डॉक सारांशित करण्यासाठी: अनंत लुटे यांनी 3 एकर कापसाच्या पिकावर ट्रॅक्टर चालवलं.

याच गुलाबी बोंड अळीचा नायनाट करण्यासाठी करण्यात आलेल्या फवारणीमध्ये यवतमाळ जिल्ह्यात सप्टेंबर-ऑक्टोबर दरम्यान 30 पेक्षा जास्त शेतकरी आणि शेतमजुरांचा मृत्यू झाला होता. 

यवतमाळमध्ये शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयात 41 त्वचाविकार रुग्णांची नोंद झाली आहे. तर ग्रामीण भागातल्या आरोग्य केंद्रात दररोज 100 पेक्षा जास्त त्वचारोगाचे रुग्ण उपचाराकरिता दवाखाना गाठत आहेत.

संपूर्ण कुटुंबाला अॅलर्जी 

अनंत लुटे या शेतकऱ्याचं संपूर्ण कुटुंब शरीराला सुटलेल्या खाजेमुळे बेजार झालं आहे. अनेकदा दवाखान्यात जाऊनही त्यांना बरं वाटत नाहीये. घरात साठवून ठेवलेल्या कापसामुळे त्यांना अॅलर्जी झाली आहे. 

"बोंड अळीच्या प्रादुर्भावामुळे तीन एकरात फक्त चार क्विंटल कापसाचं उत्पादन झालं. त्यावेळी कापसाला 5100 इतका हमीभाव होता. चांगला भाव येईल म्हणून कापूस घरातच साठवून ठेवला. भाव तर मिळालाच नाही, पण हा कापूस आमच्या जीवावर उठला आहे," असं लुटे सांगतात. 

लुटे दरवर्षी तीन एकरमध्ये किमान 25 क्विंटल कापसाचं उत्पादन घ्यायचे. यावर्षी उत्पादन तर कमी झालंच, पण आरोग्यावरही परिणाम होण्याच्या मार्गावर आहे. 

त्यामुळे त्यांनी पराटीला (कापसाचं शेत) समूळ उपटून टाकण्याचा निर्णय घेतला. आता घरात साठवलेल्या कापसाचं काय करायचा हा मोठा प्रश्न त्यांना पडला आहे.

त्यांच्यासह घरातल्या इतर सदस्यांनाही त्रास व्हायला सुरुवात झाली आहे. ते म्हणतात, "त्वचाविकारामुळे कापूस वेचण्यासाठी गावामध्ये मजूरही मिळणं कठीण झालं आहे. या पिकांवर गुरं-ढोरंही चरायला जात नाहीत," अशा परिस्थितीत त्यांनी स्वत:च पराटीवर ट्रॅक्टर चालवला.  

दररोज 20 ते 25 त्वचारोगाचे रुग्ण

अमरावती जिल्ह्यातल्या मार्डीमधल्या आरोग्य केंद्रात दररोज 20 ते 25 त्वचारोगाचे रुग्ण येत असल्याचं स्थानिक मेडिकल ऑफिसर डॉ. गौरव शेगेकर यांनी सांगितलं. 

यंदा कापसावर बोंडअळीचा प्रादुर्भाव झाला आहे.

"कमी जास्त प्रमाणात शरीरावर खाज सुटल्याने रुग्ण उपचाराकरिता आमच्याकडे येतात. काही सामान्य असतात, पण काहींना शरीरावर पुरळ आणि गंभीर स्वरूपाचे संसर्ग झाल्याचं दिसून येतं," असं डॉ. शेगेकर सांगतात. 

"घरात कापूस ठेवलेल्या कुटुंबातल्या सदस्यांनी कापसाच्या संपर्कात येणं टाळावं, कापसाच्या गंजीवर कापड ठेऊ नये. तसंच मुलांना या परिसरात खेळण्यास मनाई करावी," असा सल्ला डॉ. शेगेकर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:
विदर्भात कापसावरील गुलाबी बोंड अळीमुळे त्वचाविकाराच्या तक्रारी काही शेतकऱ्यांकडून केल्या जात आहेत. शेतात आणि घरामध्ये साठवलेल्या कापसामुळे त्वचाविकाराची लागण होत असल्याची माहिती मिळत आहे.