સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: તેની બાજુમાં ઊભેલા યુવાન કહે છે કે, આ જગ્યાનું નામ એક ડૉક્ટરની દીકરી પરથી પડ્યું છે.

શાહીન એ સફેદ રંગના શાહી ગરૂડનું ફારસી નામ છે. તે એક જગ્યાએ રહેનારું પક્ષી છે અને તેનો એક અર્થ મક્કમ મનોમળ એવો પણ થાય છે.  

"અમારા માટે ઊડવાનો સમય આવ્યો છે. અમે શાહીન છીએ," 75 વર્ષનાં નૂરુનિસ્સા કહે છે. 

દિલ્હીમાં આવેલા શાહીન બાગ વિશે તેઓ સમજાવી રહ્યા છે. 

નરેન્દ્ર મોદી સરકારના નાગરિકતાના નવા કાયદા તથા એનઆરસીના વિરોધમાં પ્રદર્શન કરી રહેલી મહિલાઓના કારણે દિલ્હીના શાહીન બાગ તરફ સૌનું ધ્યાન ખેંચાયું છે. 

નકશો દોરનારા માટે દિલ્હીના મૅપમાં આ વિસ્તારને એક નાનકડા ટપકા તરીકે જ દર્શાવી શકાય. 

દિલ્હીના દક્ષિણ છેડે શાહીન બાગ વસેલો છે.  યમુના નદીના કિનારે દિલ્હી અને ઉત્તર પ્રદેશના નોઇડાની વચ્ચે વસેલો નાનકડો વિસ્તાર ભાગ્યે જ કોઈનું ધ્યાન ખેંચે તેવો છે. 

ત્યાં હાઇવે આવેલો છે, જેને અત્યારે બ્લૉક કરી દેવાયો છે. આ બધું નકશામાં બતાવી શકાય તેવું નથી. 

પરંતુ નકશો માત્ર ભૌગોલિક સ્થાન દેખાડનાર નથી હોતો. નકશો ઘણી વાર કલ્પના, સપનાં અને યાદગીરીનો વિસ્તાર હોય છે. 

કોઈએ એવું લખ્યું હતું કે આપણે જે વિસ્તારને નકશા વિશે જાણતા ના હોઈએ, સમજતા ના હોઈએ તેને નકશાકારની ભાષામાં 'સ્લિપિંગ બ્યૂટીઝ' કહેવાતી હોય છે. 

શાહીન બાગની મહિલાઓની હિંમત

શાહીન બાગ એવો જ વિસ્તાર છે. છેલ્લાં ત્રણ અઠવાડિયાંથી તે વિરોધનું સ્થાન બની ગયું છે, વ્યાખ્યાથી પર અને સૌને આશ્ચર્ય પમાડી દેનારો વિસ્તાર.

"આ વિરોધ પ્રદર્શનો ક્યાં થઈ રહ્યાં છે?" એક મિત્રે પૂછ્યું હતું.

"શાહીન બાગ," મેં જવાબ લખ્યો હતો.

સામેથી કોઈ પ્રતિસાદ મળ્યો નહીં.

મૅપમાં તમે શાહીન બાગ ટાઇપ કરશો તો તમને જામિયા થઈને જતો રૂટ દેખાશે. બહુ ઓછા લોકો તે રસ્તે જવા માગે છે. 

શાહીન બાગ ધમધમતો વિસ્તાર છે, અનંત ગલીઓ છે, ચારે બાજુ ગૂંચવાયેલા વાયરો માથે લટકે છે, શ્વાસ લેવો મુશ્કેલ બને તેટલા ખીચોખીચ મકાનો છે, ટૅમ્પટેશન નામનો કાફે છે, ચહેરો ચમકાવવા માગનારા માટે સલૂન છે, ચાની પુષ્કળ લારીઓ છે, કબાબની દુકાનો છે અને બહુ બધી હિંમત છે. 

નકશામાં તે આખરે દેખાયો, કેમ કે અમારામાંથી કેટલાકને સંકોચ પણ થયો કે ખાલી જગ્યાઓ ભરી દેવા માટે, કડકડતી ઠંડીમાં મહિલા અને બાળકો શાંત વિરોધપ્રદર્શનો કરી રહ્યાં છે. 

તેમને લાગે છે કે બંધારણનો ભંગ થઈ રહ્યો છે. તેમાં દિવસ રાત બેસી રહેતાં 90 વર્ષનાં વૃદ્ધાનો પણ સમાવેશ થાય છે, અને 82 વર્ષનાં વૃદ્ધા પણ છે....\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:
"શાહીન આકાશમાં ઊંચે ઊડતા પક્ષીનું નામ છે, ઊડતાં ઊડતાં જ શિકાર કરીને ખાનારું પક્ષી છે," ગ્રે રંગનો હિજાબ પહેરેલાં મહિલા કહે છે.