Kurdîpêdiya - 📅 Krronolojiyay rûdawekan - 06-06\n01020304050607080910111213141516171819202122232425262728293031 - 010203040506070809101112 - 202020192018201720152014201320052004199919971996199319871983198219801979197819761970196219541913\n📂 06 June ▾\n📚 Faylî peywendîdar: 26\nماڵی ئێزدیان 13 ئیزدیی تری ڕادەستی بەڕێوەبەری شەنگال کرد\n- دادگای ئینقلابی شاری سەقزسەقز، حوکمی سێ مانگ زیندانیی بەسەر وەرزشوانێکی کورد بە ناوی میلاد فازڵپوور، کوڕی محەمەد، خەڵکی گوندی مەڵقەرەنی شاری سەقزدا سەپاند. ئەو لاوە کوردە، بە بۆنەی لەبەرکردنی تێشرتێک لە جێژنی نەورۆزی ئەمساڵدا، کە بە ئاڵای کوردستان نەخشێندرابوو، لە لایەن هێزە ئیتلاعاتییەکانی شاری سەقزەوە دەسبەسەر و دواتر بە شێوەی کاتی ئازاد کرابوو.\n- کاسبکارێکی کورد بە ناوی سیروان عەزیززادە، خەڵکی خەلیفانی نەغەدەنەغەدە، لە ناوچەی چۆمانچۆمانی سەردەشتسەردەشتدا، بە تەقەی ڕاستەوخۆی نیزامییانی حکوومەت، بەتوندی بریندار بوو.\n- هێرشی سوپای تورک بۆ دەڤەری برادۆستبرادۆست بەردەوامیی هەیە، بەهۆیەوە چەندین گوند چۆڵکراون.\n- لە شارۆچکەی چەمچەماڵچەمچەماڵی باشووری کوردستان ژنێک بەناوی (ل.ف.ع) لەدایکبووی ساڵی 1997 خۆی کوشت. ڕاگەیەنرا ئه و ژنە هاوسەرگیری کردووە و دایکی دوو منداڵە.\n- ماڵی ئێزدییان-ی کانتۆنی جەزیر-ی ڕۆژئاوای کوردستان 13ئێزدیی تر کە لەدەستی چەتەکانی داعشداعش ڕزگارکراون، ڕادەستی مەجلیسی خۆسەری دیموکراتیکی شەنگال-یان کرد، چاوەڕوان دەکرێت کە ئەو ئێزدییە ڕزگارکراونە ئەمڕۆ دەربازی شەنگال ببن. ناوی ڕزگارکراوەکان: فەهەد قسم 15 ساڵان، شاها رەڤۆ 30 ساڵان لەگەل دوو منداڵی خۆی بەناوەکانی هادی 6 ساڵان و خەڵات 5سالان. زێنێ ئیبراهیم 19 ساڵان- تەلبەنات، ناڤین دەرویش 24 ساڵان- شەنگال، جیلان جوقی 11 ساڵان- تەل عوزێر، وەتفا نایەف 10 ساڵان- تەل عوزەیر، هەڤال ڕەشۆ 12 سالان -سولاخ، لەیلا سادۆ 20 سالان- شەنگال، هەیفا سادۆ 16 ساڵان- ڕەمبووسێ، حازیم حسێن 17ساڵان- ڕەمبووشێ، ئەسرا موستەفا 22 ساڵان- کۆچۆ.\n- سکرتاریای کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان، بە بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوێک، گیانلەدەستدانی دوو پێشمەرگەی ئەو حیزبەی کە بە ڕووداوی هاتوچۆ لە شاری رانیەرانیەی هەرێمی کوردستاندا گیانیان لەدەست دابوو، پشتڕاست کردەوە. شوناسی ئەو دوو پێشمەرگەیە بە ناوەکانی فەرهاد وەکیلی و لیمۆ کەریمی، ڕاگەیاندراوە. لەم ڕووداوەدا، پێشمەرگەیەکی دیکەی کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان، بە سەختی بریندار بووە و هەنووکە لەژێرچاوەدێریی پزیشکیدایە.\n- لەگوندی جب مەخزووم هەڵکەوتوو لە ڕۆژئاوای منبجمنبج، لەڕێگەی ئۆتۆمبیلێکی بۆم ڕێژکراوەوە تەقینەوەیەک ئەنجامدرا.\n1. 👁 لە سێ مانگدا 900 هەزار گەشتیار سەردانی هەرێمی کردووە\n1. 👁 بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی پارێزگای سلێمانی: تایبەت بەماتۆڕسکیل و ئه و خواردنگانەی لە رێگەی ماتۆڕسکیلەوە خواردن دەگەیەننە کڕیارەکان\n2. 👁 پەیامی ناوەندی ژنانی ڕۆژهەڵات بۆ ئیدانەکردنی چارەنووسی نادیاری زارا محەمەدی\nخۆشحاڵیی پەڕڵەمانتارانی تورکمان (بە نیشانەی گورگەبۆرەوە)، ئیسلامییە کوردەکان بە بڕیاری بژاردنەوەی دەنگەکان\n- لە بەیاننامەیەکدا ئایشەر ئاجار باشەران، جێگری هاوسەرۆکی هەدەپەهەدەپە و نوێنەری شاری باتمانباتمان لە پەرلەمانی تورکیا رایگەیاند بەجۆش و حەماسەوە کار بۆ پرۆسەی هەڵبژاردنەکانی 24ی حوزەیران دەکەن، بەڵام لەهەندێک شوێن روبەڕوی هێرش بوونەتەوە و وەزارەتی ناوخۆی تورکیای لەو هێرشانە بە بەرپرسیار زانی.\n- شەوی رابردوو لە نزیک دەرەوازی سنووری کێلێ لە گوندی بێورانبێورانی سەردەشتسەردەشت، پێکدادان لەنێوان گرووپێکی نەناسراو و هێزە ئەمنییەکانی ئێران روویداوە، پێکدادانەکە نزیکەی کاژێرێک بەردەوام بووە. هاوکات چەند سەرچاوەیەکی نزیک لە سوپای پاسداران دەڵێن، لە گوندی بێواران شەڕ لەنێوان هێزە ئەمنییەکان و گرووپێکی چەکدار دروستبووە، بەهۆیەوە دوو پلەداری هێزەکانی پاسەوانی سنووریی ئێران کوژران.\n- بە پێی هەواڵی ماڵپەڕی کۆڵبەرکۆڵبەر نیوز دوێنی کۆڵبەرێک بەناوی ڕەحیم قوربانی خەڵکی شاری خۆی لە شاری پیرانشارپیرانشار-ی سەر بە پارێزگەی ورمێورمێ-ی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە لایەن هێزە ئینتزامییەکانی ئێرانەوە دەستگیرکرا، ودوای ئەوەی گوازرایەوە بۆ بەندیخانە لە ژێر ئەشکەنجەدا گیانی لەدەستدا.\n- ژمارەیەک لە کۆڵبەرانی کورد لە بەرزاییەکانی کێلەشین سەر بە شاری شنۆشنۆ، دەکەونە بۆسەی هێزەکانی سپای پاسداران و لە ئەنجامی تەقەی ئەو هێزانە، دوو کۆڵبەری کورد بە ناوەکانی ش.ج تەمەن 32 ساڵ و د.ی تەمەن 28 ساڵ بە سەختی بریندار بوون.\n- بەپێی راگەیێندراوێکی سەرۆکایەتیی ئەرکانی گشتیی سوپای تورکیا، دوێنێ ئێوارە، فڕۆکەکانیان 16 پێگەی پەکەکەپەکەکەیان لە باشووری کوردستان بۆردوومانکردوون. وەک لە راگەیێندراوەکەدا ئاماژەی پێدراوە، پێگەکان لە خواکورک، گارا، مەتین، زاب، قەندیل، ئاڤاشین و باسیان بۆردوومانکراون.\n- سەفین دزەییسەفین دزەیی وتەبێژی حکومەتی هەرێمی کوردستان ڕایدەگەیەنێت، پێویستە هێزەکانی پەکەکەپەکەکە لە هەندێ ناوچەی هەرێم دەربچن و چیتر بیانوو نەدەنە دەست هێزەکانی تورکیا بۆ بەزاندنی سنووری هەرێمی کوردستان.\n- وتەبێژی ئەنجومەنی پەیوەندییەکانی دەرەوەی پەکەکە وەڵامی وتەبێژی حکومەتی هەرێم دەداتەوە و رایدەگەیەنێت، حکومەت یان بێ هەڵوێست بووە، یان هەڵوێستێکی وەهای هەبووە کە خزمەت بووە بە داگیرکەرانی کوردستان، جەخت لەوەش دەکاتەوە کە گەریلا هەرێمی کوردستان چۆڵناکات.\n- پاشنیوەڕۆی ئەمڕۆ تۆبخانەکانی سوپای تورکیا بە بیانووی بوونی بارەگاکانی گەریلاکانی پەکەکە، چەند ناوچەیەکیان لە سنوری ئامێدیئامێدی کردەئامانج.\n- بەهۆی دیارینەکردنی وادەی هەڵبژاردنی سەرۆکی هەرێم و ئەنجومەنی پارێزگاکان، پەرلەمانی کوردستان داوای ڕوونکردنەوە لەسەرۆکی حکومەت دەکات و داوای ئەنجامدانی ئه و دوو هەڵبژاردنە دەکەن.\n- گوتەبێژی هاوپەیمان لەبارەی چوونی هێزێکیان بۆ شنگالشنگال و دەنگۆی مانەوەیان لەوێ دەڵێت: ئامانجی ئەو هێزە تێکشکدانی داعشداعشە، بە خەڵکی ئەو ناوچەیە دەڵێین هیچ بنکەیەکی سەربازی جێگیرمان لەو ناوچانە نابێت. لەبارەی کشانەوەی هێزەکەش دەڵێت: کاتەکەی دیارنییە، سەختە من بڵێم تاکەی دەمێنینەوە، چونکە دەبینین داعشەکان لەوێ هەن، ناوچەیەکی بەرفراوانمان لەبەردەستە کە دەبێت لەدەست داعش دەریبێنین.\n- بەرپرسی نووسینگەی رزگارکردنی رفێندراوانی دەستی داعش رایدەگەیەنێت، دوای چوار ساڵ لە رفاندنی دایکێک و منداڵەکەی ئەمڕۆ رزگارکران و گەیشتنەوە لای کەسوکاریان.\n- دادگای کەرکووک بڕیاری دەستگیرکردنی بۆ نەجمەدین کەریمنەجمەدین کەریم، پارێزگاری لەکارلادراوی کەرکووک دەرکرد. بڕیارەکەی دادگای کەرکووک بەهۆی پڕۆژەی پڕۆژەی هەلۆی کەرکووکە و تۆمەتی ساختەبوونی پڕۆژەکەی خستووەتە ئەستۆی نەجمەدین کەریم.\n- ناڕەزایەتیەکان دژ بە هێرشەکانی دەوڵەتی تورکیای داگیرکەر بۆ سەر باشووری کوردستان فراوانتر دەبن. لە شاری سلێمانی 'بەرەی نەتەوەیی' دژ بە داگیرکەران ڕاگەیەندرا.\n- پەڕڵەمانی ئێڕاق هەمواری یاسای هەڵبژاردنەکانی کرد و بڕیاریدا لە 100٪ی دەنگەکان بەدەست بژمێردرێنەوە.\n- پەیمانگەی ئاشتی و ئابووری (IEP)ی ئەڵمانی راپۆرتی خۆی لەبارەی ئاشتیی جیهانییەوە بۆ ساڵی 2018 بڵاوکردەوە و راپۆرتەکە ریزبەندیی 12 ساڵی رابردووی وڵاتانی جیهانی لە بواری ئاشتیدا خستووەتەڕوو. بەگوێرەی راپۆرتەکە، تورکیا لە ناو 163 وڵاتدا ریزبەندەکەی لە 146هەمەوە بۆ 149 دابەزیوە. بەوەش تورکیا لە رووی ئاشتییەوە 3 پلە دابەزیوە.\n1. 👁 39 کەناڵی ئیسلامی و بانگخوازی لە هەرێم هەیە\n2. 👁 ئاستی ئاوی دەربەندیخان 13 مەتر دابەزیوە\n3. 👁 باشماخ: زیاتر لەیەک ملیۆن کیلۆگرام کەرەستە و کاڵا گەڕێنراونەتەوە بۆ ئێران\n4. 👁 وەزیری ناوخۆ: هاووڵاتیان 100 ملیار دینار قەرزاری حکومەتن\n5. 👁 کۆمپانیای ڤێرجینیا تۆباکۆ 99 کیوسکی ئەلیکترۆنی لە هەولێر و دهۆک دادەنێ\n6. 👁 کۆیە: کێڵگەی نەوتی شیوەشان دادەخرێت\n1. 👁 هەپەگە: 24 سەربازی تورکیا کوژران 06-06-2018\n2. 👁 وەزارەتی پەروەردە رێژەی دەرچوونی چوار وانەی 12ی ئامادەیی ئاشکراکرد\n3. 👁 وەزارەتی دارایی و ئابووری حکومەتی هەرێم بڕیاریدا بەخەرجکردنی بودجەی پڕۆژە بەردەوامەکان، کە لەسەر بوودجەی ئاسایی و پلاندانان و پەرەپێدانی پارێزگاکان جێبەجێ دەکرێن\n1. 👁 ئۆزەر مەزڵووم - سینان چیرکا\n2. 👁 خەمگین مەلازگیرت - ئەنگین کۆچاک\n3. 👁 عاکیف سەرهات - کۆکسال سادە\n4. 👁 ڕۆژهات سەرهات - عوسمان ئۆزەل\n1. 👁 مریشکێکی 3 قاچ\nگەنجانی باوەنور خۆپیشاندانێکیان ئەنجامدا\n- وەک ناڕەزاییەک بەرامبەر تەقینەوەکانی دوێنێی ناو ئاهەنگە جەماوەریەکەی لایەنگرانی هەدەپە لە شاری ئامەدی باکوری کوردستان گەنجانی باوەنور خۆپیشاندانێکیان ئەنجامدا.\n- بەهۆی نەبوونی مۆڵەت و کارکردن بەشێوەی نایاسایی لە شاری دهۆک، 150 پاڵاوگە داخران و لە هەولێر و سلێمانیش هەڵمەتەکە دەستپێدەکات.\n1. 👁 تانیا کورد میرزا\n1. 👁 ئەحمەد محەمەد (وڵات گابار)\n2. 👁 احمد محمد (ولاط كابار)\n3. 👁 بەشار خەلیل (مزگین سەرێکانی)\n4. 👁 بەنازەر سۆنمەز (ڕوکەن سینۆ)\n5. 👁 تورکوت جیف جی (چەکدار شڕڤان)\n6. 👁 خالید داود (عەباس سەرێکانی)\n7. 👁 فيصل الفردي (ديار بيران)\nئەمریکا یەکەم فڕۆکەی F16ی جەنگاوەری بەفەرمی رادەستی عێراق کرد\n- لە رێوڕەسمێکی تایبەت کە لە سەربازگەی وۆرسی فڕۆکەوانی لە ویلایەتی تیکساسی ئەمریکا سازکرا، ئەمریکا یەکەم فڕۆکەی F16ی جەنگاوەری بەفەرمی رادەستی عێراق کرد.\n- بەهۆی دوو تەقینەوەی خۆکوژییەوە لە گوندێکی شەبەک لە خۆرهەڵاتی موسڵ، لانیکەم نزیکەی 10 هاوڵاتی کوژران و 40ی دیکەش برینداربوون، کە سەرجەمیان کوردی شەبەکن.\n- لە دوو گەڕەکی شاری کەرکوک لە رێگەی بۆمبی چێنراوەوە حوسێنیەک و ماڵی یاریدەدەری ئەفسەرێک تەقێنرایەوە.\n1. 👁 زەعیم کەندەش\n1. 👁 ئەحمەد خەلیل (غەمگین ئەفرین)\nلە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە: 06-06-2013\n1. 👁 لە سلێمانی 2 روداوی خۆخنکاندن تۆمارکراوە\n1. 👁 ئەنوەر عەلی (وڵات کوردستان)\n- ئەنجوومەنی وەزیرانی داگیرکەری ئێڕاقی بڕیاری دەرکردنی پۆلیسە کوردەکانی کەرکوکی دەرکرد. ئەم بڕیارە بووە هۆی ناڕەزایی هەموو کورد بەرامبەر حکومەتی جەعفەری.\n- بەهۆی تیرۆرکردنی مەعشوق خەزنەوی باری ناوخۆی ناوچە کوردنشینەکانی خۆرئاوا تێکچوو و عەرەبەکانیش دەستیانکرد بە تاڵانکردنی ماڵ و دوکانە کوردەکان.\n- خۆپیشاندانی خوێندکاران لە هەولێر لەبەردەم بارەگای CPAدا لە دژی هەڵوێستی نادیاری ئامریکا بەرامبەر بە کورد و کوردستانیی کەرکوک.\n- بەپێی راپۆرتێکی رۆژنامەی برایەتی تاوەکو ئێستا لە باشووری کوردستان 2000 سەربازی تورک و 60 تانکی تورکی تێدایە.\n1. 👁 بیلال مەحەمەدی ناسراو بە دڵگەش\n- د.ت بۆ یەکەمجار رایگەیاند، کە لەم هێرشەی دواییدا بۆسەر پێشمەرگەکانی پکک لە باشووری.ک، دوو کۆپتەری کەوتۆتە خوارەوە، کە یەکێکیان 11 سەربازی تێدا بووە و ئەوی تریان هی بارهەڵگرتن بووە، هەندێک سەرچاوەی ناڕەسمی ئەوە رادەگەیەنن کە لەو کۆپتەرانەدا 4 پسپۆری سەربازیی ئیسرائیلیی تێدا بووە، بەڵام هیچ لایەکی نە تورک و نە ئیسرائیلی ئەمەی پشتڕاست نەکردووە. هەروەها ئەوەشی راگەیاند کە ئەو دوو کۆپتەرە بە راکێتی زەوی - ئاسمانی دژیئاسمانی لە جۆری سام-7 خراونەتە خوارەوە. حوکومەتی تورک، وڵاتەکانی ئێران، سووریا، ئەرمینیا، یۆنان، سربیا و قوبروسی بەوە تاوانبار کرد کە ئەو جۆرە چەکەیان داوەتە پکک.\n- سەرۆکی ئەرکانی سوپای تورک رایگەیاند، کە تاوەکو بنکەکانی پکک لە باشووری.ک لە رەگ و ریشەوە دەرنەهێنین، هێرشەکە ناوەستێنین.\n1. 👁 عەبدولجەبار مام شەوکەت (وەستا قارەمان)\n2. 👁 مەلا خدر عەباسی\n- مەسعود یەڵمازی سەرۆک کۆماری تورک، دەستی لە کارکردن کێشایەوە.\n1. 👁 فواز الشكر (رشو)\n1. 👁 حەسەن مەلا\n1. 👁 محمود المليجي\n2. 👁 مەحمود ملێجی\n1. 👁 غەنی حاجی ئەحمەد نەمەڵی\n- حدکا و چریکی فیدائی لە شاری مەهاباد میتینگێکی هاوبەشیان دەربارەی بارودۆخی ئێران و کوردستان رێکخست.\n1. 👁 حسێن مەولود ناسراو بە شەهید مەلا عەلی\n2. 👁 عوسمان عەبدولڕەحمان محەمەد قادر ناسراو بە دکتۆر مارف\n1. 👁 نامەیەکی مام جەلال بۆ قادر خەبات\n1. 👁 بەختیار کوردی\n1. 👁 پەیوەندی شیعر و سەفەر لەلای (گۆران)\n- دەرچوونی یەکەمین ژمارەی گۆڤاری هەتاوی کورد.\n- دامەزراندنی بزووتنەوەی نەوەی دوارۆژی کوردستانبزووتنەوەی نەوەی دوارۆژی کوردستان.\n1. 👁 بزووتنەوەی نەوەی دوارۆژی کوردستان


هەینی, 09 نیسان 2010 17:02\nکورد به 4 فراکسیۆنی په‌رله‌مانییه‌وه ده‌چێته به‌غدا: هاوپه‌یمانی کوردستان ( پارتی + یه‌کێتی)، گۆڕان، یه‌کگرتوو و کۆمه‌ڵ. ئه‌م چوار لیسته به‌رپرسن له داڕشتنی پرۆژه و نه‌خشه‌ی کارکردن له په‌رله‌مان و حکومه‌تی داهاتوی عێراق. ئه‌گه‌رچی کۆبونه‌وه سه‌ره‌تاییه‌کانی ئه‌م لیستانه پێده‌چێت موژده به‌خش بن. به‌ڵام ته‌وه‌ری سه‌ره‌کی باسکردنه‌کان له سێ خاڵی وه‌ک سزای سیاسی و کاندیدکردنه‌وه‌ی مام جه‌لال بۆ سه‌رۆک کۆمار و کێشه‌ی که‌مکردنه‌وه‌ی 50% بودجه‌ی چه‌ند حیزبێک چڕبونه‌ته‌وه. وا چاوه‌ڕوان ده‌کرا ئه‌م جۆره کۆبونه‌وانه جگه له‌و خاڵانه پرۆژه‌ی کارکردنی رونی له خۆ بگرتایا و له ناو خه‌ڵک بڵاو بکرایاته‌وه. به‌ڵام پێ ده‌چێت نوسینه‌وه‌ی ئه‌و پرۆژه و به‌رنامه‌یه به لیژنه‌کان سپێردرابێت.\nله نوسینه‌وه‌ی ئه‌و پرۆژه‌یه باشتر وایه ئاوڕێک له کاره‌کانی چه‌ند ساڵی رابردوو، ره‌خنه و پێشنیاره‌کانی رۆشنفکران بدرێته‌وه، که باس له‌م خاڵانه ده‌که‌ن:\n1- باسکردنی ئه‌و کێشانه‌ی به هه‌ڵپه‌سێردراوی له نێوان حکومه‌تی هه‌ریم و به‌غدا ماونه‌ته‌وه:\n· کێشه‌ی ناوچه دابڕاوه‌کان، ماده‌ی 140 به هه‌موو قۆناغه‌کانیه‌وه؛\n· مه‌سه‌له‌ی پێشمه‌رگه\n· مه‌سه‌له‌ی داهات و سه‌رچاوه سروشتییه‌کان\nله‌م 4 خاڵه کامیان له ریزبه‌ندی یه‌که‌مدا دێت، کامیان ده‌کرێ باسکردنی دوابخرێت یان جۆری له موساوه‌مه‌ی له‌سه‌ر بکرێت.\n2- به پێی ده‌ستوری عێراق له سه‌فاره‌ته‌کانی عێراق حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان نوێنه‌ری ده‌بێت، به‌ڵام تا ئێستا جێبه‌جێنه‌کراوه؛\n3- هه‌موارکردنی ده‌ستوری عێراق یان چۆنیه‌تی ته‌فسیری ماده‌کانی ده‌ستور؛\n4- جه‌یشی عێراق: دوای 9-4-2003 جه‌یشی عێراق له به‌ر یه‌ک هه‌ڵوه‌شایه‌وه. کورد به سێ لیوای پێشمه‌رگه سه‌رله‌نوێ به‌ردی بناغه‌ی ئه‌و جه‌یشه‌ی دانا، که‌چی ئێستا رێژه‌ی کورد له جه‌یش ناگاته له 8%. بوونی ئه‌م رێژه که‌مه ترسی لای کورد په‌یدا کردووه له به‌هێزبونی جه‌یشی عێراقی. وه‌ک نمونه هاتنی فیرقه‌ی 12 بۆ که‌رکوک؛\n5- مه‌سه‌له‌ی سیسته‌می فیدرالی ( اتحادی) له عێراق، له‌سه‌ر چ بنه‌مایه‌ک ده‌بێت و چ شێوه‌یه‌ک له خۆ ده‌گرێت و ده‌سه‌ڵاته‌کانی چون ده‌بێت؟. جگه له‌مه‌ش دامه‌زراندنی ئه‌نجومه‌نی فیدرالی له قۆناغی داهاتودا دێته باسکردن و دامه‌زراندن. ئه‌م خاڵه تا ئێستا په‌رده‌پۆش کراوه و هه‌ر گروپه به‌و شێوه‌یه‌ی خۆی ده‌یه‌وێ باسی ده‌کات؛\n6- سه‌رله‌نوێ دامه‌زراندنه‌وه‌ی کۆمسیۆنی باڵای سه‌ربه‌خۆی هاڵبژاردنه‌کان؛\n7- پێداچونه‌وه به یاسای هه‌ڵبژاردنه‌کان؛\n8- هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای که‌رکوک؛\nله باسکردنی هه‌ر یه‌ک له‌و پرسانه‌ی سه‌ره‌وه هه‌قه ره‌چاوی ئه‌م خاڵانه بکرێت:\n1- هاوپه‌یمانیکردن له گه‌ڵ هه‌ر لایه‌نێکی تری عێراقی پێویسته روون و ئاشکرا و به نوسین بێت، خۆ دووربگیرێت له بڕوابوون به به‌ڵێنی زاره‌کی؛\n2- دیاریکردنی ماوه‌یه‌کی دیاریکراو ( السقف الزمنی) له دانوستاندنه‌کان بۆ جێبه‌جێکردنی هه‌ر یه‌کێ له‌و خاڵانه‌ی سه‌ره‌وه.\n3- گه‌ڕانه‌وه بۆ جه‌ماوه‌ری کوردستان و به هه‌ند وه‌رگرتنی فشاری جه‌ماوه‌ری.\n4- په‌رله‌مانی کوردستان مه‌رجه‌عی هه‌مووان بێت، دانوستاندن و بریاره‌کان به شێوه‌ی داموده‌زگایی بکرێن نه‌ک له رێگه‌ی حیزب و تاکه که‌سه‌وه.\nکاتی ئه‌وه هاتووه هه‌موو رۆشنفکری گه‌له‌که‌مان له بیرکردنه‌وه‌دا بن، له نزیکه‌وه به‌شداری پرۆسه‌ی سیاسی بکه‌ن و له داڕشتنی پرۆژه و به‌رنامه‌ی چوون بۆ به‌غدا رایان هه‌بێت.


