مانگی داهاتوو بە بێ لێبڕین مووچە دابەش دەكرێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nسەرۆكی یەكێتی مامۆستایانی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، مانگی داهاتوو بەبێ لێبڕین مووچەی فەرمانبەران دابەش دەكرێت.\nئەحمەد گەرمیانی سەرۆكی یەكێتی مامۆستایانی كوردستان بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، ئێمە وەكو یەكێتی مامۆستایان و هەموو لایەك لێكۆڵینەوە لە دۆخی ئابوری و سیاسی وڵاتەكەمان دەكەین و پلانی خۆمان و كاروباری خۆمان بەپێی ئەو پێشبینیانەی كە دەیكەین دادەنێین.\nوتیشی”پێشبینی دەكەین بۆ مانگی داهاتوو مووچە بە بێ لێبرین دابەش بكرێت”.\nڕوونیشیكردەوە، ئەگەر حكومەتی هەرێم و حكومەتی عێراق ڕێكبكەون و دەنگ لەسەر بودجە بدەن ئەوە مووچە بە بێ لێبڕین دابەش دەكرێت، ئەگەر ڕێكیشنەكەوتن، حكومەتی هەرێم بەڵێنێكی بە ئێمە داوە مووچە بەپێی داهاتی خۆی دابەش دەكات.\nئاشكراشیكرد، حكومەتی هەرێم خۆی دەڵێت داهاتەكانمان زیادی كردووە و حكومەتیش باجی لەسەر هەموو چالاكییەكی پیشەسازی و هەموو جموجوڵێك زیاد كردووە و بەو پیشەش بێت داهات زیادی كردووە و پێویستە بە بێ لێبڕین مووچە دابەش بكرێت.\nلابردنی پاشگری ئیسلامی كۆمەڵ دەشێوێنێت\n-خەڵك پەرلەمانی عیراق، پرسە بۆ كۆچی دوایی پەرلەمانتارێكی كورد دادەنێت و مستەفا كازمی سەرۆك وەزیرانیش سەردانی پرسەكە دەكات و سەرخۆشی خۆی لە پەرلەمان…\nخەڵك- دابەشكردنی مووچەی مانگی شوبات بە لێبڕینی 21% دەستی پێكرد و وەزارەتی دارایی ئاشكرای دەكات، كە سبەینێ مووچەی 11 وەزارەت و دامەزراوە خەرج دەكرێت.…\nئه‌رشیفه‌کان مانگێک دیاری بکه نیسان 2021 (889) ئازار 2021 (1663) شوبات 2021 (1621) كانونی دووه‌م 2021 (907) كانونی یه‌كه‌م 2020 (62)\n24 شوبات 2021 10.45 am


Diplomatic Magazine | ترەمپ یان بایدن، کێ باشە و کێ دەیباتەوە؟\nبۆ کورد هەر چۆنێک بێت بایدن باشترە لەبەر زۆر هۆکار بەڵام من تەنیا دوو هۆکار دەخەمەوەڕوو. زۆر کەس دەڵێن ئەمریکا دەوڵەتی دامەزراوەییەو بە گۆڕانی کەسەکان هیچ لە پرسە گرنگەکان ناگۆڕێت، من هەرچەندە ئەو دیدە لە بنەڕەت ڕەتناکەمەوە بەڵام پێموایە کورتهێنە. دامەزراوەکان لە کەسەکان پێکهاتون، ئەوە کەسەکانن دامەزراوەکان بەڕێوەدەبەن‌و سیاسەتەکان دادەڕێژن. دامەزراوەیی زیاتر بۆ دابەشکردنی کارەکان‌و دەسەڵاتەکانە نەک بۆ بڕیاردان، بڕیار کەسەکان دەیدەن لە ناو دامەزراوەکان. بەهەرحاڵ ئەمە باسی ئەم کورتە بابەتە نیە.\nبایدین بەخۆی کەسێکی نزیکە لە کوردو پەیوەندییەکی چاکی لەگەڵ زۆر لە سەرکردەکانی باشور هەیەو دیدی بۆ بەفێدڕاڵکردنی یان بەکۆنفێدراڵکردنی عێراق زۆر لە دیدی کورد نزیکە، ئەمە هۆکاری یەکەم. دووەم، بایدین بیباتەوە ئەگەری زۆرە کە برێت ماکگۆرک پۆستێکی باڵا لە ئیدارەی بایدن وەربگرێت. ماکگۆرک بەوە ناسراوە کە لەگەڵ کوردانی ڕۆژاڤا پەیوەندییەکی دۆستانەی هەیە، ئەمەش بۆ ڕۆژاڤا دوای ئەو خیانەتەی کە ترەمپ لێیکردن زۆر گرنگە. ماکگۆرک ئەگەر نەشتوانێت بارەکە وەک خۆی لێبکاتەوە ئەوە لەوانەیە نەهێڵێت لەوە خراپتر بێت‌و هەوڵەکانی بخاتەگەڕ بۆ مانەوەی ڕۆژاڤا وەک قەوارەیەکی سەربەخۆ.\nپرسیار ئەوەیە کێ دەیباتەوە؟ من هەوڵدەدەم زۆر بە کورتی وەڵامی ئەم پرسیارە بە بنەما لەسەر کۆمەڵێک فاکتی مێژوویی و ڤاریەبڵ (شتە گۆڕاوەکان) بدەمەوە.\nیەکەم، لە مێژوویی ئەمریکا بەگشتیی کاندیدی بەرامبەر بە سەرۆک ئەگەر کەسێکی نوێ بێت‌و لە دەرەوەی دامەزراوە فەرمییەکان هاتبێت ئەگەری بردنەوەی هەیە، وەک چۆن ئۆباماو بیل کلینتن بردیانەوە. ئەگەر کاندیدەکە لەناو دامەزراوەکانەوە هاتبێت بەگشتیی دۆڕاو دەبن، وەک چۆن ئەلگۆر و هیلاری کلینتن دۆڕاندیان. ئەگەر ئەم فاکتە مێژووییە بە بنەما وەربگرین ئەوە بایدن دەیدۆڕێنێ چونکە بایدن جێگری سەرۆکی ئەمریکایە، واتە وەک ئەلگۆر یان هیلاری کە وەزیری دەرەوە بوو.\nدووەم، هەڵبژاردنی سەرۆک لە ئەمریکا وەک هیچ وڵاتێکی دیکە نیە، من بەخۆم زۆر بە زەحمەت تێیگەیشتم، بۆیە ئێستا کاتی ئەوە نیە کە ڕونی بکەمەوە، بەڵام ئەوەی گرنگە سیستەمی ئیلێکترۆڵ کۆلێج کە بەکاردێت. بەگشتیی لەو هەڵبژاردنانەی کە دوو کاندیدەکە لە ڕاپرسییەکان دەنگیان لێک نزیکە ئەوە کاندیدی کۆمارییەکان دەیباتەوە. هیلاری سێ ملیۆن دەنگی زیاتر لە ترەمپ هێنا کەچی ترەمپ ژمارەی ئیلێکترۆڵ کۆلێجەکانی گەیشتە ٢٧٠ و ئەو بردیەوە. ئەمجارە سەرەڕای ئەوەی کە بایدین زۆر لە پێشترە بەڵام هێشتان ترس هەیە کە ترەمپ بیباتەوە چونکە سیستەمەکە وەک گوتم لە قازانجی کۆمارییەکانە.\nسێیەم، مێژووی ئەمریکا پێمان دەڵێت کە ئەو سەرۆکەی لە حوکمە هەمیشە شانسی لە ڕکابەرەکەی زیاترە. لە مێژووی سی ساڵی ڕابردوی ئەمریکا تەنیا جیمی کارتەر لەبەرابەر ڕۆناڵد ڕێگن دۆڕاوە دەنا ئەو سەرۆکەی لەسەر حوکمە هەمیشە ئەگەری بردنەوەی زیاترە. ئەگەر ئەم فاکتە مێژووییە بکەینە بنەما دیسان ترەمپ دەیباتەوە.\nچوارەم، ئەمریکییەکان بەگشتیی ئەو حیزبەی کە تازە هاتۆتە سەر حوکم ناگۆڕن. کۆمارییەکان، ئەوە ئەگەر ترەمپ وەک کۆماریی بژمێرین چونکە خۆی زۆرجار دەڵێ من سیاسەتوان نیم، ئەوە چوار ساڵە لەسەر حوکمن. ئەوەش مانای ئەوەیە ئەگەر ئەم فاکتە مێژووییە وەک بنەما وەربگرین ئەوە هەمیسان ترەمپ ئەگەری بردنەوەی زیاترە.\nپێنجەم، چاودێران‌و توێژەران بەگشتیی پێیانوایە دەنگدەری ئەمریکی باری ئابوری وڵات‌و GDP و ڕێژەی بێکاریی لە هەموو فاکتەرێک زیاتر بەهەند وەردەگرێت. بەو مانایەی ئابوری لە گەشەدابێت‌و ڕێژەی بێکاریی نزم بێت ئەوە سەرۆکی لەسەر کار شانسی مانەوەی ئێجگار زۆرە. ئەم فاکتە ئەمجارە زۆر ئاڵۆزە چونکە باری ئابوری پێش ترەمپ گەشەی بێ وێنەی بە خۆوە دیبوو، لەسەردەمی ترەمپ، پێش هاتنی کۆڕۆنا، ئێجگار باش بوو. ڕێژەی گەشەی ئابوری لەم چەند ساڵەی دوایی لە دەوروبەری ٣٪ بوو، ڕێژەی بێکارییش لە دەوروبەری ٣٪ بوو. لە دوای کۆڕۆنا ڕێژەی گەشە لەژێر سفرەو ڕێژەی بێکاری لە ناوەڕاستی ئەمساڵ گەیشتە ١٤٪ و ئێستا لە دەوروبەری ٨٪ یە. ئەگەر ئەم فاکتەرە وەک بنەما وەربگرین ئەوە ئەگەری بردنەوەی ترەمپ زۆر کەمە. لەگەڵ ئەوەش زۆر کەس پێیانوایە کە ترەمپ هۆکار نەبووە بەڵکو کۆڕۆنا ئەم قەیرانەی دروستکردوەو لەگەڵ ڕۆیشتنی کۆڕۆنا ترەمپ باشترە بۆ ئابوری. هاوکات، زۆر کەس پێیانوایە کە ترەمپ خراپ ئیدارەی کۆڕۆنای داوە بۆیە دۆخەکە یەکجار ئاوا خراپە. ئەگەر ئەم تێگەیشتنە زاڵ بێت ئەوە بایدن شانسی بردنەوەی هەیە.\nشەشەم، ئەمریکییەکان تیورییەکیان هەیە کە پێی دەڵێن right track vs. wrong track، واتە ئاراستەی وڵات بەرەو باشی دەڕوا یان بەرەو هەڵدێر. ئاشکرایە کە ئاراستەی ئەمریکا بەرەو هەڵدێرە. کۆمەڵگای ئەمریکی لە هەموو ئانوساتێک زیاتر دابەش‌و دژبەیەکە، ئابوری لە قەیراندایە، دامەزراوەکان لەلایەن ترەمپ بنکۆڵکراون، کۆڕۆنا تەنگی بە خەڵک هەڵچنیوە، ئەمانەو سەدان گرژی‌و قەیرانی دیکە. ئەگەر ئەم فاکتەرە وەک بنەما وەربگرین ئەوە بایدن براوەو ترەمپ دۆڕاو دەبێت چونکە خەڵک نیگەرانن لە ئاراستەی وڵاتەکەیان.\nحەوتەم، ڕاپرسی نەرێتێکی کۆنە لە ئەمریکا بۆ پێشبینیکردنی براوە لە هەڵبژاردنەکان. ڕاپرسییەکانیش بە گەڕانەوە بۆ زۆر پرسیارو بیرۆکە ئەنجامدەدرێن بەڵام لە هەموویان گرنگتر ئەوەیە کە پێیدەڵێن presidential approval، کە دەکرێت بڵێین ڕازیبوونی خەڵکە لە ئەدای سەرۆک یان کاندیدەکەی سەرۆک. بەگشتیی لە ڕاپرسییەکان لەسەر ئەم خاڵە بایدن زۆر لە پێشترە لە ترەمپ. ترەمپ لەو تاکە سەرۆکانەیە کە هیچ کاتێک ڕازیبوون لە ئەدای نەگەیشتۆتە سەروی ٥٠٪. ئەگەر ئەمە وەک بنەما وەربگرین ئەوە بایدن دەیباتەوە.\nدیارە فاکتەری دیکە زۆرن بەڵام لەوانەیە ئەمانە گرنگترینیان بن. هەر چۆنێک بێت سبەی ئاراستەی نەک هەر ئەمریکا بەڵکو جیهان تاڕادەیەک دیاری دەکرێت. بردنەوەی ترەمپ بەرەی گەمژەو دیکتاتۆرەکان لە دنیا بەهێزو بەرەی دیموکراسی‌و ژینگەدۆستی‌و یەکسانخوازی لاواز دەکات. با چاوەڕێ بین.


پارەی ژێرزەمینەكان لای منە!\nهەڵبەتە زۆرجار بۆ ئەوەی بزانم دۆخەكە بەرەو كوێ دەروات، نە گوێ لە رۆشنبیرەكان دەگرم، نە لە سیاسییەكان. گوێ لە نەوتفرۆشەكان دەگرم.\nئەوەی نەوتفرۆشەكان لەسەر دۆخی ئایندە دەیزانن، نە سیاسیەكان، نە رۆشنبیرەكان نایزانن. نەوتفرۆشەكان دوو روخساریان هەیە، روخسارێك كە لە میدیادا قسەی پێدەكەن، خۆیان دەكەنە فریادرەس و فریشتە و پاڵەوانی بەرگری خەڵك. ئەم روخسارەیان هەرگیز نە جێگای بروایە، نە دەبێت گوێی لێ بگریت.\nروخسارە راستەقینەكەیان ئەوكاتانە دەردەكەوێت، كتوپڕ لە شوێنێكی تایبەت دەكەونە ناو دۆخێك و هەندێك راستی دەڵێن. دەبێت تەنها لەوكاتانەدا بروا بە وتنەكانیان بكەیت.\nیەكێك لە نەوتفرۆشە خۆشبینەكان، بروای وابوو:\n((ئەم دۆخە لە ناوەراستی ئەمساڵدا گۆرانكارییەكی بەسەردا دێت. گۆرانكارییەكەش بەرزبوونەوەی نرخی نەوتە و، كەمێك لە دەوڵەتە نه‌وتفرۆشەكانی ئەم ناوچەیە، دە بوژێنەوە.))\nرەنگە ئەم قسەیە زۆر خەیاڵی بێت و، جێگای بروا نەبێت. بەڵام بە دیوێكی تردا بۆئەوەی ناوچەكە لەوە زیاتر بەرەو دارمان نەروات، ئەشێت ئەمە رووبدات.(ئەمە قسەی من نیە، قسەی نەوتفرۆشێكی خۆشباوەرە كە ئاوا بیردەكاتەوە!)\nئێستا ئێمە، لە دۆخێكی خراپی سیاسی و ئابووریداین. خراپی دۆخەكە وایكردووە، هەركەسێك لە سیاسیەكان، یان سیاسیە نەوتفرۆشەكان، كە لە میدیاكانەوە قسە دەكەن دەیانەوێت وا قسە بكەن، كە خۆیان بەشێك نین لە دروستكردنی ئەم دۆخە! وا وێنای خۆیان دەكەن بەشە جوانەكەی ئەم هەرێمەن و، بەرپرسیارنین لە خراپییەكان.\nمیدیای كوردیش لەبەر ئەوەی میدیایەكە زۆر سەرسامە بە سیاسیەكان، هەمیشە بووەتە شوێنێك بۆ پاككردنەوەی روخسارە ناشیرینەكانی سیاسیە نەوتفرۆشەكان و، سیاسیە بخۆرەكانی سەروەت و سامانی گشتی.\nمیدیا فەزایەكی دروستكردوە، هەر یەكێك لەو سیاسیە نەوتفرۆشانە دێتە گۆ، باسی خراپی ئەوانی تردەكات و باس لەوە دەكات، دەبێت پارە براوەكان و، پارەی ژێرزەمینەكان بهێنرێتەوە و بگەرێنرێتەوە بۆ خەڵك. یانی، فەزایەك دروستبووە، وەك بڵێیت: پارەی ژێر زەمینەكان لای ئێمەی بەدبەخت بێت و، پێویستە بیگەرێنینەوە. ئەو رووە ناراستەی سیاسیە نەوتفرۆشەكان كە لە میدیاكانەوە دەیبینین، روێكی باوەرپێنەكراوە. روێكە هەرگیز لای ئەوانەی كە زانیارییان لەسەر جموجوڵە ئابوورییەكان هەیە، نابێتە شوێنی برواكردن.\nكێشەكە لەوەدایە، هێشتا مرۆڤگەلێك هەیە بروا بەم جۆرە وتانە دەكات، كە شەوان لە رێگای میدیاكانەوە، وەك ژەهرێك دەدرێت بە گوێیاندا.\nراستیەكەی ئەوەیە، ئەو پارانەی براون، ئیدی پارەی بوددجەبن، یان پارەی نەوت، یان هەر پارەیەكی دیكە، بە قسەی میدیایی ناگەرێتەوە. دەبێت یاساییەك هەبێت بۆ گەرانەوەی ئەو موڵكە گشتییە.\nئێمە لەم دۆخەدا پێش هەمووشت لە بێ یاسایی و لە نەبوونی چاودێریی و، لە پەكخستنی پەرلەماندا، گیرۆدەبووین. حیزبە سیاسیەكانیش دابەشبوون بەسەر دوو بەرەی دژ بەیەك، بەرەی گەرانەوەی یاسا و، بەرەی كوشتنی یاسا لە پێناو كەسێك.\nپێش هەمووشت پێویستە دۆخە سیاسیە ئاڵۆزەكە چاككبكرێـتەوە. پاش ئەو دۆخە، جارێكی كە دۆخی دەزگا پەكخراوەكان چاكبكرێتەوە، نەك بەو بیركردنەوە خێڵەكیەی (پارتی) بەڵكو، بە بیركردنەوەیەكی دروستی كوردانەوە. كە ئەمانە چاككبوونەوە ئیدی بیرێك لە بنەوانە ئابوورییەكە بكرێتەوە. لەبری خۆ بە پاكزان و خۆ بەپاڵەوانكردن لە میدیادا، بە یاسا موڵكە گشتییەكان، پارە برواوەكان بگەرێنرێنەوە و، چیدی میدیا نەكرێتە مینبەرێك بۆ ئەو سیاسیە نەوتفرۆشانە و، ئەو كەسە بخۆرانەی سەروەتی گشتی، هەتاكو بێن، باس لەگەرانەوەی پارەكان بكەن. چونكە خۆیان بەشێكن لە دروستكردنی ئەو فەزاییە و، هیچكام لەو خۆ بە پاڵەوان زانانە بێ بەری نین لەم دۆخە. هەریەكەیان پشكی خۆی بەردەكەوێت.\nگەروا نیە، كەوایە پارەی ژێرزەمینەكان لای ئەوان نیە و لای ئێمەی بەدبەختە و، بفەرموون وەرن بیبەنەوە و دۆخەكەی پێ چارەبكەن!


ئێمە لە هەلومەرجێکدا بەرەوپیری نەورۆز و ساڵی نوێی ١٤٠٠ی هەتاوی دەچین کە قەیرانە کەڵەکەبووەکان و چارەسەرنەبوونیان، لە درێژە و ئاکامی سیاسەتەکان و بەرێوەبەریی کۆماری ئیسلامیی ئێران ئەو ئەزموونە تاڵەیە، کە نەک تەنیا نەتەوەکانی بندەستی ئەم وڵاتە، تەنانەت وڵاتان و گەلانی ناوچەکەش لێی بێبەری نەبوونە.\nمتمانەی کۆمەڵایەتی، یەکێک لەو فاکتەرانەیە کە لەسەرخستنی حکومەتەکان بۆ مودیرییەتی قەیرانەکان دەور دەگێڕێت؛ بەگوێرەی ڕاپرسییەکی شارەوانیی تاران، نیوەی هاووڵاتیان باوەڕیان بە ئامار و بڕیاری رێژیم نییە، کەوایە ڕێژیم لەو بوارەشدا لە قەیرانی زۆر قووڵدایە.\nرێکخراوی تەندروستیی جیهانی دوای بڵاوبوونەوەی پەتای کۆڕۆنا لە ئێران ڕایگەیاند کە کاربەدەستانی کۆماری ئیسلامی، کاتی بڵاوبوونەوەی ئەم ڤایرۆسەیان بە درەنگی ڕاگەیاندووە. بێگومان قەیرانی کۆڕۆنا، یەکێک لەو ڕووداوانەیە کە سەرەڕای زیانی گیانی و ماڵی، کاریگەریی هەمەلایەنەی لەسەر بوارەکانی دیکەش هەبووە. ئەگەر کێشە و قەیرانەکانی پێشووتری ئێران بەبنەما وەربگرین، ساڵی ١٣٩٩، ساڵێکی پڕ لە کارەسات و قەیراناویتر هەژمار دەکرێت.\nرێژیم هەر لەسەرەتاوە، پەتای کۆڕۆنای وەک دیاردەیەکی ئەمنییەتی و تەبلیغی نیشان دا. بەپێچەوانەی بانگەشەی بەرپرسانی باڵای سپای پاسداران لە پەیوەندی لەگەڵ دۆزینەوە ڕێگاچارەی بنیادین، ئێستاشی لەگەڵ بێت، رێژیم نەیتوانیوە شوێنەواری ماڵوێرانیەکانی ئەم پەتایە بشارێتەوە.\nیەکێک لە پێوەرە جیهانییەکان بۆ بەراوردی ڕێژەی خۆشبژیویی وڵاتان، پێوەری لێگاتۆمە. بەگوێڕەی ئەم پێوەرە، دۆخی خۆشبژیویی وڵاتان بە پێی ١٢ خاڵ، (ئاسایش، ئازادیی تاکەکەسی، حوکمڕانی، سامانی کۆمەڵایەتی، وەبەرهێنان، هەلومەرجی کاروکاسبی، ژێرخانەکان، کەیفییەتی ئابووری، هەلومەرجی ژیان، تەندروستی، ژینگە و پەرەوەردە) هەڵدەسەنگێندرێت. بەگوێڕەی دوایین بەراوردی ئەنیستیۆی لێگاتۆم، ئێران لە نێوان١٦٧ وڵاتی جیهان، پلەی ١٢٠ەمی هەیە.\nبەپێچەوانەی ئیدیعای بەرپرسانی کۆماری ئیسلامی، لە هەموو ئەو ساڵانەی کە وڵات لە ژێر فشاری گەمارۆکاندا بووە، نە ئابووریی ئەم وڵاتە گەشەی بە خۆوە بینیوە و نە کرانەوەیەک بەرەو باشتربوونی ژیانی خەڵک بینراوە. سیاسەتی دەرەکیی ڕێژیم بووەتە هۆکاری گەمارۆی چەندلایەنە لەسەر ئابووریی ئێران و گەندەڵیی پێکهاتەمەندی نێو ڕێژیمش وای کردووە کە بێ هیوایی بە ژیانێکی سەردەمیانە لە تەمەنی دەسەڵاتداریی ئەم رێژیمەدا ڕوو لە خەڵک بکات.\nلە دوای کشانەوەی ئەمریکا لە بەرجام، ئابووریی ئێران لە قەیرانێکی بێ وێنەدایە کە تەنانەت بە بەراورد لەگەڵ سەردەمی شەڕی ٨ ساڵەی نێوان ئێران وئێراق قووڵتر و زیانەکانی بەربڵاوترن. کەمبوونەوە یان لەدەستچوونی داهاتی نەوت، هۆکاری کورتهێنانی بودجەیە. ئاستی گشتیی نرخەکان بە شێوەی نێونجی دووقات زیادی کردووە، نرخی تمەن چەندقات دابەزیوە، قەوارەی ئابووریی وڵات چووکەتر بووەتەوە و توانای ئابووریی هاووڵاتی لە ساڵی ١٣٩٩دا بە بەرئاورد لەگەڵ ساڵی پێشتر ٢٥٪ کەمی کردووە.\nلە ساڵی ڕابردوودا بودجەی ڕێژیم تووشی کورتهێنان هات و ئەوەش وای کردووە زەختێکی لەڕادەبەدەر بۆ خەڵک بێنێ بۆ ئەوەی باجی ساڵانی پێشوو کۆ بکاتەوە ئەوە لە کاتێدایە پەتای کۆڕۆنا بە تەواوی بازاری تێکداوە و بەپێی ئامار خەڵک لە چاو ساڵی ڕابردوود ٧% هەژارتر بوون، لە ئەمساڵدا بە هۆی کۆڕۆناوە سێ میلیۆن کەس پیشەکەیان لە کیس چووە و چارەنووسی پیشەی پێنج میلیون کەسیش هەتا ئێستا ڕوون نییە حکوومەتیش هیچ پشتیوانییەکی لە بازاڕ و ژیانی ئابووریی خەڵک نەکردووە و هاوکات بازاڕی ڕەش لە ئێراندا تەشەنەی کردووە و گەورەتر بووتەوە.\nئەمساڵیش بۆ جارێکی تر پارێزگاکانی کوردستان لە ئاستی ئێراندا زیاترین رێژەی بێکاری و هەڵاوسانیان هەبووە، لەنێو پارێزگاکانی کوردستاندا، کرماشان زیاترین رێژەی بێکاریی هەبووە . ئیلام و کرماشان به پێی ئاماری فەرمی دوو شاری فەلاکەتبارن و هاوکات بە هۆی تێکڕووخانی زیاتری نرخی تمەن و بڵاوکردنەوەی دۆلاری دەوڵەتی لە ناوەندی ئێران، خەڵکی کورد لە چاو ساڵانی پێشوو هەژارتر بوونە.\nژنان دوو بەرابەری پیاوان بوونەتە قوربانیی قەیرانیی ئابووری. لە کەمتر وڵاتیکی جیهان پانتای کاروچالاکیی ئابوری بۆ ژنان بە ڕادەی ئێران بەرتەسەکە. وڵاتیک کە دانیشتیوانی ژنی سەرەوەی ١٥ ساڵ، زیاتر لە ٣١ میلیۆنە، ژمارەی ژنانی خاوەنکاری کەمتر لە ٤ ملیۆن و ٤٠٠ هەزار کەسە. لە ساڵی ١٣٩٩دا، ڕێژەی بێکاریی ژنان ١٤ بەرابەری رێژەی بێکاریی پیاوان بووە، لەگەڵ ئەوە پێدەچێت بەپێی دۆخی کۆڕۆنا ڕێژەی توندوتیژیی بنەماڵەیی ڕوو بە ژن، منداڵ و بەساڵاچووان زیادی کردبێت، بەڵام هیچ ئامارێکی جێگای باوەڕ لەو بوارەدا لەبەر دەست نییە.\nژمارەی تووشبووان بە پەتای کۆڕۆنا لانیکەم سێ بەرابەری ئامارە فەرمییەکانە، ژمارەی قوربانییان بە هۆی پەتای کۆرۆناوە، سێ بەرابەری ئەو رێژەیەیە کە ڕێژیم ڕایگەیاندووە. قەیرانی بنیاتی لەشساغی لە کوردستان کاتێ کارەساتەکەی ئاشکرا دەبێت کە دەردەکەوێت رێژەی کادری دەرمان لە کوردستان نیوەی ڕێژەی ستانداردی جیهانییە و رێژەی تەختی ICUیەک لەسەر سێی ستانداری جیهانییش نییە.\nلە پەیوەندی بە ژیانی کرێکاران و چینی هەژاری کۆمەڵگاوە لە ساڵی ١٣٩٩، دەبێت بڵێین بە گوێرەی بەراروردی چالاکانی کرێکاری، زیاتر لە ٩٠٪ی کرێکاران لە ژێر هیڵی هەژاریدان. گوشاری ئابوووری بە ڕادەیەکە کە کەیفییەتی ژیان و خۆراکی خەڵک بە بەردەوام لە دابەزیندایە. تەنانەت چینی کارمەندیش هاتوونە ژێر هێڵی هەژارییەوە ، هاوکات لەگەڵ ئەوە چینی خانەنشین به هۆی کەمیی مووچەکەیان و به هۆی تێکڕووخانی سندووقەکانی بیمە زیاتر لە هەمیشە ژیانیان لە مەترسیدایە. بڵابوونەوەی پەتای کۆڕۆنا، وای کردووە که لاسەنگیی چینایەتی ڕوو لە زیادبوون بکات.\nسەرەڕای ئەوەی که دەستڕاگەیشتنی دانیشتووانی ناوچە نەتەوەیییەکان بە ئیمکانات و پێداویستیی پزیشکی و تەندروستی بە گوێرەی پێویست نییە، دوای داخرانی قوتابخانە و خوێندنگاکان، کەلێنی دیجیتاڵی و نەبوونی پێداویستیی فێربوون و لاوازبوونی بنیاتی ئینتێرنێت، مەترسیی ئەوەی هێناوەتە گۆڕێ که منداڵانی کوردستان زیاتر لە ڕابردوو تووشی کەم‌خوێندەواری و نەخوێندەواری ببن.\nتەنیا لە یەک ساڵی ڕابردوودا، ٢٣٠ کۆڵبەر و کاسبکار بە هۆی هێزە ئەمنی و چەکدارەکانی ڕێژیمەوە کراونەتە ئامانج و لە ئاکامدا ٦٧ کەس کوژراون و ١٦٣ کەسیش بریندار بوونە. لە ٣٤ کەسی مەدەنی کە کراونەتە ئامانج، ١٥ کەس کوژراون و ١٩ کەسیش بریندار بوونە. لە کۆی ٤٠ قوربانیی مین، ١١ کەس کوژراون و ٢٩ کەسیش بریندار بوونە. هەروەها ٢٢٣ حاڵەتی خۆکوشتن (١١٧ ژن و ١٠٦ پیاو) تۆمار کراوە. لە ناوچە نەتەوەیییەکانی دیکە وەک بەلووچستان، کوشتنی کاسبکاران و سەرکوتی خۆپیشاندەرانی شاری سەراوان نموونەیەک لە کۆی گشتیی دۆخی سەرکوتی سیستماتیک و ستەمی چەند قاتە لەم ناوچانانە.\nسەڕەڕای دۆخی داڕماوی ئابووری و قەیرانی کۆڕۆنا، لە یەک ساڵی ڕابردوودا ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی لە سەر سیاسەتی هەمیشەییی خۆی واتە دەستوەردان لە کاروباری ناوخۆییی وڵاتانی ناوچە، تاقیکاریی مووشەکی و بەرنامە ئەتۆمیەکەی پێداگربووە. کۆماری ئیسلامی بە ڕێگای تۆڕێکی بەربڵاو لە هاوپەیمانە میلیشاییەکان و گرووپەکانی ژێر نفووزی خۆی، شەڕی بە وەکالەتی کردووەتە ئەولەوییەت و کارتێکی گوشار بۆ سەر وڵاتانی ناوچە. هەر لە کاناڵی ئەم هێزانەوە، لە ماوەی یەکساڵی ڕابردوودا بەرەدوام بەرژەوەندییەکانی وڵاتانی عەرەبی و ئەمریکای لە ناوچەکە کردوووتە ئامانج. دەزگا ئەمنی و هەواڵگرییەکانی کۆماری ئیسلامی لە چەند وڵاتیکی جیهان هەوڵی تیرۆر و دەستبەسەرکردن و خستنە داوی دژبەرانیان داوە. فەرماندەکانی سپای پاسداران دان بەوەدا دەنێن کە لە ماوەی ٣٠ ساڵی ڕابردوودا ١٧ ملیارد دۆلاریان لە سامانی وڵات بۆ کاروباری دیپلۆماسی وچالاکیی سەربازی و بەرگری لە ناوچەکە تەرخان کردووە، بەڵام وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا دەڵێت تەنیا لە ٢٠١٢ بەولاوە، ١٦ ملیار دۆلاریان بۆ هێزەکانی تێرۆر و هاوپەیمانەکانی تەرخان کردووە. ماهییەتی ئەم پاوانخوازییە کە تاران گرێی داوە بە گوتاری مەزهەبی و ئیدئۆلۆژیکەوە، ئیدی ئێستا لای کۆمەڵگای جیهانی بابەتێکی نامۆ نییە. کۆماری ئیسلامیی ئێران، بۆ بەلاڕێدا بردنی ڕای گشتی بە تایبەت لە ناوخۆ، جاری وایە بە فاکتەری مەزهەب، جاری واش بووە بە فاکتەری" شکۆی ئێرانی گەورە"، پشتی بەستووە.\nزۆرترین تێچوو، کەمترین دەستکەوت\nپاش هەموو ئەو قەیرانانە ئەوەی که جێگای ئاماژەیە ئەوەیە که ڕێژیم لە کردەوەدا هیچ هەنگاوێک بۆ چارەسەر کردنی قەیرانەکان نانێت، چ لە ئاستی نێوخۆیی و چ لە ئاستی دەرەکییدا. ئەوە خەڵکن کەدەبێت تێچووی سەرەڕۆیییەکانی کۆماری ئیسلامی بدەن.\nلە ئاستی ناوچەییدا، هەواڵبەندی و هاوپەیمانیی ژێربەژێر و ئاشکرا لە دژی ڕێژیم لەئارادایە.نزیک بوونەوەی ئیسرائیل لەگەڵ وڵاتانی عەرەبی و ئاسایی بوونەوەی پەیوەندییەکانیان کە چاوەڕوان دەکرێ زیاتر پەرە بستێنی لە ڕاستای پاشەکشە کردن بە رێژیمە. کرانە ئامانجی "قاسم سولەیمانی"، فەرماندەی سپای قودس، "ئەبوو محەممەد میسری"، کەسی دووەمی تۆڕی قاعیدە و "مۆحسێن فەخریزادە" زانای ئەتۆمیی ڕێژیم لە تاران، کەلێنی ئەمنی و لاوازیی دەزگا ئەمنی و هەواڵگرییەکانی ڕێژیمی زیاتر زەق کردەوە. بێزراویی سیاسەتەکانی ڕێژیم و دەستوەردانی لە وڵاتانی ناوچە لای جیلی نوێ و ڕای گشتی بە تایبەت لە وڵاتانی عێراق و لوبنان و ئەفغانستان کە بە کردەوە لە سەرشەقامەکان و خۆپیشاندانەکان خۆی نیشان داوە، ئاماژەیەکی دیکەیە بۆ شكستی سیاسەتەکانی رێژیم.\nلە ئاستی نێودەوڵەتیدا، بەرنامەی مووشەکیی ئێران کە بووەتە هەڕەشە لە سەر وڵاتانی عەرەبی، ئورووپا و ئەمریکا و بەرژەوەندییەکانیان لە ناوچە، لە سەر مێزی دانووستانەکاندایە و ئوروپا و ئەمریکا لە سەری کۆکن. ئەوەی وەک هاوکێشە لە ئارادایە، پێناچێ لە بەرژەوەندیی ڕێژیم بشکێتەوە. لە ئەگەری ڕێککەوتن یان بەردەوامبوونی دۆخی هەنووکەیی لە پەیوەندییەکانی ئێران و ئامریکاش، کۆمەڵێک ئەگەر و ڕووداو چاوەڕوان دەکرێن، بەو سەرنجەوە کە رێژیم لە هەر دوو ئاستی ناوخۆ و دەرەوەدا لە دۆخێکی لاوازدایە و بەرەو لاوازیی زیاتریش دەچێ.\nلەم ساڵانەی دواییدا، بە هۆی گوشارە ئابوورییەکان، خولی ناڕەزایەتییەکان بەرانبەر بەم قەیرانانە وەک شەپۆلێکی ڕووخێنەر کە کۆڵەکەکانی دەسەلاتی وەلەرزین خستووە، ماوە بە ماوە دووبارە بووەتەوە. هەر یەک لەم شەپۆلانە لە ئەنجام و لە درێژەی شەپۆلی پیشووتر، هەر جارەو بەشێک لە چین و توێژەکانی کۆمەڵگای لەگەڵ خۆی خستووە. کەڵەکە بوونی شکستەکانی رێژیم و بێ هیواییی خەڵک لە دۆخەکە، ئەنجامەکەی بووە بەوەی کە پانتای ناڕەزاییەتییەکان بەرانبەر بە سیاسەتەکانی رێژیم بەربڵاوتر بێتەوە؛ سیاسەتێک کە زۆرترین تێچووەکەی لە سەر دەستی خەڵک و دەستکەوتەکەشی بۆ سەر سفرەی دەسەڵات بووە.\nبۆ تێپەڕین لەم هەلومەرجە و بۆ کۆتایی هێنان بە دۆخی بندەستی، بۆ گەیشتن بە مافە نەتەوەیی و دێموکراتیکەکان کەهەموو نەتەوەکان هەست بە سەرەوەری و ئاسایشی نەتەوەیی و کەرامەت و بوونی خۆیان بکەن، ئێمە لە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران پێمان وایە: هاوچارەنووسی دەبێ ببێتە بنەمای هاوخەباتی وهاوپەیمانی لای هەموو ئەو هێزانەی کە بە کردەوە باوەڕیان بە دێموکڕاسی و مافی نەتەوەییی نەتەوە بندەستەکانی ئێران هەیە. پێمان وایە کە دۆخی لاوازی رێژیم، بەستێنی گونجاوی بۆ خەبات و تێکۆشان لە پێناو ڕووخاندنی ئەم نیزامە و بنیاتنانی سیستمێکی دێموکراتیک و فیدڕال فەراهەم کردووە. سەبارەت بە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە ساڵی ١٤٠٠یشدا وەک ساڵانی رابردوو پێداگری لەسەر لێکنزیکبوونەوەی حیزبە خەباتکارەکان و سەریەکخستنی هێز و توانا و دەرفەتەکان دەکەینەوە. بۆ گەیشتن بە ڕۆژهەڵاتێکی بەهێز و شوێندانەر، پێداگری لەسەر بەرەدوام بوونی ڕاسانی ڕۆژهەڵات دەکەینەوە وەک ئەسڵێکی بنەڕەتی. پەیوەست بوونی پۆل پۆل کوڕ و کچی بە بیروباوەڕ و شۆرشگیڕ بۆ رێزەکانی هێزی پیشمەرگەی کوردستان لە ساڵی ١٣٩٩دا، هێز و تینی زیاتری بە خەبات لە پێناو ئازادی و ڕزگاریی نیشتمان بەخشیوە. هەر بۆیە ڕایدەگەیێنین بە هیوا و بەهێزتر لە ڕابردوو، سەنگەری ڕۆژهەڵات بۆ بەرگری لە ئازادی ئاوەدانترە.\nلە کۆتاییدا، پیرۆزباییی ساڵی نوێ و نەورۆزی کوردەواوری لە هەموو خەڵکی بە ئەمەگی کوردستان، بنەماڵەی سەربەرزی شەهیدان، زیندانیانی سیاسی و بنەماڵەکانیان، هێزی پێشمەرگەی کوردستان و سەرجەم ئەو کەسانە دەکەین کە ژیانیان لە پێناوی خەبات بۆ ڕزگاری تەرخان کردووە و قوربانییان داوە.\nجاری خوێندراوه: 110\nئێمە هەمانە 190 میوان سەرهێڵ


ماڵپەڕەکەمان نوێکردەوە وئێستا دیزایینە نوێکە لەبەر دەست دایە! – کەی ئای تی ئێن\nهەواڵ 12, ته‌مموز 2012\nزۆر بەخۆشحاڵییەوە وبەوپەڕی شاناززییەوە ئەوە ڕادەگەیەنیین کە لەدوای هەوڵ وماندوبوونێکی زۆری دەستەی بەڕێوەبەر وئەندامانی ماڵپەڕی تۆڕی تەکنەلۆژیای زانیاری کوردی، توانیمان لەدوای ماوەیەکی زۆر دیکۆرێکی بە دڵی میوانان وسەردانکاران دیزاین بکەین وبیخەینە بەردەست.\nلەم دیکۆر ودیزایینە نوێیەدا تەواوی شێوازی دەرکەوتنی بابەتەکان لەپەڕی سەرەتا گۆڕاوە وبە شێوەی بڵۆک بڵۆک بەشەکان دابەشکراون وبەشی هەواڵ لەسەرەوە بە شێوەی سلایدشۆو دانراوە وئەمە جگە لەوەی لەسەرەوە ناوی هەموو بەشەکان هەیە. لەم جارەدا چاکسازی تەوواو لە بەشەکاندا کراوە وگۆڕانکاریان تێدا ئەنجامداروە. لەسەر ڕوپەڕی سەرەتا بەشی ڤیدیۆکانمان زیاد کردووە کە دەکەوێتە خوار سلایدشۆکەی بەشی هەواڵ وئەو فێرکاری وبابەتانە لەوێ دادەنرێن کە ڤیدیۆیین.\nسەبارەت بە باننەری ماڵپەڕ ئێستا تەنها لۆگۆ وقەبارەیەکی دیاریکراوی ڕیکلام دانراوە بۆ ڕیکلامەکانتان لە ماڵپەڕەکەمان واتە ئەم جار دەتوانیت لەسەری سەرەوەی ماڵپەڕەکەمان ڕیکلام بۆ خۆت بکەیت ئمە جگە لەوەی لە دەستە چەپی ماڵپەڕ کۆمەڵێک شتی تر هەیە بۆ خێرا گەیشتن پێیان وەکو پڕۆژکانمان وپێویستیەکان وفەیسبووک وتویتەر و…هتد.\nئێستا ماڵپپەڕەکە بەشی خوارەوەی بۆ زیاد کراوە وکردومانەتە سێ بەش و بەشێک لۆگۆکەی ماڵپەڕ وبەشێک زۆرترین بابەتی بینرا وبەشێکیش بۆ لینکی هاوڕێیان. هەر لە بەشی خوارەوە لینیکی ئێمە بۆ تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان هەیە ولەوێوە دەتوانیت بچیتە پەڕی تایبەتی ئێمە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان.\nماڵپەرەکە چاکسازی لە درێژەی بابەتیش دا کراوە وئێستا بەشێوازێک جوانتر بابەتەکان دەردەکەون وگونجاوترن بۆ خوێندنەوە وەک لەوەو پێش. ئەمانەو چەندین گۆڕانکاری تر ئەنجامدراون وهیوامان وایە کاتێک خۆش وسودێکی زۆر لە ماڵپەڕەکەمان وەرگرن وئەمجار چاوەڕێ پڕۆژە وبابەتی ناواز وتایبەت بکەن لە ماڵپەڕەکانمان.\nدەستەی بەڕێوەبەرانی ماڵپەڕی تۆڕی تەکنەلۆژیای زانیاری کوردی


كاردانەوە خێراكان لەدوای هێرشەكەی توركیا بۆسەر رۆژئاوا\n09.10.2019 07:21 PM\nدوای راگەیاندنی هێرشكردنە سەر رۆژئاوای كوردستان لەلایەن رەجەب تەیب ئەردۆغان ، سەرۆك كۆماری توركیا، چەندین كاردانەوەی بەدوای خۆیدا هێنا.كە سەرجەمیان داوای راگرتنی هێرشەكە دەكەن.\nلەلایەن خۆشییەوە جیری ماتیۆز ماتجیلا، باڵیۆزی باشووری ئەفریقا، سەرۆكی ئێستای ئەنجومەنی ئاسایش، داوای لە توركیا كرد خەڵكی سڤیل بپارێزێت و لە پرۆسە سەربازییەكانی لە سوریا كۆنتڕۆڵی هەڵسوكەوتەكانی خۆی بكات.\nهایكۆ ماس، وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا، لەبەرامبەر ئەو هێرشە رایگەیاند "پرۆسەی سەربازیی توركیا لە سوریا دەبێتە هۆی ناسەقامگیریی زیاتر لە ناوچەكە و بوونی داعش بەهێزتر دەكات".\nئەمیلی دو مۆنشالان، وەزیری دەوڵەتی فەرەنسا بۆ كاروباری ئەوروپا، وتی"فەڕەنسا بەتوندی سەركۆنەی هێرشی توركیا دەكات و داوای كۆبوونەوەی ئەنجومەنی ئاسایش دەكات".\nجان – كڵۆد یۆنكەر، سەرۆكی یەكێتی ئەوروپا، داوای لە توركیا كرد هێرشەكانی لە سوریا رابگرێت و بە ئەنقەرەی راگەیاند كە یەكێتی ئەوروپا پارە نادات بۆ دامەزراندنی بەناو "ناوچەی ئارام" لە باكوری سوریا.\nهەر دوای هێرشەكە رێكخراوی لێبووردنی نێودەوڵەتی هۆشداری دا لە بەئامانجكردنی خەڵكی سڤیل و ئامانجە مەدەنییەكان.\nكرێس ڤان هۆلین، كۆنگرێسمانی ئەمەریكیهەڕەشەی لە توركیا كرد و وتی "دەبێ توركیا باجی ئەو هێرشەی بداتەوە، كە بۆ سەر باكوری رۆژهەڵاتی سوریا دەستی پێكردووە".\nلە دواین هەواڵیشدا بڕیارە سبەی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی كۆبونەوەیەكی نائاسایی ئەنجام بدات تایبەت بە پرسی هێرشكردنە سەر رۆژئاوای كوردستنا لەلایەن توركیاوە.\nلە نوێترین كاردانەوەشدا، سەرچاوەیەكی بەرپرس لە حكومەتی میسر بە ماڵپەڕی رووسیا تودەی راگەیاند كە پرۆسە سەربازییەكەی توركیا لە سوریا هەڵسوكەوتێكە لە دەرەوەی چوارچێوەی شەرعییەتی نێودەوڵەتی و میسر ئەو پرۆسە سەربازییە رەتدەكاتەوە.


ئەمریکا دەیەوێت ڕێگری بکات لە فرۆشی نەوتی ئێران بە چین - Mehr News Agency\nNews Code 38352\nبە پێی هەواڵی مێهر، سەرچاوەیەکی پێوەندیدار بە دەوڵەتی واشینتۆنەوە لە وتووێژ لە گەڵ ڕۆیتێرز ڕایگەیاند: ئەمریکا بە بۆنەی ئەگەری نەگەڕانەوەی ئێران بۆ دانوستانە ناڤۆکییەکان، خەریکی لێکدانەوەی هەندێ بەرنامە بۆ ڕێگری لە فرۆشتنی نەوتی ئێران بە چینە.\nبەدوای ڕاگەیاندنی ئەم سەرچاوە نەناسراوە، سەرەتای ساڵی زایینی، دەوڵەتی واشینتۆن بە پێکەنی وتووە کە بەدوای زیندووکردنەوەی بەرجامە و هۆکارێک بۆ تەمێ کردنی کۆمپانیا چینییەکانی کڕیاری نەوتی ئێران نییە.\nبەڵام ڕادەگەیندرێت کە نادیار بوونی کاتی دەستپێکردنەوەی وتووێژەکانی ڤیەن و ئاگادارنەبوون لە ڕوانگەی دەوڵەتی نوێی ئێران لە بەرانبەر دانوستانەکان، ئەمریکا دەخاتە بیری ئەوەی بەدوای لێکدانەوەی کردەوەیەک دژی کۆمپانیا چینییەکان بێت.\nپێشتریش ماڵپەڕی ئەمریکایی واڵ ئێستریت ژورناڵ لە ڕاپۆرتێکدا ڕایگەیاندبوو کە دەوڵەتی ئەمریکا خەریکی لێکدانەوەی گەمارۆی قورستر دژی فرۆشتنی نەوتی ئێران بە چینە.\nلەم ڕاپۆرتەدا وتراوە گەمارۆی نوێی ئەمریکا دژی ئێران وەکوو ڕێگایەک بۆ هان دانی تاران بۆ گرێبەستی نوێ و بە ئاکام گەیاندنی دانوستانەکان کەڵکی لێ وەردەگیردرێت.\nدواهەمین خولی دانوستانەکان ٣٠ جۆزەردان کۆتایی هات و درێژەی دانوستانەکان لە دەستی دەوڵەتی داهاتوو دایە. سەرچاوە ڕۆژاوایی و ڕووسیەکانیش پێش بینییان کردووە خولی نوێی دانوستانەکان لانیکەم تا کۆتایی گەلاوێژ دەکەوێتە دواوە.


