ડૉ. પાર્થિવ મહેતા

કોરોનો રસીકરણને લઈને તેની અસર, આડઅસર અને યોગ્યતા તથા તકેદારીઓ બાબતે અનેક લોકો હજી અસમંજસમાં છે.

રસી અને રસીકરણ વિશે ડૉ. પાર્થિવ મહેતા સાથે બીબીસી સંવાદદાતા તેજસ વૈદ્યે વાતચીત કરી હતી.

ડૉ. પાર્થિવ મહેતા અમદાવાદમાં પલ્મોનૉલૉજિસ્ટ(છાતી-ફૅફ્સાનાં નિષ્ણાત) છે. 

આગળ વાંચો તેજસ વૈદ્યના સવાલો અને ડૉ. પાર્થિવ મહેતાના જવાબો.

રસી લીધા બાદ શું ફરીથી કોરનાનો ચેપ લાગી શકે છે?

હા. ધારો કે કોરોનાની રસીની અસર બે વર્ષ સુધી જ રહે છે એવું પ્રતિપાદિત થાય તો એ બે વર્ષ પૂરાં થાય એ અગાઉ જ એની રસી લઈ લેવી પડે. સાદી ભાષામાં કહીએ તો આ લાઇસન્સ રિન્યૂ કરાવવા જેવી જ વાત છે. તેથી એ રિન્યૂ કરાવવું પડે. 

દૂરના અંતરિયાળ વિસ્તારમાં કે ગામડાંમાં રહેતા લોકોને એવો સવાલ થાય છે કે તેમને રસી ક્યારે મળશે. આનો શું જવાબ છે 

ભારતનું રસીકરણ વ્યવસ્થાતંત્ર સબળ છે. લોકોને ખબર હશે કે પોલિયોની રસી બાળકોને પીવડાવવાં આંગણવાડી બહેનો ખભે આઇસબૉક્સમાં સૂકા બરફ સાથે રસી લઈને જતાં હોય છે. 

એ બહેનો છેક છેવાડાનાં ગામ સુધી રસી પહોંચાડતાં હોય છે. નાનાં બાળકો માટેનો જે રસીકરણ કાર્યક્રમ છે એનું હવે કોરોના મામલે આપણે વયસ્કો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
માટે વિસ્તરણ કરી રહ્યા છીએ. 

ભારતમાં જે બે વૅક્સિનને હંગામી મંજૂરી મળી છે તે બંને કૉવૅક્સિન અને કૉવિશીલ્ડને બેથી આઠ ડિગ્રી તાપમાને જ રાખવાની છે. 

આ તાપમાને રસી રાખવા માટે જે આઇસબૉક્સ કે આઇસપેક્સની જરૂર છે તે આપણાં આરોગ્યકેન્દ્રો અને પેટા આરોગ્યકેન્દ્રો પર ઉપલબ્ધ છે. ત્યાં પહોંચાડવાની કોઈ તકલીફ પડે એવું તો હાલમાં દેખાતું નથી. 

આરોગ્યતંત્ર દ્વારા છેલ્લા ત્રણ મહિનામાં આ માટેની તૈયારીઓ કરવામાં આવી છે. રસીકરણ કેવી રીતે થશે એની ટ્રાયલ સાથેની તૈયારીઓ આપણે ત્યાં કરી દેવામાં આવી છે. 

શહેરોમાં રસીને બેથી આઠ ડિગ્રી તાપમાને ઠંડી રાખવાની વ્યવસ્થા છે. ઉનાળામાં ગામડાંમાં રસીને રાખવાની વ્યવસ્થા કઈ રીતે શક્ય બનશે? 

વિજ્ઞાન ખૂબ આગળ વધી ગયું છે. અત્યારે પણ ઘણી રસી ઉપલબ્ધ છે. જેમ કે ઇન્ફ્લુએન્ઝા રસી, રુબેલા રસી, મગજના તાવની રસી, પોલિયોના ટીપાં વગેરે. આ બધાં કોલ્ડ ચેઇન દ્વારા એટલે કે રસી માટે જરૂરી નિયંત્રિત તાપમાનમાં, જ્યાં તેનું ઉત્પાદન થાય છે ત્યાંથી ઍન્ડ યુઝર એટલે કે ડૉક્ટરના દવાખાના સુધી કે પ્રાથમિક આરોગ્યકેન્દ્ર સુધી જાય જ છે. 

રસીને કોલ્ડ ચેઇનમાં એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ ટ્રાન્સપોર્ટ કરી શકે એવાં ઇન્સ્યુલેટેડ કોલ્ડ વાહનો પણ છે જ. મહત્ત્વની વાત એ છે કે એમાં 'ડેટા લૉગર' હોય છે. એ એવું સાધન છે જે સતત રસીનું તાપમાન માપતું રહે છે. 

હવે દુનિયામાં પ્રવાસ કરવા માટે 'વૅક્સિન પાસપોર્ટ'ની જરૂર પડશે?

જો સંજોગોવશાત્ ઇન્સ્યુલેટેડ વાહનની અંદર તાપમાન ન જળવાયું હોય તો ડેટા લૉગર પોતે જ એવું કહી દે છે કે આ રસી હવે ઉપયોગ કરવા માટે યોગ્ય નથી. એણે ગુણવત્તા ગુમાવી દીધી છે. એ રસીને ઉપયોગમાં લેવામાં આવતી નથી. 

તેથી છેલ્લામાં છેલ્લી વ્યક્તિને પણ રસી અપાશે ત્યારે એની કોલ્ડ ચેઇન જળવાયેલી છે કે નહીં એ જોઈને જ અપાશે. તેથી એમાં શંકા કરવાની જરૂર નથી. 

રસી આપવાની કૅટેગરીમાં જેમનું નામ નોંધાયેલું હોય તેમને જો એ વખતે કોરોના થયો હોય તો તેઓ રસી લઈ શકશે?

જેમને હાલમાં કોરોના થયો છે અથવા છેલ્લા બે મહિનામાં કોરોના થઈ ચૂક્યો છે તેમને હાલમાં રસીકરણ પ્રોગ્રામમાં સમાવવાના નથી. કારણ કે આપણી પાસે રસીનો જથ્થો મર્યાદિત છે. 

આ ડોઝ એવી વ્યક્તિને પહોંચાડવાના છે જેમને કોરોના સામે રક્ષણ આપવું ખૂબ જરૂરી છે. 

જેમને કોરોના થઈ ચૂક્યો છે તેમને જાતે જ, કુદરતી રીતે જ રક્ષણ મળી ગયું છે. નેચરલ ડોઝ ઑફ વૅક્સિન મળી ગયો છે. તેમના શરીરે જાતે જ કુદરતી રીતે રોગપ્રતિકારક...