2018-03-12 19:00 291 جار بینراوە کۆمێنت\nهێشتا تەپوتۆزی گلانی ئەسپی شۆڕشی ئەیلول نەنیشتبوەوە، گەلی كورد لەناو شەوەزەنگی نائومێدی‌و بێكەسیدا بوو، ئەو جاڕی شۆڕشی دا‌و هەر زوو یەكێك لەگەورەترین دیكتاتۆرەكانی هێنایە لەرزین.\nهەر ڕچەشكێنیی لە زوو هەڵگیرساندنی شۆڕش، لە هەلومەرجێكی تەواو ئاڵۆزدا نەكرد، بەڵكو لەگەڵ گۆڕینی شێوازی خەباتی چەكداریی، تەرزی حزبایەتی‌و كاری رێكخراوەیی گۆڕی‌و وەرچەرخانیشی لە كوردایەتیدا كرد.\nشەهیدبوونی سەركردەكانی، كارەساتی هەكاری، پیلانی نێودەوڵەتی‌و ناوخۆیی، نەیتوانی پەكی بخات، بەڵكو نشوستەكانیشی دەكردە دەرفەتی هەستانەوەو بەهێزبوونی زیاتر.\nلەدوای جینۆسایدەكانی هەڵەبجە‌و شاڵاوەكانی ئەنفالدا، كە بەعس دۆزەخی بۆ كورد‌و شۆڕشەكەی لەسەر زەوی كوردستاندا دروستكردبوو، دەیان هەزار مرۆڤ بە گاز خنكێنران‌و بەزیندویی كرانە ژێر خۆڵەوە، سەدان ئاوایی تەختكران، مەفرەزە پارتیزانەكانی مانەوەو جاڕی كۆتاییهاتنی شۆڕشیان نەدا.\nلەدەمی خۆی دەگرتەوەو دەینارد بۆ باكوری كوردستان، هێزەكەی دەنارد بۆ پشتیوانی رۆژهەڵات، هاوكاری دەنێرێ بۆ رۆژئاواو بەشدار دەبێ لەوەی بەرگری كۆبانێ سەربكەوێ.\nئەندازیار‌و پێشەنگی بەرپاكردنی ڕاپەرین بوو، لە قۆستنەوەی هەلومەرجی ناوخۆیی‌و هەرێمایەتی، داری شۆڕشەكەی بۆ یەكەمجار لەمێژووی كوردایەتیدا بەری گرت‌و بەشێكی كوردستانی بەشكراو، ڕزگاركرا.\nلەدوای ڕاپەرین-یش هەر ڕچەشكێن بوو، هەڵبژاردن‌و دامەزراندنی پەرلەمان‌و حوكمڕانی خۆماڵی، هەنگاونان بۆ دروستكردنی قەوارەیەكی سیاسی‌و حوكمڕانی بۆ كورد لە باشوری كوردستان. یەكەمین رۆژنامە‌و تەلەفزیۆنی كوردیشی دامەزراند.\nلەئاوەدانی كوردستان‌و بوژانەوەی گوزەرانی هاوڵاتیاندا، لە ڕەخساندنی زەمینەی زیاتر بۆ ئازادی ڕادەربرین‌و نووسین، كاری رێكخراوەیی‌و خەباتی مەدەنی، چەسپاندنی مافەكانی ژن، شەڕی كۆنەپەرستی‌و ئیسلامی سیاسی توندڕەو، خۆی پێشەنگ بوو.\nلە پرۆسەی ئازادی عیراقدا، ڕزگاركردنی كەركوك‌و خانەقین‌و خورماتوو و ناوچەكانی تری دابڕێنراو، بەگژاچونەوەی تەعریب‌و خاوێنكردنەوەی ژینگەی تەعریبكراوی ئەو ناوچانە، پێكەوەژیان‌و ئاوەدانكردنەوە، شانازییەكەی بۆ ئەو بوو.\nلەبنیاتنانەوەی عیراقی نوێ دا، چەسپاندنی فیدراڵی‌و بەشداریی كارای كورد لە ناوەند، شەڕی یاسایی‌و سیاسی‌و دیپلۆماتی بۆ بەدیهێنانی مافەكانی كورد‌و سەلماندنی ناسنامەی كوردستانیانەی كەركوك‌و ناوچەی كەركوك، سكرتێرە گشتیە بەتوانا‌و سەنگین‌و ژیرەكەی ئەو بوو.\nلە عیراقی ململانێی مەزهەبی‌و نەتەوەیی‌و تائیفی، ناكۆكی سیاسی‌و سەركردەكان، مەیدانی یەكلاییكردنەوەی شەڕی بەرژەوەندی وڵاتان، ڕابەرەكەی كۆڵەكەی ڕاگرتنی وڵات‌و كۆكەرەوەی هەمووان بوو.\nخاوەنی شانازییەكی گەورەیە، یەكەم سەرۆك كۆماری كورد لەعیراق، یەكەم سەرۆك كۆماری پەسەندكراوی عیراقیەكان بەهەموو جیاوازییە قوڵەكانیانەوە. كە كۆچی یەكجارەكیشی كرد، هەمووان پرسەیان بۆ دانا‌و شیوەنی خستە هەموو ماڵێكەوە.\nخاوەنی مەزاری پیرۆزی سكرتێرەكەی‌و بیست هەزار شەهیدی رێگای ئازادی كوردستانە. هێشتا كفنی سەرۆك‌و فەرماندە‌و پێشمەرگەكانی لەشەڕی تێكشكاندنی داعشدا بەتەواوەتی زەردە نەبووە.\nئەوانەی سەرەوە، مەڵۆیەكە لە خەرمانی سەروەری‌و كارە باشەكانی حزبێك، كە پێشمەرگە و تێكۆشەرەكانی سەدان حیكایەتی جوانی نەبەزین‌و ئازایەتیان هەیە، هەزاران تێكۆشەری زیندان‌و كەمئەندام‌و كادری چالاكی هەیە، پەیوەندیی ناوخۆیی‌و هەرێمایەتی‌و نێودەوڵەتی بەرفراوانی هەیە، هێزی سەربازی‌و ئابوری‌و جەماوەری سەنگین‌و دەزگاو دامەزراوەی گەورەی جۆراجۆری هەیە، دەیان هەزار ئەندام‌و لەدوا هەڵبژاردنیشدا زیاتر لە (800) هەزار دەنگی هەیە، بەڵام كێشە كەڵەكەبووەكان بەر دەرگای چوونەدەرەوەی بۆ ئایندە لێداخستوە.\nئەم هێزە گەورەیە، تەنها بریتی نییە لە پرۆسەیەكی حزبایەتیكردنی تەواو رووت، بەڵكو جەماوەرو تێكۆشەرو كادرەكانی پەیوەندییەكی رۆحی‌و مەعنەوی قوڵیان لەگەڵیدا هەیە، تەمەنیان بۆ تەرخانكردووەو رۆڵە‌و خۆشەویستەكانیان لەپێناوی كوردستاندا شەهیدبووە، لەژێر ئەشكەنجە‌و دەربەدەری‌و ماڵوێرانیدا بوون، ئەندامێكی جەستەیان بۆ بەخشیوە، بۆیە چارەنوسی گرنگە‌و دەستبەرداری نابن.\nلەباری واقعیشدا، بۆ چارەنوسی پرۆسەی سیاسی‌و حوكمڕانیی، ئایندەی باشور‌و بەشەكانی تریش، بۆ پرۆسەی دیموكراسی‌و هاوسەنگی هێز، گرنگە. بۆیە زۆرجار غەیرە یەكێتیەكانیش دەڵێن «چارەنوسی یەكێتی هەر بەتەنها پەیوەندی بەئێوەوە نییە، بەڵكو پەیوەندی بە ئایندەی هەمووانەوە هەیە».\nبۆیە ئەم هێزە سیاسییە، شایستەی دۆخێكی باشترە، بۆ گەڕاندنەوەی سەنگی سیاسی‌و بەشداری یەكلاكەرەوەی لە بڕیارە چارەنوسازەكان، هاوسەنگی لە حوكمڕانی‌و بەرێوەبردنی كوردستان، سنوردانان بۆ پەلهاویشتن‌و هەژموونی ناڕەوای هێزێكی سیاسی، پێویستی بە بڕیاری چارەنوسازە.\nگفتوگۆی هەڤاڵانە‌و بەلاوەخستنی ناكۆكی‌و بەرژەوەندییە كەسیەكان، ئاساییكردنەوەو بوژاندنەوەی گیانی هەڤاڵانە، رێخۆشكەرن بۆ گرێدانی كۆنگرەی وەرچەرخان‌و هەستانەوەی یەكێتی.


کوردیپێدیا - گەراجی هاتوچۆی هەولێر جمەی دێ لەماتۆڕسکیلی دەستبەسەرداگیراو\n📊 گەراجی هاتوچۆی هەولێر جمەی دێ لەماتۆڕسکیلی دەستبەسەرداگیراو | پۆل: ئامار و راپرسی | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nگەراجی هاتوچۆی هەولێر جمەی دێ لەماتۆڕسکیلی دەستبەسەرداگیراو\nهەرکاتێک مێردمنداڵێک بەسەر ماتۆڕسکیلێکەوە دەبینم زۆر خێرا دەڕۆم، بۆ ئەوەی جێیبهێڵم یان لەسەرخۆ دەڕۆم بۆ ئەوەی ئەو من جێبهێڵێت ئەمە وتەی شۆفێرێکە لەشاری هەولێر، پۆلیسی هاتوچۆش رایدەگەیەنێت ئەوانیش هەستیان بەمەترسی ماتۆڕسکیلەکان کردووە، بۆیە تاوەکو ئێستا دەستیان بەسەر 2500 ماتۆڕسکیلدا گرتووە.\nلەئێستادا بەشێوەیەکی فراوان لەشەقامەکانی شاری هەولێر ماتۆڕسکیل بەدیدەکرێت، بەڵام تەنها هەندێکیان مەرجەکانی سەلامەتیان پەیڕەو کردووە، زۆربەشیان لەئێستادا پۆلیس بەدوایانەوەیە بۆ دەستگیرکردنیان.\nنەبەز محەمەد تەمەن 30 ساڵ کە خێزاندارەو لەگەڕەکی سێبەردانی هەولێر نیشتەجێیە، ماتۆڕسکیلێکی پێیە و لە بازاڕی لەنگە (کۆنە) کاردەکات و بە ماتۆڕەکەی دەچێتە سەرکار و دەگەڕێتەوە.\nنەبەز کە بژێوی لەسەر ئەو کارکردنەیە کە لەبازاڕی لەنگەی هەولێر دەیکات، بۆ دواڕۆژ وتی کە ماتۆڕەکەم کڕی رۆشتم هەموو رێکارە یاساییەکانم تەواوکرد.\nنەبەز کە مۆڵەتی لێخۆڕینی ماتۆڕی هەیە و کڵاوی تایبەتی لێخوڕینی هەیە، باسی لەوەشکرد کە خۆی و هاوسەری هەموو کارێک و میوانیی و سەردانی کەسوکاریان بە ماتۆڕەکەی دەیکەن، دەڵێت بۆ ئەوەی ماتۆڕەکەم دەستی بەسەردا نەگیرێت رێنماییەکانم وەکو خۆی جێبەجێکردوە.\nلەئێستادا لەهەولێر بەتایبەت ئەو شەقامانەی کە تازە کراونەتەوە یاخود تەواوبوون و نەکراونەتەوە چەند گەنجێک بەیەکەوە دەچن لەو شەقامانە هەمیشە سەرقاڵی پێشبڕکێن لەسەر خێرایی و چۆنێتی لێخوڕین کە بووەتە هۆی مەترسی بۆ ژیانیان.\nعەلی قادر خێزاندارە و پیشەی پێشمەرگەی زێرەڤانییە، دانیشتوی گەڕەکی کارێزانی هەولێرەو لەساڵی رابردوو 2016 لەکاتی چوونی بۆ مزگەوت بۆ نوێژی بەیانی ماتۆڕێک خۆی پێداکێشاوە، بەو هۆیەوە پەراسوی شکاوه و ماوەیەکی زۆر لەسەر جێگا کەوتووە.\nعەلی بە دواڕۆژی وت مزگەوتەکە لەماڵمانەوە نزیکە، لەناوەڕاستی رێگا ماتۆڕێک بە خێراییەکی زۆرەوە دەرکەوت و خۆی پێداکێشام و دوو پەراسووم شکا و ماوەیەکی زۆر لەسەر جێگا کەوتم.\nبەوتەی ئه و کەسانەش کە ئۆتۆمبێلیان هەیە هەمیشە ترسیان لەوە هەیە ماتۆڕسکیلێک پێیاندا بکێشێت یان لەماتۆرسکیلێک بدەن، چونکە دەبینن رۆژانە رووداوی لەوجۆرە روودەدات.\nنوری محەمەد، ئۆتۆمبێلێکی تایبەتی پێیەو ماوەیەکی کەمە ئۆتۆمبێلی کڕیوە، بۆ دواڕۆژ قسەی کرد و وتی خۆم تازە ئۆتۆمبێلم کڕیوە، کاتێک بە شەقامێکدا تێدەپەڕم لە دوورەوە ماتۆڕسکیلێک ببینم یان خێرا دەڕۆم یاخود لەسەرخۆ، بۆ ئەوەی بە سەلامەتی لێی دەربچم.\nترسی نوری بەشێکی بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە چەندین ماتۆڕ دەبینێ بێ تابلۆن و بەشێکی تریشی لەوە سەرچاوەی گرتوە کە دەڵێن ئەگەر ماتۆڕ لە دواوەش خی پێتدا بکشێت تۆ سەرپێچیکاریی.\nرۆژانە پۆلیسی هاتوچۆی هەولێر وێنەی ئەو ئۆتۆمبێلانە بڵاودەکاتەوە کە کاری نایاسایی دەکەن و ماتۆڕسکیلەکانیش پشکی شێریان لە سەرپێچییەکان بەردەکەوێت و بە چەندین شێوە وێنە گیراون.\nزۆربوونی ماتۆڕسکیل لەهەولێر بۆتەهۆی ئەوەی هاتوچۆ هەڵمەتێکی فراوانی دەستبەسەرداگرتنیان ئەنجامبدات.\nفازڵ حاجی وتەبێژی پۆلیسی هاتوچۆی هەولێر بە دواڕۆژی راگەیاند لە 13ی شوباتی 2017 هەڵمەتی دەستگیرکردنی ماتۆڕسکیلیلیان دەستپێکردوە، بۆ ئەو ماتۆڕسکیلانەی کە نایاسایین.\nسەبارەت بە ژمارەی ماتۆڕسکیلە دەستبەسەرکراوەکان، وتەبێژی پۆلیسی هەولێر روونیکردەوە 2500 ماتۆڕسکیل دەستگیرکراون و هەڵمەتەکەش بەردەوامە.\nئەو ماتۆڕسکیلانە دەستیان بەسەردادەگیرێت بریتین لەوانەی تۆمارنەکراون و مەنەفێستیان نییە، یاخود شۆفێرەکانیان کەلوپەلی سەلامەتییان نییە، هەروەها ئەوانەشی کە مۆڵەتی لێخوڕینیان نییە.\nوتەبێژی پۆلیسی هاتوچۆی هەولێر وتیشی خاوەنی ماتۆڕسکیلەکان تاوەکو رێنماییەکان جێبەجێ نەکەن ماتۆڕەکانیان بە دەستبەسەرکراویی دەمێنێتەوە.\nفازڵ حاجی باسی لەوەشکرد لەئێستادا رێنمایی لێخوڕینی ئۆتۆمبێل بەسەر ماتۆڕسکیلیش جێبەجێدەکرێت و پێویستە وەک هەر ئۆتۆمبێلێکی ئاسایی شەقامەکان بەکاربهێنن.\nلە مانگی رابردوودا دۆلارفرۆشێک لەشاری هەولێر لەلایەن چەند کەسێکەوە تەقەی لێکرا و گیانی لەدەستدا، پۆلیسی هەولێر رایگەیاند دوو چەکداری دەمامکدار لەسەر ماتۆڕسکیلێکەوە تەقەیان لەو کەسە کردووە کە کاری ئاڵوگۆڕی دراو بووەو رایانکردووە.\nوتەبێژی پۆلیسی هاتوچۆی هەولێر باسی لەوەشکرد ئەم هەڵمەتی دەستگیرکردنەی ماتۆڕسکیلەکان بۆ ئەوەیە کە رووداوەکانی ماتۆڕسکیل کەمتر ببنەوە یاخود بنەبڕ بکرێت.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 15 2017 8:58AM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 15 2017 8:58AM باشترکراوە


دەنگبێژی ناوداری باكووری كوردستان سەیدخانی بۆیاخچی كۆچی دوایی كرد\nهونەرمەندی میللی ماڵی دەنگبێژان بوو\nهۆشیار بەنانی 14:53 2020/07/05\nدەنگبێژی ناوداری دیاربەكری باكووری كوردستان، سەیدخانی بۆیاخچی لە تەمەنی 99 ساڵیدا كۆچی دوایی كرد.\nمحەمەد شیمشەك، كوڕی دەنگبێژی كۆچكردوو بە كوردستان 24ی راگەیاند، باوكی بۆ ماوەی زیاتر لە 76 ساڵ گۆڕانی و لاوكی بۆ ئێش و ئازار، ئەڤین، دەشت و چیاكانی وڵاتەكەی چڕیووە، بەڵام ماوەی ساڵ و نیوێك بوو بەهۆی نەخۆشی پەكی كەوتبوو.\nتەرمی سەید خانی بۆیاخچی لە گۆڕستانی یەنیكۆ لە دیاربەكر بەخاك سپێردرا.\nدەنگبێژ سەیدخانی بۆیاخچی بە درێژایی تەمەنی سەدان گۆرانی و لاوكی خستووەتە ناو ئەرشیڤی گۆرانی كوردی.\nهونەرمەندی ماڵی دەنگبێژان بوو\nسەیدخانی بۆیاخچی یەكێك بوو لە هونەرمەندانی ماڵی دەنگبێژان، ماوەی چەندین ساڵ بۆ خەڵك و گەشتیاران گۆرانی ئەڤینداری، جوامێری "چاونەترسی"، سۆزداری، دەشت و چیا و كوێستانەكانی كوردستانی چڕیووە.\n25 ساڵ كاری بۆیاخچیەتی كردووە\nناوی راستەقینەی ئەو دەنگبێژە سەیدۆ شەمشەكە، بەڵام بۆ ئەوەی بژێوی ژیانی پەیدا بكات، ماوەی 25 ساڵ لە كۆچە و كۆڵانەكانی ناوچەی سووری دیاربەكر كاری بۆیاخچیەتی كردووە. ھەروەھا كاری حەمباڵی، شوانكاری و فرۆشتنی ئاویشی كردووە.\nئازارێكی زۆر.. 7 لە منداڵەكانی دەمرن\nژیانی سەیدخانی بۆیاخچی وەك ژیانی هەر دەنگبێژێكی دیكەی باكووری كوردستان پڕە لە ئێش و ئازار و مەینەتی، تەمەنی تەنیا 2 ساڵ بوو كاتێك دایكی كۆچی دوایی كردووە و لە تەمەنی 4 ساڵیدا باوكی ون دەبێت. لەلای مامی گەورە دەبێت و دوای ئەوەی هاوسەرگیری دەكات، 7 منداڵی بە دوای یەكدا دەمرن.\nهونەرمەندی ناوبراو سەرتاپای تەمەنی خۆی لەناو ماڵ و خێزانەكەیدا بەبێ خزم و كەسی بەسەر دەبات. ئەو دەیگوت: "من زۆر جار بەشداری فێستیڤاڵەكانم كردووە، لە زۆر بەرنامەدا گۆرانیم گوتووە، بەڵام دوای ئەوەی نەخۆش كەوتم، هەمووان منیان بە تەنیا جێهێشت".


چالاکوانانی سوریا ده‌ڵێن حکومه‌ت له پایته‌خت خه‌ڵکی ده‌سـتگیرکردووه\nخه‌باتکارانی مافه‌کانی مرۆڤی سوریا ده‌ڵێن یه‌که‌کانی له‌شکر به ناو دیمه‌شقی پایته‌ختدا گه‌ڕاون و ژماره‌یه‌ک خه‌ڵکیان ده‌ستگیر کردووه.\nکۆمه‌ڵه‌کانی مافی مرۆڤ ده‌ڵێن دره‌نگانی شه‌ممه خه‌ڵکه‌که ده‌ستگیرکران. ئاژانسی ده‌نگوباسی فه‌ڕه‌نسا له زاری خه‌باتکاران ڕایگه‌یاند که گوتویانه هێزه‌کانی حکومه‌ت به‌ربه‌ستیان دانابوو له سه‌ر ئه‌و ڕێگایانه‌ی به‌ره‌و ناوچه‌ی قابون ده‌ڕۆن و به چه‌کی ئۆتۆماتیک له به‌رده‌م مزگه‌وته‌کان ڕاوه‌ستابوون.\nئاژانسی ده‌نگوباسی فه‌ڕه‌نسا هه‌روه‌ها ده‌ڵێت خه‌باتکاران گوتویانه یه‌کشه‌ممه له‌شکری سوریا کۆنتڕۆڵی چه‌ند گه‌ره‌کێـکیان له حومس گرته ده‌ست و ژماره‌یه‌کی زۆر هێزیان له گه‌ڕه‌که‌کانی دووار ئه‌لفا‌خور و ئه‌لنازحین جێگیر کرد.\nحومس ناوه‌ندێکی سه‌ره‌کی خۆپێشاندانه‌کانه به دژی سه‌رۆک به‌شار ئه‌سد و سه‌رکوتکرانی ناڕازیان به دژی حکومه‌ت.\nشه‌ممه، حکومه‌تی سوریا لۆمه‌ی"خراپکارانی" کرد و گوتی خۆیان شاردبووه له په‌نا خۆپێشاندانده‌رانی دژ به حکومه‌ت بۆ له‌ڕێگا به‌ده‌ربردنی شه‌مه‌نده‌فه‌رێک له نزیک حومس.\nده‌زگای ڕاگه‌یاندنی حکومه‌ت له زاری کاربه‌ده‌ستێکی وه‌زاره‌تی ناوخۆ ڕایگه‌یاند 'تاوانکاران' به‌شێکی شه‌مه‌نده‌فه‌ره‌که‌یان لێکردبووه و بوون به هۆی له ڕێگا ده‌رچون و گڕگرتنی که له ئاکام شوفێره‌که‌ی و خه‌ڵکێکی زۆری ناوی کوژران.\nنزیکه‌ی 480 که‌س له ناو شه‌مه‌نده‌فه‌رکه‌دابوون که له شاری حه‌له‌به‌وه رووه‌و دیمه‌شق له ڕێگا دابوو.


