दोन दिवसांपूर्वीच '4 शीख रेजिमेंट'च्या सैनिकांचे काही रणगाडे पूर्व पाकिस्तानच्या दिशेने चौगाचा गावाकडे निघाले. 

सैनिकांचं एक पथक रणगाड्यांवर स्वार होतं, त्यामागे आणखी तीन कंपन्या चालल्या होत्या. पाकिस्तानच्या 107 इन्फॅन्ट्री ब्रिगेडचे सैनिक यांचा प्रतिकार करण्याचा प्रयत्न करत होते. पण भारतीय सैनिक पूर्ण जोशात होते. स्थानिक लोक 'जय बांग्ला'च्या घोषात त्यांचं स्वागत करत होते. '4 शीख रेजिमेंटचे जवानसुद्धा 'जो बोले सो निहाल' घोषणा देऊन प्रफुल्लित होत होते. 

एकूणच 'बॅटल ऑफ द बल्ज' या हॉलीवूड चित्रपटाचं दृश्य नजरेस पडत होतं. 

संध्याकाळपर्यंत भारतीय जवान चौगाचामध्ये कबाडक नदीच्या किनाऱ्यापर्यंत पोहोचले. 4 शीखच्या रणगाड्यांसोबत जात असलेल्या डी-कंपनीने पुलापर्यंत पोहोचण्याचे प्रयत्न केले. पण ते तिथपर्यंत पोहोचतील इतक्यात पाकिस्तानी सैनिकांनी तो पूल उद्ध्वस्त केला. 

पुलाच्या पश्चिम किनाऱ्यावर वाळूत एक भारतीय रणगाडा अडकून पडला. त्याला बाहेर काढण्याचे सगळे प्रयत्न अयशस्वी ठरले. 

चार सेबर जेट्सचा हल्ला

4 शीख रेजिमेंटचे अॅड्जुटंट कॅप्टन एच. एस. पनाग हे भारतीय लष्करातून लेफ्टनंट जनरल पदावरून नि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
वृत्त झाले आहेत. 

त्यांचं 'द इंडियन आर्मी, रिमेन्स, रिफॉर्म्स अँड रोमांस' हे पुस्तक नुकतंच प्रकाशित झालं आहे. 

ते यामध्ये लिहितात, "22 नोव्हेंबरला धुके हटले तसे चार सेबर जेट्सनी 4 शीख रेजिमेंटच्या ठिकाणांवर हल्ले करण्यास सुरुवात केली. उद्ध्वस्त केलेल्या पुलाजवळ अडकलेल्या भारतीय रणगाड्यांना तिथंच नष्ट करून टाकण्याचा त्यांचा प्रयत्न होता. 

"आम्ही सतत आपल्या वायूसेनेकडून एअर-कव्हर मागत होतो. पण युद्धाची औपचारिक घोषणा अद्याप झालेली नसल्यामुळे आम्हाला एअर-कव्हर पाठवण्यास नकार मिळत होता. आम्ही मशीनगनमधूनच विमानांवर गोळ्या झाडत होतो."

सेबर्सविरुद्ध लढण्यासाठी नॅट विमान दाखल

त्यावेळी डमडम विमानतळावर फ्लाईंग ऑफिसर डॉन लजारूस आणि सुनीथ सुआरेज स्क्रॅबल खेळत होते. 

2 वाजून 37 मिनिटांनी डमडम एअरबेसचा सायरन वाजू लागला. लजारूस आणि सुआरेज यांनी आपला खेळ सोडला आणि ते नॅट विमानांकडे धावले.  

दुसरीकडे, फ्लाईट लेफ्टनंट रॉय मॅसी आणि एम. ए. गणपती यांनीसुद्धा विमानांकडे धाव घेतली. 

4 शीख रेजिमेंटवर पाकिस्तानी सेबर जेट हल्ला करत होते ते ठिकाण डमडम एअरबेसपासून सुमारे 50 किलोमीटर अंतरावर उत्तर-पूर्व दिशेला होतं. 

याठिकाणी चारही नॅट विमानं पोहोचण्यासाठी 8 ते 9 मिनिटं लागली. तिथं कॅप्टन पनाग आपल्या ठिकाणांवर वस्तूंच्या पुरवठ्याची सोय करून जीपने परतत होते. 

पनाग यांना आठवतं, "3 सेबर्स जेट 3 वाजता 1800 फूट उंचीवर आले होते. बॉम्ब टाकण्यासाठी ते 500 फुटांपर्यंत खाली आले. तेव्हा माझी नजर चार विमानांकडे गेली. ही विमानं पूर्वेकडून झाडाइतक्या उंचीवरून माझ्या डोक्यावरून गेली. त्यांच्या वेगाने माझी जीपसुद्धा हादरली.

फ्लाईट लेफ्टिनंट रॉय मॅसी, एम ए गणपती, फ्लाईंग ऑफिसर डॉन लजारूस

पाकिस्तानी वायुदलाने आम्हाला रोखण्यासाठी संपूर्ण क्वार्डन तर पाठवली नाही ना, अशी शंका त्याक्षणी मला आली. पण ती चार विमानं वेगळी झाली आणि एका-एका सेबर विमानामागे लागली. आपल्या मागे विमानं आहेत, सेबर्स विमानांना याचा पत्ताही लागला नाही. पण मला याचा अंदाज आला. मी जीप थांबवून हवेतील ही लढाई पाहू लागलो."

मॅसी यांनी पहिला बर्स्ट फायर केला

सुप्रसिद्ध वायुदल इतिहासकार पी. व्ही. जगनमोहन आणि समीर चोपडा यांनी 'ईगल्स ओव्हल बांग्लादेश' पुस्तकात लिहिलं, "सर्वात आधी सेबर्जवर सुआरेजची नजर पडली. ते सर्वात पुढे होते. मॅसी आणि गणपती हे त्यांच्यापासून दीड किलोमीटर दूर फायटिंग...