डॉक सारांशित करण्यासाठी: याचा बीबीसीचे प्रतिनिधी सलमान रवी यांनी घेतलेला शोध. 

तारीख: 29 सप्टेंबर 2013

ठिकाण: सरधाना, मेरठ

आयोजन: 40 गावांची महापंचायत

यावेळी मुझफ्फरनगर येथे झालेल्या दंगलीच्या चौकशीचा अहवाल समोर आला. त्यानुसार, 29 सप्टेंबर 2013 रोजी झालेल्या महापंचायतीनंतर 'पश्चिम उत्तर प्रदेशात जातीय सलोखा बिघडला' आणि त्यामुळे पश्चिमेकडील उत्तर प्रदेशातील अनेक गावांमध्ये दंगली झाल्या.

या दंगलीत दोन्ही बाजूच्या अनेक लोकांवर गुन्हे दाखल झाले. यात भारतीय किसान युनियनच्या नेत्यांचाही समावेश होता.

'गन्ना बेल्ट' या नावाने प्रसिद्ध असलेल्या उत्तर प्रदेशातील हा भाग काँग्रेस, समाजवादी पक्ष आणि बहुजन समाजवादी पार्टीचा बालेकिल्ला मानला जातो. याठिकाणचे राजकीय मुद्दे कायम शेतकरी आणि त्यांच्या प्रश्नांवर आधारित असतात. 

शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांवर पैसे देऊनच या भागात मते मिळवल्याचा आरोप विविध राजकीय पक्ष करत असतात. पण दंगलींनंतर या भागातले राजकारण पूर्णपणे बदलले आणि राजकीय समीकरणात भारतीय जनता पार्टीने जोरदार 'एंट्री' घेतली.

भाजपचे राजकीय वर्चस्व याठिकाणी एवढे वाढले की सर्वाधिक ताकदीचे शेतकरी नेते मानले जाणारे चौधरी अजित सिंह यांनाही अपयशाचा सामना करावा लागला.

दंगलीचा फटका बसलेले शेतकरी नेते गुलाम मोहम्मद जौला हे शेतकरी नेते महेंद्रसिंह टिकैत यांचे निकटवर्तीय मानले जातात. दंगलीमुळे दुखावलेल्या जौला यांनी भारतीय किसान युनियनपासून फारकत घेत भारतीय किसान कामगार मंच ही नवीन संघटना स्थापन केली. 

महेंद्र सिंह टिकैत

तारीख: 29 जनवरी 2021

ठिकाण: सिसौली, मुजफ्फरनगर

आयोजन: महापंचायत

आठ वर्षांनंतर पश्चिम उत्तर प्रदेशातील मुझफ्फरनगरमध्ये होणारी ही सर्वांत मोठी महापंचायत होती. यासाठी हजारो शेतकरी आणि गावकरी जमले होते. महेंद्रसिंह टिकैत यांचे निकटवर्तीय गुलाम मोहम्मद जौलाही व्यासपीठावर उपस्थित होते.

व्यासपीठावर भारतीय किसान युनियनचे अध्यक्ष नरेश टिकैत होते. शेतकरी नेते चौधरी अजित सिंह यांचा मुलगा जयंत चौधरी व्यासपीठावर आले आणि गुलाम मोहम्मद जौला यांच्या पायाला स्पर्श करून त्यांनी आशीर्वाद घेतला. नरेश टिकैत यांनीही गुलाम मोहम्मद जौला यांची गळाभेट घेतली.

महपंचायतीसाठी जमलेल्या शेतकरी आणि जाट नेत्यांना संबोधित करताना जौला म्हणतात,"जाटांनी दोन चुका केल्या. एक म्हणजे चौधरी अजित सिंह यांचा पराभव केला आणि दुसरी म्हणजे मुस्लीम बांधवांवर हल्ला केला."

गुलाम...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:
शेतकरी आंदोलनाचे नेते राकेश टिकैत यांनी म्हटले आहे की जर सरकारने कृषी कायदे परत घेतले नाहीत तर हे आंदोलन ऑक्टोबरपर्यंत चालेल. शेतकरी आंदोलनाचा चेहरा म्हणून टिकैत हे समोर आले आहेत पण त्याच वेळी इतर शेतकरी संघटना आणि शेतकरी आंदोलनाबाबतची त्यांची भूमिका वेगळी आहे का?