ભારતે પોતાના ઍરબેઝ તરફ જતા નવા રસ્તાનું નિર્માણ હાથ ધર્યું તેના કારણે વિવાદ ઊભો થયો હતો, જેણે અથડામણનું સ્વરુપ ધારણ કરી લીધું. એ ઘટનામાં ભારતના ઓછામાં ઓછા 20 સૈનિક મૃત્યુ પામ્યાં હતાં. 

255 કિલોમીટર લાંબો 'ડારબુક-શ્યોક-દૌલત બેગ ઑલ્ડી' (DSDBO) પહાડી વિસ્તારમાંથી પસાર થઈને દરિયાઈ સપાટીથી લગભગ 500 હજાર મીટરની ઊંચાઈ લદ્દાખમાં આવેલા દુનિયાના સૌથી ઊંચા રનવે સુધી પહોંચે છે. 

લગભગ બે દાયકા સુધી આ રસ્તાનું નિર્માણકાર્ય ચાલ્યું હતું, જે ગત વર્ષે પૂર્ણ થયું હતું.  

યુદ્ધની સ્થિતિમાં ભારતીય સૈનિકો તથા શસ્ત્રસરંજામની ઝડપભેર હેરફેર થઈ શકે, તે માટે આ રસ્તાનું નિર્માણકાર્ય થઈ રહ્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે. 

લદ્દાખની ગલવાન ઘાટીમાં તા. 15મી જૂને થયેલી હિંસક અથડામણ બાદ એ બાબતની ચિંતા વધી ગઈ છે કે પરમાણુ હથિયારથી સંપન્ન બે રાષ્ટ્ર વચ્ચેનો તણાવ ભવિષ્યમાં વિસ્ફોટક સ્થિતિ ઊભી કરી શકે છે. 

વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા 

લગભગ સાડા ત્રણ હજાર કિલોમીટર લાંબી સરહદ પર ક્યાં કોની શું સ્થિતિ છે, તે અંગે બંને દેશ ક્યારેય એકબીજા સાથે એકમત નથી થયા. 

બંને દેશો વચ્ચેની સરહદ અનેક દુર્ગમ સ્થળોએથી પસાર થાય છે અને દુનિયાની બ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
ે મોટી સેનાઓ અમુક ઠેકાણે લગભગ સામસામે જ છે. 

ભારત અને ચીન વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા પાસે પોતાના વિસ્તારોમાં ઍરફિલ્ડ (હવાઈપટ્ટી), રેલવે લાઇન તથા રસ્તાના નિર્માણ માટે નાણા તથા માનવસંસાધન કામે લગાડ્યા છે. 

આ સાથે જ આ વિસ્તારમાં સૈન્ય સુવિધાઓનું આધુનિકરણ પણ હાથ ધરવામાં આવ્યું છે. 

વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા એટલે એવી વિભાજન રેખા, જેને બંને દેશ આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ તરીકે સ્વીકારતા નથી, પરંતુ એ રેખા બંને દેશોને અલગ કરે છે એવું બંને પક્ષ માને છે. 

હાલમાં ભારત દ્વારા ડી.એસ.ડી.બી.ઓ રોડ સહિત જે કોઈ નિર્માણકાર્ય હાથ ધરવામાં આવ્યા છે, તેનાથી ચીન નારાજ છે. 

જોકે, ચીને વર્ષોથી પોતાના સરહદી વિસ્તારોમાં ભારે નિર્માણકાર્ય કર્યું છે. બંને દેશ એકબીજાની નિર્માણપ્રવૃત્તિને આગળ નીકળી જવાની પ્રવૃત્તિ તરીકે જુએ છે, એટલે જ જ્યારે કોઈ એક પક્ષ દ્વારા મોટા પ્રોજેક્ટની જાહેરાત કરવામાં આવે છે, ત્યારે તણાવ વકરી જાય છે. 

ડોકલામ વિવાદ 

વર્ષ 2017માં ઉનાળા દરમિયાન ડોકલામમાં બંને દેશ વચ્ચે વિવાદ વકરી ગયો હતો. ડોકલામનો વિવાદ પણ સરહદી વિસ્તારમાં નિર્માણકાર્ય અંગેનો હતો. 

એ સમયે ચીને ભારત-ચીન અને ભૂટાનની સરહદ પરના ટ્રાઈ-જંક્શન પાસે માર્ગનિર્માણ કરવાનો પ્રયાસ હાથ ધર્યો  હતો. 

દોલત બેગ ઑલ્ડી ઍરબેઝ તરફ જતા રસ્તાનું નિર્માણકાર્ય પૂર્ણ થવાથી લદ્દાખ વિસ્તારમાં ભારતની સ્થિતિ મજબૂત બની છે. ભારત ઝડપભેર આ વિસ્તારમાં સામગ્રી પહોંચાડી શકે છે. વર્ષ 2008માં દોલત બેગ ઑલ્ડી ઍરબેઝને ફરી શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. 

આ રસ્તો બારેમાસ ખુલ્લો રહે તે રીતે તેનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે. કારાકોરમ ઘાટથી 20 કિલોમીટરના અંતરે આવેલો આ રસ્તો પશ્ચિમ લદ્દાખમાં વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખાને સમાંતર પથરાયેલો છે. 

દોલત બેગ ઑલ્ડી ખાતે ભારતીય સૈનિકો લાંબા સમયથી તહેનાત છે, પરંતુ હવાઈપટ્ટીને ફરી શરૂ કરવામાં આવી અને માર્ગ બન્યો તે પહેલા આ બેઝ સુધી સેનાના હેલિકૉપ્ટર મારફત જ સાધનસામગ્રી પહોંચાડવામાં આવતી હતી. 

અહીંથી નકામી થયેલી સામગ્રીને હઠાવવામાં મુશ્કેલી પડતી હોવાથી તે જાણે સૈન્યસામગ્રીનું કબ્રસ્તાન બની ગયું હતું.  

ભારતની નિર્માણ પ્રવૃત્તિ

આ રસ્તાને અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં આવેલા સપ્લાય સેન્ટર સાથે જોડવા માટે તથા સરહદી વિસ્તારોમાં આવેલી ચોકીઓ સાથે પૂરક રસ્તાઓ અને પુલોનું નિર્માણકાર્ય હાથ ધરવામાં આવ્યું છે. 

જેનાથી ભારતીય સૈનિકોને આગળ વધવામાં તથા વ્યૂહાત્મક રીતે પોતાની સ્થિતિ મજબૂત કરવમાં મદદ...