પાકિસ્તાન, શ્રીલંકા, ઇન્ડોનેશિયા અને નેપાળના રૂપિયાની હાલત પણ કંઈ ઠીક નથી. જોકે, અમેરિકી ડૉલરની તંદુરસ્તીની ઝપેટમાં માત્ર રૂપિયો જ નથી. 

તેમાં ઈરાનની મુદ્રા રિયાલ તો સૌથી ખરાબ રીતે પ્રભાવિત થઈ છે. 

ઈરાન હાલ ખરાબ પરિસ્થિતિનો સામનો કરી રહ્યું છે. રાજધાની તેહરાનમાં લોકો પોતાની દુકાનો બંધ કરી સરકાર વિરુદ્ધ પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે. 

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ઈરાનની મુદ્રા રિયાલ અમેરિકાના ડૉલરની સામે અંતિમ શ્વાસ લઈ રહી હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. 

ઈરાનના અર્થશાસ્ત્રીઓનું કહેવું છે કે રાષ્ટ્રપતિ હસન રુહાનીએ જો કોઈ નિર્ણાયક પગલું ન ઉઠાવ્યું તો સ્થિતિ અનિયંત્રિત બની જશે. 

એક ડૉલરનો મતલબ 90 હજાર ઈરાની રિયાલ

ઈરાનના બ્લૅક માર્કેટમાં લોકો 90 હજાર રિયાલ આપી એક અમેરિકી ડૉલર ખરીદી રહ્યા છે. ગત વર્ષની સરખામણીએ આ 110 ટકાની વૃદ્ધિ છે. 

જો ઔપચારિક રૂપે જોવામાં આવે તો એક ડૉલરના બદલે આશરે 43 હજાર રિયાલ આપવા પડી રહ્યા છે. 

આઠ મેના રોજ જ્યારે અમેરિકાએ ઈરાન સાથે પરમાણુ કરાર તોડવાની ઘોષણા કરી, ત્યારથી ઈરાની મુદ્રા રિયાલની કિંમતમાં 40 ટકા ઘટાડો નોંધાયો છે. 

ઈરાન પર ફરી અમેરિકાના પ્રતિબંધોનો ખતરો છે. આ ખતરાના... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
ડરથી ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થા અને બજારમાં જાણે ભૂકંપ આવી ગયો છે. 

ઈરાનની નિકાસ અને આયાત પર ખરાબ પ્રભાવ પડવાના છે. અલ જઝીરાના રિપોર્ટ પ્રમાણે આ અઠવાડિયે તેહરાનના સેન્ટ્રલ માર્કેટમાં દુકાનદારોએ ઘણા પ્રદર્શન કર્યા. 

આ વચ્ચે ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ હસન રુહાનીએ કહ્યું છે કે સંકટના સમયે ઈરાની શાંતિ અને એકતા જાળવી રાખે. 

ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા અયતોલ્લાહ અલી ખમેનઈએ પણ કહ્યું છે કે દેશની અર્થવ્યવસ્થા ગંભીર સંકટનો સામનો કરી રહી છે. તેમણે સરકારને કહ્યું છે કે જે લોકો ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થાને અસ્થિર કરવાનું કામ કરી રહ્યા છે, સરકાર તેમને કડક જવાબ આપે. 

એટલાન્ટિક કાઉન્સિલના રિપોર્ટ પ્રમાણે, ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ હસન રુહાનીએ માર્કેટ વિરુદ્ધ જઈને એક ડૉલરની સામે 42 હજાર રિયાલના એકીકૃત એક્સચેન્જ ભાવ નક્કી કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. 

આ સાથે જ 100 મહત્ત્વના મની એક્સચેન્જર્સની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. કહેવાય છે કે આ મની એક્સચેન્જર્સ અલગ અલગ રેટ પર રિયાલના બદલે ડૉલર આપી રહ્યા હતા. 

જોકે, સરકારના આ પ્રયાસ પણ નિષ્ફળ સાબિત થયા છે. 

એટલાન્ટિક કાઉન્સિલના રિપોર્ટ પ્રમાણે, મની ચેન્જર્સે આધિકારિક રેટ પર ડૉલર વેચવાનું બંધ કરી દીધું છે. 

જ્યારે મની એક્સચેન્જર્સને એક ડૉલર માટે 42 હજાર રિયાલ લેવા પર મજબૂર કરવામાં આવ્યા તો તેમણે કહેવાનું શરૂ કરી દીધું કે તેમની પાસે ડૉલર નથી. 

બીજી તરફ સરકાર આધિકારિક રૂપે બજારની માગની સરખામણીએ ખૂબ ઓછા ડૉલરની આપૂર્તિ કરી રહી છે. 

ઓછા વ્યાજ દર

સેન્ટ્રલ બૅન્ક ઑફ ઈરાન તરફથી 15 ટકાથી ઓછા વ્યાજ દર રાખવાના કારણે પણ નીતિગત સ્તરે નિષ્ફળતા મળી છે. 

હાલના વર્ષોમાં ઈરાની બૅન્કોએ 25 ટકા વ્યાજ દરની રજૂઆત કરી હતી જેથી જે લોકો પોતાની મુદ્રા ડૉલરમાં રાખવા માગતા હતા, તેમનો સામનો કરી શકાય. 

કહેવામાં આવે છે કે ઓછા વ્યાજદરોના કારણે લોકોએ વેપાર માટે ડૉલરની જ પસંદગી કરી છે. 

જોકે, મામલો માત્ર એટલો જ નથી. વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે એક જે સૌથી મોટું કારણ છે તે એ છે કે સેન્ટ્રલ બૅન્ક પાસે વિદેશી મુદ્રા ખૂબ ઓછી છે અને ઈરાની પર્યટકોમાં ડૉલરની માગમાં કોઈ ખામી આવી રહી નથી. 

ડોલર સામે રૂપિયો નબળો, આપને શું અસર થશે?

એટલાન્ટિક કાઉન્સિલના રિપોર્ટ પ્રમાણે, ઈરાન તેલ અને ગેસની નિકાસથી વાર્ષિક આશરે 50 અબજ ડૉલરનું રાજસ્વ મેળવી રહ્યું છે. 

તેમાંથી સાત અબજ ડૉલર તેલની રાષ્ટ્રીય કંપનીઓ પાસે જતા રહે છે કે જેથી કરીને તેઓ ગેસ અને તેલની શોધ ચાલુ રાખી શકે. 

આ સાથે જ આ...