सामग्री: बांगलादेशमध्ये गर्भपाताचं प्रमाण वाढत आहे.

पत्रकार सुसॅन सॅव्हेज यांनी या प्रकरणाच्या मूळाशी जायचं ठरवलं आणि किनारपट्टीवरच्या लोकांशी संवाद साधला. तीस वर्षांच्या अल मुन्नाहरनं सांगितलं की,  "मुलग्यांपेक्षा मुलीच चांगल्या. मुलगे ऐकतच नाहीत. ते उद्दामपणं वागतात. मुली विनयशील असतात."

या खेडूत स्त्रीला तीन मुलगे आहेत पण तिला मुलीची आस लागली आहे. एकदा तिला वाटलंही की यावेळी मुलगीच होणार, पण तिचा गर्भपात झाला. त्याच्यासारखंच त्या खेड्यातल्या अनेकजणींनी आपलं बाळ गमावलं आहे.

गर्भपात होणं की सर्वसाधारण गोष्ट नाही. इतर ठिकाणांपेक्षा या भागात हा प्रकार वाढतो आहे हे अभ्यासकांच्या लक्षात येऊ लागलं. त्यामागचं एक कारण होतं हवामान बदल. फाईला पॅरा या मुन्नाहरच्या खेड्यात पोहचणं हीच मुळात एक मोठी कठीण गोष्ट होती. इथलं हवामान कोरडं असलं तरी निमुळती चालण्याजोगी वाट सोडून बाकी सगळा दलदलीचा भाग होता आणि ऐन पावसाळ्यात तर तो अधिकांश समुद्रातच असतो. सगळीकडं चिखलगाळ नि माती नजरेला पडते. काही जेमतेम उभारलेल्या झोपड्या आणि कोंबड्यांच्या शिटण्यामुळं अधूनमधून आणखीच निसरड्या झालेल्या भागावरून चालणं म्हणजे परीक्षाच असते. 

अल मुन्नाहर सांगते की, "इथं आता काहीच पिकत नाही. साधारण १९९०पर्यंत इथं भाताची शेतं डोलत होती. तांदळाचं उत्पन्न अगदी खूप फायदेशीर ठरत नसलं तरी पोटापुरतं होत होतं. पाण्याची पातळी वाढून जमीन क्षारयुक्त होऊ लागली, त्यामुळं अनेक गावकऱ्यांना कोळंबी उत्पादन आणि मिठागरं या व्यवसायांकडं वळणं भाग पडलं. आता फार थोडकी भातशेती शिल्लक राहिली आहे." 

अन्नधान्यासाठी बरंच अंतर कापून ग्रामस्थांना जावे लागते.

इंटरनॅशनल सेंटर फॉर डायरिहल डिसिझ रिसर्च बांग्लादेश (ICDDRB) या संशोधन संस्थेतील शास्त्रज्ञ डॉ. मंझूर हनिफी यांच्या मते, "हवामान बदलाचा एक जाणवण्याजोगा परिणाम आहे. जमिनीवर होणारा परिणाम दृश्य दिसतो पण मानवी शरीरावर होणारा परिणाम तुलनेनं चटकन दिसत नाही."  

गेली तीस वर्षं ICDDRB संस्थेतर्फे चकारिया जिल्ह्यातल्या कॉक्स बझारजवळ अविरतपणे आरोग्य आणि लोकसंख्येची वेळोवेळी पाहणी केली जात आहे. त्यामुळं या ठिकाणी होणारा हा बदल त्यांच्या नजरेतून सुटला नाही आणि त्यांनी तो शोधून काढला. 

गेल्या काही वर्षांत बरीच कुटुंबं या सखल भूप्रदेशातून डोंगराळ भागात राहायला गेली आहेत. त्यासाठी त्यांनी वनअधिकाऱ्यांना लाच दिलेली आहे. 

काजोल रेखा ही या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:
बांगलादेशाच्या पूर्व किनारपट्टीलगतच्या छोट्या खेड्यांमध्ये संशोधकांच्या एक आश्चर्यकारक गोष्ट लक्षात आली की, तिथं गर्भपातांचं प्रमाण वाढतं आहे. शास्त्रज्ञांनी याचा अधिक अभ्यास केल्यावर लक्षात आलं की याचं एक कारण हवामानात होणारे बदल हेही आहे.