...ૂતો હતો. તેમણે નળિયાં તોડીને પથ્થરો માર્યા અને ઘાસલેટ નાખીને આખો ઓરડો સળગાવી દીધો. મારો ભાઈ મૃત્યુ પામ્યો. અંદાજે દોઢ-બે કલાક સુધી ગામમાં આ રીતે ધમાલ ચાલી હતી અને એ દિવસે જ અમે ગામ છોડી દીધું."

પીયૂષભાઈના ભાઈનો કેસ ઉના સેશન્સ કોર્ટમાં કેસ ચાલ્યો હતો અને તમામ 11 આરોપીને આજીવન કેદની સજા અને 54-54 હજારનો દંડ ફટકારાયો હતો.

પીયૂષભાઈના જણાવ્યા અનુસાર આ તાજેતરમાં જ પેરોલ પર છૂટીને આવેલા કેટલાક આરોપીઓએ તેમના પર કથિત હુમલો પણ કર્યો હતો. જે મામલો ઉના પોલીસ સ્ટેશન હેઠળ દાખલ કરાયો હતો. 

તેમના જણાવ્યા અનુ... બાકીનો લેખ લખો:
જણાવે છે, "અમને મળેલા આદેશપત્રમાં એવું લખેલું છે કે અમને 18 પ્રકારની સગવડ મળવાપાત્ર છે, પરિપત્ર જોડીને માગણી કરવા છતાં કામ થતું નથી, કોઈ જવાબ પણ આવતો નથી."

પીયૂષભાઈ આ વાત કરતાં તેમની પાસે રહેલા પરિપત્રમાં તેમને કેટલી સહાય અને લાભ મળવાપાત્ર તે પણ કહે છે.

"અમે હિંદુ જ છીએ, અમારી પાસે હિંદુનું પ્રમાણપત્ર છે, પરંતુ અમારી પર હિંદુઓ દ્વારા અત્યાચાર કરવામાં આવે છે, અમને આ દેશના નાગરિક ગણવામાં આવતા નથી. અમે દલિત છીએ એટલે અમારે આ ભોગવવું પડે છે."

સારું ઘર અને આર્થિક સુવિધા ન હોવાથી તેઓને સામાજિક રીતે પણ મુશ્કેલી પડતી હોવાનું કહે છે. 30 વર્ષીય પીયૂષભાઈનું લગ્ન  પણ આ જ કારણે ન થઈ રહ્યું હોવાનું તેઓ જણાવે છે. 

તેઓ કહે છે, "ભારત સરકાર કહે છે કે તેઓ પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અને અફઘાનિસ્તાનમાં જે હિંદુઓ પર અત્યાચાર થાય એમને અહીં લાવશે. પણ અમારી પર અત્યાચાર થાય છે તો અમારે ક્યાં જવું?

સરકાર શું કહે છે?

ગુજરાત સરકારના સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા વિભાગના કૅબિનેટમંત્રી ઈશ્વર પરમાર સાથે બીબીસી ગુજરાતીએ આ અંગે વાત કરી. 

બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં પરમારે જણાવ્યું, "આ મામલે રજૂઆતો અમારા ધ્યાને આવી છે અને અમે શક્ય એટલું સકારાત્મક કામ કર્યું છે. પણ ઇચ્છામૃત્યુ કે એવા કોઈ પગલાંની વાત ન કરવી જોઈએ."

તેમના જણાવ્યા અનુસાર કેટલાક અરજદારો તેમના કાર્યાલયનો સંપર્ક કરવાને બદલે દિલ્હી કે અન્ય જગ્યાએ રજૂઆતો કરતા હોય છે. 

ઇશ્વર પરમારે આ મામલે વધારે તપાસ કરવાની ખાતરી આપી છે. 

ગુજરાતમાં દલિતોની સ્થિતિ અંગે કર્મશીલો શું કહે છે?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

નવસર્જન ટ્રસ્ટ સાથે સંકળાયેલા સામાજિક કાર્યકર અને દલિતો-આદિવાસીઓના હકો માટે લડતાં કાંતિ પરમારનો આરોપ છે કે ગુજરાત સરકારમાં દલિતોની સમસ્યા મુદ્દે સંવેદનશીલતાનો અભાવ છે.

તેઓ કહે છે, "છેલ્લાં 20 વર્ષમાં ગુજરાતમાં અંદાજે દલિતોની 658 હત્યા થઈ છે. 111 સામાજિક બહિષ્કાર-હિજરતની ઘટના બની છે. 2400 કરતા વધુ ગંભીર હુમલાઓ થયા છે. 1865 બળાત્કારની ઘટના ઘટી છે. ઍટ્રોસિટી ઍક્ટનું અમલીકરણ થતું નથી. નિયમ પ્રમાણે હિજરત કરી ચૂકેલા દલિતોનું પુનર્વસન પણ કરાતું નથી."

"હિજરતી માટે જરૂર પડે તો એક વસાહત ઊભી કરવાની જોગવાઈ છે. કેન્દ્ર સરકાર તેના માટે 75 ટકા અને રાજ્ય સરકાર 25 ટકા રકમ આપે છે, પણ રાજ્યમાં તેનો અમલ થતો નથી."

"હાલ ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી છે, અગાઉ નરેન્દ્ર મોદી હતા અને એ અગાઉ કેશુભાઈ પટેલ હતા....