माझ्या बालपणी मला माझे आई-वडील कायम सांगायचे की माझा जन्म जिंकण्यासाठीच आहे. मी माझ्या आयुष्याची पहिली सहा वर्षँ यावर विश्वासही ठेवला.

मी उशिरा बोलायला शिकलो, पण तरीही आपल्याला आपल्या बहिणींसारखं वाचता यावं असं स्वप्न उराशी धरून मी शाळेत जायला लागलो. शाळेच्या पहिल्या वर्षी गोष्टी सोप्या होत्या. आम्ही सरळ रेषेत उभं रहावं, खाली बसावं, शांत बसावं आणि बाथरूमला वेळेत जावं अशा माफक अपेक्षा आमच्याकडून होत्या.

मग दुसऱ्या इयत्तेत गेल्यावर आम्हाला वाचायला शिकायचं होतं. पण माझ्यासाठी हे म्हणजे अगदी चिनी वर्तमानपत्र उघडून पाहण्यासारखंच होतं. त्या ओळींचा अर्थ काय हे काही केल्या मला समजायचं नाही. सहा-सात, आठ वर्षांच्या मला आपल्यासमोरचा हा पेच कुणाला समजावूनही सांगता यायचा नाही.

मला आठवतं, मी रोज रात्री प्रार्थना करत असे, हे देवा, उद्या सकाळी उठताच मला वाचायला यायला लागू देत. कधी कधी तर मी दिवा लावून हातात एखादं पुस्तक घेऊन आपल्याला वाचता येण्याचं वरदान मिळालं आहे का हे पाहायचो. पण तो चमत्कार कधीच झाला नाही.

शाळेत असताना मला ढ मुलांच्या रांगेत बसावं लागायचं. त्या मुलांनाही वाचता यायचं नाही. मला ह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
े कळायचं नाही की मी त्या रांगेत कसा बसायला लागलो. मला हेही कळायचं नाही की, तिथून बाहेर कसं पडायचं आणि मला हे सुद्धा कळायचं नाही की मी नेमकं काय विचारू?

आमचे शिक्षक त्या रांगेला 'ढ मुलांची रांग' कधीच म्हणले नाहीत. तसा आमचा कधीच छळ झाला नाही, पण इतर मुलं तिला 'ढ' मुलांची रांग म्हणायचे. एकदा तुम्ही त्या रांगेत बसायला लागलात की तुम्हीही स्वतःला 'ढ' समजू लागता.

पालक-शिक्षकांच्या बैठकीत शिक्षक कायम माझ्या पालकांना सांगायचे, "तो हुशार आहे, येईल त्याला सगळं हळूहळू." मला असंच म्हणत तिसऱ्या इयत्तेत ढकलण्यात आलं.

"तो हुशार आहे, येईल त्याला सगळं हळूहळू, म्हणत मला चौथ्या इयत्तेत ढकलण्यात आलं.

"तो हुशार आहे, येईल त्याला सगळं हळूहळू," म्हणत मला पाचव्या इयत्तेतही ढकलण्यात आलं.

पण मला काहीच जमत नव्हतं.

पाचवीत जाईपर्यंत आपल्याला वाचता येईल याची अपेक्षाच मी सोडून दिली होती. मी रोज सकाळी उठून, आवरून, जणू काही मी युद्धाला जातो आहे अशा तऱ्हेत शाळेत जायचो. मला वर्गाचा तिटकारा होता. तिथे अतिशय त्रासदायक आणि गुंतागुंतीचं वातावरण होतं. त्यातून तरण्यासाठी मला मार्ग शोधावे लागत होते.

इयत्ता सातवीत मला शाळेतला बराच वेळ मुख्याध्यापकांच्या कार्यालयात बसावं लागत असे. मी भांडणं करायला लागलो होतो, उद्धट झालो होतो, विदुषकी चाळे करायला लागलो होतो, मी विध्वंसक झालो होतो आणि मला शाळेतून काढून टाकण्यात आलं होतं.

पण माझं हे असं वागणं माझं मलाच पटत नव्हतं, मी असा नव्हतो- मला असं व्हायचं नव्हतं. मला वेगळं कुणीतरी व्हायचं होतं, माझी प्रगती व्हावी अशीच माझी इच्छा होती, मला चांगला विद्यार्थी व्हायचं होतं, पण मला ते काही केल्या जमत नव्हतं.

आठवीत गेलो आणि मला स्वतःला आणि माझ्या कुटुंबाला लज्जास्पद वाटण्याचा कंटाळा आला होता. मी ठरवलं की इथून पुढे चांगलं वागायचं. उच्च माध्यमिक शाळेत जर आपण नीट वागलो तर यातून मार्ग काढता येईल. म्हणून मी एक आज्ञाधारक विद्यार्थी होण्याचं ठरवलं, जेणेकरून मला ही व्यवस्था यशस्वीपणे पार करता येईल.

मला खेळाडू व्हायचं होतं- माझ्याकडे तशी कौशल्यही होती. मला गणितही यायचं. मी शाळेत जाऊन गणिताचे पाढे शिकायच्या आधीच मला पैसे मोजता यायचे आणि पैशांची बेरीज वजाबाकीही यायची.

माझ्याकडे लोकांशी जुळवून घेण्याची कौशल्यंही होती. माझी महाविद्यालयीन मुलांबरोबर मैत्री होती. मी 'व्हॅलेडिक्टोरियन' मुलीला, म्हणजे जिने सर्वात जास्त गुण मिळवले...