ԱՌԱՋԻՆ ՄԱՍ I Գորոխովայա փողոցում, մեծ տներից մեկում, որի բնակչությունը կբավարարեր մի ամբողջ գավառական քաղաքի, առավոտյան իր բնակարանում անկողնում պառկած էր Իլյայ Իլյիչ Օբլոմովը։ Դա երեսուներկու-երեսուներեք տարեկան մի մարդ էր, միջահասակ, հաճելի արտաքինով, մուգ գորշ աչքերով, բայց որի դիմագծերում բացակայում էր որևէ որոշակի գաղափար, որևէ կենտրոնացվածություն։ Միտքն ազատ թռչունի պես շրջում էր նրա դեմքին, ճախրում աչքերում, նստում կիսաբաց շրթունքներին, թաքնվում ճակատի ծալքերում, ապա բոլորովին կորչում, և ամբողջ դեմքի վրա ջերմորեն սփռվում էր անհոգության հավասար լույսը։ Անհոգությունը դեմքից անցնում էր մարմնի ողջ կեցվածքին, մինչև անգամ՝ խալաթի ծալքերին։ Երբեմն նրա հայացքը մթնում էր կարծես հոգնածության կամ ձանձրույթի արտահայտությունից, բայց ոչ հոգնածությունը, ոչ էլ ձանձրույթը չէին կարող թեկուզ մի րոպեով նրա դեմքից քշել մեղմությունը, որը ոչ միայն դեմքի, այլև ամբողջ հոգու տիրապետող և հիմնական արտահայտությունն էր. իսկ հոգին այնպես բացահայտ ու պարզ փայլում էր աչքերում, ժպիտի մեջ, գլխի, ձեռքի ամեն մի շարժումի մեջ։ Եվ մակերեսայնորեն դիտող, սառը մարդը, հարևանցի նայելով Օբլոմովին, կասեր. «Պետք է որ բարեհոգի լինի սա, պա՛ րզ»։ Մի քիչ ավելի խոր և ավելի համակրելի մարդը, երկար դիտելով նրա դեմքը, կհեռանար հաճելի մտորումներով, ժպտալով։ Իլյա Իլյիչի դեմքի գայնը ոչ կարմիր էր, ոչ թուխ, ոչ էլ դժգույն, այլ միապաղաղ էր, կամ այդպես թվում էր գուցե այն պատճառով, որ Օբլոմովը իր տարիքին անհամապատասխան մի տեսակ ուռել էր՝ շարժման կամ օդի պակասությունից, գուցե թե մեկից և մյուսից միաժամանակ։ Իսկ ընդհանրապես նրա մարմինը՝ դատելով պարանոցի փայլատ, ծայրահեղորեն սպիտակ գույնից, մանրիկ թմբլիկ ձեռքերից, փափուկ ուսերից, չափազանց քնքշացած էր թվում տղամարդու համար։ Շարժումները, մինչև անգամ, երբ նա հուզված էր լինում, նույնպես զսպվում էին մեղմությամբ և յուրատեսակ նազանիությունից ոչ զուրկ ծուլությամբ։ Եթե դեմքի վրա սփռվում էր հոգուց եկած հոգսի ամպը, հայացքը մշուշապատվում էր, ճակատի վրա ծալքեր էին երևում, սկսվում էր կասկածների, թախծի, երկյուղի խաղը. բայց այդ հուզմունքը հազվադեպ էր որոշակի գաղափարի մեջ քարանում, էլ ավելի հազվադեպ էր դիտավորության փոխվում։ Ամբողջ տագնապը ավարտվում էր հառաչանքով և մարում էր ապատիայի կամ նիրհի մեջ։ Ինչպե՛ ս սազում էր Օբլոմովի տնային զգեստը դեմքի անդորր գծերին և քնքշացած մարմնին։ Հագին ուներ պարսկական կտորից մի խալաթ, իսկական արևելյան խալաթ, առանց Եվրոպայի ամենաչնչին ակնարկի, առանց ծոպերի, առանց թավշի, առանց գոտկատեղի, խիստ լայնատարած, այնպես որ նույնիսկ Օբլոմովը կարող էր երկու անգամ փաթաթվել դրանով։ Թևքերը ասիական անփոփոխ մոդայի համաձայն, մատներից դեպի ուսը գնալով, ավելի ու ավելի լայնանում էին։ Թեև այդ խալաթը կորցրել էր իր սկզբնական թարմությունը և տեղ-տեղ իր նախնական բնական փայլը փոխարինել այլ, ձեռքբերովի փայլով, բայց այնուամենայնիվ դեռ պահպանում էր արևելյան գույների պայծառությունն ու գործվածքի ամրությունը։ Օբլոմովի աչքին խալաթն անհամար անգնահատելի արժանիքներ ուներ. փափուկ էր, ճկուն, մարմինն այն չէր զգում իր վրա, իբրև մի հնազանդ ստրուկ, ենթարկվում էր մարմնի ամենափոքրիկ շարժումին։ Օբլոմովը տանը միշտ առանց փողկապի և առանց բաճկոնի էր, որովհետև սիրում էր լայնարձակություն ու լիառատություն։ [...] Նրա մաշիկները երկար էին, փափուկ ու լայն. երբ նա, առանց նայելու, ոտքերն անկողնից հատակին էր դնում, ապա անպատճառ միանգամից ընկնում էր դրանց մեջ։ Պառկելը Իլյա Իլյիչի համար ոչ անհրաժեշտություն էր, ինչպես հիվանդի կամ այն մարդու համար, որ քնել է ուզում, ոչ պատահականություն, ինչպես հոգնածի համար, ոչ հաճույք, ինչպես ծույլի համար, դա նորմալ վիճակ էր։ Երբ նա տանն էր, իսկ նա գրեթե միշտ տանն էր լինում, միշտ պառկած էր, և միշտ միևնույն սենյակում, որտեղ մենք գտանք նրան, և որը նրան ննջարան ու ընդունարան էր ծառայում։ Նա երեք սենյակ էլ ուներ, բայց հազվադեպ էր այդ սենյակները մտնում, գուցե առավոտները, այն էլ ոչ ամեն օր՝ երբ սպասավորն ավլում էր նրա առանձնասենյակը, մի բան, որ ամեն օր չէր արվում։ Այդ սենյակներում կահ կարասին ծածկված էր ծածկոցներով, վարագույրները ցած էին թողած։ Սենյակը, որտեղ պառկած էր Իլյա Իլյիչը, առաջին հայացքից հիանալի զարդարված էր թվում։ Այնտեղ դրված էր կարմիր փայտից պատրաստված բյուրոն, մետաքսե կտոր քաշած երկու բազմոց, գեղեցիկ առաջակալներ, որոնց վրա գործված էին բնության մեջ գոյություն չունեցող թռչուններ ու պտուղներ։ Այնտեղ կային մետաքսե վարագույրներ, գորգեր, մի քանի նկար, բրոնզ, հախճապակի և բաղմաթիվ գեղեցիկ մանրուք։ Բայց ազնիվ ճաշակ ունեցող մարդու փորձված աչքը, այստեղ եղած բոլոր բաների վրա մի թռուցիկ հայացք նետելով, կկարդար միայն անխուսափելի պատշաճավորությունների decorum-ը 1 մի կերպ պահպանելու ցանկության՝ միայն թե կարողանար դրանցից գլուխն ազատել։ Օբլոմովն, իհարկե, միմիայն այդ մասին էր հոգում, երբ կարգի էր բերում իր առանձնասենյակը։ Նուրբ ճաշակը չէր բավարարվի կարմիր փայտից շինած այդ ծանր, անշնորհք աթոռներով, երերուն գրադարակներով։ Բազմոցներից մեկի թիկնակը կախ էր ընկել, սոսնձած տախտակը տեղ-տեղ պոկվել էր։ Ճիշտ նո ւյն բնույթն ունեին և նկարները, և սկահակները, և մանրուքը։ Սակայն տերն ինքն իր առանձնասենյակի կահավորությանը այնպես սառը և ցրված էր նայում, կարծես աչքերով հարցնում էր. «Ո՞վ է այս ամենը քարշ տվել ու տեղավորել այստեղ»։ Իր սեփականության վերաբերյալ Օբլոմովի ունեցած այդպիսի սառը հայացքից, գուցե նաև նույն առարկայի մասին նրա սպասավոր Զախարի ունեցած էլ ավելի սառը հայացքից առանձնասենյակի տեսքը, եթե ամեն բան մի փոքր ավելի ուշադիր դիտեինք, ապշեցնում էր այստեղ տիրող թափթփվածությամբ ու անփութությամբ։ Պատերին, նկարների շուրջ մանեկաձև քանդակվել էր վուշով լցված սարդոստայնը. հայելիները առարկաներն արտացոլելու փոխարեն, ավելի շուտ կարող էին ծառայել իբրև տախտակներ՝ փոշու մեջ հիշելու համար որևէ նշում անելու։ Գորգերի վրա բծեր կային։ Բազմոցին ընկած էր մի մոռացված սրբիչ. հազվագյուտ առավոտ էր լինում, որ սեղանին երեկվա ընթրիքից աղամանով ու կրծած ոսկորով ափսե կամ հացի կտորներ մնացած չլինեին։ Եթե չլիներ այդ ափսեն կամ հենց նոր ծխած ծխամորճը անկողնին հենած, կամ էլ նրա վրա պառկած տերն ինքը, ապա կարելի էր կարծել, որ այստեղ ոչ ոք չի ապրում, այնպես էր ամեն ինչ փոշոտվել, խունացել և առհասարակ զուրկ դարձել մարդու ներկայության կենդանի հետքերից։ Ճիշտ է, գրադարակների վրա երկու-երեք բացած լրագիր էր ընկած, բյուրոյի վրա նաև փետրագրիչներով թանաքամաններ կային, բայց գրքերի բաց երեսները ծածկվել էին փոշով ու դեղնել. երևում էր, որ վաղուց էին դեն դրել այդ գրքերը. լրագրի համարը անցյալ տարվա էր, իսկ թանաքամանից, եթե նրա մեջ փետրագրիչը թաթախեիք, թերևս միայն վախեցած ճանճ տզզածով դուրս պրծներ։ Իլյա Իլյիչը, հակառակ սովորության, զարթնեց շատ վաղ, ժամը ութին։ Նա ինչ-որ բանով սաստիկ մտահոգված էր։ Դեմքի վրա փոփոխակի երևան էր գալիս ոչ այն է երկյուղ, ոչ այն է թախիծ ու սրտնեղություն։ Երևում էր, որ նրան հաղթահարում էր ներքին պայքարը, իսկ միտքը դեռ օգնության չէր հասնում։ Բանն այն էր, որ Օբլոմովը նախորդ օրը գյուղից, իր ստարոստայից անախորժ բովանդակությամբ նամակ էր ստացել։ Հայտնի է, թե ինչ անախորժությունների մասին կարող է գրել ստարոստան. անբերություն, ապառիկներ, եկամտի նվազում և այլն։ Թեև ստարոստան անցյալ տարի էլ, նախանցյալ տարի էլ իր բարինին ճիշտ նույն նամակներն էր գրել, բայց այս վերջին նամակը այնպիսի ուժեղ ազդեցություն գործեց, ինչպես ամեն մի անախորժ անակնկալ։ Հե՞շտ բան է։ Պետք էր մտածել ձեռք առնելիք միջոցների մասին։ Սակայն, պետք է արդարացի լինել Իլյա Իլյիչի`իր գործերի մասին ունեցած հոգացողության վերաբերյալ։ Հենց, նա մի քանի տարի առաջ ստարոստայից ստացավ առաջին անախորժ նամակը, արդեն սկսեց մտքում իր կալվածքը կառավարելու կարգի մեջ զանազան փոփոխություններ ու բարելավումներ մտցնելու պլան ստեղծել։ Այդ պլանի համաձայն ենթադրվում էր զանազան նոր տնտեսական, ոստիկանական և այլ միջոցառումներ մտցնել. բայց պլանը դեռ հեռու էր ամբողջությամբ կշռադատված լինելուց, իսկ ստարոստայի անախորժ նամակներն ամեն տարի կրկնվում էին, նրան գործունեության էին դրդում և, հետևաբար, խանգարում էին հանգիստը։ Օբլոմովը գիտակցում էր պլանը վերջացնելուց առաջ որևէ վճռական բանի ձեռնարկելու անհրաժեշտությունը։ Զարթնելուն պես նա մտադրվեց վեր կենալ, լվացվել և թեյ խմելուց հետո մի լավ մտածել, որոշ բաներ կշռադատել գրի առնել և ընդհանրապես այս գործով զբաղվել ինչպես հարկն է։ Կես ժամի չափ նա պառկած էր դեռևս տանջվելով այդ մտադրությունից, բայց հետո մտածեց, որ կկարողանա դա անել նաև թեյից հետո, իսկ թեյը կարելի է խմել ըստ սովորության, անկողնում, մանավանդ որ ոչինչ չի խանգարոււմ նաև պառկած մտածել։ Այդպես էլ արեց։ Թեյից հետո նա արդեն մի քիչ բարձրացավ իր անկողնից և քիչ էր մնում վեր կենար. նայելով մաշիկներին, նա նույնիսկ սկսեց մի ոտքն անկողնից մեկնել դեպի դրանք, բայց իսկույնևեթ նորից ետ քաշեց։ Խփեց ժամը ինն անց կեսը, Իլյա Իլյիչը ցնցվեց։ Այս ի՞նչ եմ անում իսկապես, ասաց նա սրտնեղությամբ, բարձրաձայն։ Հարկավոր է խիղճ ունենալ. ժամանակն է գործի անցնել։ Միայն ազատություն տուր քեզ և… Զախա՛ ր, գոչեց նա։ Այն սենյակից, որը միայն մի փոքրիկ միջանցքով էր բաժանվում Իլյա Իլյիչի առանձնասենյակից, սկզբում լսվեց կարծես շղթայված շան գռմռոց, ապա ինչ-որ տեղից ցած թռչող ոտքերի ձայն։ Այդ Զախարն էր, որ ցած թռավ իր պառկելատեղից, որտեղ նա սովորաբար անց էր կացնում ժամանակը`նստած դիրքով նինջի մեջ ընկղմված։ Սենյակ մտավ տարիքով մի մարդ, հագին գորշ սերթուկ, թևի տակը պատռած, որտեղից դուրս էր ցցվել շապկի կտորը, նույնիսկ գորշ բաճկոն՝ պղնձե կոճակներով, ծնկի նման լերկ գանգով և անծայրածիր լայն ու խիտ, չալ ընկած շեկ այտամորուսներով, որոնցից յուրաքանչյուրը բավական կլիներ երեք մորուսի։ Զախարը չէր աշխատում փոխել ոչ միայն աստծուց իրեն տրված կերպարանքը, այլև իր զգեստը, որով ման էր գալիս գյուղում։ Նրա շորերը կարվում էին գյուղից բերված օրինակի համեմատ։ Գորշ սերթուկն ու բաճկոնը նրան դուր էին գալիս նաև այն պատճառով, որ այդ կիսահամազգեստային շորը իրեն հիշեցնում էր այն շքազգեստը, որ նա երբեմն կրում էր իր հանգուցյալ տերերին՝ եկեղեցի կամ հյուր գնալիս ուղեկցելու ժամանակ, իսկ շքազգեստը նրա հիշողություններում Օբլոմովների տան արժանիքի միակ վկան էր։ Էլ ուրիշ ոչ մի բան ծերունուն չէր հիշեցնում խորն ընկած գյուղի աղայական լայն ու հանգիստ կենցաղը։ Հին տերերը մեռել էին, ընտանեկան նկարները մնացել էին տանը և, երևի, հիմա ընկած են ձեղնահարկում. ընտանիքի հին կենցաղի և կարևորության ավանդույթներն ավելի ու ավելի մարում կամ ապրում են միմիայն սակավաթիվ, հենց գյուղում էլ մնացած ծերունիների հիշողության մեջ։ Այդ պատճառով էլ Զախարի համար թանկ էր գորշ սերթուկը, դրա մեջ, մեկ էլ բարինի դեմքի ու շարժուձևերի մեջ պահպանված մի քանի հատկանիշներում, որ նրա ծնողներին էին հիշեցնում, և նրա քմահաճույքների մեջ, որոնց առթիվ նա և ինքն իրեն, և բարձրաձայն թեև գռմռում էր, բայց որոնք նա, այնուամենայնիվ, ներքուստ հարգում էր որպես աղայական կամքի, տիրական իրավունքի արտահայտություն, նա տեսնում էր անցած-գնացած վեհության թույլ ակնարկները։ Առանց այդ քմահաճույքների նա կարծես չէր զգում, որ իր գլխին բարին կա, առանց դրանց ոչ մի բան չէր վերակենդանացնում նրա երիտասարդությունը, գյուղը, որը նրանք թողել էին վաղուց, և ավանդույթներն այդ վաղեմի տան մասին, այն միակ ժամանակագրությունը, որ վարում էին հին ծառաները, ծծմայրերը, դայակները և որը սերնդից սերունդ էր ավանդվում։ Օբլոմովների տունը մի ժամանակ հարուստ և հռչակավոր էր իր կողմերում, բայց հետո, աստված գիտե թե ինչ պատճառով, ավելի ու ավելի աղքատացել, մանրացել էր և, վերջապես, աննկատելի կորել ազնվականական ոչ հնամենի տների մեջ։ Միմիայն տան սպիտակահեր ծառաներն էին պահպանում և միմյանց ավանդում անցյալի անձնվիրական հիշողությունը, թանկ գնահատելով այն որպես մի սրբություն։ Ահա ինչու Զախարն այնպես սիրում էր իր գորշ սերթուկը։ Գուցե իր այտամորուսներն էլ էր նա այն պատճառով թանկ գնահատում, որ իր մանկության ժամանակ այդ վաղեմի, արիստոկրատական զարդարանքով շատ հին սպասավորներ էր տեսել։ Իլյա Իլյիչը մտքերի մեջ ընկղմված, երկար ժամանակ Զախարին չէր նկատում։ Զախարը լուռ կանգնած էր նրա առաջ։ Վերջապես նա հազաց։ Ի՞նչ կա, հարցրեց Իլյա Իլյիչը։ Չէ՞ որ դուք կանչեցիք։ Կանչեցի՞։ Այդ ինչու եմ կանչել՝ չեմ հիշում, պատասխանեց նա, ձգվելով։ Գնա առայժմ քո սենյակը, իսկ ես կհիշեմ։ Զախարը գնաց, իսկ Իլյա Իլյիչը շարունակում էր պառկած մնալ և մտածել անիծյալ նամակի մասին։ Անցավ մի քառորդ ժամ։ Դեհ, բավական է պառկել, ասաց նա։ Չէ՞ որ պետք է վեր կենալ… բայց արի մի անգամ էլ ուշադրությամբ կարդամ ստարոստայի նամակը, իսկ հետո արդեն վեր կկենամ։ Զախա՛ ր։ Դարձյալ նույն թռիչքը և ավելի ուժգին գռմռոց, Զախարը ներս մտավ, իսկ Օբլոմովը նորից ընկղմվեց մտքերի մեջ։ Զախարը կանգնեց մեկ-երկու րոպե, անբարեհաճ, մի քիչ ծուռ նայելով բարինին և վերջապես դիմեց դեպի դուռը։ Այդ ո՞ւր ես գնում, հանկարծ հարցրեց Օբլոմովը։ Դուք ոչինչ չեք ասում, էլ ինչի՞ զուր տեղը կանգնեմ այստեղ, – խռպոտ ձայնով ասաց Զախարը, ուրիշ ձայն չունենալու պատճառով, իր ասելով նա ձայնը կորցրել էր շներով որս անելու ժամանակ, երբ գնացել էր ծեր բարինի հետ և երբ ուժեղ քամին իբր փչել էր հենց նրա կոկորդին։ Նա կանգնած, էր սենյակի մեջտեղը, կիսաշրջված և շարունակում էր ծուռ նայել Օբլոմովին։ Իսկ քո ոտքերը չորացե՞լ են, ինչ է, որ չես կարող կանգնել։ Տեսնում ես, մտահոգված եմ, դու էլ սպասիր։ Այնտեղ պառկելուց չե՞ս կշտացել։ Գտիր այն նամակը, որ ես երեկ ստացա ստարոստայից: Որտե՞ղ ես պահել։ Ի՞նչ նամակ։ Ես ոչ մի նամակ չեմ տեսել, ասաց Զախարը։ ընդունեցիր այն. Դու ինքդ նամակաբերից: մի կեղտոտ նամակ էր։ Որտե՞ղ եք դրել, ես ի՞նչ իմանամ, ասում էր Զախարը՝ ձեռքով շոշափելով թղթերն ու սեղանի վրա թափված զանազան իրերը։ Դու երբեք ոչինչ չես իմանում։ Նայիր այնտեղ, զամբուղի մեջ։ Կամ բազմոցի ետև ընկած չլինի՞։ Այ, բազմոցի թիկնակը մինչև այժմ նորոգված չէ. ի՞նչ է գնում քեզնից հյուսն կանչել և նորոգել տալ։ Չէ՞ որ դու ես կոտրել։ Ոչ մի բանի մասին չես մտածում։ Ես չեմ կոտրել, պատասխանում է Զախաբը։ Ինքն իրեն է կոտրվել, հո դարերով չի մնալու, պետք է մի օր կոտրվի։ Իլյա Իլյիչը հարկ չհամարեց հակառակն ապացուցել։ Գտա՞ր թե չէ, հարցրեց նա միայն։ Ահա ինչ-որ նամակներ։ Դրանք չեն։ Դե, էլ ուրիշը չկա, ասում էր Զախարը, Լավ, գնա, անհամբերությամբ ասաց Իլյա Իլյիչը։ Ես վեր կկենամ, ինքս կգտնեմ։ Զախարը գնաց իր սենյակը, բայց այն է, ուզում էր հենվել պառկելատեղին՝ վրան թռչելու համար, որ նորից լսվեց շտապ կանչը. Զախար, Զախա՛ ր։ Տեր աստված, փնթփնթում էր Զախարը, նորից ուղևորվելով դեպի առանձնասենյակ, Այս ի՞նչ տանջանք է։ Չեմ էլ մեռնում պրծնեմ։ Ի՞նչ եք ուզում, ասաց նա, մի ձեռքով բռնելով առանձնասենյակի դուռը և իբրև անբարեհաճության նշան՝ այնպես ծուռ նայելով Օբլոմովին, որ կես աչքով էր տեսնում նրան, իսկ բարինին երևում էր միայն մի անծայրածիր այտամորուսը, որից ուր-որ Է, թվում է, երկու-երեք թռչուն դուրս կթռչի։ Թաշկինակ տուր, շո՛ ւտ։ Ինքդ պետք է կռահեիր, չե՛ ս տեսնում, խիստ կերպով նկատեց Իլյա Իլյիչը։ Զախարը ոչ մի առանձին տհաճություն կամ զարմանք չարտահայտեց բարինի այդ հրամանի կամ կշտամբանքի առթիվ, իր կողմից գտնելով, երևի, որ թե մեկը և թե մյուսը շատ բնական է։ Է՛, ո՞վ գիտե, թե որտեղ է թաշկինակը, փնթփնթում էր նա՝ շրջան կատարելով սենյակում և շոշափելով յուրաքանչյուր աթոռ, թեև այնպես էլ կարելի էր տեսնել, որ աթոռների վրա ոչինչ չկա։ Ամեն ինչ կորցնում եք, – նկատեց նա, բաց անելով հյուրասենյակի դուռը, որպեսզի տեսնի, թե այնտեղ չի՞ արդյոք։ Ո՞ւր ես գնում, այնտեղ փնտրիր։ Երեկ չէ առաջին օրվանից այնտեղ չեմ եղել։ Դե շուտ արա, ասում էր Իլյա Իլյիչը։ Որտեղ է թաշկինակը։ Թաշկինակը չկա, ասում էր Զախարը, թափահարելով ձեռքերը և բոլոր անկյունների նայելով։ Ահա, հանկարծ խռպոտ ձայնով բարկացած ասաց նա, ձեր տակն է։ Այ, ծայրը դուրս է ցցվել։ Ինքներդ պառկել եք վրան և թաշկինակ եք պահանջում։ Եվ, պատասխանի չսպասելով, Զախարն ուզում էր դուրս գալ։ Օբլոմովն իրեն մի քիչ անհարմար զգաց սեփական սխալի պատճառով։ Նա արագ մի ուրիշ առիթ գտավ՝ Զախարին մեղավոր դուրս բերելու։ Ինչ մաքրություն է այստեղ, փոշի, կեղտ, տեր իմ աստված։ Այ, այ, անկյունները նայիր, ոչինչ չես անում։ Թե որ ե՛ ս բան չեմ անում խոսեց Զախարը վիրավորված ձայնով։ Ջանք եմ թափում, կյանքս չեմ խնայում։ Թե փոշին եմ սրբում, թե համարյա ամեն օր ավլում եմ… Նա ցույց տվեց հատակի մեջտեղը և այն սեղանը, որի շուրջ Օբլոմովը ճաշում էր։ Ահա, ահա՛, ասում էր նա, ամեն ինչ ավլած է, հավաքած, կարծես հարսանիքի համար էլ ի՞՛ նչ եք ուզում։ Իսկ սա ի՞նչ է, – ընդհատեց Իլյա Իլյիչը, ցույց տալով պատերը և առաստաղը։ Իսկ սա՞։ Իսկ սա՞։ Նա ցույց տվեց թե՛ երեկվանից վեր գցած սրբիչը, թե սեղանի վրա մոռացված ափսեն հացի կտորով։ Դե լավ. դա կվերցնեմ, ասաց Զախարը, զիջողաբար վերցնելով ափսեն։ Մի՞միայն դա։ Իսկ պատերի փոշի՞ն, իսկ սարդոստա՞յնը… ասում էր Օբլոմովը, ցույց տալով պատերը։ Դա ես ավագ շաբթին եմ կարգի բերելու, այդ ժամանակ մաքրում եմ սրբապատկերները, սարդոստայններն էլ սրբում։ Իսկ գրքերը, պատկերները մաքրե՞լը Գրքերն ու պատկերները ծննդից առաջ, այն ժամանակ Անիսյայի հետ բոլոր պահարանները կարգի կբերենք։ Իսկ հիմա ե՞րբ հավաքենք։ Դուք շարունակ տանն եք նստած։ Ես երբեմն թատրոն եմ գնում կամ հյուր, ա՛ յ այն ժամանակ Դա ի՞նչ մաքրել կլինի, գիշերով… Օբլոմովը կշտամբանքով նայեց նրան, գլուխը թափահարեց ու հառաչեց, Զախարը անտարբեր կերպով նայեց լուսամուտից դուրս և նույնպես հառաչեց։ Բարինը, կարծես, մտածում էր, «էհ, եղբայր, դու ավելի Օբլոմով ես, քան ես ինքս», իսկ Զախարը քիչ էր մնում մտածեր, «Սուտ ես ասում։ Դու վարպետ ես միայն խորիմաստ ու խղճալի խոսքեր ասելու, իսկ փոշու և սարդոստայնի հետ գործ չունես։ Հասկանո՞ւմ ես արդյոք, ասաց Իլյա Իլչիչը, որ փոշուց ցեց է առաջ գալիս։ Ես երբեմն նույնիսկ փայտոջիլ եմ տեսնում պատի վրա։ Ինձ մոտ լվեր էլ կան, անտարբեր պատասխանեց Զախարը։ Մի՞թե լավ է։ Չէ՞ որ դա զզվելի է, նկատեց Օբլոմովը։ Զախարը քմծիծաղեց դեմքով մեկ, այնպես որ քմծիծաղը բռնեց նույնիսկ հոնքերն ու այտամորուսները, որոնք դրանից լայնացան, և ամբողջ դեմքով մինչև ճակատը տարածվեց կարմիր բիծը։ Իսկ ես ինչո՞վ եմ մեղավոր, որ աշխարհում փայտոջիլ կա, ասաց նա միամիտ զարմանքով։ Մի՞թե ես եմ նրանց հնարել։ Այդ բոլորը կեղտոտությունից է, ընդհատեց Օբլոմովը։ Ի՞նչ ես շարանակ փչում։ Կեղտոտությունն էլ ես չեմ հնարել։ Քեզ մոտ, ա՛ յ այնտեղ, գիշերները մկներ են վազվըզում, ես լսում եմ։ Մկներն էլ ես չեմ հնարել։ Այդ անասուններից, մկներ լինեն թե կատուներ, թե փայտոջիլներ, ամեն տեղ էլշատ կա։ Հապա ինչպե՞ս է, որ ուրիշների մոտ ոչ ցեց է լինում, ոչ էլ փայտոջիլ։ Զախարի դեմքին փայլեց անվստահությունը, կամ ավելի լավ է ասել, անդորր վստահությունը, որ այդպիսի բան չի լինում։ Ինձ մոտ ամեն բանից էլ շատ կա, ասաց նա համաոորեն, ամեն մի փայտոջիլի հսկել չես կարող, նրա ետևից ճեղքը չես մտնի։ Իսկ ինքը, կարծես, մտածում էր. «է՛ հ, առանց փայտոջիլի էլ քնե՞լ կլինի»։ Դու ավլի՛ ր, աղբն անկյունները հավաքիր և ոչինչ էլ չի լինի, սովորեցնում էր Օբլոմովը։ Կհավաքես, իսկ վաղն էլի կգոյանա, ասում էր Զախարը։ Չի գոյանա, ընդհատեց բարինը, չպետք է գոյանա։ Կգոյանա, ես գիտեմ, պնդում էր ծառան։ Կգոյանա, դու էլ նորից մաքրիր։ Ո՞նց թե։ Ամեն օր բոլոր անկյունները մաքրե՞մ, հարցրեց Զախարը։ Այդ Ի՞նչ Կյանք կլինի որ։ Ավելի լավ է աստված հոգիս առնի։ Ինչո՞ւ ուրիշների մոտ մաքուր է, վրա բերեց Օբլոմովը։ Նայիր դիմացդ, Լարիչի մոտ. քեֆդ գալիս է, երբ նայում ես, և ընդամենը մի աղախին ունի… Գերմանացիները որտեղի՞ց աղբ կունենան, հանկարծ վրա բերեց Զախարը։ Հապա մի նայեք, թե նրանք ինչ պես են ապրում։ Ողջ ընտանիքը ամբողջ շաբաթ ոսկոր է կրծում։ Սերթուկը հոր ուսերից անցնում է որդուն, իսկ որդուց՝ դարձյալ հորը։ Կնոջ և աղջիկների զգեստները կարճլիկ են. բոլորը ոտքները տակն են ծալում էգ սագերի նման… որտեղի՞ց նրանք աղբ կունենան։ Նրանց մոտ չկա այն, ինչ մեզ մոտ է, որ պահարաններում տարիներով ընկած լինի հին մաշված շորերի կույտը կամ ձմեռվա ընթացքում անկյունը հացի կտորներով լցվի… Նրանց մոտ հացի կտորն էլ զուր տեղը ընկած չի մնում, պաքսիմատ են շինում և գործ են ածում գարեջրի հետ։ Զախարը նույնիսկ ատամների արանքից թքեց, դատելով այդպիսի ժլատ կյանքի մասին։ Հերիք խոսես, վրա բերեց Իլյա Իլյիչը։ Ավելի լավ է մաքրիր։ Մեկ-մեկ կմաքրեի էլ, բայց դուք ինքներդ չեք թողնում, ասաց Զախարը։ Սկսե՛ ց։ Տեսնո՛ ւմ եք, ես եմ շարունակ խանգարում։ Իհարկե, դուք, շարունակ նստած եք տանը, ձեր ներկայությամբ ինչպե՞ս մաքրեմ։ Ամբողջ օրով գնացեք, այն ժամանակ կմաքրեմ։ Էլի՞ ինչ հնտրեցիր՝ գնալ։ Ավելի լավ է՝ դու գնա քո սենյակը։ Այո, ճիշտ եմ ասում, պնդում էր Զախարը։ Ա՛ յ, թեկուզ հենց այսօր գնայիք տնից, մենք Անիսյայի հետ ամեն ինչ կմաքրեինք, կարգի կբերեինք։ Հլա երկուսով էլ չենք կարող տակից դուրս գալ, պետք է էլի կանայք վարձել, ամեն ինչ լվանալ։ Է, ի՞նչ օյիններ են՝ կանա՛ յք, Գնա՛ քո սենյակը, ասում էր Իլյա Իլյիչը։ Նա արդեն փոշմանել էր, որ Զախարին դրդել էր այդ խոսակցությանը։ Նա շարունակ մոռանում էր, որ հենց այդ նուրբ առարկային ձեռք տաս, էլ հոգսերից գլուխդ չես ազատի։ Օբլոմովը կուզենար, որ մաքրություն լիներ, բայց նա կուզենար, որ դա արվեր մի կերպ, այնպես, աննկատելի, ինքն իրեն. իսկ Զախարը միշտ վեճ էր սկսում, հենց նրանից սկսում էին պահանջել փոշին սրբել, հատակները լվանալ և այլն։ Այդ դեպքում նա սկսում էր ապացուցել ահագին գլխացավանքի անհրաժեշտությունը տան մեջ, շատ լավ իմանալով, որ այդ բանի միտքը միայն սարսափի մեջ էր գցում իր բարինին։ Զախարը դուրս եկավ, իսկ Օբլոմովն ընկղմվեց մտորմունքի մեջ։ Մի քանի րոպեից էլի կես ժամը խփեց։ Սա ի՞նչ է, համարյա սարսափով ասաց Իլյա Իլյիչը։ Շուտով ժամը տասնմեկը կլինի, իսկ ես դեռ չեմ վեր կացել, մինչև հիմա չեմ լվացվել։ Զախա՛ ր, Զախա՛ ր։ Ա՛ խ, տեր աստված։ Հը՛, լսվեց նախասենյակից, և ապա հայտնի թռիչքը։ Լվացվելու պարագաները պատրա՞ստ են, հարցրեց Օբլոմովը։ Վաղուց պատրաստ են, պատասխանեց Զախարը։ Ինչո՞ւ չեք վեր կենում։ Ինչո՞ւ չես ասում, թե պատրաստ է։ Ես արդեն վաղուց վեր կացած կլինեի։ Դե գնա, ես իսկույն քո ետևից կգամ։ Ես պետք է պարապեմ, ես պիտի նստեմ գրեմ։ Զախարը գնաց, բայց մի րոպեից վերադարձավ գրոտած ու յուղոտ տետրակով և թղթի կտորներով։ Ահա, քանի որ գրելու եքէ, հաճեցեք հաշիվներն էլ ստուգել, հարկավոր է փող վճարել։ Ի՞նչ հաշիվներ։ Ի՞նչ փող, տհաճությամբ հարցրեց Իլյա Իլյիչը։ Մսավաճառից, կանաչեղեն վաճառողից, լվացարարուհուց, հացավաճառից. բոլորը փող են խնդրում։ Հոգսը հենց միայն փողն է, քրթմնջում էր Իլյա Իլյիչը։ Իսկ դու ինչո՞ւ քիչ-քիչ չես տալիս հաշիվները, այլ բոլորը միանգամից։ Չէ՞ որ դուք էիք ինձ շարունակ դուրս անում. Վաղը հա վաղը… Է՛, իսկ հիմա էլ չի՞ կարելի մինչև վաղը։ Ո՛ չ։ Շատ են նեղում արդեն, այլևս