ગુજરાતમાં ખેડૂતોએ  વડા પ્રધાન પાકવીમા યોજના અંતર્ગત મળતા વીમા માટે હાઈકોર્ટમાં અરજી કરી હતી, જેને લઈને રાજ્ય સરકાર અને વીમા કંપની પાસેથી જવાબ માગવામાં આવ્યો છે.

ખેડૂતોનાં વકીલ દીક્ષા પંડ્યાએ બીબીસી ગુજરાતીને કહ્યું કે હાલ 11 ખેડૂતોની અરજીઓ પર અદાલતે રાજ્ય સરકાર અને વીમા કંપની પાસેથી જવાબ માગ્યો હતો અને આ મુદ્દે આગલી સુનાવણી 6 ડિસેમ્બરે થશે.

તેમનું કહેવું છે કે અન્ય કેટલાક ખેડ઼ૂતો પણ છે, જેમણે આ પ્રકારની ફરિયાદ સાથે અરજી કરી છે.

અત્યાર સુધી વીમા કંપની તરફથી ગુજરાતના ખેડૂતોના નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે કથિતપણે નક્કર પગલાં ન લેવાયાં હોવાની ફરિયાદો ઊઠી છે. 

હાઈકોર્ટમાં આ બાબતે પણ અગાઉ પણ અરજી કરવામાં આવી હતી.

ચોટીલામાં પીપરાડી ગામના ખેડૂત વર્ગમાં અશોક ભંભાનિયાનો પરિવાર પણ અદાલતમાં વીમા કંપની સામે અરજી કરનાર ખેડૂતોમાંથી એક છે.

તેમણે કહ્યું કે 2017માં પૂર આવ્યું ત્યારે અમારો 70 ટકા પાક નિષ્ફળ થઈ ગયો હતો. 2018ના દુષ્કાળ વખતે પણ આવી જ પરિસ્થિતિ થઈ હતી.

28 વર્ષના અશોક કહે છે કે પિતાએ ખેતી માટે એક લાખ 70 હજાર રૂપિયાનું ધિરાણ બૅન્ક પાસેથી લીધું હતું અને ધિરાણની સાથે વીમા માટેનું પ્રીમિયમ કપા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
ઈ ગયું હતું પરંતુ 2017માં અતિવૃષ્ટિ અને 2018માં દુષ્કાળમાં પાકને નુકસાન થતાં વીમો મળ્યો નહીં.

અશોક ગુજરાતના કેટલાક ખેડૂતોમાં છે જેઓ 'પ્રધાનમંત્રી ફસલ બીમા યોજના' હેઠળ વીમો ન મળતાં અથવા ઓછી રકમ ચૂકવાતાં હેરાન પરેશાન છે. 

અશોક કહે છે કે 2017માં પૂર આવ્યું હતું, ત્યારે ખેડૂતોને સરકાર તરફથી પાકને નુકસાન થવા બદલ સહાય મળી હતી, પરંતુ વીમો મળ્યો નહીં.

તેઓ કહે છે કે ધિરાણ લઈએ તો ફરજિયાત પ્રીમિયમ કપાય છે પણ પાકને નુકસાન થાય અને કંપનીઓ વળતર ચૂકવવાનું આવે ત્યારે ગરબડ કરે છે.

ગુજરાત કિસાન સંગઠનના પ્રમુખ રતનસિંહ ડોડિયા સુરેન્દ્રનગરમાં ખેડૂત છે.

તેઓ કહે છે કે અશોક અને તેમના પરિવારે લીઘેલા ધિરાણ મુજબ તેમનો પાક નિષ્ફળ જતાં તેમને આશરે 43 હજાર રૂપિયાનું વળતર વીમા કંપની તરફથી મળવું જોઈતું હતું, પરંતુ માત્ર 1500 રૂપિયા જ ચૂકવવામાં આવ્યા હતા.

ગુજરાતમાં કેટલાક ખેડૂતો વીમા માટે અદાલતની શરણે ગયા છે.

ખેડૂત આગેવાન સાગર રબારીનું કહેવું છે કે પાકવીમાની લડત લડી રહ્યા હોય એવા ખેડૂતો સૌથી વધારે ગુજરાત રાજ્યમાં જ છે. 

ગુજરાત કિસાન સંગઠનના પ્રમુખ રતન સિંહ ડોડિયાનું કહેવું છે કે ગુજરાતમાંથી 42 અરજીઓ અદાલતમાં કરવામાં આવી છે. 

આવી જ એક અરજીને આધારે ગુજરાતમાં એસબીઆઈ (સ્ટેટ બૅન્ક ઑફ ઇંડિયા) જનરલ ઇન્સ્યૉરન્સ કંપનીને બ્લેક લિસ્ટ કરવામાં આવી હતી, કારણ કે અદાલતમાં કંપની ક્રૉપ કટિંગના પુરાવા અદાલતમાં રજૂ નહોતી કરી શકી.

શું છે 'વડા પ્રધાનપાકવીમા યોજના'?

2016માં કેન્દ્ર સરકારે ખેડૂતો માટે 'વડા પ્રધાન પાકવીમા યોજના'ની જાહેરાત કરી, જેમાં ખેડૂતોને વાવણી પહેલાંથી લઈને પાક લેવા પછી પણ કુદરતી આફત જેવી પરિસ્થિતિમાં પાક માટે એક વ્યાપક વીમાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી.

આ યોજના હેઠળ ખેડૂતોને સરળ રીતે અને સમયસર યોગ્ય વીમાની રકમ મળી રહે તેવી જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી.

કૃષિ વિશેષજ્ઞ સાગર રબારી કહે છે કે પાકવીમાના પ્રીમિયમમાં રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકાર બંને 49-49 ટકા ચૂકવે છે અને ખેડૂતે પ્રીમિયમના બે ટકા ચૂકવવાના આવે છે.

નિષ્ણાતો જણાવે છે કે ગુજરાતમાં છ ખાનગી કંપનીઓને આ યોજનામાં જોડવામાં આવી છે.

આંકડા શું કહે છે?

ઊંચા દરે પ્રીમિયમ પડાવતી કંપનીઓને જ્યારે નુકસાની વળતર ચૂકવવાનો વારો આવે છે ત્યારે નિષ્ક્રિય બની જતી હોવાની રાવ ઊઠી હોવાનું પણ નિષ્ણાતો જણાવે છે.

ધ વાયરના એક અહેવાલ મુજબ માહિતીના અધિકાર હેઠળ મળેલી માહિતી મુજબ ભારતમાં વીમા કંપનીઓએ વડા પ્રધાન પાકવીમા...