हे गैरसमज किंवा गृहितकं खरीच असतात असं नाही, पण लोक त्यांना सत्य म्हणून स्वीकारू लागतात. अशा पाच मिथकांमागचं सत्य या विशेष लेखातून जाणून घेऊ.

1) नितीश कुमार यांना महिला मतदार अतिशय मोठ्या संख्येने मतं देतात?

महिला मतदार मोठ्या संख्येने नितीश कुमार यांना मदतान करतात, अशी लोकांची धारणा आहे, पण हे केवळ एक मिथक असल्याचं लोकनीती-सीएसडीएस यांनी केलेल्या अभ्यासातून मिळालेल्या पुराव्यानुसार स्पष्ट होतं. 

किंबहुना, बिहारमधील पुरुष मतदारांइतक्या महिलाही विभागलेल्या आहेत. हे केवळ एका निवडणुकीपुरतं मर्यादित नाही, तर गेल्या दोन दशकांच्या काळात बिहारमध्ये झालेल्या सर्व विधानसभा निवडणुकांमध्ये हे दिसून आलं आहे.

 नितीश कुमार राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीचे (रालोआ) सदस्य होते, तेव्हा किंवा (2015 च्या विधानसभा निवडणुकांवेळी) त्यांनी राष्ट्रीय जनता दलाशी (राजद) हातमिळवणी केली तेव्हाही, हीच परिस्थिती होती. 

(संयुक्त) जनता दल व भारतीय जनता पक्ष (भाजप) यांना 2010 साली सर्वांत मोठा विजय मिळाला. या आघाडीला एकूण 39.1 टक्के मतं मिळाली. महिला मतदारांनी दिलेल्या खूप मोठ्या पाठिंब्यामुळे हा मोठा विजय त्यांना मिळवता... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
आला, असं अनेकांना वाटत होतं. पण लोकनीती-सीएसडीएसच्या आकडेवारीनुसार, महिला मतदारांपैकी 39 टक्के मतं रालोआ उमेदवारांना मिळाली. या निवडणुकीतील महिलांच्या सरासरी मतदानाची टक्केवारीदेखील हीच होती. 

2015 सालच्या विधानसभा निवडणुकांवेळी नितीश कुमारांनी लालू प्रसाद यादव यांच्या राजदशी हातमिळवणी केली आणि त्यांना 41.8 टक्के मतांसह त्यांना निर्णायक विजय मिळाला. 

या निवडणुकीतही नितीश कुमार यांना लालूप्रसाद यांच्यासह (महागठबंधन म्हणून) 42 टक्के महिला मतदारांची मतं मिळाली. महिला मतदारांच्या नितीश कुमार यांना अशलेल्या पाठिंब्याचं प्रमाण आधीच्या निवडणुकांप्रमाणेच राहिलं

मुख्यमंत्री म्हणून नितीश कुमारांनी बिहारमधील महिलांसाठी विविध कल्याणकारी योजना सुरू केल्या, या वस्तुस्थितीमुळे अशी धारण निर्माण झाली आहे की, महिला मोठ्या संख्येने त्यांनाच मतदान करतात. 

या कल्याणकारी योजनांना बऱ्याच महिलांनी दाद दिली आणि या योजनांचा त्यांना लाभही झाला, पण यामुळे महिलांची मतं नितीश कुमारांकडे वळली, असं म्हणता येणार नाही. लोकांच्या मतांवर प्रभाव टाकण्याबाबतीत कल्याणकारी योजना फारशा उपयोगी ठरत नाहीत.

पण निवडणुकांमधील महिलांच्या सहभागासंदर्भात बिहारमध्ये काहीच बदललं नाही, असा याचा अर्थ नाही. राज्यातील महिला मतदारांची संख्या लक्षणीयरित्या वाढली. किंबहुना, मतदानाच्या दिवशी बाहेर पडून मतदान करणाऱ्यांमध्ये महिलांनी पुरुष मतदारांना मागे टाकलं आहे. 

2015 सालच्या विधानसभा निवडणुकांमध्ये पुरुषांच्या तुलनेत मतदान केलेल्या महिलांचं प्रमाण सात टक्क्यांनी अधिक होतं. खरं तर 2010 सालच्या विधानसभा निवडणुकांवेळी याची सुरुवात झाली. त्या वेळी पहिल्यांदा मतदान केलेल्या पुरुषांपेक्षा महिलांचं प्रमाण तीन टक्क्यांनी अधिक होतं. 

नकारात्मक परिस्थितीमध्ये मतदान करण्यासंदर्भात पुरुषांहून महिलांचं प्रमाण जास्त असण्याचाही हा पहिला दाखला होता. सामाजिक-आर्थिक व शैक्षणिक उन्नती झाल्यास निवडणुकांमधील सहभागही वाढेल, हे मिथकही यातून पुसलं जातं. या सर्व क्षेत्रांच्या निर्देशांकात बिहारचं स्थान अतिशय खाली आहे, पण तिथे महिलांचं मतदानातील सहभागाचं प्रमाण केरळसारख्या राज्यापेक्षा अधिक होतं. केरळमध्ये सामाजिक-आर्थिक संदर्भांमध्ये आणि शैक्षणिक बाबतीत महिलांची कामगिरी खूप उंचावलेली आहे.

2) मुस्लीम आणि यादव यांनी कायम लालूप्रसाद यादव (राजद) यांना मतं दिली?

मुस्लीम आणि यादव या...