्यमान सुरक्षा सल्लागार अजित डोवाल होते. 

गुप्तहेर तंत्राच्या अलिखित नियमानुसार डोवाल यांना जवळून ओळखणारे लोक या घटनेबाबत ऐकल्यावर काहीच माहिती नाही असं सांगतात. मात्र त्यांच्या चेहऱ्यावरचं मंद हास्य बरंच काही सांगून जातं.

बराच आग्रह केल्यावर आणि नाव न सांगण्याच्या अटीवर गुप्तचर विभागाचे माजी अधिकारी सांगतात, "ही खूप जोखमीची मोहिम होती. मात्र आमच्या संरक्षण दलाच्या लोकांना खलिस्तान्यांचा नकाशा अजित डोवाल यांनी उपलब्ध करून दिला होता. नकाशे, हत्यारं कुठे लपवून ठेवली आहेत...