शीर्षक: वापरलेल्या सॅनिटरी पॅडच्या ढिगांचं काय करायचं?\nवरील काल्पनिक लेखाचे शीर्षक दिल्यास, लेखाची कल्पना करा.\n
मासिक पाळीला शुद्ध 'पाळी' किंवा पीरियड्स म्हणायची सोय नव्हती. कावळा शिवण्यापासून जरी काळ पुढे सरकला होता तरी हॅपी बर्थ डे(!), MC, सुट्टी अशा कोडमध्ये सांगायचं की मासिक पाळी सुरू आहे. 

जाहिराती तरी कुठे सरळ बोलत होत्या. सारा आपला 'उन दिनों' का मामला! आणि दुकानात गेलं की दुकानदार त्याच्याकडे असेल तो सॅनिटरी पॅडसचा पुडा घाईघाईनं काळया पिशवीत कोंबून देणार. 

त्या मानानं आताची परिस्थिती बरीच बदलली आहे. मासिक पाळीसंदर्भात जाहीर चर्चा होत आहे. महिलांच्या आरोग्याच्या मुद्दयांवर लक्ष केंद्रित केलं जात आहे. गोरगरीब स्त्रियांना मोफत सॅनिटरी पॅड देण्याची मागणी होत आहे. 

महाराष्ट्र सरकारनं ग्रामीण भागातल्या महिलांना स्वस्तात सॅनिटरी पॅडस उपलब्ध करून द्यायची घोषणा केली आहे. इतकंच काय तर #PadManChallenge घेत बॉलीवुडच्या अनेक सेलिब्रिटींसकट सामान्य स्त्री-पुरुष, विशेषतः पुरुष, हातात सॅनिटरी नॅपकिन घेऊन काढलेले फोटो सोशल मीडियावर टाकत आहेत. 

अभिनेता आमीर खाननं त्याच्या सोशल मीडिया अकाऊंटवर सॅनिटरी पॅड हातात घेतलेला फोटो टाकला आहे.

सारं कसं छान छान आहे नाही? एक छोटाशी अडचण वगळता. या सगळ्यांत आपलं कोणाचं पर्यावरणाकडे लक्षच नाही. 

धोक्याची घंटा

मासिक पाळीसंदर्भात आपल्या समाजात खुलेपणानं होणारी चर्चा स्वागतार्ह असली, तरी पर्यावरणवाद्यांना यात धोक्याची घंटा ऐकू येत आहे. 

पर्यावरण दक्षता मंचाच्या कविता वालावलकर म्हणतात की आपण जे सॅनिटरी पॅडस वापरतो, त्यात प्लॅस्टिक असतं. "ते नष्ट व्हायला शेकडो वर्षं लागतात. दुसरं म्हणजे त्यांची डिस्पोजल सिस्टीम नीट नसते. वापरलेल्या पॅडमध्ये अशुद्ध रक्त असतं. कचरा वेचणारे लोक त्यांना हाताने वेगळं करतात आणि त्यामुळे त्यातून जंतुसंसर्ग किंवा त्वचेचे तसंच इतर रोग होण्याची शक्यता असतेच." 

बाजारात सध्या अशा प्रकारचे कापडी पॅड उपलब्ध आहेत.

"आजकाल कापडाचे इतके छान छान सॅनिटरी नॅपकिन आले आहेत. ते शिवलेले असतात, वापरायलाही सोपे असतात. थोडी मेहनत आपल्याला घ्यावी लागते, पण कोणतीही चांगली गोष्ट मेहनतीशिवाय पूर्ण होत नाही."

कविता पुढे सांगतात, "जर नेहमीचे सॅनिटरी नॅपकिन वापरण्याशिवाय पर्याय नसेलच, तर निदान त्यांची विल्हेवाट लावताना विशिष्ट प्रकारच्या पिशव्या वापरा, जेणेकरून सफाई कर्मचाऱ्यांना कळेल की यात काय आहे आणि ते मग आवश्यक ती काळजी घेतील. आजकाल बऱ्याच स्वयंसेवी संस्थांनी अशा पिशव्या तयार करायला...