સામગ્રી: એમણે દરરોજનું એક કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરાવ્યું અને વિશ્વમાં આવું ક્યાંય પણ થયું નથી. 

એ પોતે ઘણી વાર એવું કહેતા હતા કે મારો આઈક્યૂ અઢીસો છે અને ખરેખર એમનું ભેજું એવું જ હતું.  

એચ. એલ ત્રિવેદી ભારતમાં એમબીબીએસ થયા અને વધુ અભ્યાસ માટે અમેરિકા ગયા. જે યુનિવર્સિટીએ એમને પ્રવેશ આપ્યો હતો એ યુનિવર્સિટી સામે જ એમણે શરત મૂકી હતી કે જો તેમને અમેરિકા આવવાનું ભાડું આપવામાં આવે તો જ તેઓ અમેરિકા જશે, અને એ યુનિવર્સિટીએ ભાડું આપ્યું પણ ખરું. 

અમેરિકાથી કૅનેડા ગયા. નેફ્રોલૉજીનું ક્ષેત્ર પસંદ કર્યું અને ડાયાલિસીસ મશીન એ પણ એમની નજર સામે શોધાયું. એ એમના ગુરુએ શોધેલું. 

કૅનેડામાં અભ્યાસ પૂરો થયો. પ્રૅક્ટિસ શરૂ કરી અને ત્યાંના પૈસાદાર લોકોમાં સામેલ થયા. પણ એ જ વખતે એ વખતે કૅનેડા છોડી દીધું અને પોતાના વતનમાં સેવાના ભાવથી આવ્યા. 

અહીં આવીને અમદાવાદની સિવિલ હૉસ્પિટલમાં એક વિભાગ શરૂ કર્યો. એમને લાગ્યું કે આ વિભાગ ન ચાલે. કિડની માટે સ્વતંત્ર હૉસ્પિટલ હોવી જોઈએ. 

એમણે સરકારને વિનંતી કરી અને સરકારે સિવિલના કૅમ્પસમાં જ જગ્યા આપી. એ જગ્યા પર પોતાના મિત્રોની મદદ અને સમાજની મદદથી પહેલાં બે માળ અને બાદમાં બે માળ, એમ કરીને ચાર માળની કિડની હૉસ્પિટલ બનાવી. 

400 પથારીની કિડનીની એ હૉસ્પિટલ દેશમાં એકમાત્ર છે અને તેની સમર્પિત ટીમ પણ. 

કિડનીના ટ્રાન્સપ્લાન્ટ બાદ રિઍક્શન આવે અને કિડનીને બચાવવા માટે દર મહિને નિયમિત દવા પણ લેવી પડે. 

દર્દીઓને એ દવાની ઝંઝટમાં રાહત મળે એવું સંશોધન એમણે કર્યું.

એ સંશોધન અનુસાર કિડની આપનારના બૉનમેરોમાંથી કોષ લઈને દર્દીના શરીરમાં મૂકવામાં આવે છે, જેનાથી શરીર પરિચિત થઈ જાય છે. 

એ બાદ કિડનીનું ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરવામાં આવે ત્યારે કિડની રિએક્શનમાંથી બચી જાય.

આ પદ્ધતિને તેમણે 'પ્રોટોકોલ' નામ આપ્યું અને એ રીતે કેટલાય દર્દીઓને કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરવામાં આવી.

તેઓ આને દવા વગરનું ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કહેતા હતા. 

કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરતાં પહેલાં ડાયાલિસીસ કરવું પડે. એટલે એમણે એવી વ્યવસ્થા કરાવી કે ગામડાંમાંથી આવતા દર્દીઓને નજીકમાં જ ડાયાલિસીસની સેવા મળી શકે.

આ માટે ગુજરાત સરકારે કાર્યક્રમ ચલાવ્યો અને એનું સંચાલન તેમણે કર્યું.  

આ કાર્યક્રમ અંતર્ગત દર્દીને મફતમાં ડાયાલિસીસની સેવા તો અપાય, સાથે ભાડાના 300 રૂપિયા પણ આપવામાં આવે. ગુજરાત સરકારે આવું બીડું ઝડપ્યું અને હાલમાં આવાં 40 જેટલાં કેન્દ્રો કાર્યરત છે. 

એમણે જીવનનાં...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
એચ. એલ ત્રિવેદી, એક એવું વ્યક્તિત્વ કે જાણે આપણા વિશ્વમાં કોઈ ફિરસ્તો ભૂલો પડ્યો હોય. એમણે જે કરી બતાવ્યું અને એ પણ અહીંનાં ટાંચાં સાધનો દ્વારા. એ એક વિશ્વવિક્રમ છે.