Kerem Akça, 11 Aralık’ta vizyona giren filmleri değerlendirdi
Dünya tarihinin başka başka dönemlerindeki isimler için değişik ‘biyografi’ önerileri, sinemanın çözmek istediği şeylerden biridir. “Sosyal Ağ” (“The Social Network”, 2010) ile birlikte bilgisayar dünyasının mucitleri, internet girişimcileri masaya yatırıldı. “Jobs” (2013),“The Fifth Estate” (2013) derken aslında ‘gerçek yaşam kesitleri’ söz konusu olduğunda çok yetkin bir iş izlemedik. Danny Boyle ile Aaron Sorkin’in birlikteliğinden nasıl bir yorum çıkıyor? Aslında ilk Jobs biyografisinin üzerinde bir çalışma izliyoruz. Açılış karesindeki tam ekranla giriş, devamında 1984’ün grenli bir 16mm ile kavranması, 1988’de 35mm kullanılması, ardından hızlıca 1998’e atlaması, o dönemin de HD ile halledilmesi bir pelikül/format ayrımına dikkat çekiyor. Süreç iMac’in keşfine kadar uzanıyor. Zaten yönetmenlik koltuğunda biçimci bir dahi oturuyor. “Trainspotting” (1996) ile “Mezarını Derin Kaz”ın (“Shallow Grave”, 1994) ardından 2000’lerde sıradanlaşan Boyle’un Oscar’a uzanan donanımlı yükselişinde “Milyoner” (“Slumdog Millionaire”, 2008) kilit bir rol oynamıştır. Bilgisayar oyunu ile Bollywood estetiğini iç içe geçirirken, ‘yeni medya’ ile buluşmanın sözü verilmişti. “127 Saat” (“127 Hours”, 2010) ise Youtube estetiğiyle ekran bölmelerinden oluşan çok iyi çekilmiş ve kurgulanmış bir ‘biyografik macera filmi’ne alan açtı. Açıkçası “Steve Jobs”, Boyle’un bu serbestliğini, sanal dünya ile yakın temasını umursamıyor. Aksine Sorkin’in tiyatro kurallarına uygun üç perdeli evrenine bağlı kalıyor. Onun senaryosunu birebir canlandırmanın zorunluluğa dönüştüğü, tek kelimenin bile atılamadığı film süreci, bize bir ‘dahi’nin iç dünyasını aktarıyor.  İkonik karakterin inişleri çıkışları ‘sahne-hayat ilişki filmi’ formülünün kurallarıyla ele alınıyor. Yani “Cennetin Çocukları” (“Les Enfants du Paradis”, 1945),“Açılış Gecesi” (“Opening Night”, 1977),“Birdman” (2014) gibi filmlere malzeme olmuş, genelde oyunculuk müessesesine bakan bir şablonla. Açıkçası bu girişimde Jobs’un yaptığı sunumların yarattığı psikolojinin bir özeti çıkarılıyor. Seyirci koltukları ve sahne anlatının merkezine yerleşiyor. Sorkin-Boyle ikilisi bu durum üzerine yoğunlaşmış. Ama 1980’lerden 1998’e geçişteki ekran bölmeli hızlı kurgulu kısım dışında aralara atılan flashbackler ve montaj sekanslar da ağır tempoyu bertaraf edemiyor. Boyle’un yeni kurgucusu Elliot Graham, Oscar adaylığı yaşamış olsa dahi yönetmenin kimliğine uygun değil. Çarpık açıların, objelere yerleştirilen kameraların, kamera kaydırmalarının ve bazen fıçılamanın, özenli yapım tasarımından destek alarak yarattığı atmosfer, 122 dakika sebebiyle yorucu ve hesaplı diyaloglardan zarar görüyor. Boyle direniyor, Sorkin baltalıyor. Ama “Trans”taki (“Trance”, 2013),‘psikolog-hasta ilişki filmi’ formülüne getirdiği yorum kadar serbest takılamıyor yönetmen. Senarist, dinamik kurguya, estetik kaygısına set çekiyor. Kendi sanatını icra ediyor. Adeta hangisinin daha büyük olduğunu anlamak için ideal bir film “Steve Jobs”. Açı-karçı açının çok öne çıkmadığı ama süzülen kameranın tabiri caizse ‘elektrik akımı’ndan destek aldığı, yapım tasarımının fütürizm ile sterillik arasında gidip geldiği bir detaycılık canlanıyor. Buna tanıklık ediyoruz. Öte yandan “127 Saat” gibi tabuları yıkan bir birey hikayesi izlemiyoruz.  “Steve Jobs”, bilgisayar, bilişim insanlarının biyografilerinde kolayca başarılı olunamayacağını ispatlıyor. Herkesin teknolojiden anlamadığı, ‘markalaşma’ meselesinin akılcı stratejileri mercek altına alınıyor. 122 dakika senaryo matematiğindeki kusursuzluğa karşın ‘akıcı’ olamıyor. Michael Fassbender karizması ve kılıktan kılığa girme becerisiyle, Kate Winslet de her rolün altından kalkma kıvraklığıyla dikkat çekiyor. Rogen ve Daniels da hiç fena değiller. Walter Isaacson’ın romanı sebebiyle iMac keşfi final noktası olmuş, ama iPad ve iPhone da dahil edilebilirdi. Çalgıları iyi kullanan Daniel Pemberton’ın ezgileri filmin iç gerilimine büyük destek veriyor. Sanki “Cennetin Çocukları” ile “Sosyal Ağ”ı birleştiren bir yapı var. Özellikle Michael Fassbender rolüne yakışırken fiziksel dönüşümle Akademi’yi memnun edecektir. Oscar’da senaryo ve oyunculuklar adaylık alır. Hatta Sorkin, ‘En İyi Uyarlama Senaryo’ dalının favorisi.  Danny Boyle   Michael Fassbender, Kate Winslet, Seth Rogen, Jeff Daniels  122 dk.  2015        Tony Leondis’in 2008 tarihli bilgisayar animasyonu “Igor”, Frankenstein’in asistanının öyküsüne bakan cesur bir yan bölümdür (spin-off). Universal burada o projeyi umursamadan arkada kalan karaktere, ötekiye bakan bir frankenstein filmi yaratıyor. Ama Daniel Radcliffe’in (Igor) ‘yakışıklı’, James McAvoy’un (Victor) ‘esas kahraman’ olma zorunluluğu, zaten déjà vu hissi yaratan “Victor Frankenstein”ı daha da sıradanlaştırıyor. “Doğaüstü”nün (“Chronicle”, 2012) fikir babası Max Landis, bu kez soluğu önceki yüzyıllardan bir karakterin peşinde alıyor. Dr. Frankenstein’ın asistanı olarak bilinen Igor, çok fazla karşımıza çıkmamıştır. Film de zaten bir panayır eğlencesi gibi başlıyor. “Dr. Caligari’nin Muayenehanesi”ni (“Das Cabinet Des Dr. Caligari”, 1920) hatırlatıyor. Özellikle ilk 20-30 dakika iyi. Igor’un ve Victor’un neyin ne olduğunu görebilmesi, yarı dinamik bir dünya düzeninden destek alıyor. Demode durmuyor. Ama zaman geçtikçe Daniel Radcliffe’in tipinin gerçekten hikayenin merkezinde olmadığı ortaya çıkıyor. Paul McGuigan, özellikle kamerayı esas kahraman Victor’un önüne koyuyor. Arkada da Igor’u gösteriyor. 2008 tarihli, Tim Burton’ın çizgilerini hatırlatan dışavurumcu animasyon “Igor”un yaratıcılığını ve cesareti yeniden devreye girmiyor. Aksine karakteri Radcliffe canlandırdığı için kambur ve çirkin olması da imkansızlaşıyor. Kolaycı bir stüdyo uyarlaması bu sayede önümüzde beliriyor. Canavar üreyene kadarki süreçte beliren ‘görsel efekt’ aşkı ise gözden kaçmıyor. Gotik mimariye eklenen minik interaktif müdahaleler ‘noel süsü’ gibi duruyor. Landis her şeyi kağıt üstünde tasarlamakla kalmış. McGuigan ise kendi ülkesinden çıkınca biçimci damarına yüklenmeyip kendini dizginleme düşüncesine kapılmış bir kez daha. “Victor Frankenstein”, bu yılki “Frankenstein” ile birlikte hedeflerini koyan ama heyecan yaratamayan frankenstein filmleri olarak anılacak. “Igor”, “Frankenweenie” (2012),“Frankenstein’s Army” (2013) ve “Frankenstein’s Army” (2014) gibi yeni milenyumun ‘kalıcı’ olma ihtimali yüksek alt tür ürünlerinin arasına giremiyor.   Paul McGuigan : Daniel Radcliffe, James McAvoy, Jessica Brown Findlay, Bronson Webb  110 dk.  2015
['kerem akça', 'sahne', 'bilgisayar', 'steve jobs']
Sahne yıldızı niyetine bilgisayar dehası 