شۆڕشگێری، بەجێهێنانی ئەرکی پێشەنگایەتیە | سورانی\nنوێتێکۆشان، لە سەر رێبازی بەرخۆدانی شەهیدان زامنی ئازادی نەتەوەکەمانە 1399/6/16\nنوێبە رۆحوو شۆڕشگێڕانەو گەلا ، کۆمەڵگای رێکوزمێ و کوردستانی ئازاد کەرمێ . 1399/5/26\nنوێوە ڕووحیەێ شووڕشگەرانەێ خەڵقەیل، کوومەڵگامان ڕێکخستن کەیم و کوردستان ئازادەو کەیمن 1399/5/26\nنوێبە رۆحی شۆڕشگێڕی گەڵان، کۆمەڵگا بەڕێکخستن بکەین و کوردستان رزگار بکەین 1399/5/26\nنوێکۆدار کۆنگرەی سێیەمینی خۆی لە چیاکانی کوردستان پێکهێنا 1399/5/26\nنوێفەرمانداری یەکینەکانی پاراستنی رۆژهەڵاتی کوردستان YRK 1399/4/3\nكلتوور و هونه‌ر\nشۆڕشگێری، بەجێهێنانی ئەرکی پێشەنگایەتیە\nکاتێک کۆمەڵگا ڕێپێوانی خۆی بەرەوە ئازادی دەست پێدەکات، بۆ تێپەڕین لە دەربەندە مێژوویەکان بەردەوام پێویستە ئاستی ئافرێنەری خۆی لە بواری واتادا بەرز ڕابگرێت و لەبواری ڕێبازەوە هەنگاوی دەوڵەمەندانە هەڵگرێت\nکاتێک کۆمەڵگا ڕێپێوانی خۆی بەرەوە ئازادی دەست پێدەکات، بۆ تێپەڕین لە دەربەندە مێژوویەکان بەردەوام پێویستە ئاستی ئافرێنەری خۆی لە بواری واتادا بەرز ڕابگرێت و لەبواری ڕێبازەوە هەنگاوی دەوڵەمەندانە هەڵگرێت. ئەو بابەتە ڕاستەوخۆ پەیوەندی بە ئاستی ئاگاداریی و توانایی کۆمەڵگاوە هەیە، ئاگاداری و زانابوونێک کە بەرهەمی تێفکرین و کردارە. ئەو خاڵە لە کەسایەتی پێشەنگی کۆمەڵگادا خۆی دەبینێتەوە. پێشەنگێک کە لەسەر ئەو بنەمایە پێگەیشتووە، تێکەڵاوییەکە لە ماف و بەرپرسیارێتی. تاکێک کە ڕیشەی لە شوناسێکی کۆمەڵایەتی و مێژووییدا هەیە و بەرپرسیارێتیەک کە بەرهەمی یەکگرتنەوەی مافەکانی تاک و کۆمەڵگایە لە بەستێنی ئاییندە بینیدا. پێشەنگێک کە گەشەکردن و پێکاندنی کۆمەڵگاکەی بە ئامانج دەگرێت، بۆ ئەو مەبەستە ڕوو لە بونیادنانی واتای تازە و ڕێبازمەندی دەکات. کەسایەتیەکە سیاسەتکردن و مەیدانداری بەبنەما وەردەگرێت، تێکۆشانێکی فرەڕهەند ئەنجام دەدات. تەڤگەرەکەمان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەردەوام بووە لە پێگەیاندن و ناساندنی پێشەنگی وەها، کە هەڵگری ئەرک و بەرپرسیارێتی ڕاستەقینەنن لە پێناو کۆمەڵگا و گەشەپێدانیدا. نموونەی هەڵکەوتەی ئەم پێناسەیە لە کەسایەتی پێشەنگ و شۆڕشگێڕی گەلەکەمان لە هەڤاڵان (تۆڵهەندان سنە، ئارگەش کارزان، دلۆڤان فەدا، ڕۆژهات شەڕ) دا دەبینین. کە بە نواندنی ئاستی بەرزی ئافرێنەری و خوڵقکاری و ڕێبازمەندنی ئەرکی پێشەنگایەتی کۆمەڵگایان بەجێ هێنا.\nشەهید تۆڵهەڵدان سنە ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری کۆدار، مامۆستایانە لە ناو بزووتنەوەکەماندا خەباتی کرد. فێرکەر و خۆبەخشبوو، ماندوو نەناسانە بۆ پێگەیاندن و ڕێنوێنی بە ئەندامانی تازە بەشدار بوو و هەڤاڵانی نوێ، سەرجەم کات و ساتی خۆی تەرخان دەکرد. ڕێزلێنان و پێوانداری لە کار و تێکۆشانیدا ببوو بە هۆی کاریگەری ئەوتۆی لەسەر هەڤاڵان و تەنانەت لەسەر بڕیارداری و سەقامگیری خەباتی ئەواندا کارتێکەر بوو. هێزی باوەڕی و چاونەترسی، گەریلایەکی بەتوانا و چالاکی بەدی هێنابوو، کە لەکاتی سەختی و دژواریدا پاڵپشت و یارمەتیدەر بوو. مرۆڤێکی گەل پەروەر و خەڵک دۆست کە هەتا هەتایە وانەکانی لە یادی گەلدا دەمێنێتەوە. شەهید تۆڵهەڵدان ڕێبازمەندی لە ڕێوەبەریدا وەک یادگار بۆ بەجێهێشتین.\nهەڤاڵ ئارگەش کارزان ئەندامی دەستەی بەڕێوبەرایەتی کۆدار، خوێندکارێکی فێرگەی مامۆستا فەرزاد کەمانگەر بە دەروونی کردنی بیر و ڕامانی ئاپۆیی و هەنگاونانەوەی لە ڕێبازی شەهید فەرزاد بوو بە کادرێکی بەتوانا و رۆشنبیرێکی پێشەنگ. بەردەوام بە چەک و قەڵەم لە ئەرکی شۆڕشگێڕی دا خاوەن ئەو پەڕی بەرپرسیارێتی بوو، لە ماوەیەکی کورتدا بوو بەخاوەنی سامانێکی دەوڵەمەندی شارەزایی و لێهاتووی و کادر بوون. هاوکات بە ئەزموون وەرگرتن لە بواری بەڕێوبەری و ڕێکخستنی ناوخۆی بوو بە گوێزەرەوەی توانست و کارامەیی ڕێکخستنیان لە بواری پارتی بووندا بۆناو گەل. فەرزاد ئاسا وانەی ئازادی زەنگینتر و دەوڵەمەندتر کرد.\nهەڤاڵ ڕۆژهات شەڕ ئەندامی فەرماندەیی یەرەکە لە سەر خەتی نوێی فەرمانداری سمکۆ سەرهەڵدان خۆی پێگەیاند، خاوەن ڕەوشتی بەرز و کرداری شۆڕشگێڕانەبوو. زمانێکی بەتوانای پڕوپاگەندە و ناساندنی تەڤگەر و خەتی ڕێبەر ئاپۆ بوو لە ناو گەلدا. زۆر خێرا لە تەک هەلومەرجی جیاوازدا خۆی دەگونجاند، خاوەن بەرنامە و پیلانبوو لە ژیانی و خەباتیدا. بوێرانە ئەرک و خەباتی لە ئەستۆ دەگرت، هاوتەریب خەباتی ئایدۆلۆژیکی بەبنەما دەگرت. مرۆڤێکی بە جەرگ و چارەسازی کاتی تەنگانە بوو، هەتا دوا ساتی ژیانی بەورە و مۆڕاڵەوە پێشەنگایەتی کرد.