بابەتی : دکتۆر کەمال میراودەلی | 13.12.2014 9:31 PM | بەشی: زمان | بێ کۆمێنتە\nڕێزمانی کوردیی ستاندارد\nوانەی یەکەم :\nپێناسەی ڕێزمان و ڕستەی ڕێزمانیی\nدوای تێگەێشتنی ئەم وانەیە دەبێ بتوانی وەلامی ئەم یازدە پرسیارە بدەیتەوە :\n( تاقیکردنەوە بۆ وانەی یەکەم ).\nوەڵامی ئەم پرسیارانە بدەوە .. کە نەتتوانی جارێکی تر بگەڕێوە بۆ تێکستی وانەی یەکەم تا دەتوانی بە تەواوی وەلامەکان بدەیتەوە :\n1 – پێناسەیەکی سادەی رێزمان بکە و نموونەی ڕستەیەکی رێزمانیی بنووسەو شیی بکەوە .\n2 – ڕستە لە چی پێک دێت و چی دەیکات بە ڕستە ؟\n3 – باڵەخانەی رێزمانیی لە چی پێکدێت ؟\n4 – خشتە-وشە چییەو جیاوازی چییە لە پێکارە-وشە؟ بە نموونەوە روونی بکەوە .\n5 – جیاوازیی نێوان شێوەی وشە و ئەرکی وشە چییە بە نموونەوە باسی بکە ؟\n6 – بۆچی دەتوانین هەر خشتەوشەیەک وەک ئەکتەر سەیر بکەین؟\n7 – ئایا زمانی ستاندارد مانای پەراوێزکردنی زارەکانە؟ لێی بدوێ.\n8 – فەلسەفەی داڕشتنی رستەی کوردیی: بکەر –بەرکار-کردار چۆن لێکدەدەیتەوە؟ ئایا لەو ڕوانگە فەلسەفییەوە بەکارهێنانی ئەم زاراوە ڕێزمانییانە کارێکی دروستە؟\n9 – ڕێزمان-د چییە؟زمانی کوردیی چۆن رێزمان-د دەکات بە ڕێزمان-ن؟\n10 – ئەمەی خوارەوە چ جۆرە ڕستەیەکە؟ تایبەتمەندییەکانی رێزمانی کوردیی تێدا روون بکەرەوە:\nسوراەکان ، بەرەبەیان ، ئەسپەکانیان زین کردن و بەرەو بەرەکانی جەنگ تێیان تەقاند\n11 – جیاوازی نێوان رێزمانی پێشنووس prescriptive و ڕێزمانی وەسفیی desvcriptive چییە ؟\n12 – ئایا ئەمە راگەیاندنێکی دروستە : ” دەتوانین چەند بمانەوێت پێکارەوشە درودست بکەین “\n1 – رێزمان\nرێزمان – وەك لەم کتێبەدا بەکاری دێنین- بریتیە لە وەسفکردن و ڕوونکردنەوەی چۆنێتی پێکەوە بەستنی وشەکان بۆ دروستکردنی ڕستە . واتە بنسازیی رستە ، سینتاکس ، رستەسازیی .\n1 – 1 – ڕستەی رێزمانیی کوردیی :\nڕستەی رێزمانیی ڕستەیەکە کە کوردییزمانێک بە ئاسانی تێی بگا و بیناسێتەوە کە ڕستەیەکی درووست و مانا بەخشە بە بێ ئەوەی بیر لە بنسازیی و داڕشتنەکەی بکاتەوە : بۆ نموونە ئەم ڕستەیە :\nمیوانەکان گەیشتوون .\nڕستەیەکی رێزمانیی تەواوە . کورد ئەو ڕستەیە ئاوا دادەرێژن. هیچ کوردێك نیە بڵێ :\n( گەیشتوون کان میوانە ) * [ * بۆنیشاندانی رستەی نادروست دادەنێین ]\nئەمە داڕشتەیەکی نادروست و ناڕێزمانییە . بەڵام گەر بپرسی : بۆ ؟\nڕەنگە زۆر کەس نەتوانن لێکی بدەنەوە و ڕستەسازییەکە شیبکەنەوە . دیراسەکردن و فێربوونی رێزمان یارمەتیمان دەدا ئەمە بکەین . واتە یارمەتیمان دەدا بە شێوەیەکی زانستیی باسی زمان بکەین . ئەو تواناسازییەمان دەداتێ باسی چۆنێتی بەکارهێنانی زمانی خۆمان هەروەها زمانی قسەکردن و نووسینی کەسانی تریش بکەین .\nزانینی رێزمان یارمەتیمان دەدا لە نووسیندا ئاگاداری شێوازی جۆراو جۆری دەربڕین و داڕشتن بین کە زمانەکەمان بۆی رەخساندووین و ئەوانە هەڵبژێرین کە باشترین و جوانترین و ساغترین دەربڕینمان دەدەنێ .\n1.2- یاساکانی رێزمان\nزۆر کەس رێزمان بە کۆمه‌ڵه یاساو رێسایەك دەزانن کە دەبێ فێریان بین یان ڕەچاویان بکەین. ئەمە بۆچوونێکی کۆنەواریی رێزمانە . راستە رێزمان یاسا و رێساکانمان بۆ ڕوون دەکاتەوە . بەڵام رێزمانی ئامۆژگاریی یان پێشنووسیی (prescriptive) لە ئەوروپادا لە سەدەی نۆزدەمەوە باوی نەماوە .\nلە سەدەی بیستدا رێزمان زیاتر شێوازی وەسفکاری وەرگرت : واتە وەسفکردنی زمان بەو شێوەی لە قسەکردندا لە کات و شوێنی دیاریکراودا بەکاردێ .\nیاساکانی زمان ئەو یاسایانەن کە لە لێکۆڵینەوە و دیراسەکردنی ئەو زمانی قسەکردنه ( بە نموونەی نووسراویشەوە ) بە دەست دەهێنرێن .\nبۆ نموونە : کاتێ دەڵێین : [ میوانەکان گەیشتوون] ، چەند یاسایەکی رێزمانی کوردی لەو ڕستەدا خۆیان دەنوێنن :\n1- دانانی بکەر ( میوانەکان ) لە پێش کردار ( گەیشتوون) .\n2- پێکسازیی و رێکەوتنی بکەر و کردار : میوانەکان گەیشتوون ( نەك گەیشتووە ) چونکە میوانەکان ناوی ( کۆ) یە لە کوردیشدا کردار بە پێی تاکوکۆی ژمارە , شێوەکەی دەگۆڕێ . واتە دەڵێین :\nمیوانەکە گەیشتووە . [ یەک میوان ]\nمیوانەکان گەیشتوون . [ زیاتر لە یەک ، کۆ ]\nکەواتە ئەمە روخسارێکی تری زمانی کوردیی دەردەخات کە [ شیوەگۆڕیی ] یە .\n1- گەیشتوون : رەوشێکی تری کردار لە زمانی کوردیدا نیشان دەدا کە بریتییە لە دەمکار : tense : واتە دەمی / کاتی ڕوودانی کارەکە یان کردارەکە لە رابردوودا ، یان ئێستادا یان ئایندەدا .\nلێرەدا کارەکە لە ڕانەبردوو دایە و تەواو بووە . بۆیە ( گەیشتوون ) بەکار دێنین . واتە : کرداری رێزمانیی ( گەیشتوون ) : دەمی رانەبردووی تەواو نیشان دەدا . کارەکە تەواو بووەو ئەنجامەکەی ئامادەیە : میوانەکان گەیشتوون و دەتوانین بیانبینین و بەخێرهاتنیان بکەین .\n2 – رواڵەتی مۆرفۆلۆجی وشەی کوردی نیشان دەدا : بەکارهێنانی ئامرازی بناسی ( که) و نووسەی ( ان ) ی کۆ لەگەڵ مۆرفیمی ئازادی ( میوان ) دا .\n3 – شێوەیەکی ستانداردی زمان نیشان دەدات : کوردیی ستانداردو زمانی قسەکردنی ڕۆژانە دەشێ لە شوێن و ناوچە و لە لایەن تاکە کەسانی جیاوە شێوەی جیا وەرگرێ . لە هەموو وڵاتێکدا ستانداردی نەتەوەیی زمان ئەوەیە کە زیاتر لە دەزگا گشتییەکاندا بەکاردێ وەك حکومەت و فەرمانگاکان و پەروەردە و میدیا و رەوشێکی بەربڵاوو چەسپاوی نووسینی وەرگرتووە. رێزمان ئەو ستانداردە وەك یەکەی شیکردنەوە بەکاردێنێ ( ئەگەر بۆ لێکۆڵینەوەی تایبەتی نەبێ ) بۆ نموونە ئەم ڕستەیە نموونەی کوردی ستانداردە :\nگوڵێ دەچێتە دوکان و رۆژنامە بۆ باوکی دەکڕێ .\nدەشێ ئەم ڕستەیە بە چەندین شێوەی تر وەك زاری جیا یان شێوەی هەمان زار بوترێ .\nوەک : گوڵێ دچێ دیکانێ و رۆژنامە ژ بۆ باڤێ خوێ دکڕێ\nستاندارد بوونی ئەو ڕستەیەی پێشتری سەرەوە پێوەندی بە شێوەی وشە هەڵبژاردراوەکان و دارشتنەکەیانەوە هەیە ، ڕەنگە کەسانێ هەبن کە لە قسەکردندا داڕشتەیەکی جیا بەکار بێنن بەڵام لە نووسیندا ئەم شێوازە ستاندارییە بەکار دێنن ، ئەمە مانای ئەوەش نییە کە ئەم ستانداردە لە شێوەی تری قسەکردن یا دەربڕین باشترە ، نا بەڵام باشترییەکەی لە بەها و ئەرکە کۆمەڵایەتییەکەیدایە وەك زمانی هاوبەشی کۆگەیاندن و نووسین و فێرکردن . ئەگینا هیچ زارێک لە زارێکی تر باشترو دروستر نییە .. زمانی ستاندارد مانای فرامۆشکردنی یان پشتگیرینەکردنی بەکارهێنانی زارەکان نییە . ئەمە نەک تەنیا هەڵەیە بەڵکو تاوانیشە .\nپاراستنی قسەکردن و نوووسین بە زارە جیاکان و کۆکردنەوە پاراستنی بەرهەمەکانی زاریی و نووسراویان ، لە تەک زمانێکی هاوسازو هاوبەشدا ، کارێکی نەتەوەیی و مرۆڤیی و شارستانیی پێویستەو پاراستنی گەنجینە کۆن و جوان زەبەندو دەوڵەمەندەکانی زمانەکەمانە .\n3 – باڵەخانەی رێزمانیی\nلەم کتێبەدا ڕستە وەك خشتەی بنسازیی زمان وەردەگرین . لە باسی مۆرفۆلۆجیدا لە بنەکانی دەنگ و فۆنیم و مۆرفیم و بڕگە و وشەمان کۆڵینەوە . لێرەدا سەرنجی زمان وەك ئاخاوتن دەدەین : وەك ئەرکی گەیاندنی مانا و مەبەست .\nلە سەرەتاگەی ڕستەوە باڵەخانەی رێزمانیی ئاوا پێك دێ :\nڕستە ، پێڕستە ، پێڕیزە و وشە\nڕستە لە قاتی سەرەوەی باڵەخانەکەیە . گەورەترین یەکەی زمانییە کە لە رێزماندا سەرنجی دەدرێتێ .\nلە بەشی یەکەمی ئەم کتێبەدا سەرنجی ئەو ریزانە دەدەین کە بۆ داڕشتن و پێکەوەنانی ڕستە و کۆکردنەوەیان لە شێوازەکانی ئاخاوتندا لەبەر دەستدان .\nلە بەشی دووەمدا سەرنجی ریزێکی خوارووتر و دەدەین ئەوە ڕوون دەکەین چۆن وشەکان بەسەر پۆلە وشەکاندا دابەش کراون .\nلە بەشی سێیەمدا لە پێریزە ( فرەیز ) دەکۆلینەوە\nلە بەشی چوارەمدا دیراسەی پێڕستە clause دەکەین .\nلە بەشی پێنجەمدا دەگەرێینەوە سەر باسی بنسازیی ناوەوەی وشە واتە وشەسازیی بە تایبەتی بەکار هێنانی پێشگر و پاشگر.\nلە بەشی دواییدا سەرنجی رێنووسی کوردی دەدەین .\n4 – بۆچوونی باسکاریی ئەم کتێبە :\nلەم رێزمانەدا لە ڕوانگەی شێوەی ئەرکیاریی یەوە وەسفی رێزمان دەکەین وەك لە باسەکانی مۆرفۆلۆجیدا ڕوونمان کردەوە : زمان لە نموونەی وشەدا بریتییە لە ( شێوە ) یا ( شێوە وشە) .\nمۆرف بە مانای شێوە دێ .\nمۆرفۆلۆجیی مانای شێوەناسیی زمان ، واتە ناسینی ئەو شێوە جیاوازانەی زمانە کە لە دەنگسازیی ، وشەسازیی و ڕستەسازییدا دەردەکەون .\nلەم بەشەدا ئێمە لە ڕستەسازیی دەکۆڵینەوە لەبەر ئەوە چەقی سەرنج و باسی ئێمە ڕستەیە .\nئێمە ڕستە یەکەمجار وەك ( شێوە ) یان فۆرم سەیر دەکەین .\nبەڵام پێکهاتەی هەر شێوەیەك پەیوەندی بەو ئەرکە رێزمانیی یان مانایی یەوە هەیە کە دەیگەیەنێ. واتە ( شێوە و ئەرك ) رەوشێکی بوونیاری لێك دانەبڕاون وەك شێوە و ناوەڕۆك لە هەر کایەیەکی بوون و ژیاندا.\nکەوایە بۆچوونی ئێمە لەو رێزمانەدا ( شێوە و ئەرك ) ه. واتە فۆرم و تاسک Form and Task.\nمەبەستمان لە شێوە ڕواڵەتی دەرکەوتنی بنەکانی ( ڕەگەزەکانی ) ڕستەیە، بۆ نموونە لەم ڕستەیەدا :\nکچەکە چەپکەگوڵێکی کڕی .\nگەر سەرنجی ڕواڵەت یان شێوەی ڕستەکە بدەین دەبینین :\nکچەکە : شێوەی پیرێزەی ناویی هەیە. noun phrase چونکە سەر- وشەکە : کچ ، ناوە .\nبەڵام ئێمە دەتوانین وەك ( ئەرکیاریی ) ش function, task وەسفی کچەکە بکەین ، واتە بە پێی ئەو دەورەی لە ڕستەکەدا بە گشتی هەیەتی . لێرەدا دەتوانین بڵێین ( کچەکە ) دەوری بکەری هەیە . بەم جۆرە لە بۆچوونی ( شێوە و ئەرك ) دا دەڵێین :\nکچەکە پێڕیزەیەکی ناوی یە ( شێوەکەی )\nکە بکەری ڕستەکەیە ( ئەرکەکەی ).\nهەر بە پێی ئەم رێسایە دەتوانین بڵێین\n( چەپکەگوڵێکی ) ش وەك ( شێوە ) پیرێزەیەکی ناوی یە .\nبەڵام وەك ئەرك دەورێکی جیای هەیە ( بەرکاری راستەوخۆ ) یە لە ڕستەدا .\nبۆ تێگەیشتنی بۆچوونی ( شێوە – ئەرك )، بیر لە ئەکتەری شانۆ و دەورەکەی بکەرەوە : یەک ئەکتەر دەتوانی شێوەو دەوری جیاواز وەربگرێ .\nلەم ڕستەی سەرەوەدا ئەکتەر پێریزە ناوییەکە ( کچەکە ) یە کە دەوری ( بکەر ) دەبینێ رەنگە لە ڕستەیەکی تردا (کچەکە) دەورێکی تر ببینێ بۆ نموونە دەوری (بەرکار) وەك :\nمن کچەکەم بینی .\nلێرەدا (من) دەبێتە ( بکەر) و ( کچەکە) دەوری بەرکاری راستەو خۆ دەبینێ .\nبنە سەرەکییەکانی ڕستە\n1- وشە لە ڕستەدا :\nوتمان ئاخاوتن لە ( بنە) کان پێك دێ ، بچوکترین بنەی زمان ( ئاخاوتن ) بریتییە لە فۆنیم ( دەنگی جیاکەرەوە ، دەنگساز ) ئەوسا مۆرفیم [ دەنگی ماناساز] ئەوسا وشە .\nوشە دوو جۆرە :\nخشتە – وشە و\n1.1- خشته- وشە :\nگەر دیواری خانوو دابنێین ئەوا ریز بە ریز لە خشتە یان بلۆک دروستی دەکەین\nواتە خشتە دەوری سەرەکی لە بیناسازییدا دەبینێ .\nئەو وشانەی هەمان دەور لە بیناسازیی یان ریزسازیی ڕستەدا دەبینن پێیان دەڵێین : خشتە – وشە . ئەوانە ئەو بنانەن کە ناوکی ڕستە واتە ناوەرۆک و مانا و مەبەستە سەرەکییەکانی پێك دێنن . بۆ نموونە وەك : گوڵ ، چاو، دەڕوا ، جوان ، خێرا ، هاتن و … هتد .\nخشتە – وشە بە کورتی بریتین لە :\nناوەکان : nouns\nبریناوەکان : pronouns\n1. 2- وشەی پێکار:\nئەمانە ئەو وشانەن کە یارمەتی لە پێکەوە بەستن و داڕشتنی خشتەکان دەدەن وە بە هۆی ئەوانەوە ، بە ئەوان ( بە پێی ئەوان ) کاری بنچینەسازیی ڕستە تەواو دەبێ .\nلە دانانی ڕیزە بنچینەیەکی خانوودا بیهێنە پێش چاوی خۆت کە یەکەم جار ( خشتەکان ) ریز دەکەین دوایی لە نێوان خشتەکاندا دەبێ چیمەنتۆ، گەچ و وردە بەرد و زیخ بەکار بێنی تا ئەو خشتانە پێکەوە توند یەك بگرن و چین چینی بنچینەکان دروست بکەن . وشە پێکارەکانیش یان نێوکارەکانیش ئەو وشە ئامرازییانە یان ئامرازە وشانەن کە ئەو دەورە دەبینن . ئەوانە بریتین لە :\nپێشۆنەکان ] پێش – شوێنەکان) prepositions\nوەك بە ، بێ , بێجگە , لە ، لەناو , لەسەر , هەتا ، بۆ و … هتد .\nهاولکەکان conjunctions واتە دەکەونە ناو دوولک [ دوو وشەوەو ] پێکیانەوە دەبەستنەوە وەك : و ، بەڵام ، لەگەڵ ، یان، و … هتد .\nکەواتە مەبەستمان لە :\nخشتە – وشە : وشە ناوەرۆکییەکانن\nپێکار: وشە ئامرازییەکانن .\nسەرنجی ئەم رستانە بدە :\nئێمە لە سەرچنارەوە بە پێ گەڕاینەوە بۆ سلێمانی .\nلێرەدا وشەکانی : ئێمە ، سەرچنار، گەڕاینەوە ، پێ ، سلێمانی : خشتە – وشەن واتە : وشەی ناووکیین .\nوشەکان : [ لە ، ـەوە ، بە ، بۆ] پێکارن : واتە وشەی ئامرازین .\nهەروەك چۆن خشتی بنچینەی خانوو بەبێ گەچ و چیمەنتۆ یەك ناگرن و هەڵدەوەشێتەوە .\nئەم ڕستەیەش بەبێ ئەرکی ئامرازە پێکارەکانی [ لە ، بە ، بۆ، ـوە ] ناتوانێ ببێتە ڕستەیەکی رێزمانیی .\nئێمە ، سەرچنار، پێ ، سلێمانی ، گەڕاینەوە * ڕستەی رێزمانیی نییە .\nتۆزێ فەلسەفەی زمان\nبا لە ڕوانگەیەکی بڕێک فەلسەفییەوە سەیری خشتەوشەو پێکارەوشەو شێوەی داڕشتنەکەیان لە زمانی کوردییدا بکەین .\nمرۆڤ بۆ جیهان و لە جیهاندا لە دایک دەبێت\nلە بەرئەوە مرۆڤ لە سەرەتاوە هوشیاری هەبێت یان نا خۆی بەرامبەر جیهانەوە دەبینێتەوە . جیهان یانی سروشت و دەوروبەر و شتەکان هەموو شتەکان .\nکەواتە ئێمە دوو لایەنی بوونمان هەیە :\nمرۆڤ و جیهان\nپێوەندی مرۆڤ بە جیهانەوە بەر لەوەی هۆشیاریی و شارستانێتیش دروست ببێت ، لە رێگەی کارەوەیە. لێرەدا ئێمە سێ بنەی سەرەتایی و سەرەکیی بوونمان هەیە :\nمرۆڤ جیهان کار\nواتە بۆ مرۆڤ جیهان لە پێش بوون و کاری ئەوەوە هەیە ..\nکار ، کردار، کاری مرۆڤە لە سەر جیهان یان دەوروبەر.\nبە هەمان شیوەش دەوروبەریش کار لە مرۆڤ دەکات\nئەوەی کارەکە دەکات : بکەرە\nئەوەی کاری لە سەرکراوە : بەرکارە [ کەوتۆتە بەر هێز ی کارەکە]\nکارەکە ، کارتێکردنەکە : کردارە\nئەمە وەک چۆمسکی دەلێ : ڕێزمانی دەرەوە [رێزامن- د] پێکدێنێت .\nکاتێ مرۆڤ ئەم پێوەندییانەی دەرەوە بە هوشیاریی یان ناهوشیاریی ناوەوەیی دەکات و دەتوانێت لە زماندا [ لە ڕستەدا ] بەرجەستەیان بکات ئەمە زمانی ناوەوەیی [ زمان – ن ] پێکدێنێت کە دەتوانین وەسفی بکەین و فێری بین .\nلەمەوە داڕشتەی زمانەوانی ڕستەسازیی کوردیی داڕشتەیەکی فەلسەفیی دروستە واتە : بکەر، بەرکار، کردار [ من ، دەوروبەر، کارکردنی من لە دەوروبەر و کارکردنی دەوروبەر لە من ] .\nمرۆڤ [ بکەر] دەوروبەر ، جیهان ( بەرکار) کار ( کردار)\nبەلام وەک وتمان دەشێ بکەر جیهانیش بێت واتە جیهان و دەوروبەر و شتەکانیش کار بکەنە سەر مرۆڤ . بۆیە دەڵیین لە ژیاندا هەموو پێوەندییەک دوولایی (دایلەکتیکی) یە .\nجیهان ، دەوروبەر (بکەر) مرۆڤ ( بەرکار) کار (کردار)\nئەم دوو پێوەندییە بە پێوەندییەکی مرۆڤ بە شاخەوە روون دەکەمەوە\nبکەر بەرکار کردار\nمن شاخم بینی .\nشاخ منی ماندوو کرد .\nکورد شاخی خۆشدەوێت .\nشاخ کوردی پاراستووە .\nلە ڕستەی یەکەمدا شاخ بەرکارە ، لە هی دووەمدا بکەرە .\nئەم وشانە من ، شاخ ، ماندوو، کردن ، بینی .، خؤشدەوێت ، پاراستووە … هەموو خشتە وشەن . ئەم ڕستانەمان بە خشتەوشە دروست کردن و پیویستیمان بە پێکارە وشە نەبوو .\nبەلام گەربمانەوێت زیاتر کار لەدەوروبەر بکەین پێوسیتیمان بە پێکارە واتە شتێک ، ئامرازێک کاری پێ بکەین و کاری پێ لە سروشت و دەوروبەرو شتەکان بکەین .\nمرۆڤ ئەو پێکارانەی بە سروشتیی هەنی و دوایی دروستی کردوون و دایهێناون وای لێکردووە بتوانێت هەم سروشت بگۆڕێت ، هەم لە ڕێگای گۆڕینی سروشتەوە خۆی بگۆڕیت . واتە دیسان پێوەندییەکە دوولایی دایلەکتیکییە .\nپێکاری سەرەکی مرۆڤ کە لە هەموو زیندەوەرانی تری جیا کردۆتەوە : پێش مێشکی دەستە . پێکارەکانی تر هەستەکان و پێ و ئەوسا زیرەکیی وهوشیاریین\nسەرنجی ئەم وشانە بدە :\nئێمە شاخ هەڵگەڕان\nهەرچەند لە سێ بەشەکەی ڕستە بکەر، بەرکار، کردار پێکدێت ڕستە نییە .\nمەحاڵە بەبی پێکارە وشە ناتوانین رستەیەکی مانادار لەم خشتەوشانە دروست بکەین . بەلام بە هۆی پێکارەوشەوە دەتوانین بڵێین\nئێمە بە پێ بە شاخەکەدا هەڵگەراین و لەبن سێبەری داربەڕوویەک پشوومان دا .\nلیرەدا پێکارەوشەکان بریتین لە : بە ، بە … دا ، لەبن .\nفەرەیدون کونجرینی : فـــەیســـبــوك و خــەڵــك .


