છેલ્લા આઠ ત્રિમાસિક ગાળામાં સતત ઘટતો જતો જીડીપી વૃદ્ધિદર, બજારમાં પ્રવર્તી રહેલી માગની મંદી, બેરોજગારીનો છેલ્લાં 45 વરસમાં 7.5 ટકા જેટલો ઊંચામાં ઊંચો દર, એમાં શહેરી બેરોજગારી 9 ટકા અને ગ્રામ્ય બેરોજગારી 6.3 ટકા, મોંઘવારીનો દર છેલ્લાં 15 વરસમાં 4.62 ટકા થઈ ઉચ્ચત્તમ સપાટીએ અને તેમાં પણ ખાધાખોરાકીની ચીજવસ્તુઓમાં લગભગ બે આંકડાનો ફુગાવો, બૅન્કોના નૉન-પર્ફૉર્મિંગ ઍસેટ્સ 7.9 લાખ કરોડ, NBFCને પુનર્જીવિત કરવા માટેનો પ્રશ્ન, શિક્ષણ અને પર્યાવરણની કથળતી જતી સ્થિતિ જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે.

કરંટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ લગભગ 1.2 ટકાની આજુબાજુ રહે એવી શક્યતા છે. જોકે એનું કારણ ઔદ્યોગિક મંદીને કારણે દેશની કુલ આયાતમાં થયેલો લગભગ 8.5 ટકાનો ઘટાડો છે. 

નિર્મલા સીતારમણનું બજેટ આ પરિપ્રેક્ષ્યમાં જોવું પડશે. કહેવાય છે - Coming events cast their shadow before.

બજેટના આગળના દિવસે આ ઉક્તિને ચરિતાર્થ કરતો Economic Survey સંસદનાં બંને ગૃહો સમક્ષ રજૂ થાય છે.

આ વખતે પણ 31મી જાન્યુઆરીએ ઇકૉનૉમિક સરવે પાર્લમેન્ટ સમક્ષ મુકાયો એનાં કેટલાંક ઊડીને આંખે વળગે તેવાં તારણો નીચે મુજબ હતાં. 

આવનાર નાણાકીય વરસ 2020-21માં અર્થવ્યવસ્થા સુધારા તરફી રહી અને જીડીપી વૃદ્ધિદર 6થી 6.5 ટકા રહેશે એવું અનુમાન કરવામાં આવ્યું છે. (ચાલુ વરસે જીડીપી વૃદ્ધિદર 5 ટકા અથવા એથી ઓછો રહેવાનું અનુમાન છે જે 11 વરસમાં સૌથી ઓછો હતો.) 

સરવેમાં એવું સૂચન કરવામાં આવ્યું છે કે જીડીપીના વૃદ્ધિદરને આગળ ધપાવવા સરકારે ફિસ્કલ ડેફિસિટના લક્ષ્યમાં છૂટછાટ મૂકવી જોઈએ. વિકાસના ભોગે ફિસ્કલ ડેફિસિટ જાળવવાની જરૂર નથી.

અહેવાલમાં જણાવ્યા મુજબ આગામી ત્રણ વરસમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રકચર એટલે કે આંતરમાળખાકીય સવલતોના ક્ષેત્રે 1400 બિલિયન ડૉલર એટલે કે 100 લાખ કરોડના રોકાણની જરૂર છે, જેથી આવનાર સમયમાં અર્થવ્યવસ્થાની વૃદ્ધિની આડે અપૂરતી આંતરમાળખાકીય સવલતો નડતરરૂપ ન બને. 

નાણાકીય વરસ 2020-25 વચ્ચે સરકાર આંતરમાળખાકીય સવલતોના ક્ષેત્રે 102 લાખ કરોડનું રોકાણ કરશે. 

ભારતની વિશાળ અર્થવ્યવસ્થાના વિકાસ માટે સક્ષમ અને ધબકતું બૅન્કિંગ ક્ષેત્ર જરૂરી છે. ઇકૉનૉમિક સરવેની ભલામણ મુજબ જાહેર ક્ષેત્રીય બૅન્કોના વ્યૂહાત્મક જોડાણને કારણે એની નાણાકીય તાકાત વધે અને જોખમ ઘટે છે, જેને કારણે ધિરાણના દરોમાં ઘટાડો લાવી શકાય.

પ્રતીકાત્મક તસવીર

વરસ 2018-19 દરમિયાન ભારતીય રેલવેએ 120 કરોડ ટન માલ અને 840 કરોડ યાત્રીઓનું વહન કર્યું... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
2020-21ના અંદાજપત્ર પાસેથી શું આશા-અપેક્ષાઓ રહેશે?