...જ વગર વેચી શકાય. 

આજથી સાત વરસ પહેલાં 2012ના આશિયાન દેશોના વડાઓની મિટિંગમાં આ વિચાર મુકાયો અને 2013થી એ સંદર્ભમાં વાટાઘાટો એટલે કે નૅગોશિયેશનની શરૂઆત થઈ.

આમ છેલ્લાં સાત વરસથી આ ક્ષેત્રિય આર્થિક સહયોગ ભાગીદારીને નૅગોશિયેટ કરવા માટેની કોશિશ થઈ રહી છે. 

આ કોશિશ જો સફળ થાય તો સોળ દેશોનો દુનિયાનો સૌથી મોટો 'ફ્રી ટ્રેડ ઝોન' એટલે કે 'મુક્ત વેપારક્ષેત્ર' અસ્તિત્વમાં આવે, જે દુનિયાની કુલ વસ્તીના 50 ટકા વસ્તી, વિશ્વની કુલ નિકાસનો 25 ટકા હિસ્સો અને વિશ્વના કુલ જીડીપી (ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્શન, કુલ ઘરેલ... બાકીનો લેખ લખો:
તાઓ દેખાતી નથી.

આમ છતાંય ભારતમાં થોડા સમયથી જે રીતે આ વિષયને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે અને તેમાં આરએસએસ અને ભારતીય મજદૂર સંઘ દ્વારા પણ સાવચેતીના સૂર ઉચ્ચારવામાં આવ્યા છે તેને ધ્યાનમાં લઈને જોઈએ તો ભારત આમાં કોઈ પણ રીતે આગળ વધતા પહેલાં સો ગળણે ગાળીને પીએ એ વાત નિશ્ચિત લાગે છે. 

તો પછી ભારતીય ઉદ્યોગ આનાથી ચિંતિત કેમ છે?

ભારતીય ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રનું માનવું છે કે ભારતની ઘરેલું બજાર ખૂબ મોટું છે. તેનો વ્યાપ તેમજ વૈવિધ્ય પણ એવાં જ પ્રબળ છે.

અહીં પાંચસો રૂપિયાના ખમીસ માટે પણ બજાર છે, પાંચ હજાર રૂપિયાનું ખમીસ પણ વેચાય છે અને ડિઝાઇનર ડ્રેસ તરીકે બજારમાં આવતાં શર્ટ પંદર હજારથી પચાસ હજાર સુધી પણ વેચાય છે.

ટૂંકમાં દરેક કિંમત અને ક્વૉલિટી માટે ખૂબ મોટું બજાર આપણે ત્યાં છે. આ બજારો પર અનેક માઇક્રો, લઘુ અને મધ્યમ તેમજ મોટા ઉદ્યોગો નભે છે.

એમાં પણ માઇક્રો, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો માટે ઘરઆંગણાની આ બજાર ઑક્સિજનની ગરજ સારે છે. 

ભારત દુનિયાનું સૌથી મોટું મુક્ત બજાર છે. 'India is a single largest free market in the world'. આ બજાર પર નભતા નાના ઉદ્યોગો રોજગારીનું એક મોટું સાધન છે.

એમનું કહેવું છે કે જેટલી છૂટ અન્ય દેશોને આપશો એટલી તેમની પ્રોડક્ટસ ઘરઆંગણાની બજારમાં દાખલ થઈને હરીફાઈ ઊભી કરશે. જેને કારણે સ્વાભાવિક રીતે ઘરઆંગણાના ઉદ્યોગો પર અસર પડશે.

દહેશત છે કે જુદાંજુદાં કારણસર ભારતીય ઉત્પાદકો, ચાઇનીઝ, ઑસ્ટ્રેલિયન તેમજ સાઉથ ઇસ્ટ એશિયન ઉત્પાદનો સાથે હરીફાઈ નહીં કરી શકે.

મર્યાદિત રીતે અત્યારે ચીનમાં બનેલ નાની-નાની વસ્તુઓ જેવી કે રમકડાં, ફટાકડા, દોરી, પ્લાસ્ટિકની આઇટમો, ડેકોરેશન માટેની એલઈડી સિરીઝ વગેરે ભારતના બજારમાં જેટલી નીચી કિંમતે વેચવામાં આવે છે, તે જોતાં જો ચીનના ઉત્પાદનો અહીંયાં શૂન્ય કસ્ટમ ડ્યૂટીથી આવતાં થાય તો ઘરઆંગણાના ઉદ્યોગોનો ખુરદો બોલી જાય.

આવી જ પરિસ્થિતિ ઑસ્ટ્રેલિયા અને ન્યૂઝીલૅન્ડનાં ડેરીઉત્પાદનો આપણાં બજારમાં ઊભી કરે. 

આથી ઊલટું ભારતનું સર્વિસ સૅક્ટર સારું એવું વિકસિત છે. એટલે કદાચ એ ક્ષેત્રે ફાયદો થવાની શક્યતાઓ નકારી શકાય નહીં.

ભારતનો ફ્રી ટ્રૅડ ઍગ્રિમેન્ટનો રેકૉર્ડ પણ બહુ રાજી થઈએ તેવો નથી. 

ભારતે ફ્રી ટ્રૅડ ઍગ્રિમેન્ટ એટલે કે FTA કેટલીક શરતો સાથે મુક્ત વેપાર માટેની સમજૂતીઓ કરી છે, જેમાં દક્ષિણ કોરિયાનો દાખલો લઈએ તો આ મુક્ત વેપાર સંસ્કૃતિ (FTA)નો ફાયદો દક્ષિણ કોરિયાને થયો છે.

દક્ષિણ કોરિયાની...