શીર્ષક: ભારતમાં મુસ્લિમ રજવાડાના વડા પ્રધાન બનેલા યહૂદી કોણ હતા?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n
શલોમ બાપુજી

'માગન ઓબોથ' જેવા વિખ્યાત સિનેગોગ વિશે આ લોકોને કંઈ ખબર નથી, એવો સવાલ તમારા મનમાં આવી શકે. મારા મનમાં પણ આ સવાલ થયો હતો, પણ ત્યારે જ એક સ્થાનિક મહિલાએ મને કહ્યું હતું કે "સિનેગોગ નહીં, મસ્જિદ કહો." મેં મસ્જિદ બાબતે પૂછ્યું ત્યારે લોકોને સમજાયું હતું. 

"અચ્છા, તમારે મસ્જિદ જવું છે..." એમ કહીને કોઈ તમને સિનેગોગ સુધી લઈ જશે. પછી તમારા મનમાં સવાલ થશે કે કોઈ સિનેગોગને મસ્જિદ કેવી રીતે કહી શકે? સિનેગોગ તો યહૂદીઓના પ્રાર્થનાસ્થળને કહેવામાં આવે છે. 

તમે વિચારશો કે આખી દુનિયામાં મુસલમાનો અને યહૂદીઓ વચ્ચે વિવાદ ચાલી રહ્યો છે ત્યારે કોઈ સિનેગોગને મસ્જિદ કઈ રીતે કહી શકે? 

એ પછી તમને એવા અનેક ઝટકા લાગશે અને ધીમે-ધીમે 'બેને ઇઝરાયલી' વિશે ખબર પડશે. 

સંયુક્ત આરબ અમિરાત, બહેરીન અને ઇઝરાયલ વચ્ચેની તાજેતરની શાંતિ મંત્રણાથી બધા આશ્ચર્યચકિત છે. આશ્ચર્ય એ હદનું છે કે જેરુસલેમ, વોશિંગ્ટન અને દુબઈમાં બેઠેલા નેતાઓ પણ કદાચ એ હકીકતનો ભરોસો નહીં કરી શકતા હોય.

મુસલમાન અને યહૂદી જેવા બે ધર્મો વચ્ચે વહેંચાયેલા દેશો શાંતિકરાર કેવી રીતે થઈ શકે? સંયુક્ત આરબ અમિરાત જેવો એક મુસલમાન દેશ ઇઝરાયલને વિના શરતે માન્યતા કેવી રીતે આપી શકે?

ભારતમાં છૂપાયેલી અતીતની ભાગીદારી

અલીબાગનું સિનેગોગ

ભારતીય મુસલમાનો અને યહૂદીઓ(ખાસ કરીને મરાઠી બેને ઇઝરાયલી)એ અનેક સદી પહેલાં એકસાથે હળીમળીને રહેવાનો દાખલો બેસાડ્યો હતો. 

1948માં ઇઝરાયલની રચના થઈ પછી ભાગ્યે જ કોઈ વર્ષ શાંતિપૂર્ણ રહ્યું હશે, પણ મહારાષ્ટ્રમાં માત્ર મુસલમાનો અને યહૂદીઓ જ નહીં, બલકે હિંદુ, પારસી અને ખ્રિસ્તી સહિતના તમામ ધર્મના લોકો રાજીખુશીથી સાથે રહે છે. એટલું જ નહીં. મહારાષ્ટ્રના ઇતિહાસમાં એક મુસલમાન રજવાડાનું શાસન એક યહૂદી સંભાળી ચૂક્યો છે. 

રોમન સલ્તનતે જેરુસલેમનું સિનેગોગ તોડ્યું ત્યારે યહૂદીઓએ જ્યુડેઆ પ્રાંત (હાલનું ઇઝરાયલ) અને નોર્ધન ગેલીલી છોડી દીધાં હતાં. સન 135 એટલે કે આજથી 1885 વર્ષ પહેલાં રોમન લોકોએ તે વિસ્તારો કબજે કરી લીધા ત્યારે યહૂદીઓને તેમનો ધર્મ અને સંસ્કૃતિ બચાવવા મજબૂર થઈને રોમન સામ્રાજ્યમાંથી પલાચન કરવું પડ્યું હતું. 

યહૂદીઓનાં ટોળાં દુનિયાના અનેક દેશોમાં જઈને વસવાટ કરતાં થયાં હતાં. 

એ ટોળાંઓને 'લૉસ્ટ ટ્રાઇબ' કહેવામાં આવે છે અને ભારતમાં આવેલા બેને ઇઝરાયલી, કોચીનમાં આવેલા યહૂદી અને મણિપુરમાં વસેલા બેને મનાશે આ બિરાદરીના જ હોવાનું માનવામાં આવે છે. 

એ રીતે બેને...