સામગ્રી: બસ, સ્ત્રી તરીકે તારે જોઈએ છે શું તે માટે ઇમાનદાર બન

તેને બસ સોંપી દે

એ બધું જ જે તને સ્ત્રી બનાવે છે

લાંબા વાળની ખુશ્બુ,

સ્તનો વચ્ચેની કસ્તુરી

અને તારી બધેબધી સ્ત્રીભૂખ

કમલા દાસે આ કવિતા લખી ત્યારે રૂઢિચૂસ્ત પુરુષ સમાજને ઝટકો લાગ્યો હતો.

તેને લાગ્યું કે કોઈ લેખિકા આટલી બિનધાસ્ત અને ઇમાનદાર કેવી રીતે હોઈ શકે.

ભારતીય સાહિત્યમાં કમલા દાસ જેવી લેખિકા ના હોત તો આધુનિક ભારતીય લેખનનું એ પોત ના બની શક્યું હોત જેના પર આજની નારી પણ ગૌરવ કરી શકે. 

એક સામાન્ય ગૃહિણી પોતાની લાગણીઓને હિંમત અને સામર્થ્ય સાથે કાગળ પર ઉતારે ત્યારે સાહિત્યની દુનિયામાં હલચલ મચી જતી હોય છે.

 કમલા દાસના કિસ્સામાં પણ એવું જ થયું હતું.

કમલા દાસનો જન્મ આઝાદીના 13 વર્ષ પહેલાં 1934માં કેરલના સાહિત્યિક પરિવારમાં થયો હતો. 

છ વર્ષની ઉંમરે જ તેમણે કવિતા લખવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. 

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પોતાની આત્મકથા 'માઇ સ્ટોરી'માં કમલા દાસ લખે છે, "એક વાર ગર્વનરની પત્ની મેવિસ કૈસી અમારી સ્કૂલમાં આવી હતી. મેં તે વખતે એક કવિતા લખી હતી."

"જોકે, પ્રિન્સિપાલે તે કવિતા વાંચવા માટે એક અંગ્રેજી છોકરી શર્લીને આપી."

 “ગર્વનરની પત્નીએ કવિતાપઠન પછી શર્લીને પોતાના ખોળામાં બેસાડી અને વખાણ કર્યાં કે તું કેટલું સરસ લખે છે."

"હું દરવાજાની પાછળ ઊભી રહીને બધું સાંભળતી હતી."

"આટલું જ નહીં, ગર્વનરની પત્નીએ શર્લીના બંને ગાલને પણ ચૂમી લીધા. તેને જોઈને પ્રિન્સિપાલે પણ મારી સામે શર્લીને ચૂમી લીધી."

"ગયા વર્ષે લંડનમાં રૉયલ ફેસ્ટિવલ હૉલમાં મેં મારી કવિતાઓ વાંચી હતી. આઠ વાગ્યાથી અગિયાર વાગ્યા સુધી હું મંચ પર હતી."

"હું સ્ટેજની નીચે ઊતરી ત્યારે કેટલાય અંગ્રેજોએ આવીને મારા ગાલે ચૂંબન આપ્યાં. મનોમન મને થયું કે શર્લી મેં તારી સામે બદલો લઈ લીધો છે."

બિનધાસ્ત મહિલા

માત્ર 15 વર્ષની ઉંમરે કમલા દાસનાં લગ્ન રિઝર્વ બૅન્કના અધિકારી માધવ દાસ સાથે થઈ ગયાં.

મજાની વાત એ છે કે અંગત જીવનમાં કમલા દાસની છાપ એક પરંપરાગત મહિલા તરીકેની જ ઊપસી આવે છે.

તેનાથી તદ્દન વિપરિત રૂપ તેમની આત્મકથામાં નિરૂપાયું છે. તેમના નાના પુત્ર જયસૂર્યા દાસ હાલમાં પૂણેમાં રહે છે. 

તેઓ કહે છે, "મારા માતા સામાન્ય વ્યક્તિ જ હતાં. મોટા ભાગે સાડી પહેરતાં હતાં. ક્યારેક લુંગી પણ પહેરતાં હતાં."

"તેને ઘરેણાં પહેરવાનો પણ બહુ શોખ હતો. એક હાથમાં 18 એમ બંને હાથમાં 36 બંગડીઓ પણ પહેરતાં."

"બહુ લાગણીશીલ નારી...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
આસાન છે એક મર્દની તલાશ જે તમને પ્રેમ કરે