शीर्षक: पाहा व्हीडिओ : पहिल्या महायुद्धातल्या भारतीय सैनिकांवर फ्रान्समध्ये 100 वर्षांनी अंत्यसंस्कार\nवरील काल्पनिक लेखाचे शीर्षक दिल्यास, लेखाची कल्पना करा.\n
पहिल्या विश्वयुद्धात लढलेल्या 2 भारतीयांवर 100 वर्षांनतर झाले अंत्यसंस्कार

पण हे दोन सैनिक फ्रेंच नव्हते. ते भारतीय सैनिक होते आणि शंभर वर्षांपूर्वी झालेल्या पहिल्या महायुद्धात ब्रिटनसाठी लढताना धारातीर्थी पडले होते.

2016 मध्ये उत्तर फ्रान्सच्या लवंटी शहरात एका नाल्याचं रुंदीकरण सुरू होतं आणि त्यावेळी इथं काही अवशेष सापडले. ते कुणाचे, कळूच शकत नव्हतं, कारण कित्येक दशकांपासून जमिनीखाली असल्यानं त्या मृतदेहांचं काहीच उरलं नव्हतं. फक्त काही हाडं, आणि एक '39' क्रमांकाचा बिल्ला.

त्यावरून अंदाज बांधण्यात आला. आणखी काही पुरावे सापडले आणि स्पष्ट झालं की हे मृतदेह सैनिकांचे होते. एकेकाळा त्यांच्यावर गणवेश होता.

त्या बिल्ल्यामुळे त्यांची ओळख पटली. ते एका भारतीय रेजिमेंटचे होते. आणि मग त्यांच्यावर नुकतंच शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार करण्यात आले. 

39 रॉयल गढवाल रेजिमेंट

हे सैनिक 39व्या रॉयल गढवाल रायफल्स रेजिमेंटचा भाग होते. गढवाल रेजिमेंटच्या दोन तुकड्या ब्रिटन सरकारनं 1914-15मध्ये फ्रान्स आघाडीवर पाठवल्या होत्या.

गढवाल रायफल रेजिमेंटचं भारतात आजही अस्तित्व आहे. फ्रान्सनं त्यांना या शोधाबद्दल संपर्क केला. एका शतकाहून अधित काळ लोटल्यानंतर अशी कुणाचीतरी खबर येणं अनपेक्षित आणि फारच दुर्लभ होतं.  

या रेजिमेंटचे सध्याचे प्रमुख इंद्रजीत मुखर्जी जातीनं फ्रान्सला गेले. आणि त्यांच्या देखरेखीखाली आंतरराष्ट्रीय युद्ध नियमांनुसार तिथंच या सैनिकांवर अंत्यसंस्कार झाले.

जवानांच्या अंत्यसंस्कारावेळी झालं वेदपठण.

पंरपरेनुसार भारतीय तिरंग्यात शवपेटी गुंडाळण्यात आली होती. हिंदू पुजाऱ्यांनी मंत्रपठण केलं. गढवाल रेजिमेंटच्या बॅगपाईपर्सनी अधिकृत धून वाजवली.

मोजकेच भारतीय नागरिक, फ्रान्समधले भारताचे राजदूत विनय मोहन क्वात्रा आणि भारतातून अंत्यविधीसाठी गेलेल्या अधिकाऱ्यांनी या सैनिकांना श्रद्धांजली वाहिली. काही अनिवासी भारतीयही या अनोख्या क्षणाचे साक्षीदार झाले. 

'द लास्ट पोस्ट'

अंत्यविधीला उपस्थित भारतीय वंशाचे फ्रान्सचे नागरिक वेदप्रकाश म्हणाले, "युद्ध म्हणजे वाईट प्रवृत्तींचा नायनाट. त्यासाठी प्राणांची आहुती दिलेले हे दोन वीर आहेत. अशा सर्व सैनिकांच्या प्रती श्रद्धांजली वाहण्यासाठी आम्ही इथं जमलो आहोत."

प्रथेप्रमाणे सैनिकांच्या अंत्यविधीसाठी 'द लास्ट पोस्ट' ही धून वाजवण्यात आली. जवानांचे मृतदेह सापडले त्या ठिकाणची माती आठवण...