વિશ્વ વેપાર સંગઠનનું મુખ્ય કાર્યાલય જીનીવા, સ્વિત્ઝર્લૅન્ડ ખાતે આવેલું છે. વિશ્વ વેપાર સંગઠન વેપારનીતિઓનું માળખું રચે છે, પણ પરિણામ નક્કી કરતું નથી. 

સમાનતા, પરસ્પર સમાન વ્યવહાર, બંધનકર્તા અને અમલ કરવા યોગ્ય ખાતરીઓ, પારદર્શિતા અને સલામતી એ પાંચ મહત્ત્વના સિદ્ધાંતો પર આધારિત રહી વિશ્વ વેપાર સંગઠન કામ કરે છે.

જથ્થાબંધ કૃષિ કોમોડિટીના નિકાસકારો અને સબસિડી પર નભતા હોય તેવા મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતો ધરાવતા દેશો વચ્ચે અસહમતી સર્જાતા દોહા-મંત્રણા તરીકે જાણીતી ચર્ચા હજુ ફળદાયી બની નથી.

કોઈ પણ દેશ વિશ્વ વેપાર સંગઠનના ચાર્ટર પર સહી કરે એટલે અન્ય સભ્ય દેશોમાંથી પોતાને ત્યાં વેચાવા આવતા માલસામાન પર ખૂબ જ આકરી જકાત નાખીને રક્ષણાત્મક દીવાલ ઊભી કરી શકતો નથી.

આ ચાર્ટર ઉપર ભારતે સહી કરી ત્યારે અન્ય દેશોમાંથી આવતા માલસામાન અને સેવાઓ આ દેશના બજારોમાં ઘૂસી જશે અને પરિણામે ઘરઆંગણાનું ઉત્પાદન અને વેપારી પાયમાલ થઈ જશે એવી મોટાપાયે દહેશત ઊભી થઈ હતી. 

હજુ આજે પણ કેટલાક દેશોમાંથી આવતો માલસામાન આપણે ત્યાં ખૂબ સસ્તામાં ઘૂસી શકે છે, જેનું નુકસાન દેશને થાય છે તેવી ફરિયાદો ઊઠતી રહે છે. 

ચીન સામે કેવી રીતે ટકી શકશે ભારતીય ઉદ્યોગો?

ખાસ કરીને ચીનમાંથી આપણે ત્યાં આવતાં રમકડાંથી માંડીને કેમિકલ અને ફર્નિચર સુધીની ચીજવસ્તુઓ જે ભાવે આપણે ત્યાં વેચાય છે તે ભાવે અને તે ગુણવત્તા સામે આપણો ઉત્પાદક ટકી શકતો નથી એવી વ્યાપક ફરિયાદો ઊભી થવા પામી છે. 

હવે આવી જ બીજી એક મોટી ઘટના આકાર લઈ રહી છે. એની થોડી થોડી ચર્ચાઓ પણ થવા માંડી છે.

આ વાત છે રિજનલ કોમ્પ્રેહેનસિવ ઇકૉનૉમિક પાર્ટનરશિપ કરાર (RCEP) જેની શરૂઆત 2011-12ના અરસામાં થઈ હતી. 

તેમાં ભારત, ચીન, દક્ષિણ કોરિયા, ન્યુઝીલૅન્ડ, અને જાપાન તેમજ એશયાન દેશોનો(જેમાં ઇન્ડોનેશિયા, કમ્બોડીયા, વિયતનામ, મલેશિયા બ્રુનાઈ, લાઓસ, મલેશિયા, સિંગાપોર, મ્યાનમાર, થાઇલૅન્ડ અને વિયેતનામ) નો સમાવેશ થાય છે. RCEP કરાર લાગુ પડે તો ઝીરો કસ્ટમ ડ્યૂટીથી આ દેશો એકબીજા સાથે વેપાર કરી શકશે.

RCEP સાથે સંકળાયેલા 16 દેશો વિશ્વની કુલ જીડીપીનો 34 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે અને વિશ્વ વેપારમાં 40 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. 

આ ઉદ્યોગોને થશે અસર

પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ કરારને લઈને ભારતમાં ટેક્સટાઇલ, કેમિકલ, ડાઈ ઍન્ડ ઇન્ટર્મીડિએટ, ડેરી, સ્ટીલ સહિતના સ્થાનિક ઔદ્યોગિક એકમોનો ચીન અને એશિયાન જેવા દેશોમાં સસ્તી આયાત થતાં મૃત્યુઘંટ વાગી જશે તેવી દહેશત ફેલાઈ છે.... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
નરેન્દ્ર મોદી સરકાર RCEPમાં સામેલ થાય તો આપણાં બજારો કેટલાં તૈયાર?