સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પ્રતીકાત્મક તસવીર

એટલે કે રિપોર્ટમાં કરાયેલા અનુમાન અનુસાર આ સદીનો અંત ભાગ આવતાં-આવતાં ભારતની વસતી ઘટીને લગભગ 100 કરોડ જેટલી જ થઈ જશે. એટલે કે હાલની વસતી કરતાં પણ 30-35 કરોડ ઓછી.

માત્ર ભારત જ નહીં વિશ્વની કુલ વસતીમાં પણ અતિશય ઘટાડો થવાનું અનુમાન છે.

અગાઉ કરતાં વિશ્વની વસતી બે અબજ સુધી ઓછી હશે એવું અનુમાન છે.

આ અંદાજ પ્રતિષ્ઠિત મેડિકલ જર્નલ 'લૅંસેટ'માં પ્રકાશિત થયેલા એક રિપોર્ટમાં કરાયો હતો.

આ રિપોર્ટ પ્રમાણે હાલ વિશ્વની વસતી લગભગ 7.8 અબજ છે, જે વર્ષ 2100માં લગભગ 8.8 અબજ થઈ જશે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા વર્ષ 2019માં જે રિપોર્ટ પ્રકાશિત કરાયો હતો, તેમાં વર્ષ 2100 સુધીમાં વિશ્વની વસતી લગભગ 10.9 અબજ થઈ જવાનું અનુમાન કરાયું હતું.

તાજેતરમાં પ્રસિદ્ધ થયેલા રિપોર્ટ અનુસાર આ સદીના અંત સુધીમાં અનુક્રમે ભારત, નાઇજીરિયા, ચીન, અમેરિકા અને પાકિસ્તાન વિશ્વમાં સૌથી વધુ વસતી ધરાવતા દેશો હશે.

વર્ષ 2047 બાદ ઘટશે ભારતની વસતી

પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ રિપોર્ટમાં ભારત વિશે કરાયેલા અનુમાન અનુસાર ભારતના વસતીવૃદ્ધિના દરમાં વર્ષ 2047 બાદ ઘટાડો નોંધાશે.

વર્ષ 2047 સુધી ભારતની વસતી વધીને તેના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચી જશે અને એ સમયે દેશની વસતી લગભગ 1.61 અબજ હશે.

ભારતનો વસતીવૃદ્ધિદર વર્ષ 2010થી લઈને વર્ષ 2019 સરેરાશ 1.2 ટકા હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે અને કહેવાયું છે આ ઝડપે ભારત ચીનને વર્ષ 2027 સુધી પછાડી વિશ્વનો સૌથી વધુ વસતી ધરાવતો દેશ બની જશે.

રિપોર્ટમાં અનુમાન કરાયું છે તેમ વર્ષ 2064માં વિશ્વની વસતી તેના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચી જશે. 2064 સુધી વિશ્વની કુલ વસતી લગભગ 9.73 અબજ હશે.

કેમ ઘટશે ભારતની વસતી?

સંયુક્ત રાષ્ટ્રના રિપોર્ટમાં કરાયેલ અંદાજથી ઊલટું 36 વર્ષ પૂર્વે જ વિશ્વની વસતી તેના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચી જવાનું અનુમાન આ રિપોર્ટમાં કરવામાં આવ્યું છે. 

લૅંસેટે પોતાના હાલના રિપોર્ટમાં જણાવ્યું છે કે સંયુક્ત રાષ્ટ્રે ઘટી રહેલા પ્રજનનદર અને વૃદ્ધોની વસતીને ધ્યાનમાં રાખ્યા હતા, પરંતુ અન્ય કેટલાક માપદંડોની અવગણના કરાઈ હતી. 

આ બંને રિપોર્ટના પરિણામમાં દેખાઈ રહેલા ફેર અંગે પૉપ્યુલેશન ફાઉન્ડેશન ઑફ ઇન્ડિયાનાં એક્ઝિક્યુટિવ ડાયરેક્ટર પૂનમ મુતરેઝાએ જણાવ્યું હતું કે આવું પ્રજનનદરમાં થયેલા ઘટાડાના આકલનને કારણે થયું.

તેમણે કહ્યું કે સાથે જ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા જે ડેટા એકઠો કરાયો હતો, તે પાછલાં દસ વર્ષની વસતીગણતરી પર આધારિત હતો. લૅંસેટમાં પ્રસિદ્ધ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:
હાલ વસતીની બાબતમાં ભારત કરતાં માત્ર ચીન આગળ છે, પરંતુ એક રિપોર્ટમાં કરાયેલા દાવા પ્રમાણે સદીના અંત ભાગ સુધીમાં ભારતમાં વસતીવિસ્ફોટની પરિસ્થિતિ સુધરી શકે છે.