\nهەڤاڵ دلۆڤان فەدا ئەندامی جەوانانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان جەوانێکی گڕووتیناوی بوو کە لە خۆشەویستی گەل و نیشتیمانیدا دەتوایەوە، ناوێکی پڕ ناوەڕۆک و بە واتای ڕاستەقینە دڵسۆز و فیداکار و خۆشەویست، کە تینووی فێربوون و فێرکردن بوو. خاوەن دڵ و زەینێکی کراوە بۆ گەشەکردن، پڕ لە قینی دوژمن و خاوەن هەڵوێست لە هەمبەر ناهەمواریەکانی ژیاندا. هەر ئەو کردارە بەرزە، کردی بە پێشەنگی خەباتی جەوانانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و نموونەیەکی هەڵکەوتوو لە هەرێمی موکریان.\nلە ساڵیادی شەهادەتی هەر چوار پێشەنگی خەباتی گەلەکەمان لە ڕۆژهەڵات جارێکی تر یادیان بەرز ڕادەگرین و ئەزموونەکانیان بە هەند وەردەگرین، سەری ڕێز و نەوازش لە هەمبەریان دادەنەوێنین و بەڵێنی درێژە پێدانانی ڕێبازی پێشەنگایەتیان دووبارە دەکەینەوە.\nدەستەی بەڕێوەبەری کۆدار\nکۆدار شۆڕشگێر تۆڵهەندان سنە ئارگەش کارزان دلۆڤان فەدا ڕۆژهات شەڕ\nنوێترین\tپڕ بینه‌رترین\nتێکۆشان، لە سەر رێبازی بەرخۆدانی شەهیدان زامنی ئازادی نەتەوەکەمانە\nبە رۆحوو شۆڕشگێڕانەو گەلا ، کۆمەڵگای رێکوزمێ و کوردستانی ئازاد کەرمێ .\nوە ڕووحیەێ شووڕشگەرانەێ خەڵقەیل، کوومەڵگامان ڕێکخستن کەیم و کوردستان ئازادەو کەیمن\nوتووێژێک لەگەڵ هەڤاڵ فواد بێریتان هاوسەرۆکی کۆدار\nهەڤاڵ سیروان ئاریۆ لەیلاخ و هەڤاڵ کۆسار کوردستان؛ پێشەنگانی رێگای حەقیقەتن.\nکۆدار: کردەوەی تێروریستی سەر حیزبی دیموکڕاتی کوردستان شەرمەزار دەکەین\nدەوڵەتی سوریاو سپاردنی هێزەکانی بەکورد\n"لە کاروانی عەشقێکی بێ سنوردا شەهیدان گوڵی سەر ڕێگای ئازادین"\nئارمانج ئاری: هونەر لە سیاسەت جیا نابێتەوە\nوه هه‌ڵەبجه تام عشق بناس\nروولە - گورانیەکی کەڵهوری وە دەنگ گریلایەل پژاک\nگورانیەکی کەڵهوری وە دەنگ گریلایەل پژاک\nكۆمه‌ڵگای ئازاد و دێموكڕاتی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان\nماڵه‌وه45 وتار22 هه‌واڵ19\nكلتوور و هونه‌ر6 لێدوان64 کتێب7\nهه‌موو مافه‌كانی پارێزراوه بۆ پۆڕتاڵی كودار .


پەخشى راستەوخۆى تەلەفزیۆنى ئێران\n2021.01.24 - 20:59\nپیاوێکى ئاینى ئێرانى حەسەن ڕۆحانى سەرۆک کۆمارى وڵاتەکەى بە کێشانى مادەى هۆشبەر تۆمەتبار دەکات و دەستەى ڕادیۆى تەلەفزیۆنەکانى ئێرانیش داواى لێبوردن دەکات.\nبەپێی تەلەفزیۆنى فەرمى ئێران کە "ناس کورد" بەدواداچوونى بۆ کردووە، عەلى عەسکەرى بەڕێوەبەرى دەستەى ڕادیۆى تەلەفزیۆنەکانى ئێران داواى لێبوردن لە حەسەن ڕۆحانى کردووە، ئەوەش دواى ئەوەى پیاوێکى ئایینى لە پەخشێکى راستەوخۆدا ڕۆحانى بە کێشانى مادەى هۆشبەر تۆمەتبار کردبوو.