સામગ્રી: દલાઈ લામા અધ્યાત્મના સુપરસ્ટાર બની ગયેલા ધાર્મિક આગેવાન છે

તેમની 84ની વર્ષગાંઠ નજીક આવી રહી છે, ત્યારે લાખો લોકો સાથે હસ્તધનૂન કરનારા અને એટલી જ મોટી સંખ્યામાં પ્રેરણાદાયક પ્રવચન આપી ચૂકેલા આ બૌદ્ધ સાધુ સાથેની વાતચીત નિખાલસ પણ રહી અને થોડી આંચકાજનક પણ ખરી. 

હિમાચલ પ્રદેશના ધર્મશાળાની નજીકના મેક્લીયોડ ગંજમાં પહાડોની વચ્ચે આવેલા તેમના નિવાસસ્થાને હું તેમને મળી.  

લાખો લોકો માટે તેઓ શ્રદ્ધાના કેન્દ્ર સમા છે અને તેમના પંથમાં તો ઇશ્વરના અવતાર સમાન જ માનવામાં આવે છે, પણ તેમને મળો ત્યારે તેઓ બહુ સરળ મનુષ્ય જણાય છે. 

પોતાની ઓળખ સમા લાલ રંગના વાઘામાં સજ્જ થઈને, મદદનીશો સાથે તેઓ કમરામાં દાખલ થયા ત્યારે તેમના હાવભાવ કોઈ અવતાર કરતાંય આમઆદમી જેવા વધારે લાગ્યા. 

આમ છતાં હકીકત એ છે કે આ એ મહાનુભાવ છે, જેઓ વિશ્વના નેતાઓ મળતા રહે છે અને પોપ સ્ટાર્સ તથા અભિનેતાઓ સાથે એક જ મંચ પર ઉપસ્થિત થતા રહે છે. 

દલાઈ લામાથી ચીનને અકળામણ 

એક એવા માણસ જેના કારણે ચીન સતત અકળાયા કરે છે.  

"એકવાર એક ચીની અધિકારીએ મને રાક્ષસ કહ્યો હતો," એમ તેમણે હસતાં હસતાં કહ્યું અને પછી હાથ ઊંચા કરીને માથે શીંગડાની જેમ દેખાડ્યા. 

"મેં આ વાત સાંભળી ત્યારે મારો પ્રતિસાદ એટલો જ હતો - કે હા, હું માથે શીંગડા સાથેનો રાક્ષસ છું."

તેમણે મરકતાં મરકતાં કહ્યું, "તેમના અજ્ઞાનની મને દયા આવે છે, તેમની રાજકીય વિચારસરણી બહુ સંકુચિત મનોદશાની છે."  

ચીન સામેનો તેમનો અસંતોષ બહુ લાંબા સમયનો છે અને તેમનું સમગ્ર જીવન તેના પર જ કેન્દ્રીત થયેલું છે. 

ચીને લશ્કરી દળો મોકલ્યાં તે પછી 1959માં દલાઈ લામાએ તિબેટનું પોતાનું વતન છોડીને નાસી જવું પડ્યું હતું. 

તેમણે ભારતમાં આશરો લીધો અને છ દાયકાથી તેઓ લગભગ 10,000 જેટલા તિબેટીઓ સાથે ધર્મશાળામાં આશ્રય લઈને વસેલા છે. 

અહીં તેમણે બનાવેલો બૌદ્ધ મઠ બહુ જ સુંદર છે અને અહીંથી હિમાયલની ધૌલાધાર રેન્જના હિમાચ્છાદિત શિખરો નિહાળી શકાય છે. જોકે, આ સુરમ્ય દૃશ્યો ખટમીઠો અનુભવ કરાવે છે.

સ્વાયત્ત તિબેટનું સ્વપ્ન 

ચીન સામેનો દલાઈ લામાનો અસંતોષ બહુ લાંબા સમયનો છે

તેમના જીવનનું એક જ લક્ષ્ય છે કે વતન પરત જવું, પણ તે સ્વપ્નવત્ જ લાગી રહ્યું છે. તેઓ હજી પણ કહી રહ્યા છે કે એ શક્ય બનશે. 

તેઓ કહે છે, "તિબેટના લોકોને મારા પર શ્રદ્ધા છે, તે લોકો મને તિબેટ આવવા માટે કહી રહ્યા છે." 

જોકે, તરત જ તેઓ ઉમેરે છે કે ભારત તેમના માટે 'આધ્યાત્મિક આવાસ' બની...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
તેઓ દુનિયાની સૌથી જાણીતી વ્યક્તિઓમાંની એક છે તેમાં કોઈ શંકા નથી. સેલિબ્રિટીની પૂજા થતી હોય તેવા આ જમાનામાં દલાઈ લામા અધ્યાત્મના સુપરસ્ટાર બની ગયેલા ધાર્મિક આગેવાન છે.