شێرزاد شێخانى: يه‌كڕيزيه‌كه‌شمان .. فت. – WtariKurd\nشێرزاد شێخانى: يه‌كڕيزيه‌كه‌شمان .. فت.\n– Posted on 2019-01-03بابەتی: سیاسی\nده‌مى هه‌ر كوردێك بكه‌يته‌وه يه‌كسه‌ر ئه‌بينى هه‌زار تف و نه‌عله‌ت له‌جوگرافياى كوردستان ئه‌كات . له‌ساويلكه‌يى خۆيه‌وه وا زه‌ن ئه‌كات كه هۆكارى نه‌بونى به ده‌وڵه‌تى سه‌ربه‌خۆ به‌درێژايي مێژوو، نه‌بونى ده‌روازه‌يه‌ك بوه بۆ سه‌ر ده‌ريا!، بێخه‌به‌ر له‌وه‌ى ده‌يان ده‌وڵه‌تى سه‌ربه‌خۆ هه‌ن له‌م جيهانه‌دا ، نه سه‌ريان و نه كلكيشيان به‌سه‌ر ده‌رياوه نيه، به‌شێكيان وڵاتى زۆر پێشكه‌وتوشن وه‌كو نه‌مساو چيك وسلوڤينيا وهه‌نگاريا و ده‌يان وڵاتى تر له‌ئه‌فريقياو ئاسياو ئه‌مريكاى باشوور.\nنه‌عله‌ت ئه‌بارێنن به‌سه‌ر وڵاتانى داگييركه‌ردا، به‌ڵام بير له‌و هه‌مو خيانه‌تانه ناكه‌نه‌وه كه سه‌ركرده‌كانيان دژ به‌شۆڕشه‌كانيان كردويانه.\nئه‌سبابى نه‌بونى ده‌وڵه‌تى سه‌ربه‌خۆى كورد، نه هه‌ڵكه‌وتى جوگرافيايه، نه هێزى داگييركه‌ره. ئه‌سبابه‌كه‌ى به‌كورتى و به‌كوردى ئه‌وه‌يه كه ئه‌ڵێ ” خۆم به‌خۆمم كرد به‌رد بارانم كه‌ن ئامۆزا گيان “.\nله‌وه‌ته‌ى كورد هه‌يه رۆژيك له‌رۆژان يه‌كگرتو نه‌بوه، بۆيه حاڵمان به‌م رۆژه‌وه گه‌يشتوه. سه‌ركرده‌ى شۆڕشه‌كانمان، يان سياسه‌تمه‌دار نه‌بونه ( شێخ ومه‌لا فه‌قێ ) بونه، ياخو‌د به‌شێكيان خائينو دارده‌ستى بێگانه بونه، ئه‌وه‌ى ماويشه به‌رژه‌وه‌ندخواز بوه.\nهيچ ميلله‌تێك به‌قه‌ده‌ر كورد قوربانى نه‌داوه له‌پێناو سه‌ربه‌خۆييدا، به‌ڵام فه‌رمون ئه‌وه‌تا هه‌رێمێكى بچوكى نيمچه سه‌ربه‌خۆمان هه‌يه ناتوانين به‌ڕێوه‌ى ببه‌ين.\nهێشتا بيسميلامان لێنه‌كردبو له‌سه‌ر پێنج د‌وكانى قه‌ڵادزێ شه‌ڕێكى خوێناوى پێنج ساڵه‌مان كرد!.\nهيشتا كفنى شه‌هيدانى هه‌ڵه‌بجه‌و ئه‌نفالمان زه‌رد نه‌بو، گاردى كۆمارى سه‌داميان هێنايه سه‌ر په‌رله‌مانه‌كه‌مان!.\nده‌ستمان له‌سامانى نه‌وت گيير نه‌بو، نيوه‌يان ته‌سليمى رژێمى توركيا كرد، داهاتى نيوه‌كه‌ى تريشى چوه گيرفانى تاقمێكى بچووكى حيزبى ده‌سه‌ڵات!.\nبه‌درێژايى هه‌شتا ساڵ شۆڕشمان له‌پێناو گێڕانه‌وه‌ى كه‌ركوك كرد ، كێشه‌ى گه‌وره‌مان له‌گه‌ڵ به‌غدا له‌سه‌ر كه‌ركوك بو، ئێستا كه‌ركوك بوه به‌كێشه‌ى ناوخۆى هه‌رێم ، ناتوانين پارێزگارێكى بۆ دانێين، هانا بۆ توركمان و عه‌ره‌ب ئه‌به‌ين.\nسه‌رانى پارتى كه‌ركوك به‌داگييركراو دائه‌نێن له‌لايه‌ن حه‌شدى شه‌عبييه‌وه، به‌ڵام له‌گه‌ڵ سه‌ركرده‌ى حه‌شد له‌به‌غدا ماچومووچى يه‌كتر ئه‌كه‌ن.\nله‌ده‌وڵه‌تى كوردى و ريفراندۆمى سه‌ربه‌خۆييه‌وه، بۆ پۆستى سه‌ر كۆمارێك كه ده‌سه‌ڵاتى فه‌ڕاشێكى سه‌رۆك وه‌زيرانى عيراقى نيه.\nپارتى شه‌ڕى مانو نه‌مان ئه‌كات له‌پێناو بێبه‌شكردنى يه‌كێتى له‌پۆستێكى وه‌زارى به‌غدا، له‌هه‌مان كاتدا ئه‌يه‌و‌ێ يه‌كڕيزى له‌ناو‌خۆدا مسۆگه‌ر بكات بۆ مه‌سرور بارزانى تا كێشه‌ى بۆ نه‌نرێته‌وه.\nپارتى خۆى كردوه به محامى پارێزگارى پێشووى كه‌ركوك كه ئه‌ندامێكى مه‌كته‌بى سياسى يه‌كێتيه، داكۆكى له‌سه‌رۆكى له‌سه‌ركارلادراوى ئه‌نجومه‌نى پارێزگاش ئه‌كات كه ئه‌ندامێكى يه‌كگرتووه، ته‌نها بۆ ئه‌وه‌ى كێشه بخاته نێو ريزه‌كانى ئه‌مدو حزبه‌وه.\nپارتى له‌ده‌ستپێكى چوار ساڵى ئاراميدا كه دروشمه‌كه‌ى ( كوردستانێكى به‌هێزه )، ده‌ستى به هه‌ڵمه‌تێكى ره‌شبگيرى كردوه دژ به ئه‌ندامو كاديرانى يه‌كێتى له‌هه‌ولێر، كه ئه‌ويش هاوپه‌يمانێكى ستراتيژى حزبه‌كه‌يه‌تى.\nپارتى به‌بێ راوێژكردن به‌لايه‌نه‌كانى تره‌وه بريار ئه‌دا كێ بكاته سه‌رۆك وه‌زيرانو كێش بكاته سه‌رۆكى هه‌رێم، وه‌ك ئه‌وه‌ى ئه‌مه ته‌عيينات ياخود پله به‌رزكردنه‌وه بێت به بريارى مه‌كته‌بى سياسى حزبه‌كه‌ى!.\nئه‌مانه هه‌موى ئاماژه‌ى روونن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى پارتى وه‌كو حيزبى قائيد مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ لايه‌نه‌كانى تردا ئه‌كات، ئه‌وه‌ى رازيش نه‌بێ ئه‌كه‌وێته به‌ر غه‌زه‌بى ئه‌م حزبه‌وه! .\nساڵى 2018 ساڵێكى كاره‌ساتبار بو بۆ ميلله‌ته‌كه‌مان، پڕاوپڕ له كێشه وناكۆكى وپه‌رته‌وازه‌يى، به‌پێى ئه‌م ئاماژانه‌ش له‌وه ناچێت ساڵى داهاتوشمان له‌وه باشتر بێت، چونكه كورد وته‌نى ( خوويه‌ك بگرى به شيرى ته‌ركى ناكه‌ى به‌پيرى ).


له‌لایه‌ن: محەمەد ڕزگار - به‌روار: 2021-03-04-23:02:00 - کۆدی بابەت: 2946\nڕووەکەکان بە پێی ئەو تەمەنەی کە دەیکەن دەکرێنە سێ گروپەوە:\nتەمەن یەک ساڵەکان.\nگروپێکیش کە دوو ساڵ دەژین.\nڕووەکە یەک ساڵەکان ئەو ڕووەکانەن لە ماوەی یەک ساڵدا شین دەبن و گەشە دەکەن و بەردەدەن و دەمرن وەکو گەنم وجۆر و نۆک و نیسک و تەماتە و پاقلە.\nڕووەکە تەمەن دوو ساڵەکان ئەوانەن کە ساڵی یەکەم گەڵا دەکەن و لە ساڵی دووەمدا گەشە دەکەن و بەردەدەن و ئەمجا دەمرن. وەکو حەیزەران و گوڵە هێر و کە لە خێزانی تۆڵەکەیە و (قمعیە) (جۆرە گیایەکە، گوڵەکەی لە ڕەحەتی دەچێت).\nئەو ڕووەکانەش دوو ساڵ زیاتر دەژین پێیان دەوترێت دار. ئەوانەن کە ساڵانە بەر دەدەن وەکو داری زەیتون و داری میوە.\nهەندێک دار هەن زیاتر لە ٤٠٠٠ ساڵ تەمەن دەکەن وەکو داری (جبارە) (درەختێکە لە کۆمەڵەی سنەوبەر، بەڵام گەورەترە و نزیکەی سەد مەتر بەرز دەبێت و لە ناوچەی شاخ و بەردەڵانیدا دەڕوێت). ئەم جۆرە دارەش لە کالیفۆرنیای ئەمریکادا زۆرە. داری (تاکسوس) کە درەختێکی هەمیشە سەوزە ٣٠٠٠ ساڵ تەمەن دەکات. داری شابەڕوش (کستناو) ٢٠٠٠ ساڵ تەمەن دەکات، بەڵام دار بەڕوو تەنها ١٥٠٠ ساڵ تەمەن دەکات.\nلێرەدا پرسیارێک دێتە گۆڕێ چۆن دەتوانین بزانین تەمەنی دارێک چەندە؟\nزانایان شێوەیەکی زۆر سادەیان بۆ زانینی ئەو وەڵامەدا هێناوە. ئەویش بە زانینی ژمارەی گرێکانە لەسەر قەدی دارێک. ئەگەر دارێکمان دوو لەت کرد، زۆرێک لە گرێی لەسەر دەبینین. ئەو گرێیانە تۆماری تەمەنی دارەکەن. هەرچەندە دار بە تەمەنتر بێت قەدت ژێت توێکڵەکەی ئەستورتر دەبێت.\nئەو دارانەی لە زستان و پایزدا گەشە دەکەن، چڕتر و ڕەقترن لەو دارانەی لە بەهار و هاویندا گەشە دەکەن. کە دەبێتە هۆی دروست بوونی گرێ لەسەر قەدەەکە هەموو ساڵێک.\nبەم جۆرە ئەو ئەڵقانەی لەسەر قەدی دارەکەن پێمان دەڵێن تەمەنی دارەکە چەندە.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : چۆن تەمەنی دارێك دەزانرێت؟\nڕووەکی قورفە - دارچینی


بایدن؛ پێویستە ئەمریکا متمانەی هاوپەیمانەکانی بگەڕێنیتەوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nجۆ بایدن سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت؛ دەبێت ئەمریکا کار بکات بۆ گەڕاندنەوەی متمانەی هاوپیەمانەکانی، هاوکات بۆریس جۆنسۆن سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا دەڵێت، ئەمریکا بۆ سەرکردایەتیکردنی جیهانێکی ئازاد دەگەڕێتەوە .\nجۆ بایدن لە ڤیدیۆکۆنفرانسێکدا بۆ نوێنەرانی گروپی جی7 لە میانی کۆنفرانسی ئاسایشی میونشن بەڵێنی دا کە پشتگیری ئەمریکا پەرە پێبدات بۆ هاوپەیمانی ئەتڵەسی.\nبایدن وتیشی ” دەزانم چەند ساڵی ڕابردوو پەیوەندی نێوانمان و هاوپەیمانی ئەتڵەسیی وەک پێویست نەبووە، بەڵام ئەمریکا سورە لەسەر ئەوەی کە پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئەوروپا باش بکاتەوە، بەڵێن دەدەم پێگەی خۆمان لە سەرکردایەتی باوەڕپێکراودا بگەڕێنینەوە و دەست بە ڕاوێژ و گفتۆگۆ بۆ هاوکاریی و پەرەپێدانی پەیوەندییەکانمان بکەینەوە ” .\nبایدن بەئامادەبووانی ڕاگەیاند؛ کە بەهۆی سیاسەتی ترامپەوە توشی شۆک و پەرتبوونی پەیوەندییەکانیان لە گەڵ ئەمریکا بوو بوون وتی ” ئەمریکا گەڕایەوە” .\nدوای وتەکانی بایدن، سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا بۆریس جۆنسۆن وتی بایدن بەوتەکانی هەنگاوێکی بەرچاوی نا بۆ دەستپێکردنەوەی پەیوەندییەکانی لەگەڵ هاوپەیمانانی و ئەو ئەمریکای بۆ سەرکردایەتی جیهانێکی ئازاد گەراندووەتەوە .\nجۆنسۆن لە کۆنفرانسی ئاسایشی میونشن دا ئاماژەی بە وتارەکەی سەرۆکی ئەمریکاداو ڕایگەیاند؛ ئەمریکا بە تەواوی دەگەڕێتەوە.\nهاوکات ڕاوێژکاری ئەڵمانیا ئەنگێلا مێرکل ڕایگەیاند؛ وڵاتەکەی ئامادەیە بۆ ” هەڵدانەوەی پەڕەیەکی نوێ ” لە پەیوەندییەکانی نێوان ئەوروپا و ئەمریکادا .\nبەشی – هەواڵ سەرۆكی پێشووی ئەمریكا لەنامەی كۆتایی بۆ سەرۆكی نوێی وڵاتەكەی نوسیویەتی (جۆ، دەزانیت، كە من براوەم) دۆناڵد تڕەمپ ، سەرۆكی پێشووی ولایەتە…\n24 نیسان 2021 9.41 pm\nخەڵك جۆ بایدن سەرۆكی ئەمریكا كۆمەڵكوژیی ئەرمەنەكانی بە جینۆساید ناساند. ئەمڕۆ 24/4/2021، لە یادی 106 ساڵەی كۆمەڵكوژی…


