دان و ستاندنی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بێ ستڕاتیژیی کوردستان\nدان و ستاندنی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و\nبێ ستڕاتیژیی کوردستان\nرۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بەدرێژایی مێژووی خۆی، هەمیشە ناوچەی شەڕ و کێشمەی نێوان پێکهاتە جیاوازەکان بووە. کەلەپووری ئاشووری و کلدانییەکان، سفرەکانی تەوڕات، ئامۆژگارییەکانی ئینجیل، ئایەتەکانی قوڕئان، هەموویان لە گەرمەی کێشەکاندا خولقاون و لە توێی خۆیاندا، مێژووی ناکۆکییەکان دەگێڕنەوە. هەروا سەردەمی فەرمانڕەواییە پان و بەرینەکانی ئیسلام، بەتایبەتی رۆژگاری فەرمانرەوایی عوسمانییەکان، ئەم ناوچەیە لە جەنگ و دابڕانی لێکدیدا بووە. نەوەی ئێمە کە لەگەڵ ڕووداوەکان دەژین، باش لەو مێژووە حاڵی دەبین.\nئێستا ئەم ناوچەیە، گرفتاری بوژانەوەیەکی سەلەفی دژی پێشکەوتنە. هەروەها میراتی کۆلۆنیالیزم و کێشەی پارچەپارچە کردنی ئیمپڕاتۆڕیی عوسمانی کە بە سایکس - بیکۆ ناسراوە، هۆکارێکی سەرەکییە لە برەودان بە بوژانەوە سەلەفییەکە. ئەو دوو هۆکارەن، زەمینەی بەرهەمهاتنی تیڕۆڕیان ڕەخساندووە. دابەشکردنی ناواقیعییانە و نەگونجاوانەی میراتی عوسمانی، تیڕۆڕێکی خولقاندووە کە بەربووەتە گیانی هەموو جیهان. هەڵبەت بە شێوەی سەرەکی گڕی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەرداوە.\nهەموو ئاماژەکان و بیروراکان، بەو ئاقارەدا دەکشێن کە هیچ هێزێک ناتوانێت، ئەو جوڵانە کۆمەلایەتییە- سیاسییە ناکۆک و دڕە(سەلەفییەتی تووندڕۆ)، لەسەر ئەو جێیە دابمرکێنێت کە سەد ساڵە سایکس- بیکۆ بڕیاری لەسەر داوە. لایەنە ناکۆکە سەرەکییەکان شیعە، سوننە، نەتەوەکانن(کورد، ئیسڕائیل،ئامازیغ، ئازەر، بەلوچ). هەردوو لایەنی شیعە و سوننە، لەوپەڕی سەلەفییەتی خۆیاندا، سەنگەریان لێکدی گرتووە. نەتەوەکان لە چوارچیوەی ئایدیۆلۆژیای دینیدا، چارەسەریان نادرێتێ، بۆیە ناسیۆنالیزمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەم قۆناغەدا، زیاتر لە هەمیشە، لەگەڵ دیموکڕاسی و سکولاریزمدا(عەلمانییەت) گونجاون. هەربۆیە بەکردەوە،س کەوتوونە بەرەی دژی تیڕۆڕیزمی سەلەفی.\nداڕماندنی ئیمپڕاتۆڕیی عوسمانی، هاوکات بوو لەگەڵ دابەشبوونی جیهان بەسەر دوو بلۆکی دژ بەیەکدیی( سەرمایەداریی رۆژاوا، کۆمۆنیزمی رۆژهەڵات). جەنگی جیهانی یەکەم، دابەشکردنی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی بە شێوەی سایکس-بیکۆی چەسپاند و لە یاسا نێودەوڵەتییەکاندا، ڕەواییەکی پشت ئەستوور بە زل هێزە جیهانییەکانی، بۆ دابین کرد.\nجەنگی جیهانی دووەم،لە ئەنجامی سەرهەڵدانی تووندڕەوییەکی شۆڤێنیستی، لە نێوان هێزە گەورەکانی ئەوروپا و ئاسیا، درووست بوو کە ئامانجی دابەشکردنەوەی جیهان هەبوو، لە نێوان خۆیان. بوژانەوەی فاشیستی-نازیستی-میلیتاریستی لە ئیتالیا و ئەڵمانیا و ژاپۆن، دەسەڵاتیان بەدەستەوەگرت. ئەوان بێ سڵەمینەوە جەنگیان دەستپێکرد و سنوورە پیرۆزەکانیان بەزاند. ئەو هێزانە لەوکاتدا تووندوتیژترین شێوازی فەرمانڕەواییان بەکارهێنا. خوێنی یەکتریان حەڵال کرد و جەنگی کۆکوژی و قەڵاچۆ کردنی نەژادییان دەستپێکرد. هۆلۆکۆست، لەناوبردنی سەدان هەزار پۆلۆنی، چینی، کۆریایی، رووسیایی نموونەی ئەو میژووە پڕ لە زەبروزەنگەن.\nلە کۆتایی جەنگی جیهانی دووەمدا، کۆمۆنیزم بە فراوانتری بووە جیهانگیر. جەنگی سارد لەنێوان ڕۆژئاوای سەرمایەدار و رۆژهەڵاتی کۆمۆنیست، بۆ ماوەی چل و پێنج ساڵ بەردەوام بوو. ساڵێ ١٩٩٢، لە ئەنجامی ڕووخانی یەکێتی سۆڤیێت،ئەو جەنگە بە سەرکەوتنی ڕۆژاوا کۆتایی هات. لەوێ بەملاوە، بیر لە دامەزراندنی سیستەمێکی نوێی جیهانی کرایەوە کە تەنیا ئەمریکا سەرۆکایەتی دەکرد. یەکێتی سۆڤیێت بەمەرەدی ئیمپڕاتۆڕیی عوسمانی چوو. ڕووسیا کەوتە نشستی.\nلە کۆتایی جەنگی جیهانی دووەمدا، بە هێز دەوڵەتە تووندڕۆکان ڕوخێندران. نەخشەی جیهانی سیاسی دەسکاری کرا، ژمارەیەک دەوڵەتی نوێ درووست کران، هەندێک دەوڵەت کە مێژوویەکی دڕێژیان هەبوو، دابەش کران. لە کۆتایی جەنگی ساردیشدا، هەموو دەوڵەتە کۆمۆنیستەکان ڕووخان، هەندێک دەوڵەت دابەش کران و دەوڵەتی نوێ هاتنە سەر شانۆی سیاسی. هەرێمی کوردستان وەک حکوومەتێکی ئەمری واقیع، لەوکاتدا درووست کرا.\nسیستەمی نوێی جیهان بە سەرۆکایەتی ئەمریکا، لە بیست و دوو ساڵی ڕابردوودا،ئۆقرەی بە خۆیەوە نەبینی. لە دەیەی یەکەمی ئەو سیستەمەدا، ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی، بە ڕێکخستنەوەی میراتی کۆمۆنیزمەوە خەریک بوون. ئەوە جیا لە جەنگی کەنداوی فارس. ئەو جەنگەی بووە سەرەتا بۆ هەڵدانەوەی قەپاغی سەلەفییەتی ئیسلامی. لە دەیەی دوومی سیستەمی نوێدا، ئەمریکا و هاوپەیمانە ئەوروپاییەکانی، ڕاکیشرانە ناو جەنگێکی بەردەوام، جەنگی سەلەفییەتی تووندڕۆ لە قەندەهاڕەوە تا هەولێر و کۆبانێ.\nئێستا ئەمریکا ستڕاتیژیی خۆی، لەسەر بنەمای قەڵاچۆکردنی تیڕۆر داڕشتووە. تیڕۆڕێک کە جوغرافیایەکی دیاریکراوی نیە. ئەوروپا و ئەمریکاش کەوتوونەتە ناو مەداری تیڕۆڕی ئیسلامی. ئەگەر لە نەوەدەکاندا، ئەمریکا شەڕی دەوڵەتە یاغییەکانی دەکرد، ئێستا دەبێ بەدوای بنکە تیڕۆڕییەکاندا، سنوورەکان ببەزێنێت. وەختی خۆی بۆ لێدانی ئەفغانستان یان عێڕاق، پیویستی بە ڕەزامەندیی نەتەوە یەکگرتووەکان بوو. ئێستا پیڕاناگات ڕەزامەندی وەربگرێت. نموونەی دیفاع لە هەولێر و کۆبانێ ئەوەی سەلماند کە ناکرێ لەسەر ڕەزامەندی ئەو دەوڵەتانە و UN ماتەڵ بێت. ئەو سنوور بەزاندنە، داعش سەپاندی. لە شەڕی دووەمی جیهانیشدا، فاشیزم و نازیزم سنوورەکانیان پێشێل کردن.\nهەموو ئاماژەکان، بە تەجرەبە مێژووییەکانیشەوە، ئەو باوەرە تۆخ دەکەن کە پێیوایە سنوورە پیشێلکراوەکان، وەک پێشدان درووست ناکرێنەوە. ئینجا چۆن ڕێکدەخرێنەوە و چ گۆڕانکارییەک ڕوودەدات؟ جێی باس و پرسیار کردنە. پرسیار ئەوەیە: لە ستڕاتیژیی ئەمریکادا، چ نەخشەیەک هەیە؟ ئەوان تا ئێستا هیچ ڕوانگایەک نادرکێنن بەڵام لە دان و ستاندنێکی بەردەوام دان. ئەمریکا و ئەوروپا لە لایەک، ڕووسیا، ئێران، تورکیا، سعودیە، میسر لە لایەکەی دیکەن. لایەنی بەرامبەری ئەمریکا، گومانی لە کورت کردنی دەستی ئەمریکادا نیە. ئەو پێنج لایەنە سەرباری جیاوازییەکانیان، لەو بوارەدا پێکەوە هاوکاری دەکەن. کەواتە پێگەی ئەمریکا لە ڕۆژهەلاتی موسوڵماندا لاوازە. جیا لە ئیسڕائیل و هەرێمی کوردستان، هیچ وڵاتێک بە پوختی و دوور لە یاری کردن بە دیاردەی بەرفراوانی تیڕۆڕی ئیسلامی، هاوکاری ناکەن. هەموو هاوپەیمانە سونییەکانی ئەمریکا(سعودیە، قەتەر،ئیمارات، تورکیا) بە شێوەیەک لە شێوەکان، هاوکاری تیرۆر دەکەن. هەندێک لەوانە، مەڵبەندی سەرهەڵدانی فکریی و پەروەردە کردنی سەلەفییەتی تیرۆڕیستن. ئەوانی دیکە لە کێشە هەرێمییەکەدا، تیڕۆڕ بەکاردێنن. بۆ نموونە وڵاتێکی وەک قەتەر کە پشتی بە پایگا ئەمریکاییەکانی ناو دەوڵەتەکەی گەرمە، نەک هەر یارمەتی تیڕۆڕ دەدات بەڵکو لە بەرەی شیعە و سوننەدا، ئەو کارتە بەکاردێنێت.\nمیراتی سایکس- بیکۆ، ئێستا خۆی لە سەرەمەرگدایە. بەشێکی ئەو بشێوییەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لەوێوە سەرچاوە هەڵدەگرێت. ئەگەر لە دابەشکردنی کوردستان ڕامێنین، بە شێوەیەکی هەندە دڵڕەقانە، پارچە پارچە کراوە، سەد ساڵە بواری هیچ سەرکەوتنێک بە تێکۆشانی گەلی کورد ، بەرەو ڕزگاری نادات. ئێستا لە تەنگژەی سەرەمەرگیی ئەو میراتەدا، بەشیوەیەکی تراژیک، سەرنج و هاوکاری دنیا ڕادەکێشێت. لە بەشی باشووری کوردستان، دوای ئەنفال کران و ڕاگواستنی گوند و شارەکان و کۆڕەوی ملیۆنەهایی، ئینجا بەهانایەوە هاتن. هەروەها لە کارەساتی شەنگال و کۆبانێ دا، کۆکوژی و وێران کردن، هەموو جیهانییانی بۆ لای خۆی پەلکێش کرد، ئەوجا بە هانایان هاتن. لە هەر سێ بە هاناهاتنەکەدا، ئەمریکا و ئەوروپا ناچار بوون، سنوورە پیرۆزەکانی سایکس-بیکۆ ببەزێنن.\nپێویستە نموونەیەکی دیکە لە ڕەقی و لەبەرچاونەگرتنی کورد( وەک پیکهاتەیەکی سەربەخۆ)، لە کێشانی سنووری نێوان تورکیا، سوریا، عێڕاق بێنمەوە. شەنگال لەسەر کوردستانی باشوورە کەچی هیچ سنوورێکی لەگەڵ ناوچەکانی دیکەی باشووری کوردستان نیە. دەبوا لەکاتدا وەک بەشێکی رۆژاڤای کوردستان دابندرێت. کۆبانێ، دەبوا لەسەر کوردستانی باکوور بێت کەچی لەسەر ڕۆژاڤایە و هیچ سنوورێکی لەگەڵ ناوچەکانی دیکەی کوردستانی رۆژاڤا نیە. عەفرین هەر وەکو کۆبانێ، دەبوا لەسەر باکوور بێت کەچی سەربە ڕۆژاڤایە. ئەویش هیچ سنوورێکی لەگەڵ ناچەکانی دیکەی رۆژاڤا نیە. ئەم سێ ”دووڕگە“ کوردییە، بە سنووری ئاسایی خۆیان بێت، درێژبوونەوەی کوردستانن. بەڵام بە سنووری سایکس-بیکۆ، بوونەتە دووڕگە. وەختێک پەلارمار دران، ڕێگای بەهاناوەچوونیان نەبوو. هەر ئەوەش کردنییە جێی سەرنجی جیهانیان. داستانە تڕاژیکییەکانی چیای شەنگاڵ، بەرخۆدانی شاری کۆبانێ، وەک بەشێک لە شاشەی تەلەفزیۆنەکانی جیهان، لە مێژوودا دەمێنێتەوە. ئەو تڕاژیدیایە، دەرەنجامی میراتی سایکس-بیکۆیە. ئەوانە ڕوونترین بەڵگەن بۆ هەڵوەشاندنەوەی ئەو سنوورە ئازاردەرانە.\nتەقینەوەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لەسەر بنەمای جەنگی دینییە. تووندڕۆیی ئیسڵامی، شەڕی لە دژی هەموو دینەکانی ناوچەکە و جیهان دەستپێکردووە. جەنگی بەردەوامی حەماس و حزب اللە، لە دژی ئیسڕائیل، جەنگی داعش لە دژی دینەکانی ئێزیدیی و مەسیحی و کاکەیی(عەلەوی)، جەنگی تووندڕۆکانی سوننە و شیعە دژی یەکتری، ئەو ڕاستییە دەردەخەن.\nنەتەوەکانی بێبەش بریتین لە کورد، ئەمازیغ، بەلوچ، ئازەر. ئەوانە بەشێوەی جیاجیا، داوای دیاری کردنی چارەنووسی خۆیان دەکەن. ئەو نەتەوانە، نیوە بە نیوە لە نێوان جیهانی سوننە و شیعە دابەش بوون. دەوڵەتی ئیسڕائیل وەک دین و نەتەوە دژایەتی دەکرێ. ئەو نەتەوانە، ئەو بەشەی پێکهاتەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستن کە لە سایکس-بیکۆدا کرانە قوربانی. لە دابەشکردنی کۆڵۆنیالیزمدا، هیچ حسابێک بۆ ئەو نەتەوانە نەکرا. تەنانەت یاسا نێودەوڵەتییەکانیش، وەک بەربەستی لەبن نەهاتوو، لە دژیان بەکاردەهێندرێت.\nستڕاتیژیی کۆن ڕاگەیەندراوی ئەمریکا، بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، پاراستنی ئاسایشی دەوڵەتەکان، دابینکردنی سەرچاوەکانی ووزە، کرانەوەی دیموکڕاتییانەیە. لەسەر ئەو بنەمایانە، دیفاعی لە سعوودیە و دەوڵەتەکانی کەنداوی فارس دەکرد، بەبێ لەبەرچاوگرتنی کرانەوەی دیموکڕاتییانە. کەچی لە وڵاتانی دیکەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، جەختی لەسەر کرانەوە دەکرد. دە ساڵ بەر لە ئێستا، نەخشەی ڕێگا بۆ کرانەوەی دیموکڕاسی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی ڕاگەیاندرا. ئەنجامی ئەو ناکۆکییە لە مامڵەت لەگەڵ ئەو ناوچەیەدا، تەبدیل بوونی سعوودیە و کەنداو بوو، بۆ بەرهەمهێنانی سەلەفییەتێکی کوێر کە هیچ پێشکەوتنێک لە ناوچەکە و دواجار لە جیهان، قبووڵ ناکات. لە سی و پێنج ساڵی ڕابردوودا، دەسەڵات و سامانی کەنداوی فارس، خرایە خزمەت درووست کردنی، ژمارەیەکی زۆر قوتابخانە و بزووتنەوەی سەلەفی. ئەو بزووتنەوە و قوتابخانانە، نەک هەر کۆمەڵی ناوخۆی کەنداویان سەلەفییانە پەروەردە کرد بەڵکو ستراتیژیی دیراسە کراویان هەبوو، بۆ پەروەردە کردنی کادری تۆندڕۆ لە وڵاتانی دیکەی ئیسلامی. هەمان سیاسەتیان بۆ کۆچبەرانی موسوڵمان، لە ئەوروپا و ئەمریکا هەبوو.\nدەوڵەتی سعوودیە، بەرنامەی بۆ بزووتنەوە ئیسلامییەکانی دیکەی وڵاتانی ئیسلامی هەبوو. لە هەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە، دەرگای لەسەر ئیخوانەکان کردەوە. کەنداو، بەتایبەتی سعوودیە بووە پەناگای سەرەکی ئیخوان. لە پاکستان و ئەفغانستان، مقاوەمەتی ئیسلامییان درووست کرد. سەرەنجامی ئەو سیاسەتە، درووستبوونی تالیبان و ئەلقاعیدە و بوکو حەرام و داعش و ئەلنوسرە بوو. لە سێ دەیەی ڕابردوودا، سەلەفییەتی تووندڕۆ و تەکفیریی، دینی ئیسلامی لە مزگەوت و زیارەتگاکان ڕا هێنایە ناو شەقامەکان و کردییە دینێکی سیاسی نەگونجاو. ئەنجامی ئەو پەروەردەیە، درووستبوونی هەزاران کادری تووندڕۆ بوو. ئەوانە هەزارەها گەنجیان بۆ چەمکی نوێی جیهاد تا ڕادەی ئینتحاریی، ئامادە کرد. دینێک درووست بوو کە مردن ئامانجییەتی.\nبەروبوومی نەخشەی ڕێگای ئەمریکا، بۆ کرانەوەی دیموکڕاتییانە، ئەو ڕووداوانەن کە لە چوار ساڵی ڕابردوودا، لە وڵاتانی عەرەبی ڕوویاندا. ڕژێمە دیکتاتۆرە ناسیۆنالیستەکان، کەوتنە ژێر گوشار. جوڵانی کۆمەڵایەتی دەستیپێکرد. تا ئەوکات چالاکی فکریی و سیاسی لەو دەوڵەتانە ، قەدەغە بوو. بۆیە لەگەڵ درز پێ هەڵگرتنی ڕژێمەکان، فکری سەلەفی تووندرۆ بە خێرایی پەرەی سەند. کۆمەڵی عەرەبی هیچ ئاشنایی لەگەڵ فکری دیموکڕاسی نەبوو. لە ئەنجامیدا، هەڵبژاردن و ئازادی، بووە غەنیمەتێک بۆ تۆندڕۆکانی ئیسلامی. لە هیچ وڵاتێکی عەرەبی، دیموکڕاسی نەهاتە پێشەوە. تەنیا لەم دواییەدا، گۆڕانکارییەک لە تونس ڕوویداوە.\nئێستا هیچ پڕۆژەیەک، بە ناوی نەخشەی ڕێگا و کرانەوەی دیموکڕاسی، نەماوە. هەموو لایەک، باسی قورتار کردنی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لە چنگ بەڵای تووندڕۆیی ئیسلامی دەکەن. ئەو تووندڕۆییە، ئێستا بووەتە تیڕۆڕی ڕاستەوخۆ. ئەمریکا و ئەوروپا، بۆ نموونەی دیموکڕاسی و کرانەوە، تەنیا باسی ئیسڕائیل و کوردستان دەکەن. لە بەرەی مقابیلدا، هەرسێک لایەنی موسوڵمان؛ سعوودیە، ئێران، تورکیا، ئەو دوو نموونەیە بە باش نازانن.\nپێویستە بپرسین؛ ئەو سێ لایەنەی ڕۆژهەڵاتی ناوەراست، چ ستڕاتیژییان هەیە؟ ئەوەی ڕاگەیەندراوە و لە سیاسەتی پێجاوپێچدا دەبیندرێت، ئاوها وەسف دەکرێت: تورکیا بە دوای گێرانەوەی بەشێک لە میرات و شانازییەکانی عوسمانیەوەیە. چاوی لە سەرکردایەتی کردنی جیهانی سوننەیە. سامانی ئەو ناوچەیە، بە جوغزی بەرژەوەندییە ستڕاتیژییەکانی خۆی دەزانێت. بۆ ئەو مەبەستەش، سیاسەتێکی پێچاوپێچ و ئاڵۆز و ناکۆکی گرتۆتەبەر. تورکیا دوورخستنەوەی ئەمریکا، ئێران، سعوودیە و میسر، بە زامنکاری بەرژەوەندییەکانی خۆی دادەنێت.\nسعوودیە( بە هاوکاری میسر) دەیەوێت سەرکردایەتی جیهانی ئیسلام بکات، لە دیزاینی جیاوازدا کۆمەڵی خۆی و وڵاتانی موسوڵمان، لە تەقلیدییەتی سەلەفیدا بهێڵیتەوە. جەنگێکی عەقیدەیی تووندی لە دژی ئێرانی شیعە راگەیاندووە. هەروەها دەیەوێ سامانی نەوتی خۆی و جیرانەکانی بپارێزێت. بۆ ئەو ئامانجە، دەیەوێ لە بەرهەمهێنان و پشتیوانی کردنی، بزووتنەوە تۆندڕۆکان(بە تیڕۆڕیستەکانیشەوە) بەردەوام بێت. سعوودیە لە ئایدیۆلۆژیای سەلەفیدا، بەدیلی بۆ ناسیۆنالیزمی عەرەبی، لە توێشە دایە.\nپڕۆژەی میسر، گەڕانەوەیە بۆ پێگەی جارانی؛ دەوڵەتێکی عەسکەرتاریی، نیوە مەدەنی، دەمڕاستی ناسیۆنالیزمی پاشکەوتوو و دیکتاتۆریی عەرەبی. هەڵبەت بە هاوکاری و پشتیوانی سعوودیە. میسر خۆی بە پاسەوانی سنووری ئێستای وڵاتانی عەرەبی دەزانێت.\nتورکیا و سعوودیە و میسر، میراتێکی میژوویی پڕ حەساسییەتیان لە نێواندایە. بۆیە ناتوانن پێکەوە کۆببنەوە. ئەو گۆشەگیرییەی تورکیا تیایدا دەژیت، بەشێکی بۆ ئەو حەساسییەتە دەگەڕێتەوە. بەشەکەی تری گۆشەگیرییەکە، پەیوەندی بە ستڕاتیژیی ناکۆک و ناڕاستگۆیانەی ئەو وڵاتەوە هەیە.\nئێران سەردار و بیرداری جیهانی شیعەیە. تا ئێستا پابەندە بە هەناردە کردنی شۆڕشی ئیسلامی- شیعی. هەنگاوی یەکەمی ستڕاتیژییەکەی، پەرەپێدانی کەوانەی شیعەیە(هلال تشیع). ئێران ستڕاتیژییەکی فراوانی بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەیە. لەوێدا خۆی بە خاوەن بەرژەوەندی لە هەر گۆڕانکارییەکدا دەزانێت. لە فەلەستین تا کوردستان، بەرەو ئەفغانستان و ئاسیای ناوەڕاست. ئێران بەرەنگاربوونەوەی سعوودیە و تورکیا بە بەشی هەرە گرنگی ستڕاتیژیی خۆی دەزانێت. لەم دواییەدا دژایەتی ئەمریکا، کاڵتر بووەتەوە و ئێران لە دان و ستاندنی ڕاستەوخۆ دایە لەگەڵ ئەمریکا.\nئیسرائیل هاوپەیمانی نەگۆڕی ڕۆژاوایە. پاراستنی خۆی لەبەرەنگاربوونەوەی ستڕاتیژیی عەرەب، ئێران ، تورکیادا دەبینێت. دۆستایەتی خۆی بۆ کورد ناشارێتەوە. ئەو وڵاتە هێزێکی سوپایی گەورە نیە، جیا لە پاراستنی خۆی، ناتوانێت ڕاستەوخۆ هیچ جموجۆڵێک، لە دەرەوەی وڵاتەکەیدا بکات. کاریگەری ئیسڕائیل، لەو لۆبییە بەهێزانەدایە کە لە ئەمریکا و ئەوروپادا هەیەتی.\nئێستا دوای چوار ساڵ، دەبینین بەهاری عەرەبی، بە زاڵبوونی تووندڕۆیی سەلەفییەتی ئیسلامی، کۆتایی هات. دەرگای بۆ بڵاوبوونەوەی تیڕۆڕ کردەوە. لاباڵی دیموکڕاتییانەی ناو وڵاتە عەرەبییەکانی، لەبار برد. ئەلتەرناتیڤی دیموکڕاسی، لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، تەنیا لە چوار کۆمەڵدا(دەوڵەت) باس دەکرێت؛ ئیسڕائیل، تورکیا، کوردستان، تونس. هەڵبەت دیموکڕاسی تورکیا لەبەردەم تاقیکردنەوە دایە.\nکوردستان لەو قەیران و گۆڕانکارییە چاوەڕوانکراوانە، لە کام بەرە وەستاوە؟ ستڕاتیژییەکەی چییە؟ وڵاتەکەمان کەوتە ناو چەقی شەڕ و پێکدادانەکان، زۆرترین زیانی مرۆیی و ماددی پێ کەوتووە. ئێستا لە بەرەی پێشەوەی بەرەنگار بوونەوەی تێرۆڕدایە. پشتیوانییەکی شایانی باسی لیدەکرێت. لە هەموو بارێکدا، مەنتق وادەخوازێت کورد لەگەڵ گۆڕانکاری دابێت. بۆ هەندێش پێویستە ڕوانگا و ستڕاتیژیی ڕوونی خۆی هەبێت. کوردستان، دەوڵەت نیە. یاسا نێودەوڵەتییەکان تا ئێستاش، بە ناڕەوا ڕیی لێدەگرن لەگەل کۆمەڵی نێودەوڵەتی تێکەڵ نەبێت. سێ بەرەی بەهێزی رۆژهەڵاتی ئیسلامی(ئێران، تورکیا، عەرەب)، ڕێگا لە یەکگرتن و سەربەخۆییەکەی دەگرن. کوردستان توانایی لەبەرچاو نەگرتنی ئەوانەی نیە. بۆیە بە کردەوە دۆستایەتییان دەکات.\nهێزە سیاسییەکانی کوردستان، چ لە هەرێمی باشوور یان سێ پارچەکەی دیکە، جگە لە پارتی دیموکڕاتی کوردستان(سەرۆک بارزانی)، ڕوویان لە سەربەخۆیی نیە. بۆیە دەکرێ بڵێین کورد ستڕاتیژیی بۆ سەربەخۆیی نیە. لە ناو هەرێمی کوردستاندا، یەک ڕوانگایی بۆ ئایندە نیە. لە باکوور و رۆژاڤادا، ستڕاتیژیی نیوەچڵ بۆ تێکەڵ بوون لەگەڵ دەوڵەتی تورکیا و سوریا هەیە. ڕۆژهەڵاتی کوردستان، لە بارودۆخێکی نالەبار و لاوازدایە. بۆیە جیا لە پەرت و بڵاوییان، ڕوانگایەکی ڕوونیان بۆ داهاتوو درووست نەکردووە.\nئەو دۆخە ناجێگیرەی کوردستان، بەسەر ئەدای حکوومەتی کوردستان بۆ یەکپارچەیی و خۆ پاراستن، ڕەنگی داوەتەوە. بەشێک لە بزووتنەوەی سیاسی کاریگەر، ڕووی لە مانەوە لەگەل عێڕاق دایە، خۆی لەگەڵ بەرژەوەندییەکانی ئێران گونجاندووە. لەسەر گۆڕەپانی سیاسی، سێ هێزی سەرەکی، پێویستە ڕوانگایان یەکبخەن و ستڕاتیژیی کوردستان، دیاری بکەن. ئەوانەش پارتی دیموکڕاتی کوردستان، یەکێتی نیشتمانی کوردستان، پارتی کرێکارانی کوردستان(PKK)یە.\nئەمریکا و ئیران، هەروەها ئەوانە و تورکیا و سعوودیە، بەردەوام لەگەڵ یەکدی لە دان و ستاندن دان. لەسەر داهاتووی ڕۆژهەڵاتی ناوەراست، دابەشکردنی بەرژەوەندییەکان، لە کێشە و دم بە دمە دان. ئەگەر کوردستانیش نەبێتە لایەنێکی بەهێز و ڕوانگای خۆی ڕوون نەکاتەوە، دەکریتە پارسەنگ و قوربانی بەرژەوەندییەکانی دیکە. لە ستڕاتیژیی دەوڵەتاندا، شتێک بەناوی خێر و وەفا و پشتیوانی ئەخلاقییانە، بوونی نیە. ئێستا چارەنووسی باشوور و باکوور و ڕۆژاڤای کوردستان، پێکەوە گرێدراوە. بۆیە ئاستی بەرزی هوشیاریی سیاسی و ئاگایی نەتەوەیی و نیشتمانی پێویستە، نەک حەساسییەت و تۆڵە کردنەوە و خۆبەستنەوە بە لایەنەکانی ڕکابەرمان. بۆ ئەمریکا و ڕۆژئاوا، مامڵەت کردن لەگەڵ کوردستانێکی یەک دەنگ ئاسانترە و دەکرێ حسابیان بۆ بکەن. کورد پێویستە بە هیزەوە لە دان و ستاندنەکان، ئاگادار و بەشدار بێت. ئەگینا بە دەستی بەتاڵ، بە ماڵی وێران و بەردەوامی دابەشکران، دەکەوێتەوە پەڕاویز. ئیستا کورد دەتوانێت ڕێگا لەو چارەنووسی بگرێت و بۆ بەرژەوەندی خۆی بینووسێتەوە.


