મ્યાનમારમાં ગત શનિવારે થયેલી મોટી હિંસા બાદ હજુ સુધી ઔપચારિક રીતે ભારતે કોઈ નિવેદન નથી આપ્યું.

આમ છતાં એવું લાગે છે કે ભારત સરકાર આ મુદ્દે હજુ સુધી મૌન જ છે. મ્યાનમારમાં ગત શનિવારે સેનાએ જે કાર્યવાહી કરી, તેના ઉપર હજુ સુધી ઔપચારિક રીતે ભારતે કોઈ નિવેદન નથી આપ્યું.  

ચાલુ વર્ષે ફેબ્રુઆરી મહિનામાં મ્યાનમારની સેનાએ સત્તા કબજે કરી, તે પછી ભારતે જે પ્રતિક્રિયા આપી હતી, તે દબાયેલા સૂરમાં હતી.

ત્યારે ભારત શા માટે આ મુદ્દે મૌન છે ? તેના શું કારણ હોઈ શકે છે ?

પાડોશી દેશ હોવાની પ્રૉબ્લેમ

મ્યાનમારને લગતી બાબતોના જાણકાર તથા મ્યાનમારમાં ભારતના રાજદૂત તરીકે ફરજ બજાવનારા રાજીવ ભાટિયા કહે છે કે મ્યાનમાર એ ભારતનો પાડોશી દેશ છે. હજારો કિલોમીટર દૂરથી અમેરિકા જે પ્રકારની પ્રતિક્રિયા આપી શકે, એવી પ્રતિક્રિયા કોઈ પાડોશી દેશ ન આપી શકે.

ભાટિયા કહે છે, "જો પાડોશીના ઘરમાં આગ લાગી હોય તો મને સૌથી વધુ ચિંતા થાય, કારણ કે એ આગ મારા ઘરને પણ દઝાડી શકે છે. જે વ્યક્તિ હજારો કિલોમીટર દૂર બેઠી છે, તેને એટલી ચિંતા ન થાય. તેને જે બોલવું હોય, તે બોલી શકવાની સ્વતંત્રતા છે."

"અમેરિકા અને યુરોપિયન સંઘ તથા બ્રિટન જે કંઈ કહી રહ્યાં છે, તેઓ અગાઉ પણ આવી જ વાતો (1988ના સૈન્ય તખતાપલટ દરમિયાન) કહી ચૂક્યા છે અને તેનું કંઈ પરિણામ આવ્યું ન હતું."

"એ લોકો જો ફરીથી એ જ ભૂલો કરી રહ્યાં હોય તો તેઓ આમ કરવાને માટે સ્વતંત્ર છે, પરંતુ ભારત એક એવો દેશ છે કે જે પોતાના ઇતિહાસને નથી ભૂલ્યો."

સૈન્યશાસન વિરુદ્ધના પ્રદર્શનોમાં અત્યારસુધીમાં 400થી વધુ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં

ભાટિયા ઉમેરે છે કે ભારતની મજબૂરી એ છે કે મ્યાનમાર તેનો પાડોશી દેશ છે. 

ભાટિયા કહે છે : "મ્યાનમાર ભારતનો પાડોશી દેશ હોવાથી આપણે ખુલ્લીને કોઈ પૉઝિશન ન લઈ શકે, છતાં ભારતે હંમેશા એવું જ કહ્યું છે કે તે મ્યાનમારમાં લોકશાહીનો વિકાસ ઇચ્છે છે."

"આપણે એ પણ જોવું રહ્યું કે મ્યાનમારની જનતાની પીડાઓનો વહેલામાં વહેલી તકે ઉકેલ આવે. ભારતે જનતા સામે હિંસા થઈ રહી હોવાની વાત કહી છે અને તેને વહેલામાં વહેલી તકે સમાપ્ત કરવાની વાત કહી છે."

"આ સાથે યાદ રાખવું ઘટે  કે મ્યાનમારની સરકાર સાથે આપણા સંબંધ સારા છે. ત્યાંની સેના સાથે પણ આપણા સંબંધ સારા રહ્યા છે. જેનો ઉપયોગ કરીને આપણે શક્ય હોય તે રીતે મ્યાનમારની મદદ કરવી જોઈએ."

તા. 27મી માર્ચે નેપીડાવ ખાતે મ્યાનમારની સેનાની 'સશસ્ત્ર સેનાદિવસ પરેડ' આયોજિત થઈ હતી, જેમાં ભારત સહિત... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
મ્યાનમાર હિંસા ઉપર ભારતના 'મૌન' પાછળ આખરે શું મજબૂરી છે?