...हीयेत, पण भारतीय सैनिक का माघार घेत आहेत. चिनी सैनिक देपसांग भागातही आहेत. 

गलवानमधून चिनी सैनिक मागे का हटत आहेत?

चिनी सैनिक गलवानमधून मागे का हटत आहेत, हा सर्वांत मोठा प्रश्न उपस्थित होत आहे. 

ज्येष्ठ पत्रकार आणि चीनवरील अनेक पुस्तकांचे लेखक प्रेमशंकर झा यांच्या मते या प्रश्नाचं उत्तर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या लेह दौऱ्यात दडलेलं आहे. 

ते सांगतात, "चीनबद्दल एक गोष्ट स्पष्ट आहे, की त्यांना प्रतीकांचं महत्त्व समजतं. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी लेहला गेले. त्यांनी आपल्या सैनिकांचं मनोधैर्य वाढ... उर्वरित लेख लिहा:
गात स्वतःची स्थिती मजबूत केली आहे, ज्या भागावर आतापर्यंत ते स्वतःचा दावा सांगत होते. दोन्ही देशातील संबंध जोपर्यंत नव्याने सुधारत नाहीत, तोपर्यंत चीन या भागातून मागे हटणार नाही." 

'इंडिया अँड चायना' या पुस्तकाचे लेखक प्रेमशंकर झा सांगतात, "चिनी सैन्यानं पँगॉन्ग लेकच्या भागातील फिंगर 4 वर ताबा मिळवला आहे. या भागावर ते नेहमी दावा करतात, तर दुसरीकडे भारत फिंगर 8 पर्यंत आपला दावा सांगतो. आतापर्यंत विवादित असलेल्या चार पर्वतरांगांच्या भागात चीननं आपली स्थिती मजबूत केली आहे. चीननं भारतात घुसखोरी केली नाही, हे पंतप्रधान नरेंद्र मोदींचं वक्तव्यं योग्य आहे. कारण ज्या भागात चिनी सैनिक आले आहेत, तो विवादित आहे."

तीन महिन्यांमध्ये परिस्थिती नेमकी कशी बदलली?

भौगोलिकदृष्ट्या पाहिलं तर देपसांगचा मैदानी भाग आणि पँगॉन्ग तलावाच्या भागातील चिनी सैनिकांची स्थिती पहिल्यापेक्षा अधिक मजबूत झालीये. मात्र याकडे आपल्या भूभागावर ताबा मिळवण्याचा प्रयत्न यादृष्टिने पाहता कामा नये, असं प्रेमशंकर झा यांचं म्हणणं आहे. 

ते सांगतात, "दोन्ही देशांकडे भूभागाची कमतरता नाहीये. त्यामुळे कोणी किती इंचांनी भूभाग बळकावला याचा हिशोब ठेवणं योग्य नाही. माझ्या मते याकडे सामरिकदृष्ट्या पहायला हवं. 2014 पूर्वी भारत आणि चीनदरम्यान संबंध चांगले होते. मात्र गेल्या काही वर्षांमध्ये भारत सरकारच्या धोरणांनी चीनला गोंधळात टाकलं आहे. म्हणूनच त्यांनी ही भूमिका घेतली. 

आपला मुद्दा अधिक स्पष्ट करताना प्रेमशंकर झा यांनी सांगितलं, "भारत सरकारनं घटनेच्या कलम 370 वर घेतलेला निर्णय, लडाखला केंद्रशासित प्रदेश म्हणून घोषित करणं, नवीन नकाशा प्रसिद्ध करून त्यामध्ये अक्साई चीनचा समावेश करणं असे अनेक निर्णय चीनला पसंत नव्हते. 

त्यानंतर चीनला आपल्या चीन-पाकिस्तान इकॉनॉमिक प्रोजेक्टच्या (सीपेक) सुरक्षेची चिंता वाटू लागली. पाश्चिमात्य देशांनी समुद्र मार्गानं होणाऱ्या चीनच्या व्यापारात अडथळे निर्माण केल्यास चीनला आपल्या मालाच्या वाहतुकीसाठी पर्याय खुला राहील." 

"मात्र भारताच्या गेल्या काही काळातील हालचालींमुळे चीनला आपल्या महत्त्वाकांक्षी योजनेचं भवितव्य संकटात असल्याचं वाटू लागलं. त्यामुळे सुरूवातीला चीननं संवादाच्या माध्यमातून हे सगळं ठीक नसल्याचा संदेश देण्याचा प्रयत्न केला आणि आता सैन्याच्या हालचालींच्या माध्यमातून हा संदेश देत आहे."

भारत मागे का हटत आहे?

नेपाळच्या...