महाराष्ट्रात जवळजवळ प्रत्येक दुसऱ्या घरात हा प्रश्न गेल्या काही दिवसांत विचारला गेला असेल. कारण गेल्या काही महिन्यांचं बिल एकत्रित लागून आल्यामुळे घरोघरी सध्या पंखा, फ्रिज, एसी सुरू करण्यापूर्वी दोनदा विचार करावा लागतोय. 

अभिनेत्री रेणुका शहाणे आणि तापसी पन्नू यांनी तर आपापली वीजबिलं ट्विटरवर टाकत वीजपुरवठा करणाऱ्या कंपन्यांना थेट जाब विचारला आहे. तुम्हीही तशी तक्रार नोंदवण्याचा प्रयत्न कुठे ना कुठे केला असेलच. 

त्यामुळे एकंदरच वीजबिलं एवढी का वाढून आली आहेत? त्यात काही गडबड झालीय का? आणि त्याची तक्रार कुठे आणि कशी करायची? या काही प्रश्नांची उत्तरं आपण शोधू या.

नेमक्या तक्रारी काय?

महाराष्ट्रात महावितरण ही प्रमुख वीजपुरवठा करणारी कंपनी आहे, त्याशिवाय मुंबई महानगर क्षेत्रात टाटा, अदानी, रिलायन्स आणि बेस्टतर्फे वीज पुरवठा होतो. 

लॉकडाऊनच्या काळात अनेकांच्या रोजगारावर परिणाम झाला आहे. अशात वाढून आलेल्या बिलांमुळे लोकांचा बीपीसुद्धा वाढू लागला आहे. 

अभिनेत्री रेणुका शहाणे यांनी ट्वीट करून यासंदर्भातली तक्रार अदानी इलेक्ट्रिसिटी मुंबई लिमिटेड (AEML)कडे केली.

"मला 9 मे रोजी आलेल्या मे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
सेजनुसार बिल होतं 5,510. मग एका महिन्याने मे आणि जूनचं एकत्रित बिल आलं 29,700 रुपये. त्या बिलात मे महिन्याचं बिल 18,080 रुपये झालं होतं. असं कसं?"

तापसी पन्नूची सुद्धा अशीच काही तक्रार आहे. 

सर्वसामान्यांच्या बिलांमध्ये देखील मोठे आकडे दिसून आल्यामुळे चिंता व्यक्त होतेय.

ट्विटरवरच रजनीश पांडे नावाच्या टाटा पावरच्या एका ग्राहकाने म्हंटलय की मला नेहमीपेक्षा दहापट बिल आलंय. "हे बिल भरलं तर जगणं कठीण होऊन बसेल," असं त्यांनी म्हटलंय.

तर काही जणांची वेगळीच समस्या आहे.

पुण्यात काम करणारे स्वप्नील वटारे हे लॉकडाऊन लागू होताच आपल्या गावी म्हणजेच सोलापूर जिल्ह्यातील बार्शीला गेले. तेव्हापासून ते भाड्याने राहायचे, ते पुण्यातलं घर बंदच होतं. मात्र रीडिंग घेता न आल्यामुळे महावितरणने त्यांना सरासरी बिल पाठवलं, त्यामुळे घर बंद असताना, कुठलाही खप नसताना स्वप्नील यांना प्रत्येक महिन्याला 500 ते 650 रुपये बिल आलं.

स्वप्नील वटारे यांना घरी नसतानासुद्धा मोठं बिल आलं आहे.

बीबीसी मराठीशी बोलताना त्यांनी सांगितलं, "मी तक्रार केली तेव्हा महावितरणाच्या ऍपवर बिलाचा फोटो काढून टाका, असं मला सांगण्यात आलं. मात्र तो फोटो ज्या दिवशी मीटर रीडिंग घेणारी व्यक्ती येते, त्याच तारखेचा असावा, असं ते ऍप सांगतं. त्यामुळे ते शक्य झालं नाही आणि ती तारिख गेली. त्या अॅपचा फार काही उपयोगी नाही."

एवढी मोठी बिलं का आली?

कोरोना व्हायरसमुळे सुमारे मार्चच्या मध्यात लॉकडाऊन सुरू झाला. त्यामुळे घरोघरी जाऊन रीडिंग घेणं शक्य नसल्यामुळे प्रशासनाने सूचना केल्या की डिसेंबर, जानेवारी आणि फेब्रुवारीच्याच रीडिंगच्या आधारे मार्चचं आणि एप्रिल महिन्यांचं सरासरी बिल आकारलं जावं.

बेस्टच्या या एका बिलामध्ये मार्चप्रमाणेच एप्रिल आणि मे महिन्यांचं रीडिंग 452 युनिट्स आकारण्यात आलं आहे.

तसं बिल लोकांना आलंसुद्धा. मात्र मे महिन्याच्या बिलाचा चटका उन्हाळ्यापेक्षाही जास्त बसला. महावितरणकडे याबाबतीत विचारलं असता त्यांनी सांगितलं की, हिवाळी महिन्यांमध्ये वीजेचा वापर तुलनेनं कमीच होतो, त्यामुळे तुम्हाला-आम्हाला मार्चचं आणि एप्रिलचं बिल हिवाळी महिन्यांच्याच सरासरीचं आलं.

त्याच दरम्यान, 1 एप्रिलपासून वीज नियामक आयोगाने वीज दरांमध्ये वाढ केली, ते वाढीव दर या बिलांमध्ये समाविष्ट करण्यात आले.

जेव्हा जून महिन्यापासून लॉकडाऊन शिथिल होताच, प्रत्यक्ष रीडिंग घेण्यास सुरुवात झाली....