હવે જ્યારે સમગ્ર દેશમાં નિકાસ માટે સૌથી વધુ સજ્જ રાજ્ય તરીકે નીતિ આયોગ દ્વારા ગુજરાતને ટોચના સ્થાને મૂક્યું છે ત્યારે એ જાણવું રસપ્રદ બની જાય છે કે કઈકઈ વસ્તુઓની નિકાસમાં ગુજરાત આગળ પડતું છે. 

વરિષ્ઠ વેપાર પત્રકાર હિમાંશુ દરજી પ્રમાણે ગુજરાતમાંથી નિકાસ થતી ટૉપ થ્રી ઍક્સપૉર્ટં કૉમોડિટી કૅસ્ટર-ઑઇલ (દિવેલ-એરંડિયું), કૉટન અને જીરું છે.

એક સમયે ગવારગમ અને ઇસબગૂલ પણ ગુજરાતની ટોચની ઍક્સપૉર્ટ કૉમોડિટી લિસ્ટમાં હતાં.

વર્ષ 2010માં એક સમયે ગવારગમ કૉમોડીટી ઍક્સપૉર્ટમાં ટોચમાં હતી, પરંતુ તેના ભાવ એટલો ઊંચા રહેતા કે તે સમયે તેના વિક્લ્પ ઇમ્પૉર્ટરોએ શોધી કાઢયા. 

તેનાથી થોડાં વર્ષો પહેલાં ઇસબગૂલમાં ભાવ વધુ રહેતા.

આમ આ બે કૉમોડિટી હાલમાં ટોચના ક્રમમા આવતી નથી. તેમ કૉમોડિટી ઍનાલિસ્ટ અને પેરોડાઇમ કૉમોડિટીઝ ઍડવાઇઝરના બિરેન વકીલે જણાવ્યુ હતું.

ભારતની નિકાસમાં ગુજરાતનો ફાળો

કપાસનો પાક

કૅસ્ટર અને કૅસ્ટર-ઑઇલના કુલ ઉત્પાદનના 85 ટકા જેટલું ઉત્પાદન ગુજરાતમાં થાય છે, જોકે વિશ્વના 90 ટકા કૅસ્ટર(દિવેલાં) અને કૅસ્ટર-ઑઇલનું ઉત્પાદન ભારતમાં થાય છે. 

તેમાં વર્ષ 2019માં જાન્યુઆરીથી ડિસેમ્બર દરમિયાન 4.54 લાખ ટન કૅસ્ટર-ઑઇલની નિકાસ કરાઈ હતી. જયારે હાલમાં જાન્યુઆરીથી મે 2020 સુધીમાં 2.15 લાખ ટન નિકાસ થઈ છે. 

 રૂના નિકાસની વાત કરીએ તો, સમગ્ર ભારતમાંથી 2018-19માં 7.14 લાખ ટન રૂની નિકાસ કરાઈ હતી. તે 2019-20માં વધીને 7.99 લાખ ટન થઈ હતી. 

ગુજરાત દેશના કુલ રૂ-ઉત્પાદનમાં 25 ટકા જેટલો હિસ્સો ધરાવે છે.

'ફેડરેશન ઑફ ઇન્ડિયન સ્પાઇસીસ સ્ટૅક હોલ્ડરટના ચૅરમૅન મિતેષ પટેલે જણાવ્યું કે તેજાનામાં ગુજરાતમાંથી નિકાસ થતી અગ્રણી કૉમોડીટીમાં જીરું, ધાણા અને મેથી સામેલ છે. 

જેમાં મોટા ભાગે ઉંઝા અને કેટલાંક મોટાં શહેરોથી નિકાસ થાય છે.  દેશભરમાં વર્ષ 2019-20માં કુલ 2.10 લાખ હજાર ટન જીરાની નિકાસ કરાઈ હતી. એટલે કે રૂપિયા 3225 કરોડનું જીરૂં ઍક્સપૉર્ટ થયું હતું .

અને તેની હાલમાં કોવિડ-19ના કાળમાં પણ સારા પ્રમાણમાં નિકાસ થઈ રહી છે. જીરું મધ્ય-પૂર્વ, ચીન,અમેરિકા, યુરોપમાં વધુ નિકાસ થાય છે. 

દેશમાં જીરાની નિકાસ વર્ષ 2015-16માં 97790 ટન એટલે કે રૂપિયા 1553 કરોડ હતી. 

તે 2019-20માં બમણાથી વધુ વધીને 2,10,000 ટન એટલે કે રૂપિયા 3225 કરોડ થઈ છે. જોકે, તેમાં 45 ટકાથી વધુ જીરાનું ઉત્પાદન ગુજરાતમાં થાય છે.

ભારતના કુલ સ્પાઇસીસ ઍક્સપૉર્ટમાં 24 ટકા ચીન, 16 ટકા અમેરિકા, યુએઈ... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
ગુજરાતમાંથી વિદેશમાં નિકાસ થતી ટોચની ત્રણ કૉમોડિટી કઈ?