સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એક રિપોર્ટ દિલ્હી લઘુમતી પંચનો રિપોર્ટ છે, એક ઇન્ટેલેક્ચુઅલ્સ ઍન્ડ એકૅડેમિશિયન ( જીઆઈએ) અને ત્રીજો રિપોર્ટ કૉંગ્રેસનો છે.

ત્રણે રિપોર્ટ પર નજર કરીએ.

દિલ્હી લઘુમતીપંચનો રિપોર્ટ શું કહે છે?

ઉત્તર-પૂર્વ દિલ્હીમાં એકતરફી અને યોજનાબદ્ધ રીતે હિંસા થઈ જેમાં સૌથી વધારે નુકસાન મુસ્લિમોનાં ઘરો અને દુકાનોને થયું. ભજનપુરામાં મુસ્લિમોની દુકાનો લૂટવામાં અને સળગાવવામાં આવી, ત્યારે હિંદુઓની દુકાનોને અડવામાં પણ નહોતી આવી.

યમુના વિહારમાં સડકની એક બાજુ મુસ્લિમોનાં ઘર અને દુકાનો છે, બીજી તરફ હિંદુઓનાં ઘર અને દુકાનો છે. બંનેમાં લૂટફાટ થઈ અને સંપત્તિને સળગાવવામાં આવી. 

ખજૂરી ખાસની ગલી નંબર પાંચના સ્થાનિક લોકોએ કહ્યું કે કપિલ મિશ્રાની ચીમકી અને અલ્ટીમૅટમ પછી થોડી વારમાં 23 ફેબ્રુઆરીની રાત્રે હિંસા શરૂ થઈ હતી. અહીં બીએસએફ જવાન મહમદ અનીસના ઘરમાં ભૂંડી રીતે તોડ-ફોડ કરવામાં આવી હતી. 

ખજૂરી ખાસના ઇ બ્લૉકમાં મુસ્લિમોની દુકાનોને આગ ચાંપવામાં આવી હતી. એક પોલીસ અધિકારીએ દાવો કર્યો કે એક ડીસીપીએ અહીં 350 મુસ્લિમોને બચાવ્યા હતા. 

3/51 ખજૂરી ઍક્સટેન્શનમાં જમીલ અહમદનું ગૅરેજ છે. અહીં સાત કાર, છ ઑટોરિક્ષા અને નવ મોટરસાઇલકોને સળગાવવામાં આવી હતી. તેમણે કહ્યું કે હિંદુ પોતાની કાર, ગૅરેજમાં આગ લગાવવામાં આવી એ પહેલાં જ લઈ ગયા હતા.

ખજૂરી ખાસની ગલી નંબર 29માં મસ્જિદ ફાતિમા આવેલી છે. અહીં લોકોએ ટોળાથી ડરીને શરણ લીધી હતી. મસ્જિદની દીવાલ સાથે જોડાયેલા માસૂમ અલીના ઘર પર હુમલો થયો હતો.

બૃજપુરીમાં અમે 30 વર્ષ જૂની અરુણ મૉડર્ન સ્કૂલ પહોંચ્યાં. સ્કૂલના માલિક ભીષ્મ શર્મા કૉંગ્રેસના ધારાસભ્ય રહી ચૂક્યા છે. 25 ફેબ્રુઆરીના દિવસે આ સ્કૂલને સળગાવવામાં આવી હતી, કમ્પ્યૂટર, સ્ટીલની રૅલિંગ અને સીસીટીવી કૅમેરા લૂંટી લેવામાં આવ્યાં હતાં. 

શિવપુરીમાં મુસ્લિમવસતિ પ્રમાણમાં ઓછી છે. આ વિસ્તાર સૌથી વધારે પ્રભાવિત થયો હતો. અહીં મુસ્લિમોનાં ઘરોને નિશાન બનાવી નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું હતું. અહીં એક મસ્જિદને પણ નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું હતું.

દિલ્હી લઘુમતી પંચની ભલામણ

જે લોકોને નુકસાન થયું, જે તેમણે પોતાનું જીવન ફરી શરૂ કરવા માટે ભારે મદદ જોઈશે. અમને લાગે છે કે દિલ્હી સરકારે જે વળતર આપવાની જાહેરાત કરી છે તે ઓછું છે. 

જીઆઈએનો રિપોર્ટ

આ રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે હિંસાની પાછળ અર્બન નક્સલ અને જિહાદી નેટવર્કનો હાથ હતો. 

ઉત્તરપૂર્વ દિલ્હીમાં 'શાહીન બાગ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:
દિલ્હીમાં ફેબ્રુઆરીમાં થયેલી હિંસા ઉપર ત્રણ અલગ-અલગ રિપોર્ટ સામે આવ્યા છે. ગુજરાતમાં 2002માં થયેલાં રમખાણોમાં પણ અલગ-અલગ અહેવાલોમાં સાવ અલગ કારણો અને તારણો આવ્યાં હતાં.