Kerem Akça, bu hafta DVD’si çıkan filmleri değerlendirdi
“ “The Best Man” (1964),“The Candidate” (1972),“Kirli Yarış” (“Primary Colors”, 1998) ve “Zirveye Giden Yol” (“The Ides of March”, 2011) gibi filmlerde ‘seçim dönemi’ndeki çekişmeyi muhalif bir yolla ele alan dramatik omurgalar izlemişizdir. Buna paralel olarak sistemlere, ideolojilere ve liderlere dil uzatan sinema eserleri üremiştir.   Jay Roach’un yönetmenliği ve Adam McKay’in fikir babalığı ise, “Kampanya” (“The Campaign”, 2012) adlı bu süreçleri ele alan bir ‘seçim dönemi rekabet komedisi’ çıkarıyor ortaya. Galifianakis ile Ferrell’ın karşı karşıya geldiğini gördüğünüzde koltuğunuzdan düşebilirsiniz. Hatta filmin fragmanından birkaç sahneye denk gelince heyecanlanıp kalp atışlarınız hızlanabilir. Ancak ‘Zor Baba’ (‘Meet the Parents’) ile ‘Avanak Ajan’ın (‘Austin Powers’) yönetmeni ile Will Ferrell filmlerinin yönetmeninin bir araya gelmesi biraz proje aşamasında kalmış gibi. Bu da profesyonel-amatör ya da demokrat-cumhuriyetçi çekişmesini, bütün arka plandaki ‘yapma hayat’ ve ‘sahte kimlik’ eleştirisine karşın çok da beklenen eğlencesine kavuşturmuyor. Yine de adeta birbirlerine kovalayacak hale gelen bu deli adamları, kaba komedi ve deadpan komedi dolu yorumları adına gözlemlemek size kalmış.     Açıkçası filmi izlerken ‘zeka düelloları’nın absürtlüğüyle birkaç yerde gülmemek imkansız. Ancak eleştirel süreç de biraz fazla abartıya ve ‘beklenen eğlenceyi tekrarlayıp gözümüze sokan son’ kolaycılığına kapılmış gibi gözüküyor. Parodi noktasında ise yapıbozuculuk ‘geleneksel omurga’nın dışına çıkmayıp ayağını korkak alıştırınca, sanki ipin ucunu fazla kaçırmamak için her şeyi yapıyor. Böylece “Kampanya”, yer yer eğlenceli bir 85 dakika ile bir ‘iddia’ ya da ‘rekabet’ ortaya koysa da, ‘kalıcı’ sıfatıyla anılmayı hak etmiyor.   “ Bir sinefilin ya da suçlunun hikayesi olarak anmak, ya da sinema suçlusu tamlamasıyla bunu sadeleştirmek mümkün olabilir belki. Stephen Berra, ilk filmi “İyi Bir Yaşam”da (“The Good Life”, 2007),Mark Webber’in canlandırdığı biraz hayalci biraz realist bir karakterin, Jason’ın ruh halinin üzerine kurguluyor her şeyi. Pastel renklerden oluşan doku da özellikle gece sahnelerinde gündüzün evsizlik sakilliğini öne çıkarmanın ötesine geçiyor gibi. Jason sadece Harry Dean Stanton’ın ‘Gus’ karakteriyle haşır neşir olan, bunun üzerine de yan karakterleri ‘halüsinasyon’ niyetine dahil eden bir tipleme. Onun “Şahane Bir Hayat”tan (“It’s A Wonderful Life”, 1946) “Büyük Diktatör”e (“The Great Dictator”, 1940) uzanan sinema yolculuğu da bir anlamda hayatın zorluklarından uzaklaşmaya yarıyor. Yaşamın en ufak bir iyimser rötuşla koreografi ve performansa kaydığı evren, başlangıçtaki şaşırtıcı ‘suç’ algısıyla derinlere kadar iniyor. “Day of the Locust”u (1972) hatırlatan o şok edici ‘ana imajı’yla da zihnimize kazınıyor. Karakterimizin “Hugo”nun (2011) daha gençler için versiyonu izlenimiyle “Cennet Sineması”na (“Cinema Paradiso”, 1988) benzer bir dostluğu kalkındırırken, aşk, suç ve daha nicesinden güç aldığı görülebiliyor. Bu durum da büyük oranda karşımıza “İyi Bir Yaşam”ın gerçekçilikle yürüyen evsizlik hayatı ve alt sınıf düşüşü adına filizlenmesini sağlıyor. Berra ise görüntü yönetmeni ve kurgucunun katkısıyla iç ses ve renk paletiyle sıyrılıp bir ‘düzlük’e ulaşıyor. O tabanın ötesine geçerken tonlama sıkıntıları yaşamasına karşın, geniş ölçekli objektifleri iyi kullanıp, yakın planları abartma dengesinde birazcık tökezliyor. 85 dakikalık süre, filmi kalkındırırken “Hugo”nun umut ışığına realist gençlik gözlemi ve sınıfsal bakış armağan ediyor. Yönetmeni ise takip ettiğimiz isimler arasına dahil ediyor.   “ Tipik bir İtalyan seks komedisi olarak anabiliriz. Zira içinde fazlaca politik gönderme bulundururken, popüler sinema dokusunun tonlamasını da ayarlayamayan bir Avrupa ‘baygınlığı’ içeriyor. “Beni Yargılama” (“Nessuno mi può Giudicare”, 2011),üst sınıfa mensup bir ev hanımının hayata tutunmak için ‘eskortluk/telekızlık’ yapmasını mizaha çeviriyor. Bunu sulu esprilerle fazla sarmadan amacını ‘sözlü espriler’ olarak koyuyor. Massimiliano Bruno adeta bizim kimi kültürel komedilerimizin yaptığı gibi sahne önünde konuşup kendini temsil eden espriler yapan bir grup insanın gözlemlerini aktarıyor. Bunu yaparken de birçok siyasi grubu elden geçirmeye çalışıyor. Ancak bu durum filmin sinemaskop oranındaki Hollywood duygusunu zedelerken başrol oyuncusunun (Cortelessi) orta karar haliyle de ilgi çekmesini engelliyor. Yani “Beni Yargılama”, ‘seks komedisi’ne tutunurken eğlenceyi İtalya yöresine bağlayıp mesaj kaygısı yüzünden çekici durumların üzerine gidemiyor. Paolo Cortelessi’nin Raoul Bova gibi gerçek bir ‘romantik-yakışıklı katkı’nın üzerine koyamamasıyla fazlaca zarar görüyor. Yönetmenin de büyük oranda tempoyu ayarlayamama sorunsalıyla birçok popüler İtalyan komedisi/romantik-komedisinin zaafına düşmesini sağlıyor. Sahne önünde konuşan tiplemeleri bu kadar öne çıkarmak biraz Pietro Germi’nin ‘kasaba’ odaklı işlerini de akla getirmiyor değil zira...   “ Guy de Maupassant’ın 19. yüzyılda yazdığı romanlardan ‘Bel Ami’ aslında ‘güzel-alımlı-yakışıklı arkadaş’ anlamına geliyor. Bu da sınıfsal açıdan edebiyatçının çok sevdiği ‘fakir’ bir karakterin, bir gazetecinin zengin kadınlarla birlikte olarak yükselmesini masaya yatıran bir esere açılıyor. Büyük oranda da sınıfsal erozyona, sınıf atlama meselesine ve şimdinin seks arkadaşlığı kavramına o zamandan dikkat çeken bir metin canlanıyor gözümüzün önünde. Bir anlamda “Baby Face”in (1933) ‘pembe dizi’lere açılan ‘vamp kadınlı’ omurgasının ‘erkek’ ana karaktere uyarlanmış versiyonundan bahsedebiliriz Yönetmenler Declan Donnellan-Nick Ormerod ikilisi büyük oranda bu kaynağı canlandırmak, dinamikleştirmek ve gençliğe uygun hale getirmek için uğraşmış. Robert Pattinson’ın başlı başına kötü bir performansla ‘atıl kurt’ deyimiyle canlandırdığı tipleme, etrafına Christina Ricci, Uma Thurman ve Kristin Scott Thomas’ın ‘saraylık kadınları’nı alıyor. Onlarla bir araya gelmek ve cinsel ilişkiye girmek filmin temasal düzleminin omurgasını oluşturuyor. Sinemaskop oranında arka planda 19. yüzyıl coğrafyasını neredeyse hiç görmediğimiz eser, dramatik çatışma yaratmadan kadınlar arası geçişi bir ‘yol’ olarak görmüş belli ki. Bu durum da ister istemez “Aşkım Benim”i (“Bel Ami”, 2012) cinsel yozlaşma üzerinden yürüyen karton bir tarihi-dram olmaktan kurtaramıyor. Yüksek tempolu gözüküp James Ivory filmlerinin ağırlığını canlandırmayan eserin, tek bir montaj sekansla ayakta kalıp tansiyonu ‘volüm’ niyetine yükseltmesini ise neye yormalıyız ondan emin değilim. Ancak Pattinson’ın mimiklerinden dönüşümlerine, diş durumundan seks sahnesi tepkilerine kadar yüksek bir yapaylıkla Thurman, Ricci ve Thomas’ın altında kaldığı çok açık. Özellikle Thurman ile arasındaki vahşi seks sahnesi ‘kötü oyunculuk nasıl olur?’ için izlenmeye değer. Bu da sinemaskopu sanki onu köşeye sıkıştırmak anlamında aktif hale getiriyor. Böylece “Aşkım Benim”, biraz karton ve kırılgan öğelerden kurulu dramatik açıdan da görsel açıdan da ‘dizi’ alışkanlığını akla getiren bir yapıta dönüşüyor. Karaktersiz ilerlerken neyin nereden güç alacağını şaşırdığı bir seyirliğe dönüşüyor.   “ ‘Katil hayvan filmi’ ya da ‘hayvan istilası filmi’ alt türü, büyük oranda çevre karşıtlığıyla da sorgulanan bir alandır. Andrew Traucki burada biraz “Açık Deniz”in (“Open Water”, 2003) 2000’lerin başında yaptığını akla getiren bir şablonla, ‘köpek balığı istilası filmi’ alt-alt türünden yaklaşıyor bu meseleye. Bu da denizin ortasında yapayalnız kalan bireylerin ‘yaşam mücadelesi’ni ‘deniz macerası’na kayan bir omurgayla ele almak anlamına geliyor. Ancak bunu yaparken David R. Ellis’in “Katil Köpekbalığı”nda (“Shark Night”, 2011) üç boyutluya kaymanın yanında efektleri geceye yerleştirme ve minik köpek balıklarından ‘korku’ salgılama zekasını canlandırmayı seçmiyor. Aksine ‘tekil bir köpek balığı’nın yaratabileceklerine odaklanıyor. Kamerasını karakterlerin arasına atıp teleobjektif-orta ölçekli objektiflerle ‘gözlemci’ bir görüşü hakim hale getiriyor. Fakat Chris Kentis’in ‘buluntu film’ platformundan seslendiği “Açık Deniz”i kadar bile ‘modern’ olamıyor. Bunun devamında “Jaws: Denizin Dişleri”ni (“Jaws”, 1975) aratırken, amatör oyunculara yüklenen açılış ve kapanış bölümleri de dahil olmak üzere, Avustralya sinemasının ‘ozploitation’ (70’li 80’li yıllarda ülkenin coğrafi özellikleriyle fark yaratan kültürel istismar filmi türü) geleneğinden niteliksiz bir örneğe açılmamız kaçınılmaz oluyor. Bu da “Denizin Dişleri”ni (“The Reef”, 2010); ne “Long Weekend” (1978) ve “Razorback” (1984) gibi dolgun atmosferi ve coğrafi özellikleriyle öne çıkan ülkenin yetkin korku örneklerini, ne de Greg McLean gibi bu konuda son dönemde yükselen isimlerin işlerini akla getirmesini sağlıyor. Lafın özü Traucki, ikinci filminde böylesi bir seviyede kalırken, ‘can çekişmesi’ni günümüz için ‘reel’ kılamayınca hedeflerine ulaşamıyor. Bu da Avustralya sinemasının ‘popüler sinema kalitesi’yle dikkat çeken ozploitation türünün sinemaskopta ‘ruhunu kaybetmiş’ bir temsil bulmasını sağlıyor. Kısa süresine karşın ‘açık alan korkusu’nu genzimizde hissedemediğimiz, belki de kalıplarının demodeliğinin zararını gören bir film eşliğinde...   “ ‘Tarih öncesi macerası’ “Ateş Savaşı” (“La Guerre du Feu”, 1981) dışında bir Jean-Jacques Annaud filmi için iyi şeyler söylemek çok kolay değil. Sürekli ya tartışmalı meselelerin ya ağır tarihi olayların çevresinde dolaşan, birazcık işçiliğiyle takdir gören bir yönetmendir kendisi. Fransız olması ise onun adına ‘göstermelik’ sıfatıyla anılabilir kanımca. “Kara Altın” (“Black Gold”, 2011) da 1950’ler Hollywood’unda tavan yapan görkemli ‘tarihi-epik’ şablonuyla çekillmiş ısmarlama bir proje gibi duruyor. 1930’larda Arap ülkelerinin modernleşme sürecinde iki sultanın ailelerindeki yozlaşmayı umursamadan girdikleri ‘petrol’ ya da ‘maddiyat’ mücadelesi ana çerçeveyi oluşturuyor. Tarak Ben Ammar’ın ‘uluslararası yapımcılık’ı ile Antonio Banders’ın ‘çok dilli oyunculuk’u bu duruma destek çıkarken Freida Pinto, Mark Strong, Riz Ahmed ve Tahar Rahim ise kendi ülkelerinden ‘genç kuşak’ katkısı veriyorlar. Bu toplamın sonucunda iyi çekilmiş bir tür örneği ile yüzleşirken ailenin bile öneminin kalmadığı ‘Sarı Kemer’ bölgesinden görkemli bir işe odaklanıyoruz. “Kara Altın”, şimdinin ABD-Irak ilişkisi ayyuka çıkmışken devreye sokulması açısından bir ‘kötücüllük’ ve ‘barbarlık’ temsili olarak görülebilir. Müslümanlığın mücadelesi adına da ‘ayrımcılık’ı devreye sokabilir. Zira Nesib’in batılılarla yaptığı anlaşma ideolojik metinleri buraya kadar götürüyor. Ancak Annaud’nun o konuda belirgin bir amacı olduğunu sanmaktan ziyade bu gerçekten bir madde için yola çıkılan savaşın yıkımına ve kıyımına odaklanmak istediği söylenebilir. Kurgucusu, bestecisi ve görüntü yönetmeninin katkısıyla da entrikalar, savaş sahneleri, içeriden bıçaklamalar, ilişkiler ve daha nicesi bir ‘saray temsili’ne dönüşüyor. Müslümanlığın iç yüzü, Tunus mimarisinden ‘çöl’ odaklı devreye girerken Banderas’ın başarısızlığına rağmen izlenen bir sinema filmi ile yüzleşiyoruz nihayetinde...       1-Masumiyetin İhtiharı (The Virgin Suicides) 2-Moonrise Kingdom 3-Tayfun Pirselimoğlu Box Set 4-Örümcek Kadının Öpücüğü (Kiss of the Spider Woman) 5-Çapkın Damat (Alfredo Alfredo) 6-Acil Teslimat (Premium Rush) 7-Arıza Aşk (Bellflower) 8-Azrail’i Beklerken (Poulet Aux Prunes) 9-Ekümenopolis: Ucu Olmayan Şehir 10-Loraks (The Lorax) 11-İyi Bir Hayat (The Good Life) 12-Pamuk Prenses ve Avcı (Snow White and the Huntsman) 13-Holiday Inn 14-Pekin’de 55 Gün (55 Days at Peking) 15-Şeytanın Yüzü (La Moine)
['kerem akça', 'dvd']
DVD raflarından kısa kısa