સામગ્રી: ઘણા બધા મહાન વિજ્ઞાનીઓએ ઈશ્વરના અસ્તિત્વનો ઇન્કાર કરેલો છે, પરંતુ ઘણા બધા વિજ્ઞાનીઓ એવા પણ છે, જેમણે વિજ્ઞાન અને ધર્મ વચ્ચે સમન્વય માટેની પણ કોશિશ કરી હોય.

તેમાંના ઘણા વિજ્ઞાનીઓ માનતા હતા કે બ્રહ્માંડની ઉત્પત્તિની શોધ માટેની તેમની ઝંખના ઈશ્વરના સર્જનની નજીક પહોંચવાનો જ પ્રયાસ હતો.

જોઈએ પાંચ મહાન વિજ્ઞાનીઓ ધાર્મિક બાબતોને કેવી રીતે જોતા હતા:

ગેલેલિયો અને ચર્ચ વચ્ચે ઘર્ષણ

1614માં ઇટાલીના ખગોળશાસ્ત્રી ગેલેલિયો ગેલીલીએ સૂર્યમંડળ વિશેની કૉપરનિક્સની અવધારણાને સમર્થન આપ્યું ત્યારે ચર્ચ તેની સામે નારાજ થયું હતું અને તેને ઈશ્વરનિંદા ગણાવી હતી. 

કૉપરનિક્સે કહ્યું હતું કે સમગ્ર સૂર્યમંડળના કેન્દ્રમાં સૂર્ય છે, પૃથ્વી નથી. 

તે વખતે આમ કહેવું બહુ ક્રાંતિકારી હતું, કેમ કે પૃથ્વી જ સમગ્ર સૂર્યમંડળના કેન્દ્રમાં છે તેવી માન્યતા હતી.

1616માં ચર્ચે ગેલેલિયો પર પ્રતિબંધ મૂક્યો કે તમારે આવું શિક્ષણ આપવું નહીં અને આવી થિયરીઓનો બચાવ કરવો નહીં.

ધર્મ અને વિજ્ઞાન વચ્ચેનો ઇતિહાસનો આ સૌથી મોટો સંઘર્ષ હતો. 

જોકે નોટ્રા ડેમ યુનિવર્સિટીના ઇતિહાસના પ્રોફેસર અર્નાન મૅક્મુલીન કહે છે કે આ કિસ્સો ઘર્મ અને વિજ્ઞાન વચ્ચે વિખવાદનો નહોતો, પરંતુ ગેરસમજણને કારણે ઊભો થયેલો વિવાદ થયો હતો. 

કારણ શું? આ વિવાદમાં બંને પક્ષે ખ્રિસ્તીઓ જ હતા.

ગેલેલિયોએ બાઇબલની કથાઓ અને અર્થઘટન માટે ઘણું બધું લખ્યું હતું. કેમ કે તેઓ ટેલિસ્કોપિકથી અવલોકન કરતા ગયા તેમ જાણકારી વધતી ગઈ. તેને બાઇબલના સિદ્ધાંતો સાથે મેળ બેસાડવાની તેમની કોશિશ હતી. 

તેમણે પોતે જણાવ્યું હતું કે: "જે ઇશ્વરે આપણને સંવેદના, બુદ્ધિ અને તર્ક આપ્યા હોય તે જ આપણને તે બધાનો ત્યાગ કરી દેવા માટે પ્રેરે એવું હું માની શકતો નથી."

મારિયા મિચેલનો વિજ્ઞાન અને ઇશ્વરમાં વિશ્વાસ

મારિયા મિચેલ અમેરિકાનાં પ્રથમ ખગોળશાસ્ત્રી હતાં અને 1948માં અમેરિકન અકૅડમી ઑફ આર્ટ્સ ઍન્ડ સાયન્સીઝમાં ચૂંટાયેલાં પ્રથમ મહિલા હતાં. તેઓ ખોગળશાસ્ત્રનાં પ્રોફેસર હતાં અને મહિલાના અધિકારો માટે લડતાં હતાં.

તેમને વિજ્ઞાન તથા ધર્મ બંનેમાં વિશ્વાસ હતો. 

"વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગો આગળ વધી રહ્યા છે અને તેનાથી ઇશ્વર કેવી રીતે કામ કરે છે તેની નવીનવી રીત આપણને જાણવા મળી રહી છે અને આપણને અજ્ઞાત બાબતોનું ઊંડું જ્ઞાન પ્રાપ્ત થઈ રહ્યું છે," એમ તેમણે લખ્યું હતું.

તેઓ માનતાં હતાં કે બાઇબલમાં અપાયેલા ઉપદેશો અને કુદરતને વિજ્ઞાનથી સમજીએ તે બાબતમાં કોઈ ભેદ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
વિજ્ઞાન અને ધર્મ મૂળભૂત રીતે એકબીજાના વિરોધી છે?