શીર્ષક: રવાન્ડા : એ નરસંહાર જેમાં 100 દિવસમાં 8 લાખ લોકો માર્યા ગયા\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n
ચારેય બાજુ અલગઅલગ દેશોથી ઘેરાયેલો રવાન્ડા ઇસ્ટ-સેન્ટ્રલ આફ્રિકન દેશ છે. જે 90ના દાયકામાં આચરાયેલા સરકાર પ્રેરિત નરસંહારના ઓથારમાંથી ઉભરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે.

1994ના એપ્રિલ અને જૂનના ગાળા દરમિયાન આશરે 100 દિવસમાં અહીં 8 લાખ લોકોની હત્યા કરી દેવાઈ હતી.

આ હત્યાકાંડમાં માર્યા ગયેલા લોકોમાં મોટાભાગના તુસી સમુદાયના હતા. જ્યારે હત્યાકાંડ આચરનારા હુતુ સમુદાયના હતા. 

એ વખતે શું થયું હતું?

આ વાત 90ના દાયકાની છે. 

6 એપ્રિલ 1994ના રોજ કાઇગાલી એરપોર્ટ પર રવાન્ડાના રાષ્ટ્રપતિ હુએનલ હેબિયારિમાનાનું વિમાન તોડી પડાયું. જેમા રાષ્ટ્રપતિનું મૃત્યુ નિપજ્યુ. રાષ્ટ્રપતિ પોતે હુતુ સમુદાયના હતા. 

એક ફ્રેન્ચ ન્યાયાધિશે આ મામલે એ વખતના તુસી વિદ્રોહી સંગઠનના વડા પૉલ કગામે પર આરોપ લગાવ્યો. 

આરોપ એવો લગાવાયો કે વિદ્રોહી સંગઠન અને તેના કેટલાક સાથીદારોએ રાષ્ટ્રપતિના વિમાન પર રૉકેટથી હુમલો કર્યો હતો.

શું તમે આ વાંચ્યું?

જોકે, કગામેએ વળતો આરોપ લગાવ્યો કે હુતુ અંતિમવાદીઓએ તુસી સમુદાયનો સમૂળો નાશ કરવા માટે હુમલો કરાવ્યો છે.

આ ઘટના બાદ દેશમાં તુસી સમુદાયના નરસંહારનો ઘટનાક્રમ શરૂ થયો હતો.

જોકે એ હત્યા માટે જવાબદાર કોઈ પણ હોય, એ ઘટનાની ગણતરીના કલાકોમાં જ દેશની રાજધાની કાઇગાલીમાં હિંસા ફાટી નીકળી. 

જોતજોતામાં હિંસાએ આખાદેશનો ભરડો લઈ લીધો. હિંસાનો એ દાવાનળ એટલો ભયાનક હતો કે ત્રણ મહિના સુધી રવાન્ડા એમાં સળગતું રહ્યું.  

આ હિંસાક્રમ આફ્રિકાના વર્તમાન ઇતિહાસમાં સૌથી લાંબો ચાલેલો નરસહાંર ગણવામાં આવે છે. 

અહીં એ વાત પણ મહત્ત્વની બની રહે છે કે પૉલ કગામે હાલમાં દેશના રાષ્ટ્રપતિ પણ છે.

હિંસક ઇતિહાસ 

રવાન્ડાના ઇતિહાસમાં હિંસા એ કોઈ નવી વાત નથી. અહીં વર્ષોથી બહુમતી હુતુ સમુદાય અને લઘુમતી તુસી સમુદાય વચ્ચે વિખવાદ રહ્યો હતો.

આમ તો બન્ને સમુદાયોમાં ખાસ ફેર નથી. બોલવા-ચાલવાથી લઈને રહેણીકરણીની બાબતે પણ બન્ને સમુદાયો સમાનતા ધરાવે છે. 

જોકે, તુસી સમુદાયના લોકો હુતુની સરખામણીએ લાંબા અને પાતળા હોય છે. જેથી કેટલાક લોકોનું માનવું છે કે એમના મૂળ અન્ય આફ્રિકન દેશ ઇથિયોપિયામાં છે. 

એટલે જ નરસંહાર દરમિયાન તુસી લોકોના મૃતદેહોને ઇથિયોપિયામાં પરત મોકલવામાં આવી રહ્યા છે એવું કહીને નદીમાં વહાવી દેવાયા હતા.

આ બન્ને સમુદાય વચ્ચેના વિખવાદની ખાઈ યુરોપીયન ઉપનિવેશ દરિયાન વધુ પહોળી થઈ હતી. 

રવાન્ડા પર જ્યારે બેલ્જિયમનું શાસન હતું ત્યારે અહીં સમુદાય અનુસાર...