ડૉ. અબ્દુલ કલામ

તેઓએ 'મિસાઇલમૅન'ના નામે જાણીતા એપીજે અબ્દુલ કલામને ભારતરત્નથી સન્માનિત કરવાનો નિર્ણય કર્યો.

આ અગાઉ 1952માં સીવી રમણને છોડીને કોઈ વૈજ્ઞાનિકને આ પુરસ્કાર માટે લાયક ગણવામાં આવ્યા નહોતા.

1 માર્ચ, 1998એ રાષ્ટ્રપતિભવનમાં ભારતરત્ન પુરસ્કાર વિતરણ સમારોહમાં કલામ નર્વસ હતા અને તેઓ પોતાની આસમાની રંગની ટાઈને વારવારે સ્પર્શ કરીને જોતા હતા.

કલામને આ પ્રકારની ઔપચારિક બાબતો અને આ રીતનાં કપડાં પહેરવાંથી ચીડ હતી. તેમાં તેઓ પોતાને સહજ અનુભવતા નહોતા.

સૂટ પહેરવો તેમને ક્યારેય પસંદ નહોતું. એટલે સુધી કે ચામડાનાં જૂતાંની જગ્યાએ તેઓ હંમેશાં સ્પૉર્ટ્સ સૂઝ પહેરવાનું પસંદ કરતા હતા.

ભારતરત્નનું સન્માન લીધા પછી સૌથી પહેલા તેમને અભિનંદન આપનારાઓમાં એક હતા, અટલ બિહારી વાજપેયી.

વાજપેયીની કલામ સાથે પહેલી મુલાકાત ઑગસ્ટ 1980માં થઈ હતી, જ્યારે પ્રોફેસર સતીશ ધવન થકી તત્કાલીન વડાં પ્રધાન ઇંદિરા ગાંધીએ તેમની અને સંસદસભ્યો સાથેની મુલાકાત માટે એસએલવી-3ના સફળ પ્રક્ષેપણ પછી બોલાવ્યા હતા.

કલામને જ્યારે આ આમંત્રણની ખબર પડી ત્યારે તેઓ ગભરાઈ ગયા અને ધવનને કહ્યું, સર, મારી પાસે ન તો સૂટ છે, ન તો જૂતાં. મારી પાસ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
ે મારી ચેર્પુ છે (ચંપલ માટેનો તામિલ શબ્દ). ત્યારે સતીષ ધવને હસીને તેમને કહ્યું, 'કલામ તમે પહેલાંથી જ સફળતાનો સૂટ પહેરેલો છે. આથી કોઈ પણ સ્થિતિમાં ત્યાં પહોંચો.'

વાજપેયીએ આપ્યું હતું કલામને મંત્રી બનવાનું આમંત્રણ

એપીજે અબ્દુલ કલામ અટલ બિહારી વાજપેયી સાથે

જાણીતા પત્રકાર રાજ ચેંગપ્પા પોતાના પુસ્તક 'વેપેન્સ ઑફ પીસ'માં લખે છે, "એ બેઠકમાં જ્યારે ઇંદિરા ગાંધીએ કલામનો અટલ બિહારી વાજપેયીથી પરિચય કરાવ્યો ત્યારે તેઓએ કલામ સાથે હાથ મિલાવવાને બદલે તેમને ગળે મળ્યા."

"આ જોતાં ઇંદિરા ગાંધી મજાકમાં હસ્યાં અને વાજપેયી પર વ્યંગ કરતાં કહ્યું, 'અટલજી, પણ કલામ મુસલમાન છે.' તો વાજપેયીએ જવાબ આપ્યો, 'જી હાં, પણ તેઓ પહેલાં ભારતીય છે અને એક મહાન વૈજ્ઞાનિક છે."

18 દિવસ બાદ જ્યારે વાજપેયી બીજી વાર વડા પ્રધાન બન્યા ત્યારે તેઓએ કલામને પોતાના મંત્રીમંડળમાં સામેલ થવાનું ઇજન આપ્યું.

જો કલામ તેના માટે રાજી થઈ જતા તો વાજપેયીને ન માત્ર એક કાબેલ મંત્રી મળત, પરંતુ આખા ભારતના મુસલમાનોમાં એક સંદેશ જતો કે તેમને ભાજપ સરકારમાં નજરઅંદાજ નહીં કરાય.

કલામે આ પ્રસ્તાવ પર આખો એક દિવસ વિચાર કર્યો. આગળના દિવસે તેઓએ વાજયેપીને મળીને બહુ વિનમ્રતાપૂર્વક આ પદનો અસ્વીકાર કર્યો.

તેઓએ કહ્યું કે 'રક્ષાશોધ અને પરમાણુ પરીક્ષણ કાર્યક્રમ તેના અંતિમ તબક્કામાં પહોંચી રહ્યો છે. તેઓ પોતાની વર્તમાન જવાબદારીને નિભાવીને દેશની ઉત્તમ સેવા કરી શકે છે.'

બે મહિના બાદ પોખરણમાં પરમાણુ વિસ્ફોટ બાદ એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું કે કલામે એ પદ કેમ નહોતું સ્વીકાર્યું.

વાજપેયીએ જ કલામને રાષ્ટ્રપતિપદ માટે પસંદ કર્યા

વાજપેયીની કલામ સાથે પહેલી મુલાકાત ઑગસ્ટ 1980માં થઈ હતી.

10 જૂન, 2002ના રોજ એપીજે અબ્દુલ કલામને અન્ના વિશ્વવિદ્યાલયના કુલપતિ ડૉક્ટર કલાનિધિનો સંદેશ મળ્યો કે વડા પ્રધાન કાર્યાલય તેમનો સંપર્ક કરવાની કોશિશ કરી રહ્યું છે. આથી તમે તરત કુલપતિની ઑફિસ આવો તો વડા પ્રધાનની તમારી સાથે વાત થઈ શકે.

જેવો તેમનો વડા પ્રધાન કાર્યાલયથી સંપર્ક કરાવ્યો, વાજપેયી ફોન પર આવ્યા અને કહ્યું, 'કલામસાહેબ, દેશને રાષ્ટ્રપતિના રૂપમાં તમારી જરૂર છે.'

કલામે વાજપેયીનો આભાર માન્યો અને કહ્યું કે આ પ્રસ્તાવ પર વિચાર માટે મારે એક કલાકનો સમય જોઈશે. વાજયેપીએ કહ્યું, "તમામ ચોક્કસ સમય લો, પણ મારે તમારી હા જોઈએ છે, ના નહીં."

સાંજ સુધી એનડીએના સંયોજક જ્યૉર્જ ફર્નાન્ડીઝ, સંસદીય કાર્યમંત્રી પ્રમોદ મહાજન, આંધ્રપ્રદેશના મુખ્ય...