દૃષ્ટિકોણઃ ચીન સાથે ભુતાનની વધતી દોસ્તીથી ભારત કેમ ચિંતાતુર?\nચીન અને ભુતાન વચ્ચે કોઈ ઔપચારિક રાજદ્વારી સંબંધ નથી. એ કારણે જ ચીનના વિદેશ મંત્રાલયની વેબસાઈટ પર દર્શાવવામાં આવેલા એશિયન દેશોમાં ભુતાનનું નામ નથી.

જોકે, બન્ને દેશોના અધિકારીઓ એકમેકના દેશોની મુલાકાત સમયાંતરે લેતા રહે છે અને ચીનના નવી દિલ્હીસ્થિત રાજદૂત ભુતાનના રાજદૂત સાથે નિયમિત રીતે સત્તાવાર વાતચીત કરતા રહે છે. 

રાજદ્વારી નીતિમાં રેન્ક સંબંધી પ્રોટોકોલ થોડો બદલાઈ ગયો છે અને કૌંગની ઔપચારિક બેઠકને સર્વોચ્ચ સન્માન આપવામાં આવ્યું હતું એ હકીકત મોટાભાગના રિપોર્ટ્સમાં જોવા મળે છે.

ચીનના નાયબ વિદેશ પ્રધાને ભુતાન નરેશ તથા ભુતાનના ભૂતપૂર્વ નરેશ સાથે બેઠકો યોજી હતી અને તો ભુતાનના વડાપ્રધાન સેરિંગ તોબગે ઉપરાંત વિદેશ પ્રધાન દામચો દોરજીને પણ મળ્યા હતા. 

આ સંબંધે સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે સીમા વિવાદ ઉકેલવા માટે પારસ્પરિક મંત્રણા માટે બન્ને દેશો સહમત થયા હતા. સીમા મુદ્દે બન્ને દેશો વચ્ચે સહમતી સધાઈ હતી. 

જોકે, સહમતીના સ્વરૂપ બાબતે આ નિવેદનમાં કશું જણાવવામાં આવ્યું ન હતું. 

શું તમે આ વાંચ્યું?

ચીનના વિદેશ મંત્રાલયે બહાર પાડેલા નિવેદનમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું, "સીમા વિસ્તારમાં શાંતિ જાળવી રાખવા, સીમા વિવાદના નિરાકરણ માટે હકારાત્મક સ્થિતિના નિર્માણ કરવા બન્ને દેશોએ ભવિષ્યમાં પણ વાતચીત કરતા રહેવું જોઈએ."

ભુતાનનાં અખબારોમાં બન્ને દેશોની મુલાકાતના સમાચાર પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા હતા, પણ બન્ને વચ્ચે શું વાતચીત થઈ એ જણાવવામાં આવ્યું ન હતું.

ડોકલામ મુદ્દે ભુતાન અને ચીન સાથે

ભુતાન અને તિબેટ વચ્ચે ઐતિહાસિક રીતે સાંસ્કૃતિક તથા આર્થિક સંબંધ છે, પણ ભુતાનને અન્ય દેશો સાથેના તેના સંબંધ બાબતે ભારત બ્રિટિશરોના સમયથી હંમેશા માર્ગદર્શન આપતું રહ્યું છે. 

વાસ્તવમાં ભુતાન હજુ પણ સંપૂર્ણપણે ભારત પર નિર્ભર છે. અલબત, ડોકલામની ઘટના ઉંઘમાંથી જાગવાનો સંકેત છે. 

બન્ને શક્તિશાળી દેશો વચ્ચેના ગોળીબારમાં પોતાને ત્યાં લોહી વહે એ જોવા ભુતાન નથી ઇચ્છતું. 

સવાલ એ છે કે ચીન સાથેની પોતાની સીમા બાબતે ભુતાન ક્યાં સુધી નિયંત્રિત થતું રહેશે અને ભારતની વ્યૂહાત્મક જરૂરિયાતોને ચૂપચાપ સ્વીકારતું રહેશે?

ચીન માટે ડોકલામ જરૂરી છે, કારણ કે ચુંબી ખીણને લીધે સર્જાયેલી વ્યૂહાત્મક નબળાઈથી ચીન ત્રણ બાજુથી ઘેરાયેલું છે. 

બીજી તરફ ભારત માટે એવી જ સ્થિતિ સિલીગુડી કોરિડોર સ્થિત ચિકન નેક પર છે. એ ભારતને ઈશાનનાં રાજ્યો સાથે જોડતો પ્રદેશ છે અને ત્યાં ચીનનો...\n\ntl;dr:
ચીનના નાયબ વિદેશ પ્રધાન કૌંગ શુઆનયૂએ 22થી 24 જુલાઈ સુધી ભુતાનનો ત્રણ દિવસનો પ્રવાસ કર્યો હતો. ગયા વર્ષે ઓગસ્ટમાં ભારત અને ચીનનાં સૈન્યો વચ્ચે ડોકલામ મુદ્દે 73 દિવસ સુધી ચાલેલો વિવાદ ખતમ થયા બાદ ચીને પહેલીવાર ભુતાનનો સીધો સંપર્ક કર્યો છે.