...મને શીખવ્યું. મારા રાજકારણના જ્ઞાનનો વિકાસ કર્યો. પરંતુ મને બે ઘટનાઓ સ્પષ્ટ રીતે યાદ છે. 

પહેલું 1971નું સંકટ, જેણે ઇદિંરાજીને સ્ટૅટ્સમૅન તરીકે સ્થાપિત કર્યાં. બીજો તેમનો એક રાજનેતા તરીકે ભારતને આગળ લાવવાનો સંકલ્પ. તેમણે ઘણા મુશ્કેલ નિર્ણયો લીધા જેણે ભારતને સફળ અને બહેતર દેશ બનાવ્યો.

ભારત માટે મારી વિચારસરણી અલગ રીતે વિકાસ પામી છે. મારાં સાસુનાં મૃત્યુ બાદ અમારી દુનિયામાં ઉથલ પાથલ મચી ગઈ હતી.

આવું થવું સ્વાભાવિક છે, કારણ કે જ્યારે તમે નજીકના વ્યક્તિને ગુમાવો તો આવું જ  થાય.

ઇદિંરાજી અને તેમન... બાકીનો લેખ લખો:
ચર્ચા અને દલીલ જાહેર જીવનની વિશેષતા છે એ વાતમાં કોઈ આશ્ચર્ય નથી. રાજકારણનો ઘોંઘાટ ગણતંત્રના સંગીત જેવો છે."

બધાને જોડીને રાખનાર નેતા

એચડી કુમારસ્વામીનાકર્ણાટકના મુખ્યમંત્રી તરીકેની શપથવિધિ વખતની મહાગઠબંધનની તસવીર

વર્ષ 2016માં જ્યારે સોનિયા ગાંધી 70 વર્ષના થયાં ત્યારે તેમણે નિર્ણય લીધો કે તેઓ રાજકારણને અલવિદા કહેશે.

પરંતુ કેન્દ્રના રાજકારણમાં મોદીનો પ્રવેશ, પોતાની દાવેદારી વધુ પાક્કી કરતા અને ફરી એક વખત મોદીના નેતૃત્વમાં એનડીએની સરકાર બનવાની શક્યતાઓ વચ્ચે 'દોબારા સોનિયા ગાંધી' જેવા નારા પણ સાંભળવા મળે છે.

હકીકતમાં તેના પરથી બે વાતો સાબિત થાય છે - પહેલું એ કે એક મા તરીકે તેઓ રાહુલ ગાંધીને સફળ થતા જોવા માગે છે.

બીજું કે એવો અંદાજ છે કે સોનિયા ગાંધીનું નામ ફરી એક વખત ડીએમકે, આરજેડી, તૃણમૂલ કૉંગ્રેસ, એનસીપી, સમાજવાદી પાર્ટી, બસપા, ડાબેરી પક્ષો અને અન્ય પક્ષોના મહાગઠબંધનને મદદ કરી શકે છે.

મમતા બેનરજી, માયાવતી, અખિલેશ યાદવ, એમકે સ્ટાલિન, તેજસ્વી યાદવ અને શરદ પવાર વચ્ચે અહંકારનાં ઘર્ષણની શક્યતા પણ હકીકત છે.

લોકો 1975-77માં જયપ્રકાશ નારાયણ અથવા 1989, 1996માં કે 2004માં વિ. પી. સિંહ અને હરકિશન સિંહ, સુરજીત જેવા નેતાઓને જોતા તેટલા માનથી સોનિયા ગાંધીને લોકો નથી જોતા.

સોનિયા ગાંધીને તેમના જેટલી સ્વીકૃતિ પણ નથી મળી. છતાં તેમનમાં એટલી ક્ષમતા છે કે તેઓ બે પક્ષોના આંતરિક વિવાદને દૂર કરીને તેમના સાથે લાવી શકે.

વધુ એક વખત એ સમજવું જરૂર છે કે સોનિયા અને રાહુલ ગાંધી બંને શક્તિનો ઉપયોગ કરતાં લોકો નથી. તેઓ પોતાને શક્તિનું કેન્દ્ર માને છે.

વર્ષ 2004-2014માં સોનિયા ગાંધીએ દેખાડી દીધું કે વડાપ્રધાન પદ રહ્યા વિના પણ સૌથી શક્તિશાળી અને સૌથી મહત્વના સ્થાને રહી શકે છે.

જ્યારે મનમોહન સિંહ વડા પ્રધાન બન્યા ત્યારે પણ રાહુલ ગાંધીએ આ પદથી દૂર રહેવાનું પસંદ કર્યુ. 

હવે 49 વર્ષની ઉંમરે પણ વડા પ્રધાન પદ માટે દાવેદારી દેખાડવાની કોઈ ઉતાવળ નથી. તે સોનિયા ગાંધી માટે એક ટ્રમ્પ કાર્ડ સાબિત થઈ શકે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો