ՇԻՆԵԼԸ Այն դեպարտամենտում, որը կոչվում է… բայց ավելի լավ է չասել՝ ինչպես է կոչվում։ Չկա ավելի բարկացկոտ մի բան, քան ամեն տեսակ դեպարտամենտները, զորագնդերը, գրասենյակները և, մի խոսքով, ամեն տեսակ պաշտոնատար դասերը։ Հիմա արդեն ամեն մի մասնավոր մարդ ի դեմս իրեն վիրավորված է համարում ամբողջ հասարակությունը։ Ասում են՝ բոլորովին նորերս, չեմ հիշում թե որ քաղաքի մի գավառական ոստիկանապետից ստացվել էր խնդրանք, որի մեջ նա պարզ շարադրում է, թե կործանվում են պետական որոշումները, և թե իր սրբազան անունը բոլորովին իզուր տեղն է արտասանվում։ Իսկ որպես ապացույց, խնդրանքին կցել էր մի ինչ-որ ռոմանտիկական երկի գերհսկայական հատորը, որտեղ յուրաքանչյուր տասն էջից հետո հայտնվում է մի գավառական ոստիկանապետ, երբեմն նույնիսկ բոլորովին հարբած վիճակում։ Այսպես ուրեմն, ամեն տեսակ անախորժություններից խուսափելու համար ավելի լավ է այն դեպարտամենտը, որի մասին խոսվում է, մենք անվանենք մի դեպարտամենտ։ Այսպես ուրեմն, մի դեպարտամենտում ծառայում էր մի աստինանավոր, չի կարելի ասել՝ շատ աչքի ընկնող աստիճանավոր. ցածրահասակ էր, մի քիչ չեչոտ, մի քիչ շեկ, մի քիչ նույնիսկ արտաքուստ տկարատես, ճակատին մի փոքր ճաղատություն ուներ, այտերի երկու կողմերում կնճիռներ, և դեմքի, այսպես ասած, հեմորոյական գույն… Ի՜նչ արած, Պետերբուրգի կլիման է մեղավոր։ Ինչ վերաբերում է աստիճանին (քանի որ մեզանում ամենից առաջ պետք է հայտարարել աստիճանը), ապա նա այն էր, ինչ անվանում են հավիտենական տիտուլյար խորհրդատու 1, որի վրա, ինչպես հայտնի է, բավականաչափ ծիծաղել ու սրախոսել են զանազան գրողները`ունենալով գովելի սովորություն՝ հուպ տալ նրանց, ովքեր չեն կարող կծել։ Աստիճանավորի ազգանունը Բաշմաչկին էր։ Արդեն հենց ազգանունից էլ երևում է, որ այն մի ժամանակ առաջացել էր բաշմակից 2. բայց ե՜րբ, ի՜նչ ժամանակ և ինչ կերպ էր այն առաջացել բաշմակից, այդ բնավ հայտնի չէ։ Հա՜յրն էլ, պա՜պն էլ, նույնիսկ աներձագը և ուղղակի բոլոր Բաշմաչկիններն էլ սապոգներ էին հագնում, տարեկան միայն երեք անգամ փոխելով տակերը։ Նրա անունն էր Ակակի Ակակիևիչ։ Գուցե ընթերցողին այն մի փոքր տարօրինակ և արհեստականորեն ընտրված թվա, բայց կարելի է հավատացնել, որ այն բնավ էլ չէին փնտրել, այլ ինքնին պատահել էին այնպիսի հանգամանքներ, որ ոչ մի կերպ չէր կարելի ուրիշ անուն դնել և, ահա թե ինչպես էր այդ կատարվել, եթե միայն հիշողությունս չի դավաճանում։ Ակակի Ակակիևիչը ծնվեց մարտի լույս 23-ի գիշերադեմին։ Հանգուցյալ մայրը, որ աստիճանավորի կնիկ էր ու մի շատ լավ կին, պատրաստվեց, ինչպես հարկն է, երեխային մկրտելու։ Մայրը դեռ պառկած էր մահճակալի վրա, դռան դիմաց, իսկ աջ կողմը կանգնած էր քավորը, ամենահրաշալի մի մարդ, Իվան Իվանովիչ Երոշկինը, ոք իբրև սեղանապետ ծառայում էր սենատում, ու սանամայրը`թաղային սպայի կին, հազվադեպ առաքինություններով մի կին Արինա Սեմյոնովնա Բելոբրյուշկովան։ Ծննդկանին առաջարկեցին ընտրել երեք անուններից մեկը, որը սա կուզենա, Մոկկիա, Սոսսիա, կամ երեխային տալ նահատակ Խոզդազատի անունը։ Ո՜չ, մտածեց հանգուցյալը, այդ ի՞նչ անուններ են որ»։ Նրան գոհացնելու համար բաց արեցին օրացույցի մի այլ տեղը, դարձյալ դուրս եկան երեք անուն՝ Տրիֆիլիոս, Դուլա և Վարախասիոս։ Ա՜յ քեզ պատի՛ ժ, ասաց պառավը, այդ ի՜նչ անուններ են, ես երբեք էլ այդպիսիները չեմ լսել։ Թող գոնե լիներ Վարադաս, կամ Վարուխ, թե չէ՝ Տրիֆիլիոս ու Վարախասիո՛ ս։ Էլի շուռ տվին մի էջ, դուրս եկան Պավսիկաքիոս, Վախտիսիոս։ Էհ, ես արդեն տեսնում եմ, որ այսպես է սրա բախտը, ասաց պառավը։ Որ այդպես է, ավելի լավ է սրան տանք հոր անունը։ Հայրը Ակակի էր, թող որդին էլ Ակակի լինի։ Այս կերպ էլ ծագեց Ակակի Ակակիևիչը։ Մանկանը մկրտեցին. ըստ որում նա լացեց և այնպիսի ծամածռություն արեց, կարծես նախազգաց, որ տիտուլյար խորհրդատու է լինելու։ Այսպես ուրեմն, ահա թե ինչ կերպ ծագեց այդ ամենը։ Մենք սա բերինք նրա համար, որպեսզի ընթերցողն ինքը կարողանա տեսնել, որ այդ պատահեց իբրև կատարյալ անհրաժեշտաթյուն և ոչ մի կերպ չէր կարելի ուրիշ անուն տալ։ Երբ և ինչ ժամանակ էր նա մտել դեպարտամենտ և ով էր նրան տեղավորել, այդ ոչ ոք չէր կարող հիշել։ Որքան էլ փոխվում էին դիրեկտորները և ամեն տեսակ պետերը, նրան շարունակ տեսնում էին միևնույն տեղում, նույն դիրքով, նույն պաշտոնում, նույն աստիճանավորը գրագրության համար, այնպես որ, հետո հավաստիացան ըստ երևույթին նա հենց այդպես էլ ծնվել է բոլորովին պատրաստ, համազգեստ-ֆրակով և ճաղատ գլխով։ Դեպարտամենտում նրան ոչ մի հարգանք չէր ցույց տրվում։ Երբ նա անցնում էր, պահապանները ոչ միայն չէին վեր կենում տեղերից, այլև չէին