ધનુષકોડી તમિલનાડુના પંબન દ્વીપ પર વસેલું ગામ છે કે જે રામેશ્વરમથી માત્ર 20 કિલોમીટના અંતરે આવેલું છે. અહીંથી શ્રીલંકાની સીમા પણ માત્ર 33 કિલોમીટર દૂર છે. 

વીસમી સદી દરમિયાન જ્યારે ભારત પર બ્રિટીશરો રાજ કરતા હતા ત્યારે ધનુષકોડી એક સમૃદ્ધ ગામ હતું.

 અહીં પોલીસ સ્ટેશન હતું, ચર્ચ હતા, રેલવે સ્ટેશન હતું, શાળા તેમજ 600 ઘરો હતાં. 

આ ગામ એવી જગ્યાએ વસેલું છે કે તેનાથી ભારત અને સિલોન (જે હવે શ્રીલંકા છે) વચ્ચે સામાનની હેરફેર કરવામાં મદદ મળતી હતી. 

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ધનુષકોડી તેમજ થલઇમન્નાર વચ્ચે ફેરી સર્વિસ ચાલતી હતી, અને તેનાથી લોકો તેમજ સામાનની અવરજવર થઈ શકતી હતી. 

જોકે, કુદરતી સૌંદર્ય ધરાવતી આ જગ્યા એક ભયાનક ભૂતકાળ પણ ધરાવે છે. 50 કરતાં વધારે વર્ષો પહેલાં, ધનુષકોડીનું ભારતના નક્શા પરથી નામોનિશાન હટી ગયું હતું. 

પરિસ્થિતિ સામે લાચાર

સમુદ્રના કિનારે વસેલા ગામની જીવાદોરી સમુદ્ર જ હોય છે. ધનુષકોડીને સદનસીબે એક નહીં પણ બે સમુદ્રોનો લાભ મળેલો છે. એક બાજુ બંગાળની ખાડી છે તો બીજી તરફ હિંદ મહાસાગર. 

સ્થાનિક માછીમારો ઉનાળા દરમિયાન બંગાળની ખાડીમાં માછીમારી કરે છે. કેમ કે તેઓ માને છે કે હિંદ મહાસાગરની સરખામણીએ બંગાળની ખાડી શાંત છે. 

જ્યારે હવામાન ખરાબ થાય છે ત્યારે તેઓ પોતાનો રસ્તો હિંદ મહાસાગર તરફ બનાવે છે. 

એ વાતમાં કોઈ શંકા નથી કે ગ્રામજનો મોટાભાગે પોતાની આજીવિકા માટે સમુદ્ર પર નિર્ભર છે. પણ જ્યારે તોફાન આવે છે ત્યારે તેઓ લાચાર બની જાય છે. 

ડિસેમ્બર 1964માં આવેલા એક તોફાને અહીં વસતા લોકોની જિંદગી જ બદલી નાખી. 

સાથે જ આ ગામનું ભવિષ્ય પણ બદલાઈ ગયું. તોફાનમાં હજારો લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં. 

66 વર્ષીય મુનિયાસ્વામી કહે છે, "અમે ઉપરના વિસ્તારમાં હતા એટલે અમે બચી ગયા." 

"મેં અને મારા પરિવારે આખી રાત પગપાળા ચાલી રામેશ્વરમ સુધીનો રસ્તો કાપ્યો હતો. તે સમયે પાણી એટલું હતું કે મારી છાતી સુધી પાણી આવી ગયું હતું. 

મુસીબતોથી ભરપૂર જીવન

તોફાનમાં ધનુષકોડીના ઘર, રસ્તાઓ, મંદિરોએ દરિયાની નીચે સમાધિ લઈ લીધી હતી. 

તેના પરિણામ સ્વરૂપે સરકારે આ ગામને મનુષ્યોના રહેવા માટેની અયોગ્ય જગ્યા ઘોષિત કર્યું હતું. 

જે લોકો બચી ગયા હતા તેમનું રામેશ્વરમ સ્થળાંતર કરી દેવામાં આવ્યું હતું. 

પરંતુ માછીમારોને તેમના દરિયાથી દૂર રાખી શકવા ખૂબ મુશ્કેલ છે. સરકારે ના પાડી હોવા છતાં તેઓ ફરી અહીં આવીને વસ્યા. 

ઘણાં લોકોએ ફરી એ જ જગ્યાએ રહેવાનું... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
એવું ગામ જેનું 50 વર્ષ પહેલા અસ્તિત્વ મટી ગયું હતું, તો પણ આજે કેવી રીતે જીવે છે લોકો?