պարտքով չեն տալիս։ Այսօր ամսի մեկն է։ Ա՛ խ, թախիծով ասաց Օբլոմովը։ Նո՛ ր հոգս։ Դե՛, ի՞նչ ես կանգնել։ Դի՛ ր սեղանի վրա։ Ես իսկույն վեր կկենամ, կլվացվեմ և կնայեմ, ասաց Իլյա Իլչիչը։ Ուրեմն, լվացվելու պարագաները պատրա՞ստ են։ Պատրա՛ ստ են, ասաց Զախարը։ Դե՛ հ, հիմա… Նա հենց այն է՝ ուզում էր տնքալով բարձրանալ անկողնում, որ վեր կենա Ես մոռացա ձեզ ասել, սկսեց Զախարը։ Քիչ առաջ, երբ դուք դեռ հանգստանում էիք, կառավարիչն ուղարկել էր դռնապանին, ասում է`անպայման պետք է դուրս գաք… բնակարանը հարկավոր է։ Դե՛ հ, ի՞նչ արած։ Եթե հարկավոր է, ապա, իհարկե, դուրս կգանք։ Ի՞նչ ես օձիքիցս պինդ բռնել։ Արդեն երրորդ անգամ է, որ ասում ես ինձ այդ մասին։ Իմ օձիքից էլ են բռնում։ Ասա որ դուրս կգանք։ Նրանք ասում են՝ մի ամիս կլինի, ասում են, խոստացել եք, բայց դեռ դուրս չեք գալիս. մենք, ասում են, ոստիկանությանն իմաց կտանք։ Թո՛ ղ իմաց տան, վճռականորեն ասաց Օբլոմովը։ Մենք հենց ինքներս էլ կտեղափոխվենք, երբ մի քիչ տաքերն ընկնենք մի երեք շաբաթից։ Ի՛ նչ երեք շաթաթից։ Կառավարիչն ասում է, որ երկու շաբաթից հետո բանվորները գալու են. ամեն ինչ քանդելու են «Դուրս եկեք, ասում է, վաղը կամ վաղը չէ մյուս օրը…» Է-է-է՛։ Չափազա՛ նց շտապ է։ Հլա տե՛ ս, ի՛ նչ է ասում։ Չե՞ք հրամայի արդյոք հենց այժմ։ Իսկ դու չհամարձակվես նույնիսկ հիշեցնել ինձ բնակարանի մասին։ Ես արդեն մի անգամ արգելել եմ քեզ, իսկ դու դարձյալ։ Տես հա՛։ Բայց ես ի՞նչ կարող եմ անել, պատասխան տվեց Զախարը։ Ի՞նչ կարող ես անե՞լ։ Ահա թե ինչո՛ վ է ուզում գլուխն ազատել ինձանից։ պատասխանեց Իլյա Իլյիչը։ Նա ինձ է հարցնում։ Իմ ի՞նչ գործն է։ Ինձ մի՛ անհանգստացրու, իսկ ինքդ ինչպես ուզում ես՝ այնպես էլ կարգադրիր, միայն թե չտեղափոխվենք։ Չի՛ կարող մի քիչ ջանք թափել բարինի համար։ Ախր ես ինչպե՞ս կարող եմ կարգադրել, պարոն Իլյա Իլյիչ, մեղմաձայն խռպոտաց Աախարը։ Տունն իմը չէ. ուրիշի տնից ինչպե՞ս չփոխադրվես, երբ դուրս են անում։ Եթե տունն իմը լիներ, ապա ես մեծ հաճույքով… Չի՞ կարելի արդյոք նրանց որևէ կերպ համոզել, «որ`մենք ախր ապրում ենք վաղուց, կանոնավոր վճարում ենք»։ Ասել եմ, ասաց Զախարը։ Դե, իսկ նրանք ի՞նչ ասացին։ Ի՞նչ։ Նրանք էլի իրենցն են կրկնում. «Դուրս եկեք, ասում են, մենք պետք է բնակարանը ձևափոխենք». Ուզում են բժշկի և այս բնակարանից մի մեծ բնակարան սարքել տանտիրոջ որդու հարսանիքի առթիվ։ Ա՛ խ, տե՛ ր իմ աստված, սրտնեղությամբ ասաց Աբլոմովը։ Կան չէ՞ այնպիսի էշեր, որոնք ամուսնանում են։ Նա շուռ եկավ մեջքի վրա։ Դուք մի նամակ գրեիք, տեր իմ, տանտիրոջը, ասաց Զախարը, գուցե նա ձեզ ձեռք չտար, այլ հրամայեր նախ այն բնակարանը քանդել։ Զախարն այս ասելիս ձեռքով ցույց տվեց դեպի աջ ինչ-որ տեղ։ Դե լավ, հենց որ վեր կացա, կգրեմ դու գնա քո սենյակը, իսկ ես կմտածեմ։ Դու ոչ մի բան անել չգիտես, ավելացրեց նա, նույնիսկ այս դատարկ բանը ես ինքս պետք է հոգամ։ Զախարը գնաց, իսկ Օբլոմովը սկսեց մտածել։ Բայց նա դժվարանում էր, թե ինչի մասին մտածի. արդյոք ստարոստայի նամակի՞ մասին, նոր բնակարան փոխադրվելո՞ւ մասին, թե սկսի հաշիվները տեսնել։ Նա իրեն կորցրել էր կենցաղային հոգսերի հորձանքի մեջ և շարոլնակում էր պառկած մնալ, մի կողքից մյուս կողքին շուռ գալով։ Միայն երբեմնակի լսվում էին կցկտուր բացականչություններ. – Ա՛ խ, աստված իմ։ Կյանքը հանգիստ չի տալիս, ամեն տեղ էլ հասնում է։ Հայտնի չէ, թե նա արդյոք դեռ երկար կմնար այս անվճռականության մեջ, բայց նախասենյակում հնչեց զանգը։ Արդեն մա՛ րդ եկավ, ասաց Օբլոմովը, փաթաթվելով խալաթի մեջ։ Իսկ ես դեռ չեմ վեր կացել, խայտառակություն, ուրիշ ոչինչ։ Տեսնես ո՞վ կլինի այսպես վաղ։ Եվ նա, պառկած, հետաքրքրությամբ դռանն էր նայում։ Ներս մտավ քսանհինգ տարեկան մի երիտասարդ, փայլուն առողջությամբ, ծիծաղկոտ այտերով, շուրթերով և աչքերով։ Մարդու նախանձը շարժվում էր նրան նայելիս։ Նա սանրված և հագնված էր անթերի, շլացնում էր դեմքի, սպիտակեղենի, ձեռնոցների և ֆրակի թարմությամբ։ Բաճկոնի վրա կախ էր արված մի գեղեցիկ փոքրիկ շղթա՝ բազամաթիվ մանրագույն զարդերով։ Նա գրպանից հանեց ամենանուրբ բատիստե թաշկինակը, ներշնչեց Արևելքի բուրմունքները, ապա անփույթ կերպով այն քսեց երեսին, փայլուն գլխարկին և թափ տվեց լաքած կոշիկները։ Ա՛, Վոլկով, բարև ձեզ, ասաց Իլյա Իլյիչը։ Բարև ձեզ, Օբլոմով, խոսեց փայլուն պարոնը, մոտենալով նրան։ Մի՛ մոտեցեք, մի՛ մոտեցեք, դուք ցրտի՛ ց եք գալիս, ասաց նա։ Օ՛, փափկակյաց գրգամոլ, ասում էր Վոլկովը, շուրջը նայելով, թե ուր դնի գլխարկը, և, ամենուր փոշի տեսնելով, ոչ մի տեղ չդրեց, ֆրակի երկու – փեշն էլ ետ քաշեց, որ նստի, բայց ուշադրությամբ նայելով բազկաթոռին, մնաց