शीर्षक: फणी: ओडिशात चक्रीवादळाशी झुंज देणाऱ्या मराठी IAS अधिकाऱ्यांची गोष्ट\nवरील काल्पनिक लेखाचे शीर्षक दिल्यास, लेखाची कल्पना करा.\n
विजय कुलंगे आणि आशिष ठाकरे

ओडिशाला वादळं नवीन नाहीत. याआधीही किनारपट्टी असलेल्या या राज्याला फायलिन, तितलीसारख्या चक्रीवादळांचा तडाखा बसला आहे. या संकटाचा सामना करण्याची जबाबदारी प्रशासकीय सेवेतील अधिकाऱ्यांवर असते. 

ओडिशामध्ये रुजू झालेल्या मराठी अधिकाऱ्यांची संख्या लक्षणीय आहे. भारतीय प्रशासकीय सेवा, भारतीय पोलीस सेवा आणि भारतीय वनसेवा अशा विविध सेवांमध्ये कार्यरत असणाऱ्या अधिकाऱ्यांची संख्या अंदाजे 30-35 आहे, असं ओडिशाचे एक IAS अधिकारी सांगतात. 

ओडिशात जेव्हा चक्रीवादळ येतं तेव्हा मोठ्या प्रमाणात लोकांना तिथून सुरक्षितस्थळी हलवावं लागतं. तेव्हा स्थानिकांशी त्यांच्याच भाषेत संपर्क साधणं, हे आव्हान या अधिकाऱ्यांसमोर असतं.

भाषेबरोबरच सांस्कृतिक भिन्नता हा देखील मुद्दा आहे. मग अशा अडचणींवर मात करून हे अधिकारी नेमकं कसं काम करत आहेत?   

आशिष ठाकरे

एक मराठी अधिकारी म्हणून ओडिशात काम करताना कसं वाटतं, या प्रश्नाचं उत्तर देताना केओन्झारचे जिल्हाधिकारी आशिष ठाकरे सांगतात की "आम्ही भारतीय सेवेचे अधिकारी आहोत. त्यामुळे आमचं प्रशिक्षणच असं असतं की आम्ही ज्या ठिकाणी जातो तिथलेच बनतो. ओडिशात आल्यावर मी इथली भाषा शिकलो आणि इथली संस्कृती समजून घेतली."

"इथले लोकही मनमिळाऊ आहेत. त्यांनीदेखील आम्हाला स्वीकारलं. बाहेरच्या राज्यातून येऊन आम्ही काम करत आहोत, याचं लोकांना विशेष कौतुक वाटतं. 'आपलं घर सोडून, या ठिकाणी राहून हे लोक काम करत आहेत,' अशी भावना स्थानिकांमध्ये असते. त्यामुळे ते आमचा आदर करतात."

ओडिशाने कशी केली तयारी? 

1999 मध्ये ओडिशात महाभयंकर चक्रीवादळ आलं होतं. त्या चक्रीवादळात 10,000 हून अधिक लोकांचे प्राण गेले होते. या घटनेपासून धडा घेऊन ओडिशाने योग्य पावलं उचलली आणि सध्या पूर असो वा चक्रीवादळ, त्यामध्ये मृतांची संख्या अत्यंत कमी आहे. हा आकडा शून्यवर नेण्याचं सरकारचं उद्दिष्ट आहे.

20 वर्षांमध्ये हा फरक कसा पडला?  

याबद्दल सांगताना ठाकरे सांगतात, "प्रत्येक वादळ किंवा घटना ही वेगळी असते. सद्यस्थितीबाबत सांगायचं झालं तर ओडिशाची कोणत्याही नैसर्गिक संकटावर मात करण्याची तयारी आहे. सरकारने IIT खरगपूरकडून 800 शिबिरांची स्थापना केली आहे."

"नैसर्गिक आपत्तीच्या निवारणासाठी सध्या ओडिशात सशक्त प्रणाली कार्यरत आहे. अधिकाऱ्यांपासून ते स्वयंसेवकांपर्यंत सर्वांना प्रशिक्षण दिलं जातं. त्यानुसार प्रत्येक जण काम करतो. या...