સામગ્રી: છેલ્લાં 70 વર્ષોમાં મંટોના પુસ્તકની માંગ સતત વધી રહી છે. એક રીતે જોઈએ તો તેઓ દરેક ઘરમાં જાણીતું નામ બની ગયા છે. 

તેમના પુસ્તકોની કૉપીઓ સતત છપાતી રહે છે અને વેચાઈ જાય છે. એ વાત પણ સાચી છે કે મંટો અને પ્રતિબંધોનો સંબંધ ચોલી-દામનના સાથ જેવો છે. 

દર વખતે તેમના પર પિશાચ હોવાનો આરોપ લાગે છે અને પ્રતિબંધો લાગી જાય છે. 

'ઠંડા ગોશ્ત', 'કાલી સલ્વાર' અને 'બો' નામની કહાણીઓ પર પ્રતિબંધ લાગી ગયો. 

મંટોને લેખક તરીકે પ્રતિબંધોનો ખૂબ ફાયદો થયો. મંટોની કહાણીઓ પર પાંચ વખત પ્રતિબંધ લાગ્યો અને તેમને દોષિત જાહેર કરવામાં ન આવ્યા. 

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

હવે એક તરફ નંદિતા દાસની નવી ફિલ્મ 'મંટો' પર પાકિસ્તાનમાં પ્રતિબંધ લગાવી દેવાયો છે અને બીજી તરફ લાહોરના સાંસ્કૃતિક કેન્દ્ર અલહમરાએ 'મંટો મેળા' પર પ્રતિબંધ લગાવ્યો છે. 

13 જાન્યુઆરીના રોજ લાહોર આર્ટ્સ કાઉન્સિલ- અલહમરાએ પોતાના ફેસબુક પેજ પર નેશનલ સમાચારપત્રના સમાચાર શૅર કર્યા હતા જેના આધારે મંટો મેળો ફેબ્રુઆરીના મધ્યાંતરમાં યોજાવા જઈ રહ્યો છે.

આ પ્રતિબંધના કારણે મંટોની કહાણીઓનું બોલ્ડ નેચર સાંભળવા મળ્યું છે. 

એવી પણ ચર્ચા છે કે આ પ્રતિબંધના કારણે મિનિસ્ટ્રી ઑફ કલ્ચરમાં ધાર્મિક કટ્ટરવાદોનો પ્રભાવ છે. 

તેમનું માનવું છે કે લેખકની કૃતિઓ નિષ્ક્રિયતા ફેલાવવાનું કારણ છે. 

લોકોના દબાણના કારણે અલહમરાએ આ મેળા પર પ્રતિબંધ લગાવવાના બદલે તેને આગળ કરવાની દલીલ આપી છે. પરંતુ હજુ સુધી કોઈ તારીખની જાહેરાત થઈ નથી. 

આ મંટો મેળામાં ચાર નાટક મંડળીઓ દ્વારા નાટક યોજાવની હતી જેમાં પાકિસ્તાનના વિશ્વ ખ્યાતિ પ્રાપ્ત અજોકા થિયેટરનો પણ સમાવેશ થયો છે. 

આ બધી જ નાટક મંડળીઓ ઘણા દિવસોથી રિહર્સલ કરી રહી હતી. 

નંદિતા દાસની ફિલ્મ પર પ્રતિબંધ લગાવવા વિશે એ દલીલો સામે આવી છે કે બોર્ડને કોઈ તકલીફ ન હતી પણ ફિલ્મમાં ભારત અને પાકિસ્તાનના ભાગલાનો યોગ્ય રીતે ઉલ્લેખ થયો નથી. 

હવે ફિલ્મ નૅટફ્લિકસ પર મૂકી દેવાઈ છે અને તેને કોઈ પણ જોઈ શકે છે. 

પ્રતિબંધનો વિરોધ

આ ફિલ્મ પર પ્રતિબંધ વિરુદ્ધ લાહોર, પેશાવર અને મુલતાનમાં વિરોધ પ્રદર્શન થયા છે. લાહોરમાં મંટો મેમોરિયલ સોસાયટીના પ્રધાન સઈદ અહેમદ અને બીજા બુદ્ધિજીવીઓની સાથે મળીને આ વિરોધ પ્રદર્શન કર્યો હતો. 

તેમણે ગત અઠવાડિયે એક સમારોહ મંટો ફિલ્મ માટે જ કર્યો હતો. આ સમારોહમાં હાજરી આપતા ઇતિહાસકાર આયશા જલાલે મહત્ત્વના મુદ્દા રાખ્યા. 

આયશા જલાલ વિશ્વ ખ્યાતિ પ્રાપ્ત ઇતિહાસકાર...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
દક્ષિણ એશિયામાં સઆદત હસન મંટો અને ફૈઝ અહેમદ ફૈઝ સૌથી વધારે શિક્ષિત લેખક છે.