նայում նրան, կարծես թե ընդունարանի միջով մի հասարակ ճանճ թռչելիս լիներ։ Պետերը նրա հետ մի տեսակ սառն-բռնակալական եղանակով էին վարվում։ Սեղանապետի մի որևէ օգնական ուղղակի նրա քթի տակ էր խոթում թղթերը, նույնիսկ չասելով «արտագրեցեք», կամ ահա մի հետաքրքիր, լավ գործ», կամ մի որևէ հաճելի բան, ինչպես լինում է բարեկիրթ հիմնարկոլթյաններում։ Եվ նա վերցնում էր միայն թղթին նայելով, անտեսելով, թե ով էր բերել այն և արդյո՞ք իրավունք ուներ դրա համար։ Վերցնում էր նա, և իսկույն պատրաստվում այն գրելու։ Երիտասարդ աստիճանավորները ծիծաղում ու սրախոսում էին նրա վրա, որքան հերիքում էր գրասենյակային սրամտությունը, հենց տեղնուտեղը, նրա առջև այլևայլ պատմություններ էին պատմում, որ հորինված էին նրա մասին, նրա տանտիրուհու, յոթանասուն տարեկան պառավի մասին, ասում էին, թե տռանտիրուհին ծեծում է նրան, հարցնում էին, թե ե՞րբ է լինելու նրանց հարսանիքը, նրա գլխին թղթի կտորներ էին ցանում և այդ ձյուն անվանում։ Բայց Ակակի Ակակիևիչը դրան ոչ մի բառով չէր պատասխանում, կարծես թե իր աոջև ոչ ոք չկար։ Դա նույնիսկ չէր ազդում նրա զբաղմունքների վրա. այդ բոլոր գլխացավանքների պահին նա իր գրածի մեջ ոչ մի սխալ չէր անում։ Միայն եթե չափազանց անտանելի էր լինում կատակը, երբ հրում էին նրա թևատակից`խանգարելով նրան իր գործով զբաղվել, նա ասում էր` «Թողեք ինձ, ինչո՞ւ եք ինձ նեղացնում»։ Եվ ինչ-որ մի տարօրինակ բան կար այդ բառերի ու ձայնի մեջ, որով դրանքէ ասվում էին։ Դրա մեջ խղճահարություն առաջացնող մի այնպիսի բան կար, որ նոր տեղավորված մի երիտասարդ, որը մյուսների օրինակով իրեն թույլ էր տվել նրա վրա ծիծաղել, հանկարծ կանգ առավ ասես խոցված, և այդ ժամանակներից կարծես ամեն ինչ փոխվեց նրա առջև ու այլ տեսք ընդունեց։ Ինչ-որ մի գերբնական ուժ նրան վանեց իր ընկերներից, որոնց հետ նա ծանոթացել էր և վայելուչ, նրբակիրթ մարդկանց տեղ ընդունել։ Ու հետո երկար ժամանակ, ամենաուրախ րոպեներին նրան պատկերանում էր ցածրահասակ, ճաղատ աստիճանավորը իր ներթափանցող բառերով՝ «թողեք ինձ, ինչո՞ւ եք ինձ նեղացնում», և այդ ներթափանցող բառերում հնչում էին ուրիշ բառեր`ես քո եղբայրն եմ»։ Ու խեղճ երիտասարդը ձեռքով ծածկում էր դեմքը, ու հետո շատ անգամ էր ցնցվում իր կյանքում, տես՛ նելով, թե մարդու մեջ որքան շատ է տմարդությունը, որքան շատ վայրագ կոպտություն կա քաղցր-մեղցր, ուսյալ նրբակրթության մեջ և, օ՛ աստված, նույնիսկ ա՛ յն մարդու մեջ, որին բարձր հասարակությունը ազնիվ ու պատվավոր է համարում։ Հազիվ թե կարելի լիներ որևէ տեղ գտնել մի մարդ, որը այդպես ապրեր իր պաշտոնում։ Քիչ է ասել՝ նա եռանդով էր ծառայում, ո՜չ, նա սիրով էր ծառայում։ Այնտեղ, այն արտագրությունների մեջ նա տեսնում էր ինչ-որ բազմազան և հաճելի իր աշխարհը։ Հաճույք էր արտահայտվում նրա դեմքին. մի քանի տառեր նրա ֆավորիտներն 3 էին, երբ նա հասնում էր դրանց, խելքը գնում էր. և՜ ծիծաղում էր քթի տակ, և՜ աչքով անում, և՜ չպպացնում շրթունքները, այնպես որ, թվում էր, թե նրա դեմքի վրա կարելի էր կարդալ ամեն մի տառ, որ ճզում էր նրա գրիչը։ Եթե նրա եռանդին համապատասխան պարգևներ տային նրան, նա, ի զարմանս յուր, գուցե նույնիսկ պետական խորհրդական դառնար, բայց, ինչպես արտահայտվում էին սրախոսները, նրա ընկերները, նա վաստակեց մի չապրաստ օձիքին և հեմորոյ՝ քամակին։ Սակայն չի կարելի ասել, որ նրա նկատմամբ չկար ոչ մի ուշադրություն։ Մի դիրեկտոր, լինելով բարի մարդ և ցանկանալով նրան վարձատրել երկարատև ծառայության համար, հրամայեց նրան տալ մի որևէ ավելի կարևոր բան, քան հասարակ արտագրությունը, այն է նրան հրամայվեց արդեն պատրաստի գործից կազմել մի ինչ-որ գրություն մի այլ ատյանի, խնդիրը միայն այն էր, որ պետք էր փոխել վերտառությունը, մի քանի բայեր էլ առաջին դեմքից փոխել երրորդ դեմքի։ Դա այնպիսի դժվարություն պատճաոեց նրան, որ նա բոլորովին քրտնեց, շփեց ճակատը և ի վերջո ասաց՝ «Ոչ, ավելի լավ է մի որևէ բան տվեք արտագրեմ»։ Այդ ժամանակներից նրան ընդմիշտ թողին իբրև արտագրող։ Թվում էր, թե այդ արտագրությունից դուրս նրա համար ոչինչ գոյություն չուներ։ Նա բոլորովին չէր մտածում իր հագուստի մասին, նրա ֆրակ-համազգեստը ոչ թե կանաչ, այլ ինչ-որ շիկակարմրավուն-ալրագույն էր։ Դրա օձիքը նեղլիկ էր, ցածր, այնպես որ նրա վիզը չնայած երկար չէր, բայց օձիքից դուրս գալով, արտասովոր չափով երկար էր թվում, ինչպես գլուխները ճոճող այն գիպսե կատվիկների վիզը, որ ամբողջ տասնյակներով գլուխների վրա կրում են ռուսական օտարերկրացիները։ Ու միշտ մի որևէ բան էր կպչում նրա համազգեստին, կամ խոտի մի կտոր, կամ մի որևէ թել. այն էլ ասած՝ նա մի առանձին հմտություն ուներ փողոցով քայլելիս պատուհանի տակից անցնել հենց այն ժամանակ, երբ այնտեղից դուրս էին շպրտում ամեն տեսակ անպետք բաներ, և այս պատճառով էլ նրա գլխարկի վրա միշտ լինում էին ձմերուկի ու սեխի կեղևներ և այլ աղբ։ Իր կյանքում նա ոչ մի անգամ ուշադրություն չդարձրեց, թե փողոցում ամեն օր ինչ է արվում և ինչ է կատարվում, մինչդեռ, ինչպես հայտնի է, հենց նրա եղբայրակիցը, երիտասարդ աստիճանավորը միշտ էլ նայում է դրան այնպիսի խորաթափանց, սուր հայացքով, որ նույնիսկ նկատում է թե մայթի մյուս կողմում ում անդրավարտիքի ներքևի փոկն է կտրվել, մի բան, որ միշտ խորամանկ քմծիծաղ է առաջացնում նրա դեմքին։ Բայց Ակակի Ակակիևիչը եթե նայում էլ էր մի որևէ բանի, ապա ամեն ինչի վրա տեսնում էր իր մաքուր, համաչափ ձեռագրով գրած տողերը, և միայն այն դեպքում, երբ հայտնի, չէ որտեղից հայտնվելով ձիու մռութը տեղավորվում էր նրա ուսին և քթածակերից մի ամբողջ քամի բաց թողնում թշի վրա, նա նկատում էր, որ գտնվում է ոչ թե տողի մեջտեղում, այլ ավելի շուտ փողոցի մեջտեղում։ Գալով տուն, նա իսկույն ևեթ սեղան էր նստում, արագ խփշտում իր շչին և ուտում մի պատառ տավարի միս սոխով, ամենևին չզգալով դրանց համը, այդ բոլորն ուտում էր ճանճերով և այն ամենով, ինչ որ ուղարկում էր աստված այդ պահին։ Նկատելով, որ ստամոքսը սկսում էր ուռչել, սեղանից վեր էր կենում, հանում թանաք լցրած պուլիկը և արտագրում էր տուն բերած թղթերը։ Իսկ եթե այդպիսիք չէին լինում, նա դիտմամբ, սեփական հաճույքի համար, իր համար պատճեն էր հանում, մանավանդ եթե թուղթը նշանավոր էր ոչ թե ոճի գեղեցկությամբ, այլ մի որևէ նոր կամ կարևոր անձնավորության ուղղված հասցեով։ Նույնիսկ այն ժամերին, երբ բոլորովին մարում է պետերբուրգյան գորշ երկինքը, բոլոր աստիճանավոր մարդիկ ճաշել են ու կշտացել՝ ով ինչպես կարող է, ստացած ռոճիկին և սեփական քմահաճույքին համապատասխան, երբ բոլորն արդեն հանգստացել են գրիչների դեպարտամենտային ճռճռոցից, վազվզոցից, իր և ուրիշի անհրաժեշտ զբաղմունքներից և այն ամենից հետո, ինչ որ կամավոր կերպով, պահանջվածից ավելի մեծ չափով թույլ է տալիս անխոնջ մարդը, երբ աստիճանավորները շտապում են հաճույքով անցկացնել մնացած ժամանակը, երբ ոմանք ավելի արագաշարժ լինելով, աճապարում են թատրոն, ոմանք փողոց, այն հատկացնելով ինչ-որ գլխարկների զննության, ոմանք երեկույթի, որպեսզի այն վատնեն մի որևէ սիրունատես աղջկա, աստիճանավորական փոքրիկ շրջանի աստղին կոմպլիմենտներ թափելով, ոմանք էլ, այդ ամենից հաճախ է պատահում, գնում են հենց իրենց եղբայրակցի մոտ, չորրորդ կամ երրորդ հարկը, երկու փոքրիկ սենյակից բաղկացած բնակարանը նախասենյակով կամ խոհանոցով և ինչ-որ մոդայական հավակնություններով, լամպով կամ մի այլ առարկայով, որ ձեռք է բերվել շատ զոհաբերություններով, ճաշերից, զբոսանքներից հրաժարվելու միջոցով, մի խոսքով, նույնիսկ այն ժամանակ, երբ բոլոր աստիճանավորները ցրվում են իրենց բարեկամների փոքրիկ բնակարանները`շտուրմային վիստ խաղալու, բաժակներից թեյ խփշտելով, կոպեկանոց պաքսիմատներ ուտելով, երկար չիբուխներից ձուխը ներս քաշելով, խաղաթղթերը բաժանելիս պատմելով մի որևէ բամբասանք բարձր հասարակությունից բերված, որից երբեք և ոչ մի վիճակում չի կարող հրաժարվել ռուս մարդը, կամ նույնքակ, երբ խոսելու նյութ չկա, վերապատմելով հավիտենական անեկդոտը այն պարետի մասին, որի մոտ եկել էին ասելու, թե կտրված է Ֆայլկոնեի մոնումենտի 4 ձիու պոչը. մի խոսքով, նույնիսկ այն ժամանակ, երբ ամեն ինչ ձգտում է զվարճանալ, Ակակի Ակակիևիչը ոչ մի զվարճության չէր անձնատրվում։ Ոչ ոք չէր կարող ասել, որ երբևէ նրան տեսած լիներ մի որևէ երեկույթում։ Գրելուց կշտանալով, նա պառկում էր քնելու, վաղօրոք ժպտում`մտածելով վաղվա օրվա մասին, թե արդյոք վաղը աստված ի՞նչ կուղարկի արտագրելու։ Այսպես էր ընթանում խաղաղ կյանքը այն մարդու, որը չորս հարյուր ռուբլի ռոճիկով կարողանում էր գոհ լինել իր վիճակից, ու գուցե կընթանար մինչև խորին ծերություն, եթե չլինեին այլևայլ փորձություններ, որոնց ենթակա են ոչ միայն տիտուլյար, այլև նույնիսկ գաղտնի, իսկական, արքունի և այլ, ամեն տեսակ խորհրդատուները, նույնիսկ նրանք, ովքեր ոչ ոքի խորհուրդներ չեն տալիս և իրենք էլ ոչ ոքից չեն վերցնում։ Պետերբուրգում մի ուժեղ թշնամի ունեն բոլոր նրանք, ովքեր տարեկան չորս հարյուր ռուբլի կամ մոտավորապես այդքան ռոճիկ են ստանում։ Այդ թշնամին ոչ այլ ոք է, բայց եթե մեր հյուսիսային սառնամանիքը, թեև, ի միջի այլոց, ասում են, թե այն շատ առողջարար է։ Առավոտյան իններորդ ժամին, հենց այն ժամին, երբ փողոցները ծածկվում են դեպարտամենտ գնացողներով, սառնամանիքը սկսում է այնպիսի ուժեղ ու ծակող հարվածներ տալ անխտիր բոլոր քթերին, որ խեղճ աստիճանավորները բոլորովին չգիտեն որտեղ խոթեն դրանք։ Այդ ժամանակ, երբ նույնիսկ բարձրագույն պաշտոններ գրավողների ճակատն էլ է ցավում սառնամանիքից և աչքերում արցունքներ են երևում, խեղճ տիտուլյար խորհրդատուները երբեմն անպաշտպան են լինում։ Ամբողջ փրկությունն այն է, որ բարալիկ շինելով, որքան կարելի է շուտ, վազեվազ անցնեն հինգ-վեց փողոց և հետո ոտքերը մի լավ թփթփացնեն շվեյցարանոցում, մինչև որ այդ կերպ հալչեն պաշտոնավարության բոլոր ընդունակություններն ու ձիրքերը, որոնք սառել են ճանապարհին։ Ակակի Ակակիևիչը մի որոշ ժամանակից սկսել էր զգալ, որ ցուրտը մի առանձին ուժգնությամբ է ծակում մեջքը և ուսերը, չնայելով, որ նա աշխատում էր որքան կարելի է շուտ, վազեվազ անցնել օրինական տարածությանը։ Ի վերջո նա մտածեց, թե արդյոք իր շինելը չունի ինչ-որ արատներ։ Իր տանը մի լավ զննելով այն, նա հայտնագործեց, որ երկու-երեք տեղ, հատկապես մեջքի և ուսերի վրա այն ուղղակի ցանցակտավ է դառել. մահուդն այնքան էր մաշվել, որ օդ էր անցկացնում, աստառն էլ քայքայվել էր։ Պետք է գիտենալ, որ Ակակի Ակակիևիչի շինելը նույնպես աստիճանավորների ծաղրանքի առարկան էր. դրանից նույնիսկ վերացրել էին «շինել» ազնիվ անունը և այն կապոտ 5 էին անվանում։ Իսկապես, շինելը ինչ-որ մի տարօրինակ տեսք ուներ։ Տարեցտարի հետզհետե փոքրանում էր օձիքը, որովհետև ծառայում էր շինելի մյուս մասերի նորոգման համար։ Նորոգումը դերձակի վարպետություն չէր ցույց տալիս և անճոռնի ու տգեղ էր լինում։ Տեսնելով, թե ինչ է խնդիրը, Ակակի Ակակիեիչը որոշեց, որ շինելը պետք է տանել Պետրովիչի, այսինքն այն դերձակի մոտ, որը ապրում էր չորրորդ հարկում, ուր պետք էր բարձրանալ սև սանդուղքով, ու չնայելով միաչքանի լինելուն և ամբողջ դեմքի չեչոտությանը, բավական հաջող զբաղվում էր աստիճանավորական և այլ ամեն տեսակ անդրավարտիքների ու ֆրակների նորոգմամբ, իհարկե երբ լինում էր զգաստ վիճակում և գլխի մեջ ուրիշ որևէ անելիք չէր մտմտում։ Այս դերձակի մասին, իհարկե, չպետք էր շատ խոսել, բայց քանի որ արդեն ընդունված է, որպեսզի վիպակի մեջ ամեն մի անձի բնավորությունը կատարելապես նշված լինի, ապա ի՞նչ արած՝ համեցե՜ք արեք նաև Պետրովիչին։ Սկզբից նա անվանվում էր սոսկ Գրիգորի, և ճորտ մարդ էր մի ինչ-որ պարոնի մոտ. նա սկսեց Պետրովիչ անվանվել այն ժամանակներից, երբ ազատ արձակվեց ու սկսեց բավական թունդ խմել այլևայլ տոներին, սկզբում՝ մեծ տոներին, հետո էլ անխտիր բոլոր եկեղեցական տոներին, երբ հենց միայն խաչ էր լինում օրացույցի մեջ։ Այս կողմից նա հավատարիմ էր պապենական սովորություններին, ու վիճելով կնոջ հետ, նրան համայնական կին և գերմանուհի էր անվանում։ Քանի որ մենք արդեն հիշատակեցինք կնոջը, ուստի հարկավոր կլինի նրա մասին էլ երկու խոսք ասել, բայց, ցավոք սրտի, նրա մասին քիչ բան էր հայտնի, բացի միայն այն, որ Պետրովիչը կին ունի, որը նույնիսկ գլխաթասակ է կրում և ոչ թե աղլուխ. բայց, ինչպես թվում է, նա չէր կարող պարծենալ գեղեցկությամբ, գոնե միայն գվարդիական զինվորներն էին հանդիպելիս նայում նրա երեսին, շարժում բեղերը ե ինչ-որ մի առանձին ձայն հանում։ Բարձրանալով Պետրովիչի մոտ տանող սանդուղքը, որը, ճշմարիտն ասած, ամբողջովին մայթված էր ջրով, աղտեղություններով և ներթափանցված էր այն կծու հոտով, որը աչքեր է ուտում և, ինչպես հայտնի է, մշտապես առկա է Պետերբուրգի տների բոլոր սև սանդուղքների վրա. բարձրանալով սանդուղքը, Ակակի Ակակիևիչն արդեն մտածում էր, թե ինչ է պահանջելու Պետրովիչը, ու մտքում որոշեց երկու ռուբլուց ավելի չտալ։ Դուռը բաց էր, որովհետև տանտիրուհին ինչ-որ ձուկ պատրաստելով, այնքան ծուխ էր լցրել խոհանոցը, որ նույնիսկ բլոջներն էլ չէր կարելի տեսնել։ Ակակի Ակակիևիչը անցավ խոհանոցի միջով, նույնիսկ չնկատվելով տանտիրուհու կողմից, ու վերջապես, մտավ սենյակը, որտեղ տեսավ լայն, փայտե, չներկված սեղանի վրա թուրքական փաշայի պես ծալապատիկ նստած Պետրովիչին։ Աշխատանքի նստող դերձակների սովորության համաձայն, ոտքերը մերկ էին։ Եվ ամենից առաջ աչքի ընկավ Ակակի Ակակիևիչին քաջ հայտնի մեծ մատը ինչ-որ այլանդակված եղունդով, որ հաստ և պինդ էր ինչպես կրիայի գանգը։ Պետրովիչի վզից մետաքսի և թելի կծիկ էր կախված, իսկ ծնկների վրա կար ինչ-որ մի հնոտի։ Նա արդեն մի երեք րոպե ջանում էր թելել ասեղը, չէր կարողանում թելն անցկացնել և այս պատճառով թունդ բարկանում էր մթության վրա և նույնիսկ հենց թելի վրա ցածրաձայն մռթմռթալով՝ «Չի մտնում էլի, անիծվածը. ախր, կերար ինձ, ա՜յ անզգամ»։ Ակակի Ակակիևիչին անհաճո էր, որ ինքը եկել էր հենց այն րոպեին, երբ Պետրովիչը բարկանում էր. նա սիրում էր Պետրովիչին որևէ բան պատվիրել այն ժամանակ, երբ վերջինս մի քիչ կոնծած էր լինում կամ, ինչպես արտահայտվում էր նրա կինը՝ «Արաղից ցնդվել է միաչքանի սատանան»։ Այդպիսի վիճակում Պետրովիչը սովորաբար մեծ հաճույքով էր զիջում ու համաձայնվում, ամեն անգամ նույնիսկ գլուխ էր տալիս և շնորհակալություն հայտնում։ Ճշմարիտ է, հետո գալիս էր կինը, լաց էր լինում, թե ամուսինը հարբած է և դրա համար էլ էժան է վերցրել, բայց, մեկ էլ տեսար մի տասը կոպեկ ավելացրիր, ու պրծավ գնաց։ Իսկ հիմա Պետրովիչը կարծես թե զգաստ վիճակում էր, դրա համար էլ անկոտրում էր, չհոժարվող, ու սատանան գիտե, թե ինչ բարձր գին էր պահանջելու։ Ակակի Ակակիևիչը հասկացավ այդ և ուզում էր, ինչպես ասվում է, ետ մանել, բայց գործն արդեն սկսված էր։ Պետրովիչը մեծ ուշադրությամբ նրա վրա կկոցեց իր միակ աչքը, ու Ակակի Ակակիևիչր ակամա ասաց. Բարև, Պետրովիչ։ Բարի աջողում, պարոն, ասաց Պետրովիչը և աչքը ծռեց Ակակի Ակակիևիչի ձեռքերի վրա՝ ցանկանալով տեսնել, թե նա ինչ տեսակ ավար է բերել։ Ես, ահա, քեզ մոտ եկա, Պետրովիչ, ը-ը՜, իքը… հարկավոր է գիտենալ, որ Ակակի Ակակիևիչը բացատրվում էր մեծ մասամբ նախդիրներով, մակբայներով և վերջապես, այնպիսի մասնիկներով, որոնք ամենևին ոչ մի նշանակություն չունեն։ Իսկ եթե գործը շատ դժվար էր լինում, ապա նա մինչև իսկ սովորություն ուներ բոլորովին չվերչացնել նախադասությունը, այնպես, որ, շատ հաճախ խոսքը սկսելով «դա իրավ, բոլորովին ը-ը, իքը» բառերով, ուրիշ ոչինչ չէր ավելացնում ու ինքն էլ էր մոռանում մնացածը, կարծելով, թե արդեն ամեն ինչ ասել է։ Դե՞, ի՞նչ բան է, ասաց Պետրովիչը և միևնույն ժամանակ իր միակ աչքով զննեց նրա ամբողջ համազգեստը օձիքից սկսած մինչև թևքերը, մեջքը, փեշերը և մերակները, այդ ամենը քաջ ծանոթ էր նրան, որովհետև իր սեփական աշխատանքն էր։ Այդպես է դերձակների սովորությունը, սա աոաջինն է, որ հանդիպելիս նա կանի։ Ես, ահա, ը-ը, իքը, Պետրովիչ… շինելս, մահուդը… ա՜յ, տեսնում ես, մյուս բոլոր տեղերը բոլորովին պինդ են, սա մի քիչ փոշի է ծծել, ու թվում է, թե կարծես թե հին է, իսկ սա նոր է, մենակ թե ահա մի տեղ մի քիչ, ը – ը, իքը… մեջքը, մեկ էլ ահա մեկ ուսը մի քիչ մաշվել է, հա՜, այս ուսն էլ մի քիչ, տեսնում ես, և ուրիշ ոչինչ։ Աշխատանքը շատ չի… Պետրովիչը վերցրեց կապոտը, սկզբում փռեց սեղանի վրա, երկար զննեց, օրորեց գլուխը և ձեռքը տարավ պատուհանին, քթախոտի կլոր տուփը վերցնելու, որը ինչ-որ գեներալի պորտրեով էր, թե ինչ գեներալի, հայտնի չէ, որովհետև այն տեղը, ուր գտնվում էր դեմքը, մատով ճեղքված էր և հետո մի կտոր քառանկյուն թուղթ էր կպցրած։ Քթախոտ քաշելով, Պետրովիչը կապոտը փռեց ձեռքերի վրա, զննեց լույսի դիմաց ու էլի՜ օրորեց գլուխը։ Հետո այն շուռ տվեց՝ աստառը վերև, ու էլի օրորեց գլուխը, էլի հանեց գեներալով, կպցրած թղթով կափարիչը ու քթախոտը քաշելով քիթը, ծածկեց, թաքցրեց տուփը և, վերջապես, ասաց. Ո՜չ, չի կարելի նորոգել. քրքրված հագուստ է։ Այս խոսքերի վրա Ակակի Ակակիևիչի սիրտր ճմլվեց։ Ինչո՞ւ չի կարելի, Պետրովիչ, ասաց նա համարյա երեխայի աղերսող ձայնով, չէ՞ որ ընդամենը միայն ուսերն են մաշվել, չէ՞ որ քեզ մոտ ինչ-որ կտորտանքներ կան… Հա՜, կտորտանքներ կարելի է գտնել, կտորտանքներ կգտնվեն, ասաց Պետրովիչը, միայն թե չի կարելի գցել, բոլորովին փտած բան է, թե որ ասեղ խփես, իսկույն ևեթ կճղվի։ Թող ճղվի, դու էլ իսկույն կարկատան գցիր։ Ախր կարկատան գցելու տեղ չկա, կարկատանը չի պահի, խիստ շատ է մաշված։ Մենակ անունն է մահուդ, իսկ քամին որ փչեց, կցրվի։ Դե, մի կերպ կպրցրու։ Ախր, ո՞նց թե այդպես, ը-ը, իքը… Ո՜չ, վճռականապես ասաց Պետրովիչը, ոչինչ չի կարելի անել։ Բանը բոլորովին վատ է։ Ավելի լավ է դուք, հենց որ գա ձմեռվա ցուրտ ժամանակը, սրանից ոտքի փաթաթաններ արեք ձեզ համար, որովհետև գուլպան տաք չի պահում։ Սա գերմանացիներն են հնարել, որպեսզի շատ փող խփեն (Պետրովիչը սիրում էր պատեհ առիթին խայթել գերմանացիներին), իսկ դուք երևի պետք է որ նոր շինել կարել տաք։ Նոր բառի վրա Ակակի Ակակիևիչի աչքերը մշուշվեցին, և ամեն ինչ, որ կար սենյակում, սկսեց խճճվել նրա առջև։ Նա պարզ տեսնում էր միայն դեմքին թուղթ կպցրած գեներալին, որ գտնվում էր Պետրովիչի ծխատուփի կափարիչի վրա։ Ո՞նց թե նոր, ասաց նա կարծես դեռ լինելով երազի մեջ, ախր, ես դրա համար փող չունեմ»։ Այո՜, նոր, բարբարոսական հանգստությամբ ասաց Պետրովիչը։ Լա՜վ, թե որ նորը լիներ, բա ո՞նց, ը-ը, իքը… Այսինքն՝ ինչ կարժենա՞։ Այո՜։ Հը՜մ, հարկավոր կլինի դնել մի հարյուր հիսուն մանեթ, ասաց Պետրովիչը ու միաժամանակ նշանակալից սեղմեց շրթունքները։ Նա շատ էր սիրում ուժեղ էֆեկտները, սիրում էր հանկարծ որևէ կերպ բոլորովին