शीर्षक: ममी कसे तयार करतात, याची इजिप्शियन रेसिपी अखेर सापडली\nवरील काल्पनिक लेखाचे शीर्षक दिल्यास, लेखाची कल्पना करा.\n
प्रातिनिधिक छायाचित्र

आता हेच कुतूहल शमवण्यासाठी आणखी काही नवीन माहिती समोर आली आहे. ज्यानुसार हे ममी तयार कसे केले जातात, याची गूढ 'रेसिपी' अखेर उलगडली आहे.

ख्रिस्तपूर्व 3,700-3,500 या काळातल्या ममींवर संशोधन केल्यानंतर काही नवीन तथ्यं उजेडात आली आहेत. गंमत म्हणजे या काळापूर्वी इजिप्तच्या लोकांना ममी बनवण्याची पद्धत माहीत होती.

ज्या ममीमुळे ही सर्व चर्चा होत आहे, ती ममी इटलीमधल्या टुरीन संग्रहालयात आहे. 

ज्या मम्मीमुळं ही सर्व चर्चा होत आहे ती मम्मी इटल्यातल्या तुरीन या इजिप्शियन म्युजियममध्ये आहे.

'जर्नल ऑफ आर्किओलॉजिकल सायन्सेस'मध्ये ममींना जतन करून ठेवण्याची पद्धत काय होती, याबाबत संशोधन प्रसिद्ध करण्यात आलं आहे. यॉर्क विद्यापीठातील संशोधक स्टीफन बकले यांनी बीबीसीला सांगितलं, "आम्ही ज्या ममीवर संशोधन केलं त्यामुळे अनेक गोष्टींचा उलगडा झाला. अभ्यासासाठी ही ममी आदर्श स्थितीत होती. 4,000 वर्षांपूर्वी ममी बनवण्याची पद्धत कशी होती, हे आपल्याला या ममीच्या आधारे समजून घेता आलं."

बकले आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी या ममीचा बारकाईने अभ्यास केला आणि ममीचे 'केमिकल फिंगरप्रिंट' तयार केलं, म्हणजेच ममी तयार करताना प्रत्येक टप्प्यावर कोणत्या रसायनांचा वापर करण्यात आला, याचं रहस्य त्यांनी शोधून काढलं. 

ममी तयार करण्यासाठी आधी विशिष्ट प्रकारचा लेप तयार करावा लागतो. त्या मिश्रणासाठी लागणारं साहित्य -

तिळाच्या तेलात रेजिनला एकजीव केलं जातं. त्यामुळे या मिश्रणात जिवाणूविरोधी तत्त्व निर्माण होतं, ज्यामुळे मृतदेह कुजत नाही. 

"याआधी आमच्या हातात अतिप्राचीन काळातली ममी नव्हती. जर तसं झालं असतं तर आम्ही त्या ममीचं रासायनिक विश्लेषण करून अभ्यास केला असता. जेणेकरून ममींचं मूळ काय, या रहस्याचा उलगडा याआधीच झाला असता," असे हे शास्त्रज्ञ म्हणाले. 

या मिश्रणाचा शोध कसा लागला? 

ममी बनवण्याची योग्य पद्धत काय आहे, याचा अभ्यास बकले यांनी करण्यास सुरुवात खूप वर्षांपूर्वी केली होती. ममींभोवती जे कापड गुंडाळलं जातं त्याचं रासायनिक विश्लेषण बकले आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी सुरू केलं. 

ममींसाठी लागणारं कापड इंग्लंडच्या बोल्टन वस्तू संग्रहालयात मिळालं. हे कापड ख्रिस्तपूर्व 4,000 वर्षांपूर्वीचं असावं. या कापडाची निर्मिती ही ममी तयार करण्यापूर्वीच्या काळातली असावी.

"याआधीच्या संशोधनावर आधारित माहितीनुसार, ख्रिस्तपूर्व 2,600 मध्ये ममींचा शोध...