...માં કુલ રોજગારી પૈકી 85 ટકા રોજગારી નાના ઉદ્યોગો દ્વારા સર્જવામાં આવે છે.” 

મંદી બની પડતીનું કારણ

પ્રોફેસર ડૉ. હેમંતકુમાર શાહ ગુજરાતમાં નાના ઉદ્યોગોને પડી રહેલી મુશ્કેલીનાં કારણો દર્શાવતાં કહે છે કે, “અતિ નાના, નાના અને મધ્યમ કદના ઉદ્યોગોની વ્યાખ્યા બદલાઈ જવાને કારણે જે સરકારી લાભો ખરેખર નાના ઉદ્યોગોને મળવાપાત્ર હોય છે તે તેમને મળી શકતા નથી.”

“નાના અને અતિ નાના ઉદ્યોગો માટે ઘડાયેલી યોજનાઓના લાભ પણ મધ્યમ કદ કે મોટા કદના ઉદ્યોગોને મળવાને કારણે ગુજરાતમાં નાના ઉદ્યોગો હાલ કપરી પરિસ્થિતિનો સામનો ક... બાકીનો લેખ લખો:
ત કરતાં કહે છે કે, “વર્ષ 2016થી સર્જાયેલી મંદીની પરિસ્થિતિને કારણે ઘણા મોટા ઉદ્યોગોમાં માગની અછત સર્જાઈ છે. જે કારણે તેમના પર આધારિત નાના અને મધ્યમ કદના ઉદ્યોગોને રાજ્યમાં અસર થઈ છે.”

આ વાત સાથે સંમત થતાં કે. કે. ખખ્ખર જણાવે છે કે, “હાલ ઑટોમોબાઇલ ઇન્ડસ્ટ્રી મંદીનો સામનો કરી રહી છે, ત્યારે સમાંતરપણે રાજકોટના ઑટોપાર્ટ્સ બનાવતા નાના ઉદ્યોગોમાં પણ મંદી હોવાની એ વાત સ્વાભાવિક છે." 

"આ વાત સંખ્યાબંધ અન્ય નાના ઉદ્યોગોમાં પણ લાગુ પડી છે. જેના પર આ નાના ઉદ્યોગો નભે છે એવા મોટા ઉદ્યોગોમાં માગની ગેરહાજરીને કારણે નાના ઉદ્યોગોની હાલત વધુ ખરાબ થઈ છે.”

નાના ઉદ્યોગોને ધીરાણ મેળવવામાં પડતી તકલીફો અંગે વાત કરતાં પ્રોફેસર શાહ જણાવે છે કે, “ગુજરાત સરકારે નાના ઉદ્યોગોને સહકારી મંડળીઓ અને બૅંકો થકી એક લાખ રૂપિયા સુધીની નાણાકીય સહાય કરવા માટેની યોજના ઘડી છે. પરંતુ હાલની પરિસ્થિતિને જોતાં આ નાણાકીય સંસ્થાઓ પાસે ગુજરાતના બધાં MSMEને 50 હજાર રૂપિયા સુધીની નાણાકીય સહાય કરવા  જેટલી પણ મૂડી નથી. આમ, નાણાકીય ભીડ અને લૉનની મુશ્કેલીઓને કારણે ગુજરાતમાં નાના ઉદ્યોગો મુશ્કેલ પરિસ્થિતિનો સામનો કરી રહ્યા  છે.”

“આ સિવાય હાલની પરિસ્થિતિ પ્રમાણે નાના અને અતિ નાના એકમોને જલદી લૉન મળે એ જરૂરી છે, પરંતુ ગુજરાતમાં તેના માટે કોઈ વ્યવસ્થા હાલ નથી. જેથી નાના ઉદ્યોગોને વધુ મુશ્કેલી પડી રહી છે.”

નાના ઉદ્યોગોને નાણાકીય ધીરાણ મેળવવામાં પડતી તકલીફો અંગે વાત કરતાં સબેશ્ચિન મોરિસ જણાવે છે કે, “ગુજરાત સહિત સમગ્ર ભારતમાં નાના ઉદ્યોગોને બૅંકિંગ સેક્ટર દ્વારા વાજબી શરતો પર અને આકર્ષક દરે ધીરાણ ઉપલબ્ધ કરાવાતું નથી, જે કારણે MSME સેક્ટર મુશ્કેલીનો સામનો કરી રહ્યું છે. તેથી નાના ઉદ્યોગોને અપાતી લોનના વ્યાજના દર ઘટાડવામાં આવે એ જરૂરી છે.”

મોંઘી વીજળી અને પાણીના વધુ પડતા દર

પ્રોફેસર મોરિસના મતે સમગ્ર ભારત સહિત ગુજરાતમાં પણ ઉદ્યોગોને વીજળી, પાણી અને વાહનવ્યવહારનો ખર્ચ ખૂબ જ મોંઘો પડે છે. 

તેઓ જણાવે છે કે, “ગુજરાત સહિત સમગ્ર ભારતમાં રેલવે થકી પોતાનો માલ પહોંચાડવા કે મેળવવા માટેનો ખર્ચ ઉદ્યોગોને ભારે પડે તેટલો વધુ છે. તેવી જ રીતે ઉદ્યોગોને વીજળી પણ મોંઘા દરે અપાય છે.”

ગુજરાતમાં ઉદ્યોગોને પાણીના ખર્ચને કારણે ભોગવવી પડતી હાલાકી વિશે વાત કરતાં તેઓ કહે છે કે, “ગુજરાતમાં મોટા ભાગે પાણી કૃષિ ક્ષેત્ર દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાય છે. જ્યારે કુલ વપરાશના માત્ર 5 ટકા પાણીનો જથ્થો જ...