नाशिकमध्ये सार्वजनिक वाहतूक जलद व्हावी यासाठी विधानसभेत मेट्रो प्रकल्पाची घोषणा करण्यात आली होती. आता हा प्रकल्प प्रत्यक्षात येण्याच्या दिशेनं पावलं पडू लागली आहेत. 

तब्बल 2 हजार कोटी रुपयांची गुंतवणूक असलेला हा मेगा प्रोजेक्ट आहे. पण राज्यातील इतर मेट्रो प्रकल्पांपेक्षा नाशिक मेट्रो एका बाबतीत वेगळी असणार आहे. 

नाशिकमध्ये येऊ घातलेली ही मेट्रो निओ चक्क रस्त्यावरूनही धावणार आहे. कारण या मेट्रोची चाकं धातूची नाही, तर आपल्या गाड्यांप्रमाणे रबराची असतील. शहरातील दोन प्रमुख मार्गांवर ही टायर-बेस मेट्रो धावणार आहे. 

अशाप्रकारचा राज्यातला हा पहिलाच प्रोजेक्ट आहे. मंजुरीसाठी हा प्रकल्प लवकरच मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत सादर केला जाईल. येत्या चार वर्षांत हे काम पूर्ण करण्याचं नियोजन आहे. 

'मेट्रो-निओ'ची घोषणा झाल्यानंतर केवळ नाशिककरांमध्येच नाही तर राज्यभरामध्ये टायरबेस मेट्रो हा काय प्रकार आहे, याबाबत कुतूहल आहे. हा एलिव्हेटेड बीआरटी इलेक्ट्रिक बसेसचा अवतार तर नाही ना, असा प्रश्नही उपस्थित होत आहे. 

टायरबेस मेट्रो ही संकल्पना नेमकी काय आहे, हे समजून घेण्यासाठी बीबीसी मराठीनं महामेट्रोचे व्यवस... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
्थापकीय संचालक ब्रिजेश दीक्षित यांच्याशी संवाद साधला.  

काय आहे मेट्रो-निओ प्रकल्प?

मेट्रो निओ प्रकल्प हा दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या श्रेणीतील शहरात सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था अधिक बळकट करण्यासाठीचा प्रयत्न असल्याचं ब्रिजेश दीक्षित यांनी म्हटलं. 

ब्रिजेश दीक्षित सांगतात, "साधारणपणे कोणत्याही शहरात गर्दीच्या वेळी दर तासाला 5 हजार व्यक्ती प्रवास करत असतील तर बसच्या माध्यमातून ही गरज पूर्ण होते.

"मोठ्या शहरात ऐन गर्दीच्या वेळी तासाला 15 हजार लोक प्रवास करत असतील तर मेट्रो हा उत्तम पर्याय आहे. पण भारतातील दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या श्रेणीतील शहरात गर्दीच्या वेळी तासाला साधारणपणे 5 ते 15 हजार लोक प्रवास करतात. अशा शहरांसाठी वेगवान सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेची गरज आहे."

ब्रिजेश दीक्षित

मेट्रो निओ तासाला 5 ते 15 हजार प्रवासी संख्या श्रेणीतील शहरांसाठीचा उपाय असल्याचं दीक्षित यांचं म्हणणं आहे. या मेट्रोचे कोचेस, सोयीसुविधा, स्टेशन आणि हे सगळं मेट्रोसारखंच असेल. पण हे मेट्रो कोचेस इतर मेट्रो रेल्वेप्रमाणे रुळांवर न चालता रबरी टायरवर चालणार आहेत.

कशी असेल ही 'मेट्रो निओ'? 

या मेट्रोसाठी शहरात एलिव्हेटेड मार्ग असतील आणि मेट्रो मार्गाच्या व्यतिरिक्त शहरात दोन फीडर रूट असतील. फीडर रूटवर बॅटरी असलेल्या इलेक्ट्रिक बसेस चालतील. साधारणपणे मेट्रो सेवा नसलेल्या किंवा जिथं मेट्रोचं जाळं उभारणं शक्य नाही अशा 22 किलोमीटरच्या भागात या बसेस प्रवासी वाहतूक करतील.

"हे मेट्रो कोच फीडर रूटवर आल्यावर ओव्हरहेड ट्रॅक्शनद्वारे वीजेवर धावतील. भविष्यकाळात लोकसंख्या वाढल्यानंतर आपण बांधलेल्या एलिव्हेटेड मार्गावर रेल्वे रूळही टाकता येतील ज्यावरून मेट्रो धावू शकते," असं ब्रिजेश दीक्षित यांनी सांगितलं. 

शहरातील काही मार्गावर मेट्रो नाही अशी चर्चा आहे. पण मेट्रो-निओ प्रकल्पांतर्गत दोन मेट्रो आणि दोन फीडर रूटद्वारे शहरातील 90 टक्के प्रवासी वाहतूक होणार आहे. गरज पडली तर फीडर रूट वाढवण्याची प्रशासनाची तयारी असल्याचं दीक्षित यांनी म्हटलं. 

एकूण खर्च किती?

हा प्रकल्प नाशिकमध्ये आणण्याचा निर्णय कसा घेण्यात आला, याबाबत सांगताना दीक्षित यांनी म्हटलं, "नाशिक हे कृषी, बागकाम संपन्न, औद्योगिक क्षेत्रांसाठी तसेच जगप्रसिध्द धार्मिक केंद्र म्हणून प्रसिद्ध आहे. नाशिक शहराची सध्याची लोकसंख्या अंदाजे 23 लाख इतकी आहे. यामुळे नाशिकमध्ये सक्षम अशी सार्वजनिक परिवहन...