સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: નેશનલ રજિસ્ટર ઑફ સિટીઝન્સે (NRC) જગવેલ દહેશત અને સંમિશ્ર સંકેતોની શાહી હજુ સુકાઈ નથી અને NRCને માથે જાણે ફણાં હોય એવો CAB ઘટનાક્રમ ખુદ સત્તાપક્ષના સાથીઓને પણ સદરહુ વિધેયકના સમર્થન છતાં સવાલ જગવનારો અને પડકાર પ્રેરનારો લાગ્યો છે અને એ સૂચક છે. 

ભાજપના સાથી પક્ષોનો વિરોધ

અમદાવાદમાં CABનો વિરોધ કરી રહેલા મુસ્લિમ

યુએસ કમિશન ઓફ ઇન્ટરનેશનલ રિલિજિયસ ફ્રીડમે એનડીએના પક્ષે મુસ્લિમોને રાજકીય અને બીજી સહભાગિતામાંથી બાદ રાખવાની એક સાંપ્રદાયિક ચેષ્ટા તરીકે આ વિધેયકને ઘટાવ્યું છે એ લક્ષમાં ન લઈએ તો પણ ભાગલા વખતે અમને ગણતરીમાં નહોતા લીધા એવી શીખ લાગણીનું પ્રતિનિધિત્વ કરનાર શિરોમણિ અકાલી દળે, પોતે એનડીએના અંગભૂત છતાં, એવો સવાલ કીધો છે કે જે તે દેશોમાં ત્રાસનો ભોગ બનેલી લઘુમતીઓ પૈકી મુસ્લિમોને બાકાત રાખવાનું લોજિક શું છે? 

શીખ, જૈન, બૌદ્ધ, ખ્રિસ્તી, પારસી પરબારા સ્વીકાર્ય અને મુસ્લિમ પરબારા અસ્વીકાર્ય, એવું કેમ?

ભાજપના એક સાથીપક્ષે, ભાજપનું વિચારવિશ્વ ઉત્તર-ભારતકેન્દ્રી છે અને હિંદી-હિંદુ-હિંદુસ્તાનની એની માનસિકતા દક્ષિણ ભારતને લક્ષમાં નથી લેતી એવો પ્રશ્ન ઉઠાવી શ્રીલંકાના તમિલોનું શું એમ પૂછવાપણું જોયું છે. 

પૂર્વોત્તર ભારતમાં પણ સત્તાપક્ષના સાથીઓએ સંમિશ્ર સંકેત આપ્યા છે. 

આસામ સ્ટુડન્ટ્સ યુનિયન (આસુ)એ સ્પષ્ટ વિરોધ નોંધાવ્યો છે તો આસામ ગણરાજ્ય પરિષદે પણ વિભક્ત અવાજોમાં પ્રગટ થવું પસંદ કર્યું છે.  

પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અને અફધાનિસ્તાનથી આવેલાઓ પૈકી મુસ્લિમ સિવાય સૌને સ્વીકારવાની જે વાત છે એની પૂંઠે દેખીતી દલીલ 'જેમણે વેઠવું પડ્યું છે તે' એ પ્રકારની છે. 

અહીં તમે પાકિસ્તાનના અહમદિયા અને શિયા જેવા ભોગ બનેલાઓને કેવી રીતે નકારી શકો? 

આઝાદ કાશ્મીર કહેતાં પાકિસ્તાન ઓક્યુપાઇડ કાશ્મીર અને અકસાઈ ચીનમાંથી આવનારને તમે કેવી રીતે જોશો? 

અને મ્યાનમારના રોહિંગ્યાનું શું? 

હિંદુત્વનું રાજકારણ?

જરા જુદી રીતે આ વિધેયકને તપાસીએ તો તાજેતરમાં જ આપણે જોયું છે તેમ NRCએ આસામમાં જેમને બાકાત રાખ્યા હતા તે 19 લાખ લોકો પૈકી 5.4 લાખ બંગાળી હિંદુઓ પણ હતા. 

આ 5.4 લાખ લોકો (કેમકે તેઓ હિંદુ છે) પ્રસ્તુત વિધેયક અન્વયે બારોબાર નાગરિકત્વ પ્રાપ્ત કરશે, જ્યારે બાકીના પૈકી (મહદંશે મુસ્લિમ) સૌ નાગરિકત્વથી વંચિત રહેશે. 

ઘડિયાં લગ્નની પેઠે, બલકે અભદ્ર અધીરાઈથી આ કારવાઈ હાથ ધરાઈ છે ત્યારે એક સાંસદે ટાંકેલી એ પંક્તિઓ અક્ષરસઃ પ્રાસંગિક લાગે છે કે...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:
મધરાતે આઝાદી જેવા જોસ્સાથી ગૃહમંત્રી અમિત શાહે અને સત્તાપક્ષે લોકસભામાં 'CAB' કહેવાતાં 'સિટીઝનશિપ (ઍમેન્ડમૅન્ટ) બિલ 2019' પસાર તો કરાવી લીધું પણ એકંદરે વિપક્ષ અને તટસ્થ નાગરિકોની પ્રતિક્રિયા લક્ષમાં લઈએ તો એવા પ્રતિભાવ સારુ અવશ્ય અવકાશ રહે છે કે 1947ના ઑગસ્ટમાં જેમ આઝાદીના જશનની જોડાજોડ વિભાજનની વેદના હતી તેમ, બલકે એથી અદકી, આ CAB ઘટના દેશની અંતર્ગત અને અંતરિયાળ એક નવા વિભાજનની અગનઝાળને હવા આપી શકે છે.