સામગ્રી: કડિયાકામ કરનાર જેસલભાઈએ આશરે 250 જેટલા કોરોના મૃતદેહોના અંતિમસંસ્કાર એક પણ પૈસો લીધા વિના કરાવ્યા છે.

આ શબ્દો છે મૂળ કડિયાકામ કરનાર એ જેસલભાઈના, જેમણે આશરે 250 જેટલા કોરોના મૃતદેહોના અંતિમસંસ્કાર એક પણ પૈસો લીધા વિના કરાવ્યા છે.

ગીર સોમનાથ જિલ્લાના પ્રભાસ પાટણ ગામમાં સોમનાથનું મંદિર આવેલું છે. સોમનાથ મંદિરથી દોઢેક કિલોમિટર દૂર સ્મશાન છે.

ત્રિવેણી નદી અને સમુદ્રનો જ્યાં સંગમ થાય છે, ત્યાં એ સ્મશાન છે. કોરોનાએ એવો કોરડો વીંઝ્યો છે કે એ સ્મશાનમાંથી દિવસરાત કાળા ધુમાડા ઊઠતા રહે છે. 

સ્મશાનમાં મૃતદેહોની અંતિમવિધિ કરતાં ગુજરાતી દાદીની કહાણી

રાજ્યના અનેક સ્મશાનોમાં આવી સ્થિતિ છે. લાકડાં ખૂટી પડ્યાં છે, ચીમનીઓ ઓગળી ગઈ છે અને દાહસંસ્કાર માટે માણસો મળતા નથી. આવી સ્થિતિમાં સોમનાથના કેટલાક યુવકોએ ભેગા મળીને સ્વૈચ્છિક રીતે મૃતકોના અંતિમસંસ્કારની જવાબદારી સ્વીકારી લીધી છે.

છેલ્લા સવા મહિનાથી એક પૈસો લીધા વગર તેઓ આ કામ કરી રહ્યા છે. સોમનાથના જ વતની જેસલ ભરડા આના માટે આગળ આવ્યા અને તેમની આગેવાનીમાં જ આ કામ ચાલે છે.

જેસલ ભરડા સાથે બીબીસીએ વાત કરી ત્યારે તેમની સામે પાંચ ચિતા સળગી રહી હતી. આવનારા અન્ય મૃતદેહો માટે લાકડાં વગેરેની તૈયારી કરતાં હતા.

તૈયારી કરતાં-કરતાં તેમણે કહ્યું કે "રોજના પચીસથી ત્રીસ મૃતદેહ આવે છે. ક્યારેક એનાથી પણ વધી જાય."

રોટલાની ચિંતા નથી 

કોરોનાએ એવો કોરડો વીંઝ્યો છે કે સોમનાથના સ્મશાનમાંથી દિવસરાત કાળા ધુમાડા ઊઠતા રહે છે.

જેસલભાઈ કહે છે, "મેં જોયું કે અમદાવાદ, સુરત જેવાં મોટાં શહેરોનાં સ્મશાનોમાં મૃતદેહોની કતાર લાગી છે. કેટલાક લોકોને પોતાના પ્રિયજનની અંત્યેષ્ટિ માટે બબ્બે પાંચ-પાંચ હજાર રૂપિયા ચૂકવવા પડે છે."

"અંતિમક્રિયા માટે માણસો મળતા નથી. મને થયું કે શા માટે આ કામમાં ન જોડાવું. દાહસંસ્કાર કરતા તો આવડે છે. તેથી બે-ચાર સાથી મિત્રોને જોડીને કામ શરૂ કર્યું."

જેસલ ભરડા મૂળે કડિયાકામ કરે છે. છેલ્લા સવા મહિનાથી તમે સ્મશાનમાં જ છો તો તમારૂં ઘર કેમ ચાલે છે?

આ સવાલના જવાબમાં તેઓ કહે છે, "મારે ત્રણ દીકરા છે, એક દીકરો મોબાઇલ રિપૅરિંગનું કામ કરે છે. તેથી રોટલાની ચિંતા નથી."

કોરોના ચેપી રોગ છે. દાહસંસ્કાર વખતે તમે કઈ-કઈ તકેદારી રાખો છો?

જવાબમાં તેઓ કહે છે, "અમારી ટીમે નક્કી કર્યું છે કે ડૅડબોડીને ઍમ્બ્યુલન્સમાંથી લઈને ચિતા પર મૂકીએ ત્ચાં સુધી મોંઢા પર હાથ નહીં અડાડવાનો. ચિતા પર મૂક્યા પછી તરત હાથ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
"કોરોનાએ લોકો વચ્ચે દેખાય નહીં એવી દીવાલ ઊભી કરી દીધી છે. અત્યારે ભાઈ ભાઈનો નથી, ભાઈ બાપનો નથી. મારા પચાસ વર્ષના આયખામાં મેં ક્યારેય આટલી મોટી સંખ્યામાં મરણ જોયાં નથી. આવી સ્થિતિમાં નક્કી કર્યું કે આપણે માણસ તરીકે ફરજ અદા કરવાની છે."