...નવું છે કે શાળામાં ગુણાત્મક અને માનવીય બાબતો પર ધ્યાન આપવાને બદલે સરકાર ભૌતિક બાબતો પર વધારે પડતો ભાર આપી રહી છે. 

'દેશપ્રેમ એ બિનસાંપ્રદાયિક ભાવના'

ગુજરાતના વરિષ્ઠ કન્સલટન્ટ સાયકૉલોજીસ્ટ ડૉ.પ્રશાંત ભિમાણી આ સરકારી પગલાની બાળમાનસ પર શી અસર પડી શકે એ અંગે વાત કરે છે. 

ડૉ. ભિમાણી કહે છે, "નાની ઉંમરે સતત બોલાતા શબ્દોની અસર બાળમાનસ પર થતી હોય છે. એ વખતે તેમની ગ્રહણશક્તિ વધુ હોય છે."

ભિમાણી ઉમેરે છે, "યસ સર બોલતી વખતે વિદ્યાર્થીઓમાં સન્માન, ડર કે કાં તો કંટાળાનો ભાવ હોય છે અને આ જ ભાવ બીજા કોઈ શબ... બાકીનો લેખ લખો:
કો. આ બધાથી દેશ બનતો હોય છે."

"જ્યારે દેશની નદી વેચી દેવામાં આવે. જ્યારે દેશનો દરિયો, દેશના પર્વતો વેચી દેવામાં આવે ત્યારે દેશભક્તિ ક્યાં જતી રહેતી હોય છે?"

આ પ્રકારે દેશભક્તિ ના વધારી શકાય એવું કહેતા મહેતા ઉમેરે છે, "આ શૉ બિઝનેસ છે. આ સરકારી પગલાને 'ખાળે ડૂચા, દરવાજા મોકળા' કહેવત લાગુ પાડી શકાય. આ પ્રકારના પ્રયાસો બંધ થવા જોઈએ."

દેશદાઝનો પ્રતીકવાદ?

પ્રાધ્યાપક અને લેખક સંજય ભાવે 'જય હિંદ, જય ભારત' બોલાવવાના આ સરકારી આદેશને પ્રતીકવાદ સાથે સરખાવે છે. 

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં પ્રાધ્યાપક ભાવે જણાવે છે, "આ પરાણે ઊભી કરાયેલી દેશભક્તિ છે. આ રીતે જય હિંદ-જય ભારત બોલવાથી જો દેશભક્તિ આવી જાય તો દેશની તમામ સમસ્યાનો ઉકેલ આવી જાય."

તેઓ ઉમેરે છે, "આવી રીતે અધિસૂચનો બહાર પાડીને દેશભક્તિ વિકસાવી શકાય? અને આવી રીતે જયહિંદ બોલવાથી કોઈ દેશભક્ત થોડું બની જાય. એવું જ હોય તો મોટેરાઓએ પણ એકબીજાને જયહિંદ-જયહિંદ કહેતા ફરવું જોઈએ. 

પ્રાધ્યાપક ભાવેના મતે લોકશાહી દેશની અંદર લોકો પર દેશભક્તિ લાદી ના શકાય. 

સમાજની સેવા, દબાયેલા-કચડાયેલા લોકોની સેવાને દેશભક્તિનો ઉત્તમ માર્ગ ગણાવી પ્રાધ્યાપક ભાવે ઉમેરે છે, "આ પગલા પાછળ સરકારની સરમુખત્યારશાહી દેખાઈ રહી છે." 

સુભાષચંદ્ર બોઝે લોકપ્રિય કર્યો હતો નારો 

'જય હિંદ'નો નારો સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ વખતે આઝાદ હિંદ સેનાના વડા સુભાષચંદ્ર બોઝે લોકપ્રિય કર્યો હતો. 

જોકે, એક સંશોધનમાં એવો દાવો પણ કરાયો છે કે સુભાષચંદ્ર બોઝને આ નારો એક હૈદરાબાદી યુવાને આપ્યો હતો. 

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને આઝાદીની લડતમાં જોડાવા માટે હાકલ કરવા સુભાષચંદ્ર બોઝ જર્મની પહોંચ્યા હતા. 

જ્યાં તેમની મુલાકાત હૈદરાબાદના વિદ્યાર્થીઓ ઝૈન-ઉલ અબિદીન હસન સાથે થઈ હતી. 

'લૅજેન્ડોટ્સ ઑફ હૈદરાબાદ' નામના પુસ્તકમાં દાવો કરાયો છે કે અબિદીન હસને આ નારો આપ્યો હતો.  જેને સુભાષચંદ્ર બોઝે લોકપ્રિય બનાવ્યો હતો. 

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો