આમ તો ચૂંટણી પ્રચારમાં અનેક મુદ્દાઓ ગાજતા હોય છે, પણ તેમાં ભાગ્યે જ લાખો લોકોને સ્પર્શતા મુદ્દાનો ઉલ્લેખ થતો હોય છે. 

પ્રજાના આવા જ કેટલાક મુદ્દાઓ જાણવા અને તેનો અહેવાલ તૈયાર કરવા માટે બીબીસીનાં ગીતા પાંડે દેશભરમાં પ્રવાસ કરી રહ્યાં છે.  

ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના રાજ્ય મણિપુરમાં નાનકડું ગામ આવ્યું છે લેઇસંગ.  ગયા વર્ષે આ ગામ 'ભારતનું છેલ્લું ગામ કે જ્યાં વીજળી પહોંચી'  એવા મથાળાં સાથે વિશ્વભરના સમાચારોમાં ચમક્યું હતું.

અહીં એ વાત પણ નોંધવી રહી કે રાજકીય પક્ષોના ચૂંટણી ઢંઢેરાઓમાં રસ્તાઓનું નિર્માણ કે પાણી સાથે વીજળી આપવાનાં વચનો અપાતાં જ રહે છે. 

ઉપર જે ગામનો ઉલ્લેખ કરાયો, તેની ફરીથી વાત કરીએ તો એપ્રિલ 2018માં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ટ્વીટ કરીને કહ્યું હતું કે "લેઇસંગને વીજળી આપી દેવાઈ છે અને સશક્ત બનાવાયું છે (Leisang had been powered and empowered)." 

તે વખતે એવું લાગ્યું હતું કે ત્રણમાંથી સરકારે કમ સે કમ એક સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવા કોશિશ તો કરી જ છે.

પરંતુ ગયા અઠવાડિયે મેં આ ગામની મુલાકાત લીધી ત્યારે મને ખ્યાલ આવ્યો કે અહીં ભાગ્યે જ લાઈટ ચાલુ હોય છે અને ગામના લોકો "powered" કે "empowere... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
d" જેવું કંઈ થઈ શક્યા નથી.

પહાડી આદિવાસી કુકીઓના આ નાનકડા ગામમાં ફક્ત 13 પરિવારો અને 70 જેટલા સભ્યો જ રહે છે. 

મણિપુરની રાજધાની ઇમ્ફાલથી તે ફક્ત 80 કિમી દૂર આવેલું છે. આમ છતાં ત્યાં પહોંચવું સહેલું નથી. 

ગામની સૌથી નજીકનો હાઈવે 35 કિલોમિટર દૂર કાંગપોક્પી ગામ પાસે મળે છે. 

35 કિમીનો આ રસ્તો ખરાબ છે અને ઠેરઠેર ખાડા પડી ગયા છે. છેલ્લા ત્રણ કિલોમિટરનો રસ્તો પર્વત પર તીવ્ર ચઢાણ ધરાવતો કાચો રસ્તો છે. 

આ રસ્તા પર માત્ર બાઇક જ જઈ શકે અથવા ચાલીને ઉપર જવું પડે. 

વરસાદ પડે ત્યારે આ ગામ સાવ વિખૂટું પડી જાય, કેમ કે વચ્ચે પાણી ભરાઈ જાય છે કે રસ્તો બહુ લપસણો થઈ જાય.   

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આસપાસનાં ગામોને 2017માં વીજળી મળી

લેઇસંગ 13 પરિવારોનું ઘર છે

ગામમાં શાળા કે દવાખાનું નથી. ગામના લોકોને મતદાર ઓળખપત્ર મળી ગયાં છે અને અહીંના જૂજ લોકો રાજકારણમાં રસ લે છે. 

ગામના સરપંચ ટોંગસાટ હાઓકિપ કહે છે કે તેમની આસપાસનાં તમામ ગામોને 2017માં વીજળી મળી ગઈ હતી. 

તેઓએ તપાસ કરી ત્યારે ખબર પડી હતી કે તેમના ગામને એ આયોજનમાં લેવામાં આવ્યું જ નહોતું. 

ટોંગસાટ હાઓકિપ કહે છે, "કોઈએ અમને કારણ આપ્યું નહોતું, તેથી અમે કાંગપોક્પીના ટોચના વીજ અધિકારીને અરજી કરી. તેમણે કહ્યું કે ધીરજ રાખો, આવતા વર્ષના આયોજનમાં તમારા ગામનું નામ સૌથી પહેલું મુકાયું છે."

ગયા વર્ષે એપ્રિલની શરૂઆતમાં ગામમાં અચાનક જ સરકારી માણસોની અવરજવર વધી ગઈ. 

પહેલાં કેટલાક અધિકારીઓ તપાસ માટે આવ્યા અને બે અઠવાડિયા પછી થાંભલા, વાયર અને બીજાં સાધનો તથા ટ્રાન્સફૉર્મર આવી પહોંચ્યાં. 

આખરે ગામના લોકોને જણાવાયું કે 27 એપ્રિલે સાંજે પાંચથી છ વાગ્યાની વચ્ચે "તમને ગ્રીડ સાથે જોડી દેવામાં આવશે." 

જ્યારે મહિલાઓ વૉશિંગ મશીન-રાઇસ કૂકર ખરીદવાનું વિચારવા લાગી

આ પ્રસંગના સાક્ષી બનવા માટે સરપંચના ઘરે એકઠા થયેલા 20-30 લોકોમાં લેમ્નેથાન લોત્જેમ પણ હતા.

ઓસરીમાં બલ્બ લગાવાયો હતો. તેની સ્વીચ પાડી દેવાઈ હતી અને સૌ તેની નીચે બેસીને, તેની સામે તાકીતાકીને ચાનો સ્વાદ લઈ રહ્યા હતા. 

લોત્જેમનાં પત્ની બલ્બની બરાબર નીચે બેઠાં હતાં અને અચાનક જે ઝબૂકી ઊઠ્યો.

તેઓ થોડા સંકોચ સાથે હસતાંહસતાં કહે છે, "અમે બધાએ તાળીઓ પાડી અને ખુશીથી ઊછળી પડ્યાં. હું બોલી રહી હતી, લાઇટ અહુંતાઈ, લાઇટ અહુંતાઇ (પ્રકાશ થયો, પ્રકાશ થયો). બધા લોકો ખુશ હતા. કેટલાક નાચવા  પણ લાગ્યા હતા."

તે રાત્રે ગામમાં કોઈ સૂતું નહોતું....