...

તેઓ કહેતા કે સ્વચ્છ શહેર મજબૂત અર્થવ્યવસ્થાનું સર્જન કરશે. લીએ કહ્યુ હતું કે આ માપદંડો મનોબળ મજબૂત કરશે.

તેમણે કહ્યું, “બીમારીઓને નિયંત્રણમાં રાખશે અને આ રીતે ઉદ્યોગો અને પ્રવાસનમાં ઉચ્ચ આર્થિક વિકાસ માટે જરૂરી સામાજિક માહોલ તૈયાર થશે.”

“જે  લોકો માટે જ સારું રહેશે અને અંતે તેનાથી દરેકને ફાયદો થશે." 

આ દરેક કસોટીમાં સિંગાપોર ખરું ઊતર્યું છે. લોકોની સરેરાશ ઉંમર 66 વર્ષથી વધીને 83 વર્ષ થઈ છે, જે દુનિયામાં સૌથી વધુ છે. 

1967માં અહીં આવતા પ્રવાસીઓની સંખ્યા બે લાખથી સહેજ વધુ હતી, જે 2018ના શરૂઆ... બાકીનો લેખ લખો:
ીઓને નોંધ મોકલતા.

લી માનતા કે નાની વાતો પણ અગત્યની છે અને મામૂલી ભૂલોને પણ અવગણીશું તો તંત્ર સ્થિતિ પર નિયંત્રણ ગુમાવી દેશે, લોકો તેનો ગેરફાયદો ઊઠાવશે. 

સિંગાપોરના કાયદા વિદેશીઓને વધુ કડક લાગે છે. જેમ કે સિંગાપોરે ચ્યૂઇંગ ગમની આયાત પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધેલો.

જોકે, ચ્યૂઇંગ ગમ રાખવી પ્રતિબંધિત નથી. ડૂરીયન (તીખી ગંધવાળુ ઉષ્ણકટિબંધનું ફળ) લઈને ટ્રેનમાં મુસાફરી કરવા અને પબ્લિક ટૉઈલેટમાં ફ્લશ ન કરવા બદલ પણ દંડ કરવામાં આવે છે.

જોકે, હવે મોટા ભાગના પબ્લિક ટૉઈલેટ્સ ઑટોફ્લશ છે. સિંગાપોરમાં થૂંકવા પર અને મંજૂરી વિના વાઈ-ફાઈનો ઉપયોગ કરવા માટે પણ દંડ ફટકારવામાં આવે છે. 

2009માં એક ડ્રાઇવરને પર પોતાના જ ઘરમાં બધા લોકો સામે કપડાં કાઢવા બદલ દંડ ફટકારવામાં આવેલો.

ઈ-સિગારેટ પર તો પહેલાથી જ દંડ વસુલાય છે. સિંગાપોર નાગરિક અને રાજકીય અધિકારો બાબતે પશ્ચિમના દેશોથી અલગ છે. 

ત્યાં દંડ કઠોર છે, ડ્ર્ગ્સ સંબંધિત અપરાધો માટે તો મૃત્યુદંડ પણ થઈ શકે છે. 

નાના અપરાધો ઘટાડવા માટે દંડ લાગુ કરનાર સિંગાપોર કદાચ પહેલો દેશ હશે.

ઑસ્ટ્રેલિયાના ન્યૂ સાઉથ વેલ્સમાં ગયા નાણાકીય વર્ષમાં પાર્કિંગના દંડરૂપે 17.2 કરોડ ઑસ્ટ્રેલિયન ડૉલર (12.1 કરોડ અમેરિકન ડૉલર) વસૂલવામાં આવ્યા હતા. 

સિંગાપોરમાં પાર્કીંગ સમસ્યા ઓછી છે કારણ કે ત્યાં કારની ખરીદી પર નિયંત્રણ રાખી શકાય તેવી નીતિઓ ઘડવામાં આવી છે.

વ્યાપક રીતે જોઈએ તો પશ્ચિમથી સામ્યતા પણ છે. જર્યોજ કેલિંગ અને જેમ્સ ક્યૂ વિલ્સને 1998માં પ્રખ્યાત નિબંધ 'બ્રૉકન વિંડોઝ' (Broken Windows) લખ્યો હતો.

એમાં એમણે કહ્યું હતું, "તૂટેલી બારીઓ એવો સંકેત આપે છે કે કોઈને પરવા નથી અને એટલે જ બીજી કેટલીક બારીઓને તોડી નાંખવાથી કોઈ નુકસાન નહીં થાય.”

ઉપાય એ દર્શાવવામાં આવ્યો હતો કે નાના અપરાધ વકરીને મોટી સમસ્યા બની જાય તે અગાઉ તેનો આક્રમક નિવેડો લાવવો જોઈએ. 

ન્યૂ યૉકના પૂર્વ મેયર રૂડી ગુલિયાની આ જ પદ્ધતિથી અપરાધ પર નિયંત્રણ લાવ્યા હતા. સિંગાપોર આ પદ્ધતિ પરિચિત લાગે છે. 

દંડ કેટલો અસરકારક?

રાષ્ટ્રિય પર્યાવરણ એજન્સીના અધ્યક્ષ લિયાક તેંગ લિતના જણાવ્યા અનુસાર આ નીતિ સફળ થઈ છે. 

જનજાગૃતિ અભિયાન સાથે દંડાત્મક ઉપાયો અપનાવવાથી પરિવર્તન આવ્યું.

લોકો પોતાની ગંદકી જાતે જ સાફ કરવા લાગ્યા. શહેર સ્વચ્છ થઈ ગયું.

1961માં સિંગાપોરમાં બ્રૂમ બ્રિગેડ (ઝાડુ મારનારી ટૂકડી)માં 7000 દૈનિક મજૂરો હતા.

તેમને સીધા સ્વાસ્થ્ય વિભાગ દ્વારા નિયુક્ત...