1857નો એ દિવસ જ્યારે ભારતમાં ખેલાયું મોતનું તાંડવ\nસવારે સાત વાગ્યે બાદશાહ બહાદુરશાહ ઝફરે લાલ કિલ્લાના નદી તરફના ઝરૂખે આવીને સવારની નમાઝ પઢી. તે પછી તેમણે જોયું કે યમુના પુલની પાસેના ટોલ હાઉસમાંથી ધુમાડો નીકળવા લાગ્યો હતો.

તેમણે ઝડપથી માણસને દોડાવ્યો અને પ્રધાન હકીમ અહસાનુલ્લા ખાન અને કિલ્લાની સુરક્ષાની જવાબદારી સંભાળતા કૅપ્ટન ડગ્લસને બોલાવ્યા.

માણસે આવીને જવાબ આપ્યો કે અંગ્રેજી સેનાની વરદી પહેરીને કેટલાક ભારતીય ઘોડેસવાર ખુલ્લી તલવારો સાથે યમુના પુલ પાર કરીને આ તરફ આવી રહ્યા છે. તેમણે પૂર્વ તરફના કિનારે આવેલા ટોલ હાઉસમાં લૂંટફાટ કરીને આગ લગાવી દીધી હતી.

બાદશાહને સંદેશ

આ સાંભળીને બાદશાહે શહેરના અને કિલ્લા બધા દરવાજા બંધ કરી દેવાનો હુકમ કર્યો.

જોકે ક્રાંતિકારીઓના નેતાએ કોઈક રીતે સાંજે ચાર વાગ્યે બાદશાહ પાસે સંદેશ મોકલ્યો કે તેઓ મળવા માગે છે.

તે બધા આવ્યા અને દીવાનેખાસમાં જમા થયા અને હવામાં બંદૂક અને પિસ્તોલના ધડાકા કર્યા.

તે વખતે દિલ્હીમાં રહેતા અબ્દુલ લતીફે 11 મે, 1857ના રોજ પોતાની રોજનીશીમાં લખ્યું હતું કે, "બાદશાહીની હાલત શતરંજના શહ અપાઈ ગયેલા બાદશાહ જેવી હતી. લાંબો સમય ચૂપ રહ્યા પછી બહાદુરશાહે કહ્યું કે મારા જેવા વૃદ્ધ માણસનું શા માટે અપમાન કરો છો? આટલો બધો શોરબકોર શાનો? અમારી જિંદગીનો સૂરજ હવે ઢળતી સાંજ તરફ છે. અમારી જિંદગીના આખરી દિવસો છે. હવે અમે એકલા જ રહેવા માગીએ છીએ."

ક્રાંતિકારીઓએ વારાફરતી બાદશાહને કર્યાં નમન

આ ઘટનાક્રમ વિશે ચાર્લ્સ મેટકાફે પોતાના પુસ્તક ટૂ નેશન્સ નૅરેટિવમાં લખ્યું છે.

મેટકાફે લખ્યું છે, "અહસાનુલ્લાહ ખાને સિપાહીઓને કહ્યું, તમે અંગ્રેજો માટે કામ કરો છો અને મહિને બાંધેલો પગાર મળે છે. બાદશાહ પાસે કોઈ ખજાનો નથી તે તમને કેવી રીતે પગાર આપશે?"

"સિપાહીઓએ જવાબ આપ્યો કે, 'અમે આખા દેશનો ખજાનો તમારી તિજોરીમાં લઈ આવીશું.' ઝફરે કહ્યું, 'અમારી પાસે સૈનિકો નથી, હથિયાર નથી કે નથી પૈસા.' તેઓએ કહ્યું કે 'અમને ફક્ત તમારી રહમત જોઈએ, અમે બધું આપના માટે લઈ આવીશું."

"ઝફર થોડી વાર ચૂપ રહ્યા. તાત્કાલિક નિર્ણય ના કરી શકવો એ તેમના સ્વભાવની નબળાઈ હતી. પરંતુ તે દિવસે તેમણે ફેંસલો કરવામાં વાર ના કરી અને હા પાડી દીધી. તેઓ ગાદી પર બેઠા અને બધા સિપાહીઓ વારાફરતી તેમની આગળ આવીને શીશ નમાવવા લાગ્યા અને તેમણે બધાના માથે હાથ મૂક્યો."

"કેટલાક સિપાહીઓએ કિલ્લાના કેટલા રૂમમાં જ આશરો લઈ લીધો અને કેટલાક દીવાનેઆમની સામે જ પથારી કરી દીધી."

ચાંદીનું સિંહાસન અને નવા...\n\ntl;dr:
મે 1857ની વાત, રમઝાનનો 16મો દિવસ હતો.