શીર્ષક: 'અયોધ્યામાં પૂરી જમીન હિંદુ પક્ષકારને આપવી ખોટો નિર્ણય' - લિબ્રહાન પંચના વકીલ અનુપમ ગુપ્તા\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n
1992ની ઘટનાની તપાસ માટે ન્યાયાધીશ લિબ્રહાન પંચ બેસાડાયું હતું. 15 વર્ષ પહેલાં નવી દિલ્હીના વિજ્ઞાન ભવન ખાતે પંચના પ્રતિનિધિ તરીકે તેમણે આ નેતાઓને પ્રશ્નો પૂછ્યા હતા.

જોકે પંચની કામગીરી સામે નારાજગીને કારણે બાદમાં 2009માં પંચનો અહેવાલ આવ્યો ત્યારે તેમણે તેની ટીકા કરી હતી.

બીબીસી સાથે ટેલિફોન પર વાતચીત કરતાં ધારાશાસ્ત્રી અનુપમ ગુપ્તાએ અયોધ્યા અંગેના ચુકાદા અંગે ઘણા વાંધા રજૂ કર્યા હતા. કેટલાક મુદ્દાઓ અંગે ગુપ્તાએ આ ચુકાદા સામે સવાલો ઉઠાવ્યા છે.

આ ત્રણ મુદ્દા અંગે તેમણે પોતાનો વિરોધ વ્યક્ત કર્યો હતો.

તેમની સાથેની વાતચીતના અંશો :

ચુકાદા સાથે તમે કેટલા સહમત છો?

ચુકાદાએ બહુ સારી રીતે એ વાતને જણાવી છે અને હું સહમત થાઉં છું કે હિંદુ મૂર્તિ કાનૂની વ્યક્તિ છે અને તે વાતનો હવે ઉકેલ આવ્યો છે.

તેથી સમયાવધિનો કાનૂની મુદ્દો સગીરના કિસ્સામાં - રામ લલા વિરાજમાન (બાળ ભગવાન રામ)ના કિસ્સામાં લાગુ પડતો નથી.

ચુકાદામાં કયા મહત્ત્વના મુદ્દા સામે તમે અસહમત છો?

સમગ્ર ભૂમિ - ઇમારતની અંદરનો અને બહારનો પરસાળનો બધો જ હિસ્સો - હિંદુ પક્ષકારોઓને આપી દેવાયો તેની સામે હું અસમહત છું. ટાઇટલની બાબતમાં કઢાયેલા તારણથી હું અસહમત છું.

બહારની તરફના ભાગમાં હિંદુ પક્ષકારોનો કબજો હતો અને તેઓ ત્યાં સતત પૂજા કરતા હતા તેવું સાબિત થતું હોય તો પણ, ઇમારતના અંદરની બાજુ અંગે જે સાબિત થયું તેની સાથે આખરી ચુકાદો બંધબેસતો નથી.

કોર્ટે વારંવાર, ઘણી બધી વાર કહ્યું કે અંદરના ભાગમાં, ગુંબજની નીચે કબજો હતો અને પૂજા થતી હતી તે વિવાદિત હતું.

તે વાત સાચી છે તેમ માની લઈએ તો પણ આખરી ચુકાદામાં બહારનો હિસ્સો હિંદુ પક્ષકારોને આપી શકાયો હોત. ઇમારતનો અંદરનો હિસ્સો હિંદુ પક્ષકારોને કેવી રીતે આપી શકાય?

પુરાવાના આધારે અદાલતે તારવ્યું કે માત્ર બહારના હિસ્સામાં જ હિંદુ પક્ષકારોનો કબજો છે તેનાથી તદ્દન વિરોધાભાસી રીતે અદાલતે બહારનો અને અંદરનો બધો જ હિસ્સો હિંદુ પક્ષકારોને આપી દીધો.

ચુકાદામાં કહેવાયું છે કે વિવાદિત સ્થળે 1528થી 1857 દરમિયાન નમાઝ પઢવામાં આવતી હતી તેના પુરાવા નથી. તેના વિશે શું કહેશો?

અદાલતે આ તારવણી કરી તે મને વિચિત્ર લાગે છે.

ચુકાદો કહે છે કે 1528થી 1857 દરમિયાન પોતાનો કબજો હતો, વપરાશ થતો હતો અને નમાઝ પઢાતી હતી તેવો પુરાવો મુસ્લિમો આપી શક્યા નથી.

માની લઈએ કે દાવા માટે પૂરતા પુરાવા નહોતા, તો પણ 1528માં મસ્જિદ ચણવામાં આવી હતી અને 1992માં તેને તોડી પાડવામાં...