લેહની એક દુકાનમાં કામ કરતા એક કાશ્મીરી યુવાને આ વાત કહી અને પછી આસ-પાસ એ રીતે જોયું કે કોઈ તેમની વાતચીત સાંભળી ન લે. 

લેહની મુખ્ય બજારમાં રસ્તાની બન્ને તરફ ઓછામાં ઓછી 70% દુકાનો કાશ્મીરીઓની છે. તેમાંથી એકાદ દુકાન તેમણે ખરીદી છે. બાકી દુકાનો બૌદ્ધ માલિકો પાસેથી ભાડે લીધી છે. 

ઘણા કાશ્મીરી યુવાનો અહીં બૌદ્ધ માલિકોની દુકાનોમાં પણ કામ કરે છે. 

લદ્દાખને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશનો દરજ્જો મળ્યા બાદ અહીંના કાશ્મીરી દુકાનદારો અને કામદારો માટે એક વિચિત્ર ભાવનાત્મક સમસ્યા સર્જાઈ છે.

લેહના લોકોની માગ

જેઓ સમૃદ્ધ કાશ્મીરી છે તેમણે લેહમાં કરોડો રૂપિયાનું રોકાણ કર્યું છે. 

કામદારો અહીં ભોજન ખવડાવીને, શાલ-દુપટ્ટા વેચીને કમાણી કરે છે.

આ રીતે અહીંના વિકાસની નવી આશાઓના ભાગીદાર તેઓ પણ છે. પરંતુ તેમનું મન કાશ્મીરમાંથી કલમ 370 હટાવી દેતાં ચિંતિત થઈ ગયું છે. 

લેહની મુખ્ય બજારમાં કેટલાક કાશ્મીરી દુકાનદારો અને કામદારોએ પોતાનું નામ જાહેર ન કરવાની શરતે અમારી સાથે વાત કરી. 

લેહમાં લોકો લાંબા સમયથી કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશ (યૂટી)ની માગ કરી રહ્યા હતા. આ આંદોલનમાં અહીંના ધાર્મિક સંગઠન લદ્દાખ બુદ્ધિસ્ટ ઍસોસિએશનની મોટી ભૂમિકા રહી છે. 

એ માટે બૌદ્ધોની મોટા ભાગની વસતી માટે યૂટી એક ભાવનાત્મક મામલો છે. 

પરંતુ લેહના કેટલાક કાશ્મીરી દુકાનદારોને લાગે છે કે આ નિર્ણયથી લેહવાસીઓને પણ કોઈ ફાયદો નથી.  

એક કાશ્મીરી દુકાનદારે કહ્યું, "લેહના લોકો માટે યૂટી એક દૂરના સપના સમાન હતું જે અચાનક પૂર્ણ થઈ ગયું એટલે હવે લોકોને સમજાઈ રહ્યું નથી કે તેને કેવી રીતે જોવું."

"370નો વિશેષ દરજ્જો પણ છીનવી લેવામાં આવ્યો અને લોકોમાં મૂંઝવણ પણ ઘણી છે. તેનાં નકારાત્મક પરિણામો અંગે લોકોને જાણકારી નથી."

અન્ય એક કાશ્મીરી દુકાનદારે કહ્યું કે લદ્દાખના લોકો યૂટી એટલા માટે ઇચ્છતા હતા કેમ કે તેમને કાશ્મીર જઈને કોઈ બાબતે પરવાનગી ન લેવી પડે અને કાશ્મીરી નેતાઓ પાસે કંઈ માગવું ન પડે. 

આ માગનો મુખ્ય ઉદ્દેશ કેન્દ્રનું સીધા શાસનમાં આવવાનું હતું પરંતુ કલમ 370ના ફાયદા તેઓ પણ ગુમાવવા માગતા નથી. 

'લેહના ટૅક્સીવાળાઓનું શું થશે'

લેહમાં ટૅક્સીનો કારોબાર અહીંના સ્થાનિક લોકો પાસે જ છે અને તે તેમની કમાણીનો મોટો સ્રોત છે. 

એક કાશ્મીરી દુકાનદારે જણાવ્યું, "ટૅક્સી બિઝનેસમાં લેહવાસીઓને એવો એકાધિકાર છે કે કારગિલવાસીઓને પણ લેહમાં ટૅક્સી ચલાવવાની પરવાનગી નથી."

"અહીં ટૅક્સી તરીકે માત્ર જેકે-10ની... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
370 હઠાવાયા બાદ લેહના રહેવાસીઓનું શું માનવું છે?