خوێندنەوە و وێرانکردنی خود.. ئاراس سەعید – Dengekan\nbyAras Mamsaed\tFebruary 11, 2021\tGeneral, Opinion\nخوێندنەوە جۆرێکە لە ئەزموونکردنی جیهان، کە مرۆڤ بە هۆی کورتی تەمەنەوە توانای ئەزموونکردن و فراوانکردنی بارگراوندی زانیاری خۆی نیە، بۆیە خوێندنەوە فاکتەرێکی گرنگە بۆ ئەزموونکردنی جیهان لەڕێگەی ئەو میراتە کلتوریەی بۆ ئێمە ماوەتەوە. خوێندنەوە پڕۆسەیەکە ڕاستەوخۆ مرۆڤ دەبەستێتەوە بە <دەق> ەوە. لەنێوان بکەر و نووسیندا، دەلاقەیەکی گەورەتر دەکاتەوە بۆ مرۆڤ، کە ڕامان و بیکردنەوەیە. واتا <دەق> لەگرنگایەتی خۆیدا وەکو بابەت فەزایەکی تر ئاوەڵا دەکات بۆ خوێنەر ئەویش تێڕامان بیرکردنەوەی بکەرە بۆ خولقاندنەوەی بابەت. تۆماس هۆبز لەکتێبی لیڤیسیان دەربارەی نوسین بەم جۆرە دواوە:” ئەو کاتەی پیت و نووسین، دۆزرایەوە وەرچەرخانێکی گەورە لەمێژووی مرۆڤایەتی ڕویدا”. نووسین پردێکە، کە ئادیا وئایدیاڵەکانی مرۆەڤەکانی پێشوو دەگەینێت بەنەوەی نوێ. لەخۆڕا نیە فەیلەسوفێکی وەکو ئارێنت دەیەوێت کلتور لە گەشەسەندنی مۆدێرنیتە ببپارێزێ. خوێندنەوە گفتووگۆ کردنە، لەگەڵ ئەقڵەگەورەکانی پێش خۆمان کە لەو میراتە کلتورییەوە بۆمان ماوەتە. یەکێک لە بنەماکانی بەرەو پێشبردنی ئاستی هۆشیاری نەتەوەکان بەیەک گەیشتنی نەوەکانە لەفەزایەکی ئازاد دا، بەڵام کۆمەڵگایەکی داخراو تەنگ چنراو بەتابۆ وترادسیۆن هەرگیز دەرفەتی گفتووگۆ کردنی تێداناڕەخسێ، بۆیە لە فەراغی ئەم فەزا داخراوەوە خوێندنەوە تاکە فاکتەرە بۆ گفتووگۆکردن لە گەڵ ئەقڵەگەورەکان و نواندی کردەو بەهێزبوونی توانای ڕامان و بیرکردنەوە. فرۆید دەڵێت؛” شارستانیەت لەو ڕۆژەوە گەشەیکرد، کەمرۆڤەکان لەجیاتی بەرد وشەیان ڕیزکرد”.\nگۆتە شاعیری ئەڵمانی دەڵێت:” هەرکەسێک مێژووی سێ هەزار ساڵەی مرۆڤایەتی نەزانێ تەنها بۆ ورگی دەژێت”. وەکو پێشووتر ئاماژەم پێکرد مرۆڤ توانایی ئەزموونکردنی جیهانی نیە، بەهۆی کەمی تەمەنەوە، بەڵام لەڕێگەی خوێندنەوەو زانینی مێژووەوە دەتوانین تەمەنی ئەوانی تریش بهێنینە سەر تەمەنی خۆمان و دوونیابینی و بارگراوندی مەعریفی خۆمان دەربارەیی جیهان و سروشت زیادبکەین.\nیەکێک لەتایبەتمەندیەکانی خوێندنەوە گەشتکردنە، سەفەرێک جیاواز لەسەفەری فیزیکی، گەشتی خوێندنەوە گەشتێکە لەناو کاتدا، مرۆڤ هەمیشە لەناو شوێندا سەفەردەکات. بەڵام خوێنەر لەناو کاتدا سەفەر دەکا. گابرێل گارسیا مارکیز دەڵێت:” ئەگەر پارەت پێ نیە گەشتێک بکەیت، هەرکوچەو کۆڵانی وڵاتێک لەلاپەڕەی کتێبێکدا بخوێنەوە”. ئەم گەشتە لەناو کاتدایە، گەڕانەوەی کاتە بۆ زەمەنێکی مێژوویی، من لەڕێگەی خوێندنەوەی ڕۆمانەکانی دۆستڤیسێکەوە، تەواوی کوچەو کۆڵانەکانی پترسبۆرگ گەڕاوم، لەڕێگەی کتێبێک دەربارەی سەدەکانی ناوەڕاست و مێژووی ئەسیناوە گەڕاومەتەوە بۆ ئەو سەردەمانەی هەرگیز مرۆڤ بەپارە ناتوانێت هەنگاویان بۆ بنێت. زۆرجار خوێندنەوە ئاوێنەیەکە دەمان داتەوە بەناوەی خۆماندا، (دەق) هەیە، ئەوکاتە گریان ودەقیش هەیە، گوزەرێک بەمرۆڤ دەکات بەناو دۆزەخانی دونیای واقیعدا.\nخوێندنەوە ئامڕازێکە بۆ هاوکاری کردنی مرۆڤ لەبەگەڕخستنی توانا خودیەکانی لەتێڕامان و بیرکردنەوەوە بەرەو کردە نواندن. مرۆڤ لەڕێگەی بیرکردنەوەو تاقیکردنەوەی شتەکانەوە ترادسیۆن و بەها باوەکان تێک دەشکێنێت و دەرگیردەبێت بەخودی خۆی. دەرگیربوون (بەخود) واتا؛ خاوەنی ڕوئیاو تێڕوانینی خۆت، کە هیچ هێزێکی دەرەکی توانایی بڕیاڕ دانی نیە، لەسەروی ئەقڵی تۆوە. خوێندنەوە فاکتەرێکە بۆ ختوکەدانی هزر. لەکۆتایشدا خوێندنەوە هۆکارێکە بۆ وێرانکردنی خود، مرۆڤ کاتێک دەرگیر دەبێ بەخودی خۆی چیتر، بەرەو نامۆبوون هەنگاو دەنێ و کۆمەڵگا لەخۆی فڕێی ئەداتە دەرەوە، کاتێک خوێنەر بۆی دەردەکەوێت هەموو بەهاکان بەها گەلێکی پووچ و ساختەن، چیتر شۆکی سەردەمی بێ بەهابوونی بەهاکان، زیهنی دەلەرزێنی و لەمینانەی هەستکردنی بەبەرپرسیارییەوە هەوڵەدات بۆ خولقاندنەوەی بەهای نوێ. بەڵام دووبارە لەلایەن ئەوانی ترەوە بێ بەها دەکرێ، نەبوون بەوانی تر، هۆکارێکە بۆ ڕەتکردنەوە و نەفی کردنەوەی تۆ لەلایەن کۆمەڵگاوە. خوێندنەوە چێژ نابەخشێ، بەڵکو زۆرجار دەقەکان ڕوحت دەکەن بەسوتماک، زۆرجار پوچی و بێبەهایی ژیان وەکو ڕەخنە خۆی لەدەرونی مرۆڤدا دەچێنی. من چەندین شەو لەگەڵ ئازارەکانی ڕاسکۆلینکۆف دەرونم هەڵقرچاوە، لەگەڵ خوێندنەوەی لۆلیتادا هەوری چاوەکانم ڕێژنەبارانی خوێنیان ڕشتووە، چەندین شەو ژیانی خۆم بەکوڕەکانی بارزانی و تاڵەبانی بەراورد کردووە و بیرم لەناڕەوایەتی کردۆتەوە، لەگەڵ هیگڵدا بیرم لەناتەواوی خودا کردۆتەوە و فۆبیایی خودا، چەندین شەو چاوانی زڕەخەوکردووم، لەگەڵ مارکس بیرم لەشۆڕش و هەڵواسینی سەرکردە و بنکردە دیکتاتۆرەکان کردۆتەوە، چەندین شەو لەگەڵ ژەهرخواردکردنی سوکرات و کوشتنی حەلاج و مەسیح مەرگم ئەزموون کردووە، چەندین شەو بەخەیاڵی کەنیزەکەکانی حەرەم سەراکانی خەلیفەکانی ئیسلامەوە شەیتانی بووم، کۆتا جاریش لەگەڵ سێوران و کافکا بیرم لەخۆکوشتن دەکردەوە.\nPrevious پاڵ مەنێن خۆم دەڕۆم، بەرەو تۆڕی سەرمایەداری جیهانی!.. عبدالرحمن محمد (مەلا ڕەحمان ئاوارەکان)\nNext کارەساتێکی ترسناك بەڕێوەیە.. نووسینی : گابریل گارسیا مارکیز- وەرگێڕانی: ڕزگار عومەر\nشۆفێر … ڕۆستەم خامۆش


دەرهێنەری ئێرانی براوەی خەڵاتی ژنی بەرزترو ژنی سەرکەوتووی جیهانی ئیسلام - SAHAR KURDISH (Sorani)\nشوبات 21, 2020 00:15 Asia/Tehran\n"نێرگس ئابیار"ی دەرهێنەرو نووسەریی ئێرانی خەڵاتی ژنی بەرزترو ژنی سەرکەوتووی جیهانی ئیسلام بەنێوی خەڵاتی "ژنانی پێشەنگ"ی لە پاکستان وەدەست هێنا.\nخەڵاتی ژنانی پێشەنگ ٢٠٢٠ لەلایەن کۆمپانیای داڕشت و داهێندراوو یەکەمین خولی بە ئامادەبوونی عارف عەلەوی سەرۆکی پاکستان و عومران ئیسماعیلی پارێزگاری ئییالەتی سنو تاقمێک کاربەدەست و کەسایەتی ڕامیاریی ئابووری کەلتووری و هونەری پاکستان و دیپلۆماتەکانی نیشتەجێی کراچی لە پارێزگای ئیالەتی سیند بەڕێوە چوو.\nلەمیانەی ئەو ئاهەنگەدا ڕێز گیرا لە نێرگس ئابیاری دەرهێنەریناسراوی ئێرانی لە کەرتی نێودەوڵەتی و فووزیا سەعید نوسەرو چالاکی کۆمەڵایەتی ژنان و سیمین جەمالی بەرپرسی ئۆرژانس و جەلیلا هایدەر پارێزەرو چالاکی بواری مافی مرۆڤ لە کەرتی نیشتمانی پاکستان دا.\nنێرگس ئابیار یەکێک لە ژنانی ڕۆماننوسی سەرکەوتوو لە ماوەی بیست ساڵی رابوردوی ئێران دایەو کە لە دە ساڵ لەمەو بەرەوە بە سازکردنی چەند فیلم لە بواری پاڵەوانی ژنی چیرۆکەکانی توانی ببێتە دەرهێنەرێکی ناسراو لە سینەمای ئێران دا.\nناوبراو بە سازکردنی فیلم گەلی شیاری ١٤٣ نەفەس و ئەو شەوەی کە مانگ پڕ بۆوە سنووری سینەمای ئێرانی بەزاندو زۆر خەڵاتی نێودەوڵەتی وەدەست هێنا.\nبوونی ئەو دەرهێنەرو نووسەرە ئێرانی یە لە کراچی و وەرگرتنی خەڵاتی ژنانی پێشەنگی ساڵی ٢٠٢٠ی زایینی لەلایەن کەسایەتیە هونەری و سینەمایە کانی ئەو وڵاتەوە پێشوازیەکی بەربڵاوی لێ کرا.\nکایەی نەریتیی قەمچان دەرفەتێکی لەبارە بۆ کات بەسەر بردن لەم ڕۆژە کۆرۆناییانەدا


وێنەى هاوشێوەی مایکڵ جاکسۆن بڵاوکرایەوە - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nوێنەى هاوشێوەی مایکڵ جاکسۆن بڵاوکرایەوە\nموزیک Nov 13, 2019\nسەرچاوەکانى هەواڵ لە ئیسپانیا وێنەى گەنجێکى وڵاتەکەیان بڵاوکردەوە، کە هاوشێوەى مایکڵ چاکسۆن گۆرانیبێژى بە ناوبانگى ئەمەریکییە.\n(سێرجیۆ کۆرتس) ناوی ئەو گەنجە ئیسپانییە، کە شێوەى زۆر لە مایکڵ جاکسۆن دەچێت، نزیکى شێوەکەى گومان و دوو دڵی زۆرى لاى هاووڵاتیان و هەوادارانى جاکسۆن دروستکردووە، بۆیە دەپرسن کە ئایا ئەم گەنجه مایکڵ جاکسۆنه یان نا؟\nسەرچاوەکانى هەواڵ ئەوەشیان ئاشکرا کردووە، کە پێویستە ئەم گەنجە تاقیکاری DNA ئەنجام بدات بۆ ئەوەی هەموان دڵنیابن، کە ئەمە هاوشێوەى مایکڵە، یاخود مایکڵ زیندووە و هێشتا نەمردووە.\nگەنجە ئیسپانیەکە کە (مایکڵ جاکسۆنی زیندوو)ى پێدەوترێت، بە بڵاوکردنەوەى وێنەیەکى خۆى لە تویتەردا، کە داوا لە لاینگرانی دەکات لە کۆنسێرتەکەی لە تایلەندا بەشدارى بەشداری بکەن، ئەمەش ئەوەندەى تر گومانى لاى هاووڵاتیان زیاتر کردووە.\nهەر وەک لە وێنەکەدا دەردەکەوێت ستایل و رەنگی قژی رێک هاوشێوەی مایکڵە.\nمایکڵ جاکسۆن، کە ناوى تەواوى: مایکڵ جۆزیف جاکسۆن (Michael Joseph Jackson)ە، لە رۆژى 29/8/1958 لە شارى گارى (ئەندیانا)ى ئەمەریکا لە دایکبووە، لە ساڵی ١٩٦٤ برا گەورەکەی (جاکی) کاتێک تیپێکی مۆسیقای دامەزراندن بەناوی (جاکسۆن برازەرس) و مایکل لەگەڵ براکانی وەک کورەس گۆرانی وتوە و سەمای کردووە، لە رۆژى 25/6/2009 لە تەمەنی (50) ساڵی بەهۆی زۆرخواردنی ئەو دەرمانە پزیشکییانەی کە لەلایەن دکتۆرەکەیەوە بۆی نوسرابوو لە شارى لوسئەنجلوس لە ویلایەتى کالیفۆرنیا کۆچى دوایى کردووە.\nبۆ زانیارى زیاتر لەسەر ژیانى مایکڵ چاکسۆن کلیک لێرە بکە.


سانسوورا چاپەمەنییا پەکەکێ ل سەر موراد قەرەیلان - دارکا مازی\nسانسوورا چاپەمەنییا پەکەکێ ل سەر موراد قەرەیلان\nموراد قەرەیلان دوھی بەشداری بەرناما تایبەت یا ستێرک تیڤی بوو. ل سەر ئۆپەراسیۆنا گارە ئاخڤت و بوویەرێن قەومی نرخاندن. چاپەمەنییا پەکەکێ ھندەک بەشێن ئاخافتنا قەرەیلان ژێ سانسوور کربوون “ژێ بربوون”. رۆژنامەیا ئۆزگۆر پۆلەتیکا یا پەکەکێ کو ل ئەورۆپا دەردکەڤیت و ANFێ داخویانیێن قەرەیلان یێن وەکو دەما گۆتی: “پێشمەرگە بەشداری ئۆپەراسیۆنێ نەبوو، یێن کو ڤان گۆتنا دکەن ئەو دخوازن ئاژاوەگێریێ چێبکەن” ل بەشێ خوە یێ سۆرانی دا بەلاڤ نەکر.\nقەرەیلان چ گۆت؟\nد ئاخافتنا خوە دا قەرەیلان ل سەر پرسا عەبدوللا ئاگار کو دبێژیت، پێشمەرگە ب یۆنیفۆرمێن “جلکێن” ئارتێشا ترک بەشداری ئۆپەراسیۆنا گارە بوونە، ھوون گۆتنێن وی چاوا دنرخینن “دییار کر ئەڤ ئیدیعایە درەوە و قەرەیلان ئاخافتنا خوە ب ڤان گۆتنان بەردەوامکر: “عەبدوللا ئاگار یەک ژ کادرێن تایبەت یێن شەرێ دەروونی یە. ئەڤ کەسە رۆژێ د 6-7 کەنالێن تەلەفزیۆنی دا تڤیا دەردکەڤیت و دئاخڤیت.” ئەو کوژەکەکە کو د دەما ل سەر کاری بوو وی کەسی گەلەک کورد کوشتینە. نووکە ژی ئەو پرۆپاگاندایا دکەت. “عەبدوللا ئاگار دبێژیت، “پێشمەرگەیان د ھەمان دەمێ دا جلکێن لەشکەری کرینە بەر خوە و ل تەنشتا ئارتێشا ترک شەرێ پەکەکێ دکەن، پەکەکە ژ ڤێ یەکێ گەلەک نەرەحەتە.” تشتەک ووسا نینە. مە د دەربارێ ڤێ یەکێ دا داخویانیەک نڤیسکی ژی بەلاڤکر. ئارمانجا وی چیە؟ ئەڤ کەسە ئاژاوەگێریێ چێدکەت. ئەو ھەول ددەت کو ھەر دو لایەن (پەکەکە-پەدەکە) ل دژی ھەڤدو شەری بکەن. پشتی توێتا وی تەڤلیھەڤی چێبوون، لێ دوژمن ڤێ دکەت. دوژمن د خوازیت ناڤبەرا کوردان دا پەڤچوونەک چێبیت لەورا ژی ناکۆکییا درست دکەت. نەخێر، دڤێت کەس نەهێتە ڤێ یاریێ. ھەولدانێن ژ بۆ پێشخستنا ھەلوەستەک نەتەوەیی د ڤێ پێڤاژۆیێ دا گەلەک گرینگ و ژیانی یە. ل ڤێرە بەرپرسیاریا ھەموو ئالییێن سییاسی ھەیە.\nپشتی نرخاندنا عەبدوللا ئاگار، کو قەرایلان بەحسا وی کری، کو د چاپەمەنیا ئەورۆپا یا پەکەکێ دا کەسێن وەکو فەردا چەتین نرخاندنا عەبدوللا ئاگار شرۆڤە کر و دژاتییا پێشمەرگە و ھەرێما کوردستانێ دا پێش. وەکی دی، د رۆژا یەکەما ئۆپەراسیۆنێ ANFێ راگھاند؛ “پێشمەرگەیێن رۆژ نێزیکی ئۆپەراسیۆنێ ب جیھ بوونە و دێ بەشداری ئۆپەراسیۆنێ بن”\nد رۆژا دویەمین یا ئۆپەراسیۆنێ دا، ھەپەگێ نووچەیا کو دگۆت “ھێزێن پێشمەرگە بەشداری ئۆپەراسیۆنێ بوونە” درەو دەرخست.\nسانسورا چاپەمەنییا پەکەکێ ل سەر ئاخفتنێن قەرەیلان ددەتە دییار کرن کو د ناڤا خەباتکارێن چاپەمەنییا ئەورۆپایێ دا ھندەک کەسێن ترکیەچی و کەمالیست ھەنە. د چاپەمەنییا پەکەکێ دا، کو پێش نها سەرکێشێ وێ باک گوول بوو، نها فەردا چەتین ئەو وەزیفە گرتییە سەرملێ خوە. فەردا چەتین و خەباتکارێن چاپەمەنیێ یێن ل دۆرا وی گەلەک نووچەیێن درەو ل دژی حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ، پێشمەرگە، پەدەکێ و بارزانی بەلاڤ دکەن.


لیز گراندێ، ڕێکخەری مرۆیی بۆ عێراق گوتی." ئێمە هەستمان بە ئارامی کرد کەوا خەڵکێکی زۆر لە بەشەکانی ڕۆژهەلاتی موسڵ توانیویانە لە ماڵەکانیان بمێننەوە. ئێمە هیوادارین هەموو شتێك کرابێت بۆ پاراستنی سەدان و هەزاران کەس لەو کەسانەی کە لە سەرانسەری ڕووبارەکەن لە ڕۆژئاوا. ئێمە دەزانین کە ئەوان لەوپەڕی مەترسیدان و ئێمە ترسمان هەیە بۆ ژیانیان،"\nلە پلانی لەناکاو کە پێش دەستپێکی هەڵمەتی موسڵ ئامادەکراوە، هاوکارانی مرۆیی هۆشداریاندا لەوەی زۆربەی هەرە زۆری یەك ملیۆن هاووڵاتی لەوانەیە بەهۆی جەنگەکەوە زیانیان پێبگات لە خراپترین سیناریۆیدا. تاکو ئەمڕۆ، ١٨٠،٠٠٠ کەس لە بەشەکانی ڕۆژهەڵاتی شارەکە ڕایانکردووە، زیاتر لە ٥٥٠،٠٠٠ هاووڵاتی لە ماڵەکانی خۆیان ماونەتەوە.\nهاوکارانی مرۆیی بەشێوەیەکی خێرا کاریان کردووە بۆ دابینکردنی هاوکاری ڕزگارکردنی ژیان. نزیکەی ٦٠٠،٠٠٠ کەس خۆراکیان وەرگرتووە، ٧٤٥،٠٠٠ کەس سوودیان لە هاوکاری ئاو و خاوێنکردنەوە وەرگرتووە و ٣٧٠،٠٠٠ کەس چاودێری پزیشکیان وەرگرتووە. هەشتا و پێنج لەسەدای ئەو کەسانەی کە لە موسڵەوە ئاوارەبوون لە ١٣ خێوەتگە و شوێنە تەنگەتاویەکان دەمێننەوە کە لەلایەن حکومەت و هاوکارانی مرۆییەوە بنیاتنراون. دە لەو خێوەتگایانە پێش وەختە پڕبوونەتەوە کە چوار لەو خێوەتگایانە درێژکراونەتەوە. حەوت خێوەتگەی تریش لە ژێر بنیاتناندان.\nخاتوو گڕاندێ گوتی، "ئەم ڕاپۆرتانەی لە ناوەوەی ڕۆژئاوای موسڵ جێگای دڵتەنگین. هاوکارانی مرۆیی ناتوانن دەستیان بەم ناوچانە بگات بەڵام هەموو بەڵگەکان ئاماژە بە بارودۆخێکی زۆر خراپ دەکەن. نرخەکانی خۆراکی سەرەکی و کۆمەکیەکان بەرزن. ئاو و کارەبا لە گەڕەکەکان بە پچڕ پچڕی هەن و زۆربەی خێزانەکان بەبێ داهات تەنها ڕۆژێ یەك جار نان دەخۆن. ئەوانی تر ناچارکراون کە ئەساسی ناوماڵیان بسووتێنن بۆ خۆگەرمکردنەوە،"\nخاتوو گراندێ گوتی " ئێمە نازانین لە ڕۆژئاوای موسڵ چی ڕوودەدات بەڵام ناتوانین ئەگەری بارودۆخەکانی هاوشێوەی گەمارۆدان یان ئاوارەبوونی بە کۆمەڵ بە دوور بگرین. تا ئێستا، نزیکەی نیوەی بریندارەکانی موسڵ بریتین لە هاووڵاتیان. ئێمە دەزانین کە لە زۆربەی حالەتەکان بەهۆی ئەوەوەیە کە هاووڵاتیان بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ کراونەتە ئامانج. هەستێکی ترسێنەرە بیر لەو مەترسیانە بکەیەوە کە ئەو خێزانانە دووچاریان دەبنەوە، " ئەم هاووڵاتیانە لەوانەیە بەهۆی بۆمبە چێندراوەکان و تەقەکردنی ڕاستەوخۆ بکوژرێن و یان لەوانەیە وەکو قەڵغانی مرۆیی بەکاربهێندرێن."\nهێزەکانی ئاسايشى عێراقى چەمكێکی مرۆيی ئۆپراسیۆنەکانیان هەڵگرتووە کە تیایدا پاراستنى هاووڵاتیان دەخاتە چەقی پلانی جەنگ. هاوکارانی مرۆیی پێشوازی لەم پەیڕەوە دەکەن و بانگەشەی بەکۆمەڵ نوێدەکەنەوە بۆ هەموو لایەنەکانی ململانێ بۆ پابەندبوون بە ناچاریەکانیان لە ژێر یاسایی مرۆیی نێودەوڵەتی بۆ پاراستنی هاووڵاتیان و دڵنیابوون لەوەی کە هاووڵاتیان دەستیان بە هاوکاری ڕزگارکردنی ژیان دەگات.\n"سەرنجی جیهان لەسەر هەڵمەتی سەربازیە لە ناو عێراقدا، بەڵام کاتێك ئەم هەڵمەتە کۆتایی پێ دێت، هێشتا قەیرانێکی مرۆیی لە ئارادایە. نزيكەى سێ مليۆن تەنانەت چوار مليۆن عێراقی بە پشت بەستن بەوەی کە چی لە موسڵ و حەویجە و تلەعفەر ڕوودەدات لەوانەيە لە ماڵەکانی خۆیان ئاوارەببن لە کۆتایی ململانێیەکە. ئەم خێزانانە پێويستە بژاردەیەکی زۆر گرنگ هەڵبژێرن لەبارەی چۆنیەتی دووبارە بنیاتنان و دامەزراندنی ژيانی خۆیان. پێویستە لەسەر ئێمەش لێرە بین بۆ یارمەتیدانیان. ئێمە هیوا و بڕوامان وایە کە کۆمەڵگای نێودەوڵەتی بەجێمان ناهێڵن لە دوای قەیرانی موسڵ. ئەمەش هەڵەیێكە و هەڵەیەکی زۆر گەورە دەبێت ئەگەر ڕوو بدات".\nHC Office / UNOCHA, Philippe Kropf, ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. , +964 751 135 2875\nCARE, Sandra Bulling, ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. , +49 157 53 60 54 81\nDRC, Delawit Mesfin, ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. , + 964 751 740 3801\nFAO, Karina Coates, ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. , +964 750 875 9701\nHRO/UNAMI, Samir Ghattas, ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. , +9647901931281\nIOM, Sandra Black, ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. , +964 751 234 2550\nQandil, Josh Ede, ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. , +9647511227011\nSamaritan’s Purse, Alison Garza, ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. , +964 7510703805\nUNDP, Nidaa Hilal, ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. , +964 780 447 3336\nUNESCO, Dhea Subhee, ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. , +964 782 783 739\nUNFPA, Mohamed Megahed, ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. , +964 750 342 7036\nUN-Habitat, Alan Miran, ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. , 964 750 342 7036\nUNHCR, Caroline Gluck, ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. , +964 780 920 7286\nUNICEF, Sharon Behn Nogueira, ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. , + 964 782 782 0238\nUNOPS, Charlotte Lancaster, ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. , +964 751 135 2970\nUN Women, Bernice Rumala, ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. , +964 751 583 0045\nWelthungerhilfe, Simone Pott, ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. , +49 228 2288 132\nWHO, Pauline Ajello, ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. , +964 751 010 1460\nWFP, Inger Marie Vennize, ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی. , +964 780 915 0937


برزۆ مەجید، رایدەگەیەنێت؛ گۆڕان بەرامبەر ھیچ لایەنێكی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی سازش ناكات و هیچ موئامەرەیەکیش گۆڕان بچوک ناکاتەوە.\nبرزۆ مەجید، سەرۆکى فراکسیۆنى گۆڕان لە پەرلەمانى کوردستان رایدەگەیەنێت؛ گۆڕان بەرامبەر ھیچ لایەنێكی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی سازش ناكات و دەڵێت:"ھیچ موئامەرەیەكیش گۆڕان بچوك ناكاتەوە، بەپێچەوانەوە لەجاران زیاتر گەرموگوڕتر دەبین و ھەر بە گەورەیی دەمێنینەوە".\nئاماژە بەوەش دەکات؛ ساختەكاریى وەك ھەمیشە دەبێ دۆڕاو و شەرمەزار بن بە رامبەر بە ئێمە و میللەتەكەمان و خزمەتكاری بێگانە بن و دەڵێت:"لە سەروی ھەموشیەوە، سازش لە یەك دەنگی دەنگدەرە سەربەرزەكانی خۆمان ناكەین".


ئه‌بوبه‌كر كاروانی یه‌كێك له سه‌ركرده دیاره‌كانی یه‌كگرتووی ئیسلامی رایده‌گه‌یه‌نێت: پەیامەکانی پشت گەورە کردنی ڕۆڵی سلێمانی و لێدانی بارزانی؟ کورتە فلیمەکەی ئەم دوواییەی ئێرانیەکان، لەسەر ڕۆڵی سلێمانی لە پارێزگاری کردن لە ھەرێم بەرامبەر داعش و سوکایەتی بەبارزانی لەم کاتەدا، ھەڵگری زیاد لە ئاماژەو پەیامێکە، لەوانەش:\n1- بوون و مانەوەی ئێوە بەھەڵوێست و بڕیاری ئێمەوە بەندە، چونکە ناتوانن لەسەرپێی خۆتان بووەستن و بەرگری لەخۆتان بکەن.\n2- ھەرکاتێك بمانەوێت دەتوانین ھەڕەشەتان لەسەر دروست بکەین و ناچاری پەناھێنانتان بۆئێمە بکەین، لەبەرئەوە بیرکردنەوەتان لەدەرچون لەچوار چێوەی ستراتیژی ئێرانی بێ سودە؟\n3- ئێمە دۆستی راستەقینەتانین و لەکاتی پێویستدا فریاتان کەوتوین نەك تورکیاو ئەمەریکا، بۆیە لەسەرە پێچەکاندا بزانن ڕوودەکەنە کوێ و چاوەڕوانیتان لەکێیەو بەرژەوەندی کێ دەپارێزن.\n4- ھاوکاری کردنی تورکیا لەدەرەوەی دیدو بەرژەوەندی ئێرانی و تێگەیشتنی ئەو بۆ پەکەکەو سیاسەتی عێراقی باجی ھەیە.\n5- باس لەدۆستایەتی بایدن و بارزانی دادتان نادات، ئەوە ئێمەین چارەنوسی بارزانی دیاری دەکەین نەك بایدن.\n6- ڕەچاوکردنی دیدو بەرژەوەندی ئێران لەھەڵبژاردنەکانی داھاتوی عێراق و گرێدراو بە مشت ومرەکانی سەر بودجە.\n7- توندکردنی جەنگی دەرونی ئێرانیەکان کەشارەزاییەکی زۆریان تێیداھەیە بەرامبەر ھەرێم بۆ دوو مەبەست:\nا- زیاتر بێمتمانە بوونی گەلی ھەرێمەکە بەخۆی و قوڵکردنەوەی ئەوبێ ھودەییەی قەیرانەکان بەرامبەر ئێستاو ئایندەی خۆی بۆی دروست کردووە.\nب- قوڵکردنەوەی ململانێ حیزبی و دابەشبوونە نێو خۆییەکان.\nلەڕاستیشدا دوای خوا و پێشمەرگە ئەوەی ھەرێمی لەوێرانی و بەموسڵبوونی شارەکانی پاراست، ھێزی ئاسمانی ئەمەریکاو قەناعەتپێکردنی خۆرئاوا بوو بە دەستێوەردان. دەنا لەبەردەم شۆکی سەرەتادا بەرگریکردن لەشارەکان ئاسان نەبوو.\nئەم فلیمەو بەچاودادانەوەی دەیانجاری ئێرانیەکانیش بۆ یارمەتیدانەکەیان ، بۆئاستی زەلیل کردن، پێمان دەڵێت، ھەموو پێویستیەكمان بەوڵاتانی دراوسێ وچاوبەرەو ژێر بونیان و یەکتر سوكکردنمان لەناوەوە، باجی قورسی بەدواوەیە.\nئەوەی ئێمەشی بێ ھەیبەت کردووە، دۆخی دابەشبوون و ناکۆکی نێو خۆیی و گەندەڵی و ناعەدالەتی و لەسەرپێی خۆنەوەستانی ئابوری و نەبوونی ستراتیژی نیشتمانیی ھاوبەشە.


