तत्पूर्वी 'सारथी'कडून दिल्लीत शिकण्यासाठी आलेल्या विद्यार्थ्यांनी आंदोलन केलं. पण अभ्यासासाठी महाराष्ट्रातून दिल्लीमध्ये आलेल्या विद्यार्थ्यांवर ही वेळ का आली हे जाणून घेण्याचा बीबीसी मराठीने प्रयत्न केला. 

"दोन-तीन महिन्यावर परीक्षा आल्यात. असाच दर महिन्याला वेळ जात राहिला, तर दिल्लीत राहूनही काही उपयोग नाही. माघारी घरी जावं लागेल."

दिल्लीतल्या जंतर-मंतरवर आंदोलन करणारा महेश नागणे हा तरुण पाणवलेल्या डोळ्यांनी हे सांगत होता.

मराठा-कुणबी कुटुंबातील मुला-मुलींना दिल्लीत UPSCची तयारी करण्यासाठी महाराष्ट्र सरकारची सारथी संस्था सहकार्य करते. या संस्थेकडून प्रत्येक विद्यार्थ्याला महिन्याला 13 हजार रुपयांची स्कॉलरशिप दिली जाते. पण महिन्याची 18 तारिख उलटूनही हातात पैसे न मिळाल्यामुळे दिल्लीत दूरगावावरून आलेल्या मुलांना आंदोलन करावं लागलं. 

दिल्लीत एकूण 225 विद्यार्थी सारथीच्या माध्यमातून UPSCची तयारी करत आहे. त्यापैकीच महेश एक आहे. चांगल्या क्लासची फी आणि महिन्याचं विद्यावेतन या विद्यार्थ्यांना दिलं जातं. जुलै 2019 पासून ही संस्था कार्यरत आहे. 

जुलै ते डिसेंबर वेळेवर विद्यावेतन मिळाल्यानं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:
तर गेल्या दोन महिन्यापासून विलंब होण्यास सुरुवात झाली. महिन्याच्या पहिल्या एक-दोन दिवसात मिळणं अपेक्षित असलेलं विद्यावेतन फेब्रुवारीत म्हणजे चालू महिन्यात पंधरवडा उलटल्यानंतरही मिळालं नाहीये.

घराचं भाडं, ग्रंथालयाची फी आणि मेसचे पैसे देणं बाकी आहेत. या सगळ्यामुळं 'सारथी'च्या सहकार्याने स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणारे विद्यार्थी-विद्यार्थिनी चिंतेत आहेत. 

सोमवारी (17 फेब्रुवारी) दिल्लीतल्या जंतर-मंतरवर या विद्यार्थ्यांनी लाक्षणिक आंदोलन केलं आणि आपल्या हतबलतेला आणि चिंतेला वाट मोकळी करून दिली.

महेश जगताप हा तरुण चंद्रपुरातल्या चिमूरमधून IAS होण्याचं स्वप्न उराशी बाळगून दिल्लीत आलाय. 'सारथी'ची प्रवेश परीक्षा पास झाला आणि तो दिल्लीत UPSC ची तयारी करतोय. 

'आमच्यावर ही वेळ का आली?' 

गावाकडची बिकट स्थिती आठवत महेश जगताप सांगत होता, "मी शेतकरी कुटुंबातला आहे. गावी एक एकर शेती आहे. सारथीकडून निवड झाली तेव्हा दिल्लीला नामांकित क्लासमध्ये शिकायला मिळेल, याचा आनंद झालेला. पण आता भवितव्याबाबत चिंता वाटू लागलीय. आधीच पैशाची तणतण असताना विद्यावेतनही वेळेवर मिळत नाहीय. गावाकडं घरीही आई-वडिलांना माझी चिंता वाटू लागलीये."

"माझ्यासारख्या दुर्गम भागातील्या विद्यार्थ्यांसमोर आर्थिक बाजूची सर्वांत मोठी अडचण असते. 80 टक्क्यांहून अधिक जण शेतकरी कुटुंबातील आहेत. काहीजण तर भूमीहीन शेतकरी कुटुंबातील आहेत," असंही महेश जगताप सांगतो.

महेश जगताप आणि महेश नागणे यांच्यासारखे महाराष्ट्राच्या विविध भागातून दिल्लीत हे विद्यार्थी आलेत. सारथीनं त्यांना आर्थिक मदतीचं आश्वासन दिलं. जुलै ते डिसेंबर तशी नियमित मदत मिळतही गेली. मात्र, आता मदत मिळण्यास विलंब आणि त्यात सारथी संस्थेची काढलेली स्वायत्तता या विद्यार्थ्यांना काळजीत टाकतेय. 

'आम्ही अभ्यास करावा की पैशांची समस्या सोडवावी'

या 225 जणांपैकी 75 मुली आणि 150 मुलं आहेत. मुलींच्या व्यथा आणखी वेगळ्या असल्याचं माधुरी गरुड ही विद्यार्थिनी सांगते. 

ती म्हणते, "225 जण इथं आहेत. एक तृतीयांश मुली आहेत. मुलींचा स्ट्रगल आणखी जास्त आहे. दिल्लीतल्या करोल बागसारख्या भागत भाडं कमी आहे, पण सुरक्षितता नाही. दुसऱ्या ठिकाणी राहायचं, तर भाडं जास्त आहे. अशावेळी विद्यावेतनास विलंब झाला, तर आमचं अवघड होऊन बसतं." 

पैसे वेळेवर न मिळण्याचं नेमकं कारणही कळत नाही. कधी मंत्रालयात फाईल गेल्याचं सांगतात, तर कधी काय,...