શીર્ષક: નાણાવટી-મહેતાપંચ રિપોર્ટ : 2002નાં હુલ્લડો માટે કોણ જવાબદાર?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n
પંચે તેના રિપોર્ટમાં જણાવ્યું છે કે હુલ્લડોમાં ગુજરાતના તત્કાલીન મુખ્ય મંત્રી અને વર્તમાન વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી કે ભાજપના નેતાઓની સંડોવણી ન હતી. 

પંચનું માનવું છે કે ગોધરાકાંડને કારણે હિંદુ સમુદાય ઉશ્કેરાઈ ગયો અને તેમણે મુસ્લિમો તથા તેમની સંપત્તિ ઉપર હુમલા કર્યા હતા. 

ગોધરાકાંડએ પૂર્વાયોજિત કાવતરું હતું, પરંતુ તે પછી ફાટી નીકળેલાં હુલ્લડ સ્વયંભૂ હતાં. 

ગોધરાકાંડ બાદ ફાટી નીકળેલી હિંસામાં વિશ્વ હિંદુ પરિષદ તથા બજરંગ દળના સ્થાનિક નેતાઓ સંડોવાયેલા હતા, પરંતુ રાજ્યસ્તરે કોઈ રાજકીય પક્ષ, ધાર્મિક સંગઠન કે અન્ય કોઈ સંગઠનની સંડોવણી ન હતી. 

પંચ દ્વારા ગુજરાતની તત્કાલીન મોદી સરકાર સામે સવાલ ઉઠાવનારા ત્રણ આઈપીએસ ઓફિસર આર. બી. શ્રીકુમાર, સંજીવ ભટ્ટ તથા રાહુલ શર્માની વિશ્વસનીયતા ઉપર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા.  

જોકે, શ્રીકુમાર અને શર્માના નિવેદનને આધારે હિંસા ફેલાવવા માટે મીડિયાના 'ઉશ્કેરણીજનક રિપોર્ટિંગ'ને જવાબદાર ઠેરવ્યું હતું. 

આ સાથે જ શા માટે હિંસા ફાટી નીકળી અને ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓ ન ઘટે તે માટે શું કરવું તે અંગે ભલામણો કરી છે. 

ગુજરાત સરકાર કે પોલીસના પક્ષે કોઈ મોટી કચાશ નહોતી રહી, પરંતુ પોલીસ સ્થિતિને પહોંચી વળવા તેની પાસે પૂરતાં શાસ્ત્રસરંજામ ન હતાં. 

હિંદુ- મુસ્લિમ વૈમનસ્ય

પંચે તેના રિપોર્ટમાં નોંધ્યું છે, "પુરાવા અને અન્ય સંબંધિત બાજુઓને ધ્યાનમાં લીધા બાદ પંચ માને છે કે ગોધરાની ઘટના પછી થયેલી કોમી હિંસાનું કારણ હિંદુ તથા મુસ્લિમ કોમના કેટલાંક જૂથો વચ્ચેનો દીર્ઘકાલીન દ્વેષભાવ હતો."

"ભૂતકાળમાં થયેલી કોમી હિંસા સહિતનાં અનેક કારણોના પરિણામે આ પરિસ્થિતિ સર્જાઈ હતી."

"પોતાનું હિત સાધવા બન્ને કોમ વચ્ચે તિરાડ સર્જવામાં રસ ધરાવતાં કેટલાંક ધાર્મિક નેતાઓ, સંગઠનો અને અન્ય સમાજ-વિરોધી તત્વોએ આ દ્વેષભાવનો લાભ લેતા હોય છે."

"તેમજ વિરોધી કોમોના લોકોને સાંકળતી કેટલીક ઘટનાઓ તેમને કોમી હિંસા આચરવા ઉશ્કેરતી હોય છે." 

ભલામણોના નેજા હેઠળ આ બાબતને સમજાવતા પંચે તેના રિપોર્ટમાં નોંધ્યું છે:

"ગરીબ અને અભણ લોકો ધાર્મિક નેતાઓ અથવા આવા હિતધારક લોકોનો આસાનીથી વિશ્વાસ કરી લેતા હોય છે."

"તેમજ પોતે જે કરી રહ્યા છે તેનું પરિણામ શું આવશે એ વિચાર્યા વિના કોમી હિંસાનો ભાગ બની જતા હોય છે."

"સાચો ધર્મ શું છે અને કોમી હિંસા સમાજના કલ્યાણ માટે કેટલી હાનિકારક છે એ વિશે લોકોને યોગ્ય રીતે શિક્ષિત કરીને જ સમાજની આ નબળાઈને દૂર કરી શકાય."

"તેથી...