ANF | خامه‌نه‌یی پێشنیازی سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكای بۆ دانوستان ڕه‌تكرده‌وه\nڕێبه‌ری كۆماری ئیسلامیی ئێران عه‌لی خامه‌نه‌یی له میانه‌ی كۆبوونه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ سه‌رۆك وه‌زیرانی ژاپۆن، پێشنیازی سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكای بۆ دانوستان ڕه‌ت كرده‌وه.\nپێنجشه‌ممه, 13 Jun 2019, 15:54\nسه‌رۆك وه‌زیرانی ژاپۆن شینزۆ ئابی به‌مه‌به‌ستی هێوركردنه‌وه‌ی ئاڵۆزییه‌كانی نێوان ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مه‌ریكا و ئێران، سه‌ردانی تارانی كرد و په‌یامی سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا دۆناڵد تره‌مپ-ی به كاربه‌ده‌ستانی كۆماری ئیسلامیی ئێران ڕاگه‌یاند.\nڕێبه‌ری كۆماری ئیسلامیی ئێران عه‌لی خامه‌نه‌یی پێشوازی له سه‌رۆك وه‌زیرانی ژاپۆن كرد و ڕاشیگه‌یاند، تره‌مپ شایه‌نی ئه‌وه نییه دیداری له‌گه‌ڵ ساز بكرێت. هه‌روه‌ها گوتی، نه ئێستا و نه له داهاتووشدا وه‌ڵامی تره‌مپ ناداته‌وه.\nبه گوێره‌ی هه‌واڵی ئاژانسی فارس، خامه‌نه‌یی ده‌رباره‌ی لێدوانه‌كه‌ی تره‌مپ كه گوتبووی ئه‌مه‌ریكا نایه‌وێت ڕژێمی ئێران بگۆڕێت، گوتی، «دۆر ده‌كات، باوه‌ڕی پێ مه‌كه‌ن كه ده‌ڵێت له‌دڵه‌وه ده‌یه‌وێت دانوستان بكات.»\nشینزۆ ئابی له دوای شۆڕشی گه‌لانی ئێران له ساڵی ١٩٧٩، یه‌كه‌مین سه‌رۆك وه‌زیرانی ژاپۆنه كه سه‌ردانی ئێران بكات. ژاپۆن كه هاوپه‌یمانێكی سه‌ره‌كیی ئه‌مه‌ریكایه، په‌یوه‌ندییه‌كی دێرینی له‌گه‌ڵ ئێران هه‌یه.\nئابی: كه‌س شه‌ڕی ناوێت\nشینزۆ ئابی دوێنێ له میانه‌ی كۆبوونه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ سه‌رۆك كۆماری ئێران حه‌سه‌ن ڕوحانی ڕایگه‌یاند، هیچ كه‌س شه‌ڕی ناوێت. ژاپۆن ده‌یه‌وێت به هێوركردنه‌وه‌ی ئاڵۆزییه‌كان ببێته ناوبژیوان. له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوین و ته‌واوی جیهان ئه‌م ڕۆڵه ده‌گێڕێت.»\nڕوحانی: هۆكاری ئاڵۆزییه‌كان شه‌ڕی ئابوورییه كه ئه‌مه‌ریكا ده‌یكات\nحه‌سه‌ن ڕوحانی ڕایگه‌یاند، هۆكاری ئاڵۆزییه‌كان، شه‌ڕی ئابووریی ئه‌مه‌ریكایه له دژی ئێران. گوتیشی، ئه‌گه‌ر ئه‌و شه‌ڕه بوه‌ستێت پێشكه‌وتن دێته ئاراوه له ئاستی ناوچه‌كه و جیهان.\nسه‌رۆك كۆماری ئێران ڕاشیگه‌یاند، هیچ كات ئێمه ده‌ست به شاڕ ناكه‌ین ته‌نانه‌ت له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌ریكاش. به‌ڵام ئه‌گه‌ر هێرشمان بكرێته‌سه‌ر وه‌ڵامێكی ترسناك ده‌ده‌ینه‌وه.\nرینۆ ١٥ هەزار کرێکار و کارمەند لەسەر کارەکانیان دەردەکات\nلە هێرشی چەتەکاندا لە نایجیریا ٧٠ کەس کوژران


ڤاڵنتینا تریشکۆڤـا یەکەم ئاسمانگەڕی ژن لە جیهان⁄ رەزا شوان – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / وتار / ڤاڵنتینا تریشکۆڤـا یەکەم ئاسمانگەڕی ژن لە جیهان⁄ رەزا شوان\nپێنج شه‌ممه 18 شوبات 2021\tوتار 21 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nڤاڵنتینا تریشکۆڤای رووسی، یەکەم ژن و بچووکترین ژن لە تەمەندا، بۆ یەکەم جـار لە مێژووی جیهاندا. لە تەمەنی (٢٦) ساڵیدا، لە رۆژی (١٦/ یۆنیۆ/١٩٦٣) دا، لە بنکەی ئاسمانی (بایکـۆنـور) لە (کازاخستان ) بە کەشتی ئاسمانی سۆڤیەتی (فۆستۆک ـ ٦) بە تەنیا چـووە خولگەی زەوی لە ئاسمانـدا. لە ماوەی (٣) رۆژ مانەوە لە ئاسمانـدا (٤٨) جـار بـە دەوری زەویـدا سووڕایـەوە. تا ئێـستا یەکـەم ژن و تەنیـا ژنـە لـە مـێژوو و لە جیهانـدا، کە گرنگـییەکی وای ئەنجـام دابێت. ئەو چـوار ئەمریکییکەی کە پێش ڤـاڵـنتینا تریشکـۆڤـا بە دەوری زەویـدا سووڕانەوە، تەنیا (٣٦) جار سووڕانەوە. ڤاڵنتینا لە پێش گەشتەکەی بۆ ئاسمان چاوی بە (نیکیتا خـرۆشۆف)ی سەرۆکی یەکێتی سۆڤیەت کەوت. خـرۆشـۆف زۆر دڵشاد بوو، بە هەڵبژاردنی ڤاڵنتـینا تریشکۆڤا بۆ ئەو گەشتە مێژووییە زۆر گـرنگە. کە کچـێکی ئـازا و دلـێر و گەشبینی رووسی دەچـێتە بۆشـایی ئاسمان و بە دەوری زەویـدا دەسـووڕێتـەوە. شـایـەنی باسیـشە، ڤـاڵـنتینا زۆر بـە نهـێـنی راهـێـنان و مـەشـقی دەکـرد. تەنـانەەت ماڵـەوەشـیان نەیـانـدەزانی. دایـکی و خـوشک و بـراکەی لە رادیـۆدا گـوێـیان لە هـەواڵی گەشـتەکەی بـۆ بـۆشـایی ئاسـمان بـوو.\nڤـاڵنتـینا دوای تەوابـوونی گەشـتەکەی لە ئاسمانـدا، لە رۆژی (١٩/ یـۆنیـۆ/١٩٦٣) لە بەرزی (٢٠٠٠٠) هەزار پـێ، بە پەڕەشوت خـۆی هەڵـدایە ئاسمان و هـێواش هـێواش هـاتـەخـوارەوە بـۆ سەر زەوی. لـە ناوچـەیەکی نـزیکی سـنووری نێـوان کـازاخـستان و مەنگـۆلیا و چین لە باشووری سیبێریا، بە بێوەیی لەسەر زەویدا نیشتەوە. کە لادێیەکان بینیـان یارمەتیـان دا و بـۆ نانخـواردنی ئێـوارە بانگـیان کـرد. نـانی لەگەڵـیانـدا خـوارد. دوایی لیـژنەی پـزیشکی لـۆمـەیان کـرد، کە پێشـێلی یاسـای کـردووە، کە پێـویست بـوو لە پێــشا پشکـنـینی پـزیشکـیان بـۆ بکـردایـە. وەکو خـۆی دەیگـێڕێتەوە، کە گەیشتبۆوە سەر زەوی. کەچی روانگەی چاودێری لەسەر زەویـدا، وایانـدەزانی کە هـێشـتا هـەر لە خولگەی زەویـم و بە دەوری زەویـدا دەسووڕێمەوە و نەگەڕەوامەتەوە بۆ سەر زەوی.\nلـەو رۆژەوە (ڤـاڵنتـینا تـریشکـۆڤـا) بـە (پـاڵـەوانی یەکـیەتی سـۆڤـیەت) نـاوی دەبـەن.\n(ڤاڵنتینا فلادیمیرۆفنا تریشکۆڤا) لە رۆژی (٦/ ئـادار/ ١٩٣٧) دا، لە گوندێکی بچـووک کـە نـاوی (بـۆلشـویا ماسلینیکـۆڤـا) یـە، دەکەوێتـە سەر رووبـاری (ڤـۆڵـگا)، ســەر بـە هـەرێـمی (یـارۆسلاڤـل) ە، کە (٢٧٠) کیلۆمەتر لە باکـووری رۆژهـەڵاتی (مـۆسکـۆ) ی پایتـەخـتی رووسـیایە، لە خـێزانـێکی جـووتیـار لەدایکـبووە. ڤـاڵـنتینا دووەمـین منـداڵی خـێزانەکەیەتی، دوو خوشک و برایـەکـن. بـاوکی نـاوی (فـلادیمـێر تـریشکـۆڤـا) یە. لە پێشا جووتیار بوو، تراکتۆری کشتوکاڵی لێـدەخوڕی. لە کاتی جەنگی جیهـانی دووەمـدا، بـۆ بەرگـری لە وڵاتـەکـەی، بـوو بـە شوفـێری زرێپـۆشی جەنـگی، لـە سوپـای یەکـێتی سۆڤیەت. لـە شـەڕدا لە لایەن نازییەکانەوە کوژرا. بە پاڵـەوانێکی سۆڤیەت هەژمارکرا. ئەو کاتە تەمەنی ڤـاڵـنتینا دوو سـاڵان بـوو. بەخـێـوکـردن و دابینکـردنی بـژێـوی ژیـانی خـێزانەکەیـان، کـەوتـە ئەسـتۆی دایـکی کە نـاوی (ئـیلیـنا فـیودورۆفـنا تریشکـۆڤـا) یە. بۆ دۆزینـەوەی کارێـک باریـان کـرد بۆ شاری (یـارۆسـلاڤــل).\nدایکی لە کارگەی چـنینی قۆماشدا کاری دەستکەوت. ڤـاڵنتینا لە تەمەنی (٨) یان (٩) ساڵیـدا، لە ساڵی (١٩٤٥) دا، چـووە قـوتابخانە. قـوتابییەکی زۆر زیـرەک و لێهـاتوو بـوو. لە سـاڵی (١٩٥٤) دا، لە تەمـەنی (١٧) ساڵیـدا، خوێنـدنی تەواوکـرد.\nماوەیـک شۆفـێری تراکتـۆر بـوو. بۆ ماوەیـەکیـش لە کارگـەیەکی دروستکـردنی تایەی ئـۆتـۆمبێل کاری کرد. دوایی لەگـەڵ دایکـیدا، لە هەمـان کارگـەی چـنیندا کـاری دەکـرد.\nڤـاڵنتینا ئارەزوومەنـدی خۆهەڵـدان بە پەڕەشـوت بوو. بۆیە چـووە یانەیەکی راهـێنانی ئاسمانی لە شارەکەیـدا، بۆ خۆهـەڵـدان بە پەڕەشـوت. لەو یانـەیەدا مەشق و راهـێنانی دەکـرد. لە رۆژی (٢١/ مایـۆ/ ١٩٥٩) دا، کە تەمەنی (٢٢) ساڵ بـوو، بۆ یەکـەم جـار لـە فـڕۆکەیـەکی پەڕەشـوت هەڵـدانـدا، بـە پـەڕەشـوت خـۆی هـەڵـدایـە ئـاسـمان و بـە سەرکەوتوویی لەسەر زەویدا نیشتەوە. لەوە رۆژەوە ترسی شکا لە ساڵی (١٩٥٥) تا ساڵی (١٩٦٠)، (٩٠) جـار بە پەڕەشوت لەناو فـڕۆکەوە خۆی هەڵـدایە ئاسمان. وەکو پاڵەوانێکی پەڕەشـوت ناوبانگی دەرکرد. بەڵام هـێشتا لە کارگـەی چـنینـدا کاری دەکرد. بە ئێـواران دەوامی کۆلـیژی دەکـرد، تا لە ساڵی (١٩٦٠) دا، بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە کۆلـێژی پیشەسـازییە سووکەکانـدا وەرگـرت. لە سـاڵی (١٩٦٠ـ ١٩٦١) سکرتێری یەکـێتی لاوانی شـیوعی بوو لە (یـارۆسلاڤـل). لە ساڵی (١٩٦٢) دا، بـوو بە ئەنـدامی حـیزبی شـیوعی.\nبەهۆی ناوبانگ دەرکردنی لە خۆهەڵـدان بە پەڕەشـوت، لە ئەکادیمیای (زۆکۆڤسکی) ی هـێزی ئاسمانی جەنگی سۆڤـیەتدا وەرگیرا، بۆ خوێندن و مەشقکرن لە بەشی راهـێنانی کەشتـیوانانی ئاسمانی سـۆڤـیەتی. ڤـاڵنتـینا لە (١٩٦٩) دا بە سەرکەوتـووی و بە پلـەی (نایاب) تەواوی کرد. وەکو ئەنـدازیارێکی بۆشـایی ئاسمان، پلـەی ئەفـسەری (مـولازم) یـان پێـیـدا. دواییـش لە ساڵی (١٩٧٧) دا، لە دوای پێـشکەشکـردنی زیـاتر لـە پـەنـجـا لێکـۆڵـیـنەوە و بـاسی زانیـاری، بـڕوانـامـەی (دکـتـۆرا) ی، لـە زانیـاری ئەنـدازیـاری تەکـنەلـۆژیـادا وەرگـرت.\nرکەبەریەتییەکی توند لە نێوان ئەمريکا و سۆڤیەتدا، لە بواری باڵادەستی ئاسمانگەڕیدا هەبـوو. بە تایبەتیـش دوای گەشتەکەی (یـوری گاگـارین) لە ساڵی (١٩٦١) دا، کە بـۆ یەکـەم جـار بـە دەوری زەویـدا سـووڕیـایەوە. ئەمریکا تـووشی و شـۆک و ترس بوو.\n(نیکۆڵای کامانین) کە بەڕێوەبەری راهـێنانی کەشتیوانە ئاسمانییەکانی یەکێتی سۆڤیەت بوو. لە میـدیاکانی ئەمریکاوە، ئەوەی زانی کە فـڕۆکەوانی ئەمڕیکی مەشق و راهـێنان بە ژنـان دەکـەن، بـۆ ئـەوەی ببـن بە کەشـتـیوانی ئاسـمانی.\nنیکـۆڵای لە بیرەوەرییەکانیدا نووسیوێتی و دەڵێت:” ناکرێت رێ بەوە بـدەین، کە یەکەم کەشتـیوانی ئاسمانی ژن ئەمریـکی بێـت، ئەمە دەبێتە لـۆمەکـردن بە هەسـتی نیشـتمانی ژنـانی سۆڤـیەت” لە دوای چەنـدین تاقـیکردنەوەی قـورس و پشکنینی وردی جەستەیی و دەروونی بۆ چوار ژنی رووسی بۆ گەشتێکی ئاسمانی کە ژنێک بنێرن، لەم چوار ژنە پاڵـیوراوە، لەبەر چەندین خەسڵەت و مەرجی پێویست، ڤاڵنتینا تریشکۆڤایان هەڵبژارد.\nڤـاڵنتیا تـریشکۆڤـا کە لە ساڵی (١٩٦٣) دا، کە چـووە نـاو کەشتی (فـۆستـۆک ـ ٦) بـۆ هـەڵـدانی بەرەو ئاسـمان، دەیـزانی کە گەشـتەکەی زۆر ئاسـان نییە و چـارەنـووسسازە. بەڵام گەشبـین و متـمانـەبەخـۆ بـوو، وتی:”ئـەی ئاسـمان شەبقـەکەت لەسـەر داکەنـە.. وا مـن بـۆ لات دێـم” گـەرچی لە سـووڕانـەوەی بە دەوری زەویـدا، تووشی ئێـڵجـدان و رشانەوە بوو، بەڵام خۆڕاگربوو. دوای سەرکەوتن و گەڕانەوەی بۆ سەر زەوی، چێژ و خـۆشی و خۆشەویستی گەشـتەکەی زیـاتر لا شـیرین بـوو، وتی:” هەرکەسێک کاتـێک لە بۆشایی دەرەوەدا بەسەرببـات، بە درێـژایی ژیـانی خـۆشی دەوێـت. خـەونی منـداڵـیم لە ئاسمانـدا هـێنایـەدی” ئەم سەرکەوتنـە مەزنـەی تریشکـۆڤـا، بوو بە مایـەی شانازی بۆ رووسیا و بۆ سەرجـەم مرۆڤـایەتی، بە تایبـەتیش بۆ ژنـان. ڤـاڵـنتینا تریشکـۆڤـا بە کـرداری سەلـمانـدی، کـە لە هەمـوو بوارەکانـدا، تـواناکـانی ژنـان لە تـواناکـانی پیاوان کەمـتر نیـن. ئـەو کـارانەی بـە پیـاوان دەکـرێن، بـە ژنـانیـش دەکـرێن. پیـاوان و ژنـان تـەواوکـەری یەکـترین.\nڤاڵنتینا دەڵێت:” ئەستەمە کە باڵندە بە یەک باڵ بفـڕی.. گەشتە ئاسمانییەکانی مرۆڤیش بەبێ بەشداری چالاکی ژنـان، پێـشناکەون” ڤـاڵنتینا دەشڵێت:” ئێمە لە بەردەم گەڕانەوە بـۆ سـەر مانـگ و دۆزینـەوەی هەسارەکـان داین، ئێمە رووبـەڕووی مەریـخ دەبیـنەوە، لەو بڕوایەدام، کە مەریـخ لە پیـاوان نابـوورێـت، گەر ژنـان لەنـاو تیمەکـانیانـدا نەبـن” ئەمە داوایەکی روون و ئاشکـرای تریشکۆڤـایە، کە پێـویستە ژنـان پەراوێـز نەکـرێن و لە گەشـتە ئاسمانیـیەکـان و دۆزینـەوەئ هـەسـارەکـانـدا بەشـداربـن.\nڤـاڵنتینا تریشکۆڤا خەون بە هەسارەی (مەریـخ) ەوە دەبینێت و بە جوانترین هەسارەی دەزانـێت. لە ساڵی (٢٠٠٧) دا، لە یـادی جـەژنی لەدایکـبوونیـدا، کە فـلادیمـێر پـۆتـین سـەرۆکی رووسـیا، ئامـادەی بـوو، وتی:” گـەر پـارەم ببـوایە، حـەزدەکەم گەشتـێک بۆ سەر مەریـخ بکەم.. گەرچی لەو بڕوایەشـدام کە چـوونە سەر مەریـخ گەڕانەوەی نییە. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، ئامادەم گەر بمنـێرن بۆ سەر مەریـخ” وتیـشی:”مەریـخ هـەسارە جـوانەکەمە، بـەڵام سـنووری ئـادەمـیزادیـش دەزانـم.. بـەلای ئێـمەوە هـێشـتا خـەونـە”\nلە ساڵی (٢٠١٥) دا، کە کەشـتی (فـۆستۆک ـ ٦) ئەو کەشتیـیەی ڤاڵـنتینا پێی چـوو بۆ بۆشـایی ئاسمان و بـە دەوری زەویـدا پـێی سـووڕایەوە، لەگەڵ چەنـد کەشـتییەکی تری ئاسمانی و چەند دەزگایەکی تری ئاسمانی رووسی بۆ نمایش کردن خرانە (مۆزەخانەی زانیاری لەنـدەن) ی پایتەختی بریتانیا. ڤاڵنتینا تریشکۆڤا بۆ کردنەوەی ئەو مۆزخانەیە بانگ کرابـوو، لە وتەیەکیدا بەو بۆنەیەوە، بە خۆشەویستییەوە باسی لە کەشتیـیەکەی (سـپۆتیـنگ ـ ٦) کـرد و بـە خۆشـەویستەکەی نـاوی بـرد و وتی:” خۆشەویستەکـەم، جـوانـترین و باشـترین هـاوڕێـم، جـوانـترین و بـاشـترین هـاوسـەرم”\nڤـاڵـنتینا تـریشکـۆڤـا لە رۆژی (٣/ نۆڤـەمبەر/١٩٦٣) دا، لەگـەڵ کەشتـیوانی ئاسـمانی (ئەندریان نیکـۆلایـڤ) دا، هـاوسەرگـیری کرد. (نیکـیتا خـرۆشـۆف) سـەرۆکی یەکـێتی سۆڤـیەت و سـەرۆکی حـیزبی شیـوعـی و سەرکـردە باڵاکـانی حکـوومەتی سـۆڤـیەت لە (مۆسکۆ) دا، ئامادەی ئاهەنگەکەیـان بـوون. لە (٨ / یۆنیـۆ/ ١٩٦٤) کچێکیان بوو، بە ناوی دایکییەوە ناوی ناوە (ئیلیـنا). تەنیا کچە لە جیهانـدا کە دایک و باوکی کەشتیوانی ئاسـمانی بـن. لە ساڵی (١٩٨٢) دا، ڤـاڵنتینا و ئەندریان نیکۆلایڤ لەیـەک جـیابوونەوە.\nڤـاڵنتـینا بـۆ جـاری دووەم لەگـەڵ لیـوای پـزیشکی، دکتـۆر (یـولی شابـۆشنـیکـۆڤ ) کە بەڕێـوەبەری پەیمانـگای نەشتەرگەری بـوو، هـاوسەرگـیری کـرد. پێـکەوە ژیـان تـا لە ساڵی (١٩٩٩) دا، یـولی هـاوسەری کـۆچی دوایی کـرد.\nڤـاڵنتیا لە ساڵی (١٩٦٩) دا وەک راهـێنەر و مەشقپێکەر لە بەرنامەی ئاسمانی یەکێتی سـۆڤـیەتـدا مایـەوە. راهـێنانی بە کەشتـیوانە ئاسمانییەکان دەکـرد. وەکو ئەنـدازیـارێکی تەکنـەلـۆژی ئـاسـمانی لـە سـوپـای یـەکـێتی سـۆڤـیەتـدا، درێـژەی بـە خـزمـەتکـردنی وڵاتـەکەی دا. لە سـاڵی (١٩٩٧) دا پلـەی (لیـوا) ی سەربـازی لە سـوپـای سـۆڤـیەتـدا وەرگـرت. بـەڵام جـارێکی کە نەچـووە بـۆ ئاسـمان.\nڤـاڵنتینا تـریشکـۆڤـا، ئەنـدامێکی چـالاک و بـاڵای حـیزبی شیـوعی سـۆڤـیەتی بـوو، لـە ساڵانی ( ١٩٦٩ـ ١٩٩١) ئەندامی ناوەنـدیی حـیزبی شـیوعی رووسیا بوو. گەلی پلە و پایـەی سـیاسی جـیـاوازی وەرگـرت، لـەوانـەش لـە سـاڵی (١٩٧٤ـ ١٩٨٩) ئـەنـدامی ئەنجـوومەنی بـاڵای یەکـێتی ســۆڤـیەت بـوو، کە دوایـی (هـەڵـوەشـێنرایەوە). ئەنـدامێ ئەنجـوومـەنی ئـاشـتی جـیهـانیـشە.\nلـە (١٩٨٧ـ ١٩٩٢) ســەرۆکی فـیـدراسـیـۆنی کـۆمەڵـەکـانی هـاوڕێـتی و پـەیـوەنـدی رۆشـنبیری بـوو لەگـەڵ وڵاتـانی بیـانی لە جـیهانـدا.\nڤـاڵنتـینا تا ئەمـڕۆش، وەکو چـالاکـوانێکی بـاڵای سیاسی ماوەتەوە. کەسایەتی و رێـز و پـێگەیـەکی تایبـەتی خـۆجـێی و نیـودەوڵـەتی هـەیە.\nساڵی (١٩٨٩) بوو بە نوێنـەری هەرێمی (یاروسلاڤـل ئۆبلاست). لە ساڵی (٢٠١١) دا، وەکو نوێنەری پارتی رووسیای یەگرتوو بوو بە ئەندامی ئەنجوومەنی دۆمای نیشتمانی.\nلە سـاڵی (٢٠١٦) دا، دووبـارە هەڵـیان بـژاردەوە.\nلە سـاڵی ( ١٩٦٨ـ ١٩٨٧) سـەرۆکی لـیژنـەی ژنـانی سـۆڤـیەت بـوو، لە ئەنجوومـەنی بـاڵای یەکـێتی سۆڤـیەتـدا.\nلە گەلێ کۆنگرە و بۆنەی جیهـانیدا وەک نوێنەری رووسیا بەشداری کـردووە. گەلێ لە وڵاتانی جیهانیش گەڕا بۆ ریکلام کردن بۆ باڵادەستی و تەکنۆلۆژیای ئاسمانی رووسیا.\nلە دوای (٢٠) ساڵ لە گەشتەکەی ڤـاڵنتینا. لە ساڵی (١٩٨٣) دا، یەکەم ژنی ئەمـریکی کەشتـیوانی ئاسـمانی (سـالی کـریستـین رایـد) لـە تەمـەنی (٣٣) ی ساڵـیدا بە کەشـتی ئاسمانی (چـالـینجـەر) ئەمریـکی، چـوو بـۆ بـۆشـایی ئاسـمان و خـولگەی زەوی.\nبە رێکەوتیش لە دوای (٤٩) ساڵ لە گەشتەکەی ڤـاڵنتینا، ژنـە کەشتیوانێکی چـینی لە رۆژی (١٦/ یۆنیۆ/٢٠١٢) دا بە کەشتی ئاسمانی (شنتشو ـ ٨) چووە بۆشایی ئاسمان.\n(ڤـاڵـنتینا تریشکۆڤـا) لـە رۆژی (٣٠/ ئەپـریـل/١٩٩٧) دا، کە تەمـەنی بـوو بە (٦٠) سـاڵ، بە بـڕیـاری سـەرۆکی ئـەو کاتـەی رووسیا (بـۆریـس یڵـتـسن) خانەنـشین کـرا.\nئەمساڵ تەمـەنی (٨٤) سـاڵە، تەنـدروستی باشـە.\nزۆرن ئەو خـەڵات و رێـزلـێـنانەی کە لە رووسیا و لە ڵاتانی تری جیهانـدا، پێشکەشیان بە (ڤـاڵـنتـینا تـریشکـۆڤـا) کـروون:\n١ـ لە لایـەن (نیکـیتا خـرۆشـۆف)ی سـەرۆکی یەکـێتی سـۆڤـیەت و سکـرتێری حـیزبی شـیوعی سـۆڤـیەتی، لە رۆژی (٢٢/ یـۆنیـۆ/ ١٩٦٣) دا، نازنـاوی ( پاڵەوانی یەکیەتی سـۆڤـیەت) ی پێـبەخـشی.\n٢ـ لە لایەن یەکێتی سۆڤـیەت و چەنـد وڵاتێکی تری جیهانەوە، چەندین نیشانەی ئازایی و ئافەرین و رێزلێنانی سەربازی و مەدەنییان، لە یەخەی ڤاڵـنتینا تریشکۆڤـا هەڵواسی.\n٣ـ لە لایـەن نەتـەوە یەکگـرتـووەکـانەوە، (میـدالـیای ئـاشـتی) یـان پێـبەخـشی.\n٤ـ دوو جـار (میـدالـیای لـینـین) ی زێـڕینـیان پێبـەخـشی.\n٥ـ بـزافـی ژنـانی جـیهـانی (سـمـبا) خـەڵاتـێکی زێـڕینی بەنـرخـیان پێـشکـەش کـرد.\n٦ـ لە مانگی (ئوکتۆبەر/٢٠٠٠) دا، لە لەنـدەن خەڵات و نازناوی (باشترین ژنی سەدە) یـان پێـبەخـشی.\n٧ـ کەشتییەکی ئاسمانی سۆڤـیەتی کە بەرەو مانگ ناردیـان، وەکو رێـزلێنانێک بە نـاوی (ڤـاڵنتینا تـریشکـۆڤـا) ەوە بـوو.\n٨ـ نـاوی ئـەو گـونـدەش کە لـێی لەدایکـبوو، لە گونـدی (بـۆلشـویا ماسلـینیکـۆڤـا) ەوە گۆڕیـان، نـاوی بـووە بە گـونـدی (ڤـاڵـنتـینا تـریشکـۆڤـا).\n٩ـ ناوی یەکـێک لە چاڵەکانی سەر مانگ بە ناوی (ڤـاڵـنتینا تـریشکـۆڤـا) ەوە ناونراوە.\n١٠ـ لە سـاڵی (١٩٦٧) دا، ئەستـێرۆکەیەکـیان بە نـاوی (ڤـاڵـنـتینا) وە نـاو نـاوە.\n١١ـ ئەم وڵاتـانەش وەکو رێـزلێنانـێک. میـدالـیای زێـڕیان پێبەخـشی (چیکـۆسلۆڤـاکیا، ڤـێتنام، مەنگۆلیا) چەندین وڵاتی کەش. سەرجەم (١٢) میدالیای زێڕیان پێشکەش کرد.\n١٢ـ لـە رووسـیادا، وێنـەی ڤـاڵـنتینا تریشکـۆڤـایان لەسـەر پـوولی پـۆسـتـدا دانـاون.\n١٣ـ لە یادی (٥٠) ساڵەی گەشتەکەیـدا، سەرۆکی رووسیا، فـلادیمێر پـۆتـین، خەڵاتی (ئەلـیکـسەنـدەر نیـڤـسکی) ی پێـشکـەش کـرد.\n١٤ـ چەنـدین شەقـام و قـوتـابخـانە و کـۆگـا و لە مۆسکـۆ و لە شارەکـانی تری رووسـیا بە نـاوی (ڤـاڵـنتینا تـریشکـۆڤـا) وە ناونـراون.\n١٥ـ میـدالـیای زێـڕینی (جـۆلـیۆ کـۆری) یان پێـبەخـشی.\n١٦ـ تیـپی موزیکی بەریتانی (کۆمپـیوتەر) لە ساڵی (١٩٩٨) دا، گۆرانییەکیان بە ناوی (ڤـاڵـنتـینا) وە تـۆمـارکـرد. ئەلـبوومی گـۆرانییەکـانیـشیان هـەر بـەم نـاوەوە دەرکـرد.\n١٧ـ فـلمـێکی دیکـۆمێنـتارییان لەسەر ژیـاننامەی و گەشـتە ئاسمانییەکەی دەرکردووە.\n١٨ـ بـوو بـە ئەنـدامی شـانـازی شـارەوانییەکـانی (١٠) لە شـارە گەورەکـانی جیـهـان.


دەستووری فیدراسیۆنی کۆمه‌ڵه کوردستانییه‌کان له سوید\nفیدراسیۆنی کۆمه‌ڵه کوردستانییه‌کان\nبه‌ندی 1 : ناوی فیدراسیۆن :\nده‌قی ناوه‌که‌ی ( فیدراسیۆنی کۆمه‌ڵه کوردستانییه‌کان له سوید ) .\nبه زمانی سویدی ده‌بێته Kurdiska Riksförbundet\nبه‌ندی 2 : شوێنی کارو خه‌باتی فیدراسیۆن\nشوێنی کارو خه‌باتی فیدراسیۆن له وڵاتی سویده و ناوه‌نده‌که‌ی له ستۆکهۆڵمه .\nبه‌ندی 3 : سروشتی فیدراسیۆن\nفیدراسیۆن ڕێکخراوێکی دیموکراتییه ، سه‌ر به هیچ ڕێکخراوێکی سیاسی و ئایینی نییه و له کۆمه‌ڵه‌کانی سوید پێکهاتووه .\nبه‌ندی 4 : ئامانجه‌کانی فیدراسیۆن\n1- کار ده‌کات بۆ زمان و فه‌رهه‌نگی کوردی ، ناسنامه و کلتوورله سوید .\n2- کار ده‌کات بۆ زمانی دایک تا ووتنه‌وه‌ی زمانی کوردی ببێته‌به‌شێک له سیسته‌می خوێندنی سوید .\n3- کار ده‌کات بۆ فره کلتووری وبه پێی په‌یمانه نێو نه‌ته‌وه‌ییه‌کان و پرینسیپه جیهانییه‌کانی پاراستنی مافی مرۆڤ .\n4- کار ده‌کات بۆ فره‌لایه‌نی ، به‌شداری کردن ، گونجاندن ، یه‌کسانی و دیموکراتی\n5- بۆ دابین کردنی شوێن وجێی پێویست بۆکۆبوونه‌وه و ژیانی ساڵمه‌زنان وهه‌روه‌ها دابین کردنی فه‌رمانبه‌ری کورد بۆیان .\n6- کارکردن بۆ وه‌ک یه‌کی ، ماف وئه‌رک و یه‌کسانی .\n7- دژی جیاوازبینی ، دوژمنایه‌تی و راسیست خه‌بات ده‌کات .\n8 - یارمه‌تی په‌نابه‌رانی کورد ده‌دات و زانیاریان ده‌رباره‌ی ئه‌رک و مافه‌کانیان ده‌داتێ ، بۆ ئه‌وه‌ی ڕێگایه‌کی ڕاست له کۆمه‌ڵگای تازه بگرنه به‌ر .\n9- کارده‌کات بۆ بڵاوکردنه‌وه‌ی زانیاری له‌سه‌ر کورد ، کوردستان و پرسی کورد .\n10- خه‌بات ده‌کات له پێناو پشتیوانکردنی کۆمه‌ڵگه‌ی سویدی بۆمافی کوردو چاره‌سه‌رکردنی\nپرسی کورد .\n11- دژی تاوانکردن و ماده بێهۆشکه‌ره‌کان خه‌بات ده‌کات .\n12- کارده‌کات بۆ مافی منداڵ و په‌یوه‌ندی نێوان خێزان .\n13- سه‌باره‌ت به مافی په‌نابه‌ران و بیانییان ، به پێی په‌یمانه نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کان و پرینسیپه جیهانییه‌کانی مافی مرۆڤ کارده‌کات .\nبه‌ندی 5 : جێبه‌جێکردنی ئامانجه‌کانی فیدراسیۆن\n1- په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ داموده‌زگا ڕه‌سمییه‌کان و ڕێکخراوه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کاندا ده‌کات.\n2- هه‌وڵ ده‌دات له‌دێبات وکۆبوونه‌وه گشتییه‌کان به‌شداری بکات .\n3- هاوکاری کۆمه‌ڵه‌کانی ئه‌ندام ده‌کات و بۆ په‌روه‌رده‌کردنیان پڕۆژه ئاماده ده‌کات\n4- له ماڵپه‌ڕی فیدراسیۆن وماڵپه‌ڕی به‌ربانگ به‌زمانی کوردی وسویدی زانیاری بڵاوده‌کاته‌وه .\n5- دروستکردنی چه‌ند کۆمیته‌یه‌کی کار بۆ به‌جێهێنانی کاره‌کانی فیدراسیۆن .\n6- ڕێکخستن وبه‌شداریکردن له کۆنفرانس ، دێبات وسیمینار .\n7- هه‌وڵ ده‌دات بۆ چاوپێکه‌وتن و دانوستان له‌گه‌ڵ چه‌ند به‌رپرس و سیاسه‌تمه‌دار 8- بڵاوکردنه‌وه‌ی چه‌ندجۆر له ڕاگه‌یاندن وداخویانی .\nبه‌ندی 6 : ئه‌ندامه‌تی\nئه‌ندامه‌تی کۆمه‌ڵه‌کان .\n1- هه‌ر کۆمه‌ڵه‌یه‌کی کورد که له شاره‌وانییه‌کدا دامه‌زرابێت و له شاره‌وانی خۆی ناونوسکرابێت و خاوه‌نی په‌یره‌ووپرۆگرامی ناوخۆی بێ و که‌مترین 15 ئه‌ندامی هه‌بێت وه په‌یره‌ووپرۆگرامی فیدراسیۆن په‌سند بکات ، ده‌توانێ ببێت به ئه‌ندامی فیدراسیۆن .\n2- کۆمه‌ڵه‌یه‌ک که بخوازێت ببێته ئه‌ندامی فیدراسیۆن ، ده‌بێ داوای خۆی به نوسراو ڕابگه‌یه‌نێت وپه‌یره‌ووپرۆگرامی ناوخۆی ولیستی ئه‌ندامان وپرۆتۆکۆڵی کۆنگره‌که‌ی له‌گه‌ڵ داواکارییه‌که‌ی ئاراسته‌ی فیدراسیۆن بکات .\n3- له دوای داواکارییه‌که له ماوه‌ی مانگێک کۆمیته بریاری به ئه‌ندامبوونی کۆمه‌ڵه‌که ئه‌دات ، وه ئه‌و کۆمه‌ڵه‌یه‌ی که داوای ئه‌ندامه‌تی قبوڵ نه‌کرێ ده‌توانێ سکاڵای خۆی به ڕێگه‌ی کۆمیته‌ی گشتییه‌وه بگه‌یه‌نێته کۆنگره‌ی فیدراسیۆن . هه‌ر کۆمه‌ڵه‌یه‌ک که بیه‌وێ ببێ به ئه‌ندام له فیدراسیۆن ، ده‌بێت 3 مانگ به‌سه‌ر دروست بوونی کۆمه‌ڵه‌که تێپه‌ڕی بێت .\n4- کۆمه‌ڵه‌ی ئه‌ندام نابێت له هه‌مان کاتدا ببێت به ئه‌ندام له فیدراسیۆنێکی تردا .\n5- فیدراسیۆن جیا له شاره‌وانی ستۆکهۆڵم ، له هه‌ر شاره‌وانییه‌کدا ته‌نها یه‌ک کۆمه‌ڵه به ئه‌ندام وه‌رده‌گرێت . ئه‌گه‌ر له شاره‌وانییه‌که‌دا دوو کۆمه‌ڵه هه‌بێ و پێویست بێ به ئه‌ندام وه‌رگیرێن کۆمیته‌ی کارگێڕ لێکۆڵینه‌وه‌ی له‌سه‌ر ده‌کات و به گوێره‌ی ئه‌و لێکۆڵینه‌وه یه کۆمیته‌ی گشتی بریار وه‌رده‌گرێ .\n6- هه‌ر کۆمه‌ڵه‌یه‌ک ده‌بێ له شاره‌وانی خۆیدا ئه‌ندام وه‌رگرێ یان له شاره‌وانییه‌کی نزیکی خۆی که کۆمه‌ڵه‌ی ئه‌ندامی فیدراسیۆنی تێدا نه‌بێت .\n7- کۆمه‌ڵه‌کانی ئه‌ندامی فیدراسیۆن ناتوانن له شاره‌وانییه‌ک ئه‌ندام وه‌رگرن که ئه‌و شاره‌وانییه بۆخۆی کۆمه‌ڵه‌ی سه‌ربه فیدراسیۆنی تێدابێ .\n8- هه‌ر کۆمه‌ڵه‌یه‌کی پیشه‌یی یان کۆمه‌ڵه‌یه‌کی چالاک یان کۆمه‌ڵه‌کانی وه‌کو ژنان ، ساڵمه‌زنان ، لاوان وکه‌مئه‌ندامان ، ده‌توانێ داوای ئه‌ندامه‌تی له فیدراسیۆن بکەن . وه هه‌ر کۆمه‌ڵه‌یه‌ک مافی ناردنی 3 نوێنه‌ریان بۆ کۆنگره‌ی فیدراسیۆن ده‌بێت . یه‌کێتی لاوان ، ژنان ،کۆمه‌ڵه‌ی که‌مئه‌ندامان وساڵمه‌زنان هه‌موو ئه‌ندامانی سەرەکیان به‌شداری ده‌که‌ن له کۆنگره‌ی فیدراسیۆندا . فیدراسیۆن یه‌ک کۆمه‌ڵه به ئه‌ندام وه‌رده‌گرێ له هه‌ر شاره‌وانییه‌کدا ، به‌ڵام شاره‌وانی ستۆکهۆڵم ناگرێته‌وه .\n9- کۆمه‌ڵه‌کان له خه‌باتی خۆیاندا سه‌ربه‌ستن ، به مه‌رجێک کاره‌کانیان دژی په‌یره‌وو پرۆگرامی فیدراسیۆن نه بێت .\n10- کۆمه‌ڵه‌کانی ئه‌ندام ده‌توانن به پێی پرینسیپی یه‌کسان که‌ڵک له توانای فیدراسیۆن وه‌ربگرن .\n11- ئه‌ندامه‌تی 5 کرۆنه هه‌ر ئه‌ندامێک. ئه‌گه‌ر کۆمه‌ڵه‌یه‌ک له کاتی خۆیدا ئه‌ندامه‌تی ئه‌ندامانی نه ناردبێ ، ناتوانێ نوێنه‌ر بۆ کۆنگره‌ی فیدراسیۆن ڕه‌وانه بکات .\n12- کۆمه‌ڵه‌کان ده‌بێ به لایه‌نی که‌م مانگێک به‌ر له به‌ستنی کۆنگره‌ی فیدراسیۆن کۆنگره‌ی خۆیان ببه‌ستن و ڕاپۆرتی خه‌بات و ناوی ئه‌ندامانی کۆمیته‌ی کارگێڕو نوێنه‌رانی هه‌ڵبژێردراویان بۆ به شداری کردن له کۆنگره‌ی فیدراسیۆن بنێرن ، هه‌روه‌ها کۆمه‌ڵه‌کان ده‌بێ 15 ڕۆژ به‌رله‌به‌ستنی کۆنگره‌که‌دا ، فیدراسیۆن ئاگادار بکه‌ن تا نوێنه‌ری فیدراسیۆن به‌شداری له کۆنگره‌که‌یان بکات .\nبه‌ندی 7 : له ئه‌ندامه‌تی که‌وتن\n1- کۆمه‌ڵه‌کانی ئه‌ندامی فیدراسیۆن ته‌نها به پێی بریاری کۆنگره‌ی خۆیان ده‌توانن خۆیان له ئه‌ندامه‌تی فیدراسیۆن بکێشنه‌وه ، بریارەکەش بە نووسین دەنێردرێت بۆ فیدراسیۆن .\n2- هه‌ر کۆمه‌ڵه‌یه‌ک که خۆی له ئه‌ندامه‌تی فیدراسیۆن ده‌کشێنێته‌وه ، له ئه‌ندامه‌تی فیدراسیۆن ده‌که‌وێ و ناتوانێ داخوازی هیچ شتێک له فیدراسیۆن بکات .\nبه‌ندی 8 : له ئه‌ندامه‌تی ده‌رکردن\n1- ئه‌گه‌ر کۆمه‌ڵه‌یه‌کی ئه‌ندامی فیدراسیۆن ئه‌رکی خۆی به‌جێ نه‌هێنێ یان له کاره‌کانی دا دژی په‌یره‌ووپرۆگرامی فیدراسیۆن بجوڵێته‌وه ، ئه‌وه له‌سه‌ر کۆمیته‌ی کارگێڕه که لێکۆڵینه‌وه‌ی له‌سه‌ر بکات و ڕاپۆرتێک پێشکه‌ش به کۆمیته‌ی گشتی بکات ، ئه‌گه‌ر کۆمیته‌ی گشتی به پێویستی زانی :\n- ئاگاداری ده‌کاته‌وه .\n- ئه‌ندامه‌تییه‌که هه‌ڵده‌په‌سێردرێت .\n2- ته‌نها کۆنگره‌ی فیدراسیۆن مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه که کۆمه‌ڵه‌یه‌ک له ئه‌ندامه‌تی فیدراسیۆن ده‌ربکات .\nبه‌ندی 9 : ئۆرگانه‌کانی فیدراسیۆن\n1- کۆنگره‌ی فیدراسیۆن .\n2- کۆمیته‌ی گشتی .\n3- کۆمیته‌ی کارگێڕ .\n4- کۆمیته‌ی ڕێڤیسۆر.\n5- کۆمیته‌ی ڕاوێژ .\nبه‌ندی 10 : کۆنگره‌ی فیدراسیۆن\n1- کۆنگره ئۆرگانی هه‌ره‌به‌رزی فیدراسیۆنه ، هه‌ر دووساڵ جارێک له مانگی 5 ده‌به‌سترێت . بۆ ئه‌وه‌ی کۆنگره‌که شێوه‌یه‌کی یاسایی له خۆ بگرێ ، پێویسته له نیوه‌ی زیاتری یان له سه‌دا 51 ی ئه‌ندامانی کۆنگره ئاماده بن . ئه‌گه‌ر ژماره‌ی ئه‌ندامان له‌وه که‌متر بن ئه‌وه پێویسته بۆ مانگێکی تر دوا بخرێت .\n2- کۆمیته‌ی کارگێڕ ده‌بێ دوو مانگ به‌ر له به‌ستنی کۆنگره کۆمه‌ڵه‌کانی ئاگادار بکاته‌وه .\n3- ده‌بێ هەفتەیەک به‌ر له به‌ستنی کۆنگره ڕاپۆرتی کارو خه‌بات ودارایی کۆمیته‌کانی کاری ، بۆ کۆمه‌ڵه‌کانی ئه‌ندام بنێررێت .\n4- له کۆنگره‌ی فیدراسیۆندا ئه‌ندامانی ( سەرەکی ) کۆمیته‌ی گشتی ، کۆمیته‌ی کارگێڕ ، کۆمیته‌ی ڕاوێژوکۆمیته‌ی ڕڤیسۆر نوێنه‌ر ده‌بن له کۆنگره‌دا . ئه‌ندامانی جێگری کۆمیته‌ی گشتی و کارگێڕ مافی ده‌گدانیان نییه .\n5- نوێنه‌رانی کۆنگره‌ی فیدراسیۆن به پێی ژماره‌ی ئه‌ندامانی به‌شداری کۆنگره‌ی ساڵانه‌ی کۆمه‌ڵه‌کان هه‌ڵده‌بژێررێن . هه‌ر کۆمه‌ڵه‌یه‌ک که 15 ئه‌ندامی هه‌بێت ، مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه 2 نوێنه‌ر هه‌ڵبژێرێ ، له‌دوای ئه‌وه‌ش بۆ هه‌ر 20 ئه‌ندام یه‌ک نوێنه‌ر هه‌ڵده‌بژێرێ .\n6- کۆمه‌ڵه‌ی پیشه‌یی بۆی هه‌یه 3 نوێنه‌ر بنێررێ ، کۆمه‌ڵه‌ی ساڵمه‌زنان ، که‌مئه‌ندامان ،لاوان و ژنان ده‌توانن هه‌موو ئه‌ندامانی کۆمیته‌ی کارگێڕیان بنێرن\n7- ئه‌و که‌سانه‌ی که له لایه‌ن کۆنگره‌ی فیدراسیۆنه‌وه به ئه‌ندامه‌تی ئۆرگانه‌کانی فیدراسیۆن هه‌ڵده‌بژێردرێن ، ده‌بێ تا کۆنگره‌ی داهاتوو ئه‌رکی خۆیان به‌جێ بێنن . ئه‌گه‌ر کۆمه‌ڵه‌یه‌ک که ئه‌وان ئه‌ندامن تیایدا ،له ئه‌ندامه‌تی فیدراسیۆن بکه‌وێت یا له فیدراسیۆن ده‌ربکرێت ،یان بیه‌وێ ئه‌ندامی خۆی له ئۆرگانی فیدراسیۆن بکشێنێته‌وه ، به‌ڵام ئه‌و که‌سه خۆی نه‌یه‌وێت ده‌رچێت ئه‌واله‌سه‌ر ئه‌رکی خۆی ده‌مێنێته‌وه .\n8- کۆنگره ده‌توانێ بۆ وه‌رگرتنی ئه‌ندام بۆ ئۆرگانه‌کانی له ده‌ره‌وه‌ی نوێنه‌ران ، له ناو ئه‌ندامی کۆمه‌ڵه‌کانیدا ئه‌ندام هه‌ڵبژێرێت .\n9- له کۆنگره‌ی فیدراسیۆندا ، وه‌رگرتنی بریار به پێی زۆرینه‌ی ده‌نگی به‌شداران په‌سند ده‌کرێ ، بێجگه له به‌نده‌کانی 17 و 23 .\n10 - کۆمەڵەکانی ئەندام و نوێنەرانی کۆنگرە بەر لەیەک مانگ پێشنیارەکانیان بۆ گۆڕینی دەستوور ، دەنێرن بۆ کۆمیتەی گشتی ، تاوەکو لەگەڵ پێشنیارەکانی تر لە کۆنگرەدا بخرێنە دەنگدانەوە .\nبه‌ندی 11 : کۆمیته‌ی گشتی\n1- کۆمیته‌ی گشتی له 12 ئه‌ندامی سەرەکی و3 جێگر پێکدێت ، که له‌کۆنگره‌ی فیدراسیۆن هه‌ڵده‌بژێررێن . کۆمیته‌ی کارگێڕ له 9 ئه‌ندامی سەرەکی و 2 جێگر پێکدێت . هه‌ریه‌که له ئه‌ندامانی کارگێڕ ده‌بێ کۆمیته‌یه‌کی کار پێکبێنن .\n2- کۆمیته‌ی گشتی هه‌ره ئۆرگانی به‌رزن له نێوان دوو کۆنگره‌ی فیدراسیۆندا .\n3- کۆمیته‌ی گشتی له کۆبوونه‌وه‌ی یه‌که‌می خۆیدا ، سه‌رۆکی فیدراسیۆن هه‌ڵده‌بژێرێ .\n4- کۆمیته‌ی گشتی هه‌ر سێ مانگ جارێک کۆده‌بێته‌وه وپلانی خه‌بات ، ڕاپۆرتی کۆمیته‌کانی کار هه‌ڵده‌سه‌نگێنێ و بریاریان له‌سه‌ر ده‌دات .\n5- کۆمیته‌ی گشتی ده‌توانێ ئه‌و سزایانه‌ی خواره‌وه بداته ئه‌ندامی خۆی :\nئه‌ندامی سزادراو مافی هه‌یه ناڕازی بوونی خۆی بخاته به‌رچاوی نوێنه‌رانی کۆنگره‌ی فیدراسیۆن و به‌رگری له مافی خۆی بکات .\n6- ئه‌و 12 ئه‌ندامی سەرەکی و3 جێگره له کۆمیته‌ی گشتی و 9 ئه‌ندامی سەرەکی و 2 جێگر له کۆمیته‌ی کارگێڕ ، له کۆنگره‌ی فیدراسیۆن به جودا هه‌ڵده‌بژێررێن .\n7- بریاره‌کانی کۆمیته‌ی گشتی له لایه‌ن کۆمیته‌ی کارگێڕه‌وه جێبه‌جێ ده‌کرێن .\n8- کۆمیته‌ی گشتی به‌رپرسیاره به‌رانبه‌ر به کۆنگره‌ی فیدراسیۆن .\n9- ئه‌گه‌ر ئه‌ندامێکی کۆمیته‌ی گشتی هه‌ڵپه‌سێردرا ، جێگری یه‌که‌م جێی ده‌گرێته‌وه . جێگره‌کان بۆیان هه‌یه به‌شداری بکه‌ن له کۆبوونه‌وه‌کانی گشتی ، به‌ڵام مافی ده‌نگدانیان نییه .\n10- کۆمیته‌ی گشتی له‌گه‌ڵ کۆمیته‌ی کارگێڕ ده‌توانن هه‌موو ئه‌ندامان کۆبکه‌نه‌وه‌و بریاری کۆبوونه‌وه بده‌ن .\n11- نوێنه‌ری کۆمیته‌ی گشتی به‌شداری ده‌کات له کۆنگره‌ی کۆمه‌ڵه‌کانی ئه‌ندام .\n12- ئه‌گه‌ر ئه‌ندامێکی کۆمیته‌ی گشتی به‌بێ هۆیه‌کی په‌سند له دوو کۆبوونه‌وه‌ی یه‌ک له دوای یه‌کی کۆمیته‌که‌یدا به‌شداری نه‌کات ، ئه‌وه له ئه‌ندامه‌تی ده‌که‌وێت .\n13- جێگر جێگه‌ی ئه ندامی ئه‌سڵی ده‌گرێته‌وه له کاتێکدا که به‌شداری کۆبوونه‌وه‌ی نه‌کرد .\nبه‌ندی 12: کۆمیته‌ی کارگێڕ\n1- کۆمیته‌ی کارگێڕ له 9 ئه‌ندامی سەرەکی و 2 جێگر پێکدێت ، جێگره‌کان ئه‌توانن له کۆمیته‌کانی کاردا به‌شداری بکه‌ن ، به‌ڵام هیچ به‌رپرسیارییه‌ک ومافی ده‌نگدانیان نییه .\n2- کۆمیته‌ی کارگێڕ به‌رپرسیاری جێبه‌جێکردنی بریاره‌کانی کۆنگره‌و بریاره‌کانی کۆمیته‌ی گشتی و خه‌باتی فیدراسیۆنه .\n3- کۆمیته‌ی کارگێڕ له یه‌که‌م کۆبوونه‌وه‌ی خۆیدا ، سکرتێری فیدراسیۆن ، به‌رپرسی دارایی و به‌رپرسی کۆمیته‌کانی کار هه‌ڵده‌بژێرێ و کۆمیته‌کانی کار پێکدێنێت .