کۆدی هەواڵ: 4742\nڕێکەوتی بڵاوکردنەوە: 19:57 - 2022/01/16\nبەپێی هەواڵی کوردپرێس، ئەمڕۆ یەکشەممە محەمەد حاجی مەحموود لە کۆنگرەیێکی ڕۆژنامەوانیدا لەوەڵامی پرسیاری شارپرێس وتی: "ململانێی پۆستی سەرۆک کۆمار لەنێوان دوو حزبدایە، هەرکەسیش ئازادە خۆی بۆ پۆستی سەرۆک کۆمار کاندید بکات".\nسكرتێری حزبی سۆسیالیست دیموكراتی كوردستان ڕاشیدەگەیەنێت، پۆستی سەرۆک کۆمار بۆ کورد گرنگە و جێگەیێکی تایبەتی هەیە لە 193 دەوڵەتی جیهاندا.\nمحەمەد حاجی مەحموود وتیشی: "عێراق پێویستی بە حکوومەتی تەوافوقیە و حکوومەتی زۆرینە کێشە دروست دەکات".\nناوبراو باسی لەوەش کرد، لەساڵی 2018ەوە ڕێککەوتنی پارتی و یەکێتی لەسەر پۆستەکانی بەغدا و هەرێم تێکچووە و نەماوە.\nعێراقمحەمەدی حاجی مەحموودهەرێمی کوردستانحکوومەتی زۆرینەحکوومەتی تەوافوقی


ڕێبەر یان دژەقارەمان - بهزاد خوشحالی\nتوسط بهزاد خوشحالی March 24, 2022 80\nدژەقارەمان یان ڕێبەر\nدژەقارەمان، پاڵەوانێکە کە یان تایبەتمەندییەکانی قارەمانی نەریتیی تێدا نییە یان ئەو تایبەتمەندیانەی بووەو ئێستا نەیماوە. دوو لەو تایبەتمەندیگەلە سەرەکیانە بریتین لە “ئێخلاق” و “بوێری”\nئەگەرچی هەنگاوەکانی دژەقارەمان، دواجار نەجیبانە هەژمار دەکرێن بەڵام بە هەر هۆکارێک، لە قۆناغگەلێک لە ژیاندا، دژەقارەمان، ئەرکی خۆی بە درووستی جێبەجێ ناکات.\nدژەقارەمان “مرۆڤی خراپ” نییە بەڵام کەسایەتی ئاڵۆزە کە نیوەی تاریکی زۆرترە. ئەو سەرەڕای ڕواڵەتی ناتەواو، پێشینەی کردەوەی نەباش، و تەنانەت یاسای ئێخلاقی گوماناوی، سەرەنجام بە نییەت و پاڵنەرو کردەوەی چاکە پێناسە دەکرێت. دژەقارەمان هەروەها هەڵگری کێشماکێشی دەروونی بەرچاوە کە کاریگەری دەخاتە سەر مێنتاڵیتەو کردەوەکانی. تەنانەت بڕێک جار دەگوتری دژەقارەمان، پارادۆکسی دەروونی هەیە.\nسەبارەت بە دژەقارەمان دەگوترێت کە ئەو بەردەوام لە ناوچەی “خۆڵەمێشی ئێخلاقی” و ناوچەی “خۆڵەمێشی بوێری”دا ژیان بەسەر دەبات بۆیە هاوکات هەم دەتوانێ کاری چاکە بکات و هەم کاری خراپە.\nپەنج جۆر دژەقارەمان پێناسە کراوە:\nدژەقارەمانی کلاسیک، متمانەبەخۆیە، بوێرە، هۆشیارەو شەڕکەرە بەڵام هاوکات بەگومانە لە هەمووکەس و هەموو شت. ئەڵبەت هەمیشە هەوڵی بەرچاو ئەدات بۆ داپۆشینی خاڵە لاوازەکانی خۆی.\nدژەقارەمانی زرێ تورش، توانای باڵای هەیە بۆ جیاوازی دانان نێوان ڕاست و ناڕاست بەڵام زۆربەی کات، ڕەشبینەو هەست دەکات گۆڕانکاری گەورە زەحمەتە. ئەو تەنیا کاتێک بڕیاری ڕووبەڕووبوونە ئەدات کە بگاتە خاڵی سووری هەڕەشەی لەکیسچوونی ئەوەی وەدەستیهێناوە.\nدژەقارەمانی پراکتیک، وەک زرێ تورش، هەڵسووکەوت دەکات بەڵام زووتر دەچێتە مەیدان و پێش نزیکبوونەوە لە هێڵی سوور، کارەکە یەکلایی دەکاتەوە. ئەو تەنانەت دەتوانێ غەدر لە هاوڕێکانیشی بکات بۆ گەیشتن بە ئامانج. دژەقارەمانی پراکتیک، خۆبەزلزانییەکی بەرچاویشی لە خۆیدا کۆ کردووەتۆ.\nدژەقارەمانی بێویژدان بەڵام هێشتا هەڵگری نییەت و پاڵنەری چاکەیە بەڵام بە تەواوی ڕەشبینەو پاڵنەرە چاکەکانی ئەو زۆرجاران، لە ژێر کاریگەری خەسارەکانی ڕابردوو و تینوویی نەفرەت، بە لارەڕێدا دەروات.\nئەو تەنانەت دەتوانێ دادوەریش وەلانێت و سەرەڕای کارنامەی باش و بەرچاو، نەگونجاوترین هەڵسووکەوتەکانیش بنوێنێت.\nدژەقارەمانی بەناو قارەمان، تەنیا یەک هەنگاوی دەمێنێ بۆ “مرۆڤی خراپ” یان “مرۆڤی شەرەنگێز” بەڵام هێشتا بڕێک ئێخلاق و پاڵنەری چاکە لە ناخیدا بوونی هەیە.\nئەو زۆر بە هاسانی دەتوانێت خراپە بکات و تەنانەت نزیک دەبێتەوە لە سنووری شەیتان. هەروەها لە لووتکەی لەخۆبایی بوون دا، دەتوانێت فریو بدات، بکووژ بێت، جینایەت بکات و بێڕەحمی تەواو بنوێنێت.\nدژەقارەمانەکان لە نێو ڕێبەراندا کەم نین و بگرە زۆربەی ڕێبەران، هەڵگری یەک لەم پەنج تیپە بن کە باسمان کرد.\nلەوانەیە بە ڕوانینێک بۆ ئەوەی لە دەورووبەری خۆماندا دەگوزەرێت و دەیبینین بتوانین خوێندنەوەیەکی نوێ بۆ پرسیارەکانمان بکەین….\nWhat is an Anti-Hero? Definition, Tips, and Musk- Know Examples\nAnti-Hero, Definition and Meaning, Coolinsdictionary\nسەبارەت بە چرکەساتی کوردی\nبێدەنگی یان پشتگیری؟\nهمیشه آسان تر است بر جنایاتی که دیگران بر ضد ما مرتکب شده اند متمرکز شویم تا جنایاتی که خودمان علیه خودمان مرتکب شده ایم:\nبهزاد خوشحالی March 28, 2016 September 5, 2016\nكرديسم، به سوی زيبايی شناختی كردن حقيقتی به نام “ملت کرد”


📅 کاتی تۆمارکردن Jan 11 2014 11:24PM\nنووسەر: سیامەند شاسواری چاپی یەکەم 1983: یەکێتیی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 74% ✍ هـ.ب. 11-1-2014 23:24:32\n👁 ئەم بابەتە 15,555 جار بینراوە\n📕 دیداری نووسەران پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 23 2018 1:54PM\nئامادەکردنی: نووسەر و وەرگێڕ کارزان خدر بەرهەمی ی [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ز.س. 23-10-2018 13:54:54\n📕 رێگەی ئاسان بۆ وازهێنان لە جگەرە پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 28 2013 2:18PM\n👁 ئەم بابەتە 22,707 جار بینراوە\nئالێن کار وەرگێڕانی لە ئینگلیزییەوە: سیامەند شاسو [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 2 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 28-7-2013 14:18:44\n📕 سوور و رەش پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 21 2013 11:28AM\nستانداڵ وەرگێڕانی لە ئینگلیزییەوە: سیامەند شاسوار [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 76% ✍ هـ.ب. 21-12-2013 11:28:12\n📕 صندلی پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 28 2013 2:13PM\nشیرکو بیکەس ترجمه: سیامەند شاسواری ٢٠١٣ [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 28-7-2013 14:13:14\n📕 فەرهەنگی شاسوار - وێنەدار - Ferhengi Shaswar پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 29 2015 9:13AM\nسیامەند شاسواری 2011- 2018 [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 29-7-2015 9:13:55\n📕 گەڕان بۆ کاتی لەدەستچوو پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 23 2015 2:01PM\nوەرگێڕانی لە ئینگلیزییەوە: سیامەند شاسواری زۆرب [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 92% ✍ م.ب. 23-8-2015 14:01:40


کەموکۆڕی ئامارەکانی ڕووداوەکانی هاتوچۆ دەزگای هاتوچۆ نیگەران دەکات - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nکەموکۆڕی ئامارەکانی ڕووداوەکانی هاتوچۆ دەزگای هاتوچۆ نیگەران دەکات\n"بەهۆی کەموکۆڕی ئامارەکان نادروستن"\nبڵاو کرایه‌وه torsdag 22 januari 2015 kl 15.35\nبەهۆی کەموکۆڕی لە ڕاپۆرتەکانی پۆلیس، لەکاتی ڕووداوی هاتووچۆدا دەزگای هاتوچۆی سوید ئامارەکانی ڕەسمی ڕەتدەکاتەوە. لەگوێن بەرپرسی بەشی ڕیێگا و هێڵی ئاسن لەلایەن دەزگای هاتوچۆ، بیرگیتا هێرمانسۆن ئەم کەموکۆڕیانە بەهۆی کێشەی تەکنیکی لەلایەن پۆلیسەوە هاتوونەتە پێش.\nهێرمانسۆن دەڵێ ئەم کەموکۆڕیە ئەوەیە کە لەماوەی یەکساڵدا پۆلیس ڕووداوەکانی هاتووچۆی ڕیگاوبانی نەخستۆتە ناو سیستەمەکەوە.\nبنەمای ئامارەکانی هاتوچۆ ڕاپۆرتەکانی پۆلیس و نەخۆشخانەکانە. لەگوێن ئامارەکانی دەزگای هاتوچۆ ڕیژەی ڕووداوەکان لەماوەی ساڵی رابردوودا بە ٢١ لە سەد کەمی کردبۆوە. ئەمە لەبەراورددا لەگەڵ ڕێژەی ناوینی ساڵی ٢٠١١ تا ٢٠١٣. لە ڕاپۆرتەکاندا نەهاتووە کە لەماوەی ئەم ساڵانەدا دابەشبوو.\nلەگوێن دەزگای هاتوچۆ، ئەم کاموکۆڕیە ئەوەندە زۆرە کە دەبێتە هۆی ئەوەی کە ئامارەکان نادروستن.\nهێرمانسۆن دەڵێ ئەمە دەبێتە هۆی ئەوەی کە لە نەخۆشخانە زیانپێگەیشتووان دەستنیشان ناکرێن، ئەمەش لە نۆرەی خۆیدا ناکەوێتە ناو سیستەمی پۆلیس و نەخۆشخانەکانیش وەکوو دەرئەنجامێکی ڕووداوی هاتووچۆ لەوەڵەمی نادەن.\nهێرمانسۆن لەمپەیوەندیەدا لەسەر ئەو باوەڕەیە کە ئەمە کاریگەری لەسەر کار یبەرگریی لە ڕووداوی هاتوچۆدا دەبێت و دەڵێ ئەمە ئەوە دەگەێنێت کە ئەو نەریتەی هەمانە کە بتوانین چاوەدێری پارێزەی هاتووچۆ بکەن، سەبارەت بە ڕووداوەکان، وەکوو جاران نامێنێت. دەبی ئاگاداری ئەوە بین کە لە ماوەیەکی دیاریکراودا کەموکۆڕی ڕاگەیاندنی ڕووداوی هاتوچۆ هەبووە و دەبێ ئەم ئامارانەی بەردەست لەو ڕووانگەوە هەڵسەنگێنین و چاوپۆشی لەم کەموکۆڕیە نەکەین.


شکستەکەی بزوتنەوەی گۆڕان و ئایندەی گۆڕانکاری – Politic Press\nشکستەکەی بزوتنەوەی گۆڕان و ئایندەی گۆڕانکاری\nبزوتنەوەی گۆڕان لە دوا هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراقدا دوچاری شکستێکی گەورە بوو نەیتوانی هیچ کورسییەک بەدەست بێنێ. بەدەست نەهێنانی هیچ کورسییەک لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لەلایەن گۆڕانەوە دەرەنجامی نائومێدی خەڵکی باشوری کوردستان بو بە بزوتنەوەی گۆڕان، کە پێشتر سەدان هەزار هاوڵاتی پشتیوانیان لێکردو ئومێدی گەورەیان لەسەر هەڵچنیبو. ئەم چەند دێڕە وەک ئەرکێکی ئەخلاقی‌و لە هەستکردن بە بەرپرسیاریێتییەوە وەک هەوڵێکی بچوک ئامادە کراوە بەهیوای ئەوەی هزری گۆڕانخوازی‌و خەباتی مەدەنییانەی خەڵک لەپێناوی بەدیهێنانی گۆڕانکاری لە سیستمی حوکمڕانی‌و شێوازی بەڕێوەبردن لە باشوری کوردستان نەگاتە بنبەست. چونکە ئەگەر هیچ نەکرێ‌و خەڵک بە تەواوی نائومێد بێ ئەوا ئەم هەلومەرجە سیاسییە چەقبەستووە بۆ ماوەیەکی دورودرێژ بەردەوام‌و ئەم دەسەڵاتە شکستخواردووەش بێباکتر دەبێ. بۆیە ئەرکی هەمو ئەوانەیە، کە هاوڵاتیانی هەرێم بە شایستەی ژیانێکی باشتر دەزانن بەشدار بن لە گێڕانەوەی ئومێد بۆ خەڵکی کوردستان‌و هەڵکردنی مۆمی هیوای دەستەبەرکردنی ژیانێکی باشتر بۆ هاوڵاتیان، چونکە هەمو هەنگاوێک بەئاراستەی دانانی نەخشەی سیاسی‌و هەوڵی گۆڕانکاری پێویستی بە بونی هیواو ئومێدی سەرکەوتنە.\nلەئێستادا ئەگەر گۆڕانخوازان نەخشەو پلانێکی تۆکمە دانەنێن بۆ بەدیهێنانی ئەم ئامانجە، ئەوا تروسکەی هیوای خەڵك بە گۆڕانکاری خامۆش دەبێ‌و ئەرکی داهاتوش قورستر دەبێ. بەڵام پرسیارە گەورەکە ئەوەیە، ئایا ئەم کارە چۆن بکرێ؟ هەروەها دەبێ بپرسین کێ دەتوانێ کار بۆ هەستانەوەی ئەم جوڵانەوەیە بکا؟ ئایا بڕیاربەدەستانی ئێستای گۆڕان، کە جوڵانەوەکەیان توشی ئەم شکستە کرد، دەتوانن ئەم ئەرکە قورسە بگرنە ئەستۆ؟ یاخود شانازیی گۆڕینی ئەم شکستە بە سەرکەوتن بەر خەڵکی تری دەرەوەی بازنەی دەسەڵاتدارانی ئێستای گۆڕان دەکەوێ؟\nئەم کارە، بە بڕوای ئێمە، دو لایەنی هەیە، یەکێکیان هەستانەوەی بزوتنەوەی گۆڕانەو بەشەکەی تری کۆکردنەوەی هەمو ئەو هێزە سیاسی‌و گروپ‌و کەسانەیە، کە بڕوایان بە گۆڕانکاری هەیە لە باشوری کوردستان، لە چوارچێوەی پەیکەرێکی رێکخراوەیی گونجاوو بەشێوازێکی کارکردنی نوێ‌و گرتنەبەری سیاسەتێکی تەندروست بە ئاراستەی گۆڕانکاری ریشەیی.\nئەوەندەی پەیوەندی بە بەشی یەکەمی ئەم کارەوە هەیە، ناکرێ بیر لە پرۆسەی هەستانەوەی بزوتنەوەی گۆڕان بکرێتەوە بەبێ دیاریکردن‌و چارەسەرکردنی ئەو فاکتەرو روداوانەی بونە هۆکاری ئەم شکستە.\nزۆر هۆکاری خۆیی‌و بابەتی لەپشتی شکستی بزوتنەوەی گۆڕان بو، بەڵام گرنگترین ئەو فاکتەرانەی بونە هۆی ئەوەی دەنگدەرانی کوردستان دەنگ بە بزوتنەوەی گۆڕان نەدەن ئەمانەی خوارەوەن:\nیەکەم/ بەشداریکردنی شەرمنانەی گۆڕان لە کابینەی نۆی هەرێم، کە تێیدا گۆڕان چەند پلەو پۆستێکی بۆ بەرپرس‌و هەڵسوڕاوەکانی خۆی وەرگرت، بێ ئەوەی بتوانێ هیچکام لە بەڵێن‌و پەیامەکانی جێبەجێ بکاو ببێ بە شەریکی راستەقینە لە داڕشتنی سیاسەتی ئەم کابینەیە. بەڵام هاوڵاتیانی کوردستان بزوتنەوەی گوڕانیان وەک شەریکی دەسەڵات حساب کردو لە دروستبونی ئەو قەیرانانەی کە ئەمڕۆ هاوڵاتیان بەدەستیەوە دەناڵێنن گۆڕان‌یشیان بە هەمان ئەندازەی پارتی‌و یەکێتی بە تاوانبار حساب کرد. بزوتنەوەی گۆڕان لە سەرەتای دروستبونیدا خۆی وەک هێزێکی ئۆپۆزیسیۆن‌و رەخنەگرێکی جیدی‌و داواکارێکی مکوڕی گۆڕانکاری بە خەڵک ناساند. بۆیە دەنگدەرانی کوردستان بڕیاری بەشداریکردنی ئەمجارەی بزوتنەوەی گۆڕان‌یان لە حکومەت، دوای دەرکردنیان لە کابینەی پێشو وەک پەشیمانبونەوە لە پەیامەکانیان‌و پشتکردن لە داواکارییەکانی خەڵک لێکدایەوە.\nدوەم/ دروستکردنی هاوپەیمانیێتی لەگەڵ یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بۆ هەڵبژاردن لەدوای رێکەوتنی سیاسی لەگەڵ پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ چونە حکومەتی هەرێم بە کارێکی باش بۆ گۆڕان نەشکایەوە. چونکە ئەو هەنگاوەش پێچەوانەی ئەو پەیامەی پێشوی گۆڕان بو، کە خۆی بە نەیارو جێگرەوەی پارتی‌و یەکیێتی دەزانی‌و خەڵکیش چاوەڕوانی ئەوەیان لێدەکرد.\nسێیەم/ گوێنەگرتن‌و بێباکی دەسەڵاتدارانی گۆڕان بەرامبەر هەمو ئەو دەنگە ناڕازییانەی لەناو بزوتنەوەکە بەرز دەبونەوە. هەروەها ئاشت نەکردنەوەی ئەو هەڵسوڕاوانەی نیگەران بون‌و لە بزوتنەوەی گۆڕان دورکەوتنەوە. بەمەش چەندین کۆڵەگەی گرنگی تەلاری گۆڕان کەوت‌و جوڵانەوەکە لە توانای کارکردن‌و قورسایی‌و خۆشەویستی ئەوانە لە ناو خەڵک بێبەش بو. سەرەڕای ئەوە، ئەم حاڵەتە پەرچەکردارێکی وای لەلای هەندێ لەو ناڕازیانە دروست کرد ناچار بن کەموکوڕییەکانی گۆڕان‌و رەخنەکانیان بەئاشکرا بخەنە ناو سۆشیال میدیا. بەمەش خەڵک بە کەموکوڕییەکانی گۆڕان ئاشناتر بو. سەیر لەوەدایە کە دەسەڵاتدارانی گۆڕان لەگەڵ دو هێزە سەرەکییە نەیارەکەیان – پارتی‌و یەکێتی – دوای گفتوگۆیەکی زۆر رێکەوتنی سیاسییان واژۆ کرد، بەڵام ئامادە نەبون گوێ لە هاوڕێکانی خۆیان بگرن‌و لەگەڵیان بگەنە ئەنجامێکی باش.\nچوارەم/ کێشەی تەوریسی سیاسی‌و گواستنەوەی موڵکداریی گردی زەرگەتە بۆ سەر کوڕەکانی کاک نەوشیروان گومان‌و پرسیاری گەورەی لەلای دەنگدەران دروستکرد. کاک نەوشیروان کە لە ژیان دابو لە ناو خەڵک بەوە ناسرابو کە دژی تەوریسی سیاسی بوەو موڵکوماڵ بەلای ئەوەوە گرنگ نەبوە، بەڵام ئەو هەنگاوەی کوڕەکانی کاریگەری خراپی لە سەر رای خەڵک بەرامبەر ئەو زاتە دروست کرد. موڵکداری گردی زەرگەتە لە سەردەمی کاک نەوشیروان کێشە نەبوو گردی زەرگەتەو کۆمپانیای گاسن، کە موڵکی کۆمپانیای وشە بون، بۆ بەرژەوەندی بزوتنەوەکە بەکاردەهێنرا. چونکە ئەو لە یەک کاتدا خاوەنی کۆمپانیای وشەو رێکخەری گشتی بزوتنەوەی گۆڕان بو. کوڕەکانی کاک نەوشیروان لە دوای کۆچی دوایی باوکیان هیچ پۆستێکی فەرمیان لە ناو گۆڕاندا نەبو، بەڵام خەڵک ئەوانی بە بڕیاردەری سەرەکی، پشتی پەردە، لە ناو گۆڕان دەزانی. بەمەش زۆربەی دەنگدەرانی گۆڕان بە هەمان چاوی پارتی‌و یەکێتی تەماشای بزوتنەوەی گۆڕانیان کرد. دەبو دوای نەمانی کاک نەوشیروان پەیوەندی نێوان کۆمپانیای وشەو موڵکوماڵەکانی‌و کوڕەکانی کاک نەوشیروان لەگەڵ جوڵانەوەکە رێک بخرایە. چەند جارێک ئەو داوایە خرایە بەردەم جڤات‌و خانەو رێکخەری گشتی، بەڵام هیچ هەنگاوێک بەئاراستەی چارەسەرکردنی ئەو کێشەیە نەنرا.\nپێنجەم/ پەیکەری رێکخراوەیی گۆڕان‌و جڤاتی نیشتمانی وەک باڵاترین ئۆرگانی بڕیاردان لە ناو گۆڕان لە دوای نەمانی کاک نەوشیروان نەیانتوانی وەک پێویست رۆڵی خۆیان ببینن، کە خۆشم یەکێک بوم لەوان. ئەم پێکهاتەیە لە سەردەمی کاک نەوشیروان کێشە نەبو، چونکە کاک نەوشیروان وەک کەسایەتییەکی بەهێزو بەئەزمون خۆی داڕێژەری سیاسەت‌و ستراتیژی گۆڕان بو. بەڵام دوای نەمانی ئەو، ئۆرگانەکانی گۆڕان – بەتایبەتی جڤاتی نیشتمانی‌و خانەی راپەڕاندن‌و رێکخەری گشتی لە روی تواناو بڕیاردانەوە لە ئاست ئاڵنگاری ئەو سەردەمەو پێشهاتەکاندا نەبون. بۆیە بیرکردنەوە لە هەر نەخشەیەک بۆ گێڕانەوەی متمانەی خەڵک بە بزوتنەوەی گۆڕان بەبێ داڕشتنی پەیکەرێکی تری گونجاو بۆ جوڵانەوەکە، کە تێیدا دامەزراوەکانی گۆڕان بتوانن ژیرانە سیاسەتی گۆڕان داڕێژن‌و ئۆرگانەکانی گۆڕان بڕیاری کۆتایی بدەن، هەوڵێکی بێ ئەنجام‌و کارێکی شکستخواردو دەبێ.\nچارەسەرکردنی ئەو کێشانەو بنبڕکردنی ئەو هۆکارانەی بونە هۆی شکستی گۆڕان لە هەڵبژاردندا، ئەگەر بکرێ دەکرێ بکرێنە یەکێک لەو رێگاچارانەی ئومێدی گۆڕانکاری‌و هیوای سەرکەوتن لەلای خەڵک دروست بکاتەوە. دەستلەکارکێشانەوەی رێکخەری گشتی‌و ئەندامانی خانەی راپەراندن دوای هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران لە ١٠ی ئۆکتۆبەر، دەکرێ بکرێتە هەنگاوی یەکەم لە هەوڵی گێڕانەوەی متمانەی خەڵک بە بزوتنەوەی گۆڕان. بەڵام دەستێوەردانی ئەوان لە دەستپێکی نەخشەی کاری ئایندەی گۆڕان یان ساردبونەوەی هەڵسوڕاوان لە هەنگاونان بە ئاراستەی هەستانەوەی گۆڕان نیشانەیەکی تری بێباکی‌و هەستنەکردن بە بەرپرسیاریێتی دەسەڵاتدارانی ئێستای گۆڕانە بەرامبەر ئەم شکستە گەورەیە. بەمەش ئومێدی سودوەرگرتن لە رابردوو هەنگاونان بەرەو ئایندەیەکی گەش زیندە بەچاڵ دەکرێ.\nبەشی دووەمی نەخشەی گێڕانەوەی ئومێدی هاوڵاتیان بە هزری گۆڕانخوازی بریتیە لە کۆکردنەوەو رێکەوتن لەگەڵ هەمو ئەو تاک‌و گروپ‌و هێزانەی لەخەمی خاک‌و خەڵکی کوردستان‌و بەدیهێنانی گۆڕانکاری دان بۆ باشترکردنی ژیانی هاوڵاتیان، لە چوارچێوەی پەیکەرێکی هاوپەیمانیدا کە کارو بڕیاردانی بەکۆمەڵ کرۆکی کارکردنیان بێ‌و هەمویان بتوانن لە سەر ئەجێندایەک رێک بکەون‌و ببنە بەرەی خەڵک لەبەرامبەر دەسەڵات.\nبۆ ئەوەی ئەو بەرە نوێیە متمانەی خەڵک بەدەستبێنێ، وا چاکە بەڵێن بەخەڵکی کوردستان بدەن کە تاکو لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستاندا نەبن بە زۆرینەو نەتوانن خۆیان حکومەت پێک بێنن بەشداری لە هیچ حکومەتێک ناکەن، بەڵکو وەک هێزێکی ئۆپۆزیسیۆنی مەدەنی کار دەکەن بۆ هوشیارکردنەوی هاوڵاتیان‌و چاودێریکردنی حکومەت‌و خۆئامادەکردن بۆ گرتنەدەستی دەسەڵات.\nخۆ ئەگەر بەشی یەکەمی ئەم پلانە، کە تایبەتە بە ناوخۆی بزوتنەوەی گۆڕان نەگاتە ئەنجام‌و سیحری گۆڕان بەو شێوەی کە جاران هەبو، لەلای خەڵک بەتاڵ بوبێتەوە، ئەوا گۆڕانخوازان‌و ئەو هەڵسوڕاوانەی گۆڕان کە سورن لەسەر درێژەدان بە هەوڵی گۆڕانکاری دەتوانن ببن بە هەوێنی کۆکردنەوەی هەمو ئەو تاک‌و گروپ‌و هێزانەی کار بۆ ئاییندەیەکی گەش بۆ خەڵكی کوردستان دەکەن‌و بە ناوێکی ترو پەیکەرێکی رێکخراوەیی ترەوە بەرەی گەڵ لە بەرامبەر دەسەڵات پێکبهێنن.\nگوتاری بێ ناوەرۆك، یان هەراو هۆریای بێ ئامانج!


