વર્તમાન સમયમાં દલિતો તથા આદિવાસીઓ ઉપરાંત સામાજિક તથા શૈક્ષણિક રીતે પછાત ગણાતા સમુદાયો માટે તો અનામત વ્યવસ્થા છે.

પરંતુ જેને સવર્ણ ગણાય છે તે સમુદાયોમાં આર્થિક રૂપે અનામતમાં કોનો સમાવેશ થાય તે દૃષ્ટિએ તપાસ કરીએ તો જોઈ શકાય કે આનો સમાજ પર કેવો પ્રભાવ પડશે. 

ગુજરાતમાં બ્રાહ્મણો, વાણિયા, રજપૂત તથા પાટીદારો સવર્ણ ગણાય છે. પાટીદારોમાં લેઉવા તથા કડવા બન્ને પ્રકારના પાટીદારોનો સમાવેશ થાય છે. 

પણ ચૌધરી સમાજને પહેલાંથી જ અન્ય પછાત સમુદાયોની (ઓબીસી) યાદીમાં મૂકવામાં આવ્યો છે. 

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આર્થિક અનામતનો લાભ કોને?

ગુજરાતમાં બ્રાહ્મણો, વાણિયા, પાટીદાર, લોહાણા સમુદાયોને લાભ મળશે

હવે જો આર્થિક અનામતના ખરડાને જોઈએ તો વાર્ષિક રૂ. આઠ લાખ કરતાં ઓછી આવક હોય કે પછી જમીન માલિકી પાંચ એકર કરતાં ઓછી હોય એવા સવર્ણોમાં કોણ-કોણ આવે તે સંશોધનનો વિષય છે.

ગુજરાતમાં બ્રાહ્મણ સમાજમાં કર્મકાંડ કરીને ગુજરાન ચલાવતા કેટલાક પરિવારો આર્થિક રૂપે પછાતની કક્ષામાં આવે. 

એવી જ રીતે નાની દુકાનો કે ગલ્લા ચલાવતા વણિક પરિવારોનો પણ આમા સમાવેશ થાય છે.

રાજપૂત સમાજમાં પણ કેટલાક ઓછી આવક ધરાવતાં પરિવારો હોય તે શક્યતા નકારી શકાય નહીં.

એ સિવાય સોની તથા લોહાણા સમાજ, જે અત્યારે અનામત વ્યવસ્થાનો ભાગ નથી, એમાંથી આવતા પરિવારોને આર્થિક અનામતનો લાભ મળી શકે.

પાટીદાર સમાજમાં જે સીમાંત ખેડૂતો છે તેની ગણના કરીએ તો એવા પરિવારો આર્થિક રીતે પછાતની કક્ષામાં આવે.

હવે એવું બની શકે કે નવા માપદંડમાં સમાવિષ્ટ થવા માટે જ્ઞાતિ મંડળો સક્રિય થઈ જાય.

ગુજરાતમાં બ્રાહ્મણ કે પછી વણિક સમાજમાં સમગ્ર રાજ્યને આવરી લઈને વ્યાપક જ્ઞાતિ મંડળો બન્યાં છે અને તેમના વાર્ષિક કાર્યક્રમો પણ થાય છે. 

આ જ્ઞાતિ મંડળો લગ્ન સંબંધોની દૃષ્ટિએ પણ મિલન સમારંભો યોજતા હોય છે. 

આ પ્રકારના મંડળો વધુ સક્રિય બની અનામતનો લાભ લેવાના પ્રયાસ કરે તો નવાઈ નહીં. 

ગુજરાતના બ્રાહ્મણો 84 જ્ઞાતિઓમાં વિભાજિત છે અને આ કારણે જ જ્યારે ગામમાં બધા બ્રાહ્મણોને ભોજન સમારંભમાં નિમંત્રિત કરવામાં આવે ત્યારે 'આજે 84 છે' તેવો સાદ પડે છે.

એવી જ રીતે વણિકો પણ અનેક જ્ઞાતીઓ અસ્તિત્વ ધરાવે છે, એવામાં બ્રાહ્મણો કે વણિકો સંગઠિત થઈ અનામત માટે પોતાનો દાવો આગળ કરવા માટે અગ્રેસર બની શકે છે.

જો ભવિષ્યમાં સમગ્ર બ્રાહ્મણ કે વણિક સમાજના આ પ્રકારના સંગઠનો સક્રિય બને તો એમાં કોઈ નવાઈ નહીં.

સામાજિક એકતાને બદલે સ્પર્ધા વધશે?

આજનો... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
'સવર્ણ જ્ઞાતિઓને અનામત બાદ ગુજરાતમાં જ્ઞાતિ મંડળો વચ્ચે સ્પર્ધા વધે તો નવાઈ નહીં'