શીર્ષક: પુલવામા : CRPF પર હુમલાથી ચર્ચામાં આવેલો આ જિલ્લો 'કાશ્મીરના આણંદ' તરીકે ઓળખાય છે\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n
છેલ્લા કેટલાંક વર્ષોથી અશાંત ગણાતો આ વિસ્તાર કાયમથી આવો નહોતો, પણ આ વિસ્તારની ગણતરી કાશ્મીરના એક ખૂબ જ સુંદર મેદાની જિલ્લા તરીકે થાય છે. 

દક્ષિણ કાશ્મીરનો પુલવામા જિલ્લો ઉત્તરમાં શ્રીનગર, બડગામ, પશ્ચિમમાં પુંછ અને દક્ષિણ-પૂર્વમાં અનંતનાગથી ઘેરાયેલો છે. 

અનંતનાગ જિલ્લામાંથી જ પુલવામા, શોપિયાં અને ત્રાલ તાલુકાને 1979માં અલગ કરીને આ જિલ્લાની રચના કરવામાં આવી અને તેને પુલવામા, પંપોર, અવંતિપોરા અને ત્રાલ એમ ચાર તાલુકાઓમાં વહેચવામાં આવ્યો છે. 

2007માં જિલ્લાને શોપિયાં અને પુલવામા બે ભાગોમાં વહેચી દેવામાં આવ્યો હતો. હવે અહીં આઠ તાલુકા પુલવામા, ત્રાલ, અવંતિપોરા, પંપોર, રાજપોરા, શાહૂરા, કાકપોરા અને અરિપલ છે. 

શ્રીનગરના ડલગેટથી ફક્ત 28 કિલોમિટર દૂર 951 વર્ગ કિલોમિટરમાં ફેલાયેલા પુલવામાની વસતિ 2011ની ગણતરી અનુસાર લગભગ 5.70 લાખ છે. 

અહીં વસતિ ગીચતા ઘનત્વ 598 પ્રતિ કિલોમિટર છે અને વસતીની દૃષ્ટિએ દેશના 640 જિલ્લાઓમાં તેનું સ્થાન 535મુ છે. 

જિલ્લામાં પુરુષ-મહિલાનો સરેરાશ દર 1000 સામે 913 છે. 

અહીં 85.65 ટકા શહેરી અને 14.35 ટકા ગ્રામીણ વસતી છે. જિલ્લાના 65.41 ટકા પુરુષ અને 53.81 ટકા મહિલાઓ સાક્ષર છે. 

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પ્રકૃતિની અનુપમ ભેટ

પુલવામાના જળવાયુમાં મોટી સંખ્યામાં ઝરણા અને પ્રાકૃતિક દૃશ્યોની ભરમાર છે. 

અહીં તસર અને માર્સાર સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ તળાવોમાંથી છે. શહેરથી લગભગ 39 કિલોમિટર દૂર અહરબિલ ઝરણાની સુંદરતાને જોતા જ દંગ થઈ જવાય એવી છે. 

અહીંની અર્થવ્યવસ્થા મુખ્યતઃ ખેતી પર નિર્ભર છે. અહીં ચોખા અને કેસરની ખેતી થાય છે. 

પુલવામા જિલ્લો આખી દુનિયામાં કેસરના ઉત્પાદન માટે પ્રસિદ્ધ છે. કેસર અહીં પુલવામા, પંપોર, કાકાપોરા તાલુકાઓમાં ઉગાડવામાં આવે છે. 

કાશ્મીરનું આણંદ પુલવામા

જિલ્લાના સંપૂર્ણ ઘરેલુ ઉત્પાદન (જીડીપી) માં ધાન, ઑઇલ સીડ, કેસર અને દૂધ જેવા કૃષિ ઉત્પાદનોનું મુખ્ય યોગદાન છે. 

ફળોની બાબતમાં આ જિલ્લો સફરજન, બદામ, અખરોટ અને ચેરીની ખેતીમાં લાગેલો છે. અહીંની 70 ટકા ખેડૂતો આ ઉત્પાદનોની ખેતી કરે છે. બાકી 30 ટકા ખેડૂતો અન્ય ઉત્પાદનોની ખેતી કરે છે. 

આ સિવાય પશુપાલન પણ છે. દૂધના ઉત્પાદનની બાબતે પુલવામા 'કાશ્મીરના આણંદ'ના નામથી પ્રસિદ્ધ છે. 

પુલવામા વિશેષ પ્રકારે રાજા અવંતિવર્મન અને લાલ્તા દિત્ય દ્વારા રચિત પુરાતાત્વિક સ્મારકો માટે જાણીતું છે.

અવંતિપોરા શહેર બસ્તરવાન અથવા વાસ્તુરવાન પહાડની તળેટીમાં સ્થિત...