કોરોના : ઓક્સિજન કૉન્સન્ટ્રેટર શું છે, જેને મંગાવવા સરકારે વિશેષ વિમાન મોકલ્યાં?\nઓક્સિજન સાથે દર્દી

મંગળવારે યુકેથી સહાયની પહેલી ખેપ આવી, જેમાં 495 ઓક્સિજન કૉન્સન્ટ્રેટર ભારત પહોંચ્યા હતા, ઍર ઇન્ડિયાની અમેરિકાથી આવતી ફ્લાઇટ્સમાં પણ આવાં 600 જેટલાં મશીન ઇમ્પૉર્ટ કરયાં, એવા અહેવાલ છે.

આ સિવાય સ્પાઇસજેટના વિશેષ વિમાન મારફત હૉંગકૉંગથી આવા 800 મશીન ઇમ્પૉર્ટ કરવામાં આવ્યાં છે.

ભારતમાં ઓક્સિજનની વધતી જતી માગને પહોંચી વળવા સરકારે 10 હજાર ઓક્સિજન કૉન્સન્ટ્રેટર આયાત કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે. સરકાર હૉસ્પિટલો તથા ખાનગી વપરાશ માટે આયાત કરી રહી છે.

ભારતમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસો દરમિયાન કોરોનાના દૈનિક કેસોની સંખ્યા સરેરાશ ત્રણ લાખથી વધુ નોંધાઈ રહી છે. દેશમાં 28 લાખ 82 હજાર ઍક્ટિવ કેસ હતા.

શું છે ઓક્સિજન કૉન્સન્ટ્રેટર?

શરીરની વ્યવસ્થા જોઈએ તો નાક વાટે લીધેલો વાયુ આપણા ફેફસાં સુધી પહોંચે છે, જે ઓક્સિજન લઈને કાર્બન ડાયોકસાઇડ બહાર કાઢે છે. જેને સરળ શબ્દોમાં શ્વાચ્છોશ્વાસ કહેવામાં આવે છે. 

લોહી મારફત આ ઓકસિજન સમગ્ર શરીરમાં પહોંચે છે. જ્યારે આ સંતુલન ખોરવાઈ એટલે બહારથી ઓક્સિજન આપવાની જરૂર ઊભી થાય છે.

આપણા વાતાવરણમાં 78 ટકા નાઇટ્રોજન, 21 ટકા ઓક્સિજન તથા એક ટકામાં અન્ય વાયુ પણ હોય છે. ઓક્સિજન કૉન્સન્ટ્રેટર હવામાંથી પ્રાણવાયુ અલગ તારવી તેને દરદીને પૂરો પાડવાનું કામ કરે છે.

વર્લ્ડ હેલ્થ ઑર્ગેનાઇઝેશનના વિવરણ મુજબ, ઓક્સિજન કૉન્સન્ટ્રેટરમાં એક કૅબિનેટ હોય છે, જેની અંદર કમ્પ્રેશર, ફિલ્ટર, ટ્યૂબ, નાકનું (કે અને) મોં પરનું માસ્ક, બેટરી અને વીજપ્રવાહ સંબંધિત સંરચના હોય છે.

કૉન્સન્ટ્રેટ રૂમમાંથી હવા લઈને રજકણ, બૅક્ટેરિયા કે અન્ય અશુદ્ધિઓને દૂર કરી દે છે. બાદમાં કમ્પ્રેશર એક સિલિન્ડરમાં હવાને દાખલ કરે છે. જેમાં ગળણી હોય છે, જે નાઇટ્રોજનને શોષી લે છે અને ઓક્સિજન તથા અમુક ગૅસને છૂટા પાડે છે.

નાઇટ્રોજનને ફરી હવામાં છોડી દેવામાં આવે છે. પૂર્વનિર્ધારિત સમય પછી બીજા તબક્કામાં ગૅસના સિલિન્ડરની કામગીરી વિપરીત થઈ જાય છે, જેથી કરીને દરદીને ઓક્સિજનનો નિયમિત પુરવઠો મળી રહે.  

ઓછાં મશીનના લાભાલાભ

એક વખત નિષ્ણાત દ્વારા આ મશીનને ગોઠવી દેવામાં આવે એ પછી પ્રમાણમાં ઓછી તકનીકી કુશળતા ધરાવનાર પરિવારજન કે નર્સિંગ સ્ટાફ પણ તેને ઑપરેટ કરી શકે છે.  

તબીબો દ્વારા નક્કી કરેલા પ્રમાણસર નાકથી કે માસ્ક દ્વારા ઓક્સિજન આપી શકાય છે. સામાન્ય રીતે કોરોના ઉપરાંત ફેફસાં અને શ્વાચ્છોશ્વાસની બીમારીથી પીડાતા દરદીઓને આ મશીન રાહતરુપ રહે છે.

તે...\n\ntl;dr:
હાલમાં સોશિયલ મીડિયા પર ઓક્સિજનના બેડ ક્યાં ઉપલબ્ધ છે, ઓક્સિજન સિલિન્ડરની ઉપલબ્ધતાની સાથે ઓક્સિજન કૉન્સન્ટ્રેટરની માગ વધી ગઈ છે.