\n4- کۆمیته‌ی کارگێڕ به لایه‌نی که‌مه‌وه مانگی جارێک کۆده‌بێته‌وه . سه‌رۆکی فیدراسیۆن کۆمیته‌ی کارگێڕ بانگی کۆبوونه‌وه ده‌کات . ئه‌گه‌ردوو ئه‌ندامی کۆمیته‌ی کارگێڕ به پێویست بزانن ، بۆیان هه‌یه کۆمیته‌ی کارگێڕ بانگی کۆبوونه‌وه‌ی نائاسایی بکه‌ن .\n5- کۆمیته‌ی کارگێڕ ڕاپۆرتی خه‌بات پێشکه‌ش به کۆبوونه‌وه ده‌کات .\n6- کۆمیته‌ی کارگێڕ چه‌ند کۆمیته‌یه‌کی کار پێکدێنن وه‌کو ( کۆمیته‌ی په‌روه‌رده‌و کۆمیته‌ی په‌نابه‌ران و........ هتد) .\n7- ئه‌گه‌ر ئه‌ندامێکی کۆمیته‌ی کارگێڕبه‌بێ هۆ له 3 کۆبوونه‌وه‌ی یه‌ک له‌دوای یه‌ک به‌شداری نه‌کرد ئه‌وه له ئه‌ندامه‌تی ده‌که‌وێت و جێگری یه‌که‌م جێگه‌ی ده‌کرێته‌وه .\n8- ئه‌گه‌ر ئه‌ندامێکی کۆمیته‌ی کارگێڕ به هه‌رهۆیه‌که‌وه به‌شداری له سێ کۆبوونه‌وه‌ی یه‌ک له‌دوای یه‌کی نه‌کرد ، یان دژی په‌یره‌وو پرۆگرامی فیدراسیۆن بجوڵێته‌وه ،ئه‌وکاته کۆمیته‌ی کارگێڕ بریار ده‌دات به ئاگادار کردنه‌وه یان هه‌ڵپه‌ساردنی ئه‌و ئه‌ندامه ، ئه‌ندامی جێگر جێی ئه‌و ئه‌ندامه ده‌گرێته‌وه .\nبه‌ندی 13 : کۆمیته‌ی ڕێڤیسۆر\n1- کۆمیته‌ی ڕێڤیسۆر له‌لایه‌ن کۆنگره‌ی فیدراسیۆنه‌وه هه‌ڵده‌بژێردرێ . ئه‌و کۆمیته‌یه له 3 ئه‌ندامی سەرەکی وجێگرێک پێک دێت .\n2- کۆمیته‌ی ڕێڤیسۆر کۆنترۆڵی هه‌مووداهات و خه‌رجییه‌کانی فیدراسیۆن ده‌کات .\n3- کۆمیته له‌ناو خۆیاندا سکرتێرێک هه‌ڵده‌بژێرن .\n4- کۆمیته‌ی ڕێڤیسۆر کۆنترۆڵی هه‌موودارایی فیدراسیۆن هه‌ر دووساڵ جارێک ده‌کات . ڕاپۆرتی خۆی ده‌داته فیدراسیۆن .\n5- هه‌ر سێ ئه‌ندامی سەرەکی به‌شداری ده‌که‌ن له کۆنگره‌ی ساڵانه‌ی فیدراسیۆن وه‌کو نوێنه‌ر .\nبه‌ندی 14 : کۆمیته‌ی ڕاوێژ\n1- کۆمیته‌ی ڕاوێژ له کۆنگره‌ی ساڵانه‌ی فیدراسیۆندا هه‌ڵده‌بژێ\n- ئه‌ندامانی کۆمیته‌ی کارگێڕ بۆیان نییه به‌شداری بکه‌ن له‌کۆمیته‌ی ڕاوێژدا .\n- کۆمیته‌ی ڕاوێژ له 5 ئه‌ندام پێکدێت .\n- کۆمیته‌ی ڕاوێژ به پێی هه‌ڵسه‌نگاندنی بارودۆخی فیدراسیۆن و کۆمه‌ڵه‌کانی ئه‌ندام ناوی ئه‌و ئه‌ندامانه‌ی که ده‌ستده‌ده‌ن بۆفیدراسیۆن به کۆنگره پێشنیاز ده‌کات .\n- ئه‌ندامانی کۆمیته‌ی ڕاوێژ به‌شداری ده‌که‌ن له کۆنگره‌ی ساڵانه‌ی فیدراسیۆن وه‌کو نوێنه‌ر .\nبه‌ندی 15 : کۆنگره‌ی نائاسایی\n1- له کاتێکدا کۆنگره‌ی نائاسایی ده‌کرێت ،که کۆمیته‌ی گشتی بریاری له‌سه‌ربدات .\n2- کۆمه‌ڵه‌کانی ئه‌ندام ده‌بێ مانگێک به‌ر له پێکهێنانی کۆنگره‌ی نائاسایی ئاگادار بکرێن .کۆمه‌ڵه‌کانی ئه‌ندام ئه‌توانن نوێنه‌ری تازه‌یان هه‌ڵبژێرن .\n3- کۆنگره‌ی نائاسایی ته‌نها له‌سه‌ر ئه‌و کێشانه ده‌دوێ که بوونه‌ته هۆی پێکهێنانی کۆنگره‌که .\n4- کۆنگره‌ی نائاسایی له‌سه‌ر بنچینه‌ی کۆنگره‌ی ئاسایی کاره‌کانی به‌ڕێوه ده‌بات .\nبه‌ندی 16 : په‌یڕه‌وو پرۆگرامی (ده‌ستوور) فیدراسیۆن\nته‌نها کۆنگره‌ی فیدراسیۆن مافی گۆڕینی په‌یڕه‌ووپڕۆگرامی فیدراسیۆنی هه‌یه ده‌بێ دوو له سێی ده‌نگی ئه‌و نوێنه‌رانه پێویسته که له کۆنگره‌دا به‌شدارن .\nبه‌ندی 17 : ئابووری فیدراسیۆن\n1- دراوی فیدراسیۆن له‌کۆنتۆی بانکێک دا داده‌نرێ ، سه‌رۆک و به‌رپرسی ئابوری فیدراسیۆن به‌یه‌که‌وه به‌رپرسیارن له‌و کۆنتۆیه . سه‌رۆک وبه‌رپرسی ئابووری پێکه‌وه ده‌توانن به‌بێ بریاری کۆمیته‌ی کارگێڕ تا 5000 کرۆن له‌و بانکه بۆ کاری فیدراسیۆن بێننه ده‌رێ .\n2- داهاتی فیدراسیۆن بریتییه له :\n- ئه‌ندامه‌تی ئه‌ندامان .\n- یارمه‌تی له لایه‌ن شاره‌وانی و دام وده‌زگاکانی میری .\n- یارمه‌تی جۆراوجۆر .\nبه‌ندی 18 : ئه‌رکی سه‌رۆکی فیدراسیۆن\n1- نوێنه‌رایه‌تی فیدراسیۆن ده‌کات .\n2- بانگی کۆمیته‌ی کارگێڕ ده‌کات بۆ کۆبوونه‌وه.\n3- سه‌رۆکایه‌تی کۆبوونه‌وه‌کان ده‌کات .\n4- چاودێری چالاکییه‌کانی فیدراسیۆن ده‌کات .\n5- بریاره‌کانی کۆمیته‌ی گشتی وکارگێڕ ڕه‌چاو ده‌کات .\n6- سه‌رۆکی فیدراسیۆن کارده‌کات له‌گه‌ڵ ده‌سته‌ی کارگێڕ بۆ ڕاپه‌ڕاندنی کاره‌کان .\nبه‌ندی 19 : ئه‌رکی سکرتێری فیدراسیۆن\n1- له‌کاتی ئاماده نه‌بوونی سه‌رۆکی فیدراسیۆن ، جێگه‌ی ئه‌و ده‌گرێته‌وه .\n2- پرۆتۆکۆڵی کۆبوونه‌وه‌کانی گشتی و کارگێڕ ده‌نوسێ و ڕاپۆرتی خه‌بات ئاماده ده‌کات و به‌رپرسی ئه‌رشیفی فیدراسیۆنه .\nبه‌ندی 20 : ئه‌رکی به‌رپرسی ئابووری فیدراسیۆن\n1- به‌رپرسیاری داهات وخه‌رجی فیدراسیۆن و ئه‌وکه‌ل وپه‌لانه‌ی که له ناو فیدراسیۆندایه .\n2- کۆکردنه‌وه‌ی ئه ندامه‌تی ئه‌ندامان .\n3- ڕاپۆرتی ئابوری پێشکه‌ش به کۆنگره‌ی ساڵانه‌ی فیدراسیۆن ده‌کات .\nبه‌ندی 21 : ئه‌رکی به‌رپرسی ڕاگه‌یاندن و گۆڤاری فیدراسیۆن\n- به‌رپرسی ڕاگه‌یاندن به‌رپرسیاره له دانانی ده‌سته‌ی نوسه‌ران بۆ گۆڤاری فیدراسیۆن .\n- ده‌سته‌ی نوسه‌ران ده‌بێ له‌لایه‌ن کۆمیته‌ی کارگێڕ په‌سند بکرێ .\n- به‌رپرسی ڕاگه‌یاندن که گۆڤاری فیدراسیۆنیش به‌ڕێوه ده‌بات ، سه‌رپه‌رشتی کۆبوونه‌وه‌ی ده‌سته‌ی نوسه‌ران ده‌کات و پرۆتۆکۆڵی کۆبوونه‌وه‌که ئاماده ده‌کات و خه‌رجییه‌کانی ده‌ستنیشان ده‌کات .\n- به‌رپرسیاره له‌و شتانه‌ی که بۆ گۆڤاره‌که ده‌نێردرێ وهه‌روه‌ها به‌رپرسیاره‌تی ئه‌رشیف .\nبه‌ندی 22 : هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی فیدراسیۆن\nبریاری هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی فیدراسیۆن ته‌نها له کۆنگره‌ی ئاساییدا ده‌درێت . بۆ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی فیدراسیۆن چوار له پێنجی ده‌نگی نوێنه‌رانی پێویسته . دوای هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی فیدراسیۆن ، هه‌موو که‌ل وپه‌ل ودارایی فیدراسیۆن به پێی بریاری کۆنگره ، ده‌درێت به کۆمه‌ڵه‌کانی ئه‌ندام .\nکۆنگره و جڤین


چیخۆفه‌كه‌ی ئه‌مریكا نۆبڵ وه‌رده‌گرێت – كولتور مه‌گه‌زین\nچیخۆفه‌كه‌ی ئه‌مریكا نۆبڵ وه‌رده‌گرێت\n04/11/2015 12 min read0\nـ گفتوگۆ له‌گه‌ڵ ئه‌لیس مونرۆ ـ\nئاماده و وه‌رگێڕانی: بڕوا عه‌لادین\nهه‌موو ساڵێك، له‌گه‌ڵ نزیكبوونه‌وه‌ی واده‌ی به‌خشینی خه‌ڵاتی نۆبڵدا پێشبینی و ئاره‌زووه‌كان بۆ نوسه‌ره شایسته‌كانی ئه‌ده‌ب ده‌بنه بابه‌تێكی گه‌رمی میدیاكانی سوید و جیهانیش! له به‌ر جیاوازی چێژ و هه‌ڵسه‌نگاندنی مرۆڤه‌كان بۆ كاری ئه‌ده‌بی، هه‌روه‌ها له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كولتوره‌كان پابه‌ندی بڕێك به‌های جۆراوجۆرن كه هه‌ندێكیان بابه‌تین، به‌هاگه‌لێكی تریش تایبه‌تی و ژیارین، هه‌ر بۆیه كه‌متر ڕێده‌كه‌وێت لیژنه‌ی هه‌ڵسه‌نگێنه‌ر دڵی هه‌مووان خۆشبكات و بتوانێت به بڕیاره‌كه‌ی، كه‌س له‌خۆی نه‌ڕه‌نجێنێت!\nدیاره ئه‌مساڵیش وه‌ك ساڵانی ڕابردوو، لیستی ئه‌و شاعیر و ڕۆماننوسانه‌ی بۆ خه‌ڵاتی نۆبڵی پێشنیار كرابوون ناوی گه‌وره‌گه‌وره‌ی تێدا بوو: بۆ نمونه جگه له ئه‌دۆنیس، له دیارترینیان نوسه‌ری به‌ناوبانگی هه‌نگاری (پێته‌ر ناداش) بوو كه به ڕۆمانی (كتێبی یاداشته‌كانی یاده‌وه‌ری) به‌ناوبانگه، هه‌روه‌ها خانمه نوسه‌ری بێلاروسی (سڤێتلانه ئه‌لێكسێڤیچ) كه به به‌رهه‌مه‌كانی وه‌ك (جه‌نگ سیمایه‌كی ژنانه‌ی نیه)، ناسراوه، سه‌رباری بڕێك نوسه‌ری ئاسیایی كه به وته‌ی هه‌ندێك له چاودێران كه‌متر شانسی هه‌ڵبژاردنیان له‌م ساڵدا هه‌یه.\nده‌رگا ئه‌فسوناویه‌كه ده‌كرێته‌وه\nوه‌ك نه‌ریته باوه‌كه‌ی خۆی، كاتژمێر 1 ی پاشنیوه‌ڕۆی به‌رواری 10 ی ئۆكتۆبه‌ری 2013، پرۆفیسۆر پێته‌ر ئێنگلوند\nله‌به‌رچاوی سه‌رجه‌م رۆژنامه‌نوسانی دنیادا، به ئارامی و جۆرێك له متمانه به‌خۆبوونه‌وه ده‌رگا ئه‌فسوناوییه‌كه‌ی ئه‌كادیمیای سویدی له گامله‌ستان كرده‌وه و هه‌واڵه گه‌وره‌كه‌ی به جیهان ڕاگه‌یاند: هه‌واڵی به‌خشینی خه‌ڵاتی نۆبڵی ئه‌ده‌بی ساڵی 2013 به خاتو (ئه‌لیس مونرۆ) كه یه‌كه‌م نوسه‌ری كه‌نه‌دی و سیانزه‌هه‌مین ئافره‌ته له‌مێژوی ئه‌ده‌بدا ئه‌م خه‌ڵاته وه‌ربگرێت.\nده‌كرێت بڵێیین ده‌ستنیشانكردنی مونرۆ تا ڕاده‌یه‌ك پێشبینی ده‌كرا و به لای هه‌ندێك كه‌سیشه‌وه (دانیێل ساندستروێمی به‌رپرسی كه‌لتور له رۆژنامه‌ی ـ سڤێنسكا داگبلادێت ـ بۆ نمونه) بڕیارێكی ژیرانه بوو، چونكه مونرۆ نوسه‌رێكی مه‌زنه و خاوه‌ن به‌رهه‌مێكی دیاره له مێژوی ئه‌ده‌بدا، ئه‌مه جگه له‌وه‌ی كه له‌سه‌ر ئاستی جیهانیش زۆر به‌ناوبانگه، به ئه‌ندازه‌یه‌ك كه چیرۆكنوسێكی گه‌وره‌ی ئه‌مریكی وه‌ك (سینثیا ئۆزیك) مونرۆ به چیخۆفه‌كه‌ی ئه‌مریكا ناوده‌بات. هه‌ر بۆیه هه‌ستێك هه‌بوو به‌وه‌ی كه ئیدی كاتی ئه‌وه هاتوه ڕێز له كاره‌كانی بگیرێت و به چاویلكه‌یه‌كی نوێ بخوێنرێته‌وه. به‌ڵام داخۆ تایبه‌تمه‌ندێتیه‌كانی جیهانبینی ئه‌ده‌بی مونرۆ چین و پتر خۆیان له چ ژانرێكدا به‌رجه‌سته ده‌كه‌ن؟\nمامۆستای هونه‌ری نۆڤلێتی هاوچه‌رخ\nبه وته‌ی ئێگلوند هه‌ڵبژاردنی مونرۆ له‌سه‌ر بنه‌مای ورده‌كاری و گه‌شه‌پێدانی بووه به ڕه‌گه‌زه‌كانی چیرۆك وه‌ك ته‌واوكه‌ری ئه‌و ڕێباز و ته‌كنیكه‌ی له ئه‌ده‌بی هاوچه‌رخدا له چیخۆڤه‌وه دێت و ده‌ستپێده‌كات، به‌ڵام جیاوازیه‌كه ئه‌وه‌یه كه مونرۆ خاوه‌ن شێواز و ته‌كنیك و زمانی خۆیه‌تی و ده‌كرێت بڵێین پڕۆژه‌ی نوسینی ئه‌م له‌سه‌ر پێیه‌كانی خۆی وه‌ستاون، سه‌رباری ئه‌وه‌ی كه هونه‌ری نوسینی چیرۆك له‌گه‌ڵ ئه‌مدا ده‌گاته دۆخی ترۆپك و كه‌ماڵی خۆی. نزیكی مونرۆ له چیخۆڤه‌وه زیاتر ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ هاوشێوه‌یی مامه‌ڵه‌ی هه‌ردوكیان له‌گه‌ڵ كاره‌كته‌ر و ڕوداودا: ئه‌م دوو نوسه‌ره زیاتر جه‌ختده‌كه‌نه سه‌ر تاكه‌كه‌س، پتر ئه‌و گۆڕانكاریانه‌یان به‌لاوه گرنگه كه به‌سه‌ر تاكدا دێن و كه‌متر بایه‌خ به ڕوداو له تێكستدا ده‌ده‌ن. به وته‌ی (ئولریكا میرێس) یش كه ڕه‌خنه‌گرێكی ئه‌ده‌بیه، مونرۆ زۆر شایسته‌یه، چونكه به‌ناوبانگه به فۆرمی نوسینه‌كه‌ی كه زیاتر ڕۆمانه له قاڵبی نۆڤلێتدا، واته ئه‌وه‌ی كه ئه‌م له 30 لاپه‌ڕه‌دا سه‌باره‌ت به چاره‌نوسی مرۆڤ پوختیده‌كاته‌وه و ده‌ینوسێت، نوسه‌رانی تر له 300 لاپه‌ڕه‌دا ده‌یبه‌خشن.\nهۆكاره‌كان بۆ خوێندنه‌وه‌ی مونرۆ زۆرن، چونكه تێما‌كانی نوسینی ئه‌م خاتونه زۆر به‌رفراوانن: سه‌رباری بایه‌خێكی زۆری به چه‌مكی پیری و تێمای ته‌مه‌ن، گرنگترینی هێڵه‌كانی مونرۆ بریتین له نوسینه‌وه‌ی ئازاره‌كانی ئه‌و ململانێ گه‌وره‌یه‌ی ژنان له سه‌ده‌ی بیسته‌مدا له نێوان عه‌شق و نوسین و مناڵدا ده‌یگوزه‌رێنن، واته تیشكخستنه سه‌ر ژن وه‌ك كاره‌كته‌رێكی ئاڵۆز كه به زۆری گیرۆده‌ی په‌یوه‌ندی سه‌خت و دژواری كۆمه‌ڵایه‌تی و سایكۆلۆژیه، هه‌روه‌ها ململانێی ئاكاریانه, ململانێی نێوان نه‌وه‌كان، دووباره‌كردنه‌وه و پێداگریی له‌سه‌ر لۆكاڵیبوون و كه‌متر ڕۆچوونه ناو گه‌ردونه‌وه به گشتی: به تایبه‌تی هه‌ڵبژاردنی ڕوبه‌ری بچوكبچوك وه‌ك جوگرافیا و شانۆی ڕوداوه‌كان، هه‌موو ئه‌مانه‌ش شانبه‌شانی زه‌قكردنه‌وه‌ی ئاماده‌گی و هه‌ژمونی كۆمه‌ڵگه وه‌ك ماشێنێكی ده‌نگزلی لێنه‌بڕاوه له‌ناوه‌وه‌ی مرۆڤه‌كاندا، به‌و مانایه‌ی كه هیچ ئازادییه‌كی ئه‌وتۆیان نیه و به‌ته‌نها بوونه‌ته گیرۆده‌ی زه‌مه‌ن و هه‌لومه‌رجه كۆگه‌لیه‌كان.\nئه‌لیس مونرۆ ساڵی 1931 له ناوچه‌ی ئۆنتاریۆی كه‌نه‌دا له‌دایكبووه. دایكی مامۆستا و باوكیشی جوتیار بووه. له ته‌مه‌نێكی زوودا ده‌ستده‌كات به نوسین و بۆ بواری ڕۆژنامه‌نوسی ده‌خوێنێت، به‌ڵام درێژه به خوێندنه‌كه‌ی نادات و له 1950 دا له‌گه‌ڵ مێردی یه‌كه‌می هاوسه‌رگیری ده‌كات، تا پاشتر له 1963 دا له ڤیكتۆریا فرۆشگه‌یه‌كی كتێب داده‌نێن كه ئێستاش هه‌ر ماوه. دواتر له‌ساڵی 1972 دا له‌یه‌كتری جیاده‌بنه‌وه و پاشتر مونرۆ ژیانێكی تر هه‌ڵده‌بژێرێته‌وه و له ساڵی 1976 دا هاوسه‌رگیری له‌گه‌ڵ زانای جوگرافیا ((جیرالد فریملین)) دا ده‌كات، كه ئه‌میان ساڵی 2012 به نه‌خۆشی شێرپه‌نجه ده‌مرێت. مونرۆ ته‌مه‌نی 82 ساڵه و خاوه‌نی ٤ مناڵه، وه‌ك له دوا چاوپێكه‌وتنه‌كه‌شیدا له‌گه‌ڵ ته‌له‌ڤزیۆنی سویدیدا ڕونیده‌كاته‌وه:  هێند نیه كه بڕیاری داوه واز له نوسین بهێنێت، هه‌ر بۆیه خه‌ڵاته‌كه به لایه‌وه شتێكی چاوه‌ڕوان نه‌كراو بووه و پتر وه‌ك شۆكێك وایه!\nجگه له خه‌ڵاتی نۆبڵ، مونرۆ خاوه‌نی چه‌ندین خه‌ڵاتی تره، له‌وانه‌ش: خه‌ڵاتی فه‌رمانڕه‌وای گشتی كه‌نه‌دی له ساڵه‌كانی 1968، 1978، 1986. خه‌ڵاتی مان بوكه‌ری نێوده‌وڵه‌تی له ساڵی 2009 دا.\nسه‌مای سێبه‌ره شاده‌كان، 1968\nژیانی كچان و ژنان، 1974\nمانگه‌كانی هه‌ساره‌ی موشته‌ری، 1982\nكاره‌كه‌ره سواڵكه‌ره‌كه، 1984\nسێوه‌كه یان پڕته‌قاڵه‌كان، 1990\nڕق، هاوڕێیه‌تی، خۆشه‌ویستی، 2001\nدیمه‌نی كاسل رۆك، 2006\nشادییه‌كی زۆر، 2009\nژیانی ئازیز، 2012.