RUWANGE |----------------| ڕوانگه: وەزاڕەتی کاروباری دەرەوەی ئەمرێکا، زانیاریدانی ڕۆژانە بە چاپەمەنی، دووشەمە ٢٥، سێشەمە ٢٦ ، چوارشەمە ٢٧ و جومعە ٢٩-ی ژووییە\nوەزاڕەتی کاروباری دەرەوەی ئەمرێکا، زانیاریدانی ڕۆژانە بە چاپەمەنی، دووشەمە ٢٥، سێشەمە ٢٦ ، چوارشەمە ٢٧ و جومعە ٢٩-ی ژووییە\nدووشەمە ٢٥ –ی ژووییەی ٢٠١٦\nپرسیار: باشە. پرسیارەکەم لە سەر عێڕاقە، و وەزیری بەرگری عێڕاق گوتوویەتی پێشمەرگەی کورد لە شەڕی ڕزگار کردنی مووسڵ دا بەشدار نابن – و ئەوان تەنێ دەوری پشتیوانی و تەداروکاتییان دەبێ. دەکرێ ڕوونی کەیەوە بۆچوون و ڕوانگەی دەوڵەتە یەکگرتووەکان لە سەر ئەو قسەیە چییە؟\nئاغای کیربی: بۆچوونی ئێمە هەر زۆر لە سەرەتاوە ئەوە بووە کە ئێمە پشتیوانی دەکەین لە پلانێکی بەربەرەکانی عێڕاقی و ستڕاتێژی عێڕاقی بۆ تێک شکاندنی داعش لە ووڵات دا . و ئێمە درێژە دەدەین بە دانی پشتیوانی بەو بەربەرەکانی و بەو ستڕاتێژییە بەڕێگای ڕاهێنان، ئامۆژگاری، و میسیۆنی یارمەتی و ، هەڵبەت، ئاشکرایە بە ڕێگای هێزی هەوایی ئیتیلاف و سەرچاوەی دیکە. بەڵام ئەوە پلانێکی عێڕاقی یە، و ئەمن لێرە دا قسە لە سەر ستراتێژییەکی عەمەلییاتی عێڕاقی ناکەم. ئەوەی کە ئێمە جەختی لە سەر دەکەین پشتیوانی کردنە لە حکوومەتی عێڕاق کە بەردەوامە لە خاک ئەستاندنەوە لە داعش. و ئێمە پشتیوانی دەکەین لە حەولەکانیان، حەول دەدەین بۆ باشتر کردنی توانایی و لێهاتوویی هێزە ئەمنیەتییەکانی عێڕاق لە مەیدانی نەبەرد دا.\nپرسیار: کە وا بێ ئەتۆ ئەوە قەبووڵ دەکەی – ئەو جۆرەی عێڕاقییەکان باسی لێوە دەکەن ، یانی ئێوە ئەوە دەپەژرێنن و قۆڵی لێ هەڵدەکێشن سەبارەت بەوەی کە عێڕاق دەیڵێ لەمەر دەوری پێشمەرگە بۆ ڕزگاری مووسل کە ئەو دەورە هەر دەورێکی پشتیوانی و لۆجێستی دەبێ ئەو جۆرەی کە عێڕاقییەکان دەیڵێن؟\nئاغای کیربی: ئەوەی ئەمن دیڵێم ئەوەیە کە ئەو بڕیارانە - واتە ئەوەی کە مووسڵ بە پێی چ ستڕاتێژییەک بگیرێتەوە - ئەو بریارانە دەبێ ڕێبەرانی عێڕاق بیاندەن. کاری ئێمە ئەوەیە پشتیوانی لە حکوومەتی عێڕاق بکەین . ئاشکرایە ، ئێمە دەمانەوێ ببینین مووسڵ بگیرێتەوە. هەموو لایەک بەرعۆدەن لە پێناو ئەو ئامانجە دا، بەڵام ئەوە پلانێکی عێڕاقی یە ، ستراتێژییەکی عێڕاقی یە، و ئێمە پشتیوانییان لێ دەکەین لە کاتێکدا ئەوان خەریکی بەڕێوەبردنی ئەو پلانە دەبن.\nپرسیار: پرسیارێکم هەیە هەر لە درێژەی ئەو پرسیارەی پێشوو دا.\nئاغای کیربی: ئەمن دڵنیا بووم کە دیسان دەپرسی.\nپرسیار: پرسیارەکە پێوەندی هەیە بە داخویانییەکی سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستانەوە. حکوومەتی هەرێمی کوردستان ئەمڕۆ ئەو داخویانییەی بڵاو کردووەتەوە . و ئەمن – باشە – ئەوەی ئەو – ئێمە دەزانین ، باشە، ئێمە دەزانین کە حکوومەتی هەرێمی کوردستان ، کوردەکان لە زومرەی هاوپەیمانانی هەرە وەفاداری ئەمریکا دان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. و ئەگەر ئەتۆ بیر بکەیەوە لە ناوچەیەکی هەراو لە نێوان ئۆردۆن و هیندووستان دا، بە حەق دەکرێ بگوترێ ، حکوومەتی هەرێمی کوردستان هاوپەیمانی هەرە بەئەمەگ و جێی باوەڕی ئەمریکایە. بەڵام ئەمڕۆ سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، مەسعوود بارزانی ، داخویانییەکی زۆر توندی بڵاو کردووەتەوە و تێیدا لەگەڵ جەخت کردن لە سەر ئازایەتی و فیداکارییەکانی پێشمەرگە لە شەڕی دژی بە دەوڵەتی ئیسلامی عێڕاق و شام دا، هەر وەها بەگشتی جەخت کردنەوە لە سەر ئازایەتی و فیداکاری گەلی کورد ، کە دوو لە سێی ئاوارەکانی شەڕ و خەڵکی لە جێ خۆهەڵکەندراو یان لە عێڕاق حاواندووەتەوە، ئەو گلەیی و گازندە دەکا کە سەڕەرای ئەوە عێڕاق گێرو گرفتی ساز کرد بۆ ئەوەی نوێنەری کورد لە دوایین کۆبوونەوەی لووتکەی دژی داعش لە واشنگتن بەشدار بێ و ئەمن لێرە عەینی قسەکانی خۆی دەگێڕمەوە: " بەداخەوە، مالخێوی ئەو لووتکەیە بە قسەی وەزیری کارو باری دەرەوەی عێڕاقی کرد. ئەوە تەنێ نموونەیەک لەو نموونە زۆرانەیە کە خەڵکی هەرێمی کوردستان و ئاواتەکانیان بە ئانقەستە نکۆڵی لێ دەکرێ بە پێی خواستی هێندێک تاکوتەرا. " ئەتۆ ووڵامی ئەو قسەیە چۆن دەدەیەوە؟\nئاغای کیربی: ئەمن ئەو تێچنانەم نەدیتووە، جا بۆیە ئەمن خۆم ناخەمە هەڵوێستێکە بۆ ووڵامدانەوەی هێندێک ئاماژەی کە ئەمن نەم دیتوون یان ئاگام لێیان نییە. ڕێگام بدە هێندێک بگەڕێمەوە دوایە و کەمێک قسە بکەم لە سەر کۆبوونەوەی وەزیران لە حەوتووی ڕابردوو کە زۆر گرینگ بوو- مەبەستم کۆبوونەوەی وەزیرانە بۆ هەنگاو بە دژی داعش. مەبەستم ئەوەیە بڵێم ، هەر دووک ڕۆژ – کۆنفڕانسی بەڵێنی باربوو دان – ئەوەش ئاشکرایە زۆر گرینگ بوو ، بەڵام ئەوانە دوو ڕووداوی جیاواز بوون. با دەقیقەیەک باسی کۆبوونەوەی وەزیران بکەین بە مەبەستی هەنگاونان بەدژی داعش. ئێستا ئیتیلاف ٦٧ ئەندامی هەیە ، ئینترپۆل یش لەگەڵ. ئیتیلافێکی بە ڕاستی نێونەتەوەیی بۆ تێکشکاندنی داعش. لەو کۆنفڕانسەی حەوتووی ڕابردوو دا ووتەی زۆر بە جێ، ئافرێنەر و ئەرێنی پێشکێش کران بۆ باشتر کردنی حەولەکانی ئیتیلاف لەهەموو بوارەکانی تێکۆشان دا بە دژی داعش. و لە وێدا ، هەڵبەت دەستەیەکی نوێنەرایەتی عێڕاق بەشدار بوو بە سەرۆکایەتی وەزیری کاروباری دەرەوەی ئەو ووڵاتە، کە دیارە هەیئەتەکە نوێنەرێکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان یشی تیدا بوو. جا – و دیسان – ئێمە بریارمان هێشتەوە ، وەک لەگەڵ هەموو ووڵاتێکی دیکەی ئەندامی ئەو ئیتیلافە دەیکەین، ئێمە بڕیاری چۆنیەتی بەشداری هەیئەتەکەمان هێشتەوە بۆ حکوومەت ، و حکوومەتی عێڕاقیش وای پێ باش بوو ئەندامێکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لەگەڵ هەیئەتەکەی دابێ. ئیستا، ڕێگام بدە باسی خاڵێکیش بکەم لەمەر ئەوەی ئەتۆ سەبارەت بە حەولەکانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان و هێزی پێشمەرگە باست کرد لە شەڕ دا – ئەوان زۆر کاریگەر بوون، ئەوان زۆر ئازا بوون، ئەوان لێهاتوو بون و ئێمە لە زۆر بۆنە دا گووتوومانە کە ئێمە چەندە لە ئاست ئەو لێهاتوویی و ئازایەتییە منەتباریانین.، مەهارەت لە مەیدانی نەبەرد دا، هەر لە بەر ئەوەشە ئێمە درێژە دەدەین بە پشتیوانی لە حکوومەتی عێڕاق لە بەغدا لەکاتێکدا حکوومەت حەول دەدا بۆ پێوەچاران بەو هەڕەشەیەوە. و ئێمە هەر لە زۆر سەرەتاوە حەولمان داوە دیالۆگ، هاوکاری، و کۆئۆردیناسیۆن هەبێ لە نێوان باکوور و باشوور دا ، لە نێوان حکوومەتی هەرێمی کوردستان و حکوومەتی عێڕاق لە بەغدا و لەو ڕووەوە تەشویقمان کردوون، و لە سەر ئەو کارەمان بەردەوام دەبین. و ئەمن نازانم ئێمە چەندە لەوە زەقتر و ئاشکراتر بدوێێن هەر تەنێ چاو لەو سەفەرانە بکە کە نوێنەری تایبەتی سەرۆک کۆمار مەکگورک دەیانکا ، ئەو زۆر جار دەچێتە هەرێم ، و ماوەیەکی زۆر لە ئەربیل [ هەولێر، وەرگێڕ ] بە سەر دەبا بۆ قسە کردن لە گەڵ ڕێبەران سەبارەت بە ئەوەی کە پێشوەچوونەکانیان چۆنە و شتەکان چۆن بەرەو پێش دەچن.\nپرسیار: باشە . ئەمن وای بۆ دەچم ئەگەر داخویانییەک بدرێ – کە دەوڵەتە یەکگرتووەکان چاوەڕوانی ئەوە دەکا پێشمەرگە دەورێکی گرینگ بگێڕێ لە شەڕی ڕزگار کردنی مووسڵ دا ئەوە ئەو جۆرە نیگەرانیانە دەڕەوێنێتەوە\nئاغای کیربی: ئەوان دەورێکی گرینگیان گێڕاوە لە شەڕ دا ، و سەبارەت بە بەربەرەکانی بۆ ڕزگار کردنی مووسڵ – ئەمن پێم وایە ئەتۆ لێم تێدەگەی – بەلانی کەمەوە هیوا دارم بتوانی تێی بگەی - کە بۆچی وەزاڕەتی کاروباری دەرەوەی ئەمریکا قسەناکا لە سەر تایبەتمەندییەکانی ستڕاتێژییەکی عەسکەری، و خاڵی دووهەم ئەوەیە تەنانەت ئەگەر ئەمن ئەوەش بکەم، بۆچی ئێمە بە ئاشکرا ناڵێین کە ئەو ستراتێژییە چۆن بڕیاری لە سەر دەدرێ و دیاری دەکرێ و چۆن دوژمنی کوژەر ڕاو دەنرێ . هەموو لایەک لە گرینگی مووسڵ تێدەگەن، ئاشکرایە حکوومەتی عێڕاق یەکەمە لەناو ئەوانەی دا کە لە گرینگی گرتنەوەی مووسڵ تێ دەگەن. ئەوان ستڕاتێژییەکیان هەیە، نەخشە ڕێیەکی ئەو بەربەرەکانییەیان هەیە.هەر چونێک بێ ئێستا ئەوە وەگەڕ کەتووە و وەزاڕەتی کاروباری بەرگری دەتوانێ زۆر زیاتر و زۆر تایبەتیتر لەمن باسی ئەوە بکا، بەڵام چەندین مانگە عەمەلیاتی ئامادەکردنی ئەو نەبەردە بەڕێوەیە و ئێستا لە دەورو بەری مووسڵ ئەوە چڕ بووەتەوە، ئێمە درێژە دەدەین بە پشتیوانی خۆمان لەو ستراتێژییە و ئەو نەخشەی ڕێیە. بەڵام ئەوە پلانێکی عێڕاقی یە ، و ئێمە لە هەوەڵەوە گوتوومانە پشتیوانی دەکەین لە حەولەکانی سەرۆک وەزیر عەبادی – چ لە ڕووی سیاسی و چ لە ڕووی عەسکەرییەوە – بۆ ئەوەی تا ئەوجێی دەلوێ دەکرێ گشتگیر بێ بە دەم درێژە دانی حەولەکانی بە دژی داعش لەناوخۆی ووڵاتەکەی دا.\nپرسیار: باشە، بەڵام دوایین تێچنی من سەبارەت بەوە دەبێ هێندە لەمێژ نییە کە دوەڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ڕاستییدا کاری کرد بۆ ئەوەی وەزیری کاروباری دەرەوەی عێڕاق، کە ئەو دەمی سەرۆک وەزیر بوو ، لە سەر پۆستەکەی لا بەرێ، و دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا هێندەش بێ تەفاوەت نەبووە لەهەمبەر حکوومەتی عێڕاق.\nئاغای کیربی: دەزانی ، ئەمن پێم وایە ئەمڕۆ زۆر بە دوورو درێژی لە سەر ئەو بابەتە قسەم کرد.\nتێبینی: ئەو پرسیارانە ڕۆژنامەنووسی بە ئەزموونی ئەمریکایی یای لۆری میلرۆی کردوونی\nسێشەمە ٢٦-ی ژووییەی ٢٠١٦\nبەڕێوەری ئیدارەی چاپەمەنی وەزاڕەتی کارو باری دەرەوەی ئەمریکا\nپرسیار: کوشتنی قەشەیەکی بەساڵداچوو. ساڵی ڕابردوو، حەوتەنامەی ' دێر شپیگل' شیکردنەوەیەکی لە سەر داعش بڵاو کردەوە کە ئەو زانیاریانە لە دەستگای ئیستیخباراتی ئەڵمانەوە دزەی کرد بو، و لەو ڕاپۆرتە دا هاتووە داعش کاتێک لە سوورییە ساز کرا کە دەستەڵاتی ڕێژیمە سوورییە لە کورتێی دا و ئەو ڕێکخستنە بە دەست ئەندامانی پێشووی دەستگای ئیستخباراتی عێڕاق لە سوورییە ساز کرا، و ئەوان لەوێوە ڕاشیانگوێست بۆ عێڕاق. و ڕێبەرایەتی کورد لە ناو و لە دەرەوەی حکوومەت دا کەمتا زۆر هەر هەمان قسە دەکەن. وەک ئەو بۆچوونەی ڕاوێژکاری چاپەمەنی سەرۆک بارزانی کە لە ساڵی ٢٠١٤ دا ڕایگەیاند " زۆربەی خەڵک لە هەرێم لەو باوەڕەدان ئەو ڕێکخستنەی بەناوی دەوڵەتی ئیسلامی عێڕاق و شام ناسراوە لە ڕاستی دا لە لایەن بەعسەوە داندراوە و ئەوان ئیدارەی دەکەن ". ئایا ئێوە ئەو شی کردنەوەیە بە ڕاست دەزانن و لەگەڵی ڕێکن، یان بۆچوونێکی دیکەتان هەیە لەو بارەیەوە؟\nخانمی ترودۆ: ئەتۆ بۆچوونی منت دەوێ لە سەر ئەو ڕاپۆرتە ئەڵمانییەی کە دزەی کردووە؟\nپرسیار: با پرسیارەکەم ئاوا بکەم ، لە ڕوانگەی ئێوەوە قەوارەی ئەو ڕێکخستنە چۆنە کە تازە قشەیەکی کوشتووە؟\nخانمی ترودۆ: باشە، بە دڵنییایەوە\nپرسیار: دەوڵەتی ئیسلامی عێڕاق و شام – ئێوە پێتان وایە قەوارەی ئەو ڕێکخستنە چۆنە؟ کێ بەڕێوەی دەبا؟\nخانمی ترودۆ: ئەمن ئەوە دەڵێم لەسەر ئەو بابەتە کتێب نووسراوە- لە سەر ئەوەی کە داعش چییە.، لە سەر قەوارەی داعش و ئەوەی کە ئەوان چۆن ئاڵوگۆڕ لە خۆیاندا پێک دەهێنن. بە دڵنیاییەوە، لەو بینایە وە ، لە سەر مێژووی داعش و ئەوەی کە ئەوان لە کوێوە دێن – هەستانی داعش ، لە ڕاستی دا زەبروزەنگی تیژپەڕیی زۆر گوتراوە و قسەی لە سەر کراوە. ئەمن پێم وایە ئەوەی گرینگ بێ ئەوەیە ئێمە لەم بینایەوە و لەگەڵ هاوکارانمان لە دەستگاکانی دیکە دا چۆن شەڕی دەکەین و بە دووی ئەوە دا دەچین بزانین بەرعۆدەیی کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی بۆ نەبەرد بە دژی داعش چۆن دەڕوا. و هەر وەک حەوتووی ڕابردوو بینیت ، و ئێمە پێشتر لەو بارەیەوە قسەمان کرد. دەزانی – ئەمن وا بزانم ئێستا ئێمە ٦٧ ووڵات و ڕێکخستنی نێونەتەوەیین کە لەدەوری یەکدی کۆبووینەتەوە لە سەرتاسەری جیهان دا بۆ شەڕی داعش. ئەمن باسی ئەوە ناکەم ئەوان لە کوێوە دەستیان پێ کرد و بنچینە و بناغەیە یان چییە، بەڵام ئێمە سەرنجی خۆمان لە سەر ئەوە کۆ کردووتەوە و جەختی لە سەر دەکەین بزانین ئەوان چۆن ئالوگۆڕ دەخۆیان دا دەکەن و ئێمە چ ئامادەییەک مان پێویستە بۆ ڕوبەروووو بوونەوە لەگەڵ ئەو مەترسییە.\nپرسیار: پێت وا نییە پێویستە مرۆڤ دوژمن بناسێ ، لە داعش تێ بگا – و بۆ ئەوەی بە شێوەی هەرە کاریگەر شەڕی بکرێ مرۆڤ دەبێ بزانێ کە قەوارەکەی چییە؟\nخانمی تردۆ: ئەدی، بەگردبڕی وایە، و ئەمن لەو ڕووەوە لەگەڵت ڕێکم، و هەر وەها چاولێکردن لەوەی ئەوان چۆن ئاڵۆگۆڕ دەکەن لە خۆیان دا بۆ درێژە دان بە کارەکانیان. ئێمە لەم سەکۆیەوە زۆر جار باسی ئەوەشمان کردووە، بە دەم ئەوەی ڕووبەری ئەو خاکەی لە عێڕاق و سوورییە داگیریان کردووە بەرتەنگتر دەبێتەوە، و ئێمە ئەو جۆرە هێرشانەیان لێوە دەبینین کە پێوێستی بە کۆئۆردیناسیۆن نییە، و ئەوان پێویستییان بە سەرچاوەیەکی زۆر نییە بۆ ئەو جۆرە کارانەیان. ڕاستت بوێ ئێمە سەبارەت بەوە قسە و تەگبیر دەکەین مانای ئەو هێرشانە بۆ داعش و یان کردنیان بە هاندانی داعش چییە. هەم بارو دۆخەکە و هەم ئەو دەستەیە، دەکرێ بڵێم داسەپاو نییە و گۆڕانی بە سەر دا دێ. جا بۆیە ئێمە بەرعۆدەییەکی زۆر مان هەیە سەبارەت بە وان بزانین . دەستگا جۆر بە جۆرە حکوومەتییەکان جەخت لە سەر ئەوە دەکەن\nپرسیار: تەنێ پرسیارێکم هەیە لە سەر سوورییە، لە باکووری سوورییە ، لە هەرێمی ڕۆژئاوا ، ناوچەی کوردیی سوورییە، ماوەیەک لەوە پێش ڕاپۆرتی ئەوە هەبوو کە دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ڕەمیلان پێگەی هەوایی ساز دەکا. ئایا سەبارەت بە ساز کردنی ئەو پێگە هەواییە چ زانیاری تازەت لایە؟\nخانمی ترودۆ: بە گردبڕی نا. ئەوە ئەرکی وەزاڕەتی کارو باری دەرەوەی ئەمریکا نییە لەو بارەیەوە قسە بکا. بەڵام ئەمن هیچ ڕاپۆرت و زانیارییەکم لەو بارەیەوە نەدیتووە. ئایا سەبارەت بە ساز کردنی ئەو پێگە هەواییە چ زانیاری تازەت لایە؟\nچوارشەمە ٢٧ – ی ژووییەی ٢٠١٦\nپرسیار: سپاست دەکەم . پرسیارێک هەیە پێوەندی بە سوورییەوە هەیە بەر لەوەی بچمە سەر تورکییە. ئەمڕۆ، تەقینەوەیەکی خۆ کووژی لە قامشلۆ ، شارێکی کوردی لە سوورییە، ڕویدا کە بووە هۆی کووژرانی نزیکەی ٥٠ کەس و بریندار کردنی زیاتر لە ١٠٠ کەس. – دەوڵەتی ئیسلامی عێڕاق و شام بەرپرسیارەتی ئەو ڕوداوەی بە ئەستۆوە گرتووە، هیچت هەیە لەم بارەیەوە بیڵێی.\nئاغای کیربی: بەڵێ. سپاست دەکەم. ئێمە بە دڵنیاییەوە زۆر بە توندیی ئەو هێرشە تێڕۆریستییە قێزەوەنەی ئەمڕۆ مەحکووم دەکەین کە بووە هۆی کووژرانی ژمارەیەکی زۆر لە خەڵکی مەدەنی لە قامشلۆ، لە سوورییە و هەڵبەت ، بەو بۆنەیەوە پرسە و سەرەخۆشی قووڵ دەکەین لە گشت ئەو بنەماڵانەی لەو ڕوداوە دا کەسوکاریان کووژراون ، و ، هەڵبەت ، ئێمە بیرمان و دۆعای خێرمان لای ئەوانەیە کە لەو ڕووداوە دا بریندار بوون. ئەو هێرشە، جارێکی دیکە، نموونەی جینایەتە قێزەوەنەکانی داعش دەنوێنێ کە بە دژی دەیان هەزار کەس لە خەڵکی بێ سووچ و تاوان لە سەرتاسەری سوورییە و عێڕاق دا کردوویەتی و ئەوە جەت دەکاتەوە – ئەمن دەبێ بڵێم – ئیرادەی نێونەتەوەیی دادەگرێتەوە بۆ ئەوەی ئێمە حەولەکانمان زیاتر پەرەپێ بدەین بۆ لاواز کردن و تێک شکاندنی داعش و پشتیوانی لەوانەش کە کار دەکەن و تێدەکۆشن بۆ لاواز کردن و تێک شکاندنی داعش. ئەو ئیرادەیە نەگۆڕە ، لە هەر جێگایەکی دنیا دەبێ باببێ. سەبارەت بە ووردە ڕیشاڵی ئەو ڕووداوە – ئەمن هەر هێندێک ڕاپۆرتم دیتووە . و ئێمە هیچ هۆیەکمان بەدەستەوە نییە گومان بکەین لە ئیدیعای داعش بۆ ئەنجام دانی ئەو کردەوەیە ، و – بۆ وەدەست هێنانی ووردە ڕیشاڵی زیاتر لەو بارەیەوە ، داوات لێ دەکەم پێوەندی بکەی بە کاربەدەستانی ئەوێوە [ قامیشلۆ وەوە ]\nپرسیار: سەبارەت بە تورکییە. لە کۆتایی حەوتوو دا حوکمی گیرانی ٤٢ ڕۆژنامەنووس دەرکرا، هەر ئەمڕۆش حوکمی گیرانی ٤٧ ڕۆژنامەنووسی دیکە دراوە . ئاشکرایە ،لیستەی دیکەش بەڕێوەیە. وا وێدەچێ سەدان کەسی زیاتری دیکەش بگیرێن . هەتا ئێستا ١٥٠٠٠ هەزار کەس گیراون. ئەوە ژمارەی ڕەسمی یە. زیاتر لە ٦٠٠٠٠ کەس لە کارەکانیان دوور خراونەتەوە ، یان لە کارەکانیان هەڵپەسێردراون. ئەمن بیری لێدەکەمەوە ، یەکەم بۆچوونت لەو بارەیەوە چییە . و دووهەم، ئەتۆ حەوتووی ڕابردوو یان وا بزانم ڕۆژی دووشەمە بوو ئاماژەت پێکرد کە تورکییە نابێ کردەوەی زێدەڕۆیانە بکا دوای ئەو کۆدەتایە. داخودا پێت وا نییە ئەو کردەوانەی باسم کردن - دەکرێ بە کردەوەی زیادەڕۆیانە دابندرێن؟\nئاغای کیربی: باشە، بەڵام ئێمە گوتیشمان کە ئێمە خۆمان لە هەموو شتێک و هەموو بڕیارێک هەڵناقورتێنین لەو دەمەی دا کە بڕیارێکی ئاوا دەدرێ. ئەمن داوات لێ دەکەم هەر بگەڕێیەوە سەر ئەو قسەیە و پشتی پێ ببەستی کە وەزیری کار وباری دەرەوە [ جان کێری] پەیتا پەیتا دووپاتەی کردووەتەوە. ئەویش ئەوەیە ئێمە بە توندی نیگەرانی قووڵی خۆمان دەردەبڕین لە ئاست ئەو کودەتا ناسەرکەوتووە. ئێمە چمان نەگوتووە جگە لەوەی نەبێ کە بە توندی و بێ ئەملاو وئەولا ئەو کودەتا سەرنەگرتووەمان شەرمەزار کردووە – و ئەو حەولەمان مەحکووم کردووە. ئاشکرایە ، نەک لە بەر ئەو ڕاستییەی کە تێک شکا و سەر نەکەوت – و پشتیوانی بێ ئەملاوئەولای خۆمان لە حکوومەتی مەدەنی تورکییە دەربڕیوە کە بە ڕێگای هەڵبژاردنەوە هاتووەتە سەرکار. سەرۆک کۆمار [ ئۆباما ]یش ئەو حەولەی کودەتای ناسەرکەوتووی مەحکووم کرد و پشتیوانی ئەمریکای لە داو و دەستگا دێمۆکڕاتیکەکانی تورکییە ڕاگەیاند. سەرۆک کۆمار سپاسی کاربەدەستانی تورکییەی کرد بۆ درێژە دان بە دەستەبەر کردنی ئەمنییەت و ساغوسڵامەتی کۆڕی دیپڵۆماتیک و پێرسۆنێلی ئێمە لە تورکییە. ژنان و پیاوانی کادری عەسکەری ئێمە لە وێندەرێ و هەر وەها کەسانی مەدەنی ئێمە لە سەرتاسەری تورکییە. و هەڵبەت ئێمە پێداگریمان کردووە لەگەڵ سەرکۆمار ئەردۆغان ددان بە جەرگی دا بگرێ ، و لە چوار چێوەی قانوون دا بجووڵێتەوە و دەست لە کردەوەی ئەوتۆ بپارێزێ کە ببێتە هۆی زەبرو زەنگی زیاتر و بێ سەباتی و ئاڵۆزی. ئاشکرایە ئێمە پشتیوانی دەکەین لە هێنانی بکەرانی ئەو کودەتایە بۆ بەردەم عەداڵەت و ئێمە بەردەوام دەبین لە سەر پێداگری و پێشکێشی سەبارەت بە گرینگی پاراستن و ڕەچاو کردنی پڕێنسیپە دێمۆکڕاتیکەکان.\nپرسیار: باشە، ئەی سەبارەت بەو ڕۆژنامە نووسانە – زیاتر لە سەد ڕۆژنامەنووس. لێرەوە ئەتۆ پێت وایە ڕێی تێدەچێ ئەو هەموو ڕۆژنامە نووسانە لە حەولی کودەتاوە گلا بن و بەشدارییان تێیدا بوو بێ؟ ئایا لە ڕووی واقعی یەوە شتێکی ئاوا مەیسەرە؟\nئا‌غای کیربی: باشە، بڕوانە، ئەمن – ئەو جۆرە کردەوانە – و ئێمە لە ڕابردوو دا سەبارەت بەوە قسەمان کردووە، واتە نیگەرانییەکانمان سەبارەت بە ئازادیی چاپەمەنی. ئەمن پێم وایە ئێمە ئەوە وەک درێژەدان دەبینین بەوەی کە قسەمان لە بارەیەوە کرد وەک مەیل و ڕەوتێکی جێی نیگەرانی لە تورکییە، کە داو ودەستگا ڕەسمییەکان – هێزەکانی ئەمنییەتی و بەشی قەزایی – بەکار دەهێندرێن بۆ پێشگیریی لە وێژیاکی ڕەوای سیاسی. مەبەستم ئەوەیە بڵێم ئێمە لەو ڕووەوە زۆر شێلگیر بووین.\nپرسیار: دەکرێ پەیوەست بەوە شتێک بپرسم؟ ئایا ئەتۆ لە سەر ئەو باوەرەی کە حکوومەتی تورکییە بە شێوەیەکی سیستماتیک داو ودەستگاکانی کۆمەڵ هەڵدەوەشێنێ ، بەشی قەزایی چاپەمەنی دەناو دا ، بۆ ئەوەی ئەوانە بخاتە ژێر دەستەڵاتی بەشی بەڕێوەبەرییەوە ؟\nئاغای کیربی: ئەمن پێم وایە وا باشە داوات لێ بکەم بگەڕێیەوە سەر ئەوەی کە چەند دەقیقە لەوە پێش گوتم. ئەویش ئەوەیە ، ئەوە کاری ئێمە نییە هەر هەنگاو و هەر جووڵەیەکی کە ڕوودەدا بقەبڵێنن . ئەوەی ئێمە - ئەمن -\nپرسیار: ئەمن باسی گشت شتەکە دەکەم\nئاغای کیربی : ئەو شتەی کە ئێمە زۆر لە سەری شێلگیر بووین مەحکووم کردنی حەولی کودەتایە، کودەتا لە لایەن هێزی عەسکەرییەوە بۆ ڕووخاندنی حکوومەتێکی کە بەشێوەی دێمۆکڕاتیک هەڵبژێردراوە. ئەمن پێم وایە هەڵویستی ئێمە وەک ڕۆژ ڕووناک بووە لەوەتا ئەو شەوەی کە ئەو حەولە درا، و ئێمە هەر وەها لە پێوەندییەکانمان لەگەڵ کاربەدەستانی تورکییە لە ئاستی جۆر بە جۆر دا، پێداگریمان لەگەڵ کردوون ددان بە جەرگیان دا بگرن، بە پێی حوکمی قانوون ، و ئەو پرێنسیپە دێمۆکڕاتیکانە بجووڵێنەوە کە هەتاکوو ئێستا حکوومەتی هەڵبژێردراوی لە تورکییە پاراستووە. بەڵام دیسان –ئەمن ناڵێم – ئاشکرایە کە ئێمە پێشوەچوونەکان لە وێندەرێ دەشۆپپێنین و ئێمە لەگەڵ کاربەدەستانی تورک لە پێوەندی دا دەبین. سەفیری ئێمە لەوێ لە پێوەندی بەردەوام دا بووە لەگەڵ هاوتاکانی لە حکوومەتی تورکییە دا. و جا ئەمن نازانم ئایا دەکرێ لەوە زیاتر و قووڵتر لە مەر بۆچوونی خۆمان بدوێم .\nپرسیار: جان، بەلەبەر چاوگرتنی ئەو زانیارییە بەر بڵاوەی کە سەبارەت بە کاروبارەکانی دنیا هەتە ، وەک دەزانی زۆربەی دیکتاتۆرەکان لە مێژوو دا بە ڕێگای دێمۆکڕاتیکەوە هەڵبژێردراون. ئایا وا هەست دەکەی هێشتا دەکرێ بڵێی تورکییە دێمۆکڕاسییە لە کاتێکدا ئەو هەموو پاکسازی و وەلانانە لەوێ دەکرێ؟\nئاغای کیربی: جاندیڕ، با دیسان دووبارەی کەمەوە ، ئەوە حکوومەتێکە بە شیوەی دێمۆکڕاتیک هەڵبژێردراوە، و حکوومەتێک کە بەلانی کەمەوە هێندێک لە تاکوتەرای ئەڕتەشی تورکییە ویستیان سەرەونخوونی کەن. ئاشکرایە کە کار بەدەستانی تورکییە خەریکی لێکۆڵینەوەن لەوەی بزانن لەوێ بە ووردی چ ڕابرد، و ئەوە چۆن مەیسەر بوو بکرێ. ئێمەش، وەک لە سەرەتاوە گوتم، لەو حەولەی ئەوان تێ دەگەین بۆ ئەوەی بزانن ئەو کودەتا ناسەرکەوتووە چ بووە و بۆ ئەوەی حیساب لە بکەرانی بپرسنەوە، ئێمە هەر سەعاتی یەکەم و دووەمی کە ئەوە ڕوویدا ئەوەمان گوتووە. ئێمە ئەوەشمان گوتووە ، و بەردەوامین لەو باوەڕە دابین کە بۆچوونێکی بە حیساب و لەبار بۆ ڕاپەڕاندنی ئەوە – لەبەرچاو گرتنی حوکمی قانوون و ئەو پێواژۆیەی قانوون دیاری دەکا گرینگە. و ئێمە بەردەوام دەبین لە سەر دەربڕینی نیگەرانییەکانمان.\nجومعە ٢٩ – ی ژووییەی ٢٠١٦\nپرسیار: هەر وەک لێرە باسمان لێوە کرد ، وەزاڕەتی کار وباری دەرەوە کارێکی گەلێک باشی کرد بە وەڕێخستنی کۆنفڕانسی بەڵێنی باربوو دان بە عێڕاق و پشتوانی لێکردنی. ٢.١ بیلیۆن دۆڵار کۆ کراوە. ئەوە دراوێکی زۆرە. کارێکی گەورە بوو.\nئاغای کیربی: سپاست دەکەم پرسیار: (پێ دەکەنێ.) بەڵام هەر وەک ئەوەش لێرە گوترا، ئەو دراوە بە ڕێگای بەغدا دا دەچێ. حکوومەتی هەرێمی کوردستان – کەی ئار جی – گوتوویە ئەوان چاوەڕوانی ئەوە ناکەن لەو دراوە چییان پێ ببڕێ. ئەوە ئەو قسەیەیە بەرپرسی پێوەندییەکانی دەرەوەیان پێشتر لەو حەفتەیە دا کردی- واتە ئەوەی کە ئەوان هێچیان لەو دراوە پێ ناکا ئەوەندەی من بزانم چونکە – لەگەڵ ئەوەشدا ئەوان دوو لە سێی ئەو ٣ میلیۆن ئاوارە و ئەو خەڵکەیان کە لە ناوخۆی عێڕاق لە جێی خۆیان هەڵکەندراون حاواندووەتەوە ، و ئێستا چاوەڕوان دەکەن میلیۆنێکی دیکەش ڕوو لەوێ بکەن لە پێوەندی لەگەڵ پەلاماری سەر مووسڵ دا. جا پرسیارەکەم دوو بەشە یەکەم داخودا ئەوە لێکدانەوەیەکی بەجێیە ؟ و ئەگەر وایە ، ئایا ئێوە ئامادەن دەستڕۆیشتوویی خۆتان بەکار بهێنین بە سەر بەغدا دا بۆ دەستەبەر کردنی ئەوەی بەشێکی باش لەو دراوە بچێ بۆ هەرێمی کوردستان؟ و ئەگەر ئەوە ناکەن، هیچ ڕێگایەکی دیکە هەیە بۆ ئەوەی بەو کێشەیەوە بچارێن و جێ بە جێی کەن؟\nئاغای کیربی: ئەمن پێم وایە خراپ لێ تێگەیشتنێکی بنەڕەتی هەیە لەو داخویانییە دا. ئەو دراوەی کە کۆ کراوەتەوە بە ڕێگای بەغدا دا نانێردرێ. بەڵکوو ئەو دراوە باربوویە دەچێ بۆ ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان و داو و دەستگاکان – داو ودەستگاکانی ڕێکخراوی نەتەوەیەکگرتووەکان ، کە لەوێ بە پێی پێداویستی، بڕە دراوی موناسیب بۆ یارمەتیدانی مرۆڤی بڵاو بکەنەوە. جا کە وا بوو ئەو باربوویانە ، و یارمەتی ئێمەش لە ناویان دا ، دەچێ بۆ ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان کە بڵاوی کاتەوە. و ئەوان کارێکی زۆر سەرنجڕاکێش دەکەن بۆ دیاری کردنی ئەوەی کێ پێویستە دراوی بدرێتێ ، ئەوانە لە کوێن، و ئاتاجی ئەوان چەندەیە. و ئێمە باوەڕی تەواومان بە ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان هەیە و دەزانین لە تواناییان دا هەیە ئەو کارە ڕاپەڕێنن.\nپرسیار: زۆر سپاست دەکەم بۆ ئەو ڕوونکردنەوەیە، ئەوە جیاوازییەکی گرینگە. دیسان سپاست دەکەم.\nئاغای کیربی: سەر چاوان\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 11:16 PM


لە باوترین شکانەکانی لەش شکانی لووتە. شکانی لووت لە پیاوان دا زۆرترە تا ژنان(بە هۆی چالاکی وەرزشی و پێک دادانی ئوتۆمبێڵ و چالاکی ئیش و کار). لە دوای شکان لووت هەڵدامسێ و دەبرژێتەوە. چاکترین شێوەکانی دەرخستنی شکانی لووت و سەر و چاو بە پێچەوانە بیر و ڕای گشتی، چاوپێکەوتنی پزیشکیە نەک ڕادیۆگڕافی لووت.\nبە پێی ئەوەی لە لووت ئێسکێکی چکۆلەیە، ڕادیۆگڕافی ناتوانێ بۆ دەرخستن یاریدەدەر بێت. لە دوای شکان بۆ هێنانەوە جێی نزیکەی ٤٨ سەعات دەبێ چاوەڕوانی بکەی تا ماسین و ژانی سەرەتایی کەم بێتەوە. لەو ماوەیە دا چاکترین کار کەڵک وەرگرتن لە کووتە سەهۆڵ بۆ نیشتنەوەیەتی. شکانی لووت لە کەسی باڵغ دا لە حەوت تا دە ڕۆژ دا گۆش دەخواتەوە و لە مناڵان دا لە پێنج تا حەوت ڕۆژ دا گۆش دەبێتەوە. کەوابوو هێنانەوە جێی دەبێ لەو مەودایە دا بێت، ئەگەر لووت دوای جێ هێنانەوەی نەهاتەوە سەر فۆڕمی دڵخوازدەبێ نیزیکەی شەش مانگ لە ژێر نەشتەرگەری جوانکاری دا بێ.\nیەکێک لە گرنگترین هۆکارەکانی نەشتەرگەری جوانکاری لووت و سەر و چاو شکان یان چارەسەر دەبێت یان نابێت. لە کەسانێک دا شکانی لووت یان لاڕێ بوونی تیغەی نێوەڕاست (سپتۆم) هاوکاتە چاکتر وایە هاوکات لە گەڵ هێنانەوە جێی نەشتەرگەری سپتۆپلاستیشی بۆ بکرێت تا ئەنجامێکی باشی هەبێت.


باشوورێ كوردستانێ خەمگینە – Sibehî سبەھی\nباشوورێ كوردستانێ خەمگینە\nBergeh Kurdistan On 19/11/2020 / ھەمەرەنگ\nپارێزگارێ هه‌ولێرێ، فه‌رسه‌ت سۆفی، پشتی پێکەتنا ب ڤیرۆسا کۆرۆنایێ (كۆڤید-19)، رۆژا چوارشه‌مێ 2020.11.18 ل دەرڤەیی وەلاتی کۆچاداوی کر. بریارە تەمێ وی رۆژا پێنجشەمێ 2020.11.19 بگەھە ھەولێرێ.\nل گۆر ئاگاھیێن ل بەر دەستن، پارێزگارێ هه‌ولێرێ رۆژا 20 جۆتمه‌ها 2020ێ ب ڤیرۆسا كۆرۆنایێ كه‌تبوو و پشتی كو تەندروستیا وی گەلەك تێكچووی و خه‌ته‌ری كه‌تیە سه‌ر ژیانا وی، ژ بۆ چارەسەریێ بۆ ده‌رڤه‌یی كوردستانێ هاتبوو شاندن.\nپشتی به‌لاڤبوونا نووچه‌یا كۆچاداویێ یا پارێزگارێ ھەولێر، فه‌رسه‌ت سۆفی، ھەرێما كوردستانێ ب ھەموو تەخێن جڤاكی ڤە؛ كه‌ساتیێن سیاسی، رۆشه‌نبیر، نڤیسكار و رێخستنێن جودا-جودا ب پەیامان خه‌مگینییا خوه نیشان دان.\nفرسه‌ت سۆفی سالا 1978 ێ ل قه‌زایا چۆمانێ یا سه‌ر ب پارێزگه‌ها هه‌ولێرێ ڤه ژ دایک بووبوو و د مه‌ها ئیلۆنا 2019ێ دا وه‌که پارێزگارێ هه‌ولێرێ هاتبوو ده‌ستنیشانکرن.\nسه‌رۆک بارزانی ژ به‌ر کۆچا داوی یا پارێزگارێ هه‌ولێرێ، در. فرسه‌ت سۆفی په‌یامه‌ک به‌لاڤ کر.\nسەرۆك بارزانی دبێژه: “د. فرسه‌ت سۆفی میناکه‌ک ژ ژێهاتیبوونێ، دلسۆزی و ده‌ستپاکیێ و کادرۆیه‌کی نشتمانپه‌روه‌ر و چالاک بوو د ده‌مه‌که کێم دا کاری خوه ئیسبات بکه و د ناڤا دلێ گه‌ل دا جهێ خوه به‌که.”\nسه‌رۆکێ هه‌رێما کوردستانێ، نێچیرڤان بارزانی د په‌یامه‌کا سه‌رساخیێ دا ژ بۆ مالباتا فرسه‌ت سۆفی، ژ دل ڤه خه‌مگێنیا خوه دیار دكە و دبێژه، “د. فرسه‌ت سۆفی هه‌ر ژ ده‌ستپێکا ته‌مه‌نێ خوه ڤه ڕۆله‌که گرنگ د ناڤ ڕه‌فێن یه‌کیتیا قۆتابیێن کوردستانێ دا گێرا، پاشێ ژی وه‌که کادرۆیه‌کی پێشکه‌تی د وارێ کارێ جڤاكێی دا خوه‌دان ڕۆل بوو، هه‌روها وه‌ک پارلامه‌نته‌ره‌کی چالاک و یاسازانه‌کی ژێهاتی ڕۆله‌کا به‌رب چاڤ د پارلامه‌نتۆیا کوردستانێ دا هه‌بوو. شاره‌زایی، ده‌ستپاکی، نشتمانپه‌روه‌ری و دلسۆزیا د. فرسه‌ت ئه‌و کربوو که‌سه‌کی خوه‌شتڤی و جه‌ماوه‌ری.”\nنێچیرڤان بارزانی هه‌روها دبێژه: “پشتی وه‌رگرتنا پۆستا پارێزگارێ هه‌ولێرێ، گەلەك ب دلسۆزی ژ پرسگرێکێن خه‌لکێ دپرسی. گه‌له‌ک پرۆژه‌یێن وی یێن مه‌زن هه‌بوون ژ بۆ زێده‌تر پێشخستنا باژارێ هه‌ولێرێ و هه‌موو ناڤچه‌یێن پارێزگه‌ها ھەولێرێ، مخابن مرنێ ڕێ نه‌دا کو وپتر خزمه‌تا هه‌ولێر و کوردستانێ بکه.”\nسه‌رۆکوه‌زیرێ هه‌رێما کوردستانێ، مه‌سروور بارزانی ژی په‌یامه‌کا سه‌رساخیێ به‌لاڤ کر و تێدا دبێژە: “د. فرسه‌ت که‌سه‌کێ نشتمانپه‌روه‌ر، دلسۆز و ژێهاتی بوو و هه‌موو ژیان و ته‌مه‌نێ خوه د خزمه‌تکرنا نشتمان و خه‌لکێ دا ده‌رباس کر.”\nمه‌سروور بارزانی هه‌روها دبێژه: “ژ نێزیک ڤه ئاگاهداری دلسۆزی، خه‌مخۆری و ژێهاتیبوونا وی بوون د خزمه‌تکرنا خه‌لکێ هه‌ولێرێ و هه‌رێما کوردستانێ دا، له‌وما کۆچکرنا وی گه‌له‌ک ئه‌ز خه‌مگین کرم و زراره‌کا مه‌زنه ژی ژ بۆ حکوومه‌تا هه‌رێما کوردستانێ.”\nجیگرێ سه‌رۆکوه‌زیرێ کوردستانێ، قوباد تاله‌بانی ژی د په‌یامه‌کێ دا دیار کركو که‌ک فرسه‌ت ژ سه‌رکرداتیا پەدەکێ بوو، پارێزگارێ هه‌ولێرێ بوو، لێ نه ته‌نێ یێ هه‌ولێر و پارتیا ده‌مۆرکاتا کوردستانێ، لێ یێ مه ته‌ڤان بوو و ئەو ژ ده‌ست مه ته‌ڤان چوو.\nقوباد تاله‌بانی دبێژە: “فرسه‌ت سۆفی هه‌رتم د خه‌ما یه‌کرێزیا سیاسی یا کوردستانێ دا بوو. ڕۆلا وی د هه‌موو ڕێکه‌فتن و پێنگاڤێن وان چه‌ند سالێن داویێ دا، یێن ژ بۆ ئارامی و تەناھیا ناڤبه‌را یەنەکێ و پەدەکێ ھەبوو.”\nفرسه‌ت سۆفی د چەند رێزان دا:\nد یاسایا گشتی دا باوه‌رنامه‌یا دۆکتۆرایێ هه‌بوو.\nمامۆستایێ زانینگه‌ها پۆلیته‌کنیکا هه‌ولێرێ بوو.\nئه‌ندامێ خوولا چواره‌م یا پارلەمه‌نتۆیا کوردستانێ بوو.\nئه‌ندامێ ده‌سته‌یا ڕاوێژکاریا یاسایی ل سه‌رۆکاتیا هه‌رێما کوردستانێ بوو.\nئه‌ندامێ کۆمیته‌یا نڤیسینا ده‌ستوورا هه‌رێما کوردستانێ بوو.\nئه‌ندامێ کۆمیته‌یا بلند یا چاکسازیێ بوو.\nسه‌رۆکێ کۆمیته‌یا ده‌مکی یا پەیرەوا ناڤخوه یا پارلەمه‌نتۆیا کوردستانێ بوو.


ئایە شۆردنی منداڵێکی تووشبوو بە دڕکەو مێکووتە خراپە؟\n06/04/2020 252 جار خوێنراوەتەوە\nدركه و مێكوته، نەخۆشیەکی ڤایرۆسیە٫ زۆر بە خێرایی ئەگوازرێتەوە٫ سەرەتا بە تا٫ سەر ئێشە ٫قوڕگ ئێشە لەگەڵ ئازاری گەدە دەست پێ ئەکات و بۆ چەند ڕۆژێکی کەم بەو شێوەیە ئەبێت.\nدواتر سوربونەوەیەکی زۆر بە خورو هەموو گیانی دا ئەپۆشێت و بۆ ماوەی چەند ڕۆژێک ئەمێنێتەوەو دواتر کاڵ یان ڕەش ئەبێتەوەو نامێنێتەوە.\nنەخۆشیەکە لە یەکێکەوە بۆ یەکێکی تر ئەگوازرێتەوە لە ماوەی دوو ڕۆژ پێش دەرکەوتنی سوربونەوەکە تا هەموو پەڵە سورەکانی لەشی ڕەش ئەبێتەوە بۆیە پێویستە منداڵی توشبوو لە ماڵ بمێنێتەوەو پشوو بدات تا هەموو پەڵە سوورەکانی گیانی ڕەش ئەبنەوە.\nبۆیە ئەگەر لە ماڵێکدا منداڵێکیان تووشی دڕکەو مێکوتە بێت ٫ ئەوا منداڵەکانی تریشیان تووش ئەبن بەڵام دوای دوو هەفتە نیشانەکانی نەخۆشیەکە دەرئەکەوێت لە منداڵەکەی تر.\nبۆ ڕێگە گرتن لە بڵاوبونەوەی ئەو نەخۆشیە پێویستە منداڵی تووشبو زوو دەستی بشوات بە تایبەت پێش نان خواردن و دوای خۆشۆردن\nئێستا کوتان دژی دڕکەو مێکوتە هەیە کە ئەبێتە کەمبونەوەی ڕێژەی تووشبون ٫ خۆ ئەگەر تووشی دڕکەو مێکوتەش بێت ئەوا زۆر بەسوکی ئەیگرێت.\nژنی سکپڕ و منداڵێک کە سیستەمی بەرگری لەشی لاواز بێت ئەوا تووشبون بە دڕکەو مێکوتە مەترسیە بۆیان.\nئەگەر تاو خورانی زۆر بوو ئەوا ئەتوانیت زوو زوو بە ئاوێکی فێنک فێنکی بکەیتەوە.\nهەوڵ بدە خواردنەکانی زیاتر شلەمەنی و فێنک بن.\nلە چ کاتێکدا سەردانی پزیشکی منداڵانی پێ ئەکەیت:\n۱-ئەگەر تاکەی بۆ ماوەی ٤ ڕۆژ یان زیاتر بەردەوام بوو یان بەرزتر بوو لە ۳۸.۸ c°.\n۲-ئەگەر کۆکەیەکی توندو زۆری هەبوو ٫ کێشەی بۆ هەناسەدانی کردبوو.\n۳-ئەگەر هەستت کرد پەڵە سوربونەوەکانی تووشی هەوکردن ببوون.\n٤-ئەگەر سەر ئێشەیەکی زۆری هەبوو.\n۵-ئەگەر هۆشی باش نەبوو.\n٦-ئەگەر نەیتوانی سەیری ڕووناکی بکات.\n۷-ئەگەر کێشەی لە ڕۆیشتندا هەبوو.\n۸-ئەگەر ڕشانەوەی هەبوو.\n۹-ئەگەر هەستت کرد ڕەقبونی ملی هەبوو.\nشۆردنی منداڵی تووشبوو بە دڕکەو مێکووتە نەک خراپ نیە بەڵکو زۆریش باشە بەڵام ئەبێت بە شامپۆی منداڵی بچووک بشۆرێت و نابێت سابوون و شامپۆی گەورەو بۆندارو لفکەی بۆ بەکاربهێنیت،دوای شۆردنیش ئەبێت بە خاولیەکی زۆر نەرم ووشک بکرێتەوە.\nکۆمەڵێک دەرمان هەیە کە بەکار دێت بۆ کەمکردنەوەی خورانەکەی بەڵام باشترە پزیشکی پسپۆری منداڵان بینوسێت.\nئەگەر سوودت لێی بینی تکایە شەیری بکە بۆ ئەوەی هاوڕێکانیشت سوودی لێ ببینن.\nپزیشکی پسپۆڕی نەخۆشیەکانی منداڵان\nکەم خوێنی بەهۆی کەمی ماددەی ئاسنەوە


سوئیس/ بنەماڵەی هاووڵاتییەکی کوردی لەگەڵ مەترسیی دیپۆرتکردنەوە بۆ ئیران، بەڕەوڕوون\n20:38 - 8 سەرماوەز 2718\nئاژانسی کوردپا: بنەماڵەی هاووڵاتییەکی کورد دانیشتووی وڵاتی سوئیس لەگەڵ مەترسیی دیپۆرتکردنەوەیان بۆ ئێران بەرەوڕوون.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، \_"ئیبراهیم عەزیزی\_" وێڕای بنەماڵەکەی کە ماوەی چوار ساڵ پێش وەکوو پەناخواز لە وڵاتی سوئیس نیشتەجێن، لەگەڵ مەترسیی دیپۆرتکردنەوە بۆ ئێران بەرەوڕوون.\nبەرپرسانی ئیدارەی کۆچ و کۆچبەریی وڵاتی سوئیس، چەند ڕۆژ پێش داخوازیی پەناخوازیی ئەم هاووڵاتییە کوردەیان ڕەت کردووتەوە و ئەم بنەماڵەیە ئەگەری دیپۆرتکردنەوەیان بۆ ئێران هەیە.\nڕۆژنامەی \_"ستگالتر ناخریختی\_" سوئیس هەروەها ڕاپۆرتێکی لە پەیوەندی لەگەڵ ئەگەری دیپۆرتی \_"ئیبراهیم عەزیزی\_" و بنەماڵەکەی بڵاو کردووەتەوە.\nئەم هاووڵاتییە کوردە داوای لە بەرپرسانی ئیدارەی کاروباری پەناخوازان کردووە، پێداچوونەوەیەک بە بڕیارەکەیاندا بکەن و ڕایگەیاندووه لە ئەگەری دیپۆرتکردنەوەی بۆ ئێران، گیانی خۆی و بنەماڵەکەی لە لایەن ناوەندە ئەمنییەتییەکانی حکوومەتی ئێرانەوە دەکەوێتە مەترسییەوە.


په‌رتوکا پیرۆز » یەعقوب » به‌شێ 3\nزاڵبوون ل سەر ئەزمانی\nبلا گەلەك ژ هەوە نەبنە مامۆستا، خویشك و برایێن من، چنكو هوین دزانن ئەم مامۆستا دێ دادكرنەكا مەزنتر وەرگرین.\nئەم هەمی د گەلەك تشتان دا شاشیان دكەین. ئەگەر ئێك د ئاخفتنا خۆ دا شاش نەبیت، ئەو مرۆڤەكێ كاملە، دشێت لەشێ خۆ هەمیێ ژی لغاڤ بكەت[a] .\nئەگەر ئەم دەڤێ هەسپان لغاڤ كەین دا ب حەزا مە بكەن، ئەم دشێین بەرێ هەمی لەشێ وان ژی بدەینە وی لایێ مە بڤێت.\nهەروەسا ل گەمیان ژی بنێڕن: سەرەڕای كو ئەو هند د مەزنن و ب بایێن ب هێز دهێنە هاژوتن، لێ گەمیڤان ب دەستكەكێ بچویك یێ ئاراستەكرنێ بەرێ وان ددەتە وی لایێ وی بڤێت.\nب ڤی شێوەی ئەزمان ژی ئەندامەكێ بچویكە، لێ شانازیێ ب كارتێكرنا خۆ یا مەزن دبەت. بنێڕن ئاگرەكێ بچویك، دارستانەكا چەندا مەزن دسوژیت!\nئەزمان ژی ئاگرە. ئەزمان د ناڤ ئەندامێن لەشێ مە دا وەكو جیهانەكا خرابیێ هاتیە دانان، هەمی لەشی دهەڕمینیت و ئاگری بەرددەتە هەمی ژیانا مرۆڤی و ئاگرێ وی ب خۆ ژی ژ دۆزەخێ بەردبیتێ.\nهەر جۆرەكێ گیانەوەرێن چوار پێ و باڵندە و خشۆك و یێن ئاڤی ژ لایێ مرۆڤی ڤە زاڵبوون ل سەر دهێتە كرن و هاتیە كرن.\nلێ چ مرۆڤ نەشێن ل سەر ئەزمانی زاڵ ببن. ئەزمان خرابیەكا هارە، یێ پڕە ژ ژەهرا كوژەك.\nب وی ئەم پەسنا[b] خودانێ[c] باب دكەین و ب وی ژی ئەم نفرینان ل مرۆڤان دكەین، ئەوێن ل سەر وێنەیێ خودێ هاتینە چێكرن.\nژ هەمان دەڤ پەسن و نفرین دەردكەڤن. خویشك و برایێن من، دڤێت ئەڤ چەندە ژی یا هۆسا نەبیت.\nما ژ هەمان كانی ئاڤا شرین و ئاڤا تەحل دزێت؟\nخویشك و برایێن من، ما دارهژیر دشێت زەیتوونان بدەت، یان ژی مێو دشێت هژیران بدەت؟ وەسا ژی ژ كانیا ئاڤا سویر ئاڤا شرین نازێت.\nد ناڤ هەوە دا كی یێ ئاقلمەند و تێگەهشتیە؟ بلا ب رەفتارا باش نیشان بدەت كو كریارێن وی ل دویڤ دەروونبچویكیا ئاقلمەندیێ دهێنە كرن.\nلێ ئەگەر زكڕەشیەكا تەحل و خۆپەرێسی د دلێ هەوە دا هەبیت، شانازیێ ب خۆ نەبەن و هۆسا درەوان ل راستیێ بكەن.\nئاقلمەندیەكا هۆسا ژ ئەسمانی ناهێت، لێ یا ئەردكانیە[d] ، یا مرۆڤكانیە و یا ئبلیسكانیە.\nچنكو ل كیرێ زكڕەشی و خۆپەرێسی هەبن، ل وێرێ تێكدان و هەمی خرابكاری یێن هەین.\nلێ ئەو ئاقلمەندیا ژ سڵال، ئەو بەری هەر تشتی یا پاكە، پاشی یا ئاشتیخوازە، دلنەرمە، سەرنەرمە، پڕی دلۆڤانی و بەرهەمێ چاكە، لایەنگر نینە و بێ دووڕویاتیە.\nچێكەرێن ئاشتیێ تۆڤێ ئاشتیێ دچینن و راستداریێ ژێ دهەلینن.\na. 3:2 q لغاڤكرن: ئانكو زاڵبوون\nb. 3:9 q پەسن: مەدح و سەنا\nc. 3:9 مەبەست پێ خودێیە\nd. 3:15 q ئەردكانی: ئانكو یا دنیایی\nیەعقوب به‌شێ 2


پارتی سەعادەتی تورکیا هاودەنگی لە گەڵ ئێران ڕاگەیاند - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٨ خاکەلێوە ٢٤ ٢٠:٥٠\nNews Code 25996\nبۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەمریکا؛\nپارتی سەعادەتی تورکیا هاودەنگی لە گەڵ ئێران ڕاگەیاند\nپارتی سەعادەتی تورکیا لە کاردانەوە بە بڕیاری دژبەرانەی واشنتۆن لە دژی تاران، هاوڕیزی و دەنگی لە گەڵ ئێران بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەمریکا ڕاگەیاند.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر بە گێرانەوە لە مێلی گازتە، تەمەل کارامێلا ئۆغڵۆ رێبەری پارتی سەعادەتی تورکیا لە کاردانەوە بە بڕیاری دژبەرانەی ئەمریکا لە دژی سوپای پاسداران، وێرای ئیدانە کردنی ئەو بڕیارە، وڵاتانی دیکەی ناوچەی بانگهێشتی هاوڕیزی لە گەڵ ئێران کرد.\nبە وتەی کارمێلا ئۆغڵۆ ڕێکخراوی هاریکاری ئیسلامی و هەموو وڵاتانی ناوچە دەبێ دژی هەڵوێستە دژبەرانەکانی ئەمریکا لە دژی ئێران بوەستن و پاڵپشتی لە ئێران بکەن.\nرێبەری پارتی سەعادەتی تورکیا تۆمارکرانی ناو سوپا لە لیستی تیرۆریستی ئەمریکای وەک بەشێک لە هەنگاوی جێبەجێ کردنی رۆژهەڵاتی ناڤینی گەورە زانی و وتی: بڕیاری دژبەرانەی ئەمریکا، بڕیارێکی زۆر ترسێنەر و هەڕەشەیەکی ئاشکرایە لە دژی وڵاتانی ناوچە و کۆمەڵگای جیهانی.\nکارمێلا ئۆغڵۆ وتیشی: بە ئاوردانەوە لە هەڵوێستی دژبەرانەی واشنتۆن بۆ تیرۆریست ناساندنی سوپا لە پەنای گواستنەوەی باڵوێزخانەی ئەمریکا بۆ قودسی پیرۆز و ئیدعای بە فەرمی ناسینی دەسەڵاتی ئیسرائیل بە سەر بەرزاییەکانی گوڵان، هەموو هەنگاوگەلێکی نایاسایی و پێشکەری ئاشکرای یاسای نێودەوڵەتین و پێویستە کۆمەڵگەی جیهانی بەرەنگاریان بێتەوە.


