प्रकाश आंबेडकर

दलित-मुस्लीम एकत्र येणं हिंदुत्ववादी विचारसरणीच्या भारतीय जनता पक्षासाठी अडचणीचं ठरू शकतं का, याचा तज्ज्ञांशी बोलून घेतलेला वेध.   

भूमिका स्पष्ट होणार?

"दलित समाजात अनेक गट आहेत. जोगेंद्र कवाडे, रामदास आठवले, दिवंगत रा. सु. गवई, प्रकाश आंबेडकर असे अनेक नेते आणि त्यांचे अनुयायी आहेत. या सगळ्यातून बाहेर पडत आपलं नेतृत्त्व राष्ट्रीय स्तरावर प्रस्थापित व्हावं ही प्रकाश आंबेडकराची जुनी महत्त्वाकांक्षा आहे. एमआयएमशी युती करण्यामागे आंबेडकर यांचा हा हेतू आहे," असं ज्येष्ठ संपादक राही भिडे यांना वाटतं. 

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांना मानणारा दलित समाज ओवैसींच्या एमआयएमला मतदान करेल का?

"निवडणुकांमध्ये हिंदुत्ववादी पक्षांची एक विशिष्ट अशी व्होटबँक असते. 2014 सार्वत्रिक निवडणुकांमध्ये मोदी लाट पाहायला मिळाली होती. पाच वर्षांनंतर हिंदुत्ववादी विचारसरणीला बाजूला सारण्यासाठी सेक्युलर अर्थात धर्मनिरपेक्ष पक्षांची मोट बांधली जाऊ शकते. अशावेळी भारिप-एमआयएम या महाआघाडीच्या बरोबरीने जाणार का? याचं उत्तर प्रकाश आंबेडकरांना द्यावं लागेल. 

तसं झालं तर भारिप-एमआयएम एकत्र येण्याला अर्थ आहे. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
हे एकत्र येणं सेक्युलर म्हणवणाऱ्या पक्षांच्या महाआघाडीला बळकट करू शकतं. मात्र त्यांनी महाआघाडीपासून स्वतंत्र राहण्याचा निर्णय घेतला तर त्याचा अप्रत्यक्ष फायदा भाजपलाच होऊ शकतो. त्यामुळे कुठल्या बाजूने जाणार याबाबत आंबेडकरांना स्पष्ट भूमिका घ्यावीच लागेल," असं राही भिडे यांनी सांगितलं. 

'दलित मतदार नेतृत्वापासून दुरावला'

ज्येष्ठ पत्रकार संजीव उन्हाळे यांनी या राजकीय खेळीचा अर्थ उलगडून सांगितला. 

ते म्हणतात, "जातीय समीकरणांची जुळवाजुळव करत राजकीय खेळी करणं हा प्रकाश आंबेडकरांचा जुना छंद आहे. मात्र राजकारणात ही जातीय समीकरणं यशस्वी होतात असं नाही. 

एमआयएम तात्विक विचारसरणी असलेला पक्ष नाही. मूलतत्ववाद्यांशी त्यांची जवळीक आहे. मराठवाड्यात धर्माबाद, देगलूर, देवराई, अंबाजोगाई अशा छोट्या पॉकेट्समध्ये एमआयएमचं वर्चस्व आहे. 

मराठवाड्यात दलितबहुल भागही आहेत. नामांतर लढ्य़ावेळी दलितांना मारहाण झाली होती. राज्यातले अनेक दलित नेत्यांची सुरुवात मराठवाड्यातूनच झाली आहे. दलित वर्ग शहराकडे स्थलांतरित झाला आहे. शहरात त्यांच्या वस्त्या गठठ्याने आढळतात. दलितांनी वेळोवेळी परिस्थितीचे चटके सहन केले आहेत. मात्र त्याचवेळी दलित नेत्यांनी विश्वासार्हता गमावली."

भारिप-एमआयएम युती निवडणुकीचं चित्र पालटवणार का?

ते पुढे सांगतात, "काही दलित नेत्यांनी भाजपशी हातमिळवणी केली. त्याचवेळी दलित माणूस शिवसेनेकडे ओढला गेला. शिवसेनेत जात-पंथ-धर्माला स्थान नाही. त्यामुळे दलित माणसं शिवसेनेत मार्गस्थ झाले." 

भारिपने आता एमआयएमशी हातमिळवणी केली आहे, मात्र दलित मतदार आपल्या बाजूने राहिलेला नाही याची दलित नेतृत्वाला कल्पना नाही. काही भागांमध्ये भारिपला तर काही ठिकाणी एमआयएमला फायदा होऊ शकतो. या एकत्रीकरणाचा फायदाही भाजपला होईल."

"निवडणुकांमध्ये बार्गेनिंग आणि ब्लॅकमेलिंगचं हे सूत्र आहे. आम्ही भाजपचा फायदा करून देतो, आमची काळजी घ्या असं भारिप-एमआयएम म्हणू शकतं. दलित समाज औवेसींचं नेतृत्व स्वीकारणार नाही. 

एमआयएमच्या आमदारानं काय केलं असा प्रश्न विचारला जातो. विश्वासार्हतेऐवजी एमआयएमचं नाव बदनाम झालं आहे. भारतीय मनोवृत्ती सहिष्णू आहे. सहिष्णू वृत्तीनं जगणाऱ्या वर्गाला पेटवण्याचा प्रयत्न यशस्वी होणार नाही," असं उन्हाळे यांना वाटतं. 

अकोल्यात औवेसींचा स्वीकार?

"'या युतीचा फटका आंबेडकरांना अकोल्यात नक्कीच बसेल. याआधी अकोल्यात त्यांनी हिंदू...