સામગ્રી: ભારત હવે ઈરાનમાં નિકાસ પણ કરી શકશે. તેલની વધતી કિંમતોની વચ્ચે અમેરિકા તરફથી મળેલી આ રાહતને ચૂંટણીની મોસમમાં મોદી સરકાર માટે મહત્ત્વની ગણાવાય છે.

ભારતીય ચલણ રૂપિયો ડૉલરની તુલનામાં 74 રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયો છે ત્યારે ભારતની તેલ આયાતનું બીલ પણ સ્વાભાવિકપણે વધી રહ્યું છે અને ભારતની વ્યવસાયિક ખોટ પણ વધી રહી છે.

છેલ્લાં કેટલાક અઠવાડિયાઓથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલની કિંમતમાં ઘટાડો થયો છે. બીજી તરફ ઈરાન ભારતને રૂપિયાના ચલણ પર તેલ આપે છે.

હવે, જયારે ભારતના વિદેશી ચલણ ભંડારમાં સતત ઘટાડો થઈ રહ્યો છે, ત્યારે  ડૉલર આપ્યા વગર રૂપિયાથી તેલ મેળવવું અગત્યનું બની જાય છે.

ટ્રમ્પ સરકારના વહીવટીતંત્રએ આ અંગે ભારત સહિત આઠ દેશોને આવી રાહત આપી છે. જોકે, આ રાહત ઈરાન સાથે સીમિત તેલ ખરીદી પૂરતી મર્યાદિત છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલની કિંમત છેલ્લા ત્રણ મહિનામાં સૌથી નીચી સપાટીએ પહોંચી ગઈ છે એ સ્થિતિમાં અમેરિકાના પ્રતિબંધથી તેલના પુરવઠામાં ઘટાડાની આશંકાઓ પણ વ્યક્ત થઈ રહી છે.

ભારતને છૂટ કેમ?

અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માઈક પૉમ્પિયોએ ગત સપ્તાહે કહ્યું હતું, "તેલના ભાવને સ્થિર રાખવા માટે આઠ દેશોને રાહત આપવામાં આવી છે."

ગત મહિના સુધી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલની કિંમત વર્ષોની સૌથી ઊંચી સપાટીએ પહોંચી ગઈ હતી.

પ્રેસ કૉન્ફરન્સમાં પત્રકારોએ અમેરિકા તરફથી રાહત મેળવનારાં આઠ દેશોનાં નામ પૂછ્યા, પરંતુ અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માઈક પૉમ્પિયો અને નાણાંમંત્રી સ્ટીવન મનુચિનએ દેશોનાં નામ જણાવવાની મનાઈ કરી હતી.

જોકે, કહેવાય છે કે આ આઠ દેશોને પણ ઈરાનથી તેલની આયાત ધીમેધીમે ઓછી કરવાની રહેશે.

અમેરિકા તરફથી મળેલી રાહત મામલે જાપાન, ભારત અને દક્ષિણ કોરિયા એમ ત્રણ દેશોનાં નામ આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં જણાવવામાં આવી રહ્યા છે.

બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ ચીન પણ આવી રાહત મેળવવા માટે કોશિશ કરી રહ્યું છે.

જોકે, પૉમ્પિયોએ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે, આવી રાહત યુરોપિયન યુનિયનના દેશોને આપવામાં નથી આવી.

પૉમ્પિયોએ દાવો કર્યો છે કે, તેલની કિંમતો પર ઈરાનથી તેલ નહીં ખરીદવાની કોઈ અસર નહીં પડે.

બીજી તરફ તેલના બજાર ઉપર નજર રાખનારા વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે અમેરિકાના આ પ્રતિબંધથી તેલની કિંમત વધશે.

2017-18માં ભારતે ઈરાન પાસેથી 2.2 કરોડ ટન તેલ આયાત કર્યું હતું અને આગામી વર્ષે ત્રણ કરોડ ટન તેલ ખરીદવાની યોજના છે.

પ્રતિબંધોને લીધે 2019ના માર્ચ મહિનાથી ભારતીય કંપનીઓ ઈરાન...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
ફકત તેલને કેન્દ્રમાં રાખીને ઈરાન પર આકરા પ્રતિબંધો લાદવા છતાં અમેરિકાએ ભારતને ઈરાન પાસેથી તેલ ખરીદવાની છૂટ આપી છે. એવું કહેવાય છે કે આગામી લોકસભા ચૂંટણી સુધી નરેન્દ્ર મોદીની સરકારને મળેલી આ ખૂબ મોટી રાહત છે.