સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: ગૂગલે પણ આજનું પોતાનું ડૂડલ મહાશ્વેતા દેવીને કેંદ્ર સ્થાને રાખીને બનાવ્યું છે, ત્યારે બીબીસી ગુજરાતી રજૂ કરે છે, મહાશ્વેતા દેવી સાથે મુલાકાત કરનારા પત્રકારોના અનુભવો...

1980માં હિંદીભાષી વિશ્વમાં ગણ્યાં-ગાંઠ્યા લોકો જ બંગાળી ભાષાનાં સુપ્રસિદ્ધ સાહિત્યકાર મહાશ્વેતા દેવીને જાણતા હતા.

જોકે, બંગાળી સમાજમાં તેમનું નામ જાણીતું હતું. ત્યાં સુધી બંગાળનાં નક્સલબાડી આંદોલનની પૃષ્ઠભૂમિમાં લખાયેલી તેમની પ્રખ્યાત નવલકથા 'હજાર ચૌરાસી કી મા' પ્રકાશિત થઈ ચૂકી હતી.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

એવામાં જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટીના ગોરખ પાંડે અને ઉર્મિલેશ જેવા કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ અને સમકાલીન તીસરી દુનિયાના સંપાદક આનંદ સ્વરૂપ વર્માએ મહાશ્વેતા દેવીનો ઇન્ટર્વ્યૂ કર્યો.

આનંદ સ્વરૂપ વર્મા કહે છે કે હિંદી ભાષામાં મહાશ્વેતા દેવીનો પ્રથમ ઇન્ટરવ્યૂ હતો.

ઇન્ટરવ્યૂમાં શું કહ્યું મહાશ્વેતા દેવીએ?

આનંદ સ્વરૂપ વર્મા

તેમણે કહ્યું, "એ ઇન્ટરવ્યૂમાં મહાશ્વેતા દેવીએ કહ્યું હતું કે બધા જ લેખકોને રોજબરોજની જિંદગીને નજીકથી જોયા-સાંભળ્યા વિના લખવાનો કોઈ અધિકાર નથી. 

આપણે જનતા સુધી પહોંચીએ અને તેમની વાસ્તવિક જિંદગી સાથે જોડાયેલી વાતોને સમજીએ અને આપણી પાસે જે કંઈ પણ છે તે એમને આપીએ એ જરૂરી છે."

વર્મા કહે છે કે આ સંદર્ભે તેમણે શોષણની જટિલ પ્રક્રિયા અને સમાજના તમામ આંતરિક વિરોધોને સમજવાની વાત કહી હતી. જ્યારે એ બધી વાતો કરી રહ્યાં હતાં, ત્યારે એવું લાગતું હતું કે જાણે બ્રેખ઼્તને વાંચી રહ્યા છીએ.

કચડાયેલાં શોષિત સમાજ સાથે

મહાશ્વેતા દેવીનો જન્મ અવિભાજિત બંગાળના ઢાકા શહેરમાં 14 જાન્યુઆરી 1926ના દિવસે થયો હતો. 

તેમના પિતા મનીષ ઘટક પોતે એક જાણીતા નવલકથાકાર હતા અને તેમના કાકા ઋત્વિક ઘટક આગળ વધીને એક જાણીતા ફિલ્મકાર બન્યા.

મહાશ્વેતા દેવી 1940ના દાયકામાં બંગાળના સામ્યવાદી આંદોલનથી પ્રભાવિત થયાં અને હંમેશા દબાયેલા-કચડાયેલા શોષિત સમાજની ન્યાયની લડાઈ સાથે જોડાયેલાં રહ્યાં.

તેમને વર્ષ 1986માં પદ્મ શ્રી, 1996માં જ્ઞાનપીઠ અને વર્ષ 2005માં પદ્મ વિભૂષણ પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યાં હતાં.

હિંદીના કવિ મંગલેશ ડબરાલ કહે છે કે, મહાશ્વેતા દેવી ત્રીજા વિશ્વના દેશોના લેખકો માટે ઉદાહરણરૂપ છે. 

તે કહે છે, "મહાશ્વેતા દેવી એ વાતનું ઉદાહરણ છે કે, ત્રીજા વિશ્વના દેશોના લેખકોએ કેવું હોવું જોઇએ. તે લેખક હોવાની સાથે સાથે સામાજિક અને રાજકીય કાર્યકર્તા પણ હતાં."

તેમણે...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:
આજે ઉતરાણ ઉપરાંત ભારતીય સાહિત્ય જગતમાં પોતાની એક અનોખી છાપ અને માનવીય જીવનમાં શોષણ અને સંઘર્ષનું અસરકારક આલેખન કરનારાં લેખિકા મહાશ્વેતી દેવીનો જન્મદિવસ છે.