पश्चिम महाराष्ट्र हा काँग्रेस-राष्ट्रवादी काँग्रेसचा बालेकिल्ला मानला जातो.

पश्चिम महाराष्ट्र काबीज करण्यात भाजप-सेनेला यश कसं आलं याची प्रमुख कारणं सांगताना राजकीय विश्लेषक प्रकाश पवार यांनी म्हटलं, "गेल्या निवडणुकीत काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस यांच्यात असलेला एकोपा नष्ट झाला. आघाडीमध्ये फूट पडली. राष्ट्रवादी कॉंग्रेस पक्ष आणि राष्ट्रवादीच्या नेत्यांमध्ये मतभिन्नता आहे. याचा परिणाम म्हणून आघाडीला सत्ता गमवावी लागली."

खरंतर शिवसेना आणि भाजपची कोल्हापूरमध्ये तशी ताकद नाहीये, पण काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसअंतर्गत असलेल्या बेबनाव आणि कुरघोड्यामुळं युतीला ताकद मिळाली, असं प्रकाश पवार यांनी सांगितलं. 

"लोकसभा निवडणुकीचं उदाहरण घेतलं तर यावेळी शिवसेनेचे जे दोन खासदार निवडून आले आहेत, ते पूर्वी राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्येच होते. हातकणंगलेचे खासदार धैर्यशील माने यांच्या आई निवेदिता माने या राष्ट्रवादीच्या काँग्रेसच्या खासदार होत्या तर कोल्हापूरचे खासदार संजय मंडलिक यांचे वडील दिवंगत सदाशिवराव मंडलिक हे राष्ट्रवादीचे खासदार होते. 

शरद पवारांच्या सभेचं दृश्य

"पण एकमेकांवर कुरघोड्या करत मराठा विरूद्ध मराठा चित्र निर्माण झालं आणि यातून युतीला ताकद मिळाली. सहकाराचं जाळं निर्माण करणाऱ्या आघाडीला संस्थांच्या जीवावर सुरुवातीपासूनच कोल्हापूरसह सांगली, सातारा या भागात वर्चस्व मिळवणं सोपं गेलं," असं पवार सांगतात.

पवार यांनी पुढे सांगितलं, "वसंतदादा पाटील, यशवंतराव चव्हाण या दिग्गजांनी सहकाराच्या माध्यमातून सामूहिक हितसंबध महत्त्वाचे मानून ते जपण्याचं काम केलं. त्यातून अर्थव्यवस्था उभी केली. पण पुढच्या पिढीने मात्र सहकार संस्थाकडे उत्पन्नाची साधनं म्हणून पाहिलं. याचा परिणाम म्हणून या संस्थांमध्ये भ्रष्टाचार सुरू झाला. जनतेचा पैसा जनतेपर्यत पोहोचला नाही. त्यातून सहकार संपला, विकेंद्रीकरण संपलं आणि पैशाचं केंद्रीकरण सुरू झालं." 

ज्या लोकांमुळं या संस्था उभ्या राहिल्या, त्या लोकांची इच्छाशक्ती मरण पावली. याकडे ते फक्त नोकरी म्हणून पाहू लागले. या संस्था जगल्या पाहिजेत. यासाठी राज्य सरकार सातत्याने या संस्थाना आर्थिक पुरवठा करू लागलं. त्या संस्था वाचवण्यासाठी प्रयत्न केले गेले. पण सहकाराच्या दृष्टीचा अभाव असल्याने या पिढीकडे लोकांना सोबत घेउन जाण्याची दृष्टी नव्हती. शिक्षण संस्थांकडे देखील दुर्लक्ष केलं गेलं.... \n\nवरील लेखासाठी मला एक चांगले शीर्षक द्या.
काँग्रेस-राष्ट्रवादीचा बालेकिल्ला असलेल्या पश्चिम महाराष्ट्रात सेना-भाजपनं कसे रोवले पाय?