સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: ગાંધીજી પ્રત્યે બધાને આદર હોય એવું જરૂરી નથી. ઘણા તેમની સામે નાનામોટા વાંધા ધરાવે છે. એ તો હોય. માણસમાત્ર, વાંધાને પાત્ર. પરંતુ વાંધો પડે તે માણસને મારી નાખવાનો અને રાષ્ટ્રહિતના નામે એ હત્યાને વાજબી ઠરાવવી - એ બંને બાબતો સામાન્ય સભ્યતાથી વિરુદ્ધની છે. 

જો તેને સ્વીકારી લેવામાં આવે તો પછી બીજું ઘણું પણ આપણે સ્વીકારી લેવાનું થાય. 

જેમ કે, વિચારભેદ ધરાવતા માણસને દેશભક્તિની પોતાની (મર્યાદિત-સંકુચિત) સમજ પ્રમાણે મારી શકાય, તો બંગાળમાં ભાજપ-તૃણમૂલ પક્ષના ગુંડાઓથી મારામારી પણ કરી શકાય, કૉંગ્રેસથી 1984નો શીખ હત્યાકાંડ આચરી શકાય, ભાજપથી 2002નો ગુજરાત હિંસાચાર પણ આચરી શકાય. 

આ બધાની પાછળ રહેલો 'સિદ્ધાંત' તો એક જ છે.

ગોડસે દેશભક્ત હતો?

એક હત્યારાને, એ પણ ગાંધીજી જેવી વ્યક્તિની હત્યા કરનારાને, દેશભક્તનો દરજ્જો આપીને દેશભક્તિના ખ્યાલને એટલો નીચો લઈ જવો કે કેમ, એ પહેલો સવાલ છે. (ગાંધીજી વિશે ગોડસેનું પણ મૂલ્યાંકન એવું તો હતું કે તેમને ગોળી મારતાં પહેલાં, તેમના પ્રદાન બદલ પ્રણામ કરવાં પડે.) 

દેશભક્તિનો ઉપયોગ ધાક જમાવવા કરનારા માટે તો, તેમના પૂર્વગ્રહોનો જેના પૂર્વગ્રહો સાથે મેળ ખાઈ જાય એ બધા દેશભક્ત. 

એક તરફ ત્રાસવાદવિરોધી કાર્યવાહીની દુહાઈ દેવાની અને બીજી તરફ ત્રાસવાદવિરોધી કાર્યવાહીમાં મૃત્યુ પામનાર હેમંત કરકરે વિશે બેફામ બોલનાર પ્રજ્ઞા ઠાકુરને ઉમેદવાર તરીકે પણ ચાલુ રાખવાનાં. 

આ થયો રાજકીય સ્વાર્થે રંગાયેલી કહેવાતી દેશભક્તિનો એક પ્રકાર. એ પ્રકાર અનુસાર જ 'રાષ્ટ્રપિતા'ના હત્યારાને દેશભક્ત ગણાવી શકાય. એ સિવાય નહીં. 

'દેશભક્તિ' જેવા શબ્દો મનમાં અનુભવવાની અને દેશવાસીઓને મદદરૂપ થવાની ભાવના તરીકે હોઈ શકે. તેનો ઉપયોગ પોતાના મિથ્યાભિમાન-સ્વાર્થ-પૂર્વગ્રહો-કુંઠાઓ સંતોષવા અને બીજાને ફટકારવા માટે કરતા હોય, એવા લોકો જ ગોડસેને દેશભક્ત ગણી શકે. 

જેમના 'દેશ'ના ખ્યાલમાં બહુરંગી વૈવિધ્યનો નહીં, ઉપરથી લાદેલી 'સમરસતા'-એકરૂપતાનો મહિમા હોય, એવા લોકો પણ ગોડસેને દેશભક્ત ગણી શકે. 

પાકિસ્તાનમાં કટ્ટરતાવાદીઓ-ત્રાસવાદીઓ-આત્મઘાતીઓ અમુક વર્તુળોમાં 'ધર્મયોદ્ધા'ની ઓળખ પામતા હોય છે. એવા ધોરણે ગોડસેને ભારતમાં 'દેશભક્ત' ગણવો હોય તો ગણાવી શકાય. 

ટૂંકમાં, ગોડસેને દેશભક્ત ગણવાનો ઘણો બધો આધાર ગોડસે શું હતો એની પર નથી. એ તો દેખીતી રીતે જ હત્યારો છે. તેને દેશભક્ત ગણવાનો ઘણો બધો આધાર તમારી વિચારપ્રક્રિયા અને વલણો કેવાં છે, તેના પર રહે છે.

તમે આ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:
ગાંધી-ગોડસે-આર.એસ.એસ.-ભાજપના મુદ્દે થતા વિવાદો વખતે ગૂંચવાડા ટાળવા માટે કેટલીક બાબતો અંગે સ્પષ્ટતા કરી લેવા જેવી છે. ગાંધીહત્યા વાજબી હતી?