નાટકોમાં લેખક અને અભિનેતા તરીકે સક્રિય તારકભાઈએ 1963માં ઘાટકોપરની એક સંસ્થા માટે ત્રિઅંકી હાસ્યનાટક 'દુનિયાને ઊંધાં ચશ્માં'  લખ્યું. નાટ્યસ્પર્ધામાં તેને ઇનામ મળ્યું. 

'ચિત્રલેખા'ના તંત્રી હરકિસન મહેતાએ નાટક જોઈને તારકભાઈને કોલમ લખવા નિમંત્રણ આપ્યું. એ વખતે ના પાડ્યા પછી આખરે 1971માં તેમણે 'દુનિયાને ઊંધા ચશ્મા' સાપ્તાહિક કોલમની શરૂઆત કરી. 

થોડા લેખ પછી તેમાં હવે જગવિખ્યાત બનેલી તેમની પાત્રસૃષ્ટિ અને તેમના માળાનો પ્રવેશ થયો. ત્યાર પછી જે કંઈ થયું, તે ગુજરાતી હાસ્યસાહિત્યનો જ નહીં, ગુજરાતી લેખનનો પણ ગૌરવવંતો ઇતિહાસ છે. 

તારકભાઈએ પહેલાં કોલમની અને પછી સિરીયલની ભરપૂર સફળતા માણી, પણ તેમના મનમાં કદી એ અંગે હવા ન ભરાઈ. અંગત રીતે પોતાની જાતને તે નિષ્ફળ ગણતા હતા. 

યુવાનીમાં તેમનો સાઇડ ફેસ રાજ કપૂર જેવો લાગતો હતો અને મેરિલીન મનરોના તે એવા પ્રેમી હતા કે મિત્રો તેમને 'તારક મનરો' કહેતા. 

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

છતાં, ફિલમ લાઇનમાં તેમનો ગજ ન વાગ્યો. ('ચલચિત્ર જગત મને માફક ન આવ્યું, ચલચિત્ર જગતને હું માફક ન આવ્યો.') 

‘આઈ એમ ધ માસ્ટર ટીલ ડેટ’

તારક મહેતા તેમના પત્ની ઇંદુબહેન સાથે

ગુજરાતી લેખનમ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
ાં ભાગ્યે જ મળી એવી સફળતા-લોકપ્રિયતા અને દીર્ઘ કારકિર્દી પણ પોતે સાહિત્યસર્જન દ્વારા ભાષાની સેવા કરી રહ્યા છે એવા ભવ્ય ભ્રમો પાળવાનો તારકભાઈને શોખ ન હતો. 

વીસેક વર્ષ પહેલાંની વાતચીતમાં તારકભાઈએ કહ્યું હતું કે નાટકના બેકગ્રાઉન્ડને કારણે સિચ્યુએશન લખવામાં- જમાવવામાં તેમને જબરી ફાવટ હતી. 

દંભી નમ્રતા કે ફાંકોડી આત્મશ્લાઘાના ભાવ વગર તેમણે કહ્યું હતું, 'બીજા બધા પ્રકારોમાં આઈ કેન બી કમ્પેર્ડ, પણ સિચ્યુએશન્સમાં, આઈ એમ ધ માસ્ટર ટિલ ડેટ.'

જ્યોતીન્દ્ર દવે તારકભાઈના 'પાડોશી, ગુરુ, વડીલ અને નાતીલા.' જ્યોતીન્દ્ર દવે વિશે જ્યારે પણ વાત થાય ત્યારે તારકભાઈના અવાજમાં આદર છલકે. 

જ્યોતીન્દ્ર દવેએ ગુજરાતી હાસ્યલેખનમાં નિબંધસ્વરૂપને ગુણાત્મક અને જથ્થાત્મક રીતે પૂર્ણ કળાએ પહોંચાડ્યું. તારકભાઈ તેમનાથી સાવ જુદા પાટે ચાલ્યા. 

તેમણે લખ્યું હતું, 'હાસ્યસર્જન માટે નિબંધનું સાહિત્ય મને માફક ન આવ્યું એટલે હું સાહજિક નાટ્યાત્મક લેખો તરફ વળ્યો. મારા લેખ એટલે નાટક, વાર્તા અને નિબંધનું મિશ્રણ છે. 

તેમાં મારે જે કહેવાનું છે તે પાત્રો દ્વારા કહું છું અને હું પોતે પણ એક પાત્ર બની જાઉં છું. 

આપણા જીવનની વિષમતાનો બોજો હળવો કરવાનું મારું લક્ષ્ય છે. સામાન્ય વાચકને શિષ્ટ રીતે રીઝવવાનો, માનવસહજ નિર્બળતાઓ અને મર્યાદાઓ પ્રત્યે વાચકને ઉદાર બનાવવાનો મારો પ્રયત્ન છે...'

ઊંધો દૈનિક ક્રમ

'ઊંધા ચશ્મા' શ્રેણીની સૌથી મોટી ખૂબી અને સૌથી મોટી સફળતા તેનાં પાત્રો થકી હતી. જ્યોતીન્દ્ર દવેએ તારકભાઈને કહ્યું હતું કે 'તારી જેમ હું પાત્રોની કલ્પના કરી શકતો નથી.' 

અમદાવાદમાં જન્મેલા, પણ કર્મે મુંબઈગરા તારકભાઈએ 27 વર્ષ સુધી ફિલ્મ્સ ડિવિઝનમાં સરકારી નોકરી કરી અને ત્રણેક ડઝન નાટકો લખ્યાં, તેના લેખન-દિગ્દર્શન ઉપરાંત અભિનય પણ કર્યો. 

દરમિયાન પહેલું લગ્ન, પુત્રી ઇશાનીનો જન્મ, ઇંદુબહેન સાથે બીજું લગ્ન અને લેખનમાં સફળતાનો દૌર ચાલુ રહ્યો. ઉત્તરાવસ્થામાં તે મુંબઈ છોડીને અમદાવાદ વસ્યા. 

'ઊંધા ચશ્મા'થી જાણીતા આ લેખકનો દૈનિક ક્રમ બીજા કરતાં ઊંધો હતોઃ તે દિવસે સુતા ને રાતે જાગતા-વાંચતા-લખતા. 

સાવ છેલ્લાં વર્ષોમાં તે કંઇક સામાન્ય લોકો જેવો બન્યો હતો. તેમની આંખો નબળી પડી હતી. પણ વંચાય ત્યાં સુધી તે પુષ્કળ વાંચતા. 

મુંબઈથી ખાસ છાપાં મંગાવતા હતા. તેમનું અંગ્રેજી વાચન પુષ્કળ હતું. અમેરિકા વસતાં દીકરી ઇશાની-નાટ્યકાર-કવિ-જમાઈ ચંદ્ર શાહના ઘરે કે બીજા પ્રવાસોમાંથી તે હાસ્યનાં...