केरळ हत्तीण: फळांमध्ये स्फोटकं भरून शेतात का ठेवली जातात?\nही स्फोटकं स्थानिक पातळीवरच बनवली जातात. बऱ्याचदा घरातीलच साहित्यापासून किंवा सणांवेळी आणलेल्या फटाक्यांपासून ही स्फोटकं बनवतात.

वन्यजीव तज्ज्ञांच्या मते, प्राण्यांना शेतातून हुसकावून लावण्यासाठी स्फोटकं किंवा इतर विविध प्रकारांचा वापर केवळ केरळमध्ये होत नाही, तर संपूर्ण भारतात होतो.

वाईल्डलाईफ सायन्स कॉलेज ऑफ फॉरेस्ट्रीचे माजी प्राध्यापक डॉ. जेकब चिरन यांनी बीबीसीशी बोलताना म्हटलं, “ही स्फोटकं हत्तीसाठी नसतात.  रानडुकरांसाठी असतात. रानडुक्कर शेतात घुसून पार नासधूस करतात. आणि हे काही नवीन नाहीय.”

केरळच्या पल्लकड जिल्ह्यातील मन्नारकडमध्ये स्फोटकांनी भरलेलं अननस खाल्ल्यानं एका गरोदर हत्तिणीचा मृत्यू झाला. त्यानंतर देशभरातली प्राणीमित्रांनी संताप व्यक्त केला.

केरळचे मुख्यमंत्री पिनराई विजयन यांनी ट्वीट करून सांगितलं की, या प्रकरणाची चौकशी सुरू आहे आणि तीन संशयितांवर चौकशीचा रोख आहे.

एका अधिकाऱ्याने नाव न उघड करण्याच्या अटीवर सांगितलं की, “सध्या आम्ही दोन संशयितांची चौकशी करत आहोत. आतापर्यंत कुणालाच अटक केलेली नाही.”

पीक वाचवण्यासाठी उपाय काय?

पल्लकड जिल्ह्यात जशी घटना घडलीय, तशाच घटनेत 18 वर्षांपूर्वी एक हत्ती पूर्णपणे जखमी झाला होता. त्याच्या चेहऱ्याला गंभीर दुखापत झाली होती. डॉ. चिरन यांनीच त्याचं ऑपरेशन केलं होतं.

त्यावेळी डॉ. चिरन यांच्यासोबत अनुभवी पशूचिकित्सक प्रा. केसी पणिक्कर आणि डॉ. पीबी गिरीदास होते. या दोघांनी हत्तीला ट्रंक्विलाइज केलं होतं.

डॉ. चिरन सांगतात, “आम्ही हत्तीला वाचवू शकलो नव्हतो. कारण त्या हत्तीच्या जबड्याच्या वरच्या आणि खालच्या अशा दोन्ही भागांना गंभीर जखम झाली होती. अशा जखमा झाल्या असल्यास कुठलाच प्राणी वाचू शकत नाही.”

अशीच स्फोटकामुळे हत्ती जखमी झाल्याची शेवटची घटना एप्रिल महिन्यात घडली होती. आठ ते नऊ वर्षांचा हत्ती कोल्लम जिल्ह्यातील पुनालूर फॉरेस्ट डिव्हिजनमधील पठानपूरजवळ स्फोटकांच्या संपर्कात आला होता.

केरळचे माजी मुख्य वन्यप्राणी अधिकारी डॉ ईके ऐस्वरन यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की, “अशा प्रकारे हत्तीचा मृत्यू  साधा सोपा नाहीये. लोक रानडुकरांना पळून लावण्यासाठी विविध शकली लढवतात. साधारणत: हत्ती कॉफी किंवा इतर झाडांना नुकसान पोहोचवत नाहीत. हत्ती फक्त धान्य आणि केळीच्या पिकांना तुडवतात.”

डॉ. ऐस्वरन सांगतता, “रानडुकरं सगळीकडेच आहेत. मात्र, ही डुकरं जखमी झाल्याच्या घटना...\n\ntl;dr:
केरळमध्ये शेतात वन्यप्राण्यांना येण्यापासून रोखण्यासाठी कमी तीव्रतेची स्फोटकं मांस किंवा अननसमध्ये टाकून खायला घालणं, हे नियमित होत असतं. त्यात नवीन असं काहीच नाहीय. या प्रकाराला मल्याळममध्ये ‘पन्नी पडकम’ म्हटलं जातं.’पिग क्रॅकर’ असा या त्याचा अर्थ आहे.