સામગ્રી: ચીફ જસ્ટિસ ઑફ ઇન્ડિયાની ઑફિસ પણ માહિતી અધિકાર હેઠળ સમાવિષ્ટ છે તેવો દિલ્હી હાઈકોર્ટે આપેલો ચુકાદો આજે સુપ્રીમ કોર્ટે માન્ય રાખ્યો છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે પારદર્શિતાથી ન્યાયતંત્રની સ્વતંત્રતા ઓછી નથી થઈ જતી. સુપ્રીમ કોર્ટની બંધારણીય બૅન્ચે આ અંગે નિર્ણય આપ્યો છે.

આ બૅન્ચમાં ચીફ જસ્ટિસ રંજન ગોગોઈ, જસ્ટિસ એન. વી. રમણ, જસ્ટિસ ડી. વાય. ચંદ્રચુડ, જસ્ટિસ દીપક ગુપ્તા અને જસ્ટિસ સંજીવ ખન્ના સામેલ હતા.

અદાલતે એવું પણ કહ્યું કે અંગતતા અને ગોપનીયતાનો અધિકાર પણ એક મહત્ત્વની બાબત છે અને ચીફ જસ્ટિસની કચેરીમાં માહિતી આપતી વખતે આ સંતુલન જળવાય એ જરૂરી છે.

સુપ્રીમ કોર્ટમાં કેસ કેવી રીતે આવ્યો

માહિતી અધિકાર કાર્યકર્તા સુભાષચંદ્ર અગ્રવાલે ચીફ જસ્ટિસ ઑફ ઇન્ડિયાને માહિતી અધિકાર હેઠળ લાવવા માટે પિટિશન કરી હતી.

એ કેસમાં ચીફ જસ્ટિસ ઑફ ઇન્ડિયાની ઑફિસ પણ માહિતી અધિકારના દાયરામાં આવે છે એવો ચુકાદો 2010માં દિલ્હી હાઈકોર્ટે આપ્યો હતો.

દિલ્હી હાઈકોર્ટે ચીફ જસ્ટિસ ઑફ ઇન્ડિયાની ઑફિસ એટલે કે સુપ્રીમ કોર્ટને માહિતી અધિકાર કાનૂનની ધારા 2(એચ) મુજબ પબ્લિક ઑથૉરિટી ગણી હતી.

દિલ્હી હાઈકોર્ટના આ ચુકાદા સામે સુપ્રીમ કોર્ટના મહાસચિવે જાન્યુઆરી 2010માં સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ કરી હતી. 

પાંચ જજોની બંધારણીય બૅન્ચે 4 એપ્રિલે આ કેસમાં નિર્ણય અનામત રાખ્યો હતો.

અદાલતમાં શું કહેવાયું?

સુભાષચંદ્ર અગ્રવાલ વતી કેસ લડનાર વકીલ પ્રશાંત ભૂષણે સર્વોચ્ચ અદાલતમાં કહ્યું કે યોગ્ય લોકોની નિયુક્તિ માટે માહિતી જાહેર કરવી તે સૌથી વાજબી રસ્તો છે.

પ્રશાંત ભૂષણે કહ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટમાં નિયુક્તિ અને બદલીની પ્રક્રિયા રહસ્યમય હોય છે. આના વિશે મુઠ્ઠીભર લોકોને જ જાણકારી હોય છે.

તેમણે કહ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના અનેક નિર્ણયોમાં પારદર્શિતા પર ભાર મૂક્યો છે પંરતુ જ્યારે પોતાને ત્યાં પારદર્શિતાની વાત આવે છે ત્યારે સર્વોચ્ચ અદાલતનું વલણ સકારાત્મક નથી હોતું. 

પ્રશાંત ભૂષણે કહ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટમાં જજોની નિયુક્તિથી લઈને બદલી સુધી અનેક બાબતો એવી છે જેમાં પારદર્શિતાની સખત જરૂર છે અને તેને લીધે ચીફ જસ્ટિસની ઑફિસ માહિતી અધિકાર હેઠળ આવવી જોઈએ.

શું છે આખો કેસ?

માહિતી અધિકાર કાર્યકર્તા, મજદૂર-કિસાન શક્તિ સંગઠન રાજસ્થાનના સંસ્થાપક અને જન અધિકાર આંદોલનના સહ-સંયોજક નિખિલ ડેએ આ આખા કેસની જાણકારી આપતા કહ્યું કે આરટીઆઈ હેઠળ પૂછવામાં આવ્યું હતું કે સુપ્રીમ કોર્ટના જજોએ પોતાની...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
સુપ્રીમ કોર્ટે ઐતિહાસિક ચુકાદો આપતા ચીફ જસ્ટિસ ઑફ ઇન્ડિયાની ઑફિસને પણ માહિતી અધિકાર(RTI)ના દાયરામાં રાખી છે.