अलाउद्दीन खिलजी आणि चित्तोडची राणी पद्मावती यांच्यावर आधारित या सिनेमाचं कथानक नेमकं कसं असेल, यावर आधीपासूनच तर्कविर्तक सुरू आहेत. 

सिनेमात फक्त खिलजी आणि पद्मावती यांनाच केद्रस्थानी ठेवलेलं नसून खिलजी आणि त्याचा गुलाम आणि सैन्यप्रमुख मलिक काफूर यांच्या संबंधावरही प्रकाश टाकण्यात येणार आहे. 

पद्मावत या सिनेमात रणवीर सिंग खिलजीचं पात्र रंगवत आहे आणि मलिक काफूरच्या भूमिकेत जिम सरभ असणार आहे. 

मलिक काफूर कोण होता, आणि खिलजीसोबत त्याचं नात काय होतं, त्याची कथा इतकी लक्षवेधी का आहे, हे समजून घेण्यासाठी आपल्याला इतिहासाची पानं धुंडाळावी लागतील. 

दिल्लीचे सुलतान असलेल्या अलाउद्दीन खिलजीचा गुलाम होता मलिक काफूर.

गुलाम ते सैन्यप्रमुख

इतिहासात अशी नोंद आहे की खिलजीचा सैन्यप्रमुख नुसरत खान यांने गुजरातवर हल्ला केला होता. त्यावेळी त्याने काफूरला पकडून गुलाम बनवलं.

त्यानंतर काफूरने सातत्यानं प्रगती केली. खिलजीचा सैन्यप्रमुख म्हणून काफूरने मंगोलियन हल्लखोरांना पराभूत केल आणि खिलजीचा ध्वज दक्षिण भारतावर फडकवला.

याशिवाय विविध पुस्तकांत खिलजी आणि काफूर यांच्यातील 'खास' नात्याचा उल्लेख आहे. 

आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
र. वनिता आणि एस. किडवई यांनी संपादित केलेल्या 'सेम-सेक्स लव इन इंडिया : रीडिंग्स इन इंडियन लिटरेचर' या पुस्तकात असं म्हटलं आहे, की मलिक काफूर अलाउद्दीन खिलजीच्या सैन्यात सहभागी झाला आणि त्याला "हजारदिनारी" (एक हजार रुपयांत विकला जाणारा) म्हटलं गेलं. 

या पुस्तकानुसार खिलजीने काफूरला मलिक नायब म्हणून नेमलं होत. 

सुलतान मोहंमद इब्न तुघलकचे सहकारी म्हणून काम करणाऱ्या बरानी यांनी खिलजीच्या शेवटच्या दिवसांचा संदर्भ देत लिहिलं आहे की, "त्या चार-पाच वर्षांत सुलतानची स्मरणशक्ती सारखी हरपत होती. ते मलिक नायबच्या प्रेमात बुडाले होते. त्यानं सरकार आणि नोकरांची सगळी जबाबदारी मलिक नायबच्या हातात दिली होती." 

एका गुलामाने इतक्या वेगाने प्रगती केली, त्यामागे कारण काय होतं? काफूर बायसेक्शुअल होता का? खरोखरच खिलजी आणि काफूर यांच्यात शारीरिक संबंध होते का? हे जाणून घेण्यासाठी बीबीसीने इतिहासकारांशी चर्चा केली. 

मुघलकाळावर विशेष अभ्यास करणारे नामवंत इतिहासकार हरबंस मुखिया यांच म्हणणं आहे की त्या काळात गुलामांनी शक्तिशाली होण ही फार आश्चर्याची बाब नव्हती. 

ते म्हणाले, "काफूर गुलाम होता, पण त्याकाळात गुलामांचे संदर्भ आजच्या काळासारखे नव्हते."

गुलाम असणं काही वाईट का नव्हतं?

मुखिया म्हणतात, ''बादशहाचं गुलाम असणं सन्मानाचं होतं. हे फारच मोठं स्थान होतं. त्या काळातील दरबारी लोक स्वतःला बंदा-ए-दरगाह, म्हणजेच दर्ग्याचे गुलाम म्हणायचे. इथं दर्ग्याचा अर्थ दरबार असा आहे.''

ते म्हणतात, "गुलाम शब्द उच्चारताच गरीब आणि पिचलेले लोक, अशी प्रतिमा डोळ्यांसमोर येते. पण तशी परिस्थिती नव्हती. गियासुद्दीन बलबन हा सुद्धा एकेकाळी गुलाम होता पण नंतर राजा झाला. गुलाम असणं त्याकाळात कमीपणाचं नव्हतं."

ते म्हणाले, "काफूर गुलाम होता आणि त्यानं प्रगती केली, त्याचं आश्चर्य वाटतं नाही. काफूर बादशहा झाला नाही पण बलबन बादशहा झाला. बादशहाचा गुलाम असण्याचा अर्थ असा होतो की बादशहा या माणसाला फार जवळून निरखू पारखू शकतो."

इतिहासकारांच्या मते गुलामांचा सर्वांत महत्त्वाचा गुण म्हणजे ते लढवय्ये हवेत आणि विश्वासू हवेत. काफूरमध्ये हे दोन्ही गुण होते. खिलजीसाठी काफूर अत्यंत महत्त्वाचा होता कारण त्याने सुलतानसाठी दक्षिणेत अनेक युद्ध जिंकली होती. 

काफूर ट्रान्सजेंडर होता का, याबद्दल कुठे काही वाचनात येतं का, या प्रश्नांचे उत्तर देताना मुखिया म्हणाले की तसं कुठं...