શીર્ષક: અર્થતંત્રમાં મંદી : સ્ટીલઉદ્યોગમાં કેટલીય કંપનીઓ બંધ થતાં હજારો બેકાર\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n
મુકેશ રાય તેમનાં પત્ની સાથે

વાય-6 કૅટેગરી એટલે એવા કર્મચારીઓ જે કાયમી નથી, પરંતુ તેમને રોજ કામ મળે છે. તેમને પીએફ અને ઈએસઆઈ જેવી સુવિધા મળે છે.

મુકેશ રાયને પણ આવી બધી સુવિધા મળતી હતી, પરંતુ છેલ્લા બે મહિનાથી તેઓ બેરોજગાર છે.

તેમની કંપની 'માલ મૅટલિક'માં ઉત્પાદન બંધ છે એ કારણે તેમને કામ નથી મળતું. 8 જુલાઈએ તેઓ છેલ્લી વાર કામે ગયા હતા.

જુલાઈનું આઠ દિવસનું મહેનતાણું (અંદાજે 3500 રૂપિયા) પણ તેમને મળ્યું નથી. હવે તેઓ ગંભીર આર્થિક સંકટમાં છે.

'ખબર નહીં હવે કામ મળશે કે કેમ'

મુકેશ રાયનાં પત્ની રીંદુ દેવીએ થોડા પૈસા બચાવી રાખ્યા હતા. જ્યારે એ પૈસા પણ પૂરા થઈ ગયા તો તેમણે પોતાનાં ઘરેણાં ગિરવી મૂકીને ઉધારી કરવી પડી. હાલ તેનાથી જ તેમનો ચૂલો સળગી રહ્યો છે.

તેઓ ઇન્ટર (બારમા)માં અભ્યાસ કરનારી પોતાની દીકરીની મરઘી ખાવાની ઇચ્છા છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી પૂરી કરી શક્યાં નથી.

તેમણે કહ્યું કે આર્થિક સંકટ અને બેરોજગારીની આવી સ્થિતિ અગાઉ ક્યારેય આવી નથી.

મુકેશ રાયે બીબીસીને કહ્યું, "ઠેકેદારનું કહેવું છે કે તાતા સ્ટીલના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થઈ રહ્યો છે. તેના લીધે તેની સાથે સંકળાયેલી કંપનીઓમાં કામ બંધ થઈ ગયું છે."

"જુલાઈ ગયો, ઑગસ્ટ પણ ગયો. હવે સપ્ટેમ્બર-ઑક્ટોબરમાં પણ કામ મળશે કે કેમ એ કહેનાર કોઈ નથી."

હજારો લોકો બેરોજગાર

જોકે સ્ટીલ ઉદ્યોગમાં ઘણા દિવસોથી મંદી ચાલી રહી છે. તાતા સ્ટીલ, જેએસડબલ્યૂ અને આર્સેલર મિત્તલ જેવી મોટી કંપનીઓએ પોતાના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો કર્યો છે. એના કારણે સેંકડો નાની કંપનીઓ કાં તો બંધ ગઈ છે કાં તો ઉત્પાદન ઠપ થઈ ગયું છે. 

આદિત્યપુર સ્માલ ઇન્ડસ્ટ્રી ઍસોસિયેશનના અધ્યક્ષ ઇન્દર અગ્રવાલે જણાવ્યું, "માત્ર આદિત્યપુર ઇન્ડસ્ટ્રીયલ એરિયામાં ઓછામાં ઓછી 30 કંપનીઓને તાળાં લાગી ગયાં છે, જે ઇન્ડક્શન ફર્નેશનું કામ કરતી હતી."

"તેનું બીજું કારણ ઝારખંડ સરકારે વીજદરમાં કરેલો 38 ટકાનો વધારો પણ છે." 

રાંચી અને રામગઢની પણ કેટલીય કંપનીઓનું ઉત્પાદન બંધ છે.

લઘુઉદ્યોગ ભારતીના અધ્યક્ષ રૂપેશ કટિયારના જણાવ્યા પ્રમાણે માત્ર ઝારખંડમાં 70 હજારથી વધુ લોકો પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે બેકાર થયા છે. મુકેશ રાય પણ તેમાંના એક છે.

આ જ સ્થિતિ દેશનાં અન્ય રાજ્યોની પણ છે. સ્ટીલના ઉત્પાદનમાં લાગેલી તમામ કંપનીઓ આ મંદીમાંથી ઉગરવાનો રસ્તો શોધી રહી છે.

ઝારખંડનેવધુ અસર

દીપક ડોકાનિયા

ઝારખંડ ઇન્ડસ્ટ્રીયલ એરિયા ડેવલપમૅન્ટ ઑથોરિટી (જિયાડા)ના ઉદ્યોગપ્રસાર પદાધિકારી...