...ो. पक्षाचे प्रतोद हा व्हिप जारी करतात.

पक्षाच्या विरोधात भूमिका घेणाऱ्या किंवा गैरहजर राहणाऱ्या खासदारांवर कारवाई करण्याचा अधिकार व्हिप जारी केल्यामुळे पक्षाला प्राप्त होतो.              

4. प्रस्ताव संमत झाला तर...?

लोकसभेत अविश्वास प्रस्ताव संमत झाला तर पंतप्रधानांना राजीनामा द्यावा लागतो. त्यानंतर राष्ट्रपती इतर पर्यायांची चाचपणी करतात. इतर पर्यायी व्यवस्था होईपर्यंत मात्र राष्ट्रपती त्याच पंतप्रधानांना काळजीवाहू पंतप्रधान म्हणून कामकाज पाहण्याची विनंती करतात. 

केंद्रात कधीही राष्ट्रपती र... उर्वरित लेख लिहा:
त भाग घेतला नव्हता. अर्थात, त्यावेळी काँग्रेस हा प्रस्ताव हारली होती. पण त्यानंतर चार महिन्यांनी झालेल्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये वाजपेयींचा पराभव झाला आणि काँग्रेस सत्तेत आली."    

ते पुढे सांगतात, "आतापर्यंत लोकसभेच्या इतिहासात 26 अविश्वास प्रस्ताव आले आहेत. 1963 साली जे. बी. कृपलानी यांनी नेहरूंच्या विरोधात पहिला अविश्वास प्रस्ताव मांडला होता. तर सर्वाधिक 15 अविश्वास प्रस्ताव इंदिरा गांधींच्या काळात आले होते. इंदिरा यांच्या सरकारविरोधात सर्वाधिक म्हणजे चार प्रस्ताव तर भाकपच्या ज्योतिर्मय बसू यांनी मांडले होते." 

लोकसभा अध्यक्ष सुमित्रा महाजन

अटल बिहारी वाजपेयी यांनी इंदिरा गांधी आणि नरसिंह राव यांच्याविरोधात प्रत्येकी एक अविश्वास प्रस्ताव आणला होता तर सत्तेत असताना ते अशा दोन प्रस्तावांना सामोरं गेले होते. या चारही वेळी त्यांचा पराभव झाला होता. 

"मनमोहन सिंह सरकारच्या विरोधात 2007 मध्ये अविश्वास प्रस्ताव आला होता. डाव्या पक्षांनी पाठिंबा काढल्यानंतर हा प्रस्ताव आला होता. त्यावेळी मोठं राजकीय नाट्य घडलं होतं. काँग्रेसनं पैसे देऊन खासदारांची खरेदी केल्याचा आरोप भाजपनं केला होता. लोकसभेच्या इतिहासात पहिल्यांदा सभागृहात पैसे उधळण्यात आले. त्यावेळी अनेकांवर आरोप झाले, पण कोर्टात ते काही टिकले नाहीत. या अविश्वास प्रस्तावाचा एकप्रकारे काँग्रेसलाच फायदा झाला की 2009 मध्ये त्यांचे खासदार वाढले."

7. मग या प्रस्तावाचा मोदींना फायदा होईल? 

याबाबत भटेवरा सांगतात, "देशाचा आणि सभागृहाचा विश्वास आमच्यावर आहे, हे लोकांना सांगण्यासाठी नरेंद्र मोदी याचा वापर करतील. आता गेल्या चार वर्षांत जे लोकसभेत बोलता आलं नाहीत ते सर्व मुद्दे विरोधक यावेळी मांडतील. पण एकंदर संख्याबळ मोदींच्या बाजूनं आहे."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)