મુહર્રમના મહિનામાં શોક અને માતમનો ઇતિહાસ\n12મી શતાબ્દીમાં ગુલામ વંશના પહેલાં શાસક કુતુબુદ્દીન ઐબકના સમયથી જ દિલ્હીમાં આ પ્રસંગે તાજીયા (મુહર્રમનું સરઘસ) કાઢવામાં આવી રહ્યા છે. 

ઐબક બાદ, જે પણ સુલતાને ભારતમાં રાજ કર્યું, તેમણે 'તાજીયાની પરંપરા'ને ચાલવા દીધી હતી. 

પયગંબર-એ-ઇસ્લામ હઝરત મોહમ્મદના પુત્ર હઝરત ઇમામ હુસૈન આ જ મુહર્રમના મહિનામાં કરબલાના યુદ્ધ (ઇ.સ. 680)માં પરિવાર અને મિત્રો સહીત શહીદ થયા હતા. 

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કરબલાનું યુદ્ધ હઝરત ઇમામ હુસૈન અને બાદશાહ યઝીદની સેના વચ્ચે લડાયું હતું. 

મુહર્રમ દરમિયાન મુસલમાન હઝરત ઇમામ હુસૈનની એ જ શહાદતને યાદ કરે છે. 

હઝરત ઇમામ હુસૈનનો મકબરો ઇરાકના કરબલા શહેરમાં એ જ જગ્યાએ બનાવાયો છે કે જ્યાં આ યુદ્ધ થયું હતું. 

આ જગ્યા ઇરાકની રાજધાની બગદાદથી લગભગ 120 કિલોમિટર દૂર છે અને અત્યંત મહત્તવપૂર્ણ છે. 

કરબલાનું યુદ્ધ 

આ વખતે મુહર્રમનો મહિનો 11 સપ્ટેમ્બરથી 9 ઓક્ટોબર સુધી છે. 

મુહર્રમના મહિના દમિયાન દસમો દિવસ સૌથી ખાસ માનવામાં આવે છે.  એ દિવસે જ ઇસ્લામની રક્ષા માટે હઝરત ઇમામ હુસૈને પોતાના પ્રાણ ત્યજ્યા હતા. 

આ વખતના મુહર્રમનો દસમો દિવસ 21મી સપ્ટેમ્બરે આવશે. આ દિવસને અશુરાના નામે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે મુસલમાનો ઇમામબારામાં જઈને શોક મનાવે છે અને તાજીયા કાઢે છે. 

ભારતના ઘણા શહેરોમાં મુહર્રમમાં મુસલમાનો માતમ મનાવે છે પરંતુ લખનૌ આનું મુખ્ય કેન્દ્ર રહે છે. અહીંના નવાબોએ જ શહેરના પ્રસિદ્ધ ઇમામબારાઓનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું. 

લખનૌમાં મુહર્રમ

નવાબોની રીયાસતમાં જ શાયરોએ મુહર્રમ માટે મર (કોઈની શહીદીને યાદ કરતાં લખાયેલી કવિતા) લખી અને તેનું પઠન પણ કર્યું. 

આ કળામાં સૌથી પ્રસિદ્ધ થયા મીર અનીસ, જેમણે કરબલાના યુદ્ધનું અદ્દભુત વર્ણન કર્યું. 

મુહર્રમમાં જે મર ગવાય છે તેમાં એ રીતે વિસ્તારપૂર્વક ઇમામ હુસૈનના મોતનું વર્ણન કરવામાં આવે છે કે લોકોની આંખો ભીની થઈ જાય. 

એ વખતે કાળા બુરખા પહેરેલી મહિલાઓ છાતી કૂટી-કૂટીને આક્રંદ કરતી હોય છે અને પુરુષો પોતાને લોહીલુહાણ કરી દેતા હોય છે. 

'યા હુસૈન, અમે સાથે નહોતા' 

એ વખતે તાજીયામાંથી એક જ અવાજ સંભળાય છે, "યા હુસૈન, હમ ન હુએ." આનો મતલબ થાય છે, "અમને દુ:ખ છે ઇમામ હુસૈન સાહેબ કે કરબલાના યુદ્ધમાં અમે તમારા માટે જીવ આપવા માટે હાજર નહોતા."

મુગલ શાસક સુન્ની હતા. જોકે, એ જહાંગીરનાં પત્ની નૂરજહાં જ  હતાં જેમણે ઈરાન-ઇરાકની સીમા ઉપર શુસ્તર નામની જગ્યા ઉપર વસેલા કાઝી નુરુલ્લાહ...\n\ntl;dr:
ઇસ્લામિક કેલેન્ડર અનુસાર વર્ષનો પ્રથમ મહિનો મુહર્રમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.