1. युद्धाला सुरुवात कशी झाली? 

सीरियात काही वर्षांपूर्वी वादाला सुरुवात झाली. बहुतांश सीरियन नागरिकांनी बेरोजगारी, भ्रष्टाचार, मर्यादित राजकीय स्वातंत्र्य आणि सन 2000मध्ये आपले वडील हाफेज यांच्याकडून सत्ता मिळवलेले राष्ट्राध्यक्ष बशर-अल-असाद यांचा दबाव या विरोधात आवाज उठवला होता. 

2011मध्ये अरब क्रांतीतून प्रेरणा घेऊन लोकशाहीसाठी सीरियातल्या दक्षिणेकडील डेरा या शहरात निदर्शनांना सुरुवात झाली. मात्र हे आंदोलन अत्यंत वाईट पद्धतीनं चिरडल्यानं राष्ट्राध्यक्षांच्या राजीनाम्याच्या मागणीचं आंदोलन संपूर्ण देशभर पसरलं. 

सरकारनं आंदोलन चिरडण्यास सुरुवात केल्यानं, विरोध करणाऱ्यांनी प्रथम स्वतःच्या बचावासाठी शस्त्र हाती घेतली. मात्र, नंतर त्यांनी सुरक्षा फौजांना आपल्या विभागातून परतवून लावण्यासाठी त्यांच्याविरोधातही शस्त्र वापरण्यास सुरुवात केली. 

असाद यांनी याला परकीय सत्ता पुरस्कृत दहशतवाद ठरवत, हा उठाव मुळापासून उखडण्यासाठी प्रयत्न सुरू केले. यातून इथं हिंसाचाराचा आगडोंब उसळला आणि सुरुवात झाली गृहयुद्धाला. शंभराहून अधिक सरकारविरोधी गटांची यावेळी निर्मिती झाली आणि त्यांनी सरकारचा ताबा घेण्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
साठी प्रयत्न सुरू केले.

2. युद्ध का लांबलं?

यात महत्त्वाची बाब म्हणजे या गृहयुद्धात इराण, रशिया, सौदी अरेबिया आणि अमेरिका यांसारख्या देशांनी हस्तक्षेपास सुरुवात केली. यातील काहींनी सीरियन सरकारला आणि काहींनी विरोधकांना दिलेल्या आर्थिक, राजकीय आणि लष्करी पाठबळामुळे सीरियन गृहयुद्ध अधिकचे तीव्र झाले.  

या गृहयुद्धामुळे देशात शिया आणि सुन्नी मुस्लिमांमध्येही संघर्ष उफाळून आला. यातून मोठ्या प्रमाणात जीवितहानीला सुरुवात झाली. त्यातच जिहादी गटांनी डोकं वर काढण्यास सुरुवात केल्यानं, या युद्धाला अजून एक बाजू निर्माण झाली. 

अल-कायदाशी एकेकाळी संलग्न असलेल्या अल-नुसरा आघाडीनं यावेळी हयात ताहरीर अल-शाम ही आघाडी तयार केली. सीरियाच्या उत्तर-पश्चिम भागातल्या इडलिब परगण्यावर त्यांचं वर्चस्व आहे.

या दरम्यान, कथित इस्लामिक स्टेट, ज्यांच्या अधिपत्याखाली उत्तर आणि पूर्व सीरियाचा भाग येत होता. सीरियन सरकारचं त्यांच्या सोबतच्या युद्धालाही तोंड फुटलं. या कथित इस्लामिक स्टेटसह सत्ता विरोधी गट, कुर्दिश बंडखोर हेसुद्धा या युद्धांत सहभागी झाले. त्याचबरोबर कथित इस्लामिक स्टेटविरोधात रशिया आणि अमेरिका आदी देशांनीही आघाडी उघडली.

सीरियातल्या शिया धार्मिक स्थळांचा बचाव करण्यासाठी इराण, लेबनॉन, इराक, अफगाणिस्तान आणि येमेन या देशांतल्या शिया बंडखोरांनी सीरियन सैन्याच्या बाजूने या युद्धांत प्रवेश केला.  

3. परकीय सत्ता का सहभागी झाल्या?

सीरियातला आपला रस कायम ठेवण्यासाठी रशियाला असाद यांना वाचवणं गरजेचं होतं. त्यामुळे त्यांनी सप्टेंबर 2015पासून सीरियात हवाई हल्ले करण्यास सुरुवात केली. आम्ही फक्त दहशतवाद्यांना लक्ष्य करू असं रशियानं त्यावेळी स्पष्ट केलं होतं. मात्र, त्यांनी सरकारविरोधी नागरी गटांनाच लक्ष्य केल्याचं तिथल्या नागरिकांचं म्हणणं आहे. 

रशियन हवाई हल्ल्यांनी डिसेंबर 2016मध्ये सीरियातल्या आलेप्पो इथे सीरियन सरकारच्या बाजूनं महत्त्वाची भूमिका बजावली. अखेर यामुळे पूर्व आलेप्पो जे सरकारविरोधी गटांकडे होतं, त्याचा ताबा सरकारनं पुन्हा मिळवला.

इराणचं शिया सरकार सीरियातल्या सरकारला सहकार्य करण्यासाठी दरवर्षी करोडो डॉलर खर्च करतं. लष्करी सहकार्य, स्वस्तातली शस्त्रं आणि तेल व्यापार याचा त्यात समावेश आहे. या युद्धात त्यांनी त्यांचं सैन्यही सीरियन सरकारच्या मदतीसाठी उतरवलं असल्याचं वेळोवेळी बोललं गेलं.

अरब जगतातला सीरिया हा इराणचा...