ચીન જેવો દેશ જે એક જમાનામાં સામ્યવાદી વિચારસરણી હેઠળ બંધિયાર અર્થવ્યવસ્થામાં જીવતો હતો તે દેશ પણ આજે વિશ્વભરમાંથી રોકાણો આકર્ષીને વિશ્વવ્યાપારના ક્ષેત્રે એક મોટા ખેલાડી તરીકે ઊપસ્યો છે. 

વિશ્વભરમાંથી અને તેમાં પણ ખાસ કરીને અમેરિકા અને યુરોપમાંથી બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ પોતાના એકમો ચીનમાં નાખી ત્યાં ઉત્પાદિત માલ અમેરિકા સમેત વિશ્વભરમાં ઠાલવે છે. 

1991 બાદ ભારતે પણ ઉદારીકરણનો ઝંડો લહેરાવતાં વિશ્વભરના રોકાણકારો પોતાને ત્યાં રોકાણ કરવા આકર્ષાય તે માટે લાયસન્સિંગ, વિદેશી સહયોગ, ટેકનૉલૉજી ટ્રાન્સફર જેવાં ક્ષેત્રે વિદેશી રોકાણ આકર્ષી શકાય તે માટે ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ડેવલપમૅન્ટ ઍન્ડ રેગ્યુલેશન ઍક્ટ 1956થી શરૂઆત કરી. 

ટેકનિકલ તેમજ ફાયનાન્સિયલ કૉલોબ્રેશન સંલગ્ન કાયદાઓ અને તે બધાને કડકાઈથી નાથી રાખતો ફોરેન એક્સચેન્જ રૅગ્યુલેશન ઍક્ટ (FERA) 1973 માં પણ ક્રાંતિકારી ફેરફારો કરી ફોરેન એક્સચેન્જ રૅગ્યુલેશન ઍન્ડ મૅનેજમૅન્ટ ઍક્ટ (FEMA) 1999 અમલમાં મૂક્યો. 

સરળ રોકાણ આકર્ષવા માટેની વૈશ્વિક સ્પર્ધામાં ભારત જોડાયું છે. 

વર્લ્ડ ટ્રૅડ ઑર્ગેનાઇઝેશન(WTO)ના સ્વીકારને કારણે ભારતીય બજારો પણ વિદેશી માલસામાન માટે ખુલ્લાં ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
થયાં છે. 

પહેલાં કોઈ વિદેશ જાય તો ટાઈ કે શર્ટથી માંડીને પરફ્યુમ, કૉસ્મેટિક, ઇલેક્ટ્રૉનિક્સ ગૂડ્ઝ જેવી કંઈને કોઈ વસ્તુ મગાવાતી. 

આજે આ જરૂરિયાત લગભગ નામશેષ થઈ ગઈ છે, કારણ કે આપણે ત્યાં હવે મોટા ભાગની વસ્તુઓ ઉપલબ્ધ બની ગઈ છે. 

ઘડિયાળો, સિગારેટ, સિગારેટ લાઇટર, કૅલ્ક્યુલેટર અને જાપાનની સાડી કે શર્ટિંગ-સૂટિંગ માટેનું કાપડ હવે આ દેશમાં દાણચોરીથી ઘુસાડાતું નથી. 

સોના પરની કસ્ટમ ડ્યૂટી 2.5 ટકાની 12.5 ટકા કરાઈ

રિઝર્વ બૅન્કના પૂર્વ ગવર્નર શ્રી વાય. વી. રેડ્ડીના અહેવાલને પગલે ભારત સરકારે સોના ઉપરની કસ્ટમ ડ્યૂટી નાબૂદ કરી પણ એ ફરીથી દાખલ કરી દેવાઈ છે. 

નિર્મલા સીતારમણે નાણામંત્રીએ તરીકે રજૂ કરેલા પ્રથમ બજેટમાં 5 જુલાઈ 2019ના રોજ એમાં 2.5 ટકા વધારો કરી સોના ઉપરની કસ્ટમ ડ્યૂટી 12.5 ટકાની કરી દેવાઈ છે. 

ભારત દુનિયામાં સૌથી વધારે સોનું ખરીદતો દેશ છે (એક અંદાજ મુજબ સરેરાશ 1000 ટન પ્રતિ વર્ષ). આ કારણથી ભારતમાં વળી પાછી સોનું દાણચોરીથી ઘુસાડનાર સિન્ડિકેટ અને ચેનલો સક્રિય બની છે. 

Ease of Doing Business અને The Global Competitiveness Report શું છે? 

આવીએ રોકાણની વાત પર. કોઈ પણ દેશ પોતાને ત્યાંની રોકાણ માટેની નીતિઓ ગમે તેટલી હળવી બનાવે પણ તેની પાસે ઉપલબ્ધ આંતરમાળખાકીય સવલતો અને જુદાજુદા કાયદાઓની અમલવારી કરનાર સરકારી તંત્ર જો વૈશ્વિકકક્ષાનાં ન હોય તો રોકાણ આકર્ષવાની વૈશ્વિક સ્પર્ધામાં જે તે દેશ ઝાઝું કાઠું કાઢી શકતો નથી.

આ ક્ષેત્રે રોકાણકારોને માર્ગદર્શન મળે તે માટે પરિસ્થિતીનું સમગ્રતયા અવલોકન કરી વર્લ્ડ બેન્ક દ્વારા જાહેર કરવામાં આવતો "Ease of Doing Business" તેમજ જીનીવા સ્થિત વર્લ્ડ ઇકૉનૉમિક ફોરમ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવતો The Global Competitiveness Report ખૂબ મહત્વનો સંદર્ભ પૂરો પાડે છે. 

Ease of Doing Business એટલે કે વ્યાપાર-ધંધા કરવાની સરળતાના ઇન્ડેક્સમાં ભારતે મોટી છલાંગ લગાવી. 

2019ના વર્ષના અહેવાલમાં જણાવ્યા મુજબ તળિયાના 100 ક્રમાંકથી 23 સ્થાનોનો કૂદકો મારી 77 ક્રમાંક મેળવ્યો છે. 

આમ ભારતમાં લાયસન્સિંગથી માંડી અન્ય ક્ષેત્રોમાં સરકારની જે દખલગીરી હતી અને  ઇન્સ્પેક્ટર-રાજ ચાલતું હતું તેને નાથવાનો નરેન્દ્ર મોદીની સરકારે પ્રયત્ન કર્યો છે અને તેમાં મોટી સફળતા પણ મેળવી છે. 

જોકે આજે 77મા નંબરે છીએ એટલે સુધારા માટે ઘણો મોટો અવકાશ છે એમ કહેવું વાજબી ગણાશે. આ વાતની ચર્ચા અત્યારે અહીં જ મૂકી દઈએ. 

વિશ્વના આર્થિક...