کێشه‌ی کورد له‌ڕاستیدا کێشه‌ی گه‌وره‌ترین نه‌ته‌وه‌ی ژێرده‌سته‌ی ئه‌م سه‌رده‌مه‌یه. چاره‌سه‌ر کردنی ئه‌م گرفته‌ش ئاڵۆزترین مه‌سه‌له‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاسته. به باوه‌ری من ته‌نانه‌ت له مه‌سه‌له‌ی فه‌له‌ستینیش ئاڵۆزتره. چونکه له فه‌له‌ستین کێشه له‌سه‌ر به ڕه‌سمی ناسینی ناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یی نییه. ئیسراییل بوونی\nفه‌له‌ستنیه‌کان به ڕه‌سمی داناسێ و ئاماده‌یه قسه له‌سه‌ر دامه‌زرانی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆی فه‌له‌ستین بکا. هه‌ر چه‌ند ساڵه‌هایه خاکه‌که‌ی داگیر کردوه.\nله کوردستان به پێچه‌وانه‌وه، ده‌وڵه‌ته داگیرکه‌ره‌کان هه‌ول ده‌ده‌ن ناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یی کورد بشێوێنن. له هه‌ر وڵاته‌ی به جۆرێک له‌سه‌ر کورد بیرده‌که‌نه‌وه و هه‌وڵ ده‌ده‌ن مه‌سه‌له‌که به گوێره ی قازانجه کانی خۆیان هه‌ڵسه‌نگێنن. له تورکییه تازه پاش ساڵه‌ها نکولی [ ئینکار ] کردنی بوونی کورد و به‌کار هێنانی پێناسه‌ی تورکی شاخی؛ له ژێر فشاری نێونه‌ته‌وه‌یی دا ئیقرار ده‌که‌ن کورد خاوه‌نی کولتورێکی جیاوازه و ڕێگا ده‌ده‌ن جێژنی نه‌ورۆز بگێرێ و هێندێک چالاکی زمانه‌وانی بکرێ. له ئێران هه‌رچه‌ند ناوی کورد ده‌هێنرێ؛ به‌ڵام به درێژایی میژووی ئه‌و وڵاته هه‌وڵ درواه کورد وه‌ک هۆزێک له نه‌ته‌وه‌ی فارس بناسێنرێ. فارسه‌کان هه‌وڵ ده‌ده‌ن به به‌کارهێنانی زاراوه‌ی نه‌ته‌وه‌ی ئێران! بوونی هه‌موو نه‌ته‌وه جیاوازه‌کانی ئێران نکولی [ ئینکار ] لی بکه‌ن.\nبه‌تایبه‌تی له به‌رمبه‌ر کورد دا ده‌وڵه‌ته‌یه‌ک له دوای یه‌که‌کانی ئێران هه‌میشه سیاسه‌تێکی دووڕوانه‌ی زۆر خائینانه و مه‌ترسییان به‌رێوه بردووه. له کاتێک دا که داوای بچوکترین مافی گه‌لی کورد له رۆژهه‌ڵاتی کوردستانیان به ئاگر و ئاسن وه‌ڵام داوه ته‌وه. هه‌وڵیان داوه خۆیان له جووڵانه‌وه‌ی کورد له پارچه‌کانی دیکه‌ی کوردستان نیزیک بکه‌نه‌وه و خۆیان وه‌ک دڵسۆزی ئه‌وان نیشان بده‌ن.\nله عێراق کورد به شێوه‌یه‌کی جیاواز له گه‌ڵ عه‌ره‌ب که‌وتووه. هه‌ر له دامه‌زارنی ده‌وڵه‌تی عێراقه وه کورد له‌و وڵاته دا ناسراوه. هه‌ر بۆیه هه‌میشه توانیویه‌تی زمان و کلتوری خۆی به‌کار بێنێ. شۆوێنیزمی عه‌ره‌ب زۆرتر کاری ئه‌وه بووه که نه‌هێڵێ کورد له عێراق هه‌نگاوی گه‌وره‌تر باوێ و داوای مافی نه‌ته‌وه‌یی خۆی بکا. شۆوینیزمی عه‌ره‌ب به درێژایی ته‌مه‌نی ده‌وڵه‌تی عێراق ترسی له راپه‌رینی گه‌لی کورد له‌و وڵاته دا هه‌بووه و به دڕندانه‌ترین شێوه به‌گژ گه‌لی کورد دا چووته‌وه و له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که ڕێگای چالاکی فه‌رهه‌نگی کوردی پێ نه‌گیراوه، هه‌وڵی له نێو بردنی فیزیکی کوردی داوه. چۆڵکردنی گو‌نده‌کان، شیمیابارانی و ئه‌نفاڵ وێنه‌ی به‌رچاوی ئه‌و سیاسه‌ته دڕندانه‌یه‌ی ده‌وڵه‌تی عێڕاقن.\nله سوورییه‌ش لاسایی ده‌وڵه‌تی تورک کراوه‌ته‌وه و هه‌ر به گشتیی بوونی کورد له‌و وڵاته دا نکولی [ ئینکار ] لێ کراوه. شؤوێنیستانی عه‌ره‌ب له سوورییه له‌وه‌ش زۆرتر ڕۆێشتوون و ته‌نانه‌ت مافی هاووڵاتی بۆونیشیان له به‌شێکی زۆر له کورده‌کان وه‌رگرتووته‌وه.\nبه‌گشتی هه‌ر چه‌ند له دنیا دا کێشه‌ی کورد وه‌کو دووهه‌م کێشه‌ی ڕؤژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ناسراوه، به‌ڵام له لایه‌ن ئه‌و وڵاتانه‌وه که کوردستانیان به‌سه‌ردا دابه‌ش کراوه نکولی [ ئینکار ] لێ کراوه و به‌شێوه‌یه‌کی دڕندانه به‌ربه‌ره‌کانی له گه‌ڵ کراوه. هه‌ڵوێستی دڕندانه‌ی شۆوێنیزمی فارس و تورک و عه‌ره‌ب ئه‌وه ده‌رده‌خا که چاره‌سه‌ری مه‌سه‌له‌ی کورد ته‌نیا له دامه‌زرانی سیستمی دێموکڕاسی له رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕست دا ئیمکانی هه‌یه. ئه‌وه‌ش نه‌ک دێموکڕاسییه‌کی ڕواڵه‌تی که له‌سه‌ر بناغه‌ی زۆرینه‌ی نه‌ته‌وه‌ی فه‌رمانڕه‌وا دامه‌زرابێ، به‌ڵکوو دێموکڕاسییه‌کی ڕاسته‌قینه که یه‌کسانی دابین بکا بۆ هه‌موو نه‌ته‌وه و پێکهاته‌کانی ناو ئه‌و وڵاتانه. رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست چ له باری ستراتێژی نیزامی و چ له‌باری ئابووری و سیاسییه‌وه گرنگترین ناوچه‌ی جیهانه. دابین کردنی ئاسایش له‌و ناوچه‌یه دا بۆ وڵاته زلهێز و پێشه‌سازیه‌کان گرنگی ستراتێژی هه‌یه. تا سیستمی دێموکڕاسی دانه‌مه‌زرێ و مافی نه‌ته‌وایه‌تی گه‌لانی ژێرده‌ست، به تایبه‌تی گه‌لی کورد و گه‌لی فه‌له‌ستین دابین نه‌کرێ، ئه‌و ناوچه‌یه ڕووی ئاسایش به‌خۆیه‌وه نابینێ.\nئه‌گه‌ر به‌باشی سه‌رنج بده‌ینه ئه‌و ستراتیژیه تازه‌یه‌ی که ئه‌مریکا و هاوپمانه‌کانی بۆ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست گرتوویانه‌ته پێش، بۆمان ده‌رده‌که‌وێ که ئه‌وان سیاسه‌تی لایه‌نگریی سست یان له‌به‌رامبه‌ر مه‌سه‌له‌ی کورد دا گرتووه‌ته به‌ر. واته؛ نایان هه‌وێ مه‌سه‌له‌که بهاروژێنن، به‌ڵام ئه‌گه‌ر کێشه‌یه‌کی زۆر گه‌وره‌یان بۆ پێک نه‌هێنێ و له‌چوارچێوه‌ی خه‌باتی دێموکڕاتیک دا ئیمکانی چاره‌سه‌ر کردنی هه‌بێ، ئه‌وان پشتیوانی لێ ده‌که‌ن. بۆیه هه‌ر چه‌ند مه‌سه‌له‌ی چاره‌سه‌ر کردنی دۆزی کورد به شێوه‌ی بناغه‌یی له به‌رنامه‌ی کاری ڕؤژانه‌ی ئه‌وان دا نییه، به‌ڵام له چوارچێوه‌ی پڕۆسه‌ی دێموکڕاسی دا گرنگی پێ ده‌ده‌ن.\nله ناوچه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستیش دا کورد له گه‌ڵ زۆر هێزی دژ به چاره‌سه‌ری به‌ره‌و ڕوویه.ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌ی که کوردستانیان به‌سه‌ر دا دابه‌ش کراوه نه‌ک ته‌نیا نایان هه‌وێ مافی ڕه‌وای کورده‌کانی ژیر ده‌سه‌ڵاتی خۆیان به‌ڕه‌سمی بناسن، به‌ڵکوو دژی چاره‌سه‌ر کردنی مه‌سه‌له‌ی کورد له وڵاته‌کانی تریش ڕاده‌وه‌ستن. له هه‌ر چوارپارچه‌ی کوردستان هه‌ستی نه‌ته‌وایه‌تی به‌هێز و جووڵانه‌وه‌ی رزگاریخوازی درێژه‌ی هه‌یه. به‌ڵام له‌باری پێشکه‌وتنی کۆمه‌ڵایه‌تی و زانستییه‌وه، هێندێک جیاوازی که‌وتووه‌ته نێوان پارچه‌کانی کوردستان. هه‌ر بۆیه‌ش هه‌ڵس و که‌وتی جیاواز له باری فه‌رهه‌نگی و کۆمه‌ڵاتیه‌وه به‌دی ده‌کرێ.\nچاره‌سه‌ری گشتی :\nچاره‌سه‌ری گشتی و یه‌کجاره‌کی بۆ مه‌سه‌له‌ی کورد ئه‌وه‌یه که ڕێگای پێ بدرێ بۆخۆی چاره نووسی خۆی دیاری بکا. مافی دیاریکردنی چاره نووس، مافی ڕه‌وای هه‌ر گه‌لێکه. کوردیش به‌بێ ئه‌ملاو ئه‌ولا ئه‌و مافه‌ی هه‌یه. که وابوو کورده‌کان ده‌توانن هه‌ر له چوارچێوه‌ی داوا کردنی ئه‌و مافه له ده‌وری یه‌کتر کۆبنه‌وه. به‌ڵام ده‌بێ ئه‌وه‌مان له‌به‌ر چاو بێ که هه‌لومه‌رج له هه‌ر پارچه‌یه‌ی کوردستان جیاوازه و ڕێگای وه‌ده‌ست هێنانی مافی دیاریکردنی چاره‌نووس به قوناغی جیاواز دا تێ ده‌په‌ڕێ.\nئه‌وه‌ی که مافی دیارکردنی چاره‌نووس ده‌بێ ببێته دروشمی هه‌ر کوردیک هێچ شکی تیدا نییه، به‌ڵام قۆناغه‌کانی تێپه‌ر بوون به‌ره‌و ئه‌و مافه و شێوه‌ی وه‌ده‌ست هێنانی ده‌کرێ له‌هه‌ر پارچه‌ی کوردستان دا جیاواز بێ. ئه‌وه‌ی گومانی تێدا نییه ئه‌وه‌یه که پێویسته بیر و ڕای گه‌لی کورد ڕێزی لێ بگێڕێ و پڕس کردن به کۆمه‌ڵانی خه‌ڵکی کوردستان بخرێته ناو به‌رنامه‌ی کاری ڕۆژانه‌ی هێز و پارته سیاسیه‌کانی کوردستانه‌وه. که وابوو به‌کار هێنانی ئامڕازی ڕیفراندۆم ده‌کرێ ببێته یه‌کێک له خاڵه‌کانی کاری هاوبه‌ش له نێوان هه‌موو پارت و ڕێکخراوه سیاسییه‌کانی کوردستان دا.\nڕه‌نگه له‌سه‌ر پێویستی به‌کارهێنانی ده‌نگی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵکی کوردستان هه‌موو ڕێکخراوه کوردستانییه‌کانیش یه‌ک بن، به‌ڵام له‌سه‌رکاتی به‌کار هێنانی ئه‌و مافه بێگومان جیاوازی بیرو بۆچوونیان هه‌یه.\nجێگای خۆیه‌تی که هه‌وڵ بدرێ له‌سه‌ر قۆناغه‌کانی به‌ده‌ست هێنانی مافی سه‌ره‌کی گه‌لی کورد ڕێککه‌وتن به‌ده‌ست بهێنرێ. باس کردن له مه‌سه‌له‌ی مافی سه‌ربه‌خۆیی نابێ هه‌تا هه‌تایه ببێته تابۆ. ئه‌و ترسه له لایه‌ن شۆوینیزمی نه‌ته‌وه‌ی فه‌رمانڕه‌واوه خراوه‌ته نێو دڵ و ده‌رونی خه‌باتگێڕانی کورده‌وه. بۆیه جێگای خۆیه‌تی زۆر به‌ڕاشکاوی باس بکرێ که کوردیش وه‌کو هه‌موو گه‌لانی دیکه‌ی دنیا مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه که سه‌ربه‌خۆ بێ. هه‌ر چه‌ند کورد له هه‌ڵ و مه‌رجی ئێستا دا دروشمی سه‌ربه‌خۆیی هه‌ڵنه‌گرتووه، به‌ڵکوو ئێستا زۆربه‌ی پارت و ڕێکخراوه سیاسییه‌کان له‌سه‌رانسه‌ی کوردستان دا فیدرالیزم وه‌ک جاره‌سه‌ری گونجاو بۆ ئه‌و سه‌رده‌مه ده‌بینن.\nهه‌ر چه‌ند فیدرالیزم بۆ سه‌رده‌می ئێستا وه‌ک چاره‌سه‌رێکی گونجاو ده‌بینرێ، به‌ڵام حه‌ق وایه بۆ چاره‌سه‌ری یه‌کجاره‌کی مه‌سه‌له‌ی کورد له هه‌ر چوارپارچه‌ی کوردستان په‌نا ببرێ بۆ ویستی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵکی کوردستان و ڕیفراندۆم بکرێ.\nقۆناغی پڕۆسه‌ی چاره‌سه‌ری له هه‌ر پارچه‌ی کوردستان جیاوازه .\nله باکووری کوردستان ڕێژیمی تورک پاش ساڵه‌ها نکولی [ ئینکار ] کردن، سه‌رئه‌نجام پێکی ژه‌هری نۆشی و بوونی کوردی له تورکیه به‌ڕه‌سمی ناسی. ته‌نانه‌ت تاڕاده‌یه‌ک به‌کارهێنانی زمانی کوردی و گرتنی جێژنی نه‌ورۆزیشی قه‌بووڵ کردوه، دان پێدانان [ئیقرار ] ی ده‌وڵه‌تی تورک به بوونی کورد، له‌داهاتوو دا ڕێگا خۆش ده‌کا بۆ به‌کارهێنانی مافی ڕفیراندۆم له تورکیه دا، چونکه شک له‌وه دانییه که ئه‌گه‌ر هێندێک ئاڵ و گۆڕ به‌سه‌ر سیاسه‌تی ده‌وڵه‌تی تورک دا بێ له به‌رامبه‌ر مه‌سه‌له‌ی دێموکڕاسی، مه‌سه‌له‌ی مافی مرۆڤ و مه‌سه‌له‌ی کورد دا، ئه‌وا ڕێگا خۆش ده‌بێ که تورکیه بێته نێو یه‌کیه‌تی ئه‌وروپا. به‌هاتنی تورکیه بۆ ناو یه‌کیه‌تی ئه‌و‌روپا مه‌سه‌له‌ی کورد له تورکیه پێ ده‌نیته نێو قۆناغێکی تازه‌وه.\nئێتر هه‌ڵوێستی که‌ماڵیزم و شۆوێنیزمی تورک نییه که په‌ێوه‌ندیه‌کانی نێوان کورد و تورک له تورکیه دا دیاری ده‌کا. به‌ڵکوو قانوونه‌کانی یه‌کیه‌تی ئه‌و‌روپا ده‌بن که ئه‌و په‌ێوه‌ندیانه ڕێک ده‌خه‌ن. من به‌ش به‌حاڵی خۆم به چوونی تورکیه بۆ نێو یه‌کیه‌تی ئه‌وروپا خۆش بینم. ده‌وڵه‌تی تورک هیچ ڕێگا چاره‌یه‌کی تری نییه، یان ده‌بێ شه‌رته‌کانی یه‌کیه‌تی ئه‌وروپا قه‌بووڵ بکا و بێته نێو ئه‌و یه‌کیه‌تیه، یان ده‌بێ چاره‌نووسی خۆی ببه‌ستیته‌وه به ده‌وڵه‌ته کۆنه‌په‌رسته‌کانی ناوچه‌وه. وه‌ک کۆماری ئیسلامی و ده‌وڵه‌تی سوورییه. که ئه‌وه‌ش به‌واتای له نیو بردنی هه‌موو ئه‌و ده‌سکه‌وتانه‌یه که ده‌وڵه‌تی تورک به گرتنه به‌ری ڕێبازی عیلمانی تاکوو ئێستا به‌ده‌ستی هێناوه. بۆیه من به‌ش به‌حاڵی خۆم به داهاتووی کورد له تورکیه دا خۆش بینم.\nئه‌مه به‌و ئه‌نجامه‌مان ده‌گه‌یه‌نێ که کورد له تورکیه پێویسته زۆر کار بکا له‌سه‌ر په‌ێوه‌ندیه‌کانی نێوان تورکیه و ئه‌وروپا . ئه‌وه‌ی زۆر جێگای سه‌رنجه ئه‌وه‌یه که هێزه کوردیه‌کان بۆ دژایه‌تی له گه‌ڵ شۆوێنیزمی تورک، نابی بکه‌ونه داوی ئه‌وه‌ی که دژایه‌تی له گه‌ڵ هاوپه‌یمانه سیاسی و نیزامیه‌کانی تورکیه بکه‌ن، به‌ڵکوو پێویسته لێیان نیزیک بنه‌وه و مه‌سه‌له‌کانی خۆیانیان تێ بگه‌یه‌نن.\nیه‌کێکی تر له خاڵه گرنکه‌کانی ڕێگای تێکۆشانی کورده‌کان له باکووری کوردستان پێکهێنانی به‌ره‌یه‌کی کوردستانیه له نێوان پارت و ڕێکخراوه جۆر به‌جۆره‌کانی باکووری کوردستان دا. پێویسته ڕێکخراوه سیاسیه‌کان له‌و به‌شه له کوردستان دا یه‌کتر به ره‌سمی بناسن و ددان به گرنگی و پایه‌گای یه‌کتر دا بنێن.\nمه‌سه‌له‌یه‌کی دیکه‌ی جێگای سه‌رنج له باکووری کوردستان ئه‌وه‌یه که هێزه کوردیه‌کان وا بیرنه‌که‌نه‌وه که دۆستی دژبه‌رمان، دژبه‌ره. زۆر وڵات له دنیا دا قازنجی ئابووری، سیاسی و نیزامیان له گه‌ڵ تورکیه هه‌یه. به‌ڵام مه‌رج نییه هه‌موویان له گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی تورک یه‌ک هه‌ڵوێست بن.\nته‌نیا ده‌وڵه‌تانی داگیرکه‌ری کوردستان له دژی کورد یه‌کگرتوون. به‌ڵام له وڵاتانی ئه‌وروپا یی و ئه‌مریکا ده‌کرێ وه‌ک ئامرازی فشار له دژی کرده‌وه دژی مرۆڤییه‌کانی ده‌وڵه‌تی تورک که‌ڵک وه‌رگیرێ. به تایبه‌ت که ئه‌وانه زۆر باس له لایه‌نگری له مافی مرۆڤ ده‌که‌ن.\nبه گشتی له باکووری کوردستان ئیمکانی کاری دیپڵۆماسی و جووڵانه‌وه‌ی مه‌ده‌نی زۆره و کوردیش به خۆشیه‌وه خه‌ریکه فێر بێ له چۆن که‌ڵی لێ وه‌رگرێ. به‌ڵام نابێ به هێچ شێوه‌یه‌ک بیر له‌وه بکرێته‌وه که ئێتر له‌و به‌شه له کوردستان پێوێستیمان به پێشمه‌رگه نه‌ماوه. به‌ڵکوو ته‌نیا به‌و ئه‌نجامه گه‌یشتووین که ده‌بێ له هه‌موو شێوه‌کانی خه‌بات که‌ڵک وه‌رگیرێ.\nته‌نانه‌ت له کاتێک دا که مافه‌کانمان ده‌سته به‌ریش بووبن. پێویستمان به پێشمه‌رگه هه‌یه بۆ پاراستنیان.\nچاره سه‌رکردنی مه‌سه‌له‌ی کورد له ئێران به هۆی دوو ڕاستییه‌وه زۆر دژواره و ته‌نانه‌ت له چاره‌سه‌ری کێشه‌که له پارچه‌کانی تری کوردستانیش دژوارتره.\nیه‌که‌م ترسی شؤووێنیسته‌کانی نه‌ته‌وه‌ی فه‌رمانڕه‌وا :\nله‌چوارچێوه‌ی ئه‌و سنووره سیاسیه دا که پێی ده‌وترێ ئێران شه‌ش نه‌ته‌وه‌ی گه‌وره و چه‌ندین که‌مه نه‌ته‌وه، دین و مه‌زهه‌بی جیاواز ده‌ژین. ئه‌م ڕاستییه تا کوو ئێستا له لایه‌ن نه‌ته‌وه‌ی فه‌رمانره‌واوه نه‌ک ته‌نیا قبووڵ نه‌کراوه، به‌ڵکوو هه‌وڵیش دراوه بشاردرێته‌وه و که‌م ڕه‌نگ بکرێ.\nحکوومه‌ته یه‌ک له دوای یه‌که‌کانی ئێران که تاکوو ئێستاشی له گه‌ڵ بێ هه‌میشه نوێنه‌ری شۆونێزمی فارس بوون، هه‌وڵیان داوه ئه‌م ڕاستی یه له ژێر په‌رده‌ی [ نه‌ته‌وه‌ی گه‌وره‌ی ئێران ] دا، که له ڕاستی دا بوونی نییه بشارنه‌وه. ئه‌م بۆچوونه شۆوێنیستانه یه به‌درێژایی سه‌دان ساڵ کاری بۆ کراوه و هه‌وڵ دراوه ببێته فه‌رهه‌نگ. به‌داخێکی گرانه‌وه له نێو نه‌ته‌وه‌ی فارسیش دا ئه‌م فه‌رهه‌نگه تا ڕاده‌یه‌کی ترسێنه‌ر رێشه‌ی داکووتاوه. ئێزۆله کردنی ئێران له باری فه‌رهه‌نگیه‌وه، کارێکی ئه‌وتۆی کردووه که له تاقیکردنه‌وه‌ی وڵاتانی فره نه‌ته‌وه‌ی دیکه‌ی دنیا که‌ڵک وه‌ر نه‌گیرێ و ته‌نانه‌ت له لایه‌ن تاکی نه‌ته‌وه‌ی فه‌رمانڕه‌واشه‌وه وه‌ک مه‌ترسییه‌ک بۆ سه‌ر قازانجه‌کانی نه‌ته‌وه‌ی خۆی چاوی لێ بکرێ.\nبۆیه تا ئێستاش هه‌ر باسێک له سه‌رچاره سه‌رکردنی مه‌سه‌له‌ی نه‌ته‌وایه‌تی گه‌لانی ژێرده‌سته‌ی ئێران بکرێ، فه‌وره‌ن به پارچه کردنی ئێران له قه‌ڵه‌م ده‌درێ و ته‌نانه‌ت له لایه‌ن رۆناکبیره‌کانی فارسیشه‌وه به خه‌تی سوور داده‌نرێ و به توندی ڕه‌ت ده‌کرێته‌وه. ئه‌گه‌ر سه‌رنج بدرێته بۆچوونی ئه‌و ڕوناکبیره فارسا‌نه‌ی که ساڵه‌هایه له ئه وروپا و ئه‌مریکاش ده‌ژین و له باری زانستی و حقووقیشه‌وه [ مافی دیاریکردنی چاره نووس ]یان قه‌بووڵه. که ده‌گاته سه‌ر نه‌ته‌وه‌کانی ئێران دژڕاده‌وه‌ستن. بێ ئه‌وه‌ی ئه‌و حه‌قه بۆ گه‌لانی ئێران قایل بن که بۆ خۆیان ده‌بێ بڕیار له‌سه‌ر چاره نووسی خۆیان بده‌ن و بێ ئه‌وه‌ی ئه‌و ڕاستیه له‌به‌ر چاو بگرن که یه‌کپارچه‌یی ئێران پێویسته به شێوه‌ی داوته‌ڵه‌بانه بپارێزرێ نه‌ک به زۆر.\nدووهه‌م دوو ڕوویی شۆوێنیسته‌کانی نه‌ته‌وه ی فه‌رمانڕه وا:\nسیاسه‌تی ڕێژیمه‌کانی ئێران هه‌میشه سیاسه‌تێکی دوو ڕوویانه‌ی پشت به‌ستوو به فێڵ و ته‌ڵه‌که بووه. ئه‌و سیاسه‌ته تا کوو ئێستا هێزی مانۆڕدانی زۆر بووه و توانیویه‌تی له هه‌موو ڕادده‌کان دا ده‌سکه‌وت بۆ دارێژه‌رانی به‌ده‌ست بێنێ. تا ئێستا حکوومه‌ته یه‌ک له دوای یه‌که‌کانی ئێران توانیوایانه هه‌م له راده‌ی نێوخۆ دا، هه‌م له ڕاده‌ی ناوچه دا و هه‌م له ڕاده‌ی نێو نه‌ته‌وه‌یی دا سیاسه‌تی فریو به کار بێنن و زۆر به باشیش نه‌خشی فریو ده‌رانه‌یان یاری بکه‌ن. ئه‌وان به‌ڕاستی له‌و کاره دا سه‌رکه‌وتوون و ته‌نانه‌ت توانیویانه ئه‌و هێزانه‌ش که باشیان ده‌ناسن چه‌ندین جار فریو ده‌ن.\nده‌وڵه‌تی ئێران زۆر باش ده‌زانی که بێڕه‌حمانه له پشته‌وه ڕا به توندترین شێوه هێرش بکا، بکوژێ و دوایه‌ش له گه‌ڵ که‌س و کاری قوربانییه‌کان له شێنگه دانیشێ و فرمێسک هه‌ڵوه‌رێنێ.\nئه‌و دوو هۆیه‌ی سه‌ره‌وه کارێکی ئه‌وتۆیان کرددوه که خه‌بات بۆ وه‌ده‌ست هێنانی مافه‌کانی گه‌لی کورد له رۆژهه‌ڵاتی کوردستان زۆر له‌وه دژوارتر بێ که به زاهیر دیاری ده‌کا.\nبه‌له‌به‌ر چاو گرتنی ئه‌و دوو نوخته‌ی باسکران و به پێی ئه‌و تاقیکردنه‌وانه‌ی که له‌به‌ر ده‌ست دان، پێویسته له پێش هه‌موو شتێک دا باری ته‌بلیغاتی جووڵانه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی گه‌لی کورد له رۆژهه‌ڵاتی کوردستان به‌هێز بکرێ. پێویسته دوو ڕوویی کاربه‌ده‌ستانی ئێران بۆ هه‌موو لایه‌ک ڕوون بکرێته‌وه. له ڕادده‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی دا کادری به‌ئه‌زمون، زمان زان و دیپڵۆمات وه‌کار بخرێن. چیدی له‌سه‌ر بناغه‌ی دۆست بازی و نان به‌یه‌کتر به قه‌رزدان و وه‌ک ئیمتیازێک پۆستی کاری دیپڵۆماسی نه‌درێ به که‌س.\nکاتی ئه‌وه هاتووه که له هه‌ر پاشه‌کشه‌یه‌کی کۆماری ئیسلامی که‌ڵکی ته‌واو وه‌رگیرێ و خه‌باتی نێوخۆی کوردستان تین و ته‌وژمی زۆرتری پێ بدرێ و به شێوه‌یه‌کی به‌رده‌وام ڕێک بخرێ، به دنیا ڕابگه‌یه‌نرێ و پشتیوانی لێ بکرێ. خه‌باتی مه‌ده‌نی و دێموکڕاتیک وه‌ڕێ بخرێ و دروشمی قۆناغیی بۆ پله به پله پاشه‌کشه کردن به دوژمن داڕێژرێن و له ناو کۆمه‌ڵانی به‌رینی خه‌ڵک دا بڵاو بکرێته‌وه. تا خه‌ڵک قۆناغ به قۆناغ مافه‌ره‌واکانی خۆیان بێننه گۆڕێ و به ده‌ستیان بێنن. با چیدی خۆپێشاندانه‌کان بێ دروشمی قۆناغی خۆیان نه‌بن.\nهه‌روه‌ها له بچوکترین ئیمکانی ئازادی پێویسته که‌ڵکی فه‌وری وه‌رگیرێ و کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک له‌وه ئاگادار بکرێته‌وه که گه‌وره‌ترین هێزی چاره نووس ساز هه‌ر بۆ خۆیانن و هێزه ده‌ره‌کیه‌کان ته‌نیا ده‌توانن یارمه‌تیده‌رێک بن.\nحیزب و ڕێکخراوه سیاسیه‌کان و که‌سایه‌تیه‌کانی سیاسی، هونه‌ری و فه‌رهه‌نگی ده‌ره‌وه‌ی وڵاتیش پێویسته ده‌نگی هاواری حه‌قخوازانه‌ی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک له ناوخۆی کوردستان بن و به شێوه‌یه‌کی چالاک بێنه مه‌یدان. بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و ئه‌رکه مێژووییه به باشی بتوانن به‌رێوه به‌رن، ده‌بێ نوێنه‌رایه‌تیه‌کی هاوبه‌ش له ده‌ره‌وه‌ی وڵات پێک بهێنرێ.\nخه‌بات له رۆژهه‌ڵاتی کوردستان پێویستی به ته‌کانێکی هه‌موو لایه‌نه و به گشتی ویستی چاره‌سه‌ری هه‌یه. ده‌بێ مافخوازی بچێته سه‌رشه‌قامه‌کان و نێو ڕێکخراوه مه‌ده‌نیه‌کان. بۆ گه‌یشتن به ئامانجه نه‌ته‌وه‌ییه‌کانمان و پته‌و کردنی ڕیزه‌کانمان به کارهێنانی هه‌موو تواناکان پێویسته. ده‌بی کارێکی وا بکرێ که کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک بتوانن به‌سه‌پاندنی ڕیفراندۆمێکی کوردستانی مافه‌ڕه‌واکانیان به‌ده‌ست بێنن.\nبه‌بێ یه‌کخستن و به کارهێنانی هه‌موو تواناکان، چاره‌سه‌ری مه‌سه‌له‌ی گه‌لی کورد له رۆژهه‌ڵاتی کوردستان زۆر دژواره، چونکه هاوکێشه‌ی هێز له ئێران دا به هیچ شێوه‌یه‌ک به قازانجی گه‌لی کورد نییه.\nدوو مه‌سه‌له‌ی تریش زۆر یارمه‌تی به چاره‌سه‌ری مه‌سه‌له‌ی کورد ده‌که‌ن. یه‌که‌م چالاک بوونی نه‌ته‌وه به‌شخوراوه‌کانی دیکه‌ی ئێران و دووهه‌م خه‌باتی دێموکڕتیخوازانه‌ی سه‌راسه‌ریی له ئێران دا. به‌ڵام پێویسته هه‌وڵ بدا په‌ێوه‌ندی هاو خه‌باتی له گه‌ڵ ئه‌و دوو جووڵانه‌وه‌یه هه‌بی نه‌ک ببێته پرده‌بازی ئه‌و دوو جووڵانه‌وه‌یه.\nبه‌خۆشیه‌وه له باشووری کوردستان هه‌ل و مه‌رجه‌که زۆر گۆڕاوه و گه‌لی کورد به به‌شێک له ئاواته‌کانی خۆی گه‌یوه. به‌و حاڵه‌ش ئه‌گه‌ر کورد وشیارنه بێ و هه‌موو هێزه‌کانی خۆی به کار نه‌هێنێ، ئێستاش خه‌ته‌ری ئه‌وه هه‌یه که له‌سه‌ر مێزی وتووێژ بیدۆرێنی.\nسه‌رکه‌وتنی یه‌کجاره‌کی کورد له‌و به‌شه‌ی کوردستان به‌ستراوه‌ته‌وه به سه‌رکه‌وتنی کورد له جێگیر کردنی فیدراڵی و دیاری کردنی سنووری جوغرافیایی کوردستان، له قانوونی بناغه‌یی عێڕاق دا. ئه‌و ئامانجه‌ش نایه‌نه‌دێ مه‌گه‌ر به یه‌کگرتنی پته‌وی هه‌موو هێزه کوردییه‌کان و پێ داگرتنی ڕێبه‌رایه‌تی کورد له‌سه‌ر هه‌رچی زووتر هێنانه‌وه‌ی که‌رکوک و شاره‌کانی دیکه‌ی دابڕاو له کوردستان بۆ سه‌ر هه‌ریمی کوردستان. ئه‌گه‌ر کورد له‌م وه‌خته هه‌ستیاره دا سازشی زیادیی بکا و و ڕازی بێ به به‌هانه‌ی پرۆسه‌ی دێموکڕاسی و مه‌سه‌له‌ی تیرۆر ئه‌م مه‌سه‌له گرینگانه دوا بخرێن ئه‌وا ده‌بێ بڵێین دیسانه‌وه ده‌دۆڕینێن.\nله پێناو وه‌ده‌ست هێنانی هه‌موو مافه ره‌واکانی گه‌له‌که‌مان له‌و به‌شه له کوردستان دا پێویسته هه‌رچی زووتر پارڵه‌مان و حکوومه‌تی کوردستان پێ دا بگرن له‌سه‌ر جێ به جی کردنی مادده‌ی سه‌ت و چل له قانوونی بنه‌ڕه‌تی عێڕاق. وه‌دوا خستنی ئه‌و مادده‌یه ، گه‌وره‌ترین زه‌ڕبه له داهاتووی کورد ده‌دا و ده‌بێ به هێچ شێوه‌یه‌ک قه‌بووڵ نه‌کرێ.\nپێداگرتن له‌سه‌ر دیاری کردنی جوغرافیای کوردستان و جێگیر بوونی فیدراڵی و سنووری کوردستان له قانوونی بنچینه‌یی دا پێویسته گرنگی یه که‌میان بدرێتێ و ته‌نانه‌ت به‌شی کورد له ده‌وڵه‌تی سه‌راسه‌ری عێڕاق دا فیدای ئه‌و بکرێ.\nکورده‌کانی هه‌ر چوارپارچه‌ی کوردستانیش ده‌بێ گر نگی زۆر بده‌ن به پاراستنی ده‌سکه‌وته‌کانی کورد له باشووری کوردستان و به هه‌موو توانایه‌نه‌وه پشتیوانی لێ بکه‌ن.\nباشووری بچووک له کوردستان:\nمه‌سه‌له‌ی کورد له سوورییه تا ڕاده‌یه‌کی زۆر له ژێر شوێنکاری باکوور و باشووری کوردستان دایه. له لایه‌ن ده‌وڵه‌تی سوورییه‌شه‌وه هه‌وڵ دراوه که په‌رده‌ی به‌سه‌ر دابکێشرێ و وون بکرێ. جێگای داخه که تا ئێستا ته‌نانه‌ت له لایه‌ن هێزه کوردیه‌کانیشه‌وه زۆر وه‌پاش گوێ خراوه.\nگه‌وره‌ترین پێداویستیی ئه‌وڕۆی باشووری بچووک یه‌کگرتنی هێزه کوردیه‌کانه. به‌داخه‌وه له‌و پارچه‌یه حیزبی زۆر هه‌ن که بوونه‌ته هۆی دابه‌ش بوونی هێزی کورد له‌و پارچه‌یه دا. به یه‌کگرتنی هێزه کوردیه‌کان ئیمکانی ئه‌وه پێک دێ که باسی ڕێگای چاره‌سه‌ریی بۆ مه‌سه‌له‌ی کورد له‌و به‌شه له کوردستان بکرێ.کاتی ئه‌وه هاتووه که باشووری بچووک مه‌سه‌له‌ی نه‌ته‌ویی خۆی بێنێته گۆڕێ و ته‌نیا به داوای مافی هاووڵاتی ڕازی نه‌بێ. دیاره ئه‌وه‌ش به کۆکردنه‌وه‌ی هێزه‌کان و هاتنه مه‌یدانی جه‌ماوه‌ری گه‌ل دێته دی.له ڕادده‌ی کوردستانی نیش دا پێویسته مه‌سه‌له‌ی باشووری ڕۆأئاوی کوردستان بهێنرێته نێو رۆژه وی سیاسی و به‌رگری لێ بکرێ\nبه‌رئه‌نجامی گشتی :\nمه‌سه‌له‌ی کورد به قۆناغێکی زۆر مێژوویی گرنگ دا تێده‌په‌ڕێ. خه‌باتی گه‌لی کورد له هه‌ر چوار پارچه‌ی کوردستان پێویسته به پێی ئه‌م قۆناغه تازه‌یه ڕێک بخرێته‌وه. هێزه‌کانی گه‌لی کورد ده‌بێ یه‌کبگرن و خه‌باتی ڕێکخراوه‌یی خۆیان له گه‌ڵ خه‌باتی جه‌ماوه‌ری لێک گرێ ده‌ن.\nله پرۆسه‌ی بڵاو بوونه‌وه‌ی دێموکراسی له ناوچه دا که‌ڵک وه‌رگرن و به شێوه‌یه‌کی دێموکڕاتیک که بریتییه له گه‌رانه‌وه بۆ ویستی زۆربه‌ی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک هه‌نگاو هه‌ڵینن. بۆیه باشترین شێوه بۆ وه‌ده‌ست هێنانی مافی ڕه‌وای گه‌له‌که‌مان. پێکهێنانی زه‌مینه‌ی هه‌موو پرسی یه له ژێر چاوه‌دێری ڕێکخراوی نێو نه‌ته‌وه‌یی دا. که له‌وێ دا ده‌کرێ دوو پرسیار ڕوو به ڕووی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک بکرێته‌وه، ئه‌و دوو پرسیاره‌ش بریتین له فیدراڵی و سه‌ربه‌خۆیی. با گه‌لی کوردیش وه‌کوو هه‌موو گه‌لانی دیکه‌ی دنیا به ئاوا ته له مێژینه‌کانی خۆی بگات.\nتایپ و ئاماده کردنی : ره‌حمان نه‌قشی


ئەو کچە ئێزیدیەی لەڕێێ ڕزگاربوون لە داعش ڕوخساری لەدەست دا، چاوەڕێی هاوکارییە\nی مانگی پـێنج ٠٩, ٢٠١٦\nنوسینی: ڕێکار حسێن\nئامادەکردنی ڕاپـۆرتی ڤیدیۆیی: کاوە عومەر\nکاتێک لەمیا حاجی بەشار توانی خۆی لە ماڵی چەکدارێکی داعش دەرباز بکات، پێی وابوو کەوا بۆ هەمیشە لە کۆیلەیی و تیرۆری رێکخراوی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش) ڕزگاری بوو. بەڵام لەمیای هەژدە ساڵان لەڕێگای دەربازبوون لە سنورەکانی داعشەوە بۆ هەرێمی کوردستان مینێکی چێندراوی پێدا تەقیەوە کە بووە هۆی لەدەستدانی بینایی چاوەکانی و شێوانی ڕوخساری.\nبەوتەی پزیشکی لەمیا، حوسەین بەحراری، "چاوی ڕاستی تازە لەدەست چووە بەڵام چاوی چەپی بەرەوە باش بوونە."\nسەرەڕای لەدەست دانی بینایی، لەمیای هەژدە ساڵ مەترسی ئەوەی لێدەکرێت کە بۆ هەمیشە دەمووچاوی بشێوێت بەهۆی ئەو برینە قوڵانەی لەسەر ڕوخساری دروست بووە.\n"دەمووچاوی ئەو زۆر بە خراپی شێواوە و پێویستی بە نەشتەرگەری جوانکاری بەپەلەهەیە. کچێك لە تەمەنی ئەو ناکرێ بەو شێوە جێبهێڵدرێت،" ئەمە وتەی پزیشکەکەی لەمیایە کە پێشتر هۆشداری دابوو لەوەی پێویستە نەشتەرگەری جوانکاری کچەکە لە دەرەوەی عێراق لەماوەی کەمتر لە سێ ڕۆژ ئەنجام بدرێت پێشئەوەی بەتەواوی هیواکان بۆ گەرانەوەی ڕوخساری لەناوبچن.\nبەڵام لەمیا تا ئێستا لە ماڵەوە چەند چارەسەریێکی بنەڕەتی وەردەگرێت دوای تێپەڕینی زیاتر لە سێ هەفتە لە زامداربوونی ڕوون نیە کە ئاخۆ دەنێردرێتەدەرەوە بۆ وەرگرتنی چارەسەری تایبەت و نەشتەرگەری جوانکاری.\n"من لام وابوو ئەو ئێستا لە ئەڵمانیایە و چارەسەریشی وەرگرتووە. پێشتر هۆشداریم دا کە پێویست بوو نەشتەرگەری جوانکاری ئەو لە سێ ڕۆژ زیاتر دوانەخرێ ئەگینا زۆر زەحمەت ئەبێت جوانی دەموچاوی بگەڕێندرێتەوە،" پزیشکی تایبەتی لەمیا بەدەنگی ئەمریکای ڕاگەیاند.\nپێشتر لە ڕاگەیاندنەکوردیەکان بڵاوکرایەوە کە گوایە بەرپرسانی حکومەتی هەرێم ئەرکی ناردنەدەرەوەی لەمیا و ئەنجام دانی نەشتەرگەری بۆی لە ئەستۆ ئەگرن. بەڵام مامی لەمیا، ئیدریس کۆجۆ، ئەم هەواڵانەی ڕەتکردەوە و ڕایگەیاند تا ئێستا هیچ هاوکاریەك نەکراون و ئەوەی هەیە تەنیا پڕوپاگەندەیە لە ڕاگەیاندنەکان.\nئیدریس کۆجۆ، کە خۆی یەکێکە لە قوربانیەکانی دەستی داعش، بەدەنگی ئەمریکای گوت کە بارودۆخی خێزانەکەی زۆر نالەبارە و ڕێگەی ئەوەی پێنادات ئەرکی ناردنەدەرەوەی برازاکەی بگرێتە ئەستۆ.\nکۆجۆ بەدەنگی ئەمریکای ڕاگەیاند، "پێشتر دەیان وڵات و ڕێکخراوی مرۆیی بەڵێنی هاوکاریان پێدام بۆ ناردنەدەرەوەی لەمیا بەڵام هیچ هەنگاوێکی کرداریمان نەدیت. حکومەتی عێراق و کوردستانیش تەواو پشتیان تێکردوین."\nلە ئێستادا ڕێکخراوێکی مرۆیی ئەڵمانی بەناوی پردی ئاسمانی عێراق لەهەوڵدایە بۆ ئەوەی لەمیا بگوازێتەوە بۆ ئەڵمانیا. بەڵام ڕێکخراوەکە تا ئێستا چاوەڕوانی وەرگرتنی ڤیزایە و دڵنیا نیە کە بتوانێ تەواوی پێویستیەکانی نەشتەرگەری جوانکاری ئەو لە ئەستۆ بگرێت.\n"لە هەوڵی بەردەوامداین بۆ گواستنەوەی لەمیا بۆ ئەڵمانیا بەڵام پرۆسەکە زۆر خاو بەڕێوە دەچێت و ئێمە رێکخراوێکی ناحوکمین دڵنیا نیم بتوانین تەواوی ئەرکی نەشتەرگەری ئەو لە ئەستۆ بگرین،" میرزا دینەیی، سەرۆکی ڕێکخراوەکە بەدەنگی ئەمریکای ڕاگەیاند.\nبەوتەی میرزا دینەیی، لەمیا لەڕووی دەرونیەوە تا ئێستا لەژێر کاریگەری ڕوداوەکان دایە و پێویستی بەوە هەیە لەژێر چاودێری دەروونیدابێت لەدەرەوەی عێراق. "بەڵام لەمیا لە هەموو ئەم چارەسەریانە بێبەشەو دڵنیا نین چارەنوسی بەکوێ دەگات."\nبەگوێرەی میرزا دینەیی، ڕێکخراوەکەی ئەو لە ئێستادا بیر لە کۆکردنەوەی کۆمەك دەکاتەوە بۆ نەشتەرگەریەکانی لەمیا لە ئەڵمانیا.\nچیرۆکی لەمیای ١٨ ساڵان تەنیا بەشێکە لە نەهامەتی سەدان کچی ئێزیدی کە لەژێر دەستەڵاتی داعش بەکۆیلە کران و ڕوبەڕوی چەندین ئازاری جەستەیی و دەروونی کرانەوە. ئەوان تەنانەت دوای ڕزگاربونیان لە دەستی داعش، کۆتایی بە نەهامەتیەکانیان نایەت.\nلەمیا و ١٢ ئەندامی خێزانەکەی کەوتنە ژێر دەستی داعش کاتێك لە مانگی ٨ی ٢٠١٤ ئەو ڕێکخراوە هێرشی کردە سەر گوندی کۆجۆ و دانیشتوانەکەی ڕاپێچی قوڵای خەلافەتەکەی داعش کران.\n"داعش مانگێك لە بەندینخانە لەگەڵ خێزانەکەم منیان هێشتەوە. باشان من و خوشکەکەمیان لەگەڵ سەدان کچی تر جیاکردەوە و بەرەو ڕەققە گوازراینەوە،" لەمیا بەدەنگی ئەمریکای گوت.\nبەگوتەی لەمیا، بەماوەیەکی کەم دوای ئەوەی خرایە بەندینخانەیەکی ڕەققە لە سوریا، چەکدارانی داعش دەستیان کرد بە کڕین و فرۆشتنی خۆیی و کچانی تری یەزیدی. لەو ماوەیەی کە لەژیر داستی داعش دابوو، لەمیا پینج جار فرۆشترا وەکو کۆیلە لەلایەن چەکدارە جیهادیەکان.\nوەك خۆی دەیگێڕێتەوە، چەکدارانی داعش بەردەوام ئازاری دەروونی و جەستەیی لەمیا یان ئەدا. بەڵام ئەوەی زۆرترین کاریگەری بەسەر دەروونی ئەو هەبوو بریتی بوو لە سەرکردەیەکی داعش، ناسراو بە عیماد عەرەبی، کە لەمیای ناچارکرد پێشتێنەی بۆمبڕێژکراو بۆ چەکدارە جیهادیەکان دروست بکات.\nلەمیا بەم شێوەیە باسی عیماد عەرەبی کرد، "ئەو ئەمرەی داعش پشتێنەی بۆمبڕێژکراوی دروست دەکرد و ماشێنی بۆمبڕێژکراوی ئامادە دەکرد. چەکدارانی داعش هەمیشە دەهاتن بۆ بردنیان. ئەو داوای لێکردم کە هاوسەرگیری لەگەڵ بکەم و یارمەتی بدەم لە دروستکردنی پشتێنە بۆبڕێژکراوەکان. من پێم وت، 'نەخێر هاوسەرگیریت لەگەڵ ناکەم و یارمەتیت نادەم لەم کارە.' بەڵام ئەو بە سۆندە و داری ماسیحە لێیدەدام. هیچ شتێک نەما کە ئەو بەکاری نەهێنێ بۆ لێدانم. پێی گوتم بە دڵی خۆت نییە و دەبێ هەم هاوسەرگیریم لەگەڵ بکەیت و هەم یارمەتیم بدەیت. بۆیە من پشتێنەی بۆمبڕێژکراو و سەیارەم ئامادە دەکرد."\nعیماد عەرەبی دواتر لەمیای فرۆشت بە چەکردارێکی داعش لە شارۆچکەی حەویجە. لەو شارۆچکەیە لەمیا دوو کچی تری ئێزیدی ناسی: کاترین، تەمەن بیست ساڵ، و ئەڵماس، تەمەن هەشت ساڵ. هەرسێ کچەکە توانیان بەبێ ئاگاداری چەکدارانی داعش پەیوەدنی بە کەسوکارەکانیانەوە بکەن و پلانی ڕزگاربوون لەژێر چنگی خەلافەت دابڕێژن.\nسێ کچەکان، بە هاوکاری کەسێك کە کاری ڕزگار کردنی کچانی ئێزیدییە، بە نهێنی بە ماشێنێك گوێزرانەوە بۆ دەرەوەی شاری حەویجە. خێزانێکی عەرەبیش هاوەڵی سێ کچەکەی دەکرد.\nلەدەرەوەی شاری حەویچە، ئیتر بەکار هێنانی ماشێن مەحاڵ بوو بۆیە ئەوان ناچاربوون نزیکی ١٠ کاژێر بە پێ ڕێ بکەن بەرەو سنورەکانی پێشمەرگە.\nبە وتەی لەمیا، ئەو کەسەی کە ڕێنوێنی کچەکان و خێزانە عەرەبەکەی دەکرد هۆشداری دا کە ئەو ناوچەیەی ئەوان پیایدا تێپەڕدەبوون تەواو مینڕێژکرابوو لەلایەن داعشەوە. لەگەڵ هەموو ئەو هۆشداریانە، ڕزگاربوون لە دەشتێکی پڕ لەمینی مەترسیدار مەحاڵ بوو.\n"کاترین پێی خستە سەر مینێك و دوای ئەوە تەنیا ڕوناکیەکم بینی بەرەوە چاوەکانم هات،" لەمیا ساتەکانی تەقینەوەی مینێکی بە ڕووی خۆی و گروپەکە گێڕایەوە.\n"پاش تەقینەوەکە چاوەکانم هیچیان نەدەدیت و بانگی کاترین و ئەڵماسم کرد بەڵام تەنها وەڵامێك کە بیستم بریتیبوو لە هاواری 'ئای' ی کاترین."\nلەمیا کە توانای بینینی لەدەست دابوو دوای ڕوداوەکە نازانێت کێ و چۆن گەیەندرایە دەست هێزەکانی پێشمەرگە، بەڵام مامی ئەو، ئیدریس کۆجۆ، بەدەنگی ئەمریکای ڕاگەیاند کە خێزانە عەرەبەکە و ئەو کەسەی ڕێنوێنی ئەوانی دەکرد بەر تەقینەوەکە نەکەوتبوون و لەمیایان ڕزگارکرد. بەڵام کاترین و ئەڵماس گیانیان سپاردبوو و هەر لەو شوێنە جێهێڵدران.\nدوای گەڕانەوەی بۆ ماڵ، لەمیا هەواڵی ئەوەی بیست کە دایك و باوك و تەواوی خێزانەکەی، جگە لە برایەکی تەمەن ١٢ ساڵان، تا ئێستا لەژێر چنگی داعش بێسەرو شوێنن.\nلە ئێستا دا، لەمیا لە ماڵی ئیدریس کۆجۆی مامی چارەسەری سەرەتایی وەردەگرێت و چاوەڕێی ئەوەیە بنێردرێتە دەرەوە بۆ نەشتەرگری.\nمیرزا دینەیی، سەرۆکی ڕێکخراوە ئەڵمانیەکە کە هەوڵی ناردنە دەرەوەی لەمیا ئەدات، بەدەنگی ئەمریکای ڕاگەیاند کە بڕیاربوو لەمیا بە یەکجاری بۆ ئەڵمانیا بگوازرێتەوە بەڵام ئەم کارە لە ئێستادا مەحاڵە چونکە وەرگرتنی مۆڵەتی مانەوە لە ئەڵمانیا شەش مانگی دەوێت.\nمیرزا دینەیی گلەیی لە حکومەتی عێڕاق و هەرێمی کوردستا کرد کە هیچ هاوکاریەکی لەمیایان نەکردووە.\n"لەم وڵاتەدا هەموو لایەك سەرقاڵن بە سیاسەت و قوربانیان لە بیرکراون. حکومەتی عێڕاق هاوکاری هیچ قوربانیەك ناکات و حکومەتی هەرێم دەڵێت قەیرانی ئابووریمان هەیە،" دینەیی بەدەنگی ئەمریکای گوت.\nبەڵام سەرۆکی شارەوانی شەنگال، مەحەما خەلیل، بەدەنگی ئەمریکای ڕاگەیاند کە حکومەتی هەرێم ئەوەی لە توانایدا هەبوبێت بۆ قوربانیانی دەستی داعش کردویەتی.\n"سەرەڕای قەیرانی دارایی، حکومەتی هەرێم ڕاستەوخۆ کاری کردوە بۆ ڕزگار کردنی هاوڵاتیانی ئێزیدی لەژێر دەست داعش. دوای ڕزگار کردنیشیان ئێمە بەردەوام داوامان لە نەتەوە یەکگرتوەکان و ڕێکخراوە مرۆییەکان و وڵاتان کردووە کە هاوکاری قوربانیان بکەن،" مەحەما خەلیل بەدەنگی ئەمریکای ڕاگەیاند.\nسەرەڕای هەموو نەهامەتیەکان و داهاتویەکی ناڕوون، لەمیا بە گەشبینیەوە دەڕوانێتە ژیانی خۆی. "بە کوێری لێرە بژیم باشترە لەوەی لەێر دەستی داعش ببینم،" لەمیا بەدەنگی ئەمریکای ڕاگەیاند.\nمیرزا دینەیی، سەرۆکی ڕێکخراوە ئەڵمانیەکە، بەدەنگی ئەمریکای گوت کە بۆ یەکەم جار خەندەی لەسەر لێوەکانی لەمیا بینی کاتێك پێی ڕاگەیاند کە ڕێکخراوەکەی بۆ ئەنجام دانی نەشتەرگەری ئەو ئەگوازرێتەوە بۆ دەرەوەی عێراق.\nچیرۆکی کچێکی ئێزیدی و هاوڕێکانی


هەڵبژاردنێکی گرنگ لە بەریتانیا بەڕێوە دەچێت | KURDPLAT\nهەڵبژاردنێکی گرنگ لە بەریتانیا بەڕێوە دەچێت\nکوردپلات 5/04/2021 06:47:00 م ليست هناك تعليقات\nئا/ كاوە ڕەش\nهەڵبژاردنی ئەنجومەنی خۆجێی (شارەوانییەكان)بەگشتی لە ئینگلتەرا هەرچوار ساڵ جارێك ئەنجام دەدرێت. هەڵبژارنی ئەم ساڵ دەكەوێتە ڕۆژی ٦حوزەیرانەوە. هەرچەندە لەو هەموو ناوچەکاندا بەڕێوە ناچێت بەهۆی تایبەتمەندی بەشێك لەشێوازی بەڕێوەبردنی ئەنجومەنی خۆجێیەكانەوە.\nئەم ساڵ لە٦ی مەییدا نزیکەی 28 ملیۆن کەس مافی دەنگدانیان هەیە، بەنزیکەی 4650 بەربژێر، بۆ وەرگرتنی پۆست و دەسەڵات. دەنگدانی ساڵی پار بەهۆی کۆڤیدەوە دواکەوت ، بۆیە ئەمساڵ ژمارەیەکی زۆرتر لە شارەوانیەكان، هەڵبژاردنی ئاسایی ئەنجام دەدەن.\nبۆچی ئەم هەڵبژاردنانە گرنگن؟\nئەنجومەنی خۆجێییەكان بڕیار دەدەن كەکێ بەرپرسە لە خزمەتگوزاریە گشتییە ناوخۆییەکان - لەوانەش قوتابخانەو كتێبخانەكان، شارەوانیی و دەزگاكانی پۆلیس و بنكە تەندروستیەكان، هەرەها بەشی كۆكردنەوەی خۆڵ و خاشاك. لەگەڵ زۆربەی شوێنەكانی كات بەسەربردن و پاركەكانی بەكرێدانی ئۆتۆمبیل.\nلە ڕاپرسییەکیدا كە 3000 كەس بەشداربون تێداو، لەلایەن زانکۆی ئیسێکس ئەنجام دراوە لە، 59 ٪ گوتیانە پرسی ڤایرۆسی کۆرۆنا گرنگترین مەسەلەیە لەهەڵبژاردنی خۆجێیی داهاتوو .\nهەرچەندە زۆربەی بڕیارە گەوررەو گرینگەكان لەلایەن حکومەتی ناوەندییەوە دەردەچن، بەڵام ئەنجومەنەکان بەشێکی گرینگن لەمامەڵە كردن لەڤایرۆسەکە - بۆ نموونە، شارەوانیەكان پاڵپشتی دەكەن لەهەوڵەکانی دابین كردنی شوێن، بۆ پشكنینی پەتای كڕۆناو، ڕۆڵی بەرچاوی خۆیان دەبین لەوبوارەدا.\nهەروەها بڕیاری زیادکردنی باج، لەلایەن ئەنجومەنە خۆجێیەكانەوە، لەسەر دانیشتوان و کێشەکانی تری ناوخۆیی، وە قەیرانی خانووبەرە یان گۆڕانکاری لە ڕێگای پاسەکان، دەکرێت فاکتەر بن لەهەڵبژاردنی خۆجێیدا. كەئەنجامەکان یەكلای بكەنەوە، كەچ لایەنێك دەنگی هاونیشتیمانیانی گەل، مسۆگەر بكات.\nهاوكات ئەم هەڵبژاردنە دەبێتە یەکەم تاقیکردنەوەی سیاسی ڕاستەقینە بۆ سەرۆکی نوێی پارتی (کار)، کیر ستارمەر، وە سەرۆکی پارت لیبراڵی دیموکراتەکان، ئێد دەیڤی.\nهەرچەندە پەتای كۆڤید١٩، زۆر بە سەختی كاریكردۆتە سەر ئەنجومەنەکان، بەهۆی کەمکردنەوەی ئەو ڕێژە داهاتەی دەستی دەكەوت لەكەرتە جیاوەزەكانی وەك بازرگانی، پارکی ئۆتۆمبێل و ناوەندەكانی كات بەسەر بردن و پاركی سەردانی كەران .\nلەدوای ٢٠١٠ كەجیهان توشی قەیرانی دارایی هاتبوو، یەكەم جارە شارەوانیەكانی ئینگلتەرا بەو شێوەیە توشی داڕمانی دارایی ببنەوە.\nلەسەرەتای ئەم مانگەوە، ئەنجومەنە خۆجێیەکان دەتوانن بە رێژەی 5٪ باجی لەسەر ماڵەكانی ئینگلتەرا زیاد بكەن، ئەمە لە کاتێکدا کە نرخی بژێوی ژیان بە رێژەی کەمتر لە 1٪ بەرز بۆتەوە بۆیە پرسی بەرزبونەوەی باج ڕەنگە بێبێتە مشتومڕی گەرمی ئەنجومەنەکان. بڕیاری زیادکردنی باج لەسەر خاوەن ماڵەكان، لەکاتی هەڵمەتی هەڵبژاردنیشدا لەسەرەوەی باسەكان دەبێت .\nئەنجومەنە خۆجێیەکان چی دەکەن؟\nئەنجومەنە خۆجێیەکان بەرپرسن لە دابینکردنی زۆرێک لە خزمەتگوزارییە گشتییەکان، بۆنموونه:\nدابینکردنی شوێنی چاودێری بۆ بەساڵاچوان و پەککەوتوان.\nچاکكردن و نۆژەنكردنەوەی بەشێك لەڕێگاوبانە ناوخۆییەكان.\nکۆکردنەوەی خۆڵ و خاشاكی ماڵان و ناو شەقامەكان.\nدابینکردنی پێداویستی و قوتابخانەو کتێبخانەکان و بەڕێوەبردنیان.\nدانانی بەرنامەو پلانی بەڕێوەبردنی ناوچەكانی سەربەشارەوانیەكان.\nئەنجومەنە خۆجێیەکان بەشێکیان لەلایەن حکومەتی ناوەندییەوە خەرجیان بۆ دابین دەکرێت، لەگەڵ ئەوەش بەشێكیان دەتوانن داهاتی خۆیان لەڕێگای دەستكەوتی\nباجی ئەنجومەن كەدانراوە لەسەر خەڵك و شوێنە بازرگانیەكان، بۆ مەبەستی پێداویستی ناوخۆ بەکاری بهێنەوە.\nهەندێک لەناوچەکانی ئینگلتەرا لەلایەن ئەنجومەنی پارێزگاکانەوە بەڕێوە دەبرێن، بەشێكیشیان وەك هەرێمێکی نیمچە سەربەخۆو و ئەنجومەنی ناوچەیی خۆیان هەیە، کەبەپێی ڕووبەری ناوچەكان دیاری كراون.\nئەنجومەنە خۆجێییه کان\nئەنجومەنە خۆجێییه کانی ٢٠٢١ ژمارەیان 143 شارەوانییە، كەئەم ساڵ هەڵبژاردنیان تێدا دەكرێت، لەسەرانسەری ئینگلتەرا.\nلەئێستادا 47 شارەوانیی بەدەست پارتی پارێزگارەکانەوەیە ٥٤بەدەست پارتی کارو 6 لەلایەن لیبڕال دێموكراتەكانەوە بەڕێوە دەبرێن. 33شارەوانیش لەژێر "بێ کۆنترۆڵی گشتی" واتە هیچ لایەنێک زۆرینەی نەبردوۆتەوە، 3 ئەنجومەنی تازە پێکهێنراویش، بۆ یەكەم جار هەڵبژاردنیان بۆ دەكرێت.\nچۆن و كێ دەتوانێت دەنگ بدات؟\nدەنگدەر لە هەڵبژاردنەکاندا دەبێت ،18ساڵ یان زیاتر بێت لە ڕۆژی دەنگداندا . دەبێت هەموو دەنگدەران ناویان تۆمارکرابێت لەناونیشانێک و لەو ناوچەیەی کە دەیانەوێت دەنگی لێ بدەن.\nدەنگدەر دەبێت دانیشتوی ئیبگلتەرابێت و هاوڵاتی بەریتانی، یان هاوڵاتییەکی ئیرلەندی بێت. هاووڵاتیانی یەكیەتی ئەورپاش كەدانیشتوی ئینگلتەران و مافی مانەوەیان هەبێ، دەتوانن دەنگ بدەن، لەو هەڵبژاردنە خۆجێیە. هاوكات هاوڵاتییانی ناوچەی کۆمۆن وێڵز مافی دەنگدانیان هەیە، كەلەوێ ژیان بكەن.\nلەڕووی یاساییەوە دەنگدەر دەتوانێت بە سێ شێواز بەشداری لەدەنگداندا بكات كەئەویش سێ ڕێگا هەیە بۆ دەنگدان:\n*دەنگی ڕاستەوخۆ * دەنگدەر وەك کەسێک لەبنکەی دەنگدان (زۆرجار لە شوێنەکانی وەک قوتابخانە و ناوەندی کۆمەڵگە) دەتوانێت ڕاستەوخۆ دەنگ بدات.\nدەنگدانی پۆست* لەڕێگای پۆستی هاتوی كۆمیسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكانەوە بۆت دواتر ناردنەوەی بەپۆست دەنگ دەدرێت.\nدەنگی نوێنەر* بەدیاری كردنی کەسێک لەجێی خۆت بۆ دەنگدان بە(دەنگی نوێنەر)، دەتوانی دەبگ بدەیت بەو كەسەی خۆت دیاری دەكەی بۆ نوێنەرەكەت.\nكورد لەم هەڵبژاردنەدا\nهەرچەندە تادێت ژمارە خێزانە كوردەكان و زیاد كردنی زمانی كوردی لەئاستی شارەوانییەكان بەرەو زۆربوون دەچێ، بەڵام تائێستا ڕوون نیە كە چەند بەربژێری كورد هەبێت بۆ ئەو هەڵبژاردنە لۆكاڵێیە.\nگرینگی ئەو هەڵبژارنانە بۆ ڕەوندی كوردیی لەو وڵاتە جێی بایەخە چونكە هەرناوچەیەك ژمارەیەكی بەرچاوی خێزانی كورد هەبێت دەتواندرێت لەئاستی ناوخۆیدا داواكاری زیادكردنی خزمەتگوزیەریەكان بكرێت بەزمانی كوردیی، كە ئێستا لەبەشێكی بەرچاوی شارەوانییەكان بژاردەی زمان بونی هەیە.\nدانگدان لای خەڵكی ئینگلتەرا\nهیچ کاندیدو پارتێک، باسی مێژووی باب و باپیرانی ناکات، کەبەشداریان کردبێت ،لەجەنگی جیهانی و بەمنەت و فەزڵ بەدەنگدەری بفرۆشنەوە. نەکاندیدو لاینگرانی پارتەکانیش، شەقام و جادەکان بە باپۆستەرو بانگەشەکانیان دەشوێنن. تەنانەت ڕۆژی هەڵبژاردنی گشتی، لەهیچ دام و دەزگایەیکی میری و گشتی، پشوو نیە. ئەگەر پارتێک کاندیدی لەناوچەیەک هەبوو، ئەوا بەپۆست پڕۆفایلی کاندیدەکەو بەرنامەی کاردکردنی خۆی و پارتەکەی دێتە ماڵەکەت، ئیدی تۆ ئازادی دەیکەتە سەتڵی خۆڵەوە یان دەنگی بۆ دەیت.


بەوێنە و ڤیدیۆ؛ خۆپیشاندانەكەی سلێمانی گرژی تێكەوت و تەقە دەكرێت – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/06/02 - 7:13 PM\nخۆپیشاندانەكەی كاسبكارانی سلێمانی دژی قەدەغەی هاتووچۆ فراوان بووە و گرژی تێكەوتووە و لەلایەن هێزە ئەمنییەكانەوە تەقە لە خۆپیشاندەران دەكرێت.\nدوانیوەڕۆی ئەمڕۆ ژمارەیەكی زۆری هاووڵاتیان لە بەردەم قائیمقامیەتی سلێمانی و شەقامی مەولەوی گردبوونەوە و داوای لابردنی قەدەغەی هاتووچۆ و كردنەوەی دوكان و بازاڕەكانیان دەكرد.\nبەپێی زانیارییەكانی (خەڵك) لە خۆپیشاندانەكەی ئەمڕۆدا گرژی كەوتە نێوان خۆپیشاندەران و هێزە ئەمنییەكان و خۆپیشاندەران بەرد و دەبەی ئاویان گرتۆتە هێزە ئەمنییەكان و جامی ئۆتۆمبێلی هێزە ئەمنییەكانیان شكاندووە و ئەوانیش تەقەیان بەسەر خۆپیشاندەراندا كردووە.\nهەر بەپێی زانیارییەكان، لە ئێستادا خۆپیشاندان كۆتایی پێ هێنراوە و و دەنگۆی برینداربوونی چەند خۆپیشاندەرێك هەیە.\nبۆ وەرگرتنی زانیاری زیاتر (خەڵك) پەیوەندی كرد بە سەركەوت ئەحمەد، وتەبێژی پۆلیسی سلێمانی، بەڵام پەیوەندییەكەی بەردەست نەبوو.\nئەمە لەكاتێكدایە، كە ئەمڕۆ لە كۆبوونەوەی نێوان وەزیری ناوخۆ و تەندروستی لەگەڵ پارێزگارەكان بڕیاردرا بە كارئاسانی كردن لە قەدەغەی هاتووچۆ و كردنەوەی دوكان و بازاڕەكان بە ڕێكاری نوێوە.\nپێشتریش سەرۆكایەتیی یەكێتی ڕایگەیاندبوو، پێویستە حكومەت بە بڕیارەكانی قەدەغەی هاتووچۆدا بچێتەوە و كەرامەت و بژێوی و تەندروستی خەڵك بپارێزێت و جەختیشی كردەوە، “بچوكترین بێڕێزی بەرامبەر خۆپیشاندەران قبوڵكراو نیە”.\nدواجار هێزە ئەمنیێەکان بە زۆر کۆتاییان پێ هێناینبەڵام پێویستە بزانن زەبر و زەنگ و توندوتیژی دەسەڵات ناپارێزی ، ڕقی خەڵک زیاتر دەکاتئەمڕۆ ، ئەم ئێوارەیە ، دوای کاتژمێر 6 خۆم لەوێ بووم سلێمانی ، خوار فولکەی مامەڕیشە ، گەڕەکی چوارباخ\nPosted by مامۆستا سەردار on Tuesday, June 2, 2020


