CRPF: પુલવામા હુમલા બાદ પણ ભારત પાકિસ્તાન સાથેની સિંધુ જળ સંધિ કેમ નથી તોડી શકતું?\nજોકે, સત્તાવાર રીતે આવી કોઈ વાત કરવામાં નથી આવી.

અટલ બિહારી વાજપેયી સરકારમાં વિદેશ સચિવ રહેલા કંવલ સિબ્બલ કહે છે, "ભારતે જેટલું સખત બનવું જોઈએ, તેટલું નથી બની રહ્યું."

"ભારતે સિંધુ જળ સંધિને તોડી નાખવી જોઈએ, આનાથી પાકિસ્તાન સીધું થઈ જશે."

બીજી તરફ પાકિસ્તાન સ્થિત ભારતના રાજદૂત જી. પાર્થસાર કહે છે, "જમ્મુ-કાશ્મીરમાં હાઇડ્રો-ઇલેક્ટ્રિક પાવરની જરૂરિયાતને પૂરી કરવા માટે ભારતને પાણીની જરૂર છે પરંતુ સિંધુ જળ સંધિને તોડવી એક વિવાદિત વિષય છે."

ભારતના પૂર્વ વિદેશ સચિવ મુચકુંદ દુબે કહે છે, "સંધિને રદ કરીને પાકિસ્તાનને મળેલા અધિકારથી વંચિત કરીશું તો મોટો મતભેદ થઈ શકે છે અને ખૂબ મોટી ઘટનાઓ ઘટી શકે છે."

છેલ્લાં અમુક વર્ષો દરમિયાન ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચે જેટલી વખત વિવાદ વધ્યો છે, તેટલી વખત સિંધુ જળ સંધિ તોડવાની વાત ઊઠી છે.

જ્યારે કાશ્મીરના ઉરીમાં હુમલો થયો હતો ત્યારે ભારતે જળ વિવાદ મુદ્દે દિલ્હીમાં આયોજિત બેઠકને રદ કરી નાખી હતી.

ત્યારે પાકિસ્તાનના અંગ્રેજી અખબાર 'ધ ન્યૂઝ' એ છાપ્યું હતું કે જેવી રીતે જળવાયુ પરિવર્તનની હકીકત સામે આવી રહી છે અને જળ સંસાધનોની માથકૂટ વધી રહી છે, ત્યારે ભારત દ્વારા 'પાણીને હથિયારના રૂપમાં' ઉપયોગ કરવાની સંભાવના વધતી જશે.

'એક્સપ્રેસ ટ્રિબ્યૂન'માં છપાયેલા અહેવાલ અનુસાર જળવાયુ પરિવર્તનના કારણે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે જળ વિવાદ અન્ય વિવાદોની ઉપર છે.

કરાચીના ઉર્દૂ અખબાર 'ડેલી એક્સપ્રેસ'માં છપાયું હતું કે 'સમયની માગ છે કે જળ વિવાદ પર વાતચીત ચાલુ રહેવી જોઈએ અને પાકિસ્તાન પોતાનાં હિતોનો બચાવ કરે.'

શું છે સિંધુ જળ સંધિ?

450 મેગાવૉટ ક્ષમતા ધરાવતી બગલિહાર પરિયોજના ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરની ચેનાબ નદી પર 2008માં બની હતી.

બ્રિટિશ રાજ દરમિયાન દક્ષિણ પંજાબમાં સિંધુ નદી ખીણ પર મોટી નહેરનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ વિસ્તારને આ પ્રોજેક્ટનો એટલો લાભ મળ્યો કે તે કૃષિ શ્રેત્રે દક્ષિણ એશિયાનો મુખ્ય ભાગ બની ગયો.

ત્યારબાદ ભારત અને પાકિસ્તાનના વિભાજન સમયે પંજાબના પણ ભાગલા પડ્યા જેમાં તેને પૂર્વ ભાગ ભારત અને પશ્ચિમ ભાગ પાકિસ્તાન તરફ ગયા.

આ સાથે જ સિંધુ નદી ખીણ અને તેની વિશાળ નહેરોનું પણ વિભાજન કરવામાં આવ્યું. પરંતુ તેનાથી મળતા પાણી પર પાકિસ્તાન સંપૂર્ણ ભારત પર નિર્ભર હતું.

પાણીના વહેણને જાળવી રાખવાના હેતુથી પૂર્વ અને પશ્ચિમ પંજાબના ચીફ એન્જિનિયરો વચ્ચે 20 ડિસેમ્બર 1947માં એક સંધિ થઈ.

આ સંધિ અંતર્ગત વિભાજન...\n\ntl;dr:
કાશ્મીરના પુલવામા હુમલા બાદ ભારતે પાકિસ્તાન પાસેથી 'મોસ્ટ ફેવર્ડ નેશન'નો દરજ્જો પરત લેવાની જાહેરાત કરી છે અને તેની સાથે-સાથે એવી વાત પણ સામે આવી હતી કે ભારતે સિંધુ જળ સંધિને સમાપ્ત કરી દેવી જોઈએ.