इंग्रजीतील प्रसिद्ध कादंबरीकार ई. एम. फॉस्टर यांचं हे वाक्य.

बाबर हे केवळ यशस्वी राज्यकर्तेच नव्हते. तर सौंदर्यबोध आणि कलात्मक गुणही त्यांच्यामध्ये होते. 

मुघल साम्राज्याचे संस्थापक जहीर-उद-दीन मोहम्मद बाबर (1483-1530) यांचं वर्णन इतिहासात एक विजेते म्हणून केलं जातं. तसंच एक कलाकाल आणि लेखक म्हणूनही त्यांची ओळख सर्वमान्य आहे. 

स्टीफन डेल हे इतिहासकार बाबरबद्दल लिहितात, "बाबर हे एक बादशाह म्हणून अधिक महत्त्वाचे आहेत की एक कवी आणि लेखक म्हणून हे ठरवणं अतिशय कठीण काम आहे."

सध्याच्या भारतात बहुसंख्याक हिंदू वर्गातील एका विशिष्ट विचारसरणीचे लोक बाबर यांना आक्रमणकर्ता, लुटारू, नफाखोर, हिंदूंचा शत्रू, अत्याचारी आणि दडपशाही करणारा बादशाह मानतात. हा विषय इथपर्यंतच मर्यादित नाही. तर भारताचा सत्ताधारी पक्ष बाबरच नव्हे तर मुघल साम्राज्याशी संबंधित प्रत्येक गोष्टींचा विरोध करताना दिसतो. 

पाचशे वर्षांपूर्वी बाबरने अद्वितीय अशा एका साम्राज्याची स्थापना केली होती. त्यांनी 1526 मध्ये पानिपतच्या पहिल्या लढाईत बाबरने इब्राहिम लोधीला हरवलं आणि भारतात एक नवं साम्राज्य स्थापन केलं.

आपल्या सर्वोच्च सत्ताकाळात मुघल साम्राज्याकडे जगभरातील एक-चतुर्थांश संपत्ती होती. या साम्राज्याचा विस्तार अफगाणीस्तानसह संपूर्ण भारतीय उपखंडात पसरलेला होता. 

बाबर यांचा सर्वांत मोठा परिचय

बाबर यांचं जीवन अतिशय संघर्षपूर्ण राहिलं. सध्याच्या जगात त्यांचा सर्वांत मोठा परिचय म्हणजे त्यांची आत्मकथा. त्यांचं पुस्तक 'बाबरनामा' किंवा 'तुज्क-ए-बाबरी' या नावाने ओळखलं जातं.

जामिया मिलिया इस्लामिया विद्यापीठात इतिहास विभागाच्या प्रमुख निशात मंजर यांनी बाबर यांच्या आयुष्याबाबत अधिक माहिती दिली. 

त्यांच्या मते, बाबरांचं आयुष्य हे दोन भागात विभागलं जाऊ शकतं. एक भाग सीर दरिया आणि आमू नदीदरम्यान मध्य आशियात वर्चस्वाच्या संघर्षाचा आहे. तर दुसरा भाग लहान असला तरी महत्त्वपूर्ण आहे. या भागात चार वर्षांत त्यांनी भारतात एका प्रचंड मोठ्या साम्राज्याची स्थापना केली. हे साम्राज्य तब्बल 300 वर्षं चाललं. 

ऑक्सफोर्ड सेंटर फॉर इस्लामिक स्टडीजमध्ये दक्षिण आशियाई इस्लाम विषयाचे फेलो मुईन अहमद निजामी यांनी बीबीसीला सांगितलं, "तैमूर आणि चंगेज यांच्या वंशाच्या बाबर यांना वडील उमर शेख मिर्झा यांच्याकडून फरगना नावाचं एक छोटंसं साम्राज्य क्षेत्र वारसाहक्काने मिळालं. फरगनाच्या... \n\nवरील लेखासाठी मला एक चांगले शीर्षक द्या.
बाबर : मध्य आशियात वर्चस्वाच्या लढाईपासून ते मुघल साम्राज्याच्या स्थापनेपर्यंत