शहरांमधून जमेल तितकं सामान डोक्यावर घेऊन गावाची वाट पकडणारा हा वर्ग मजुरांचा होता. लॉकडाऊनमुळे शहरं बंद झाली, त्यामुळे हाताला काम नाही आणि पोटाचा प्रश्न तीव्र होताच. त्यामुळे गावचं घर गाठलेलं बरं, असं म्हणत ही माणसं रात्रीचा दिवस करून, अनवाणी आणि उपाशीपोटी वाट चालू लागली आहेत.

प्रत्येक जिल्ह्यांनी आणि राज्यांनी सीमा बंद केल्यानं कुणी पोलिसांच्या लाठीचा मार चुकवत पायीच जातोय, तर कुणी शक्कल लढवून पाण्याचे टँकर किंवा रुग्णवाहिकांमधून प्रवास करून आपापलं गाव गाठण्याचा प्रयत्न करतोय. ध्येय एकच - आपलं घर गाठायचं.

आणि हे दृश्य फक्त महाराष्ट्रातच नव्हे तर देशातील प्रत्येक मोठ्या वस्तीच्या शहरात पाहायला मिळतंय. त्यामुळे लॉकडाऊन जाहीर झाल्यापासून स्थलांतरितांचा प्रश्न अधिक तीव्र झालाय.

‘300 किमी पायपीट केली खरी, पण गावात प्रवेश मिळेल का?’

हा परतीचा प्रवास करणाऱ्या काही जणांशी बीबीसी मराठीच्या प्रतिनिधींनी बोलण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा त्यांच्या बोलण्यात हतबलता आणि अस्वस्थता जाणवत होती.

नाशिक ते नंदुरबर असा 300 किलोमीटरची पायपीट करून घरी परतलेल्या एका मजुराशी बीबीसी मराठीच्या प्रवीण ठाकरेंनी संवाद साधला. 

समोर उभ्या ठाकलेल्या जगण्याच्या अनिश्चिततेचं ओझं डोक्यावर सांभाळत तो म्हणाला, “आता पुन्हा शहरात कधीच कामाला जाणार नाही. यापुढे गावातच उदरनिर्वाह करेन.” 

नाशिकमधल्या एका कारखान्यात मजूर म्हणून काम करणारे हे सात जण मूळचे अक्कलकुवा आणि अक्राणी या दुर्गम तालुक्यांमधले रहिवाशी आहेत. गावाकडे हाताला काम नसल्याने वर्षभरापूर्वीच यांनी नाशिक शहरात पाय ठेवला होता.

मात्र अवघ्या वर्षभरात आलेल्या या संकटामुळे या सातही जणांवर उपासमारीचीच वेळ ओढवली. नाशिकमध्ये पैसे नसल्याने दोन वेळच्या जेवणाची पंचायत झाली.

"आम्ही आमच्या कॉन्ट्रॅक्टरला विचारलं तर ते म्हणायचे, सध्या परिस्थितीच अशी आहे की मी पैसे देऊ नाही शकत. आम्ही एक-दोन वेळा विचारलं, पण ते नाहीच म्हणाले. आमच्याकडे पैसे नव्हते आणि खायलापण काहीही नव्हतं. म्हणून आम्ही एकच निर्णय घेतला की घरी परत जाऊ या," असं यांच्यापैकीच एक सुभाष वसावळ म्हणाले.

शहरातील दत्तमंदीर परिसरात राहणाऱ्या या मजुरांना पुढे घरभाड्याठी पैस उरले नव्हते. त्यामुळे अखेरीस घराकडे परतण्याशिवाय दुसरा कुठलाही मार्ग नसल्याचे या मजुरांच्या लक्षात आलं. 

परतीसाठी कुठलंही साधन नसल्याने अखेर गुरुवारी पहाटे चार वाजता... \n\nवरील लेखासाठी मला एक चांगले शीर्षक द्या.
कोरोना व्हायरस: स्थलांतरित मजुरांची गावी परतण्यासाठी 300 किमीची पायपीट