शीर्षक: माळढोक महाराष्ट्रापाठोपाठ गुजरात आणि राजस्थानमधूनही नष्ट होण्याच्या मार्गावर?\nवरील काल्पनिक लेखाचे शीर्षक दिल्यास, लेखाची कल्पना करा.\n
कच्छमधील माळढोक मादी आणि तिचे पिलू

गवताळ प्रदेश कमी होणं, शिकारी प्राण्यांकडून भक्ष्यस्थानी पडणं, मानवी हस्तक्षेप या कारणांबरोबरच वीजेच्या तारांचाही मोठा धोका माळढोकाला असतो. गुजरात आणि राजस्थानमधील माळढोक विजेच्या उच्चप्रवाही तारांमुळे धोक्यात आले आहेत.

"जगभरात केवळ 150 माळढोक शिल्लक राहिले असावेत. थरच्या वाळवंटात 100 माळढोक पक्षी असून गुजरातमध्ये माळढोकांची संख्या 10 ते 25 यांच्या दरम्यान असावी," अशी माहिती द कार्बेट फाऊंडेशनचे संचालक आणि वन्यजीव अभ्यासक केदार गोरे यांनी दिली आहे.

द कार्बेट फाऊंडेशन ही संस्था वन्यजीव आणि पक्षांच्या संवर्धनासाठी काम करते. तसंच त्याचा अभ्यास सुद्धा करते.  

विजेच्या तारांपासून माळढोकाला नक्की कसा धोका असतो?

माळढोक हा गवताळ प्रदेशात राहात असल्यामुळे उडतानाही त्याची नजर खाली गवताळ प्रदेशात असते. तसेच समोर पाहाण्याची त्याची दृष्टीही अत्यंत अल्प असते. त्यामुळे माळढोकांचे तारांना धडकून अपघाती मृत्यू होण्याचे प्रमाण वाढले आहे. 

जी. आर. मार्टिन आणि जे.एम. शॉ या तज्ज्ञांनी 2010 साली सादर केलेल्या शोधनिबंधामध्ये या पक्ष्यांना समोर पाहाता न आल्यामुळे होणाऱ्या अपघातांबद्दल लिहिलं आहे.

बस्टार्ड कुळातील पक्ष्यांना वीजवाहक तारांचा धोका जगभरात संभवत असल्याचं अभ्यासातून दिसून आलं आहे. दरवर्षी दक्षिण आफ्रिकेतील डेनहॅम्स बस्टार्ड प्रजातीचे 30 टक्के पक्षी विजेच्या तारांचा धक्का लागून मृत्युमुखी पडत असल्याचं ए. आर. जेनकिन्स यांनी केलेल्या अभ्यासात दिसून आलं.

त्याचप्रमाणे स्पेनमध्ये 8.5 कि.मी. लांबीच्या वीजवाहक तारांमुळे एका वर्षात ग्रेट बस्टार्ड प्रजातीचे 25 पक्षी मेल्याचे दिसून आले.

विजेच्या तारांमुळे मृत्यू पावलेली माळढोक मादी

वाइल्डलाइफ इन्स्टीट्यूट ऑफ इंडियानं 80 किमी लांबीच्या वीजवाहक तारांचे वर्षभराच्या काळामध्ये 7 वेळा सर्वेक्षण केलं. यामध्ये तारांमुळे मृत्यू झालेल्या 30 प्रकारच्या प्रजातीच्या 289 पक्ष्यांची कलेवरं सापडली. त्यामध्ये माळढोकांचाही समावेश होता. 

आता गुजरात आणि राजस्थानमधील माळढोकांच्या अधिवासातील या विजेच्या तारा जमिनीखालून न्याव्यात अशी मागणी पर्यावरणप्रेमी संस्थांनी केली असून केंद्रीय ऊर्जा मंत्रालयाला विनंती करण्यासाठी सह्यांची मोहीम राबवली जात आहे.  

"सिंहाप्रमाणे गुजरातच्या लोकांनी माळढोकासाठी प्रयत्न करून त्याला वाचविण्यासाठी प्रयत्न केले पाहिजेत", असं मत...