خۆبەخشی - BCF\nهەلی بوون بە خۆبەخش لە دەزگای خێرخوازیی بارزانی\nخۆبەخش ئەو کەسەیە كە ئارەزوومەندانە و ئازادانە بێ بەرامبەر ئامادەیە(بەهرە – خزمەتگوزاری – كات)ـی خۆی ببەخشێت بۆ بەرژەوەندی گشتی . كاری خۆبەخشی لە پێناو ئامانجێكە كە خۆبەخش باوەری پێی هەیە و لەگەل پەیام و دیدگای دەزگای خێرخوازیی بارزانی دەگونجێت .\nبریتیە لەو توانایەی كە كۆمەلە كەسێك یان تاکە كەسێك پێشكەشی دەكات بەبێ بەرامبەر وەك بەشداری كردن لە بەهێزكردنی بنەماكانی گیانی هاوكاری و مرۆیی كۆمەڵگە.\nلە ڕێگەی گرێبەستێکی 3 تا 6 مانگی لەنێوان خۆبەخش و بەشی سەرچاوەمرۆییەكان، خۆبەخش له دەزگا دەست بە کارکردن دەکات. ئەو جۆرە خۆبەخشە هاوشێوەی کارمەندی فەرمی دەوام دەکات کە پێنج رۆژ لەحەفتەیەك و رۆژانە هەشت کاتژمێرە بۆیە بە هەمان پرۆسەی دامەزراندنی كارمەندان تێدەپەرێت .\nخۆبەخشی بەردەوام مووچەی مانگانەی نییە، تەنها بۆ خەرجی هاتووچۆ لە شوێنی نیشتەجێ بوونی بۆ بارەگای دەزگای خێرخوازیی بارزانی مانگانە برەپارەیەكی دیاریکراوی بۆ خەرج دەكرێت كە سالانە لە بودجەی سال پەسەند دەكرێت، خواردن و خواردنەوە و مانەوەی لەكاتی چالاكی بەهەمان شێوەی كارمەندان دەبێت .\nدوای ئەوەی بێ کەموکورتی(60)رۆژی كاری بەرێكرد ئەوكات مافی ئەوەی هەیە بڕوانامەی خۆبەخشی پێبدرێت كە دەزگا لەمەراسیمێك پێیان دەبەخشێت، دوای تەواو بوونی ماوەی گرێبەستەكە خۆبەخشەكە دەگوازرێتەوە بۆ جۆری خۆبەخشی راهێنراو و ئامادە .\nدەزگای خێرخوازیی بارزانی بۆ وەلامدانەوەی قەیرانەكان لە هەموو شارو شارۆچكەكان تیمی خۆبەخشی راهێنراو ئامادەدەكات، لەراهێنانەكان جگەلە بنەماكانی كاری خۆبەخشی، راهێنانیان پێدەكرێت لە بواری وەڵامدانەوەی قەیرانەكان و چۆنەیتی خۆپاراستن و بەهاناوەچوونی خەلك، ئەو جۆرە خۆبەخشییە تەنها لەکاتی پێویست و زۆربوونی کاروچالاکی دەزگای خێرخوازیی بارزانی بانگ دەکرێن. ئەم جۆرە خۆبەخشە دابەشی سەر دوو بەشی سەرەكی دەكرێت بەشی یەكەمیان ئەوانە دەبن كە بە دەست و بازوو بەشداری كاری خۆبەخشی دەكەن و بەشی دووەمیان ئەوانن كە بە بیرو فكریان پالپشتی كارەكان دەكەن و راوێژ پێشكەشی دەزگا دەكەن .\nدوای ئەنجامدانی راهێنان بۆ خۆبەخشی ئامادە، دەستنیشانی چالاكترین خۆبەخش دەكرێت لە سنووری شار یان پاریزگا، گروپێكی 20 كەسی لە هەر شارێك ئامادە دەكرێت لەسەر چۆنیەتی گەیاندنی كۆمەك و هاوكاری. دەزگا سود لەتواناكانی ئەوان وەردەگرێت لەكاتی پێویست، بەڵام بەشێوەی دیاریكراو دەوامی فەرمی ناكەن. بۆ هەر ڕۆژێکی دەوامکردن بڕی 10،000 (دە هەزار دینار) یان بۆ دابین دەکرێت وەك خەرجی هاتن و چوون جگە لەخواردن و خواردنەوە كە هەمان مافی كارمەندانیان دەبێت .\nبەشی سەرچاوە مرۆییەكان بروانامەی خۆبەخشیان پێشكەش دەكات دوای ئەوەی ٣٠ سی ڕۆژی كاری بەرێكرد .\nدەزگا هاوكار دەبێت لە كاركردنی خەڵكی دەرەوەی هەرێمی كوردستان و عێراق لە كاری خۆبەخشی. بە پێشكەش كردنی داوكاری لەلایەن خۆبەخشەكە دەزگا هەڵسەنگاندن بۆ توانا و ئەزموون و مەبەستی خۆبەخش دەكات، هەروەها خۆبەخش پێویستە راپۆرتی(CBR)پێشكەشی دەزگا بكات ئەوكات بریار لەسەر وەرگرتنی خۆبەخشەكە دەدرێت. لە هەندێک باردا ئەگەر دەزگا پێویستی پێی هەبوو خەرجی تكێتی فرۆكە و شوێنی مانەوەی شەوانە و تێچووی ڤیزا بۆ خۆبەخشتانی دەرەوەی وڵات دابین دەكات .\nقوتابیانی قۆناغی كۆتایی خوێندن كە مەرجیان بۆ دانراوە بۆ وەرگرتنی بروانامە دەبێت راهێنانی هاوینە بكەن وەك خۆبەخشی قوتابی هەژمار دەكرێن. دەزگای خێرخوازیی بارزانی هیچ موچەیەك یان هاوكارییەكیان پێنادات تەنیا دەتوانن سودمەندبن لەو خواردن و خواردنەوەی كە بۆ كارمەندانی دەزگا دابیندەكرێت بێبەرامبەر. بەشی سەرچاوەمرۆییەكان بروانامەی خۆبەخشی نابەخشێتە ئەم جۆرە خۆبەخشانە، بەڵام بەڵگەنامەی راهێنانی هاوینەیان بۆ پردەكاتەوە كە لە شوێنی دیاریكراو ئاراستەی دەزگای خێرخواازیی بارزانی كراوە. دوای وەرگرتنی نووسراوی فەرمی لە ناوەندی خوێندن بۆ دەزگا مافی بەشی سەرچاوە مرۆییەكانە پێش وەلامدانەوەی نووسراوی قبولكردن لێكۆلینەوە بكات لە خوڕەوشتی قوتابی كە بگونجێت لەگەل یاساكانی دەزگا.\nمەرجەكانی بوون بە خۆبەخش لە دەزگای خێرخوازیی بارزانی\nتەمەنی یاسایی تەواو كردبێت\nباوەڕی تەواوی بە کاری خۆبەخشی و هەرەوەزی هەبێت.\nناکرێ خۆبەخش هیچ تاوانێکی ناوبانگ زڕاوی کردبێ یان لەبەر بێڕەوشتی زیندانی کرابێ.\nناكرێت تاوانبار كرابێت بە بەكارهێنانی ماددەی هۆشبەر یان لایەنگری گروپی توندرەو و تیرۆربێت.\nباری دەرونی تەواوبێت و كەسێكی لەسەر خۆبێت .\nبەپێی یاساكانی دەزگای خێرخوازیی بارزانی خۆبەخشی بەردەوام نابێت خزمی پلە(1- 2-3)ی لە دەزگا هەبێت.\nمافە گشتیەكانی خۆبەخش\nلە کاتی ئەرك دا خۆبەخش هەموو مافەکانی کارمەندی فەرمی دەبێ.\nمافی ئەوەی هەیە مۆڵەتی نەخۆشی وەربگرێت و لە پشووە فەرمییەکانیش هاوشێوەی کارمەندی فەرمی دەوام نەکات.\nمافی ئه‌وه‌ی هه‌یه له چالاكی و كۆڕ و كۆنفرانس و به‌رنامه‌ی كاری ده‌زگا به‌شداربێت.\nمافی هه‌یه له خول و راهێنان و وۆركشۆپ و مه‌شقی مه‌یدانی ده‌زگا به‌شداربێت.\nلە کاتی دامەزراندن، بۆ پۆستێكی بەتال وه‌ك كارمه‌ند لە دەزگا(5)نمرەی قۆناغی چاوپێكەوتنی بۆ هەژمار دەكرێت.\nخۆبەخشی(بەردەوام و ئامادە)بەپێی بڕی دیاریكراو هاوكاری ماددی وەردەگرن.\nمافی وەرگرتنی بروانامەیان هەیە لە مەراسیمێك كە دەزگا لە سالێكدا (3) جار رێكی دەخات.\nبۆ پڕکردنەوەی فۆڕمی خۆبەخشی کلیک لێرە بکە


30 ساڵ بەسەر دەرکردنی بڕیاری 688ـی تایبەت بە پاراستنی گەلی کوردستان تێدەپەڕێت\nفەرەنسا رۆڵێکی کاریگەری لە دەرکردنی بڕیارەکە هەبوو\nهەرمان خالید 05/04/2021 - 09:41 ڕاپۆرت\nئەمڕۆ دووشەممە 5-4-2021، 30 ساڵ بەسەر دەرکردنی بڕیاری 688 لە ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی، تێدەپەڕێت.\nرۆژی 5-4-1991، دوای نزیکەی مانگێک لە راپەڕینی گەلی کوردستان لە دژی رژێمی بەعس، ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی بڕیاری ژمارە 688ـی پەسەند کرد.\nدەرکردنی ئەو بڕیارە لەسەر داوای وڵاتانی فەرەنسا، ئێران و تورکیا بوو، دوای ئەوەی رژێمی بەعس هەوڵی داگیرکردنەوەی کوردستان و کوشتوبڕی هاووڵاتییانی کوردستانی دا و کەوتە سەرکەوتکردنی راپەڕینی هاووڵاتییانی شیعەمەزهەب لە باشووری عێراق.\nئەو سێ وڵاتە داوایان لە ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی کرد عێراق ناچار بکات سنوورێک بۆ سەرکوتکردنی هاووڵاتییان دابنێت و رێز لە مافەکانی مرۆڤ بگرێت.\nبڕیارەکە دوای کۆڕەوە ملیۆنییەکەی گەلی کوردستان لە 31-3-1991، دەرکرا، کە رژێمی بەعس هێرشی کردەوە سەر خاکی کوردستان و تێکڕای گەلی کوردستانیش بۆ رەتکردنەوەی ژێردەستەبوونەوەی بەعس، ئاوارەبوونی هەڵبژارد.\nجگە لە راگەیاندنی ناوچەی دژەفڕین لە ئاسمانی هەرێمی کوردستان، ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی داوای لە خاڤیێر پێرێز، ئەمینداری گشتیی ئەوکاتی نەتەوە یەکگرتووەکان 1-1-1982 تا 31-12-1991) کرد راپۆرتێک لەبارەی زیانەکانی رژێمی بەعس، کە لە گەلی کوردستانی داوە، ئامادە بکات.\nئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی هەروەها جەختی لەوە کردەوە، کە پێویستە عێراق رێ بە گەیشتنی رێکخراوە مرۆییە نێودەوڵەتییەکان بۆ ناوچەکانی هەرێمی کوردستان بدات، بۆ هاوکاریکردنی خەڵکی لێقەوماو.\nئەو کاتەی بڕیارەکە درا درا، فەرەنسا سەرۆکایەتیی خولی ئەوکاتی ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی دەکرد.\nچوار وڵاتی ئەندامی هەمیشەیی ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی (فەرەنسا، ئەمریکا، یەکێتیی سۆڤیەت-رووسیای ئێستا- و بەریتانیا) و وڵاتانی ئەندامی ناهەمیشەیی ئەوکاتی ئەنجوومەنەکە (نەمسا، بەلجیکا، ساحلولعاج، ئیکوادۆر رۆمانیا و زائیر-کۆنگۆی دیموکراتیی ئێستا-) بە بەڵێ دەنگیان بە بڕیارەکە دا و وڵاتانی یەمەن، زیمبابۆی و کوبا دژی بڕیارەکە دەنگیان دا و وڵاتانی هیندستان و چینیش دەنگیان نەدا.\nئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان و لە 15 ئەندام پێک دێت، کە پێنجیان ئەندامی هەمیشەیین و مافی رەتکردنەوەی بڕیارەکان (ڤیتۆ)یان هەیە و بریتین لە وڵاتانی فەرەنسا، ئەمریکا، رووسیا، چین و بەریتانیا.\nجگە لەو پێنج ئەندامە هەمیشەییە، ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی 10 ئەندامی ناهەمیشەیی هەیە، کە لەلایەن کۆمەڵەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان هەڵدەبژێردرێن و بۆ ماوەی دوو ساڵ دەبنە ئەندامی ناهەمیشەیی ئەنجوومەنەکە.


[ئه‌گه‌ر ده‌نگدان به‌پاڵێوراوانی بۆرژوازی و نوێنه‌رایه‌تی پارله‌مانی شتێکی بگۆڕدایه، ئه‌وا ده‌مێك بوو قه‌ده‌خه‌کرابوو! * - Actualité de l’Anarcho-syndicalisme] ئه‌گه‌ر ده‌نگدان به‌پاڵێوراوانی بۆرژوازی و نوێنه‌رایه‌تی پارله‌مانی شتێکی بگۆڕدایه، ئه‌وا ده‌مێك بوو قه‌ده‌خه‌کرابوو! *\n* ئه‌مه‌تێڕوانینی یه‌کێك له‌سۆشیالیسته‌کانی سه‌ده‌ی نۆزده‌یه. ئایا دوو سه‌ده‌له‌بێهووده‌یی چوونه‌پای ده‌نگدان به‌دوژمنه‌چینایه‌تییه‌کانمان و کردنیان به‌نوێنه‌ر تا بڕیاری شه‌ڕه‌کان و زیادکردنی هه‌ژماره‌ی زیندانه‌کان و که‌مکردنه‌وه‌ی کرێیکار و زیادکردنی کۆتوبه‌نده‌کانی ده‌سه‌ڵات و قه‌ده‌خه‌کردنی ڕێکخراوه چینایه‌تییه‌سه‌ربه‌خۆکانمان بده‌ن، تاوه‌کو هه‌رچی زیاتر کۆتوبه‌نده‌کانی کۆیله‌تی له‌گه‌ردن و ده‌ست و پێمان توند بکه‌ن، به‌س نییه‌بۆ بیرکردنه‌وه‌و تێڕامان؟\nئایا ئه‌وه‌ی که‌له‌ماوه‌ی چه‌ند سه‌ده‌دا پاش به‌ده‌ستهێنانی مافی ده‌نگدانی گشتی، به‌هه‌ڵبژاردنی ئه‌م و ئه‌و نه‌مان توانیوه‌هیچ بگۆڕین، به‌س نییه‌بۆ ئه‌وه‌ی ته‌نیا جارێکیش بیر له‌خۆبیرکردنه‌وه‌و خۆڕێکخستن و خۆبڕیاردان و خۆجێبه‌جیکردن بکه‌ینه‌وه؟ ئایا زیانی ئه‌وه‌ی که‌خۆمان نوێنه‌ری خۆمان بین و خۆمان داهاتووی خۆمان دیاری بکه‌ین، له‌وه‌زیاتره‌که‌ئه‌و کاره‌به‌دوژمنه‌چینایه‌تییه‌کانمان بسپێرین؟\nله‌وانه‌یه‌کارگه‌ر و زه‌حمه‌تکێشانێك که‌هێشتاکه‌خۆیان به‌برای نه‌ته‌وه‌یی ده‌وڵه‌تمه‌ندان ده‌زانن، بڵێن کامه‌دوژمن؟ زۆر باشه‌با وای دابنێین که‌هه‌مووان بۆ ڕزگاری و سه‌ربه‌خۆیی دژی داگیرکه‌ران هاوئامانج بووین! ئایا ده‌کرێت له‌خۆمان بپرسین: بۆچ له‌و ڕزگاری و سه‌ربه‌خۆبوونه‌دا هاوده‌ستکه‌وت نه‌بووین؟ ده‌کرێت له‌خۆمان بپرسین: بۆچ پاش ئه‌و ڕزگارییه(وه‌همییه) ده‌وڵه‌تمه‌ندان ده‌وڵه‌مه‌ندتر و ئێمه‌ی هه‌ژاریش هه‌ژارتر؟ ئایا ده‌کرێت سه‌ره‌نجامی ڕزگاربوون و سه‌ربه‌خۆبوون نیگه‌تیڤ بێت؟ یا ئه‌وه‌تا گرێکوێره‌یه‌ك له‌پرسه‌که‌دا هه‌یه، که‌سپاردنی ژیان و چاره‌نووسمانه‌به‌که‌سانیك که‌خه‌ون و ئاره‌زوویه‌کی جیاواز له‌وه‌ی ئێمه‌یان هه‌یه؟!\nئێمه‌که‌سه‌راپای ته‌مه‌نمان له‌شه‌رگه‌کاندا به‌سه‌ر بردووه، ئێمه‌که‌سه‌راپای ته‌مه‌نمان ژه‌مێك تێر نانمان نه‌خواردووه، ئێمه‌که‌ڕۆژیك به‌ئاره‌زووی خۆمان ئازادانه‌له‌ده‌ره‌وه‌ی سنووری نرخ و موچه‌و مۆڵه‌ت و یاسای ده‌وڵه‌تمه‌نداندا نه‌مان توانیوه‌بڕیاری گه‌شتێك، میواندارییه‌ك، پۆشاك کڕینێك، خانوو گۆڕین و ته‌نانه‌ت ماچکردنێك بکه‌ینه‌وه، بێجگه‌له‌ئازادی و تێری و ئاشتی و ته‌بایی و ئه‌وینداری چ خه‌ونێکی ترمان بوو؟ ئایا بۆ شه‌ڕی ده‌سه‌ڵات و دابه‌شکردن و دزینی داهاتی کۆمه‌ڵگه‌تێکۆشاین و گیانمان به‌خشی؟ ئایا بۆ گه‌یاندنی کۆمه‌ڵه‌چه‌ته‌یه‌ك به‌پارله‌مان و خاڵیکردنی سفره‌و داگیرکردنی ده‌شت و گرد و کێوه‌کان ده‌نگمان دا؟ ئایا ئه‌مه‌ئه‌و ڕزگاری و کوردستانه‌بوو که‌خه‌ونمان پێوه‌بینی و له‌پێناویدا ئه‌نفال و کیمیاباران کراین؟\nچه‌ند سه‌ده‌یه‌هاوچینه‌کانمان ئه‌م پارت و ئه‌و ده‌ستوور، ئه‌م میری و ئه‌و پارله‌مان تاقی ده‌که‌نه‌وه، 17 ساڵیشه‌به‌خۆمان ده‌نگ به‌هه‌رچی چه‌ته‌و مشه‌خۆر و دز و پاوانخواز ده‌ده‌ین و به‌رهه‌می کارمان؛ هه‌رچی زیاتر هه‌ژاری، سه‌رکوت، نه‌خۆشی، نائومێدی، توندبوونه‌وه‌ی زیاتری زنجیره‌کانی ده‌ست و گه‌ردنمانه‌و له به‌رامبه‌ریدا زالووه‌خوێنمژه‌کانمان ته‌نگه‌ئه‌ستووتر و کۆشکی شاهانه‌یان به‌رزتر و به‌رزتر!\nئایا کاتی ئه‌وه‌نه‌هاتووه‌به‌هاوده‌نگییه‌کی چینایه‌تییه‌وه‌بڵێین: "نا بۆ ده‌نگدان به‌مشه‌خۆران و گه‌نده‌ڵکاران"، "به‌ڵێ بۆ خۆڕێکخستن، بۆ بڕیاردان و بۆ خۆجێبه‌جێکردن له‌خواره‌وه‌ڕا (له‌ناوه‌ندی گه‌ڕه‌ك و کارگه‌و فێرگه‌و فه‌رمانگه‌و کێڵگه‌کانه‌وه) بۆ سه‌ره‌وه‌و بنیاتنانی کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی مرۆیی دوور له‌چین و چه‌وسانه‌وه"؟


خانمە هونەرمەند هۆزان جانێ، دوای دوو ساڵ و پێنج مانگ مانەوەی لە زیندانی ئەدیرنەی تورکیا ئازاد كراو، رۆژی یێنجشەممە 15ی تەموزی رابردوو گەڕایەوە ئەڵمانیا.\nخانمە هونەرمەندی كورد، هۆزان جانێ رۆژی 23ی حوزەیرانی 2018 لە شاری ئەدیرنە دەستگیرکرا، لەو کاتەی بانگەشەی بۆ هەدەپە دەکرد لە هەڵبژاردنی پەرلەمان و سەرۆکایەتیی کۆمار، دەستگیرکرا.\nدادگەی سزا قورسەکانی ئەدیرنە لە کانوونی دووەمی 2018 بە تۆمەتی هاوکاریکردنی پەکەکە و بڵاوکردنەوەی وێنە و نووسینی کۆمێنت لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان لەسەر پەکەکە، سزای شەش ساڵ و سێ مانگ زیندانیکردنی بەسەردا سەپاند، لای خۆیەوە هۆزان جانێ ئەو تۆمەتانەی لە دادگا رەتکردنەوە کە درابوونە پاڵی.\nسەعیدە ئینانچ ناسراو بە (هۆزان جانێ) ساڵی 1969 لە شاری ئەرزەروم لە دایکبووە، خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لەو شارە تەواو کردووە، دواتر رووی لە کاری هونەری کردو، تا ئێستا چەندین سیدی و کاسێتی گۆرانی پێشکەش کردووە.\nرۆژی 14-11-2018 دەستەی دادگای تورک بە بیانووی (پڕوپاگەندەکردن بۆ ڕێکخستن) سزای 6 ساڵ و 3 مانگ زیندانیکردنی بۆ هونەرمەند جانێ بڕیەوە.\nئاژانسی دەنگوباسی ئەڵمانیا، لە زاری پارێزەری هۆزان جانێی گواستەوە، ئێوارەی چوارشەممە ڕێکەوتی 30-09-2020 جانێ لە بەندیخانەی بەکرکۆی لە ئیستەنبوڵ ئازادکراوە، پاش ئەوەی دوو ساڵی لەو بەندیخانەیەدا بە تۆمەتی تیرۆر بەسەربرد.\nنەورۆز ئاکالان، پارێزەری هۆزان جانێ، رایگەیاندووە وێڕای ئازادکردنی لە بەندیخانە، بەڵام جانێ بۆی نەبوو تورکیا بەجێبهێڵێت و قەدەخەی هاتووچۆی لەسەر دانرابوو.


پێداچوونەوی ٢٠:٣٨، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ لە لایەن Sia (لێدوان | بەشدارییەکان)\nCHMOD بریتیە لەفرمانێکی [UNIX] کەبەڕێگایەوە ئەرکی دەسەڵات بۆ پەڕگە و بوخچە دیاریدەکرێت و دەبەخشرێت، پێشکەوتوانی سیستەمی ویندۆز دەتوانن وێنەیەکی کاری وەربگرن وەکو ATTRIB. ئەم خاسیەتە گرنگیەکی تایبەتی و گشتی زۆری هەیە و بەیەکێک لەبنەماکانی کاری پڕۆگرامسازی دادەنرێت و بۆ ڕوومێزیش گرنگی لەپێشی پێشەوەیە. CHMOD لەهەر سێ دەسەڵاتی توانای نوسین، خوێندنەوە و وەگەڕخستندا خۆی دەبینێتەوە بۆ پەڕگە و بوخچە. ئەوانەی بەسیستەمی لینوکس ئاشنان زیاتر ڕووبەڕوی ئەم فرمان دابەشکردنەوە دەبنەوە ڕۆژانە و هەروەها ئەوانەی کاری وێبداڕشتن دەکەن بەزمانە بزۆکەکانی وەکوPHP,Perl,Ruby..etc. ئەگەر هاتوو لەئەمڕۆدا تەماشای ئەو ڕاژەخوازانەی FTP بکەین دەبینین زۆربەی زۆریان ئەم کارەیان ئاسان کردووە، کەبەتەنها کرتەیەک ژمارەکە دەدەین و ئەرکەکە بەپەڕگەکە یان بوخچەکە دەسپێرێت. بەڵام لەبیرمان نەچێت زانینی خودی ئەو دەسەڵات پێدانە زۆر گرنگە و دەبێت بیزانیت. فرمانەکان دەکرێت لەشێوەی ژمارە یان بڕگەپیت یان پیتژمارەیی بێت. تێگەشتن لەخودی ئەم دابەشکردنانە و چۆنیەتی دانانیان لەسەر پەڕگە و بوخچە، کلیلێکە کەدەتوانیت دەرگای زۆری پاراستنی پێدابخەیت و بیکەیتەوە لەماڵپەڕ و ڕاژە. هەرچەندە هەتاکو بەرگری بەهێز دەبێت پەلامار دووجار هێندە، بەو بەڵگەیەی هەرگیز ساتێک نەبووە پەلاماری سەر تۆڕی ئینتەنێت و ڕاژەکان ڕابوەستێت لەبەر پارێزراویان و بەهێزیان.\nفەرمانبەری دەزگا= بۆی هەیە بچێتە ژووری چاوەڕوانی و میوانان تابزانێت و کێ لەوێیە؟ وە دەتوانێت بچێتە ژووری گەنجینە ئەگەر بەڕێوەبەری دەزگا ڕێگای بدات لەگەنجینە چەند کەرەستەیەک یان دۆکۆمێنتیکی پێویست بهێنێت بۆ کاتێک ڕێگەدراوە Group\nوەرگیراو لە «https://chawg.org/w/index.php?title=Chmod&oldid=210»


لێدوانی بەکارھێنەر:Kakari123 - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nبەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا Kakari123!\nویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری ناوەندی (سۆرانی) لە زمانی کوردی (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە ٢٠٠٩ەوە لە ویکیپیدیای کوردیی باکووری (کورمانجی) بە ھۆی چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە جیا بووەتەوە و ئێستا ٣٣٬٧١٩ وتار و ١١٩ بەشداربووی چالاکی ھەیە.\n-- > kushared (لێدوان) ١٧:٤٣، ١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ (UTC)\n٢ Gotûbêj:Pêşewa Neberd بۆ سڕینەوەی خێرا ھەڵبژێردرا\n٣ گروپی بیروڕا بۆ سڕینەوەی خێرا ھەڵبژێردرا\n٤ یارمەتیم بدە!\nGotûbêj:Pêşewa Neberd بۆ سڕینەوەی خێرا ھەڵبژێردرا[دەستکاری]\nتاگێک لەسەر Gotûbêj:Pêşewa Neberd داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و بێبایەخە. ئەمە لەژێر پێوەری و٧ی سڕینەوەی خێرا ئەنجام دراوە. لەژێر پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە.\nئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت بە سەردانکردنی پەڕەکە و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری سیاسەتەکان و ڕێساکان بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. سەرچیا — ١٤:٤٩، ٤ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC)\nگروپی بیروڕا بۆ سڕینەوەی خێرا ھەڵبژێردرا[دەستکاری]\nتاگێک لەسەر گروپی بیروڕا داندراوە کە داوا دەکات بە خێرایی بسڕدرێتەوە. ئەمە لەژێر بەشی گ١١ی پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا ئەنجام دراوە، چوونکە وادیارە کە پەڕەکە تەنیا ڕێکلامێکە بۆ ناودارکردنی کۆمپانیایەک، گرووپێک، بەرھەمێک، خزمەتگوزارییەک، کەسێک، یان بۆچوونێک و پێویستی بە دووبارەنووسینەوە ھەیە تاکوو زانستنامەیی دەرکەوێت. ڕێکلامکردن لە ویکیپیدیا ناکرێت و پەڕەی ڕێکلامی بە خێرایی دەسڕدرێتەوە.\nئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت بە سەردانکردنی پەڕەکە و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری سیاسەتەکان و ڕێساکان بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە. ⇐ئارام وتووێژ💭 ١٣:٥٨، ٥ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC)\nبرایان ئەکاونتیک شتیکتان هەیە تا بتوانم قسەتان لەگەل بکەمم هەنی پرسیارو شتم هەیە لیراش نازانم چۆن قسە بکەم Kakari123 (لێدوان) ١٥:٢٧، ٥ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC)\nسڵاو، دەتوانن لە پرسگا پرسیارەکانتان بکەن. ⇐ئارام وتووێژ💭 ١٥:٣٤، ٥ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Kakari123&oldid=749007»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٥:٣٤ی ٥ی شوباتی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


مێژوی ئەمڕۆ 9/6 - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nمێژوی ئەمڕۆ 9/6\nمێژوی ئەمڕۆ Jun 8, 2021\n- له رۆژى 9/6/1870 چارلز دیكنز (Charles Dickens)، رۆماننوس و نوسه‌رى ئینگلیزى له ته‌مه‌نى (58) ساڵى به نه‌خۆشى له شارى هیگام له به‌ریتانیا كۆچى دوایى كردووه، له رۆژى 7/2/1812 له شارى لاندپۆرت له به‌ریتانیا له دایكبووه، رۆمانى (چیرۆكى دوو شار)ى له‌لایه‌ن عه‌بدولستار شارباژێڕی له عه‌ره‌بیه‌وه كراوه به كوردى.\n- لە رۆژى 9/6/1891 کول پۆرتەر (Cole Albert Porter)، شانۆنوس و موزیسیان و ئاوازادنه‌ر و شاعیرى گۆرانى و نوسه‌رى ئەمەریکى لە شارى پیرۆ لە ویلایەتى ئیندیانا لە دایکبووە، لە رۆژى 15/10/1964 لە تەمەنى (73) ساڵى بەنەخۆشى لەشارى سانتا مۆنیکا لە ویلایەتى کالیفۆرنیا کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 9/6/1921 مورسی جه‌میل عه‌زیز، شاعیری میسری لە شارى زقازیق لە دایکبووە، لە رۆژى 9/2/1980 لە تەمەنى (58) ساڵى لە شارى زقازیق کۆچى دوایى کردووە.\n- له رۆژى 9/6/1928 ئه‌مالیا ئه‌لعریس، ژنه ئه‌كته‌ری لوبنانی له دایكبووه، لە رۆژى 11/7/2009 له ته‌مه‌نى (81) ساڵى كۆچى دوایى كردووه، لە ساڵى 1946 تاکو ساڵى 1996 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 9/6/1944 زیزی به‌دراوی، ژنه ئه‌کته‌ری میسری لە شارى قاهیرە لە دایکبووە، لە رۆژى 31/1/2014 لە تەمەنى (69) ساڵى بە نەخۆشى شێرپەنجە لە شارى قاهیرە کۆچى دوایى کردووە، لە ساڵى 1957 تاکو ساڵى 2013 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 9/6/1974 میگل ئەنگل ئەستۆریاس (Miguel Ángel Asturias)، شاعیر و نوسه‌رى گواتیمالاى لە تەمەنى (74) ساڵى لەشارى مەدرید کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 19/10/1899 لە شارى گواتیمالا لە دایکبووە، لە ساڵى 1967 خەڵاتى نۆبڵى ئەدەبى وەرگرتووە.\n- لە رۆژى 9/6/1976 گێرد گایزر (Gerd Gaiser))، رۆماننوس و شاعیر و چیرۆكنوس و نوسه‌ر و ئه‌كادیمستى ئه‌ڵمانی لە تەمەنى (67) ساڵى لە شارى رویتلینغنى ئەڵمانیا کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 15/9/1908 لە شارى ئوبرریکسینغن لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 9/6/1996 عەبدولعەزیز حسێن، ئەدیبى کوێتى لە کوێت کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 26/11/1920 لە تەمەنى (76) ساڵى لە کوێت لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 9/6/2004 محەمەد قەندیل، گۆرانیبێژی میسری لە تەمەنى (75) ساڵى کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 11/3/1929 لە شارى قاهیرە لە دایکبووە.


لیڤەرپوڵ لەگەڵ بەرشلۆنە دەچێتە ململانێیەکی قورسەوە و ئامانجی دوو یانەکە بەرگریکارێکە – تۆڕی میدیایی خەڵک\nلیڤەرپوڵ لەگەڵ بەرشلۆنە دەچێتە ململانێیەکی قورسەوە و ئامانجی دوو یانەکە بەرگریکارێکە\n2020/03/23 - 9:00 PM\nیۆرگن کلۆپی ئەڵمانی ڕاهێنەری یانەی لیڤەرپوڵ هەموو هەوڵەکانی خستۆتەکار بۆ پڕکردنەوەی کەلێنەکانی بەرگری و توندوتۆڵکردنەوەی پێکهاتەکانی بە بەرگریکارێکی بەتوانا، بەڵام بەهۆی داواکارییەکانیەوە ناچارە ڕووبەڕوی یانەی بەرشلۆنە ببێتەوە.\nڕۆژنامەی “ئاس”ی ئیسپانی لەزاری سەرچاوە ئینگلیزییەکانەوە ئاشکرای کردووە، کە یۆرگن کلۆپ داوای گواستنەوەی دایۆت ئۆپامیانکۆی بەرگریکاری فەرەنسی یانەی لایپزیگی ئەڵمانی کردووە، ئەوەش دوای ئەوەی بڕیاریداوە لە گواستنەوەکانی هاوینەی ٢٠٢٠ دەستبەرداری دیان لۆڤرینی کرواتی بێت.\nپێکهاتەی لیڤەرپوڵ بەدرێژایی وەرزی داهاتوو ناتوانێت تەنها سود لەتواناکانی جوێل ماتیپ و جۆ گۆمێز وەربگرێت، بۆیە ناچارن بەرگریکارێکی دیکە و سەنتەرێکی هاوکار بۆ ڤێرجیک ڤان دایک دابین بکەن.\nئەو بەرگریکارەش کە ڕاهێنەرە ئەڵمانییەکە دیاریکردووە ئۆپامیانکۆیە، کە بەدرێسی لایپزیگەوە ئاستێکی بەرز پێشکەش دەکات و سەرنجی یانە زەبەلاحەکانی بەلای خۆیدا ڕاکێشاوە.\nسەرچاوەکە تەئکیدی کردۆتەوە، یانەی لیڤەرپوڵ تەنها داواکاری ئۆپامیانکۆ نییە، بەڵکو یانەی بەرشلۆنەی ئیسپانی بەهەمان شێوە لەنێو هاوکیشەکەدایە و دەیانەوێت وەک شوێنگرەوەی ساموێل ئومتیتی دابینی بکەن.\nچاوەڕوان دەکرێت بەهۆی خواستی دوو یانە گەورەکەوە، نرخی بەرگریکارە فەرەنسییەکەی لایپزیگ بۆ (٧٠) ملیۆن یورۆ بەرز ببێتەوە، ئەوەش ئەو نرخەیە کە هەردوو یانە ئامادەن پێشکەشی بکەن و لەکاتی مامەڵەکردندا بەرزتر دەبێتەوە.\nبایرن کۆتایی بە خەونەکانی ڕیاڵ و بارسا هێنا و بۆندی ئەستێرەکەی نوێدەکاتەوە\nکیکی سیتین یەکەم داواکاری ئاڕاستەی بەرپرسانی یانەی بەرشلۆنە کردووە


07:00 - 03/09/2020 242 جار خوێندراوەتەوە\nسرود ئه‌حمه‌د بەرپرسی لقی کەرکوکی ڕێکخراوی ئەمەلی عێراقی، ئاماژەبەوەدەکات بەهۆی ڤایرۆسی کۆرۆنا و مانەوەی ئەندامانی خێزان لە ماڵەکانیان، توندوتیژی بەرامبەر بە کچان و ژنان ڕووی لە هەڵکشان کردووە، له‌گفتووگۆیەكدا لەگەڵ دەنگی ئەمەریکا، ئاماژه به‌وه‌ش ده‌كات، ئێستا ڕێژەی هێنانی ژنی دووەم و سێیەم لەنێو كه‌مپی ئاوارەکاندا زۆر بەربڵاوە.\n*ئایا كه‌ره‌نتینه به‌هۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوه، كاریگه‌ری لەسەر زیادبوونی ڕێژەی توندوتیژی خێزانی هه‌بووه؟\nسرود ئەحمەد: به‌ڵێ كاریگه‌ری هه‌بووه، تاوه‌كو ئێستا ڕێکخراوەکەمان هەزار حاڵەتی توندوتیژی تۆمار کردووە، به‌ڵام دام و دەزگا حکومیەکان دەوامیان کەمە، خەڵک متمانەی پێیان نیە، بۆیە زۆربەی ئەوانەی توندوتیژیان بەرامبەر دەکرێت، ڕوو لە ڕێکخراوەکەی ئێمە دەکەن.\n*رێكخراوه‌كه‌ی ئێوه چی بۆ ئه‌و كه‌سانه ده‌كات كه دێنه لاتان؟\nسرود ئەحمەد: ئەو دۆسیانەی پەیوەندیدارن بە توندوتیژی و دێنه لامان، سەرەتا جۆری کێشەکانیان دەستنیشان دەکەین و دواتر چارەسەریان بۆ دیاری دەکەین. ئەوانەشی پێویستیان بەچارەسەری پزیشکیە، هاوکاریان دەکەین و پارێزەریان بۆ ده‌گرین و ئەو دۆسیانەشی دەچنە دادگا و پۆلیس، لەرڕووی یاساییەوە هاوکاریان دەبین.\n*خراپی دۆخی ئابووریی، ئایا كاریگه‌ری له‌سه‌ر دیارده‌ی فره‌ژنی هه‌بووه؟\nسرود ئه‌حمه‌د: هەرچەندە دۆخی ئابووری خەڵک لاوازە، بەڵام هێشتا ڕێژەی فرەژنی لە ئاستێکی بەرزدایە، چونکە خەڵک هەبووە کچەکەی بێ مارەیی داوەتە شوو. خەڵک هەیە نان نیە بیخوات، كه‌چی دەچێت ژنی دووەم دەهێنێت، ژن و مناڵەکانی پشتگوێ دەخات، ئەمە پێشتر لە ناوچە عەرەبیەکان باو بوو، به‌ڵام ئێستا تەشەنەی سەندووە و کوردەکانیشی گرتووەتەوە.\n*تاچه‌ند حكومه‌ت به‌بایه‌خی به‌و بابه‌ته داوه؟\nسرود ئه‌حمه‌د: پیاو هەبووە لە ماڵ ڕۆیشتووەتە دەرەوە و نەگەڕاوەتەوە، دوای دوو ساڵ هەواڵی هاتووە کە لەهەندەرانە، ژن و منداڵەکانی بێ نەفەقە و پارە جێهێشتووە، کەیسی کۆمەڵایەتیمان زۆرە، چارەسەریان ئاسان نیە، حکومەتیش بایەخ بە کەیسە کۆمەڵایەتیەکان نادات و بەگرنگیان نازانێت.\n*دیارده‌ی فره‌ژنی له‌ناو كه‌مپی ئاواره‌كان چۆنه؟\nسرود ئه‌حمه‌د: ئێستا ڕێژەی هێنانی ژنی دووەم و سێیەم لەنێو كه‌مپی ئاوارەکانیشدا زۆر بەربڵاوە، ئاوارە هەیە نان نیە بیخوات، کەچی ژنی یەکەمی بەرەڵا دەکات و دەڕوات ژنی دووەم دەهێنێت.


