સામગ્રી: મનસા મૂસા પ્રથમની સંપત્તિનો તાગ મેળવવાનું મુશ્કેલ છે

'મની' મૅગેઝિનમાં 'ઇતિહાસના સૌથી અમીર માણસ'નો પરિચય આ શબ્દો વડે શરૂ થાય છે. મનસા મૂસા પ્રથમની એક ઓળખ એ પણ છે કે તેઓ ટિમ્બકટૂના રાજા હતા. 

મૂસા ખનીજ પદાર્થો અને ખાસ કરીને સોનાના જંગી ભંડારના માલિક હતા ત્યારે તેમણે માલી પર શાસન કર્યું હતું. આ એ જમાનો હતો જ્યારે સમગ્ર વિશ્વમાં સોનાની માગ ટોચ પર હતી.

તેમનું અસલી નામ મૂસા કિટા પ્રથમ હતું, પણ સિંહાસન સંભાળ્યું, ત્યારથી તેઓ મનસા તરીકે ઓળખાવા લાગ્યા હતા. મનસાનો અર્થ થાય છે 'બાદશાહ.'

પશ્ચિમી આફ્રિકામાં સમાચાર સેવા આપતી બીબીસીની પિજિન ભાષાની સેવાના જણાવ્યા મુજબ, મૂસાનું સામ્રાજ્ય એટલું મોટું હતું કે તેના છેડાનો કોઈને અંદાજ ન હતો. 

આજના મોરીટાનિયા, સેનેગલ, ગામ્બિયા, ગિનયા, બુર્કિના ફાસો, માલી, નાઇજર, ચાડ અને નાઇજિરિયા ત્યારે મૂસાના સામ્રાજ્યનો હિસ્સો હતાં. 

મનસા મૂસાએ અનેક મસ્જિદોનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું, એ પૈકીની ઘણી આજે પણ મોજુદ છે. 

કેટલી સંપત્તિ હતી તેમની પાસે?

ટિમ્બકટૂની જિંગારબેર મસ્જિદ મનસા મૂસાના શાસનકાળમાં બનેલી એવી મસ્જિદો પૈકીની એક છે, જે આજે પણ મૌજુદ છે

આજના સમયના હિસાબે મનસા મૂસાની સંપત્તિની ગણતરી કરવાનું મુશ્કેલ કામ છે, છતાં એક અંદાજ છે કે મનસા મૂસા પાસે 4,00,000 મિલિયન અમેરિકન ડોલર જેટલી સંપત્તિ હતી. 

તેની ભારતીય ચલણના સંદર્ભમાં ગણતરી કરીએ તો અંદાજે 26 લાખ કરોડ રૂપિયા થાય છે. 

ફોર્બ્સના અહેવાલ પ્રમાણે, એમેઝોનના સ્થાપક જેફ બેઝોસ પાસે 1,41,000 મિલિયન ડોલરની સંપત્તિ છે. 

મનસા મૂસા પાસે જેફ બેઝોસ કરતાં લગભગ સાડા ત્રણ ગણી સંપત્તિ હતી. 

ફૂગાવાના હિસાબે ગણતરી ન કરીએ તો જેફ બેઝોસ પાસે ઇતિહાસમાંની જીવંત વ્યક્તિઓમાં સૌથી વધારે સંપત્તિ છે. જોકે, એ વિશે સવાલ કરતા લોકો પણ છે. 

તેમ છતાં ફૂગાવાને ધ્યાનમાં લઈને મનસા મૂસાની સંપત્તિની તુલના હાલના જીવંત કે મૃત પૈસાદાર લોકોની સંપત્તિ સાથે કરીએ તો અંદાજ મળે છે.

એ મુજબ, રોથસ્કાઇલ્ડ પરિવાર પાસે 3,50,000 મિલિયન ડોલરની અને જોન ડી. રોફકેલર પાસે 3,40,000 મિલિયન ડોલરની સંપત્તિ હતી. 

મનસા મૂસાના કિસ્સા

યુનિવર્સિટી ઑફ ટિમ્બકટૂના ત્રણ અધ્યયન કેન્દ્રો પૈકીની એક સંકોરે મસ્જિદ સૌથી પુરાણી છે, તેની આ તસ્વીર 19મી સદીના ડોક્યુમેન્ટરી ફોટોગ્રાફર ફ્રેંકઓડ્સ એડમંડ કોર્ટિયરે ઝડપી હતી

મનસા મૂસાની સૌથી વિખ્યાત કથા તેમની મક્કા યાત્રાની છે. એ કથા 1324ની છે. તેમાં મનસા મૂસાએ 6,500...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
સમયખંડઃ 1280-1337 , દેશઃ માલી, સંપત્તિઃ અકલ્પ્ય