અર્થતંત્રને પુનઃ ધબકતું કરવા માટે ગ્રામ્ય અર્થતંત્ર આળસ મરડીને બેઠું થાય તે અત્યંત જરૂરી\nદેશના વડા પ્રધાને પોતે આ સમસ્યામાંથી કેમ બહાર નીકળી શકાય તે અંગેની ચર્ચાઓની બાગડોર પોતાના હાથમાં લઈને સીધેસીધું ઉદ્યોગપતિઓ તેમજ અર્થશાસ્ત્રીઓ સાથેની ચર્ચાનું સુકાન સંભાળ્યું છે. 

ભારતની સરકાર અને વડા પ્રધાન આ મુદ્દે ચિંતિત છે અને પરિસ્થિતિ સુધારવા માટે સક્રિય બની રહ્યા છે તે શુભ સંકેતો છે. 

આજે આપણી અર્થવ્યવસ્થા સામેના મોટા પડકારો બેરોજગારી અને તેમાં પણ ખાસ કરીને યુવા બેરોજગારી, નીચું વેતનદર, ખાદ્ય સામગ્રીની ચીજવસ્તુઓમાં ભારે ફુગાવો, દુઃખી ખેડૂત અને માંદગીને બિછાને પટકાઈ પડેલી ગ્રામ્ય અર્થવ્યવસ્થા તેમજ આંતરિક બજારોમાં માંગનો અભાવ જેવી બાબતો છે. 

હજુ ગઈ સાલ જ કેટલાક અર્થશાસ્ત્રીઓ અને વિષય નિષ્ણાતોએ મોટાભાગનાં કૃષિ ઉત્પાદનો ભારતીય બજારની માંગ કરતા વધારે પાકવાને કારણે હાલ પૂરતી કૃષિ ઉત્પાદનોની છત તથા એના કારણે કેટલાક અપવાદોને બાદ કરતાં એમની નીચે પડી રહેલ કીમતો ગણી શકાય. 

આ લેખમાં બીજી એક બાબતનો ખાસ ઉલ્લેખ કરવો છે તે છે ફૂડ અને ફ્યૂઅલ. 

એટલે કે ખાદ્ય પદાર્થો અને બળતણને બહાર કાઢી નાખીએ તો બાકી રહેતા કોર ઇન્ફ્લેશન એટલે કે ખાદ્ય પદાર્થો અને બળતણ સિવાયના ભાવવધારાનો દર નવેમ્બર 2019માં 4 ટકા હતો. 

ખાધાખોરાકીની ચીજવસ્તુઓનો ફુગાવો સરેરાશ 8 ટકા અને શહેરી વિસ્તારોમાં 12.3 ટકાએ પહોંચ્યો જે 2014 પછી ઊંચામાં ઊંચો હતો. 

વધતો ફુગાવો સ્થિર વેતનદર

એક બાજુ ફુગાવો વધી રહ્યો હતો ત્યારે ગ્રામ્ય વેતનદરોમાં કોઈ વધારો જોવા મળ્યો નહોતો. 

સપ્ટેમ્બર 2019માં જેમણે સામાન્ય ખેતમજૂરો કહેવાય તેનો ભારતભરમાં સરેરાશ વેતનદર પુરુષો માટે 286.59 રૂપિયા અને સ્ત્રીઓ માટે 223.85 રૂપિયા હતો. 

આંતરરાજ્ય સરખામણી કરીએ તો ખેત અથવા ગ્રામ્ય મજૂરોના વેતનદરોમાં બહુ મોટી અસમાનતા જોવા મળે છે. 

મજૂરીના દર ચૂકવવામાં કેરળ સૌથી ટોચ પર રહ્યું. કેરળમાં દૈનિક મજૂરીનો દર પુરુષ માટે રૂપિયા 702 જ્યારે મધ્યપ્રદેશમાં 197.23, ગુજરાતમાં 211.58 અને બિહારમાં 259.05 રૂપિયા રહેવા પામ્યો હતો. 

આશ્ચર્યની વાત તો એ છે કે સપ્ટેમ્બર 2018ની સરખામણીમાં સપ્ટેમ્બર 2019માં ખેતમજૂર માટેનો મજૂરીદર પુરુષ માટે 4.9 ટકા જેટલો નીચો જવા પામ્યો હતો. 

માત્ર મજૂરીની આવક પર નિર્ભર આ વર્ગ એકલો જ મુશ્કેલીમાં છે એવું નથી, સમગ્રતયા ગ્રામ્ય અર્થવ્યવસ્થા મંદીના વિષચક્રમાં ફસાઈ છે. 

આને પરિણામે 2019-20ના નાણાકીય વરસના પ્રથમ 9 મહિનામાં દ્વિચક્રી વાહનોનું વેચાણ અગાઉના સમયગાળા કરતાં 16.18 ટકા નીચું...\n\ntl;dr:
આપણે 2020ના વરસ માટે મંદીમાંથી પસાર થઈ રહેલ અર્થવ્યવસ્થાથી ચિંતિત છીએ.