...ाही. 

त्यामध्ये कोरोना व्हायरसची ब्ल्यू प्रिंट अल्टर करण्यात आली आहे.

जेव्हा ही ब्लू प्रिंट शरीरात जाते, तेव्हा ती कोरोना व्हायरस स्पाइक प्रोटीन तयार करायला सुरूवात करते. त्यामुळे प्रतिकारशक्ती तयार होते.

"शास्त्रज्ञांना पॅकेज बदलायचं होतं. ते आम्ही बदललं आणि लस तयार झाली," असं गिल्बर्ट यांनी सांगितलं. 

2019 वर्ष संपताना जगभरातले लोक वर्ष सुट्टीच्या मानसिकतेत होते. त्यावेळी गिल्बर्ट यांना चीनमधल्या वुहान इथे पसरत चाललेल्या न्यूमोनिया व्हायरल विषयी समजलं. दोन आठवड्यात संशोधकांनी कारणीभूत व्हा... उर्वरित लेख लिहा:
घकाळ शरीरात राहून त्रास देणारा असता तर लस परिणामकारक ठरली नसती.

11 जानेवारी रोजी चीनच्या शास्त्रज्ञांनी कोरोना व्हायरसचा जेनेटिक कोड जगासमोर मांडला. 

त्यामुळे ऑक्सफर्ड टीमचं काम सुकर झालं. 

पैसा, पैसा आणि पैसा 

लस तयार करणं हे काम खूप खर्चिक आहे. "सुरुवातीचा कालावधी खूपच वेदनादायी होता. त्यावेळी खात्यात काहीच पैसे नव्हते," असं पोलार्ड यांनी सांगितलं. 

"आम्हाला विद्यापीठाकडून काही प्रमाणात निधी मिळत होता. जगभरात बाकी ठिकाणीही लशीचं काम सुरू आहे मात्र ऑक्सफर्डच्या टीमला एक फायदा आहे."

ऑक्सफर्ड मधील चर्चिल हॉस्पिटल इथे लशीचं उत्पादन केलं जातं. 

"बाकी सगळ्या गोष्टी थांबवून या लशीचं उत्पादन सुरू करा असं आम्ही सांगू शकतो," असं पोलार्ड यांनी सांगितलं. 

"काम सुरू करण्यासाठी तेवढं पुरेसं होतं मात्र मोठ्या प्रमाणावर चाचण्या आयोजित करण्यासाठी तेवढं पुरेसं नव्हतं. एप्रिलपर्यंत या प्रकल्पासाठी पैसे कुठून उभे करायचे हा माझ्या पुढचा यक्षप्रश्न होता. लवकरात लवकर प्रकल्पासाठी निधी द्या यासाठी मी अनेकांना विनंती केली," पोलार्ड सांगतात. 

मात्र तोवर कोरोनाने जगभर पाय पसरले होते. असंख्य देशांमध्ये कोरोनाचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी लॉकडाऊन लागू करण्यात आले होते. हजारो लोकांनी व्हायसमुळे जीव गमावला होता. या सगळ्यानंतर पोलार्ड यांच्या चमूसाठी निधीचा ओघ वाहू लागला. लशीचं उत्पादन केंद्र इटलीत हलवण्यात आलं. युरोपात लॉकडाऊनमुळे कठोर निर्बंध होते, परंतु पैशामुळे लॉजिस्टिक अडचणी सुटू शकल्या. 

"एकाक्षणी आमच्याकडे चार्टर प्लेन, (विशेष विमान) उपलब्ध होतं. लस इटलीत होती आणि दुसऱ्या दिवशी चाचण्या सुरू होणार होत्या," असं गिल्बर्ट यांनी सांगितलं. 

अनाकर्षक पण महत्त्वाचा टप्पा 

प्रकल्पात दर्जाची पातळी सातत्याने कायम ठेवणं हा अनाकर्षक मात्र महत्त्वाचा टप्पा असतो. प्रायोगिक तत्त्वावर जे तयार झालं आहे ते शास्त्रज्ञ लस म्हणून सर्वसामान्यांना देऊ शकत नाहीत. सर्व शास्त्रोक्त प्रक्रिया पार केल्यानंतर, मंजुरी मिळाल्यानंतरच लशीची चाचणी होऊ शकते. 

लशीच्या प्रत्येक उत्पादनाच्या वेळेस, लस कोणत्याही पद्धतीने दूषित झालेली नाही हे पाहणं अनिवार्य होतं. याआधी ही प्रक्रिया अत्यंत वेळखाऊ होती. 

हा वेळ कसा कमी करायचा हे यावर आम्ही काम केलं नसतं तर लस कदाचित मार्चमध्ये तयार झाली असती पण चाचण्या सुरू करायला जून महिना उजाडला असता.

याऐवजी प्राण्यांवर लशीची...