ઘરે ફરતાં મજૂરો

જોકે મુખ્ય મંત્રીની આ જાહેરાત સામે મજૂરોના અધિકારો પર કામ કરનારા અનેક સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે.

મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ કહ્યું હતું કે, “મજૂરોને લઘુતમ વેતન મળવું જ જોઈએ, તેમની સેફ્ટીના જે નિયમો છે એમાં કોઈ બાંધછોડ નહીં ચાલે, કામદારોની સુરક્ષા ન જોખમાવી જોઈએ, કામદારને ઈજા થઈ કે મૃત્યુ થયું તો વળતર પૂરેપૂરું આપવું પડશે. આ ત્રણ બાબતો સિવાય લેબર લૉના કોઈ નિયમો નવા સ્થપાનારા ઉદ્યોગને લાગુ નહીં પડે.

જોકે, જૂની ફૅક્ટરીઓને મજૂર કાયદો લાગુ પડશે જ એમાં કોઈ છૂટ નથી. 

વિજય રૂપાણીએ એમ પણ જણાવ્યું હતું કે ઑનલાઇન મંજૂરી અમે આપશું. એનું પ્રોડકશન શરૂ થાય ત્યારથી 1200 દિવસ ગણવામાં આવશે. ચીન, જાપાન વગેરે દેશની અનેક કંપનીઓ ચીન છોડવા પ્રયાસ કરી રહી છે. એ કંપનીઓ ગુજરાતમાં આવે એ માટે રાજ્ય સરકારે આ નિર્ણય કર્યા છે. સરકારે જીઆઈડીસીમાં 33,000 હેક્ટરથી વધુ જમીનની તૈયારી કરી છે. 

‘મજૂરવિરોધી પગલું’

કામદારોની પ્રતીકાત્મક તસવીર

કારખાનાંના કામદારોના હક માટે વર્ષોથી સંઘર્ષરત એવા જગદીશ પટેલ રાજ્ય સરકારના લેબર લૉ નહીં લાગુ કરવાનું પગલું કામદારવિરોધી ગણાવે છે. 

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં તેમણે કહ્યું કે, “આ તો મજૂર કાયદાને 1200 દિવસ સુધી તાક ઉપર મૂકવાની વાત છે, જે મજૂરવિરોધી છે અને આવી જોગવાઈથી મજૂરોનું કંઈ ભલું થવાનું નથી.” 

જગદીશ પટેલ સરકારની આ જાહેરાતને બંધારણની પણ કેટલીક જોગવાઈનો ભંગ ગણાવે છે. 

એમનું કહેવું છે કે ”મજૂરોના અધિકારોને લગતા એક-એક કાયદા માટે મજૂરો અને તેમનાં સંગઠનોએ ઘણો લાંબો સંઘર્ષ કર્યો છે. મજૂર કાયદા એ માત્ર મજૂરોના હકની વાત નથી, પરંતુ તેમને નાગરિક તરીકેની ગરિમા મળે છે એની બાંહેધરીની પણ વાત છે, લેબર લૉનો છેદ ઉડાવી દેવો એ બિલકુલ ગેરવાજબી છે. આમ પણ મજૂર કાયદાનો આપણા રાજ્યમાં ખૂબ ઓછો અમલ થાય છે. એમાં હવે જો નવા એકમો માટે કાયદો જ ન અમલી બનતો હોય તો એ કોઈ વિકસિત કે ન્યાયિક સમાજની વ્યાખ્યામાં ફીટ બેસતી વાત નથી.” 

ઈએસઆઈનું શું?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

મુખ્ય મંત્રીની જાહેરાતમાં ત્રણ મુદ્દા સિવાયની કોઈ વાત નથી અને તેને લઈને અસ્પષ્ટ સ્થિતિ સર્જાઈ છે એવો જાણકારોનો મત છે.

જગદીશ પટેલનું કહેવું છે કે ”આ જાહેરાત બાબતે સરકારે કેટલીક સ્પષ્ટતા કરવી પડે, જેમ કે, ઍમ્પલૉયી સ્ટેટ ઇન્સ્યૉરન્સ (ઈએસઆઈ) જે સામાજિક સુરક્ષાનો મોટો કાયદો છે. એ કામદાર અને માલિકોના ફાળાથી ચાલે છે. આ કાયદો લેબર લૉમાં જ સમાવાયેલો છે.” 

"ઈએસઆઈ હેઠળ... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
રૂપાણી સરકારે ગુજરાતમાં મજૂર કાયદામાં ફેરફાર કેમ કર્યો?