માતૃભાષા દિવસ: બાળકો પાસેથી માતૃભાષા છીનવવી એ આઝાદી છીનવવા જેવું -ધીરુબહેન પટેલ\nધીરુબહેન પટેલ

ઉપરોક્ત શબ્દો છે 93 વર્ષની ઉંમરે પણ ગુજરાતી સાહિત્ય ક્ષેત્રે સક્રીય ધીરુબહેન પટેલના.

ભાષા પ્રત્યેના પોતાના પ્રેમ અંગે વાત કરતાં ધીરુબહેન જણાવે છે, "ભાષા મારો એક માત્ર શોખ છે. હું અંગ્રેજીની અધ્યાપિકા હતી અને ઉપાચાર્યને સમકક્ષ હતી."

"12 વર્ષ સુધી નોકરી કરી અને છોડી દીધી. કારણ કે મને લાગ્યું કે વિદ્યાર્થીઓ માત્ર નોકરી મેળવવા માટે જ અંગ્રેજી સાહિત્ય ભણે છે. એમને ભાષા શીખવામાં કોઈ જ રસ નથી."

નવલકથાકાર, વાર્તાકાર, નાટ્યકાર, અનુવાદક એમ ધીરુબહેને ગુજરાતી સાહિત્યમાં બહોળું ખેડાણ કર્યું છે.

તેમની વાર્તાઓ પરથી ફિલ્મો બની ચૂકી છે, ટેલિવિઝન શ્રેણીઓ બની ચૂકી છે. તખ્તા પર એમનાં નાટકો ભજવાઈ ચૂક્યા છે.

તેમની કૃતિઓનું મરાઠી, બંગાળી, અંગ્રેજી, જર્મન જેવી ભાષાઓમાં ભાષાંતર થઈ ચૂક્યું છે.

નાટ્ય દિગ્દર્શિકા અદિતિ દેસાઈ ધીરુબહેન અંગે વાત કરતાં જણાવે છે, "એમનામાં બાળક જેવી નિર્દોષતા અને ગજબનું તોફાન છે. મને હંમેશાં એ વાતનું આશ્ચર્ય થાય છે કે ત્રાણું વર્ષની ઉંમરે કોઈ આટલું જીવંત કઈ રીતે હોઈ શકે?"

ધીરુબહેન પટેલ હાલમાં 'જય ભિખ્ખુ'ની ટૂંકી વાર્તા પરથી 'દરિયા દિલ' નામે નાટક લખી રહ્યાં છે, જેનું દિગ્દર્શન અદિતિ દેસાઈ કરશે.

ગુજરાતમાં બાળકોને અંગ્રેજી માધ્યમમાં ભણાવવાની વધી રહેલી માગ અંગે વાત કરતાં ધીરુબહેન જણાવે છે, "બાળક પાસેથી માતૃભાષા છીનવી, એની આઝાદી છીનવી લેવાય છે. બાળક જો શરૂઆતના પાંચ વર્ષ માતૃભાષામાં ભણશે તો બીજી ભાષાઓ પણ ઝડપથી શીખી શકશે."

વાંચનની ઘટી રહેલી પ્રવૃતિઓ અંગે તેઓ કહે છે, "આજે વાંચન ઘટી ગયું છે. યુવાનોના કાન શુદ્ધ ભાષા સાંભળવા માટે ટેવાયેલા નથી. એટલે લખાણમાં થોડી કુત્રિમતા વર્તાય છે."

તો સમસ્યાનો ઉકેલ પણ તેઓ જાતે જ આપી દે છે, "સમાજમાં માત્ર બાળકો પર જ નહીં, પરિવારો પણ ધ્યાન આપવાની જરૂર છે."

'અધૂરો કોલ', 'એક લહર', 'વિશ્રંભકથા' એમના વાર્તા સંગ્રહો છે. નારીના હૃદયની લાગણીઓ અને માનવીય સંબંધોની નાજુકતા એમનાં લેખનની વિશેષતા રહી છે. માનવમનની સંકુલતાને તાગતો મનોવૈજ્ઞાનિક અભિગમ એમના લેખનને વિશિષ્ટ બનાવે છે.

પોતાના વાંચનના શોખ અંગે વાત કરતાં ધીરુબહેન કહે છે, "મને બાળપણથી જ વાચંવું ગમતું હતું. શાળાએથી આવ્યાં બાદ કોઈ ચોપડી લઈને હું ઝાડ પર ચડી જતી હતી અને છેક અંધારું થાય ત્યારે નીચે ઊતરતી હતી."

"મારા બા-બાપુ મને શોધવા માટે કોઈ ઝાડ પર જ શોધતાં હતાં."

ભાષા-સાહિત્ય પ્રત્યેના પોતાના શોખ અંગે આગળ વાત કરતા...\n\ntl;dr:
"મેં 11 વર્ષ સુધી જન્મભૂમિ ગ્રૂપમાં નોકરી કરી છે. હું માત્ર બસમાં આવવાં-જવાંના પૈસા જ લેતી હતી. મને વાંચન સિવાયનો કોઈ શોખ નહોતો અને એટલે જ મારે પગાર નહોતો જોઈતો."