دکتۆر کەمال میراودەلی : ڕێزمانی بنچینەیی کوردیی . – WTARIKURD\nوانەی هەشتەم (٨)\nشێوەکانی بنسازیی ڕستەی دەنگی نادیار\nStructure of passive voice in Kurdish\n٨.١ تەنیا کرداری تێپەڕ دەکرێ بە دەنگی نادیار بەڵام کرداری خۆکار / تێنەپەڕ/ وەستاو یش دەشێ بکرێ بە کرداری بەکار یان تێپەڕ بۆ ئەوەی کار لە سەر بەرکارێک بکات :\n١. کرداری وەستاوی تێنەپەڕ:\nمنالەکە خەوی لێکەوت\nمناڵەکە لە باوەشی دایکیدا خەوت\nلەم ڕستانەدا بکەرمان هەیە بەڵام خەوت / خەوی لێکەوت کرداری خۆکارە ، تێنەپەرە ، بۆیە بەرکار وەرناگرێت . گەرچی لە ڕستەی سێیەمدا [ باوەشی دایک ] هەیە ، خەوتنی منالەکە کاری لە سەر ناکات، کارەکە ستاتیکە ، وەستاوە .\n٢. کرداری چالاکی تێپەڕ:\nدایکەکە منالەکەی خەواند\nدایکەکە مناڵەکەی لە باوەشی خۆیدا خەواند\nلەم دوو ڕستەدا ( خەواند ) کارێکی چالاک و تێپەرە ، دایکەکە کار لە سەر مناڵەکەی دەکات ، دەیخەوێنێ . لە ڕستەی دووەمدا [ لە باوەشی خۆیدا ] زێدەبەندی ئاوەلکردارییە ، رەوشی کرادرەکە روون دەکاتەوە .\nلەم ڕستەیەدا کرداری خۆکاری [ خەوت ] بە هۆی پاشگری – اند ەوە کرا بە کرداری تێپەڕ .\nلە ڕووی فەلسەفییەوە ، خۆکاریی [ ئۆتۆنۆمی ] رەوشی هەندێ کارە ، بەلام دەشێ ببێتە رەوشێکی ستاتیکی وەستاو یان نەخواستراو . بۆیە پێویست دەکا لە دەرەوە بە هۆکاری هێز یان هەر جۆرە چالاکیی و بزواندنیکی زێدە ، کاری لە سەر بکرێ و لە کرداری خۆکارەوە ببێتە کرداری بەکار لەو نموونەدا لە :\nخەوت – ەوە [خۆکار] بۆ\nکە بریتییە لە چالاکی زێدەی کەسێک لە سەر کارەکە و تێپەڕاندنی بۆ کارکردنە سەر بەرکارێک [ لەم نموونەدا منالەکە ] چونکە دەشی منالەکە لەو کات و شوێنەدا کە دایکی دەیەوێت نەخەوێت .\nنموونەی تر لەم جۆرە بەکارکردنە :\nخۆکار بەکار (بە زێدە هۆکارێکی دەرەوە)\nهەروەها –اندن= زۆراندن : پاشگرێکە کە کرداری تێپەڕ لە ناو دروست دەکات و مانای جۆرە زۆرکارییەکیش دەگەیەنێ واتە سڕینەوەی ڕەوشێك و سەپاندنی ڕەوشێکی تر بەسەر بەرکاردا لە ڕێگای زۆرو هەڵگێڕانەوە : وەک عەرەباندن، تورکاندن ، ئیسلاماندن ، گشتاندن ، فەلسەفاندن ، حیزباندن و … هتد\n٨.٢ جگە لە رووی ماناوە ، لە رووی بنسازییەوە کرادری خۆکارو بەکار روالەتی جیاوازیان هەیە .\nسەرنجی ئەم ڕستانە بدە . [نیشانەی * بۆ کرداری هەڵە / نەشیاو بەکاردێنین :]\nمناڵەکەم خەواند …… خەواندم\nمناڵەکەم خەوت … ( خەوت – م)*\nمناڵەکەت خەواند . خەواندت\nمناڵەکەت خەوت . [خەوتت ]*\nمناڵەکەمان خەواند …. خەواندمان\nمناڵەکەمان خەوت .. ( خەوتمان)*\nمناڵەکەی خەواند . خەواندی\nمناڵەکەی خەوت . [ خەوتی ]*\nمناڵەکەیان خەواند . خەواندیان\nمناڵەکەیان خەوت . ( خەوتیان )*\nسەرنج دەدەین کە لەم ڕستانەدا کرداری تێپەڕ [ ڕیزی یەکەم ] نووسەی [ پێوەنووساوی ، لکاوی ] جێناویی ( م . مان/ ت . تان / ى . يان ) وەردەگرێت\nبەلام کرداری خۆکاری تێنەپەڕ ئەم نووسانە وەرناگرێت .\nوەک وتمان تەنیا کرداری تێپەڕ دەکرێ بە دەنگی نادیار .\n٨.٣ بنسازییە ستانداردەکانی ڕستەی نادیار\n١. ئازاد نامەکەی نوسی [ کرداری تێپەڕ ، بەکار ، دیار ]\n١.١نامەکە نووسرا .\n١.٢نامەکە هاتە نووسین / نڤیساندن\nوەک دەبینین ، هەر سێ شێوەکان مانای نادیاریی دەدەن . گەرچی ڕستەی سێیەمیان لە پێوانەی ڕستەسازیی باوی دەنگی نادیار دەردەچێت ، [ واتە بکەری جێناوی هەیەو کرادرەکەش ناگۆڕێت ] بەڵام لە رووی واتاسازییەوە [ سیمانتیکی ] مانای نادیار دەدات و وەک دوایی روونی دەکەینەوە شێوەیەکی باوی بەکارهێنانی نادیارە لە زمانی کوردییدا .\n٨.٤ بنسازیی شێوەکانی ستانداردی ڕستەی نادیار\n١. یەکەمیان : نامەکە نووسرا ، شێوەی ستانداردیی هەرە باوە .\nبە وەرگرتنی بنجی کرداری رابردوو + را [بۆ رابردوو] ، یان + رێ [ بۆ رانەبردوو ] دروست دەبێت\n٢. دووەمیان شێوەیەکی تری باوە کە لە کرمانجیی باکوورەوە ستاندارد کراوە : واتە زیاد کردنی بەندەکرداری یاریدەدەر : هاتە / دێتە / بێتە + چاوگی کردار .\nنووسی / نوووسین\nنووس + را = نووسرا [ رابردوو ]\nنووس + رێ = دەنووسرێ [ ڕانەبردوو ]\nهاتە + نووسین = هاتە نووسین . نڤیساندن ( ڕابردوو )\nدێتە/بێتە+ نووسین = دێتە نووسین، دێ بێتە نووسین ( ڕانەبردوو ، ئایندە )\nکردی / کر(د) ن\nکرد + را = کردرا = کرا [ بە تێکەڵبوون ]\nکرد + رێ = دەکردرێ = دەکرێ\nهاتە + کرن = هاتە کرن\nزمانی کوردیی وەک لاتینیی و عەڕەبیی گۆڕان لە شێوەی کردارەکەدا بۆ دەربڕینی مانای نادیاریی دەکا .\n٨.٥ بەراوردی شێوەی ستانداردی نادیاری کوردیی و هەندی زمانی تر\n١. عەرەبیی :\nلە عەرەبییدا دەنگی دیار و نادیار پێیان دەوترێت : دامەزراوی زانراوو نەزانراو : المبني للمعلوم و المبني للمجهول .\nهەردووکیان تەنیا لە ڕوانگەی بوونی بکەر/ فاعل بۆ معلوم و نەبوونی بکەر بۆ مجهول پێناسە کراون :\nالمعلوم : ما ذكر معه فاعله و لە مفعول به : فَتَحَ محمدٌ البابَ ً.\nزانراو / دیار ئەوەی بکەرەکەی ناوبرابێت و بەرکاری هەبێت . وەک : فَتَحَ محمدٌ البابَ ً.\n[ محەممەد دەرگاکەی کردەوە ]\nالمجهول : ما حذف فاعله ، وأنيب مفعول بە مکانە و اصبح نائب الفاعل : فُتِحَ البابُ\nنەزانراو : ئەوەیە کە بکەرەکەی لابردرابێت ، و بەرکار جێگەی گرتبێتەوەو بووبێتە جێگری بکەر:\nدەرگاکە کرایەوە .\nوەک دەبینین گۆڕان لە کردارەکەدا لە هەردوو زمانی کوردیی و عارەبییدا هەیە :\nلە کوردییدا : کردەوە بوو بە کرایەوە\nلە عارەبییدا : فَتَحَ [ فەتەحە ] بوو بە فُتِحَ [ فوتیحە ]\n٢. ڵاتینیی و سویدیی\nدیارە وەک زمانێکی هیندئەوروپایی بنسازیی لاتینیی و زمانە ئەوروپاییەکان لە هی کوردیی نزیکترە .\nنموونەی لاتینیی و سوێدی [ لە ویکیپیدیاوە ]\n١. لاتینی: Servus vīnum portat خزمەتکار شەراب هەڵگرت\nVīnum (ā) servō portātur شەراب [لەلایەن] خزمەتکارەوە هەلگیرا .\n٢. سویدیی :\nTjänaren bär vinet خزمەتکار هەڵگرت شەراب\nVinet bärs av tjänaren شەراب هەلگیرا [ بەدەستی ] خزمەتکار\n٨.٦ چەند ئەنجامێك : ڕواڵەتە رێزمانییەکانی ڕستەی دەنگی نادیار\nمەبەست لەم بەراوردانە چەند ئەنجامێکی سەرەکییە دەربارەی دەنگی نەکارو نادیار :\n١. لە هەموو زمانەکاندا کردارەکە لە ڕستەی دیارو نادیاردا هەمان چالاکییەو دەبێتە چەقی دەنگەکە [ هەڵگرتنی شەراب لەم نموونەدا ]\n٢. بەرکار جێی بکەر دەگرێتەوە [ شەراب جێی خزمەتکار]\n٣. لەو زمانانەدا کە تێکوپێکین [ اشتقاقین ] وەک کوردیی ، شێوەی کردارەکە لە دەنگی نەکاردا دەگۆرێت .\nلەم سێ لایەنەی دەنگی نەکاردا زمانی کوردیی هاوشێوەی زۆربەی زمانەکانی دنیایە .\nعارەبیی چەشن کوردیی\nفَتَحَ [ فەتەحە ] دیار کردەوە\nفُتِحَ [ فوتیحە] نادیار کرایەوە\nلاتینی چەشن کوردیی\nپۆرتەت [ دیار] هەڵگرت\nپۆرتاتۆر [ نادیار] هەڵگیرا\nسویدیی چەشن کوردیی\nbär بار دیار هەڵگرت / بارکرد\nbärs بارس نادیار هەڵگیرا / بارکرا\n٤. لەو زمانانەدا کە تیکوپێکیی/گەردانیی نین ، وەک ئینگلیزیی ، دەنگی نەکار بەهۆی بەندەکردار یان یاریدەکردارەکانی (بوون) ەوە[is, be, are, was, were] to be لەگەڵ پاست- پارتیسیپڵ چێ دەبێت .\nکوردیی لەم ڕواڵەتەش بێبەش نییە ..\nشێوەی دووەمی ستاندارد کە لە سەرەوە باسمان کرد واتە زیادکردنی هاتە / دێتە / بێتە و شێوەکانی تریان ، لەم جۆرە بنسازییەیە :\nئینگلیزیی چەشن کوردیی\nڕۆت (wrote) دیار نووسی/ نڤیساند\nۆز+ ریتنwritten was + نادیار هاتە + نووسین / نڤیساندن\nهاتە / دێتە / دێ بێتە / نووسین – ی کوردیی راستەوخۆ لە ماناو داڕشتندا بەرامبەری\nداڕشتەی got written/get written/\nwill get written ی ئینگلیزیی یە .\n٥. هەروەها وەک زمانی ئینگلیزی کە کردارێکی تێپەڕ دوو بەرکاری هەبوو [ ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ] ئەوا نادیارکردنەکەشی دەشێ بە دوو جۆر بکرێت . وەک :\nدایکەکە شیری دا بە مناڵەکە. (بەکار، تێپەڕ، دیار)\n٥.١ شیر درا بە منداڵەکە\n٥.٢ منداڵەکە شیری درایە.\nچونکە ئەم ڕستەیە دوو بەرکاری هەیە: بەرکاری راستەوخۆ: شیر و ، ناڕاستەوخۆ : منداڵەکە، دەتوانین بە دوو شێوە بیکەین بە نادیار، یەکەمیان بە دانانی بەرکاری راستەوخۆ لە جێی بکەر و دووەمیان بە دانانی بەرکاری ناڕاستەوخۆ لە جێی بکەر.\n٦.دەنگی نەکار وەک دەنگی بەکار بۆ هەموو دەمکارەکان [ کاتەکانی روودانی کار لە رابردوو، ئێستاو ئایندەدا] بەکار دێت.\nشیری درایە ، شیری دراوەتێ . شیری دەدرێتێ ، شیری دەدرایە ، شیری بدرایە و … هتد\n٧. دەنگی نادیار لەگەڵ کرداری فەرمان بەکارنایەت :\nشیری بدەیە !\nئەمە ناکرێ بە دەنگی نادیار .\n٨.٧ لێکدانەوەی زیاتری دەنگی نەکاری نادیار لە کوردییدا\nکەوایە لەوەدا کە کردار لە دەنگی نەکاردا شێوەگۆڕیی دەکات ، کوردی وەک زمانەکانی دی وایە . بەلام کوردیی زمانێکی کۆن و فرەشێوەو فرەنەرمان و کراوەیە . جگە لەو شێوە سەرەکییانەی نەکاری نادیار، شێوەیەکی تری باویشمان هەیە :\n٨.٧.١ خەستەخانە شیر بە منداڵان دەدا\nئەمە ڕستەیەکی بەکاری دیارە :\nبکەر/بەرکاری راستەوخۆ/ بەرکاری ناڕاستەوخۆ/ کردار\nبەڵام سەرنجی ئەم کردارانە بدە :\n٨.٧.٢ لە خەستەخانە شیریان دەدەنێ , ئاگاداریان دەکەن ، دەیان شۆن ، چاودێریان دەکەن ، ڕێزیان دەگرن ، جلەکانیان بۆ دەشۆن ، قسەی خۆشیان بۆ دەکەن .\n٨.٧.٣. لە خەستەخانە : شیریان دەدرێتێ ، ئاگاداری دەکرێن ، دەشۆردرێن ، چاودێری دەکرێن ، ڕیزیان دەگیرێ . دەشۆردرێن ، قسەی خۆشیان بۆ دەکرێ\nهەر دوو شێوەکە لە کوردییدا بەکار دێنین .\nلە هەردوو ریزە ڕستەکاندا کۆئاخنەکە [ کۆنتێکستەکە ] مان هەیە کە خەستەخانەیە ، بەلام لەوێ کێ ئەو کارانە دەکا نازانین ،\nگەرچی ڕستەکانی ڕیزی دووەم ٨.٧.٣ شێوەی ستانداردی کرداری نادیارکراون ، ڕاستیی شێوەی ریزی یەکەم ٨.٧.٢ بەکارهێنانی باوترو روونترە . واتە لە هەندێ کۆئاخنی ئاخاوتندا، کە بکەر بە شێوەیەکی گشتیی و تیۆریی زانرا بێت [ خەستەخانە وەک دامەزراوە یان ئەو ستافەی لەوێ کار دەکەن ]، ئەو بکەرە نەزانراوە بە شێوەی کرداری یان بەرکاری کۆ بە زیادکردنی شیوەی پاشگری جێناویی ( یان ) بۆ بەرکار و (ن) ی کۆ بۆ کردار . دەردەىڕدرێ و ڕستەکە دەنگی نادیار دەمێنێتەوە :\nدوێنێ شەو چوونە سەر مالی مامەحاجی ، سەیارەکەیان شکاندووە\nلێرەدا (چوونە سەر) ئاماژە بۆ چەند کەسێک دەکا کە نەزانراون و لەڕستەی دووەمدا بە – یان ی بەرکارەکە ئاماژەیان بۆ کراوە .\nواتە ڵێرەد گەرچی بەرکار لە چیگەی بکەر نییەو کردارێکی بکەری کۆ مان هەیە، هیشتا ڕستەکە مانای نادیار دەدات .\nئەمانە دەشێ پێیان بلێین [ئەوانی نادیار] یان ڕستەی دەنگی دیاری نادیار.\nسەرنجی زیاتری بەکارهاتنی ئەم شێوە نادیارییە لەم چەند دێڕە هۆنراوەیەدا بدە کە ژیانی ساکینەی شەهید دەگێڕێتەوە :\nدە سالان خستیانە ناو زیندانێ ،\nئەشکەنجەیان دا لە ئەلعەزیزی ،\nدەمیان دروو لە دەرسیمی ،\nمەمکیان بڕی لەدیاربەکری ،\nشێرەکچەکەم دڵی نەلەرزی لە بەر داگیرکەری غەدداری\nپێیان دەوت: ئەتۆ تورکی شاخیی\nدەیگوت: نا من خانزادی میدیام، کچەزای زەردەشتم ،\nزمانم زمانی جودی و برایمە ،\nهەزار نەفرەت لە ئەتاتورکی، لە فاشیستی،\nلە خێنخۆری، لە داگیرکەری ، لە نەیاری\nئەم ڕستانە :\nدەسالان خستیانە ناو زیندانێ\nهەمو ئەم ڕستانە بەروتاری بکەرێکی نادیارن کە بریتییە لە [ ئەوان ] لە کۆئاخنی هۆنراوەکەشدا ئەوان دیارە ئاماژەیە بۆ تورکەکان بەلام هێشتا وەک مانا ڕستەی نادیارە .\nپاشگری [ یان] ی نادیاری ئاماژەکراو تەکنیکێکە بۆ نادیارکردنی ڕستەکە … ئەم شیوە نادیارکردنەش دەربڕینیكی بەهێزترە لەوەی بوترێ :\nخرایە ناو زیندان\nکە شێوەی ستانداردی یەکەمی نادیارکردنن (٨.٤.١)\nئەمەش لەبەر ئەوەیە کردارەکە بە بەکاریی دەهێڵێتەوە و جەختی لێ دەکات ، بە ىێ ئەوەی بکەرێکی بۆ دیار بکات .\nلە کۆتایی هۆنراوەکەشدا کە تاوانی کوشتنەکە ئەنجام دەدرێت هەمان شێوەی نادیارکردن و جەختکردن لە سەر کرداربۆ بەهێزکردنی دەربڕینەکە بەکار هاتووە :\nلە گەل دوو تەیرە عاشقان لە خەوێدا سەریان بڕین\nفرسەتیان لێ هێنان بە ترسنۆکیی ، بە غایەنەتی ،\nبە بێ رەحمی ، بە نامەردی ، بە تاوانکاریی\nشۆڕەژنەکەی منیان لە خوێندا نوقم کرد\nبۆ میتی تورکانیان ناردەوە بە دیاری\nگومانی نییە دەربڕینی\n[ لە خەوێدا سەریان بڕین ] بەهێزترە لە\n[ لە خەوێدا سەرىڕدران]\nچونکە کردارەکە بە بەکاریی و تێپەڕی و ڕاستەوخۆیی دەهێڵێتەوە .\nلە خەوێدا سەریان ىڕین\nفرسەتیان لێ هێنان\nشۆرەژنەکەی منیان لە خوێندا نوقم کرد\nناردیانەوە بە دیاری\nهەموویان هەمان شێوەی نادیارکردنن کە دەتوانین ناوی بنێن ( شیوەی دیاری نادیار یان ئەوانی نادیار ] واتە لە کۆئاخندا ئاماژە بۆ ڕاناویكی کۆی دیار دەکات کە لەهەمان کاتدا نادیارە ..\n١سێ نیشانەی جیاکردنەوەی کرداری بەکاری تێپەڕ لە کرداری خۆکاری تێنەپەڕ باس بکەو نموونەی بۆ بهێنەوە .\n٢. کرداری خۆکار چییەو چۆن دەکرێ بە کرداری تێپەڕ؟ بە نموونەوە ڕوونی بکەوە .\n٣. ئەم ڕستانە بە دوو شێوە بکە بە ڕستەی نادیار :\n١. هاوڕیکەم چەپکەگوڵیکی پێشکەش کردم .\n٢. تەقینەوەیەک شاری هەژاند .\n٣. نامەیەکم بۆ بنووسە\n٤. داعش شارەکەی داگیرکرد ، پەرستگاکانی رووخان ، مالەکانی سووتاند ، ژنەکانی بەدیل گرتن ، پیاوەکانی کۆمەڵکوژ کرد .\n٤. مەبەست لە شێوەی دیاری نادیار چییە بە نموونە ڕوونی بکەوە .\n٥. سیماکانی هاوبەشی بنسازیی ڕستەی نادیاری کوردیی لە گەڵ ١. لاتینیی و ٢. ئینگلیزییدا چییە بە نموونە ڕوونی بکەوە .\n٦. ئایا لە ڕستەی دەنگی نادیاردا مانای کردارەکە دەگۆڕدرێت؟\n٧. ئەرکی مانایی و ڕێزمانی پاشگری –اندن چییە؟\n٤. داعش شارەکەی داگیرکرد ، پەرستگاکانی رووخان ، مالەکانی سووتاند ، ژنەکانی بەدیل گرتن، پیاوەکانی کۆمەڵکوژ کرد .\n٦. ئایا لە ڕستەی نادیاردا مانای کردارەکە دەگۆڕدرێت ؟\n٧. ئەرکی مانایی و ڕێزمانی پاشگری – اندن چییە ؟\nهەژار نامیق : شەهید هوجام .\nدکتۆر ئەحمەد میراودەلی : داعش و جاعش .


