ए. सी.च्या शोधामुळं आतील तापमान नियंत्रणात आणता आलं.

किती सोयीचं होईल ना? कुठलाच दुष्काळ नाही, पूर नाही, उष्णतेची लाट नाही किंवा रस्त्यावर साचलेला बर्फ नाही. वाळवंटात पाऊस आणता येईल, पीकं कधीही नष्ट होणार नाही.

मनुष्यानं तशी बरीच प्रगती केली आहे, पण हवामानावर अजूनही ताबा मिळवता आला नाही आहे. ते कधी जमणारही का? कुणास ठाऊक.

पण घरातलं हवामान मात्र नक्कीच नियंत्रणात आणणं शक्य झालं आहे, ते एअर कंडिशनर, अर्थात एसी मुळं.

एसीच्या शोधानंतर बरेच अपेक्षित आणि काही अनपेक्षित बदलही झाले. घरातील हवामान नियंत्रणात आणण्यासाठी झालेल्या शोधांचा प्रवास मात्र रंजकच असा आहे. 

आदीम काळात माणसाने आग लावण्याची कला अवगत केल्यानंतर स्वतःला उबदार ठेवणं शक्य झालं. पण कडक उन्हाळ्यात वातावरण थंड कसं करायचं, हे मोठं आव्हानच होतं. 

जागतिक अर्थव्यवस्थेवर प्रभाव टाकणाऱ्या संशोधनात ए. सी. चा समावेश करावा लागतो.

रोमन सम्राट एल्गाबुलूस यांनी गुलाम पाठवून पर्वतातून बर्फ आणला होता. हा बर्फ बागेत ठेवला जायचा, ज्यावरून वाहणारी हवा राजमहालात थंडावा घेऊन जायची. पण हा काही सर्वत्र वापरता येईल, असा उपाय नव्हता. 

19 व्या शतकापर्यंत तरी परिस्थिती अशीच होती. 

आर्द्रता कमी कशी करायची?

बोस्टनचे व्यापारी फेड्रीक ट्युडर यांनी न्यू इंग्लंडमधून बर्फाच्या लाद्या लाकडाच्या भुश्यात घालून उष्ण प्रदेशात नेण्यास सुरुवात केली. 

1902 मध्ये हवा वातानुकूलित करण्यास सुरुवात झाली, पण याचा माणसांच्या सुखसोईंशी काही संबंध नव्हता. 

बोस्टन येथील व्यापारी फेड्रीक ट्युडर यांनी न्यू इंग्लंडमधून लाकडाच्या भुश्यात घालून बर्फाच्या लाद्या उष्म प्रदेशात नेण्यास सुरुवात केली.

न्यूयॉर्कची सॅकेट अँड विल्हेम्स लिथोग्राफींग आणि प्रिंटींग कंपनी आर्द्रतेनं त्रासली होती. एकाच कागदावर चार रंग एकेक करून छापले जायचे, आणि मध्येच आर्द्रता बदलली की शाई पसरायची, ज्यानं छपाई बिघडायची.

मग बफेलो फोर्ज कंपनीकडे प्रेसमधली आर्द्रता नियंत्रणात ठेवण्यासाठी एक यंत्रणा तयार करण्याची जबाबदारी सोपवण्यात आली. तिथले इंजिनियर विलिस कॅरिअर यांनी मग कंप्रेस्ड अमोनिया भरलेल्या पाईपच्या कॉईल भोवती हवा फिरवण्याची योजना केली. प्रेसमधली आर्द्रता 55 टक्के ठेवण्यात यश आलं.

पुढे जाऊन या कंपनीनं हे तंत्रज्ञान जिलेट रेझर, पीठाच्या गिरण्यांसारख्या अन्य कंपन्यांनाही दिलं.

तेव्हा औद्योगिक कंपन्यांना निर्मितीत... \n\nवरील लेखासाठी मला एक चांगले शीर्षक द्या.
एअर कंडिशनर : एक कूल अविष्कार ज्यानं बदललं जग