काँग्रेसचे अध्यक्ष राहुल गांधी

यामुळे राहुल गांधी यांच्या या वक्तव्याची संघ आणि भारतीय जनता पार्टीच्या नेत्यांनी निर्भत्सना केली. राहुल हे भारतालाच ओळखून नसल्याने ते संघाला सुद्धा समजू शकणार नाहीत, अशी टिप्पणी भाजप आणि संघाच्या वतीने करण्यात आली.

राहुल गांधी हे नेमकं असं काय बोलले, ज्याचा संघाला एवढा राग आला आहे?

राहुल गांधी असं काहीसं म्हणाले - "अरेबियामध्ये जी मुस्लीम ब्रदरहूड संस्था आहे, तशीच संस्था राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या रूपात भारतात आहे. दोन्ही संस्था एकसारख्याच आहेत." 

हे सांगण्यासाठी राहुल गांधी यांनी तीन तथ्यं समोर ठेवली. ते सांगतात, "दोन्ही संस्था गेल्या शतकातल्या तिसऱ्या दशकांत अस्तित्वात आल्या. दोन्ही संस्थांवर आपल्या देशातील राष्ट्रीय नेत्यांची हत्या केल्यानंतर प्रतिबंध लागला. दोन्ही संस्थांमध्ये महिलांना प्रवेश निषिद्ध आहे."

तुलना नेहमीच मर्यादित असते. पण ज्यांच्यात ही तुलना केली जाते, त्या एकमेकांसारख्या आहेत, हे सांगण्यासाठी ही तुलना कधीच नसते. दोघांचा कल एक आहे किंवा त्यांचा स्वभाव सारखाच आहे, हे सांगणं हाच तुलनेचा हेतू असतो.

काय आहे मुस्लीम ब्रदरहूड?

मुस्ल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
ीम ब्रदरहूडचा जन्म हा इजिप्तमध्ये झाला, पण इस्लाम इतरही देशांमध्ये असल्याने त्यांच्याबद्दलचं आकर्षण तुर्की, ट्युनिशिया, पॅलेस्टाईन, कुवेत, जॉर्डन, बहारीनसारख्या देशांमध्येही आहे. त्यांच्यासारखे राजकीय पक्ष तिथेही आहेत.

मुस्लीम ब्रदरहूड या नावावरून एक समजतं की, ही संस्था मुस्लिमांच्या बंधुभावावर आधारलेली आहे आणि या संस्थेला मजबूत करणं हाच त्यांचा हेतू आहे. याचबरोबर इस्लामला समाज आणि राज्याच्या संघटनेचा ते पाया मानतात.

हीच गोष्ट संघाच्या बाबतीत सांगता येऊ शकते. हिंदूंमध्ये बंधुत्व वाढवणं आणि त्यांचं संघटन मजबूत करणं हाच त्यांचा उद्देश असतो. 'संघटनेत शक्ती आहे', हा संघाचा आवडता मंत्र आहे. पण एक गोष्ट यात सांगितलेली नाही. ती म्हणजे, हे संघटन हिंदूंचं असलं पाहिजे. 

अटल बिहारी वाजपेयी यांनीही सांगितलं होतं की, संघ हिंदूंना एकत्रित करण्याचं काम करतो. त्यांच्यानुसार, "संघापुढे दोन कामं आहेत - एक, हिंदूंना संघटित करणं आणि सक्षम हिंदू समाज निर्माण करणं, आणि दुसरं, जाती किंवा कृत्रिम भेदांच्या पलीकडे जाणं."

पण, काय जातीविहीन, आत्मसन्मान युक्त समाजाच्या स्थापनेसाठी कोणाला आक्षेप का असावा?

संघ आपलं काम अनेक संघटनांच्या जाळ्यामार्फत करतं. या संघटना वेगवेगळ्या क्षेत्रात शिक्षण आणि सेवा देण्याच्या नावावर सक्रिय असतात. हेच काम मुस्लीम ब्रदरहूड ही संस्था करते. शिक्षण, आरोग्य आणि दुसऱ्या अनेक क्षेत्रांमध्ये ही संस्थाही अनेक रूपांतून सक्रिय असते.

हमासच्या कामाचं स्वरूपही असं असतं आणि पाकिस्तानात हाफीज सईदची जमात-उद-दावा संघटनाही अशाच स्वरूपाचं काम करते. 

कोणत्याही एका विचारधारेनं चालणाऱ्या सगळ्या संघटना विचारवंत रूसोचा एक सिद्धांत जाणून आहेत. हा सिद्धांत असा की, ताकदीपेक्षाही लोकांच्या भावनेला अनुकूल करून वर्चस्व स्थापन करणं केव्हाही सोपं असतं. असं करून संघटना आपला व्यापक जनाधार बनवतात. हा जनाधार त्यांच्या पाठीशी कायम उभा राहतो.

उदाहरणार्थ, हमासच्या कट्टरतावादी कारवायांमुळे त्यांच्यावर जेव्हाही कारवाई होईल किंवा त्यांच्याभोवतीचा फास आवळला जाईल तेव्हा त्यांच्या सामाजिक कार्यांमुळे लाभ मिळालेली जनता त्यांच्या बाजूनं उभी राहील.

संघाची नेमकी रणनिती काय आहे?

संघानुसार त्यांची दुसरी जबाबदारी ही की, इतर धर्मीयांना मुख्य प्रवाहात आणणं. त्यांच्यावर प्रथम संस्कार करून मगच त्यांना मुख्य प्रवाहात आणण्याचा सोपस्कार करणं हे आहे....