...ईलने आजही अरब आणि मुसलमान देशात जॉर्डन आणि मिस्र यांना सोडून राजकीय संबंध नव्हते.

खरंतर आईन्स्टाईन ज्यूवादाचे मोठे समर्थक होते. युरोपात ज्यू लोकांचं एक वेगळा देश प्रस्थापित करण्यासाठी आंदोलन सुरू झालं होतं. आईन्स्टाईन यांना वाटायचं की, स्वतंत्र देश स्थापन झाला तर ज्यू लोकांशी निगडित संस्कृती टिकेल, ज्यू शरणार्थींना दिलासा मिळेल आणि जगभरात विखुरलेल्या ज्यू लोकांच्या मनात एक प्रकारचा विश्वास निर्माण होईल.

आईन्स्टाईन यांना इस्राईल का हवं होतं?

आईनस्टाईन यांची इच्छा होती की अरब आणि ज्यू, दोघांनी ... उर्वरित लेख लिहा:
विश्वास का निर्माण झाला नाही?"

शेवटी 17 सप्टेंबर 1950 मध्ये त्यांनी इस्राईलला मान्यता दिली. ते म्हणाले की, इस्राईल हे एक सत्य आहे. अरब भारताचा मित्र होता म्हणून  त्यांच्याविरुद्ध जाऊ शकला नाही.

नेहरूंच्या अरब धोरणामुळे भारताला किती फायदा?

न्यूयॉर्क टाईम्सने 22 ऑक्टोबर 1974 रोजी प्रसिद्ध केलेल्या एका लेखात लिहिलं होतं की, 1962 साली झालेल्या युद्धात भारताला अरब देशांची साथ मिळाली नाही तेव्हा नेहरूंना धक्का बसला. 

1962 साली झालेल्या युद्धात चीननं भारतावर आक्रमण केलं तेव्हा नेहरू यांनी इस्राईलला मदत मागितली. अरब देशांप्रती त्यांना असलेली आस्था लपून राहिलेली नव्हती. पण त्यांनी इस्राईलला मदत मागण्यात कोणताच संकोच केला नाही.  

जेरुसलेममधल्या अर्काईव्हमधल्या कागदपत्रांनुसार 1962 साली भारत चीन युद्ध शिगेला पोहोचलं असताना इस्राईलचे तत्कालीन पंतप्रधान डेविड बेन ग्युरिन यांनी नेहरूंप्रती पूर्ण सहकार्य दाखवत, भारतीय लष्कराला शस्त्र देण्याचीही तयारी दाखवली.

सौदी अरेबिया आणि म्यानमारमध्ये भारताचे राजदूत असलेले तलमीज अहमद मानतात की पाकिस्तान आणि भारताचं युद्ध शीतयुद्धाच्या दरम्यान झालं होतं. तेव्हा अमेरिकासुद्धा आपल्याविरुद्ध होतं.

ते सांगतात, "1971 साली अरब देशांमध्ये पण दुफळी निर्माण झाली होती. त्या काळात जिथे राजेशाही होती ते अमेरिकेबरोबर होते आणि डाव्या विचारधारणेने चालणारे देश रशियाबरोबर. त्यावेळी इराण अमेरिकेबरोबर होता आणि पाकिस्तानचं त्यांना समर्थन होतं. अमेरिकासुद्धा पाकिस्तानबरोबर होता. शीतयुद्धाच्या काळात या देशांसाठी पाकिस्तान एक पार्टनर होता." 

मूलभूत गोष्ट अशी होती की तेव्हा हिंदू किंवा मुसलमान असं काही नव्हतं. मूलभूत पातळीवर तेव्हा फक्त विचारधारा होती. 

हेही वाचलंत का? 

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)