પ્રતીકાત્મક તસવીર

એકવાર મળ્યું તો યોગાનુયોગે હું બીબીસીની વેબસાઇટના એ પેજ પર પહોચી ગઈ 

જ્યાં 1998માં ભારતમાં બીબીસીના સંવાદદાતા માઇક વુલરિઝએ ભારતમાં લગ્ન વિષયક જાહેરાતો વિશે કંઈક લખ્યું હતું.

એ આર્ટિકલ મુજબ છોકરાએ લગ્નની જાહેરાતમાં કંઈક આવી રીતે પોતાનાં વખાણ કર્યાં હતાં. 

"કુંવારો અને વર્જિન્ છોકરો, ઉમર 39 વર્ષ પરંતુ દેખાવમાં ખરેખર 30નો જ દેખાવ છું.” 

“180 સેન્ટિમીટર કદ, ગોરો, ખૂબ જ દેખાવડો, શાકાહારી, દારૂ અને સિગરેટ ન પીવા વાળો, અમેરિકા જઈ આવ્યો છું.” 

"અંદાજ છે કે જલદી જ પ્રખ્યાત થઈ જઈશ. સાઉથ દિલ્લીમાં એક મોટો બંગલો પણ છે."

લગ્ન વિષયક કાર્યક્રમની જાહેરાત

એને થનારી વધૂ પાસેથી એવી અપેક્ષા હતી સ્લિમ, ખૂબ જ સુંદર છોકરી અને તેની ઉંમર 30થી ઓછી હોવી જોઈએ.

આ 20 વર્ષ જૂની જાહેરાત છે પરંતુ કેટલીક લગ્નવિષયક જાહેરાતોની ભાષા આજે પણ એટલી જ જૂનવાણી છે જેટલી 20-25 વર્ષ પહેલાં હતી.

ગત સપ્તાહે બેંગલુરુમાં લગ્નો કરાવનારી સંસ્થાએ આવી જ એક જાહેરાત બહાર પાડી હતી. 

જેમાં લગ્ન કરવાની ઇચ્છા ધરાવતા એવા યુવક-યુવતીઓને બોલાવવામાં આવ્યાં હતાં જે જીવનમાં ખૂબ જ 'સફળ' છે.

છોકરીઓ માટે સફળતાનુ માપદંડ સુંદર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
તા હતું. વિરોધ બાદ આના માટે માફી માંગવામાં આવી હતી. 

સુંદર-સુશીલ-સ્લિમ-ઘરેલું,-કમાઉ

એક લગ્ન વિષયક વેબસાઇટની જાહેરાત

વાતચીતનો દોર શરૂ થાય તે પહેલાં એક ખુલાસો મને લગ્ન વિષયક જાહેરાત એટલે કે લગ્ન માટે અખબારોમાં છપાતી જાહેરાતોથી ચીડ છે.

સ્પષ્ટ કહું તો મને લગ્નની જાહેરાતોથી નહીં પરંતુ એ લાઇનોથી ચીડ છે જેમાં લગ્ન લાયક છોકરીઓનાં ગુણોનું વિવરણ કરાયેલું હોય છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

એટલે કે છોકરી સુંદર-સુશીલ-સ્લિમ-ઘરેલું-કમાઉ (ખબર નહી બીજુ પણ કેટલું) હોવી જોઈએ.

પાછલાં 20 વર્ષોમાં લગ્નની જાહેરાતોમાં બદલાવ જરૂર આવ્યો છે.

હવે ફક્ત અખબારોમાં જ નહી પરંતુ મા-બાપ વેબસાઇટો પર પણ જાહેરાત આપવા લાગ્યા છે અને તેમાં છોકરા-છોકરીની તસવીરો પણ હોય છે.

છોકરીઓને સુંદર, સુશીલ, સ્લિમથી હજુ સુધી છુટકારો મળ્યો નથી જ્યારે પહેલાંથી ઉલટું આજકાલના જમાનાના છોકરા અને છોકરી બન્ને પાસેથી કમાઉ હોવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે.

એક લગ્ન વિષયક વેબસાઇટની તો ટેગલાઇન જ આવી છે "પરફેક્ટ મેઇડ ટૂ ઑર્ડર દુલ્હનની તમારી શોધ હવે અહીં સમાપ્ત થઈ દુલ્હન જે તમારી દરેક કસોટી પર ખરી ઊતરશે."

જાણે કે દુલ્હન નહી પરંતુ કોઈ ફૅશનેબલ ડિઝાઇનર ઢીંગલી હોય જેને ગ્રાહકોની જરૂરિયાત મુજબ તૈયાર કરવામાં આવતી હોય.

એટલું જ નહી વેબસાઇટમાં દુલ્હનોની કૅટેગરી પણ છે ઘરેલું, આજ્ઞાકારી, બચત-ફૉકસ્ડ, લો-મેનટેનન્સ, એનઆરઆઇ રેડી,  5-સ્ટારના રીતરિવાજ વાળી વગેરે વગેરે.

આ જાહેરાત આપનારા અન્ય કોઈ નહી પરંતુ તમારા મારા જાણીતા, સગાંવહાલાં હોય છે.

લગ્નનો ખરો અર્થ શું છે?

ઑક્સફર્ડ ડિક્શનરી મુજબ મેરેજ એટલે કે લગ્નની પરિભાષા છે. 

ભાગીદારીના ભાગરૂપે બે એવા લોકોનું મિલન જે કાનૂની અથવા તો ઔપચારિક રીતે માન્યતા પ્રાપ્ત હોય.

પરંતુ આ લગ્ન વિષયક જાહેરાતોની ભાષા જોઈએ તો એના આધારે થયેલાં લગ્નો માન્યતા પ્રાપ્ત તો થઈ જાય છે પરંતુ શું આ પ્રકારનાં લગ્નોમાં બે વ્યક્તિની સમાન ભાગીદારીનો દરજ્જો મળતો દેખાય છે?

આવા કિસ્સામાં લગ્ન પહેલાં જ સંબંધોની શરૂઆત અસમાનતાથી થતી દેખાય છે કારણ કે છોકરી અને છોકરાને લગ્ન પહેલાં જ જાહેરાતોમાં એકદમ અલગ-અલગ ત્રાજવે તોળવામાં આવે છે.

ઇંદુજા પિલ્લઇ

કદાચ આ પ્રકારની જાહેરાતો પર પોતાનો વિરોધ નોંધાવવા માટે વર્ષ 2015માં 24 વર્ષની ઇંદુજા પિલ્લઈએ પોતાના માતાપિતા દ્વ્રારા છપાયેલી જાહેરાત વિરુદ્ધ પોતાની જાહેરાત છપાવી નાંખી હતી.

ઇંદુજાનુ કહેવું હતું કે તેમને આ વાતથી કોઈ આપત્તિ ન હતી કે...