દાદાસાહેબ ફાળકેના નામ ઉપર ફિલ્મ કલાકારોને દેશનું સર્વશ્રેષ્ઠ સન્માન આપવામાં આવે છે. 

એમણે 1913માં પ્રથમ ફીચર-ફિલ્મ રાજા હરીશચંદ્ર બનાવી હતી અને એ રીતે ભારતીય સિનેમાનો પાયો નાંખ્યો હતો. 

જોકે, આજની પેઢી માટે ધુંડિરાજ ગોવિંદ ફાળકે અથવા દાદાસાહેબની ઓળખ કદાચ દર વર્ષે આપવામાં આવતા પુરસ્કાર સુધી જ સીમિત થઈ ગઈ છે.

દાદાફાળકેના દોહિત્રી ઉષા પાટણકરે 2013માં બીબીસીને કહ્યું હતું કે "આ વાતનું તેમને ગૌરવ હતું પરંતુ મારા નાનાજીનું મૃત્યુ થયું તો ગૃહનગર નાસિકના બધા સિનેમા થિયેટરો ખુલ્લા રાખવામાં આવ્યા, કોઈએ શો પણ બંધ નહોતો રાખ્યો."

ઉષા પાટણકરે કહ્યું કે, "આવી કેવી દુનિયા છે કે આટલી જલદી ભૂલી ગઈ. પરિસ્થિતિ એટલી ખરાબ થઈ ગઈ હતી કે તેમના બાળકોને ફિલ્મથી નફરત થઈ ગઈ હતી."

" મને લાગે છે કે મારા નાનાની કદર કરવામાં નહોતી આવી. તમને લાગે છે કે તેમને સન્માન મળ્યું?"

પૈસાની થપ્પીઓ બળદગાડામાં આવતી 

તેમના નાના દાદાસાહેબ ફાળકે કેવી રીતે સિનેમામાં સફળતાને શિખરે પહોંચ્યા હતા તેના કેટલાક કિસ્સાઓ સાંભળીને ઉષા પાટણકર મોટાં થયાં છે.

ઉષા પાટણકર એમનાં નાની અને માતા પાસેથી આ કહાણીઓ ખૂબ રસ લઈને સાંભળતાં હતાં.

તેઓ કહે છે, "જ્યારે દાદાસાહેબની કારકિર્દી ખૂબ સરસ ચાલતી હતી એ સમય દાદાસાહેબનાં દીકરી એટલે કે મારાં માતાએ જોયો હતો."  

"જાણે તેઓ રાજપરિવારના સભ્ય હોય એમ બાળપણમાં માતાનાં કપડાં પેરિસની પ્રખ્યાત લૉન્ડ્રીમાં ધોવાઈને આવતા. એટલી કમાણી હતી કે બળદગાડામાં ભરીને રૂપિયાની થપ્પીઓ ઘરે લાવવામાં આવતી. " 

'ઝેર ખાવાનાય પૈસા નથી'

ફિલ્મ હરીશચંદ્રનું દૃશ્ય

પરંતુ પછી સમય બદલાયો અને પરિવારની પરિસ્થિતિ એટલી કથળી ગઈ કે દાદાસાહેબ ફાળકેની મદદ કરવા માટે તેમના પત્નીએ ઘરેણાં વેચવાં પડ્યાં, ઘરનાં વાસણ એક-એક કરીને વેચવાની જરૂર પડી હતી.

દાદાસાહેબના પૌત્ર કિરણ ફાળકેએ કહ્યું, "દાદાસાહેબ ફાળકેના મૃત્યુ બાદ તેમના પુત્રની નાણાંકીય પરિસ્થિતિ બહુ દયનીય હતી."

"જેમ-તેમ કરીને તેમનું ગુજરાન ચાલતું હતું. એટલે દાદાસાહેબની વસ્તુઓને સંભાળીને રાખવા બાબતે તેમના પુત્ર કંઈ ખાસ પ્રયત્નો ન કરી શક્યા અને તેઓ સિનેમા વિશે વાત નહોતા કરતા."

"દાદાસાહેબની અમુક ફિલ્મ તો એટલી ખરાબ પરિસ્થિતિમાં હતી કે મારા પિતાએ મારી સામે તેમને સળગાવી દીધી." 

ત્યાં ઉષા પાટણકરે ભૂતકાળમાં આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું હતું, "મેં એવો પત્ર વાંચ્યો હતો જે મારા દાદાજી એટલે કે દાદાસાહેબ ફાળકેએ પોતાના મોટા પુત્રને... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
અમિતાભ બચ્ચનને જેમના નામે ઍવૉર્ડ મળશે એ દાદાસાહેબ ફાળકે પાસે એક સમયે ઝેર ખાવાના પૈસા નહોતા