सामग्री: दिल्लीतली स्थिती

शनिवारी मी दिल्लीत हॉस्पिटलचा दौरा केला. ऑक्सिजन, बेड, औषधं यांच्यासाठी रुग्णांच्या नातेवाईकांची वणवण सुरू होती. शेवटचा श्वास घेतलेल्या रुग्णांचे नातेवाईक ओक्साबोक्सी रडत होते. 

सोमवारी मी ज्येष्ठ, तरुण, लहान यांना एकमेकांना कवटाळून रडताना पाहिलं. चिता जाळण्यासाठी रांगेत उभ्या असलेल्या लोकांना पाहिलं. स्मशानं अपुरं पडू लागल्याने मोकळ्या जागेत अंत्यसंस्कार सुरू झालेत, तेही पाहिलं. 

दिल्ली गेल्या काही दिवसात दररोज साडेतीनशे ते चारशे कोरोना मृत्यू होत आहेत. तीन स्मशानांमध्ये मिळून मी शंभरहून अधिक चिता जळताना पाहिल्या.

सराय काले खाँ रिंग रोडला लागून, ट्रॅफिकपासून आत विद्युत स्मशनाभूमी आहे. तिथे एकाचवेळी अनेक चिता जळत होत्या, अनेक मृतदेह अंत्यसंस्कारासाठी आणले जात होते. नातेवाईक, अॅम्ब्युलन्स, तिथले कर्मचारी अशी गर्दीच होती तिथे. एकावेळी दहा ते बारा मृतदेह जळत होते. 

अॅम्ब्युलन्सची रांग

अंत्यसंस्कारासाठी तिथे एक पंडित होते मात्र ते कामात इतके व्यग्र होते की त्यांच्याशी बोलणंही अवघड होतं. मी तिथले काही व्हीडिओ चित्रित करणार तोच प्रचंड उष्णतेने फोन बंद पडला. 

मी विचार केला इतका मजबूत फोन पाच मिनिटात तापून बंद पडला. पंडित या सगळ्यांतून मार्ग काढत अंत्यसंस्कार करत आहेत. मी त्यांना जवळ जाऊन विचारलं की, किती चिता जळत आहेत? ते म्हणाले, चोवीस तास इथे मृतदेह येत आहेत. किती ते सांगता येणार नाही. 

काही मिनिटात मृतदेहाला घेऊन एक अॅम्ब्युलन्स आत शिरली. थोड्या वेळात तिसरी आली. माझं डोकं गरगरू लागलं. कट्टरतावाद्यांनी केलेले हल्ले, हत्या अशा प्रसंगांचं वृत्तांकन केलं आहे मात्र इतक्या मोठ्या प्रमाणावर सामूहिक अंत्यसंस्कार मी पाहिलेले नाहीत. 

चिता जळत असल्याने निर्माण होणारी उष्णता, तापलेला सूर्य, डोक्यापासून पायापर्यंत पीपीई किट असल्याने घामाने भिजायला होणं या सगळ्यामुळे तिथे उभं राहणं अवघड झालं. कदाचित मी भावुक झालो. 

स्मशानभूमीतील गर्दी

मी थोडा बाजूला जाऊन उभा राहिलो. मी तिथून निघू लागलो तेव्हा महिला पत्रकाराने सांगितलं, थोड्या अंतरावर एका मैदानात तात्पुरतं स्मशान उभारलं जात आहे. मी तिथे पोहोचलो. अनेक कामगार तिथे मृतदेहांवर अंत्यसंस्कार करण्यासाठी 20-25 चिता तयार करत होते. तिथे उपस्थित एकाने सांगितलं कोव्हिडमुळे मरणाऱ्यांची संख्या वाढू शकते. 

लोधी रोड विद्युत स्मशानभूमीत आणखी मृतदेह होते. मोठ्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:
एकाचवेळी इतक्या चिता जळताना मी पहिल्यांदाच पाहिल्या. एकाच दिवसात दिल्लीतल्या तीन स्मशानांमध्ये हेच चित्र होतं. ज्या मृतदेहांवर अंत्यसंस्कार होत होते ते सगळे कोरोनामुळे गेले होते.