સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: બાબાસાહેબ લાગણીશીલ વ્યક્તિ હતા. તેમની સામાજિક પરિવર્તન પ્રિયતા કૉંગ્રેસ માટે ચિંતાનું કારણ હતી.

તેથી કૉંગ્રેસે તેમને કૉન્સ્ટિટ્યૂશનલ ઍસેમ્બ્લીથી દૂર રાખવાના પ્રયાસ કર્યા હતા અને સમાન વિચારવાળા કેટલાક દલિત નેતાઓથી કામ ચલાવ્યું હતું.

કૉન્સ્ટિટ્યૂશનલ ઍસેમ્બ્લીમાં પ્રારંભે મોકલવામાં આવેલા 296 સભ્યોમાં ડૉ. આંબેડકર જેવા બુદ્ધિજીવીને સ્થાન ન મળ્યું હતું એ દુઃખદ બાબત છે. 

પ્રાંતીય વિધાનસભાઓએ કૉન્સ્ટિટ્યૂશનલ ઍસેમ્બ્લી માટે સભ્યોને ચૂંટવાના હતા, ત્યારે મુંબઈ પ્રાંતના શિડ્યૂલ્ડ કાસ્ટ્સ ફેડરેશનના સભ્યોની ઓછી સંખ્યાને કારણે ડૉ. આંબેડકરના ચૂંટાઈ આવવાની શક્યતા ઘટી ગઈ હતી. 

મુંબઈના તત્કાલીન મુખ્ય પ્રધાન બી. જી. ખૈરે, સરદાર પટેલની સૂચના અનુસાર સુનિશ્ચિત કર્યું હતું કે 269 સભ્યોવાળી કૉન્સ્ટિટ્યૂશનલ ઍસેમ્બ્લીમાં ડૉ. આંબેડકર ચૂંટાઈ ન શકે.

ડૉ. આંબેડકર ચૂંટાઈ ન શકે એટલા માટે કૉંગ્રેસ અને મહાત્મા ગાંધીએ એકેય બેઠક ખાલી ન રાખી ત્યારે અવિભાજિત બંગાળમાં દલિત-મુસ્લિમ એકતાના સ્થાપક જોગેન્દ્રનાથ મંડલે મુસ્લિમ લીગની મદદથી ડૉ. આંબેડકરને બંગાળમાંથી ચૂંટીને કૉન્સ્ટિટ્યૂશનલ ઍસેમ્બ્લીમાં મોકલ્યા હતા.

મુસ્લિમ લીગે કરી મદદ

એ જાણવું પણ રસપ્રદ છે કે આપણે આજે જે ડૉ. આંબેડકરને જાણીએ છીએ તે મુસ્લિમ લીગનું સર્જન હતા. 

કૉંગ્રેસે જેમને ઇતિહાસની કચરાપેટીમાં ફેંકી દીધા હતા, એ ડૉ. આંબેડકરને મુસ્લિમ લીગે તેમાંથી બહાર કાઢ્યા હતા. 

જોગેન્દ્રનાથ મંડલ મુસ્લિમ લીગને ટેકો આપતા હતા તેનું એક કારણ હતું. 

તેઓ માનતા હતા કે દલિતવિરોધી અને કોમવાદી કૉંગ્રેસ પક્ષ શાસિત ભારતને બદલે મહમ્મદ અલી ઝીણાના પાકિસ્તાનમાં અનુસૂચિત જાતિના લોકોનું ભવિષ્ય સારું હશે. 

જોગેન્દ્રનાથ મંડલ લઘુમતીના રખેવાળ મહાત્મા ગાંધી અને જવાહરલાલ નહેરુ કરતાં મહમ્મદ અલી ઝીણાના બિનસાંપ્રદાયિકતાના સિદ્ધાંતોને વધારે આદરણીય ગણતા હતા.

તેથી જોગેન્દ્રનાથ મંડલે ભારત છોડ્યું હતું અને પાકિસ્તાનના પ્રથમ કાયદા પ્રધાન જ નહીં, તેના સ્થાપકો પૈકીના એક પણ બન્યા હતા.

જોગેન્દ્રનાથ મંડલ પાકિસ્તાન સરકારમાં ભારે આદર ધરાવતા હિંદુ હતા અને મુસ્લિમોની બહુમતીવાળા પાકિસ્તાનમાં બિનસાંપ્રદાયિકતાના પ્રખર હિમાયતી હતા.

જોકે, ઝીણાનાં મૃત્યુ પછી તેમનાં સપનાં ચકનાચૂર થઈ ગયાં હતાં.

અનેક અવરોધ

કૉન્સ્ટિટ્યૂશનલ ઍસેમ્બ્લીમાં પ્રવેશતા પહેલાં ડૉ. આંબેડકરે થોડા અવરોધ પાર કરવાના હતા.

વિભાજનની યોજના અનુસાર, જે પ્રદેશમાં 51 ટકાથી વધારે...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:
ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકરને કૉન્સ્ટિટ્યૂઅન્ટ ઍસેમ્બ્લીમાં પ્રવેશતા રોકવા માટે કૉંગ્રેસે તમામ પ્રયાસ કર્યા હતા.