डॉक सारांशित करण्यासाठी: जाणून घेऊया ऑनलाईन पैसे हस्तांतरणाबद्दल, म्हणजेच NEFT आणि IMPS बद्दल

संगणक किंवा मोबाईलचं एक बटण दाबलं की पैसे एका खात्यातून दुसऱ्या खात्यात वळते करण्याची सोय झाली. त्यासाठी तुम्हाला ना बँकेत जावं लागतं, ना चेक लिहून द्यावा लागतो. 

पैसे दुसऱ्याच्या खात्यात जमा झाले आहेत की नाही, हे ही लगेच ऑनलाईन समजतं. ग्राहक एखादी व्यक्ती असो, उद्योजक किंवा संस्था किंवा विश्वस्त निधी.  दोन वेगवेगळ्या शहरांमध्ये असलेल्या व्यक्तीही कमीत कमी वेळात पैशाची देवाणघेवाण करू शकतात. काही विशिष्ट सेवांसाठी तर बँकेत खातं असण्याचीही गरज नाही. 

एका खात्यातून दुसऱ्या बँक खात्यात (दोन्ही खाती स्वत:ची असतील तरी चालेल) ऑनलाईन पैसे हस्तांतरित करण्यासाठी तीन पद्धती प्रचलित आहेत. NEFT, RTGS आणि IMPS. तीनही पद्धती सर्व प्रकारच्या ग्राहकांसाठी खुल्या आहेत. पण, तिघांचे नियम आणि उपयोग आणि सेवांसाठी लागणारे दर वेगवेगळे आहेत. 

आधी त्यांचे अर्थ समजून घेऊया...

NEFT म्हणजे काय?

शब्दश: NEFT म्हणजे नॅशनल इलेक्ट्रॉनिक फंड ट्रान्सफर. देशांतर्गत आणि इलेक्ट्रॉनिक म्हणजे ऑनलाईन पैसे हस्तांतरित करण्याची सोय. रिझर्व्ह बँकेनं 2005 पासून भारतीय ग्राहकांना उपलब्ध करुन दिली आहे. तुमचं बँक खातं नसेल तर तुम्ही जवळच्या एखाद्या बँकेच्या शाखेत जाऊन तिथं रोखीने पैसे भरु शकता आणि ते पैसे मग तुम्ही सांगितलेल्या खात्यात ऑनलाईन जमा होतील, अर्थात NEFTच्या माध्यमातून...(तुम्ही खातेधारक नसलात तर अशा व्यवहारांसाठी 50 हजार रुपयांची मर्यादा आहे)

बँकेच्या दृष्टीने विचार केला तर दर अर्ध्या तासाला अशा ऑनलाईन नोंदणी झालेल्या व्यवहारांचा उपसा संबंधित बँक एकत्रपणे करत होती. म्हणजे आपण 8 वाजता पैसे हस्तांतरित करण्यासाठी नोंदणी केली असेल तर पुढच्या सेटलमेंटच्या वेळेला तुमच्या अर्जाची दखल घेतली जाणार. आतापर्यंत सकाळी आठ ते संध्याकाळी सात वाजेपर्यंत ही सेवा उपलब्ध होती. पण, आता 16 डिसेंबर 2019 पासून ही सेवा 24 तास सुरू करण्यात आली आहे. 

हे पैसे त्याच दिवशी इच्छित बँक खात्यात जमा होतात. यापूर्वी NEFTचे व्यवहार बँकेला सुटी असेल तर होत नव्हते. आणि व्यवहारांवर रु. 1 ते 25 रुपयांपर्यंत शुल्कही लागू होत होतं. पण, रिझर्व्ह बँकेच्या नवीन निर्णयानुसार आता 2020 पासून ही सेवा पूर्णपणे मोफत झाली आहे. 

रिझर्व्ह बँकेनं NEFT सेवा 24 तास सुरू ठेवण्याचा निर्णय जाहीर केला

तर 16 डिसेंबरपासून ही सेवा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:
इंटरनेटमुळे ऑनलाईन बँक व्यवहार करणं शक्य झालं आणि त्यामुळे पैशाची देवाणघेवाण अनेक अर्थाने सोपी झाली.