ئەو شتانەی ڕۆژوو بەتاڵ دەکەنەوە و ئەوانەش ڕۆژوو بەتاڵ ناکەنەوە: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nڕۆژووئەو شتانەى ڕۆژوو بەتاڵ دەکەنەوەئەو شتانەی ڕۆژوو بەتاڵ دەکەنەوە و ئەوانەش ڕۆژوو بەتاڵ ناکەنەوە\nئەو شتانەی ڕۆژوو بەتاڵ دەکەنەوە و ئەوانەش ڕۆژوو بەتاڵ ناکەنەوە\nئەو شتانەچین کە ڕۆژوو بەتاڵ دەکەنەوە و ئەوانەش ڕۆژوو بەتاڵ ناکەنەوە؟\nسەبارەت بەو شتانەى کە ڕۆژوو بەتاڵ دەکەنەوە ، وەهەروەها ئەو شتانەش کە ڕۆژوو بەتاڵ ناکەنەوە لە درێژەى وەڵام حوکمى ئەم خاڵانەى خوارەوە ڕون کراوەتەوە .\nیەکەم: خواردن وخواردنەوە:\nدووەم: جیماع کردن بەئەنقەست لەڕۆژی ڕەمەزاندا:\nسێیەم: دەرچوونی مەنی:\nپێنجەم: دەرچوونی خوێنی حەیز و نیفاس:\nشەشەم: شێت بوون ولەهۆش خۆچوون:\nحەوتەم: حوکمی ئەو کەسەی لەڕۆژی ڕەمەزاندا دەنوێت:\nهەشتەم: هەڵگەڕانەوە لەدین وموڕتەد بوونەوە:\nنۆیەم: نیەتی شکاندنی ڕۆژوو:\nدەیەم: حوکمی حوجامە کردن بەنیسبەت کەسێکەوە کەبەڕۆژووە:\nیازدەیەم: حوکمی خوێن دەرهێنان لەڕێگای دەمارەوە لەکاتی بەڕۆژوو بووندا:\nدوازدەیەم: حوکمی وەرگرتنی خوێن بۆ فەحس وتاقی کردنەوە:\nسیازدەیەم: حوكمی شاف هەڵگرتن لەڕێگای کۆمەوە:\nچواردەیەم: قەترە لەڕێگای لوتەوە:\n1- حوکمی بەکار هێنانی خواردن وخواردنەوە بەئەنقەست:\nهەرکەسێک شتێک بەئەنقەست بخوات یاخود بخواتەوە لەو شتانەی کەوزە بەمرۆڤ دەبەخشن ، و لەو کاتەدا بزانێت بەڕۆژووە ولەبیری بێت ؛ ئەوا بەتەئکید ڕۆژووەکەی بەتاڵ دەبێتەوە ، هەریەک لە: ابنُ حزمٍ، وابن قُدامةَ کودەنگی زانایانیان لەم بارەیەوە نەقڵ کردووە.\n- ئەوەی کەپێویست دەبێت بەهۆی خواردن وخواردنەوەوە بەئەنقەست:\n- قەزا کردنەوەی ئەو ڕۆژەیە:\nهەرکەسێک بەئەنقەست خواردن خواردنەوە بخوات وبخواتەوە ، ئەوا پێویستە ڕۆژووی ئەو ڕۆژە قەزا بکاتەوە ، هەموو زانایان ئەم بۆچوونەیان هەیە ، بەڵام بەنیسبەت کەفارەتەوە کەئایا لەگەڵ قەزا کردنەوەکەدا کەفارەتیشی دەکەوێتە سەر یاخود نا ؟\nنەخێر کەفارەتی لەسەر نی یە ، ئەوەش مەزهەبی شافعی ، وحەنبەلیەکانە ، و ابنُ المنذر، والنوويُّ، بەڕاجحیان زانیوە ،و ابنُ عُثَيمين هەڵی بژاردووە.\n- خۆ گرتنەوە لەو شتانەی کەڕۆژوو دەشکێنن:\nهەرکەسێک بەئەنقەست خواردن خواردنەوە بخوات وبخواتەوە ، ئەوا پێویستە ، باقی ئەو ڕۆژەی کەچەند سەعاتێک دەکات خۆی بگرێتەوە لەو شتانەی کەڕۆژوو بەتاڵ دەکەنەوە، ئەمەش کۆدەنگی چوار مەزهەبەکەی لەسەرە ، وابنُ حَزمٍ ئەم بۆچوونەی هەڵبژاردووە.\n2- حوکمی بەکار هێنانی خواردن وخواردنەوە بەهۆی لەبیرچوونەوەوە:\nهەرکەسێک بەهۆی لەبیرچوونەوەوە خواردن خواردنەوە بخوات وبخواتەوە ، ئەوا هیچی لەسەر نی یە ، وڕۆژووەکەی تەواو دەکات ، ئەوەش مەزهەبی جمهوری زانایانە لەحەنەفی وشافعی وحەنبەلیەکان.\n3- حوکمی ئەو شتانەی کەبەبێ مەبەست دەچنە سکی ڕۆژووەوانەوە:\nئەو شتانەی کەبەبێ مەبەست و لا ئیرادی دەچنە سکی ڕۆژووەوانەوە ، وەک خۆڵ وتۆزی ڕێگا ؛ ئەوا ڕۆژوو بەتاڵ ناکەنەوە ، هەریەک لە: ابنُ المُنذر، وابنُ حزمٍ، وابنُ قُدامةَ، والنوويُّ، والخَرشيُّ کودەنگی زانایانیان لەم بارەیەوە نەقڵ کردووە.\n4- حوکمی قوت دانی لیکی خۆی لەلایەن کەسی ڕۆژووەوانەوە:\nقوت دانی لیک ڕۆژوو بەتاڵ ناکاتەوە ، مادام فڕێی نەداوە ، وکۆی نەکردۆتەوە ؛ ابنُ حزمٍ کودەنگی زانایانی لەم بارەیەوە نەقڵ کردووە.\n5-حوکمی قوت دانی ئەو شتانەی کەلەنێوان ددانەکانیدایە لەلایەن کەسی ڕۆژووەوانەوە وئەو شتانە هێندە کەمن ناتوانرێت فڕێ بدرێن:\nهەرکەسێک شتێک قوت بدات ئەوانەی کەلەنێوان ددانەکانی دایە وکەم بێت ونەتوانرێت فڕێ بدرێت ولەگەڵ لیکدا بچێتە قوڕگیەوە ، ئەوا ڕۆژووەکەی دروستە: ابنُ المنذِر کودەنگی زانایانی لەم بارەیەوە نەقڵ کردووە.\n6- حوکمی حوکمی قوت دانی ئەو شتانەی کەلەنێوان ددانەکانیدایە لەلایەن کەسی ڕۆژووەوانەوە بەڵام دەتوانرێت فڕێ بدرێن:\nهەرکەسێک شتێک قوت بدات ئەوانەی کەلەنێوان ددانەکانی دایە وبتوانرێت فڕێ بدرێت ؛ ئەوا ڕۆژووەکەی بەتاڵ دەبێتەوە ، ئەوەش مەزهەبی شافعی ، وحەنبەلیەکان ، وبۆچوونێکی مالکیەکانە.\n7- حوکمی قوت دانی ئەو شتانەی کەعادەتەن ناخورێن:\nگەر کەسی ڕۆژووەوان شتێکی قوت دا کەعادەتەن ناخورێت ، وەک دینار ، یاخود بەرد ، یاخود ئاسن ، یاخود دەزو ؛ ڕۆژووەکەی دەشکێت ،ئەمەش کۆدەنگی چوار مەزهەبەکەی لەسەرە ، ومەزهەبی جمهوری زانایانی سەلەف وخەلەفە.\n8- حوکمی جگەرە کێشان لەکاتی بەڕۆژوو بووندا:\n9- حوکمی خۆگرتنەوە لەو شتانەی ڕۆژوو بەتاڵ دەکەنەوە بەنیسبەت کەسێکەوە وای زانیوە خۆر ئاوا بووە وڕۆژووی شکاندووە بەڵام دواتر دەرکەوتووە هێشتا خۆر ئاوا نەبووە:\nلەم حاڵەتەدا بەڵێ پێویستە خۆی بگرێتەوە لەو شتانەی ڕۆژوو بەتاڵ دەکەنەوە ، ئەمەش کۆدەنگی چوار مەزهەبەکەی لەسەرە.\n10- کەسێک ڕۆژووی شکاندووە وای زانیوە خۆر ئاوا بووە بەڵام دواتر دەرکەوتووە هێشتا خۆر ئاوا نەبووە جا ئایا ئەم کەسە واجبە لەسەری ئەو ڕۆژە قەزا بکاتەوە یاخود نا؟\nزانایان لەم بارەیە بۆچوونیان جیاوازە ودوو بۆچوونیان هەیە:\nبۆچوونی یەکەم: پێویستە لەسەری قەزای بکاتەوە، ئەمەش بەکۆدەنگی چوار مەزهەبەکە.\nبۆچوونی دووەم: پێویست نی یە لەسەری قەزای کاتەوە، ئەمەشیان بۆچوونی کۆمەڵێکە لەسەلەفە ، و ابنُ تَيميَّةَ، وابنُ القيِّم، وابنُ عُثَيمين هەڵیان بژاردووە.\n11- حوکمی ئەو کەسەی خواردن بخوات یاخود خواردنەوە بخواتەوە وگومانی هەبێت لەئاوا بوونی خۆر:\nلەم حاڵەتەدا گەر دڵنیا نەبوو لەوەی خۆر ئاوا بووە یاخود دەرکەوت خۆر ئاوا نەبووە ، تاوان بار دەبێت ، ولەهەردوو حاڵەتەکەدا پێویستە ئەو ڕۆژە بگرێتەوە ، ئەمەش بەکۆدەنگی چوار مەزهەبەکە..\n12- حوکمی کەسێک بەهەڵە دوای دەرکەوتنی فەجر پارشێوی کردبێت:\nهەر کەسێک پارشێو بکات و وابزانێت هێشتا شەوە ، بەڵام دواتر بۆی دەرکەوێت لەو کاتەی ئەو پارشێوی کردووە فەجر دەرکەوتووە ؛ لەم حاڵەتەدا زانایان ناکۆکن لەبارەی واجب بوون و واجب نەبوونی قەزا کردنەوە لەسەری ، ودوو بۆچوونیان لەم بارەیەوە هەیە:\nبۆچوونی یەکەم: ڕۆژووەکەی دروستە ، وقەزا کردنەوەی لەسەر نی یە ، ئەوەش قسەی کۆمەڵێک لەسەلەفە ، و ابنُ تَيميَّةَ، وابنُ عُثَيمين هەڵیان بژاردووە.\nبۆ چوونی دووەم: پێویستە قەزای بکاتەوە ، ئەمەش بەکۆدەنگی چوار مەزهەبەکە.\n1- حوکمی جیماع کردن بەئەنقەست لەڕۆژی ڕەمەزاندا: هەرکەسێک لەڕەمەزاندا بەئەنقەست جیماع بکات ، ئەوا ڕۆژووەکەی بەتاڵ دەبێتەوە ، هەریەک لە: ابنُ المنذِرِ، وابنُ حزمٍ، وابنُ قُدامةَ، وابنُ تَيميَّةَ کۆدەنگی زانایانیان لەم بارەیەوە نەقڵ کردووە.\n2- ئەو شتەی واجب دەبێت بەهۆی جیماع کردنەوە لەڕەمەزاندا:\nئەم چەند شتەی لای خوارەوە واجب دەبێت:\nئەو کەسەی لەڕەمەزاندا جیماع دەکات کەفارەتی لەسەر واجب دەبێت ، ئەمەش بەکۆدەنگی هەر چوار مەزهەبەکە.\nکەفارەتی جیماع کردن لەڕەمەزاندا بەدوای یەکدایە ، ئەوەش مەزهەبی جمهوری زانایانە لە: حەنەفی ،وشافعی ، وحەنبەلیەکان ، ومەزهەبی زاهییەکانیشە.\n- قەزا کردنەوە:\nئەو کەسەی لەڕەمەزاندا جیماع دەکات پێویستە لەسەری ئەو ڕۆژە قەزا بکاتەوە کەجیماعی تێدا کردووە ، ئەمەش بەکۆدەنگی هەر چوار مەزهەبەکە.\n3- ئەوەی لەسەر ئافرەت واجبە کاتێ لەڕۆژانی ڕەمەزاندا جیماعی لەگەڵ دەکرێت وئەویش ڕازی بێت :\nلەم حاڵەتەدا ئەویش بەهەمان شێوەى مێردەکەی قەزا وکەفارەتی دەکەوێتە سەر ، ئەوەش مەزهەبی جمهوری زانایانە لەحەنەفی ،ومالکی ، وحەنبەلیەکان ، وبۆچوونێکیشە لای شافعیەکان.\n4- حوکمی ئەو کەسەی بەهۆی لەبیر چوونەوە جیماع دەکات :\nهەرکەسێک بەهۆی لەبیر چوونەوەوە جیماع بکات ، ئەوا ڕۆژووەکەی دروستە ، وپێویست نی یە لەسەری قەزای بکاتەوە، ئەوەش بۆچوونی حەنەفی ،وشافعیەکانە ، وقسەی کۆمەڵێکە لەسەلەف ،و ابنُ تَيميَّةَ، وابنُ القَيِّم، والصنعانيُّ، والشَّوكانيُّ، وابنُ عُثَيمين هەڵیان بژاردووە.\n5- حوکمی ئەو کەسەی لەیەک ڕۆژی ڕەمەزاندا چەند جارێک جیماع دەکات:\nهەرکەسێک لەیەک ڕۆژی ڕەمەزاندا چەند جارێک جیماع بکات ، ئەوا تەنها یەک کەفارەتی لەسەرە ، گەر پێش ئەوەی دووبارەی بکاتەوە کەفارەتی نەدابێ ، هەریەک لە: ابنُ عبدِ البَرِّ، وابنُ قُدامةَ کۆدەنگی زانایانیان لەم بارەیەوە نەقڵ کردووە.\n6- حوکمی ئەو کەسەی لەیەک ڕۆژی ڕەمەزاندا چەند جارێک جیماع دەکات وکەفارەتی جیماعی یەکەمی دابێت:\nلەم حاڵەتەدا زانایان بۆچوونی جیاوازیان هەیە کەئایا واجبە جارێکی تر کەفارەت بداتەوە یاخود نا ؟\nبۆچوونی یەکەم: پێی وایە دوو بارە کەفارەتی لەسەر نی یە ، ئەوەش مەزهەبی مالکی ، وشافعییەکانە ،و ابنِ عُثَيمين ئەم بۆچوونەی لاپەسەندە.\nبۆچوونی دووەم: پێویستە دوو بارە کەفارەتی جیماعی دواتری بدات ، ئەوەش مەزهەبی حەنەفی ، وحەنبەلیەکانە.\n7-حوکمی ئەو کەسەی لەدوو ڕۆژ یان زیاتر لەڕەمەزاندا جیماع دەکات:\nلەم حاڵەتەدا پێویستە بۆ هەر ڕۆژێک کەفارەتێک بدات ، جا جیاوازی نی یە کەفارەتی ڕۆژی پێشووی دابێت یاخود نا، ئەوەش مەزهەبی جمهوری زانایانە لە: مالکی ، وشافعی ، وحەنبەلیەکان.\n8- حوکمی ڕۆژووی ئەو کەسەی لەدواوە جیماعی کردبێت:\nهەرکەسێک لەدواوە جیماع بکات ڕۆژووەکەی بەتاڵ دەبێتەوە ، وپێویستە لەسەری ئەو ڕۆژە قەزا بکاتەوە و کەفارەتیشە لەسەرە ، ئەمەش بەکۆدەنگی هەر چوار مەزهەبەکە.\n9- حوکمی ئەو کەسەی بەئەنقەست جیماع دەکات لەکاتێکدا بەڕۆژووە وڕۆژووەکەی قەزای قەرزاری ڕەمەزانەوە.\nلەم حاڵەتەدا کەفارەتی لەسەر نی یە ، ئەمەش بەکۆدەنگی هەر چوار مەزهەبەکە.\n1- هەرکەسێک لەڕۆژی ڕەمەزاندا ئاوی خۆی بێتەوە ؛ ئەوا ڕۆژووەکەی بەتاڵ دەبێتەوە ، وپێویستە قەزای بکاتەوە ، ئەمەش بەکۆدەنگی هەر چوار مەزهەبەکە.\n2- قەزا کردنەوەی ڕۆژوو لەسەر ئەو کەسەی کە دەسبازی دەکات یاخود ماچ بکات یاخود دەست بدات لەخێزانی وئاوی بێتەوە:\nهەرکەس بەهۆی دەسبازی بەبێ جیماع کردن یاخود ماچ بکات یاخود بەهۆی دەس لێدانەوە ئاوی بێتەوە ، ، لەم حاڵەتانەدا ڕۆژووەکەی بەتاڵ دەبێتەوە ، وپێویستە قەزای بکاتەوە ، ئەمەش بەکۆدەنگی هەر چوار مەزهەبەکە.\n3- ئەو کەسەی بەهۆی دەسبازی کردن ، یاخود ماچ کردنەوەوە یاخود دەس لێ دانەوە ئاوی بێتەوە ئایا کەفارەتی دەکەوێتە سەر یاخود نا؟\nهەرکەسێک بەم هۆیانەوە ئاوی بێتەوە بەمەرجێک جیماع نەبێت ئەوا کەفارەتی لەسەر نی یە ، ئەوەش مەزهەبی جمهوری زانایانە وەک: حەنەفی ، وشافعی ، وحەنبەلیەکانە.\n4- حوکمی ئەو کەسەی زۆر تەماشا بکات تاوەکو ئاوی دێتەوە:\nهەرکەسێک چەند جارێک تەماشای خێزانی یان هەر شتێکی تر بکات وئاوی بێتەوە ئەمە لەکاتێکدایە بەڕۆژووە ، ئایا ڕۆژووەکەی دەشکێت یاخود نا ؟\nزانایان لەم بارەیەوە جیاوازن ودوو بۆچوونیان هەیەلەم بارەیەوە:\nبۆچوونی یەکەم: هەرکەسێک چەند جارێک تەماشای خێزانی یان هەر شتێکی تر بکات تاوەکو ئاوی دێتەوە ، ئەوا ڕۆژووەکەی دەشکێ بەڵام کەفارەتی لەسەر نی یە ؛ ئەوەش مەزهەبی حەنبەلیەکان ،وکۆمەڵێک لەسەلەفە ،و ابنُ عُثَيمين، هەڵیبژاردووە ، و اللَّجنةُ الدَّائمةُ هەمان فەتوایان لەم بارەیەوە داوە.\nبۆچوونی دووەم: هەرکەسێک چەند جارێک تەماشای خێزانی یان هەر شتێکی تر بکات تاوەکو ئاوی دێتەوە ، ئەوا ڕۆژووەکەی ناشکێ ، ئەوەش مەزهەبی حەنەفی ، وشافعیەکانە ، وقسەی کۆمەڵێک لەسەلەفە.\n5- حوکمی ئەو کەسەی ئاوی بێتەوە تەنها بەهۆی بیرکردنەوەوە بەبێ ئەوەی هیچ بکات:\nلەم حاڵەتەدا ڕۆژووی بەتاڵ نابێتەوە ، جا بیرکردنەوەکە بەردەوام بێت یاخود نا ، ئەوەش مەزهەبی جمهوری زانایانە لە: حەنەفی وشافعی ، وحەنبەلیەکان.\n6- حوکمی ئەو کەسەی لەڕۆژی ڕەمەزاندا بنوێت وتوشی لەش گرانی بێت:\nلەم حاڵەتەدا ڕۆژووەکەی دروستە وبەتاڵ نابێتەوە ؛ هەریەک: الماوَرديُّ، وابنُ حزمٍ، وابنُ عبدِ البَرِّ، وابنُ رُشدٍ، والنَّوويُّ، وابنُ تَيميَّةَ، وابنُ حجر کۆدەنگیان لەم بارەیەوە نەقڵ کردووە.\n7- حوکمی دەرچوونی مەزی لەکەسێکەوە کەبەڕۆژووە:\nدەرچوونی مەزی لەکەسێکەوە کەبەڕۆژووە ڕۆژوو بەتاڵ ناکاتەوە ، ئەوەش مەزهەبی حەنەفی وشافعیەکانە ، و یەکێک لەڕیوایەتەکانە لەئیمام ئەحمەدەوە ،و ابنُ المُنذِر، والصنعانيُّ؛ وابنُ عُثَيمين ئەم بۆچوونەیان هەڵبژاردووە.\n1- هەرکەسێک بەئەنقەست خۆی بڕشێنێتەوە ، ئەوا ڕۆژووەکەی بەتاڵ دەبێتەوە ، وپێویستە لەسەری قەزای بکاتەوە ، بەڵام کەفارەتی لەسەر نی یە ، ئەمەش بەکۆدەنگی هەر چوار مەزهەبەکە.\n2- ئەو کەسەی کەڕشانەوە زۆری بۆ دێنێت:\nهەر کەسێک ڕشانەوە زۆری بۆ هێنا وڕشایەوە ، ئەوا ڕۆژووەکەی دروستە ، وهیچی لەسەر نی یە ، ئەمەش بەکۆدەنگی هەر چوار مەزهەبەکە.\n3- دەرچوونی خوێن یاخود شتی تر لەنێوان ددانەکانەوە:\nدەرچوونی خوێن وشتی تر ڕۆژوو بەتاڵ ناکەنەوە ، مادام نەگەڕاوەتەوە بۆ قوڕگ: ابنُ حزمٍ کۆدەنگی لەم بارەیەوە نەقڵ کردووە.\n1- حوکمی ڕۆژووی ئەو ئافرەتەی لەکاتی بەڕۆژوو بووندا توشی حەیز ونیفاس دەبێت:\nگەر ئافرەت توشی ئەم حاڵەتانە بوو ، ئەوا ڕۆژووەکەی بەتاڵ دەبێتەوە ، وپێویستە دواتر قەزای بکاتەوە ، هەریەک لە: ابنُ حزمٍ، وابنُ رُشدٍ، والنوويُّ، وابنُ تَيميَّةَ کۆدەنگیان لەم بارەیەوە نەقڵ کردووە.\n2- حوکمی خۆ گرتنەوە لەو شتانەی ڕۆژوو بەتاڵ دەکەنەوە بەنیسبەت ئافرەتێکەوە کەڕۆژووەکەی بەهۆی حەیز ونیفاسەوە بەتاڵ بۆتەوە:\nنەخێر پێویست نی یە لەسەری ئەوەندەی ماوە لەڕۆژەکە خۆی بگرێتەوە لەو شتانەی ڕۆژوو بەتاڵ دەکەنەوە ، ئەوەش بۆچوونی جمهوری زانایانە لە: حەنەفی ، ومالکی ، وشافعیەکان.\n3- سوڕی مانگانە ڕۆژووەیەک نابچڕێنێت کەواجب بێت بەدوای یەکدا بگیردرێت:\nگەر ئافرەتێک ڕۆژووی دوو مانگی بەدوای یەکدا لەسەر بێت ، وبکەوێتە حەیز ونیفاسەوە ئەم حەیز ونیفاسە نابنە هۆکاری بچڕاندنی ئەو ڕۆژووە هەریەک لە: ابنُ المُنذِر، وابنُ تَيميَّةَ کۆدەنگیان لەم بارەیەوە نەقڵ کردووە.\n1- کەسێک لەڕۆژی ڕەمەزاندا بنوێت وتەنها یەک سات لەڕۆژەکە بەخەبەر بێت ، وباقیەکەی تری بنوێت ، ئەوا ڕۆژووەکەی دروستە؛ ئیمامی نەوەوی کۆدەنگی زانایانی لەم بارەیەوە نەقڵ کردووە.\n2- حوکمی ئەوکەسەی لەڕۆژی ڕەمەزاندا دەنوێت وتەنانەت بۆ ساتێکیش بەخەبەر نایەت ، تاوەکو دوای ئاوا بوونی خۆر :\nلەم حاڵەتەشدا ڕۆژووەکەی دروستە ، ئەوەش مەزهەبی جمهوری زانایانە لە: مالکی وشافعی وحەنبەلیەکان.\nهەرکەسێک لەکاتێکدا کەبەڕۆوژوە هەڵگەڕێتەوە لەدین وموڕتەد ببێتەوە ؛ ئەوا ڕۆژووەکەی بەتاڵ دەبێتەوە ، هەریەک لە: ابنُ قُدامةَ، والنوويُّ، والمَرداويُّ کۆدەنگیان لەم بارەیەوە نەقڵ کردووە.\nهەرکەسێک لەکاتێکدا کەبەڕۆوژوە نیەتی شکاندنی ڕۆژوو بێنێت؛ ئەوا ڕۆژووەکەی دەشکێت تەنانەت گەر هیچ شتێک لەو شتانەی نەکردبێت کەڕۆژوو دەشکێنێت ، ئەمە بۆ چوونی مالکی وحەنبەلیەکانە ، وبۆچوونێکیشە لەلای شافعیەکان، و ابنُ حَزمٍ هەڵی بژاردووە.\nهەرکەسێک لەکاتێکدا کەبەڕۆوژوە حوجامە بکات ئەوا زانایان خیلافیان لەبارەیەوە هەیە کە ئایا ڕۆژووەکەی دەشکێت یاخود نا ودوو بۆچوونیان هەیە:\nبۆچوونی یەکەم: ڕۆژووەکەی ناشکێت ، ئەوەش مەزهەبی جمهوری زانایانە ، لەحەنەفی ومالکی وشافعیەکان.\nبۆچوونی دووەم: ڕۆژووەکەی دەشکێت ، ئەوەش بۆچوونی حەنبەلیەکانە ، وبۆچوونی هەریەک لە ابنُ تَيميَّةَ ، وابنُ باز، وابنُ عُثَيمين یشە.\nهەر کەسێک شاف هەڵگرێت لەکاتی بەڕۆژوو بووندا ئەوا زانایان جیاوازن لەبارەیەوە ودوو بۆچوونیان هەیە:\nبۆچوونی یەکەم: ڕۆژووەکەی بەتاڵ دەبێتەوە ، ئەوەش بە کۆدەنگی هەر چوار مەزهەبەکە .\nبۆچوونى دووەم : ڕۆژوو بەتاڵ ناکاتەوە ئەوەش مەزهەبی زاهیڕیەکانە ، وقسەی کۆمەڵێکە لەمالکیەکان ، وقازی حەسەنی شافعی ،و الحسَنُ بن صالح هەمان بۆچوونیان هەیە، و ابنُ عبدِ البَرِّ، وابنُ تَيميَّةَ ئەم بۆچوونەیان لایان پەسنەدە.\nحوکمى جیماع کردن لە کاتى بانگى بەیانى لە مانگى ڕەمەزان سەفەر کردن لە ڕەمەزاندا بۆ ئەوەى ڕۆژوو نەگرێت حوکمی ئافرەتێک چییە کە بەهۆی نەزانینەوە لەکاتی حەیز بەڕۆژوو بووە ڕۆژووانێك ڕشایەوە، پاشان بەشێك لە ڕشانەوەكەی خواردەوە و قووتدا، بەبێ هیچ مەبەستێك، ئایا حوكمی چیە ؟ ئاو هێنانەوە بە دەست ڕۆژوو بەتاڵ دەکاتەوە\nسەردان: ٣,٨٤٥ بەش: ئەو شتانەى ڕۆژوو بەتاڵ دەکەنەوە\nپرسیاری دواترئەو ڕۆژوانەی کە سوننەتنپرسیاری پێشترئەو کەسانەی دروستە ڕۆژوو نەگرن


