भारत-चीन तणावामुळे नक्की नुकसान कोणाचं होणार?\nया परिस्थितीत दोन्ही देशांच्या नात्याचं भविष्य काय असेल, हे समजून घ्यायचं असेल तर भारताची परराष्ट्र व्यवहारविषयक भूमिका पाहणं अतिशय महत्त्वपूर्ण ठरतं.

भारताच्या माजी परराष्ट्र सचिव निरुपमा राव सांगतात, "गेल्या 45  वर्षांत एलएसीवर एकदाही गोळीबार झाला नाही. पण, आता गलवान खोऱ्यातील घटनेमुळे सगळं काही विखुरल्यासारखं दिसत आहे."

गेल्या दशकभरात भारताचे चीनसोबत मैत्रीपूर्ण संबंध राहिले आहेत. चीननं भारतात गुंतवणूक केली आहे आणि दोन्ही देशांमध्ये व्यापारही झाला आहे. 

सीमावादानंतर भारतानं चीनी मोबाईल अॅप्सवर बंदी घातली आहे, पण हे एक मर्यादित पाऊल होतं.  

युरेशिया समूहाचे अध्यक्ष इएन ब्रेमर यांच्या मते, भारताला सीमेवरील तणाव वाढवायचा नाहीये.

त्यांनी बीबीसीला सांगितलं, "भारताचं सैन्य चीनी सैन्याची गोळीबार करण्याची जी क्षमता आहे, त्याच्या जवळपासही नाही आहे, हे खरं आहे. तसंच भारताला सीमेवरील तणावही वाढवायचा नाहीये. पण, भारताजवळ प्रचंड लोकप्रिय पंतप्रधान आहेत आणि चीनविरुद्ध बोलल्यामुळे त्यांच्या राष्ट्रवादाच्या प्रतिमेला राजकीय फायदा मिळत आहे. यामुळे देशातील उद्योगालाही  फायदा होत आहे आणि भारतीय लोकांना आपल्या पसंतीच्या क्षेत्रात पाय रोवण्याची ही एक संधी आहे." 

भारत आणि चीनमधील व्यापार

भारत आणि चीनमधील व्यापाराची आकडेवारी चकित करणारी आहे. 

 2001मध्ये दोन्ही देशांमधील व्यवहार 3.6 अब्ज डॉलरचा होता, तर 2019 मध्ये तो 90 अब्ज डॉलरपर्यंत पोहोचला.

चीन भारताचा सगळ्यात मोठा व्यापार सहकारी (ट्रेडिंग पार्टनर) आहे. 

हे नातं एकतर्फी नाही. आज भारत सामान्य औषधाच्या बाबतीत जगभरातील सगळ्यात मोठा निर्यातदार असेल, तर यात चीनचंही योगदान आहे. कारण, या औषधांसाठीचा कच्चा माल चीनमधूनच येतो. 

व्यापाराशिवाय दोन्ही देशांनी एकमेकांच्या ठिकाणी गुंतवणूकही केली आहे. पण, ती या देशांतच्या एकूण क्षमतेपेक्षा कमी आहे. 

1962चं युद्ध आणि लाईन ऑफ अॅक्च्युअल कंट्रोल (LOC) वर अनेक वर्षांपासून तणाव असला तरी या दोन्ही देशांतील व्यापार दिवसेंदिवस वाढत गेला आहे. 

द्विपक्षीय व्यापारात चीनचा निर्यात हिस्सा दोन-तृतीयांश आहे, अशी भारताची तक्रार असते. 

भारत आणि चीनमधील व्यापारात 50 बिलियन डॉलरचा तोटा झाला आहे. यामुळे अधिक कठोर पावलं उचलणं भारतासाठी धोकादायक ठरू शकतं.

त्यामुळे भारतानं सांभाळून पावलं उचलणं गरजेचं आहे. भारताला सीमाभागातील आपल्या राजकीय...\n\ntl;dr:
भारत आणि चीनमधील तणावपूर्ण संबंधांमुळे दोन्ही देशातील मूळ वाद अद्याप कायम असल्याचं दिसून येतं.