शीर्षक: कोरोना व्हायरसः 'कोरोनाचा कचरा' किती घातक आहे आणि त्याची विल्हेवाट कशी लावतात?\nवरील काल्पनिक लेखाचे शीर्षक दिल्यास, लेखाची कल्पना करा.\n
काल घराबाहेर पडले तेव्हा झुडपामध्ये एक मास्क पडलेला दिसला. मास्क बघून मेंदूची चक्र उलट फिरायला लागली आणि मी अचानक फ्लॅशबॅकमध्ये गेले.

पीटीआयच्या फोटो जर्नलिस्टनेही अशी अनेक छायाचित्रं आपल्या कॅमेऱ्यातून टिपली आहेत.

ती छायाचित्रं बघताना कोरोना वॉरियर्सचे जे चेहरे आतापर्यंत तुमच्या मनात होते त्यात अचानक नवा चेहरा दिसायला लागतो. 

तो चेहरा असतो हॉस्पिटल्समधून कोरोनाचा कचरा उचलणाऱ्या स्वच्छता कर्मचाऱ्यांचा. या कर्मचाऱ्यांकडे आतापर्यंत कदाचित तुम्ही कोरोना वॉरियर्स म्हणून बघितलं नसेल. मात्र, हा लेख वाचल्यावर कोरोनाशी लढा देण्यात आपले हे शिपाईसुद्धा काही कमी नाही, याची पुरेपूर कल्पना तुम्हाला येईल.

कोरोना विषाणू येताना आपल्यासोबत अनेक आव्हानं घेऊन आलेला आहे. यापैकीच एक आहे 'कोरोनाशी लढताना निर्माण होणारा कचरा'.

कोव्हिड-19 आजारावरचे उपचार, डायग्नोसिस आणि विलगीकरण या सर्व प्रक्रियांमध्ये अनेक प्रकारच्या वस्तुंचा वापर होतो. 

वेस्ट एक्सपर्ट म्हणजेच कचरा व्यवस्थापनतज्ज्ञ यांच्या मते प्रत्येक राज्यातून दररोज 1 ते 1.5 टन कचरा निर्माण होतो. 

या कचऱ्याची विल्हेवाट लावण्यासाठी केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण बोर्डाने काही दिशानिर्देश जारी केले आहेत.

कोव्हिड-19 कचरा हाताळणे (Handling), त्यावर प्रक्रिया (Treatment) आणि विल्हेवाट (Disposing) हे सर्व घनकचरा व्यवस्थापन नियम 2016 आणि जैववैद्यक कचरा व्यवस्थापन नियमांतर्गत करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. 

हॉस्पिटलमधून येणारा सर्व प्रकारचा कचरा - मग तो सर्जरीचा असो, औषधांचा असो किंवा उपचारादरम्यान निघालेला असो - हा सर्व जैववैद्यक म्हणजेय बायोमेडिकल कचरा असतो.

सरकारी दिशानिर्देश

सरकारी दिशानिर्देशांनुसार आयसोलेशन केंद्रं, रुग्णांचे नमुने गोळा करणारी केंद्रं, चाचण्या करण्यात येणाऱ्या लॅब यासाठी वेगवेगळे नियम आहेत आणि क्वारंटाईन केंद्र आणि होम क्वारंटाईनसाठी वेगळे नियम आहेत. 

आयसोलेशन वॉर्ड्स (अलगीकरण कक्ष) : कोव्हिड-19च्या कचऱ्यासाठी वेगवेगळ्या रंगाचे आणि डबल-लेअर्ड बॅग किंवा डबे ठेवले पाहिजे. त्यावर लेबल असायला हवं. ज्या ट्रॉलीमधून कोव्हिड कचरा नेतात त्यातून दुसरा कचरा नेता कामा नये. कोव्हिड कचरा हाताळणाऱ्या सॅनिटेशन स्टाफला दुसरं कुठलंही काम किंवा इतर कचरा उचलण्याचं काम देता कामा नये. 

क्वारंटाईन सेंटर्स (विलगीकरण केंद्र) : बायोमेडिकल वेस्ट पिवळ्या पिशव्यांमध्ये गोळा करावा....