સામગ્રી: પ્રતીકાત્મક તસવીર

ડિસેમ્બર-2019ની સ્થિતિ મુજબ કુપોષિત બાળકોની સંખ્યામાં 2.41 લાખનો વધારો થયો છે. 

જુલાઈ-2019માં આ આંકડો 1.42 લાખનો હતો. ડિસેમ્બર-2019ની સ્થિતિ મુજબ ગુજરાતમાં 3.8 લાખ બાળક કુપોષિત છે.  

ગુજરાતમાં પ્રવર્તમાન કુપોષિતની સમસ્યાને પહોંચી વળવા માટે કેટલીક યોજનાઓ કાર્યરત છે, પરંતુ તેના પરિણામો ઉત્સાહજનક નથી. 

તાજેતરના આંકાડાએ 'મૉડલ સ્ટેટ' તથા 'સંવેદનશીલ સરકાર'ના રાજ્ય સરકારના દાવાની પોલ ખોલી નાખી છે. 

સરકારનો સ્વીકાર

જુલાઈ-ડિસેમ્બર 2019 દરમિયાન કુપોષિત બાળકોની સંખ્યા સૌથી વધુ વૃદ્ધિ બનાસકાંઠામાં થઈ છે, જ્યાં 22,194 બાળકોનો ઉમેરો થયો હતો. રાજ્યમાં કુલ 28.265 કુપોષિત બાળક છે. 

જ્યારે 26,021 કુપોષિત બાળકો સાથે આણંદ બીજા ક્રમે છે. જુલાઈ-2019માં આ આંકડો 19995નો હતો. 

આદિવાસી બહુલ દાહોદ (22,613), પંચમહાલ (20,036) તથા વડોદરા (20,806) તથા મધ્ય ગુજરાતનું ખેડા (19,269) ચિંતાજનક ચિત્ર ઊભું કરે છે. 

ગુજરાતના મહિલા તથા બાલ વિકાસ પ્રધાન વિભાવરી દવેએ બજેટ સત્ર દરમિયાન ગુરૂવારે વિધાનસભામાં આ આંકડા રજૂ કર્યા હતા. 

વિપક્ષ કૉંગ્રેસે દાવો કર્યો હતો કે ગુજરાતમાં કુપોષિત બાળકોની સંખ્યામાં ત્રણગણો વધારો થયો છે, જેના જવાબમાં દવેએ આ આંકડા રજૂ કર્યા હતા. 

આંગણવાડી પર આધાર 

દેશભરમાં ઇન્ટિગ્રેટેડ ડેવલપમૅન્ટ સ્કિમ યોજના હેઠળ નવજાતથી માંડીને છ વર્ષ સુધીના બાળકને આંગણવાડી કાર્યકર મારફત પોષણક્ષમ આહાર પૂરો પાડવામાં આવે છે. 

સરકાર દ્વારા પૂરો પાડવામાં આવેલો પોષક ખોરાક તમામ સુધી પહોંચે તે જોવાની ફરજ આંગણવાડી કાર્યકરોની છે. 

યોજના મુજબ નવજાત બાળકથી ત્રણ વર્ષ તથા ત્રણથી છ વર્ષ એવી રીતે બે ભાગમાં વિભાજીત કરવામાં આવે છે. નવજાત બાળકથી ત્રણ વર્ષ સુધી ઉંમર દરમિયાન બાળક ઉપરાંત માતા માટે ઘરે લઈ જવાનું રૅશન આપવામાં આવે છે. 

માતા રૅશન ઘરે લઈ જઈ શકે છે અને બાળકને આપી શકે છે. અન્ય વ્યવસ્થા મુજબ, જે બાળકો આંગણવાડી આવે છે, તેમને ત્યાં રાંધીને પીરસવામાં આવે છે. પરંતુ છેલ્લા બે વર્ષથી પુરવઠો ખૂબ જ અનિયમિત છે. 

મધ્ય ગુજરાતમાં આંગણવાડી કાર્યકર તરીકે કામ કરતા વાહિદા પાદરીએ બી.બી.સી. ગુજરાતી સાથે વાત કરતા જણાવ્યું કે માતા તથા બાળકને માટે ઘરે લઈ જવાનું રૅશન ગત ઑગસ્ટ મહિનાથી આવ્યું જ નથી. પાદરી કહે છે :

"નવજાત થી ત્રણ વર્ષના બાળક તથા તેનાં માતા માટે પરિવારને ઘરે લઈ જવા માટેનું રૅશન (ટૅક હોમ રૅશન, THR) આપવામાં આવે છે. પરંતુ અમને સ્ટોક આવ્યો જ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
તાજેતરના આંકડામાં કુપોષણમાં થયેલી વૃદ્ધિએ ગુજરાતનું ચિંતાજનક ચિત્ર ઊભું કર્યું છે.