... વિરોધપ્રદર્શન કર્યું હોય તેવું પહેલી વાર 2012માં બળાત્કારવિરોધી ચળવળ વખતે થયું હતું. 

જોકે, મુસ્લિમ મહિલાઓની બાબતમાં એવું 2002નાં ગોધરા રમખાણ પછી શરૂ થયું હતું.

કર્મશીલ તથા માનવાધિકાર કાર્યકર શબનમ હાશમીના જણાવ્યા મુજબ, "ઘણી મહિલાઓ હત્યાઓના વિરોધમાં બહાર આવી હતી અને કેટલીક હજુ એ લડાઈ લડી રહી છે."

બુરખાઓમાં રહીને તેઓ એવાં મહિલાઓ તરીકે ઓળખ પાછી મેળવી રહ્યાં છે જેઓ પોતે મુસ્લિમ છે એવું કહેવા માટે ડરતાં કે શરમ અનુભવતાં નથી.

એ પૈકીનાં ઘણાં મહિલાઓ કહે છે કે ધર્મે તેમના પર હિજાબ લાદ્યો નથી, પણ તેમણ... બાકીનો લેખ લખો:
લિયાના આ સંઘર્ષમાં મોખરે હતી.

તેમની તસવીરોએ આપણા અંતરાત્માને છલકાવી દીધો છે. એ પૈકીની મોટા ભાગની 19થી 31 વર્ષની વયની વિદ્યાર્થિનીઓ છે. 

એ પૈકીની કેટલીક પાડોશમાંની ગૃહિણીઓ પણ છે, જે ઊકળી ઊઠી છે અને મેદાનમાં આવી છે.

'હું મુસ્લિમ ઓળખની સાંકેતિક પ્રતિનિધિ બનવા ઇચ્છું છું'

જવાહરલાલ નેહરુ યુનિવર્સિટીમાં હાલ કાઉન્સેલર તરીકે કાર્યરત્ અને અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટીની મહિલા કોલેજના 2018-19ના સત્રનાં પ્રમુખ આફરીન ફાતિમા કહે છે કે મુસ્લિમ મહિલાઓ માટે ચેતનાની શરૂઆત ટ્રિપલ તલાક અને બાબરી મસ્જિદ ચુકાદાથી થઈ છે. 

ફોન પર વાત કરતી વખતે તેઓ થોડાં થાકેલાં અને થોડાં ડરેલાં પણ લાગે છે. તેમનું માનસિક અને ભાવનાત્મક આરોગ્ય કથળ્યું છે તથા અત્યાર સુધીમાં તેમને ત્રણ પેનિક ઍટેક આવી ચૂક્યા છે. જામિયામાં હિંસા ફાટી નીકળી એ રાતે તેઓ કૅમ્પસમાં ફસાઈ ગયાં હતાં. 

સોશિયલ મીડિયા પર લોકો તેમને ટ્રોલ કરી રહ્યા છે. ધમકીઓનું પ્રમાણ ઘણું વધ્યું છે, પણ તેઓ નીડર યુવતી બની રહ્યાં છે. 

તેઓ કહે છે, "યોગી આદિત્યનાથનો ઉત્તર પ્રદેશમાં વિજય થયો ત્યારે મને પ્રત્યક્ષ જોખમ જેવું લાગ્યું હતું, કારણ કે એ વખતનાં બધાં તિરસ્કારયુક્ત ભાષણોમાં કહેવામાં આવતું હતું કે તેઓ મુસ્લિમ મહિલાઓને કબરમાંથી બહાર કાઢીને તેમના પર બળાત્કાર કરશે." 

"મુસ્લિમ મહિલાઓ બહાર આવી રહી છે, કારણ કે હવે સ્થિતિ ચરમબિંદુએ પહોંચી ગઈ છે. ભય હોવા છતાં અમે ટક્કર ન આપીએ, બહાર ન આવીએ તેવું નહીં ચાલે. તેમને એવું માનવા ન દેવાય કે અમે તેમનાથી ડરીએ છીએ."

21 વર્ષની વયની આ યુવતી માને છે કે સીએએ તથા એનઆરસીના અમલ સંબંધે અનિશ્ચિત ભાવિના ભયને કારણે મુસ્લિમ મહિલાઓ આટલા મોટા પ્રમાણમાં એકત્ર થઈ રહી છે. 

તેઓ કહે છે, "મુસ્લિમ પુરુષો સાથે કઈ રીતે કામ પાર પાડવું એ સરકાર જાણે છે, પણ મહિલાઓ સામે સરકાર ક્યારેય લડી નથી. અમે મહિલાઓ વિરોધપ્રદર્શન કરીશું એવી તેમને અપેક્ષા જ ન હતી."

ફાતિમા ઉત્તર પ્રદેશના અલાહાબાદનાં વતની છે. ત્યાં પ્રદર્શનકર્તાઓ પરના પોલીસદમનના સમાચાર અખબારી મથાળાંઓમાં ચમક્યા હતા.

ફાતિમાનાં માતાએ શાળાનો અભ્યાસ પડતો મૂકવો પડ્યો હતો, પણ પોતાની ત્રણેય દીકરીઓ સ્કૂલે જાય એ તેમણે નક્કી કર્યું હતું. ફાતિમાના જણાવ્યા મુજબ, એ તેમના પરિવારમાં શિક્ષણ પામેલી પહેલી પેઢી છે.

ફાતિમા કહે છે, "અમારી માતા કે દાદી-નાનીઓ શિક્ષિત ન હતી, પણ અમને લાગે છે કે એ સમાન યુદ્ધ છે અને અમે લાંબો સમય શાંત રહ્યાં છીએ."

2019માં...