خوێندنەوەیەک بۆ کۆمەڵە چیڕۆکی ''سەحەر''ی سەلاحەددین دەمیرتاش.\nلە پشت ھەرنووسینێکەوە، بەبڕوای من دەبێ پەیامێک ھەبێ. نووسین بەگشتی و ئەدەبیات بەتایبەتی، بەرلەوەی چێژو ئستاتیکا بێ، بەرلەوەی تەکنیکی نووسینی دەقێک بێ، ئەوا گوتارو پەیامە کە تیایدا ئاراستەی وەرگر دەکرێ. واتە نووسەر لەڕێی نووسینەکانیەوە دنیابینی خۆی دەردەخات. نووسین بۆ من وەک خوێنەرێک گەیشتنە بەوپەیام و مەبەستانەی لەدووتوێی دەقدا خۆی بەرجەستە دەکات. بەو مانایەی ئەو نووسەرە چەند توانیویەتی لەدەقەکانیدا پەیامێک بگەیەنێ. بەدەر لەوەی ئەو پەیامە سیاسییە یا کۆمەڵایەتی، مرۆییە یانەتەوەیی، ئەوە گرنگە لەخزمەت مرۆڤایەتی بێ. واتە پەیامێک بێ ئامانج تیایدا جوانتکردنی بوون و ژیان بێ. یان سڕینەوەی ھەموو ئەوخەوش وناشرینیانە بێ کە دەشێ لە ژیانماندا بوونیان ھەبێ. ئەوەی لە میانەی خوێندنەوەی دەقێکدا لە ھزری خوێنەر دەمێنێتەوە، زمان و تەکنیکی نووسین نییە، ئستاتیکای وشە و فۆڕم نییە، بەڵکو پەیامی نووسینەکەیە.بەتایبەتیش لەدەقی چیڕۆک و ڕۆماندا کەڕەگەزی گێڕانەوەیان تێدایە و بۆگێڕەڕەوە کەخوێنەرە، ئامادەیی ھەیە. بۆیە خوێنەر دوای خوێنەوەی ھەردەقێک، دەشێ ئەو پرسیارەی لادروست بێ، کەچی لەپشتی ئەودەقەوە ھەبوو؟ئەو نووسینە چ پەیامێکی ئاراستەی منی خوێنەر کرد؟\nکۆمەڵە چیڕۆکی(سەحەر)ی دەمیرتاش، ھەڵگری ئەو پەیامەیە کەباسمان کرد.پەیامێک کەمرۆڤ دەکاتە چەقی باسەکان. پەیامێک کەپرسەکانی ئازادی و خۆشەویستی و جیاوازی چینایەتی وھەوڵدان بۆ سڕینەوەی ناسنامەی نەتەوەیی مرۆڤەکان، لە ئاست نەتەوەیەکی دیکەی شۆفێنیدا،لەخۆدەگرێ .پێشر ئێمە ھەموومان، دەمیرتاشمان وەک تێکۆشەرێک و خەباتگێڕێکی کوردی باکوور ناسیوە کە بەداخەوە ئێستا لە پای ھەڵوێستە ئازادیخوازی و نەتەوەییەکانی، لە زیندان دایە. بەڵام ئەمجارەیان لەڕێگەی چیڕۆکەکانییەوە دەمیرتاشێکی جیاواز دەناسین. جیاواز بەومانایەی وەک نووسەرێک دەیبینین کە پەیامێکی ھەیە و مەبەستیەتی لەڕیگەی چیڕۆکەکانییەوە، بیگەیەنێتە خوێنەر.ئەمجارەیان لەبڕی سیاسەت، بەئەدەب ئەو پەیامە دەگەیەنێ. بەڵام پەیامێک دوور لەھەموو ھزرێکی شۆفییانە و ڕاسیزمیانە. لەکۆی ئەوکۆمەڵە چیڕۆکەدا، لەتاکە یەک شوێنیش،ھەست بە ھزری شۆفێنییانەی دەمیرتاش ناکەین. بەڵکو بیرکردنەوەکانی سنووری سیاسەت و ئایدۆلۆژییا و نەتەوەدەبڕن. ئەم چیڕۆکانە لەفۆڕمدا سادەن و لە زماندا ساکارن. گێڕانەوەکەیان لە ئاستێکدایە، کەھەموو خوێنەرێک بە ئاسانی تێیان دەگات. ئەمە وێرای تەکنیکێکی جوان کەلەچیڕۆکەکانەوە ھەستی پێدەکەین، ئەویش بیناکردنی چیڕۆکە لەنێو چیڕۆکێکی دیکەدا، کەمەبەستی ئەو نووسینەی ئێمە نییە. ئەوەی بۆمن وەک خوێنەرێک لەوچیڕۆکە سادانەوە جێگەی ھەڵوەستە کردنە، تیمەی چیڕۆکەکانە. واتە ئەو بابەتانەی دەمیرتاش ھەڵیبژاردوون و دواتریش بوونەتە پلوتی چیڕۆکەکان. کەپەیوەستن بەچەندین پرسی مرۆیی و فەلسەفی بۆنموونە وەک:( ئازادی و مافی مرۆڤ و ژنکوشتن وجیاوازی چینایەتی و بێکاری و کارکردنی منداڵان)وگەلێکی دیکەش.ئەوەی لەکۆمەڵە چیڕۆکی سەحەر جێگەی ھەڵوەستە کردنە، ئەوپەیامەیە کە دەمیرتاش لەڕێگەی گێڕانەوەی ڕووداوەکان دەیگەیەنێتە خوێنەر. ئێمەدەیانجار گەواھیدەری دیاردەی کوشتنی ژنانین لە سەرخۆشەویستی و بەناوی کڕینەوەی شەڕەف. بەڵام ئایا پرسەکە لێرەدا کۆتایی دێ؟ بێگومان نەخێر بەڵکو دەبێ ھەوڵی سڕینەوەی ئەو کلتوورە بدەین. ئەم ھەوڵەش دەشێ لەڕێگەی گێڕانەوەی چیڕۆکێک بەرجەستە بکرێ. خوێنەر کاتێ چیڕۆکەکانی کۆمەڵە چیڕۆکی سەحەر دەخوێنێتەوە،درک بەوپەیامە مرۆییە دەکات کەچیڕۆکنووس مەبەستییەتی لەپشتەوەی دەقەکانەوە ئاراستەی خوێنەری بکات.بۆنموونە: لە چەندین چیڕۆکدا،دەمیرتاش باس لەوەدەکات کەکارەکتەرەکان خوێندنیان تەواو نەکردبوو،ناچاربوون لەپێناوژیان کاربکەن. ئەمەش ئەو ڕاستییە دەردەخات کە دۆخی ژیانی کوردانی باکوور لە ڕووی نەتەوەیی و سیاسییەوە لە چ دژواریی و سەختییەکدایەلەسایەی حوکمڕانی تورک. دەنامنداڵێک دەبێ ھەموو مافێکی بۆ دەستە بەر بکرێ بۆ ئەوەی بخوێنێ، نەک ناچار بەکارکردن بکرێ.\nبۆیە دەبینین ئەم چیڕۆکانە ھەموویان فەزایەکی ھاوبەشیان ھەیە و ڕەنگدانەوەی ئەوبارودۆخە کۆمەڵایەتی و پەروەردەیی و ژیارییەن،کەکوردانی باکوور سەدان ساڵە تاڵاوەکەی دەچێژن.بارودۆخێک کە تەژییە لە دیاردەکانی(بێکاری_وازھێنان لە خوێندن_نەبوونی خزمەتگوزاری_ زیندانیکردن و بوار نەدان بۆ گوزارشتکردن لە مافەکانییان) و چەندانی تریش کەلەدووتوێی چیڕۆکەکاندا، ھەستی پێدەکەین. کاتێکیش بەوردی ئەو چیڕۆکانە دەخوێنینەوە، باشتر لەو ئازارە قوڵە تێدەگەین.\nلە چیڕۆکی(پیاوەکەی ناخمان) چیڕۆکنووس باسی دوو کارەکتەر دەکات کەیەکێکییان ناوی عەبدڵا زەیدانە. ئەمانە لەزیندان دانە و زیندانەکەش ھەر تەنھا شوێنی ئەوان نییە،بەڵکو لەگەڵیان مێروولە وجاڵجاڵۆکە دەژین وڕۆژانە پاڵەوانی چیڕۆکەکە دەیانبینێ. ھاوکات لە سووچێکی گوێسەبانەی زیندانەکەشدا، دووباڵندە دەبینرێن کەلانەیەکییان بۆ خۆیان چێ کردووە. بەڵام ئەو باڵندانەجیاوازن. چونکە دەمیرتاش سیفەتی ھوشیاری داوەتە پاڵ ئەوباڵندانە. بەوەی کەوەک حەزرەتی سولێمان قسەیان لەگەڵ دەکات و دەیاندوێنێ. بەڵام چیڕۆکەکە لێرەدا کۆتایی نایەت، بەڵکو دەست پێدەکات. پرسیار ئەوەیە بۆچی چیڕۆکنووسی ئەو سیفەتەی کە قسەکردنەو بەشێکە لەپرۆسەی ھزری و مرۆڤ لەئاژەڵ جیادەکاتەوە، داوەتە پاڵ باڵندەکان؟بێگومان بۆ ئەوەی باڵندەکانیش فێری بەرگری و یاخیبوون بکات.چونکە کاتێ پیاوانی دەوڵەت دێن داوا لەو جووت باڵندەیە دەکەن ئەو شوێنە جێبێڵن، چونکە بەبێ مۆڵەت لانەیان دروستکردووە، ئەوا باڵندەکان بە تایبەتیش مێیەکە بەو داوایە ڕازی نابێ وبەرگری دەکات. تا دواجار وازی لێدێنن. دەمیرتاش لەوچیڕۆکەی دەیەوێ پەیامی بەرگری لە ناسنامەو لانەکە ھێمایە بۆ شوێن و شوێنیش بەشێکە لە نیشتمان، بگەیەنێتە ھەموومان. بەوەی کەدەبێ داکۆکی لە زێدو لانەی ھەمیشە ییمان بکەین. کاتێکیش مێیەکە زۆرخورتر و جۆشتر لەنێرەکە ئەو شەڕە دەکات، ئەوا بەبڕوای من وەک خوێنەرێک چیڕۆکنووس ئاماژە بۆ ئازایەتی ژنی کورد لەباکوورگەریلا ژنەکان دەکات کەھەموومان لەو ساڵانەی دواییدا، ئازایەتی و قارەمانیەتی ئەوانمان بینی.\nلە چیڕۆکی(سەحەر)دا، کەئەم چیڕۆکە بۆتە ناونیشانی کۆمەڵە چیڕۆکەکەش، چیڕۆکنووس باس لەدیاردەی ژن کوشتن بە ناوی قەرەبووکردنەوەی شەڕەف دەکات. سەحەر کەکارەکتەری سەرەکی چیڕۆکەکەیە، لەماڵەوە لە گەڵ دایک و خوشک و براکانی دەژیت. ھاوکات کرێکاری کارگەیەکی ئامادەکردنی جل و بەرگیشە. لەشوێنی کارەکەی کەسێک دەناسێ بەناوی خەیری. سەحەرزۆرپاکانە و ڕوحیانە دەکەوێتە داوای خۆشەویستی خەیری و لەخەیاڵی خۆیدا، بینای ژیانێکی تازە و نوێدەکات کەلە گەڵ خەیری ماڵ دروست دەکەن. بەڵام بێ ئاگایە لە مەرامی گڵاوی خەیری کەلەپای خۆشەویستی ئەو خۆی شاردۆتەوە. بۆیە ڕۆژێکییان خەیری داوای لێدەکات بیگەیێنێتەوە ماڵ،سەحەریش چونکە خۆشی دەوێ و متمانەی پێیە، ھەرچەندە گومانیش دەیگرێ، بەڵام لەگەڵی دەڕوا. دواتر دەبینێ خەیری دووھاوڕێی تریش لەگەڵدایە و دواجار لەبری ئەوەی بیگەیێننەوە ماڵ، خەیری دەیباتە شوێنێکی دیکە و ئەو کارەی لەگەڵ دەکات کەمەرامی ھەزاران پیاوی ترە. بۆیە سەحەر بەداخەوە دەبێتە قوربانی خۆشەویستییەکی ساختە و دواجاریش باجی ئەو کارەی دەدات ولەلایەن غانی باوکی و ھادی برای،لەچۆڵەوانییەک دەکوژرێ. بەمەش ژن وەک قوربانی پیشان دەدرێ.ھاوکات بەشێکی گەورەش لەو مەرامە شاراوەیەی پیاوان پیشان دەدات، کە ھەمیشە بەناوی خۆشەویستییەوە دەریدەبڕن و دواجاریش ئامانج تیایدا، تێرکردنی ڕەمەکە سێکسییەکانی خۆیانە. سەحەرلێرەدا پترھێمایە بۆھەمووئەوانەی پاکانە خۆشەویستی ڕاستەقینە دەکەن نەک ژن کوشتن، کە بەداخەوە سەرەنجامیش بەھەڵە دائەبردرێن.\nلە چیڕۆکی(نازۆی پاککەرەودا) کارەکتەری چیڕۆکەکە کەناوی نازۆیە،بەمنداڵی باوکی دەمرێ و بەخێوکردنی دەکەوێتە ئەستۆی دایکی.بۆیە دایکی لەڕێگەی کارەکەرییی ماڵانەوە،نازۆ پێدەگەیێنێ و گەورەی دەکات. کاتێکیش گەورە دەبێ، دەیەوێ پاداشتی دایکی بداتەوە.بۆیە پێی دەڵێ ئیدی من کاردەکەم و نابێ تۆ چیتر کاربکەی.ڕۆژێک نازۆ لەڕێگەی چوونە سەرکاری دەکەوێتە نێو خۆپیشاندانێکەوە و دواتریش ژەندرمەکانی تورک، زامداری دەکەن. کاتێ بە ئەمبۆلانس دەیگوازنە بۆ نەخۆشخانە،لەوێش پیاوانی دەوڵەت وازی لێناھێنن ولەنەخۆشخانەدا بەدوای ناسنامەی ئەوانەدا دەگەڕێن کەلەخۆپیشاندانەکەدازامداربوونە.سێڤگی کە پزیشکی نەخۆشخانەکەیە، دەیەوێ زامداربوونەکەی نازۆ ببەستێتەوە بەڕووداوێکی ترلە دەرەوەی سیاسەت. بۆیە بەپۆلیسەکان دەڵێ لەشوێنێک کەوتۆتە خوارەوە. وەلێ ھێشتا پیاوانی دەوڵەت وازی لێناھێنن وسەرەنجام دەیگرن. ئەوئەگەر چی بۆ ژیان و لەپێناو دایکیدا ویستی کاربکات. بەڵام چونکە لە باکوور تورکیا بۆنی سیاسەت لەھەموو شوێنێک دەکەن، بۆیە دەیبەنە زیندان. بەڵام نازۆ لە زیندان فێری خۆڕاگری و باوەربەخۆبوون و گیانی قوربانیدان دەبێ لە پێناو کێشەیەکدا.بۆیە ھەرگیزناڕەزایەتی خۆی لەوەپیشاننادا کەبۆچی زیندانیکراوە.\nلە چیڕۆکی(وەک تێگەیشتوون وانییە) کارەکتەری چیڕۆکەکە ڕۆژێک ئەوەی بە خەیاڵ دادێ کەبەملپێچەکەی خۆی بخنکێنێ. کارەکتەرەکە کەناوی(موستی)یە، ئەم کارە ناکات و پە شیمان دەبێتەوە.دواتر ویستی ژیانی بۆ دەگەڕێتەوە و نێرگزی خۆشدەوێ. بەڵام ئەڤینێک ھەیە گەورەتر لە ئەڤینی نێوان ئەوان. کەئەویش ئەڤینی نیشتمانە. موستی و نێرگز ھەرتەنھا بیرلە خۆشەویستی نێوانیان ناکەنەوە. بەڵکوئەڤینێکی گەورەتر شک دەبن، کەئەویش نیشتمانە.بۆیە ھەوڵدەدەن ئەڤینی خۆیان بکەنە پۆڵایەکی ڕەق، بەمەبەستی ھاتنەوە بەگژستەمکاران و دنیای چەوسێنەراندا. دەمیرتاش چونکە ئازاری بێ نیشتمانی دەچێژێ، لەگەلێک لە چیڕۆکەکانی، ئەوئازارە ڕەنگیداوەتەوە.\nلە چیڕۆکی(سڵاولەچاو ڕەشەکان) دەمیرتاش باسی دووکارەکتەرمان بۆدەکات کە ناویان حوسێن و جەمالە. ئەوانە تەمەنیان شانزە ساڵە. خوێندنیان تەواو نەکردووەو بۆکارکردن ناچارن گوندەکەیان جێبێڵن و ڕووبکەنە شار. بۆیە دەبنە کرێکارو لەدروستکدنی باڵەخانەکانی شارکرێکاری دەکەن.چیڕۆکنووس واقیعی سەختی ژیانی ئەوانمان بۆ باسدەکات، کە دوای چەندین مانگ لە کارکردن کرێکەیان پێ نادەن.بۆیە ڕۆژێکییان بەمەبەستی وەرگرتنی ئەو مافەیان، ھەموو کرێکارەکان ڕێز دەبەستن.بەڵام دواجارژمێریارەکە ئاگاداریان دەکاتەءە کەدەبێ بچن لە ئیستەنبۆل کرێکەیان وەرگرن! لەم چیڕۆکەدا پەیامی ستەم لە کرێکاران وجیاوازی چینایەتی و سەرمایە دەبینرێ. ئەگەر بە پپێی یاسا بێ، ئەوان نابێ ھەرکاربکەن. چونکە تەمەنیان ھێشتامنداڵە.بەڵام وێرای ئەوەش ستەمیشیان لێدەکرێ. کاتێکیش ھەردوو کرێکارەکە لەکارەکەیان تەواو دەبن و ئەو باڵەخانە جێدێڵن کەپێشترکاریان تێدا کردبوو،دیمەنێکی سەیرو ھەژێنەر دەبینن. ئەوەیش ئەوەیە لەسەردیوی دەرەوەی باڵەخانەکە نووسراوە(زیندانی پیتی .ف).بەمەدا بۆیان دەردەکەوێ کەئەو باڵەخانەیە کراوەتە زیندان.بۆیە نیگەران دەبن و ھەست بەپەشیمانییەکی گەورە دەکەن. بەڵام تاوانێکی ئەوانی تێدانییە. چونکە ئەوان لە پێناو ژیانیاندا، ناچاربوونە کاربکەن.\nلە چیڕۆکی(کچی دەریا)دا، کارەکتەری چیڕۆکەکەناوی مینایە.لەبەربارودۆخی شەڕو ئەو وێرانکاریەی بەسەر سوریاداھاتووە، ناچاردەبێ لەگەڵ دایکی چونکە باوکی نەماوە حەمما بەجێبێڵێ وبەقاچاغ لە ڕێگەی دەریاوە بچێتە ھەندەران. بەڵام گەمییەکەیان لە نێو دەریادا نغرۆ دەبێ و شەپۆلەکان تا بینە قاقایان دێ.بەم جۆرەلەنێودەریا دەمێنێتەوە تادواجارخۆی لێ دەبێتە پەری دەریا. دەمیرتاش لەوچیڕۆکەیدا پەنجە دەخاتە سەر ئەو برین و دیمەنە تراژیدیانەی کەبەھۆی شەڕەوە دروست دەبن کەپەڕاگەندەیی و بەناچاری جێھێشتنی نیشتمان یەکێکییانە..بەتایبەتیش لە سوریا.\nلە چیڕۆکی(کولیرە بەقیمەی حەلەب)یشدا، چیڕۆکنووس دیسانەوە ئاماژە بەدۆخی وێران بووی سوریا بەھۆی شەڕەوە دەکات. کاتێک باسی حەلەب دەکات کەیەکێکە لە کۆنترین شارەکانی دنیاو لانکەی مرۆڤایەتی بووە.بەڵام ئێستا ئاسەواری ژیانی تێدا نەماوە و خوێن فوارەی لە شەقامەکان بەستووە.ھەروەک خۆشی لە بارەی شارەکەوە دەڵێ (ئەم شارە حوزن دەفرۆشێ). ڕوقیە کەخەڵکی حەلەبە و لەترسی شەڕچووتە شاری ھاتای، ڕۆژێک بەمەبەستی ھێنانی چەندپێداویستییەک دەگەڕێتەوە حەلەب.بەڵام بەداخەوە بەر تەقینەوەیەک دەکەوێ، کەجگەلەو شەست و ھەشت کەسی تریشی تیادادەبنە قوربانی.دەمیرتاش ئەم چیڕۆکەشی لەژێرکاریگەریەتی دیمەنە دڵتەزێنەکانی حەلەب نووسیوە،کەھەموودنیا ئێستا چیڕۆکی دڵتەزێنی ئەوشارەوێرانکراوە دەزانێ.\nلە چیڕۆکی(ئاە ئاسومان) کەلای من جوانترین چیڕۆکی نێوکۆمەڵە چیڕۆکەکەیە، دەمیرتاش ھونەریانە بابەتێکی جوانمان بۆدەکاتە چیڕۆک. کەڕەنگە ڕۆژانە چەندین کەس لەئێمە بیبینێ. ئەوچیڕۆکە، باسی سەرنشینی ئوتووباسێک دەکات، کە شوفێرکە بەگەنجۆ ناوی دەبات. گەنجۆ قوتابی کۆلیژی یاسایە. دەیەوێ بگەڕێتەوە. لەنێوئوتووباسەکە لەگەڵ کاپتن کە شوفێرەکەیە دەکەوێتە گفتوگۆ. ئەوگفتوگۆیە،لەءەءە دروست دەبێ، کەکاپتن زۆر بەسستسی لەدوای کامیۆنێکەوە دەڕوات. کاتێ گەنجۆ پرسیاردەکات کەبۆچی خێرا لێناخوڕێ. ئەویش چیڕۆکەکە دەگێڕێتەوە. لەپشتی کامیۆنەکە،وێنەی گەورەی ژنێک ھەیە. بۆیە کاپتن لە سۆنگە ئەو وێنەوە نایەوێ کامیۆنەکە تێپەڕێنێ. بەڵکوسەیری وێنەکە دەکات. تادواجارباسەکە بۆگەنجۆ باس دەکات. کەئەو پێشتر کەوتۆتە داوی ئەڤینی ژنێک بەناوی ئاسومان. گەرچی ژن و منداڵیشی ھەبووە. بەڵام دەیخوازێ. تادواجار جێی دێڵێ. ئیدی کاپتن بەخەیاڵی ئاسۆمان ئەو ژنەی دیوی دەرەوەی دەرگای دواوەی کامیۆنەکە دەبینێ. دوای ساڵانێکی زۆر، کاپتن پیربووە و قژی سپی بووە.بەڵام بەھۆی ئەوەی کورێکی لە خۆپیشاندانێکدا( خوێنەری بەڕێز لەوچیڕۆکەش دەمیرتاش، لە پاڵ خۆشەویستییەوە باسی ستەمی سیاسی دەکات) گیراوە ئیدی بەدوای پارێزەرێکدا دەگەڕێ. بەڕێکەوت ڕوولە نووسینگەیەکی پارێزەری دەکات کەھی گەنجۆیە. ئەوگەنجۆ ناناسێتەوە.بەڵام گەنجۆکاپتن دەناسێتەوە.بۆیە چیڕۆکی ئاسۆمانی بیر دێنێتەوە وخەیاڵیان دەگەڕێتەوە ڕابردوو. دواترکوڕەکەشی ئازاد دەکات.\nلە چیڕۆکی(حیسابات لەگەل دایکم)دەمیرتاش باس لەسەرمایە و دابەشکردنی داھات و یەکسانی نێوان مرۆڤەکان لەژیان دەکات.ناوەڕۆکی ئەم چیڕۆکە، سەرگوزشتەی دوومنداڵ باسدەکات، کە دایکیان داوایان لێدەکات بچن پێداویستی ماڵ بکرن.بەڵام لەشوێنێکی دورترلەدوکانی نزیک ماڵەکەیان.چونکە لەوێ پەنجا لیرە لەنرخی دیاریکراکەمترە. کاتێکیش ھەردووبراکە دەڕۆن بۆ ئەو شوێنە و پێداویستییەکان دەکڕن کە بەھاکەی دووسەدوو پەنجا لیرەیە، دەبینن ناتوانن ئەو کەل وپەلانە بەدەست ببەنەوە بۆ ماڵ.بۆیە دەچن کرێکارێک کەکاری گواستنەوە بەعەرەبانەکەی دەکات،بەکرێ دەگرن و لەبەرامبەرئەم کرێیەشدا،پەنجا لیرەی پێدەدەن.بەمەش خەرجییەکە دەکاتەوە ھەمان ئەو تێچووەی کە دەیانتوانی لە نزیک ماڵییان پێی دابین بکەن. کەکۆی گشتی سێسەدلیرە بوو. بەڵام ئەوان دەڵێن بۆیە ئەوکارەیان کرد تاکو ھەموو سەرمایە بەتەنھا لەدەست تاکەکەسێک کۆنەکرێتەوە.بەڵکو دووسەدوو پەنجا لیرە بۆخاوەن دوکانەکە،پەنجا لیرەش بۆئەوکرێکارەی کاری گواستنەوە بە عەرەبانەکەی دەستی دەکات.تاکوھەردووکییان سەرچاوەی گوزەرانی ژیانیان پێ دابین بکرێ. پەیامی پشت ئەوچیڕۆکە،پەیامی یەکسانخوازی و ھاوبەشییە لەژیانێکی شایستە بۆ ھەموو تاکەکان. پەیامێک کە دژی ئەوەیە سەرمایە مۆنۆپۆل بکرێ.کە تیایدا کەسانێک زەنگین و دەوڵەمەند ببن، کەسانێکی دیکەش ھەژارو لات. بەڵکومرۆڤەکان دەبێ ھەموویان وەکویەکتری بژین.\nلە چیڕۆکی(کۆتاییەکی دڵڕفێن دەبێ)کارەکتەری چیڕۆکەکە دکتۆر بێکەس،لە زگی دایکی دەبێ کاتێک باوکی دەکوژرێ. واتادوای مردنی باوکی لەدایک دەبێ. دایکی بێکەس،بەسەختی و دژوارییەکی زۆرەوەکوڕەکەی پێدەگەیەنێ وشوێنی باوکیشی بۆدەگرێتەوە. بێکەس دەچێتە قوتابخانەو ھەموو قۆناعەکانی خوێندن،وێرای نەبوونی و ھەژاری بەسەرکەوتوویی دەبڕێ.دواجار کۆلیژی پزیشکی تەواو دەکات و دەبێتە پزیشک. بۆ خزمەتی ھاوشاریانیشی،دەگەڕێتەوە شارۆچکەکەیی و خزمەتی ھاوشاریانی دەکات. لەھەمان کاتیشدا بە ئەندامی ئەنجوومەنی شار ھەڵدەبژێردرێ و سەرەنجام بەنوێنەرایەتی ئەنجوومەن، داوەتی ئەمریکا دەکرێ بۆبەشداربوون لە کۆنفرانسێک. بەمەش دکتۆر بێکەس زۆرخۆشحاڵ دەبێ. بەرلەوەی سەفەر بۆ ئەمەریکا بکات، دەچێتە سەر گۆڕەکەی(ئەحمەد تونج)ی باوکی و پێی دەڵێ ئاسوودە بە. دەمیرتاش بەوچیڕۆکەی، نەھامەتی ھەموو ئەو منداڵە بێ باوکانە پیشان دەدات، کەدواجاردایکییان گەورەیان دەکەن وسەرەنجامیش دەبنە کەسی داھێنەر لەژیان. دەمیرتاش لەو چیڕۆکەی ئەو پەیامەمان پێ دەدات، کە ھەرگیز نەبوونی،بێ باوکی، ھەژاری، نابنە ئاستەنگ لەبەردەم مرۆڤەکان ئەگەر ئیڕادە و ڕوحی ھەوڵدانیان ھەبێ. بێکەس بەم شێوەیە لە دایک بوو، وەلێ دواجار بووە ئەو کەسە ناودارە. لەکۆتاییدا دەمەوێ ئاماژە بەوەبدەم کەوەک خوێنەرێک چێژم لەخوێندنەوەی ئەوچیڕۆکانە وەرگرت. چیڕۆکەکان بەگشتی لەزمان و دەربڕین سادەن. لەگێڕانەوەشدا، زمانێکی واقیعیان بەسەردازاڵە کەھەموو خوێنەرێک تێیان دەگات. بەڵام بۆمن گوتارو پەیامی چیڕۆکەکان گرنگ و جێی ھەڵوەستەکردن بوو. تواناکانی نووسینی چیڕۆکم لەدەمیرتاش بەدی کرد. ھیوادارم ئەمە دوا بەرھەمی نەبێ. ئاواتم ئەوەیە،ڕۆژگارێک دابێ بەزمانی کوردی بنووسێ. ھەرچەندە فەزای چیڕۆکەکان کوردییانەیە. دەستخۆشانەش لەوەرگێری چیڕۆکەکان دەکەم.ئومێدەوارم بەرھەمی دیکەش لەزمانی تورکی وەربگێڕێ.بۆئەوەی خوێنەری کورد بزانێ کەلەئەدەبی تورکی، ھەرتەنھا پامۆک نییە،نووسەری دیکەش ھەن کەجوان دەنووسن..\n● سەحەر، کۆمەڵە چیڕۆک، نووسینی (سەلاحەددین دەمیرتاش)، وەرگێڕانی لە تورکییەوە (فەرھاد چۆمانی)، بڵاوکراوەی ناوەندی غەزەلنووس ٢٠١٨.


