सामग्री: खडकाळ बेटावरील अल्काट्रॅझ तुरुंग.

सॅन फ्रान्सिस्को किनाऱ्यासमोरच्या खडकाळ बेटावर हे तुरुंग एखाद्या बुरुजाप्रमाणे उभं आहे. 

1930 ते 1960 या कालावधीत अमेरिकेतल्या गंभीर गुन्ह्यांमध्ये दोषी ठरलेल्या आरोपींची रवानगी अल्काट्रॅझमध्ये होत असे. 

क्रुर आरोपींनाही दरदरून घाम फुटेल, त्यांच्या मनात गुन्ह्याविषयी जरब निर्माण होईल असा हा तुरुंग. 

या तुरुंगात रवानगी म्हणजे थेट निरोपाचा रस्ता असं समीकरण पक्कं होतं. 

या तुरुंगाच्या संरक्षक भिंती अभेद्य अशा. तुरुंगाच्या बाहेर अथांग पाणी. इथून सुटका नाहीच अशी स्थिती. 

अमेरिकेच्या इतिहासातल्या अनेक कुख्यात गुन्हेगारांची या तुरुंगानं दाणादाण उडवून दिली आहे. 

एकेकाळी गुन्हेगारांसाठी नरकयातना ठरलेलं हे तुरुंग आता जगभरातल्या पर्यटकांसाठी प्रमुख आकर्षण आहे. 

चिंचोळ्या अंधाऱ्या बरॅक्समधलं वातावरण कसं असेल हे जाणून घेण्यासाठी आता जगभरातले पर्यटक अल्काट्रॅझमध्ये गर्दी करतात. 

अल्काट्रॅझ तुरुंगातल्या खोल्या अशा असत.

पण या अंधारकोठडीतून सुटकेचा मार्ग गुन्हेगारांनी शोधून काढला होता का? अमेरिकेच्या इतिहासात या तुरुंगासंदर्भातल्या अनेक दंतकथा नोंदल्या गेल्या आहेत. गुन्हेगाराच्या मनाचा ताबा घेणाऱ्या या तुरुंगातून सुरक्षित बाहेर पडण्याचा प्रयत्न इतिहासात एकदा झाला होता. 

या तुरुंगातून सुटका करून घेणाऱ्या त्रिकुटापैकी एकानं लिहिलेलं गूढ पत्र समोर आलं आहे. 1962 मध्ये या त्रिकुटानं अल्काट्रॅझच्या अवघड गडावरून पलायन केलं होतं. 

जॉन अँगलिन असल्याचा दावा करणाऱ्या व्यक्तीनं या पलायनासंदर्भात सॅनफ्रान्सिस्को पोलिसांना 2013 मध्ये लिहिलं होतं. पण हे पत्र पाच वर्षांनंतर आता जगासमोर आलं आहे. 

"माझं नाव जॉन अँगलिन. 1962 मध्ये अल्काट्रॅझ तुरुंगातून पळून जाण्यात मी यशस्वी ठरलो. त्या रात्री आम्ही पलायन केलं. पण सुटका करून घेण्याचा आनंद क्षणभंगुर ठरला," असं पत्रात म्हटलं आहे. 

त्या रात्रीपासून ते तिघेजण जगातल्या सगळ्यांत मोस्ट वाँटेड यादीत अग्रणी आहेत. छायाचित्रानुसार ते तिघं साधारण असे दिसतात. 

पत्रात काय?

जॉन आणि क्लेरन्स अँगलिन या बंधुंसह फ्रँक मॉरिस यांनीही अल्काट्रॅझमधून पलायन केल्यानंतर एका वृद्धाश्रमात उरलेलं जीवन व्यतीत केलं. जवळपास पन्नास वर्षांपूर्वी या त्रिकुटानं पलायन केलं होतं. 

क्लेरन्स अँगलिन यांनी 2008 मध्ये तर मॉरिस यांनी 2005 मध्ये जगाचा निरोप घेतला असं जॉन यांनी लिहिलं आहे....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:
हे आहे अमेरिकेतलं एक महाभयंकर तुरुंग. कैद्यांसाठी कर्दनकाळ ठरलेल्या या ठिकाणाचं नाव आहे - अल्काट्रॅझ.