...ામલા પર નજર રાખી રહ્યા છે.

અબ્દુલ હકીમ કશ્મીરી કહે છે, "પ્રથમ યુદ્ધવિરામ બાદ જે ભાગ પાકિસ્તાનમાં આવ્યો, તેમાંથી અહીં બે ભાગમાં રાજ્યો રચાયાં. એક આઝાદ કાશ્મીર હતું. એક ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાન."

"આઝાદ કાશ્મીર 24 ઑક્ટોબર, 1947ના રોજ બન્યું. 28 એપ્રિલ, 1949ના રોજ રાજ્યના પ્રૅસિડેન્ટે એક કરાર મુજબ ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાનનો એક મોટો વિસ્તાર પાકિસ્તાનને આપી દીધો."

લગભગ બધી વસતી મુસલમાન

પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીર અને ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાન જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્યનો જ ભાગ હતા.

હાલના સમયે પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીર... બાકીનો લેખ લખો:
સ્તાને સમજૂતીનો ભંગ કર્યો હતો. હું ઉદાહરણ આપું છું. માર્ચ 1963માં પાકિસ્તાને કાશ્મીરનો એક વિસ્તાર ચીનને આપી દીધો જે લગભગ 1900 વર્ગ માઇલનો હતો."

"એ પણ સમજૂતીનો ભંગ હતો. પછી 1949ની કરાચી સમજૂતી હતી, જેમાં ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાનના લોકો તેમાં સામેલ પણ નહોતા. જે કથિત રીતે આઝાદ જમ્મુ અને કાશ્મીર હતું, તેમના નેતૃત્વે એ વિસ્તાર પાકિસ્તાનને સોંપી દીધો. તેમને આવું કરવાનો કોઈ હક નહોતો. પરંતુ પાકિસ્તાને એ વિસ્તાર પર કબજો કરી લીધો."

ચીન આ પહેલાં 1962માં પણ જમ્મુ અને કાશ્મીરના એક ભાગ (અક્સાઈ ચીન)પર કબજો કરી ચૂક્યું હતું. 

અબ્દુલ હકીમ કશ્મીરી પણ ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાનની અવગણના થઈ હોવાની વાત કરે છે.

તેઓ જણાવે છે કે હજુ પણ આ વિસ્તાર પાસે ઘણા ઓછા અધિકારો છે અને લગભગ તમામ નિયંત્રણ પાકિસ્તાન પાસે છે.

"ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાનને પાકિસ્તાને અલગ દરજ્જો આપ્યો. ત્યાં શરૂઆતમાં લોકશાહી નહોતી. 2009માં તેમણે પહેલું માળખું આપ્યું અને  કહ્યું કે તેને એક અલગ પ્રાંતનો દરજ્જો આપીએ, પરંતુ તેને અલગ રાજ્ય બનાવવાની જાહેરાત થઈ નહીં."

"ત્યાંના લોકોની રાજ્ય બનાવવાની માગ હતી. હવે વર્ષ 2018માં આદેશ આવ્યો છે. તે મુજબ ગિલગિટ અને બાલ્ટિસ્તાનની વિધાનસભાને કાયદો ઘડવાનો અધિકાર છે.  જોકે, વિધાનસભાના અધિકારો ખૂબ મર્યાદિત છે."

શિયા વસતીની બહુમતી

ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાનની સીમા ચીન અડેલી છે. આ વિસ્તાર ચીન-પાકિસ્તાન ઇકોનોમિક કૉરિડૉરના મુખ્ય માર્ગ પર છે અને ચીન ત્યાં અબજો ડૉલરનું રોકાણ કરે છે.

ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાનનો દરજ્જો બદલવા માટેનું એક કારણ આ પણ છે અને એટલા માટે સ્થાનિક લોકો વિરોધ પણ કરતા રહ્યા છે.

તિલક દેવાશર કહે છે, "ત્યાં પણ વિરોધ છે પણ આ વાતો સામે આવતી નથી. ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાનમાં 1947-48માં શિયા બહુમતી હતી. ત્યાં સ્ટેટ સબ્જેક્ટ શાસનને હઠાવી દેવામાં આવ્યું હોવાનું અત્યારે કહેવાય છે, પરંતુ ખરેખર તો 1970થી જ ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાનમાં રાજ્યનું શાસન હઠાવી દેવાયું છે."

"ત્યાં બહારના લોકોને વસાવીને તેમણે પ્રયત્ન કર્યા છે કે શિયા બહુમતીની સ્થિતિને બદલવામાં આવે. સ્થાનિકો તેનો વિરોધ કરે છે."

"જ્યારે કારાકોરમ હાઇવે બનતો હતો ત્યારે અથવા સીપેકના પ્રોજેક્ટ તૈયાર થઈ રહ્યા હતા ત્યારે બહુ વિરોધ થયો."

"ત્યાંના માનવ અધિકાર કાર્યકર્તાઓ છે તેમના નામ પણ તમને સાંભળવા મળશે નહીં. એક બાબા જાન નામના નેતા હતા, તે ખબર નહીં કેટલાં વર્ષોથી જેલમાં હતા."

"જોકે, હજુ પણ એવાં સંગઠનો છે, જે ગિલગિટ...