...: एप्रिल महिन्यात घरातली कामं करून थकून गेल्याने कामावर परिणाम झाल्याचं त्या सांगतात. मी दमून जायला होत असे. घरात कोणी काय करायचं हे सगळंच बदलून गेलं होतं. बाकी कोणी कामात हातभार लावत नाहीये याबाबत बोलूनही दाखवलं. मी खूप चिडचिड केली. त्यावर घरचे म्हणाले, मग कामं करू नकोस.

सुबर्णा यांनी घरच्यांचं म्हणणं ऐकलं. मे महिन्याच्या सुरवातीच्या दिवसांमध्ये मी भांडी घासली नाहीत, कपडे धुतले नाहीत. बेसिनमध्ये भांड्यांचा गाडा पडला होता. कपड्यांचा ढीग साठतच गेला. नवरा आणि मुलांना परिस्थितीचं गांभीर्य कळलं आणि... उर्वरित लेख लिहा:
तिकडे करत नाहीत.

ऑक्सफॅमच्या अहवालानुसार, भारतीय महिला तसंच मुली दररोज तीन दशलक्ष तास घरातल्या कामांवर खर्च करतात. यासाठी त्यांना एक रुपयाही मिळत नाही. जर या कामाचं पैशात मूल्यांकन करायचं ठरवलं तर या महिला करोडोपती होतील. परंतु प्रत्यक्षात घरातल्या कामाला ऑफिसमधल्या कामाप्रमाणे पैशात तसंच सामाजिकदृष्ट्याही गणलं जात नाही. महिला ही कामं आवडीने करतात असं म्हटलं जातं.

सुबर्णा यांना मात्र थोडं वेगळं वाटतं. मी माझ्या आईला, काकू, आत्या यांना घरातली कामं करताना पाहिलं आहे. मी त्यांच्याप्रमाणे ही कामं करू शकणार नाही असं मला वाटायचं.

सुबर्णा यांचं लग्न झाल्यानंतर घरातली कामं कोण करणार हा प्रश्न घरी येणाऱ्या सेविकांमुळे सुटला. त्यामुळे घरातल्या कामांमध्ये लिंगसमानता असल्याचं फसवं चित्र उभं राहिलं. स्वयंपाकाला तसंच साफसफाई करायला येणाऱ्या ताईंमुळे आमच्या घरी भांडणं होत नाहीत, शांतता राहते, असं सुबर्णा सांगतात. कामं होत असल्याने सगळं काही आलबेल आहे असं चित्र दिसतं.

लॉकडाऊनमुळे घरात एवढी कामं असतात आणि ती कोण करणार यावरून ताणाताणी होऊ लागली. इतके वर्ष, महिने नांदणारी शांतता कामांच्या पसाऱ्यामुळे भंग पावू लागली. लॉकडाऊनमुळे घरातली सगळीच माणसं घरी असल्याने कामांचा ढीग वाढू लागला. लॉकडाऊनने मला या विषयावर घरातल्यांशी समोरासमोर बोलण्याची संधी मिळाली. त्यातूनच सुबर्णा यांनी याचिकेतून पंतप्रधानांना यावर बोलण्याची विनंती केली आहे.

सुबर्णा यांनी आजूबाजूच्या घरांमधील महिलांशी संवाद साधला. घरातली कामं, लहान मुलं, ऑफिसचं काम यामुळे या स्त्रियाही वैतागून गेल्याचं त्यांच्या लक्षात आलं. मात्र काहीजणींना आपला नवरा स्वयंपाकघरात काम करतोय हे पाहणं विचित्र वाटलं.

तो कसा जेवण करू शकतो? किंवा घर साफ करू शकतो? असा प्रश्न अनेकींनी मला विचारला. अनेकींना नवरा कामात हातभार लावत नाही याचं फार काही वाटलं नाही. मी केलेला स्वयंपाक तो विनातक्रार खातो हे किती चांगलं आहे असं काहीजणींनी मला सांगितलं.

हा विषय इतका घरकेंद्रित आणि चार भिंतींपुरता असल्याने त्यावर उघडपणे फार कोणी बोलत नाही, असं सुबर्णा यांना वाटतं. जेव्हा तुमचा नवरा, वडील-सासरे, भाऊ यांचाच मुद्दा निघतो तेव्हा त्यांना तुम्ही कसे प्रश्न विचारणार? मला चांगली बायको व्हायचं आहे हेही महिलांच्या डोक्यात असतं.

मी अशा याचिका दाखल करते आहे, असं नवऱ्याला सांगितल्यावर त्याने पाठिंबा दिला असं...