ئامادە کردنی: شایستە محەممەدی\nلە سەردەشت ٣ کەس دەستبەسەر کران\nڕۆژی شەممە ٢٠ی بەفرانبار، بەهمەن یوسف زادە، فەرهاد و فەریدون موسی پور خەڵکی ڕەبەت لە لایەن هێزە ئیتڵاعاتییەکانەوە دەستبەسەر کران.\nدەستبەسەرکردنی ئەم سێ هاووڵاتییە خۆسەریانە بووە و براون بۆ شوێنێکی نادیار.\nلەم هەفتەیەدا شەپۆلێکی نائاسایی و سەرکۆتکەر لە لایەن هێزە ئەمنیەتییەکانەوە، ڕۆژهەڵاتی کوردستانی تەنیوە و ڕۆژانە خەڵکی بە بێ هیچ پڕۆسەیەکی یاسایی و بە زۆرەملی دەستگیر دەکەن.\nڕۆژی هەینی ١٩ى بەفرانبار، کاروان مینوویی، خەڵکی شاری مەریوان لە لایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەستبەسەر کرا و بۆ جێگەیەکی نادیار گوازرایەوە.\n ئەم دەستبەسەرکردنەش، وەک نمونەکانی پێشوتر بە بێ بەڵگەی قەزایی بووە و بە زۆرە ملی ڕووی داوە.\n بنەماڵەی کاروان ئاگاداری هیچ تۆمەت یا هۆکاری دەستگیرکردنی کۆڕەکەیان نین.\n ڕژیمی ئاخوندی کوردستانی ئێرانی بە چڕی میلیتاریزە کردووە و لە هەر جموجوڵێک دەترسن!\nدەستبەسەر کردنی ژنێکی بوکانی لە لایەن هێزە ئەمنییەکانەوە\n ماڵپەڕى کوردپا بڵاوی کردووەتەوە:\n ڕۆژی شەممە ٢٠ی بەفرانبار، ئافرەتێکی کورد"عەزیمە ناسری" خەڵکی شاری بوکان لە لایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەستگیر کرا.\n لە درێژەی هەواڵەکەدا هاتووە، هێزە ئەمنییەکان خوسەر و بەزۆرە ملی ڕۆشتوونەتە ماڵی جەلال ئەمینی و هاوسەرەکەی عەزیمە خانیان دەستبەسەر کردووە.\n تا ئەم کاتە ئەو بەندیخانە کە عەزیمەخانیان بۆ گواستووەتەوە دیار نییە و هەروەتر هۆکاری دەستبەسەر کردنیشی نادیارە.\n عەزیمە یەکێک لەو کەسانە بووە کە کەوتووەتە بەر لافاوی کوتوپڕی ئەم چەن ڕۆژەی ڕژیمی ئاخوندی\nڕۆژی یەکشەم ٢١ی بەفرانبار، ژینگەپارێزێکی کورد بە ناوی"سیروان کەریم زادە" خەڵکی مەریوان لە لایەن هێزە ئەمنییەکان دەستگیر کرا.\nدەستبەسەرکردنی ئەم لاوە خۆسەر بووە و بۆ شوێنێکی نەناسراو گوازراوەتەوە.\nشایانی باسە ڕۆژی هەینی دانا سەمەدی و کاروان مینوویی لە لایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەستگیر کران.\nدەستبەسەرکردنی لاوانی مەریوانی درێژەی هەیە\nڕۆژی چوارشەممە ٢٠ی بەفرانبار، لاوێکی مەریوانی بەناوی زانیار موعتەمیدی لە لایەن ئیتلاعاتی مەریوانەوە و بە بێ بەڵگەی یاسایی دەستبەسەر کرا.\nزانیار بۆ شوێنێکی نادیار ڕاگوێزراوە و بنەماڵەکەی هیچ زانیارییەکیان لەسەر چارەنووسی نییە.\nتەنیا لە ماوەی چەند ڕۆژی ڕابردوودا زیاتر لە ١٦ هاووڵاتی ڕۆژهەڵاتی کوردستان کە زۆربەیان چالاکانی مەدەنی و خوێندکارین لە لایەن ئیتلاعاتی ڕژیمی ئاخوندی دەستبەسەر کراون.\nکرێکارێکی مەریوانی بەهۆی تەزووی کارەبا گیانی لەدەستدا\nڕۆژی دووشەممە ٢٢ی بەفرانبار، کرێکارێکی مەریوانی بەناوی ئەبوبەکر یاقوبی کە خێزاندار و خاوەنی یەک منداڵ بوو لە کاتی کارکردن لە کۆمپانیای ئیستێکی مەریوان بەهۆی بەرکەوتنی تەزووی کارەبا گیانی لە دەستدا.\nشاڵاوی دەستگیرکراوەکانی لاوانی کورد، گەیشتە ٢١ کەس.\nڕۆژی شەممە ٢٠ی بەفرانبار، ئیمان عەبدی و سوران حوسێن زادە خەڵکی مەهاباد لە لایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەستگیر کران.\nبە پێ ڕاگەیێندراوی کوردپا ئیمان عەبدی لە جێگەی کەسابەتەکەی کە دووکانی موبایل بووە، بە بێ بەڵگەی قەزایی دەستگیر کراوە.\nلەم ڕاپۆرتەدا هاتووە: سوران حسێن زادە کە ئەکتەری تئاترە، بە بێ بەڵگەی قەزایی دەستبەسەر دەکرێت و هەردووکیان بۆ شوێنێکی نەناسراو دەگوازرێنەوە.\nلەم چەند ڕۆژەی دوایی، کورد کەوتووەتە بەر شاڵاوێکی کوتوپڕی ڕژیمی ئاخوندی ئێران و ٢١ کەس دەستبەسەر بووە و هۆکارەکەشی نادیارە.\nدوو لاوی هەورامی دەستبەسەر کران\nسێشەممە ٢٣ی بەفرانبار، دوابەدوای ئەو گرتن و بردنەی لاوان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، دوو لاوی هەورامی بە ناوی ئارام ئەدەوایی و بورهان ئەدەوائیان ـی ناوچەی سەلینی هەورامان دەستبەسەر کران و بۆ شوێنێکی نادیار گوازرانەوە.\nلە ڕۆژی هەینی بەم لاوەوە زیاتر لە ٢٢ لاو دەستبەسەر کراون و ئەم دەستبەسەرکردنانە زۆر بە ڕوونی دەرخەری بارودۆخی خراپی مافی مروڤ و نەبوونی ئاسایش لە کوردستانی ئێرانە.\n٦ هاووڵاتیی دیکەی کورد، دەسبەسەر کران\nبەپێ ڕاگەیێندراوی کوردپا: ئەمڕۆ چوارشەممە ٢٤ی بەفرانبار، سێ ئەندامی بنەماڵەیەک بە ناوەکانی "عەبدوڵڵا حاجی ئەحمەدی، پەیمان حاجی ئەحمەدی، کوڕی عەبدوڵڵا و گەلاوێژ عەبدوڵڵاهی دەزگیرانی پەیمان" خەڵکی شاری نەغەدە لە لایەن هێزە ئەمنییەتییەکانەوە دەسبەسەر کران.\nئەو سێ هاووڵاتییە کوردە بە بێ بەڵگەی یاسایی دەسبەسەر و بۆ شوێنێکی نادیار ڕاگوێزراون.\nلەو پەیوەندییەدا، ڕۆژی سێشەممە ٢٣ی بەفرانبار، هاووڵاتییەکی کورد بە ناوی "عەدڵ پەروازە"، تەمەن ٢٧ ساڵ، کوڕی "ڕەحمان" و خەڵکی گوندی "نێـ"ـی مەریوان، لە لایەن هێزە ئەمنییەتییەکانەوە دەسبەسەر و بۆ شوێنێکی نادیار ڕاگوێزرا.\nهەروەها ڕۆژی دووشەممە ٢٢ی بەفرانبار، هاووڵاتییەکی کورد بە ناوی "حوسێن گەردشی" خەڵکی شاری بۆکان، بەبێ بەڵگەی یاسایی لە لایەن هێزە ئەمنییەتییەکانەوە دەسبەسەر کراوە.\nلە هەمان ڕۆژدا و لە شاری مەهاباد، هاووڵاتییەکی دیکەی کورد بە ناوی "حەسەن عەبدی" دەسبەسەر کراوە و لە چارەنووسی ناوبراو هیچ زانیارییەک لە بەردەستدا، نییە.\nهەتا کاتی بڵابوونەوەی ئەم هەواڵە، لە هۆکاری دەسبەسەری و تۆمەتی وەپاڵدراوی دژی ئەو ٦ هاووڵاتییە هیچ زانیارییەک لە بەر دەستدا، نییە.\nفەریدە وەیسی و سیروس عەبباسی هەر کامەیان بە یەکەی ساڵێک زیندانی هەڵپەسێراو سزا دران\n ژن و مێردە چالاکوانی ڕۆژهەڵاتی فەریدە وەیسی و سیروس عەبباسی کە خەڵکی دێوڵانن لە لایەن لقی یەکی دادگای شۆڕشی ئیسلامی سنە بە ساڵێک زیندانی هەڵپەسێراو بۆ ماوەی سێ ساڵ سزا دران.\n سیروس عەبباسی لە لاپەڕەی ئیةستاگرامی خۆی باسی لە بێگوناح دەرچوونی ئازاد عەبباسی برای کردووە کە ساڵی ڕابردوو دەگەڵ ئەوان دەستبەسەر کرابوو.\nلە سنوورى نەوسوود چەتەکانى ڕژیمی ئاخوندی تەقەیان لە کۆڵبەرێک کرد\n ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو بڵاوى کردەوە:\n کۆڵبەرێکی خەڵکی نەوسوود، بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە چەکدارەکانی ئێران لە سنووری پارێزگای کرماشان بە سەختی بریندار بوو.\n ئاریا خالیدی خەڵکی گوندی نەروی سەر بە شاری نەوسوود بە سەختی بریندار بووە.\n ئێستا بۆ چارەسەری پزیشکی براوەتە نەخۆشخانەیەکى کرماشان.\n لە ساڵی ٢٠٢٠ی زایینی زیاتر لە ٢٤٠ کۆڵبەر و کاسبکاری کورد لە سنوورەکانی کوردستان تەقەیان لێ کراوە.\n لەو ژمارەیە نزیکەى ٥٩ کەسیان گیانیان لە دەست داوە.\nلە پێناو نان، کۆڵبەرانی کورد گیان دەبەخشن!\n کۆڵبەرێکی سەقزی بەناوی محەمەد ئەحمەدی خەڵکی ئاوایی ئایچی سەقز و تەمەن ٥٠ ساڵ شەوی ڕابردوو لە سنوری برویشکانی نەنۆڕی بانە گیانی لە دەست دا.\n ڕوون نییە ئە کۆڵبەرە بە تەقەی چەکدارە تیرۆریستەکانی ئێران یاخود بە هەڵدێران و سەرمابردوویی گیانی لەدەست داوە.\n محەمەد ئەحمەدی خێزاندار و خاوەنی ٤ مناڵ بووە.\nلاوێکی تری مەهابادی لە لایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەستبەسەر کرا.\nلە درێژەی شاڵاوی گرتن و بردن لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، ڕۆژی پێنجشەممە ٢٥ی بەفرانبار ، "سوران محەمەدی" خەڵکی شاری مەهاباد پاش بانگهێشتکردنی بۆ ئیدارەی ئیتلاعاتی ئەم شارە دەستبەسەر کرا.\nسوران وەک دەستبەسەرکراوەکانی دیکە، بە بێ بەڵگەی دادوەری دەستبەسەر کراوە و هۆی دەستگیرکردنەکەشی تا ئێستا نادیارە.\n کەسێک به ناوی محەمەد ئەحمەدی خەڵکی گوندی ئیچی سەر بە ناوچەی سەقز بە هۆی هەژاری و نەبوونی کە ڕووی لە کۆڵبەری کردبوو، کە بارێکی زۆری بە کۆڵەوە بووە و هێزە چەکدارەکانی زامنەیی بەدوای کەوتوون، لە شاخەکە هەڵدێرا و بەو هۆیەوە سەکتەی دڵی کرد و گیانی لەدەست دا!\nمحەمەد ئەحمەدی خاوەنی ٤ منداڵە.\nئێستا کۆڵبەرەکان وا دەیگەڕێننەوە نێو گوندەکەی\nلاوێکی دیکەی کورد خۆی کوشت.\nرۆژی پێنجشەممە ٢٥ی مانگی بەفرانبار، لاوێکی خەڵکی ئاوایی شوانکارە سەر بە شاری روانسەر بە ناوی پەیمان بێھلوولی تەمەن ٢٦ ساڵ و کوڕی فەرامەرز بێھلوولی بە ھۆی کێشەی بنەماڵەییەوە دەستی داوەتە خۆکوژیی لە رێگای خواردنی حەب و بەم ھۆیەوە گیانی لەدەست داوە\nڕژیمی ئاخوندی لەهەموو ڕوویەکەوە تەنگی بە ژیانی خەڵکی هەڵچنیوە و بووەتە هۆی بێهیوایی گەنجەکانمان.\nچەکدارەکانی ڕژیمی ئاخوندی هاووڵاتییەکی بانەیی دایە بەر دەسڕێژی گولـلە\nبەرەبەیانی ئیمڕۆ ٢٩ی بەفرانبار، "یوسف فەتاح‌زاده" تەمەن ٣٧ ساڵ کۆڕی مەحمود خەڵکی شاری بانه درایە بەر دەسڕێژی گووللـە.\nئەم هاوڵاتییە بانەییە تەنانەت کۆڵبەریشی نەکردووە و کۆڵیشی پێوە نەبووە، تەنیا لە گوندەکەی خویەوە بۆ بوویین وەڕێ کەوتووە بە بێ هیچ هۆکار یا بیانوویەک دراوەتە بەر گوللـەی پاسدارەکان.\nیوسفیان گەیاندووەتە نەخۆشخانەی سەڵاحەدین بەڵام کار لە کار ترازاوە و گیانی سپاردووە.\nیوسف باوکی دوو منداڵ بووە کە بە بێ هیچ تاوانێک هەتیو کرا.\nبە پێ سەرچاوەی کوردپا لە ماوەی ڕۆژانی ڕابردوودا، سێ ئەندامی مەکتەب قورئان بە ناوەکانی "عەبدولکەریم فەرهادی، سەعید سەجادی و سەعدی وەلەدبەیگی"، بانگهێشتی ئیتلاعاتی سپا لە شاری پاوە کران و لێپرسینەوەیان لەگەڵ کرا.\nسێ کۆڵبەری خەڵکی گوندی کورانی ورمێ بە هۆی ڕنووە بەفرەوە گیانیان لەدەست داوە و تا ئێستا لاشەی سێ کەسیان نەدۆزراوەتەوە!\nڕنووی بەفر لە سنووری ورمێ گیانی پێنج کۆڵبەری کوردی ستاند\nڕۆژی دووشەممە ۲۹ی بەفرانبار، ٥ کۆڵبەری کورد بە ناوەکانی "مەتین ئەسڵانی کوڕی عوسمان، یاوەر ئەسڵانی کوڕی لوقمان، بولەن ئەحمەدی کوڕی سادق، ئولایی خودایی کوڕی حاتەم و فرات خودایی کوڕی خورشید"، بەهۆی ڕنووی بەفر لە سنووری ورمێ، گیانیان لەدەست دا.\nبریندار کردنی دوو کۆڵبەری تر لە سنوورەکانی بانە و نەوسوود، بە دەست چەکدارانی ڕژیمی ئاخوندی\n دوو کۆڵبەر لە کاتی کۆڵبەری لە سنوورەکانی نەوسوود و بانه بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە چەکدارەکانی ئێران بریندار کران.\nڕۆژی دووشەممە ٢٩ی بەفرانبار هێزە چەکدارەکانی ئێران لە سنوورەکانی بانه تەقەیان لە کۆڵبەران کردووە و لە ئاکامدا کۆڵبەرێک بە ناوی ”عەبدوڵڵا فەرەج پەنا“ بە سەختی بریندار بووە.\nبە وتەی سەرچاوەیەکی ئاگاداری ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو عەبدوڵڵا ئەژنۆی بە سەختی پێکراوە و ئەگەڕی بڕینەوەی لاقی لە ئارادایە.\nلەلایەکی دیکەوە و هەمان ڕۆژ، کۆڵبەرێکی خەڵکی سەلاسی باوەجانی بە ناوی ”ب . م“ لە کاتی کۆڵبەری لە سنوورەکانی نەوسوود بە تەقەی هێزە چەکدارەکانی ئێران دەستی بە سەختی بریندار کراوە.\nئەو کۆڵبەرە لە ترسی ئەوەی دەستبەسەر نەکرێت سەردانی بنکەکانی تەندروستی نەکردووە.\nعەزیمە ناسری و دەریا تاڵبانی و ئەسرین محەمەدی کە سێ چالاکی مەدەنی کورد بوون و ڕۆژی شەممە ٢٠ی بەفرانبار لە کاتی شەپۆلی دەستبەسەرکردنی چالاکان و خوێندکاران لە شارەکانی بۆکان و مەهاباد و تاران و کەرەج و ورمێ گیران، گوازراونەتەوە بۆ ئیتلاعاتی پادگانی ئەلمەهدی ورمێ.\nهێرشکردنە سەر کۆڵبەران هەتا دێت زیاتر و توندتر دەبێت\n لە سنوورى نەوسوود چەتەکانى خامنەیی هێرشیان کردە سەر کۆڵبەران و تەقەیان لێ کردن کە بە هۆیەوە کۆڵبەرێک بە ناوى باست.م خەڵکى سەلاس باوەجانى لە دەست و باڵییەوە بریندار بوو!\nلە سنوورى بانەش تەقەیان لە کۆڵبەران کرد کە بە هۆیەوە عەبدوڵا فەرەج پەنا پێى بە سەختى بریندار بوو!\nئەمشەوى ڕابردوو هێزە ئیتلاعاتییەکانى ڕژیمی ئاخوندی چوونەتە گوندى ئاڵیکەندى بۆکان\n بەسەر ماڵى هاووڵاتى "قادر ڕەسوڵپوور"یان داداوە و لەبەردەم دەرگاکەى دەستیان بە تەقە کردووە!\n دواتر بە زۆرى و لە نێو دەستى ژن و منداڵەکەى، دەریان هێناوە و بردوویانە!\nئەوە لە کاتێکدایە کە ئەو هاووڵاتییە نەخۆش بووە و لە جێگە کەوتووە\n تەنانەت جلوبەرگى تەواویشى لەبەردا نەبووە کە بردوویان و بنەماڵەکەى دواتر جلوبەرگیان بۆ بردووە\n تا ئێستا بنەماڵەکەى هۆکارى دەستبەسەرکردنى قادر رەسوڵپوور نازانن!\nدوو هاووڵاتى دیکە لە بۆکان دەستبەسەر کران!\n نیوەڕۆی ڕۆژی سێشەممە ٣٠ بەفرانبار، هێزە ئیتلاعاتییەکان محەممەد حاجی ڕەسووڵپووریان لە شوێنی کارەکەی لە شارى بۆمان بێ بەڵگەی یاسایی دەسبەسەر کردووە.\n ئێوارەی ڕۆژی سێشەممە ٣٠ بەفرانبار، هێزە ئیتلاعاتییەکان عەلی زۆلفی دانیشتووی فەرهەنگیانی بۆکانیان دەستبەسەر کردووە.\n تا ئێستا هۆکارى دەستبەسەرکردنی ئەم هاووڵاتیانە دیار نییە!\nزۆربوونی ژمارەی دەسبەسەرکراوان لە شارەکانی بۆکان و نەغەدە\nڕۆژی سێشەممە ٣٠ی بەفرانبار، ٦ هاووڵاتیی کورد کە پێنجیان خەڵکی شاری نەغەدە و یەکێکیشیان بۆکانییە، لەلایەن هێزە ئەمنیەکانەوە دەسبەسەر کراون\nناوی ئەو شەش کەسە بریتییە لە:\nدیاکۆ زەردەشتی/ خەڵکی شاری بۆکان\nڕێکه‌و 2021-01-21 09:19:11


کاتێک کە قامکمان دەتەقێنین چی ڕوو دەدات؟! | ڕێکخراوەی زانستی فەرهەنگیی هۆژان\nنەورۆز ۱۴, ۲۷۱۸ نەورۆز ۱۹, ۲۷۱۸ Hojan تەندروستی و زیندەورناسی, هەواڵ و زانیاری 0\nکاتێک کە قامکمان دەتەقێنین چی ڕوو دەدات؟!\nکاتێک کە قامکمان دەتەقێنین چی ڕوو دەدات؟\nبەڕاستی کاتێک کە قامکمان دەتەقێنین، لەناو جومگەکانماندا چی ڕوو دەدات؟ ئەو دەنگە لە کوێوە دێت؟ ئایا تەقاندنی قامک، زیان دەگەیەنێتە جومگەکان؟\nزانستمەندان بۆ تێگەیشتن لەوە کە چی ڕوو دەدات و ئەو دەنگە لە کوێوە دێت، کەڵکیان لە ماشینە سەروودەنگەکان وەرگرت و کۆتاییان بەم بابەتە باسورووژێنە هێنا.\nلە ئاپریلی سالی ٢٠١٥دا، توێژەرانی زانکۆی ئاڵبێرتا وتارێکیان لەسەر وێنەی MRIی جومگەی قامک کە لە حاڵی تەقیندایە، بڵاو کردەوە. ئەم وتارە باس لەوە دەکات کە ئەو دەنگە بەهۆی تەقینی هەندێک بڵقی هەوا یە کە لەناو شلاوێکدا کە شلاوی سینۆڤیالی پێ دەڵێن و جومگەکانمان پڕ دەکەن، دروست دەبێت. بەڵام ماشینە سەروودەنگەکان دەتوان سەد بەرامبەر خێراتر لە MRI تۆماری بکەن کە لە لەشماندا چی ڕوو دەدات . بەم پێیە ژمارەیەک لە زانستمەندان بڕیاریان دا لەسەر ئەم ئیدعایە توێژینەوەیەکی زیاتر بکەن.\nبە سەرپەرشتیی ڕۆبیرت د.بووتین ڕادیۆلۆجیست لە زانکۆی کالیفۆڕنیا-داڤیس، تیمێک ٤٠ کەسیان بە کار گرت و لەو ٤٠ کەسە، سی کەسیان ھۆگری قامک تەقاندن بوون و ١٠ کەسیش، قەت قامکیان نەدەتەقاند. لەناو ئەو سی کەسەدا، بەتەمەنترینەکەیان گوتی کە لە چل ساڵی ڕابردوودا هەموو ڕۆژێک زیاتر لە ٢٠جار قامکی تەقاندووە.\nلەم چل کەسە داوا کرا، لە کاتێکدا کە لەناو ماشێنێکی سەروودەنگدان، قامکی دەستیان بتەقەنێن، لەکۆتاییدا، توێژەرەکان وێنەی ٤٠٠ جومگەی قامکی دەستیان کۆ کردەوە، هەروەها ئەوان دەنگەکەشیان تۆمار کرد، و بەم شێوەیە ئەوان دەیانزانی کام وێنەیە کە دەنگەکەی لێوە دێت.\nلە وێنەکاندا، کاتێک کە قامک دەتەقا نوور/برووسکەیەکی ڕۆشن لە جومگەکەدا دەردەکەوت، ئەمە بەتەواوی شتێکی چاوەڕواننەکراو بوو.\nتوێژەرەکان شکیان بوو کە تەقاندنی قامک و دیتنی نوورەکە لەناو وێنەی ئۆلتراسۆنددا، پەیوەندیی بە گۆڕانی گوشارێک بێت کە لە شلاوی سینۆڤیالدا ڕوو دەدات.\nبووتین شی دەکاتەوە:\nلەسەر ئەوە کە لە جومگەدا چی ڕوودەدات کاتێک کە قامک دەتەقێت، چەند تیۆرییەک هەیە؛ ئێمە دڵنیاین کە دەنگی تەقانی قامک و برووسکەی ڕۆشن لە سەروودەنگدا پەیوەندییان هەیە بە گۆڕانکاریی چالاک لە پەستانی بڵقێکی گازی لەناو جومگەکەدا.\nبەڵام نهێنییەکی گەورە هێشتا لە جێی خۆی ماوەتەوە. لە ساڵی ١٩٤٧دا توێژینەوەیەک بڵاو کرایەوە کە دەیگوت، ئەم دەنگە کاتێک دەبیسترێت کە بڵقەکە سەرەتا لەناو شلاوی سینۆڤیاڵی جومگەدا دروست دەبێت. ئەم تێزە ٣٠ ساڵ دواتر ڕەت کرایەوە، کاتێک گرووپێکی دیکە لە توێژەران گوتیان کە زیاتر وا دەردەکەوێت کە ئەو دەنگە بەهۆی تەقینی بڵقەکە بێت نەک دروستبوونی.\nلە توێژینەوەکەی زانکۆی ئاڵبێرتادا، تیمەکە بە کەڵکوەرگرتن لە زانیارییەکانیانی MRI، پشتگیریان لە تەقینی بڵقکە کرد بەڵام هێشتا نەیانتوانیوە بەڵگەیەکی حەتمی بێننەوە.\nکەواتە کامیان ڕاستە؟ ئایا ئەو دنگە بەهۆی تەقینی بڵقەکە لەناو جومگەدایە یان دروستبوونی لە جومگەدا؟\nوەڵام دانەوە بەم پرسیارە کارێکی سەختە، بووتین گوتی: ئێمە تەنها پاش بیستنی دەنگەکە ئەو برووسکەیە دەبینین. ڕەنگە ئەمە پشتگیری لە بیردۆزیی دروستبوونی بڵقەکە بکات نەک بیردۆزیی تەقینی.\nئەو شتەی وا توێژەرەکان بەدڵنیاییەوە دەتوانن بیڵێن ئەوەیە کە کاتێک کە قامکتان دەتەقێنن، هیچ ئازار، هەوکردن یان خەسارێک لە جومگەکەتان نادرێت و هەروەها لە نێوان جومگەی ئەو کەسانەی وا بەردەوام قامکیان دەتەقێنن و ئەوانەی وا نایتەقێنن، هیچ جیاوازییەکی بەرچاو نابینرێت.\nئەمە لە حاڵێکدایە کە بووتین دەڵێت: توێژینەوەی زیاتر پێویستە بۆ ئەوەی دڵنیا بین کە قامک تەقاندن لە درێژماوەدا هیچ خەسارێک دروست ناکات.\nهەروەها ئەگەری ئەوە هەیە کە تەقاندنی قامک لەڕاستیدا بۆمان باش بێت. پاش تەقاندنی قامک ئاستی گەڕانی جومگەکە تا ڕادەیەکی زۆر، زیاتر دەبێت .\nتکایە کەسێک لەسەر ئەم بابەتە توێژینەوە بکات، ئێمە دەمانەوێت بزانین!\nئامادەکردنی: نەسیبە بارانی\nUltrasound machines ماشینی سەروودەنگ\nAir bubbles بڵقی هەوا\nSynovial fluid شلاوی سینۆڤیال\nbubble formation theory بیردۆزیی دروستبوونی بڵق\nbubble popping theory بیردۆزیی تەقینی بڵق


زەبروزەنگ، وەک سەرچاوەی ئابووریی.\n٥ ھۆکار، لەبەرچی جەنگەکان، چیتر بە دروستی کۆتاییان نایەت.\nلە مێژووی ئەوروپادا، سەدەی ١٩، بە قۆناخی ئاشتی دادەنرێت. سەردەمی نێوان کۆنگرەی ڤییەنا و جەنگی جیھانی یەکەم، لەگەڵ ئەوەشدا مەرجداربوون.\nکاتی خۆی زنجیرەیەک شەڕ لە ئەوروپا ڕوویانداوە، وەک شەڕی کریم/ قریم،یاخود شەڕی یەکگرتنەوەی ئیتالیا یان ئەڵمانیا. چ لە ڕووی کات و چ لە ڕووی شوێنەوە شەڕی سنوورداربوون و زۆربەی کات بە جەنگێکی یەکلاکەرەوە کۆتاییان پێھاتووە. پاشان ئاشتی بەستراوە. بە نزیکەیی ھەمیشە شەڕەکان چەند مانگێکیان خایاندووە. پەلاماری سیستەمی کۆمەڵگایان نەداوە، بەڵکو لەگۆڕینی سنووری سیاسی دا، بە سنووردارکراوی ماونەتەوە.\nشەڕ لە ڕووی کات و شوێنەوە بەیاسا ڕێکخراوە، دەتوانێ بەئاشکرا خۆی ببەستێتەوە بە بیرۆکەی ئاشتی درێژخایەنەوە. ئەوە شتێکی جیاوازە ھەر ھێندەی شەڕەکان زیاتر بخایەنن، نەتوانرێ بە ناوچەیی بکرێن و ھەروەھا بەپێی ڕێنمایینەکردنی ستراتیژێکی چۆک پێدادان و تێکشکان ببرێن بەڕێوە، بەڵکو ببنە شەڕێکی ماندووکەر و شەکەتئامێز.\nلە شەڕی ٣٠ ساڵەی ١٦٤٨-١٦١٨، دا ئەوە وابوو، دواتر سەرلەنوێ لە ھەردوو جەنگی جیھانی سەدەی ٢٠ دا . لە کۆتایی ھاتنیان دا مرۆ گەیشتە دەرئەنجامێک، پێویستە شەڕ لە ئامڕازەکانی سیاسەت دا بسڕێتەوە.\n١٦٤٨و ١٨١٥ لە ئاشتی (ڤێستفێلیشە)*،(ناوی ناوچەیەکی ڕۆژئاوای ئەڵمانیایە و ئاشتی تێدابەستراوە. و). لە کۆنگرەی ڤییەنناش، مرۆ ھەر بەوە ڕەزامەندی خۆی دەربڕی، یاسا و ڕێسایەک بۆ شەڕ دابنێ و تێیدا لە ڕووی شوێن و کاتەوە، مشووری شەڕ سنوردارکردن بخوات. چارەسەریش بۆ ئەمە، مۆنۆپۆلی دەوڵەت بوو، لەسەر مافی جەنگ. مرۆ شەڕی ڕووبەڕووی ئاوەزی دەسەڵاتدارەکان کردەوە، لەسەر ئەو باوەڕو متمانەیەی، ئەوان بەو پێیە ، پارێزی دەکەن و زاڵدەبن بەسەر ھەژماری ـ تێچووی ـ قازانج دا.\nئەم متمانە پێکردنە ساڵی ١٩١٨ و ١٩٤٥ نەما. ھەنووکە مرۆ گەرەکێتی شەڕ بەتەواوی بەرەو نەمان بەرێ. بۆ ئەمە مرۆ پێویستی بەدەسەڵاتێکە، لە مشوری ئەوەدا بێت، ھەرکەسێ بە پێچەوانەوە مامەڵە لەتەک قەدەغەکردنی شەڕدا بکات، ھیچ قازانجێکی لێوە بەدەست نەھێنێ.\nئەمما نە کۆمەڵەی گەلان و نە نەتەوە یەکگرتووەکان، نەبوون بەو دەزگا و شێوە ھێزە. ھەروەھا ھێزە گەورەکان، تەنھا کاتێ دژی ئاشتی تێکدەران دەجوڵێنەوە، لەو کاتانەدا کە لەبەرژەوەندی ڕاستەوخۆی خۆیاندا بێت. ھەر لەم ڕووەوە، ئەوە پێش چەند ساڵێ ھێنرایە پێشەوە، "بەرپرسیارێتی بۆ پاراستن" ھیچی نەگۆڕی: لە بنچینەدا، ھیچ کەس دەرک پێ ناکرێ، ئامادەبێ داواکاری کۆتایی پێھێنانی شەڕ جێبەجێ بکات، یاخود لە توانایدا بێت. مرۆ خۆی، بە داواکارییەکانی لە لایەنەکانی شەڕ ڕازی دەکات، ئەوانەی کە توانای گرتنە ئەستۆی ھیچ ئاکامێکیان نییە.\nبەڵام بۆچی ئەم ئاوەزمەندییە، ھانا نابات بۆ ھەڵسەندگاندنی عەقلانێتی، کە بنچینەی سنوورداکردنی ڕژێمی شەڕەکانی پێشوو بوو. کە زۆربەی کات، لە پەرۆشی ئەوەدا بوو، جەنگ کۆتایی بێت، کاتێک کە سوود و قازانجی مەعقول، زیانی چاوەڕوانکراو تێدەپەڕێنێ؟\nھێشتا ھەر لەھەندێ ناوچەی جیھاندا سەروکارمان لەتەک شەڕدا ھەیە. تێیاندا، زیان دووری و دووری دەبەزێ، بۆ نموونە لەو شەڕەی ٤ دەیەیە لە ئەفریقا و لە شەڕەکانی ناوەوەی ئەفغانستان و دەوروبەریدا و لە شەڕەکانی دوای بەھاری عەرەبی ھەڵگیرساون. ھەموو ئەم ھەرا و کێشانە، بەوە جیادەکرێنەوە، کە بەھیچ شێوەیەک یاخود پەراوێزئاسا بەشەڕی دەوڵەتان دادەنرێن. بەڵکو لە گەوھەردا بەشەڕی ناوخۆ دادەنرێن، کە بەپێی ئەقلانێتیکی تر یەکلایی دەکرێنەوە.\nئاکامی دوا ئاڕاستەکاری ئامێرێتی،یەکەم ڕەھەندی (ئێکسیستەنسیل) وجودی دابەدەستەوە،کە ھەرجۆرە پێکھاتنێکی (کۆمپرۆمیس)ێکی مەحاڵ کرد. کلیلی ئاشتی لەسەر کۆمپرۆمیس وەستاوە، تەنانەت گەر سەرکەوتوو و دۆڕاوی ئاشکراش ھەبن. لەھەر جێییەک حاڵەتەکە ئەمە نەبێت، کلیلی ئاشتی خۆی تەنیا لە ئاگربەست دا نیشان دەدات. ئەوە وەڵامی دووەمی پرسیارەکەیە، بۆچی شەڕەکانی ئێستا، کۆتاییان نایەت: ئەو ڕژێمە دوانەییانەی دوای ڕێسای ڤیستڤێلیشەی ساڵی ١٦٤٨ پەرەیان سەند، سنوورێکی توندیان ڕاکێشا لەنێوان شەڕی دەوڵەت و شەڕی ناوخۆدا، ئیدی کار ناکات. بەردەوام زۆر جار ھەردوو شێوەکە تێکەڵ یەکتر دەبن. شەڕەکان وەک شەڕی ناوخۆ دەست پێدەکەن، کەچی لەناکاو دەوڵەتەکانی دەوروبەر ڕۆڵی گرنگی تێدا دەگێرن.\nبەم شێوەیە جەنگی سەروونەتەوە دەخولقێ، تێیدا تێکەڵکردنێکی ھەراکان لەنێوان کۆمەڵگا و نێو دەوڵەتەکان دا دەکرێ. شەڕەکان بەو جۆرە ئالۆز دەکرێن، کە ناتوانرێت چیدیکە لەڕێگای کلیلی ئاشتی ئاسییەوە کۆتاییان بێت: کاتێکی زۆر دەخایەنێ لە پرۆسەی ئاشتی دا.\nلەدوای کۆتایی جیاکردنەوەی ئاشکرای نێوان شەڕی دەوڵەتان و شەڕی ناوخۆیی، شەڕی ئابووریی بە ئاشکرا جێی گرتۆتەوە. لە شەڕی داخراوی ئابوورییدا، ھەر ئەو کەرەسانە لەبەردەستدان، لە چوارچێوەی ئەو ڕووبەرەی لایەنەکان دەستیان بەسەردا گرتووە. گەر ئەوانە/ کەرەسەکان تەواو بن، شەڕەکانیش کۆتاییان دێت. (کلاوزەڤیز) ئەمە ناودەبات بە "دامرکانەوەی بورکان".\nلەشەڕی ئابووریی ئاشکرا و کراوەدا، بەردەوام پارە و چەکی بەلێشاو لەبەر دەڕوات، زەخیرە و شەڕکەران، لەناوچەکانی جەنگ. لەسەردەمی کەناڵە سێبەرەکانی گلۆبالیزم دا، کاری قەدەغەکردن و ئابڵووقەی چەک زۆر بەکەمی سەرکەوتوو بووە. ئەوە بەگشتی لە شەڕی نوێنەرایەتی رۆژھەڵات ـ رۆژئاودا وا بوو لەوەتەی تەواوبوون قەبارەیەکیان بەدەستھێنا. لەو میانەدا ھاوکارییە دەرەکییەکان خۆیان فراوانتر کردووە. بەو پێیە لایەنی بکەر/ ئاکتۆری زیاتر وەک ھێزی پشتیوانی دەرەکی دەردەکەون. ھاوشانی ئەمەش ژمارەی لایەنەکانی شەڕی ناوخۆ زیاد دەکەن. ئەمەش وەڵامی سێیەمە.\nڕەنگە گرنگترین ھۆکار بۆ درێژەکێشانی شەڕی نوێ لەوێدا بۆی بگەڕیین، کە لە خۆیاندا، لیستێک لە ئاکتۆر/ لایەنی بکەر ھەیە، کە بە "شەڕ دەژین"کە زەبروزەنگ و ھەرا لە ئامڕازێکی سیاسییەوە دەکەنە سەرچاوەیەکی ئابووریی . بێگومان ئەوکات چ بەرژەوەندییان نییە شەڕ کۆتایی پێ بھێنن ـ کوێخاکانی شەڕ لەبەرئەوەی مافی زیادکردنی سەرمایەیان لێ دەسێندرێتەوە و کەسەکانی دوایان کەوتوون، نەک لەبەرئەوەی دەگەڕێنەوە بۆ پەراوێزی ژیانی کۆمەڵایەتی. بەشی ھەرە سەخت و دژوار ئەوەیە، گەر شەڕ دڕێژە بکێشێ، گەڕانەوە بۆ ژیانێکی تەندروست و ئاشتی ، سەخت و سەختر دەبێت.\nیەکەم جار نەوەیەک گەشەی کردووە، کە شتێ نازانێ لەمەڕ شەڕی ھەڵگیرساوەوە، جگە لەمانەوە لە ژیاندا لەسەر شەڕدا، لە ڕێگای بەکارھێنانی زەبروزەنگەوە. بەم جۆرە بۆتە مەحاڵ رێکەوتن لەسەر کۆتایھێنان بەم شەڕە بەشێوازێکی ئاشتی . ئەمەش چوارەمین وەڵامە.\nئەوەی دەکرێ، لە گێڕانەوەی بونیاتنانەوەی شیکاریی دا لە یەکتر جیا بکرێتەوە، لەلایەن چاودێڕێکی دوورەوە، خۆی لە ڕووداوی واقیعیدا دەبینێتەوە، زۆربەی کات تێکەڵن : ھەروەھا ئیمکان نییە ھەموو ئەو ھۆکارانەی لێرەدا ئاماژەیان پێدراوە، بەردەوام بەدەست بێن و بدۆزرێنەوە. لەھەندێ باردا،یەکێ ھەر ھیچ ڕۆڵێکی نییە، لەکاتێکدا یەکێکی تر ڕۆڵێکی تایبەت دەگێڕێ. لەسەروو ئەمانەشەوە تێکەڵەکە دەکەوێتە ژێر کاریگەرێتی ھۆکارەکانی گۆڕانکارییە بەردەوامەکان.\nشەڕە کلاسییکییەکان بەوە ناسراون، ڕامانکردنی ڕێساکانییان تێیدا بووە بە یاسای بنچینەیی بەڕێوەبردنی شەڕ (ئەمەش مانای وا نییە، کە لایەنەکانی شەڕ ھەمیشە بەمەوە وابەستە بوون ). بەڵام بەم شێوەیە شەڕە نوێیەکان بەوە ناسراون، کە بێ یاساو ڕێسا بەڕێوە دەبڕێن، کە ئاستێکی بەرزیان لە ماڵوێڕانی لێدەکەوێتەوە. لەمەوە تۆڵە و تۆڵە سەندنەوە سەرھەڵدەدات، کە بە بڕیاری دروستی کەسێک بێلایەنی لایەنی سێیەم دەتوانرێت کۆتایی پێبھێنرێت. ئەم لایەنی سێیەمە لەشەڕی ناوخۆ/ ئەھلیدا نییە. پێویستە ڕەتی توندی تیژییەکی چەشتویەتی بداتەوە و ھەروەھا دەبێت تۆڵەی سووکایەتی پێکردن بکاتەوە، کە ڕووبەڕووی بۆتەوە ، بەرلەوەی مرۆ بتوانێ دەست بکات بە گفتوگۆکردن بۆ کۆتایی پێھێنانی زەبرەزەنگ .\nلەبەرئەوە ھەمیشە یەکێک ھەر دەبێت، کە ھێشتا لەسەرێتی ھەژمارەکە/ فاتورە بدات، کە دەبێتە مایەی کردنەوەی ھەژماری نوێ. ئەوە پێنج ھۆکارەکە بوون، بۆچی شەڕەکانی ئێستا، لەخۆیانەوە تەواو نابن و بەدەگمەن رێگەش دەدەن تەواو ببن.\n● ھێرفرید موینکلەر: پرۆفیسۆری زانستی سیاسییە لە زانستگەی ھومبۆڵدت.\n* ڤێستفێلیشە: پەیماننامەیەکی ئاشتییە لە شاری مونستر و ئۆسنابروکی ئەڵمانیا لە نێوان ١٥.٥ـ ٢٤.١٠ ساڵی ١٦٤٨بەستراوە. بەپێی ئەم ڕێکەوتنامەیە شەڕی ٣٠ ساڵەی ناو ئەڵمانیا و شەڕی ٨ ساڵەی سەربەخۆیی ھۆڵەندە، کۆتایی ھات.


ئایا حوكمی تەقلید كردنەوەی هێما و لۆگۆ بازرگانیەكان چیە؟ وە ئایا دروستە كڕین و فرۆشتن بە هێمای ساختەوە بكرێت؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nکار و بازرگانی ئایا حوكمی تەقلید كردنەوەی هێما و لۆگۆ بازرگانیەكان چیە؟ وە ئایا دروستە كڕین و فرۆشتن بە هێمای ساختەوە بكرێت؟\nئایا حوكمی تەقلید كردنەوەی هێما و لۆگۆ بازرگانیەكان چیە؟ وە ئایا دروستە كڕین و فرۆشتن بە هێمای ساختەوە بكرێت؟\nواتە خەڵكانێك دەیانەوێت نیشانە و هێمای كاڵا ئەصڵیەكە بەساختەكراوی لەسەر شمەك و كاڵاكەی خۆیان دابنێن بۆ ئەوەی وەكو ئەصڵیەكە بێتە پێش چاو و دەركەوێت.\nئەمە دروست نیە ، لەبەر ئەوەی فێڵ وتەڵەكەیە وخواردن وبردنی ماڵی یەكترە بەناڕەوا ، چونكە كڕیار ئەو كاڵا وشمەكە دەكڕێت لەبەر ئەوەی بەهۆی بینینی ئەو نیشانە هێمایەوە لەسەری بە ئەصلی تێدەگات ئەگینا نایكڕێ ، وە ئەمەش بە درۆ و غەش وساختە هەژماردەكرێت.\nوە ئەوەشی بەم كارە بزانێت ئەوا نابێ ئەو كاڵایە بكڕێت لەبەر ئەوەی هاوكاری فرۆشیارەكەی تێدایە لەكاری ساختەدا.\nئایا پارەى ئەو كەسانەى كە سەنتەرى ئینتەرنێتیان هەیە حەرامە؟ من ئافرەتێکم کارى خەیاتى دەکەم ئایا دورینى جلوبەرگى تەسک و نیو قۆڵ بۆ ئافرەتان تاچەند دروستە؟ حوكمی ئەو سایەق تەنكەرانەی كە نەوت دەگوازنەوە بۆ ئێران؟ دانانى دوكانى جلوبەرگى بووك دروستە؟ چۆن ڕزق و ڕۆزیمان زیاد دەکات؟ ئەو هۆکارانە کامانەن کە دەبنە مایەى زیادبونى ڕزق و ڕۆزیمان\nسەردان: ١,٣٤٦ بەش: کار و بازرگانی\nپرسیاری دواترئایا دروستە بۆم لەكاتی دەوامی ڕەسمیدا نوێژی چێشتەنگاو بكەم بەمەرجێك سەرنەكێشێ بۆ پەكخستن ودواخستنی كارەكە؟پرسیاری پێشترئایا حوكمی وەرگرتنی كرێی كەڵەشاخ چیە؟


ئاڵفرێد نۆبێل(Alfred Nobel ) کێ بوو؟\nهه‌مووسڵێک له10مانگی دێسامبرداخه‌ڵاتی نۆبێل دابه‌ش ده‌کرێ وئه‌درێ به که‌سانه که له‌بواری زانستی فیزیک،کیمیا،پزیشکی دا لێکۆڵینه‌وه‌ده‌که‌ن،وهه‌روه‌ها به‌و که‌سانه‌ی که‌له نووسینی ئه‌ده‌بیاتدا ده‌نووسن،یان بۆ ئاشتی تێده‌کۆشن.\nزۆربه‌ی خه‌ڵکی دنیا ناوی نۆبێل وخه‌ڵاتی نۆبێل یان بیستووه، وزۆرکه‌سیش خه‌ڵاتی نۆبێل یان وه‌رگرتووه. به‌ڵام بۆی هه‌یه که ئێستاش زۆرکه‌س به‌باشی نه‌زانن که خودی نۆبێل کێ بوو،له‌کوێ له‌دایکووه،چۆن ژیاوه که‌ی وله‌کوێ مردووه. هه‌ربۆیه وام به باش زانی، به کورتی چه‌ن دێڕیک له‌م باره‌یه‌وه بنووسم وپێشکه‌ش\nبه خوێنه‌رانی لاوی کوردی بکه‌م.\nئاڵفرێد نۆبێل له‌ساڵی 1833دا، له شاری ستۆکۆڵم\nله سوێد له‌دایک بووه، به‌ڵام چونکه باوکی ایمانول به\nدوای دۆزینه‌وه،و‌دروست کردندا بووه،له ڕووسییه کارگه‌یکی مکانیکی دامه‌زراندبوو،که دوایه گه‌شه‌ده‌کا و ده‌بێته فابریکی گه‌ور، له‌وێ خه‌ریکی توێژینه‌وه و دۆزینه‌وه بووه. هه‌ربۆیه‌ش ئاڵفرێدش له ڕووسییه له شاری پێتڕۆس بۆرگ گوه‌ره ده‌بێ.\nئاڵفڕێد هه‌روه‌ک براکانی دیکه‌ی له‌ژێرچاوه‌دێری باوکی دا، پڕۆسێسی خوێند ده‌ست پێده‌کاوفێرده کرێ و په‌روه‌رده ده‌بێ. ئاڵفڕێد وه‌ک خوێندکارێکی گه‌ڕۆک دوای چه‌ن ساڵ خوێندن،له‌کارگه‌که‌ی باوکی ده‌ست به کارده‌بێ، و به‌دوای توێژینه‌وه ودۆزینه‌وه ده‌که‌وێ.\nبه‌ڵام چه‌رخی چه‌پ نای هێنێو، کالای به‌رهه‌م هێنراوی فابریکه‌که‌یان کڕیاری که‌م ده‌بێ و به نا چار فابریکه که‌یان داده‌خرێ. باوکی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆسوێد ، به‌ڵام کوڕه‌کانی له‌وێ ده‌مێننه‌وه. براگه‌وره‌که‌ی ئاڵفڕێد - ڕۆبرت- له‌نزیکی باکۆ،کانی نه‌وت ئه‌دۆزێته‌وه، و ده‌توانن کارگه‌یه‌کی نه‌وت ده رهێنان دا‌مه‌زرێنن، که له‌کاتی خۆیدا له دنیادا بێ وێنه ده‌بێ. به‌ڵام ئاڵفڕێد پێی خۆش نابێ وه‌ک سه‌رپه‌رستی فابریک کاربکا، ئه‌و حه‌زی زۆرله دۆزینه‌وه‌ی ماده‌ی ته‌قینه‌وه ده‌بێ. و ده‌یه‌وی له لابراتواری تاقیکردنه‌وه دا کاربکا هه‌ربۆیه‌ش ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆسوێد.وله لابراتوره‌که ی باوکی له‌کۆنگسهۆلمن ده‌ست به‌کارده‌بێی.زۆر هه‌وڵ ئه‌دا تا ده‌توانێ له ماده‌ی نیترۆگلیسرین ماده‌ی ته‌قینه‌وه که هه‌م کارامه‌تره‌و،وهه‌م بێخه‌ترتربه‌ده‌ست بێنێ، به‌ڵام له تاقیکردنه‌وه‌یکه ی سه‌رنه کوتوودا،تقینه وه‌ک ڕووئه‌دا وهه‌رهه‌مووکارگه‌که ده‌ته‌قێته‌وه وده‌بێته هۆی کوشتنی پێج که‌س، که یه‌کێک له‌وانه براچکۆله‌که‌ی خۆی ده‌بێ. ئه‌و ڕووداوه‌یه براگه‌وره‌که‌ی نائۆمێد ده‌کا به‌ڵام خودی ئاڵفڕێد، دووباره زۆر به جیدی وشێلگیر تربه سه‌ختی له سه‌رکاری خۆی به‌رده‌وام دبێ، ئاڵفڕێد به سه‌رمایه‌یکی که‌مه‌وه له به‌له‌مێکی کۆندا لابراتواریک داده‌مه‌زرێنێ. دوای دوو ساڵ کاری پڕ وچڕ ده‌توانێ دینامیت دروست بکا.\nله ساڵی 1867 دا توانی مافی ئه‌م دۆزینه‌وه‌یه بۆ خۆی تۆماربکا،و فابریکی دینامیت دامه زرێنی. دیاره ده‌سکه‌وتی دینامیت وابوو،که له به‌شی ته‌قینه‌وه‌ی ئه‌ڕته‌شی شدا به‌کاربهێنرێ. به خۆشیه‌وه له‌و ڕێیه وه\nده‌سکه‌وتیکی باشی وه‌ده‌ست ده‌که‌وێ .\nوه‌ک ده‌ڵێن ئاڵفڕێد نۆبێل مرۆڤیکی ئاڵۆزبوو.له لایکه‌وه دینامیت دروست ده‌کا، له لایکیشه‌وه دژی شه‌ڕبووه. زۆریش ڕه‌شبین بووه،که مرۆڤ بتوانی له ئاشتی دا بژی. سه‌یرئه‌ویه‌که وای به باش زانیوه که به ته‌نیا وله ته‌نیای دا به سه‌ربه‌رێ. که‌چی زۆریش تامه‌زرۆی دیداری مرۆڤ بووه.زۆربه‌ی ژیانیشی له ده‌ره‌وه‌ی وڵات ژیاوه، به‌ڵام دایمه‌ش له بیری ئه‌وه‌دا بووه که ڕۆژیک له‌ڕۆژان بگه‌ڕێته‌وه بۆ وڵاته که‌ی خۆی.\nتێکدا که له هه‌رگۆردن ده‌ژی گیروگرفتی زۆر له‌کا\nبۆخۆڕێکخستن له گه‌ڵ شوێنی ژیانی،و له گه‌ڵ هه‌لو مه‌رجی ژیان هه بووه.زۆربه‌ی خه‌ڵکی سوێدی ئه‌ویان وه‌ک کابرایکی لاوه‌کی هاتووه ته به‌رچاو.\nئاڵفڕێد نۆبێل بێجگه له زمانی دایکی خۆی، سوێدی چه‌ن زمانی دیکه‌شی زانیوه، وه‌ک ڕووسی، فڕانسی ،ئاڵمانی ،ئینگلیسی و ئیتالیایی. به‌ڵام سه‌یرئه‌وه بووه که له سه‌ره مه‌رگیدا هه‌موو ئه‌و زمانانه‌ی له بیر چووه‌ته‌وه،و بێجگه له زمانی زگماکی خۆی هیچی بیرنه‌ماوه.\nده‌ڵێن هه‌ربه‌وجۆره‌ی که به ته‌نیا ژیاوه،هه روا‌ش له ته‌نیای مردووه.\nوه‌ک ده‌ڵێن ، ئاڵفڕێد نۆبێل سه‌وداگه‌رێکی لێهاتوبووه هه‌روه‌کوو خۆی وه‌سیه‌تی کردووه، سامانێکی زۆری هه‌بوو. ده‌ڵێن ئه‌و وه‌سیتنامه‌ی که له 27 تی مانگی نۆامبری ساڵی1895 دا خۆی نووسیویه، زۆرئاسته‌مه وهه‌مووکه‌س لێی تێبگا،ڕه‌نگه هۆیه‌که‌شی ئه‌وه بووبێ که زۆرله حقوق زانه‌کان دڕدۆنگ بووه. ده‌ڵێن به‌شه ماڵخۆری نه‌بووه،هه‌ربۆیه‌ش وه‌سیه‌تی کردووه که ئه‌وه‌ی که له پاشی به جێ ده‌مێێ  بیکه‌نیه خه‌زانه‌یکی ماڵی و ده‌سکه‌وتی له‌م ڕێگایه‌وه بکرێته خه‌ڵات بۆ ئه‌وکه‌سانه که له‌بواری زانستی فیزیک،کیمیا،پزیشکیدا لێیکۆڵینه ده‌که‌ن وشتی تازه به ئه‌م زانستانه زیاد ده‌که، یان ئه‌وانه‌ی که له بواری ئه‌ده‌بیاتدا ده‌نووسن، و هه‌ر وه‌ها ئه‌وانه‌ی که‌هه‌وڵ بۆئاشتی ئه‌ده‌ن.\nئاڵفڕید نۆبێل له 10 مانگی دێسامبری ساڵی 1896 دا\nله سان رێمۆ له ئیتالیا کۆچی دوایی کردووه. بۆیه‌ش خه‌ڵاتی نۆبێل هه مووساڵێک له 10 دێسامبه‌ردا دابه‌ش ده‌کرێ، وبه‌م بۆنه‌یه‌وه جه‌ژنی نۆبێل ده‌گیرێ.\nدابه‌شکردنی ئه‌م خه‌ڵاتی نۆبێله له ساڵی 1901 وه ده‌ستی پێکردووه، تائێستاش به‌رده‌وامه .\nبۆ نووسینی ئه‌م کورته‌یه له نووسراه‌یکی سوێد ی که له باره‌ی نۆبێله وه نووسراوه که‌ڵکم وه‌رگرتووه.\n10 دێسامبری 2006


RUWANGE |----------------| ڕوانگه: January 2016\nداخودا لە دەوڵەتی تورکییە دا شتێک گەنیوە؟\n٣١ دیسامبری ٢٠١٥\nوەڵامێک بۆ ڕەخنەگرانم\nئەو نووسینە کورتەی من لە نیوستێیتسمەن دا سەبارەت بە " شەڕ بە دژی تێڕۆڕ" زنجیرەیەک کاردانەوەی ڕەخنەگرانەی وورووژاند کە لێبڕاوانە وێدەچێ کەمپەینێکی ڕێک خراو بێ، بۆیە دەبێ بە کورتی ووڵام بدرێتەوە. سەبارەت بەو قسانەی لە دەقەکەی من دا گێردراونەتەوە و بە هەڵە بە ئی هاکان فیدان، سەرۆکی دەستگای ئیستیخباراتی تورکییە داندراون ، شتەکە هاسان و ئاشکرایە. دوای ئەوەی دۆستانم ئاگاداریان کردم لەو قسانە، بە ئینترت دا گەڕام و چەندماڵپەڕم دۆزییەوە ئەوانەی تێدابوو و لەوەش دەرچێ هیچ ماڵپەڕێکم نەدۆزییەوە تێیدا نکووڵی لەو قسانە کرا بێ. بۆیە من لە نووسراوەکەم دا ئەوانەم هێنایەوە و ئاماژەم بەو ماڵپەڕەش کرد ئەو قسانەم تێدا دۆزیبووەوە. دوای ئەوەی ڕوون بووەوە هەڵبەستراو بوون ، دەستبەجێ ئەو پاراگڕافە سڕایەوە. ئەمن بەو سەرچاوە بەرەتەنگەی بەردەستم لەو زیاتر دەمتوانی چ بکەم؟ ئەمن بە تەواوی ئەو حەولانەم پێ بێ جێیە کە دەیانەوێ ئەو ڕووداوە بکەنە زنجیرە چیرۆکێک بۆ گۆیا سەلماندی " مەیلی من بۆ دزیی ئەدەبی و قسە هەڵبەستن" ، و تێیدا ئەمن تەنانەت تاوانبار دەکرێم بە دزی ئەدەبی لە خۆشم ( چییە لە یەکێک لەو ئەستوونانەی کە لە نیۆیۆرک تایمز دا دەیاننووسم دوو بڕگەم لەیەکێک لە کتێبەکانم بەکار هێناوە).\nبەڵام دەنگی سەرەکی لەو دمەتەقەیە دا ئی ئیبراهیم کالین بوو ، کە قسە وێژی سەرۆک کۆماریی تورکییەیە، لە ماڵپەڕی ئەلجەزیرە دا ئەستوونێکی بە ناوی " ژیژەک، تورکییە و کەم عەقڵی ڕووناکبیرانە" بڵاو کردەوە کە بەڕاستی دەقێکی زۆر سەیرە. ئەو ئەو " ئیدیعا جێی پێکەنینە وەپاڵ من دەدا کە من نووسیبێتم تورکییە بەجۆرێک بەرپرسیارە لە هێرشەکانی پاریس " ( کە ئەمن قەت قسەیەکی وام نەکردووە لە نووسینەکم دا)، یا ئەو ئیدیعایەی کە " تورکییە نەوت لە داعش دەکڕی " ( کە من قەت قسەیەکی ئاواشم نەکردووە)، هەر وەها ئەو ئیدیعایەی کە " تورکییە شەری کوردەکان دەکا کە لە سوورییە دژی داعش بەشەڕ دێن" ( ئەوەش قسەی من نییە).\nئیدیعاکانی من زۆر لەوانە نەرمتر و بەپارێزترن، بە پێی بەرتەنگی ئاشکرای سەرچاوەکانم: ئەمن باسی : "کەمتەرخەمی مێهرەوانانە" م کرد لە ئاست داعش ، بۆ " ڕێخۆش کردن" بۆ بازرگانی نەوتی داعش، ئەمن ئاماژەم کرد بە هێرشەکانی تورکییە بۆ سەر کوردەکان لە ناوخۆی تورکییە خۆی دا، نەک لە سوورییە ، و ئەمن لە قسەکانم دا هیچ باسی هێرشەکانی پاریسم نەکرد. ئەمن بە ئاشکرا هەموو لایەنەکانم بە خەتابار زانی : رووسییە و ڕۆژئاوا، تورکییە ، عەڕەبستانی سعوودی و ئێران. ئەمن بە تەواوی بەوە دەزانم کە، ڕووسییە ئەو کاتەی لە سوورییە ئۆپێڕاسیۆنە بۆمبارانەکانی دەکا،بۆ جێ بە جێ کردنی ڕۆژەوی ئەسەد ئەوە دەکا و ئۆپۆزیسیۆنی نا داعشی سوورییە بۆمباران دەکا. سەرچاوەی من لەو ڕووەوە ڕاپۆرت و نووسراوە زۆر و زەوەندەکانی ڕۆژئاوایین ( نەک ڕووسی ) ، هەر وەها چاپەمەنی ئۆپۆزیسیۆنی تورکییە – ئەمن ئاماژەم کردووە بە نووسراوەکەی دەیڤید گرابێ لە ڕۆژنامەی گاردییەن دا.\nبە پێچەوانەی من ، کالین وەک قسەوێژێکی ڕەسمی دەنووسێ، و ڤێرسیۆنی ڕەسمی بارو دۆخەکەمان لە بەر دەست دەنێ. بە شوێنگێڕی دەنگوباس ، ئەوی هەری کەمی کە من بتوانم بیڵێم ئەوەیە کە من نەتەنێ زۆرێک لە ئیدیعای تایبەتی کالین بە قووڵی بە ئاڵۆز دەزانم بەڵکوو هەڵوێستی گشتی ئەویشم بەلاوە کێشە هەڵائیسێنە.\nلەکاتێکدا ئەو ڕەخنە لە بێدەنگ بوونی من دەگرێ سەبارەت بە پ.ک.ک. ( ڕەخنەیەک کە من بە بێ مانای دەزانم: هەڵبەت دیارە ئەمن ناوی پ.ک.ک. م نەهێنا، چونکە ئەوە بابەتی ئەو دەقە کورتەی من نەبوو)، ئەمن ئەوە بە قووڵی بە کێشەهەڵائیسێن دەزانم لە ڕووی سیاسی و ئەخلاقییەوە کە کالین خۆڕاگری کورد تا ریزی تێڕۆریسم دا دەکشێنێ و نکووڵی لەو ڕاستییە زەقە دەکا کە چارەنووسی کوردەکان تڕاژێدییەکی ڕاستە قینەی کۆلۆنیالیزمە بە داسەپاندنی سنووری دەسکرد: کوردەکان لە ناو چوار ووڵاتی – ئێران، عێڕاق، سوورییە ، تورکییە – دابەش کراون و لە ئۆتۆنۆمی سیاسی و کولتووری بێ بەش کراون.\nکالین دەنووسی: " پ.ک.ک حەول دەدا تاوانکارییە تێڕۆریستییەکانی بە بیانووی بە شەڕهاتنی بە دژی داعش داپۆشێ. ڕاستی ئەوەیە کە تورکییە هیچ هەدەفی کوردی لە سوورییە بۆمباران ناکا. تەنێ وەدووی پێوشووێنی تێڕۆریستەکانی پ.ک.ک دەکەوێ کە ژیانی کورد و تورک دە مەترسی داوێژن." بە لێبڕاوانە هێندێک لە کردەوەکانی پ.ک.ک کێشەهەڵائیسێنن ، بەڵام دانانی پ.ک.ک. بە ڕێکخراوێکی تێڕۆریستی و نکووڵی کردن لە ڕیشەکانی لە بارو دۆخی ئاکتوێلی کوردەکان دا کەم عەقڵییەکی قێزەوەنە.\nتەسەوری من بە خوێندنەوەی ڕاپۆرتی زۆرو زەوەند ئەوەیە: تورکییە بە گردبڕی: بە شێوەیەکی زۆر ذرندانەتر" وە دووی تێڕۆریستەکانی پ.ک.ک. دەکەوێ" لە بەراوەرد کردن لە گەڵ وەدوو کەوتنی داعش، بە بێ ئەوەی بە جیدی ووڵامی داوخوازی عادڵانەی ئۆتۆنۆمی کولتووری و سیاسی کوردەکان بداتەوە. تورکییە پشتیوانی کرد لە " شەڕ بە دژی تێڕۆڕ" ، بۆ ئەوەی لە ژێر ئەو ئاڵایە دا، بتوانێ دەست بکا بە شەپۆلێکی نوێی هێرشی دڕندانە بۆ سەر کوردەکان ، و نەک هەر بۆ سەر پ.ک.ک. ( و گوێ نەدان بە هێزی بەهێز و توانای ناو پ.ک.ک کە ئامادەن دەست لە خەباتی چەکداری هەڵ گرن) بەڵکوو بۆ سەر ڕێکخستنی سیاسی مەشروعی کوردیش کە وەک سیمای دەرەوەیی تێڕۆر مەحکوومیان دەکا. پرسیاری ڕاستەقینە ئەوەیە داخودا خەباتی چەکداری کورد تا چەندە کاردانەوەیەکە لە ئاست زۆرداری تورکی و ئەگەر ئەو زۆردارییە نەبا دەست بۆ چەک دەبرا.\nلە بەر ئەوەیە ئەمن ئەو ئیدیعایەی کالین بە قووڵی بە کێشەهەڵائیسێن دەزانم: " ئەگەر ئێمە دژی تێڕۆریسمین ، ئێمە دەبێ دژی هەموویان بین چ داعش، ئەلقاعیدە، بۆکو حەرام، ئێ تێ ئا یا ن تێرۆریسمی پ.ک.ک. " باشە ، بەڵام ئێمە دەبێ بە دژی تێرۆریسمی دەوڵەتیش بین کە لە هەموویان بە مەترسی ترە. " ئەو ڕاستییەی کە پ.ک.ک. ڕێکخراوەیەکی مارکسیست – لێنینیستی تێرۆریستە تاوانەکانی لە سەر ئەستۆی وەلا نابا." ، باشە، و ئەو ڕاستییە کە تورکییەش دەوڵەتێکە تاوانەکانی لە سەر ئەستۆی وەلاناچێ.\nکالین دەنووسێ: " ئەو ڕاستییەی کە زۆربەی هەرە زۆری کردەوە تێڕۆریستییەکان لە ئوڕووپا و لە ئەمریکا بە دەست ئەو تێڕۆریستانە دەکرێن کە لەوێ پێ گەیشتوون دەبێ ببێ بە زەنگی خەتەرێک بۆ تێک شکانی فرە کولتووریی و تەسەوری کۆمەڵایەتی لە کۆمەلە ڕۆژئاواییەکان دا." ئەمن لەمێژ ساڵە ڕەخنە لە سیاسەتی زاڵی فرە کولتووریی ڕۆژئاوایی دەگرم، بەڵام بە ووردی، چ شتێک دەبێ جێگای ئەوە بگرێتەوە؟ بە دڵنیاییەوە نەک بەو جۆرەی کە تورکییە لەگەڵ " کولتوورەکان"ی دیکەی خۆی دەجووڵێتەوە، بە تایبەتی کوردەکان – و ئەگەر بە تەعبیری کالین بیڵێم ، چالاکی پ.ک.ک دەبێ زەنگی خەتەرێک بێ بۆ تورکییە، نیشانەیەکی ڕوون و ئاشکرای تێکشکانی بۆ هەڵسوکەوت لە گەڵ کوردەکان، نەبوونی " تەسەوری کۆمەڵایەتی " بۆ ڕێگادان بە کوردەکان بۆ وەدەست هێنانی ئۆتۆنۆمی کولتووری و سیاسی.\nدیارە ئەوەش ئاشکرایە کە بنج و بناوانی ئەو کێشەیە هەر لەوە دا نییە کە تورکییە چۆن لەگەڵ کوردەکان دەجووڵێتەوە. ناتوانایی تورکییە بۆ یەکانگیر کردن و وەخۆ کردنی کوردەکان وەکوو دەستەیەکی ئێتنیکی سەربەخۆ بەشێکە لە خەباتێکی بەربڵاوتر کە ئێستا لە تورکییە لە گۆڕێ دایە، خەباتێک لە سەر ئەوەی تورکییە چییە و دەبێ ببێ بە چی. بارگرژیی بەردەوام لە نێوان دەستگای دەوڵەتی تورک و ڕووناکبیران و ڕۆژنامەنووسان، هتد - بارگرژییەک کە لە پرۆتێستەکانی باغی گەزی لە ساڵی ٢٠١٣ دا تەقییەوە - نیشانەی ئاشکرای ئەوەن کە تورکییە لە چەقی خەباتێک دایە سەبارەت بە ناسێنەی خۆی. هۆی باش بەدەستەوەن وا دابندرێ کە ئەگەر ئەو هێزە سیاسییانەی دژی ڕێژیمی ئەردۆغان دەستیان زیاتر بڕوا ، خەباتی کوردەکانیش دێتە ناو قۆناخێکی نوێ وە.\nڕووداوی وەک گیرانی جان دووندار، سەر نووسەری ڕۆژنامەی ئۆپۆزیسیۆنی جمهوورییەت ، و ئەردەم گویل سەرۆکی ئافیسی ئەو ڕۆژنامەیە لە ئانکارا، نیشانەی ئەو پێشبینییەن. دوای ئەوی ئەوان لە قاویان دا کە ڕێکخراوە ئیستیخباراتییەکانی تورکییە چەکیان ناردووە بۆ سەرهەڵداوە ئیسلامیستەکان لە سوورییە، دووندار و گویل تاوانبار کران بە جاسووسی و " ئاشکرا کردنی نهێنییەکانی دەوڵەت" ، و زیندانی کران تا کاتی دادگایی کران. ئەردۆغان بە شەخسی خۆی سکاڵای تاوانکاری بە دژی دووندار ئاستە کرد ، کە ئەوەش داوخوازی فرە جار حوکمی زیندانیی هەمیشەیی یە. ڕووداوی ئەوتۆ ڕوو بە ڕووی ئەو شتەمان دەکا کە ئەمڕۆ لە تورکییە دەقەومێ: هەڕەشە لە سەر ئازادیی چاپەمەنی، پێوەندی و تێکەڵی نهێنی لە گەڵ ئیسلامیستەکان، هتد. چاوەدێرێک لێرە دا دەبێ هەڵبژێرێ : داخودا ئەو هەموو تاوانبار کردنانە کە لە سەدان دەق دا باسیان لێوە کراوە و دەکرێ بەشێکن لە پیلانێکی گەورە و زەبەلاح – یا لە دەوڵەتی تورکییە دا بە گردبڕی شتێکی گەنیو هەیە؟


قابیل و هابیل.*\nبەلەمێکی ماندوو بە چەشنی پیرە مێردێکی شەتەك کە وەك ئەتڵەس جیهانی بە کۆڵ هەڵگرتبێت . یان ئەمە کەشتی یەکەی نوحەو بەس ئەمجارەیان لە باتی ڕزگار کردن ، سەرنشینەکانی بەرەوە مەرگی حەتمی دەبات؟\nشەپۆلە ووردەکانی دەریای ئینجە بە خۆیان و ماسی یە ووردەکانی ختووکەی مەرگی ئەو بەلەمە شەکەتەیان دەدا.\nکەژاڵ کە هیچ شتێکی لە کەژاڵ نە دەچوو وەکو قرژانگێك لە ترسی تۆڕی ڕاوچییە گریکەکان لە سووچێکی بەلەمەکەیا خۆی گرمۆڵ کردبوو قابیل لە دەستی چەپی و هابیل لە دەستی ڕاستی بە ماری دەستەکانی وەکو لەفە پێچابوونەوە.\nهیوای قاچاخچی کە هیچ هیوایەك لە چاویا بەدی نە دەکرا ترساو وەکو نێچیری دەستی داعش بێ ئارام مژی بە جگەرەکەیدا دەکردو و هاواری دەکرد: جانتاکانتان فڕی بەنە دەریاوە دەنا هەموو غەرق دەبین ، بیرتان نەچێ هەموو لە سەر یەک بەلەمین ، یان هەموو پیکەوە دەمرین یان پیکەوە دەگەینە بەهەشتەکەی ئەوان.\nئەم گەشتە گەشتی گەیشتن بە بەهەشت بوو ، ئەو دەریایە پردی سیرات بوو تەنها ڕیگای بەرە و بەهەشت بوو بۆیان. تۆ بڵێی بەهەشتەکەی پێغەمبەرەکەی ئەوان باسی کردوە هەر هەمان بەهەشتەکەی دینەکەی ئەمان بێت؟\nهیوای توڕە پڕیکرد بە جانتای کوڕێکی گەنجا تا فڕێی باتە دەریاکەوە؛\n- تۆ خوا نەکەی بەس رەسمەکانی دایکمی تیا ماوە شتەکانی ترم هەمووی فڕیداوە هەتا نامەی عەشقەکانم ، دەرمانەکانم. بەس تو خوا دایکم بەس لەو رەسمانەیا ماوە ، گەر فڕێی دەی ئەترسم کاڵ بینەوە و ئیتر یەکتر نەناسینەوە.\n- ئیوە بۆ تێ ناگەن ژیانی خۆتان و منیش دەخەنە خەتەرەوە بۆ چەند جانتایەکی حیز؟\nکوڕە گەنجەکە ڕووی لە هیوا کرد و ووتی: ئەی بۆ ئەو مناڵە مردووەی ئەو ژنە فڕی نادەن وا سێ ڕۆژە مردووە و لەسەر دڵی خۆی ناکاتەوە؟ ئائا یەکێك لە دوانەکە وا سێ ڕۆژە نوتقی نەیاوەو چاوەکانی وەکو بەختی خۆمان داخراون کەسمان نیگایەك یان نوزەیەکیمان نەبینیوە ، بەخوا ووردە ووردە بۆگەنیش دەکا گەر لێی گەڕێن.\nکەژاڵی پڕترس : نا توخوا نەکەن بەخوا نەمردووە دوێنێ شەو گۆی مەمکی چەپی مژیم .بەخوا ماوە ، لە خەویشما پێی ووتم . دایە گیان فڕێم نەدەنە دەریا دوایی نامدۆزنەوە ، بیرت چوو من لە ئاو دەترسم خۆ لەسەرچناریش توخنی ئاوەکە نە دەکەووتم. مەگەر منیشی پێوە فڕێ دەن دەنا هەر کەسێك توخنمان کەوێ وەکو قڕژانگ پێوەی ئەدەم.\nکاتێك شەپۆلەکانی مەرگ ختوکەی ئەو پیاوە پیرە شەکەتەکە دەدەن ، ترس باڵی تەڕی ڕادەکێشا بەسەر بینایی هەموو سەرنشینەکانی نیوان بەهەشت و جەهەنەم، شەوەزەنگی دەریا لە شەوە زەنگی ووشکانی ناچێت. ئاخر خۆ هەموو لە ئاوەوە هاتووینەتە بوون بۆ ئەم ئاوە هێندە ترسناکە بەم شەوە؟ شەپۆلەکانیش پێ دەچی ماندوو بووبن بە درێژایی ئەو ڕۆژە لە مارێکی مت بوودەچوون لە دووی فرسەتێك بگەڕێن کە بێ دەنگ سەرنشینێك یان جانتایەکی پڕ خۆزگەیان ڕاپێچی ئەو مەملەکەتە بکەن کە ژیان لێوەی درووست بوو . مەملەکەتی کرمەکانی ئادە م و حەوا، ئەم کرمانە هەر لەدەریا بمانایە باشتر نەبوو؟ لەگەڵ خۆیانا ئەم هەموو شەڕ و نەهامەتیانەیان بۆ هێنایە سەر ووشکانی، ووشکانی بێ مرۆڤ باشتر نەبوو؟ ئەم مەخلووقە دووپێ یە چی بوو درووست بوو ؟ووشکانی نەك هەر بۆ خۆی بەڵکو بۆ هەموو زیندەوەرەکانی تریش کردە جەهەنەم.\nئەوەتا گشت سەرنشینەکانی سەر ئەم بەلەمە هیلاکە بەرەو بەهەشتەکەی ئەوان دەڕۆن لە دەستی هاو ڕەگەزەکەی خۆیان ڕادەکەن و ڕێگایی هات و نەهاتیان هەڵبژاردوە.\nکەژاڵ چاوەماندوەکانی بڕیبووە ئەستێرەکان ، ئەم ئەستێرانە هیچیان لەو ئەستێرانەی لای خۆمان نەدەچوو کەشەوان لە سەربان بە دەم وەنەوزەوە قسەی لەگەڵ دەکردن، هابیل مەمکی راستی دەمژی بۆ بۆنی دڵۆپێك شیر هیندەی موعتادێك کە تلیاکی لێبڕابیت نا ئارام بوو. خودایە بۆ مەمکی ژێر سەرینی قابیلی مردوو هێندە شیری تیا بوو ؟ . دەتووت کانی بەهارە و دەیەویت بە پەلە ئاو بگەینیتە گوڵە نیوە مردووەکان؟ تۆ بڵێی خوداش بیەوێت بە بۆنی ئەو شیرە رۆح بێتەوە بەر قابیل و بڵێ دایکە چیتر مەگری ئەوە نی یە زیندووم و لە هەموو نێرێکی تری ئەم دونیایە مەمکەکانتم خۆشتر دەوێ؟\nهابیلی برسی وەکو ئیرەیی بە برا دوانەکەی ببات بەسەرە خرە تەڕو ماندوەکەی خۆی گەیاندە سەرچاوەی کانی شیر. دەڵێن لە بە هەشت ڕووباری شیر هەیە ئەویش دەیویست بە بەهەشتی خۆی بگا. دایکیان ئاڵوگۆڕی پێ کردن هابیلی برسی خستە سەرلای چەپ و قابیلی مردووی نا بە مەمکی وووشك بوی لای ڕاست.\nسیحری شەوگار قوڵەو ئەستێرەکان چاو لە دەریا دادەگرن و کەژاڵ و دوانەکەی لەگەڵ سەرنیشنە شەکەت و تینوو برسیەکانی تردا لە نێو کپی شەوو دەریادا نغرۆی خەون بوون.\nهیوا کە گەشتە سەر کەژاڵ و دوانەکە بە چرپە ووتی کامیان مردوەکەیە ؟ دوانەکەی تەنیشتی بە چرپەو پێکەوە ووتیان ئەوەی سەرینی مەمکی چەپە و لە دڵییەوە نزیکە!\nهیواش پڕی کرد بە پەلی هابیلا و وەکو جانتاکان فڕێی دایە نێو سینەی دەریا ،کە وەکو ئەژدیهایەکی برسی دەمی داچەقاندبوو.\nبەلەمی پیر هێدی هێدی دەڕۆیشت و شەوە زەنگ باڵی خامۆشی ترسناکی هاویشتبوو بە هەموو لایەکدا.\n* رووداوی ئەم چیڕۆکە راستەقینەیە.


‘پەیامەکەی ئۆجالان دەریخست کە لە تورکیا کورد لە پێش تورکەوەیە’ – Standard Kurd\n‘پەیامەکەی ئۆجالان دەریخست کە لە تورکیا کورد لە پێش تورکەوەیە’\nلەلایەن ستاندار Posted on ئاب 12, 2019 785 جار بینراوە 0 سەرنج\nئەمرۆ مرۆڤ لە پێشبڕکێیەکی نوێدایە بۆ گەیشتن بە مرۆڤایەتی سەردەم. مرۆڤایەتی سەردەم چۆنە؟ هەمومان ئەزانین کە مرۆڤایەتی رۆژ بە رۆژ لە بەرەوپێش چوندایە، کە ئەڵێم مرۆڤایەتی، مەبەستم مرۆڤە بە هەمو خاسیەتە مرۆڤبونیەکانیەوە لە دەرەوەی ئەو سیستمەی بێ خواستی خۆیی و بە زۆر بەسەریا سەپێنراوە. مەبەست لە مرۆڤایەتی سەردەم مرۆڤی ئازادە کە لە جیهاندا بە پێچەوانەی خواستی سیستمەوە رۆژ بە رۆژ لە زیادبون و نەشونمادایە. مرۆڤ وەکو باڵاترین گیانلەبەر لە رێگەی خەیاڵاتێکەوە کە پاش و پێشی خۆی پێ شرۆڤە ئەکات و پلان بۆ داهاتوی دائەنێت لە گیانلەبەرانی تر جیا ئەکرێتەوە. ئەمە جیاوازی گەورەی مرۆڤە لەگەڵ گەردوونەکەی دەوروبەریدا، مرۆڤ خەیاڵی هەیە، گەردون و هەمو ئەوەی تێیدایە بێ خەیاڵە، بێ پلانە. وەکو پرۆفیسۆری بەناوبانگی جیهانی ‘ریچارد دۆکینس’ ئەڵێت ‘گەردون ئەگەر سەعاتچیش بێت، ئەوا سەعاتچیەکی کوێرە’ واتە گەردون بێ خەیاڵ و بێ بیر لێکردنەوە، لە ئەنجامی زەرورەتەوە نوێکاریەکان ئەهێنێتە ئاراوە. مرۆڤ وانیە، لەبەرئەوەی خەیاڵی هەیە، ئەتوانێت لە باشە و خراپەدا بەکاریبهێنێت. چەندەها ساڵە مرۆڤ خەیاڵی خۆی لە خراپەدا، لە شەڕ و یەکترکوشتن و وێرانکردنی ژینگە و ڕاوکردن و لەناوبردنی ئاژەڵانی تردا بەکارئەهێنێت. مرۆڤایەتی زۆر ئامرازی بەکارهێناوە بۆ بە گەڕخستنی ئەم خەیاڵاتە نەگریسانەی، یەکێک لە ئامرازە سەرەکیەکان ‘ناسیۆنالیزم’ یان نەتەوەچێتیە. لە ئەنجامی ئەم ئامرازە چەپەڵەوە ٢ جەنگی گەورەی جیهانی بەرپابو، فاشیزم و نازیزم و ستالینیزم و لینینیزم و تەنانەت لیبرالیزمیش سەریهەڵدا و پەرەیسەند. کوڕە گەورەکەی مۆدێرنەتەی سەرمایەداری، ناسیۆنالیزم و قاڵبە سواوەکەی (دەوڵەت نەتەوە) تاوانباری هەمو نەهامەتیەکانە. کەس ناتوانێت نکۆڵی لەوە بکات لە ئەنجامی ئەم خەیاڵاتانەی مرۆڤایەتیەوە، هەسارەکەمان و هەمو ئەوانەی تێیدا نیشتەجێن لە بارودۆخێکی زۆر خراپدان. باوەرناکەم پێویست بکات بۆتان باس بکەم چۆن، تەنها بە یەک تەماشاکردن لە ژینگەکەمان بۆمان ساغ ئەبێتەوە کە ئێمە لە چ قەیرانێکدا ئەژین. زاناکان باس لە بارودۆخێکی وا ئەکەن کە هەسارەکەمان بە شێوەیەک سیستمەکەی تێكچوە، ئەگەری زۆرە هەرگیز بۆمان راست و رێک نەکرێتەوە، ئەمە ئەگەر هەر ئێستاش دەست لە وێرانکردنی هەڵگرین.\nبەو تێگەیشتنانەی سەرەوە، گومانی تێدانیە ئێستا کاتی ئەوەیە کە مرۆڤ خەیاڵی خۆی لە ئاشتی و پێکەوەژیان و پاراستنی ژینگەدا بەکاربهێنێت. ئیتر هیچ بژاردەیەکی تر بۆ مرۆڤایەتی نەماوەتەوە، جگە لەم خەیاڵە نوێیە، بۆ دروستکردنی مرۆڤایەتی سەردەم. لە جیهاندا مرۆڤایەتی و مرۆڤە ئازادەکان لە پێشبڕکێیەکی زۆر خێرادان بۆ ئەوەی یەکەم کەس بن بەم مرۆڤایەتیە نوێیە بگەن. مرۆڤایەتی سەردەم ئەمرۆکە بریتیە لە وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارە نوێیانە: تا چەند ژینگەپارێزی، جێ پێی جیهانی کاربۆنیت چەندە بچوکە، چەندە گرنگی بە مافی ئاژەڵان ئەدەیت و چەندە هاوڕێی ئاژەڵیت، چەندە لە کاری خۆبەخشانە بەشداری ئەکەیت، چەندە دژایەتی پیشەسازیگەرایی دەکەیت، چەندە ئینتەرناسیۆنالیت واتە چەندە بەپێچەوانەی ناسیۆنالیزمەوەیت، چەندە جدیت لە بابەتی سەوزەخۆری و میوەخۆری، چەندە هەوڵ ئەدەیت بۆ بچوکردنەوەی کەلێنە کۆمەڵایەتیەکانی کە نەتەوە و کەلتور و زمان و جوگرافیا و ئایین دروستیان کردوە. بەکورتی چەندە بەها هاوبەشەکانی مرۆڤایەتی قبوڵ بکەیت ئەوەندە مرۆڤێکی سەردەمیت و گێژاوی رابردوت بەجێهێشتوە. مرۆڤی سەردەم ئەمرۆ لەم پرۆسێسانەدا سەرقاڵی پێشبرکێیەکی بێ وێنەیە، هەر لەبەرئەمەشە کە کۆمەڵێک شتگەل کە لە رابردودا رەنگە بەهاداربوبن لە جیهانی ئەمرۆدا دەبنە مایەی شەرمەزاری بۆ مرۆڤەکان. بۆ نمونە: ناسیۆنالیزم شەرمە، ئاڵاچێتی و جوگرافیاچێتی شەرمە، شەڕ شەرمە، جیاکاری نەتەوەیی، زمانی، کەلتوری، ئایینی شەرمە. مرۆڤی سەردەم شەرم لەوە ئەکات بە ئاشکرا بڵێ، من ئینگلیزم، من ئەڵمانم، من روسم، ئاڵاکەی من ئەوەیە، جوگرافیاکەی من ئاوایە، ئایینەکەی من ئەمەیە. تەنانەت مەسیحیەکانی بەریتانیا بە شەرمێکەوە لێت نزیک ئەبنەوە و باسی خۆیان و مەسیح و خوداکەیانت بۆ ئەکەن. هەرکە زانیان تۆ کەمێک دژبەری ئەوانی، هەزار و یەک جار داوای لێبوردنت لێئەکەن. چونکە خۆیانیش ئەزانن ئەو ئیشە و ئەو پەیامەی ئەوان بەسەرچوە و مرۆڤایەتی پێویستی بە پێچەوانەکەی ئەو پەیامەی ئەوانە، ئەمە بۆ بابەتی نەتەوەییش و رەگەزیش راستە.\nجیهان و مرۆڤایەتی ئەمرۆ لەسەر رێگە راستەکەن بۆ بونیادنانی مرۆڤی سەردەم، بۆ ئاشتی و پێکەوەژیان بۆ رێزگرتن لە ژینگە و ئاژەڵان. لەسەر رێگە راستەکەن بۆ دروست کردنی مرۆڤی باڵا لەدەرەوەی مرۆڤچێتی، ناسیۆنالیزم، ئایینگەرایی، دژە ژینگەیی. دروست کردنی مرۆڤی باڵا لە عەقڵ و خەیاڵ بەڵام سادە و ساکار لە ئاکارییدا، مرۆڤێک کە خۆی بە سەنتەری گەردون نابینێت بەڵکو خۆی بە بەشێکی گرنگ لە گەردون ئەبینێت، وا خەیاڵ ناکات کە گەردون و هەرچی تێدایە لەبەر خاتر و خۆشی ئەو دروست کراوە بە هەندێک مرۆڤی تریشەوە. بەڵکو باوەری وایە کە مرۆڤ خۆی بەرهەمی گەردونە و لەگەڵ جۆرەکانی تری گیانلەبەران و روەک و بێ گیانەکانیش یەکتری تەواو ئەکەن و یەکێکیان بێ ئەویتر نابێت. ئەمە تێڕوانینێکی نوێ و سەردەمیانەی مرۆڤی سەردەمە، ئەو مرۆڤەی کە تۆزی چەندەها ساڵ لە جیاکاری جۆری (من مرۆڤم و من لەسەری سەرەوەم)، نەتەوەچێتی (من فڵانە نەتەوەم و من باڵاترم)، ئایینی (من ئایین وئایینزای هەڵبژێردراوم لەلایەن خوداوە)، رەنگی (من سپیم و من باڵام) و جەندەها من منی تری لەسەر شانی تەکاندوە و ئێستا بۆ داهاتویەکی نوێ بەدەر لەو جیاکاریانە ئەڕوانێت و بوەتە مرۆڤی هیواکان و سەردەم.\nلەگەڵ هەمو ئەو ڕاستیانەی سەرەوەدا، لەگەڵ ئەوەی مرۆڤی سەردەم لە پێشبڕکێیەکی زۆر خێرادایە بۆ فڕێدانی کەوڵی ناسیۆنالیزم، جیاکاری ئایینی، رەگەزی، رەنگ و کەلتوری، لە سەردەمێکی ئاوادا، تازە تورکەکان ئەگەرێنەوە بۆ ٢٠٠-٣٠٠ ساڵ لەمەوپێش، تازە ئەوان سەرقاڵی کوتانی دەهۆڵی ناسیۆنالیزمی تۆرانی و دوزەلەلێدانی پاکتاوکردنی کورد و مرۆڤەکانی تری ناوچەکەن. لە ئێستای وڵاتی تورکیادا کار گەیشتۆتە ئەوەی کە نەتەوەی تورک ئەسڵی مەسەلەکە نیە، بەڵکو مەسەلەیەکی لە جۆری ‘نەتەوەی ئەردۆغانی’ جێگەی باسە. ئۆجالان لە زیندانێکی ٢٠ ساڵانەوە هاواری ئاشتی ئەکات، ئەڵێت ‘ئەگەر رێگەم پێبدەن بە یەک هەفتە شەڕی نێوانمان کۆتایی پێئەهێنم’، ئەمە متمانەیەکی زۆر مەزنە بە خود. لە زیندانێکی ترەوە دەمیرتاش هاواری هەمان ئاشتی ئەکات، ئەڵێت هەزار ساڵیش زیندانیمان بکەن دەستبەرداری ئاشتی و ئازادی و پێکەوەژیان نابین، لەلایەکی ترەوە لەیلا گیوڤەن زیاتر لە ٢٠٠ رۆژ مان لە سەرەتاترین رەمەک و مافی خوداپێداوی خۆی ئەگرێت و لەپێناوی ئاشتی و ئازادی و پێکەوەژیاندا، نان ناخوات. لەلایەکی ترەوە بە هەزاران مرۆڤی تر هەر بۆ خاتری ئەم ئاشتی و ئازادی و پیکەوەژیانەی ئۆجالان باسی ئەکات لە زیندانن. فیگەن یوکسەگداغ بە نەتەوە و بە زمان تورکە، بەڵام لەبەرئەوەی فیگەن لە نەتەوەی ئەردۆغان نیە، لە زیندانە. بە هەزارەها تورکی تریش لەبەرئەوەی لە نەتەوەکەی ئەردۆغان نین لە زیندانن یان پەراوێزخراون.\nئێوە تەماشا بکەن، لەبەرامبەر مرۆڤی ئازادی وەکو، ئۆجالان، دەمیرتاش، لەیلا گیوڤەن، فیگەن یوکسەگداغ، سەزای تەمەلی، پەروین بوڵدان، عوسمان بایدەمیر، لە تورکیا تورک کێی هەیە: دەوڵەت باخچەلی، تەیب ئەردۆغان، مەراڵ ئاکشنەر، مەولود چاوشئۆغلو، ئەحمەد داودئۆغلو، بیناڵی ییڵدرم. یەک چرکە هەڵوێستە بکەن و بەراوردی ئەو کەسایەتیانە بکەن، بزانن ناحەقمە کە ئەڵێم لەم پێشبڕکێ نوێیەدا بۆ بونیادنانی مرۆڤی سەردەم، کورد لە تورکیا زۆر لە پێش تورکەوەیە؟\nبڵاوکراوەی پێشووئۆتۆمبێلێک کەوتە دەریاچەی دەربەندیخانەوە و دوو کەس لە بەنداوی دەربەندیخان خنکان\nبڵاوکراوەی نوێترڕاپۆرت: مەسرور بارزانی لە نێوان عیراق وئیران وتوركیا\nPosted on ئازار 1, 2021 0 162


جەخت لە هاوکاری نێوان ئێران و عێراق کرا/ ئاسایش عێراق گرینگە - Mehr News Agency\nAP ١٤٠٠ Farvardin ٢٥ ١٦:٤٩\nNews Code 36822\nلە وتووێژی تەلەفونی دوو سەرۆک کۆمار:\nجەخت لە هاوکاری نێوان ئێران و عێراق کرا/ ئاسایش عێراق گرینگە\nسەرۆک کۆماری ئێران، عێراقی وەکوو دۆست و دراوسێیەکی باش ناو برد و داکۆکی کردە سەر هاوکاری ئابووری و بازرگانی دوو وڵات.\nبە پێی هەواڵی مێهر، حوجەتولئیسلام حەسەن ڕۆحانی لە وتووێژی تەلەفونی لە گەڵ بەرهەم ساڵح، سەرۆک کۆماری عێراق وتی: تاران و بەغدا بە گەشەی هاوکارییە دوو لایەنەکان، دەتوانن لە گۆڕانکارییەکانی ناوچەدا ڕۆڵی گرینگ و کاریگەر بگێڕن.\nئەو وتیشی: دەسەڵات و سەربەخۆیی و پێگەی عێراق لە ئاستی ناوچەیی و نێونەتەوەییدا بۆ ئێمە زۆر گرینگە. ئێمە ناڕەزایی خۆمان لە بەرانبەر هەرجۆرە بەشدارییەک لە کاروباری ناوخۆیی عێراق لە لایەن وڵاتانیترەوە ڕادەگەینین و پێمان وایە ئاسایشی ئەم ناوچە دەبێ لە لایەن وڵاتانی ناوچەوە دابین بکرێت.\nسەرۆک کۆمار هەروەها داکۆکی کردە سەر جێبەجێ کردنی ڕێککەوتنەکانی نێوان دوو وڵات و وتیشی: ئێران و عێراق دەتوانن بە کەڵک وەرگرتن لە دەفرایەتییە ئابوورییەکانی خۆیان، هاوکارییەکان گەشە بدەن و ئاستی ئاڵوگۆڕ و پێوەندی بازرگانی گەشە بدەن.\nسەرۆک کۆماری عێراقیش پێوەندی لە گەڵ کۆماری ئیسلامی ئێرانی پێوەندییەکی ستراتیژیک زانی و داکۆکی کردە سەر گەشەی هاوکارییەکان.\nناوبراو وتیشی: دەوڵەتی عێراق لە جێبەجێ کردنی ڕێککەوتنەکانی پێشوو و هەروەها کۆتایی هێنان بە بەشداری بیانییەکان لەم وڵاتە جیدییە و لەم بوارەشدا لە گەڵ ئەمریکییەکان دانوستانی کردووە و تا گەیشتن بە ئاکام، درێژە بە دانوستانەکان ئەدات.\nهاوکاری ئێران و عێراق\nوڵاتانی لە حاڵی گەشە


دوشنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۶ , ۲۰:۲۱:۱۹ به وقت تهران\nر - م س / مقالات\nباسێکی کورت سەبارەت بە: ڕۆمانی دیداری بەرە بەیان!\nبیستی ئوکتوبری ٢٠١۵ ڕۆمان نوسی ڕوسی شولوخۆف دەڵێت : نەمدەویست قارەمانی داستانەکەم بکوژرێت و، کاتێک گیانی لە دەست دا، خۆم ( نووسەر ) دەستم بە گریان کرد . دیداری بەرە بەیان ناوی ڕۆمانێکی تازەیە ، کە ڕێزدار : کاک “ئەحمەدی بارامی ” نوسیویە و بڵاو بوەتەوە . نووسەر زەحمەتی زۆری کێشاوە و خۆی بۆ هێلاک کردووە و ، بەرهەمەکەی لە گەڵ بیری نوێ هەڵشێلراون . کۆدەکانی بیر کردنەوەی نووسەر بە زمانی زگماکی داڕێژراوە . نووسەر پێشمەرگەیەکی دڵسۆز، ساکار،\nپاک ، بێ فیز و نەفسبەرز بووە . ئەم ڕۆمانە کارەساتە خوێناویەکان ، شکستەکان، سەرکەوتنەکان و دەوری تاقمی مفتە خۆر، سیخوڕ و شۆڤارەکانی کوردستان، لە سەر بناغەی ڕێزە پێوانەیەک باس دەکات . ڕۆمانەکە سەرجەم ٢٨٨ لاپەڕیە و ، بە بیرمەند و چیڕۆک نووسی پایە بەرزی کورد ڕێزدار: ” حەسەنی قزلجی” پێشکەش کراوە . ئەم ڕۆمانە لە کاتێکدا نوسراوە کە مێژووی کورد ، خاڵێ لە خاڵەکانی وەرچەرخانی خۆی دەپێوێت ! ڕۆمانەکە بۆ من زۆر تامەزرۆ و لە سەر دڵان بوو . نوسینی ڕۆمان لە لایەن نووسەرانی کوردەوە ، جگە لە چەندکەسێک ، لە کلتوری کۆمەڵایەتی ئێمەدا باو نیە . ئەزمونی ئەم بوارە هەندێ بە لێڵی دێتە بەر چاو و، ئاستێکی بەرزی نیە و تا ڕادەیەک نەیتوانیوە گرفت و کۆسپەکان بن کەن بکات و سەر لە نێو ئەدەبیاتی نەتەوەکانی تر بەرز کاتەوە . مرۆڤی هۆشیار و ویجدان زیندوو ، هەست بەم بۆشاییە دەکات . ئەوەندە بیرمەندان ، نوسەران و ڕووناکبیران لە مەیدانی هەڵبەست وشیعردا کاریان کردووە و بەرهەمیان خولقاندووە ، لە بواری شانۆ، پەخشان و ڕۆماندا کارێکی زۆر و بەر چاو نە کراوە . پێم وایە ئەم رۆمانە یەکەمین نوسینی کاک ئەحمەد بەهرامی دابێت . نووسەر بە تایبەت هەرگیز خۆی لە داوی دیاردەی ڕەشی حیزبایەتی تۆخ و بەرتەسک نە خستوە و ، قەڵەمی تاو داوە و خامەکەی نەترساوە و، ئەم هەڵویستە جوانەی ، پاڵنەرێکی چاک بۆ نوسینی ڕۆمانەکە بووە . هەڵسەنگاندنی من ، هەرگیز لە نێوان ڕەخنە و ڕووخاندا جێگای نابێتەوە . ئەگەرجی ڕاستەوخۆ بەرەو چەمک و نرخی هونەری شۆڕ بومەتەوە ، و ئەگەر لە هەمان کاتدا خاڵە کزەکانم بەر چاو کەوتبێت ،ئاماژەم پێ کردووە و هەر گیز مەبەستم کەمڕێزی بە نووسەر نە بووە . ئەم دیاردەیەش ڕەنگە ڕێژەیش بێت . و خۆم لە پێشداوری پێشوەخت پاراستوە ، بۆیە میتودلۆژی وکاتگوری ڕۆمانەکەم مەبەست بووە . و لێرەدا گرد و کۆیەکی وردم سەبارەت بە ناوەڕۆکی ڕۆمانەکە کردووە . هەڵویستی داگیرکەران سەبارەت بە ئەدەبیاتی کورد یەک جٶرە و ژەهر و تاڵاو لە قەڵەمیان، مێشکیان و دەمیان دێتە خوارەوە . حکومەتی باشوری کوردستان هیشتا نەیتوانیوە ، ئوڕگانێک دامەزرێنێت کە بەرپرسی زمان و ئەدەبیاتی کوردی بێت . ئەگەر چی ئیستا بە ناو ئاکادیمیای کوردستان ؟ هەیە ئەمما بە ڕاستی گاڵتەجاڕێکە و هەر لە داهٶڵ دەچیت ، کە مایەی نائومێدی، ڕیسوایی و شەرمەزاریە . زمان وئەدەبیات : میلان کوندێرا ١٩٢٩ دەڵێت : ( “یەکەم هەنگاو بۆ لە ناو بردنی نەتەوەیەک سڕینەوەی زمان و فەرهەنگیەتی . ” ) زمان بە نرخ ترین سەروت و سامانە ،کە بەها مەعنەویەکانی جەماوری خەڵک دەپاریزێت . هەڵبژاردنی مەوزوعەکان ، پڕ مانا و جوان و، هارمونی ڕەوتی ڕوداوەکان دڵگیر وخوێنەر ڕادەکێشێت . دەقی نوسینەکە ڕەوان و ئاسانە ، ئەمما جار و بار هەڵەی ئیملایی و چاپی ، لە گەڵ خوێنەر چاو بڕکێ دەکەن . زمانی ڕۆمانەکە پاراو ، بێ گرێ و هەموارە و لە گەنجینەی زمانی قوڵایی ناوچەکانی کوردستان هەڵیهێنجاوە و کەڵکی وەر گرتوە و ، شان لە زمانی ستانداری کوردی دەدا و فرە نزێک بوەتەوە و ساتیر ( تەنز ) ی پڕ مانای تێدایە . تا خەیال بفەرمێ و بڕ کات ژینگەی کوردستان و گٶڕانی وەرزەکان ، چۆڵگە و چێرەگە ، دەشت و ئارانان ، کەژ و چیا، ڕووبار و کانیاو، بەفرو زۆزانان ، باران و دەشتەکان، لەوڕگە و مێرگ ،کێو و کۆساران ، جوانی بەهار و خەزانی پایزی بە شێوەیەکی ئەدیبانە داڕشتوە و باس کراوە . هەڵەی داڕشتن و ڕێزمانی تێدایە کە، بە هیچ شێوەیەک لە وەزنی قورس و نرخی بەرزی ڕۆمانەکە ، کەم ناکەنەوە . دەوری نوێنەرەکانی کۆمەڵگا : زۆر ماهرانە و ئوستادانە و بە ئیحساسەوە دەوری نیگەتیڤی توێژ ، چین و تۆێژاڵەکانی ناو کۆمەڵگا باس دەکات . بە تایبەت دەوری وشکە سۆفی، مەلا، شێخ، ئاغەوات،دەرویشی وشکە بڕوا، حیزبی کۆنەپارێز، دەزگای داپڵۆسێنەری دەوڵەت، پاسگا، ئەمنیە،پولیس، ئەرتەش ، مەزهەب و دین بە لیهاتووی نیشان دەدات . دەوری پۆزتیڤی پێشڕەوان ، لە رۆمانەکەداجێگای تایبەتی خۆیان هەیە و هەڵسوکەوت و هەڵویستیان شیاوی قەدردانی و حورمەتە . قارەمان و کاراکتیرەکان : قارەمانەکان ، کاراکتیری ڕاستەقینە ، خۆش ناو و فیداکاری ناو بزووتنەوەی گەلی کوردن . لەم بوارەدا نووسەر زۆر سەرکەوتوە . بۆ نمونە ” مام برایم” هەم لە تۆێژی خۆش نە ژینی دیهاتە( ڕەشایی ) و هەم پێشمەرگەیە و و قسەی جوان و حەکیمانە بۆ دۆست و دوژمن دەکات . زۆر ئازایانە و لیبڕاوانە چارەنووسی بنەماڵە و خێزان و منداڵی ، بە چارەنووسی نەتەوەکەی گرێ داوە . خاوەنی هەڵویستی شۆڕشگیڕانەیە کاتێک دەڵێت : خودایە ئەمە ژانی چ میللەتێکە ، وا دایم یەک دەکوژین . کێ پێمان دەکات ؟ چ میللەتێکین بە دەستی خۆمان ، خۆمان زیندە بە چاڵ دەکەین ! قارەمانێکی تر خانمێکی پێر و بە ساڵاچوە کە ” حەبیبەی ” ناوە و بە دەم ڕۆژگارەوە ئەزمون و مەهارتێکی باشی بەدەس هێناوە . حەبیبە بۆ بەشێکی زۆری بزووتنەوەی ڕۆژهەڵات ناسراو بوو . بە شوین تەنیا کوڕەکەی کە فەرماندەیەکی لایەق و بە جەسارەتی بزووتنەوە بوو ، سەری خۆی هەڵگرت و هاتە ناو ڕێزەکانی پێشمەرگە و تاڵاوی داگیرکەران و ڕۆژگاری چشت . قارەمانێکی تری ئەم ڕۆمانە ” بابی سانس ” خەڵکی ئیرلەندی باکوورە و دژی سیاسەتی کولونیالیزمی بەریتانیا ، بۆ ماوەی ٧٢ ڕۆژ لە خواردن مانی گرت و پاشان گیانی دەر چوو . بابی سانس نمونەی خۆڕاگری و مەقاوەمەت دژی کولونیالیزم بوو و، لە بواری مانگرتندا، ڕچەیەکی بەرزی شکاند . و بژاردەی ناوەکان بە گشتی کوردین و بۆ جەماوەری خەڵک گیر و گرفت پێش ناهێنیت . لەو شوینانە پێویست بوە و دەوری دوژمن باس دەکات نووکی قەلەم شارەزایانە هەڵسوڕاوە و ناوەکان هی میللەتی داگیرکەرن . ئارەزووم ئەوە بوو و خۆزگە قارەمانی داستانەکە نە کوژرابا .\nکاتگوری ژنان ! نووسەر ، بڕوای سادیقانەی بە ئازادی ژنان هەیە . دروشم و شیعار نادات و بە کردەوە و لە نوسراوە ناسک و جوانەکانی ڕەنگی داوەتەوە . لە کەنیشکێک بە ناوی ” خەجێ ” ئاوا نەقڵ دەکات : دەزانن ئەم شۆڕشە باسی ژنان دەکات . ئەوە نیە کچە شاریەکان هاتونە دەرێ و، تفەنگیان هەڵگرتوە . ئێتر ناتوانن لێمان دەن ، ژن بە ژنەمان پێ بکەن و بمان دەن بە پیر و پەککەوتە . ژن بە ژن نامێنێ . لە سەر لانک کچ لە کوران نابی مارە کرێت . کچینە دەزانن خەریکە دەرگا دەکرێتەوە بە ڕووماندا . یەکێک لە هاوڕیکانی خەجێ ڕوو ی تیدەکات و دەڵێت : خەجێ ئەوە بۆ ناچی لە گەڵ شۆڕش کار بکەی ؟ خەجێ وەڵامی دایەوە و وتی: ناوێرم تەنیا لە بەر ئەوەش دەڵێن بۆ شوو چووە . و بریا ئەم دوو ممکەم نە دەبوو ، خۆ لەو کوڕانە کەمتر نە بووم . مەلاکان زۆتر جنێو بەو ژنانە دەدەن کە دەچنە ڕێزی شۆڕشگێڕانەوە . لەم دیالۆگانەدا بیری ڕادیکاڵ و نوێ و بیری سوننەتی و کلاسیک وەک دوو قەتاری تیژ تێپەڕ پێکدا دەدەن . عینوانی ڕوداوەکان : عینوانەکان ، لە ئەو پەڕی شارەزایی و دەسەڵاتی نوسیندا ، هەڵبژێردراون و باری مرۆڤدۆستانەیان ، سەر لە ئاسمان دەکوتێ بۆ نمونە : شۆڕشی ڕەش و ڕووتەکان ،دوژمن ژینگەی کوردستانی ئاور تێ بەرداوە ، شەرت بێ من دوژمنی خەڵک نەکەم ،کوڕنوش نابەم ، دیلەکان تیا نەچن ، کاروانی سەر عەرزی سوتاو، هیچ گلەیمان لە دوژمن نیە، وریای سیخوڕەکان بن ،کانییە خنکاوەکان ، شەڕی برا کوژی ، وەمزانی گورگن و … بە خوێندنەوەی ئەم عینوانانە، خوێنەر ڕاستەو خۆ دەچێتە ناو کۆڵان و شەقامی کارەساتەکان و ئەم پەیوەندیە نەپچڕاوە و هەر بەر دەوامە . هەڵبەستەکان : بە پێچەوانەی زۆربەی ڕۆمانوسەکان ، نووسەر لە کاتی پێویستدا و بۆ ڕاگەیاندنی ئیحساس و هەستی عاتیفی و مرۆڤدۆستانەی خۆی و هەل و مەرجی بزووتنەوە ، چەند پارچە شیعری نوێی ، کە لە گەڵ کارەساتەکان گونجاون داناوە . و ئاماژە بە برینە پەترۆ نە بەستراوەکانی گەلی کورد ، تا لێواری تراژیدیای چارەنوسی نادیاری خەڵکی کورد، دەکات . شیعرەکان ڕۆمانەکەیان دەوڵەمەند کردووە ولە هەمان کاتدا ڕازاندوەتەوە . خەباتی میللی و چینایەتی : لەم ڕۆمانەدا ، بی پەردە و ڕوون بێژانە ، باسی خەباتی میللی و چینایەتی دەکرێت و یەکێک لە خاڵە بە هێزەکانی ڕۆمانەکەیە . دەور و نەقشی ژنان بەر جەستە کراوە و نرخی گرانبەهای بۆ ، هەڵسوڕان و فیداکاری ژنان لە بزووتنەوەی گەلی کورد داناوە . و زۆر بە تۆخی بە گژ دیاردەی “پیاو سالاری” دا چوە و ئەم دواکەوتوییەی وەک ئاستەنگ و کۆسپی سەر ڕێگای خەباتی ژنان ناو زەد کردووە . لە کاتی ئیمزای شوراکانی شار و دێهات باس لە خەباتی شار کراوە وئیشارە بە نامەی نهێنی چەند شار دەکات . خۆش باوڕی و دەوری چەپی توند ئاژۆ، لووت بەرز و ترسنۆکەکانی ناو بزووتنەوەی گەلی کورد ئاوا باس دەکات . – ئەمانە لە وڵات و ناو میللەتی خۆیان کەس جوابی نە دابونەوە . هەرچی گوتبویان فیکەیان لێ کردبوون و پێیان پێکەنیبوون ، کە چی لە کوردستان ڕەهبەرن ! یان وەک تاریقی عەتر فرۆش دەچن لە ئوروپا دادەنیشن و منداڵی کورد بە کوشت دەدەن ، مەگەر ئەوانە هاورێن ؟؟ ئامێری مێشک شوردنەوە ودەوری تێنەگەیشتوەکان : بیگومان نە زانی و سەرکوت ، هەمیشە جەماەر گۆج ، سست و بێ دەسەڵات دەکات . نووسەر بە پێی زانیاریەکانی لە بارو دۆخی کۆمەڵگا ، بە باشی دەوری مرۆڤە لێنەزان و تێنەگەیشتوکان نیشان دەدات . لە کولکە مەلاوە بگرە تا دەگاتە فەلان ڕەنجبەری فریو دراو و تا فەلانە کاروانچی بێ ئاگا لە چەوساندنەوە ، هەمووی وەک زەنجیرەیەک لە شارۆمەندانی دێهاتی کوردەواری داوەتە بەر تۆژێنەوە و لێکۆڵینەوە . و بیر و ئەندیشەی زوڕناژنی پشتماڵە و پێشماڵە و هەڵویستی چاک و خراپیان باس دەکات . جەماوری بەر بڵاوی پاسداری کلیل لە مل ، کە مێشکیان شوردراوەتەوە ، بۆ ئیفلیج کردنی بزووتنەوەی کورد وەک گورگی هار لە پانتای کوردستان بێ وچان دەکوژن و کاول دەکەن . ڕێز لە شۆڕشەکانی کورد و جیهان: ڕاپەڕینی ساڵی ١٣۴٧ ی وەبیر هێناوەتەوە ویەکێک لە خاڵە پۆزیتیڤەکانی ڕۆمانەکەیە و ڕێزی لێ گیراوە . بە وردی و دڵسۆزانە کارەساتی دڵتەزینی کوشتنی ڕێزدار : کاک سمایل شەریف زادە و هاوڕێ کانی ، بە دەستی ساواک و شۆڤار و هەڵخەڵەتاوانی کورد باس دەکات . باسی خەباتی خەڵکی ڤیەتنام ، کە قارەمانانە هەوەڵ کەڕت فەرانسا و پاشان ئامریکایان شکست دا و ،خۆیان ڕزگار کرد لە بەستێنی مێژوییدا مەترح دەکات . سەبارەت بە ویەتکۆنگ ( پێشمەرگەی ڤیەتنام ) کە لە ماسمێدیای ڕۆژئاوا وەک تالانکەر ، جەردە و ڕێگر ناو دەبران و ، بە خێرایی ستاتوس و ئیعتباری جیهانیان بە دەست هێنا باس دەکاو نرخی بۆ داناون . ئیرادە و بڕیاری خەڵک : ئەم باسە زۆر حەکیمانە و هونەرمەندانە نیشان دراوە و کاتێک شەڕی کۆمەڵە و دیموکرات بە میلیون شارۆمەندی کورد دڵسارد و نائومێد دەکات ، نووسینی نامە بۆ شەڕ خوازەکانی کۆمەڵە و دیموکرات بەرجەستە کراوە . و لێرەدا، نووسەر دیواری پیرۆز و گەندەڵی ” حیزبی ” دەداتە بەر شاڵاو و هێرشی قەڵەم و بە نووکی خامە دیوارەکەی هەڵدەتەکێنیت و دەیڕۆخێنیت . ئارەزوەکانی جەماوەر لەم دێڕانەی خوارەوەدا خۆیان هێما دەکەن : — بالندەکان ، حەیوان،چیا ، دەشت ،دارستان و ئینسان ئەوەی ناوی کوردی لە سەر بوایەت ، هیچ فەرقیان نەبوو هەموو وەک یەک دادەپڵۆسران . — ئەم دەوڵەتە بە پاسدارە ئینسان کوژەکانی خۆی ڕازی نیە . منداڵی عەرەبە شیعەکانی ئێراق و فەلەستینیان هێناوە بۆ سەرکوتی خەڵکی کورد . – زۆری سەرکردەکانمان هەر وەک ئەم مارانەش ژەهراوین و دژی بەرژەوندی کوردن . توڕەیی جەماوەر لە شەڕی خۆکوژی !\nچەند دێڕێک سەبارەت بە شەڕی خۆکوژی کە، بێگومان ئاوینەی باڵانوێنی ، نائومیدی و پەریشانی خەڵکە لێرەدا نوسراوەتەوە . – شۆڕشگیڕانی ڕۆژهەڵات ، لە ئاوییەکاولکراوەکانی کوردستانی باشور جێگیر بوون و لە گەڵ یەکتریش شەڕ دەکەن . – نوێنەرانی شار و ئاوییەکان یەک ببینن و ئەم نامەیە ئیمزای هەموویانی لە سەر بێت . چونکە ئەم نامەیە “غوروری میللەتی ” لە خۆیدا کۆ کردوەتەوە . دەبێت بە زوویی بگاتە دەست شەڕخوازەکان .- لە نێوان خۆیاندا شەڕ پەیدا بووە ، ئەوە جەرگی ئێمەی بڕیوە ، چش لە دەوڵەت ! – جارێک ئێوە بۆ خۆتان هیچ نین یەک دەکوژن . ئەی بەیانی لە سەر دەسەڵات چۆن بەیەکەوە هەڵدەکەن ؟- خەڵک دەزانێت شەڕتان لە سەر خۆپەرەستی و دەسەڵاتە .- دەوڵەت ئەم شەڕەی پێی خۆشە و بەکەیفی خۆی ئاوایی و شارەکانی کوردستان بە تۆپ و بۆمب دەسوتێنێت و کوردەکانیش لە ناو خۆیاندا شەریانە !- پیاو نازانی چی بکات بەدەست ئەم حیزبانەوە . – دیموکرات ، کۆمەڵە ، یەکێتی، پارتی ، موجاهید، چریک وشیوعی پارەی گومریکیان دەوێ. و لە سەر پارەکە یەک دەکوژن . – ئەگەر ئەو چریکە گڵاوانە ، کە خۆیان تەسلیم کردووە، دەبینی چیمان لە سەر دەڵێن ؟ * بەستێنی باسەکان : فەزا و بەستینی باسەکان بە زۆری هەر دێهاتی کوردەواریە و ، لە گوندەکان ڕوو دەدات و، باسی شار و بزووتنەوەی ناو شار تۆخ نیە . دەبوا پانتایی زۆر بەر بڵاوی بۆ چەسپاندنی ڕاسپاردەکان لە بەر چاو گرتبا ، و باشتر وا بوو نووسەر خۆی لە ناوچە بەر تەسک و لوکاڵیەکان پاراستبا و ، لە کارەساتە تاڵ و شیرینەکان ، کە لە شارەکان ڕووی دەدا، دووری نە کردبا وخۆی نە پاراستبا . خەباتی بێ وێنەی شارەکانی کوردستان ، کە خەباتی مەدەنی و شارستانی بوو، لە پەراویزە و جێگای خاڵییە وتا ڕادەیەک باس کراوە . ڕەنگە بۆ چەسپاندنی شێوەی ژیانی هەندی دێهات و باسەکە ، وا هەڵبگرێ بەڵام دەور و نەقشی دیاریکەری شارەکان لە پەراوێز خراوە ولە بیر چوە . باسی خەباتی نهێنی و ئاشکرا و پێشکەوتوی شارەکان لە ئاستی بەرزدانیە و یا بزر و گومە . دەس پێکردنی باسە کان و سەر تیتری باسەکان دەبوا بە خەتی گەورە تر نوسرابا و ئەمە ، سەلیقە و زەوقی خوێنەر ڕادەکێشێت . و لە هەمان کاتدا ، ڕۆمانەکە بە شێوەیەکی ڕازاوە و جوان دابەش و ، بەشەکان و کاپیتاڵەکان شوێنی دیاری خۆیان دەبوو . ** نیشانەکانی زمانی کوردی : خاڵبەندی و هەڵەی ڕێنوسی تێدایە . نیشانەکانی سەرسوڕمان ، پرسیار ، دووخاڵ ،کاما ، ویرگول و نوقتە جار و بار لە جێگای خۆیان دانەنراون . بۆ نمونە نیشانەی پرسیار ( ؟ ) بێ ئامانج لە زۆر شویندا دانراوە کە بیگومان پێویست نەبوون . وا دیارە هەڵە چن وهەڵە بژێر ،بەر پرسانە کاری خۆی بە چاکی نە کردووە . ئەگەر لە ناو فەسڵەکانی ڕۆمانەکە چەند پەردە عەکس ، دانرابا ، باشتر بوو . چونکوو پەیامی ” وێنەیەک” ی بزووتنەوەی گەلی کورد ، لە هەزار وشە دڵگیر ترە . کتێبەکە بێ ناسنامەیە و هێچ شتێک دیاری نە کراوە . بۆ نموونە کێ ئامادەی کردووە؟ تەرح و دیزاینی ڕوی جەڵد و پشتی جەڵد کێ کردوویەتی؟ لە کام وڵات و شار و لە چ ساڵێک چاپ کراوە ؟ چاپی ژمارە چەندە؟ تیراژی چەند دانە بووە؟ ژمارە سپاردن ( شابەک ) هەر دیار نیە ؟ کام چاپخانە ئەرکی چاپی لە ئەستو گرتوە؟ دەبوا ئادرەسی نووسەر، ئی مەیل و ژمارەی تلەفونی نوسرابا . دوا وتەم : لە لاپەڕەکانی ئەم ڕۆمانەدا ، نووسەر : ” کاک ئەحمەد بەهرامی” تا ئاستێکی بەر فراوان ، بانگەواز بۆ بیری مودێڕن و پێشکەوتوو ، ئازادیخوازی، عەدالتخوازای، مرۆڤدۆستی، ئاشتی و مافپەروریی دەکات . و ڕێز لە بیر جیاوازەکان دەگرێت . ڕۆمانەکە لە پێڤاژەی مارپێچانەی خۆیدا ، بەرەو پێش هەنگاوی قورس وقایمی ناوە . و بیری ڕێز گرتن لە تاکی مرۆڤ نەرمە ساو و تیژ کراوە . بە دڵنیایەوە دەڵێم : “دیداری بەربەیان ” ڕێبازێکی نوێ و ڕۆمانێکی ڕئالیستیە .\nبیستی ئوکتوبری ٢٠١۵