मुलांचं शंकानिरसन

ब्रिटनमधल्या पेशाने फॅमिली डॉक्टर असणाऱ्या पून कृष्णन यांना सहा वर्षांचा मुलगा आहे. बीबीसी रेडिओ स्कॉटलंडशी बोलताना डॉक्टर पूनम यांनी सांगितलं, "तुम्ही मुलांच्या मनातल्या शंका दूर करायला हव्या. 

जसं सर्दी -खोकला किंवा उलट्या - जुलाब विषाणूमुळे होतात, तसाच कोरोनाव्हायरसही एकप्रकारचा विषाणू असल्याचं त्यांना सांगायला हवं.

"पालकांनी याविषयी मुलांशी मोकळेपणाने बोलण्याची गरज असल्याचं डॉक्टर पूनम सांगतात. "मीदेखील माझ्या मुलाशी याविषयी बोलतेय. आणि उपचारांसाठी माझ्याकडे येणाऱ्या पालकांनाही असं करण्यासाठी प्रोत्साहित करतेय."

कोरोना व्हायरससारख्या प्रत्येक मोठ्या गोष्टीविषयी मुलांशी नेमकं कसं बोलायचं हे त्यांचं वय किती आहे, यावर अवलंबून असल्याचं लहान मुलांचे मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. रिचर्ड वुल्फसन सांगतात.

ते म्हणतात, "लहान मुलं, विशेषतः सात वा सहा वर्षांपेक्षा कमी वय असणारी मुलं त्यांच्या आजूबाजूला होत असलेल्या घटनांविषयींच्या चर्चांमधून अनेक गोष्टी शिकत असतात. कारण त्यांचे आई-वडीलही या घटनांविषयी बोलत असतात. मुलांसाठी हे सगळं घाबरवून टाकणारं ठरू शकतं.

सगळ्यात आधी तुम्ही मुला... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
ंना दिलासा द्यायला हवा. नेमकं काय होणार आहे हे तुम्हालाही माहीत नाही. पण मुलांना ती सुरक्षित असतील, सगळेजण ठीक असतील याची हमी द्यायला हवी. काहीजण आजारी पडू शकतात, पण त्यापेक्षा जास्त काही घडणार नसल्याचं त्यांना सांगायला हवं."

व्यवहार्य काय?

तुमच्या मुलांना याचा संसर्ग होईल की नाही याविषयी तुम्हाला माहिती नसलं तरी आशावादी असणं महत्त्वाचं असल्याचं डॉ.वुल्फसन सांगतात. उगीच काळजी करत राहू नये. ते सांगतात, "फक्त मुलांना दिलाला देऊन भागणार नाही. तुम्ही त्यांना सशक्त बनवायला हवं." संसर्गाचा धोका टाळण्यासाठी काय करायला हवं हे मुलांना सांगणं गरजेचं असल्याचं डॉ. वुल्फसन म्हणतात. गोष्टी आपल्या नियंत्रणात असल्याची जाणीव मुलांना करून द्यावी. 

डॉक्टर वुल्फसन म्हणतात, "मुलांना हे सांगायला हवं की काही गोष्टी स्वतःच्या स्वतः करूनही ती स्वतःला आणि सगळ्यांनाच निरोगी ठेवू शकतात. म्हणजे वारंवार हात धुणं, खोकताना तोंड झाकणं..."

"म्हणजे मुलांच्याही लक्षात येईल की आपणही काहीतरी करू शकतो, त्यांना काहीही न करता बसून रहायला सांगणं योग्य नाही."

असा विश्वास मुलांच्या मनात निर्माण केल्याने आणि बचावासाठीच्या काही गोष्टी त्यांना शिकवल्याने या आजारापासून स्वतःचं आणि कुटुंबाचं संरक्षण करण्यासाठी आपणही काही करू शकतो, याची जाणीव मुलांना होईल. 

बचाव

पण इतकंच करून भागणार नाही. 

लहान मुलांमध्ये सगळ्या गोष्टींविषयी कुतुहल असतं. ती सतत प्रश्न विचारतात. गोष्टींना हात लावतात आणि आपलं जेवण - पाणी दुसऱ्यांसोबत वाटून घेतात. याचा अर्थ म्हणजे 'लहान मुलं ही संसर्ग पसरण्याचं एक मोठं माध्यम असतात आणि आपण त्यांना सुरुवातीपासूनच या महत्त्वाच्या गोष्टी शिकवायला हव्यात' असं डॉ. पूनम कृष्णन सांगतात. 

लहान मुलांना स्वच्छताविषयक सवयींविषयी शिकवल्याने एकप्रकारे समाजाच्या सुरक्षिततेलाच हातभार लागतो. 

फेक न्यूज आणि मुलं

आई-वडिलांमुळेच मुलांची काळजी वाढू शकते, असं डॉक्टर वुल्फसन सांगतात. ते म्हणतात, "लहान मुलांवर त्यांच्या आई-वडिलांचा प्रभाव असतो. जर आई-वडील चिंतेत असल्याचं, काळजीत असल्याचं त्यांना दिसलं, आई-वडील त्यांच्या मित्रमंडळींसोबतही गंभीर चर्चा करताना दिसले, तर लहान मुलंही अनेकदा काळजीत पडतात."

म्हणूनच मुलं आजूबाजूला असताना पालकांनी स्वतःच्या वर्तनाविषयी खबरदारी घ्यायला हवी. पण शाळेत घडतं ते पालकांच्या हाताबाहेरचं असतं. 

डॉक्टर वुल्फसन म्हणतात,...