શીર્ષક: US સાથે ટ્રેડ વૉરથી ચીનમાં 30 લાખ નોકરી ગઈ?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n
તાજેતરમાં જ જી-7 દેશોના સંમેલનમાં તેમણે કહ્યું, "છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં ચીનને બહુ મોટો ઝાટકો લાગ્યો છે. ત્યાં ત્રીસ લાખ નોકરીઓ ગઈ છે અને બહુ જલ્દી તે ત્રીસ લાખથી પણ વધી જશે."

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ટ્રેડ વૉરના કારણે ચીનને થયેલા નુકસાન અંગે પ્રથમ વખત આવું નિવેદન આપ્યું છે એવું નથી. ગયા અઠવાડિયે પણ તેમણે કહ્યું હતું, "તેઓ બહુ ઓછા સમયમાં 25 લાખ નોકરીઓ ગુમાવી ચૂક્યા છે."

પહેલાં સમજીએ કે ટ્રમ્પને આ આંકડા ક્યાંથી મળ્યા હશે.

અમારા આ પ્રશ્નનો જવાબ વ્હાઇટ હાઉસ પ્રેસ કચેરીએ હૉંગ કૉંગના અખબાર 'સાઉથ ચાઇના મૉર્નિંગ પોસ્ટ'માં જુલાઈમાં છપાયેલા લેખમાં મળ્યો.

આ લેખમાં ચીનની રોકાણ બૅન્ક, ચાઇના ઇન્ટરનેશનલ કૅપિટલ કૉર્પ(સીઆઇસીસી)ના હવાલાથી લખ્યું છે કે જુલાઈ 2018થી મે 2019 વચ્ચે મૅન્યુફૅક્ચરિંગ સેક્ટરમાં ટ્રેડ વૉરને કારણે 19 લાખ નોકરીઓ ગઈ છે.

જો કે આ બાબતે કોઈ સ્પષ્ટતા આપવામાં આવી નથી કે 25 લાખ કે 30 લાખના આંકડા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પાસે કઈ રીતે પહોંચ્યા.

બીબીસીએ અમેરિકાના નાણાકીય વિભાગનો પણ સંપર્ક સાધવાનો પ્રયત્ન કર્યો પણ હજુ સુધી કોઈ જવાબ મળ્યો નથી.

તો ચીનમાં કેટલી નોકરીઓ ગઈ?

અમેરિકા-ચીન ટ્રેડ વૉરના કારણે ચીનમાં નોકરીઓ જવાનો કોઈ અધિકૃત આંકડો ઉપલબ્ધ નથી. પરંતુ ચીનની બે બૅન્કના અભ્યાસના આંકડા દર્શાવે છે કે તેનાથી ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રની 12થી 19 લાખ નોકરીઓ પર અસર થઈ છે.

આયાત કરમાં વધારાથી ચીનના ઉત્પાદન ક્ષેત્ર પર અસર થઈ છે પણ નોકરીઓ બીજા કારણે પણ ગઈ છે.

અમેરિકા સ્થિત થિંક ટૅન્ક પીટર્સન ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઑફ ઇન્ટરનેશનલ ઇકૉનૉમિક્સ સાથે જોડાયેલાં મૅરી લવલી કહે છે, "નોકરીઓમાં ઘટાડો તો ગણી શકાય પણ સમસ્યા એ છે કે તેનું કારણ શું છે?"

"આવું કયા કારણથી થયું એ સાબિત કરવું અસંભવ છે."

ચીનમાં ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં નોકરીઓ પહેલાંથી જ ઘટી રહી છે. કારણ કે ચીન હવે સેવાઓ આધારિત અર્થવ્યવસ્થા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. નાણા અને ટેકનિકલ ક્ષેત્રે નવી તકો ઊભી થઈ રહી છે. આ પરિવર્તન ટ્રેડ વૉર શરૂ થતાં પહેલાં જ આવવા લાગ્યું હતું.

ચીનના ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં આવેલાં પરિવર્તનનો સામનો એ દેશોએ પણ કરવો પડશે કે જે દેશોમાં સસ્તો શ્રમ ઉપલબ્ધ છે.

ચીનમાં બેરોજગારીની સ્થિતિ

ચીનની સરકારે શહેરી વિસ્તારોમાં રોજગારીની તકો વધારવા પર ખાસ ભાર મૂકયો છે.

બેઇજિંગના ધ ઇકૉનૉમિસ્ટ ઇન્ટેલિજન્સ યુનિટમાં ચીનની અર્થવ્યવસ્થાના નિષ્ણાત ડૅન વાંગ કહે છે, "બંધ થયેલી ફૅક્ટરીઓમાંથી મોટા ભાગના શ્રમિકો શહેરી...