...ૂમમાં ચાદર લેવા આવી. 

એલમીરા કહે છે, "તે સમયે મેં તેમનાં પર જરાય ધ્યાન આપ્યું નહીં, કેમ કે હું જાણતી હતી કે આ કેટલું ઘૃણાસ્પદ હતું."

"હું જાણતી હતી કે દરેક વ્યક્તિ ચાદરની તપાસ કરશે. પરંતુ હું એટલા આઘાતમાં હતી કે મને એ પણ યાદ ન રહ્યું કે તેઓ ક્યારે ચાદર લઈ ગયાં."

મનોવૈજ્ઞાનિક એલાડા ગોરિનાના જણાવ્યા અનુસાર, "અત્યાર સુધી મોટા ભાગની મહિલાઓ સમજતી કે એંજીનું હોવું એક સામાન્ય બાબત છે. આજની પેઢી વધારે પ્રગતિશીલ બની છે એથી આઘાત અને મુશ્કેલીઓનો વધારે સામનો કરવાનો આવે છે."

નિગાર અઝરબૈઝાનના ગ્રામીણ વિસ્... બાકીનો લેખ લખો:
ઓ વર્ષો સુધી આ આઘાતને સહન કરવા માટે મજબૂર હોય છે. 

તેઓ જણાવે છે, "એક વખત તો એક નવદંપતીની ચાદર પર લોહીનો ધબ્બો ન મળ્યો. એટલે અડધી રાત્રે જ વરરાજાનો પરિવાર દુલ્હનને એ ચેક કરાવવા માટે એક ડૉક્ટર પાસે લઈ ગયો કે તે કુંવારી છે કે નહીં."

ગોરિના કહે છે કે આવા કેસમાં છોકરીઓ વર્ષો સુધી હિંસાનો શિકાર બની હોવાનું અનુભવે છે અને આઘાતમાં જીવે છે. 

એલમીરાનાં મામલામાં લગ્નના છ મહિના બાદ તેમનાં પતિનું મૃત્યુ થયું હતું. 

તેઓ કહે છે, "અડધા વર્ષ સુધી તો અમે પહેલી રાત અંગે વાત પણ ન કરી."

આ કારણસર એલમીરાએ બીજું લગ્ન ન કર્યું. કેમ કે તેઓ આ આઘાતમાંથી બહાર નીકળી શક્યાં ન હતાં. 

એલમીરા કહે છે, "હું ફરી લગ્ન માટે તૈયાર હતી, પરંતુ અનુભવ મને રોકી રહ્યો હતો. જો આજે મારે એ સ્થિતિનો સામનો કરવો પડે તો હું મારા પતિ અને એ મહિલાઓ સાથે એકદમ અલગ વ્યવહાર કરીશ."

આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાનના વિશેષજ્ઞો માને છે કે આ પ્રથા હવે ધીમેધીમે સમાપ્ત થઈ રહી છે. 

તેઓ કહે છે, "નવી પેઢી પોતાના અધિકારો માટે હવે લડવા માટે તૈયાર થઈ રહી છે."

ષાથસા ઇસ્માઇલ કહે છે, "હું એવા પરિવારોને પણ ઓળખું છું જેમણે આ રીતરિવાજમાં સામેલ થવાની ના પાડી દીધી છે."

આરિફ અને માલેઇકા (નામ બદલેલ) અઝરબૈજાનું યુગલ છે, તેમનું લગ્ન તેમના પરિવારોએ જ કરાવ્યું હતું. 

તેમને ત્યાં પરંપરા હતી કે વરવધૂને અલગઅલગ બેસાડવામાં આવે. તેમનું ટેબલ એવું હોય જેના પર દારૂ ન પીરસાય. 

અહીં વરરાજા પોતાની દુલ્હનને ચુંબન કરતા નથી. સાર્વજનિક રૂપે તે સ્વીકાર્ય નથી. 

પરંતુ માલેઇકાએ આ પરંપરાથી અલગ પોતાના લગ્નમાં નૃત્ય કર્યું. મહેમાનો વચ્ચે ચર્ચા થઈ. તેમણે માલેઇકાને બેશરમ ગણાવ્યાં. 

એક મહિલાએ કહ્યું કે આ ડિસ્કો નથી. 

અન્ય એક મહિલાએ કહ્યું, "તે એવું કેવી રીતે કરી શકે, તે પરંપરાઓનું અપમાન કરી રહી છે."

આમ છતાં માલેઇકા વર્જિનિટીની તપાસ થવાની પ્રથાથી બચી ન શક્યાં. જ્યારે સમારોહમાંથી નવદંપતીની કાર રવાના થઈ તો તેની પાછળ વધુ એક કાર ચાલી, જેમાં ચાર અનુભવી મહિલા સવાર હતાં. 

આ આધુનિક જોડીને પણ ખબર હતી કે રાત્રે તેઓ ઘરમાં એકલાં નહીં હોય.

ચિત્રણ : મૈગરામ જેનાલોવ

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો