જાતીય સતામણીનો ભોગ બનેલી સ્ત્રીઓએ દાનમાં આપેલાં તેમનાં વસ્ત્રો દર્શાવી રહેલાં જાસ્મીન પાથેજા

જાતીય સતામણીનો ભોગ બનેલી સ્ત્રીઓનાં વસ્ત્રો તેમની સાથે બનેલી ઘટના માટે જવાબદાર નથી હોતાં એ સાબિત કરવા ભારતીય કળાકાર, કર્મશીલ જાસ્મીન પાથેજા એવી મહિલાઓએ દાનમાં આપેલાં વસ્ત્રો એકઠાં કરે છે. 

બેંગલોરમાં રહેતાં જાસ્મીને ઘરમાંનો એક નાનકડો ઓરડો આ પ્રકારનાં સંખ્યાબંધ વસ્ત્રોનું મ્યૂઝિયમ બન્યો છે. 

તેમાં જોવા મળતાં વસ્ત્રો આપણી આસપાસની મહિલાઓ સામાન્ય રીતે પહેરતી હોય છે પણ અહીં સચવાયેલા દરેક વસ્ત્ર સાથે એક કથા સંકળાયેલી છે. 

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

પીડાદાયક સ્મૃતિ

એક નાના ઓરડામાં વસ્ત્રોનું મ્યુઝિયમ બનાવવામાં આવ્યું છે.

બેંગલોરમાં ગયા વર્ષે નવા વર્ષની ઊજવણી દરમ્યાન મહિલાઓની મોટા પ્રમાણમાં જાતીય સતામણી કરવામાં આવી હતી. 

એ ઘટનામાં સપડાયેલી એક મહિલાએ દાનમાં આપેલો એક રેડ-બ્લેક જમ્પસુટ આ ઓરડામાં સચવાયેલો છે. 

એ વિશે વાત કરતાં જાસ્મીને કહ્યું હતું કે ''લોકોનું ટોળું નિરંકુશ બનીને મહિલાઓની જાતીય સતામણી કરતું હતું ત્યારે એ મહિલા ત્યાં હાજર હતાં.''

''એ મહિલાએ તેને કઈ રીતે હેરાન કરવામાં આવી તેની, મુશ્કેલ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
ીમાંથી કઈ રીતે ઉગરી તેની વાત કરી હતી.''

જાસ્મીને રેડ અને બ્લેક પ્રિન્ટ્સ ધરાવતું ક્રીમ કલરનું એક ટ્યુનિક દેખાડ્યું હતું. એ વસ્ત્રમાંથી સાદગી છલકતી હતી. 

કોઈમ્બતુરમાં ટ્રેનમાં પ્રવાસ કરતી વખતે છેડતીનો ભોગ બનેલી એક મહિલાએ તે ટ્યુનિક જાસ્મીનને દાનમાં આપ્યું હતું. 

ટ્યુનિક વિશે વાત કરતાં જાસ્મીને કહ્યું હતું કે ''છેડતી બાબતે ફરિયાદ ન કરવા એ મહિલાને જણાવવામાં આવ્યું હતું.''

ક્રીમ ટ્યુનિકની સાથે લટકાવવામાં આવેલો પિન્ક ડ્રેસ મોન્ટ્રીઅલની એક મહિલાએ મોકલાવ્યો હતો. 

એ ડ્રેસ સાથે સંકળાયેલી કથા જણાવતાં જાસ્મીને કહ્યું હતું કે ''એ મહિલાએ મને કહેલું કે તમે આ ડ્રેસ નહીં સ્વીકારો તો હું તેને ફેંકી દઈશ. આ ડ્રેસ જોઈને એ મહિલાને ઘૃણા થતી હતી.''

''આ ડ્રેસ પહેર્યો હતો ત્યારે પોતાની સાથે શું થયું હતું એની વાત મહિલાએ કરી ન હતી, પણ તેની સાથે પીડાદાયક સ્મૃતિ દેખીતી રીતે સંકળાયેલી હશે.''

ઓરડામાં એક વાઈટ ડ્રેસ, એક સ્વિમ સૂટ, શેમ્પેન કલરનો એક ગાઉન, એક ટ્રાઉઝર અને એક સ્કૂલ યુનિફોર્મ વગેરે પણ જોવા મળ્યાં હતાં. 

જાસ્મીન આ વસ્ત્રોને તમામ મહિલાઓ સતામણી અને જાતીય હિંસાનો સામનો કરતી હોવાની હકીકતનો આયનો ગણાવે છે. 

આય નેવર આસ્ક ફોર ઇટ

આય નેવર આસ્ક ફોર ઇટ ઝૂંબેશનાં પોસ્ટર્સ.

જાસ્મીને કહ્યું હતું કે ''સ્ત્રીએ કેવાં વસ્ત્રો પહેર્યાં છે તેની સાથે જાતીય સતામણીને કોઈ સંબંધ હોતો નથી.''

''આ પ્રકારની હિંસા માટે કોઈ બહાનું હોઈ શકે નહીં અને પોતાની જાતીય સતામણી થાય એવું કોઈ ઈચ્છતું નથી.''

આ બાબતને ધ્યાનમાં લઈને જાસ્મીને 'આય નેવર આસ્ક ફોર ઇટ' ઝૂંબેશ શરૂ કરી હતી.

જાસ્મીન કળાનો અભ્યાસ કરવા માટે પંદર વર્ષ પહેલાં કોલકાતાથી બેંગલોર આવ્યાં હતાં. 

મહિલાઓની જાતીય સતામણી સામેની તેમની લડાઈ ત્યારથી ચાલી રહી છે. 

જાસ્મીને કહ્યું હતું કે ''કોલકાતામાં સ્ત્રીઓની છેડતી થતી જ નથી એવું ન હતું, પણ બેંગલોરમાં હું નવી હતી. એ સમયે હું 23 વર્ષની હતી અને પરિવારથી દૂર એકલી હતી.''

''એ સમયે શેરીમાં થતી સતામણીને સામાન્ય છેડતી ગણવામાં આવતી હતી.''

''છોકરાઓએ છેડતી કરવી જોઈએ અને છોકરીઓએ તેનો સામનો કરવો જોઈએ એવું માનવામાં આવતું હતું.''

''છેડતીનો કોઈ વિરોધ કરતું ન હતું અને આ મુદ્દે બધા મૌન હતા. તેથી સ્ત્રીઓની સતામણી ચાલુ રહી હતી.''

આ વાતાવરણમાં મૌનના પડદાને તોડવા માટે સ્ત્રીઓ સાથે સંવાદ સાધવાનો નિર્ણય જાસ્મીને કર્યો હતો. 

જાસ્મીને કહ્યું હતું કે ''એક દિવસ મેં તમામ ગર્લ...