ईदच्या दिवशी जंतर-मंतरवर आलेल्या काश्मीरी मुलीला अश्रू आवरता आले नाहीत.

रविवार

संघर्षग्रस्त प्रदेशांनी इतका हिंसाचार आणि विश्वासघात अनुभवलेला असतो की, तिथली कोणतीही अपुरी माहिती अचूक असल्याप्रमाणे बाहेर पसरवली जाते. बनावट बातम्यांची खरी तीव्रता या प्रदेशांमध्ये राहिल्यावरच लक्षात येते.

 काश्मीरमध्ये जास्तीची सैन्यदलं तैनात करण्यात आली आणि अमरनाथ यात्रेकरूंना व बिगर काश्मिरी लोकांना खोऱ्यातून बाहेर पडण्याचे आदेश देण्यात आले, यासंबंधीची विविध कारणं विविध लोकांकडून ऐकायला मिळत होती.

 शुक्रवारपासून सोमवारपर्यंत आम्ही अजाण अवस्थेत ही श्रवणभक्ती करत राहिलो.

जम्मू-काश्मीर राज्याचे तीन भाग केले जाणार आहेत, काश्मीरला केंद्रशासित प्रदेश केलं जाईल, जम्मूला राज्याचा दर्जा मिळेल, अनुच्छेद 370 व 35 A रद्द केले जातील आणि यासिन मलिक यांचा मृत्यू झाला आहे, अशा विविध गोष्टी लोक बोलू लागले होते. आपली बातमी सत्य आहे असं शपथेवर लोक सांगत होते.

सोमवारी संचारबंदी लागू झाल्याच्या अफवा पसरल्या. दीर्घ कालावधीसाठी कठोर संचारबंदी लागू झाली तर अडचणी वाढतील, अशा भीतीने मी लाल बाजारहून नाईद कदलमधील माझ्या घराक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
डे निघाले. 

रस्त्यावर सगळ्यांच्या हालचालींमध्ये लगबग जाणवत होती. एटीएमसमोर लांब रांगा लागल्या होत्या, प्रत्येक किराणा दुकानाबाहेर दहा-पंधरा कार थांबलेल्या होत्या, आणि पेट्रोल पंपांवर खडखडाट होता. शुक्रवारी रात्रीच नागरिकांना यासंबंधी नकार मिळू लागला होता. 

माझा चुलतभाऊ पेट्रोलपंपावर गेला तेव्हा त्याला सांगण्यात आलं की, पंपावर पेट्रोल आहे, पण आता ते सीआरपीएफ व पोलिसांसाठी राखून ठेवण्याचे आदेश आले आहेत, त्यामुळे नागरिकांना इंधन उपलब्ध होणार नाही. 

सहा ऑगस्टला माझ्या भावाची परीक्षा होती. तो संध्याकाळी अभ्यासात व्यग्र होता तेव्हाच काश्मीर विद्यापीठाने उरलेल्या परीक्षा रद्द केल्याची सूचना आली. 

मी रात्री साडेदहा वाजता मैत्रिणीला मोबाईलवरून मेसेज करत होते, पण तो जातच नव्हता. तरी, माझ्या घरातलं इंटरनेट सुरू होतं, त्यामुळे फोन-इंटरनेट असं सगळंच बंद करण्यात आलं असेल, असं काही माझ्या मनात आलं नाही. माझे आईवडील दिल्लीला होते, त्यामुळे मी त्यांना तेवढा मेसेज केला आणि झोपले.

सोमवार

सोमवारी सकाळी मी उठले तेव्हा स्वयंपाकघरात विचित्र शांतता होती. एरव्ही मी सकाळी उठते तेव्हा गुलिस्तान वाहिनीवरील सकाळच्या कार्यक्रमाचे आवाज येत असतात. आज मात्र सगळे शांत बसून नाश्ता करत होते.

 पहाटे चार वाजल्यापासून सैन्यदलांचे जवान आमच्या घराबाहेर तैनात आहेत, असं मला सांगण्यात आलं. टीव्ही, लँडलाईन, मोबाईल वगैरे काहीच चालत नव्हतं. 

बहुतांशवेळा संचारबंदी असली तरी बीएसएनएलच्या लँडलाईन फोनची सेवा ते सुरू ठेवतात, पण या वेळी तीसुद्धा बंद करण्यात आली.

आम्हाला अन्नाची काळजी वाटत होती. सगळी दुकानं बंद होती. कोणीही दुकानदार बाहेर दिसत नव्हता. माझे काका काही भाज्या मिळतायंत का ते शोधायला बाहेर गेले. पण एका सैनिकाने त्यांना थांबवलं आणि 'बाहेर फिरत राहिलात तर तुम्हीच अडचणीत याल' असा इशारा दिला. 

काका रिकाम्या हाताने परत आले. जास्त लांब चालत जायची त्यांना भीती वाटली आणि वाटेत एक दुकान उघडं दिसलं, पण तिथल्या सगळ्या भाज्या संपल्या होत्या. 

सुदैवाने काकूने घरात बाकीच्या गरजेच्या वस्तू साठवून ठेवल्या होत्या. यावर्षी फेब्रुवारी महिन्यात भारत व पाकिस्तान यांच्यामधील तणाव वाढला तेव्हा आपण युद्धकाळात जगायची तयारी कशी करून ठेवली होती,  हे काकूने अभिमानाने सांगितलं.

'जवळपास दोन महिन्यांसाठी लागतील अशा वस्तू व अन्नपदार्थ मी घरात साठवून ठेवले होते,' ती मला...