પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ રીતે ડૉલર પોતે જ એક વૈશ્વિક નાણું બની જાય છે. ડૉલર વૈશ્વિક નાણું છે એ વાત તેની મજબૂતી અને અર્થવ્યવસ્થાની તાકાતનું પ્રતીક છે. 

ઇન્ટરનેશનલ સ્ટૅન્ડર્ડ ઑર્ગેનાઇઝેશનના લિસ્ટ મુજબ દુનિયા આખીમાં કુલ 185 કરન્સી છે. 

જોકે, એમાંથી મોટા ભાગે ચલણી નાણાનો ઉપયોગ પોતાના દેશની અંદર જ થતો હોય છે. 

કોઈ પણ મુદ્રા દુનિયામાં કેટલી હદ સુધી પ્રચિલત હોય તે દેશની અર્થવ્યવસ્થા અને તાકાત પર નિર્ભર કરે છે. 

દુનિયાનું બીજું તાકાતવર ચલણ યુરો છે. જે દુનિયા આખીની કેન્દ્રિય બૅન્કોની વિદેશી મુદ્રા ભંડારમાં 19.9 ટકા છે.

સ્પષ્ટ છે ડૉલરની મજબૂતી અને તેની સ્વીકૃતિ અમેરિકન અર્થતંત્રની તાકાતને દર્શાવે છે. કુલ ડૉલરના 65 ટકા ડૉલરનો ઉપયોગ અમેરિકાની બહારથી થાય છે.

દુનિયામાં થતાં કુલ વેપારનો 85 ટકા વેપાર ડૉલર દ્વારા થાય છે. 

દુનિયાભરમાં 39 ટકા દેવું ડૉલરમાં આપવામાં આવે છે. એટલા માટે વિદેશી બૅન્કોને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં ડૉલરની જરૂરિયાત હોય છે.

ડૉલર પર પોતાની નિર્ભરતા ઓછી કરવા માટે રશિયા અને ચીન સાથે આવી રહ્યા છે. કેટલાંક નિષ્ણાતોનું કહેવુ છે કે આનાથી બંને દેશો વચ્ચે 'નાણાકીય ગઠબંધન થઈ શકે છે.'

ડૉલર વૈશ્વિક ચલણ કેમ?

1944માં બ્રેટન વુડ્સ કરાર પછી ડૉલરની વર્તમાન મજબૂતીની શરૂઆત થઈ હતી. 

આ પહેલાં વધારે દેશો માત્ર સોનાંને ઊંચો માપદંડ માનતા હતા. તે દેશોની સરકાર વાયદો કરતી હતી કે તે તેમની મુદ્રાને સોનાંની માગના મૂલ્યને આધારે નક્કી કરશે.

ન્યૂ હેમ્પશૅરના બ્રેટન વુડ્સમાં દુનિયાના વિક્સિત દેશ મળ્યા અને તેમણે અમેરિકન ડૉલરની સરખામણીએ તમામ મુદ્રાઓના વિનિમય દર નક્કી કર્યા.

એ સમયે અમેરિકાની પાસે દુનિયાનો સૌથી વધારે સોનાંનો ભંડાર હતો. 

આ કરારે બીજા દેશોને પણ સોનાંની જગ્યાએ પોતાના ચલણને ડૉલરનું સમર્થન કરવાની પરવાનગી આપી.

1970ની શરૂઆતમાં અનેક દેશોએ ડૉલરની જગ્યાએ સોનાંની માગ શરૂ કરી હતી, કારણ કે તેમને નાણાંકીય મોંઘવારી સામે લડવાની જરૂરિયાત હતી. 

આ સમયે રાષ્ટ્રપતિ નિક્સને ફોર્ટ નોક્સને પોતાના તમામ ભંડારોને સમાપ્ત કરવાની પરવાનગી આપવાની જગ્યાએ ડૉલરને સોનાંથી અલગ કરી દીધો. 

ત્યાં સુધી ડૉલર દુનિયાનું સૌથી ખાસ સુરક્ષિત ચલણ બની ગયું હતું.

ચીન અને રશિયાની રણનીતિ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

એશિયા નિક્કેઈ રિવ્યૂનાં અહેવાલ અનુસાર કેન્દ્રિય બૅન્ક અને ફેડરલ કસ્ટમ સેવા દ્વારા જાહેર કરાયેલા હાલના આંકડા અનુસાર નાણાંકીય વર્ષ 2020ના પહેલા ત્રૈમાસિકમાં રશિયા... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
ડૉલર થઈ રહ્યો છે નબળો, રશિયા અને ચીને ચાલી આ નવી ચાલ