عاشقی ڕاستگۆ بەشی ٤٧ – fgulen\nعاشقی ڕاستگۆ بەشی ٤٧\n“لە مرۆڤەکاندا کەسە سادەکان و، لە ژمارەکانیشدا سفرم خۆش دەوێت”\n“ئەوەی خۆی نەسڕیبێتەوە ناتوانێت الله بدۆزێتەوە. دەبێت وەک دەباخ چۆن پێستە دەماڵێت بە زەویدا، بەو شێوەیە خۆت تەختی زەوی بکەیت… ئەو کاتەی خۆت بە نەبوو ئەژمار دەکەیت، هەنگاوێکی گرنگ بە ناوی بوونی خۆتەوە هەڵدەگریت. ئەو مرۆڤەی لە دڵەوە خۆشم دەوێت، ئەو کەسەیە کە سەبارەت بە خۆی هیچ بانگەشەیەکی نیە”.\n“مرۆڤ بە نرخترین سەرمایەیە”\nخوێندنگەکانی خزمەت هەر لە یەکەم ڕۆژی دەست بەکاربوونیانەوە، دەستیان بە دروستکردنی پردی پەیوەندی نێوان مرۆڤەکان کرد. هونەرمەندان، ڕۆژنامەنوسان و نوسەران، هەموو کاتێک بە ستایشەوە باسی ڕۆڵی گرنگی ئەم خوێندنگانەیان دەکرد.\nجەنک کۆرای، دوای ئەوەی سەردانی خوێندنگەکانی خزمەتی کرد لە وڵاتی کازاخستان، لە ڕێکەوتی ١٦ ی ئایاری ١٩٩٨، لە گۆشەکەی خۆیدا لە ڕۆژنامەی ئاکشام بەم شێوەیە باسیان لێوە دەکات:\nدوای ئەوەی وڵاتی کازاخستان سەربەخۆیی خۆیی بەدەستهێنا، وڵاتانی بیانی ڕژانە ئەم وڵاتەوە. کۆریەکان ڕوییان لە کانگاکانی مس و، ئەمەریکیەکان ڕوویان لە چاڵە نەوتەکان و، ئەڵمانیەکان ڕوویان لە بانکەکان کرد و شوێن پێی خۆیان تێدا قایم کرد. بەڵام م.فەتحولڵا گولەن، ڕووی لە گرنگترین کانگای ئەو وڵاتە کرد. ئەویش بریتیە لە مرۆڤ. مس هەر ڕۆژێک بێت تەواو دەبێت، بەڵام گرنگترین سەرمایە مرۆڤە کە هەرگیز کۆتایی نایەت”…\nلە ساڵی ١٩٩٨، بزوتنەوەی تاڵیبان کە وەک بزوتنەوەیەکی خوێندکارانی حوجرەکانی وڵاتی پاکستان سەریهەڵدا و، جگە لە خۆیان مافی ژیانیان بۆ کەسی تر بە ڕەوا نەدەبینی، لەگەڵ هێزەکانی ڕاشید دۆستوم شەڕ و پێکدادان دەستپێکرد. لە میانەی ئەم پێکدادانەی ئەواندا، مامۆستاکانی خزمەت و خێزانەکایان، لە نێو ناوچەی شەڕ و پێکدادانەکاندا بە شێوەیەکی ئابڵۆقەدراو مانەوە و، لەگەڵ دەستپێکردنەوەی یەکەم گەشتی فڕۆکەدا، بەرەو تورکیا گەڕانەوە. مامۆستا دوای ئەوەی بەوەی زانی کەوا مامۆستاکان گەراونەتەوە تورکیا، زۆر خەفەتی خوارد. چونکە ئەمە کارێکی وەهابوو تەنیا ئەو کەسانە دەیانتوانی ئەنجامی بدەن، کەوا لە ژێر هەموو هەلومەرجێکدا ئامادەی گەرانەوە نەبن و، تەنیا بەو جۆرە کەسانەش ئەنجام دەدرا کەوا بەم شێوەیە بن. دوای ئەوەی مامۆستاکان بەوەیان زانی کەوا مامۆستا بەم کارەیان خەفەتی خواردووە، بێ ئەوەی هیچ کات بە فیڕۆ بدەن، یەکسەر بۆ شوێنی خۆیان گەڕانەوە. هەندێک لەوان وەسیەتیان بۆ کەسوکارەکەیان کرد کەوا لە هەر شوێنێکی دونیا بمرن، لاشەکەیان ببەنەوە بۆ ئەفغانستان و، هەر لەوێ بیاننێژن.\nلەم کاتەدا، دوای ئەوەی تالیبان دەستی بەسەر کابولی پایتەختدا گرت و لە باکورەوە هێزەکانی جەنەڕاڵ ڕاشید دۆستومی بەزاند، ئەم جارەیان دەستی بەسەر خوێندنگەکانی خزمەتدا گرت. ئەو مامۆستایانەی لە وەرزی هاویندا لە خوێندنگەکاندا ئێشکگر بوون، وەک بارمتە دەستگیرکران و، پرسیاری ئەوەیان لێکرا، کە ئایا موسوڵمانن یاخود نا. چوار خوێندنگەی خزمەت لە وڵاتی ئەفغانستان کەوا یەکێکیان لە کابولی پایتەختی ئەو وڵاتە بوو، هەتا مانگی کانونی دووهەمی ساڵی ٢٠٠١، لە ژێر هەلومەرجێکی سەختدا بەردەوامییان بە کارەکانی خۆیان دا. بەڵام تاڵیبان لە ساڵی ٢٠٠١، هەر چوار خوێندنگەکەی داخست. لە مانگی ئایاری هەمان ساڵ، تەواوی مامۆستاکانی ئەو وڵاتە سنورداش کرانەوە. مامۆستا و خوێندکارانی ئەو وڵاتە، بە شێوەیەکی زۆر هەست بزوێن، ماڵئاواییان لە یەک کرد.\nبەڵام تەنیا لە دوای ٣ مانگ، کاتێک لە ڕێکەوتی ١١ ی ئەیلولی هەمان ساڵ، هێرشەکانی ڕێکخراوی ئەلقاعیدە بۆ سەر ئەمەریکا، بووە هۆی ڕوخاندنی تاڵیبان، لە مانگی کانونی دووهەمی ٢٠٠٢، مامۆستاکانی خزمەت، سەرلەنوێ بینای خوێندنگەکانی خزمەتیان وەرگرتەوە.\nدوای ئەوەی حکومەتەکەی تاڵیبان هەڵوەشایەوە، لە مانگی شوباتی ٢٠٠٢، حکومەتێکی کاربەڕێکەر لە کابول دەستی بە کارەکانی کرد. لە دوای ماوەیەک، دیپلۆماتکارێکی سەر بە نەتەوەیەکگرتوەکان، لە کۆبوونەوەیەکدا کەوا نوێنەری زۆرینەی وڵاتانی دونیا تێیدا بەشدار بوو وتی:\n” داهاتووی ئەفغانستان تاریکە، بەڵام لەوسەری تونێلەکە تروسکاییەک بەدەرکەوتووە، ئەو تروسکاییەش خوێندنگەکانی خزمەتە. چونکە لەم خوێندنگانەدا، منداڵانی سەر بە نەتەوە جیاوازەکانی وەک پەشتون، ئۆزبەک، تورکمەن و تاجیک، پێکەوە دەخوێنن. لەوە دەچێت ئەم نەوەیە ئەفغانستان لەم ئاژاوەیەی ئێستای ڕزگار بکات”.\nئەوەی لە ژێر هەلومەرجی جەنگ و مەحرومیەتی وڵاتانی تاجکستان، بۆسنە، فلیپین، ئەفغانستان، قەفقاس خوێدنگەی بە دڵخوازانی خزمەت کردبوویەوە، ڕۆحی خۆتەرخانکەری بوو. مەردانی خزمەت لە وڵاتی ئەفغانستان کەوا سوێندی ئەوەیان خواردبوو لەو وڵاتە بنێژرێن، ئەم کارەیان بە واتای ناشتنی ڕێکخراوی ئەلقاعیدە دەهات بە شێوەیەک کەوا زیندووبوونەوەی بۆ نەبێت. ئەمە وەک دەستگۆڕینەوەی ئەفغانستان وەهابوو. مەولانا لە ئەفغانستان لە دایک بوو بوو. تورکیا ئەو وڵاتە بوو کە مەولانا بە خۆشەویستیەوە تێیدا کرابوویەوە. ئێستا کاتی ئەوە هاتبوو، کە ئەفغانستان لە بیرە تاریکەکانی بن لادن بسەنێتەوە. ئەمەش کارێک نەبوو کەوا بە فیداکاریەکی ئاسان ئەنجام بدرێت. ئەم کارە بە واتای بوونە قوربانی فیشەکە شێتەیەکی وڵاتانی تاجکستان، ئەفغانستان، قەفقاس و فلیپین دەهات، یان بە واتای گیان لە دەستدان لە نێوان شەڕ و پێکدادانی هێزەکانی تاڵیبان و ڕاشید دۆستوم دەهات.\nمامۆستا م.فەتحوڵڵا گولەن، لە مانگی نیسانی ساڵی ١٩٩٨، لە میانەی ڕێپۆرتاژێکدا لەگەڵ نیکۆلە پۆپی ڕۆژنامەنوسی فەرەنسی دەڵێت:\nگرنگترین بابەت بریتیە لەوەی لە ڕووی ئەخلاق و فەزیڵەتەوە مرۆڤێکی کامڵ بیت. کەسانێکی وەک فارابی کەوا بابەتی یۆتۆپییکیان(سەرو خەیاڵ) نوسیوە، باسی شاری خاوەن فەزیڵەتیان کردووە، لەم بابەتەدا شاریان هێناوەتە پێشەوە. ئەمە لە کاتێکدایە پێویستە هەموو کاتێک مرۆڤ بهێنرێتە پێشەوە. شار، مەدەنیەت، وڵات و نیشتیمان لە دوای مرۆڤەوە دێن. لە ٪٩٨ موسوڵمانێتی، بریتیە لە بنەما ئەخلاقیەکان و بەها مەعنەویەکان، کەوا تاک و خێزان و کۆمەڵگا دەتوانن پەیڕەوییان لێبکەن. تەنیا لە ٪٢ تایبەت بە کاروباری دەوڵەتە. نادیدەگرتنی ٪٩٨ موسوڵمانێتی و، پێشکەشکردنی ٪٢ وەک موسوڵمانێتی، هەم هەڵەیە، هەم بێڕێزیە بەرامبەر ٪٩٨ کەی تری موسوڵمانێتی. بە گوێرەی ئەوانەی ئیسلام وەک سیستەمێکی سیاسی وێنا دەکەن، پێویستە واز لە ٪٩٨ موسوڵمانێتی بهێنرێت و تەنیا باسی ٪٢ موسوڵمانێتی بکرێت و ئەمە وەک ئیسلام پێشکەشی مرۆڤەکان بکرێت، لە ڕاستیدا ئەمە پێچەوانەی واقعی موسوڵمانێتیە.\nگەر بە هۆی هەڵسوکەوتەکانمەوە شێوازێک لە تێروانینم لەلای کەسانی تر دروست کردبێت، یان خاترێک و پێگەیەکی ڕابەرایەتی کردنم بەدەست هێنابێت کەوا بە هیچ شێوەیەک حەقی شتێکی لەو شێوەیەم نیە، ئەوا داوای لێبوردن لە الله و مرۆڤەکانیش دەکەم. لە تافی لاوێتیمەوە هەتا ئێستا ئەو نزایەم کردووە و وتوومە پەروەردگارا پێش ئەوەی ناو و ناوبانگم لەلایەن مرۆڤەکانەوە ببیسترێت گیانم بکێشە. گەر پەروەردگارم خزمەتێک بە من ئەنجام بدات، ئەوا با ئەنجامی بدات. بەڵام لە ترسی ئەوەی دواتر ئەو خزمەتە وەک گوڵ و نێونەمامێک لە ژێر خاکی ئەو خزمەتەوە سەر دەردەهێنێت و منیش بەشێکی بۆ نەفسی خۆم دەگێرمەوە، هەرگیز نەمویستووە سەرئەنجامەکەی ببینم. ئەمە داخوازی پەیوەندی نێوان من و پەروەردگارمە. لەوە دەچێت هەموو کەسێک لەمە تێنەگات، بۆ تێگەشتن لەمە، پێویستە بە شێوەیەکی باش باوەڕ بە پەروەردگار بوونی هەبێت”.\nبە گوێرەی تێڕوانینی مامۆستا، مرۆڤێک کەوا بە دوای بەهای مەزنەوە بێت، پێویستە پێش هەموو شتێک نرخی خۆی سفر بکاتەوە.\n“لە مرۆڤەکاندا کەسانی سادە، لە ژمارەکانیشدا سفرم خۆش دەوێت. سفر زۆر جوانە. خاڵ لەویش جوانترە. هەربۆیە پێویستە مرۆڤ خۆی بەو شێوەیە ببینێت. پێویستە هەموو ڕۆژێک چەندین جار خۆی سفر بکاتەوە. بابەتی ئەوەی مرۆڤ خۆی نەسڕێتەوە و خۆی نەخاتە کەنارەوە، لە ئافەتەکانی بیرکردنەوەیە. ئەوەی خۆی نەسڕێتەوە ناتوانێت الله بدۆزێتەوە. بۆ دۆزینەوەی الله، پێوستت بە سڕینەوەی خۆت هەیە. ئەو کاتەی خۆت بە نەبوو ئەژمار دەکەیت، هەنگاوێکی گرنگ بە ناوی بوونی خۆتەوە هەڵدەگریت. ئەو مرۆڤەی لە دڵەوە خۆشم دەوێت، ئەو کەسەیە کە سەبارەت بە خۆی هیچ بانگەشەیەکی نیە”.\nتەنانەت مرۆڤ ئەو کاتەی بە خۆی دەڵێت “من سفرم”، پێویستە خۆی وەک سفری ناو ڕێنوسی لاتینی نەبینێت و، خۆی وەک ئەو سفرە بچوکەی ناو ڕێنوسی عوسمانی ببینێت کە وەک خاڵێکی بچوک وەهایە. ئەوەی لێرەدا گرنگە، بریتیە لە هەستکردن بە بێ نرخی سفر و نرخی بێ کۆتای ئەو (الله). چونکە گەر تەواوی دەنکە لم و چەوەکانی سەر رووی زەوی ببنە سفر و گەورەترین ژمارەش لەلای چەپیانەوە دابنرێت، تەنانەت ئەم ژمارە گەورەیەش لە چاو بێ کۆتادا هێشتا هەر گوزارشت لە هیچ ناکات. تەنانەت ئەو گەلە ئەستێرانەی کەوا تەمەنیان ترلیۆنان ساڵە، لە بەردەم ئەزەلیەت و ئەبەدیەتدا هەر گوزارشت لە سفر دەکەن.\nبابەتی ئەوەی مرۆڤ خۆی بە شتێک بزانیت، واتە لە خۆڕازی بوون، بریتیە لەو بۆشاییەی کەوا لە سروشتی مرۆڤدا هەیە. ئاشکراترین ئاماژەی ئەوانەی گەورەن، بریتیە لەوەی هەمیشە ڕوویان لە زەوییە. ئەوانەشی باڵایان بچوکە، هەمیشە هەوڵی ئەوە دەدەن لە ڕێگەی ئەوەی دەستێک لە پەنجەکانی پێی ئەو کەسانە بدەن، خۆیان بە گەورە پشان بدەن. ئەو کەسانەشی گەورەن، هەمیشە بۆ ئەوەی نەبینرێن، خۆیان دەکەن بە دوو کەرتەوە. مرۆڤ لە جیاتی ئەوەی کەسێکی ژاوەژاو دروستکەر بێت، پێویستە مرۆڤی خاوەن زانست بێت. نیشانەی بچوکێتی بریتیە لەوەی ژاوەژاوی زۆر دروست بکەیت.\nقسەگەلێکی وەک ” من ئەنجاممدا، من بەدەستمهێنا، ئەم کارە بە هۆی ئەزمون و زانیاری منەوە ڕوویدا”، شێوازی بیرکردنەوەی نەمرود و فیرعەونە کە خۆیان دەخستە شوێنی الله و هەموو کارێکیان بۆ خۆیان دەگەڕاندەوە. ئەمانە پرتەوبۆڵەکانی شەیتانن و شیرک دانانە بۆ الله. مرۆڤ دەتوانێت لەگەڵ کەسەکانی تردا بکەوێتە ڕکابەریەوە، بەڵام ڕکابەریکردن لەگەڵ الله بێ ڕێزیە. گەر مرۆڤێک ئەو سەرکەوتنانەی بەدەستی دەهێنێت بە هی خۆی بزانێت، ئەوا دڵی پێویستی بە ئەنجامدانی قەستەرەیەک هەیە”.\nکۆبوونەوەکانی پلاتفۆرمی ئەبانت( تەموزی ١٩٩٨)\nئەو کۆبوونەوانەی لە ژێر ناوی کۆبوونەوەکانی ناوەندی ئەبانت ئەنجام دەدرا، لە مانگی تەموزی ساڵی ١٩٩٨، بۆ یەکەم جار دەستیان پێکرد. ئەم کۆبوونەوانە وەک وەڵامدانەوە بۆ پێداویستی ئەوەی جیاوازیەکانی نێوان کۆمەڵگا پێویستە وەک دەوڵەمەندی سەیری بکرێن، ئەنجام دەدران. محمد ئایدین پڕۆفیسۆر لە بواری ئاین و فەلسەفە، بەم شێوەیە باسی کۆبوونەوەکانی ئەم ناوەندەی دەکرد” من لە کەلتورێکەوە هاتووم کە هەمیشە مشتومڕەکانی لەسەر ئەوە بوو، ئایا سەیرکردنی فیلمە سینەماییەکان دروستە یاخود نا. بەڵام لێرەدا لەگەڵ هاوڕێیەکمان کەوا هونەرمەندێکی فیلمە سینەماییەکانە(بوڵوت ئاراس) پێکەوە کارەکانمان دەبەین بەڕێوە”.\nیاوز گۆکمەنیش وەک نوسەری ڕۆژنامەی حوڕیەت لە دوای ئەوەی بۆ جاری یەکەم بەشداری کۆبوونەوەکانی ناوەندی ئەبانت دەکات، دوای ئەوەی چاوی بە گفتوگۆی نیوان ڕۆشنبیری خاوەن دونیابینیە جیاوازەکان دەکەوێت، لە هۆڵی کۆبوونەوەکە دەچێتە دەرەوە و، لە پەیوەندیەکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ ئێرتوگرول ئۆزکۆکی سەرنوسەری ڕۆژنامەی حوڕیەت دەڵێت:” لێرەدا کارگەلێکی ناوازەی وەها ئەنجام دەدرێت، کە دەتوانیت وەک مانشێتی لاپەرەی یەکەمی ڕۆژنامەکەت بڵاویان بکەیتەوە”.\nپڕۆفیسۆر نیلوفەر گۆلە ئەندامی دەستەی مامۆستایانی زانکۆی بۆغازئیچی، لە ڕێپۆرتاژێیدا لەگەڵ دەریا سازاکی ڕۆژنامەی میلیەت سەبارەت بە کۆبوونەوەکانی ناوەندی ئەبانت دەڵێت” ئەو نزیکی و یەکێتیەی لە نێوانماندا هەبوو، کە جەماعەتی کودەتای ٢٨ شوبات هەوڵی دەدا نکوڵی لێبکات و دیوار بخاتە نیوانمانەوە، لە ڕێگەی کۆبوونەوەکانی ناوەندی ئەبانتەوە، وەک کارێکی دامەزراوەیی لێهات”.\nهەروەها یەکێک لە نوسەرە دیارەکانی تورکیا بە ناوی ڕەفیق ئێردوران کەوا ناسراوە بە یەکەم کەس کەوا نازم حیکمەتی ناچار بە هەڵهاتن بۆ دەرەوەی وڵات کردووە، وەک وەڵامدانەوە بۆ بانگهێشتی مامۆستا لەسەر سازان و ڕێکەوتن لە نیوان چینە جیاوازەکانی کۆمەڵگا، سەردانی مامۆستای کرد و یەکێک بوو لەو کەسانەی بەشداری لە کۆبوونەوەکانی وەقفی ڕۆژنامەنوسان و نوسەران دەکرد. هەروەها زوڵفو لیوانەلیش یەکێک بوو لەو کەسانەی لە نێو دەستەی هەڵبژاردنی وەقفەکەدا بوو، کەوا کەسانی شایستە بە خەڵاتی لێبوردەییان هەڵدەبژارد.\nهەروەها فرانسیس فوکویاما نوسەری کتێبی ” ١٠٠ ڕۆشنبیری گەورەی مێژووی دونیا” و “کۆتایی مێژوو”، لە کۆبوونەوەیەکی ئەبانتدا کەوا لە واشنگتۆن ڕێکخرا بوو، لە بەشێکی قسەکانیدا وتی” بە ڕای من ئەو ڕێگەچارەسەری تورکیا دۆزیویەتیەوە دەشێت بۆ وڵاتانی تری دونیاش وەک ڕۆڵ مۆدێلی لێبێت. بابەتی ئەوەی کۆمەڵگا دیندار بێت، لەگەڵ بنەماکانی دیموکراسیەت و سیکولاریزمدا دژ نایەتەوە. ئەو پەرەسەندنەی لە تورکیادا لە ئارادایە بە ئاڕاستەی سازان دەڕوات”.\nبانگهێشتی مامۆستا بۆ ئەمەریکا بە مەبەستی وەرگرتنی چارەسەری پزیشکی\nسەعید تارهان و ٣ پزیشکی تری ئەمەریکی وەک کارمەندی نەخۆشخانەی مایۆ کلینیک، کەوا لە سەرتاسەری دونیا ناوبانگێکی زۆری هەیە، لە ساڵی ١٩٩٨ سەردانی نەخۆشخانەی شیفایان کرد لە ئیزمیر. ئامانجی سەردانەکەیان بریتی بوو لەوەی کاری هاوبەش لە نێوان هەردوو نەخۆشخانەکەدا دەست پێبکەن. دوای ئەوەی پڕۆفیسۆر سەعید و یاوەرەکانی چاوپێکەوتنەکانی خۆیان ئەنجامدا، ئەمجارەیان ڕوویان لە ئیستەنبول کرد. سەرۆکی پزیشکانی نەخۆشخانەی شیفا، خەڵکی هەمان ناوچەی لە دایک بوونی مامۆستا بوو، لە تەمەنی ١٧ ساڵیەوە، واتە لە ساڵی ١٩٦٩ مامۆستای دەناسی و گوێی لە وتارەکانی دەگرت. هەربۆیە ئەم پزیشکە و میوانە ئەمەریکیەکانی سەردانی مامۆستایان کرد لە ئیستەنبول. پڕۆفیسۆر تارهان دوای ئەوەی زانیاری ئەوەی وەرگرت کەوا مامۆستا دوو جار قەستەرەی دڵی بۆ کراوە، بە مامۆستای وت” ئەمجارەیان وەرن بۆ نەخۆشخانەکەی ئێمە، با ئێمەش پشکنینێکت بۆ ئەنجام بدەین”. مامۆستا لەو کاتەدا کەوا خوازیاری سەردانێکی لەو شێوەیە نەبوو، لە وەڵامدا وتی” گەر بە نسیب بێت دێین”.\nمامۆستا لە ساڵی ١٩٩٥ لە ئیستەنبول و، لە ساڵی ١٩٩٧ لە نەخۆشخانەی کلیڤلاندی ویلایەتی ئۆهایۆی ئەمەریکا قەستەرەی دڵی بۆ ئەنجامدرابوو. هەربۆیە پێویستی بە چارەسەرێکی پزیشکی زۆر جددی هەبوو، پێش ئەوەی ڕووبەڕووی جەڵتەی دڵ ببێتەوە.\nئیدی بە مەبەستی ئەوەی مامۆستا بە سەردانێکی لەو شێوەیە ڕازی بکەن، پزیشکەکانی مامۆستا و پڕۆفیسۆر سەعید تارهان لەسەر ئەوە ڕێکەوتن، کەوا نامەیەکی بانگهێشتنامەی لە نەخۆشخانەی مایۆ کلینیکەوە بۆ بنێرن.\nبەڵام مامۆستا هەتا مانگی ئازاری ١٩٩٩، هەرجارێک ئەم باسەی لەلا دەکرایەوە، ڕازی نەدەبوو.\nکاتۆن فەرماندەیەکی رۆمایی و ناپلیۆن\nمامۆستا لە ساڵی ١٩٩٩، لە ڕێپۆرتاژێکیدا لەگەڵ فرێد ڕیدی نوسەری کەنەدایی ئەم قسانەی کرد:\n“حەزرەتی عەلی وتەیەکی هەیە کەوا دوو دێڕی زۆر کاریگەرە: “تۆ خۆت بە گەردیلەیەکی بچوک دەزانی، بەڵام تەواوی جیهانەکان لە تۆدا ڕەگیان داکوتاوە”. هەربۆیە گەر بیروباوەڕی ئێمە بەم شێوەیە بێت، کەوا تەواوی کاکڵەی ناوەڕۆکی بوون لە مرۆڤدا جێگەی کرابێتەوە، ئەوا مرۆڤ وەک ئاوێنەیەکی زۆر پرشنگداری دەرخەری الله یە. گەر ڕوونتر قسە بکەین، مرۆڤ بوونەوەرێکی زۆر تایبەتە. گەر ئیسلام دینی عیبادەت و ئەخلاق و ئیمان بێت، هیچ کام لە سیستەمی دیموکراسی وڵاتانی دونیا، ناتوانن لە دژی ئیسلام بوەستنەوە. بەڵام نادیدەگرتنی ئەم لایەنەی ئیسلام و پێشکەشکردنی تەنیا وەک سیستەمێکی سیاسی بۆ بەڕێوەبردنی مرۆڤەکان، یاخود پێشکەشکردنی وەک شێوازی کاندید بوون بۆ گرتنە دەستی هەندێک پێگە و دەسەڵاتی سیاسی، جگە لە ڕاڤەکردنی ئیسلام بە شێوەیەکی هەڵە هیچی تر نیە. پێویستە ئیسلام بە شێوەیەک کەوا بەشێکی فراوانی کۆمەڵگا بکاتە دوێنراوی خۆی، واتە هەتا ڕادەیەکی زۆر وەک پێکهاتەیەکی ئیمان، ئەخلاق و پراتیک پێشکەشی مرۆڤەکانی بکەین. ئەوەش بخەینە ڕوو کە ئیسلام دژی دیموکراسیەت نیە و لەگەڵیدا دژ نایەتەوە. بۆ ئەوەی نەوەکانی داهاتوو لە نێو ئاشتی و ئاسودەیدا ژیان بەسەر ببەن، پێویستە مرۆڤەکانی ئێستا واز لە زۆرێک لە حەزەکانی خۆیان و ژیانی خۆشی خۆیان بهێنن. من لێرەدا ئاماژە بەوە ناکەم کەوا من یەکێکم لەو مرۆڤانەی کەوا بەم شێوەیە دەکات، بەڵام باوەڕی تەواوم بەوە هەیە، کەوا کەسانێک پەیدا دەبن، کەوا ئەرکێکی لەم شێوەیە بە تەواوی جێبەجێ دەکەن. من لەم بابەتەدا خۆم وەک لەو کەسانە دەبینم، کەوا لە دەرەوەی ئیرادەی خۆم، وەک لوتف و چاودێری الله، بە شێوەکەی کاتی ئاڕاستەی کارگەلێکی لەو شێوەیە کرابێتم”.\nبە گوێرەی مامۆستا، ئیسلام لە بابەتی لە بابەتی پێگەیاندنی مرۆڤ و هاوڵاتی باشدا، خاوەنی دینامیکگەلێکە کەوا دیموکراسیەت منەتبار دەکات. ئەوەی کێشەکانی ئەمڕۆ چارەسەر دەکات مرۆڤی کامڵە. هەربۆیە گەورەترین سەرمایە پێویستە لە پێناو مرۆڤ و پێگەیاندنی مرۆڤی کامڵدا بخرێتە گەڕ.\nمرۆڤی کامڵ لە هەمان کاتدا کەسێکە خاوەن داوایە. مرۆڤێک کەوا خاوەنی دڵۆپێک داوا بێت، لە بلیمەتێک کەوا ٥٠ هێندەی ئەو زانیاری هەیە، بەهێزترە. حەزرەتی عیسا و حەواریەکانی هاوڕێی، حەزرەتی محمد و هاوەڵە بەڕێزەکانی، زمانی ئەو وڵاتانەیان نەدەزانی کەوا ڕوویان تێدەکرد. بەڵام تەنیا ٣٠ ساڵ لە دوای وەفاتی حەزرەتی عیسا، شوێنکەوتوانی ئەو تەواوی ڕۆمایان داپۆشی. هۆکاری ئەم هێزەش بریتی بوو، لەوەی ئەوان پیاوی داوای خۆیان بوون. ئەوەی حەواریەکان و هاوەڵانی لە کارەکانیان سەرخست، بریتی بوو لەوەی سەمیمی و خاوەن دڵ بوون. سەمیمیەت ڕازێکی وەهایە، تەنانەت بەستەڵەکی شاخە سەهۆڵیەکانیش دەتوێنێتەوە. شوێنکەوتووانی سەمیمی و بێگەردی سەردەمی حەزرەتی عیسا، لە مەیدانەکانی زۆرانبازیدا دەرخواردی شێرەکان دەدران، بە دارەکانەوە هەڵیانواسین و فڕێدرانە ئەو خەندەقانەی کەوا پڕ لە ئاگر بوون. بەڵام سەرەڕای تەواوی ئەم کارانەیان لە دینەکەیان هەڵنەگەڕانەوە. لە دوای خەباتێکی دوور و درێژ، سەرکەوتنیان بەدەستهێنا. هەربۆیە کۆنستانتینوسی یەکەم، مەسیحیەتی وەک دینی فەرمی دەوڵەت پەسەند کرد.\nئەو کەسانەشی لە سەرەتادا هاتنە ناو ئیسلامەوە، لە ماوەیەکی زۆر کەمدا ڕێڕەوی مێژووی مرۆڤایەتییان گۆڕی. لە سەردەمی حەزرەتی عوسماندا دەریای حەزەریان تێپەڕاند، گەشتنە ڕوباری جەیهون. دەریاچەی ئاراڵ و چواردەوری شاخی پالاندۆکەن موسوڵمانێتیان ناسی. لە سەردەمی حەزرەتی عەلیدا، لە سایەی پیاوانی خاوەن داوای ئەم دینەوە هەتا گەروی جەبەل تاریق ڕۆشتن. ئەوەی لەم سەردەمەدا موسوڵمانەکانی هەتا ناو شوراکانی چین ڕەوانە کرد، هەر ئەم هێزە بوو.\nلە کاتێکدا سەرچاوە ئیسلامیەکان باس لە ١٠٠ هەزار هاوەڵی موسوڵمان دەکەن لە سەردەمی سەردارمان، بەڵام ئەوانەی لە گۆڕستانی مەدینەن، ناگاتە ١٠ هەزار کەسیش. کەواتە ئەوەی دەمێنێتەوە، بە مەبەستی بەرزکردنەوەی ناو الله، ملی ڕێگەیان گرتووە. چونکە بە گوێرەی بیروڕای ئەوان، مردن لە کەعبە و نێژران لەوێ، لە ڕۆشتن بەرەو پەکین و مردن و ناێژران لەوێ، خێری زیاتر نیە. هاوەڵان ناوی هەر پارچەیەک وشکانییان لەسەر ڕووی گۆی زەوی ببیستایە، بە مەبەستی گەیاندنی ناوی الله ڕوویان لەو شوێنە دەکرد. گەر کەسێک لە دەرەوە سەیری ئەمانەی بکردایە، ئەوا بە شێت ناوی دەبردن. چونکە ئەو کارانەی ئەوان دەیانکرد، لەسەر ئاستێک بوو کەوا خەیاڵ و ئەقڵی مرۆڤی دەوەستاند. هەربۆیە سەردەمی هاوەڵان کەوا ٣٠ ساڵی خایاند، سەردەمێکی ناوازە بوو.\nبە گوێرەی تێڕوانینی مامۆستا، وڵاتێک کەوا لە ڕووی ڕۆحیەوە داڕوخابێت، تەنانەت گەر هەموو گۆشەیەکی بە مەدالیای سەرکەوتن و تیمسالی دراگۆنەکانیش ڕازاندرابێتەوە، لەگەڵ گۆڕستاندا هیچ جیاوازیەکی نیە. کاتۆنی فەرماندەی ڕۆماییەکان، ئەو کاتە سەرکەوتوو نەبوو کەوا کارتاجیەکانی بەزاند و، سوپاکەی بە نەڕەی سەرکەوتنەوە گەڕانەوە پایتەختی وڵاتەکەیان، بەڵکو ئەو کاتە سەرکەوتنی بەدەستهێنا کەوا چووە بەردەمی پاشاکەیی و ئەسپ و جلە سەربازیەکانی ڕادەستکرد و وتی” من لەبەر خاتری گەلەکەم جەنگام، ئیستا ئەرکەکەم تەواو بووە و بۆ گوندەکەی خۆم دەگەڕێمەوە”.\nلە بەرامبەر ئەمەدا، ڕۆحێکی زەلیل کەوا لە دیلێتی نەفس و خووە خراپەکانی ڕزگاری نەبووبێت، تەنانەت گەر هەموو دونیا فەتح بکات، هێشتا هەر بە دۆڕاو ئەژمار دەکرێت.\nناپلیۆن کەوا خۆی بە تاقە فەرمانڕەوای هەموو دونیا ئەژمار دەکرد، ئەو کاتەی بە هۆی ئەم سەرشێتیەی خۆیەوە شەپازلەیەکی لە زانست و فەزیڵەتدا لە ڕێگەی لێدانی لە کەسایەتی فەیلەسوف ماڵمۆیەوە، ئەو بەزینەی لەم کاتەدا لە ڕۆحیدا توشی بوو، زۆر لەو نسکۆیە بە ئازارتر و ڕسواکەرتر بوو کە لە واتەرلۆدا توشی بوو.\nئیمبراتۆریەتی ڕۆما، بەو لێژیۆنە سەربازیە سەرسوڕهێنەرانەی هەیبوو، بەو یاسایانەی لە سیناتۆکەیدا هەیبوو، لە ڕێگەی ئەو ئازادیەی بە دینەکانی دابوو، هەتا ماوەیەکی دیاریکراو بە پێوە مایەوە. هەتا ئەو کاتەی نیرۆن هات و دەستی کرد بەوەی زوڵم لە مەسیحیەکانی ئەو وڵاتە بکات، ئەم کارە سەرشێتانانەی ئەو کۆتایی ئیمبراتۆریەتەکەشی لێکەوتەوە. ئەمەش بریتی بوو لە زاڵبوونی هێز بەسەر بلیمەتیدا. ئەوەی بلیمەتی ناپلیۆنی کوناودەر کرد، ئەوەی سەری لە ئەسکەندەری گەورە شێواند، ئەوەی هیتلەری کردە شێتی سەردەمەکەی خۆی هەمان شت بوو: شێتێتی بۆ گرتنە دەستی دەسەڵات.\nئەمە لە کاتێکدایە سەرکەوتنی ڕاستەقینە بریتیە لەوەی مرۆڤ هەڵپەکانی ناو ناخی جڵەوگیر بکات، ڕێگە بە هەستە سەرەڕۆکانی نەدا ملی ڕێگە بگرن.\nفەزیڵەت کارێکی وەهایە لە نێو خەڵکدا لەسەر زەوی یان پارچە بەڕەیەکیش دادەنیشێت. بەڵام غرور لەسەر ناوازەترین کورسیەکایش جێگەی نابێتەوە. غرور لەبەر ئەوەی لە خۆی هەڵگەڕاوەتەوە، وەک بیرە ئاوێکە کەوا لەسەر شکڵی گومەزێک وەستاوە. غرور منداڵی ناشەرعی جەهالەتە. فەزیڵەتیش منداڵی شەرعی حیکمەتە. فەزیڵەت لایەنگری هەریەک لە ئازادی و یەکسانییە.\nبەڵام لە کۆمەڵگایەکدا کەوا بەها ڕاستەقینەکان ژێراوژور کراون، کاتێک ئیعتیباری مرۆڤەکان بە پارە، خانوی هاوینەهەوار و کوێستانەکان، بە ڤیلاکانیان هەڵسەنگاندنی بۆ دەکرێت، بەها ماددیەکان وەک گلادیتۆرێکی قوڕمساغ ئەم بەها ڕاستەقینانە دەخاتە ژێر پێکانیەوە. لە کۆمەڵگایەکی لەم شێوەیەدا کاتێک تەڵەکەباز و هەلپەرستە چاو کزەکان کەوا دوو هەنگاوی پێش خۆیان نابینن دەبنە فەرمانڕەوا، شتێکی زۆر ئاساییە. کۆمەڵگایەکی لەم شێوەیە یەک واتای هەیە، ئەویش ئەوەیە لە ڕووی ڕۆحیەوە داڕماوە.\nیەکەم جەڵتەی دڵ کەوا لە مامۆستا دەدا(١٩٩٩)\nیەکەم جەڵتەی جددی کەوا ڕوویبەڕووی مامۆستا بووەتەوە، لە پێش سەردانی بۆ ئەمەریکا، لە شاری ئیستەنبول لێیدەدا. ئەو ڕۆژە لە شوێنی مانەوەی لە ئاڵتونیزادە، پزیشکەکەی بە ناوی قودرەت ئوناڵ بانگ دەکات و پێی دەڵێت” هەستدەکەم باش نیم”. ئەو ڕۆژە کاتێک شەکرەکەی دەپێوێت، جاری یەکەم ٩٠ پلە، جاری دووهەمیش ٧٠ پلە دەبێت. کاتێک جاری سێهەم دەیپێونەوە، ئەمجارەیان ٤٥ پلە دەردەچێت. دکتۆر ئوناڵ ترسی لێدەنیشێت، چونکە شەکرەکەی مامۆستا بە شێوەیەکی خێرا دادەبەزی. دکتۆر ئوناڵ دەرزی شەکرەکەی ئامادە کرد و، مامۆستاش بەرەو خاڵێک دەڕۆشت کەوا گەڕانەوەی بۆ نەبوو. دکتۆر هەرچەندە دەیوت مامۆستا با دەرزیەکت لێبدەم، ئەو لە وەڵامدا دەیوت” جارێ با بوەستین، نامەوێت ڕۆژووەکەم بشکێنم”. جاری چوارەم کاتێک شەکرەکەیان پێوایەوە، ئەمجارەیان بۆ ٦٠ پلە بەرز بوو بوویەوە. بەم هۆیەوە پێویست بە شکاندنی ڕۆژووەکەی نەمابوو…


