એ શિયાળાની બપોર હતી. કેરળની રાજધાની ત્રિવેન્દ્રમની સાંકડી ગલીઓમાં આવેલા એક ઘર પર ત્રણ પોલીસ અધિકારીઓ પહોંચ્યા હતા. નાંબી નારાયણનને યાદ છે કે એ પોલીસ અધિકારીઓએ તેમની સાથે વિનમ્રતા અને આદરભર્યું વર્તન કર્યું હતું. 

પોલીસ અધિકારીઓએ અંતરીક્ષવિજ્ઞાની નાંબી નારાયણનને જણાવ્યું હતું કે તેમના બૉસ (ડીઆઈજી) તેમની સાથે વાત કરવા ઈચ્છે છે. 

નારાયણને સવાલ કર્યો હતો, "મારી ધરપકડ કરવામાં આવી છે?"

પોલીસ અધિકારીએ કહ્યું, "નહીં સર."

આ ઘટના 1994ની 30 નવેમ્બરે ઘટી હતી. એ સમયે 53 વર્ષના નાંબી નારાયણન ભારતીય અંતરિક્ષ અનુસંધાન સંસ્થાન (ઈસરો)ના ક્રાયોજેનિક રૉકેટ એન્જિન કાર્યક્રમનું નેતૃત્વ કરતા હતા. એ પ્રોજેક્ટ માટેની ટેકનૉલૉજી તેઓ રશિયા પાસેથી મેળવી રહ્યા હતા. 

નાંબી નારાયણન પોલીસની ગાડી તરફ આગળ વધ્યા. એમણે પૂછ્યું હતું કે તેમણે આગળની સીટ પર બેસવાનું છે કે પાછળની. પોલીસના વાહનમાં શકમંદોને સામાન્ય રીતે પાછળની સીટ પર બેસાડવામાં આવતા હોય છે પણ પોલીસે નાંબી નારાયણનને આગળની સીટ પર બેસવા જણાવ્યું હતું અને ગાડી તેમને લઈને ગલીની બહાર નીકળી ગઈ હતી. 

તેઓ પોલીસ સ્ટેશન પહોંચ્યા ત્યારે ડીઆઈજી ત્યાં ન હતા. તેથી નારાયણ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
નને એક બેન્ચ પર બેસીને રાહ જોવાનું જણાવવામાં આવ્યું હતું. તેઓ બેન્ચ પર બેઠા અને ત્યાંથી પસાર થતા પોલીસ કર્મચારીઓ તેમને જોતા રહ્યા હતા. 

નારાયણન કહે છે, "તેઓ મારી સામે એવી નજરે જોતા હતા, જાણે કે મેં કોઈ અપરાધ કર્યો હોય."

નારાયણન રાહ જોતા રહ્યા, પણ ડીઆઈજી આવ્યા નહીં. બેન્ચ પર બેઠાંબેઠાં જ રાતે તેમને ઊંઘ આવી ગઈ હતી. સવારે ઊઘ ઊડી ત્યારે જણાવવામાં આવ્યું કે તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. 

એ સમય સુધીમાં પોલીસ સ્ટેશનમાં પત્રકારોની ભીડ એકઠી થઈ ચૂકી હતી અને કેટલાક કલાકોમાં જ અખબારોએ નારાયણનને 'દેશદ્રોહી' કહેવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. તેમને એવા દેશદ્રોહી ગણાવવામાં આવ્યા હતા કે જેણે રશિયા પાસેથી ભારતને મળનારી ટેકનૉલૉજી માલદિવની બે મહિલાઓની જાળમાં ફસાઈને પાકિસ્તાનને વેંચી મારી હતી. 

એ પછી નારાયણનની જિંદગી પહેલાં જેવી રહી ન હતી. 

કથિત કૌભાંડ પહેલાંની જિંદગી

1990ની શરૂઆતમાં રશિયન વિજ્ઞાનીઓ સાથે નાંબી નારાયણન (જમણે)

નાંબી નારાયણનનો જન્મ મધ્યમ વર્ગના એક પરિવારમાં થયો હતો. પાંચ બહેનો પછી જન્મેલા નારાયણન તેમનાં માતા-પિતાનું છઠ્ઠું સંતાન હતા. તેમના પિતા નારિયેળના વેપારી હતા અને માતા ગૃહિણી હતાં. 

નારાયણન મેઘાવી વિદ્યાર્થી હતા અને તેમના વર્ગમાં હંમેશાં પહેલા નંબરે રહેતા હતા. ઈસરોમાં જોડાતાં પહેલાં તેમણે એન્જિનિયરિંગ કૉલેજમાંથી ડિગ્રી મેળવી હતી અને થોડા સમય સુધી ખાંડના કારખાનામાં કામ પણ કર્યું હતું. 

નારાયણન કહે છે, "વિમાનોનું મને પહેલાંથી જ આકર્ષણ હતું."

ઈસરોમાં જોડાયા બાદ નારાયણને ઝડપી પ્રગતિ કરી હતી. અમેરિકાની પ્રિન્સ્ટન યુનિવર્સિટીમાં રૉકેટ ટેકનૉલૉજીનો અભ્યાસ કરવા માટે તેમને શિષ્યવૃતિ પણ મળી હતી. ત્યાં અભ્યાસ કર્યાના એક વર્ષ પછી તેઓ ભારત પરત આવ્યા હતા અને ફરીથી ઈસરોમાં કામ કરવા લાગ્યા હતા. 

ઈસરોમાં તેમણે ભારતીય અંતરીક્ષ કાર્યક્રમના જન્મદાતાઓ વિક્રમ સારાભાઈ (ઈસરોના સ્થાપક અને પ્રથમ અધ્યક્ષ), સતીશ ધવન અને એપીજે અબ્દુલ કલામ (જેઓ બાદમાં દેશના 11મા રાષ્ટ્રપતિ બન્યા હતા)ની સાથે કામ કર્યું હતું. 

એ દિવસોને યાદ કરતાં નારાયણન કહે છે, "મેં ઈસરોમાં કામ કરવાનું શરૂ કર્યું ત્યારે એ તેના પ્રારંભિક દિવસો હતા. ખરું કહીએ તો રૉકેટ સિસ્ટમ વિકસાવવાની અમારી કોઈ યોજના જ ન હતી. આપણાં વિમાનો ઉડાડવા માટે અમેરિકા અને ફ્રાન્સના રૉકેટનો ઉપયોગ કરવાની યોજના અમે ઘડી રહ્યા હતા."

જોકે, એ પ્લાન બાદમાં બદલાઈ ગયો અને નારાયણન ભારતના સ્વદેશી...