ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના કાર્યકાળ દરમિયાન બંને દેશ પોતાના રાજકીય અને રણનીતિગત સંબધોને પ્રગાઢ કરવાની દિશામા સતત કામ કરી રહ્યા હતા. ભારતને પાકિસ્તાન અને ચીન સાથેની તકરારની સ્થિતિમાં સતત અમેરિકાનો સાથ મળતો રહ્યો હતો. 

આ મુદ્દાઓ પર ભારતને હજુ પણ અમેરિકાનો સાથ મળવાની આશા છે પરંતુ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં ભારતમાં ધાર્મિક સ્વતંત્રતા અને અભિવ્યક્તિનું સ્વાતંત્ર્યના મામલે અમેરિકાનું વલણ જૂદું હોઈ શકે છે. વેપારના મામલાઓ પર પણ બંને દેશો વચ્ચે મતભેદ હોવાની આશંકા છે.

મોદી સરકાર પર દબાણ

શું ભારતના બાઇડનના પ્રશાસન સાથે પણ ટ્રમ્પ સરકાર જેવા જ સંબંધો રહી શકશે?

સામાન્ય રીતે અમેરિકા મજબૂત ભારતને ચીન વિરુદ્ધ ‘કાઉન્ટર બૅલેન્સ’ની જ જેમ જુએ છે. બાઇડનના કાર્યકાળમાં પણ કદાચ જ આ વલણમાં ફેરફાર આવશે કારણ કે ચીન સાથે અમેરિકાના સંબંધો વધુ ખરાબ થઈ ચૂક્યા છે. પરંતુ તેમ છતાં બાઇડન ટ્રમ્પની સરખામણીએ ભારત પર લોકતંત્ર પ્રત્યે પ્રતિબદ્ધ હોવા બાબતે કદાચ જોર આપશે.

બાઇડનની વિદેશનીતિનો એક મુખ્ય હેતુ સમગ્ર વિશ્વમાં લોકતંત્રને વેગ આપવાનો અને સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. તેઓ પોતાના કાર્યકાળના પ્રથમ વર્ષે જ એક વૈશ્વિક શિખર સંમેલનની યોજના ઘડી રહ્યા છે જે ‘એક ઉદાર વિશ્વની ભાવનાને વેગ આપવાના હેતુથી આયોજિત કરવામાં આવશે.’

દુનિયાનું સૌથી મોટું લોકતંત્ર હોવાના કારણે ભારત સ્વાભાવિક પણ આ આયોજનનો ભાગ હશે. પરંતુ કેટલાક ટીકાકારો કથિતપણે હિંદુ બહુમતીના એજન્ડાને લઈને દેશની લોકતાંત્રિક પરંપરાઓમાં પડતી જુએ છે અને તેને લઈને ચિંતિત છે.

અંગ્રેજી અખબાર ધ ટેલીગ્રાફમાં રાજકીય વિશ્લેષક અસીમ અલી જણાવે છે કે, “બીજું કોઈ પણ લોકતંત્ર આટલી ભારત જેટલી ઝડપથી પડતી તરફ આગળ નથી વધી રહ્યું”

તેઓ લખે છે, “બાઇડન પ્રશાસન પાસે એવા ઘણા વિકલ્પો છે જે ભારતને ફરી પાછા લોકતંત્રના રસ્તા પર કોઈ પણ કૂટનીતિક તકરાર લાવી શકે છે.”

મોદીના કેટલાક ટીકાકારો માને છે કે તેમની સરકાર દેશના લોકતાંત્રિક અને ધર્મનિરપેક્ષ પાયાને સતત ધ્વસ્ત કરવામાં લાગેલી છે. મીડિયા અને ન્યાયિક વ્યવસ્થામાં હાજર પોતાના સહયોગીઓની મદદથી તેઓ આવું કરી રહ્યા છે. રાજકીય વિશ્લેષક પ્રતાપ ભાનુ મેહતા તેને ‘ન્યાયિક બર્બરતામાં ઊતરવાનું’ કહે છે.

સરકાર અને તેના ટીકાકારો વચ્ચે તકરારનો સૌથી નવો મામલો ત્રણ કૃષિકાયદાઓ અંગે બનેલો છે. આ કાયદાઓ વિરુદ્ધ વિરોધપ્રદર્શન કરી રહેલા ખેડૂતો સતારૂઢ ભાજપના કેટલાક નેતા અને સમર્થન... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
અમેરિકાની જો બાઇડન સરકારના એ સંકેતો જે નરેન્દ્ર મોદી માટે બની શકે છે મોટું દબાણ