\nلاى خۆیەوە عەلى عەسکەرى لە لێدوانێکى ڕۆژنامەوانیدا وتویەتى "داواى لێبوردن لە بینەرانى تەلەفزیۆنەکە و سەرۆک حەسەن ڕۆحانى دەکەین بەهۆى ئەو لێدوانەى میوانێکى تەلەفزیۆنەکە داى کە لەسەر شاشەکەى ئێمە حساب نییە".\nپێشتر نوسینگەى حەسەن ڕۆحانى بۆ کاروباى یاسایى بڵاویکردبوەوە، کەناڵەکە بە تۆمەتى ناوزڕاندن دەدەنە دادگا، چونکە دامەزرێنەرەکەى سوکایەتى بە ڕۆحانى کردوە.\nئەحمەد جهان برزغى پیاوى ئایینى و سەرۆکى دەستەى وانەبێژى لە پەیمانگاى ڕۆشنبیرى و فیکرى ئیسلامى ئێرانى ئاماژەى بەوەدابوو، ڕۆحانى گرنگى بە کێشەکانى وڵات نادات، تۆمەتباریشى کردبوو بەوەى کە بۆ خۆى لەماڵەوە دانیشتووە و مادەى وزەبەخش دەکێشێت.\nحەلبوسى باسى پەسەندکردنى پڕۆژەى بودجە دەکات\n2021.02.04 - 19:24


بۆ ناڕازی‌و ڕەخنەگرەکان دەبێت دەنگبدەن؟ - ئاوێنه\nئەمڕۆ لە‌ڕادیۆی نیشتیمانیی (National Radio) ئوسترالی گوێم لە‌بەرنامەی بیرۆکە گەورەکان (Big Ideas) دەگرت. لە‌بەرنامەکە فەیلەسوفی ناودار پیتە سینگە (Peter Singer) قسەی دەکرد. سینگە فەیلەسوفێکی ئوسترالیە بەڵام لە‌زانکۆی پرینستنی ئەمریکی وانە دەڵێتەوە. ئەو فەیلەسوفە پسپۆڕییەکەی بواری ڕەفتار‌و ئەخلاقە (moral and ethics).\nلە بەرنامەکە پرسیاری ئەوەیان لە‌سینگە کرد کە داخۆ ئەو ئەو کەسانە بە‌ڕاستدەزانێ کە دەڵێن ئێمە نامانەوێت منداڵمان ببێت چونکە دنیا کەمئەخلاق بووە، یان بەرەو بێئەخلاقی (immoral) دەڕوا، هاوکات ژینگە بەرەو وێرانی دەچێت لەئاکامی زیادبونی ژمارەی دانیشوان. لە‌درێژەی پرسیارەکە گوتیان ئەو کەسانە دەڵێن ئێمە نامانەوێت منداڵێکمان ببێت کە لە‌کۆمەڵگەیەکی کەمئەخلاق یان بێئەخلاق گەورەبێت ببێتە بارێکی قورس بەسەر ژینگە. پیتە سینگە لە‌وەڵامی ئەو پرسیارە گوتی، ڕاستە من پێموایە کە زۆربونی ژمارەی دانیشتوان بارێکی قورسی بەسەر ژینگە دروستکردوەو ئەگەر ئەخلاقیەن بیر بکەینەوە لەوانەیە باش نەبێت کە منداڵمان ببێت. ئەو گوتیشی، بەڵام ڕاستیەکە ئەوەیە کە منداڵ لە‌دایکدەبن‌و ژمارەی دانیشتوان زۆر دەبن، بۆیە پێموایە ئەو خێزانانەی کە ئاوا لە‌ڕوانگەی ئەخلاقیەوە ئەو پرسە دەبینن واچاکە لێگەڕێن منداڵیان ببێت چونکە ئەگەر ئەوان منداڵیان نەبێت ئەوە منداڵی ئەو خێزانانە زۆر دەبن کە خەمی ئەخلاقیانەی ژینگەو مرۆڤایەتیان کەمترە یان هەر نیە، ئەوکات منداڵی کەمئەخلاقەکان یان بێئەخلاقەکان زۆر دەبن کە ئەگەری هەیە وەک ئەو خێزانەی لێی پەروەردەبون کەمتر گرنگی بە‌ئەخلاق‌و پرسە ئەخلاقییەکان‌و ژینگە بدەن، هاوکات منداڵی ئەو خێزانانەش کەم دەبن یان هەر نامێنن کە لەو ڕوانگە ئەخلاقییەوە پرسەکانی ژینگەو مرۆڤایەتی دەبینن. ئەوکات ژینگەو مرۆڤایەتی زەرەردەکەن.