શીર્ષક: અહીં આઝાદીનાં 72 વર્ષ પછી પણ પીવાનું પાણી નથી\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n
'જળ એ જ જીવન છે' આ પંક્તિ આપણે શાળાનાં પુસ્તકોમાં ભણ્યા હતા. પરંતુ પાણી મેળવવા માટે લોકોએ દરરોજ જહેમત ઉઠાવવી પડે તો તેને શું કહેવું તે પણ એક સવાલ છે.

દેશની રાજધાની દિલ્હીથી ફક્ત 100 કિમી દૂર હરિયાણાના નૂંહ જિલ્લામાં આવ્યું છે ભાદસ ગામ. 

આ ગામનું દુર્ભાગ્ય છે કે આઝાદીનાં 72 વર્ષ પછીય અહીંના લોકોને પીવાનું પાણી મળતું નથી. 

1200 પરિવારોની વસતિ ધરાવતા આ ગામમાં લોકોએ પૈસા ખર્ચીને પાણીનાં ટૅન્કરો મગાવવાં પડે છે. 

પાણીનો સંગ્રહ કરવા માટે દરેક ઘરમાં મોટા મોટા ટાંકા બનાવાયા છે. લોકો સ્થાનિક ભાષામાં તેને 'કુંડા' કહે છે. 

જોકે, ઘણા ગરીબ પરિવારો એવા પણ છે જેમની પાસે પાણીનું ટૅન્કર ખરીદવાના પૈસા નથી. તેઓ ઘરમાં ટાંકા બનાવી શકે તેવી સ્થિતિમાં પણ નથી. તેને કારણે ગરીબ પરિવારોની મહિલાઓએ પાણી ભરવા માટે દૂર-દૂર સુધી જવું પડે છે. 

મેવાત તરીકે ઓળખાતા આ વિસ્તારનું ભૂગર્ભ જળ ક્ષારવાળું છે. 

આ પાણી પીવાલાયક નથી તથા બીજા કોઈ કામમાં પણ ઉપયોગી નથી. તેના કારણે આ વિસ્તારના લોકોએ પાણી માટે કેટલાય કિમી દૂર ભટકવું પડે છે અને પૈસા ખર્ચીને ટૅન્કર મગાવવું પડે છે. 

આ કહાની માત્ર ભાદસ ગામની નથી, પરંતુ નૂંહના નગીના તાલુકાના લગભગ બધાં ગામોની હાલત આવી છે. 

ભાદસના ધૂળિયા રસ્તા પર અમારી મુલાકાત 80 વર્ષનાં વૃદ્ધા ભજરી સાથે થઈ. 

મેં તેમને પાણીની સમસ્યા વિશે પૂછ્યું તો મારો હાથ જ પકડી લીધો. મને કહે બહુ તકલીફમાં છીએ દીકરી, વસતિમાં પાણી આવે તેવું કંઈક કરી દે.

ધ્રૂજતા અવાજે તેઓ કહે છે, "ઘરમાં એક ટીપું પાણી નથી, નહાવું તો શેનાથી. રોજા કેવી રીતે રાખવા. ટૅન્કર બોલાવ્યું હતું પણ આવ્યું નહીં." 

"આખું ઘર જોઈ લો જરાય પાણી નથી. 15 દિવસ પછી રમઝાન આવશે. રોજ ભારે ગરમી પડે છે. થાય છે કે નહાઈ લઈએ, ગંદકી તો નાપાક(અપવિત્ર)  છે. પણ નાહી જ ન શકીએ તો પાક(પવિત્ર) ક્યાંથી રહીએ." 

મને 2000 રૂપિયાનું પેન્શન મળે છે. દીકરો ચાની લારી ચલાવે છે. કેવી રીતે પીવાનું પાણી મેળવીએ છીએ એ અમે જ જાણીએ છીએ." 

"પાંચ દિવસ થઈ ગયા છે, ટૅન્કરવાળો પાણી આપવા જ આવ્યો નથી. ઉનાળામાં મનફાવે તેટલા પૈસા માગે છે. મહિને 5000 રૂપિયા ખર્ચવા પડે છે."

બાજુમાં રાખેલા માટલા તરફ ઇશારો કરીને કહે છે કે જોઈ લે બેટા, બસ આટલું જ પાણી બચ્યું છે. અમને પાણી પીવા નથી મળતું ત્યારે આ પશુઓને ક્યાંથી પીવડાવવું.

અમારી વાતચીત ચાલતી હતી ત્યારે જ તેમણે વચ્ચે પોતાના પૌત્રને ટોક્યો કે તડકામાં બહુ ના રમીશ. 

તેને બહુ...