સામગ્રી: ફિરદૌસા બાનુ પોતાના દિકરાની તસવીર દેખાડતાં

કુલગામના ખુદવાનીમાં પરંપરાગત કાશ્મીરી પરિવેશમાં પોતાના ત્રણ માળના ઘરની સામે બેઠેલાં ફિરદૌસા બાનુ પાસે હવે માત્ર ઉમરની યાદો અને સપનાં સિવાય કશું જ નથી. 

પુલવામા હુમલા બાદ સૈન્યના વરિષ્ઠ અધિકારી- લેફ્ટનન્ટ જનરલ કે.જે.એસ ઢિલ્લને કાશ્મીરી માતાઓને કહ્યું હતું કે જેમના સંતાનોએ બંદૂક ઉઠાવી લીધી છે, તેમને સમજાવીને આત્મસમપર્ફણ કરાવાય, નહીં તો તેઓ માર્યા જશે. 

કે.જે.એસ. ઢિલ્લને કહ્યું હતું, "જે બદૂક ઉપાડશે એ માર્યા જશે."

ઢિલ્લને તો આ વાત કરી દીધી પણ કાશ્મીરી માતાઓની પોતાની પણ અલગ કહાણી છે. 

ફિરદૌસા બાનુના પુત્ર ઉમર વાનીનું મૃત્યુ 2018ના અનંતનાગ બહરામસાબ વિસ્તારમાં ભારતીય સેના સાથેની અથડામણમાં થયું હતું. 

હથિયાર ઉપાડવાના માત્ર ત્રણ મહિનાની અંદર જ  ઉમર વાનીનું મૃત્યુ થયું. એ વખતે તે માત્ર 21 વર્ષનો હતો. અથડામણ વખતે તેની સાથે તેના બે મિત્રો પણ હાજર હતા. 

ફિરદૌસા બાનુ જણાવે છે કે ઉમરે આ નિર્ણય કદાચ જેલમાંથી પરત ફર્યા બાદ લીધો હતો. 

તેઓ કહે છે, "તેને વારંવાર હેરાન કરાયો હતો. પકડીને જમ્મૂની કોટબિલાવલ જેલમાં ધકેલી દેવાયો હતો." 

"એ બહાર તો આવી ગયો પણ એને વારંવાર કૅમ્પમાં કહેણ મોકલાતું હતું. એને કૅમ્પમાં બોલાવવો સહજ વાત થઈ હતી." 

"સુરક્ષા દળોએ જો એને પજવ્યો ના હોત બંદૂક ઉપાડવા એ ક્યારેય મજબૂર ના થયો હોત. વારંવાર ત્રાસ આપવાના કારણે જ તેણે કટ્ટરપંથનો માર્ગ અપનાવી લીધો."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ભારતીય સૈન્યએ આ પ્રકારના આક્ષેપોનો વારંવાર નકારી કાઢ્યા છે. 

સૈન્યનું કહેવું છે કે કોઈ પણ પ્રકારનું અભિયાન હાથ ધરતી વખતે એ વાતનું ખાસ ધ્યાન રાખવામાં આવે છે કે કોઈ નિર્દોષ વ્યક્તિને પોતાનો જીવ ના ગુમાવવો પડે.  

જોકે, કાશ્મીરી નેતાઓ, ભાગલાવાદીઓ, માનવાધિકાર સંસ્થાઓ અને લોકો તરફથી આ પ્રકારના આરોપ સતત કરાતા જ રહ્યા છે. 

ફિરદૌસા બાનુનું કહેવું છે, "કાશ્મીરના યુવાનોને એટલા લાચાર કરવામાં આવી રહ્યા છે કે તેઓ કટ્ટરપંથે ચાલી નીકળવા મજબૂર થઈ જાય છે."

તેઓ ઉમેરે છે આ વધા વચ્ચે એક દિવસ એ ઘરેથી નીકળ્યો તે નીકળ્યો. આઠ દિવસ બાદ તે પરત ફર્યો તો ખ્યાલ આવ્યો કે તે કોઈ અલગ રસ્તે ચાલી નીકળ્યો છે. 

મેં એમને પૂછ્યું કે શું આજે એમનો દીકરો જીવતો હોત તો તેઓ તેને આ રસ્તો છોડી દેવાનું કહેત? 

જવાબમાં તેમણે કહ્યું એમણે ચોક્કસથી ઉમરને એ રસ્તો છોડી દેવા કહ્યું હોત. જોકે, તેઓ એવું પણ કહે છે કે તેને બહુ જ આઘાત...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
"કોઈ મા પોતાના દીકરાને બંદૂક નથી આપતી." 

"જ્યારે અમારા દીકરા બંદૂક ઉપાડે ત્યારે કુટુંબને જાણ નથી કરતા.' 

'તેઓ કદાચ એ વખતે માબાપ વિશે વિચારતા પણ નથી'