सामग्री: "मग ते माझ्यासाठी आले. पण तोवर माझ्यासाठी बोलणारं कुणीच उरलं नव्हतं."

जर्मन लुथरवादी धर्मगुरू, कवी आणि कट्टर नाझीविरोधक मार्टिन निमोलर यांच्या सुप्रसिद्ध कवितेतल्या या ओळी. प्रा. तेलतुंबडे आपल्या भाषणांमध्ये आणि पुस्तकांमध्ये वाईटाचा विरोध करताना मौन बाळगणाऱ्यांवर टीका करताना कायम या ओळींचा उल्लेख करत. 

भीमा कोरेगाव जातीय हिंसाचार प्रकरणात प्रा. तेलतुंबडे यांना अटक झाली आहे. गेल्या 90 दिवसांपासून ते तळोजा कारागृहात आहेत. 

गेल्या बुधवारी त्यांनी वयाची 70 वर्ष पूर्ण केली. किमान वाढदिवसाच्या दिवशी त्यांना तुरुंगात एकटं वाटायला नको, असा त्यांच्या कुटुंबीयांचा आणि मित्रमंडळीचा प्रयत्न होता. इच्छा होती. म्हणूनच त्यांना वाढदिवसाच्या शुभेच्छा देणारी शेकडो पत्रं आणि कार्ड तळोजा तुरुंगात आली. 

प्रा. तेलतुंबडे यांना पत्र लिहिणारे न्यू जर्सीतल्या विलियम पॅटरसन विद्यापीठात मानववंशशास्त्राचे प्राध्यापक असलेले बालमुरली नटराजन बीबीसीशी बोलताना म्हणाले, "आनंद एक सन्माननीय बुद्धिवादी आहेत आणि अत्यंत संशयास्पद कारणांवरून त्यांना अटक करण्यात आली आहे."

ते पुढे म्हणाले, "आम्ही कायम त्यांचा विचार करतो, त्यांची पुस्तकं वाचतो, हे त्यांना कळावं, अशी आमची इच्छा आहे."

भारतातल्या प्रख्यात विचारवंतांपैकी एक असलेले प्रा. तेलतुंबडे यांनी 30 पुस्तकांचं लेखन केलं आहे. आपल्या लेखणीतून त्यांनी भारतातल्या निष्ठूर जाती व्यवस्थेवर कोरडे ओढले आहेत.  

दलित कुटुंबात जन्मलेले तेलतुंबडे यांनी सुरुवातीला भारतातल्या काही बड्या तेल कंपन्यांमध्ये मोठ्या पदांवर काम केलं. त्यानंतर ते शिक्षण क्षेत्राकडे वळले. सध्या प्रतिष्ठित गोवा इन्स्टिट्युट ऑफ मॅनेजमेंटमधल्या 'बिग डेटा' या कार्यक्रमाचे ते प्रमुख आहेत.

सरकारचे कठोर टीकाकार म्हणून ते ओळखले जातात. पंतप्रधान नरेंद्र मोदींचं वर्णन करताना, ते "हिटलर आणि मुसोलिनीपेक्षा जास्त धोकादायक" आणि "पराकोटीचे आत्मपूजक" असल्याचं त्यांनी म्हटलं होतं.

31 जानेवारी 2017 रोजी पुण्यात एल्गार परिषदेचं आयोजन करण्यात आलं होतं. त्यानंतर 1 जानेवारी 2018 रोजी पुणे जिल्ह्यातल्या शिरूर तालुक्यातल्या भीमा कोरेगावमध्ये दलितांची सभा आयोजित करण्यात आली होती. या सभेत जातीय दंगल उसळली होती. ही दंगल भडकवण्यास कारणीभूत असल्याचा ठपका ठेवत प्रा. आनंद तेलतुंबडे यांच्यासह 10 नामवंत मानवाधिकार कार्यकर्ते, लेखक, कवी आणि वकिलांना अटक करण्यात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:
भीमा कोरेगाव दंगलीप्रकरणी तुरुंगात असणारे आणि ज्यांच्या सुटकेसाठी जगभरातून आवाज उठवला जातोय, असे प्रख्यात भारतीय अभ्यासक आणि मानवाधिकाराचे पुरस्कर्ते प्रा. आनंद तेलतुंबडे वयाची 70 वर्षं पूर्ण करत आहेत. यावर्षीचा त्यांचा वाढदिवस तुरुंगातच पार पडला. गीता पांडे यांचा रिपोर्ट.