डॉक सारांशित करण्यासाठी: चित्त्याला शांत करण्यासाठी त्याला बाजेवर झोपवलं जाई. त्याच्या पाठीवरून सतत हात फिरवावा लागे.

अनेक शतकांपासून भारतात आढळणारा चित्ता विसाव्या शतकामध्ये भारतामधून पूर्णपणे नाहीसा झाला. आता मात्र सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या नव्या परवानगीनंतर भारतात हा वेगाने पळणारा प्राणी पुन्हा एकदा सर्वांना पाहायला मिळेल. 

मुघल काळापासून भारतामध्ये राजे-महाराजांनी चित्ते पाळण्याचा आणि चित्त्यांकडून शिकार करून घेण्याचा छंद जोपासत.

मुघल शासकांप्रमाणेच अनेक संस्थानांमध्ये चित्ते पाळले जात. चित्ते पाळणे आणि नंतर चित्त्याकडून शिकार करून घेणे असा तो क्रम असे. या संस्थानांमध्ये कोल्हापूर, बडोदा, भावनगर यांचं नाव अग्रक्रमाने घेतलं जाई. बादशहा अकबराकडे अनेक चित्ते असल्याच्या नोंदी आहेत. त्यावेळच्या शिकारीची वर्णनं करणारी भरपूर चित्रं उपलब्ध आहेत. त्यात चित्ते दिसून येतात.

चित्तेवान नावाचा नवा समुदाय

कोल्हापूर संस्थानामध्ये राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज, त्यांच्यानंतर राजाराम महाराजांनी हा चित्त्याद्वारे शिकार करून घेण्याचा छंद जोपासला होता. 

भावनगरचे राजे भावसिंहजी महाराज शाहू महाराज यांचे सहाध्यायी होते. एकदा भावनगर येथे चित्त्यांकडून केलेली शिकार शाहू महाराजांनी पाहिली आणि असेच चित्ते कोल्हापूरला आणून त्यांच्याकरवी शिकार करण्याचे त्यांनी निश्चित केले. कोल्हापूरला आल्यानंतर त्यांनी आपल्या शिकारखान्यातले लोक आफ्रिकेला पाठवले, असं 'आठवणीतील शिकार' या पुस्तकाचे लेखक आणि इतिहास अभ्यासक यशोधन जोशी सांगतात.

चित्ते पाळण्यासाठी, त्यांना शिकारीचं प्रशिक्षण देण्यासाठी कोल्हापूरमध्ये विशिष्ट समुदायच होता. त्यांना चित्तेवान अशीच ओळख मिळाली होती. संस्थान काळामध्ये इस्माईल चित्तेवान, धोंडी लिंबाजी पाटील असे काही प्रसिद्ध चित्तेवान कोल्हापुरात होते, अशी माहितीही यशोधन जोशी यांनी दिली. 1936 साली कोल्हापूरला भेट देणाऱ्या टॅक्सीडर्मिस्ट Botha Van Ingen यांनी तेव्हा कोल्हापूरमध्ये  35 चित्ते असल्याचं लिहून ठेवलं आहे.

इस्माईल रेहमान चित्तेवान

इस्माईल चित्तेवान यांचे नातू सलीम जमादार (चित्तेवान) यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना त्यांच्या आजोबांबद्दल माहिती दिली. 

ते म्हणाले, "आमचे आजोबा, पणजोबा हे चित्ते सांभाळण्याचे काम करायचे. आम्ही चित्ते पकडून त्यांना पाळण्याचे काम करायचो म्हणून आम्हाला चित्तेपारधी म्हटलं जायचं. छत्रपती शाहू महाराजांनी ही कला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:
मार्च महिन्यात सर्वोच्च न्यायालयाने भारतामध्ये पुन्हा एकदा चित्ते आणण्यास  परवानगी दिली  आहे. त्यामुळे भारताला आता आफ्रिकेतून चित्ते आणण्याचा मार्ग खुला झाला आहे.