डॉक सारांशित करण्यासाठी: हल्ली शहरात ठिकठिकाणी फास्टफूडच्या चेन दिसतात. त्याची अनेक कारणं आहे. आयुष्यात आपण इतके बिझी झालो आहोत की कधीकधी जेवण बनवण्याचा वेळ मिळत नाही. 

बाजारात रेडिमेड जेवण मिळतं म्हणून आपणही स्वयंपाकाचा कंटाळा करतो. बाहेरच्या खाण्याची चव वेगळी असते याबदद्ल शंकाच नाही. पण हे पदार्थ चविष्ट बनवण्यासाठी काय करावं लागतं माहीत आहे का? फास्ट-फूड कमी वेळेमध्ये चविष्ट कसं बनतं यामागे विज्ञान आहे.  

फास्ट-फूड आचेवर नाही तर आणि मायक्रोवेव्हवर गरम करता येतील अशा पद्धतीने तयार केलं जातं. यातील अनेक पदार्थ मायक्रोवेव्हमध्येच तयार केले जातात. मायक्रोवेव्हच्या संपर्कात येताच पदार्थावर अनेक रासायनिक प्रक्रिया होतात.

त्यात मॅलॉर्ड रिअॅक्शन ही सगळ्यांत प्रसिद्ध प्रक्रिया आहे. पदार्थावर होणाऱ्या या रासायनिक प्रक्रियेचा शोध 1912 साली फ्रान्समधील वैज्ञानिक लुईल कॅमिले मॅलॉर्ड यांनी लावला. 

मॅलॉर्ड प्रक्रिया

जेव्हा आपल्या जेवणातील अॅमिनो अॅसिडला साखरेबरोबर गरम करण्यात येतं तेव्हा पदार्थाबरोबर एक विशिष्ट प्रक्रिया होते. त्यामुळे पदार्थ लालसर रंगाचा होऊन त्याची चव वाढते.

मॅलॉर्ड प्रक्रिया सगळ्यांत जास्त प्रमाणात बेकरीमध्ये तयार झालेल्या पदार्थात होते. बिस्किटं, तळलेला कांदा, चिप्स, तळलेले बटाटे, अशा प्रकारचे चमचमीत पदार्थ अशाच रासायनिक प्रक्रियेमुळे चविष्ट होतात. चमचमीत पदार्थ पाहिल्यावर तोंडाला पाणी सुटतं आणि आपण स्वत: ला थांबवू शकत नाही. 

ब्रिटनमधील अन्न संशोधक स्टीव्ह अलमोर सांगतात की, अन्नात होणाऱ्या रासायनिक प्रक्रिया अतिशय किचकट असतात. जर अमिनो अॅसिड नायट्रोजनबरोबर मिसळले तर पदार्थात एक वेगळ्या प्रकारचा सुगंध निर्माण होतो. जर पदार्थ थोडा ओला असेल तर त्यात ही प्रक्रिया होणं शक्य नाही.

उदाहरणार्थ, कच्चा बटाटा तंदूरमध्ये भाजल्यास त्याची 80 टक्के आर्द्रता कमी होते, जेव्हा त्याला उकडतात तेव्हा त्यातलं पाणी वाफेच्या रूपात उडायला लागतं. बटाट्याचा वरचा थर वाळायला लागतो. म्हणून भाजलेल्या बटाट्याची वरची बाजू लालसर रंगाची आणि कडक होते, पण आतल्या भागात बटाट्याचा रंग नैसर्गिक असतो. 

मॅलॉर्ड प्रक्रिया होण्यासाठी पदार्थातील आर्द्रता पाच टक्क्यांपेक्षा कमी असणं गरजेचं आहे तेव्हाच पदार्थाची वरची बाजू लाल रंगाची होते. 

मायक्रोवेव्ह की भाजलेलं अन्न?

मायक्रोवेव्हमध्ये हेच काम दुसऱ्या पद्धतीनं होतं जेव्हा पदार्थांना आचेवर भाजतात तेव्हा त्यात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:
फास्टफूड हा आपल्यापैकी कित्येक जणांचा 'विक पॉइंट' असतो.  फास्टफूडला वाईट म्हणून देखील त्याशिवाय राहू शकत नाहीत, असे लोक देखील कमी नाहीत. फास्टफूड इतकं टेस्टी का असतं? याचा विचार आपण कधी केला आहे का?