...ે ડિફેન્સ કમિટિની બેઠકમાં સામેલ થવા માટે મનાવી લીધા.

આ બેઠકમાં નહેરુ શાંત રહ્યા અને હૈદરાબાદ પર આક્રમણ કરવાની યોજનાને મંજૂરી મળી ગઈ.

વિશ્વની સૌથી ધનાઢ્ય વ્યક્તિ - નિઝામ

હૈદરાબાદ પોતાના હીરા માટે પણ પ્રસિદ્ધ હતું

કેટલીય સદીઓથી હૈદરાબાદની હીરાની ખાણોમાંથી દુનિયાના એક એકથી ચઢે તેવા મશહુર હીરા નીકળતા આવ્યા હતા, તેમાંથી એક કોહિનૂર પણ હતો.

નિઝામ પાસે દુનિયાનો સૌથી મોટો 185 કૅરેટનો જેકોબ હીરો હતો, જેનો તેઓ પેપરવેઇટ તરીકે ઉપયોગ કરતા હતા.

નિઝામને 'હિઝ એક્લોલ્ટેડ હાઇનેસ' તરીકે નવાજવામાં આવતા હતા અને... બાકીનો લેખ લખો:
અંદાજ હતો કે હૈદરાબાદ સંપૂર્ણ રીતે પાકિસ્તાનના પ્રભાવ હેઠળ હતું.

એટલે સુધી કે પાકિસ્તાન પોર્ટુગલ સાથે હૈદરાબાદની સમજૂતિ કરાવવાની તૈયારીમાં હતું, જેના હેઠળ હૈદરાબાદ ગોવામાં એક બંદર બનાવવાનું હતું અને જરૂર પડે તો તેનો ઉપયોગ કરવાનો હતો.

ઇંદર મલ્હોત્રાએ 31 મેના રોજ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસમાં પ્રકાશિત પોતાના લેખ, 'ધ હોર્સિસ ધેટ લેડ ઑપરેશન પોલો'માં લખ્યું છે, "નિઝામે રાષ્ટ્રમંડળ (કૉમનવેલ્થ)ના સભ્ય બનવાની ઇચ્છા પણ વ્યક્ત કરી, જેને સરકારે ફગાવી દીધી હતી. નિઝામે અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિને પણ હસ્તક્ષેપ કરવા માટે અપીલ કરી પરંતુ તેમણે આ વિનંતીનો અસ્વીકાર કર્યો હતો."

11 સપ્ટેમ્બર, 1948ના રોજ પાકિસ્તાનના સ્થાપક મોહમ્મદ અલી ઝીણાનું અવસાન થયું. આ સાથે જ હૈદરાબાદના નિઝામના સૌથી મોટા સમર્થક આ દુનિયામાંથી જતા રહ્યા.

22 મે 1948ના દિવસે જ્યારે રઝાકારોએ ગંગાપુર સ્ટેશન પર ટ્રેનમાં સફર કરી રહેલા હિંદુઓ પર હુમલો કર્યો, ત્યારે સમગ્ર ભારતમાં સરકારની ટીકા થવા લાગી કે તેઓ નિઝામ પ્રત્યે નરમ વલણ ધરાવે છે.

ભારતીય સેનાના પૂર્વ ઉપસેનાપ્રમુખ જનરલ એસ. કે. સિંહા પોતાની આત્મકથા 'સ્ટ્રેટ ફ્રોમ ધ હાર્ટ'માં લખે છે, "હું જનરલ કરિયપ્પા સાથે કાશ્મીરમાં હતો ત્યારે સંદેશ મળ્યો કે સરદાર પટેલ તેમને તાત્કાલિક મળવા માગે છે."

"દિલ્હી પહોંચ્યા પછી અમે પાલમ ઍરપૉર્ટ પરથી સીધા પટેલના ઘરે ગયા. હું આંગણામાં જ ઊભો રહ્યો જ્યારે કરિયપ્પા તેમને મળવા અંદર ગયા અને પાંચ મિનિટમાં બહાર આવી ગયા."

"ત્યાર પછી તેમણે મને જણાવ્યું કે સરદારે તેમને સીધો સવાલ કર્યો હતો કે હૈદરાબાદના પ્રશ્ને પાકિસ્તાન કોઈ પ્રતિક્રિયા આપે તો શું તેઓ કોઈ પણ વધારાની મદદ વગર પરિસ્થિતિને પહોંચી વળશે?"

કરિયપ્પાએ એક શબ્દમાં જવાબ આપ્યો, "હા" અને આ સાથે જ બેઠક પૂરી થઈ ગઈ.

ત્યાર પછી સરદાર પટેલે હૈદરાબાદ સામે સૈનિક કાર્યવાહીને અંતિમ રૂપ આપ્યું. તેમણે દક્ષિણ કમાન્ડના વડા રાજેન્દ્ર સિંહજી જાડેજાને બોલાવ્યા અને પૂછ્યું કે આ કાર્યવાહી માટે તમને કેટલા દિવસનો સમય જોઈએ?

રાજેન્દ્ર સિંહજીએ જવાબ આપ્યો, "સર, મારા માટે એક અઠવાડિયું પૂરતું હશે. પરંતુ ચોમાસા દરમિયાન આ કાર્યવાહી નહીં કરી શકાય. આપણે ચોમાસું પૂરું થાય ત્યાં સુધી રાહ જોવી પડશે."

ભારતના તત્કાલીન સેનાધ્યક્ષ જનરલ રૉબર્ટ બૂચર આ નિર્ણયની વિરુદ્ધ હતા. તેમનું કહેવું હતું કે વળતી કાર્યવાહીમાં પાકિસ્તાન અમદાવાદ અથવા મુંબઈ પર બૉમ્બમારો કરી શકે છે. પરંતુ પટેલે તેમની સલાહ...