رزگارکردنی فەلوجە "گورزێکی داپڵۆسێنەر" لە داعش دەوەشێنێت\nهێزەکانی عێراق لەم شارەی پارێزگای ئەنبار وێنەدەگرن پاش رزگارکردنی لەدەست "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش). [خاوەنی وێنە: دەزگای دژەتیرۆری عێراقی]\nسوپای عێراق لە 26 حوزەیران دەسەڵاتی تەواوی بەسەر فەلوجەدا کێشایەوە پاش دەرپەڕاندنی دواهەمین پاشماوەکانی "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش) لە گەڕەکەکانی.\nگرتنەوەی ئەم شارەی پارێزگای ئەنبار "گورزێکی داپڵۆسێنەر بوو لەم گروپە کە لەو باوەڕەدا نەبوو شارەکە لەدەستبدات و تا دەتوانێت دەسەڵاتی خۆی لەوێدا بهێڵێتەوە،" فەریق روکن عەبدولوەهاب ساعدی وتی.\nساعدی بە مەوتنی وت: "شاری فەلوجە گرنگیەکی رەمزی و ستراتیژیی هەبوو بۆ داعش، چونکە یەکەم جێگابوو کەوتە دەست گروپەکە، پێش پەلاماردانی موسڵ لە حوزەیرانی 2014."\nوتی بەدرێژایی ماوەی داگیرکردنی شارەکە، ئەم گروپە بەکاریدەهێنا وەك خاڵێك لێوەی هەڕەشە لە ئاسایشی بەغدا بکات و خۆکوژ و ئۆتۆمبیلە بۆمبڕێژکراوەکان و بۆمبە دەستکردەکان بنێرێتە ئەوێ.\nوتیشی ئەندامانی داعش لە فەلوجە دڕندانەترین کوشتار و پێشێلکردنی مافی مرۆڤیان ئەنجامدەدا.\nهەروەها وتی: "ئەمڕۆ بە هەوڵ و لەخۆبوردەیی سەربازە ئازاکانمان، شارەکە بەتەواوی لە گڵاویی تێرۆریزم ئازادکراوە و تێرۆریستان تەنانەت یەک بستیشیان لە خاکەکەی لەدەستدا نەماوە."\nئۆپەراسیۆنێکی باش پلانکراو\nساعدی وتی ئۆپەراسیۆنی رزگارکردنی فەلوجە زیاتر لە مانگێکی خایاند و بە دوو قۆناغ ئەنجامدرا.\nلە قۆناغی یەکەمی ئۆپەراسیۆنەکەدا، هێزەکانی عێراق لە هەموو لایەکەوە دەوری شارەکەیان گرت و دەوروبەرەکەیان سەلامەتکرد.\nوتی: "هەموو یەکە چەکدارەکان بەبێ جیاکاری بەشدراییان لەم قۆناغەدا کرد."\nوتیشی: " لە قۆناغی دووەمدا رژاینە ناو شارەکەوە و ئۆپەراسیۆنی رزگارکردن کە بە دەزگای دژەتیرۆر و پۆلیسی فیدراڵی سپێردرابوو، لە گەڕەکێکەوە بۆ گەڕەکێك دەجوڵان" و لە چەکدارانی داعش پاکیان دەکردنەوە.\nهەروەها وتی: "لەگەڵ هەر پێشڕەوییەکدا، لەپێش هەموو شتێکەوە خەمی ئەوەمان بوو چۆن ئەو مەدەنیانەی لە شارەکەدا گیریان خواردبوو رزگاربکەین و سەلامەتییان مسۆگەربکەین. ئەوەبوو توانیمان هەموویان لە شارەکە دەربازبکەین بەبێ زیانێکی زۆر."\nوتی زیاتر لە 1,800 چەکداری داعش کوژران لەوکاتەوەی هەڵمەتی رزگارکردنی فەلوجە لە 22 لەسەر 23 ئایار دەستیپێکرد و زیاتر لە 80 ئۆتۆمبیلی بۆمبڕێژکراویش تێکشکێنران.\nساعدی وتی هێزەکانی عێراق دەستیانگرت بەسەر کارگەی دروستکردنی بۆمب و ئەو فەرماندەیی و ژوری عەمەلیاتانەی لەلایەن داعشەوە بەکاردەهێنران.\nپاکردنەوەی مین و تەقەمەنی\nبەوتەی ساعدی ئەو هێزە عێراقیانەی لە ئۆپەراسیۆنی فەلوجەدا بەشداربوون لە ئێستادا خەریکی پاکردنەوەی ئەو هەزاران بۆمبە دەستکردەن کە داعش لە شەقام و ماڵەکانی شارەکەدا چاندوونی.\nوتی: "تا ئێستا نیوەی کارەکەمان تەواوکردووە. رەنگە لەماوەی چەند رۆژێکدا هەموو بۆمبە دەستکردەکان لابەرین و پوچەڵیان بکەینەوە."\nقایمقامی فەلوجە، عیسا سایر، بە مەوتنی وت: "پلانی ئۆپەراسیۆنی فەلوجە ئامانجەکانی خۆی بەدەستهێنا و هەموو گەڕەکەکانی شارەکە گیرانەوە."\nسایر وتی گەڕەکەکانی جۆلان، نەزال، موعەلیمین و شورتە دواهەمین گەڕەك بوون لەدەست ئەم گروپە رزگاربکرێن.\nوتی: "تیمەکانی ئەندازیاریی سەربازی خەریکی پوچەڵکردنەوەی مینەکانی داعشن کە بە ژمارەی زۆر لەسەر شەقامەکان و ناو بینا حکومیەکان و ماڵاندا دەیاندۆزنەوە."\nوەزارەتی بەرگری لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاند کە هێزە رزگارکەرەکان لە 27 حوزەیراندا تەقەمەنیەکانیان لە 38 ماڵ و قوتابخانە و دوو مزگەوت و وێستگەیەکی ئاو لابرد. هەروەها 717 بۆمبی دەستکردیان لە شوێنی جیاوازی شارەکە تەقاندەوە.\nسایر وتی: "پاکردنەوەی شارەکە لە تەقەمەنی و پاشماوەی شەڕ تەحەدایەکی نوێیە روبەڕوی هێزە ئەمنیەکانمان دەبێتەوە، پێش دەستکردن بە چاکردنەوەی ژێرخان و گێڕانەوەی خزمەتگوزاریەکان و گەڕانەوەی دانیشتوانە ئاوارەکان."\nسایر وتی دەزگا و خزمەتگوزاریە گشتیەکان لە فەلوجەدا بەسەختی زیانمەند نەبوون، بەوتەی بەرپرسانی ناوخۆ ئەمەش یارمەتیدەر دەبێت لە "خێراکردنی هەوڵەکان بۆ ئارامکردنەوە و گەڕانەوە ژیانی ئاسایی بۆ شارەکە".\nراوەدونانی چەکدارانی هەڵاتوی داعش\nئەندامی لیژنەی ئەمنیی لە ئەنجومەنی پارێزگای ئەنبار، راجع بەرەکات عەیفان، وتی پاش رزگارکردنی شارەکە، فڕۆکە جەنگیەکانی عێراق و هاوپەیمانان ئەو چەکدارانەی داعشیان کردە ئامانج کە لە فەلوجە هەڵدەهاتن بەرەو شارۆچکەی حەسی لە باشوری رۆژئاوای شارەکە.\nبەپێی راپۆرتێکی ئاژانسی فرانس پرێس، بەرپرسانی عێراقی وتویانە سەدان ئۆتۆمبیل تێکشکێندراون و دەیان چەکداری داعش کوژراون لە بۆردومانەکانی رۆژانی چوارشەممە و پێنجشەممەدا (29 و 30 حوزەیران).\nوتەبێژێکی هاوپەیمانان وتی کە فڕۆکەکانیان لانیکەم 175 ئۆتۆمبیلی داعشیان تێکشکاندووە و لەکاتێکدا کە بۆردومانی دوو کۆمەڵە ئۆتۆمبیلیان کردووە لە باکوری رۆژئاوا و باشوری رۆژئاوای شارەکە.\nوتەبێژەکەی وتی: "دەزانین هێزە ئەمنیەکانی عێراقیش زیاتریان تێکشکاندووە."\nفەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەکانی عێراق رایگەیاند هێزە ئاسمانیەکان 96 ئۆتۆمبیلیان تێکشکاند و "گروپێکی گەورە" لە چەکدارانیان کوشت، لەهەمانکاتدا هێزی فڕۆکەوانی سوپاش 507 ئۆتۆمبیلیان تێکشکاند و "دەیان" لێ کوشتن.\nلەکاتێکدا فەرماندەییەکە ژمارەی تەواوی کوژراوانی داعشی لە هێرشە ئاسمانیەکانی عێراقدا بەدەستەوە نەدا، وتی بۆردومانەکانی هاوپەیمانان 349 چەکداریان کوشتووە.\nعەیفان وتی: "هێزەکانمان توانییان ئەندامانی داعش داپڵۆسن."\nهەروەها بە مەوتنی وت کە ئەو ئۆتۆمبیلانەی لەلایەن هێزەکانی عێراقەوە تێکشکێنراون "چوار هەمەر و بلدۆزەرێکی بۆمبڕێژکراویان تیادابووە، جگە لە ئۆتۆمبیلی ساڵۆن و پیکاب کە دۆشکەیان لێبەسترابوو".\nعەیفان وتی هەڵمەت دژی داعش "بەردەوام دەبێت تا لەناوبردنی چەکداران لە ناوچەکە و ناوچەکانی ئەلبو عەلوان و ئەلبو عەیفان".\nوتیشی ئەو ناوچانە بە قەڵاکانی داعش لە رۆژهەڵاتی ئەنبار هەژماردەکرێن.\nحکومەتی عێراقی فەلوجە لە پاشماوەی شەڕ پاکدەکاتەوە\nتیمە سەربازی و شارەوانیەکان پێکەوە کاردەکەن بۆ پاککردنەوەی ئەم شارەی پارێزگای ئەنبار لە تەقەمەنی تا دانیشتوانەکەی بتوانن بگەڕێنەوە.\nهێزی ئاسمانی عێراق تواناکانی داعش لە فەلوجە لاوازدەکات\nبەوتەی بەرپرسان هێرشە ئاسمانیەکان لە شەڕی گرتنەوەی فەلوجەدا لەدەست "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش) رۆڵێکی کاریگەریان هەیە.


١ـ کۆمەڵێکی بەرچاو لە چیرۆکی کۆن و نوێی گەلانی جۆربەجۆرەوە لە زمانی ئینگلیزییەوە کردووە بە کوردی. هەندێ لەم چیرۆکانە هی چەند هەزار ساڵ لەمەوبەرن و هەندێکیان هی سەدەی ١٩ و بیستەمن. بۆچی وەها پانتاییەکی بەرفراوان لە هەڵبژاردن؟\nـ هەڵبژاردنی ئەم بابەتە، بەم پانتاییە، کە پرسیارت کرد شتێک نەبوو لە پێشدا بیرم لێ کردبێتەوە. لە راستیدا ئەمە بەڕێکەوت بوو. ئەمن لەو کاتەوە کە لە مەدرەسە ئینگلیسی خوێندنم دەسپێکرد، حەزێکی زۆرم بۆ ئەم زمانە لە خۆما هەست پێدەکرد. لە هەر دەرفەتێکیشدا کتێب و نووسراوەی ئینگلیسیم دەخوێندەوە. کەچی بەداخەوە نە رشتەی خوێندنم ئینگلیسی بوو، نە لە دوورە وڵاتیش لە وڵاتێکی ئینگلیسی زمان گیرسامەوە، تاکوو لە رێگای گوێگرتن و قسەکردنەوە فێری ئەم زمانە ببم. رەنگە ئەمەش هۆکار بێ بۆ هەندێک ناتەواوی کە لە وەرگێڕانی ئەم چیرۆکانەدا بکەونە بەرچاو. هەروەک لە پێشدایش باسم کرد ئەم کارەم تەواو بەڕێکەوت بوو. ئەویش ئەوکاتە بوو کە کتێبی کورتە چیرۆکەکانی جیهان (The short stories of the world) کەوتە دەستم. چیرۆکەکانی ئەم کتێبە نووسینی نووسەرانی گەورەی ئەم جیهانەن، پڕن لە خەیاڵی ورد و بەهێز، لە شێوازی نووسین و بیروبۆچوونی جۆراوجۆر، خوێندنەوەی چەند دانەیەک لەم چیرۆکانە مەیلی کردنە کوردییان لە منا جووڵاند. حەیفم لێهات جێگای ئەم چیرۆکە کۆنە دڵڕفێنانە لە زمانە شیرینەکەمان بزر بن. هەرچەند لە پێشدا بەو توانا کەمەی کە لە زمانی ئینگلیسیدا هەمبوو، لە خۆم رانەدەدی بتوانم دەرەقەتی ئەم کارە بێم. بەڵام رەنجی دوورەوڵاتی و خانەنشینی پاڵیان پێوەنام بە زەحمەت و ماندوو بوونێکی زۆر ئەوەی بەرهەم بێنم کە لە بەر دەستدایە، تا خوێنەرانی بەڕێز لە سەری چۆن بیر بکەنەوە.\n٢ـ وا دێتە بەرچاو ویستووتە بەم وەرگێڕانانە جۆرێک لە مێژووی چیرۆک لە ئاستی جیهانیدا پێشکەش بە خوێنەری کوردزمان بکەی. ئەمە تا چەندە راستە و تا چەندە پلانی تۆ بووە؟\nـ لە راستیدا ئەو کتێبە میژوویەکی کورتە چیرۆکانە، کتێبێکی گەورە و گرانە، زیاتر لە هەزار لاپەڕەی لەخۆ گرتوە. دەقی نووسینەکانی بۆ من ئێجگار قورس و زۆر جار نامۆ بوون. بۆیە وەرگێڕانی کتێبێکی وا بۆسەر زمانی کوردی پێویستی بە کات و شارەزایی زۆرتر لە زماندا هەیە. ئەوانەش لە توانای من بەدەر بوون. بۆیە ناڵێم ویستوومە بەم وەرگێڕانە جۆرێک لە مێژووی کورتە چیرۆک لە ئاستی جیهانیدا پێشکەش بە خوێنەری کوردزمان بکەم. هەرچەندە ئەوەی کە من کردوومە تا ئەندازەیەک ئەو مەبەستە ئەگەیەنێ. بەڵام من تەنیا و تەنیا گوڵبژێرێکم لەو چیرۆکانە کردوە کە خۆم پێم خۆش بووە، نەک شتێکی دیکە.\n٣ـ چ تایبەتمەندییەک لەم چیرۆکانە سەرنجی تۆیان بۆ وەرگێڕان راکێشا؟\nـ ئەزانین رابردوویە ئێستا دروست ئەکا. کار و تێکۆشان لە هەر بوارێکدا پێویست بەوە دەکا تۆ لە رابردووەکەی ئاگادار بیت. جا ئەمە چ لە بواری ئەدەبی و فیکری و فەلسەفی بێت یان زانستی و تەکنیکی، فەرق ناکا. و ئێمە ئەگەر رابردوومان نەناسین رێی داهاتووشمان لێ لێل و ناڕوون ئەبێ. لەم روانگەوەیە کە شتە کۆنەکان سەرنجڕاکێشن. ئەم چیرۆکانە ئێمە ئەباتەوە بۆ رۆژگارانی کۆن، بۆ نێو ئەو خەڵکانەی سەدان و هەزاران ساڵ بەر لە ئێمە هەبوون، چۆن ژیاون، بیر و بۆچوونی ئایینی و کۆمەڵایەتییان لە چ ئاستێکدا بووە. ئەمانە ئەو تایبەتمەندییە سەرنجڕاکێشانەی ئەو چیرۆکانە بوون کە هانیدام بۆ وەرگێڕانیان.\n٤ـ لە کاتی وەرگێڕان، لە گەڵ چیرۆکە کۆنەکان راحەتتر بوویت یان چیرۆکە تازەکان؟\nـ زۆر جار وشە و شێوەی دەربڕینی مەبەست لە رابردوودا، جیاوازە لەگەڵ ئێستادا. زۆر وشە ئاڵوگۆڕیان بەسەردا هاتوە، یان لەبیر چوونەتەوە و لە ئێستادا بەکار نابرێن. ئەم واژانە ئەگەر مابێتن جێگایان لە فەرهەنگەکانداخۆش کردوە. پشکنینی ئەم فەرهەنگانە بەدوای مانا و تێگەیشتن لە مەبەستی نووسەرەکانیان گەڕان و دواکەوتنێکی زۆری دەوێ. بۆیە چیرۆکەتازەکان زەحمەت و ماندووبوونیان کەمترە.\n٥ـ وەک جیاوازیی دەربڕین لە نێوان زمانی کوردی و زمانی ئینگلیزی دا چ شتێک زیاتر سەرنجی رادەکێشای؟\nـ زمانی ئینگلیسی زمانێکی زۆر بەهێزە و ئەمڕۆکە قسەی یەکەم ئەکا لە جیهاندا. ساڵانە رەنگە بە هەزاران وشەی تازە لە بوارە جۆربەجۆرەکانی زانست و ئەدەبدا بێتە ناویەوە. ئەم زمانە لە هیچ بوارێکدا بۆ دەربڕینی مەبەست دانامێنێ. بەڵام بەداخەوە زمانە زۆرلێکراوەکەی خۆمان وا نییە. زمانی کوردی لە بواری زانست و تەکنیکدا ئەوەندە هەژارە، بێجگە لە وەرگرتنی واژەگەلی ئەم بوارانە لە زمانی ئینگلیسی رێگایەکی دیکەی بۆ نەماوەتەوە. بەڵام لە بواری ئەدەبدا زمانی کوردی هەرچەند لە ژێر گوشاری زمانە زاڵەکانی دەور و بەرمانە، ئەو توانای لە خۆیدا هەیە، هەم بەرگری لە مانەوەی خۆی بکا و هەم بەرەو گەشەسەندنی باشتریش بچێ. خۆ ئەگەر بێتوو بە هێممەتی شارەزایانی زاراوە جۆربەجۆرەکانی زمانی کوردی، بەنووسینی واژەنامە و کتێب ئەم زاراوانە لە مردن رزگار بکرێن و بۆ تێکەڵ کردن و ستاندارد کردنی زمانی کوردی هەوڵی جیددیش بدرێ داهاتوویەکی گەش وروون چاوەڕوانی زمانەکەمان دەکا.\n٦ـ ئایا هەوڵت بۆ بە چاپ گەیاندنی ئەم بەرهەمانە لە دوو توێی کتێبێکدا کردووە؟\nـ تاکوو ئێستا ئەم کارەم نەکردوە، هەوڵێکم داوە بەڵام تەکوو ئیستا نەگەیشتۆتە ئەنجام.\n٧ـ پلانت بۆ وەرگێڕانی پتری چیرۆک لە داهاتوودا هەیە؟\nـ لەوە ناچێ\n٨ـ وەک دووا گوتە، حەز دەکەی چی تر لە گەڵ خوێنەرانت باس بکەی؟\nـ سپاسی سایتی قەڵەم و خوێنەرانی دەکەم.


رژێمی سوریا خاکی زیاتر دەگرێته‌وه لە باشور\nنەتەوە یەکگرتوەکان رایگەیاند 70,000 کەس بەهۆی شەڕەوە لە گوند و شارۆچکەکانی پارێزگای دەرعای باشورەوە دەچنە نێو ناوچەکانی ژێردەستی رژێم.\nئاژانسی فرانس پرێس\nئاوارە سورییەکان لە پارێزگای دەرعا کە لە تۆپبارانی رژێم و هێزە هاوپەیمانەکانی هەڵاتوون چاوەڕێی کەمپێکی کاتی دەکەن بۆ پەڕینەوە لە سنووری ئەردەن، نزیك شارۆچکەی نەسیب لە 1 تەمموز. [محەمەد عەبازید / ئاژانسی فرانس پرێس]\nزنجیرەیەك ناوچەی ژێردەستی ئۆپۆزسیۆن کەوتنەوه دەست رژێم رۆژی یەکشەممە (1 تەمموز) كاتێك هێزه‌كانی رژێم ده‌ستیانگرت به‌سه‌ر ناوچه‌ی زیاتردا به‌گوێره‌ی رێککەوتنێك كه لەلایەن روسیاوە سەرپەرشتیکرا، روانگەی سوری بۆ مافەکانی مرۆڤ رایگەیاند.\nروانگەکە رایگەیاند كه گفتوگۆی نێوان گروپەکانی ئۆپۆزسیۆن و بەرپرسەکانی ناوچەکە و روسیای هاوپەیمانی رژێم گه‌یشت به رێککەوتنێك بۆ رادەستکردنی چوار گوند و شارۆچکەیەك لەسەر سنووری ئەردەن، کە دەسەڵاتی رژێمی بەسەر پارێزگای دەرعادا بۆ له‌سه‌دا 60 زیادکرد.\nبەڕێوەبەری روانگەکە رامی عەبدولڕەحمان وتی ئێوارەی شەممە، رێککەوتنێکی ئاگربەست بووە هۆی ئارامییەکی كاتی لە زۆربەی بەرەکاندا، بەڵام پێکدادان لە ناوچەیەك روویدا و لانیکەم 17 چەکداری لە هەردوولا کوشت.\nرژێم بەردەوامە لە سەندنەوەی خاك لە ئۆپۆزسیۆن لە دەرعا لەوکاتەوەی توندوتیژی دەستیپێکردەوە نزیکەی دوو هەفتە لەمەوبەر، بەجۆرێك روسیا هاتەناوەوە بۆ سەرپەرشتیکردنی زنجیرەیەك رێککەوتن بۆ گرتنەوەی شارۆچکەکان لەدەستی ئۆپۆزسیۆنی گەمارۆدراو.\nسەربازانی ئەردەنی کۆنترۆڵی سنووری نێوان سوریا و ئەردەن دەکەن، نزیك شارۆچکەی نەسیب، باشوری سوریا، لە 1 تەمموز. [محەمەد عەبازید / ئاژانسی فرانس پرێس]\nروانگەکە رایگەیاند كه رێککەوتنەکەی یەکشەممە چوار گوند و شارۆچکەی بوسرا شامی لەخۆگرتبوو، هێزەکانی رژێمی چەند کیلۆمەترێك نزیکخستەوە لە سنووری ئەردەنەوە.\nبەگوێرەی روانگەکە تائێستا 132 مەدەنی، لەنێویاندا 25 منداڵ، کوژراون لەدوایین شەڕەکانی دەرعادا.\nلایەنەکانی دیکەی ئۆپۆزسیۆن رێککەوتنەکانیان رەتکردۆتەوە.\nلە بەیاننامەیەکی دووشەممەدا، نیوە مەدەنیەکەی شاندی ئۆپۆزسیۆن وتیان لە گفتوگۆکان کشاونەتەوە.\nلە بەیاننامەکەدا هاتووە: "ئەمڕۆ ئامادەی دانوستان نەبووین. بەشێك نەبووین لە رێککەوتن و هەرگیزیش نابین."\nروانگەکە دووشەممە رایگەیاند کە دووبەرەکی هەبووە لەنێو گروپەکانی ئۆپۆزسیۆندا دەربارەی ئەوەی ئاخۆ بەو مەرجانە رازی بن روسیا دایناوە یاخود نا.\nنەتەوە یەکگرتوەکان دووشەممە رایگەیاند 70,000 کەس بەهۆی شەڕەوە لە باشور ئاوارەبوون.\nوتەبێژی نەتەوە یەکگرتوەکان بۆ کۆمسیاری باڵای ئاوارەکان لە عەممان محەمەد هاواری وتی: "واپێشبینیمان دەکرد ژمارەی ئاوارەکان لە باشوری سوریا بگاتە 200,000، بەڵام لەئێستاوە 270,000 ی تێپەڕاندووە لە ماوەیەکی زۆر کەمدا."\nعەبدولڕەحمان وتی رژێم و روسیا فشاردەکەن بۆ رێککەوتنێك کە وابکات هێزەکانی رژێم سنووری دەروازەی نەسیب لەگەڵ ئەردەن بەدەستبهێننەوە.\nوتی روسیا هەوڵی رادەستکردنەوەی چەکی قورس و مامناوەند دەکات لەگەڵ جێگیرکردنی پۆلیسی سەربازیی روسیا و پۆلیسی سوریا بۆ نێو ئەو شارۆچکانه‌ی لەلایەن هێزەکانی رژێمەوە دەگیرێنەوە.\nرژێم قەبارەی خاکی ژێردەستی لە دەرعا زیاد لە دووهێندە کردووە لەوکاتەوەی فشاری سەربازی زیادکردووە، شەممە هەشت شارۆچکەی گرتەوە بەهۆی رێککەوتنێكه‌وه كه له‌لایه‌ن روسیاوه سەرپەرشتیکرا.\nجۆردەن تایمز رایگەیاند یەکشەممە ئەردەن هاتەناوەوە بۆ رێگرتن لە دروستبوونی توندوتیژی زیاتر و شەپۆلێکی دیکەی ئاوارەیی لەسەر سنوورەکەی، میانگیری گفتوگۆكانی کرد لەنێوان روسیا و ئۆپۆزسیۆندا بۆ ئاگربەست لە باشوری خۆرئاوا.\nگفتوگۆکان شەممە شکستیان هێنا بەهۆی گرتنی خاکی زیاترەوە لەلایەن رژێمەوە.\nسەرچاوە دبلۆماسیەکان رایانگەیاند گفتوگۆکانی یەکشەممە سەخت بوون، بەجۆرێك دانوستانکارانی ئۆپۆزسیۆن وتیان تەنیا رێککەوتنێك قبوڵدەکەن کە ئەردەن گه‌رەنتی بکات بۆ پاراستنی 800,000 مەدەنیەکەی پارێزگای دەرعا.\nهەڵمەتی کۆمەك له‌لایه‌ن ئەردەنه‌وه\nهاوکات جۆردەن تایمز رایگەیاند كه دانیشتوانی شارۆچکەکانی رەمسە و مەفرەق کۆمەك کۆدەکەنەوە بۆ ناردنیان بۆ ئاوارە سوریەکان.\nدانیشتوانی رەمسە رایانگەیاند كه 30 لۆری کۆمەك چاوەڕوانی مۆڵەت بوون بۆ رۆیشتن بەرەو هەزاران سوری لەنێو وڵاتەکەیاندا له‌نزیك سنوور.\nدوای سەردانێکی یەکشەممە بۆ سەر سنوور، سەرەکوەزیرانی ئه‌رده‌ن عومەر رەزاز هەڵمەتێکی نیشتمانیی راگەیاند بۆ کەمکردنەوەی ئازاره‌كانی خەڵکی سوریا.\nرەزاز وتی هەڵمەتەکە لەلایەن رێکخراوی خێرخوازیی هاشمی ئەردەنیەوە سەرپەرشتی دەکرێت بە ئامانجی یەکخستنی هەموو هەوڵە فریاگوزاریەکان و ناردنی بەپەلەی کۆمەك بۆ "برایانی سوری لە وڵاتی خۆیاندا".\nدەرعا دەستدەکات بە جێبەجێکردنی رێککەوتنی ئاگربەست\nزیاد لە 60,000 ئاوارەی مەدەنی دەگەڕێنەوە شوێنی خۆیان لەو پارێزگایەی باشور، هەرچەندە شەڕی تاك و تەرا لە هەندێك ناوچە بەردەوامە.\nباشوری سوریا دەکەوێتە بەر هێرشی ئاسمانی دوای شکستی گفتوگۆکان\nهێرشی ئاسمانی نوێ دەکرێتە سەر ناوچەکانی ژێردەستی ئۆپۆزسیۆن لە پارێزگای دەرعا لە باشوری سوریا دوای ئەوەی ئه‌و گفتوگۆیانه‌ی بە پاڵپشتیی روسیا ئه‌نجامده‌دران چوارشەممە شکستیانهێنا.\nرژێمی سوریا ئاڵا هه‌ڵده‌كات لە دەرعای لانکەی شۆڕشی سوریا\nهەسەدە و هاوپەیمانان بە هاوبەشی باکوری خۆرهەڵاتی سوریای دوای داعش دەپارێزن\nئەو دوو لایەنە هاوکاریی یەکتریان کردووە لە شکستهێنان بە داعش و دابینکردنی خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکان بۆ دانیشتوان دوای دەرکردنی گروپەکە.\nگڕتێبەردەرەکان ئاگربه‌رده‌ده‌ن لە کێڵگەكانی رەقە و دێرە زوور\nلیواکانی ئاگرکوژێنەوە لە بەڕێوبەرییە خۆجێییەکە کاردەکەن بۆ کوژاندنەوەی ئاگری کێڵگەکانی دانەوێڵە لە چەند بەشێکی خۆرهەڵاتی سوریا.\nهێزەکانی عێراق پاشماوەکانی داعش دەستگیردەکەن لە خۆرهەڵاتی سامەڕا\nئۆپەراسیۆنەکه‌ی پارێزگای سەڵاحەدین بووە هۆی لەناوبردنی حەوت شوێنی حەوانەوەی داعش و کردنەوەی ڕێگای سەرەکیی قەزاکە.\nعێراق هەڵمەتێك بەگەڕدەخات بۆ پاراستنی بیابانی خۆرئاوا بارگرژی لەنێوان فیرقەی فاتمیون و رژێمی سوریادا زیاددەکات عێراقیەکان دەڵێن بە دەنگۆكان و پروپاگەندەی داعش ناخەڵەتێن


