... काढून टाकावे असे सांगण्यात आले. 

२००५ मध्ये दक्षिण चीनमधल्या शेंझेन शहरात एका महिलेनं वेश्या व्यवसायास बळी पडण्याऐवजी एका इमारतीच्या सातव्या मजल्यावरून उडी मारणं पत्करलं. जीवापेक्षाही व्हर्जिन असणं हा पर्याय तिनं निवडला याबाबत तिचं कौतुक करण्यात आलं.

गेल्या हजारो वर्षांतल्या चीनमधल्या सरंजामी वाटचालीत महिलांना या केंद्रामध्ये दिलेल्या संदेशांप्रमाणे वागवणं ही महिलांच्या आयुष्यातली आचारसंहिताच होती. 

वडील, नवरा आणि मुलगा यांचंच ऐकणं, कोण्या एकासाठीच आपली व्हर्जिनिटी राखणं आणि महिलांकडे बुद्धी... उर्वरित लेख लिहा:
ेला होता. तसंच त्यासाठी बऱ्याच जाहीरातीही प्रसिद्ध केल्या होत्या. 

डोंगाऊन शहरातही अशाच एका कंपनीनं इव्हेंटसाठी परवानगी मिळाली. मात्र, नंतर त्याचं शाळावजा प्रशिक्षण केंद्रात रूपांतर केलं गेलं आणि विद्यार्थ्यांकडून मोठ्या प्रमाणात पैसे घेण्यास सुरुवात केली. अखेर २०१४ मध्ये स्थानिक प्रशासनानं त्यांची मान्यता रद्द केली. 

अशा संस्था या पैसे कमावण्याच्या नावाखाली हे उद्योग करत असल्याचं पुढे आल्यावर त्यांच्या कायदेविषयक योग्यतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत स्थानिक प्रशासनानं त्यांच्या मान्यता रद्द केल्या. 

मात्र, अशा अनेक संस्था आजही सुरू आहेत. इतकंच नव्हे तर फुशून शहरातली ती संस्था बंद झाली असली तरी तिच्या अन्य शाखा राजरोसपणे सुरुच आहेत. 

'सहकार्य गट'

अशा पुराणमतवादी संकल्पनांना चीनमधल्या बाजारात खरंच किंमत आहे का? 

अशा संस्थांमध्ये येणाऱ्या महिला विद्यार्थिनींचं शिक्षण कमी असतं अन्यथा अनेकींना वैवाहिक आयुष्यात अडचणी आलेल्या असतात. अशा महिलांना आपल्यासारख्याच अडचणी आलेल्या अन्य महिलांना भेटून हायसं वाटतं. 

अशा वेळी जेव्हा त्यांना सांगितलं जातं की महिलांना पुरुषांपेक्षा समाजात एकंदरीत किंमत कमीच आहे, अशावेळी त्यांना आपल्या समस्येवर हाच तोडगा असल्याची जाणीव होती. 

सोशल मीडियावर व्हायरल झालेल्या एका व्हीडिओत प्रशिक्षण वर्गात सहभागी झालेली एक महिला सांगत होती की, "शांत आणि आदरपूर्वक कसं वागायचं हे जरा शिकून घे, असं माझ्या नवऱ्यानं मला सांगितल्यानं मी या केंद्रात आले."

या संस्थांमध्ये एकत्र आल्यानं, आपापली कहाणी एकमेकींना सांगितल्यानंतर या महिलांना एका 'सपोर्ट ग्रूप'ची स्थापना केली. आणि यातल्या अनेकींनी आपापल्या संस्थेत कार्यकर्ती म्हणून काम करण्यास सुरुवात केली. 

चीनमधील महिला विषयक अभ्यासक आणि रुरल वुमन मॅगझिनच्या संपादक झी लिहुआ यांनी सांगितलं की, "धोरणकर्त्यांकडून याप्रकरणी प्रथम मदत मिळाली पाहिजे. शिक्षणाची कमतरता, कायदेशीर मदत नसल्यानं त्यांना अशा संस्थांकडे पर्याय म्हणून जावं लागतं."

"याचबरोबर महिलांना ग्रामीण भागात लैंगिक अत्याचाराच्या घटनांनाही सामोरं जावं लागत आहे. त्यावर त्यांना कोणतंही उत्तर मिळत नाही. त्यामुळे महिलांनी अशा संस्थांकडे जाण्यात काही अर्थ नाही, त्यांनी कायदेशीर मदत घेऊन शिक्षणाचा मार्ग स्वीकरायला हवा", असंही लिहुआ यांनी सांगितलं.

त्या पुढे म्हणाल्या, "इतिहासाला पुन्हा शिरजोर होऊ...