ભારતમાંથી અમેરિકામાં નિકાસ થનારી પેદાશો પર જે સબસિડી અપાય છે તે નક્કી કરાયેલા નિયમોનું ઉલ્લંઘન છે, એ વાત સાથે WTOએ સંમતિ દર્શાવી છે. WTOનો આ નિર્ણય ભારત માટે એક મોટો ફટકો હોવાનું કહેવાઈ રહ્યું છે.

ભારતની આ સબસિડીની રકમ 700 કરોડ ડૉલર કરતાં વધારે આંકવામાં આવી છે. WTOની પૅનલે આ વિશે જણાવ્યું કે ભારત તરફથી સ્ટીલ, કેમિકલ, ટેક્સાઇલ અને દવા સાથે જોડાયેલાં ઉત્પાદનોની નિકાસ પર આ સબસિડી અપાઈ રહી છે.

અમેરિકાએ વર્ષ 2018માં આ વિવાદ 'વિશ્વ વેપાર સંગઠન' સમક્ષ ઉઠાવ્યો હતો. અમેરિકા પ્રમાણે ભારતના નિકાસકારોને અપાતી આ સબસિડી ગેરકાયદે છે અને તેના કારણે અમેરિકાના ઉદ્યોગો અને તેના કામદારોને નુકસાન વેઠવું પડે છે.

અમેરિકાએ આ વિશે જણાવ્યું હતું કે ભારત હવે આર્થિક ક્ષેત્રે એક મજબૂત તાકાત બની ચૂક્યું છે અને તેને હવે નિકાસ માટે સબસિડી ન આપવી જોઈએ. 

WTOનો આ નિર્ણય એટલા માટે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે કે ભારતમાંથી મોટા ભાગની નિકાસ અમેરિકામાં જ થાય છે. ભારતની કુલ નિકાસ પૈકી લગભગ 16% જેટલી નિકાસ અમેરિકામાં થાય છે.

શું હતો વિવાદ?

જાણકારો જણાવે છે કે વર્ષ 2015 થી 2017 દરમિયાન ગ્રૉસ નેશનલ પ્રોડક્ટ 1000 ડૉલરની પાર પહોંચી ગઈ હતી, તેથી WTOને લાગ્યું કે હવે ભારતને સબસિડીનો વધુ લાભ ન મળી શકે.

પરંતુ આ મામલે ભારતનો પક્ષ એવો હતો કે જ્યારે કોઈ વિકાસશીલ દેશ 1000 ડૉલરના માર્કને વટી જાય છે ત્યારે તેની સબસિડીનો અંત લાવવા માટે 8 વર્ષનો સમય આપવામાં આવે છે, જેને ટ્રાંઝિશન પીરિયડ કહે છે.

ભારત-અમેરિકા વચ્ચે વેપારસંબંધી ઘણી સમજૂતીઓ થઈ છે, હવે WTOના આ નિર્ણયથી ભારત-અમેરિકાના વેપારી સંબંધોમાં નવો વળાંક આવી શકે છે.

વર્ષ 2019ની શરૂઆતમાં અમેરિકાએ પોતાના બજારોમાં ભારતને અપાઈ રહેલી પ્રાથમિકતા સમાપ્ત કરી દીધી હતી.

અમેરિકા સતત માગ કરતું રહ્યું છે કે ભારત અમેરિકન પેદાશો પરના ટેરિફના દરોને ઘટાડે, જેથી બંને દેશો વચ્ચેની વર્તમાન વેપારીખાધના અંતરને ઘટાડી શકાય.

શું ભારતની નિકાસ પર અસર પડશે?

ભારતની નિકાસ પારંપરિક સ્વરૂપે એકંદરે 4%ના દરથી વધી રહી હતી, પરંતુ આ વર્ષે એપ્રિલ મહિનામાં તેમાં 2%નો ઘટાડો જોવા મળ્યો.

ભારતની વર્તમાન આર્થિક સ્થિતિ પણ કંઈ ખાસ સારી નથી અને આવી પરિસ્થિતિમાં WTOના આ નિર્ણયને કારણે ભારતના નિકાસકારોની મુશ્કેલીઓમાં વધારો થશે.

'ફેડરેશન ઑફ ઇંડિયન એક્સપોર્ટ ઑર્ગેનાઇઝેશન'ના મહાનિદેશક  ડૉ. અજય સહાય WTOના આ નિર્ણયના કારણે ઘણા નિરાશ છે. તેઓનું માનવું છે કે ભારત... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
WTOનો એ નિર્ણય જેનાથી ભારતને મોટો ફટકો પડ્યો