ոտքի վրա կանգնած։ Դուք դեռ վեր չե՛ ք կացել։ Այդ ի՞նչ շլաֆրոկ է ձեր հագին։ Վաղուց դադարել են դրանք հագնել, ամաչեցնում էր նա Օբլոմովին։ Սա շլաֆբոկ չէ, այլ խալաթ է, ասաց Օբլոմովը, հաճույքով փաթաթվելով խալաթի լայն փեշերի մեջ։ Դուք առո՞ղջ եք, հարցրեց Վոլկովը։ Ի՛ նչ առողջ, հորանջելով ասաց Օբլոմովը։ Վա՛ տ եմ։ Արյան խռնումները հոգիս հանեցին։ Իսկ դո՞ւք ինչպես եք։ Ես։ ոչինչ, առողջ եմ և ուրախ, շա՜տ ուրախ, զգացմունքով ավելացրեց երիտասարդը։ Որտեղի՞ց եք գալիս այդպես վաղ, հարցրեց Օբլոմովը։ Դերձակի մոտից։ Նայե՛ ք, ֆրակս լա՞վն է, ասաց նա, պտույտ գալով Օբլոմովի առաջ։ Հիանալի՛ է։ Կարված է մեծ ճաշակով, ասաց Իլյա Իլյիչը։ Բայց ինչո՞ւ է ետևից այդքան լայն։ Սա ռեյտ-ֆրակ է, ձի հեծնելու համար։ Ա՛, ահա թե ինչ։ Մի՞թե դուք ձի եք հեծնում։ Ինչպե՞ս չէ։ Հենց այսօրվա համար էլ դիտմամբ պատվիրել եմ ֆրակը։ Չէ՞ որ այսօր մայիսի մեկն է. Գորյունովի հետ գնում ենք Եկատերինհոֆ։ Ա՛ խ։ Դուք չգիտե՞ք։ Գորյունով Միշայի աստիճանը բարձրացրել են, դրա համար էլ մենք այսօր աչքի ենք ընկնում, հրճվանքով ավելացրեց Վոլկովը։ Ա՛ յ թե ինչ, ասաց Օբլոմովը։ Նրա ձին աշխետ է, շարունակում էր Վոլկովը։ Նրանց գնդում աշխետ են, իսկ իմ ձին սևաթույր է։ Դուք ինչպես եք գալու, ոտքո՞վ թե կառքով։ Ես… ոչ մի կերպ,։ ասաց Օբլոմովը։ Մայիսի մեկին Եկատերինհոֆոլմ չլինե՛ լ: ի՞նչ եք ասում, Իլյա Իլյիչ, զարմանքով ասում էր Վոլկովը։ Այնտեղ կլինեն բոլո՛ րը։ Ինչպե՛ ս բոլորը! Ո՛ չ, ո՛ չ բոլորը, ծուլությամբ նկատեց Օբլոմովը։ Եկե՛ ք, Իլյա Իլյիչ, հոգյա՛ կս։ Սոֆիա Նիկոլաևնան Լիդիայի հետ կառքում երկուսով կլինեն, դիմացը կառքի մեջ տեղ կա. ա՛ յ դուք նրանց հետ կլինեք… Ո՛ չ, ես նստարանի վրա չեմ տեղավորվի։ Բացի այդ, ի՞նչ պիտի անեմ ես այնտեղ։ Է, ուզո՞ւմ եք, Միշան ձեզ ուրիշ ձի կտա։ Աստված գիտե, թե ինչ կհնարի, համարյա ինքն իրեն ասաց Օբլոմովը։ Ի՞նչ եք կպել Գորյունովներից։ Ա՛ խ, կարմրատակելով արտասանեց Վոլկովը։ Ասե՞մ, Ասացե՞ ք։ Դուք ոչ ոքի չե՞ք ասի, ազնիվ խո՞սք, – շարունակում էր Վոլկովը, նստելով նրա մոտ բազմոցին։ Չեմ ասի. Ես… սիրահարված եմ Լիդիային, – շշնջաց նա, Բրա՛ վո, Վաղո՞ւց է։ Նա, կարծեմ շատ սիրունիկն է։ Ահա արդեն երե՛ ք շաբաթ է, – խոր հառաչանքով ասաց Վոլկովը։ Իսկ Միշան սիրահարված է Դաշենկային։ Ո՞ր Դաշենկային, Որտեղի՞ց եք, Օբլո՛ մով։ Չի՛ ճանաչում Դաշենկային։ Ամբողջ քաղաքը գժված է նրա պարից։ Այսօր Միշայի հետ բալետ ենք գնալու, նա ծաղկեփունջ է նետելու։ Հարկավոր է նրան առաջնորդել. նա երկչոտ է, դեռ նորելուկ է… Ա՛ խ, հարկավոր է գնալ քամելիաներ ճարել… Էլ ո՞ւր։ Բավական է, եկեք միասին ճաշենք, կզրուցեինք։ Ինձ երկու դժբախտություն է պատահել… Չեմ կարող, ես ճաշում եմ իշխան Տյումենևի մոտ. այնտեղ են Լինելու բոլոր Գորյունովները և նա, նա… Լիդինկան, – ավելացրեց շշնջալով։ Ինչո՛ ւ դուք այդպես լքեցիք իշխանին։ Ինչպիսի՛ ուրախ տուն է։ Ի՛ նչ մեծավարի ապրուստ ունի։ Իսկ ամառանո՛ ցը։ Կորա՛ ծ ծաղիկների մեջ։ Կողքին սրահ են շինել, Gothique։ Ասում են՝ ամռանը պարեր, կենդանի պատկերներ են լինելու։ Դուք հաճախելո՞ւ եք Ո՛ չ, ես կարծում եմ, չեմ հաճախի։ Ա՛ խ, ինչպիսի՛ տուն է։ Այս ձմեռ չորեքշաբթի օրերը հիսունից պակաս մարդ չէր լինում, երբեմն էլ հավաքվում էին մինչև հարյուր հոգի։ Տեր իմ աստված։ Երևի, դժոխայի՛ ն ձանձրույթ կլիներ։ Ինչպե՞ս կարելի է։ Ձանձրո՛ ւյթ։ Քանի շատ են, այնքան ավելի ուրախ է, Լիդիան լինում էր այնտեղ, ես նրան չէի նկատում, և հանկարծ… Напрасно я забыть ее стараюсь И страсть хочу рассудком победить երգեց նա և, մոռացության մեջ ընկնելով, նստեց բազկաթոռին, բայց հանկարծ վեր թռավ և սկսեց իր զգեստի փոշին: մաքրեր Ի՛ նչ փոշի է ձեզ մոտ, ասաց սա։ Զախարի արածն է, գանգատվեց Օբլոմովր։ Դե, իմ գնալու ժամանակն է, ասաց Վոլկովը։ Միշայի ծաղկեՓնջի համար քամելիաներ ճարելու։ Au revoir. Երեկոյան բալետից եկեք թեյ խմելու, կպատմեք, թե այնտեղ ինչը ինչոց էր, հրավիրում էր Օբլոմովր։ Չեմ կարող, խոսք եմ տվել Մուսինսկիների մոտ գնալ այսօր նրանց օրն է։ Դուք էլ եկեք գնանք։ Ուզում եք, ես ձեզ կներկայացնեմ։ Ոչ, ի՞նչ անեմ այնտեղ։ Մասինսկիների մո՞տ։ Ի՞նչ եք ասում, քաղաքի կեսն այնտեղ է լինում։ Ինչպե՞ս թե ինչ անեմ։ Դա այնպիսի մի տուն է, որտեղ ամեն բանի մասին խոսում են… Այ հենց դա է ձանձրալի, որ ամեն բանի մասին, ասաց Օբլոմովը։ Դե, այցելեցեք Մեզդրովներին, ընդհատեց Վոլկովը, այնտեղ արդեն միայն մի բանի մասին են խոսում`արվեստների վենետիկյան դպրոց, Բեթհովեն ու Բախ, Լեոնարդո դա Վինչի… Ամբողջ ժամանակ միևնույն բանի մասին, ինչպիսի՛ ձանձրույթ։ Երևի պեդանտ մարդիկ են, հորանջելով ասացՕբլոմովը։ Զեզ գոհացնելը դժվար է։ Լավ, քի՞չ տներ կան։ Հիմա բոլորն օրեր ունեն. Սավինովների մոտ ճաշում են հինգշաբթի օրերը, Մակլաշինների մոտ՝ ուրբաթ օրերը, Վյազնիկովների մոտ՝ կիրակի, իշխան Տյումենևի մոտ՝ չորեքշաբթի օրերը։ Իմ բոլոր օրերը զբաղված են, փայլող աչքերով եզրափակեց Վոլկովը։ Եվ դուք չե՞ք ծուլանում տառապել օրեցօր։ Հ՛ ը, ծուլություն։ Ի՞նչ ծուլություն։ Շա՛ տ ուրախ է, անփույթ ասաց նա։ Առավոտյան մի քիչ կարդում ես, պետք է ամեն բանի au courant 1 լինել, նորություններն իմանալ։ Փառք աստծու, իմ ծառայությունն այնպես է, որ հարկավոր չէ ծառայության տեղում լինել։ Միմիայն շաբաթը երկու անգամ լինում եմ գեներալի մոտ և ճաշում այնտեղ, իսկ հետո գնում եմ այցելություններ անելու, որտեղ վաղուց չեմ եղել, դե՛, մեկ էլ… նոր դերասանուհի, մերթ ռուսական, մերթ ֆրանսիական թատրոնում։ Այ, օպերան կբացվի, ես աբոնեմենտ կվերցնեմ։ Իսկ հիմա սիրահարված եմ… Սկսվում է ամառը: Միշային խոստացել են արձակուրդ տալ, մի ամսով կգնանք նրանց գյուղը, զանազանակերպության համար։ Այնտեղ որս կա, նրանք հիանալի հարևաններ ունեն, տալիս են bals champtres 2. Լիդիայի հետ կզբոսնենք պուրակում, նավակով կսուրանք, ծաղիկ կքաղենք… Ա՛ խ… Եվ նա ուրախությունից շրջվեց։ Սակայն ժամանակն է… Մնաք բարով, ասաց նա ապարդյուն կերպով ջանալով փոշոտված հայելու մեջ իրեն դիտել։ Սպասեք, պահում էր նրան Օբլոմովը, ես ուզում էի ձեզ հետ խոսել գործերի մասին։ Pardon, ժամանակ չունեմ, շտապեց Վոլկովը, մի այլ անգամ։ Իսկ չե՞ք կամենա ինձ հետ ոստրե ուտել։ Այն ժամանակ էլ կպատմեք։ Գնանք, Միշան է հյուրասիրում։ Ոչ, աստված ձեզ հետ, ասաց Օբլոմովը։ Դե, մնաք բարով։ Նա գնաց և վերադարձավ։ Տեսե՞լ եք, հարցրեց, ցույց տալով ձեռնոցների մեջ կարծես ձուլված ձեռքը։ Դա ի՞նչ է, հարցրեց Օբլոմովը տարակուսանքով։ Նոր Lacets 3. տեսնում եք, ինչ հիանալի է ձգում, երկու ժամ չես չարչարվում կոճակի վրա, քուղը քաշեցիր`պատրաստ է։ Հենց նոր է Փարիզից ստացվել։ Ուզո՞ւմ եք, ձեզ փորձի համար մի զույգ բերեմ։ Լավ, բերեք, ասաց Օբլոմովը։ Ապա, սա նայեք, ճիշտ չէ՞, որ շատ սիրուն է, ասաց նա մանրազարղերի մեջ որոնելով մեկը։ Այցետոմս, անկյունը ծալած։ Չեմ կարողանում կարդալ, թե ինչ է գրված։ Pr. Prince M. Michel 1, – կարդաց Վոլկովը, – իսկ Տյումենև ազգանունը չի տեղավորվել, սա նվիրել է ինձ զատկին, ձվի փոխարեն։ Բայց մնաք բարով, au revoir, եւ։ դեռ տասը տեղ ունեմ գնալու։ Աստված իմ, ի՞նչ ուրախ կյանք է աշխարհիս երեսին։ Եվ նա անհետացավ։ «Մի օրում տասը տեղ՝ դժբա՛ խտ մարդ», մտածում էր Օբլոմովը։ եվ սա կյա՛ նք է։ Նա ուժգին թոթվեց ուսերը։ Որտե՞ղ է այստեղ մարդը։ Ի՞նչ բանի համար է նա մասնատվում ու բաժան-բաժան լինում։ Իհարկե վատ չէ և թատրոն գնալ, և սիրահարվել մի որևէ Լիդիայի… սիրունիկն է։ «Գյուղում նրա հետ ծաղիկներ քաղել, զբոսնել լավ բան է. բայց տասը տեղ մի օրում՝ դժբա՛ խտ մարդ», եզրափակեց նա, շուռումուռ գալով մեջքի վրա և ուրախանալով, որ ինքն այդպիսի դատարկ ցանկություններ ու մտքեր չունի, որ չի տառապում, այլ պառկած է ահա այստեղ, պահպանելով իր մարդկային արժանապատվությանն ու հանգիստը։ Զանգի նոր հնչյունն ընդհատեց նրա խոհերը։ Ներս մտավ մի նոր հյուր։ Դա մի պարոն էր՝ գերբավոր կոճակներով մութ կանաչ ֆրակ հագած, մաքուր սափրված, դեմքը հավասար կերպով եզրապատած էր մուգ այտամորուսներով, խոնջացած, բայց անդորր, գիտակցված արտահայտությունն աչքերում, խիստ տրորված դեմքով, մտախոհ ժպիտով։ Բարև, Աուդբինսկի, – ուրախ ողջունեց Օբլոմովը։ Հազիվհազ մտար հին ծառայակցիդ մոտ։ Մի՛ մոտենա, մի՛ մոտենա։ Դու ցրտից՛ ես գալիս։ Բարև, Իլյա Իլյիչ։ Վաղուց էի ուզում քեզ մոտ գալ, ասաց հյուրը, բայց դու հո գիտես, թե ինչ դժոխային ծառայություն է մերը։ Այ, տես, ամբողջ մի ճամպրուկ եմ տանում զեկուցման, և հիմա, եթե այնտեղ որևէ բան հարցնեն, պատվիրել եմ սուրհանդակին այստեղ սլանալ։ Ոչ մի րոպե գլխիդ տերը չես։ Դու նո՞ր ես ծառայության գնում։ Ինչու՞լ այդպես ուշ, հարցրեց Օբլոմովը։ Առաջները դու ժամը տասից… Առաջները՝ այո, իսկ հիմա ուրիշ է. ժամը տասներկուսին եմ գնում կառքով։ Նա շեշտեց վերջին բառը։ Ա՛։ Գլխի եմ ընկնում, ասաց Օբլոմովը։ Բաժնի պե՛ տ։ [...] Վաղո՞ւց է։ Սուդբինսկին նշանակալից կերպով թափահարեց գլուխը։ Ավագ շաբթին, ասաց նա։ Բայց որքա՛ ն գործ կա, սարսափելի է։ Ժամը ութից մինչև տասներկուսը տանն եմ, տասներկուսից մինչև հինգը՝ գրասենյակում, դեռ երեկոներն էլ պարապում եմ։ Մարդկանցից բոլորովին ետ եմ վարժվել։ Հը՛ մ։ Բաժնի պետ. ահա՛ թե ինչ, ասաց Օբլոմովը։ Շնորհավորում եմ։ Ո՞նց է։ Միասին ծառայում էինք որպես գրասենյակային չինովնիկներ։ Ես կարծում եմ, եկող տարի պետական խորհրդական կդառնաս։ Հլա ո՞ւր է։