બૅડબૉય બિલેનિયર : રામલિંગા રાજુનું 'સત્યમ સ્કૅમ' શું હતું?\nરામલિંગા રાજુ (વચ્ચે). ચૅક્સ શર્ટ અને ચશ્માં સાથે

નવમી જાન્યુઆરી-2009ના 'સત્યમ કમ્પ્યૂટર્સ'ના ચૅરમૅન બી. રામલિંગા રાજુએ હૈદરાબાદમાં પત્રકારપરિષદ સંબોધી અને તેમાં કંપનીના આંકડામાં હેરફેર કરવાની વાત સ્વીકારી; રાજુએ માફી માગી અને પોતાના પદ ઉપરથી રાજીનામું ધરી દીધું.

દેશની ચોથા ક્રમાંકની સૉફ્ટવૅર કંપનીના નિવેદનથી દેશના આર્થિક, ઇન્ફર્મેશન ટેકનૉલૉજીના ક્ષેત્રે, રાજકીય તથા સ્ટૉક માર્કેટનાં વર્તુળોમાં ખળભળાટ મચી જવા પામ્યો.

ઓવર-ધ-ટૉપ મીડિયા સર્વિસ પ્રોવાઇડર 'નેટફ્લિકસ' ડૉક્યુસિરીઝ 'બૅડબૉય બિલિયોનેર - ઇન્ડિયા' રજૂ કરવા માગે છે, જેમાં 'સત્યમ સ્કૅમ' તથા અન્ય કૌભાંડોનો ઉલ્લેખ છે.

'વર્ષોથી વાઘની સવારી'

રાજુ સૉફ્ટવૅર એંજિનિયર ન હતા, પરંતુ આંકડાની ઇંદ્રજાળ કેવી રીતે રચવી તેનો 'કૉડ' તેમણે બરાબર રીતે તોડી લીધો.

અમેરિકામાં 'લેહમૅન બ્રધર્સ'ને કારણે દેશના આર્થિકક્ષેત્ર ઉપર સંકટ ઊભું હતું, જેનો રેલો ભારત સુધી પહોંચ્યો હતો. સરકાર તથા શૅરબજાર તેમાંથી બહાર નીકળવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા, ત્યાં હૈદરાબાદ ખાતે 'સત્યમ સ્કૅમ' બહાર આવ્યું.

રામલિંગા રાજુએ નાટ્યાત્મક રીતે પત્રકારપરિષદ સંબોધીને સ્વીકાર્યું નહીં, ત્યાં સુધી કંપનીના ઑડિટર્સ, ડાયરેક્ટર્સ, કર્મચારીઓ તથા સૅક્ટરના અન્ય લોકોને પણ આ કૌભાંડ અંગે કોઈ અણસાર આવ્યા ન હતા.  

રાજુના કહેવા પ્રમાણે, તેઓએ રોકડ, વ્યાજ, આવક તથા નફાને વધારીને દર્શાવ્યા હતા. આવું વર્ષ 2001થી સપ્ટેમ્બર-2008 એમ 28 ત્રિ-માસિક ગાળા સુધી ચાલતું રહ્યું,છતાં ઑડિટર્સને ગંધ આવી ન હતી.

સપ્ટેમ્બર-2008ના ત્રિમાસિક ગાળા માટે 'સત્યમ'એ રૂ. 5,361 કરોડનું બૅન્કબૅલેન્સ તથા રોકડ દર્શાવી દર્શાવાયાં, જેમાં 5040 કરોડ ન હોવા છતાં દર્શાવાયા. 

રાજુએ તેમના નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે બોર્ડના ડાયરેક્ટરો, પરિવારના નજીકના સભ્યો કે અન્ય કોઈને આ વિશે ખબર ન હતી અને તેઓ એકલા જ 'આત્મા ઉપર બોજ'ને ઊપાડી રહ્યા હતા અને તેને અંજામ આપ્યો હતો.

નેટફ્લિકની ડૉક્યુસિરીઝમાં રામલિંગા રાજુ સિવાય, સરકારી બૅન્કો સાથે છેતરપિંડીના આરોપી વિજય માલ્યા, સહરા જૂથના સુબ્રતો રૉય તથા પંજાબ નેશનલ બૅન્કના મેહુલ ચોકસી અને સિક્યૉરિટી સ્કૅમના હર્ષદ મહેતા જેવા કૌભાંડના આરોપીઓના કિસ્સાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.  

આંકડાની ઇંદ્રજાળ

'હિંદુસ્તાન ટાઇમ્સ'ના એક રિપોર્ટ પ્રમાણે,2002થી રાજુ પોતે જ એકાઉન્ટની ડિટેઇલ તથા બેઠકોની નોટ રાખતા હતા.

બે અલગ-અલગ આઈ.પી. ઍડ્રેસ ઉપર...\n\ntl;dr:
"વાસ્તવમાં જેટલો નફો હતો, તેના કરતાં થોડો વધારે ચોપડે દેખાડવાથી શરૂ થયું હતું. જે વર્ષોથી ચાલી રહ્યું હતું. આ બધું વાઘની સવારી જેવું હતું. તે ખાઈ ન જાય અને ઊતરી પણ ન શકાય એવું."