એક તો એ કે આમ આદમી પાર્ટી અને તેમના નેતા અરવિંદ કેજરીવાલ 2013-14ના મૉડમાં પાછા જશે એટલે કે રાષ્ટ્રીય પક્ષ અને રાષ્ટ્રીય નેતા બનવાનો ફરી એક વાર પ્રયાસ કરશે ખરા?

બીજો પ્રશ્ન એ કે ભારતીય જનતા પક્ષ અને નરેન્દ્ર મોદી હવે શું માર્ગ અપનાવશે? જે માર્ગ અત્યાર સુધી અપનાવતા આવ્યા છે તે જ માર્ગે હજુ વધુ આક્રમકતાથી જશે કે પછી થોડી પીછેહઠ કરશે? 

આ બંને પ્રશ્નો અત્યારે એટલા માટે પૂછવામાં આવી રહ્યા છે કે દિલ્હીમાં આમ આદમી પાર્ટીનો વિજય સાધારણ વિજય નથી.

હિંદુ-મુસ્લિમ ધ્રુવીકરણનો પ્રચાર

ભાજપે પૂરી તાકાત દિલ્હીમાં લગાડી હતી. વડા પ્રધાને પોતે પ્રચાર કર્યો હતો.

અમિત શાહે પક્ષના અધ્યક્ષને બાજુએ મૂકીને પ્રચાર અને ચૂંટણી મૅનેજમેન્ટ પોતાના હાથમાં લીધું હતું.

હિંદુ-મુસ્લિમ અને પાકિસ્તાનના નામે ધ્રુવીકરણ કરવામાં કાંઈ બાકી નહોતું રાખ્યું. ભાજપે જે પ્રચાર કર્યો હતો એ નિમ્ન સ્તરનો હતો.

ખુલ્લે આમ હિંસાને પ્રોત્સાહન આપનારો પ્રચાર આ પહેલાં કોઈ ચૂંટણીમાં કરવામાં આવ્યો નહોતો.

આ ઉપરાંત લાલકૃષ્ણ અડવાણી અને ડૉ. મુરલી મનોહર જોશીને છોડીને દરેક નેતાઓને પ્રચારમાં ઉતારવામાં આવ્યા હતા.

રાજ્યોના મુખ્ય મંત્રીઓને પક્ષ માટે પ્રચાર કરવા દિલ્હી બોલાવવામાં આવ્યા હતા અને ત્રણસો સંસદસભ્યોને 70 વિધાનસભાક્ષેત્રો વહેંચી આપવામાં આવ્યાં હતાં. ઘર દીઠ એક કાર્યકરને મૂકવામાં આવ્યો હતો.

ભાજપનું ધોવાણ કેમ થયું?

ભાજપ પાસે અઢળક પૈસા છે, પડ્યો બોલ ઝીલનાર પોલીસતંત્ર હતું, આંગળિયાત ચૂંટણીપંચ હતું અને ડરાવનારી, બદનામ કરનારી અને જૂઠાણાં ફેલાવનારી ટ્રૉલ્સની આર્મી છે અને છતાં દિલ્હીમાં ભાજપનું ધોવાણ થયું છે.

આમ કેમ થયું? શું આમ આદમી પાર્ટીએ દિલ્હીમાં કરેલાં કામો સામે હિંદુરાષ્ટ્રવાદનો પરાજય થયો છે કે પછી હિંદુરાષ્ટ્રવાદના અત્યંત વિકૃત ચહેરાને લોકોએ નકાર્યો છે?

મને એમ લાગે છે કે બંને તત્ત્વોએ કામ કર્યું છે. ૮૫ ટકા હિંદુઓને સતત 15 ટકા મુસલમાનોનો ભય બતાવતાં રહો, દરેક સમજદાર હિંદુને દેશદ્રોહી ઠરાવતાં રહો, આર્થિક સંકટ સામે આંખ આડા કાન કરતાં રહો, અમુક મીડિયા સતત પાકિસ્તાનનો અને દેશદ્રોહીઓનો ભય બતાવીને હિંદુઓને ઉશ્કેર્યા કરે, જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટી, જામિયા મિલિયા કે ગાર્ગી કૉલેજમાં અભદ્ર પ્રદર્શન કરવામાં આવે, નવ વરસની બાળકી સામે દેશદ્રોહનો આરોપ કરીને તેમની ધરપકડ કરવામાં આવે, શાહીનબાગના આંદોલનકારીઓ બળાત્કાર કરવા તમારા ઘરમાં ઘૂસી જશે એવો ભય બતાવવો, કોઈ યુવક ઉશ્કેરાઈને... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
અરવિંદ કેજરીવાલનું એ મૉડલ જેણે નરેન્દ્ર મોદી-અમિત શાહ સામે જીત અપાવી