... બહાર તેમનું સ્વાગત કરવા માટે રામસિંહ અને મુખલિસ ખાન જેવા મામૂલી અધિકારીઓને મોકલ્યા તે શિવાજીને બિલકુલ ન ગમ્યું. 

દરબારમાં માથું નમાવ્યું હોવા છતાં શિવાજીને ન તો બિરદાવવામાં આવ્યા કે ન તેમને કોઈ ઉપહાર આપવામાં આવ્યા. તેમને સામાન્ય મનસબદારોની વચ્ચે અનેક હરોળની પાછળ ઊભા રાખવામાં આવ્યા, જ્યાંથી તેઓ ઔરંગઝેબને જોઈ પણ શકતા ન હતા.

ત્યાં સુધીમાં શિવાજીનો ગુસ્સો સાતમા આસમાને પહોંચી ગયો હતો. તેમણે રામસિંહને પૂછ્યું કે તેમને કોની વચ્ચે ઊભા રાખવામાં આવ્યા છે?

રામસિંહે જ્યારે તેમને જણાવ્યું કે તેઓ પાંચ હજા... બાકીનો લેખ લખો:
ા નિવાસસ્થાને પહોંચાડી દેવામાં આવે.

કચ્છ : એ મહિલા સરપંચ જેમણે ગટરના પાણીથી 60 હજાર વૃક્ષો વાવવાનું અભિયાન આદર્યું

શિવાજીનું નિવાસસ્થાન મુગલ સૈનિકોએ ઘેરી લીધું

શિવાજી

રામસિંહને હુકમ કરવામાં આવ્યો કે તેઓ શિવાજીને આગ્રા શહેરની દીવાલોની બહાર જયપુર સરાયમાં ઉતારો આપે.

શિવાજી જેવા જયપુર નિવાસ પહોંચ્યા કે ઘોડેસવારોની એક ટુકડીએ નિવાસને ચારે બાજુથી ઘેરી લીધું. થોડી જ વારમાં પગપાળા સૈનિકો પણ ત્યાં પહોંચી ગયા. તેમણે પોતાની તોપનું મોઢું ભવનના દરેક દરવાજા સામે તાક્યું.

કેટલાક દિવસો વીતી ગયા અને સૈનિકો ચૂપચાપ શિવાજી પર નજર રાખતા રહ્યા, ત્યારે એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું કે ઔરંગઝેબનો ઇરાદો શિવાજીને મારી નાખવાનો ન હતો.

ડેનિસ કિંકેડ પોતાના પુસ્તક "શિવાજી ધ ગ્રેટ રૅબલ"માં લખે છે, ''શિવાજીને તેઓ જ્યાં રોકાયા હતા તે ભવન છોડવાની છૂટ ન હતી. છતાં ઔરંગઝેબ તેમને ક્યારેક વિનમ્ર સંદેશ મોકલતા રહ્યા.''

તેમણે તેમના માટે ફળોના કરંડિયા પણ મોકલાવ્યા. શિવાજીએ પ્રધાન વજીર ઉમદાઉલ મુલ્કને સંદેશ મોકલાવ્યો કે બાદશાહે તેમને સલામત પાછા જવા દેવાનું વચન આપ્યું હતું. છતાં આ સંદેશની કોઈ અસર ન થઈ.

ધીમે ધીમે શિવાજીને સમજાઈ ગયું કે ઔરંગઝેબ તેમને ઉશ્કેરવા માંગે છે જેથી તેઓ એવું કંઇક કરી બેસે જેથી ઔરંગઝેબને તેમને મારવાનું બહાનું મળી જાય.

શિવાજીના વ્યવહારમાં અચાનક ફેરફાર

શિવાજી

ચોકીદારી કરતા સૈનિકોને અચાનક લાગ્યું કે શિવાજીનો વ્યવહાર બદલાઈ ગયો છે. તેઓ ખુશ દેખાતા હતા.

તેઓ તેમની સુરક્ષા કરતા સૈનિકો સાથે હસીને વાત કરતા હતા. તેમણે સૈન્ય અધિકારીઓને ઘણી ભેટ મોકલી. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે તેમને આગ્રાની આબોહવા બહુ માફક આવી ગઈ છે.

શિવાજીએ એમ પણ કહ્યું કે બાદશાહે તેમના માટે ફળ અને મીઠાઈઓ મોકલાવી તે બદલ તેઓ તેમના આભારી છે. શાસન સંભાળવાની કડાકૂટથી દૂર આગ્રા જેવા સુસભ્ય શહેરમાં રહેવાની તેમને બહુ મજા આવે છે.

આ દરમિયાન ઔરંગઝેબના જાસૂસો તેમના પર સતત નજર રાખતા હતા. તેમણે બાદશાહને એવી ખબર પણ પહોંચાડી કે શિવાજી બહુ સંતુષ્ટ જણાય છે.

ડેનિસ કિંકેડ લખે છે, ''ઔરંગઝેબને આશ્વસ્ત કરવા માટે શિવાજીએ તેમને સંદેશ મોકલાવીને એમ પણ પૂછ્યું કે શું તેમના પત્ની અને માતા તેમની પાસે આવીને રહી શકે છે? ઔરંગઝેબ આ માટે રાજી થઈ ગયા. તેમણે વિચાર્યું કે કોઇ વ્યક્તિ પોતાના ઘરની મહિલાઓને બંધક તરીકે રાખીને નાસી છૂટવાનો વિચાર ક્યારેય નહીં કરે. એ વાત સાચી કે શાહી મંજૂરી મળવા છતાં શિવાજીના પરિવારની મહિલાઓ...