सामग्री: दक्षिण-पूर्व आशियातील जैवविविधतेने नटलेल्या जंगलांमध्ये लाखो शेतकरी कसावा नावाच्या कंदाची शेती करतात. या कंदापासून साबुदाणा तयार केला जातो. एक-दोन एकर अशा अल्पभूधारक शेतकऱ्यांपासून ते हजारो एकर शेती असणाऱ्या शेतकऱ्यांपर्यंत सगळेच कसावाची शेती करतात. 

कसावाच्या स्टार्चपासून प्लॅस्टिक आणि डिंक बनवतात. कसावा हे मूळचं दक्षिण अमेरिकेतील पीक. तिथून हे पीक आशियात आणण्यात आलं. पूर्वी कुठल्याही किटकनाशकांचा वापर न करता कसावाची शेती व्हायची. 

2008 साली या पिकावर मिलिबग किडीचा प्रादुर्भाव झाला. यामुळे होणारं नुकसान भरून काढण्यासाठी शेतकऱ्यांनी जंगलातल्या जमिनीवर अतिक्रमण करून तिथे या पिकाची लागवड केली. अशा प्रकारे स्वतःच्या मालकीची नसलेल्या जमिनीवर लागवड करून ते जास्त उत्पन्न घेऊ लागले. 

बिजींगमधल्या वृक्ष संवर्धन संस्थेत जैव नियंत्रण तज्ज्ञ असणारे क्रिस व्हाईसहायक सांगतात, 'काही जंगलांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर वृक्षतोड सुरू झाली.' कंबोडियामधल्या जंगलतोडीचा दर सर्वाधिक आहे. 

मिलीबग किडीने कसावा लागवड करणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या उदरनिर्वाहासोबतच या भागातील देशांच्या अर्थव्यवस्थेवरही परिणाम केला. बटाटा, मका यासारख्या स्टार्चच्या पर्यायी स्रोतांचे दर वाढले. थायलँड जगात कसावा स्टार्च निर्यातीत पहिल्या क्रमांकावर आहे. तिथे याचे दर तिप्पट वाढले. 

व्हाइसहाइस म्हणतात, "एखाद्या किडीमुळे 60 ते 70% लागवड नष्ट होत असेल तर त्याचा मोठा फटका बसतो."

या मिलीबग किडीचा बंदोबस्त करण्यासाठी दक्षिण अमेरिकेत आढळणारा या किडीचा नैसर्गिक शत्रू एक मिलीमीटर लांबीचा गांधीलमाशीच्या प्रजातीतील एका परजीवी किटकाचा (एनागायरस लोपेजी) शोध घ्यायचा होता. 

माया आणि इतर देशी समुदायांनी केन टोडला आपल्या शिल्पात जागा दिलीय.

हा छोटा किटक कसावावरच अंडी घालतो. 2009 सालच्या अखेरीस हा किटक थायलँडमधल्या कसावाच्या शेतात सोडण्यात आला आणि त्याने तात्काळ काम सुरूही केलं. 

हा किटक किती कालावधीत मिलिबग नष्ट करतो, यासंबंधीची शास्त्रीय माहिती उपलब्ध नाही. 2010 साली संपूर्ण थायलँडमध्ये हेलिकॉप्टरच्या मदतीने हे किटक टाकण्यात आले आणि याचा परिणामही दिसून आला. 

एक मिलीमीटरचा शिकारी किटक

1980 च्या दशकात हेच किटक पश्चिम आफ्रिकेत सोडण्यात आले होते. त्यांनीही अत्यंत कमी कालावधीत 80 ते 90 टक्के मिलिबग नष्ट केले होते. 

3 वर्षांहूनही कमी कालावधीत हे किटक दक्षिण-पश्चिम नायजेरियातील 2...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:
रासायनिक खतांचा शोध लागण्यापूर्वी शेतकरी किडीपासून पिकांचं रक्षण करण्यासाठी कीड खाणाऱ्या छोट्या-छोट्या प्राण्यांवर अवलंबून असायचे. तीच पद्धत आता एका नव्या स्वरुपात समोर येत आहे.