દૃષ્ટિકોણ : સંકટગ્રસ્ત હોવા છતાંય ખેડૂતો માટે જાતિ અને ધર્મ મોટા કેમ?\nઅગાઉની સરખામણીએ આ વખતની રેલી નાની હોવા છતાંય મોટી દેખાતી હતી, કારણ કે મીડિયા અચાનક જ ખેડૂત સમર્થક બની જાય છે અને સમગ્ર વિપક્ષ પણ તેમનું હિતૈષી બની જાય છે. 

સરકારનો ખેડૂત હિતૈષી હોવાનો દાવો પણ અસ્થાને નથી. ચાલુ બજેટમાં ખેડૂતને ઉત્પાદનખર્ચથી દોઢ ગણી રકમ આપવાની જાહેરાત થઈ છે. ટેકાના ભાવોમાં પણ ઠીકઠાક વધારો થયો છે. 

સ્વામીનાથન ઐય્યર જેવા અર્થશાસ્ત્રીઓ સરકારની આ જાહેરાતને તેના 'ગળાની ફાંસ' સમાન માન છે. 

ચર્ચાથી વધુ સહાનુભૂતિ કેમ?

આ વખતે ખેડૂતોની સભામાં વિપક્ષને કારણે ચર્ચા ઓછી અને સહાનુભૂતિ વધુ દેખાઈ. દિલ્હીના રામલીલા મેદાન ખાતે ખેડૂતોની સભામાં લગભગ તમામ વિપક્ષી નેતા સામેલ હતા, પરંતુ આયોજનમાં તેમનો કોઈ ફાળો ન હતો. 

સીતારામ યેચુરી, ડી. રાજા, શરદ યાદવ અને શરદ પવારની હાજરીથી ચર્ચા શરૂ ન થઈ, પરંતુ કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધી તથા દિલ્હીના મુખ્ય પ્રધાન કેજરીવાલની હાજરીથી આ રેલી 'સમાચાર' બની ગયા.  

કેજરીવાલ મુખ્ય આયોજક યોગેન્દ્ર યાદવના મહેમાન બનીને ત્યાં પહોંચ્યા. બધાય માત્ર નરેન્દ્ર મોદી અને ભાજપને વગોવવા ઉપરાંતની પણ તક દેખાઈ હશે.  

રાહુલ ગાંધી ત્યાં પહોંચ્યા અને લોકોને ચોંકાવ્યાં, એવી જ રીતે તેમની સરકાર આવે તો ખેડૂતોનું દેવું માફ કરવાની જાહેરાત કરીને પણ ચોંકાવ્યાં. 

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે 

આ માત્ર સંયોગ હતો કે કોઈ વિસ્તૃત વ્યૂહરચનાનો ભાગ, તે અકળ છે.  

કેજરીવાલે ભાજપ સરકારના દાવ તથા સુપ્રીમ કોર્ટમાં ઍફિડેવિટ આપીને સ્વામિનાથન પંચનો રિપોર્ટ લાગુ નહીં કરવાની વાત ઉપર નિશાન સાધ્યું અને કહ્યું કે આ બાબત કેન્દ્રની ભાજપ સરકારની બે મોઢાંની વાતને છતી કરે છે. 

રાહુલ ગાંધીએ ક્હ્યું કે ઉદ્યોગપતિઓનાં દેવાં માફ થઈ જાય છે અને ખેડૂતોએ દેવાદાર થઈને જીવવું પડે છે.  

લગભગ બસ્સોથી વધુ સંગઠનના હજારો ખેડૂતો દેવું માફ  કરવા તથા સ્વામિનાથન પંચની ભલામણો લાગુ કરવાની માગ કરી રહ્યાં છે. 

રાહુલ-કેજરીવાલની હાજરી યોગ્ય ?

ખેડૂતોની માગ છે કે ત્રણ અઠવાડિયાનું સંસદનું વિશેષ સત્ર માત્ર ખેડૂતો તથા કૃષિ સંબંધિત બાબતોને ચર્ચવા માટે બોલાવવામાં આવે. આ માટે ખેડૂતોને તબીબો, એંજિનિયર્સ તથા વકીલો જેવા તબક્કાનું પણ સમર્થન હાંસલ થયું છે. 

પાક વીમા યોજનાના નામે નવી રીતે શરૂ થયેલી લૂંટ તથા ગત બે વર્ષ દરમિયાન નેશનલ ક્રાઇમ રેકર્ડ બ્યૂરો દ્વારા ખેડૂતોની આત્મહત્યા સંબંધિત આંકડા રજૂ નહીં કરવા અંગે સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યા. 

આ બાબતો આપણને આશ્ચર્ય પમાડે, પરંતુ તે...\n\ntl;dr:
દિલ્હીમાં ખેડૂતોની કૂચમાં અગાઉ મહેન્દ્રસિંહ ટિકૈતના સમયની કૂચ જેવી ન હતી. તેમાં મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતો એકઠા થતા. એ પછી ખેડૂતોની રેલીઓ અને બેઠકો નાની અને પ્રભાવહીન રહેતી. મીડિયા પણ માત્ર શહેરમાં ફેલાવાયેલી ગંદકી તથા ટ્રાફિકજામની જ વાત કરતું.