پەڕاوی نۆبێڵ: لە بارەی خەڵاتی نۆبێڵەوە - azadbun\nپەڕاوی نۆبێڵ: لە بارەی خەڵاتی نۆبێڵەوە\nخەڵاتی نۆبێڵ بریتیە لە شەش خەڵاتی جیاواز (کە سەرەتا پێنج دانە بوون و لە ساڵی ١٩٦٩ بوون بە شەش) کە ساڵانە بەسەر کۆمەڵێک کەسدا دابەشدەکرێن لەسەر ئەرکی دامەزراوەیەکی تایبەت کە لەسەر پێشنیاری زانا و پیشەسازی سویدی ئەلفرێد نۆبێڵ دامەزراوە. خەڵاتی نۆبێڵ بە شکۆدارترین و پایەبەرزترین خەڵات دانراوە، کە بدرێت ڕۆشنبیرەکان بەهۆی ئەو داهێنانەی لە پێشکەش بە مرۆڤایەتیان کردووە.\nسەرەتای دروستبوونی ئەم خەڵاتە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٨٩٥ کە تیایدا وەسێتنامەکەی ئەلفرێد نۆبیل ئاشكرا دەبێت کە تیایدا داوایکردووە داهاتەکەی لە بەخشینی پێنج خەڵاتی تایبەتدا بەکاربهێنرێت، کە دەبەخشرێن بەو پێنج کەسەی کە گەورەترین سوودیان بە مرۆڤایەتی پێشکەشکردووە لە ماوەی ئەو ساڵەدا، کە خەڵاتەکەی تیادا دابەشدەکرێت. ئەو خەڵاتەنەیشی کە ئاماژەی پێکردبوون بریتیبوون لە خەڵاتی نۆبێڵ بۆ بوارەکانی فیزیا، کیمیا، پزیشکی، لەگەڵ خەڵاتی نۆبێڵ بۆ ئەدەب و ئاشتی. یەکەم مەراسیمی بەخشینی خەڵاتەکانیش لە بەرواری ١٩٠١/١٢/١٠ دا بوو، کە ساڵیادی پێنج ساڵەی مردنی ئەلفرێد نۆبێڵ خۆی بوو. هەروەها لە ساڵی ١٩٦٩دا، بانقی سوید بۆ یەکەمجار بواری ئابووری زیادکردە سەر پێنج بوارەکەی خەڵاتی نۆبێڵ و لەو ساڵەوە، ئابووریش وەک یەکێک لە خەڵاتەکانی نۆبێڵ دەبەخشرێت. ئەمەیش لەکاتێکدا کە هێشتا ئەم بوارە بە بوارێکی سەرەکی لە نۆبێڵ هەژمار ناکرێت. بەڵام هێشتا هەموو ساڵێک لە هەمان مەراسیمی خەڵاتەکانی دیکەی نۆبێڵدا، ئەم خەڵاتەیش لەپاڵ خەڵاتەکانی دیکەدا دەبەخشرێت.\nدوای مردنی ئەلفرێد نۆبێڵ. دامەزراوەی نۆبێڵ دروستکرا. ئەرکی سەرەکی ئەم دامەزراوەیە بریتی بوو لە بەجێهێنانی وەسێتنامەکەی ئەلفرێد نۆبێڵ. هەربۆیە ئەم دامەزراوەیە کاری لەسەر رێکخستن و ئامادەکردنی مەراسیمەکە دەکرد، لەپاڵ بەکارهێنانی سامانەکەی ئەلفرێد نۆبێڵ بۆ هەمان مەبەست. هەروەها هەر لە وەسێتنامەکەی ئەلفرێد نۆبێڵدا داواکرابوو کە خەڵاتەکە لەلایەن ٤ لایەنەوە دابەشبکرێت، کە ئەوانیش بریتیبوون لە سێ لایەنی سویدی و لایەنێکی نەرویجی. هەربۆیە دامەزراوەکە کارەکانی بەجۆرێک رێکخست کە ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانست لە ستۆکهۆڵم خەڵاتەکانی فیزیا، کیمیا و (ئابووری) دابەشبکات و کۆمیتەی نەرویجی نۆبێڵیش لە ئۆسڵۆ، خەڵاتی نۆبیڵێ ئاشتی. هەروەها پەیمانگای کارۆلینکسا نۆبێڵی پزیشکی و ئەکادیمیای سویدی نۆبێڵی ئەدەب دابەشبکات. شایەنی باسە کە ئەوەی کارەکان بەڕێوەدەبات و بودجەی لەدەستە، بریتیە لە دامەزراوەی نۆبێڵ. بەڵام ئەو دامەزراوەیە تەنها لەو بوارە ئیداریەکەدا بەرپرسە و بەشدار نییە لە بڕیردان لەسەر براوەکان.\nپڕۆسەی هەڵبژاردنی براوەکان\nئەو پایە بڵندەی کە خەڵاتی نۆبێڵ هەیەتی لەناو خەڵکدا، بەشی زۆری دەگەڕێتەوە بۆ پڕۆسەی هەڵبژاردن و دیاریکردنی براوەکان. هەرچەندە ساڵانە خەڵاتەکە لە مانگەکانی ئۆکتۆبەر و نۆڤەمبەردا دابەشدەکرێن، بەڵام پڕۆسەی هەڵبژاردنەکە لە پاییزی ساڵی پێشووەوە دەستپێدەکات. لە دەستپێکی پڕۆسەکەدا، لایەنی بەرپرسیار لە دیاریکردنی براوەکان نزیکەی ٦٠٠٠ کەس بانگهێشتی مەراسیمێکی تایبەت دەکات کە تیایدا پاڵێوراو هەڵدەبژێرن یاخود پێشنیاردەکەن بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکە. نزیکەی ١٠٠٠ کەسیان دەتوانن ڕاستەوخۆ پاڵێوراو هەڵبژێرن و ژمارەی پاڵێوراوەکانیش بە گشتی لەنێوان ١٠٠ بۆ ٢٥٠ کەسدایە. لەو کەسە بانهێشتکراوانەی کە مافی هەڵبژاردنیشیان هەیە، زۆرینەیان بریتین لە ئەندامانی پەیمانگا و دازگا جیاوازەکانی نۆبێڵ کە کەسانی چالاکی ناو لایەنە پەیوەندیدارەکانی وەک فیزیا، کیمیا، پزیشکی و ئابووری. ئەم کەسانە خاوەنی پسپۆڕی و پەروەردەی تایبەتن لەو بوارانەدا. وە هەرکەسێکیان لە کاتی هەڵبژاردنی پاڵێوراوەکاندا ناچارن کە هۆکاری پاڵاوتنەکەیان بە وردی بنووسن و شایستەیی کەسی ناوبراو دەربخەن. هەروەها بە هیچ جۆرێک قبوڵ ناکرێت کە ئەو کەسانە ناوی خۆیان وەک پاڵێوراو بنووسن و هەرکەسێک ناوی خۆی بنووسێت وەک پاڵێوراو، ڕاستەوخۆ مافی هەڵبژاردنی لێوەردەگیرێتەوە. ئەم پڕۆسەیە ماوەیەکی زۆر دەخایەنێت و دواجار لە بەرواری ٣١ی مانگی یەکی ئەو ساڵەی کە خەڵاتەکەی تیادا دابەشدەکرێت، پڕۆسەی پاڵاوتن و هەڵبژاردن کۆتاییاندێت و تەواوی پێشنیارەکان وەردەگیرێن.\nلە بەرواری ١ی فێبروەریدا، ئەو شەش کۆمیتەیەی کە هەریەکەیان بەرپرسن لە بوارێکی نۆبێڵ، دەستدەکەن بە کارکردن لەسەر پاڵێوراوەکان. زۆرجار ئەم کۆمیتانە پشت بە هاوکاری دەرەکی دەبەستن لە کەسانی پسپۆڕ و پەیوەندیدار بە بوارەکانەوە، تا بتوانن ڕاست و دروستی هۆکاری پاڵاوتنەکان دەربخەن و دواجار باشترینەکان جیابکەنەوە. ئەم پڕۆسەیە تا سەرەتای مانگی سێپتەمبەر یاخود تا مانگی ئۆکتۆبەر بەردەوامدەبێت و دواجار ئەنجامی کۆتایی خۆیان دەدەن بە ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانست و لایەنەکانی دیکە کە بەرپرسن لە پێدانی خەڵاتەکە. سەرەڕای ئەوەی کە ئەم ئەنجامە پێویستە هەموو ساڵێک لەو بەروارەدا پێشکەشبکرێت، بەڵام وەکو ئەنجامی کۆتایی قبوڵناکرێت و پێویستە کۆتا ئەنجام لە بەرواری ١٥ی نۆڤەمبەر دیاریبکرێت. هەروەها مەرجە کە ئەنجامی کۆتایی ریتی بێت لە دیاریکردنی تاکێک یاخود چەند تاکێک کە لە یەک پڕۆژەدا کاریان کردبێت نەک لایەن و کۆمەڵ. بێگومان ئەم یاسایە لە بواری ئاشتیدا بەو جۆرە نییە و رێکخراو و کۆمەلەیش دەتوانن ببن بە براوەی خەڵاتی نۆبێڵی ئاشتی. هیچ کەسێکیش لە دوای مردنی ناتوانێت بپاڵێورێت بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکە. بەڵام ئەگەر بە زیندوویی پاڵێورابوو و دواتر پێش وەرگرتنی خەڵاتەکە کۆچی دواییکرد، ئەوا دەتوانێت دوای مردنی خەڵاتەکەی بۆ وەربگیرێت. لە نموونەی ئەو کەسانەی کە دوای مردنیان خەڵاتەکەیان پێ بەخشراوە: ئێریک ئاکزێل کارفێلدت بۆ بواری ئەدەب لە ساڵی ١٩٣١، داگ هامارهێلد بۆ ئاشتی لە ساڵی ١٩٦١، ڕاڵف م ستینمان بۆ بواری پزیشکی لە ساڵی ٢٠١١. ستینمان چەند ڕۆژێک پێش وەرگرتنی خەڵاتەکە کۆچی دواییکرد.\nهەر خەڵاتێکی نۆبێل پێکدێت لە کۆمەڵێک شتی جیاواز کە بریتین لە: مەدالیایەکی ئاڵتوون، بڕوانامەیەک کە دەتوانرێت وەک سەرچاوەی سەرەکی بابەتی براوە دابنرێت، لەگەڵ بڕە پارەیەک کە بەپێی دەستکەوتی دامەزراوەکە لەو ساڵەدا دیاریدەکرێت. خەڵاتەکەیش پیویستە بە جۆرێک دابەشبکرێت کە ئەگەر یەک کەس براوە بوو، تەواوی خەڵاتەکە تەنها بۆ خۆی بێت. ئەگەر دوو کەس براوە بوون، لەنیوانیاندا دابەشدەکرێت. ئەگەریش سێ کەسبوون، بە هەمان شێوەی دوو کەس پێویستە لە نێوان سێ کەسەکە دابەشبکرێت. هەندێکجاریش خەڵاتەکە نابەخشرێت بە هیچ کەس. لەو کاتەدا ئەگەر تا کۆتایی ساڵەکە کەس دیاری نەکرا وەک براوەی خەڵاتەکە، تەواوی خەڵاتەکە دەگەڕێتەوە بۆ دامەزراوەی نۆبێڵ. ئەگەریش براوەیەک دیاریکرا و نەتوانرا خەڵاتەکەی پێببەخشرێت لە ماوەی ساڵی بردنەوەکەیدا، ئەوا ساڵی داهاتوویش پێویستە چاوەڕێ بکات تا خەڵاتی ئەو ساڵە دەبەخشرێت و دواتر وەریبگرێت. هەندێکجاریش براوەکان خۆیان خەڵاتەکە وەرناگرن بەهۆی ئەوەی کە لەلایەن حکومەتی وڵاتەکانیانەوە ڕێیانلێگیراوە تا خەڵاتەکە وەربگرن. هەندێکیشیان خۆیان ڕەتیانکردووەتەوە کە خەڵاتەکە وەربگرن. بەڵام لەگەڵ ئەوەیشدا ناوی براوەکان دەچێتە ناو لیستی تایبەتی نۆبێڵەوە و وەکو براوە مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێت سەرەڕای وەرنەگرتن یاخود قبوڵکردنی خەڵاتەکە، بەڵام لە تەنیشت ناوەکانیانەوە ئاماژەی پێدەکرێت کە خەڵاتەکەی وەرگرتووە یاخود نا لەناو لیستەکەدا. دروستبوونی ئەو دۆخەیش کە تیایدا براوەکە خۆی وەرگرتنی خەڵاتەکە ڕەتبکاتەوە، زۆر دەگمەنە زۆربەی جارەکان هۆکاری دەرەکی هەبووە کە وای لە براوەکان کردووە خەڵاتەکە قبوڵنەکەن. بۆ نموونە لە ساڵی ١٩٣٧دا ئەدۆڵف هیتلەر وەرگرتنی خەڵاتی نۆبێڵی بە تەواوەتی قەدەغەکرد بۆ هاونیشتیمانیە ئەڵمانیەکان. هۆکاری ئەوەیش دەگڕایەوە بۆ ئەوەی کە دوو ساڵ پێش ئەو کاتە و لە ساڵی ١٩٣٥ خەڵاتی نۆبێڵی ئاشتی بەخشرا بە جارل ڤۆن ئۆزیتسکی. کە ڕۆژنامەنووسێکی دژە نازی بووە و لەدژی چالاکیەکان نازیەکان کاری کردووە. وە هەروەها لەو کاتەدا زیندانی سیاسی بووە لە ئەڵمانیا. لەکاتی دروستبوونی بارودۆخێکی لەو شێوەیەدا، براوەکە دەتوانێت بۆ دامەزراوەی نۆبیڵی ڕوونبکاتەوە کە بۆچی خەڵاتەکەی وەرنەگرتووە. لەو کاتەدا ڕاستەوخۆ بڕوانامە و مەدالیا ئاڵتوونیەکەی پێدەبەخشرێت، بەڵام بڕە پارەکەی پێنابەخشرێت، بەهۆی ئەوەی کە ئەو پارەیە دوای تێپەڕبوونی ماوەیەکی دیاریکراو، دەگەڕێتەوە بۆ دامەزراوەکە و مافی براوەکەی بەسەرەوە نامێنێت.\nکاتێک کە هیچ بەربژێرێکی گونجاو نادۆزرێتەوە بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکە لە ماوەی ساڵەکەدا لەلایەن بەرپرسانی دیاریکردنەوە، ئەوا لەو ساڵەدا خەڵاتەکە نابەخشرێت. یاخود ئەگەر بارودۆخی گشتی جیهان وا بخاوزێت کە خەڵاتەکە نەبەخشرێت هەروەک چۆن لەکاتی ڕوودانی جەنگی یەکەم و دووەمی جیهانی ڕوویدا، ئەو کاتەیش خەڵاتەکە نابەخشرێت. شایەنی باسە کە خەڵاتەکە جیاوازی لەنێوان مرۆڤەکاندا ناکات و هەرکەس لە هەر نەتەوە، ئایین، ڕێباز و ئایدۆلۆژیا بێت، دەتوانێت ببێت بە خاوەنی خەڵاتەکە. هەروەها ئەگەر کەسێک زیاتر لەجارێک پاڵێورا بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکە، ئەوا دەتوانێت وەریبگرێت. مەراسیمی بەخشینی خەڵاتەکە لە بوارەکانی فیزیا، کیمیا، پزیشکی، ئابووری و ئەدەب لە ستۆکهۆڵمی پایتەختی وڵاتی سوید دەبەخشرێن. وە لە بواری ئاشتیشدا لە شاری ئۆسڵۆ دەبەخشرێت لە بەرواری ١٠ی دیسەمبەر کە دەکاتە ساڵیادی مردنی ئەلفرێد نۆبێڵی خاوەن بیرۆکەی خەڵاتەکە. بە گشتی براوەکان خۆیان ئامادەی مەڕاسیمەکە دەبن و خەڵاتەکەیان وەردەگرن. هەروەها لەدوای وەرگرتنی خەڵاتەکە، بابەتێک پێشکەشی ئامادەبووان دەکەن.\nئەو یاسا و پێوەرە گشتیانەی کە خەڵاتەکەی لەڕێگاوە دەبەخشرێن، لەلایەن ئەلفرێد نۆبێڵ خۆیەوە دانراون و لە وەسێتنامەکەیدا پێمان گەیشتووە. لە ساڵی ١٩٠٠دا کۆمەڵێک یاسا و رێکخستنی تایبەت زیادکراون بۆ پێوەرەکانی ئەلفرێد نۆبێڵ و دواتریش جێگیرکران و هەتاوەکو ئیستایش بەردەوامن، جگە لە هەندێک گۆڕانکاری کەم کە بەسەریان هاتووە. گۆڕانکارییەکانیش بە درێژایی کات دەرکەوتوون. بۆ نموونە ئەلفرێد نۆبیل وای دەخواست کە خەڵاتە بۆ بەرهەمی ئەو ساڵە بێت کە تیایدا دەبەخشرێت. بەڵام دوای چەندین ساڵ کارکردن دەرکەوت کە ئەم داواکارییە جێبەجێکردنی قورسە و ناتوانرێت تەنها پشت بە بەرهەمی ئەو ساڵە ببەسترێت کە خەڵاتەکەی تیادا دەبەخشرێت. بەڵکو وا پێویست دەکات کە بەرهەمەکان کاتێکی زیاتریان بەسەردا ڕۆیشتبێت. گۆڕانکارییەکی دیکە لەسەر ئەو خواستەی ئەلفرێد نۆبێڵ بوو کە داوایکردبوو براوەی نۆبێڵی ئەدەب کەسێک بێت کە بەرهەمەکەی ئایدیالیزمیانە بێت. بەڵام لە ئیستادا ئەو پێوەرێکی زۆر جددی نییە لەناو پێوەرەکانی نۆبێڵی ئەدەب. گۆڕانکارییەکی دیکەیش بەرسەر نۆبێڵی ئابووریدا هات. کە سەرەتا وا چاوەڕوان دەکرا پێوەرەکانی وەرگرتنی ئەو خەڵاتە تەنها پێوەری سیاسی و کۆمەڵایەتی بن. بەڵام دواتر پێوەرەکانی بوون بە پێوەری زانستی، ماتماتیکی و ئاماری.\nشایەنی باسە کە لە تەواوی بوارەکانی خەڵاتی نۆبێڵدا، بوارەکانی فیزیا، کیمیا، پزیشکی و ئابووری کەمترین کێشە و گیروگفتیان هەبووە بە درێژایی مێژووی دابەشکردنی خەڵاتەکە، هەر لە سەرەتای دروستبوونیەوە تا دەگات بە ئیستا. بەڵام بوارەکانی ئاشتی و ئەدەب، بەپێچەوانەی ئەوانەوە بە چەندین قۆناغی جیاوازدا تێپەڕیوە، ئەویش دەگەڕێتەوە بۆ سروشتی ئەو دوو بوارە و پەیوەندی زۆر و ڕاستەوخۆیان بە خەڵکەوە. لەناو هەموو بوارەکانیشدا، ئەو بوارەی کە زۆرترین جار بەخشینەکەی دواکەوتووە لە کاتی ئاسایی خۆی یاخود نەدراوە، نۆبێڵی ئاشتیە.


وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا لایەنگرانی ئەردۆغان تۆمەتباردەکات بە هەڕەشەکردن لە هاوسەرەکەی\nوەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا لایەنگرانی سەرۆکی تورکیای تۆمەتبارکرد بە هەوڵی هەڕەشەکردن لە هاوسەرەکەی، ئەمەش لە ئاکامی ڕەخنە توندەکانی سەرۆکی تورکیا لە بەرلین.\nزیگمار گابرێل ئەمڕۆ سێشەممە لە لێدوانێـکی بۆ کەناڵی NTV گوتی" ئەو شێوازە توندەی ئەردۆغان لە مامەڵەکردن لەگەڵ بەرلیندا گرتوویەتێ بەر، پـێدەچێت وەهای لە هەندێـک کەس کردبێت هەوڵی هەڕەشەکردن و هەراسانکردنی هاوسەرەکەم بدەن."\nگوتیشی ئەمە ئاکامێـکی زۆر خراپ و ناخۆشی ئەو شێوازە لێدوانانەیە کە سەرۆکی تورکیا پەیڕەوی دەکات. بەڵام زیگمار گابرێل هیچی لە بارەی هەڕەشەکانەوە باس نەکرد.\nبەپـێی میدیاکانی ئەڵمانیا چەند پەیامێکی هەڕەشەئامێز بۆ ئنکی گابرێل هاوسەری وەزیری دەرەوەی وڵاتەکەیان ڕەوانەکراوە لە ڕێگەی تەلەفونی بنکە تەندروستیـیەکەیەوە کە لەوێ پـزیشکی ددانە.\nپاشان زیگمار گابرێل لە کۆبوونەوەیەکی پارتەکەی (پارتی سۆشیال دیموکرات) لە ناوچەی سارلاند لە ڕۆژئاوای ئەڵمانیا گوتی زیاتر لە نیوەی خەڵکی تورکیا خاوەن بیروبۆچونی دیموکراسین و پشـتیوانی لە ڕەجەب تەیب ئەردۆغان ناکەن. هەروەها گوتی زۆرێـک لە تورکیا هەن چاویان لەسەر ئەوروپا و ئەڵمانیایە بۆ پشـتیوانیکردن لە دیموکراسی لە تورکیا.\nجێی ئاماژەیە پـێشتر ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆکی تورکیا لە لێدوانێـکیدا لەسەر تەلەفیزیۆن ڕووی دەمی کردە وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا و پـێی گوت " تۆ کێیت قسە بۆ سەرۆکی تورکیا بکەیت؟ سنووری خۆت بزانە. دەیەوێت وانەمان پـێی بڵێت... چەندت لە جیهانی سیاسەتدا بەسەر بردووە؟ تەمەنت چەندە؟"\nلە لێدوانێـکی دیکەشیدا، ئەردۆغان داوای لە ئەڵمانە بە ڕەچەڵەک تورکەکان کرد دەنگ بە پارتی ئەنگێلا مێرکل و پارتی سۆشیال دیموکرات و پارتی سەوز نەدەن. دەڵێت ئەمانە دوژمنی تورکیان.


سه‌ركه‌وتنی كرێكارانی نه‌یشه‌كه‌ری حه‌وت ته‌په به دوای پێنج ساڵ تیكۆشان هه‌واڵه‌کان\nسه‌ركه‌وتنی كرێكارانی نه‌یشه‌كه‌ری حه‌وت ته‌په به دوای پێنج ساڵ تیكۆشان\nڕۆژی شه‌ممه ١٨ی گوڵان، كرێكارانی حه‌وت ته‌په ڕایانگه‌یاند: دوای پێنج ساڵ تێكۆشان و به‌رخۆدانی كرێكارانی نه‌یشه‌كه‌ری حه‌وت ته‌په، سه‌رئه‌نجام هه‌وڵه‌كانیان به ئاكام گه‌یشتووه و دادگای ڕژیم بڕیاری گه‌ڕانه‌وه‌ی ئه‌م ناوه‌نده سه‌نعه‌تییه‌ی به به‌شی ده‌وڵه‌تی په‌سه‌ند كرد و هه‌وڵه‌كانیان كۆتایی به ده‌سه‌ڵاتی به‌شی خسووسی به‌سه‌ر ئه‌م شیركوته هێنا. به وته‌ی كرێكاران دواهه‌نگاویان به‌ڕێوه‌بردنی كارخانه له لایه‌ن خۆیانه.\nسه‌ندیكای كرێكارانی حه‌وت ته‌په له به‌یاننامه‌یه‌كدا ڕایانگه‌یاند: “له‌م باروودۆخه كه ئیمه‌ی كرێكار توانیومانه هه‌نگاوێكی سه‌ركه‌وتووانه هه‌ڵگرین، هه‌نگاوی داهاتوومان ئه‌بێ سه‌قامگیركردنی ئه‌م سه‌ركه‌وتنه بێت. هه‌ر به‌م هۆیه‌وه ئه‌بێ خۆمان له ڕێكخراوێكی كرێكاری سه‌ربه‌خۆ ڕێكبخه‌ین و كرێكاران خۆیان سه‌رپه‌رشتی ته‌واوی به‌شه‌كانی ئه‌م كارخانه‌یه بكه‌ن. كارفه‌رما مافی ئه‌وه‌ی نییه هیچ كرێكارێك له كار ده‌ربكات و ئه‌م مافه ته‌نیا له‌ده‌ست شه‌ورای به‌ڕێوبه‌رایه‌تی كرێكارانه و ته‌واوی كرێكاره بێكار كراوه‌كان ئه‌بی بگه‌ڕێ نه‌وه سه‌ر كاره‌كانیان. له به‌شێكی تری ئه‌م ڕاگه‌یه‌ندراوه هاتووه كه ڕێكخراوی سه‌ربه‌خۆی كرێكاران ده‌توانێت له سه‌ر ساعاتی كار، حقووقی شایانی ژیانێكی باش بۆ كرێكاران و كێشه و گرفتی ئه‌منییه‌تی كرێكاران پلانێكی باش دابڕێژێت.


بەوێنە، پانێلی دواخستنی پرۆسەی خوێندن و كاریگەرییەكانی\nیەكەم پانێڵی ساڵی نوێی كاركردنی چاوی كورد، ئاوڕدانەوەیەكی جیدی بوو لە دۆسیەی خوێندنی ساڵ.. چارەنوسی ئەم ساڵی خوێندن چی دەبێت؟.\nتاكو ئیستا پرۆسەی خوێندنی 2020-2021 دەستی پێنەكردووە، ئەوەش دەیان پرسیار و دڵەڕاوكێی لێكەوتۆتەوە. چاوی كورد بەوروژاندنی ئەم دۆسیەیە دەیەوێت بەشێوازێكی تر و بەهەگبەیەكی پڕ لە پێشنیارەوە نزیك ببێتەوە.\nله درێژه‌ی كار و چالاكی و زنجیره پانێڵه‌كانی "ناوه‌ندی چاوی كورد" له ڕێكه‌وتی (9/1/2021) پانێڵێكی ئه‌نجامدا ده‌رباره‌ی "ئاسته‌نگه‌كانی به‌رده‌م په‌روه‌رده و، فێربوون له دواكه‌وتنی پرۆسه‌ی خوێندندا" به به‌شداری چه‌ندین مامۆستا و، شاره‌زای به ئه‌زموونی په‌روه‌ردا، كه تێیدا ئه‌م پرسیارانه و چه‌ند پرسێكی دیكه خرانه به‌رباس و گفتوگۆ؛ -\tئه‌و كاریگه‌رییانه چین؟ له‌سه‌ر پرۆسه‌ی په‌روه‌رده‌كردنی فێرخواز و، تێگه‌یشتن و، فێربوونیدا له دره‌نگ ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی خوێندن؟\n-\tبه‌و كاته كه‌مه‌ی له‌به‌رده‌م پرۆسه‌ی خوێندندا هه‌یه؛ قوتابی و خوێندكار ده‌توانێت سوود مه‌ند بێت له پرۆسه‌ی  فێربوون بێت و، په‌روه‌رده-یش وه‌ربگرێت.\n-\tتا چه‌ند خوێندنی ئۆنلاین و ئه‌لیكترۆنی له‌لایه‌ن فێرخوازه‌وه پێشوازی لێكرا؟ له ئه‌گه‌ری به‌رده‌وام بوونی ڤایرۆسی كۆرۆنا و نه‌كردنه‌وه‌ی ده‌رگه‌ی قوتابخانه‌كان، ئایا ده‌كرێت خوێندنی ئۆنلاین و ئه‌لیكترۆنی بخوێندرێت. ئه‌مانه و، چه‌ند باسێكی دیكه كرانه ده‌ستپێك و ئامانجی پانێڵه‌كه و دواتر هه‌ر یه‌ك له به‌ڕێزان تاوتوێی هه‌ریه‌ك له‌و پرسانه‌یان كرد، سه‌رنج و په‌یامی خۆیان خسته ڕوو. ناوه‌ندی چاوی كورد هه‌ر یه‌كێك له‌و پێشنیازانه به‌هه‌ند وه‌رده‌گرێت.\nبه‌ڕێزانی به‌شداربوو پێكهاتبوون له؛\n1-\tد.مسته‌فا زه‌نگه‌نه 2-\tسه‌عید ئه‌حمه‌د 3-\tئیبراهیم حاجی زه‌ڵمی 4-\tكنێر عه‌بدوڵڵا 5-\tعومه‌ر ساڵح 6-\tبابان جه‌عفه‌ر 7-\tڕزگار حه‌سه‌ن 8-\tشڤان ڕه‌زا 9-\tمحه‌مه‌د نه‌جمه‌دین 10-\tعه‌بدوڵڵا محه‌مه‌د 11-\tئاسۆ جه‌مال موختار.


کۆمپانیای دابینکەری وزە ئاڕ ئەی ئۆ نۆردیکی روسی رایگەیاند، لە رۆژی شەممەوە ناردنی وزەی کارەبا بۆ فینلاند رادەگرن بەهۆی گرفتی پارەنەدانەوە.\nلای خۆشییەوە، ریما پایڤنێن جێگری سەرۆکی کارپێکردنی سیستمی کارەبای کۆمپانیای فینگرید لە فینلەندا ئاماژەی بەوەدا، روسیا تەنها ١٠٪ ی کارەبای ئەوان دابین دەکات و دەتوانن بە هاوردەکردنی کارەبا لە وڵاتی سویدەوە قەرەبووی بکەنەوە.\nئەمەش دوای ئەوە دێت رۆژی پێنجشەممە، روسیا هۆشداریدا لەبارەی پلانی فینلەندا بۆ بوون بە ئەندام لە رێکخراوی ناتۆ و ئاماژەی بەوەدا وەڵامدانەوەی توندیان دەبێت.\nفینلەندا سنورێکی ١٣٠٠ کیلۆمەتری لەگەڵ روسیادا هەیە و لە رابردووشدا تا ناکۆکی دروست نەبێت لە نێوان وڵاتەکەی و روسیای درواسێیاندا بەشداری ناتۆی نەکردووە، بەڵام لەپاش هێرشەکانی روسیا بۆسەر ئۆکرانیا پشتیوانییەکی یەکجار زۆر هەبووە بۆ بەشداریکردنی فینلەندا لە ناتۆ و ناتۆش مانگی رابردوو بە فەرمی داوای لە فینلەندا و سوید کرد پەیوەندیان پێوە بکەن.\nئەمەش پاش ئەوە دێت، مانگی رابردوو روسیا هەناردەی گازی بۆ بولگاریا و پۆڵەندا راگرت دوای ئەوەی رەتیان کردووە بە دراوی روسی پارە بدەن.\nئەمەش لە کاتێکدایە، ئەمڕۆ شەممە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا دەستخۆشی لە بڕیارەکەی فینلەندا کرد، دوای ئەوەی سەرۆکی فینلەندا ساولی نینیستۆ و سەرۆک وەزیران سانا مارین پشتیوانی خۆیان بۆ چوونە ناو ناتۆوە دەربڕی.


عەتا قەرەداخی : ماڵی خۆمان رێکبخەن ، پشت لە ماڵی وێرانی عێراق بکەن . – WTARIKURD\nئەو عێراقەى زۆرێک لە ئێمەى کورد گۆرانیمان بە باڵایدا دەگوت و تاکو ئێستاش هەندێکمان لەسەر ئەو گۆرانیە بەردەوامین . بەشێکی دیار لە نوێنەرو بەرپرسانی کورد لە بەغدا وەها دەدوان کە کورد غەدر لە عێراق دەکات ، کاتێک لە پشتی ئەوەوە نەوت دەفرۆشێت و داهاتەکەى نادات بە عێراق ، کاتێ کورد داهاتی خاڵە گومرگیەکان ناگێڕێتەوە بۆ بەغداد ، کاتێ کورد بەشێک لە بیرە نەوتەکانی کەرکوکی خستەوە ژێر دەستی خۆى ، بەشێک لە ئێمە ئەوەمان وەکو داگیرکردن و غەدرکردن لە عێراق دایە قەڵەم. تاکو ئێستاش هەندێکیان پێیان وایە دەبێ کورد ملکەچی عێراق بێت و لە چوارچێوەى دەستوورى عێراقدا کاربکات و بجوڵێت. ئێستا دەبینین بەرزترین دامەزراوەى دەستوورى ئەم وڵاتەى کە ناوى عێراقەو زۆرێک لە ئێمەش داوا دەکەین کورد پەیڕەوى ئەو دەستوورە بکات ، ئەوەى بەسەر دەهێنرێت کە بینیمان و زۆرێک لە نوێنەرانی کوردیش نەک هەر ئازارى جەستییتان تیایدا بەرکەوت بەڵکو سوکایەتیشتان پێکرا ، کە بەداخەوە لە رووى مەعنەویەوە ئەو سوکایەتیەى بە نوێنەرانی کورد کرا ، گەرچى ئەوان لە بەغدا کاریان کردبێت یان نا ئەوە سوکایەتیە وەکو نەتەوە بە ئێمە کراوە . بە خەیاڵی زۆرێک لە ئێمە عێراق وڵاتێکی دیموکراسیەو دەبێ کورد سوود لەو دیموکراسیەى عێراق وەربگرێت . بریا ئەم بۆچوونە راست بووایە چونکە ئەگەر ئێمە ژێردەستەى کۆلۆنیالیستێکی دیموکراتی بووینایە ( ئەگەرچى ئەمە وەهمە ) ، ئەوا سوودمان لە کەلتوورى ئەوان وەردەگرت و دەشیا بەلایەنی کەمەوە سەرەتاکانی یەکتر قبوڵکردن فێرببووینایە ، بەڵام ئاشکرایە ئێمە لە کۆى کەلتوورى عەرەبی و ئیسلامی ئەو بەشە هەژموونی بەسەردا کردووین کە بەرهەمی خوێن و دەمارە کە ئەویش تووندو تیژى و رەتکردنەوەى هەموو ئەوانی ترى لەلا بەرهەمهێناوین .\nئاشکرایە پەرلەمان دامەزراوەى کۆمەڵگاى دیموکراتیە ، واتە کۆمەڵگەیەک کە گەل چارەنووسی خۆى دیارى دەکات و ئاراستەى پەیوەندییەکان دەبنە پەیوەندى ئاسۆیی. هەڵبەت دیموکراسیش تەنیا لە کۆمەڵگەى پەرەسەندوو سەقامگیردا بوونی دەبێت و لە ئاستی یەکەمیشدا بەرهەمی پەروەردەى درووست و کۆمەڵگەى دامەزراوەییە ، دامەزراو بە شووناسی کۆمەڵگەى شار نەک دامەزراوەى خێڵ و عەشیرەت و تایەفەو مەزهەب وەکو ئەوەى ئێستاى عێراق . جێگاى خۆیەتی بە ئێستا بە گومانەوە سەیرى ئەوە بکرێت کە گوایە یەکەمین یاسا لە میزۆپۆتامیا لە دایکبووەو ئەم دۆڵی دوو رووبارەش گەورەترین شارستانێتی بەرهەمهێناوە . بە تایبەتی کە ئێستا دەبینین خەڵکی ئەم جوگرافیایە لە مێژووى سەدەی بیستدا کە زۆربەى دەوڵەتانی جیهان بوون بە خاوەنی دەستوورى خۆیان ، لێرە دەستوور دانەنراو نەبوو. دواى رووخاندنی رژێمى بەعسیش کە دەستوورێک بۆ عێراق نووسرایەوە ، ئەوەتا دەبینین نەک هەر سووکایەتی بە دەستوورەکە دەکرێت و هەموو رۆژێک پێشێل دەکرێت بەڵکو دامەزراوى تەشریعی وڵاتیش بە خۆیی و بە نوێنەرانی خەڵکەوە تیایدا گەورەترین سووکایەتیان پێدەکرێت . بەڵێ ئەمەیە عێراق ، ئەو عێراقەى هێشتا بەشێکی زۆر لە ئێمەى کورد بە تایبەتی سیاسیەکان گۆرانی بە باڵایدا دەڵێن .\nدیارە ئاشکرایە دەستوورو یاسا بۆ رێکخستنی ژیانی مرۆڤە، بۆیە روانین بۆ بەهاى مرۆڤــ بەهاى دەستوورو یاساکان دیارى دەکات . لەم وڵاتەدا تاکو ئێستا مرۆڤــ وەکو بەبەهاترین ئافریدەبوو سەیر نەکراوەو ناکرێت ، کەواتە لەبارێکی وەهادا دەبێ دەستوورو یاسا چ بەهایەکیان هەبێت . ئەگەر تەنیا سەیرى نزیکەى پەنجا ساڵی رابردووى مێژووى ئەم وڵاتە بکەین ئەوا بۆمان دەردەکەوێت کە چ سووکایەتیەک بەو ئافریدەبووە کراوە کە پێی دەگوترێت مرۆڤــ و بەپێی هەموو پەیامە ئاسمانی زەمینیەکان نوێنەرى خودایە لەسەر زەوى یان مەزنترین بوونەوەرە لەسەر زەوى .\nئەوەى ئێستا لە عێراقدا روودەدات ئەوەمان نیشان دەدات کە تەنیا لەسەر نەخشە و بە نووسین دەوڵەتێک هەیە ناوى عێراقە ، ئەگینا لە رووى کردەییەوە ئەم رووبەرە جوگرافییە هیچ بنەمایەکی دەوڵەت و دەوڵەتدارى نەماوە . ئەوانەشی فەرمانڕەوایی ئەم بەناو وڵاتە دەکەن ، بە گشتی کەسانی داخراوى مەزهەبی و تائیفی کەسایەتی بچووکن کە یان حەوزەى قوم یان حەوزەى نەجەف یان پرینسیپی شۆڤێنیست خیڵەکی عەەرب و پان عەرەبیزم بەڕێوەیان دەبات . کە هیچ کام لەمانەش لەگەڵ دیموکراسی و ژیانی پەرلەمانی و هەڵبژاردن و دەستوورو یاسا ناگوجێن . لەسەرەتادا کە ئەم پێکهاتە مەزهەبی و خێڵەکیانە کەمێ ملکەچ بوون بۆ دانانى دەستوورو یاساکان ، یەکەم لە ترسی ئەمەریکیەکان بوو ، دووەمیش لەبەرئەوە بوو کە هێشتا پێگەیان لاوازبوو . بەڵام ئێستا کە هەژموونی ئەمەریکیەکان وەکو ئەوسا نەماوەو خۆیشیان کەمێ جێگایان گرتووە لە عێراقدا ، بۆیە دەیانەوێت هەموو ئەوانی دەرەوەى خۆیان فڕێ بدەنە دەرەوەو لە پێش هەموو ئەو دامەزراوانەى لە وڵاتی بەناو عێراقدا هەن ، سوکایەتی بە پەرلەمان بەکەن وەکو باڵاترین دامەزراوەى تەشریعی و جێگاى نوێنەرى زۆرینەى عێراقیەکان . ئەمەش ئاشکراترین بەڵگەیە بۆ ئەوەى کە ئەم پێکهاتە مەزهەبی و تائیفی و خێڵەکیانە نە دەستووریان دەوێت و نەیاساو نە نوێنەرایەتی پێکهاتەکانی عێراق .\nئاشکرایە عێراق بە ئاسانی نابێتە وڵاتێکی دیموکراتی تا پەرلەمان و دامەزراوەى تەشریعی هەبێت . هەروەک عێراق بەو کەلتوورە خێڵەکی و تائیفی و مەزهەبیە داخراوەیەوە نابێتە وڵاتێک تا کورد تیایدا ببێتە هاوبەشی راستەقینە لە بەڕێوەبردن و ئەرک و مافدا .\nبە مانایەکی تر عێراق بەم کەلتوورەیەوە نابێتە وڵاتی هەمووان و بە ئاسانی شتێک پێکنایەت بە ناوى گەلی عێراق و چەمکی هاووڵاتیبوون بەئاسانی جێگیر نابێت تیایدا . لەبارێکی وەهاشدا کورد لەم بەناو وڵاتەدا هەر وەکو ئەوى دووەم یان ئەوى نەیارو تەنانەت ئەویى دوژمنیش سەیر دەکرێت . بۆیە بڕوابوون بە عێراقی هاوبەش و عێراقی دیموکراسی و عێراقی فیدراڵی و گەیشتنی کورد بە مافە نەتەوەیەیکانی لە سایەى عێراقی یەکگرتوودا بێجگە لە خەیاڵپڵاوى هیچی تر نیە. بۆیە چاوەڕوانی هیچ ئایندەیەکی گەش بۆ کورد ناکرێت لەم بەناو وڵاتەدا کە ناوى عێراقە .\nبۆیە هەقە سەرکردایەتی سیاسی کوردستان لەبرى ئەوەى خۆى بە بەغداوە خەوریک بکات و لەبرى ئەوەى نوخبەیەک لە کادیرى خۆى بنێرێتە بەغدا بۆ خزمەتی ئەوانی مەزهەبی و تائیفی و خێڵەکی عەرەب و لەلایەن خەڵکی کوردستانیشەوە بەجۆرێک ئەو نوخبەیە لە کادیرانی میللەتەکەمان ناشیرین دەربکەون بەوەى کە کارەکانیان وەکو کارکردن بۆ موچەو بەرژەوەندی تاکەکەسی دەربکەوێت ، پێویستە بڕیارى یەکلاکەرەوە بدات بەوەى کە عێراق بۆ کورد هیچ مانایەکی نیەو کێشەى عێراق بەجێ بهێلین بۆ عەرەبی عێراق خۆیان و لەبرى ئەوەى کێشەکانی خۆمان لە کوردستان چارەسەر بکەین و ناوماڵی خۆمان رێکبخەین و رق و کینەى رابردوو بەلاوە بنێین و خۆمان لە سۆزو هەڵچوونی هەرزەکارانە رووت بکەینەوەو بە لۆجیکی عەقڵ کاربکەین و دان بەوەدا بنێین کە کوردستان هی هەموومانەو لەو پێناوەشدا دەبێ دەستبەردارى خۆپەرستی و بەرژەوەندییە تاکەکەسی و حیزبیەکان ببین و پرۆژەى یەکێتی و یەکبوونی نەتەوەیی بنیادبنێین و بڕیارى یەکلاکەرەوە بدەین کە ئەویش رزگارکردنی خۆمانە وەکو هەموو کورد لەو هەموو کوشتن و بڕین و وێرانکارى و تێکشکاندنانەى لە رابردوودا دەڵەتی عێراقی بەرامبەرمان کردوویەتی و خۆمان رزگار بکەین لەو هەموو سووکایەتیەى کە ئێستا بەردەوام عەرەبی شیعەو سوونەى عێراق پێمان دەکەن کە دواترینیان ئەو سوکایەتیەیە بە ناوى خۆپیشاندانەوە تایەفەیەک لە شیعە بە نوێنەرانی کوردیان کرد . بەڵێ رزگاربوونی کورد لەم مێژووە تراژیدیایە تەنیا بە رێکخستنی تەواوەتی ناو ماڵی خۆی و پشتکردن لە ماڵی وێرانی عێراق دەبێت بۆ شیعەو سوونە .\nکلیک بکەرە سەر سمبولەکانی خوارەوە و ، ئەم بابەتە ئاشنا بکە بەهاوڕێکانت


کۆرۆنا گەیشتە کەمپی ئاوارە موسڵمانەکانی رۆهینگا\n06:39 - 17/05/2020\nکۆرۆنا گەیشتە کەمپی ئاوارە موسڵمانەکانی رۆهینگا\nسەرەڕای سەرجەم رێکارەکان و گرتنەبەری هەموو رێگاکان، دواجار ڤایرۆسی کۆرۆنا گەیشتە گەورەترین کەمپی پەنابەرانی جیهان کە کەمپی ئاوارە موسڵمانەکانی میانمارە لە وڵاتی بەنگلادیش.\nگەورەترین کەمپی جیهان\nسەرەڕای گرتنەبەری سەرجەم رێکارەکانی خۆپارێزی بۆ رێگرتن لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا، لە کەمپی (Kutupalong)ی بەنگلادش کە ئاوارە موسڵمانەکانی رۆهینگای تێدایە، یەکەم حاڵەتی تووشبوون بە ڤایرسی کۆرۆنا تۆمارکرا.\n(Kutupalong)گەورەترین کەمپی ئاوارەی جیهانە و 855 هەزار ئاوارەی تێدایە، لە سەرەتای مانگی نیسانەوە بۆ رێگرتن لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا، دەرگای کەمپەکە بە رووی جیهانی دەرەوەدا داخرا. تەنها بۆ حاڵەتی زۆر پێویست و لەناکاو رێگا بە چوونە ژوورەوە و هاتنە دەرەوەی دانیشتوانەکەی دراوە.\nکۆمیتەی فریاگوزاری جیهانی و چەند رێکخراوێکی دیکە بەردەوام لە هەوڵی پاراستنی کەمپەکەدا بوون، بەپێی ئاماری رێکخراوەکە چەند نەخۆشخانە و یەکەیەکی فریاگوزاری دروستکراون و هەوڵەکانیشیان بەردەوامە بۆ پاراستنی ئاوارەکان.\nتۆمارکردنی یەکەم حاڵەت\nچەند رۆژێک پێش ئێستا یەکێک لە ئاوارەکان هەست بە نەخۆشیی دەکات و دوای ئەنجامدانی پشکنین دەرکەوتووە هەڵگری ڤایرۆسی کۆرۆنایە.\nدوای دەرکەوتنی ئەنجامی پشکنینەکە، سەرجەم ئەندامانی خێزانی تووشبووەکە خرایە کەرەنتینەوە.\nرێکخراوەکان و حکومەتی بەنگلادیش ئاماژە بەوە دەکەن، لەژێر کارکردن و هەوڵێکی قورسدان تاکو بتوانن کەمپەکە لە کۆرۆنا دووربخەنەوە و ئاوارەکان پارێزراو بن لەم ڤایرۆسە.\nئەوەی مایەی هەڕەشەیە، لە دەورووبەری کەمپەکەشدا 440 هەزار کەس دەژین و لەژێر هەڕەشەدان، چونکە حکومەتی بەنگلادیش رایگەیاندووە لە ناوچەکانی دەرەوەی کەمپەکەدا چەند کەسێک تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوون.\nکۆمیتەی فریاگوزاری نێودەوڵەتی رایگەیاندووە، بۆ ئەوەی کارەساتێکی گەورە روونەدات و رێگربن لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا، پێویستە هاوکاری زیاتر بکرێن، چونکە توانا تەندروستییەکان سنوردارن و تیمە تەندروستییەکان فریای چارەسەری ئاوارەکان ناکەون.\nرێکخراوەکان ئاماژە بەوە دەکەن، دۆخی تەندروستی کەمپەکە خراپە، چونکە پێش بڵاوبوونەوەی کۆرۆناش کەمپەکە کێشەی تەندروستیی و کەمپی پێداویستی و کارمەندی تەندروستی هەبووە.\nتەنانەت بەهۆی قەرەباڵغی کەمپەکەوە، تیمە تەندروستییەکان ناتوانن کۆنترۆڵی دانیشتوانەکەی بکەن و بۆشایی لەنێوانیاندا دروستبکەن.\n(Manish Agrawal) بەڕێوەبەری کۆمیتەی فریاگوزاری نێودەوڵەتی باس لەوە دەکات، ئەگەر ڤایرۆسی کۆرۆنا لە کەمپەکەدا بڵاو ببێتەوە، خێرایی بڵاوبوونەوەی چوار هێندەی بڵاوبوونەوەیەتی لە شاری وهان.\nئاماژەبەوەش دەکات، سەرەڕای ئەوەی بە چەندین زمانی جیاواز رێنماییەکان بڵاوکراونەتەوە، بەڵام تاکو ئێستا لەلایەن ئاوارەکانەوە بەپێی پێویست جێبەجێنەکراون.\nسەبارەت بە هۆکاری ئەمەش دەڵێت، نەبوون و خراپی هێڵەکانی ئینتەرنێت وای کردووە رێنماییەکان بەپێی پێویست و خێرا نەگەن بە دەستی ئاوارەکان تاکو لە ترسناکی ڤایرۆسەکە تێبگەن و خۆیان بپارێزن.\nسەرجەم ئەو رێکخراوانەی لە کەمپەکەدا کاردەکەن، داوا لە کۆمەڵگای نیودەوڵەتی دەکەن بۆ بەرگرتن لە روودانی کارەسات، هاوکاری تەندروستی و ماددیان بکەن.\nمانگی ئابی ٢٠١٧ سەرەتای سەرهەڵدانی قەیرانێکی دیکەی مرۆیی بوو، ئەوەش کاتێک سوپای رزگاری ئاراکان چوونە سەر بنکەیەکی پۆلیس لە ویلایەتی راخین، دواتر سوپای میانمار هێرشیان کردە سەر موسڵمانانی ناوچەی رۆهینگا.\nبەهۆی هێرشەکانی سوپای میانماروە زیاتر لە ملیۆنێک لە دانیشتوانی ناوچەکە ئاوارە بوون و روویان کردە بەنگلادش.\nدوای ماوەیەک نەتەوە یەکگرتووەکان هێرشەکانی سوپای میانماری بە هەوڵی کۆمەڵکوژی ناساند و بڵاویکردەوە کە دەبێت بەرپرسە تێوەگلاوەکان دادگایی بکرێن.\nهەر دوای رووداوەکان ریكس تیلەرسۆن وەزیری دەرەوەی ئەو کاتەی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا رایگەیاند، ئەو هێرشە سەربازییانەی سوپای میانمار لە ویلایەتی راخین ئەنجامی داون و بوونەتە هۆی ئەوەی 620 هەزار رۆهینگی ئاوارەی ناوچەکانی بەنگلادیش بن، گەیشتووەتە ئاستی " پاكتاوی نەژادی".\nتاکو ئێستا مسوڵمانانی رۆهینگا کە زۆرینەی خەڵکەکەی بوزین، وەک کەمینەیەک لە وڵاتەکەیاندا دانیان پێدا نەنراوە و چەند جارێک رووبەڕووی ستەم و ئازاردان بوونەتەوە.\nئەو باڵەخانە ھەوربڕانەی چین لە چەند رۆژێک تەواویکردن\nکەشتیی فڕۆکە هەڵگری جۆری نیمیتز "Uss Nimitz" لە ئێستادا لە کەندوای عەرەبییە\nنۆبڵ؛ ئەو زانایەی بوو بەهۆی مەرگی براکەی و چەند کەسێکی دیکە\nئەو مۆندیالەى ئەمیری کوەیت بەزۆر گۆڵێکی فەرەنسای رەتکردەوە\nهێرشی لەناکاوی ئەمریکا، ئێران و ئیسرائیلی خستووەتە حاڵەتی ئامادەباشییەوە\nئایا بازرگانیی چین لە ئێران دوردەخاتەوە؟\nسیناریۆکانی دوای کوژرانی باوکی ئەتۆمی ئێران!\nئاماژەکان بۆ ئەوە دەچن کەوا تره‌مپ (گۆمی)رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بشڵەقێنێت\nپانۆڕامای گازی سروشتی کوردستان !\nدەرفەتێکی گەورە خێرا تێ ئەپەڕێت\nگۆرانکارییەکان لەپڕ دێن\nخوێندنی ئەلیكترۆنی، فریادڕەسی وڵاتانی پێشكەوتوو\nتوندوتیژیی دژ بە ئافرەتان، دیاردەیەكی كۆنی كۆمەڵگە و پاساوەكانی ئەنجامدانی\nگرنگترین هەڕەشەكانی سەر ئێران لە هەرێمی كوردستانی عێراقەوە\nدروستبوونی هەرێمی بەسرە و كاریگەرییەكانی مینای فاو بۆ خێراكردنی پرۆژەكە


ناكۆكی بەغدا و هەولێر لەسەر هەناردەكردنی نەوت هەرێم بەرەو چارەسەربوون دەچێت\n24/07/2019 772 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nناكۆكی نێوان بەغدا و هەولێر لەسەر هەناردەكردنی نەوت هەرێمی كوردستان بەرە و چارەسەر بوون دەچێت.\nبەپێی رۆژنامەكە، چەند پەرلەمانتارێكیش ئەوەیان دووپاتكردەوە لیژنەیەكی هاوبەش لە نێوان هەردوولادا پێكهاتووە بۆ ڕادەستكردنی بڕی 250 هەزار بەرمیلی ڕۆانەی نەوتی هەرێمی كوردستان بە بەغدا.\nهەروەها سە‌رچاوە عێراقییەكان دووپاتیانكردووەتەوە، كە لە ماوەی ئایندە شاندێكی هەولێر سەردانی بەغدا دەكات بۆ سەرپەرشتیكردنی میكانیزمەكان ڕادەستكردن نەوت هەرێم بە بەغدا.\nهاوكات تاوتوێكردنی پرسە تەكنیكییەكانی وەك بڕی نەوت هەناردەكراو و نرخی فرشتن و شێوازی ڕادەستكردنی دەرامەتە نەوتییەكان.\nباس ئەوەش دەكرێت، كە لەو پرسەدا هەولێر نێوانگیر دەبێت لە نێوان كڕیاری نەوت و بەغدادا، یاخود پارەكە ڕاستەوخۆ دەچێتە خەزێنەی كۆمپانیای سۆمۆوە.\nلەو بارەوە ئەمجەد عیقابی ئەندامی لیژنەی نەوت و گازی پەرلەمانی عێراق وتی: داهاتە نەوتییەكان بە كاریگەری لەمەوپێش (ئەسەر ڕەجعی) ڕادەستی بەغدا دەكرێن، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەو ڕێككەوتنەی لە سەرەتا ئەمساڵدا كراوە، هەروەك لە بودجە گشتی 2019 دا جێگەی كراوەتەوە.\nدۆناڵد دۆناڵد ترامپی سەرۆكی ئەمریكا لە تویتێكیدا ئێرانی بە درۆ خستەوە لەوەی تۆڕێكی سیخوڕی 17 كەسی ئەمریكای هەڵوەشاندبێتەوە كە گوایە لە لایەن "سی ئای ئەی" وە ڕاهێنانیان پێكراوە، ووتیشی ئێران لە پاشاگەردانییەكی تەواودا دەژیەت، ئابوروییەكەشیان مردووە و خراپتریش دەبێت، تڕەمپ ووتی ئارەزوویەكی ئەوتۆی نەماوە بگاتە ڕێككەوتنێك لەگەڵ تاراندا. مایك پۆمپیۆ وەزیری دەرەوە ئەمریكاش ووتی ئێران مێژوویەك دوور و درێژی لەگەڵ درۆكردندا هەیە.\nمیدیاكانی ئێران پێشتر وێنە چەند كەسێكیان بڵاوكردبۆوە كە گوایە ئەفسەری "سی ئای ئەی"  ئەمریكین و پەیوەندییان بە چەند سیخوڕێكەوە هەبووە كە تۆڕێكی ئەلەكترۆنییان بەڕێوەبردووە. ئەو سیخوڕانەش لە چەند دەوڵەتێكی جیاجیادا دەستگیركراون. دیاریش نییە ئەم گوتەیە ڕاستە یان نا.\nتیریزا مەی  سەرۆك وەزیری پێشووی بەریتانی، سەرۆكایەتی كۆبوونەوەیەكی بە پەلەی كردووە، داوای ئازادكردنی گوێزەرەوە بەریتانییەكەشی "ستینا ئەمپیرۆ" كرد و وتی: بە نایاسایی لە گەرووی هورمز دەستی بەسەردا گیراوە.\nهەروەها جیرمی هانتی وەزیر دەرەوە بەریتانیاش وتی: وڵاتەكەی كۆششی پێكهێنانی هێزێك پاسەوان دەریایی ئەوروپی دەكات لە كەنداو، ووتیشی ئەو هێزە بەشێك نابێت لە سیاسەتی وویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا بۆ فشارخستنەسەر ئێران، ئەوەشی گووت داوا لە هەر كەشتییەك دەكات كە ئاڵای بەریتانیای هەڵدابێت، پێش دەستپێكردن گەشتی دەریای لە گەرووی هورمز، دەسەڵاتدارانی بەریتانیا ئاگادار بكاتەوە بۆ ئەوەی بیپارێزن، دووپاتیشیكردەوە كە ووڵاتەكەی بەرەنگاربوونەوەی ئێرانی گەرەك نییە.\nئاژانسی هەواڵی عومانیش، ڕۆژی 2 شەممە ڕایگەیاند كە یوسف بن عەلەوی وەزیری دەرەوە، شەممەی سەردانێكی ئێران دەكات بۆ تاوتوێكردنی بارودۆخی ناوچەكە، ئاژانسەكە لەوە زیاتری باس نەكرد.\nحەیدەر عەبادی سەرۆكی هاوبەندی نەسڕ و موقتەدا سەدری سەرۆكی سەرۆك ڕەووتی سەدر، گفتوگۆكانیان دەست پێكردۆتەوە و ئەمجارەشیان بۆ ڕاگەیاندنی پڕۆژەی چاكسازییەكی هاوبەشە. ئەمەش لە كاتێكدایە كە سەكردەكان حزبی دەعوە ناكۆكی و گرفتیان هەیە و پێشبینی ئەوەش دەكرێت عەبادی تاكلایەنە لەو حزبە بچێتە دەرەوە.\nهاوبەندی نەسر ئەوە هەواڵەی دووپات كردۆتەوە كە پەیوەندییان لەگەڵ سەدردا بەردەوامە، ئەوەشیان ئاشكرا كرد بەم زووانه لە شار نەجەف بۆ تاتوێكردنی پڕۆەیەكی چاكسازی تازه بەیەكەوە كۆدەبنەوە. حاكم زاملی پەرلەمانتاری پێشوو لە لێدوانیكیدا بۆ مەداپرێس ووتی كە عەبادی لە هەموو كەسێك دیكە زیاتر لە پڕۆژەكەی ڕەووتی سەدرەوە نزیكە، ئەوەشی گووت ئەگەر حكومەتەكهی ئێستا سەركەوتوو نەبوو، ئەوان بیر لە جێگرەوەیەكی گونجاو دەكەنەوە. زاملی بە دووری زانی لەم قۆناغەدا عەبادی ببێتە جێگرەوەی عەبدولمەهدی، ووتیش ئەوان پشتیوان حكومەتەكە ئێستان بۆ سەركەوتن لە كارەكانیدا، بەڵام بیریان لەوە كردۆتەوە هاوپەیمانییەك لەگەڵ فراكسیۆن سائیرون لە پەرلەمانی عێراقدا دروست بكەن، تاوەكو ببنە زۆرینە.\nهاوپەیمان نەسڕ چەند ڕۆژێكە ئۆپۆزسیۆن بوونی خۆیان لەناو پەرلەماندا ڕاگەیاندووە و لەسەر دۆسیەی نەوتی هەرێم كوردستان و دۆسیەی سنور، ڕەخنە زۆریان لە عادل عەبدولمەهدی گرتووە.\nحكومەی هەرێمی كوردستان دووپاتی كردەوە كە لیژنەیەكی هاوبەش بەم زووانە گفتوگۆ لەسەر هەموو ناكۆكییەكانی نێوان هەرێم و بەغدا دەكات.\nحكومەت هەرێمی كوردستان لە بەیاننامەیەكیدا ئامادەیی بۆ ئەوە كردووه كە ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم دووەم كۆبوونەوەی خۆی گرێداوە و دووپاتی ئەوەش كراوەتەوە كە بە ئامار مافە دەستوورییەكانی هاووڵاتی كوردستانی بۆ بەر‌پرسانی حكومەتی عێراقی ڕون بكرێتەوە ، بەم زووانەش گفتوگۆی هەردوولا دەست پێدەكات و لیژنەیەكی هاوبەشیش ئەو میكانیزمانە دیاری دەكات كە دەتوانن ناكۆكییەكانی نێوان هەرێم و بەغدا چارەسەر بكەن.\nچەند ڕۆێكیش پێش ئێستا، مەسرور بارزانی سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان سەردانی بەغدا كرد و لەگەڵ هەریەك لە بەرهەم ساڵح سەرۆك كۆماری عیراق و عادل عەبدولمەهدی سەرۆك وەزیران و چەند سیاسییەكی دیكە كۆبۆتەوە بۆ تاوتوێكردن پرسی چارەسەركردن ناكۆكییەكان نێوان هەریم و بەغدا.


ژمارەیەک سەنتەرفیوج لە دامەزراوەی ناوکی ناتانز\nکۆماری ئیسلامی ئێران، وڵاتی ئیسرائیل دوژمنە لە مێژینە و سەرسەختەکەی خۆی گوناهبار دەکات بەوەی لە پشت هێرشکردنە سەر دامەزراوەی ناوکی ناتانزەوەیە بۆ پیتاندنی یۆرانیۆم، کە بە دامەزراوەی سەرەکی ئێران دادەنرێت لە بواری ناوکیدا.\nدامەزراوەی ناتانز دەکەوێتە نزیک تاران پایتەختی ئێرانەوە و ڕۆژی یەکشەممە وزەی ئەلیکتریکی لێ بڕدرا و ئێران بە کارێکی تێرۆریستانە ناودێری کرد.\nتاران دەڵێت لەو ڕووداوەدا هیچ زیانێکی گیانی نەبووە و هەروەها هیچ تیشکدانەوەیەکیش ڕووینەداوە.\nئەم زنجیرە ڕووداوانەش کە زیان لە بەرنامە ناوکییەکەی ئێران دەدەن، پاش چەند ڕۆژێکە لە دەستپێکردنەوەی وتووێژەکان لە ڤیەننا بۆ بوژاندنەوەی ڕێککەوتنە ناوکییەکەی ساڵی 2015 کە دانۆڵد ترامپ، سەرۆکی پێشووی ئەمەریکا لێی کشایەوە.\nبەڵام سەرۆک جۆو بایدن، دەیەوێت ئەم ڕێککەوتنە ببوژێنێتەوە لە نێوان ئێران و زلهێزەکانی جیهاندا. بەپێی ئەو ڕێککەوتنە، بەرنامە ناوکییەکەی ئێران سنوردار دەکرێت و لە بەرامبەریشدا سزا ئابورییەکانی لەسەر هەڵدەگیرێن.\nئیسرائیل زۆر بە توندی دژی ئەو ڕێککەوتنە بووە و جەختیش دەکاتەوە لە تێکدانی هەر هەوڵێکی کۆماری ئیسلامی ئێران بۆ دروستکردنی چەکی ناوکی.\nتاران هەمیشە نکوڵی دەکات لەوەی هەوڵی دروستکردنی بۆمبی ناوکی بێت.\nتاران، پێشتر مۆساد، دەزگای هەواڵگری ئیسرائیلی گوناهبار دەکرد بۆ هەر هێرشێکی کرابنە سەر دامەزراوە ناوکییەکانی یان شارەزا و پسپۆڕەکانی، بە کوژرانەکەی مانگی یازدەی ڕابردووی موحسین فەخریزادەشەوە.\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران دەڵێت ئەوە ڕوون و ئاشکرایە ئەم دواترین ڕووداوەش کارێکی تێکدەرانەی ئیسرائیل بووە.\nسەعید خەتیبزادە لە لێدوانە ڕۆژنامەوانییەکەی ئەمڕۆ دووشەممەیدا دەڵێت "بێگومان ڕژێمی زایۆنیزم بەو کردارەی دەیەوێت تۆڵەی خۆی لە گەلی ئێران بکاتەوە بۆ ئەو پشوو درێژی و هەڵوێستە ژیرانەی هەیبووە سەبارەت بە هەڵگرتنی سزاکان."\nهەر لەو لێدوانەیدا، خەتیبزادە پەیمانی لەسەر وەڵامدانەوەی ئێران داوە وەک دەڵێت "بۆ تۆڵەکردنەوە لە ڕژێمی زایۆنیزم، لەو کات و شوێنەی ئێران خۆی هەڵیاندەبژێرێت."\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران دەڵێت "ئەگەر مەبەست لەو کارە تێکدانی هەوڵەکان بێت بۆ لابردنی سزاکان، ئەوا بە دڵنیاییەوە بەو ئامانجە ناگەن."\nئاژانسی دەنگ و باسی ئێرنا لە زاری موحەمەد جەواد زەریف، وەزیری دەرەوەی ئێرانەوە دەڵێت "تاران ڕێگەنادات ئەو هێرشە کاریگەری بکاتە سەر وتووێژەکانی ڤیەننا، و ئێرانیش ناکەوێتە ناو ئەو تەڵەیەی ئیسرائیل ناویەتەوە."\nئیسرائیل بەرپرسیارێتی خۆی لەو ڕووداوەی دامەزراوەی ناتانز ڕانەگەیاندووە، بەڵام میدیاکانی دەوڵەتی جوو ئاماژەیان بە دەستهەبوونی دامەزراوە ئاسایشییەکانی ئیسرائیل کردووە.


