શીર્ષક: પાટીદાર બાદ ગુજરાતનો આ સમુદાય કેમ અનામતની માગ કરી રહ્યો છે?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n
નોંધનીય છે કે ગુજરાત સરકાર દ્વારા 'મુખ્ય મંત્રી સાથે મોકળા મને' કાર્યક્રમનું આયોજન કરાયું હતું. જેમાં વિચરતા-વિમુક્ત સમુદાયમાં આવતી 40 જ્ઞાતિના આગેવાનોએ પોતાના સમાજના પ્રશ્નોની રજૂઆત કરવાની સાથે ઓબીસી ક્વૉટામાં અલગ અનામત આપવાની માગ ઉચ્ચારી હતી.

હાલ ગુજરાતની 146 જાતિઓને ઓબીસી અનામત હેઠળ 27% અનામતનો લાભ મળી રહ્યો છે. જેમાં વિચરતા-વિમુક્ત સમુદાયની 40 જ્ઞાતિઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. 

હવે જ્યારે આ જાતિમાં અલગ અનામતની માગ ઊઠી રહી છે ત્યારે આ માગ માટે કયાં કારણો જવાબદાર છે, આ માગ કેટલી વાજબી છે તેમજ આ જાતિને કાયદાકીય રીતે ઓબીસી ક્વૉટામાં અલાયદી અનામત મળી શકે કે કેમ એ પ્રશ્નો ઉદ્ભવે છે.

વિચરતા-વિમુક્ત સમુદાય એટલે શું?

નિષ્ણાતોના મતે આ સમુદાયના લોકો દેશના જુદા-જુદા ભાગોમાં વિચરતું જીવન ગાળતા હતા. સમયના વહેણની સાથે આ જ્ઞાતિઓના સામાજિક ઉત્કર્ષ માટે પૂરતા પ્રયત્નો નહોતા કરાયા. 

તેથી આ સમુદાય સમાજના મુખ્ય પ્રવાહથી તદ્દન અલગ પડી ગયો. 

આ સમુદાયના લોકોની સંખ્યા ઓછી હોવાના કારણે સરકારે દાયકાઓ સુધી તેમના સામાજિક-આર્થિક ઉત્થાન માટે કામ કરવાની વાતે ઉદાસીન વલણ અપનાવ્યું. 

હાલ ગુજરાતમાં કુલ 40 વિચરતા-વિમુક્ત સમુદાયો આવેલા છે. જેમની કુલ વસતિ 40થી 50 લાખ હોવાનું મનાય છે.

ગુજરાતમાં હાલ વાદી, સલાટ, સરાણિયા, બજાણિયા, ચમઠા, પાવરી, ડફેર, પારકરા, મદારી, નટ, રાવળ, બહુરૂપી, ભવાયા, દેવીપૂજક, ભરથરી, કાંગસિયા, ઓડ, છારા, પારધી, મિયાણા, બફણ, તુરી અને ગારો જેવી કુલ 40 જાતિઓનો સમાવેશ વિચરતી-વિમુક્ત સમુદાયમાં થાય છે.

શા માટે અનામતની માગણી કરાઈ રહી છે?

નિષ્ણાતોના મત પ્રમાણે આ સમુદાયમાં સતત એવી લાગણી વધી રહી છે કે તેમના સમુદાયને ઓબીસી અનામતમાં આવરી લેવાના કારણે અનામતના જે લાભ સમુદાયને મળવા જોઈતા હતા તે નથી મળી શક્યા.

ઓબીસી સાથે અનામત મળતી હોવાના કારણે તેમના માટે રહેલી શૈક્ષણિક અને વ્યવસાયિક તકોનો પૂરતો લાભ લેવા માટે તેઓ સંપૂર્ણ સક્ષમ નહીં હોવાની લાગણી આ સમુદાયના લોકોમાં છે. 

બીજી બાજુ આ સમુદાય જમીનવિહોણો અને છૂટોછવાયો હોવાના કારણે આ સમુદાયના કલ્યાણ માટેની રણનીતિ અન્ય સમાજો કરતાં અલગ હોવી જોઈએ એવી ભાવના સતત આ સમુદાયના લોકોમાં જોવા મળી  છે. 

આ સમુદાયની આવી વિશિષ્ટ પરિસ્થિતિને કારણે અવારનવાર તેઓ અત્યાચારનો ભોગ પણ બનતા હોય છે. જે કારણે પણ સમાજના આગેવાનો સરકાર પાસેથી વિશિષ્ટ અધિકારો અને રક્ષણ મેળવવા માટેની માગ કરી રહ્યા છે.

નોંધનીય છે કે...