સામગ્રી: ભારતે વર્ષો સુધી અફઘાનિસ્તાનમાં શિક્ષણ, સ્વાસ્થ્ય અને મૂળભૂત સવલતો સુધારવામાં મદદ કરી છે પણ દોહામાં છેલ્લા એક વર્ષથી ચાલુ નવ રાઉન્ડની ચર્ચામાં ન અફઘાનિસ્તાન સરકાર સામેલ હતી, ન તો ભારતની સરકાર.

ભારતમાં ચિંતા છે કે જો ભવિષ્યમાં અફઘાનિસ્તાન સરકારમાં તાલિબાનની અસર રહી તો તેના માટે આ માઠા સમાચાર હશે. 

તાલિબાનને પાકિસ્તાનની નજીક ગણવામાં આવે છે અને ભારત પાકિસ્તાનના સંબંધ જગ-જાહેર છે. 

5 સપ્ટેમ્બરે કાબુલ પાસે અતિસુરક્ષિત ગ્રીન ઝોનમાં તાલિબાન દ્વારા કરવામાં આવેલ કાર બૉમ્બ બ્લાસ્ટમાં 12 લોકોનાં મૃત્યુ થયા હતા જેમાં અમેરિકન સૈનિક પણ હતા. 

ત્યાર બાદ ટ્વીટ કરીને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તાલિબાન સાથે વાતચીત ખતમ કરવાની જાહેરાત કરી હતી. 

આ ઘોષણા બાદ અફઘાનિસ્તાનમાં હિંસા વધી છે.

કાબુલના ગ્રીન ઝોનમાં કૂટનીતિની દૃષ્ટિએ મહત્ત્વપૂર્ણ ઇમારતો છે, જેમકે અફઘાનિસ્તાન સુરક્ષા સર્વિસ નેશનલ ડાયરેક્ટોરેટ ઑફ સિક્યોરિટીની ઑફિસ અને અમેરિકન દૂતાવાસ.

બંને પક્ષો વચ્ચે વાતચીત પછી ડ્રાફ્ટ સહમતી પત્ર પર સમજૂતી થઈ હતી. 

અમેરિકન સેનાના પરત ફરવાની શરત સામે તાલિબાન એ વાત પર સહમત થયું હતું કે તેઓ એ સુનિશ્ચિત કરશે કે કોઈ પણ ઉગ્રપંથી સંગઠન કોઈ અન્ય દેશ વિરુદ્ધ અફઘાનિસ્તાનની ધરતીનો ઉપયોગ નહીં કરે. 

અફઘાનિસ્તાનમાં અત્યારે પણ 14 હજાર અમેરિકન સૈનિકો હાજર છે. પણ હિંસાનું ચક્ર ફરી શરૂ થયું છે.

ભારતની ચિંતા

9-11 હુમલામાં અમેરિકામાં આશરે 3,000 લોકોનાં મૃત્યુ થયા હતા, જેમાં અમેરિકાએ ઇસ્લામિક ઉગ્રવાદી જૂથ અલ કાયદાને જવાબદાર ઠેરવ્યું હતું. 

ઓસામા બિન લાદેને ત્યારે અફઘાનિસ્તાનમાં તાલિબાન પાસે શરણ લીધું હતું. 

અમેરિકાએ અફઘાનિસ્તાન ઉપર હુમલો કર્યો ને તાલિબાનને સત્તામાંથી બહાર કર્યું પરંતુ તાલિબાન પૂર્ણ રીતે પરાસ્ત નહોતું થયું અને ધીરે-ધીરે તેમણે મૂળિયા ફરીથી મજબૂત કર્યા હતાં. 

ત્યારથી અમેરિકા અને તેના સહયોગી દેશ પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે કે તેઓ તાલિબાની હુમલાઓ બંધ કરાવે પરંતુ તેઓ સફળ થઈ શક્યા નથી.

લાંબા સમયથી બહારના દેશોની અફઘાનિસ્તાનની આંતરિક બાબતોમાં દખલગીરી છે અને માનવામાં આવે છે કે અફઘાનિસ્તાનની આજની પરિસ્થિતિ માટે આ દખલગીરી જ જવાબદાર છે, ભલે તે સોવિયત યુનિયન હોય કે અમેરિકા અથવા પાકિસ્તાન હોય. 

અફઘાનિસ્તાન ભારતને એક મિત્રની જેમ જોવે છે જેણે અફઘાનિસ્તાનની આંતરિક બાબતોમાં હસ્તક્ષેપ નથી કર્યો. 

અમેરિકા અને તાલિબાન વચ્ચે વાતચીત દરમિયાન ભારતમાં...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
અફઘાનિસ્તાનમાં અમેરિકા અને તાલિબાન વચ્ચે વાતચીત હાલ ખોરવાઈ ગઈ છે પણ આ બદલાયેલા સમીકરણમાં ભારતનું શું સ્થાન છે?