આઈઆઈપીએચજીના નિદેશક ડૉ. દિલીપ માવળંકરના નેતૃત્વ હેઠળ ટીમે આ તારણ અમદાવાદ શહેરમાં કોરોનાના દર્દીઓ, તેમની સારવાર અને ચેપગ્રસ્તોના આંકડા ઉપરથી કાઢ્યું છે.

આ વિશે ટીમનું એક લિટરરી પેપર યુકેની ઑક્સફૉર્ડ યુનિવર્સિટીના ત્રિમાસિક 'જર્નલ ઑફ મેડિસિન'માં પ્રકાશિત થયું છે.

આમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે કદાચ આવનારા દિવસોમાં અમદાવાદમાં કોરોના સંક્રમણના કેસ નહિવત્ થઈ જાય.

જ્યારે કોઈ પેપર આ પ્રકારે ઑક્સફોર્ડ યુનિવર્સિટી દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવે તો તેની વિશ્વસનીયતા વધી જતી હોય છે.

ડૉ. દિલીપ માવળંકરે જણાવ્યું કે આ તારણ મૂળભૂત રીતે આંકડાકીય માહિતી પર આધારિત છે, પરંતુ  જમીની સ્તર પર કરાયેલા અધ્યયને પણ તેમા ભાગ ભજવ્યો છે.

તેમનું કહેવું છે કે આ અધ્યયનના આધારે કહી શકાય કે આવનારા દિવસોમાં અમદાવાદમાં કોરોના ચેપગ્રસ્તોના કેસ ઘટતા રહેશે કારણ કે અમદાવાદમાં હર્ડ ઇમ્યુનિટી આવતી જશે. 

હર્ડ ઇમ્યુનિટી શું છે?

ડૉ. દિલીપ માવળંકર

એક સાથે ઘણા લોકોના શરીરમાં કોઈ વાઇરસ સામે પ્રતિરક્ષણ આપતા ઍન્ટી-બૉડી વિકસિત થઈ જાય અને વાઇરસ જે-તે વ્યક્તિ કે વ્યક્તિઓ પર કોઈ અસર ન કરી શકે, એટલે કે માનવશરીર તે વાઇરસની સામે લડવાની શક્તિ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
એની મેળે જ પેદા કરી લે.

જો વાઇરસ સામે લડવાની આ પ્રકારની શક્તિ કુલ વસતીમાંથી 70 ટકા જેટલા લોકોમાં વિકસીત થઈ જાય તો તેને હર્ડ ઇમ્યુનિટી કહી શકાય. 

એટલે કે કુલ વસતીમાંથી 70 ટકા લોકોને કોરોનાનો વાઇરસ અસર ન કરતો હોય તો તે શહેર, ગામ કે વિસ્તારમાં હર્ડ ઇમ્યુનિટી જન્મી રહી છે તેવું કહી શકાય. 

આ પ્રકારની શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વિશે જાણવા માટે સિરોસર્વેલન્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ સર્વેમાં લોકોના લોહીનાં સૅમ્પલ અલગઅલગ વિસ્તારોમાંથી લેવામાં આવે છે. 

હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સના એક રિપોર્ટ પ્રમાણે દિલ્હી શહેરમાં સિરોસર્વેલન્સ માટે 15 હજાર લોકોના લોહીના નમૂનાઓ અલગઅલગ 11 જિલ્લાઓમાંથી લેવામાં આવ્યાં હતા અને તેનો રિપોર્ટ આ અઠવાડિયામાં આવી શકે છે. 

આ રિપોર્ટમાં કહેવાયું છે કે આ સર્વે દ્વારા કુલ વસતીમાં કેટલા ટકા લોકોમાં Sars-Cov-2, જે કોવિડ-19 ફેલાવે છે તે વાઇરસ સામે ઍન્ટી-બૉડી વિકસિત થયા એ જાણવામાં આવશે.

આગાઉ આ પ્રકારના એક સર્વેમાં દિલ્હી શહેરમાં 22.6 ટકા લોકોમાં ઍન્ટી-બૉડી વિકસિત થયા હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું. 

ડૉ. દિલીપ માવળંકર પ્રમાણે અમદાવાદના સૅન્ટ્રલ ઝોનમાં કરાયેલા આ પ્રકારના એક સિરોસર્વેલન્સમાં સરકારને જાણવા મળ્યું હતું કે લગભગ 27 ટકા લોકોમાં ઍન્ટીબૉડી વિકસિત થયા છે. 

જોકે આખા શહેરમાં આ આંકડો 17 ટકાનો હતો. આવી જ રીતે મુંબઈના ધારાવીના સિરોસર્વેલન્સમાં આ આંકડો 57 ટકા જેટલો હતો. 

કોરોનાના સંદર્ભમાં હર્ડ ઇમ્યુનિટી ક્યારે કામ કરશે? 

લંડનની યુનિવર્સિટી કૉલેજનાં પ્રોફેસર કાર્લ ફ્રિસ્ટન અને સ્વીડનના પ્રોફેસર બ્રિટન તેમજ બીજા નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે કોઈ વસતીના 70 ટકા લોકોમાં ઇમ્યુનિટી વિકસિત થઈ ગઈ હોય તો હર્ડ ઇમ્યુનિટી કામ કરવા માંડે છે. 

ડૉ. માવળંકર બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં કહે છે, "એક અનુમાન એવું છે કે કુલ વસતીના લગભગ 50 ટકા લોકો ઘરમાં રહીને સંક્રમણથી દૂર રહેતા હશે, જ્યારે બાકીના 25 ટકા લોકો એવા હોય છે કે જેમના શરીરમાં એક કે બીજી રીતે સંક્રમણ સામે લડવાની શક્તિ હોય છે. તે ભલે કોઈ બીજા વાઇરસ સામે લડવાની શક્તિ હોય પરંતુ તે કોવિડની સામે પણ કામ કરે છે."

"ઉદાહરણ તરીકે એક પરિવારમાં, એક સાથે રહેતાં પતિ, પત્ની અને બાળકોમાં પતિ સંક્રમિત થાય પરંતુ પત્ની કે સંતાનો ચેપગ્રસ્ત નથી થતાં તેનું કારણ એ છે કે તેવા લોકોના શરીરમાં પહેલાંથી જ સંક્રમણ સામે લડવાની શક્તિ પેદા થઈ ચૂકેલી હોય છે, જેને નૉન-સસેપ્ટિબલ કહેવાય." 

પોતાના...