शीर्षक: मुन्शी अब्दुल करीमः महाराणी व्हिक्टोरिया यांचे भारतीय सेवकाशी प्रेमसंबंध होते?\nवरील काल्पनिक लेखाचे शीर्षक दिल्यास, लेखाची कल्पना करा.\n
भारतीय मुंशी अब्दुल करीम आणि महाराणी विक्टोरिया

या दोघांमधल्या संबंधाची व्याख्या कशी करायची? मी हाच प्रश्न 'Victoria and Abdul - The True Story of Queens Confident' या पुस्तकाच्या लेखिका श्रबनी बसू यांना विचारला. 

बसूंचं उत्तर होतं, "खरंतर या संबंधाला अनेक पदर आहेत. कुठल्याही एका व्याख्येत ते सांगता येणार नाही. त्यावेळी महाराणी वयाच्या सत्तरीत होत्या. अब्दुल करीम बरेच तरुण होते. ते इंग्लंडला गेले त्यावेळी त्यांचं वय जेमतेम 24 वर्ष होतं. ते दिसायला देखणे होते. दोघांमध्ये आकर्षण नक्कीच होतं. 

महाराणींच्या ज्युबिली समारोहासाठी आग्र्याहून दोन टेबल वेटर पाठवण्यात आले होते. महाराणींनी त्यापैकी अब्दुल करीम यांची निवड केली. करीममुळे त्यांना भारताला जवळून ओळखण्याची संधी मिळाली."

"महाराणींना भारताविषयी जाणून घेण्याची जिज्ञासा होती. त्या 'मलिका-ए-हिंदुस्तान' होत्या. मात्र, त्या कधीच भारतात आल्या नव्हत्या. अब्दुल करीम त्यांच्यासाठी एकप्रकारे भारत होते. त्यामुळे हे दोन व्यक्तींमधलं नाही तर दोन देशांमधलं आकर्षण होतं.

कधी-कधी त्या आपल्याला करीम यांच्या आईच्या रुपात भेटतात. तर कधी त्यांच्या जीवलग मैत्रीण असाव्यात असं वाटतं.

एक-दोन पत्रांमध्ये महाराणी करीम यांना उद्देशून लिहितात, 'तू माझ्यासाठी काय आहेस, हे तुला माहितीच नाही.' काही पत्रांमध्ये शेवटी त्यांनी तीन X काढल्या आहेत. हे चुंबनाचं चिन्ह आहे. भारताची सम्राज्ञी एका सामान्य पुरुषाला खुलेआम पत्र लिहिते, याची मला फार उत्सुकता वाटली."

आग्रा तुरुंगात क्लार्क होते करीम

करीम यांना आग्र्याहून महाराणींच्या सेवेसाठी पाठवण्यात आलं होतं. मात्र, 'किचन बॉय' ते महाराणींचे खास मुन्शी हा प्रवास त्यांनी अवघ्या वर्षभरात पूर्ण केला.

भारतीय मुंशी अब्दुल करीम

श्रबनी बसू सांगतात, "करीमची कहाणी खूप रंजक आहे. ते आग्रा तुरुंगात क्लार्क होते. त्यांचं वार्षिक उत्पन्न 60 रुपये होतं. त्यांचे वडीलही त्याच तुरुंगात 'हकीम' होते. महाराणींचा ज्युबिली समारोह जवळ असताना तुरुंग अधीक्षकांच्या मनात महाराणींसाठी भेट पाठवण्याचा विचार आला.

भेट म्हणून त्यांनी दोन भारतीय सेवक पाठवले. त्यांच्यासाठी विशेष रेशमी गणवेष शिवण्यात आले. शिवाय, ते अधिक देखणे दिसावे, यासाठी पगड्याही देण्यात आल्या. मात्र, हळू-हळू महाराणी आणि अब्दुल करीम यांच्यातली जवळीक वाढली."

महाराणी ऊर्दू शिकल्या

महाराणी व्हिक्टोरिया...