જોકે, અટલ રિટાયર્ડ થયા ત્યાર બાદ વર્ષ 2009થી અલઝાઇમરનો ભોગ બન્યા હતા ત્યારથી જ આ જોડી અસંગત થઈ ગઈ હતી.

તેમ છતાં અડવાણીએ સાંસદ તરીકે  કાર્યરત હતા પરંતુ  તેઓ પણ અસંગત જ રહ્યા. 

આ જોડીના આનંદદાયક દિવસોમાં તેઓ ખૂબ જ બળવાન હતા, જેનો ભારતીય રાજનીતિમાં ઊંડો પ્રભાવ પડ્યો હતો. જોકે, તેમાં સિનિયર પાર્ટનર અટલ જ હતા.

આ બન્નેની પહેલી મુલાકાત 1950ના દાયકાની શરૂઆતમાં રાજસ્થાનમાં થઈ હતી.

વાજપેયી જનસંઘના પ્રમુખ શ્યામા પ્રસાદ મુખર્જીના સાથીદાર હતા.

અડવાણી એ વખતે રાજસ્થાનમાં હતા. તેમના મતે એ સમયે વાજપેયી અડગ ઈરાદા ધરવતા એક યુવાન હતા.

1950ના દાયકાના અંતમાં બન્નેનો નાતો ત્યારે મજબૂત થયો જ્યારે વાજપેયી પહેલી વાર સાંસદ બન્યા અને જનસંઘ દ્વારા અડવાણીને સાંસદોના કામમાં મદદ કરવા માટે દિલ્હી ખસેડવામાં આવ્યા.

એ વખતે બન્ને અવિવાહિત હતા અને પક્ષના અન્ય કાર્યકર્તાઓની સાથે જ રહેતા હતા. બન્ને સાથે કામ કરતા અને મજા પણ માણતા હતા.

આરામની પળોમાં સાથે હિંદી ફિલ્મ જોતા કે પછી કનૉટ પ્લેસમાં સાથે નાસ્તો કરવાની મજા પણ માણતા હતા. 

દિન દયાળ ઉપાધ્યાયના આગ્રહથી 1957માં વાજપેયી લોકસભામાં ગયા. જનસંઘનું સુકાન ત્યારે દિન દયાળ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
ઉપાધ્યાયના હાથમાં હતું. 

વકૃત્વ કળા અને ભાષણોના કારણે વાજપેયી સંસદના વિરોધ પક્ષનો મુખ્ય અવાજ બની ગયા હતા. જેમને રાજકીય કામમાં અડવાણીની મદદ મળતી હતી. 

અડવાણી વાજપેયીના સહભાગી બની ગયા હતા અને અટલને પણ સહભાગીની ખાસ જરૂરીયાત હતી કારણ કે અટલ જનસંઘના મહત્ત્વના સદસ્ય બલરાજ મધોકની કારણ વગરની હેરાનગતીનો ભોગ બની રહ્યા હતા.

મૂળ જમ્મુના રહેવાસી મધોકનો મત ખૂબ જ કટ્ટર હતો. તેમને શંકા હતી કે અટલ બિહારી વાજપેયી કોંગ્રેસના જાસૂસ છે.

મૂળ ગ્વાલિયરના વાજપેયી દિલ્હીમાં આવીને રાજકારણ શીખ્યા હતા. અને સાંસદ બન્યા બાદ દિલ્હીમાં જ રહેવા લાગ્યા હતા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

વાજપેયીનો એવો મત હતો કે ભારત જેવા દેશમાં સંતુલિત,મુક્ત વિચારોની રાજનીતિ જ કરવી જોઈએ અને કોઈ પણ કટ્ટર વિચારધારાને ટેકો આપવો જોઈએ નહીં.  

મધોકને આ વાત જ ખટકતી હતી. તેમણે સંઘના સરસંઘચાલક ગોળવલકરને વાજપેયીના રાજનીતિક વિચારોજ નહીં પરંતુ તેમની જીવનશૈલી અંગે પણ ફરિયાદ કરી હતી.

વાજપેયી ગ્વાલિયરના પોતાના સહઅધ્યાયી રાજકુમારી કૌલના ખૂબ જ નજીક હતા. 

તેઓ કૌલ સાથે લગ્ન કરવા માગતા હતા પરંતુ વિવાદાસ્પદ સમય અને કેટલીક રૂઢીઓના કારણે કરી શક્યા નહતા. 

મધોકએ વાજપેયીના આ સંબંધો અંગે ફરિયાદ કરી હતી. પરંતુ સરસંઘચાલક ચતુર હતા તેમણે આ ફરિયાદોને ધ્યાને લીધી નહીં. 

મધોકની ફરિયાદના પગલે વાજપેયી સાવચેત થઈ ગયા હતા.  તેમને એ સમયમા અડવાણીની ખૂબ જ મદદ મળી હતી.

વર્ષ 1968માં દિન દયાળ ઉપાધ્યાયના અકાળે અવસાન બાદ અટલ જનસંઘના પ્રમુખ બન્યા હતા. 

તેઓ પાંચ વર્ષ સુધી પ્રમુખ પદે રહ્યા અને બાદમાં તેમણે આ પદ અડવાણીને સોંપ્યુ હતું. 

અડવાણીના પ્રમુખ પદ દરમિયાન બલરાજને જનસંઘમાંથી હાંકી કઢાયા હતા. જેનાથી વાજપેયીને રાહત મળી હતી. 

વર્ષ 1975માં જ્યારે દેશમાં ઇમર્જન્સી ઘોષિત થઈ તે વખતે અટલ અને અડવાણી બેંગલુરુમાં મિટિંગ માટે ગયા હતા. 

બન્ને જ્યારે સવારનો નાસ્તો કરી રહ્યા હતા ત્યારે જ પોલીસ દ્વારા તેમની ધરપકડ કરીને જેલમાં નાખી દેવાયા હતા.

જેલમાં કેટલોક સમય સાથે વિતાવ્યા બાદ કમરના દુખાવાના કારણે વાજપેયીને ન્યૂ દિલ્હી એઇમ્સમાં ભરતી કરાયા હતા.

મોરારજી દેસાઈની જનતા પાર્ટીની સરકારમાં અટલ-અડવાણી બન્ને મંત્રી બન્યા હતા. અટલ વિદેશ મંત્રી હતા જ્યારે અડવાણી સૂચના અને પ્રસારણ મંત્રી હતા. 

જનસંઘના શરૂઆતના સમયના સાસંદ હોવાના કારણે બન્ને એક બીજાની ખૂબ જ નજીક હતા. 

જ્યારે સંઘના કારણે જનતા પાર્ટીની સરકાર બરખાસ્ત થઈ...