تڕەمپ لە ترسا كۆنفڕانسەكەی جێهێشت؟ بەوێنە..تڕەمپ چۆن وەڵامی ڕۆژنامەنووسان دەداتەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/08/11 - 11:45 AM\nبەهۆی ڕووداوێكی تەقەكردن لە نزیك كۆشكی سپی، سەرۆكی ئەمریكا كۆنفڕانسی ڕۆژنامەوانی جێهێشت.\nلەكاتی ئەنجامدانی كۆنفڕانسی ڕۆژنامەوانی دۆناڵد تڕەمپ سەرۆكی ئەمەریكا لە كۆشكی سپی لەبارەی دواین پێشهاتەكانی ڤایرۆسی كۆرۆنا، ڕووداوێكی تەقەكردن لە دەرەوەی كۆشكی سپی ڕوویدا.\nدوای ڕووداوەكە، پاسەوانەكان تڕەمپیان لە ڕووداوەكە ئاگادار كردەوە كە دەبێت ئەو هۆڵە جێبهێڵێت كە كۆنفڕانسەكەی تێدا ئەنجامداوە،\nدوای گەڕانەوەی، دۆناڵد تڕەمپ بە ڕۆژنامەنووسانی ڕاگەیاند، ئەو كەسەی تەقەی كرد ڕەوانەی نەخۆشخانە كراوە و سوپاسی هێزە ئەمنییەكانیشی كرد.\nلە وەڵامی پرسیارێكی ڕۆژنامەنووسان كە پێیان وابوو تڕەمپ بە هۆی ترسەوە كۆنفڕانسەكەی جێهێشتووە، سەرۆكی ئەمریكا ڕایگەیاند، نازانم، بەڵام ترس بە ڕوخسارمەوە دیارە بوو؟ بابەتەكە ئەوە بوو كە هێزە ئەمنییەكانی داوایان لێكردن شوێنەكە بەجێبهێڵم.\nپسولەی خۆراكی سلێمانی لە (خەڵك)ەوە داوایەك لە بریكارەكانی دەكات


مەمدوح ئون، یەکێک لە هەرە بەهرەدارترین دەرهێنەرەکانی سینەمای تورکیا بەیانی ڕۆژی هەینی لە شارۆچکەی بۆدروم، لەو جێگەیەی کە خۆی و خانمە ئەکتەری هاوسەری فاتمە گیریک لە ساڵی ٢٠١١ەوە تیایدا دەژین، لە تەمەنی ٩٥ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.\nئون لە نەخۆشخانەی بۆدروم کۆچی دوایی کرد کە تیایدا بۆ ماوەی ٢٨٥ ڕۆژ دەبوو لەژێر چاودێری وردی تەندروستیدا بوو، دکتۆرەکانی لە ڕۆژی هەینیدا ئەم زانیاریانەیان ڕاگەیاند. ئون لە ١١ی نۆڤەمبەری ساڵی ڕابردووەوە لە نەخۆشخانە کەوتووە.\nئەم دەرهێنەرە لە ساڵی ١٩٢٠ لە ئەستەنبوڵ لەدایکبووە، ئون بۆ ماوەیەک وەرزشەوان بووە و پاشان هاتۆتە نێو کایەی سینەماوەو سەرەتاش وەک ئەکتەر کاری کردووە لەساڵی ١٩٤٧.لەساڵی ١٩٥١ کۆمپانیایەکی بەرهەمهێنانی دامەزراند بەناوی یاقوت فیلم لەگەڵ ئەرشاڤیر ئەلیاناک. چەند ساڵێک پاشتر کۆمپانیای تایبەتی خۆی دامەزراند بەناوی ئوگور فیلم.\nجونەیت ئاڕکینی ئەکتەر دەڵێت، "ئون یەکێکە لەو کەسانەی کە سینەمای تورکیایان کرد بەو سینەمایەی کە ئێستا هەیە." لە درێژەی قسەکانیدا بۆ ڕۆژنامەی زەمانی تورکی، ئارکین دەڵێت: "سینەما هەموو شتێک بوو بۆ ئەو، دایکی، باوکی، خۆشەویستەکەی، ژنەکەی، مناڵەکانی، هاوڕێکانی..."\nهەروەها سیناریۆنووس و بەرهەمهێنەر و مۆنتێریش بووە، کاری دەرهێنانی بۆ زیاتر لە ٧٠ فیلم ئەنجامداوەو لە زیاتر لە ٥٠ فیلیمیشدا نواندنی کردووە. لەو کارە باشانەی ئەنجامی داوە بریتین لە "نیگاری خوێناوی، دوێ شەو".\nفیلمەکەی ساڵی ١٩٦١ی "گۆزەی شکاو" پاڵێوراوبووە بۆ بردنەوەی خەڵاتی ورچی زێڕین لە فێستیڤاڵی بەرلیندا.\nتورکان شۆرایی خانمە ئەکتەر دەڵێت، "ئون یەکێکە لە کەسە گرنگەکانی بناغەی سینەمای تورکی،" ئەمەش لەکاتێکدا هولیا کۆچییت دەڵێت، "ئون باوکی دامەزرێنەری سینەمای تورکیایە و زمانێکی تایبەتی بۆ ئەم سینەمایە دروستکرد."\nبڕیارە ڕۆژی دووشەممە ڕێوڕەسمێک بۆ ئون ڕێکبخرێت لە زانکۆی هونەرە جوانەکانی میمار سینان لە ئەستەنبوڵ تاوەکو هونەرمەندان و هەوادارانی ئەم دەرهێنەرە ڕێز و ستایشی خۆیان بۆ ئەم دەرهێنەرە دەرببڕن و ماڵئاوایی لێبکەن.\nئاژانسی هەواڵی دۆغان بڵاویکردەوە کە بڕیارە ئون لە ڕۆژی سێشەممەدا بهێنرێتەوە بۆدروم و لەوێ بەخاک بسپێردرێت لە گۆڕستانی تۆربا.


لە ژیانی گەریلا دا یادەوەرییەك لە سۆز و سەداقەت – پەژاک\nبەش: پێنوسی گەریلا, وتار\nئاویەر سنە – ئەندامی راگەیاندنی پژاک\nژیانی هەر مرۆڤێک، بە تایبەت ئەگەر ئەو مرۆڤە شۆڕشگێڕێک بێت بە هەزاران رۆمانی لێئەبێتەوە، یاخود بەسه‌دان فیلمی لێی درووست دەبێت. بە رای من جوانترین دونیا دونیای بیرەوەرییە بۆ مرۆڤ، بێگومان ئێمە یادەوەریەکانمان پڕاوپڕن لە ئێش، خۆشی و ئەزمون بۆ ژیانمان.\nبە تایبەت ئەو کاتەی مرۆڤ یەکەم جار پێ دەنێتە ناو ژیانی ئاپۆییەوە و وەکوو منداڵێکی تازە لە دایك بوو سەر لە نوێ فێری ژیان دەبێت، ئەو کاتە هەر ساتێکی بۆ مرۆڤ یادەوەرییەکە کە ئەگەر بەسەری‌دا نە یەک ساڵ، بە سەدەش تێپەڕ ببێت، قەت لە یاد ناچنەوە. لە دڵ و مێشك‌دا هەر دەمێنن و جوانن. ڕێبەر ئاپۆ ژیانێکی وای بۆ ئێمە ئافراند، لە ناوی دا هێز، بڕوا، پاکی، خۆشەویستی، فیداکاری و هاوڕێتی، بنەمای سەرەکەن بۆ ژیان. سەرەتا وەها بیرم دەکردەوە کە چۆن دەبێت هەر کەس لە شوێن، هەرێم و تەنانەت وڵاتێکی جیاوازدا گەورە بووە و لێرە هەموو لە یەک ئاست دا و پێکەوە بژین! بەڵام رازی ژیانی گەریلاش لێرەدا شاراوەیە کە لە سەر بنەمای کێشەی ئازادی توانیویەتی لە هەموو نەتەوەیەك مرۆڤ بەدەوری خۆیدا کۆکاتەوە. ئەرێ لە دونیادا بە بڕوای من هیچ پەیوەندییەك ناگاتە ئاستی پەیوەندی هاوڕێتی، پەیوەندییەك کە نە بەرژەوەندی نە منەتی تێدایە. بەڵکوو بە نرخترین مەعنەویاتە و تۆ بۆ ئەوەی هەڤاڵەکەت بەرز و بەڕێز ببێت و کەسایەتی پێشبکەوێت یان بۆ ئەوەی بیپارێزی، نە جارێك ئامادەی بە هەزاران جار خۆتی بۆ فیدا بکەی.\nپێشەکی پێش ئەوەی بکەومە ناو یادەوەریەکە، زۆربەی ئەو هەڤاڵانەی کە ئەو کات لە پەروەردەی سەرەتایی گەریلا کە پێ دەڵێن شەڕڤانی نوی پێکەوە بووین و بە قارەمانانە گەیشتنە لووتکەی بەرزی شەهادەت، لە کەسایەتی ئەو هەڤاڵانە دا تەواوی شەهیدان بە بیر دێنمەوە و سۆز و پەیمانی بەدیهێنانی ئاواتەکانیان دووپات و نوێ دەکەمەوە.\nپاییزێکی سارد بوو کە هێواش هێواش بەرەو زستان بارگەی لێدەنا، ئێمەش ئەگەر هەڵە نەبم ١٨٨ هەڤاڵ بووین و زۆربەمان تازە بەشداری ناو گەریلا ببووین. لە ناو کەمپ دا هەری نوێ و بەتەمەنیش هەری گەنج، ئەمن بووم. ڕۆژێك کە دەبوایە نان دروست بکرێت، هەڤاڵان گرووپێکیان ڕاسپارد بۆ ئەوەی بچنە نانەوا. گرووپێک پێکهاتوو لە ٨ هەڤاڵ بووین کە کەسمان هەتا ئەو کات نە دەیزانی هەویر درووست بکات، نە زانیبووی نان چۆن درووست دەکرێ، لەوەش خراپتر هەڤاڵان گوتبوویان هەری جەوان لە گروپەکەدا تۆی. بۆیە تۆ دەکەین بە بەرپرسیاری گرووپ، دەبێ ئەوەش لە یاد نەکەم کە ئەو کاتە دەرفەتمان کەم بوو. هاوکات شەرت و مەرجیش هەندێک زەحمەتتر لە ئێستای ژیانی گەریلا بوو.\nشەو سەعات ٢ بۆ نانەواخانە بە ڕێ کەوتین تا هەویر درووست بکەین تا بۆ بەر لە بەیانی یەکسەر دەست بە نان‌برێژی بکەین. جا بۆ ١٨٨ هەڤالیش نان درووست کردن کارێکی ئاسان نییە. تا ڕێکەوتین هێشتا کەس بیری لەوە نەکردبووە کە چۆن هەویر درووست بکەین. منیش کە بە حەساب بەرپرسی گرووپەکە بووم، تەنانەت نەمدەزانی ئاو و ئارد، هەر چۆن تێکەڵ ئەکرێن، کە بە ڕێی دا ئەچووین شەهید دەنگتاڤ ئێشکچی بوو، پێم گوت؛ چۆن هەویر بکەین ئەویش لە وڵامدا گوتی بە پێی بیشێلن. بە ڕاستی کە گوێم لەو وشە بوو ئەگەر فیشەکێکم لێدرابا لەوەیە قەت خوێنم لێنەهاتبا، شۆک بووم. ئیتر نەمپرسی چۆن بە پێی دەشێلدرێت؟ و ڕۆێشتم، بێ گومان ئەگەر پرسم کردبا ئەمزانی کە هەڤاڵان ئەو کاتانەی کە هەویر زۆر بێت لە تەشتەکە دا ئارد و ئاو لێك دەدەن و چەند جار جوان نایلۆن لە تەشتەکە دەپێچن دوایی بە پێی دەیشێلن. بەڵام چۆن نەمپرسی و بەو شخکەوە ڕۆێشتم. وامزانی کە هەر ئاوا یەکسەر بە پێی دەیشێلن، هەر بەو شۆک و تووڕەییەوە گەیشتمە هەڤاڵان کە باسم بۆیان کرد، ئەوانیش وەکو من چاو و دەمیان کراوە ما. لە سەرووی هەمویانەوە ئێمە هەموومان لە ژیان لە چیادا نوێ بووین و کەسمان نەیدەزانی کە هەڤاڵان ئاوا نان درووست ناکەن کە ئێمە دەیکەین. ئیتر تازە دەستمان پێکردبو و هەویرمان درووست کرد. سەرەتا بڕیارمان دا کە بە دەست درووستی بکەین و گوتمان هەر چۆن ببێت، پێی لە هەویر نانێن و گوناحە.\n٥ تالیس هەویر شێلاندن کاری دەست نەبوو، بەڵام دەستمان پێکرد، تەشتی یەکەم‌مان دەست پێکرد، کەمێک کە تێپەڕی، دیتمان کە نابێ دەستمان لە کار کەوت و چونکە فێر نەببووین هەم نەماندەزانی، هەم نەماندەتوانی درێژەی پێبدەین. دەستمان بە باس کرد کە چی بکەین و چی نەکەین ودوایی گوتمان بە پێی دەیشێلین. هەموومان زۆر تووڕە بووین و دەمانگوت؛ ئەوە تا ئێستا نانی پێی هەڤاڵانمان خواردووە و نەمانزانیوە! ئەمجار کاتی ئەوە هاتبوو کە یەکێکمان پێ لە نانەکە بکات. هەموومان سەیری ئەوی ترمان دەکرد. دڵمان تێکدەچوو و بە یەکتر ئەڵێن زوو بە تۆ پێ لێنە و بیشێلە. لە کۆتایی‌دا بڕیار گیرا من لە بەر ئەوەی لە هەمو کەس بچوکترم هەویرەکە بشێلم. بۆ من باشتر بوو، چۆن نانی پێ خۆمم بۆ دەخورا. بەڵام ئەوان چۆن بیانخواردبا نازانم!؟ ئەوانیش دەیانگووت ئەگەر نانی پێی ئەو هەموو کەسەمان خواردبێ هی تۆشمان پێدەخۆرێت. دوای ئەو قسانە، بڕیار درا کە من بیشێلم. لە پاڵ نانەواخانەکەمان‌دا کانیەکی خۆش و جوان هەبوو. چوومە سەر کانیەکە تا پێم خاوێن بشۆم تا بتوانم هەویر بشێلم. هەڤاڵان هاتن بە تەلیس پێمیان جوان جوان شۆرد و وایان لێکردم کە دەتگوت پێستی ژورینی پێمیان لێکردەوە. دوای ئەوەش نەدەبو کە دوبارە پێڵاو لە بەر کەم. بۆیە چوار هەڤاڵ هاتن و لە باوەشیان گرتم و بردیانمە سەر تەشتی هەویرەکەوە. گۆرەویەکانم درێژ بوون، جووتێکی نویان بۆ هێنابوم، هەتا ئەژنۆ هەڵیانمکێشا و کەوتمە ناو تەشتەکە. هەندێ هەڤاڵ تووڕە ئەبوون، هەندێک دەیانگووت هەڤاڵ وەها نان درووست ناکەن، هەندێک ئەیانگوت خودایە هەتا ئێستا نانی پێی فڵانکەس وفڵانکەسمان خواردووە؟! واتا پڕ بووین لە نەزانی و دەست بە کار ببووین. من دەستم بە شێلانی هەویر بە پێ کردبوو. بەڵام هەویرەکە بە گۆرەویەکەمەوە دەنووسا، هەر پێیەکم هەلدەگرت و بە زۆر هەویرەکەیان لێدەکردەوە، تا بتوانم پێیەکەی ترم هەڵبگرم. دوای تەشتێک بینیمان کە بەم شێوە نابێت و بە دوای چارە دەگەڕیان. ئەمجارە گۆرەویم دانا و بە پێی ڕووت کەوتمە هەویر شێلانەوە. دوای ماندووبونێکی زۆر هەویرەکەمان دروست بوو. بەس هەر کەس مەراقی دەکرد، ئاخۆ ئەو هەویرە چ نانێکی لێیدەرکەوێ!!!\nئیتر بەرە بەیانی بوو، ئێمەش چاوەڕێی بووین هەویر ترش بێ، لە ناکاو شەهید دەنگتاڤ هات ووتی ماندوو نەبن و دۆخی پرسی، ووتی وەڵا زۆر زیرەکن تەواوتان کردووە. سەیرێکی منی کرد وگوتی نایلۆنەکانتان چی لێکرد؟ کە وای گوت تەنها ئەمویست ئەو زەویەی ژێر پێم بقەڵشێی و منیش بکەومە ناوی. لەو چرکەدا نازانم چۆن توانیم ئاوا وڵام بدەمەوە!؛ یەکسەر گوتم شۆردومانە و هەڵمانگرتون. ئەویش گوتی باشە و ڕوێشت لە جارێک دا کە سەیری سەرمیچەکەم کرد نایلۆن هەڵواسرابوو. بەڵام وەک ئەوەی کە دەڵێن تازە کار لە کار ترازابوو، نەماندەتوانی هیچ بکەین، تا دوانیوەڕۆ نانمان تەواو کرد. نانی کامە گروپ نمونە بوایە نانێکیان کوون دەکرد و بە سەر دەرکەی فڕنەکەوە هەڵیئەواسن. کەس بڕوای نەدەکرد ئەو نانە، هەویرەکەی بە پێی شێلدرابێ، نانێکی زۆر جوان بوو. ئێمەش نانێکمان کون کرد و هەڵمانواسی. ئەبوایە بگەڕێینەوە کەمپ و پێش ئەوە ئەبوایە بگێشتینایە پەیمانێك، پەیمانەکەش ئەوە بوو کە نابێ بێجگە لەم گرووپە کەس بزانێ چۆن هەویرمان شێلاوە. بەوجۆرە گێشتینە بڕیار، سوێندمان خوارد و گەڕاینەوە کەمپ. لە لایەکی ترەوە ویژدانمان ئاگری پێکەوتبوو، بەڵام نەماندەتوانی ڕاستیەکەش بڵێین.\nئەوانە هەمووی لەلایەک چونکە هەموومان شەڕڤانی نویین، یەکتریش ناناسین لە ترسان لە یەک جیا نەدەبوینەوە. شەش مانگ ئەو گرووپە لە هەموو کارێکدا بەبێ ئەوەی پیلانی پێشومان بووبێت لە یەک دانەدەبڕاین. بە جۆرێک کە ئیتر سەرنجی هەڤاڵانی ڕادەکێشا. بەڵام ئێمە نەمان دەتوانی لێک دوور ببینەوە، وەک مێغناتیس، یەکمان لە کوێی بوایە، هەموو لەوێی کۆ دەبوینەوە. چونکە یەکمان نەدەناسی هەر کامەمان لەویتر ئەترسا کە ڕاستیەکە ئاشکرا بکات. ئیتر هەرچۆنێك بێت ڕۆژی یەکەممان تێپەڕاند.\nبەیانی زوو سەعات ٣ هەستاین و چوین مەراسیمی لەشکەری بەیانیان. لە مەراسیمەکەدا بانگیان کردم، منیش نەمزانی کە بۆ ئەوەی خەڵاتمان بدەنێ بانگیان کردوم. لەترسان نازانم چۆن چووم و پێش ئەو ١٨٨ هەڤاڵە ڕاوەستام، مەراسیمەکەش لەشکەری بوو و دەبا توند پێم لە زەوی دابا. بەڵام بەداخەوە، من لە ترسان ئەو هێزەم نەبوو و هەرچیم دەکرد لە شڵپە شڵپ زیاتر دەنگ دەرنەدەکەوت. بێگومان ئەوە تەنها حاڵی من نەبوو جارێک سەیری پێش خۆمم کرد تەواوی گرووپی نانەواکەم لە من خەراپتر بون و ئەوانیش ئەژنۆیان دەلەرزا. هەمووی لە جێگای خۆیان دانیشتبون. من هەستم دەکرد دڵم دەیهەوێ لە نێو سینگم دەرکەوێت. تا فەرماندەکەمان گوتی هەڤاڵان؛ دوێنێ نانەواکانمان نانیان نموونە بووە و لە سەر ناوی گرووپ ئەم هەڤاڵە خەڵات دەکەین. ئێستاش ئەڵێم خۆزگە ئەو چرکانەم قەد نەبینبا. لەوێ‌دا وەك خەڵات گۆڵە سینگێک کە وێنەی ڕێبەرئاپۆی لە سەر بوو پێمیاندا. ئەو سەردەمانە وێنەی ڕێبەرتی هیچ پەیدا نەدەبوو، لە چرکەیەکدا ویستم بڵێم هەڤاڵ من لایەقی ئەو خەڵاتە نییم کەچی نەمدەتوانی بیڵێم چۆن سۆزمان دابوو بە کەس نەڵێن هەر وەکو ڕازێک سەر بە مۆر بە کەس نەڵێن کە چۆن نانمان درووست کردووە. گۆڵە سینگەکەیان لە جلەکانم‌دا و فەرماندەکەمان گوتی خەبات خۆش و بەم شێوە مەراسیمەکە کۆتایی پێهات. هەر کە گوتی خەبات خۆش، لە شوێنی خۆم دانیشتم و بێ حاڵ بووم. چۆن وامدەزانی شتێك کە لایەقی نییم، وەرمگرتووە. گروپ چاویان لە سەر من بوو بۆ ئەوەی شتێک نەڵێم. هەڤاڵان هاتن و بە دەورمدا کۆبوونەوە، گۆڵەسینگەکەم لە خۆ کردەوە و بە یەکیانم‌دا و گوتم ئەمەم لێدوربخەنەوە. هەڤاڵان بینیان دۆخم باش نییە، هەر هەموویان هاتن، دەورەمیان‌دا و بردمیانە شوێنی حەسانەوە. ٣ ڕۆژ لە ناو جێ نەخۆشکەوتم. هەر کەس وایدەزانی کە نەخۆشم، بەڵام لە ڕاستیدا چاوم بە نانەکە ئەکەوت و چاوم بە گۆڵە سینگەکەی ڕێبەرئاپۆ دەکەوت بێ حاڵ دەبووم. نەمدەتوانی لە ناو جێگا دەرکەوم و نانیشم پێنەدەخورا. دوای سێ ڕۆژ کە تۆزێک باش بووم و توانیم بەشداری ژیان و خەبات ببمەوە، پەروەردەمان بەردەوام بوو. ئەمە تا ٦ مانگ بەردەوام بوو و ڕازە نهێنیەکەمان هەر نهێنی ماوە. بەڵام گرووپی ئێمە هەدادانی بۆ نیە چۆن هەر ئەبێ ئاشکەرای بکەین ئەو کەتنەی کردوومانە. چونکە ئیتر زانیمان کە هەڤاڵان بەو جۆرە، کە ئێمە درووستمان کردووە، نان درووست ناکەن. دوای شەش مانگ کە ئیتر خۆلی پەروەردەمان تەواو دەبوو، دەبوایە ئامادەکاری بۆ حەفلە و شائی بکەین. ئێمەش وەک گرووپ هەر ٨مان پێکەوە دەستمان هەڵێنا و خۆمان بۆ شانۆیەک ئامادە کرد. ئیتر ئەم ڕووداوەمان بێ کەم و کورتی کرد بە شانۆ و ڕۆژی شائی بردمانە سەر سەحنە. بێگومان لە پێش چاوی سەدان هەڤاڵ، کەس چاوەڕێ سوورپرایزێکی وا نەبوو. کە دەستمان بە نمایش کرد، شەهید ئازێ ئەوەندە پێکەنیا کە بێحاڵ کەوت. منیش بێ ئەوەی کە کەم و زیاد بکەم، بەردەوام بووم لە گێڕانەوەی وەکو خۆدی ڕووداوەکەی هەویر شێلانەکەماندا. ئەمە بۆ گروپەکەمان وەکو دەرسێکی گەورە بوو. هەم توانیمان سۆزدار بین پێکەوە، هەم توانیمان سەداقەت و هاوڕێتی ئاپۆیی فێر ببین.


