સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: આમ કહીને સાબેરી 'બાદગીર' તરફ નજર નાંખે છે. 'બાદગીર' અર્થ ઈરાનમાં ' હવા પકડવા વાળા' તરીકે કરવામાં આવે છે.  

રણમેદાનમાં આવેલા યઝ્દ શહેરમાં અતિશય ગરમી પડે છે. ઘણી વખત ગરમીનો પારો 40ને પાર કરી જાય છે. પરંતુ બાદગીરના ટાઢક આપતાં આંગણામાં બેસીએ તો તપતા સૂરજની ગરમી પણ ઓછી લાગે છે. 

અહીં એટલો આરામ મળે છે કે આપણને યજમાન પાસેથી વિદાય લેવાની ઇચ્છા જ ન થાય.

અહીં બેસીને જ્યારે તમે આસપાસના વાતાવરણનું અવલોકન કરો ત્યારે સમજાય કે માણસે ગરમીમાંથી રાહત મેળવવાની આવી તકનીક હજારો વર્ષો પહેલાં વિકસાવી લીધી છે.

આ છે ઈરાનના પરંપરાગત એસી

'બાગદીર' એટલે કે હવા પકડવાનું સાધન, આ વસ્તુ એક ચીમની જેવી છે, જે યઝ્દ અને ઇરાનના રણ વિસ્તારની જૂની ઇમારતો પર જોવા મળે છે.

તે ઠંડી હવા પકડીને ઇમારતમાં નીચે લઈ જવાનું કામ કરે છે. તેની મદદથી મકાનને ઠંડું રાખી શકાય છે અને સખત ગરમીથી ખરાબ થઈ જતી વસ્તુઓને પણ બચાવી શકાય છે. 

તમામ સંશોધનો બાદ સાબિત થયું છે કે 'બાદગીર'ની મદદથી તાપમાનને દસ ડિગ્રી સેલ્સિયસ જેટલું નીચું લાવી શકાય છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પ્રાચીન સમયમાં પર્શિયા(હાલનું )થી લઇને મિસ્ર(ઇજિપ્ત), અરબ અને બેબીલૉનની સંસ્કૃતિ સુધી એવું સ્થાપત્ય તૈયાર કરવાના પ્રયત્નો થયા જે આકરા તાપ સામે રક્ષણ આપી શકે છે.

આવી મોટાભાગની ઇમારતોને એ રીતે બનાવવામાં આવતી કે હવાની અવરજવર કુદરતી રીતે થઇ શકે. બાદગીર અથવા આવી હવાદાર ઇમારતો મધ્ય-પૂર્વથી લઇને મિસ્ત્ર અને ભારત-પાકિસ્તાન સુધી જોવા મળે છે.

કેવી રીતે બને છે 'બાદગીર'

બાદગીર ઇમારતોનાં સૌથી ઉપરના ભાગમાં બનાવવામાં આવે છે. તેથી તેની દેખરેખ રાખવી એ સૌથી મોટો પડકાર હોય છે. 

દોઢ હજાર વર્ષ જૂની ફારસી કવિ નાસિર ખુસરોની નઝમોમાં બાદગીરનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. એજ રીતે, મિસ્ત્રનાં લકસર શહેરમાં ઈસુથી 1300 વર્ષ જૂનાં કેટલાક ચિત્રોમાં પણ બાદગીર જોવા મળે છે. 

ડૉક્ટર અબ્દુલ મોનિમ અલ-શોરબાગી સાઉદી અરેબિયાની જેદ્દા સ્થિત ઇફત યુનિવર્સિટીમાં આર્કિટેક્ચર અને ડિઝાઇનના પ્રોફેસર છે.

ડૉ. શોરબાગીએ જણાવે છે, "મધ્ય-પૂર્વના દેશોથી લઈને પાકિસ્તાન અને સાઉદી અરબ સુધી 'બાદગીર' જોવા મળે છે. તે ઇરાકની અબ્બાસી ખલીફાઓના વખતના મહેલોની ચોરસ ઇમારતોને મળતી આવે છે."

આ મહેલો ઇરાકના ઉખૈદર વિસ્તારમાં આઠમી સદીમાં બનાવ્યા હતા.

જોકે એક માન્યતા એવો પણ છે કે બાદગીરનો વિકાસ પહેલાં આરબ દેશોમાં થયો. જ્યારે આરબોએ ઈરાન પર જીત મેળવી ત્યારે તેમની સાથે આ શૈલી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:
ઈરાનના યઝ્દ શહેરના રહેવાસી સાબેરી જણાવે છે, "મારી પાસે પાણી વાળા ઍરકંડિશનર પણ છે. પરંતુ મને અહીં કુદરતી એસીમાં બેસવું ગમે છે. જે મને વિતેલા દિવસોની યાદ અપાવે છે."