આગામી કેટલાંક વર્ષ મોદી કેવો વારસો છોડી જાય છે તે માટે નિર્ણાયક સાબિત થશે કારણ કે ભાજપે તેમના નેતાઓ માટે સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ લેવા 75 વર્ષની મર્યાદા નક્કી કરી છે. આનો અર્થ એ થયો કે મોદી જો નિવૃત્ત થાય તો તેમની પાસે હવે પાંચ વર્ષ છે અને 2024માં સામાન્ય ચૂંટણી આડે ચાર વર્ષ છે. 

પણ 70 વર્ષની વયે મોદીનાં સપનાં અને ભવિષ્ય વચ્ચે ત્રણ મહત્વના મુદ્દા રહેલા છેઃ અર્થતંત્ર, વિદેશનીતિ અને રાજનીતિ રમવાની તેમની શૈલી. નરેન્દ્ર મોદીના ટીકાકારો તેમનાં છ વર્ષના શાસનને વધતો જતો અસંતોષ, ભારતીય અર્થતંત્રની કથળતી જતી સ્થિતિ, ધ્રુવીકરણ અને સત્તાના કેન્દ્રીયકરણ તરીકે મુલવે છે. 

જોકે, શાસન કરવાની તેમની શૈલીના અનેક સમર્થકો છે અને માને છે કે તેમણે ભ્રષ્ટાચારને નાબૂદ કર્યો છે અને તેના લાભ ગરીબો તથા વંચિતો સુધી પહોંચ્યા છે.

મોદીની નજર અમેરિકન પ્રમુખપદની ચૂંટણી પર

હાલમાં અંકુશ રેખા પર ચીની દળો તહેનાત છે ત્યારે નરેન્દ્ર મોદીની સાચી પરીક્ષા તેમની વિદેશનીતિ છે. 2014માં વડા પ્રધાન બન્ચા પછી મોદી જિનપિંગને 18 વાર મળ્યા છે પણ એમ લાગે છે કે આ મિલન હાથ મિલાવવાથી આગળ નથી વધી શક્યું.

ભાજપની નેશનલ ઍક્ઝિક્યુટિવ કમિટીના સભ્ય શેષાદ્રી ચારીએ જણાવ્યું હતું, "વડા પ્રધાને કંઈક 'હટકે' વિચારવું પડશે, વેપારસંધિઓ પર ફરીથી સોદાબાજી કરવી પડશે અને ઊભરતી વૈશ્વિક સત્તાઓ સાથે સંતુલન જાળવવા નવા વ્યૂહ ઘડવા પડશે." 

"આ બધું તેમણે ભારતની વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા પર અસર ન પડે તે રીતે કરવું પડશે."

વિદેશનીતિના નિષ્ણાત અને આરએસએસના પ્રચારક ચારી માને છે કે કોરોના વાઇરસ મહામારીને પગલે બદલાઇ રહેલાં નવાં વૈશ્વિક સમીકરણોની પૃષ્ઠભૂમિમાં વડા પ્રધાન સમક્ષ વિદેશનીતિ બાબતમાં અનેક પડકારો રહેલા છે.

ચારી કહે છે, "2014માં સત્તા સંભાળી ત્યારથી વડા પ્રઘાન મોદીએ વિદેશનીતિ માટે 'નેબર્સ ફર્સ્ટ' (પહેલો સગો પડોશી) પર ભાર મુક્યો છે. પણ છ વર્ષ પછી બદલાઈ રહેલી ભૂ-રાજકીય સ્થિતિ નવા પડકારો ઊભા કરી રહી છે."

"અમેરિકા-ચીન ટ્રૅડવૉરનું ભાવિ, ઈરાન સાથેના ભારતના સંબંધો, રશિયાથી ભારતની સંરક્ષણ ઉપકરણોની આયાત અને ચીન સાથે સ્પર્ધા કરવા વિવિધ દેશો સાથે ભારતના વેપાર સંબંધો તથા આર્થિક અસંતુલનમાં ઘટાડો આ તમામ બાબતો અમેરિકાની ચૂંટણી નક્કી કરશે."

'ધ હિન્દુ'ના નેશનલ અને ડિપ્લોમેટિક અફેર્સ એડિટર સુહાસિની હૈદર જણાવે છે કે સૌથી નજીકનો પડકાર એલએસી (વાસ્તવિક અંકુશ રેખા) ખાતે ચીની દળોનો જમાવડો છે. આ ઉપરાંત, કોવિડ-19ને... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
નરેન્દ્ર મોદી @70 : સપનાં અને ભવિષ્ય વચ્ચે પડકારોનો પણ સામનો કરવો પડશે