շփոթեցնել ու հետ շեղակի նայել, թե այդպիսի խոսքերից հետո շփոթվածը ինչ կերպարանք կընդունի։ Հարյուր հիսուն ռուբլի շինելի համա՛ ր, ճչաց խեղճ Ակակի Ակակիևիչը, ճչաց թերևս իր կյանքում առաջին անգամ, որովհետև միշտ էլ աչքի էր ընկնում ձայնի մեղմությամբ։ Այո՜, ասաց Պետրովիչը, այն էլ ինչպիսի՛ շինել։ Եթե օձիքին կզաքիսի մորթի դնենք և մետաքսե աստառով վեղար կարենք, երկու հարյուրի էլ կհասնի։ Պետրովի՜չ, խնդրում եմ, աղերսող ձայնով ասում էր Ակակի Ակակիևիչը՝ չլսելով և աշխատելով չլսել Պետրովիչի ասած խոսքերը ու նրա բոլոր էֆեկտները, մի կերպ սարքի՜ր, որպեսզի գոնե մի քիչ էլ ծառայի։ Ո՜չ, է՜, բան չի դուրս գա, աշխատանքն է՜լ կկորչի, փողն էլ զուր տեղը կծախսվի, ասաց Պետրովիչը, ու Ակակի Ակակիևիչը այդ խոսքերից հետո դուրս եկավ բոլորովին ջախջախված։ Իսկ Պետրովիչը նրա գնալուց հետո դեռ երկար կանգնած էր շրթունքները նշանակալից սեղմած ու չվերսկսելով աշխատանքը, գոհ լիձելով, որ թե իրեն չգցեց և թե չարատավորեց դերձակի արվեստը։ Դուրս գալով փողոց, Ակակի Ակակիևիչը կարծես երազի մեջ լիներ։ Ա՛ յ քեզ բան, ասում էր նա ինքն իրեն, ես, ճիշտն ասած, չէի է՜լ կարծում, որ այդպես դուրս գար ը-ը, իքը… Հետո էլ, մի փոքր լռելով, ավելացրեց. Ա՛ յ թե ոնց, վերջապես, ա՜յ թե ինչ դուրս եկավ, հա՜-ա, իսկ ես, ճիշտ, ամենևին էլ չէի կարող ենթադրել, որ բանը այդպես լիներ։ Ապա դարձյալ հետևեց երկար լռություն, որից հետո նա ասաց. Այսպես, ա՜յ թե ինչպիսի բան, իրոք, բոլորովին անսպասելի, ը-ը, իքը… սա ոչ մի կերպ… այս տեսակ հանգամանք»։ Այս ասելով, նա փոխանակ տուն գնալու, անցավ բոլորովին հակառակ մի կողմ`ինքն էլ այդ չնկատելով։ Ծխնելույզ մաքրող մի մարդ ճանապարհին իր ամբողջ անմաքուր կողքով կպավ նրան և սևացրեց նրա ամբողջ ուսը, կառուցվող մի տան վերևից մի ամբողջ գդակ կիր թափվեց նրա վրա։ Նա այդ բոլորը չնկատեց, ու հետո էլ, երբ հանդիպեց ոստիկանական պահակին, որը իր գեղարդը կողքին դրած, եղջյուրաձև ծխատուփից քթախոտ էր թափ տալիս ջլուտ բռունցքի մեջ, միայն այդ ժամանակ մի փոքր ուշքի եկավ, այն էլ այն պատճառով, որ ոստիկանական պահակը, ասաց՝ «Ո՞ւր ես քշում հենց մռութիս վրա, քեզ համար տրուխթուառ 6 չկա՞, ինչ է»։ Այդ նրան ստիպեց նայել շուրջը և տուն դառնալ։ Միայն այստեղ նա սկսեց հավաքել ուշք ու միտքը, պարզ ու որոշակի տեսավ իր դրությունը, սկսեց արդեն ոչ թե կցկտուր կերպով, այլ խոհեմաբար և սրտաբաց խոսել իր հետ, որպես խելամիտ բարեկամի, որի հետ կարելի է խոսել ամենասրտագին և մոտիկ գործի մասին։ Է՜, ո՜չ, ասաց Ակակի Ակակիևիչը, հիմա չի կարելի Պետրրվիչի հետ խոսեի հիմա նա ը-ը, իքը… երևի կինը թակել է նրան։ Ավելի լավ է ես նրա մոտ գնամ կիրակի օրը առավոտյան, նախորդ շաբաթ օրվանից հետո նա խմած կլինի ու մի լավ քնելուց հետո կուզենա խումարությունից դուրս գալ, իսկ կինը փող չի տա, իսկ այդ ժամանակ ես մի տասը կոպեկանոց կգցեմ նրա բուռը, նա ավելի զիջող կլինի ու շինելն էլ այն ժամանակ ը-ը, իքը…»։ Այսպես դատեց Ակակի Ակակիևիչը, քաջալերեց իրեն և սպասեց մինչև առաջիկա կիրակին, ու հեռվից տեսնելով, որ Պետրովիչի կինը տանից ինչ-որ տեղ գնաց, ինքն ուղղակի մտավ Պետրովիչի մոտ։ Պետրովիչը, իրոք, շաբաթ օրվանից հետո սաստիկ շշմած էր, գլուխը պահում էր դեպի հատակը ու երկար քնած էր եղել, բայց այդ բոլորով հանդերձ, հենց որ իմացավ, թե բանն ինչ է, կարծես սատանան բոթեց նրան։ Չի՜ կարելի, ասաց, հաճեցեք նորը պատվիրել։ Ակակի Ակակիևիչը հենց այստեղ մի տասը կոպեկանոց խոթեց նրա բուռը։ Շնորհակալ եմ, պարոն, մի քիչ կգցեմ ձեր կենացը, ասաց Պետրովիչը, իսկ շինելի մասին մի բարեհաճեք անհանգստանալ, ոչ մի բանի էլ պետք չի։ Ես ձեզ համար մի նոր, հիանալի շինել կկտրեմ, դրանով էլ վերջացնենք»։ Ակակի Ակակիևիչը դարձյալ նորոգման մասին խոսեց, րայց Պետրովիչը չլսեց և ասաց. «Ես անպատճառ նորը կկարեմ ձեզ համար, դրանում հաճեցեք հուսով լինել, ջանք կթափենք։ Մինչև իսկ կարելի է այնպես, ինչպես մոդա է դարձել, օձիքը կկոճկվի արծաթապատ կեռերի վրա։ Ակակի Ակակիևիչը հենց այստեղ տեսավ, որ առանց նոր շինելի բան չի դուրս գա, ու բոլորովին վհատվեց։ Հիրավի, ի՞նչ անել, ինչո՞վ, ի՞նչ փողով կարել տալ։ Իհարկե կարելի է մասամբ հույս դնել տոնի առթիվ գալիք պարգևատրման վրա, բայց այդ փողը արդեն վաղուց, առաջուց տնօրինված է ու բաշխված։ Հարկավոր էր գնել նոր անդրավարտիք, կոշկակարին վճարել հին պարտքը կոշիկների հին ճիտքերին նոր թաթամասեր գցելու համար, դերձակուհուն պատվիրել երեք շապիկ ու երկու հատ էլ այն սպիտակեղենից, որը վայել չէ անվանել տպագիր խոսքով, մի խոսքով, ամբողջ փողը պետք է բոլորովին ծախսվեր, ու եթե նույնիսկ դիրեկտորը այնքան ողորմած լիներ, որ քառասուն