...પરંતુ મૃત્યુદર ઘણો ઓછો છે. 

કોણ જવાબદાર છે?

એ પણ પ્રશ્ન ઊભા થઈ રહ્યો છે કે શું ભારત કોવિડ-19ના મૃત્યુની સંખ્યા ઓછી કરીને બતાવે છે. કારણ કે, જો એવું હોય તો ગુજરાત એ બાબતમાં અપવાદ ગણી શકીએ એવા કોઈ પુરાવા નથી. 

ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી વિજય રૂપાણી સતત આંતરરાષ્ટ્રીય ટ્રાવેલ હિસ્ટ્રી અને દિલ્હીના ધાર્મિક આયોજનમાં સામેલ થનાર તબલીગી જમાતના લોકોને જવાબદાર ઠેરવતા આવ્યા છે. દિલ્હીનું ધાર્મિક આયોજન ભારતમાં કોરોના વાઇરસનું સૌથી મોટું ક્લસ્ટર બન્યું હતું. 

પરંતુ એ પણ એવું કારક નથી કે જેની અસર ફક્ત ગુજરાત પર ... બાકીનો લેખ લખો:
સમાધાન કાઢવામાં ધ્યાન ન આપ્યું. ખાસ કરીને કન્ટેન્મેન્ટ ઝોનમાં."

તેઓ કહે છે કે અમદાવાદના જૂના શહેરી વિસ્તારમાં 10-11 કંટેન્મેન્ટ ઝોન છે. અને આ બધી જગ્યા ગીચ વસતી ધરાવે છે. 

તેઓ કહે છે "આ વિસ્તારોને શહેરથી કાપી નાખવામાં આવ્યા હતા પરંતુ આ વિસ્તારોમાં વાઇરસને પ્રસરતો રોકવા માટે પૂરતા પગલા લેવામાં નહોતાં આવ્યા."

સમાજશાસ્ત્રી ગૌરાંગ જાની કહે છે કે "આ જગ્યાઓ પર શારીરિક અથવા સામાજિક દૂરીના નિયમનું પાલન કરવું મુશ્કેલ છે. કારણકે આ એ વિસ્તાર છે જ્યાં લોકો કપડાં અને વાસણ પણ ઘરની બહાર ધોવે છે."

ઑબ્ઝર્વર રિસર્ચ ફાઉન્ડેશનના એક રિપોર્ટ પ્રમાણે, ''વિશેષજ્ઞ માને છે કે આ વિસ્તારમાં વાઇરસ બહુ ઝડપથી ફેલાયો અને જાણકારીના અભાવ અને શરમને કારણે લોકો હૉસ્પિટલ જવાનું ઉચિત સમજતા ન હતા.''

એક મોટું શહેર

વાઇરસથી સંક્રમિત થઈને બચવાવાળા પણ કહે છે કે શહેરની હૉસ્પિટલો આ સંકટ માટેની કોઈ તૈયારી નથી.

દસ દિવસ સુધી કોવિડ-19 વૉર્ડમાં સારવાર કરાવીને સાજા થયેલા 67 વર્ષીય લક્ષ્મી પરમાર કહે છે કે "મારે કેટલાક કલાકો સુધી બેડ માટે રાહ જોવી પડી."

તેઓ કહે છે, "શરૂઆતમાં કોઈ નાસ્તો નહોતો મળતો. મારે એક સ્થાનિક રાજનેતાને આની ફરિયાદ કરવી પડી. ત્યાં 40-50 દરદીઓ માટે બે બાથરૂમ હતા."

વિશેષજ્ઞ કહે છે કે આ મહામારીએ ગુજરાતના ખરાબ સ્વાસ્થ્ય તંત્રને ઉજાગર કર્યું છે. 

પ્રોફેસર ભટ્ટ કહે છે, "આ બધું ન થયું હોત તો કોઈ પણ ગુજરાતના હૉસ્પિટલોની હાલતમાં રસ ન લેત. હવે ડૉક્ટરોની કમી અને પૅરામેડિક્સની અછત બધાની સામે આવી ગઈ છે. અમે જોઈ રહ્યા છીએ કે લૉકડાઉનના સમયમાં પણ ઉતાવળમાં લોકોને નોકરી પર રાખવામાં આવ્યા."

બ્રુકિંગ્ઝ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના એક અધ્યયનમાં સામે આવ્યું કે ગુજરાતમાં પ્રતિ એક હજાર લોકો માટે 0.3 બેડ છે જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ 0.5 કરતા પણ ઓછા છે. એટલે પ્રતિ દસ હજાર લોકો પર ગુજરાતમાં માત્ર ત્રણ બેડ છે. 

કોરોના વાઇરસના કેસ વધવાને કારણે બેડ, પીપીઈ કિટ અને ક્વોરૅન્ટીન કેન્દ્રોની અછત ઊભી થઈ છે. 

છેલ્લા થોડા અઠવાડિયામાં ગુજરાતે કુલ સંક્રમિત લોકોની સંખ્યા તમિલનાડુ કરતા વધારે થઈ ગઈ છે. પરંતુ હાલત હજી ખરાબ છે કારણકે મૃત્યુદર ઘણો વધારે છે. 

ગુજરાતના આરોગ્ય મંત્રી નીતિન પટેલ કહે છે કે "અમે કર્તવ્યોનું નિર્વહન કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છીએ એ વાત સાથે હું અસહેમત છું. અમારી પાસે આ સમયે 23 હજાર ખાટલા ઉપલબ્ધ છે. અમારા આરોગ્યકર્મીઓ સતત કામ કરી રહ્યા છે. પરિસ્થિતિ કાબુમાં રહે તે માટે અમે...