ગુજરાતમાં અનેક ખેતરોમાં ધોધમાર વરસાદને પગલે વાવેલો પાક નિષ્ફળ ગયો છે.

પાછલા દિવસોમાં પડેલા ધોધમાર વરસાદને પગલે પોતાના ખેતરમાં વાવેલ તલ અને કપાસનો પાક નિષ્ફળ જવાને કારણે સર્જાયેલી નિરાશાજનક પરિસ્થિતિનું પ્રતિબિંબ તેમના શબ્દોમાં ઝિલાઈ રહ્યું હતું. 

તેઓ અનરાધાર વરસાદને કારણે પોતાના પાકને થયેલા નુકસાન વિશે વાત કરતાં કહે છે, “તલ અને કપાસના પાક પર કરેલો લગભગ 70 હજારનો ખર્ચ માથે પડ્યો છે.”

“બૅન્ક અને ખાનગી નાણાંધીરનાર પાસેથી ઉછીનાં નાણાં લઈને આ પાક વાવ્યો હતો, હવે કમાણી તો ઠીક પણ વ્યાજના પૈસાની ચિંતા થવા લાગી છે.”

આવી જ પરિસ્થિતિ ગામના અન્ય ખેડૂતોની હોવાની વાત કરતાં તેઓ કહે છે કે, “ગામમાં હજારો વીઘા જમીનમાં પાણી ભરાયાં છે, પાક સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ ગયો છે."

"જો જલદી સરકાર તરફથી સહાય નહીં કરવામાં આવે તો ઘણા ખેડૂતો વધારે મુશ્કેલીમાં મુકાઈ જશે.”

અતિવૃષ્ટિની પરિસ્થિતિને કારણે નિષ્ણાતો સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં સ્થિતિ અત્યંત સંવેદનશીલ હોવાનું જણાવે છે.

વરસાદે ખેડૂતોની દશા બગાડી 

સૌરાષ્ટ્રમાં અતિવરસાદને કારણે ખેડૂતોનો પાક બરબાદ

ગુજરાતમાં પાછલા અમુક દિવસો દરમિયાન ભારે વરસાદ પડ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
્યો છે. રાજ્યમાં સાર્વત્રિક વરસાદને પગલે મોટા ભાગના જિલ્લાઓમાં જળબંબાકારની પરિસ્થિતિ સર્જાઈ હતી.

ગામો સહિત અનેક મોટાં શહેરોમાં પણ દિવસો સુધી વરસાદનાં પાણી ભરાઈ રહ્યાં હતાં.

ભારે વરસાદને પગલે મુખ્યત્વે કચ્છ, સૌરાષ્ટ્ર અને ઉત્તર ગુજરાતના કેટલાક વિસ્તારોનાં ખેતરોમાં પાણી ભરાતાં ખેડૂતોની ચિંતા વધી છે.

અતિવૃષ્ટિને લીધે સર્જાયેલી પરિસ્થિતિને કારણે અહીંના ખેડૂતોમાં પાક નિષ્ફળ જવાનો ભય ઊભો થયો છે. 

સ્થાનિક અખબારોના અહેવાલો પ્રમાણે ભારે વરસાદને કારણે સૌરાષ્ટ્ર, કચ્છ સહિતના અનેક વિસ્તારોમાં મગફળી, કપાસ, કઠોળ અને બાગાયતી પાકોને ભારે નુકસાન થયાનો દાવો ખેડૂતો અને ખેડૂતસંગઠનો કરે છે.

ઘણા ખેડૂતઆગેવાનો તથા ખેડૂતોએ તો રાજ્યમાં ભારે વરસાદને કારણે સર્જાયેલી પરિસ્થિતિને કારણે લીલો દુષ્કાળ પડવાનો ભય પણ વ્યક્ત કર્યો છે.

ભારે વરસાદને પગલે ખેડૂતોને પડી રહેલી હાલાકી વિશે વધુ માહિતી મેળવવા માટે બીબીસી ગુજરાતીએ કેટલાક નિષ્ણાતો અને ખેડૂતો સાથે વાતચીત કરી હતી. પહેલાં એ જાણી લઈએ કે લીલો દુષ્કાળ શું છે? 

લીલો દુષ્કાળ શું છે?

ગુજરાતમાં અનેક ખેતરોમાં ધોધમાર વરસાદને પગલે વાવેલો પાક નિષ્ફળ ગયો છે.

ખેડૂત એકતામંચના સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના પ્રમુખ રાજુભાઈ કરપડા લીલા દુષ્કાળનો અર્થ સમજાવતાં જણાવે છે, “જ્યારે જે-તે ક્ષેત્રમાં સિઝનનો 120 ટકા કરતાં વધુ વરસાદ પડ્યો હોય અને ખેડૂતોના પાકને પાણીની વધુ આવકને કારણે નુકસાન થાય તો તેવી પરિસ્થિતિને લીલા દુષ્કાળની પરિસ્થિતિ કહે છે.”

તેઓ આ વિશે આગળ વાત કરતાં જણાવે છે, “હાલ સરકાર દ્વારા દુષ્કાળ જાહેર કરવા માટેનું એકમ જે-તે તાલુકો રાખવામાં આવ્યું છે. એટલે કે સરકાર દ્વારા લીલો દુષ્કાળ જાહેર કરવા માટે સમગ્ર તાલુકામાં અમુક મર્યાદા કરતાં વધુ વરસાદ પડવો જોઈએ.”

જોકે, તેઓ જણાવે છે કે લીલા દુષ્કાળની આ ગણતરી અગાઉની જોગવાઈ પ્રમાણે થતી હતી. પરંતુ હાલ ગુજરાત સરકાર દ્વારા આ જોગવાઈ સાવ ઉલટાવીને તેના સ્થાને કેટલીક અવાસ્તવિક જોગવાઈઓ કરાઈ છે.

ગુજરાત કિસાન કૉંગ્રેસના ચૅરમૅન પાલભાઈ આંબલીયા સામાન્ય ખેડૂતની ભાષામાં લીલા દુષ્કાળની પરિસ્થિતિની વ્યાખ્યા આપતાં જણાવે છે કે “લીલો દુષ્કાળ એટલે જે પરિસ્થિતિમાં ખેડૂત સતત વરસાદને કારણે પોતાના ખેતરમાં જઈ જ ન શકે અને એ અતિશય, અનારાધાર વરસાદને પગલે પાક નિષ્ફળ જાય.”

“ખેતરમાં પાક લેવા માટે ઋતુ આધારિત ચક્રને અનુસરીને ખેડૂત દ્વારા પાકને જે માવજત મળવી જોઈએ તે આ પ્રકારના લીલા દુષ્કાળના સમયમાં...