સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: ચીનની સરકારી ન્યૂઝ એજન્સી શિનહુઆ સાથે વાત કરતા સ્વાયત શિનજિયાંગ પ્રાંતના ચેરમેન શોહરત ઝાકિરે કહ્યું હતું કે વીગરોને 'વ્યવસાયિક શિક્ષણ' આપવાથી આતંકવાદ સામે લડવામાં મદદ મળશે.  

ટીકાકર્તાઓનું કહેવું છે કે ચીનના આ રાજ્યમાં મુસલમાનોને મોટી સંખ્યામાં ખાસ પ્રકારના કૅમ્પોમાં રાખવામાં આવ્યા છે. 

જે મુસલમાનો સરકારનો વિરોધ કરે છે, ડીએનએ માટે નમૂના આપવાનો ઇન્કાર કરે, અધિકારીઓ સાથે દલીલ કરે કે લઘુમતીઓની ભાષા બોલે, તેમને આવા કૅમ્પોમાં કોઈપણ આરોપ વગર અનિશ્ચિતકાળ માટે ગોંધી રાખવામાં આવે છે. 

સંયુક્ત રાષ્ટ્રની એક સમિતિને ઑગસ્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે શિનજિયાંગમાં લગભગ 10 લાખ મુસલમાનોને એક ખાસ પ્રકારે અટકાયતમાં રાખવામાં આવ્યા છે, જ્યાં તેમને 'ફરી શિક્ષણ' આપવામાં આવી રહ્યું છે. 

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કોણ છે વીગર?

ચીનના શિનજિયાંગ પ્રાંતમાં રહેતા વીગર સમુદાયના એક કરોડથી વધુ લોકો પૈકીના મોટાભાગના મુસલમાન છે. 

એ લોકો તેમને સાંસ્કૃતિક રીતે મધ્ય એશિયાના દેશોની નજીકના ગણે છે. તેમની ભાષા તુર્કીને મળતી આવે છે. 

તાજેતરનાં વર્ષોમાં ચીનના બહુમતી વંશીય સમૂહ હાનના લોકોનું શિનજિયાંગમાં મોટા પ્રમાણમાં વસવું એક સંવેદનશીલ મુદ્દો બની ગયું છે. 

વીગર લોકોને લાગે છે કે હવે તેમની રોજીરોટી અને સંસ્કૃતિ પર જોખમ છે. 

ક્યાં આવ્યું શિનજિયાંગ?

શિનજિયાંગ ચીનની પશ્ચિમે આવેલો દેશનો સૌથી મોટો પ્રાંત છે. તેની સીમા ભારત, અફઘાનિસ્તાન અને મંગોલિયા જેવા અનેક દેશોની સરહદને અડીને આવેલી છે. 

શિનજિયાંગ કહેવા ખાતર તો તિબેટની માફક એક સ્વાયત ક્ષેત્ર છે, પરંતુ શિનજિયાંગની સરકાર ચીનની સરકારના ઈશારે જ ચાલે છે. 

આ પ્રાંતનું અર્થતંત્ર સદીઓથી ખેતી તથા વેપાર પર આધારિત રહ્યું છે. ઐતિહાસિક સિલ્ક રૂટને કારણે અહીં સુખશાંતિનું વાતાવરણ રહ્યું છે. 

વીસમી સદીની શરૂઆતમાં વીગર સમુદાયે થોડા સમય માટે જ શિનજિયાંગને આઝાદ જાહેર કર્યું હતું, પણ 1949ની સામ્યવાદી ક્રાંતિ પછી શિનજિયાંગ પ્રાંત ચીનનો હિસ્સો બની ગયો હતો. 

શું ચાલી રહ્યું છે શિનજિયાંગમાં?

સંયુક્ત રાષ્ટ્રની એક માનવાધિકાર સમિતિને આ વર્ષના ઑગસ્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે 'સમગ્ર વીગર સ્વાયત ક્ષેત્ર પર ચાંપતી નજર રાખવામાં આવી રહી છે.'

સમિતિને એમ પણ જણાવવામાં આવ્યું હતું કે લગભગ દસ લાખ લોકો અટકાયતમાં હોય તેવી રીતે જિંદગી પસાર કરી રહ્યા છે. 

હ્યુમન રાઈટ્સ વોચ પણ આવા અહેવાલોને સમર્થન આપી રહ્યું છે. 

માનવાધિકાર...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:
વિવાદોની વચ્ચે ચીને સ્વીકાર્યું છે કે શિનજિયાંગ પ્રાંતમાં વીગર મુસ્લિમોને 'ફરી શિક્ષણ' આપવામાં આવી રહ્યું છે અને તેઓ ખુશ છે.