25مین ساڵڕۆژی تیرۆری دوکتور قاسملووی نەمر، سیاسەت مەدارێک کە ڕەق و دوژمنایەتی لە دەروونیدا نەبوو, دکتر گلمراد مرادی – Peshmergekan\n25مین ساڵڕۆژی تیرۆری دوکتور قاسملووی نەمر، سیاسەت مەدارێک کە ڕەق و دوژمنایەتی لە دەروونیدا نەبوو, دکتر گلمراد مرادی\nیەکێک لەو ئاواتانەی نێۆ دڵی منه، پێش بە جێ هێشتنی ئەم دونیایە، یەکیتی حیزبەکەی قازی موحەمەد (دامەزرێنەر) و دوکتور قاسملوو (بنیاتنەرەوە) یە، من بە هیوای ئەو ڕۆژە ده ژیم.\nئیمڕۆ 25مین سالڕۆژی تیرۆری یەکێک لە کەسایەتیە ناودارەکانی گەلی کوردە و ئێمە لێرە کۆبووینەتەوە تا یادی ئەو کەسایەتیە گەورەی مێژووی کورد و پەیام هێنەری ئاشتی و تەبایی بکەینەوە، و دەرس وەر بگرین لە چارەدۆزی و ئەزموونە پڕ بایەخەکانی (گران).\nبێ گۆمان لە سەرانسەری دونیادا و لە هەر جێگایەکی کە کورد بوونی هەبێ بە دڵ گرانیەوە ناوی ئەو ڕۆژە تاڵە دێنن و وەبیریان دا دێتەوە کە بۆچی هێندێک لە قارەمانەکان گیانی خۆیان لە ڕیگای نەتەوه ی خۆیاندا بەخت دەکەن و بۆ چی دوژمن ئەکەوێتە شوێن ئەم ئامانجە تاوانکارانە؟! وەڵامەکانیان زۆر ئاسانە. هەموو ڕیبەران و سیاسەت وانان بڕوایان هەیە بەو ڕێگایە کە بە باوەڕەوە هەڵیانبژاردوە بۆ ڕزگاری نه ته وەکان و بە وتەی هاوڵاتی خۆشەویستم کاک هیوا بەهرامی کە لە 23هەمین ساڵڕۆژی تیرۆری دوکتور قاسملوودا گوتوویەتی:”… بەڵام من پێموایە کە دوکتور قاسملوو مەترسیەکانی ئەو سەفەرەی دەناسی و دەیزانی کە لەوانەیە سەفەرێکی بێ گەڕانەوە بێ”. مەبەست چوونی بوو بۆ پای مێزی وتو وێژ لە گەڵ بکوژانی خۆیدا. سروشتیە کە\nدوژمه ن نەتەوە ژێر دەستەکان نایەوەێ هەڵکەوتویەک ببینن کە بە مەنتیقەوە قسە ئەکات و بابەتی زۆرانبازی ئەخاتە ئەو لاوە (کنار) و داوای مافی یاسایی خووی دەکات.\nبێ گومان، هەر بەو جۆرە کە نیشاندرا، دوکتور قاسملوو نە یەکەم کەس بووە و نە دوایین کەسه، کە بە داخەوە بینیمان.\nهەوڵی نەیارانی ئازادی و یەکسانی بۆ لە نێۆ بردنی هەڵکەوتەکانی کۆمەڵگا و ڕێبەران سیاسی نەتەوە چەوساوەکان بە درێژایی میژوو بوونی هەبووە، لە داهاتووشدا، ئەگەر بە خەبەر نە یه ین (بیدار نه مینن)، هەر بوونی دەبێ.\nمێژووی خۆێناوی نەتەوەی کورد لە کۆتاییەکانی سەدەی ١٩ و هەموو سەدەی ٢٠ لە هەر چوار پارچەی کوردستان دا بۆ خۆی شایەتی ئەو ڕاستیەدڵهەژێنەیە.\nلە مەحموود خانی دزڵی ناوچەکانی وان تا شێخ عەبدولسەلام بارزانی، جافر خانی شکاک برا گەورەی ئیسمائیل ئاغەی شکاک و خۆیشی، شێخ ڕەزا دەرسیمی، قازی موحەمەد و هاوڕێانی و ڕێبەرانی دیکەی حیزبی دیمۆکراتی کوردستان لە ئێراندا وه‌کو دوکتور قاسملوو و دوکتور شەرەفکەندی و هاوڕێانیان مان هەبووە کە هەموویان بە فرت و فێڵ و درۆ و بۆختانی دوژمن کوژراون، لە سێدارە دراون یان تیرۆر کراون.\nبۆ وێنە ژینیراڵە تورکەکان بە واژۆ کردنی(ئیمزای) قۆرئان توانیان مەحمود خانی دزڵی لە شاخە کانی کوردستان هێنایە خوارەوە و بە فێڵێکی ئیسلامی قوڵبەستیان کرد و بە شێوەیه کی دڕندانە کوشتیان. ئەویان بەستە دارێکەوە وهەنگوێنیان لە دەم وچاوی هەڵساوی و ژمارەیەکی زۆر لە هەنگەکانی (وه وه کانی) کوردستانیان بەردایە گیانی. شێخ عەبدولسەلامیش تەنیا لە بەر ئەوەی کە ئەیوت کوردەکانیش خاوەن مافن و دەبێ ئازاد بن لە لایەن تورکە ناسیۆنالیستەکانەوە لە سێدارە درا جافر خانی شکاکیان لە بەر ئەوەی کە نەیدەویست باج بدات بە دەوڵەتی ئێران ودەیویست بەکاری بێنێ بۆباشتر کردنی ژیانی کوردەکان، لە لایەن ئۆستانداری تەورێزەوە هەربەو شێوەی تورکەکانه وه، کێشرایە سەر مێزی وتو وێژ و گولەبارانیان کرد.\nڕەزاخانی میرپەنج هەمان بەڵای بە سەر ئیسمائیل ئاغای سمێتکۆ برای بچووک تری جافرخاندا هێنا. تورکەکان شێخ رەزای دەرسیمیان بە تاوانی هەبو ونی پەیوەندی لە گەڵ بیگانەکاندا قوڵبەست کرد و سزای لە سێدارەدرانیان بە سەردا سەپاند.\nئەو پیاوە گەورەیە لە ژێر پەتی سێدارەدان وتی: “من 75 ساڵمە و هیچ زمانێکی بیگانه نازانم و لە هەموو ژیانمدا تائەمڕۆ کە لە سێدارە ئەدرێم یەک بیگانه یشم رو به رو نە بینیوە. بەڵام بە تاوانی هەبوونی پەیوەندی لە گەڵ بیگانەکاندا لە سێدارەم ئەدە ن“.\nقازی موحەمەدی نەمر وهەمیشە زیندوو بە فرت وفێڵ قوڵبەست وزیندانی کراو بۆ ئه وه جاریک خۆیشی وتبووی کە داوای لە خەڵکی مەهاباددەکات هیچ بەرگریەک لەخۆیان پیشان نەدەن نە وەک کەسێک، لە لایەنەکان بکوژرێ. دوکتور قاسملووی نەمر یان بە فێڵ و تەڵەکە کێشایانه پای مێزی وتو وێژی نهینی و تیرۆریان کرد. دوکتور شەرەفکەنی کە یەکێک لە پێڕەوانی سیاسەتی دوکتور قاسملوو بوو، لە سەر مێزی وتو وێژ لە گەڵ هێزە دژ بەرەکانی ڕژیم لە ڕستورانی میکۆنوس لە برلین، بە بەکار هێنانی هەزاران دولار لە بودجەی خەڵک، تیرۆر کران. ئەڵێن دوژمن لە نێوانیاندا نفووزی هەبووە و شوێنی چاوپێکە وتنەکە لە ژێر چاوەدێریدا بووە. بێ گومان ئەم تیرۆرانە، دێر یان زوو بە شێوە فریودەرانە کانی دیکەی وەکو کڕینی جاشەکان و فریودانیان بە پووڵ درێژەی ئەبێت.\nئێمە ئەبێ وریا بین و خۆمان نەخەینە داوی دوژمنەوە، چۆن بێگۆمان دوژمن تەنا نەت رەقییەتی لەو جاشە بەکار ێگیراوانەش و ئەوانیش دوای ئەوەی که کەرەکەی لە پرد پەڕیەوە لە نێۆیان دەبات. چۆن نایه وێ خاڵێکی لاوازی (لاغری یا ضعف) هەبێ یان خاڵێکی لاواز (نقطه ضعف) بە جێ بهێڵێ.\nیەکەم ئاواتی من و ملیۆنها کورد و هەموو ئێوەی بەشداربووان وئاواتی دڵی نەمر دوکتور قاسملوو، ئازادی نەتەوەی کورد لە هەموو کوت (غل و زنجیر) و بەندەکان بووە و تا ئێستاش خەباتی بۆ دەکەین. هەر لە بەر ئەوەش بوو کە دوژمن ئەو و هاوڕێانی تیرۆر کران و لە هەوڵدایە تا هەموو ڕێبەرانی کورد کە لەو ڕێگایەدا هەنگاو هەڵ دێنن، لە نێۆ بەرێ (ببات).\nچۆن نایه وێ دەنگی مافخوازانەی نەتەوە چەوساوەکان بگاتە گۆیی خەڵکی دونیا. هەر وەک ئاماژەی پێ کرا ئەو دوژمنە، تەنانەت بە ملیۆنان دولار لە ماڵی خەڵکی بە کار دێنی تا بەرگریکارە ڕاستەقینەکانی بەشێگەلێک لەو خەڵکە لە نێۆ ببات. بۆ وێنە ئێستا ئەگەر چاومان بە ڕووی کردەوەی جاشە خۆجێیەکان (محلی) لە ئاستی جۆراوجۆردا هەر لە لاوێکی خۆ بە مێژووزانی وەکو قانعی فەرد “ڕووناکبیر” هەتا شوفێر و گاردی پارێزوانی و نیزافەتچی و هی دیکە، دا ببەستین کە لە ڕووی نەزانی یان لە ڕووی پاوانخوازی و خۆبەزل زانینەوە، حازر دەبن بە هەر قیمەتێک ئەژین و هەموو شتێک (شەرەف و ویجدان و تەنانەت نیشتمانیش) لە بەر زێڕ ئامرازی زیندوو مانەوە و جێگا و جەلال، بفرۆشن، کەم ترین کارێک ئەتوانرێ بکرێ. تەنیا ئەتوانرێ لەقاوبدرێ و هۆشمان بێ. بەڵام ئەوەی کە نیزیکترین کەسەکان بە پارە، ئەو زێڕە پڕ بایەخە ئەکڕن و لە هەر ڕێگایەکەوە تا ئاستی ڕێبەرایەتی حیزبێک نیزیک ئەکرێتەوە و تەنانەت لە خزمە هەرە نیزیکەکان ئەخەنە پاڵ دەستی ڕێبەرانی حیزب، ئەمە ئیتر قسەیەکە و ئەبێ بە وریایە کی زیاترەوە پێشی پێ بگیردرێ.\nزۆر ئاسایی دیارە کە، ئامانجی دوژمن نائەمنی و بڕەو پیدانی بێمتمانەییە لە نێوان کادر و ڕێبەرایەتی حیزبە سیاسیەکان دژبەرەکانیدا. تەنیا ڕیگای لە نێۆ بردنی ئەو نائەمنیە، بێ گۆمان لە نێۆ بردنی نائاگاهی کۆمەڵایەتی، فەرهەنگی و سیاسیە. بۆ نموونە ئەگەر فێربین کە دەنگەکانمان بە چلو که بابێک نەفرۆشین، هەر وەک ئەوەی هاوتەمەنەکانی من کردیان و بۆ ملیونێک، ڕیبەر، چالاکی سیاسی و نیشتمانی خۆمان بە دوژمن نفرۆشین، بێ گۆمان ئەوە دوژمنە کە ئیتر شانسی زیندوومانەوەیە نیە.\nئەمە چ زەمانێکە؟ زەمانێکە کە ئێمە ڕیشەی نەزانیمان لە بن دەر هێنابێ. چۆن هەر مرۆڤێکی ئاگا هیچ کات شەرەف و جوامێری خۆی بە هیچ قیمەتێک نافرۆشێ. بۆیە بەو جۆرە کە دەیبینین، دوژمنی هەموو گەلان و لە پێش هەموویانەوە دوژمنی نەتەوەی کورد بیکار دانەنیشتووە، ئێمە دەبێ دڵی خۆمان خۆش نەکەین کە بە وریایی ڕێبەرانی حیزب، دوژمن تا ئێستا توانیویەتی بە فریو و ساختەکاری کردەوە تاوانکارانە و نامرۆڤانەکانی خۆی، بۆ نموونە لە سەر مێزی وتو وێژ بۆ بە ڕەسمی ناسینی مافەکانی نەتەوەی کورد و لە دانیشتنەکانی پەیوەندیدار بە یەکگرتوویی هەموو نەتەوەکانی دیکەوە دەیکا.\nئەو دوژمنە بە بێ ڕەوشترین شێوە که تا سنوری گەوادی ئەچێ هەتاکو دژبەرەکانی لە سەر ڕێ لادات. ئێمە دەبێ وریا بین و ئەگەر تا ئێستا خەوتووین بە خەبەر بین و بایەخێکی زۆر بە دوژمن نەدەین. تەنیا ڕێگای سەرکەوتنی دوژمن نە زانی و پاوانخوازی هێندێک لە خەڵکی ماف پێشێلکراوە. ئەگەر ئەو دوو ئامرازە لە نێۆ ببردرێن، بێ گۆمان دوژمن چەک دەبی و ئیتر نابێ لێ بترسین.\nلەم دیدەوە تەنیا ڕێگای سەرکەوتنی هەموو نەتەوە چەوساوەکان ئەوەیە کە وێڕای وریاکردنەوە و ئاگابوونەوەی خەڵک لە بۆاری کۆمەڵایەتی و مافی سیاسی، بەسیجی ئەوان لە ڕیگای چالاکان و ڕووناکبیرانەوەیە. دەبێ بە هەموو هێزەوە لە خۆمان بەرگری کەین، بە دڵسۆزی و ئاگایی تەواو و باوەڕ بە خۆ و بە پیرۆزی نەتەوەکەمان بەرگری لە ڕێبەرانمان بکەین\nمەتەڵێکی بە ناوبانگ هەیە کە ئەڵی: ئەزموون(تجربه) ماموستایەکی بێڕەحمە، سەرەتا تاقیمان ئەکاتەوە و دواتر دەرسمان پێ ئەڵێ. بۆیە دەبێ لەو ئەزموونە ناخۆشانە کە بە نرخێکی زۆر گران بۆ نەتەوەکەمان بە دەست هاتوە، دەرس وەربگرین. فێر بین ئەو خاکە کە تێدا لە دایک بووین و گەورە بووین، بۆ هەموومان پیرۆزە.\nلەو وڵاتەدا ئازادی مرۆڤ و شەرەفی مرۆڤایەتی بەرزتره لە هەر شتی دیکە.\nلەم دوییانەی سەدەی بیستەمدا قاسملووەکان و شەرەفکەندیەکان لە بەر ئەو بابەتە گرینگە گیانی زۆیان پێشکەش کردوە.\nمن دەور و بەر ٢٢ ساڵە کە بە وتەی نەستەق بە دزی خواوە زیندووم. چۆن دەبوایە لە گەڵ نەمر دوکتور شەرەفکەندی دا تیرۆر ببوومایە. ژیانی خۆم مەدیۆنی یەکێک لە قوتابیەکانی خوم لە زانکۆی هایدێلبێرگی ئاڵمان دەزانم کە بوو بە هۆی ئەوە کە نەچم. لێرەدا وێنەیەکی مێژووییمان هەیە لە سەر شەرەف، بە پێویستی دەبینم هه ر جارە بۆ هەمووانی دووبارە (دوپات) کەمەوە.\nئەڵێن، رەشید عالی گیلانی، سەرۆک وەزیری کۆنی پادشای عیراقی تازە دامەزراو لە لایەن بریتانیای مەزنه وه، نامەیەک بۆ نەمر ژنێراڵ بارزانی و لە ڕیگای نوێنەری تایبەتی خۆیەوە ئەنێری. لە نامەکەدا هاتبوو: ئەگەر ئیوە دەست لە خەبات دژ بە دەوڵەتی عیراق هەڵگرن هەر پۆست و بەرپرسایەتیەک کە لایق و شایانی خۆتانی بزانن، دەوڵەت بە دڵئاواڵەییەوە پێتان دەدا.\nقارەمانی نەتەوەی کورد دوای خویندنەوەی نامەکە و پاش کەمیک بیر کردنەوە، بە نوینەرەکەی ڕەشید عالی گیلانی ئەڵێ: ” سلاۆم بگەینە بە جەنابی سەرۆک وەزیر و بڵێ کە سوپاسی ئەو هەموو دڵئاوەڵەیی و خۆشەویستیەی دەکەم. بەڵام دەبێ بڵێم، بە بۆچوونی من دوو شتی زۆر گرینگ بۆ هەر مرۆڤیک پێویستە. یەکێک شەرافەتە و ئەوی دیکە ژیانە. یا دەبی مرۆڤ ژیانی بەختی شەرەف بکات و یان شەرەفی بەختی ژیانی بکات.\nمن ئەو مرۆڤەم کە حازرم ژیانم بەختی شەرەفم بکەم و شەرەفی من کوردستانە. بەڵی دوکتور قاسملوو هەمیشە زیندوو لەو ڕیبەرە کوردانە بوو کە وەکو نەمران قازی موحەمەد، ژنێراڵ موستەفا بارزانی و پێڕەوانی خۆدی ئەو، وەکو دوکتور سادق شەرەفکەندی و ئەوانی دیکە گیانی خۆی بەختی شەرافەت و میرخاسی (شجاعت و نیکنامی) کرد.\nدوکتور قاسملوو لەو کەسایەتیانە بوو کە ژیانی تەنیا لە بەر نەتەوەی کورد خۆش دە ویست و حازر بوو بۆ رزگاری ئەو نەتەوەیە دەست بداتە هەر کاریک. دوای شۆڕشی ٥٧ لە ئیراندا هەر چەند ئایەتوڵڵا خۆمەینی کوردەکانی بە شەیتان و دژە شۆڕش دەزانی دوکتور قاسملوو لە ورمێ 137000 دەنگی هێنایەوە بۆ مەجلسی خۆبرێگان و نوینەری خمینی 11000 دەنگی هێنایەوە! ئەوەبوو خۆشەویستی دوکتور قاسملوو له ناو مروفدا.\nلە ماوەی 25 ساڵی ڕابردوودا لە سەر دوکتور قاسملووی نەمر، ژیاننامەی سیاسی و هەڵسو کەوتی لە گەڵ حکوومەتە ناوەندیەکان، باشیەکان و هەلەکانی زۆر شت نووسراون.\nهێندێک لە خاوەن بیرانی سیاسی، ماموستای زانکۆ، شاعیر، نووسەرە پێشکەوتنخواز و خەڵکیەکانی نەتەوە دەسەڵاتدار لە ئێراندا کە لە نیزیکەوە پەیوەندیان بە کاک دوکتور قاسملوو هەبوو و دوست بوون، زۆر جار دەیانگوت کە دوکتور قاسملووی نەمر شیاوی سەرۆکایەتی کۆماری ئێران بوو، بەڵام ئەو دەسەڵاتدارە تاوانکارانەی وڵات ئەویان تیرۆر کرد. چۆن دەیانزانی، سیاسەت ئەو درۆستە و لە ئێرانی فرە نەتەوەدا کەسایەتیەکی وریا و ئاگاتر لەو لە کار وباری وڵاتداریدا بوونی نیە.\nهێندێکی دیکە تەنانەت لە نەتەوەی خۆمان دۆستانە رەخنەیان لە دوکتور قاسملوو دە گرت کە ئەو نەدەبوایە لە گەڵ ئەو تاوانکارانەدا دانیشێتە سەرمێزی وتو وێژ بۆ بە دەست هێنانی مافەکانی نەتەوەی کورد، یان زۆر بە باوەڕ و ئاشتیخواز بوو و دوژمن لە نەرمی و لەسەرەخۆیی ئەو کەڵکی خراپیان وەرگرت و و. ئەم ڕەخنانە لە ڕووی دڵسۆزیە وەیە، بەڵام لە سیاسەت بە دوورن.\nراستیەکەی چی بوو؟ و سیاسەتی دوکتور قاسملوو چۆن بوو؟ یەکەم، دوکتور قاسملوو بە پێچەوانەی بۆچوونە ناکۆکەکان، سیاسەتمەدارێک بوو ئاگا لە بۆاری بارو دۆخی ڕۆژهەڵاتی نیوۆراست و ئەیزانی چۆن دەبێ لە گەڵ دژبەراندا بجووڵێتەوە، هەر چەند ئامانجی دژبەران تەنیا لە نیۆ بردنی هەڵکەوتەکانی کۆمەڵگای کوردەواری وەکو خۆدی خۆی و کەسانی وەکو ئەو بوو.\nدووهەم، ئەو بە دروستی ئەیزانی کە نائاگایی دەسەڵاتی هەیە بە سەر هەموو ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا و ئەبێ ئەو کەم و کاستیە لە نێۆ بچێت.\nئەو بێ گۆمان دەیزانی کە ئەوان شتێکیان لە سەوەتەکەیاندا نیە، بەڵام ئەو نەمرە بۆ سەلماندن بە هەموو نەتەوەکانی ئێران ئاگایانە ئەو ڕیسکەی کرد و دەیویست هیچ بیانوویەک نەداتە دەستی دوژمنەوە کە بە خەڵک بڵێن: پارتە کوردیەکان نایانهەوێ، لە سەر چارەسەری کێشەکان، لە گەڵ ئێمەدا وتو وێژ بکرێ. دوکتور قاسملوو بە دروستی لە خاڵە لاوازەکانی کەمایەتیە نەتەوەییەکان ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست کە هەمان نائاگایی و ناکۆکی سیاسیە، تێ گەیشتبوو.\nئەو یەکێک بوو لە یەکەم ڕێبەرانی حیزبە سیاسیەکان کە بەو خاڵە گرینگانە گەیشتبوو و ئەیزانی هەتاکو نەتەوەکان ماف و مێژووی خۆیان نەزانن، ناتوانن لە ڕێگای یەکگرتندا دەست بدەنە دەستی یەک وبە دڵ وگیان یەکگرتووانە بۆیه وەدەست هێنانی مافەکانی خۆیان خەبات کەن.\nهەر بۆیە ئەو بە باوەڕێکی قایمەوە لە پێشمەرگەکانی حیزبەوە دەستی پێکرد. لەوانەیە بتوانرێ بێ باکانە بگوترێ کە یەکەم ڕێبەری سیاسی لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاستدا بوو کە وانەی سیاسی بۆ کادر و پێشمەرگەکان دانا و ویستی کە هەموو کەس زانیاری سەرە تایی لە سەر مافەکانی خۆی و مێژوو و سیاسەت فێر بێ و هەیانبێ و بزانن کە بۆچی خەبات دەکان؟ وە ئەو پێسمەرگانە بزانن بۆ چی گیان ئەیدۆڕێنن؟\nهایدلبرگ، آلمان فدرال 12 ژوئیه 2014\nتێبینی: ئەم کورتە باسە لە یادی 25 ساڵە نەمر قاسملوو لە نۆروێژ پێشکەش کراوە کە حدک گرتبووی.


