શનિવારે સમગ્ર દેશમાં અંદાજે સવા લાખ લોકો એકઠા થયા હતા જેમાં પેરિસમાં દસ હજાર લોકો એકઠા થયા હતા. અહીં પોલીસે આંદલોનકારીઓ પર ટિયરગેસના સેલ છોડ્યા હતા.

શનિવારે સાંજે ટીવી પર ફ્રાંસના વડા પ્રધાન એડુઅર્ડ ફિલિપે કહ્યું કે આ મુદ્દે સરકાર અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે સંવાદ થવો જોઈએ.

ફાંસના ગૃહ વિભાગ મુજબ આ પ્રદર્શનોમાં 118 લોકો ઘાયલ થયા છે જેમાં 17 પોલીસ અધિકારીઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. અત્યાર સુધી 500થી વધારે લોકોની અટકાયત કરવામાં આવી છે.

પેરિસ સિવાય લિયો, બોર્ડો, ટુલુઝ, માર્સે અને ગ્રેનોબલ શહેરોમાં પણ પ્રદર્શન થયાં હતાં.

પેરિસમાં પ્રદર્શનકારીઓ અને પોલીસ સામસામે આવી ગઈ હતી. અમુક પ્રદર્શનકારીઓએ દુકાનોના કાચ તોડ્યા તો અમુકે ગાડીઓમાં આગ ચાંપી દીધી હતી.

હિંસા અને પ્રદર્શનને જોતા દેશભરમાં 90 હજારથી વધુ પોલીસકર્મીઓને ગોઠવી દેવામાં આવ્યા છે. 

પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ અન્ય દેશોમાં પણ વધી રહ્યા છે ત્યારે ફ્રાંસમાં જ આટલા મોટાપાયે વિરોધ શા માટે થઈ રહ્યો છે?

આ વિશે બીબીસી સંવાદદાતા આદર્શ રાઠૌરનો લેખ વાંચો.

રાજધાની પેરિસથી માંડીને નાના કસ્બાઓ સુધીના લોકોના આંદોલનનો એવો પડઘો પડ્યો, જેણે આખી દુનિયાનું ધ્યાન પોતાન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
ી તરફ ખેંચ્યું.

ફ્રાંસમાં ઘણાં વર્ષો પછી આટલું મોટું આંદોલન જોવા મળ્યું. આ આંદોલનનું નામ હતું - 'યેલો વેસ્ટ' અથવા 'યેલો જૅકેટ મૂવમૅન્ટ.'

આમાં ભાગ લેનારાઓએ પીળા રંગના જૅકેટ પહેર્યાં હતાં, જે સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને પહેરવામાં આવે છે, કારણ કે એનો ચમકીલો રંગ ધ્યાન ખેંચે છે.

ફ્રાંસમાં 2008માં બનેલા કાયદા મુજબ વાહનોમાં આ રીતનાં જૅકેટ રાખવા અનિવાર્ય છે, જેથી ગાડી ક્યાંક બગડી જાય તો એને પહેરીને ઊતરી શકાય.

પ્રદર્શનકર્તાઓએ આ જૅકેટ સાંકેતિક રૂપે પહેરેલાં હતાં, જેથી પોતાની માગો અને સમસ્યાઓ તરફ સરકારનું ધ્યાન ખેંચી શકે.

શા માટે આ આંદોલન શરૂ થયું 

યેલો જૅકેટ મૂવમેન્ટ

17 નવેમ્બર 2018ના રોજ ફ્રાંસમાં 'યેલો વેસ્ટ' અથવા 'યેલો જૅકેટ' ચળવળની શરૂઆત થઈ હતી. 

આ આંદોલન ફ્રાંસના પડોશી દેશો ઇટાલી, બેલ્જિયમ અને નેધરલૅન્ડ સુધી ફેલાઈ ગયું, પરંતુ ત્યાં આટલું સફળ થઈ શક્યું નહીં.

પરંતુ ફ્રાંસમાં એક પખવાડિયા કરતાં વધુ સમયથી આ આંદોલનના પડઘા સંભળાય છે.

રાજધાની પૅરિસથી માંડીને ફ્રાંસનાં અન્ય પ્રમુખ શહેરો અને નાનકડા કસ્બાઓ સુધી લાખોની સંખ્યામાં લોકોએ આ આંદોલનમાં ભાગ લીધો.

પૅરિસમાં રહેતાં વરિષ્ઠ પત્રકાર વૈજૂ નરાવને જણાવે છે કે આ આંદોલન સોશિયલ મીડિયાથી શરૂ થયું અને મધ્યમ વર્ગના આર્થિક રીતે નબળા લોકોનો અવાજ બની ગયું.

વૈજૂ નરાવ જણાવે છે, "એક મહિલાએ સોશિયલ મીડિયા ઉપર પોસ્ટ કરીને કહ્યું કે નવા ટૅક્સિસને કારણે અમને જે તકલીફો પડી રહી છે, તેની વિરુદ્ધ પ્રદર્શન કરવું જોઈએ.''

"પહેલાં 200 લોકો જોડાયા, પછી 400 થયા અને ધીરે-ધીરે 10 લાખથી વધુ લોકોનો પ્રતિભાવ મળ્યો."

નરાવને જણાવે છે કે ફ્રાંસની સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ ઉપર જે ટૅક્સ લગાવ્યો છે, લોકોને મુખ્યત્વે એનાથી જ તકલીફ હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ફ્યૂઅલ ભાવ-વધારા સામે આંદોલન

સરકાર ઇચ્છે છે કે વીજળીથી ચાલતી ગાડીઓને પ્રમોટ કરવામાં આવે, એટલે તેમણે ડીઝલ ઉપર ટૅક્સ વધારી દીધો.

પરંતુ આનાથી ફ્રાંસનો એક મોટો વર્ગ તકલીફમાં મુકાઈ ગયો. તેઓ જણાવે છે કે આ મુખ્યત્વે મધ્યમવર્ગનું આંદોલન છે.

"આ લોકોનું કહેવું છે કે અમારી પાસે ડીઝલની ગાડીઓ છે અને અમારી હેસિયત એટલી નથી કે નવી ઇલેક્ટ્રૉનિક કાર ખરીદી શકીએ."

"ભલે તમે અમને બોનસ આપી દો, પરંતુ અમે ખરીદી જ નહીં શકીએ. અમે તો પીસાઈ જ રહ્યાં છીએ, પરંતુ અમીરોને એની અસર નથી થતી, કારણ કે તેઓ શહેરની વચ્ચોવચ રહે છે અને તેમની હેસિયત અમારાથી વધુ છે."

કઈ વાતની નારાજગી...