પ્રતીકાત્મક તસવીર

વસતિગણતરી 2021માં શરૂ થશે પણ એનપીઆર અપડેટનું કામ આસામને છોડીને બધાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં એપ્રિલ 2020થી સપ્ટેમ્બર 2020 સુધી ચાલશે.

મીડિયા રિપોર્ટ્સ પ્રમાણે ગૃહ મંત્રાલયે 2021ની વસતિગણતરી માટે 8,754 કરોડ રૂપિયા અને એનપીઆર અપડેટ માટે 3,941 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચના પ્રસ્તાવને પણ મંજૂરી આપી દીધી છે.

NPR એટલે કે નેશનલ પૉપ્યુલેશન રજિસ્ટર શું છે?

એનપીઆર સામાન્ય રીતે ભારતમાં રહેતા લોકો કે યૂઝ્યુઅલ રેસિડેન્ટ્સનું એક રજિસ્ટર છે. ભારતમાં રહેતા લોકો માટે એનપીઆર અંતર્ગત રજિસ્ટ્રેશન અનિવાર્ય છે.

આ ભારતીયોની સાથે ભારતમાં રહેતા વિદેશી નાગરિકો માટે પણ અનિવાર્ય રહેશે. એનપીઆરનો હેતુ દેશમાં રહેતા લોકોનો વ્યાપક રીતે ઓળખથી જોડાયેલા ડેટાબેઝ તૈયાર કરવાનો છે.

પહેલી એનપીઆર પ્રક્રિયા 2010માં તૈયાર કરાઈ હતી અને તેને અપડેટ કરવાની કામગીરી અંતર્ગત વર્ષ 2015માં ઘરે-ઘરે જઈને સર્વે કરવામાં આવ્યો હતો.

હવે તેને ફરીથી અપડેટ કરવાનું કામ 2020માં એપ્રિલ મહિનાથી સપ્ટેમ્બર 2021ની વસતિગણતરીમાં હાઉસ લિસ્ટિંગ ફેઝની સાથે ચાલશે.

નાગરિકતા કાયદો 1955 અને સિટીઝનશિપ (રજિસ્ટ્રેશન ઑફ સિટીઝન્સ ઍન્ડ ઇશ્યુ ઑફ નેશનલ આઇડેન્ટિટી કાર્ડ્સ) રૂલ્સ, 2003ની જોગવાઈ પ્રમાણે ગામ, પંચાયત, જિલ્લા, રાજ્ય અને રાષ્ટ્રીયસ્તરે કામ કરાશે.

યૂઝ્યુઅલ રેસિડેન્ટ્સનો મતલબ શું છે?

સિટીઝનશિપ રૂલ્સ-2003 અનુસાર એક યૂઝ્યુઅલ રેસિડેન્ટ એ છે જે ભારતના કોઈ પણ વિસ્તારમાં છેલ્લા છ મહિનાથી રહેતો હોય કે તેનાથી વધુ સમય સુધી રહેવા માગતો હોય.

એનપીઆર અંતર્ગત જે ડેટાબેઝ તૈયાર થશે એમાં વસ્તીગણતરીની સાથે બાયૉમેટ્રિક માહિતી પણ લેવાશે. જે અંતર્ગત આધાર, મોબાઇલ નંબર, પાન, ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ, વોટર આઈડી અને ભારતીય પાસપૉર્ટ નંબરની માહિતી પણ લેવાશે.

આધાર લિંક કરવાનું કામ સુપ્રીમ કોર્ટના નિયમ પ્રમાણે થશે. વસતિગણતરીની જાણકારી હેઠળ વ્યક્તિનું નામ, ઘરના મોભી સાથે સંબંધ, માતાપિતાનું નામ, વિવાહિત હોય તો પતિ-પત્નીનું નામ, લિંગ, જન્મતિથિ, સિંગલ કે વિવાહિત, જન્મસ્થાન, રાષ્ટ્રીયતા, વર્તમાન સરનામું, વર્તમાન સરનામે ક્યાં સુધી રહેવું છે, કાયમી નિવાસ, પ્રૉફેશન અને શૈક્ષણિક લાયકાતની માહિતી મંગાશે.

2010ની એનપીઆરમાં 15 પૉઇન્ટનો ડેટા સંગ્રહ કરવામાં આવ્યો હતો. તેમાં માતાપિતાની જન્મતારીખ અને જન્મસ્થાનની સાથે અગાઉના નિવાસસ્થાનની માહિતી નહોતી મંગાવાઈ.

એનપીઆર 2010માં ડેટાસંગ્રહનું કામ 2011ની... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
NPR પ્રક્રિયા શું છે અને 2010ની પ્રક્રિયાથી કેટલી અલગ છે?