...सोबतच दिंडीतून चालणाऱ्या भीमाबाई पवार आम्हाला एक कहाणी सांगतात. "श्रीकृष्णाची मुरली रुक्मिणीनं चिडून खाली फेकली. ती जेजुरीत जाऊन पडली, तिचीच झाली मुरळी. त्या मुरळीच्या पायातही चाळ होते. ही कला आहे ना चाळ बांधून, देवाचीच आहे. ह्यो टाळ इठ्ठलाचा, चाळ भगवान श्रीकृष्णाचाय."   

अशा कथा कहाण्यांमधून आणि परंपरांमधून वारीचं वेगळेपण दिसून येतं. वारी अशी अनेकांच्या आयुष्याला स्पर्श करून जाते आणि महाराष्ट्रातल्या वेगवेगळ्या प्रवाहांना एकत्र आणते.

भक्ती आणि शृंगाररसाचं अद्वैत

लेखिका आणि लोकसंस्कृतीच्या अभ... उर्वरित लेख लिहा:
साधण्याचा प्रयत्न करतात, तेव्हा ते स्वतःकडे समर्पित अशा स्त्रीची भूमिका घेतात आणि आपली रचना करताना दिसतात."

पुढे भवाळकर सांगतात, "ज्यांना आपण बालब्रह्मचारी म्हणतो ते संत ज्ञानेश्वर जेव्हा विराणी म्हणजे विरहिणी रचना करतात, तेव्हा ती संपूर्ण शृंगाररचना असते. एखादी विरहिणी जशी आपल्या प्रियकरापासून दूर गेल्यावर व्याकूळ होते, कासावीस होते, तसा मी कासावीस झालो आहे."

भक्तीमय रचनांमध्ये शृंगाररस डोकावतो, तसाच शृंगारिक लावण्यांतही भक्तीरस दिसून येतो. 

"या सगळ्या या लावण्यांची रचना ही द्वयर्थी आहे. एक पातळी दर्शनी शृंगाराची आहे आणि त्याचा अंतस्तर हा भक्तीचा आहे. 'दे रे कान्हा चोळी अन लुगडी' या गीताचा शेवट कसा केला आहे? हाक मारिता बंधन तुटले, 'आता जीवाला मीपण कुठले. आत्म्याने जणू परमात्म्याला अर्पण केली कुडी.' अशा प्रकारे भक्तीच्या एका उच्च पातळीवर ती लावणी आपल्याला घेऊन जाते," भवाळकर सांगतात.

भक्ती आणि शृंगार यांच्यामध्ये आपण कुठे द्वैत मानायचं कारण नाहीये कारण परंपरेनं ते कुठे द्वैत मानलेलं नाहीये.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)