डॉक सारांशित करण्यासाठी: मायाताई इनकाने

यवतमाळच्या मणिराम सोसायटीतल्या एका दुमजली घरात मायाताई राहतात. त्यांची संपूर्ण दिनचर्या पाण्याभोवती फिरतेय. त्या आणि त्यांचे पती रमेश आळीपाळीनं पाणी भरतात. त्यांच्या दिवसाची सुरुवातच पाण्याच्या नियोजनानं होते. सकाळचा चहा घेण्याआधी हापशीवर नंबर लावतात.

मायाताईंचं कुटुंब मोठं, त्यामुळे 200 लीटर पाण्यात त्यांचं भागत नाही. म्हणून त्यांना दिवसभरात 10 ते 15 फेऱ्या पाण्यासाठी माराव्या लागतात.

पाणी भरण्यासाठी त्यांनी घरातली एकूण एक भांडी काढून ठेवली. छोट्या छोटया भांड्यात पाणी भरलेलं असावं हा त्यांचा प्रयत्न असतो. आग ओकणारा सूर्य डोक्यावर असतो, तरीही हातात दोन बादल्या घेऊन पाण्यासाठी फेऱ्या काही संपत नाही.

पाण्याचा वापर त्यांनी नियोजनबद्ध करून ठेवलाय. स्वच्छतागृहाला लागणारं पाणी आणि अंघोळीसाठी लागणाऱ्या पाणी यात बचत व्हावी यासाठी त्या सतत प्रयत्नात असतात. पण तरीही जिथे पाणी लागत तिथे लागतंच. 

माया आणि रमेश इनकाने

मुलींची लग्नं झालेली आहेत. उन्हाळ्यात काही दिवसांसाठी त्या माहेरी येतात. पण पाणीच नसल्याने यंदा त्या माहेरपणाला मुकल्या.

मायाताई सांगतात, "पाणीटंचाई बघता घरी येणारे पाहुण्यांना आम्ही पाणी घेऊन येण्यास सांगतो. सांगायला वाईट वाटतं पण पर्याय नाही. पायानं चालणं होत नाही. तरीही दैनंदिन गरजा भागविण्यासाठी, पिण्यासाठी पाणी अत्यावश्यक आहे. त्याची व्यवस्था करावीच लागते. त्यासाठी कधी रात्रीही वणवण करावी लागते."

हजार लोक एक बोअर

यवतमाळ शहरातील भांगरनगर येथील मणिराम सोसायटीमधील जवळपास हजार लोकांची तहान भागवण्यासाठी एकमेव बोअरवेल आहे. परिसरात तशा अनेक बोअरवेल आणि विहिरी आहेत पण त्या सगळ्या आटल्या आहेत. त्यामुळे मणिराम सोसायटीच्या नागरिकांना याच बोअरवेलचा आधार आहे.

गेल्या काही दिवसांमध्ये पाणी भरण्यासाठी प्रचंड भांडणं व्हायची. अनेकांना पाण्यासाठी ताटकळत उभं राहावं लागायचं. याच परिसरातील नागरिक रमेश इनकाने यांनी यात बदल घडवून आणला. प्रत्येकाला चार बादल्या पाणी मिळावं यासाठी त्यांनी रांगा लावायला सुरुवात केली. आता प्रत्येकाला चार बादल्या पाणी मिळतंय खरं पण त्यासाठी लांबच लांब रांगा लागलेल्या असतात. या परिसरात दिवसा रात्री केव्हाही गेलात तरी रांगा कधीच संपत नाही. 

"या परिसरात आठ दिवसाआड एकदा टँकर येतो. एका कुटुंबाला 200 लीटर पाणी देऊन मोकळा होतो. रमेश इनकाने सांगतात, "या परिसरात 8 ते 10 हापशी आहेत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:
मे महिना सुरू आहे, सूर्य आग ओकतोय आणि त्यात भर पडली आहे ती भीषण पाणीटंचाईची. त्यातही गुडघेदुखीने त्रस्त मायाताई इनकाने यांना पाणी भरायला 500 फूट लांबवर असलेल्या हँडपंपावर जावं लागतं. किमान दोन घागरी पिण्याचं पाणी मिळण्यासाठी त्यांना तासनतास वाट बघावी लागते. जेव्हा पाणी मिळतं तेव्हा ते 20 पायऱ्या चढून आणावं लागतं.