राष्ट्रीय डॉक्टर दिन: डॉ. द्वारकानाथ कोटणीसना का मिळतो चीनमध्ये एवढा आदर?\nचीनच्या सैनिकांवर उपचार केल्यामुळे डॉ कोटणीस आदरणीय आहेत.

चीनमधला कोणताही बडा नेता भारतात आला की तो एका कुटुंबाची हमखास भेट घेतो... मुंबईच्या कोटणीस कुटुंबाची.  कोण होते डॉ. कोटणीस, ज्यांना चीनमध्ये इतका मान दिला जातो?

दुसऱ्या महायुद्धावेळी चीन आणि जपान एकमेकांविरुद्ध लढले होते. त्यावेळी एका भारतीय डॉक्टरनं आपले प्राण धोक्यात घालून अनेक चिनी सैनिकांचे प्राण वाचवले होते. 

डॉक्टर द्वारकानाथ शांताराम कोटणीस हे त्यांचं नाव. जपान आणि चीनमधलं युद्ध पेटल्यानंतर चीनचे अनेक सैनिक जखमी झाले. त्यापैकी अनेकांना प्लेगची लागण झाली होती. 

त्यांना वैद्यकीय मदत मिळावी या उद्देशानं भारतीय वैद्यक मिशननं एक टीम चीनला पाठवली. त्या टीममध्ये डॉ. कोटनीस हे एक होते. ते आपलं काम अतिशय मन लावून करत असत. 

त्यांनी केलेल्या सेवेमुळं अनेक चिनी सैनिकांचे प्राण वाचले. युद्धभूमीवर प्लेगची भीषण लागण झाली होती. सैनिकांवर उपचार करण्यास इतर डॉक्टर लोक घाबरत असत पण कोटणीस कधी घाबरले नाहीत. 

त्यांनी किमान 800 जणांवर उपचार केले असावेत असं म्हणतात. तिथल्या भीषण परिस्थितीमुळं त्यांच्यासोबत भारतातून आलेले डॉक्टर घरी परतले, पण कोटणीस त्या ठिकाणीच थांबले. त्यांच्यात असलेल्याया समर्पण भावामुळेच त्यांचा चीनमध्ये आदर केला जातो. 

वयाच्या अवघ्या 32 व्या वर्षी 1946 साली डॉ. कोटणीस यांचं अल्पशा आजारानं निधन झालं होतं. 

"सैन्यानं एक चांगला सहकारी आणि देशानं एक चांगला मित्र गमावला आहे. त्यांची आठवण सदैव आपल्या मनात तेवत ठेवूया," असे उद्गार चीनचे तत्कालीन सर्वोच्च नेते माओ झेदांग यांनी कोटणीसांना आदरांजली वाहताना काढले होते. 

चीनमध्ये असताना त्यांच्याबरोबर काम करणाऱ्या क्यो क्विंगलन नावाच्या एका नर्सच्या प्रेमात ते पडले. काही वर्षांपूर्वी त्यांचं डालियन या शहरात निधन झालं. त्यांना एक मुलगा होता. पण वैद्यकीय शिक्षण घेत असताना वयाच्या 24 व्या वर्षीच त्याचा मृत्यू झाला.

डॉ. कोटणीस यांचं मूळ गाव सोलापूर. त्यांनी मुंबईच्या सेठ जी. एस. मेडिकल कॉलेजमध्ये वैद्यकीय शिक्षण घेतलं. 

भारतात मात्र त्यांची आठवण कुणी फारशी काढताना दिसत नाही. फक्त काही पाठ्यपुस्तकांमध्ये त्यांचा उल्लेख असतो. व्ही. शांताराम यांनी त्यांच्या जीवनावर डॉ. कोटणीस की अमर कहानी हा चित्रपट काढला होता. 

चीनमध्ये आजही आदरणीय

चीनमध्ये ते आजही अत्यंत आदरणीय आहेत. चीननं त्यांच्या नावाचं पोस्टाचं...\n\ntl;dr:
सध्या भारत आणि चीन सीमेवर तणावाचं वातावरण आहे. पण एका भारतीय व्यक्तीबद्दल चिनी लोकांना नितांत आदर आहे. आज डॉक्टर्स डे निमित्त हा लेख पुन्हा प्रसिद्ध करत आहोत.