...असा दावा केला जातो.

मानसिक तक्रारींचा सामना करणाऱ्या बऱ्याच जणांची अडचण अशी असते की ते आपल्याला काय त्रास होतोय, हे कुणालाही सहज सांगू शकत नाहीत. समोरची व्यक्ती आपल्याविषयी काहीतरी भलतंच मत बनवेल, अशी भीती त्यांना वाटते. 

मात्र, यंत्राबाबत ही अडचण येत नाही. तुम्ही त्यांच्याशी काहीही बोलू शकता. यंत्र तुमच्याविषयी मत तयार करत नाहीत. 

हे बॉट्स अशाप्रकारे डिझाईन केलेले असतात की त्यांच्याशी बोलताना एखाद्या जिवंत व्यक्तीशी बोलल्यासारखं वाटतं. असं वाटतं ती व्यक्ती तुमचं म्हणणं नीट ऐकून तुम्हाला योग्... उर्वरित लेख लिहा:
ातून बाहेरच पडू शकत नाहीय आणि मी आता माझी नस कापणार आहे, अशावेळी मी चॅटबॉटमध्ये काय लिहिणार. याऐवजी एखाद्या व्यक्तीशी बोलताना ती तुमच्या मनातली अस्वस्थता बाहेर काढेल. तुमच्याशी भांडून, नाराज होऊन, प्रेमाने समजावून, इकडल्या-तिकडल्या गप्पा मारून तुमच्या मनातलं काढून घेईल. पण, चॅटबॉटमध्ये मी हे कधीही लिहिणार नाही की मला जीव द्यावासा वाटतोय."

दिल्लीत राहणाऱ्या रश्मी यांनीही एका बॉटशी गप्पा मारल्या आहेत. 

त्या म्हणतात, "सुरुवातीला मला सगळं चांगलं वाटलं. पण, काही वेळाने असं वाटलं की मला काय म्हणायचं आहे, ते त्याला कळत नाहीय. त्याला कळत नव्हतं तेव्हा तो तेच-तेच प्रश्न विचारत होता."

"थोडीफार अँक्झाईटी असणाऱ्यांसाठी हे ठिक आहे. पण, जे क्लिनिकल डिप्रेशनमध्ये आहेत त्यांच्यासाठी तर बरेचदा फोन उचलणंही अवघड असतं. त्यामुळे अशी एखादी व्यक्ती फोन उचलून त्यातलं एखादं अॅप्लिकेशन उघडून चॅट करेल, हे कदाचित शक्य नाही."

कंपन्यांचंही म्हणणं आहे की चॅटबॉट्स डॉक्टर्सची जागा घेऊ शकत नाहीत. 

आत्महत्या किंवा लैंगिक छळाची प्रकरणं

एक चॅटबॉट केवळ त्याच गोष्टी समजू शकतो ज्यासाठी त्याला ट्रेन करण्यात आलं आहे. मानसिक आजारांची अडचण अशी असते की त्यांचा कुठलाच ठरलेला पॅटर्न नसतो. प्रत्येकाचा मेंदू वेगळ्या पद्धतीने रिअॅक्ट होत असतो. 

अनेकदा मनस्थिती अशी होते की आत्महत्येचे विचार मनात घोळू लागतात आणि लोक आत्महत्या करतातसुद्धा. अशा परिस्थितीत चॅटबॉटचा उपयोग होत नाही. 

2018 साली बीबीसीचे पत्रकार जॉफ व्हाईट यांना असं लक्षात आलं की काही चॅटबॉट्सना लहान मुलांच्या लैंगिक शोषणाची समस्या कळलीच नाही. 

वायसा कंपनीचा चॅटबॉटही या चाचणीत फेल झाला. वायसाच्या जो अग्रवाल सांगतात, "त्यानंतर आम्ही अनेक बदल केले. अशा कुठल्याही प्रकरणात वायसा एक हेल्पलाईन देते."

आत्महत्येसारख्या विषयावरही अनेक चॅटबॉट्स हेल्पलाईन क्रमांक देतात. त्यावर फोन करून मदत मिळवता येते. 

चॅटबॉट्स खरंच उपयोगी आहेत का?

बऱ्याच जाणकारांचं म्हणणं आहे की चॅटबॉटच्या संयमित वापराचे फायदे होतात. 

कृत्रिम प्रज्ञेशी संबधित कंपनी इंटिग्रेशन विझार्ड्सचे सीईओ कुणाल किसलय म्हणतात, "गुंतागुंतीच्या आजारांसाठी हे डिझाईन केलेले नाहीत. मात्र, मानसिक तणावाच्या सुरुवातीच्या दिवसांमध्ये एखाद्या व्यक्तीशी बोलण्यापेक्षा चॅटबॉट्सवर बोलणं, अधिक सुलभ आहे."

"हे चॅटबॉट्स लोकांना इंगेज करतात. त्यांच्याशी...