ABD’li bilim insanları, sümükte bulunan polimerlerin enfeksiyona neden olan bakterilerin engellenmesinde önemli bir rol oynayabileceğini belirtti.
Bilim insanları, enfeksiyon riskine karşı ‘sümüklü’ önlem geliştirdi. Hücrelerin bulundukları yüzeye yapıştıkları mikroorganizma kümesini temsil eden biyofilmler, hem sanayi hem de tıp alanında bakteri büyümesi riski nedeniyle risk oluşturuyor. Biyofilmler belli bir yüzeyde oluşmaya başladıktan sonra, temizlenmeleri oldukça zor oluyor. Bilim dünyası, bu sorunla baş etmek için geliştirilecek çözümün, mukusta yattığını düşünüyor.  Massachusetts Teknoloji Ensititüsü (MIT), biyofilmlere karşı korunmada mukustaki polimerlerin kullanıldığı bir yöntem üzerinde çalışıyor. Biyologlar, musin gibi polimerlerin, bakterilerin belli bir yüzeyde toplanmalarını engellediğini, böylece zararlı hale gelemediklerini tespit etti. Current Biology dergisinde yayımlanan araştırmada yer alan Katharina Ribbeck, “Mukus, insanların mikrobik dünyasıyla etkileşimi kontrol edebilmesi için milyonlarca yıl evrim geçirdi. Bence mukusa dayalı araştırmalar yaparak enfeksiyonları önlemekte yeni stratejiler geliştirebiliriz” dedi.  Musin gibi polimerlerin, tıbbi cihazlarda örtü görevi görerek biyofilm oluşumunu engelleyebileceği, aynı zamanda kişisel hijyen sağlamak için kullanılabileceği ifade edildi. Ribbeck, özellikle doğal mukus üretme özelliğini kaybeden insanlar için polimerlerin diş macunu veya ağız gargarası gibi hijyen ürünlerinde kullanılarak büyük fayda sağlayabileceğini söyledi.  Mukus, genelde solunum ve sindirim izlerine dayanarak vücuttaki birçok nemli bölgeyi kaplıyor. Ribbeck, “Mukusun enfeksiyona karşı bir bariyer oluşturduğunu biliyoruz. Ama bunu tam olarak nasıl yaptığını anlamamız gerekiyor” dedi.  Bu soruya cevap bulmak için yapılan deneyde, Ribbeck ve meslektaşları Pseudomonas aeruginosa bakterisini hijyenik musinlerle (şeker molekülü bağlı olan uzun proteinler) aynı ortama koydu. Bakteri, mukus tabakasını delmek ve altındaki dokuya ulaşabilmek için kümeler halinde bir araya gelme davranışı gösterdi. Bağışıklık sisteminin harekete geçirdiği hücreler, hastalıklı hücrelere tek tek saldırdığı için, kümeler halindeki bakteriye karşı koymak insan vücudu için daha zor oluyor.  Ribbeck, “Bakterinin bir araya gelmesini istemezsiniz... Bakterinin, insan vücuduna yararlı diğer bakterilerle birleşmesini isteriz. Çünkü tek bir tanesi sistemi ele geçirmeye çalışabilir” dedi.  Yapılan deneyde, musin bakteri kümesinin mukus tabakasını delmesini engelledi. Dahası, bakterinin kümelenmesine de karşı koydu. Bu sayede bakteri karışık ve daha zararsız bir düzende kaldı. Ribbeck, “İki yaramaz çocuğu ayrı odalarda tutmak gibi, musin bakteri hücrelerini ayrı tutmayı başardı” dedi.  Yine de, yaşlanma, susuzluk ve kemoterapi tedavisi gibi nedenlerden dolayı, bakteri mukusun altındaki dokuya ulaşma şansı da bulabilir. Ribbeck, kistik fibroz hastalarında da olduğu gibi, mukusun sıkça yenilenmemesinin de bakterilere kapı açabileceğini söyledi.  ABD’de yapılan araştırma hakkında yorumda bulunan İsveç’in Göteborg Üniversitesi’nden Gunnar C. Hansson, elde edilen bulguların mukus hakkındaki geleneksel düşünceyi değiştirdiğini söyledi.  Biyokimya profesörü olan Hansson, “mukusun kapan görevi de görebilen yapışkan bir madde olmasının ötesinde, musin ve diğer polimerleri sayesinde önemli özelliklere sahip olduğunu” gördüklerini belirtti. İsveçli bilim insanı, yeni tedavilerin ve biyo-teknolojik uygulamaların geliştirilmesinde en son araştırmanın öncü olabileceğini vurguladı.  Ribbeck ve ekibinin yaptığı araştırmada ortaya çıkan bir diğer önemli bulgu, musinin antibiyotiklerden farklı olarak patojenik bakteriyi öldürmeden hapsetmesi. Böylece, bakterinin antibiyotiklerde olduğu gibi zamanla direnç gösterebilecek hale gelmesi daha düşük bir olasılık haline geliyor.  ABD’li bilim kadını Ribbeck, “Bakteriyi öldürmeden hapsetmek, mikrop davranışını fayda sağlayabileceğimiz bir şekilde yönlendirmemizi sağlayabilir” dedi. Ribbeck ve ekibi, yeni araştırmalarında belli miktarda bakteriyi hapsetmek için ne kadar musin gerekli olduğunu araştıracak.  MIT’te yapılan araştırmada yer alan ve Current Biology dergisindeki makalede imzası olan diğer isimler Dr. Marina Caldara, Harvard-MIT Sağlık Bilimleri ve Teknoloji Bölümü’nden Ronn Friedlander, MIT biyoloji öğrencisi Nicole Kavanaugh, Harvard Üniversitesi profesörü Joanna Aizenberg ve Oxford Üniversitesi evrimsel biyoloji profesörü Kevin Foster.
[]
Bakterileri etkisiz kılmak için 'sümüklü' yöntem 