ռուբլի պարգևադրամի փոխարեն նշանակեր քառասունհինգ կամ հիսուն, ապա, այնուամենայնիվ, որևէ չնչին բան կմնա, որը շինելի կապիտալի մեջ այն կլինի, ինչ որ մի կաթիլը ծովում։ Ասենք, իհարկե, նա գիտեր, որ Պետրովիչը քմահաճորեն հանկարծ սատանան գիտե թե ինչ բարձր գին էր պահանջում, այնպես որ, մեկ էլ տեսար կինն ինքը չէր կարողանում իրեն զսպել ու ճչում էր՝ «Գժվե՞լ ես, ինչ է, ա՜յ հիմար։ Ուրիշ անգամ իսկի բան չի վերցնում աշխատանքի դիմաց, իսկ հիմի սադայելը սրան դրդել է էստեսակ մի գին պահանջել, որ ինքն էլ չարժի»։ Թեև, իհարկե, նա գիտեր, որ Պետրովիչը ութսուն ռուբլով էլ հանձն կառնի կարել, սակայն և այնպես, որտեղի՞ց վերցնել այդ ութսուն ռուբլին։ Դեռ կարելի էր կեսը ճարել, կեսը կգտնվեր. գուցեև նույնիսկ մի քիչ ավելի, բայց որտեղի՞ց վերցնել մյուս կեսը… Բայց առաջին հերթին ընթերցողին կհետաքրքրի, թե որտեղից գտնվեց առաջին կեսը։ Ակակի Ակակիևիչը սովորություն ուներ ամեն մի ծախսվող ռոլբլուց մի գրոշ գցել բանալիով փակված մի փոքրիկ արկղիկի մեջ, որի կափարիչի վրա անցք էր բացված այնտեղ փող գցելու համար։ Յուրաքանչյուր կես տարին չբանալուց հետո նա վերստուգում էր կուտակված պղնձադրամի գումարը և դա փոխարինում մանր արծաթադրամով։ Այսպես նա շարունակում էր վաղուցվա ժամանակներից, ու այսպիսով մի քանի տարվա ընթացքում կուտակված գումարը դուրս եկավ ավելի քան քառասուն ռուբլի։ Ուրեմն կեսը ձեռքին էր, բայց որտեղի՞ց վերցնել մյուս կեսը։ Որտեղի՞ց վերցնել մյուս քառասուն ռուբլին։ Ակակի Ակակիևիչը մտածեց-մտածեց ու որոշեց, որ հարկավոր կլինի պակասեցնել սովորական ծախքերը, գոնե առնվազն մեկ տարվա ընթացքում, արտաքսել թեյի գործածությունը երեկոներին, մոմ չվառել երեկոները, իսկ եթե հարկավոր լինի մի բան անել, գնալ տանտիրուհու սենյակը և աշխատել նրա մոմով, քայլելով փողոցներում, ոտքերը ըստ կարելույն թեթև ու զգուշությամբ դնել քարերին ու սալերին, ման գալ համարյա ոտքերի մատների վրա, որպեսզի այդ կերպ կոշկատակերը շուտ չմաշվեն, որքան կարելի է սպիտակեղենը ուշ-ուշ տալ լվացարարուհուն, լվանալու համար, ու որպեսզի չմաշվի, ամեն անգամ տուն գալով, հանել այն և մնալ միայն դեմիկոտոնե 7 խալաթով, որ շատ վաղուցվա էր, և նույնիսկ ժամանակն ինքը խնայել էր այն։ Պետք է ճշմարիտն ասել, որ սկզբում նրա համար մի քիչ դժվար էր ընտելանալ այդպիսի սահմանափակումներին, բայց հետո դա մի տեսակ սովորություն դարձավ և հաջող գնաց, նա մինչև իսկ բոլորովին ընտելացավ երեկոները քաղցած մնալուն, բայց դրա փոխարեն նա սնվում էր հոգեպես, իր խոհերում փայփայելով ապագա շինելի հավիտենական իդեան։ Այդ ժամանակներից նրա բուն իսկ գոյությունը կարծես թե մի տեսակ ավելի լիակատար դարձավ, կարծես թե նա ամուսնացել էր, կարծես թե իր կողքին ներկա էր մի ինչ-որ ուրիշ մարդ, կարծես թե նա մենակ չէր, այլ կյանքի ինչ-որ մի դուրեկան ընկերուհի համաձայնվել էր նրա հետ միասին անցնել կյանքի ճանապարհը, և այդ ընկերուհին ոչ այլ ոք էր, բայց եթե նույն շինելը հաստ բամբակաշերտով, պինդ աստառով, առանց մաշվածության։ Նա դարձավ մի տեսակ ավելի աշխույժ, նույնիսկ բնավորությամբ ավելի կայուն, որպես մի մարդ, որը արդեն որոշել ու դրել է իր նպատակը։ Նրա դեմքից և արարմունքներից ինքնին չքացան կասկածը, անվճռականությունը, մի խոսքով`բոլոր տատանվող ու անորոշ գծերը։ Նրա աչքերում երբեմնակի հուր էր երևում, գլխի մեջ նույնիսկ ամենահանդուգն և խիզախ մտքեր էին պտտվում՝ արդյոք իսկապես կզաքիսի մորթի չդնե՞լ օձիքին։ Այդ մասին խորհրդածելիս քիչ մնաց նա մտացրիվ դառնար։ Մի անգամ, արտագրելով թղթերը, քիչ մնաց որ նա նույնիսկ սխալ աներ, այնպես որ, գրեթե բարձրաձայն ճչաց՝ «ո՛ ւխ, ու խաչակնքեց։ Յուրաքանչյուր ամսի ընթացքում նա, թեև մեկ անգամ, գնում էր Պետրովիչի մոտ, որպեսզի խոսեր շինելի մասին, թե որտեղ ավելի լավ է գնել մահուդը և ի՜նչ գույնի, ինչ գնով, ու թեև մի փոքր մտահոգված, բայց միշտ էլ գոհ էր վերադառնում տուն, մտածելով, որ վերջապես, հո կգա ժամանակ, երբ այդ բոլորը կգնվի և երբ կկարվի շինելը։ Գործը նույնիսկ ավելի արագ գնաց, քան նա սպասում էր։ Հակառակ ամեն ակնկալության, դիրեկտորը Ակակի Ակակիևիչի համար նշանակեց ոչ թե քառասուն կամ քառասունհինգ, այչ ամբողջ վաթսուն ռուբլի. արդյոք նախազգո՞ւմ էր նա, որ Ակակի Ակակիևիչին շինել է հարկավոր, թե՞ ինքնին այդպես պատահեց, միայն թե դրա շնորհիվ Ակակի, Ակակիևիչի մոտ ավելորդ քսան ռուբլի գոյացավ։ Այս հանգամանքը արագացրեց գործի ընթացքը։ Էլի ինչ-որ երկու-երեք ամսվա քիչ քաղցածություն, և Ակակի Ակակիևիչի մոտ, իրոք, հավաքվեց մոթ ութսուն ռուբլի։ Նրա սիրտը, որ ընդհանրապես շատ հանգիստ էր, սկսեց տրոփել։ Առաջին իսկ օրը նա Պետրովիչի