અમૃતલાલ વેગડ

આ શબ્દો વિખ્યાત લેખક, ચિત્રકાર અમૃતલાલ વેગડના છે. 

1928ની ત્રીજી ઓક્ટોબરે મધ્ય પ્રદેશના જબલપુરમાં જન્મેલા અમૃતલાલ ગોવાલાલ વેગડનું 90 વર્ષની વયે શુક્રવારે એટલે કે છઠ્ઠી જુલાઈએ અવસાન થયું હતું. 

અમૃતલાલ વેગડ ગુજરાતી ઉપરાંત હિન્દી ભાષાના બહુ વંચાયેલા લેખક ઉપરાંત ઉત્તમ ચિત્રકારો પૈકીના એક હતા. 

ગુરુદેવ રવિન્દ્રનાથ ટાગોરે સ્થાપેલા શાંતિ નિકેતનની વિશ્વભારતી યુનિવર્સિટીમાં તેમણે અભ્યાસ કર્યો હતો. 

વિખ્યાત ચિત્રકાર નંદલાલ બોઝના માર્ગદર્શન હેઠળ તેમણે 1948થી 1953 દરમ્યાન તાલીમ મેળવી હતી. 

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

નંદલાલ બોઝ પાસેથી પ્રકૃતિ તથા સુંદરતાનો આદર કરવાના પાઠ ભણેલા અમૃતલાલ વેગડ શાંતિ નિકેતનથી પાછા ફર્યા બાદ જબલપુરની ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ફાઇન આર્ટ્સમાં શિક્ષક તરીકે જોડાયા હતા. 

અમૃતલાલ વેગડનાં સૌથી વધુ વિખ્યાત ગુજરાતી પુસ્તકોમાં 'સૌંદર્યની નદી નર્મદા', 'સ્મૃતિઓનું શાંતિનિકેતન' અને 'થોડું સોનું, થોડું રૂપું'નો સમાવેશ થાય છે. 

તેમણ નર્મદા નદીના માર્ગ પર પહેલી પદયાત્રા 1977માં 49 વર્ષની વયે કરી હતી અને છેલ્લી પદયાત્રા 1999માં 71 વર્ષની વયે કરી હતી. 

તેમણે તેમનાં પુસ્તકોમાં નર્મદા નદીના મૂળ અમરકંટકથી લઈને ભરૂચ નજીકના દરિયા કિનારા સુધીની પદયાત્રા અનુભવોનું આલેખન કર્યું હતું. 

તેમણે એક વખત કહેલું, "નર્મદા નદી અને તેની પરિક્રમા જીવનની સાર્થકતાના પાઠ શીખવે છે. આપણી આસપાસ ડૉક્ટરો અને એન્જિનિયર બનાવવાની કોલેજો છે, પણ સારા માણસ બનાવવાની કોલેજ નથી. એ પ્રશિક્ષણ નર્મદાની પરિક્રમામાં આપોઆપ મળે છે."

તેમણે હિન્દીમાં પણ નર્મદા નદીના સૌંદર્ય વિશે અઢળક લખ્યું હતું. તેમના પુસ્તકોના મરાઠી, બંગાળી અને અંગ્રેજી ભાષામાં અનુવાદ થયા હતા. 

'સૌંદર્યની નદી નર્મદા' માટે તેમને ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીએ 2004માં પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો હતો. અન્ય સર્જનો માટે તેમને મધ્ય પ્રદેશ રાજ્ય સાહિત્ય પુરસ્કાર તથા રાષ્ટ્રપતિ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યા હતા. 

'અમૃતસ્ય નર્મદા' નામના હિન્દી પુસ્તક માટે તેમને શરદ જોશી રાષ્ટ્રીય સન્માન, મહાપંડિત રાહુલ સાંકૃત્યન પુરસ્કાર અને હિન્દી ગ્રંથ અકાદમીનું સૃજન સન્માન આપવામાં આવ્યું હતું. 

'દિવસે નર્મદા અને રાત્રે રેવા'

નર્મદાને અમૃત વેગડે તસવીરોમાં ઉતારી હતી

અમૃતલાલ વેગડના વ્યક્તિત્વ અને સર્જન વિશે બીબીસી, ગુજરાતીએ ગુજરાતી સાહિત્યસર્જકો રઘુવીર ચૌધરી અને સિતાશું યશશ્ચંદ્ર સાથે વાત કરી હતી. 

રઘુવીરભાઈએ... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
અમૃતલાલ વેગડઃ શબ્દોના મુલકમાં આવેલો રંગોનો માણસ