ISROનું સેટેલાઇટ બળદગાડી પર, તેમાં ગાંધી પરિવારનો વાંક?- ફૅક્ટ ચેક\nતેમાંથી એક તસવીર છે ઇંદિરા ગાંધીની કે જેઓ પોતાનાં પરિવાર સાથે કોઈ વિમાનમાં બેઠેલાં જોવા મળી રહ્યાં છે.

તો બીજી તસવીર ઈસરોના વૈજ્ઞાનિકોની હોવાનો દાવો છે કે જેમાં તેઓ એક બળદગાડી પર કથિત રૂપે કોઈ સેટેલાઇટને લઈને જઈ રહ્યા છે. 

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા બુધવારના રોજ કરવામાં આવેલી ઘોષણા બાદ સોશિયલ મીડિયા પર આ દાવો ફરતો થયો છે.

મોદીએ દેશને સંબોધન કરતા કહ્યું હતું કે ભારત અંતરિક્ષના ક્ષેત્રમાં દુનિયાની ચોથી મહાશક્તિ બની ગયું છે અને ભારતીય વૈજ્ઞાનિકોને એક લાઇવ સેટેલાઇટને તોડી પાડવામાં સફળતા મળી છે. 

એક તરફ જ્યાં દક્ષિણપંથી વલણ ધરાવતા લોકો ફેસબુક ગ્રૂપ્સમાં, ટ્વિટર અને શૅરચેટ પર તેને 'મોદી રાજમાં દેશને મળેલી મોટી સફળતા' ગણાવી રહ્યા છે.

ત્યાં વિપક્ષનું સમર્થન કરતા લોકોનો મત છે કે જે ઉપલબ્ધિના વખાણ કરી વડા પ્રધાન મોદી પ્રશંસા મેળવવા માગે છે, તે ખરેખર કૉંગ્રેસની સરકારમાં જ ભારતને મળી ગઈ હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ગાંધી પરિવાર પર નિશાન

વાઇરલ તસવીરમાં ઇંદિરા ગાંધીની સાથે સોનિયા ગાંધી, રાહુલ અને પ્રિયંકા જોવા મળી રહ્યાં છે

પરંતુ બુધવારની સાંજ બાદ જોવા મળ્યું કે દક્ષિણપંથી વિચારધારા ધરાવતાં ગ્રૂપ્સમાં દેશના વૈજ્ઞાનિકોની કથિત અવહેલના માટે કૉંગ્રેસ પાર્ટી સહિત ઇંદિરા ગાંધી અને તેમના પરિવારને નિશાન બનાવવામાં આવ્યું.

જે બે તસવીરોનો અમે ઉલ્લેખ કર્યો તે ફેસબુકના ઘણાં મોટા ગ્રૂપ્સમાં શૅર કરવામાં આવી છે અને તેને હજારો લોકો શૅર કરી ચૂક્યા છે.

આ તસવીરોની સાથે અધિકાંશ લોકોએ લખ્યું છે, "ક્યારેય ભૂલશો નહીં કે જ્યારે ઈસરોને એક રૉકેટ લઈ જવા માટે બળદગાડી આપી દેવાઈ હતી, ત્યારે ગાંધી પરિવાર એક ચાર્ટર્ડ વિમાનમાં જન્મદિવસની ઉજવણી કરી રહ્યો હતો."

અમારી તપાસમાં અમને જાણવા મળ્યું કે આ તસવીરોની સાથે કોઈ છેડછાડ તો કરવામાં આવી નથી. બન્ને તસવીરો સાચી જ છે. પરંતુ આ તસવીરોના સંદર્ભને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખવામાં આવ્યો છે. 

ઈસરો વાળી તસવીર

ઈસરોના વૈજ્ઞાનિકો અને બળદગાડી પર રાખવામાં આવેલા સ્પેસક્રાફ્ટની તસવીર જૂન 1981ની છે.

આ ઍપલ નામના એક પ્રાયોગિક કૉમ્યુનિકેશન સેટેલાઇટની તસવીર હતી, જેનું પ્રક્ષેપણ 19 જૂન 1981ના રોજ કરવામાં આવ્યું હતું. ભારતીય સ્પેસ પ્રોગ્રામની આ એક મોટી ઉપલબ્ધિ હતી. 

સોશિયલ મીડિયા પર લોકોએ લખ્યું છે કે ઈસરો આર્થિક તંગીમાં હતું એ માટે આ સેટેલાઇટને બળદગાડી પર લઈ જવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ આ દાવો સંપૂર્ણપણે ખોટો છે....\n\ntl;dr:
બે તસવીરો સોશિયલ મીડિયા પર એ દાવા સાથે શૅર કરવામાં આવી રહી છે કે 'જ્યારે ભારતની સ્પેસ ઍજન્સી ઈસરો તંગીમાં હતી, ત્યારે વડાં પ્રધાન ઇંદિરા ગાંધીનો પરિવાર દેશનું ધન લૂંટી રહ્યો હતો.'