શીર્ષક: કાશ્મીરમાં માત્ર રૂ. 6000ના પગારે જિંદગી દાવ પર લગાવતા પોલીસ ઓફિસર\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n
આ કહેતી વખતે 22 વર્ષોથી જમ્મુ કાશ્મીર પોલીસમાં ફરજ બજાવતા અલી મોહમ્મદ સોફીના ચહેરા પર થાક દેખાય છે.

''છ હજાર પગારવાળી આ નોકરીથી હું મારા પરિવારનું ગુજરાન ચલાવી શકતો નથી.''

આ સાંભળીને દરેકનાં મનમાં એ સવાલ આવી શકે છે કે પોલીસની એવી કઈ નોકરી છે જેમાં માત્ર છ હજાર પગાર મળે છે.

અલી મોહમ્મદ સોફી જમ્મુ કાશ્મીર પોલીસના 'સ્પેશિયલ પોલીસ ઓફિસર' છે.

સાંભળવામાં આ પદ સારું લાગશે પરંતુ જમ્મુ કાશ્મીરની પોલીસ માટે કામ કરનારા આ લોકોની મુશ્કેલી, ફરિયાદ અને તેમની કહાણી એટલી સારી નથી.

'સ્પેશિયલ પોલીસ ઓફિસર્સ' એટલે કે SPOs

જ્મ્મુ કાશ્મીરની પોલીસે વર્ષ 1994-95માં એક નવી ટુકડીની રચના કરી હતી. આ ટુકડીનું નામ SPOs એટલે કે સ્પેશિયલ પોલીસ ઓફિસર્સ રાખવામાં આવ્યું હતું.

જ્યારે આ ટુકડીની રચના થઈ ત્યારે તેનો પગાર 1500 રૂપિયા નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો. પછી તેમાં વધારો કરી ક્રમશ 3,000થી 6,000 સુધી પહોંચાડવામાં આવ્યો.

જમ્મુ કાશ્મીરમાં આ સમયે 35 હજાર એસપીઓ પોલીસ વિભાગમાં કામ કરી રહ્યાં છે. આ એસપીઓને ઉગ્રવાદીઓ સામે ચલાવનારા અભિયાનમાં પણ સામેલ કરવામાં આવે છે.

આ ટુકડીની રચનાથી લઈને આજ સુધી આશરે પાંચસો જેટલા એસપીઓ ઉગ્રવાદી હુમલા કે ઉગ્રવાદીઓ સામે ચલાવવામાં ઑપરેશન દરમિયાન મૃત્યુ પામ્યાં છે.

ઉગ્રવાદી વિરુદ્ધનાં અભિયાનોમાં ભાગ લેવા સિવાય આ એસપીઓને વિભાગના અન્ય કામોમાં પણ ભાગ લેવો પડે છે.

જમ્મુ અને કાશ્મીર પોલીસના ડીજી એસપી વૈદ કહે છે, ''એસપીઓની ભરતી વર્ષ 1994-95માં શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ ટુકડીનો ઉદ્દેશ્ય પોલીસને મદદનીશ તરીકે કરવામાં આવે છે.''

અલી મોહમ્મદ સોફીની કહાણી

અલી મોહમ્મદ સોફી કહે છે, ''હું 1996માં આ ટુકડીમાં ભરતી થયો હતો. મારા પાંચ બાળકો છે. અમે સરકારને ઘણી વખત કીધું છે કે અમારી નોકરી કાયમી કરવામાં આવે, પરંતુ આવું ન થયું.''

''જે લોકોને સિવિલ વિભાગમાં ગોઠવવામાં આવે છે તેમને સાત વર્ષ બાદ કાયમી કરી દેવામાં આવે છે. થોડાં સમય પહેલાં મારા પિતા બીમાર પડ્યા અને તેમની સારવાર માટે મારે મારે જમીન વેચવી પડી.''

''અમને જે કામ કહેવામાં આવ્યું તે દરેક કામ કર્યુ. વર્ષ 2005માં જે ભૂકંપ આવ્યો હતો ત્યારે પણ અમે કામ કર્યું. પોલીસ સ્ટેશનથી લઈને બજારમાં પણ ફરજ બજાવી છે.''

''અમને ઉગ્રવાદી હુમલામાં ભાગ લેવા માટે ટ્રેનિંગ આપવામાં આવે છે. તેમ છતાં પણ અમને કાયમી ન કરવા એ અમારી સામે અન્યાય ગણાશે.''

''આજે નહીં તો કાલે અમને કાયમી નોકરી મળશે તેવી આશા સાથે મેં...