સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: CHINA

એ સમયે લગભગ એક ડઝન બંદૂકોનાં નાળચાં તેમની તરફ તકાયેલાં હતાં. બ્રિગેડિયર દાલવીએ પોતાની ઘડિયાળ પર નજર નાખી.

22 ઑક્ટોબર, 1962ની સવારે બરાબર 9 વાગ્યાને 22 મિનિટ થઈ હતી. તેઓ અને તેમના સાત સાથી ચીનની પીપલ્સ લિબરેશન આર્મીના બંદી બની ચૂક્યા હતા.

હવે તેઓ ચહેરા પર શીતળાના ડાઘ ધરાવતા એક કડક ચીની કૅપ્ટન રહેમને આધીન હતા.

બ્રિગેડિયર દાલવીએ તેમના પુસ્તક 'હિમાલયન બ્લન્ડર'માં લખ્યું છે કે "છેલ્લા 66 કલાકથી મેં કંઈ ખાધું ન હતું. હું 10,500 ફૂટની ઊંચાઈથી 18,500 મીટરની ઊંચાઈ સુધી ચડ્યો હતો અને ફરી 10,500 મીટર નીચે ઝરણાંની માફક ઊતરી આવ્યો હતો."

"હું થાકીને લોથપોથ થઈ ગયો હતો અને ભૂખ્યો પણ હતો. મારી દાઢી વધેલી હતી. ઝાડીઓ વચ્ચે ચાલતા રહેવા અને કાંટાળા ઢોળાવ પર લપસવાને કારણે મારાં કપડાંના લીરેલીરા થઈ ગયા હતા."

બ્રિગેડિયરને રખાયા હતા એકાંતવાસમાં

બ્રિગેડિયર દાલવીને ચીનીઓએ તિબેટના સેથોંગ કૅમ્પમાં ભારતીય સૈનિકોથી અલગ, એકાંતવાસમાં રાખવામાં આવ્યા હતા.

હંમેશાં મહેફિલોની શાન બની રહેલા દાલવી થોડા દિવસોમાં જ ડિપ્રેશનનો ભોગ બન્યા હતા. ચીનીઓ તેમની સાથે ક્યારેક ટેબલ-ટેનિસ, ગંજીપો અને શતરંજ રમતા હતા.

તેમને વાંચવા આપવા માટે ચીનીઓ પાસે કોઈ અંગ્રેજી પુસ્તક ન હતું. થોડા દિવસ પછી તેમને એક કલમ અને લખવા માટે થોડા કાગળ આપવામાં આવ્યા હતા.

તેમના દીકરા માઇકલ દાલવી કહે છે, "મારા પિતા, તેમણે જે વાંચ્યાં હતાં એ પુસ્તકોનાં નામ કાગળમાં લખતા હતા. તેઓ તેમણે જોયેલી ફિલ્મોનાં નામ પણ લખતા હતા. તેમને યાદ હતા એ બધા અભિનેતાઓ અને અભિનેત્રીઓનાં નામ પણ લખતા હતા. ચીની કમિશનર દર અઠવાડિયે એ કાગળોને ફાડી નાખતા હતા."

"ભોજનમાં તેમને બન્ને વખત બટાટા જ આપવામાં આવતા હતા. હા, ક્રિસમસની રાતે તેમને ખાવા માટે ચિકન આપવામાં આવ્યું હતું. તેમણે એ ચિકન ચીની સૈનિકો સાથે વહેંચીને ખાધું હતું. મહિને એક વાર તેમના વાળ કાપવામાં આવતા હતા. તેમની દાઢી કરવા માટે રોજ એક હજામ આવતો હતો."

ચીનની જેલમાં બ્રિગેડિયર દાલવી

"બ્રિગેડિયર દાલવીને જાતે દાઢી કરવાની છૂટ આપવા જેટલો ભરોસો પણ ચીનીઓને તેમના પર ન હતો. એપ્રિલ-1963માં તમામ ભારતીય યુદ્ધકેદીઓને બેઇજિંગ શિફ્ટ કરવામાં આવ્યા હતા."

એ કેદીઓને હાથકડી તથા બેડીઓ પહેરાવીને મે ડેની પરેડમાં ચીની જનતાને દેખાડવાનો ચીન સરકારનો પ્રયાસ હતો. બ્રિગેડિયર દાલવીને જોરદાર વિરોધ બાદ ચીનીઓએ એ વિચાર પડતો મૂક્યો હતો.

કંગના રનૌતે મુંબઈ છોડતાં કહ્યું, 'મુંબઈની PoK...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:
પહાડી રસ્તા પર સતત બે દિવસ ચાલતા રહ્યા પછી બ્રિગેડિયર પરશુરામ જોન દાલવીને એક ખુલ્લી જગ્યા નજરે પડી હતી. તેઓ સૌથી આગળ ચાલતા હતા. પાછળ તેમના સાત સાથી હતા. સાંકડા માર્ગમાં પ્રવેશ્યા કે તરત જ તેમને સમજાઈ ગયું હતું કે તેમને અને તેમના સાત સાથીઓને એક ચીની પાયદળે ઘેરી લીધા છે.