...ता म्हटलं आहे. 

लेखक कांचा इलैया यांचा दृष्टिकोन

ब्राह्मण्यवादी पितृसत्ता हा शब्दाची व्याख्या आणखी खोलात समजून घेण्यासाठी पितृसत्ता या शब्दाचा अर्थ समजून घेण्याची गरज आहे.

पितृसत्ताक पद्धतीत प्रत्येक क्षेत्रात पुरुषांचा दबदबा असतो. मग ते घराण्याचं नाव असेल किंवा सार्वजनिक जीवनातलं त्यांचं वर्चस्व, तसं पाहिलं तर संपूर्ण जगावर पितृसत्ताक पद्धतीचा दबदबा आहे. मात्र ब्राह्मण्यवादी पितृसत्ताक पद्धत, ही भारतीय समाजाची देणगी आहे.

ब्राह्मण्यवाद आणि ब्राह्मण्यवादी पितृसत्ताक पद्धती समजून घेण्यासाठी भा... उर्वरित लेख लिहा:
रणी आहे. तिचा विरोध म्हणजे संपूर्ण ब्राह्मण समाजाचा विरोध नाही. 

कृष्णन म्हणतात, "ही पद्धत फक्त ब्राह्मणांमध्ये आहे, असं नाही. ती दुसऱ्या जातीत आणि दलितांमध्ये सुद्धा आहे. ब्राह्मण्यवादी मानसिकता दुसऱ्या जातींना ही जाणीव करून देते की तुमच्या खालीसुद्धा कुणीतरी आहे आणि तुम्ही त्यांचा छळ करू शकता."

त्यांच्या मते एखादा व्यक्ती स्वत:ला ब्राह्मण समजतो म्हणजे नक्की काय समजतो या प्रश्नापासून याची सुरुवात व्हायला हवी.

त्या पुढे म्हणतात, "ब्राह्मण हा एक भरभक्कम शब्द आहे आणि त्यावर इतिहासाचा दबाव आहे. त्यांचं खालच्या जातींवर मोठ्या प्रमाणावर वर्चस्व आहे. महिलाही या वर्चस्वाला बळी पडल्या आहेत."

"आता तुम्ही विचाराल की जर कुणी गर्वाने 'मी दलित आहे', असं म्हणू शकतं तर मग 'मी ब्राह्मण आहे' का नाही? या दोन गोष्टी एकसारख्या यासाठी नाहीत, कारण दलितांची ओळख आधीपासून दाबली गेलेली आहे. ब्राह्मणांचं मात्र तसं नाही," कविता सांगतात.

ब्राह्मण्यवादी पितृसत्ताक पद्धत अस्तित्वात आहे, याचा आधी स्वीकार करायला हवा आणि ही पद्धत बंद करायला हवी, असंही त्यांना वाटतं. सगळेच ब्राह्मण्यवादी याच्याशी सहमत आहेत, असंही नाही. 

'मूठभर लोकांचं कारस्थान'

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे विचारवंत आणि भाजपचे खासदार राकेश सिन्हा ही पद्धत म्हणजे 'युरोपातील काही लोकांचं कटकारस्थान' असल्याचं मानतात. ते म्हणतात, "भारतीय समाज आधीपासूनच प्रगतिशील आहे. आम्ही सगळ्यांना सोबत घेऊन चलण्यावर विश्वास ठेवतो. एकीकडे आम्ही जातिविरहीत समाजाचे स्वप्न पाहतो आमि दुसऱ्या बाजूला हे लोक जातीव्यवस्थेला चुकीच्या पद्धतीने दाखवून समाजात फूट पाडण्याचं काम करत आहेत."

राकेश सिन्हा यांच्या मते ट्विटरच्या CEOचं अशा पद्धतीने फोटो काढणं म्हणजे भारतीयांप्रति नकारात्मकता दाखवण्यासारखं आहे. 

ते म्हणाले, "प्रत्येक समाजात काही न काही त्रुटी असतातच. भारतीय समाज आपल्या समाजातील त्रूटी सुधारण्याचा प्रयत्न करतो आहे. काही मूठभर लोक एका जातीपुढे एक नकारात्मकतेचं विशेषण तयार करून, तेच समाजाचं योग्य चित्र आहे, असं सांगत आहेत."

पोस्टर तयार करणारी महिला काय म्हणते?

हे पोस्टर डिझाईन करणारी कलाकार आणि हक्कांसाठी काम करणारी तेनमौली सुंदरराजन यांनी बीबीसीला सांगितलं, "हे पोस्टर माझ्याकडे दोन वर्षांपासून आहे. आता ट्विटरचे CEO आपल्या हातात तो पोस्टर घेतलं तर वाद निर्माण झाला आहे. याचा विरोध करणारे कदाचित...