સામગ્રી: આ લેખની શરૂઆતમાં તેનો ઉલ્લેખ એટલા માટે કરવો છે કે એમાંનું એક વાક્ય અર્થવ્યવસ્થા વિકાસના રસ્તે શેનો સહારો લઈને જશે તેની સ્પષ્ટતા કરતું હતું.

આમાં બે મુદ્દા અગત્યના છે. પહેલો મુદ્દો, ખાનગી રોકાણ (પ્રાઇવેટ ઇન્વૅસ્ટમેન્ટ) એ વિકાસનું મુખ્ય ચાલક બળ છે અને તેના થકી નોકરીઓ, નિકાસ અને માગમાં વધારો થાય છે.  

બીજો મુદ્દો, અત્યંત મજબૂત અને સ્થિર આંતરમાળખાકીય સવલતોનું માળખું ઔદ્યોગિક અને આર્થિક વિકાસ માટે પાયાની જરૂરિયાત છે. 

નિર્મલા સીતારમણે મંદ પડી રહેલા આર્થિક વિકાસને ગતિવંત કરવા કૉર્પોરેટ-ટૅક્સ ઘટાડવાનું જે માળખું જાહેર કર્યું તેનાથી શું આ ધ્યેય સિદ્ધ થશે? 

આપણે ત્યાં  કૉર્પોરેટ-ટૅક્સ ઘટાડીને અન્ય એશિયાઇ દેશોની સમકક્ષ લાવવાની તેમજ  કૉર્પોરેટ-ટૅક્સ અને 'ફોરેન પૉર્ટફોલિયો ઇન્વૅસ્ટરો' માટે જે છૂટછાટ આપવામાં આવી છે તે અર્થવ્યવસ્થાને ગતિશીલ કરવામાં કેટલા અંશે સફળ રહેશે? 

સારી વાત સૌથી પહેલાં. જે રાહતો આપવામાં આવી છે તેને કારણે હયાત કંપનીઓને માટે  10 ટકા જેટલું કૉર્પોરેટ-ટૅક્સનું ભારણ ઘટશે. 

આમ થવાના કારણે તેમની નફાકારકતા વધશે એમાં કોઈ શંકા નથી.  આ નફો અગાઉ પણ મેં જણાવ્યું છે તેમ કઈ રીતે વપરાશે તેના ઉપર સીતારમણનો હેતુ કેટલો સફળ થશે તેનો આધાર છે. 

જો આ વધારાનો નફો હાલની મંદીની પરિસ્થિતિમાં કંપનીઓ માગ વધારવા માટે પોતાના ઉત્પાદનના ભાવ ઘટાડવામાં કરે તો માગ વધારવાની દિશામાં એક ચોક્કસ પગલું ગણી શકાય. 

જોકે, માગનો વધારો અથવા ઘટાડો અમુક હદ સુધી એની કિંમત સાથે સંવેદનશીલતાથી જોડાયેલો હોય છે.  

દાખલા તરીકે કોઈ ચોક્કસ ધંધા માટે મશીનરીના ઉત્પાદકો પોતાની કિંમતો ગમે તેટલી ઘટાડે પણ સામે પક્ષે એ ધંધો જ મંદીમાં હશે તો આ કિંમતો ઘટાડવાની કોઈ ફાયદો થવાનો નથી પરંતુ, એફએમસીજી સૅક્ટરને લાગેવળગે છે ત્યાં સુધી કદાચ પોતાનાં ઉત્પાદનોના ભાવ ઘટાડીને પણ માગ ઊભી કરી શકાય. 

આ તાત્કાલિક ફાયદો આપતો ઉપાય છે. પણ બધી જ કંપનીઓ ભાવ ઘટાડો કરશે અને એમને જે લૉટરી લાગી છે એમાંથી એક હિસ્સો ગ્રાહક સાથે વહેંચશે એવું અત્યારે કોઈ એક સૅક્ટરમાં થયું હોય તે દેખાતું નથી.

મર્યાદિત રીતે પોતાના શૅર-હૉલ્ડર્સને વધારાનું ડિવિડન્ડ આપીને તેમના હાથમાં વધુ પૈસા મૂકી આવનાર સમયમાં માગને પ્રોત્સાહન મળે તે રીતે ખરીદી શક્તિ વધારી શકાય, પણ આ માત્રને માત્ર એક મર્યાદિત સંખ્યાને સ્પર્શતી બાબત છે. 

ત્રીજું, કંપની પોતાનાં દેવાં ચૂકવી હળવી થઈ શકે તો લાંબા ગાળે તેની ઉત્પાદકતા તથા...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
નિર્મલા સીતારમણનું બજેટ આવ્યું એના આગલા દિવસે એટલે કે ચોથી જુલાઈના રોજ પ્રસ્થાપિત પ્રણાલીઓ અનુસાર ઇકૉનૉમિક સર્વે (આર્થિક સર્વેક્ષણ) સંસદમાં રજૂ થયો.