ધનજી ઠાકોર અને તેમના પિતાએ સેનાને 1971માં પાકિસ્તાન જવાનો રસ્તો બતાવ્યો હતો

પોલીસ પણ ક્યારેક તેમની મદદ માગે  છે. હવે તેઓ લુપ્ત થતી જતી આ કળા જુવાનિયાઓને શીખવી રહ્યા છે.

તેઓ પગલાંના નિશાન દ્વારા શોધી કાઢે છે કે પાકિસ્તાનથી કોઈએ ઘૂસણખોરી કરી છે કે નહીં.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ધનજી  ઠાકોર ૮૨ વર્ષના છે અને આ વયે પણ તેઓ પોતાની કળાનો ઉપયોગ કરીને માહિતી આપી શકે છે.

ધનજીને એમના બાપ દાદા પાસેથી આ કળા શીખી છે, જેના કારણે એ લોકોનાં પગલાંની છાપ ઓળખી કાઢે છે, અને કોણ ક્યાંથી આવ્યું અને ક્યાં ગયું એટલું જ નહીં કોઈ વ્યક્તિ સરહદ પારથી ઊંટ લઈને આવ્યું છે કે એકલું ઊંટ સરહદ પારથી સામાન લઈને આવ્યું છે તે પણ ઓળખી શકે છે. 

આ કળા એમને એમના પિતા એ નાનપણમાં શીખવી હતી.

સરહદ પર ઘૂસણખોરોને પકડવા પગી કામ કરે છે

ધનજી પગી યુવાનોને પગલાં ઓળખવાની કળા શીખવાડે છે.

ધનજી અને તેમના પિતાએ ૧૯૭૧ની લડાઈમાં ભારતીય સૈન્યને બનાસકાંઠા સરહદથી પાકિસ્તાન જવાનો રસ્તો બતાવ્યો હતો.

ધનજી ઠાકોરે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે વર્ષ ૧૯૮૦ની આસપાસ તેમના પિતા જીવાજીનું અવસાન થયું પછી એમણે બનાસકાંઠાની સરહદ પર આ કામ શરૂ કર્યું હતું... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
.

તેમના પિતા બનાસકાંઠા અને પાકિસ્તાનની સરહદની આસપાસ કોઈ પણ ગામમાં ચોરી થાય તો ચોરનાં પગલાં ઓળખવાનું કામ કરતા હતા.

વર્ષ ૧૯૮૧, ૧૯૮૨ના અરસામાં પાકિસ્તાનથી દાણચોરીનો સામાન મોટા પાયે આવતો હતો અને ટ્રેન કરેલાં ઊંટ પર આ સમાન આવતો હતો, પરંતુ ઊંટ પર કોઈ બેસીને આવતું ન હતું.

એ સમયે ઇલેક્ટ્રૉનિક સામાન અને ચરસની દાણચોરી થતી હતી.

એ સમયે વાવના લીંબાળા ગામના રણછોડ પગી અને માવસરીના આકોલી ગામના ધનજી  ઠાકોરને પાકિસ્તાનથી કોણ સરહદમાં ઘૂસ્યું છે એ શોધવા બોલાવતા હતા.

તો આસપાસના ગામના લોકો ગામમાં ચોરી થઈ હોય તો ચોર પકડવા પોલીસ ક્યારેક તેમની મદદ લેતી હતી.

ગુજરાતની સરહદથી હથિયારોની હેરાફેરી 

ગુજરાત પાકિસ્તાન સરહદની પ્રતિકાત્મક તસવીર

ધનજી ઠાકોર કહે છે કે, વર્ષ ૧૯૯૦ ના દાયકામાં ગુજરાતની બનાસકાંઠાની સરહદ હથિયારોની હેરાફેરી માટે આસાન બની ગઈ હતી.

અહીંના સોઢા રાજપૂત વર્ષ ૧૯૭૧માં પાકિસ્તાન છોડીને આવેલા, પરંતુ એમના સગા પાકિસ્તાનમાં રહેતા હતા, સરહદ પાર કરવી સહેલી હતી.

ધનજી કહે છે, "એ જમાનામાં અમે સરકારી સુરક્ષા એજન્સીની મદદથી ગુજરાતના સરહદી વિસ્તારના બિનઉપયોગી ફોટા જેવા કે નાના પૂલ નદી નાળા ફેક્ટરીના ફોટાનો રોલ લઈને રાતે પાકિસ્તાન જતા હતા.”

“૩૦ કિલોમિટર દૂર પાકિસ્તાનના નગરપારકર અને થરપારકર ગામ આવતા, જ્યાં સોઢા રાજપૂત અને ઠાકોર લોકો વધુ રહેતા હતા."

"અમે અહીંથી ખાખી કથ્થાઈ અથવા કાળા રંગનું પહેરણ પહેરીને નીકળીએ અને સફેદ ધોતિયામાં ભારોભાર ગળી નાખીયે એટલે અંધારામાં ચમકે નહીં ચંદ્રને ડાબે ખભે રાખી આખી રાત ચાલીએ એટલે પરોઢિયે પાકિસ્તાન પહોંચી જવાય, ત્યાં પાકિસ્તાની સૈનિકોને અમે ફોટાના રોલ આપતા અને નકશા આપતા હતા."

"3૬ ફોટાના રોલના એ જમાનામાં અમને ૩૬૦૦ રૂપિયા મળતા હતા. બદલામાં અમે અમારા જાણીતા પાકિસ્તાની પાસેથી સરહદી વિસ્તારની હલચલ પાકિસ્તાનના નકશા અને છાપા લઈને આવતા હતા."

"પરત ફરતી વખતે અમે ચંદ્ર જમણે ખભે રહે એમ ચાલતા, નહીં તો રણમાં ખોવાઈ જવાય કારણ કે, અહીં કોઈ ઝાડ કે કશું ના હોય, કે જેને નિશાની તરીકે રાખી શકાય."

"નકશાઓ અને છાપાઓ અમે અહીંની સુરક્ષા એજન્સીને આપતા હતા. ૧૯૯૨માં આ વિસ્તારમાંથી હથિયારોની હેરાફેરી વધી ગયી હતી."

"વર્ષ ૧૯૯૨માં લાલસિંહ નામના આતંકવાદીએ બનાસકાંઠાની સરહદથી હથિયાર મંગાવ્યા હતા એ સમયે રણછોડ પગી અને મેં પગલાં ઓળખી સુઈ ગામથી હથિયાર ગયા હોવાનું પોલીસને કહ્યું હતું અને અમદાવાદથી એ હથિયાર બીજે પહોંચે એ પહેલાં પોલીસે...