मीनाक्षी कुलकर्णी यांचं घर

सुरुवातीला तीन आठवडे त्यांना गावात येताच आलं नाही. आणि गावात आल्या ते सगळं होत्याचं नव्हतं झाल्याचं त्यांच्या लक्षात आलं. पुरामुळे त्यांचं घरच कोसळलं नाही तर ते सर्वांनाच खचवणारंही होतं. 

कोल्हापूरच्या शिरोळ तालुक्यातील खिद्रापूरसारखी अनेक गावं आताशा पुराच्या तडाख्यातून सावरत आहेत. कोल्हापूरपासून तासाभराच्या अंतरावर असलेल्या खिद्रापूरला कृष्णा नदीनं तिन्ही बाजूंनी वेढलं आहे. सुपीक मातीच्या वरदानाबरोबर गावाला पुराचा धोकाही कायमचाच असतो. 

2005 साली पुरामुळं झालेलं नुकसान लोकांच्या स्मरणात होतंच मात्र गेल्यावर्षीच्या पुरामुळे मात्र संपूर्ण पंचक्रोशीला तडाखा बसला.

नदीपासून अगदी काही फुटांच्या अंतरावर असलेल्या प्राचीन कोपेश्वर मंदिराच्या आवारात मीनाक्षी कुलकर्णी यांचं घर आहे. दोन दिवसांच्या कार्यक्रमासाठी त्या गावाबाहेर गेल्या होत्या. पावसाच्या आणि पुराच्या बातम्या त्यांना समजत होत्या. परंतु 2005 साली पुराचं पाणी त्यांच्या घराच्या जोत्यापर्यंत आलं होतं. यावर्षीही तसंच होईल असं त्यांना वाटलं. पण 2019च्या पुरानं सर्वांचेच अंदाज चुकवले.

गेल्या पावसात सगळ्या घराच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
ी वाताहत झाली.

खिद्रापूर गावातल्या लोकांनी 2005 च्या पुराला प्रमाण मानणं चुकीचं ठरलं. मीनाक्षी यांच्याबरोबर आजूबाजूची सगळी घरं पाण्याखाली गेली. पुढे तीन आठवडे त्यांना गावात येताही आलं नाही की घराची काय अवस्था झाली असेल हे पाहाताही आलं नाही. 

यावेळेस कृष्णामाईनं मुक्काम वाढवला आणि घर पूर्णच कोसळलं. मीनाक्षीताईंच्या घरातल्या वस्तूंबरोबर त्यांच्या घरी शेजाऱ्यांनी ठेवलेलं धान्यही भिजून गेलं.

मीनाक्षीताई खिद्रापूरमध्ये अंगणवाडी चालवतात.

मीनाक्षीताई खिद्रापूरमध्ये अंगणवाडी सेविका म्हणून काम पाहातात. इतकी वर्षं केलेलं काम आता केवळ घर नाही म्हणून सोडणं त्यांच्या जीवावर येऊ लागलं. पण घर नसल्यामुळे त्यांच्या कुटुंबीयांना आता कोल्हापुरातच राहाणं भाग होतं. त्यामुळे मीनाक्षीताईंच्या राहाण्याचा प्रश्न निर्माण झाला. शेवटी त्यांनी शेजाऱ्यांच्या घरात राहाण्याचा निर्णय घेतला. 

गेले चार पाच महिने त्या शेजारच्या कुटुंबात राहात आहेत. "घरातले बाकीचे सगळे दुसरीकडे आणि मी एकटीच इकडे ही भावना त्यांच्याबरोबर कुटुंबीयांनाही त्रास देणारी आहे", असं त्या सांगतात.

आयुष्याच्या वेगवेगळ्या वळणांवर प्रत्येक स्त्रीला कठीण प्रसंगांना सामोरं जावं लागतं. त्यावेळी तिच्या मनावर होणाऱ्या परिणामांचा क्वचितच कुणी विचार करतं. 'बाईचं मन' या मालिकेतून आम्ही तिच्या मनात डोकावून पाहण्याचा प्रयत्न करत आहोत.

"हे घर पुन्हा बांधण्याचा अजून निर्णय झालेला नाही. कोसळलेल्या भिंती आणि छप्पर पाहता आता ते सगळं दुरुस्तीच्या पलीकडे गेलंय असं दिसतं. पूर्ण नव्याने घर बांधावं लागेल", असं त्या सांगतात. बोलताबोलता त्यांच्या डोळ्यांतून अचानक अश्रू येऊ लागतात आणि त्या पदराने डोळे पुसू लागतात. मीनाक्षी यांच्याप्रमाणे गावातल्या अनेक घरांची अशी स्थिती झाली आहे. 

कित्येक लोकांचं धान्य आणि संसारोपयोगी साहित्याचं नुकसान झालं आहे. काही वस्तूंची, धान्याची मदत पुराच्यावेळेस बाहेरुन मिळाली. जवळच्या गुरुदत्त साखर कारखान्यामध्ये छावणीही उभारली होती मात्र घरांचे, जनावरांचे झालेले नुकसान भरुन न येणारं आहे. 

मीनाक्षीताईंच्या घरात शेजारच्या कुटुंबानं धान्य ठेवलं होतं. तेसुद्धा पुरामुळे खराब झालं.

आपलं राहतं घर आठ-दहा दिवस पाण्याखाली गेलेलं आजही लोकांच्या डोळ्यांसमोर येतं. पुराच्या काळामध्ये लोकांचं लक्ष थोडं दुसरीकडे जावं म्हणून साखर कारखान्यातर्फे करमणुकीचे कार्यक्रम आणि चित्रपटही...