સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાંચ નવેમ્બરે જ્યારે તેમણે મંચ પરથી આ વાત કહી તો લોકોએ કહ્યું કે હવે તેમને રાજકીય અંત દેખાવા લાગ્યો છે. અમુક લોકો કહે છે કે નીતીશ આ ઇમૉશનલ કાર્ડ રમ્યા છે, જેથી લોકો તેમને અંતિમ વખત મત આપે.

જનતા દળ યુનાઇટેડે સ્પષ્ટ કર્યું કે નીતીશ કુમારની આ આખરી ચૂંટણી નહીં હોય પરંતુ રાજનીતિના ખેલાડી નીતીશ કુમાર સારી રીતે જાણે છે કે તેમને ક્યારે, કેટલું અને શું બોલવાનું છે.

નીતીશ કુમારના રાજકારણને નજીકથી સમજનાર પટણાના એએન સિન્ગા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ સોશિયલ સાયન્સના પ્રોફેસર ડીએમ દિવાકર કહે છે:

 "નીતીશ કુમાર કોઈ હલકી સમજવાળા નેતા નથી. તેઓ બહુ સમજી-વિચારીને બોલે છે. પરંતુ આ ચૂંટણીમાં તેમણે એવું ઘણું કહ્યું છે, જે માનવમાં ન આવે."

નીતીશ કુમારની અંતિમ ચૂંટણી પર ડીએમ દિવાકર કહે છે, "જુઓ પાર્ટીના ઇન્ટરનલ સર્વેમાં પહેલાં જ તેમને સમાચાર આપવામાં આવ્યા હતા કે હવા તેમના પક્ષે નથી."

"તેઓ પોતે જે લોકોને મળી રહ્યા છે, તેમાં પણ તેઓ આ સમજી રહ્યા છે કે ઍન્ટિ-ઇનકમ્બન્સી છે. તેમણે આ નિવેદન મારફતે એક સ્પેસ બનાવી છે કે જો તેમણે કોઈ નિર્ણય લેવો પડે તો લોકોને પહેલાં જ સંકેત આપી દે."

પરંતુ અત્યાર સુધીનાં ચૂંટણીનાં વલણ પ્રમાણે તેમની પાર્ટી જનતા દળ યુનાઇટેડનું પ્રદર્શન એટલું ખરાબ નથી, જેટલું મતગણતરી પહેલાંનાં અંદાજમાં કહેવામાં આવતું હતું.

ભાજપ સ્પષ્ટ રીતે કહી ચૂક્યો છે કે જો નીતીશ કુમારની બેઠકો તેના કરતાં ઓછી પણ થશે અને એનડીએ ગઠબંધનને બહુમત મળે તો તે પરિસ્થિતિમાં નીતીશ કુમાર જ મુખ્ય મંત્રી બનશે, એનડીએ આ ચૂંટણીમાં શરૂથી નીતીશ કુમારને ભાવિ મુખ્ય મંત્રી તરીકે પ્રૉજેક્ટ કરે છે. 

ટકી રહેવાની કળા

વર્ષ 2010ની ચૂંટણીમાં નીતીશ કુમારની પાર્ટીનો નારો હતો: "ખાલી વાતો કરનારને 15 વર્ષ અને કામ કરનારને માત્ર પાંચ વર્ષ?"

પરંતુ આ વખતની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં જનતા સમક્ષ બંને નેતાઓ - લાલુ યાદવનાં 15 વર્ષની સામે નીતીશ કુમાર પણ 15 વર્ષ રહ્યા. સમર્થકો અને વિરોધીઓની શબ્દાવલિમાં 'જંગલરાજ' અને 'સુશાસન' વચ્ચેની ટક્કર હતી.

બિહારના વરિષ્ઠ પત્રકાર મણિકાંત ઠાકુર કહે છે, "નીતીશ કુમારે પોતાના પ્રથમ કાર્યકાળમાં (2005-2010) ખૂબ કામ કર્યું, છોકરીઓ માટે સ્કૂલનાં પોશાક નીયોજના, બાળકીઓ સ્કૂલ ગઈ. તેઓ લોકોના હિતના કામ કરવા પર ધ્યાન આપી રહ્યા હતા."

"નીતીશ કુમારના રાજમાં રંગદારી લગભગ બંધ થઈ ગઈ, જે લાલુ પ્રસાદ યાદવના કાર્યકાળમાં ચરમ પર હતી. પરંતુ છેલ્લાં સાડા સાત વર્ષમાં નીતીશ કુમારના શાસનમાં...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:
નીતીશ કુમારે પૂર્ણિયામાં એક ચૂંટણી રેલીમાં કહ્યું હતું, "આજે ચૂંટણીપ્રચારનો આખરી દિવસ છે, પરમદિવસે ચૂંટણી છે અને આ મારી છેલ્લી ચૂંટણી છે, અંત ભલું તો બધું ભલું…."