\nگفتوگۆ له‌گه‌ڵ مونرۆ\nدیبۆرا تریسمان: ژیانی ئه‌زیز كۆمه‌ڵێك چیرۆكه ده‌رباره‌ی ژیانی ئه‌و ئافره‌تانه‌ی خۆیان له كۆتی په‌روه‌رده‌كه‌یان ڕزگارده‌كه‌ن و شتێكی تر ده‌كه‌ن كه پێچه‌وانه‌ی نه‌ریته و دژه باو، ئه‌گه‌رچی له‌سه‌ر ئه‌و یاخیبوونه‌یان له لایه‌ن پیاوه‌كانیانه‌وه سزا ده‌درێن، به‌وه‌ی كه ناپاكیان به‌رامبه‌ر ده‌كه‌ن و له ترۆپكی لاوازی و بێده‌سه‌ڵاتیاندا به‌جێیان ده‌هێڵن. ئه‌مه ڕوداوه‌كانی هه‌ریه‌كه له چیرۆكه‌كانی: ((جێهێشتنی مارڤلی))، ((ئه‌مه‌ندسن))، ((كوری))، ((شه‌مه‌نده‌فه‌ر)) و چه‌ند چیرۆكێكی تریشه. ته‌نانه‌ت له چیرۆكی ((په‌ناگه)) یشدا پوره‌كه باجی ئه‌و یاخیبونه كه‌م و سنوربه‌نده ده‌دات كه دژ به دیكتاتۆریه‌تی مێرده‌كه‌ی ئه‌نجامی داوه. هه‌ستده‌كه‌م سزادانی ئافره‌تی یاخی به‌لای تۆوه شتێكی حه‌تمیه و ده‌بێت ڕوبدات، بۆ؟\nمونرۆ: ((ئه‌مه‌ندسن)) یه‌كه‌م ئه‌زمونی كچێكه له‌گه‌ڵ پیاوێكی زۆر خۆپه‌رستدا، جۆرێك له په‌یوه‌ندی كه كچه‌كه حه‌زی لێیه‌تی. ئه‌و په‌یوه‌ندیه بۆ ئه‌و وه‌ك خه‌ڵاتێك وایه و شایه‌نی ئه‌وه‌یه هه‌وڵی بۆ بدات، ئه‌گه‌رچی په‌یوه‌ندیه‌كه به شێوه‌یه‌كی زۆر ڕیالیستیانه كۆتایی دێت، به‌ڵام وه‌ك ده‌بینین، كچه‌كه له جیهانی خه‌یاڵدا هه‌ر ده‌یهێڵێته‌وه و پارێزگاری لێده‌كات.\nله چیرۆكی ((جێهێشتنی مارڤلی)) یدا بڕێك مرۆڤ ده‌بینین كه به د‌وای عه‌شق و سێكس و شتی له‌و چه‌شنه‌دا وێڵن و ده‌گه‌ڕێن. ده‌بینین كه ژنه ئیفلیجه‌كه و مێرده‌كه‌ی ده‌ستیان ده‌كه‌وێت و پێی ده‌گه‌ن، له كاتێكدا چه‌نده‌ها مرۆڤ ده‌بینین كه له‌به‌ر زیاد له هۆكارێك له ده‌ستی ده‌ده‌ن و پێی ناگه‌ن. من خۆم سه‌رسام بووم به‌و كیژه‌ی كه ماڵ جێده‌هێڵێت و ده‌ڕوات تا به‌و پیاوه بگات كه ژنه‌كه‌ی مردوه.\nله ((په‌ناگه)) دا ئێمه له‌به‌رده‌م وێنه‌یه‌كی زۆر ئاشكرای ژنێكی نمونه‌ییداین، ژنێك كه خاوه‌ن كه‌سایه‌تی و كاره‌كته‌رێكی كاریكاتێریانه‌یه، وه‌ك ئه‌وه‌ی هه‌ر له‌سه‌ر ڕێچكه‌ی هه‌مان ئه‌و گۆڤارانه‌ی ژن بڕوات كه له تافی لاوی خۆیدا هه‌بوون و باو بوون. له كۆتاییدا هه‌ست به بێتاقه‌تی ده‌كات له‌و دۆخه، مه‌گه‌ر هه‌ر خوا بۆ خۆیشی بزانێت كه ئه‌و بێتاقه‌تیه به‌ره‌و كوێی ده‌بات و به چی ده‌گه‌یه‌نێت. \nبه‌ڵام چیرۆكی ((شه‌مه‌نده‌فه‌ر)) ته‌واو جیاوازه، ده‌رباره‌ی پیاوێكه كه مادام سێكس له‌مپه‌رێك نیه له‌سه‌ر ڕێگه‌ی، هه‌ر بۆیه هه‌ست به متمانه و دڵنیایی و جۆرێك له ڕازیبوون ده‌كات. پێموابێت ئه‌وه‌ش په‌یوه‌ندی به‌وه‌وه هه‌یه كه كاتێك ئه‌م لاو بووه، ئافره‌تێكی جانانه هه‌ستی بریندار كردوه، هه‌ر بۆیه ته‌نها ئه‌وه‌نده‌ی پێكراوه كه ڕابكات و هه‌ڵبێت له‌و دۆخه.\nدیبۆرا تریسمان: له چیرۆكه‌كانتدا هه‌میشه كچه‌كان برینێكیان هه‌یه كه ده‌یانه‌وێت له ڕێگه‌یه‌وه ببنه مایه و شوێنی سه‌رنجی ئه‌وانی دی! تاكخوازی به لای ژنانه‌وه پتر وه‌ك ئه‌نگێزه‌یه‌كی وروژێنه‌ری شه‌رم و حه‌یا ده‌بینرێت. ئایا وه‌ك خۆت زۆرت ویستوه ئه‌م به‌ربه‌سته بشكێنیت تاوه‌كو ببیته نوسه‌ر؟ ئایا بۆ ئه‌و كیژانه‌ی تری گوندی ئۆنتاریۆیش وه‌ك تۆ ئاسان و ئاسایی بوو بچنه زانكۆ؟\nمونرۆ: من خۆم له‌سه‌ر دۆگم و باوه‌ڕێك په‌روه‌رده‌كراوم كه پێی وابووه خراپترین شتێك له ژیانتدا بیكه‌یت ئه‌وه‌یه كه ((پێت وابێت تۆ ژیریت)) یان شتێك بكه‌یت تا ((سه‌رنجی ئه‌وانی تر به‌لای خۆتدا ڕابكێشیت)). ئه‌ڵبه‌ته دایكم كه خوێندویه‌تی حاڵتێكی ئاوارته و شاز بووه له‌ده‌ره‌وه‌ی ئه‌م بنه‌مایه، ئه‌مه جگه له‌وه‌ی كه گوتراوه كه نیشانه‌كانی نه‌خۆشی پاركنسنی لێدیاره (پاركنس واته نه‌خۆشی له‌رزین سه‌ر و په‌له‌كانی له‌ش به شێوه‌یه‌كی مۆتۆریك و نه‌ویستانه). ئه‌ڵبه‌ته ئه‌و بنه‌مایه زیاتر به‌سه‌ر ئه‌مه‌ی خه‌ڵكانی لادێدا ده‌سه‌پێنرا و پیاده‌ده‌كرا، نه‌وه‌ك دانیشتوانی شار. من خۆم ویستومه ژیانێكی شایسته و تایبه‌تی بژیم، به زۆریش قه‌بوڵكراو بووم و به‌دڵی ده‌وروبه‌ره‌كه‌م بووم. من بیرم نایه‌ت هیچ كچێك له لادێكه‌ی ئێمه‌دا چوبێته زانكۆ بۆ خوێندن، ته‌نانه‌ت ژماره‌ی ئه‌و كوڕانه‌یشی له زانكۆ خوێندویانه، كه‌م بوون. من بۆ ماوه‌ی 2 ساڵ له خوێندن وه‌رگیرام، به‌ڵام له‌و كاته‌دا كوڕێك هاته داوام تا بمهێنێت و بمبات به‌ره‌و كه‌ناره‌كانی خۆرئاوا، ئه‌وه‌ش شتێكی باش بوو بۆ من، چونكه به درێژایی كات ده‌متوانی بنوسم. (ئه‌مه ئه‌و شته بوو كه من هه‌ر له ماڵی خۆمانه‌وه حه‌زم لێی بوو. ڕاسته ئێمه هه‌ژار بووین، به‌ڵام هه‌میشه كتێب له ده‌ورمان بووه).\nدیبۆرا تریسمان: له نوسینه‌كانتدا زۆر باسی ئه‌و ئافره‌ته گه‌نجانه ده‌كه‌یت كه هه‌ستده‌كه‌ن له‌ناو هاوسه‌رگیری و دایكایه‌تیدا دیل و زیندانن، ئه‌و ئافره‌تانه‌ی له ژیاندا به دوای شتێكی تردا ده‌گه‌ڕێن. تۆیش خۆت یه‌كێكیت له‌وانه‌ی كه زوو شوتكردوه، ئه‌مه جگه له‌وه‌ی كه هێشتا له بیسته‌كانی ته‌مه‌نتدا بوویت كه بوویت به دایكی 2 كچ. ئایا تا چه‌ند سه‌خت بووه هاوسه‌نگی نێوان ئه‌و دوو ژیانه ڕابگریت: مه‌به‌ستم پابه‌ندی و ئه‌ركه‌كانت وه‌ك ژنێك و خولیاكانت وه‌ك نوسه‌رێك؟\nمونرۆ: هه‌رگیز ئیشی ماڵ یان به‌خێوكردنی مناڵ نه‌بۆته به‌ربه‌ست له‌به‌رده‌م نوسینمدا، چونكه من هه‌موو ژیانم هه‌ر خه‌ریكی ئیشی ماڵه‌وه بووم. مه‌سه‌له‌كه زیاتر په‌یوه‌ندی به‌و بنه‌ما شلۆق و هه‌ڕه‌مه‌كیه‌وه هه‌یه كه ده‌ڵێت گه‌ر ژنان بیانه‌وێت خه‌ریكی شتێكی سه‌یری وه‌ك نوسین بن، ئه‌وه وایان لێده‌كات ببنه كه‌سی كه‌مته‌رخه‌م له ژیانی ڕۆژانه‌دا. به‌ڕاستی من هاوڕێیشم هه‌بوون كه خه‌ریكی قسه‌ی خۆش و گاڵته و ته‌نانه‌ت خوێندنه‌وه‌ش بوون، كاتێكی خۆشمان به‌یه‌كه‌وه به سه‌ر بردوه. كێشه‌كه خۆی له نوسین خۆیدایه كه هه‌ندێك جار به شتێكی باش نازانرێت. خۆی من له دۆخێكدا كارمكردوه و نوسیومه كه خۆم پێشبینیم نه‌كردوه، ڕێكه‌وتیش كاریگه‌ری خۆی هه‌بووه، چونكه ئه‌و سه‌رده‌مه زاڵترین پرسیار پرسیاری تایبه‌تمه‌ندێتی و شوناسی ئه‌ده‌بی كه‌نه‌دی بوو، پرسیاری ئه‌وه‌ی ((كوا ئه‌ده‌به كه‌نه‌دیه‌كه‌مان؟))، له‌و ده‌مه‌دا كه‌سانێك هه‌ستیانكرد ئه‌و هاوكاری و ده‌ستپێشخه‌ریانه‌ی بۆ كاره‌كانم كراون كه‌موكورت بوون، هه‌ر بۆیه ئیدی كه‌وتنه كۆمه‌ك و یارمه‌تیدانم.\nدیبۆرا تریسمان: كتێبی ((ژیانی ئازیز)) چوار چیرۆك له خۆ ده‌گرێت كه تۆ پێتوایه چیرۆك نین، به‌ڵكو وه‌ك هه‌ست و سۆز پتر له بیۆگرافیا ده‌چن، چونكه هیچ بیركردنه‌وه‌یه‌كیان تێدا نیه و له‌ڕاستیدا زۆر هه‌مه‌گیرن (یه‌كێك له چیرۆكه‌كانت ((ژیانی ئازیز)) چیرۆك نیه، به‌ڵكو پتر وه‌ك یاداشتنامه‌یه‌ك وایه كه ڕوداوه‌كانی له نیۆرك ده‌گوزه‌رێت). ئه‌م چیرۆكانه زیاتر له خه‌ون ده‌چن، خه‌ونی پچڕپچڕ و به‌شبه‌ش، هه‌ندێك چركه‌ساتی نادیار له مناڵی خۆت ده‌گێڕنه‌وه كه به باشی ئاماژه‌ت پێنه‌داون و لێیان تێناگه‌ین. ئایا له‌و یاداشتانه‌ته‌وه وه‌رتگرتوون كه له‌وه سه‌رده‌مه‌دا تۆمارت كردون؟\nمونرۆ: من هه‌رگیز یاداشتم نه‌پاراستوه. مه‌سه‌له‌كه به‌ته‌نها ئه‌وه‌یه كه من زۆر شتم له یاده، چونكه زۆر زیاتر له كه‌سانی تر نوقمی ناو خۆمم.\nدیبۆرا تریسمان: له هه‌ر چوار چیرۆكه‌كه‌تدا دایكت ڕۆڵی خۆی ده‌گێڕێت. له دیالۆگێكیشتدا كه ساڵی 1994 قسه بۆ (پاریس ریڤیو) ده‌كه‌یت، ده‌ڵێیت: دایكم ماته‌ریاڵی سه‌ره‌كی ژیانمه. ئایا ئه‌وه ڕاسته؟\nمونرۆ: به بۆچون و گریمانه‌ی خۆم دایكم سیمبولی سه‌ره‌كیه له ژیانمدا، چونكه ژیانی زۆر خه‌مگین و ناخۆش بووه و ده‌توانم بڵێم زوڵمی زۆریشی لێكردوه، لێ وه‌ك خۆی، ژنێكی بوێر و ئازا بووه. كێشه‌ی دایكم ئه‌وه له‌وه‌دا بوو كه دیویست به زۆر بمكات به كچێكی ئاسایی و زۆر ترادسیۆنالی كه‌نیسه، ئه‌مه‌ش شتێكه من هه‌ر له ته‌مه‌نی ٧ ساڵیمه‌وه دژی وه‌ستاومه‌ته‌وه و ڕه‌تمكردۆته‌وه. \nدیبۆرا تریسمان: بۆ من مایه‌ی سه‌رسوڕمان بوو كه ده‌ڵێیت ئه‌و به‌شه‌ی كتێبه‌كه (یه‌كه‌م و دوا به‌ش) ده‌بێت كه باس له ژیانی خۆت بكات. وا دیاره به‌شێكی زۆر له چیرۆكه‌كانت پشتیان به‌و ڕه‌گه‌ز و ماتریاڵانه به‌ستوه كه زیاتر هی مناڵی و ژیانی دایك و باوكتن، بۆ نمونه ئه‌و كۆمه‌ڵه كاره‌ی له 2006 دا به ناونیشانی ((دیمه‌نی كاسل رۆك)) بڵاوتكرده‌وه له‌سه‌ر مێژوی خێزانه‌كه‌ت بونیادنراوه، وا نیه؟ \nمونرۆ: من له نوسینه‌كانمدا په‌نام بردۆته به‌ر هه‌موو به‌شه‌كانی مێژوی ژیانی خۆم، به‌ڵام ئه‌و شتانه‌ی كۆتایی كه له كتێبه تازه‌كه‌مدا هاتوون، هه‌ر هه‌موویان ڕاستی ساده و ساكار بوون. ده‌بێت بڵێم ((دیمه‌نی كاسل رۆك)) ته‌واوی ئه‌و شتانه‌ی چیرۆكی خێزانه‌كه‌مه كه توانیومه بیدركێنم و بیگێرمه‌وه. \nدیبۆرا تریسمان: كاتێك به دوای كتێبێكدا گه‌ڕاویت بۆت ده‌ركه‌وتوه كه له هه‌ر نه‌وه‌یه‌كی خێزانه‌كه‌تدا نوسه‌رێك هه‌ببوه. ئایا كه تۆیش ویستوته ببیت به نوسه‌ر ئه‌م هه‌سته‌ت هه‌بووه، یان هه‌ستتكردوه خواسته‌كانت شتێكی ترن، واته پتر تایبه‌تمه‌ند و ناوازه‌ن؟\nمونرۆ: خۆیشم به لامه‌وه سه‌یر بوو كه ئه‌و هه‌موو نوسه‌ره له خێزانه‌كه‌مدا هه‌بوون. سكۆتله‌ندیه‌كان چه‌نده هه‌ژاریش بوو بن، هه‌ر فێری خوێندنه‌وه بوون، به هه‌ژار و ده‌وڵه‌مه‌نده‌وه، به ژن و پیاویانه‌وه هه‌ر خوێنه‌وار بوون. به‌ڵام من خۆم كه مناڵ بووم ئه‌مه‌م نه‌زانیبوو. ئه‌وان هه‌وڵیان ده‌دا فێری به‌رگدورینم بكه‌ن (دیاره له‌لایه‌ن پور و نه‌نكه‌كانمه‌وه، نه‌وه‌ك دایكم). بیرمه جارێك هه‌موویانم حه‌په‌ساند كه وتم: كه گه‌وره بووم واز له هه‌موو ئه‌م شتانه ده‌هێنم، ئه‌وه بوو هه‌ر وایشم كرد.\nدیبۆرا تریسمان: ئایا له‌و سه‌رده‌مه زووه‌ی ته‌مه‌نتدا كه ده‌تنوسی هیچ نوسه‌رێكی ئه‌وتۆ هه‌بوون كه تۆ به شێوه‌یه‌كی هۆشیارانه پێیانه‌وه پابه‌ند بوو بیت، یان به نمونه و پێشڕه‌وی خۆتت زانیبن؟\nمونرۆ: نوسه‌رێك كه زۆر پێی سه‌رسام بوو بێتم (ئیدۆر ویلتی) یه و ئێستاش هه‌ر خۆیشم ده‌وێت، به‌ڵام هه‌رگیز هه‌وڵم نه‌داوه لاسایی بكه‌مه‌وه. ئه‌و نوسه‌رێكی زۆر باشه، زۆر باش خۆی ده‌نوسێته‌وه. قه‌شه‌نگترین كتێبی به‌لای منه‌وه ((سێوه ئاڵتونیه‌كه)) یه.\nدیبۆرا تریسمان: چۆن به فۆرمی كورته‌چیرۆكه‌وه گیرسایته‌وه؟ تۆ له ناو ئه‌و، یان ئه‌و له ناو تۆدا ئارامیگرت و گیرسایه‌وه؟\nمونرۆ: ساڵانێكی زۆر وام بیرده‌كرده‌وه كه چیرۆكه‌كان به‌ته‌نها مه‌شقێكن بۆ كارێكی تر، واته تا ئه‌و كاته‌ی ده‌گه‌مه نوسینی ڕۆمان. پاشتر بۆم ده‌ركه‌وت تاكه شتێك كه بتوانم بیكه‌م نوسینی چیرۆكه و به‌س، قه‌بوڵیشمكرد. هه‌ستده‌كه‌م هه‌وڵه‌كانیشم بۆ ئه‌وه‌ی كه زۆربه‌ی شته‌كان بپه‌ستێنمه ناو چیرۆكه‌وه جۆرێكه له دڵدانه‌وه‌ی خۆم.\nدیبۆرا تریسمان: زۆربه‌ی كات كه چیرۆكه‌كانت ده‌نوسمه‌وه هه‌وڵده‌ده‌م كۆپله‌یه‌ك له په‌ڕه‌ی سێهه‌مدا لاببه‌م كه هه‌ستده‌كه‌م زیاده‌یه، پاشان كه ده‌گه‌مه لاپه‌ڕه‌ی بیستوچوار بۆم ده‌رده‌كه‌وێت كه ئه‌و كۆپله‌یه زۆر سه‌ره‌كیه له چیرۆكه‌كه‌دا. ئێمه وا چیرۆكه‌كانت ده‌خوێنینه‌وه وه‌ك ئه‌وه‌ی به نه‌فه‌سێكی زۆر درێژه‌وه نوسرابن، به‌ڵام به بۆچونی من تۆ كاتێكی زۆر به بیركردنه‌وه له بونیاد و داڕشتنی تێكسته‌وه ده‌كوژیت، به‌وه‌ی كه ئه‌م كۆپله‌یه له كوێدا دابنێیت و ئه‌وی تر بخه‌یته كوێوه.\nمونرۆ: من هاتوچۆ و پیاسه‌م له‌گه‌ڵ چیرۆكدا زۆر زۆره، شتێك لێره داده‌نێم، دوایی لای ده‌به‌م، ئینجا بۆم ده‌رده‌كه‌وێت كه چیم كردوه هه‌مووی هه‌ڵه بووه و پاشتر ده‌ستده‌كه‌مه‌وه به داڕشتنه‌وه.\nدیبۆرا تریسمان: ئایا نوسین به‌لاته‌وه كارێكی سه‌خته، ئه‌ی ئایا به پێی تێپه‌ڕینی كات ئاسانتر ده‌بێت؟\nمونرۆ: هه‌م قورسه و هه‌م سه‌ختیش نیه. سه‌ره‌تا خۆشه كه ڕه‌شنوسی یه‌كه‌م ده‌نوسیت، پاشان ئازارچه‌شتنه‌كه له‌گه‌ڵ پێداچونه‌وه‌دا ده‌ستپێده‌كات، ئینجا سه‌رله‌نوێ نوسینه‌وه.\nدیبۆرا تریسمان: له ده‌یه‌ی ڕابردوودا دوو جار ڕاتگه‌یاند كه واز له نوسین ده‌هێنیت. كه‌چی به‌رده‌وام هه‌ر چیرۆكی تازه‌ی تۆ له نوسینگه‌كه‌م ده‌بینم. ئایا ئه‌و كاته‌ی هه‌وڵده‌ده‌یت بوه‌ستیت، چیت لێ به‌سه‌ردێت؟\nمونرۆ: هه‌ر به‌ڕاستی ده‌وه‌ستم، ئه‌مه‌ش له‌پێناوی ئاره‌زویه‌كی سه‌یردا بۆ ئه‌وه‌ی كه ئاساییتر بم و شته‌كان وه‌ك خۆیان به ساده و ساكاری وه‌ربگرم. پاشان بیرۆكریركی سه‌رنجڕاكێش و وروژێنه‌رم بۆ دێته‌وه. به‌ڵام ئه‌م جاره‌یان هه‌ستده‌كه‌م قسه‌كردنم له‌سه‌ر وازهێنانم له نوسین ڕاستیه، خۆت ده‌زانیت من ته‌مه‌نم 81 ساڵه، ئه‌وه‌تا ناوه‌كان و وشه‌كانم بیرده‌چێته‌وه.\nدیبۆرا تریسمان: سه‌رباری ئه‌وه‌ی چیرۆكه‌كان له ((ژیانی ئازیز)) دا جۆرێك له كرانه‌وه و كه‌ڵكه‌ڵه‌ی تۆلێرانتیان تێدایه، كه‌چی كه‌ڵه‌كه‌بوونی په‌شیمانی و نامۆبوون له كه‌سایه‌تیه‌كانتدا تا ڕاده‌یه‌ك كۆتاییه‌كی تاڵمان پێ ده‌به‌خشن، زۆر به ده‌گمه‌ن كاره‌كته‌ری ژنه‌كانت دڵخۆشن، واته زیاتر هه‌ست به خه‌م و په‌ژاره و ته‌نیایی و به‌جێهێشتن ده‌كه‌ن. من دڵنیام ئه‌م پرسیاره ناخۆشه و بێزارت ده‌كات، به‌ڵام حه‌زده‌كه‌م بپرسم كه ئایا تۆ خۆت به نوسه‌رێكی فێمه‌نیست ده‌زانیت؟\nمونرۆ: هه‌رگیز پێم وا نه‌بووه من نوسه‌رێكی فێمه‌نیستم، به‌ڵام بێگومان نایشزانم. من پێم وان یه هه‌موو شته‌كان ئاوا به‌و شێوه‌یه په‌كه‌وه كۆببنه‌وه. من بڕوام وایه زۆر سه‌خته كه پیاو بیت، بۆ نمونه بیر له‌وه ده‌كه‌مه‌وه و ده‌ڵێم تۆ بڵێی شته‌كان چۆن بوونایه گه‌ر بهاتایه و له ساڵه خراپه‌كانی سه‌ره‌تادا به‌تایبه‌تی، من پیاو بوومایه و ئه‌ركی خێزانه‌كه‌م له‌سه‌ر شان بوایه.\nدیبۆرا تریسمان: ئایا له‌ناو ئه‌و كۆمه‌ڵه چیرۆكه‌دا ((ژیانی ئازیز)) جیرۆكێكی تێدایه كه به تایبه‌تی سۆزت زیاتر بۆی بجوڵێت؟ مه‌به‌ستم چیرۆكێكه كه له هه‌موو ئه‌وانی تر زیاتر كارت تێ بكات؟ \nمونرۆ: كه‌متازۆر له‌گه‌ڵ ((ئه‌مه‌ندسن)) دا هاوسۆزم و زۆر كارم تێده‌كات. باشترین دیمه‌نێكیش به‌لامه‌وه له چیرۆكی ((شكۆ)) دایه، كاتێك بێچوه (سكه‌نك) ه‌كه به‌سه‌ر گیاكه‌دا ده‌ڕوات. له ڕاستیدا من خۆم زۆر حه‌زم له‌و دوو چیرۆكه‌یه، ئه‌گه‌رچی ده‌شزانم كه نابێت ئه‌مه بڵێم.\nماڵپه‌ری گۆڤاری ئه‌ده‌ب، مه‌له‌فی تایبه‌ت به مونرۆ\nته‌له‌ڤزیۆنی سوید له یه‌كه‌م دیالۆگیدا له‌گه‌ڵ مونرۆ\nگۆڤاری نیۆركه‌ری ئه‌مریكی كه ده‌قی دیالۆگه‌كه‌ی لێوه‌رگیراوه و له ئینگلیزییه‌وه وه‌رگێڕدراوه:\nبه‌شی كه‌لتوری رۆژنامه‌ی ((سڤێنسكا داگبلادێت))\n28/11/2021 2 min read0


