کۆدی بابه‌ت: 66555 | بڕوار: ۱۳۹۵/۱۰/۲ | کاتژمێر: 14 : 2\nوتوێژی تایبه‌تی کوردپرێس له‌گه‌ڵ عه‌تا نه‌هایی نووسه‌ری خاوه‌ن شێوازی کورد\nکوردپرێس: به‌رهه‌مه‌کانی عه‌تا نه‌هایی نووسه‌ری خاوه‌ن مێتۆدی کورد، بۆ زۆرینه‌ی خوێنه‌ره کورده‌کان ناسراوه. نه‌هایی وه‌کوو که‌سایه‌تییه‌کی هه‌ڵکه‌وتوو له ئه‌ده‌بیاتی سه‌رده‌مدا و به‌تایبه‌ت ئه‌ده‌بی داستانیی کوردی چه‌ندین ڕۆمان و چیرۆکی به‌رچاوی خولقاندووه. بۆ نموونه چیرۆکه‌کانی "زریکه"، "ئه‌و باڵنده برینداره که منم"، "ته‌نگانه"، ڕۆمانه‌کانی "گوڵی شۆڕان"، "گره‌وی به‌ختی هه‌ڵاڵه" و "باڵنده‌کانی ده‌م با" بۆ خوێنه‌ری کورد ناسراون.\nمێتۆدی نووسینی نه‌هایی وه‌کوو نووسه‌رێکی داهێنه‌ر له ئه‌ده‌بیاتی داستانی کوردیدا تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی خۆی هه‌یه. بابه‌تی چیرۆک و ڕۆمانه‌کانی له که‌سایه‌تییه‌کان و کێشه‌کانی کۆمه‌ڵگاکه‌ی وه‌رگیراون. ئینسانی کورد به هه‌موو داڵغه و کێشه‌کانیه‌وه له به‌رهه‌مه‌کانی نه‌هاییدا ڕه‌نگ ده‌داته‌وه. له ته‌کنیکی نووسینیشدا، نه‌هایی تێزی نووسینی نووسه‌ره پێشکه‌تووه‌کانی ئاستی جیهانی به‌کار هێناوه. شێوازی نووسینی کامۆ، فاکنێر، کافکا و تا ڕاده‌یه‌کی زۆر گوڵشیری کاریگه‌رییان له‌سه‌ر عه‌تا نه‌هایی بووه. نه‌هایی وه‌کوو ده‌ستپێکه‌ر و ڕچه‌شکێن له ئه‌ده‌بی داستانیی کوردیی سه‌رده‌م له کوردستانی ئێران پێگه‌یه‌کی تایبه‌تی له ئه‌ده‌بیاتی گه‌له‌که‌ماندا هه‌یه.\nکوردپرێس به مه‌به‌ستی زیاتر ناسینی ئه‌م نووسه‌ره دیمانه‌یه‌کی له‌گه‌ڵ ناوبراو ڕێکخستووه و ده‌قی گفتوگۆکه به شێوه‌ی خواره‌وه‌یه.\n* عه‌تا نه‌ها‌یی چۆن بوو به نووسه‌ر؟\n- هه‌ر له منداڵیه‌وه هۆگری ئه‌ده‌بیات بووم. حه‌زم له خوێندن و نووسین بوو. منداڵی بنەماڵەیەکی هەژار بووم و تێکەڵاویشم لەگەڵ خەڵکانی دەوروبەرمان کە ئەوانیش هەژار بوون ببووە هۆی ئەوە کە گەلێک کێشە و مەینەتی لە دەروونمدا ببێت بە گرێ کە نه‌مده‌توانی ڕاسته‌وخۆ ده‌ریانببڕم. پێموابوو ئەدەبیات ئەو دەرفەتەم بۆ دەرەخسێنێت کە ناڕاستەوخۆ باسیان بکەم و بیانگێڕمەوە.\nزۆر حه‌زم له گێڕانه‌وه بوو. بۆ نموونه هه‌موو که‌سایه‌تییه‌کانی "زریکه"، یەکەم کۆمەڵە چیرۆکەکەم، ئه‌و که‌سایه‌تیانه بوو‌ن که من له منداڵیه‌وه دەمناسین و خەمم لە ژیانیان دەخوارد. یه‌کێک له‌و چیرۆکانە، ئەولە و مەراقێکی دێرین، باسی منداڵی ئافره‌تێکی شێت ئه‌کا. ئه‌گه‌رچی داستانه‌که داڕێژراوی مێشکی خۆمه به‌ڵام ژیانی ئەو هانیدابووم کە بینووسم. پێم وابوو ئه‌و منداڵه مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه که چیرۆکەکەی بگێڕدرێتەوە، مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه ده‌رده‌کانی به‌یان بکرێت. هەروەها زۆر کەسیتر کە لە لەو سەردەمەدا و دواتریش، تا ئێستا، ژیانیان ئیلهام بەخشی چیرۆک نووسینم بووە. چیرۆکنووسین خه‌یاڵ کردنه، یانێ من هه‌ر له منداڵیه‌وه ئه‌وه‌نده‌ی کە پێم له واقیعدا بووە، دوو ئه‌وه‌نده سه‌رم له ناو خه‌یاڵدا بوو. به‌رده‌وام خه‌ریکی خه‌یاڵبازی بووم. ئه‌و که‌شه‌ی تێیدا ده‌ژیام و پێم خۆش نه‌بوو، بە خەیاڵ دەمگۆڕی.لە منداڵیدا خۆم پاڵه‌وانی داستانه‌کانم بووم و به‌و عه‌قڵیه‌تی منداڵیه‌ی خۆمه‌وه پێم وابوو کامێرا‌یه‌ک لە شوێنێکی نەدیوەوە هه‌یه و فیلمم لێده‌گرێت. ڕووداوه‌کانی ده‌ور و پشتیشم زۆر ئازاریان ده‌دام. کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی نه‌خۆش. چه‌رمه‌سه‌ریه‌کانی خه‌ڵکی ده‌ورو به‌ر و ژیانی بنه‌ماڵەیی خۆ‌م دواتر بوونە مادەی یەکەم نووسینەکانم.\nکورتی بکەمە، ئه‌و هۆکارانه‌ی کە لە سەرەتادا بوونه هانده‌ری من بۆ نووسینی چیرۆک، یه‌کەم؛خه‌یاڵبازیی به‌رده‌وام. دووهەم؛کاریگه‌ریی ڕووداوه‌کانی ده‌ورو پشتی خۆم و کۆمه‌ڵگە و سێهەمیش حەزی زۆرم بۆ گێڕانەوە بوو. سەرەتای گەنجییەتی من هاوکات بوو لەگەڵ سەرهەڵدانی شۆڕشی گەلانی ئێران و ئەو ئاڵوگۆڕە گەورە سیاسی و کۆمەڵایەتییەو، پاشان ئەو هەموو رووداوە خوازراو و نەخوازراوانە کە لە ناو کۆمەڵگەدا روویاندا،من دەبوو ئەوانە بگێڕمەوە. دەبوو شایەتی ئەو سەردەمە بم و بە قەدەر توانای خۆم بینووسمەوە. دەبوو ئەوانە بە زمانی دایکم کە زمانی کوردییە بنووسم. هەڵبژاردنی زمانی کوردی بۆ نووسینی چیرۆک لەو کاتەدا جۆرێک سەرکێشی کردن بوو. نووسین بە فارسی بۆ من ئاسانتر و بڵاوکردنەوەش بێ عەزیەتتر و خوێنەری زیاتریشم دەبوو. بەڵام زمانی کوردی فاکتەرێکی سەرەکی شۆناسە. هه‌م شۆناسی تاکه‌که‌سی، هه‌م شۆناسی نەتەوەیی و کێشەی شۆناسیش سەرەکیترین داڵغەی نووسینم بوو.\n* هەر لەسەرەتاوە لە بواری داستاندا کارتان کردووه؟\n-نەخێر. لە سەرەتادا هەم چیرۆکم نووسیوە، هەم شێعر. زیاتر شێعرم نووسیوە. بەڵام له ناوه‌ڕاسته‌کانی ده‌هه‌ی شه‌سته‌وه (1364-1365) چیرۆک بووه به ده‌غده‌غه‌ی سه‌ره‌کیی من و وازم له شیعرنووسین هێناوە. چوونکه پێم وابوو کارێکه که من ده‌ره‌قه‌تی نایه‌م و ناتوانم خشتێک بخه‌مە سەر ئه‌و بینا گەورەی شێعری کوردی.\n* یانێ هۆکاری ئه‌وه‌ی که داستانتان هه‌ڵبژاردووە ئه‌وه بووە که لە شێعردا سەرکەوتوو نەبوویت؟\n- من ده‌ره‌قه‌تی شیعر نایه‌م. جه‌زابیه‌تی داستان هه‌میشه بۆ من زیاتر بووه. شیعر تاکبێژی خودی شاعیرە،بەڵام من زیاتر حەزم لە داهێنانی کۆمەڵگەیەکی داستانی بچووک یان گەورە کردووە کە خەڵکی دیکەی جگە لە خۆشمی تێدا دەرکەوێ کە تەعبیر لە خۆیان و کێشەکانی ژیانی خۆیان بکەن. من زیاتر هۆگری گیڕانه‌وه (روایت) بووم. زیاتر ویستوومە گرنگی بە گێڕانەوەی ڕووداوه‌کانی دنیای ده‌ور و به‌ری خۆم بدەم و پەردە لەسەر لایەنی نادیاری مرۆڤ و رووداوەکانی کۆمەڵگەکەم هەڵبدەمە و شیکاری هۆکاری روودانیان بکەم. لەسەرەتادا من زۆر ئاگاداری پێشینە و مێژینەی چیرۆکی کوردی نەبووم. ئەوەی خوێندبوومە بە زمانی فارسی خوێندبوومەوە. لە ساڵانی پێش و دوای شۆڕش گەلێک چیرۆکم لە نووسەرانی ئێرانی وەک دەرویشیان، یاقووتی، دەولەت ئابادی، بەهرام سادقی، گوڵستان و گوڵشیری خوێندبوەوە، گەلێک چیرۆکی نووسەرانی نەتەوەکانی دیکەشم بە تەرجەمەی فارسی خوێندبووەوە. بەڵام لە نووسەرانی کورد تەنیا کۆمەڵە چیرۆکی "پێکەنینی گەدا"ی رەوانشاد حەسەن قزڵجی و چەند چیرۆکێکی دیکەی نووسەرانی باشوورم خوێندبووەوە کە ئەوانیشم بەلاوە زۆر سەیر و سەرنجڕاکێش نەبوو. من حەزم لە چیرۆکی مۆدێڕن دەکرد و ئەوەی ئەو دەمە من خوێندبوومەوە زیاتر لە حەقایەت دەچوون. دواتر کە راپەڕین لە باشووری کوردستان روویدا و سنوورەکان تا رادەیەک کرانەوە چیرۆکی باش و مۆدێڕنی کوردیم بینی.\n*دەکرێ بپرسم یەکەم داستانتان کەی و ە کوێ چاپ کردووە و چۆن درێژەتان بە کارەکانتان داوە؟\nیه‌که‌م چیرۆکم له ساڵی 67 له گۆڤاری سروه‌دا چاپ کرد. ئه‌وه یه‌که‌م چیرۆکم بوو که سه‌رنجی خوێنه‌رانی ڕاکێشا و زیاتر بۆ نووسین هانیان دام. چاپی ئەو چیرۆکە بووه‌هۆی ئه‌وه‌ی له ده‌ره‌وه‌ی وڵات، له سوید، چه‌ند گۆڤاری کوردی وەک خەرمانە و ماۆستای کورد داوای چیرۆکیان لێ کردم. دواتر ئه‌و چیرۆکانە و چەند چیرۆکێکی ترم م لە کتێبێکدا کۆ کردەوە و له ساڵی 70دا به پڕکێشیی یه‌کێ له دوستان که خۆی شاعیر و نووسه‌ر بوو، بە ناوی زریکە چاپم کردن. ئه‌وه یه‌که‌مین کۆمه‌ڵه چیرۆکی کوردی بە قەڵەمی نووسەرێکی گەنج بوو کە لە دوای شۆڕش چاپ کرا. پاش چاپی ئه‌و کۆمه‌ڵه چیرۆکە هه‌ستم کرد تۆزێک په‌له‌م کردووه و ده‌بوو بە کاری باشترەوە بهاتمایە مەیدانەکە بۆیە دووهەم کۆمه‌ڵه چیرۆکیشم نووسی. هەڕچەندە دوای چاپی زریکە دەستم بە نووسینی رۆمانێک کردبوو، بەڵام ئەوەندە بە پەلە بووم کە له شه‌ش مانگدا شەش چیرۆکی کورتم نووسی و لە ساڵی 72 و 73 لەگەڵ سێ چیرۆکیتر لە کتێبێکدا بە ناوی "تەنگانە" کۆم کردنەوە کە ساڵی 74 چاپ بوو. چاپ کردنی کتێب لەو سەردەمەدا بۆ نووسەرێکی گەنج کارێکی زۆر سەخت بوو.\nهەروا کە گوتم پاش زریکە دەستم بە نووسینی رۆمانی "گوڵی شۆڕان" کرد. ئەو دەمە کاک فه‌تاح ئه‌میری ڕۆمانێکی به ناوی "هاواره به‌ره" چاپ کردبوو. و به‌ر له ئه‌ویش ڕه‌حیم قازی ڕۆمانی پێشمه‌رگه‌ی نووسیبوو، له ده‌ره‌وه‌ی ئێران چاپی کردبوو.\nچاپی رۆمانی "گوڵی شۆڕان"لەو کاتەدا وەک رووداوێکی ئەدەبی بوو کە سەرنجی زۆر خوێنەری لە باشووری کوردستان و تەنانەت ئەورووپاش راکێشا. ئەڵبەت ئەوە بە یارمەتی زۆر کەسی وەک مامۆستا شێرکۆ بێکەس (کە لە کۆڕەکانی ئەوروپای باسی کردبو) و کاک هاشم ئەحمەدزادە کە لە تێزی دۆکتۆراکەی لە زانکۆی ئۆپسالا، لەگەڵ چەند رۆمانێکیتر ئاوڕی جدی لێدابووەوە، کرابوو. لەوە دواش دەستم بە نووسینی رۆمانی "باڵندەکنی دەم با" و هاوکات کۆمەڵە چیرۆکی " ئەو باڵندە بریندارە کە منم" کرد و وەک فارسەکان دەڵێن: باقی ماجرا...\n* وه‌کوو خۆتان ئاماژه‌تان دا خوێنه‌ری داستانه فارسییه‌کان وه‌کوو به‌رهه‌مه‌کانی گوڵشیری و ده‌وڵه‌ت ئابادی و که‌سانی تر بوون ئایا که‌سێکی تایبه‌ت هه‌یه که جه‌نابتان زیاترین کاریگه‌ریتان لێوه‌رگرتبێ؟ ئێستا له ناو فارسه‌کان یان هه‌ر زمانێکی دیکه؟\nبە دڵنیاییەوە زۆر نووسەری ئێرانی و نەتەوەکانیتر لە قۆناغە جیاوازەکانی ژیانمدا کاریگەریان لەسەرم هەبووە. لە زۆر نووسەر شت فێر بووم، بەتایبەت لە بواری چیرۆکنووسیندا. پێشتر لە زۆر وتووێژدا باسی ئەو نووسەرانە و شێوەی کاریگەرییەکانیانم کردووە. لە سەرەتای خوێندنەوەی چیرۆکی جیدیدا کارەکانی سادق هیدایەتم خوێندۆتەوە و زۆر کاریگەریان لەسەرم هەبوو. لە نووسەرانی بیانیشدا کافکا و کامۆ و زۆرێک لە نووسەرانی وجوودی و ئیگزیستانسیالیست کاریان لەسەرم کردووە. دواتر لە ئەدەبی رووسیدا شەیدای بەرهەمەکانی داستایۆڤسکی بووم. نووسەر میراتگری هەموو ئەدەبیاتی پێش خۆیەتی و ئەوەی فێری دەبێت لە ئەوانەوە فێری دەبێت. بەرهەمی هەر کەسێکم زۆر پێخۆش بووبێت بێگومان کاریگەری لەسەرم هەبووە. بەڵام وەک شیوازی نووسین، رەوانشاد هووشەنگی گوڵشیری لەو دەگمەن نووسەرە ئێرانیانەیە کە لە بواری چیرۆکنووسیندا زۆر شتی لێ فێربووم. بە تایبەت لە چیرۆکەکانی و شێوازی کارکردنی و داڵغە داستانییەکانی. راستیه‌که‌ی ئه‌گه‌ر به من بڵێن له ناو داستاننووسه ئێرانیه‌کاندا کێت له هه‌مووان خۆشتر ده‌وێ ده‌ڵێم گوڵشیری. گوڵشیری نه‌ک هه‌ر بۆ من، به‌ڵکوو بۆ زۆربەی داستاننووسەکانی هاوبه‌ره و هاوتەمەنی من لە ناو فارسەکاندا مامۆستا بووە. زۆرینه‌ی داستاننووسه باشەکانی ئێران که ئێستا خۆیان ئوستادن و کاریگەری دیاریان لەسەر رەوتی داستانی فارسی هەیە شاگردی گوڵشیری بوون. مه‌نده‌نی پوور و خوسره‌وی و مۆنیرۆڕه‌وانی پوور و زۆر له‌وانه شاگردی گوڵشیری بوون. هه‌ڵبه‌ت من شانازی ئه‌وه‌م نه‌بووه لە نزیکەوە شاگردیی ئه‌و پیاوه بکه‌م و جگە لە چەند پەیوەندییەکی تەلەفۆنی دوور و درێژ، لە نزیکەوە نه‌مبینیوه. به‌ڵام من له ڕێگهی وتاره‌کان و داستانه‌کانی گوڵشیرییه‌وه فێری زۆر شت بووم. فێری بایەخدان بە زمان و فۆڕمی نوێی داستانی، فێری گرینگیدان بە زهنیەت و چۆنیەتی شۆڕبوونەوە بە ناخی زهنییەتی کاراکتێرەکان لە داستاندا.\nمن یه‌که‌م جار "شازاده ئیحتیجاب"یئەوم خوێنده‌وه و دواتر "تووڕەیی و هەراوهوریا"ی فاکنەرم خوێندەوە. یانی من ئه‌ده‌بیاتی زه‌ینی و "ڕه‌وایه‌تی سەیالی زهن" یان "شەپۆلی وشیاریم" له گوڵشیریه‌وه ناسی.\n* پێتان وایه شێوازی ڕه‌وایه‌تی کاره‌کانیخۆتان زۆر له گوڵشیری نزیکه؟\n- هه‌روه‌ها که وتم زۆرێک لە چیرۆکنووسە ئێرانیەکانی سەردەم بە جۆرێک لە جۆرەکان شاگردی گوڵشیری بوون، به‌ڵام هیچیان وه‌ک خۆی نانووسن. یانێ هه‌ر که‌سێک به میتدۆی خۆی ده‌نووسێت. به‌ڵام به‌دڵنیاییه‌وه کاریگه‌ریی زۆری لەسەر چۆنیەتی روانینم بۆ چیرۆک و و داڵغەی شێوازی گێڕانەوەم هەبووەبووه.\n*ئەی لە ناو نووسەرە کوردەکانی پێش خۆتدا؟\nهەر چەندە شێعری کوردی، بەتایبەت شێعری کلاسیکیی کوردی مێژوویەکی دوور و درێژی هەیە، بەڵام بەداخەوە پەخشان یان "نەسر"ی کوردی مێژوویەکی دوور و درێژی نییە. چیرۆکی کوردیش (ئەوەی بەلای منەوە چیرۆکە) تەمەنی لە پەنجا ساڵ تێناپەڕێت کە بەشی زۆریشی بە قەڵەمی نووسەرانی باشووری کوردستان (کوردستانی عێراق) نووسراوە. پێشتر گوتم کە لەسەرەتای نووسینمدا ئاگادارییەکی زۆرم لە چیرۆکی ئەو بەشەی کوردستان نەبوو. تەنیا لێرە و لەوێ، لەم گۆڤار و ئەو گۆڤاردا چەند چیرۆکێکم بینیبوو و خوێندبوومەوە کە زۆربەیان دەچوونە خانەی ئەدەبیاتی بەرگری و موقاومەتەوە. دواتر، لە پاش راپەرین زۆرێک لە بەرهەمی نووسەرانی کوردی ئەو بەشەم ناسی، کە ئەگەرچی بەشێکیان چیرۆکی باش و سەرکەوتوو بوون بەڵام کاریگەرییەکی ئەو تۆیان لەسەر من و کارکردنم نەبوو. داڵغە ئەدەبییەکانیشم لەوان دوور بوو. من سەرم لە ناو کتێبخانەی فارسیدا بوو، لە رێگەی زمانی فارسییەوە چیرۆکم ناسیبوو، هاوکارەکانم لەوێ سەریان لە ناو کتێبخانەی عەرەبیدا بوو لە رێگەی ئەو زمانەوە چیرۆکیان ناسیبوو. زەوقی ئەدەبیشمان تا رادەیەک لێک جیا بوو. فۆڕم و شێوازی کارکردنیشمان تا رادەیەک لێک جیابوو. ئەڵبەت ئەمە خراپ نییە. ئەمە یارمەتی داوین کە چیرۆکی کوردی جۆراوجۆری و (تنوع)ی تێدا بێت.\n* ئه‌توانین بڵێین ئه‌ده‌بیاتی کوردی فۆرمێکی تایبه‌تی خۆی هه‌یه، یان نا، لاسایی کردنه‌وه‌ی ئه‌ده‌بیاتێکی تایبه‌ته یا خود ڕه‌نگاوڕه‌نگه و هه‌ر به‌شێکی کاریگه‌ریی له ئه‌ده‌بیاتیێکی تره وه‌رگرتووه؟\n- ئه‌ده‌بیاتی کوردی ئه‌ده‌بیاتێکە کە لە کۆمەڵە دوورگە یان "مجمع الجزایرێک"ی دوور و دابڕاو له‌یه‌کتر بەرهەم دێت. ئه‌ده‌بیاتێکه که له کوردستانی ئێران، عێراق، تورکیا، سووریا و تەنانەت له ئه‌ورووپاش به‌رهه‌م دێت. که‌واته ئه‌م ئه‌ده‌بیاته ڕه‌نگاوڕه‌نگه.\nبەڵام بە نسبەت چیرۆکەوە (بەو مانا تازەیەی ئەم سەردەمە) سەرچاوە و ئاخێزگەی چیرۆک رۆژاوا و وەڵاتە رۆژاواییەکانە. سەرەتا چیرۆک لەوێوە هاتۆتە لای ئێمە و ئێمەش وەک هەموو وەڵاتە رۆژهەڵاتییەکان، بەو رچە و رێبازەدا دەڕۆین کە نووسەرە رۆژاواییەکان رۆشتوون. بەڵام هەر کەس لە وەڵاتی خۆی و بە زمانی خۆی و تەجرەبەی خۆی دەنووسێتەوە. ئێمە هەرچەندە بەو رێگەدا دەرۆین کە پێشتر ئەوان رۆشتوون بەڵام هەوڵ دەدەین، یان دەبێ هەوڵ بدەین ئیمکانات و قابلییەتەکانی ئەو ژانرە دەوڵەمەندتر بکەین. بە چی؟ بە سوود وەرگرتن لە ئیمکاناتی فەرهەنگی خۆمان. بە سوود وەرگرتن لە پێشینەوەی رەوایەتی خۆمان کە لە فۆڕمە نەریتییەکانی گێڕانەوەی بەیت و باو و حەقایەت و ئەفسانەکانماندا خۆی دەبینێتەوە. جگە لەمانەش هەوڵ دەدەین چیرۆکی مرۆڤی خۆمان بگێڕینەوە و پەردە لەسەر کێشەکانی کۆمەڵگەی خۆمان هەڵبدەینەوە. بۆ مەسەلەی لاسایی و کاریگەری چیرۆکی نەتەوەکانیتریش، ئەوە باسێکی دوور و درێژە و پێویستی بە دەرفەتێکی زیاتر بۆ هەڵسەنگاندن هەیە.\n* یانێ کورد ده‌توانێت فۆرمی تایبه‌ت به خۆیشی ببێت؟\n- کوردیش وەک هەموو نەتەوەیەکیتر مێژوو و فەرهەنگی تایبەت بە خۆی هەیە، زمانی خۆی هەیە، پێشینەی گێڕانەوە و رەوایەتی دەستانی زارەکی خۆی هەیە، فانتزی خۆی هەیە، روءیا و دنیابینی خۆی هەیە. سەیر کەن نووسەرانی نەتەوەکانیتر چۆن ئەم شتانەی خۆیان خستووەتە خزمەتی چیرۆک و رۆمان نووسینیانەوە. بۆ نموونە نووسەرانی هیندی، عەرەب، فارس، یان نموونەیەکی دیارتر نووسەرانی وەڵاتانی ئەمریکای لاتین چۆن سوودیان لە مێژوو، فەرهەنگ و نەریت یان سوننەتی گێڕانەوەی زارەکییان وەگرتووە. ئەوان شێوازی گێڕانەوەی ئەفسانە جادووییەکانی خۆیان خستۆتە پاڵ گێڕانەوەی ریالیستی کە لە دەرەوەی فەرهەنگی خۆیانەوە هاتووە و سیمایەکی تازەیان بە چیرۆک و رۆمانەکانیان بەخشیوە. من بۆخۆم لە بەشێک لە چیرۆکەکان و هەر سێ رۆمانەکەمدا سوودم لە بەیت و حەقایەتە کوردییەکان وەرگرتووە و بە قەدەر مەجالی کارەکەم هەوڵمداوە گێڕانەوەیەکی کوردی بکەم. هاوڕێ و هاوکارەکانی دیکەشم هەر کەس بە شێوەی خۆی هەوڵیان بۆ ئەوە داوە. وێڕای ئەوانەش نابێ لەبیرمان بچێت کە پرس و کێشە سیاسی و کۆمەڵایەتی و فەرهەنگییەکانی ئێمەی کورد خاڵی لێکچوون و جیاوازی زۆری لەگەڵ پرس و کێشە سیاسی و کۆمەڵایەتی و فەرهەنگییەکانی نەتەوەکانیتر هەیە. کۆمەڵێک پرس بۆ ئێمە و لەم سەردەمەدا پرسی جدین. گرینگیدان بەمانە و رەنگدانەوەیان لە ناو چیرۆک و رۆمانەکانمان جۆرێک تایبەتمەندی بە ئەدەبەکەمان و بەتایبەت ئەدەبی داستانیمان دەدات.\nئێمه ده‌توانین پرس و کێشەکانی نەتەوە و کۆمەڵگەی خۆمان ڕه‌وایه‌ت بکه‌ین.\n*تۆ بۆ خۆت لە کارەکانتدا ئەوەت کردووە؟\nمن ناتوانم وەڵامی ئەم پرسیارە بدەمەوە. بەڵام ئەوەی بە شوێن وەڵامی ئەم پرسیارەدا دەگەڕێ دەبێ بزانێت ئایا مرۆڤی کورد بە کێشە نەتەوەییەکانییەوە لەکارەکانی مندا هەیە یان نا؟ پرسی شناس یان هۆوییەت کە پرسێکی گرینگی مرۆڤی کوردە لە کارەکانمدا بەرجەستە کراوە یان نا؟ پرسی شناس لای ئێمە جیاوازە لە لای خەڵکیتر. زۆرێک لە پرس و کێشەکانیتریش جیاوازن. ئایا من توانیومە رەچاوی ئەو جیاوازییانە بکەم؟ ئایا کۆمەڵگەی داستانی چیرۆک و بە تایبەت رۆمانەکانم لە کۆمەڵگەی کوردییەوە نزیکە؟ کێشەکانی، کێشە مێژوویی و سیاسی و فەرهەنگییەکانی، کێشە فکری و مەعریفییەکانی، لە کێشەکانی کۆمەڵگەی خۆمانەوە نزیکە؟ ئایا کاتێک بە کۆمەڵگەی داستانی رۆمانەکانی گوڵی شۆڕان، باڵندەکانی دەم با، یان گرەوی بەختی هەڵاڵەدا دەگەڕێت هەست دەکا ئەوە کۆمەڵگەی خۆمانە و مرۆڤ و رووداوەکانی مرۆڤ و رووداوی دەورووبەری خۆمانە؟ ئەو پرسیارانە دەبێ خوێنەر وەڵامیان بداتەوە.\n* ئاماژه کرا به رۆمانەکانت، گرهوی به‌ختی هه‌ڵاڵه، باڵنده‌کانی ده‌م با، یان گوڵی شۆڕان. هۆکاری هه‌ڵبژاردنی ئه‌و ناوانه بۆ کتێبەکان چی بووە؟ یان ناوی کۆمەڵە چیرۆکەکان؟ ئایابە هۆکارێکی تایبه‌ت ئەو ناوانەتان بۆ کتێبەکان هەڵبژاردووە؟ یان ئه‌و ناوانه‌تان به مه‌به‌ستی گەیاندنی په‌یامێک هەڵبژاردووە؟\n- هەڵبژاردنی ناو بۆ کتێبەکان و تەنانەت بۆ یەکە یەکەی چیرۆکەکانیش بۆ من کارێکی دژوار و پڕ کێشەیە. زۆری بیر لێدەکەمەوە و هەندێک جاریش کتێبم لە چاپخانەوە گەڕاندۆتەوە بۆ ئەوەی ناوی چیرۆکێک بگۆڕم. داڵغەی هەڵبژاردنی ناو بۆ کتێبەکانم لە هەر قۆناغێکەوە بۆ قۆناغێکیتر و لە هەر کارێکەوە بۆ کارێکیتر جیاواز بووە. بۆ هەندێک لە کتێبەکان، بە تایبەت بۆ دوو کۆمەڵە چیرۆکی سەرەتا بە پێێ فەزای گشتی داستانەکان و هەلومەرجی کەسایەتی و رووداوەکان، ناوێکی تاک وشەییم هەڵبژاردووە، کە ئەگەر ئێستا بوایە ئەو کارەم نەدەکرد. بۆ نموونە "زریکە" بە مانای "قیژە" یان "جیغ" هەرچەندە لە یەکێک لە چیرۆکەکانەوە هاتووە بەڵام بۆ بەرجەستەکردنی بارودۆخی ژیانی هەموو کەسایەتییەکانی چیرۆکەکانی ئەو کتێبەیە. یان "تەنگانە" کە ناوی هیچکامە لە چیرۆکەکانیش نییە، پێموابووە زۆربەی کەسایەتی چیرۆکەکانی ئەو کتێبە لە تەنگانەدان. ئەڵبەت لەو سەردەمەدا پێموابووە کۆمەڵگەی کوردی بە گشتێ لە تەنگژە و تەنگانەدایە. ئێستا لەو سێ کۆمەڵە چیرۆکە تەنیا ناوی "ئەو باڵندە بریندارە کە منم" بە دڵە کە ناوی یەکێک لە چیرۆکەکانی ئەو کتێبە و ناوی شێعرێکیشە کە کاراکتەری سەرەکی چیرۆکەکە (کە ژنە) نووسیویەتی. ئەوە ناوێکی شاعیرانەیە کە جگە لەوەی کە تەعبیر لە هەلومەرجی ژیانی کەسایەتی چیرۆکەکە دەکات، بەشێوەیەک تەعبیر لە هەلومەرجی ژیانی کەسایەتی سەرەکی چیرۆکەکانیتر و تەنانەت خۆشم لەو قۆناغەدا دەکات.\nبۆ رۆمانەکانیش ناوی "گوڵی شۆڕان"م لە بەیتی لاس و غەزاڵ وەرگرتووە و لەو رۆمانەدا ئاوڕێکی ئەمڕۆییانەم لە خودی بەیتەکە و کەسایەتییەکانیشی داوەتەوە. ئەو ناوە بە جۆرێک رەمزییە و مانایەکی قووڵتر لە وشەکەی هەیە.\nله به‌یتی لاس و غه‌زاڵدا، غه‌زاڵ بۆ ئەوەی لاس عەشقەی پێ ئیسبات بکات دەینێرێت بە شوێن گوڵێکی رەمزیدا و لاس لە پێناوی هێنانی ئەو گوڵە دەکوژرێت. بەڵام لە رۆمانەکەدا لاس شوێن خەون و روئیا سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانی دەکەوێت و وەک خۆی دەڵێت لە پێناوی سەتڵێک ئاو بۆ کووژاندنەوەی شارە سووتاوەکەی تووشی ئەو هەموو نەهامەتییە دێت کە هاتووە. "باڵندەکانی دەم با"ش تەعبیر لە کات و ساتە پەرتەوازەکانی ژیانی مرۆڤ لە بەر با و تۆفانی فەرامۆشی دەکات کە تێمی سەرەکی کارەکە و داڵغەی سەرەکی من بۆ نووسینە. گرەوی بەختی هەڵاڵەش، وەک دەزانن لەو رۆمانەدا گرەو و قوماری باوک و کۆمەڵگەی باوکسالارە لەسەر ژیان و چارەنووسی ژن. گرەو و قومارێک کە بەداخەوە لەو رۆمانە و تەنانەت لە کۆمەڵگەی هێشتا سوننەتی کوردیدا ئەوە ژنە کە دەیدۆڕێنێت. چاک بێت یان خراپ ناوی دووهەمی کتێبەکان سیحری ناوی یەکەمیان بەتاڵ دەکاتەوە و ئاشکرای دەکات. بەشێک لەم ناوانە رەنگە تەرجەمەیان بۆ زمانیتر سەخت بێت بەڵام من لەو کاتەدا گرینگیم بەوە نەداوە و گۆڕینیانم بۆ وەرگێڕەکان داناوە.\n* به‌ڕای جه‌نابتان ئاستی ئێستای داستاننووسی کوردی چۆنه و له چ ئاستێکدایه؟\n- هه‌روا که پێشتر وتم چیرۆک و رۆمانی کوردی بە مانا هاوچەرخەکەی لای ئێمە ته‌مه‌نی کورته. به‌ڵام لەگەڵ ئەوەشدا هەندێک کاری باش کراوە و دەکرێت.\nزۆر جار گوتراوە کە نووسینی چیرۆک و بەتایبەت رۆمان پێویستی بە نووسەرانێکە کە عەقڵییەتی کۆن و نەرێتییان تێپەڕاندبێت، نووسەرانێک بە عەقڵییەت و دنیابینی نوێ و مۆدێڕن کە مرۆڤ بە چاک یان خراپی موتڵەق نەبینن. توانای قووڵبوونەوە بە زهنیەتی مرۆڤەکان و رۆچوون بە ناخی رووداو و هەلومەرجەکانیان ببێت. بڕوایان بە حەقیقەتێکی تاقانە نەبێت و بزانن کە هەموو شتێک رێژەییە. کات و شوێنی خۆیان و سەردەمەکەیان بناسنن و ناسین و زانینەکانیان و، بڕوایان بە بەهاکانی ئەم سەردەمە، دەروونی بووبێتەوە. ئەوە، بە تایبەت لە کۆمەڵگەی ئێمەدا،کارێکی زۆر سەختە. زۆر کەس خەریکن چیرۆک و رۆمان دەنووسن، بەڵام ژمارەی ئەو کەسانە کە لانیکەم بەشێک لەم تایبەتمەندیانەیان ببێت و لە بەرهەمەکانیاندا دیار و بەرجەستە بێت، رەنگە لە ژمارەی ئەنگوستەکانی دەست تێنەپەڕێت. ئەو ژمارە و بەرهەمەکانی ئەو نووسەرە دەگمەنانەش بەلای منەوە شتێکی دڵخؤشکەرە. من کە ئاوڕ لە دواوە، بەتایبەت لەم سی ساڵە دەدەمەوە کە خۆم ئاگاداری هەم، کە ئاوڕ لە سەختی کارەکە و ئازایەتی و ماندوویی ئەو نووسەرانە دەدەمەوە کە بەردەوام هەوڵ بۆ خۆ نوێ کردنەوە و کاری تازە کردنن، کە ئاوڕ لەو هەموو گیر و گرفت و پرس و کێشە دەدەمەوە کە ئەو نووسەرانە رووبەڕووی بوونەتەوە و دەبنەوە، وێڕای واقیعبینیم کە بەلای هەندێک کەسەوە شان لە رەشبینی دەدا، هەست دەکەم مەسیرێکی باش و قابیلی قبووڵ بڕدراوە. کاری تا رادەیەک باش کراوە و کاری باشتریش بەڕێوەیە.\n"شازده احتجاب" له به‌ر هۆگری جه‌نابت به شێوازی گێڕانەوەی گوڵشیرییه‌وه ته‌رجه‌مه کراوه‌ته‌وه به کوردی؟\n- لە پێشدا پێویستە بڵێم تەرجەمە یان وەرگێڕان بە گشتی و وەرگێڕانی ئەدەبی بە تایبەت بۆ ئێمەی کورد لە ئێستادا زه‌روورترین کاری فه‌رهه‌نگیه؛ نه‌ک هه‌ر له به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌ده‌بیاتی دنیامان پێبناسێنێت (ئێمه دەتوانین له ڕێگه‌ی زمانه‌کانی تریشه‌وه بە ئەدەبیاتی دنیا ئاشنا ببین) به‌ڵکوو بۆ ئەوەی لە رێگای وەرگێڕانەوە خزمەت بە زمانەکەمان بکەین و هەوڵ بۆ تازەکردنەوەی بدەین.\nمن چیرۆکنووسم. وەرگێڕ نیم. بەڵام لەبەر ئەو زەروورەتە لە چەند ساڵی رابوردوودا زیاتر لە دە کتێبم کە زۆربەی زۆریان رۆمانن تەرجەمە کردووە. کۆمەڵێک رۆمانی شاکار لە نووسەرانی ناودار لە ئاستی جیهانیدا، نووسەرانێکی وەک ئیتالۆ کالڤینۆ، کورت ڤۆنێ گات، میلان کۆندێرا، کافکا، یووسا، هاینریش بۆل و... لە ئەدەبیاتی داستانی هاوچەرخی فارسیش شازادە ئیحتجابی گوڵشیری و کۆمەڵێک چیرۆک لە چیرۆکنووسانی هاوچەخی ئێرانی. شازادە ئیحتجابی گوڵشیری یەکەم رۆمانێک بوو کە شانزە ساڵ لەوە پێش وەرمگێڕا. بێگومان بەشێکی بە هۆی شەیدایی خۆم بوو بۆ ئەو شێوازە گێڕانەوە زهنییە و، هەست کردن بە پێویستیی ئەو جۆرە بەرهەمە، لەو ئاستە سەرکەوتووەدا، بە زمانی کوردی و لە ناو کتێبخانەی کوردیدا.\nعه‌تا نه‌هایی ئێستا سه‌رقاڵی چییه؟ تەرجەمە؟ ڕۆمان؟ داستان؟\nله‌سه‌ر مێزه‌که‌م هه‌ر سێکیان هه‌یه. هه‌م ته‌رجه‌مه، هه‌م ڕۆمان، هه‌م داستانی کورت. به‌ڵام نازانم کامەیان و کەی بە ئه‌نجام ده‌گات. من ئێستا دوو ڕۆمانی ناته‌واوم هه‌یه، که یه‌کیان 300 لاپه‌ڕه‌شی لێ نووسراوه. کێشه‌ی من هه‌ر ئه‌و زۆر نووسینه‌یه. من خۆم حه‌زم له ڕۆمانی قەبارە گەورە نییە. رۆمانێکی دیکەش هەیە کە ئێستا لەبەر دەستمدایە و سێ فەسڵی لێ نووسراوە کە نازانم کەی تەواو دەبێت. ناوە ناوەش چیرۆک دەنووسم. چەند پڕۆژەیەکی دیکەشم هەیە کە نازانم بە کوێ دەگەن.\nلێره چه‌ند ناوه‌ند بۆ زمانی کوردی هه‌ن. ئه‌و ناوه‌ندانه چۆن ده‌بینن؟\nزۆر ئاگادار نیم. ئەڵبەت تەواو بێئاگاش نیم. من زۆر زۆر ڕێز بۆ ئه‌و کەس و ناوه‌ندانه‌داده‌نێم که خه‌ریکی فێر کردنی خوێندن و نووسینی کوردین. ئه‌وان بە شانازییەوە ئەو بۆشاییە گەورە پڕ دەکەنەوە و ئەو کارە زەروورییە دەکەن کە لە هەموو کوێی دنیا سیستەمی رەسمی پەروەردە دەیکات. ئەوە کێشەیەکی گەورەی کوردە بە تایبەت لە سەد ساڵی رابوردوودا کە بەردەوام باسمان کردووە و دەبێ بیکەین. ئەوە بەربەستێکی گەورەیە لەسەر رێگای کۆمەڵگەی کوردی و بەتایبەت پێشکەوتنی ئەدەبیاتی نەتەوەییمان.\nلینکی بابه‌ت: http://www.kurdpress.com/NSite/FullStory/?Id=66555


