...્રીજો વર્ગ, હવે બહુમતિમાં આવી ગયો છે. 

એટલે સુધી કે આપણા મોટા ભાગના સર્જકો પણ અને સમૂહ માધ્યમો પણ વ્યાકરણ કે/અને જોડણીદોષ વગરની ભાષા લખી શકતા નથી. 

અખાની કાવ્યપંક્તિ અને દોષયુક્ત ભાષા લખનારા ગુજરાતીઓ

ઘણા લોકો, પોતાના વ્યાકરણદોષ કે જોડણીદોષનો બચાવ કરવા અખાની એક કાવ્યપંક્તિ ટાંકતા હોય છે: "ભાષાને શું વળગે ભૂર, રણમાં જીતે તે શૂર." 

કેટલાક લોકો, એમાં કેટલાક સર્જકોનો પણ સમાવેશ થાય છે, એવી દલીલ કરે છે કે લખાણનું હાર્દ સમજાય છેને? બસ. વ્યાકરણની કે જોડણીની ચિન્તા કરવાની જરૂર નથી. 

પણ આ દલીલ બરાબર ન... બાકીનો લેખ લખો:
ધારે વફાદાર રહેવાનો પ્રયાસ કરતા હોય છે. 

ગુજરાતી ભાષા બોલનારનો સામાજિક દરજ્જો બહુ ઊંચો ગણાતો નથી. 

એ જ રીતે, ગુજરાતી ભાષા શીખવાથી રોજગારીનાં ક્ષેત્રો પણ ખૂબ જ મર્યાદિત બની જતાં હોય છે. 

અને બરાબર એમ જ, ગુજરાતી ભાષાના વપરાશનું ક્ષેત્ર પણ ઘણું મર્યાદિત છે. 

વિજ્ઞાન કે ટેકનોલોજીમાં ગુજરાતી ભાષા ખૂબ ઓછી વપરાય છે. એને કારણે ગુજરાતી પ્રજાની ગુજરાતી ભાષા પરત્ત્વેની વફાદારીમાં સારી એવી 'ઘટ' આવી છે.

ગુજરાતી ભાષાને ‘મહાન’ બનાવીશું?

પણ, આપણે એક વાત ભૂલી જઈએ છીએ કે કોઈ પણ ભાષાને એના ભાષકો જ સમૃદ્ધ બનાવતા હોય છે. 

અંગ્રેજી કે બીજી કોઈ પણ ભાષાની સંરચનામાં એવું કશું નથી જે એમને મહાન બનાવે. 

અંગ્રેજી પ્રજાએ અંગ્રેજી ભાષાને વફાદાર રહીને 'મહાન' બનાવી છે. 

આપણે ગુજરાતી ભાષાને એના જેવી 'મહાન' ન બનાવીએ તો કંઈ નહીં, પણ એની જાળવણી કરી શકીએ તો ઘણું.

કેટલાક લોકો, ખાસ કરીને ગુજરાતી લોકપ્રિય પત્રકારો, એવી દલીલ કરતા હોય છે કે ભાષા તો નદી છે. એમાં કંઈ પણ વહે. પણ, એવું નથી. 

જેનું ખેતર નદી કિનારે હોય એ ખેડૂત નદીના પાણીથી એના ખેતરનું ધોવાણ ન થાય એની કાળજી લેતો હોય છે. તો પછી ભાષાની કાળજી કેમ ન લેવી જોઈએ. 

આ પત્રકારો જ્યારે બિમાર પડે ત્યારે 'શરીર છે. પરિવર્તનો આવ્યા કરે' એમ કરીને બેસી રહેતા નથી. 

એ લોકો પોતાની વગ વાપરીને શ્રેષ્ઠ દાક્તરો પાસે જતા હોય છે. શા માટે? 

જ્યારે આપણે વિકાસના નામે કુદરતનું પણ શોષણ કરી રહ્યા હોઈએ ત્યારે ભાષા જેવી વસ્તુઓને કુદરતના ભરોસે ન છોડી દેવાય.

માનવતા અને માતૃભાષા વચ્ચે સંબંધ

મેં એક વાર ક્યાંક લખેલું કે જે સરકાર એના વિકાસના કાર્યક્રમમાં રાજ્યની ભાષાના વિકાસનો પણ સમાવેશ ન કરે એ સરકારને જે તે ભાષાના 'વંઠેલા દીકરા' તરીકે ઓળખવી જોઈએ. 

ગુજરાતમાં ગુજરાતી ભાષાનું અઢળક ધોવાણ થયું છે. એ માટે સરકાર પણ એટલી જ જવાબદાર છે. 

સરકાર પાસે કોઈ ચોક્કસ એવી ભાષાનીતિ નથી. જે છે તે લોકપ્રિયતાને વરેલી છે. 

સરકારે લોકો માગે તે જ નથી આપવાનું. જો એમ હોત તો સરકારે વેરા પણ નાબૂદ કરવા જોઈએ. 

લોકો ક્યાં વેરો આપવા માગે છે? પણ, વેરાની બાબતે સરકાર પોતાનો બચાવ કરતી હોય છે. ભાષાની બાબતે નહીં.

હું માનું છું કે ગુજરાત સરકારે ગુજરાતી ભાષાના વિકાસ માટે એક અલગ નિગમ જ ઊભું કરવું જોઈએ. 

વૈશ્વિકીકરણના દબાણ હેઠળ જગતની ઘણી બધી ભાષાઓ તકલાદી થવા લાગી છે. 

એની સમાન્તરે માનવતા પણ તકલાદી થવા માંડી છે. 

જો આપણે આપણી માનવતા બચાવવી હોય તો...