વરિષ્ઠ પત્રકાર એન.રામે આ રિપોર્ટમા દસ્તાવેજના હવાલાથી કહ્યું હતું કે રફાલ સોદા વખતે પીએમઓ અને ફ્રાંસ વચ્ચે સમાનાંતર વાતચીત અંગે રક્ષા મંત્રાલયે વાંધો નોંધાવ્યો હતો.

ત્યારબાદ ધ હિંદુએ આ ડીલ અંગે અન્ય એક રિપોર્ટ પ્રકાશિત કર્યો અને એમાં દાવો કરવામાં આવ્યો કે રફાલ સોદા સમયે ઘણા નિયમોનું પાલન કરાયું નથી.

બીબીસી તમિલ સંવાદદાતા મુરલીધરન કાસી વિશ્વનાથને હિંદુ ગ્રૂપના પ્રમુખ રહેનાર અને આ રિપોર્ટ લખનાર એન.રામ સાથે ખાસ વાતચીત કરી.

પ્રશ્ન : આ ડીલમાં શું વાંધા છે?

જવાબ : આ મુદ્દે ધ હિંદુએ ત્રણ લેખ પ્રકાશિત કર્યા છે. અમે કેટલાક દસ્તાવેજ રજૂ કર્યા છે. હું તમને એ બધું જ બતાવું છું જે અમારી તપાસમાં મળ્યું.

પહેલી વાત છે - આ વિમાનોની કિંમત. વર્ષ 2007માં આ વિમાનની ખરીદીની વાતચીત શરૂ થઈ હતી. વર્ષ 2012માં આ સોદાની વાતચીતમાં ગંભીરતા આવી. પણ વર્ષ 2016માં અચાનક આ ડીલ જ બદલાઈ ગઈ અને 126ના બદલે 36 વિમાન ખરીદવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો.

ત્યારબાદ આ સોદામાંથી એચએએલનું નામ બહાર નીકળી ગયું. પ્રતિ વિમાનની કિંમત ઘણી વધી ગઈ. હવે વાત કરીએ તેની કિંમત વધવાના કારણોની.

આ વિમાનોને ભારત માટે કસ્ટમાઇઝ કરવાનાં હતાં અને એમાં... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
કુલ 13 સ્પેસિફિકેશન હોવા જોઈતાં હતાં. દસો એવિએશને કહ્યું કે આ વિમાનોને કસ્ટમાઇઝ કરવા માટે 1.4 બિલિયન યુરો આપવા પડશે.

આ કિંમતને વાતચીત બાદ ઓછી કરીને 1.3 બિલિયન યુરો કરી દેવામાં આવ્યા. જ્યારે 126ના બદલે 36 વિમાન ખરીદવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો ત્યારે પ્રતિ વિમાન પ્રમાણેની કિંમત ખૂબ વધી ગઈ.

એક વિમાનની કિંમતમાં 41 ટકાનો વધારો થયો. ઘણા લોકોએ સંસદમાં આ અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા પણ સરકારે જવાબ ન આપ્યો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સરકારે કહ્યું કે કિંમતની માહિતી આપવાથી આ અંગે અન્ય દેશોને પણ જાણ થઈ જશે. એ સિવાય અમને અમારી તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે જે સમયે સંરક્ષણ મંત્રાલય અને ફ્રાંસ વચ્ચે સોદા અંગે વાતચીત ચાલી રહી હતી, એ જ વખતે વડા પ્રધાન કાર્યાલય અને ફ્રાંસ વચ્ચે વાતચીત ચાલી રહી હતી.

સેના માટે ગોળો-બારુદ અને અન્ય સામગ્રીઓની ખરીદી અંગે પહેલાંથી જ નિયમ છે. ખીરીદી પહેલાં તજજ્ઞોની એક ટીમ બનાવાય છે અને આ ટીમ નિર્માતા અને સરકાર બન્ને સાથે વાત કરે છે.

સંરક્ષણ મંત્રાલયના દસ્તાવેજમાં ખબર પડે છે કે કેન્દ્ર સરકાર પણ એ જ સમયે ફ્રાંસ સાથે વાત કરતી હતી, જ્યારે તજજ્ઞોની ટીમ રફાલ જેટ વિમાનોની ખરીદી અંગે દાસો અને એમબીડીએ સાથે વાતચીત કરતી હતી. એમબીડીએ કંપની જેટ માટે હથિયારો પૂરા પાડતી કંપની છે.

'સમાનાંતર વાત'નો આ મુદ્દો નીચલા સ્તરના અધિકારીઓથી માંડીને રક્ષા સચિવ સુધીના લાકો દ્વારા ઉઠાવાયો હતો. તેમણે કહ્યું કે આ પ્રકારની 'સમાનાંતર વાતચીત'થી ભારત અને ફ્રાંસ વચ્ચેની વાતચીત નબળી થશે.

તેમણે એવું પણ કહ્યું કે ફ્રાંસની કંપની આ સ્થિતિનો ઉપયોગ કરી શકે છે અને તે ભારત વિરુદ્ધ જઈ શકે છે. આ ખાસ ફાઇલ પર્વ સંરક્ષણ મંત્રી મનોહર પર્રિકરને મોકલાઈ રહી હતી.

સામાન્ય રીતે પર્રિકર આ પ્રકારના દસ્તાવેજો પર તરત પ્રતિક્રિયા આપે છે પણ આ કિસ્સામાં તેમણે આ ફાઇલને પોતાના સુધી જ સીમિત રાખી હતી.

લાંબા સમય સુધી તેમને ખ્યાલ નહોતો આવતો કે શું કરવું જોઈએ. થોડા સમય બાદ તત્કાલિન સંરક્ષણ મંત્રીએ એક નોંધ લખી, જેમાં કહેવાયું હતું કે ઉત્તેજિત ન થાવ અને વડા પ્રધાનના સચિવ સાથે વાત કરીને આ મુદ્દાનું સમાધાન કરી લેવામાં આવે.

જો પર્રિકર સંરક્ષણ મંત્રીના આ પ્રશ્નોથી સંમત ન હોત તો આ અંગે તેમણે પ્રતિક્રિયા આપી ન હોત.

2016ના સપ્ટેમ્બર મહિનામાં રફાલ સોદા પર હસ્તાક્ષર કરતા પહેલાં કેટલીક અન્ય ઘટનાઓ પણ થઈ.

એ આઠ નિયમોની ઉપેક્ષા કરવામાં આવી, જેણે ગોળો-બારુદ ખરીદતી વખતે પાલન કરવાની જરૂર હોય...