...ો."

કાયદો બનાવીને કે કાયદામાં સંશોધનથી કોઈ વિસ્તાર પર પોતાનો અધિકાર સાબિત કરવાનું ઉદાહરણ તેઓ ભારત તરફના એ આદેશનું આપે છે, જેના માધ્યમથી ગત વર્ષે કાશ્મીરની આંશિક સ્વાયત્તતાને ખતમ કરીને તેને ભારતમાં સામેલ કર્યું હતું.

કબજા વિના નકશાનું શું મહત્ત્વ છે?

અહમર બિલાલ કહે છે કે નકશો જાહેર કરવો એ ઍક્ઝિક્યુટિવ ઍક્શન કે પ્રશાસનિક કાર્યવાહી હેઠળ આવે છે અને કાયદાકીય રીતે તેનું મહત્ત્વ હોય છે.

તેમણે કહ્યું કે 'એ બતાવ્યું છે કે દેશે પોતાની પ્રશાસનિક કાર્યવાહીના માધ્યમથી કોઈ ક્ષેત્ર પર પોતાનો અધિકાર દર્શાવ્... બાકીનો લેખ લખો:
. જૂનાગઢના કબજાને તેણે (ભારતે) જે કાયદા હેઠળ પોતાના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં સામેલ કર્યું છે, એ તેનો આંતરિક કે સ્થાનિક કાયદો છે.

ભારતનો પક્ષ શું છે?

પાકિસ્તાન તરફથી નવો રાજકીય નકશો સામે આવ્યા બાદ ભારતના વિદેશ મંત્રાલય તરફથી એક નિવેદન જાહેર કરાયું છે.

તેમાં કહેવાયું છે કે "પાકિસ્તાન તરફથી ભારતના રાજ્ય ગુજરાત અને તેના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ કાશ્મીર અને લદ્દાખ પર પોતાનો દાવો કરવો રાજકીય રીતે નિરર્થક પ્રયાસ છે."

તેમનું કહેવું હતું કે "આ પ્રકારના હાસ્યાસ્પદ દાવાનું ન તો કોઈ કાયદાકીય મહત્ત્વ છે અને ન તો કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્વસનીયતા છે."

પાકિસ્તાનને નવા નકશાથી આંતરરાષ્ટ્રીયસ્તરે શું ફાયદો થઈ શકે છે?

પાકિસ્તાન : કરાચીની એ દિવાલો જેના પર મહાત્મા ગાંધી આજે પણ જીવંત છે

આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના વિશેષજ્ઞ અહમર બિલાલ સૂફી અનુસાર, નકશાને દેશની સત્તાવાર પૉઝિશનના રૂપમાં જોવામાં આવે છે. આંતરરાષ્ટ્રીયસ્તરે નકશો તેના દાવાની સત્યતાને સુનિશ્ચિત કરે છે.

પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાનના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર મુઈદ યુસૂફ અનુસાર, "નવો રાજકીય નકશો પાકિસ્તાનના પક્ષને સ્પષ્ટ કરવાનું પહેલું પગલું છે. આંતરરાષ્ટ્રીયસ્તરે તેના પર સમર્થન પ્રાપ્ત કરવું એ બીજું પગલું હશે, જેના માટે અમે કામ કરી રહ્યા છીએ."

જોકે તેઓ શું પગલાં ભરી રહ્યા છે એના અંગે તેમનું કહેવું હતું કે તેઓ હાલ એ જણાવી નહીં શકે.

અહમર બિલાલ અનુસાર, આંતરરાષ્ટ્રીયસ્તરે પાકિસ્તાનના સર્વેયર જનરલ તરફથી જારી કરેલો નકશો એક કાયદાકીય મહત્ત્વ ધરાવે છે.

"કોઈ અન્ય તેનાથી સહમત છે કે નહીં, તમે તમારો દાવો તો સ્પષ્ટ કરો છો. જ્યાં સુધી તમે કોઈ ક્ષેત્ર પર પોતાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ નહીં કરો ત્યાં સુધી વાત કેવી રીતે આગળ વધશે."

તેમનું કહેવું હતું કે દેશો વચ્ચે ક્ષેત્રીય વિવાદો પરની ચર્ચા દરમિયાન નકશાઓનું જ મહત્ત્વ હોય છે.

'ભારત પાસે ત્યારે પણ તાકાત હતી, આજે પણ છે'

લેખક અને ઇતિહાસકાર ડૉક્ટર મુબારક અલીનું કહેવું છે કે જો દસ્તાવેજોને આધારે જોવામાં આવે તો એ સાચું છે કે જૂનાગઢ પર ભારતે બળપૂર્વક કબજો કર્યો હતો, જે ગેરકાયદે છે.

તેમનું કહેવું હતું કે ઉપનિવેશી શાસકોનું એ કર્તવ્ય હતું કે તેઓ જૂનાગઢ જેવા રજવાડાના મુદ્દાનો ઉકેલ લાવીને નીકળે.

"સિદ્ધાંત પણ એ હતો કે નવાબ જ્યાં જશે, રજવાડું પણ ત્યાં જશે, પરંતુ ભારતે તેનું ઉલ્લંઘન જૂનાગઢ, કાશ્મીર અને હૈદરાબાદ જેવાં રજવાડાં પર કબજો કરીને કર્યું.

જોકે તેમનું કહેવું હતું...