એક, અનુસૂચિત જાતિ સબ પ્લાન અને આદિવાસી સબ પ્લાન (SCSP-TSP)ના બદલે 'એસસી અને એસટી મૉડલ' માટે કલ્યાણ પર ભાર મુકાયો હતો. 

બીજું, આયોજિત અને બિનઆયોજિત બંને ખર્ચને સંમિશ્રિત કરી દેવાયા હતા. તેના આધાર પર અનુસૂચિત જાતિ અને જનજાતિ માટેનો સ્પેશિયલ કૉમ્પોનન્ટ પ્લાન તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો.

અગાઉની નીતિમાં આ રીતે વ્યાપક ફેરફારો કરાયા તેના કારણે ઘણા લોકો વિચારતા થયા હતા કે અનુસૂચિત જાતિ અને જનજાતિના આર્થિક સમાવેશનો હેતુ આ ફેરફારોથી કેવી રીતે પાર પડશે.

એસસી માટેનો સ્પેશિયલ કૉમ્પોનન્ટ પ્લાન (1979) અને અનુસૂચિત જનજાતિ માટેનો સબ પ્લાન (1974) એટલા માટે દાખલ કરાયા હતા, જેથી આ બંને વર્ગના લોકોના વિકાસના મુદ્દાને વધારે સારી રીતે પાર પાડી શકાય. 

તેની પાછળનો હેતુ એસસી અને એસટીના વિકાસનો, તેમને ગરીબી રેખામાંથી બહાર લાવીને મુખ્ય ધારામાં અન્ય વર્ગો સાથે સમાન સામાજિક અને આર્થિક દરજ્જો અપાવવાનો હતો. 

અંદાજપત્રની યોજનાઓમાં જે ફાળવણી થાય અને લાભો આપવામાં આવે તેમાં એસસી માટેની ફાળવણી કમ સે કમ રાજ્યમાં તેની વસતિના પ્રમાણમાં હોય તેવો હેતુ હતો.

એસસી માટેના અને એસટી માટેના ડેવલપમૅન્ટ ઍક્શન પ્લાન (DAPSC અને DAPST) ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
માટેના ભંડોળની ફાળવણી જુદાંજુદાં મંત્રાલયો કેવી રીતે કરે તે માટેની નવી માર્ગદર્શિકા 2017માં નીતિ આયોગે બહાર પાડી હતી. 

આપને આ પણ વાચવું ગમશે 

કેન્દ્ર સરકારે પ્લાન/નૉન પ્લાન એવી રીતે ફાળવણી કરવાના બદલે સૅન્ટ્રલી સ્પૉન્સર્ડ સ્કીમ્સ (CSS) સેક્ટર સ્કીમ્સ (CS), ઍસ્ટાબ્લિશ્મૅન્ટ, ઍક્સપૅન્ડિચર અને અધર્સ એવી રીતે ફાળવણી કરી હતી. 

સૅન્ટ્રલી સ્પૉન્સર્ડ સ્કીમ્સ કેન્દ્ર સરકારના તથા રાજ્યોના નેશનલ ડેવલપમૅન્ટ ઍજન્ડા પ્રમાણે નિશ્ચિત થાય છે અને અમલમાં આવે છે. 

જ્યારે સેન્ટ્રલ સેક્ટર સ્કીમ્સ કેન્દ્રના જુદાંજુદાં મંત્રાલયો અને વિભાગો દ્વારા અમલમાં આવે છે. ઍક્સપેન્ડિચર અને અધર્સ તરીકે થયેલી ફાળવણી વહીવટી ખર્ચ હેઠળ આવે છે.

2017-18ના નાણાકીય વર્ષથી એસસી અને એસટી સમૂહોની યોજનાઓની ફાળવણી CS અને CSS તરીકે થાય છે. 

જોકે, આ માર્ગદર્શિકાઓનો અમલ 2018-19ના નાણાકીય વર્ષમાં થયો નહોતો અને હવેના 2019-20ના બજેટમાં આ માર્ગદર્શિકાઓનો અમલ થાય છે કે કેમ અને તે પ્રમાણે ભંડોળની ફાળવણી થાય છે કે કેમ તે જોવાનું રહે છે. 

ગયા વર્ષે દરખાસ્ત થઈ હતી કે 16 ટકા ભંડોળની ફાળવણી થવી જોઈએ પણ સરેરાશ માત્ર છ ટકા જ થઈ હતી.

ભારત સરકારના નિર્ણય પ્રમાણે પ્લાન અને નૉન-પ્લાન ખર્ચને સંમિશ્રિત કરી દેવા માટે અને સરકારી ખર્ચને મૂડી અને મહેસૂલના મથાળા હેઠળ લેવા માટે તે પ્રમાણે ફાળવણી કરાઈ છે. 

પ્લાન અને નૉન-પ્લાન એવો ભેદ દૂર કરાયો તે પછી 2017-18ના નાણાકીય વર્ષથી કોઈ પ્લાન રાખવામાં આવ્યો નથી. 

CSSમાં કુલ કેટલી ફાળવણી થઈ છે તથા રાજ્ય સરકારોની યોજનાઓ માટે કેટલી ફાળવણી થઈ છે, તેની ટકાવારીના આધારે શિડ્યુલ્ડ કાસ્ટ્સ કૉમ્પોનન્ટ માટે ફાળવણી થઈ છે. 

તેના માટે એ વાતનો પણ ખ્યાલ રખાયો હતો કે આવી ફાળવણી કુલ એસસી વસતિની ટકાવારી કરતાં ઓછી ના હોય.

બજેટને વર્ગીકૃત કરવું એ અંદાજપત્ર તૈયાર કરવાની મજબૂત રીત છે. સરકારના ખર્ચ જુદાંજુદાં કાર્યકારી મથાળાં હેઠળ વહેંચી દેવામાં આવે છે, જેથી કઈ પ્રવૃત્તિ પર ખર્ચ થાય છે તે સ્પષ્ટ થાય છે.

આ ખર્ચને પ્લાન અને નૉન-પ્લાનમાં વહેંચવાની વાત બંધારણમાં લખવામાં નથી આવી પણ આયોજનની પ્રક્રિયાને કારણે ઊભી થયેલી છે. 

1959-60માં મુખરજી સમિતિની ભલામણ પછી પ્લાન અને નૉન-પ્લાનને છુટ્ટા પાડવાની શરૂઆત થઈ હતી. 

વિવિધ વિભાગોનો નિશ્ચિત ખર્ચ અંદાજપત્રમાં નૉન-પ્લાનમાં સમાવી લેવામાં આવે છે. 

અગાઉના પરિપ્રેક્ષ્ય પર જ મોટા ભાગે તેનો આધાર હોય છે. જ્યારે પ્લાન બજેટમાં...