દિલ્હી આવતાં અગાઉ ખેડૂતોએ રેલરોકો આંદોલન કર્યું હતું

દિલ્હીની સરહદો પર હજારોની સંખ્યામાં ખેડૂતો કૃષિકાયદા રદ કરવાની માગને લઈને અડગ છે. તો દેશનાં અન્ય સ્થળોએ પણ નાનાંમોટાં વિરોધપ્રદર્શનો સમયાંતરે ચાલી રહ્યાં છે.

કેન્દ્ર સરકાર ખેડૂતોને નવા કાયદા અંગે સમજણ આપવા માટે વિવિધ માધ્યમોનો ઉપયોગ કરી રહી છે.

ખેડૂતોની ત્રણ નવા કૃષિદાયદા રદ કરવાની માગ છે, તો સામે પક્ષે સરકાર તરફથી કહેવામાં આવે છે કે આ કાયદાઓ ખેડૂતોના હિતમાં છે.

સરકારનું કહેવું છે કે કૃષિબિલમાં લઘુતમ સમર્થન મૂલ્ય (એમએસપી) અને અનાજ-યાર્ડની વ્યવસ્થા ખતમ કરવામાં આવી રહી નથી, પરંતુ ખેડૂતોને સરકાર વિકલ્પ આપી રહી છે.

આ કાયદાઓ ખેડૂતોના ભલા માટે છે તેવું વડા પ્રધાન મોદી પણ અનેક વાર કહી ચૂક્યા છે. 

વડા પ્રધાને એમ પણ કહ્યું હતું નવા કાયદામાં અમારી સરકારે ખેડૂતોને સુરક્ષા આપવા માટે કાયદાકીય જોગવાઈઓ કરી છે.

દિલ્હીની સરહદે ચાલી રહેલા આંદોલનની દેશ સહિત વિદેશમાં પણ ચર્ચા થઈ રહી છે. ત્યારે સવાલ એ થાય કે શું મોદી સરકારે આ કાયદાઓ લાવવામાં ઉતાવળ કરી છે કે સરકારે કઈ 'ભૂલ' કરી છે. 

એવા કયા સંજોગોને કારણે વર્તમાન સમયમાં મોદી સરકાર ભીંસમાં મુકાઈ છે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
?

પંજાબમાં ચાલતાં આંદોલનને નજરઅંદાજ કરાયું?

કેન્દ્ર સરકાર જ્યારથી આ બિલો લાવી રહી હતી ત્યારથી આ બિલ અંગે પંજાબ-હરિયાણામાં ચર્ચા ચાલુ થઈ ગઈ હતી અને પંજાબ અને હરિયાણામાં ખેડૂતો દ્વારા નાના પાયે વિરોધપ્રદર્શન પણ ચાલુ કરાયું હતું.

પંજાબમાં આંદોલન કર્યા છતાં પણ કોઈ ઉકેલ ન આવતાં ખેડૂતોએ 'ચલો દિલ્હી'ની કૂચ કરી હતી.

કેન્દ્રીયમંત્રી હરસિમરતકોર બાદલે ખેડૂતોના સમર્થનમાં અને કેન્દ્રના આ કાયદાઓની વિરુદ્ધમાં મોદીની કૅબિનેટમાંથી બાદમાં રાજીનામું પણ આપ્યું હતું.

હરસિમરતકોરે કહ્યું હતું કે પંજાબ અને હરિયાણાના ખેડૂતો તેનાથી (કૃષિકાયદા) ખુશ નથી.

એનડીએ સાથે છેડો ફાડનારા 'શિરોમણી અકાલી દળ'ના પ્રમુખ સુખબિરસિંહ બાદલનું કહેવું હતું કે તેમની પાર્ટી સાથે આ અધ્યાદેશો મામલે સંપર્ક કરાયો નહોતો.

પંજાબમાં ઘણા સમયથી આંદોલન તો ચાલતું પણ જ્યાં સુધી ખેડૂતોનું આંદોલન દિલ્હી ન પહોંચ્યું ત્યાં સુધી તેને જાણે કે નજરઅંદાજ કરવામાં આવ્યું હતું.

'આંદોલન મોટું થશે તેવી ધારણા નહોતી'

દિલ્હીની સરહદ પર ચાલી રહેલા આંદોલનને હવે અન્ય રાજ્યોના ખેડૂતોનો પણ ટેકો મળી રહ્યો છે. જે લોકો દિલ્હી નથી આવતી શકતા એ લોકો સોશિયલ મીડિયાના માધ્યમથી ખેડૂતોને સમર્થન આપી રહ્યા છે.

ગુજરાતમાંથી પણ 200 કરતાં વધુ ખેડૂતનેતાઓ દિલ્હીની સરહદોએ વિરોધપ્રદર્શનમાં ભાગ લેવા માટે પહોંચેલા છે.

કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ અને કેન્દ્રીય કૃષિમંત્રી નરેન્દ્રસિંહ તોમર વચ્ચે અનેક વાર આ મામલે ચર્ચા થઈ હતી.

સરકારની ખેડૂતનેતાઓ સાથે વાતચીત પણ થઈ હતી, પણ આંદોલનનો કોઈ અંત આવ્યો નથી. સરકાર અને ખેડૂતો પોતપોતાના પક્ષે અડગ જણાઈ રહ્યા છે.

રાજકીય નિષ્ણાતો અનુસાર સરકારને અંદાજ નહોતો કે ખેડૂતોનું આંદોલન આટલું મોટું થઈ જશે.

બીબીસી સંવાદદાતા સરોજ સિંહ સાથે વાત કરતાં 'આઉટલૂક' મૅગેઝિનનાં રાજકીય સંપાદક ભાવના વીજ અરોરા કહે છે કે સરકારને અંદાજ નહોતો કે આંદોલન મોટું સ્વરૂપ ધારણ કરી લેશે.

તેઓ કહે છે, "ભાજપથી પહેલી ભૂલ એ થઈ કે તેને અંદાજ નહોતો કે આ આંદોલન આટલું મોટું થવાનું છે. આટલી મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતો દિલ્હી પહોંચી જશે. ભાજપને લાગતું હતું કે હરિયાણામાં જ ખેડૂતોને સંભાળી લેવાશે અને હરિયાણાના ખેડૂતો આ આંદોલનમાં પંજાબવાળાનો સાથ નહીં આપે."

તેઓ વધુમાં કહે છે, "અગાઉ હરિયાણાના મુખ્ય મંત્રી કહેતા હતા કે આ આંદોલન માત્ર પંજાબના ખેડૂતોનું છે, હરિયાણાના ખેડૂતો તેમાં સામેલ નથી. પણ જ્યારે હરિયાણાના ખેડૂતો પણ પંજાબના...