डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानसोबत त्यांनी तब्बल 20 अब्ज डॉलर्सचे सामंजस्य करार केले आहेत. त्यामुळे भारतासोबत आता कुठले व्यावसायिक आणि धोरणविषयक करार होतात याकडे सर्वांचं लक्ष लागलं आहे. 

अर्थात भारत आणि सौदी अरेबियाच्या मैत्रीत परस्परांचा फायदा आहे. ज्यात पाकिस्तानशी असलेली सौदीची जवळीकता, काश्मीरबाबत सौदीचं असलेलं धोरण, कट्टरवाद्यांना असलेला पाठिंबा यासारखे मुद्दे भारत आणि सौदीच्या मैत्रीत अडथळे निर्माण करू शकतात का? हा प्रश्न आहे. 

या प्रश्नावर मध्य पूर्वेतील राजकारणाचे जाणकार कमर आगा सांगतात की, "सौदी अरेबिया आणि भारताच्या यंत्रणांमध्ये मोठा फरक आहे. भारत लोकशाही आणि कायद्यावर विश्वास ठेवणारा देश आहे. तर सौदी अरेबियात मुस्लीम राजवट आहे. तिथं कट्टरवाद्यांचं सरकार आहे. आणि ते कट्टरवादी लोकांना कायम प्रोत्साहन देत असतं. 

आगा पुढे म्हणतात की, "ही गोष्ट भारत आणि त्यासारख्या लोकशाही देशांसाठी मोठी अडचण आहे. ज्यात युरोपातल्याही काह देशांचा समावेश आहे."

किमान सध्या तरी भारत आणि सौदी अरेबियाचे संबंध उत्तम आहेत. व्यावसायिक संबंधही वेळोवेळी वृद्धिंगत होताना दिसत आहेत. 25 लाखांहून अधिक भारतीय सौदी अरेबियात काम करतात. 

काश्मीर मुद्द्यावर सौदीची भूमिका 

काश्मीर मुद्द्यावर सौदीची जी भूमिका आहे, ती पाहता भारतानं वेळोवेळी नाराजी व्यक्त केली आहे. 

पुलवामा हल्ला

इस्लामिक कॉन्फरन्स ऑर्गनायझेशनमध्ये काश्मीर हा पाकिस्तानचा भाग असल्याच्या प्रस्तावाचा सौदी अरेबिया आणि आखाती देश कायम समर्थन करताना दिसतात. कमर आगा म्हणतात ही खरंतर मोठी गोष्ट आहे. 

तर सौदी अरेबियात भारताचे राजदूत म्हणून काम केलेले तलजीम अहमद सांगतात की 2001 जेव्हा भारताचे तत्कालीन परराष्ट्र मंत्री जसवंत सिंग सौदी भेटीवर होते, तेव्हा सौदीनं काश्मीर मुद्द्यावर एक विस्तृत प्रस्ताव दिला होता. आणि ज्यावर भारतानं समाधान व्यक्त केलं होतं. 

याशिवाय अफगाणिस्तानात तालिबान प्रश्नावरही भारत आणि सौदी अरेबियात मतभेद आहेत. 

सौदी अरेबिया आणि संयुक्त अरब अमिरात हे पाकिस्तानशिवायचे असे दोन देश आहेत ज्यांनी तालिबानला सत्तेत आल्यानंतर मान्यता दिली होती. इतकंच नाही तर तालिबानला मदतही पुरवली होती. 

आताही सौदी अरेबिया आणि पाकिस्तानचे तालिबानशी उत्तम संबंध आहेत. अर्थातच भारतासाठी तालिबान एक कट्टरवादी संघटना आहे. त्यामुळे भारत अफगाणिस्तानच्या लोकशाही सरकारला समर्थन करतो. 

कट्टरवादी ताकदींचं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:
पाकिस्तानचा पाहुणचार घेतल्यानंतर सौदी अरबचे राजपुत्र प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमान मंगळवारपासून दोन दिवसाच्या भारत दौऱ्यावर आहेत.