ઇમરાન ખાન અને શી જિનપિંગ

2015માં આ કૉરિડૉરના એલાન સાથે આ પરિયોજનાને દેશોએ પોતાના સંબંધોની ગેમ ચેન્જર ગણાવી છે. જોકે આ પરિયોજનાનો પાયો 2008માં નાખી દેવામાં આવ્યો હતો.

ઘણા જાણકારો આ પરિયોજનાને ચીન દ્વારા પાકિસ્તાનમાં પોતાનાં હિતો સાધવાની એક કોશિશના રૂપમાં ગણાવી રહ્યા છે, તો પાકિસ્તાનમાં ઘણા જાણકારોને લાગે છે કે તેનાથી માત્ર પંજાબને ફાયદો થશે.

જોકે સાચું તો એ પણ છે કે આજે પણ આ પરિયોજનાનો ઘણી હિસ્સો બની ગયો છે અને ઘણા પર હજુ વાતચીત પણ ચાલી રહી છે. ક્યારેક આર્થિક તંગી આડી આવી, તો ક્યારેક પાકિસ્તાનની જરૂરિયાતો.

એક મોટું રોડું ચીન વિરુદ્ધ બલૂચિસ્તાનનું હોવું પણ ગણાવાઈ રહ્યું છે. હકીકતમાં આ પરિયોજનાનો મોટી હિસ્સો બલૂચિસ્તાનમાં છે.

સીપેક શું છે?

સીપેક ચીનના મહત્ત્વાકાંક્ષી બેલ્ટ ઍન્ડ રોડ ઇનિશિએટિવ હેઠળ બનાવાઈ રહેલા વ્યાપારિક નેટવર્કનો ભાગ છે

ચીન-પાકિસ્તાન ઇકૉનૉમિક કૉરિડૉર કે સીપેક ચીનના મહત્ત્વાકાંક્ષી બેલ્ટ ઍન્ડ રોડ ઇનિશિએટિવ હેઠળ બનાવાઈ રહેલા વ્યાપારિક નેટવર્કનો ભાગ છે.

સીપેક હેઠળ પાકિસ્તાનમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સાથે જોડાયેલા અનેક પ્રોજેક્ટ ચાલી રહ્યા છે, જેમાં ચીનનું 62 અબજ ડૉલરનું રોક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
ાણ છે.

ચીન પોતાના બેલ્ટ ઍન્ડ રોડ ઇનિશિએટિવનો બધી પરિયોજનામાંથી સીપેકને સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ માને છે. તેની સફળતા તેના માટે બહુ જરૂરી છે.

જેએનયુમાં સ્કૂલ ઑફ ઇન્ટરનેશનલ સ્ટડીના પ્રોફેસર સ્વર્ણ સિંહ અનુસાર, "ચીનને મધ્ય એશિયા પાસેથી બહુ વધારે ઊર્જાના સ્રોતની જરૂર હોય છે. તેમની ચિંતા હતી કે સિંગાપુર પાસે મલક્કા જળસંધિની પાસે ભવિષ્યમાં ઊર્જાના સ્રોત લાવવામાં પરેશાની થઈ શકે છે. આથી ચીન અલગઅલગ રસ્તાઓની શોધમાં રહ્યું અને એમાંનો એક રસ્તો તેણે ગ્વાદર પૉર્ટને પસંદ કર્યું. 90ના દશકમાં તેની શરૂઆત થઈ ગઈ હતી. ચીને શરૂઆતમાં તેલઆયાત માટે તેની ઉપયોગિતા સમજી હતી, બાદમાં તેનો વિસ્તાર વધાર્યો અને આગળ જતાં અન્ય ઍનર્જી અને પાવર પ્રોજેક્ટ જોડ્યા. અને આ આખી પરિયોજનાને નામ આપ્યું સીપેક."

સ્વર્ણ સિંહનું કહેવું છે કે છેલ્લા ત્રણ દશકથી કામ ચાલી રહ્યું હોવા છતાં હજુ સુધી આ પરિયોજનાનું કામ પૂરું થયું નથી. આ પૉર્ટમાં જહાજ આવવાનું કામ શરૂ થયું નથી. સ્વર્ણ સિંહ તેની પાછળ બલૂચિસ્તાનના લોકોનો બળવો કારણભૂત માને છે.

બલૂચિસ્તાનના લોકોને વાંધો શું છે?

બલૂચિસ્તાનના લોકો ચીનના રોકાણ પર વિરોધ દર્શાવે છે

બલૂચિસ્તાનમાં ચીનના રોકાણ પર મૂળભૂત વિરોધ એ છે કે પાકિસ્તાને બલૂચિસ્તાન અને ખાસ કરીને ગ્લાદરના ભવિષ્યનો નિર્ણય કરતા બલૂચિસ્તાન પ્રાંતના નેતૃત્વને વિશ્વાસમાં લેવાનું તો દૂર, માહિતી પણ નથી આપી.

સ્વર્ણ સિંહ જણાવે છે "બલૂચ અલગાવવાદીઓ તરફથી વારેવાર એ દલીલ આપવામાં આવે છે કે સીપીઈસીમાં પણ આવું જ થશે કે બલૂચિસ્તાનનાં સંસાધનો પર પાકિસ્તાનની સંઘીય સરકાર કે પછી અન્ય સમૃદ્ધ પ્રાંત, જેમ કે પંજાબને ફાયદો થશે. સ્થાનિક લોકોના વિચાર છે કે ચીન કબજો કરશે અને બલૂચિસ્તાનવાસીઓને પોતાના પ્રાકૃતિક અને અન્ય સંસાધનોનો ઉપયોગ કરવાનો મોકો નહીં મળે."

આ કારણે ત્યાંના લોકો સીપેકનો વિરોધ કરે છે. આ લડાઈ માત્ર બલૂચની આઝાદીની લડાઈનો હિસ્સો નથી.

જોકે ગ્વાદરની તસવીર ઝડપથી બદલાઈ રહી છે. પૉર્ટમાં નવી મશીનરી લાગી રહી છે. રસ્તાઓ, નવી ઇમારતો અને કૉલોનીઓનું નિર્માણ થઈ રહ્યું છે, પરંતુ ગ્વાદરમાં રહેતા લોકો પીવાના પાણી માટે તરસી રહ્યા છે.

ગ્વાદર શહેરને સ્વચ્છ પાણી ઉપલબ્ધ કરાવનાર એકમાત્ર સ્રોત આકડ ડૅમમાંથી વર્ષમાં કેટલાંક અઠવાડિયાં જ પાણી મળે છે. બાકીના દિવસોમાં ગ્વાદરના લોકો પાણીનાં એક-એક ટીપા માટે તરસે છે.

સ્વર્ણ સિંહ અનુસાર બલૂચિસ્તાનનમાં રહેતા લોકોને લાગે છે કે ત્યાં પેદા થતા રોજગારમાં...