...र ते निघून गेले. मी लगेच दारापाशी गेले आणि दार बंद केलं. तीन दिवस मी काहीच खाल्लं नाही."

सारा ही धृपद संस्थानची आणखी एक विद्यार्थिनी. अर्थात, तिचंही नाव बदलण्यात आलंय. अखिलेश गुंदेचा यांनी आपला विनयभंग केल्याचा आरोप सारा यांनी बीबीसीशी बोलताना केला.

"मी तिथं असताना आजारी पडले होते आणि हॉस्पिटलमध्ये दाखल झाले. अखिलेश गुंदेचा मला पुन्हा शाळेत नेण्यासाठी आले होते. कारमध्ये ते माझ्या बाजूलाच बसले होते. ते माजा हात पकडू लागले. मी त्यांना बाजूला सारलं. ते मला फार विचित्र वाटलं," असं सारा सांगतात. 

... उर्वरित लेख लिहा:
ांनी वकिलांमार्फत सर्व आरोप फेटाळले. 'स्वार्थी हेतूने' आरोप केल्याचं गुंदेचा बंधूंचं म्हणणं आहे. "गुंदेचा बंधू आणि धृपद संस्थानच्या प्रतिष्ठेला धक्का पोहोचवण्याच्या हेतूने हे आरोप केले आहेत," असा दावा गुंदेचा बंधूंमार्फत करण्यात आलाय.

मात्र, या सर्व तक्रारींचा अंतर्गत तक्रार समितीकडून गेल्या चार महिन्यांपासून तपास सुरू आहे. भारतीय कायद्यानुसार लैंगिक छळ किंवा गैरवर्तनाच्या तक्रारींकडे लक्ष देण्यासाठी प्रत्येक संस्थेला एक समिती स्थापन करण्याचे आदेश दिले आहेत.   

विद्यार्थिनींच्या मते, धृपद संस्थानची समिती शाळेवर दबाव आणल्यानंतर स्थापन करण्यात आली. या संस्थानचे माजी विद्यार्थी पीडितांच्या बाजूने उभे आहेत. मात्र, त्यांना अनेकदा धमकीचे संदेश आल्याचा त्यांचा आरोप आहे.

तक्रार समितीने या प्रकरणाच्या अहवालातील शिफारशी सर्व पीडितांना पाठवल्या आहेत. मात्र, या अहवालात काय आहे, हे उघड न करण्याबाबत या पीडितांना कायद्याचं बंधन आहे.

भारतीय शास्त्रीय संगीत क्षेत्राला पहिल्यांदाच #MeToo चळवळीनं स्पर्श केलाय. 

प्रसिद्ध शास्त्रीय गायक टीएम कृष्णा

शास्त्रीय गायन क्षेत्रातील अनेकांचं म्हणणं आहे की, प्राचीन पद्धतीनं शिकण्यासाठी गुरू-शिष्याची परंपरेतील कठोरता टिकवून ठेवणं मुलभूत गरज आहे. मात्र, काहीजण बीबीसीशी बोलताना म्हणाले, ही पद्धत शोषणाची सोपी पद्धत आहे हे आपण ओळखायला हवं.

"शिष्यानं गुरुला पूर्णपणे अधीन किंवा शरण व्हावं असं या परंपरेत अपेक्षित असतं. शिष्य पुरुष असेल तर शरण होण्याचं प्रमाण कमी असतं. शिष्य स्त्री असेल तर शरण होण्याचं प्रमाण जास्त असतं. यामुळेच स्त्री अधिक असुरक्षित होण्याची शक्यता असते," असं 79 वर्षीय गायिक नीला भागवत म्हणतात.

भागवत या स्वत:च गीतरचना करतात. कारण त्यांना असं वाटतं की, पारंपरिक गीतांवर पुरुषप्रधान संस्कृतीचं वर्चस्व दिसतं.

कर्नाटक संगीतातील प्रसिद्ध शास्त्रीय गायक टीएम कृष्णा तर म्हणतात की, गुरू-शिष्य परंपरा पूर्णपणे रद्द केली पाहिजे.

"इतर नात्यांप्रमाणेच गुरू-शिष्य नातंही अधिकाराच्या पातळीवर असमतोल असणारं आहे. पण धक्कादायक गोष्ट ही आहे की या असमानतेचं उदात्तीकरण केलं जातं," असं टीएम कृष्णा यांनी नुकतेच इंडियन एक्स्प्रेसमधील लेखात म्हटलं होतं.

"अर्थात, मी काहीतरी प्राचीन परंपरा नष्ट करू पाहतोय, असे आरोप होतील. पण एखाद्या वाईट गोष्टीचा बचाव करण्यासाठी त्या परंपरेचा इतिहास उगाळू नये,"...