પુલવામામાં CRPF પર કરાયેલા હુમલાથી સરકારની સૈન્ય નીતિ પર સવાલ\nહુમલો કઈ રીતે કરાયો એ અંગેની ચોક્કસ જાણકારી હજુ સુધી મેળવી શકાઈ નથી. 

પ્રાંરભિક અહેવાલો અનુસાર 'જૈસ-એ-મોહમ્મદ' માટે કામ કરનારા આદિલ અહમદે પુલવામામાં વિસ્ફોટથી ભરેલી ગાડી સીઆરપીએફની 70 બસોના કાફલામાં ચાલી રહેલી બસને અથડાવી દીધી હતી. 

થોડા જ સમયમાં ઘટનાસ્થળ એવું લાગવા લાગ્યું કે જાણે યુદ્ધગ્રસ્ત વિસ્તાર હોય. 

નષ્ટ થઈ ગયેલી ગાડીઓ, કાટમાળ અને અર્ધ સળગેલા મૃતદેહો. અત્યંત ક્રૂર રીતે કરાયેલી આ જાનહાનીએ ભય પેદા કરી દીધો છે. 

સપ્ટેમ્બર 2016માં ઉરીમાં સૈન્યના કૅમ્પ પર કરાયેલા 'આતંકવાદી' હુમલા બાદ આ સૌથી મોટો ઉગ્રવાદી હુમલો છે. 

આ હુમલો 2001માં શ્રીનગરમાં વિધાનસભામાં કરાયેલા હુમલાની યાદ અપાવે છે, જેમાં વિસ્ફોટોથી લદાયેલી ગાડીને જમ્મુ અને કાશ્મીર સચિવાલયના દરવાજા સાથે અથડાવી દેવાઈ હતી. 

જોકે આકાર, પ્રકાર અને પ્રમાણની રીતે જોતા આ હુમલો અલગ છે. 

હુમલા બાદ તુરંત જ રાજનેતાઓ, અધિકારીઓ અને લોકોએ નિંદા કરી તથા બદલાની ભાવનાનો સ્વર પણ સાંભળવા મળ્યો. 

કેન્દ્રીય મંત્રી અરુણ જેટલી અને જનરલ વી. કે. સિંહે હુમલાનો બદલો લેવાની ભલામણ કરી અને સાથે જ કહ્યું, "આતંકવાદીઓને એવો પાઠ ભણાવવામાં આવે કે એ ક્યારેય ના ભૂલી શકે."

જોશ લદાયેલી ટિપ્પણીઓ અને એની અસર 

શાસનમાં બેઠેલા લોકો તરફથી કરાયેલી આ પ્રકારની ટિપ્પણીઓમાં કાશ્મીર મામલે ગેરસમજ અને ભૂલ ભરેલા ઉપાયો સૂચવવાની પ્રવૃતિ જોઈ શકાય છે. 

આવી ટિપ્પણીઓમાં 'સૈનિકોની વીરતા'નું મહિમાગાન કરી પોતાની જવાબદારીઓથી છટકવાની પ્રવૃતિ પણ છતી થાય છે. 

જો સરહદ પર લડવાની અને ઉપદ્રવીઓ વિરુદ્ધ સંઘર્ષ કરવાની જવાબદારી સૈનિકોની હોય તો રાજકીય શક્તિની જવાબદારી એ બને છે કે તેઓ એક એવો માહોલ ઊભો કરે, જ્યાં આ પ્રકારની હિંસક પરિસ્થિતિને જન્મ આપનારી સ્થિતિ ટાળી શકાય. 

જમીન પર ભરાઈ રહેલાં પગલાંઓમાં ના તો આ જવાબદારીપૂર્ણ ભૂમિકા જોવા મળી રહી છે કે ના તો વ્યવહારકુશળતા. 

આ મામલે તપાસ અત્યંત જરૂરી છે. ઢીલું મૂક્યા વગર આ મામલે તમામ પ્રશ્નોના જવાબ શોધવા જોઈએ. 

માસ્ટરમાઇન્ડની તપાસ થવી જોઈએ અને એ પણ જાણવું જોઈએ કે ભારે સુરક્ષા ધરાવતા આ આર્ગ પર આખરે ચૂક થઈ ક્યાં?

જવાબદારી અને ઉદાર લોકશાહી ધરાવતા દેશો પાસે એવી આશા નથી રાખવામાં આવતી કે તેમની નીતિઓ અને તેમનાં કાર્યો પ્રતિશોધની ભાવનાથી પ્રેરિત હોય. 

આમ પણ, તત્કાલ અપાયેલી પ્રતિક્રિયા શાંતિ સ્થપાવાની ગૅરન્ટી નથી આપતી. આ પ્રકારની પ્રતિક્રિયા કેવળ ખૂનખરાબાને જ પ્રોત્સાહિત કરે છે,...\n\ntl;dr:
કાશ્મીરમાં કેટલું લોહી વહેશે? પુલવામામાં કરાયેલા હૃદયદ્રાવક આત્મઘાતી હુમલામાં સીઆરપીએફના 40 જવાનોનાં મૃત્યુએ ફરી એક વખત કેટલાય પ્રશ્નો સર્જી દીધા છે.