સામગ્રી: ચીલીના મૂળ રહેવાસીઓ માપૂચેના વિસ્તારમાં ઉગતી આ ઔષધી કદાચ ઉપયોગી થાય. 

સ્વિડિશ-અમેરિકન ફાર્મા કંપની નોવાવૅક્સ તેના આધારે બનેલી વૅક્સિનનો મનુષ્યો પર પ્રયોગ શરૂ પણ કરી દીધો છે. 

આ વૅક્સિનને ફાસ્ટ ટ્રેક મંજૂરી અપાઈ છે અને યુકેમાં તેની ક્લિનિકલ ટ્રાયલનો છેલ્લો તબક્કો ચાલી રહ્યો છે. આ મહિને અમેરિકા, મૅક્સિકો અને પ્યૂર્તો રિકોમાં પણ તેની આખરી ટ્રાયલ શરૂ થશે.

માપૂચે પ્રજા પ્રાચીન સમયથી આ ઔષધીનો ઉપયોગ કરતી આવી છે અને તે વૃક્ષમાં મળતા મુખ્ય પદાર્થમાંથી વૅક્સિન બનાવાઈ છે. 

પેટનો દુખાવો હોય કે શ્વાસ ચડતો હોય કે ત્વચાની બીમારી હોય માપૂચે પ્રજા આ ઔષધી વાપરતી આવી છે. કૉસ્મેટિક, ફૂડ અને ફાર્મા કંપનીઓ પણ તેનો ઉપયોગ દાયકાઓથી કરતી આવી છે. 

વૃક્ષનું વૈજ્ઞાનિક નામ Quillaja saponaria એવું છે, જેને સ્થાનિક લોકો કુલય તરીકે ઓળખે છે. તેને સાબુનું વૃક્ષ પણ કહે છે કે કેમ કે તેના પદાર્થને પાણીમાં નાખવામાં આવે ત્યારે ફીણ વળવા લાગે છે.

તેના પર પ્રયોગો કરવામાં નોવાવૅક્સ પણ જોડાઈ છે, જેમને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સરકાર તરફથી કોવીડ-19 વૅક્સિન માટેનું સૌથી મોટું ફંડ મળ્યું છે.

ફીણ કાઢતા આ વૃક્ષની ખાસિયત શું છે કે તેમાંથી વૅક્સિન બનાવવાના પ્રયોગો થાય છે?

પ્રતિકારકશક્તિમાં વધારો

આ વૃક્ષમાંથી Adjuvants (સહાયક પદાર્થ) મળે છે જે વૅક્સિનની અસરકારકતા વધારી શકે છે. જોકે તેને મેળવવાની પ્રક્રિયા સંકુલ છે.

"આ પદાર્થ વર્ષોથી તૈયાર થાય છે અને તેનાથી વૅક્સિનની પ્રતિકારકશક્તિ વધે છે, તેની ગુણવત્તા સુધરે છે," એમ નોવાવૅક્સના સંશોધન વિભાગના વડા ડૉક્ટર ગ્રૅગરી ગ્લૅને બીબીસીને જણાવ્યું હતું. 

ગ્લૅનના જણાવ્યા અનુસાર આ પદાર્થ "આપણી પ્રતિકારકશક્તિને અગત્યનો સંદેશ આપે છે જેથી વૅક્સિનને શરીર સમજી શકે."

"ઈન્ફ્લુએન્ઝા કે કોવીડ જેવા શ્વાસના ચેપ લગાવતા વાઇરસ સામે પ્રતિકારકશક્તિ મજબૂત થવી જોઈએ, કેમ કે ઍન્ટી બૉડી છતાંય આપણે બીમાર પડીએ છીએ. કેમ કે કોવીડ સામે આપણી પ્રતિકારકશક્તિ ઓછી કે બિલકુલ કામ કરતી નથી," એમ ગ્લૅન કહે છે.

"કોવીડ વૅક્સિન સાથે આવા સહાયક પદાર્થ જોડવા જરૂરી છે", એમ તેઓ ઉમેરે છે.

"વાઇરસના જેનોમમાંથી આપણે ચોક્કસ પ્રોટિન મેળવીએ છીએ અને તેને પાર્ટિકલમાં દાખલ કરીએ છીએ. સાથે જ વૃક્ષમાંથી મળેલા સહાયક પદાર્થને બીજા પાર્ટિકલમાં ઉમેરીએ છીએ. આપણું શરીર આ પદાર્થને પારખે અને પ્રોટીનને પણ ઓળખે અને પ્રતિકાર કરે તે જરૂરી હોય છે."

Saponins ઘણા વૃક્ષોમાંથી મળે છે, પણ...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
ફાઇઝરની "90% અસરકારક" કોરોના વૅક્સિનના સમાચાર આવ્યા છે. બીજી પણ ઘણી વૅક્સિન તૈયાર થઈ રહી છે અને તેમાંની એકનો આધાર માપૂચે પ્રજાની ઔષધી છે.