खंडप्राय पसरलेल्या चीनच्या मुख्य भूमीपासून तैवान भौगोलिकदृष्ट्या विलग आहे. चीनच्या समुद्री सीमेपासून जेमतेम शंभर मैल अंतरावरचं स्वतंत्र बेट म्हणजे तैवान. तैवानची लोकसंख्या साधारण दीड कोटी आहे. तैपेई ही तैवानची राजधानी.

देशाचं क्षेत्रफळ आहे फक्त 36, 188 स्क्वेअर किलोमीटर. म्हणजे आकारानं तैवान महाराष्ट्रापेक्षा खूपच छोटा आहे. परंतु आर्थिक आणि औद्योगिक विकासाच्या बाबतीत प्रगतीत सुसाट आहे. इलेक्ट्रॉनिक उत्पादनं हे तैवानचं गुणवैशिष्ट्य. आपल्या दैनंदिन आयुष्यातील अनेक गॅझेट्वर 'मेड इन तैवान' असं लिहिलेलं असतं. 

मँडरीन ही प्रमुख भाषा आहे. याच्याबरोबरीनं मिन नान चायनीज (तैवानीज) आणि हक्का या भाषाही बोलल्या जातात. ताओ हा इथला प्रमुख धर्म आहे. बौद्ध आणि ख्रिश्चन अनुयायींचं प्रमाणही बऱ्या आहे.

तैवानमधलं आयुर्मान पुरुषांसाठी 76 तर महिलांकरता 82 वर्षं आहे. जगण्यासाठी पोषक असं वातावरण असल्याचं हे आर्युमान द्योतक आहे. 

तैवानचे दिवंगत नेते चिआंग काइ शेक यांच्यासह प्रमुख नेत्यांचे पुतळे असलेल्या पार्कातील दृश्य

ज्ञात इतिहासानुसार 1863 मध्ये चीनचाच भाग असलेला हा प्रदेश क्विंग राजवटीच्या अमलाखाली हो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
ता. साधारण सव्वादोनशे वर्षांनंतर चीन आणि जपान (सिनो-जॅपनीज) यांच्यात झालेल्या युद्धात चीनला पराभवाला सामोरं जावं लागलं. पराभवामुळे हा भाग जपानच्या ताब्यात गेला. पन्नास वर्षांनंतर दुसऱ्या महायुद्धाची अखेर झाली. अणुबॉम्बचा तडाखा झेलणाऱ्या जपानचं या युद्धात अपरिमित नुकसान झालं. 

28 फेब्रुवारी 1947 हा तैवानसाठी काळा दिवस ठरला. चीनच्या सरकारविरुद्ध तैवानमध्ये अनेक वर्ष असंतोष खदखदत होता. 28 फेब्रुवारीला या असंतोषाचा उद्रेक झाला. 

क्युओमिंतांग नेतृत्वाखालील चीन सरकारनं हे जनआंदोलन चिरडलं. तैवानमधील हजारो नागरिकांचा यात मृत्यू झाला. मृतांचा आकडा दहा हजार असल्याचं सांगण्यात येतं. मृतांच्या बरोबरीने तैवानचे अनेक नागरिक बेपत्ता झाले. अनेकांना तुरुंगात डांबण्यात आलं. जागतिक इतिहासातलं हे कटू पर्व '228' म्हणून ओळखलं जातं. या घटनेनं तैवानच्या स्वातंत्र्य चळवळीची ठिणगी पडली. 

दोनच वर्षांत कम्युनिस्ट नेते माओ त्से तुंग यांनी चीनची सूत्रं हाती घेतली. माओंविरुद्ध पराभवाला सामोरं जावं लागलेले राष्ट्रीय नेते चिआंग काइ शेक यांनी चीनमधून पळ काढत तैवान गाठलं. 228 या घटनेनंतर हादरलेल्या तैवानला चिआंग यांच्या रुपात कणखर नेतृत्व लाभलं. 1975 पर्यंत चिआंग यांनीच तैवानचं एकहाती नेतृत्व सांभाळलं. हा काळ तैवानच्या प्रगतीचा होता. आर्थिक, सामाजिक आणि औद्योगिक पातळीवर तैवानने दमदार भरारी घेतली. 

तैपेईमधील एक दृश्य

संयुक्त राष्ट्र संघटनेनं तैवानसह चीनला देशातलं एकमेव प्रशासन म्हणून मान्यता दिली. चीनने संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेत स्थान काबीज केलं. काही वर्षातच वॉशिंग्टन अर्थात अमेरिकेनं राजनैतिक संबंधांचं माध्यम म्हणून तैपेईऐवजी बीजिंगची निवड केली. अमेरिकेच्या संसदेनं तैवान रिलेशन्स अॅक्ट पारित केला. तैवानचं सार्वभौमत्व जपण्यासाठी सर्वतोपरी मदत केली जाईल, असं आश्वासन अमेरिकनं तैवानला दिलं. 

चार दशकांनंतर तैवानमधला 'मार्शल लॉ' मागे घेण्यात आला. चीनला जाण्यायेण्यावरील निर्बंध कमी करण्यात आले. पुढच्याच वर्षी चिआंग यांचं निधन झालं. त्यांनीच निवडलेल्या ली तेंग हुई यांनी तैवानीकरण धोरण अंगीकारलं. स्थानिक भाषा आणि संस्कृतीवरचे निर्बंध शिथील करण्यात आले. 1996 मध्ये झालेल्या सार्वत्रिक निवडणुकीत ली यांनी डेमोक्रॅट प्रोगेसिव्ह पार्टीच्या पेंग मिन-मिंग यांना हरवलं. चीनने क्षेपणास्त्र हल्ले करत निवडणुका होऊ नयेत यासाठी प्रयत्न केले. 

2000...