डॉक सारांशित करण्यासाठी: 'ही आयुष्याची परीक्षा नाही. या परीक्षेपलीकडेही जगात खूप काही आहे, असा विचार करून परीक्षा दिली तर तुम्हाला कमी ताण येईल,' असं पंतप्रधानांनी विद्यार्थ्यांना सांगितलं. 

मुलांनी, पालकांनी हे भाषण ऐकलं, पंतप्रधानांना प्रश्न विचारले. पण खरंच यामुळे परीक्षेबद्दलची भीती कमी झाली का? हा प्रश्न अनुत्तरित आहे. 

मुळात मुलांमध्ये गेल्या काही वर्षांत दहावी-बारावीच्या परीक्षांचा तणाव का वाढत आहे, हा प्रश्न आहे. पंतप्रधानांच्या परीक्षा पे चर्चाचं हे दुसरं वर्ष. देशाच्या पंतप्रधानांनाही याबतीत मुलांशी संवाद साधायची गरज भासावी इतका हा प्रश्न गंभीर बनला आहे?  

मार्कांवर आधारित शिक्षणपद्धतीमुळे तणाव

मुलांवर निश्चितच परीक्षांचा ताण येत आहे, असं मत बाल मानसशास्त्रज्ञ डॉ. आशिष देशपांडे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केलं. 

"माझ्यामते त्याची तीन मुख्यं कारणं आहेत. एक म्हणजे शिक्षणाच्या चांगल्या संधींच्या प्रमाणात मुलांची संख्या खूप जास्त आहे.  Supply खूप अधिक आहे आणि त्याच्या तुलनेत शिक्षणाच्या provisions कमी आहेत. याचाच परिणाम म्हणजे चांगल्या संस्थांमधील संधींसाठी जास्त गुण मिळवण्याचा दबाव वाढत जातो. 

दुसरी गोष्ट आपल्याकडे शिक्षणावर आधारित करिअरच्या संधींनाच आजही मोठ्या प्रमाणावर समाजमान्यता आहे. खेळ, संगीत, चित्रकला अशा कलागुणांच्या आधारे निर्माण होणाऱ्या उदरनिर्वाहाच्या संधी या फारशा प्रस्थापित नाहीत. या कलांमधील शिक्षण घेऊन पुढे काय, असा प्रश्न आजही विचारला जातो." 

मुलांमध्ये परीक्षेचा तणाव येण्यामध्ये माध्यमांची भूमिका महत्त्वाची असल्याचंही डॉ. आशिष देशपांडे यांनी आवर्जून नमूद केलं. 

"माध्यमांमधून यशस्वी मुलांच्या ज्या गोष्टी समोर येतात, त्याचीच अपेक्षा पालक आपल्या मुलांकडून करतात. Excellence या गोष्टीचं प्रचंड आकर्षण पालकांमध्ये दिसून येतंय.

म्हणजे मुलगा क्रिकेट खेळत असेल तर त्यानं सचिन तेंडुलकरच व्हायला हवं असं वाटतं. मार्कांच्या बाबतीतही पालकांचा हाच अट्टाहास दिसून येतो." 

अपेक्षांच्या दबावामुळे मुलांचा गोंधळ 

फलटणमध्ये शिक्षिका असलेल्या अनुराधा पाटील यांची मुलगी यावर्षी दहावीला आहे. पालक आणि शिक्षक अशा दुहेरी नात्यानं त्या आपल्या मुलीला येणारं टेन्शन हाताळत आहेत. 

बीबीसी मराठीशी बोलताना अनुराधा पाटील यांनी सांगितलं, "घरातून, शाळेतून, अगदी नातेवाईक आणि मित्रपरिवारामधूनही मुलांवर सतत आता दहावी आहे, असं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:
दिल्लीतल्या तालकटोरा स्टेडिअममध्ये सोमवारी परीक्षा पे चर्चा हा कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला होता. या कार्यक्रमात पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी देशभरातल्या दहावीच्या विद्यार्थ्यांशी संवाद साधला. तणाव न घेता परीक्षा देण्याच्या काही टिप्स पंतप्रधानांनी विद्यार्थ्यांना दिल्या.