સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 55 વર્ષીય ખદીજા તે 396 લોકોમાં સામેલ છે જેમને બાંગ્લાદેશના તટરક્ષકદળે બચાવ્યાં હતાં, જે બોટ પર તેઓ હતાં તે બે મહિનાથી સમુદ્રમાં ફસાયેલી હતી.

બોટ પર તેમના પુત્રનું મૃત્યુ થઈ ગયું હતું અને ત્યારે તેમને મૃતકોના આંકડાનો અંદાજ આવ્યો હતો. માનવતસ્કર તેમને મલેશિયા લઈ જવાના હતા. 

પરંતુ તેઓ ક્યારેય ત્યાં ન પહોંચી શક્યાં. ખદીજા મ્યાનમારમાં હિંસા ભડક્યા પછી પોતાના ઘરેથી ભાગી નીકળ્યાં હતાં. 

મ્યાનમારમાં રોહિંગ્યા મુસ્લિમો ઉપર થયેલી હિંસાને સંયુક્ત રાષ્ટ્રે ‘વંશીય નરસંહાર’ કહી હતી.

રાત્રે મૃતદેહો ફેંકી દેવામાં આવતા

મ્યાનમારમાં હિંસાનો ભોગ બનેલા રોહિંગ્યા મુસ્લિમોને બાંગ્લાદેશે  પોતાને ત્યાં શરણ આપી છે. તેમણે તેના માટે દુનિયાનો સૌથી વિશાળ શરણાર્થી કૅમ્પ બનાવ્યો છે. 

આ કૅમ્પમાં આશરે દસ લાખ લોકો શરણ લઈ રહ્યા છે. ખદીજા જેવા અનેક લોકો મલેશિયામાં એક સારા જીવનની કલ્પના કરી રહ્યાં હતાં, પરંતુ તેમનું સપનું બહુ ડરામણું સાબિત થયું હતું.

તેઓ યાદ કરે છે કે કેવી રીતે બોટ પર માનવતસ્કર મરી ગયેલા લોકોનાં મૃત્યુને છુપાવી દેતા. 

 તેઓ કહે છે, “તેઓ બે એન્જિન ચાલુ કરી દેતા જેથી પાણીમાં મૃતદેહ ફેંકવાનો અવાજ ન આવે. લગભગ રાતના સમયમાં મૃતહેદો ફેકવામાં આવતા. ઓછામાં ઓછા 14થી 15 મહિલા મરી ગઈ હશે.”

ડરી જાય છે...

ખદીજા

તેઓ પોતાની સામે બેઠેલાં એક મહિલાના મૃત્યુને યાદ કરે છે, જેમનાં શરીરમાં પાણીની કમી થઈ ગઈ હતી. પહેલા તેઓ થોડાં વિચલિત થયાં અને પછી તેઓ વિચિત્ર હરકતો કરવાં લાગ્યાં. 

પછી ક્રૂના લોકો તેમને ડેક પર લઈ ગયા, ખદીજા કહે છે કે ત્યાં તેમનું મૃત્યુ થઈ ગયું. 

ખદીજા કહે છે, “મને તેનું મૃત્યુ યાદ કરીને ડર લાગે છે. તે મારી આંખોની સામે મરી ગઈ હતી.તે મહિલાનાં ચાર બાળકો હતાં. મારા પુત્રે તેની 16 વર્ષની સૌથી મોટી પુત્રીને તેની માતાનાં મૃત્યુ વિશે જણાવ્યું.”

અનાથ બાળકો









ખદીજા પોતે ચાર બાળકોનાં માતા છે. તેઓ કહે છે, "એ મહિલાનાં ત્રણ બાળકોને એ નહોતી ખબર કે તેમની માતા સાથે શું થયું છે. એ અનુભવ દિલ દઝાવે તેવો હતો."

ખદીજા 2017માં બેઘર થઈ ગયાં હતાં. તેમના એક પુત્ર અને પતિનું મ્યાનમારના રખાઇન પ્રાંતમાં સેનાની કાર્યવાહીમાં મૃત્યુ થયું હતું. 

તેમના ગામમાં આગ લગાવી દેવામાં આવી હતી અને તેમને બાંગ્લાદેશ જવા માટે મજબૂર કરવામાં આવ્યા હતા. 

પોતાની મોટી પુત્રીનાં લગ્ન કર્યાં બાદ તેઓ પોતાનાં અન્ય પુત્રો અને પુત્રીઓ સાથે એક સારું જીવન જીવવાનું સપનું જોઈ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:
ખદીજા બેગમ યાદ કરે છે, “કોઈ ખબર નહોતી કે કેટલા લોકો મરી રહ્યા છે. પચાસ પણ હોઈ શકે છે અને વધારે પણ હોઈ શકે છે.”