પ્રતીકાત્મક તસવીર

નોંધનીય છે કે છેલ્લાં 5 વર્ષમાં ભારતમાં કુલ 19,781 બાળકો દત્તક લેવાયાં છે. જે પૈકી 5.58% બાળકોને કોઈને કોઈ કારણોસર દત્તક લેનારાં માતા-પિતા પાછા અનાથાલયમાં મૂકી ગયાં હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. 

નિષ્ણાતોના મતે બાળક દત્તક લેવાં ઇચ્છુક માતા-પિતાને યોગ્ય કાઉન્સેલિંગના અભાવના કારણે આ પરિસ્થિતિ ઊભી થાય છે. 

એક વાર પોતાનાં માતા-પિતા ગુમાવી ચૂકેલા બાળકના કુમળા મન પર આ વાતની કેવી અસર થઈ શકે છે, એ વાતનો અંદાજ લગાવવો અઘરો છે. 

માહિતી અધિકારની અરજી અંતર્ગત મેળવેલ માહિતી અનુસાર દત્તક લેવાયાં બાદ પાછાં અનાથાલયમાં મૂકી દેવાયેલાં આ 1104 બાળકો પૈકી 0-6 વર્ષની ઉંમરનાં બાળકોની સંખ્યા 841 હતી. 

અહીં એ નોંધનીય છે કે ગુજરાતમાંથી છેલ્લાં 5 વર્ષમાં દત્તક લેવાયેલાં કુલ બાળકો પૈકી 52 બાળકો દત્તક લેવાયેલા પરિવારો તરફથી પાછા અનાથાલયમાં મોકલી દેવાયાં છે.

જ્યારે 6-18 વર્ષનાં બાળકોની સંખ્યા 263 હતી. હવે અહીં પ્રશ્ન એ ઉદ્ભવે છે કે આખરે દત્તક બાળકોને તરછોડવાં પાછળ કયાં કારણો જવાબદાર છે?

બાળકો દત્તક લેવાનું ચલણ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર છેલ્લાં 5 વર્ષમાં કુલ 19,781 બાળકો દત્તક લેવાયાં છે. જે પૈકી વર્ષ 2014-15માં 4362, 2015-16માં 3677, 2016-17માં 3788, 2017-18માં 3927 અને વર્ષ 2018-19માં 4027 બાળકો દત્તક લેવાયાં હતાં. 

અહીં એ નોંધવું ઘટે કે જેટલું તરછોડાયેલાં બાળકોને દત્તક લેવાનું વલણ સરાહનીય છે પણ તેનાથી ઘણું વધારે ચિંતાજનક દત્તક લેવાયેલાં બાળકોને ફરી પાછું અનાથ બનાવવાનું ચલણ છે.

ચિંતાજનક આંકડા

શું કહે છે નિષ્ણાતો?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

દેશના લગભગ તમામ અડૉપ્શન સેન્ટર સાથે કામ કરી ચૂકેલાં અને CARAનાં પૂર્વ ચૅરપર્સન અલોમા લોબો દત્તક લેવાયેલાં બાળકોને તરછોડવાનાં કારણો વિશે વાત કરતાં જણાવે છે કે, "હું માનું છું કે બાળકોને દત્તક લેવા માટે બનાવાયેલા નવા નિયમો પ્રમાણે બાળક દત્તક લેવા માટેની ઇચ્છા ધરાવતાં માતા-પિતાનું સારું કાઉન્સેલિંગ કરાતું નથી."

"પ્રવર્તમાન માળખું એ બાળક દત્તક લેતાં પહેલાં માતા-પિતાને યોગ્ય કાઉન્સેલિંગ પૂરું પાડવાની તક આપતું નથી."

"મારા 30 વર્ષ લાંબા કરિયરમાં મેં દત્તક બાળકને માતા-પિતા દ્વારા પરત અનાથાલય મૂકી જવાના માત્ર 2-3 જ કેસો જોયા છે."

"તેનું કારણ એ હતું કે ભૂતકાળમાં જે માળખું હતું તે પ્રમાણે બાળકને દત્તક લેવાનાં ઇચ્છુક માતા-પિતાનું યોગ્ય અને ઇન-ડિટેઇલ કાઉન્સેલિંગ કરવામાં આવતું."

"આ... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
જ્યારે દત્તક લેવાયેલા 1104 બાળકો ફરી અનાથ થયાં