...નવ હજાર મળે છે, કંઈ વધતું નથી."

"તાજેતરમાં જ બહેનનું લગ્ન કર્યું, ત્યારે રૂ. 25 હજારનું દેવું થઈ ગયું."

"જે કંઈ આવક થાય છે તે અહીં રહેવા-ખાવામાં જ વપરાય જાય છે. બે હજાર રૂપિયા વધે છે, તેનાથી શું મળશે? દેવું પણ નહીં ઉતરે."

દીપક કહે છે, "આ ખૂબ કપરું કામ છે. આખી રાત જાગવું પડે. જો આઠ કલાકની ડ્યૂટી અને મહિને ચાર રજા મળે તો આ કામ સારું લાગશે."

"ખૂબ પ્રયાસ કર્યાં, છતાંય કોઈ કામ ન મળ્યું એટલે આખી રાત જાગીએ છીએ. જાતને ઘસીએ છીએ."

'યોજનાઓ લાગુ કરે તો સારું લાગશે' 

રામસિંહ ઠાકુર 20 વર્ષથી ચોકીદારીનું... બાકીનો લેખ લખો:
ત કરી રહી હતી ત્યારે જ વેદરામની સાથે તહેનાત અન્ય એક સિક્યૉરિટી ગાર્ડને ઊલટી થઈ. તેમણે જણાવ્યું કે સાંજથી તબિયત નાદુરસ્ત હતી, પરંતુ જો રજા લે તો પૈસા કપાય જાય એટલે તેમણે રજા નથી લીધી.

તેઓ બોલ્યા, "મજબૂરીમાં ચોકીદારી કરીએ છીએ પરિવારથી દૂર છીએ. ત્રીજ-તહેવાર ઉપર પણ રજા નથી મળતી." 

મોદી ચોકીદાર કહે તે પસંદ નહીં

કેશવકુમાર મોદી અને મહાદેવના ફેન

નોઇડા એક્સપ્રેસ-વે ઉપર મૂકવામાં આવેલી એલઈડી સ્ક્રીના ગાર્ડ તરીકે નોકરી કરતા કેશવ કુમાર ખુદને મોદી અને મહાદેવના ફેન જણાવે છે. 

દરરોજ સાંજે સાત વાગ્યાથી સવારે સાત વાગ્યા સુધી તેમણે નોકરી કરવાની હોય છે. તેમને કોઈ રજા નથી મળતી. 

કેશવ કુમાર કહે છે, "હોળી આવી રહી છે, પરંતુ રજા નહીં મળે. રજા તો ઠીક પગાર પણ સમયસર નથી મળતો. મહિને નવ હજાર રૂપિયા મળે છે, પરંતુ તેમાં કંઈ વળતું નથી." 

'વડા પ્રધાન ખુદને ચોકીદાર કહે છે', એ અંગે પૂછતા કેશવ કુમારે કહ્યું : "વડા પ્રધાન ચોકીદારને લાયક નથી હોતા. તેઓ દેશના ખૂબ ઊંચા પદ ઉપર છે. તેમની ઉપર બહુ મોટી જવાબદારી છે."

"લોકો ખુદને એમ જ ચોકીદાર કહી દે છે. વડા પ્રધાને ખુદને ચોકીદાર કહ્યા, તે સાંભળીને મને સારું ન લાગ્યું."

"વડા પ્રધાને અમારા જેવા લોકો માટે કંઈક કરવું જોઈએ. અમારો પગાર ઓછો છે, રજા નથી મળતી અને કોઈ રોજગાર નથી. નવ હજાર રૂપિયામાં ગુજરાન નથી ચાલતું." 

"કોઈપણનો પગાર રૂ. બાર હજારથી ઓછો ન હોય, તેવી વ્યવસ્થા કરી દે."

કેશવ કહે છે, "સરકાર કહે છે સરકારે જે નિયમ-કાયદા બનાવ્યા છે, તેને લાગુ કરાવે. હોળી-દિવાળી ઉપર જ નહીં, અઠવાડિયા દરમિયાન રજા અપાવે."

'લાગે છે કે મોટું કામ કરી રહ્યા છીએ'

સુરક્ષા ગાર્ડની નોકરી કરી રહેલા રામ અવતાર

નોઇડાના સૅક્ટર 18ની બજારની સુરક્ષામાં તહેનાત રામ અવતારે હાલમાં જ નવી નોકરી શરૂ કરી છે. 

પાંચ દીકરીઓના પિતા રામ અવતાર કેટલાક મહિનાથી ચોકીદારની નોકરી કરે છે અને કેટલાક મહીના પોતાના ઘર પર રહીને પરિવારની દેખભાળ કરે છે. 

રામ અવતારની ત્રીજી દીકરીનાં લગ્ન આગલા મહીને થવાના છે. તેમને પગાર સમયસર મળવાની ચિંતા છે. 

રામ અવતાર કહે છે કે તેમણે નવી કંપનીમાં નવી નોકરી શરૂ કરી છે, એટલે ડ્રેસના પૈસા પગારમાંથી કપાઈ જશે. દીકરીનાં લગ્નમાં આ રૂપિયાની ખોટ સાલશે. 

વડા પ્રધાને પોતાને ચોકીદાર કહ્યા તેના વિશે તેમને કોઈ જાણકારી નથી. 

તેઓ કહે છે, "આ સરકારમાં અમારાં રૅશનકાર્ડ બની ગયાં છે. ભોજન સરકારી રૅશનથી બની જાય છે, એટલે પરિવારનું પેટ ભરાઈ...