સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: આકાશ પોતાને 'બાળ સ્વયંસેવક' તરીકે ઓળખાવે છે જે ચાર વર્ષની ઉંમરથી સંઘ સાથે જોડાયેલા છે

ફેક ન્યૂઝ ફેલાવવા માટે સૌથી વધારે જવાબદાર વૉટ્સઍપને માનવામાં આવે છે, કેમ કે ભારતમાં તેના સૌથી વધુ 20 કરોડથી પણ વધુ સબસ્ક્રાઇબર્સ છે. 

એક અંદાજ અનુસાર, ફેક ન્યૂઝને કારણે 2018ના વર્ષમાં 24 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં. 

 ફેક ન્યૂઝ ફેલાવવા અંગેના અને તેના કારણે મૉબ લીચિંગ (ટોળા દ્વારા હત્યા) જેવા ગુનામાં દેશભરમાં કુલ 97 લોકોની ધરપકડ પણ કરવામાં આવી હતી. 

આ જ બાબતમાં તપાસ કરવા માટે અમે ગ્વાલિયર પહોંચ્યા હતા. 

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

શહેરના પ્રસિદ્ધ રામ મંદિરની સામે જ આવેલા શૉપિંગ કૉમ્પ્લેક્સમાં આકાશ સોનીની ઓફિસ આવેલી છે. 

આકાશ પોતાને 'બાળ સ્વંયસેવક' કહે છે. તેનો દાવો એવો છે કે પોતે ચાર જ વર્ષની ઉંમરથી રાષ્ટ્રીય સ્વંયસેવક સંઘની સાથે જોડાઈ ગયા હતા. 

આકાશ સોની 'છેલ્લા છ વર્ષથી' ફેસબૂક પર 'બીજેપી ઑલ ઇન્ડિયા' નામનું પેજ ચલાવે છે. તેમના પેજને 12 લાખ જેટલી લાઇક્સ મળેલી છે. 

ફૅક્ટ-ચેકર વેબસાઇટ તરીકે કામ કરતી 'ઑલ્ટ ન્યૂઝ' અનુસાર, 'બીજેપી ઑલ ઇન્ડિયા' સતત ફેક ન્યૂઝ ફેલાવવાનું કામ કરે છે. 

'ઑલ્ટ ન્યૂઝ'ના જણાવ્યા અનુસાર, આ પેજમાં એક તસવીર મૂકીને દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે, પાકિસ્તાનના ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન શાહિદ ખાકાન અબ્બાસીની અમેરિકાના ઍરપૉર્ટ પર કપડાં ઉતારીને તપાસ કરવામાં આવી હતી.

આ સમાચાર ખોટા સમાચાર એટલે કે ફેક ન્યૂઝ હતા.  

ફેક ન્યૂઝ પાછળ કઈ વિચારધારા ?

ફૅક્ટ-ચેકર વેબસાઇટ તરીકે કામ કરતી 'ઑલ્ટ ન્યૂઝ' અનુસાર, 'બીજેપી ઑલ ઇન્ડિયા' સતત ફેક ન્યૂઝ ફેલાવવાનું કામ કરે છે.

આવા ખોટા સમાચારો કેમ મૂકો છો? એવા અમારા સવાલના જવાબમાં આકાશ સોનીએ કેટલાક તર્ક આપ્યા હતા. 

ક્યારેય ભૂલથી પોસ્ટ મૂકાઈ ગયાની વાત કરી અને એમ પણ કહ્યું કે મીડિયામાં બધે ખોટી ખબરો ચાલે છે તો પછી માત્ર પોતાની સામે સવાલો શા માટે?

તેઓ 'ઑલ્ટ ન્યૂઝ'ની વિશ્વસનીયતા અને તેને કોનું ફન્ડિંગ મળે છે તેની સામે પણ સવાલો ઊઠાવ્યા. 

આકાશ કહે છે કે તેઓ 'વી સપોર્ટ અમિત શાહ', 'વંદે માતરમ્' અને પોતાના નામે પણ ફેસબૂક પેજ ચલાવે છે.

ઘણા બધા ફેસબુક ગ્રૂપના સભ્ય બનેલા આકાશ કહે છે કે તેઓ 350 જેટલાં વૉટ્સઍપ ગ્રૂપમાં જોડાયેલા છે. 

આ ગ્રૂપમાંથી તેમને સતત માહિતીઓ મળતી હોય છે અને તેમાંથી ઉઠાવીને ફેસબૂકમાં પોતે મૂકતા હોય છે. 

આકાશ કહે છે કે આ ફેસબુક પેજીસના કારણે તેમની ઓળખ ઊભી થઈ છે. 

પોતાના પેજ પર કોઈ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:
ભારતમાં ફેક ન્યૂઝ એટલે કે ખોટા સમાચારો ફેલાવવા માટે ટ્વીટર હૅન્ડલ્સ, ફેસબૂક પેજીસ અને વેબસાઇટ્સનો ઉપયોગ થતો હોવાની ચર્ચા થાય છે. વાત સાચી, પણ આવી પોસ્ટ મૂકનારા અને વેબસાઇટ્સ ચલાવનારા લોકો હોય છે કોણ?