સામગ્રી: જોકે નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે વર્ષ 2021-22ના બજેટના ભાષણમાં દાવો કર્યો કે 'સરકાર ખેડૂતો માટે પ્રતિબદ્ધ' છે.

"ખેડૂતોની સ્થિતિમાં છેલ્લા એક દાયકામાં સુધારો થયો હોય તેમ મને નથી લાગતું. ઓછો વરસાદ પડે અને પેદાશ ન મળે તો અમારે બિયારણ અને બીજો બધો ખર્ચ માથે પડે છે, સારો વરસાદ પડે તો ટેકાના ભાવ નથી મળતા." 

"અમારો ઇનપુટ ખર્ચ સતત વધતો જાય છે અને અમે દેવું ઉતારી શકવાની સ્થિતિમાં જ નથી. માવઠાં કે દુષ્કાળની સ્થિતિમાં પાક નિષ્ફળ જાય તો સમયસર પાક વીમો નથી મળતો અને જે ચુકવણી થાય તે બહુ મામૂલી હોય છે. પાંચ વર્ષમાં ખેડૂતોની આવક બમણી કરવાની વાતો એ માત્ર પોકળ વચન હતું."

સૌરાષ્ટ્રના ટંકારા તાલુકાના સીમાંત (માર્જિનલ) ખેડૂત બિહારીદાન બોક્સા આ શબ્દોમાં પોતાની સ્થિતિ વ્યક્ત કરે છે, જે સ્થિતિ ગુજરાતના લાખો ખેડૂતોની છે. 

15 ઑગસ્ટ, 2017ના દિવસે સ્વતંત્રતાનાં 75 વર્ષની ઉજવણી નિમિત્તે લાલ કિલ્લા પરથી ભાષણ કરતા વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ જાહેરાત કરી હતી કે તેમની સરકાર પાંચ વર્ષમાં, એટલે કે 2022 સુધીમાં ખેડૂતોની આવક બમણી કરવાની યોજના ધરાવે છે.

આ બહુ મહત્ત્વાકાંક્ષી લક્ષ્ય હતું તેવું નિષ્ણાતોએ તે સમયે જ જણાવી દીધું હતું. અત્યારે દેશવ્યાપી ખેડૂત આંદોલન, ખેડૂતો પરના દેવાનો બોજ અને નાણાકીય કટોકટીના કારણે આત્મહત્યા કરતા ખેડૂતોની સંખ્યા જોતા કહી શકાય કે ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિમાં ધાર્યો સુધારો થયો નથી.

ખેડૂતો જંગી પાક ઉતારે ત્યારે તેમને ટેકાના ભાવે ખરીદી કરવાનું વચન આપવામાં આવે છે પરંતુ બધા ખેડૂતો પોતાની પેદાશને લાંબા સમય સુધી સંગ્રહ કરી શકે તેવી સ્થિતિમાં હોતા નથી. 

તેથી તેમણે સહકારીમંડળી કે શાહુકારની લૉન ભરવા માટે પાક ઊતરતાની સાથે જ વેપારીઓ અથવા વચેટિયાઓને નીચા ભાવે માલ વેચવાની ફરજ પડે છે.

બિહારીદાન કહે છે કે, ટેકાના ભાવે ખરીદી થાય તો પણ તેના રૂપિયા છ મહિને મળે છે. મોટા ભાગે ગણવત્તાના સવાલ ઉઠાવીને માલની ખરીદી ટાળવામાં આવે છે. ખેડૂતો માર્કેટિંગ યાર્ડમાં પોતાનો માલ લઈને જાય ત્યારે હરાજી થતી નથી અને તેમણે યાર્ડની બહાર ટ્રૅક્ટરોમાં માલ રાખીને બેસવું પડે છે. 

વીજપુરવઠો અને પાકવીમાની સમસ્યા

ગુજરાતમાં પાકવીમાને લઈને પણ ખેડૂતોમાં નારાજગી છે.

બોક્સા કહે છે, "એક લાખ રૂપિયાના કપાસ સામે માત્ર રૂ. 11 હજાર અને એક લાખની મગફળી સામે ફક્ત 14,000 રૂપિયાની ચુકવણી કરવામાં આવે છે. પૂરતો વીમો મળે તે માટે વર્ષોથી કેસ ચાલે છે."

"ગયા વર્ષે માત્ર નવ ટકા...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે બજેટ રજૂ કર્યું છે. છેલ્લા બે મહિનાથી વધારે સમયથી કેન્દ્ર સરકારના કૃષિકાયદાઓથી નારાજ ખેડૂતો દિલ્હીની સરહદો પર વિરોધપ્રદર્શન કરી રહ્યા છે..