հետ գնաց խանութները։ Գնեցին շատ լավ մահուդ, և զարմանալի էլ չէր, որովհետև այդ մասին մտածում էին դեռ կես տարի առաջ և ամիս չէր լինում, որ չմտնեին խանութները ու չիմանային գները. Պետրովիչը ինքն էլ ասաց, որ ավելի լավ մահուդ չի է՜լ լինում։ Աստառի համար կոլենկոր ընտրեցին, բայց այնպես լավորակ ու պինդ, որ, Պետրովիչի ասելով, մետաքսից էլ լավ էր և նույնիսկ տեսքով ավելի գեղեցիկ ու փայլուն։ Կզաքիսի մորթի չգնեցին, որովհետև, իրոք, թանկ էր, այլ դրա փոխարեն ընտրեցին լավագույն կատվամորթի, լավագույնը խանութում եղածներից, այնպիսի կատվամորթի, որը հեռվից միշտ կարելի էր կզաքիսի մորթու տեղ ընդունել։ Պետրովիչը շինելով զբաղվեց ընդամենը երկու շաբաթ, որովհետև թափկարը շատ էր, այլապես շինելը ավելի շուտ պատրաստ կլիներ։ Պետրովիչը աշխատանքի համար վերցրեց տասներկու ռուբլի. դրանից պակաս ոչ մի կերպ չէր կարելի. ամբողջը կարվեց միայն մետաքսաթելով, կրկնակի մանր կարով, ու Պետրովիչը հետո ամեն մի կարը քաշքշում էր սեփական ատամներով, որոնցով զանազան ֆիգուրներ էր դուրս բերում։ Այդ եղավ… դժվար է ասել, թե հատկապես որ օրը, բայց հավանորեն Ակակի Ակակիևիչի կյանքում ամենահանդիսավոր օրն էր, երբ Պետրովիչը, վերջապես, բերեց շինելը։ Նա այն բերեց վաղ առավոտյան, նախքան այն ժամանակը, երբ հարկավոր էր գնալ դեպարտամենտ։ Մի ուրիշ ժամանակ երբեք այդպես տեղին չէր լիսի շինելի բերելը, որովհետև արդեն սկսվում էին բավական խիստ սառնամանիքները և կարծես սպառնում էին է՜լ ավելի ուժեղանալ։ Պետրովիչը շինելը ձեռքին հայտնվեց այնպես, ինչպես վայել է լավ դերձակին։ Նրա դեմքը այնպիսի նշանակալից արտահայտություն ստացավ, որպիսին Ակակի Ակակիևիչը դեռ երբեք չէր տեսել։ Թվում էր, որ նա լիակատար չափով զգում էր, որ քիչ գործ չի արել և որ հանկարծ իր մեջ ցույց է տվել այն անդունդը, որր միայն աստառ գցող և նորոգող դերձակներին բաժանում է նոր հագուստ կարող դերձակներից։ Նա շինելը հանեց թաշկինակից, որով բերել էր այն. թաշկինակը հենց նոր էր ստացել լվացարարուհուց, հետո նա ծալեց այն և դրեց գրպանը, գործածության համար։ Հանելով շինելը, նա նայեց խիստ հպարտ, ու երկու ձեռքով բռնած, խիստ ճարպկորեն գցեց Ակակի Ակակիևիչի ուսերին, հետո ձեռքով հետևից ձգեց այն, դեպի ներքև քաշեց, հետո այն մի փոքր հարդարեց Ակակի Ակակիևիչի վրա, կոճակները արձակած։ Ակակի Ակակիևիչը ինչպես տարեց մարդ, ուզում էր փորձել թևքերը. Պետրովիչը օգնեց թևքերն էլ հագնելու, դուրս եկավ, որ թևքերն էլ լավ էին։ Մի խոսքով, շինելը իսկականն էր և հենց իր ժամանակին էր պատրաստ եղել։ Պետրովիչը այս առթիվ չմոռացավ ասել, որ ինքը հենց այնպես, այդքան էժան գին վերցրեց, որովհետև ապրում է մի փոքրիկ փողոցում, ցուցանակ չունի և բացի այդ, վաղուց ճանաչում է Ակակի Ակակիևիչին. իսկ Նևսկի պրոսպեկտում միայն աշխատանքի համար նրանից կվերցնեին յոթանասունհինգ ռուբլի։ Ակակի Ակակիևիչը չէր ուզում այդ մասին դատողություններ անել Պետրովիչի հետ, վախենում էլ էր բոլոր խոշոր գումարներից, որոնցով Պետրովիչը աչքին թոզ փչել էր սիրում։ Նա հաշիվը մաքրեց Պետրովիչի հետ, շնորհակալոլթյուն հայտնեց և իսկույն դուրս եկավ նոր շինելով դեպարտամենտ գնալու։ Պետրովիչը դուրս եկավ նրա հետևից ու մնալով փողոցում, հեռվից դեռ երկար նայում էր շինելին, հետո էլ դիտմամբ մի կողմ գնաց, որպեսզի ծուռ նրբափողոցով առաջ անցնելով, նորից դուրս գար փողոց ու մի անգամ էլ շինելը տեսներ մյուս կողմից, այսինքն՝ ուղղակի առջևից։ Այնինչ Ակակի Ակակիևիչը քայլում էր բոլոր զգայարանների առավելապես տոնական վիճակում։ Նա րոպեի ամեն մի ակնթարթում զգում էր, որ ուսերին նոր շինել կա, ու մի քանի անգամ նույնիսկ քմծիծաղեց ներքին բավականությունից։ Արդարև, երկու օգուտ, մեկն այն է, որ տաք է, մյուսն էլ այն, որ լավ է։ Ճանապարհը նա բնավ չնկատեց էլ ու հանկարծ իրեն տեսավ դեպարտամենտի շվեյցարանոցում։ Հանեց շինելը, ամբողջովին զննեց այն և հանձնեց շվեյցարի հատուկ հսկողության։ Հայտնի չէ ինչպես դեպարտամենտում հանկարծ բոլորն իմացան, որ Ակակի Ակակիեիչը նոր շինել է հագել և որ կապոտը այլևս գոյություն չունի։ Բոլորն էլ հենց նույն րոպեին վազեցին շվեյցարանոց, Ակակի Ակակիևիչի նոր շինելը նայելու։ Սկսեցին նրան շնորհավորել, ողջունել, այնպես որ նա սկզբում միայն ժպտում էր, հետո էլ մինչև անգամ ամաչեց։ Իսկ երբ բոլորն էլ, մոտենալով նրան, ասում էին, թե հարկավոր է կոնծել նոր շինելի առթիվ և նա պետք է որ գոնե երեկույթ տա նրանց բոլորի համար, Ակակի Ակակիևիչը բոլորովին կորցրեց իրեն, չգիտեր ինչ անի, ինչ պատասխանի և ինչպես հրաժարվի։ Նա արդեն մի քանի րոպեից հետո, ամբողջովին կարմրատակելով, սկսեց բավական միամիտ կերպով հավատաց