તમે ત્યાં એક પણ ખોટું પગલું ભરો તો તમારો સામનો તીક્ષ્ણ દાંતવાળા મગરોથી થઈ શકે છે. 

વર્ષોથી સ્થાનિક લોકોનો આ મગરો સાથે નિકટનો સંબંધ રહ્યો છે.

સ્થાનિક લોકો પ્રમાણે આ મગરો પગાનાં પવિત્ર તળાવોમાં રહે છે.

એક લોકકથા પ્રમાણે, પગાના એક કબીલાના સરદારનો જીવ એક મગરે જ બચાવ્યો હતો. 

આ બનાવ બાદ સરદારે પોતાના લોકોને મગરોને ક્યારેય ન મારવાનો અને તેમની પૂજા કરવાનો હુકમ કર્યો, કારણ કે મગરો કોઈનેય નુકસાન નહીં પહોંચાડે. 

ત્યારથી લઈને આજે પણ સ્થાનિકો આ મગરોનું ધ્યાન રાખે છે.

આજે પણ આ વિસ્તારના લોકોના મનમાં મગરો માટે આદરભાવ છે.

લોકો મગરોને ખવડાવે-પીવડાવે છે અને તેમની સુરક્ષા કરે છે. અહીં આવનાર મુસાફરો પણ મગરો સાથે અજીબ શિકલ બનાવીને તસવીરો લે છે.

રેતીના તોફાનની સમસ્યા

જો તમે આ મગરોને પાછળની તરફથી અડકશો તો તેઓ ક્યારેય તમને નુકસાન નહીં પહોંચાડે. 

તેમ છતાં પગા અને ત્યાંના મગરો સામે ઝડપથી વધી રહેલા એક મોટું જોખમ છે. 

પગા, ઉત્તર આફ્રિકાના વિશ્વના સૌથી મોટા રણ સહરાથી જોડાયેલા વિસ્તારનો એક ભાગ છે.

ક્યારેક હરિયાળીથી શોભતા આ વિસ્તારમાં હવે ઘાસ અને નાનાંનાનાં વૃક્ષો જ જોવામ મળે છે, જે માંડમાંડ માટીને ઊડતી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
અટકાવી રહ્યાં છે. 

હવે વધતી જતી વસતીના કારણે પગાની આસપાસ રહેલાં થોડાં-ઘણાં વૃક્ષો પણ કપાઈ રહ્યાં છે, જેથી તેનો ઉપયોગ ઈંધણ અને મકાન બનાવવા માટે થઈ શકે. 

આ વૃક્ષો કપાઈ જવાના કારણે આ વિસ્તારની રેતાળ માટી માટે રેતીનાં તોફાનોનો સામનો કરવો મુશ્કેલ બની રહ્યો છે. 

હવે વિસ્તારની માટી પર રેતી છવાઈ રહી છે. બાકી બચેલાં વૃક્ષો અને ઘાસ રેતીનાં તોફાનો સામે ટકી શકતાં નથી. 

આ કારણસર વિસ્તારની ફળદ્રુપ જમીન રણમાં ફેરવાઈ રહી છે.

એક નવી શરૂઆત 

એક સ્થાનિક પર્યાવરણ સંગઠનના સંસ્થાપક જુલિયસ એવારેગ્યા કહે છે, "આ વિસ્તારમાં જમીનનું ખૂબ જ ધોવાણ થઈ રહ્યું છે, કારણ કે અહીં મોટા પાયે જંગલોનું નિકંદન કઢાઈ રહ્યું છે."

"અમારી આવનારી પેઢી પર આ વાતની ઊંડી અસર થશે. જે બચ્યું છે, તેની જાળવણી માટે અમારે અત્યારથી સંરક્ષણની શરૂઆત કરવાની જરૂર છે."

એવારેગ્યા હવે રણનો વિસ્તાર વધતો અટકાવવા માટે કામ કરી રહ્યા છે. 

તેઓ વૃક્ષોની એક દીવાલના નિર્માણના કામમાં જોતરાયેલા છે. આ વૃક્ષોનાં થડ અને પાન, રણના હુમલાને અટકાવશે. 

એવારેગ્યા અને તેમનું સંગઠન બાવળ, લીમડો અને બાઓબાબ જેવાં વૃક્ષો વાવી રહ્યાં છે. 

જે પૈકી બાઓબાબના વૃક્ષનું સ્થાનિક સમાજ સાથે અનોખો સંબંધ રહ્યો છે. 

સંપૂર્ણપણે વિકસિત થાય ત્યારે આ વૃક્ષ અત્યંત આકર્ષક લાગે છે. આ વૃક્ષોનાં મોટાં થડ એક અલગ જ દુનિયાનો અહેસાસ કરાવે છે. 

આ વૃક્ષ શુષ્ક વાતાવરણમાં રહેવા માટે ટેવાયેલું હોય છે. 

200 વર્ષ બાદ યુવાન થતું વૃક્ષ

આ વૃક્ષો આફ્રિકાના સવાના ઘાસનાં મેદાનોમાં 2000 વર્ષ સુધી જીવિત રહી શકે છે. 

લગભગ 200 વર્ષ બાદ બાઓબાબ વૃક્ષ યુવાન થાય છે. આ વૃક્ષમાંથી મળતી આમલીનો સ્વાદ ખાટો હોય છે. 

તેથી એવારેગ્યા આજે જે વૃક્ષો વાવી રહ્યાં છે, તે ખરેખર તો ભવિષ્યનાં રોકાણ સમાન છે.

આમ તો સ્થાનિક લોકો બાઓબાબનાં ફળ નથી ખાતા, પરંતુ ફળોથી તેઓ સારી કમાણી કરી લે છે.

આ વૃક્ષનાં ફળ તોડીને પીસી લેવાય છે, જેની યુરોપ અને આફ્રિકામાં ખૂબ માગ છે.

તેથી હવે પગા જ નહીં, આખા ઘાનામાં બાઓબાબનાં વૃક્ષોની માગ વધી ગઈ છે. મહિલાઓ આ ફળોને તોડીને ઘરે લઈ આવે છે અને પીસીને તેનો પાઉડર તૈયાર કરે છે. 

જેનું વેચાણ યુરોપિયન દેશો અને અમેરિકામાં થાય છે. તેથી પગાની મહિલાઓની આવક વધી છે.

મહિલાઓ આર્થિકપણે સક્ષમ બની છે તેથી ઘરના નિર્ણયોમાં તેમનું યોગદાન અને હક્ક પણ વધ્યાં છે.

બાઓબાબના પાઉડરનો વેપાર આગામી પાંચ વર્ષમાં વધીને 5 અબજ ડૉલર થઈ જવાની સંભાવના...