સામગ્રી: વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી

થોડાક સમય પહેલાં બીબીસી ડિજીટલ માટેના મારા લેખમાં મંદી અંગેની વ્યાખ્યા સમજાવતાં લખ્યું હતું કે સતત બે ત્રૈમાસિક ગાળામાં વિકાસ દર ઘટે તો અર્થવ્યવસ્થા મંદી તરફ જઈ રહી છે એમ કહી શકાય. 

2019ના વરસના સપ્ટેમ્બરમાં સતત છઠ્ઠા ત્રૈમાસિક ગાળામાં વિકાસ દર ઘટ્યો છે. 

નાણાકીય વર્ષ 2018-19ના પ્રથમ ત્રૈમાસિક ગાળામાં વિકાસ દર 8 ટકા હતો તે બીજા ત્રૈમાસિક ગાળામાં ઘટીને 7 ટકા થયો, ત્રીજા ત્રૈમાસિક ગાળામાં 6.6 ટકા અને ચોથા ત્રૈમાસિક ગાળામાં 5.8 ટકા થયો. 

ત્યારબાદ 2019-20ના પ્રથમ ત્રૈમાસિક ગાળામાં આ વિકાસ દર વધુ ઘટી 5 ટકા અને બીજા ત્રૈમાસિક ગાળામાં 4.5 ટકા થયો. આમ સતત છઠ્ઠા ત્રૈમાસિક ગાળામાં વિકાસ દર ઘટ્યો છે. 

લાંબા ગાળાની વાત કરીએ તો 2013માં 7.34 ટકાનો વિકાસ દર ઘટીને 2019માં 4.5 ટકા થઇ જાય તેવી સ્થિતિ આજે છે. 

છેલ્લાં એક જ વરસમાં વિકાસ દરમાં 3.5 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. 

પરિસ્થિતિ અત્યંત ગંભીર છે એટલું જ નહીં ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા માટે અત્યંત ચિંતાજનક પણ છે એમ કહેવું અતિશયોક્તિ નથી. 

કયા ક્ષેત્રોમાં બોલ્યો કડાકો?

માત્ર 21 મહિનાના જ સમયગાળામાં વિકાસ દર અડધો થઈ જાય અને જે છ સેક્ટર પર ભારતનું અર્થતંત્ર ટકયું છે તેમાંથી મેન્યુફેક્ચરિંગ, કન્સ્ટ્રક્શન, ફાઇનાન્શિયલ સર્વિસીસ, ટ્રેડ-હોટલ-ટ્રાન્સપોર્ટ અને માઇનિંગ જેવા પાંચ સેક્ટરના વિકાસ દરમાં નીચે દર્શાવ્યા મુજબ કડાકો બોલી જાય. 

જ્યારે કૃષિનો વિકાસ દર અનિયમિત ચોમાસાને કારણે 2 ટકાની આજુબાજુ ઝોલાં ખાતો હોય તેવી સ્થિતિ આપણી અર્થવ્યવસ્થાની આજે થઈ છે. 

મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરનો ગ્રોથ માઇનસમાં જાય એટલે સ્વાભાવિક રીતે જ બેકારી વધવાનો ભય ઊભો થાય. 

આમ, દુનિયાનો સૌથી વધુ વસતિ ધરાવતો દેશ બનવા તરફ આગળ વધી રહેલા ભારતને બેરોજગારીનો બહુ મોટો સામનો કરવાની પરિસ્થિતિનું નિર્માણ થયું છે. 

જે દેશની સરેરાશ વય લગભગ 30 વર્ષ હોય અને 70 ટકા વસતિ 35 વર્ષથી નીચેનાં વયજૂથમાં હોય ત્યાં યુવાધન સામે બેરોજગારીનો આ મોટો પડકાર હતાશા સર્જે અને આ ડેમોગ્રાફિક ડિવિડન્ડ સર્જનાત્મકતાને બદલે વિઘટનકારી પરિસ્થિતિ તરફ વાળવાનો માર્ગ મોકળો કરી આપે તે આપણા સહુ માટે ચિંતાનો વિષય હોવો જોઈએ. 

અગત્યના 6 સેક્ટરના વિકાસ દર ઉપર એક ઊડતી નજર

અગાઉ જેનો ઉલ્લેખ કર્યો તે કોર સેક્ટરના આઠ મુખ્ય ઉદ્યોગોમાં કોલસો, ક્રૂડ ઑઇલ, કુદરતી ગેસ, રિફાઇનરી પ્રોડક્ટ્સ, ફર્ટિલાઇઝર્સ, સિમેન્ટ, સ્ટીલ જેવા ઉદ્યોગોનો સમાવેશ થાય...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
2019ના નાણાકીય વર્ષની શરૂઆતમાં આ વર્ષે જીડીપીનો વિકાસ દર 5 ટકાથી નીચે જાય તેવી શક્યતાઓ પ્રત્યે અંગુલિનિદેશ કર્યો ત્યારે ઘણા બધાએ મારા અવલોકનને કોઈ અગમ્ય કારણોસર પૂર્વગ્રહિત હોવાનું લેબલ લગાવી દીધું હતું.