Technical College of Health TCH - گرنگترین سوده‌كانی ئاو بۆ له‌شی مرۆڤ\nPost date: Jul 29, 2018 8:51:57 AM\nئاو پێكهاته‌یه‌كی گرنگی له‌شی مرۆڤه كه رۆڵێكی زۆر گرنگی هه‌یه له زینده چالاكییه‌كانی له‌شی مرۆڤدا، به‌شێكی زۆری له‌شی مرۆش پێكده‌هێنێت و گرنگترین سووده‌كانیشی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ن:\nسوده‌كانی خواردنه‌وه‌ی ئاویش ئه‌مانه‌ن:\n1-خواردنه‌وه‌ی چه‌ند په‌رداخێك ئاو پێش خواردن، كاریگه‌ری زۆری ده‌بێت له‌سه‌ر كه‌مخۆری، ئه‌مه‌ش وا ده‌كات خواردن كه‌م بخۆیت و كێشی له‌شت دابه‌زێنی.\n2-ئاو گرنگی گه‌وره‌ی هه‌یه له تواندنه‌وه‌ی چه‌وری له‌ش و سووتاندنی كالۆری، كه ئه‌مانه‌ش هۆكاری قه‌ڵه‌وین و له ئه‌نجامدا كێش داده‌به‌زێت.\n3- ئه‌و خواردنانه‌ی كه ریشاڵین به خواردنه‌وه‌ی ئاو شی ده‌بنه‌وه و رێگر ده‌بێ له گرتنی رێخۆڵه‌كان و وشكی دیوی ناوه‌وه‌ی گه‌ده و ریخۆڵه‌كان ناهێڵێ.\n4-خواردنه‌وه‌ی ئاو، رۆڵی به‌هێز ده‌گێڕێت له پاراستنی رووخساری پێست و هێشتنه‌وه‌ی به‌جوانی.\n5-ئاو خواردنه‌وه، كاریگه‌ری مه‌زنی هه‌یه، له‌سه‌ر هاوسه‌نگی رێژه‌ی خوێكان له‌له‌شدا و رێگرتن له نیشتنی خوێ له گورچیله و میزه‌ڕۆ.\n6- رێكخستن و هاوسه‌نگی گه‌رمی له‌ش، له رێی ئاو خواردنه‌وه دێته‌دی.\n7-زۆر خواردنه‌وه‌ی ئاو خه‌ست بوونه‌وه‌ی خوێن كه‌مده‌كاته‌وه‌و وشك بوونه‌وه‌ی ناو ده‌مناهێڵێت به‌تایبه‌ت له‌و كه‌سانه‌ی كه نه‌خۆشی شه‌كره‌یان هه‌یه.\n8-پێویسته وه‌رزشكاران رێژه‌یه‌كی زۆر له ئاو بخۆنه‌وه بۆ رێكخستنی ترپه‌ی دڵیان و هه‌ناسه بڕكێیان.\n9-خوێن به باشی ناگاته له‌ش و كه‌م خوێنی و كه‌م كاری گورچیله.\n10-زۆر خواردنه‌وه‌ی ئاو هۆكارێكه بۆ ئه‌وه‌ی كه كۆئه‌ندامی سووڕی خوێن چالاك بكات و خوێن به باشی بگوازرێته‌وه بۆ خانه‌كانی له‌ش.


کوردیپێدیا - راگەیەندراوی کەجەکە بۆ نەورۆزی 2022\n📝 راگەیەندراوی کەجەکە بۆ نەورۆزی 2022 | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nراگەیەندراوی کەجەکە بۆ نەورۆزی 2022\nئێمە هەموو شەهیدانی نەورۆز کە رۆژی ئێستا و بەرخودانی گەلی کورد نەورۆزیان گەیاندووەتە ئەمڕۆ، لە کەسایەتی مەزڵوم دۆغان، زەکیە ئاڵکان، راهشان دەمیرەڵ، رۆناهی و بێریڤانەکان بە رێز و پێزانینەوە بە بیر دەهێنەوە. ئێمە نەورۆزی رێبەر ئاپۆ، تەواوی هاوڕێیانی زیندانەکان، گەریلا و گەلی خۆمان پیرۆز دەکەین. سوێند دەخۆین کە تێکۆشانی هەڵوەشاندنەوە و رووخاندنی فاشیزم و ئازادکردنی رێبەر ئاپۆ کە ئێمە بە نەورۆزەوە دەستیپێبکەین، بە سەرکەوتن بینەخشێنین. نەورۆزی ئازادکردنی رێبەرایەتی زۆر گەشاوە و بەرچاو دەبێت، لەسەر ئه و بنەمایە ساڵی 50هەمینی رێبەرایەتی و پەکەکەپەکەکە، وەک ساڵێکی گەورەی تێکۆشان لە مێژوودا جێی خۆی دەکاتەوە.\nنەورۆز بۆ کوردان تەنیا جەژن و نە تەنیا بەرخودان و تێکۆشانە. نەورۆز راستییەکی کۆمەڵایەتی و مێژوویی، ناسنامەی گەلی کوردەوە، کە سەرجەم بەها نەتەوەییەکان بەدەورەوە کۆدەبنەوە. نەورۆز و کورد وەک یەکیان لێهاتووە. نەورۆزێک کز بێت، کزبوونی کوردایەتیە، نەورۆز گەش، دەبێتە هۆی گەشانەوەی کوردایەتی. رێبەر ئاپۆ و پەکەکە هەر لە سەرەتاوە ئه و بەهایەیان داوەتە نەورۆز، زیندووکردنەوە و بەهێزکردنی نەورۆز وەک زیندووکردنەوەی کوردان و بەهێزکردنی کوردانیان بینیوە. لەبەر ئەوەش ژیاندنەوە و بەهێزکردنی نەورۆزیان وەک ئامانج و ئەرکی سەرەکی خۆیان بینیوە.\nبزوتنەوەی ئاپۆیی لە نەورۆزدا هاتووەتە سەر گۆڕەپانی مێژوو و هێشتاش لە پێشی پێشەوە واتایەکی گەورەی داوەتە نەورۆز. بەرخودانی نەورۆز بە بڵێسەی نەورۆز گەشاوەتەوە، شەهیدانی نەورۆز سەرهەڵدانیان لەگەڵ خۆیان هێنا، لەگەڵ هەموو نەورۆزێک گەلی کورد سەرلەنوێ خۆی بونیاتناوەتەوە. شۆڕشی گەورەی دیموکراتیک، شۆڕشی کۆمەڵایەتی، نەتەوەیی، کولتوری، شۆڕشی ژیانەوە لە نەورۆزەکاندا دروستبوون. زەکیە ئاڵکان، راهشان، رۆناهی و بێریڤان بوونە بوونە هەوێنی وڵاتپارێزی و ئازایەتی راستی کۆمەڵگای نوێی کورد. هەموو ئه و راستییانە گەلی کوردیان کردووە بە گەلی سەرهەڵدان و نەورۆز. گەلی کورد بە بەهای دەوڵەمەند و جوانی رازاوەتەوە و بووەتە گەلی نەورۆزی نەبەزیو. گەلی کورد ماوەی 50 ساڵە بە گیانی نەورۆز خۆڕاگری دکات و بە تێکۆشان بووتە پێشەنگی سەدەی 20 بۆ ئەوەی گەلانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئازاد و دیموکراتیک بکات. گەلی کورد کە بووەتە نەورۆز، گەلانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستیش دەکاتە نەورۆز.\nئێمە بە جۆش و خرۆش و هیوایەکی گەورەوە پێشوازی لە نەورۆزی 2022 دەکەین. بە بەهای گەورە کە تێکۆشانی رێبەرایەتی کە پێیناوەتە ساڵی 50 هەمین و بە ئیرادەی تێکۆشان، ئێمە ئامانجی ئەوەمان هەیە کە لە ساڵی 50 هەمیندا، رێبەر ئاپۆ لە رووی جەستەییەوە ئازاد بکەین. ئێمە دەڵێین، ئیتر بە بێ رێبەرایەتی هەرگیز نابێت! ئێمە بە قەرزێکی قورس لەسەر خۆمانی دەبینین کە رێبەرایەتی خۆمان کە خزمەتی گەورەی بە گەلەکەمان و تەواوی مرۆڤایەتی کردووە، ئازاد بکەین. کاتی ئەوە هاتووە کە ئێمە ئه و قەرزە بدەینەوە و شایستەی رێبەرایەتی بین. دەستەبەرکردنی ئازادی و دیموکراسی، بە خاوەنداری لە رێبەرایەتی و ئازادکردنی جەستەیی رێبەرایەتییە. لەبەر ئەوەی گەلەکەمان و دۆستانمان بە باشی به و راستیە دەزانن، نەورۆزی 2022 وەک نەورۆزی ئازادکردنی رێبەرایەتی پیرۆز دەکەن.\nنەورۆز هەروەها لەسەر بناغەی ئازادی ژنان، بوونەتە ئه و رۆژانەی کە دیموکراتیکبوونی کوردیان پێکهێناوە. ژنانی کورد لە نەورۆزەکاندا لە بەرەکانی پێشەوەدا جێیان گرتووە و راستی نوێی گەلی کوردیان بونیاتناوە. لە تێکۆشانی ئازادی ژنانی کورددا، بە بەهای نەورۆزە. ئەگەر 8ی ئادارەکان ژن بە گیانێکی گەورەی تێکۆشانەوە و بە ئیرادەی تێکۆشانەوە جوڵاونەتەوە، رۆڵەکەیان زیاتر کە ژنانی کورد لە نەورۆزەکاندا بە شێوەیەکی چالاک و پێشەنگ لە نەورۆزەکاندا بەشداری لە ژیانی ئازاد و دیموکراتیک دەکەن. له و رووەوە 8ی ئادار مزگێنی ئەوەیە کە نەورۆز چۆن دەبێت. رابوونی ژنان لە 8ی ئاداری 2022، دەریدەخات کە نەورۆزی ئازادکردنی رێبەرایەتی لە ساڵی 2022 زۆر بە بەهێزی تێدەپەڕێت. ژنان لە پێناو ئازادی رێبەرایەتی، کە لە تێکۆشانی ئازادی ئەواندا خاوەنی رۆڵێکی گەورەیە، لە نەورۆزی 2022شدا ئەوان لە بەرەکانی هەرە پێشەوەدابن. به و جۆرە وابکەن کە تێکۆشانی ئازادی و دیموکراسی قوڵتر و بەرفراوانتر دەبێت.\nلە نەورۆزی 2022دا هەڵمەتی کات کاتی ئازادیە دەچێتە قۆناغێکی نوێوە. هەم بەرنامە، هەم پلان و هەم راستی رووخاندنی فاشیزمی ئاکەپە-مەهەپە و ئازادکردنی رێبەرایەتی لەم نەورۆزەدا دادەنرێت. له و رووەشەوە زۆر گرنگە کە نەورۆز بە شێوەیەکی بەربڵاو و چالاک پیرۆز بکرێت. نەورۆزی 2022 لە هەر گوند، گەڕەک، شارۆچکە و شارەکان پێویستە بە شێوەیەکی چالاک و بەربڵاو پێرۆز بکرێت. پیرۆزباییەکان دەبێت بە هەندێک رۆژی دیاریکراو و ناوەندی سنووردار نەکرێن و لە هەفتەی قارەمانێتیدا بەربڵاوتر بن. نەورۆزی جەژنی تەواوی گەل و کۆمەڵگایە، رۆژی تێکۆشانە، لەبەر ئەوەش کورد و دۆستانیان ئه و رۆژە لە هەر ناوچەیەک کە تیایدان پێویستە پیرۆزی بکەن. نابێت هیچ کوردێک هەبێت کە لە پیرۆزباییەکانی نەورۆز نەکردبێت. لەبەر ئەوەی رۆژی نەتەوەییە، ئەوەی دەبێت بکرێت ئەوەیە.\nسەردەمی نەورۆزی هاوچەرخ کە بەر لە 50 ساڵ دەستیپێکردووە، زۆر دەستکەوتی بۆ گەلی کورد و گەلانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەدەستهێناوە، لە ساڵی 50 هەمینی پارتی و رێبەرایەتیدا، دەبێت مرۆڤ بە شێوەیەکی بەهێز بەشداری لە نەورۆزدا بکات، کە نەورۆز سەرەداوی ئه و بەها و دەستکەوتانەیە و دەبێت ساڵی 50هەمین بکەنە ساڵی هەڵوەشاندنەوەی فاشیزم، ئازادکردنی رێبەری ئاپۆ و گەلی کورد.\nله و چوارچێوەدا ئێمە داوا لە تەواوی گەنجان، ژنانی کورد، تەمەنیان چی دەبێت با ببێت داوا لە تەواوی گەلەکەمان و دۆستانی گەلەکەمان دەکەین، لە هەر شوێنێک هەن بیکەن بە گۆڕەپانی نەورۆز، بەره و گۆڕەپانی نەورۆز بکەونەڕێ، لە نەورۆزی ئازادکردنی رێبەرایەتی، لە کوردستان، تورکیا و رۆژهەلاتی ناوەڕاست سەردەمی نوێی ئازادی و دیموکراسی دروست بکەن.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (رۆژ هەژار)ەوە لە: Mar 17 2022 7:28PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (زریان عەلی)ەوە لە: Mar 17 2022 10:20PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (زریان عەلی)ەوە لە: Mar 17 2022 10:20PM باشترکراوە


باشترین ٨ فیلمی رۆمانسی: لەگەڵ خۆشەویستەکەت تەماشای بکە - Yalla\nدەکرێت چیرۆکێکی خۆشەویستی گەورە ببێتە هۆی دروستکردنی گەورەترین فیلم، بەتایبەتی ئەو خۆشەویستییەی کە بە زنجیرەیەک بەربەست و کێشەدا تێدەپەڕێت تا سەربکەوێت. هەربۆیە یەڵڵا ویستی لە رۆژی ڤەلانتایندا، جگە لە شوکولاتە و گوڵ، هەندێک فیلمتان بۆ پێشنیار بکات کە باس لە خۆشەویستی راستەقینە دەکەن.\n1 – ئەهواک\nلەم فیلمەدا تامر حوسنی رۆڵی پزیشکێکی جوانکاری دەبینێت و هونەرمەند غادە عادل رۆڵی خانمێکی تەڵاقدراو دەبینێت و لە گەڕەکی زەمالکدا ژیان بەسەر دەبات. بە درێژایی فیلمەکە ناکۆکی لە نێوانیاندا روودەدات چیرۆکەکەشی رۆمانسی و کۆمیدییە.\nرووداوەکان لە ماڵێکی بەساڵاچوانەوە دەست پێدەکات کە تێیدا پیاوێکی پیرهەموو رۆژێک سەردانی هاورێیەکی دەکات و پەڕتوکێکی بۆ دەخوێنێتەوە کە باسی ئەو چیرۆکە ئەفسانەییە دەکات کە لە نێوان (ئێلی هامیلتۆن) و (نۆوا کالهۆن) رەویداوە کە لە یەکێک لە ڤیستیڤاڵەکانی ئەو شارەی ماڵە هاوینەییەکەی ئێلی تێدایە یەک دەناسن و دەکەوونە داوی خۆشەویستییەوە. چیرۆکەکە ئەوکاتە دەست پێدەکات کاتێک خێزانی (ئێلی) بڕیاری دەدەن کە (نۆوا) بۆ ئەوان گونجاو نییە لەبەر ئەوەی لە چینێکی هەژارە. فیلمەکە بە شێوەیەکی باش توانی لە بۆکس ئۆفیس نمایش بکرێت و چەندین خەڵاتی جۆراوجۆر بباتەوە.\n3 – هەڵە تێگەیشتن\nلینا (سیرین عەبدولنور) کچێکی گەنجە کە تازە خوێندنی تەواو کردوە ودوکانێکی بچوکی هەیە کە شیرینیی تێدا دەفرۆشیت لە بەیروت. لینا بە شێوەیەکی سروشتی ژیانی بەسەر دەبات تا ئەو کاتەی شازادەی خەونەکانی دەردەکەوێت و سەرتاپای ژیانی دەگۆڕێت.\n4 – Pride & Prejudice\nئەمەش چیرۆکێکی خۆشەویستییە دەربارەی خانمێکی زیرەک بە ناوی (ئەلیزابێس بێنیت) و پیاوێکی دەوڵەمەند و لە خۆبایی بە ناوی (جێرارد دارسی). ئەم فیلمە دەربارەی چێرۆکێکی خۆشەویستییە لە چوارچیوەی پلەی کۆمەڵایەتییدا.\n5 – خەسوم خۆشی دەوێم\nرووداوەکانی ئەم فیلمە لە دەوری (حەمادە هیلال)ی گەنجدا دەسوڕێتەوە کە وەک پزیشکی جوانکاری کار دەکات و دەکەوێتە نێو چەندین کێشەی جیاوازەوە بەهۆی ئەو خۆشەویستییە زۆرەی هەیەتی بۆ ژنان پێش ئەوەی بڕیار بدات چارەسەری دەرونی وەربگرێت.\nرووداوەکان بەردەوام دەبێت تا ئەو کاتەی کە پزیشکە دەرونییەکەی (مێرڤەت ئەمین) بۆی دەردەکەوێت کە کچەکەی لە خۆشەویستیدایە لەگەڵ ئەم کوڕەدا و هەر بۆیە هەوڵ دەدات بە هەر رێگایەک بێت رێگرییان لێ بکات.\n6 – The Last Song\nچیرۆکەکە دەربارەی کچێکی سەرکەشە کە لەگەڵ دایکیدا دەژی ودایکی بڕیار دەدات بینێرێت بۆ لای باوکی کە دەناڵێنێت بەدەست نەخۆشی شێرپەنجەوە، ئەمەش بەرەو چیرۆکێکی خۆشەویستی زۆر جوانی دەبات کە لەنێوان ئەم کچەو کوڕێکدا دروست دەبێت کە لەوێ دەیبینێت.\nDear John – 7\nچیرۆکی ئەم فیلمە باس لە تاقیکردنەوەی مەودای خۆشەویستی دەکات، کە چۆن عاشقان هەوڵ دەدەن ئەو پەیوەندییەیان بپاریزن سەرەڕای دوری نێوانیان.\nSafe Haven – 8\nرووداوەکان لە دەوری خانمێکی گەنجی ناڕون بە ناوی (کەیتی) دەسوڕیتەوەکە لە شارۆچکەیەکی بچوک لە ویلایەتی کارۆلینای باکور ژیان بەسەر دەبات. کەیتی زۆ جەخت لەوە دەکاتەوە کە تێکەڵ نەبێت لەگەڵ دانیشتوانی شارۆچکەکەیدا بۆ ئەوەی پرسیاری لێنەکرێت لەسەر ڕابردووی. بە تێپەڕبوونی کات کەیتی ئەو ئازایەتییە پەیدا دەکاتەوە تا بتوانێت سەرلەنوێ دەست بە پەیوەندییەکی نوێ بکات و هەربۆیە لەگەڵ ئالێکس دەکەوێتە خۆشەویستییەوە و نهێنییەکانی رابردووی هێواش هێواش ئاشکرا دەبێت کە کاریگەری لەسەر ژیانە نوێیەکەی دروست دەکات.\nshort URL: https://yallairaq.com/ku/jC88P\nلە ساڵی ٢٠١٤ەوە، نزیکی ٥٠ کەس بە هۆی وێنەی سێڵفییەوە مردوون


لەوانەیە ون بووبێتم کەوتە بەردەستی خوێنەرانی – Knwe.org\nسەرەکی » کەلتوور » لەوانەیە ون بووبێتم کەوتە بەردەستی خوێنەرانی\nلە دووتووێی 194 رۆمانی «لەوانەیە ون بووبێتم» نووسینی «سارا سالار» و وەرگێڕانی «محەمەد کەریم» چاپ و بڵاوکرایەوە و کەوتە بەردەستی خوێنەرانی.\nرۆمانەکە چیرۆکی رۆژێکە لە ژیانی ژنێک، رووداوەکانی ژیانی رابردووی تێکەڵ بە کاتی گێڕانەوەی رۆمانەکە دەبێت، ئەو خانمەی لەگەڵ منداڵەکەیدا لە نێو چیرۆکی رابردووی خۆیدا دەژی. ئەمەش وایکردووە تەکنیکی نووسینی رۆمانەکە سەرنجڕاکێش بێت. بۆیە خوێنەر دەبێت لەسەرخۆ و بە وردی ئەم رۆمانە بخوێنێتەوە. ئەم کارە یەکێکە لەو رۆمانە سەرکەوتووانەی کە پاش خوێندنەوەی دەبێت خوێنەر لێکدانەوە بۆ رۆمانەکە بکات، خەسڵەتی رۆمانەکە وایە کە لەپاش خۆی شتێک لەهزری خوێنەردا بە جێدەهڵێت، تاکو خوێنەر خۆی دیوی شاراوەی رۆمانەکە کەشف بکات.\n«سارا سالار» نووسەری رۆمانەکە، خەڵکی پارێزگای زاهیدانە، سینەماکار و چیرۆکنووس و رۆماننووسە، دەرچووی بەشی زمان و ئەدەبیاتی ئینگلیزی زانکۆی تارانە. ئەم رۆمانەی خەڵاتی گوڵشیری وەرگرتووە و بۆ هەرسێ زمانی «ئینگلیزی، ئیتالی، ئەڵمانی»وەرگێڕدراوە.