वाल्देमार हाफकिन

वॉल्डमार हाफकिन 1894 सालच्या वसंतामध्ये पटकी आजाराचा शोध घेत कलकत्त्याला आले. वसंत ऋतूमध्ये या शहरात पटकीची साथ पसरत असे, त्यामुळे हाफकिन यांना आशा वाटत होती. 

आदल्या वर्षी मार्च महिन्यात ते भारतात आले होते. त्यावेळी त्यांनी या आजारावरची 'लस' सोबत आणली होती, परंतु वर्षभर खटपट करूनही त्यांना स्वतःच्या या शोधाची चाचणी घेता आली नाही. 

भारतात आल्यापासून हाफकिन यांना ब्रिटिश वैद्यकीय व्यवस्थेतील व भारतीय जनतेमधील शंकासुरांना सामोरं जावं लागलं आणि त्यांच्या या प्रयोगाला बराच प्रतिकारही झाला. ते डॉक्टर नव्हते, तर प्राणिशास्त्रज्ञ होते. आणि ओडेसामध्ये प्रशिक्षण घेतलेले व पॅरिसमध्ये कौशल्यं विकसित केलेले ते रशियन ज्यू होते. त्या काळी आंतरराष्ट्रीय जीवाणूशास्त्राच्या जगात दुफळी माजलेली होती आणि त्याकडे साशंकतेने पाहिलं जात असे.

हाफकिन भारतात आले तेव्हा 33 वर्षांचे होते. त्यांना लशीची चाचणी घेण्याबाबत व्यावहारिक बाजूनेही बराच संघर्ष करावा लागला. त्यांच्या चाचणीसाठी दोन इंजेक्शनं एका आठवड्याच्या विरामाने घ्यावी लागत, आणि हाफकिन यांच्या सहकाऱ्यांना काही वेळा दुसऱ्या वेळी इंजेक्शन घेण्यासाठी माणसं शोधायला अडचणी येत असत. 

भारतामध्ये पटकीचा आजार बराच पसरलेला असतानाही, मोठ्या संख्येने एकाच ठिकाणी पटकीचे रुग्ण शोधणं सहज सोपं नव्हतं. त्या वर्षी हाफकिन यांनी उत्तर भारतातील सुमारे 23,000 लोकांना लस दिली, असं त्यांच्याच नोंदींवरून स्पष्ट होतं, "लस परिणामकारक होती अथवा नाही हे कळण्यासाठी या लोकांच्या आसपास मुळात पटकीचा प्रादुर्भावच झाला नाही."

त्यानंतर मार्च 1894 मध्ये हाफकिन यांना एक संधी मिळाली. 

कलकत्त्यातील एका वस्तीमध्ये तळ्याच्या पाण्यामधले पटकीचे सूक्ष्म जंतू ओळखण्यासाठी मदत करायला तिथल्या वैद्यकीय अधिकाऱ्याने हाफकिन यांना बोलावणं पाठवलं. शहराच्या वेशीबाहेर असणाऱ्या या वस्त्यांमध्ये गरीब लोक मातीच्या खोपट्यांत राहत असत, आणि त्यांच्या आजूबाजूला पाण्याची डबकी व तळी तयार झालेली होती. या वस्त्यांमधील रहिवासी सामायिक पाणीसाठ्यातलंच पाणी पित असत, त्यामुळे पटकीच्या वेळोवेळी होणाऱ्या प्रादुर्भावाची लागण त्यांना होत असे.

हाफकिन यांना बाल्यावस्थेत असलेल्या त्यांच्या लशीची परिणामकारकता सिद्ध करण्यासाठी या वस्त्या आदर्श होत्या. 

प्रत्येक घरामध्ये सारख्या परिस्थितीत राहणाऱ्या लोकांचा गट त्यांच्या समोर होता आणि... \n\nवरील लेखासाठी मला एक चांगले शीर्षक द्या.
हाफकिन यांनी मुंबईत प्लेगवरची लस कशी शोधून काढली?