મોતીલાલ વોરા, અશોક ગેહલોત, અહમદ પટેલ અને ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન મનમોહન સિંઘ

દિલ્હીમાં 24, અકબર રોડ પરના કોંગ્રેસના વડામથકમાં તાજેતરમાં જે ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે, તેમાં સોનિયા ગાંધીના વફાદારોને જ મહત્ત્વનાં પદો આપવામાં આવ્યાં છે. 

અહમદ પટેલને અખિલ ભારતીય કોંગ્રેસ સમિતિ(એઆઈસીસી)ના ખજાનચી અને 90 વર્ષની નજીકની વયે પહોંચી ગયેલા મોતીલાલ વોરાને એઆઈસીસીના વહીવટી બાબતોના મહાસચિવ બનાવવામાં આવ્યા છે તેનું બીજું કોઈ કારણ નથી. 

આ બન્ને પદ કોંગ્રેસના સંગઠનમાં અત્યંત મહત્ત્વનાં છે. પરંપરા એવી રહી છે કે એઆઈસીસી સચિવાલયમાં ગાંધી પરિવાર (સોનિયા, રાહુલ, પ્રિયંકા) પછી સૌથી વરિષ્ઠ વ્યક્તિ જ ખજાનચીનું પદ સંભાળતી હતી. 

અહમદ પટેલનો ઉદય

અહમદ પટેલ

અહમદ પટેલને 1985માં રાજીવ ગાંધી પછીના તમામ કોંગ્રેસી નેતાઓ સાથે ગાઢ સંબંધ રહ્યો છે. એ વખતે અહમદ પટેલની નિમણૂક યુવાન વડા પ્રધાનના સંસદીય સચિવ તરીકે કરવામાં આવી હતી. 

એ દૌરમાં રાજીવ ગાંધી વડા પ્રધાનની ઓફિસમાંના અમલદારશાહીના દબદબાને તોડવા ઇચ્છતા હતા, પણ અરુણ સિંહ, ઓસ્કર ફર્નાન્ડિઝ તથા અહમદ પટેલની ત્રિપુટીનો પ્રયોગ ખરાબ રીતે નિષ્ફળ રહ્યો હતો.

તેનું કારણ એ હતું કે શક્તિશાળી આઈએએસ (ઇન્ડિયન એડમિનિસ્ટ્રેટિવ સર્વિસિઝ) લોબી સામે ટક્કર લઈ શકે તેવો કોઈ વહીવટી અનુભવ કે રાજકીય કુશળતા ત્રણેય નેતાઓ ધરાવતા ન હતા. 

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

1991માં રાજીવ ગાંધીના નિધન પછી અહમદ પટેલ કોંગ્રેસ પક્ષમાં મોટા રાજકીય ખેલાડી બની રહ્યા છે. 

રાજીવ ગાંધીના રાજકીય ઉત્તરાધિકારી પી. વી. નરસિમ્હા રાવે અહમદ પટેલનો ઉપયોગ તેમની અને 10, જનપથ (સોનિયા ગાંધીનું નિવાસસ્થાન) વચ્ચેના એક પૂલ તરીકે કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. 

જોકે, એ પ્રક્રિયામાં અહમદ પટેલ સોનિયા ગાંધીના વિશ્વાસપાત્ર વ્યક્તિ બની ગયા હતા. 

નરસિમ્હા રાવ પછી સીતારામ કેસરી કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ બન્યા, ત્યારે અહમદ પટેલને એઆઈસીસીના ખજાનચી બનાવવામાં આવ્યા હતા. 

"ત્રણ મિયાં, એક મીરા"

મીરા કુમાર

કોંગ્રેસના ભૂતપૂર્વ વરિષ્ઠ નેતા શરદ પવાર એઆઈસીસીની સંગઠનાત્મક ચૂંટણીમાં સીતારામ કેસરીને પડકારવા ઇચ્છતા હતા. 

સીતારામ કેસરીની નજીકની વ્યક્તિઓ (અહમદ પટેલ, ગુલામ નબી આઝાદ, તારિક અનવર અને મીરા કુમાર)ને વર્ણવતાં શરદ પવાર "ત્રણ મિયાં, એક મીરા" એવું કહેતા હતા.

એ 1997નો દૌર હતો અને આજે 21 વર્ષ બાદ ભારતના આ જૂના રાજકીય પક્ષ પર ફરીથી બે મિયાં (અહમદ પટેલ અને ગુલામ નબી આઝાદ) મહત્ત્વનાં બે... \n\nમને ઉપરના લેખ માટે સારું શીર્ષક આપો.
દૃષ્ટિકોણ : અહમદ પટેલ, મોતીલાલ વોરા જેવા નેતાઓનો ચક્રવ્યૂહ કેવી રીતે ભેદશે રાહુલ ગાંધી?