જમ્મુ-કાશ્મીરમાં કલમ 370 નાબૂદ કરવામાં આવી ત્યાર બાદ કેટલાક નેતાઓની અટકાયત કરવામાં આવી નહોતી. તેમાં શાહ ફૈઝલનો પણ સમાવેશ થતો હતો.  

સમાચાર અનુસાર દિલ્હી ઍરપૉર્ટ પર જ તેમની અટકાયત કરાઈ હતી. તે પહેલાં જ શાહ ફૈઝલે શંકા વ્યક્ત કરી હતી કે 'બીજા નેતાઓની જેમ મારી પણ ગમે ત્યારે ધરપકડ થઈ શકે.' તેમનું કહેવું હતું કે કાશ્મીરમાં ભય ફેલાયેલો છે.  

બીબીસી 'હાર્ડટૉક' કાર્યક્રમના સંચાલક સ્ટિફન સૅકરે જમ્મુ-કાશ્મીર પીપલ્સ મૂવમૅન્ટના નેતા શાહ ફૈઝલ સાથે લાંબી વાતચીત કરી હતી.  

વર્ષ 2009માં કાશ્મીરમાથી યુપીએસસીની પરીક્ષા આપીને ટૉપર બનેલા ફૈઝલનું કહેવું છે કે કાશ્મીરના 80 લાખ લોકો છેલ્લા કેટલાક દિવસથી કેદી જેવી હાલતમાં છે.

યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ

શાહ ફૈઝલે કહ્યું, "જમ્મુ-કાશ્મીરમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી કર્ફ્યુ લાગેલો છે. કાશ્મીરના 80 લાખ લોકો કેદી જેવી સ્થિતિમાં છે."

"રસ્તા ખાલીખમ છે. બજારો બંધ છે. એક જગ્યાથી બીજી જગ્યાએ જવું મુશ્કેલ છે. ટેલિફોન, મોબાઇલ બંધ છે." 

"બહાર વસેલા કાશ્મીરીઓ પોતાના પરિવારજનો સાથે વાત કરી શકે તેમ નથી. ખાદ્ય પદાર્થોની તંગી ઊભી થવા લાગી છે."

"લોકોને સમજાતું નથી કે શું થઈ રહ્યું છે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
. સુરક્ષા દળોને અભૂતપૂર્વ રીતે ગોઠવી દેવાયા છે. અહીં યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ છે."

"લોકો સગાઓને પણ મળી શકતા નથી. અલગતાવાદી હોય કે ભારતના સમર્થક હોય બધા નેતાઓને પકડી લેવાયા છે."

ફૈઝલ કહે છે, "ચોથી ઑગસ્ટે થયેલી સર્વપક્ષીય બેઠકમાં હાજર નેતાઓમાંથી માત્ર હું બહાર છું."

"હું અહીંથી નીકળ્યો ત્યારબાદ પોલીસ એકથી વધુ વાર મારા ઘરે આવી છે."

"પણ હું એરપોર્ટ અને ત્યાંથી દિલ્હી કેવી રીતે પહોંચ્યો તેની પણ એક કહાની છે."

"એવું બને કે સંપર્ક સુવિધા બંધ હોવાથી હું ઘરેથી નીકળ્યો તે વાત તેઓ પોતાના ઉપરીઓને જણાવી શક્યા નહીં હોય."

"પણ હવે મને શંકા છે કે હું અહીંથી પરત જઈશ ત્યારે બીજાની જેમ મને પણ પકડી લેવામાં આવશે."

'કાશ્મીરના બધા નેતાઓ કેદમાં છે'

તમારા પક્ષના કાર્યકરો અને આમ જનતા માટે શું સંદેશ છે? તથા તમે ભારતે કબજો જમાવ્યો છે એવું કહી રહ્યા છો, ત્યારે લોકો રસ્તા પર ઊતરી આવે તેવું ઇચ્છો છો? એવો સવાલ તેમને પૂછવામાં આવ્યો હતો. 

શાહ ફૈઝલે કહ્યું, "તમે જુઓ કે પાંચ ઑગસ્ટે શું થયું. મારી જેમ ચૂંટણીના રાજકારણમાં રસ ધરાવતા મુખ્યધારાના બધા નેતાઓને પકડી લેવામાં આવ્યા."

"તેમના પર કોઈ તર્ક વિના સંસદમાં પસાર થયેલો કાયદો થોપી દેવાયો. હજી સુધી બે ભૂતપૂર્વ મુખ્ય મંત્રીઓ સહિત અનેક નેતાઓ અટકાયતમાં છે."

"તમે જનતા દ્વારા દેખાવોની વાત કરો છો, પણ ગયા અઠવાડિયે જે રીતે સુરક્ષાદળોને ગોઠવી દેવાયા છે તે પછી પ્રદર્શન માટે લોકોને એકઠા કરવા અસંભવ છે."

'આનો વિરોધ થશે'

"હું લોકોને શાંતિ જાળવવા અપીલ કરું છું. સાથે એ પણ સમજું છું કે સુરક્ષાદળોની ગોઠવણમાં થોડી ઢીલ અપાશે, ત્યારે લોકો સ્વાભાવિક છે કે તેનો વિરોધ કરશે."

"મારી કે અન્ય કોઈ કાશ્મીરી નેતાઓની વાત સાંભળવામાં નહીં આવે."

"અત્યારે મોટા પાયે સુરક્ષાદળો છે, તેની સામે કોણ અવાજ ઉઠાવે, પણ મને લાગે છે કે આનો વિરોધ થયા વિના નહીં રહે."

ભાજપ ઘણા સમયથી ઢંઢેરામાં કલમ 370 હટાવવાની વાત કરતો જ હતો અને હવે સરકાર પાસે બહુમતી છે, ત્યારે આ પગલું તમને આશ્ચર્યકારક કેમ લાગે છે?

'સંસદમાં બંધારણની હત્યા'

આ સવાલના જવાબમાં શાહ ફૈઝલે કહ્યું, "ભારતને દુનિયાનું મહાન લોકતંત્ર ગણવામાં આવે છે." 

"મોદી સત્તામાં હોવા છતાં અમને ખાતરી હતી કે ઘણી બધી બંધારણીય સંસ્થાઓ છે, જે અમારા અધિકારોની રક્ષા કરશે. તેથી જ અમે સુરક્ષિત અનુભવ કરતા હતા."

"તેથી આવી રીતે તેને હટાવી દેવાઈ તેનું મને આશ્ચર્ય છે. બંધારણનો ઇતિહાસ અને કલમ 370નો છેલ્લાં 70...