આ અગાઉ વર્ષ 2018માં પણ CDV વાઇરસને લીધે સિંહોનાં મૃત્યુના મુદ્દે ચર્ચા છેડાઈ હતી.

માત્ર બે મહિનાના ટૂંકા ગાળામાં ગીરની ત્રણ રેન્જ તુલસીશ્યામ, જસધારા અને હડાળામાં 21 સિંહના મોત થયાં એટલે વન્યસંરક્ષકો અને પ્રાણીપ્રેમીઓ માટે તે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.

ગીરમાં દર પાંચ વર્ષે સિંહની ગણતરી કરવામાં આવે છે. 2015માં થયેલી ગણતરી પ્રમાણે સિંહની સંખ્યા 523 હતી. ત્યારબાદ વર્ષ 2018 સુધીમાં કુલ 184 સિંહનાં મૃત્યુ થયાં હતાં અને હવે ફરીથી મોત થયાં છે.

સિંહના મોતનું શું કારણ?

ગીર પૂર્વના વન વિભાગનું કહેવું છે કે સિંહમાં કોઈ પણ પ્રકારના રોગચાળાનાં લક્ષણો નથી જોવા મળ્યાં.

જૂનાગઢ વાઇલ્ડલાઇફ સર્કલના મુખ્ય વનસંરક્ષક ડી. ટી. વસાવડાએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું કે 2018માં સિંહમાં જોવા મળેલા કેનાઇન ડિસ્ટેમપર વાઇરસ (CDV)નાં લક્ષણ હાલ મૃત્યુ પામેલા 21માંથી એકેય સિંહમાં નથી જોવા મળ્યાં અને જુદાં-જુદાં કારણસર આ સિંહોનાં મોત થાય છે.

મોતનાં કારણો વિશે વાત કરતાં તેઓ કહે છે કે કેટલાકનાં સાપ કરડવાને લીધે તો કેટલાકનાં મોત કૂવામાં પડી જવાથી થયાં છે.

તેઓ કહે છે કે મૃત્યુ પામનાર સિંહોમાં બાળ, મધ્યમ વય અને વૃધ્ધનો પ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:
ણ સમાવેશ થાય છે.

મૃત્યુ પામેલા સિંહ સિવાય હાલ ઘણા સિંહ અને સિંહબાળ સારવાર હેઠળ છે એવા પણ અહેવાલો આવ્યા હતા.

તે મુદ્દે વસાવડા તેમની પ્રતિક્રિયા જણાવતાં કહે છે કે એકાએક મૃતકાંક વધવાથી વનવિભાગ પણ ચિંતામાં છે એટલે હાલ વધુ તપાસ ચાલી રહી છે.

દસેક જેટલા સિંહની સારવાર જસધારા અને અન્ય રેસ્ક્યુ સેન્ટર ખાતે કરવામાં આવી રહી છે.

વસાવડા કહે છે કે એકાદ સપ્તાહમાં સારવાર પૂરી થઈ જશે અને જો તેમનું સ્વાસ્થ્ય સારું હશે તો તેમને પરત જંગલમાં ખુલ્લા મૂકી દેવામાં આવશે.

છેલ્લા ત્રણ માસ દરમિયાન બબેસિયોસિસ (બબેશિયા)ને લીધે આ સિંહોનાં મૃત્યુ થયાં છે તેવા અહેવાલને રદિયો આપતા વસાવડા કહે છે, "સાતથી આઠ સિંહમાં જ બબેશિયાનાં લક્ષણ જોવાં મળ્યાં હતાં. એટલે એમ ન કહી શકાય કે બબેશિયાના લીધે બધા સિંહ મૃત્યુને ભેટ્યા કે પછી બબેશિયા જ તેનું મુખ્ય કારણ છે."

બબેસિયોસિસ (બબેશિયા) શું છે?

બબેસિયોસિસ એટલે ઝીણી જીવાત કે જેને 'ટીક્સ' અથવા 'લોહી પીતી જીવાત'ના નામે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

તેના દ્વારા થતો રોગ જે લાલ રક્તકોશિકાઓને સંક્રમિત કરે છે અને ચોક્કસ બગાઈઓ દ્વારા ફેલાય છે.

પ્રાણીઓ સિવાય માનવીને પણ આ રોગ થઈ શકે છે. ફ્લુ કે તાવ આવવો આ રોગનાં સામાન્ય લક્ષણ છે.

ઘણી વખત લક્ષણ ન હોય તો આ રોગની હાજરી જોવા મળે છે. જોકે તેનો ઇલાજ પણ શક્ય છે, એવી માહિતી અમેરિકા સરકારના સેન્ટર ફૉર ડિઝીસ કંટ્રોલ ઍન્ડ પ્રિવેન્શન વિભાગની વેબસાઇટ પર આપેલી છે.

2018માં જ્યારે સપ્ટેમ્બરથી ઑક્ટોબરના એક જ મહિનાના સમયગાળામાં 23 સિંહનાં મૃત્યુ થયાં ત્યારે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં વસાવડાએ પણ છ સિંહના શરીરમાં ટીક્સ (લોહી પીતી જીવાત)ના પ્રોટોઝોઆ ઇન્ફૅક્શનનું પ્રમાણ જોવા મળ્યું હોવાની વાત સ્વીકારી હતી.

સરકારે પણ ત્યારબાદ પ્રેસ-કૉન્ફરન્સ કરીને આ અંગે વધુ માહિતી જાહેર કરી હતી. તેમજ અમેરિકાથી તેની દવા મંગાવીની અસરગ્રસ્ત સિંહની સારવાર કરવામાં આવી હતી.

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના એક અહેવાલમાં ગુજરાત વનવિભાગના ઉચ્ચ અધિકારીને ટાંકીને લખવામાં આવ્યું છે કે 'લોહીની એક બીમારી જેને બબેશિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે તેને લીધે છેલ્લા બે મહિનામાં ઘણાં પ્રાણીઓએ જીવ ગુમાવ્યા છે.'

'જોકે આ પરિસ્થિતિને કાબૂમાં લેવાના પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યા છે.'

બે માસમાં 21 સિંહનાં કુદરતી મોત?

Coronavirus દૂધની થેલી, વાસણો, પ્લાસ્ટિક પર અને હવામાં કેટલું જીવે છે?

ગુજરાત વન્યજીવન બોર્ડના સભ્ય ભૂષણ પંડ્યા આ પ્રશ્નનો જવાબ આપતાં કહે...