સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: ઑક્ટોબર-2019માં સર્વોચ્ચ અદાલતે ચુકાદો આપીને ટેલિકૉમ કંપનીઓને રૅવ્યૂ-આધારિત  AGRની બાકી નીકળતી રકમ ચૂકવી દેવા કહ્યું હતું, જે હજુ સુધી ચૂકવાઈ નથી. 

બીજી બાજુ, જાહેર સાહસની કંપનીઓને AGR હેઠળ નોટિસ કાઢીને સરકારે સર્વોચ્ચ અદાલતના ચુકાદાનો 'દુરુપયોગ' કર્યો હોવાનો મત પણ બેન્ચે વ્યક્ત કર્યો હતો.

માર્ચમાં સરકારે લોકસભામાં જણાવ્યું હતું કે ટેલિકૉમ કંપનીઓએ AGR પેટે સરકારને રૂ. એક લાખ 30 હજાર કરોડ જેટલી રકમ ચૂકવવાની થાય છે. 

પ્રથમ નજરે આ મામલો ટેલિકૉમ કંપનીઓની 'કૉર્ટરૂમ બૅટલ'નો લાગે, પરંતુ મોબાઇલ વપરાશકર્તા તથા કરદાતા તરીકે તેની અસર તમને પણ થઈ શકે છે.  

આ અંગે વધુ સુનાણી આવતા ગુરુવારે (તા. 18મી જૂને) થશે.

20 સાલ બાદ...

ગુરુવારે જસ્ટિસ અરુણ મિશ્રાની અધ્યક્ષતામાં જસ્ટિસ એસ. અબ્દુલ નઝીર તથા એમ. આર. શાહની બેન્ચે આ કેસની સુનાવણી કરી હતી. 

20 વર્ષના ગાળા દરમિયાન તબક્કાવાર રીતે બાકી નીકળતી રકમની ચૂકવણી કરવાની માગ ઉપર ટિપ્પણી કરતા કોર્ટે પૂછ્યું હતું, '20 વર્ષ પછીનો સમય કોણે જોયો છે?' માત્ર વાયદા ઉપર કેમ ભરોસો કરી શકાય?

કંપનીઓ કેવા પ્રકારની ગૅરન્ટી આપવા તૈયાર છે તથા શું ડાયરેક્ટર્સ વ્યક્તિગત રીતે જામીન થશે, તેવો સવાલ પણ કૉર્ટે પૂછ્યો હતો. આ સિવાય ટેલિકૉમ સેવા પ્રદાતા કંપનીઓ બાકી નીકળતી રકમ કેવી રીતે ચૂકવવા માગે છે, તેની ઍફિડેવિટ દાખલ કરવા પણ જણાવ્યું હતું. 

નિષ્ણાતોના મતે સરકાર દ્વારા ટેલિકૉમ કંપનીઓને સર્કલના આધારે સ્પેક્ટ્રમનાં લાઇસન્સ આપવામાં આવે છે. દરેક કંપનીના અલગ-અલગ લાઇસન્સ (2G,3G,4G) લેતી હોય છે. 20 વર્ષના ગાળા દરમિયાન આવા અનેક લાઇસન્સ ઍક્સ્પાયર થવાના હોય તારણવગર તબક્કાવાર ચૂકવણી કરવાની મંજૂરી આપવી તર્કસંગત ન રહે. 

શું છે AGR વિવાદ?

સ્પેક્ટ્રમ, લાઇસન્સ, ઇન્ટરનેટ સેવા આપવાનું લાઇસન્સ વગેરે કેન્દ્ર સરકાર હસ્તક છે. આની ફાળવણી કરતી વેળાએ સરકાર દ્વારા અમુક રકમ તત્કાળ વસૂલવામાં આવે છે, જ્યારે અમુક રકમ ટેલિકૉમ કંપનીઓએ 'આવકમાંથી હિસ્સા' સ્વરૂપે ચૂકવવાની હોય છે. 

આ હિસ્સો નક્કી કરવા માટે જે ગણતરી માંડવામાં આવે છે, તેને ઍડ્જેસ્ટેડ ગ્રોસ રૅવન્યૂ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. 

સંચાર વિભાગનું કહેવું હતું કે ટેલિકૉમ કંપનીઓને જે કુલ આવક (ડિવિડન્ડ, સંપત્તિ વેચાણમાંથી નફો) થાય છે, તેમાંથી હિસ્સો મળવો જોઇએ. જ્યારે કંપનીઓનું કહેવું હતું કે માત્ર ટેલિકૉમ સેવા દ્વારા થતી આવકમાંથી હિસ્સો આપવાનો થાય છે. 

જુલાઈ-2017માં સંસદમાં રજૂ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:
ગુરુવારે AGR મુદ્દે સુનાવણી દરમિયાન સર્વોચ્ચ અદાલતે કડક શબ્દોમાં કેન્દ્ર સરકાર તથા ટેલિકૉમ સર્વિસ કંપનીઓની ઝાટકણી કાઢી હતી.