સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: આંબેડકરના માનવા પ્રમાણે શીખ ધર્મ અપનાવવાનો સૌથી મોટો ફાયદો એ હતો કે તેનાથી કચડાયેલા વર્ગના લોકો 'બિનરાષ્ટ્રીય' થાય તેમ ન હતા.

વંચિત અને કચડાયેલા વર્ગ માટે અલગ મતદારયાદીના મુદ્દે ગાંધીજી સાથે થયેલા સંઘર્ષ, 1932માં પૂના કરાર પર હસ્તાક્ષર અને જાતિવાદી હિંદુઓ તરફથી નિરાશા સાંપડ્યા બાદ આંબેડકરે મનમાં નિર્ધાર કરી લીધો હતો. 

13 ઓક્ટોબર, 1935ના રોજ મહારાષ્ટ્રમાં યેવલા ખાતે એક પરિષદમાં તેમણે જાહેરાત કરી જે હવે જગવિખ્યાત છે.

તેમણે કહ્યું, "કમનસીબે હું અછૂત હિંદુ તરીકે જન્મયો હતો. તેને રોકવું મારા હાથમાં ન હતું... પરંતુ હું ખાતરી આપું છું કે હું એક હિંદુ તરીકે મરીશ નહીં." (ડૉ. આંબેડકર ઍન્ડ અનટચેબિલિટી, ક્રિસ્ટોફ જેફરલોટ, પર્મેનન્ટ બ્લેક, દિલ્હી, 2016, પેજ 120) તેમણે ત્યાં ઉપસ્થિત લોકોને હિંદુ ધર્મ સાથે પોતાનો સંબંધ તોડી નાખવા જણાવ્યું. સાથે સાથે તેમણે નવા ધર્મની પસંદગી પણ બહુ કાળજીપૂર્વક કરવાની સલાહ આપી. (કીર, પેજ 253) 

ઘણા જાતિવાદી હિંદુ નેતાઓ અને ગાંધીજીએ આંબેડકરના આ નિર્ણયની ટીકા કરી હતી, જ્યારે ઇસ્લામ, ખ્રિસ્તી, બૌદ્ધ અને શીખ ધર્મના ધાર્મિક આગેવાનોએ આંબેડકરને પત્ર લખ્યા અને શોષિત વર્ગ માટે તેમનો પોતાનો ધર્મ આદર્શ પસંદગી છે તેવી દલીલો કરી.

સુવર્ણ મંદિરની મેનેજિંગ કમિટિના વાઇસ પ્રેસિડન્ટે ડૉ. આંબેડકરને એક ટેલિગ્રામ મોકલ્યો અને દાવો કર્યો કે, "શીખ ઘર્મ એકેશ્વરવાદી, બધાને પ્રેમ કરતો ધર્મ છે અને તેના તમામ અનુયાયીઓ સાથે સમાન વ્યવહાર કરે છે." (કીર, પેજ 255)

શક્તિશાળી સમુદાયમાં સમાઈ જાય તેવી ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી

ધર્મ પરિવર્તનની પ્રક્રિયા દરમિયાન આંબેડકરે તેમના લોકો કોઈ શક્તિશાળી સમુદાયમાં સમાઈ જાય તેવી ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી

નાસિકથી આવેલા એક પ્રતિનિધિમંડળને આંબેડકરે જણાવ્યું કે ધર્મ પરિવર્તન પાંચ વર્ષની અંદર કરવામાં આવશે.

તેમણે એમ પણ કહ્યું કે જાતિવાદી હિંદુઓ કોઈ હકારાત્મક પરિણામની ખાતરી આપે તો તેઓ પોતાના નિર્ણય અંગે પુનઃવિચારણા કરશે.

ધર્મ પરિવર્તનની પ્રક્રિયા દરમિયાન આંબેડકરે તેમના લોકો કોઈ શક્તિશાળી સમુદાયમાં સમાઈ જાય તેવી ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી અને તેઓ શીખ ધર્મ અપનાવવાનું વિચારી રહ્યા છે તેવા સંકેત આપ્યા હતા. (કીર, પેજ 259)

જાન્યુઆરી 1936માં પૂણે ખાતે યુથ કૉન્ફરન્સમાં આંબેડકરે ધર્મ પરિવર્તનની સમયમર્યાદા દૂર કરી અને જાહેરાત કરી કે તેઓ અને તેમનો સમાજ એવા કોઈ પણ ધર્મને અપનાવશે જે તેમને સંપૂર્ણ સમાન દરજ્જો આપે. (કીર,...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:
દલિતોના સામાજિક, આર્થિક અને રાજકીય ઉદ્ધાર માટે હિંદુ ધર્મનો ત્યાગ કરવાનો વિચાર ડૉ. આંબેડકરના મનમાં ઘણા સમયથી હતો. 1956માં તેમણે બૌદ્ધ ધર્મ અપનાવ્યો તેનાથી ઘણા સમય અગાઉ તેમણે 1929માં જલગાંવના અછૂતોને એવો કોઈ પણ ધર્મ અપનાવવાની સલાહ આપી હતી જે તેમને માનવ ગણે. (ડૉ. આંબેડકરઃ લાઇફ ઍન્ડ મિશન, ત્રીજી આવૃત્તિ, ધનંજય કીર, પોપ્યુલર પ્રકાશન, બૉમ્બે, પેજ 251-252).