પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ બે વૅક્સિન કોવિશીલ્ડ અને કોવૅક્સિન. કોવિશીલ્ડ ઑક્સફર્ડ અને એસ્ટ્રાઝેનેકા કંપનીએ બનાવેલી રસીનું ભારતીય સંસ્કરણ છે. જ્યારે કોવૅક્સિન સંપૂર્ણ રીતે ભારતની પોતાની વૅક્સિન છે જેને ‘સ્વદેશી વૅક્સિન’ કહેવામાં આવી રહી છે. 

કોવિશીલ્ડ ભારતમાં સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇન્ડિયા કંપની બનાવી રહી છે. ત્યાં, કોવૅક્સિનને ભારત બાયોટૅક કંપની અને ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઑફ મેડિકલ રીસર્ચ(આઈસીએમઆર)એ સાથે મળીને બનાવી છે.

ઑક્સફર્ડ-એસ્ટ્રાઝેનેકાની વૅક્સિનને બ્રિટનમાં ઇમરજન્સી મંજૂરી મળ્યા પછી સંપૂર્ણ સંભાવના હતી કે કોવિશીલ્ડને ભારતમાં મંજૂરી મળી જશે અને છેલ્લે તેને પરવાનગી મળી ગઈ.

પરંતુ આની સાથે જે આટલી જલદી કોવૅક્સિનને પણ ભારતમાં પરવાનગી મળી જશે તેની કોઈને આશા ન હતી. 

કોવૅક્સિનને આટલી જલદી મંજૂરી મળ્યા પછી કૉંગ્રેસ પાર્ટી સહિત કેટલાક આરોગ્યકર્મીઓએ પણ આની પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે.

શું છે સવાલ?

હાલમાં જ ભારતમાં ઇમર્જન્સી ઉપયોગ માટે બે રસીઓને મંજૂરી આપવામાં આવી છે.

રવિવારે કોવિશીલ્ડ અને કોવૅક્સિનને પરવાનગી મળ્યા પછી અનેક લોકોએ સવાલ પૂછ્યા કે બંને વૅક્સિનના ત્રીજા ટ્રાયલના આંકડા પરવાનગી વગર કેવી રીતે અપા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
યા. 

ત્રીજા તબક્કાના ટ્રાયલમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો પર તેનું પરીક્ષણ કરવામાં આવે છે અને પછી તેમાંથી આવેલાં પરિણામોના આધારે જાણવામાં આવે છે કે તે કેટલા લોકો પર અસરકારક સાબિત થાય છે.

આખી દુનિયામાં જે ત્રણ વૅક્સિન ફાઇઝર, બાયોઍનટૅક, ઑક્સફર્ડ-એસ્ટ્રાઝેનેકા અને મૉડર્નાની ચર્ચા છે, તેમના ત્રીજા તબક્કાના ટ્રાયલના આંકડા અલગ અલગ છે. ઑક્સફર્ડની વૅક્સિનને 70 ટકા યોગ્ય કહેવામાં આવી છે.

ભારતમાં કોવૅક્સિન સિવાય કોવિશીલ્ડ કેટલા લોકો પર કારગત છે તેના પર પણ સવાલ ઊઠી રહ્યા છે પરંતુ ઑક્સફર્ડની વૅક્સિન હોવાના કારણે તેને એટલી શંકાની નજરે જોવામાં આવી રહી જેટલી કોવૅક્સિનને જોવામાં આવી રહી છે. 

શશિ થરૂર

ભારતમાં કોવિશીલ્ડના ત્રીજા તબક્કાના ટ્રાયલમાં 1600 વૉલિન્ટિયર્સના આંકડા પણ જાહેર કરવામાં આવ્યા નથી. ત્યારે કોવૅક્સિન ફેઝ એક અને બેની ટ્રાયલમાં 800 વૉલિન્ટિયર્સ પર આની ટ્રાયલ થઈ હતી જ્યારે ત્રીજા ચરણમાં 22,500 લોકો પર તેના પરીક્ષણની વાત કરવામાં આવી છે. પરંતુ આના આંકડા સાર્વજનિક નથી કરવામાં આવ્યા.

કોવૅક્સિનને મળેલી ઇમર્જન્સી ઉપયોગની પરવાનગી પછી કૉંગ્રેસ નેતા શશી થરૂરે ટ્વીટ કરીને કહ્યું કે કોવૅક્સિનના ત્રીજા તબક્કાની ટ્રાયલ હજુ થઈ નથી, સમજ્યા વિચાર્યા વિના પરવાનગી આપવામાં આવી તે ખતરનાક બની શકે છે.

તેમણે કેન્દ્રીય આરોગ્યમંત્રીને ટૅગ કરીને લખ્યું, “ડૉક્ટર હર્ષવર્ધન કૃપા કરીને એ વાત સ્પષ્ટ કરો. તમામ પરીક્ષણ થાય ત્યાં સુધી આના ઉપયોગથી બચવામાં આવે. ત્યાં સુધી ભારત એસ્ટ્રાઝેનેકાની વૅક્સિનથી શરૂઆત કરી શકે છે.”

કૉંગ્રેસના નેતાના ટ્વીટની સાથે જ દેશમાં વૅક્સિન પર રાજકીય નિવેદનબાજી શરૂ થઈ ગઈ. કૉંગ્રેસ નેતા જયરામ રમેશ અને સમાજવાદી પાર્ટીના પ્રમુખ અખિલેશ યાદવે પણ વૅક્સિન અને લોકોના આરોગ્યને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરી.

મુંબઈના ચેપી રોગોના સંશોધન ડૉક્ટર સ્વપ્નિલ પરીખ કહે છે કે ડૉક્ટર હાલ મુશ્કેલ સ્થિતિમાં છે. તેમણે કહ્યું, “હું સમજું છું કે આ સમય નિયામકે અડચણોને દૂર કરીને પ્રક્રિયાને જલદી પૂર્ણ કરવી જોઈએ.”

ડૉક્ટર પરીખે કહ્યું, “સરકાર અને નિયામકોના ડેટાને લઈને પારદર્શક થવાની જરૂર છે, જેની તેમણે વૅક્સિનની પરવાનગી આપતાં પહેલાં સમીક્ષા કરી, કારણ કે જો એવું નથી કરતા તો આ લોકોના ભરોસાને અસર કરશે.”

વિપક્ષ અને અનેક આરોગ્યકર્મીઓના સવાલો પછી કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રી હર્ષવર્ધન સામે આવ્યા અને તેમણે સતત અનેક ટ્વીટ કરીને કોવૅક્સિનની અસરકારકપણા પર તર્ક...