જો આધાર ફરજિયાત થશે તો તમારી પ્રાઇવસી કેવી રીતે બચશે?\nસંવિધાનના અનુચ્છેદ 142 અંતર્ગત સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયને દેશનો કાયદો ગણવામાં આવે છે પણ પ્રાઇવસી અંગે નવો કાયદો બનાવવાની વાત થઈ રહી છે.

આધારની અનિવાર્યતા અને કાયદેસરતા અંગે પાંચ જજની બેન્ચે 38 દિવસ સુધી સુનાવણી કરી. હવે એના ચૂકાદાની આખો દેશ રાહ જોઈ રહ્યો છે.

ચેક રિપબ્લિકના બંધારણ પ્રમાણે કે ટી શાહે અને કે એમ મુનશીએ પ્રાઇવસીના અધિકાર માટે વર્ષ 1946માં બંધારણ સભામાં મુસદ્દો રજૂ કર્યો હતો.

શું તમે આ વાંચ્યું?

પણ સામૂહિક જવાબદારી પર ભાર મૂકતા ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકરે માર્ચ 1947ના રોજ સંશોધિત પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો હતો. જેમાં બંધારણના મૂળભૂત અધિકારોના અધ્યાય ત્રણમાં પ્રાઇવસીને અલગથી માન્યતા મળી ન શકી.

નાગરિક અને રાજકીય અધિકારો માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સંધિ પર ભારતે 1979માં જ હસ્તાક્ષર કરી દીધા હતા, જેમાં અનુચ્છેદ 17 અંતર્ગત પ્રાઇવસીના અધિકાર માટે ભારતે પ્રતિબદ્ધતા પ્રગટ કરી હતી.

સુપ્રીમ કોર્ટે ન્યાયાધીશ ચંદ્રચૂડે પ્રાઇવસીના ઐતિહાસિક ચુકાદામાં કહ્યું, "વ્યક્તિની પ્રાઇવસીનું રાજ્ય દ્વારા સન્માન, બંધારણની આધારશિલા છે."

ભારતના કાયદામાં પ્રાઇવસી-કૉમન લૉ (બ્રિટિશ કાયદા પ્રણાલી) અને અન્ય કાયદા અંતર્ગત પણ ભારતમાં પ્રાઇવસીને માન્યતા મળી છે. જે પ્રમાણે

આધાર યોજનામાં કાયદકીય અસંગતિ

ધંધા-પાણી

આધાર અંગે બે મુદ્દાઓ પર વિશેષ વિવાદ છે : 

આધાર યોજના વિરુદ્ધ હજારો ફરિયાદો છતાં ધોની જેવા એકાદ-બે મામલાઓમાં જ પોલીસ ફરિયાદ નોંધાવાય છે.

સંસદમાં પાસ કરાયેલા કાયદા પ્રમાણે યૂઆઈડીએઆઈને સંવેદનશીલ અંગત ડેટા લેવાનો અધિકાર છે પણ ખાનગી કંપનીઓ અને એજન્ટોને આ હક કેવી રીતે આપી શકાય?

યૂઆઈડીએઆઈને 125 રજિસ્ટ્રાર અને 556 એનરોલમેન્ટ એજન્સીઓ થકી કાર્યાન્વિત કરાઈ છે. પણ ખાનગી એજન્સીઓ દ્વારા ડેટા લીક માટે સરકારની જવાબદારી હોતી નથી.

ખાનગી કંપનીઓને આધારના ઑનલાઇન વેરિફિકેશનની સુવિધા આપવાથી ડેટા લીક થવાની આશંકાઓ વ્યક્ત કરાઈ રહી છે. તો પછી તેને ઑફલાઇન વેરિફિકેશન સુધી સીમિત કેમ નથી રાખતા?

આધારની અનિવાર્યતા અને નિરીક્ષણ તંત્ર

સરકારી યોજનાઓનો દુરુપયોગ રોકવા માટે અને ભ્રષ્ટાચાર ઓછો કરવા માટે આધારની યોજના બની હતી, પણ તેને દરેક ક્ષેત્રમાં અનિવાર્ય કરવા અંગે સવાલ ઊઠી રહ્યા છે.

પાસપોર્ટ, બૅન્ક અકાઉન્ટ (જનધન સિવાય), ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ, મોબાઇલ સહિત અનેક સુવિધાઓમાં સરકારી સબસિડીની સુવિધા ન મળે તો પછી તેને આધાર સાથે જોડવું કેમ જરૂરી છે? સરકારે આ અંગે કદાચ જ સ્પષ્ટીકરણ...\n\ntl;dr:
આધારની અનિવાર્યતાને હાઈકોર્ટના પૂર્વ ન્યાયાધીશે વર્ષ 2012માં પડકારી હતી. નવ ન્યાયાધીશોની બેન્ચે પાંચ વર્ષ પછી એટલે કે વર્ષ 2017માં પ્રાઇવસી અંગે ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો પણ આધાર અંગે ફેંસલો આવવાનો બાકી છે.