...એ કૉંગ્રેસને તો કાંધલ જાડેજાએ ભાજપને મત આપ્યો હતો. 

રોમાંચક ચૂંટણીમાં અહમદ પટેલે સરસાઈનો એક મત મેળવી 44 મતોથી જીત મેળવી હતી. 

ગુજરાતની હાલની ચૂંટણીનું શું ગણિત છે?

રાજ્યસભાની ચૂંટણી કેવી રીતે થાય છે અને મત કેવી રીતે ગણવામાં આવે છે એ અંગે અમે ગુજરાત યુનિવર્સિટીના પોલિટિકલ વિભાગના અધ્યક્ષ મુકેશ ખટીક સાથે વાત કરી.

મુકેશ ખટીક બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા કહે છે, "વિધાનસભામાં કુલ ધારાસભ્યો હોય એમાં જે સીટ ખાલી થઈ હોય એનો એક ક્વૉટા નક્કી થતો હોય છે."

"જે દિવસે મતદાન થાય એ દિવસે ક્વૉટા નક્કી થાય છ... બાકીનો લેખ લખો:
ંગ્રેજ સરકાર સમયે જ નખાઈ ગયો હતો.

ભારત સરકાર અધિનિયમ, 1919માં પ્રથમ વાર ભારતીય સંસદને સંઘીય માળખું બક્ષવાની વાત કરવામાં આવી હતી. પરંતુ સ્વતંત્ર ભારતમાં રાજ્યસભાની રચના 3 એપ્રિલ, 1952ના રોજ કરવામાં આવી હતી.

ભારતના બંધારણની જોગવાઈ પ્રમાણે રાજ્યસભા એ સંસદનું કાયમી ગૃહ છે. દર બે વર્ષે રાજ્યસભાના એક-તૃતીયાંશ સભ્યો નિવૃત્ત થાય છે.

તેથી ખાલી પડેલી જગ્યા ભરવા માટે દર બે વર્ષે ચૂંટણી યોજવામાં આવે છે.

ભારતના બંધારણની કલમ 80 અનુસાર રાજ્યસભાના સભ્યોની મહત્તમ સંખ્યા 250 રાખવામાં આવી છે.

જે પૈકી 238 સભ્યો જુદાં-જુદાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. જ્યારે જુદાં-જુદાં ક્ષેત્રોમાંથી 12 સભ્યોની રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા સરકારની ભલામણથી નિમણૂક કરવામાં આવે છે.

જોકે, હાલમાં રાજ્યસભાની સભ્ય સંખ્યા 245 રાખવામાં આવી છે. જે પૈકી 233 સભ્યો રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાંથી ચૂંટાય છે જ્યારે 12 સભ્યોની રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા નિમણૂક કરવામાં આવે છે.

નોંધનીય છે કે ગુજરાતમાં રાજ્યસભાની 11 બેઠકો છે. જે પૈકી જુદી-જુદી બેઠકો માટે સમયાંતરે ચૂંટણી થાય છે.

કોણ મતદાન કરી શકે?

રાજ્યસભાની ચૂંટણીમાં મતદાર તરીકે રાજ્યની વિધાનસભાના ચૂંટાયેલા ધારાસભ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મતદારમંડળના સભ્યો હોય છે.

નોંધનીય છે કે રાજ્યની વિધાનપરિષદના સભ્યો રાજ્યસભાના સભ્યોની ચૂંટણીમાં મતદાન કરી શકતા નથી.

રાજ્યસભાની ચૂંટણીમાં પોતાની ઉમેદવારી દાખલ કરવા માટે ઓછામાં ઓછા 10 સભ્યોની સંમતિ જરૂરી હોય છે.

તેમજ રાજ્યસભાની ચૂંટણીમાં ઉમેદવારી નોંધાવવા માટે લઘુતમ વયમર્યાદા 30 વર્ષની રાખવામાં આવી છે.

રાજ્યસભાના સભ્યોની ચૂંટણી સિંગલ ટ્રાન્સફરેબલ વોટ મારફતે કરવામાં આવે છે.

આ પ્રક્રિયા અનુસાર જે તે રાજ્યની વિધાનસભાની બેઠકોને રાજ્યસભાની સંખ્યામાં એક ઉમેરીને વિભાજિત કરવામાં આવે છે.

વિભાજિત કર્યા બાદ આવેલા પરિણામમાં પણ એક ઉમેરવામાં આવે છે.

ઉદાહરણથી સમજો

ધારો કે ગુજરાતમાં રાજ્યસભાની એક બેઠક ખાલી છે. તો રાજ્યની વિધાનસભાની કુલ સભ્યસંખ્યા એટલે કે 182ને એક બેઠકમાં વધુ એક ઉમેરી એટલે કે 2 વડે ભાગવાથી 91 પરિણામ આવશે.

હવે આ પરિણામમાં વધુ એક ઉમેરી દેવાથી પરિણામ 92 આવશે.

આનો અર્થ એ થયો કે ગુજરાતમાંથી કોઈ વ્યક્તિએ રાજ્યસભા સાંસદ બનવા માટે 92 પ્રાથમિક મત મેળવવાની જરૂર રહેશે.

ઉપરાંત આ ચૂંટણીમાં દરેક મતદારને એક જ મત આપવાનો અધિકાર હોવા છતાં જુદા-જુદા ઉમેદવારોને...