સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પ્રાકૃતિક દુનિયામાં માનવજાતના અતિક્રમણથી આ પરિસ્થિતિને વધારે સારી બની ગઈ છે. 

આ વાત નવા રોગોના ફેલાવવાની પ્રક્રિયાનું અધ્યયન કરનાર વૈશ્વિક આરોગ્ય નિષ્ણાતો કહે છે. 

આ પ્રક્રિયામાં નિષ્ણાતોએ એક પૅટર્ન રૅક્ગનિશન સિસ્ટમ વિકસિત કરી છે જે વન્ય પ્રાણીઓથી જોડાયેલી કોઈ પણ બીમારી માનવજાત માટે કેટલી ખતરનાક સાબિત થઈ શકે તે નક્કી કરે છે. 

યુનિવર્સિટી ઑફ લિવરપુલના વૈજ્ઞાનિકોના નેતૃત્વમાં આ વૈશ્વિક પ્રયાસ હેઠળ ભવિષ્યની મહામારીઓ માટે વધારે સારી રીતે તૈયારી થઈ શકે તેવા રસ્તા વિકસિત કરવામાં આવી રહ્યા છે.

‘પાંચ વખત બચ્યા પરંતુ...’

યુનિવર્સિટી ઑફ લિવરપુલના પ્રોફેસર મૅથ્યૂ બેલિસ કહે છે, “ગત પાંચ વર્ષોમાં આપણી સામે સાર્સ, મર્સ, ઇબોલા, એવિએન, ઈંફ્લુએન્ઝા અને સ્વાઇન ફ્લુ રૂપે પાંચ મોટાં જોખમ આવ્યાં. આપણે પાંચ વખત બચ્યાં પરંતુ છઠી વખત ન બચી શક્યા.”

તેમણે કહ્યું, “આ છેલ્લી મહામારી નથી. આપણે વન્ય પ્રાણીઓ સાથે જોડાયેલા રોગો પર વિશેષ અધ્યયન કરવાની જરૂર છે.”

બેલિસ અને તેમના સાથીઓએ ઝીણવટથી અધ્યયન કરી પ્રિડિક્ટિવ પૅટર્ન રૅકગ્નિશન સિસ્ટમ તૈયાર કરી છે જે વન્ય પ્રાણીઓથી જોડાયેલી બધી ઓળખી શકાય એવી બીમારીઓનો ડેટાબેઝ તપાસી શકે છે. 

આ સિસ્ટમ હજારો જીવાણુઓ, પરજીવીઓ અને વિષાણુઓનું અધ્યયન કરીને જાણી શકે છે કે તે કેટલી અને કઈ પ્રકારની પ્રજાતિને સંક્રમિત કરી શકે છે. 

આ સિસ્ટમ નક્કી કરશે કે કયો રોગ માનવ માટે કેટલો જોખમી હોઈ શકે છે. 

કોઈ પૅથોજેનને પ્રાથમિકતાના ક્રમમાં ઉપર રાખવામાં આવ્યો છે તો વૈજ્ઞાનિકો તેનાથી બચાવ અને સારવારની શોધ માટે મહામારી ફેલાય તે અગાઉથી અધ્યયન શરૂ કરી શકે છે.

પ્રોફેસર બેલિસ કહે છે, “કયો રોગ મહામારીનું સ્વરૂપ લઈ શકશે એ બીજા ક્રમનું કામ છે. હાલ અમે પ્રથમ ક્રમનું કામ કરી રહ્યા છે.”

લૉકડાઉને શું શીખવ્યું?

કેટલાક વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે જંગલોને કપાવા અને વિવિધતાસભર વન્યસૃષ્ટિમાં માનવનું અતિક્રમણ કરવાનું વલણ જ પ્રાણીઓમાંથી માણસોમાં રોગ પ્રસરવા માટે જવાબદાર છે. 

યુનિવર્સિટી કૉલજ લંડનના પ્રોફેસર કેટ જૉન્સ કહે છે, “એવું પ્રમાણ છે કે ઓછી જૈવિકવિવિધતા વાળા માનવ તરફથી બદલવામાં આવેલ ઇકોસિસ્ટમ જેમકે ખેતર અને બાગ-બગીચામાં માણસના ચેપગ્રસ્ત થવાનો ખતરો વધારે હોય છે.”

પરંતુ તેઓ કહે છે, “બધી બાબતોમાં આવું જ હોય તે જરૂરી નથી. પરંતુ એવી વન્ય પ્રજાતિઓ જે મનુષ્યની હાજરી પ્રત્યે સહનશીલતા રાખે છે જેમકે રોડેન્ટ પ્રજાતિ (ઉંદર વગેરે) પૅથોજેનને...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:
વૈજ્ઞાનિકોની ચેતવણી છે કે વન્ય પ્રાણીઓમાંથી બીમારીઓ માણસોમાં પહોંચીને સમગ્ર દુનિયામાં ફેલાય તે માટે માનવજાતે એક ઉપયુક્ત પરિસ્થિતિ ઉત્પન્ન કરી દીધી છે.