प्रातिनिधिक फोटो

प्रत्येक एअरलाईन कंपनीचा आपला एक वेगळा गणवेश असतो. पण आता वेगवेगळ्या विमान कंपन्यांमधल्या एअर होस्टेसनी त्यांचे अनुभव सांगताना त्यांच्या अडचणींचा पाढाच वाचला आहे. म्हणून ड्रेसकोडसाठीचे नियम शिथिल करावे, अशी मागणी एअर होस्टेसकडून जोर धरत आहे. 

माजी फ्लाईट अटेंडन्ट जेड यांच्यापुढे, लांब पल्ल्याच्या विमान उड्डाणात एका वैद्यकीय आणीबाणीच्या प्रसंगी आजारी प्रवाशाला मदत करण्यापलीकडे एक वेगळीच समस्या उभी राहिली.

आहे त्या स्थितीत गुडघ्यांवर ओणवं होऊन आजारी प्रवाशाच्या छातीवर दाब देण्याचं काम त्यांना करायचं होतं. हे काम त्यांना अंगावरच्या स्कर्टच्या बंधनासह करावं लागलं. संपूर्ण नाव त्या सांगत नाहीत कारण त्यांच्या कुटुंबातील एक सदस्य अजूनही 'व्हर्जिन अॅटलांटिक' या एअरलाईनसाठी काम करतो.

"आमचं सीपीआर (कार्डिओपल्मनरी रिससिटेशन) प्रशिक्षण जमिनीवर, ट्राऊझर सूटमध्ये झालं. मात्र हवेत असताना लाल लिपस्टिक आणि नेल वॉर्निश, अधिक घट्ट आणि लाल रंगाचा पेन्सील स्कर्ट असा पोशाख असतो. अशा पोशाखामुळे आणीबाणीच्या प्रसंगी प्रवाशांना मदत करणं अधिक अवघड होईल, याची मला चिंता होती. तर दुसरीकडे देहप्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
रदर्शनाचीही चिंता असायची. दडपणाच्या स्थितीत यामुळे काळजीत अधिकच भर पडायची," असं त्या सांगतात.  

आपला जॉब करताना व्यावहारिक बाबींचा सामना कंपनीच्या सार्वजनिक प्रतिमेशी निगडित अशा कठोर ड्रेस कोडच्या आवश्यकतेशी कसा होतो याचं जेड यांच्यासाठी हे फक्त एक उदाहरण होतं.

२०१७मध्ये काही प्रकरणं घडल्यानंतर विमान कंपन्यांमधला लिंगभेदाचा मुद्दा अजेंड्यावर उसळून आला. तरीही असं दिसतं की ऐन हवेत असताना जे घडते, ते अजूनही पुढे येत नाही. उदाहरणार्थ ड्रेस कोडचा आग्रह हा लिंगाधारित साचेबद्धता जपतो. काही एअरलाईन कर्मचाऱ्यांना हे कालबाह्य वाटत असलं तरी ते टिकून आहे.

बीबीसी कॅपिटलला इमेलनं पाठवलेल्या निवेदनात 'व्हर्जिन अॅटलांटिक'चे एक प्रवक्ते म्हणतात, "एअरलाईनचा 'आयकॉनिक' गणवेष हा आरामदायकता आणि सुरक्षेच्या दृष्टिकोनातून विस्तृत चाचण्यांमधून गेला आहे आणि महिला क्रू सदस्य त्यांना वाटल्यास ट्राऊझर्स परिधान करू शकतात." 

कसे करावे काम?

चकचकीतपणा आणि ग्लॅमरच्या प्रतिमेखाली कामासोबतच केबीन क्रूला व्हेरिकोज व्हेन ते झोपेचा अभाव अशा शारीरिक आरोग्याच्या प्रश्नांना सामोरं जावं लागतं. काही फ्लाईट अटेंडन्ट सांगतात की त्यांच्या गणवेषाच्या गरजांमुळे या समस्यांत भरच पडली आहे. 

एअर होस्टेस म्हणून काम करणाऱ्या महिलांना विशिष्ट ड्रेसकोडचं पालन करावं लागतं.

ब्रिटीश एअरवेजमधील माजी अटेंडन्ट मेल कॉलिन्स यांच्याकरता पायावर फोड येणे आणि उड्डाणाच्या कालावधीत तीव्र पाठदुखी नेहमीचं झालं होतं.

लांब पल्ल्याच्या १० तासांच्या एखाद्या उड्डाणात, त्यांच्या स्वतःच्या पेडोमीटरवरील नोंदीनुसार त्या जवळपास सात मैल चालत असत, तेही मध्यम उंचीचे हील्स घालून. परिणामी पाय सुजणे आणि वेदनादायी ब्लिस्टर्स सहन करावे लागत होते.

जवळपास ११ क्रू सदस्यांचं नेतृत्व असलेल्या वरिष्ठपदी पदोन्नती झाल्यानंतर त्यांनी पर्यायी पादत्राणे वापरण्याची मुभा मागितली. "त्यांनी मला फ्लॅट शू वापरायला मान्यता दिली, ज्यामुळे माझ्या आरामात खूप मोठा फरक पडला," असं त्या सांगतात. 

ब्रिटिश एअरवेजची याबाबत प्रतिक्रिया मिळू शकली नाही.

या समस्या आणि आव्हानं कुठल्याही एका विमानसेवेशी संबंधित नाहीत. बीबीसी कॅपिटलनं वेगवेगळ्या विमान सेवांसाठी काम केलेल्या काही महिलांशी संवाद साधला. त्यांनी दररोजच्या लिंगभेदाबद्दल सांगितलं. त्यांच्या बुद्धिमत्तेवर मारलेल्या टोमण्यांपासून काहीवेळा प्रवाशांकडून मारल्या...