સિયાચીનની જમીન એટલી ઉજ્જડ અને ઘાટી, જે એટલી ઊંચી કે માત્ર મિત્ર અને કટ્ટર દુશ્મન જ ત્યાં પહોંચવા ચાહે.  

આ સિયાચીન છે, જે વિશ્વની સૌથી ઊંચાઈ પર આવેલી યુદ્ધભૂમિ છે.

બીબીસી આ પ્રસંગે સિયાચીનની મુશ્કેલીઓ સાથે સંબંધિત એક રસપ્રદ કહાણી પ્રસ્તુત કરી રહ્યું છે.

સિયાચીન એટલે..

સિયાચીનમાં શૂરવીરતા દેખાડવા બદલ તત્કાલીન નાયબ સુબેદાર બનાસિંઘને પરમ વીર ચક્ર મળ્યો

જો નામના અર્થ બાબતે તમે તમારું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો, તો 'સિયા'નો અર્થ ગુલાબ અને 'ચીન'નો અર્થ જગ્યા થાય છે. અર્થાત ગુલાબોની ઘાટી.

પરંતુ ભારત અને પાકિસ્તાનના સૈનિકો માટે આ ગુલાબ કાંટાદાર સાબિત થયા છે. 

ભારતીય સેના સાથે જ ત્યાં જવાનું શક્ય છે અને મને આ યુદ્ધભૂમિની મુલાકાત લેવાની તક થોડાં વર્ષ પહેલાં મળી હતી.

શિયાળામાં સિયાચીનનું તાપમાન શૂન્યથી નીચે 50 ડિગ્રી સુધી પહોંચી જાય છે.

બેઝ કૅમ્પથી ભારતની સૌથી દૂર ચોકીને 'ઇન્દ્રા કૉલ' કહેવાય છે. 

સૈનિકોને ત્યાં સુધી પગે ચાલીને પહોંચ્વા આશરે 20થી 22 દિવસનો સમય લાગે છે.

આપને આ પણ વાચવું ગમશે 

20-22 દિવસના કપરાં ચઢાણ

ચોકી પર જનારા સૈનિક એકબીજાની પાછળ ચાલે છે અને એક દોરડું તેમની કમર સાથે બાંધેલ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
ું હોય છે.

આમ એટલા માટે કરવામાં આવે છે, કારણ કે બર્ફીલા પહાડો ખસી જવાની (હિમસ્ખલન) સંભાવના હોય છે. 

જો એવું થાય અને કોઈ પણ વ્યક્તિ ખાઈમાં પડવા લાગે તો બાકી લોકો તેમને બચાવી શકે છે.

ઑક્સિજનની અછતનાં કારણે, તેમણે ધીમે ધીમે ચાલવું પડે છે અને રસ્તો કેટલાક ભાગોમાં વહેંચાય છે.

વધુમાં આ સમયે, સૈનિકો એ વાત પણ નિશ્ચિત કરી લે છે કે અમુક સ્થળે તેમને ક્યાર સુધીમાં પહોંચવું જોઈએ અને ત્યાં કેટલો સમય માટે રોકાયા બાદ ક્યાં આગળ વધવું જોઈએ.

હજારો ફૂટ ઊંચા પર્વતો અથવા હજારો ફુટ ઊંડી ખાઈ. એ પણ વૃક્ષો, પ્રાણીઓ કે પક્ષીઓ વિનાની.

યુદ્ધભૂમિ એટલી બરફથી ભરેલી છે કે જો સૂર્યની ઝળક દિવસ દરમિયાન આંખો પર પડે, તો દૃષ્ટિહીન થઈ જવાનું જોખમ અને જો તમે ઝડપી ગતિથી ફૂંકાતા પવન દરમિયાન રાત્રે બહાર નીકળો તો, ચહેરા પર હજારો સોઈની જેમ, હવામાં ઉડાન ભરનારા બરફના કણ. 

આવી પરિસ્થિતિમાં સૈનિકો એકની ઉપર એક ઘણાં કપડાં પહેરે છે અને સૌથી ઉપર જે કોટ પહેરે છે, તેને 'સ્નો કોટ' કહેવાય છે.

એવી રીતે સૈનિકોને કપડાંનો બોજો પણ સહન કરવો પડે છે.

ત્યાં ટૅન્ટને ગરમ રાખવા માટે એક ખાસ પ્રકારની સગડીનો ઉપયોગ થાય છે જેને સ્થાનિક ભાષામાં 'બુખારી' કહેવાય છે.

જેમાં લોખંડના સિલિન્ડરમાં કેરોસીન તેલ નાખીને તેને સગળવામાં આવે છે. 

પરિણામે સિલિન્ડર ખૂબ જ ગરમ થઈ જાય છે જેના કારણે ટૅન્ટની અંદરનું તાપમાન ગરમ રહે છે.

લાન્સ નાયક હનુમંથપ્પા ખોપાડ સિયાચીનમાં હિમસ્ખલનને કારણે વીરગતિને વર્યા હતા

સૈનિકો લાકડાની ચોકી પર 'સ્લીપિંગ બૅગ'માં સૂએ છે, પરંતુ જોખમ નિદ્રાવસ્થામાં પણ હોઈ શકે છે, કારણ કે ઑક્સિજનના અભાવે ક્યારેક સૈનિકોનાં મૃત્યુ થઈ જાય છે.

આવી પરિસ્થિતિમાં બચાવવા માટે ઉભા રહેલા સંત્રી (પ્રહરી) સૈનિકોને સમયાંતરે ઊંઘમાંથી ઉઠાડે છે અને સૈનિકો સવારે છ વાગ્યે ઉઠી જાય છે.

ત્યાં નહાવાનો વિચાર અઘરો છે અને સૈનિકોને દાઢી કરવાની નિષેધ છે, કારણ કે ત્યાં રહેતા લોકોની ત્વચા એટલી નાજુક બની જાય છે કે જખમનું જોખમ વધી જાય છે. 

જો એક વાર ત્વચા જખમી થઈ જાય તો ઘા ભરવા માટે ઘણો સમય લાગે છે.

સિયાચીનમાં સૈનિકો આશરે ત્રણ મહિના સુધી તહેનાત રહે છે અને આ સમયગાળા દરમિયાન, ફરવા માટે વિસ્તાર ખૂબ જ મર્યાદિત હોય છે.

યુદ્ધવિરામનાં કારણે સૈનિકો પાસે વધુ કામ નથી થતું અને તેમને માત્ર સમય વિતાવવો પડે છે.

પ્રતીકાત્મક તસવીર

પરિણામે દરેક દિશામાં જો માત્ર બરફ અથવા ખાઈ હોય, તો અસ્વસ્થતાનો અનુભવ પણ થાય...