સામગ્રી: આ કૃત્યમાં મદદગારી બદલ પરિણીતાને સજા કરવામાં આવતી નથી, પણ પુરુષને પતિવ્રતનો ભંગ કરાવનાર ગણવામાં આવે છે. 

જોકે, કાયદા અનુસાર, પરિણીતાને તેના વ્યભિચારી પતિ વિરુદ્ધ ફરિયાદ નોંધાવવાની છૂટ નથી. 

એ ઉપરાંત પરિણીત પુરુષ કોઈ અપરણીત મહિલા કે વિધવા કે કોઈ પરિણીત મહિલા સાથે તેના પતિની પરવાનગી લઈને વ્યભિચાર કરે તો એ પુરુષની પત્ની તેના પતિ વિરુદ્ધ સત્તાવાર ફરિયાદ કરી શકતી નથી.

વ્યભિચાર બદલ દોષી સાબિત થયેલા પુરુષને મહત્તમ પાંચ વર્ષના કારાવાસની સજા અથવા દંડ કે બન્ને થઈ શકે છે. 

આ કાયદો અમલી બન્યો ત્યાર પછી તેના ઉલ્લંઘન બદલ કેટલા પુરુષોને સજા થઈ છે તે સ્પષ્ટ નથી. તેના કોઈ આંકડા ઉપલબ્ધ નથી. 

કાયદાને કોણે અને શા માટે પડકાર્યો?

ઇટાલીમાં રહેતા અને કામ કરતા 41 વર્ષના ભારતીય જોસેફ શાઈને આ કાયદાને રદ કરવાની માગણી કરતી અરજી ગયા ઑગસ્ટમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં કરી હતી.

જોસેફ શાઈને જણાવ્યું હતું કે આ કાયદો અન્યાયી, સ્વચ્છંદ અને મહિલાઓ તથા પુરુષો બન્ને માટે ભેદભાવપૂર્ણ છે.

જોસેફ શાઈને કરેલી અરજીમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું, "વ્યભિચાર સંબંધી કાર્યવાહી ચલાવવા માટે પરિણીત મહિલાઓ માટે જોગવાઈ નથી. તેમની સ્થિતિ પુરુષો જેવી જ છે."

"મહિલાઓ પુરુષની પ્રોપર્ટી છે એવી સદંતર ખોટી ધારણા સાથેનો આ કાયદો પરોક્ષ રીતે મહિલાઓ માટે ભેદભાવપૂર્ણ છે."

શું તમે આ વાંચ્યું?

જોસેફ શાઈને તેમની 45 પાનાની અરજીમાં અમેરિકન કવિ રાલ્ફ વાલ્ડો એમર્સન, મહિલા અધિકાર કર્મશીલ મૅરી વૉલ્સ્ટોનક્રાફ્ટ અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘના ભૂતપૂર્વ મહામંત્રી કોફી અન્નાનના જાતીય સમાનતા તથા મહિલાઓના અધિકાર વિશેનાં અવતરણોને છૂટથી ટાંક્યાં હતાં. 

કાયદાને અગાઉ કોઈએ પડકાર્યો હતો?

આ ગુના માટે મહિલાને શા માટે સજા કરી ન શકાય એવો સવાલ કરીને આ કાયદાને એક અરજદારે 1954માં સૌપ્રથમવાર પડકાર્યો હતો. 

અરજદારે એવી દલીલ પણ કરી હતી કે મહિલાને અપાયેલી મુક્તિ ભેદભાવપૂર્ણ છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે એ અરજીને ફગાવી દીધી હતી. એ પછી કોર્ટે આવી અરજીઓને કમસેકમ બે વખત 1985માં તથા 1988માં ફગાવી દીધી હતી. 

એક ન્યાયમૂર્તિએ 1985માં કહ્યું હતું, "સ્થિર લગ્નનો આદર્શ ધિક્કારપાત્ર નથી."

એક પરિણીતાને એક પુરુષ સાથે કથિત જાતીય સંબંધ હતો. પરિણીતાના પતિએ તેના વિરુદ્ધ વ્યભિચારની ફરિયાદ કરી હતી. એ પછી પરિણીતાએ કોર્ટમાં ધા નાખી હતી.

સર્વોચ્ચ અદાલતે જણાવ્યું હતું કે આ કાયદો "લગ્નજીવનમાં ભંગાણ પાડતી" અને "તેને અપવિત્ર કરતી બહારની વ્યક્તિને"...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
અંગ્રેજોના સમયના 158 વર્ષ પુરાણા ભારતીય કાયદા મુજબ, કોઈ પુરુષ અન્ય કોઈ પરિણીત સ્ત્રી સાથે તે સ્ત્રીના પતિની પરવાનગી વિના જાતીય સંબંધ બાંધે તો તેને ઍડલ્ટરી (વ્યભિચાર)નું ગુનાહિત કૃત્ય આચરવા બદલ દોષી ગણવામાં આવે છે.