मनसुख हिरेन प्रकरण : CDR म्हणजे काय? तो कोणाला मिळू शकतो?\nमुंबई पोलिस

मनसुख हिरेन यांच्या पत्नीने या हत्येमागे पोलीस सचिन वाझे असल्याचा संशय व्यक्त केला. विरोधीपक्षाने वाझेंच्या अटकेची मागणी केली. तर सरकारने वाझेंची क्राइम ब्रांचमधून उचलबांगडी केली.

हिरेन प्रकरणात संशयाच्या भोवऱ्यात असलेले पोलीस अधिकारी सचिन वाझेंचं CDR प्रकरणं विधीमंडळात चांगलंच गाजलं.

विरोधीपक्ष नेत्यांना CDR कसा मिळाला? हा प्रश्न सत्ताधाऱ्यांनी उपस्थित केला. तर, "मी CDR मिळवला. माझी चौकशी करा," असं खुलं आव्हान देवेंद्र फडणवीस यांनी दिलं.

पण CDR म्हणजे काय? त्याचा उपयोग कशासाठी होतो? याची उत्तरं आम्ही जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला.

CDR म्हणजे काय?

'कॉल डिटेल रेकॉर्ड' ला CDR म्हणतात. प्रत्येक मोबाईल फोन नंबरचा रेकॉर्ड असतो. मोबाईल सर्व्हिस कंपनीकडे या नंबरचा पूर्ण डेटा असतो.

फोन कॉलचा रेकॉर्ड मिळू शकतो.

बीबीसीला माहिती देताना पोलीस अधिकारी सांगतात,

या सर्व गोष्टींचा रोकॉर्ड CDR मधून मिळतो.

बीबीसीशी बोलताना सायबर एक्सपर्ट प्रशांत माळी सांगतात, "पोलीस अधीक्षक, पोलीस उपायुक्त दर्जाचे वरिष्ठ अधिकारी सर्व्हिस प्रोव्हायडर कंपनीकडून टेलिफोनचा CDR मागवू शकतात."

ते पुढे सांगतात, "सर्व्हिस प्रोव्हायडर कंपनीमध्ये एक नोडल अधिकारी असतो. हा तपासयंत्रणांशी संपर्कात असतो."

CDR कोणाला मिळू शकतो?

गुन्ह्याचा तपास करण्यासाठी तपासयंत्रणांना CDR ची मदत होते.

पोलीस अधिकारी सांगतात, "टेलिकम्युनिकेशन विभागाच्या नियमांनुसार तपासयंत्रणा आणि कोर्टाने CDR मागवल्यास सर्व्हिस प्रोव्हायडर कंपनीला CDR द्यावाच लागतो."

पोलीस अधिकारी सांगतात, 12 महिन्यांपर्यंतचा CDR मोबाईल कंपनीकडे मिळू शकतो.  

कोणीही CDR मागू शकतो?

सायबरतज्ज्ञ सांगतात, कॉल डेटा रेकॉर्ड हा प्रत्येकाचा खासगी असतो. त्यामुळे कोणीही व्यक्ती सर्व्हिस प्रोव्हायडर कंपन्यांकडून CDR मागू शकत नाही.

निवृत्त सहाय्यक पोलीस आयुक्त सुरेंद्र जयस्वाल माहिती देतात, "सामान्य व्यक्तीला CDR मागवता येत नाही. पोलीस आणि तपासयंत्रणांनाच CDR मिळतो. गुन्ह्याचा तपास किंवा इंटलिजन्स गोळा करण्यासाठी CDR मागवता येतो. कोणत्या कारणासाठी CDR ची गरज आहे याबाबत माहिती द्यावी लागते."

कॉल रेकॉर्ड मिळू शकतो.

सायबरतज्ज्ञ प्रशांत माळी सांगतात, "कोणाचाही डेटा त्याच्या संमतीशिवाय मिळवणं म्हणजे डेटा चोरी आहे. त्याच्या गोपनीयतेचं उल्लंघन आहे. डेटा अनधिकृतरित्या मिळवणं हा गुन्हा आहे."

"डेटा...\n\ntl;dr:
उद्योगपती मुकेश अंबानींच्या घराबाहेर सापडलेल्या स्फोटकांच्या गाडीचे मालक मनसुख हिरेन यांचा संशयास्पद मृत्यू झाला. हिरेन मृत्यूप्रकरणी एटीएसने हत्येचा गुन्हा दाखल करून तपास सुरू केला.