સામગ્રી: આર્થિક વિકાસના મોટા મોટા દાવા કરવામાં આવી રહ્યા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે થતાં સર્વે પણ દર્શાવતાં રહે છે કે ભારતની અર્થવ્યવસ્થા ઝડપથી વિકસી રહી છે.

વળી દેશમાં અબજપતિઓની સંખ્યામાં પણ વધારો થઈ રહ્યો છે. આ સમગ્ર બાબતો પરથી એક ચિત્ર બને છે કે ભારતના લોકો સતત ખુશાલી તરફ આગળ વધી રહ્યા છે.

પણ વાસ્તવિકતા આ નથી. કેમકે તાજેતરમાં જ જાહેર થયેલા 'વર્લ્ડ હૅપીનેસ રિપોર્ટ-2018'માં ભારતનો ક્રમ 133મો હતો. જ્યારે ગત વર્ષે તે 122મો હતો.

156 દેશોના આ સર્વેમાં ભારતનું સ્થાન ઘણું નીચું છે. તે આફ્રિકાના કેટલાક પછાત દેશો જેવું છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

રિપોર્ટમાં સૌથી રસપ્રદ વાત એ છે કે આ સૂચકાંકમાં ચીનની સાથે સાથે પાકિસ્તાન, ભૂટાન, નેપાલ, બાંગ્લાદેશ, શ્રીલંકા અને મ્યાનમાર પણ ભારતથી આગળ છે.

જેનો અર્થ કે ભારત કરતા નાના પાડોશી દેશો વધુ ખુશાલ છે. આ દેશોના નાગરિકો ભારતના લોકો કરતાં વધુ ખુશ છે.

શું છે વર્લ્ડ હૅપીનેસ રિપોર્ટ?

સંયુક્ત રાષ્ટ્રની એક સંસ્થા 'સસ્ટેનેબલ ડેવલપમેન્ટ સોલ્યુશન નેટવર્ક' દર વર્ષે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સર્વે કરીને 'વર્લ્ડ હૅપીનેસ રિપોર્ટ' જાહેર કરે છે.

સર્વે અંતર્ગત અર્થશાસ્ત્રીઓની ટીમ સમાજમાં સુશાસન, માથાદીઠ આવક, સ્વાસ્થ્ય, આયુષ્ય, વિશ્વાસ, સામાજિક સહયોગ,સ્વતંત્રતા, ઉદારતા વગેરે માપદંડોના આધારે તમામ દેશોના નાગરિકો કેટલા ખુશ છે તેનું મૂલ્યાંકન કરે છે.

પરંતુ એક વાત ઘણી મહત્ત્વપૂર્ણ છે કે કેટલાક મોટા દેશોની જેમ આપણા દેશના નીતિ-નિયમો પણ આજ સુધી એ વાસ્તવિકતાને ગળે નથી ઉતારી શક્યા કે દેશનો જીડીપી વધારવાથી ખુશાલ સમાજ નથી બની જતો.

ભારત કરતાં પાકિસ્તાન વધુ ખુશ

પણ આ કોયડો રસપ્રદ છે કે પાકિસ્તાન (75), નેપાળ (101) અને બાંગ્લાદેશ (115) દેશો કેમ આ રિપોર્ટમાં ઉપર કેમ છે.

આપણે આ દેશોની સ્થાયી અથવા આપદાગ્રસ્ત દેશો તરીકે ગણના કરીએ છીએ.

આ રિપોર્ટ એવું પણ દર્શાવે છે કે માત્ર આર્થિક સમૃદ્ધિ જ સમાજમાં ખુશાલી ન લાવી શકે.

આથી આર્થિક સમૃદ્ધિનું પ્રતિક ગણાતા અમેરિકા (18), બ્રિટન (19) અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (20) પણ વિશ્વના ટોચના દસ દેશોમાં સ્થાન નથી મેળવી શક્યા.

આર્થિક વૃદ્ધિ ખુશીનો માપદંડ?

જો આ રિપોર્ટ તૈયાર કરવાની રીત અને માપદંડો પર સવાલ કરવામાં આવે, તો પણ રિપોર્ટની કેટલીક બાબતો વિચારવા લાયક છે.

કોઈ પણ દેશની વૃદ્ધિને માપવાનો માપદંડ તેનો જીડીપી છે. પણ તે મામલે ઘણા સવાલ છે.

કેમકે જીડીપી અર્થવ્યવસ્થાની ગતિને સૂચિત કરે છે પણ તેનો...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
આપણા દેશમાં છેલ્લા દોઢ દાયકાથી એટલે કે જ્યારથી નવી ઉદારીકણની નીતિઓ લાગુ થઈ છે, ત્યારથી સરકારી આંકડાઓના આધારે દેશની અર્થવ્યવસ્થાનું ગુલાબી ચિત્ર રજૂ કરવામાં આવી રહ્યું છે.