સામગ્રી: ગત સોમવારે દેશભરમાં મહારાષ્ટ્રના ખેડૂતોના પગની ઈજાઓની ચર્ચા થઈ રહી હતી, ત્યારે ભારતીય કિસાન સંઘના મહાસચિવ બદ્રીનારાયણ ચૌધરીએ આ વાત કહી હતી.

મહારાષ્ટ્રમાં નાસિકના ખેડૂતો પદયાત્રા કરીને મુંબઈ પહોંચ્યા હતા. ખેડૂતોમાં આદિવાસીઓ તથા ખેડૂતોનો મોટી સંખ્યામાં સમાવેશ થતો હતો. 

આ ખેડૂતોની માગોમાં કૃષિલક્ષી જમીનની ફાળવણીનો પણ સમાવેશ થતો હતો, પરંતુ જેમની પાસે જમીન છે, એમનું શું?

દેશની રાજધાની દિલ્હીથી માત્ર 35 કિલોમીટર દૂર નોઇડાના દયાનતપુર ગામની તસવીર આપની સમક્ષ ચિત્ર રજૂ કરે છે.

યમુના એક્સપ્રે-વેની બાજુએ આવેલું ગામ સુંદર જણાયું. મોટાભાગના ખેતરોમાં ઘઉંનું વાવેતર કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે અન્ય ખેતરોમાં સરસવનાં ફૂલ નજરે પડે છે.

ગ્રામીણ યુવાનોના ચહેરા પર ચમક ઊડીને આંખે વળગે છે, કેટલાંકે બ્રાન્ડેડ કપડાં પહેર્યા હતા, પરંતુ ખેતીની વાત શરૂ થતાં જ યુવાનો અને વૃદ્ધો ફરિયાદ કરવા માંડ્યા. 

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

એક્સપ્રેસ-વેની પાસેથી જ પસાર થતાં રસ્તા પર ધર્મવીર ચૌધરી તેમના બળદગાડામાં ખેતરે જઈ રહ્યા હતા.

ફરિયાદ

તેમના સંયુક્ત પરિવાર પાસે સાઠ વીઘા જમીન છે. જમીનની કિંમતમાં જંગી વધારો થયો છે, પરંતુ ખેતીની આવક વિશે ચર્ચા કરતા ધર્મવીર કહે છે, "જ્યાં જૂઓ ત્યાં તકલીફ જ તકલીફ છે."

ધર્મવીરના કહેવા પ્રમાણે, ઘઉંને પાંચ વખત પાણી આપવું પડે. પરંતુ ખેતરો સુધી વીજળી પહોંચી નથી એટલે જનરેટર દ્વારા પિયત કરવું પડે છે.

ધર્મવીર ભારતી ઇચ્છે છે કે સરકાર તેમનું રૂ. પાંચ લાખ જેટલું દેવું છે, જે માફ થઈ જાય અથવા તેમાં રાહત મળે. તેઓ ત્રણ બાળકો માટે ખેતી સિવાયનો રોજગાર ઇચ્છે છે.

ગામ તરફ જતાં સરપંચ બીના દેવી મળ્યાં. તેઓ દીકરા મનોજ સાથે ભેંસગાડી પર બેસીને ઘરે જઈ રહ્યાં હતાં.

ખેડૂતોની સમસ્યા 

ખેતી વિશે તેઓ કંઈક કહેવા માંગતાં હતાં, પરંતુ બોલ્યા નહીં. બીના દેવીનાં કહેવા પ્રમાણે, તેમને બહારની દુનિયા વિશે ખાસ જાણકારી નથી. 

તેમણે કહ્યું, "હું ક્યાં બહાર જાઉં છું. છોકારવને ખબર. સઘળો વહીવટ મારા છોકરાઓ અને પતિએ જ કર્યો છે."

જોકે,તેમની દીકરા મનોજે સ્પષ્ટ રીતે અભિપ્રાય રજૂ કર્યા. 

તેમના કહેવા પ્રમાણે, પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશના ખેડૂતોને સમૃદ્ધ માનવામાં આવે છે, પરંતુ મોટાભાગના ખેડૂતો સમસ્યાઓથી ઘેરાયેલા છે. 

વીમો નકામો?

મનોજના કહેવા પ્રમાણે, ક્યારેક વરસાદ તો ક્યારેક કરા પડે છે. જેનાં કારણે મૂળ કિંમત પણ નથી મળતી

'ખેડૂતો પાક વીમો કેમ નથી લેતાં?' તેવા સવાલના...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
'ખેડૂતો સંગઠિત થશે એટલે કોઈપણની સરકાર હોય, પગમાં પડી જશે.'