مارگریت دۆراس باس لە ڕێزى مرۆڤ دەكات….ئا: كەژاڵ عەلا – Denegkan\nمارگریت دۆراس باس لە ڕێزى مرۆڤ دەكات….ئا: كەژاڵ عەلا\nمارگریت دۆراس باس لە ڕێزى مرۆڤ دەكات\nژنە ڕۆماننووسى فەرەنسایى مارگرێت دۆراس (4 ی نیسانی 1914 _ 3 مارتی 1996 ) لە خێزانێكى فەرەنسایی لە ڤێتنامى خواروو لەدایك بوەو لە 18 ساڵیدا بۆ خوێندنى بەشى زانستى سیاسى ئەچێت بۆ زانكۆى سۆربۆن لە فەرەنسا. هەرلەوێ بوو بەنووسەرو ڕۆمانى (بێ شەرمەكان)ى نووسی. ماوەیەكیش بوو بە ئەندامى حیزبى كۆمۆنیستى فەرەنسا بەڵام هەر زوو وازى لەسیاسەت وكۆمۆنیزم هێنا. دۆراس لە ڕۆمانەكانیدا باس لەڕووداو، تەنیایى، چاوەڕوانى، بێزارى مرۆڤەكان دەكات، بەتایبەتى ئەو روِوداوانەى كە ڕووبەڕووى ژنان ئەبێتەوە. زۆربەى كەسایەتەكانى ڕۆمانەكانى دۆراس ژیان لە چاوەڕوانیدا بەسەردەبەن، چونكە بەلاى ئەوەوە چاوەڕوانى پەیامى ئومێدە.\nدۆراس بە دووربینیەوە ئەڕوانێتە ئازارو ئەشكەنجەى مرۆڤەكان، ئەو ئازارانەى كە مرۆڤ لەگەڵیاندا ئەژیو لەپڕێكدا بەهۆى ڕووبەبەڕووبونەوەی لەگەل هەندێك كەس یاخود بەهۆى ڕووداوێكى چاوەڕوان نەكراوەوە، هوشیارى خۆیى تێدا ئەدۆزێتەوە، لەكاتێكدا پێشتر ئەو ئازارانە ڕێگربوون لە بەدیهاتنی ئارەزووە سەرەكیەكانى بیرى مرۆڤ و كە لەناخیدا پەنگیان خواردبوەوە، ئیستا بەئاگای دێننەوە. هەندێك لە كتێبە گرنگەكانى كە دۆراسى لە جیهانى ئەدەبیاتدا بەنەمرى هێشتۆتەوە بریتیە لە: شەیدابوونى لۆل و شتاین، ئاگاتا، عاشق، ئازار، جەنگ، لامۆزیكا. هەروەها لەڕۆمانى ژیانێكى ئارام ساڵى (1944 ) و پردێك لەسەر ئۆقیانوسى ئارام( 1950) و ئەسپەبچووكەكانى تاركینیا (1953) دا، باس لەو قەیرانانەدەكات كە ئەبێتە هۆى سەرسامى گیانى مرۆڤ وتێكەڵبوونى بە جیهانى تەنیایى . لە هەندێ لە چیرۆكەكانیشدا باس لەو قەیرانانە دەكات كە مرۆڤ بەكێش دەكات بۆ جیهانى فەساد و قارەمانى سەرەكى ڕۆمانەكانى بەرەو پەیرەوی لە خەڵەتان و گەندەڵی رادەكێشن بۆ نموونە چیرۆكى : پدراتۆ كانتا بیلە ساڵى( 1958 )، كاتژمێر دەو نیوى شەوی هاوین ساڵى(1960)، گۆڕەپان ساڵى (1964 ) .\nدۆراس جگەلەوەش چەندین نمایشنامەو فلیمنامەى نوسیوەتەوە بەناو بانگترینیان (هێرۆشیما عیشقى منە1960). زۆربەى ڕۆمانەكانى دۆراس كراون بە فلیم. دۆراس بۆ كات بەسەربردن ئەدەبیاتى بەكارنەهێناوە، بەڵكو بە كەرەسەیەكى گرنگى زانیوە بۆناسینى نهێنیەكانى ناخى مرۆڤ. ئەوتوانى بە زمانێكى پاراو وئازاد ڕۆمان بخوڵقێنێت. دۆراس لەنوسینەكانیدا لەسەر هیچ ڕێبازێكى ئەدەبى نەبوو بەڵكو توانى گشت سنورەكان بشكێنێتو دەیوت: ( دەرگاكان گشت كراوەن). ئەوپێى خۆشبوو دەربارەى شتى تازە قسەبكات.\nدۆراس لەتەمەنى 27 ساڵیدا دەستیكردوە بە چیرۆك نووسینو هەر لەو سەردەمەدا نازناوى دۆراسى بۆخۆى هەڵبژاردوە. چیرۆكى پتراتۆ كانتا بیلەچۆتە ریزى چیرۆكە زۆر كلاسیكیەكانى فەرەنسى، كە ماوەیەكى زۆرە هیچ كەس هاوتاى ئەم چیرۆكەى نەبینیوەو نەیخوێندۆتەوە. چونكە دۆراس بەو جۆرە نووسینەى شێوازێكى تازەى داهێنا بۆئەدیبانى فەرەنسایى كە ئەوان بۆ نووسینى چیرۆكو ڕۆمان پەیڕەوى لە نووسینەكانى ئەو بكەن. شایانى باسە ئەم چیرۆكە هاوتایە لەگەلأ (بێگانەى ئەلبیر كامۆ و فەرمانى كوشتنى مۆریس بلانشۆ). هەروەها ڕۆمانى (عاشق) یەكێكە لەبەرهەمە بەناوبانگەكانى دۆراس. ئەم كتێبە تاكو ئێستا زیاتر لە50 زمان وەرگێڕدراوە لەجیهانداو زیاتر لە 20 ملیۆن نوسخەى لێفرۆشراوە، كە لەڕووى ژمارەى فرۆشتنەوە یەكەمین كتێبە لەسەدەى بیستەمدا لە فەرەنسا. ئەم ڕۆمانەى دۆراس جیاوازیەكى زۆرى هەبوو لەگەلأ بەرهەمەكانى تریدا. چونكە لەم ڕۆمانەدا دۆراس باس لەخۆى دەكات، باس لە عیشقەكەى لە مەعشوقەكەى كە چۆن لەتەمەنى پانزە شانزە ساڵى تەمەنیدا پیاوێكى چینى سەرمایەدار عاشقى ئەبێت كەدوانزە سالأ لەخۆى گەورەترە.. بەڵام باوكى عاشقەكە ڕێگەنادات بەم هاوسەرگیریەو بەبێ خواستى كوڕەكەى ژنێكى چینى بۆ دەهێنێت… ژمارەیەكی زۆر خوێندكار بۆ نامەى كۆتاییەكەیان لێكۆڵینەوەیان لەسەر ڕۆمانى عاشق كردووە. زۆر لە چیرۆك و ڕۆمانەكانی دۆراس گوزارشت لەژیانى تایبەتی خۆى دەكەن و تارادەیەك وەك ژیاننامەى خۆی دایڕێژاون! بەرهەمەكانى ئەم خانمە بلیمەتە زیاتر لە 40 ڕۆمانو چیرۆك و 20 فلیمنامەی لەخۆگرتوە. ئەم نووسەرە بەتوانایە 8سالأ پێش مەرگى لە ساڵى 1984 دا خەڵاتى ئەدەبى كۆنكۆرى پێشكەشكراوە. هەندێك لە ئەدیبانى فەرەنسی نازناوى خانمی نووسەرانی هاوچەرخیان لێناوە.\nكەڵك لەم سەرچاوانە وەرگیراوە: سایتى\nPrevious به‌شێک له قه‌سیده‌ی درێژی پرسه‌ی ئاو….کۆیار ڕه‌ووف\nNext ته‌نگوچه‌ڵه‌مه‌ی ئابووری، گورزێک له ئایدیۆلۆژیای لیبرالیزمی بۆرژوازی


ئەمیندارى گشتى عەسائیبى ئەهلى حەق دەستگیرکردنى سەرکردەیەکى حەشدى شەعبى بە نایاسایى ناودەبات و داواش دەکات، ڕادەستى ئاسایشى حەشد بکرێت، دژە تیرۆرى عێراقیش ڕەتیدەکاتەوە ئەو کارە بەئامانجگرتنى هیچ لایەنێک بێت.\nقەیس خەزعەلى، ئەمیندارى گشتى عەسائیبى ئەهلى حەق (26ى ئایارى 2021) لە تویتێکدا بڵاویکردەوە، دەستگیرکردنى سەرکردەیەکى حەشدى شەعبى لە دەرەوەى پێودانگە یاسایى و سەربازییەکان و بەو شێوەیە تەنها تێکەڵکردنى کارتەکانە.\nڕونیشیکردووەتەوە، هەروەها هەوڵێکى پیسە بۆ تێکدانى بارودۆخى ئەمنى و پاڵنانە بەرەو ئاڕاستەى هەڵوەشانەوەى هەڵبژاردن و پێکهێنانى حکومەتێکى کاربەڕێکەر و لەکارخستنى دەستور.\nخەزعەلى لەبەشێکى ترى تویتەکەیدا ئاماژەى بەوەداوە، پێویستە بە بەهێزییەوە ڕووبەڕووى ئەو هەوڵانە بوەستن و دووبارە سیاسەتى یاسا دروستەکان جێبەجێ بکرێت و تۆمەتبارەکە بەشێوەیەکى یاسایى ڕادەستى ئاسایشى حەشدى شەعبى بکرێت.\nبەرەبەیانى ئەمڕۆ (چوارشەممە، 26ى ئایارى 2021)، هێزێکى دژە تیرۆرى عێراق سەرکردەیەکى حەشدى شەعبییان بەناوى "قاسم مەحمود کەریم موسڵح" دەستگیر کرد، بەهۆى ئەوەشەوە چەند گروپێکى چەکدارى هەڕەشەى داگیرکردنى ناوچەى سەوزى شارى بەغدا دەکەن، دواتریش ژمارەیەکى زۆر ئەندامى هێزە ئەمنییەکان بەچڕى لەناوچەکەدا و دەروازەکانى ناوچەى سەوز بڵاوکرانەوە.\nلاى خۆشیەوە دژە تیرۆرى عێراق لەبەیاننامەیەکدا سەبارەت بە دەستگیرکردنى ئەو سەرکردەى حەشدى شەعبى باسى لەوەکردووە، دەستگیرکردنى قاسم موسڵح بەهۆى چەند تۆمەتێکى تاوانکارییە و بەئامانجگرتنى هیچ لایەنێکى سەربازى و ئەمنى نییە هەروەک هەندێک پڕوپاگەندەکەرى فیتنە باسى دەکەن.\nدارایى پەرلەمان لەبارەى بەرزبوونەوەى نرخى شتومەک لەبازاڕەکان داوایەک لە حکومەت دەکات\n2021.06.08 - 09:26


چۆن داواکاری پێشکەش بکەیت بۆ ڤیزای شینگنی لیشتنشتاین ؟\nچۆن داواکاری پێشکەش بکەیت بۆ ڤیزای شینگنی لیشتنشتاین؟\nپوختەیەك لەسەر لیشتنشتاین\nوڵاتێکی بچوکی سنوردار لە سەر چیاکانی ئەلپ کە دەکەوێتە نێوان سویسڕا و نەمسا، لیشتنشتاین میرنیشینێکی دەوڵەمەندە کە حکومڕانی کراوە لەلایەن خانەوادەی شاهانە لە سەدەی ١٨ی زاینی، ٤م وڵاتی بچوکە لە ئەوروپا لەسەر بنەمای ڕێژەی دانیشتوان (٣٨،٧٤٩)، زمانە فەرمیەکەی بریتیە لە ئەڵمانی، کە زۆربەی هاوڵاتیانی لیشتنشتاین بە دایەلێکتێکی ناوچەیی ئەڵمانی ستاندار قسە دەکەن. پایتەختەکەی بریتیە لە ڤادوز کە دووەم گەورەترین شاری وڵاتەکەیە. خاکە ١٦٠ کیلۆمەتر دوجایەکەی وڵاتەکە پڕە لە دیمەنی وێنە ئاسا، لەوانە چیاکان بە لێژیی خلیسکاندن، قەڵاکان، و بەشی سوڕانەوە.\nبە واژۆکردنی ڕێکەوتننامەی شینگن، لە ٢٠٠٨ لیشتنشتاین نوێترین دەوڵەتی ئەندامی شینگنە. کە بە فەرمی چوە ناوچەی شینگنەوە لە ٢٠١١.\nلیشتنشتاین یەکێکە لەو چوار دەوڵەتە شینگنەی کە ئەندام نیە لە یەکێتی ئەوروپا.\nسەردانکردنی لیشتنشتاین بە ڤیزای شینگن\nلیشتنشتاین وڵاتێکی سنوردارکراوە کە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیە، مانای وایە کە تۆ ناتوانیت ڕاستەخۆ بفڕیت بۆ لیشتنشتاین.\nلیشتنشتاین ڤیزای خۆی دەرناکات.\nهیچ پاسەوانکردنی سنور بوونی نیە لەنێوان سویسڕا و لیشتنشتاین؛ سویسڕا و لیشتنشتاین کۆدی ڤیزای هاوتایان هەیە.\nلەبەرئەوەی لیشتنشتاین ڤیزای خۆی دەرناکات، ئەگەری بەدەست هێنانی ڤیزای شینگن بۆ لیشتنشتاین بوونی نیە. ئەگەر تۆ شایستەیت بۆ ڤیزای شینگن و ئارەزوو دەکەیت سەردانی لیشتنشتاین بکەیت، دەبێت داواکاری پێشکەش بکەیت لە ڕێگەی داواکاری سویسڕاوە (لەڕێگەی کونسوڵخانەی سویسڕا یان ناوەندی داواکاری ڤیزا)، کە کاروبارەکانی کونسوڵخانەی لیشتنشتاین بەڕێوە دەبات، و هەمان کۆدی ڤیزایی هەیە. لەبەرئەوەی لیشتنشتاین ئەندامی شینگنە، هەموو کەسێك بە ڤیزایەکی شینگنی کارا شایستەیە بۆ چونە ناو وڵاتەکە.\nبخوێنەرەوە لەبارەی: چۆن داواکاری پێشکەش بکەیت بۆ ڤیزای شینگنی سویسڕا؟


سەرۆککۆماری عێراق، ڕایگەیاند، پشتیوانی لە یەکخستنی هەوڵەکان دەکەین لە پێناو چارەسەرکردنی ئاڵۆزییەکان، کاریش دەکەین بۆ ئەوەی عێراق، ببێتە هەوێنی ئارامی و سەقامگیری لە ناوچەکە و نەبێتە ناوەندێک بۆ دەستدرێژیكردنە سەر وڵاتانی دراوسێ.\nئەمڕۆ،(چوارشەممە،15ى کانوونی، 2020)، بەرهەم ساڵح، سەرۆککۆماری عێراق، لە کۆشکی سەلام لە بەغدا پێشوازیکرد لە شێخ محەممەد کوڕی عەبدولڕەحمانی دووەم، جێگری سەرۆکوەزیران و وەزیری دەرەوەی قەتەر.\nبە گوێرەی ڕاگەیه‌ندراوی نوسینگەی سەرۆکایەتی کۆماری عێراق، بەرهەم ساڵح، لە کۆبوونەوەکەدا جەختی لەوە کردووەتەوە “عێراق هەوڵدەدات ببێتە هۆکاری سەقامگیری و ئاشتی لە ناوچەکەدا، بە هەموو توانایەکیشەوە پشتیوانی لە یەکخستنی هەوڵەکان دەکەین لەپێناو چارەسەرکردنی ئاڵۆزییەکان، بەجۆرێک ببێتە هۆکاری خۆشگوزه‌رانی گەلانی ناوچەکە”.\nسەرۆککۆماری عێراق، جەختی لەوەکرده‌وە:”عێراق بە هیچ شێوەیەک نابێتە گۆڕەپانێک بۆ جەنگێکی نوێ و ناوەندێک بۆ ململانێ و دەستدرێژیکردنە سەر وڵاتانی دراوسێ”.\nبە گوێرەی ڕاگەیه‌ندراوی کۆبوونەوەکە، هەردوولا بارودۆخی ئێستای ناوچەکە و جیھان و چۆنیەتی ئارامکردنەوەی دۆخەکە و پارێزگاریکردن لە ئاسایش و سەقامگیری وڵاتانی ناوچەکەیان تاوتوێ کردووە، جەختیشیان لە پەنابردن بۆ زمانی دیالۆگی ژیرانە کردووە بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان.\nلەڕاگەیاندراوەکە ئاماژە بەوەکراوە، وەزیری دەرەوەی قەتەر دۆخی ئێستای ناوچەکەی بە هەستیار وەسفکردووە، بە پێویستی زانیوە پەرە بدرێت بە کاری هاوبەش لەگەڵ لایەنە ئیقلیمی و نێودەوڵەتییەکان بەمەبەستی گەیشتن بە چارەسەرێکی ژیرو ئاشتیانە بۆ پارێزگاریکردن لە سەقامیگیری ناوچەکە.\nئاماژە بەوەشکراوە لە دیدارەکەی سەرۆککۆماری عێراق و وەزیری دەرەوەی قەتەر، جەخت لە برەودان بە پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان عێراق و قەتەر لە سەر بنەمای پاراستنی بەرژەوەندی هاوبەشی گەلی هەردوو وڵات کراوه‌ته‌وه.


کۆمەڵگای مەدەنیی کوردستانی ئێران هێرشی تورکیە بۆ سەر ڕۆژئاوای کوردستان مەحکووم دەکەن\n12:20 - 20 رەزبەر 2719\nئاژانسی کوردپا: هاووڵاتییانی کورد لە شارەکانی مەریوان، سنە، بانە و پیرانشار، کۆبوونەوەی ناڕەزایەتییان سەبارەت بە هێرشی دەوڵەتی تورکیە بۆ سەر ڕۆژئاوا بەڕێوەبرد.\nبەپێی گرتە ڤیدیۆ بڵاوکراوەکان لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا، ڕۆژی هەینی، ١٩ی ڕەزبەر، کۆبوونەوەی ناڕەزایەتییان لە شارەکانی مەریوان، سنە، بانە و پیرانشار لەهەمبەر مەحکوومکردنی هێرشی دەوڵەتی تورکیە بۆ سەر ڕۆژئاوا، بەڕێوەبرد.\nلەو کۆبوونەوە ناڕەزایەتییانە، هاووڵاتییان دروشمی جۆراجۆریان دژی دەوڵەتی تورکیە و ئەردۆغان دا.\nهەواڵنێری کوردپا لە شاری مەریوان لە ڕاپۆرتێکدا، ڕایگەیاند: "کۆبوونەوەی ناڕەزایەتیی هاووڵاتییان لەو شارە، بە دەستێوەردانی هێزە ئینتزامییەکان، توندوتیژیی لێکەوتەوە و مەئموورانی هێزە ئینتزامییەکان لەگەڵ هاووڵاتییانی ناڕازی تووشی شەڕ بوون".\nهەواڵنێری کوردپا لە درێژەی ڕاپۆرتەکەیدا وتی: "ژمارەیەک لە هاووڵاتییانی ناڕازیی مەریوانی، لە لایەن مەئموورانی ئینتزامییەوە دەسبەسەر و بۆ گرتنگە ڕاگوێزراون".\nهەروەها چالاکانی مەدەنی، سیاسی و فەرهەنگیی کورد بە بڵاوکردنەوەی بەیاننامەیەک، هێرشی دەوڵەتی تورکیەیان بۆ سەر ڕۆژئاوا مەحکووم کرد و داوایان لە ڕێکخراوی نەتەوەیەکگرتووەکان کرد کە پێش بە هێرشی تورکیە بۆ سەر ڕۆژئاوا بگرێت.\nڕۆژی چوارشەممە، ١٧ی ڕەزبەر، دەوڵەتی تورکیە هێرشی بۆ سەر ڕۆژئاوا دەست پێکرد کە ئەو هێرشە لەگەڵ دژکردەوەی توندی کۆمەڵگای جیهانی و وڵاتانی ناوچەکە بەرەڕوو بووەوە.\nهەتاکوو ئێستا دەیان هەزار کەس لە هاووڵاتییان لە ئەنجامی هێرشی دەوڵەتی تورکیە بۆ سەر ڕۆژئاوا، ئاوارە بوون و دەیان هاووڵاتیی کورد بەهۆی هێرشی تۆپخانەکانی ئەرتشی ئەو وڵاتەوە بوونە قوربانی.


