इराण सरकारच्या स्वतःच्या अहवालात 20 जुलैपर्यंत देशात कोरोनासदृष्य लक्षणांमुळे 42 हजार लोकांचा मृत्यू झाल्याचं म्हटलं आहे. मात्र, कोरोना विषाणू संसर्गाने केवळ 14,405 लोकांचा मृत्यू झाल्याचं इराणच्या आरोग्य मंत्रालयाचं म्हणणं आहे. 

इराणमध्ये कोरोनाचे मृत्यू सरकारी आकडेवारीपेक्षा 3 पटीनं जास्त?

मृतांच्या आकडेवारीप्रमाणेच कोरोना रुग्णांच्या आकडेवारीतही घोळ आहे. कोरोनाग्रस्तांच्या सरकारी आकडेवारीपेक्षा प्रत्यक्ष आकडेवारी त्यापेक्षा दुप्पट आहे. इराणमध्ये जवळपास 2 लाख 48 हजार जणांना कोरोनाची लागण झाल्याची माहिती सरकारतर्फे देण्यात आली आहे. मात्र, सरकारच्या अहवालात ही संख्या दुप्पट म्हणजे जवळपास 4 लाख 51 हजार एवढी आहे.

कोरोना विषाणूने ज्या देशांमध्ये थैमान घातलं त्यात इराणचाही समावेश आहे. गेल्या काही आठवड्यात इराणमध्ये कोरोना संसर्गाची दुसरी लाट आल्याने कोरोनाग्रस्तांच्या संख्येत मोठी वाढ झाली आहे. 

इराणमध्ये फेब्रुवारीच्या तिसऱ्या आठवड्यात पहिला कोरोनारुग्ण आढळला होता. मात्र, बीबीसी फारसी सेवेच्या हाती जी यादी आणि वैद्यकीय अहवाल लागला आला आहे त्यानुसार इराणमध्ये कोव्हिड-19 आजाराने पहिला म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
ृत्यू 22 जानेवारी रोजी झाला होता. 

कोरोना विषाणूचा उद्रेक झाल्यापासूनच अनेकांनी इराण सरकारतर्फे सार्वजनिक करण्यात येत असलेल्या माहितीवर साशंकता व्यक्त केली होती. 

राष्ट्रीय आणि प्रादेशिक पातळीवरच्या आकडेवारीत तफावत आहे. शिवाय संख्याशास्त्रज्ञांनीही आपापली वेगवेगळी आकडेवारी दिली आहे. 

टेस्टिंगच्या मर्यादा बघता संपूर्ण जगभरातच कोरोनाग्रस्तांची संख्या वास्तविक संख्येपेक्षा कमीच आहे. मात्र, बीबीसीला मिळालेल्या माहितीवरून हे स्पष्ट होतं की इराण सरकारकडे मृतांची संपूर्ण आकडेवारी उपलब्ध असूनही त्यांनी कोरोनाग्रस्तांची दररोज प्रसारित होणारी आकडेवारी कमी सांगितली. याचाच अर्थ जाणिवपूर्वक कमी आकडेवारी सांगण्यात आली. 

अहवाल कुठून मिळाला?

इराण सरकारमधल्या एका सूत्राने नाव उघड न करण्याच्या अटीवर हा वैद्यकीय अहवाल बीबीसी फारसी सेवेला दिला आहे. 

यात हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलेल्या सर्व रुग्णांचा संपूर्ण तपशील आहे. यात रुग्णाचं नाव, वय, लिंग, लक्षणं, हॉस्पिटलमध्ये दाखल झाल्याची तारीख, किती दिवस हॉस्पिटलमध्ये उपचार घेतले, रुग्णाला पूर्वीच एखादा आजार होता का, असा सर्व तपशील आहे. 

'सत्य सर्वांसमोर यावं' आणि 'जागतिक आरोग्य संकटावरून सुरू असलेलं राजकारण थांबावं', या हेतूने हा अहवाल देत असल्याचं सूत्राने बीबीसीला सांगितलं. 

कोरोनामुळे झालेले प्रत्यक्ष मृत्यू आणि सरकारी आकडेवारी यातलं अंतर आणि जूनच्या मध्यापर्यंत इराणमध्ये झालेले अतिरिक्त मृत्यू (excess mortality) ही दोन्ही आकडेवारी सारखीच आहे. 

अतिरिक्त मृत्यू किंवा एक्सेस मॉरटॅलिटी म्हणजे सर्वसामान्यपणे जेवढे मृत्यू होणं अपेक्षित असतं त्यापेक्षा जास्त मृत्यू. 

अहवाल काय सांगतो?

कोरोना संसर्गामुळे इराणमध्ये सर्वाधिक मृत्यू राजधानी तेहरानमध्ये झाले आहेत. तेहरानमध्ये कोव्हिड-19 किंवा तत्सम लक्षणं असणाऱ्या मृतांची संख्या आहे 8,120.

तर इराणमध्ये कोरोनाचं केंद्रबिंदू असणाऱ्या क्‌योम शहरात दर 1000 लोकांमागे 1 मृत्यू झाला आहे. क्योममधल्या मृतांची एकूण संख्या 1,419 इतकी आहे. 

विशेष म्हणजे इराणमध्ये जवळपास 1900 बिगर-इराणी लोकांचा कोरोना संसर्गाने मृत्यू झाला आहे. त्यामुळे अफगाणिस्तानसारख्या शेजारील राष्ट्रातून आलेल्या शरणार्थींच्या मृत्यूच्या संख्येतही घोळ असल्याचं दिसतं. 

बीबीसीच्या हाती लागलेल्या अहवालानुसार कोरोना संकटाच्या उद्रेकाच्या सुरुवातीच्या दिवसात आरोग्य...