ئێران هەڕەشە لە ئەمریکا دەکات\n4706 جار خوێندراوەتەوە\nجێگری فەرماندەی گشتی سوپای پاسداران رایگەیاند، هێزەکانی وڵاتەکەی فڕۆکە ئەمریکییەکان لە ئاوەکانی کەنداو تێکدەشکێنێت، ئەگەر واشنتن هەر کارێکی "شێتانە" بەرامبەر تاران بگرێتەبەر.\nحسێن نەجات، جێگری فەرماندەی گشتی سوپای پاسداران بۆ کاروباری کۆمەڵایەتی باسی لەوەکردووە، " سەکۆی موشەکەکانی ئێران دەگەنە بنکە ئەمریکییەکان لە ناوچەکەدا و ئەگەر هەر هێرشێک بکرێتە سەر وڵاتەکەمان بنکە ئەمریکییەکان لە وڵاتانی عەرەبی دراوسێ دەکەینە ئامانج".\nباسی لەوەشکردووە، "جەنگ بەشێک نییە لە بەرنامەی ترەمپ، بەڵکو دەیەوێت تاران بهێنێتە ناو گفتوگۆکانەوە ئەویش لە رێگای فشارخستنە سەر وڵاتەکەمان".\nدوێنێش بنیامین نەتەنیاهو سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل هۆشداریی دا لەوەی ئێران لەبەردەم هێرشی فڕۆکە جەنگییەکانی وڵاتەکەیدایە و، هێزی ئاسمانی ئیسرائیل بە ئاسانی توانایان هەیە بگەنە ئێران.\nئەو پێشهاتە نوێیانەش لە کاتێکدایە، ڕۆژانە ناکۆکییەکانی نێوان تاران و واشنتۆن لە پەرەسەندندایە، بە تایبەت لە کاتێکدا ئەمریکا ڕۆژ لە دوای ڕۆژ سزاکانی لەسەر ئێران زیاتر و فراوانتر دەکات و بوونی سەربازیی خۆی لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بەهێزتر دەکات.\nپێشتریش کاتێک سوپای ئەمریکا چەند کەشتییەکی جەنگی و کەشتی فڕۆکەهەڵگر و فڕۆکە بۆمبهاوێژەکانی جۆری بی ٥٢ و موشەکی پاتیرۆتی رەوانەی ناوچەکە کرد، لێپرسراوانی سەربازیی ئێران هەڕەشەی ئەوەیان کرد، ئەگەر سوپای ئەمریکا هەر سەرکێشییەک بکات و هێرش بکاتە سەر ئێران، ئەوا سەرجەم کەشتی و هێزەکانی لە کەنداو نقوم دەکرێت و بە چەکێکی نهێنی هێرش دەکاتە سەر بەرژەوەندیی و بنکەکانی ئەمریکا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.


ڕێژیمی ئێران لە سووریه تاکتیکی کەو دەگرێتە بەر\n12:42 - 20 جۆزەردان 2718\nکوردستان میدیا: ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران بۆ مانەوەی لە سووریە و درێژەدان بە جەنایەتەکانی خۆی لەو وڵاتەدا بە مەبەستی فریودانی کۆمەڵگەی جیهانی وەک کەو سەری خۆی دەخاتە ژێر بەفرەوە.\nڕۆژنامەی "والستریت ژۆرناڵـ"ـی ئامریکایی، لە ڕاپۆرتێکدا بڵاوی کردووتەوە، کە هێزەکانی ڕێژیمی ئێران و هێزە میلیشاییەکانی دیکەی سەر بە ڕێژیمی ئێران، بە مەبەستی مانەوەیان لە سووریەدا بە جلوبەرگی ئەرتەشی ڕێژیمی ئەسەد گەڕاونەتەوە سنوورەکانی ئیسرائیل.\nدژبەرانی ڕێژیمی ئەسەد بڵاویان کردووەتەوە، چەندین کاروانی نیزامی هاتوونەتە شاری دەرعا و قەنیتره لە بەرزایییەکانی گوڵان کە یونیفۆرمی ئەرتەشی ڕێژیمی ئەسەدیان لە بەردا بووە.\nگەڕانەوەی هێزەکانی ڕێژیمی ئێران و میلیشاکانی سەر بەو ڕێژیمە لە کاتێكدایە، کە حەوتووی ڕابردوودا ئەو هێزانە لە سنوورەکانی ئیسرائیلەوە لە باشووری سووریە پاشکشەیان کردبوو.\nکشانەوەی هێزەکانی ڕێژیمی ئێران لە باشووری سووریە، لەسەر داواکاریی ئیسرائیل لە ڕووسیه بووه.\nبەرپرسێکی ئیسرائیلی لەو بارەوە باسی لەوە کردووە، کە ئێمە ئاگاداری هەموو ڕووداوەکانی دەورووبەرمانین.\nئامریکا و ئیسرائیل لەسەر دەرکردنی ڕێژیمی ئێران لە سووریە جەخت دەکەنەوە، بەڵام حەسەن نەسروڵڵا، ڕێبەری حیزبوڵڵای لوبنان ڕایگەیاندووە: "ئێمە پێتان دەڵین کە ئەگەر هەموو دنیا کۆ ببێتەوە تا ئێمە ناچار بکات لە سووریە بڕۆینە دەرەوە، ناتوانن ئەو کارە بکەن".\nپرسی دەرکردنی ڕێژیمی ئێران لە سووریه ماوەیەکە بە چڕی باسی لێوە دەکرێت، لەو پێوەندییەدا ڕێکەوتی ١٨ی ڕەشەمەی ١٣٩٥ی هەتاوی، نیکی هێڵی، لە کۆنفڕانسێکی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، ئامریکا پاڵپشتی لە کۆبوونەوەکانی نێوان ئۆپوزیسیۆن و ڕێژێمی سووریە بە سەرپەرەستیی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕی نێوخۆیی ئەو وڵاتە دەکات.\nناوبراو ڕایگەیاند: کە سووریه نابێ ببێتە شوێنێکی ئارام بۆ تیرۆریستان و ئامریکا بۆ دەرکردنی ڕێژیمی ئێران و دەستوپێوەندەکانی لە سووریه هەوڵ دەدات.\nماوەیەک پێش ئێستا، ڕۆژنامەی "تایمز ئافـ"ـی ئیسرائیل لە ڕاپۆرتێکدا بڵاوی کردەوە، ئیسرائیل و ڕووسیه بە نیسبەت بوونی هێزەکانی ڕێژیمی ئێران لە سووریەدا بە ڕێککەوتنێک گەیشتوون و بەپێی ئەو ڕێكکەوتنە، دەبێ هێزەکانی ڕێژیمی ئێران لە سنوورەکانی ئیسرائیل دوور بن.\nهاوکات "ولادێمیر پووتین" سەرکۆماری ڕووسیە داوای کردووە، هێزه بیانییەکان سووریه بەجێ بێڵن، نوێنەری ناوبراویش داوای کردووە کە هێزە بیانییەکان لە سووریه بکشێنەوە.\nلەو پێوەندییەدا، "ئەلکساندێر لاورۆنتیڤ"، کە نوێنەری تایبەتی پووتین بۆ کاروباری سووریەیە، جەختی کردووەتەوە، کە ئەو بڕیارە هێزەکانی ڕێژیمی ئیران و حیزبوڵڵاش لە خۆ دەگرێت.\nلە سەرەتای شەڕی نێوخۆییی سووریەدا، کە لە ساڵی ٢٠١١ـەوە لە نێوان ڕێژیمی ئەسەد و گرووپە ئۆپوزسیۆنەکانی ئەو وڵاتە سەری هەڵداوە، ڕێژیمی ئێران بە هەموو هێزییەوە بەرگری لە ڕێژیمی بەشار ئەسەد دەکات و وێڕای دابینکردنی چەکوچۆڵ، شانبەشانیشی شەڕ دەکات.


لاری ئیلیۆت: ئه‌ردۆغان لە كۆتاییدا خۆی ڕادەستی ترەمپ دەكات – ئاژانسی ھەواڵی پەیامنێر\nلاری ئیلیۆت: ئه‌ردۆغان لە كۆتاییدا خۆی ڕادەستی ترەمپ دەكات\nنوێكراوه‌ته‌وه له Aug 13, 2018\nلاری ئیلیۆت نووسه‌ری دیاری رۆژنامه‌ی (گاردیان)ی ئینگلیزی، ئه‌مڕۆ له وتارێكیدا له‌باره‌ی دابه‌زینی به‌های لیره‌ی توركی به‌رامبه‌ر به دۆلار، نووسیویەتی تاكه رێگه‌ی ئه‌ردۆغان بۆ ده‌ربازبوون له‌و قه‌یرانه ئابوورییه، رادەستبوونیەتی به دۆناڵد ترەمپ.\nئه‌و نووسه‌رە له وتاره‌كه‌یدا باس له خراپی ره‌وشی ئابووریی توركیا ده‌كات، هه‌روه‌ها پێیوایه توركیا كات و هه‌ڵبژارده‌ی خۆی به‌كار هێناوه بۆ ده‌ربازبوون له‌و قه‌یرانه، به‌ڵام سوودی نه‌بووه.\nهەروەها نووسیویەتی “بۆ ئه‌وه‌ی توركیا له‌و قه‌یرانه داراییه رزگاری بێت، 3 رێگه‌ی له‌به‌رده‌مه. به‌رنامه‌یه‌كی ئابووری باش دابنێت، رێگه‌ش له بانكی ناوەندیی توركیا بگرێت كه رێژه‌ی سوو زیاد بكات، كێشه‌كانیشی له‌گه‌ڵ ئه‌مریكا چارەسەر بكات”.\nئه‌و نووسه‌ره پێیوایه ئه‌ردۆغان شه‌ڕێكی دۆڕاو له‌گه‌ڵ ترەمپدا ده‌كات، بۆیه پێویسته ئه‌ندریۆ برونسۆن قه‌شه ئه‌مریكییه‌كه راده‌ستی ئه‌مریكا بكاته‌وه و قبووڵیشی بكات كه ئه‌و هه‌نگاوه‌ی باشترین رێگه‌یه.\nدوێنێ یەكشەممە ره‌جه‌ب ته‌ییب ئه‌ردۆغان سەركۆماری توركیا له وتارێكیدا له ترابزۆن، باسی له هه‌ڕه‌شه‌كانی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا كرد بۆ توركیا و گوتی “ترەمپ به منی گوتووه تا 3 رۆژی تر پێویسته قه‌شه ئه‌مریكییه‌كه راده‌ستی ئه‌مریكا بكه‌یته‌وه”.\nئه‌ردۆغان به ده‌نگێكی به‌رز گوتی قه‌شه ئه‌مریكییه‌كه راده‌ست ناكه‌ین و یاسا رۆڵی خۆی ده‌بینێت.\nعەلی عەونی: پارتی كاندیدی بۆ پۆستی سەرۆك كۆمار یەكلایی…


بەنگلادیش.. ئاوارە ڕۆهینگییەکان بە گریانەوە داوای هاوکاری لە ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان دەکەن – ئیسلامی\nسه‌ره‌تا/ جیهانی ئیسلامی/بەنگلادیش.. ئاوارە ڕۆهینگییەکان بە گریانەوە داوای هاوکاری لە ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان دەکەن\nبەنگلادیش.. ئاوارە ڕۆهینگییەکان بە گریانەوە داوای هاوکاری لە ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان دەکەن\nئاوارە ڕۆهینگییەکانی بۆرما لە بەنگلادیش بە گریانەوە داوا لە ئەنجومەنی ئاسایش دەکەن کە یارمەتییان بدەن بە سەلامەتی بگەڕێنەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان.\nبەگوێرەی هەواڵێکی ئاژانسی ڕۆیتەرز، ئەو ئاوارانە داوای دادپەروەریشیان کردووە لە بەرامبەر حاڵەتەکانی کوشتن و دەستدرێژی سێسکی و سوتاندنی ماڵەکانیان و کردەوە دڕندانەکانی تر کە لەلایەن سوپای بۆرما و بوزیەکانەوە بەرامبەریان ئەنجامدراوە.\nئاوارە ڕۆهینگیەکان ئەوەی کە بەسەریان هاتووە گێڕاویانەتەوە بۆ کارین پیێرس نێردەی بەریتانیا بۆ ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان و پێریسیش وتوویەتی “هەوڵی دۆزینەوەی ڕێگایەک دەدەین بۆ گەڕانەوەی ئەو خەڵکە هەژار و لێقەوماوە بۆسەر ماڵ و حاڵی خۆیان. بەڵام بەداخەوە لە ئێستادا ناتوانین هیچ کارێک بکەین بۆ کەمکردنەوەی خەم و پەرێشانیەکانیان”.\nئەوەش لەکاتێکدایە، وەفدی ئەنجومەنی ئاسایش کە ڕۆژی دوو شەممەی ڕابردوو ٢٣ی نیسان لە بۆرما بوون چاویان بە ئاونگ سان سو کی ڕاوێژکاری بۆرما کەوتووە، دواتریش سەردانی ئاوارەکانی بۆرمایان لە بەنگلادیش کردووە کە نزیکەی ٧٠٠ هەزار ئاوارە دەبن.\nکێڵی کوری جێگری باڵیۆزی ئەمریکا بۆ نەتەوە یەکگرتووەکان لەبارەی دۆخی ئاوارە ڕۆهینگییەکان لە بەنگلادیش وتوویەتی “شتی وام تا ئێستا نەبینیوە. کارەسات دەقەومێت لەکاتی بارانباریندا”.\nئاوارەیەکی ڕۆهینگی بەناوی ساجیدە بێگوم بە ئاژانسی ڕۆیتەرزی وتووە “ئێمە داوای دادپەروەری دەکەین لەکاتێکدا سوپای بۆرما لە بۆرما لێمان دەکوژێت و زۆر ئەشکەنجەمان دەدات”.\nوو هایتاو جێگری باڵیۆزی چین بۆ نەتەوە یەکگرتووەکانیش لەوبارەیەوە بە ڕۆیتەرزی وتووە “ئەمە پرسێکی زۆر ئاڵۆزە، و پەیوەندی بە مێژوو، کەمینەکان و دینەوە هەیە. وەڵامێکی ئاسان بۆ ئەوە نییە بەڵام ئەگەر هەموومان پێکەوە کار بکەین پێم وایە دەتوانین ڕێگایەکی چارەسەر بدۆزینەوە”.\nدیمیتری پۆلیانسکی جێگری نێردەی ڕووسیا بۆ نەتەوە یەکگرتووەکانیش بە ڕۆژنامەنوسانی ڕاگەیاندووە “چارەسەرێکی سیحراویمان پێ نییە لە ئەنجومەنی ئاسایش”.\nئەوەش لەکاتێکدایە چەندین ساڵە هاوڵاتییانی گەلی ڕۆهینگیا لە بۆرما بە چەندین شێوە لێیان دەکوژرێت و زوڵمیان لێدەکرێت، دواین ئۆپراسیۆن و دەستدرێژی سوپا و بوزیەکانی بۆرما لە ٢٥ی ئابی ٢٠١٧ دەستیپێکرد و هێشتاش بەردەوامی هەیە. بەهۆی توندوتیژی و دەستدرێژییەکانیشەوە لە ٢٥ی ئابەوە بە هەزاران ڕۆهینگی کوژراون و سەدان هەزاریان لێ ئاوارەبوون، و هەزارانیشیان ڕووبەڕووی ئەشکەنجە و دەستدرێژی سێکسی بوونەوە.\nسۆماڵ.. بەهۆی تەقینەوەیەکەوە ١٦ کەس کوژران\nحەسەن بەننا – بەشی شەشەم: بۆ لایەنگرانی\nبەهۆی دەستدرێژیی سێکسیی سەربازانی ئەسەدەوە لە باکوری حەڵەب ١١ منداڵ گیانیان لەدەستداوە\nسەرکردەکانی جیهان پیرۆزباییان لە ئەردۆغان کرد


بانک ناوەندی عراق سوود قەرز کەمەوکەێد\nشەفەق نیوز/ بانک ناوەندی عراق، ئمڕوو سیشەممە، کەمەوکردن قانجاز قەرزەگان ئەرا پشتگیری کەرتە ئابوورەی و بەرهەمیەگان راگەیان .\nبەیاننامەیگ لە بانک ناوەندی رەسیە ئاژانس شەفەق نیوز باسکرد؛ وەگەرد وەردەوامی گاریگەری پەتای کۆرۆنا لەبان ئابووری، و ئەو کۆتەیلە ک لەبان چالاکی ئابووری داناگەی لە فرەی کەرتەیل بەرهەمهاوردن و خزمەتگوزاری، وداوەزین نرخ نەفت، بانک ناوەندی عراق بڕیاردا لە پشتگیری پویلداری پڕۆژەیل ئیسە ک سپۆنسەر کریا لە (هەڵمەت یەک ترلیۆن) وە بایی ٥ مەلیۆن دینار ئەرا ئەوانەگ داخوازی دیرن، و زەمانەت خود پڕۆژەگە، وەرانوەر کۆمسیۆن وەڕیەبردنی وەبی قانجازو سوود بانكی.\nبەیاننامەی بانک ناوەندیەگە هەمیش وت: رینما دریا بانکەیل و کۆمپانیایه‌ل زامنكردن وە کەمەوکردن قانجازەگە لە ٤،٨% ئەرا ٣،٥% ئەرا قەرزکەرەیل لە چین ١-٢٠ مەلیۆن دینار، و کەمەوکردن قانجازیە بانکیەگان لە چین ٢١ مەلیۆن- ١ ملیار دینار لە ٦،٣% ئەرا ٤% .\nبەیاننامەگە وتیش؛ بانکەگە هەمیش رینما دا بانکەیل تا چەودیری پڕۆژەیل تایبەت وە کەرت گەشتی و هوتێل و چیشتخانەیل بکەێد ، وە هوویرەو کردن لە دویاخستن قست قه‌رزه‌یلیان ئەرا ماوەیل دریژتر، تا ئەوەنە لە قەیران پەتاگە قورتار بوون.


به‌په‌له .. ئەحمەد كانی وه‌ڵامێكی جه‌رگبڕ ئاراسته‌ی لاهوور جەنگی ده‌كات\nبەرپرسی لقی دووی پارتی دیموكراتی كوردستان وەڵامی لاهوور جەنگی دەداتەوە و رای دەگەیەنێت كە هەولێر جێگە بۆ ژاوەژاو و تاڵانچیایەتی و كەڵەگایەتی ناكاتەوە و پرسیاری ئەوەی لێ دەكات كە ئاخۆ جگە لە تاڵان و سەرانەوەرگرتن و مەحرومكردنی خەڵك، چیتریان بۆ سلێمانی كردووە تا باسی هەولێر و دهۆك و زاخۆ بكەن.\nئەحمەد كانی، بەرپرسی لقی دووی پارتی لە پێگەی خۆی لە تۆڕی كۆمەڵایەتیی (فەیسبووك) بە نووسینێكی كورت، وەڵامی قسەكانی ئەمڕۆ چوارشەممە ٢٣ی تەمووزی ٢٠٢٠ی لاهوور جەنگی دایەوە و رای گەیاند: “جەنابی لاهوور، لە جیاتی تەنگەنەفەسی و دەنگهەڵبڕین و ڕەزاگرانی و باسكردنی هەولێر و دهۆك و زاخۆ، بۆ ناچی چارەسەری دەردی خۆتان بكەن و ناوماڵتان چاك بكەن؟ لەو بیست و چەند ساڵەدا چیتان كردووە بۆ دەڤەری سلێمانی جگە لە تاڵان و سەرانەوەرگرتن و مەحرومكردنی خەڵك تاكوو بێی باسی هەولێر و دهۆك و زاخۆ بكەی؟\nچیتان بۆ زاخۆ كردووە غەیری تەقینەوە و تیرۆر و كوشتنی خەڵكی بێگوناحی ئەم شارە؟ زاخۆییەكان چاویان ئەو دەستسوورانە دەردێنێ ئەگەر بێن خێمەی شوومیان لە شارەكەیاندا هەڵبدەن. دهۆكی دەلال گەرووی هەر خاكفرۆشێك هەڵدەدڕێنێ ئەگەر چاوی تەماح و تاڵانی تێ ببڕێ”.\nئەوەشی وەبیر لاهوور جەنگی هێناوەتەوە كە “ئەوكاتەی هەولێر لەژێر دەستی ئێوەدا بوو، چیتان بۆ هەولێر و هەولێرییەكان كرد؟ خۆ هەموومان بیرمان دێت خەڵك لە سەر و ماڵی خۆی دڵنیا نەبوو. لەبەر دزی و تاڵانییەكانتان خەڵك سەیارەی دەبردە سەربانەكان بۆ ئەوەی لێیان نەدزن و كەس نەدەوێرا كاسبیی بكات نەوەك تاڵانچییەكانتان سەرانەیان لێ بسێنن و سامانیان بدزن. هەولێر چەقی كار و چالاكیتان بوو، بۆیە لە ڕفاندن و تیرۆركردنی خەڵكی نیشتیمانپەروەر و زانا و پیاوی باشی ئەم وڵاتە دەستتان نەپاراست”.\nنموونەشی بە چەند تاوانێكی تیرۆركردن هێناوەتەوە و رای گەیاندووە: “كە لە هەولێر بوون، خەڵكی خاوەن فكر و ئاكادیمی و زانای وەك د. محەمەد باجەلان و د. محەمەد قەرەداغی و سەڵاح هەورامیتان تیرۆر كرد. خەڵكی نیشتیمانپەرورەی وەك نەقیب كەمال و محیەدین ڕەحیم و شوان عوسمان بەزاز و عەونی شاكر و دەیانی دیكەتان تیرۆر كرد و ڕفاند و ژیان و ئۆقرەییتان لە هەولێر ستاند”.\nئەحمەد كانی پرسیاری ئەوە لە لاهوور جەنگی دەكات كە “بە چ ڕوویەك دەتانەوێ بێن و ئاسمانی شار تاریك بكەن؟ بڕۆن عیلاجی دەردەكانی خۆتان بكەن و بەڵا و دەنگەدەنگتان دوور بكەنەوە. هەولێر جێگە بۆ ژاوەژاو و تاڵانچیایەتی و كەڵەگایەتی ناكاتەوە”.


لە هەرێم، نزیكەی 400 كەس تووشی كۆرۆنا بوون - تۆڕی میدیایی خەڵک\nسلێمانی ـ نزار جەزا لەساڵی 2015ەوە یاسای سندوقی داهاتە نەوتییەكان لەپەرلەمانی كوردستان دەرچووە، بەڵام تاكو ئێستا جێبەجێنەكراوە. یاسای سندوقی داهاتە نەوتییەكان لەپلانی چوار ساڵەی ئەم كابینەیەی حكومەتی هەرێم لەبڕگەی شەشەمدا جێگیركراوە، كە ئەگەر جێبەجێبكرێت هەنگاوێكی گرنگدەبێت لەبواری چاكسازیدا و داهاتەكانی نەوت شەفاف دەبێت، كە ئەمەش چارەسەری زۆر كێشە دەكات. حسام حەكیم بەرزنجی، سەرۆكی ڕێكخراوی گەشەپێدانی ئابووری كوردستان لەكۆنفڕانسێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، بەناوی هاوپەیمانی شەفافیەت و لێپرسینەوە، كە لە 70 ڕێكخراو و سەندیكا و كۆمەڵە پێكهاتووە و تۆڕی گەشەپێدانی پێڕەو، كە لە 40 ڕێكخراو و سەندیكا پێكهاتووە، داوای جێبەجێكردنی ئەم یاسایە دەكەن. دەشڵێت: پەرلەمان و بەرپرسان و لایەنە سیاسییەكانیش پاڵپشتی ئەم یاسایەن، بەڵام كاری بۆ نەكراوە. ئاماژەی بەئەوەشدا، حكومەتی هەرێم تاكو ئێستا هیچ وەڵامێكیان نەبووە، كە بۆچی ئەم یاسایە جێبەجێناكات. باسی لەئەوەشكرد، بەهۆی ئەم یاسایەوە سوودی زیاتر لە داهاتەكان وەردەگیرێت و داهاتەكان شەفاف دەبن. وتیشی: ئەگەر جێبەجێبكرێت، دەستكەوتێكی زۆر گرنگە. ئەوەشی باسكرد، هەندێك هەنگاوی بۆ نراوە، بۆ نمونە كۆمپانیای دیلۆیت بۆ هەرێم هاتووە و وردبینی لەداهاتی نەوتی هەرێم دەكات و ساڵانە و چەند مانگ جارێك ڕاپۆرت بڵاودەكاتەوە، هەروەها وا بڕیارە لەپڕۆژە یاسای بودجەدا داهاتی نەوت بنوسرێت، بەڵام تاكو ئێستا ئەو سندوقە دروستنەكراوە. ئەوەشی خستەڕوو، لەساڵی 2015ەوە یاساكە لەپەرلەمانی كوردستانەوە دەرچوو، كە دەبوو پاش 90 ڕۆژ جێبەجێبكرێت، بەڵام تاكو ئێستا جێبەجێنەكراوە. لەماوەی ساڵی 2019ەوە تاكو ئێستا حەوت یاداشت بەجیا دراوە بە هەریەكە لەپارتی دیموكراتی كوردستان، یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان و بزووتنەوەی گۆڕان، هەروەها سێ یاداشت بەجیا پێشكەش بە سەرۆكایەتی ئەنجومەنی وەزیران و پەرلەمانی كوردستان كراوە. تاكو ئێستا لەهەرێمی كوردستان داهاتە نەوتییەكان شەفاف نییە، ئەمەش بۆتە كێشەیەك و بەردەوام داوای شەفافبوونی دەكرێت.\nخەڵك- پێكدادانی هێزە ئاسایشییەكانی دەوڵەتی ئیسرائیل و نوێژخوێنانی مزگەوتی ئەقسا لە قودسی خۆرهەڵات بۆ سێهەم شەو بەردەوامی هەبوو لە شەوی رابردوو تا بەیانی ئەمڕۆ و تا ئێستاش درێژەی هەیە. سەرباری بانگەوازە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەكان بۆ راگیرانی توندوتیژییەكانی قودسی خۆرهەڵات، بەڵام پێكدادانەكان بەردەوامن، بەیانی ئەمڕۆ هێزە ئیسرائیلییەكان چوونە نێو گۆڕەپانەكانی مزگەوتی ئەقساوە، پێكدادانی توند رووی داوە. بەپێی سەرچاوەكانی دەنگوباس لە پێكدادانەكان شەوی رابردوودا تا ئێستا 180 كەس بریندار بوون. لەلایەكی دیكەوە هێزە ئیسرائیلییەكان و گرووپە چەكدارەكانی غەزە تۆپبارانی ناوچەكانی یەكدییان كردووە لە شەوی رابردوودا. چەند سەرچاوەیەك رایانگەیاندووە كە ئیسرائیل خۆی بۆ پەرەسەندنی زیاتر و رەوشی نوێ ئامادەكردووە.\nئەمەی خوارەوە چەند ڤیتامینێکە کە هیچ سوودی نییە و چەند دانەیەکی دیکە کە زۆر بەسوودە: ڤیتامینە بێ سوودەکان: ڤیتامین C خواردنی ڤیتامین C بەجیا سوودی نییە و جەستە سوودی لێ وەرناگرێت، بۆیە باشترە لە خواردنەوە وەری بگریت وەک شلیک و پڕتەقاڵ و برۆکولی ڤیتامین A ڤیتامین A بۆ چاو باشە، گەر سستمی خواردنت باشبێت پێویستت بەوەنییە کە بەکەپسول بیخۆیت، چونکە خواردنی ئەگەری شێرپەنجەی سیەکان زیاد دەکات. ڤیتامین E بەهەمان شێوە خواردنی ڤیتامین E بە کەپسول ئەگەری شێرپەنجەی پرۆستات زیاددەکات، لەجیاتی ئەوە دەتوانیت سپێناغ و ئەڤۆگادۆ و بادەم و هاوشێوەکانی بخۆیت. کەپسولی چەوری سوتێن کەپسولەکانی سوتاندنی چەوری زیانی هەیە بۆ گورچییلە و ئەگەری سەکتەی دڵیش زیاتر دەکات و باشترە نەیخۆیت. مەڵتی ڤیتامین ئەم جۆرە کەپسولەش لەنێو خەڵکدا زۆر باوە، بەڵام توێژینەوەکان سەلماندویەتی کە زۆر بەکارهێنانی مەترسیدارە بۆ تەندرووستی ئەو ڤیتامینانەی کە سەلامەتە و دەتوانیت بەکاری بهێنیت: ڤیتامین D لەو ناوچانەی کە تیشکی خۆر وەک پێویست نییە، دەتوانیت بەکاری بهێنیت و بۆ ماسولکەکان باشە ئۆمیگا ٣ ئەم کەپسولەش بۆ ئەوکەسانە باشە کە ماسی تەندرووست ناخۆن پاودەری پڕۆتین پاودەری پرۆتین گەر بڕێکی سەلامەت وەربگیرێت دەتوانێت یارمەتی دابەزاندنی کێش بدات، بەتایبەت پاودەری سۆدا و سزک کە بریتییە لە شلەیەکی ماوە یان جیاکراوە لە شیر دوای دروستکردنی پەنیر، بەڵام پرۆتینی گۆشتی گا بەهای خۆراکی باش نییە. ڤیتامین B12 ئەم ڤیتامینە لە سەوزەدا هەیە، بەڵام گەر بە کەپسوولیش بیخۆیت زیانی نییە و بەسوودە بۆت\nخەڵك دادوەرێك دەڵێت، دادگاكان لەهەرێم سەربەخۆ نیین بەتایبەتی ئەوانەی كە لەدادگای پێداچوونەوەن و دەشڵێت دادوەرەكان بۆ ئەوەی بگەنە پلە باڵاكان ڕێگە بە دەستێوەردانی حزب دەدەن. عەبدولكەریم حەیدەر، ئەندامی پێشووی دادگای پێداچونەوەی هەرێمی كوردستان بە دەنگی ئەمریكای ڕاگەیاندووە، ئەگەر بڵێم دۆخی دادگاكان و دادوەری لەهەرێمی كوردستان باشە ئەوا ڕاست ناڵێم دادگاكان سەربەخۆ نیین، بەتایبەتی ئەوانەی كە لەدادگای پێداچوونەوەن، دەسەڵاتی دادوەری لەم دوواییەدا وەك پەرلەمانی لێهاتووە حیزبەكان بە دابەشكاری حیزب دادوەرەكان دادەنێن . دەشڵێت، دادوەرەكان بۆئەوەی بگەنە پلەباڵاكان ڕێگە بەحزبەكان دەدەن ئەمە شتێكی ناشیرینە بەڕاستی لەبەرئەوە خۆیان بەقەرزاری ئەم لایەن و ئەو لایەنە سیاسیانە دەزانن، دادگایەك ئەندامەكانی بەوجۆرە بكەن هەر نەبێت باشترە. ئاماژەی بەوەشكردووە، ئەگەر ئەو كەیسەی چالاكوانان و ڕۆژنامەوانانی بادینان بەوجۆرە بۆم ڕەوانەكرابێت بەتاوانی ڕەچاوناكەم بەڵكو بەشتێكی زۆر ئاسایی ڕەچاوی دەكەم، دادوەرێك كە دادپەروەر نەبێت خۆی دەزانێت وانییە و حوكمیشی لەسەردەدات ئەوە شوێنی دۆزەخە. ئەو دادوەرە دەڵێت، ئەو بڕیارەی كە دەرچوو لە دادگای تاوانەكانی هەولێر و دادگای پێداچوونەوە پەسەندی كرد بەڕاستی كۆمەڵێك هەڵەی یاسایی تێدا هەیە، ئەو بەڵگانەی هەردوو دادگا، دادگای تاوانەكان پشتی پێبەستووە و دادگای پێداچوونەوەش پەسەندی كردو وتی تەواوە پێكهاتوون لە (مخبر سری) هەواڵدەری نهێنی ئەبێت مەعلوم بێت سیستەمی هەواڵدەری نهێنی لەكاتی خۆی لە یاسای بنەماكانی دادبینی سزادانی عێراقیدا هاتووە كە ژمارە(23) ی ساڵی 1977، سەردەمی ڕژێمی پێشوو ئەم نیزامەی دانا، پێشتر لەیاسەكە نەبوو بەڵام هەمواركرا ئەم سیستەمە دانرا. دەشڵێت، بەڕاستی ئەم سیستەمە لەگەڵ ئەوەی كە قبوڵ ناكرێت لە كۆمەڵگەیەكی دیموكراتی، كۆمەڵگەیەك بیەوێت كە یاسا سەروەر بێت و مافەكانی مرۆڤ بپارێزێت نابێت سیستەمی وەهای تێدا هەبێت بەڵام ئێمە لە هەرێمی كوردستان هەتا ئێستا بەپێی یاساش ئەو سیستەمە بەكارناهێنیین.\nخەڵك- باری نائاسایی لە 17 ویلایەتی ئەمریكا راگەیەندرا بە واشنتنی پایتەختیشەوە دوای ئەوەی گەورەترین بۆری سوتەمەنی رووبەڕووی هێرشی سایبیری بووەوە. باری نائاسایی سەپێندرا بەسەر گواستنەوەی سوتەمەنی لە رێگای وشكانییەوە بۆ واشنتنی پایتەخت، لەگەڵ ویلایەتەكانی ڤێرجینیا، ماریلاند، دیلاوێر، ئەركنساس، فلۆریدا، جۆرجیا، لویزیانا، میسیسیبی ، نیوجێرسی نیویۆرك، كارۆلینای باكور، پێنسلڤانیا، كارۆلینای باشوور، تێنێسی، تێكساس و ئاباما. ئەمە گەورەترین هێڵی گواستنەوەی بەرهەمە نەوتییەكانە لە بەنزینی ئۆتۆمبێل، بەنزینی فڕۆكە و گازوایل، پێویستییەكانی خۆرهەڵاتی ئەمریكا بە رێژەی 45% پڕ دەكاتەوە بە بڕی 2.5 ملیۆن بەرمیلی رۆژانە. لە بارەی زیانەكانی ئەم هێرشە سایبیرییە هیچ بڵاونەكراوەتەوە و هیچ لایەكیش تۆمەتبار نەكراوە.\nخەڵك- بەرپرسێك لە وەزارەتی بەرگری ئەمریكا پێنتاگۆن رایگەیاند لێكۆڵینەوەی سەرەتایی دەستیپێكردووە لە ئەو كەشتییە پڕ چەكەی لە دەریای عەرەب دەستیبەسەردا گیرا كە لە ئێرانەوە هاتبوو. بەرپرسە ئەمریكاییەكە بۆ ئاژانسی دەنگوباسی ئەسۆشێتد پرێس رایگەیاند ئەم كەشتییە پڕ لە چەكە بە رێگاوە بووە بۆ حووسییەكانی یەمەن. ئەو بەرپرسە نەیویستووە ناوی بڵاوبكرێتەوە، بەڵام ئاماژەی بە ئەوە كردووە بەپێی گوتەی تیمی كەشتیوانی كەشتییەكە ئەو چەكانە لە ئێرانەوە هاتووە. هێزی دەریایی ئەمریكا رایگەیاند لە رۆژی یەك شەممە كەشتییەكی پڕ چەكیان لە دەریای عەرەبدا دەستبەسەردا گرتووە كە بە هەزاران چەكی هێرشبەری تێدایە. كۆماری ئیسلامیی ئێران پشتیوانی تەواوی گرووپی چەكداری حووسیی دەكات كە لە رێگای كودێتای سەربازییەوە لە 2014وە سەنعای پایتەختی یەمەن و زۆرێك لە ناوچەكانی دیكەی ئەم وڵاتەیان دەستبەسەرداگرتووە.\nخەڵك- سەرچاوەیەكی نزیك لە نێوەندی بڕیاری ئیدارەی خۆسەری رۆژئاوای كوردستان رایگەیاند هەوڵ هەیە لەلایەن دیمەشقەوە بە نێوەندگیری روسیا بۆ بەشداریپێكردنی ناوچەكانی ئیدارەی خۆسەر لە هەڵبژاردنەكانی سەرۆكایەتی سووریادا، بەڵام تا ئێستا بڕیاری كۆتایی نەدراوە. سەرچاوەكە بۆ كەناڵی سكای نیوز رایگەیاند هەوڵ هەیە لەلایەن دیمەشقەوە بە نێوەندگیری روسیا بۆ بەشداریپێكردنی ناوچەكانی ئیدارەی خۆسەر لە هەڵبژاردنەكانی سەرۆكایەتی سووریادا، بەڵام تا ئێستا بڕیاری كۆتایی نەدراوە، جارێ كاتیش ماوە بۆ رێككەوتنی هەردوولایەن، هەموو كارێكیش لە سیاسەتدا روو دەدات، بۆیە رەنگە رێككەوتن روو بدات. بڕیارە لە كۆتایی ئەم مانگەدا هەڵبژاردنەكانی سەرۆكایەتی لە سووریا بەڕێوە بچن، ئەمە دووهەم هەڵبژاردنە لە سایەی جەنگی نێوخۆی درێژمەودادا دەكرێت. جەنگ لە سوریا بووە بەهۆی مردنی نیو ملیۆن كەس، سەدان هەزار بریندار، نزیكەی 13 ملیۆن پەنابەر و ئاوارەی نێوخۆ و دەرەوە، وێرانبوونی ژێرخانی وڵات.\nهونەرمەند پەیوەندی جاف نوێترین بەرهەمی خۆی بەناوی (بۆ گوڵێ) بڵاودەکاتەوە. بەرهەمە نوێکەی پەیوەند جاف لە دەرهێنانی بڕیار فەتاحە و دووەم بەرهەمی پەیوەند جافە لە ماوەی ڕابردوودا، ئەمەش پاش ئەوەی لە نەورۆزدا بەرهەمێکی شادئامێزی بڵاوکردەوە. پەیوەند جاف، خەڵکی شاری هەڵەبجەیە، ساڵانێکی زۆرە کاری هونەری دەکات و خاوەنی چەندین ئەلبوم ڤیدیۆ کلیپە. https://www.youtube.com/watch?v=SWBUUBPk1BE\nخەڵك بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی سلێمانی رایدەگەیەنێت ١٤٤ ئۆتۆمبێل هەیە كە لە ساڵانی رابردودا دەستیان بەسەردا گیراوە و ١٥ رۆژ مۆڵەت دراوە بە خاوەنەكانیان بۆ ئەوەی بچن ئۆتۆمبێلەكانیان وەربگرنەوە. بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی پارێزگای سلێمانی لە راگەیەنراوێكدا كە بڵاویكردووەتەوە" 144 ئۆتۆمبێل هەیە كە لە ساڵانی رابردودا دەستیان بەسەردا گیراوە، ساڵانێكی زۆرە ئەو ئۆتۆمبێلانە ماونەتەوە و خاوەنەكانیان نایەن بە لای ئەو ئۆتۆمبێلانەوە بۆ ئەوەی وەریبگرن". هاتوچۆی پارێزگای سلێمانی ئاماژەی بەوەش كردووە، خاوەنی ئەو ئۆتۆمبێلانەی كە لەلایەن هاتوچۆی سلێمانییەوە دەستی بەسەردا گیراوە، لەماوەی ١٥ رۆژدا واتە لە بەرواری 9ی ئایار تا 23ی ئایاری ئەمساڵ، بەمەبەستی وەرگرتنەوەی ئۆتۆمبێلەكانیان سەردانی بەڕێوبەرایەتی هاتوچۆی سلێمانی بكەن. لە ڕاگەیەندراوەكەدا ئەوەش خراوەتەڕوو، ئەگەر لە ماوەی ئەو 15 رۆژەدا خاوەن ئۆتۆمبێلەكان، نەهاتن بۆ وەرگرتنەوەی ئۆتۆمبێلەكانیان، هاتوچۆی سلێمانی ئەو ئۆتۆمبێلانە بەشێوەی سكراب بە پرۆسەی زیادكردنی ئاشكرا دەفرۆشێت.\nلە هەرێم، نزیكەی 400 كەس تووشی كۆرۆنا بوون\nوەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، لە ماوەی 24 كاتژمێری ڕابردوودا 6787 پشكنینی كۆرۆنا بۆ هاووڵاتیان ئەنجام دراوە.\nوەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێمی كوردستان لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژە بۆ ئەوە دەكات، لەماوەی 24 كاتژمێری ڕابردوودا\n392 كەس تووشی كۆرۆنا بوون و 7 كەسیش بەهۆیەوە گیانیان لەدەستداوە.\nڕاگەیاندراوی (٢٤) كاتژمێری تایبەت بە نەخۆشی ڤایرۆسی كۆڕۆنای نوێ COVID19 ژمارە (٣٨٢)\n١. پشكنین: (٦٧٨٧ پشكنینی نوێ)\n• (٢٦٧٧) هەولێر\n• (٢١١٤) سلێمانی\n• (١٧٥١) دهۆك\n• (١٩) هەڵەبجە\n• (٢٢٦) گەرمیان\n٢. تووشبوو: (٣٩٢ تووشبووی نوێ)\n• (٢٠٢) هەولێر\n• (١٤٣) سلێمانی\n• (٣٤) دهۆك\n• (٦) هەڵەبجە\n٣. چاكبوون: (١٥٥ چاكبوون)\n• (٧٤) هەولێر\n• (٣٨) دهۆك\n• (١٠) گەرمیان\n٤. مردن: (٧ مردن)\n• (١) هەولێر\n• (٢) سلێمانی\n• (٣) دهۆك\nپشكنین ١٢٧٢٧٧٧ (٤٥٥٨٧٥ هەولێر، ٢٦٩٥٨٥ سلێمانی، ٥٣٩٦٦٨ دهۆك، ٧٦٤٩ هەڵەبجە)\nتووشبوون ١١٢٦٩٥ (٣٩٧٣٨ هەولێر، ٣٢٤٩٧ سلێمانی، ٣٧٣٤٣ دهۆك، ٣١١٧ هەڵەبجە)\nچاكبوون ١٠٥٤٥١ (٣٧٠٢١ هەولێر، ٢٩٦٢٣ سلێمانی، ٣٥٨٤٧ دهۆك، ٢٩٦٠ هەڵەبجە)\nلەژێر چارەسەر ٣٦٨٠ (١٧٦٤ هەولێر، ١١٥٦ سلێمانی، ٧٤٦ دهۆك، ١٤ هەڵەبجە)\nمردن ٣٥٦٤ (٩٥٣ هەولێر، ١٧١٨ سلێمانی، ٧٥٠ دهۆك، ١٤٣ هەڵەبجە)\n١٤ی ئازار ٢٠٢١\nگوندی دەشتێ لە شارباژێڕی سەخت\nنرخی دۆلار دابەزیوە\nخەڵك- نرخی دۆلار لە بازاڕەكانی هەرێمی كوردستان بەراورد بە ڕۆژانی ڕابردوو دابەزیوە، لە كاتێكدا لە هەفتەی ڕابردوودا گەیشتە سەرووی 149 هەزار دینار.…\n“بەڕێز” پڕۆژەكانی ڕادەست دەكات\nخەڵك-بەشی هەواڵ كۆمپانیای بەڕێز، بەم نزیكانە زۆنی كۆتایی هەیكەلەكانی گۆران سیتی ڕادەستی بەشداربووانی دەكات. لە وەڵامی ژمارەیەكی كەم لە بەشداربووانی…\nكۆرۆنا، دەرگای 67 شاری ئێرانی داخست\nخەڵك-بەشی هەواڵ وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی ئێران ڕایدەگەیەنێت، لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 8751 كەس تووشی كۆرۆنا بوون. (زیاتر…)\nهونەرمەند پەیوەندی جاف نوێترین بەرهەمی خۆی بەناوی (بۆ گوڵێ) بڵاودەکاتەوە. بەرهەمە نوێکەی پەیوەند جاف لە دەرهێنانی…\nخەڵك- پێكدادانی هێزە ئاسایشییەكانی دەوڵەتی ئیسرائیل و نوێژخوێنانی مزگەوتی ئەقسا لە…\nخەڵك- باری نائاسایی لە 17 ویلایەتی ئەمریكا راگەیەندرا بە واشنتنی پایتەختیشەوە دوای…\nخەڵك- بەرپرسێك لە وەزارەتی بەرگری ئەمریكا پێنتاگۆن رایگەیاند لێكۆڵینەوەی سەرەتایی…\nخەڵك- سەرچاوەیەكی نزیك لە نێوەندی بڕیاری ئیدارەی خۆسەری رۆژئاوای كوردستان رایگەیاند…\nئه‌رشیفه‌کان مانگێک دیاری بکه ئایار 2021 (497) نیسان 2021 (1647) ئازار 2021 (1663) شوبات 2021 (1621) كانونی دووه‌م 2021 (907) كانونی یه‌كه‌م 2020 (62)\n19 نیسان 2021 11.49 am\nخەڵك- پارتی دیموكراتی كوردستان و بزووتنەوەی گۆڕان لەسەر ئاستی حزبی رێككەوتنیان كردووە بۆ پێكهێنانی حكومەت و تا…\n13 شوبات 2021 8.39 am


دایكی گیانبەختکردوویەکی كۆمەڵە ماڵئاوایی لە ژیان كرد - کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان\nبەداخەوە ئاگاداركراینەوە كە دوێنێ سێشەممە 5ی رەشەمەی 1393ی هەتاوی، دایە هاجەر مارابی، دایكی شەهیدی سەربەرزی كۆمەڵە هاوڕێی گیانبەختكردو هیدایەت ئەحمەدی ماڵئاوایی لە ژیان كرد.\nهاوڕێ هیدایەتی ئەحمەدی ناسراو بە هیدایەتی ماراو لەشەڕی قارەمانانەی خەنەبای كامیاران گیانی بەخت كرد.\nدایە هاجەر بەردەوام هاوڕێ‌و دایكی هاوڕێیانی كۆمەڵە‌و پاڵپشتی هاوڕێكانی كوڕەكەی بوو.\nئێمە سەرەخۆشی خۆمان ئاراستەی بنەماڵەی مارابی‌و ئەحمەدی‌و هاوڕێمان موزەفەری ئەحمەدی‌و هەموو خانەوادە‌و كەسوكاری بەڕێزیان دەكەین‌و هیوادارین دوا خەمی ژیانیان بێت.\n2015/02/25 /by عەتا\nڤیدیۆ.. سیمیناری سیاسی لە ئاڵمان بە بۆنەی رۆژی کۆمەڵە... دوارۆژ ژمارە 71


چەمکی شادی و هێمن - قەڵەم\nچەمکی شادی و هێمن\nتاریخ ایجاد در پنج شنبه, 17 بهمن 1398 12:41\nقەرار بوو بێی لەگەڵ خۆت شادی بێنی/نەهاتی گەرچی پێت دابووم بەڵێنی. ئەمە دێڕە شیعرێکی 'هێمن'ی شاعیرە کە هەم کراوە بە گۆرانی و هەم وێردی سەرزمانی گەلێک لەو کەسانەیە وا بە جیهانی شیعریی ئەم شاعیرە مەزنە ئاشنان.\nجیا لە سۆز و نۆستالۆژی و ئەو غەریبیەی وا لەم دێڕە شیعرییەدا خۆی دەنوێنێ، کە بەرهەمی جودایی نێوان کەسی چاوەڕوانی شادی و خودی شادییە؛ بەڵام قورسایی خودی وشەی 'شادی'یە، وەک ئارەزوویەکی بەدینەهاتوو، کە ئامانج و جیهانیبینیی دێڕەکە پێکدینێ. شادییەک بەڵێنە بێت و دڵی ئاشقی کەیل وەها شادومان بکا کە چیتر رۆژە رەشەکان نەمێنن و دونیا ببێ بەو شتەی وا کەسی چاوەڕوان چاوەڕوانی دەکا، واتە دونیایەکی پڕ لە شادی و لێرەوە بەختەوەری.\nبەڵام لێرەدا ئەو پرسیارە دێتە ئاراوە کە چەمکی 'شادی' چییە. بێگومان شادی ئەو رەزایەتەیە وا لە کەسی چاوەڕواندا بەهۆی گەیشتن بە ئاوات یان ئاواتەکانی پێکدێ. واتە بە ئارەزووگەیشتن بریتییە لە خودی شادی.\nشادی لە شیعردا هەم مانایەکی عیرفانی و وجودی هەیە و هەم مانایەکی کۆنکرێت. واتە هەم ناوەڕۆکێکی واوەتری لە داوا مادییەکان هەیە و هەم ناوەڕۆکێکی ماددی و بەرهەست. لێرەوە دوو جۆر شادی سەرهەڵدەدات. وادێتە بەرچاو شادی جۆری یەکەم بنەڕەتیترە و شادی جۆری دووهەم گوزەراتر. ئەگەرچی هەمیشە شادی جۆری دووهەمە دەتوانێ دەستەبەر بکرێ و شادی جۆری یەکەم هەمیشە لە ناو پەردەیەکی پڕ لە ئاڵۆزی و نادیاریدا دەمێنێتەوە.\nهێمن ی شاعیر لەم شیعرەیدا بە گوێرەی لۆژیکی شیعر، ئەگەرچی بە هێنانەوەی 'بسک' بەڕواڵەت بە پرسی عەشقێکی ماددییەوە دەمانبەستێتەوە، بەڵام وەها خەیاڵی گوێگر بەرەو شوێنەکانی تر دەبا کە دەستبەجێ خوێنەر لە دەروونیدا دەتوانێ جۆرەها وێنەی شادیی تیا پێک بێت.\nبەڵام داخۆ شادی لە راستیدا بوونێکی راوەستاو و هەمیشەییە و گەر مرۆڤ پێی بگا ئەوا بۆ هەمیشە دەبێتە خاوەنی؟ بەداخەوە وەها نیە. شادی یەکێک لە دیاردە دەگمەنەکانی ژیانە کە بەردەوام لەگەڵ شتی تر لێکئاڵاوە. شادی دیاردەیەکی رووت و بێ خەوش و ئەبەدی نیە. بوونێکە شکڵی جۆراوجۆر بە شێوازی کاتی دەگرێ، بگۆڕە و لێرەوە دەبێتە هۆکاری ئەوەی هەمیشە مرۆڤ عەوداڵی بێت. بۆیە ئەم دێڕە شیعرییەی هێمن هەمیشە بە تەڕو پاراوی دەمێنێتەوە.\nهێمن لە راستیدا خۆی خستووەتە داوێکەوە کە دەرهاتنەوەی زەحمەتە!\n٦ مانگی دووی ٢٠٢٠