सामग्री: YouTube पोस्ट समाप्त, 1

"38व्या वर्षी जर भारतामध्ये पी.एचडी धारकाला नोकरी मिळत नसेल, तर देशाचं आणि राज्याचं भविष्य काय आहे, हे प्रश्नचिन्ह तर आहेच." 

अगदी नेमक्या शब्दांत चंद्रकांत गजभारे बेरोजगारीच्या परिणामांविषयी बोलतात. नांदेडमध्ये राहणारे गजभारे जवळपास पंधरा वर्षांपासून स्थिर नोकरीच्या शोधात आहेत. त्यांनी समाजशास्त्र विषयात एम.ए. केलं होतं आणि मग दोनदा प्राध्यापकीसाठीची नेट परीक्षाही दिली. 

सध्या ते पी.एच.डीच्या अखेरच्या टप्प्यात आहेत. पण अजूनही त्यांना पुरेसा पगार देईल अशी कायमस्वरुपी नोकरी मिळालेली नाही. 

चंद्रकांत सध्या नांदेडमध्येच सकाळी अध्यापनाचं काम करतात, पण त्यातून पुरेसं उत्पन्न मिळत नाही, म्हणून त्यांनी वेगळ्या पर्यायांचाही विचार केला. बाहेरच्या शहरांतही नोकरीचा शोध घेतला, पण तुटपुंज्या पगारात तिथं राहणं परवडणारं नाही, म्हणून अखेर हॉटेलमध्ये पडेल ते काम केलं, तर आता ते रोज दुपारच्या वेळेत शहरात रिक्षा चालवतात. 

"आमच्यासारख्या लोकांचा जगण्याचा एकमेव आधार म्हणजे शिक्षण हाच आहे. त्या प्रकारचं शिक्षण घेतलं, पण शिक्षणाशी संबंधित काम मिळत नाही. मग दुसऱ्या शहरात जाऊन खाजगी कंपनीत किंवा हॉटेलमध्ये काम करण्यापेक्षा आपल्या शहरात करावं म्हणून हा पर्याय निवडला." 

सायली भरड मुलींना नोकरी शोधताना भेडसावणाऱ्या समस्यांविषयी सांगते.

उच्चशिक्षणानंतरही नोकरी किंवा उद्योगासाठी झगडावं लागणारे चंद्रकांत गजभारे हे एकटेच नाहीत. नांदेडच्या युवकांशी बोलल्यावर, इथे बेरोजगारीचा प्रश्न किती मोठा आहे आणि त्याचं स्वरूप कसं वेगवेगळं आहे हे समोर येतं. 

सरकारी नोकरीकडे तरुणांचा कल

नांदेडमध्ये शिक्षणासाठी येणारे बहुतांश तरुण आसपासच्या ग्रामीण भागातून येतात. त्यातील अनेकांचा कल स्थिर सरकारी नोकरीकडे दिसून येतो. त्यासाठी काही वर्ष वाट पाहण्याचीही त्यांची तयारी आहे.   

"खासगी क्षेत्रात गेलं, तर पहिल्यांदा विचारतात, तुमच्याकडे अनुभव आहे का? तिथेसुद्धा अनुभव नसल्याने नोकरीसाठी प्राधान्य मिळत नाही." पंकजकुमार सोनकांबळी आपण सरकारी नोकरीसाठी का प्रयत्न करतो आहोत याचं उत्तर देतात. 

कॉम्प्युटर सायन्समधली पदवी, स्टेनोग्राफर आणि इलेक्ट्रिशियन म्हणून घेतलेलं ट्रेनिंग पुरेसं नसल्याचं ते सांगतात. 

"आम्हाला आताच्या काळातच पदवी घेताना C, C++, Oracle यां संगणकाच्या भाषांचं ट्रेनिंग दिलं आहे. पण या भाषा केव्हाच कालबाह्य झाल्या आहेत....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:
लोकसभा निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर बीबीसी न्यूज मराठीच्या 'रिव्हर स्टोरीज' या विशेष मालिकेत आम्ही नदीकाठच्या शहरांना भेट देऊन तिथल्या लोकांच्या मनातील प्रश्न आणि भावनांवर प्रकाश टाकतो आहोत. त्याचाच एक भाग म्हणून गोदावरी नदीच्या तीरावरील नांदेडला आम्ही भेट दिली. तिथल्या तरुणांशी बोलताना बेरोजगारीची वाढती समस्या नजरेसमोर येते.