पृथ्वीच्या पूर्व गोलार्धात आकारमानानं दुसऱ्या क्रमांकावर असणाऱ्या पापुआ न्यू गिनीमध्ये जवळपास ८०% लोक खेड्यांत राहतात. अगदी दुर्गम भागात राहणाऱ्यांचा तर बाहेरील जगाशी काहीच संपर्क नसतो. मार्क स्ट्रॅटन सांगतात की अशा भागात अनेक पारंपरिक प्रथा अजूनही सुरू आहेत. 

पारांबी गावातल्या पुरुषांच्या 'स्पिरीट हाउस'च्या मोडकळीस आलेल्या छताच्या जाळीतून येणाऱ्या प्रकाशात पुरुषांमधील 'इनिशिएट्स' म्हणजे दीक्षाग्रहीच्या छातीवर अनेक खडबडीत व्रण दिसतात. 

उत्तर पापुआ न्यू गिनीमध्ये असलेल्या सेपिक नदीच्या काठालगद असलेले हे 'स्पिरीट हाऊस' किंवा 'हाऊस ताम्बारण' हे तिथल्या प्रथापरंपरांचे केंद्र आहेत.  

जगातल्या काही अवघड अशा दीक्षाग्रहण समारंभात 'सेपिक'चे पुत्र त्यांच्या पाठीवर, खांद्यांवर आणि शरीरावर धारदार शस्त्राने कापून घेतात. हे व्रण नंतर  मगरीच्या कातड्यासारखे दिसतात.  

"मुलांना त्यांचे काका या स्पिरीट हाउसमध्ये घेऊन येतात. या सगळ्या प्रक्रियेला साधारण एक ते दोन तास लागतो," असं पाराम्बीचे मुख्य नगरसेवक मलिंगी सांगतात. 

या पुरुषांच्या शरीरावरील जखमा पाहून ते ह्या पीडेचं दिव्य कसं पार पडत असतील, हे मला खरंच कळत नाही.  

पापुआ न्यू गिनीतील माणसांच्य पाठीवर असे व्रण असतात.

मलिंगी सांगतात, "काही मुलं ह्या वेदनेनं बेशुद्ध पडतात." "वयस्कर पुरुष या मुलाचं दुखणं शमवण्याकरीता बासरीवर धून वाजवतात. त्या जखमांवर वनस्पतीचं तेल आणि नदीतील माती लावली जाते.  

ते सांगतात, "या जखमा शुद्धीकरणाचे प्रतीक आहेत. या प्रक्रियेत मुलांच्या शरीरातील आईकडून आलेले रक्त जाऊन, त्यांच्या धमन्यांमध्ये स्वतःचे पौरुषसंपन्न रक्त येतं, असा समज आहे."

जखमा करून घेतल्यानंतर ही मुलं त्या स्पिरीट हाउसमध्ये राहून दीक्षा घेतलेल्या ज्येष्ठ माणसांकडून आयुष्याचे धडे गिरवतात. "ते गावातील जीवात्म्यांबद्दल शिकतात. त्याच बरोबर मासे कसे पकडायचे, कोरीवकाम कसं करायचं आणि त्यांच्या पत्नीला आणि कुटुंबाला कसं सांभाळायचं हेदेखील शिकतात," असं मालिंगी सांगतात.  

मगरींची नक्षी

मी विचारलं की मगरीला सेपिकमध्ये इतकं महत्त्व कसं प्राप्त झालं? मालिंगी म्हणतात, "मगर हे शक्तीचं प्रतीक आहे. आम्ही मगरीला घाबरतो, पण त्या ताकदीतूनच आम्हाला उर्जा मिळते." सेपिकमधले लोक हे मगरीचेच वंशज आहेत, अशी अख्यायिका आहे.  

४ दिवस सेपिक नदीच्या प्रवाहातून बोटीने प्रवास करताना मला कळालं की मगरीवरचा आणि... \n\nवरील लेखासाठी मला एक चांगले शीर्षक द्या.
जखमा करून पाठ मगरीसारखी करतात हे आदिवासी पुरुष