શીર્ષક: BSNL: એક સમયની નંબર વન કંપનીની આવી ખરાબ હાલત કેવી રીતે થઈ?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n
બીએસએનએલ (ભારતીય સંચાર નિગમ લિમિટેડ)ના તત્કાલીન સીએમડી અનુપમ શ્રીવાસ્તવ બહુ ચિંતિત હતા. 

લાખો-કરોડો રૂપિયાનાં દેવાંના બોજ નીચે દબાયેલું બૅંકિંગ ક્ષેત્ર, "બહારના અને અંદરના પડકારો"ના કારણે રોકડની મુશ્કેલીનો સામનો કરી કરેલી બીએસએનએલ પોતાના 1.7 લાખ કર્મચારીઓના પગાર માટે નાણાં એકઠાં કરવાની કોશિશ કરી રહી હતી.

ફેબ્રુઆરીમાં કર્મચારીઓના પગારમાં 15 દિવસ મોડું થતાં મીડિયામાં મોટા સમાચાર છપાયા હતા.

અનુપમ શ્રીવાસ્તવને ખબર હતી કે જો આ સમાચાર લાંબા સમય સુધી ચાલશે તો બૅંકો પાસેથી લોન લેવામાં મુશ્કેલ થશે.

જૂનમાં નિવૃત્ત થયેલા અનુપમ શ્રીવાસ્તવ જણાવે છે, "પૈસા ભેગા કેમ કરવા એ એક પડકાર હતો, આ અસ્થાયી કૅશફ્લોની સ્થિતિમાંથી બહાર કઈ રીતે આવવું."

પૈસાની વ્યવસ્થા કર્યા બાદ માર્ચમાં કંપનીએ કર્મચારીઓનો પગાર કરી નાખ્યો.

ઑક્ટોબર 2002માં બીએસએનએલે મોબાઇલ સેવા શરૂ કરી હતી અને માત્ર દોઢ-બે વર્ષમાં તે ભારતની નંબર વન મોબાઈલ સેવા બની ગઈ હતી. જોકે, હાલ બીએસએનએલ પર લગભગ 20 હજાર કરોડ રૂપિયાનું દેવું છે.

અધિકરીઓ યાદ અપાવે છે કે બીએસએનએલના કારણે જ ફ્રી ઇનકમિંગ કૉલ્સ, ફ્રી રૉમિંગ જેવી સુવિધાઓ મળી હતી.

જોકે, બીએસએનએલના અધિકારીઓ એ દાવો કરતા થાકતા નથી કે પ્રાઇવેટ ટેલિકૉમ ઑપરેટર્સની સરખામણીએ બીએસએનએલ પરનું દેવું "પરચૂરણ જેવું" છે.

કેટલાક લોકો કહે છે કે બીએએનએલ બંધ થઈ જશે. તો કોઈ વળી તેના ખાનગીકરણ પર ભાર આપી રહ્યા છે. 

બીએસએનએલના પૂર્વ અધિકારીઓ સાથે વાતચીતમાં જે દૃષ્ય ખડું થાય છે કે આંતરિક પડકારો અને કડક સરકારી નિયંત્રણ અને કામમાં કહેવાતી સરકારી દખલગીરીના કારણે બીએસએનએલ કંપની આજે આ સ્થિતિમાં છે.

કંપનીના લગભગ 1.7 લાખ કર્મચારીઓની સરેરાશ ઉંમર 55 વર્ષ છે. 

એક વરિષ્ઠ અધિકારીના મતે "તેમાંથી 80 ટકા બીએસએનએલ પર ભારરૂપ છે, કારણ કે ટૅક્નૉલૉજીની દૃષ્ટિએ તેઓ અભણ છે અને નવી ટેકનિક શીખવા માગતા નથી અને તેની અસર યુવાન કર્મચારીઓના મનોબળ પર પણ પડે છે."

જોકે, બીએસએનએલનું કર્મચારી યુનિયન આ આરોપ નકારે છે. 

બીએસએનએલ પોતાની આવકનો 70 ટકા ખર્ચ પગાર પર કરે છે. ખાનગી ઑપરેટરમાં આ આંકડો 3થી 5 ટકા હોય છે.

એક અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર ખાનગી ઑપરેટર્સની દરેક ગ્રાહકમાંથી થતી સરેરાશ આવક લગભગ 60 રૂપિયા છે. જ્યારે બીએસએનએલમાં 30 રૂપિયા છે, કારણ કે બીએસએનએલના મોટા ભાગના ગ્રાહકો ઓછી આવકવાળા છે.

સૂચના અને પ્રસારણમંત્રી રવિશંકર પ્રસાદે રાજ્યસભામાં બીએસએનએલ માટે આર્થિક પૅકેજની...