આમ તો આ રકમ નાની દેખાય છે, જે લગ્નના ત્રણ વર્ષ બાદ વ્યાજ સહિત પરત કરવાની જોગવાઈ પણ કરવામાં આવી છે. પરંતુ પૂજારી બ્રાહ્મણો માટે આ જોગવાઈ માત્ર કર્ણાટક સુધી જ સીમિત નથી. પહેલાંથી જ આ જોગવાઈ આંધ્ર પ્રદેશમાં લાગુ છે અને અન્ય દક્ષિણી રાજ્ય કેરળમાં પણ ચિંતાનો વિષય છે.

કર્ણાટક બૉર્ડના ચૅરમૅન એચ. એસ. સચ્ચિદાનંદ મૂર્તિએ બીબીસી હિંદી સાથેની એક વાતચીતમાં કહ્યું, “શું આપને ખ્યાલ છે કે આર્થિક સ્થિરતા ન હોવાને કારણે બ્રાહ્મણ પૂજારીઓને કન્યા મળતી નથી? શહેરી ક્ષેત્રોમાં તેઓ અમુક રીતે ભરણપોષણ કરી લે છે પરંતુ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં એવું નથી. તેમના માટે ત્રણ લાખની રકમ પણ મોટી છે.”

કેરળ હાઈકોર્ટમાં પ્રૅક્ટિસ કરનાર એડવોકેટ શંભૂ નામપુથિરૈ બીબીસી હિંદીને જણાવે છે કે, “પૂજારીઓને કન્યા ન મળવાનું કારણ માત્ર આર્થિંક અસ્થિરતા નથી, બલકે સામાજિક કારણ પણ છે.”

આ યોજનામાં શું છે?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ગયા વર્ષે કર્ણાટક બૉર્ડે મહિલાઓ પર કેન્દ્રિત બે યોજનાઓ શરૂ કરી હતી. એક અરુંધતિ અને બીજી- મૈત્રેયી.

અરુંધતિ યોજના અંતર્ગત કન્યાને લગ્ન વખતે 25 હજાર રૂપિયા આપવાની જોગવાઈ છે. આ સહાય મેળવવા માટેની શરત છે કે વધૂ આર્થિક રીતે કમજોર હોય, બ્રાહ્મણ હોય, કર્ણાટકનાં હોય અને આ તેમનાં પ્રથમ લગ્ન હોય.

મૂર્તિ જણાવે છે કે, “આનાથી તેમને અમુક ઘરેણાં ખરીદવામાં સહાય મળી શકશે. અમે આવી 500 મહિલાઓની ઓળખ કરી છે.”

મૈત્રેયી યોજના હેઠળ દંપતીને લગ્નનાં ત્રણ વર્ષ બાદ ત્રણ લાખ રૂપિયા આપવાની જોગવાઈ છે. શરત એ છે કે બંને આર્થિક રીતે કમજોર પરિવારનાં હોય, કર્ણાટકનાં હોય અને તેઓ બંનેનાં આ પ્રથમ લગ્ન હોય.

જો આ ત્રણ વર્ષો દરમિયાન બંનેના છૂટાછેડા થઈ ગયા તો બંનેમાંથી કોણ આ રૂપિયા ચૂકવશે?

મૂર્તિ કહે છે, “અમે શરૂઆતમાં તેમને આ રૂપિયા નથી આપતા. બૉર્ડ તેમનાં નામ પર બૅંકમાં આ રકમને ફિક્સ્ડ ડિપૉઝિટ કરાવે છે. ત્રણ વર્ષ પૂરાં થયાં બાદ અમે વ્યાજ સહિત સંપૂર્ણ રકને તેમના એકાઉન્ટમાં ટ્રાન્સફર કરી દઈએ છીએ.”

મૂર્તિ કહે છે, “આ યોજના ખાસ કરીને એ લોકોની મદદ કરશે જેઓ ગ્રામીણ વિસ્તારોથી છે. અમે અત્યાર સુધી 25 લોકોની પસંદગી પણ કરી લીધી છે.”

આંધ્ર પ્રદેશ બ્રાહ્મણ નિગમના પ્રબંધ નિદેશક શ્રીનિવાસ રાવે બીબીસી હિંદીને જણાવ્યું, “આવી જ એક યોજના આંધ્ર પ્રદેશમાં પણ છે જેમાં પુજારીઓ કે અર્ચકો સાથે લગ્ન સમયે વરને 75 હજાર રૂપિયા સોંપવામાં આવે છે. ઘણા પુજારીઓની દર મહિનાની નિયમિત આવક નથી હોતી.”

બંને બૉર્ડની તરફથી... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
કર્ણાટકમાં બ્રાહ્મણ પૂજારી સાથે લગ્ન માટે ત્રણ લાખની સહાય કેમ કરવામાં આવી રહી છે?