દર વર્ષે સરેરાશ 11થી 12 લોકોનાં કસ્ટડીમાં મૃત્યુ થયાં છે. જોકે, આ આંકડામાં ઘણો મોટો વધારો 2017થી 2019 વચ્ચે થયો છે. 

છેલ્લાં બે વર્ષમાં યાને કે એપ્રિલ 2017થી માર્ચ 2019 સુધીમાં કસ્ટોડિયલ ડેથની સંખ્યા 133 પર પહોંચી છે. 

છેલ્લા પોણા બે દાયકામાં કસ્ટોડિયલ ડેથની સંખ્યા 313 થઈ ગઈ છે. આમ દર વર્ષે 12 લોકોનાં કસ્ટડીમાં મૃત્યુ થયાં છે અને દર મહિને સરેરાશ 1 વ્યકિતનું કસ્ટડીમાં મૃત્યુ થાય છે.

મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ વિધાનસભામાં આપેલી માહિતી મુજબ ગુજરાતમાં છેલ્લાં બે વર્ષમાં એટલે કે એપ્રિલ 2017થી માર્ચ 2019 સુધીમાં કસ્ટડીમાં 133 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે. 

જેને છેલ્લાં બે વર્ષની સરેરાશ ગણીએ તો વર્ષે 65 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં ગણાય. જે 2001થી 2016 સુધીની વાર્ષિક સરેરાશ 11થી 12 કરતાં વધારે છે.

આ મામલે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા એડિશનલ ડીજીપી કે. કે. ઓઝા કહ્યું કે આ ફક્ત પોલીસ કસ્ટડીમાં થયેલાં મૃત્યુ નથી. 

તેમણે કહ્યું, "આ મૃત્યુમાં મોટી સંખ્યા બીમારી કે ન્યાયિક કસ્ટડી હેઠળ જેલમાં રહેલા લોકોની છે."

ગુજરાત વિધાનસભામાં વડગામના ધારાસભ્ય જિજ્ઞેશ મેવાણીએ માગેલી માહિતીના અનુસંધાને મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
ાણીએ આપેલા લેખિત જવાબમાં આ વિગતો સામે આવી છે. 

આ માહિતી મુજબ એપ્રિલ 2017થી એપ્રિલ 2019 દરમિયાન કુલ 133 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે અને કુલ 23.50 લાખ રૂપિયા વળતર ચૂકવવામાં આવ્યું છે. 

આ 133 કેસો અંગે પોલીસ અધિકારીઓ સામે લેવાયેલાં પગલાંની વાત કરીએ તો 1 પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર, હૅડ કૉન્સ્ટેબલ અને કૉન્સ્ટેબલની ધરપકડ કરવામાં આવી છે અને જેલમાં મોકલવામાં આવ્યા છે. 

આ સિવાય 3 કૉન્સ્ટેબલ પાસેથી રોકડ દંડ વસૂલવામાં આવ્યો છે અને 1 ઇન્સ્પેક્ટર, 2 સબ ઇન્સ્પેક્ટર, 5 આસિસ્ટંટ સબ ઇન્સ્પેક્ટર, 3 હૅડ કૉન્સ્ટેબલ સામે ચાર્જશીટ ફાઈલ કરવામાં આવી છે.

સરકારે બે એએસઆઈ અને કૉન્સ્ટેબલનું ઇન્ક્રિમૅન્ટ અટકાવ્યું હોવાની અને ગ્રામરક્ષક દળના બે જવાનોને કસ્ટોડિયલ ડૅથના કેસમાં ડિસમિસ કર્યા હોવાની માહિતી આપી છે.

તાજેતરમાં સંજીવ ભટ્ટનો કેસ

ગુજરાતમાં પોલીસ કસ્ટડી દરમિયાન થયેલાં મૃત્યુની ઘટનામાં છેલ્લાં વર્ષોમાં પોલીસ અધિકારીને દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા અને સજા કરાઈ હોય તેવી એક માત્ર ઘટના તાજેતરમાં પૂર્વ આઈપીએસ અધિકારી સંજીવ ભટ્ટની છે.

ગત મહિને ગુજરાત કૅડરના પૂર્વ આઈપીએસ અધિકારી સંજીવ ભટ્ટને જામનગરમાં એક કસ્ટોડિયલ ડેથના કેસમાં આજીવન કેદની સજા કરવામાં આવી છે.

1990માં ભારત બંધ વખતે જામનગરમાં હિંસા થઈ હતી. આ સમયે સંજીવ ભટ્ટ ત્યાં તહેનાત હતા. 

એ સમયે ભાજપ નેતા લાલકૃષ્ણ અડવાણીની રથયાત્રા વખતે પોલીસે 100થી વધુ લોકોની ધરપકડ કરી હતી. 

જે પૈકી એક પ્રભુદાસ માધવજીની તબિયત બગડતા તેમને હૉસ્પિટલ લઈ જવાયા હતા અને તેમનું મૃત્યુ થયું હતું.

2002નાં રમખાણો મુદ્દે નરેન્દ્ર મોદી પર આરોપ મૂકવાને લીધે સંજીવ ભટ્ટ ચર્ચામાં આવ્યા હતા.

કોઈ વ્યકિત પોલીસના તાબા હેઠળ હોય અને તેનું કોઈ કારણસર મૃત્યુ થાય તો તે પોલીસ કસ્ટોડિલ ડેથ ગણાય છે. 

જેમાં કથિત ફૅક ઍન્કાઉન્ટર વગેરેનો પણ સમાવેશ થાય છે. જો કોઈ વ્યકિત ન્યાયિક તાબા હેઠળ યાને કે જેલમાં હોય અને તેનું મૃત્યુ થાય તો તેને જ્યુડિશિયલ કસ્ટોડિયલ ડેથ ગણાવાય છે. 

ગુજરાતમાં 2003થી 2007 દરમિયાન અમદાવાદ ક્રાઇમ બ્રાન્ચ અને ગુજરાત એન્ટિ ટૅરરિઝમ સ્કવૉડ દ્વારા 8 કથિત રીતે ફૅક ઍન્કાઉન્ટર કરવામાં આવ્યાં હતાં.

જોકે, સોહરાબુદ્દીન, કૌસર બી, તુલસી પ્રજાપતિ, ઇશરત જહાં એમ અનેકવિધ ઍન્કાઉન્ટર કેસમાં સામેલ ડી.જી. વણઝારા, એન. કે . અમીન, રાજકુમાર પાંડિયન, અભય ચુડાસમા સહિત મોટા ભાગના અધિકારીઓ અદાલતમાં નિર્દોષ છૂટી ગયા છે.

નેશનલ ક્રાઇમ રેકર્ડ બ્યૂરોના આંકડા...