डॉक सारांशित करण्यासाठी: गरोदरपणाच्या नऊ महिन्यात एखादा पदार्थ खूप आवडत असतो. कुणाला आंबट खायची इच्छा होते, तर कुणाला गोड. काही स्त्रियांना तर झणझणीत ठेचाच खावासा वाटतो. कुणाला गारेगार आईसक्रीम आवडतं, तर कुणाला एखाद्या विशिष्ट ब्रँडचं चॉकलेट. 

पाणीपुरी, बर्फाचा गोळा अगदी कशाचेही डोहाळे लागू शकतात. इतकंच कशाला काही विचित्र आणि गमतीशीर डोहाळेसुद्धा असतात. काहींना माती, खडू, अगदी सिगारेटी ओढण्याचेही डोहाळे लागल्याचं तुम्ही ऐकलं असेल. 

बरं डोहाळे काही जेवणाच्या वेळातच लागतात, असंही नाही. अगदी वेळी-अवेळी, अपरात्रीसुद्धा एखाद्या गरोदर बाईला काहीतरी खाण्याची अतीव इच्छा होते. मग नवरा दुकानांमध्ये चकरा मारून तो पदार्थ आणून देतो आणि ते खाल्यावर त्या स्त्रिला अगदी मनापासून तृप्ती मिळत असते. 

पोटातल्या बाळाला एखादा पदार्थ खाण्याची इच्छा झाली आणि म्हणून ती आईला जाणवते, असं आपल्याच नाही तर जगातल्या इतरही अनेक संस्कृतींमध्ये मानलं जातं. तर काहींच्या मते आई आणि तिच्या पोटातल्या बाळाला एखादं पोषणतत्त्व मिळत नसेल, तर ते पोषणतत्त्वं असणाऱ्या पदार्थाचे डोहाळे लागतात. यातून एखाद्या विशिष्ट पोषकद्रव्याची कमतरता भरून निघत असते. काही जण असंही सांगतात की गरोदरपणात शरीरात होणाऱ्या हार्मोनल बदलांमुळे डोहाळे लागतात. 

मात्र, डोहाळ्यांसंबंधी झालेल्या शास्त्रीय संशोधनावर नजर टाकली तर डोहाळे लागण्यामागचं कारण समजू शकेल. 

प्रत्येक संस्कृतीतले डोहाळे वेगवेगळे असतात. उदाहरणार्थ-अमेरिका आणि ब्रिटनसारख्या इंग्रजी संस्कृतीतल्या स्त्रियांना जे डोहाळे लागतात ते बिगर इंग्रजी संस्कृतीतल्या स्त्रियांना लागत नाहीत.

भारतीय संस्कृतीत महिलांना चिंच, लोणचं, पाणीपुरी अशा खास भारतीय आणि आंबट पदार्थांचे डोहाळे लागतात, तर जपानमध्ये बहुतांशी स्त्रियांना भाताच्या पदार्थांचे डोहाळे लागतात. 

डोहाळे लागलेल्या पदार्थातून पोषकतत्त्वं मिळतात? 

होणाऱ्या आईला ज्या पदार्थांचे डोहाळे लागतात त्यातून गरोदरपणात आवश्यक असलेली काही विशिष्ट पोषकतत्त्वं मिळतात का? यावर संशोधन करण्यात आलं. प्रयोगाअंती या प्रश्नाचं उत्तर नकारार्थी मिळालं. उलट सर्वसाधारणपणे ज्या पदार्थांचे डोहाळे लागतात ते खाल्ल्याने गरजेपेक्षा जास्त वजन वाढतं आणि बाळंतपणात अडचणी उद्भवू शकतात, असं संशोधकांचं म्हणणं आहे.  

डोहाळे लागण्यामागे बायोकेमिकल गरजेव्यतिरिक्त आणखीही कारणं असू शकतात. अल्बेनीमधल्या स्टेट युनिव्हर्सिटी ऑफ...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:
एखाद्याला एखादा विशिष्ट पदार्थ खायची तीव्र इच्छा झाली की आपण सहज म्हणून जातो - डोहाळे लागले का? खरंतर डोहाळे लागतात गर्भवती स्त्रीला...