\nمن لێکچونێک لەنێوان دەنگنەدانی کەسە ناڕازی‌و ڕەخنەگرو توڕەکان لەگەڵ ئەو کەسە خەمخۆرانەی ژینگەو مرۆڤایەتی دەبینم، کە پیتە سینگ هانیدان منداڵیان بێت. من پێموایە کە کەسە ڕەخنەگرو ناڕازی‌و توڕەکانی کۆمەڵگەی کوردستانی لە‌کەسە هەرە دڵسۆزو خەمخۆرەکانی کۆمەڵگەی ئێمەن، بۆیە ئەگەر ئەوان دەنگ نەدەن ئەوە شانسی ئەو کاندیدانە زۆرتر دەبێت کە کەسانی کەمتر خەمخۆرترو دڵسۆزتر دەنگیان پێدەدەن. ئەوە بەو مانایە نیە کە ئەو کەسانەی کە دەنگدەدەن خەمخۆرو دڵسۆز نین بەڵکو بەو مانایەیە کە ئەگەر کەسە ناڕازی‌و ڕەخنەگرو توڕەکان بەشداری هەڵبژاردن بکەن ئەوە شانسی دەرچونی کاندیدە باشەکان لە‌کاندیدە کەمباشەکان یان خراپەکان زیاتر دەبێت.\nبۆیە من پێموایە کە کەسە ناڕازی‌و ڕەخنەگرو توڕەکان پێش هەموو کەسێک دەبێت بەشداری دەنگدان بکەن‌و هانی خەڵکی دیکەش بدەن کە دەنگ بدەن بە‌کاندیدە باشەکان. لێرە حەزدەکەم دو شتی دیکەش بڵێم ئەوانیش ئەمانەن:\nیەکەم، دەبێت کوردستانیان لەوە بگەن کە ئەوەی لە‌کوردستان هەیە، هەڵبژاردنە، واتە بەشێک لە‌پڕۆسەی دیموکراسی نەک تەواوی دیموکراسی. دەبێت ئەوەش بزانن کە پڕۆسەی دیموکراسی (ئەوەی بە‌دیموکراتازەیشنیش ناودەبرێت) بەبەردەوامبونی پڕۆسەکە چاکترو باشتر دەبێت نەک بە‌پچڕاندنی. بەشدارینەکردن پچڕاندنی پڕۆسەکەیە.\nدوەم، دەبێت ئەوەش بڵێم کە پڕۆسەی دیموکراسی پڕۆسەیەکی درێژخایەنە، دیموکراسخوازان دەبێت پشودرێژبن‌و کۆڵنەدەن.\nبڵاوكراوه‌ته‌وه له 10-05-2018


ئایا کاتێ کەسێک حەج بۆ کەسێک دەکات پاداشتی تەواو وەردەگرێت ولەتاوان پاک دەبێتەوە؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nحەج و عومرەحوکم و ئادابەکانى بەدەل حەجئایا کاتێ کەسێک حەج بۆ کەسێک دەکات پاداشتی تەواو وەردەگرێت ولەتاوان پاک دەبێتەوە؟\nئایا کاتێ کەسێک حەج بۆ کەسێک دەکات پاداشتی تەواو وەردەگرێت ولەتاوان پاک دەبێتەوە؟\nبەنیسبەت هەڵسەنگاندنی حەج کردنی مرۆڤ بۆ غەیری خۆی ئایا وەک حج کردن وایە بۆ خۆی یاخود زیاتر ویاخود کەمتر ، ئەوا لەلای خودایە وخودا خۆی دەزانێت .\nوەهەروەها گوتویانە :\nهەرکەسێک حەج یاخود عومڕە بۆ کەسێکی تر بکات جا بەپارە بێت یاخود بەخۆڕایی ئەوا پاداشتەکەی بۆ ئە کەسەیە کەحەجەکەی بۆ کردووە، وئومێد وایە ئەو کەسەش پاداشتێکی گەورەی دەس کەوێت بەگوێرەی نیەتەکەی ، حەتمەن هەرکەسێک بچێت بۆ کەعبە وسوننەت وعیبادەتێکی زۆر بکات ، ئەوا خێرێکی زۆری هەیە گەر نیەتی بۆ خودا یەکلایی کاتەوە .