પ્રતીકાત્મક તસવીર

આથી વિપરીત જ્યારે કોઈ પણ દેશની આવક સપ્રમાણ વહેંચાયેલી ન હોય ત્યારે આવકની અસમાનતા ઊભી થાય છે. 

જો પૈસાદારો પૈસાદાર જ થતા જાય અને ગરીબો ગરીબ થતા જાય તો તેમાંથી અસંતોષ અને નારાજગી (unhappiness)નું  સર્જન થાય છે.  

છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોથી ભારતની વસતિનો મોટો ભાગ ઘસાતી જતી આવકો અને ગરીબ તેમજ તવંગર વચ્ચે વધતી જતી ખાઈનો ભોગ બનતો આવ્યો છે.  

દેશમાં કોઈ પણ સરકાર આવે, આર્થિક સમાનતા અને સંશાધનોની સમાન વહેંચણીની વાત અચૂક કરે છે.  

ગરીબને ગરીબીની રેખાથી ઉપર લઈ જવાની વાત પણ અચૂક થાય છે. ગરીબ અને તવંગર વચ્ચેના ભેદની ખાઈને પૂરવાની વાત પણ અચૂક થાય છે.  

ભૂતકાળની સરકારો આ બાબતે અપ્રમાણિક હતી એવું કહેવાનો કોઈ ઈરાદો નથી પણ તેમણે જે કઈ નીતિઓ અપનાવી તેને કારણે દેશની આવક અને સંશાધનોની વહેંચણી અસંતુલિત રીતે થઈ છે. 

ગરીબ વધુ ગરીબ બન્યો છે અને તવંગર વધુ તવંગર.    

દેશના પ્રમાણમાં નીચી આવકવાળા ગરીબ અને બાંધી આવકે જીવન નિભાવી જનારા મધ્યમ વર્ગ લગભગ ત્યાંના ત્યાં જ રહ્યા છે. 

સરકારો આવી અને ગઈ એમની પરિસ્થિતિમાં કોઈ ફેર પડ્યો હોય એવું દેખાતું નથી. 

છેલ્લાં સિત્તેર વર્ષમાં આપણી માથાદીઠ આવક ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
જરૂર વધી છે પણ વસતિ વધારાના રાક્ષસે કંઈ ઝાઝું ઉકળવા દીધું નથી.

આટલા બધા પ્રયત્નો છતાંય ભારત આઝાદ થયો ત્યારે દેશની કુલ વસતિ હતી બરાબર તેટલી જ વસતિ આજે ગરીબીની રેખા નીચે જીવે છે. બરાબર તેટલી જ વસતી આજે નિરક્ષર છે.  

દેશની વાત કરીએ તો છેલ્લા આંકડા પ્રમાણે હજુ પણ આ દેશની કુલ વસતિના 40 ટકા લોકો ફરજિયાત શૌચ માટે ખુલ્લામાં જાય છે.  

દેશમાં 1.77 મિલિયન લોકો પાસે પોતાનું મકાન નથી અને 1.63 કરોડ લોકોને હજુ પણ પીવાનું સ્વચ્છ પાણી મળતું નથી.  

દેશે પ્રગતિ કરી પણ વસતિવધારો ભરખી ગયો

પ્રતીકાત્મક તસવીર

આપણા દેશે પ્રગતિ તો ઘણી કરી છે પણ વસતિવધારો એ પ્રગતિને ભરખી જાય છે. આપણે 2025 સુધીમાં 5 ટ્રિલિયન ડૉલરની અર્થવ્યવસ્થા બનવાનો નિર્ધાર કર્યો છે. 

જોકે, આજની સ્થિતિ એ ઉપલબ્ધ આંકડાઓ પ્રમાણે અન્ય દેશોની સરખામણીમાં આપણો માથાદીઠ જીડીપી આપણા કરતાં નાના દેશો જેવા કે ભૂતાન, ઇન્ડોનેશિયા, ફિલિપિન્સ તેમજ થાઇલૅન્ડ કરતાં પણ નીચો છે જેનું મુખ્ય કારણ વસતિવધારો છે.  

માથાદીઠ ઘરઘથ્થુ ઉત્પાદનની દ્રષ્ટિએ આપણે ક્યાં ઊભા છીએ એનો ખ્યાલ નીચેના કોઠા પરથી આવી શકશે.

માથાદીઠ ઘરગથ્થુ  ઉત્પાદન 

(per capita GDP)

સંદર્ભ : વર્લ્ડ બૅન્ક 2018 રિપોર્ટ 

ભારત કરતાં પાડોશી દેશોનું માથાદીઠ ઘરગથ્થુ ઉત્પાદન (અમેરિકન ડોલરમાં) ઊંચુ છે. 

આનું કારણ ત્યાંની વસતિ આર્થિક સ્થિતિની સાપેક્ષે ઓછી છે જેથી માથાદીઠ ઘરગથ્થુ  ઉત્પાદન વધ્યું છે. 

આમ ભારતમાં આ દેશો કરતાં વિકાસ ખૂબ સારો કહી શકાય પણ આપણો વસતિવધારો આર્થિક વિકાસને ધોઈ નાખે છે.  

આવકની અસમાનતા

આવકની અસમાનતાની વાત કરીએ તો 1980થી 2016 વચ્ચે ભારતમાં ટોચની એક ટકા વસતિની આવક 857 ટકા વધી છે.  

જ્યારે તળિયાની 50 ટકાની આવક માત્ર 107 ટકા વધી છે.  જેને આપણે મિડલ ક્લાસ કહીએ છીએ એના માટે પણ ખુશીના સમાચાર નથી. 

ભારતની 40 ટકા વસતિની આવક માત્ર 122 ટકા વધી છે. આમ મધ્યમ વર્ગ માટે પણ કંઈ વધારે નથી. 

આ બધાનું સીધું પરિણામ શું આવે છે? ભારતમાં ટોચની એક ટકા વસતિ પાસે 73 ટકા મિલકતો (વેલ્થ) છે. એવું ઓક્સફામનો એક અભ્યાસ કહે છે.

માનવના જીવનની સુખાકારી અને ગુણવત્તાનો આંક વર્લ્ડ હ્યૂમન ડેવલપમૅન્ટ ઇન્ડેક્સ રિપોર્ટ 2018ના પ્રાપ્ત આંકડા પરથી જોઈ શકાય છે પ્રાપ્ત આંકડા મુજબ 189 દેશોની તુલનામાં ભારત 130મા ક્રમે છે. 

જ્યારે આપણા કરતાં નાના દેશો જેવા કે મલેશિયા(57), શ્રીલંકા(76), થાઇલૅન્ડ(83), ફિલિપિન્સ(113), ઇન્ડોનેશિયા(116) આપણા કરતાં આગળ...