आता वाहनांची संख्या इतकी वाढली आहे की या वाहनांचं करावं काय असं म्हणायची वेळ लोकांवर येते. पण जर तुम्हाला म्हटलं की यावर एक उपाय आहे तर तुम्ही काय म्हणाल? 

यावर कदाचित तुमचा विश्वास बसणार नाही, पण स्पेनच्या बार्सिलोना या शहरात असं घडलंय. ज्या ठिकाणी पार्किंग असायची त्या ठिकाणी आता मुलं खेळत आहेत. हे कसं घडलं त्याची ही गोष्ट. 

गजबजलेल्या बार्सिलोना शहराच्या मधोमध सध्या वेगळीच शांतता असते. ऐकू येतं ते फक्त मैदानात खेळणाऱ्या लहान मुलांचं खिदळणं आणि पक्षांचा चिवचिवाट.

या भागात अजिबात ट्राफिक नसतं. आणि पूर्वी जिथे गाड्या पार्क केलेल्या असत तो भाग आता खेळण्यासाठी, झाडांसाठी आणि धावण्यासाठीच्या ट्रॅकसाठी वापरण्यात येतोय. 

ट्राफिकच्या गोंगाटात आणि प्रदूषणाच्या विळख्यात अडकलेले रस्ते मोकळे करण्यासाठी सध्या बार्सिलोनामध्ये 'सुपरब्लॉक्स' ही योजना राबवण्यात येतेय. 

वाढत्या प्रदूषणामुळे धोक्यात येऊ घातलेले शेकडो जीव याद्वारे वाचवता येतील असं या शहरातील प्रशासक सांगत आहेत. 

ही योजना इतर शहरांसाठी एकप्रकारची 'ब्लू प्रिंट' असेल.

आतापर्यंत बार्सिलोना शहरामध्ये फक्त सहा असे सुपरब्लॉक्स तयार करण्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
ात आले असले, तरी अशा शेकडो ब्लॉक्सची निर्मिती करण्याची योजना आहे. 

यामध्ये सध्या अस्तित्त्वात असणारे नऊ ब्लॉक्स एकत्र जोडून तयार झालेल्या शहराच्या भागामध्ये अत्यावश्यक वाहन वगळता इतर सर्व वाहनांवर बंदी घालण्यात आली आहे. परवानगी असणारी वाहनंही या भागातून 10 किलोमीटर प्रती तासाच्या वेगमर्यादनेच चालू शकतात. या परिसरातल्या रहिवाशांच्या गाड्यांसाठी भूमिगत पार्किंग तयार करण्यात आलंय. 

याला काही रहिवाशांचा विरोध आहे. या लोकांना आपल्या गाड्या घराबाहेर पार्क करायच्या आहेत. किंवा हे असे लोक आहेत ज्यांचे या भागात उद्योग असून ट्राफिक थांबवल्याने आपल्या उद्योगावर परिणाम झाल्याचं त्यांना वाटतंय. 

सिएटलसारख्या इतर काही शहरांना मात्र ही संकल्पना आवडली असून ती अंमलात आणण्याचा विचार केला जातोय. 

"शहरातली 60% सार्वजनिक जागा ही गाड्यांनी व्यापलेली असते. तुम्ही जर याचं फेरवाटप केलं आणि विभागणी बदलली तर मग अशाही लोकांना वा घटकांना जागा मिळू शकते, ज्यांना आजवर ती मिळू शकली नव्हती," बार्सिलोनाच्या शहरीकरणासाठीच्या उपमहापौर जॅनेट सँझ यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं. 

'शहराचं रूप बदलायचं आहे'

बार्सिलोनाला फक्त शहरातल्या ट्राफिकचच रूप बदलायचं नाही तर शहरातल्या लोकांविषयी जी माहिती गोळा करण्यात येते, ती देखील सुरक्षित ठेवायची आहे. शहरात विविध ठिकाणी असणारे सेन्सर्स, सीसीटीव्ही कॅमेरे आणि टेलिकॉम नेटवर्कद्वारे ही माहिती गोळा होत असते.

यासाठीच बार्सिलोना शहराने बोर्डॉक्स, एडिनबर्ग, फ्लोरेन्स आणि मँचेस्टर या शहरांच्यासोबत एक योजना सुरू केलीय. यामध्ये नागरिकांविषयीची डिजिटल जगामध्ये गोळा करण्यात येणारी खासगी आणि इतर माहिती सार्वजनिक आणि व्यक्तिगत मालमत्ता यामध्ये विभाजित करण्यात येते. या माहितीचा वापर फक्त लोकांच्या हितासाठीच केला जाऊ शकतो. 

स्मार्टसिटी आणि 'स्मार्ट' लोक

"टेक्नॉलॉजीचा वापर हा लोकांच्या सेवेसाठी, त्यांचं शहरातलं आयुष्य सुधारण्यासाठी करण्यात यायला हवा, यावर आमचा विश्वास आहे," शहराचे डिजीटल इनोव्हेशन कमिशनर मायकल डॉनल्डसन सांगतात. 

"एखादं शहर हे फक्त वापरल्या जाणाऱ्या तंत्रज्ञानामुळे स्मार्ट ठरत नाही. तर तिथे राहणारे नागरिक, त्यांचा अनुभव, त्यांचं ज्ञान यावरून ठरतं."

"आम्ही कोणती माहिती गोळा करतो, कशी करतो आणि त्याचं काय करणार हे सांगणं गरजेचं आहे." ते म्हणतात. 

पुढच्या वर्षी बार्सिलोना शहराचं काऊन्सिल दोन पायलट...