જેની પાછળ કોરોના વાઇરસની મહામારી ઉપરાંત અન્ય કારણો પણ છે. 

હૉંગકૉંગના એક અહેવાલમાં જણાવ્યા મુજબ ક્રૂડઑઈલના ભાવ તાજેતરમાં છેલ્લા બે દાયકામાં નહોતા જોવા મળ્યા એટલા નીચા સ્તરે ઊતરી ગયા છે.

બીજી બાજુ, કોરોના વાઇરસના કારણે લૉકડાઉનમાં પહોંચી ગયેલી અર્થવ્યવસ્થામાં વિશ્વનાં બજારો લગભગ તરફડી રહ્યાં છે.

આ સંયોગોમાં એશિયન ટ્રૅડમાં ક્રૂડના ભાવમાં ચાર ટકાનો કડાકો બોલી જતાં 1999 બાદ નીચામાં નીચી સપાટીએ પહોંચી ગયા છે.

યુરોપનાં બજારો ખૂલતાં 15.98 ડૉલર પ્રતિ બૅરલ માંથી સુધરીને ભાવો 17 ડૉલર પ્રતિ બૅરલ ની સપાટીએ સ્થિર થયા છે. આમ, આ અઠવાડિયામાં ક્રૂડઑઈલ ના ભાવ 40 ટકા ઘટ્યા છે. 

નૅગેટિવ ક્રૂડ, પૉઝિટિવ અસર? 

બ્રૅન્ટના ભાવમાં આવી રીતે કડાકો બોલી જતાં અમેરિકાની વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમિડીયેટ (WTI) પણ નકારાત્મક ઝોનમાં પહોંચી ગઈ છે, જેના માટે પણ વિશ્વભરમાં ક્રૂડઑઈલ નું જંગી સ્ટોરેજ અને કોવિડ-19 જવાબદાર છે.

કોવિડ-19ને અટકાવવા માટે વિશ્વભરમાં લૉકડાઉનથી માંડી અન્ય પગલાં લેવામાં આવ્યાં છે, તેને પગલે રસ્તા અને હવાઈ મુસાફરી લગભગ નગણ્ય બનતાં એની સીધી અસર ક્રૂડઑઈલના ડેરીવેટિવ્સ એટલે કે ડીઝલ, પેટ્રોલ, એવિએશન ફ્યૂઅલ, ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
વગેરેની માગમાં જંગી ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.













આ ઘટાડાની સીધી અસરના ભાગરૂપે ક્રૂડના ઉત્પાદકોએ તેના ખરીદદારને સ્ટૉક ખાલી કરવા સામે ચાલીને આ ક્રૂડઑઇલ લઈ જવા માટે પૈસા આપવાના શરૂ કર્યું.

ક્રૂડઑઈલ ની કિંમત અસરકારક રીતે નકારાત્મક બનતાં અભૂતપૂર્વ પરિસ્થિતિનું નિર્માણ થયું છે.

જોકે બ્રૅન્ટની પરિસ્થિતિ WTI કરતાં સારી છે કારણ કે તેનું મોટાભાગનું ઉત્પાદન દરિયાઈમાર્ગે વપરાશકારો સુધી પહોંચે છે અને એટલે land locked અર્થાત્ જમીની સ્તરે ભરાવો થતો નથી. 

ટૅન્કરની રાહત ટૂંકજીવી

વિશ્વભરની અર્થવ્યવસ્થાને કોરોના વાઇરસે ભરડો લીધો

જોકે આ રાહત પણ ટૂંકજીવી નીવડશે, કારણ કે ટૅન્કરમાં ક્રૂડઑઈલ ભરીને એને દરિયામાં તરતા મૂકવાની પણ એક મર્યાદા છે. આમ, અમેરિકા સમેત વિશ્વની ક્રૂડઑઈલ સંગ્રહ કરવાની ક્ષમતા લગભગ ચરમસીમાએ પહોંચી છે એ સાંપ્રત પરિસ્થિતિમાં ચિંતાનો મોટો વિષય છે.

છેલ્લાં 8 અઠવાડિયામાં જ ટેન્કરો થકી ફ્લોટિંગ સ્ટોરેજ 120 મિલિયન બેરલ્સ કરતાં પણ વધુ પહોંચ્યું છે, જે 120 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. હાલ પૂરા વિશ્વમાં આ સિઝનમાં હોવું જોઈએ એના કરતા બમણું ક્રૂડઑઈલ  સ્ટોર થયું છે. 

ક્રૂડમાં કડાકાનો ક્રમ 

ભારતમાં લૉકડાઉનને કારણે પેટ્રોલ-ડીઝલનો વપરાશ ઘટ્યો

બુધવાર તારીખ 20મી એપ્રિલના રોજ યુરોપમાં જૂન ડિલિવરીનો ભાવ 3.5 ટકા ઘટીને 11.19 ડૉલર પ્રતિ બૅરલ નોંધાયો હતો. એમાં આગલે દિવસે જ ભાવમાં 40 ટકાનો કડાકો બોલી જવા પામ્યો છે. 

આશ્ચર્યજનક રીતે મે મહિનાની ડિલિવરીના ભાવ અગાઉ માઇનસ 40 (-40) ડૉલર પ્રતિ બૅરલ  બોલાયા હતા. આ ટ્રૅન્ડ જોયા પછી બજારના ઓપરેટરો WTI અને બ્રૅન્ટ માર્કેટમાં ભાવ જૂન મહિનામાં હજુ પણ વધુ દબાશે એવી દહેશત વ્યક્ત  કરી રહ્યા છે. 

WTIની સરખામણીમાં બ્રૅન્ટ ટ્રેડિંગના સોદા કૅશ એટલે કે રોકડામાં કરવામાં આવે છે અને INGના પેટરસનના કહેવા મુજબ બ્રૅન્ટ WTIના ભાવના ટ્રૅન્ડને અનુસરે તેવી શક્યતા નથી. ઑઈલ માર્કેટમાં ભાવ આ રીતે ગગડી ગયા તે થોડા સમય બાદ સ્ટૉક માર્કેટમાં પણ આ પ્રકારનો ધબડકો થવાની શક્યતા ઊભી કરે છે. 

પેટરસનના મત મુજબ આ પરિસ્થિતિ આ વરસના બીજા અર્ધભાગમાં પણ ચાલુ રહેશે તેવું મનાઈ રહ્યું છે. આ દરમિયાનમાં યુરોપનાં શેરબજારો અત્યારે મંદીમાં ચાલી રહ્યાં છે.

ભારતને લાભ નહીં 



તાજેતરમાં અમેરિકાની સેનેટે 484 બિલિયન અમેરિકન ડૉલરનું પૅકેજ નાના વેપારધંધા અને હૉસ્પિટલ્સ માટે પસાર કર્યું છે. 

આ પરિસ્થિતિનો ભારત મહત્તમ લાભ તો જ લઈ શકે જો એની...