عێزەدین حوسەینی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە شێخ عیزەدین حسێنیەوە)\nشیخ عێزەدین حوسەینی\n٢٩ی رەمەزانی ١٣٤٠ کۆچی مانگی.(بەھاری ١٩٢٢ز.)\nشێخ عێزەدین حوسەینی (١٩٢١-٢٠١١) زانایەکی ئایینی و کەسایەتییەکی سیاسیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بووە. لە ساڵی ١٩٤٣ دا بووە بە ئەندامی کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان و لە پێکھاتنی کۆماری کوردستان لە مەھاباد بەشداریکردووە. ماوەیەک ئیمامی نوێژی ھەینیی شاری مەھاباد بووە و لە چالاکییە ڕزگاریخوازانەکانی گەلی کورد لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ساڵانی دوای تێکچوونی حکومەتی شا وەک سەرکردەیەکی ناسراو بەشداری بووە. شێخ عێزەدین حوسەینی ١٠ی شوباتی ٢٠١١ لە شاری ئۆپسالای سوید، لە تەمەنی ٨٩ ساڵیدا کۆچی دواییکردوە. ڕۆژی ١٧/٢/٢٠١١ تەرمەکەی لە شاری سلێمانی لە گردی سەیوان بە خاک سپێردرا.\nشێخ عێزەدین حوسەینی لە دایکبوی ٢٩. ٩. ١٣٤٠ کۆچی مانگی کە دەبێتە ٥. ٣. ١٣٠١ کۆچی ھەتاوی یانی ٢٦. ٥. ١٩٢٢ زایینی لە شاری بانە لە بنەماڵەیەکی ئایینیدا لە دایکبووە. باوکی، شێخ ساڵح لە ساداتی بەرزنجی بووە، شێخ ساڵح کە لە سەردەمی خۆیدا زانایەکی ئایینی ناودار بوو، دژایەتی حکومەتی ڕەزا شای دەکرد، بە نھێنی لەگەڵ شێخ مەحموودی حەفید پەیوەندی ھەبووە. ماوەیەک لە شاری بانە قازی بوو. دوایە دەسی کێشاوە لە مەحکەمە، دەیگوت ناتوانێ راستگۆیانە بە قەزاوەت رابگات. شێخ ساڵح لە مانگی خەزەڵوەری ساڵی ١٣١٩ (١٩٤٠)لە تەمەنی ٦٣ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. لە شاری بانە ھەتا ساڵی ١٩٣٦ خوێندنگای حوکومی نەبووە وشێخ عێزەدین سەرف و نەحوی عەرەبی، قورئان گولستان و بووستان سەعدی لەلای باوکی خوێندووە. ھاوینی ساڵی ١٩٣٨(١٣١٧) لە گوندی سیسێر لەلای مەلا سەید حوسەین چووە فەقێیەتی. لەوساڵانەدا خەباتێکی چەکداری دژی حوکومەتی رەزاخان لە ناوچەی سەردەشت بەرپابوو. کە لە ناوچەکە دا زۆر لایەنگری لێ کراوە. سەرکردایەتی بزوتنەوەکە لە ئاوایی قەلەرەشە بۆوە. سێ ساڵ لەسیسێر ماوەتەوە، پاشان دەچێتەوە بانە و دواتر لە نمەشیر، دیسانەوە سیسێر و ماوەیەکیش دوای تێکچونی کۆماری مەھاباد، لە ساڵی ١٩٤٧ بۆ ماوەی ٧مانگ لای مامۆستا مەلا باقر لە ئاوایی بالک لە ناوچەی مەریوان خوێندویەتی. ساڵی ١٩٤٢ بۆ درێژەدان بە خوێندن دەچێتە ناوچەی موکریان کە لەوێ ھەڵسووڕانی سیاسی و ھەستی نەتەوایەتی بەرز بووە. مامۆستا وانەکانی خوێندنی زۆربە باشی فێر بۆوە. ساڵی ١٩٤٣ لە ناوچەی بۆکان، بە نازناوی نھێنی «ھەوێن» ئەندامەتی کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان (کومەڵەی ژ-ک) پێبەخشرا و بووە چالاکی سیاسی. ماموستاشێخ عیزەدین لە بۆکان پێوەندی دۆستانەی لە گەڵ ھەژارموکریانی ومامۆستاحەقیقی زۆرخۆش بوو. دۆستی نیزیکی قازی کاکە حەمەو حاجی رەحمان ئاغابۆوە. ھەر لەوساڵانە دا مامۆستا شێخ جەڵالی برای لە گەڵ بۆوە وئەویش بۆتە ئەندامی چالاکی کۆمەڵەی ژ. ک وپێکەوە لە کۆبونەوەکانی کۆماری کوردستان لە بۆکان ومەھاباد بەشداریان کردۆوە.\nساڵی ١٩٤٥ (١٣٢٤)چالاکانە لە ڕێوڕەسمی ھێنان و ھەڵدانی ئاڵای کوردستان لە شاری بۆکان بەشداریکرد. بەھاری ساڵی ١٩٤٦ ١٣٢٥)دەچێتە مەھاباد کە لە ژێر دەسەڵاتی کۆماری کوردستاندا بوو و ھەتا پاییز لای مامۆستا مەلا حوسەین مەجدی وە زیری عەدلیەی کۆماری کوردستان درێژە بە خوێندن دەدات. دوای تێکچونی کۆمار لە ساڵی ١٣٢٦ لەگەڵ مامۆستاشێخ جەلال دەچێتە ناوچەی مەریوان لە ئاوایی باڵەک لە قوتابخانەی مەلا عەلی باقرکە مامۆستایەکی ناوداری ئایینی بوو. ساڵی ١٩٤٨ (١٣٢٧) دەگەرێتەوە لای مەلا عەلی وەڵزی لە گوندی حەمامیانی بۆکان و ئیجازەی ئیفتا و تەدریس وەردەگرێت و بە ڕەسمی دەبێتە مەلا و مودەڕیس لە گوندی کانییە ڕەش لە ناوچەی موکریان. لە نێوان ساڵەکانی ١٩٥١ تا ١٩٥٨ (١٣٢٧ ـ ١٣٣٧)لە گوندەکانی کانییە ڕەش، گۆلێ و قارەوای موکریان مەلا بووە ووانەی بە شاگردەکانی کوتۆتەوە. لە نێوان ساڵانی ١٩٥٠ ھەتا ١٩٥٣ (١٣٢٩ ـ ١٣٣٢)بزووتنەوەی جوتیاران لەو ناوچەیە زۆر بەھێزبووە و مامۆستا کەوتووەتە بەر ھێرشی ئاغا و مالیکی ناوچەکە و بەو بۆنەشەوە ناچارکراوە گوندەکەی گۆڵێ بەجێبھێڵێت. مامۆستا بە ھۆی ھەڵوێستە بوێرانەکانی بەناوبانگ بوو، لە گەڵ دیاردەی شێخ ودەرەبەگایەتی کێشەی بۆوە. لە ژیانی دا دژ بە خۆرافاتی ئایینی بوو، لە بابەتە کۆمەڵایەتییەکاندا دژایەتی دەکرد لەگەڵ دیاردەی کچ بە پچوکی بەشوودان، گەورە بە پچوک، ژن بە ژن و سێ‌تەڵاقە. ئەمە ھاوکات بوو لەگەڵ سەردەمێک لە ئێران کە کێشەی خۆماڵی کردنی نەوت لەلایەن دەوڵەتی دوکتور موحەممد موسەدیقەوە لە ئارادا بوو. ساڵی ١٩٥٨ (١٣٣٧)لە مەھاباد دەبێتە مودەریس لە مەدرەسەی علوومی دینی، پێش ئەو سەردەمەدا مامۆستا لایەنگری بیروبۆچوونی ئیمام شێخ موحەمەد عەبدو (محمد عبدە) بوو، کتێبی «رسالة التوحید»ی ئەوی دەگوتەوە. مامۆستاشیخ عیزەدین ھەڵکەوتەیەکی پێشکەوتنخوازی ئایینی ونەتەوەیی کوردبوو. ئەوکەسایەتێکی بیرمەندوبڵیمەت بوو. ئەو کەسانەی چ لە مەھاباد و چ ساڵەکانی پێشووتر، لای مامۆستاشێخ عێزەدین دەیانخوێند، لە پەنای خوێندنی ئاسایی فەقێیەتی و ئایینی، لەگەڵ مێژووی تێکۆشان و خەباتی گەلی کورد ئاشنا دەبوون. تێکۆشەری بەناوبانگ مەلا ئەحمەد شەڵماشی ناسراو بە مەلا ئاوارە یەکێک بو لەو کەسانەی کە لە حوجرەی مامۆستالە ئاوایی گۆڵێ خوێندبووی. مەلا عەبدوڵای (حەیاکی) حەسە‌ن زادە چەندساڵ لە خزمەت ئەو دەرسی خوێندۆە و لە مەھابادلە لای ئەو ئیجازەی وەرگرتۆوە. زۆرخەباتکار وتێکۆشەری چالاکی رێگەی کوردایەتی لە حوجرەکەی دا وانەیان خوێندۆوە. ساڵی ١٩٦٨ (١٣٤٧)بو بە پێشنوێژ و وتارخوێنی جومعە لە مەھاباد. ھەر ئەو ساڵە شەپۆلێکی بەکۆمەڵی گرتنی تێکۆشەرانی کورد کەوتەڕێ و بەتایبەت پادەگانی جەڵدیان بو بە زیندانێکی گەورە. مامۆستا بۆ ماوەیەکی کورت گیرا، لەو ماوە کورتەیشدا کەسایەتی ئایینی شاری مەھاباد و خەڵکی شار کەوتنە گەر و ئەگەری خۆپیشاندانی ناڕەزایەتی ھەبوو. لەو ساڵانەدا کە لە مەھاباد بوو بەردەوام لە پەیوەندیدا بو لەگەڵ خوێندکارانی زانکۆ، روناکبیران ونوسەرانی ناودار وئەندامان و خەباتکارانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەتایبەت لە ساڵەکانی ١٩٦٨ و ١٩٦٧ (١٣٤٦ ـ ١٣٤٧)دا پەیوەندی گەرم و گوڕی ھەبو لەگەڵ تێکۆشەرانی بزووتنەوەی کوردستان. ٥ی حوزەیرانی ١٩٧٨ (١٥ی خەرمانانی ١٣٥٧) لە ڕێوڕەسمی ناشتنی عەزیز یووسفی کە ساڵێک پێش بە نەخۆشی لە زیندان ئازادکرابوو وتارێکی گرینگی پێشکەش کرد. شێعری پێ ناوێ بۆ شەھیدی وەتەن شیوەن وگرین ــ نامرن ئەوانە وا لەدڵی میللەتا ئەژین (خوێندەوە)، دیارە مەبەستی ئەوە بوو کە عەزیز یۆسفی شەھیدە وماوەیەکی زۆرلە بەندیخانەلە ژێرئازارو ئەشگەنجەدا بوو، بە ھۆی نەخۆشی لە بەند رزگاری بوو وپاش ماوەیەک کۆچی دوایی کرد. ئەم وتارە لەسەر گۆڕی ئەو تێکۆشەرە لە شاری مەھاباد کە بە بەشداری ھەزاران کەس لە ھەمو شارەکانی کوردستانەوە بەڕێوەچوو، دەنگدانەوەیەکی زۆری ھەبوو. ماموستالەورۆژە داسێ رۆژی پرسە راگەیاندوبە باشی بەرێوە چوو. ئەمە بە دەستپێکی بزوتنەوەی جەماوەری خەڵکی کوردستان لە دژی حوکمڕانی شا دەژمێردرێت. لە سێ رۆژانەی (١٧ی خەرمانانی١٣٥٧)ئەو پرسەیە دا کۆمەڵێکی زۆر خەڵک لە گۆرستانی شار کۆبونەوە. چەند کەس لەوێ وتاریار دا وخۆپێشاندان دەسی پێکرد. ھێزی ئاسایشی شار خۆپێشاندانەکەی تێک دا ودواتر ٤٢ کەس لە مەھاباد قۆڵ بەست کران بۆ بەندیخانە. ماموستا شیخ عیزەدین حوسەینی دوای ئەو بەسەرھاتە زۆر چالاکتر بوو. بە ھەموتوانای خۆی داکۆکی لە و خەباتە کرد. دەسی کرد بە وتارو نوسین وراگەیاندن. ھەمو بەیان وراگەیاندنەکانی بە نێو وواژۆی خۆی بڵاو دەکردەوە. ئەو نوسراوانە زۆربەیان ماون. لە کاتی راپەرین دژی دەسەڵاتی شای ئێران بە ھەر شێوەیەک بەرگری دەکرد لە قوربانی دانی زۆرتر لەوخەباتەدا. لە مانگی خەزەڵوەری ئەو ساڵەدا بووە سەرۆکی شورای شاری مەھاباد، بەردەوام لەو شارە و لەشارەکانی دیکەی کوردستان لە بۆنەی جیاوازدا قسەی بۆ خەڵک دەکرد و ھانیدەدان بۆ خەبات ویەکگرتویی وپێکەوەسازان. بە ڕوخانی رژیمی پاشایەتی لە ئێران، رۆڵی مامۆستا شێخ عێزەدین زۆر گرنگتر بووەوە. ھەموو نوێنەرانی حکومەت و کاربەدەستانی ناوچەکە کاتێک دەھاتنە کوردستان دەچونە لای مامۆستا.\nساڵانی ١٩٧٩ تا ١٩٨١[دەستکاری]\nرۆژی ١٨ی شوباتی ١٩٧٩ یەکەم دەستەی نوێنەرایەتی حکومەت کە داریووش فروھەر یەکێک لە ئەندامانی بوو، ھاتە مەھاباد و یەکڕاست چوونە لای مامۆستا. دواتر لە کۆبونەوەیەکی گەورەدا بڕیارنامەیەک لەلایەن نوێنەرانی شارەکانی کوردستانەوە (لەوانە رێبەرانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و کۆمەڵە) پێشکەشی نوێنەرانی دەوڵەت کرا کە یەکێک لە خاڵەکانی ئەوەبوو کە شێخ عێزەدین دەسەڵاتی ئەوەی ھەیە سەرۆکایەتی ھەر لیژنەیەک بکات کە لەلایەن گەلی کوردەوە لەگەڵ دەوڵەتی ناوەندی‌دا دەکەوێتە وتووێژ. نەورۆزی ١٩٧٩ دوای کارەساتی خوێنین لە شاری سنە، مامۆستا لایەنێکی سەرەکی بوو لە وتووێژ لەگەڵ نوێنەرانی حکومەت کە بریتی بون لە ڕەفسەنجانی، بەنیسەدر، بەھەشتی، تاڵقانی و کەسانی دیکەش. لەو کۆبوونەوەدا بوو کە مامۆستا لە کاتی فڕینی فرۆکە شەڕکەرەکان بەسەر شاری سنەدا و لە گەرمەی وتووێژەکاندا گوتی: «فەرقی تاج و عەمامە چییە؟ حکومەت نەگۆڕدراوە، تاجی پاشایەتی لاچووە و عەمامە ھاتوەتە جێگای.» رۆژی ٢٦ی ئازاری ١٩٧٩ مامۆستا ڕایگەیاند لەبەر ئەوەی ناوەرۆکی کۆماری ئیسلامی نادیارە لە ڕیفراندۆمدا بۆ دەنگدان بە کۆماری ئیسلامی لە ئێران بەشداری ناکات. مانگێک دواتر لەسەر بانگھێشتی وەزیری ناوخۆ سەفەرێکی کرد بۆ تاران و قوم. لەم سەفەرەدا لەگەڵ خومەینی، مەھدی بازرگان سەرۆک وەزیر، وەزیری ناوخۆ و چەندین کەس لە بەرپرسانی کۆماری ئیسلامی دیداری کرد. لە دیدار لەگەڵ خومەینیدا کاتی خوداحافیزی خومەینی دەڵێت ھێمنایەتی کوردستانم لە تۆ دەوێت، مامۆستایش دەڵێت منیش خودموختاری کوردستانم لە ئێوە دەوێت. لەو سەفەرەدا لە زانکۆی شەریف لە تاران لەناو خوێندکارانی زانکۆ لە وتارێکدا وتی: «ئەو ئایینەی خەڵک بە گژ یەکدا دەکات، ئایینی ئیلاھی نییە... سانسۆر نمونەیەکە لە گەڕانەوەی دیکتاتۆری و کۆنەپەرستی. کۆنەپەرستی لە ھەر جلوبەرگێکدا و بەھەر ڕەنگێک بێت مەحکومە... ئێمە لایەنگری ھەڵسوڕانی ھەمو حیزب و ڕێکخراوە سیاسییەکانین.. شۆڕش ھێشتا بە ئاکام نەگەیشتوە چونکو ئامانج لە شۆڕش گۆڕانی بنەڕەتییە.»\nسەرەتای ساڵی ١٩٧٩ شێخ عێزەدین لەناو بەخێرھێنانی ئاپۆرەی خەڵکدا لە شار و شارۆچکەکانی کوردستان گەڕایەوە بۆ کوردستان و سەردانی سنە، دیواندەرە، سەقز، بانە و بۆکانی کرد و گەڕایەوە بۆ مەھاباد. لە ٦ی حوزەیرانی ١٩٧٩ ھۆشداریدا: «ئەگەر وریا نەبین تووشی شەڕی چەکداریمان دەکەن... پارێزگاری لە شارەکان دەبێت لەژێر چاوەدێری شۆرای شارەکاندا بێت... بڵاوکردنەوەی چەک لە کوردستان [لە لایەن حکومەتەوە] وایکردوە کە ئەگەر کارێکی بۆ نەکرێت، کوردستان لە سەردەری شەڕی ناوخۆدا دەبێت.»\n١٩ی ئابی ١٩٧٩ فەرمانی ھێرشی حکومەتی ناوەندی بۆ سەر کوردستان لەلایەن خومەینییەوە دەرچوو؛ مامۆستا لەگەڵ تێکۆشەرانی کورد چووە شاخ و لە ڕێگای ڕاگەیاندن و چاوپێکەوتنی رۆژنامەوانییەوە دەنگی گەلی کوردی بە ھەمو جیھان دەگەیاند. چەند ھەفتە دواتر «دەفتەری مامۆستا شێخ عێزەدین حوسەینی» بۆ ڕاپەڕاندنی کاروبارەکانی مامۆستا پێکھات کە ئەندامەکانی ژمارەیەک لە کەسانی نزیک لە مامۆستا و تێکۆشەرانی خەڵکی چەند شارێکی کوردستان بون.\nلە پاییزی ١٩٧٩دا چەندین کۆبوونەوە کرا لەگەڵ نوێنەرانی حکومەت کە لە تارانەوە ھاتبوون بۆ دێھاتی ناوچەی سەرسنوری سەردەشت کە مامۆستا رۆڵی سەرەکی ھەبوو لەو کۆبونەوانەدا. لەم ماوەیەدا «دەستەی نوێنەرایەتی گەلی کورد» بە سەرۆکایەتی مامۆستا بۆ وتووێژ لەگەڵ دەوڵت پێکھات کە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و کۆمەڵە و ڕێکخراوی چریک فیدایی ئەندامەکانی بوون.\nساڵانی ١٩٨٢ تا ١٩٨٩[دەستکاری]\nلە پاییزی ساڵی ١٩٨٢ مامۆستا بەمەبەستی ڕاکێشانی سەرنج بۆ بارودۆخی گەلی کورد سەفەرێکی نۆ ھەفتەیی کرد بۆ پاریس و دواتر بۆ عەرەبستان. لە سەفەری پاریسدا لەگەڵ میدیاکانی فەڕانسە و ھەروەھا لەگەڵ رادیۆ بی‌بی‌سی بەشی فارسی گفتوگۆیەکی گرینگی کرد. لە عەرەبستان مامۆستا حەجی عەمرەی بەجێھێنا.\nساڵانی پاش ١٩٩٠[دەستکاری]\nلە کۆتایی ھاوینی ساڵی ١٩٩٠دا لە وڵاتی سوید نیشتەجێ بوو. لە سەرەتای ساڵی ١٩٩١ لە شاری ستۆکھۆلم کۆنفرانسێک گیرا سەبارەت بە بارودۆخی کوردستان کە شێخ عێزەدین و ژمارەیەک لە نووسەران و چالاکانی سیاسیی کورد و بیانی تێیدا بەشداربوون. لە پێکھێنانی کۆنگرەی نەتەوەیی کورد لە بروکسێلدا چەند ساڵێک چالاکانە بەشداربوو؛ لە لایەن گۆگرەی نەتەوەیی کورد بۆ ماوەی چەندساڵای سەرۆکی بەشی ئاشتی بوو بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی کورد. ھەروەھا لە چەندین کونفرانس و کۆنگرەی دیکە لە فەڕەنسا و ئەڵمانیا بەشداری کردووە. جۆزەردانی ٢٠٠٤ رێز لێنانێکی تایبەت لە مامۆستا لەلایەن «انجمن پژوھشگران ایران» لە کونفرانسێکدا لە ستۆکھۆلم بەڕێوەچو کە بریتی بو لە قسەوباس لەسەر کەسایەتی مامۆستا و رێزلێنان بۆ ئەو ھەموو ساڵە خەبات و تێکۆشانەی. دوایین دەرکەوتنی مامۆستا لە میدیاکاندا لە ٧ی سیپتامبر ٢٠١٠ لە تەلەفزیۆنی فارسی بی‌بی‌سی لە بەرنامەی «بەعبارت دیگر»دا بوو؛ لەوێدا وتوێژێک بە زمانی فارسی لەگەڵ مامۆستا بڵاوکرایەوە. مامۆستا کە لە گەڵ ناردراوی ھەواڵنێری بی بی سی بۆ ئوپسالاقسەی دەکرد. کوتی: ھیچ تاوان و کوناح نیە کە میللەتی کورد دەوڵەت وحوکومەتی سەربەخۆی نە بێت. کۆمەڵگەی ئینسانی ئێستا بەرەروپێش چۆوە ومرۆڤایەتی ئێستاکەییشتۆتە سەردەمی زانکۆ وھەر بەرەو پێش دەچێ. ھەر بۆیە دوای ١٤٠٠ ساڵ ھیچ پێغەمبەرێکی تر نەھاتۆوە. مرۆڤەکان ھەمو یەکسانن، مامۆستا شێخ عیزەدین لە مێژ ساڵ بو لە سەر مافی یەکسانی ژن وپیاو داکۆکی دەکرد. دەیکوت ژن دەبێ بە تێکۆشان وحەولدانی خۆی لە سەرۆکایەتی وڵات وقەزاوەت دا بەشداری بکات.\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئرشیڤ کراوە لە ١٦ی شوباتی ٢٠١٧. لە ڕێکەوتی ١٠ی شوباتی ٢٠١٧ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=عێزەدین_حوسەینی&oldid=547372»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٣:٥١ی ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ نوێ کراوەتەوە.


پرته‌قاڵ و سه‌لماندنی بیركاری | بیركاری به‌كوردی\nماڵه‌وه‌پرته‌قاڵ و سه‌لماندنی بیركاری\nپرته‌قاڵ و سه‌لماندنی بیركاری\nكانونی دووه‌م 23, 2015 كانونی دووه‌م 23, 2015 birkary Uncategorized\nیه‌كێك له‌و میوانه‌ی كه له‌زستاندا له‌بازاره‌كانی كوردستاندا هه‌یه پرته‌قاڵه، له‌زۆرێك له ماڵه‌كاندا شه‌وانه ده‌خورێت،له‌م پۆسته‌دا باس له سودێكی تری پرته‌قاڵ ده‌كه‌ین، نانا باسی سودی خواردنی ناكه‌ین، وه باسی ئه‌وه‌یش ناكه‌ین چ جۆره ڤیتامینێكی تیادایه بۆ ده‌موچاو به‌سووده،،، زۆر له‌وه دورتر ده‌ڕوین. ئه‌مجاره به‌هۆی پرته‌قاڵه‌وه هه‌ڵده‌ستین به دۆزینه‌وه‌ی ڕووه ڕووبه‌ری (Surface Area) گۆو (Sphere).واته باسی پرته‌قاڵ و بیركاری ده‌كه‌ین!\nپێش هه‌موو شت باشتره باسی ئه‌وه بكه‌م ڕووبه‌ری ڕوو یانی چی؟ بۆ نموونه گه‌ر له ماڵه‌وه موبه‌ریده‌تان هه‌بیت(یان هه‌بووبیت) ئه‌وا خه‌لك به‌زستانان موبه‌ریده هه‌ڵده‌گرن، وه ده‌چن له بازار لایلون ده‌كرن و ئه‌یده‌ن به موبه‌ریده‌كه تا ته‌ر نه‌بیت، بری ئه‌و لایلۆنه‌ی كه پیویسته بۆ داپۆشینی موبه‌ریده‌كه پێی ده‌ڵێن ڕووه رووبه‌ر ).\nقوتابی له پۆلی ١١ ئاماده‌یی فێری ئه‌وه ده‌بێت كه ڕووبه‌ری ڕووی گۆ ده‌كاته\nكه دیاره r مه‌به‌ستمان له تیره‌ی گۆكه‌یه، وه ڕێژه‌ی نه‌گۆره.\nگه‌ر سه‌یرێكی پرته‌قاڵ بكه‌یت وه گه‌ر به‌ختت هه‌بیت پرته‌قاڵه‌كه تاڕاده‌یه‌كی باش شێوه‌ی گۆیی هه‌یه، واته رووبه‌ری رووه‌كه‌ی هه‌مان یاسای به‌سه‌ردا جێبه‌جێده‌بیت.\nئێستا، هه‌ڵده‌ستین به‌سه‌لماندنی ئه‌و سه‌لمێنراوه‌ی كه ده‌ڵێت رووبه‌ری ڕووی گۆ یه‌كسانه به .\nزۆرچاكه… سه‌ره‌تا هه‌ڵده‌ستین به پاككردنی پرته‌قاڵه‌كه،وه توێكڵه‌كه‌ی له جێگایه‌ك داده‌نین، پاشان هه‌ڵده‌ستین به‌كێشانی 4 بازنه‌ی هاوشێوه، كه تیره‌ی هه‌ریه‌كیكیان ده‌كاته تیره‌ی پرته‌قاڵه‌كه.\nئێستا هه‌ڵده‌ستین به دابه‌شكردنی توێكلی پرته‌قاڵه‌كه به‌سه‌ر هه‌ر چوار بازنه‌كه. گه‌ر تێبینی بكه‌یت، توێكلی پرته‌قاڵه‌كه یان پراوپری هه‌ر چواربازنه‌كه‌یه یان كه‌میكی بچووك كه‌متر یان زیاتره.\nئێستا هه‌ڵده‌ستین به دۆزینه‌وه‌ی ڕووبه‌ری یه‌ك دانه له‌و بازنانه، گه‌ر بیرت بێت ڕووبه‌ری بازنه ده‌كاته ڕێژه‌ی نه‌گۆر جارانی دووجای نیوه‌تیره. واته ده‌كاته :- .\nوه له‌به‌ر ئه‌وه‌ی چوار بازنه‌مان هه‌یه ، وه هه‌ر چوار بازنه‌كه وه‌كو یه‌كن، كه‌واته كۆیی گشتی روووبه‌ری هه‌ر چواربازنه‌كه ده‌كاته:-\nكه دیاره‌ی ئه‌مه‌یش ڕووه ڕووبه‌ری گۆیه! واته ته‌نها به‌هۆی پرته‌قاڵێك و ڕووبه‌ری بازنه توانیمان یاسای ڕووه ڕووبه‌ری گۆ بدۆزینه‌وه؟\nگه‌ر به‌ریزت مامۆستایت، ئه‌وه ده‌كرێت ئه‌م چالاكیه به‌ریته ناو پۆل، هه‌م قوتابیه‌كانت ئه‌و هه‌سته‌یان لادروست ده‌بیت كه سه‌لماندنی بیركاری هه‌ر ته‌نها به قه‌ڵه‌م و وه‌ره‌قه نیه، هه‌میش كه‌شوو هه‌وای پۆله‌كه تامێكی جیاوازی ده‌بیت .\nگه‌ریش به‌رێزت قوتابیت، هه‌وڵبده به‌مامۆستاكه‌ت بڵیت كه ده‌ته‌وێت ئه‌م یاسایه بسه‌لمێنیت بۆی، وه مامۆستاكه‌ت دڵخۆش بكه به‌م سه‌لماندنه نازداره.\nمن له تۆده‌گه‌رێم فكر له سه‌لماندنی ئه‌م بیردۆزه‌بكه‌یته‌وه،منیش خه‌ریكی خواردنی پرته‌قاڵه‌كه‌م ده‌بم و تامی پرته‌قاڵ و بیركاری پێكه‌وه ده‌كه‌م!\nسه‌رچاوه:- ئه‌م بیرۆكه‌یه له بیركاریزان ستیڤن شۆرگات وه‌رگیراوه.\n← بیركاری و خه‌یاڵ؟\nهه‌نده‌سه‌ی نا ئیقلیدی →\nOne thought on “پرته‌قاڵ و سه‌لماندنی بیركاری”\nAli Ahmad فەرمووى:\nنیسان 2, 2015 له 9:04 am\nده‌ستتان خۆش بێت


کورد و شەره‌مولشێخ.\nئەگەر شەره‌مولشێخ پێش ئێستا لە لایەن گەلی کوردمانەوە هێندە ئاشنا نەبووبێ.. بەڵام دوای روخانی رژێمی به‌عس، بە شێوەیەکی بەرچاو ناسرا و بگرە وای لێهات وەکو شارێکیتری ئاشنا بە بەرپرسەکانمان باس بکرێ و ناوی بێتە ئاراوە. ئەوەش لە بەر دوو هۆ: یەکەمیان لە بەر ئەوەی دەکەوێتە وڵاتێکی عەرەبییه‌وە. دووومیان دوورەپەرێزیی خەڵکە ساکارەکەی کوردە. یانی باشتر بڵێین لە چاوی کوردەکانی ئەوروپامانەوە دوورە یاخود وەکو شارێکی ئەوروپایی نییە کە کوردێکی زۆری لێبێ. هەر بەرپرسێک رووی لێبکا ببێتە جێگه‌ی تێروانینی ئەو خەڵکەی لە ترسی هەمان بەرپرس ولاتی بە جێهێشتبێ. بۆ زانیاریی ئەم شارە شارێکە لە شارە گەشتیارییه‌کانی وڵاتی میسر. جێگه‌ی حەوانەوەی خه‌ڵکه و زۆربەی به‌رپرسەکانی وڵاتە عەرەبییه دکتاتۆریەکان رووی لێدەکەن بۆ حەوانەوە و بەسەربردنی کاتێکی دیارکراو لە بەدیهێنانی ئامانجە بۆگەنەکانیان. هەر بۆیەش بەم دواییە زۆربەی زۆری بەرپرسە ئێراقییەکان و بە تایبەت کوردەکان کردوویانەتە مۆڵگه‌ی حەوانەوەی خۆیان. وەک لاساییکردنەوەیەکی رێورێچکەی گەورەکانیان. هەروەک چۆن حوکمی دکتاتۆریی میسر لە دوای لابردنیشی هەر ئەو جێگه‌یەی پێ باشترە لە جێگه‌کانی تری میسر. تێیدا هەموو شتەکان لە بارودۆخێکی تردا دەبیننەوە مەبەستم بەرپرسەکانە.. گرنگ نییە چی بکرێ، گرنگ ئەوەیە هەموو شتێک بە گوێرەی دڵی ئەوان به‌ڕێوه ده‌ڕوا. بۆیەش ئێستا هەوڵی ئەوە دەدەن کە لە پاڵ دوژمنەکانیاندا بژێن و هەر ئەوانیش بە پارێزراوتر بزانن لە هەڵگرتنی پارەو و سامانه‌کانیان. لەوانەیە بەرپرسێکی زۆری عەرەبیش روو لەوێ بکه‌ن بۆ ئەوەی بتوانن هەندێک لە بارودۆخەکە بە لای خۆیاندا کۆنترۆڵ بکه‌ن. ئەمەیان پێم وابێت هەندێک کاری سەیر و سەمەره نادات بە دەستەوە. چونکە ئەوان مەبەستم هەردوو لایەنە چی بەرپرسی عەرەبەکەیە یاخود بەرێوەبەرانی شەره‌مولشێخ هەردووکیان هەڵقوڵاوی یەک سەرچاوەن و یەک ئایدولۆژیا و یەک ئاین و یەک رەگەزی نەتەوەیی کۆیان دەکاتەوە هەرچۆنێ بێ هزر و مێشکیان بە لای یەکدا دەجووڵێ و شتێک هەیە کە دەیانبەستێت بە یەکەوە، ئەویش رەسەنایەتی یەک نەتەوەیە کە نەتەوەی عەرەبییە.\nبەڵام ئەی ئێوە بەرپرسانی کورد. خۆ میللەتەکەتان هەر بە دەست به‌رپرسانی ئه‌و نه‌ته‌وه‌یه لە هەموو وڵاتەکانیاندا دەناڵێنن و شەری مان و نەمان دەکەن. بگرە لە هەندێک وڵاتی ئەواندا تاوەکو ئێستاش شوناسنامەی ئەو وڵاتەی پێ رەوا نابینن. ئێمەی کڵوڵ لە دەست ئێوە بەرەو ئەوروپا رەو دەکەین. ئێوەش لە دەست کردەوەکانی ئێستای خۆتان و ترستان لە داهاتوو بەرەوە لای ئەوانە دەڕۆن کە دەستیان هەبوو لە دانانتان. ئەم هەموو ڕەوکردنە بۆ پاڵ ئەوان. مەبەستم شەره‌مولشێخ و شارە عەرەبیەکانی تری وڵاتە عەربییه‌کانە.. بۆچی؟ لە پای چی؟ مەگەر بە تەواویی کەرکووکتان رزگار کردووە و کوردستانتان خستوەتە سەر رێچکەی خۆی و ئاوەدانتان کردوەتەوە؟ توانیتان تێهەڵکێشێکی دبلۆماسی لە نێوان ئێوە و میسردا بکەنەوە، لەوەی بچن لەو شارە میسرییه خانووبەرە و کۆشک و تەلار بکڕن. مەگەر ئەوەتان لە بیر چوو کە هەر رژێمی رابردوو بۆ ماوەی دوو ساڵ لەو وڵاتە ژیاوە. و ئێستاشی لە پاڵدا بێ زۆربەی خەڵکی ئەو وڵاتەیە لایەنگیری بیر و بیرۆچکەکانی ئەوی گۆڕبەگۆڕن و بە هیچ شێوەیەک رازی نیین کە ئێمە لەم شارەی خۆماندا بە کوردی بدوێین. ئیتر چۆنی بهێڵن کە ئێمەمانان بە ئاره‌زووی خۆمان لەم وڵاتەی خۆماندا کارەکانمان مەیسەر بکەین. چی وات لێدەکا کە ئەم پارە جوانەی کوردستان بەری و لە بانکە نیو دەوڵەتیەکەی ئەودا دایبنێی؟ بۆ؟ مەگەر پرۆژەکانت لە وڵاتانی دەرەوە نەبێ ناچێتە سەر؟ یاخود باش دەزانی کە رۆژێک دێ ئەو میللەتە ئەوەت لە گەڵدا دەکا و بەرەوڕووی هەموو ئەو پرسیارانەت دەکاتەوە و سەرەتا ئەوەت لێدەپرسێ ((ئەمەت لە کوێ بوو یاخود لە کوێوەت هێنا؟)).\nچی وات لێ دەکا کە کارگەی چنین و جلوبەرگ و جۆرەها کارگه‌ی تر لەو وڵاتە بکەیتەوە؟ بۆ نه‌ده‌کرا لەم وڵاتەی خۆماندا بیکەیتەوە گەر پارە و موڵکەکەت بە شێوەیه‌کی دروست پێکەوە نابێ؟ و لە رێگه‌ی ئەو کارگه‌یانەوە بتوانی چەندەها ژنە ئەنفال یاخود داماو و هەژاری وڵاتەکەت بخه‌یته سه‌ر کار؟ یان ئێستاش پێت باشە بفرۆشرێنە ئەو وڵاتەی کە جەنابت بۆ ئاسووده‌یی خۆت رووت لێکردووە.\nهەندێک بەرپرس بەوەشەوە نەوەستاون. کە بە تەنیا لە یەک شاری عەرەبیی خانووبەرە و کۆشک و تەلار بکڕن. بگەرە روویان کردوەتە چەند شارێکی تری عەرەبیی لەوانە (دوبەی). کە ئێستا بووەتە مۆڵگه‌ی هەندیێک بەرپرسی کەرکوک و کوردستان. ئەمە ئەگەر شتێک بدا بە دەستەوە ئەوە لە لای خەڵکە ساکارەکە لەوانەیە بە تەواویی روون نەبێ، بەڵام پێویست دەکا ئێمەش لێرەدا بیخەینەڕوو.. ئێوە گەر لە دوای رووخانی رژێمی سه‌دام تاوەکو ئێستا ئەو بڕوایەتان لە لا دروست نەبووبێ، کە ئاسایشی وڵات پارێزراوە.. کە خۆتان خاوەن دەسەڵاتن و هەموو شتێک بە دەستی خۆتانە و هەر خۆتان بە جێی بهێڵن بەس بە ته‌نیا لەبەر ئەوەی جارێکی تر گیرفان خاڵیی خۆتان نەبیننەوە. ئەی یەکێکی وەکو من بڵێ چی!؟ کە بستە زەوییه‌کم لەم وڵاتە نییە و لە هەموو هەڵبژاردنێکدا لە پێش تۆوە رووم کردووەتە سندوقەکانی دەنگدان. نەک لە بەر تۆ. چونکە ئەو بڕوایەم لە لا پەیدا بووە کە تۆ لە هەر زرم و کوتێکدا بە جێی دەهێڵی. بەڵکو بۆ شوناسنامەی خۆم. کە بە دەستی تۆوە خەریکە لە شەره‌مولشێخ دەنووسرێتەوە نەک لە کەرکوک.. تۆ تەماشاکە یەک کۆمەڵ بەرپرسم لێ پەیدا بووە لە کەرکوکدا. هیچی رازی نییە کە ماڵ و منداڵەکەی بێنێتەوە ناو کەرکوک.. کە دەمی دەکەیتەوە بارە ئاسایش بە بیانوو دێنێتەوە. ئەی پێم ناڵێن کەی شەڕی مان و نەمان دەکەن؟ کەی بیری ئەوە دەکەنەوە کە ئەمەش شارێکی کوردستانییە؟ گەر ئێوە بەو جۆرە هەوڵی بۆ بدەن.. ئەی خەڵکە ساکارەکە بڵێ چی؟ ناهه‌قیانە بیر لەوە بکەنەوە کە بیکەن بە هەرێمێکی سەربەخۆ و جارێکی تر خۆیان بە تۆی دزەوە نەبەستنەوە تا جارێکی تر سەروەت و سامانی نه‌به‌ی و به‌فیڕۆی نه‌ده‌ی.\nدەی بە هەر حاڵ، دوا داوامان ئەوەیە کە لە هەڵبژاردنی ئەمجارەیان کەسوکارەکانتان لە ناو کەرکوکدا ببینین. چونکە وەک خۆتان دەڵێن ئەم جارەیان یان هەڕە یان وەرە. با بۆ ئەو ماوە کەمە ئەوانەی شەره‌مولشێخ مەبەستم کۆشک و تەلارەکانە بدرێ بە کرێ. خۆتانی تێدا دانه‌نیشتبن. ئێوەش ئارەزووی خۆتانە. بەڵام میللەتیش هاوکات ئارەزووی خۆیەتی. چونکە دەزانێ کێ دزی لێدەکا و کێش رێگه‌ی بۆ خۆش دەکا بۆ ئەوەی دزی بکا.. بڕوا بکە بەم جۆرە هەرێمی کەرکوک بە شوناسنامەی کوردی بەڕێوەیە. چونکە زۆرمان دیت و زۆرشمان بەڕێکرد.. ئیتر بەسە لەوەی جارێکی تر بە خۆمان به دزه‌وه گرێبدەین...


ئیمانۆئێل ماکرۆن ڕێگری کرد لە بانگهێشتی بەشار ئەسەد بۆ کۆنفڕانسی بەغدا - Mehr News Agency\nAP ١٤٠٠ گەلاوێژ ٢٧ ١٣:٤٢\nNews Code 38723\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، کەناڵی ڕووسیا ئەلیەوم لە سەرچاوەیەکی عێراقییەوە ڕایگەیاند: ئیمانۆئێل ماکرۆن سەرۆک کۆماری فەڕەنسا ڕێگری کردووە کە بانگهێشت کردنی بەشار ئەسەد، سەرۆک کۆماری سووریا بۆ بەشداری لە کۆنفڕانسی بەغدا.\nبە گوێرەی ئەم ڕاپۆرتە، ڕووسیا ئەلیەوم لە ئەو سەرچاوەوە نووسی: کۆنفڕانسی بەغدا، ئایدیای هاوبەشی عێراق و فەڕەنسایە. یەکێک لە مەرجەکانی ماکرۆن بۆ ئەو کۆنفڕانسە، بانگهێشت نەکردنی بەشار ئەسەد بۆ کۆبوونەوەکە بوو چونکوو ئەو لەگەڵ بوونی ئەسەد دژایەتی هەیە.\nسەرچاوەکە هەروەها وتی کە دەوڵەتی عێراقیش بەهۆی ئەوەی کە بەرپرسانی وڵاتانی دیکە نەکەونە ئەزیەتەوە و گوشاریان نەخرێتە سەر، ڕاکەی ماکرۆنی قبووڵ کرد. چەند ڕۆژ پێش ئێستا کەناڵی مەیادین ڕاپۆرتی دا کە فالح فەیاز سەرۆکی حەشدی شەعبی لە سەفەرێکدا بۆ دیمەشق لەگەڵ بەشار ئەسەد دیداری کردووە و ناوبراوی بۆ بەشداری لە کۆنفڕانسی بەغدا، بانگهێشت کردووە.\nدوای بڵاو بوونەوەی ئەو هەواڵە، وەزارەتی دەرەوەی عێراق بەیاننامەیەکی دەرکرد و بە ئاماژە بە ئەوەی کە بانگهێشتنامەی فەرمی ئەبێ لەلایەن حکومەت و بە ناوی مستەفا کازمییەوە دەربکرێت، هەر جۆرە پێوەندییەکی دەوڵەتی بە بانگێشتی بەشار ئەسەدەوە ڕەت کرد.


مەبەست لە زانینی زگماكی، ئەو زانینەیه كە پێوەی لەدایك دەبیت؛ لەکاتی لەدایکبوونەوە هەتە. جیاكردنەوەی ئەم زانینە وزانینی ئەزموونی؛ زانینێك كە بەدەستدێت لە ڕێی فێربوون و ئەزموونی ژیانەوە. سەرەنجامی دیبەیتێكی مێژووییە لە فەلسەفەدا، ئەو فەیلەسوفانەی ئینتێرنالیستین/ناوەکیین، سەر بە ڕێبازی ناوەكیین، پێیان وایە كە زانین زگماكییە و مێشكی مرۆڤ وەك سندووقێكی پڕ زانینە كە لەدایك دەبێت، زانینی زگماكی لە مێشك و زەینی مرۆڤدا چەسپیوە هەر لە كاتی دروستبوونیەوە، لە كاتی لەدایكبوونیەوە.\nبەرامبەر بەمان، فەیلەسوفی زۆر زیاتر هەن كە پێیان وایە زانین زگماگی نییە بەڵکوو توانای وەرگرتن زگماکیە، زانین پاش لەدایكبوون لە ڕێی فێربوون و ئەزموونی ژیانەوە بە دەست دێت.\nئەم دیبەیتە فەلسەفییە لەسەر ئه‌وه‌ی گوایا زانین زگماكییە، زۆر درێژەی كێشا لە مێژووی فەلسەفەدا، تا سەدەی بیستی خایاند و لە كۆتایی سەدەی بیستیشدا جارێكیتر گرنگیی پێ درایەوە و دیبەیتەكە دەرەوەی فەلسەفەشی گرتەوە، بە تایبەتی لە بوارەکانی زانستی زمان و سایكۆلۆجیدا.\nیەكێك لەوانەی كە ناویان لەم مەسەلەیەدا دیارە، هەم فەیلەسوفە و هەم لینگویست/زمانناسە. ئەویش نۆوم چۆمسكییە. ئارگیومەنتەكەی چۆمسكی لەسەر ئەم مەسەلەیە ئەوەیە كە توانای مناڵ لە گەشەكردنی ئاسایی و بێگرفتدا، واتە لە تەندروستی باشدا، لە وەرگرتن و فێربوونی زمانی سروشتی مرۆڤدا، هەردەم ناتەواو دەبێت بەبێ یاریدەرێكی ناوەكی لەم وەرگرتن و فێربوونەدا. لەمەدا تەنانەت ئەو زانیارییە كەمانەش كە هەن، ئاماژە بۆ ئەوە دەكەن كە ستراكتۆرێكی لینگویستیك/زمان هەیە كە ناوەكی و زگماكییە لە مرۆڤدا. لێرەدا دەبێت ئەوەش بڵێم كە خوێندنەوەی جیاواز بۆ ئارگیومەنتەكەی چۆمسكی كراوە و مەسەلەی ئەوەی تا چەند چۆمسكی پشتگیری لە كەمپی ئەوانە دەكات كە پێیان وایە زانین زگماكییە، شایانی دیبەیتە. چونكە بە لای منەوە ئەوەی چۆمسكی دەیڵێت، گەر بەراوردی بكەین بەوەی كە كەمپی 'زانین زگماكییە' دەیڵێن، ئەمەی چۆمسكی كورت دەهێنێت و ناكرێت بە پشتگیریكردن لە كۆی پرنسیپەكەی ئەو كەمپەی كە پێیان وایە هەموو زانین زگماكییە، ئەمە لەبەر ئەوەی ئەو كەمپە لە ناوەرۆكی تیۆرەكەیاندا فێربوون لە ئەزموونەوە ڕەت دەكەنەوە؛ بۆ پشتگیریكردن لەم ناوەرۆكە توندەی 'زانین زگماكییە' یا 'هەموو زانین زگماكییە' پێویستی بە سەرەنجامێكی زۆر بەهێزترە لەوەی كە چۆمسكی لە ئارگیومەنتەكەیدا دەیڵێت.\nگەرچی بۆچوونەكەی چۆمسكی سوودی زۆر لێ وەرگیراوە سەبارەت بە مەسەلەی زگماكیبوونی زانین، لە ڕاستییشدا دەكرێت ئەو تێڕوانینەی چۆمسكی سوودبەخش بێت بۆیان، بەڵام من پێم وایە كە چۆمسكی هەندێک كەمتر لەو ناوەرۆكەی ئەوان پەسەند دەكات. ئەوەی چۆمسكی دەیڵێت، زیاتر دەچێتە دوو خانەی ترەوە: یان دەكەوێتە خانەی ئەوانەوە كە پێیان وایە توانای زگماكی هەیە و ئەمەش جیایە لە زانینی زگماكی، یان دەكەوێتە خانەی ئەوانەوە كە پێیان وایە زانین دەكرێت بەشێكی زگماكی بێت و بەشێكی لە ئەزموونەوە بە دەست دێت.\nئەمەش هەر جیاوازە لەوەی كەمپی 'زانین زگماكییە' دەیڵێن.\nنموونەیەكی دیار كە دژ بە بۆچوونەكەی چۆمسكی یە، سایكۆلۆجیستێكی ناسراوە بە ناوی فرانك سكینەر كە بە گرنگی دەزانم باسی بكەم.\nسكینەر یەكێكە لەو سایكۆلۆجیستانەیە كە جێدەستی دیارە لەو ڕەوتەی كە بە ڕەفتارگەری/بیهەیڤییەریزم ناسراوە. ئەو لە ئارگیومەنتەكەیدا دەڵێت كە هەموو زانینێك، بە زانینی زمانیشەوە، بەرهەمی فێربوونە و لەژێر كاریگەریی ئەو ژینگەیەدا كە تیایدا دەژین و لە ڕێی بەسەرداسەپاندن و پاداشتەوە فێریان دەبین؛ لای سکینەر زانین لە ئەزموونەوە دروست دەبێت.\nزۆریتر لە فەیلەسوف و سایكۆلۆجیست و زمانناسان و بیرمەندانی بوارەكانیتر هەن كە دەڵێن زانین لای مرۆڤ بەرهەمی هەردووك لە زگماكی و ئەزموونە، ئەم دیبەیتە هێشتا بەردەوامە.\nلە بەشی دووەم: ناوبەشی دووەم، کتێبی پیستیمۆلۆجی کلاسیک، لە 'هەگبەی زانین' دەرهێنراوە. ٢٠١٨


📝 بيان من لجنة الدفاع عن الحريات الصحفية وحقوق الصحفيين في نقابة صحفيي كوردستان بشان انتهاكات جديدة ضد الصحفيين الكورد في كركوك بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Oct 26 2020 12:34AM\nبذلت نقابة صحفيي كوردستان ومنذ بداية العام الحالي [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 26-10-2020 0:34:27\n📝 پاژک: دەبێت 3ی ئاب وەکو رۆژی قڕکردنی ئێزدیەکان و ژنان بناسرێت بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Aug 4 2020 11:32AM\nکۆردیناسیۆنی پارتی ئازادی ژنانی کوردستان-پاژک بە ب [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ر.هـ. 4-8-2020 11:32:33\n📝 پەیاما مەسعود بارزانی بۆ جەژنا چلێ هاڤینێ یا ئێزیدیان بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Aug 4 2020 11:46AM\n👁 ئەڤ بابەتە 396 جار هاتیە دیتن\nدەقی پەیامەکە: پەیاما سەرۆک بارزانی بۆ جەژنا چلێ [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ر.هـ. 4-8-2020 11:46:40\n📝 پەیامی مەکتەبی سیاسی یەکێتی نیشتمانیی کوردستان لە بیرەوەری خەمناکی جینوسایدی کوردانی ئێزدیدا بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Aug 2 2020 4:40PM\n👁 ئەڤ بابەتە 364 جار هاتیە دیتن\nلە (3)ی یٔابی ساڵی (2014) و رۆژانی دواتر، تیرۆرستا [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 2-8-2020 16:40:53\n📝 تەڤدەم سڵاو لە یەبەشە و یەژەشەی پارێزەرانی شەنگال دەکات بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Aug 2 2020 10:25PM\nبزووتنەوەی کۆمەڵگەی دیموکراتیک (تەڤدەم) بە بۆنەی 6 [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ر.هـ. 2-8-2020 22:25:44\n📊 دەستبەسەر کرانی 53 هاووڵاتی کورد لە مانگی تەموزی2020 دا ئامار و راپرسیا\n📅 دەمێ تومارکرنێ Aug 4 2020 11:22AM\n👁 ئەڤ بابەتە 347 جار هاتیە دیتن\nهەنگاو: لە ماوەی مانگی رابردووی زایینی، لاینکەم 53 [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 97% ✍ ر.هـ. 4-8-2020 11:22:14\n📝 سەرۆک کۆمار: دەبێت چارەنووسی ونبوو و رفێنراوە ئێزدییەکان ئاشکرابکرێت بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Aug 4 2020 11:39AM\n👁 ئەڤ بابەتە 345 جار هاتیە دیتن\nدەقی وتارەکەی سەرۆک کۆمار: سڵاوتان لێبێت خوشک و ب [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ر.هـ. 4-8-2020 11:39:52\n📝 سەندیکای رۆژنامەنوسانی کوردستان لەسەر بارودۆخی رۆژنامەنوسانی کورد لە شاری کەرکوک بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Oct 26 2020 12:25AM\n👁 ئەڤ بابەتە 344 جار هاتیە دیتن\nبەیاننامەی لیژنەی داکۆکی لە ئازادی رۆژانامەنوسی و [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 26-10-2020 0:25:52\n📝 فەرماندەی هەپەگە لە ناوچەی بۆتان هۆشداری دایە دانیشتوانی گوندی ئۆسیان بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Aug 4 2020 11:44AM\n👁 ئەڤ بابەتە 562 جار هاتیە دیتن\nلە راگەیێنراوەکەی فەرماندەی ناوچەی بۆتانی هەپەگەدا [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ر.هـ. 4-8-2020 11:44:20\n📝 مەڵبەندی کەرکوکی یەکێتیی: بەهیچ شێوەیەک رێگە نادەین دەست بۆ زەوی و زاری کورد ببرێ بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Aug 2 2020 10:44PM\nئەمڕۆ 02-08-2020لەبەرامبەر هێنانەوەی عەرەبی هاوردە [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ر.هـ. 2-8-2020 22:44:46\nفایلێن پەیوەندیدار 50,178


"کێن گینزبێرگ" (Ken Ginsburg)\nوەرگێڕانی لە ئینگلیزییەوە: ئێحسان نه‌زه‌ت مسته‌فا\nدیسپلین واته فێركردن نه‌ك سزادان و كۆنترۆڵكردن.\nیه‌كێك له گرنگترین ئه‌و ئه‌ركانه‌ی له‌سه‌ر ئێمه‌ی دایك و باوكانه، بریتییه له له‌قاڵبدانی منداڵه‌كانمان بۆ قۆناغی هه‌رزه‌كاری و ئاماده‌كردنیان بۆ ئه‌وه‌ی له‌م دونیایه پڕ ڕێسا و داخوازییه‌دا خۆیان بگونجێنن؛ ئه‌مه‌یش چۆن ئه‌نجام ده‌درێت؟ بێ گومان له‌ڕێی دیسپلینه‌وه. دایك و باوكایه‌تی واته گۆڕینی مرۆڤێكی كه‌مته‌مه‌ن كه چاوی له دابینكردنی پێداویستی و دڵخۆشییه، بۆ مرۆڤێك كه پابه‌ندی ڕێساكان بێت و ئاماده بێت بۆ پێكه‌وه‌ژیان له جیهانێكدا كه زۆر خه‌ڵكی تریش تیایدا پێویستیان به زۆر شت هه‌یه. زیاتر له پێكه‌وه‌ژیانیش، ده‌مانه‌وێ كاتێك منداڵه‌كانمان گه‌وره ده‌بن مرۆڤی ڕێزداریان لێ ده‌ربچێت و له به‌رامبه‌ریشدا كه‌سانی تر ڕێزیان لێ بگرن. ده‌مانه‌وێ منداڵه‌كانمان سه‌ركه‌وتوو بن، ئه‌مه‌یش واته ده‌بێت له قوتابخانه و شوێنی كاردا به‌دروستی هه‌ڵسوكه‌وت بكه‌ن.\nتێگه‌یشتن له‌وه‌ی كه چۆن و باشترین شێوازی فێركردنی دیسپلین چییه، له تێگه‌یشتنی خودی مانای دیسپلین یارمه‌تیمان ده‌دات. ڕه‌گی وشه‌ی دیسپلین له "دیسپل"ه‌وه هاتووه، واته فێركردن یان ڕێنیشاندان، نه‌ك سزادان یان كۆنترۆڵكردن، كه ڕه‌نگه ئێوه وا بیر بكه‌نه‌وه بۆ تێگه‌یشتن و به‌كارهێنانی وشه‌ی دیسپلین ماناكه‌ی له‌مه‌ی زیاتر بێت، به‌ڵام تۆ ده‌توانی به شێوازێكی ئاسانتر وا دا بنێی كه ماناكه‌ی "فێركردن یان ڕێنوێنیكردن"ه.\nتێگه‌یشتن له دیسپلین\nپێویسته دیسپلین شێوازی هه‌ڵسوكه‌وت دیار بكات نه‌ك مه‌به‌ستی كۆنترۆڵكردن بێت. ڕاستییه‌كه‌ی، ئه‌و منداڵانه‌ی به مه‌به‌ستی كۆنترۆڵكردن فێری دیسپلین كراون، زۆربه‌یان منداڵی یاخییان لێ ده‌رچووه. بیر له‌و منداڵانه بكه‌نه‌وه كه به شێوازی دایك و باوكایه‌تیی زۆردارانه په‌روه‌رده كراون، كاتێك دایك یان باوك پێی ده‌ڵێت "من چی ده‌ڵێم ده‌بێ وا بكه‌ی، كاتێكیش منداڵه‌كه پرسیار ده‌كا بۆ؟ له وه‌ڵامدا ده‌ڵێ "چونكه من ده‌ڵێم وا بكه." ئه‌مه‌یش وا ده‌كا له ته‌مه‌نی منداڵییاندا باش هه‌ڵسوكه‌وت بكه‌ن به‌ڵام كاتێ گه‌وره ده‌بن و چاویان ده‌كرێته‌وه، ئیدی چیتر به‌باشی هه‌ڵسوكه‌وت ناكه‌ن. زۆر لێكۆڵینه‌وه ئه‌وه‌یان ده‌رخستووه كه زۆر كه‌س له ته‌مه‌نی منداڵییاندا كه پێشتر به شێوازی دایك و باوكایه‌تیی زۆرداره‌كی به سه‌پاندنی ڕێكاری زۆر و كه‌م پێدانی سۆزه‌وه په‌روه‌رده كراون، هه‌ڵسوكه‌وتی زۆر ترسناك ئه‌نجام بده‌ن. ئه‌وان تا بچووكن گوێڕایه‌ڵن، به‌ڵام هه‌ر كه بوونه سه‌رووی ده ساڵان، ئیتر گوێڕایه‌ڵ نابن.\nكاتێك دیسپلین به مانای كۆنترۆڵكردن دێت، ئه‌وا ده‌ره‌نجامی پێچه‌وانه‌ی لێ ده‌كه‌وێته‌وه چونكه ته‌نیا ئه‌و كه‌سانه‌ی بۆ ماوه‌یه‌كی دوورودرێژی ته‌مه‌نیان له‌ژێر كۆنترۆڵكردنی دایك و باوكیاندا ژیاون، ده‌توانن وه‌ك خۆیان به‌و شێوه‌یه بمێننه‌وه. هه‌ر كاتێكیش دیسپلین به مانای سزادان بێت، ئه‌وا سزادانه‌كه بۆ په‌روه‌رده‌كردنی منداڵ به درێژاییی ته‌مه‌نی، كاریگه‌ر و به‌رده‌وام نابێت. ئه‌مه به پێشنیارێكی هه‌ڵه تێ مه‌گه‌ن كاتێك كه ده‌ڵێم هه‌ڵسوكه‌وته قبووڵنه‌كراوه‌كان هیچ ده‌ره‌نجامێكیان نابێت، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه من ده‌ڵێم پێویسته بۆ منداڵه‌كه دیسپلین ده‌ره‌نجامی زۆر ئاشكرای هه‌بێت.\nبۆیه ئه‌م بابه‌ته‌م نووسیوه چونكه ئه‌م ده‌سكه‌وت (امتیاز)ه‌م له‌ده‌ست چووه. به مانایه‌كی قووڵتر، چ مه‌به‌ستمان بێت یان نا، ته‌نانه‌ت ده‌مانه‌وێ منداڵه‌كانمان په‌یوه‌ندییه‌كی ڕوونتریان له‌گه‌ڵ ئێمه‌دا هه‌بێت. ئه‌نجامی كاره‌كه‌م واتابه‌خشه، چونكه ئه‌و ده‌ستكه‌وته‌ی من له‌ده‌ستم داوه، په‌یوه‌ندیی به‌م بابه‌ته‌ی منه‌وه هه‌یه. بۆ نموونه: ئه‌گه‌ر منداڵه‌كه‌ت چه‌ند خوله‌كێك زووتر له كاتی دیاریكراوی خۆیدا بیه‌وێ بچێته ده‌ره‌وه، ئه‌وا هیچ په‌یوه‌ندییه‌كی لۆژیكی له نێوان چوونه‌ده‌ره‌وه‌كه و بزركردنی ته‌له‌فۆنێك یان یارییه‌كی "ئاتاری"دا نییه. له لایه‌كی تره‌وه، له‌وه تێ ده‌گه‌ین كه ئه‌گه‌ر بێت و كاتی چوونه‌ده‌ره‌وه‌كه كاتژمێرێك زووتر بێت، یان ئه‌گه‌ر منداڵێك به‌باشی وه‌ڵامی تاقیكردنه‌وه‌كه‌ی نه‌دابێته‌وه، ئه‌وا دیاره كه وانه‌كه‌ی نه‌خوێندووه؛ جا بۆیه زۆر باشتره ئه‌گه‌ر به منداڵه‌كه بڵێن، ده‌بێت له كاتی دیاریكراوی خۆتدا بێیته ماڵه‌وه ئه‌گه‌رنا ناتوانیت یاریی ئاتاری بكه‌یت و سۆشیال میدیا به‌كار بهێنی تا ئه‌و كاته‌ی گشت ئه‌ركه‌كانی خوێندنی ماڵه‌وه‌ت ته‌واو نه‌كه‌یت. هه‌روه‌ها ده‌بێت هه‌موو ئه‌م شه‌وگاره پڕ له ڕێسایانه به‌باشی چاودێری بكرێن، بۆ ئه‌وه‌ی قوتابییه‌كه بتوانێت له خوێندنه‌كه‌یدا باش بێت و به‌ره‌و پێشه‌وه بڕوات.\nهه‌ستی منداڵه‌كه چۆن ده‌بوو ئه‌گه‌ر زیاتر بخرابایه ژێر پاڵه‌په‌ستۆ‌وه؟ واته ئه‌گه‌ر منداڵه‌كه سزا درابایه، ئه‌وا هه‌ستی به تاوان ده‌كرد. كاتێكیش كه منداڵێك هه‌ست به تاوانباركردنی خۆی ده‌كات و ئه‌و جۆره كرداره‌یشی كه كردوویه‌تی، به هیچ جۆرێك په‌یوه‌ندیی لۆژیكیی به لێكه‌وته‌ی ئه‌و كرداره‌وه نه‌بێت كه پێی تاوانبار كراوه، ئه‌وا دڵگران ده‌بێت به واتای ئه‌م بابه‌ته‌م.\nپێدانی خۆشه‌ویستی و ڕێساكان:\nئه‌و دایك و باوكانه‌ی شێوازێكی باڵانسكراو (هاوسه‌نگكراو)ی دایك و باوكایه‌تییان هه‌یه، ڕێسا و خۆشه‌ویستی به منداڵه‌كانیان ده‌به‌خشن، منداڵه‌كانیان به ده‌سكه‌وتی ئه‌كادیمیی باشتر، سۆزداریی زیاتر و ته‌ندروستییه‌كی باشتری مێشكه‌وه، به‌خێو ده‌كه‌ن و كه‌متر دوچاری ئه‌نجامدانی هه‌ڵسوكه‌وته ترسناكه‌كان ده‌بن.\nدایك و باوكه خاوه‌ن باڵانسه‌كان دوو شتی سه‌ره‌كی به منداڵه‌كانیان ده‌ڵێن:\n1- تۆم خۆش ده‌وێ و ڕێگه‌ت پێ ده‌ده‌م خۆت زۆر وانه فێر ببی، له‌وانه‌یش وانه‌ی ئه‌و هه‌ڵانه‌ی خۆت ئه‌نجامی ده‌ده‌ی، به‌ڵام بۆ ئه‌و شتانه‌ی كار ده‌كه‌نه سه‌ر سه‌لامه‌تیت، ئه‌وا ده‌بێ ئه‌وه بكه‌ی كه من پێتی ده‌ڵێم.\n2- ئامانجی من ئه‌وه‌یه تۆ له ژیانی خۆتدا سه‌ربه‌خۆ بیت؛ ده‌زانم ئه‌مه واته پێدانی ده‌سكه‌وتی زیاتر به تۆ كاتێك تۆ بتوانی سه‌ره‌ده‌ری له‌گه‌ڵ ئه‌م ده‌سكه‌وتانه‌دا بكه‌ی. تۆ ئه‌م ده‌سكه‌وتانه‌ت بۆ دێته پێش، كاتێك توانای به‌ده‌ستهێنانی ده‌سكه‌وته‌كانت هه‌بێت؛ به هه‌مان شێوه‌یش تا تۆ نه‌توانی به‌دروستی مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ فراوانتربوونی ئازادییه‌كانتدا بكه‌ی، ئه‌وا نایشتوانی ئازادیی زیاتر به‌ده‌ست بێنی. ئه‌گه‌ر وا ده‌ربخه‌ی كه‌وا ناتوانی مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ ئه‌و ده‌ستكه‌وتانه‌دا بكه‌ی كه ئێستا خاوه‌نیانی، ئه‌وا ئه‌وكات من ناچار ده‌بم ئه‌و ده‌سكه‌وتانه له تۆ وه‌رگرمه‌وه تا ئه‌و كاته‌ی ده‌توانی دووباره بیسه‌لمێنی كه‌وا ده‌توانی به‌دروستی مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ ئه‌و ئازادییانه‌دا بكه‌یت.\nكێ به‌رپرسه؟ منداڵه‌كه به‌رپرسه. منداڵه‌كه‌ت به‌رپرسه له‌وه‌ی چ جۆره ده‌ستكه‌وت به‌ده‌ست بهێنێت، ئه‌ویش له ڕێگه‌ی دروست جێبه‌جێكردنی ئه‌و به‌رپرسیارێتییانه‌ی له‌سه‌ریه‌تی. ئه‌مه تاقی بكه‌ره‌وه؛ زۆر دڵخۆش ده‌بی به‌وه‌ی كه هه‌ر كاتێك ده‌بینی كه وا خه‌ریكه منداڵه‌كه‌ت فێری چه‌ند شتێك ده‌بێت و تێ ده‌گات كه ئه‌و ئێستا به‌رپرسه له كاره‌كانی خۆی، ئینجا ئه‌وكات بزانه كه ئه‌م منداڵه به‌باشی فێری دیسپلین كراوه.\nLast modified on هەینی, 12 ئازار 2021 00:05\n« وانەکانی ساڵێکی کۆڤید به‌جیهانیبوون »


هیوا میرزا سابیر – ئه‌ندامی مه‌كته‌بی سیاسیی یه‌كگرتووی ئیسلامی: یه‌كگرتوو كۆبوونه‌وه‌ی نهێنی له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی هه‌رێم نه‌كردووه... دیمانه: ستیڤان شه‌مزینانی\nLast Updated on Thursday, 24 November 2011 06:21\tWritten by Administrator\tThursday, 24 November 2011 06:17\n*كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كگرتوو له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی هه‌رێم پێچه‌وانه و دژی سیاسه‌تی ئۆپۆزیسیۆن نییه\n* تا ئێستا زۆرینه له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ن پاشگری ئیسلامی له ناوی یه‌كگرتوو نه‌كرێته‌وه\n* په‌یوه‌ندییمان له‌گه‌ڵ پارتی داد و گه‌شه‌پێدانی توركیا باشه\nهیوا میرزا سابیر ئه‌ندامی مه‌كته‌بی سیاسیی یه‌كگرتووی ئیسلامی له‌م دیمانه تایبه‌ته‌ی "شه‌پۆل"دا تیشك ده‌خاته سه‌ر بارودۆخی ناوخۆیی یه‌كگرتووی ئیسلامی و ئه‌وه ره‌ت ده‌كاته‌وه له ناو یه‌كگرتوو دیموكراتی بوونی نه‌بێت. له به‌شێكی تری دیمانه‌كه‌دا پێیوایه له‌ناو یه‌كگرتوو كێشه‌ی ناوچه‌گه‌ریی و ده‌سته‌گه‌ریی بوونی نییه و ئه‌وه‌ی هه‌یه به‌وجۆره نییه كه له ده‌ره‌وه وێنای بۆ ده‌كێشرێت. له به‌شێكی تری دیمانه‌كه‌شدا ئه‌و ئه‌ندامه‌ی مه‌كته‌بی سیاسیی یه‌كگرتوو باس له په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان یه‌كگرتوو و پارتی داد و گه‌شه‌پێدانی توركیا ده‌كات و ده‌ڵێت په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوانمان زۆر باشن.\nستیڤان: سه‌ركرده‌یه‌كی یه‌كگرتوو له دیمانه‌یه‌كدا ده‌ڵێت: له ناو یه‌كگرتوو دیموكراتییه‌ت بوونی نییه. ئێوه چۆن سه‌یری دۆخی ناوخۆیی یه‌كگرتووی ئیسلامی ده‌كه‌ن؟.\nهیوا میرزا: ئه‌گه‌ر دیموكراتی بریتی بێت له هه‌ڵبژاردنی ئازاد و رێزنان له رای زۆرینه و ئازادیی ئیراده و بیروڕا و پابه‌ندبوون به‌و پرنسیپانه‌ی كه له‌لایه‌ن زۆرینه‌وه بڕیاردراون، بێگومان یه‌كگرتوو نموونه‌یه‌كی جوانی له‌م روانگه‌وه پێشكه‌ش كردووه. ئه‌گه‌ر به واقیع و ده‌وروبه‌ره‌كه‌ی بچوێنرێت، له‌ولایشه‌وه ئێمه ئاسۆیه‌كی به‌رزتر و رۆشنترمان بۆ خۆمان دیاری كردووه. نابی به‌وه‌ی هه‌یه رازی بین به‌ڵكو ده‌بێت باشتر و چاكتر و په‌ره‌سه‌ندوتری بكه‌ین، ناوخۆی یه‌كگرتوویش له بارێكی ئاساییدایه، جیاوازیی بیروڕا و بۆچوونه‌كان هێمای گه‌شه‌كردن و هه‌نگاونانه به‌ره‌و كامڵ بوون.\nستیڤان: ده‌وترێت دوو جۆر ده‌سته‌گه‌ریی له ناو یه‌كگرتوودا هه‌یه، جۆری یه‌كه‌م بریتییه له بوونی باڵی موحافیزكار و باڵی چاكسازییخواز. جۆری دووه‌م بریتییه له باڵی سۆرانی و باڵی بادینی. ئایا پێتوایه ئه‌م جۆره ده‌سته‌گه‌رییه هه‌ڕه‌شه‌ن له‌سه‌ر ئاینده‌ی یه‌كگرتووی ئیسلامی؟.\nهیوا میرزا: ده‌توانم ئه‌وه بڵێم بوونی را و بۆچوونی جیاواز له ناوماندا بۆ شێوازی گۆڕانكاریی و نوێكاریی و داهێنانكاریی، سه‌ركردایه‌تی حزب مامه‌ڵه‌یه‌كی بابه‌تی و واقیعی له‌گه‌ڵ ده‌كات، تا ئێستا یه‌كگرتوو به‌و شێوه‌ی كه ئێوه وێنای ده‌كه‌ن دابه‌ش نه‌بووه و پارێزراوه له نه‌خۆشی ناوچه‌گه‌ریی و ده‌مارگیریی.\nستیڤان: له ماوه‌ی حه‌ڤده ساڵی رابردوو هه‌ر ته‌نیا مامۆستا سه‌لاحه‌دین به‌هادین ئه‌مینداری یه‌كگرتوو بووه. ئایا پێتوانییه ئه‌مه‌ش جۆرێكه له مۆنۆپۆڵ؟. ئایا ئه‌مینداری ئێستای یه‌كگرتوو هیچ ركابه‌رێكی تری نییه شایسته بێت بۆ پۆستی ئه‌مینداری گشتیی؟.\nهیوا میرزا: له پرۆسه‌ی دیموكراسی و ئازادیی و یاسا سه‌روه‌ریدا پێویسته رێز له شایسته‌یی و پسپۆریی و ئه‌زموون و توانای تاكه‌كانی بگیرێت، كه‌سی گونجاو له شوێنی گونجاوی خۆیدا دابنرێت، تاكه‌كان له كاتی هه‌ڵبژاردندا ئازادبن له خۆ پاڵاوتن و ده‌نگداندا. ئه‌وه‌ی ده‌مه‌وێت وه‌ك راستییه‌ك دووباره‌ی بكه‌مه‌وه بوونی مامۆستا (سه‌لاحه‌دین) وه‌ك ئه‌مینداری یه‌كگرتوو له ماوه‌ی حه‌ڤده ساڵی رابردوودا مونۆپۆل نییه، ئه‌ندامانی كۆنگره‌كانی یه‌كگرتوو به‌وپه‌ڕی ئازادیی و راشكاویی و به دوور له هه‌ر خۆ سه‌پاندن و كار بۆ كردنێكی پێشوه‌خت ئه‌و به‌ڕێزه‌یان به شایسته‌تر و لێهاتووتر له ئێَمه بۆ ئه‌و پۆسته زانیوه و له‌و روانگه‌یه‌وه متمانه و ده‌نگیان پێداوه.\nئه‌م كار و پرۆسه‌یه‌ش هیچ تانه و ناته‌واوییه‌كی نییه و پێویسته رێز له ئیراده‌ی زۆرینه بگرین، ئه‌مه‌یش ئه‌وه ناگه‌یه‌نێت كه سه‌ركردایه‌تی یه‌كگرتوو كه‌سی لێهاتوو و شایسته‌ی بۆ پۆستی ئه‌مینداریی تێدا نییه، به‌ڵكو ئه‌وه ده‌گه‌یه‌نێت كه تا ئێستا توانا و لێهاتن و هێزی ئیداره‌ی مامۆستا سه‌لاحه‌دین له ئاست ئه‌و پۆست و به‌رپرسیارێتییه‌دایه. من ئه‌وه به نادیموكراسی و خۆسه‌پاندن و نادادپه‌روه‌ریی و هه‌ڵه ده‌زانم به‌ناوی نوێكاریی و هاوچه‌رخبوون، حزب و جه‌ماوه‌ر له به‌هره و ئه‌زموونی كه‌سایه‌تییه دڵسۆز وشایسته‌كان بێبه‌ش بكرێن.\nستیڤان: له كاتی خۆپیشاندانه‌كاندا، یه‌كگرتووی ئیسلامی، داوای رووخانی ده‌سه‌ڵاتی ده‌كرد، به‌ڵام به‌مدواییانه ئه‌مینداری گشتیی یه‌كگرتوو له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی هه‌رێم كۆبۆته‌وه. ئایا ئه‌م هاودژیی نییه له سیاسه‌تی یه‌كگرتوودا؟. ئایا پاساوه‌كانی كۆبوونه‌وه‌ی نهێنی له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی هه‌رێم چین؟.\nهیوا میرزا: یه‌كگرتوو له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌كانی تری موعاره‌زه پڕۆژه‌یه‌كی هاوبه‌شیان بۆ چاكسازیی و گۆڕانكاریی ئاڕاسته‌ی ده‌سه‌ڵات كردووه و به‌رده‌وامیشن له‌سه‌ر داواكه‌ی خۆیان، داوای گۆڕینی حكوومه‌ت له چوارچێوه‌ی ئه‌و پڕۆژه‌یه بوو.. سیاسه‌ت و نه‌هجی یه‌كگرتوو روون و راشكاو و دیاره و سه‌رۆكی هه‌رێم جێگه‌ی رێزی هه‌موو تاكێك و لایه‌نێكی هه‌رێمه و سه‌ردان و كۆبوونه‌وه له‌گه‌ڵیان یاسایی و ئاسایی و پێویستیشه و پێچه‌وانه و دژی سیاسه‌تی موعاره‌زه نییه. كۆبوونه‌وه‌ی نهێنی له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی هه‌رێمدا نه‌كراوه و له دنیای ئه‌مڕۆدا كه‌ی نهێنی هه‌یه؟، هیچ پێویستییه‌ك نییه بۆ ئه‌وه‌ی كۆبوونه‌وه‌ی ئێمه له‌گه‌ڵ به‌ڕێزیان به نهێنی بێت. وه‌ك وتم یه‌كگرتوو راشكاو و شه‌فاف و بوێره له راگه‌یاندنی په‌یوه‌ندیی و قه‌ناعه‌ت و سیاسه‌ت و پڕۆژه‌كانیدا.\nستیڤان: لێره و له‌وێ بانگه‌شه بۆ دامه‌زراندنی حزبێكی ئیسلامی كوردیی هاوشێوه‌ی پارتی داد و گه‌شه‌پێدان ده‌كرێت. "عه‌بدولڕه‌حمان سدیق"یش ده‌ڵێت مۆدیلی ئه‌م حزبانه ئیسلامییانه‌ی ئێستا به‌سه‌رچووه. پێتوانییه به دامه‌زراندنی حزبێكی له‌و جۆره پێگه‌ی یه‌كگرتوو و كۆمه‌ڵ به‌ره‌و لاوازیی ده‌ڕوات؟.\nهیوا میرزا: دامه‌زراندنی حزب و رێكخراو مافێكی یاسایی هه‌ر تاك و گروپێكه، به‌لای منه‌وه ئه‌گه‌ر كۆمه‌ڵێك توانای ئه‌وه‌یان هه‌بێت حزبێكی وا كارا و خزمه‌تگوزار و چاكساز و گۆڕانكار دابمه‌زرێنن پیرۆزباییان لێده‌كه‌م، هه‌رگیز ئه‌وه‌یش مه‌ترسی نابێت له‌سه‌ر كۆمه‌ڵ و یه‌كگرتوو، به‌ڵكو هه‌موومان پێكه‌وه خزمه‌تی ئه‌م نیشتمانه ده‌كه‌ین.\nستیڤان: جار به جار له‌ناو یه‌كگرتوودا جه‌ده‌ل له‌سه‌ر لێكردنه‌وه‌ی پاشگری ئیسلامی له "ناو"ی یه‌كگرتوو گه‌رم ده‌بێت. ئایا تا چه‌نده ئه‌و ره‌وته‌ی ئه‌م داوایه‌ی هه‌یه، ره‌وتێكی به‌هێزه له ناو یه‌كگرتوودا؟.\nهیوا میرزا: به‌لای ئێمه‌وه ناو گرنگ نییه به‌و ئه‌ندازه‌یه‌ی ناوه‌ڕۆك و كار و پڕۆژه و به‌رهه‌م گرنگه. له‌به‌رئه‌وه پاشگری (ئیسلامی) كێشه‌یه‌كی ئه‌وتۆ نییه، راكانیش له‌و باره‌وه جیاوازن و تا ئێستا زۆرینه له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ن پاشگری ئیسلامی له پێشتره، ئه‌و بابه‌تانه‌یش له كۆنگره بڕیاری له‌سه‌ر ده‌درێت و ئێمه‌یش كۆنگره‌مان له پێشه و هه‌موو پڕۆژه و پێشنیار و بۆچوونێك له‌وی یه‌كلا ده‌كرێنه‌وه.\nستیڤان: به‌م دواییانه ده‌نگۆی ئه‌وه بڵاوبووه‌وه ئه‌مینداری یه‌كگرتوو پاره‌یه‌كی زۆری له حكوومه‌تی ئاكه‌په وه‌رگرتووه. ئه‌م ده‌نگۆیه چه‌ند راسته و په‌یوه‌ندییتان چۆنه له‌گه‌ڵ پارتی داد و گه‌شه‌پێدانی توركیا؟.\nهیوا میرزا: پڕوپاگه‌نده و بابه‌تی دوور له راستی له‌م باره‌وه ده‌وروژێنرێت. یه‌كگرتوو مامه‌ڵه و په‌یوه‌ندییه‌كانی روون و ئاشكران و هه‌مووی له خزمه‌تی هه‌رێم و دۆزه‌كه‌یدایه، په‌یوه‌ندییمان له‌گه‌ڵ پارتی داد و گه‌شه‌پێدانی توركیا باشه.


جەنگی جیهانی یەکەم ، کۆتایی جەنگی کلاسیکی بوو لە جیهاندا . جەنگەکان لەسەر زەویەوە گواسترایەوە بۆ ئاسمان . هێز و دەستەڵاتی مرۆڤ گەیشت بە ئاسمان . دابەشکردنی جیوگرافی ئاسمانیش بوو بە جۆرێک لەسەروەری دەوڵەتەکان .\nلە ئێستادا جەنگەکان لە ئاسمانەوە حەسم دەکرێن . لە ئاسمانەوە گەلانی تر ملکەچی هێزی دەرەکی دەکرێن .\nهێزی ئاسمانی لە باڵاترین قۆناغی تەکنەلۆجی و داهێنان و پێشبڕکێ ی نێوان گەلاندایە . شانازی هەر سوپایەکی ئازا لە پێشکەوتووی هێزە ئاسمانیەکەیدایە . هێزەکانی سەر زەمین ( پیادە ) لە تاریفی سەربازی نوێدا هێزی ( پاتاڵ) لاوەکین . دەستەڵاتی ئاسمان و هێزی فڕۆکەکان شکۆ دەدەن بە هێزی زەمینی . هەر هێزێکی زەمینی لەئاسمانەوە پارێزراونەبێت ، بریتی یە لە هێزێکی کورد گوتەنی ( تڕە هێز)\nهەر دەوڵەت یان گەلێک هێزی ئاسمانی لاواز یان نەبێت ، بریتی یە لە دەوڵەت - گەلێکی ملکەچی هێزی ئاسمانی وڵاتانی تر .\nجەنگی سوریا دوا وێنەی شەڕی هێزە ئاسمانیەکانی جیهانە . ئاسمانی سوریا لە نێوان ئەمریکا و ڕوسیادا دابەشکراوە . بەشی خۆرهەڵاتی فورات لەژێر هەیمەنەی هێزی ئاسمانی ئەمریکادایە . هەموو جوڵەکانی سەر زەوی بەپێ ی ئەو دەستەڵاتەی ئاسمانی خۆرهەڵاتی فورات دیاری دەکات دەجوڵێنەوە . لەخۆرئاوای فوراتیشەوە ئاسمان بەدەست ڕوسیاوەیە . واتە زەمینی خۆرئاوای فورات ملکەچی دەستەڵاتی ئاسمانی ڕوسیایە .\nهەرێمی کوردستان لە ڕێژەی سفری هێزدایە بەپێوەری هێزی ئاسمانی جیهانی . لەبری سەرفکردنی ئەو هەموو پارە و سامانە زەبەلاحە لە کۆلیژە داتەپیوەکانی بەرهەمهێنانی تەمبەڵی لە کوردستاندا ( ئەگەر بیەوێت ) دەتوانرێت لە زانکۆکاندا بایەخ بە تەکنەلۆژیای فڕین و هێزی ئاسمانی بدرێت . ئەو پارەیەی لە کۆلیژەکانی شەریعەت و ئیعلام و ...هتد ، ئەو بودجەیەی بۆ سەما و گەعدە و شاجوان و سەفرەکانی وەزارەت و پارلەمان لەخۆڕا خەرج دەکرێت ، تەرخانبکرێت بۆ بەرهمهێنانی پسپۆڕ و کادیری بواری تەکنەلۆژیای ئاسمانی ، دەنا هەتا هەتایە وەک گەل و نیشتمان و حکومەت ، لە زومرەی ملکەچەکانی ئاسمان دەبین . وەک چۆن لە ئێستاوە ملکەچیەکانمان هەست پێدەکەین .


Latin: - Beavertail Cactus - Cactus\nEnglish: - Cactus\nکاکتووس، گوڵە خەپلە، ئەم گیایە کوردستانی نیە و تەنیا بۆ زانیاری لەسەر کاکتووس لێرەمان داناوە. چوونکە هەموو کات ناوی کاکتووس دێت، یەکڕاست مرۆڤ بیر لە دەشت و بیابانێکی کاکی بە کاکی دەکاتەوە، هەر بۆیە خراپ نیە تۆزێکی لەسەر باس بکەین بۆ ئەوەی بشزانین کە ئەو گیا دڕکاویە میوەی زۆر بە تام و جێژیش دەگرێ.\nکاتووس جۆری زۆرە و هەمووشیان سەر بە تیرەی "کاکتووسەکان"(Cactaceae)ن و بە سەوزی و گۆشتنی لاسکەکەی کە رۆڵی گەڵاکانی بۆ دەگێڕێ ناسراوە، لاسک و هەموو گیانی دڕکاوییە و بە شێوەی جۆراوجۆر هەر لە کاکتووسی نێو گوڵدانەوە بگرە هەتاکوو داری زۆر گەورەی بیاوانەکان خۆی پیشان دەدا. گوڵەکانی کاکتووس زۆر جوانن و بە رەنگەکانی زەرد، سپی، سوور و ئەرخەوانی خۆیان دەنوێنن. هەڵاڵەی ئەم کاکتووسانە زۆرتر بە هۆی شەمشەممەکوێرەکانەوە بەملا و بەولادا بڵاو دەبێتەوە.\nمیوەی کاکتووسەکان دەخورێن و زۆریش خۆشن، خونچەی کاکتووس کە پێی دەوترێ ساگورا (saguaro) بە سەمبولی گوڵی ئەیالەتی ئاریزونا ناسراوە. تایبەتمەندی ئەم گیایە ئەوەیە کە گەڵاکانی ئاو لە نێو خۆیاندا پاشەکەوت دەکەن بۆ رۆژی تینوویەتی و هەر بۆیە دەتوانێ لەو شوێنە گەرم و وشکانەدا بژی. هەرچەندە ئەم گیایە هی شوێنە گەرمەکانە بەڵام لەو شوێنانەش کە زۆر گەرم نیە دەژی و لە ئامریکا و شوێنانەی کە کەش و هەوای لەبارە تاکوو کانەدا ئەم دارە دەبینرێ. زۆربەری کاکتووسەکان لە بەهاراندا گوڵ دەکەن کە هێندێک جار ئەم گوڵکردنە لە چەند کاتژمێر زیاتری پێناچێ، زۆربەی خونچە و گوڵەکان هەستیارییەکی سەیریان بە هەتاو هەیە و زۆربەیان لە کاتێکی دیاریکراوە لە رۆژدا و هێندێکیش جاوازتر گوڵ دەدەن.\nجۆرێکی زۆر ناسراوی کاکتووسەکان هەیە بە ناوی سلنیسرۆس (Selenicereus) یان سی گرندیفلۆرا (C. Grandiflora) جۆرێکە کە لە شەودا گوڵ دەکا. ئەو گوڵە بۆنخۆشانە دوای خۆرئاوا بوون دەم دەکەنەوە و تەمەنیشیان تەنیا شەوێکە.\nگەورەترین جۆری کاکتووسەکان ناویان (Opuntia) و چەندین جۆری گەڵا لوولەیی و گەڵاپانی هەیە.


پێش 3 هەفتە 171 جار خوێنراوەتەوە\nبەمزووانە تەمەنی ئەپی نەخشەیی Google Maps پێ دەنێتە 15 ساڵەوە. بەم بۆنەیەوە، گووگڵ گۆڕانکاری لە لۆگۆی سەرەکی ئەپە نەخشەییەکەدا دەکات و تایبەتمەندی زیاتری بۆ زیاد دەکات.\nگەورەترین گۆڕانکاری کە گووگڵ لە ئەپی Google Maps ـدا ئەنجامی دەدات، بریتییە لە گۆڕینی وێنۆچکەی سەرەکی، کە بۆ ماوەی چەند ساڵێکە نەگۆڕدرابوو. وێنۆچکە نوێیەکەی Google Maps دەبێت بە دەرزییەکی ڕەنگاوڕەنگ و خاوەن وردەکاری دیکە نابێت. لە لۆگۆکانی پێشووی ئەپەکەدا، بە هەمیشەیی دەرزی بوونی هەبووە.\nلە خودی ئەپەکەدا، گووگڵ تابەکانی “contribute” و “updates” زیاد دەکات و جێگەی تابی “for you” دەگرنەوە، هەروەها سەرنجی زیاتر دەخاتە سەر تابی “saved”.\nپەڕەی تابە نوێیەکان لە خوارەوە یاخود ناوەڕاستدا وردەکارییەکان نیشان دەدەن و زانیارییەکان تەواوی پەڕەکە داگیر ناکەن.\nوێنۆچکە نوێیەکە و ژمارەیەک لە تایبەتمەندییەکانی ئەپی Google Maps لە ئەمڕۆوە ڕەوانەی بەکارهێنەرانی iOS و Android دەکرێن، پێویستە لەسەر بەکارهێنەران لە کۆگای سەرەکی داگرتنی ئەپەکان، ئەپی Google Maps نوێ بکەنەوە بۆ بەدەستهێنانی گۆڕانکارییەکان.\nدابه‌زاندنی ئه‌پی Google Map له Google Play.\nدابه‌زاندنی ئه‌پی Google Map له App Store


یەک شەممە٦ - ڕێبەندان - ١٣٩٨١٠:١٢\nSunday26 - 01 - 202007:42\nسوپای پاراستنی شێعە چیە و بۆ چی ئێران دەیەوێ درووستی بکات\nپێش لە شۆڕشی گەلانی ئێران لە ساڵی 1979دا، حکوومەتی پاشایەتی بە هۆی قەرزێکە بە دەوڵەتانی زلهێز لە بابەتی کوودەتای 28ی گەلاوێژی ساڵی 1332 هەتاوی هەیبوو و بە هەموو جۆرێک لە ژێر کاریگەری ئەواندا بوو، بوو بە نوێنەری پاراستنی بەرژەوەندیەکانی ئەوان لە ڕۆژهەڵاتی ناوینداو بە بێ شەڕ و بە پاڵپشتی وڵاتانی زلهێز هەموو جۆرە چالاکیەکی مافخوازی نەتەوە بندەستەکانی وەکوو کورد، شۆڕشی شێعەکانی وڵاتی عەمان، جیابوونەوەی وڵاتی بەحرەین، کۆتایی هێنانی ناکۆکی ڕووباری هەڵوەند یان لەناو دەبرد یان ڕێکەوتنی دەکرد. بەڵام لەدوای شۆڕشی گەلانی ئێران و هاتنە سەر حوکمی دەسەڵاتێکی شەڕخوازی ئیسلامی شێعە کە زۆرینەی لێکۆڵێنەران وەکوو داعشی شێعە دەیناسێنن و مێژووی کارەکانیان ئەمەی سەلماندوە، لە ڕآستیدا جۆرێ دووبەرەکەیی کەوتە نێوماڵی موسوڵمانەکان، ئەویش بەرەی سونە بە سەرپەرەشتی عەرەبستان و بەرەی شێعە بە سەرپەرشتی ئێران.\nچاوخشاندنێکی کورت بە رۆڵی کۆمەڵەی ژێکاف لە دەرکەوتنی بیری ناسیۆنالیزمی کوردی لە رۆژهەڵاتی کوردستان\n15 ئاگۆست 2016\nدواین نوێکردنەوە 15 ئاگۆست 2016\nدەسپێکی ناسیۆنالیزمی کوردی لە رۆژهەڵاتی کوردستان، رابردوویەکی زۆر کۆنی نیە. سەرهەڵدانی بیری نەتەوەیی یان ناسیۆنالیزمی کوردی وەک دیاردەیەکی مۆدێرن لە پەیوەندی لەگەڵ شوناسی مۆدێڕنی ئێرانی سەری هەڵدا. بە تایبەت دوای دامەزراندنی گەرای بیری ناسیۆنالیستی و پڕاکتیزە کردنی ئەم بیرە لە لە لایەن رەزا شای پەهلەوییەوە. هەر بۆیە ناسیۆنالیزمی کوردی لە رۆژهەڵاتی کوردستان وەک پەرچەکردارێک لە بەرانبەر سیاسەتە پاوانخوازەکانی ناسیۆنالیزمی ئێرانی سەری هەڵدا.\nکۆمەڵەی ژیانەوەی کورد بە بناغە داڕێژەری بیری ناسیۆنالیزمی یەکگرتووی کوردی لە رۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێ. لە دایک بوونی ژێ_ کاف نیشانەی سەرهەڵدانی گوتار و کردەوەی ناسیۆنالیستیانەیە لە رۆژهەڵاتی کوردستان. ناسیۆنالیزمێک کە لە بیر و ئەندێشەی کەسێک یان دووکەس دەچێتە دەرەوە و گشتگیر دەبێ.\nئەم ناسیۆنالیزمە لە لایەک ئاکامی بە گژ داچوونەوە بە سیاسەتی دەوڵەتی پەهلەوی بوو کە حاشای لە شوناسی کورد دەکرد، لە لایەکی دیکەشەوە بەرهەمی ئەو ئاڵووگۆڕە نوێیانە بوو کە ژیانی کۆمەڵگەی کوردستانی پێک هێنابوو.\nهەڵبەت یەکێک لەو رێکخراوانەی کە کاریگەری بەسەر دیاری کردنی ریبازی ناسیۆنالیستانەی ژێ_کافەوە هەبوو حیزبی هیوا بوو.\nدێڤید مەکداوڵ دەڵێ: " پێک هاتنی کۆمەڵەی ژیانەوەی کورد ئاکامی حاشا هەڵنەگری هاتنە کایەی نوێگەرایی لە نێو کۆمەڵگەی کوردەواری و پەرەسەندنی شارنشینی بوو کە بوو بە هۆکارێک بۆ ئەوەی ناسیۆنالیزم ببێت بە بەرنامە و ئایدیا لە نێو حیزبێکدا.\nدامەزراندنی ژ_ک وەک یەکەم رێکخراوی مۆدێڕن لە رۆژهەڵاتی کوردستان کە هەم ئایدۆلۆژی هەبوو و هەمیش بەرنامەیەکی ناسیۆنالیستی روونی هەبوو، وڵامێکی لۆژیک بوو بۆ باروودۆخی ئەوکاتەی رۆژهەڵاتی کوردستان و بناغەی ناسیۆنالیزمی یەکگرتووی کوردی لە رۆژهەڵاتی کوردستان دامەزراند و پێی گەیاند.\nوەک دەبینرێت ئامانجی ژ_ک و کار و کردەوەکانی و خەباتی ئەو کۆمەڵەیە بۆ پێکهێنانی کوردستانیکی سەربەخۆ لە چوارچێوەی هەموو کوردستانی گەورە دایە، هەموویان نیشان دەری ئەوەن کە کۆمەڵەی ژیانەوەی کورد، کۆمەڵەیەکی تەواو ناسیۆنالیستی بوو.\nلە چوارچێوەی ئەو بیرە ناسیۆنالیستیە، ژی_کاف پەلی هاویشت بۆ پارچەکانی دیکەش و لە سەرجەم بەشەکانی دیکەی کوردستان بەتایبەت باشووری کوردستان لقی هەبوو.هەروەها پەیمانی هاوکاری و پشگیری لەگەڵ ریکخراوەکان و سەرۆکی شۆڕشەکانی بەشەکانی دیکەی کوردستانیش هەبوو کە بۆ نموونە دەتوانین ئاماژە بە پەیمانی سێ سنوور بکەین. ئەم پرۆسە ناسیۆنالیستیەی ژ_ک دواتر لە بەرنامەی حیزبی دێموکراتی کوردستان و دامەزراندنی کۆماری کوردستاندا گەیشتە لووتکە.\nهەرچەند ناکرێ بڵین کە ناسیۆنالیزمی کوردی لە رۆژهەڵاتی کوردستان تەنها مۆرکی ژێکافی پێوەیە و خاوەنەکەی ژێکافە! چوونکە زۆر یەک لە شۆڕش و راپەڕینەکانی پێش ژێکافیش کە لە رۆژهەڵاتی کوردستان سەریان هەڵداوە بیرێکی ناسیۆنالیستیان هەبووە و کەم تا زۆر هەوڵیان داوە بۆ کورد و کوردستان، بەڵام ئەو بیرە نەتەوەییە کە ئەوان هەیانبوو وەک ژ_ک پێگەیشتوو نەبوو.\nژێ_کاف ریکخراوێکی تەواو ناسیۆنالیستی بوو، چونکە تاکە پێوانە بۆ بە ئەندام بوون کورد بوون بوو. هەڵبەت بە هیچ شیوە جیاوازی نەدەکرا لە لە نێوان هیچ کوردێک لە هەر جێیەکی ئەم جیهانە و هەموویان بە یەک چاو لە دیدی ژی_ کافەوە سەیر دەکران.\nکۆمەڵەی ژێ_کاف وێڕای کار و چالاکی رێکخراوەیی، لە بواری بەروِپیشَبردن و پەرە پێدانی کولتووری و ئەدەبیش دا سەروسینگێکی لە پێش ریکخراوەکانی دیکەی پێش خۆیدا هەبوو. بۆ نموونە: دەرکردنی گۆڤاری نیشتمان و بایەخ دان بە چاپەمەنی و بڵاوکردنەوەی نامیلکەی شیعری کوردی و بایەخ دان بە نووسین و خوێندنی زمانی کوردی لە قوتابخانەکان و بە رەسمی ناسینی زمانی کوردی لە سەرجەم داموودەزگاکانی کوردستان. هەروەها گرینگی دان بە شانۆی سیاسی کوردی.\nهەموو ئەو کارانەی کە ژێکاف ئەنجامی دەدان بە مەبەستی هوشیار کردنەوەی زیاتری کۆمەڵی کوردەواری و بڵاوکردنەوە و پەرە پێدانی بیری ناسیۆنالیزمی کوردی بوو لە پێناو هەرچی زۆرتر بە دەستهێنانی مافی نیشتمانی و نەتەوەییەکانی کورد و دامەزراندنی دەوڵەتی نەتەوەیی سەربەخۆی کوردی. دەتوانرێ بوترێ کە چ دەربڕین و چ کاروچالاکییەکانی کۆمەڵەی ژێکاف دەرخەری ئەو ناسنامە سیاسییەی ناسیۆنالیزمی کوردی بوون کە لە ساڵەکانی جەنگدا ( جەنگی دووهەمی جیهانی ) ، دەستەبژێری رووناکبیر و وردە بورژوازی کوردی لە رێگەی رێکخراوێکی تەواو ناسیۆنالیستی مۆدێڕن وەک کۆمەڵەی ژێ_کاف بەرجەستەیان کرد.\nناکرێ ئەو راستیەش لەبەر چاو نەگیرێ کە رۆڵی کەسایەتی وەک قازی محەمەد لە نێو کۆمەڵە دا ئەوەندی دیکە پێگەى ناسیۆنالیزمى کوردى پەرەگرتووتر کرد، چوونکە قازى محەمەد خۆی کەسێکی نەتەوەیی_ئایینى بوو کە بە هەموو شێوە لە پێناو نەتەوەکەى دا هەنگاوی دەنا، بە تایبەت لەوەى کە هەوڵی دا کە عەشیرەت و هۆز و تایفەکانی کورد یەک بخات بە دژی هەر سیاسەتێکی دەوڵەتی ناوەندى و هەوڵدان بۆ بەدەستهێنانی پشتیوانی یەکێک لە زلهێزەکانى جیهان بۆ مسۆگەر کردنى مافە رەواکانی کورد\nهەر ئەوەش وای کرد کە قازی محەمەد ببێتە کەسێکی خاوەن بریار لە ناو کۆمەڵە دا و دواتریش کە حیزبی دێموکرات دامەزرا بووبە سەرۆکی حیزب. قازى محەمەد ئەو بیرە ناسیۆنالیستییەى کە هەیبوو لە نێو حیزبیش دا پیادەى کرد. هەڵبەت دەبێ بگوترێ ئەوە ژ_ک بوو کە بە شێوەیەک بیری ناسیۆنالیزمى کوردی داڕشتبوو کە رەنگدانەوەى لە پاش خۆی لەسەر جووڵانەوەى رزگاری خوازی کوردى لە رۆژهەڵاتی کوردستان هەبووە. ئەم ئایدۆلۆژییەى ژ _ک لە نێو حیزبی دێموکراتی کوردستان و دواتریش لە نێو کۆماری کوردستان دا بە شێوەیەکی جوان دەبینرێت.\nحیزبی دێموکرات کە یەکەمین حیزبی سیاسی کورد بوو لەسەر بیروباوەڕی دێموکراتی و نیشتمانی لە بەشێک لە کوردستان ( رۆژهەڵاتی کوردستان ) دامەزرا بوو، لە یەکەم بەیاننامەى خۆی دا هەر لە چوارچێوەى بیرە نەتەوەیەکەى ژ _ ک دا خۆی وەک حیزبێکی نەتەوەیی دەناسێنێ.\nئەم حیزبە بە پێچەوانەى هەندێ بۆچوون کە دەڵێن لە رێڕەوى ناسیۆنالیستی ژ _ ک لای داوە و پاشەکشەى کردوە، لە بەرنامە و پێڕەوەکەی خۆی دا گەلێک خاڵی خستە روو کە رەنگدانەوە و دەربڕی هەمان ئامانجی ژ- ک و بیری ناسیۆنالیزمی کوردین. بۆ نموونە: بایەخدان بە بووژانەوەى سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئابوورى و فەرهەنگی کوردستان و پەرەپێدانى دێموکراسی و ناسینى زمانى کوردى بە زمانى فەرمی وڵات، هەم بۆ خوێندن و هەمیش بۆ کارو باری ئیداری وڵات و دانانى فەرمانبەری کوردى لە کوردستان و لە سەروى هەموویان خەبات بۆ بە دەست هێنانى مافی رەواى کورد کە هەموو ئەم کارانە بە کردەوە خەباتی بۆ دەکرا.\nحیزبی دێموکرات وەک تاکە حیزبی گۆڕەپانى سیاسی لە رۆژهەڵاتی کوردستان توانى ببێتە درێژە پێدەری رێبازى ناسیۆنالیستى سیاسی کورد، رۆژنامەیەکى بە ناوى کوردستان کە زمان حاڵی حیزب بوو. ئەو بابەتانەى کە لەم رۆژنامەیەدا بڵاو دەبوونەوە هەموویان هەڵگری بیری ناسیۆنالیستی بوون. بۆ نموونە لە وتاری "ئامانجی ئێمە" تەواو هەست بەو بیرکردنەوە ناسیۆنالیستیانەیە دەکرێ. هەڵبەت دەبێ ئاماژە بەوە بکرێ کە وەک لەم وتارانە دا دەردەکەوێ ئەو رێبازە ناسیۆنالیستییەى کە حیزبی دێموکراتی کوردستان هەڵى گرتبوو هەر هەمان رێبازە ناسیۆنالیستییەکەى ژ _ ک بوو بە هەندێ وردە جیاوازى بچووکەوە.\nئەو رێچکەیەى کە کۆمەڵەى ژ _ ک بۆ ناسیۆنالیزمى کوردى لە رۆژهەڵاتى کوردستان دیاری کردبوو لە کۆماری کوردستانیش دا کە دەسکەوتێکی پڕ بایەخی حیزبی دێموکرات بوو رەنگدانەوەى هەبوو ئەو کۆمارە لە لایەن حیزبی دێموکراتى کوردستان لە 22 ژانوییەى 1946 بە سەرۆکایەتی قازی محەممەد لە مهاباد دامەزرا. کۆماری کوردستان درێژکراوە و بەرهەمى هەمان هەلوو مەرجی سیاسی و کۆمەڵایەتى بوو کە ژ_ک و حیزبی دێموکراتی لە سەر دامەزرا بوو.\nتەنانەت ئەو بەرنامە و پڕۆگرامەش کە قازى محەممەد لە رۆژی دامەزراندنى کۆماری کوردستان دا رایگەیاند هەر هەمان بەرنامە و پڕۆگرام بوو کە بۆ حیزبی دێموکرات و ژ _ ک داڕێژرابوو. بە مانایەکی دیکە کۆماری کوردستان لە چوارچێوە و دەسەڵاتى سیاسی حیزب دا بوو، بەڵام بە فۆرم و قەوارەیەکی جیاوازتر. هەڵبەت دەبێ ئەوەش لە بەرچاو بگیرترێ کە زۆربەى زۆری دامەزرێنەران و ئەندامانى ژ _ ک لە ریزی دامەزرێنەرانى حیزبی دێموکرات و دواتر کۆماری کوردستان دابوون.\nدامەزراندنى کۆماری کورستان جگە لەوەى دەستکەوتێکی سیاسی جووڵانەوەى رزگاریخوازى نەتەوەیی کورد بوو، نیشاندەری گەشەی بیری ناسیۆنالیزمی کوردیش بوو لە رۆژهەڵاتى کوردستان. جگە لە فاکتەرە ناوچەییەکان، کۆماری کوردستان بە پلەى یەکەم بەرهەمى ناسیۆنالیزمى کوردى بوو.\nکۆمار توانی لە چوارچێوەى چالاکییەکانی دا ئەو رێبازە دیاریکراوەى بیری ناسیۆنالیزم کە ژ _ ک گەشەى پێدا، پڕبەهەمتر بکات. بۆ نموونە لە بواری چاپ و رۆژنامەگەری، چاپخانە لە شارەکانی بۆکان و مهاباد دامەزراو چەندین گۆڤار و رۆژنامە بە زمانى کوردى وەک گڕوگاڵی منداڵان، هاواری نیشتمان، هاواری کورد، گۆڤاری هەڵاڵە، گۆڤاری کوردستان و رۆژنامەى کوردستان.\nلە بواری فەرهەنگی زمانى کوردی بوو بە زمانى فەرمی وڵات (رۆژهەڵاتی کوردستان) و خوێندن و نووسین بە کوردی بوو. ئەم بڕیارە بڕیاری جەخت لەسەر کردووى شەخسی پێشەوا بوو کە بە خاڵێکی گرینگ لە پێشکەوتنی ناسیۆنالیزمی کوردی دادەنرێ. هەروەها دامەزراندنی کتیبخانەی میللی و هەوڵی خوڵقاندنی زمانی ستاندارد و دانانی شانۆی کوردی بەشێکە لەو بڕیارەی پێشەوا.\nهەروەها لە پێکهینانی سوپاش دا کۆماری کوردستان و لە سەرووی هەموویان شەخسی قازی دیسان رەچاوی ئەو بیرە نەتەوەییان کردووە کە کۆماریان لەسەر دامەزراند و بە سوپای میللی یان هێزی پێشمەرگە ناویان هێناوە. ئەو سوپایە لە خۆگری هەموو چین و توێژەکانی خەڵکی کوردستان بوو کە بە دڵخواز دەهاتنە ریزی سوپا. ئەو سوپایە تەواو نەتەوەیی بوو، چوونکە هەر لە سەرەتای دامەزرانێوە کوردی پارچەکانی دیکەی کوردستانیش تێیدا بەشدار بوون تەنانەت لە ریزی بەڕێوەبەری سوپا کە دەتوانیین ئاماژە بە رۆڵی بارزانییەکان بکەین.\nکاربەدەستانی حیزبی دێموکرات هەر لە سەرەتای دامەزرانی کۆمارەوە چەند هەنگاوی ناسیۆنالیستیان هاویشت کە ئەویش هەڵکردنی ئاڵای سێ رەنگی کوردستان بوو. ئاڵای کوردستان تەنیا بریتی نەبووئاڵای حیزبی دێموکرات، بەڵکوو ئاڵای نەتەوایەتی کورد بوو بۆ هەر چوار پارچەی کوردستان کە پێشتر لە کۆبوونەوەی هاوبەشی رێبەرانی ژی_کاف و و حیزبی هیوا و نوێنەری باکوور و رۆژئاوای کوردستان لە مەهاباد بەسترا، رەنگ و شێوە و ئارمی ئالای کوردستانیان پەسەند کرد.\nلە کۆتایی دا دەتوانین بڵێن کە ناسیۆنالیزمی کوردی لە رۆژهەڵاتی کوردستان، ناسیۆنالیزمێکی پەرچەکردارانە بووکە لە ئاکامی گەشەی بیری ناسیۆنالیزمی سیاسی کورد کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردی لێکەوتەوە.\nلەبەر ئەوەی کە لە کۆمەڵەی ژێ_کاف دا تێکۆشانی جیددی بۆ خۆناسین وەکوو نەتەوە بە مانای سیاسی و هەوڵدان بۆ ملکەچ کردنی ئینتمای ئایینی و کۆمەڵایەتییەکان بۆ ئینتمای نەتەوەیی بە کردەوە دەستی پێکرد، بۆیە ژێ_کاف بە بنەمای دەرکەوتن و هاتنە کایەی تیئۆری و پڕاکتیکی ناسیۆنالیزمی سیاسی نوێی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت.\nئا: سۆران باریکە\nدامەزراندنی کۆمەڵەی ژێ- کاف\n01 ئاگۆست 2016\nدواین نوێکردنەوە 01 ئاگۆست 2016\nدامەزراندنی کۆمەڵەی ژیانەوەی کورد\nژێکاف چۆن دامەزرا؟\nدوای رووخانی حکوومەتی ناوەندی ئێران لە ساڵی ١٩٤١، داموودەزگاکانی دەوڵەتی ناوەندی لە رۆژهەڵاتی کوردستان تێکەوە پێچرا، بەتایبەت لە شارەکانی سەرووی کوردستان. سەرجەم ئەرتەشی و کاربەدەستانی رەزا شا بە هاتنی لەشکری هاوپەیمانان بە جارێک لە سەر کار لادران و چەک و چۆڵەکانیان کەوتە دەستی خەڵک.\nلە سەرەتادا کە لەشکری سوور هاتە کوردستان، خەڵک وایان بیر دەکردەوە کە رووسەکان وەکوو شەڕی یەکەمی جیهانی لە کوردستان کوشت و بڕ دەکەن. بۆیە ترس و دڵە راوکە کوردستانی تەنی بوو. بەڵام کە لەشکری سوور گەیشتە جێ بە پێچەوانەوە هەڵسووکەوتیان ئەوەندە باش بوو خەڵک زۆر زوو بیرکردنەوەیان بەرانبەریان گۆڕا.\nسۆڤییەتیەکان کە بە تەواوی دەسەڵاتی ناوەندیان کۆ کردەوە لە ئێران، ئیتر هەوڵیان دا نفووزی خۆیان لە کوردستان دا سەقامگیر بکەن. بۆیە بۆ ئەو مەبەستە لە 25ی نۆڤەمبەری 1941 چەند سەرۆک عەشیرەت و پیاو ماقووڵیان بانگ کردە باکۆ.لە نێو ئەواندا قازی محەمەدبەرچاو دەکەوێ. ئەوانیش لەوێ چاویان بە پیشەسازی و ناوچە کشتووکاڵییەکانی سۆڤییەت کەوت. دواتر سۆڤییەتییەکان لە هەمبەر ئیمکانی پێکهێنانی هەرێمێکی کوردی کەوتنە گفتووگۆ لەگەڵ هەیئەتی کوردەکان و بەڵێنیان دا کە بە هەموو تواناوە پشتیوانیان لێ بکەن.\nنەمانی نیزامی ئیستبدادی و سەرەڕۆی رەزاخان وای کرد فەزایەکی ئاواڵەی سیاسی سەرانسەری ئێران و بە تایبەت کوردستان دابگرێ و ئازادی دێموکراتیکەکان بەرەبەرە هاتنە دی. خەڵک ئەو ترسەی جارانی نەمابوو لە حکوومەت، بۆیە بیرە سیاسی و نەتەوەییەکان بەرە بەرە پەرەی دەگرت.\nبەر لەوەی رێکخراوی سیاسی لە ئێران سەر هەڵبدەن، رۆژهەڵاتی کوردستان بە هوی لەبار بوونی هۆکاری سیاسی پێشەنگی بنیاتنانی رێکخراوی سیاسی بوو. هەم وەزعی نێوخۆی ئێران و هەمیش ناسیۆنالیزمی پێگەشتووی کورد لە باشووری کوردستان و حیزبی هیوا، بووە هوی ئەوى رووناکبیرانی کوردی رۆژهەڵات بجووڵێنی.\nحیزبی هیوا رۆڵێکی بەرچاوی لە رێنمایی کردنی رووناکبیرانی رۆژهەڵاتی کوردستان، بەتایبەت لە ناوچەی موکریان، بە هاندانیان بو پێکهینانی رێکخراوێکی نوێ و سەردەمیانە و گونجاو لەگەڵ گۆڕانەکاندا هەبوو.\nئەو رۆشنبیرە ناسیۆنالیستانەی کە ئەوکات کە لە شاری مەهاباد و دەورووبەری هەبوون، زیاتر لە چوارچێوەی حیزبی ئازادیخوازانی کوردستان کاریان دەکرد، کە عەزیزی زەندی سەرۆکی بوو. چالاکی ئەو حیزبە زیاتر ناوچەکانی موکریانی گرتبۆوە.\nلەو سەروبەندە، واتە لە 28ی ئاوریلی 1942، لە ورمێ بە هۆی سیاسەتە سەرکوتکارییەکانی رێژیمی تازە سەرکارهاتووی محەممەد رەزا شای پەهلەوی، هەڵایەک ساز بوو. لەو خۆپێشاندانە دا خەڵک توانیان شاری ورمێ گەمارۆ بدەن و حاکمی شاری ورمێ هەڵات بۆ تەورێز. لە 30ی ئاوریل دا سەرکۆنسووڵی شۆڕەوی لە تەورێز دێتە ورمێ و لە پاش گفتووگۆ لە نێوان کوردەکان و کۆنسوڵی شوڕەوی، لە رۆژی 7ی مانگی مەی هێزەکانی شۆڕەوی هاورێ لەگەڵ وەزیری بەرگری و حاکمی تازەی ئازەربایجانی رۆژئاوا هاتنەوە ناوشاری ورمێ.\nئەو رووداوانە زەمینەیەکی لە باریان رەخساند. رووناکبیرە کوردەکان کەوتنە مشتوومڕ لە سەر پێکهێنانی رێکخراوێکی نەتەوەیی. بیرکردنەوەی ئەوان بە تێروانین لە دۆخی ناوچەکە لەو ئاستە دابوو کە دەرک بە دامەزراندنی رێکخراوێک یان کۆمەڵەیەکی سیاسی_نەتەوەیی بکەن.\nهەر بۆیە رۆژی 25ی گەلاوێژی 1321ی هەتاوی(16ی ئووتی 1942) رێکخراوێک بە ناوی کومەڵەی ژیانەوەی کورد لە مەهاباد پیک هات. ناوی کۆمەڵە بۆچوونی جیاوازی لەسەرە. هەندێک دەڵێن کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان و هەندێک دەڵێن کۆمەڵەی ژیانەوەی کورد. بەڵام بە پیشت بەستن بە گۆڤاری نیشتمان کە زمانحاڵی ژ_ک بووە، ناوی دروستی کۆمەڵەکە، کۆمەڵەی ژیانەوەی کورد بووە.\nلە مەڕ رۆژی دامەزراندنی کۆمەڵەی ژ_ک بیر و بۆچوونی جیاواز هەیە. عەبدولقادر دەباغی دەڵێ:\n"ژ_ک لە مانگی سێپتەمبەری 1942 بەرانبەر بە خەرمانانی 1321ی هەتاوی لە باغی خودا پەرەست لە شاری مەهاباد لە لایەن کاسب کاران و بازارییەکان و چەند کارمەندی شاری مەهاباد دامەزرا.\nهەیئەتی ناوەندی کۆمەڵە لە راپۆرتیک دا کە بۆ "مۆلۆتۆف" وەزیری دەرەوەی سۆڤییەتی ناردبوو، ساڵی دامەزراندنی حیزبی ئازادیخوازانی کوردستان کە مانگی ژوئییەی سالی 1938ی زایینی بوو، وەک رێکەوتی دامەزراندنی کۆمەڵەی ژ_ک بەکار هێناوە و نووسیویەتی:\n" حیزبی ئیمە لە مانگی یونی سالی 1938 دامەزرابوو،بەڵام بە هوی کونترۆلی توندی حکوومەتەوە چالاکی زۆر کەم بوو."\nباوەڕ پێ کراوترین بەڵگە " گۆڤاری نیشتمان" زمانحاڵی کۆمەڵەی ژێکافە کە لە ژمارە 2ی ساڵی یەکەم، خەزەڵوەری 1943 دا سەبارەت بە رۆژی دامەزرانی ژ_ک نووسیویەتی:\n" جێژنی سەری ساڵی کۆمەڵە، رۆژی 25ی گەلاوێژ جێژنی سەری ساڵی کۆمەڵە بە شکۆ و خۆشێکی زۆرەوە گیرا... ."\nلەو رۆژە دا چەند کەسێکی کورد پەروەر و دڵسۆز سەر بە چینی نێونجی نێوشار و کاسب کار و دووکاندارو\nشاعیر و نووسەر و چەند کەسی دیکەی دەرەوەی مەهاباد، لە باخێکدا کۆبوونەوە. دوای مشتوومڕێکی زور لە سەر ناو و ئامانجی رێکخراوەکە، بڕیاری دامەزراندنی رێکخراوێکی سیاسی و تەواو نەتەوەیی بە ناوی کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردیان دا.\nئەم کۆمەڵەیە رێکخراویکی تەواو نهێنی بوو. هەر لە سەرەتاوە کوردەکانی باشووری کوردستان کە پێشتر هاتبوون لقێکی حیزبی هیوا لە مەهاباد دا مەزرێنن، وەک نوێنەری حیزبی هیوا لە رۆژی دامەزراندنی کۆمەڵەی ژ_ک بەشدار بوون کە میرحاج ئەحمەد و مستەفا خۆشناو بوو.\nلەسەر ناوی دامەزرێنەرانی ژ_ک بۆچوونی جیاواز هەیە. بۆ نموونە کریس کۆچێرا دەڵێ: " دامەزرێنەرانی ژ_ک ئەم چەند کەسە بوون:\n1- عەبدولرەحمان زەبیحی\n2- محەممەد زەبیحی\n3- محەمەد یاهوو\n4- قاسم قادری\n5- ئەحمەد علمی\n6- قادری مودەررەسی\n7- حوسێن فرووهەر\n8- عەزیز زەندی".\nسەید محەممەد سەمەدی ناوی ئەو کەسانەى وەک دامەزرێنەرانی ژ_ک هێناوە:\n2- محەممەد نانەوازادە\n3- حوسێن فرووهەر\n4- عەبدولرەحمان ئیمامی ئەقدەم\n5- قاسم قادری\n6- مەلا عەبدوڵلا داودی\n7- محەممەد یاهوو\n8- قادر مودەررەسی\n9- سەدیق حەیدەر فاروقی\n10- عەبدولرەحمان کیانی\n11- محەممەد شاپەسەندی\n12- محەممەد ئەسحابی\n13- نەجمەدین توحیدی\n14- حامید مازووچی\n15- عەلی مەحموودی\n16- محەممەد سەلیمی\nهەروەها میرحاج ئەحمەد و مستەفا خۆشناو وەک نوێنەری حیزبی هیوا لەوێدا بەشدار بوون".\nلە نێو دامەزرێنەرانی ژێکاف دا ئەو یازدە کەسە ناویان هاوبەشە لە زۆربەی بەڵگە نامەکاندا کە بریتین لە:\n2- حوسێن فرووهەر\n3- عەبدولرەحمان ئیمامی\n4- قادر مودەررەسی\n5- نەجمەدین توحیدی\n6- محەممەد نانەوازادە\n7- عەلی مەحموودی\n9- عەبدولرەحمان کیانی\n10- سەدیق حەیدەری\n11- قاسم قادری.\nژێ_کاف عەبدولرەحمان زەبیحی وەک سکرتێری کۆمەڵە دیاری کرد. هەروەها ئاڕمێکیان بۆ کۆمەڵە دیاری کرد کە پێکهاتبوو لە وێنەی خۆرێکی زەرد. لە ناوەندی خۆرەکە دا دوپیتی ژ و ک بە لاتینی (j-k) نووسرابوو. ئەو ئاڕمەش لە ناوەندی ئاڵایەکی سێ رەنگ کە سوور و سپی و سەوزبوو، دانرابوو.\nبەم شێوەیە بنەماکانی کۆمەڵەی ژ_ک لە نێو خەڵکی دا جێی خوی کردەوە و جێگیر بوو. بەرەبەرە خەباتی کۆمەڵە لە قالبە نهێنییە ژێرزەمینییەکەی هاتە دەرێ و لە نێو خەڵک دا بە ئاشکرا باسی لێ دەکرا. هەر ئەوەش وای کرد کە بەشیکی زۆر لە سەرۆک عەشیرەتەکان و سەروک هوزەکان بە مەبەستی ئەوەی لە کاروانی خەباتی رزگاری خوازی دوانەکەون، هاتنە پاڵ کۆمەڵەی ژیانەوەی کورد.\nپەیرەِو و پڕۆگرام و ئامانجی ژێ_ کاف چی بوو؟\nئەو ئایدۆلۆژییەی کە سەرانی کۆمەڵە بناغەی کۆَمەڵەیان لە سەر دامەزراند، لە بەندێکی مەڕام نامەی کۆمەڵەش دەردەکەوێ، کە دەڵێ:\n" کۆمەڵەی ژ_ک لەسەر چوار کۆڵەکەی ئیسلامەتی، کوردایەتی، مەدەنییەت، سوڵح و ئاشتی دانراوە و هەموو یاسا و رێسایەکی لە پێشدا لەگەڵ شەرعی ئیسلام هاوتا دەکرێ دواتر دەخرێتە کارەوە."\nهەر لە بەندی دووەمی مەڕام نامەکە دا دەڵێ:\n"بە هۆی موتەدەیین بوونی بەشی هەرە زۆری نەتەوەی کورد بە دینی ئیسلام ، کۆمەڵە لە کوردستان تەنها دینی ئیسلام بە رەسمی دەناسێ".\nهەرکەس کە دەبوو بە ئەندام لە کۆمەڵەکە دا دەبوایە بە شاهیدی سێ کەس لە ژێر قورئان دا سوێند بخوا کە لەو شەش خاڵە لانادات:\n١ .خەیانەت بە نەتەوەی کورد نەکات.\n٢ . تێ بکۆشێ بۆ خودموختاری کورد.\n٣ . هیچ رازێکی کۆمەڵە نە بە زمان، نە بە قەلەَم، نە بە ئیشاڕە ئاشکرا نەکا.\n٤ . هەتا کۆتایی تەمەنی ئەندامی کۆمەڵە بمێنێ.\n٥ . تەواوی پیاوان و ژنانی کورد بە خوشک و برای خۆی بزانێ.\n٦ . بە بێ ئیزنی کۆمەڵە نەبێتە ئەندام لە هیچ رێکخراوێکی دیکە دا.\nبنەمای بوون بە ئەندام لە کۆمەڵەدا کورد بوون بوو. هەر بۆیە کوردی شیعە، عەلیوڵلاهی، کوردی ئاشووری و مەسیحیش دەیانتوانی بێنە ناو کۆمەڵەکەوە. واتە هەرکەس رەگەز وبنەچەی گەڕاباوە سەر کورد بە ئەندام وەردەگیرا. بەلام قەرە پەپاغەکانی نەغەدە سەرەڕای ئەوەی بە کوردی قسەیان دەکرد و جلی کوردیان دەپۆشی، کەچی بەهۆی بنەچەی رەگەزیانەوە نەیاندەتوانی ببنە ئەندامی کۆمەڵە.\nشێوەی رێکخستنی ژێ_کاف سەرەتا لەسەر پایەی شانە، ئیدارەی ناوچەی( مەحەللی) و ئیدارەی ناوەندی، کۆڕی باڵای راوێژی هەیئەتی ناوەندی و کۆنفرانسی ناوەندی دامەزرابوو. هەروەها هەرکامیان بەرپرس و سکرتێر( مونشی) و لێپرسراوی لێژنەی راوێژ و لیپرسراوی ئابووریان هەبوو.\nژێ_کاف بۆ هێنانە بەرهەمی کوردستانی گەورە و سەربەخۆ خەباتی دەکرد. کۆمەڵەی ژی_کاف دابیین کردنی سەربەخۆیی بە ئەرکی خۆی دەزانی و هەوڵیشی دەدا هەموو کوردەکان لە باکوور و باشوور و رۆژئاوا یەکگرتوو بکات و کێشەی سەربەخۆیی کوردیش بخاتە بەر دەستی هاوپەیمانان (سۆڤییەت و ئینگلیز و ئەمریکا).\nلەو پیوەندییە دا کۆمەڵەی ژێ_کاف لە یەکەم ژمارەی گۆڤاری نیشتماندا ئامانجی سەرەکی خۆی بڵاو کردەوە کە بەم شێوەی خوارەوەیە:\nئەی برای کوردی خۆشەویست...\nکۆمەڵەی ژیکاف بە پێچەوانەی هەموو بەرهەڵست و بەرتەنگ و چەڵەمەیەک، وەک بێگانە پەرەستی و دووبەرەکی خۆبەخۆ کە لەرێگەی پێشکەوتن و سەرکەوتنی کورد دایە، بە هەموو هێز و توانای خۆی تێدەکۆشێ تا زنجیر و کەڵەوەی دیلی و ژێردەستی لە ئەستۆی کورد داماڵێ ولەم کوردستانە لەت لەت کراوەی ئێستا کوردستانی گەورە و رێک و پێک بێنێتە بەرهەم کە هەموو کوردێک بە سەربەستی تێدا بژی."\nژێ_کاف لە وەدیهێنانی کوردستانێکی سەربەخۆ دا بڕوای بە خەباتی چەکداری و کلاسیکی و پارتیزانی نەبوو. پێیان وابوو کە بەو چەک و چۆڵەی کە لە ئیختیاریان دایە، ناتوانن بەرەنگاری تۆپ و تانگ و فڕۆکە و بیرو هزری بێ بەزەییانەی دوژمنی پێ بکەن. بڕوایان وابوو کە ئەو شێوە خەباتە رەنگە ئەوەندەی دیکە زەربە لە کورد بدات و ئەوەندەی دیکە کوردستان کاول کاری تێدا بکرێ.\nکۆمەڵە لەو بڕوایە دابوو کە بۆ گەیشتن بە سەربەستی تەنها چارەی ئەوەیە بە شەقامی شارستانییەت دا بڕوا. لە رێگەی وەگەڕخستنی فەزایەکی روشنبیری، کورد لە خەوی غەفڵەت وەخەبەر بهێنێ و وشیاری کاتەوە و بۆ سەربەخۆیی کوردستان قافڵەی کاروانی خەبات وەگەڕ بخات. لەو رێگەیەش دا ئەندامەکانی سوێند خواردە بوون.\nدامەزراندی ژی_کاف نوختە گۆڕانیکی گرینگ بوو لە مێژووی کورد دا. ژێ_کاف بە هۆی بەرنامەی نیشتمانی و ئامانجە سەربەخۆ خوازییەکانیەوە، بە خێرایی لە زۆربەی ناوچەکانی روژهەڵاتی کوردستان دا لق و پۆپی هاویشت. تا وای لی هات لە شارەکانی مەهاباد، میاندواو، بۆکان، نەغەدە، شنۆ و ورمێ بە تەواوی رەگی داکوتا.\nچالاکییە سیاسی و رووناکبیرییەکانی ژێ_کاف\nکۆمەڵەی ژێ_کاف لە یەکەم هەنگاوی خۆێدا پەیوەندی لەگەڵ حیزبی هیوا لە باشووری کوردستان دا گرت. ئەم حیزبە کە رێکخراوێکی زۆر تۆکمەی پێک هینابوو، چەند نوێنەرێکیان لە رۆژی دامەزراندانی ژێ_کاف لە مەهاباد ئامادە بوون.\nدوای دامەزراندنی ژێ_کاف بۆ پتەو کردنی پەیوەندی نێوان کۆمەڵەی ژیانەوەی کورد و حیزبی هیوا، کۆبوونەوەیەکیان لە بناری شاخی " داڵانپەڕ " پێک هێنا. لەو کۆبوونەوەیە دا رێکەوتنێکیان مۆر کرد کە لە دوازدە خاڵ پێک هاتوو و بە رێکەوتن نامەی سێ سنوور ناوی دەرکرد. ئەو دوازدە خاڵە باسی لە کێشەکانی کورد و ئامانجی هەردووک رێکخراو و چۆنییەتی داوا کاری ئەو دوو رێکخراوە بۆ سەربەخۆیی کوردستان دەکرد. هەروەها چەند بەڵێنێکیان بە یەکتر دا لە هەمبەر هاوکاری و یارمەتی دانی دوولایەنە.\nئەو پەیمانە بە خالێکی پۆزێتیڤ دێتە ئەژمار، بەڵام بە هۆی کێشەی ناخۆیی حیزبی هیوا، کە بەشێکیان لایەنگریان لەوە دەکرد بۆ گەیشتن بە ئامانجەکیان دەبێ پشتگیری بریتانیا و قۆڵی وڵاتانی رۆژئاوا بە دەست بهێنن و بەشێکیان بە پێچەوانەوە داخوازی پشتگیری سۆڤیەت بوون، هەر بۆیە نەیانتوانی نێوەڕۆکی پەیمانی سێ سنوور لە نێوخۆیاندا جێبەجێ بکەن. بەهانەشیان ئەوە بوو کە ژێ_کاف لایەنگری سوڤیەتە.\nکاتێک کە مەلا مستەفای بارزانی بە یارمەتی حیزبی هیوا دوای گەڕانەوەی لە سەماوە شۆڕشی بارزانی رێکخستەوە و ناوچەی بارزانی لە دەستی دوژمن پاک کردەوە، ژێ_کاف لەو کاتە ئەرکی نیشتمانی خۆی بە جێگەیاند و بە خەتی درشت لە گۆڤاری نیشتماندا نووسیبوویان:\n"ئەو جەنگەی کە سەرۆکی گەورەی کورد مەلا مستەفا هەڵیگیرساندووە ئیختیلالی میللی کوردە."\nبەو مەبەستەش کۆمەڵە لە نامەیەک دا دەستخۆشیان لە مەلا مستەفا کرد. هەروەها لەو نامەیە دا داوایان لە مەلامستەفا کرد کە سیاسەتی خویان بەرانبەر بە داگیر کەرانی عێراق ( بریتانیا) و هەروەها سۆڤیەت روون بکاتەوە. تەنانەت داوایان لە بارزانی کردبوو کە داواکارییەکانیان بەرانبەر ئازادی کوردستان روونتر بکەن کە ئایا تەنها داوای سەربەخۆیی باشووری کوردستان دەکەن یان سەرجەم کوردستانی گەورەیان مەبەستە.\nلەگەڵ ئەوەش دا نوێنەرانی چالاکی کۆمەڵە، دەستیان بە پەیوەندی گرتن لەگەڵ لێپرسراوانی سۆڤیەت بە تایبەت کۆنسووڵی سۆڤیەت لە ورمێ و تەورێز کرد. عەبدولرەحمان زەبیحی لەگەڵ چەند کەسی دیکەی ئەندامی کۆمەڵە، لە میانەی چەند چاو پێ کەوتن و دانیشتنەکان دا رۆڵ و سەنگی کۆمەڵەیان بۆ ئەو لێپرسراوانە روون کردەوە.\nزۆرجار ژێ_کاف لە گۆڤاری نیشتمان دا ئاماژەی بە دەسکەوتەکانی شۆڕشی ئۆکتۆبری 1917 روسیا کردووە. لە رێگەی نووسینی یادداشت نامە و داوا کاریش بۆ حکوومەتی تاران بۆ بەدەست هێنانی ئیمتیازی نەوتی باکووری ئێران چەندین جار پشتیوانی لە سۆڤێت کردووە. ئەوەش تەنها بۆ مسۆگەرکردنی پشتیوانی و راکێشانی مەیلی سۆڤیەت بۆ لای خۆیان بوو.\nلە هەمان کات دا سۆڤیەت سیاسەتی روونیان بەرانبەر بە ژێ_کاف نەبوو. دەیانوت ژێ_کاف ئێمەی تەنیا تا کاتی رزگاری و سەربەخۆیی دەوێ. تەنانەت زۆر جار بە بەکرێ گیراوی ئینگلیزیان لە قەڵەم دەدان. دوایەش داوایان لێ کردن کەوا باشترە دەست لە ئامانجی سەربەخۆیی کوردستان هەڵگرن و هاودەنگ بن لەگەڵ حیزبە دێموکراتەکانی نێو ئیران.\nهاوتەریب لەگەڵ ئەوە، پێدەچێ کە ئومێدیان بە رۆژئاواش هەبووبێ. بۆیە لە کۆشش دابوون لەگەڵ لێپرسراوانی ئینگلیزیش پەیوەندیان هەبێ. لە گۆڤاری نیشتمان دا بەو شێوەیە باس لە ئینگلیزەکان دەکەن:\n" کورد ماوەیەکی زۆرە کە هەستی بە نەجابەت و مرۆڤ دوستی بریتانیا کردووە. ئەم حکوومەتە گەورەیە بە دریژایی مێژووی ئیمپراتۆری خۆی، هەمیشە پارێزگاری سەربەخۆیی و ئازادی نەتەوە بچووکەکانی گیتی کردووە. بۆیە دلنیاین کە بۆ ئیمەی کوردیش بە هەمان شێوە دەبێ."\nلە ئاستی ناوخۆش دا کۆمەڵە پێشەنگی رەوتی نوێ بوو دژی نیزامی سوننەتی راوەستا. سەرەڕای ئەوەی کە ئاغا و دەرەبەگەکانیان بە رێگر لە بەردەم بووژانەوەی کوردستان دەزانی، بەڵام هەوڵی ئەوەشیان داوە کە بەشێک لە ئاغاو دەرەبەگەکان بۆ لای خۆیان رابکێشن. کۆمەلێک لەو ئاغا و دەرەبەگانە و کەسانی ئایینی_ نەتەوەیی هاتنە پاڵ کۆمەڵەوە. یەکێک لەو کەسایەتییە ئایینی _ نەتەوەییانە قازی محەممەد بوو.\nهاتنی قازی محەممەد لە ساڵی 1944 بۆ ناو کۆمەڵە کاریگەری قووڵی کردە سەر کار و چالاکییەکانی کۆمەلە. چۆن هەم لەباری شەخسیەت و کەسایەتییەوە جێگەی رێزی هەموو خەڵکی ناوچەکە بوو، هەمیش لە بواری زانایی و دانایی جێگەی بەرزی هەبوو. ئەندامەتی قازی لە کۆمەڵەدا، ژێ_کافی زۆر بە هێزتر کرد و زۆری نە خایەند قازی بوو بە کەسێکی خاوەن بڕیار لە لە کۆمەڵەدا.\nهەر لە چوارچێوەی کارەکانی کۆمەلە، کاتێک کە خەلیلی فەهیمی وەزیری فەرهەنگی ئەو کاتی ئێران سەردانی مەهابادی کرد، کۆمەلەَی ژێ_کاف داوا کارییەکیان گەیاندە دەستی، کە ئەو چەند خالەَی تێدا نووسرابوو:\n١ . لە لایەن حکوومەتی ئێرانەوە زمانی کوردی بە زمانی رەسمی ناوچە کوردنشینەکان کە زیاتر لە سێ ملیۆن کەسە، بناسرێ.\n٢ . زمانی کوردی زمانی خوێندن، زمانی ئێدارەکان ( دایرە کان) و زمانی دادگاکانی کوردستان بێ.\n٣ . کارمەند و کاربەدەستی ئیدارەکانی کوردستان، سەرجەمیان کورد بن.\n٤ .باج کە لە کوردستان کۆ دەکرێتەوە، دەبێ بە مەبەستی دروست کردنی نەخۆشخانە و قوتابخانە و ئاوەدانی کوردستان بێ نەک بۆ جوانکاری شاری تاران.\n٥ . ئەوانە داواکاری سەرەتایی ئێمەیە. بەڵام ژێ_کاف ئەو مافەی کورد بە سروشتی دەزانێ کە دوای کوتایی شەری دووهەمی جیهانی لەگەلڕ تاران دابنیشێ و دوارۆژی خۆی بۆخۆی دیاری بکا.\n٦ . چارەنووسی کورد بە دەستی خۆیەتی نەک تاران.\nماوەیەک دوای بڕانەوەی شەڕ دووەمی جیهانی لە نێو ئێراندا، ئەڕتەش و ژاندارمەکانی ئێران بە هۆی لەمپەرێک کە ئەرتەشی سوور لە ئازەربایجان پێکی هێنابوو، نەیدەتوانی بێتەوە مەهاباد. بویە دەسەڵاتی بەڕێوەبردنی شاری مەهاباد درابوو بە چەند سەرۆک عەشیرەتێک. بەڵام ئەوان نەیانتوانی جڵەوی دەسەڵاتی شار کۆنتڕۆڵ بەکەن. ئیتر پارێزگاری ورمێ (رەزاییە) قازی محەممەدی وەک حاکمی شار دیاری کرد. هەر لەو ماوەیە دابوو کە قازی محەممەد و هەیئەتێک لە کاربەدەستانی مەهاباد بانگێشتی تاران کران.\nبە بانگێشت کردنی قازی محەممەد و هاورێکانی بۆ تاران و دەست بەسەر کردنیان لەوێ، دۆخی ناوچەی مەهاباد هێندەی تر شڵەژا. بۆشایی دەسەڵات هەلی بۆ کۆمەڵەی ژێ_کاف رەخساند. لە رۆژی 26ی رێبەندانی هەمان ساڵ واتە 1323ی هەتاوی (1945) ، هێرشێکی چەکدارییان کردە سەر شارەبانی مەهاباد کە 14 پاسەوان پارێزگارییان لێ دەکرد. لەو هێرشە دا پێنج پۆلیس کوژرا وهەرچی بەڵگەنامەش بوو دەستی بەسەر داگیرا. هەتا قازی لە تاران هاتەوە وەزعەکە هەروا بە شپڕێوی ماوە.\nژێ_کاف لە کۆنگرەی دووهەمی خۆی دا بڕیاری دەرکردنی گۆڤارێکی دا بە ناوی " نیشتمان" کە ئەم گۆڤارە زمانحاڵی کۆمەڵە بوو. نیشتمان بوو بە مینبەرێک بۆ دەربڕینی بیروڕا و مەبەست و ئامانجەکانی کۆمەڵە. لەگەلڕ ئەوەش دا هەلێکی لەباری رەخساند بۆ پێگەیاندنی دەستەیەک لە نووسەران و شاعیرانی رۆژهەڵاتی کوردستان کە یەکەمین ئەزموون بوو گۆڤاری تایبەت بە خۆیان هەبێ و نووسینەکانیانی تێدا بڵاو کەنەوە.\nنیشتمان بە نهێنی لە تەورێز دەردەچوو کە سەرجەم 9 ژمارەی لێ بڵاو کراوە. ژمارەی یەکەمی لە پووشپەڕی 1322ی هەتاوی( ژوئەنی 1943) دەرچوو. دروشمەکانی سەر نیشتمان، دروشمی نەتەوەیی بوون. بۆ وێنە لە لاپەرەی یەکەمی ژمارەی یەکەم دا نووسراوە: " بژی سەرۆکی کورد وکوردستان و هیوا."\nهەروەها کۆمەڵە کارێکی گرینگی دیکەی ئەنجام دا کە دەرکردنی رۆژ ژمێریکی کوردی بوو. تا ئەو کات قەت وا بە رێک و پێکی ناوی مانگە کوردییەکان بە کار نە هاتبوو و سەبتی رووداوە گرینگەکانی کورد لە سەر رۆژ ژمێرەکان نەکرابوو.کۆمەڵە توانی دووساڵ لە سەر یەک 1322 و 1323ی هەتاوی (واتە 1943و1944ی زایینی) ، دوو رۆژ ژمێر دەر بکات.\nکۆمەڵەی ژێ_کاف لەگەلڕ گۆڤاری نیشتمان کۆمەڵێک دیاری نووسراوەیی دەدا بە لاوانی کورد. لەم بوارەش دا خزمەتی بەرچاویی بە رۆژنامە گەری و ئەدەب و زمانی کوردی کردووە. بۆ وێنە چەند نامیلکەی وەک: دیاری مەلامحەممدی کۆیی، گوڵبژێری دیوانی حاجی قادری کۆیی، دەستە گوڵێکی جوان و بۆن خۆش لە باخی نیشتمانپەروەری، هەروەها گەلێک بەیانی سیاسی و کۆمەڵایەتی وەک پاشکۆی نیشتمان دەردەکرد.\nژێ_کاف رێکخراوی لاوانیشی پێکهێنا لە ژێر ناوی " سازمانی جەوانانی کورد" هەروەها هەوڵی داوە کە چەندین کادری سیاسی لە نێو لاواندا بەرهەم بهێنێ. هەر لە ناو لاوان دا بڕەوی بە شانۆی دایکی نیشتمان داوە و چەندین تێئاتر و نەمایش نامەی بەرێوە برد. لە رێگەی داهاتی ئەو تێئاتر و نەمایش نامانەوە کۆمەڵە توانی چاپخانەیەکی دەستی بکرێ لە و مەهاباد دایمەزرێنێ.\nیەکێک لە کارە هەرە گرینگەکانی کە کۆمەڵە ئەنجامی دا و هەنگاوی بۆ هاویشت، ناساندنی کێشەی کورد بوو بە زلهێزەکانی جیهان. لەم پەیوەندیەش دا هەنگاوی باشی لە بەرانبەر سۆڤیەتییەکان هەڵێنا.\nبەرە بەرە ژێ_کاف بوو بە رێکخراوێکی چالاک لە کوردستان دا. لە بۆکان، سەردەشت، سەقز، کرماشان، میاندواو، شنۆ، کەرکووک، رواندز، هەولێر، سلێمانی و تەنانەت لە باکووری کوردستانیش کومیتەی ناوخوویان هەبوو.\nژێ_کاف جگە لەوەی کۆمەڵەیەکی سیاسی بوو، کۆمەڵەیەکی کۆمەڵایەتیش بوو، چون لەو سەردەمە دزی و جەردەیی و رێگری وخراپە و نێوان ناخۆشی و زۆر دیاردەی کۆمەڵایەتی دیکەش وەلا نرابوو. تەنانەت دیاردەی ناوچەو ناوچەگەرایی وەلا نرا، قالبێکی نەتەوەیی بە خۆوە گرت و هەروەها بووە هۆی بڵاو بوونەوەی گیانی نیشتمانپەروەری ولە خۆ بردوویی.\nسەرەڕای هەموو ئەوانە، ژی_کاف کە لە لایەکەوە رێکخراوێکی ناسیۆنالیستی بوو، لە لایەکی دیکەشەوە رێکخراوێکی داخراو و نهێنی بوو کە وڵامدەری باروودۆخی تازەی رۆژهەڵاتی کوردستان نەبوو. بۆیە لەگەلڕ پەرەئەستاندنی جووڵانەوەی نیشتمانی و هەلوومەرجی رۆژ، ژێ_کاف چ لە بواری پڕۆگرام و شێوەی رێکخراوەیی وچ لە بواری سیاسی، پێویستی بە دەستکاری و گۆڕان هەبوو.\nلە ساڵی 1324ی هەتاوی (1945) بەرە بەرە دەرکەوت کە ئیتر کۆمەڵە ئەو رێکخراوە نییە کە بتوانێ جوڵانەوەی رۆژ بە رۆژ پەرە گرتووی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان بەرێوە ببات. بۆیە لە رۆژی 25ی گەلاوێژی1945، لەسەر دارووپەردووی کۆمەڵەی ژیانەوەی کورد حیزبی دێموکراتی کوردستان بە پڕۆگرامێکی سەردەمیانەوە لە شاری مەهاباد دامەزراو پێشەوا قازی محەممەد بە سەرۆکی حیزب دیاری کرا.\nئا. سۆران ب\n31 ژووییە 2016\nدواین نوێکردنەوە 31 ژووییە 2016\n20 ژووییە 2016\nدواین نوێکردنەوە 20 ژووییە 2016


سەرۆکی کۆنگرەش دەڵێت: سیستمی جـیهانی لەناو دەچێت – Knwe.org\nسەرەکی » راپۆرت » هه‌واڵ و راپۆرت » سەرۆکی کۆنگرەش دەڵێت: سیستمی جـیهانی لەناو دەچێت\nهەفتەی داهاتوو کۆنگرەی میونشن دەبەسترێت\nلە ماوەی پێشوودا زۆر چاودێری سیاسیی و ئەمنی و سەربازیی جیهانی، باسیان لە تێکچوون یان داڕمانی سیستەمی سیاسی جیهانی کرد، هەر لەمبارەیەوە ڤۆلڤگانگ ئیشنگر سەرۆکی کۆنگرەی میونشن بۆ ئاشتی و ئاسایشی نێودەوڵەتی، هۆشداری لەناوچوونی سیستەمی جیهانی کرد. هۆکاری ئەمەشی بۆ ململانێی توندی نێوان زلهێزەکان گەڕاندەوە. وا بڕیارە هەفتەی داهاتوو کۆنگرەی میونشن بۆ ئاسایش و ئاشتی نێودەوڵەتی، لە شاری میونشنی ئەڵمانیا ببەسترێت، لەم کۆنگرەیەشدا سەرو 40 سەرۆک وڵاتی جیهان بەشداری دەکەن، ئەنجیلا مێرکل بەشداری دەکات بەڵام ترەمپ و ماکرۆن بەشداری ناکەن.\nنا ئارامی زاڵە بەسەر جیهاندا\nڤۆلڤگانگ ئیشنگر سەرۆکی کۆنگرەی میونشن بۆ ئاشتی و ئاسایشی نێودەوڵەتی ، کە یەکێکە لە کۆنگرە گرنگەکانی جیهان لە بواری ئاشتیی و ئەمنییەوە، بە میدیاکانی راگەیاند: لە ئێستادا نا ئارامی باڵی بەسەر تەواوی جیهاندا کێشاوە. وتیشی: هەموو ئاماژەکان بەرەو ئەوە دەچن، کە سیستەمی نێودەوڵەتی سیاسی جیهان ،لەناو دەچێت.\nململانێی توندی نێوان زلهێزەکان\nڤۆلڤگانگ ئیشنگر هۆکاری ئەمەشی راگەیاند و وتی: بەداخەوە لە ئێستادا جەنگ و ململانێیەکی توند لە نێوان زلهێزەکانی جیهاندا هەیە و ئەمەش کاریگەری خراپی لەسەر ئەمن و ئاشتی جیهان کردووە. وتیشی: بەداخەوە کشانەوەی ئەمریکا و روسیا لە رێکەوتنامەی مووشەکی کورتهاوێژی ئەتۆمی ساڵی 1987، زەرەری زۆر بە ئەمن و ئاسایشی جیهانی دەگەینێت.\nکارەساتە بۆ ئاشتی ئەوروپا\nلە درێژی لێدوانەکەیدا، ئێشنگر رایگەیاند: لە دەستدانی ئەم رێکەوتنە، کاریگەری کارەساتباری بۆ سەر ئەمن و ئاسایش و ئاشتی ئەوروپا دەبێت. جێگەی ئاماژەیە لە ماوەی پێشوودا هەریەک لە ئەمریکا و روسیا، لە رێکەوتنامەی موشەکی کورتهاوێژی ئەتۆمی ساڵی 1987 کشانەوە.\nماکرۆن بەشداری کۆنگرە نابێت\nوا بڕیار بوو ئیمانویل ماکرۆن سەرۆکی فەرەنسا بەشداری کۆنگرەی میونشن بۆ ئاسایش و ئاشتی بکات، بەڵام کۆشكی ئەلیزیی لە پاریس رایگەیاند: سەرۆک ماکرۆن بەشداری کۆنگرە نابێت، میدیاکانیش دەڵێن بە هۆی بونی کێشەی هێلەک زەردەکان و کۆمەڵێک کێشەی ناوخۆییەوە ناتوانێت بەشداری بکات.\nترەمپ بەشداری ناکات\nوا بڕیار بوو دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکاش بەشداری کۆبوونەوەکە بکات، بەڵام بەشداری ناکات، بەڵکە لە ئەمریکا مایک بینس جێگری سەرۆکی ئەمریکا و نانسی بیلوسی سەرۆکی کۆنگرێسی ئەمریکا بەشداری کۆبوونەوەکە دەکەن. پێدەچێت لەم کۆنگرەیەشدا ، چاویان بە کۆمەلێک سەرۆکی وڵاتان بکەوێت.\nکۆنگرەی میونشن بۆ ئاشتی و ئاسایشی نێودەڵەتی\nکۆنگرە میوشن بۆ ئاشتی و ئاسایشی جیهانی، یەکێکە لە کۆنگرە گرنگ و پڕ بایەخەکانی جیهان و لە ساڵی 1963 ەوە ساڵانە لە 15 بۆ 17 شوبات، ساز دەکرێت و سەر و 100 وەزیری دەرەوە و بەرگری و 40 سەرۆک وڵاتی جیهان بەشداری تێدا دەکەن. وابڕیارە ئەنجیلا مێرکل راوێژکاری ئەڵمانیا سەرۆکایەتی شاندی ئەڵمانیا بکات و وتەیەک پێشکەش بکات.\nوا بڕیارە لەم کۆنگرەیەدا کۆمەڵێک کێشە و قەیرانی جیهانی باس بکرێت لەوانە: « جەنگی دژە تیرۆر ، کێشەی سوریا و یەمەن، کێشەی کشانەوە ئەمریکا و روسیا لە رێکەوتنامەی موشەکی کورتهاوێژی ئەتۆمی ساڵی 1987 و مەسەلەی ئاشتی جیهانی « ئەمانەو کۆمەڵێک باسی تر، تەوەری سەرەکی کۆبونەوەکان دەبن. هەروەها ئەم کۆنگرەیە دەبێتە مەیدانێک بۆ چاوپێکەوتن و کۆبوونەوەی سەرۆکی وڵاتان لەگەڵ یەکتری.\nسەرچاوە: دۆیتچە ڤێللەی ئەڵمانیا


حکومه‌تی مه‌کسیک له تاو ئه‌نفلۆنزای به‌راز زۆربه‌ی داموده‌زگا‌کانی خۆی داده‌خات\nحکومه‌تی فیدراڵی مه‌کسیکی ئه‌و چالاکیـیانه‌ی که بنه‌ڕه‌تی نین بۆ چه‌ندان ڕۆژ ڕاده‌گرێت و هه‌روه‌هاش داواش له چه‌ند به‌شـێـکی ئابووری ده‌کات هه‌مان هه‌نگاو بنێن، ئه‌مه‌ش وه‌ک هه‌وڵێـک بۆ ڕێـگرتن له ته‌شه‌نه‌کردنی ئه‌نفلۆنزای به‌راز.\nهاوکات ڕێـکخراوی ته‌ندروسـتی جیهانی ئاسـتی هۆشـیاری درمی ئه‌نفلۆنزای به‌رازی به‌رزکرده‌وه و ده‌ڵێت ناتوانرێت پـێشـبینی ڤایرۆسه‌که بکرێت و ده‌توانێت به خێرایی به سه‌رانسه‌ری جیهاندا بڵاوبـبێته‌وه.\nڕێـکخراوی ناوبراو ئاسـتی هۆشـیاری گه‌یانده پـله‌ی 5 ، ئه‌مه‌ش واته‌ی ئه‌وه‌یه بوونی درمه‌که به درمێـکی گشتگیر نزیکه ڕووبدات. پله‌ی 5 پله‌یه‌که خوار جاڕنامه‌ی درمی جیهانگیریـیه.\nوه‌زیری ته‌ندروسـتی مه‌کسـیکی خۆزێ کۆردۆڤا دوێنێ چوارشه‌ممه ڕایگه‌یاند له ڕۆژی هه‌ینیـیه‌وه فه‌رمانگه و خزمه‌تگوزاریـیه حکومیـیه بنچینه‌یی‌یه‌کان نابن و بۆ ماوه‌ی 5 ڕۆژ له کار ده‌وه‌سـتن. هه‌روه‌ها داواشی له‌و به‌شـانه‌ی ئابووری و کارداری کرد ئه‌وانه‌ی زۆر سه‌ره‌کی نین کارکردنیان ڕابگرن.\nهاوکات ئاماژه‌ی به‌وه دا که به‌شه‌کانی خزمه‌ت‌گوزاریـیه‌کانی په‌یوه‌ست به خۆراک و ته‌ندروسـتی و گواسـتنه‌وه درێژه به کاره‌کانیان ده‌ده‌ن.


له به‌نگلادیش کاربه‌دستان ئامێری گه‌وره وه‌ک 'کرێنیان' به‌کارهێناوه بۆ پاککردنه‌وه‌ی شوێنی باڵه‌خانه‌ی کارگه‌ی درومان له ده‌ره‌وی داکای پایته‌خت ، که له‌وێ و له ڕۆژی چوارشه‌ممه‌ی ڕابردوو به سه‌دان که‌س گیانیان له‌ده‌ست دا به هۆی داڕمانی باڵه‌خانه‌یه‌ک به‌سه‌ریه‌کدا.\nگواهیده‌ران ده‌ڵێن کارمه‌ندانی فریاکه‌وتن ده‌ستیان به گریان کرد پاش ئه‌وه‌ی یه‌کشه‌ممه ئاگرێـک له نێودا که‌وته‌وه و گیانی له ژنێکی له ناو دارو په‌ردوودا حاسێ ببو ستاند که به باوه‌ڕی زۆرکه‌سان دوا زیندوماو بو له ناو وێرانه‌کاندا.\nکاربه‌ده‌ستان چاوه‌ڕێ ده‌که‌ن ژماره‌ی کوژراوان زیاتریش بکات چونکه به‌سه‌دان که‌س بێ سه‌روشوێنن. زیاتر له 3،000 که‌س له ناو ده‌سته باڵه‌خانه‌که دابون کاتێک به‌سه‌ریه‌کدا ڕوخا.\nیه‌کشه‌ممه، پۆلیس خاوه‌نی کارگه‌ی دروومانی له نزیک سنوری هیندستان ده‌ستگیرکرد. محه‌مه‌د سوهێل رانا له‌وه‌تای ئه‌و ڕووداوه خۆی شاردبۆوه. پۆلیس ده‌ڵێت رانا و به‌ڕێوه‌به‌رانی تری کارگه‌که گوێیان به هۆشدارییه‌کانی کاربه‌ده‌ستان نه‌دابو بۆ چۆلکردنی کارگه‌که پاش ئه‌وه‌ی سێ شه‌ممه به‌رپرسان له کاتی پشکنینه‌وه درزو قه‌ڵشیان له ناو باڵه‌خانه‌که‌دا دۆزیبۆوه.


نەخۆشێک لەنێو گیرفانمە… » DidiMn\nسەرەتا / چیرۆک/کتێب / نەخۆشێک لەنێو گیرفانمە…\nنووسینی: ڕێزان فەتاح\nلە پاسەکە دابەزیم، لەگەڵ دابەزینی من سەرنشینەکان پێکڕا ئاوڕیان دایەوە! وەک ئەوەی دەمێک بێ سەیری من بکەن و منیش ئاگادار نەبووبم، گوێم پێ نەدا. ڕۆیشتم و خۆم گەیاندە بەردەم دوکانەکە، تا ئەوەی بۆی ڕاسپێردرابووم، بیزانم. پرسیارم کرد، گوتیان: ناونیشانەکەت هەڵەیە، گوتم ئاخر…؟ دووبارە گوتیان: ناونیشانەکەت هەڵەیە. قسەیەک لە من و یەکێک لەوان، بووە دەمەقاڵێ و شەڕ و هەڵڵا…\nئەوێم جێهێشت و گەڕامەوە سەر جادەکە، دەڕۆم و ناشزانم بەرەو کوێ! ئەگەرچی ناونیشانێکم لە گیرفانە… جارجارەیش لۆمەی خۆم دەکەم و دەڵێم: بەدبەخت، ئەو هەموو قیڕەقیرەت لەچییە؟ ئەگەر بەم شێوەیە بیت خۆت لەدەست دەدەیت، دەبیتە کەسێکی ڕقاوی! لەبەر خۆمەوە دەڵێم:پێدەچێ هی ئەو عیلاجانە بێ کە دکتۆر بۆی داناوم،بەڵام ئەوەی گوتم تەنها بۆ دڵدانەوەی خۆم بوو، دەنا لەوەتەی فامم کردووەتەوە ئاشنای ئەو جۆرە دەرمانانەم.\nهەموو شتێک لەوەوە دەستی پێ کرد، بەڵێ ئەو هەموو ڕووداوانە لەوەوە دەستی پێ کرد، کاتێک ئەو پارچە کاغەزەیان پێ دام، پێشتر قەت پێم وا نەبووە پارچە کاغەزێکی بچووک بتوانێت ژیانی کەسێک سەراوژێر بکات. بۆ ئەوەی بگەمە ئەم ناونیشانە، لە هەموو شوێنێک بە دوای سەرەداوێک دەگەڕێم، هەر ئەمەیشە وای کردووە سەر بە هەندێک شوێندا بکەم کە هەرگیز بە خەیاڵمدا نەهاتووە ڕۆژێک بڕۆم بۆ ئەم شوێنە. بەردەوام دەگەڕێم، دەگەڕێم و دەگەڕێم… چونکە هیچ سەرەنجامێک نییە، بۆیە هەمیشە یەک جۆر وەڵامم چنگ دەکەوێت. نازانم و بۆشم لێک نادرێتەوە هەڵەکە لە کوێدایە، لە گەڕانی بێکۆتام، یان لەو شوێنانەی بۆی دەڕۆم، یانیش لەو دەستوخەتەی کاغەزەکەی پێ نووسراوە؟ تا دێ من توڕە و دڕدۆنگتر دەبم، گەڕان و دۆزینەوەش سەخت تر، وەک شێت بە ڕێدا دەڕۆم و دادەنیشم و دەکەوم! هەموو زەین و بیرکردنەوەم بووەتە ئەم پارچە کاغەزە. کوچە بە کوچە دەگەڕێم، ئەم گەڕانە بە ڕادەیەک کپی کردووم، تەواوی قسەکانم ئەم چەند وشەیەیە: ئەرێ بێ زەحمەت…؟ هەموو وەڵامەکانیش یەک جۆرە: ناونیشانەکەت هەڵەیە.\nلەسەر شۆستەیەک دادەنیشم، پەنجەی دۆشاومژەم دەخەمە ناو کونەگوێم، نامەوێ گوێم لە هیچ دەنگێک بێ، چونکە نزمترین دەنگ پەست و بێزارم دەکا. خۆم بە ژماردنی ئەو ئۆتۆمبێلانەی کە بە بەردەممدا تێدەپەڕن سەرقاڵ دەکەم، بیر لەوەیش دەکەمەوە، ئۆتۆمبێلەکان بە سەرنشین و شۆفێرەکانەوە لە مەکینە بدەم، تێکەڵەی ئامێر و مرۆڤ، ئەوکات بوونەوەرێکی لێ ساز بکەم بە دڵی خۆم، بزە دەکەم و دەڵێم: خۆ ئێستاش مرۆڤ هەر ئامێرە، ئامێرێکی قسەکەر و گوکەر.\nئەو کاتەی خۆم بە ژماردنی ئۆتۆمبێلەکان سەرقاڵ کردبوو، یەکێک بە نووکی پێڵاوەکانی ئاگاداری کردمەوە، هێی تۆ ئەوە چی دەکەی لێرە! لەگەڵ منتە؟ ئا، تۆ، نازانی دانیشتن لەسەر ئەم شۆستەیە قەدەغەیە؟ مەگەر کوێری ئەم هێمایە نابینی! خۆشم نازانم چۆن بوو بێ ئەوەی بە ڕوویدا هاوار بکەم، پێکەنیم و ئەوێم جێهێشت. دەمێک بوو هێندە پێنەکەنیبووم، قاقام لێدا… لەبەر خۆمەوە دەڵێم: قەدەغە! قەدەغە، قـ ە د ە غغغغە، چەند ترسناکە!\nئارەقە لە ڕووم دەتکێ، بەر لەوەی بپەڕمەوە ئەوبەر، لە سۆندەی باخچەی سەر شۆستەکە دەموچاوم دەشۆم. دەڕۆمە دوکانێک چەند جامێکی پەنجەرەی پێشەوەی شکاوە، هەرچەند پێشم وایە دوورە لەو ناونیشانەی لە گیرفانمە، بەڵام سوورم لەسەر ئەوەی بپرسم. پرسیم و هەمان وەڵامیان دامەوە:”ناونیشانەکەت هەڵەیە”ئێ ئاخر بۆ دەبێ هەڵە بێ؟ دیاربوو کڕیارێک منی بەو حاڵە بینی بەزەیی پێمدا هاتەوە، بە نیگەرانیی و کەمێک ترسەوە لێم نزیک بووەوە، پرسی: بە دوای چیدا دەگەڕێی؟ گوتم: ئائەمە، کە کاغەزەکەم نیشاندا دەمی داچەقی، دەتگوت ئاوی ساردی پێدا کراوە، بۆ دواوە کشایەوە، بێ ئەوەی هیچ وشەیەکی تر بڵێت دوور کەوتەوە! بەدەست خۆم نەبوو ئەم جارە وەکو کوورە دەسوتام، بە ڕووی دوکاندارەکەدا هەڵشاخام، خەڵک کەوتە نێوانمان، ئەوجاریش بەحاڵ بۆی دەرچووم و نەمدۆزییەوە.\nگەڕامەوە گۆڕەپانی پاسەکان… پاسێکی ژەنگاویی پڕ نەفەر تێپەڕی، هیچ کوشنێکی بەتاڵ نییە، لە دواوەی نوسراوە ”…………….” لەبەر خۆمەوە دەڵیم: بڕۆن بۆ دۆزەخ، ئەوەی تەنیشتم دەڵێت لەگەڵ منت بوو؟ نا کاکە تۆی چی، تۆ چ سەروبچمێکی تا لەگەڵ تۆم بێ؟ بۆکسێک لە حەواوە بۆ ناودەمم، دیسان شەڕ و دەمەقاڵێ! من ئاگر لە چاوم دەبارێ و بێئۆقرەم، لەسەر کورسیی چاوەڕوانی هەڵدەستم، گورج دێم و دەچم، پاسێکی تر دێت و ئەویش پڕ نەفەر، پاسێکی تر و یەکێکی تر و یەکێکی تریش، دەڵێم بڕۆن بۆ دۆزەخ. دواجار پاسێک دێت زۆرینەی سەرنشینەکانی ژنن، منگەمنگم دێ و دەڵێم: ئەگەر یەکی فیشەکێک بنێی بە ناوچەوانی ئەم ژنانەوە، ڕەنگە دونیا ئیسراحەت بکات! ئەوێم جێهێشت و ڕۆیشتمە بەردەم دوکانێکی تر و هەمان وەڵام… شوێنێکی تریش، هەمان وەڵام… یەکێکی تر و یەکێکی تر و یەکێکی تریش… هەمان وەڵام.\nدەڵێم نازانم بۆ هەر لە خۆمەوە ڕقم لە هەموو شتێک دەبێتەوە؟ نا، هیچ لە خۆوە نییە، هەر کەس لە جێی من بێ ئێستا ئێسکوپروسکیشی نەمابوو، هەر دەڵێی شتێکم بزر کردووە، ڕاستیی مرۆڤەکان یان شتێکیان ون کردووە یان خۆیان! ئەگەر وا نەبێت بۆ من ئەوهام؟ هەمووی بە هۆی ئەو پارچە کاغەزە نەفرەتییەوەیە، خەڵکی بۆ لەم دێڕەی سەر ئەم کاغەزە ڕادەکەن، بۆ تۆقیون! تەنانەت بە تەواویش نایخوێننەوە!\nیازدە ساڵان بووم، کاتێک دکتۆر بە باوکمی گوت، حەب و دەرمان دەرەقەتی دەردی ئەو منداڵە نایەت، ئەم منداڵە…!\nهەست دەکەم لەناو چاڵێک گیرم خواردووە، ڕزگاربوونیش تەنیا دۆزینەوەی ناونیشانەکەی سەر ئەم کاغەزەیە، بۆ هیچ کەس ئەو ناونیشانە نازانێ؟ هەڵەیە، سوێند دەخۆم ئەو خۆی بە دەستی خۆی ئەم کاغەزەی پێ دام. چۆن دەکرێ هەڵە بێ، کەس هەیە ناونیشانی خۆی بە هەڵە بنوسێ!


"لێدانی قودسی سوپای پاسداران چیتر چارەسەر نییە و دەبێ لە سەری مارەکە بدەین"\n:: PM:03:12:23/11/2021 \nئیسرائیل دەڵی چیتر راوەدوونان و لەناوبردنی تیرۆریستانی قودسی سوپای پاسداران وەڵامدەر نییە و کاتی ئەوە هاتووە بەدوای سەری مارەکەدا بگەڕێین. سەرۆک وەزیرانی ئەو وڵاتە هەڕەشەی لە ئەمەریکاش کردووە بە هیچ رێککەوتنێک پابەند نابێت، کە لەگەڵ ئێراندا بیکات.\nنەفتالی بێنێت سەرۆک وەزرانی ئیسرائیل، ئامادەیی خۆی دەربڕی بۆ ئەوەی بە توندترین شێوە رووبەڕووی ئێران ببێتەوە. پێداگری لەوەش کردووە وڵاتەکەی پابەندی هیچ رێککەوتنێک نابێت کە وڵاتان لەگەڵ ئەمەریکا بۆ پرسی ناوکی واژۆی بکەن. ئەو هەڕەشەی کردووە تەنانەت ئەگەر ئەمەریکا بۆ رێککەوتنی ساڵی 2015-ەش بگەڕێتەوە، ئەوا ئیسرائیل لە بڕیارداندا سەربەخۆیە و پابەندی هیچ شتێک نابێت و بەرانبەر ئێران چی بە باشی بزانێت دەیکات.\nجێی باسە خولی حەوتەمی دانوستانی ناوکی بڕیارە لە کۆتایی ئەم مانگە لە نەمسا دەست پێ بکات و ئەمەریکا خوازیارە لەگەڵ ئێران بکەوێتە ناو رێککەوتنێکی نوێوە.\nرێککەوتن ناتوانێت پێش بە هەنگاوەکانی ئێران بۆ دەستخستنی چەکی ناوکی بگرێت.\nبەگوێرەی رادیۆ فەردا، ئیسرائیل لە گەشەی تەکنەلۆجیای ناوکیی ئێران نیگەرانە و بۆیەش پێی وایە رێککەوتن ناتوانێت پێش بە هەنگاوەکانی ئێران بۆ دەستخستنی چەکی ناوکی بگرێت.\nبێنیت ئەمڕۆ سێشەم لە کۆنفرانسێکدا کە لە یەکێک لە زانکۆکانی ئیسرائیل قسەی دەکرد گوتی "رووبەڕووبوونەوەی ئیسرائیل لە راستیدا خەباتی تەواوی دنیایە دژی رژێمێکی سەرکوتگەری توندڕەوە کە دەیەوێت تەواوی شیعەکان لەژێر هەژموونی چەکی ناوکیدا کۆ بکاتەوە."\nئەو هەروەها گوتی ئێرانییەکان ئیسرائیلیان بە مووشەک گەمارۆ داوە و تەنیا راوەدوونانی تیرۆریستانی قودسی سوپای پاسداران وەڵامدەری سەرەڕۆییەکانی ئێران نییە و دەبێت بەدوای سەری مارەکەدا بگەڕێن.\nئەو راستەوخۆ هەڕەشەی هێرشکردنە سەر ئێرانی نەکرد بەڵام ئاماژەی دا تەکنەلۆجیای سایبەری و پێگەی ئیسرائیل لە ڕووی دیموکراسی و پشتیوانییە نیودەوڵەتییەکانی، دەتوانێت لە رووبەرووبوونەوەی ئێران سەرکەوتووی بکات.