शीर्षक: #पाळीविषयीबोलूया : 'त्या चार दिवसांत मी कधीच वेगळी नव्हते...'\nवरील काल्पनिक लेखाचे शीर्षक दिल्यास, लेखाची कल्पना करा.\n
डॉ. मीरा चढ्ढा-बोरवणकर महाराष्ट्राच्या पोलीस महासंचालक पदावरून गेल्या वर्षी निवृत्त झाल्या.

आजही ग्रामीण भागात मासिक पाळी आल्यावर मुली शाळा सोडतात. मी जेव्हा माझं बालपण आठवते तेव्हा मासिक पाळी आल्यानंतरच्या अडचणींवर कशी मात केली ते आठवतं. त्याचं सर्व श्रेय मी माझ्या आईला देते.

माझं बालपण पंजाबच्या फजलिका या ग्रामीण भागात गेलं. वडील पंजाब पोलीस दलात नोकरीला होते. आई गृहिणी. आम्ही दोन बहिणी आणि दोघं भाऊ. पण मुली आहात म्हणून असं वागा, असं आम्हाला कधी सांगितलं नाही. मी माझ्या भावांपेक्षा वेगळी आहे, हे माझ्या गावीही कधी नव्हतं.

कधी काळी माझ्या आत्याने पाळी असल्यावर अमूकला हात लावू नकोस, असं सांगितल्याचं आठवतं. पण आईने कधीच कशाला मनाई केली नाही. पाळीच्या चार दिवसात तुम्ही वेगळे आहात, असं कधीच तिने जाणवू दिलं नाही. अगदी पाळी असतानाही सायकलवर पाच किलोमीटर अंतर कापून शाळेत जायचो. आम्ही बहिणी सायकलवर अखंड हिंडायचो. 

घराबाहेर मोकळं वातावरण नसतानाही आम्ही चौकटी मोडायला एका पायावर तयार असायचो. घोडेस्वारीचा मला छंद जडला. तो अनेक वर्षं मी जोपासला. अगदी पाळी असतानाही. 

मीरा चढ्ढा बोरवणकर भावंडासोबत (सर्वांत उजवीकडे)

पाळीच्या त्रासाचा बाऊ केला तर मुलींच्या मानसिकतेवर परिणाम होतो, असं मला वाटतं. घरातल्या आई-वडिलांची भूमिका महत्त्वाची होती. म्हणून पाळी ही माझ्यासाठी टॅबू किंवा स्टिग्मा कधीच नव्हती. 

मी वयाच्या पंचविशीपर्यंत आईसोबत राहात होते. या चार दिवसांचं तिने अवडंबर केलं असतं तर माझ्या आयुष्यातला कितीतरी वेळ वाया गेला असता. मासिक पाळी ही नैसर्गिक आहे, हा विचार सकारात्मकतेने आईने माझ्यात रुजवला. 

#पाळीविषयीबोलूया या बीबीसी मराठीच्या विशेष लेखमालिकेतला हा पहिला लेख आहे. पाळीविषयीचे समज-गैरसमज यावर चर्चा घडवणं, पाळीदरम्यानच्या आरोग्य समस्यांचा वेध घेणं, हा या लेखमालेचा उद्देश आहे.

आईचं लग्नाआधीचं घर पाकिस्तानच्या लायलपूरमध्ये होतं. भारत-पाक फाळणीनंतर ती पंजाबमध्ये आली. ती काही काळ निर्वासितांच्या छावणीत शिक्षिका म्हणून काम करायची. स्वतंत्र विचारांची, संवेदनशील आणि आयुष्यभर पुरतील असे समानतेचे संस्कार रुजवणारी माझी आई आजही तितकीच सजग आणि एक उत्तम वाचक आहे.

तिचे आज महिला दिनाच्या दिवशी आभार मानायला हवेत! 

एकही दिवस सुट्टी घेतली नाही!

मला वाटतं आपण सर्वांनीच मासिक पाळीबद्दल मोकळेपणाने बोलायला हवं. नैसर्गिक क्रिया...