સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: અજિત સિંહે જૂતાં નીચે ઉતાર્યાં તે પછી મંચ પર જઈ શક્યા અને માયાવતી સાથે હાથ મિલાવી શક્યા. સ્વચ્છતા માટેનો આ આગ્રહ માત્ર નહોતો, પરંતુ વસતિના પ્રમાણના આધારે સતત બદલાતાં રહેતાં સામાજિક સમીકરણોનું ચિત્ર પણ અહીં દેખાતું હતું. 

માયાવતીની જીવનકથા લખનારા અજય બોઝના જણાવ્યા અનુસાર સ્વચ્છતા માટેની માયાવતીની 'ધૂન' પાછળ પણ એક કથા છે. 

અજય બોસે 'બહનજી અ પોલિટિકલ બાયૉગ્રાફી ઑફ માયાવતી' પુસ્તકમાં લખ્યું છે, 'માયાવતી પહેલી વાર લોકસભામાં જીતીને આવ્યાં ત્યારે તેમણે માથામાં તેલ નાખ્યું હોય અને ગામડાની નારી હોય તેવાં વસ્ત્રો પહેર્યાં હોય. 

તેથી કહેવાતાં ભદ્ર મહિલા સાંસદો તેમની મજાક ઉડાવતાં હતાં. મહિલા સાંસદો ફરિયાદ કરતી હતી કે માયાવતીને બહુ પરસેવો થતો હતો. એક વરિષ્ઠ મહિલા સાંસદે તો માયાવાતીને સલાહ પણ આપી હતી કે તમે સારું પરફ્યૂમ લગાવીને સંસદમાં આવજો.

માયાવતીની નિકટના લોકોના જણાવ્યા અનુસાર વારંવાર તેમની જ્ઞાતિનો ઉલ્લેખ કરાતો હતો અને તેમને એવું ઠસાવવાની કોશિશ થતી હતી કે દલિત મોટા ભાગે ગંદાં રહેતાં હોય છે. 

આ બાબતની તેમના દિમાગ પર ઊંડી અસર પડી હતી. તેના કારણે તેમણે હુકમ કર્યો કે ગમે તેવી મોટી વ્યક્તિ હોય તેમના રૂમમાં કોઈ જૂતાં પહેરીને આવશે નહીં.' 

માયાવતીની જીવનકથા લખનારા અન્ય એક લેખિકા નેહા દીક્ષિતે પણ કારવાં મૅગેઝિનમાં તેમના પર એક લાંબો લેખ લખ્યો હતો. 

'ધ મિશન - ઇનસાઇડ માયાવતીઝ બેટલ ફૉર ઉત્તર પ્રદેશ'માં તેમણે લખ્યું હતું કે 'માયાવતીને સ્વચ્છતાની બાબતમાં એવી ધૂન લાગી હતી કે તેઓ પોતાના ઘરમાં દિવસમાં ત્રણ વાર પોતાં કરાવતાં હતાં.'

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

વાજપેયી સરકારનું પતન

માયાવતીનો મિજાજ ક્યારે કેવો હશે તે કહેવું મુશ્કેલ હોય છે. આ વાત છે 17 એપ્રિલ, 1999ની. રાષ્ટ્રપતિ કે. આર. નારાયણને અટલ બિહારી વાજપેયીની સરકારને લોકસભામાં વિશ્વાસનો મત લેવાનું જણાવ્યું હતું. 

સરકારને જીતી જવાનો વિશ્વાસ હતો, કેમ કે ચૌટાલા ફરીથી એનડીએના ગઠબંધનમાં જોડાઈ ગયા હતા. માયાવતીએ એવા અણસાર આપ્યા હતા કે તેમનો પક્ષ મતદાનમાં ભાગ નહીં લે. 

તે દિવસે સંસદભવનના પોર્ટિકોમાં અટલ બિહારી વાજપેયી પોતાની કારમાં બેસવા જઈ રહ્યા હતા ત્યારે પાછળ આવી રહેલાં માયાવતીએ બૂમ મારીને કહ્યું હતું, 'આપે ચિંતા કરવાની જરૂરી નથી.' 

16 એપ્રિલની રાત્રે લોકસભામાં માયાવતીનું ભાષણ પૂરું થયું તે સાથે જ અર્જુન સિંહ એવી વ્યક્તિની શોધમાં લાગી ગયા, જેમનો એક શબ્દ તે પક્ષમાં આદેશ સમાન હતો....\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:
થોડા દિવસ પહેલાં દેવબંદમાં માયાવતી, અખિલેશ યાદવ અને અજિત સિંહની સંયુક્ત સભા યોજાઈ હતી. તેમાં અજિત સિંહ મંચ પર જવા લાગ્યા ત્યારે બીએસપીના એક નેતાએ તેમને કહ્યું કે તમે ચંપલ નીચે ઉતારજો. મંચ પર કોઈ જૂતાં પહેરીને આવે તે વાત માયાવતીને પસંદ નથી.