सामग्री: कुतुब मिनार आणि लागूनच असलेल्या दिमाखदार कुव्वत-उल-इस्लाम मशिदीच्या बांधकामासाठी तिथल्या अनेक हिंदू आणि जैन मंदिरातले स्तंभ आणि दगडांचा वापर करण्यात आला होता.  

काही हिंदू संघटनांच्या मते ही मशीद म्हणजे खरंतर मंदिर आहे आणि हिंदूंना इथे पूजा-अर्चना करण्याची परवानगी मिळायला हवी. 

या वास्तूला मंदिर जाहीर करावं यासाठी या संघटनांनी कोर्टात याचिकादेखील दाखल केली आहे. 

दिल्लीतल्या महरौली भागात असलेल्या कुतुब मिनारला जगातल्या काही मोजक्या आश्चर्यांपैकी एक मानलं जातं. 

गेली अनेक शतकं जगातली सर्वांत उंच इमारत असण्याचा मान या मिनारला मिळाला आहे. कुतुब मिनारलगतची मशीद कुव्वत-उल-इस्लाम या नावाने ओळखली जाते. 

भारतात मुस्लिम बादशहांनी उभारलेल्या अगदी सुरुवातीच्या मशिदींपैकी ही एक आहे. 

या मशिदीत शेकडो वर्षं जुन्या मंदिरांचाही काही भाग आहे. आजही या मशिदीच्या आवारातल्या भिंतींवर आणि खांबांवर देवीदेवतांच्या मूर्ती आणि मंदिरांच्या वास्तुकलांची झलक पाहायला मिळते. 

27 हिंदू आणि जैन मंदिरांचे अवशेष असलेल्या ठिकाणी ही मशीद उभारण्यात आल्याचं कुतुब मिनारच्या प्रवेशद्वाराजवळच्या एका शिलालेखात लिहिलं आहे. 

मंदिर अस्तित्वात आहे का?

प्रख्यात इतिहासकार प्राध्यापक इरफान हबीब सांगातत, "हा मंदिराचा भाग आहे, यात शंका नाही. मात्र, ही मंदिरं तिथेच होती की आसपासच्या परिसरात, यावर कायमच चर्चा होते. हे उघड आहे की 25 किंवा 27 मंदिरं एकाच ठिकाणी असू शकत नाहीत. त्यामुळे हे स्तंभ इकडून-तिकडून गोळा करून इथे आणले गेले असावे."

'कुतुब मिनार अँड इट्स मॉन्युमेंट्स' या पुस्तकाचे लेखक आणि इतिहासकार बी. एम. पांडे यांच्या मते मूळ मंदिरं इथेच होती. ते सांगतात, "मशिदीच्या पूर्वेकडून प्रवेश केल्यास तिथे असलेलं बांधकाम हे खरं बांधकाम आहे. मला वाटतं मंदिरं इथेच होती. काही आसपासच्या परिसरातही असतील. तिथून स्तंभ आणि दगड इथे आणून इतर बांधकाम केलं असावं."

राजपूत राजा पृथ्वीराज चौहान यांच्या पराभवानंतर मोहम्मद घौरीने कुतुबुद्दीन ऐबक या आपल्या सेनापतीची दिल्लीचा शासक म्हणून नेमणूक केली. 

इ. स. 1200 मध्ये कुतुबुद्दीन ऐबक आणि त्यांचे उत्तराधिकारी शम्सुद्दीन इल्तुतमिश यांनी महरौली भागात कुतुब मिनारची उभारणी केली.

ऐबक यांच्या कार्यकाळातच कुव्वत-उल-इस्लाम मशीदही उभारण्यात आली आणि पुढे या मशिदीचा विस्तार होत गेला. 

मशिदीच्या पश्चिमेकडचा भाग सुरुवातीच्या काळातल्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:
दिल्लीतील कुतुब मिनार परिसरातील कुतुब मिनार आणि कुव्वत-उल-इस्लाम मशीद ही भारतात मुस्लिम सुलतानांनी अगदी सुरुवातीला उभारलेल्या इमारतींपैकी आहेत.