ભારત સરકારે પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જીનેભારત રત્ન અર્પણ કરવાની જાહેરાત કરી છે.

પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ મુખર્જી ઉપરાંત સમાજસેવક નાનાજી દેશમુખ અને જાણીતા ગાયક અને સંગીતકાર ભૂપેન હઝારિકાને મરણોપરાંત ભારત રત્ન એનાયત કરવામાં આવશે. 

પ્રણવ મુખર્જી જુલાઈ 2012થી જુલાઈ 2017 સુધી દેશના રાષ્ટ્રપતિ પદે પહોંચ્યા. 

આ પહેલા તેમણે નાણા, રક્ષા અને વિદેશ જેવા અગત્યના મંત્રાલયની જવાબદારી સંભાળી છે.

વર્ષ 2004થી 2014 સુધી કેન્દ્રમાં કૉંગ્રેસની યૂપીએ સરકાર હતી, જેમાં તેમને મુખ્ય 'સંકટમોચક' માનવામાં આવતા હતા.

કૉંગ્રેસના નેતાઓએ પ્રણવ મુખર્જીને ભારત રત્ન એનાયત કરવાના નિર્ણયને આવકાર્યો છે.

પોતાના શુભેચ્છા સંદેશમાં કહ્યું છે કે તેમણે હંમેશાં 'દેશની જાહેર સંસ્થાઓને મજબૂત કરવા માટે કામ કર્યું છે.'

કૉંગ્રેસી નેતાઓએ એમ પણ કહ્યું કે આ એક એવા વ્યક્તિની સેવાઓનું સન્માન છે, "જેઓ મહાત્મા ગાંધી, પંડિત નહેરૂ અને સરદાર પટેલની વિચારધારાને માને છે અને તેનું પાલન કરે છે."

પ્રણવ મુખર્જીને કૉંગ્રેસના સૌથી બુદ્ધિશાળી અને યોગ્ય નેતાઓમાંના એક માનવામાં આવે છે. 

ગયા વર્ષે રાષ્ટ્રિય સ્વયંસેવક સંઘના કાર્યક્રમમાં જવાને કારણે તેઓ ચર્ચામાં રહ્યા હતા. 

ત્યારે તેમના દિકરી અને કૉંગ્રેસના નેતા શર્મિષ્ઠા મુખર્જી સહિત ઘણા લોકોએ કાર્યક્રમમાં ભાગ નહીં લેવાની સલાહ આપી હતી. 

પ્રણવ મુખર્જીના જીવનમાં એવી બે તકો આવી જ્યારે તેઓ વડા પ્રધાન બની શકતા હતા, પણ બંને વખતે તેમના હાથમાંથી બાજી સરકી ગઈ.

પહેલી તક ક્યારે ગુમાવી?

ઇન્દિરા ગાંધી સાથે મુખર્જી

પ્રણવ મુખર્જી ઇન્દિરા ગાંધીની કૅબિનેટમાં નાણાં મંત્રી હતા.

1984માં જ્યારે ઇન્દિરા ગાંધીની હત્યા થઈ ત્યારે મુખર્જીને વડા પ્રધાન પદના સૌથી મોટા દાવેદાર માનવામાં આવતા હતા.

તેમને પીએમ બનવાની ઇચ્છા હતી, પણ કૉંગ્રેસના કેટલાક વરિષ્ઠ નેતાઓએ તેમના બદલે યુવા મહાસચિવ રાજીવ ગાંધીને પીએમ બનાવી દીધા.

જ્યારે ઇંદિરા ગાંધીની હત્યા થઈ ત્યારે રાજીવ ગાંધી અને પ્રણવ મુખર્જી બંને બંગાળના પ્રવાસે હતા. 

તેઓ એક સાથે જ વિમાનમાં તાબડતોબ દિલ્હી પરત આવેલા. રાજીવ ગાંધીને ઇંદિરા ગાંધીના અવસાનના સમાચાર બીબીસી રેડિયો પરથી મળેલા. 

કૉંગ્રેસના ઇતિહાસ પર પુસ્તક લખનાર વરિષ્ઠ પત્રકાર રાશિદ કિદવઈ જણાવે છે, 

"પ્રણવ મુખર્જીનો વિચાર હતો કે તેઓ કૅબિનેટના સૌથી વરિષ્ઠ સભ્ય હોવાથી તેમને કાર્યકારી વડા પ્રધાન બનાવવામાં આવશે."

"તેમના મનમાં ગુલજારી લાલ નંદા હતા, જેમને... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
જ્યારે પ્રણવ મુખર્જી બે વખત વડા પ્રધાન બનતા-બનતા રહી ગયા