...શિયન સૈન્યમાં એક એસ-400 બે બટાલિયનની વચ્ચે વહેંચાયેલી રહે છે. આ વિભાજન બે બૅટરીઓ દ્વારા થાય છે.'' 

"એસ-400ની એક બૅટરીની રચના 12 ટ્રાન્સપોર્ટર ઇરેકટર લૉન્ચર્સથી થાય છે. ઘણીવાર ચાર અને આઠથી પણ તેની રચના કરવામાં આવે છે. તમામ બૅટરીમાં એક ફાયર કન્ટ્રોલ રડાર સિસ્ટમ પણ સમાવિષ્ટ હોય છે.'' 

''આ સાથે જ એક વધુ રડાર સિસ્ટમ હોય છે અને એક કમાન્ડ પોસ્ટ પણ હોય છે."  

ગૅડીનું  કહેવું છે, "એસ-400માં મિસાઇલનું નિશાન તાકવાની ક્ષમતા પહેલાં કરતાં અઢી ગણી વધારે તેજ છે.'' 

''આ સિસ્ટમ એક સાથે જ 36 જગ્યાઓએ નિશાન તાકી... બાકીનો લેખ લખો:
હત્ત્વ કરાર છે. 

તેઓ કહે છે, "ભારતને જો એસ-400 હાંસલ કરવું હોય તો અમેરિકાને નારાજ કરવું જ પડશે. ચીને પણ રશિયા પાસેથી એસ-400 ખરીદી ત્યારે અમેરિકાએ પ્રતિબંધ લગાવ્યો હતો."

"અમેરિકા ભારતને આ બાબતમાં રાહત આપે એવું લાગતું નથી. ચીન ઉપર અમેરિકાએ પ્રતિબંધ લાદ્યો ત્યારે તેની ઉપર કોઈ વધુ અસર થઇ નહોતી, પરંતુ ભારત ખરાબ રીતે પ્રભાવિત થશે." 

ભારતીય સેનાની પાસે એસ-400 આવ્યા બાદ શું પાકિસ્તાનની ચિંતા વધી જશે? આ સવાલના જવાબમાં રાહુલ બેદી કહે છે, "પાકિસ્તાન માટે આ બહુ જ ચિંતાજનક બાબત છે. એસ-400 આવ્યા પછી ભારત પાકિસ્તાન પર વધુ ભારે પડશે."

"હકીકતમાં ભારતે અમેરિકા પાસેથી હથિયારોની ખરીદી શરૂ કરી ત્યારે પાકિસ્તાન અને રશિયા વચ્ચે સુરક્ષા સંબંધો વધવા લાગ્યા હતા.'' ''એવી સ્થિતિમાં ભારતને ડર હતો કે ક્યાંક પાકિસ્તાનને રશિયા એસ-400 આપી ના દે. ભારતે રશિયા સાથે આ સોદામાં એવી શરત પણ મૂકી છે કે તે પાકિસ્તાનને એસ-400 નહીં આપે." 

રાહુલ બેદી કહે છે, "પાકિસ્તાનને જો રશિયા એસ-400 નહીં આપે તો પાકિસ્તાનને તેનો કોઈ વિકલ્પ પણ નહીં મળે. મને નથી લાગતું કે પાકિસ્તાનને યુરોપ અથવા અમેરિકા આના જવાબમાં કોઈ ઍર ડિફેન્સ સિસ્ટમ આપે."

"જોકે, પાકિસ્તાન પાસે એટલા પૈસાય નથી કે તે આ ખરીદી શકે. ભારત અને રશિયા ઉપર અમેરિકાનું દબાણ હવે બહુ કારગત નહીં નીવડે.''''એવું એટલા માટે કે બંને દેશોએ છેલ્લા બે-ત્રણ મહિનામાં રૂપિયા અને રુબલમાં વેપાર કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. એવું ભારત સોવિયત સંઘ સાથે 1960ના દશકામાં પણ કરતું હતું.'' આ સોદા માટે સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ચાર કરોડ ડૉલર અપાઈ ગયાં છે. 

ટેકનૉલૉજી ટ્રાન્સફર નહીં 

રશિયા સાથે આ સોદામાં ટેકનૉલોજી ટ્રાન્સફર એટલેકે 30 ટકા ઑફસૅટ પાર્ટનર જેવી વાત નથી. 

રાહુલ બેદી કહે છે, "રશિયાએ આ મુદ્દે કહ્યું હતું કે જો ટેકનૉલૉજી ટ્રાન્સફર જેવી વાત આવશે તો ડિલિવરીમાં વિલંબ થશે અને કિંમત પણ વધી જશે." 

બેદી માને છે કે એસ-400 શ્રેષ્ઠ ઍર ડિફેન્સ સિસ્ટમ છે અને દુનિયામાં હજુ સુધી આનો કોઈ વિક્સલ વિકસાવી શકાયો નથી. 

રશિયાની સરકારી ન્યુઝ એજન્સી સ્પૂતનિકએ પોતાના એક અહેવાલમાં લખ્યું હતું કે ઘણાં કારણો છે જે અમેરિકાને ભારત અને રશિયાના આ સુરક્ષા સોદાને રોકવા માટે મજબૂર કરી રહ્યું છે. 

સ્પૂતનિકએ સંરક્ષણ જાણકારો સાથે વાતચીત બાદ પોતાના અહેવાલમાં લખ્યું છે, "અમેરિકાને લાગે છે કે જો ભારત એસ-400 ઍર ડિફેન્સ સિસ્ટમને હાંસલ કરી લે તો તેના સહયોગી દેશ કતાર, સાઉદી...