बराक ओबामा आणि डॉ. मनमोहन सिंह

हे पुस्तक दोन भागात आहे आणि त्यातल्या पहिल्या भागात त्यांनी आपल्या 2010 सालच्या भारतभेटीवर सुमारे 1400 शब्द खर्च केले आहेत. यात त्यांनी तत्कालीन पंतप्रधान मनमोहन सिंग, काँग्रेस अध्यक्षा सोनिया गांधी आणि राहुल गांधी यांच्याविषयची आपली निरीक्षणं नोंदवली आहेत. 

ते मनमोहन सिंग यांच्याविषयी लिहितात...

ओबामा म्हणतात की ते मनमोहन सिंग यांना भेटले तेव्हा मनमोहन सिंग म्हणाले, त्यांना "देशातल्या वाढत्या मुस्लीमविरोधी वातावरणाने येत्या काळात हिंदू राष्ट्रवादी पक्ष भाजपचा प्रभाव वाढेल," अशी त्यांना भीती आहे. भाजप तेव्हा प्रमुख विरोधी पक्ष होता.

बराक ओबामा यांनी नरेंद्र मोदी, भाजप आणि हिंदूत्वावर काय वक्तव्य केलं?

ओबामा लिहितात की, सिंग यांनी मुंबई हल्ल्यानंतर पाकिस्तानला चोख प्रत्युत्तर देण्याच्या मागणीलाही दाद दिली नाही. या हल्ल्यात 166 लोक मरण पावले होते. "पाकिस्तानला प्रत्युत्तर देण्याच्या मागणीला अमान्य करण्याची मोठी राजकीय किंमत त्यांना चुकवावी लागली," ओबामा लिहितात.

"अनिश्चिततेच्या काळात धार्मिक आणि वांशिक ध्रुवीकरणाच्या हाका खूप भारावून टाकणाऱ्या वाटू शक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
तात. आणि भारतात काय किंवा जगात काय राजकारण्यांना त्याचा फायदा घेणं अजिबात अवघड नाहीये," सिंग यांनी ओबामा यांना सांगितलं होतं. 

ओबामांना हे पटलं आणि त्यांनी वेल्व्हेट क्रांतीनंतर चेक रिपब्लिकचे पाहिले अध्यक्ष झालेले वक्लॅव हॅवेल यांच्याशी झालेल्या चर्चेची आठवण काढली. हॅवेल यांनी ओबामांशी बोलताना युरोपातल्या वाढत्या परंपरावादी लाटेविषयी चिंता व्यक्त करत इशारा दिला होता.

"जर ग्लोबलाझेशन आणि ऐतिहासिक आर्थिक संकटामुळे त्यातल्या त्यात श्रीमंत असणारे देश अशा लाटांना बळी पडत असतील - जर मला असे बदल टी पार्टीच्या रूपात अमेरिकेत दिसत असतील - तर भारत त्यापासून कसा अलिप्त राहू शकतो," ओबामा लिहितात. 

ओबामांच्या भारतभेटीच्या वेळी आयोजित केलेल्या स्नेहभोजन समारंभात मनमोहन सिंह 'क्षितीजावर दाटून आलेल्या मळभाविषयी' खुलेपणाने बोलले होते असं ते लिहितात. 

मनमोहन सिंग थंडावलेल्या अर्थव्यवस्थेविषयी बोलले. तोवर 2007 मध्ये अमेरिकेची अर्थव्यवस्था घसरल्यानंतर आलेल्या महामंदीचे परिणाम जगावर झाले होते याचाही उल्लेख पुस्तकात आहे. 

भारतीय पंतप्रधानांना आण्विकशक्ती असलेल्या पाकिस्तान आणि भारतामधल्या वाढत्या तणावाचीही चिंता होती असंही ओबामांनी आपल्या पुस्तकात म्हटलं आहे. 

"त्यांच्यापुढे पाकिस्तानचाही प्रश्न होता. 2008 सालच्या मुंबई दहशतवादी हल्ल्याचा तपास योग्य रितीने करून भारताला मदत करण्यात पाकिस्तान अयशस्वी ठरला होता. यामुळे दोन्ही देशांमध्ये तणाव कमालीचा वाढला होता. याच एक कारण म्हणजे या हल्ल्यासाठी जबाबदार असणाऱ्या लष्कर-ए-तोयबा या अतिरेकी संघटनेचे धागेदोरे पाकिस्तानच्या गुप्तहेर संघटनेशी जोडलेले होते." 

ओबामांनी मनमोहन सिंग याचं वर्णन 'भारताच्या आर्थिक परिवर्तनाचे प्रमुख शिल्पकार' आणि 'विचारी, संयमी आणि कमालीचे प्रामाणिक' अशा शब्दांमध्ये केलं आहे. 

सिंह असं मितभाषी, लाजरं व्यक्तिमत्व होतं ज्यांचा तंत्रज्ञानाचा वापर करून लोकांचे प्रश्न सोडवण्यावर विश्वास होता. त्यांनी लोकांचा विश्वास जिंकला कारण ते लोकांच्या भावनांना हात घालत होते म्हणून नाही तर त्यांनी एकंदरितच लोकांचं जीवनमान उंचावलं आणि भ्रष्टाचारी नसलेला नेता अशी त्यांची ओळख होती, ओबामा नमूद करतात. 

"भले ते आपल्या परराष्ट्र धोरणांच्या बाबतीत सावधगिरी बाळगत होते, भारतीय प्रशासन, जे कायमच अमेरिकेच्या हेतूविषयी साशंक राहिलं आहे, त्यांच्याविरोधात जाऊन धोरणं ठरवत नव्हते, पण...