دەڵاڵێک سامانی نەتەوەیەک بەڕێوەدەبات - پرس میدیا\nHome وتار دەڵاڵێک سامانی نەتەوەیەک بەڕێوەدەبات\nدەڵاڵێک سامانی نەتەوەیەک بەڕێوەدەبات\nپرس میدیا 7/18/2020 03:17:00 pm وتار,\nدوای ١٣ ساڵ لە دەرچوونی یاسای نەوت و پێکهێنانی وەزارەتی سامانە سروشتییەکان و هێنانەوەی د.ئاشتی هەورامی، زیاد لە ١٥ ساڵ بەسەر نزیکەی ٢٠ گرێبەستی نەوتی لەگەڵ کۆمپانیا نەوتییەکان و ٦ ساڵ بەفرمی فرۆشی نەوت، حکومەتی هەرێم تازە دەڵێت حسابێکی بانکیان کردوەتەوە لە City Bank بۆ پارەی نەوت .\nئەمڕۆ سایتی بلومبێرگ وتارێکی ( ٣٠٠٠)سێ هەزار وشەیی لەژێر ناوی:\n"دەڵاڵێک ملیار دۆلاری سەروەتی نەتەوەیەک بەڕێوە دەبات"\nڕاپۆرتەکە زۆر بەدرێژی باسی دەڵاڵە بەڕەگەز پاکستانییە کە دەکات ( مورتەزا لاخانی) کە چۆن ئەستێرەی بەختی لە هەرێم درەوشاوەتەوە.\nچۆن پارەی نەوتەکەی هەرێم خراوەتە سەر حسابێکی لاخانی لە لبنان . تەنها لەماوەی ٢٠١٨ تا کۆتایی ٢٠١٩ بڕی ٦ ملیار دۆلار خراوەتە سەر حسابەکەی .\nلەبەشێکی ڕاپۆرتەکەدا دەڵێ ١ ملیار دۆلار بۆ ماوەی سێ ساڵ خراوەتە سەر حسابەکە بە سودی ١٠٪ واتە ساڵێک ١٠٠ ملیۆن دۆلار سود. سودەکە بەجیا لەحسابێکی تردا دابنرێت!!\nئەو پارەیە بەهۆی کێشەی دارایی بانکەکانی لوبنانەوە قفڵ بووە . بەپێی لێدوانی وەزارەتی سامانە سروشتییەکان ٢٥٠ ملیۆن دۆلاری کۆمپانیاکانی بەرهەم هێنی نەوتی هەرێمی تیایە . هەروەها لەڕاپۆرتی دیلۆیتیشدا دەڵێت ٣١٨ ملیۆن دۆلاری هەرێمیش لە لوبنان گیری خواردووە.\nکێشەکە لەوەدایە چەندین کۆمپانیای هەرێم کە دیارە کێیان لەپشتە دەتوانن لەماوەی دوو سێ هەفتەدا چەندین حسابی بانکی لە چەند شوێنێکی جیای دنیا بکەنەوە و پارەی زەبەلاحیشی بخەنە سەر. بۆ نمونە کۆمپانیایەکی بچوکی وەکو ئابوری لاند کە لە ساڵی ٢٠١٠ بە سەرمایەی ٢٠٠ ملیۆن دینار دادەمەزرێ ( کۆمپانیای دەرەجە پێنجە ) بەڵام لە ساڵی ٢٠١٧ لە ڕێی کۆمپانیایەکی بریتانی بە ناوی UKGB LIMITED وە کە خاوەنەکەی کابرایەکی ئیتاڵییە لەماوەی چەند هەفتەیەکی کەمدا چەند حسابێکی بانکی کردوەتەوە و ملیارەها دۆلاریان بۆ نەقڵ کراوە.\nئەم کەیسە پەرلەمانتارڵکی بەڕێز جوڵاندی و مەلەفەکەی دایە داواکاری گشتی، بەڵام لەبری کۆمپانیا داوا لەسەر پەرلەمانتارەکە جوڵێنراوە و داواکاری گشتی تەنها بەوەی کۆمپانیاکە وتویەتی من کاری وام نەکردووە باوەڕی کرد!! ( سەدامیش وتی من کیمیاویم بەکار نەهێناوە)!! ئەم کەیسە بە بێدەنگی سەری نرایەوە. پرسیارەکە لێرەدا ئەوەیە چەندین کۆمپانیا لە ڕێگەی ئەو کۆمپانیا حسابیانەوە دەتوانن چەندین حسابی بانکی بکەنەوە، خێرە حکومەت لەماوەی ١٣ ساڵدا ناتوانێت ئەوکارە بکات، و لاخانی دەڵاڵێکە دەبێت پارەی هەرێمێکی لەڕێوە بگوێزرێتەوە؟!\nلەهەموو قەباحەت تر لە کۆتایی ڕاپۆرتەکەی بلومبێرگدا هاتووە :حکومەتی هەرێم دەڵێ لە سەرەتای ٢٠٢٠ حسابێکمان لە سیتی بانک City Bank کردوەتەوە بەڵام هەر پێویستمان بە لاخانییە!!\nباشە ئەم وەزارەتە گرنگەوە ئەو ئیدعاگەورەیەی بۆ وەزیرەکەی دەکرا کە کەسێکی بێوێنەیە لە زیرەکیدا، نەیتوانی حسابێک بۆ پارەی نەوت بکاتەوە؟ نەیتوانی خۆی ڕاستەوخۆ لەگەڵ کڕیارەکانی مامەڵە بکات؟!\nکەیسی لاخانی بەس نییە بۆ دەستلەکارکێشانەوەی حکومەت و بەدادگای گەیاندنی ئەوانەی لە گەندەڵی گلاون لەگەڵی.\nBy پرس میدیا at 7/18/2020 03:17:00 pm


وتووێژی داڕێژە:User de-5 - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nوتووێژی داڕێژە:User de-5\nسڵاو، کاک ئاراس پێت باشتر نییە ger بگۆڕین بۆ de ؟\nچوونکە زمانەکە Deutsch ـە خۆت باشتر ئەزانیت. بیگۆڕین خاڵە؟ -_برووسک ١٤:٣٣, ١٦ کانونی یەکەم ٢٠٠٩ (UTC)\nڕێکخراوی ISO هەردوو کۆدەکەی بۆ زمانی ئەڵمانی داناوە، de لە کۆدە دوو پیتییەکانە و، زیاتر لە ئەوروپا ناسراوە، ger لە کۆدە سێ پیتییەکانە و نێونەتوەیی ترە. ئینجا گەر بڕیار بدەین بۆ هەموو زمانەکان کۆدی دوو پیتی بەکاربهێنین ئەوا بیگۆڕە. خودی خۆم ger بە ناسراوتر دادەنێم وەک لە de. --ئاراس نوری ١٤:٤٧, ١٦ کانونی یەکەم ٢٠٠٩ (UTC)\nڕاست دەفەرموویت. خۆی ئەوە گرینگە کە بەکارهێنەرانی دی چۆن لەوە دەڕوانن؟ بەکارهێنەرێکی ئەڵمانیی لێرە هەژمار بکاتەوە، لەپەڕەی تایبەتیی خۆی ڕەنگە de بنووسێت، تەنها ئەو کێشەیە چارەسەر بکرێت زۆر باش دەبێت. پێموایە هەموو زمانەکان لێرە دوو پیتن وەک: ar, en, it, ku. دەکرێت de ڕەوانە بکەین بۆ ger؟ --ّّّّّّبرووسک ١٥:٠٠, ١٦ کانونی یەکەم ٢٠٠٩ (UTC)\nده‌توانیت بیگۆڕیت، هەڵە نییە وەکوو وتم. هەردووکی هێمان بۆ زمانی ئەڵمانی. --ئاراس نوری ١٥:١٠, ١٦ کانونی یەکەم ٢٠٠٩ (UTC) کە گۆڕیت ڕەنگەکەشی بگۆڕە، چونکە من لەسەر عەرەبییەکە دروستم کردوە و هەمان ڕەنگی ئەوەی هەیە. تەماشای تورکییەکەش بکە دروستم کردوە. --ئاراس نوری ١٥:١٢, ١٦ کانونی یەکەم ٢٠٠٩ (UTC)\nنایگۆڕم، تەنها de ئاڕاستەی ئێرە دەکەم، پێت چۆنە؟ -برووسک ١٦:٠٣, ١٦ کانونی یەکەم ٢٠٠٩ (UTC)\nکاک ئاراس گۆڕییم، سەیرێکی بکە، لەسەر ئینگلیزییەکەوە وەرمگرت. بە userbox درووستکراوە، پێموایە باشترە. بژی.. برووسک ١٦:١٨, ١٦ کانونی یەکەم ٢٠٠٩ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=وتووێژی_داڕێژە:User_de-5&oldid=164944»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٤:١٩ی ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ نوێ کراوەتەوە.


شاخەوان فاتیح عەبدولكەریم: خەونم زۆرە بۆ داهاتوو، وەك ئەوەی ببم بە دكتۆر نەشتەرگەری بۆ قاچم بكەم\nگوڵان میدیا May 16, 2022 کۆمەڵایەتی\nكەسانی خاوەن پێداویستیی تایبەت، ئاریشە و كێشە و گرفتی تایبەت بە خۆیان هەیە، بەڵام زۆریشن ئەوانەی كە بە سەر گرفتەكانیاندا زاڵ دەبن و تەنانەت خزمەتی دەوروبەر و كۆمەڵگەی خۆشیان دەكەن. شاخەوان فاتیح عەبدولكەریم یەكێكە لەو كەسایەتییانە و لە گفتوگۆیەكیدا لەگەڵ گۆڤاری گوڵان باسی نهێنییەكانی ژیانی خۆی دەكات.\nشاخەوان فاتیح عەبدولكەریم، ساڵی 1981 لەدایك بووە و خێزاندارە و لە گەڕەكی ڕاپەڕینی شاری سلێمانی نیشتەجێیە و وەك خۆی باسی كرد، باوكی دوو كوڕ و كچێكە و خاوەن پێداویستیی تایبەتە و قاچی چەپی هەر لە منداڵییەوە ئیفلیج بووە و هەتا ئێستا هەروا ماوەتەوە.\nشاخەوان بڕوانامەی دیپلۆمی لە عەرەبی و پەروەردەی ئیسلامی هەیە و ساڵی 2007 وەك مامۆستای قۆناغی سەرەتایی دامەزراوە و لە ساڵی2015 دەستی كردووە بە خوێندنی ئەكادیمی و ساڵی 2020 بڕوانامەی بكالۆریۆسی لە بەشی پەروەردەی تایبەت بۆ خزمەتی منداڵانی خاوەن پێداویستیی تایبەت بەدەست هیناوە، ئێستاش ڕاهێنەر و مامۆستایە بۆ منداڵانی خاوەن پێداویستیی تایبەت، لە قوتابخانەی شاد و لە پۆلەكانی 7 و 8 و 9 وانە دەڵێتەوە.\nشاخەوان فاتیح ئەوەش دەخاتەڕوو كە «ڕاهێنەرە بۆ منداڵانی ئۆتیزم و كەم توانای ژیری و فرەجووڵە و كەم بیست و كەم بینا» و وەك ڕێنماییكاری دایك و باوكی منداڵی خاوەن پێداویستیی تایبەت لە قوتابخانە دەوام دەكات.\nلە وەڵامی ئەو پرسیارەشدا كە ئایا چ هۆكارێك هانی دایت پەروەردەی تایبەت بخوێنیت و خزمەتی خاوەن پێداویستیی تایبەت بكەیت؟ گوتی: «خۆم لە ئازارەكانی خاوەن پێداویستیی تایبەت زۆر باش تێدەگەم، بۆیە ویستم خزمەتیان بكەم. خۆیشم هەمان موعاناتم هەیە و ئەڵێن هەزار حەكیم بە ئەندازەی دەردەدارێك لە شتەكان تێ ناگات. خاوەن پێداویستیی تایبەت\nچینە پاكەكەی كۆمەڵگەن و ناخیان هیچ شتێكی خراپی تێدا نییە.» سەبارەت بە ئاستەنگەكانی بەردەمیشی گوتی: «هەمیشە ئیرادەم بەهێز بووە و بەردەوام بووم و نەوەستام، بەڵام هەموو هەوڵەكانم دوای پشتیوانی پەروەردگارم بووە كە یارمەتی داوم. واتە ڕێگرییەكان زۆر بوون، بەڵام سوپاس بۆخوا و پاشان یارمەتیی دایك و باوكم هەموویانم تێكشكاند و بە پلانێكی بەهێز هەموویانم هێنایە دی.»\nشاخەوان فاتیح باسی ئەوەی كرد كە «نزیكەی پێنج ساڵ» بەڕێوەبەری قوتابخانە بووە و لە ئێستادا وەك خۆبەخشێك لە «ڕێكخراوی كۆمەڵەی ڕۆژ بۆ كەسانی كەمئەندام» كار دەكات.\nسەبارەت بە ژیانی خۆیشی لە قۆناغی منداڵی گوتی: «قۆناغی منداڵیم لە شارۆچكەی بەردە قارەمان لە قەزای بازیان بەسەر بردووە، لە گوندێكی بازیان لەدایك بووم بە ناوی گوندی چۆڵمەك و ساڵی 1986 چووینەتە بەردەقارەمان\nو ژیانیشم وەك هەموو منداڵێكی هەژاری وڵاتەكەم بەڕێ كردووە، بەڵام بەڕاستی زۆر جار كەمئەندامی یەكەم ڕێگر بووە لە زۆر شتی ژیان و خۆزگەكان، بۆ نموونە من نەمتوانیوە یاری ساحە بكەم بۆ ڕاكردن، ئەوجا ڕووم كردە یاریی بالە». سەبارەت بە جۆری خوێندنیشی گوتی: «هەر لە تەمەنێكی كەمەوە لە پۆلی هەشتەم خەتمی قورئانی پیرۆزم كردووە و زۆربەی كاتەكانم سەرقاڵی خوێندنەوەی كتێبی ئایینی بووم. ئاستەنگی زۆر هاتە بەردەمم لە منداڵیدا، بەڵام بەرامبەر بە بڕیارەكانی چواردەورم سەركێشیی زۆرم كردووە و، سەركەوتووش بووم بە سەر هەموو لەمپەرەكاندا.»\nشاخەوان جەخت لەوە دەكاتەوە كە «پەیوەندییەكی باشی لەگەڵ چواردەوری هەیە و كەسێكی كۆمەڵایەتییە». هاوكات دەڵێت: «دەمەوێت بە كۆمەڵگە و بە چواردەور و كەسانی ئاسایی و نا كەمئەندام بڵێم ئێمە هیچمان كەمتر نییە لە ئێوە و لە زۆر بواردا تواناكانمان ئەگەر زیاتر نەبێت لە ئێوە، كەمتر نییە».\nسەبارەت بە خەون و ئاواتەكانیشی گوتی: «خەونم زۆرە بۆ داهاتوو، وەك ئەوەی ببم بە دكتۆر لە زانكۆدا و زمانی ئینگلیسی بە باشی بزانم و نەشتەرگەری بە سەركەوتوویی بۆ قاچم بكەم، هەروەها بتوانم خزمەتی هەموو كەمئەندامێك بكەم». وەك دواوتەشی گوتی: «ئاواتی گەورەم ئەوەیە كوردستان ببێت بە خاوەنی دەوڵەت و نموونەی دەوڵەتداری بێت.»\nشاخەوان فاتیح عەبدولكەریم\nدكتۆر نەشتەرگەری بۆ قاچم بكەم


خوێنەر و کتێب: هەموو شتێک لەپێناو گێڕانەوەدا » DidiMn\nسەرەتا / خوێنەر و کتێب/کتێب / خوێنەر و کتێب: هەموو شتێک لەپێناو گێڕانەوەدا\nبه‌رگی ڕۆمانی كوژرانی كابرای كتێفرۆش\nکتێب: کوژرانى کابراى کتێبفرۆش\nنووسەر: سەعد محەمەد\nپاش ڕووخانى دیکتاتۆرییەت لە عێراقدا، ڕەوتى نووسینى ژانرە ئەدەبییەکان (لە ناویشیاندا ڕۆمان) لەسەر هەردوو ئاستەکەى گێڕانەوە: فۆڕم و ناوەڕۆک، گۆڕانکاریى گەورە و نوێى بە خۆیەوە بینی. ڕووداوە سیاسى، سەربازى و کۆمەڵایەتییەکانى دواى ساڵى ٢٠٠٣، هەروەک چۆن ڕۆڵیان هەبوو لەسەر واقیع و ژیانى کۆمەڵگەى عێراقى، ئاواش کاریگەرییان دانا تا نووسەرانى ئەم قۆناغە خۆیان لە قەتیسمانەوە لە ناو مێژوودا دەرباز بکەن؛ وێڕاى بەدەستهێنانى ئازادى فکریى زیاتر، دەستکراوەیى لە نووسیندا و ئاسانکاری لە چاپ و بڵاوکردنەوەى بەرهەمەکانیان (بەراورد بە قۆناغى پێش ڕووخانى دیکتاتۆرییەت)، هاوکات نووسەران بوونە خودان بیرکردنەوە و هەڵگرى دیدگایەکى تر بەرانبەر بە عێراقى نوێ، هەر ئەمەش بوو بە بنەما بۆ میتۆد و بابەتى ناو ڕۆمانەکانیان.\nلە پێشووتردا، نووسەرانى وەک جەبرا ئیبراهیم، عەبدولڕەحمان ڕوبەیعى، فوئاد تکرلى و تا دوایی، ئاڵۆزییە سیاسییەکان، کێشە کۆمەڵایەتییەکان، کودەتاى سەربازى و جەنگى عێراق – ئێرانیان کردبوو بە بابەتى ناوەندى ڕۆمانەکانیان. گێڕانەوە لاى ڕۆماننووسانى عێراقى لە سەدەى ڕابردوودا، پتر پەیوەست بووە بە مێژووەوە، هەندێک جاریش پشتى بە میسۆلۆژیا بەستووە و بە دەورى چیرۆکى ڕووتدا سووڕاوەتەوە. ئەم شێوازە لە نووسین، نووسەرانى دوور خستووەتەوە لە تازەگەرى و داهێنانکارى لە پیشە ئەدەبییەکەیاندا. بەڵام ڕووخانى دیکتاتۆرییەت و هاتنى ئەمەریکا بۆ عێراق، پاشتریش تێکچوونى دۆخى ئاسایشى وڵات و کردەوە تێرۆرستییەکان، بوونە خاڵى وەرچەرخان و هەنگاوێکى مەزن بۆ ڕۆماننووسان کە چیدى کۆنسێپتى سواو و تۆزلێنیشتوو نەبنە هۆکارى بەرهەمهێنانى ڕۆمانى شکڵى، لەجیاتیى ئەوە لێکترازانى کۆمەڵایەتیى ناوخۆى عێراق، دابەشبوونە مەزهەبى و تائیفییەکان، کوشتن لەسەر ناسنامە، کێشەکانى مرۆڤى ئەم سەردەمە و زۆر بابەتى هەنووکەیى تر بوونە ژانى لەدایکبوونى قۆناغێکى تازەى ئەدەبى کە مەوداکانى فراوانتر بوون بۆ داهێنان.\nهەر لە بەرایی سەدەى نوێوە، چەندان ڕۆماننووس دەرکەوتن کە پەرەیان دا بە تەکنیک و بابەتى ڕۆمانەکانیان لەسەر ئەو هێڵەى گێڕانەوە کە لە پاڵ چێژ و سەرسامیدا، بیرۆکەش گرنگیی پێ دراوە. ئەم گۆڕانکاریکردنە لە نووسینى ڕۆمان، چەندە ڕادیکاڵانەیە، ئەوەندەش پڕە لە نوێکارى؛ نەوەیەک لە ڕۆماننووس کە بە ڕووى دنیادا کراوەتر و بوێرترن. یەکێک لەو ڕۆماننووسە عێراقییانە سەعد محەمەدە، کە وەک داهێنەرێک لە بوارى گێڕانەوە و هونەرى ڕۆماننووسین ناسراوە. تاکە بەرهەمى ئەم نووسەرە کە وەرگێڕدراوە بۆ زمانى کوردى، ڕۆمانى کوژرانى کابراى کتێبفرۆشە.\nلەم ڕۆمانەدا سەعد محەمەد لە ڕێى دروستکردنى کەسایەتییەکى نادیارەوە بە ناوى مەحموود مەرزوق، ئێستاى عێراق (واتا عێراقى پاش ڕووخانى دیکتاتۆرییەت) دەخاتە قاڵبى ڕۆمانەوە. هەڵبەت نووسەر بێ ئەوەى بە وەزیفەیەکى ئەدەبیی بزانێت، بەشدار بووە لە نووسینەوەى مێژوو لە ڕێى گێڕانەوەى چیرۆکى ژیانى پاڵەوانى ڕۆمانەکەوە، ئەمەش دەمانگەیەنێتە ئەو بەریەککەوتنەى ئەدەب و مێژوو کە مەرج نییە مێژوو بە تەنها بە ویستى مێژوونووسان و سیاسییەکان بنووسرێتەوە؛ ڕێگایەکى دى بۆ نووسینەوەى مێژوو، گێڕانەوەى ئەدەبییە.\nڕووداوەکانى کوژرانى کابراى کتێبفرۆش لە عێراقەوە درێژ دەبنەوە بۆ ئەورووپا و ماوەى نزیک لە نیو سەدە دەخایەنێت، ئەو پانتاییە جوگرافییە ئاوێتە لەگەڵ زەمەنى ڕووداوەکان (کە جیایە لە زەمەنى گێڕانەوەکەى)، یارمەتیدەر بووە لە زمانى گێڕانەوە و بەکارهێنانى تەکنیکى هەمەچشن.\nمەحموود مەرزوق لە خێزانێکى دەوڵەمەند لە شارى بەعقووبە لە دایک دەبێت، لە سەرەتاى گەنجێتییدا شیوعییەت (communism) وەک هزرى خۆى هەڵدەبژێرێت و لەم پێناوەشدا زیاد لە کەڕەتێک دەگیرێت. دواتر نیشتیمان جێ دەهێڵێت و بەرەو ئەورووپا هەڵدێت، ماوەیەکى درێژى ژیانى لە شارەکانى پڕاگ و پاریس بەسەر دەبات و لەوێ لەتەک بیروباوەڕە چەپەکەیدا هونەرى شێوەکارى دەکات بە پیشەى خۆى. مەرزوق لە ئەورووپا دوو جار بە ئەزموونى عیشقدا تێدەپەڕێت و تووشى شکست دەبێت تیایاندا، ئەو تاڵییە دەبێتە هۆکارى ئەوەى پووچگەرایى لە ژیانە بێهودەکەیدا خۆى ڕەنگڕێژ بکات و پاشان بگەڕێتەوە بۆ شارەکەى خۆى: بەعقووبە.\nمەحموود مەرزوق لە بەعقووبە دۆخى ژیانى قورس دەبێت، وەک فرۆشیارى کتێبى دەستى دوو دەستبەکار دەبێت و کتێبفرۆشییەک دەکاتەوە. ئەو کتێبفرۆشتن وەک پڕۆژەیەکى ڕۆشنبیرى بەڕێوە دەبات نەک بازرگانى، بەڵام ئەم پیشەیە تەنانەت بۆى نابێتە سفرەیەکى بچووکیش تا تێرى بکات و بیژێنێت. لە شار و وڵاتێکدا کە مرۆڤەکان بە هۆى بیروباوەڕەوە یەکتر ڕیشەکێش دەکەن، خوێندنەوە بێبەها و کەمنرخە.\nمەحموود لە ساڵى ٢٠١٠دا لە ناوبازاڕى بەعقووبە، لە کردەوەیەکى گوماناویدا لە لایەن تێرۆرستێکەوە دەکوژرێت. دواى کوژرانى، یەکێک لە ڕۆژنامەنووسە بەناوبانگەکانى عێراق بە ناوى ماجید بەغدادى دەست دەکات بە لێکۆڵینەوە لە کوژرانى ئەم کابرا کتێبفرۆشە، ئەوەش بە مەبەستى نووسینى کتێبێک لەو بارەیەوە.\nلەم ڕۆمانەدا نووسەر ئەرکى گێڕانەوەى بە ماجید بەغدادى سپاردووە. لە پێشەکیدا ڕەوتى نووسینى ڕۆمانەکە بایۆگرافییە، بەڵام پاشتر دەبێتە ڕۆمانێکى پۆلیسى، هەر ئەمەشە شێوازى گێڕانەوەکەى جیاواز کردووە. بەغدادى بۆ گێڕانەوە بە تەنها پشت نابەستێت بە ڕاستییە سادە و سەلمێنراوەکان، بەڵکو پەنجەرەیەک بە کراوەیى بۆ خوێنەر بەجێ دەهێڵێت تا بە نادڵنیایى و دڕدۆنگییەوە سەیرى ڕووداوەکان بکات.\nماجدى گێڕەرەوە بە شوێن هۆکارى کوژرانى مەرزوقدا دەگەڕێت، بۆ ئەمەش سەرەتا ژیاننامە دەگێڕێتەوە، پاشتریش بەڵگە و نیشانەکان دەلکێنێت بەو بەشى کۆتایی ژیانى کابراى کتێبفرۆشەوە کە تیایدا جارێکى تر لە بەعقووبە عاشق بووە. لە هەندێک بەشى کورت و کەمدا گێڕەرەوەکە دەکەوێتە باسکردنى ژیانى خۆى و دەیبەستێتەوە بە ڕەوتى گێڕانەوەکەوە. ئەوەى لەمیانى گێڕانەوەدا پشکى پترى هەیە، پشتبەستنە بە یادەوەرى و ڕۆژانەییەکانى مەحموود مەرزوق کە لە ڕەشنووسى کتێبێکدا جێی هێشتووە، ئەوە بووە بە ماددەیەکى خاو تا تەکنیکە زمانەوانییەکانى گێڕانەوەى لەسەر دروست بکرێت.\nیەکێکى تر لە خاڵە جیاکەرەوەکانى ئەم ڕۆمانە بەکارهێنانى سەرچاوەى هەمەجۆر و نوێیە بۆ گێڕانەوە کە وای کردووە ئەوەى دەیخوێنینەوە چیرۆکێکى ڕووت نەبێت؛ نووسەر شێوازێکى ڕاپۆرتى بەخشیوە بە چیرۆکەکە، ڕۆژنامەنووسەکە بەڵگەنامە و وتەى هاوڕێ نزیکەکانى کابراى کتێبفرۆش کۆ دەکاتەوە و لە یەک دۆسیەدا ڕێکیان دەخات، ئەم فۆڕمە پۆلیسییە تاسەى زووتر گەیشتن بە کۆتایى چیرۆکەکە لە هەمان کاتیشدا ڕامان لە ناواخنەکەى زیاد دەکات. یادداشت و نامەکانى مەرزوق دەبنە سەرچاوەیەک کە زۆرجار وەک خۆیان دادەنرێنەوە و هەندێک کاتیش ئەو یادنووسانە تێکهەڵکیشى باسەکە دەکرێن. بەدەر لەمانەش ماجد بەغدادى کەڵک لە کارەکتەرەکانى ترى ناو ڕۆمانەکە (کە هاوڕێکانى مەحموودن)، وەردەگرێت بە گەواهیدانیان لەسەر ژیانى مەحموود و پەردەلادان لەسەر نهێنییەکانی ئەو مێژووە.\nشێوازى گێڕانەوە و تێما چڕکراوەکەى ئەم ڕۆمانەى سەعد محەمەد، تا ڕادەیەک لە هەنبەر ئەو تەوژمەى ڕۆمانى دەرەکى وەستاوەتەوە کە بەشێکیان خوێنەرانى سەرپێییان دروست کردووە.\nسەعد محەمەد ڕەحیم، لە ساڵى ١٩٥٧ لە دیالە لە دایک بووە. خاوەنى ١٦ کتێبە کە زۆرترینیان چیرۆک و ڕۆمانن. تا ئێستا گەلێک خەڵاتى ناوخۆیى و دەرەکیی پێ بەخشراوە کە گرنگترینیان خەڵاتى داهێنانە لە بوارى کورتەچیرۆک و ڕۆمانى عێراقى.\nتازەترین کتێبى سەعد محەمەد، ڕۆمانى کوژرانى کابراى کتێبفرۆشە کە لە ساڵى ٢٠١٦دا نووسیى. ڕۆمانەکە لە لایەن خوێنەرانى و ڕەخنەگرانى عێراقى و وڵاتانى عەرەبییەوە بایەخى زۆرى پێ درا و چەندان وتار و لێکۆڵینەوەى لەبارەوە نووسرا. کوژرانى کابراى کتێبفرۆش گەیشتە لیستى کۆتایى لە خەڵاتى پۆکەرى ڕۆمانى عەرەبى بۆ ساڵى ٢٠١٧، جگە لەمەش هەر بە زوویى ژمارەى چاپەکانى گەیشتە ٤ چاپ.\nئەم ڕۆمانە، لە ساڵى ٢٠١٧دا و چەند مانگێک پاش بڵاوبوونەوەى، لە لایەن سەباح ئیسماعیلەوە بە وەرگێڕانێکى جوان کرا بە کوردى و دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم چاپ و بڵاوی کردەوە. سەعد محەمەد سەبارەت بە وەرگێڕانى ڕۆمانەکەى بۆ سەر زمانى کوردى دەڵێت: ”بە وەرگێڕانى ڕۆمانەکەم بۆ زمانى کوردى، هەست بە بەختەوەرى و شانازى دەکەم. من دەزانم زیاد لە پەیوەندییەک لە نێوان ئەدەبى نووسراو بە زمانى عەرەبى و ئەدەبى نووسراو بە زمانى کوردى هەیە، بە هۆى ئەو ئەزموونە ژیانییە بەیەکداچووەى نێوان میللەتان و مێژووەکەیانەوە کە چەندین خاڵى بەریەککەوتنى لە خۆ گرتووە، وەکو دەزانین ئەمە جۆرە هاوڕۆشنبیرى، بەهاى هاوشێوە و دابونەریتى هاوبەشى لە نێوانیاندا دروست کردووە.“\nBalen Othman, Kujrani Kabrai Ktebfrosh, Sabah Ismail, Xwenar w Kteb,


