'Kurtlar Vadisi: Filistin' vizyonda! Kerem Akça yazdı...
‘Kurtlar Vadisi’ kahramanlarının ne olup ne olmadıklarını tanımlamak çok da kolay değil. Türk milletinin büyük çoğunluğunun haleti ruhiyesine tercüman olma iddiasında bir grup olarak anabiliriz kendilerini. Derin devlet mevzularını kurcalayan bir ‘ajan timi’ de denebilir belki. Ancak özellikle iki sinema filminde bu durumun kökleri daha farklı noktalara uzanıyor. “Kurtlar Vadisi: Irak” (2006) da “Kurtlar Vadisi: Filistin” (2011) de gerçek anlamda birer politik propaganda filmi. Nasıl zamanında Leni Riefenstahl Hitler’in propagandasını yapıyorsa bu iki film de, birinde Amerika diğerinde Yahudi karşıtı bir tutumu kökten ırkçı bir tavırla birleştirmiş. Faşizmin ve şovenizmin yolunu açmış. Ancak bunun da bir adabı var günümüzde. Dengeli politika yapılabilir. Ancak gelin görün ki her iki film de bu açıdan bakınca dünyada sessiz sinemada (1920’lerde) gördüğümüz bir söylem bütünlüğü ile çıkageliyorlar. Birinin Irak’a giren ABD, diğerinin Filistin’i sömüren İsrail ile hesaplaşmak için üretildiği apaçık ortada. Bu açıdan da seyircisini militarist bir eser ile buluşturuyor  ve savaşı körüklüyor “Kurtlar Vadisi: Filistin”. Aslında film olarak baktığımızda ‘Kurtlar Vadisi’nin hali hazırda ortadaki üç sinema filminin en sinemaya uygun olanı bu. Bunun sebebi belli ki Serdar Akar gibi ticari sinemayı Yeşilçam’dan ibaret sanan bir ismin yönetmenlik koltuğunda oturmaması.  Zübeyr Şaşmaz, ‘Şaşmaz ekolü’nü yadsımayarak “Muro: Nalet Olsun İçimdeki İnsan Sevgisine”den (2008) sonra burada da belirgin bir prodüksiyon kalitesi ile çıkagelmiş. Filmin sinemaskop oranında üretilmiş görüntüler bütünü sunduğu görülebiliyor. Bu açıdan da çatışma, baskın ve kovalamaca sahnelerinin sanki görkem ve yönetmenlik becerisi içermeden bir araya geldiği bir eser olarak adledilebilir “Kurtlar Vadisi: Filistin”. Doğrusunu söylemek gerekirse her iki Kurtlar Vadisi filmi için de, patlama sahnelerini yani görsel efektleri bir kenara bıraktığımızda ‘birinci sınıf’ diyebileceğimiz başka bir şeyden söz etmek mümkün değil. Yani mekan Irak da olsa, Filistin veya İsrail de olsa “Gladyatör” (“Gladiator”, 2000),“Kara Şahin Düştü” (“Black Hawk Down”, 2002),“Soğuk Dağ” (“Cold Mountain”, 2003),“Büyük İskender” (“Alexander”, 2004),“Altın Pusula” (“The Golden Compass”, 2007) gibi eserlerin görsel efekt süpervizörlüğünü yapan Mark Meddings’in varlığı en azından izleyiciye bir ihtişam takviyesi yapıyor. Aslında bu noktada ‘Efektleri hallettiniz de niye kurgu, görüntü yönetimi gibi alanlarda profesyonel isim tutmadınız?’ sorusunu sormak gerek. Ortada Mahsun Kırmızıgül’ün popüler sinemamıza bu konuda sınıf atlatması gibi bir durum var iken, burada gerçek anlamda bir yönetmen ihtiyacı baş gösteriyor.  Zira eldeki eser sayısız bol figüranlı aksiyon ya da savaş sahnesi içermesine karşın, bunların herhangi birinin koreografisi olduğu söylenemez. O noktada da Hollywood’da gördüğümüz gibi bir koreografi uzmanının tutulması şartmış.  Açılıştaki Mavi Marmara olayı ya da baskınının görkemsizliğinden tutun da sondaki Filistin mahallerindeki çatışmanın ‘spagetti western’ dokusunu andırmasına karşın o noktaya çekilmemesine kadar, garip bir göz boyama söz konusu. Zaten Amerikan filmlerinde de yeri geldiğinde bol efekt sokularak eldeki projenin iyi ve görkemli olduğuna dair böyle bir taktik izlenir. Ancak bu ışıkta eldeki filmi incelemeye devam ettiğimizde sanki bu bol figüranlı sahnelerin, yönetmenin yakın ve orta ölçekli planlarla oyuncuların ya da kurbanların arasında gezmesiyle ve bunların arkasına yerleştirilen patlama efektleriyle var edildiği görülebiliyor. Bu da izleyiciye ‘acı’ ve ‘gövde gösterisi’ni bir arada sunarak intikam nidaları aşılamasına yol açıyor. İşte filmin tamamına yakını tam da böyle sahnelerden oluşuyor. Bunun yanında zikir sahnesinin bu yaklaşımdan beslenince “New York’ta Beş Minare”dekinden (2010) geride kalması da, en azından durumu ve amacı idrak etme şansı tanıyor bizlere...  Anlayacağınız belli bir prodüksiyon kalitesi olsa da koreografi sorunu nedeniyle A sınıfı bir sahneler bütünü sunamamış “Kurtlar Vadisi: Filistin”. Aksine bu efektleri, gerçek anlamda ‘Saldır saldır Polat’ ya da ‘Saldır saldır Filistin’ tezahüratını içinden geçiren izleyicisinin önüne yem atmak ya da özdeşleşme olgusunu harekete geçirmek için devreye sokmuş. Yani bunların olabileceğine dair en azından perdenin içinde bir gösteri yapıldığı söylenebilir. Zaten filmin diyaloglarının da ‘İsrailliler ya da Yahudiler zalim midir değil midir?’ gibi sorulara verilen didaktik cevaplar dışında başka bir işlevi yok. Öyle ki karşımızda esasen Mavi Marmara olayı sonrası orduyu veya polisi umursamadan Türkiye’yi temsil ederek İsrail topraklarına giren Polat Alemdar ve iki arkadaşının hikayesi var. Bu girişin hemen başında zalim konumuna itilen iki İsrail askerinden başlayarak gerçek bir Yahudi ya da emperyalizm düşmanlığı seziliyor. “Kurtlar Vadisi: Filistin” de temelini sanki o olay sonrası Türk halkının içindeki intikam duygusunu beyazperdede çıkarmak üzerine kurmuş. Yani katliamı yaparken, ‘kötü Yahudiler’ ile ‘mağdur Filistinliler ve müslümanlar’ ayrımının üzerine gitmiş. Bu doğrultuda da gerçek bir Indiana Jones ya da Rambo edasıyla sınır tanımayan bir Polat Alemdar çıkarmış karşımıza. Filmin türü ne diye soracak olursanız; cevabımız üç kişilik Türk ordusu ile ülkenin İsrailli Moshe önderliğindeki ordusunun karşı karşıya geldiği bir savaş filmi, eski model bir avantür, ajan filmi veya ikinci sınıf bir aksiyon filmi olabilir. Ancak senaryo yazılırken böyle bir şey düşünülmediğinden emin olduğumuz için bu konuda bir sinema bilincinden söz etmek mümkün değil. Bu sebeple de “Kurtlar Vadisi: Filistin”in bir türe dahil edilmekten ziyade politik propaganda filmi olarak okunması daha doğru. Mel Gibson, Edward Zwick gibi ırkçı yönetmenlerin ötekileştiren sinemasına karşılık, ülkemizde  de “Pars Kiraz Operasyonu” (2007),“Hür Adam” (2010),“Kurtlar Vadisi: Irak” gibi filmler çekiliyor. “Kurtlar Vadisi: Filistin” de benzer şekilde bir intikam hikayesi üzerinden İsraillileri ötekileştiriyor. Araya sıkıştırılan Yahudi asıllı Türk kadın da işkenceci İsraillilerin bu köşeye itilmişliklerini değiştiremiyor! Sadece basit bir numara olarak kalıyor.  Zaten İsraillilerin Türkçe konuştuğu bir filmin nasıl tarafsız olması beklenebilir ki? Amerikan sinemasında İngilizce konuşan Türkler görsek buna tepki göstermeyecek miyiz? Elbette evet. O zaman filmin düştüğü durum apaçık ortada... “Kurtlar Vadisi: Filistin”, Ortadoğu halkını küçük duruma düşüren “Krallık” (“The Kingdom”, 2007) gibi Amerikan örneklerinden ya da emperyalizmi yerin dibine sokan “Utanç” (“Buda as sharm foru rikht”, 2007)  gibi bir İran filminden farklı bir noktaya oturmuyor söylem açısından bakınca.  Ancak türsel bilinç konusunda 80’lerin ‘yenilmez kahramanları’nı hatırlatmasına rağmen, Alemdar’ın bu konuda bir gıdım dahi karizma bulundurmaması bu ekolü adeta ana karaktersiz hale getiriyor. Sadece dizinin hayranlarını tatmin ettiği ise keskin bir gerçeklik, ona kimsenin itirazı olamaz. Bu da filmin kökten, kolaycı ve tek boyutlu bir faşistlik, ırkçılık ya da şovenizm olgusuyla saldıran dramatik yapısını harekete geçirmesinden kaynaklanıyor. Öyle ki o damarın olmadığı “Kurtlar Vadisi Gladio”nun soğukkanlı tavrı sebebiyle gişede iki seksen yattığını da biliyoruz. “Kurtlar Vadisi: Filistin”in savaş yanlısı yanı ise bu durumu tersine çevirmesine yol açacaktır.  Kurtlar Vadisi Filistin Yönetmen: Zübeyr Şaşmaz Oyuncular: Necati Şaşmaz, Erdal Beşikçioğlu, Gürkan Uygun, Kenan Çoban, Nur Aysan, Erdal Beşikçioğlu, Erkan Sever, Zafer Diper, Umut Karadağ, Mustafa Yaşar Süre: 110 dk. Yıl: 2011
['kerem akça', 'kurtlar vadisi filistin']
Militarizmin dini ırkı olmaz