જાતીય શોષણના આરોપો બાદ આ વર્ષે નહીં અપાય સાહિત્યનો નોબલ\nસમિતિના મહિલા સભ્યના પતિની સામે જાતીય શોષણના આરોપ લાગ્યા હતા, પરંતુ તેનું યોગ્ય રીતે નિરાકરણ નહીં લાવવાને કારણે આ નિર્ણય લેવાયો હતો. 

સમિતિના મહિલા સભ્ય, એકૅડેમીના વડા તથા ચાર અન્ય સભ્યોએ પણ પદ છોડી દીધા છે. 

નોબલ સમિતિનું કહેવું છે કે, 2018ના વિજેતાની જાહેરાત વર્ષ 2019ના વિજેતાની સાથે હેરાત કરવામાં આવશે. 

1901માં નોબલ પ્રાઇઝ આપવાની શરૂઆત થઈ, ત્યારથી માંડીને અત્યારસુધીમાં આ સૌથી મોટો વિવાદ હોવાનું કહેવાય છે. 

એકૅડેમીના કહેવા પ્રમાણે, પુરસ્કારમાં લોકોનો વિશ્વાસ ડગ્યો હોવાથી આ નિર્ણય લેવાયો છે. 

શા માટે ઊભો થયો વિવાદ?

ગત વર્ષે નવેમ્બર મહિનામાં સ્વિડિશ એકૅડમીના ફંડથી કલ્ચરલ પ્રોજેક્ટ પર કામ કરી રહેલા ફ્રેન્ચ ફોટોગ્રાફર જેન-ક્લાઉડ અર્નોલ્ટ સામે 18 મહિલાઓએ જાતીય સતામણીના આરોપ મૂક્યા હતા. 

મહિલાઓનું કહેવું છે કે એકૅડેમીની માલિકીની બિલ્ડિંગ્સમાં આ ઘટનાઓ ઘટી હતી. જોકે, અર્નોલ્ટ આ આરોપોને નકારે છે. 

બાદમાં સંગઠને અર્નોલ્ટના પત્ની કેટરિના ફોરસ્ટેન્સનને કમિટીમાંથી હટાવવાનો નિર્ણય કર્યો. કેટરિના કવિયત્રી અને લેખિકા છે. 

હિતોના ટકરાવ તથા નોબલ પુરસ્કાર વિજેતાઓના નામ લિક કરવાના આરોપોને કારણે પણ સંગઠનમાં વિવાદ ઊભો થયો હતો. 

ત્યારબાદ કેટરિના તથા એકૅડેમીના વડા પ્રોફેસર સારા ડાનિસે રાજીનામા આપી દીધા છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

હાલમાં કમિટીમાં માત્ર 11 સભ્યો જ છે, જેમાંથી એક ક્રિસ્ટિન એકમાન 1989થી સક્રિય નથી. 

સલમાન રશ્દીના પુસ્તક ધ શયતાનિક વર્સસની સામે કાઢવામાં આવેલા ફતવાને એકૅડેમીએ વખોડવાનો ઇન્કાર કર્યો અને ત્યારથી જ તેઓ નિષ્ક્રિય છે. 

નવા સભ્યની નિમણૂક કરવા માટે ઓછામાં ઓછા 12 સભ્યોની હાજરી જરૂરી છે. 

ટેક્નિકલી, સ્વિડિશ એકૅડેમીના સભ્યો પ્રક્રિયામાં ભાગ લેવાનો ઇન્કાર કરી શકે, પરંતુ રાજીનામું ન આપી શકે.

સંસ્થાના સંરક્ષક કિંગ કાર્લ XVI ગુસ્તાફના કહેવા પ્રમાણે, એકૅડેમીના સભ્યો રાજીનામા આપી શકે તે માટે નિયમોમાં જરૂરી ફેરફાર કરવામાં આવશે. 

હવે શું ?

2019માં સાહિત્યક્ષેત્રે બે નોબલ પ્રાઇઝ આપવામાં આવશે. જોકે, એકસાથે બે વર્ષના પુરસ્કાર એનાયત થાય તેવું પહેલી વખત નહીં બને.  

અગાઉ 1936માં કોઈને પુરસ્કાર અપાયો ન હતો. તેના એક વર્ષ બાદ અમેરિકાના નાટ્યલેખક યુજીન ઑ'નિલને આગળના વર્ષનો પુરસ્કાર એનાયત થયો હતો. 

જાતીય શોષણ સામે ચાલી રહેલા #MeToo અભિયાનને કારણે પણ એકૅડેમીને આ નિર્ણય લેવાની ફરજ પડી હોય તેમ જણાય છે. 

આટલી...\n\ntl;dr:
નોબલ પારિતોષિક એનાયત કરતી સ્વિડિશ એકૅડેમીએ ચાલુ વર્ષે સાહિત્યક્ષેત્રનો નોબલ પુરસ્કાર નહીં આપવાની જાહેરાત કરી છે. જાતીય શોષણના આરોપો બાદ સંગઠને આ નિર્ણય લીધો હતો.