शीर्षक: अपोलो 11: चंद्रावर जाण्याच्या स्पर्धेत अमेरिकेनं रशियावर कशी केली मात?\nवरील काल्पनिक लेखाचे शीर्षक दिल्यास, लेखाची कल्पना करा.\n
ख्रुश्चेव यांनी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ड्वाईट आयसेनहॉवर यांची व्हाईट हाऊसमध्ये भेट घेतली. यावेळी त्यांनी आयसेनहॉवर यांना सोव्हिएत युनियनचं प्रतीक असणारी एक गोलाकार वस्तू भेट दिली. 

ही भेटवस्तू ऐतिहासिक तर होतीच, पण त्यातून एक प्रकारे अमेरिकेची थट्टाही उडवण्यात आली होती. कारण ही गोलाकार वस्तू म्हणजे चंद्रावर उतरणाऱ्या लुना-2 या पहिल्या अंतराळयानाची प्रतिकृती होती. 

अमेरिकेचं अपोलो 11 अंतराळयान 1969 मध्ये यंत्रावर उतरलं आणि अमेरिका चंद्रावर माणूस उतरवणारा पहिला देश ठरला. पण त्याआधी या स्पर्धेमध्ये रशियानं अमेरिकेला दोनदा मागे टाकलं होतं.

अंतराळ स्पर्धेची सुरुवात

चंद्रावर सर्वांत आधी पोहोचत सोव्हिएत युनियननं या स्पर्धेमध्ये आघाडी घेतली. पण ही स्पर्धा सोव्हिएत संघानेच सुरू केली होती.  1957मध्ये त्यांनी पहिला कृत्रिम उपग्रह - स्पुटनिकचं प्रक्षेपण केलं. 

त्यानंतर लुना 9 या अंतराळयानानं फेब्रुवारी 1966मध्ये चंद्रावर यशस्वीरित्या सॉफ्ट लँडिंग केलं आणि मॉस्कोला पुन्हा एकदा आघाडी मिळाली. चंद्राच्या पृष्ठभागाचा पहिला फोटोही सोव्हिएत युनियननेच काढला. 

नासाचे वैज्ञानिक जॉन ह्युबोल्ट

दोन महिन्यांनंतर लुना 10 चंद्राच्या कक्षेमध्ये प्रदक्षिणा घालणारं पहिलं अंतराळयान ठरलं. चंद्राच्या पृष्ठभागाचा अभ्यास करण्यासाठी याचा मोठा फायदा झाला. चंद्रावर थेट उतरण्याचा प्रयत्न करण्याआधी अप्रत्यक्षपणे चंद्राच्या अभ्यासाचा प्रयत्न करणं जास्त योग्य असेल असा विचार दोन्ही देशांच्या अंतराळ वैज्ञानिकांनी केला होता. 

1961मध्ये नासाचे वैज्ञानिक जॉन ह्युबोल्ट यांनी एक कल्पना मांडली. ती होती - लुनार ऑर्बिट राँदेवू (LOR). चंद्राच्या कक्षेत फिरत राहणारं एक मदरशिप (मुख्य यान) असेल आणि त्याच्यासोबत लहान अंतराळयान असेल, जे वेगळं होत चंद्राच्या पृष्ठभागावर उतरेल, अशी ह्युबोल्ट यांची कल्पना होती. 

रशियाचे अध्यक्ष निकिता ख्रुश्चेव्ह आणि संशोधक (उजवीकडून पहिले.)

यामुळे वेळ आणि इंधन दोन्हींची बचत होईल असं ह्युबोल्ट यांचं मत होतं. तसंच मिशन डेव्हलपमेंट, चाचणी, निर्मिती, अंतराळ यान उभारणं, काऊंटडाऊन आणि प्रक्षेपण या सगळ्या गोष्टीही त्यामुळे सोप्या होणार होत्या. 

हीच पद्धत अवलंबून अमेरिकेनं चंद्रावर उतरण्यात यश मिळवलं. खरंतर सोव्हिएत संघ 1966 मध्ये चंद्रावर उतरण्याच्या अगदी जवळ पोहोचलेला होता. 

अमेरिकेची आघाडी

लंडनमधील सायन्स म्युझियमचे स्पेस...