એ 21 મે 1991ની સાંજ હતી અને લંડનમાં કદાચ પોણા સાત વાગી રહ્યા હતા. હું દસ મિનિટ પહેલાં જ મારા ડેસ્ક પર પહોંચી હતી. મેં મારી જાતને કહ્યું, "આવું કેવી રીતે બની શકે છે?"

મેં મારા એક સહયોગીને કહ્યું, "રાજીવ તો મદ્રાસમાં ક્યાંક ચૂંટણી પ્રચાર કરી રહ્યા છે."

જવાબ આપ્યો, "સમાચાર સાચા છે, કેટલીક એજન્સીઓએ સમાચાર ફ્લેશ કરી દીધા છે. પ્રચાર દરમિયાન એક બૉમ્બ બ્લાસ્ટમાં રાજીવ ગાંધીનું મૃત્યુ થયું છે."

ત્યારે જ વધુ એક સહયોગીએ જણાવ્યું કે ન્યૂઝરૂમ સમાચારની પુષ્ટિ કરવા પ્રયાસ કરી રહ્યો છે. 

રાજીવ ગાંધીની ઘણી તસવીરો એક કોલાજની જેમ મારી આંખોની સામે આવવા લાગી. 

રાષ્ટ્રને નામ પહેલો સંદેશ

પહેલી તસવીર હતી 31 ઓક્ટોબર 1984ની રાતની જ્યારે શ્રીમતી ગાંધીની હત્યા બાદ રાજીવ ગાંધીએ રાષ્ટ્રજોગ પહેલો સંદેશ આપ્યો હતો. 

તે દિવસો દરમિયાન હું દિલ્હીમાં ઑલ ઇન્ડિયા રેડિયોમાં પ્રોગ્રામ ઍક્ઝિક્યુટિવ હતી અને એ રાત્રે શ્રીમતી ગાંધીની ઑફિસ 1 અકબર રોડ પર નવા વડા પ્રધાનનો પહેલો રાષ્ટ્રજોગ સંદેશ રેકર્ડ કરવા માટે અન્ય સહયોગીઓ સાથે હાજર હતી.

મોડી રાત હતી અને ઘણાં શહેરોમાંથી આવી રહેલા શીખ વિરોધી રમખાણોના સમાચાર વચ્ચે બધું જ ખૂબ ઉતાવળમાં થઈ રહ્યું હતું. 

મને યાદ છે, રાજીવ ગાંધીને કેટલાક હિંદી શબ્દોનાં ઉચ્ચારમાં તકલીફ પડી રહી હતી. સાચી વાત તો એ છે કે તેઓ મારું લખાણ વાચવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. 

થયું એવું કે જે સમયે અમારી ટીમ ત્યાં પહોંચી, ત્યારે રાજીવ ગાંધીના મિત્ર અને ફિલ્મ અભિનેતા અમિતાભ બચ્ચન રાજીવ ગાંધીના ભાષણને હિંદીમાં તૈયાર કરવામાં મદદ કરી રહ્યા હતા. 

રાજીવ ગાંધીની અમેરિકા યાત્રા

આસપાસ કોઈ ટાઇપરાઇટર ન હતું. અમિતાભ બચ્ચને પૂછ્યું, "હિંદીમાં કોઈનું લખાણ સારું છે?" મેં લખવાની જવાબદારી સંભાળી. 

મને રાજીવ ગાંધીની પહેલી અમેરિકાયાત્રા પણ યાદ આવી જે દરમિયાન તેમણે અમેરિકી કૉંગ્રેસના સંયુક્ત અધિવેશનને સંબોધિત કર્યું હતું અને તેમના આ શબ્દોએ દરેકને પ્રભાવિત કર્યા હતા:

"ભારત એક પ્રાચીન દેશ છે, પરંતુ એક યુવા રાષ્ટ્ર પણ છે અને યુવાનની જેમ અમારી અંદર અધીરતા છે. હું પણ યુવા છું અને મારી અંદર પણ ધીરજની ખામી છે."

હું ઑલ ઇન્ડિયા રેડિયો માટે રાજીવ ગાંધીની અમેરિકી યાત્રાનો દૈનિક રિપોર્ટ મોકલવા વૉશિંગ્ટનમાં હાજર હતી. 

રાજીવ ગાંધીનું મૃત્યુ થઈ ગયું છે. મેં મારી જાતને આ ભયાનક સત્યની યાદ અપાવી. 21 મે 1991ની રાત્રે બીબીસી હિંદીના રાતના પ્રસારણના સંપાદનની જવાબદારી... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
રાજીવ ગાંધીની હત્યા થઈ અને ચૂંટણીપંચે મતદાન અટકાવી સેનાને ઍલર્ટનો આદેશ આપ્યો