સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: જસ્ટિસ એ.કે. સીકરી અને જસ્ટિસ અશોક ભુષણની ખંડપીઠે કહ્યું હતું કે જો પ્રતિબંધિત ફટાકડાઓ વેચાશે તો જે તે વિસ્તારના પોલીસ સ્ટેશનના મુખ્ય અધિકારી જવાદાર ગણાશે અને અધિકારીઓ પર કોર્ટના આદેશની અવગણના કરવાનો કેસ ચાલશે.

દિવાળીમાં માત્ર બે કલાક માટે રાત્રે 8થી10 વાગ્યા દરમિયાન ફટાકડા ફોડવાની પરવાગી આપવાની સાથે કોર્ટે એવો આદેશ પણ આપ્યો છે કે તહેવારોમાં ઓછું પ્રદૂષણ કરે તેવા 'ગ્રીન ફટાકડા' જ ફોડવા અને વેચવા જોઈએ.

સુપ્રીમ કોર્ટે જે 'ગ્રીન ફટાકડા'નો ઉલ્લેખ કર્યો તે શું છે? આ ફટાકડાઓ સામાન્ય ફટાકડાથી કેવી રીતે જુદા પડે છે?

'ગ્રીન ફટાકડા'ની શોધ 'નેશનલ ઍનવાયરમૅન્ટલ એંજિનિયરિંગ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ' (નીરી)  દ્વારા કરાઈ છે. આ ફટાકડા ઓછું પ્રદૂષણ ફેલાવે છે.

નીરી એક સરકારી સંસ્થા છે. આ સંસ્થા 'કાઉન્સિલ ઑફ સાયન્ટિફિક ઍન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ રિસર્ચ' સંસ્થાના નેજા હેઠળ કાર્યરત છે. 

જાન્યુઆરીમાં કેન્દ્રીય મંત્રી ડૉ.હર્ષવર્ધને કહ્યું હતું કે દેશમાં ઓછું પ્રદૂષણ ફેલાવે તેવા ફટાકડાઓ તૈયાર કરવાની જરૂરિયાત છે.

ડૉ. હર્ષવર્ધનના આ નિવેદન બાદ નીરીએ 'ગ્રીન ફટાકડા' વિશે સંશોધન શરુ કર્યું હતું.

ગ્રીન ફટાકડા શું છે?

'ગ્રીન ફટાકડા' દેખાવમાં અને અવાજમાં સામાન્ય ફટાકાડા જેવા જ હોય છે પરંતુ તેનાથી પ્રદૂષણ ઓછું થાય છે.

સામાન્ય ફટકાડાઓ કરતાં આ ફટાકડા ફૂટવાથી 40-50 ટકા ઓછું નુકસાન કરે તેવો ગૅસ નિકળે છે.

નીરીના મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક ડૉ. સાધના રાયલુના જણાવ્યા મુજબ " આ ફટકાડાના કારણે નિકળનારો ગૅસ વાતાવરણમાં 40-50 ટકા ઓછું નુકસાન કરશે. આ ફટાકડાના કારણે  પ્રદૂષણ સંપુર્ણપણે અટકાવી શકાશે નહીં પરંતુ તેના પ્રમાણમાં ચોક્કસથી ઘટાડો કરી શકાય."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ડૉ.સાધના કહે છે કે સામાન્ય ફટાકડાના ફૂટવાથી વાતાવરણમાં મોટા પાયે  નાઇટ્રોજન અને સલ્ફર ગૅસ ઉત્પન્ન થાય છે, પરંતુ તેમના સંશોધનનું લક્ષ્ય પ્રદૂષણમાં થતી માત્રાનો ઘટાડો કરવાનું હતું.

'ગ્રીન ફટાકડા'નો મસાલો સામાન્ય ફટાકડા કરતાં ઘણો જુદો હોય છે.

નીરી દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા કેટલાક ફૉર્મ્યુલાના લીધે આ ફટાકડામાંથી નુકસાનકારક ગૅસના પ્રમાણ ઘટાડો કરી શકાય છે. 

વિવિધ પ્રકારના ગ્રીન ફટાકડા

ગત વર્ષે દિવાળી દરમિયાન દિલ્હીમાં ફટાકડના વેચાણ પર પ્રતિબંધ હતો તેમ છતા બીજા દિવસે પ્રદૂષણનું પ્રમાણ ખૂબ જ હતી

ડૉ. સાધના જણાવે છે કે નીરી દ્વારા તૈયાર કરવામાં ફટાકડા સળગ્યા બાદ તેમાંથી પાણી નીકળશે જેના લીધે ફટાકડામાંથી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:
ફટાકડાના વેચાણ પર સમગ્ર દેશમાં પ્રતિબંધ મૂકવાનો ઇનકાર કરતાં સુપ્રીમ કોર્ટે મંગળવારે કેટલીક શરતો સાથે દિવાળીમાં આતશબાજી કરવાની પરવાનગી આપી છે.