સામગ્રી: લોકશાહી સંસ્થાઓની સ્વતંત્રતા છીનવી લેવાઈ અને વિરોધ પક્ષના નેતાઓને ટપોટપ જેલમાં ધકેલી દેવાયા.

વિરોધનો રસ્તો બંધ થયો એટલે હિંસાનો રસ્તો પસંદ કરાયો અને તેના માટે ગુજરાતની ધરતી પસંદ કરવામાં આવી.

નક્કી એવું કરાયું કે 'દેશમાં બધું બરોબર ચાલી રહ્યું' હોવાના ઇંદિરા ગાંધીના દાવાની હકીકત ઉજાગર કરવા 'ધડાકો' કરાય.

ધડાકો એવો હોય કે દેશ અને દુનિયા સુધી સંદેશો પહોંચે અને કટોકટી લાદનારાં ઇંદિરા ગાંધીને લોકશાહી ફરતે વીંટાળેલો ગાળિયો છોડી દેવો પડે.

જોકે, દેશમાં લોકશાહીને બહાલ કરવા ઘડાયેલું આ 'ષડયંત્ર' અંજામ પર પહોંચે એ પહેલાં જ સરકારી એજન્સીઓ પહોંચી ગઈ.

ધડાધડ ધરપકડો થઈ, આરોપનામું ઘડાયું અને એ વખતના ફાયરબ્રાન્ડ નેતા જ્યોર્જ ફર્નાન્ડીઝને મુખ્ય આરોપી બનાવાયા.

એજન્સીઓએ આ મામલાને 'બરોડા ડાઇનેમાઇટ કેસ' ગણાવ્યો.

'બરોડા ડાઇનેમાઇટ કેસ'

25 જૂન, 1975એ કટોકટી લાદી દેવાઈ ત્યારે જ્યોર્જ ફર્નાન્ડીઝ 11 વાગ્યા સુધી વિરોધ પક્ષના કાર્યાલયમાં હતા અને ત્યાં જ ઊંઘી ગયા.

સવારે ઊઠ્યા ત્યારે દેશનો માહોલ બદલાઈ ગયો હતો. દેશમાં કટોકટી લાદી દેવાઈ હતી અને વિપક્ષી નેતાઓ માટે જેલના દરવાજા ખુલ્લા મૂકી દેવાયા હતા.

બીજા દિવસે તેઓ ભુવનેશ્વરથી મોટરકારમાં દિલ્હી પહોંચ્યા અને દિલ્હીથી સીધા જ વડોદરા દોડી ગયા.

જાણીતા પત્રકાર અને જ્યોર્જના નજીકના સહયોગી રહેલા વિક્રમ રાવ જણાવે છે, "ઇમરજન્સીની ઘોષણા થયા બાદ અચાનક વડોદરામાં એક સરદારજી મારા ઘરે પહોંચ્યા."

"જ્યોર્જે ખૂબ જ સારો વેશ ધારણ કર્યો હતો, છતાં હું તેમને ઓળખી ગયો, કેમ કે તેઓ જ્યારે હસતાં હતા ત્યારે તેમના ગાલ પર ખંજન પડતાં હતાં."

"મેં તેમને કહ્યું હતું કે જ્યોર્જ તમે ખૂબ સારા લાગો છો. ત્યારે જ્યોર્જે કહ્યું 'હું પોતાના દેશમાં જ શરણાર્થી બની ગયો છું' તેમનું વાક્ય માર્મિક હતું."

પણ તેમને શરણાર્થી બનીને રહેવું નહોતું અને નાગરિક તરીકેના મૂળભૂત અધિકારો પરત મેળવવા હતા. એ માટેના પ્રયાસો પણ તેમણે શરૂ કરી દીધા.

નક્કી એવું કરાયું કે ઇંદિરા ગાંધીની આગામી સભાના સ્થળની નજીકની સરકારી કચેરીઓનાં ટૉઇલેટોને ડાઇનેમાઇટ્સથી ઉડાડી દેવામાં આવે.

ધડાકો ઇંદિરા ગાંધી સુધી સંભળાય પણ ઈજા કોઈને ના પહોંચે.

આ કેસમાં સામેલ મુખ્ય આરોપીમાંના એક અને વરિષ્ઠ પત્રકાર કિરીટ ભટ્ટે 'ઇન્ડિયન ઍક્સપ્રેસ' સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું :

"અમે નિયમિત મળતા હતા અને સરમુખત્યારને કઈ રીતે ઊથલાવી શકાય એ માટે મંથન કરતા હતા."

"પણ, જ્યોર્જ કંઈક સનસનાટી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
વર્ષ 1975. વાત ત્યારની છે, જ્યારે દેશની લોકશાહી પર સૌથી મોટું જોખમ તોળાયું હતું. એ વખતનાં વડાં પ્રધાન ઇંદિરા ગાંધીએ દેશમાં કટોકટી લાદી દીધી હતી.