જૂન 2019માં ત્રણ મહિના પછી ફરી એક વાર ગુડ્ઝ અને સર્વિસ ટૅક્સની આવક રૂપિયા એક કરોડની નીચે નોંધાઈ છે.

મે 2019માં આવક રૂપિયા 1,00,289 કરોડ થઈ હતી જે જૂનમાં ઘટીને 99939 કરોડ થઈ છે.

કેન્દ્ર અને રાજ્ય સ્તરના વિવિધ 17 જેટલા ટૅક્સને એક જ ટૅક્સ અંતર્ગત લાવી જીએસટીનો અમલ બે વર્ષ પહેલાં પહેલી જુલાઈથી શરૂ થયો હતો.

આમ જીએસટીની આવક એક રીતે દેશનાં વિવિધ ક્ષેત્રોના વિકાસ સાથે જોડાયેલી છે એમાં ઘટાડો થાય એનો અર્થ દેશમાં સાર્વત્રિક વિકાસ ઉપર બ્રેક લાગી છે.

યોજનાની જાહેરાત થઈ પણ નોકરી મળી?

આ પૂરતું ન હોય એ રીતે આઈએચએસ માર્કેટ ઇન્ડિયા પર્ચેસિંગ મૅનેજર્સ ઇંડેક્સ(PMI) મે 2019ના 52.7 ટકાથી ઘટીને 52.1 ટકા થયો છે.

આમ તો પીએમઆઈ 50ની ઉપર હોય તો અર્થતંત્રમાં સુધારો થઈ રહ્યો છે તેવો અર્થ થાય, પણ એ ઘટવા માંડે તે ચિંતાનો વિષય હોવો જોઈએ. મૅન્યુફૅક્ચરિંગ સૅક્ટરમાં વૃદ્ધિ પર બ્રેક લાગે એટલે તેની અસર ઉત્પાદન પર પડે અને રોજગારીમાં પણ વૃદ્ધિ ધટે.

ઍમ્પ્લૉયમૅન્ટ ઇલાસ્ટિસિટી ઇન્ડેક્સ લગભગ શૂન્ય થઈ ગયો છે એનો અર્થ એ થાય કે જીડીપી દરમાં વૃદ્ધિ થાય તો પણ રોજગારીમાં સમાંતર વધારો થશે નહીં.

આથી ઊલટું ટૅકનૉલૉજીમાં બદલાવ તેમ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
જ ઑટોમેશનને કારણે લગભગ ત્રીજા ભાગની કામગીરી કરતા માનવબળને રિટ્રેઇન એટલે કે બદલાયેલી ટૅકનૉલૉજી સાથે પનારો પાડવા માટે ફરીથી તાલીમ આપવી પડશે.

ભારત માટે આ ચિંતાજનક બાબત ગણી શકાય. છેક સિત્તેરના દાયકામાં રોજગારીલક્ષી યોજનાઓની જાહેરાત થવા લાગી, એ પછી ભારત સરકારની હાફ એ મિલિયન જોબ પ્રોગ્રામ એટલે કે પાંચ લાખ નવી નોકરી ઊભી કરવા માટેની 80ના દાયકામાં જાહેર થયેલી યોજના આવી.

એનાથી આગળ "હર હાથ કો કામ" જેવાં સૂત્રોથી માંડીને ન્યૂનતમ રોજગારી માટેની મનરેગા જેવી યોજનાઓ તેમજ સ્ટાર્ટઅપ અને 'સ્કિલ ઇન્ડિયા' જેવા કાર્યક્રમોની જાહેરાત થઈ.

કોઈ પણ પક્ષની સરકાર આવી યુવા રોજગારીને ક્ષેત્રે અને બેરોજગારી નિવારણ માટેની કમ સે કમ જાહેરાતો થકી પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરતી રહી.

આ જાહેરાત અને પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરવા માટેનું એક માધ્યમ હંમેશાં કેન્દ્રીય બજેટ રહ્યું છે.

ભારતની વસતિ સતત વધી રહી છે

રોજગારી ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા સાથે જોડાયેલું એક મહત્ત્વનું પરિબળ/પરિમાણ હોવાનું એક મુખ્ય કારણ આપણી વસતિ છે.

2025 સુધીમાં ભારત ચીનને વટાવીને દુનિયાનો સૌથી વધુ વસતિ ધરાવતો દેશ થઈ જશે.

2050માં ભારતની 1.66 અબજની વસતિ સામે ચીનની વસતિ 1.36 અબજ હશે.  

માત્ર વસતિ વધારાની દૃષ્ટિએ જ નહીં સરેરાશ વયની દૃષ્ટિએ પણ ભારત આજે અને ભવિષ્યમાં પણ સૌથી યુવાન દેશ રહેવાનો છે.

આજે દેશની સરેરાશ વય માત્ર 29 વર્ષ જ્યારે ચીનની સરેરાશ વય 37 અને અમેરિકાની સરેરાશ વય 39 છે. 

દેશની 70 ટકા વસતિ 35 વર્ષથી નીચેના વય જૂથમાં છે, એમાંથી નવી નોકરીમાં માટે બજારમાં આવતાં 18થી 23 વર્ષની વય જૂથનાં યુવક-યુવતીઓની સંખ્યા 14 કરોડ છે.

આ સંખ્યામાંથી ચોથા ભાગના એટલે કે 3.66 કરોડ યુવક-યુવતીઓ એવાં છે જે ઉચ્ચશિક્ષણ પ્રાપ્ત કરે છે.

દર લોકસભાની ચૂંટણી વખતે લગભગ 12 કરોડ જેટલા મતદારો (આશરે 16 ટકા) પ્રથમ વાર મત આપે છે. આમ રાજકીય પક્ષો માટે પણ યુવા વર્ગ એ ખૂબ અગત્યનો મતદાતા છે.

સરકારો આવે અને જાય પણ આ કારણથી યુવા રોજગારી માટેની જાહેરાતો અને તેની સાથે જોડાયેલી ગરીબી નાબૂદી માટેની યોજનાઓ કોઈ પણ સરકારનાં ચૂંટણી ઘોષણાપત્રો કે પછી અંદાજપત્રમાં સ્વાભાવિક રીતે જ કેન્દ્રસ્થાને રહે છે. 

2014ની લોકસભાની ચૂંટણી અગાઉ હાલના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ વર્ષે એક કરોડ રોજગારીનું સર્જન કરવાનું વચન દેશના યુવા મતદારો સમક્ષ પ્રસ્તુત કર્યું.

ત્યારબાદ તેમની સરકાર દ્વારા રજૂ થયેલ અંદાજપત્રોના માધ્યમથી ગરમી બેરોજગારી હટાવવા માટે...