કોવિડ-19નો ચેપ લાગવાને કારણે થતા ડાયાબિટીસ બાબતે જગતભરમાં સંશોધન ચાલી રહ્યું છે.

મુંબઈની કેઈએમ હૉસ્પિટલના ડાયાબિટોલૉજિસ્ટ ડૉ. વ્યંકટેશ શિવણે કહે છે, "કોરોનાના ચેપને કારણે ડાયાબિટીસ થયો હોય તેવા કેસોનું પ્રમાણ 10 ટકાથી ઓછું છે, પણ આ વાત ચોક્કસપણે ચિંતાજનક છે."

ડાયાબિટીસ અને હાઈ-બ્લડપ્રેશરના દર્દીઓને કોરોનાનો ચેપ લાગવાનું જોખમ વધારે હોય છે, પણ કોરોનાનો ચેપ હવે ડાયાબિટીસનું કારણ બન્યો હોવાના પુરાવા નિષ્ણાતોને મળ્યા છે. કોવિડ-19નો ચેપ લાગવાને કારણે થતા ડાયાબિટીસ બાબતે જગતભરમાં સંશોધન ચાલી રહ્યું છે. 

કોરોના વાઇરસનો ચેપ લાગવાથી શુગર શા માટે વધે છે?

કોરોના વાઇરસનો ચેપ લાગવાને કારણે ડાયાબિટીસ શું કામ થાય છે એ જાણતા પહેલાં કોરોના વાઇરસનો ચેપ લાગ્યો હોય તેવા લોકોના શરીરમાં શુગરનું પ્રમાણ શા માટે વધે એ સમજવું જરૂરી છે. તેનાં મુખ્ય ત્રણ કારણ છે. 

નિષ્ણાતોએ આપેલી માહિતી અનુસાર, 

•ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં કોરોના વાઇરસના ચેપ અને બીમારીને કારણે જોરદાર સ્ટ્રેસ (માનસિક તાણ) સર્જાય છે, જે શુગર વધવાનું એક કારણ છે. 

•સ્ટેરૉઇડને કારણે પણ શરીરમાં શુગરનું પ્રમાણ વધે છે. 

•ક્યારેય ડાયાબિટીસ ન થયો હોય એવી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
વ્યક્તિના શરીરમાં પણ, કોરોના વાઇરસના ચેપને કારણે શુગરનું પ્રમાણ અચાનક વધી ગયું હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. 

કોરોના વાઇરસના ચેપને કારણે ડાયાબિટીસ થઈ શકે?

ઘણીવાર દર્દીને ખબર નથી હોતી કે તેને ડાયાબિટીસ થયેલો છે, પણ તબીબી તપાસ કરવામાં આવે ત્યારે તેના શરીરમાં સુગરનું પ્રમાણ વધ્યાનું જાણવા મળે છે.

કોરોનાગ્રસ્તોની સારવાર કરતા ડૉક્ટરોના જણાવ્યા મુજબ, કોરોના વાઇરસના ચેપને કારણે ડાયાબિટીસ થયો હોય એવા ઘણા કેસ છેલ્લા વર્ષ દરમિયાન નોંધાયા હતા. 

કોરોના વાઇરસના ચેપને કારણે ડાયાબિટીસ શા માટે થાય છે તેની માહિતી આપતાં ડૉ. વ્યંકટેશ શિવણેએ આ મુજબ જણાવ્યું હતું: 

•કોરોના વાઇરસ ફેફસામાંના ACE- 2 રિસેપ્ટર્સને ચોંટી જાય છે અને વૃદ્ધિ પામે છે. 

•આ જ ACE- 2 રિસેપ્ટર્સ સ્વાદુપિંડમાં બીટા કોષો પર હોય છે. 

•કોવિડ-19 વાઇરસ બીટા કોષો પર હુમલો કરે છે. બીટા કોષોના સંપર્કમાં આવતાં ઇન્સ્યુલિનના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થાય છે. 

•તેના પરિણામે શરીરમાં શુગરના પ્રમાણમાં વધારો થાય છે. 

નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, સ્વાદુપિંડમાં તૈયાર થતું ઇન્સ્યુલિન શરીરમાં શુગરના નિયંત્રણનું કામ કરે છે, પણ ઇન્સ્યુલિનનું ઉત્પાદન ઘટવાથી શુગરના પ્રમાણમાં વધારો થાય છે. આ પરિસ્થિતિ પર નિયંત્રણ માટે દર્દીને ઇન્સ્યુલિનના ઇન્જેક્શન કે દવા આપવી પડે છે. 

બૉમ્બે હૉસ્પિટલના કન્સલ્ટન્ટ ડાયાબિટોલૉજિસ્ટ ડૉ. રાહુલ બક્ષી આ નવા પ્રકારના ડાયાબિટીસ થવાનાં ત્રણ કારણ આપે છે. 

•ઘણી વાર દર્દીને ખબર નથી હોતી કે તેને ડાયાબિટીસ થયેલો છે, પણ તબીબી તપાસ કરવામાં આવે ત્યારે તેના શરીરમાં શુગરનું પ્રમાણ વધ્યાનું જાણવા મળે છે. 

•ઘણાનું શુગર લેવલ બૉર્ડર પર હોય છે. તેમને પ્રી-ડાયાબિટીક કહેવામાં આવે છે. કોરોના વાઇરસના ચેપને કારણે શુગરનું પ્રમાણ વધે છે. 

•કેટલાકના ત્રણ મહિનાના શુગર (HBA1C) રિપોર્ટ નૉર્મલ હોવા છતાં તેમનામાં શુગરનું પ્રમાણ વધ્યું હોવાનું જોવા મળે છે. 

ફોર્ટિસ હૉસ્પિટલનાં એન્ડોક્રાયનોલૉજિસ્ટ ડૉ. શ્વેતા બુદ્યાલ કહે છે, "કોરોના વાઇરસના ચેપને કારણે ડાયાબિટીસ થતો હોવાનું બહાર આવ્યું છે. સ્વાદુપિંડમાં ઇન્સ્યુલિનનું ઉત્પાદન કરતા કોષો પર વાઇરસ સીધો હુમલો કરતો હોવાને લીધે આવું થવું શક્ય છે."

ડૉ. બુદ્યાલ ઉમેરે છે, "કોરોના વાઇરસના ચેપમાંથી સાજા થયા બાદ ડાયાબિટીસની તકલીફ શરૂ થઈ હોય તેવા એક-બે નવા દર્દી દર અઠવાડિયે હૉસ્પિટલમાં આવે છે."

એનડીટીવી ન્યૂઝ ચેનલ સાથે વાત કરતાં વરિષ્ઠ ડાયાબિટોલૉજિસ્ટ ડૉ....