પ્રતીકાત્મક તસવીર

મંગળવારે થયેલી વાતચીતમાં સરકારે ખેડૂતોની સમસ્યાને સાંભળવા અને તેનું સમાધાન કરવા માટે કમિટી બનાવવાની રજૂઆત કરી, જેને ખેડૂતોએ ઠુકરાવી દીધી. આ મીટિંગ કોઈ પરિણામ વિના પૂર્ણ થઈ. હવે સરકાર અને ખેડૂતોના પ્રતિનિધિ ગુરુવારે 12 વાગે ફરી મુલાકાત કરવાના છે. 

મંગળવારની વાતચીતમાં બપોરે ત્રણ વાગે પંજાબના 32 ખેડૂત પ્રતિનિધિ સામેલ થયા હતા અને સાંજે સાત વાગે વાતચીતમાં હરિયાણા, ઉત્તર પ્રદેશ અને બીજા રાજ્યોના પ્રતિનિધિ સામેલ થયા હતા.  

વાતચીત તો ઠીક છે, પરંતુ અનેક લોકોનું માનવાનું છે કે સરકાર અને ખેડૂતોની વચ્ચે વિશ્વાસમાં ઘટાડો જોવા મળે છે. બંનેને એક-બીજાની વાતો અને તર્ક પર જરા પણ વિશ્વાસ નથી અને ત્યાં સુધી કે કેન્દ્ર સરકાર અને તે રાજ્ય સરકારોની વચ્ચે પણ વિશ્વાસ ઓછો જોવા મળે છે જે આ ત્રણ નવા કાયદાઓથી ખુશ નથી.

મુંબઈસ્થિત આર્થિક વિશેષજ્ઞ વિવેક કૌલ કહે છે કે કેન્દ્ર સરકારે કાયદો લાવી તે પહેલાં ખેડૂતો અને રાજ્યની સરકારોને આના માટે રાજી કરવા જેવી હતી. 

તેમના કહેવા પ્રમાણએ કૃષિ કાયદાઓમાં સુધારાની જરૂરિયાત છે આને કોઈ નકારી શકે તેમ નથી પરંતુ મોદી સરકાર જમીની વાસ્તવિકતાનો સંપૂર્ણપણે અભ્યાસ કરી રહી નથી અને સંસદમાં ઉતાવળમાં બિલ રજૂ કર્યું હતું. 

તેઓ કહે છે, “હંમેશાની જેમ, કેન્દ્ર સરકાર વિગતોમાં ન ગઈ. તેમણે માત્ર આ અંગે વાત કરી કે ખેડૂતો કેવી રીતે આ કાયદાનો લાભ મેળવશે અને પોતાની વાત આક્રમકતાથી મૂકી રહ્યા છે. પરંતુ ખેડૂતોને જે સમસ્યાઓનો સામનો કરવાનો છે અને કાયદાને લાગુ કર્યા પછી ઊભી થનારી પરેશાનીઓની કોઈ વાત ન કરી.”

તેમણે બીબીસીને કહ્યું, “વિશ્વાસમાં ઘટાડાથી વધારે, સરકાર ઑપરેટ કરવા માટેનો એક રસ્તો પસંદ કર્યો છે અને એક નિર્ણય લીધો છે. સરકાર કાયદો લાગુ કરવા ઉતાવળ કરી રહી છે. વાતચીત અને ચર્ચા કરવી આ સરકારની ઉપલબ્ધિ નથી.”

તે સરકારના આ નિર્ણયનો નોટબંધી અને જીએસટી જેવા ઉતાવળા નિર્ણયો સાથે તુલના કરે છે. 

છેવટે સરકાર પર ખેડૂતોનો ભરોસો કેમ નથી?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

મહારાષ્ટ્રના ખેડૂત દિનેશ કુલકર્ણીના અનુસાર તેમની સંસ્થા ભારતીય કિસાન સંઘ અને સરકારની વચ્ચે વાતચીત જૂનમાં શરૂ થઈ હતી. આરએસએસ સાથે જોડાયેલા ભારતીય કિસાન સંઘનો પક્ષ એ છે કે નવા કાયદામાં તમામ વાતો ખેડૂતોના પક્ષમાં નથી પરંતુ તેના વિરોધમાં રસ્તાઓ પર ઉતરવાની જગ્યાએ સરકાર સાથે વાતચીત ચાલુ રાખવી જોઈએ.

દિનેશ કુલકર્ણી કહે છે, “અમારા ઉત્તર ભારતના અનેક ખેડૂત ભાઈઓને સરકાર પર... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
નરેન્દ્ર મોદીની સરકાર અને ખેડૂતો વચ્ચે આટલો અવિશ્વાસ કેમ?