09:29 - 6 جۆزەردان 2720\nسازدانی: بێهزاد قادری\nئەدەب یان ئەدەبیات بریتییە لەو وتانەی کە لە ئاستی وتەگەلێکی ئاسایی، سەرتر و بەرزترە و خەڵک ئەو وتەگەلە لەنێوان خۆیاندا هەڵدەگرن یان دەیگێڕنەوە و لە خوێندنەوە و بیستنیان، تووشی گۆڕان دەبن و هەست بە خەم، شادی یان چێژ دەکەن. لە باوەڕی گشتیدا، ئەدەبیاتی نەتەوەیەک، بۆ نموونە کۆمەڵێک دەقە کە بەرهەمی هەرمان و بەرجەستەی پێشینییانی ئەوە نەتەوەیە پێک دەهێنێت.\nژیانی هیچ نەتەوەیەک، جودا لە "ئەدەبیات" نییە. ئەدەبیات لە لای نەتەوەکان، وەکوو "چێشتی ڕۆح" ناوی لێ براوە و خەڵک بە درێژایی مێژوو لەگەڵیدا ژیاوە. داوێنی بەربڵاوی ئەدەبیات لە ئاستێکدایە کە هەر ئیتنیک و نەتەوەیەک، بە هەر فەرهەنگێک، دەگرێتەوە.\n"زمان"، "فۆلکلۆر" و "ئەدەبیات" چ پەیوەندییەکیان بە پڕۆسەی نەتەوەسازییەوە هەیە و ئەم بابەتە لەنێو کورددا بۆچی گرینگە؛ بۆ وڵامدانەوە بەم پرسیارانە، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژە ڕادەکێشین و لەگەڵ مامۆستا "شەریف فەلاح"، نووسەر و وەرگێڕ، دەڕۆینە نێو باسەکەوە:\n١- "زمان" چ پەیوەندییەکی بە پرۆسەی "نەتەوە سازیـ"ـیەوە هەیە؟\nکاتێک ئەیژین "زمان ڕۆحی نەتەوەیە"، ئیتر هیچ گومانێک لەوەدا نامێنێ کە ئەم ڕۆحە لە هەموو دەمارەکانی نەتەوە و لە توێتوێی جەستەی ئەو نەتەوەیەدا لە ئارادایە. هەر کە باسی نەتەوە دێتە گۆڕێ، بێگومان دەوری زمان وەک شادەمارەکانی لە گۆڕێدایە. نەتەوەی بێ‌زمان، وەک مردوو و بێڕۆح و هەست وایە. ئەوە زمانە پێناسەی بوون بە باڵای نەتەوەدا دەکات. ئەگەر هەر نەتەوەیەک بۆ خۆی خاوەندارێتیی دەسەڵاتی خۆی بکات و خاوەن دەوڵەت و کیانی سەربەخۆ بێت، ئیتر ئەوە لە ڕەوتێکی ئاسایی و خۆڕسکانە زمان دەبێتە کۆڵەکە و ئەستووندەکەی و قورس و قایم ڕای دەگرێت و هیچ گژەبایەک نایلەرزێنێ. لەبەر ئەوەی هیچ شتێک لە دەرەوەی زمان، لە ئارادا نییە، کەوایە سەرلەبەری بیچمگرتنی ڕۆح و هەست و ئایدیای مرۆڤ لە زمانەوە سەرچاوە دەگرێت. ئەگەر هەر تاکێک هەر لەناو لانکە و پێڕەوکە و قۆناغەکانی گەشەکردنیدا بە زمانی زگماکیی خۆی فرچک بگرێ و باڵا بکات و لە قۆناغی پەروەردە و بارهێنانی دەرەوەی بازنەی بنەماڵە (دایەنگە و قوتابخانە) بە شێوەی زانستی سەردەمیانە و بە زمانی دایکیی بخوێنێت، ئەو تاکە دەبێتە تاکێکی خاوەن شعوور و فامکردی نەتەوەیی. ئەمە تەنیا چیرۆکی تاکێکی کۆمەڵگەیە و گەر هەموو تاکەکان بەم چەشنە بار بێن و لەمپەر و ئاستەنگ لەبەردەم گەشەیاندا نەبێت، هەموان پێکەوە دەبنە ڕەوڕەوە و زنجیرەیەکی نەپساوەی ناسنامەی نەتەوەیی کە لە دەروازە و ڕەهەندی زمانەوە گەشەیان کردووە. بەڵام ئەگەر نەتەوە ئیرادە و خاکی داگیر بکرێت، زمانی لەخشتە و بەلاڕێدا ببرێت و هەوڵی تواندنەوەی لە گۆڕێدا بێ، ئەوکاتە ئیدی دۆخەکە جیاوازە و خەبات و بەربەرەکانێی "من" و "ئەویدی" دەست پێ دەکات. لەم دۆخەدا دەبێ لە دوو جەمسەری "مەودا – جیاوازی" کە لە گەوهەری زماندا هەن، نەتەوە خەبات بکات و بۆ سەلماندنی بوونی خۆی و بۆ نەگلان، دەست بە هەیبەتی کێوی زمانەوە بگرێت. وەک دۆخی ئێستای کورد کە زمان وەک شادەمار و ئەستووندەکێک خێوەتی نەتەوەی لە هەواری شپرز و وەیلاندا پاراستووە. زمان بۆ کورد وەک کەشتیی نەجاتە لەناو دەریای پڕ شەپۆلاندا کە دەیان دوژمن مرخیان لێ خۆش کردووە، تاکوو نوقمی بکەن.\n٢- ئایا هێشتا زمانی "کوردی" هەڕەشەی لەناوچوونی لەسەرە؟\nبەڵێ من لام وایە بە دوو شێواز هێشتا زمانی کوردی مەترسیی لەخشتەبردن و لەناوچوونی لەسەرە. چونکە هەرکە دەستەواژەکانی "سڕینەوە، لەخشتەبردن و تواندنەوە" دێتە گۆڕێ، مرۆڤ خەیاڵی بۆ لای پیلانی دوژمن دەچێت. بەڕای من ئەگەر بمەوێ لەڕووی باشییەوە پلەبەندییەک بۆ دۆخی ئێستای زمانی کوردی بکەم، پێم وایە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە پلەی یەکەمە و باشوور پلەی دووەم و پاشان باکوور و لە دواییشدا ڕۆژئاوا دێت. شێوازی یەکەم لە باکوور و ڕۆژئاوا ترسی سڕینەوەی سەرلەبەری ناسنامەی نەتەوەییەمان لە گۆڕێدایە. هەموو باکوور خاکەکەی داگیر کراوە و ساڵانێکە لەوێ ڕەنگی زمان و فەرهەنگی کوردی سڕاوەتەوە و مەترسییەکە گەلێک قووڵە. چونکە تەنانەت ئاخاوتنی ڕۆژانەی ناو ماڵباتەکان، ناو کۆمەڵ و لە گشت گرنگتر پەروەردە و بارهێنان هەمووی تورکییە و ئەگەر ئەو ڕەوشە بەو جۆرە بەردەوام بێ، ژینۆسایدێکی ئارام و لەسەرەخۆ و بیدەنگ بەڕێوە دەچێت. ڕۆژئاوا هەرچەند بەشێکی ڕزگار کراوە، بەڵام ئاسۆی زمان لەوێش لێڵە، چونکە چارەنووسی نادیارە و ڕێڕەوی خەبات و ناسنامەی کوردبوون لەبارتی نەتەوەیی و کوردستانی بێت، بەدەست ئایدیۆلۆژیایەکی حیزبیی زێدەخواز و پاوانخوازەوەیە کە لەباتی گەڕانەوە بۆ گەوهەری نەتەوەیی ناسنامە، هەر خەریکی شەڕی ئادیۆلۆژیای حیزبی و سڕینەوەی بەرانبەرە.\nلە باشووری نیشتمان هەرچەند ٢٨ ساڵە لە بواری زمان و چاپەمەنییەوە گەلێک هەنگاوی هیوابەخش هەڵگیراوە، بە جۆرێک لە هیچ قۆناغێکی مێژوویی کورددا ئەوەندەی ئەم ماوەیە لە هیچ پارچەیەکی نیشتمان خزمەت بە ڕەوشی چاپ و وەشان و وێژەی کوردی نەکراوە. بەڵام لێرەش بەدەستی خۆ و بێ پلانی و نەبوونی ئەندێشە و پلانێکی ستراتیژیی زمانی و بە حیزبیکردنی زمان و پەروەردە. زمان لە دۆخێکی شپرز و هەڵدێر دایە. ستراکتۆری ڕێنووس و ڕێزمان و ئاخاوتەی کوردی لەژێر کاریگەریی هەندێ میدیای بێ پلان و کۆمەڵێک میدیاکار و ڕۆژنامەنووسی کوردینەزان کە خۆیان بە جەمسەری زمان دادەنێن، تێک چووە و لە ڕێڕەوی ڕاستەقینەی خۆی لای داوە. من لام وایە ئەم شێوازەیان لە شێوازی یەکەم مەترسیدارەترە، چونکە خەریکە بەرەبەرە ئەو شێواندنی زمانە لەڕێگەی میدیا و کۆمەڵگە و ڕەوتی چەواشەی وەرگێڕانەوە ئاسایی دەبێتەوە، ئەمەش مەترسییەکی گەورەیە کە دەبێ بە جیدی ئاوڕی لێ بدرێتەوە. دۆخی زمان لە ئاستی پەروەردەدا لە میدیا خراپترە، چونکە شەپۆلی بە بازرگانیکردنی پەروەردە بە شێوەیەکی مەترسیدار لە کۆمەڵگەدا بنجی داکوتاوە. شەپۆلی بە کولتوورکردنی فێربوونی زمانی ئینگلیزی و پەراوێزخرانی زمانی کوردی و لەسەرتردانانی زمانەکانی دیکە، زەنگێکی مەترسیدارە و نەوەکان خەریکن لە فەرهەنگ و زمانی خۆیان نامۆ دەبن. لەڕووی ناشارەزایی قوتابیانی کورد لە باشوور بە زمانی خۆیان، مرۆڤ هەندێجار هەست ناکات لە کۆمەڵگەی کوردیدایە. کە ئەمە جێگەی داخە و دەبێ خەمخۆرانی زمان بیرێک لە چارەسەریی بنەڕەتیی بکەنەوە. بۆیە دەڵێم پرسی زمان لە ڕۆژهەڵات لە پێشەوەیە و جێگەی هیوایە، چونکە دوو نەوەی وشیار و نەتەوەیی لەوێ بوونەتە کۆڵەکەی پارێزەری زمان. هەرچەند پیلان و سیاسەتی سڕینەوەی نەتەوەیی لەلایەن کۆماری ئیسلامییەوە وەک خۆی هەر ماوە و بەردەوامە. تەنیا شێواز و فۆرمەکەی گۆڕاوە. نوخبە و بژاردەیەک کە لە نووسەر و توێژەر و هونەرمەند و شاعیران پێکهاتوون، هەرچەند بێدەسەڵات و بێ ئیمکانات و بێ میدیا و پشتیوانن، وەلێ پێشمەرگە ئاسا و زانستییانە زمانیان پاراستووە. هەرچەند پرسی زمان و شێوەزارەکان و زاراوەگەرایی و ناوچەگەرایی زمانی کە پیلانێکی دوژمنە، لە ڕۆژهەڵات جێگەی ڕەخنەیە و لەباتی بکرێتە دەرفەت، مخابن لە هەندێ ناوچە بووەتە خەسار و لەمپەر. لە ڕۆژهەڵات گەوهەری و بە قووڵی و وەک ڕۆحی نەتەوە لە پرسی زمان دەڕوانرێت. نەوەی نوێ و خوێندکار و هەتا ڕادەیەک چینی ناوەڕاست خەریکە بە ئاراستەی کۆمەڵگەیەکی مەدەنیی وشیار هەنگاو دەنێت کە پرسی زمان و ناسنامە لای زۆر گرنگە. کاتێک زمانی دایک و زگماک لەناو بنەماڵە و کۆمەڵگە و ببێتە خەمی تاک، ئەوکاتە مەترسی کەم دەبێتەوە و پیلانەکانی دوژمن دەبنە بڵقی سەرئاو. ئەم پرسە لە ڕۆژهەڵات خەریکە ڕۆ دەچێتە ناخی کۆمەڵگە و بنجی داکوتاوە. کاتێک پرسی پاراستنی زمان و ناسنامە و وێژە لە ئیلام و کرماشان، ببێتە ئامانج، ئیتر مرۆڤی کورد هیوادارە کە چرای ماڵی زمانی کوردی ڕۆشنە و هیچ شەوەزەنگێک پێی ناوێرێ.\n٣- "فۆلکلۆر" چ ڕۆڵێکی لە پرۆسەی نەتەوەسازیدا هەیە؟\nفۆلکلۆر و بەگشتی ئەدەبی زارەکی پاژێکی ئێجگار گرنگ و بنەچە و هەوێنی ئەندێشە و ئایدیای هاوبەشی هەر نەتەوەیەکە کە پاراستنی ئەم گەنجینە و سامانە گەلەرییە، دەبێتە کۆڵەکەیەکی گرنگ بۆ هەرمانی نەتەوە. نەتەوەی کوردیش لەمبارەوە، خاوەن پاشخان و خەرمانێکی بەپێز و دەوڵەمەندە و هەرکام لە لق و بەشە جیاکانی ئەدەبی زارەکیی کورد بۆ خۆیان تژین لە ئەندێشە و تێڕوانینی سیاسی، کۆمەڵایەتی، فەرهەنگی و ئۆلیی نەتەوەکەمان. من لەو باوەڕەدام یەک لەو بوارانەی کە کورد دەبێ زۆر بە جیدی و بنەڕەتی و بە پلان و باببەتیانە ئاوڕی لێ بداتەوە و توێژینەوەی هەمەلایەنی لەسەر بکات، فۆلکلۆرە، چونکە سەرلەبەری مێژووی کۆن و هاوچەرخی ڕامیاریمان یان لەلایەن داگیرکەرانی کوردستان، یان لەلایەن ڕۆژهەڵاتناسانەوە نووسراوە، داگیرکەران ئامانجدار و پیلانگێڕانە بۆ تواندنەوەمان شێواندوویانە و بەلاڕێیاندا بردووە، یان دەستیان بەسەردا گرتووە و بەناوی خۆیانەوە تۆماریان کردووە. لەلایەکی دیکەشەوە ڕۆژهەڵاتناسە مێژوونووسەکانیش لەپێناو بەرژەوەندیی وڵاتی خۆیان، یان هەندێجاریش لەپێناو پاراستنی پێوەندیی سیاسی و بەرژەوەندیی ئابووریی وڵاتی خۆیان دەستکاریی مێژوومانیان کردووە. هەرچەند مینۆرسکی و چەند توێژەرێکی دیکەی ئەورووپی کە لە فۆلکلۆری کوردیان کۆڵیوەتەوە، بە ئەمانەتەوە کاریان کردووە. کەواتە تاقە بوار و پاژێکی کورد کە دوژمنی داگیرکەر دەستکاریی نەکردووە و وەک خۆی ماوەتە و لەڕاستیدا ئاوێنەی باڵانوێنی گەوهەری نەتەوەیە، هەمان فۆلکلۆر و ئەدەبی زارەکییە، چونکە خەون و خەیاڵ و سەرلەبەری جیهانبینیی مرۆڤی کوردی تێدایە. بۆیە گەر بێت و لە سۆنگەی ئەم گەنجینە سەربەمۆرەوە و لە ناخ و کاکڵەی ئەم پاشخانە هەرمان و زیندووەی فۆلکلۆرەوە بۆ پرۆسەی نەتەوەسازی بڕوانین، بێگومان بنیاتی قۆناغێکی گرنگ دادەنێین. وەلێ ئەم ئامانجە نایەتە بەرهەم، ئەگەر بە شێوەیەکی زانستی و مێتۆدیک و هەمەلایەن توێژینەوەی کۆمەڵناسانە، دەروونناسانە و فەرهەنگی لە لقە جۆربەجۆرەکانی فۆلکلۆر نەکەین. تەنیا پاراستن و ڕزگارکردنیان لە فەوتان بەس نییە، بەڵکوو بە شەنوکەو و شرۆڤەکردنیان دەبینە خاوەنی ڕاستەقینەی ئەو گەنجە سەربەمۆرە. ئەگەر بە چاوێکی ئەمڕۆیی و لە دووتوێی دەقی هاوچەرخ (ڕۆمان، چیرۆک و سینەما و شانۆ و شیوەکاری و...)دا ئاوڕ لە فۆلکلۆر بدەینەوە و دیسان دایان بڕێژینەوە، ئەوکات دەتوانین بێژین، هەنگاوێکی ئەرێنی و باشمان بۆ پێناسەی گەوهەری خۆمان بەدەستی هەڵگرتووە. لە زۆرێک لە وڵاتان، فۆلکلۆر و ئەدەبی گەلەری وەک لقێک لە خوێندنگە و زانکۆکان دەخوێندرێ. هەرکام لە بەیتە ئەڤینداری، حیماسی، مێژوویی و تراژیکەکانی کورد سەرچاوەی چەندین سووژەی سینەمایی و شانۆیین کە سینەماکارانی کورد دەتوانین بە ئەندێشەی ئەمڕۆییەوە کاریان لەسەر بکەن و ئەگەر دڵسۆزی ڕاستەقینە هەبێت، دەتوانن ببنە هەوێنی فیلمەکانی هالیوود. یان لە ڕەهەندی مۆسیقییەوە کارکردن لەسەر بەیتەکان و داڕشتنەوەیان لە چوارچێوەی ئۆپێرا، دەبنە مۆڵکی هاوچەرخ بۆ نەتەوەکەمان. هەرکام لە لقەکانی فۆلکلۆر، یان بەیت و باو و مۆسیقای ڕەسەن، هەڵگری دەیان سووژەی توێژەوەی زانستین لە بواری جیاجیادا، هەرچەند لەمبارانەوە کار کراوە، بەڵام لە ئاستی پێویستدا نین و بە ئەرشیڤکردن و ڕێکخستن و پۆلێنکردنیان ئەرکی دەوڵەت و دامەزراوەی فەرهەنگی و نیشتمانییە.\n٤- "ئەدەبیات" لە پرۆسەی نەتەوەسازیدا چ ڕۆڵێک دەگێڕێت؟\nبێگومان هەیەتی، من لەو باوەڕەدام مرۆڤایەتی، بێ ئەدەب و خەیاڵ و داهێنان و بەتایبەتی گیڕانەوە، داماڵراوە لە مانا. زۆر نەتەوە و وڵات لەسەر گۆی ئەم زەوییە هەن، کە وەک وڵات و ڕۆڵگێڕان لە پانتایی جیهانی سیاست و ئابووریدا هیچ پێگە و سەنگێکیان نییە، وەلێ بەهۆی ئەدەب و زمانەوە لە لووتکەدان. کەواتە ئەمە خۆی یەک لەو نیشانانەیە کە ئەدەب لە پرۆسە و ڕەوتی نەتەوەسازیدا دەوری گرنگ دەگیڕێت. کورد وەک نەتەوەی بێ دەوڵەت و کیان، ئەگەر بەڕاستی زمان و ئەدەب و فۆلکلۆر و پاشاخانی دەوڵەمەند و هەراوی ئەدەبی زارەکی نەبایە، ئێستا شوێنەواری لێ نەمابوو. وەلێ ئێمەی کورد سەربازی بێ کیانی، خاوەن ئەدەبیاتێکی دەوڵەمەندی کلاسیکین، بەتایبەت شێعر. چەندین نەتەوەی خاوەن دەوڵەت لەم جیهانە هەن یەک لەسەر سێی کورد شاعیر و شێعری کلاسیکی بەپێزیان نییە. بەڵام لە ئەنجامدا ئەوەی برەو بە ئەدەب دەدات و دەبێتە هۆی ناساندنی هەمان دەوڵەت و کیانی سیاسییە کە مخابن کورد لێی بێبەشە. نووسەر، توێژەر و ڕۆماننووسانی کورد نابێ دابنیشین و چاوەڕێی کاتی دروستبوونی ئەو کیانە سیاسییە بکەن، چونکە دەستەبەربوونی ئەو خەونە لەمێژینە، تەنیا پێوەندیی بە ویستی خۆمانەوە نییە. نووسەری کورد دەبێ لەڕێگەی وەرگێڕانی ئەم ئەدەبەی خۆیەوە بۆ سەر زمانە جیهانییەکان، هەوڵی ئەوە بدات بگاتە ئاستی ئەدەبی جیهان و بناغە و بنیاتی "ئەدەبیاتی کوردی" لە ڕیزی ئەدەبی "ئاڵمانی، فەڕەنسی، ئەمریکی و ڕووسی" دابنێت. لام وایە دەکرێ لە دەروازەی ڕۆمانەوە بگەینە ئەم خەونە، هەرچەند تەمەن و ژمارەی ئەدەبی گێڕانەوەمان کەمە، بەڵام ئەوەی هەیە پتەوە و قورس و قایمە و لە سۆنگەی ناسنامەی نەتەوەییشدا دەخولێتەوە. کورد هەتا ئێستا هەر زمان و ئەدەب و پێشمەرگە و شاخ پاراستوویانە. هەرچەند لە هەیبەتی پێشمەرگە و شاخ کەم نەبۆتەوە، بەڵام دەرفەتەکان ڕەویونەتەوە، ئەگەر بە نووسین و داهێنانی قورس و قایم لە بواری ڕۆمان و سینەما، بەرپرسیارانە و داهێنەرانە هەنگاو هەڵبگرێت، هاوکات دەست بە هەیبەتی شاخی زمانەوە بگرێت، هەم پاراستنی وەک نەتەوە مسۆگەرە و هەمیش دەتوانێ خۆ بخزێنێتە ناو دنیای ئەدەبی جیهانییەوە و جێپێی خۆی قایم بکات بۆ داهاتوو.


دوکتۆر قاسملوو: سیاسەت ڕەش و سپی یان سیفر و هەزار نیە! , کاووس عەزیزی – Peshmergekan\nلە ئێران هەڵبژاردنی سەرۆک کۆماری و ئەنجومەنی شار و دێ لەم ماوەیە دا بەڕێوە دەچێ. هەموومان ئەوە دەزانین و ڕەنگە خودی دەمڕاستەکانی کۆماری ئیسلامیش نەیشارنەوە کە بۆیە ئەم دوو هەڵبژاردنەیان کردووە بە یەک پڕۆسە تا بەڵکوو هەرچی زیاتر خەڵک پەلکێشی سەر سندۆقەکانی دەنگدان بکەن و بیکەنە تەبلیغاتێک بۆ سیستەمی حاکم. تەنانەت لە شار و دێهات ململانێی سەیرو سەمەرەشیان دروست کردووە کە لانی کەم دەتوانم لە کوردستان باسی زیندوو کردنەوەی عەشیرەگەری و ئەوانە بکەم. یان لەو شارانەی کە زیاتر لە یەک پێکهاتەی هەیە ململانێێ دروست کردووە. بەڵام خۆ ناکرێ ئیزهاری وجوود و بەربەرەکانیمان لە هەمبەر داگیرکەر دا بیکەینەوە فیدای سیاسەتێکی فێڵاویی ئەو نیزامە. لێرە دا مەسەلە سەلماندنی وجوودمانە بۆ گەیشتن بە مافەکانمان.\nمادام باوەڕمان بەوە هەبێ کە سیاسەت ڕەش و سپی نیە، یان هەمووشتێک ، یان هیچ! پێویستە دەستی خەڵك ئاوەڵا بکەین کە لە هەڵبژاردنی شارەوانییەکان دا برواتە سەرسندۆق دەنگ بدا. بە نەزەرم زۆریش مەنتیقی دەبێ کە ئەگەر هەڵبژاردنی سەرۆک کۆماری کە پرۆسەیەکی سیاسییە بایکۆت بکەین. بەڵام هەڵبژاردنی شارەوانییەکان پڕۆسەیەکی ئیداریی سیڤیلی گشتی یە و ناکرێ بە خەڵک بڵێی مەڕۆ ئیدارەی خزمەتگوزاریی خۆت هەڵ مەبژێرە. با لە خۆمان بپرسین کە ئەگەر ئێمە لە شاری وەک: سنە ، کامیاران، دیواندەرە ، مەهاباد، بۆکان، سەردەشت، ڕەبەت، بانە، مەریوان، پاوە ، سەقز، جوانڕۆ، سەرپێڵ، نەوسوود و …. کە سەد لە سەد کوردن بایکۆتی شارەوانی بکەین، دەبێ چاوەروانی ئەوەبین کە ڕێژیم چەند بەسیجێکی فارس یان تورک بێنێ و بیانکاتە ئەنجومەنی ئەو شارانە. داخوا ئەوە قازانجمانە؟ ئەوە چەندە مەنتیقی یە؟ داخوا ئەوانیشمان قەبووڵ نیە کە ڕەنگە کەسی زۆر نیشتیمان پەروەر و بگرە کەس و کاری شەهیدانی بزووتنەوەی نەتەوایەتیشمان بن. ئەوانیشمان قەبووڵ نیە و بایکۆتی دەکەین؟ بۆ دێهاتیش هەمان بۆچوون سدق دەکا.\nلە شارەکانی وەک ئۆرمیە، نەغەدە، سەڵماس، شاهیندێژ، تیکاب، خۆی، ماکۆ ،شووت، پۆلدەشت، چاڵدارن، باژێر، نۆشین شەهر ، بیجار، قوروە ، و… کە کورد و تورک تێکەڵاون، وادابنێین کورد بە قسەی حیزبەکانی کرد و بەشدار نەبوو، شارەوانیەکە سەد لە سەد کەوتە دەستی تورکەکان، داخوا چ قازانجێکمان کردووە؟ باشتر نیە کە لانی کەم لە شارێکی وەک ئۆرمیە ٤ کەسمان وەک کورد(تەنانەت ئەگەر باوەریشیان بە کوردایەتی نەبێ) لە شارەوانیی ئەو شارە دا هەبێ؟\nلە کۆتایی دا پێشنیاری ڕوونی من ئەوەیە کە : با ئەم هەڵبژاردنە بیکەینەوە تاقیکردنەوەیەکی نوێ لە شێوەی هەڵوێستمان لە هەمبەر هەڵبژاردنەکان . با هەڵبژاردنی سەرۆک کۆماری بایکۆت بکەین، بەڵام هەڵبژاردنی شارەوانییەکان بۆ خەڵک بەجێ بێڵین و ئەگەر توانیمان هەوڵ بدەین کەسی شیاو برواتە شارەوانییەکان تا لە ڕێگای ئەو کەسە شیاوانەوە ئیزن نەدەین ئیدارەی کوردستان لە ڕێگای هاوردەکانەوە بکرێ.


گرێکوێرەی بودجە! – hkkurdistan\nHome6ئەرشیفی بابەتەکان6گرێکوێرەی بودجە!\nبڕیاربوو وەفدی حکومەتی هەرێم سەردانی بەغدا بکات بە مەبەستی گفتوگۆکردن لەسەر چۆنیەتی وەرگرتنی بەشە بودجەی هەرێم، بەڵام حکومەتی ناوەندی بەهۆی ئەوەی کە لیستی مووچەخۆرانی هەرێم و زانیاری لەسەر داهاتی نانەوتی هەرێمی پێ نەگەیشتوە سەردانەکەی هەڵوەشاندۆتەوە.\nوەکو هەموو لایەك دەزانن دوای دەیان سەردانیکردنی بەغدا لەلایەن وەفدی حکومەتی هەرێمەوە بۆ چارەسەری کێشەی بودجەی هەرێم، سەرەنجام وەفدی هەرێم ئەوەی ڕاگەیاند کە هەردوولا لەسەر بەشەبودجەی هەرێم بۆ ساڵی ٢٠٢١ ریك کەوتوون و چاوەرێ دەکەن بەغدا بەشە بودجەی هەرێم بنێرێت. هەڵایەکیشیان نایەوەو بەدەسکەوتێکی گەورە بۆ هەرێم و وەفدی ناوبراو ناوزەدیان کرد. ئێمە هەر ئەوکات ووتمان کێشەی نێوان هەرێم و بەغدا کێشەی بودجە نیەو کێشەکە لەوە زۆر گەورەترەو ریشەکەی لە خودی جێگاورێگای تازەی هەرێمە لەناو عێراقدا و گۆڕانکاری لە هاوکێشەی سیاسی نێوان هێزە دەسەڵات بەدەستەکانی عێراق و کوردستانە، کە بەزیانی ناسیۆنالیزمی کوردو دەسەڵاتەکەی گۆڕانی بەسەردا هاتوە و دەبێ دوبارە بەپێی ئەم هاوکێشە تازەیە پێناسە بکرێتەوە.\nئەوەتا دوای ئەو شایی و لۆغانەی دەربارەی رێکەوتنی بودجە کردیان، جارێکی دیکە هەموو ریسەکەیان بوەوە بەخوری و چوونەوە بۆ چوارگۆشەی یەکەم. بێگومان لیستی مووچەخۆرانی هەرێم کە حکومەتی ناوەندی داوای دەکات یەکێکە لەو بیانوانەی حکومەتی هەرێم بەدەستیەوە گیری خواردوە. حکومەتی هەرێم دەیان هەزار فەرمانبەری بندیواری هەیە لەسەر میلاکی دوو حزبی دەسەڵاتدار و هەروەها حزبە هاوپەیمانەکانیان، کە لەسەر حسابی مووچەی فەرمانبەرانی ڕاستەقینەی حکومەت مووچەیان پێدەدرێ! ئەو ژمارەیە مەزەندە دەکرێ بە هەمان ژمارەی مووچەخۆرانی ڕاستەقینە. واتە ئەگەر حکومەتی هەرێم لیستی مووچەخۆرانی ڕاستەقینە بنێرێ بۆ بەغدا و بەپێی ئەوە بەشی مووچە لە بودجەی هەرێم دەست نیشان بکرێ، ئەوا دەبێ حکومەتی هەرێم و یان ڕاستتر پارتی و یەکێتی و هاوبەشەکانیان مووچەی بندیوارەکانیان ببڕن کە هەموویان کادرو ئەندام و دۆستەکانیانن و بەشێكە لە سیستەمی بەرتیلخۆری سیاسی ئەو حزبانەو ئاشی سیاسەت و مانەوەی خۆیانی لەسەر دەگێڕن! بەبێ ئەو بندیوارانە کە ملیۆنەها دۆلاری موفتیان لەسەر حسابی فەرمانبەرانی ڕاستەقینە پێدەدرێ، ئەم حزبانە ناتوانن لەسەر کورسی دەسەڵات بمێننەوە، چونکە بەشێکی بەرچاوی ئەو حەشاماتەی لەدەوریان کۆبوەتەوە بەهۆی ئەو ئیمتیازە زۆروزەوەندە مادیانەیە کە لەو حزبانەوە دەستیان دەکەوێ.\nبەڵام هەروەکو وتمان سەرچاوەی کێشەکە نە مەسەلەی لیستی موچەخۆرانەو نە ڕادەستکردنی داهاتی نانەوتی و بگرە داهاتی نەوتی هەرێمە بە بەغدا، ئەمانە ڕواڵەتی کێشەکە و بیانوەکانن. جەوهەری کێشەی نێوان بەغداو هەرێم هەرئەوەیە کە لەسەرەوە ئاماژەمان پێکردوە، واتە دوبارە پێناسەکردنەوەی پێگەی هەرێم و حزبە بۆرژواییەکانی کوردستان لەناو چوارچێوەی عێراق و بەرامبەر بە هێزەکانی بۆرژوازی عەرەبیدا لە دوای ریفراندۆم و روداوەکانی ١٦ ی ئۆکتۆبەر …بۆیە لە پرۆسەی دوبارە پێناسەکردنەوەی ئەم هاوسەنگیەدا ململانێ لەسەر هەموو پرسێکی بچووک و گەورە کارێکی چاوەڕوانکراوە. دەنا کاتێك کە ئەو هاوسەنگیە بە قازانجی حزبەکانی بۆرژوازی کوردبووە، هەمان کێشەی مووچەخۆری بندیوار لە کوردستان هەبوەو بگرە چەندین ئیمتیازی دارایی و سیاسی دیکە دراوە بە حزبەکانی بۆرژوازی کورد( بەتایبەتی یەکێتی وپارتی) لەلایەن حزب و هێزە دەسەڵاتدارەکانی بۆرژوازی عەرەبیەوە. بەڵام تێكچوونی ئەو هاوسەنگیەو بەرزبونەوەی بانگەشەو چاوەڕوانیەکانی هێزەکانی بۆرژوازی عەرەبی و بەتایبەتی ڕەوتی ئیسلامی- ناسیۆنالیستی بەرامبەر بە ناسیۆنالیزم و بۆرژوازی کورد، هەرجارەی پرسێك گەرم دەکاتەوە بۆ بردنەپێشەوەی ململانێ و کێشەکانی لەگەڵ حزبە دەسەڵاتدارەکانی کوردستاندا. پرسی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم یەکێکە لەو پرسانەی کە لەم هەلومەرجەدا و لەم هاوسەنگی هێزەدا لەلایەن حکومەتی ناوەندیەوە یەخەی حکومەتی هەرێم و حزبە دەسەلاتدارەکانی پێدەگیرێت و ساغکردنەوەی ناردنی بەشە بودجەی هەرێم دەکاتە گرێکوێرەیەك کە کردنەوەی لە جێگایەکی دیکەدایە.\nسەبارەت بە هەڵبژاردنی پێشوەختەی عێراق\nگفتوگۆ لەگەڵ خەسرەو سایە ئۆکتۆبەر : هاورێ خسرەو وەکو ئاگادارن بڕیارە مانگی ئۆکتۆبەری ئەمساڵ هەڵبژاردنی …\nیادێک لەهاوڕێ مەنسور حیکمەت!\nحوزه‌یران 12, 2021\n” پێویستە ڕێز لە ئازادی سیاسی و مافی مرۆڤ بگرێت لە کوردستان”\nبا پێكه‌وه به دژی له‌شكركێشی و داگیركاری توركیا بوه‌ستینه‌وه!\nمەترسی لەسەر قەوارەی هەرێم!\nبڵاوکراوەی ئۆکتۆبەر، ژمارە ١٣


نرخی ئاڵتون بەرزبووەوە و نەوت دابەزی - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەهۆی ڕاگەیاندنی شەپۆلی سێیەمی کۆرۆناوە نرخی نەوت لە بازاڕەكانی جیهان بەشێوەیەكی بەرچاو ڕووی لە دابەزین كردەوە و لەبەرامبەردا بەهای زێڕ ڕووی لە بەرزبوونەوە كرد و شارەزایەكی ئەو بوارەش دەڵێت: “زیاتر بەرزدەبێتەوە”.\nئەمڕۆ هەینی، دوای ڕاگەیاندنی هاتنی شەپۆلی سێیەمی كۆرۆنا لەلایەن بەشێكی وڵاتانەوە، نرخی نەوت بەڕێژەی 7.5% ڕووی لەدابەزین کرد و نرخی یەك بەرمیل نەوتی برێنت بۆ ٦٢.٨٨ دۆلار و هەروەها نرخی یەك بەرمیل نەوتی تەکساس بۆ ٥٩.٦٢ دۆلار دابەزی.\nدانا وەرتی، خاوەنی زێڕنگەری ئازوورا لە هەولێر بۆ (خەڵك) ئاماژەی بەوەكرد، ئەمڕۆ هەینی ١٩ ی ٣ی ٢٠٢١ نرخی یەك ئۆنسە زێڕ بۆ 1744 دۆلار بەرزبۆتەوە و هۆكارەكەی دەگەڕێتەوە بۆ مەترسیەکانی شەپۆلی سێیەمی کۆرۆنا.\nوتیشی، “نرخەكەی زیاتر بەرزدەبێتەوە و ئامانجی داهاتووی ١٧٥٠ دۆلارە و دواتر دەگاتە ١٧٥٧ دۆلار و دەوەستێت”.\nئاماژەی بەوەشكرد، نرخی یەك مسقاڵ زێڕی عەیارە 21 بە 360 هەزار دینار و عەیارە 18 بە 309 هەزار دینار و نرخی یەك لیرەی دوبەی عەیارە 22 بە 375 دۆلارە.\nخەڵك- بەهۆی دژایەتی بەشێكی زۆری پەڕلەمانتاران و كوتلە سیاسییەكانی عیراق بەرامبەر نرخی دۆلار لە بودجەدا و هەروەها ئامادەكردنی پاكێجێكی دیكەی ئابووری…


زانست بەبێ فەلسەفە ناتوانێ کار بکات\nزانست بەبێ فەلسەفە ناڕوات بەڕێوە.\nزانست لەسەر فەلسەفە بنیاتنراوە. بینا ئەوەندەی بناغەکەی بەهێزە. ئەگەر بناغەکەی لاواز بێت ، ئەوا بیناکەش لاوازە و دەکەوێت. بیربکەوە لە هەندێ بانگەشە کە کراو دەربارەی زانست وەک ´´ زانست ئێمە ڕزگار دەکات ``. ئەمە دەربڕینێکی فەلسەفیە دەربارەی زانست ، نەک خودی زانست. ئەو قسەیە ناتوانی بسەلمێنی لەناو تاقیگە ، بەڵکو دەبێت فەلسەفە بەکاربێنی بۆ وتنی. جا ڕاستە یاخوود نا ئەوە پرسیارێکیترە ، بەڵام ئەوە دەربڕینێکی فەلسەفییە.\nپێدەچێ گوێت لە شتێکی لەم شێوە بووبێت\n´´زانست بەبەهاترە لە ئاین``\nباشە ، ئەمە دەربڕینێکی بەهاییە دەربارەی زانست نەک خودی زانست. بەرگریکارانی زانستگەرایی ئەبێت بەهاناسی بەکاربێن یاخوود جۆرێک لە دەربڕینی ئەخلاقی بۆ ئەوەی ئەو دێڕە دەرببڕن. ئەوان بەها ناسی بەکاردێنن. ئەوان فەلسەفە بەکاردێنن بۆ وتنی ئەو جۆرە دەربڕینانە\n``هەموو ڕاستیەک لە زانستەوە دێت´´\nمن دڵنیام ، گوێت لەوە بووە. باشە ئەو دەربڕینە\nلەڕاستیدا خۆی بەدرۆ دەهێنێتەوە دەربارەی زانست ، لەبەرئەوەی یەکەم خاڵ تۆ ناتوانیت ئەو دەرئەنجامە (ئەو دەربڕینە) وەرگری لە تاقیگەوە\nو دووەم خاڵ خۆی بەدرۆ دێنێت ، ئەو دەربڕینە\nبانگەشەی ڕاست نییە لە زانستەوە ، بەڵکو بانگەشەی ڕاستە دەربارەی زانست کە لە فەلسەفەوە دێت.\nوە ئەگەر بانگەشەیەک بۆ ئەوەی ڕاست بێت ، زانستی بێ ، ئەوا ئەو دەربڕینە ڕاست نییە.\nجا زانست لەسەر فەلسەفە بنیاتنراوە ، و هەر بینایەکیش ئەوەندەی بنەماکەی دڵنیایە یاخود ڕاستە.\nتێبینی//بەهاناسی بابەتێکی فەلسەفییە کە لەبەها و نرخ دەکۆڵێتەوە.\nزانستگەرایی ڕەوتێکن کەپێیان وایە هەرشتێک زانست درکی پێ نەکات بوونی نییە (ڕەوتێکە توشی چەندین دژبەیەکی دەبێتەوە هەروەکو ئەم نمونەی باسکرا)\nبنچینەی زانست چییە ؟\nمن نۆ دانە گریمانەی فەلسەفی کە زاناکان پشتی پێدەبەستن بۆ زانست دائەنێم. لەوانەیە هەرگیز بیریان نەکردبێتەوە لەم بنچینە فەلسەفیە بەقوڵی ، بەڵام بەدڵنیایی گریمانەی دەکەن:\n1. ڕاستی بوونی هەیە.\n2. یاساکانی سروشت ڕێک و هاوتان.\n3. هەموو کاریگەرییەک هۆکاری هەیە.\n4. هۆکارەکانی ڕابردوو هەروەکو ئەمانەی ئێستان.\n5. هەستەکانمان زانیاری دەقیقمان پێ دەدەن دەربارەی جیهانی ڕاستەقینە.\n6. وادائەنێنن یاسا ناماددیەکانی لۆجیک و بیرکاری جێبەجێ دەبن بەسەر جیهانە ماددیەکە.\n7. ویستی ئازادمان هەیە بۆ هەڵبژاردن و شوێنی بەڵگە بکەوین بۆ هەر کوێیەک بڕوات.\n8. ئەتوانین ئاماژەی عەقڵانی وەربگرین لە زانیارییە زانستیەکان بۆ دامەزراندنی پێشەکی ڕاست و دواتر دەرئەنجامی ڕاست بدەین.\n9.ئەبێت ئەنجامەکانمان بەدەقیقی بگەێنین.\nبە مانایەکی تر بابەتی بوونی بەهایی ئەخلاقی بوونی هەیە.\nفرانک تورک نوسەری کتێبی (بڕی پێویست ئیمانم نییە مولحید بم )\nله‌لایه‌نmuhammadپۆستكراوه له 20:40 كۆمێنته‌كان Post a Comment


ژیار ئەحمەد: خەڵکی هەولێر موسڵمانی ڕاستەقینەن. – WTARIKURD\nژیار ئەحمەد: خەڵکی هەولێر موسڵمانی ڕاستەقینەن.\nپۆلێن کردنی موسڵمان لەنێوان ڕاستەقینەو درۆینەی بەرژەوەندی خوازدا، مێژویەکی کەم تا زۆر لەمێژینەی هەیە. موسڵمانی ڕاستەقینە بەو پۆلە دیندارە دەگوترێ، کە ئامانج لە پەیڕەوکردنی دین تەنها ڕەزامەندیخوایە. نەک حیزب و ئەو هێز و دەسەڵاتە سیاسیە ئیسلامیانەی، کە وا وێنای دەکەن لەڕێی ئەوانەوە خودا لێیان ڕازیدەبێ.\nدەبینین زۆرێک لەو کۆمەڵگایانەی، کە ئیسلام وەک دین پەیڕەودەکەن، کەوتونەتە ژێڕ هەژمونی ئەو چینە سیاسیەی، کە بەهەشت لە سەرخستنی لیستەکەی دەبینێتەوە. لێرەش لەکاتی هەڵبژاردنەکان بەڕاستەوخۆ لە زاری پیاوانی ئاینی، کە میمبەر و دەسەڵاتی دینی خۆی بۆبەرژەوەندی حیزب و ڕێکخراوەکەی بەکار دێنێ. زۆرجار بە ئاشکرا دەڵێن: بۆ بەرژەوەندی قیامەتت دەنگ بدە بە فڵانە لیستی ئیسلامی. ئەو پەتایە سەریی زۆر نەتەوەی ئێشاندووەو، سەری لەزۆر دینداری ئاسایی شێواندوە. بەڵام خۆشبەختانە کوردستان بەگشتی شاری هەولێر بە تایبەتی، ئەگەرچی زۆرینە موسڵمان و ئیسلامیان قبوڵ کردوە، بەڵام بە فێڵی بازرگان و سیاسیە دینبازەکان هەڵنەخەڵەتاون. ئەوەتا ساڵانە لە یادی لە دایک بونی پەیامهێنی ئیسلام محمد (د.خ) بەدەیان هەزار خەڵکی ئەوشارە ژیانی ڕۆژانە و تایبەتی خۆیان وەلا دەنێن، لەو ڕۆژە هەمو پێکەوە دێنەدەر لەماڵ و ئەو یادە بە بەرزی ڕادەگرن و، خەریکی بەخشینەوەی شیرینی و کاریی چاکە دەبن. هەر ئەو خەڵکانەشن، کە بەژداری لە هەلبژاردنەکان دەکەن. بەڵام لە هەمان کاتدا حیزبە ئیسلامیەکانی ئەو شارە لەهەمو هەڵبژرادنێک دا، ڕێژەی هەرە کەمی دەنگەکان بەدەست دەهێنن و، خەڵکی زۆرینە موسڵمان متمانەیان پێ ناکەن ئەوەش لەوەوە سەرچاوەی گرتەوە، کە خەڵکی هەولێر ئاشنان بە دین و ئیسلامی ڕاستەقینەن، کە بریتیە لەو چەمکەی، کە ڕێکخستنی پەیوەندی نێوان بەندەو خوا یە و، وەک تێزێکی کۆمەڵایتی لێی دەرڕوانن و، جێبەجێی دەکەن. نەک ئاین تێکەڵ بە سیاسەت بکرێ و ببێتە هۆی تێکدانی سەقامگیری و، تەشەنوجی سیاسی و کۆمەڵایەتی. ئەوان وای دەبینن و، خۆی لەڕاستیشدا هەروایە پیشەی پیاوی ئاینی و شوێنی ڕونکردنەوەی دین، مزگەوتە. نەوەک پەڕلەمان و حکومەت. چونکە ئەو دەزگایە مۆدێرنانە بەرپرسی کاریی ڕۆژانە و خزمەتکردنی گشت خەڵک و دین و ڕەنگ و دەنگێکە، نەک بەتەنیا موسڵمانانان. شوێنی یەکلاکردنەوەی باسەکانی فیقهی و مشتومڕی مەزهەبی نیە.\nهەربۆیە وەک هەولێریەک بەشانازیەوە دەڵێم: لەشاری من دین و سیاسەت و حوکمڕانی بەشێوەیەکی بەرچاو جیاکراونەتەوە، خەڵک پابەندە بەهەمو دەقەکانی دین. بەڵام بۆ ئومورو ڕایی کردنی ژیانی و گوزەرانی گشتی، متمانەی بە حیزبە سیاسیە بەرژەوەندی خوازەکان نیە، کە دڵنیان نابنە ئەو سێبەرەی. کە هەموو ڕەنگ و دەنگە جیاوازەکان لەبەری بحەسێنەوە.\nبەهرۆز جەعفەر: دانیشتن لەبن دەوارى ڕەش. ئایا بەرهەم ساڵەح یەکێتیە؟ بەشى دووەم و کۆتایی.


رۆژ نوری شاوەیس\nرۆژ نوری شاوەیس\nئینسانەکان کە کەسێکیان لێ ئە مرێت، بە شێوازی جیاواز و بە گێڕانەوەی جیاواز باس لە مردوەکانیان ئەکەن. هۆکاری ئەمەش بۆ جیاوازی ئەزمون و بیرەوەریەکانیان لە گەڵ مردوەکانیان ئەگەڕێتەوە. ئەم وتارە متەوازعە تەعبیر لە تێگەیشتنی بەندە ئە کات بۆ کەسایەتی ئینسانێکی نیشتیمان پەروەر و ڕۆشنبیرکە مەرج نیە ئەزمونەکانما ن لەگەڵ خەڵکیتر یەک بگرێتەوە.\nکەسێکی زۆر ڕاشکاو، قسەخۆش و تا سەر ئێسقان کوڕی سلێمانی. بەجۆرێک کە نە خوێندنەکەی لە موسڵ و نە لە ئەڵمانیاش، نەیانتوانی ڕەنگ و ڕوی سلێمانی لێ بسەننەوە و بیسڕنەوە. کاک ڕۆژ توڕە بونیشی هەبوو، بەڵام توڕەبونەکانی میزاجی نەبوون، بەڵکو کاردانەوە بوون، بۆ نموونە ئەگەر لایەنێکی بەرامبەر هیچ مافێکی بە کورد ڕەوا نەبینیایە، یان کەسێک ئیشەکەی خۆی بە جددی جێبەجێ نەکردایە و کەمتەرخەم بوایە.\nکەسایەتی کاک ڕۆژ تێکەڵەیەک بوو لە ڕۆشنبیرێکی مۆدێرن کە لە بواری زانست دا (بەتایبەتی بیرکاری و فیزیا) شارەزاییەکی باشی لە ئاستی ئاکادیمی دا هەبوو. حەزی لە شیعرو مۆسیقا و بابەتی مێژوو بوو، بەتایبەتی مێژوی کۆن یان کلاسیک (وەک مێژوی کۆنی یۆنان، ڕۆم و میسۆپۆتانیا). دەسەڵاتێکی باشی بەسەر چەند زمانێکی بیانیدا هەبوو، لەوانە ئەڵمانی، عەرەبی و ئینگلیزی.\nلەگەڵ ئەمانەشدا کاک ڕۆژ لە جوتەی (سیاسی - سەربازی) کەسێکی بێ وێنەبوو. بەداخەوە بەندە لە هیچ شەڕێکدا هاوشانی کاک ڕۆژ نەبووم، بەڵام ئەوەی هەندێک لە برایان باسی لێ ئەکەن، ئازایەتی کاک ڕۆژ لە ئاستێکی شێتانە بوو، بە جۆرێک کە بە هیچ جۆرێک سڵی لە فیشەک و لە مردن نە ئەکردەوە.\nکاک ڕۆژ سیاسەتمەدارێکی لێهاتوو، پێشمەرگەیەکی ئازا و خاوە نی بیرو باوەڕی کوردایەتی و، موبالەغە نیە گەر بڵێم عاشقی بست بە بستی خاکی پیرۆزی کوردستان بوو. ڕۆحت شاد و یادت بەخێر مامۆستا و هەڤاڵی ئازیز.


محەمەد فەتحوڵا گیولەن Mehmet Fethullah Gülen پێشنوێژ، وتارخوێن و نووسەرێکی تورکی بەناوبانگە. ئێستا بە کەسایەتییەکی ئیسلامی گەورە دادەنرێت. گیولەن دامەزرێنەر و سەرکردەی رۆحی بزووتنەوەی گیولەنییە، کە بە بزووتنەوەی خزمەت و جەماعەت دەناسرێت. لە دەسپێکدا ناوی بزووتنەوەکەی "خزمەتی ئیمانییە و قورئانییە" بوو، بەڵام دواتر کورتکراوەکەی خزمەت یا جەماعەت بەسەریدابڕا. خۆیان بزووتنەوەکە بە ڕێکخراوێکی کۆمەڵگەی مەدەنی دادەنێن.\nگیولەن یەکێک لە دامەزرێنەرانی دامەزراوەی ڕۆژنامەوان و نووسەرانە (١٩٩٤)، هەر خۆیشی بە سەرۆکی شانازی دامەزراوەکە ڕاگەیەنرا. لە مارتی ١٩٩٩ بە مەبەستی چارەسەری تەندروستی پەنای بردە بەر وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، بەڵام لە ڕاستیدا بە هۆی باری سیاسییەوە بوو و لەو کاتەوە لە پێنسیلڤانیا ژیان بەسەر دەبات. لە ئەمریکاش ڕێکخراوی "هاوپەیمانی لە پێناو بەها هاوبەشەکان"" "Alliance for Shared Values دامەزراند. ئەم ڕێکخراوە بووەتە چەترێک بۆ کۆمەڵێک ناوەند و ڕێکخراوی وەک " ئینستیتوتی ئەتلانتیک" کە پێشتر بە سەنتەری کولتوریی ئەستەموڵ دەناسرا، ڕۆمی فۆروم لە واشنتن، ئینستیتوتی پاسیفیک، ئینستیتوتی دایاڵۆگی ئاینەکان، دامەزراوەی نیاگارا و ئینستیتوتی دورگەکانی ئاشتی، لە ڕێگەی ئەم ناوەند و دامەزراوانەوە لایەنگرانی گیولەن ڕۆڵی گەورە دەبیننن. گیولەن دەڵێت باوەڕی بە زانست، دیموکراسی و دایەڵۆگ لە نێوان ئاینەکاندا هەیە. ئەو خۆی بە کەسێکی لیبراڵ و کراوە بەخەڵک دەناسێنێ. لەگەڵ دایەڵۆگدایە نەک تەنها لە نێوان موسڵمان و کرستیان و جودا، بەڵکو لە گەڵ بێ ئاینەکانیشدا. لەم بارەیەوە لە گەڵ پاپای ڤاتیکان و ڕێکخراوی جووەکاندا لە دایەڵۆگدا بووە. گیولەن پێداگرییەکی زۆر لە سەر پرۆسەی فێرکردن و پەروەردە دەکات. باوەڕی بەوە هەیە کە لەم ڕێگەوە نەوەیەکی ئاڵتونی دروست دەکات. کارکردن و هەوڵدان پێگەیەکی گرنگیان لە بیر و بۆچوونی گیولەندا هەیە.\nحکومەتەکەی ئەردۆگان بە داڕێژەری هەوڵی کودەتای ١٥ تەمموزی دادەنێ و داوای ڕادەستکردنەوەی دەکات. هەرچەندە گیولەن ئەوە ڕەتدەکاتەوە، بەڵام ئەردۆگان ناوی " ڕێکخراوی تیرۆریستی فەتحوڵایی" و " دامەزرێنەری دەوڵەتی هاوتەریب" لە گیولەن و لایەنگرانی ناوە و گەورەترین هەڵمەتی گرتن و ڕاونانی لە دژیان دەستپێکردووە. تا ساڵی ٢٠١٣ ئەردۆگان و گیولەن هاوپەیمان یەکتر بوون. بزووتنەوەکەی گیولەن هاوکارییەکی زۆری پێشکەش بە پارتی دا دوگەشەپێدان کرد بۆ پاکتاوکردنی نەیارەکانی ئەردۆگان لە نێو سوپا، سیستەمی دادوەری، دەزگاکانی خوێندن و پەروەردە و میدیا. لە دوای دزەپێکردنی هەواڵ و زانیاری لە بارەی گەندەڵی دەورو بەرەکەی ئەردۆگان هاوپەیمانییەکەیان کۆتایی هات و ئەردۆگان کەوتە گیانی گیولەنییەکان. ئەردۆگان هێز و توانای گیولەنییەکان دەزانێت، بۆیە وا کەوتووەتە گیانیان. گیولەن زیاتر لە ٥٠ کتێبی نووسیوە و ژمارەیەکی زۆر وتاری لە گۆڤارە جیاوازەکاندا بڵاوکردۆتەوە و ژمارەیەکی زۆرتریش وانەی ئامۆژگاری پێشکەش کردووە و دواتر وەک کتێب بڵاوی کردوونەتەوە.\nلە تەک زمانی تورکیدا، تورکی عوسمانی، فارسی و عەرەبی دەزانێت. سەرچاوەی سەرەکی بیر و بۆچوونەکانی "رسائل النور" سەعیدی نورسی "نەورەسی، کوردی" یە. بیرۆکەکانی نورسى پەرەپیداوە و لە بەرگێکی هاوچەرخ و مۆدێرندا خستوونێتە بەرچاو. هەرچەندە سەرسام بووە بە بەرهەمەکانی نورسى، بەڵام پیدەچێت کوردبوونی نورسى جۆرێک لە گرێکوێرەی لە لای گیولەن دروست کردبێت. هەستی ناسیۆنالیستی بەهێزە و نەیوسیتووە تیشکێکی زۆر بخرێتە سەر نورسى. محەمەد فەتحوڵا لە ٢٧ نیسانی ١٩٤١ لە گوندی کوروجوکی شارۆچکەی پاسینلەر، کە چل کیلۆمەتر لە ئەرزەڕۆمەوە دوورە، هاتۆتە دونیاوە. مەلا ڕەمزی باوکی مەلاو پێشنوێژ بووە و دایکیشی خانمی ماڵ بووە و گوایە ژنانی گوندی فێری قورئان خوێندن کردووە، هەرچەندە کەمالییەکان ئەم کارەیان قەدەغە کردبوو. لە پێنج ساڵییەوە لە گوندەکەی خۆیان لای مەلا دەستی بە خوێندنی قورئان کردووە. لە ئەرزەڕومیش لە مەدرەسەی ئاینی دەرسی خوێندووە. وەک قوتابییەکی دەرەکی تاقیکردنەوەی خوێندنی سەرەتایی ئەنجامداوە. ئەو بۆ خۆی خەریکی خوێندنەوە و خۆ پێگەیاندن بووە. هەرچەندە نامەکانی نورسى سەرچاوە و ئیلهامی گیولەن بووە، بەڵام بەپێی توێژەران ئەوەی گیولەنی لە نورسى جودا دەکردەوە، هەستی بەهێزی ناسیۆنالیستی بووە، هەروەها بە پێچەوانەی نورسی ئەم سەر بە دەوڵەت بووە، باس و خواسی ئابوری و نیولیبیراڵیزم لە بواری ئابوریدا سەرنجی ڕاکێشاوە. هەندێ کەس لێکدانەوەکانی گیولەن بە ڤێرژنێکی ئیسلامی کاڵڤینیزم دادەنێن. لە ساڵی ١٩٦٣ "کۆمەڵەی بەربەرەکانی دژ بە کۆمۆنیزم"ی دامەزراند. لەو کاتەدا ئەم کارەی مایەی پێشوازی بوو لە لایەن دەوڵەت و پەیمانی ناتۆ و ڕۆژئاواوە، چونکە دەچووە خزمەتی ئەوانەوە لە ململانێی نێوان بەرەی سۆسیالیزم و کەپیتالیزمدا. لە ساڵی ١٩٧١ بۆ ماوەی ٧ مانگ لە لایەن کودەتاچییەکانەوە گیرا. لە ساڵانی ١٩٧٥ – ١٩٧٦ زنجیرە سمینارێکی لە ژێر ناونیشانی " ئیسلام و زانست، داروینیزم، وچەی ئاڵتونی، دادوەری کۆمەڵایەتی و پەیامبەرێتی لە شارە جیاوازەکانی تورکیا ئەنجامدا. لەم ڕێگەوە تۆڕێکی پەیوەندی بەهێزی دروستکرد کە دواتر لە خزمەتی بزووتنەوەکەیدا بەکاریهێنا. ساڵی ١٩٧٩ دەستیکرد بە بڵاوکردنەوەی وتار لە گۆڤاری .SIZINTI له وتارێکیدا لەو گۆڤارەدا پەسنی کودەتای ئەیلولی ١٩٨٠ داوەو و گوایە گەلی تورکیا دەمێک بووە لە چاوەڕوانی ئەوەدا بووە سوپا بەهانایەوە بێت و وەک خدری زیندە ڕزگاری بکات. لە ساڵی ١٩٨٦ چووە حەج و بوو بە حاجی گیولەن. لە ساڵی ١٩٨٨ گۆڤاری ئومێدی نوێی دەرکرد و سەروتاری بە خۆی دەنووسی. لە ١٩٨٩ و ١٩٩٠ خۆبەخشانە لە ئەستەموڵ گوتاری ئاینی پێشکەش دەکرد، لە دواییدا کۆی کردنەوە و لە ژێر ناونیشانی "ڕوناکی بێدوایی" لە سێ بەرگدا لە چاپیدان. لە سەر کاری خۆبەخشانەی گوتار خوێندن بەردەوام بوو.\nلە ساڵانی ١٩٩١ – ٢٠٠٠ لە گەڵ تورگوت ئوێزال، تانسۆ چیللەر، مەسعود یڵماز، بولنت ئەجیڤیت و پاپا جۆن پاوڵی دووەم و کەسانی تردا ئاشنایی پەیدا کرد و لە دایاڵۆگدا بوو لە گەڵیاندا. لە ساڵی ١٩٩٩ بەهۆی نەخۆشییەوە چووە ئەمریکا و لەو کاتەوە لەوێ دەژێ. ساڵی ٢٠٠٨ گۆڤاری فۆرین پۆلیسی ئەمێریکی و پرۆسپێکتی بەریتانی بە یەکێک لە سەد ڕۆشنبیری یەکەمی دونیا دایاننا، دواتریش گۆڤاری تایم لە ٢٠١٣ بە یەکێک لە سەد کەسی کاریگەری دونیای ناساند. لە ساڵی ١٩٨١ دەستی لە کاری پێشنوێژی دەوڵەتی هەڵگرت. لە ساڵانی ١٩٨٨ – ١٩٩١ بۆ جارێکی تر گەشتێکی دوور درێژی بە شارەکانی تورکیادا کرد و زنجیرەیەک کۆڕ و سمیناری لەو شارانە پێشکەش کرد و تۆڕی پەیوەندییەکانی فراوانتر کرد. گیولەن خۆی لە پارتی رەفاهی نەجمەدین ئەربەکان و فەزیلەت بە دوور دەگرت و زیاتر پەیوەندی بە تانسۆ چیلەر و ئەجڤیتەوە دەکرد. لە دیسەمبەری ٢٠١٤ دادگای تورکی بریاڕی دەستگیرکردنی فەتحوڵا گیولەنی دەرکردووە دوای ئەوەی ٢٠ ڕۆژنامەوانی سەر بە گروپەکەی دەستگیر کران و تۆمەتی ئەوەیان درایە پاڵ کە خەریکی دامەزراندنی ڕێکخراوێکی تیرۆریستی چەکدارین.\nگیولەن تیۆرییەکی ئیسلامی تازەی دانەهێناوە، بەڵکو ئەو دەگەڕێتەوە بۆ نووسەرە کلاسیکەکانی ئیسلام و هەوڵئەدات لێکدانەوەی هاوچەرخانەیان بۆ بکات. ئەو هیچ کاتێک ئەندامی تەریقەت نەبووە و لە گەڵ ئەوەدایە کە موسوڵمانان لە دایەڵۆگدا بن لە گەڵ خەڵکانی دیکەدا بە بێدینەکانیشەوە. گیولەنییەکان زیاتر لە ١٠٠٠ قوتابخانەیان لە وڵاتانی جیهان کردۆتەوە، لە قوتابخانەکانی گیولەندا فیزیک، کیمیا و ماتیماتیک دەخوێنرێن. قوتابخانەکانی خزمەت لە تورکیا بە باشترین لە قەڵەم دەدرێن. گیولەن باس لە نەوەیەکی ئاڵتونی دەکات کە لە قوتابخانە و زانکۆکانی بزووتنەوەکەی دەخوێنن. ئەمانە قوتابخانە، زانکۆ، ناوەندی کولتوری و ماڵی قوتابیان ...تاد ئامانجیان دروستکردنی ئەو نەوە ئاڵتونییە. مرۆڤگەلێک کە شەیدای کولتور و ستایلی ژیانی تورکین و مۆدێلی تورکی ئیسلام پەیڕەو دەکەن و ئەو تۆڕەن کە لە داهاتوودا کار بۆ سەروەری ئەم بزووتنەوەیە دەکەن. گیولەن دژی سیکیولاریزم نیە و دەڵێت لە وڵاتانی سیکیولار و دیموکراتدا ٩٥% لە پرینسپەکانی ئیسلام بەدی هاتوون و ئەوەشی دەمێنێت کە ٥% ئەوە ناهێنێت شەڕی بۆ بکرێت. گیولەن لە گەڵ ئەوەدایە تورکیا لە یەکێتی ئەوروپا وەربگیرێت. لە تورکیا ملیۆنەها خەڵک بە لایەنگری گیولەن دادەنرێن. لە نێو ئەمانەدا دەرچووانی قوتابخانەکانی خزمەت ڕۆڵی هەرە دیار دەبینن. لە ڕیزەکانی پۆلیس و دادگان لایەنگرانی زۆرن. هەروەها بزووتنەوەکەی کۆمەڵێک ڕۆژنامە و گۆڤار و دەزگای میدیا، بانک و دامەزراوە کۆنترۆڵ دەکەن وەک ڕۆژنامەی زەمان، تەلەفزیۆنی سەمانیۆڵو، بانکی ئاسیا، کۆنفیدراسیۆنی بیزنسمان و پیشەسازان.\nشەڕی ئەردۆگان و لایەنگرانی گیولەن شەڕی سەختی ئایدیۆلۆژی، سیاسی، ئابوری،کۆمەڵایەتی ....تاد دەبێت و پێموانیە پارتی داد و گەشەپێدان بتوانێت بە بێ زیانی گەورە لێی دەرچێت.\n1000 جار خوێندراوه‌ته‌وه | Wednesday, November 1, 2017


ئازادی گوزارشتکردن یان ئازادی بیروڕا چییە؟ - سەکۆ\nئازادی گوزارشتکردن یان ئازادی بیروڕا، یەکێکە لە مافە هەرە سەرەکییەکانی مرۆڤ کە پێویستە پارێزگاری لێبکرێت. ئەم مافە پەیوەستە بە کەرامەتی مرۆڤەوە. مرۆڤ وەک هەندێک لە کۆمەڵناسان پێیانوایە ئاژەڵێکی قسەکەرە، بوونەوەرێکە ئەوەی لە بوونەوەرەکانی دیکە جیایدەکاتەوە، ئەوەیە توانای قسەکردن و بیرکردنەوەی پێشوەختەی هەیە. توانای دەنگبەرزکردنەوەو دەربڕینی خەیاڵ و ئەندێشە ناوەکییەکانی هەیە. توانای ئەوەی هەیە پێشبینی هەندێک لە رووداوەکان بکات و گوزارشتیان لێ بکات. ئەم گوزارشتکردنە مافەو حەقی هەموو کەسێکە ببێتە خاوەنی ئەم مافە. ئازادی گوزارشتکردن مانای ڕەخساندنی دەرفەتە لەبەردەم هەر مرۆڤێکدا، بەپێی عەقڵ و لۆژیکی خۆی بیربکاتەوەو ژیانی خۆی رێکبخات. مرۆڤ لەوەدا ئازادە بە هەر ئامرازێکی گوزارشتکردنی وەک نووسین یان قسەکردن بێت، گوزارشت لە بیروڕای خۆی بکات، دیدو تێڕوانینی خۆی لەسەر مەسەلە تایبەتەکان یان مەسەلە گشتییەکان: کۆمەڵایەتی، کەلتوری، سیاسی، ئابوری، دەرببڕێت لە پێناو مەنفەعە یان خێری گشتی.\nدوور نییە هەمو حکومەتێک پێداگری لەسەر گرنگی و بایەخی ئازادی گوزارشتکردن و ئازادی بیروڕا بکات. بەڵام لە بەشێکی زۆری حکومەتەکاندا، ئەو پێداگرییە تەنها موجامەلەیەکی رووکەشانەیەو لەسەر زەمینی واقیع نە ئازادی بوونی هەیەو نە گوزارشتکردنی ئازادانە. لە سەرتاپای جیهاندا سەدان و هەزاران کەس خراونەتە زیندان و گرتووخانەکانەوە، لەسەر هیچ نا لەسەر ئەوە نەبێت کە ویستوویانە گوزارشت لە بیروڕای خۆیان بکەن، هەوڵیانداوە دیدی خۆیان بە شێوەیەکی ئازادو دوور لە توندوتیژی دەرببڕن.\nلە مادەی 19ی جاڕنامەی مافەکانی مرۆڤدا هاتووە: (هەمو مرۆڤێک مافی ئازادی گوزارشتکردن و را دەربڕینی هەیە، ئەم مافەش ئازادی ئاین و بیروڕا لەخۆدەگرێت بێ هیچ دەستتێوەردانێک، هەموو کەسێک مافی هەیە هەواڵەکان و بیروراکان وەربگرێت و بڵاویشیان بکاتەوە بە هەر ئامرازێک بێت). ئازادی گوزارشتکردن لەسەر ئاستی تاک، مەسەلەیەکی سەرەکییە بۆ ژیانێکی شەرەفمەندانە و گەشەکردنی هەر تاکێک، بۆچی؟ چونکە دەرفەت دەبەخشێت بە هەر تاکێک لە دەووروبەری و لە تەواوی جیهان تێبگات، ئەمەش لە میانەی ئاڵوگۆڕی بیرۆکەو دیدگاو زانیارییەکان لەگەڵ ئەوانی دیکە، بە شێوەیەکی ئازادانە. لێرەوە ئەم ئاڵوگۆڕە وا لە تاک دەکات باشترو وردتر پلان بۆ ژیان و کارو چالاکییەکانی دابنێت. ئەمە جگە لەوەی توانای تاک بۆ گوزارشتکردن لەوەی لە خەیاڵ و ئەندێشەیدا هەیە، پانتاییەکی فراوانی لە ئاشتی کۆمەڵایەتی و پێگەی کۆمەڵایەتی باڵاتری بۆ دەڕەخسێنێت و تا ئەندازەیەک دەیکاتە کەسایەتییەکی ناسراو. ئازادی گوزارشتکردن لەسەر ئاستی کۆمەڵایەتی و نیشتیمانی، وا دەکات مرۆڤەکان وردتر تەماشای هەر سیاسەت و یاسایەکی تازە بکەن کە دەوڵەت دەیەوێت بیگرێتەبەرو دەریبکات. مرۆڤەکان دەتوانن تێڕوانین و رەخنەکانی خۆیان، لەسەر کێشەو پرسەکان، بێترس و لەرز بخەنەڕوو، وەرگرتنی ئەم ڕەخنانە لەلایەن دەسەڵاتداران و حکومەتەوە، بەشداری پێکردنی هاوڵاتیانە لە بەڕێوەبردنی کۆمەڵگاو دەرکردنی بڕیارەکاندا. ئازادی گوزارشت خاڵی بەهێز و خاڵی لاوازی ئەو کەسانە دەردەخات کە هەواداری دەسەڵاتن یان نەیاری دەسەڵاتن، ئەمەش وا دەکات دەنگدەران هوشیاربن سەبارەت بەو کەسانەی لە هەڵبژاردنەکاندا دەنگیان پێدەدەن و چارەنووسی وڵاتیان دەخەنە دەست.\nشارەزایان لەم بوارەدا، هەوڵیانداوە ئازادی گوزارشتکردن یان بیروڕای ئازاد پێناسە بکەن، هەندێکیان پێیانوایە بریتییە لە دەربڕینی دەرەکی بۆ هەمو ئەو بیرۆکەو ئەندێشە ناوەکیانەی مرۆڤ لە مێشکی و لە ناخی و لە دەروونیدا هەستیان پێدەکات. ئەم دەربڕینەش بە چەندین رێگا ئەنجامدەدەرێت، لەوانە بە قسەکردن، بە کردەی عەمەلی، بە نووسین، بە گوتار، بە وێنە، بە تابلۆ، بە مۆسیقا، بە هەڵویست وەرگرتن... هتد. هەمو ئەوانە بێ سانسۆری حکومی و بێ رەقابەی دەسەڵاتدار. هەندێکی دیکە پێیانوایە بریتییە لە توانای مرۆڤ لە بونیادنانی بیروڕا لەسەر بنەمای بیرکردنەوەی شەخسی، بێ لاسایکردنەوەی هیچ کەسێک، بێ پاشکۆییکردن بۆ هیچ لایەنێک. هەمو مرۆڤێک دەبێت ئازادی تەواوی هەبێت بۆ راگەیاندن و گوزارشتکردنی بیروڕاکانی بەو شێوازەی کە خۆی بە گونجاوی دەزانێت. هەندێکی دیکە پێیانوایە ئازادی گوزارشتکردن بریتییە لەوەی مرۆڤ ئازاد بێت لە وتنی ئەندێشەو بیرکردنەوەکانی، بێ ئەوەی لەسەر ئەو وتنە بگیرێت یان راوەدووبنرێت یان ژیانی لێ تاڵ بکرێت. لەم بارەیەوە جۆرج واشنتۆن وتەیەکی جوانی هەیەو دەڵێت: ئەگەر ئازادی رادەربڕینمان لە مرۆڤ قەدەغەکرد، ئەوا وەک ئەو ئاژەڵە بێدەسەڵاتەی لێدێت کە بەرەو قەسابخانە راپێچیدەکەن.\nمرۆڤ ناتوانێت گوزارشت لە بیروڕاکانی نەکات، ناتوانێت تاسەر بێدەنگ بێت و ئەوەی لە ناخیدایە کپی بکات، ناتوانێت تەنها وەک تەماشاکەرێکی پاسیڤ و بێ زمان لە رووداوەکان بڕوانێت، لێرەوە مرۆڤ ئەگەر بۆ ماوەیەکیش ناچار کرا هیچ نەڵێت، بێدەنگ بێت، وەلێ ئەو دۆخە تاسەر وا نامێنێتەوەو رۆژێک دێت ئەو دەنگە کپکراوەی ناخی مرۆڤەکە، دەتەقێتەوەو بە لێشاو دێتەدەرەوە.\nدەوترێت جۆن ستیوارت میل-ی فەیلەسوف، یەکێکە لەو فەیلەسوفە بەراییانەی باسی لە ئازادی گوزارشتکردن و دەربڕینی بیروڕا کردووەو وتوویەتی: (ئەگەر هەموو مرۆڤایەتی یەک رەئیان هەبێت، لەبەرامبەردا تەنها کەسێک هەیە رەئیەکی جیاوازی هەیە، بێدەنگکردنی ئەو تەنها کەسە، هیچی کەمتر نییە لەوەی ئەم کەسە ئەگەر هێزو توانای هەبوو، هەموو خەڵکی بێدەنگ بکات). واتە نابێت و ناکرێت دەنگی تەنها یەک کەسیش کپ و بێدەنگ بکرێت، ئەگەرچی هەر خۆی بە تەنها بێت و کەسی دیکەی لەگەڵدا نەبێت. ساڵی 1948 ئەنجوومەنی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان، لە جاڕنامەی مافەکانی مرۆڤدا رایگەیاند هەمو کەسێک مافی ئازادی دەربڕینی هەیە، بەو رێگایەی کە خۆی پێی باشەو گونجاوە بۆی. هیچ دەسەڵاتێک و حیزب و گروپ و لایەنێک، بۆی نییە رێگری لە ئازادی بیروڕا بگرێت و قەدەغەی بکات.\nدیاردەکانی ئازادی گوزارشتکردن و بیروڕا\nمافی ئازدی رادەربڕین و گوزارشتکردن، پەیوەندییەکی گەورەو پتەوی بە ئازادی رۆژنامەگەریی و ئازادی گەیشتن بە زانیارییەکانەوە هەیەو دەکرێت بەم شێوەیەی خوارەوە کورتی بکەینەوە:\n1-ئازادی چاپ و بڵاوکردنەوە: نووسین یەکەمین ئامرازە کە مرۆڤ لە رێگەیەوە گوزارشتی لە بیروڕاکانی کردووە. دواتر مەسەلەی چاپکردن و بڵاوکردنەوە گەشەی گەورەی بەخۆیەوە بینی و شێوەی جۆراو جۆری وەرگرت، لەوانە کتێب، رۆژنامە، گۆڤار، نامیلکە، چاپ و ماڵپەڕی ئەلەکترۆنی.\n2-ئازادی چاپ و بڵاوکردنەوەی ئەلیکترۆنی: یەکێکە لە ئازادییەکان کە شوێنی خۆی لە کۆمەڵگادا گرتووەتەوە، ئەمەش لە ئەنجامی ئەو پێشکەوتنە گەورەیەی لە بواری تەکنەلۆژیای زانیاری و پەیوەندیکردندا هاتووەتە ئاراوە. لەمڕۆدا تۆڕێکی زەبەلاحی ئینتەرنێت هەیە کە وایکردووە ژمارەیەکی زۆری هاوڵاتیان لەسەرتاسەری جیهان، بیروڕاکانی خۆیان بڵاوبکەنەوە.\n3-ئازادی بیروڕا لە چوارچێوەی بینراو و بیسراودا: گەشەکردن لە بواری میدیادا، هەر سێ بواری بینین و بیستن و خوێندنەوەی گرتووەتەوە. میدیای بینراو بیستراو، لەوانە رادیۆو تەلەفزیۆن، رۆڵێکی هێجگار گەورەو کاریگەر دەگێڕن بۆ بڵاوکردنەوەو گوزارشتکردن لە بیروڕا، ئەو دوو ئامرازە بوونەتە ناوەندێکی گرنگ بۆ بلاوکردنەوەی هەواڵ و گەیاندنی دەنگی هاوڵاتیان، چ بۆ ناوەوەی وڵات یان بۆ دەرەوەی وڵات و گەیاندنی بە جیهان. لە ئێستادا هەم کەناڵە ئاسماییەکان و هەم تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، بوونەتە مینبەرێکی کاریگەر بۆ قسەکردن و دەربڕینی بیروبۆچونە جیاوازەکان.\nپاساوەکانی ئازادی گوزارشتکردن\nشارەزایان لەو بڕوایەدان ئازادی قسەکردن و دەربڕینی بیروڕا، کۆمەڵێ بنەماو پاساوی هەیە کە دەکرێت بەم شێوەیەی خوارەوە کورتیان بکەینەوە:\nیەکەم سروشتی مرۆڤ:، مرۆڤ بە سروشتی خۆی بوونەوەرێکی قسەکەرە، حەزی بە دەربڕینی بیروڕاکانی خۆی هەیە. یەکێک لە بنەماکانی دیموکراسیش بریتییە لە رەخساندنی دەرفەت بۆ مرۆڤ تا گوزارشت لە دیدو بۆچوونەکانی بکات. کپکردنی دەنگی مرۆڤ، پێچەوانەی سروشتی مرۆڤ و یاسا ئاسمانی و زەمینییەکانە. مرۆڤ بۆ ئەوەی لە خۆی و لە دونیا تێبگات، پێویستی بەوەیە قسە بکات و بیروڕای خۆی دەرببڕێت، هەمو رێگریکردنێک لەم مافە سروشتییە، دەچێتە خانەی ستەم زوڵم و ناحەقییەوە.\nدووەم ئازادی گوزارشتکردن ئامرازێکە بۆ ئاشکراکردنی حەقیقەت: هەموو رێگریکردنێک لەم دەربڕینە وا دەکات بڕیارو هەڵوێستە هەڵەکان چاکنەکرێنەوەو نەگۆڕدرێن و وەک خۆیان بە هەڵەیی و خراپی بمێننەوە. بە مانایەکی دی، ئازادی گوزارشتکردن دەرفەتێکە بۆ چاککردن و راستکردنەوەی فرمان و بڕیارو هەڵوێستی خراپ و ناڕاست.\nسێیەم رێگریکردن لە ستەمی دەسەڵات: دەسەڵات هەمیشە خاوەنی حەقیقەت نییە، هەمو کاتێک راستییەکان لای دەسەڵات نییە، رێگریکردن لە دەربڕینی بیروڕا وا دەکات دەسەڵات لەسەر زوڵم و ستەمی خۆی بەردەوامبێت، وا دەکات رەخنەی پێویست و گونجاو لە دەسەڵات نەگیرێت، بەمەش دۆخی خراپی هاوڵاتیان وەک خۆی دەمێنێتەوە.\nچوارەم بەدیهێنانی خود: مرۆڤ لە رێگەی بیروڕاکانییەوە خۆی دەبینێتەوەو پێگەیەکی کۆمەڵایەتی بۆ خۆی دروست دەکات. داخستنی دەمی هاوڵاتیان، شکاندنی کەرامەتی هاوڵاتیان و پێشێلکردنی ئازادییەکانیەتی.\nپێنجەم مرۆڤ بوونەوەرێکی زیرەکە: بە پێچەوانەی ئاراستەی سیستمە دیکتاتۆرییەکان کە دەڵێن مرۆڤی سادە و خاکی ناتوانێت چاکە و خراپە لەیەکتر جیابکاتەوە، لە سیستمی دیموکراسیدا دەوترێت هەمو مرۆڤێک خاکی بێت یان خاوەن بڕوانامەی بەرز، توانای لێکجیاکردنەوەی خراپە و باشەی هەیە، بەو مەرجەی دەرفەتی قسسەکردنی بۆ بڕەخسێت و بتوانێت بە ئازادانە گوزارشت لە بیروڕاکانی بکات.\nشەشەم ئازادی گوزراشتکردن پێویستە بۆ پرۆسەی دیموکراسیەتی ئاشتیخوازانە: دەکرێت ئازادی گوزارشتکردن رەخنەبێت لە دەسەڵات، رەخنەبێت لە واقیعی خراپی ژیانی هاوڵاتی، دەکرێت ئەم رەخنەیە کارێک بکات واقیعی سیاسی بگۆڕێت، بێ پەنابردنە بەر زەبروزەنگ و تووندوتیژی.\nپرسی مافەکانی مرۆڤ بە گشتی و مافی ئازادی بیروڕا بە تایبەتی، یەکێکە لە پرسە گرنگەکان کە لەمڕۆدا لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی و لە چوارچێوەی نەتەوە یەکگرتووەکاندا قسەوباسی لەبارەوە دەکرێت. بەتایبەت دوای کۆتایهاتنی جەنگی دووەمی جیهانی و گەیشتنی گەلان بە سەربەخۆیی و بونیادنانی دەوڵەتی خۆیان و دەرکەوتنی رێکخراوەکانی کۆمەڵی مەدەنی کە گرنگی و بایەخ بە مافەکانی مرۆڤ و ئازادییەکانی مرۆڤ دەدەن و هەوڵی پاراستنیان دەدەن. بەڵام لەگەڵ هەمو ئەوانەشدا، مافەکانی مرۆڤ و لە نێویشیاندا مافی ئازادی گوزارشتکردن، ڕوبەڕووی چەندین کۆت و بەند بوونەتەوە، لەوانە کۆتوبەندی یاسایی، بە پاساوی رێکخستنی و پاراستنی ئەمن و ئاسایشی نیشتیمانی و پاراستنی ئاداب و ئەخلاقیاتی گشتی و داب و نەریتی کۆمەڵایەتی. وەلێ کێشەکە لەوێوە دەست پێدەکات کە ئەو کۆتوبەندە یاساییانە، لە زۆرێک لە وڵاتەکاندا بە جۆرێکە بووەتە پاساوی بەرتەسککردنەوەیەکی مەترسیدار بۆ رێگریکردن لە ئازادی بیروڕا. واتە بەربەستەکان بە جۆرێک زۆرو بەربڵاون، هیچ دەرفەتێک یان پانتاییەکی بۆ کاری ئازادی رادەربڕین نەهێشتووەتەوەو هەمو جۆرە قسەکردن و بیروڕا دەربڕینێک، دەچێتە خانەی تێکدانی ئاشتی کۆمەڵایەتی و هەڕەشە بۆ سەر ئەمنی نیشتیمانی. بەم جۆرە سنوری ئازادی بیروڕا تا ئاستێکی زۆر بەرتەسک بووەتەوە. ئازادی بیروڕا دەربڕین، پەیوەستە بە ئازادی بیرکردنەوەوە، ئەمەش هەر وا بە رێکەوت نییە، بیرکردنەوە بە ئازادی، پەیوەستە بە ئازادی گوزارشتکردن لەو بیرکردنەوەیە، چونکە ئەو بیرۆکەو فیکرانەی کە ناتوانرێت گوزارشتیان لێبکرێت، ئەوا تەنها لە ناو عەقڵی کەسەکەدا دەمێننەوەو ئەو مەبەست و ئامانجە ناپێکێت کە خاوەنەکەی هەڵگریەتی. توانای قەناعەتپێکردن، ئاڵوگۆڕی بیروڕاکان، رەخنەگرتن لە دەسەڵات، گوزارشتکردن لە ناخی مرۆڤەکان، هەر هەمویان پەیوەستن بە بوونی ئازادی گوزراشت کردنەوە. ئازادی گوزراشتکردن مەرجێکی پێشوەختە بۆ زۆرێک لە ئازادییەکانی دیکە، بۆ نموونە ئازادی داهێنان و ئەفراندن پەیوەستە بە ئازادی گوزراشتکردنەوە.


مایک پۆمپیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا گەشبینە بەوەی رێککەوتنی پاراستنی شەڕڤانە کوردەکانی سووریا لەگەڵ تورکیا دەکات.\nبەگوێرەی هەواڵێکی سایتی بی بی سی، پۆمپیۆ لە ئیماراتەوە پەیوەندییەکی تەلەفونی لەگەڵ هاوتا تورکەکەی، مەولود چاوشئۆغلۆ، ئەنجامداوە و تیایدا باسیان لە کشانەوەی هێزەکانی ئەمەریکا لە سووریا و چۆنییەتی پاراستنی کوردەکان کردووە.\nجیا لەو پەیوەندییە تەلەفۆنییە، پۆمپیۆ لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانی لە ئەبو زەبی رایگەیاندووە: "خەڵکی تورکیا و ئەردۆغان مافی خۆیانە پارێزگاری لە وڵاتەکەیان بکەن لە تیرۆرستان، بەڵام ئەوانەشی جەنگیان شانبەشانی ئێمە کردووە دەبێت پارێزراو بن".\nوەزیری دەرەوەی ئەمەریکا لەبارەی رێککەوتنی ئەمەریکا و تورکیا لەسەر کێشەی کوردەکان دەڵێت: "زۆر شت هەن کە دەبێت کاریان لەسەر بکەین، بەڵام من گەشبینم بەوەی ئێمە دەتوانین بگەینە رێککەوتن".\nلای خۆیانەوە، تورکیا و بەرپرسانی رەتی دەکەنەوە شەڕڤانە کوردەکانی سووریا بپارێزن و لێدوانەکانی ئەمەریکا لەوبارەیەوە رەت دەکەنەوە.\nپۆمپیۆ بۆ روونکردنەوەی سیاسەتی ئەمەریکا و کشانەوەی هێزەکانیان سەردانی چەند وڵاتێکی عەرەبی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی کردووە و بڕیاریشە مانگی داهاتوو دیدارێک لە پۆڵەندا لەبارەی رەوشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئێران ساز بکات.


باشترین سەوزەکان چییە بۆ ڕێگری لەداخوران و ئازاری جومگەکان ؟\n07/02/2021 | 1704 جار خوێندراوەتەوە\nلەبەرئەوەی بەشێکی زۆری ئازاری لەش بەهۆی داخوران و هەوکردنی جومگەکانی لەشەوەیە . و بەپێی توێژینەوەیەک لە ووڵاتێکی وەکو بەریتانیا، ساڵانە (١٠)ملیۆن کەس بەدەست داخوران و هەوکردنی جومگەکان دەناڵێنن . لێرەدا پێم باشە کەمێک باس لەو سەوزانە بکەم کەدەتوانیت زیادی بکەیت بۆ ژەمە خۆراکیەکانتان ، کەهەم لەڕووی بەهای خۆراکییەوە بەسوودن و هەم لەڕووی مادییەوە نرخیان گونجاوەو هەموو خێزانێک دەتوانێت بیان کڕێت و لەهەمووشی گرنگتر ئەوەیە جومگەکان دەپارێزن لە داخوران و هەوکردن .\nگرنگترین سەوزەکان کە دەتوانیت ڕۆژانە بیکڕیت ئەمانەن :\n1- سەوزە گەڵا تۆخەکان :\nوەکو برۆکۆلی ، سپێناخ، کەلەرم ، قەرنابیت، سڵق..هتد، ئەمانە ڕێژەیەکی زۆر دژە ئۆکسیدیان تیادایە وەکو ڤیتامین ئەی (A) و سی (C) و کەی (K) کە خانەکانی لەشی مرۆڤ دەپارێزن لە ماددەی زیانبەخشی فری ڕادیکاڵ ، کەلەئەنجامی تێکشکاندنی خۆراک لە لەشدا دروست دەبن . هەروەھا ئەم خۆراکانە،ڕێژەیەکی زۆریش کالسیۆمیان تیادایە کە ئێسک دەپارێزن .هەروەها برۆکۆلی و کەلەرم و ئەوخێزانە لەسەوزەوات، ماددەی (سولفارافۆن)ی تیادایە کە هەوکردنی جومگەکان کەمدەکاتەوەو کرکڕاگە دەپارێزێت .\n2- پەتاتەی شیرین، گوێزەر، کولەکەی گەورەی پرتەقاڵی (سکواش) :\nئەم سەوزەو ڕووەکە ڕەنگ پرتەقاڵی و سورباوانە، ڕەنگەکەیان لە ماددەی کاراتینۆیدی وەک : " بێتا_کریپتۆ_کسانسین" سەرچاوەی گرتووە ، کە توێژینەوەکان سەلماندویانە کاریگەری ھەیە لە کەمکردنەوەو دواخستنی داخورانی جومگەکان. هەروەها ڕێژەیەکی زۆر لە دژە ئۆکسیدیان تیادایە کەهەوکردن کەمدەکەنەوە .\n-3بیبەری سەوز ، بیبەری سوور :\nبیبەر بەهەموو ڕەنگەکانیەوە، ئەگەر شیرین بن یاخود توون. سەرچاوەیەکی گرنگی ڤیتامین سی (C)ن کە ئێسک و کرکڕاگە دەپارێزێت و ئەگەر ڕۆژانە کەمتر لە( ٧٥) ملگم بۆ ژن و( ٩٠) ملگم بۆ پیاو وەربگیرێت، ئەوە ترسی توشبوون بە داخوران زیاد دەکات. ڕۆژانە نیو قاپ بیبەری سوور بڕی تەواوت دەداتێ لە ڤیتامین سی .\n4 - پیاز، سیر، کەوەر، پیازی سوور، تەڕەپیاز :\nڕێژەیەکی زۆر دژە ئۆکسیدیان تیادایە بەناوی (کیورستین)، کەهەوکردنی جومگەکان کەمدەکەنەوە. هەروەها ماددەی ( دایئەلیل دایسەلفین)ی تیادایەکەئەو ئەنزیمانە کەمدەکاتەوە کە کرکڕاگە دەشکێنن .\n5 - زەیتوون :\nزەیتون خۆیی یاخود زەیتەکەی دژەهەوکەرێکی زۆر باشن، ئەو زەیتەی لەزەیتوونی تازە پێگەشتوو وەردەگیرێت، ماددەی (ئۆلیکانتۆڵ ) ی تیادایە کە دژە هەوکردنێکی سروشتییە کە هاوشێوەی ئازارشکێنی (ئیبۆپرۆفین) کاردەکات .\nتێبینی : چۆنیەتی ئامادەکردن و لێنانی سەوزە گرنگی زۆری هەیە ، هەمیشە باشترە بەشێوەی فرێش یاخود لەزەڵاتەدا بخورێت، بەڵام ئەگەر بەو شێوەیە نەخورا باشترین ڕێگا لێنانێتی بەشێوەی هەڵمکردن وەک لە کوڵان و سورکردنەوە . ئەگەر بە ڕێگای کوڵانیش ئامادەکرا باشترە ئاوی کەمی تێبکرێت بۆ ئەوەی ڤیتامین و دژە ئۆکسیدەکان هەمووی نەچنە دەرەوە بۆ ئاوەکە. هەروەها زۆر مەیکوڵێنە و هەوڵ دە بەسەوزی بیھێڵیتەوە .


وەزیری بەرگری ئەمەریکا: ڕەنگە چەکی زیاتر بە یەپەگە بدەین\nوەزیری بەرگری ئەمەریکا ڕایگەیاند ڕەنگە یەکینەکانی پاراستنی گەل (یەپەگە) لە پاش ڕزگارکردنی شاری ڕەققەش پـێویستیان بە یارمەتی چەک و تەقەمەنی و پـێداویستی لەشکری زیاتر هەبێت.\nجەیمس ماتس ئەمڕۆ سێشەممە لەو فڕکەیەی بەرەو ئەڵمانیای دەبرد قسەی بۆ ڕۆژنامەوانان کرد سەبارەت بە شەڕی داعش لە سوریا.\nپـرسیاری لێکرا لە بارەی ئەو چەکانەی ئەمەریکا بە هێزەکانی یەپەگەی داون ئایا وەریاندەگرنەوە یان نا، ئەویش لە وەڵامدا گوتی"چی بتوانین دەیکەین".\nماتس هەرچەندە ڕاستەوخۆ ئیدیعاکانی وەزیری بەرگری تورکیای ڕەتنەکردەوە کە گوتبووی ئەمەریکا بەڵێنی داوە لە پاش شەڕی ڕەققە چەکەکان لە یەپەگە وەربگرێتەوە، بەڵام گوتی لە پاش تەواوبوونی شەڕی ڕەققە شەڕی دژی داعش کۆتایی نایەت، بۆیە لەسەر دۆخەکە دەوەستێت.\nپاشان ئاماژەی بۆ ئەوە کرد یەپەگە لە پـێش مانگی ڕابردووش کە ئامادەکاری بۆ ئۆپەراسیۆنی ڕزگارکردنی شاری ڕەققە کرا چەک و تەقەمەنی باشیان وەرگرتووە.\nباسی لەوەش کرد لە کاتی شەڕەکەدا ئەو چەکانەی تێکدەچن وەری دەگرنەوە و چاکیان دەکەنەوە. گوتیشی هێزەکانی یەپەگە هەر چەکێـکیان نەوێت، ئەوا وەری دەگرنەوە و بە شتێـکی دیکە بۆیان دەگۆڕنەوە کە پـێویستیان پـێی بێت.\nجێی ئاماژەیە دوو ڕۆژ لەمەوبەر ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆکی تورکیا گوتی ئەمەریکا بەو قسانەی کە دەڵێت چەکەکان لە یەپەگە وەردەگرێتەوە دەیەوێت تورکیا فریوبدات. پاشان ئاگاهی دا ئەگەربێت توندوتیژی لە سوریاوە بۆ ناو تورکیا ببرێت، ئەوا ئەوانەی ئەو چەکانەیان داوە باجی هەموو تاکە گولـلەیەک دەدەن کە بە تورکیاوە بنرێت و دڵۆپە خوێنێـک بـڕژێت.


بۆچی به یاری نێوان رۆما و ناپۆلی ده‌گوترێت (دێربی خۆر)؟ – یاریگا سپۆرت\nHome/هه‌واڵه‌كان/خوله‌كانی ئه‌وڕوپا/بۆچی به یاری نێوان رۆما و ناپۆلی ده‌گوترێت (دێربی خۆر)؟\nبۆچی به یاری نێوان رۆما و ناپۆلی ده‌گوترێت (دێربی خۆر)؟\nکامه‌ران پاڵانی 2018/03/03\nیاریگا – ئه‌مڕۆ كاتژمێر (10:45) خوله‌كی شه‌و به كاتی هه‌رێمی كوردستان، یه‌كێك له به‌هێزترین یاریه‌كانی ئه‌م هه‌فته‌یه‌ی خولی ئیتاڵی له نێوان (ناپۆلی و رۆما)، له نێو یاریگای (سان پاولۆ)ی تایبه‌ت به یانه‌ی ناپۆلی به‌ڕێوه ده‌چێت. ڕوبه‌ڕوبونه‌وه‌ی نێوان ئه‌م دوو یانه‌یه به یه‌كێك له یاریه به‌هێزه‌كانی خولی ئیتاڵی هه‌ژمارده‌كرێت، كه به (دێربی خۆر) یان (دێربی باشور) ناوزه‌د ده‌كرێت.\nبۆچی به یاری نێوان رۆما و ناپۆلی ده‌گوترێت (دێربی خۆر)؟ .. پرسیارێك زۆربه‌ی هه‌وادارن به دوای وه‌ڵامه‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێن، لێره‌دا وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره ده‌ده‌ینه‌وه.\nیاری نێوان (رۆما و ناپۆلی) به‌هۆی ڕه‌نگی درێسه‌كانیان ناونرا به (دێربی خۆر)، درێسی سه‌ره‌كی یانه‌ی رۆما له هه‌ردوو ره‌نگی (سور و زه‌رد) پێك دێت، وه‌ك ئاماژه‌یه‌ك بۆ ڕه‌نگی خۆر، درێسی سه‌ره‌كی یانه‌ی ناپۆلی له ره‌نگی (شینی ئاسمانی) پێك دێت، وه‌ك ئاماژه‌یه‌ك بۆ ڕه‌نگی ئاسمان، به‌مه‌یش ره‌نگێكی نزیك له ڕه‌نگی خۆر كاتێك به‌ره‌و ئاوابوون ده‌چێت، درووست ده‌بێت.\nته‌نها ئه‌مه نا، به‌ڵكو هه‌ردوو تیپی (ناپۆلی و رۆما) سه‌ركه‌وتوترین یانه‌ی باشورن له به‌ده‌ستهێنانی ناسناوه‌كان، هه‌روه‌ها به‌رده‌وام كێبه‌ركێی یانه‌كانی باكوری وه‌ك (یوڤێنتوس و ئه‌ی سی میلان و ئینته‌ر میلان) ده‌كه‌ن، له بۆ به‌ده‌ستهێنانی ناسناوه‌كان.\nشایه‌نی باسه، یانه‌ی رۆما به كۆكردنه‌وه‌ی 69 خاڵ، له پله‌ی یه‌كه‌می ریزبه‌ندی كاڵچیۆدایه و یانه‌ی رۆماش به كۆكردنه‌وه‌ی 50 خاڵ، له پله‌ی پێنجه‌می ریزبه‌ندی كاڵچیۆدایه.\nرۆما كاڵچیۆ ناپۆلی.


لە سودان سەرۆکی دەزگای هەواڵگری دەستی لە کار کێشایەوە\nلە سودان سەرۆکی دەزگای هەواڵگری دەستی لە کار کێشایەوە\nبه رواری داگرتن : 2019-04-13 17:42\nخه رتوم - دوای کودەتای سەربازی لە سودان سەرۆکی دەزگای هەواڵگری دەستی لە کار کێشایەوە.\nدوای دەست لە کار کێشانەوەی عەوەز ابن عەوف ئەم جارە سالح قوش سەرۆکی دەزگای هەواڵگری دەستی لە کار کێشایەوە.\nلە ڕاگەیەندراوێکی ئەنجومەنی سەربازی کاتیی سەبارەت بەم بابەتە باس لەوە کرا: عبدالفتاح بورهان سەرۆکی نوێی ئەنجومەنی سەربازی کاتەیی داوای دەست لە کار کێشانەوەی سالح عبدالله موحەمەد سالح سەرۆکی دەزگای هەواڵگری قبول کردوە.\nجەرنەرال عومەر زین العابدین سەرۆکی کۆمیتەی سیاسی ئەنجومەن چەند دیدارێک لەگەڵ سیاسەتمەدارانی ئەفریقای و عەرەب ئەنجام دا و باسی لەوە کرد، سودان پێویستیی بە هاوکاری وڵاتانی ناوچەکە هەیە. (İLKHA)\nبليته كان سودان کودەتا


کەرەنتینە و کتێب - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nکەرەنتینە و کتێب\nئەوەتەی هەمومان لە کەرەنتینەین، بەرنامەی ژیان و پەیوەندیە روناکبیری و کۆمەڵایەتی و هەتا سۆزداریەکانیش لە ئاڵوگۆڕی بەردەوامدا بووە. ئەوەی لای من مایەی سەرنجە.. گەڕانەوەیەکی جدیترە بۆ ئاشنابونەوە بە دونیای کتێب و خوێندنەوە. دیارە ئەوانەی دەمێکە ئەهلی کتێب و خوێندنەوەن جیاوازتر دەبینرێن. بەڵام بەهۆی سەرقاڵی بە دونیای ئینتەرنێت و تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان، سوکە دابڕانێکیان هەبوە.\nبەهەرحاڵ دوای خوێندنەوەکەی کاک مەلا بەختیار بۆ رۆمانی (دەریاس و لاشەکانی)ی بەختیار عەلی، هاوڕێیەکی خۆشەویستم داوای چەند نوسخەیەکی رۆمانەکەی لێکردم کە مەبەستی بوو بۆ چەند هاوڕێیەکی بنێرێت و ئەوانیش خوازیاری خوێندنەوەی ئەم رۆمانە بون. دوای پەیوەندیکردنم بە ناوەندی رەهەند، خۆشبەختانە ئەمڕۆ کاتژمێر ١١ رۆمانی دەریاس و لاشەکانیم بەدەست گەیشت. سەرەتا پێم وابوو کە تاکسی یان بە سەیارەیەکی تایبەت بۆم دێنن، دوای ئەوەی گەیشتە بەردەمی ماڵەوەمان ماتۆڕێک بوو کە بە داخەوە ناوی هونەرمەندێکی گەورەی لێنراوە. سەیرم کرد دوای ماتۆڕەکە پراوپڕە لە کتێب، خاوەن ماتۆڕ بە دەمامکێکی خۆپارێزی لە ڤایرۆسی کۆرۆنا، کتێبەکانی تەسلیم کردم، منیش دوای وەرگرتنیان زوو دەستەکانم شۆرد. ئینجا گەیشتە شوێنی مەبەست.\nبەهەرحاڵ ئەوەی جێگای سەرنج بوو، ئەو هەموو کتێبە داواکراوەی ناوەندی رەهەند و غەزەلنوس بوو. بێگومان ناوەندەکانی تریش رەنگە بە شێوازی جیاواز بۆ خەڵکی سلێمانی و شارەکانی تریشی بنێرن. دواجار ئەوەی دەمەوێت بیڵیم، یەکەم: مژدانەیەکی خۆشە، هەمومان بە پەرۆشیەکی ترو ئاراستەیەکی تر، ئامێزمان بۆ کتێب وخوێندنەوەی کتیب کردۆتەوە. دوای پەیوەندی کردنم بە کاک ئارامی ناوەندی رەهەند، وتم، پێموایە ئێستا بازاڕی کتێب لە جاران باشترە، هەم فرۆشی هەم خویندنەوەشی، ئەویش ئەم راستیەی سەلماند و جارێکی تریش بە کۆڵێ خۆشیەوە دوای نەفرەت کردن لە ڤایرۆسی کۆرۆنا، خەریکە هەموان بە دیدێکی جیاوازتر و بە دڵێکی پڕ لە بەخشندەییەوە دەگەڕێینەوە بۆ خوێندنەوە جدی و قوڵەکانی رابردومان.\nبەڵێ ئەمەش ئەزمونێکە و بەو هیوایەی دوای کۆتایی کەرەنتینە و ڤایرۆسی کۆرۆنا هەر درێژەی پێبدرێت، خوێندنەوەی پڕ لە خۆشەویستی زەمەنی کۆرۆنا، درێژبونەوەی خۆی بە خۆشەویستی زیاترەوە درێژە پێبدات و منیش درێژە بە خوێندنەوەی یاداشتەکانی کافکا بدەم، کە مامۆستای گەورە رەئوف بێگەرد بە کوردیەکی ئێجگار جوان وەریگێڕاوە.\nئەم بابەتە 416 جار خوێندراوەتەوە


خاوی برێنت بە ٨٥،٤٤ دۆلار مامەڵەی پێوەکرا\n- یەک بەرمیل خاوی رۆژئاوای تێکساس بە ٨٣ دۆلار و ٢٢ سەنت فرۆشرا.\nEbru Şengül Cevrioğlu | 21.10.2021\nلە بازاڕە نێودەوڵەتییەکاندا، یەک بەرمیل خاوی برێنت بە ٨٥ دۆلار و ٤٤ سەنت مامەڵەی پێوەدەکرێت.\nدوێنێ نرخی یەک بەرمیل خاوی برێنت گەیشتە ٨٥ دۆلار و ٨٩ سەنت و رۆژەکەی بە ٨٥ دۆلار و ٨٢ سەنت تەواوکرد.\nئەمڕۆش لە کاتژمێر ٠٩:٠٩ەوە نرخەکەی بە بەراورد بە کاتی داخستنی بازاڕ بەڕێژەی لەسەدا ٠،٤٤ دابەزیوە و بە ٨٥ دۆلار و ٤٤ سەنت مامەڵەی پێوەدەکرێت.\nلە ھەمان کاتدا یەک بەرمیل خاوی رۆژئاوای تێکساس (WTI) بە ٨٣ دۆلار و ٢٢ سەنت فرۆشرا.\nلە کاتێکدا نرخی نەوت بەردەوام لە سەرووی ٨٥ دۆلارەوەیە، ئاساییبوونەوەی ئابووریی جیھان و ناھاوسەنگی زیادبوونی خواست و دابەزینی خستنەڕوو کاریگەری لەسەر نرخی نەوت دروست دەکەن.\nچین کە یەکێکە لە گەورەترین بەکارھێنەرانی نەوت لە جیھاندا، داتاکان لەبارەی ئابوورییەکەی کە لە خوار چاوەڕوانییەکانەوەیە، تێڕوانینی خاوبوونەوەی ئابووریی جیھانی بەھێز کرد و ئەوەیش کاریگەری لەسەر نرخی نەوت ھەبوو.\nلەلایەکی دیکەوە، دابەزینی یەدەگی نەوتی خاوی بازرگانی ئەمریکا دابەزینی نرخی نەوت سنوردار دەکات، بەپێی فەرمانگەی زانیاری وزەی ئەمریکا، یەدەگی نەوتی خاوی بازرگانی لەو وڵاتەدا لە ھەفتەی رابردوودا ٤٠٠ ھەزار بەرمیل (٠.١٪) کەمی کردووە و بووەتە نزیکەی ٤٢٦ ملیۆن و ٥٠٠ ھەزار بەرمیل.\nلەو ماوەیەدا یەدەگی بەنزینی ئەمریکا پێنج ملیۆن و ٤٠٠ ھەزار بەرمیل (٢.٤٪) کەمی کرد و دابەزی بۆ ٢١٧ ملیۆن و ٧٠٠ ھەزار بەرمیل. دابەزینی یەدەگی نەوتی خاو و بەنزین پشتگیری لە بۆچوونەکانی بەرزبوونەوەی خواست لەسەر نەوت دەکەن.\nلەگەڵ بەرزبوونەوەی نرخی غازی سروشتی و خەڵووز، رووکردنە بەکارھێنانی نەوت لە بەرھەمھێنانی کارەبادا زیادی کردووە، ئەوەیش خواستی لەسەر نەوت زیادکردووە و ھۆکارە بۆ بەرزبوونەوەی نرخەکەی.\nشارەزایان پێشبینی دەکەن بەرزبوونەوە و دابەزینی نرخی نەوت کە سەرچاوەکەی ناھاوسەنگی خواست-خستنەڕووە لە بازاڕە جیھانییەکاندا ببێتە ھۆی ئەوەی نرخی نەوت لەمساڵدا بۆ ٩٠ دۆلار بەرز ببێتەوە.\nباس لەوەیش دەکرێت کە رەنگە لەڕووی تەکنیکییەوە خاوی برێنت لەنێوان ٨٥ دۆلار و ٦٨ سەنت بۆ ٨٥ دۆلار و ٩١ سەنت بەرھەڵستی بنوێنێت و نرخەکەی لەنێوان ٨٥ دۆلار و ٣٢ سەنت بۆ ٨٥ دۆلار و ١٩ سەنت بمێنێتەوە.\nخاوی برێنت بە ٦٩ دۆلار و ٨١ سه‌نتە


بەیاننامەی سپای میللیی كوردستان بە بۆنەی شه‌شه‌مین ساڵی دامه‌زرانی هێزه‌كانی له به‌ره‌كانی جه‌نگ | نوێنەرایەتی ئوروپا پارتی ئازادیی کوردستان\nرۆڵەکانی نەتەوەی گەورەی كورد!\nشه‌ش ساڵ لەمەوبەر، پاش ئەوەی تاران له رێگای هێزی قودسی سپای پاسدارانیه‌وه، ئاراسته‌ی شه‌ڕ و هێرشه‌كانی ده‌وڵه‌تی خه‌لافه‌ی داعشی، له ناوه‌ڕاستی عێڕاقه‌وه بەرەو باشوری کوردستان گۆڕی و له یه‌كه‌م هه‌نگاودا، په‌لاماری شنگالی داو تاوانی ژێنۆسایدی خوڵقاند؛ هێزێک لە رۆڵەکانی رۆژهه‌ڵاتی نیشتمان، سنوورنه‌ناسانه‌و گیان لەسەر دەست،\nبه چه‌ك و چۆڵی خۆیانه‌وه، بەرەو بەرەکانی جەنگی پاراستنی نیشتمان و نەتەوەو كیانه سیاسییه‌كه‌ی ملیان پێوه‌نا. ئەو هێزە، بناغه‌داڕێژانی سپای میللیی كوردستان، سەرکردە و کادر و پێشمەرگەکانی پارتی ئازادیی كوردستانPAK بوون.\nهێزەکانی پێكهێنه‌ری سپای میللیی كوردستان له ماوه‌ی سێ ساڵ شه‌ڕی به‌رده‌وام دژی داعش، لە سه‌رجه‌م هێرش و بەرگرییەکاندا، ته‌نیا سەرکەوتن و شکستدانی دوژمنیان تۆمار كرد و هه‌رگیز بۆ یه‌كجاریش له هیچ به‌ره‌یه‌كی جه‌نگ و له هیچ نه‌به‌ردێكدا، نه‌شكان. له ته‌واو‌ی سێ ساڵه‌ی جه‌نگدا ئه‌و له‌شكره لێهاتووه، ده‌یان پێگه و مۆڵگه‌ی داعشی گرت، بێ ئه‌وه‌ی هه‌رگیز یه‌ك بست خاك و یه‌ك سه‌نگه‌ری لێ بگیرێ. له هه‌ڵمه‌ت و نه‌به‌رده‌كانی ئه‌و سێ ساڵه‌دا، رۆڵه‌كانی رۆژهه‌ڵاتی داگیركراو ژماره‌یه‌ك دیل و، سه‌دان پارچه چه‌كی جۆراوجۆر و سه‌دان به‌ڵگه‌و ئامێر و كه‌لووپه‌لی له‌شكری و پێوه‌ندییان له داعش گرت، به بێ ئه‌وه‌ی هه‌رگیز یه‌ك پێشمه‌رگه‌و یه‌ك فیشه‌كیان بكه‌وێته ده‌ست دوژمن.\nبه‌مجۆره بوو كه فه‌رمانده‌یی و پێشمه‌رگه‌كانی ئه‌و له‌شكره شكست نه‌ناسه، ناو ونابانگ و رێزی جیهانی و كوردستانیان وه‌ده‌سهێناوه. دوا نه‌به‌ردی پێشمه‌رگه و شكستی هێزه‌كانی داعش له‌و قۆناغه‌دا ( 9ی ئۆكتۆبری 2017)شانازییه‌كه‌ی هه‌ر بۆ رۆڵه‌كانی سپای میللیی كوردستان، ده‌گه‌ڕێته‌وه. به‌ڵام رۆڵی قاره‌مانانه و شوێندانه‌ری هێزه‌كانی دامه‌زرێنه‌ری سپای میللیی كوردستان له پاراستنی خاك و خه‌ڵك و كیانی سیاسیی باشووری كوردستاندا ته‌نیا به‌ره‌نگار بوونه‌وه‌ی داعش نه‌بوو؛ به‌ڵكوو ده‌وری مێژوویی و له‌خۆبوردوانه‌ی ئه‌و له‌شكره قاره‌مانه له شكستدانی په‌لاماری هاوبه‌شی سوپاكانی تاران و به‌غدا له نه‌به‌ردی چاره‌نووسسازی “پردێ”دا، بووه تاج و لووتكه‌ی سه‌ربه‌رزییه‌كانی.\nشانازی و ده‌سكه‌وتی هێزەکانی سپای میللیی كوردستان بۆ نه‌ته‌وه‌ی كورد لە نەبەرده‌كانی چوار ساڵ دیفاع و پاراستنی باشووری کوردستان، بە خوێنی 17 شەهید و 31 بریندار تۆمار کراون کە وەک سه‌ربه‌رزی وسه‌روه‌ریی بۆ رۆژهه‌ڵات و سپای میللیی كوردستان، دەمێنێتەوە.\nلە گەڵ ئەوەدا کە پانتایی گەورەی ئه‌رك و جووڵه‌كانی هێزه‌كانی سپای میللیی كوردستان لە شه‌ش ساڵی رابردوودا بەرەکانی جەنگ له باشووری كوردستان بووه، بەڵام ئەم گۆڕەپانە ئاڵترناتیوی خەبات دژی دەوڵەتی داگیرکەری ئێران لە رۆژهه‌ڵاتی داگیركراو نەبووە . هه‌ر له‌و ماوه‌یه‌دا و هاوكات له گه‌ڵ سه‌روه‌رییه‌كانی هێزه‌كانمان له به‌ره‌كانی جه‌نگ، هەڵۆکانی ئازادیی کوردستان كه ئێستا یه‌كه‌یه‌كن له سپای میللیی كوردستان، لە قووڵایی خاكی نیشتمانی داگیركراودا، زنجیرەیەک زەبریان لە هێزە داگیرکەرەکانی ئێران سرەواند. بێجگه له‌وانه‌ش ئەم سپایه‌ی کە لە هەناوی جەنگ دژی داعش و به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی سپاكانی تاران و به‌غدا پێگەیشتووە و خەوی كاربه‌ده‌ستانی دەوڵەتی فارسی ئاڵۆز کردوە؛ سه‌رمایه‌ی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانیی كورد و رۆژهەڵاتی کوردستانە کە لە هەلوومەرجی خۆیدا، ئەرکی سەرەکیی راماڵینی هێزەکانی بەرفەرمانی تاران دەبێت.\nله شه‌شه‌مین ساڵهاتی ئه‌و هه‌نگاو و جووڵه مێژووییه‌دا،سپای میللیی كوردستان، به گوڕ و تین و توانای زیاتره‌وه درێژه به به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی تێرۆریزمی رێكخراوه‌یی داعش و حه‌شدو، تێرۆریزمی ده‌وڵه‌تیی ئێران و هه‌ر پیلانگێڕیی و گه‌له‌كۆمه‌یه‌كی داگیركه‌رانی كوردستان دژی هه‌رێمی كوردستان ده‌دا.\nسڵاو له ده‌ست و چه‌كی هێزه له‌شكاننه‌هاتووه‌كانی سپای میللیی كوردستان\n15 گەلاوێژی 2720ك\n5ئاگۆستی 2020 ز


ئەحمەد 03/01/2021 - 12:09 هەواڵ/ئۆتۆمبێل\nچـــــــۆن بە دروستی ئۆتۆمبێلی گێـــڕ ئۆتۆمـــــاتیـــــــــــك بەکاربهێنین.\nلێخوڕینی ئۆتۆمبیلی گێڕ ئۆتۆماتیك زۆر ئاسانه و شۆفێر ماندوو ناكات، به‌ڵام بۆ ئه‌وه‌ی ئۆتۆمبێله‌كه‌ت بۆ ماوه‌یه‌كی زیاتر پارێزراو بێت پێویسته ره‌چاوی ئه‌م خاڵانه بكه‌یت :\n1. ته‌نها ئیستۆپ واتە برێك , به‌كاربهێنه بۆ وه‌ستانه‌وه‌ی ئۆتۆمبێلەکەت ، نه‌كەیت بە گێڕ گۆڕین یان راكێشانی هاند برێك خێرایی ئوتومبێلەکەت کەم بکەیتەوە ، ڕاستە بانصەکانی پێشەوەت کەمتر سەرف دەبێت ئەگەر بەگێڕ خێراییت کەم بکەیتەوە بەڵام گێڕەکەت زەرەر دەهێنێت ، وە هەند برێکیش کێشەی وەرگەڕان و سوڕانەوەی سەیارەت توش دەکات وبانصی دواوە زووتر دەفەوتێ ، بۆیە ئيستۆپ گرتن زۆر سەلامەت ترە بۆ کەمکردنەوەی خێرایی\n2. له‌كاتی وه‌ستاندا، هاند برێك راكێشه به‌ڵام زۆر توندی مه‌كه ، كه له‌كاتی گه‌ڕانه‌وه‌یدا ناخۆش به‌ده‌سته‌وه بێت.\n3. له‌كاتی وه‌ستانی كاتیدا ، گێڕ بخه‌رە سه‌ر “N” و برێك راكێشه ، نه‌ك ئیستۆپ بكه‌یت یان له‌سه‌ر “D” بیهێڵیته‌وه.\n4. وریابه، تا ئۆتۆمبێل به‌ته‌واوی نه‌وه‌ستێ، گێڕ مه‌گۆڕه بۆ “P” چونكه زه‌ره‌ری گه‌وره‌ت لێده‌دات.\n5. پێویسته بیری گۆڕینی رۆن و هایدرۆلیكی گێڕت هه‌بێ، پێویسته 50هه‌زار كم زیاتر له‌سه‌ری نه‌ڕۆیت و زوو فه‌حسی بكه‌یت نه‌كا كه‌م بكات.\n6. نه‌كه‌ی هه‌ر گیز ئه‌و هه‌ڵه‌یه بكه‌یت كه به‌ده‌م رۆیشتنه‌وه گێڕی “D” بگۆڕی بۆ “R” چونكه ئه‌وه ته‌مه‌نی گێڕه‌كه‌ت كورت ده‌كاته‌وه.\n7. ئه‌گه‌ر خێرایی ئۆتۆمبێله‌كه‌ت له 20 كم زیاتره، هه‌رگیز بیر له‌وه مه‌كه‌ره‌وه كه گێڕه‌كه‌ی له “N” ه‌وه بگۆڕێ بۆ “D” یان به پێچه‌وانه‌وه، چونكه ورده ورده گێڕه‌كه‌ت خراپ ده‌كات.\n8. كاتێ گێڕی ئۆتۆمبێله‌كه‌ت له‌سه‌ر “N” ە پێ به سلێكته‌ری به‌نزیندا مه‌نێ و پاشان له‌پڕ بیده‌یته “D” بۆ ئه‌وه‌ی ئۆتۆمبێله‌كه به‌خێرایی ده‌ست بكات به‌جوڵه، چونكه ئه‌وه زۆر خراپه، هه‌م بۆ گێڕ هه‌میش بۆ مه‌كینه.\n9. كارێكی باش ناكه‌یت ئه‌گه‌ر ئۆتۆمبیله‌كه‌ت بۆ 10 چركه زیاتر راگرت و گێڕه‌كه‌ی له‌سه‌ر “D” بێت ، بەڵکوو باشتره بیده‌یته گێڕی و “N” هاند برێك راكێشیت.\n10. واز له‌و خووه بێنه كه هه‌ر ئۆتۆمبێله‌كه‌ت وه‌ستاند خێرا گێڕه‌كه بده‌یته “P” به‌تایبه‌تی له‌كاتی وه‌ستان له ترافیك لایتدا.


وێنەیەکی تایبەتی لە ناوەندی کاکێشانی رێگەی شیری تۆمار کرا - Mehr News Agency\n14 tîrmehê 2018 - 22:10\nNews Code 20242\nبە ۶۴ تەلەسکۆپ؛\nوێنەیەکی تایبەتی لە ناوەندی کاکێشانی رێگەی شیری تۆمار کرا\n٦٤ تەلەسکۆپی ڕادیۆیی لە ئەفریقای باشوور وێنەیەکی تایبەتی بە کوالیتی باڵایان لە ناوەندی کاکێشانی رێگەی شیری تۆمار کرد. ئەو پڕۆژەیە بە تێچووی ٣٣٠ ملیۆن دۆلاری جێبەجێ کراوە.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر بە گێڕانەوە لە گیزمۆدۆ، ٦٤ تەلەسکۆپی ڕادیۆیی لە ئەفریقای باشوور وێنەیەکی تایبەتیان لە ناوەندی کاکێشانی رێگەی شیری تۆمار کرد.\nزانایان و بیرمەندان ئەو وێنەیان بە بۆنەی کامڵ کردنی تەلەسکۆپی ڕادیۆیی "MeerKAT" بڵاو کردۆتەوە. ئەو تەلەسکۆپانە لە ڕاستیدا بەشێکن لە پڕۆژەی بەرزفڕانەی "Square Kilometer Array". ئامانج لەو پڕۆژەیە بەرهەم هێنانی گەورەترین تەلەسکۆپی جیهانییە کە لە ئەفریقا و ئۆسترالیادا جێگر دەکرێن.\nبە گشتی وێنەکە پەرەنگگەلێک لە وردیلەکان نمایش دەدات. ئەو پەرەنگانە پێکهاتەگەلێکن کە لە هاوئاهەنگی لە گەڵ کونەڕەشە ناوەندییەکانی ئەو کاکێشانەدان. هێشتا ڕوون نییە چ شتێک بوونەتە هۆی سەرهەڵدانی ئەو پەرەنگانە. بیرمەندان کۆمەڵێک گریمانە ئاراستە دەکەن؛ ڕەنگە ئەوان وردیلەگەلێک بن کە لە کونەڕەشەکان لە کاتی وەرسووڕاندا هاتبێتنە دەرێ، ڕەنگە ئەوان پەرەنگگەلی گەردوونی بن و تەنانەت ڕەنگە دیاردەیەکی تایبەتی نەبن.\nئێرین ڕیان یەکێک لە توێژەرانی ناوەندی "Goddard Space Flight Center"ی ناسا لەوبارەیەوە دەڵێت: ئەو وێنەیە سەرسووڕهێنەرە، چونکە پەرەنگە باریکەلەکانی ناو ئەو وێنەیە هێماگەلێکی ئایدیاڵ لە بوونی بەستێنێکی مەگناتیسیی کاکێشانین. ئاوەها دیاردەیەک لە زۆربەی زانیارییە بان سوور و وێناییەکاندا نابیندرێت. زانیاری بە کوالیتی باڵا یارمەتیی توێژینەوە لە بەستێنگەلی مەگناتیسیی کاکێشانی و گرینگیان لە کامڵ‌بوونی کاکێشان دەدات.\nهەر کام لە ٦٤ وەرگری "MeerKAT" دەوڵەمەندە بە ئانتێنی ڕادیۆیی ٤٤ فووتی. ئەو ئانتێنانە شەپۆلە ڕادیۆییەکان لە سەرچاوەی گەردوونی (وەک ناوەندی کاکێشانەکان) بە پەیوەستێکی زەمانی، کۆ دەکەنەوە و دەینێرن بۆ شوێنێکی ناوەندی. لە قۆناغی دواتر زانیاریی تەلەسکۆپەکان پێکەوە گرێ دەدرێنەوە و وێنەکە بەرهەم دێت.\nبە گشتی MeerKAT بەشێکە لە پڕۆژەی بەربڵاوی Square Kilometer Array، هۆی ئەو ناولێنانەش ئەوەیە کە دەتوانێ یەک کیلۆمەتری دووجا زانیاری کۆکاتەوە و پێدەچێت کوالیتیی باندی ڕادیۆییەکەی زۆر لە تەلەسکۆپی هابێل زیاتر بێت.\nتا کۆتایی ساڵی ٢٠٢٠ی زایینی ئەو پڕۆژە کە پێکهاتووە لە ٢ هەزار دیشی ڕادیۆیی لە ناوچەی "کارۆ"ی ئەفریقای باشوور و "مۆرچیسۆن شایر"ی رۆژئاوای ئۆسترالیا دادەبەسترێت. لە درێژەی ئەو پڕۆژەیەدا ٣ هەزار دیشی ڕادیۆیی دیکە لە وڵاتانی ئەفریقی جێگر دەکرێت. تێچووی MeerKAT بە تەنیایی ٣٣٠ ملیۆن دۆلارە.\nکاکێشانی ڕێگای شیری