...્યા છે, તેમની રહેણી-કરણી સુધરી રહી છે, તેઓ હવે સમજતા અને કાયદાનો યોગ્ય ઉપયોગ કરતા થયા છે.

તેઓ કહે છે કે આને કારણે જે અન્ય સમાજો છે તેઓ તેમની આ કેળવણી અને સમજથી હેરત પામે છે. ઘણા મોટા પ્રમાણમાં દેશભરમાં દલિતો હવે કોઈ પણ અન્યાયની સામે અવાજ ઉઠાવતા થયા છે. 

લ્હોર ગામ કે પોલીસ છાવણી?

ગામમાં પ્રવેશતાની સાથે જ ખ્યાલ આવી જાય કે અહીં કંઈ બરાબર નથી. પ્રવેશ પાસે જ એક મોટું મંદિર છે જેમાં દર્શનાર્થીઓની જગ્યા SRP એ લઈ લીધી છે. ગામના લગભગ દરેક રસ્તા પર હથિયારધારી પોલીસ અને તેમની ગાડીઓ જોવા મળે છે. 

પંચાચત... બાકીનો લેખ લખો:
િંગની તૈયારીઓ ચાલી રહી હતી. 

લગભગ 11.30 વાગે ગામમાં પહોંચી આશરે 45 થી 50 મિનિટ સુધી નીતિન પટેલે ગામના લોકો સાથે મુલાકાત કરી અને ત્યારબાદ બહાર નીકળીને પોતાના સ્ટાફને કહ્યું, "ચાલો હવે હરિજનવાસ જઈએ."

વરઘોડાને કારણે થયેલા સામાજિક બહિષ્કાર સિવાયની લોકોની એક પણ ફરિયાદ એમણે ધ્યાન ન આપ્યું.

ઘણા લોકોએ મહોલ્લા સુધી આવવા માટેના રસ્તા તથા પીવાના સ્વચ્છ પાણીની ફરિયાદો કરી, પરંતુ આવી તમામ વાતો પર નીતિન પટેલે ધ્યાન આપ્યું નહીં અને કહ્યું હતું કે આ સામાજિક બહિષ્કારને લીધે આરોપીઓ સામે પગલાં લઈ તેમને જેલ ભેગા કરી દીધા છે.

નીતિન પટેલે દાવો કર્યો કે ગુજરાતમાં દલિતોની પરિસ્થિતિ અન્ય રાજ્યો કરતાં સારી છે અને આવી ઘટનાઓ ખૂબ ઓછી બને છે પરંતુ તેને મોટું સ્વરુપ આપી દેવામાં આવે છે. 

જો કે, દલિત કર્મશીલ માર્ટિન મેકવાન કહે છે કે દેશભરમાં દલિતો પર અત્યાચાર વધતા હોય તેવાં મુખ્ય પાંચ રાજ્યોમાં ગુજરાત એક છે. 

તેઓ  કહે છે, "સરકારી આંકડા પ્રમાણે 2013 થી 2017ના ગાળામાં રાજ્યમાં દલિતો પરના અત્યાચારોમાં ૩૨ ટકા જેટલો વધારો થયો છે, માટે ગુજરાતમાં દલિતો પરના અત્યાચારો વધ્યા છે."

કર્મશીલ કાંતિલાલ પરમારે ગુજરાત પોલીસ પાસેથી એકત્ર કરેલા આંકડા પ્રમાણે ગુજરાતમાં 2011થી જુલાઈ 2016 સુધીમાં દલિતો પર અત્યાચારના 6 હજારથી વધુ કેસો થયા છે. જેમાં 131 લોકોનાં ખૂન થયાં છે જ્યારે ૩૪૬ બળાત્કારની ફરિયાદો છે. 

લ્હોરના દલિતો વિશે અમે શું જાણ્યું?

આ ગામમાં રહેતા આશરે 200 દલિત લોકો લગભગ દરરોજ અસ્પૃશ્યતાનો શિકાર બને છે.

અમે જ્યારે અહીંની મહિલાઓ સાથે વાત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો તો તેમણે તેના વિશે ખૂલીને વાત કરી. 

સીમા પરમાર નામની એક છોકરીએ કહ્યું કે નવરાત્રિમાં તેમને ગરબા ગાવા તો ઠીક પણ ગરબા જોવાની પણ પરવાનગી નથી. 

ખેતમજૂરીએ જતી મહિલાઓ પાણી પીવા માટેનો ગ્લાસ ઘરેથી જવાનો હોય છે. 

આ વિશે વીણાબહેન પરમાર કહે છે, "જો ગ્લાસ ન લઈ ગયા હોઈએ, તો અમારે હાથેથી પાણી પીવું પડે. તેઓ ઉપરથી અમારા હાથ પર પાણી નાંખે અને એ રીતે અમારે પાણી પીવાનું હોય છે." 

ભરત પરમાર નામના એક દલિત છે અને તેઓ રિક્ષા ચલાવે છે. તેમણે કહ્યું કે ગામમાં કોઈ વાળંદ તેમના વાળ કાપતા નથી. વાળ કપાવવા માટે એમણે કડી શહેરમાં જવું પડે છે. 

તેઓ કહે છે કે "વાળ કપાવવાના રૂપિયા કરતાં ભાડાનો ખર્ચ વધારે થાય છે." 

માર્ટિન મેકવાન કહે છે કે "2010માં કરવામાં આવેલા અમારા સંશોધન મુજબ ગુજરાતનાં ગામડાંઓમાં 98 પ્રકારની અલગઅલગ...