પ્રતીકાત્મક તસવીર

નવજાત બાળકના પોષણ અને જીવન માટે માતાનું દૂધ ખૂબ જ જરૂરી હોય છે, પરંતુ દેશમાં મહિલાઓ અને બાળકોના આરોગ્ય મામલે કેટલીક સમસ્યાઓ હજુ પણ જોવા મળી રહી છે.

સ્તનપાન મામલે ભારતની સ્થિતિ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

યુનિસેફ (યુનાઇટેડ નેશન્સ ચિલ્ડ્રન્સ ફંડ) અને વર્લ્ડ હેલ્થ ઑર્ગેનાઇઝેશન (ડબલ્યૂએચઓ) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરના આંકડાઓ મુજબ, બાળકને જન્મના એક કલાકની અંદર જરૂરી માતાનું પહેલું ધાવણ મળવા મામલેની ભારતની સ્થિતિ જોઈએ એટલી સારી નથી.

વિશ્વભરમાં આ મામલે ભારતનો 56મો ક્રમ છે. આ વૈશ્વિક સંસ્થાઓના આંકડા અનુસાર, વર્ષ 2015માં દેશમાં માતાનું પહેલું ધાવણ મેળવી શકેલા બાળકોનું પ્રમાણ 41.5 ટકા હતું.

બાળકને વિવિધ ઇન્ફેક્શનથી બચાવવા માટે પહેલા એક કલાકમાં માતાનું દૂધ મળી રહી તે ઘણું જરૂરી હોય છે. ત્યાર પછી પણ છ મહિના સુધી બાળકને માત્ર માતાનું દૂધ જ આપવાનું હોય છે.

માતાના દૂધમાં બાળકના વિકાસ માટેના જરૂરી પોષકતત્વો હોય છે અને તેમના માટે તે ખૂબ જ આવશ્યક હોવાથી સ્તનપાનનું ઘણું મહત્ત્વ છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ગુજરાતમાં સ્તનપાન અને કુપોષણની સ્થિતિ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

બીબીસીએ માતાનાં પોષણ સાથે બાળકનું પોષણ  કઈ રીતે જોડાયેલું છે અને કુપોષણ માટે સ્તનપાનની સમસ્યાનો શું સંબંધ છે તે જાણવાની કોશિશ કરી.

ગુજરાતે ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રે અને માથાદીઠ આવકના ક્ષેત્રમાં વૃદ્ધિ કરી છે, પણ માનવ વિકાસ બાબતે હજુ ઘણું કરવાનું બાકી છે.

સરકારી આંકડાઓ મુજબ, ગુજરાતમાં દાહોદ (7419) અને પંચમહાલ (5790) જિલ્લામાં કુપોષિત બાળકોનું પ્રમાણ વધુ છે. 

વર્ષ 2007માં સીએજી (કમ્પ્ટ્રોલર ઍન્ડ ઑડિટર જનરલ)એ રિપોર્ટ જાહેર કર્યો હતો, જેમાં દેશમાં ગુજરાતમાં કુપોષિત બાળકોનું પ્રમાણ સર્વાધિક 70 ટકા હતું.

ઉપરાંત નેશનલ ફૅમિલી હેલ્થ સરવે - 4 (2015-16) અનુસાર, ગુજરાતમાં આ પ્રમાણ 41 ટકા નોંધાયું હતું.

છેલ્લા દસ વર્ષમાં આ બાબતે સુધારો જોવા મળ્યો છે, પરંતુ તેમ છતાં ગુજરાત આ મામલે અન્ય રાજ્યો કરતા ઘણું પાછળ છે.

જો કે, ગુજરાતના બાળ અને મહિલા વિકાસ વિભાગની વેબસાઇટ પર ઉપલબ્ધ આંકડાઓ અનુસાર, આ પ્રમાણ 16 ટકા છે.

સૅમ્પલ રજિસ્ટ્રેશન સીસ્ટમ સ્ટેટેસ્ટિકલ રિપોર્ટ - 2015 અનુસાર ભારત આ મામલે કેરળ, પંજાબ, તામિલનાડુ અને મહારાષ્ટ્ર કરતાં પણ પાછળ છે.

ક્યા વિસ્તારોમાં બાળકોમાં કુપોષણનું પ્રમાણ વધુ છે?

ગુજરાતમાં કુપોષિત બાળકોનું સૌથી વધુ પ્રમાણ ટ્રાઇબલ વિસ્તાર ગણાતા દાહોદ અને... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
શું 'માતાનું ધાવણ' ગુજરાતમાંથી કુપોષણની સમસ્યા દૂર કરી શકે?