સામગ્રી: છિદ્રો એટલા માટે કરી દેવાયા કે ખેડૂતો આ પાળાઓ પર માચડાઓ બાંધીને અનાજ રાખતા છે અને ઉંદરો આ અનાજ સુધી પહોંચવાના ચક્કરમાં પાળાઓ ખોદી નાખે છે. 

પરંતુ લલ્લન સિંહ ઉંદરો પર આરોપ મૂકતા એ પણ ભૂલી ગયા કે આ ઉંદરોએ નીતીશકુમારની દારૂબંધીની યોજનામાં અત્યાર સુધી કેટલી મદદ કરી છે. 

પોલીસે એક વર્ષમાં જે નવ લાખ લિટર દારૂ પૂરા રાજ્યમાં જપ્ત કરીને રાખ્યો હતો, જો આ બધો જ દારૂ ઉંદરો ન પી ગયા હોત તો પોલીસવાળા પી જાત અથવા બ્લેકમાં વેંચી દેત. 

ઉંદરોનું કારસ્તાન 

ઉંદરો દ્વારા દારૂ પીવાની સાક્ષી ખુદ બિહારના પોલીસકર્મીઓએ આપી છે. આનો મતલબ છે- દારૂબંધીનો જેહાદ, પોલીસ અને ઉંદરો સાથે સાથે. આ ઉંદરોને હળવાશમાં ના લેશો. 

નાઈજીરિયાના રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ બુહારી પોતાની બિમારીના ઈલાજ માટે ત્રણ મહિના દેશની બહાર શું રહ્યા કે, ઉંદરોએ તેની ઓફિસની એક એક વસ્તુ કોતરી નાખી. હાલના દિવસોમાં રાષ્ટ્રપતિ બુહારી ઘરમાં ઓફિસ બનાવીને બેઠા છે. 

નાઈજીરિયા પણ એ દેશોમાં સામેલ છે, જે છે તો તેલથી માલામાલ, પરંતુ લોકો ગરીબ છે. બની શકે કે જે ઉંદરોએ રાષ્ટ્રપતિની ઓફિસ બરબાદ કરી દીધી, નાઈજીરિયાનું તેલ પણ તે પી જતા હોય. 

ઉંદરોના પેટમાં... 

વિશ્વભરમાં જે અનાજ પેદા થાય છે તેનો એક ટકા ભાગ ઉંદરો ચટ કરી જાય છે. એક આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થા રાઈસ નોલેજ બેંકના આંકડાઓ છે કે દક્ષિણ એશિયામાં દર વર્ષે 25 થી 30 ટકા અનાજ ઉંદરોના પેટમાં જતું રહે છે. 

અનાજ અને દારૂ રહ્યાં એક તરફ, જે ઉંદરોએ તેરમી અને ચૌદમી સદીમાં એક ચતુર્થાંશ યુરોપીયનોને પ્લેગ ફેલાવીને મારી નાખ્યાં, જે ઉંદરો વીજળીના તારો કાતરીને પૂરા વિશ્વમાં અબજો ડોલરનું નુકસાન કરે છે, તે ઉંદરો ખર્વો રૂપિયાના કોલસા, 2જી લાઈસન્સના કાગળો, જાનવરોનો હજારો ટન ચારો, કરોડો રૂપિયાની તોપો, બલૂચિસ્તાનમાં તાંબાની ખાણો, શિક્ષણ, સ્વાસ્થ્ય અને સડકોનું અડધું બજેટ અને કોઈપણ દેશનું આર્થિક ભવિષ્ય નહીં કાતરી શકે શું? 

મને હસવું આવે છે જ્યારે તમે ઉંદરો જેવી મહાન તાકતવર હસ્તીની મજાક ઉડાવો છો. ઉંદરોની જેમ છુપાઈ ગયા, ઉંદરોની જેમ ભાગી ગયા, ડરપોક ઉંદરો- હવે બદલી નાખો તમારી આ કહેવતો. 

તમારી દોટ સમયની સાથે નહીં, ઉંદરો સાથે છે. અને ઉંદરો આ દોટમાં હંમેશાની જેમ આજે પણ આગળ છે. 

જેમણે ગણેશજીની સવારી ખેંચી લીધી, તેમના માટે આપણા જેવા ઉલ્લુઓને ખેંચવા કેટલા મુશ્કેલ છે? 

મારી સલાહ છે કે ઉંદરોથી સંબંધો બનાવીને રાખો. તમે પણ ખાવ, તેમને પણ ખાવા દો, આ તો છે રાજનીતિ, ટૉમ ઍન્ડ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
બિહારના જળ સંસાધન વિભાગના લલ્લનટૉપ મંત્રી લલ્લન સિંહે એવું કહીને શું ખોટું કહી દીધું કે, આ વખતે થયેલા વરસાદમાં માટીના બંધ તૂટવાથી જે પૂર આવ્યું તેનું અસલ કારણ ઉંદરોએ માટીનાં બંધમાં કરેલાં છિદ્રો હતાં.