डॉक सारांशित करण्यासाठी: Twitter पोस्ट समाप्त, 1

आपल्या पहिल्या कार्यकाळातच पंतप्रधान मोदींनी स्वच्छता मोहीम सर्वांत आधी हाती घेतली होती. देशात याबाबत बऱ्याच प्रमाणावर जागरूकता वाढत आहे, मात्र अजून बराच मोठा पल्ला गाठायचा आहे. 

याबाबत मात्र आपण जपानकडून काही धडा नक्कीच घेऊ शकतात.

जपानला भेट देणाऱ्या पर्यटकांना प्रकर्षाने जाणवणारी गोष्ट म्हणजे तिथली स्वच्छता. उगवत्या सूर्याचा देश असं वर्णन होणाऱ्या जपानमध्ये सगळीकडे एवढा टापटीपपणा आणि नीटनेटकापणा कसा जपला जातो?

स्वच्छता जपानी संस्कृतीचा अविभाज्य भाग आहे.

बरं स्वच्छ दिसतंय, पण जागोजागी कचराकुंड्या किंवा साफसफाई करणारी माणसंही दिसत नाहीत. मग या स्वच्छतेचं रहस्य काय? 

शाळेच्या वर्गात दप्तर गुंडाळून मुलं बसलेली असतात. सात तास 50 मिनिटांच्या शाळेनंतर घरी जाण्यासाठी सगळी मुलं आतूर असतात. दुसऱ्या दिवशीच्या वेळापत्रकाबद्दल शिक्षक काही महत्त्वाच्या गोष्टी सांगत असतात. शिक्षक शेवटी सांगतात, "आता आजच्या साफसफाई वेळापत्रकाबद्दल!" 

पहिल्या आणि दुसऱ्या रांगेतली मुलं वर्ग साफ करतील. तिसरा आणि चौथा वर्ग जिने आणि व्हरांड्यांची साफसफाई करतील तर पाचव्या रांगेतली मुलं प्रसाधनगृहाची स्वच्छता करतील. 

पाचव्या रांगेतली मुलं अनिच्छा प्रकट करतात. परंतु लगेचच सगळे कामाला लागतात. वर्गाच्या कपाटातले मॉपर, पुसायचे कपडे, बादल्या असं सगळं बाहेर निघतं. हे चित्र एखाद्या शाळेपुरतं मर्यादित नाही.

जपानमधल्या सगळ्या शाळांमध्ये मुलांना साफसफाईचं हेच वेळापत्रक फॉलो करावं लागतं. 

जपानमध्ये प्रचंड स्वच्छचा पाळली जाते.

जपानला पहिल्यांदाच भेट देणाऱ्या पर्यटकांना जाणवते ती इथली स्वच्छता. मात्र त्यांना जागोजागी कचऱ्याचे डब्बे दिसत नाहीत किंवा सतत कचरा घेऊन जाणारे सफाई कामगार दिसत नाहीत. मग तरीही जपानमध्ये एवढी स्वच्छता कशी आढळते? 

याचं सोपं उत्तर म्हणजे जपानचे नागरिक असं आहे. कारण ते स्वत: परिसर स्वच्छ ठेवतात. प्राथमिक ते उच्च माध्यमिक अशा शाळेच्या 12 वर्षात स्वच्छता हा शालेय वेळापत्रकाचा अविभाज्य भाग होता, असं टोकियामधील हिरोशिमा प्रीफेक्च्युरल सरकारी कार्यालयातील माइको अवाने यांनी सांगितलं. "आमच्या घरीही आईवडील स्वच्छतेचे संस्कार करतात. आपलं घर, परिसर खराब करणं-ठेवणं वाईट मानलं जातं," असं त्यांनी सांगितलं. 

सामाजिक बांधिलकीची जाणीव शाळेतूनच दिली जात असल्यामुळे मुलांच्या मनावर स्वच्छतेचा संस्काक बिंबतो. आपला परिसर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:
पंतप्रधान मोदी यांनी आज सकाळी सकाळी महाबलीपुरमच्या समुद्रकिनाऱ्यावर कचरा वेचतानाचा एक व्हीडिओ टाकला. "30 मिनीट" अनवाणी पायांनी चौपाटीवर प्लास्टिक आणि बाटल्या उचलून त्यांनी "आपली सार्वजनिक ठिकाणं स्वच्छ आणि कचरामुक्त" ठेवण्याचा संदेश दिला.