શીર્ષક: ગુજરાત સરકારે મોદી સરકાર પાસે જીએસટીના 12 હજાર કરોડ કેમ માગ્યા?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n
આ સંજોગોમાં ગુજરાત સરકારે કેન્દ્રની સરકારને જીએસટીના વળતરપેટે લેવાના નીકળતા 12 હજાર કરોડ રૂપિયા આપવા કહ્યું છે.

એવું તો શું થયું કે ગુજરાત સરકારે આ નાણાં માગવાં પડ્યાં અને ગુજરાત સરકાને શેનાં નાણાં લેવાનાં નીકળે છે?

ટૅક્સને સંલગ્ન બાબતોના નિષ્ણાતો જણાવે છે કે જીએસટીના શરૂઆતી સમયે 80 હજાર કરોડ જેટલી રકમ ભારત સરકાર જીએસટી કલેક્શનના પેટે મેળવતી હતી, તેટલી રકમ મેળવવામાં આ વખતે દિવાળી માથે આવી જશે.

જીએસટીની આવક ગયા વર્ષે એપ્રિલ મહિનામાં 1,13,865 કરોડ હતી, તે ઘટીને એપ્રિલ 2020માં 32,172 કરોડ થઈ હતી.

એ પછી મે 2020માં 62,151 કરોડ, જૂનમાં 90,917 કરોડ અને છેલ્લે જુલાઈમાં 87,422 કરોડની આવક થઈ છે.

ગ્રાહકોની ઘટેલી ખરીદશકિતને પગલે જીએસટી કલેક્શન અગાઉના સ્તરે પહોંચતું નથી, જેની અસર વિવિધ વિકાસકીય કામો પર પડે તેવી પણ સ્થિતી છે. એવું પણ નિષ્ણાતો કહે છે.

ગુજરાતની જીએસટીની આવકમાં 5,000 કરોડની ઘટ

રાજ્યના જીએસટી ચીફ કમિશનર જે. પી. ગુપ્તા ગુજરાતની જીએસટી આવકમાં મોટા પાયે ઘટાડો થઈ રહ્યો હોવાનું જણાવતાં કહે છે કે રાજ્યમાં લૉકડાઉનના કારણે એપ્રિલ મહિનામાં 500 કરોડની જીએસટી આવક થઈ હતી. જે સરેરાશ કરતાં 83 ટકા ઓછી છે.

તેઓ જણાવે છે કે મે 2020માં 1,500 કરોડ, જૂનમાં 2,500 કરોડ, ઑગસ્ટ (29 ઑગસ્ટ સુધી)માં 2,200 કરોડની આવક થઈ છે.

ગયા વર્ષે આ સમયગાળા દરમિયાન કુલે 13,700 કરોડની આવક થઈ હતી, જેની સામે આ વર્ષે 8,900ની આવક થઈ છે. એટલે કે આવકમાં 5000 કરોડની ઘટ છે. 

 ફેબ્રુઆરીના અંત સુધીમાં ભારત સરકારનો જીએસટીમાંથી આવકનું લક્ષ્ય 1.10 લાખ કરોડ હતું, જેની સામે 1.05 લાખ કરોડની આવક થઈ હતી. 

એટલે કે ફેબ્રુઆરી સુધી સરકાર આવકના લક્ષ્યને સાધવાની નજીક હતી, એવામાં કોરોનાની મહામારી આવી ગઈ.

જીએસટીનો અમલ કર્યો ત્યારે તેની આવક 80થી 90 હજાર કરોડ હતી, એ સ્તર સુધી પહોંચવામાં પણ દિવાળીનો આવી જશે એવો અંદાજ તજજ્ઞો હાલની સ્થિતિને જોતાં લગાડે છે.

સર્વિસ સેક્ટરનું નહિવત્ પ્રદાન

રાજ્યોની આવક ઘટવાનું એક મુખ્ય કારણ કોરોના વાઇરસે સર્જેલી મહામારી છે, તે સ્વાભાવિક છે.

મહત્તમ ગ્રાહકો દ્વારા જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓ ખરીદવાને પ્રાધાન્ય અપાતું હોવાથી રિટૅલ બજારો સરવાળે પૂર્વવત્ નથી થઈ શક્યાં.

રિટૅલ બજારોની સાથોસાથે સર્વિસ સૅક્ટર હજી બંધ જેવી જ સ્થિતિમાં છે, કેટલાંક સેવાક્ષેત્રો તો માંડ-માંડ શરૂ થયાં છે.

ગુજરાત ચૅમ્બર ઑફ કૉમર્સના પૂર્વ પ્રમુખ શૈલેષ પટવારી જણાવે છે,...