आपल्या समाजात अविवाहित मुलीला ओझं मानलं जातं.

माझा लहान भाऊ लग्नाळू आहे. वर्तमानपत्रातल्या मॅट्रिमोनिअल जाहिरातींमध्ये भावी वहिनीचा शोध घेण्यासाठी भावाबद्दलच्या एका वर्णनाकडे माझं लक्ष गेलं. 

आमच्या एका नातेवाईकांनी वर्णनातल्या एका वाक्याला लाल रंगाने अधोरेखित करून दाखवलं- मुलाला अविवाहित बहीण आहे. 

"मोठी बहीण अविवाहित असणे, हे भावाच्या लग्नासाठी अडचणीचं ठरू शकतं," असं ते म्हणाले.  त्यांच्या या शब्दांनी हृदयात कोणीतरी भाला खुपसावा इतक्या वेदना झाल्या. 

मन कळवळलं पण मी डोळ्यातून ओघळू पाहणाऱ्या अश्रूंना रोखलं. 

मी रागाने आतल्या आत धुमसत होते. इतका अविचारी आणि मागास विचार माणसं कसा करू शकतात?

माझा श्वास जड झाला. कोणीतरी मला पकडून ठेवलं आहे, तोंडात बोळा भरलाय, हात करकचून बांधलेत असं वाटू लागलं. 

अविवाहित राहण्याच्या निर्णयाने भावाच्या लग्नात मी विघ्न का ठरावं? हे मला जगाला ओरडून सांगावंसं वाटत होतं.  

मात्र आजूबाजूची परिस्थिती बघता मी शांत राहणंच योग्य समजलं.  

त्या वाक्याला माझा भाऊ आणि वडील विरोध करतील असं मला वाटलं. पण बाकी नातेवाईकांप्रमाणे त्यांनीही माझ्याकडे सोयीस्कर दुर्लक्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
ष केलं. 

माझ्या आईने मला नेहमीच समजून घेतलं आहे. तिने हे संभाषण थांबवलं. 

पण आपला मुलगा लग्नाला तयार झाला आहे हे आईला आनंदी होण्यासाठी पुरेसं होतं. एक वेळ अशी होती जेव्हा माझ्या पालकांनी माझ्या लग्नाचं स्वप्न पाहिलं होतं. 

प्रचलित समजांना छेद देत देशातील तरुण आणि वयस्क महिला जीवनात बंड पुकारताना दिसून येत आहेत. बीबीसीची खास सीरिज #HerChoiceच्या माध्यमातून अशा 12 महिलांच्या सत्य घटना आम्ही तुमच्यासमोर घेऊन येत आहोत.

भावंडांमध्ये मी मोठी होते. माझ्या लग्नाची चर्चा आधी रंगणं साहजिक होतं. 

पण मी लग्न केलं नाही. लेकीचं लग्न करून देणं, तिला सुखी पाहणं हे कोणत्याही आईवडिलांचं स्वप्न असतं. मी त्यांना या आनंदापासून दूर ठेवलं होतं. यामुळेच आईवडील आणि माझ्यात नेहमी एकप्रकाराचा तणाव राहत असे. 

याच तणावाची व्याप्ती वाढून नातेवाईक तसंच मित्रमैत्रिणी यांच्यात आणि माझ्यात खटके उडत असत. काही गोष्टींची अपेक्षा केली होती. पण काही गोष्टी अनपेक्षितपणे घडल्या होत्या. 

शाळेतल्या एका जुन्या मित्राने फोन केला आणि म्हणाला, तुला लग्न करायचं नाहीये हे मला ठाऊक आहे. पण तुझ्याही काही गरजा असतील. त्या तुला पूर्ण करून घ्यायच्या असतील तर मी मदत करू शकतो'.

अगदी सहज मी हे सगळं सोडू शकतो असंही त्याने स्पष्ट केलं. अट एकच की त्याची बायको आणि मुलांना याविषयी काहीही कळायला नको. 

मला धक्का बसला. 

हो, मला माझ्या गरजांची माहितीच नव्हती. त्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी मला एखादा जोडीदार हवा होता. 

पण ते सगळे त्या एखाद्यासाठी मी उपलब्ध आहे, असं समजतात. हे मला मान्य नाही. 

त्यातही शाळेतला मित्र अशा स्वरूपाचं बोलू शकतो, प्रस्ताव देऊ शकतो याचा मी विचारसुद्धा केला नव्हता.  

त्याच्या या प्रपोजलचा मला राग आला नाही. पण त्यामागचा त्याचा विचार मात्र माझं मन दुखावणारा होता. 

अविवाहित राहणाऱ्या स्त्रियांना समाजात वावरताना अनेकदा त्रासाला सामोरं जावं लागतं.

आणि या सगळ्याला तो मदत किंवा सेवा, म्हणत होता हे आणखी भयंकर होतं. त्याच्या वागण्याने एकदम खचल्यासारखं वाटलं. 

आमच्या मैत्रीतलं सच्चेपण हरवलं आहे. मैत्री आती पूर्वीसारखी राहिलेली नाही. त्याला भेटण्याचा विचारही मला भीतीदायक वाटतो. त्याच्याशी बोलूही नये, असं आता वाटतं. 

मी सिंगल (अविवाहित) आहे असं लोकांना कळलं की माझ्याविषयीचं लोकांचं मत बदलतं. त्यांच्या वागण्यात कमालीची तफावत जाणवते. माझ्याशी बोलताना...