અડવાણી સોમનાથ-અયોધ્યા રામ રથયાત્રા વખતે અમદાવાદમાં

વરિષ્ઠ પત્રકાર રામદત્ત ત્રિપાઠી અયોધ્યાના ચુકાદાનું રાજકીય મુલ્યાંકન કરતા આ વાત નોંધે છે.  

રામમંદિરનો મુદ્દો 1990માં અડવાણીએ ગુજરાતના સોમનાથથી અયોધ્યા સુધીની રામ રથયાત્રા કાઢી ત્યારે દેશમાં વધુ ચર્ચામાં આવ્યો હતો અને  1992માં બાબરી મસ્જિદ તોડી પાડવાની ઘટના બની હતી.

1990માં યોજાયેલી રામ રથયાત્રામાં હાલ વડા પ્રધાન એવા નરેન્દ્ર મોદીએ કારસેવક (ધર્માર્થે કરાતી સેવા)ની ભૂમિકા ભજવી હતી.

હાલના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી એ વખતે ભાજપની રાષ્ટ્રીય ચૂંટણી સમિતિમાં સભ્ય હતા.

દેશના બહુચર્ચિત બાબરી મસ્જિદ અને રામજન્મભૂમિ વિવાદનો સુપ્રીમ કોર્ટની બંધારણીય પીઠે ચુકાદો આપ્યો અને બાબરી મસ્જિદના ગુંબજની વિવાદિત જમીન રામમંદિરના નિર્માણ માટે હિંદુ પક્ષકારોને આપવાનું ઠેરવ્યું. 

સર્વોચ્ચ અદાલતે જ્યાં બાબરી મસ્જિદ હતી તે જમીન હિંદુ પક્ષને આપવાની અને ત્યાં ટ્રસ્ટ ઊભું કરી એના થકી રામમંદિર નિર્માણનો ચુકાદો આપ્યો છે. 

એ સાથે જ સર્વોચ્ચ અદાલતે સુન્ની વકફ બોર્ડને મસ્જિદના નિર્માણ માટે પાંચ એકર જમીન અલગથી આપવાનું પણ કહ્યું છે.

40 દિવસ ચાલેલી લાંબી સુનાવણી 16 ઑક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
્ટોબરે પૂર્ણ થઈ હતી અને એનો 9 નવેમ્બરે ચુકાદો આપવામાં આવ્યો છે.

ભાજપ અને રામમંદિર

1984ની લોકસભાની ચૂંટણીમાં કૉંગ્રેસ પાર્ટીએ 49.10 ટકા વોટશેર સાથે 404 બેઠકો જીતી લીધી હતી અને એ ચૂંટણીમાં ભાજપનો ગુજરાતની મહેસાણા સહિત બે બેઠક પર વિજય થયો હતો. 

જોકે, કૉંગ્રેસની આટલી જંગી બહુમતી છતાં મુસ્લિમ મહિલા શાહબાનો કેસમાં કૉંગ્રેસે જે વલણ લીધું તેને લઈને સરકાર મુસીબતમાં આવી ગઈ. 

1989માં 9મી લોકસભાની ચૂંટણીના 3 વર્ષ અગાઉ 1986માં ફૈઝાબાદના ન્યાયાધીશના આદેશ પર બાબરી મસ્જિદના વિવાદિત સ્થળે તાળા ખોલવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો.

કેટલાક પત્રકારો કૉંગ્રેસે મુસ્લિમોના તૃષ્ટિકરણના આરોપને ખાળવા માટે આ પગલું લીધું હોવાનું ગણાવે છે. અલબત્ત, તાળું અદાલતના આદેશથી ખોલાયું હતું.

ઉલ્લેખનીય છે કે 1949થી ત્યાં રામ લલાની મૂર્તિ મૂકવામાં આવી હતી, પરંતુ અંદર પૂજાની અદાલતે મનાઈ કરી હતી.

ઉલ્લેખનીય છે કે સર્વોચ્ચ અદાલતે તેના ચુકાદામાં 1949માં મૂર્તિ મૂકવાની ઘટનાને ગેરકાયદેસર કૃત્ય ઠેરવ્યું છે. 

1989માં ભાજપે પાલમપુર (હિમાચલ પ્રદેશ)માં વિવાદિત સ્થળે રામમંદિર નિર્માણ માટે પ્રયાસ કરવાની જાહેરાત કરી અને એ જ વર્ષે યોજાયેલી લોકસભા ચૂંટણીના ઢંઢેરામાં પણ એને સ્થાન આપવામાં આવ્યું. 1998માં ફક્ત બે બેઢકો જીતનાર ભાજપે 1989ની ચૂંટણીમાં 85 બેઠકો જીતી હતી.

બીબીસી ઉર્દૂના વરિષ્ઠ પત્રકાર શકીલ અખ્તરે સંવાદદાતા ઝુબેર અહેમદને કહ્યું, "આ હિંદુ રાષ્ટ્રવાદના ઉત્થાનની શરૂઆત હતી." 

"લાલ કૃષ્ણ અડવાણીએ દેશના બદલાઈ રહેલા મૂડને પારખી લીધો હતો. રામજન્મભૂમિ આંદોલન વિખરાયેલા રાષ્ટ્રવાદને ધર્મ સાથે જોડી એક હિંદુ રાષ્ટ્રવાદ રાજકીય આંદોલનમાં પરિવર્તિત થઈ ગયું અને ભારતમાં પહેલીવાર હિંદુ રાષ્ટ્રવાદ સામૂહિક મુદ્દો બન્યો.'' 

સોમનાથ, અડવાણી અને ભાજપનો ઉદય

અમદાવાદમાં અડવાણીની રામ રથયાત્રાનું સ્વાગત

1989ની લોકસભાની ચૂંટણીના એક વર્ષ પછી લાલ કૃષ્ણ અડવાણીએ 25 સપ્ટેમ્બર 1990ના રોજ ગુજરાતના સોમનાથથી લગભગ 10,000 કિલોમિટર લાંબી રામ રથયાત્રાનું આયોજન કર્યું.

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસમાં પ્રકાશિત એક લેખ પ્રમાણે લાલ કૃષ્ણ અડવાણીએ 'માય કન્ટ્રી, માય લાઇફ'માં લખ્યું છે :

"યાત્રાની શરૂઆત માટે સોમનાથની પસંદગીનું એક મજબૂત પ્રતીકાત્મક મૂલ્ય હતું."

"તે સતત મુસ્લિમ અત્યાચારનો ભોગ બન્યું તે તથ્ય વારંવાર ચર્ચાથી પુખ્ત થયું હતું."

"અયોધ્યાને મુસ્લિમ આક્રામકતાના ઇતિહાસમાં પ્રાસંગિક બનાવવું અને પછી તેની સાથ...