સામગ્રી: રવીન્દ્ર જૈનની સફળ ફિલ્મોમાં 'ચિતચોર'નું નામ લેવાય છે

રવીન્દ્ર જૈન એવા જૂજ વિરલ સંગીતકારો પૈકીના એક છે કે જેમણે કવિતા, શાયરી તથા ગીતની સમજણ આત્મસાત્ કરીને આગવો માર્ગ કંડાર્યો અને કેટલુંક ગંભીર કામ કર્યું છે. 

આ સંદર્ભે રવીન્દ્ર જૈનને એક એવા સંગીતકાર ગણવા જોઈએ કે જેમણે ગ્રામીણ તથા શહેરી મનોભાવને ફિલ્મી ધૂનોમાં સાંકળીને અમર બનાવ્યા છે.

ગીત ગાતા ચલ

નદિયા કે પારનું સંગીત આજે પણ લોકપ્રિય છે

રવીન્દ્ર જૈનની આંખો બાળપણથી જ નબળી હતી. તેથી તેઓ સાહિત્ય અને કવિતા બીજા લોકો પાસેથી સાંભળીને મોટા થયા હતા.

આ કારણે તેમની અંદર એક અલગ જ પ્રકારની દુનિયા આકાર પામી, જેણે તેમના માનસને ફળદ્રુપ બનાવીને વાચિક પરંપરાના માર્ગે આગળ ધપાવ્યું. 

તેઓ જે કંઈ સાંભળતાં એ તેમને યાદ રહી જતું હતું. તેમણે તેમની સંગીતની નોંધપોથી અને નોટબુકોને પણ સ્મૃતિ સ્વરૂપે સંઘર્યાં હતાં. અભ્યાસ માટે સહજ બનાવ્યાં હતાં.

આ બાબત રવીન્દ્ર જૈનના સંગીતવિશ્વને કલ્પનાશીલ બનાવવાની સાથે તેમને અલગ જ પ્રકારના સંગીતકાર બનાવે છે. 

તેમની સર્જકતા અને સ્મરણશક્તિની દેશી અભિવ્યક્તિ કેટલાંક ગીતોમાં જોઈ શકાય છે.

એવાં ગીતોમાં 'ચિતચોર' ફિલ્મના ગીત 'જબ દીપ ઢલે આના, સબ શામ ઢલે જાના' તથા 'ગીત ગાતાં ચલ' ફિલ્મના 'શ્યામ તેરી બંસી પુકારે રાધા નામ' તેમજ 'રામ તેરી ગંગા મૈલી' ફિલ્મના 'એક રાધા, એક મીરા, દોનોં ને શ્યામ કો ચાહા' મોખરે છે. 

બંગાળનો જાદુ

સંગીતકાર રવીન્દ્ર જૈન

રવીન્દ્ર જૈને સંગીતની સુક્ષ્મ ખૂબીઓનું જ્ઞાન બાળપણમાં પંડિત ઘમંડીલાલ, પંડિત જનાર્દન શર્મા અને પંડિત નાથુરામ શર્મા પાસેથી મેળવ્યું હતું.

તેમણે પ્રયાગ સંગીત સમિતિ પાસેથી શાસ્ત્રીય સંગીતની પદ્ધતિસરની દીક્ષા પણ લીધી હતી. 

તેઓ અત્યંત કુશળ હાર્મોનિયમવાદક હતા અને બંગાળના લોકસંગીત પ્રત્યે સમર્પિત રહીને તેમણે રવીન્દ્ર સંગીતને પોતાની સંગીતયાત્રામાં વિશેષ સ્થાન આપ્યું હતું. 

તેમના પરના બંગાળના સૂર-પ્રભાવને 'સુનયના' ફિલ્મના ગીત 'મેઘા ઓ રે મેઘા' અને 'સૌદાગર' ફિલ્મના ગીત 'તેરા મેરા સાથ રહે'માં બખૂબી સાંભળી શકાય છે. 

બંગાળના આ જાદુનો વિસ્તાર તેમની અન્ય વ્યાવસાયિક ધૂનોમાં પણ જોવા મળે છે. એ ધૂનો બહુ લોકપ્રિય બની છે અને તેને આજે પણ રવીન્દ્ર જૈનનાં સર્વશ્રેષ્ઠ ગીત સ્વરૂપે ગણવામાં આવે છે.

ઉષ્મા અને રંગત

રવીન્દ્ર જૈન અને રેખા

રવીન્દ્ર જૈને ઓછી ફિલ્મોમાં સંગીત આપ્યું છે. એ પૈકીની મોટા ભાગની ફિલ્મો ઘરેલુ કે ગ્રામીણ પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવતી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
રવીન્દ્ર જૈન જેવા વિલક્ષણ સંગીતકારના સંપૂર્ણ કાર્યને એક એવા પ્રબુદ્ધ કળાકારના યોગદાનની માફક રેખાંકિત કરી શકાય કે જે કળાકારે સંગીત દિગ્દર્શનની સાથે ગીત તથા કવિતા લખવાનું બહુ સફળ તથા સાર્થક કામ પણ કર્યું છે.