...रवाई होते का?

ठाण्यात नुकतंच एक प्रकरण समोर आलं होतं. फेसबुकवर अक्षेपार्ह पोस्टमध्ये टॅग केल्या प्रकरणी जितेंद्र आव्हाड यांच्या कार्यकर्त्यांनी मारहाण केल्याचा आरोप अनंत करमुसे यांनी  केला होता. त्यानंतर ठाणे भाजपचे अध्यक्ष निरंजन डावखरे यांनी पोलीस आयुक्तांना पत्र लिहून या प्रकरणाच्या चौकशीची मागणी केली. 

'एबीपी माझा' या न्यूज चॅनेलच्या पत्रकार रश्मी पुराणिक यांना सुद्धा काही दिवसांपूर्वी विचित्र पद्धतीच्या ट्रोलला सामोरं जावं लागलं होतं. त्यानंतर त्यांनी पोलिसात तक्रार केली. पोलिसांनी या ट्र... उर्वरित लेख लिहा:
ता झाली आहे," असं प्रतीक सिन्हा सांगतात.    

ते पुढे सांगतात, " पहिल्या गटाकडून दुसऱ्या गटाच्या नेत्याबाबत एखादा अपमानजनक हॅशटॅग ट्रेंड झाला की दुसऱ्या दिवशी लगेच दुसऱ्या गटाकडून पहिल्या गटाच्या नेत्याविरोधात अपमानजन हॅशटॅग चालवला जातो. पण यात उजव्या विचारसरणीची मंडळी सर्वांच्या पुढे आहे हे मात्र खरं आहे." 

काही दिवसांपूर्वीच काँग्रेस नेते राहुल गांधी याच्याबाबत एक अपमानजनक हॅशटॅग ट्वीटरवर ट्रेंड झाला होता. त्यानंतर लगेचच पंतप्रधान नरेंद्र मोदींविरोधात एक अपमानजनक हॅशटॅग ट्रेंड झाला होता.  

पण या ट्रोलिंगचा पसारा आता राजकीय विचारधारा किंवा पक्षांच्याहीपुढे गेला आहे. त्याबाबत या विषयातले जाणकार निखील पाहावा यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं,

"ट्रोलिंग फक्त आता एखादी विचारधारा किंवा राजकीय पक्षांपुरतं मर्यादित नाही. एक ब्रँड दुसऱ्या ब्रँडची व्हॅल्यू कमी करण्यासाठी, एका उद्योगाकडून दुसऱ्या उद्योला तोटा करण्यासाठी अफवा पसरवण्यासाठी सुद्धा त्याचा वापर होतो. फेकन्यूज आणि चुकीची माहिती पसरवण्यासाठीसुद्धा त्याचा वापर केला जातो." 

'ट्रोलिंगसाठी मिळतात पैसे'

ट्रोल करणाऱ्यांना बरेचदा पैसे दिले जातात असा आरोपही होतो.  

त्याबाबत विषयातले जाणकार निखील पाहावा यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितल, "आता संघटित ट्रोल्सला विकत घेतलं जातं एका ट्वीटसाठी 10 ते 100 रुपये मोजले जातात. एखाद्याला हैराण करण्यासाठी हे केलं जातं. त्याच्या आता रितसर एजन्सी आहेत आणि हे आता जगभरात होतं"

पण प्रतिक सिन्हा यांना मात्र यामागे लोकांना प्रसिद्ध होण्याची लागलेली ओढही असते. "ट्रोलच्या माध्यमातून प्रसिद्ध होण्याची नशा सुद्धा लोकांमध्ये कधीकधी असते. टिकटॉक स्टार न्यूजमध्ये येत नाही पण त्याला आमदारकीचं तिकीट मिळाल्याची उदाहरण आहेत की आपल्याकडे."

लोक ट्रोलिंग का करतात?

जे प्रत्यक्षात बोलता येत नाही ते ऑनलाईन बोललं सोपं जातं म्हणून लोक ट्रोलिंगसाठी त्याचा वापर करतात असं तज्ज्ञांना वाटतं. लोक ट्रोलिंग का करतात, त्यामागे त्यांची भावना काय असले याबाबत बीबीसी बाईटसाईजनं काही तज्ज्ञ आणि पीडितांशी चर्चा केली.   

लक्ष वेधून घेण्यासाठी, इतरांना त्रास देण्यासाठी, दुःख देण्यासाठी, तसंच मनोधैर्य खच्ची करण्यासाठी लोक ट्रोलिंगचा शस्त्र म्हणून वापर करतात. त्यातून त्यांना कधीकधी मानसिक समाधान मिळतं.  

बीबीसी बाईटसाईच्या लेखानुसार ट्रोल करणाऱ्यांचे 2...