શીર્ષક: 80 રૂપિયાની લોનથી મહિલાઓએ શરૂ કરેલો બિઝનેસ આજે 1600 કરોડનો બન્યો\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n
લિજ્જતની કથા, માત્ર કમાણી કરવાના ઈરાદાને બદલે પોતાની ક્ષમતા અને મૂલ્યો પર ધ્યાન કેન્દ્રીત કરીને જીવનનિર્વાહની જરૂરિયાતમાંથી સર્જાયેલા જંગી 'આંદોલન'ની કથા છે. કૃતનિશ્ચય સાથે આકરી મહેનત કરવામાં આવે તો સફળતા જરૂર મળે છે. 

મહિલાઓના હાથે બનેલા લિજ્જત પાપડ ભારતમાં જ નહીં, વિદેશમાં પણ પ્રખ્યાત છે, એ બધા જાણે છે. મુંબઈની સાત મહિલાઓએ પોતપોતાના પરિવારને આર્થિક મદદ કરવાના હેતુસર 1959ની 15 માર્ચે શરૂ કરેલું આ સાહસ આજે અત્યંત સફળ બિઝનેસ મૉડેલ બની ગયું છે. 

સાત ગૃહિણીઓ પાસે ઘરેલુ સાહસ શરૂ કરવાના પૈસા ન હતા. તેથી તેમણે સામાજિક કાર્યકર અને 'સર્વન્ટ્સ ઓફ ઈન્ડિયા'ના સભ્ય છગનલાલ કરમસી પારેખ પાસેથી 80 રૂપિયાની લોન લીધી હતી. તે પૈસામાંથી અડદનો લોટ, હિંગ અને બીજી જરૂરી સામગ્રી ખરીદી હતી. 

શરૂઆતમાં સસ્તા-સાધારણ ક્વૉલિટીના અને મોંઘા-ઉત્તમ ક્વૉલિટીના એમ બે પ્રકારના પાપડ બનાવવામાં આવતા હતા. પરંતુ ગુણવત્તા એટલે કે ક્વૉલિટી બાબતે કોઈ સમાધાન નહીં કરવાની સલાહ છગનલાલ પારેખે આપી હતી. લિજ્જત દ્વારા આજે બનાવવામાં આવતા કુલ 2.5 કરોડ કિલો પાપડનો સ્વાદ એકસરખો હોવાનું એક કારણ આ છે.

ગૃહિણીઓ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલા આ સહકારી આંદોલનની દેશનાં 17 રાજ્યોમાં 88 શાખાઓ છે. રૂપિયા 1600 કરોડનું ટર્નઓવર ધરાવતો 'શ્રી મહિલા ગૃહઉદ્યોગ લિજ્જત પાપડ' વિશ્વના 25 દેશોમાં 80 કરોડ રૂપિયાના પાપડની નિકાસ કરે છે. 

સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે લિજ્જત દેશની 45,000 મહિલાઓને રોજગાર આપે છે. 

લિજ્જતની પહેલી શાખા મુંબઈમાં શરૂ થયા બાદ બીજી શાખા ગુજરાતના તાપી જિલ્લાના વાલોડ ખાતે 1968માં શરૂ કરવામાં આવી હતી. બીબીસી-ગુજરાતીએ વાલોડ શાખાની મુલાકાત લઈને લિજ્જતના પરિશ્રમને જાણવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.  

વાલોડ શાખાનાં સંચાલિકા લક્ષ્મીબહેને કહ્યું હતું, "અમારી સંસ્થામાં સવારે સાડા પાંચ વાગ્યાથી કામકાજ શરૂ થઈ જાય છે. દરરોજ સવારે સાડા પાંચથી દસ વાગ્યા સુધી પાપડના લોટનું વિતરણ કરવામાં આવે છે. બહેનો એ લોટ પોતપોતાના ઘરે લઈ જઈને તેમાંથી પાપડ વણે છે. બીજા દિવસે એ પાપડ જમા કરાવે છે અને નવો લોટ લઈ જાય છે." 

વાલોડ શાખાનાં કર્મચારી જ્યોતિબહેન નાયિકાએ કહ્યું હતું, "ગામની 1200થી 1300 બહેનો અમારી સંસ્થામાંથી રોજગારી મેળવે છે. મહિલાઓને પાપડ વણવાનું મહેનતાણું દર પખવાડિયે બૅન્કમાં જમા કરાવવામાં આવે છે. લોટના વિતરણના પ્રમાણમાં પૅમેન્ટ આપવામાં આવે છે. પાપડ વણીને મહિલાઓ મહિને 5,000થી 8000 રૂપિયાની કમાણી કરે...