...याही दिल्या जातात.

या संस्थेत कम्युनिटी मेडिसनच्या प्राध्यापिका आणि संशोधनाच्या मुख्य प्रवर्तक डॉक्टर मनमीत यांनी आपली भूमिका मांडली. त्या म्हणतात, प्रसूतीदरम्यान ओरडणं आवश्यक असल्यासारखं वातावरण निर्माण करण्यात आलं आहे. धाकधपटशा आणि ओरडलं तर स्त्रियांना प्रसूतीवेळी मदत होते असं नर्स सांगतात. 

गरोदर स्त्रियांना आक्षेपार्ह भाषेला सामोरं जावं लागतं.

या संशोधनाच्या समन्वयक इनायत सिंह कक्कड सांगतात की, "रुग्णालयांमध्ये एका नर्सला अनेक रुग्णांची देखभाल करायची असते. त्यामुळे त्यांची चिडचिड होणं स्व... उर्वरित लेख लिहा:
तील डॉक्टर, नर्सेसना जावं लागतं. तिथे वेगळ्या डॉक्टरांची नियुक्ती होत नाही. रुग्णांची संख्या आणि डॉक्टर-नर्स यांची संख्या यांच्यातलं व्यस्त गुणोत्तर कमी होण्याची आवश्यकता आहे. 

डॉ. मनमोहन सांगतात की, "रुग्णालयांमध्ये एका वॉर्डात दोनच नर्स असतात. त्यांच्यावर जवळपास 50-60 रुग्णांची जबाबदारी असते. प्रत्येक रुग्णाने एकदा किंवा दोनदा नर्सला बोलावलं तरी त्यांना त्रास होणं स्वाभाविक आहे. त्यांना प्रत्येक रुग्णाची माहिती ठेवणंही अनिवार्य असतं. रुग्णांना औषधंही द्यावी लागतात. इंजेक्शऩ द्यायचं असतं. रुग्णाने बोलावलं तर तिथे जाऊन विचारपूस करावी लागते. नर्सेसना अनेकदा सुट्टी घेता येत नाही." 

गरोदरपणात स्त्रियांची काळजी घेणं आवश्यक असतं

दिल्लीतल्या बाबू जगजीवन रुग्णालयाच्या मेडिकल सुपरिटेंडट डॉक्टर प्रतिभा यांनीही डॉक्टर-नर्सेसची संख्या कमी असल्याचं मान्य केलं आहे. 

डॉक्टरांची पदं रिक्त आहेत. सरकारकडे डॉक्टरच नाहीत. केवळ दिल्लीत नव्हे, बाकी राज्यांमधली परिस्थिती सुधारणं आवश्यक आहे. जेणेकरून दिल्लीवरचा बोजा कमी होऊ शकेल. 

रुग्णांप्रती सहानुभूती वाटणंही महत्त्वाचं आहे. गरोदर स्त्रियांशी सर्वाधिक संपर्क नर्सेसचा असतो. अशा परिस्थितीत नर्सेसना योग्य प्रशिक्षण मिळणं आवश्यक आहे. 

इनायत सिंह हाच मुद्दा रेटतात. रुग्णांपबद्दल कणव वाटणं आवश्यक आहे. इंटरपर्सनल कम्युनिकेशनसारख्या गोष्टी वैद्यकीय अभ्यासक्रमात समाविष्ट करणं अत्यावश्यक आहे. यासंदर्भात नियमितपणे प्रशिक्षण मिळावं. जेणेकरून चांगलं वागणं त्यांची सवय होईल. 

समुपदेशनाची आवश्यकता 

अनेकदा वाईट वर्तनाचा सामना करणाऱ्या स्त्रिया औपचारिक तक्रार करायला तयार नसतात. अन्य स्त्रियांना वाईट वागणूक मिळाली आहे, असं त्या सांगतात. 

अशावेळी महिलांना अंगणवाडी किंवा तत्सम माध्यमातून रुग्णालयाच्या कामकाजाबाबत, प्रसूतीवेदनासंदर्भात सविस्तर माहिती देणं आवश्यक आहे. 

सरकारने लागू केलेल्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार गरोदर स्त्रीला सन्मानजनक वागणूक मिळायला हव,  असं स्पष्ट नमूद करण्यात आलं आहे. 

मार्गदर्शक तत्त्वांमधील अन्य गोष्टी 

- प्रसूती वेदनेवेळी स्वतंत्र लेबररुम किंवा स्वतंत्र कक्ष देऊन खाजगीपणा देणं.

- प्रसूतीवेदना आलेल्या असताना नातेवाईक सोबत राहणं. 

- प्रसूतीवेळी स्त्रीला बरं वाटेल अशा अवस्थेत राहू देणं.

- टेबलाऐवजी लेबरबेडचा वापर व्हावा

- गरोदर महिलेशी वागताना शारीरिक मारहाण...