لوقمان مێهفەر، کوڕی خورشید و زاوای شەهید مامۆستا مەلا ڕەحمان لاهیجانی تێکۆشەری ناسراوی کورد لە سەردەمی خەباتی چەکدارانەی 46-47، ساڵی 1343ی هەتاوی لە گوندی مەلاعیسای ناوچەی دەشتەبێڵ لەدایک دەبێت.\nلە ساڵی 1358ی هەتاویدا دەبێت بە ئەندامی یەکیەتیی لاوانی دێموکراتی کوردستانی ئێران و هەر ئەو ساڵە و پاش فتوای خومەینی دژ بە نەتەوەی کورد بە فەرمی دەبێتە پێشمەرگەی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران.\nپاش شەڕی سێ مانگە و بەشداریکردنی لە کۆنفڕانسی نەخش لە گوندی نەڵۆس و جیابوونەوەی تاقمی 7 کەسی، لەسەر داوای ڕێبەریی حیزب ئەرکی ڕێکخستن و سازماندانی یەکیەتیی لاوانی ناوچەی بەربنەی شاری پیرانشاری پێ سپێردراوە و دواتر لە کۆنفرانسی گشتیی یەکیەتیی لاوانی پیرانشار دەبێتە ئەندامی بەڕێوەبەری و بەرپرسایەتیی بەشی پەروەردەی ناوچەی مامەشی پێ دەسپێردرێت و پاش شەهیدبوونی هاوڕێ ڕەحمان سۆفیزادە بەرپرسایەتیی یەکیەتیی لاوانی پیرانشار بە ئەستۆ دەگرێت.\nلە ساڵی 1360ی هەتاوی دەبێتە ئەندامی کۆمیتە شارستانی پیرانشار و بەرپرسی ناوچەی بەربنە و دواتر بەرپرسایەتیی بەشەکانی قەزایی و دواتر بەشی تەشکیلاتیی کۆمیتە شارەستانی پیرانشار بەڕێوە دەبات.\nلە ساڵی 1366 دەبێتە ئەندامی هەیئەتی ئیجرایی کۆمیتە شارستانی پیرانشار و دەبێتە فەرماندەی لک. پاش کۆنگرەی 8 و لە بەهاری 1367دا دەبێتە بەرپرسی کۆمیتە شارستانی پیرانشار لە مەڵبەندی سپی سەنگ.\nلە مانگی 2ی ساڵی 1368 و لەسەر بڕیاری دەفتەری سیاسیی حیزب دەبێتە بەرپرسی کۆمیتە شارستانی شنۆ. لە کۆنگرەی 9ی حیزبدا وەک ئەندامی جێگری کۆمیتەی ناوەندیی حیزب و پاشان بەرپرسایەتیی کۆمیته شارستانی بۆکان بەڕێوە دەبات.\nساڵی 1371ی هەتاوی دەبێتە ئەندامی کۆمیسیۆنی سیاسی _نیزامی و بەرپرسی بەشی پێشمەرگە و پاشان لە کۆنگرەی 10 وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حیزب دیاری کرا.\nلوقمان بە گشتی لە کۆنگرەکانی 9-11و12 ئەندامی جێگری کۆمیته ناوەندی بووە و هەروەها لە کۆنگرەکانی 10-13-14و15 وەک ئەندامی ئەسڵی کۆمیتەی ناوەندی هەڵبژێردراوە، ناوبراو لە کۆنگرەی 16ی حیزب وەک ئەندامی ناوەندی سیاسی هەڵبژێردرا و تا کاتی شەهیدبوونی وەک ئەندامی هەیئەتی ئیجرایی ناوەندی سیاسیی حیزب بەوپەڕی دڵسۆزی و لەخۆبردووییەوە کارەکانی بەڕێوە بردووە.\nلەماوەی ساڵەکانی خزمەت و تێکۆشانیدا لوقمان بەرپرسایەتیی جۆراوجۆری هەبوو، لەوانە بەرپرسی کۆمیسیۆنی کۆمەڵایەتی، بەرپرسی تەشکیلاتی ئاشکرا، جێگری کۆمیسیۆنی سیاسی_نیزامی، بەرپرسی کۆمیسیۆنی ڕادیۆ، بەرپرسی ناوەندی 2ی کوردستان.\nلوقمان لەماوەی پتر لە 4 دەیە خەبات و تێکۆشانیدا 6 جار بریندار بووە و لە ژیاننامەکەیدا نووسیویە کە تەنیا ئاواتم ڕزگاریی نەتەوە و نیشتمانەکەمە.\nلوقمان مێهفه‌ر ساڵی 2021 به‌هۆ نه‌خۆشیی كڕۆناوه له شاری هه‌ولێر كۆچی دوایی كرد و له گۆڕستانی شه‌هیدانی دێموكرات له شاری كۆیه به‌خاك سپێردرا.\nزۆر به داخه‌وه بۆ كاك لوقمانی تێكۆشه‌ر. ڕۆحی شاد بێ و خه‌می ئاخری هه‌موو تێكۆشه‌رانی ڕۆژهه‌ڵات بێ


ڕاگەیاندنی کۆتایی پلێنۆمی شەشەمی کومیتەی ناوەندی کۆمەڵە\nوەک یەکەمین خاڵی دەستوور، ڕاپۆرتی سیاسی لە لایەن سکرتێری گشتی هاوڕێ عەبدوڵڵا موهتەدی پیشکەش کرا (دەقی وتەکانی هاورێ عەبدوڵا دواتر بڵاو دەکرێتەوە). دوای تەواو بوونی ڕاپۆڕتی سکرتێری گشتی خاڵە گرنگەکانی ڕاپۆرتەکە درانە بەر باس و پێشنیاری گوونجاوی لێ زیاد کرا و لە کۆتاییشدا بە کۆی دەنگی بەشددار بووان پەسەند کرا.\n٢، ئایین نامەی ناوخۆیی کومیتەی ناوەندی کە ئەو بەڵگەیەش لە کۆنگرەکانی پێشوو پەسەند کرابوو و بریاردرابوو کە پێداچوونەوەی پێدا بکرێ و بەرۆژبکرێتەوە. بۆ ئەو مەبەستە لە بەشی ئامادەکاری پلێنۆم لە سمینارێکی جانبیدا لە لایەن هاوڕێ ئەبووبەکر مودەڕسی ئەندامی دەفتەری سیاسی پێشکەش کرا و خسترابووە بەر باس و لێکۆڵینەوە، لە پلێنۆمدا دوای هەڵسەنگاندن و تاووتوێ کردنی لە لایەن بەشداربووانەوە بە کۆی دەنگ پەسەند کرا.\n٣، گەڵاڵەی پلەبەندی کادر لە کۆمەڵەدا، کە لە ماوەیەک لەوە پێشەوە لێژنەیەک کاری لەسەر کردبوو و لە سمینارێکی جانبی پلێنۆمیشدا لە لایەن هاورێ ئەبووبەکر مودەڕسیەوە پێشکەش کرابوو، لە پلێنۆمی شەشەمدا بڕیاری لەسەر درا کە بۆ بەرچاو ڕوونی زیاتر لە داهاتوودا بکەوێتەوە ئاجێندای کاری کومیتەی ناوەندی کۆمەڵە و بۆ ئەو مەبەستە لانیکەم سمینارێکی دیکەش بگیردرێ.\n٤، کومیتەی دەرەوەی وڵاتی کۆمەڵە کە چەند داواکاریەکی پێشکەش بە پلێنۆم کردبوو، پرسەکەی درا بەر باس و داواکاریەکانیان لە لایەن پلێنۆمەوە پەسەند کرا.


بەڕێوەبەری هاتوچۆی گەرمیان سەرقاڵی دروستكردنی خانوی تەجاوزە .."قەدەغەی هاتوچۆی بەهەل زانیوە"\nهەواڵی / 30/3/2020 431 جار بینراوە\n”سكاڵای لەسەر تۆمار بكەین”\n"قەدەغەی هاتوچۆ و پشوی بەهەلزانیوە بۆ درووستكردنی خانوی تەجاوز"\nبەڕێوەبەری پۆلیسی هاتوچۆی ئیدارەی گەرمیان سەرقاڵی درووستكردنی خانوی تەجاوزەو پشوو و قەدەغەی هاتوچۆی بە هەلزانیوە.\nكەمال عەلی سەرۆكی شارەوانی ناوچەی ساڵح ئاغای كەلار، بە (درەو)ی راگەیاند، عەمید موحسین مەنسور بەرێوەبەری پۆلیستی هاتوچۆی ئیدارەی گەرمیان سەرقاڵی دروستكردنی خانوی تەجاوزەو بڕیارمانداوە سكاڵای لەسەر تۆمار بكەین و بیدەینە دادگا.\nسەرۆكی شارەوانی ناوچەی ساڵح ئاغای كەلار ئاماژەی بەوەشكرد، پێشتریش دووجار خانوە تەجاوزەكەی بەڕێوەبەری هاتوچۆی ئیدارەی گەرمیانمان روخاندووە، بەڵام ئێستا جارێكی تر ئەم بارودۆخەی بەهەلزانیوەو دەستی بە درووستكردنی ئەو خانووە تەجاوزەكردۆتەوە.\nبەپێی ئەو وێنانەی بڵاوكراوه‌ته‌وه خانوه‌كه هه‌وه‌و سەرۆكی شارەوانی ساڵح ئاغاش پشتراستی كردەوە وێنەكان خانوە تەجاوزەكەی بەڕێوەبەری هاتوچۆیەو هی رۆژی هەینیە، كە سەرقاڵی تێكردنی سەقفی خانووە تەجاوزەكەیەتی.\nكەمال عەلی ئاماژەی بەوەشكرد، بەڕێوەبەری هاتوچۆی گەرمیان هیچ داواكارییەكیشی نەكردووە بۆ درووستكردنی ئەو خانووەو ئێمە رێوشوێنە یاساییانمانكردووە لەكاتی خۆیدا بەڵام بەدەنگ داواكەمانەوە نەهاتووە.\nدرووستكرنی خانوی تەجاوز لەم ئێستادا لەلایەن بەرێوەبەری پۆلیسی هاتوچۆی گەرمیانەوە كاتێكدایە كە پۆلیسی هاتوچۆ بەشێكن لەو هێزانەی كە بۆ روبەروبونەوەی كۆرۆنا لە ئەركدان و بەردەوام لەسەر شەقامەكانن بۆ جێبەجێكردنی رێنماییەكانی تەندرووستی و قەدەغەی هاتوچۆ.


وەڵام - ژمارەی پرسیار 3682\nمەبەستمان لە قورئان خوێندن لەسەر قەبران ئەوەیە کاتێک مردو ئەخرێتە گۆڕەوە، قورئان لەسەر گۆڕەکەی بخوێندرێت، وەک ئەمڕۆ لە گۆڕستانەکانی ئێمە ئەبینرێ، جا من لێرەدا باسی دروستی و نادروستی ئەوەناکەم کە کەسانێک بە پارە ئەو کارە ئەکەن! بەڵکو تەنها وەڵامی پرسیاری سەرەوە ئاماژە پێ ئەکەم.\nدیارە ئەم بابەتەش وەک هەندێ لە بابەتەکانی تر قسەو باسی زۆری زانایانی لەسەرە، بەڵام گەر بە وردی تەماشای بۆچونەکان بکەین، بۆمان ڕوم ئەبێتەوە بە گشتی سێ بۆچونیان هەیە، کە بەم شێوەی خوارەوەیە:\n#یەکەم: قورئان خوێندن لەسەر گۆڕ نادروستەو نابێ بکرێ.\nئەم بۆچونە مەزهەبی ئیمامی مالیک و ڕیوایەتێکیشە لە مەزهەبی ئیمامی ئەحمد دا و قسەی ئیمامی ئەبوو حەنیفەشە.\nبەهێزترین بەڵگەکانیان ئەم چوارەن:\n١) لە سەحی ئیمامی موسلمدا هاتوە ئەبوو هورەیرە ئەیگێڕێتەوە کە پێغەمبەر درودی خوای لێ بێت ئەفەرموێت" لَا تَجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ مَقَابِرَ إِنَّ الشَّيْطَانَ يَنْفِرُ مِنَ الْبَيْتِ الَّذِي تُقْرَأُ فِيهِ سُورَةُ الْبَقَرَةِ". واتە: ماڵەکانتان مەکەنە گۆڕستان، چونکە شەیتان لە ماڵێک ڕادەکات کە سورەتی بەقەرەی تێدا ئەخوێندرێ. ئەوی لێ ئەخوێندرێتەوە گۆڕستان جێگەی قورئان خوێندن نیە.\n١) هەر لە سەحیحی ئیمامی موسلمدا هاتوە، کە دایکمان عائشە فەرموویەتی ئەی پێغەمبەر درودی خوای لێ بێت چی بڵێم لە کاتی سەردانی کردنی گۆڕستاندا؟ فەرمووی بڵێ"السَّلامُ على أهلِ الدِّيارِ من المؤمنينَ والمُسْلمينَ، ويَرْحَمُ اللهُ المُستَقدِمينَ مِنَّا والمُستَأخِرينَ، وإنَّا إن شاءَ الله بكم لَلاحِقونَ".\nلێرەدا کاتێک دایکمان عائیشە پرسیاری کرد چی بخوێنیت، پێغەمبەر درودی خوای لێ بێت هیچ ئایەتێک لە قورئانی پیرۆزی فێر نەکرد کە لە گۆڕستان بیخوێنێت.\n٣) لە سەحیحی ئیمامی بوخاریدا هاتوە، پێغەمبەری ئازیزمان درودی خوای لێ بێت ئەفەرموێت" لَعَنَ اللَّهُ اليَهُودَ وَالنَّصَارَى اتَّخَذُوا قُبُورَ أَنْبِيَائِهِمْ مَسَاجِدَ". واتە: لەعنەتی خوا لە گاورو جولەکە گۆڕی پێغبەرەکانیان کردە مزگەوت.\nلەم فەرمودەوە ئەوەێ لێ ئەخوێندرێتەوە، کە مزگەوت بۆ نوێژ و قورئان خوێندن و..... دروست کراوە، هەرکات گۆڕەکان بوە جێگەی ئەم کارانە ئەوە دروست نیە، کە قورئان خوێندنیش ئەگرێتەوە.\n٤) قورئان خوێندن لە سەر گۆڕ لە سوننەتی پێغەمبەردا نەهاتوەو کاری هیچ کام لە هاوەڵان و تابعین نەبوەو نەشیان کردوە، کە ئەوەش بەڵگەی نادروستی ئەو کارەیە.\n#دووەم: قورئان خوێندن لەسەر گۆڕ کارێکی ڕێگە پێدراوە(المباح).\nئەم بۆچونەش زانایانی مەزهەبی ئەبوو حەنیفەو بەشێک لە زانایانی نوێی مەزهەبی ئیمامی مالیک و ڕیواتێکیشە لای حەنبەلیەکان.\n١) ئەگێڕنەوە لە ئیمامی ئەبوو بەکری سدیقەوە ئەویش لە پێغەمبەرەوە کە فەرموویەتی"مَنْ زَارَ قَبْرَ وَالِدَيْهِ أو أحدهما في كلِّ جمعة مرة يقرأ عنده يس غفر له". وات: هەرکەس بچێتە سەر گۆڕی دایک و باوکی یاخود یەکێکیان، هەموو ڕۆژانی هەینیەک، سورەتی یاسینی لەسەر بخوێنێ، خوای گەورە لێی خۆش ئەبێت. ئەم ڕیوایەتە ابن عەدی لە کامیلدا هێناوێتی و دەربارەشی فەرموویەتی" هذا الحديث باطل ليس له أصل بهذا الإسناد.\n٢) لە سوننەنی ئیمامی بەهەقیدا هاتوە کە عبداللەی کوڕی عومەر ئەم کارەی کردوە، سەرەتای سورەتی بەقەرەو کۆتایکەی لە سەر گۆڕ خوێندوە.\nئەم ڕیوایەتە جێگەی قسەو باسی زۆری زانایان بوە، لەگەل ئەوەی ئیمامی هەیسەمی ئەفەرموێت" رجاله موثوقون" بەڵام دوو ڕاوی تێدایە بەناوی(مبشر بن اسماعیل، و عبدالرحمن بن العلاء اللجلاج) جێگەی قسەو باسن.\nمبشری کوڕی اسماعیل، بوخاری دەربارەی ئەفەرموێت"منکر الحدیث" ئیمامی ئەحمەدیش ئەفەرموێت" ضعيف" ابن حجریش ئەفەرموێت" متروك".\nعبدالرحمن ی کوری عەلا، جگە لە ئیمامی ابن حبان کەس بە باشە باسی نەکردوە، هەر بۆیە شێخی ئەلبانی دەربارەی ئەفەرموێت" إنه معدود من المجهولين، لذا لا يصح هذا الاثر عن ابن عمر.\n٣) ئیمامی قورتبی لە کتێبی(التذكرة) ئێناوێتی لە ئەنەسەوە کە گوایە پێغەمبەر فەرموویەتی" من دخل المقابر فقرأ فيها يس خفف عنهم يومئذ، وكان له بعددهم حسنات". بەڵام ئەوەی گرنگە بیزانین ئەم ڕیوایەتە لە هیچ کتێبێکی جێگەی بایەخی فەرموودەدا نەهاتوەو شێخی ئەلبانیش دەربارەی فەرموویوتی درۆیە بەدەم پێغەمبەرەوە کراوە!.\n#سێهەم: سوننەتە قورئان خوێندن لە سەر گۆڕ.\nئەم بۆچونە مەزهەبی ئیمامی شافعی و ئیمامی ئەحمەدی کوڕی حەمبەلە.\nجگە لەو بەڵگانەی لە بەشی دووەمدا باسمان کرد، کە ئەیهننەوە بۆ سەلماندنی قسەکەیان، ئەم فەرموودەی تریش بە بەڵگە ئەهێننەوە، کە لە سەحیحی بوخاری و موسلمدا هاتوە، ئیمامی عبداللەی کوڕی عەباس بۆمان ئەگێڕێتەوە کە پێغەمبەر بەلای دوو گۆڕدا ڕۆشت و فەرموی"إِنَّهُمَا لَيُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرِ إِثْمٍ، قَالَ بَلَى، أَمَّا أَحَدُهُمَا فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِ، وَأَمَّا الآخَرُ فَكَانَ لا يَسْتَتِرُ مِنَ الْبَوْلِ، ثُمَّ دَعَا بِعَسِيبٍ رَطْبٍ فَشَقَّهُ اثْنَيْنِ فَغَرَسَ عَلَى هَذَا وَاحِدًا وَعَلَى هَذَا وَاحِدًا، ثُمَّ قَالَ: لَعَلَّهُ يُخَفَّفُ عَنْهُمَا"\nفەرمووی خاوەنی ئەم دوو گۆڕە سزا ئەدرێن چونکە یەکێکیان قسەهێنەرو قسە بەر بوە، ئەوی تریان خۆی پاک نەکردۆتەوە لە پاش سەرئاو کردن! بۆیە داوای کرد گەڵایەکی دار خورمای بۆ بنێنن، کە بۆیان هێنا کردی بە دوو بەشەوە و لەسەر هەردوو گۆڕەکە ناشتی و فەرموو ئومێدم وایە تا وشک ئەبنەوە خوای گەورە سزایان لەسەر کەم کاتەوە.\nجا ئیمامی نەوەوی لە شەرحی سەحیحی موسلمدا (٣/ ٢٠٢)دەربارەی ئەم فەرموودە ئەفەرموێت"واستحب العلماء قراءة القرآن عند القبر لهذا الحديث، لأنه إذا كان يرجى التخفيف بتسبيح الجريد فتلاوة القرآن أولى". واتە: زانایان بە سوننەتیان زانیوە قورئان خوێندن لە سەر گۆڕ، بە بەڵگەی ئەم فەرموودە، چونکە ئومێد ئەکرێت بەهۆی زیکری گەڵایەکی خورماوە سزای مردوو کەم بێتەوە، قورئان لەوە پێشترە ببێتە هۆی کەم بونەوەی سزا.\nوەک باسمان کرد ئەو بابەتە سێ بوچونی زانایانی لەسەرەو بە درێژی باسمان کرد، ئەوەی بۆمان ڕوون بویەوە لە ڕوی بەهێزی سەنەدی بەڵگەوە بەڵگەی ئەوانە بەهێزن کە فەرموویان دروست نیە لە سەر گۆڕ قورئان بخوێندرێ، ئەمە لە ڕوی بەهێزی سەنەدەوە، بەڵام هیچیان بەڵگەی سەریح نین بۆ حەرام کردنی ئەوکارە، چونکە بە حەرام دانانی کارێک ئەبێ بەڵگەی سەحیح و سەریح یەکلایی بکاتەوە.\nبۆیە من پێم وایە قەبرسان ناچێتە ڕیزی ئەو جێگایانەوە کە دروست نیە قورئانی تێدا بخوێندرێ، چونکە ئەگەر بڵێین دروست نیە قورئان لەسەر گۆڕ بخوێندرێ، کەواتە دروست نیە لە گۆڕستاندا قورئان بخوێندرێ، لە کاتێکدا لە هەندێ وڵاتی ئیسلامی خەڵک لە گۆڕستاندا ئەژین و جێگەی تریان نیە و ناکرێت قورئان خوێندنیان لێ قەغە بکرێ.\nژمارەی بینین 343


من چۆن دەخوێنمەوە؟؟\nسی ساڵ دەبێت هەموو ڕۆژێک دەخوێنمەوە، بەرنامەم نییە بۆ خوێندنەوە، لە کاتی ئاسایی و نائاسایی، لە نەخۆشخانە و له ماڵەوە، لە ناو پاس و تەوالێتدا، له شەمەندەفەر و کاتی سەفەردا، هەمیشە دەخوێنمەوە، گرنگ ئەوەیە ڕۆژێکم لێ نەڕوات بێ خوێندنەوە. بڕیارێکی ئایۆلۆژیشم نییە سەبارەت بەو کتێب و نوسراوانەی دەیانخوێنمەوە، شتی هەمەجۆر و دژ بە یەک دەخوێنمەوە. بۆ نموونە چەندان جار مانیفێستی کۆمۆنیستم خوێندۆتەوە، لە هەمان کاتدا چەندان جاری تر ژیاننامەی پێغەمبەری ئیسلامم خوێندۆتەوە چ بە کوردی چ بە عەرەبی.\nکۆمەڵگەی کراوەی کارل پۆپەر دەخوێنمەوە، لە هەمان کاتیشدا کتێبێک لەبارەی لین پیاو. فۆرمێکی تایبەتی خۆمم هەیە لە کاتی خوێندنەوەدا، ڕەنگە کەمترین هاوشێوەم هەبێت، هیچ کات ناتوانم لە بیست لاپەڕە زیاتر بخوێنمەوە بێ ئەوەی ناوبڕێک هەبێت، پشوو نادەم لەو ماوە چەند خولەکەییەدا، بەڵکو بیر لەو دێڕانە دەکەمەوە کە پێشتر خۆێندوومنەتەوە، ئینجا دەچمەوە سەر کتێب یان ڕۆژنامەکە ئەگەر ئەلیکترۆنی نەبێت.\nبە پێنووسێکی جافی سوور هەموو لەشی لاپەڕەکە خوێناویی دەکەم بە نووسینی سەرنج و ڕای خۆم، ئەگەریش ئەلیکترۆنی بێت فایلێکی ۆردم ئامادەیە تێبینییەکانی تێدا دەنووسم و دەیخەمە فۆڵدەرێکی تایبەتەوە لەگەڵ دەقی خوێندراودا. بە گشتیی من بەم جۆرە دەخوێنمەوە، ڕەنگە هەبن بڵێن بۆ پیاوێکی تەمەن چل ساڵ نووسینی 16 کتێب زۆرە، بەڵام کێ بیر لەوە دەکاتەوە 16 تۆن کتێب و لاپەڕەم خوێندۆتەوە، ڕەنگە زۆر زیاتریش بێت.\nنەزانن هەموو ئەو ژن و پیاوانەی پێیان وایە ئەمە نادادپەروەری جێندەریی نیە


وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا دەڵێت سەرۆک ترامپ خوازیارە بەر لە هەڵبژاردنەکانی مانگی یازدەی ساڵی 2020 ژمارەی هێزەکانی ئەمەریکا لە ئەفغانستان زۆر کەمبکرێنەوە.\nمایک پەمپـێیۆ ئەمڕۆ دووشەممە لە میانەی بەشداریکردنی لە کۆڕێکدا لە یانەی ئابوری واشنتن، لەم بارەیەوە پـرسیاری لێکرا، ئەویش لە وەڵامدا گوتی" ئەوە ڕێنمایـیەکانی سەرۆکە کە بە ڕوونی پێی گوتوین کۆتایی بەو شەڕانە بهێنن کە کۆتایـیان پـێ نایەت وە دەستبکەن بە کشانەوە."\nجێی ئاماژەیە سەرۆک ترامپ لە میانەی هەڵمەتی هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی ساڵی 2016 بەڵێنی بە ئەمەریکایـیەکان دا هێزەکانی ئەمەریکا لە ئەفغانستان بکشێنێتەوە، بەڵام کاتێک دەسەڵاتی گرتەدەست بڕیاری دا ژمارەی زیاتری سەرباز بۆ ئەفغانستان ڕەوانەبکرێن. لە ئێستادا نزیکەی 14 هەزار سەربازی ئەمەریکایی لە وڵاتەدا هەن.\nماوەی ساڵێکە بەڕێوەبەرایەتی سەرۆک ترامپ دانوستاندنی ڕاستەوخۆ لەگەڵ تاڵیباندا دەکات بە ئامانجی گەیشتن بە ڕێکەوتنێکی ئاشتی و کۆتایی‌هێنان بە شەڕی نێو ئەفغانستان.\nپەمپـێیۆ لە بارەی ئەو دانوستاندنانە گەشبینی خۆی دەربڕی و گوتی بەرەوپـێشچوونێکی باش بەدەستهاتوون.\nزاڵمای خەلیل زاد بەرپـرسی ئەمەریکا لە دانوستاندنەکان لە ئێستادا لە کابولی پایتەختی ئافغانستانە و بڕیارە لە چەند ڕۆژی داهاتوو بگاتە دۆحەی پایتەختی قەتەر تاوەکو لەوێ وتووێژی نوێ لەگەڵ نوێنەرانی تاڵیبان ئەنجام بدات.


نوسینگەی مافی مرۆڤی سەربە نەتەوەیەكگرتووەكان ئاشكرایكردووە، سەدان منداڵ و ژنی خاوەن ڕەگەزنامەی بیانی لە زیندانییەكانی عێراقدا بوونیان هەیە.\nلە ڕاگەیەندراوێكدا، نوسینگەی مافی مرۆڤی سەربە نوێنەرایەتیی نەتەوەیەكگرتووەكان لە عێراق ڕایگەیاندووە، “تا ئێستا 300 منداڵ و 550 ژن كە هەڵگری ڕەگەزنامەی بیانین، لە پاش ئازادكردنی شارەكانی عێراق لە دەستی داعش، لە زیندانەكانی عێراقدان”.\nئەوەشی ئاشكراكردووە، “هەرچەندە سێ ساڵ بەسەر شكاندنی هێزەكانی داعش و ئازادكردنی شارەكانی عێراقدا تێپەڕبووە، بەڵام منداڵ و هاوسەرانی داعشە بیانییەكان لە زیندانەكانی عێراقدان”.\nنوسینگەكەی سەربە نەتەوەیەكگرتووەكان ڕاشیگەیاندووە، “بەشێك لە وڵاتان ڕەتی دەكەنەوە ئەو هاوڵاتییانەیان وەرگرنەوە كە پەیوەندییان بە داعشەوە هەبووە، لەوانە ئوسترالیا و ئەڵمانیا و فەڕەنسا، ئەوەش وا دەكات عێراق خۆی بەرپرس بێت لەو كەسانە”.\nئاشكراشیكردووە، “حكومەتی عێراق ڕەتی دەكاتەوە ڕەگەزنامە بە منداڵانی داعش ببەخشێت، تەنها لە زیندانەكان دەیانهێڵێتەوە و خۆراكیان پێدەدات تا ئەو كاتەی ڕێككەوتن لەگەڵ وڵاتەكانیان دەكرێت بۆ ڕادەستكردنەوەیان”.\nحزبەكەی مالكی: سەدر تاكلایەنانە عێراق بەڕێوەدەبات و كازمی نابێتەوە بە سەرۆك وەزیران\nهاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا بەسەرۆكایەتیی نوری مالكی دەڵێت، سەدر تاكلایەنانە عێراق بەڕێوەدەبات و كازمی چانسی بوونەوە بە سەرۆك وەزیرانی…


بۆچی سەیارەکەم سلف لێ نادات؟ - هەرزان بڵاگ\nئەم بابەتە لەسەر هۆکارەکانی سلفلێنەدانی سەیارەیە و لە لایەن تیمی ناوەڕۆکی هەرزانەوە ئامادە کراوە.\nهۆکارەکانی سلفلێنەدانی سەیارە:\nکێشەی سیستەمی وەگەڕخەر (سلف)ی سەیارە\nسەرەکیترین هۆکار کێشەی سیستەمی وەگەڕخەر(سلف)ی سەیارە و وایەرەکانی پشتەوەی سلفەکەیە.\nبەڵام چۆن بزانین کێشەی سلفلێنەدانی سەیارە چییە؟\nکاتێ کەوا سەرەتا سویچی ئۆتۆمبێل ئەکەیتەوە و یەک جار بای ئەدەی، گەر لایت و هێماکانی داشبۆرد هەڵکرا و لاواز نەبوو و تەنها دەنگی تەقەتەقێکت بیست ئەوا کێشە لە سلفی سەیارەکەتەوەیە.\nگەر لە پشکنینە سەرەتایییەکاندا بۆت دەر کەوت کەوا پاتری و سلف و وایەری سەیارەکە کێشەی نییە، ئەگەری قفڵبوونی مەکینە هەیە. گەر سەیارەکەت گێڕ عادییە بۆ ئەوەی بزانی ئایا مەکینەکەت قفڵ بووە یان نا سەیارەکەت بخەرە گێڕی 5 و پاڵێکی پیوە بنێ. گەر سەیارەکە نەجووڵا ئەوە واتە مەکینەکە قفڵ بووە.\nخراپبوونی پاتری و زیاتر لە ڕادەی پێویست بەکارهێنان و نەگۆڕینی یەکێکی تر لە هۆکارەکانی سلفلێنەدانی سەیارەیە.\nخراپبوونی فلتەری بەنزین\nکێشەی فلتەری بەنزین یەکێکی تر لە هۆکارەکانی سلفلێنەدانی سەیارەیە.\nبۆ ئەوەی بەر بەم کێشەیە بگیرێت ئەبێ هەموو 20 هەزار کیلۆمەتر جارێک فلتەری بەنزین بگۆڕدرێت.\nخراپبوونی ئۆیڵ پەمپ\nخراپیی ئۆیڵ پەمپ یەکێکی تر لە هۆکارەکانی سلفلێنەدانی سەیارەیە.\nبۆ دڵنیابوونەوە لە خراپنەبوونی ئۆیڵ پەمپ داوا لە فیتەرێک بکەن تاقیکاریی زەخت لەسەر ئۆیڵ پەمپەکە بکا و دڵنیا ببێتەوە لە خراپ یاخود خراپنەبوونی..\nبۆ کڕین و فرۆشتنی هەموو سەیارەیەک لێرەوە سەردانی سایتی هەرزان بکەن.\nسلف سلفلێدان سلفلێنەدان سەیارە سیستەمی سلفلێدانی سەیارە وەگەڕخەر


وڵاتانی (چین، ڕووسیا، ئەوروپا و وڵاتانی تر...) هێزێکیان بەدەستهێناوە کە بە "ئەمریکا" بەراورد دەکرێت.\nگۆڤاری "ئیکۆنۆمیست" وتارێکی فرانسیس فۆکۆیاما، شارەزای سیاسەتی دەرەوە و کەسایەتیی یەکەمی ئینستیتیوتی "فریمان سپۆجلی" بۆ توێژینەوە نێودەوڵەتییەکان لە زانکۆی "ستانفۆرد" بڵاو کردووه‌تەوە، وتارەکە؛ باس لە کۆتاییهاتنی هەژموون و هەیمەنەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دەکات دوای کشانەوەی لە ئەفغانستان. فۆکۆیاما پێیوایە؛ کشانەوەی ئەمریکا لە ئەفغانستان بەواتای کۆتایهاتنی سەردەمی ئەمریکا نایەت، بەڵام ئەو ئاڵنگارییەی ڕووبەڕووی پێگەی نێودەوڵەتیی ئەمریکا دەبێتە بەڕادەیەکی زیاتر بریتییە لە جەمسەرگیریی سیاسیی لە نێوخۆی ئەو وڵاتەدا. وێنەی تۆقێنەری ئەو هاووڵاتییە ئەفغانییانەی دوای ڕووخانی حکومەتی پاڵپشتیکراو لەلایەن ئەمریکاوە هەوڵی چوونەژوورەوەیان دەدا لە شاری کابول، بووە خاڵێکی وەرچەرخان لە مێژووی جیهاندا، چوونکە ئەمریکا لە جیهان دوورکەوتەوە و (پشتی تێکرد). ڕاستیی بابەتەکەش ئەوەیە؛ کە ماوەیەکی زۆر بەر لەو ڕووداوە هاتۆتە ئاراوە. بەڵام لەڕاستیدا هۆکارە درێژ مەوداکانی لاوازی و داڕووخانی ئەمریکا زیاتر ناوخۆیین وەك لەوەی نێودەوڵەتیی بن. هەرچەندە ویلایەتە یەکگرتووەکان تا چەند ساڵێکی تر وەك گەورەترین هێز دەمێنێتەوە، بەڵام مەودای کاریگەری و هەژموونی دەکەوێتە سەر توانای وڵاتەکە لە چارەسەرکردنی کێشە ناوخۆییەکانی، وێڕای سیاسەتی دەرەوەشی. سەردەمی چڵەپۆپەی هەژموونی "ئەمریکا" کەمتر لە بیست ساڵی خایاند، ئەو سەردەمەش لەدوای کەوتنی دیواری بەرلین لە ساڵی 1989 دەستی پێکرد و تا قەیرانە داراییەکەی ساڵی 2007-2009 درێژەی هەبوو. چوونکە ئەوکات ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا هەیمەنەی بەسەر چەندان بواری هێزدا هەبوو؛ سەربازی، ئابووری، سیاسی و کولتووری. ئەوپەڕی لووتبەرزیی ئەمریکاش جەنگی ئازادکردنی "ئێراق" بوو لە ساڵی 2003ـدا، کاتێک هیواخواز بوو نەک تەنیا ئەفغانستان (کە بەر لە دوو ساڵ ئازادی کردبوو) و ئێراق، بەڵکو بتوانێت تەواوی ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستیش بوونیاد بنێتەوە.\n"ئەمریکا" زیادەڕەوی کرد لە هەڵسەنگاندنی هێزە سەربازییەکەی لە هێنانەکایەی گۆڕانکاریی سیاسیی بنەڕەتی، هاوکات کاریگەریی مۆدێلی "ئابووریی بازاڕی ئازاد"ـەکەشی لەسەر پارەدارکردن (تەمویل)ـی جیهانی بە کەم هەڵسەنگاند. سەردەمەکەشی کۆتایی هات بە بەشداری و تێوەگلانی هێزەکانی لە دوو جەنگی دژی تیرۆریستان و، ئەو قەیرانە داراییە نێودەوڵەتییەش کە بوویە هۆی تەشەنەکردنی بەرچاوی ئەو نایەکسانی و جیاوازییەی کە بەهۆی جیهانگیری (عەولەمە)ـەوە هاتبووە ئاراوە، خودی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاش ڕابەرایەتیی ئەو جیهانگیرییەی دەکرد. ڕادەی جەمسەرگیریی تاکلایەنە لەم ماوەیەدا تاڕادەیەك دەگمەن بووە لە مێژوودا، جیهان بەڕێژەیەکی زیاتر لەوەی بەدرێژایی مێژووەکەی پێی ڕاهاتبوو، بە ئاڕاستەی دۆخێکی فرەجەمسەری هەنگاوی دەنا، چوونکە هەریەك لە وڵاتانی (چین، ڕووسیا، ئەوروپا و وڵاتانی تر...) هێزێکیان بەدەستهێناوە کە بە "ئەمریکا" بەراورد دەکرێت. ئەگەر هەیە کاریگەریی کۆتایی ئەفغانستان لەسەر جوگرافیای سیاسی کاریگەرییەکی لاواز بێت، چوونکە ئەمریکا لە ڕابردوودا کاریگەریی شکستی زەبوونکەر و شەرمهێنی تێپەڕاندووە کاتێك لە ساڵی 1975ـدا لە "ڤێتنام" کشایەوە، بەڵام بەخێرایی و بەماوەی نزیکەی دەیەیەك هەژموونی خۆی سەپاندەوە و ئەمڕۆش لە وڵاتی "ڤێتنام" هەوڵی ڕێگەگرتن لە بەرفراوانبوونی هەژموونی چین دەدات. لەهەمان کاتدا، هێشتا "ئەمریکا" خاوەن ژمارەیەك ئیمتیازی ئابووری و کولتوورییە کە زۆریك لە وڵاتانی دیکە لەو بوارەدا ناتوانن خۆیانی پێ بەروارد بکەن.\nئاڵنگاریی زۆر لەوە گەورەتری پێگەی نێودەوڵەتیی "ئەمریکا" بە پلەی یەکەم نێوخۆییە؛ چونکە کۆمەڵگەی ئەمریکی دووچاری جەمسەرگیرییەکی قووڵ هاتۆتەوە و گەیشتن بە کۆدەنگی لەبارەی سەرجەم شتەکانەوە بۆتە کارێکی سەخت. ئەگەرچی ئەم جەمسەرگیرییە سەرەتا لەبارەی سیاسەتە ئاساییەکانی وەك باج و لەباربردنی کۆرپەلە دەستی پێکرد، بەڵام لەدوای ئەو کاتەوە گۆڕا بۆ ناکۆکییەکی تووند لەسەر ناسنامەی کولتووری. داخوازیی دانپێدانان و ناساندن لەلایەن ئەو گرووپانەی وا هەست دەکەن لەلایەن دەستەبژێرەکانەوە پەراوێز خراون بابەتێکە کە بەر لە 30 ساڵ وەك خاڵی لاوازی دیموکراسییەتی مۆدێرن دەستنیشانم کردووە. بەگشتی، لەکاتی هاتنەئارای هەڕەشەیەکی دەرەکیی گەورەی هاوشێوەی کۆرۆنا، پێویستە ئەو هەڕەشەیە ببێتە دەرفەتێك بۆ هاووڵاتییان تا لەسەر بەرەنگاربوونەوەیەکی هاوبەشی هەڕەشەیەکی لەو جۆرە یەکدەنگ بن؛ کەچی لەسەر ئەرزی واقیع، پەتای کۆڤید-19 بۆتە هۆی دابەشبوونی قووڵ لەنێو کۆمەڵگەی ئەمریکیدا، لەبارەی خۆ-بەدوورگرتن لە بەرکەوتن و، بەستنی ماسك؛ ئێستاش بەشێوەیەك سەیری ڤاکسینەکانی دژی کۆرۆنا دەکرێت کە زیاتر لەوەی ڕێکار بن بۆ تەندروستیی گشتی، ئاماژەی سیاسین. ئەو ناکۆکییانە سەرجەم لایەنەکانی ژیانیان گرتۆتەوە، هەر لە وەرزشەوە تا بڕاندە بازرگانییەکانی ئەو بەرهەمە بەکاربەرییانەی هاووڵاتییانی "ئەمریکا" دەیکڕن. ئەو ناسنامە مەدەنییەی کە "ئەمریکا" شانازی پێوە دەکرد بەوەی دیموکراسییەتێکی فرەڕەگەزە لە ماوەی دوای مافە مەدەنییەکان لە ساڵی 1619 گۆڕدرا بۆ دانەی جێی مشتومڕ بەرانبەر بە ساڵی 1776، واتە، ئاخۆ وڵات لەسەر بنەمای بەندایەتی (1619) بوونیاد نراوە، یاخود لەسەر بنەمای خەبات لەپێناو ئازادی (1776). ئەم ناکۆکییە درێژە دەکێشێت بۆ ئەو ڕاستییانەی هەر لایەنێك بەجیا بڕوا بەوە دەکات کە دەیبینێت، ئەو ڕاستییانەی کە بە لەبەرچاوگرتنیان، هەڵبژاردنەکانی ئەم دواییەی نۆڤەمبەری ساڵی 2020 یان ئەوەتا یەکێك بووە لە دادپەروەرانەترین هەڵبژاردنەکانی مێژووی ئەمریکا یانیش ساختەکارییەکی گەورە بووە کە بۆتە هۆی سەرۆکایەتییەکی ناشەرعی.\nبەدرێژایی ماوەی جەنگی سارد تا سەرەتاکانی دەیەی یەکەمی سەدەی بیست و یەك کۆدەنگییەکی بەهێز لەلایەن دەستەبژێرێکی ئەمریکییەکان هەبوو، لەبارەی گرنگیی پاراستنی پێگەی پێشڕەویی لە سیاسەتی نێودەوڵەتیدا. بەڵام جەنگە وردوخاشکەرە بێ کۆتاکان لە (ئەفغانستان و ئێراق) بوونە هۆی چەندان پچڕان لە ڕیزی ئەمریکییەکان، نەك تەنیا لە ناوچە دژوارەکانی وەك ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بەڵکوو لە دەستتێوەردان لە کاروباری نێودەوڵەتیش بەشێوەیەکی گشتی. جەمسەرگیری کاریگەریی ڕاستەوخۆی کردووه‌تە سەر سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا. لەماوەی ساڵانی ئیدارەی "ئۆباما" کۆمارییەکان هەڵوێستێکی تووندیان هەبوو و هێرشیان کردە سەر دیموکراتەکان بەهۆی "ڕێکخستنەوە"ـی ڕووسیا و ساویلکەییان لە بەرانبەر "ڤلادیمێر پووتین"ی سەرۆکی ئەو وڵاتە. بەڵام دۆناڵد ترەمپ-ی سەرۆکی پێشووی ویلایەتە یەکگرتووەکان بە لەئامێزگرتنی "پووتین" بەشێوەیەکی ئاشکرا، مێزەکەی بەسەر ناوبراودا هەڵگێڕایەوە، لە ئێستاشدا نزیکەی نیوەی کۆمارییەکان پێیانوایە کە دیموکراتەکان لە ڕووسییەکان زیاتر هەڕەشەن بۆ سەر شێوازی ژیانی ئەمریکا. لەم چوارچێوەیەدا، ئامانجی "بێزارکردنی لیبڕاڵییەکان" (واتە، وەستانەوە دژی چەپڕەوی، وەك دروشمێك کە ڕاستڕەوی بەرزی دەکاتەوە) گرنگترە لە بەرگریکردن لە بەها دیموکراسییەکان، کاتێك تاکەر کارڵسۆن، بێژەری هەواڵە تەلەفزیۆنییەکان بەرەو بودابێست گەشتی کرد بۆ ئاهەنگگێڕان لەگەڵ ڤیکتۆر ئۆربان، سەرۆکوەزیرانی دیکتاتۆری هەنگاری. هاوکات کۆدەنگییەکی ڕاشکاوتر هەیە لەبارەی چینەوە؛ چوونکە هەریەك لە کۆمارییەکان و دیموکراتەکان هاوڕان لەسەر ئەوەی هەڕەشەیە بۆ سەر بەها دیموکراسییەکان. تا ئێستا ئەوە تاکە شتە کە وا پێدەچێت ئەمریکییەکان کۆبکاتەوە، بەڵام لە بواری سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکادا، ئەو تاقیکردنەوەیەی زۆر لە ئەفغانستان گەورەتر دەبێت، وڵاتی تایوان دەبێت، ئەوەیش گەر ئەو وڵاتە تووشی هێرشی ڕاستەوخۆی چین بێتەوە. ئایا ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ئامادە دەبێت بۆ سەربەخۆیی ئەو دوورگەیە قوربانی بە ڕۆڵەکانی بدات؟ یاخود لە واقیعی بابەتەکەدا زیاتر لەوە، لە ئەگەری هێرشی ڕووسیا بۆ سەر ئۆکرانیا، ئایا ئەمریکا خۆی دەخاتە مەترسیی پێکدادانی سەربازی لەگەڵ ڕووسیا؟ وەڵامدانەوەی ئەو پرسیارانە کارێکی ئاسان نییە، بەڵام لەوانەیە گفتوگۆی لۆژیکی لەبارەی بەرژەوەندییە نەتەوەییەکانی "ئەمریکا" بکرێت، بەڵام سەرەتا لەو سۆنگەیەوە دەبێت کە بە چ شێوەیەك کار دەکاتە سەر ناکۆکیی حیزبی.\nجەمسەرگیری بەشێوەیەکی بەرچاو زیانی بە کاریگەریی نێودەوڵەتیی "ئەمریکا" گەیاندووە، ئەوەش بەڕێژەیەکی زۆر کەمترە لە تاقیکردنەوەی لەو شێوەیە لە داهاتوودا. ئەو کاریگەرییە پشت بەوە دەبەستێت کە جۆزیف نای، توێژەری بواری سیاسەتی دەرەوە بە "هێزی نەرم" ناوی دەبات"، واتە هێزی کێشکردنی خەڵکی لەلایەن دامودەزگاکان و کۆمەڵگەی "ئەمریکی" لە سەرانسەری جیهاندا. ئەم هێزی کێشکردنە بە ڕادەیەکی بەرچاو کاڵ بۆتەوە؛ زەحمەتە بۆ هەر کەسێك کە بڵێت دەزگا دیموکراسییەکانی ئەمریکا لە ساڵانی دواییدا بەشێوەیەکی باش کاریان کردووە، یاخود پێویستە هەموو وڵاتێك لاسایی حیزبایەتیی سیاسیی دیاری "ئەمریکا" یاخود لەکارکەوتنی وەزیفییەکەی بکاتەوە. یەکێك لە سیما تایبەتە تازە دەرکەوتووەکان؛ بریتییە لە توانای دەستاودەستکردنی ئاشتییانەی دەسەڵات لەدوای هەڵبژاردن، ئەم تاقیکردنەوەیەش بە ڕادەیەکی زۆر لە ڕۆژی 6ـی کانوونی دووەمی 2021ـدا شکستی هێنا. گەورەترین کارەسات کە ئیدارەی سەرۆك "جۆ بایدن" نابێتەوە لەماوەی ئەو حەوت مانگەی لە پۆستەکەی بەسەری بردووە؛ بریتییە لە شکستی ئیدارەکە لە داڕشتنی پلان بەشێوەیەکی گونجاو بۆ ئەو داڕمانە خێرایەی لە ئەفغانستان ڕوویدا. هەرچەندە ئەو وەسفە نەگونجاو بێت، بەڵام باس لە حوکمی بڕیاری سەرەکی بۆ کشانەوە لە ئەفغانستان ناکات، کە لەوانەیە لەکۆتاییدا دەربکەوێت بڕیارە ڕاستەکە بێت. چوونکە سەرۆك "بایدن" پێیوایە کە کشانەوەی ئەمریکا لە ئەفغانستان پێویست بوو بۆ سەرنج خستنە سەر بەرەنگاربوونەوەی ئاڵنگارییە گەورەترەکانی داهاتوو لە ڕووسیا و چین. هیواش هەیە لەو بابەتەدا ڕژد بێت. "باراك ئۆباما" هەرگیز لە پێکهێنانی "میحوەر"ـێك بۆ ئاسیا سەرکەوتوو نەبوو لەبەر ئەوەی "ئەمریکا" تیشکی خستبووە سەر ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆر لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. بۆیە؛ ئیدارەی ئێستا پێویستی بە دابەشکردنەوەی سەرچاوەکان و بایەخی سیاسەتداڕێژەران هەیە لە پێناو بەرەنگاربوونەوەی ڕکابەرە جیۆسیاسییەکان و گرێدانی پەیوەندیی زیاتر لەگەڵ هاوپەیمانان.\nلەکۆتاییدا؛ ئەگەرێکی دوورە کە ویلایەتە یەکگرتووەکان پێگەی خاوەن هەژموونی خۆی بگەڕێنێتەوە و، پێویستیش ناکات ئاواتی ئەوە بخوازێت. تاکە شت کە دەکرێ خۆزگەی بۆ بخوازرێت، شانبەشانی ئەو وڵاتانەی هاوبیری ئەمریکا بن، بریتییە لە دەستپێوەگرتن بە سیستەمێکی جیهانی کە دۆستی بەها دیموکراسییەکان بێت. مەودای تواناشی بۆ ئەنجامدانی ئەو کارە هێندەی دەوەستێتە سەر گێڕانەوەی هەستی شوناس و ئامانجە نەتەوەییەکان لەسەر زەمینی نیشتیمان، هێندە ناوەستێتە سەر ڕێوشوێنە کورت مەوداکان لە کابول.


وردەکارییەکانی ئۆپەراسیۆنی 'فجر الصحرا'ی هێزەکانی ئەنساروڵڵا + نەخشە - هەواڵەکانی جیهانی ئیسلام\nوردەکارییەکانی ئۆپەراسیۆنی ‘فجر الصحرا’ی هێزەکانی ئەنساروڵڵا + نەخشە\nپێنج شه‌ممه 30 كانونی یه‌كه‌م 21 - 11:30\nهەواڵەکانی جیهانی ئیسلام؛ لە ئەنجامی ئۆپەراسیۆنەکەی ئەنساروڵڵا بە ناونیشانی “فجر الصحراء”، زیاتر لە ١٢٠٠ کیلۆمەتر لە ناوچە داگیرکراوەکانی پارێزگای ئەلجوف لە دەستی هاوپەیمانی سعودیە ڕزگار کران.\nدوای کۆتایی هاتنی ئۆپەراسیۆنی “فامکن منهم”ی هێزەکانی ئەنساروڵڵا لە مانگی ئازاری ٢٠١٩، شەڕ و پێکدادانەکانی پارێزگای ئەلجوف لە میحوەری باکور لە بنکەی ئەلخەنجەر تا شارۆچکەی ئەلیەتمە و میحوەری ڕۆژهەڵات لە بیابانەکانی ڕۆژهەڵاتی ئەلمرازیق تا بنکەی ئەللبنیات دەستی پێکرد. هاوپەیمانی سعودیە بە پڕچەک کردنی هێزە ناوخۆییەکان بە فەرماندەیی “شێخ ئەمین ئەلعەکیمی” پارێزگاری مەنسور هادی بۆ ئەلجوف، هێرشەکانیان بۆ بەرزاییەکانی باکوری ئەلجوف و بنکەی ئەلخەنجەر چڕ کردەوە. ئەلعەکیمی بە پشتیوانی هاوپەیمانی سعودیە و هۆزەکانی ئەلیەتیمە چەندین جار هێرشە کردە سەر پێگەکانی هێزەکانی ئەنساروڵڵا.\nلەگەڵ بەردەوامی پێکدادانەکانی ئەم میحوەرە، لە ٤ی کانوونی یەکەمی ئەمساڵدا، ئۆپەراسیۆنی “فجر الصحراء”ی ئەنساروڵڵا دەستی پێکرد.\nئەنساروڵڵا لە هێرشە سەرەتاییەکانیدا لە کۆنترۆل کردنی ناوچەکانی “قرن بن شامان”، “قرن الحجره” و “ملاوی” سەرکەوتوو بوو و بە بەهێزکردنی پێگەکانی لە “جبل عرفه”، ناوچەکە کەوتە ژێر کۆنترۆڵی ئاگری ئەو هێزانەوە. دوای ئەوەش شەڕ و پێکدادان لە “جبل حشیفا” و “آل جعید” بەردەوام بوو و هەواڵی هەڵهاتنی فەرماندەکانی ئەو هاوپەیمانییە لە ئەلیەتمە، هۆزەکانی ئەلیەتمەی ناچار بە دانوستان لەگەڵ ئەنساروڵڵا کردەوە.\nبەپێی ڕێککەوتنی نێوان ئەنساروڵڵا و هۆزەکانی ناوچەکە بڕیار درا ئەنساروڵڵا نەچێتە ناو ئەلیەتمە و نوێنەرانی هۆزەکان کۆنترۆڵی ناوچەکە بکەن و ڕێگری بکەن لە چوونە ناوەوەی هێزەکانی هاوپەیمانی سعودیە بۆ ناوچەکە. بەڵام ڕێککەوتنەکە بە ناردنی هێزەکانی ئەو هاوپەیمانییە بۆ ئەلیەتمە و لاوازی هۆزەکان لە ڕێگری کردنیان، شکستی هێنا. ئەنساروڵڵا ئەو دەرفەتەی قۆستەوە و لە ١٦ی کانوونی یەکەم بە چەندین هێرشی زەمینی توانی لە ئێوارەی ٢٣ی کانوونی یەکەم پاشەکشە بە هێزەکانی هاوپەیمانی سعودیە لە ئەلیەتمە و ئال هزبە بکاتەوە و لە ٢٤ی کانوونی یەکەم ئەنساروڵڵا و یەکینە جەماوەرییەکان توانیان بچنە ناو ئەلیەتمەوە.\nبەپێی بەیاننامەکەی هێزە چەکدارەکانی یەمەن، ئەنساروڵڵا لەم ئۆپەراسیۆنەدا توانیویەتی ١٥ ئۆتۆمبێلی سەربازی و زرێپۆشی تێکبشکێنێت. هەروەها لەم ئۆپەراسیۆنەدا لە ریزەکانی ئەو هاوپەیمانییەدا ٣٥ کەس کوژران و ٣٧ کەس برینداربوون و ٤٥ کەسیش لەلایەن ئەنساروڵڵاوە بە دیل گیراون.\nلەم ماوەیەدا فڕۆکە جەنگییەکانی هاوپەیمانی سعودیە زیاتر کە ٦٠ جار ناوچەکانی باکوری ئەلجوف ـیان بۆردومان کردەوە.\nسیستەمی بەرگری ئاسمانی ئەنساروڵڵا هەروەها لەم ئۆپەراسیۆنەدا توانی یازدەیەمین فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانی سکان ئیگلی (دروست کراوی ئەمریکا) لە ئاسمانی ناوچەکە تێکبشکێنێت. و لە چەندین جاریش توانی ڕوبەڕوی فڕۆکە جەنگییەکانی ئەو هاوپەیمانییە ببێتەوە.\nبە ووتەی یەحیا سەریع ووتەبێژی هێزە چەکدارەکانی یەمەن، ئەنساروڵڵا توانیوە تەواوی ناوچە نیشتەجێبووەکان و گرنگی پارێزگای ئەلجوفی بکاتەوە جگە لە بیابانەکانی ڕۆژهەڵاتی خب و ئەلشەعفە.\nڤیدیۆ: شارۆچکەی ئەلیەتمە دوای کۆنترۆل کردنی لەلایەن هێزەکانی ئەنساروڵڵا


Sunday, 12.19.2021, 22:52\nلە باشووری کوردستان، رۆژی ١٢/١٧ هەموو ساڵێک وەک رۆژی ئاڵای کوردستان (کە لە راستیدا ئاڵای هەرێمی باشووری کوردستانە) دیاری کراوە. سەرەتا پێویستە بڵێم کە گەلی کوردیش وەکوو هەموو گەلانی دنیا، مافی خۆیەتی خاوەن وڵاتی سەربەخۆ، ئاڵا و... خۆی بێت، بەڵام لە بەدشانسی گەلی کورد، کەسێک بۆ سوئیستفادە کردن و لە ژێر ناوی ئاڵادا خۆی کردۆتە دەمڕاست، کە بچوکترین بڕوای پێی نییە!! تا پێش ئەوە کە ئەم ئاڵا لە پارلەمانی هەرێمی باشووری کوردستان پەسند بکرێت، پارتی دێمۆکراتی کوردستانی عێراق بچوکترین بڕوای پێ نەبوە و لە هیچ شوێنی ئەو حزبە و لە هیچ بڕگەیەک لە مێژووی ئەو پارتەدا، ئەو ئاڵا دانی پێدا نەنراوە!! کارەساتبارتر لەوە، پارتێک بانگەشەی رێفراندۆمی کرد کە لە هیچ کوێی مەرامنامە و پەیڕەو و پرۆگرامی ئەو پارتەدا باسی سەربەخۆیی نەکراوە!!! لە هیچ کوێ دنیاش بە ئەندازەی بنەماڵەی بارزانی سوئیستفادەی لە ئاڵا نەکراوە و بۆ مەرامی بنەماڵەیی بەکار نەهاتوە!!! بنەماڵەیەک کە ئاڵاکەشیان وەکوو خۆیان لە بەرچاوی گەلی باشووری کوردستان ناشیرین کرد. بێ بەختترین ئاڵاش، ئاڵای هەرێمی باشووری کوردستانە کە بنەماڵەی بارزانی و هاوئاوازەکانی بوونەتە بەرگریکەری و تەنیا بۆ مەرامە حزبی و بنەماڵەییەکانی خۆیان بەکاری دەهێنن!! هیچ دوژمێنکیش ئەوەندەی بنەماڵەی بارزانی بێ باوەڕی لە ناو گەلی کورددا دروست نەکردوە. لە خوارەوە، لە چەند خاڵدا سرنجتان بۆ هەندێ راستی رادەکێشم.\n- ئەوە درۆیەکی شاخدارە کە دەڵێن ئەو ئاڵا، هەمان ئاڵای کۆماری کوردستانە کە گوایا پێشەوا بە ئەمانەت بە مەلا مستەفای سپاردوە. ئەم ئاڵا هین کۆمەڵەی خۆیبوونە و دیزاینرەکەشی ئینکلیسیەکان کردویانە. ناوزەد کردنی ئەم ئاڵا بە ئاڵای کوردستان، سیاسەتێکی لە پشتە بۆ مانەوەی گەلی کورد بەداگیرکراوی. درێژەی هەمان سیاسەتە کە بە دروست کردنی کوردستانێکی بچووک (هەرێمی باشووری کوردستان)، پرسی گەلی کورد لە بەشەکانی دیکەی کوردستان (باکوور، رۆژهەڵات و رۆژئاوا) بە بێ چارەسەری بهێڵێتەوە. کوردستانێک دروست بکات کە بەشەکانی دیکەش بکاتە قوربانی ئەو بەشە. دەیانەوێ بڵێن کوردستان ئەوەیە و ئەگەر کوردستانتان دەوێ ئەوە بۆمان دروست کردوون. ئەم راستییە لە هەڵوێست و ئاکاری دەسەڵاتدارانی باشووری کوردستانیشدا رەنگی داوەتەوە!!! بەناو رۆژهەڵات تەوەرەکانیش زیاتر لە سی ساڵە بەقسەی خۆیان رۆژهەڵاتیان کردۆتە قوربانی مانەوەی ئەزموونی هەرێمی باشووری کوردستان.\n- پێناسە کردنی ئاڵای هەرێمی باشووری کوردستان بە ئاڵای کوردستان، هاوشێوەی سیاسەتی کۆماری ئیسلامییە. ئەویش بەدروست کردنی پارێزگای سنە، دەیەوێ بڵێ رۆژهەڵاتی کوردستان هەر ئەوەیە. بەمشێوە بەشی هەرزۆری رۆژهەڵاتی کوردستان دەخاتە دەرەوەی جوگرافیای کوردستان!!!\n- مێژوو و دۆخی پەسند کردنی ئەو ئاڵا لە لایەن پارتە کلاسیکەکانی رۆژهەڵاتی کوردستانەوە، هیچ پەیوەندییەکی بەوەوە نییە کە بەراستی ئەمانە بڕوایان بەو ئاڵا هەیە یان زەرورەتێکی مێژوویەک لە ئارادا بووبێت. تەنزی رۆزگارە، کەسێک خۆی کردە بەرگریکاری ئەو ئاڵا کە سەردەمانێک دەیگوت، باس کردن لە ناسیونالیزم و نەتەوە، شەرمەزارییە بۆ مرۆڤایەتی (عەبدوڵا موهتەدی). دوای روخانی رژیمی بەعس لە عێراق، حکومەتی هەرێمی باشووری کوردستان بووبە یەکێک لە بەردەنگە سەرەکییەکانی ئەمریکا و بەلێشاو پارە هاتە باشووری کوردستان. جگە لەوە ئەو حزبانە پیان وابوو کە ئەمریکا هاوشێوەی رژیمی سەدام، لە ئێرانیش دەدات و ئەوانیش دەبنە سەرۆک کۆمار و ...هتد. ئەوان هەموو هەوڵیان ئەوە بوو کە دڵی دەسەڵاتدارانی باشووری کوردستان رازی بکەن و ئەوانیش درگای فەردە دۆلارەکانیان بۆ بکەنەوە. ئەو ئاڵا هیچ کات نەیتوانی و ناتوانێ ببێتە ئاڵای جێی پەسندی ئەندامان و لایەنگرانی ئەو پارتانانە چ بگات بەوە ببێتە ئاڵای گەلی رۆژهەڵاتی کوردستان. لە ئێستادا رێوەبەرانی ئەو پارتانە کەوتونەتە بەر رەخنەی ئەندام و لایەنگرانی خۆیان کە بۆچی لە پێناو پارە و رازی کردنی دڵی دەسەڵاتدارانی هەرێمی باشووری کوردستان، پشتیان لە ئاڵاکەی کوماری کوردستان کردوە!!!\n- کاتێک کە دەگەڕێینەوە بۆ هێما کۆنەکان و بە مێژوودا دەچینەوە، کورد بەردەوام کەڵکی لە سێ رەنگ (سوور، زەرد و سەوز/ گەلی ئێمەی یارسان و ئیزدی وەک هێماکانی رەسەنایەتی گەلی کورد، بەردەوام لەو سێ رەنگە کەڵک وەردەگرن) گرتوە، کەواتە ئەگەر ئێمە بمانەوێ بگەڕێینەوە بۆ رەگ و ریشەی مێژووی خۆشمان، باشترین بژاردە ئەوەیە کە کەڵک لە هێماکانی خۆمان وەربگرین.\n- خاڵێکی دیکە ئەوەیە کە هیچ لۆژیکی نییە بەشێک لە کوردستان (٥ ملیۆن/ کە ئێستاش ئەو دەسەڵاتدارانە تەنیا نوێنەری ٢٠% گەلی باشووری کوردستانن) بتوانن بڕیار بۆ زیاتر لە ٦٠ (شەست) ملیۆن کورد بدەن، ئاڵای بۆ دیاری بکات و ...هتد.\n- ئەو ئاڵا، ئاڵای هەرێمی باشووری کوردستانە و پیرۆزیان بێت ئەم رۆژە.


ئوستاز ئوستاز، هازیهی مەرەگە.. شەماڵ بارەوانی – Dengekan\nbyShamal Barawani\tMarch 3, 2022\tGeneral\nلەبیریم دێت، پۆلی یەکی سەرەتایی بووین و خوێندن لەو سنوورەی دەڤەرەکەی ئێمە لەبادینان هێشتا بەزمانی عەرەبی بوو و هەموو مامۆستاکانیشمان نەتەوە عەرەب بوون، تەنها دانەیەکیان نەبێت، کوردی ئێزدی و دانیشتووی شاری موسڵ و بەئەسڵ خەڵکی قەزای شێخان بوو. هەرچەندە ئەوکاتە من زۆر بچووک بووم بە تەمەن.\nبە حاستەم و وەکوو خەونێک بیرم دێتەوە، وەلێ کورد وتەنی بیری مناڵی تیژه. ئەوە ڕۆژێک لەلەدێیەکەمان لەقوتابخانە بووین، قوتابیەک عەیب نەبێت دەستنوێژی گەورەی نەخۆش بوو و دۆخی زۆر زۆر ئالۆزبوو. بەکورتیەکەی حاڵەتی تەواری بوو. زەنگی چوونەژوورەوەیش لێی دابوو، ها ئێستا نا چەند چرکەیەکیتر مامۆستای وانە دێتە ژوور و هیچ دەرفەتێک نەما ئەو قوتابییە کوڕەی بەستەزمان بڕواتە سەرئاوێ. مامۆستاکەمان عەرەب بوو، کەسیشمان عەرەبیمان نەدەزانی.\nلە نێو قوتابییەکان بووە هەراو مشتومڕ. باشە کاکە ئەوە مامۆستا هات کو حالی کەین ئەو کوڕە خەریکە بەخۆی دابکات؟! لە میانی ئەو مشتومڕ و هەرایەدا،\nمامۆستا هاتەپۆل و کەسمان عەرەبیمان نەدەزانی و نەمان دەزانی کو تێیبگەیەنین کە ئەو قوتابییە ئەگەر زوو فریا نەکەوین، لەناو پۆل دەیقەومێنێت.\nکوڕەش لەحەژمەتان و لە شەرمان حەوت ڕەنگی گۆڕی و بەکۆڵیش هەنسکی دەداو دەگریا. قوتابییەکانیش هەموان بەدەم قاقاو پێکەنینەوە دەیانگووت: گەرفریانەکەوین هەر ئێستا لەناو پۆل ئەوەی نابێت ڕوو بدات، ڕوو دەدات و کارەساتەکە دەقەومێت.\nئاخریەکەی قوتابییەک هەستاوەو سینگی خۆی دەرپەڕاند، عەلەساس من عەرەبی دەزانم و ئێوە نایزانن. دەستی خۆی بەئاماژە بۆ کوڕەکە درێژکرد و گووتی:ئوستاز ئوستاز، هازیهی مەرەگە. وای دەزانی بە عەرەبی بە هین(…)دەڵێن مەرەگە! و دەیویست بڵێت مامۆستا ئەو قوتابییە مەرەگەی دێت.\nمامۆستا بەتووڕەییەوە گوڕاندی و گووتی وەل شنو مەرەگە مەرەگە؟!\nئاخریەکەی بەهەموان و بەهەزار حال، عەیب نەبیت هێنامان و بردمان تا مامۆستامان تێگەیاند و کوڕە بەسەلامەتی گەیشتە شوێنی مەبەست.\nجاقوربان حاڵی هەندێک لەنوێنەرانی کورد لەو خولەی پەڕلەمان و ناو پەڕلەمانی عیراق ڕێک وەک ئەو سەردەم و ئەوسای خوێندنی ئێمە بەزمانی عەرەبی و ئەو ئوستاز ئوستاز هازیهی مەرەگەیە دێتەوە پێش چاوەکانم.\nکەسی وادەناسم لەنێو ئەو کوردانەی بوونەتە پەڕلەمانتار و نوێنەر لەپەڕلەمانی عیراق، تۆ لەوەگەڕێ کابرا هەرزەیەکی دەم ڕووت و بێ پاگراوەندەو هیچ پاشخانێکی ڕۆشنبیری و مەعریفی و ئەزموونێکی سیاسیی نییە و فڕی بەسەر دنیای سیاسەتەوە نییە،\nدوو دێڕ و چوار وشەی عەرەبی تەنانەت بەشڕیش نازانێت گۆ بکات. دەبێت بڵێین خودایە حاڵی هیچ یەکێک لەو پەڕلەمانتارانە بەحاڵی ئەو قوتابییەی پۆلەکەی ئێمە نەبێت و لەئەسنای کۆبوونەوەی پەڕلەمانا، کابرای پەڕلەمانتاری کوردی عەرەبی نەزان لێی نەقەومێت و حاڵەتی لەناکاو نەخوازراو کارەسات ڕوو نەدات. دەی مەگەر پێش قەومان هەر خۆی فریای خۆی بکەوێت و بڵێت: ئوستاز ئوستاز، ئانی مەرەگە و فریای چوونە شوێنی مەبەست بکەوێت.\nPrevious ئۆکرانیا قوربانیی جەنگی زلهێزەکان.. ئەردەڵان عەبدوڵڵا\nNext ئامانجت لە نووسین چییە؟.. جەمال ئەحمەد ئیسماعیل


شەپۆلێكی نوێی كۆرۆنا ئێرانی گرتەوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوتەبێژی وەزارەتی تەندروستی ئێران ڕایدەگەیەنێت، لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 25441 كەس تووشی كۆرۆنا بوون.\nسیما سادات لاری وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی ئێران لە كۆنفڕانسێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 25441 كەس لە ئێران تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بوون و 213 كەسیش گیانیان لە دەستداوە.\nوتیشی”لە سەرەتای دەركەوتنی ڤایرۆسەكە تاكو ئەمڕۆ 3 ملیۆن و 548 هەزار و 704 كەس لە ئێران تووشی كۆرۆنا بوون”.\nئاماژەی بۆ ئەوەش كرد، هەر بەهۆی ڤایرۆسەكەوە تا ئێستا 87 هەزار و 374 كەس لە ئێران گیانیان لە دەستداوە.\n“دۆخەكە بەرەو مەترسی دەڕوات، ئومێد دەكەین نەگەین بەئاستی سوور”\nخەڵك- پەیوەندییەكان گشتییەكان لە وەزارەتی تەندروستی ئێران ڕایدەگەیەنێت، لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا زیاتر لە 38 هەزار و 670 تووشبووی نوێ بە ڤایرۆسی…


کریستیانۆ ڕۆناڵدۆى ئەستێرەى پرتوگالى و یانەی یوڤانتۆسی ئیتاڵی یەکەم یاریزان بوو ئەو کەرەنیتنە تەندروستییەی کە هەفتەى ڕابردوو بەسەر یانەکەیدا سەپێنرا شکاندی و بەدواى ئەویشدا، چەند یاریزانێکى تر هەمان کاریان کرد.\nبەگوێرەى هەواڵی میدیاکانى ئیتاڵیا، یاریزان و دەستەى بەڕێوەبەرانی یۆڤانتۆس لە یەکێک لە هوتێلەکانى نزیک ناوەندى ڕاهێنان کەرەنتینەکراون دواى ئەوەى دەرکەوت یەکێک لە کارمەندەکانى دووچارى ڤایرۆسى کۆرۆنا بووە.\nڕۆناڵدۆ ڕازى نەبووە لەسەر مانەوەى بۆ ماوەى چەند ڕۆژێک لە هۆتێل، چونکە ڕێگرى لێ دەکات لە چوونى بۆ یارى هەڵبژاردەی پرتوگال لەدژى ئیسپانیا.\nڕۆناڵدۆ و هاوپیشەکانى لە تیمەکە کەوتنە بەردەم دوو بژاردەى سەختەوە، بەڵام بەپێى پرۆتۆکۆڵى یەکێتى ئیتاڵیا پێویستیان بە پشکنینکى تر هەیە لە چەند ڕۆژى داهاتوودا بۆ ئەوەى ڕێگەیان پێبدرێت هوتێلەکە بەجێبهێڵن.\nڕۆناڵدۆ لەبەرامبەر بەڕێوەبەرى یانەکە و هاوپیشەکانیدا دەنگى بەرزکردووەتەوە و بڕیارى جێهیشتنى ژوورى گۆڕینى جلى یاریگاى ئەلیانز ستادیۆمی داوە.\nڕۆناڵدۆ یەکەمین یاریزان نەبووە کە کەرەنتینەى پێشێل کردووە، بەڵکو بەدواى ئەویشدا هەر یەکە لە پاولۆ دیبالاى ئەرژەنتینى و کوادراودۆى کۆڵۆمبى و دانیلۆى بەڕازیلى و ڕۆدیگۆى ئۆرگوایى و میریە دیمیراڵى تورکى کەرەنتینەیان شکاندووە چوونەتە پاڵ بژادەرى وڵاتەکەیان.\nدواتر یۆڤانتۆس بەهۆى ئەو کارەوە ئەندامانى دەستەى تەندروستى ناوخۆى ئاگادار کردەوە و ناوى ئەو یاریزانانەى کە کەرەنیتنەیان شکاندووە بۆ داواکارى گشتى بەرزکرایەوە تا سزا بدرێن.\nکریستیانۆ ڕۆناڵدۆ توشی کۆرۆنا بوو


سوودەکانی چای لیمۆ\nچای لیمۆ بریتییە لە تێکەڵەی چا، لیمۆ و هەنگوین. هەر کام لەم خۆراکانە بە جیا تایبەتمەندی و سوودی خۆیان هەیە بەڵام کاتێک تێکەڵ دەبن کۆمەڵێک سوودی ناوازەی لێدەکەوێتەوە کە لەدرێژەدا ئاماژەیان پێدەکەین.\nچاکسازی پرۆسەی هەرس: خواردنەوەی رۆژانەی پەرداخێک چای لیمۆ بەرهەمهاتنی ئاسیدی گەدە بەرز دەکاتەوە و دەبێتە هۆی مژینی زیاتری خۆراک و هەروەها ژەهرەکانی جەستە لەناو دەبات. ئەم تێکەڵە بەتامە رێگری لە دروستبوونی بەردی گورچیلەش دەکات.\nبەهێزکردنی پرۆسەی مژینی ڤیتامین C: ڤیتامین C یەکێک لەو ڤیتامینە پێویستانەیە بۆ بەرهەمهاتنی کۆلاژن و بەهێزکردنی سیستمی بەرگری. لەو رووەوە کە جەستە بە تەنها ناتوانێ ڤیتامین C بەرهەم بهێنێت، پێویستە ئێمە لە رێگەی خۆراکەکانەوە ئەم مادەیە دەستەبەر بکەین و بۆ ئەم مەبەستە چای لیمۆ بژاردەیەکی گونجاوە.\nدابەزینی کێش: چای لیمۆ دژی چەوریی ورگە. ئەو ئاسید سیتریکەی لە پێکهاتەی لیمۆدایە هۆکارە بۆ کەمبوونەوەی مژینی شەکر لەلایەن جەستەوە، چونکە شەکر دەبێت بە چەوری. چای لیمۆ هەروەها ئاوی جەستە لە ئاستێکی باشدا رادەگرێت و ئەمەش بۆ دابەزینی کێش بەسوودە.\nکۆنتڕۆڵی شەکری خوێن: پێکهاتەیەک بە ناوی هسپریدین لە لیمۆدا هەیە کە دەتوانێ چالاکیی ئەنزیمەکان بگۆڕێت. ئەم شتە بۆ کۆنتڕۆڵی ئاستی شەکری خوێن زۆر بەسوودە. ئەم جۆرە چایە بژاردەیەکی خۆراکی گونجاوە بۆ تووشبووانی شەکرەی جۆری ٢.


هونەرمەندی کورد \_"ڕەسووڵ نادری\_" کۆچی دوایی کرد\n16:36 - 27 خەرمانان 2718\nئاژانسی کوردپا: هونەرمەندی بەیت و حەیرانبێژ، ڕەسووڵ نادری خەڵکی شاری مەباهاد بە هۆی پیری و بەساڵاچوویی کۆچی دوایی کرد.\nنادر نادرزادەئەقدەم ناسراو بە \_"ڕەسووڵ نادری\_"، ڕۆژی ڕابردوو ٢٦ی خەرمانان، بە هۆی نەخۆشی و پیری لە یەکێک لە نەخۆشانەکانی شاری مەهاباد، لە تەمەن ٨٥ ساڵیدا، کۆچی دوایی کرد.\nئه‌م هونه‌رمه‌نده له بوارەکانی به‌یت و حه‌یراندا دەستێکی باڵای هه‌بوو و نه‌قڵه خۆشەکانی به‌ناوبانگن. لە تاڵترین کاتەکاندا هەموو هەولی ئەوە بوو، بۆ ساتێکیش بێ، بزە و پێکەنین بخاتە سەر لێوی نەتەوەکەی.\nهونه‌رمەند ڕەسووڵ نادری ساڵی ۱۳۱۲ی هەتاوی، له گوندی ئوزونتاشی مەهاباد لەدایک بووه و له گوندی کانی‌سێو ماوەیه‌ک ژیانی بردووەته سەر. ساڵی ۱۳۴۷ی هه‌تاوی، به تاوانی پێوەندی لەگەڵ شۆڕشی ٤٦ ـ ٤٧ بۆ ماوەی ۳ ساڵ دەسبه‌سەر دەکرێ. له ساڵی ۱۳۵۱ی هه‌تاوییه‌وە له شاری مەهاباد نیشتەجێ بووە.\nسەردەمی حکوومەتی پاشایەتی هاوکاری فەرهەنگ و هونەری مەهاباد بووە، لە کۆڕەکانی بەیت و حەیران، لە پارێزگا و شارەکانی دیکەی ئێران بەشداری کردووە، هەروەها لە چەندین میدیای کوردیدا بانگهێشت کراوە و بەرنامەی بەڕێوە بردووە.


مامۆستا فەرەنسی یەکان | École Française de Sulaymaniyah\nمامۆستا فەرەنسی یەکان\nقوتابخانەکەمان شانازی دەکات بە هەبوونی مامۆستای بەهادار کە بە گەرموگوڕی یهوه خولیای فێرکردنیان ئەنجام دەدەن. ئەو مامۆستایانه دڵخۆش بە ژیان لە کوردستان، ئەزموون و لێزانینی خۆیان هێناوە بۆ فێرکردنی قوتابیان بە باشترین شێوە بۆ ئەوەی بتوانن لە فەزایەکی دوو کولتوری دەولەمەند و بە ڕێز ،گەورە ببن و سەربکەون.\nدوای گەیشتنم بۆ قوتابخانەی فەرەنسی دانیال میتران لە سلێمانی ، هەمیشە سەرسورمان دەبم بە حەز منداڵەکان بۆ فێربوون ! چەند خٶشە کار کردن لەگەڵ تیمێکی بێ وێنە!\n. بەشێك لە گەران و ئەزموونی نوێ لە کوردستان ، لە سەیرکردن و پێکەنینی منداڵەکان خواستی زانین و ویستی ئاشنابوون بە جیهانم بەدیکرد . کە دڵخۆشییەکی راستەقینە لەم قوتابخانەیە دروستدەکەن\nوانە وتنەوە لە کوردستاندا کارێکی زۆر خۆشە چونکە خوێندکارەکانمان بەگشتی حەز وخولیای فێربوون و گەشەپێدان و پرکردنەوەی بۆشایی هەیە، وانە وتنەوە لە کوردستان ناوازە یە بەهۆی کارکردن لەگەڵ تیمێکی پرۆفیشناڵ و لێهاتوو.\nجێگری بەڕیوەبەری گشتی\nزۆر دڵم خۆشە بە کارکردن لە گەڵ تیمێکی مامۆستای بە توانا. زۆریش رازیم لەو پەیوەندی یەی کە توانیمان دروستی بکەین لە گەل قوتابی یەکانماندا. کوردستان؟ خۆشم دەوێ!!!!\nئوموت هالس دەمیر\nمامۆستای بیرکاری/ زمانی فەرەنسی بۆ بیانی یەکان\nخەونم دەبینی بەوەی کە لە کوردستان بژیم و لە قوتابخانەیەکی فەرەنسی وانە بڵێمەوە. خەونەکەم هاتە دی. زۆر دڵخۆشم بەوەی ئەزموونەکانی خۆم بۆ خزمەتی قوتابی یەکانم تەرخان دەکەم!\nکوردستان : زەردەخەنە بەڕوماندا و میهرەبان ، پێشوازی گەرم لەلایەن ئەوکەسانەی کە دڵیان لێمان دەکەنەوە ، ماڵەکانیان ،شارەکەیان لێمان واڵادەکەن . قوتابخانە : زەردەخەنەکان لە ناو چاوەکان و دڵەکان ، پێکەوە فێردەبین، بەشدەکەین ، گۆرانی دەڵێین ، پێدەکەنین ، بەوشێوەیەی کە دەمانەوی دنیا ببینین پۆلەکەمان ڕێکدەخەین کە بریتییە لە دڵخۆشی .\n) دوای بەسەربردنی چوار ساڵ لە ئۆکرانیا ، ویستێکی نوێم هەبوو بۆ پەیداکردنی ئەزمونێکی نوێ و ئاشنا بوون بە کەلتورێکی نوێ، ئەمەش شەرەفێکی گەورەیە کە کوردستان ببێتە ماڵە نوێیەکەم ! چەند مایەی دڵخۆشییە ئەنجامدانی یەکێک لە جوانترین پیشەکانی دنیا ، و ئیشکردن لەگەڵ منداڵەکان کە زۆرمان فێردەکەن هەموو ڕۆژێك .\nمامۆستای مێژوو –زمانی فەرەنسی بۆ بیانی یەکان\nئەمریکای ئاسیاونێوانی پانزە ساڵ دەبێ کە لە بڕیارم دا کە لە ڵامبه، لاتینی ژیانم بەسەر دەبردنیوە رێدا بوەستم بۆ هەڵمژینی هەوای خۆشی کوردستان لە تەک خەڵکە زۆر باشەکەیەوە. وانە ووتنەوە بەختەوەری یە، بەتایبەتیش لێرە.\nلەم دواییەدا گەشتم ، زۆر دڵخۆشم بە ئاشنابوون بە کوردستان و دانیشتوانی .وە هەروەها زۆر دڵخۆشم کە وانە بە قوتابی زۆر چالاك و لێهاتوو و رووخۆش دەڵێمەوە . زۆر کاریگەرە !\nڕۆژ لە دوای ڕۆژ ئاشنادەبم بە جوانی و خۆشی کوردستان . وانە وتنەوە لە قوتابخانەی دانیال میتران بەرەنگارییەکی نوێییە و دڵخۆشم بە بینینی پێکەنینی قوتابیەکەنم لە دەوروبەرم و کارکردن لەگەڵ تیمێکی پەروەردەی باشدا .\nمامۆستای ناوەندی / ئینگلیزی\nرۆژباش. ناوم (ئیلیزابێت) ە و مامۆستای ئینگلیزیم و (ئامۆژگاری کار) م لە ( مەڵبەندی نیشتمانی بۆ وانە ووتنەوە لە دوورەوە). زۆر دڵخۆشم بە ژیان و کارکردن لە کوردستان، ئەو وولاتەی کە پێشتر نەمدەناسی. من شادم.


سيمای سياسی (روسيا)ی فيدراڵ\nئه‌را ناو پايه‌يل ناوده‌وڵه‌تی و بته‌وه‌و بووگه‌وه . روسيا كه‌فيگه باكوور ئاسيا و رووژهه‌ڵات ئۆرپاو مه‌رز هاوبه‌ش ديريگ وه‌ل ده‌ريای ئارام باكوور و ده‌ريای سيه‌و ده‌ريای خه‌زه‌ر و ده‌ريای باڵتيك . روسيا وه‌ل ١٤ وڵات ئاسيايی و ئۆرپايی مه‌رز هاوبه‌ش وشكانی ديريگ و بيجگه ئه‌وه‌يش وه‌ل وڵاته‌يل كنار ده‌ريايه‌يل يابان و برينگ و خه‌زه‌ر و ده‌ريای سيه‌و باڵتيك په‌يوه‌ندی ده‌ريايی ديريگ .\nهاوسايه‌يل روسيا له‌باشوور رووژهه‌ڵاته‌وه : كۆريای باكوور ، چين ، مه‌نگوليا ، كازاخستان و له‌باشوور رووژئاوايشه‌وه : ئازه‌ربايجان و جۆرجياو له‌رووژئاوايشه‌وه مه‌رزی ها وه‌ل ئۆكراين و بيلا رووس و ليتوانی و ئيستوانی و فنله‌نداو نه‌رويج . له‌ڕوی روی وه‌ر يا مه‌ساحه‌يشه‌وه گه‌وراترين وڵات جه‌هانه‌و له‌ڕوی شماره‌ی مه‌ردميشه‌وه پله (٩) ديريگ .\nروسيا ٢١ كوومار خودموختاری ديريگ ك قه‌يريگ له‌ليان وه‌ك چيچان و داغستان وه سه‌به‌ب ئه‌وه‌ك هه‌وڵ جيايی دان له‌ی ساڵه‌يل دوياخره وه ده‌يه‌ها جار كه‌فتنه‌سه وه‌ر په‌لامار له‌شكر روسيا . روسيا تا وه‌رجه سه‌ده‌ی ١٨ نه ده‌سڵاتی ئه‌وه‌نه بته‌و بوی نه‌يش روی وه‌ره‌گه‌يشی ئه‌وه‌نه فراوان بوی ، وه‌لی له سه‌ره‌تايه‌يل سه‌ده‌ی ١٨ قه‌يسه‌ر روسيا (پێتری گه‌ورا) هه‌وڵ فره‌يگ دا ئه‌را وه‌ره‌و نوابردن و پيشخستن روسياو فراوانكردن خاكه‌گه‌ی . له‌ساڵ ١٩١٧ شووڕش كۆمۆنيست (لينين) له‌رووسيا سه‌ركه‌فت و كووتايی وه ده‌سڵات قه‌يسه‌ره‌يل هاورد و يه‌كێتی سۆڤێت له‌روسيا دامه‌زريا . لينين كه‌سيگ بوی ك وه‌ئه‌قڵ خوه‌ی و فكره‌ی ماركس هوير لايگ له‌دونيا داگير كرد و نيشتمان رووسه‌يل ئه‌وه‌نه‌ی تر ناوداره‌و كرد . لينين يه‌كيگ بوی له‌و تاريخسازه‌يله ك تويه‌نستن له‌شوون ده‌سڵات قه‌يسه‌ره‌يل روسيا وه‌ك وڵاتيگ وه‌هيز بارنه ناو مه‌يدان سياسه‌ت ناوده‌وڵه‌تی ، وه‌لی دويای وه‌سه‌رچگن ٧٤ ساڵ له‌ده‌سڵات سۆسياليستی ك پڕ بوی له كيشمه‌كيش وه‌ل رووژئاواو ناسريا وه‌جه‌نگ سه‌رد ئی يه‌كێتيه له‌ساڵ ١٩٩١ شيوياو ئه‌وه‌ك له‌لی مه‌نده جی فيدراسيۆن روسياس .\nئابووری روسيا پيشه‌سازيه‌و له‌هه‌مان وه‌ختيش وزه يا تاقه‌ی ئی ئابوورييشه له‌غاز ناوخوه‌ييه‌وه دابين كريه‌يگ . روسيا گه‌وراترين زه‌خيره‌ی غاز سروشتی جه‌هان ديريگ و جوير هه‌فته‌مين ئابووری گه‌ورای دونيا دانريه‌يگ و ئابووری ئی وڵاته له‌بان بنه‌مای سه‌رمايه‌داری و كه‌رت تايبه‌ت دامه‌زرياگه ك يه‌يش وه‌چه‌واشه‌ی ئابووری كز سه‌رده‌م سۆڤێته . سياسه‌ت ئيسه‌ی روسيای پيكهاتگه له هاوكاری و خود نزيكه‌و كردن له رووژئاواو بنبڕكردن ناكووكيه‌يل ناونيان ، وه‌لی په‌لكوتان ناتۆ ه‌ره‌و رووژهه‌ڵات و وه‌ڕه‌سمی ناسين كۆسۆڤۆ له‌لايه‌ن رووژئاواوه كاريگه‌ری خراويگ داشتگه له‌بان په‌يوه‌نديه‌يل ناونيان ، له‌ی دوياخريشه جه‌نگ روسياو جۆرجيا ئه‌وه‌نه‌ی تر ئه‌و په‌يوه‌نديه‌يله سه‌ختتره‌و كردگه ، روسيا له‌مه‌يدان وه‌كارخستن مه‌سه‌له‌ی نه‌وه‌وی ئيران له بوشه‌هر هاوكاری نزيكيگ وه‌ل ئيرانا ديريگ ، وه‌لی هه‌ڵه‌په‌ڵه نه‌يريگ له‌ته‌واوكردن ئه‌و كاره‌و توايگ ئيران و دوسيه يا مه‌له‌فه نه‌وه‌ويه‌گه‌ی وه‌ك كارتيگ باريگه كار له‌ورانوه‌ر رووژئاوا ، روسيا فره‌جار ريگر بويه له‌وه‌رده‌م زيايكردن فشار وڵاته‌يل رووژئاوا له‌بان ئيران . بنه‌ڕه‌تنه‌ر روسيای تازه (بۆريس يه‌ڵتيسن) يه‌كم سه‌رۆك كوومار روسيا بوی ك وه‌شيوه‌يگ ديموكراسی هه‌ڵوژريا . زوان ره‌سمی ئه‌و وڵاته (رووسيه)و دينه‌گه‌يشی مه‌سيحيه ، پايته‌خته‌گه‌ی (مۆسكۆ) و روی وه‌ر يا مه‌ساحه‌ی خاكه‌گه‌ی ١٧،٠٧٥،٤٠٠كم چوارگووشه‌و شماره‌ی مه‌ردمه‌گه‌يشی ١٤٢ مليۆن كه‌سه .


پەستانی چاپکردن - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە چاپخانەەوە)\nئامێرێکی چاپەمەنیە بۆ ساڵی ١٨١١ دەگەڕێتەوە، میونخ، ئەڵمانیا.\nپەستانی چاپکردن (بە ئینگلیزی: Printing press) ئامێرێکە بە کار دێت بۆ چاپکردنی وێنە و نووسین لەسەر کاغە و قوماش، ئەم ئامێرە زیاتر بەکاردێت بۆ چاپکردنی کتێب و گۆڤار و ڕۆژنامە و پۆستەرات.\n١ داھێنەری ئامێری چاپ\n٢ گەشەپێدانی ئامێری چاپ\n٣ مێژووی یەکەم ڕۆژنامەی چاپی\nداھێنەری ئامێری چاپ[دەستکاری]\nداھێنەری ئامێری چاپ یۆھانس گووتنبێرگ یوو کە داھێنەرێکی ئەڵمانی بوو، کە لە ساڵی ١٤٤٠دا ئامێری چاپی داھێنا و شۆڕشێکی دروست کرد و، بەو ھۆیە و پیشەی چاپی بە ئەورووپا ناساند.\nدەوترێ پێش یۆھانس گووتنبێرگ چینیەکان یەکەم کەس بوونە ئامێری چاپیان داھێناوە، لە ڕێگای قالبی داری ھەلضکەندراو شێوەکانیان دەنەخشاند بە ڕەنگ و دواتر لەسەر جۆرە کازغێک چاپیان دەکرد، یەکەم کەس لە چین بە داھێنەری ئامێری چاپ دادەنرێت (Bi-Sheng) بوو کە لە ساڵی ١٠٤٥ ئامێرێکی داھێنا بۆ چاپ بەڵام لەبەر زۆری پیتی چینی چینیەکان گرنیان پێ نەدا و سوودیان لێ نەبینی.\nگەشەپێدانی ئامێری چاپ[دەستکاری]\nلە ساڵی ١٨٠٠ نەبیل ئینگلیزی ئامێرێکی چاپی داھێنا بە تەواوەتی لە ئاسن.\nلە ساڵی ١٨١١ فریدریک کویننج ئامێرێکی چاپی داھێنا کە بە بە ھەڵم کاری دەکرد.\nلە ساڵی ١٨٢٦ جوزیف نیبس بۆ یەکەمجار ئامێرێکی چاپی ڕووناکی داھێنا.\nلە ساڵی ١٨٦٣ ولیام بلوک ئامێرێکی چاپی ڕۆژنامەی داھێنا.\nلە ساڵی ١٨٧١ ریتشارد مارش ئامێرێکی چاپی داھێنا کە لە یەک کاتژمێر ١٨ ھەزار پەڕەی چاپ دەکرد.\nلە سەدەی بیستەم آیرا روبل ئامێرێکی چاپی Offset Printing داھێنا، دواتر ڕۆژ بە ڕۆژ ئامێری چاپ گەشەی دەسەند.\nمێژووی یەکەم ڕۆژنامەی چاپی[دەستکاری]\nلە ساڵی ١٦٠٥دا یەکەم ڕۆژنامە لە مێژووی مرۆڤایەتی لە شاری ستراسبۆرگ لەلایەن (یۆھان کارۆلوس) بەناوی Relation، بە زمانی ئەڵمانی دادەمەزرێنرێت. لەم چرکەساتەوە ڕۆژنامە وەکو پیشەسازییەکی نوێ بۆ بەرھەمھێنانی ھەواڵ و دەنگوباس و زانیاریی سەرھەڵدەدات و لە سەدەی نوزدەھەمیشەوە دەبێت بە فاکتەرێکی کاریگەر لە پرۆسەی بەکۆمەڵگابوون و ڕووبەرێکی گرنگ و نوێ لە دروستکردنی پردی پەیوەندیی لەنێوان تاک و گروپ و ناوچە جیاوازەکانی یەک وڵات.\n^ ی ا ب "ویکیپیدای عەرەبی". لە ڕێکەوتی ١٥ی نیسانی ٢٠٢٠ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ http://rhsweb.org/library/1000PeopleMillennium.htm Archived ١٧ی ئازاری ٢٠١٧, لە وەیبەک مەشین.\n^ "ڕۆژنامە لە پیشەسازیی بەرھەمھێنانی ھەواڵ". ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢ی ئابی ٢٠١٩. لە ڕێکەوتی ١٥ی نیسانی ٢٠٢٠ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |date=, |archive-date= (یارمەتی)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=پەستانی_چاپکردن&oldid=685588»\nگۆڤارەکان بە زمانی کوردی\nڕاگەیێنەرەکان بە زمانی کوردی\nچاندی زمانی کوردی\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٢:٤٨ی ١ی ئایاری ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


بنیاتنانەوەى عێراق: گفتوگۆیەکى کراوە لەنێوان دوو ئەندازیاردا | بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان لە عێراق\nبنیاتنانەوەى عێراق: گفتوگۆیەکى کراوە لەنێوان دوو ئەندازیاردا\nئەندازیارى کارەبا، لەما عەساسە، لەدەرەوەى باڵەخانەى پەرستارى و دەرمانخانەى زانکۆى نەینەوا وەستاوە لە موسڵ و لاى چپ، و ئەندازیارى پڕۆژە، عەلى نورى لەڕاستەوە، لەبەردەم پڕۆژەیەکى بنیاتنانەوە لە ڕەمادى. وێنە: بەرنامەى نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان لە عێراق\nپێنج ساڵ بەسەر ئازادبوون لەژێر دەستى داعش تێپەڕیوە و بەرنامەى نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان بەردەوامە لە کارکردن لەگەڵ حکومەتى عێراقدا بەمەبەستى سەقامگیرکردن و بنیاتنانەوەى ژێرخانە سەرەکییەکان و ئەو خزمەتگوزارییانەى لەمیانى جەنگدا پەکیان کەوتووە. لەڕێگەى کۆمەکى دامەزراوەى کۆمەککردن بۆ سەقامگیرییەوە زیاتر لە 95 لەسەدى کارەکە لەڕێگەى کەرتى تایبەتەوە گرێبەست کراوە کە دەبێتە هۆى کەمکردنەوەى تێچوو و بووژاندنەوەى ئابوورییە نێوخۆییەکان و داهاتێکى بەپەلەش دابین دەکات.\nبەڵام ئاخۆ بنیاتنانەوەى عێراقى دواى داعش بۆ ئەندازیاران چی دەگەیەنێت؟ ئایا ئەم هەوڵانەى سەقامگیرکردن چۆن دەتوانن کەشێکى ئارام و شکۆمەند بۆ عێراقییە گەڕاوەکان بڕەخسێنن؟\nلەپشت بەرنامەکەوە تیمێکى بەهێزى 200 ئەندازیارى بەتوانا لە باکور و ناوەڕاستى عێراق هەیە. بە سووربوونیان لەسەر خزمەتکردن، وەڵامى پڕ بەپێستى ئەم پرسیارانەن. کاتێک گەیشتینە لایان، ئەندازیارەکان لەگفتوگۆدابوون لەگەڵ یەکتریدا. زیاتر لەو بارەیەوە بخوێنەوە.\nلەما: سڵاو، من لەما عەساسە م لە شارى مێژوویى دیمەشقەوە لە سوریا. لەساڵى 2019 دا وەک ئەندازیارێکى کارەبا لە موسڵ و ناوچەکانى دەوروبەریدا لەگەڵ بەرنامەى نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان لە عێراق دەستم بە کارکردن کرد. ئەى تۆ؟\nعەلى: خۆشحاڵم بە ناسینت، لەما. من عەلى نوریم خەڵى ڕومادی سەر بە پاڕێزگاى ئەنباڕم. لە ساڵى 2017وە لەم بەرنامەیەدا کاردەکەم. هەمیشە ئاواتەخوازبووم ببم بە ئەندازیار و گۆڕانکارییەک دروست بکەم، جا گەورەبێت یان بچوک. ئەمەش لەگەڵ ئاواتەکەمدا دەگونجێت لەکاتێکدا وەڵاتەکەم خەریکە پاش چەندین ساڵ لە جەنگ چاکدەبێتەوە.\nلەما: ئەمەش خۆمم بەبیر دەهێنێتەوە کە بۆ یەکەم جار دەستمپێکرد. هەمیشە ویستوومە وڵاتەکەم بنیاتبنێم و بەرەوپێشەوەى ببەم، و هەر بۆیە ئەندازیارى باشترین بوار بووە بۆمن. زۆر دڵخۆشم کە کارەکەم کاریگەرییەکى ڕاستەوخۆى بەسەر ژیانى خەڵکییەوە هەیە.\nعەلى: هاوڕاتم، لەما. لەو کاتەوەى کۆلێژم تەواو کردووە لە ساڵى 2007 ەوە، لەگەل کۆمەڵێک ڕێکخراودا وەک ئەندازیار کارم کردووە بۆ شیاندنەوەى ژێرخانە وێرانبووەکان لەسەرانسەرى عێراقدا. لەماوەى ئەو چەند ساڵەدا، تواناى دڵنیاییدانم پەیداکردووە لە کواڵیتى بنیاتنان و بڕیارى دروست بۆ چارەسەرکردنى ئەو ئاستەنگانەى ڕۆژانە دێنە بەردەمم بدەم. چ جۆرە ئاستەنگێک دێنە بەردەمت لەکاتى کارکردندا؟\nئەندازیار عەلى نورى و هاوپیشەکەى، بەشار، کار لەسەر نۆژەنکردنەوەى وێستگەى لاوەکى کارەباى ئەل قادسییە دەکەن لە ڕومادى. وێنە: بەرنامەى نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان\nلەما: ئاستەنگێک کە سەرەکیترینە و ڕووبەڕوومان دەبێتەوە بریتییە لە دڵنیاییدان لە جێبەجێکردنى تایبەتمەندییە داواکراوەکان و تەواوکردنى کارەکان لە ماوەیەکى کورتدا کە بۆیان دیاریکراوە و دامەزراوە نۆژەنکاروەکە ڕادەستى دەسەڵاتە نیوخۆییەکان بکەینەوە. بەڕاشکاوى بڵێم، ئەمەش بەبێ کارى هەرەوەزى و دیاریکردنى کات بۆ کارەکانمان ئەستەمە بێتەدى.\nدەبێت ئەوەش بڵێم کە سەرنجڕاکێشترین بەشى کارەکەم بەسەربردنى کاتە لە شوێنى کار بۆ چاودێریکردنى بەرەوپێشچوونى کارەکان و پاشان بینینى کاریگەرییە ڕاستەوخۆکانى خزمەتگوزارییە نۆژەنکراوەکە بەسەر کۆمەڵگاوە. ئەى تۆ، عەلى؟\nعەلى: بەهۆى جەنگى دژ بە داعشەوە، زۆربەى ژیارخانەکان و خزمەتگوزارییەکان لە ئەنباڕ وێران بوون و ژمارەیەکى بێشومارى دانیشتوان ئاوارەبوون. پێویست بوو پەلە بکەین لە پەرەپێدان و جێبەجێکردنى پلانێک بۆ شیاندنەوەى ژێرخانى هەریەک لە کەرتەکانى تەندروستى و ئاو و ئاوەڕۆ و پەروەردە و کارەبا. ماوەیەکى کورت پاش خستنەگەڕى بەرنامەى سەقامگیرکردنى بەرنامەى نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان لە ڕومادى، یەکێک بووم لەو ئەندازیارانەى یەکەمجار گەڕامەوە ژارەکەم بۆ سەرپەرشتیکردنى پڕۆژەکان.\nپاش ئازادکربوون لەدەستى داعش، خۆم و خانەوادەکەم گەڕاینەوە سەر ماڵێکى نیمچە ڕووخاو. ویرانکارییەکەم بەچاوى خۆم بینیبوو و سوور بووم لەسەر ئاوەدانکردنەوەى شارەکەم و گێڕانەوەى بۆ سەردەمى شکۆمەندى.\nلەڕاستیدا، ئەم بەرنامەیە کاریگەرییەکى ئەرێنى بەسەر ژیانى دانیشتوانى ئەنباڕەوە جێهێشتووە. ئێستاش خەلکى متمانەیان هەیە کە ئەگەر بە پڕۆژەیەکەوە پابەندبین دەتوانین بە ئەنجامى بگەیەنین. هەندێک لە دانیشتوان تەنانەت هاندران لەگەڵماندا بەشداربن. بۆ نمونە، لەیەکێک لە بەرنامەکانمان بۆ نۆژەنکردنەوەى قوتابخانە لە ڕومادى، بەڕیوەبەرى قوتابخانەکە و یەکێک لە مامۆستاکان خۆەبخشانە هاتن بۆئەوەى کارمان لەگەڵدا بکەن بەمەبەستى تەواوکردنى پڕۆژەکە و هاریکاریکردنى منداڵان بۆ گەڕانەوە بۆ قوتابخانە. لە شوێنێکى ترى کارکردنى کارەبادا، ئەو دانیشتوانەى نزیک ئەو شوێنە دەژیان خواردن و ئاویان بۆ سەرپەرشتیارەکان دابین کرد. تەنانەت لەهەندێک حاڵەتدا دانیشتوان کارى پاسەوانى و چاککردنەوەى کەرەستەکانى پڕۆژەکەیان بە خۆڕایى ئەنجامدا.\nئەندازیار لەما عەساسە لەمیانى سەردانیدا بۆ باڵەخانەى پەرستارى و دەرمانخانەى زانکۆى نەینەوا لە موسڵ. وێنە: بەرنامەى نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان لە عێراق\nلەما: لەسەرەتادا، دۆزینەوەى دەستی کارى شارەزا بۆ کارکردن لە پڕۆژە تایبەتەکان ئەستەم بوو چونکە زۆربەى ئەندازیاران بەهۆى داعشەوە شارەکەیان جێهێشتبوو. پڕۆژەکانى نۆژەنکردنەوە دەرفەتى دامەزراندن دەڕەخسێنن و بژێوى ژیان باشتر دەکەن و ئەمەش هانى خەڵکى دەدات بگەڕێنەوە و دووبارە شارەکانى خۆیان بنیات بنێنەوە. بڕوام وایە بە کردنەوەى دەرگا لەبەردەم توانا لۆکاڵییەکان کلیلى بنیاتنانەوەى عێراقە بە شێوەیەکى بەردەوام.\nئەندازیار لەما لەگەڵ هاوپیشەکەیدا، لە نێو وێستگەى لاوەکى باب ئەل توب لە موسڵ. وێنە: بەرنامەى نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان لە عێراق\nعەلى: ئەم بەرنامەیە گەزارشتێکى ڕاستگۆیانەیە بۆ دەستەواژەى چارەسەرى نێوخۆیى بۆ کێشە نێوخۆییەکانە. دڵخۆشم کە لێرەم. هیوادارم تاکو مانەوەمان پێویستبێت بەردەوام بین لە هاریکاریکردنى ئەو عێراقییانەى ماندووى چاکبوونەوەن لە زەبرەکانى چەندساڵەى جەنگ.\nئەندازیار عەلى و تیمەکەى لەدەرەوەى قوتابخانەى ئامادەیى خالیدییە لە حەبانیە لە ئەنباڕ. وێنە بەرنامەى نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان لە عێراق.\nلەما: هاوڕام، زۆرێک لە ژێرخانەکان وێرانن و خەڵکیش تاکو ئێستا لەئاوارەییدا دەژین. هەرچەندە پڕۆژەیەکى زۆرى ژێرخانمان تەواو کردووە، هێشتا نەخۆشخانە و وێستگەى لاوەکى کارەبا و وێستگەى چارەسەرکردنى ئاو و دوکان و قوتابخانە و خانووى زۆر ماون کە وێرانن. بڕوام وایە کە پێویستە سەرنجمان بگوازینەوە سەر ڕەخساندنى بژێوى بەردەوامو بەردەستبوونى بەردەوامى خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکان بۆ ئەو خانەوادانەى گەڕاونەتەوە و ڕێگە لە ئاوارەبوون بگرین.\nتاکو ئێستا، دامەزراوەى کۆمەککردن بۆ سەقامگیرى 2,906 پڕۆژەى تەواو کردووە و لە ئێستادا خەریکى جێبەجێکردنى 278 پڕۆژەى ترە لە ئەنباڕ و سەڵاحەدین و دیالا و کەرکوک کە 14.6 ملیۆن کەس لێیان سوودمەند دەبێت.


بۆ چارەی ئەم نەخۆشیانە سندی بخۆن\nئاسایشی ڕۆژهەڵاتی ھەولێر ئاماری چالاکییەکانی ٢٠٢٠ بڵاوکردەوە ئاسایشی ڕۆژئاوای سلێمانی ده‌ستگیركردنی تۆمه‌تبارێكی راگه‌یاند ژووری ئۆپه‌راسیۆنی پارێزگای هه‌ولێر ڕاگەیەنراوێكی بڵاو كردەوە کۆمسیۆن داوا لە باڵیۆزخانەو رێکخراوکان دەکات چاودێری ھەڵبژاردنەکان بکەن کەرکوك..دەستبەسەر چوار ته‌نكه‌رى نەوتی قاچاغدا گیرا\nئەڵوەند كوێستانی 21/11/2020 - 10:01 هەواڵ/تەندروستی\nسندی سپی بێت یان زەرد یان سور یان پەمەیی وادەكات چەندین سودی تەندروستی دەگمەنی هەبێت و ئەمەش دەیكاتە باشترین، بەڵام دەریش كەوتووە كە سندی بەسوودە بۆ كەمكردنەوەی برسێتی و دابەزینی كۆلیسترۆڵ و سەرچاوەی دەوڵەمەندی ریشاڵە سودەكانی زۆرن وەكو:\n1. سەرچاوەی شلەمەنیە.\n2. دابەزینی كێش خێرا دەكات: كوپێك ئاوی سندی دوو گرام ریشاڵی تێدایەو هەستی تێربون دەدات و هانی ئەنزیمەكانی جگەر دەدات لەخواردنی خۆراكی زۆر.\n3. چارەسەری هەوكردنی قورگ دەكات بەهۆی بوونی ڤیتامین ئێچ و سی و دژە ئۆكسانەكان بۆ كۆكەو قوڕگ ئێشە بەسوودە.\n4. هاوكاری توشبوانی كۆلیسترۆڵ دەكات: زانایان بۆیان دەركەوت كەپێكهاتەی فلافۆنۆید كەچەوری سروشتی تێدایە هاوكارە لەدابەزاندنی رێژەی كۆلیسترۆڵ لەخوێندا لەرێی كەمكردنەوەی ئەو كۆلیسترۆڵە زیانبەخشەی جگەر دەریدەدات.\n5. سسیتەمی بەرگری بەهێز دەكات، چونكە ڤیتامین سی تێدایەو ووزەت پێ دەبەخشێت.\n6. چەوری سیانی (ترای گلیسراید) كەم دەكاتەوەو چەوری وورگ و سمت دادەبەزێنێت.\n7. نابێ سندی و دەرمانی دڵ و فشاری خوێن پێكەوە بخورێت، چونكە دەبێتە هۆی كارلێك و زیادبوونی لێدانەكانی دڵ.\n8. سندی كۆنترۆڵی رێژەی شەكر دەكات.\n9. سەرچاوەیەكی دەوڵەمەندە بەریشاڵ بۆ ئەوانە بەسوودە كەگرفتی هەرسیان هەیە.\n10. دەتپارێزێت لەدروستبوونی خانە شێرپەنجەییەكان و رێگرە لەبڵاوبوونەوەی لەلەشدا، چارەسەری شێرپەنجەی مەمك دەكات، چونكە هۆرمۆنی ئیسترۆجین كەم دەكاتەوە، لەشێرپەنجەی سیەكان و پەنكریاس دەتپارێزێت.\n11. سندی بەرێژەیەكی باش بخۆیت پێستت جوان دەكات.\n12. چارەسەری هەوكردنی پووك دەكات، چونكە پارێزەری هاوسەنگی بەكتریا دەكات لەدەمدا.\n13. چارەسەری وشكبونەوەی جگەر دەكات، بەهۆی بوونی پێكهاتەی فلافۆنۆید كەچارەسەری ووشكبونی جگەر دەكات كە هۆكارەكەی خواردنەوە كحولییەكانە.\nئاسایشی ڕۆژهەڵاتی ھەولێر ئاماری چالاکییەکانی ٢٠٢٠ بڵاوکردەوە\nژووری ئۆپه‌راسیۆنی پارێزگای هه‌ولێر ڕاگەیەنراوێكی بڵاو كردەوە\nکۆمسیۆن داوا لە باڵیۆزخانەو رێکخراوکان دەکات چاودێری ھەڵبژاردنەکان بکەن\nڕێگری لە ڕاگەیاندنەكان دەكرێ بێ ڕێگەپێدان لە نەخۆشخانەكان ڕووماڵ بكەن\nسكاڵای یاسایی لەسەر وەزیرێكی حكومەتی هەریم تۆمار دەكرێت\nهاتوچۆی هەولێر کۆمپانیاکانی ئۆتۆمبێل ئاگادار ده‌كاته‌وه\nبه‌رزترین و نزمترین پله‌ی گه‌رمای تۆماركراوی ناوچه‌كه‌ت ببینه


خۆشەویستی و ترس، دووانەی بەرهەم هێنەری توندئاژۆیی\nتاریخ ایجاد در جمعه, 17 فروردين 1397 00:17\nکاتێک خۆشەویستی و ترس دەبنە بابەتی فەلسەفاندن، نەک ئامرازێک بۆ بڕوا پێ هێنان، دەتوانین بڵێین یەکێک لە مەرجەکانی راوەدوونانی توندئاژۆیی خەریکە خۆی دەخەمڵێنێ.\nتوندئاژۆیی لە سیاسەت یەکێک لە رێچکەکانی ناو هەر بیرۆکەیەکی سیاسییە. هەر بەو پێیەیش هەمیشە لایەنی ناوەڕاست و لایەنی کۆنسێرڤاتیڤ مان هەیە. ئەم سێ باڵە تا راەیەکی زۆر لە ناو هەموو ئایدیۆلۆژییەکاندا دەست دەکەون.\nلە وڵاتانی مودێرن و پێشکەوتوو، لایەنی توندئاژۆ لە رێگای سیستمی دیمۆکراسی و ئازادی و هەروەها لە رێگای پەیڕەوکردنی جۆرێک لە سیستمی دادوەریی کۆمەڵایەتیییەوە کۆنتڕۆل دەکرێ. ئیتر دەبینین لەم جۆرە ولاتانەدا خۆبەخۆ بنەماکانی توندئاژۆیی لاواز دەبن و باڵی توندرەو لە ناو هەموو ئایدیۆلۆژییە باوەکاندا خەڵکی زۆریان بە شوێنەوە نیە و لە کاتی دەنگدانەکاندا هەمیشە کەمینەن. بەڵام لە وڵاتانی تردا ئەم باڵە یان لە رێگای زەبروزەنگەوە کۆنتڕۆڵ دەکرێن، یان ئەوەیکە ئەم باڵە بۆ خۆی لەسەر حوکمە و بە گوێرەی لۆژیکی خۆی بەر بە هەر چەشنە رەوتێکی سیاسی تر دەگرێ. لە راستیدا توندئاژۆکان هەمیشە دیکتاتۆرن، چونکە هەمیشە خۆیان بە خاوەن حەقیقەت و راستی دەزانن و ئەوانی تر بە ناڕاست و بەدەڵ و چەواشەکار. ئەوان راستیی خۆیان لە ئایدیاوە وەردەگرن نەک لە خەڵکەوە.\nبۆیە بەشێکی گرینگی لۆژیکی سەرکوت لە جۆری رووانین بۆ ژیان و لەو ئەو ئەرکانە دێت کە کەس یان لایەنیک بۆ خۆی دیاری دەکا.\nهەڵبەت توندئاژۆیی تەنیا بنەمای لە جۆری ئایدیا و بیردا نیە، بەڵکو پەیوەندیشی بەوەوە هەیە کە 'هەست' چەندە دەور لە خودی ئایدیادا دەگێڕێ. ئەو ئایدیۆلۆژیانەی گرینگیی سەرەکی بە هەست دەدەن و پلەی دووهەم بۆ ئەقڵ و بیرکردنەوە قایل دەبن، توندڕەوییەکن لە رەگەزی هەرە دژواری.\nتوندئاژۆکان بۆ ئەوەی بتوانن بە جوانی هەست لەناو لایەنگرەکانیاندا هەڵخرێنن، هەوڵدەدەن لەگەڵ فێرکردن جۆرێک لە سۆزیش لەناو لایەنگرەکانیاندا چێ بکەن. ئەم سۆزەیش هاوکات لە رێگای هاندانی خۆشەویستی و ترسەوە دروست دەکرێ. کاتێک خۆشەویستی و ترس هاوزەمان پێکەوە لەسەر دیاردەیەک شکڵ دەگرن، ئیتر جێ هێشتنی یەکجار دژوار دەبێ. چونکە کاتێک خۆشەویستی ون دەبێ، ترس هەر دەمێنێتەوە و کاتێکیش ترس ون دەبێ، خۆشەویستی هەر لەوێیە. ئەوەیکە خۆشەویستی و ترس پێکەوە ون بن، ئەگەری کەمترە لە ون بوونی یەکیان.\nچیرۆکی چێکردنی خۆشەویستی و ترس سەبارەت بە دەقە پیرۆزەکان یاخود سەبارەت بە دیکتاتۆرەکان چیرۆکێکی کۆنە. بۆ وێنە بڕوانە ئەو شێوازەی باوەڕداران دەڕواننە دەقە پیرۆزەکان، یاخود دەڕواننە پەیامبەران. یان بڕوانە کۆریای باکوور کاتێک قسە لەسەر رابەڕەکەیانە. هەموو ئەمانە نموونەی زیندووی سەلمێنەری ئەم راستییەن.\nمرۆڤێک کە هاوکات بۆ دیاردەیەک هەم خۆشەویستی هەیە و هەم ترس، دەکەوێتە گەمەیەکەوە لە ناو ئەم دوو هەستەدا کە بە دژواری دەتوانێ وێنایەک لە کۆتایی تیا دروست بێ. ئەم جۆرە مرۆڤە هەمیشە چاوەڕوانی خێرە، جا چ بە هۆی خۆشەویستییەوە و چ بە هۆی ترسەکەیەوە. لای ئەو هەردووکی ئەم هەستانە لەوێن بۆ ئەوەی ئەو خۆشبەخت بکەن. ئەو پێی وایە هەتا خۆشەویستییەکەی زۆرتر بێت ئەوا ئەگەری خێر و رەحمەت زۆرترە و هەتا ترسیش زۆرتر بێت ئەوا دیسان ئەگەری خێر و رەحمەت زۆرترە. جا ئەگەر هەر دووکی ئەم هەستانە پێکەوە هەبن ئەوا ئەگەری خێر و رەحمەت گەلێک زیاتر دەبێ. بۆیە تا دەتوانێ هەولدەدا هاوکات زیاتر خۆی لەم دوو هەستەدا نوقم بکا.\nتوندئاژۆکان هەمیشە گرینگیی تایبەت بە هەست دەدەن. راستییەکەی ئەوەیە هەست زیاتر لە ئەقڵ دەبێتە هۆی وابەستەیی و کۆیلەیی.\nکاتی خۆی 'ئەپیکۆر'ی فیلسووف باسی ئەوەی دەکرد کە مەبەست لە ژیان لەززەتە و ئەم لەززەتەیش بریتییە لە زانایی، نەک لەززەتی هەستەکان. واتە ئەوە زاناییە لەززەتی راستەقینە دروست دەکا. ئەپیکور پێی وابوو لە رێگای زاناییەوە مرۆڤ دەتوانێ بگاتە پلەی خودا. هەر بۆیە ئەو هەستی رەد دەکردەوە و زیاتر پێداگر بوو لە سەر لایەنی ئەقڵیی مرۆڤ. بۆ وینە ئەو دژی ئاشق بوون بوو، چونکە دەیگوت هەستی ئەشق وابەستەیی دروست دەکا. لای ئەو، ئەقڵ مەرجی سەرەکیی سەربەخۆبوون بوو. ئەپیکور بۆ ئەم مەبەستە گرینگیی تایبەتی بە فەلسەفە و فێربوونی فەلسەفە دەدا.\nبۆیە لەسەردەمێکدا ئێمەی تیا دەژین، فەلسەفە دیسان خۆی دەسەلمێنێتەوە. هۆکارەکەیشی ئەوەیە مرۆڤ بۆ رەواندنەوەی توندئاژۆیی هەمیشە پێویستی بە فەلسەفاندن هەبووە و هەیە. کاتێک خۆشەویستی و ترس دەبنە بابەتی فەلسەفاندن، نەک ئامرازێک بۆ بڕوا پێ هێنان، دەتوانین بڵێین یەکێک لە مەرجەکانی راوەدوونانی توندئاژۆیی خەریکە خۆی دەخەمڵێنێ.