سیاسەتا پەکەکێ دەرەو و خاپاندنە - دارکا مازی\nسیاسەتا پەکەکێ دەرەو و خاپاندنە\nد ھەموو قادان دا، دەما یەک دەرەوەکێ دکەت و ئەو دەرەو بێ بەرسڤ بمینیت راستی وندا دبیت و دەرەو جھێ راستیێ دگریت. دبیت رۆژەکێ ئەو دەرەو ئاشکەرا ببیت، لێ ھنگێ چ بھایێ راستییێ ژی نامینەیت.\nسیاسەتا کو پەکەکێ رێڤە دبەت ل سەر دەرەو و خاپاندنێ ھاتیە ئاڤاکرن. ئەڤ یەک ژ ئالیێ ناڤەندەکا تایبەتڤە دهێتە رێڤەبرن. د ڤێ ناڤەندێ دا داگیرکەر سەردەستن و ب فەرمانا سیناریۆیێن دەرەو تێخنە رۆژەڤێ دا. لێ ئێدی بەرسڤدانا ڤان دەرەوان بوویە پێوستیەک کو پێدڤیە رۆژانە بێ کرن. پەکەکە نھا گەفا ھەری مەزنە ژ بۆ دەستکەفتیێن کوردستانی.\nئیرۆ ھەموو ھەولدانێن خوە دکەن کو، ل باشوورێ کوردستانێ ھێڤیێن گەلێ کورد تێکبەبن. ژ بۆ ڤێ یەکێ ژی پلانێن دژمنێن کوردستانێ، ئالیێن کو ژ دەولەتبوونا کوردستانێ دترسن جھ دکەن، بنگەھێ ئافراندنا دەرەوێن پەکەکێ دا ئەڤ یەک ھەیە .\nپرانیا جاران دهێتە گۆتن کو دڤێت بەرسڤا دەرەوێن پەکەکێ بێنە دایین ، دا کو راستی بهێتە فام کرن. ل باشوور پەکەکە ب ھەموو ئاوایی ل گۆرا پلانێن ئیران و ترکیا تەڤدگەریت و د ڤێ چارچۆڤێ دا شەرێ پەدەکێ دکەت، مخابن ھندەک ئالیێن سیاسی ل باشوور ژ بۆ ناکۆکیێن ھەیی پەکەکێ ل ھمبەر ھەڤ ب کارتینن. لێ د بنگەھێ خوە دا پەکەکە مفا ژ ڤان ئالیان دبینیت و شەرێ ئالیێن دەولەتخواز دکەت. پێوستیەک ھەیە کو پەدەکە ھەر جارێ بەرسڤا دەرەوێن کو پەکەکە د دەربارێ وان دا دکەت بدەت.\nدبیت مرۆڤ بێژیت: ما پەدەکێ چ کار نینە ھەما بەرسڤا دەرەوێن پەکەکێ بدەت؟ راستی گەلەک نەئاسانە کو مرۆڤ بەر دەرەوێن پەکەکێ ڤە راوەستیت. لێ د ھەمان دەمی دا پێوستە راستیا ھەیی ژ بۆ گەلێ کوردستانێ بهێتە دیارکرن. ئەڤ شیان و مەجالێ پەدەکێ ھەیە.\nژ ئالیەک دی ڤە ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ داخویانیێن بەرپرسێن پەیەدێ د دەربارێ ئەنەکەسێ و تایبەتی ژی پەدەکێ دا، گەلەک بالکێشن. لێ مخابن پرانیا جاران ئەنەکەسە و پەدەکە بێ دەنگ دمینن.\nژ بۆ ئەڤ یەک زەلالتر بهێتە تێگھاندن، دێ بەحسا داخویانیەکا ھەڤسەرۆکا تەڤ-دەمێ رووکەن ئەحمەد کەین. ئەحمەد د ھەڤپەیڤینەکا خوە د ANFێ دا بەحسا رەوشا رۆژئاڤایێ کوردستانێ ( ل گۆرا وان باکورێ سوریێ) دکەت و دبێژیت: “رێخستنیێن مینا ئەنەکەسێ و پەدەکێ تشتەک نەمایە کو بدەنە جڤاکێ. ئەنەکەسە خوەدی وێ ھێزێ نینە کو باندۆرێ ل رۆژئاڤا و باکور-رۆژھلاتێ سوورییێ بکەت، ھێزا خوەیا برێخستنکرنا جڤاکێ نینە. ل گۆری داخوازێن دژمنێ گەلێ کورد تەڤدگەریت و ب ڤی رەنگی ل ناڤا گەل پرۆپاگاندایێ دکەت. ژ بۆ جڤاکێ بێباندۆر و بێ ئیرادە بکەت پرۆپاگاندایێ دکەت. ب دیتنا مە ژ دەرڤە دهێتە برێڤەبرن. ژ بەر کو بنگەھەکێ ئەنەکەسێ نینە کو بکاریت ڤێ سیاسەتێ ب تەنا سەرێ خوە بکە. د ئاستا ھەری بلند دا ھەڤکاریێ لگەل دەولەتا ترک دا دکەن. دڤێت گەلێ مە ب ڤێ یەکێ بزانیت. ئەگەر گەلێ مە ب راستیا پەدەکێ و ئەنەکەسێ بزانیت، دێ پرۆپاگاندیا وان ژی بێباندۆر بیت. ئەنەکەسە ژ بۆ عەفرینێ دبێژیت “عەفرین نھا بهەشتە”. ل عەفرینێ رۆژانە دەست داڤێژن ژنان، ژن تێنە رەڤاندن. زارۆک ل دبستانان ب فیشەکێن چەتەیان تێن کوشتن. ئالا دەولەتا ترک ل دبستانێن عەفرینێ ھاتیە دالقاندن، ل عەفرینێ دار تێنە برین. کو دەرا وێ بهەشتە؟ ئەنەکەسە پرۆپاگاندایا چ دکەت؟ بنگەھەک نینە کو ئەڤ پرۆپاگاندا ئەنەکەسێ ب سەر بکەڤیت، جڤاک ئێدی ژێ باوەر ناکەت. ژ بەر کو ئەنەکەسێ و پەدەکێ ژ بۆ جڤاکێ تشتەک نەکرنە. ئەگەر جڤاکا مە خوە ب خورتی ب رێخستن بکەت دێ پرۆپاگاندایێن ئەنەکەسێ و پەدەکێ ژی پووچ ببن.”\nگەلۆ بەرسڤا ڤان دەرەوان نە پێوستیەکە. ئیرۆ د ڤێ رەوشا کو پەیەدە ل ھمبەر ئەنەکەسێ و پەدەکێ میتۆدێن تەرۆرستی ب کارتینە و چ مافێ ژیانێ ژ بۆ وان ناسناکەت و ھەروەھا ھەموو نرخێن مرۆڤاتیێ بنپێ دکەت و شەرێ ئەنەکەسێ دکەت دا، بلا رەفەراندومەک بهێتە کرن دێ گەلێ کورد ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ پێتر ژ 70% پشتگریا خوە ژ بۆ بارزانیەتێ بدەنە دیارکرن. ڤێ رێبازێ چ جارا د ناڤا کوردێن رۆژئاڤایێ کوردستانێ دا نە پەکەکە ونە ژی ماموستایێن وان نکارن تێکببەن. ژ بۆ ڤێ یەکێ پێدڤیە بەرسڤا دەرەوێن پەکەکێ بهێتە دایین.\nھەڤسەرۆکا تەڤ-دەمێ ب خوە باش دزانیت تشتا کو دبێژیت نە راستە ، ژ بەر کو ئەو ب خوە ژی باوەر ژ گۆتنێن خوە ناکەت.\nژ ئالیەک دن ڤە ھەڤسەرۆکا تەڤ-دەمێ بەعسا کۆنگرەیا نەتەوی دکەت. راستی ئەگەر د ئەدەبیاتێن سیاسی دا فەدی کرن ھەبیت پێدڤیە پەکەکە و ھەموو دووڤکێن وێ شەرمێ ژ خوە بکەن و چ جارا بەعسا کۆنگرەیێ نەتەوی نەکەن. بەرێ خوە بدەنێ ل گۆری رووکەن ئەحمەد، ژ بۆ تێکبرنا سیاسەتە نەتەوی کۆنگرەیەک نەتەوی پێویستە.\nرووکەن ئەحمەد ژ بۆ کۆنگرەیا نەتەوی دبێژیت: ب تایبەتی وەکە تەڤ-دەمێ پێویستیا مە ل رۆژئاڤا ب ئاڤاکرنا کۆنگرەیا نەتەوەیی ھەیە. کۆنگرەیا نەتەوەیی دێ نە تەنێ گەلێ کورد پارێزیت، د ھەمان دەمێ دا دێ بیتە چاڤکانیا سوودوەرگرتنێ ژ بۆ رۆژھلاتا ناڤین. دێ یەکیتیا عەرەبان، سوریانیان، چەرکەزان، ترکمەنان و ھەموو گەلان چێکەت. ب ڤێ کۆنگرەیێ ئەم دێ کۆنسەپتا ل سەر رۆژھلاتا ناڤین تێک بەین. ب ڤی رەنگی ئەم دێ داویێ ل ھەڤکاریا پەدەکێ-دەولەتا ترک بینن.\nپەکەکە وەک کو عەڤدلا ئۆجالان دبێژیت، ئەو رێ نادەن دەولەتەک کوردی بهێتە ئاڤاکرن و دێ کوردان ھەموویان ئێخنە د خزمەتا دەولەتا ترک دا. ئەڤ ئارمانجە پەکەکێ و ئۆجالان ب خوە گەلەک ڤەکری گۆتیە. ڤێجا یێن وەک رووکەن ئەحمەد ،تەنێ زرنایا ئۆجالان لێ ددەن.


ئاگاداری ئەم دوو بەرهەمه بن\n2018-05-29 [12:51 PM]\nبەھۆی فێڵی بازرگانیەوە، لیژنە ھاوبەشەکانی قائیمقامیەتی سلێمانی دەست بەسەر بڕێکی زۆر برنجی وڵاتی ڤێتنامدا دەگرن و نوێنەری چاودێری بازرگانی رایدەگەیەنێت خاوەنەکەی روبەروی یاسا دەکرێتەوە.\nدیار جەمال، نوێنەری بەڕێوەبەرایەتی چاودێری بازرگانی سلێمانی لە لیژنە ھاوبەشەکانی قائیمقامیەت رایگەیاند؛ بەھۆی گۆڕینی فەردەی برنج و دەستکاری کردنی لیبڵەکەیەوە لیژنە ھاوبەشەکانی قائیمقامیەتی سلێمانی دەستیان بەسەر زیاتر لە ٩ تۆن برنجی ڤێتنامی-دا گرتووە.\nووتیشی: برنجەکە لەجۆرێکی ترە، بەڵام بازرگانەکە کردویەتیە فەردەی برنجی ئاڵدانەوە، ھەروەھا بەدەستکاری کردنی لیبڵەکەی و شاردنەوەی زانیاریەکانی و گۆڕینی بەرواری بەسەرچونەکە فێڵی بازرگانی کردووە و یاسا سزای بۆ دیاری کردووە.\nگوتیشی: بەفەرمانی قائیمقامی سلێمانی و لەلایەن لیژنەی لەناوبردنەوە لەناوچەی تانجەرۆی شاری سلێمانی برنجەکە لەناودەبرێت و خاوەنەکەشی روبەروی یاسا دەکرێتەوە.\nداوا لە ھاوڵاتیانی شاری سلێمانی-ش دەکات، لەکاتی بازاڕکردن و کڕینی پێداویستیەکانیاندا گرنگی بە بەروارەکەیان بدەن و لەھەبونی کاڵاوشمەکی ماوەبەسەرچودا لیژنە ھاوبەشەکانی لێ ئاگادار بکەنەوە.\nلیژنە ھاوبەشەکان دەست بەسەر بڕێکی زۆر ھەنگوینی نەشیاو بۆ خواردندا دەگرن و نوێنەری تەندروستی سلێمانی لە لیژنە ھاوبەشەکان رایدەگەیەنێت پشکنین بۆ ھەنگوینەکە کراوە و لەناودەبرێت.\nئازاد نەبی، نوێنەری بەڕێوەبەرایەتی تەندروستی سلێمانی لە لیژنە ھاوبەشەکان رایگەیاند؛ لەکاتی پشکنینی کۆگاکانی عەمبارکردنی خواردەمەنی لەلایەن لیژنە دووی سەربە لیژنە ھاوبەشەکانەوە و بەھۆی ھەبوونی گومانی بەسەرچونیەوە، دەست بەسەر بڕێکی زۆر ھەنگویندا دەگرن.\nگوتی؛ بڕی ئەو ھەنگوینەی دەستی بەسەردا گیراوە لە وڵاتی ئێرانەوە ھاوردەکراوە کە بڕەکەی نزیکەی ٤ تۆنە، نمونەی رەوانەی بەڕێوەبەرایەتی خۆپاراستنی سلێمانی کراوە بۆ پشکنین و ئەنجامەکەی بە نەشیاو بۆ خواردن و بەکارھێنان وەڵام دراوەتەوە.\nروونیکردەوە؛ ھەنگوینی ساخ لەبازاڕدا بەنرخێکی گران دەفرۆشرێت بەڵام نرخی ھەنگوینە دەست بەسەردا گیراوەکە زۆر ھەرزانترە دەردەکەێت کە بڕێکی زۆر شەکر لە دروست کردنەکەیدا بەکارھێنراوە.\nووتیشی؛ بەفەرمانی قائیمقامی سلێمانی و لەلایەن لیژنەی تایبەت بەلەناوبردن تەواوی ئەو ھەنگوینەی دەستی بەسەردا گیراوە لەناوچەی تانجەرۆی شاری سلێمانی لەناودەبرێت و خاوەنەکەشی روبەروی یاسا دەکرێتەوە.


برنجى سپى مه‌ترسى نه‌خۆشى شه‌كره زیاتر ده‌كات.\nSunday, 06.20.2010, 12:00\nده‌رنجامى ئه‌و لێكۆڵینه‌وانه‌ى كه كه توێژه‌ره‌وانى زانكۆى هارواردى ئه‌مریكى ئاماژه به‌وه ده‌ده‌ن كه به‌كارهێنانى برنجى سپى مه‌ترسى توشبوون به نه‌خۆشى شه‌كره زیاتر ده‌كات .\nله‌و راپۆرته‌دا كه له بڵاوكراوه‌ى Archives of internal medicine دا بڵاو كراوه‌ته‌وه باس له‌وه ده‌كات كه به چێچه‌وانه‌ى برنجى سپى، برنجى قاوه‌یى و نانى سپوسدار مه‌ترسى توشبوون به نه‌خۆشى شه‌كره زیاتر ده‌كات. هۆكارى ئه‌مه‌ش ده‌گه‌رَێته بۆ ئه‌وه‌ى كه برنجى سپى رێچه‌ى شه‌كرى خوێن به‌رز ده‌كاته‌وه. ئه‌م لێكۆڵینه‌وه‌یه له‌سه‌ر زیاتر له 200 هه‌زار كه‌سى ئه‌مریكى ئه‌نجام دراوه.\nبه‌له‌به‌رچاوگرتنى ته‌مه‌نى كه‌سه‌كان و ئه‌و هۆكاره‌انه‌ى تر كه مه‌ترسى شه‌كره زیاتر ده‌كه‌ن، وه‌ها ده‌ركه‌وتووه كه مه‌ترسى تووشبوون به‌م نه‌خۆشییه له كه‌سانه‌دا كه له هه‌فته‌یه‌كدا پێنج جار زیاتر یان زیاتر له 150 گرام برنج ده‌خۆن، به به‌راورد له‌گه‌ڵ ئه‌و كه‌سانه‌ى كه كه‌تر له یه‌كجار له هه‌فته‌یه‌كدا برنج ده‌خۆن 17% زیاتره .\nبه پێشه‌وانه‌ى برنجى قاوه‌یى برنجى سپى له كاتى به‌رهه‌مهێنانیدا و ته‌واوى سپوس و گوڵه‌كه‌ى له‌ناو ده‌چێت و له ئه‌نجامدا گلایسیمیك GL (واته خێرایى جه‌زب خواردن له ناو جه‌سته و گۆڕانى بۆ شه‌كر له خوێندا) به‌به‌راورد له‌گه‌ڵ برنجى قاوه‌یى زیاتره


سەرۆكایەتیی هەرێم و بڕوانامە\nشتێكی ئاساییە كە هەر كەسێك دێتە نێو كایەی سیاسییەوە و بەرپرسیاریی كەوتە سەرشان، بەدڵنییاییەوە ڕوبەڕوی ڕەخنە دەبێتەوە. چونكە هەم لە لایەكەوە چاوەڕوانی لێی زیاتر ئەبێ و مەرجیش نییە هەموان هاوڕای بن یان لایەنگری بن، هەمیش هەمو مرۆیەك هەڵە دەكا و هەڵەی كەسانی سیاسیش زۆر زەقتر دەرئەكەوێ. بەڵام لە لایەكی تریشەوە دەگونجێ هەندێ جار لێكتێنەگەیشتن و نەبونی زانیاری، سەرچاوەی ڕەخنە بێ، هەڵبەت جیاوازیی بیروڕاش شتێكی سروشتییە لە پەیوەندیی نێوان مرۆڤەكان.\nهەندێ جاری تریش ڕەخنە نییە، بەڵكو كەمپەینە بۆ شكاندنی فیگەری سیاسیی كاریگەر و خاوەن جەماوەر، بۆ بەلاڕێدا بردنی ڕای گشتی و كردنی ڕاستیی بە چەوتی و فرۆشتنەوەی ژەهر بە نرخی هەنگوین. ئەوانەی وادەكەن بە شایەنی وەڵام نازانین، چونكە ئەوانە مەرامی تریان هەیە و نە بە ئێمە ڕاست ئەبنەوە و نە ئیشی ئێمەشە خۆمانیان پێوە سەرقاڵ بكەین، هەر بۆیەش لەكاتی بەرپاكردنی ئەو (فه‌وزایه)ی چەند ڕۆژی ڕابردودا بەهیچمان نەوت. ئەم وتارە وەك ڕێز و پێزانین بۆ ئەو هەموو هاوڕێ خۆشەویستانە دەنوسین كە ڕۆژانێك و لەو كاتانەی هەموان پشتیان تێكردین و زۆرینەی سیاسیەكان دژمان وەستانەوە، ئەوان پشتیان گرتین و هاندەرمان بون بۆ بەردەوامیدان بەو ململانێ سەختانەی لە قۆناخی ڕابردو، ڕوبەڕومان بونەوە. ئەوانەی لەوپەڕی دڵسۆزییەوە بەدوای ڕاستییا ئەگەڕێنو ئاوەزیان پەرێشان كراوە بەو ژەهرانەی كەسانی هەلپەرست و خۆپەرست و چەواشەكار و خاوەن گرێی دەرونی و گەندەڵ دەیڕێژن. چونكە بەڕاستی ئەوەی كە تەنها لە قۆناخی ڕابردو بۆمان بەجێماوە، ئەو سەرمایە ڕەمزییەیە كە بە پشتیوانیی دڵسۆزان بەدەستمان هێناوە.


جۆن بۆڵتن، كورد له ناو “ئەو ژوورەی كە زۆر شت تێیدا ڕوویدا | Rwmal\nبەرهەم ساڵح پەیوەندی عێراقی بە ڕێکەوتنی کەش و هەوای پاریسەوە واژۆ کرد\nسەرۆکی ڕێکخراوی حەشدی شەعبی لە لایەن ئەمریکاوە سزا درا\nموفتی داعش لە باشوری بەغدا دەستبەسەر کرا\nزانیاری لە سەر ئەو ئاڵایەی داعش کە لە سنوری سەید سادق هەڵکرا\nشێخ نەهرۆ: ئێمە کێشەی مووچە چارەسەر دەکەین\nده‌ستپێك ڕاپۆرت جۆن بۆڵتن، كورد له ناو “ئەو ژوورەی كە زۆر شت تێیدا ڕوویدا\nله‌لایه‌ن: rwmal rwmalله به‌رواری: حوزه‌یران 23, 2020 له‌به‌شی:: ڕاپۆرتبێ لێدوان\nجۆن بۆڵتن، راوێژكاری ئاسایشی نیشتمانیی پێشووی ئەمریكا لە كتێبەكەیدا باس لە یادەوەرییەكانی لە كۆشكی سپی دەكات و 28 جار ناوی كورد لە كتێبەكەدا هاتووە. جۆن بۆڵتن بەكەسێكی هاوسۆزی كورد ناسراوەو، دوای ئەوەی لە پۆستی نوێنەری ئەمریكا لە نەتەوەیەكگرتووەكاندا نەما، لەلایەن ترەمپەوە لە رۆژی 9ی نیسانی 2018 كرایە راوێژكاری ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریكا و تاوەكو 10ی ئەیلوولی 2019 لەو پۆستەدا مایەوە.\nكتێبەكە بەناوی (ئەو ژوورەی كە زۆر شت تێیدا روویدا)یە و پەیوەندی ئەمریكا لەگەڵ هەرێمی كوردستان و مامەڵەی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی بەسەرۆكایەتی ئەمریكا لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر و هێزەكانی سووریای دیموكرات لە رۆژئاوای كوردستان، وایكردووە پرسی كورد زۆرجار لە كۆشكی سپی، وەزارەتی دەرەوە، بەرگری و دەزگای هەواڵگریی ئەمریكا باسبكرێت.\nكتێبی بۆڵتن لەسەر ترەمپ و كۆشكی سپی بووەتە رۆژەڤی ئەمریكا و مژارێكی گەورەی جیهانیش . ئەوەی لە خوارەوەدا دەیخوێننەوە، وەرگێڕدراوی كوردیی ئەو بڕگانەی كتێبەكەیە كە باسی راستەوخۆی كورد دەكەن.\nترەمپ: كوردەكان لەبەر عێراقییەكان و توركەكان هەر هەڵدێن\nجۆن بۆڵتن لە بەشێكی كتێبەكەیدا باس لە هەڵوێستی سەرۆكی ئەمریكا سەبارەت شەڕی داعش و مانەوەی هێزەكانی وڵاتەكەی لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاست، بەتایبەتی لە سووریا دەكات و دەڵێت، رۆژێكی دووشەممە دۆناڵد ترەمپ گوتی”دەمەوێ لە شەڕە زۆر خراپەكان (ی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست) بێمە دەرەوە. ئێمە چەكداری داعش بۆ ئەو وڵاتانە دەكوژین كە دووژمنی ئێمەن”. من بەوجۆرە تێگەیشتم مەبەستی رووسیا، ئێران و سووریای ئەسەدە. ترەمپ گوتی، راوێژكارەكانی بەسەر دوو بەرەدا دابەشبوون. گرووپێك دەیانەوێ ئەمریكا لەوێ بۆ “هەمیشە” بمێنێتەوە و گرووپێكی دیكەشیان دەیانەوێت “بۆ ماوەیەك بمێنێتەوە”. ترەمپ تێڕوانینێكی پێچەوانەی هەبوو و گوتی ” نامەوێ بەهیچ شێوەیەك بمێنمەوە. حەزم لە كوردەكان نییە. ئەوان لە عێراقییەكان هەڵدێن، لە توركەكان هەڵدێن. تەنیا كاتێك هەڵنایێن كە چواردەوریان بە ئێف 18 بۆردوومان بكەین” و، هەر بۆیە ئەو پرسیارەی لێكردم “دەبێ چ بكەین؟” مایك پۆمپەیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریكا گوتی “كەمێك كات بدە جۆن بۆڵتن و من”، بەڵام روونبوو كە ترەمپ دەیەوێ ئەمریكا لە سووریا بكشێتەوە.\nلە بەشێكی دیكەی كتێبەكەیدا، جۆن بۆڵتن باسی رووداوێكی عێراق و هەرێمی كوردستان دەكات و دەڵێ “رۆژی شەممە و 8ی مانگ بوو. گرووپە میلیشیا عێراقییەكان، بێگومان بە پشتیوانی ئێران، هێرشیانكردە سەر باڵیۆزخانەی ئەمریكا لە بەغدا و كۆنسوڵخانەكەمان لە بەسرە. هەروەها ئێران هێرشی مووشەكی كردبووە سەر ئامانجەكانمان لە نزیك هەولێر لە كوردستانی عێراق. هێرشەكان چەند رۆژێك پێش ساڵیادی هێرشەكەی 11ی سێپتەمبەر بوون و بە لەبەرچاوگرتنی هێرشەكەی ساڵی 2012ی سەر نووسینگەی دیپلۆماسییمان لە بنغازی لیبیا، دەبووایە بەشێوەیەكی ستراتیژی بیر لە وەڵامدانەوەمان بۆ ئەو هێرشانە بكەینەوە”، بەڵام بەوجۆرە نەبوو.\nلە ماوەی چەند ساڵی رابردوودا دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا و رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆككۆماری توركیا چەند جارێك كۆبوونەتەوە و یەكێك لەوانیش لە سەرەتای كانوونی یەكەمی 2018دا بوو لە پەراوێزی كۆبوونەوەی جی 20. هەروەك چۆن لە كتێبەكەی جۆن بۆڵتندا هاتووە، لەو كۆبوونەوەیەدا باس لە چەند پرسێك كرا و یەكێك لەوانیش بابەتی شەڕڤانان بوو لە رۆژئاوای كوردستان و ناوچەكانی دیكەی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر و تێیدا ئەردۆغان سكاڵای لای ترەمپ كرد لەوبارەیەوە.\nجۆن بۆڵتن هه‌میشه به گومان بووه له بیركردنه‌وه و بریاره‌كانی تره‌مپ\nجۆن بۆڵتن زیاتر لەبارەی ئەم بابەتە دەدوێت و دەڵێت، كۆبوونەوەكە لەكاتێكدا بەڕێوەچوو كە سەركەوتنی گەورە لە شەڕی داعشدا بەدەستهاتبوون، بەشار ئەسەدیش ناوچەیەكی زۆری سووریای كۆنتڕۆڵكردبووەوە. ئەوروپاییەكان نیگەرانی ئەوەبوون توركیا هێرشبكاتە سەر “باكووری رۆژهەڵاتی سووریا”، واتە ئەو سێگۆشەیەی دەكەوێتە بەشی رۆژهەڵاتی “رووباری فورات”، باشووری توركیا و رۆژئاوای عێراق. بەشی زۆری ئەو ناوچەیە لەژێر كۆنتڕۆڵی “ئۆپۆزیسیۆنی سووریا”دا بوو و شەڕڤانەكانی كوردیش پێكهێنەری سەرەكی ئەو هێزەی ئۆپۆزیسیۆنن. ئەوە لەكاتێكدابوو، چەند هەزار سەربازێكی ئەمریكی و هاوپەیمانان گوێزرابوونەوە ئەو ناوچەیە بۆ ئەوەی یارمەتی هێرشە بەردەوامەكان بدەن بۆ سەر خەلافەتەكەی داعش.\nپشتیوانی لە دەسەڵاتی زیاتر و سەربەخۆیی كورد لە ئەمریكا\nجۆن بۆڵتن دەڵێت، “وا دەردەكەوت كە ئەردۆغان پێیباشبوو داعش لەنێوبچێت، بەڵام دووژمنە راستەقینەكەی ئەو كورد بوو. ئەردۆغان باوەڕی وابوو كوردەكان هاوپەیمانیی پارتی كرێكارانی كوردستان- پەكەكەن و هەندێك پاساویشی بۆ ئەوە هەبوون. ئەوە لەكاتێكدایە ئەمریكا ماوەیەكی زۆرە پەكەكە وەك گرووپێكی تیرۆریستی دادەنێت. زۆربەی لایەنەكانی بەشدار لە شەڕی داعش دژی داعش بوون، بەڵام تاران سەرنجی لەسەر شەڕی داهاتوو بوو، واتە شەڕی دوای تێكشكاندنی داعش. لەگەڵ كەمبوونەوەی سنووری ژێر دەسەڵاتی داعش، ئێران سنووری ژێر كۆنتڕۆڵی خۆی لە ناوچەكەدا زیاتر دەكرد و ئەوەش ئەمریكای لەگەڵ گرووپێكی دیاریكراو لە هاوپەیمان بەجێدەهێشت. ماوەیەكی درێژبوو ئەمریكا پشتگیری لە هەوڵەكانی كورد دەكرد بۆ هەبوونی دەسەڵاتێكی زیاتر یان تەنانەت پشتیوانی لە سەربەخۆیی كورد لە عێراق دەكرد و دەوڵەتێكی كوردییش پێویستی بەوە هەبوو سنووری وڵاتانی ئێستای ناوچەكە بگۆڕدرێت. ئەوە شتێكی ئاڵۆز بوو، بەڵام ئەوەی روونبوو بریتیبوو لە هەستێكی بەهێزی دڵسۆزی بۆ كوردەكان، كە لەگەڵ ئێمە شەڕی داعشیان كردبوو و ترسی ئەوەشیان هەبوو بەجێهێشتنیان لەلایەن ئێمەوە نەوەك تەنیا واتای نەبوونی دڵسۆزی بێت، بەڵكو كاریگەری خراپی لە سەرانسەری جیهاندا هەبێ بۆ هەر هەوڵێكی داهاتوو بۆ كۆكردنەوەی هاوپەیمانەكان لە دەوری یەكتر.\nترەمپ بە ئەردۆغانی گوت شەڕی داعش لە سووریا بۆ توركیا بەجێدەهێڵین\nبۆڵتن دەڵێت، رۆژی 14ی كانوونی یەكەم ترەمپ و ئەردۆغان لەرێگەی تەلەفۆنەوە قسەیانكرد. پێش ئەو پەیوەندییە تەلەفۆنییە، زانیاری وردم دایە سەرۆكی ئەمریكا لەبارەی بارودۆخی سووریا و ئەویش گوتی”دەبێ لەوێ دەربچین” و ترسی ئەوەم هەبوو ئەو قسەیە بەشێوەیەكی راستەوخۆ بە ئەردۆغان بڵێت. ترەمپ و ئەردۆغان باسی چەند بابەتێكیان كرد و یەكێك لەوانیش سووریا بوو.\nئەردۆغان نیگەرانی خۆی لە درێژەدان بە راهێنانی هێزەكانی یەپەگە دەربڕی و باسی لە جیاوازییەكان كرد لەنێوان ویستی سیاسی ترەمپ و چالاكییە سەربازییەكانی ئەمریكا لە سووریا، كە وایكردووە پرسیار لە مێشكیدا دروستبكەن. ئەردۆغان گوتی، توركیا دەیەوێ لەدەست داعش و پەكەكە رزگاری بێت، بە بۆچوونی من، مەبەستی ئەردۆغان لە “پەكەكە” بریتیبوو لە شەڕڤانە كوردەكان بەگشتی. ترەمپ گوتی، ئەو ئامادەیە سووریا جێبهێڵێت، ئەگەر توركیا رووبەڕووی داعش ببێتەوە. ترەمپ گوتی، “ئێمە دەتوانین لە سووریا دەربچین و ئەو شەڕەی داعش كە ماوە بۆ توركیای بەجێبێڵین”. ئەردۆغان لەوبارەوە بەڵێنیدا، بەڵام ئاماژەی بەوەشكرد، هێزەكانی توركیا پێویستیان بە پاڵپشتی لۆجیستییە. ترەمپ بە ئەردۆغانی گوت داوا لە من دەكات بۆئەوەی زوو دەست بە كاركردن بكەم لەسەر پلانێكی تایبەت بە كشاندنەوەی سوپای ئەمریكا لە سووریا و ئیدی شەڕی داعشیش بە توركیا بسپێردرێت. دواتر، ئەردۆغان سوپاسی ترەمپی كرد و بە سەركردەیەكی پراكتیكی ناوی برد. كەمێك دوای ئەوە، ترەمپ گوتی، دەبێ راگەیێندراوێك ئامادە بكەین و تێیدا باس لەوەبكەین لە شەڕی داعشدا سەركەوتین، ئەركەكەمان لە سووریا تەواوكرد و لەو وڵاتە دەردەچین. دوای ئەوە، تەلەفۆنم بۆ جەیمس ماتیس، وەزیری بەرگری كرد و پێویست بە گوتن ناكات كە خۆشحاڵ نەبوو.\nكورد دەكەوتنە نێوان بەرداشی ئەردۆغان و ئەسەدەوە\nجۆن بۆڵتن دەڵێت، ئەوە كێشەیەكی جیدی بوو بۆ من. پێموابوو كشانەوە لە سووریا هەڵەیەكی گەورەیە، بەهۆی بەردەوامبوونی هەڕەشەی جیهانیی داعش و زیادبوونی كاریگەریی ئێران. لە مانگی حوزەیرانەوە لەگەڵ پۆمپەیۆ و ماتیس قسەم كردبوو كە دەبێ كۆتایی بە سیاسەتی هەڵبەز و دابەزی خۆمان لە سووریا بێنین، چونكە هەر جارێك سەیری پارێزگا و ناوچەیەكی ئەو وڵاتەمان دەكرد، لەوانەش مونبیج و ئیدلب، ئاماژەم بەوە دەكرد كە پێویستە سەیری دیمەنە گەورەكە بكەین. بەشی زۆری سنووری داعش كۆنتڕۆڵكرابووەوە و هەربۆیە دیمەنە گشتییەكە وەستاندنی ئێران بوو. بەڵام ئەگەر بارودۆخەكە بگاتە ئەوەی كە ئەمریكا كوردەكان جێبهێڵێت، ئەوكاتە دەبێ هاوپەیمانی لەگەڵ ئەسەد بكەن دژی توركیا یان بەتەنیا شەڕ بكەن. كورد دەكەوتنە نێوان بەرداشی ئەسەد و ئەردۆ‌غانەوە، هەربۆیە پرسیارەكە ئەوەبوو كە دەبێ چ بكەین؟\nماكرۆن بۆ ترەمپ : توركیا شەڕ لەگەڵ كورد و سازش لەگەڵ داعش دەكات\nرۆژی 18ی كانوونی یەكەم ماتیس، وەزیری بەرگری، دەنفۆرد، سوپاسالار، دان كەوتس، بەڕێوەبەری هەواڵگریی نیشتمانی، جینا هەسپڵ، بەرپرسی سی ئای ئەی، مایك پۆمپەیۆ، وەزیری دەرەوە و من لە پێنتاگۆن كۆبووینەوە. من، ماتیس، دەنفۆرد و پۆمپەیۆ رێككەوتین لەسەر پەیوەندیكردن بە هاوپەیمانەكانمانەوە بۆ ئەوەی خۆیان بۆ رووداوێكی چاوەڕوانكراو ئامادە بكەن، بەڵام هیچ ئاماژەیەكی پاڵپشتیمان دەستنەكەوت. فلیپ ئیتیان، راوێژكاری سیاسیی ئیمانوێل ماكرۆن پێیگوتم كە سەرۆكی فەرەنسا لەوبارەوە لەگەڵ ترەمپ قسە دەكات و ئەو هەڵوێستەش جێگەی سەرسوڕمانی من نەبوو.\nتره‌مپ كورد خسته به‌رده‌م شمشێری ئه‌ردۆغان\nكاردانەوەكانی دیكەش هاوشێوەی كاردانەوەی فەرەنسا چاوەڕوانكراو بوون. دوای نیوەڕۆی ئەو رۆژە لە كۆشكی سپی بووم و ماكرۆن پەیوەندییە تەلەفۆنییەكەی كرد و دیاربوو كە بە بڕیارەكە خۆشحاڵ نییە، بەڵام ترەمپ وەڵامیدایەوە و گوتی، ئیدی شەڕی ئێمە لەگەڵ داعش كۆتایی هاتووە و ئەو چەكدارانەی داعش كە ماون توركیا رووبەڕوویان دەبێتەوە. ماكرۆن وەڵامیدایەوە كە سەرنجی توركیا لەسەر هێرشكردنە بۆ سەر كورد و سازشیش لەگەڵ داعش دەكات. ماكرۆن تكای لە ترەمپ كرد سوپای ئەمریكا لە سووریا نەكشێنێتەوە و پێی راگەیاند كە لە ماوەیەكی كورتدا سەركەوتن بەدەستدەهێنین و هەربۆیە دەبێ كارەكە تەواو بكەین. ترەمپ رازیبوو كە جارێكی دیكە لەگەڵ راوێژكارەكانی قسە بكات و پێیگوتم دەبێ لەگەڵ ستافی ماكرۆن قسە بكەم و پێویستە ماتیس و دەنفۆردیش لەگەڵ هاوشانەكانیان قسە بكەن. كەمێك دوای ئەوە، ماتیس تەلەفۆنی كرد بۆ ئەوەی پێمان رابگەیێنێت كە فلۆرێنس پارلی، وەزیری بەرگریی فەرەنسا بە بڕیارەكەی ترەمپ خۆشحاڵ نییە. رۆن دێرمەر، باڵیۆزی ئیسرائیل لە ئەمریكا پێیڕاگەیاندم كە ئەوە خراپترین رۆژی بووە لە سەردەمی ئیدارەی ترەمپدا.\nبۆڵتن لە كتێبەكەیدا باس لە هەڵوێستی ئەندامانی كۆنگرێس دەكات و دەڵێ كۆمارییەكان دژی ئەو بڕیارە بوون، بەڵام دیموكراتەكان ئەو هەستەیان نەبوو.\nترەمپ بۆ ئەردۆغان: ژمارەیەكی زۆر لە ئەمریكییەكان كوردیان خۆشدەوێت\nدوای ئەو بارودۆخە، ترەمپ بڕیاریدا قسە لەگەڵ ئەردۆغان بكاتەوە و دوو خاڵ روونبكاتەوە. یەكەم، هێرش نەكاتە سەر هیچ سەربازێكی ئەمریكی لە سووریا. دووەم، دڵنیابێ كە هێرش دەكاتە سەر داعش، نەوەك كوردەكان، چونكە ژمارەیەكی زۆر لە ئەمریكییەكان كوردیان خۆشدەوێت، ئەوەش بەهۆی ئەوەی چەندین ساڵ شانبەشانی یەكتری دژی داعش شەڕیان كردووە. ترەمپ ئاماژەی بەوەكرد كە دەبێ توركیا و كورد پێكەوە شەڕی داعش بكەن و دانی بەوەش دانا كە دەكرێت ئەو ستراتیژییە گۆڕانێك بێت بۆ ئەردۆغان. دواتر، ترەمپ بیرۆكەیەكی بە مێشكدا هات، ئەویش هەبوونی پەیوەندی بازرگانی زیاتری ئەمریكا لەگەڵ توركیادا.\nئەردۆغان زۆری لە خۆی كرد تاوەكو ئەوەندەی بە دەمدا هات كە بڵێت كوردی خۆشدەوێت و كوردیش ئەویان خۆشدەوێت، بەڵام گوتیشی، یەپەگە- پەكەكە- پەیەدە خراپ كورد بەكاردەهێنن و نوێنەرایەتی كورد ناكەن. ئەردۆغان ئاماژەی بەوەكرد كە لە حكومەتەكەیدا وەزیر و پەرلەمانتاری كورد هەن و كوردیش خۆشەویستی و هاوسۆزییەكی زۆریان بۆ ئەو هەیە و گوتیشی، ئەو تەنیا سەركردە بوو كە بانگەشەی گەورەی لە ناوچە كوردییەكان ئەنجامدا و نایەوێ كەس بكوژێت، جگە لە تیرۆریستەكان.\nسوپاسالاری ئەمریكا: توركیا دەیەوێت پەنابەرەكان لەسەر سنوور نیشتەجێ بكات\nجۆن بۆڵتن لە لاپەڕە 184دا دەڵێت: فەرماندە لاكامێرا پرسیاری كرد و گوتی: ئێمە دەتوانین چ بكەین تاوەكو كوردەكان بپارێزین؟ منیش پێمگوت سەرۆك ترەمپ بە ئەردۆغانی گوتووە نایەوێ زیان بە كورد بگەیێندرێت، چونكە هاوكاری ئەمریكایان كردووە لە سووریا.\nبۆڵتن دواتر دەڵێت، “ترەمپ لەگەڵ ئەوەی دەیویست بە زووترین كات كۆتایی بە داعش بهێندرێت، چەند ئامانجێكی دیكەی سەرەكی هەبوو، لەوانەش كشانەوە لە سووریا، پاراستنی كورد، بڕیاردان لەسەر شێوازی رێكخستنی بابەتی بنكەی سەربازیی تەنەف، ئازادنەكردنی داعشە زیندانییەكان و درێژەدان لە گوشار خستنە سەر ئێران”.\nلەدرێژەی باسكردنی كورددا، بۆڵتن دەڵێت: “ئەردۆغان ئەو بۆچوونەی هەیە كە باشترین مرۆڤی كورد ئەو كوردەیە لە ژیاندا نەماوە و مردووە. جەنەڕاڵ دەنفۆردیش دەیزانی كە ئامانجی توركیا ئەوەیە كورد لە ناوچەكانی سەرسنوور دەربكات و پەنابەرە سوورییەكانی نێو توركیاش بگەڕێنێتەوەو بە درێژایی سنوور نیشتەجێیان بكات”.\nلە لاپەڕە 188دا، بۆڵتن باس لە گەشتەكەی بۆ ئیسرائیل لە 6ی كانوونی دووەمی ساڵی 2019 دەكات و دەڵێت:” ئێمە چاوەڕێی ئەوە دەكەین، ئەوانەی هاوشانی ئێمە شەڕیان كردووە، بەتایبەتی كوردەكان، بە كشانەوەی هێزەكانی هاوپەیمانان نەخرێنە بارودۆخێكی مەترسیدارەوە، ئەوە خاڵێك بوو كە سەرۆك ترەمپ بەڕوونی لە گفتوگۆكانی لەگەڵ سەرۆك ئەردۆغان باسیكرد”.\nبۆڵتن نووسیویەتی: كاتێك گەیشتمە ئەنقەرە، پۆمپەیۆ پەیوەندی پێوەكردم و پێیگوتم كە ترەمپ لە بابەتێكی رۆژنامەی (نیویۆرك تایمز) خۆشحاڵ نییە كە تێیدا چەند هەڵەیەك لە قسەكانی ترەمپیان داناوە و هەندێك لە سیاسەتی دژ بە یەكی ئێمەیان سەبارەت بە سووریا نووسیووە، كە لە زاری چەند بەرپرسێكی نێو ئیدارەی ترەمپەوە وەریانگرتووە.\nبۆڵتن دەنووسێت”بێگومان بەشێكی زۆری ئەو لێدوانە دژ بەیەكانە لەلایەن خودی ترەمپەوە بوون، بەڵام پۆمپەیۆ هاوڕابوو كە راستە هەندێ لێدوانی تووندی داوە، وەك ئەوەی كە گوتبووی، رێگە نادەینە توركیا كورد كۆمەڵكوژ بكات”.\nبۆڵتن: من و پۆمپیۆ بۆچوونەكانمان لەگەڵ توركیا سەبارەت كورد زۆر جیاوازبوون\nگۆڕینی نەخشەكەی جێمس جێفری و تووڕەبوونی ئەردۆغان\nبۆڵتن لە بەشێكی دیكەی كتێبەكەدا دەنووسێت، لە هەمانكاتدا جەیمس جێفری نەخشەیەكی ئامادەكردبوو و تێیدا ئەوە دەردەكەوت كە پێشنیاز دەكات چ ناوچەیەكی باكووری رۆژهەڵاتی سووریا دەكات لەلایەن توركیاوە كۆنتڕۆڵ بكرێت و چ ناوچەیەكی دیكەی دەكرێت لەژێر دەسەڵاتی كورد بمێنێتەوە. جۆزێف دەنفۆرد، سوپاساری هێزە هاوبەشەكانی ئەمریكاش بەهیچ شێوەیەك ئەوەی بەلاوە پەسند نەبوو كە لە نەخشەكەدا هاتبوو. من ئەو پرسیارەم كرد، ئایا نابێ مەبەستی ئێمە بریتیبێ لە هێشتنەوەی توركەكان لە دیوی ناوەوەی سنووری وڵاتەكەیان لە رۆژهەڵاتی رووباری فورات؟ دەنفۆردیش گوتی، ئەوەش هەڵوێستی منە. منیش ئاماژەم بەوەكرد كە دەمەوێ باكووری رۆژهەڵاتی سووریا وەك ئێستا بمێنێتەوە، بەڵام بەبێ هەبوونی هێزەكانی ئەمریكا. دەمزانی كە ئەوەی من داوای دەكەم ئاسان نابێت، بەڵام بۆچوونم وابوو كە دەبێ ئەوە ئامانجی ئێمە بێت، تەنانەت ئەگەر جێبەجێش نەكرێت. دەنفۆردیش هاوڕابوو لەگەڵ من. دواتر، سەیرێكی ئەو رەشنووسی بنەمایانەمان كرد كە دەكرا بیدەینە توركەكان و رستەیەكی نوێم بۆ زیادكرد بۆ ئەوەی روونبێت كە نامانەوێ خراپ هەڵسوكەوت لەگەڵ كوردەكان بكرێت و لامان ئاسان نەبوو كە بوونی سەربازییانە یان هەر جۆرە بوونێكی دیكەی توركیا لە باكووری رۆژهەڵاتی سووریا قبووڵ بكەین. دەنفۆرد و جێفریش رەشنووسەكەیان بەلاوە پەسەند بوو.\nپۆمپەیۆ بە چاوشئۆغلۆ دەڵێم : یەك بژاردەتان هەیە\nجێگەی سەرسوڕمان نەبوو كە زانیمان ئەردۆغان كۆبوونەوەكەی لەگەڵ من هەڵوەشاندووەتەوە، چونكە پلانی دانابوو لە پەرلەمان قسە بكات. بەڵام دواتر زانیمان كە گوتارەكەی ئەردۆغان هێرشێكی پێشوەختە بووە لەسەر ئەو هەڵوێستەی ئەمریكا كە من پێشنیازم كردبوو. ئەردۆغان سووربوو لەسەر ئەوەی كە توركیا لە باكووری رۆژهەڵاتی سووریا ئازادی تەواوی هەبێ و منیش پێموابوو ئەگەر بمانەوێ رێگە لە تۆڵەسەندنەوە لە كورد بگرین، ئەوا نابێ رێگە بەو سیاسەتەی توركیا بدەین. ئەردۆغان گوتارێكی پێشكێشكرد و گوتی “سازش ناكەین”. لە گەڕانەوەمدا لەگەڵ پۆمپەیۆ قسەم كرد و هاوڕابووین كە بۆچوونەكانمان لەگەڵ توركیا سەبارەت كورد زۆر جیاوازن. پۆمپەیۆ گوتی كە مەولوود چاوشئۆغلو، وەزیری دەرەوەی توركیا هەوڵدەدات پەیوەندی پێوەبكات و ئەویش هەوڵدەدات پێی بڵێ “یەك بژاردەتان هەیە. یان ئێمەتان لەسەر سنوور دەبێت، یان رووسەكان و ئێرانییەكان (چونكە دوای كشانەوەی ئێمە بەدڵنیاییەوە ئەوان دەگەنە سەر سنوور). منیش لەگەڵ ئەو بۆچوونە بووم”.\nبۆڵتن دەڵێ “دواتر پەیوەندییم بە ترەمپەوە كرد و ئەویش پێیوابوو كە توركەكان چەندین مانگ پێشتر ئامادەكارییان بۆ چوونە ناو سووریا كردووە و هەربۆیەش ئەمریكا دەیەوێت بكشێتەوە، پێش ئەوەی توركیا هێرشبكات و سەربازانی ئەمریكی لەوێبن”. ترەمپ زیاتر دوا و گوتی”ئەردۆغان زۆر داعشی بەلاوە مەبەست نییە” و ئاماژەی بەوەشكرد، ئەمریكا دەتوا‌نێ هێرشبكاتە سەر داعش، تەنانەت دوای كشانەوەی لە سووریاش.\nسوپاسالاری ئەمریكا: فەرماندەكانی توركیا هاوڕای ئەردۆغان نین\nبۆڵتن دەنووسێت “لە هەمانكاتدا زانیم كە دەنفۆرد پێیوایە فەرماندە سەربازییەكانی توركیا هێندەی ئەردۆغان پەرۆشی ئەوە نین بچنە ناو سووریا و بۆ هۆكار دەگەڕان بۆ ئەوەی ئەو ئۆپەراسیۆنە سەربازییە ئەنجام نەدەن. دەنفۆرد سەبارەت راگەیێندراوی بنەماكان قسەی كردبوو، لەوانەش ناوچەیەكی ئارامی 20 تاوەكو 30 كیلۆمەتری بە جۆرێك چەكە قورسەكانی هێزە كوردییەكان لەو ناوچەیە بكشێنرێنەوە و هێزێكی نێودەوڵەتی لەو ناوچەیەبێ و هێزەكە بە زۆری لە هێزەكانی ناتۆ پێبكبێت و دڵنیایی بدات لەوەی كوردەكان ناچنە ناو توركیا و توركەكانیش ناچنە ناوچەی ژێر دەسەڵاتی كوردەكان. لە هەمانكاتیشدا، هێزی ئاسمانیی ئەمریكا یارمەتیدەری ئەو هێزە نێودەوڵەتییە دەبێ كە لەوێ جێگیر دەكرێت و من و دەنفۆردیش باوەڕمان وابوو، ئەو هەنگاوە یارمەتیمان دەدات بۆ ئەوەی ئاسمانی باكووری رۆژهەڵاتی سووریا لەژێر كۆنتڕۆڵی ئەمریكادابێت”.\nبۆڵتن دەڵێت، بیرۆكەكە بەوجۆرە بوو جێفری ئەو بیرۆكەیە بداتە ژەنەڕال مەزڵووم عەبدی فەرماندەیان بۆ ئەوەی بزا‌نێت كاردانەوەی چۆن دەبێت. دەنفۆرد پێیوابوو بژاردەكانی بەردەم مەزڵووم زۆر سنووردارن و دەكرێت داوای هەندێك دڵنیاییشمان لێبكات.دواتر لەگەڵ پۆمپەیۆ قسەم كرد و ئەویش پشتیوانی لە بیرۆكەكە كرد و جەختیكرد كە پێداگیری لەسەر بكەین. وڵاتە عەرەبییەكان توركیایان خۆشناوێت و توانای داراییشیان هەیە، ئەوەش وادەكات هاوپەیمانەكانی ناتۆ و هێزەكانی دیكە لەو هێزە نێودەوڵەتییەدا بەشداربن كە دەكرێت لەوێ جێگیربن”. رۆژی 9ی مانگی كانوونی دووەم، دەنفۆرد بە وردی باسی لەوەكرد كە بەڵێ دەكرێت هێزێكی نێودەوڵەتی لەو ناوچەیە جێگیربكرێت و پلانەكەش سەردەكەوێت\nئاراس شێخ جەنگی: حکومەتی هەرێم بدەنە دەستی چوار پیاوی عاقڵ، لە ئێستا باشتر بەڕێوەی دەبەن