ناوەندی کۆنترۆڵی نەخوشیەکان و خۆپاراستن لەئەمریکا CDC ڕایگەیاند، تائێستا 193 حاڵەتی ئەگەری نەخۆشکەوتنی سی پەیوەندیدار بە کیشانی ڤایپەوە لە 22 ولایەتی ئەمریکا تا 22 مانگی 8 دەستنیشانکردوە، لەوانە ئەوکەسەی لە ولایەتی ئیلینۆی دوای گیاندنی بۆ نەخۆشخانە گیانی لەدەستداوە.\nCDC لێکۆلینەوە لە "کۆمەڵێک" لەنەخۆشیەکانی سی دەکات، ئەوەی بڕوایەک هەیە لەوانەیە پەیوەندی بە بەکارهێنای جگەرەی ئەلیکترۆنیەوە هەبێت، هەرچەندە نەیتوانیوە دەستنیشانیکات ئایا بەهۆی ڤایپەوە بوە یان نا؟\nڕێکخراوی تەندروستی جیهانی دەڵێت بڕوایەک هەیە جگەرەی ئەلیکترۆنی لەجگرەی تووتن سەلامەتترە، کە بەلانی کەمەوە نیوەی ئەوانەی تووتن دەکێشن گیان لەدەست دەدەن. بەڵام کاریگەریە تەندروستیە درێژخایەنەکانی ڤایپ لەسەر تەندروستی نادیارە.\nلە گۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا، نوێنەرانی ناوەندە تەندروستیەکان، لەوانە بەڕێوبەرایەتی خۆراک و دەرمانی ئەمریکا دەڵێن، ئەوان نەخۆشیان بەهیچ جۆرێک بەو بەرهەمانەوە نەبەستۆتەوە.\nمیتچ زیلەر بەرێوەبەری ناوەندی چاودێری بەرهەمەکانی تووتن لە بەرێوبەرایەتی خۆراک و دەرمانی ئەمریکا دەڵێت،" ئاژانسەکە شیکاریی بەرهەمەکان دەکات بۆ دەستنیشانکردنی بوونی مادەی زیانبەخش کە دەبێتە هۆکاری نەخۆشی".\nدەشلێت "ناوەندە تەندروستیەکان هەوڵەدات زانیاری لەسەر بەرهەمی تایبەتی ڤایپ هەبێت ئایا بەشێوەیەکی دروست بەکارهاتوە و پێکهاتەکەی لەچی تێکەڵاوکراوە و زیانەکانی چین؟".\nزیلەر دەڵێت "کۆمەڵێک بەلگەهەیە دەبێت بەحاڵەتەکان ببەسترێتەوە، بۆ ئەوەی بتوانین زانیاری کۆکەینەوە وکاریگەری جۆرە نوێکان دەستنیشانکەین".\nCDC دەڵێت لێکۆڵینەوە لە 94 نەخۆشی سی دەکات لە14 ولایەتی ئەمریکادا دەرکەوتوون.\nبراین کینگ جێگری بەرێوبەری توێژینەوەکان لە بەشی جگەرەکێشان و تەندروستی لە ناوەندی CDC دەڵێت، ئەگەری هەیە پێشتر تووشبوونی نەخۆشی هەبووبێت و ناوەندەکە لێی ئاگادار نەبێت ولای تۆمار نەکرابێت.\nگریگۆری کۆنلی سەرۆکی کۆمەڵەی ڤایپی ئەمریکا دەڵێت "ئەودڵنیایە هۆکاری نەخۆشیەکان ئەو ئامێرانەیە حەشیشە و تلیاکی پێ بەکاردێت، نەک نیکۆتین".\nکەشتی ئاسمانی ڕوسیا لەیەکگرتەنەوەی لەگەڵ بنکەی ئاسمانی شکست دێنێت\nکەشتی نێردراوی روسیا بۆ واڵایی لە یەکگرتەنوەی لەگەڵ بنکەی ئاسامی لەخولگەی زەوەی شکست دێنێت.\nکرشتیەکە ڕۆبۆتێکی لەشێوەی مرۆڤ هەڵگرتبوو، بڕیاربوو ئەرکی لە بنکەی ئاسمانی هەبێت لە گەڵ ئاسمانگەڕانی لەبنکەکەن.\nناسا لەماڵبەڕی خۆی ڕایگەیاند، "سیستەمی کۆنترۆڵی تایبەتی کەشتیە ئاسمانیەکە ، سەرکەوتوونەبوو لەیەکگرتنەوەدا لەگەڵ بنکەی ئاسمانی نێودەوڵەتی بەشێوەیکی دروست".\nکەشتی سوێۆز لە بنکەی ئاسمانی پاشەکشەی کرد لەکاتێکدا ئاسمانگەڕانی بنکەکە کاریان لەسەر یەکگەرتەنەوەی دەکرد.\nبەرپرسان دەڵێن ،کەشتی سۆێۆز هەوڵەدات دووبارە ئەمرۆ 2شەممە لەگەڵ بنکەی ئاسمانی یەکبگرێتەوە.\nتلسکۆبێکی ئاسمان زانیاری بێوێنە لەسەر هەسارەیەک لەدەرەوی کۆمەڵەی خۆر دەنێریت.\n(ڕۆیتەرز) توێژینەوەیەکی نوێ بۆ یەکەم کەڕەتە لەسەر پێگەی ئاسمانی ناسا بڵاوکراوەتەوە دەردەخات هەسارەیەک بە گەورەیی زەوەیە بەڵام بەرگی هەوای نیە.\nتوێژینەوەکەی لە گۆڤاری Nature\nی ئەمریکادا بڵاوکراوەتەوە دەڵێت ئەگەری هەیە سەر خاکی هەسارەکە لە هەساری مانگ یاخود زاوە (Mercury) بچێت، یاخود لەوانیە بە بەردی کڕکانی تاریک داپۆشرابێت.\nهەسارەکە لەنزیکەی دوریی 48.6 ساڵی تیشکیە لەزەوەیەوە، یەکیکە لە زیاتر لە 4 هەزار هەسارەی ناونراون بە دەرەکی، ئەوەی لە ماەی 20 ساڵی ڕابردوودا لەنزیک ئەستێرە دوورەکانی ناو گەلەکسی کاکێشان دەستنیشان کراون.\nئەم هەسارە دەرەکیە نزیکەی 1.3 کەڕەت لەزەوەی گەورەترە، لای زاناکان بە LHS 3844b ناسراوە، لەخولگەیەکی بەرتەسکدایە، سووڕانەوەی بەدوری ئەستێرەیەکی تاڕادەیەک بچوک دایە بەناوی کورتە سوور، یەکێکە لە زۆرترین جۆر و بڵاو و بەتەمەن لە گەلەکسیەکەدا.\nتوێژینەوەکە دەڵێت نەبوونی بەرگی هەوای هەسارەکە لەوانیە بۆ ئاستی بەرزی تیشکدانەوەی ئەستێرە کورتە سورەکە بێت، ئەوەی بەپێوانی ئەستێرەکان ئەویش نزم بێت، بەڵام ئاستێکی بەرز لە تیشکی سەرو وەنەوەشەیی دەنێرێت.\nپیشبینی دەکرێت توێژینەوەکە مشتومڕی نێوان زاناکانی گەردوون برەو پێبدات، بەتیبەتی دەربارەی ئایا توێژینەوە دەبێت لەسەر ئەو دۆخانەبێت کە پارێزگاری لەژیان لەدەرەوەی کۆمەڵەی خۆر بکرێت لە ئەستێرە دەرەکیەکاندا لە دەوری ئەستێرە کورتە سورەکان، کە 75%ی هەموو ئەستێرەکانی کاکیشان پێکدێنن، یاخود لەسەر ئەستێرەی گەورەتر وگەرم وهاوشێوەی کۆمەڵەی خۆری زەوەی؟.\nلەسەر هەسارەکە گەرمیەکی کەم لە لاکانیدا هەیە، کە ئەمەش ئاماژەیە بای لەسەر نەبێت، ئەگەر هەبوایە گەرمای بۆ بەشەکانی دیکەی هەسارەکە دەگواستەوە.\nسەرپەرشتیاری توێژینەوکە لۆرا کریدبرگ لە ناوەندی هارڤارد سمسۆنیان بۆ فیزیای گەردوون لە کامبریدج لە ولایەتی ماساشۆستس ووتی " جیاوازی پلەی گەرما لەسەر ئەم هەسارەیە زۆر گەورەیە".\nپێشتر شیکاری هاوشێوە بۆ هەسارەیەکی کە لەدەرەوەی کۆمەڵەی خۆر کراوە، بەناوی 55 Cancri (کانکری) دووئەوەندەی زەوەیە و بڕوایەک هەیە بەشلەی ئاگرینی ساردەوەبوو داپۆشرابێت، ئەگەریش هەیە کەشێکی هەبیت ئەستوورتر لە هەسارەی زەوەی، ئەم گروپە دەرەکیە بە پێچەوانەی\nLHS 3844b لەدەوری ئەستێرەیەک دەسوڕێتەوە هاوشێوەی هەسارەی خۆرە.\nبەرنامەی زانست و تەکنەلۆجیا 25-08-2018


ئەو چەند خۆراكەی بۆ تەندروستی دڵ بەسوودن\n2019-06-27 [01:23 AM]\nهەمو ساڵێك یەك لە چواری حاڵەتەكانی مردن بەهۆی دڵەوە روودەدەن.\nبۆیە چەند گۆڕانكارییەكی سادە لە شیوازی ژیاندا دەتوانێت تەندروستی دڵت باش بكات.\nئەم شەش خۆراكە دەكرێت ببنە بەشێك لەو خزمەتەی دەتوانیت بە ئاسانی پێشكەشی دڵی بكەی:\n1-تەماتە: تەماتە سەرچاوەیەكی دەوڵەمەندی ڤیتامین سی، پۆتاسیۆم، ریشاڵی خۆراكی و ڤیتامین (ئەی) یە. جگە لەوانە تەماتە بە دژە ئۆكسێنی لایكۆپین دەوڵەمەندە كە یاردەی دابەزاندنی كۆلیسترۆلی زیانبەخش دەدات و بۆرییەكانی خوێن فراوان دەكات. هەموو ئەوانەش یاریدەدەر دەبن بۆ پاراستنی تەندروستی دڵ.\n2-ماسی چەور: ماسییە چەورەكان سەرچاوەیەكی دەوڵەمەندی ئۆمێگا-3 ن. توێژینەوەكان سەلماندوویانە ئەگەر هەفتانە دوو ژەم ماسیی چەور بخۆی ئەگەری تووشبوونت بە نەخۆشییەكانی دڵ بەڕێژەی 30% كەمدەكات. ماسی ساردین و سەلەمۆن و تونە هەموویان سەرچاوەی باشی ئۆمێگا-3 ن. بەڵام ماسی ساردین، چونكە قەبارەی بچووكە، بڕێكی كەمتری ماددەی زیانبەخشی جیوەی تێدایە.\n3-دانەوێڵەكان: لە نموونەی نانی بۆر و برنجی بۆر و شۆفان و هاوشێوەكانیان بڕێكی بەرچاوی ریشاڵی خۆراكیی نەتواوەیان تێدایە. جگە لەوە چەندین دژەئۆكسێن و چەوری رووەكی (فایتۆستیرۆڵ) یان تێدایە، كە هەموویان بۆ دڵ بەسوودن.\n4-چەورییە بەسوودەكان: وەكو رۆنی زەیتوون، كونجی، گوێز و رۆنی رووەكی. ئەمانە بە چەورییە ناتێرەكان دەوڵەمەندن كە ئاستی چەوری خوێن رێكدەخەن.\n5-پاقلەمەنییەكان: بە پرۆتینی رووەكی، ریشاڵی تواوە، كانزا و دژەئۆكسێنەكان دەوڵەمەندن. ئەگەر رۆژانە تەنیا نیو كوپ لە پاقلەمەنییەكان بخۆیت، یاریدەدەر دەبێت لە پاراستنی ئاستی كۆلیسترۆلی خوێنت. ئەویش چونكە ریشاڵە تواوەكانی پێكهاتەی پاقلەمەنییەكان لە ریخۆڵەدا بە كۆلیسترۆڵەوە دەنووسێن و ناهێڵن هەڵبمژرێت و بگاتە جگەر و خوێن.\n6-چەرەسەكان: پڕن لە ڤیتامین و كانزا و ریشاڵی خۆراكی و چەوری بەسوود. توێژینەوەكان دەڵێن ئەوانەی 2-4 جار لە هەفتەیەكدا چەرەسەكان دەخۆن، ئەگەری تووشبوونیان بە نەخۆشییەكانی دڵ كەمترە لەوانەی نایخۆن.\nدەركەوتووە چەرەسەكان ئاستی كۆلیسترۆڵی زیانمەندی خوێن كەمدەكەنەوە و یاریدەی پاراستنی دیواری بۆرییەكانی خوێنیش دەدەن.\nبەڵام زیادەڕەویش مەكە لە خواردنیان چونكە وزەیەكی زۆر دەدەن و رێگا بۆ قەڵەوبوون خۆشدەكەن.\nئەم هەواڵە 11026جار خوێندراوەتەوە


تەنها کەف و هیچی تر نا.\nکە هاتە ژوورەوە هیچی نەوت. منیش چاکترین گوێزدانم بە قایشەکەدا دەهێنا. کاتێ ناسیمەوە زەندەقم چوو. بەڵام ئەو هەستی بە هیچ نەکرد. بەو ئومێدەی هەستم بشارمەوە لە تیژکردنی گوێزدانەکە بەردەوام بووم. گوێزدانەکەم بەسەری پەنجەم تاقیم کردەوە و پاشان خستمە بەر رووناکییەکە. لەو ساتەدا قایش ودەمانچەکەی بە عەسقی قەد دیوارەکەوە هەڵواسی. کڵاوە سەربازییەکەشی بەسەر تاخمەکەیدا هەڵواسی. ئەوسا ئاوڕی لێدامەوە و بوینباغەکەی شل کردەوە و وتی " گەرمایەکە سەر کەچەڵ دەسوتێنێ ڕیشم بۆ بتاشە." لەسەر ئەسکەمیلەکە دانیشت.\nوام مەزەندە کرد کە چوار ڕۆژ بێ ریشی نەتاشیبێ. ئەو چوار ڕۆژەی کە سەرقاڵی گەڕان و پشکنین بوون بەدوای هێزەکانمان. هەتاوەکە ڕوخساری ڕەش داگەڕاندبوو. منیش لەسەرەخۆ کەوتمە ئامادەکردنی سابونەکە. چەند پارچەیەکم لە سابونەکە بڕی و خستمنە ناو قاپێکەوە. تۆزێ ئاوی گەرمم پێدا کردن و ئینجا بە فڵچەکە کەوتمە تێکدانی. یەکسەر کەف بەرز بۆوە. پاشان وتم " ڕەنگە کوڕەکانی تری ناو هێزەکەت ئەوەندەی تۆ ڕیشیان هاتبێ" و خەریکی تێکدانی کەفەکە بووم.\n"بەڵام دەزانی باشمان کرد. سەرکردەکانمان پێکا. کۆمەڵی تەرمیشمان هێنایەوە. هەندێکیشمان بە زیندوێتی دەستگیر کرد. بەڵام زوو هەموویان لەناو دەبەین".\nپرسیم "چەندت بەدیل گرت؟".\n"چواردە. دەبێ بچینە ناو قووڵایی دارستانەکەوە تا بیان دۆزینەوە. تۆڵەیان لێ دەکەینەوە. یەکیان بە زیندوێتی قوتاریان نابێت.".\nپشتی دایەوە سەر ئەسکەمیلەکە وەختێ بینیمی فڵچەیەکی سەر بە کەفم بەدەستەوەیە. دەبوو بەروانکەیەکی بکەمە بەر. گومانی تێدا نییە زۆر تووڕە ببووم. بەروانکەکەم لەناو چەکمەجەکە دەرهێنا و لە دەوری ملی موشتەرییەکەمم بەستا. ئەو لە قسەکردن نەکەوت. ڕەنگە وای زانیبێ من سۆزم بۆ حیزبەکەی ئەو هەیە.\nوتی " دەبێ شار ئەو وانەیە فێر ببێ کە ئەو ڕۆژە چ کاریکمان ئەنجام دا".\nمنیش بەدەم بەستنی بەروانکەکە لەسەر ملە رەش داگەڕاوەکەیدا وتم " وایە.\n"ئەوە نمایشێکی سەرکەوتوو بوو، ها؟\nوتم " زۆر باش بوو". ڕووم بەرەو لای فڵچەکە وەرچەرخاند. کابرا بە ماندووبوونێکی زۆرەوە چاوەکانی نووقاند و دانیشتبوو چاوەڕوانی ئەوەی دەکرد سابونێکی جوان لە دەم و چاوی بدەم. هەرگیز ئاوا لێم نزیک نەبوو بوو. ئەو ڕۆژەی فەرمانی بە هەموو خەڵکی شار کرد بێنە هەیوانی قوتابخانەکە بۆ بینینی ئیعدام کردنی چوار یاخیبوو. لەوێدا بەڕێکەوت ڕوو بەڕوو بینیم. بەڵام دیمەنی شێواندنی تەرمەکان وای لێکردم سەرنجی ڕوخساری ئەو پیاوە بدەم کە سەرپەرشتیاری هەموو شتەکانی دەکرد. ئەو ڕوخسارەی ئێستا لەبەردەستمدایە. بەدڵنیاییەوە ڕوخسارێکی جوان نەبوو. ئەو ڕیشەیشی کە تۆزێک پیرتر لەتەمەنی خۆی نیشانی دەدا لێی نەدەهات. ناوی تۆرس بوو. کاپتن تۆرس. پیاوی خەیاڵەکان چونکە کێی تر بێجگە لەو بیری بۆ ئەوە دەچوو یاخیبووەکان بەڕووتی ئیعدام بکات و ئینجا نیشانە لە تەرمەکان بگرێ؟ دەستم کرد بەوەی قاتێک سابون لە دەموچاوی بدەم. ئەو بەردەوام چاوەکانی نووقا بوون.\nوتی "ئێستا لێم گەڕێێ بێ هیچ زەحمەتییەک یەکسەر خەوم لێدەکەوێ بەڵام ئەم دوای نیوەڕۆیە ئیشم گەلێ زۆرە". لە فڵچەپیاهێنان بە دەموچاویدا وەستام و بە حەز و ویستێکی درۆزنانەوە پرسیم "گوللەباران کردنتان هەیە؟".\n"شتێکی لەو جۆرەیە بەڵام تۆزێک هێواشترە".\nدەستم کرد بە فڵچە پیاهێنانی ڕیشی. دەستەکانم دیسانەوە کەوتنەوە لەرزین. کابرا هەستی پێنەدەکرد و منیش ئەمەم پێخۆش بوو. بەڵام خۆزگەم دەخواست کە هەر نەهاتایە. لەوە دەچوو کە ئەندامگەلێ زۆری حیزبەکەمان بینیبێتیان کە هاتە ژوورەوە. ئەو دوژمنەی لەژێر یەک بنمیچدا کۆمەڵێ هەلومەرجت بەسەردا دەسەپێنێ. منیش ناچار بووم وەک هەر کەسێکی تر لەسەرخۆ و جوان وەک هەر موشتەرییەک ڕیشی بتاشم. خۆم بگووشم تا نەهێڵم دڵۆپە خوێنێکی لێ بێتەخوار. وریا بم ببینم ڕیشە پژنەکەی چەقۆکەم گومڕا نەکات. ببینم پێستەکەی پاک، نەرم، تەندروست بۆتەوە و کە دەستی پیا بهێنم هەست بە هیچ موویەک نەکەم. بەڵێ من یاخیبوویەکی نهێنی بووم و لەهەمان کاتیشدا سەرتاشێکی خاوەن ویژدان بووم و زۆر شانازیم بە پیشەکەمەوە دەکرد. ئەم ڕیشە چوار ڕۆژییەی کاپتن بۆ من بەرەنگاربوونەوەیەکی گونجاو بوو.\nگوێزانەکەم گرتە دەست و دەمەکەیم کردەوە و دەستم بەریش تاشینی کرد لە لاجانگییەوە بەرەوخوار . گوێزدانەکە جوان مووەکانی دەتاشی. ڕیشی زبر و ڕەق بوو. زۆر درێژ نەبوو بەڵام پژن بوو. نەختە نەختە پێستەکەی بەدەردەکەوت. گوێزدانەکە کڕەی دەهات، دەنگێکی باوی دەردەهێنا وەک کۆبوونەوەی کەفەکە و تێکەڵبوونی لەگەڵ مووەکانی لێواری گوێزدانەکە. وچانێکم دا و لە کورتە ساتێکدا پاکم کردەوە و دیسانەوە گوێزدانەکەم بە قایشەکەدا هێنایەوە و تیژم کردەوە. چونکە من سەرتاشم و دەبێ کارەکەم بەجوانی ئەنجام بدەم. کابرا چاوەکانی نووقاو بوون و ئێستا کردیەوە. لەژێر بەروانکەکەوە دەستێکی جوڵاند و بەو جێگایەی دەموچاوی خۆی هێنا کە تاشرابوو. ئینجا وتی " سەعات شەش وەرە بۆ قوتابخانەکە" منیش بەدڵ ڕاچلەکێنێکەوە وتم"هەمان بەزمەکەی ئەو ڕۆژەیە؟".\nوتی " لەوانەیە خۆشتر بێ".\n" بەنیازی چی بکەی؟".\n"جارێ نازانم، بەڵام خۆمان دڵخۆش دەکەین".\nجارێکی تر پاڵی بە ئەسکەمیلەکە دایەوە و چاوەکانی نووقاندەوە. منیش بە گوێزدانەکەمەوە سەلارانە لێی نزیک بوومەوە و وتم "بەنیازی سزای هەموویان بدەی؟".\n"بەڵێ هەر هەموویان".\nکەفەکە بە دەموچاوییەوە وشک دەبۆوە. دەبوایە پەلە بکەم. لە ئاوێنەکەوە تەماشای شەقامەکەم کرد. بینیم وەکو جاران بوو. دوکانی بەقاڵەکە دوو سێ موشتەری تیا بوو. ئینجا تیلەیەکی چاوم بڕییە سەعاتەکەی قەد دیوارەکە بینیم سەعات دوو و بیست دەقیقەی پاش نیوەڕۆیە. گوێزدانەکە سەربەرەوخوار لە تاشینی خۆی بەردەوام بوو. ئێستا خەریکی لایەکی تری لاجانگیم. ئەو مرۆڤ کوژە ڕیشێکی پڕی هەبوو. دەبوایە ڕیشەکەی وەک هەندێ شاعیر یان قەشە بهێشتایەوە. جوان لێی دەهات. زۆر کەس نەیان دەناسییەوە. زۆرتر لەبەر ئەوتا کراسەکەی کەفاوی نەبێ، بەباشم زانی هەوڵ بدەم دەوروبەری ملی بە نەرم و نیانی داپۆشم. لەوێ بەدڵنیاییەوە چونکە مووەکان هەرچەند نەرمیش بن بەڵام لوول بووبوون، بۆیە دەبوایە گوێزانەکە لێهاتوانە بگرمە دەست. ڕیشکەی پژن بوو. ڕەنگە یەک کونی بچووک بکرێتەوە ببێتە هۆی ئەوەی مرواری خوێنی لێ بێ. سەرتاشی چاكی وەکو من شانازی بەوەوە دەکات کە نەهێڵێ شتی لەم جۆرە لە موشتەرییەکەی ڕوو بدات. ئەمەش موشتەرییەکی زۆر چاک بوو. چەند لە ئێمە بە فەرمانی ئەو کوژراوە؟ چەند لە ئێمە بەفەرمانی ئەو کەلەلا (لەتوپەت) کراوە؟ چاکترە هەر بیری لێ نەکرێتەوە. تۆرس نەیدەزانی من دووژمنی ئەوم. نە ئەو و نە خەڵکیتر نەیاندەزانی. من زۆر نهێنی بووم و جگەلە چەند کەسێک، کەسیتر نەیدەزانی بەتەواوەتی چی دەکەم. من هەموو جارێ شۆڕشگێڕەکانم لە هەڵسوکەوتی تۆرس لە ناو شار و چ پیلانێکی هەیە بۆ هەڵسان بە هێرش بۆ گرتنی یاخیبووەکان ئاگادار دەکردەوە . بۆیە زۆر زەحمەتە شیکاری ئەوە بکەم کە ئێستا لەبەردەستم دایە و لێی بگەڕێم بەئاسانی ریشی بتاشم و بەزیندوویی لەدەستم دەربچێ.\nئێستا ڕیشەکەی تەواو تاشرا و گەنجتر دیارە. باری لەچاو ئەو ساڵەی هاتە ئەم شارەوە سووکترە. خۆی هەرکەسێک سەردانی سەرتاش بکات دەبێ ئاوا دەرکەوێ. لەژێر گوێزدان پیاهێناندا تۆرس بووژایەوە، بووژایەوە چونکە من سەرتاشێکی باشم، باشترین سەرتاشم لە شارەکە (ئەگەر ڕێ بەخۆم بدەم وا بڵێم). هەندێ کەفی تر لەژێر چەناگەی بوو ڕێک لەسەر قوڕقوڕاگەی بوو لەسەر بۆڕی خوێنەکە. دونیا بۆ وا پرووکاوە. ڕەنگە تۆرسیش وەکو من شەڵاڵی ئارەقە بووبێ. بەڵام ئەو نەدەترسا. هێمن و لەسەرخۆ بوو، تەنانەت بیری لەوەش نەدەکردەوە ئەم دوای نیوەڕۆیە چی لە زیندانییەکان دەکات. لەلایەکی تریشەوە، بەو گوێزدانەی بەدەستمەوەیە کە بەسەر پێستی دەموچاویمدا دەهێنا هەوڵی دەدا نەهێڵێ خوێنەکە لەو کونە بچکۆلانەوە تێیبزێ. بزانە ناتوانم جوان بیر بکەمەوە.. ئەی بەخێر نەیەیت. چونکە من شۆڕشگێڕم نەک مرۆڤکوژ. چەند ئاسانە بیکوژم و شایانی کوشتنیشە. ئەرێ بەڕاست شایانی کوشتنە؟ نەخێر! ئەوە چ ئەهریمەنێکە! هیچ کەس شایانی ئەوە نییە کەسێکی تر بکاتە قوربانی و ببێ بە مرۆڤکوژ. چیت لەمە دەست دەکەوێ؟ هیچ. هەندێک دێنە پێشەوە و هێشتا هەندێکیتر بەڕێوەن. یەکەمەکان دووەمەکان دەکوژن و ئینجا ئەوانی تر و ئیتر بەو جۆرە تا دەریایەک لە خوێن هەڵدەستێ. دەمتوانی قوڕگی هەروا لرخ لرخ هەڵدڕم. دەمتوانی بواری نەدەم فزە بکا بەتایبەتی کە چاوەکانی نووقابوون و نە ئەو چەقۆ دەمتیژەی دەستم و نە بریسکانەوەی چاوەکانی نەدەدیم. بەڵام من وەک تاوانکارێکی ڕاستەقینە دەلەرزیم. لە قوڕگییەوە خوێن بەسەر بەروانکەکە و ئینجا کورسییەکە و دەستەکانم و پاشان زەوییەکە فیچقەی دەکرد. دەبێ دەرگاکە دابخەم. خوێنەکەش هێواش هێواش فیچقەی دەکرد گەرم،لە بن نەهاتوو، ڕێچکەبەستوو سوورو گەش ڕێچکەی بەست تا گەیشتە شەقامەکە. من دڵنیام ئەو قورگ بڕینە، ئەو هەڵدڕینە قووڵە، هیچ ئازاریکی نابێت. هەست بە ژان ناکات. بەڵام ئەی چی لە لاشەکەی بکەم؟ لە کوێ بیشارمەوە؟ دەبێ ڕابکەم و هەرچیم هەیە جێی بهێڵـم. دەبێ سەری خۆم هەڵبگرم و دوور دوور دوور بکەومەوە. بەڵام دەکەونە شوێنم تا دەمدۆزنەوە.' بکوژەکەی کاپتی تۆرس کە زۆر ترسنۆکانە قوڕگی هەڵدڕی وەختێ خەریکی ڕیش تاشینی بوو." لەلایەکی تریشەوە" تۆڵەی هەموومانی کردەوە، ناوی سەرتاشەکە دەڵێن(لێرە ناوی من دەهێنن). سەرتاشێکی شارەکە بوو، کەس نەیدەزانی کە بەرگری لە داواکانمان دەکات.\nئەی هەموو ئەمانە چین؟ مرۆڤکوژن یان قارەمان؟ چارەنووسم بە لێواری ئەو چەقۆیەوە بەندە. دەتوانم تۆزێک زیاتر دەستم بسوڕێنم و گوێزدانەکە زیاتر دابگرم و قوڕگی ببڕم.پێستەکە وەک پارچە ئاوریشمێک ، وەک لاستیکێک، وەک قایشێک لێک دەبێتەوە. هیچ شتێک وەک پێستی مرۆڤ ناسک نییە و بەردەوام خوێنیش لەوێدا ئامادەیە فیچقە بکات. چەقۆی لەم جۆرە شکست ناهێنێ.ئەمە باشترین چەقۆمە. بەڵام قوربان نامەوێ ببم بە مرۆڤکوژ. تۆ هاتووی بۆ لام تا ڕیش بتاشی. منیش کارەکەم شەرەفمەندانە ئەنجام دەدەم...نامەوێ دەستم بە خوێن سوور ببێ. تەنها کەف و هیچیتر نا. تۆ خەڵک ئیعدام دەکەیت و منیش سەرتاشم. هەرکەس جێوڕێی خۆی لە نەخشەی شتەکاندا هەیە.بەڵی وایە جێوڕێی تایبەت بەخۆی هەیە.\nئیستا چەناگەی ساف و لووسە .کابرا دانیشت و سەیرێکی ئاوینەکەی کرد. دەستی بە پێستی دەموچاویدا دەهێنا و هەستی بە تازەیی و نوێبوونەوە دەکرد.\nوتی سوپاس بەرەو لای عەسقییەکەڕۆیی تا پشتێن و تاخم و دەمانچەکەی ببەستێ. رەنگم پەڕیبوو؛ هەستم دەکرد کراسەکەی بەرم خوساوە. کاپتن تۆرس خۆی بەستا و دوای ئەوەی قژی داهێنا یەکسەر دەمانچەکەی ڕێک خستەوە ناو کیفکەکەی. کڵاوەکەی کردە سەر. لەگیرفانی پانتۆڵەکەیەوە کۆمەڵێ وردەی دەرهێنا و هەقەکەی خۆمی دامێ. بەرەو دەرگاکە هەنگاوی نا. لەبەردەم دەرگاکە بۆ ساتێک هەڵوەستەیەکی کرد و ئاوڕێکی لێدامەوە و وتی:\n"پێیان وتم بێمە بەردەستت دەمکوژی. منیش هاتم بزانم دەمکوژی یان نا. کوشتن ئاسان نییە. ئەم قسەیە لە من وەربگرە" و ئینجا بە شەقامەکەیا بەرەو خوار کەوتە هەنگاو نان.\nبە کورتی دەبارەی هێرناندۆ تێلەزی چیرۆکنووس:\nهێرناندۆ تێڵەزی چیرۆکنووس لە بیست و دووی ئازاری ساڵی ١٩٠٨ لە شاری بۆگۆتا لە وڵاتی کۆڵۆمبیا لە دایک بووە و هەر لەوێش خوێندنی تەواو کردووە. هێرناندۆ هەر زوو کەوتە نێو دونیای ڕۆژنامەگەرییەوە و لە ژمارەیەک گۆڤار و ڕۆژنامەی پڕ خوێنەری ئەو سەردەمەی کۆڵۆمبیا وەک ئەندامی کارای دەستەی نووسەران کاری کردووە. بەڵام تا ساڵی ١٩٥٠ کە کۆچیرۆکیکی بڵاو نەبۆوە، ناوی دەرنەکرد. چیرۆکە تراژیدیا - کۆمیدیەکانی بەڵگەی وریایین وەک چاودێرێکی زۆر هەستیاری ژیانی هاوچەرخ و بەتایبەتیش ئێش و ئازارەکانی خەڵکی ڕەسەنی وڵاتەکەی. لە سەردەمی ئەو نووسەرە وڵاتی کۆڵۆمبیا ژمارەیەک شەری ئەهلی و دیکتاتۆری سەربازی تێدا دەگوزەرا . هێرناندۆ خۆشی قوتابی مێژوو بوو و ئاگاداری ئەوە بوو کە ئەو سێ هێزە یاخیبووەی سەدەی نۆزدە وڵاتەکەیان دابەشکردە سەر سێ وڵات : کۆڵۆمبیا و ڤەنزوێلا و ئیکوادۆر. ئەم نووسەرە ماوەیەک ئەندام پەرلەمان بوو و پاشان نوێنەری وڵاتەکەی بوو لە نەتەوە یەکگرتووەکان.\nڕەنگە بەناوبانگترین بەرهەمی ئەم نووسەرە کورتەچیرۆکی " تەنها کەف و هیچی تر نا" بێ. ئەم چیرۆکە لە قۆناغەکانی ئامادەیی خوێندنی خوێندکارە ئیسپانییەکان لە ئەمریکا دەخوێنرا. هێرناندۆ تێڵەز لەساڵی ١٩٦٦ کۆچی دوایی دەکات و ماڵئاوایی لە خەمی ژیان و دنیای نووسین دەکات.


