પછી એ કામ બંધ થઈ ગયું પરતું એક વખત ફરીથી ગત સપ્ટેમ્બર માસમાં સૂચના અને પ્રસારણ મંત્રાલય હેઠળ કામ કરતી આ સંસ્થાને પોતાના પારંપરિક કામ સિવાય માહિતી અને સમાચારની સત્યત્તા એટલે 'ફૅક્ટ ચેક'નું કામ સોંપવામાં આવ્યું. 

વિભાગના સૂત્રોનું કહેવું છે કે આવું એટલા માટે કરવામાં આવ્યું કે 'સોશિયલ મીડિયા' પર ભડકાઉ અને ખોટી માહિતીનો પ્રસાર વધી ગયો હતો જેના કારણે દેશના અનેક વિસ્તારોમાં હિંસક બનાવો બન્યા હતા.  

ગત કેટલાંક મહિનાઓમાં અથવા છેલ્લાં ત્રણ મહિનાઓમાં પીઆઈબીની ફૅક્ટ ચેક ટીમે અખબારો અથવા સમાચાર પોર્ટલના પત્રકારોએ કરેલાં ઇન્વેસ્ટિગેટિવ સમાચારોને 'ફેક ન્યૂઝ' કહીને રદ્દ કરી દીધા છે. 

પીઆઈબીની આ પ્રવૃતિનો વિરોધ પણ થવા લાગ્યો. લોકોનું કહેવું હતું કે જે સમાચારોને માત્ર સોશિયલ મીડિયા પર પોતાના હૅન્ડલથી 'ફેક ન્યૂઝ' આપી રહ્યા છે, તેની કવાયત માત્ર સોશિયલ મીડિયા સુધી જ સીમિત કેમ છે.

પીઆઈબીના એક અધિકારીનું કહેવું છે કે તેમનું કામ માત્ર સમાચાર અથવા છપાયેલા સમાચારની સત્યતા ચકાસવાનું નથી પરંતુ સોશિયલ મીડિયા પર ફોર્વર્ડ કરવામાં આવી રહેલાં વીડિયો અથવા સંદેશોની સત્યતા ચકાસવાનું પણ કામ તેમનું છે, જેથી ખોટા સમાચાર સામે લડી શકાય અને અફવાઓને રોકી શકાય.

પીઆઈબીએ પોતાની વેબસાઇટ પર લખ્યું છે, "જો તમે કોઈ સમાચારની સત્યતા તપાસવા ઇચ્છતા હોવ છો? અમને આપો અને અમે તેની સત્યતા ચકાસીશું, કોઈપણ પ્રકારનો પ્રશ્ન પૂછયા વિના."

પીઆઈબીના તમામ સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ પર આ અપીલને મૂકવામાં આવી છે. તે પછી ટ્વિટર હોય, ઇન્સ્ટાગ્રામ હોય કે પછી ફેસબુક.

સવાલ માપદંડોનો

પરંતુ કોરોના વાઇરસ ફેલાવાના કારણે ઇમરજન્સી અને મહામારી કાયદાને લગાવી દેવામાં આવ્યો, પીઆઈબીએ શરૂઆતમાં આ મહામારી સંબંધિત જાણકારી આપવાની શરૂ કરી. 

પરંતુ ધીમે-ધીમે સમાચાર પત્રો અને સમાચાર પ્રસારિત કરનાર વેબ પોર્ટલમાં છપાયેલાં સમાચારનું જ 'ફૅક્ટ ચેક' કરવાનું શરૂ કરી દેવામાં આવ્યું તેમને ફેક એટલે અસત્ય ગણાવ્યા. 

ફૅક્ટ ચેક કરવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તર પર માપદંડ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. પરંતુ પીઆઈબીએ સ્પષ્ટ નથી કર્યું કે શું તે એ માપદંડોના માધ્યમથી 'ફૅક્ટ ચેક' કરી રહ્યા છે. 

હવે ઉદાહરણ તરીકે સોમરિતા ઘોષની વાત કરીએ જેઓ એક અંગ્રેજી વર્તમાન પત્ર માટે કામ કરે છે. તેમણે દિલ્હીમાં આવેલી દેશની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત ચિકિત્સા સંસ્થાન ઑલ ઇન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મેડિકલ સાયન્સના સ્વાસ્થ્યકર્મીઓ અંગે એક સમાચાર લખ્યાં, જેમાં... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
Fake News : પીઆઈબીનું ફૅક્ટ ચેક કે પત્રકારો પર દબાણ ઊભું કરવાની કવાયત?