له‌نێوان ئه‌فسانه و ئاییندا\nبه ڕێگه‌یه‌کی خراپدا، ناگه‌ینه شوێنێکی چاک،\nڕێگه‌ی خراپ، به‌ره‌و خراپه‌کاریمان ده‌بات و\nڕێگه‌ی چاکیش، ده‌چێته‌وه سه‌ر چاکه.\nبودایی، به مانای به‌رچاو ڕوون یان بێدار دێت، بودیزم که هه‌م ئایینه و هه‌م فه‌لسه‌فه، بودا (٥٦٣ – ٤٨٣ پ. ز) که ناوی ڕاسته‌قینه‌ی (سیدهارتا گواتاما) بوو، له سه‌ده‌ی شه‌شه‌می پێش زاییندا، له باکووری هیند دایمه‌زراند و دواتر له چین، کۆریا، سیریلانکا، مه‌نگۆلیا، تایلاند، بورما، که‌مبۆدیا، تایوان، نیپال، ڤێتنام و ژاپۆن بڵاو بووه‌وه. کرۆکی بودایی که زياتر بایه‌خ به ڕه‌تکردنه‌وه‌ی خود، خۆبه‌رزه‌فتکردن و کوشتنی ئاره‌زوو ده‌دات، وه‌ک له سرووت و ئه‌رکه ئایینییه‌کان، له‌وه‌دا چڕ ده‌بێته‌وه، ئینسان له ڕێی بیرکردنه‌وه‌ی قووڵ و ڕامانه‌وه، به حاڵه‌تی نیرڤانا بگات.\nبودا خۆی کوڕی میری هه‌رێمی ساکاس بوو، که له بیست و نۆ ساڵیدا، له‌وه تێگه‌ییشت، هه‌موو ئینسانێک مه‌حکوومه به نه‌خۆشی و پیری و مه‌رگ، ده‌ستی له خۆشییه‌کانی دنیا و ژیانی میرایه‌تی هه‌ڵگرت و ڕووی کرده چۆڵ و هه‌رد، تا له‌ژێر داری زانیندا ئیلهامی بۆ هات. ئه‌و دره‌ختی زانینه له ئایینه ئاسمانییه‌کانیشدا هه‌یه و ئه‌وه‌یه که ئێڤا، ئاده‌م فریو ده‌دات تا له به‌ره‌که‌ی بخوات و ئیدی خودایش له به‌هه‌شت وه‌ده‌ریان بنێت. لای بودایی، (کارما) که به مانای (پاداشت و دۆنادۆن) دێت، بایه‌خێکی زۆری هه‌یه و مه‌به‌ست لێی ئه‌وه‌یه، ئینسان له پاداشتی هه‌ڵسوکه‌وتی خۆیدا، گیانی له به‌رگی ئه‌م زینده‌وه‌ره، ده‌چێته به‌رگی ئه‌و زینده‌وه‌ری دیکه‌وه.\nچونکه بودایی بانگه‌شه‌ی بۆ ئه‌وه ده‌کرد، به‌زه‌یی باڵ به‌سه‌ر دنیادا بکێشێت، یه‌کسانی له نێوان هه‌موو گیانله‌به‌راندا هه‌بێت و پێویستییه ڕۆحییه‌کانی ژنان دابین بکرێت، بۆیه هه‌ر له سه‌ره‌تاوه، له‌نێو ئافره‌تاندا، هه‌واداری زۆری بۆ په‌یدابوو. بوداییه‌کانی چین، سه‌ر به ڕێبازی (زه‌وینی پاکژ)ن، که هه‌موو ئایینه‌که‌یان له دوو وشه‌دا چڕ ده‌بێته‌وه: به‌زه‌یی و دڵسۆزی. (زه‌وینی چاک،) ناوی ئه‌و ڕۆمانه‌یه که پیرل باک، تێیدا باسی (چین)ی پێش یه‌که‌مین شه‌ڕی دنیاگره‌وه ده‌کات و خه‌ڵاتی پۆڵتیزه‌ر و نۆبێڵیشی له‌سه‌ر وه‌رگرت. ئه‌و خاتوونه نووسه‌ره له‌و شاکاره‌یدا، وه‌ک چۆن بایه‌خی به ژیانی ڕۆژانه‌ی خه‌ڵکی چین داوه، ئه‌فسانه و ئایینیشی فه‌رامۆش نه‌کردووه.\nپیاوی بودایی وه‌ک چۆن له کاتی یۆگادا، هه‌وڵی کۆنترۆڵکردنی هه‌ناسه‌دان ده‌دات، هه‌ر وایش له کاتی سه‌رجێییدا، هه‌وڵ ده‌دات، ڕێگه له ئاوڕژاندن بگرێت، ئاخر وای بۆ ده‌چێت، ئه‌گه‌ر به‌ربه‌ستی له ڕێی ئه‌و ئاوه‌دا دانا، بۆ مێشک ده‌گه‌ڕێته‌وه و به‌هێزی ده‌کات، هه‌رچه‌نده، ئه‌و ئاوه به‌ره‌و میزه‌ڵدان ده‌بێته‌وه و له‌گه‌ڵ میزدا ده‌چێته ده‌ره‌وه. بودایی هه‌ر بۆ به فیڕۆنه‌دانی ئه‌و ئاوه‌یش بوو، نه‌فره‌تی له دەستپەڕ ده‌کرد و وای بۆ ده‌چوو، ئه‌وه شه‌یتانه، وا ده‌کات، پیاو به ده‌م خه‌وه‌وه، ئه‌و ئاوه گرانبه‌هایه‌ی له کیس بچێت. بودایی پێی وابوو، سه‌رچاوه‌ی ئه‌و ئاوه، له کن ژن قه‌ت وشک ناکات، بۆیه ئه‌گه‌ر ژن هانای بۆ خووی نهێنی بردبا، له‌گه‌ڵیدا توند نه‌ده‌بوو. بودایی وایشی بۆ ده‌چوو، پیاو ته‌نیا به جووتبوون له‌گه‌ڵ ژندا، ئه‌و ئاوه‌ی ده‌ست ده‌که‌وێته‌وه که له کیسی چووه، هه‌ر بۆیه‌ش، هاوڕه‌گه‌زخوازی و لاقه‌کردنی ئاژه‌ڵ، نه‌فره‌تلێکراو بوون.\nهه‌رچه‌نده له‌نێو ژنانی بوداییدا، هاوڕه‌گه‌زخوازی به نهێنی هه‌بوو، به‌ڵام ئه‌گه‌ر ژنێکی بودایی، ژنه خۆرئاوایییه‌کی دیتبا، به ئاشکرا مێردی ماچ ده‌کات، حیسابی سۆزانییه‌کی به‌ره‌ڵای بۆ ده‌کرد، ئاخر پێی وابوو، ته‌نانه‌ت سۆزانییش، ئه‌گه‌ر ڕێزی پیشه‌که‌ی لا بێت، به نهێنی کڕیار ڕاده‌مووسێت. له هیندستان (ژن: دوژمن، سێکس: شه‌ڕ و ژووری نوستنیش: گۆڕه‌پانی شه‌ڕ بوو،) تا په‌رله‌مان مۆڵه‌تی نه‌دابوو، ماچومووچ له فیلمدا، قه‌ده‌غه بوو.\nبه گوێره‌ی ئه‌فسانه‌یه‌کی ژاپۆنی، جه‌سته‌ی مێ، ئه‌ندامێکی که‌م بوو، هی نێریش به‌شێکی زیاده بوو، ژیان له‌و کاته‌وه ده‌ست پێ ده‌کات که به‌شه زیاده‌که‌ی نێر، ده‌چێته ناو به‌شه نوقسانه‌که‌ی مێیینه‌وه. هه‌ر به‌پێی هه‌مان ئه‌فسانه، ئه‌وه ستوونی چووکه، ئاسمانی له‌سه‌رووی زه‌وییه‌وه ڕاگرتووه، هه‌ر بۆیه، سه‌روه‌ختی سه‌رجێیی، پیاو له سه‌ره‌وه ده‌بێت و ژن له‌ژێره‌وه. له زۆر جێگه‌ی، ئاسیا و ئه‌فریقایش، په‌یکه‌ری چووک که له ستوون ده‌چێت، سیمبۆڵه بۆ فه‌ڕ و پیت. (شانه)یش، ڕه‌مزێکی دیکه‌یه بۆ خێر و به‌ره‌که‌ت، ئه‌و بۆیه گه‌لێک جار، له‌ژێر مێزه‌ری توند به‌ستراوی (سیخ)ه‌کاندا، شانه‌یه‌ک هه‌یه.\nله ژاپۆن وای بۆ ده‌چوون، وه‌ک چۆن ئاو له ئاگر به‌هێزتره، توانای سێکسیی ژنیش له هی پیاو باڵاتره و وه‌ک چۆن بۆ به‌رده‌وامیی ژیان، ئاسمان زه‌وییی له ئامێز گرتووه، ده‌بێت پیاویش وه‌ها ژن له باوه‌ش بگرێت، ئه‌گه‌رنا، ته‌مه‌نکورت ده‌بێت. له ژاپۆن هه‌ندێک جار هێنده نزم سه‌رنجی ژن ده‌درا، به پیاوی گه‌وجیان ده‌گوت: ژن! ئه‌و سووک سه‌رنجدانه‌ی ژن، که به‌شێک بوو له کولتووری فیودالیزم، زیاتر زاده‌ی ئه‌وه‌بوو، پیاو له ڕووی توانای جه‌سته‌یییه‌وه، له ژن به‌هێزتر بوو.\nله چین و ژاپۆنیش، خه‌ڵکی بڕوایان وایه، له دره‌ختی سنه‌وبه‌ردا، جادوویه‌کی به‌هێز هه‌یه، ئه‌وه بۆیه هه‌میشه سه‌وزه و ئه‌وه هه‌مان سیحره وای کردووه، کیسه‌ڵیش ته‌مه‌نی هێنده درێژ بێت. له سه‌ده‌کانی ناوه‌ڕاستدا، هه‌م له چین و هه‌م له ژاپۆنیش، له تابلۆکاندا، وێنه‌ی ژن هه‌میشه وه‌ک جه‌سته به‌هێز نیشان ده‌درا، ڕووخساری گوشتن، مه‌مکی گه‌وره و پڕ، ناوقه‌دی باریک و سمتوکه‌فه‌ڵی قورس، دواتر هێدی هێدی ئه‌و وێنه‌یه کاڵ بووه‌وه و ته‌نیا بایه‌خ به جوانیی ڕووخساری ژن ده‌درا.\nشاعیر و نووسه‌ری ژاپۆنی، ئیهارا سایکاکوو (١٦٤٢ - ١٦٩٣) له (چیرۆک)ه‌کانیدا، بایه‌خێکی زۆر به سێکس ده‌دات و کاره‌کته‌ره سه‌ره‌کییه‌کانی به دوای تێرکردنی ئاره‌زووه‌کانیاندا، دنیا ته‌ی ده‌که‌ن. لای ئه‌و له په‌رستگه بودایییه‌کاندا، هاوڕه‌گه‌زخوازی ته‌شه‌نه‌ی سه‌ندووه و پەیوه‌ندیی سێکسیی نێوان مامۆستای ئایینی و فەقێیەکانی، له‌وه ده‌رچووه، کارێکی نهێنی بێت. به‌گوێره‌ی چیرۆکی (ئاوێنه‌ی ئه‌وینی نێرانه)ی سایکاکوو، هاوڕه‌گه‌زخوازان بۆ خامۆشکردنه‌وه‌ی ئاگری ئاڵۆش، ڕوو له په‌رستگه‌کان ده‌که‌ن.\nگیشا، که به واتای کیژێکی هونه‌رمه‌ندی لێهاتوو دێت، ڕاستییه‌که‌ی ئافره‌تێکه به سه‌ما و گۆرانی، چێژ به پیاوان ده‌به‌خشێت و ئه‌گه‌ر پیاوان بخوازن و کرێ بده‌ن، زياتریش ده‌ڕوات. ئه‌و کیژانه‌ی ئه‌و کارانه ده‌که‌ن، سه‌ر به خێزانه هه‌ژاره‌کانن و له گوند و شارۆچکه دووره‌کانه‌وه دێن و ئیدی ڕێیان ناکه‌وێته‌وه ماڵی بابیان. له ژاپۆن، ژنی گوندی له هی شار، ئازادتره، ئاخر تێکه‌ڵی پیاوان ده‌بێت و له شایی و ئاهه‌نگدا، به که‌یفی خۆی پێده‌که‌نێت و سه‌ما ده‌کات، ئه‌مه له کاتێکدا که ژنانی شارنشین ئه‌و ده‌رفه‌تانه‌یان بۆ ناڕه‌خسێت.*\nهه‌رچه‌نده له ئه‌فریقا، به گشتی خوداوه‌ند نێره، به‌ڵام له نیگه‌ر، مێیه و کۆمه‌ڵێک مه‌مک و چه‌ندان منداڵی هه‌یه. به گوێره‌ی ئه‌فسانه‌یه‌کی ئه‌فریقایی، ئه‌وه دووانه‌ی ماوو و لیزا بوون، که دنیایان له مادده‌یه‌ک خوڵقاند که پێشتر هه‌بوو. ماوو که ڕه‌مزی فه‌ڕ و دایکایه‌تی بوو، له مانگ ده‌چوو، لیزایش که ڕه‌مزی هێز بوو، له خۆر ده‌چوو، به هه‌ردووکیشیان به دوای یه‌کدا هاتنی شه‌و و ڕۆژیان داهێنا. ماوه‌یه‌ک له‌دایکبوونی نموونه‌یی، دوو دوو له دایکبوونی منداڵ بوو، ئه‌و سه‌روه‌خته دووانه‌په‌رستی لای هه‌ندێک خێڵی ئه‌فریقایی باو بوو.\nئه‌فسانه‌یه‌کی تر باس له‌وه ده‌کات، که (ئه‌مما)ی خوداوه‌ندی ئاسمان، به مه‌به‌ستی جووتبوون، له زه‌وین نزیک بووه‌وه، چونکه به‌رزایییه‌ک هه‌بوو، ئه‌و کرده‌یه مه‌حاڵ بوو، بۆیه تا ئه‌و (گرد)ه‌ی ته‌خت نه‌کرد، کاره‌که مه‌یسه‌ر نه‌بوو. ده‌ڵێن خه‌ته‌نه‌کردنی کچان، زاده‌ی ئه‌و ئه‌فسانه‌یه‌یه. دۆگۆن، ئه‌و خێڵه ئه‌فریقایییه‌ی بڕوایان به‌و ئه‌فسانه‌یه هه‌یه، پێیان وایه، هه‌موو ئینسانێک دوو ڕۆحی هه‌یه، یه‌کێکیان مێیه و ئه‌وی تر، نێر، یه‌کێکیان له جه‌سته‌یدایه و ئه‌وی دیکه‌یان له ئاسمان یان له ئاودایه. به‌و پێیه که کوڕ خه‌ته‌نه کرا، له ڕۆحه مێیه‌که‌ی ڕزگار ده‌بێت و که کیژیش خه‌ته‌نه کرا، له ڕۆحه نێره‌که‌ی قوتار ده‌بێت و ئیدی هیچ کۆسپێکیش له‌به‌رده‌م جووتبووندا نامێنێت. له ئه‌فریقا، ئه‌فسانه و ئایین به جۆرێک تێکه‌ڵی یه‌کدی بوون، ئه‌وه زۆر ئه‌سته‌مه بزانین، ئایین زاده‌ی ئه‌فسانه‌یه، یان به پێچه‌وانه‌وه.\nبه گوێره‌ی ئه‌فسانه‌یه‌کی (ئاشناتی)یه‌کانی گانا، خوداوه‌ند ژن و پیاوێک له ئاسمانه‌وه بۆ سه‌ر زه‌وین ده‌نێرێت و له‌گه‌ڵ ژن و پیاوێکی زه‌وینشنیدا، پێکه‌وه ژیان به‌سه‌ر ده‌به‌ن و هیچ له‌باره‌ی زاوزێوه نازانن، تا دواتر خوداوه‌ند مارێک ده‌نێرێت و فێریان ده‌کات، چۆن منداڵیان ببێت. ئه‌وه بۆیه لای ئاشناتییه‌کان مار پیرۆزه و که‌س نایکوژێت و که ژنێک مار ده‌بینێت، بۆی ده‌نووشتێته‌وه و سڵاوی لێ ده‌کات. لای هه‌ندێک خێڵی تر، په‌لکه‌زێڕینه ڕه‌مزه بۆ مار و ڕه‌نگه سووره‌که‌ی نێره و شینه‌که‌ی مێ. چونکه مار له چووک ده‌چێت، هه‌ن ئه‌م به پیرۆز زانینی ماره، ده‌به‌نه‌وه بۆ لای (چووکپه‌رستی) و هه‌نووکه‌یش له که‌ناره‌کانی گانا، ده‌یان په‌یکه‌ری مه‌زنی چووک که له ته‌خته یان قوڕ، دروست کراون، به پێوه ماون.\nله باشووری ئه‌فریقا، به تایبه‌تی لای گه‌لانی خۆسا و باسوتوو، پیاوێک خه‌ته‌نه نه‌کرابێت، به پیس و به سه‌گی ده‌زانن و که‌س کچی خۆی ناداتێ. ئێستایش ئه‌گه‌ر پیاوێکیان به هۆی ئه‌وه‌ی له ئه‌وروپا ژیا بێت، خه‌ته‌نه نه‌کرابێت، هه‌ر که گه‌ڕایه‌وه، ده‌ستبه‌جێ خه‌ته‌نه‌ی ده‌که‌ن. به پێچه‌وانه‌ی موسوڵمان و جووه‌وه که نێر به منداڵی خه‌ته‌نه ده‌که‌ن، له‌وێ نێر تا نه‌گاته ته‌مه‌نی هه‌رزه‌کاری خه‌ته‌نه‌ی ناکه‌ن. فره‌ژنی له زۆر جێی دنیادا هه‌بووه، له هه‌ندێک شوێنیش به تایبه‌تی له کۆمه‌ڵگه‌ی دایکسالاردا، فره‌مێردیش هه‌بووه، وه‌لێ له ئه‌فریقا، فره‌مێردی نه‌بووه.\nله نیگێریا، له شاری ئیبدان، په‌یکه‌ری خوداوه‌ندی پیت و فه‌ڕ هه‌یه، مه‌مکه‌کانی هێنده گه‌وره‌ن، هاوزه‌مان شازده منداڵ ده‌میان پێوه ناون و به‌رده‌وام ژنان به‌و مه‌به‌سته‌ی منداڵیان ببێت، ده‌چنه لای و لێی ده‌پاڕێنه‌وه. له گینیا به بۆنه‌ی یادی هاوسه‌رگیریی خوداوه‌نده‌وه، فێستیڤاڵێکی ساڵانه هه‌یه، جاران تێیدا، به ئاشکرا سێکس ده‌کرا، هه‌نووکه ته‌نیا هه‌ر ڕامووسان تێیدا ئازاده. لای ئاشانتییه‌کان که پیاوێک به ژنێک ده‌ڵێت: بمده به‌ر ڕێژنه‌ی گولـلە‌ی تفه‌نگه‌که‌ت! ئه‌گه‌ری ئه‌وه هه‌یه، ژنه ده‌ستبه‌جێ خۆی بۆ ڕووت بکاته‌وه. له هه‌ندێک شوێنی ناوه‌ڕاستی ئه‌فریکا، ئه‌وه شه‌رم نییه، ژن نزیکه‌ی به ڕووتی بچێته ده‌ره‌وه و ته‌نیا بۆ داپۆشینی خۆی، هه‌ندێک گه‌ڵا و گژوگیا به‌کار بهێنێت و پیاویش به هه‌مان شێوه، هه‌موو پۆشاکی، بریتی بێت له کیفێک بۆ چووکی.\nله گانا، ئه‌وه شوومه ئه‌گه‌ر ژن و پیاوێک له دارستانێکدا، له‌سه‌ر زه‌وییه ڕووته‌که، سێکس بکه‌ن، ئاخر وای بۆ ده‌چن، به‌وه (ئاسیز یا)ی خوداوه‌ند غه‌زه‌بیان لێ ده‌گرێت و قاتوقڕی و نه‌هاتیی به دوادا دێت. له‌وێ ئه‌گه‌ر پیاوێک ناساغ بێت و چاویشی هه‌ر له دووی ژنان بێت، (سه‌گی گوند)ی پێ ده‌ڵێن و پێیان وایه سێکسکردن، وزه و توانایه‌کی زۆری ده‌وێت، به پیاوی نه‌خۆش، جێبه‌جێ ناکرێت و ئه‌گه‌ر ژنیش دوو گیان بێت، نابێت پیاو بچێته کنی، چونکه ئه‌گه‌ری ئه‌وه هه‌یه، ئه‌و کیسه‌یه کون ببێت که منداڵ له سکی دایکیدا ده‌پارێزێت. له زۆر جێی ئه‌فریقا، پیاو نه‌ک هه‌ر کچی خزمی ناخوازێت، به‌ڵکوو له خێڵه‌که‌ی خۆی، با به خزمایه‌تیش پێی نه‌گات، ژن ناهێنێت.\nکه گۆڕانکاری له ئاییندا ڕوو ده‌دات، سه‌ره‌تا له کریستیانیزمه‌وه سه‌ر هه‌ڵده‌دات، دواتر لای ئایینی جوو، ئینجا ده‌په‌ڕێته‌وه بۆ ئایینه‌کانی دیکه، یان له لایه‌ن ئایینه‌کانی تره‌وه، ڕه‌ت ده‌کرێته‌وه. چه‌ندان ساڵ بوو، له قامووسی ئۆکسفۆرددا له‌باره‌ی دەستپەڕەوە نووسرابوو: ڕه‌وتارێکه ئازار به خود ده‌گه‌یه‌نێت، له ١٩٧٦ به‌دواوه، ئه‌و پێناسه‌یه گۆڕا به: به‌رهه‌مهێنانی موچڕکه‌یه له ڕێی خۆ ورووژاندنه‌وه. سه‌دان ساڵ بوو، لاهووتییه‌کان له‌سه‌ر ئه‌وە سوور بوون که دوو جۆر ئه‌ڤین هه‌یه، جه‌سته‌یی و ڕۆحی، پۆخڵ و پیرۆز، به‌ڵام هێدی هێدی سنووری نێوان ئه‌و دوو جۆره ئه‌ڤینه کاڵ و کاڵتر بووه‌وه. جارانی زوو، ترسێکی گه‌وره له‌وه هه‌بوو که تۆوی پیاو، به‌هۆی خه‌ونبینین به شه‌یتانه‌وه، به هه‌ده‌ر ده‌ڕوات، له‌گه‌ڵ دۆزینه‌وه‌ی هێلکه‌دانی ژندا، ته‌می ئه‌و ترسه‌یش هێدی هێدی ڕه‌وییه‌وه.*\n(١) جیفری بارندر، الجنس في أدیان العالم، ترجمة: نورالدین البهلول، دار الکلمة ٢٠٠١ دمشق.\n(٢) عالم الیابان العائم، جیفری بارندر.\n(٣) أفریقیا التقلیدیة، جیفری بارندر.


چاوپێکەوتنی بەشی پەیوەندێکانی کۆمیتەی حیزب لە گەڵ ئەندام پارڵمان ?\nناوەندی هەواڵ_نۆروێژ: رۆژی سێ شەممە، رێکەوتی ٣١ی مانگی ٥ی ٢٠١٦ی زایینی، هەیئەتێکی حیزب کە پێک هاتبوو لەبەرێزان ناسر قادرپوور بەرپرسی گشتی پەیوەندیەکان حیزب لە نۆروێژ و خاتوو مەحبوبە رەحیمی ئەندامی کۆمیتە و بەرپرسی یەکێتی ژنان و هاوکاری بەشی پەیوەندیەکان، سەردانی پارڵمانی ئەو وڵاتەیان کرد کە لەلایان بەرێز "سنورە واڵن" ئەندامی پارڵمان و جێگر سکرتێری پارتی سوسیالیستی چەپەوە پێشوازیان لێ کرا.\nسەرەتا بەرێز قادرپوور بەتێرو تەسەلی باسی لە سەر وەزعی زیندانیانی سیاسی کورد بە گشتی و بەتایبەتی سەرۆکی مافی مرۆڤی کوردستان، بەرێز محەمەد سەدیق کەبودوەند کرد کە بە هۆی مانگرتن لەخواردن گیانی لە خەتەر دایە. هەر لە درێژەی باسەکەیاندا هەیئەتی حدک داوایان لە پارتی سوسیالیستی چەپ کرد کە بەدەم داوایەکەی حیزب دێموکراتی کوردستانەوە بێت لە پەیوەندی لە سەر کەیسی بەرێز کەبودوەند و سەر جەم زیندانیان و چالاکانی سیاسی کورد کە لە زیندانەکانی ئێراندان.\nبەرێز سنۆرە واڵن وەک ئەندام پارڵمان و جێگری سکرتێر گشتی ئەو حیزبە لە وڵامی داواکاریەکەی هەیئەتی حیزب بەڵێنیدا کە بەدوای ئەو مەسەڵەیەدا بچن و هەوڵی خۆیانی بۆ بدەن. هەر لە درێژەی چاوپێکەوتنەکەدا هەیئەتی حدک باسیان لە سەر نامەکەی سکرتێری گشتی حیزب بەرێز خالید عەزیزی کرد کە لە سەر وەزعی بەرێز کەبودوەندو بۆ سەرجەم رێکخراوەکانی مافی مرۆڤ ناردراوە.\nئینجا باسی پەروەندەی تیرۆری دوکتور قاسملوو لە ویەن کراو ئیشارە بە نامەی سکرتێری حیزب کە بۆ کاربەدەستانی نۆێ حکوومەتی ئوتریش ناردراوە کرا.\nلە کۆتایی چاوپێکەوتنەکەدا بەرێزان قادرپوور و رەحیمی تەئکیدیان لە پتەوتر کردنیی پەیوەندیەکانی حیزب دیمۆکراتی کوردستان و پارتی سوسیالیستی چەپی نۆروێژی کردوە.\nحیزبی دێموکراتی کوردستان، کۆمیتەی نۆروێژ


8/7/2019 09:57 AM\nنیكۆتین، یه‌كێكه له مادده دڵخوازه‌كانی ناو توتن كه به شێوه‌یه‌كی به‌رچاو گوشار ده‌خاته سه‌ر عه‌سه‌به‌كان و توانای سروشتی مێشك بۆ خۆشحاڵبوون به‌رته‌سك ده‌كاته‌وه. هه‌روه‌ها مادده‌یه‌كی ئاڵوده‌كاری زۆر به‌هێزه كه سیستمی پاداشتی مێشك به‌گه‌ڕده‌خات و له‌هه‌مانكاتیشدا هه‌ستیاری مێشك بۆ وه‌رگرتنی سیگناڵه شادی هێنه‌ره‌كان كه‌مده‌كاته‌وه.\nنیكۆتین گۆڕانكارییه‌كی به‌رچاوی ده‌روونی له‌گه‌ڵ خۆی ده‌هێنێت\nنیكۆتین كاریگه‌ری داده‌نێت له‌سه‌ر ئه‌و به‌شانه‌ی مێشك كه سه‌رپه‌رشتی هزرو بیرو هه‌سته‌كانیان له‌ئه‌ستۆیه، له‌به‌رئه‌وه رزگاربوون له جگه‌ره‌كێشان زۆر ئه‌سته‌مه‌و وه‌ك به‌دخویه‌ك ئه‌ژمار ده‌كرێت.\nبۆ نموونه، كاتێك جگه‌ره ده‌كێشیت، توانای سه‌رنجدان و كۆكردنه‌وه‌ی بیرت كه‌مده‌بێته‌وه‌و ته‌نانه‌ت هه‌ندێك كه‌س ناوبه‌ناو توشی گۆڕانكاری ده‌روونی ده‌بن.\nزانیاری له‌سه‌ر وازهێنان له جگه‌ره\nله‌كاتی وازهێنان له جگه‌ره دوو هه‌فته‌ی یه‌كه‌م تاقه‌ت پڕوكێنترین كاته، هه‌ربۆیه پشوودرێژ بن. ئه‌گه‌ر پێویسته بنێشتی جگه‌ره به‌كاربێنن و ورده‌ورده كه‌میبكه‌نه‌وه تا مێشك خوبگرێت به نه‌بوونی نیكۆتین.\nنیكۆتین چۆن كاریگه‌ری له‌سه‌ر مێشك داده‌نێت؟\nنیكۆتین عه‌سه‌به‌كانی ناوچه‌ی تێگمێتۆم واته بازنه ئه‌ستووره‌كه‌ی مێشك به‌گه‌ڕده‌خات و له‌وێوه سیگناڵ ده‌نێرێت بۆ ناوچه‌ی پاداشت، عه‌قڵ و بیر له هیپۆكامپوس و هه‌روه‌ها هه‌سته‌كان له به‌شی ئامیگداڵ.


لە ئایار، هێزێکی پۆلیسی ئەنبار ئاسایشی ئەو رێگەیە دەپارێزێت کە بەرەو ئەردەن و سوریا دەچێت. [خاوەنی وێنە: فەرماندەیی پۆلیسی ئەنبار]\nکاربەدەستانی ئەمنیی عێراق لە 24 تشرینی دووەم چەند هەنگاوێکی بەرپێگرانەیان نا بۆ پاراستنی بازرگانی نێودەوڵەتی و رێگەی گەشتکردن کە بەرەو سنووری ئەردەن و سوریا دەچن.\nقائیمقامی روتبە، عیماد دولەیمی بە دیارونای وت هەنگاوەکان بەهۆی زیادبوونی هێرشە تیرۆریستیەکانی ئەندامانی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش)ەوە نران، کە دوایینیان رۆژی رابردوو لە قەزای روتبە روویدا لە خۆرئاوای پارێزگای ئەنبار.\nوتی هێرشەکەی دووشەممە نزیك ناوچەی سەککار لانیکەم ئەفسەرێکی ئەمنیی عێراقی کوشت کە ئۆتۆمبیلەکەی تەقێنرایەوە و سوتێنرا.\nدولەیمی وتی هەوڵێکی تیرۆریستیی دیکە هەرزوو دوای ئەو رووداوە بەریپێگیرا.\nلە ئاب، سوپای عێراق چەندین ئۆپەراسیۆنی گەڕان ئەنجامدەدات لە ناوچە بیابانیەکانی نزیك شاڕێگەی نێودەوڵەتی لە خۆرئاوای ئەنبار. [خاوەنی وێنە: وەزارەتی بەرگری عێراق]\nوتی ئەندامانی داعش بەمدواییانە ئامادەییان زیاتربووە لەسەر شاڕێگەی نێودەوڵەتی و نزیك بە گوند و شارۆچکە بیابانیەکان. وەك هەنگاوێکی ئەمنی، لە 24ی مانگەوە، شاڕێگەکە بۆ هاتوچۆ دادەخرێت لە 4 ئێوارەوە تا 6 بەیانی.\nبەگوێرەی قائیمقام، لە هەوڵێکدا بۆ زیادبوونی ئاسایشی شاڕێگەکە، پارێزگاری ئەنبار عەلی فەرحان گەیشتۆتە رێکەوتن لەگەڵ فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە سەربازییە هاوبەشەکان بۆ گواستنەوەی یەکە سەربازییەکان لە شاری رەمادییەوە بۆ روتبە.\nدولەیمی بە دیارونای وت ژمارەیەك بازگەش زیادکراون بۆسەر شاڕێگە 500 کیلۆمەتریەکە، کە بە رێگەیەکی بازرگانیی گرنگ دادەنرێت.\nشاڕێگەی نێودەوڵەتی کە بە بیابان دەوری دراوە، لە خۆرئاواوە دەستپێدەکات، لە دەروازەی سنووریی ترێبڵ لەگەڵ ئەردەن و وەلید لەگەڵ سوریا. بەنێو رەمادیدا لە ناوەندی پارێزگای ئەنبار تێدەپەڕێت و لە بەغدا کۆتایی دێت.\nدولەیمی وتی درێژیی شاڕێگەکە و نزیکیی لە بیابانەوە چەندین دەرفەت بە تیرۆریستان دەدات تا بەخێرایی هاتوچۆ بکەن، تا بۆ خەڵکی وا دەربخەن کە بەهێزتر بوون.\nقائیمقام داوایکرد کامێرا و تەکنەلۆژیای چاودێریی زیاتر دابنرێت بۆ بەهێزکردنی ئاسایشی شاڕێگەکە دژی ئەگەری هێرشەکانی داعش.


زۆر خواردنی فستق زیانی هه‌یه\nفستق یه‌كێكه له‌و جۆره چه‌ره‌سانه‌ی یارمه‌تی دابه‌زاندنی كێش ده‌دات و بۆ ته‌ندروستی دڵ و گه‌ده به‌سووده به‌ڵام زیادده ڕه‌ویكردن له خواردنی ئه‌م جۆره‌ی چه‌ره‌س كاریگه‌ری نه‌رێنی ده‌بێت له‌سه‌ر ته‌ندروستی.\nله‌ناو فستق چه‌ندین پێكهاته‌ی خۆراكی به‌سوود هه‌یه و زۆرینه زیاده‌ڕه‌وی له خواردنیدا ده‌كه‌ن ئه‌مه‌ش واده‌كات گرفتی ته‌ندروستیان بۆ دروست ببێت.\n1- كێش زیاد ده‌كات:\nخواردنی بسته ئاسانه له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هه‌ندێك زۆری ده‌خۆن، جگه له‌وه‌ش یه‌ك كوپ فستق 700 گه‌رمۆكه‌ی تیادایه، ئاگاداربه زۆر خواردنی قه‌ڵه‌وت ده‌كات.\n2- ڕیشاڵی زۆر تیادایه:\nئه‌گه‌ر چی خواردنی ئه‌و خۆراكانه‌ی ڕیشاڵی تیادایه بۆ گه‌ده سوودی هه‌یه به‌ڵام زیاده ڕه‌ویكردن له خواردنی هۆكاره بۆ توشبوون به قۆڵۆن و ڕه‌قبوونی ماسولكه‌كانی گه‌ده و خراپوونی مژینی خۆراك له ڕیخۆڵه‌دا، پسپۆڕان ڕێنمویمان ده‌كه‌ن به یه‌كجار بڕێكی زۆر فستق نه‌خۆین.\nئه‌نجامی توێژینه‌وه‌كان ئاشكرایان كردوه هه‌ندێكجار فستقی كاڵ به‌كتریای سالمۆنێلا هه‌یه كه كار له به‌رگری كه‌سانی به‌ته‌مه‌ن و شیره‌خۆره ده‌كات و پله‌ی گه‌رمای له‌ش به‌رز ده‌كاته‌وه و هۆكاره بۆ سكچوون و گرفتی كۆئه‌ندامی هه‌رس.\n4-په‌ستانی خوێن به‌رز ده‌كاته‌ه:\nتوێژینه‌وه‌كان ده‌ریانخستوه 28.3 گرام فستق 121 میلیگرام سۆدیۆمی تیادایه و ئه‌مه‌ش ئه‌گه‌ری توشبوون به نه‌خۆشییه‌كانی دڵ و ملوله‌كانی خوێن و به‌رز بوونه‌وه‌ی په‌ستانی خوێن زیاد ده‌كه‌ن.\nزۆر خواردنی فستق هاوسه‌نگی پۆتاسیۆم له له‌شدا تێكده‌دات و هه‌بوونی خۆی ئۆكسالات و ترشی میسیۆنین له فستقدا هۆكاری سه‌ره‌كی دروستبوونی به‌ردی گورچیله‌یه.


ئەحمەد ئاڵتان: هەزاران بێتاوان لە زیندانەکانی تورکیادان\nئەحمەد ئاڵتان ڕۆژنامەنوسی دیاری بەرهەڵستکاری تورکیا هەفتەی پێشوو ئازادکرا، لە دوای ئازادکردنیشی چاوپێکەوتنێکی لە ڕێگەی سکایپەوە لەگەڵ ڕۆژنامەی ئیتاڵی لا ڕیپەبلیکادا ئەنجامدا.\nئاوێنه: ئاڵتان لە چاوپێکەوتنەکەدا وتی، ''ڕاستیەکان نەیانتوانی مل بە من شۆڕ بکەن، من بەهێزترم لە راستیەکان بە هیچ شێوەیەک خۆم بەدەستەوە نادەم''.\nڕۆژنامەنوسەکە لە ئاڵتان دەپرسێت ئایا لەو کاتەی کە تۆ چویتە زیندانەوە و ئێستا هیج گۆڕانکاریەک بونی هەیە، لە وەڵامدا ئاڵتان دەڵێت، ''ئەگەر بە ڕونی پێتان بڵێم هیچ شتێک گۆڕانکاری بەسەردا نەهاتووە، ئەوەی کە ئێستا من لێرە ئەم قسانە دەکەم ڕەنگە بێن و لەسەر ئەم قسانە دەستگیرم بکەن، بۆیە پێتان دەڵێم هیچ شتێک گۆڕانکاری بەسەردا نەهاتووە''.\nڕۆژنامەنوسەکە لە ئالتان دەپرسێت، ئایا ئەم دۆخە تۆ بێزار دەکات، لە وەڵامدا ئاڵتان دەڵێت،'' نەخێر بۆخۆم بێزار نیم''.\nئاڵتان بۆ ماوەی ١١٣٨ ڕۆژ لە زینداندا مایەوە پاش ئەو ماوە زۆرە بە ئازادی شاد بوویەوە، لێمان پرسی چۆن دەتوانی بەو شێوەیە بە بەهێزی بمێنیتەوە لە وەڵامدا ئاڵتان وتی، ''ئەم دونیایە لەژێر دەستی خودادایە، ئەم ڕۆژگارە و ئەم ستەمانەی کە لە ئێستادا ڕوو دەدەن کاتین و تێدەپەڕن''.\nڕۆژنامەنوس: لە ژورەکەدا چەند کەس بوون، ئایا هاوڕێ بوون؟\nئاڵتان: لە ژورێکدا سێ کەس بوین بەڵێ هاوڕێ بوین، تەنانەت بۆ یەکێ لە منداڵەکان وەک باوکم لێ هاتبوو. هەست بەو ئازارە دەکەم کە ئەوم لەوێدا بەجێ هێشت. هاتنە دەرەوە لە زیندان بە تەواوەتی دڵخۆشیت پێ نابەخشێت. چونکە ئەو ڕاستیە دەزانن کە لە پشتی زیندانەکانەوە بە هەزاران کەسی بێتاوان بونی هەیە. هەبونی کەسی بێتاوان لە زینداندا من بریندار دەکات.\nئەحمەد ئاڵتان باس لە بە ئازارترین ئەو کاتانە دەکات کە بەسەریدا هاتووە و ده‌ڵێت: ''کاتێک کە براکەم دەستگیر کرا و ئەو کاتەی کە کچەکەمم بینی دەگریا.. ئەم دوو کاتە ئەو دوو کاتەن کە تیایاندا زۆرترین ئازارم چەشتووە. ئەمانە منیان بریندار کرد. ئەگەر کێشەکە بەس خۆم بم ئەوا خۆم دەتوانم پارێزگاری لە خۆم بکەم''.\nڕێژێمە خراپەکان دۆخی خراپ بۆ نوسەران دەڕەخسێنن، لە هەمان کاتدا هەلی گەورەش بۆ نوسەران دەڕەخسێنن. چونکە تەنها مۆمێک دەتوانێت ژورێکی تاریک ڕونبکاتەوە، لە ژورە تاریکەکەدا ڕونکای ئەو مۆمە لە ڕونکای ڕۆژ لە ڕۆژدا بەهێزترە.\nلە ئێستادا ئاڵتان سزای ١٠ ساڵ و ٦ مانگ زیندانی بەسەردا سەپێندراوە، لە ئێستادا ئازاد کراوە بەڵام مەترسی ئەوە هەیە کە سەرلەنوێ بخرێتەوە زیندان.


پێکدادان لە سەر سنووری نێوان عێڕاق و سوریا\nگرووپی چاودێری بە سەر دۆخی مافەکانی مرۆڤ لە سوریا و به‌رپرسێکی عێراقی ڕایانگه‌یاند له‌سنووری نێوان سوریا و عێراق پێکدادان له‌نێوان چه‌کدارانی ڕێکخراوی ده‌وڵه‌تی ئیسلامی و کۆمه‌ڵێک چه‌کداری عێراق کە وێدەچێت شیعه‌بن ڕوویداوە. گرووپی ده‌وڵه‌تی ئیسلامی به‌رگری له دوا مۆڵگه ده‌که‌ن کە به‌ده‌ستیانه‌وه ماوه.\nچاودێری مافی مرۆڤی سوریا بنکه له له‌نده‌ن ئه‌مرۆ ڕایگه‌یاند ئه‌ندامانی ڕێکخراوی داعش هێرشیان کردۆته سه‌ر کۆمه‌ڵێک چه‌کداری حه‌شدی شه‌عبی عێراق که گروپێکی چه‌کداری نیمچه سه‌ربازین.\nهه‌روه‌ها ئەو ڕێکخراوەی چاودێری ده‌ڵێت هێرشه‌که له‌ناو خاکی سوریا له‌نزیک شارۆچکه‌ی ئه‌لبووکه‌مال له‌سه‌ر سنوور ئەنجام دراوە.\nجه‌عفه‌ر حوسه‌ینی گوته‌بێژی چه‌کدارانی حزبوڵای عێراق سه‌ربه گرووپی چه‌کداری حزبوڵا ووتی هێزه‌کانی له‌گه‌ڵ ڕێکخراوی داعش له‌شاری "ئه‌لقائم" له‌سه‌ر سنوری عێراق تووشی شەر بوونە که پیشتر له‌ده‌ست ڕێکخراوی داعش سه‌ندرایه‌وه.\nحوسه‌ینی ده‌شڵێت، هێزه‌کانی له‌سه‌ر سنوور مووشه‌کیان به‌کارهێناوه به‌ڵام بۆ خاکی سوریا نه‌په‌ڕیونه‌ته‌وه، هه‌روه‌ها بۆ ڕێگری له‌گه‌ڕانه‌وه‌ی چه‌کداران بۆ ناو عێراق به‌ربه‌ستیان لە سەر سنوور دروستکردووە.


سینات ده‌یه‌وێ، ترامپ ده‌سه‌ڵاتی هەڵگیرسانی شه‌ڕی نه‌بێت\nبە شێوەیەکی گشتی بارودوخی خوراک لە ھەرێمی کوردستان باشە\nوه‌زاره‌تی ناوخۆ راگه‌یه‌ندراوێكی نوێی بڵاوکردەوە\nوه‌زاره‌تی ناوخۆ: تا ئێستا درێژکردنەوەی ماوەی قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆ بڕیاری لەسەر نەدراوە\nهیچ بریارێک نیە بۆ بڕینی موچەی ئەم شوێنانە\nروونکردنەوەیەک لەسەر دەنگۆی مردنی مندالێک بە ڤایرۆسی کۆرۆنا\n2020-02-13 [10:31 AM]\nئەنجومەنی سیناتی ئەمەریکا تاوتوێی پڕۆژە یاسایەکی کرد تیایدا دەسەڵاتەکانی سەرۆکی ئەمەریکا دانۆڵد ترامپ بۆ هەڵگیرسانی جەنگ دژی ئێران سنووردار دەکات، له‌مباره‌یه‌وه ژماره‌یه‌ك له كۆمارییه‌كان چوونه‌ته پاڵ دیموكراته‌كان.\nپڕۆژە یاسایەکه ڕێگە خۆشدەکات بۆ ئەنجامدانی دەنگدانێک لە سه‌ر سنووردارکردنی دەسەڵاتەکانی سەرۆک ترامپ كه تا ئێستا هەشت ئەندامی کۆمارییەکان چوونەتە پاڵ دیموکراتەکان.\nپڕۆژە یاساکە سەرۆک ترامپ ناچار دەکات ئەو هێزانەی ئەمەریکا بکشێنێتەوە کە دژی ئێران جێگیرکراون هەتا ئەو کاتەی کۆنگرێسی ئەمەریکا بڕیاری هەڵگیرسانی جەنگ دەدات یاخود مۆڵەتێکی دیاریکراو بۆ بەکارهێنانی هێزی سەربازی دەدات.\nئەو کۆمارییانەی کە دژی پڕۆژە یاساکەن بە سەرۆک ترامپیشەوە دەڵێن پەسەندکردنی پڕۆژەکە پەیامێکی هەڵە بۆ تاران دەنێرێت.\nسەرۆک ترامپ لە تویتەر وتی " زۆر گرنگە بۆ ئاسایشی وڵاتەکە کە ئەنجومەنی سینات پڕۆژە بڕیاری سنووردارکردنی دەسەڵاتەکان بۆ هەڵگیرسانی جەنگ دژی ئێران پەسەند نەکەن. کارێکی زۆر باشمان کردووە لەگەڵ ئێراندا و ئیستا کاتی ئەوە نیە بێهێزی پیشان بدەین."\nلە وەڵامی سەرۆک ترامپدا سیناتۆری دیموکراتەکان تیم کەین لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا وتی " پەیامی هەڵە نانێرین کاتێک پشتیوانی لە فەرمانڕەوایی یاسا دەکەین."\nکەین وتی " ئەوە پەیامی بەهێزییە بەتایبەتیش بۆ ئەو کەسانە دەدوێت کە لە سەرتاسەری جیهاندا لەسەر شەقامەکان خۆپیشاندان دەکەن، چونکە فەرمانڕەوایی یاسایان دەوێت."\nئەم هەواڵە 2851جار خوێندراوەتەوە


بەهاییەت ئایینێکە کە میرزا حسێنعەلی نووری ناسراو بە بەھائوڵڵا لە سەدەی ١٩ لە ئێران دایمەزراند. بەهاییەکان باوەڕیان وایە کە بەهائوڵڵا (١٨١٧-١٨٩٢) نوێترین نێردراوی خوایە لە زنجیرە نێردراوانی پێشوو وەکوو ئیبراهیم، مووسا و بوودا و زەردەشت و عیسا و موحەممەد.\n٧ میلیۆن و هەشت سەد هەزار\nبەھائوڵڵا لە ساڵی ١٨٦٣ ئەم ئایینە نوێیەی ئاشکرا کرد. ژمارەی شوێنکەوتووانی ئەم ئایینە زیاتر لە ٧ میلیۆن و هەشسەت هەزار کەس خەمڵێنراوە. ناوەندی جیهانی بەهاییەکان لە شاری حەیفای وڵاتی ئیسرائیلە. ھەرچەندە ئایینەکە بە زەویدا بڵاوبۆتەوە و باھاییەکان لە زۆربەی شوێنەکانی جیھان بڵاوبوونەتەوە، ئەم ئایینە لە ئێران ھێشتا زۆر بەرھەڵەستی دەکرێت.\nبیر و باوەڕدەستکاری\nباھاییەکان پێیان وایە کە ئەو کتێبە پیرۆزانەی کە نێردراون بۆ مرۆڤایەتی ھەموو یەک سەرچاوەیان ھەیە و ھەر یەکەیان لەلایەن ھەمان خواوە نێردراون، بەڵام ھەر یەکەیان شیاو بووە بۆ کاتی خۆی و بۆ ژمارەی دانیشتوانەکانی ناوچەکان. دەکرێت بوترێت کە ئایینی باھایی ئایینێکی یەکتاپەرستییە. باھییەکان پێیان وایە کە دەتوانن چاکە بکەن بۆ مرۆڤایەتی تاکو لە خودا زیاتر نزیک ببنەوە. بە بۆچوونی باھاییەکان باھائولڵا دوایین نێردراو بووە کە خوا ناردوویەتی، ئەوان ھەروەھا ھەوڵی دامەزراندنی یەکسانی و ئاسایشی دەکەن لە جیھاندا.\nنیشانێکی ئایینی بەهایی\nیاساکانی بیر و باوەڕی باھایی لە کتێبی (بە عەرەبی: الكتاب الأقدس) دەردەکەوێت کە لەلایەن باھائولڵاوە نووسراوەتەوە.\nپاڕانەوە: لە ئایینی باھایدا دوو جۆر پاڕانەوە ھەن کە پێویست (سەرەکی) و نا-پێویست (ئازاد)ن. باھاییەکان کە تەمەنیان لە سەرو ١٥ ساڵەوەیە پاڕانەوەیان لەسەرە.\nفیتنەیی ڕێگەپێنەدراوە و نابێت لە پشت خەڵکییەوە قسە بکرێت.\nکحول خواردنەوە یان بەکارھێنانی مادەی ھۆشبەر ڕێگەپێنەدراوە، مەگەر دکتۆرێک بە ناچاری بۆ نەخۆشی بنووسێت.\nھاوسەرگیری: پەیوەندی سێکسیی تەنھا لەنێوان ھاوسەراندا ڕێگە پێدراوە. ئەمەش وا دەکات کە سێکس پێش ھاوسەرگیری و کرداری وەھا لەنێوان ھاوڕەگەزخوازاندا ڕێگە پێ نەدراو بێت.\nقومارکردن ڕێگە پێ نەدراوە.\nسوتانی جەستە دوای مردن، بەبەھێزی دژی وەستاوە.\n...چەند یاسایەکی تریش ھەن\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥. لە ڕێکەوتی ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ ھێنراوە. پارامەترەکە |deadurl= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n، (fa:بهائیت) لە ویکی فارسیەوە\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئایینی_بەھایی&oldid=739108»\nدواجار لە ١٣:٠٩ی ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٣:٠٩ی ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


ئەفغانستان لە چەند دەیەی ڕابردوودا بە تایبەت بە هۆی دەستوەردانە دەرکەییەکان لە قۆناغە جیاوازەکاندا، شانۆی ڕووداو و گۆڕانکارییە سیاسییەکان بووە، هەر وەها ئەو وڵاتە ئاخێزگەی چەندین گرووپ و ڕێکخراوی سیاسی توندڕۆ بووە کە چالاکییەکی و کاریگەرییەکانیان سنوورەکانی ئەو وڵاتەی تێپەڕاندووە، بۆیە زۆرێک لە ئەکتەرە دەرەکییەکانیشی سەرقاڵی خۆی کردووە. ئێران وەکو یەکێک لە ئەکتەرە سەرەکییەکانی ناوچە و هەروەها دراوسێیەکی گەورەی ئەفغانستان، بەردەوام چاودێریی ڕووداوەکانی ئەفغانستانی کردووە و چەندین جاریش بە بیانووی پاراستنی ئاسایشی سنوورەکان و یەکپارچەیی وڵات، دەستوەردانی کاروباری ناوخۆی ئەو وڵاتەی کردووە و هەوڵی داوە بە مەبەستی ئاراستەپێدان بە ڕووداوەکان و دابینکردنی بەرژوەندییەکانی خۆی، ڕۆڵێکی چالاکانە بگڕێت. هەڵبەت ئەو هەوڵە تا ڕادەیەکیش ئاساییە، چونکە ئەو دوو وڵاتە ٩٥٤ کیلۆمەتر سنووری هاوبەشیان هەیە، هەروەها زۆرێک لە هاووڵاتیانی ئەفغانستان لە چەند دەیەی ڕابردوودا، لە کاتی قەیران و پێکدادانە ناوخۆییەکاندا، پانایان بۆ ئێران بردووە، گەرچی بەردەوام گلەیی ئەوەیان بوە کە دەسەڵاتدارانی تاران هیچ جۆرە مافێکی پەنابەرییان پێ ڕەوا نەبینیون. بە هەر حاڵ، ئەو جۆرە بابەتانە ئەو دوو وڵاتەیان پێکەوە گرێ داوە.\nپەیوەندییەکانی ئێران و لایەنە جیاوازەکانی ئەفغانستان لە چەند دەیەی ڕابردوودا، هەوراز و نشێوی زۆریان بە خۆیانەوە بینیوە، بەڵام ناوەڕۆکی پەیوەندییەکانی تاران و تاڵیبان، کە من لەم نووسراوەدا فوکۆس دەخەمە سەری، تا ئەم دواییانە کە وەرچەرخانێکی گەورەیان بە خۆوە بینی، دوژمنکارانە بووە.\nئێرانییەکان دوای داگیرکردنی ئەفغانستان لە لایەن سۆڤیەتەوە لە کانوونی یەکەمی ١٩٧٩، پشتیوانییان لە بزوتنەوەی خۆڕاگری ئیسلامی لە دژی ڕووسەکان کرد. لە سەردەمی کۆماری ئیسلامیدا، ئەندامانی سوپای پاسداران لە دەرەوەی سنوورەکان ڕاهێنانیان بە میلیشیاکانی ئەفغانستان کرد. قاسم سلێمانی فەرماندەی پێشووی فەیلەق قودسی سوپای پاسداران و قائانی فەرماندەی ئێستای ئەو هێزە، ئەزموونی کارکردنیان لەگەڵ چەکدارانی ئەفغانی هەبووە. ئێران لە نەوەدەکاندا، پشتیوانی لە ئەحمەد شا مەسعوود لە پەنجشیر و چەندین فەرماندەی تر، لەوانە ئیسماعیل خان لە هەرات دەکرد. ئەو دوو سەرکردە لەژێر چەتری هاوپەیمانێتی باکوور، لە دژی تاڵیبان شەڕیان دەکرد.\nلە ئابی ١٩٩٨دا چەکدارانی سەر بە هاوپەیمانێتی باکوور، هەزاران چەکداری تاڵیبانیان کوشت. تالیبان دەستی بەسەر شاری مەزارشەریفدا گرت و بە پشتیوانی هەمەلایەنەی پاکستان کۆنتڕۆڵی زۆربەی ناوچەکانی باکووری ئەفغانستانی بە دەستەوە گرت. لە ئابی ١٩٩٨دا، تاڵیبان هێرشی کردە سەر کۆنسولخانەی ئێران لەو شارە و ١٠ دیپلۆمات و ڕۆژنامەوانێکی ئێرانی کوشت. گەرچی تاڵیبان ڕایگەیاند ئەوان ئەو هێرشەیان ئەنجام نەداوە، بەڵام دوژمنایەتی ئێران و تاڵیبان گەیشتە لووتکە، هەم بە هۆی ئەو تاوانەی تاڵیبان و هەم لەبەر ئەوەی کە هێزگرتنی تاڵیبان لە زۆربەی ناوچەکان، ڕێگری دەکرد لە پەیوەندیگرتنی ئێران بە چەکدارانی تاجیکستان. ئێران تا ساڵی ١٩٩٦ لە باکووری ئەفغانستان وەکو شوێنک بۆ یارمەتیدان بە بزووتنەوەی ئیسلامی لە تاجیکستان کەڵکی وەردەگرت. بۆیە، ئێران ژمارەیەکی زۆر لە هێزە چەکدارەکانی لەسەر سنوورەکان بە مەبەستی هێرشێکی هەمەلایەنە بۆ سەر تاڵیبان جێگیر کرد، بەڵام عەلی خامنەیی، ڕابەری ئێران هەرگیز فەرمانی دەستپێکردنی ئەو شەڕەی دەرنەکرد. بەو عاڵەش، تاڵیبان ئاوی ڕووباری هیرمەندی بەسەر ئێراندا گرتەوە، ئەویش لە کاتێکدا کە ئەو وڵاتە تووشی وشکەساڵی ببوو. ئەوەش خەسارێکی زۆری بە ژینگەی ئێران و دەریاچەی هامون گەیاند.\nدوای ڕووداوەکانی ١١ی سیپتەمبەری ساڵی ٢٠٠١، تاڵیبان داواکاری ئەمریکای سەبارەت بە دەرکردنی ئەلقائیدە و ڕادەستکردنی بەرپرسانی ئەو ڕێکخراوە بە ئەمریکا ڕەت کردەوە، ئەمریکا بڕیاری هێرش بۆ سەر تاڵیبانی دەرکرد و جێبەجێی کرد. ئێران لەو کاتەدا هەم لە بواری گواستنەوەی چەک و کەلوپەلی سەربازی ناتۆ و هەم لە بواری هەواڵگرییەوە بە شیوەی نهێنی یارمەتی ئەمریکای کرد بۆ لیدانی ئەلقائیدە و ڕووخاندنی دەسەڵاتی تاڵیبان. ساڵێک دوای داڕمانی دەسەڵاتی تاڵیبان، واتە لە ساڵی ٢٠٠٢، ئاوی هیرمەند هەمدیسان بە ڕووی ئێراندا کرایەوە. بەڵام ئەوە کۆتایی چیرۆکەکە نەبوو.\nسەرۆکی ئەمریکا، جۆرج دەبلیۆ بۆش، لە ساڵی ٢٠٠٢، ئێرانی لە پاڵ عێراق و کۆریای باکوور و چەند وڵاتێکی تر خستە ناو لیستی وڵاتانی یاخی و شەرئەنگێز. کۆماری ئیسلامی ئەوەی بە خیانەت و هەروەها بێ ڕێزی بە خۆی دەزانی. بۆیە لەوە بەدوا بە ڕەشبینییەوە سەیری سیاسەتەکانی ئەمریکای دەکرد. بە تایبەت دوای ئەوەی ئەمریکا گرێبەستێکی لەگەڵ حکومەتی نوێی ئەفغانستان سەبارەت بە دامەزراندنی چەندین بنکەی سەربازی لە خاکی ئەفغانستان واژۆ کرد، نیگەرانییەکانی ئێران پەرەیان سەند. بە تایبەت عێراقیش کەوتبووە بەر هێرشی ئەمریکا. لێکدانەوەی بەرپرسانی کۆماری ئیسلامی ئەوە بوو کە تاران ئامانجی دواتری ئەمریکایە و واشنتۆن سەرقاڵی گەمارۆدانی ئێرانە. دوای شکستی ڕیفۆرمخوازان و دەسەڵاتگرتنی مەحموود ئەحمەدی نەژاد، ناکۆکییەکانی ئێران و ئەمریکا زیاتر پەرەیان سەند.\nساڵی ٢٠١٣، دوو نوێنەری تاڵیبان سەردانی ئێرانیان کرد و گفتوگۆ سیاسییەکانیان دەسپێکرد. لە ساڵی ٢٠١٥، دوای سەرهەڵدانی داعشی خۆراسان لە ئەفغانستان، کۆماری ئیسلامی زیاتر لە تاڵیبان نزیک بووەوە. بەگوێرەی زانیارییەکان، هەر ئەو کات شاندێک لە ڕابەرانی تاڵیبان سەردانی تارانیان کرد. "تەیب ئاغا" سەرۆکی مەکتبی سیاسی تاڵیبان، سەرۆکایەتی ئەو شاندەی لە ئەستۆ بوو. دواتر، چەندین ڕاپۆرت بڵاو کرانەوە سەبارەت بەوەی کە ڕێبەرانی باڵای تاڵیبان چەندین ساڵە لە ئێران و بە تایبەت لە شارەکانی کەرەج و مەشهەد دەژین. کوژرانی ئەختەر محەمەد مەنسوور ڕابەری پێشووی تاڵیبان لە ساڵی ٢٠١٦دا، دوای پەڕینەوە لە سنووری ئێران و چوونە ناو خاکی پاکستان، بە فڕۆکەیەکی بێ فڕۆکەوانی ئەمریکی، دەری خست کە ئەو ڕاپۆتانە بێ بنەما نین و ئێران بووەتە حەشارگەی ڕابەرانی گرووپە توندڕۆکان.\nلە لایەکی ترەوە، چوونەدەرەوەی ترەمپ لە ڕێککەوتننامەی ئەتۆمی لەگەڵ ئێران لە ٨ی ئایاری ٢٠١٨دا، بەرپرسانی تارانی زیاتر تووڕە کرد، بۆیە کۆماری ئیسلامی هاودەنگ لەگەڵ تاڵیبان داوای چوونەدەرەوەی ئەمریکای لە ئەفغانستان کرد. ئەوە تەنیا بە لێدوان نەبوو، بەڵکو کۆماری ئیسلامی تاڵیبانی پڕچەک دەکرد. هەڵبەت کێشە ناوخۆییەکانی تاڵیبان و بە تایبەت ناکۆکییەکان سەبارەت بە هەڵبژاردنی ڕابەر و گوشارەکانی پاکستانیش لە نزیکبوونەوەی تاڵیبان لە ئێران ڕۆڵیان هەبوو.\nساڵی ٢٠١٨ بەرپرسانی ئێران بە ئاشکرا رایانگەیاند، میواندارییان لە نوێنەرانی تاڵیبان کردووە، بەڵام گوتیشیان حکومەتی ئەفغانستان ئاگاداری ئەو سەردانە بووە و سەردانی شاندی تاڵیبان بە مەبەستی گفتوگۆ سەبارەت بە پرسە ئەمنییەکان بووە. کوژرانی ئەبو محەمەد مسری، یەکێک لە دامەزرێنەران و کەسایەتی دووەمی ئەلقاعیدە لە تاران لە لایەن موسادی ئیسرائیلەوە، لە مانگی تەشرینی دووەمی ساڵی ٢٠٢٠دا، هیچ گومانێکی نەهێشتەوە کە کۆماری ئیسلامی لەگەڵ گرووپە توندڕۆ سونەکاندا پەیوەندی نزیک و چڕی دارشتووەتەوە. بەرپرسانی ئەفغانستانیش دەرکیان بەوە کردبوو، بۆیە بەردەوام بانگەشەی ئەوەیان دەکرد کە کۆماری ئیسلامی چەک و کەلوپەلی جۆراوجۆری سەربازی ڕادەستی تاڵیبان دەکات و یارمەتی داراییان پێ دەدات و لە ناو خاکی ئێراندا بنکەی ڕاهێنانیان بۆ چەکدارانی تاڵیبان کردووەتەوە.\nمانگی کانوونی دووەمی ئەمساڵ، بەرپرسانی باڵای ئێران شاندێکی نوێنەرانی تاڵیبانیان بە بێ نوێنەرانی حکومەتی ئەشەرف غەنی کە ئەو کات دەسەڵاتی کابوڵی بە دەستەوە بوو بانگهێشتی تاران کرد و دەربارەی پەیوەندییە دوولایەنەکان، پەنابەرە ئەفغانییەکان لە ئێران و دۆخی سیاسی و ئەمنی ئەفغانستان و ناوچە گفتوگۆیان کرد. ئەوە سیاسەتێکی واتادار بوو، بەو مانایە کە ئێران هەر لەو کاتەوە تاڵیبانی وەکو بەشیک لە دەسەڵات سەیر دەکرد.\nهاوکات لەگەڵ پەرەپیدان بەو جۆرە پەیوەندیانە، هەوڵدان بۆ پاکانەکردن بۆ تاڵیبان لە میدیاکانی سەر بە دەسەڵاتی ئێران و لە لیدوانەکانی دەسەڵاتدارانی ئەو وڵاتە پەرەیان سەند. بەرپرسانی کۆماری ئیسلامی بانگەشەی ئەوەیان کرد کە تاڵیبەکان گۆڕدراون و ئیتر وەکو تاڵیبانی ڕابردوو هەڵسوکەوتی توندوتیژانە ناکەن. تەنانەت ڕایانگەیاند، تاڵیبان نایەوێت شیعەکانی ئەفغانستان سەرکوت بکات. ئەو هەوڵە ئێستاش کە تاڵیبان دەسەڵاتی کابوڵی بە دەستەوە گرتووە بەردەوامە و ئەو وێنەیە کە میدیاکانی سەر بە دەسەڵاتی ئێران لە تاڵیبانی نیشان دەدەن، زۆر جیاوازە لەو تاڵیبانەی کە دیپلۆماتکارەکانی ئێرانی کوشت. هەڵبەت هەموو ئەوانەش لە کاتێکدایە کە ئێران هێشتا بە فەرمی راینەگەیاندووە کە تاڵیبان بە گرووپێکی تیرۆریستی دانانەن. ئەمە بەو واتایە دێت، کە ئێران لە پاڵ ئەوەدا کە لە چوونەدەرەوەی ئەمریکا خۆشحاڵە، بەڵام لە هەڵسوکەوتی داهاتووی تاڵیبان هێشتا بە تەواوەتی دڵنیا نییە، بە تایبەت کە لەم ڕۆژانەی دواییدا، ژمارەیەکی زۆر لە هێزە چەکدارەکان و قەبارەیەکی بەرفراوانی کەلوپەلی سەربازی لە نزیک سنوورەکانی ئەفغانستان جێگیر کردووە. بەڵام هۆکارە سەرەکییەکانی ئەو نزیکبوونەوەی ئێران لە تاڵیبان و ئەم نیگەرانیانە چین؟ ئەمە پرسیارێکە کە هەوڵ دەدەم لە درێژەدا وڵامی بدەمەوە، بۆ ئەو مەبەستە، سەرەتا باس لە هۆکارەکانی نزیکبوونەوەی تاران لە تاڵیبان دەکەم.\nهۆکارەکانی نزیکبوونەوەی تاران لە تاڵیبان\nیەکەم، چوونەدەرەوەی ئەمریکا و ناتۆ لە ئەفغانستان: لە دوای هێرشی ئەمریکا بۆ سەر ئەفغانستان و دەرپراندنی چەکدارانی تاڵیبان لە کابوڵ و زۆربەی ناوچەکانی ئەو وڵاتە، تاڵیبان بەردەوام دژایەتی ئەمریکا و هێزەکانی ناتۆیان کردووە. کۆماری ئیسلامیش وەکو نەیارێکی سەرەکی سەیری ئەمریکا و ناتۆی کردووە و هەر جۆرە پەلهاوێشتنێکی ئەمریکا و ناتۆ لە ناوچەکە بە ناڕەوا و بە مەبەستی داگیرکردنی وڵاتان و هەروەها بە مەترسییەک بۆ سەر ئاسایشی خۆی دەزانێت. تەنانەت بەردەوام بانگەشەی ئەوەی کردووە کە ئامادەبوونی ئەمریکا لە ئەفغانستان لە بنەڕەتدا بۆ دژایەتیکردنی کۆماری ئیسلامی بووە. پێشتر ئاماژەم کرد، ئێران لەو گرێبەستەی نێوان ئەمریکا و حکومەتی ئەفغانستان زۆر نیگەران بوو کە کابوڵ ڕیگای بە ئەمریکا دەدا چەندین بنکەی سەربازی لەو وڵاتە دامەزرێنێت. گوتم ئەوە یەکێک بوو لە هۆکارەکانی نزیکبوونەوەی تاران و تاڵیبان بۆ گوشار خستنە سەر هێزەکانی ئەمریکا. هەر بەو جۆرەی کە لە عێراق پاڵپشتی میلیشیاکان دەکات لە دژی بنکە و بارەگاکانی ئەمریکا. بە کردەییش، سیاسەتی کۆماری ئیسلامی لە چەند ساڵی ڕابردوودا، کردنەدەرەوەی سەربازانی ئەمریکا لە ناوچەی کەنداو و بە تایبەت لە عێراق و هەروەها لە ئەفغانستان بووە. ئەو ڕوانگە هاوبەشەی کۆماری ئیسلامی و تاڵیبان، سەرەڕای هەموو جیاوازییەکان، ڕۆڵێکی بەرچاوی هەبووە لە پێکەوەبەستنی تاران و تاڵیبان. ئێستا، بە چوونەدەرەوەی هێزە بیانییەکان لە ئەفغانستان، ئاستی نیگەرانییەکانی کۆماری ئیسلامی تا ڕادەیەکی زۆر کەم بووەتەوە. حەقیقەت ئەوەیە کە بڕیاردەرانی کۆماری ئیسلامی هەبوونی دەسەڵاتێکی سیاسی سوننەی ئایدۆلۆژیک وەکو تاڵیبان لە ئەفغانستان، لە هەبوونی سەربازانی ئەمریکا لەو وڵاتە بە باشتر دەزانن. ڕەنگە یەکێک لە هۆکارە سەرەکییەکان ئەوە بێت کە تاران زۆربەی سیاسەتەکانی لەسەر بنەمای دژایەتی لەگەڵ واشنتۆن دادەڕێژێت. بۆیە، کەمتر لە یەک ڕۆژ دوای چوونەدەرەوەی ئەمریکا لە ئەفغانستان، ئیبراهیم ڕەئیسی، سەرۆک کۆماری ئێران، ڕایگەیاند "شکستی سەربازی و چوونەدەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئەفغانستان بە واتای دەرفەتێک بۆ ژیانەوە، ئاسایش و جێگیربوونی ئاشتی درێژخایەن لە ئەفغانستانە". جگە لەوە، کۆماری ئیسلامی پێی وایە بە چوونەدەرەوەی هێزە بیانییەکان لە ئەفغانستان، تاران لە بۆشایی هێزە کەڵک وەردەگرێت بۆ ئەوەی ببێتە ئەکتەری سەرەکی و بە پشتبەستن بەو دیپلۆماسییەی پێشتر لەگەڵ لایەنەکان و بە تایبەت تاڵیبان هەیبووە، زیاترین ڕێژەی بەرژوەندییەکانی دابین و مسۆگەر بکات.\nدووەم، بەهێزبوونی بەرەی دژە ئەمریکیی: لەو ڕوانگەیەکی بەربڵاوترەوە، ئەو بەرپرسانەی کۆماری ئیسلامی کە بڕیاری نزیکبوونەوە لە ئەفغانستانیان دەرکردووە، رەنگە هیوایان لەسەر ئەوە هەڵچنیبێت کە دەسەڵاتگرتنی تاڵیبان، وەکو ئەکتەرێکی دژە ئەمریکی لە جیهانی سوننە، لە درێژخایەندا لە قازانجی بەرەی دژە ئەمریکی، واتە ڕووسیا، چین و ئێران بێت. ئەگەر لەو پێناوەدا کۆماری ئیسلامی هەندێ ئیمتیازی تاکلایەنەش بە تاڵیبان بدات یاخود لە بەرانبەر هەندێ لە سیاسەتەکانی تاڵیبان بێدەنگ بێت، هەمدیسان لە درێژخایەندا تاڵیبانێکی دژە ئەمریکی بۆ کۆماری ئیسلامی قازانجی زیاتر دەبێت.\nسێیەم، ترس لە دەسەڵاتگرتنی گرووپە توندڕۆکان (بۆ نموونە، داعشی خۆراسان): پێشتریش ئاماژەم کرد کە ئەو ترسە یەکێک لەو هۆکارانە بوو کە کۆماری ئیسلامی لە تاڵیبان نزیک کردەوە. کۆماری ئیسلامی تا ئێستا جیاوازییەکی زۆر لە نێوان تاڵیبان و داعشدا دەبینێت. هەڵبەت ئەوە ڕوانگەیەکی هەڵە نییە. داعش و تاڵیبان زۆر بە توندی دژایەتی یەکتری دەکەن و هەر لایەنێکیان هەوڵ دەدات لە کۆتاییدا دسەڵاتی خۆی بچەسپێنێت، گەرچی رەنگە تاڵیبان لەمە بەدوا زۆر لە داعش بەهێزتر بێت، بەڵام دوورە ململانێکانیان کۆتایی پێ بێت. کۆماری ئیسلامیش لەوە ئاگادارە و دەزانێت یەکگرتنەوەی ئەو دوو هێزە لە داهاتوویەکی نزیکدا ڕوو نادات. پێش دەسەڵاتگرتنی تاڵیبانیش، کۆماری ئیسلامی داعشی بە گرووپێکی مەترسیدارتر داناوە، بۆیە یەکێک لە هۆکارەکانی نزیکبوونەوە لە تاڵیبان ڕێگریکردن لە دەسەڵاتگرتنی ئەو گرووپە لە نزیک سنوورە هاوبەشەکان بوو. شیاوای ئاماژەیە لە ساڵی ٢٠١٥وە، تاڵیبان ژمارەیەکی زۆر لە ئەندامانی داعشی کوشتووە.\nچوارەم، بەرزبوونەوەی پێگەی دیپلۆماتیکی ئێران: کۆماری ئیسلامی هەر لە کاتی گفتوگۆکانی ترەمپ و تاڵیبان، بەوە ڕازی نەبوو کە پەراوێز بخرێت و وڵاتانی بیانی و هەروەها هەندێ لە وڵاتانی عەرەبی، لەوانە قەتەر، ڕۆڵی سەرەکی بگێڕن. بۆیە سەرەڕای دژایەتی زۆرێک لە لایەنەکان و هۆشدارییەکان، شاندی نوێنەرانی تاڵیبانی بانگهێشتی تاران دەکرد. ئێستا کە تاڵیبان دەسەڵاتی بە دەستەوە گرتووە، کۆماری ئیسلامی لانیکەم لەوە دڵنیایە وڵاتێکی وەکو هیند کە لەم دواییانەدا پەرەی بە پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئەمریکا داوە (بەپێچەوانەی پاکستان کە زیاتر ڕووی لە ڕووسیا کردووە)، هەوڵ دەدات لە ڕێگای تارانەوە، لەگەڵ تاڵیبانێک کە بەشێکی زۆریان لەژێر کاریگەری و قەرزداری یارمەتییەکانی پاکستانن، پەیوەندی بگرێت، بۆ ئەوەی ئیسلام ئاباد نەتوانێت تاڵیبان لە دژی بەرژوەندییەکانی هیند بەکار بهێنێت.\nپێنجەم، چارەسەرکردنی کێشەی ئاو و ڕووبارەکان: پێشتر ئاماژەم کرد، ئاو یەکێک لەو چەکانە بووە کە گرووپە جیاوازەکانی ئەفغانستان هەوڵیان داوە لە دژی کۆماری ئیسلامی بەکاری بهێنن. هەم تاڵیبان لە ساڵانی پێش ٢٠٠١ و هەم حکومەتی ئەو وڵاتە لە دوای ئەو قۆناغە، کەڵکیان لەو چەکە وەرگرتووە. پێشتر باسی تاڵیبانمان کرد، حکومەتی پێشووی ئەو وڵاتەیش هەوڵی دا بە کردنەوەی چەندین بەنداو، زیاترین ڕێژەی ئاوەکان لە ئەفغانستان بەکار بهێنێت. بەنداوی کەماڵ خان، کە لەسەر ڕووباری هیلمەند درووست کرا و لە مانگی ئازاری ئەمساڵدا بە فەرمی کرایەوە، یەکێک لەو پرۆژانە بوو کە کۆماری ئیسلامی زۆر نیگەران کردبوو. ئێستا کۆماری ئیسلامی هەوڵ دەدات، بە نزیکبوونەوە لە تاڵیبان هەم ئەو هەوڵە پەک بخات و هەم زیاترین ڕێژەی ئاو لە ڕووبارەکانی هیلمەند و هەریرود بچێتە ناو ئەو وڵاتە. ئەوە بۆ کۆماری ئیسلامی زۆر گرینگە، بە تایبەت کە ئەو وڵاتە ئەمساڵ بە شیوەیەکی بەرفراوان هەستی بە ئازاری جەرگبڕی وشکەساڵی کرد.\nدەکرێ ئەو پێنج خاڵە وەکو سەرەکیترین هۆکارەکانی نزیکبوونەوەی کۆماری ئیسلامی لە تاڵیبان سەیر بکرێن، بەڵام ئەو وڵاتە هەرگیز ناتوانێ سەبارەت بە داهاتووی تاڵیبان دڵنیا بێت و بە گەشبینییەوە سەیری داهاتوو بکات. چەندین هۆکار هەن بۆ ئەوەی کۆماری ئیسلامی بەردەوام ترسی لە تاڵیبان هەبێت. لە درێژەدا، بە کۆرتی ئاماژە بە هەندێ لەو ئەگەر و مەترسیانە دەکەم.\nئەگەرەکانی داهاتوو و مەترسییەکانی تاڵیبان بۆ کۆماری ئیسلامی\nدەشێت خوێندنەوەی بڕیاردەرانی سەرەکی کۆماری ئیسلامی ئەوە بێت کە لە کۆرت مەودادا، تاڵیبان بە هۆی سەرقاڵبوونیەوە بە داسەپاندنی دەسەڵاتی خۆی لە هەموو خاکی ئەفغانستان، ناتوانێت ببێتە هەڕەشەیەک بۆ سەر وڵاتانی دراوسێ و بەتایبەت ئێران. گەرچی هەندێ لە بەرپرسانی کۆماری ئیسلامی هەر ئێستاش زۆر گەشبین نین و لەوە دڵنیا نین. ئەگەری ئەوە هێشتا لە ئارادایە کە تاڵیبان ببێتە هەڕەشە و سەرئێشە بۆ دەسەڵاتدارانی کۆماری ئیسلامی. لە درێژەدا بە کۆرتی، ئاماژە بە چەند نموونەیەک دەکەم.\nیەکەم، ناڕەزایی کۆمەڵگەی مەدەنی و ڕای گشتی هاووڵاتیانی ئێران لە نزیکبوونەوەی دەسەڵاتی تاران و تاڵیبان: ئاشکرایە بەشێکی زۆری کۆمەڵگە و ڕای گشتی ئێران دژی ئاساییکردنەوەی پەیوەندییەکانی حکومەتەکەیان لەگەڵ تاڵیبانن. ئەوە لە میدیا و ڕۆژنامەکان و بەتایبەت لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا کە کەشێکی کراوەتریان بۆ دەربڕینی بیروڕای هاووڵاتیانی ئێران ڕەخساندووە، بە ئاشکرا هەستی پی دەکرێت. ئەو حاڵەتە دەتوانێ بارێکی قورس بێت لەسەر شانی دەسەڵاتدارانی کۆماری ئیسلامی، بە تایبەت ئەگەر حاڵەتێک روو بدات کە تاڵیبان گورزێک لە ئێرانییەکان یاخود لە بەرژوەندییەکانی ئەو وڵاتە بدات. لەو حاڵەتەدا چاوەروان دەکرێت، دەسەڵاتداران و بەتایبەت بەرەی بناژۆخواز کە هەر سێ دەسەڵاتی سەرەکی ئەو وڵاتەیان بە دەستەوەیە، بەرەوڕووی ڕەخنەی توند ببنەوە. هۆکاری دژایەتیکردنی بەشێک لە هاووڵاتیانی ئێران لەگەڵ سیاسەتی حکومەتەکەیان ئەوەیە کە پێیان وایە ناوەڕۆکی دەسەڵاتی ئێران و تاڵیبان هەر یەک شتە و تەنیا مەزهەبەکە جیاوازە، دەسەڵاگرتنی دەسەڵاتدارانی نادیموکرات لە ناوچە لەسەر وڵاتی ئەوانیش کاریگەری دادەنێت. هەندێکیان نیگەرانی ئەوەن کە تاڵیبان بتوانێ دزە بکاتە ناو خاکی ئێران و تەقینەوە ئەنجام بدات و ئاسایشی وڵاتەکەیان تێک بدات. دەستەیەکی تر لە شەپۆلی نوێی پەنابەران بۆ ناو ئێران نیگەرانن لە کاتیکدا کە زۆربەی خەڵکی ئێران خۆیان لە دۆخێکی نالەباری ئابووریدا دەژین و گرانی و بێکاری تەنگی پێهەڵچنیون. هەڵبەت خۆدی حکومەتیش بەمە ڕازی نییە. بە گوێرەی زانیارییەکان، لە ئیستادا ٨٠٠ هەزار پەنابەری تۆمارکراو و نزیکەی ٢ ملیۆن پەنابەری تۆمارنەکراو لە ئێراندان.\nدووەم، ڕەشبینی و بێمتمانەیی بە نیسبەت یەکتری: هەم کۆماری ئیسلامی و هەم تاڵیبان گومانیان لە یەکتری هەیە و هەرگیز ناتوانن بە نیسبەت نیەت و قەست و سیاسەتەکانی یەکتری دڵنیا بن. پێشتر، تاڵیبان ئێرانیان وەکو دامەزرێنەر و پشتیوانی سەرەکی هاوپەیمانێتی باکوور سەیر دەکرد، ئەو هاوپەیمانێتییە کە لە کەمینە نەتەوەیی و ئایینییەکان پێکهاتبوو و بە تایبەت بە سەرۆکایەتی ئەحمەد شا مەسعوود لە پەنجشیر و ئیسماعیل خان لە هەرات دژی تاڵیبانی پەشتون و سوننە شەڕیان دەکرد. لەو سەردەمەدا، ڕێبەرانی ئێران بانگەشەی ئەوەیان دەکرد کە تاڵیبان لە لایەن ئەمریکاوە دامەزراوە. جگە لەوە، هەر وا کە گوتمان، ئێران لە کاتی هێرشی ئەمریکا بۆ سەر تاڵیبان، یارمەتی هێزەکانی ئەمریکا و ناتۆی دا. ڕاستە ئێستا وەرچەرخانێک لە پەیوەندییەکاندا هاتووەتە ئاراوە و کۆماری ئیسلامی ئەمجارە هیچ پشتیوانییەکی لە بەرەی خۆڕاگری نیشتمانی بە سەرکردایەتی کوڕەکەی ئەحمەد شا مەسعود نەکرد، بەڵام تاڵیبان ناتوانێت تا سەر سەبارەت بە سیاسەتەکانی کۆماری ئیسلامی دڵنیا بێت. بۆ نموونە، دیار نییە ئەگەر لە داهاتوودا، لە نیوان تاڵیبان و کۆمەڵگەی هەزارە ناکۆکی بێتە ئاراوە و هەزارەکان پێویستیان بە یارمەتی ئێران بێت، ئەو وڵاتە چ هەڵوێستێک وەردەگرێت. ئەوە خۆی لە خۆیدا مەترسییە.\nسێیەم، کێشەی مەزهەبی شیعە و سوننە: ئەمە لەگەڵ خاڵی پێشوو (نەبوونی متمانە و دڵنیایی) تا ڕادەیەک گرێدراون و لێک جودا ناکرێنەوە. دوژمنایەتی مێژوویی تاڵیبان و شیعەکان کاریگەری کردووەتە سەر پەیوەندییەکانی تاران و تاڵیبان. لە ئێستادا نزیکەی ٢٠ لە سەدی دانیشتوانی ئەفغانستان شیعەن. هەزارەکان سێیەمین گرووپی گەورەی ئەفغانستانن کە زۆرینەیان شیعەن و زۆربەیان لە هەرات، کابوڵ، بامیان، هەلمەند، غەزنی و مەزارشەریفن. ئەوان لە سەردەمی دەسەڵاتدارێتی پێشووی تاڵیبان پێش ٢٠٠١، ئەزموونێکی تاڵیان لە ژێردەستەیی و چەوساندنەوە و کۆمەڵکوژی لە لایەن تاڵیبانەوە هەیە. سەبارەت بە ئێرانیش، گوتمان، تاڵیبان لە ساڵی ١٩٩٨دا لە شاری مەزار شەریف، دیپلۆماتکارە ئێرانییەکانی کوشت. لە ڕاستیدا کوشتنی دیپلۆماتەکانی ئێران جۆرێک تۆڵەکردنەوە لە ئێران بوو کە پشتیوانی لە هاوپەیمانێتی باکوور دەکرد. ئێران خۆی بە پێشەنگی بەرەی شیعە دەزانێت و تاڵیبان خۆی بە ئاڵاهەڵگری بەرەی سونە پێناسە دەکات. بۆیە، دەکرێت بڵێین چۆنیەتی پەیوەندییەکانی ئێران و تاڵیبان لە داهاتوودا، تا ڕادەیەکی زۆر لەژێر کاریگەری هەڵسوکەوتی تاڵیبان لەگەڵ شیعەکانی ئەفغانستاندایە. لە رووخانی دەسەڵاتی کابوڵەوە تا ئێستا کێشەیەکی ئەوتۆ لەو بارەوە ڕووی نەداوە، چونکە بەگوێرەی زانیارییەکان ئێران و تاڵیبان پێشتر گرێبەستیان ئیمزا کردووە کە تاڵیبان ئاسایشی شیعەکانی ئەو وڵاتە بپارێزێت. بە کردەیش تاڵیبان لە ساڵی ٢٠١٥وە پەلاماری شیعەکانی ئەفغانستانی نەداوە، بەڵکو ئەوە داعش بوە کە ئەو هێرشانەی ئەنجام داوە. ئێرانیش بەڵێنی بە شیعەکان داوە کە تاڵیبان پەلاماریان نادات و پێویست ناکات لە دژی ڕاپەڕن. بەڵام ئەگەر ڕووداوێک، تەنانەت لە دەرەوەی ئیرادەی دوو لایەن بێتە ئاراوە کە ببێتە هۆی کێشەی نێوان سوننە و شیعە و کۆماری ئیسلامی بەرژوەندییەکانی خۆی لە مەترسیدا ببینێتەوە، ڕەنگە پێویست بکات هەزاران چەکداری شیعەی ئەفغانی کە لەژێر ناوی فاتمیون لە شەڕی سووریا و بە لایەنگری لە بەشار ئەسەد کەڵکی لێ وەرگرتن، ڕەوانەی ئەفغانستان بکاتەوە. لە ئێرانیش، ئەو نیگەرانییە لە ئارادایە، نەتەوەی سوننەی بەلووچ لە لایەن تاڵیبانەوە هان بدرێن. بەرپرسانی تاران بە باشی لەوە ئاگاداران کە بەلووچەکانی ئێران بە ئاسانی لەگەڵ تاڵیبان ڕێک دەکەون. هەر وەکو چۆن نەتەوەی کورد بەسەر چەندین وڵاتدا دابەش بووە، بەڵووچەکانیش بەسەر سێ وڵاتی پاکستان، ئێران و ئەفغانستان دابەش کراون.\nچوارەم، باڵادەستی دەزگای هەواڵگریی پاکستان: ئێران ئاگادار و نیگەرانە لەوەی کە دەزگای هەواڵگری پاکستان هەیمەنەیەکی بەرفراوانی لە ناو تاڵیبان هەیە و تا ڕادەیەکی زۆر توانای کۆنتڕۆڵکردن و ئاراستەکردنی سیاسەتەکانی هەیە. بەرپرسانی ئێران دەزانن لە زۆربەی شەرەکانی تاڵیبان لە ئەفغاسنتاندا، ئەفسەرەکانی پاکستان لە پاڵ چەکدارانی تاڵیباندا بوون، تەنانەت ئەوە سوپای پاکستان بوو کە زۆربەی چەک و کەلوپەلی سەربازی و پێداویستییەکانی تاڵیبانی دابین کردووە. کۆماری ئیسلامی کە پاکستان وەکو ڕکابەرێکی ناوچەیی و خاوەن بۆمبی ئەتۆمی سەیر دەکات، ئەوە بە مەترسییەک بۆ داهاتوو دەزانێت.\nپێنجەم، دزەکردنی ڕکابەرە عەرەبەکان و بە تایبەت سعوودیە بۆ ناو ئەفغانستان: ئێرانییەکان شارەزای ناکۆکی و مەیلە جیاوازەکانی ناو بەرەی تاڵیبانن. هەر بەو جۆرەی کە دەستەیەک (بە تایبەت شۆرای مەشهەد) لایەنگری لە نزیکبوونەوە لە کۆماری ئیسلامی و دەستەیەکیش لایەنگری نزیکبوونەوە لە پاکستان دەکەن، گرووپێکیش لایەنگری سعوودیە و پەرەپیدان بە پەیوەندییەکان لەگەڵ ئەو وڵاتەن. خوێندنەوەی ئێران ئەوەیە کە بەشێک لە تاڵیبان سۆفین و لەگەڵ شیعە کێشەی ئەوتۆیان نییە، بەڵام دەستەیەکیش سەلەفین، کۆماری ئیسلامی زیاتر نیگەرانی ئەو ڕەوتەیە لە ناو تاڵیباندا. بۆیە کۆماری ئیسلامی لە دەسەڵاتگرتنی داهاتووی سعوودیە لە ئەفغانستان نیگەرانە، ئەوەش ڕەنگە یەکێک لە مەترسییەکان بێت بۆ ئەو وڵاتە و ببێتە کێشەیەک لە پەیوەندییەکانی نێوان تاڵیبان و تاران.\nشەشەم، ئەگەری هاوکاریی نیوان تاڵیبان و ئەمریکا: تاڵیبان دوای چەندین خولی گفتوگۆ لەگەڵ ئەمریکییەکان هەم لە سەردەمی دۆناڵد ترەمپ و هەم لە سەردەمی بایدندا و دەرئەنجام دوای بڕیاری بایدن بۆ چوونەدەرەوە لە ئەفغانستان، دەسەڵاتیان بە دەستەوە گرت. دوای ئەوەش تاڵیبان لە چوونەدەرەوەی هێزەکان و هاووڵاتیانی ئەمریکا لەگەڵ ئەو واشنتۆن هاوکاریی کرد. بەرپرسانی ئەمریکاش بەردەوام جەخت لەوە دەکەنەوە کە ئەگەر پیویست بێت لە داهاتوودا لەگەڵ تاڵیبان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆریزم هاوکاری دەکەن. کۆماری ئیسلامی دڵنیا نییە کە تاڵیبان کە سیاسەتێکی پراگماتیستی گرتووە بەر تا چ ڕادەیەک لە ئەمریکا نزیک دەبێتەوە و ئایا لە داهاتوودا بە تایبەت لە بواری هەواڵگریی و ئیستیخباراتی لە دژی ئێران لەگەڵ ئەمریکا هاوکاری دەکات یاخود نا. ئەمەش ئەگەرێکە کە دەتوانێت ببیتە هۆی نیگەرانی بەرپرسانی تاران و ناکۆکی لەگەڵ تاڵیبان بێتە ئاراوە. خراپترین پێشبینی ئەوەیە کە هاوکاریەک لە نێوان سعوودیە، تاڵیبان، پاکستان و ئەمریکا بێتە ئاراوە. هەر ئێستا زۆر کەس لە ئێراندا، بۆ نموونە مەحمود ئەحمەدی نەژاد سەرۆک کۆماری پێشووتری ئەو وڵاتە، هۆشداری دەدەن کە ڕووداوەکانی ئەفغانستان، بەرهەمی پلانی داڕێژراوی ئەمریکایە بۆ دژایەتی کۆماری ئیسلامی.\nتا ئێستا تاڵیبان و تاران نیشانیان داوە نایانەوێت پەیوەندییەکانیان تێک بچێت، بەپێچەوانەوە خوازیاری پەرەپیدان بەو پەیوەندییانەن کە لەسەر بنەمای پراگماتیزم و ڕیالیزم داڕێژراون. بە واتایەک، سیاسەتی نێوانیان سیاسەتێکی ڕاستیوازانەیە و زۆربەی بوارەکان دەگرێتەوە. یەکێک لە گەورەترین ئامانجەکانی کۆماری ئیسلامی، واتە چوونەدەرەوەی ئەمریکا و هێزە بیانییەکان لە ئەفغانستان بەدی هاتووە و تاران هەوڵ دەدات لە داهاتووشدا هاوکات لەگەڵ ئەوەی تاڵیبان لە بەرەی دژە ئەمریکیدا جێگیر بکات لە دژی داعشیش کەڵکی لێ وەربگرێت و ئاسایشی سنوورەکانی مسۆگەر بکات. هەروەها کۆماری ئیسلامی دەیەوێت کێشەی ئاو و ڕووبارەکان لەگەڵ تاڵیبان چارەسەر بکات. بەڵام هاوکات کۆماری ئیسلامی بە نیگەرانییەوە چاوی لە داهاتوو بڕیوە، چونکە دیار نییە ئەو کاتەی تاڵیبان هەموو دەسەڵات بە دەستەوە دەگرێت، ڕۆخساری ڕاستەقینەی چۆن دەنوێنێت. ئەو نیگەرانیەی بەرپرسانی کۆماری ئیسلامی کاتێک جدی تر دەبێتەوە کە ئاگادری ئەوە هەن لە پاڵ نارەزایی کۆمەڵگەی ئێران لە ئاساییکردنەوەی سیاسەتەکان لەگەڵ تاڵیبان و ڕەشبینی و بێ متمانەیی لە پەیوەندییەکانیان و کێشە مەزهەبییەکان، وڵاتانی ڕکابەریش هەوڵ دەدەن پەرە بە دەسەڵات و پێگەی خۆیان لە ئەفغانستان بدەن و لە ڕێژەی دەسەڵات و کاریگەری ئێران کەم بکەنەوە. کەوابوو، دەبێ چاوەڕوان بین بزانین داهاتووی سیاسەتی تاران- تاڵیبان بەرەو کوێ دەچێت.


41. چاوش ئۆغلۆ: ئەردۆغان لە پاش قەیرانی کرۆنا سەردانی ئێران دەکات\n42. زەریف: پەیوەندیمان لە گەڵ تورکیا زۆر بەهێزە\nجام کوردی: وەزیری دەرەوەی کۆماری ئیسلامی ئێران کە سەردانی تورکیای کردووە، پەیوەندییەکانی نێوان هەر دوو وڵاتی بە بەهێز ناو بردووە. بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، محەممەد جەواد زەریف لە سەردانێکی بۆ تورکیا ...\n43. لە بەریتانیا فیلمێکی کوردی خەڵات کرا\n44. کرۆنا چی لە کەرتی ئابوری تورکیا کردووە؟\nجام کوردی: دابەزینی لە سەدا 32 ی وەبەرهێنانی تورکیا لە بەشی پیشەسازییەکان لە گەڵ پەککەوتنی کەرتی گەشتیاری، زیانێکی زۆری بە کەرتی ئابوری ئەم وڵاتە گەیاندووە. بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، ساڵی 2019 بۆ ئابوری ...\n45. ڕەسەنایەتی مۆسیقای کوردی دەبێ لە هەموو داهێنانێک لەبەرچاو بگیردرێت\n... کورد بوون ئێحساسێکی ئینسانی شازە و ئەمەش لە مۆسیقای کورددا ڕەنگی داوەتەوە لە ئێران، عێراق، تورکیا و سووریا و هەر شوێنێک کە کوردی تێیدا دەژیت. ڕۆح و هەستی پاک و بێ گەردی کورد کاریگەریی لە سەر هونەرەکەی ...\n46. فەرماندەیەکی باڵای ئێران وەڵامی بەرپرسێکی تورکیای دایەوە / بوونی پەکەکە لە ئێران درۆیە\nجام کوردی: فەرماندەی هێزی وشکانی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی ئێران لێدوانێکی بەرپرسێکی تورکیای سەبارەت بە بوونی ئەندامانی پەکەکە لەم وڵاتە ڕەتکردەوە و وتی کە سوپا بە هێز و کاریگەرییەوە، ئاسایش و سەقامگیری ...\n47. زەریف سەردانی ڕووسیا و تورکیا دەکات\n48. مەستی عەشق کەی نمایش دەکرێت؟\n... کۆتایی دێت. هەروەها تەدوینی ئەم فیملە لە لایەن سپیدە عەبدولوەهاب ئەنجام دەدرێت و کاری تەکنیکی پاش بەرهەمهێنان وەکوو دەنگ هاوکات لە تورکیا ئەنجام دەدرێت. ڕاشیگەیاند کە پێشبینی دەکرێت بە کۆتایی هاتنی هەموو ...\n49. شەهاب حسێنی بوو بە داوەری فێستیڤاڵێکی نێودەوڵەتی فیلم\nجام کوردی: شەهاب حسێنی سۆپەرستاری سینەمای ئێران وەکوو یەکێک لە داوەرانی فێستیڤاڵی کۆچبەرانی گازیانتپ لە تورکیا هەڵبژێردرا. بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، فێستیڤاڵی کۆچبەرانی گازیانتپ لە وڵاتی تورکیا ناوی داوەرانی ...\n50. ژیاننامەی ئیمام خومەینی (رە): 1281 ت 1368 ی کۆچی هەتاوی\n... ڕاپەڕینەکەی 15 ی جۆزەردانی ساڵی 1342 ی کۆچی هەتاوی بە تێڕوانینی شا بە دورخستنەوەی ئیمام بەرەو تورکیا و پاشان عێراق لە پەرەسەندن کەوت. ساڵی 1356 ی کۆچی هەتاوی ڕووداوی دڵتەزێنی شەهیدبوونی ئاغا مستەفای کوڕی ...


چاکسازی سیمایەکی گرنگی حوکمڕانیی باشە\n2020.07.02 - 11:58\nیاسای چاکسازی کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە. ھەنگاوێکی گرنگە لە لایەن حکومەتی ھەرێمی کوردستانەوە بۆ باشترکردن و تۆکمەکردنی حوکمڕانی و دەوڵەتداری.\nلە ھەموو سیستەمەکانی سیاسی و بەرێوەبردن دا چ لەسەر ئاستی کەرتی گشتی یان تایبەت ڕیفۆرم یان چاکسازی لەبەر دوو ھۆکار ئەنجامدەدرێت. ھۆکارێکیان بریتیە لەوەی گۆرانکاریی لە ژیان و ئاستی پەرەسەندن و گەشەسەندنی کۆمەڵگا دەگاتە ئاستێک کە پێویستی بە گۆرانکاری ھەیە لە دەزگا و فۆڕم و بەھاکان دا و ئەمەش پێویستی بە گۆرانکاریی ھەیە لە یاسا و رێسا و تەنانەت پێناسەکردنەوەی ھەندێک بەھا و چەمک و تێڕوانین.\nھۆکارێکی تر بۆ ئەنجامدانی چاکسازی بریتییە لە روودانی کەموکوڕی و لاوازیی ئیداری و حوکمڕانی لە ماوەی ڕابوردودا. ئەمانەش ھەندێکیان بەھۆی کەم ئەزموونی و بەشی زۆریشیان لە رێگەی ئەدای خراپی حوکمران و بەکارھێنانی پێگە و پایەی گشتی بۆ سوودی کەسی.\nیاسای چاکسازی کە لە کۆتایی تەمەنی کابینەی پێشوو چوە پەرلەمان و ھەندێک بەرژەوەندی حیزبی و کەسی بوونە ھۆی دواکەوتنی یاساکە بۆ ئەم کابینەیە، بەھۆی ھەردوو ھۆکار یان زەمینەکەوە بوە پێویستییەکی حاشا ھەڵنەگر و جێبەجێکردنی پایەکانی حوکمڕانیمان بەھێزتر دەکات.\nتێڕوانینی نێگەتیڤانەی دوور لە ھەڵسەنگاندنی واقیعی و زانستی بۆ ئەدای رابوردوو تووشی ھەڵەمان دەکات و تەنانەت ھەندێک کەس وا لێدەکەن ھەوڵەکانی چڕ بکاتەوە بۆ سرینەوەی ئەوەی ئێستا ھەمانە. ھیچ گومانی تێدا نییە ھەڵەمان کردوە و دەکرا و دەبوایە باشتر خۆمان بەرێوەبەرین، بەڵام بە سفرکردنی ئەوەی کراوە نامانخاتە سەر رێرەو و ئاراستەی راست بەرەو داھاتوویەکی گەشتر. ئەڵتێرناتیڤ ڕمان و کاولکردنی ئەو ماڵە نییە کە بە خوێن و ئارەقە بینامانکردوە لەبەر ئەوەی کون و کەلەبەری تێدایە، بەڵکو چارەسەر بریتییە لە نەھێشتنی کون و کەلەبەرەکان و ئاوەدانترکردنی ماڵەکە.\nلە دەستدانی ھیوا بە ئایندە سەرەتای لە دەستدانی خودی ژیانە. گەر ھیوا بە ژیانێکی باشتر نەبوایە ، ئەم نەتەوەیە نەیدەتوانی بەرگەی کیمیاباران و ئەنفالکردن بگرێت و بگەینە ئەم رۆژە.\nئەم یاسایە بۆ چاکسازی تەنیا سەرەتایە و لە زۆر بواری تردا پێویستە ھەمان ھەنگاو بنێین. کوردستانێکی بەھێز و پێشکەوتوو کراوە کە تیایدا ھاوڵاتی سەروەر بێت پێویستی بە ھێزێکی کوردستانی و پرۆفێشنەڵی سەربازی ھەیە کە ئینتیمای بۆ گەل و خاکی کوردستان یەکەم و دوا ئینتیما بێت. پێویستمان بە یاسایەک ھەیە کە میدیای کوردستانی لەم دۆخەی ئێستا رزگار بکات و بیکاتە میدیایەکی دەوڵەتی نەک حیزبی و ناوچەیی..


مه‌عاز ئه‌لخه‌تیب بۆ سه‌رۆکایه‌تی هاوبه‌ندی نوێی ئۆپـۆزسیۆنی سوریا هه‌ڵده‌بژێردرێت\nئه‌مڕۆ یه‌کشه‌ممه به‌شێـکی زۆری لایه‌نه‌کانی ئۆپـۆزسیۆنی سوریا کۆمه‌ڵێـکی نوێـیان پـێـکهێنا به ناوی هاوبه‌ندی نیشـتیمانی بۆ هێزه‌کانی شۆڕش و ئۆپـۆزسیۆنی سوریا. پاشان که‌سایه‌تیـیه‌کی ئاینی میانڕه‌ویان بۆ سه‌رۆکایه‌تی هاوبه‌ندیـیه‌که‌یان هه‌ڵبژارد.\nشه‌وی یه‌کشه‌ممه کۆمه‌ڵه‌که له دۆحه‌ی پایته‌ختی قه‌ته‌ر (ئه‌حمه‌د مه‌عاز ئه‌لخه‌تیب ئه‌لحه‌سه‌نی)یان وه‌کو سه‌رۆکی هاوبه‌ندیـیه‌که‌یان هه‌ڵبژارد و که‌سایه‌تی ناسراوی ئۆپـۆزسیۆن ڕیاز سه‌یف بۆ جێـگری یه‌که‌م و خانمی چالاکوان سوهێر ئه‌تاسی بۆ جێـگری دووه‌م و مسته‌فا ئه‌لسه‌باغ بۆ سـکرتێری گشـتی.\nبڕیاره جێـگری سێـیه‌م که‌سێـکی کورد بێت، به‌ڵام له‌سه‌ر داوای ئه‌ندامه کورده‌کان هه‌ڵبژاردنی جێـگری سێـیه‌م بۆ کاتێـکی دیکه دواخرا.\nپـێـکهێنانی ئه‌م هاوبه‌ندیـیه ده‌رئه‌نجامی چوار ڕۆژ له وتووێژی چڕوپـڕی نێوان په‌شێـکی زۆری لایه‌نه‌کانی ئۆپـۆزسیۆنی سوریا بوو به هه‌ماهه‌نگی کۆمکاری عه‌ره‌ب له دۆحه.\nئه‌ندامانی هاوبه‌ندیـیه‌که له‌سه‌ر ڕێـکه‌وتنـنامه‌یه‌کی 12 خاڵی قایل بوون که تیایدا به‌ڵێنیان داوه به هیچ شێوه‌یه‌ک وتووێژ و دانوسـتاندن له‌گه‌ڵ ڕژێمی ئه‌سه‌ددا نه‌که‌ن. پاشـان دوای به‌ده‌سـتهێنانی پـشتیوانی کۆمه‌ڵی نێوده‌وڵه‌تی، حکومه‌تی کاتی پـێـکبهێنن.


ترامپ: پێویست به ئێمه ناكات له گه‌رووی هورمز بین\n2019-06-24 [01:06 AM]\nسه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا دۆناڵد ترامپ رایگه‌یاند، داواكاری ئه‌مه‌ریكا له ئێران ئاسانه، ئه‌ویش چه‌كی ئه‌تۆمی نه‌بێت و هاوكاری دارایی و سه‌رپه‌رشتی تیرۆر نه‌كات.\nئه‌مڕۆ دووشه‌ممه دۆناڵد ترامپ له تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی تویته‌ر رایگه‌یاند، پێویسته له‌سه‌ر چین و ژاپۆن و سه‌رجه‌م وڵاتانی دیكه كه‌شتییه نه‌وتییه‌كانی خۆیان له گه‌رووی هورمز بپارێزن.\nسه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا ئاماژه‌ی به‌وه‌دا، پێویست ناكات ئه‌مه‌ریكا بوونی له گه‌رووی هورمز هه‌بێت، دوای ئه‌وه‌ی بووه گه‌وره‌ترین به‌رهه‌مهێنی وزه له جیهان.\nدوای ئه‌وه‌ی له چه‌ند رۆژی رابردوو فرۆكه‌یه‌كی ئه‌مه‌ریكی له لایه‌ن ئێرانه‌وه خرایه خراوه، ململانێیه‌كانی نێوان ئه‌و دوو وڵاته ئاڵۆزتر بوون، به‌پێ هه‌واڵه‌كان ترامپ له دوا ساته‌كان له لێدانی ئێران پاشگه‌ز بووه‌ته‌وه.\nدۆناڵد ترەمپ لە هەڤپەیڤینێکدا لەگەڵ کەناڵی ئێن بی سی گوتی، من بەدوای شەڕەوە نیم، بەڵام ئەگەر شەڕ ببێت، بەشێوەیەک کاولکاری دەبێت کە هەرگیز پێشتر ئەوەت نەبینیبێت، من ئەوە ناکەم، بەڵام تۆش ناتوانی چەکی ئەتۆمیت هەبێت، ئەگەر دەتەوێت گفتوگۆ بکەیت، باشە، ئەگەر نا ئەوا ئابوورییەکی زۆر خراپت دەبێت.\nئەو قسانەی ترەمپ دوای ئەوەدێت گرژی نێوان ئەمریکا و ئێران لەسەر لێواری جەنگ گەڕایەوە، دوای ئەوەی تاران فڕۆکەیەکی بێ فڕۆکەوانی ئەمریکی لەئاسمانی گەرووی هورمز خستەخوارەوە و ترەمپیش گوتی "10 خولەک پێشهێرشکردنە سەر ئێران فەرمانی وەستاندنی هێرشەکەم دا".\nئەم هەواڵە 5938جار خوێندراوەتەوە


پێشکەوتووترین چەک و کەرەسە بۆ شەڕ و کوشتن بەرهەم هێندراوە، بەڵام بەردەوام چەکی نوێ و نوێتر دێتە بازاڕەوە و بوودجەی نیزامی ساڵ بە ساڵ زیاد دەکرێ. دەوڵەتی ئامریکا بۆ ساڵی ٢٠١٥ بریی ٥٧٧ میلیارد دۆڵار بۆ "بەرگری میللی" تەرخان کردووە.\nبە پێی توێژینەوەی ئەنستیتۆی هایدلبێرگ بۆ لێکۆلینەوە لە شەڕ (Heidelberger Institut für Konfliktforschung)، "ساڵی ٢٠١١ لە ٢٠ شوێنی جیهان شەڕ لە ئارادا بووە، ئەم ژمارەیە لە ژانویەی ٢٠١٥ گەیشتۆتە ٣٤"، واتە تەنیا لە ماوەی ٤ ساڵدا ١٤ شەڕی نوێ هەڵگیرسێندراوە، کە ساڵانە ٣٠ ملیۆن ئاوارەی لێکەوتۆتەوە. بە پێی بەراوەردی ئەم ناوەندە، "جیهان زۆر دوورە لە سەقامگیربوونی ئاشتی و دوورنمای هێمنی و بێ شەڕیی بەدی ناکرێ و ژمارەی شەڕەکانی ساڵانی داهاتوو، ڕووی له زیادبوونه". ئەمەش لە گەڵ ڕێژەی زیادبوونی بوودجەی نیزامی ئەم ١٤ وڵاتە و سەرجەم بوودجەی نیزامی جیهان ڕێک دێتەوە، گەر پلانی شەڕی نوێ و نوێتر لە ئارادا نەبێ، زیادبوون و زیادکردنی بوودجەی نیزامی لە ساڵانی داهاتوو، بێ مانا دەنوێنێ!\nبە پێی لێکۆلینەوەی دەزگای(www.oxfam.de)" ٨٥ تاقە کەس سامان و داراییەکانیان بەرانبەرە لە گەڵ سامان و دارایی ٥میلیارد و ٣٠٠ ملیۆن کەس لە خەڵکی جیهان!" لە جیهانێکی وادا، کە کەمتر لە سەت کەس خاوەنی سامان و دارایی نیوەی خەڵکی جیهان بن، دەبێ ترسێکی گەورە بۆ لە دەستدانی ئەم سامانە لە مێشک و دڵی ئەوانە و حەوت ملیۆن کەسی پەیوست بەوان هەبێ! ئەمانە سەرجەم یەک لە سەدی دانیشتووانی جیهان پێکدەهێنن و دەبێ ڕێگا بۆ پاراستنی خۆیان و سامان و دارایی و سیستەمەکەیان بدۆزنەوە، دەبێ نوێترین چەک و تەکنۆلۆژی بۆ مەبەستی خۆیان بەکار بێنن. دەبێ فێڵ و تەڵەکە و مێتۆد و ڕێگای تازە ومودێرن بۆ چەواشەکاری حەوت میلیارد خەڵکی جیهان، تاقی کەنەوە.\nستراتێژی درێژخایەنی کلوبە نادیارەکانی ماڵی، نیزامی،سیاسی، ئیقتیسادی، عیلمی(دانشگاکان)، نیزامی، سیاسی، دینی، فه‌رهه‌نگی و ئیدئۆلۆژیک و مێدیایی جیهان و سناریۆ ڕه‌نگاوڕه‌نگه‌کانیان، له چاوی خه‌ڵک دووره و دوور ڕاده‌گیردرێ! یەکێک لەم سناریۆیانە، ١١٧ ساڵ له‌وه پێش دارێژرا و ١٠٠ ساڵ دواتر له لایه‌ن نووسه‌ری ئاڵمانی "ماتیاس کونتسل"ه‌وه په‌رده‌ی له سه‌ر لادرا.\nئەو سەردەمە لە ناو هەموو وڵاتانی ئیسلامی و لە ناو کورددا، ده‌نگۆی ئه‌و بڵاو کراوه، کە قەیسەری ئاڵمان بۆتە موسڵمان و ناوی خۆی ناوە محەممەد. کوردەکان قه‌یسه‌ری ئاڵمانیان به ناوی ئیمامی غایب(ئیمامی زه‌مان) ناو بردووە! ئەمە باوەری زۆرێک لە موسڵمانانی ئەو سەردەمە بوو. "ماتیاس کونتسل" لە کتێبەکەیدا بە ناوی" ئاڵمان و ئێرانییەکان" مێژووی ئەم ڕووداوە ئاوا دەگێڕێتەوە:" :" سەرەتای گەڵالەبوونی سیاسەتی ئیسلامی ئاڵمان، دەگەڕێتەوە بۆ سەفەری قه‌یسه‌ری ئاڵمان، ویلهێلمی دووهەم بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. یەکەمین مەنزڵی قەیسەری ئاڵمان لە ساڵی ١٨٩٨ شاری کۆنستانتین پول(ئەستانبوڵ) بوو، کە پێشوازییەکی گەرمی لە لایەن خەڵکەوە لێکرا. قەیسەری ئاڵمان لە ٢٩ی ئۆکتۆبری هەمان ساڵ گەیشتۆتە شاری ئورشەلیم. دوامەنزڵی ویلهێلمی دووهەم، شاری دمێشق بووە، لەوێ چۆتە سەر مەزاری سەلاحەددینی ئەیووبی و سەری ریزی لە حاند دانەواندوه له به‌ر ئازادکردنی شاری ئورشەلیم لە ساڵی ١١٨٧."\nقەیسەری ئاڵمان لە کۆتایی سەفەرەکەی خۆیدا ئەم پەیامە بۆ هەموو موسڵمانانی جیهان دەنێرێ:" ٣٠٠ ملیۆن لایەنگرانی محەممەد(موسڵمان) بزانن و ئەرخایەن بن،کە لە هەموو کات وزەمانێکدا، قەیسەری ئاڵمان دۆستی ئەوانە."\nچەند ساڵ دواتر لە سەروبەندی شەڕی یەکەمی جیهانی قەیسەری ئاڵمان موسڵمانەکان بە دژی روسیا و بریتانیا هان دەدا. لە کتێبی کونتسل دا هاتووە:" لە ڕۆژی ٣٠ ژوئیە ساڵی ١٩١٤ چەند ڕۆژ بەر لە دەستپێکی شەڕی یەکەمی جیهانی لە لایەن حکوومه‌تی ئاڵمانه‌وه، قەیسەری ئاڵمان داوای لە هەموو موسڵمانانی جیهان کرد، بە دژی بریتانیای نیفرەتلێکاراو و درۆزن و بێویژدان و تاڵانکەر، ڕاپەڕن. لە پاش ئەم داوایە لە ١٥ی ئاگۆستی ساڵی ١٩١٤ ویلهێلمی دووهەم لە پەیامێکدا بۆ ئەنوەر پاشا، فەرماندەی هێزەکانی عوسمانی لە شەڕی یەکەمی جیهانی، ئاوەهای نووسی:" بەڕێز! جەنابی سوڵتان دەبێ داوا لە هەموو موسڵمانانی ئاسیا، میسر، هیندوستان و ئافریقا بکات بۆ بەشداری لە جیهاد لە پێناو ڕێگای خەلیفەی موسڵمانان.\nنووسەر لە درێژەدا دەنووسێ:" لە ١٤ی نوامبری ساڵی ١٩١٤ پاش پەسەندکردنی "تئۆری ئۆپێرمان" لە لایەن قەیسەری ئاڵمانەوە، کە باس لە به‌ڕێوەبردن و جێ بەجێکردنی سناریۆی جیهاد دەکات، لە شاری ئەستامبوڵ ساڵی ١٩١٤ باڵاترین مەرجەعی دینی و ئایینی ئیمپراتۆری عوسمانی بە پێی فەرمانی سوڵتانی عوسمانی فەتوای جیهادی دژی ڕووس و بریتانیا ڕادەگەیاند. هاوکات لەم فەتوایەدا هەڕەشە لە دوژمنانی ئیمپراتوری عوسمانی و ئاڵمان و ئوتریش(نەمسا) و مەجارستان کراوە کە ڕەوانەی دۆزەخ دەکرێن. ئەم فەتوایە یەکەمین فەتوای ئایینییە کە بۆ مەبەستی سیاسی لە مێژووی نوێی جیهاندا دەرکراوە."\nبه پێی وته‌کانی کونتسل کۆمەڵێک لە ڕابه‌رانی مه‌سیحی ئاڵمان دژی ئیدە وسناریۆی قەیسەری ئاڵمان و تئۆری (ئۆپێرمان) بوون، بەڵام دەنگیان بە هیچ کوێ نەگەیشتووە. دواتر بە پێی ئەم تئۆری و سیاسەتە لە زانستگاکانی ئاڵمان بەشی"زانستی ئیسلامی" دامەزرا و بەوەش ئیسلام گوێزرایه‌وه بۆناو بازنەی دانشگاکانی ئوروپا. بەڵگەکانی ناو ئەو کتێبە، نیشانی دەدا کە لە سەروبەندی شەڕی جیهانی یەکەم و دووهەم، دەوڵەت و دەزگاکانی ئەمنییەتی و جاسووسی ئاڵمان پێوەندی نزیکیان لە گەڵ مەلاکانی شیعەی ئێران و عێراق و ناوچەکە هەبووە، کە ئەم پێوەندییە دواتریش بەردەوام ماوەتەوە.\nکورد له لایه‌ن وڵاتانی ناوچه و جیهانه‌وه وه‌ک هه‌میشه له دەرەوەی هەموو بازنەکانی سیاسی وه‌ستێندراوه، به‌ڵام ئێستا کێشراوه‌ته ناو بازنه‌ی شه‌ڕێکی ناوچه‌یی و جیهانی. تا ئێستا نزیک 1000 پێشمه‌رگه کوژراون، ده‌یان هه‌زارکه‌س ئاواره و بێ ماڵ و حاڵ کراون، هێزه‌کانی نیزامی ئێران و تورکیا و وڵاتانی ڕۆژئاوا خزاونه‌ته ناو کوردستان، جگه له کورد وڵاتانی ئێران و تورکیا و ده‌وڵه‌تانی ڕۆژئاوا، ڕازی دەنوێنن. کورد که دەبوو شەڕی خۆی بکات، وەک وه‌زیری به‌رگری ئاڵمان له سه‌ردانه‌که‌ی بۆ باشووری کوردستان درکاندی:" پێشمه‌رگه‌ی کورد بۆ به‌رگری له ئێمه شه‌ڕ ده‌که‌ن". گه‌لۆ په‌یامی قه‌یسه‌ری ئاڵمان، تازه گه‌یشتۆته کوردستان؟!


ئەگەر ئەردۆغان و هاوپەیمانەكەی 50%ی كەمتری دەنگەكانی هەڵبژاردنی شارەوانییەكان بهێنن چی رودەدات؟ – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on ئازار 31, 2019 1573 جار بینراوە 0 سەرنج\nئەمڕۆ ٣١-٣-٢٠١٩ دانیشتوانی تورکیا دەچنە سەر سندوقەکانی دەنگدان بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک و ئەنجوومەنی شارەوانییەکانی ئەو وڵاتە، لەگەڵ موختاری گەڕەکەکان.\nلە تورکیا شارەوانییەکان بەسەر شارەوانی شارە گەورەکان و شارەوانی شارۆچکەکاندا، لە 81 پارێزگادا دابەشکراون. بەپێی ئەو دابەشکردنەش شارەوانی 81 پارێزگا کە 30 لەوانە شارەوانی شاری گەورەن و 919 شارەوانی شارۆچکەکان هەن. لەم هەڵبژاردنەدا ئەندامانی ئەنجوومەن و سەرۆکی ئەو شارەوانیانە هەڵدەبژێردرێن. بەدەر لەوەش، موختاری ٥٠٣٨٥ گەڕەک و گوندیش، بە هەمان شێوە، هەڵدەبژێردرێن.\nسیازدە پارتی سیاسی، بەشداری لە هەڵبژاردنەکەدا دەکەن و کاندیدیان هەیە بۆ هەر یەکێک لەو کورسیانە. بەپێی راپرسییەکان، پارتی داد و گەشەپێدانی دەسەڵاتدار و پارتی گەلی کۆماریی بەرهەڵستکار و پارتی بزووتنەوەی نەتەوەیی تورکی و پارتی دیموکراتی گەلان لەگەڵ پارتی باش یان پارتی چاک، سەرەکیترین پارتەکانی هەڵبژاردنەکەن.\nبەڵام ئەو پێنج پارتە هەموو بەرامبەر یەک کێبڕکێ ناکەن! پارتی داد و گەشەپێدان (AKP) لەگەڵ پارتی بزووتنەوەی نەتەوەیی تورکی (MHP) هاوپەیمانییەتییەکیان پێک هێناوە، بە شێوەیەک کە لەو شارانەی AKP دەرفەتی بردنەوەی زیادترە، MHP کاندیدی نییە، لەو شارانەش کە MHP دەرفەتی بردنەوەی زیادترە، AKP کاندیدی نییە. بۆ ئەوەی دەنگەکانیان یەک پێبگرن و پێکەوە براوەی هەڵبژاردنەکە بن.\nلە بەرامبەردا، پارتی گەلی کۆماری CHP و پارتی چاک IP هاوپەیمانییەتیەکی هاوشێوەیان پێک هێناوە بۆ کێبڕکێکردن لەگەڵ AKP و MHP.\nپارتی دیموکراتی گەلان HDP یش هەرچەندە بە فەرمی بەشێک نییە لە هیچ یەکێک لەم دوو هاوپەیمانییە، بەڵام پشتگیری هاوپەیمانی CHP و IP دەکات. هاوسەرۆکی HDP ئەو پشتگیرییەی بەم وشانە راگەیاند:\nهاوسەرۆکی HDP: “لە کوردستان [مەبەستی باکووری کوردستانە] دەنگ دەدەین بە کاندیدەکانی خۆمان، لە شارەکانی رۆژئاواش [مەبەستی شارە تورکییەکانە] کاندیدمان نابێت و دەنگ بەو کاندیدانە دەدەین کە کێبڕکێ لەگەڵ کاندیدەکانی AKP دەکەن.”\nستراتیژێک کە رەجەب تەییب ئەردۆغان، سەرۆک کۆماری تورکیا و سەرۆکی AKP هەڵمەتی هەڵبژاردنی خۆی لەسەر داڕشت. ئەردۆغان نیگەران بوو لە بەکارهێنانی دەستەواژەی “کوردستان” لەلایەن هاوسەرۆکی HDP وە و لەوڕۆژەوە لە زۆربەی کۆبوونەوە جەماوەرییەکانیدا بە سەرسوڕمانەوە باس لەو قسەیە دەکات و دەڵێت: “لە تورکیا شوێنێک نییە ناوی کوردستان بێت.” جار و باریش توندتر دەبێت و دەڵێت “لە باکووری عێراق کوردستانێک هەیە، کی حەزی لە کوردستانە با بچێت بۆ ئەوێ.”\nلە ناوەندی ئەم هاوپەیمانیی و جەمسەرگیرییە سیاسیانەدا، دانیشتوانی تورکیا شارەوانییەکانیان هەڵدەبژێرن. هەڵبژاردنێک کە زیادتر لە هەڵبژاردنی گشتی دەچێت، نەک شارەوانییەکان. ئەوەش لەبەر ئەوەی ئەردۆغان هەموو دەنگدانێک بە ئامرازێک دەبینێت بۆ پتەوکردنی پێگە و دەسەڵاتی خۆی، هاوکات نایەوێت سەرۆکایەتی شارەوانییەکانی ئیستەنبوڵ و ئەنقەرە لەدەست بدات.\nبۆ HDP یش ئەم هەڵبژاردنە گرنگی خۆی هەیە، لەبەر ئەوەی ئامانجی سەرەکی ئەوەیە ئەو شارەوانیانە بەدەستبهێنێتەوە کە لە هەڵبژاردنی پێشوودا بۆ خۆی مسۆگەر کردبوون، بەڵام دواتر بە بڕیاری دادگا لەدەستیان سەندرانەوە و لەجێگەی سەرۆک شارەوانیانەکانی HDP کەسانێک بە ناوی قەییوم دامەزرێندران.\nئێوارەی 31-3-2019 ئەنجامە بەراییەکانی هەڵبژاردنەکە ئاشکرا دەبن، یان هاوپەیمانییەکەی ئەردۆغان و باخچەلی لەسەر ئاستی تورکیا لەسەدا 50 زیاتر دەهێنن و ئەردۆغان بەردەوام دەبێت لە تاکڕەوی، یان رێژەی دەنگەکانی ئەو هاوپەیمانییەتیە دادەبەزێتە ژێر لەسەدا 50 و قەیرانێکی نوێ لە تورکیا سەرهەڵدەدات کە ئەویش بابەتی لەدەستدانی رەوایەتی سەرۆک کۆمار و کابینەی ئێستایە.\nبڵاوکراوەی پێشوولە جامعەی عربی داوای دەركردنی توركیا دەكریت و هەولیریش داوای دەركدنی پەكە دەكات\nبڵاوکراوەی نوێتربەڵگەنامەیەكی CIAی ئەمریكی لەسەر خاوەنداری بەرزاییەكانی جۆلان


شاخه‌وان عه‌بدوڵڵا: پارێزگاری سه‌پێندراوی كه‌ركووك رۆژێك دێت سزای خۆی وه‌ربگرێت : Hekar.net\nئه‌ندامی پێشووی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق، شاخه‌وان عه‌بدوڵڵا\nكه‌ركووك خيانه‌تى فرۆشتنى كه‌ركووك شازده‌ی ئۆكتۆبه‌ر په‌ڵكانه ته‌عریب راكان جبووری جووتیاران گه‌رمیان\nئه‌ندامی پێشووی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق، “شاخه‌وان عه‌بدوڵڵا”، رایگه‌یاند، “راكان جبووری، پارێزگاری سه‌پێندراوی كه‌ركووك، هاوشێوه‌ی عه‌لی حه‌سه‌ن مه‌جیده. رۆژێك دێت به سزای خۆی بگات”. گوتیشی: “هه‌ر لایه‌نێك سازش له‌سه‌ر خاك بكات، خیانه‌ت له كوردستان ده‌كات”. هه‌روه‌ها گوتی: “نامانه‌وێت پارێزگارێكی “بێ شه‌خسیه‌ت و كه‌رامه‌ت” له كه‌ركووك دابنرێت”.\nله میانی به‌شداریكردنی له “ژووری هه‌واڵ”ی “كوردستان24″دا، شاخه‌وان عه‌بدوڵڵا، سه‌باره‌ت به كێشه‌ی جووتیارانی كورد له ناوچه‌كانی سنووری كه‌ركووك، دیاله و سه‌لاحه‌دین گوتی: “ئه‌وه‌ی ده‌گوزه‌رێت سه‌پاندنی ئیراده‌یه به‌سه‌ر یاسادا”.\nگوتیشی: “به گوێره‌ی بڕیاری 29ی ئه‌نجوومه‌نی وه‌زیران و بڕیاری 4ی لیژنه‌ی مادده‌ی 140، عه‌ره‌به هاورده‌كان بۆیان نییه بگه‌ڕێنه‌وه سه‌ر ئه‌و زه‌ویانه‌ی ئێستا داوای ده‌كه‌ن. هه‌روه‌ها له مانگی شوباتی 2018دا وه‌زاره‌تی كشتووكاڵ رایگه‌یاندووه، نابێت گرێبه‌ستیان بۆ نوێ بكرێته‌وه”.\nسه‌باره‌ت به رووداوه‌كانی گوندی “په‌ڵكانه”، شاخه‌وان عه‌بدوڵڵا گوتی: “له داقووق و له‌یلانه‌وه تا ناوشوان و دبس، جووڵه‌یه‌كی زۆر هه‌یه بۆ ته‌عریبی ناوچه‌كه. له په‌ڵكانه رووداوه‌كان خێراترن. چونكه له‌و ناوچه‌یه عه‌ره‌به هاورده‌كان سه‌ر به عه‌شیره‌تی شه‌ممه‌رن. كه‌سوكاریان له ناو هێزه ئه‌منی و ئیدارییه‌كاندان. هه‌ژموونی عه‌شیره‌ته‌كه‌یان بۆ خۆیان به‌كارهێناوه”.\nروونیشیكرده‌وه، “له كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كشه‌ممه و دووشه‌ممه‌ی رابردوودا، له‌گه‌ڵ لایه‌نه عه‌ره‌بییه‌كان گه‌یشتوونه‌ته تێگه‌یشتنێكی هاوبه‌ش، كه سندووقێك دابنرێت بۆ قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی عه‌ره‌بی هاورده. په‌رله‌مانتارێكی عه‌ره‌بیش راسپێردراوه، له‌گه‌ڵ عه‌ره‌به هاورده‌كان قسه بكات. هه‌روه‌ها فه‌رمانده‌یی ئۆپراسیۆنه‌كانی سه‌لاحه‌ددین ئاگادار كراونه‌ته‌وه، نه‌بنه به‌شێك له كێشه‌كان و لایه‌نداری عه‌ره‌به هاورده‌كان نه‌كه‌ن”.\nله باره‌ی هه‌وڵه‌كانی “راكان سه‌عید جبووری” پارێزگاری سه‌پێندراوی كه‌ركووك، شاخه‌وان عه‌بدوڵڵا گوتی: “ده‌مه‌وێت له رێی كوردستان24ه‌وه هه‌ندێك شت روونبكه‌مه‌وه. لای من، پارێزگاری سه‌پێندراوی كه‌ركووك راكان حه‌سه‌ن مه‌جیده، رۆژێك دێت هاوشێوه‌ی عه‌لی حه‌سه‌ن مه‌جید سزای خۆی وه‌ربگرێت”.\nله باره‌ی هۆكاری ئه‌و جووڵه‌یه‌وه، شاخه‌وان عه‌بدوڵڵا ئاشكرایكرد، “پارێزگاری سه‌پێندراوی كه‌ركووك، پێش هه‌ڵبژاردن له‌گه‌ڵ عه‌ره‌به هاورده‌كان و عه‌شیره‌ته‌كانی ناوچه‌كه رێككه‌وتووه. له به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌ی ده‌نگی پێ بده‌ن، ئه‌میش كار بكات بۆ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی هه‌ژموونی به‌عس و گه‌ڕانه‌وه‌ی عه‌ره‌به‌كان بۆ سه‌ر زه‌وییه‌كان”.\nشاخه‌وان عه‌بدوڵڵا له باره‌ی گۆڕینی پارێزگاری سه‌پێندراوی كه‌ركووك و دانانی پارێزگارێكی كورد له شاره‌كه، گوتی: “به بڕیارێكی عه‌بادی، فه‌رمانده‌ی ئۆپراسیۆنه‌كان كه‌سی یه‌كه‌م و به‌رپرسی یه‌كه‌می ئه‌منییه له سنووره‌كه. بۆیه ئه‌گه‌ر كوردێكیش دابنرێت له‌م هه‌لومه‌رجه‌دا هیچ ده‌سه‌ڵاتێكی نییه. ره‌نگه نه‌شهێڵن ده‌وام بكات، رێی لێ بگرن و كه‌رامه‌تی بشكێنن. بۆیه ئێمه نامانه‌وێت پارێزگارێكی بێ شه‌خسیه‌ت و بێ كه‌رامه‌ت بنێرینه كه‌ركووك. ده‌مانه‌وێت سه‌ره‌تا ره‌وشه ئه‌منییه‌كه چاك بكرێت. ئینجا پارێزگار دابنرێت”.\nهه‌روه‌ها گوتی: “پێویسته هێزی ئه‌منیی كورد بگه‌ڕێته‌وه ناوچه‌كه. هێزی غه‌ریب له‌و ناوچه‌یه نه‌مێنن. ئه‌مجاره ره‌نگه كورد دڵ نه‌رمییه‌كه‌ی جارانی نه‌بێت. رێككاری توند بگرێته به‌ر دژی هه‌ر كه‌سێك، بیه‌وێت ده‌ستدرێژی بكاته سه‌ر خاكی كوردستان”.\nجه‌ختیكرده‌وه، “ئه‌مجاره هه‌ر لایه‌نێكی كوردی سازش بكات و ببێته هۆی له‌ده‌ستدانی خاكی كوردستان؛ خیانه‌تێكی گه‌وره ده‌كات، له خیانه‌تی شازده‌ی ئۆكتۆبه‌ریش گه‌وره‌تره”.


کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەروازەی نێودەوڵەتی پەروێزخان راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تیایدا ئاماژەی بە راگرتنی هاتووچۆی گەشتیاری لە رێگەی مەرزەکەوە کرد.\nبەگوێرەی راگەیەندراوەکە "بەهۆی تەشەنەکردنی ڤایرۆسی کۆرۆناو بڵاوبونەوەی لە بەشێک لە وڵاتانی دراوسێ، بەبڕیاری حکومەتی ھەرێمی کوردستان، هاتوچۆی گەشتیاری لەڕێگەی مەرزی نێودەوڵەتی پەروێزخانەوە ڕاگیرا".\nئاماژە بەوەش کراوە "دوای بڕیاری وەزارەتی ناوخۆی حکومەتی ھەرێمی کوردستان، لەبەڕێوەبەرایەتی نشینگەی پارێزگای سلێمانیەوە بنکەی نشینگەی پەروێزخان ئاگادار کرایەوە، کەلە کاتژمێر ١٢ی ئەمشەو ٢١/٢٠ی٢٠٢٠/٢ ەوە هاتوچۆی گەشتیاران لە عێراقەوە بۆ ئێران و بەپێچەوانەشەوە ڕابگیرێت".\nئەوەش رونکراوەتەوە "ئەو هاوڵاتییە عێراقیانەی کە لە وڵاتی ئێرانن و دەیانەوێت بگەڕێنەوە، پاش پشکنینیان لەلایەن بنکەی تەندروستی پەروێزخانەوە بەنوسراوی فەرمیی پزیشکیی بنکەی نشینگەی پەروێزخان لەجێگیریی دۆخی تەندروستییان ئاگادار دەکرێتەوەو ئەوکات ڕێگەی ئەوەیان پێدەدرێت بگەڕێنەوە ناو خاکی عێراق و هەرێمی کوردستان".\nجەختیشکراوەتەوە "جگە لە گەشتکردن، ئەو هاوڵاتیانەش کە دەیانەوێت بۆ چارەسەری پزیشکی و خوێندن و هەر کارێکی دیکە ڕوو لە وڵاتی ئێران بکەن، بەهیچ شێوەیەک ڕێگەیان پێنادرێت و هەموو جۆرە هاتن و چونێک ڕاگیراوە".\nئه‌م بابه‌ته  151 جار خوێندراوه‌ته‌وه


Diplomatic Magazine | ئایا چاو تەکاندن ڕاستە؟\nد. ماکۆک محەمەد/ پزیشکی نەشتەرگەری و نەخۆشیەکانی چاو\nلە هەموو شوێنێکی ئەم دنیایە ٤+٤=۸، ئەمە زانستی بیرکارییە.\nکاتێک دەرمانێکی دژە شەکرە، یان زەخت لەهەر شوێنێکی دنیاو هەر کەس بەکاری بێنێ هەر هەمان ئەنجامی دەبێت، ئەمەیان زانستی پزیشکییە.\nلەوە بەدەر، یان فێڵ و جادووە، یان هیچ نییە.\nبەرد لەچاو دەركردن هیچ بنەمایەکی زانستی نییە\nئەو کاتەی قەفەسێکی بەتاڵ دانراوەو پەڕۆیەک دەدرێت بەسەریداو لا دەبرێت کەنارییەکی تێدایە، ئایا ئەگەر من و تۆ هەمان کردار دووبارە بکەینەوە هەمان کەناری دەبینین؟ بێگومان نەخێر، ئەمە زانست نییەو شتێکی ترە.\nهەندێک کەس هەن بەرد لە چاو دەردەکەن، ئەمە پیشەیەکی ئاساییە، نەک کارێکی زانستی، چونکە هیچ بنەمایەکی زانستی نییەو تەنها جۆرێکە لە خەڵەتاندنی خەڵکی لە پێناوی بژێوی ژیانی خۆیان.\nئەو کەسانە هیچ کارێکی زانستی بۆ خەڵکی ناکەن، بەڵام خەڵکی سوودێکی کەمیان لێ دەبینین، چونکە هەست ئەکەن شتێکیان بۆ کراوەو دەروونیان ئارام دەبێتەوە.\nئەو کەسەی گیرۆدەی نەخۆشییەکی درێژخایەن بێت، ناچارە پەنا بۆ چەندین جۆر چارەسەری زانستی و نازانستی ببات، کورد وتەنی:" ئەو کەسەی خەریکە بخنکێ دەست بۆ تاڵە پوشێکیش دەبات".\nئەوەی کە دەکرێت تەنها دەسهێنانە بە پێڵووی چاوداو هیچ فەن و قورسییەکی تیا نییە\nبەشێوەیەکی گشتی خەڵکی لەبەر سێ هۆکار ڕوو دەکەنە ئەم جۆرە چارەسەرانە:\n۱- ناچاری: چونکە نەخۆشییەکی درێژخایەنی هەیەو چارەسەری نییە.\n۲- هەندێک کەسیش هەن تەنها بۆ تاقیکردنەوەی بابەتەکە دەچنە لایان.\n۳- زۆرینەش بەهۆی نەبوونی هۆشیاری زانستییەوە دەچنە لایان.\nیەکێک لەو کەسانەی بەرد لە چاو دەردەکات چەندین جار بۆ نەخۆشی چاوی خۆی سەردانی منی کردووە، هەرکاتێک هاتبێت، ئەو نەخۆشانەی تر کە دوای ئەو دەهاتنە ژوورەوە دەیانپرسی:« ئەرێ دکتۆر، فڵانەکەس بۆ ئەوە هاتبوو گفتوگۆی زانستی بکەن؟»، «ئەرێ دکتۆر فڵانە کەس لە دەرەوە وتی دکتۆر خۆی بانگهێشتی کردووم و داوای هاوکاری کردووە، ئەمە ڕاستە؟» وە زۆربەشیان دەیانپرسی: «ئەرێ دکتۆر، فڵانەکەس بۆچی هاتبوو؟».\nواتە زۆرینەی خەڵکی لەو بڕوایەدا نەبوون کە ئەویش چاوی نەخۆشەو بۆ چارەسەر هاتبێت، لەکاتێکدا بەلایانەوە ئاساییە دکتۆرێک نەخۆش بکەوێت و سەردانی دکتۆرێکی تر بکات.\nکێشەی خەڵکی لەوەدایە حەزیان لە فاکت و حەقیقەتی زانستی نییە، حەزیان لە زانستێکە کە بەدڵی ئەوان بجوڵێتەوە، ئێ ئەمەش بوونی نییە، چونکە زانست بە گوێرەی دڵی من و تۆ نیە و بنەما و ڕێسای خۆی هەیە، لەبەرئەوە پەنا بۆ درۆیەک دەبەن کە بە پێی ویستی ئەوان بجوڵێتەوەو دڵیان خۆش بکات، تەنانەت ئەو پزیشکەی کە بە پێی ویستی نەخۆش پشکنین بنوسێت و چارەسەر بدات لای خەڵکی خۆشەویستترە لەو پزیشکەی کە بە تەواوەتی پابەندی زانستە.\nئەوەی کە دەکرێت تەنها دەسهێنانە بە پێڵووی چاوداو هیچ فەن و قورسییەکی تیا نییە، باشە بۆچی ئەگەر تۆ ئەو کارە بکەیت بۆ کەسێکی تر بەرد لە چاوی ناکەوێتە خوارەوە.\nجا مەڵێن خۆ کلێنسەکەی دەستی پاکەو هیچی تیا نییەو ئەی بەردەکان لەکوێوە دەکەونە خوارەوە؟\nهەزاران کەس هەیە بژێوی ژیانیان لەسەر ئەوەیە لە کلێنسێکەوە کۆتر و کەناری و کەروێشک دەردەهێنن.


پەیامی شیعر *\nسان جۆن پێرس\nلە فارسییەوە: ئەدیب نادر\nستایشێك قبووڵ دەكەم كە لێرەدا بۆتە شاباشی شیعر و لە بەرپەرچدانەوەیشیدا بە شیعر كەمتەرخەمیی ناكەم. شیعر زۆرجار لەشانازی بێبەرییە. چونكە وادەردەكەوێت كەلە نێوانی بەرهەمی شاعیرانە و چالاكی كۆمەڵایەتییدا، پابەندی ئەركە ماددییەكانە، جودایی ڕۆژ بە ڕۆژ لە برەودایە. شاعیر ئەم جوداییەی قبووڵ كردووە، بەڵام بەدوویدا نەگەڕاوە. ئەگەریش زانستیش لەدەستدەری ئەنجام و كەڵكە زانستییەكان بوو، ئەوا باری زانایش هەر وادەبێت. بەڵام لێرەدا ئەندێشەی زانا و شاعیری خاڵیی لە سوودخواستیی، دەبێتە هاوەڵی شانازیی. ئومێدەكە لێرەدا ئەوەیە لانیكەم ئیدی شیعر و زانست وەكو دووبرای هاودژ سەرنج نەدرێن. چونكە پرسین شتێكە و، ئەم دووانەیش بەڕووی یەكتریدا هەڵشاخاون و، تەنها ڕێگای گەڕان و سەنگوسووژكردن جوداوازە. كاتێ كە بارودۆخی ئازاراویی زانستی نوێ پێوانە دەكەین هەتا دەروونی ڕەهای ماتماتیكی سنوورەكانی ئاوەزی خۆی بدۆزێتەوە، كاتێ كە سەرنج دەدەین زانستی فیزیا دوو تیۆری گەورەی بەسەردا زاڵە، یەكێكیان بنەچەی گشتیی گوێرەیی- ڕیلەیتیڤیتی- یە و ئەوی تریشیان بنەچەی –كوانتا- ی بنیادنراوە لەسەر بێباوەڕیی و بێئیستەرەمیی- كە بۆ هەمیشە تەنانەت كۆكیی پێوانەكانی فیزیایش دەستنیشان دەكەن-، كاتێ گوێبیستی ئەوە دەبین كە گەورەترین زانای نوێخوازی ئەم سەدەیە، داهێنەری ڕێی تازەی ناسینی گێتیی و وەڵامدەرەوەی فرەواژترین پرسە ڕۆشنبیرییەكانە، لە ڕێگای هاوكێشە جەبرییەكانەوە، كەشفكردن بە یاریدەدەری ئاوەز دەزانێت و ڕایدەگەیەنێت كە:"خەیاڵبازیی زەمینەی ڕاستەقینەی خرۆشانی چڕوپۆپی زانستە"، تاكو ئەو ئاستە بەرەو پێش دەچێت كە شێوە و تەرزە"تێنواڕینێكی هونەریی" ڕاستەقینە بۆ زانا پێشنیار دەكات، بەڵام ئایا ئێمە مافبەدەرین ڕێی شیعریش چوون ڕێی زانست بە ڕەوا و مافدار لەقەڵەم بدەین؟\nلەڕاستییدا ئافەریدەكانی ڕۆح، بەر لە هەموو شتێك شاعیرانەن، شاعیرانە بە مانای پەتیی وشە. پێبەپێی لەبەرچاو گرتنی هاوتایی نەخشكێشانی هەستیی و دەروونییشدا، هەر لە یەكەمین مەنزڵەوە و لە كارگە و فابریكەی زانا و شاعیریشدا تاقە ئەركێك هەیە.\nپێویستە ئەوە ببینین كە داخۆ ئەندێشەی بەڵگەهێن و خەیاڵبازی شاعیرانە كامیان دوورتر و بەرەو پێشتر دەڕۆن؟ لەناوجەرگەی ئەم شەوە ڕەسەنەیشدا، دوو بە كوێریی لەدایكبوو هێدی هێدی بەرەو پێش دەچن، یەكێكیان بە ئامڕازی زانستیی تەیاركراوە و ئەوی تریشیان تەنها ڕووناكایی كەشف و ئاشكراكردن لەگەڵە، كێیان خێراتر چڵەپۆپەكان تەی دەكات؟ لە كامیشیاندا ڕووناكایی تیشكدارتر دەدرەوشێتەوە؟ ئەم هەمووە بێ وەڵامە. نهێنی هاوبەش لەئارادایە. ڕووداوی گەورەی ڕۆحی شاعیرانەیش بەهیچ جۆرێك لە دێباجەی ئازارازیی زانستی نوێ ژێردەستەتر نییە. زانا گێتیشوناسەكان كە لە ڕێی زانینی تیۆرێكەوە جیهانی گەردوونیی بە فراوانیی و بەربڵاویی دەبینن سەرسام دەبن. بەڵام لە جیهانی بێكۆتاییەی ڕۆحی مرۆییشدا، لەم جیهانە گەورەیەیشدا، فراوانیی و بەربڵاوییەكی كەمتر لەكاردا نییە. هەرچەندەیش زانست كەوشەنەكانی خۆی بەرەو پێشتر بەرێت و هەرچەندەیش ئەو كەوشەنانە بەربڵاوتر بن هێشتایش هەر دەنگی سەگەڕاوشكارییەكانی شاعیر دەبیستێت. چونكە ئەگەر شیعر، هەروەكو دەڵێن:"ڕیالیزمی ڕەها"نەبێت، پەروەردگار نزیكترین ئارەزوومەندی واقیعییەتە و، نزیكترین ڕێی دەساژۆ كردنیشێتی، لەو خاڵە دوایینییەی هاوكاری، كە وەكو بڵێی ڕیالیزم بۆ پرس دەربارەی خۆی پێی ناوەتە حەرەمسەرای شیعرەوە. شاعیر، بە ئەندێشەیەكی پێوانەگەرایانە و خوازەییانەوە، بە ڕووناكیی دوورفڕی ئیماژ كە ناوبژیوانە، لەگەڵ كرانەوەی پەیوەست و پەیوەندەكانی بەڕووی هەزاران زنجیری كاردانەوە و وابەستەبوونی بە سەر سوڕماوییەوە و سەرەنجامیش لە تیشكدانەوەی ئەو زوبانەی كە تەنانەت بزووتنەوەی بوونیش بۆ خۆی دەگوازێتەوە، لە "سەرڕیالیستیی"كەڵكی وەرگرتووە كە زانستێك لەو ڕێگایەدا نییە. ئایا لۆژیكێكی لە لۆژیكی شیعر دڵگرتر و گیركەوتووتر هەیە نزیك بە مرۆڤ كە لە شیعریش پتر گرفتار و ئەركمەندی بكات؟\nكاتێ كە تەنانەت فەیلەسووفەكانیش ئاستانەی ئەودیوی سروشت چۆڵ بهێڵنەوە، ئەوە شاعیرە كە پێویستە لەو دەرگایەوە ورە بە فەیلەسووفان ببەخشێت. ئەو كاتەیش لەڕاستییدا هەر شیعرە، نەك فەلسەفە، كە بە گوتەی ئەو فەیلەسووفە دێرینەی- زیاد لە هەموو شتێك شیعری پشتگوێ خستبوو- خۆی بە"ڕۆڵەی سەرسامیی"دەسازێنێ. بەڵام شیعر پتر لەوەی ئایینشوناسیی بێت، بەر لە هەموو شتێك ئایینی زیندەگییە، ئایینی زیندەگییەكی كامڵە. شاعیر لە ئارای مرۆڤە ئەشكەوتنشینەكاندا هەبووە، لە میان مرۆڤی چاخی ئەتۆمیشدا بوونی هەر دەبێت. هەر دەبێت لەبەر ئەوەی شاعیر بەشێكی جودانەویستە لە مرۆڤ. هەتاكو ئایینەكانیش زادەی ئاتاجە شیعرییەكانن، واتە زادەی ئاتاجە مەعنەوییەكانی مرۆڤن. لە تیشكدانەوەی شیعریشدایە كە پزیسك و پڕووشەی خوداوەندێتیی تاهەتایە لە دڵی بەردەئەستێی سروشتی مرۆڤدا زیندووە و زیندووە. كاتێك كە بینای ئەفسانە تێكوپێك دەتەپێت، خوداوەندێتیی لە شیعردا پەناگای خۆی دەدۆزێتەوە، ڕەنگیشە، تەنانەت سەرقۆناغی نوێكردنەوەی هێزەكەی خۆیشی بدۆزێتەوە. لە سیستەمی كۆمەڵایەتی مرۆڤیشدا كاتێك هەڵگرانی نانی دەورانی كۆن بەرانبەر بە هەڵگرانی مەشخەڵ سەردادەنەوێنن، بە خەیاڵێكی شاعیرانەوەیە كە دیسانەوە چرای هەستە باڵاكانی میللەتە ڕووناكی ویستەكان هەڵدەئایسێت.\nشیعر سەربەرزیی و سەرفرازیی ئەو مرۆڤەیە كە لە ژێر باری هەتاهەتاییدا لە ڕەوتدایە. سەربڵندیی مرۆڤێكە كە لە كاتێكدا لە ژێر باری مرۆڤایەتییدا لە ڕەوتدایە، دەرگاگەلێكی نوێی مرۆڤایەتیی بەڕوویدا ئاوەڵا دەبنەوە، مرۆڤایەتییەك لە سەرتاپاگیرییەكی واقیعیی و بێهاوتایی و كامڵ بوونێكی ڕۆحیی پێكهاتووە...شیعری نوێ، بۆ پەیامەكەی خۆی بەئەمەكە، كە پەیامەكەشی ڕۆچوونە بەناو پەنامەكییەكانی مرۆڤدا، دەست دەژەنێتە كارێكەوە كە سەرومڕیی ئەو بۆ كامڵبوونی مرۆیی پێداویستییەكی پێداگرە، لە شیعرێكی لەو بابەتەیشدا شوێنەواری پێشگۆیی و غەیببێژیی بوونی نییە و شوێنەواری جوانیی پەتییش هەروەها بوونی نییە. شیعر بەهیچ شێوەیەك هونەری بۆن و بەرامە بەخشین و ڕازاندنەوە نییە. شیعر هیچ وەختێك مرواری فەرهەنگ پەروەردە ناكات. نایشكەوێتە بازرگانی كردن بە تارمایی و نیشانەكان و بۆ هیچ جەژن و كەرنەڤاڵێكی پڕ ئاهەنگیش ملكەچ ناكات. كە بە ڕێگایەكدا ڕادەبوورێت دەست دەداتە دەستی جوانیی. چ تاقانە و بێهاوتایەكی شكۆدارە! بەڵام ئەمە هیچ كاتێك دوایین سەرچاوە و تاقە سەرچاوەی ئەو نییە. شیعر كە قایل نابێت بە جودابوونەوە لە هونەری ژیان، هەر وەكو قایلیش نابێت لە عیشق بە ئاشنابوونیش جیابێتەوە، خۆی خودی كارە، خرۆشانی عیشقە، توانا و نوێخوازی هەرماوە، لە كاری جێبەجێكردنی سەرحەدەكانیشدا عیشق بنەمایە و سەركێشییش ئایینێتی و شوێن و جێگاشی هەموو شوێن و جێگاكانە لە ئاسۆی داهاتوودا. شیعر داواكاری ڕەتكردنەوە و"نەبوون"نییە. سەربار چاولەڕێی ئیمتیازاتەكانی ئەم سەدەیەیش نییە. وابەستەی چارەنووسی تایبەتمەندی خۆیەتی و لە هەموو مەبەستێكیش ڕەهایە . خۆی بە هاوتای ژیان لەقەڵەم دەدات و تەنانەت چاوەڕوانیی ڕێنماییەكیشی لێ ناكرێت. شیعر بە ئامێزێك، بە پار و بەشێكی گەورەی چامەیەكی زیندوو، سەرجەم ڕابردوو و ئێستا و ئایندە، سەرانسەری مرۆڤ و سەرووی مرۆڤ و هەر هەموو بۆشایی دنیا و ئاسمانی جیهانێ بەیەكجاریی دەگرێتە باوەش. ئەگەر لە تاریكیی و نادیاریی گلە و گازاندە بكەن، ئەم سیفەتەی كە ڕۆشنایی بەخشینە لەناو خودی تایبەتمەندی ئەودا، بێ بوونە. ئەم تاریكییە كار و پیشەی شەوێكە كە شیعر ئەركی دۆزینەوەكەی لە ئەستۆدایە. لەناو ڕۆح و نهێنییەكدایە كە بوونەوەری مرۆیی تیادا نوقمە. دەربڕینی شیعریی هەمیشە لە تاریكییەوە دوورە و دەربڕینێكیشە هیچ لە زمانی زانست ڕازاوەتر نییە. بەم شەقڵە، شاعیر، بە وابەستەییەكی تەواوەوە بەوەی كە هەیە، بۆ ئێمە پەیوەندی بە نەمریی و بێهاوتایی بوونەوە بەرقەرار دەكات. وانەكەی ئەو، وانەی گەشبینییە. لە تێنواڕینی ئەوەوە یاسایەكی هارمۆنیی فەرمان بە سەرتاسەری جیهانی شتەكاندا دەردەكات. لێرەدا ڕەوا نییە ئەو شتە بێتە ئاراوە كە بێسێودوو لە پێودانگی مرۆییەوە وەدەردەكەوێت. خراپترین گۆڕانكارییەكانی مێژوو لە نەوای كەشێك بترازێ، دەرگایەكی پانوپۆڕتر نییە بۆ دەورانی پەیوەستبوون و تازەگەریی."خوداوەندانی سزادەر"**یش كە بە مەشخەڵە بڵندەكانەوە بە گۆڕەپانەكاندا تێدەگوزەرێن لە چركەساتێكی پرسە درێژخایەن و ڕەوانەكان بەولاوە هیچی دی ڕوون ناكەنەوە. ژیارە پێگەیشتووە كانیش هەرگیز لە پەروای خەزاندا نامرن، بەڵكو كاژ دەگۆڕن. هەر تەنها كڕۆكییە"جمود" كە هەڕەشاوییە.\nشاعیر كەسێكە شیرازەی دابونەریتمان بۆ دەپچڕێنێت. هەر بەو جۆرەیش ئەو، بیەوێ و نەیەوێ، بە ڕووداوە مێژووییەكانەوە پەیوەندی بەرقەرار دەكات. هیچ خاڵێكی داستانی كۆژانئامێزی سەردەمیش بۆ ئەو نامۆ نییە. پێویستە شاعیر تاسەی ژیانی ئەم سەرزەمانە هەستەوەرە بە ڕوونی بە هەمووان ڕابگەیەنێت. چونكە سەردەمێ كە ڕێ دەباتە ناو سەردەمێكی نوێترەوە، گەورە و تازەیە. ئەی ئیتر ئێمە شانازی زەمانەكەی خۆمان بە ئەستۆی كێدا بدەین؟\nمێژوو ڕۆژێك هەر دەمامكی زبرخوویی لە سیما دادەماڵێت و بە دەستی هەڵبڕاوەوە ئیشارەی ئاشتیی میان خودا وەندێتیی ئاسیایی و توند و تیژترین سەما تێكدەرەكانیشی دەكات و دەڵێت:\n"سڵ مەكە! سڵ مەكە و دوودڵ مەبە! چونكە ڕاڕایی بێبەر و بووم و ترسناكە. بە ئاوازێكی هاوتا و هاوكێشەوە دەستی نوێخواز مەبەرە سەر دەستەیەك مرۆڤ، پابەندیی لە كاری سازاندندا، شەقڵێكی نوێ دەگرێتەخۆ، چێتر گوێ ڕایەڵ بكە. ئەوە ڕاست نییە كە دەڵێن ڕەوایە ژیان خۆی ڕەتبكاتەوە. هیچ زیندەوەرێك نییە لە نەبوونەوە پەیدا بێت، یاخود گیرۆدەی ئەو نەبوونە بێت. هیچ شتێكیش وێنە و بارتەقای خۆی لە بەر ڕێڕەوتی لێشاوی بێبڕانەوەی بوون ناپارێزێت. كارەسات خۆی لە خۆیدا گۆڕان و دەعجانبوون نییە. ئازاری ڕاستەقینەی ئەم سەدەیەمان لەو شەباقەیەدایە كە لە نێوانی مرۆڤی ناهەتا هەتایی و مرۆڤی هەتاهەتاییدا هەموو ئانوساتێك لە پتر بووندایە. ئایا مرۆڤێك كە لە لایەكی چیایەكەوە بە ڕۆشنایی گەیشتووە، لە لایەكەی دیكەیدا خۆی دووچاری تاریكیی دەكات؟ و ئایا پێگەیشتنی زۆرەملێی ئەویش لە كۆمەڵگایەكی یەكنەكەوتوو و سەرنەكەوتوو پێگەیشتنێكی كرچوكاڵ نییە؟..."\nئەوەی نەبڕاوە و بێچەند و چوونە لە ئەستۆی شاعیردا ئەوەیە كە لە نێوانی ئێمەدا گەواهیدەری بەهرە و سروشتی دووفاقی مرۆڤ بێت. واتە لە بەرانبەر ڕۆحی ئەودا ئاوێنەیەكی هەستەوەرتر بۆ دەسەڵاتە مەعنەوییەكانی مرۆڤ ڕاگیر بێت. یانی هەتا لەم سەدەیەیشدا،"دۆخێكی مرۆیی"شایستەتر بۆ مرۆڤی تەندروست و ساغڵەم بخوازێت. یانی سەرەنجام لە جیهاندا، بە پێودانگێكی بەرفراوانترەوە، ڕۆحی كۆمەڵ بە ڕەوتی هێزی مەعنەوییانەوە گرێبدات...ئایا لە بەرانبەر هێزی ناوكێكدا، چرای گوڵینی شاعیر بۆ ئەم مەبەستە سەروزیادە؟ بەڵێ ئەگەر مرۆڤ گوڵ بە یادەوە هەڵبخات.\nئەوەیش سەروزیادە بۆ شاعیر كە ویژدانی بێئارام و پەشێوی سەردەمەكەی خۆی بێت.\n*ئەمە وتارێكە شاعیری ناوداری فەڕەنسیی سان جۆن پێرس لە كاتی وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵی ساڵی1960دا لە ئینیستیتیووتی فەرهەنگیی و ڕۆشنبیریی ستۆكهۆڵمدا پێشكەشی كردووە. ئەم وتارە"مستەفا ڕەحیمی" كردوێتی بە فارسی و لە ژمارە 2 ی ساڵی 1978ی گۆڤاری"جزوە شعر"دا بڵاویكردۆتەوە و ساڵی 1986 وەرمگێڕاوە.


تۆمەتباری دەستدرێژی سێكسی و كوشتنی رۆژنامەنوسە بولگاریەكە دەستگیركرا\nپۆلیسی بولگاریا بڵاویكردەوە، ئەو كەسەی تۆمەتبارە بەدەستدرێژی سێكسی و كوشتنی "ڤیكتۆریا مارینۆڤا"ی رۆژنامەنوسی وڵاتەكەیان، دەستگیركراوە.\nلەبارەی ئەو پێشهاتەوە، كەناڵی تەلەفزیۆنی NOVAی بولگاری بڵاویكردۆتەوە، دوای ئەوەی شیكاری بۆ جەستەی ڤیكتۆریا كراوە، لە رێی ترشی DNAیەوە كەسێك دۆزراوەتەوە و گومان لەكەسەكە كراوە، دوای دەستگیركردنیشی دەركەوتوە DNAیەكە %100 هاوشێوەیە.\nرۆژنامەكانی بولگاریاش لەزاری هاووڵاتیانی ئەو ناوچەیەی شاری "روسی" كە رۆژنامەنوسەكەی تێدا كوژراوە، بڵاویانكردۆتەوە، ئەو تۆمەتبارە دەناسن و لەدایكبووی ساڵی 1997ە. پۆلیسی وڵاتەكەش پێشتر ئاشكرایكردبو، مۆبایلی رۆژنامەنوسە كوژراوەكەیان لەخانویەكی ناوچەكەدا دۆزیوەتەوە، بەڵام جارێ نازانرێت خانوەكە موڵكی كێیە.\nڤیكتۆریا مارینۆڤای تەمەن 30 ساڵ یەكێك بوو لەرۆژنامەنوسە دیارەكانی بولگاریا و دوای ئەوەی دەستدرێژی سێكسی دەكرێتەسەری و ئەشكەنجە دەدرێت، دەكوژرێت و تەرمەكەی فڕێدەدرێتە باخچەیەك لەشاری "روسی" كە شوێنی لەدایكبوونی خۆیەتی.\nبەهۆی هەستیاری ئەو بەرنامەیەشی پێشكەشی دەكرد، كە ئاشكراكردنی گەندەڵی سەرمایەدارەكان و كەسایەتییە سیاسییەكانە، هۆكاری كوشتنەكەی بۆ پیشەكەی دەگەڕێنرێتەوە.


کاتی دابەشكراوی کار گرفتی گەورەی بنەماڵەیی لێدەکەوێتەوە - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nwêne: Bertil Ericson/Scanpix\nکاتی دابەشكراوی کار گرفتی گەورەی بنەماڵەیی لێدەکەوێتەوە\nبڵاو کرایه‌وه tisdag 24 april 2012 kl 10.11\nیەکەمین لێکۆڵینەوە لەسەر کاریگەریی کاتی دابەشکراوی کار لەسەر کارمەندان (uppdelad arbetstid)، لەمە دەدوێ کە ئەم شێوە کارە، گرفتێکی زۆری بنەماڵەیی دەخوڵقێنێت. لێرەدا باس لەوانەیە کە بۆ نموونە سەرەتا بەیانیان کار دەکەن، دواتر چەند سەعاتی پاشنیوەڕۆ کار دەکەن و لەم ناوبەینەدا هەندێ سەعاتان دەبێ لەسەر کار بن بێ ئەوەی کار بکەن و پارە وەرگرن.\nدانیەل کە حەزی لێ نییە پاشناوی خۆی بێژێ نەخۆشەوانی ناوەندێکی چاوەدێری لەو بەساڵاچوانەیە تووشی فەرامۆشی بوون، لە ڤێستەرۆس. ئەو دەڵێ: هەر دوو هەفتە جارێک، ڕۆژانی شەممە و یەکشەممە کار دەکەم و هەموو جارێش کاتەکانی کارەکەم، بەشبەشە. ئەو کاتەی بە ڕۆژی پشوو کار دەکەم، کاتێ لە ماڵ دەردەکەوم کە منداڵەکانم نووستوون. دەرفەتم نییە لەگەڵیان بم. بەڵێ ئەوە بۆ من زۆر بە خراپ شکاوەتەوە.\nبەگوێرەی توێژینەوەیەک کە ئەنستیتووتی لێکۆڵێنەوە لە سترێش کردوویەتی، لە سوید ١٥٠ هەزار کەس هەن کە بەم شێوەیە کار دەکەن و یەک لە چواریان ئەمە بە گرفت دادەنێن.\nیۆران کێکلوند مامۆستای ئەنستیتووتی سترێس کە یەکێ لە نووسەرانی ئەم لێکۆڵینەوەیەیە دەڵێ هەرچەند کارەکە هەشت سەعاتیش بخایێنێ بەڵام لەبەر ئەو نێوبڕەی دەکەوێتە ناوی، ئەوا لە کردەوەدا زۆر درێژتر لەوە دەنوێنێ، بگرە ١٠ سەعاتیش، بێ ئەوەی کە پارەیەک بۆ ئەم ماوەیەی لێبڕاو لەوێیە، وەربگرێت.\nئایا کاتی کارەکەی تۆش هەروا بەشبەش کراوە؟


📅 21-04-2020 Datum & Events\n👁 Denna post har tittat 24,050 gånger\nباکووری کوردستان - گەورەشارەوانیی ئامەد رایگەیاند [ Mer... 👁] ✖ ✖ 16 0 ✔ 99% ✍ H.B. 1-3-2020 19:49:43\n📖 لێهاتوویی ژن لە ئیدارەدانی قەیران دا، کەیسی کۆرۆنا بە نموونە Artiklar\n📅 Lades Apr 21 2020 7:05PM\n👁 Denna post har tittat 276 gånger\nلەکاتێکدا سەرۆکی پێشکەوتووترین وڵاتانی جیهان وڵاتا [ Mer... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ J.O.E. 21-4-2020 19:05:08\n📖 وەزیری دەرەوەی سوید سوپاسی تارا ڕەسوڵ دەکات Artiklar\n📅 Lades Apr 21 2020 7:18PM\nتارا ڕەسوڵ خانمە هونەرمەندی کورد، لە وڵاتی سوید، ه [ Mer... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ J.O.E. 21-4-2020 19:18:31\n📖 کۆرۆنانامەی ژنێک- بەشی دووەم Artiklar\n📅 Lades Apr 21 2020 1:05AM\n👁 Denna post har tittat 298 gånger\nرۆژەکانی هەفتەی دووەم لە لادێکەم ژیان زۆر بە هێمن [ Mer... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 93% ✍ J.O.E. 21-4-2020 1:05:38\n📖 کۆرۆنانامەی ژنێک- بەشی یەکەم Artiklar\n📅 Lades Apr 21 2020 12:56AM\nنووسینی: نەزەند بەگیخانی ماوەی هەفتەیەکە ژیانم بە [ Mer... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ J.O.E. 21-4-2020 0:56:01


فەرماندەی هێزی تایبەتی قودس لیوا قاسم سلێمانی (چەپ) لەم وێنە زۆر بڵاوکراوەدا لە خۆرهەڵاتی حەلەب دەسوڕێتەوە. [وێنەکە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا بڵاوکراوەتەوە]\nرژێمی ئێرانی پێیوایە سەرکەوتووبووە لە شەڕی حەلەبدا و هەوڵیداوە ئەمە لە بەیاننامە فەرمییەکانیدا رەنگبداتەوە کە دوای ئەم شارەی سوریا کەوتە دەستی ئەو میلیشیایانەی لەلایەن سوپای پاسدارانی ئێرانەوە پێشڕەویی دەکران، پسپۆڕان بە دیارونایان وت.\nدەشڵێن سەرکەوتنی ئێران، کە خۆی دەبینێتەوە لە کۆنترۆڵی راستەوخۆی بەسەر چەند بەشێکی سوریادا، لەنێویاندا حەلەب، گڕی دابەشبوونی تائیفی خۆشدەکات لە سوریا و ناوچەکەشدا.\nلە ژمارەیەکی زۆر لە وێنە و ڤیدیۆی بڵاوکراوەدا، فەرماندەی هێزی تایبەتی قودس قاسم سلێمانی دەبینرێت لە حەلەب و قەڵاکەیدا دەسوڕێتەوە -- بەمەش تێوەگلانی راستەوخۆی ئێران لە سوریادا دەردەخەن.\nزۆر کەسایەتی باڵای ئێرانییش بەیاننامەیان دەرکرد و سەرکەوتنەکەیان بەرز نرخاند.\nسکرتێری کۆڕبەندی جیهانیی رابونی ئیسلامی ئێرانی عەلی ئەکبەر ویلایەتی وتی "سەرکەوتن"ەکە لە حەلەب زۆر "هاوکێشەی ناوچەیی" دەگۆڕێت.\nجێگری فەرماندەی پاسداران حسێن سەلامی وتی: "ئەمڕۆ، لەژێر تیشکی سەرکەوتنی هێزە بەرگریکارەکان و گرتنەوەی حەلەبدا، دوبارە سەرکەوتنێکی ئاشکرامان بینی."\nوەزیری بەرگری ئێران عەمید حسێن دەهقان "سەرکەوتنەکان"ی رژێمی سوریا و هاوپەیمانانی لە حەلەب ناوزەدکرد بە "خاڵێکی گرنگ لە جەنگەکەدا کە لەلایەن بەرەی بەرگریکار دژی تیرۆرستان و توندڕەوانەوە پێشڕەویی دەکرێت."\nئێران بۆ بەرژەوەندی هەوڵیدا، نەك ئاشتی\nتوێژەری سەنتەری شەرق بۆ توێژینەوە ناوچەیی و ستراتیژییەکان فەتحی سەیید کە تایبەتمەندە لە کاروباری ئێراندا وتی: "لە چاودێریکردنی ئەو روداوانەی لە شاری حەلەب رویاندا، کە بە ئابڵوقەی میلیشیاکانی سەر بە پاسداران و هەندێك سەربازی ئاسایی سوریا دەستیپێکرد، دەتوانین دڵنیابینەوە لەوەی ئێران سوربوو لەسەر شکستپێهێنانی هەر ئاگربەستێك و بەردەوامبوونی شەڕە خوێناوییەکە."\nبە دیارونای وت: "راپۆرتەکان لە حەلەبەوە ئەوە پشتڕاستدەکەنەوە کە میلیشیاکانی سەربە [پاسداران] جارێك شکستیان بە پڕۆسەی راگواستن هێنا، تا پڕۆسەکە ببەستنەوە بەو بەرژەوەندییانەی لە ناوچەکانی دیکەدا هەوڵی بەدەستهێنانیان دەدا."\nوتی رژێمی ئێرانی راگواستنی حەلەبی هەڵپەسارد بە سوربوون لەسەر ئەوەی دەبێت مەدەنییەکانی گوندەکانی فۆعە و کەفرایای ژێردەستی ئۆپۆزسیۆن یەکەم جار بگوازرێنەوە.\nوتیشی ئەمە "درێژکراوەی شانۆیەکی ئێرانی بوو کە وێنای دەستێوەردانی ئێران و میلیشیاکانی دەکرد وەك جەنگێکی پیرۆزی ئاینی کە مەبەستیەتی شیعەکان بپارێزێت و رزگاریان بکات لەو هێرشەی کە لەسەریانە لەلایەن میلیشیا سوننەکانەوە".\nسەیید وتی پێشێلکاریی بە ئەنقەستی ئاگربەست لە حەلەب نەك هەر جەنگی سوریا درێژدەکاتەوە، بەڵکو هانی گروپە توندڕەوەکان دەدات، بەتایبەت بەرەی نوسرە، کە ئێستا بە بەرەی فەتحی شام ناسراوە و "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش)، بۆ بەردەوامبوون لەسەر چەوساندنەوەی هاوڵاتیان.\nکۆمسیۆنی لێکۆڵینەوەی سوریای نەتەوە یەکگرتووەکان 14 کانونی یەکەم رایگەیاند کە چەند راپۆرتێکی بەدەستگەیشتووە ئاماژە بەوە دەکەن چەکدارانی ئۆپۆزسیۆن، لەنێویاندا چەکدارانی بەرەی نوسرە، رێ لە هاوڵاتیان دەگرن لە حەلەب هەڵبێن، تا وەك قەڵغانی مرۆیی بەکاریان بهێنن .\nوتی دەستێوەردانی پاسداران لە ئاگربەستی سوریادا "پاساوێك دەداتە ئەم گروپانە" بۆ بەردەوامبوون لە کردە تیرۆرستییەکانیان وەك ئامرازێکی تۆڵەکردنەوە دژی پاڵپشتیی ئێران بۆ رژێمی سوریا.\nسەیید وتی سوربوونی رژێمی ئێرانی لەسەر گرتنەوەی حەلەب لە چەند ئاستێکدا جێی بایەخە، بە ئاماژەکردن بەوەی شارەکە ناوەندی سەرنجی میدیایی و سیاسیی جیهان بوو.\nوتی، "وادەردەکەوت هەرکەسێك کۆنترۆڵی شارەکە بکات کۆنترۆڵی مەیدانی سوریاشی کردووە،" وتیشی کە "بەیاننامە ئێرانییەکان کە دوای کەوتنی حەلەب هاتن بەبێ گومان مەبەستیان بوو ئەو پەیامە بڵاوبکەنەوە کە دەستێوەردانی ئێران چیتر شاراوە نیە بەڵکو بوونی راستەوخۆی سەربازیی هەیە".\nوتی ئێران هەوڵیداوە نفوزی خۆی لە ناوچەکەدا فراوانبکات "لەڕێی میلیشیا تائیفیەکانەوە کە لەم وڵاتانەدا چاندوونی، کە پێشڕەویی دەکرین لەلایەن حیزبوڵای لوبنانی، هێزی قودس، میلیشیای حەرەکاتی نوجەبا و هەندێکی دیکە".\nوتیشی پاسداران بووەتە ئامرازی ناسەقامگیریی لەم ناوچانەدا بەهۆی ئەو کۆنترۆڵەوە، کە نزیکترە لە داگیرکارییەوە و لە داهاتووشدا هۆکارێکی هەمیشەیی پشێویی و ململانێ زیاد دەکات.\nبەشداریی راستەوخۆ لە سوریا\nتوێژەری سیاسیی عەبدولنەبی بەککار بە دیارونای وت: "شەڕی حەلەب چەندین دەلالەتی هەیە، لەنێویاندا بەشداریی راستەوخۆی ئێران لە جەنگی سوریادا."\nوتی ئەمە ئاشکرا بوو دوای کەوتنی خۆرهەڵاتی حەلەب و ئەو لێدوانانەی لەلایەن فەرماندە سەربازییە ئێرانییەکانەوە راگەیەندران، سەرەڕای دەرکەوتنی نێو خەڵکی سلێمانی لە شەقامەکانی حەلەب.\nوتی پاسداران هەوڵدەدات ئەوە زەقبکاتەوە کە "ئێران سەرکەوتوو بووە لە جەنگی حەلەبدا، کە هەوڵدەدات ئەمەش وەك کۆتایی قەیرانی سوریا وێنا بکات".\nخوێندکاری دکتۆرا لە زانکۆی قاهیرە شەیار تورکۆ، کە توێژینەوە لە دارایی پاسداران دەکات، وتی لێدوانە ئێرانییەکان لە دەمی کەوتنی حەلەبدا بۆ میلیشیاکانی سەر بە پاسداران هەوڵیاندەدا وەك "سەرکەوتنێکی گەورەی ئاینی" وێنای بکەن.\nبە دیارونای وت ئەمە بەهۆی ئەوەوەیە "ئێران بەردەوامە لە گردکردنەوەی تائیفی لە ناوچەکەدا بۆ تەئکیدکردنەوە لە بوونی خۆی وەك پاڵپشتکار و پارێزەری شیعە و عەلەوییەکان".\nوتی: "سەرکەوتنی حەلەب تەنیا ئەڵقەیەکی دیکەیە لە فراوانخوازیی ئێرانی لە سوریا، کە بەشێوەیەکی سروشتی پەیوەستە بە بڵاوبوونەوەی ئێرانی لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا."\nتورکۆ وتی پاسداران سوربوو لەسەر سەرکەوتن لە حەلەب، چونکە زۆر پێویستی بە "زیادکردنی هاندەربوو بۆ بەرزکردنەوەی ورەی گروپە چەکدارەکان کە لە جەنگی سوریادا پێشڕەوییان دەکات".\nوتی بەدەر لەوەش، جاڕدانی خێرای سەرکەوتن لەلایەن رژێمی ئێرانیەوە نەخشەی داهاتووی ناوچەی حەلەب دیاریدەکات، کە تیایدا بوونی ئێران حەلەب بە لازقیە، دیمەشق و دەوروبەری دیمەشقەوە دەبەستێتەوە.\nتورکۆ وتی رژێمی ئێرانی هەوڵدەدات پشتێنەیەك دروستبکات بۆ پاراستنی دیمەشق و "دڵنیابوونەوە لە ئامادەیی دورمەودای بە راگرتنی سەرکردەی دەوڵەت کە هاوپەیمانی خۆیەتی".\nهێزەکانی عێراق پێنج سەرکردەی داعش ده‌ستگیرده‌كه‌ن لە ئۆپەراسیۆنێكدا لە سوریا هێزەکانی عێراق 6 چەکداری داعش دەکوژن لە ئەشکەوتێکی بیاباندا بە وێنە: دانیشتوانی ئەنبار دەنگدەدەن و هیوایان بە گۆڕانکارییە


نەورۆز و ئەشق - قەڵەم\nنەورۆز و ئەشق\nتاریخ ایجاد در سه شنبه, 28 اسفند 1397 21:43\nسەیرکردن و سەرنجدانی دونیا و بوون، ئەو فیکر و بۆچوونە لای مرۆڤ دروست دەکات کە یونیوێرسیوم، واتە هەموو جیهان بە گشتی، لە ئەساسدا بە شێوەی خڕ و گۆ دروست کراوە و لەسەر خەتێکی بازنەیی بونیات نراوە. هەموو خۆرەکان و ئەستێرەکانی دەوریان و مانگەکانی دەور ئەستێرەکان بە شکڵی گۆیی و خڕ دروست کراون و هەر هەمووشیان لە سەرخەتێکی بازنەیی خەریکی سووڕخواردنن بە دەور یەکدا و هەر هەموو بوونیش بە شکڵێکی بازنەیی خەریکی گەڕە.\nزەویش یەکێکە لەو بێ ئەژمار ئەستێرانەی وا بێ وچان بەدەوری خۆرو هەسارەی خۆیدا دەگەڕێت. دەسوڕێت و بەم سوڕە ژیانی لە سەر پشتی خۆی پێک هێناوە. ژیانی پێک هاتووش هەر شکلێکی بازنەیی هەیە و لەگەڵ ئەم سوڕەی زەوی بەردەوام دوپات دەبێتەوە. بەهار دێت و پاشان هاوین و پاییز و زستان. دوپاتبوونەوەیێک کە سەرەڕای تیکرار بوونەوەی بەڵام دایم لە نوێبوونەوەیێکی سەیردایە. ئەم نوێبوونەوە بەردەوام بە تیاچوون و پاک بوونەوە و سڕینەوەی کۆن شکڵ دەگرێت. هاوکات کە هیچ بوونەوەرێک نامێنێتەوە و رۆژێک دەسریێتەوە، بەڵام بەردەوام ژیان لەسەر پشتی زەوی هەیە.\nژیان یان حەیات چییە وا بە بەردەوامی هەیە و لای هیچ شتێکیش هەتایی نییە. ژیان ئەو هێزەیە وا هەموو ئەو هەسارە و ئەستێرانەی راگرتووە، ئەو وزەیە کە هەموویان دەسوڕێنێت بەدەوری گەورەتردا. وزەی لەبن نەهاتووی هەتا هەتایی. ئەم وزە لە هەموو بونەوەرێکیشدا هەیە. لە دەرونی هەمووماندا ئەم وزەیە وا ئەلکترۆنەکان و ئەتومەکانی دروستکەری جەستەمان دەسوڕێنێت و لە ئاکامیشدا خۆیشمان دەخاتە گەڕ و ژیانمان پێدەبەخشێت.\nئەم وزە یان ئەم هێزی بێکۆتاییە پێکهێنەری جیهانە. یان باشترە بڵێین جیهان و ژیان و زەمان و بوون هیچ نییە جگە لەو وزە. ئەم وزە دەتوانیین نێو بنین ئەشق. ئەشقە کە دەمانسوڕێنێت و جیهان لە گەڕدا دەهێڵێت. ئەشق مانا دەبەخشێتە خۆشەویتی و لە سەر هێڵێکی بازنەیی دایدەنێت و بەدەوری مەعشوقدا دەیسوڕێنێت. وەک پەپولە ومۆم، زەوی و خۆر.\nنەورۆز نوێبوونەوەی دوپاتکراوی ئەشقی زەویە و خاڵی دەسپێکی هەر سوڕێکی زەوی لە سوڕە بێ کۆتاییەکانی ئەم گۆ ئاشقەیە. بۆیە نەورۆزیش نامرێت و بێ کۆتایی و نامیرایە. ئەوەی دەمرێت و نامێنێت ئینکار کەرانی نەورۆزن. نەورۆز دەسپێکی بەهارێکی نوێ لە سوڕێکی نوێی یەکساڵەی زەوییە. بەهار سەرەتای سەرهەڵدانی بەرەی نوێی ژیانە.