چه‌ند ڕێنماییه‌كی گرنگ بۆ دره‌نگخستنی كلۆربوونی ددانی منداڵ\n19/07/2021 ژمارەی بینراو 30\nمنداڵەکەم بەردەوام ددانی دەشوات ،ئەی بۆ چی ددانەکانی ھەمووی کلۆر بووە؟ دكتۆره تروسكه پزیشكی نه‌خۆشییه‌كانی ددان له‌م بابه‌ته‌دا وه‌ڵامی ئه‌م پرسیاره ده‌داته‌وه.\nبۆ وەڵامی ئەو پرسیارە سەرەتا ، ئەگەر بیر لە رابردوو بکەنەوە ،بێگومان ئەوکات منداڵ زۆر کەمتر ددانیان دەشۆرد بەڵام ددانیان کلۆر نەدەبوو بەو شێوەیەی ئێستا بۆچی.؟!\nئەگەر سەرنجی ددانی منداڵەکانتان بدەن بەشێوەیەکی گشتی ھەموو ددانەکانی پێکەوە کلۆر دەبێت و دانەیەک و دوان نیە بە تەنھا ، ئەمەش ئاماژەیە بۆ لاوازی پێکھاتەی ددانەکانیان و نارێکی و کەمی لە پێکهاتەی خۆراکیاندا.\nپێش ھەموو شت دەبێ دایک و باوکان خۆیان ببنە چاودێر لە کاتی ددان شۆردنی منداڵەکانیان بەتایبەت کە تەمەنی بچوک بوو ،چونکە زۆر لە منداڵان ناتوانن بە شێوەیەکی دروست و تەواو ددانیان بشۆن و تەواو پاکیان بکەنەوە .\nچەند خاڵێکی گرینگ:\n1-منداڵی جاران خۆراکی جیاوازتر بووە لە ئێستا و کەمتر ئەو خۆراکانەیان خواردووە کە شەکری دەستکردیان تێدایە ،کە ھۆکارێکی سەرەکیە بۆ ددان کلۆر بوون بە بەبەراورد بە منداڵی ئێستا دەکرێ بڵێن بە پلەی یەک خۆراک هۆکارە\n2-زۆربەی منداڵان کەم خۆری دایم خۆرن،واتە لە نێوان ژەمە سەرەکیەکاندا ، خواردنی جبس و وشوکلاتە و خواردنەوە گازیەکان بۆتا دیارەدەیەکی باو لەنێو منداڵاندا،کە ئەمانە پرن لە شەکری دەستکرد و دایکان و باوکان بەرپرسی یەکەمن بۆ منداڵ و پێویستە رێگریان لێبکەن.\n3- پێویستە خۆراکی منداڵ دەوڵەمەند بێت بە ماددە خۆراکیەکان وەک کالسیۆم و ڤایتامینەکان،چونکە منداڵ لە تەمەنی گەشەی ھە موو بەشێکی جەستەیدایە ،و نەقسی ئەم مادانە وادەکات ددانەکان بە لاوازی دروست ببن و زووتر کلۆر ببن .\n4- هۆکارێکی تر دایکانن ،کە پێویستە کاتی دووگیان گرینگیەکی زۆر بە خواردنیان بدەن و نابێت نەقسی ماددە خۆراکیەکانیان هەبێت ،چونکە کاریگەری نەرێنی دەکاتە سەرکۆرپەکانیان.\n5-دوای هاتنی ددانی منداڵ،پێویست ناکات مەمکە شیر بخوات و مەمکە شیری لێ دووربخەوە و دەکرێ بە کوپ شیری پێبدەیت،چونکە مەمکە شیر یەکێکە لە هۆکارەکانی کلۆربوونی ددانی منداڵەکەت.\n6-دوای ئەوەی خاڵەکانی سەرەوەتان ئەنجامدا،ئینجا دەست بکە بە فێرکردنی منداڵەکەت بۆ ددان شۆردنێکی دروست و ھەڵبژاردنی مەعجون ی باش و بەکارھێنانی پەتی ددان ھەموو رۆژێک.\n7- تا تەمەنی سەرو پێنج ساڵ خۆت لەگەڵ منداڵەکەت بچۆ بۆ ددان شۆردن و لە نزیکەوە چاودێری ددان شۆردنی بکە و هانی بدە بۆ بەردەوام بوونی.\n8-هەندێ رێگای پاراستن هەیە کە لای دکتۆری ددان بۆ منداڵ ئەنجامبدەدرێ وەکو (fissure sealant ,flourid application) دایکان و باوکان پێویستە گرنگی بەم رێگای پاراستنانە بدەن بۆ منداڵەکانیان.\nهۆکارێکی تری زوو کلۆربوونی ددانی منداڵ بۆ ماوەییە،بەڵام ناکرێ دەستبەرداری هەموو رێگاکانی پاراستن بیت و هۆکاری بۆماوەیەکە قبوڵ بکەی و ددانی منداڵەکەت ئیهمال بکەیت.\nبەرێک و پێکی و بەردەوامی سەردانی دکتۆری پێبکە بۆ پشکنین، چونکە کلۆربوونی ددانێک مەترسی و چانسی کلۆربوونی ددانەکانی تر و تەنیشتی زیاتر دەکات.


کۆمیساریا بەرپرسی تووشبوونی عێراق بە قەیرانێکی مەترسیدارە - Mehr News Agency\nAP ١٤٠٠ Mehr ٣٠ ٠٩:٣٠\nNews Code 39687\nوتەبێژی کەتایبی حیزبوڵای عێراق:\nوتەبێژی کەتایبی حیزبوڵای عێراق وێڕای ئاماژە بە خۆپیشاندانە بەربڵاوەکان بۆ ناڕەزایەتی بە ئەنجامی هەڵبژاردنەکان، کۆمیساریای باڵای هەڵبژاردنەکانی بەرپرسی ئەم قەیرانە زانیوە.\nبە پێی هەواڵی مێهر، محەمەد موحیی وتەبێژی کەتایبی حیزبوڵا لەم بارەوە وتی: ئەنجامی هەڵبژاردنی عێراق کاردانەوەی زۆری بەدواوە بوو. بەشێکی زۆری خەڵکی عێراق دژی ئەم ئەنجامەن و ئەمەشیان بە کۆمیساریای باڵای هەڵبژاردن ڕاگەیاندووە و پێیان وایە کۆمیساریا بەرپرسی ئەم دۆخەیە.\nئەو وتیشی: گرووپە سەرکەوتووەکان بێگومان هەستی سەرکەوتنیان هەیە بەڵام پاش ڕوون بوونەوەی تۆمەتەکان سەبارەت بە دەستێوەردان لە هەڵبژاردن، هەستی خۆشحاڵیان نامێنێ چونکوو باش دەزانن ئەوانەی دژی ئەنجامی هەڵبژاردنن، ژمارەیان زۆرە و هەموو خەڵکی کورد، شیعە و سونی دەگرێتەوە.\nناوبراو ڕایگەیاند: پاش ڕاگەیاندنی ئەنجامی هەڵبژاردن، خەڵک داوای ژماردنی دەستیی دەنگەکانیان کرد. جووڵانەوەیەکی سیاسی بەربڵاو لە عێراقدا هاتە ئاراوە. زۆربوونەوەی بەرەی دژبەران نیشاندەری قەیرانێکی گەورەیە کە هۆکارەکەشی کۆمیساریای باڵای هەڵبژاردنە.


داهێنانەکانی ئای تی - TeraTarget\nبەرجەستەکردنی خەونی داهێنانە لە بواری تەکنەلۆجیای زانیاریدا چونکە ئێمە داهێنان بەرز دەنرخێنین و وەک زیاتر لە خەونێک لێی دەڕوانین.\nئێمە کۆمەڵێک دیزاینەر و پرۆگرامەری داهێنەر و بەتوانامان هەیە کە دەتوانن بە پێی پێداویستی کارەکەت داهێنانت بۆ بکەن. خەونی داهێنەرانەی تەکنەلۆجیای زانیاری لە تۆوە و بەرجەستەکردنی ئەو خەونە لە ئێمەوە\nئێمە ڕۆژانە زانیاری بەرهەم دێنین و بەکاریدەهێنین. بەڵام زانیاری بەوشێوەیەی خۆی کە هەیە دەکرێت بێ ڕەنگی پێوە دیاربێت یان ئاسان نەبێت تێگەیشتنی. هونەری زانیاری نیشاندان و تێگەیشن لە زانیاری ئاسانتر دەکات.\nپرۆگرامسازی بەند نیە بەو چالاکیانەی لە چوارچێوەی کۆمپیوتەردا ئەنجام دەدرێت. کۆمپیوتەر بەدەر لەکردنەوەی ئیمەیل و دۆکیومێنتەکان، دەتوانێت کۆنترۆڵی جیهانی فیزیاییمان بکات. با پرۆگرامسازی بەکاربێنین بۆ فەراهەمکردنی پێداویستیەکانت لە بواری (ڕۆبۆتیک) دا\nگرنگ نیە تائێستا چەندێک پرۆگرام و سۆفتوێر هەن دروستکرابن لە هەر شوێنێک، داهێنان بەردەوامە و هێشتا بوار هەیە زیاتر بکرێت\nکارلێکردنی دوولایەنەی سکرینەکان\nدەکرێت شاشەکان زۆر گەورەبن و بە دیققویەکی زۆر بەرزیش بن.بەڵام لە کۆتاییدا، بە یەک ئاڕاستە کار دەکەن. ئەمە مانای وانیە ناکرێت کارلێکردن بە دوو ئاڕاستە دروست بێت. ئێمە هەلت بۆ دەڕەخسێنین کە کارلێک کردن لەگەڵ شاشەکاندا بە دوو ئاڕاستە بێت لە ڕێگەی تەکنەلۆجیای تایبەتەوە.


پرسەی (بەهیە خان) دایکی شەهيدى نەمر حەمه صديق و أحمد و پيشمەرگەى دێرين حاجی کەریمی وەستا سدیقی ئاسنگەر پێنجوینی لە شاری دەنهاخ\nخوالێخۆشبوو (بەهیە خان) دایکی شەهيدى نەمر حەمه صديق و أحمد و\nپيشمەرگەى دێرين حاجی کەریمی وەستا سدیقی ئاسنگەر پێنجوینی\nڕۆژی شەممە ڕێکەوتی 22 / 09 / 2018\nبە ناوی ڕێکخراوه کوردییه‌کان و کۆچبەرانی کورد له‌هۆڵه‌ندا، پرسەو هاوخه‌می خۆمان ئاڕاستەی خانه‌واده‌ی خوالێخۆشبوو (بەهیە خان) دەکەین، دایکی بەڕێزان شەهیدی نەمر حەمە سدیق و ئەحمەدی وەستا سدیقی ئاسنگەری پێنجوینی و هەڤاڵی بەڕێزمان کاک حاجی کەریم پێنجوینی لە شاری دێڵفت.\nخوالێخۆش بوو، پاش گرتن و ڕاودونان لە ساڵی ١٩٧٧ بەدەستی ڕژێمی بەعسی فاشی بۆ ماوەی چوار ساڵ، لە سەر هەڤاڵ حاجی كەريم، کە پێشمەرگەی (ی.ن.ک) بوو، شەش مانگی یەکەم لە سلێمانی و پاشان لە شاری سەماوە دەستبەسەر بووە. بەداخەوە ماوەیەکیشە پاش ململانێیەکی توند لەگەڵ نەخۆشیدا، لە شاری سلێمانی کۆچی دوایی کرد، داواکارین لە یه‌زدانی مه‌زن کۆچکردوو بخاتە بەر ڕەحمەتی خۆیی و بە بەهەشتی بەرینی شاد بکات. سه‌بوری و ئارامیش بۆ خانەوادە و کەسوکار و دۆستانی بگه‌ڕێته‌وه. خانەوادەی خوالێخۆش بوو، ڕۆژی شەممە ڕێکەوتی 22/09/2018 کات 13:00 تا 16:00ی عەسر لە هۆڵی کۆمیتەی یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان لە شاری دەنهاخ، بۆ پیاوان و ژنان پرسه‌ی بۆ دادەنێن له‌م ناونیشانه‌ی خوارەوە.\nبۆ زانیاری زیاتر دەربارەی پرسەکە لە ڕێگای ڤایبەر و تەلەفۆنی (کاک حاجی کەریم)ەوە:\nکۆی سه‌ردان: 17955430


👁 Dit item is 849 keer bekeken\nهۆزو تیرەو لقەکانی کورد بریتین لە نزیکەی (500) بەش [ Meer... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 99% ✍ Z.S. 26-3-2019 20:49:01\n👁 Dit item is 891 keer bekeken\nهۆزو تیرەو لقەکانی کورد بریتین لە نزیکەی (500) بەش [ Meer... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ Z.S. 26-3-2019 20:49:02\n👪 بارک Clan - de stam - de sekte\n📅 Toegevoegd op Mar 26 2019 8:45PM\n👁 Dit item is 226 keer bekeken\nهۆزو تیرەو لقەکانی کورد بریتین لە نزیکەی (500) بەش [ Meer... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 94% ✍ Z.S. 26-3-2019 20:45:43\n👪 بازیانی Clan - de stam - de sekte\nهۆزو تیرەو لقەکانی کورد بریتین لە نزیکەی (500) بەش [ Meer... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 94% ✍ Z.S. 26-3-2019 20:45:45\n👪 بامەند Clan - de stam - de sekte\nهۆزو تیرەو لقەکانی کورد بریتین لە نزیکەی (500) بەش [ Meer... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 94% ✍ Z.S. 26-3-2019 20:45:46\n👪 باوا جاف Clan - de stam - de sekte\n👁 Dit item is 218 keer bekeken\nهۆزو تیرەو لقەکانی کورد بریتین لە نزیکەی (500) بەش [ Meer... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ Z.S. 26-3-2019 20:45:53\n👪 باواجان Clan - de stam - de sekte\nهۆزو تیرەو لقەکانی کورد بریتین لە نزیکەی (500) بەش [ Meer... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 94% ✍ Z.S. 26-3-2019 20:45:59\n👪 بندیان Clan - de stam - de sekte\n📅 Toegevoegd op Mar 26 2019 8:46PM\n👁 Dit item is 207 keer bekeken\nهۆزو تیرەو لقەکانی کورد بریتین لە نزیکەی (500) بەش [ Meer... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 94% ✍ Z.S. 26-3-2019 20:46:07