सकाळी उठल्यावर योगा, दहा वाजता मित्रांसोबत गप्पाटप्पांची बैठक, किरकोळ कामं, शनिवार-रविवार शहरापासून जवळच असलेल्या गावातील शेतीची कामं पाहून येणं...हे असंच सुरू राहिलं असतं. पण, कोरोनाचा प्रादूर्भाव वाढायला लागला. तो रोखण्यासाठी लॉकडाऊन जाहीर झाला.  अनेक गोष्टींवर निर्बंध आले. 

 महिन्याभरात, दोन महिन्यात, सहा महिन्यात कोरोनाचं संकट टळेल, अशीच सगळ्यांप्रमाणे त्यांचीही अपेक्षा होती. पण तसं काही झालं नाही.  वयोमानाप्रमाणे येणारे ब्लड प्रेशर, डायबिटीस सारखे आजार त्यांना असल्यामुळे पत्नी, मुला-सुनांकडून जास्त काळजी घेतली जात होती. बाहेर पडणं बंदच झालं. 

घरात बसून बसून उलटसुलट विचार सुरू झाले. 'आता मी शारीरिकदृष्ट्या सक्रीय नाही. मग अशात तब्येतीचे त्रास उद्भवले तर? हार्ट अटॅकच आला म्हणजे? मी जात नाहीये तर माझ्या शेतीवाडीचं काय होईल?' एक ना अनेक विचार...ते खोलीतच एकटे बसून राहायला लागले. 

कोणत्याही गोष्टी रस वाटेनासा झाला. चिंता किंवा Anxiety सुरू झाली. हळूहळू ते नैराश्याकडे जायला लागले. चिडचिड, अस्वस्थता, छातीतली धडधड अशी लक्षण दिसत असल्यामुळे कुटुंबीयांनी कार्डिओलॉजिस्टना दाखवलं, मात्र सग... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
ळे रिपोर्ट्स नॉर्मल आले. मग डॉक्टरांनी मानसोपचार तज्ज्ञांकडे जाण्याचा सल्ला दिला. 

डिप्रेशनची लक्षणं मध्यम ते तीव्र स्वरुपाच्या सीमारेषेवरची होती, त्यामुळे तातडीनं औषधं सुरू करावी लागली. साधारण सहा महिन्यांचे औषधोपचार आणि समुपदेशनानंतर त्यांना आता बरं वाटू लागलंय. 

दुसरं उदाहरणही काहीसं सारखंच. स्वतःच्या हिमतीवर व्यवसाय उभा केलेले 'ते' गृहस्थ. 62-63 वय झालं असलं तरी नियमित ऑफिसात जायचे. पण कोरोना आणि लॉकडाऊनमुळे सगळं विस्कळीत झालं. आर्थिक चणचण नव्हती, पण बाहेर पडणं बंद झालं. स्टाफसोबतच्या, लोकांसोबतच्या गाठीभेटी बंद झाल्या. 

पैशांचा प्रश्न नव्हता, पण करायला विशेष काहीच नव्हतं. अचानक आयुष्यात निर्माण झालेल्या या पोकळीमुळे हळूहळू नैराश्य यायला लागलं. जरा वातावरणात बदल होईल म्हणून घरच्यांनी गावी पाठवलं. पण तिथे गेल्यावर त्यांनी चक्क आत्महत्येचा प्रयत्न केला. 

कोरोनामुळे आपल्या आयुष्यात अनेक बदल घडले. 'न्यू नॉर्मल' म्हणत आपण कोरोनासोबत जगण्याची सवय करून घ्यायला लागलो. पण हे झालेले बदल स्वीकारणं सर्वांसाठी तितकं सोपं नक्कीच नव्हतं. विशेषतः ज्येष्ठ नागरिकांना कोरोनाकाळात बाहेर पडण्यावर, फिरण्यावर जे निर्बंध आले, त्याच्याशी जुळवून घेणं फारच अवघड गेलं. त्यामुळेच अनेकांना मानसिक ताणही जाणवायला लागला. 

"बऱ्याचजणांना साठीनंतर हाडाचे, हार्ट प्रॉब्लेम, डायबीटिस, थायरॉईड सारखे वेगवेगळे आजार सुरू होतात. दुर्दैवाने, जोडीदारापैकी एकाचं निधन झालं असेल तर एकाकीपण येतं. सध्याच्या विभक्त कुटुंबपद्धतीमुळे तुटलेपणाही येतो. शिवाय आर्थिकदृष्ट्या मुलांवर अवलंबून असाल तर त्या चिंताही असतात. त्यामुळे ज्येष्ठ नागरिकांना इतरांच्या तुलनेत मानसिक तणाव चटकन येऊ शकतो," मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. प्रदीप चांडक सांगत होते.  

कोरोनाकाळात काही नव्या चिंतांचीही भर पडली. 

"साठी-पासष्ठी ओलांडलेल्या ज्येष्ठांना घरातले लोक काळजीपोटी बाहेर जाऊ देत नव्हते. बातम्यांमधून मृतांचे आकडे यायचे. आजूबाजूलाही अमक्यांचा कोरोनामुळे मृत्यू झाला, अशाप्रकारच्या चर्चा कानावर यायच्या. अजूनही कोरोना पूर्णपणे संपलेला नाही आणि को-मॉर्बिडिटी असलेल्या लोकांना कोरोना संसर्गाचा धोका आहे. 

त्यामुळेच आपल्याला काही झालं तर ही भीती अनेक वृद्धांना सतावायला लागली. त्यातूनच अँक्झायटी, डिप्रेशन आणि पॅनिक अटॅक्सचं प्रमाण ज्येष्ठ नागरिकांमध्ये वाढलं," असं जेजे हॉस्पिटलच्या सायकिअट्री...