સામગ્રી: એ જ દિવસોમાં ગુણવંતી ગુજરાતના, અમદાવાદ જિલ્લાના સાણંદમાં, 21 વરસના દલિત યુવાનને દરબાર જેવી અટક હોવાના લીધે માર મારવામાં આવ્યો છે. ઈ.સ. 1896માં જાપાને કાયદો કરીને લગ્ન પછી પતિ-પત્નીએ એક સરખી અટક રાખવાનું  ઠરાવ્યું હતું. 

એક અંદાજ મુજબ જાપાનના 96 ટકા મહિલાઓને લગ્ન પછી પતિની અટક અપનાવવી પડે છે. મહિલા જાગૃતિકરણ અને સમાનતાના આ જમાનામાં સ્ત્રીઓને તે ખટકતું હોઈ તેઓ લાંબા સમયથી આ કાયદો બદલવાની માંગ કરે છે. 

જાપાનના વડાપ્રધાને દેશના લોકમત અને પોતાના પક્ષની ઉપરવટ જઈને સ્ત્રીઓની તરફેણમાં કાયદો બદલીને કોઈને લગ્ન પછી અટક બદલવાની જરૂર નથી તેવો નિર્ણય લીધો છે. 

ઘરઆંગણે ગુજરાતમાં કોરોના મહામારીની હાડમારીથી રાહત મેળવવા  જૂનાગઢ જિલ્લાના વેરાવળ તાલુકાના ભેટાડી ગામનો દલિત યુવાન ભરત જાદવ સાણંદના કારખાનામાં મજૂરી કરવા આવ્યો  હતો. 

સાણંદ વિસ્તારના દરબારો જેવી જાદવ અટકના કારણે ભરતને દરબારોએ માર મારીને ભગાડી મૂક્યો છે. જાપાનમાં પિત્રુસત્તા અને ગુજરાતમાં જ્ઞાતિસત્તાને કારણે આજકાલ અટક વિવાદમાં છે.

નામ, અટક અને જ્ઞાતિ

ભલે શૅક્સપિયરે કહ્યું હોય કે નામમાં શું બળ્યું છે પરંતુ વર્ણ-વર્ગમાં વહેંચાયેલા- વહેરાયેલા ભારતીય, ખાસ તો હિંદુ સમાજમાં, નામ અને અટક પણ ઉચ્ચાવચતાનું પ્રતીક છે. 

હિંદુ શાસ્ત્રોનો આદેશ છે કે બ્રાહ્મણનું નામ મંગલકારી, ક્ષત્રિયનું બળયુક્ત, વૈશ્યનું ધનયુક્ત અને શૂદ્રનું જુગુપ્સાપ્રેરક હોવું જોઈએ. ઊંચી જાતિના બ્રાહ્મણના નામમાં બે દેવના નામ(દા.ત. રામક્રુષ્ણ) અને સામાન્ય બ્રાહ્મણના નામમાં એક દેવ(દા.ત.રામપ્રસાદ) આવે. 

ઊંચી જાતિના ક્ષત્રિયો પોતાના નામ સાથે "સિંહ" લગાવે અને નીચી જાતિના "જી' લગાવે. ઊંચા મનાતા વૈશ્યોના નામ પાછળ "ચન્દ્ર" અને નીચાની પાછળ "લાલ" લાગે. 

ઊંચી જાતિના શૂદ્રોના નામ પાછળ "ભાઈ" લાગે પણ અવર્ણ કે પંચમ વર્ણના લોકોનાં નામો તુંકારે બોલાય તેવા કે માનવાચક શબ્દ વિનાનાં  હોવા જોઈએ અને હોય છે. 

અટકનો ઉદ્ભવ ક્યારે?

આદિમાનવોની ઓળખ તેમની ટોળી કે શિકારનાં સ્થળો પરથી થતી હતી અને તે કાયમી નહોતી પણ બદલાતી રહેતી હતી. માનવી સમૂહમાં રહેતો થયો, કુટુંબ સંસ્થા અસ્તિત્વમાં આવી તે પછી અટકો અસ્તિત્વમાં આવી હશે. 

સમાજશાસ્ત્રી વિદ્યુત જોષીના મતે, "નામ એ વ્યક્તિગત ઓળખ છે પરંતુ અટક એ જૂથગત ઓળખ છે. આ જૂથ જ્ઞાતિ, ગૌત્ર, કુંટુબ સમૂહ, ગામ કે વ્યવસાયનું સ્વરૂપનું હોઈ શકે".

ઈતિહાસવિદ નરોત્તમ પલાણનું માનવું છે કે "વસ્તી  વધારો અને...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
દુનિયાના સમૃદ્ધ  અને વિકસિત દેશોમાંના એક જાપાનની સરકારે તાજેતરમાં સવાસો વરસ જૂના, લગ્ન પછી દંપતીને એક સમાન અટક અપનાવવાના કાયદામાંથી મુક્તિ આપવાનો નિર્ણય કર્યો છે.