વૅલેન્ટાઇન્સ ડે : કવિ કલાપીએ જ્યારે દાસીના પ્રેમ માટે રાજગાદી દાવ પર મૂકી\nરાજવી કવિ સુરસિંહજી તખ્તસિંહજી ગોહિલ 'કલાપી'

એક તબક્કે 'કલાપી'નું (મોર) તખલ્લુસ ધરાવતા સુરસિંહજીના જીવનમાં મોંઘીનો પ્રવેશ થાય છે, જે તેમનાં પત્નીની દાસી છે. શરૂઆતમાં તેમનાં પ્રત્યે વાત્સલ્યભાવ ધરાવનારા કલાપી અચાનક તેની તરફ દૈહિક રીતે પણ આકર્ષાય છે.

બંને જીવને અલગ કરવા માટે કાવાદાવા સર્જાય છે, જેથી કવિહૃદયી રાજવી કલાપીની કલમમાંથી કરૂણરસ ફૂટી નીકળે છે.

વિધાતા બંનેને એક કરી દે છે, પરંતુ કાળ પોતાનું કામ કરે છે અને વર્ષ 1900માં માત્ર 26 વર્ષની ઉંમરે તેમનું અવસાન થાય છે.

કલાપીની કહાણી એક રાજા, પતિની અને પ્રેમીની To be or not to beની કહાણી છે. પ્રણયત્રિકોણનો ચોથો ખૂણો પણ છે, જે તેમના સર્જનજગતમાં બાજુએ રહ્યો, પરંતુ વ્યવહારજગતમાં કેન્દ્રમાં હતો.

કલાપીના જીવનની કરૂણતા

રાજકોટની રાજકુમાર કૉલેજ

રાજકોટની રાજકુમાર કૉલેજ ખાતે કવિ કલાપીનું ઔપચારિક શિક્ષણ થયું

અંગ્રેજોના શાસનમાંથી દેશ મુક્ત થયો અને ગણતંત્રની સ્થાપના થઈ તેના બરાબર 73 વર્ષ પહેલાં 26 જાન્યુઆરી 1874ના દિવસે તેમનો જન્મ લાઠીના તત્કાલીન રાજવી પરિવારમાં સુરસિંહજી ગોહિલ તરીકે થયો.

જન્મના ગણતરીના મહિનાઓમાં મોટાભાઈ ભાવસિંહનું જ અવસાન થઈ ગયું અને પિતા તખ્તસિંહજીની છત્રછાયા પણ ગુમાવી, જેથી માત્ર પાંચ વર્ષની કુમળી વયે તેઓ 'પ્રિન્સ' બની ગયા.

1882માં રાજકોટની રાજકુમાર કૉલેજ (વાસ્તવમાં નિવાસીશાળા) ખાતે કાઠિયાવાડના અન્ય રાજકુમારોની સાથે તેમનો અભ્યાસ શરૂ થયો. અહીં રાજકુમારોને શિક્ષણ આપવા ઉપરાંત રાજકાજ તથા વહીવટ માટે તૈયાર કરવામાં આવતા.

1868માં સ્થાપિત 'આરકે.સી.' આજે પણ કાર્યરત છે અને ત્યાં 5થી 18 વર્ષના બાળકોને સેન્ટ્રલ બૉર્ડ ઑફ ઍજ્યુકેશન પ્રમાણે, કૉ-ઍજ્યુકેશન આપવામાં આવે છે.

કલાપી 1891 સુધી અહીં રહ્યા, પરંતુ આ ગાળામાં તેમના જીવનની બે મહત્ત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ ઘટી. 1988માં તેમનાં માતા રામબાનું મૃત્યુ થયું.

પિતા તથા મોટભાઈના અવસાન પછી તેમના જીવન ઉપર માતાનો મોટો પ્રભાવ હતો. સંવેદનશીલ હૃદય ધરાવતા કલાપી માટે 14 વર્ષની કુમળી વયે આ આઘાત સહન કરવો મુશ્કેલ હતો.  

કલાપી અંતર્મુખી બની ગયા, તેઓ લાઠી પરત જવા માગતા ન હતા અને તેમને 'વૈરાગ'ના વિચાર આવવા માંડ્યા. દરમિયાન તેમના જીવનમાં 'રમાબા'નો પ્રવેશ થયો અને 'વૈરાગ'નું સ્થાન પ્રેમે લીધું.

રમાબા : પત્ની અને પ્રેયસી

અમદાવાદના કલાપીનગરમાં કવિ કલાપીની પ્રતિમા

પહેલી ડિસેમ્બર 1889માં એકસાથે એક જ દિવસે બે કન્યાઓ સાથે તેમનું લગ્ન થયું....\n\ntl;dr:
અધર હોઠ અંગુલી વડે, ઢાંકી વારંવાર 

"રે મુજ ચુંબન મા કરો" એમ કર્યો ઉચ્ચાર, 

છટા થકી બોલી ઊઠી, અટકાવ્યું મુજ કામ 

સુંદર પાંપણયુક્ત એ નયન ફેરવી આમ 

ઉંચુ કરવા ગયો હું ગયો નીચું તારું મોંહ 

પ્રયત્નથી પણ નહિં થયું ચુંબન એનું તોય. 

ટીનઍજર લાઠીના પ્રિન્સ સુરસિંહજી તખ્તસિંહજી ગોહિલે પોતાનાં પ્રિય પત્ની રમાને સંબોધીને પોતાની લાગણીઓને વ્યક્ત કરી છે.