...ગોરિલા બલ ચૂશી ગૅંડરુનો જેઓ ભાગ હતા."

રિનચેને એસએફએફના પૂર્વ યોદ્ધાઓ સાથે લાંબા ઇન્ટરવ્યૂ કર્યા છે.

1959માં ચીન વિરુદ્ધ થયેલો વિદ્રોહ નિષ્ફળ ગયા બાદ 14મા દલાઈ લામા તિબ્બત છોડી ભારત ભાગી આવ્યા હતા અને ભારતમાં જ તિબ્બતની નિર્વાસિત સરકારની રચના કરી હતી.

દસ હજાર તિબ્બતી પણ તેમની સાથે ભારત આવ્યા હતા અને અહીં તેમણે શરણ લીધી હતી.

'અમેરિકાના વિશેષ દળોએ પ્રશિક્ષિત કર્યા'

સ્થાનિય તિબ્બતી લોકો અને તેનજિનના પરિવારે તેનજિનના અંતિમ સંસ્કારમાં ભાગ લીધો હતો તેની તસવીર

ભારતે દલાઈ લામા અને તેમની સાથે આવેલા ... બાકીનો લેખ લખો:
રતને સવાલ કરવો જોઈએ."

ચીન અને ભારત વચ્ચે સરહદતણાવ

તેમણે કહ્યું, "ચીનની સ્થિતિ એકદમ સ્પષ્ટ છે, અમે તિબ્બતની આઝાદીનું સમર્થન કરનારા કોઈ પણ દેશનો વિરોધ કરીએ છીએ."

ચીન તિબ્બતને ચીનનો સ્વાયત્ત ભાગ માને છે.

જૂન મહિનામાં ગલવાન ઘાટીમાં ભારત અને ચીનના સૈનિકો વચ્ચે થયેલા ટકરાવ બાદ બંને દેશો વચ્ચે તણાવ વધી ગયો છે.

આ ઘટનામાં ભારતના 20 જવાનોનાં મોત થયાં હતાં પરંતુ ચીને તેમના કેટલા સૈનિકોનાં મોત થયાં, એની સત્તાવાર રીતે કોઈ માહિતી જાહેર નહોતી કરી.

ભારત અને ચીન વચ્ચેના તણાવનું કારણ સરહદ છે. જેને સ્પષ્ટ રીતે નિર્ધારિત નથી કરાઈ. તે એવા કેટલાક દુર્ગમ વિસ્તારોમાંથી પસાર થાય છે, જ્યાં પહોંચવું સરળ નથી.

યુનિવર્સિટી ઑફ વેસ્ટમિન્સ્ટરના સ્કૂલ ઑફ સોશિયલ સાયન્સના પ્રોફેસર દિવ્યેશ આનંદ કહે છે, "ભારત માટે આ અજીબ સ્થિતિ છે. ભારતે સ્પષ્ટ રીતે ચીનને દર્શાવી દીધું છે કે તેઓ ચીન સામે તિબ્બતી લોકોનો ઉપયોગ કરશે પરંતુ તેઓ સત્તાવાર રીતે આ વાત નથી કરી શકતા."

એસએફએફના પૂર્વ સૈનિક ઝાંપા કહે છે, "અમે એ દરેક કામ કર્યું છે જે ભારતીય સેના કરે છે. પરંતુ અમને ક્યારેય ભારતીય સેનાને મળતું સન્માન અથવા ઓળખ નથી મળી આ વાત દુખી કરનારી છે."

એ કહેવું મુશ્કેલ છે કે ભારત હવે એસએફએફના અસ્તિત્વને સ્વીકારવાથી ચીન સાથેના સંબંધો પર શું અસર થશે પંરતુ ભારત અને ચીન વચ્ચે ચાલતા તણાવને પગલે ભારતમાં રહેતા 90 હજારથી વધુ તિબ્બતી લોકોને તેણે ચિંતિત જરૂર કરી દીધા છે.

આમાંથી ઘણા લોકોને હજુ પણ આશા છે કે તેઓ તિબ્બત પરત જઈ શકશે પરંતુ ભારતને હજુ પણ તેઓ પોતાનું ઘર જ માને છે.

તેનઝિનના સાળુભાઈ તુડૂપ તાશી કહે છે, "અમને આ વાત પર ગર્વ છે કે તેનઝિને અમારા બે દેશ ભારત-તિબ્બત માટે પોતાનો જીવ આપી દીધો."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો