...્રોગ્રેસિવ કાયદાઓ છે. જૂના કાયદાઓ હતા ત્યારે છેલ્લાં 10 વર્ષમાં 3 લાખ ખેડૂતોએ આત્મહત્યા કરી છે. છેલ્લાં ઘણાં વર્ષોથી ખેડૂતોની આવક સ્થિર છે. આપણે તેને વધારવા માટે નવા પ્રયોગ કરવા પડશે. આને પ્રયોગ ગણી ચલાવવું જોઈએ, ના સારું થાય તો બદલવું જોઈએ."

વીસાવદરના ખેડૂત અગ્રણી નાગજીભાઈ ભાયાણી કહે છે, "ગુજરાતમાં ખેડૂતોની ટેકાના ભાવની ખરીદી ખૂબ જ જૂજ છે. જેના કારણે તેમને આ ત્રણ કાયદાની એટલી અસર થતી નથી માટે આંદોલન કરતા નથી."

પંજાબના ખેડૂતોના રાજકારણ વિશે વાત કરતાં નાગજીભાઈ કહે છે કે જે એપીએમસી હતી તેમાં જે ... બાકીનો લેખ લખો:
ખૂબ જ ઍક્ટિવ હતો, પરંતુ ભાજપ સત્તામાં આવ્યા પછી તે પણ ઠંડો પડી ગયો છે. જેના કારણે ખેડૂતો સંગઠનો સાથે જોડાતા નથી."

પાલ આંબલિયા કહે છે, "ખેડૂત સંગઠનો ગુજરાતમાં ઊભા થઈ રહ્યાં છે, પરંતુ તેમને હજુ ચારથી પાંચ વર્ષ થયાં છે. ભવિષ્યમાં તેઓ ઊભા થશે. હાલમાં દક્ષિણ ગુજરાતમાં ખેડૂત સમાજ ઍક્ટિવ હતો. જ્યારે સૌરાષ્ટ્રમાં કિસાન સંઘ સિવાય કોઈ નહોતું. આજે સૌરાષ્ટ્રમાં પણ અનેક સંગઠન ઍક્ટિવ થયાં છે."

ગુજરાતનાં ખેડૂત સંગઠનો વિશે રતનસિંહ ડોડિયા કહે છે, "ગુજરાતનાં ખેડૂત સંગઠનો પક્ષોમાં વહેંચાયેલાં છે, જેના કારણે ખેડૂતના પ્રશ્નોની વાત ખૂબ જ ઓછી થાય છે."

વરિષ્ઠ પત્રકાર અજય નાયક કહે છે, "પંજાબમાં કૉંગ્રેસની સરકાર છે, ત્યાંના મુખ્ય મંત્રીએ ખેડૂત આંદોલનને ટેકો આપ્યો છે. ત્યાંના લોકો માટે ખેતી મહત્ત્વની છે. જેના કારણે કૉંગ્રેસની સાથે અકાલી દળને પણ તેમાં જોડાવું પડ્યું અને મંત્રીપદમાંથી રાજીનામું આપવું પડ્યું. કૉંગ્રેસે આંદોલનને થવા દીધું છે."

તેઓ વધુમાં કહે છે, "ગુજરાતમાં ભાજપની સરકાર છે માટે કેન્દ્રમાં ભાજપની સરકારે બનાવેલા કાયદાનો વિરોધ ન થવા દે. બીજું કે છેલ્લાં અનેક વર્ષોથી ગુજરાતમાં શ્રમિકો, ખેડૂતોનાં આંદોલન ઘટી ગયાં છે. આક્રમકતા ગુજરાતના લોકોમાં ઘટી રહી છે."

ગુજરાતમાં નબળાં ખેડૂત સંગઠન

કૉંગ્રેસના હોવા છતાં પાલ આંબલિયા કહે છે, "ખેડૂત આંદોલન થાય પણ ભાજપ હોય કે કૉંગ્રેસ, બંને માટે આંદોલન સત્તા પરિવર્તન અથવા પોતાનો ગોલ પૂર્ણ કરવા જ હોય છે. સત્તામાં આવ્યા પછી તમામ પક્ષો મુદ્દાઓને છોડી દે છે. પક્ષોએ પોતાના સ્વાર્થ ખાતર ખેડૂતોના વિશ્વાસને તોડવાનું કામ કર્યું છે."

રતનસિંહ ડોડિયા પણ ખેડૂત સંગઠનો અને આગેવાનો પર પાર્ટીઓમાં વહેંચાઈ ગયા હોવાનો આરોપ મૂકે છે.

તેઓ કહે છે, "ગુજરાતનાં સંગઠનો અને આગેવાનો રાજકીય પાર્ટીઓમાં વહેંચાઈ ગયા છે. જેના કારણે આંદોલન ઊભું થતું નથી."

તો સાગર રબારી કહે છે, "ગુજરાતમાં હાલ 150 જેટલાં ખેડૂત સંગઠનો છે, પરંતુ તેમાંથી મોટા ભાગના પ્રમુખ સરકારના મંત્રી હશે અથવા આંદોલન માત્ર સોશિયલ મીડિયાના પ્લેટફૉર્મ પર જ છે."

તેઓ વધુમાં કહે છે કે જિલ્લા પ્રમાણે અનેક વખત સંગઠન બનતાં હોય છે પણ તેના નેતા 5000 ખેડૂતોની રેલી કરે તો તેઓ રેલીનો ઉપયોગ કરીને અંગત કામ કરાવી લે છે. જ્યારે ખેડૂતોની સાચી વાત થાય ત્યારે તે લોકો બહાર આવતા નથી.

વરિષ્ઠ પત્રકાર અજય નાયક કહે છે, "ઉત્તર ભારતના લોકોની પ્રકૃતિ આક્રમક છે. લોકો આંદોલન કરે છે. તેઓ...