आता जागतिक आरोग्य संघटनेने पुढील काही काळ आपल्याला कोरोनाबरोबर राहावं लागेल असं जाहीर केलं आहे. त्यामुळे पर्यटन व्यवसायाचा चेहरामोहरा बदलून जाईल असं शमसुद्दीन सांगतात.

लॉकडाऊन शिथिल केलं जात असलं तरी पर्यटन व्यवसाय मूळपदावर यायला काही महिने किंवा वर्षं लागतील असं ते म्हणतात. लोक मोठ्या गटाने फिरायला जाण्याऐवजी एकटे-दुकटे फिरायला लागतील.

"ताजमहालसमोर तुम्ही मास्क लावून फोटोसाठी उभे राहिला आहात," अशी कल्पना करुन पाहा.

जगभरातल्या सर्व ऐतिहासिक स्थळांजवळ हा नियम लागू असेल. तसेच सोशल डिस्टन्सिंगमुळे पर्यटकांच्या संख्येवरही मर्यादा येईल.

विमान प्रवास

हवाई वाहतूक तज्ज्ञ अश्विनी फडणीस म्हणतात, आंतरराष्ट्रीय विमानप्रवास करताना घ्यायच्या काळजीबद्दल द इंटरनॅशनल एअर ट्रान्सपोर्ट असोसिएशन म्हणजे आयटाने 'बायोसिक्युरिटी फॉर एअर ट्रान्स्पोर्टः अ रोडमॅप फॉर रिस्टार्टिंग एविएशन' नावाने नियमावली सुरू केली आहे. 

भविष्यातला प्रवास कसा असेल - पाहा व्हीडिओ

भारत सरकारचे नागरी उड्डाण मंत्रालयही अशाच प्रकारची नियमावली तयार करत आहे.

परदेशात ज्याप्रमाणे विमानतळांवर प्रवाशांची तपासणी कंप्युटरच्या मदतीने हो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
ते त्याचप्रमाणे भारतातही आता प्रवासी आणि कर्मचारी यांचा संपर्क कमीत कमी येईल यासाठी प्रयत्न केले जात आहेत. 

वेब चेकइन आवश्यक होईल, प्रवाशांना बोर्डिंग पासची प्रत स्वतःकडे ठेवायला लागेल अणि स्वतः लगेज चेक-इन करावे लागेल. काही विमानप्रवासात पीपीई किट वापरणे अत्यावश्यक केल्यामुळे प्रवाशांना हवाईसुंदरींचे स्मितहास्य दिसणार नाही, असं ते म्हणतात.

पण सध्या काही विमानप्रवासांमध्ये मधल्या सीटवरही प्रवासी बसल्याचे दिसून येते. एमीरेट्स आणि एअर कतारसारख्या  विमान कंपन्यांनी सुरुवातीला मधली सीट मोकळी ठेवण्यात येईल असे जाहीर केले होते. परंतु ही नियमावली सतत बदलत राहाते. येत्या काही आठवड्यात आणि महिन्यात नवी नियमावली जाहीर होईल, असे फडणीस म्हणाल्या.

आंतरराष्ट्रीय विमान प्रवासापेक्षा देशांतर्गत प्रवासासमोर जास्त अडथळे असण्याची शक्यता आहे कारण प्रत्येक राज्याचे नियमही वेगवेगळे आहेत. उदाः दिल्लीमधून कोरोनाचा प्रसार कमी असलेल्या राज्यात जाणाऱ्या प्रवाशांसाठी नियम अधिक कडक असतील. 

लॉकडाऊन संपल्यावरही पुढचे काही महिने 14 दिवस क्वारंटाइन करण्याचा नियम आवश्यक असेल. सर्व प्रवाशाना फेस कव्हरिंग वापरणे आवश्यक असेल. केबिन सर्विस अत्यंत साधी करण्यात येऊन कर्मचारी व प्रवाशांचा संबंध कमीत कमी यावा यासाठी प्री-पॅकेज्ड केटरिंगमध्येही सहजता आलेली असेल.

विमान उड्डाण करण्यापुर्वी अल्ट्रा व्हायोलेट तंत्रज्ञानाचा वापर करुन सॅनिटाइज करण्याचाही समावेश नव्या नियमावलीत होऊ शकतो असे फडणीस म्हणतात. तर नागरी उड्डाण मंत्रालयातील काही सूत्रांच्या मते प्रवासी आणि केबिन क्रूसाठी फेस शिल्ड वापरणे आवश्यक करण्यात येण्याचा विचार सुरू आहे.

रेल्वे

भारताची जीवनवाहिनी समजल्या जाणाऱ्या रेल्वेप्रवासाचं येत्या काळात नियोजन करणं हे देशासाठी सर्वात मोठं आव्हान असेल. फिजिकल डिस्टन्सिंगचा नियम पाळण्यासाठी रेल्वे डब्यात आणि फलाटावरील गर्दी कमी करावी लागेल. 

थ्री टायर स्लीपर डब्यातील मधला कप्पा मोकळा ठेवावा लागेल. स्वच्छतागृहाचा वापर कोणी करत असेल तर प्रवाशांना आधीच कळेल अशी व्यवस्था असणारे डबे तयार करण्याचा प्रयत्न आहे. त्यामुळे शौचालयाजवळ गर्दी होणार नाही.

रेल्वेमध्ये अन्न पुरवण्यासाठी पॅन्ट्रीकार असेल की नाही याबाबत अजून कोणतीही माहिती स्पष्ट नाही. जर असेल तर ते फक्त पॅकबंद जेवण आणि पाणी पुरवतील. एकेकाळी लांबच्या बस प्रवासासाठी प्रवासी जसे स्वतःच्या उशा,...