સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: ખેડૂત આ બંને ઘાતમાંથી ઊગરીને હાશ કરીને કામે લાગ્યો હતો. એરંડાના ખેતરમાં લૂમોમાં  લચી પડતા એરંડા જોઈએ તો દિલ બાગ-બાગ થઈ જતું.

રાયડો હવે માથું કાઢીને વધી રહ્યો હતો. એના ઉપર નજર પહોંચે ત્યાં સુધી પીળા રંગની ઝાંય દેખાતી હતી. 

બનાસકાંઠા અને વડગામ પંથકમાં બે જાતના જીરું વાવાય, એકને ઘોડા જીરું જે ઇસબગુલ તરીકે ઓળખવામાં આવે અને બીજાને ખાધા જીરું કહેવાય. 

ખાધા જીરુંનું વાવેતર પ્રમાણમાં વધુ થાય છે. છેક સમીથી માંડીને બનાસકાંઠા સુધી જ્યાં નહેરોનાં પાણી પહોંચ્યાં છે ત્યાં તરસી જમીન અત્યારે એકદમ ફળી રહી છે. 

આ એ સમય છે જ્યારે ઘઉંનો પાક ખેતરમાં ઊભો હોય પણ એને ઊંબી ન આવી હોય.

સમી-હારીજ વિસ્તારમાં અને બનાસકાંઠાના કેટલાક ભાગમાં ચણાનું વાવેતર થાય છે. 

ચણાને હવે પોપટા બેસવાનો સમય છે. ક્યાંક ટમેટાની વેલ ને ક્યાંક ફૂલ આવવા માંડયા છે. 

તો ક્યાંક કપાસમાં હવે કાલાં ફાડીને રૂ આવવા માંડ્યું છે. 

બટાકાનું વાવેતર થાય એનો છોડ જમીનથી ઊંચકવા માંડે અને જેમ ઠંડી વધારે પડે તેમ ચણા, ઘઉં, બટાકા સારા પાકે. 

રાયડાને મસી ના આવે. કોઈને કોઈ જગ્યાએ ગાજર અને મૂળા પણ હવે પાલો પાથરીને જમીનની નીચે ફળવા માંડ્યા છે. 

ગાજરના પાલાને પલૂર કહેવાય કે જે ઢોરને નીરણ તરીકે કામ આવે, મૂળાનાં પાનની ભાજી થાય. 

આ બધું અત્યારે કાચાં સોના જેવું ખેતરમાં લહેરાતું હોય. રોઝડાં પાક ના બગાડે એટલે ખેડૂત ઘરની હુંફમાં ગોદડે લપેટાઈને પડ્યો ના રહે પણ કડકડતી ટાઢમાં એ રાતે ખેતરે જાય. 

કાં તો રાત જાગીને પાણત કરે. ક્યાંક ઝેરી જીવજંતુ, ક્યાંક બાવળની શૂળ કે બોયડીનો કાંટો વાગે પણ કાળી મહેનતની કમાણી કરવા માટે જગતનો તાત ખેડૂત આ બધું વેઠી અને મથ્યા કરે.

આમ છતાંય ખેડૂતોનું નસીબ કાઠું. એના માટે કહેવાય કે, "ચોર ખાય, મોર ખાય, ઢોર ખાય અને બાકી રહે તો કરા કે કમોસમી વરસાદ પણ બરબાદી કરે પછીનું વધ્યું ઘટ્યું ખેડૂતના ભાગમાં આવે". 

મેં ખાસો સમય કોસ હાંકયો છે. હળ જોતર્યું છે. ક્યારા વાળ્યા છે. અને ગાડું પણ જોડ્યું છે. ખેડૂતની જિંદગી એ વખતે પણ જીવ્યો અને આજે પણ ખેતી સાથે જોડાયેલો છું અને ગાયો પણ રાખું છું. 

આ કારણથી મારા દિલમાં નાત-જાતના કોઈપણ ભેદભાવ વગર આટલાં જોખમો વેઠીને આપણને જમાડતા ખેડૂત માટે હંમેશાં એક અલગ સ્થાન રહ્યું છે. 

મૂળ વાત પર પાછા આવીએ આ વર્ષ ખેડૂત માટે બરબાદીનું વર્ષ રહ્યું છે. જાતજાતની તકલીફો વેઠી જેમાં અનાવૃષ્ટિથી માંડી અતિવૃષ્ટિ અને અને કમોસમી વરસાદ અને કરા સુધ્ધાં આવી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:
અત્યારે ઉત્તર ગુજરાતનો કેટલોક ભાગ તીડના આક્રમણની ઝપટમાં આવ્યો છે. આ વખતે પહેલાં ચોમાસું મોડું શરૂ થયું પછી ખાસ્સું લંબાયું અને દિવાળી પાર કરી ગયું.