સામગ્રી: ત્રણ મહિના પહેલાં ખુલ્લો મૂકાયેલો અંતેબે-કંપાલા એક્સપ્રેસ-વે યુગાન્ડાના લોકો માટે હજુ પણ આકર્ષણનું કેન્દ્ર બનેલો છે.

આ 51 કિલોમીટરનો ફોર-લેન હાઈવે દેશની રાજધાનીને અંતેબે ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ સાથે જોડે છે. 

ચીની કંપનીએ 47.6 કરોડ ડૉલરના ખર્ચે બનાવેલા આ હાઈવેનાં તમામ નાણાં ચીનની ઍક્ઝિમ બૅન્કે લોન સ્વરૂપે આપ્યાં છે. 

આફ્રિકાના સૌથી ખરાબ ટ્રાફિક રૂટ પૈકીનો એક રૂટ ગણાતો 51 કિલોમીટરનો આ માર્ગ કાપતાં અગાઉ પરસેવો છૂટી જતો હતો અને બે કલાક લાગતા હતા. 

પૂર્વ આફ્રિકન દેશ યુગાન્ડાની રાજધાનીથી અંતેબે એરપોર્ટ જવા માટે હવે માત્ર 45 મિનિટ થાય છે. 

યુગાન્ડાએ ચીનની ત્રણ અબજ ડૉલરની લોન લીધી છે. કંપાલા સ્થિત અર્થશાસ્ત્રી રામાદાન જીગૂબીના જણાવ્યા મુજબ, આફ્રિકામાં વિના શરતે લોન લેવામાં ગજબની ચાહત જોવા મળી રહી છે. 

ચીની કરજનો બોજ કેટલો મોટો?

ચીને આફ્રિકામાં અનેક નવા ફોર લેન હાઈવે બનાવ્યા છે.

મેકરેરે યુનિવર્સિટી બિઝનેસ સ્કૂલના લેક્ચરરે બીબીસીને કહ્યું હતું, "આ કરજ ચીનમાંથી આવી રહ્યું છે અને તેની સાથે ચીની કંપનીઓનો મોટો બિઝનેસ પણ મળી રહ્યો છે."

"ખાસ કરીને ચીનની કન્સ્ટ્રક્શન કંપનીઓ સમગ્ર આફ્રિકામાં રેલવે, રોડ, જળવિદ્યુતના ડેમ, સ્ટેડિયમ અને કોમર્શિયલ ઇમારતોનું નિર્માણ કરી રહી છે."

આફ્રિકા ચીન પાસેથી જે કરજ લઈ રહ્યું છે તેને નહીં ચૂકવી શકવાનું જોખમ પણ વધી રહ્યું છે. 

આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાં ભંડોળે એપ્રિલમાં જણાવ્યું હતું કે આ પ્રદેશમાંના ઓછી આવકવાળા 40 ટકા દેશો કરજના બોજ તળે દટાયેલા છે અને તેની સ્થિતિ અત્યંત નજીક છે. 

ચાડ, ઇરિટ્રિયા, મોઝામ્બિક, કોંગો રિપબ્લિક, દક્ષિણ સુદાન અને ઝિમ્બાબ્વે કરજના બોજ તળે દટાયેલા હોવાનું કહેવાય છે. આ દેશો 2017ના અંતે જ કરજ હેઠળ દટાયેલા દેશોની શ્રેણીમાં આવી ગયા હતા. 

ઝામ્બિયા અને ઇથિયોપિયા પણ કરજની જાળમાં ફસાવાની નજીક હોવાનું કહેવાય છે. 

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'ચીન છે આફ્રિકાનું દોસ્ત' 

સ્ટાન્ડર્ડ બૅન્ક ઑફ ચાઇનાના અર્થશાસ્ત્રી જર્મી સ્ટીવન્સે એક નોંધમાં લખ્યું હતું, "ચીની કંપનીઓએ આફ્રિકામાં માત્ર 2017માં જ 76.6 અબજ ડોલરની વિવિધ યોજનાઓના કરારો પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે."

જર્મી સ્ટિવન્સે કહ્યું હતું, "આફ્રિકાની સરકારો માળખાગત ઢાંચાના નિર્માણમાં બહુ ઓછો ખર્ચ કરી રહી છે."

"તેનું મુખ્ય કારણ એ માટે થતો મોટો ખર્ચ અને પૂરતા નાણાંનો અભાવ છે. તેથી આ દેશો લોન મેળવવાની પાત્રતા ગૂમાવી ન દે તેવી આશંકા વધી રહી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
ચીન પાસેથી મળનારી લોનથી આફ્રિકા ભારે ઉત્સાહિત જોવા મળી રહ્યું છે, પણ કેટલાક નિષ્ણાતોએ આ ઉપખંડ પર વધતા કરજના બોજ બાબતે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેની હકીકત ટૂંક સમયમાં જ બહાર આવશે એવું આ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે.