દૃષ્ટિકોણ: શું મીડિયા મોદીનું મહિમામંડન કરી રહ્યું છે?\nકમનસીબે, મારા પ્રિય લેખક, ચિંતક શિવ વિશ્વનાથનના લેખ માટે પણ આવું જ થયું છે. (એ લેખ વાંચવા અહીં ક્લિક કરો)

મોદી અને મીડિયા વિષય પર વિશ્વનાથનના એકરેખીય અને સપાટ મુલ્યાંકનની સૌથી મોટી નબળાઈ એ છે કે તેઓ સમગ્ર ભારતીય મીડિયાને એક જેવું અને એકીકૃત કરીને જુએ છે. 

તેના વિશાળ વૈવિધ્યનો આભાસ તેમની દૃષ્ટિમાં ક્યાંય દેખાતો નથી.

તેઓ ભારતીય મીડિયાને એવી ચીજ માનીને જુએ છે, જેના તમામ અંગો સમાન પ્રકારનું પ્રકાશન કરી રહ્યાં છે કે એક જ પ્રકારનું તથ્ય પ્રસ્તુત કરી રહ્યાં છે. 

માત્ર દિલ્હીમાં જ રહીને અને માત્ર દિલ્હીના જ અખબાર અને ચેનલ વાંચવા-જોવાથી મોટાભાગના લોકોમાં આ પ્રકારની સંકૂચિત દૃષ્ટિ આવી જતી હોય છે. 

પરંતુ શું ખરેખર સમગ્ર મીડિયા કોઈપણ જાતના અપવાદ વગર માત્ર એક સમાન રીતે મોદીનું મહિમામંડન કરી રહ્યું છે?

મીડિયામાં મોદી 

અંગ્રેજીના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત તથા મોટા અખબારોને જુઓ, ટાઇમ્સ ઑફ ઇંડિયાને બાદ કરતા હિંદુસ્તાન ટાઇમ્સ, ઇંડિયન એક્સપ્રેસ, ધ હિંદુ, ધ ટેલિગ્રાફ યોગ્ય વિષય પર ઉગ્ર ટીકા કરે છે. 

ટેલિગ્રાફ અને એક્સપ્રેસ ઘણીવખત અત્યંત કડક વલણ અપનાવે છે. ટેલિગ્રાફ તો ટીકાથી આગળ વધીને વિરોધનાં પત્રકારત્વના અતિવાદ સુધી પહોંચી જાય છે. 

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

હિંદીમાં (દૈનિક) જાગરણને બાદ કરતા અમર ઉજાલા, દૈનિક હિંદુસ્તાન, રાજસ્થાન પત્રિકા, પ્રભાત ખબર, (દૈનિક) ભાસ્કર, મહદંશે સંતુલિત રહે છે અને મોદીનું મહિમામંડન નથી કરતા. રાજસ્થાન પત્રિકા તો છડેચોક મોદી-ભાજપ-વસુંધરાની ટીકા કરે છે. 

એ ખરું કે હિંદી તથા અંગ્રેજીની અમુક ચેનલો નિર્લજ્જતાની હદ સુધી મોદીભક્તિ તથા વિપક્ષના વિરોધમાં લાગેલી છે, પરંતુ બંને ભાષાઓમાં તટસ્થ અને આલોચક ચેનલો પણ છે. 

પ્રાદેશિક મીડિયાની સ્થિતિ 

છેલ્લા કેટલાક વર્ષો દરમિયાન ઑનલાઇન મીડિયા તથા વિચારમંચોએ તેમની આગવી ઓળખ અને ધાક ઊભી કરી છે. જે મહદંશે મોદી-ભાજપ વિરોધી સ્વરોની જ છે, તેમાં પણ અંગ્રેજીમાં સવિશેષ. 

તેનો પ્રતિકાર કરવાના ઇરાદે અનેક રાષ્ટ્રવાદી મંચ પણ ઊભા થયા છે, પરંતુ તેઓ અપેક્ષિત પ્રભાવ તથા પ્રસાર ઊભા નથી કરી શક્યા. 

મૌલિક્તા, વેધકતા, નીડરતા, વિવિધતા તથા બૌદ્ધિકતાની દૃષ્ટિએ ઑનલાઇન મંચ ઘણી વખત પ્રિન્ટ મીડિયા કરતાં ચડિયાતા જણાય છે. 

જોકે, આ બધું મુખ્યત્વે રાજધાની દિલ્હી કે અન્ય મુખ્ય શહેરોમાંથી પ્રસારિત હિંદી કે અંગ્રેજી મીડિયાની જ વાત છે.  

જોકે, વ્યાપક ભારતીય મીડિયા તો દરેક રાજ્યમાં છે અને ડઝનબંધ ભાષાઓમાં...\n\ntl;dr:
અતિ સામાન્યીકરણ અને પસંદ કે નાપસંદની વચ્ચે મોટાભાગે બારીક અને વિષમરેખીય વાસ્તવકિતાઓ છૂપાઈ જાય છે, જે સામે હોવા છતાંય દેખાતી નથી.