શીર્ષક: બ્રિટન ભારત પાસેથી કેટલી સંપત્તિ લૂંટીને લઈ ગયું?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n
પાણીની વચ્ચે બનેલા એક ચોકમાં કાર્યક્રમનું આયોજન થઈ રહ્યું છે. ચોકમાં સુવર્ણથી મઢેલું વિશાળ ત્રાજવું ગોઠવી દેવાયું છે. 

ત્રાજવાના એક છાબડામાં રેશમી થેલીઓ મૂકવામાં આવી છે. બીજામાં સ્વંય ચોથા મોઘલ બાદશાહ નુરુદ્દીન મોહમ્મદ જહાંગીર બેઠા છે.

વજનદાર પોષાક, માથે તાજ અને અંગ પર ધારણ કરેલાં સોનાનાં ઘરેણાં સાથે શહેનશાહ જહાંગીરનું વજન 113 કિલોથી વધુંનું થયું. 

શહેનશાહ એક તરફનાં છાબડામાં બેસી રહ્યા, ત્યારે બીજામાં એક પછી એક વસ્તુઓથી વજન થતું રહ્યું. 

ચાંદીના સિક્કાથી તેમને તોળાયા બાદ તે સિક્કા ગરીબોમાં વહેંચી દેવાયા. તે પછી સોનાથી તોળવામાં આવ્યા. 

ત્યારબાદ આભૂષણો, રેશમ અને એવી કિંમતી વસ્તુઓથી તેમનું વજન થતું રહ્યું.

આજથી લગભગ ચારસો વર્ષ પહેલાં જહાંગીરના દરબારમાં આ દૃશ્ય થૉમસ રોએ જોયું હતું. 

પોતાની ડાયરીમાં આ પ્રસંગની નોંધ તેમણે કરી હતી. અચરજભર્યા આ પ્રસંગના સાક્ષી બન્યા પછીય થૉમસને શંકા હતી કે રેશમની થેલીઓમાં ખરેખર સોનું-ચાંદી હશે ખરાં? કે પછી તેમાં પથ્થરો ભરેલા હશે?

સવાલ એ પણ છે કે દૂરના ટાપુ દેશનો રાજદૂત એ સમયે ભારતમાં શું કરી રહ્યો હતો?

ઇંગ્લિસ્તાન સાથે સમજૂતી 'શાનથી વિપરીત'

સર થૉમસ એક ખાસ મિશન પર ભારત આવ્યા હતા

હકીકતમાં થૉમસ રો ખાસ મિશન સાથે ભારત આવ્યા હતા. તેમની ઇચ્છા હતી કે વેપાર માટે સમજૂતીના દસ્તાવેજ પર સહી થઈ જાય, જેથી બ્રિટનની એક નાની કંપનીને ભારતમાં વેપાર કરવાનો પરવાનો મળે. 

જોકે, રોની ડાયરીમાં નોંધાયું હતું તે પ્રમાણે આ કામ સહેલું નહોતું. આ મહેનતુ અંગ્રેજ રાજદૂતે તેના માટે બહુ જહેમત કરવી પડી હતી.

તેનું કારણ એ હતું કે મોઘલ બાદશાહ સમગ્ર દુનિયામાં માત્ર ઈરાનના સફવી બાદશાહ અને ઉસમાની ખલીફાને જ પોતાના હરીફ માનતા હતા. 

તેમના માટે ઇંગ્લિસ્તાન બહુ નાનો એવો ટાપુ હતો. 

આવા નાના દેશના મામૂલી રાજા સાથે બરાબરીની કોઈ સમજૂતી કરવી તે પોતાની શાનથી વિપરીત છે એમ તેમને લાગતું હતું. 

જોકે, થૉમસ રોએ ધીરજ ગુમાવી નહીં અને ત્રણ વર્ષ સુધી જહેમત કરીને, રાજદ્વારી દાવપેચ લગાવીને અને કિંમતી ભેટસોગાદો આપીને આખરે વેપારનો પરવાનો મેળવ્યો હતો. 

જોકે, જહાંગીર સાથે નહીં પણ શાહજહાં સાથે આજથી બરાબર 400 વર્ષ પહેલાં પહેલી ઑગસ્ટ 1618માં એક કરાર કરી લેવાયો હતો. 

ગુજરાતમાં સુરત બંદર પર સ્વતંત્ર રીતે વેપાર કરવા માટેનો પરવાનો આખરે તેમને મળી ગયો.

થોમસ રો

તે કંપનીનું નામ હતું ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની અને તેને મળેલો વેપારનો પરવાનો ઇતિહાસમાં...