...लीटरसाठी तब्बल 33,000 रुपये खर्च करावे लागतात. त्याचा गंध मंदसा असला तरी तरी त्याला गोड गंध असतो.  

"आम्ही बहुतांशी भारतीय अत्तरांची विक्री करतो. फुलांच्या अर्कापासून ही अत्तरं तयार केले जातात," हे बोलता बोलता त्यांनी आणखी एका अत्तराची बाटली उघडली आणि माझ्या मनगटावर थेंब शिंपडले. 

हजारो वर्षांपासून चालत डिस्टलिशन प्रक्रिया त्यांनी समजावून दिली. मध्ययुगीन कालखंडात भारतात आलेल्या मुघल प्रशासकांनी या प्रक्रियेचं पुनरुज्जीवन केलं असावं. एका बंद पेटीत फुलं आणि अन्य साहित्य एकत्र करून त्यावर उकळतं प... उर्वरित लेख लिहा:
ऋतू सुरू असताना सुगंध जाणवत नाही. परंतु जशीजशी वातावरणातली उष्णता वाढत जाते अधिकाअधिक माणसांना हे अत्तर लावावं असं वाटू लागतं," असं गुंधी सांगतात. 

हे अत्तर नक्की कसं तयार करतात? प्रदीर्घ श्वास घेऊन मातीचा वास भरून घेताना माझ्या डोळ्यासमोर ते पावसाच्या पहिल्या थेंबाची वाट बघणारे कामगार आले. मग लाल मातीच्या मोठा ढिगारा उपसताना आणि तो ढीग मग तांब्याच्या डेऱ्यांमध्ये डिस्टिलेशनसाठी रचताना दिसले. 

"तो गंध निर्माण करण्यासाठी तांब्याच्या भांड्यांमध्ये आम्ही फुटक्या मडक्यांची भुकटी विखरुन टाकतो. त्यावर पाणी टाकतो आणि तापवतो,"  असं गुंधी यांनी विषद केलं. 

या भांड्यातून निघणारी वाफ आणि चंदनाचं तेल यांचं मिश्रण केलं जातं. तेल सुगंध शोषतं आणि पाणी वेगळं केलं जातं. जेव्हा तुम्ही या अत्तराचा गंध टिपता तेव्हा त्यात चंदन हा गाभा असतो. पण मृद्गंध भरून राहिलेला असतो. तो पहिल्या पावसाचा गंध असतो. 

सुगंधी संभाषण सुरू असतानाच एक जोडपं दुकानात अवतरलं. रातराणीच्या सुगंधाचं अत्तर तुमच्याकडे आहे का, असं महिलेनं विचारलं. जाईच्या सुगंधाच्या अत्तराचा उल्लेख करत तिने विचारलं. 

रातराणीच्या सुगंधाचं अत्तर आमच्याकडे नाही असं गुंधी यांनी सांगितलं. पण आमच्याकडे ट्यूबरोसचं अत्तर आहे. ते शोधायला गुंधी दुकानात लुप्त झाले. जुन्या काचेच्या जगसह ते अवतरले. 

महिलेनं तिच्या हाताकडे पाहिलं. अनेक अत्तरांच्या सुवासाने तिचा हात सुगंधी झाला होता. मधमाशा माझ्या मागे लागतील असं त्या गमतीने म्हणाल्या. 

त्यानंतर त्यांनी मिट्टी अर्थात मृद्गंधाच्या अत्तराची मागणी केली. मी दरवर्षी जर्मनीत जाऊन योग आणि ध्यानधारणा शिकवते. मातीच्या सुगंधाचं अत्तर आमच्याकडे असल्याचं मी सांगते तेव्हा युरोपियन व्यक्तींचा विश्वासच बसत नाही. 

आम्ही दोघांनी मातीच्या अत्तराची कुपी घेतली आणि निघालो. वातावरणातला उष्मा वाढून घामट व्हायला होत होतं. उत्तर प्रदेशातल्या तप्त दुपारी उन्हाने काहिली होत असताना मृद्गंधाच्या अत्तराचे थेंब मी मनगटावर टेकवतो आणि तनामनाला सुखावणारा गंध शरीरात भारून राहतो.  

हे वाचलंत का? 

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)