लोकांचा बँकांवरचा विश्वास उडलाय का?\n"आधी आमच्या धंद्याला कोव्हिड-19चा फटका बसला. दोन महिने काहीच उत्पन्न नव्हतं. आणि आता आमची बँक धोक्यात आल्याने आम्हाला आमचेच साठवलेले पैसे काढता येत नाहीत किंवा रोजचे व्यवहारही करता येत नाहीयेत. आमच्या कर्मचाऱ्यांचा पगार आता आम्ही कसा द्यायचा, हे कळत नाही," 50 वर्षांचे मांगिलाल परिहार सांगतात. निर्बंध आणण्यात आलेल्या लक्ष्मीविलास बँकेत त्यांचं खातं आहे. 

मुंबईच्या उपनगरात मांगिलाल यांचं एक लहानसं दुकान आहे. 

बचत योजनांवरचा आकर्षक व्याजदर आणि दुसरं म्हणजे घरापासून या बँकेची शाखा किती जवळ आहे, या दोन गोष्टींचा विचार करून साधारणपणे भारतामध्ये बँकेची निवड केली जाते. 

परिहार यांनीदेखील हाच विचार करून बँक निवडली. याच 94 वर्षं जुन्या लक्ष्मीविलास बँकेवर रिझर्व्ह बँकेने गेल्या महिन्यात निर्बंध आणले आणि खात्यातून पैसे काढताना जास्तीत जास्त 25 हजार काढण्याची मर्यादा घातली. बँकेच्या आर्थिक परिस्थितीकडे पाहत हा निर्णय घेण्यात आला. 

अशी परिस्थिती आपल्यावर ओढावण्याची ही पहिली खेप नसल्याचं परिहार सांगतात. आठ वर्षांपूर्वी त्यांची गुंतवणूक असणाऱ्या दोन सहकारी बँका बुडित गेल्याने त्यांचे पैसे दोन वर्षांसाठी अडकले होते. 

गेल्या 15 महिन्यांत अशी परिस्थिती ओढावलेली लक्ष्मीविलास ही तिसरी बँक आहे. 

सप्टेंबर 2019मध्ये पंजाब अॅण्ड महाराष्ट्र को-ऑपरेटिव्ह बँक (PMC) धोक्यात आली. या बँकेत झालेल्या आर्थिक घोटाळ्यांची चौकशी करण्यात येतेय. 

2020च्या मार्च महिन्यामध्ये देशातली पाचव्या क्रमांकाची मोठी बँक असणाऱ्या येस बँकेवर निर्बंध लावण्यात आले होते. 

लक्ष्मीविलास आणि येस बँक या दोन्हींबाबत रिझर्व्ह बँकेने तातडीने तोडगा काढला. लक्ष्मीविलास बँक डीबीएस या सिंगापूरच्या सगळ्यांत मोठ्या बँकेत विलीन करण्यात येणार आहे. त्यानंतर डीबीएस लक्ष्मीविलास बँकेत नवीन भांडवल ओतेल. 

पण PMC बँकेच्या ग्राहकांना मात्र अजून दिलासा मिळालेला नाही. 

आपल्याला न्याय मिळावा म्हणून पीएमसी बँकेच्या ठेवीदारांनी आंदोलनं केली.

53 वर्षांच्या विद्या मेरवाड त्यांपैकीच एक. बँक बुडित गेलेल्याला आता 14 महिने उलटले आहेत. ट्यूशन्स घेऊन घर चालवणाऱ्या मेरवाड सध्या आपण म्हाताऱ्या आईकडून पैसे घेऊन घर चालवत असल्याचं सांगतात. 

त्यांच्या नवऱ्याची ऑटो रिपेअरिंग कंपनीच्या उत्पन्नातून आणि ट्यूशन्सच्या फीमधून केलेली बचत बँकेत अडकलीय. परिणामी त्यांच्या लेकीचं जर्मनीत शिकण्याचं...\n\ntl;dr:
गेल्या 15 महिन्यांमध्ये भारतातल्या 3 मोठ्या बँका या त्यांच्यावरच्या बुडीत कर्जांच्या ओझ्याखाली दबून कोलमडल्या. भारतीय बँकांच्या आर्थिक परिस्थितीविषयीचे प्रश्न यामुळे विचारले जातायत.