સામગ્રી: પીડિતોના પરિવારજનો

હાઈકોર્ટે તત્કાલીન સરકાર તથા પોલીસ સહિતના વહીવટી તંત્રની ભૂમિકા અંગે નકારાત્મક ટિપ્પણી કરી હતી. 

થોડા સમય પહેલાં શીખ વિરોધી રમખાણોમાં એક વ્યક્તિને ફાંસીની સજા ફટકારવામાં આવી હતી તથા એકને જનમટીપ ફટકારવામાં આવી છે. 

ત્યારે વાચો એ સમયે દિલ્હી પોલીસના અધિકારી મેક્સવેલ પરેરાએ 33મી વરસી પર બીબીસી માટે લખેલો વિશેષ લેખ.

વિવાદ અને પોસ્ટમૉર્ટમ

1984ની 31 ઓક્ટોબરે તત્કાલીન વડાં પ્રધાન ઇંદિરા ગાંધીની હત્યા કરવામાં આવી હતી. 

એ પછી દેશભરમાં શીખ વિરોધી રમખાણ ફાટી નીકળ્યા હતા. 

છેલ્લાં 33 વર્ષથી દર વર્ષે શીખ વિરોધી રમખાણ વિશે ચર્ચા અને તેનું પોસ્ટમોર્ટમ થતું રહે છે. 

એ વાદવિવાદનો અંત હજુ સુધી આવ્યો નથી. રમખાણનો ભોગ બનેલા લોકોની પીડાનું નિવારણ પણ થયું નથી. 

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

વારંવાર થતી રહે છે ચર્ચા

વચ્ચેના સમયગાળામાં સંસદમાં એક્શન ટેકન રિપોર્ટ્સ રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા.  

શીખ વિરોધી રમખાણો પરત્વેના જોરદાર રોષની સત્તાધિશોને કલ્પના ન હતી. 

એ રોષને પરિણામે સંસદસભ્યો જગદીશ ટાયટલર અને સજ્જન કુમારનાં રાજીનામાં લઈ લેવામાં આવ્યાં હતાં. 

જેન્ટલમેન વડાપ્રધાને શીખ સમુદાય અને રાષ્ટ્રની માફી માગી હતી. જગદીશ ટાયટલર અને સજ્જન કુમારની રાજકીય કારકિર્દી ખતમ થઈ ગઈ હતી. 

ખળભળાટ યથાવત્ હોવાને કારણે શીખ વિરોધી રમખાણોનો મુદ્દો વારંવાર ચર્ચાતો રહે છે. 

અખબારો તેની તરફેણ અને વિરોધમાં રોજ લેખો પ્રકાશિત કરતાં રહે છે. 

આ પરિસ્થિતિમાં મને 1984ના નવેમ્બરનો એક દિવસ યાદ આવે છે. 

31 ઓક્ટોબરે શરૂ થયેલાં શીખ વિરોધી રમખાણના માત્ર પાંચ દિવસ પછી ઉત્તર દિલ્હીમાં મને મળી ગયેલા એક પત્રકારને મેં લગભગ ગૂંગળાવી જ નાખ્યા હતા. 

મને લાગે છે કે એ પત્રકાર પ્રતાપ ચક્રવર્તી હતા અને પેટ્રિઅટ અખબારમાં કામ કરતા હતા.  

મેં તેમને બરાડીને સવાલ કર્યો હતો, ''આજકાલ તમે બધા પત્રકારો ક્યાં છો?''

''લોકો શીખોની હત્યા કરવા લાગ્યા એ પહેલાં મેં ગોળીબાર કર્યો, લોકોની હત્યા કરી ત્યારે તમે ક્યાં હતા?''

શીશગંજ ગુરુદ્વારાને બચાવવા ગોળીબાર

મેં શીશગંજ ગુરુદ્વારાને બચાવવા ગોળીબાર કર્યો હતો. સ્તબ્ધ બનીને ચાંદની ચોકમાં હિંસક ટોળાના હુમલાનો સામનો કરી રહેલા શીખોને મેં બચાવ્યા હતા અને પરિસ્થિતિ પર અંકુશ મેળવ્યો હતો. 

મારા રિપોર્ટ્સ વિશે પોલીસ કંટ્રોલ રૂમના મૌનથી હું ખિન્ન હતો. મેં જે પગલું લીધું હતું તેની મારા ઉપરી અધિકારીઓને ખબર છે કે નહીં એ સવાલ મેં વારંવાર...\nઅગાઉની સામગ્રીનો સારાંશ નીચે મુજબ કરી શકાય છે:
1984ના શીખ વિરોધી રમખાણોમાં ભૂમિકા બદલ સોમવારે દિલ્હી હાઈકોર્ટે કૉંગ્રેસના નેતા સજ્જન કુમારને જનમટીપની સજા ફટકારી છે.