आफ्रोडायटी ही सौंदर्य आणि प्रेमाची ग्रीक देवता. प्रॅक्सिटेल्स नावाच्या प्रख्यात ग्रीक शिल्पकाराने इ. स. पूर्व चौथ्या शतकात या आफ्रोडायटी देवीचं शिल्प साकारलं. हे शिल्प निर्वस्त्र होतं. असं म्हणतात की हे शिल्प इतकं अप्रतिम आणि मादक होतं की 'प्रॅक्सिटेल्सने मला निर्वस्त्र कधी बघितलं?' असा प्रश्न स्वतः देवी आफ्रोडायटीनेही विचारला असता. 

ज्या तरुणीकडे बघून शिल्पकाराने हे शिल्प चितारलं ती होती फ्रीन. फ्रीन ही hetaira होती. Hetaira म्हणजे अशी वेश्या जी दिसायला देखणी आणि तेवढीच हुशार, तरबेज वाक्चतुर आणि सुशिक्षित. Hetaira अनेक पुरूषांबरोबर संबंध ठेवत नसे. 

तिच्या आयुष्यात एकावेळी एकच पुरूष असायचा आणि ती त्याच्यासोबत बराच काळ एकत्र घालवायची. एकप्रकारे काही काळापुरतीची सहचारिणीच. पुरुषांना केवळ शारीरिक सुखच नाही तर त्यांचं बौद्धिक मनोरंजन करण्याचंही काम या hetaira करायच्या. प्रॅक्सिटेल्स हा hetaira चा ग्राहक होता. 

फ्रीनचा जन्म थेस्पाईमधला. पुढे ती अॅथेन्सला गेली. तिचं मूळ नाव होतं नेझारिट (Mnesarete). पण, तिला फ्रीन नावानेच ओळखलं गेलं. खरंतर फ्रीन शब्दाचा ग्रीक अर्थ होतो बेडूक. पण, प्रॅक्सिटेल्सने जे तिचं वर्णन केलं आहे त्यानुसार ती अत्यंत रुपवान होती. त्याने साकारलेल्या तिच्या निर्वस्त्र शिल्पावरूनही ते दिसतं. सरळ नाक, निमुळती-गोलाकार हनुवटी, छोटेसे ओठ आणि टपोरे डोळे. तिच्या फिकट रंगावरून कदाचित तिला हे नाव पडलं असावं.

फ्रीन जितकी देखणी तितकीच कुशाग्र बुद्धी असणारी होती. तिच्या या बुद्धिमत्तेने तिला त्याकाळातल्या तत्त्ववेत्त्यांच्या पंक्तीत बसवलं. मात्र, दुर्दैव असं की, आधुनिक काळातील ज्या-ज्या कलाकारांनी तिच्याबद्दल लिहिलं, रेखाटलं किंवा चितारलं सर्वांनी तिच्या सौंदर्याचंच गुणगान केलं. तिच्या बुद्धिकौशल्याकडे मात्र दुर्लक्ष झालं. 

फ्रीनबद्दल आम्ही जेवढी माहिती गोळा करण्याचा प्रयत्न केला त्यात असं आढळून आलं की, तिच्याकडे आफ्रोडायटीच्या तोडीचं रुप तर होतंच पण त्याहूनही अधिक म्हणजे ती हुशार, विनोदबुद्धी असणारी, चिकाटी असणारी आणि स्वतःवरही विनोद करण्याची ताकद असणारी होती. 

सुंदर तितकीच व्यवहारकुशल फ्रीन 

त्याकाळातल्या ग्रीक स्त्रियांचं आयुष्य चूल आणि मुलांपर्यंतच असायचं. त्या सहसा घराबाहेर पडत नसत. श्रीमंत घरातल्या स्त्रिया कधी तरी घराबाहेर दिसायच्या. पण तेही नवरा किंवा घरातला कुणीतरी पुरूष सोबत असेल तेव्हाच.... \n\nवरील लेखासाठी मला एक चांगले शीर्षक द्या.
प्राचीन ग्रीसमधल्या 'त्या' सुंदर तरुणीला भर न्यायालयात निर्वस्त्र का व्हावं लागलं?