મજૂરોને ટિફિન ભરી આપતાં મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી

ગુજરાત સરકારે 18 જુલાઈ, 2017ના રોજ ગુજરાતના જે બાંધકામ શ્રમિકો તેમજ તેમના પરિવારજનો માટે શ્રમિક અન્નપૂર્ણા યોજના શરૂ કરી હતી.

આ યોજના હેઠળ નક્કી કરેલાં શહેરોના કડિયાનાકા પર કાઉન્ટર શરૂ કરીને શ્રમિકો-કામદારોને માત્ર દશ રૂપિયામાં ટિફિન ભરી આપવામાં આવતું હતું, જેમાં રોટલી કે થેપલાં, શાક, અથાણું કે ચટણી, લીલાં મરચાં આપવામાં અપાતાં.

શ્રમિકો જે સમયે કામ પર નીકળે ત્યારે ટિફિન ભરાવી લે એ રીતે સવારે સાતથી અગિયાર વાગ્યા સુધી ત્યાં કાઉન્ટર પર ભોજન વિતરણ થતું.

કોરોનાકાળમાં મુશ્કેલી વધી અને યોજના બંધ થઈ

હાલમાં કોરોનાને પગલે લૉકડાઉન થયા પછી શ્રમિક અન્નપૂર્ણા યોજના લગભગ બંધ છે. 

કોરોનાને લીધે રોજગારીને નામે સૌથી વધારે રોવાનો વારો શ્રમિકોને આવ્યો છે. હજી પણ તેઓ રોજીરોટી માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે.

જો અન્નપૂર્ણા યોજના શરૂ હોત તો આવા કારમા કાળમાં આ યોજના કદાચ તેમની આંતરડી ઠારતી હોત.

મૂળ દાહોદના અને અમદાવાદમાં વિવિધ ચણતર સાઇટ્સ પર સ્લૅબ ભરવાનું કામ કરતાં વિશાલ ભાભોર બીબીસીને કહે છે કે, "અન્નપૂર્ણા યોજનામાં જે ભોજન મળતું એમાં અમે ટિફિન ભરાવતા હતા."

"... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
હવે એ યોજના અત્યારે ચાલતી નથી એટલે ટિફિન ભરાવવાનો મોકો મળતો નથી. અત્યારે રોજગારી ઓછી થઈ ગઈ છે ત્યારે આ યોજના ચાલુ હોત તો ફાયદો મળત."

ખાસ કરીને એવા શ્રમિકોને મોટો ફાયદો મળત જેઓ પત્ની કે પરિવાર વગર એકલા રહે છે.

કોરોનાએ સવા વર્ષ અગાઉ રાજ્ય અને દેશમાં પગપેસારો કર્યો એ પછી ઘણા શ્રમિકો વતન ચાલ્યા ગયા હતા. તેમાંના કેટલાક પરિવારને વતનમાં જ મૂકીને એકલા મજૂરી માટે ગુજરાત આવ્યા છે.

'યોજના ઝટ શરૂ થશે', પણ ક્યારે?

લૉકડાઉનને કારણે મજૂરોને રોજગારીની સમસ્યા પણ સર્જાઈ હતી

યોજના શરૂ થઈ ત્યારે 8 શહેરોમાં 84 કડિયાનાકા પર તેનાં કાઉન્ટર ખોલવામાં આવ્યાં હતાં. 

જેમાં અમદાવાદ, ગાંધીનગર, વડોદરા, સુરત, રાજકોટ, ભાવનગર, કલોલ, વલસાડ જેવાં શહેરો સામેલ હતાં.

ધીમેધીમે કાઉન્ટરની સંખ્યા 119 સુધી પહોંચી હતી. યોજના શરૂ થઈ એ વખતે મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ કહ્યું હતું કે, "25,000 નોંધાયેલા શ્રમિકો આ ભોજન રોજ લે છે. રાજ્યમાં 5,50,000 બાંધકામ શ્રમિકો નોંધાયેલા છે."

"તમામ જિલ્લા કેન્દ્રો પર આ યોજના ચાલુ કરવામાં આવશે."

"આ યોજનામાં એક ટંક ભોજનની થાળી 30 રૂપિયામાં સરકારને પડે છે. શ્રમિકોએ માત્ર 10 રૂપિયા ચૂકવવાના રહે છે અને 20 રૂપિયા સરકાર સબસિડી રૂપે ચૂકવે છે."

25 માર્ચ, 2020ના રોજ કોરોના મહામારીને પગલે લૉકડાઉન લાગુ થયું એ પછી બધું બંધ થવા લાગ્યું ત્યારે ધીમેધીમે અન્નપૂર્ણા યોજનાનાં કાઉન્ટર પણ બંધ થવા લાગ્યાં.

શ્રમ અને રોજગારમંત્રી દિલીપ ઠાકોર બીબીસીને કહે છે કે, "લૉકડાઉન વખતે 20-22 કાઉન્ટર ચાલુ હતાં. પણ ધીમેધીમે જેમ કોરોનાના કેસ વધવા માંડ્યા એ પછી તરત અન્નપૂર્ણા યોજનાનાં કાઉન્ટર બંધ કરી દેવામાં આવ્યાં."

"લોકોની ભીડ ભેગી ન થાય અને કોરોનાનો ચૅપ ન ફેલાય એ ઉદ્દેશથી બંધ કરાયાં હતાં." 

પરંતુ લૉકડાઉન હળવું થયા પછી ઘણી છૂટછાટ આપવામાં આવી હતી. હાલમાં જીવન જરૂરિયાતની વસ્તુઓ માટે કેટલીક છૂટ અપાઈ છે, જ્યારે યોજના બંધ કેમ છે?

આ સવાલોના જવાબમાં દિલીપ ઠાકોરે કહ્યું હતું કે, "લૉકડાઉન પછી કોરોનાના કેસ વધ્યા એવી તરત યોજના બંધ કરી દેવામાં આવી હતી."

"દરમિયાન જે ટેન્ડરો હતા એ પણ પૂરાં થઈ ગયાં હતાં. એ પછી અમે નવી ટેન્ડર પ્રક્રિયા હાથ ધરી હતી."

"એનું કામ પણ અમે આટોપી લીધું છે. જેવી સ્થિતિ હળવી થશે કે તરત જ યોજના ફરી શરૂ થશે."

દિલીપ ઠાકોરને વાંરવાર પૂછવામાં આવ્યું કે કઈ તારીખથી અથવા તો કેટલા દિવસોમાં શરૂ થશે? 

તો તેના જવાબમાં તેમણે માત્ર એટલું જ કહ્યું કે...