સામગ્રી: રૂપા ઝા બીબીસીમાં ભારતીય ભાષાઓના સંપાદક છે

તેથી જ બીબીસીના પત્રકારોની ટીમ યુકે અને ભારતની શાળાઓની મુલાકાત લઈને મીડિયાની સાક્ષરતા અંગે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે વર્કશોપ્સ કરી રહી છે. 

આ 'ધ રીયલ ન્યૂઝ' નામની વર્કશોપ્સ બીબીસીનાં બિયોન્ડ ફેક ન્યૂઝ પ્રોજેક્ટના ભાગરૂપે યોજાઈ રહ્યાં છે, જેનો આરંભ ભારતમાં 12મી નવેમ્બરથી થઈ રહ્યો છે. 

આની પાછળનો ઉદ્દેશ જગતભરમાં ફેલાઈ રહેલી ખોટી માહિતીનો સામનો કરવા માટેના ઉકેલો શોધવાનો છે. 

મીડિયા વિશેની જાગૃત્તિ વધે તે માટે બીબીસી વર્લ્ડ સર્વિસે વિવિધ પ્રયાસો હાથ ધર્યા છે, જેના ભાગરૂપે આ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરાયો છે. 

મીડિયા અંગે જાગૃતિ ફેલાવવા માટેના આ 'રિયલ ન્યૂઝ' વર્કશોપ્સ, યુકેમાં હાલના વર્ષોમાં સફળતાપૂર્વક યોજાયેલા આવા જ પ્રોજેક્ટ્સના આધારે તૈયાર કરાયા છે. 

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ફેક ન્યૂઝ ખરેખર શું છે તે બાળકો બરાબર સમજે અને તેનો સામનો કરવા માટેના ઉકેલો શોધી કાઢે તે માટે તેમને સહાયરૂપ થવાના ઉદ્દેશથી આ વર્કશોપ્સ યોજાઈ રહ્યા છે. 

(ભારત, કેનિયા તથા નાઈજીરિયામાં બીબીસી દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલાં રિસર્ચનાં તારણ વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો.)

કેવી રીતે રોકાશે ફેક ન્યૂઝ

ભારતની ટેલિકોમ ક્ષેત્રની નિયંત્રક સંસ્થાના જણાવ્યા અનુસાર દેશમાં 100 કરોડથી પણ વધુ મોબાઇલ ફોનના કનેક્શન્સ સક્રિય છે. 

બહુ ટૂંકા ગાળામાં કરોડો ભારતીયો ઑનલાઇન દુનિયાનો પરિચય કરવા લાગ્યા છે. 

મોટા ભાગના લોકો માટે ઇન્ટરનેટ પર પહોંચવાનું પ્રથમ સાધન તેમનો મોબાઇલ ફોન બન્યું છે. 

મોટી સંખ્યામાં લોકો ચેટ ઍપ્સ પર ન્યૂઝ આપતા અને મેળવતા થયા છે. તેનાથી દુનિયા સાથે જોડવાનું ઘણું સુગમ બન્યું છે, પણ આ એવી બંધ દુનિયા છે, જેમાં ગેરમાહિતી બહુ ઝડપથી કોઈ ચકાસણી વિના ફેલાઈ જાય છે.

લોકો પર માહિતીનો મારો થાય છે અને તેમના માટે કયા સમાચાર સાચા અને કયા ખોટા તે નક્કી કરવું મુશ્કેલ બની જાય છે. 

તેથી જ બીબીસીનો વિચાર છે કે સમાચારોને સમજવા માટેની અને તેની ખરાઈ કરવા માટેની તાલીમ અને જાણકારી યુવાનોને આપવી જરૂરી બની છે. 

કિશોરો અને યુવાનો જ માત્ર ચેટ ઍપ્સ મારફતે અને ઇન્ટરનેટ પર જઈને સમાચારો મેળવે છે એવું નથી. 

પરંતુ અમે આ વયજૂથ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને વર્કશોપ્સ કરવા માગીએ છીએ, તેના બે કારણો છે. 

એક તો, જૂથ તરીકે તેઓ પોતાની આસપાસના દરેક ઉંમરના વર્તુળોમાં, પોતાના કુટુંબના સભ્યો મારફત તથા મિત્રોના પરિવારો મારફત પ્રભાવ ફેલાવી શકે તેવી શક્યતા છે....\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
જાહેર માધ્યમો (મીડિયા)નાં વાચકોમાંથી જે લોકો માધ્યમનું મૂલ્યાંકન કરવા જેટલા શિક્ષિત હોય અને પોતાના વાંચવામાં આવેલા અહેવાલોની વિશ્વસનીયતા ચકાસી શકે તેમ હોય તેઓ ફેક ન્યૂઝ ઓછા ફેલાવે છે.