જહાં આરા બેગમ

આજે શાહજાદા ખુર્રમની તાજપોશી થવાની હતી અને મહેલમાં તૈયારીઓ થઈ રહી હતી.

જહાં આરા એ દિવસ વિશે પોતાની ડાયરીમાં લખ્યું છે, "અમે બધાં નવાં વસ્ત્રોમાં સજ્જ થયાં છીએ. મેં રેશમી અંગરખું અને જરદોસી કામ કરેલું નીલા રંગનો ચુસ્ત પાયજામો પહેર્યો છે. ચાંદીના તારથી સજાવેલો જાળીદાર દુપટ્ટો છે."

"રોશન આરાએ પણ એવો જ લિબાસ પહેર્યો છે, ફરક એટલો છે કે તેનાં વસ્ત્રોનો રંગ ચમકદાર પીળો અને સોનેરી છે. સતી અલ-નિસા બેગમ બૈંગની પોશાક અને સુંદર પિશ્વાજમાં શાનદાર લાગી રહી છે."

"દારા, શુજા, ઔરંગઝેબ અને મુરાદે લાલ પાયજામા સાથે સોનેરી અસ્તરવાળા જૅકેટ પહેર્યા છે અને અલગઅલગ રંગના કમરબંધ છે."

"સતી અલ-નિસાએ ઘરેણાંનું બોક્સ ખોલીને તેમાંથી મને અને રોશન આરાને ગળાનો હાર, ચૂડીઓ, કાનનાં ઝૂમખાં અને પાયલ આપ્યાં. છોકરાઓને મોતીના હાર, બાજુબંધ, અને વીંટીઓ આપી."

"મા તો કલાકોથી તૈયાર થઈ રહી હતી અને અમે તો તેને જોતાં જ રહી ગયાં. અગાઉ ક્યારેય તે આટલી રાજવી અને સુંદર લાગી નહોતી."

"મુઘલ સામ્રાજ્યના બધા દિગ્ગજ બુઝુર્ગ દીવાન-એ-આમ હાજર હતા. મહિલાઓ માટે પરદા લગાવી દેવાયા હતા. અમે પરદાની બાજુમાં જ બેઠા, જેથી દરબારને જોઈ શક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
ીએ."

"હું જેમને જાણતી હતી તેમને ઓળખવાની કોશિશ કરતી હતી. નાના આસિફ ખાન સૌનેરી પશ્વાજ અને ખભા પર લાલ શાલમાં સજ્જ હતા."

"અબ્દુલ કરીમ ખાનખાના મેવાડના જુવાન શાહજાદા અર્જુન સિંહ સાથે વાતચીતમાં વ્યસ્ત હતા. મહાબત ખાન સફેદ મૂછોમાં અલગ જ દેખાઈ આવતા હતા."

"ત્યાં ઢોલ વાગવા લાગ્યા એટલે હું સમજી ગઈ કે મારા અબ્બા આવી રહ્યા છે."

"તેમનું નામ એટલી બધી પદવીઓ અને શિષ્ટાચાર સાથે લેવામાં આવ્યું કે રોશન આરા બોલી ઊઠી, 'અબ્બુ પાસે આટલી બધી પદવીઓ હશે મને તો ખબર જ નહોતી.' મેં ધીમેથી કહ્યું, 'તમને લાગે છે કે આટલી બધી તેમને યાદ રહેતી હશે?'"

જહાં આરા આગળ લખે છે, "અબ્બાએ મુઘલ સામ્રાજ્યનાં ઉત્તમ આભૂષણો ધારણ કર્યાં હતાં. તેમના પિશ્વાજ સોનેરી રંગના રેશમી હતા, જેના પર મોતી અને ચાંદીથી ભરતકામ થયેલું હતું."

"હીરા સાથેના સરપેચ (પાઘડી પર લાગતું આભૂષણ) હતા, ગળામાં ઈંડાં જેટલાં મોટાં-મોટાં મોતીઓની છ લટવાળો હાર હતો. હાથ પર બાજુબંધ અને જોશન પહેર્યાં હતાં અને આંગળીઓમાં વીંટીઓ હતી." 

તેઓ લખે છે કે તાજપોશીની વિધિ સાદાઈથી કરવામાં આવી હતી. શાહી ઈમામે પ્રવચન આપ્યું અને દુવાઓ આપી. તે પછી એક પછી એક પોતાના દરજ્જા અનુસાર અમીર સરદારો આવતા રહ્યા અને તેમને વધાઈ સાથે ભેટસોગાદ આપતા રહ્યા.

"તેમાં સોનાની મહોરો, આભૂષણોનાં બૉક્સ, દુર્લભ અને નવા હીરા, ચીનનું કિંમતી રેશમી કાપડ, યુરોપનાં અત્તર અને વિવિધ પ્રકારનાં ઘરેણાં હતાં, કેમ કે સરદારો જાણતા હતા કે મારા પિતા (બાદશાહ શાહજહાં)ને ઘરેણાં ગમે છે."

14 વર્ષની ઉંમરે વર્ષે છ લાખનો વજીફો

મુમતાઝ મહેલની લોકપ્રિય તસવીર

"બાદશાહ બન્યા પછી અબ્બાએ પ્રથમ એલાન કર્યું. તેમણે જાહેરાત કરી કે આજથી મારી મા (શાહજહાંની બેગમ)નો ખિતાબ 'મુમતાઝ મહલ' રહેશે અને તેમને વર્ષે 10 લાખ રૂપિયાનો વજીફો મળશે."

"બેગમ નૂરજહાંને વર્ષે બે લાખ રૂપિયા મળશે, જ્યારે નાના આસિફ ખાન હવે તેમના પ્રધાનમંત્રી બન્યા હતા, તેમને શાહી પોશાક આપવામાં આવ્યો. મહાબત ખાનને અજમેરની જાગીર આપવામાં આવી. અર્જુન સિંહને સોનાની મોહરો, ઝવેરાત અને ઘોડાઓ આપવામાં આવ્યા."

જહાં આરાએ પોતાને મળેલા વજીફાનો ઉલ્લેખ કર્યો નહોતો. કદાચ તે જ દિવસે તેની જાહેરાત નહીં થઈ હોય. તાજપોશી પછી એક મહિના માટે જશ્ન મનાવવાની જાહેરાત થઈ હતી. 

બાદશાહ શાહજહાંએ જહાં આરા માટે વર્ષે 6 લાખ રપિયાનો વજીફો બાંધી આપ્યો હતો. તે રીતે તેઓ મુઘલકાળની સૌથી અમીર શાહજાદી બની ગયાં હતાં. તે વખતે તેમની ઉંમર હજી 14 વર્ષની જ...