સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પ્રતીકાત્મક તસવીર

વી-ડેમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટનો '2020નો લોકતંત્ર રિપોર્ટ' માત્ર ભારત અંગે જ નથી. આ રિપોર્ટમાં દુનિયાભરમાં ઘણા દેશો સામેલ છે, જેના અંગે આ રિપોર્ટ દાવો કરે છે કે ત્યાં લોકતંત્ર નબળું પડતું દેખાઈ રહ્યું છે.

આ રિપોર્ટમાં તૈયાર કરનારા સ્વિડનની ગોટેનબર્ગ વિશ્વવિદ્યાલય સાથે જોડાયેલી સંસ્થા વી-ડેમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના અધિકારી કહે છે કે ભારતમાં લોકતંત્રની બગડતી સ્થિતિની તેમને ચિંતા છે.

રિપોર્ટમાં 'ઉદાર લોકતંત્ર સૂચકાંક'માં ભારતનું સ્થાન 179 દેશમાં 90મું આપવામાં આવ્યું છે અને ડેનમાર્કને પહેલું.

ભારતનો પડોશી દેશ શ્રીલંકા 70મા સ્થાને છે, જ્યારે નેપાળ 72મા નંબરે છે. આ સૂચિમાં ભારતથી નીચે પાકિસ્તાન 126મા નંબરે છે અને બાંગ્લાદેશ 154મા સ્થાને.

આ રિપોર્ટમાં ભારત પર અલગથી કોઈ પ્રકરણ નથી, પરંતુ તેમાં કહેવાયું છે કે મીડિયા, સિવિલ સોસાયટી અને મોદી સરકારમાં વિપક્ષના વિરોધની જગ્યા ઓછી થઈ રહી છે, જેના કારણે લોકતંત્રના રૂપમાં ભારત પોતાનું સ્થાન ગુમાવે તેવી સ્થિતિ છે.

વી-ડેમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના અધિકારી કહે છે કે આ રિપોર્ટમાં તૈયાર કરતી વખતે વૈશ્વિક માનક અને સ્થાનિક જાણકારીઓને ધ્યાનમાં રાખવામાં આવી છે. ઇન્સ્ટિટ્યૂટનો દાવો છે કે તેમનો આ રિપોર્ટ અન્ય રિપોર્ટથી અલગ છે, કેમ કે આ જટિલ ડેટા પર આધારિત છે.

રિપોર્ટ પર એક નજર નાખતા ખ્યાલ આવે છે કે તેમાં ડેટા, ડેટા એનાલિટિક્સ, ગ્રાફિક્સ, ચાર્ટ અને મેપનો ભરપૂર ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.

લોકતંત્રના ઇન્ડિકેટર્સ પર ભારત

સ્ટાફન લિંડબર્ગ

સંસ્થાના નિદેશક સ્ટાફન લિંડબર્ગે બીબીસીને આપેલા એક ઇન્ટરવ્યૂનાં કહ્યું, "આ હું કે પશ્ચિમી દેશોમાં બેસેલા ગોરા લોકો ભારત કે અન્ય દેશોમાં લોકતંત્રની દશા પર નથી બોલી રહ્યા. અમારી સાથે 3,000થી વધુ વિશેષજ્ઞોનું એક નેટવર્ક જોડાયેલું છે, જેમાં ભારતમાં કામ કરતા ભણેલા-ગણેલા લોકો પણ છે, જે સિવિલ સોસાયટી અને રાજકીય પાર્ટીઓને જાણે છે. તેઓ નિષ્ણાત છે."

તેઓ આગળ કહે છે કે તેમના સહયોગી કોઈ પણ એક દેશમાં 400 ઇન્ડિકેટર્સને લઈને લોકતંત્રની સ્થિતિ પરખવાની કોશિશ કરે છે. તેમાં પ્રમુખ ઇન્ડિકેટર્સ છે- અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા, મીડિયાની સ્વતંત્રતા, સિવિલ સોસાયટીની સ્વતંત્રતા, ચૂંટણીની ગુણવત્તા, મીડિયામાં અલગઅલગ વિચારોનું સ્થાન અને શિક્ષણમાં સ્વતંત્રતા.

લિંડબર્ગ આગળ કહે છે, "તેમાં ઘણા લોકતંત્રના સ્તંભ છે, જે ભારતમાં નબળા પડી રહ્યા છે. મોદીના સત્તામાં આવ્યાના બે વર્ષ પહેલાંથી તેમાંથી કેટલાક...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:
દુનિયાના સૌથી મોટી લોકશાહી દેશોમાંથી એક કહેવાતા ભારતમાં લોકતંત્ર નબળું પડી રહ્યું છે, સ્વિડનસ્થિત એક સંસ્થા 'વી-ડેમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટે' પોતાના રિપોર્ટમાં કંઈક આવા સંકેત આપ્યા છે.