चंद्रावरील तळ भूपृष्ठाच्या आत असेल. अंतराळातील किरणोत्सर्गांपासून बचाव करण्यासाठी असा तळ आवश्यक असणार आहे.

या मालिकेचा लहान एलॉन मस्कवर नक्कीच प्रभाव पडला होता. ऑगस्ट 2017ला जेव्हा स्पेसएक्सचे संस्थापक एलॉन मस्क यांनी चंद्रावर अल्फा या नावाने चंद्रावर तळ बनवण्याची घोषणा केली त्यावेळी Space 1999 ही मालिका आवडली होती, असं ट्वीट केलं होतं. 

चंद्रावर मनुष्य नेण्याची कल्पना मांडणारी 'स्पेस एक्स'ही एकमेव कंपनी नाही. चीनची अंतराळ संशोधन संस्था  China National Space Administrationने यशस्वी चंद्रमोहीम Chang'e 4च्या पुढच्या टप्प्याची घोषणा केली आहे. Chang'e 4ने चंद्राच्या विरुद्ध भागावर यशस्वी लँडिंग केलं होतं. 

Chang'e 5 आणि Chang'e 6 परतीच्या मोहिमेची चाचणी असेल तर Chang'e 7 ही मोहीम चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाचा अभ्यास करेल. चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर बर्फाच्या रूपात पाणी असल्याने त्याकडे संशोधकांचं विशेष लक्ष आहे. 

China National Space Administrationचे उपप्रमुख वू युहान म्हणाले होते, "Chang'e 8 या मोहिमेत काही तंत्रांची चाचणी घेईल आणि काही चाचपणी करेल. विविध देशांना वापरता येईल, असं तळ चंद्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
रावर उभारण्याचा आमचा मानस आहे."

पण अशी इच्छा बाळगणारा चीन हा एकमेव देश नाही. चंद्रावर मानवाने पाऊल ठेऊन 50 वर्षं झाल्यानंतर चंद्रावर प्रत्यक्षात मानवी तळ बनवण्यासाठीच्या शक्यतांवर प्रयत्न सुरू आहेत. विरोधाभास असा आहे की चंद्रावर पाऊल ठेवणारा देश असलेला अमेरिका यात मागं पडली आहे. 2018पर्यंत तरी अमेरिकेने चंद्रावर तळ बनवण्याचा कोणताही मानस जाहीर केलेला नाही. नासाचं सध्याचं टार्गेट मंगळ आहे, असं चित्र आहे. तर युरोपियन स्पेस एजन्सीनं यात एक पाऊल पुढं टाकलं आहे. 

मून व्हिलेज

2016ला  European Space Agencyने चंद्रावर कायमस्वरूपी मानवी वसाहत बनवण्याची घोषणा केली आहे. या संस्थेचे महासंचालक जॅन वोर्नर यांनी मून व्हिजनची संकल्पना मांडली आहे. या मून व्हिलेजमध्ये संशोधक, कलाकार असे विविध प्रकारचे लोक असतील, अशी त्यांची कल्पना आहे. अवकाश संशोधन, पर्यटन, पृथ्वीवर कमी प्रमाणात असलेल्या खनिजांचा शोध यांचाही यात समावेश आहे. 

खरंतर त्यांचा विचार बराच पुढचा आहे. MIT Media Lab's Space Exploration Initiativeचे संस्थापक एरियल एकब्ला यांना अंतराळाचं लोकशाहीकरण करायचं आहे. त्यांनी या प्रयत्नांत विविध क्षेत्रातील संशोधक, तज्ज्ञ यांना एकत्र केलं आहे. 

European Space Agencyचे संशोधक सल्लागार यांनी या कल्पनांचा पुरस्कार केला आहे. जर्मनीतील European Space Agencyच्या European Astronaut Centreमध्ये त्यांनी काम केलं आहे. 

European Space Agency चीनच्या CNSAसोबतही काम करत आहे. गेल्या वर्षी दोन्ही संस्थांच्या संशोधकांनी एकत्रित काही उपक्रांत भाग घेतला होता. नासाने 2030पर्यंत चंद्रावर माणूस पाठवण्याचं उद्दिष्ट ठेवलं आहे. चंद्राच्या भ्रमण कक्षेत फिरणारं एक प्लॅटफॉर्म बनवण्याचाही नासाचा प्रयत्न आहे. 

अर्थात खासगी कंपन्याही यात आघाडी घेताना दिसत आहेत. उदाहरणार्थ ब्लू ओरिजिन या कंपनीनं OHB आणि MT Aerospaceशी भागीदारी केली असून चंद्रावर ब्लू मून कार्गो चंद्रावर उतरवण्याचा मानस आहे. 

अर्थात जी ही संस्था चंद्रावर पहिल्यांदा पोहोचेल त्यांचा प्रयत्न एकच असेल ते म्हणजे चंद्रावर जगायचं कसं? आतापर्यंत चंद्रावर माणूस फक्त तीन दिवस राहू शकला आहे.

दीर्घकाळ राहण्यासाठी तर चंद्र काही स्वागतार्ह जागा नाही. 

डेस्टिनेशन मून

चंद्रावर तापमान उणे 127 ते उणे 173 सेल्सिअस आहे. तिथं गुरुत्वाकर्षण आणि किरणोत्सर्ग अत्यंत कमी आहे. पृथ्वीवरील 29 दिवस म्हणजे...