पंतप्रधान नरेंद्र मोदी असो किंवा इतर केंद्रीय मंत्री, सगळ्यांनीच 16 मे पासूनच सरकारच्या कामगिरीची आकडेवारी ट्वीटरवरून शेअर करायला सुरुवात केली आहे. 

भाजपने नऊ मिनिटांचा एक व्हीडियोही शेअर केला आहे. तर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी देशभरातल्या 1 कोटी लोकांनी आयुष्मान भारत योजनेअंतर्गत विमा काढल्याचा दावा केला आहे.

सरकार एक वर्ष नाही तर गेल्या सहा वर्षांच्या कार्यकाळाचा लेखाजोखा ट्वीटरच्या माध्यमातून शेअर करत आहे. यात स्वच्छ भारत मिशन, उज्ज्वला योजना, पंतप्रधान आवास योजना यासोबतच आयुष्मान भारत योजनेचाही समावेश आहे. 

या सगळ्यांमध्ये बीबीसी तुमच्यासाठी घेऊन आलं आहे पंतप्रधान मोदींच्या योजनेतल्या 'पोस्टर वुमेन'ची लॉकडाऊनच्या काळातली कहाणी. त्या स्त्रियांच्या आयुष्यात गेल्या वर्षभरात काय बदल झाले? 

स्वतः पंतप्रधानांनी ज्या स्वच्छता कर्मचाऱ्यांचे पाय धुतले होते ते कर्मचारी आणि पंतप्रधान आवास योजना, उज्ज्वला योजना आणि आयुष्मान भारत योजनेच्या पहिल्या लाभार्थ्यांशी आम्ही गेल्यावर्षी एप्रिलमध्ये बोललो होतो. वर्षभरानंतर आम्ही पुन्हा एकदा त्यांच्याशी संपर्क केला. काय म्हणणं आहे या 'पोस्टर वुमन'च... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
ं पाहूया...

पहिली कहाणी उत्तर प्रदेशातल्या ज्योती आणि चौबी यांची 

24 फेब्रुवारी 2019 रोजी कुंभमेळ्यात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी पाच स्वच्छता कर्मचाऱ्यांचे पाय धुतले होते. यात दोन महिलाही होत्या. चौबी आणि ज्योती. या दोघींचे फोटो देशभरातल्या टीव्ही चॅनलवर झळकले. 

चौबी

मात्र, त्यानंतर सगळ्यांना यांचा विसर पडला. मीडियाचा कल्लोळ शमला तेव्हा बीबीसीने उत्तर प्रदेशातल्या बांदा जिल्ह्यात राहणाऱ्या या दोघींची भेट घेतली आणि 24 फेब्रुवारीनंतर या दोघींच्या आयुष्यात काय बदल झाले, हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, गेल्या वर्षभरात या दोघींच्याही आयुष्यात फारसा बदल झालेला नाही. 

चौबी अजूनही बांदामध्ये राहतात. गेल्यावर्षी अलाहबादला भरलेल्या कुंभमेळ्यात चौबी यांना स्वच्छता कर्मचारी म्हणून नियुक्त करण्यात आलं होतं. बांदा जिल्ह्यातलं मंझिला हे त्यांचं गाव. स्वतः पंतप्रधानांनी पाय धुतले तेव्हा चौबी यांचा स्वतःच्या डोळ्यांवर विश्वास बसत नव्हता. 

त्यावेळी चौबी यांना वाटलं आता त्यांची सगळी दुःख संपणार आणि अच्छे दिन येतील. मात्र, गेल्या वर्षभरात चौबी यांच्या आयुष्यात कुठलाच बदल झालेला नाही. उलट लॉकडाऊनमध्ये परिस्थिती अधिकच बिकट झाली आहे. पूर्वी जी काही कमाई व्हायची तीसुद्धा लॉकडाऊननंतर बंद झाली आहे. 

जत्रा, यात्रा अशा ठिकाणी 12 महिने काम नसतं. त्यामुळे चौबी उरलेल्या दिवसांमध्ये वेताच्या टोपल्या बनवून विकतात. मात्र, लॉकडाऊनमध्ये त्यांच्या टोपल्या घेणारं कुणीच नाही. घर मिळालं नाही की इतर कुठला रोजगारही मिळालेला नाही. सरकारच्या इतर कुठल्याही योजनेचा लाभ त्यांना मिळालेला नाही. 

लॉकडाऊनमध्ये त्यातल्या त्यात सुदैवाची बाब म्हणजे सरकारकडून धान्य मिळतंय. त्यामुळे घरी मुलाबाळांवर उपाशी झोपायची वेळ आलेली नाही. चौबी लॉकडाऊन सुरू होण्याआधी प्रयागराजला स्वच्छतेच्या कामासाठी गेल्या होत्या. मात्र, त्या कामाचे पैसेही त्यांना अजून मिळालेलं नाही. 

ज्योतीची व्यथा

चौबी यांच्यासोबतच ज्या दुसऱ्या महिलेचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी पाय धुतले त्यासुद्धा उत्तर प्रदेशातल्या बांदा जिल्ह्यातल्या रहिवासी होत्या. त्यांचं नाव ज्योती.

ज्योती यांना प्रयागराजमध्ये स्वच्छतेचं काम मिळालं आहे. आम्ही त्यांच्याशी फोनवरून संपर्क साधला. पंतप्रधानांनी पाय धुतल्याने आपल्या आयुष्यात काहीच फरक पडला नसल्याचं ज्योती यांचं म्हणणं आहे. त्यांची कहाणीही चौबी...