પ્રતીકાત્મક તસવીર

નેશનલ ફેમિલી હેલ્થ સર્વે- 4ના આધારે  તૈયાર કરાયેલા 'ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા'ના આ અહેવાલમાં 15થી 49 વર્ષની મહિલાઓ અને 15થી 54 વર્ષના પુરુષોનો સમાવેશ પુખ્ય વયની વ્યક્તિ તરીકે કરાયો છે.

જોકે, આ આંકડાઓમાં સૌથી વધારે ચિંતાજનક બાબત ઓવરવેઇટ વ્યક્તિઓની સંખ્યામાં થયેલો વધારો છે.

અહેવાલ અનુસાર નેશનલ ફેમિલી હેલ્થ સર્વે-4 (2015-16) અને સ્ટેટ ફેમિલી હેલ્થ સર્વેના રિપોર્ટ(2019)ની સરખામણી કરતા માલૂમ પડે છે કે રાજ્યમાં પુખ્ત વયની ઓવરવેઇટ મહિલાઓની સંખ્યામાં 0.8 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે.

જ્યારે પુખ્ય વયના પુરુષોની સંખ્યામાં આ જ ગાળા દરમિયાન 2.9 ટકાનો વધારો થયો છે.

અહેવાલ અનુસાર સ્ટેટ ફેમિલી હેલ્થ સર્વે, 2019 પ્રમાણે રાજ્યની કુલ પુખ્ત મહિલામાં સરેરાશ કરતાં ઓછું વજન ધરાવતી મહિલાઓનું પ્રમાણ 24.8 ટકા હતું.

તેમજ સર્વે પ્રમાણે રાજ્યની કુલ પુખ્ત વયની મહિલાઓમાં સરેરાશ કરતાં વધુ વજન ધરાવતી મહિલાઓનું પ્રમાણ 24.5 ટકા હતું.

આ સર્વે અનુસાર રાજ્યના કુલ પુખ્ત વયના પુરુષોમાં સરેરાશ કરતાં ઓછું વજન ધરાવતા પુરુષોનું પ્રમાણ 20 ટકા હતુ.

જ્યારે કુલ પુખ્ય વયના પુરુષોમાં સરેરાશ કરતાં વધુ વજન ધરાવતા પુરુષોનું ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
પ્રમાણ રાજ્યમાં 22.8 ટકા હતું.

આમ, રાજ્યનાં કુલ પુખ્ત સ્ત્રી-પુરુષની વસતિ પૈકી લગભગ અડધી વસતિ કાં તો ઓવરવેઇટ હોવાનું જાણવા મળ્યું કાં તો અંડર વેઇટ હોવાનું માલુમ પડ્યું. 

નિષ્ણાતો માને છે કે રાજ્યની પુખ્ત વસતિમાં પોષણનો આ તફાવત એક ગંભીર સમસ્યા છે.

વિકટ બનતી જતી પોષણની સમસ્યા

પોષણના તફાવતની સમસ્યાને અમદાવાદની એમ. કે. શાહ મેડિકલ કૉલેજના પ્રાધ્યાપક ડૉ. પ્રદીપ કુમાર ગંભીર  ગણાવે છે.

બીબીસી ગુજરાતી સાથે રાજ્યમાં પ્રવર્તી રહેલી પોષણની સમસ્યા અંગે વાત કરતાં કહે છે :

"ગુજરાતમાં બાળકોમાં કુપોષણની સમસ્યા ખૂબ વધારે જોવા મળે છે."

"પરંતુ આ સમસ્યા પુખ્ત વ્યક્તિઓમાં પણ જોવા મળે છે."

"તેનું મુખ્ય કારણ રાજ્યના જુદા-જુદા ભાગો સુધી પહોંચેલા વિકાસમાં દેખાતો ફેરફાર છે."

"શહેરી વિસ્તારોની તુલનામાં આદિવાસી વિસ્તારોમાં આ પોષણની સમસ્યા વધુ જોવા મળે છે."

"રાજ્યના આદિવાસી વિસ્તારોમાં  કુપોષણ અને સરેરાશ વજન કરતાં ઓછું વજન ધરાવતી વ્યક્તિઓની સંખ્યા શહેરી વિસ્તાર કરતાં વધારે હોય છે."

તેઓ ગુજરાતના વિકાસને સમગ્ર અને સમાવેશી વિકાસ નથી માનતા.

તેઓ કહે છે કે, "ગુજરાતના તમામ વિસ્તારોમાં એકસરખો વિકાસ નથી થઈ શક્યો તેથી ઘણી જગ્યાએ લોકોને વધુ પોષણયુક્ત ખોરાક મળે છે, તેમજ બીજી તરફ ઘણા વિસ્તારોના લોકોને આટલું પોષણક્ષમ ભોજન મળતું નથી."

લોકોની વધતી જતી ખરીદશક્તિ અને સરળતાથી ઓછી કિંમતે મળતા બિનઆરોગ્યપ્રદ આહારને ન્યૂટ્રિશનિસ્ટ ડૉ. મિનિ શેઠ પોષણના આ તફાવતનું મૂળ કારણ માને છે.

તેઓ રાજ્યમાં પુખ્ત વયની વ્યક્તિઓમાં સરેરાશ વજન કરતાં ઓછું વજન હોવાની સમસ્યાને મુખ્યત્વે મહિલાઓ સાથે જોડીને જુએ છે.

તેઓ કહે છે : "પુખ્ત વયની વ્યક્તિઓમાં મુખ્યત્વે મહિલાઓમાં અંડરવેઇટની સમસ્યા વધુ જોવા મળે છે."

મહિલાઓમાં સરેરાશ કરતાં ઓછા વજનની સમસ્યા માટે ઓછા પ્રમાણમાં પોષણક્ષમ આહારની ઉપલબ્ધિને તેઓ કારણભૂત માને છે.

તેઓ ઉમેરે છે,  "ઘણા આદિવાસી વિસ્તારોમાં સરેરાશ કરતાં ઓછા વજનની સમસ્યા પુરુષોમાં જોવા મળે છે."

ખરીદશક્તિમાં વધારાના કારણે વધી રહી છે સ્થૂળતાની સમસ્યા

ડૉ. મિનિ શેઠ  લોકોની ખરીદશક્તિમાં થયેલા વધારાને સરેરાશ કરતાં વધુ વજનની સમસ્યા માટે સૌથી વધારે જવાબદાર માને છે.

તેઓ કહે છે : "હાલ લોકોની આવકમાં વધારો નથી થયો તેમ છતાં ઘણી બધી વસ્તુઓ ઓછા ભાવે પણ ઉપલબ્ધ બની હોવાથી ઓછી આવક ધરાવતા લોકો પણ બિનપોષણક્ષમ ખોરાક ખાતા થયા છે."

"તેથી આ પૃષ્ઠભૂમિના લોકોમાં સરેરાશ કરતાં વધારે...