डॉक सारांशित करण्यासाठी: नायजेरियातील लेगॉसच्या गिचमिड्या रस्त्यांवरून वाट काढणं अनेकदा आव्हानात्मक असतं. पण पावसाळ्यामध्ये तर शहरातील रस्त्यांवरून जाणं जवळपास अशक्यच होऊन जातं. 

दोन कोटी 40 लाखांहून अधिक लोकसंख्या असलेलं लेगॉस हे शहर नायजेरियाचं आर्थिक शक्तिस्थान आहे. नवीन संधींच्या शोधात लोक इथे येतात. पण ही वेगाने होणारी वाढ रस्त्यांवरचा व पर्यावरणावरचा ताण वाढवणारी ठरते.

या शहरात रोज सुमारे सहा हजार ते दहा हजार टन कचरा निर्माण होतो आणि त्याची विल्हेवाट लावणारी सक्षम नसल्यामुळे रस्त्यांवर पाणी तुंबण्याला हातभार लागतो. पाऊस पडल्यावर हा कचरा खुल्या गटारांमधून ढिगाने वर येतो आणि रस्त्यांवरून चालणं अवघड होऊन जातं. 

"पाऊस पडतो, विशेषतः मोठा पाऊस पडतो, तेव्हा मला चिंता वाटते," असं लागोसमधील एक रहिवासी स्टेफनी एरिघा सांगतात. "अस्वस्थ व्हायला होतं." 

एकदा शहरातील तुंबण्यासाठी प्रसिद्ध असलेल्या भागातून टॅक्सीने जात असताना मागच्या सीटवर पाणी येत होतं, ती आठवण त्या सांगतात.

हवामानबदलामुळे लागोसमध्ये एकंदरित कमी पाऊस पडण्याची शक्यता असली, तरी पावसाची तीव्रता वाढण्याची शक्यता आहे, त्यामुळे तिथे पुरांचा धोका वाढणार आहे. दरम्यान, वाढत्या समुद्रपातळीमुळेही या सखल भागातील शहराच्या असुरक्षितावस्थेत वाढ होणार आहे. 

जागतिक तापमानवाढ दोन अंश सेल्सियसच्या पुढे गेली, तर 2100 सालापर्यंत या शहराला समुद्रपातळीतील 90 सेंटीमीटर वाढीला सामोरं जावं लागेल, असं युनायटेड किंगडममधील नॅशनल ऑशनोग्राफी सेंटरमधील समुद्री भौतिकशास्त्रज्ञ स्वेतला जेवरेजेवा यांच्या नेतृत्वाखाली झालेल्या संशोधनातून समोर आलं आहे.

पुराचा धोका, तुंबलेले रस्ते आणि वाढती समुद्रपातळी या संकटाला सामोरं जाताना आफ्रिकेतील सर्वाधिक लोकसंख्ये असलेलं हे शहर कशा रितीने परिस्थितीशी जुळवून घेतं आहे?

तरंगती वास्तुरचना

लागोसचा एक भाग तुंबलेल्या पाण्याला तोंड देण्यात बराच अनुभवी झालेला आहे. बहुतांश मकोको वसाहत जमिनीवर उभारलेलीच नाही, तर पाण्याच्या पातळीवर राहणाऱ्या खांबांवर ही बांधकामं झालेली आहेत. 

आफ्रिकेतील व्हेनिस म्हणून ओळखला जाणारा मकोको हा भाग खांबांवर बांधलेल्या झोपडपट्ट्यांचा एक भुलभुलय्या आहे. त्यात प्रवास करण्यासाठी तराफ्यांचा वापर करावा लागतो. या झोपडपट्टीत वीज वा स्वच्छता सेवांची फारशी उपलब्धता नाही. 

इथे मकोको तरंगत्या शाळेसारखे काही अभिनव प्रयोगही पाहायला मिळतात- हलकेपणासाठी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:
आफ्रिकेतील सर्वाधिक लोकसंख्या असलेलं हे शहर वाढत्या समुद्र पातळीने व पुरांमुळे सर्वाधिक असुरक्षितही बनलं आहे. अशा परिस्थितीत तरंगत राहत तग धरून राहण्यासाठी या शहराला वास्तुरचनांपासून वाहतुकीपर्यंत अनेक गोष्टी बदलाव्या लागण्याची शक्यता आहे.