સામગ્રી: ગુજરાતી ભાષાની પણ ઐતિહાસિક વસ્તુઓ છે. પણ જો એ વસ્તુઓને સંગ્રહાલયમાં મૂકવા જઈએ તો કદાચ એ સંગ્રહાલય કેવળ પંડિતોનું જ બની જાય. દાખલા તરીકે એ સંગ્રહાલયમાં એક ઠેકાણે આવું લખેલું છે: અઇ/અઇં > એ, અઉ > ઓ, અઉં > ઉં.

તમને થશે આ વળી શું છે? અહીં એમ કહેવામાં આવ્યું છે કે ગુજરાતીમાં એક જમાનામાં લોકો 'અઇ' કે 'અઇં' બોલતા હતા એ બદલાઈને આપણા જમાનામાં 'એ' થયો. 

એ જ રીતે, એક જમાનામાં ગુજરાતીઓ 'અઉ' અને 'અઉં' બોલતા હતા એ બદલાઈને  આપણા સમયમાં અનુક્રમે 'ઓ' અને 'ઉં' થયા. 

દેખીતી રીતે જ તમે આ સંગ્રહાલયમાં કદાચ અહીંથી આગળ નહીં જાઓ. એટલે આપણે એની વાત નથી કરવી. 

આપણે તો અત્યારની ગુજરાતી ભાષાની વાત કરવી છે. આપણે "અત્યારની ગુજરાતી ભાષામાં શું જોવા જેવું છે" એની વાત કરવા માગીએ છીએ.

તમને કક્કો તો આવડતો જ હશે? જો ન આવડતાં હોત તો તમે આ વાંચી જ ન શકત? પણ તમે એ કક્કો વિશે કદી પણ વિચાર્યું છે ખરું? 

તમને અંગ્રેજી ભાષા તો આવડે જ છે. એની એબીસીડી પણ આવડે છે. અને એ ભાષાના કેટલાક શબ્દો પણ આવડે જ છે. પણ, તમે કદી ય ગુજરાતી કક્કો અને અંગ્રેજી એબીસીડીની તુલના કરી છે ખરી?

અમારા શિક્ષક એક જમાનામાં એમ કહેતા કે અંગ્રેજીમાં પાંચ સ્વર છે, જ્યારે ગુજરાતીમાં? તમે જ ગણી જોજો. કેમ કે મને એવી વસ્તી ગણતરીમાં રસ નથી. 

પણ, ગુજરાતી કક્કાના સંદર્ભમાં તમે એક વાત તો નોંધી જ હશે. આપણે સ્વર અને વ્યંજન જુદા લખીએ છીએ. અંગ્રેજીમાં એવું નથી. એનાં કારણો જુદાં છે.

એટલું જ નહીં, તમે સ્વરની બાબતમાં પણ એક વાત નોંધી હશે: 'અ'ને બાદ કરતાં બીજા બધા સ્વરો માટે આપણી પાસે બબ્બે ચિહ્નો છે. 

એક ચિહ્ન સ્વર એકલો હોય ત્યારે વપરાય, બીજું જ્યારે સ્વર વ્યંજન સાથે જોડાય ત્યારે વપરાય. 

દા.ત. 'ઓ' સ્વર લો. 'ઓસડ'માં 'ઓ' સ્વર એકલો, પણ 'છોકરો'માં 'ઓ' 'છ્' અને 'ર્' વ્યંજન સાથે આવે. આવું અંગ્રેજીમાં નથી. 

એક બીજી વાત પણ તમે નોંધી હશે. આ વ્યંજન સાથે આવતાં સ્વરચિહ્ન વ્યંજન પહેલાં પણ આવે. જેમ કે 'કિરણ'ના 'કિ'માં. વ્યંજન પછી પણ આવે. જેમ કે 'કીર્તન'ના 'કી'માં. 

વ્યંજનની ઉપર પણ આવે. જેમ કે 'કેળું'ના 'કે'માં. એ જ રીતે એ વ્યંજનની નીચે પણ આવે. જેમ કે 'કૂતરું'ના 'કૂ'માં. 

આ કક્કાની ભૂમિતિ માણવા જેવી નથી લાગતી? અક્ષરની ચારે બાજુ સ્વરનું દ્વિતીય ચિહ્ન આવી શકે. એનો અર્થ એ થયો કે અંગ્રેજીમાં બધું ડાબેથી જમણે લખાય પણ ગુજરાતીમાં એવું નથી.

ગુજરાતીમાં ડાબે, જમણે, ઉપર, નીચે સ્વરનાં દ્વિતીય ચિહ્નો આવે....\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
માનો કે તમે ગુજરાતી ભાષાનું સંગ્રહાલય જોવા નીકળ્યા છો તો તમને ત્યાં શું જોવા મળશે? મોટા ભાગનાં સંગ્રહાલયમાં ઐતિહાસિક વસ્તુઓ હોય છે. પણ, આ સંગ્રહાલય જરા જુદા પ્રકારનું છે.