બેરોજગારી : દેશમાં દર 40 મિનિટે એક વ્યક્તિનો આપઘાત કેમ રોકાતો નથી?\nઆપણી સરેરાશ ઉંમર 29 વર્ષથી સહેજ વધારે છે. ચીનની સરેરાશ ઉંમર 35 વર્ષ છે. આ દેશમાં 70 ટકા કરતાં વધુ વસતી 35 વર્ષથી નીચેના વયજૂથમાં છે. 

છેલ્લી બે લોકસભાની ચૂંટણીની વાત કરીએ તો બન્ને વખત 12 કરોડ કરતાં વધુ યુવાનો/યુવતીઓએ પહેલી વખત પોતાના મતાધિકારનો ઉપયોગ કર્યો. 

યુવા માનવબળ જો ઉત્પાદકતા તરફ વળે તો દેશની અર્થવ્યવસ્થામાં બહુ મોટી ક્રાંતિ આવે એ વિચારને કેન્દ્રસ્થાને મૂકીને એક નવો શબ્દપ્રયોગ પ્રયોજાયો, એ હતો 'ડેમૉગ્રાફિક ડિવિડન્ડ' એટલે કે ભારતને એના યુવાધનને કારણે મળનારું મોટું ડિવિડન્ડ. 

આપણે હરખાતા રહ્યા પણ એ વાત ભૂલી ગયા કે -

સપનેં હી સપનેં, કબ હુયે અપને, ભોર ભયો ઔર તૂટ ગયે 

આ ડેમૉગ્રાફિક ડિવિડન્ડના મુદ્દે પણ આજે આપણે આવી જ કંઈક સ્થિતિમાં છીએ. 

'હર યુવા હાથોને કામ' આપવાની અને એક સમયે જુદાજુદા રાજકીય પક્ષો દ્વારા છાપરે ચડીને કરવામાં આવેલ 'હર હાથ કો કામ'ની વાત બીજા બધા રાજકીય ચૂંટણીલક્ષી વચનોની જેમ સાવ ખોખલી સાબિત થઈ છે. 

પ્રતીકાત્મક તસવીર

આમ તો આ દેશનો ખેડૂત પાયમાલ થઈ રહ્યો છે એ બાબતે ઘણું બધું લખાતું રહ્યું છે. 

ખેડૂતની આત્મહત્યા અને જગતના તાતની અત્યંત ગરીબી અને દેવા હેઠળ દબાઈને જીવતો હોવાની સ્થિતિ ભાગ્યે જ કોઈ એવો દિવસ જતો હશે કે માધ્યમોમાં ન ચમકી હોય. 

ખેડૂતની આ પરિસ્થિતિ અંગે વિધાનસભાઓ અને લોકસભા કે રાજ્યસભા ગાજ્યાં છે. આપણા રાજકીય નેતાઓએ ઉછળી ઉછળીને કિસાનની આ બેહાલ સ્થિતિ વિશે પોતાનો આક્રોશ વ્યક્ત કર્યો છે. 

સત્તાધારી પક્ષ, પછી વિધાનસભા હોય કે સંસદ, પોતે કિસાનને તારવા માટે જે કંઈ કરતબો કર્યાં તેની દુહાઈ દઈને કિસાન પ્રત્યેની પોતાની પ્રતિબદ્ધતા અને કિસાનની આ પરિસ્થિતિ માટે ભૂતકાળની સરકારોને જવાબદાર ઠેરવવાની વાત જોમ અને જોશપૂર્વક રજૂ કરતો રહ્યો છે પણ પરિસ્થિતિ ખરેખર ગંભીર છે. 

સરકારી ચોપડે નોંધાયા મુજબ 2018ની સાલમાં દેવું અથવા પાકની બરબાદીને કારણે અથવા અન્ય કારણે હતાશ થયેલા 10349 કિસાનોએ આત્મહત્યા કરી છે. 

ખેડૂતની પરિસ્થિતિ દિવસેદિવસે બદથી બદતર તરફ જઈ રહી છે એમાં કોઈ શંકા નથી. 

ગ્રામ્ય અર્થવ્યવસ્થા અને ખેડૂતને ફરી બેઠા કરવા માટે જે કાંઈ થઈ શકે એ બધું જ કરવું જોઈએ એમાં આ દેશનું હિત હૈયે વસ્યું હોય તેવા કોઈ પણ વ્યક્તિને રજમાત્ર શંકા કે વાંધો ન હોઈ શકે. 

આજે આવી જ વિસ્ફોટક એક અન્ય સમસ્યાની વાત કરવી છે. 

આ સમસ્યા સીધેસીધી આપણે અત્યાર સુધી ડેમૉગ્રાફિક ડિવિડન્ડનો પાક લણવા માટે જે ગુલાબી સ્વપ્ન જોતાં...\n\ntl;dr:
હજુ થોડાંક વરસો પહેલાં જ આપણે હરખથી ફૂલ્યા ન'તા સમાતા. ભારત દુનિયાનો સૌથી વધુ વસતી ધરાવતો દેશ બનવા જઈ રહ્યો છે તેનો નહીં, પણ આ હરખ હતો ભારત વિશ્વનો સૌથી યુવાન દેશ છે તેનો.