આખી દુનિયાનું 30% ક્રૂડઑઈલ મધ્ય-પૂર્વથી આવે છે. પરંતુ બજારમાં ક્રૂડઑઈલની માગ અને પુરવઠાનો મામલો ખૂબ મજબૂત છે. એટલે કે ક્રૂડઑઈલની જેટલી માગ છે, તેનાથી વધારે ક્રૂડઑઈલ બજારમાં ઉપલબ્ધ છે. 

નૉન ઓપેક દેશોની સાથે અન્ય દેશોમાં પણ ક્રૂડઑઈલ ઉપલબ્ધ છે. જેમ કે ભારત હવે અમેરિકાથી પણ ક્રૂડઑઈલની આયાત કરે છે. 

અમેરિકાની કાર્યવાહી બાદની સ્થિતિ પર નજર કરીએ તો રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પણ નહીં ઇચ્છે કે આ સ્થિતિ યુદ્ધમાં પરિવર્તિત થાય. 

કેમ કે આ વર્ષે અમેરિકામાં ચૂંટણી યોજાવાની છે અને એ વાતનું હંમેશાં ધ્યાન રાખવામાં આવે છે કે જ્યારે ચૂંટણીનો સમય હોય, ત્યારે ક્રૂડઑઈલની કિંમતો પર નિયંત્રણ જાળવવામાં આવે છે. 

જો અમેરિકામાં ક્રૂડઑઈલની કિંમતો વધશે, તો ટ્રમ્પ ચૂંટણી હારી શકે છે અને ટ્રમ્પ એવું નહીં ઇચ્છે.

શું કરી શકે છે ઈરાન?

ઈરાનની પણ આર્થિક સ્થિતિ એવી છે કે તે નહીં ઇચ્છે કે અમેરિકા સાથે યુદ્ધ થાય.

પરંતુ એ વાત પણ નોંધનીય છે કે ઈરાન ક્રૂડઑઈલના ભંડારો મામલે કોઈ કાર્યવાહી કરવાનો ચોક્કસ પ્રયાસ કરશે.

પરંતુ અમેરિકાની આસપાસ કોઈ ક્રૂડઑઈલનો ભંડાર નથી એટલે આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે કે ઈરાન સાઉદી અરેબિયા પર ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
હુમલો ન કરી દે. આ મામલે હાલ ચિંતાનો માહોલ છે.

સાઉદી અરેબિયા, ઇરાક અને કુવૈત મધ્ય-પૂર્વના ત્રણ મોટા દેશ છે જેઓ ક્રૂડઑઈલના નિકાસકાર છે અને તેમનું તેલ હૉરમુઝથી નીકળે છે. આ એ જગ્યા છે જ્યાં ઈરાનનો દબદબો છે. 

જોકે, એવું લાગતું નથી કે ઈરાન આ સપ્લાયને રોકશે અને ત્યાં બારુદી સુરંગ પાથરી દેશે.

કેમ કે ઈરાન હાલ વિદેશી મુદ્રા માટે ચીન પર નિર્ભર છે અને ચીન સાથે તેની કમાણી ક્રૂડઑઈલથી છે. 

જો ઈરાન આ દેશોમાં ક્રૂડઑઈલની સપ્લાય રોકે છે, તો અમેરિકા પણ તેને ચીન સુધી ક્રૂડઑઈલ મોકલવા નહીં દે. એટલે ઈરાન પાસે એ વિકલ્પ નથી.

વધુમાં વધુ એવું બની શકે છે કે ઈરાન મિસાઇલ કે ડ્રોનથી હુમલો કરે. એટલે દુનિયામાં ક્રૂડઑઈલની સપ્લાયમાં કોઈ અવરોધ ઊભો થઈ જશે, એવું લાગતું નથી.

ઈરાન કંઈક કરશે, તેના મામલે ચિંતા છે. પરંતુ ત્યાં સ્થિતિ નિયંત્રણ બહાર જતી રહેશે, એવું લાગતું નથી. ક્રૂડઑઈલના ભાવ વધી જશે, એવું પણ લાગતું નથી. 

ભારત પર સૌથી વધારે સંકટ

ભારત અમેરિકા અને રશિયાથી પણ ક્રૂડઑઈલ મગાવે છે. પરંતુ ભારત સૌથી વધારે ક્રૂડઑઈલ મધ્ય પૂર્વના દેશોથી મગાવે છે અને તેમાં ઇરાકનો નંબર સૌથી પહેલો છે. 

આ સિવાય ભારત સાઉદી અરેબિયા, ઓમાન અને કુવૈતથી પણ ક્રૂડઑઈલ મગાવે છે.

ભારતને એ વાતની ચિંતા નથી કે ક્રૂડઑઈલની સપ્લાય ઘટશે. ભારતની ચિંતા ક્રૂડઑઈલના ભાવ મામલે છે. હાલ ક્રૂડઑઈલના ભાવ પ્રતિ બેરલ 3 ડૉલર વધી ગયા છે. 

ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા માટે પ્રતિ બેરલ ત્રણ ડૉલર કિંમત વધી જવી એ ખૂબ મોટી વાત છે. 

ભારતમાં જે સામાન્ય વર્ગ છે, જે પેટ્રોલ અને ડિઝલ ખરીદે છે અથવા એલપીજી ખરીદે છે અથવા તો કંપનીઓ જે ક્રૂડઑઈલ પર નિર્ભર છે, તેમના માટે આ સારા સમાચાર નથી. 

અમેરિકાની આ કાર્યવાહીની અસર ભારતીય લોકોનાં ખિસ્સાં પર પડવાની છે કેમ કે આગામી દિવસોમાં પેટ્રોલ-ડિઝલ અને એલપીજીના ભાવ વધવા નક્કી છે.

ભારતમાં ક્રૂડઑઈલની આપૂર્તિ તો થશે, પણ કિંમત વધશે. 

સરકાર માટે એ પણ ચિંતાની વાત છે, કેમ કે ક્રૂડઑઈલના ભાવ એવા સમયે વધી રહ્યા છે, જ્યારે સરકાર સામે નાણાકીય નુકસાન એક પડકાર સમાન બની ગયું છે. 

રૂપિયા પર પણ દબાણ વધશે. રૂપિયા માટે આ સારા સમાચાર નથી. 

આગામી દિવસોમાં ભારતીયો અને ભારતીય અર્થવ્યવસ્થાની ચિંતા વધવાની છે. 

અમેરિકાએ કાર્યવાહી ઇરાકમાં ઈરાન વિરુદ્ધ કરી છે, પરંતુ તેની સૌથી પ્રતિકૂળ અસર ભારત પર પડવાની છે. 

ભારત આ પડકાર માટે કેટલું તૈયાર?

ભારત પાસે અમેરિકા જેવો વિકલ્પ નથી. અમેરિકા આજની તારીખમાં 12...