દૃષ્ટિકોણ : શું સંસદમાં ચર્ચાનો માહોલ બનાવવામાં મોદી નિષ્ફળ ગયા?\nપણ દેશની હાલની રાજનૈતિક સ્થિતિ અને સંસદની ભૂમિકા વિશે તે આજે પણ સટીક રીતે લાગુ થાય છે.

ગત પાંચ માર્ચે શરૂ થયેલું સંસદનું બજેટ સત્રનો બીજો તબક્કો પણ ગૃહમાં ધાંધલને કારણે લગભગ પૂરી રીતે બિન-ઉપજાઉ રહ્યું.

સત્રના પ્રથમ તબક્કામાં પણ રાષ્ટ્રપતિના અભિવાદન ભાષણ પર કર્કશ ચર્ચા અને તેના જવાબમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના કટાક્ષયુક્ત ભાષણ સિવાય કંઈ પણ ઉલ્લેખનીય નથી થઈ શક્યું.

કેન્દ્રમાં સરકાર કોઈ પણ પાર્ટીની હોય, તેમની કોશિશ સંસદ બને તેટલી ઓછી ચલાવવાની હોય છે.

તેની ઉપેક્ષા કરવી અથવા તેમાં પોતાની મનમાની કરવી તેવી જ કોશિશ કરતી હોય છે.

તેમની આ જ પ્રવૃતિને કારણે દેશની સૌથી મોટી પંચાયતમાં ધાંધલ અને સૂત્રોચ્ચાર હવે આપણા સંસદીય લોકતંત્રનો સ્થાયી સ્વભાવ બની ગયો છે.

પાછલા કેટલાક દાયકાઓ દરમિયાન કદાચ જ સંસદનું કોઈ એવું  સત્ર રહ્યું હશે, જેનો અડધાથી વધુનો સમય ધાંધલમાં ગયો હતો.

માત્ર ખાનાપૂર્તિ

દેશના 70 વર્ષના સંસદીય ઇતિહાસમાં આ પ્રથમ અવસર છે, જ્યારે દેશનું સામાન્ય બજેટ અને નાણાં બિલ વગર ચર્ચાએ જ પસાર થઈ ગયું હતું.

આવો જ એક ઇતિહાસ છ મહિના પૂર્વે પણ રચાયો હતો. જ્યારે સંસદનું શિયાળું સત્ર સરકારે કોઈ પણ કારણસર નિર્ધારિત સમય કરતા લગભગ દોઢ મહિના પછી ઓયાજિત કર્યું હતું.

વળી વિપક્ષના દબાણને કારણે માત્ર ખાનાપૂર્તિ માટે સત્રને ફક્ત 14 દિવસનું જ રાખ્યું હતું.

સંસદીય લોકતંત્રમાં સંસદ ચાલે અને જનહિતના મુદ્દા પર ચર્ચા થાય એ જવાબદારી વિપક્ષની પણ હોય છે.

પણ સરકારની જવાબદારી વિપક્ષ કરતા પણ વધુ હોય છે. જોકે, સમગ્ર દરમિયાન સરકારે આ મામલે કોઈ પણ પ્રકારની ના ઇચ્છા દર્શાવી કે ના કોશિશ કરી.

મુખ્ય વિપક્ષી દળ કોંગ્રેસ સિવાય આન્ધ્ર પ્રદેશ, તમિલનાડુ, પશ્ચિમ બંગાળ વગેરે રાજ્યોના પ્રાદેશિક પક્ષોના સાંસદો પોતપોતાના ક્ષેત્ર સંબંધિત મુદ્દાઓ પર ચર્ચાની માંગને લઈને હંગામો કરતા રહ્યા.

બીજી તરફ બન્ને ગૃહના અધ્યક્ષ તેમને શાંતિ જાળવવાની ઔપચારિક અપીલ કરીને ગૃહની કાર્યવાહી સ્થગિત કરતા રહ્યા.

લોકસભા અધ્યક્ષ અને રાજ્યસભાના સભાપતિ તરફથી પણ આ વિશે કોઈ પણ ગંભીર પહેલ ન કરવામાં આવી જેથી ગૃહની કાર્યવાહી સુચારુ રીતે ચાલી શકે.

વિપક્ષના સવાલોનો સામનો

બન્ને ગૃહમાં કાર્યવાહી વારંવાર સ્થગિત થવું સરકારની મનમાની જેવું જ હતું. જો આવું નહીં થયું હોત, તો સરકાર ઘણા મોરચે ઘેરાઈ શકી હોત.

નબળી પડી રહેલી અર્થવ્યવસ્થા, બેરોજગારી, નવા નવા બૅન્ક કૌભાંડ, આવા કૌભાંડના સામેલ લોકો...\n\ntl;dr:
'જ્યારે રસ્તા સૂમસામ થઈ જાય છે, ત્યારે સંસદ આવારા અથવા વાંઝ થઈ જાય છે.' આ વાત ડૉક્ટર રામમનોહર લોહિયાએ છ દાયકા પહેલાં કહી હતી.