\nوە الإمام ابن حزم رحمه الله دەڵێت :\nداود دەڵێت : بەسەعیدی کوڕی موسەیبم گوت : ئەی باوکی محمەد، ئایا پاداشتەکە بۆ کێیە بۆ ئەو کەسەیە کەحەجە دەکات یاخود بۆ ئەو کەسەیە کەحەجەکەی بۆ کراوە؟ گوتی : خوا پاداشتی بۆ هەموان داناوە .\nابن حزم دەڵێت : سەعید ڕاست دەکات .\nجا ئەو کەسە کەحەجەکە بۆ کەسێکی تردا دەکات کاتێ کە نوێژ لەکەعبەی پیرۆزدا دەکات و قورئان دەخوێنێت وجگە لەمانەش ئەوا پاداشتەکەی بۆ خۆیەتی نەک ئەو کەسەی کەحەجەکەی بۆ دەکات .\nوە الشيخ محمد بن صالح العثيمين رحمه الله دەڵێت :\nهەموو ئەو پاداشتانەی کەتایبەتە بەحەجەوە ئەوا بۆ ئەو کەسەیە کەحجەکەی بۆ دەکرێت ، بەڵام پاداشتەکانی تر وەک نوێژ و تەوافی سوننەت وخوێندنی قورئان ئەوا بۆ ئەو کەسەیە کەحەجەکە دەکات نەک ئەو کەسەی حەجەکەی بۆ دەکرێت .\nئەحکامەکانی تایبەت بە بەدەل حەج (وەڵامى 14 پرسیار سەبارەت بە حەج کردن بۆ مردوو و نەخۆش) ئایا مەرجە ئەو کەسەی حەجەکەی بۆ دەکات ناوی ئەو کەسە بزانێت کەحەجی بۆ دەکات؟ کەسێک پارە و تواناى هەبێ بچێت بۆ حەج ئایا دروستە کەسێکى تر لە جیاتى خۆى بنێرێ حەجى بۆ بکات؟ پێویستە ئەو کەسەى حەجەکەمان بۆ دەکات چ مەرجێکى تێدابێ؟ بەدەل حەج بۆ چ کەسێک دروستە بکرێت؟ وە ئەگەر کەسێک فەقیر بێ بەدەل حەجی بۆ دەکرێت؟\nسەردان: ١,٠٢٨ بەش: حوکم و ئادابەکانى بەدەل حەج\nپرسیاری دواترمنداڵێک لەخێزانێکی کافر لەدایک ببێت ، ئیتر بۆ خودا دەیخاتە ئاگرەوە گەر ئەو کەسە گەورە بوو و لەسەر ئەو کوفرە مرد ؟پرسیاری پێشترئایا دەبێ بەس منداڵى خۆى حەجى بۆ بکات یان دروستە کەسی بێگانەش حەج بۆ مردووت بکات؟


ل هندستانێ فیلەکە قاتل هات دەستەسەر کرن - دارکا مازی\nل هندستانێ فیلەکە قاتل هات دەستەسەر کرن\nچاڤکانیێن فەرمی یێن هندستانێ راگهاند کو ئەفسەرێن سەر ب یەکەیێن پاراستنا ژینگەهێ فیلەکە ب ترس دەستەسەر کر، ئەڤ هەیوانێ مەزن ببوو سەدەما کوشتنا 5 کەسان، لێ د هەوەکە بەرفرە ئا پۆلیس و ئەفسەرێن سەر ب یەکەیێن پاراستنا ژینگەهێ،ئەڤ فیلە تێ دەستەسەر کرن.\nل گۆر راپۆرەکە AFP ئەفسەرێن ژینگەهێ ب رێیا بکارئانینا مێش هنگڤان، ب جیێ ڤی فیلی کەتن کو ئەڤ بو دەما چەند رۆژان بوو خوە ل باکوورا ویلایەتا ئۆسامە ڤەشارتی.\nئەفسەرێ بەرپرس د ڤی واری دە راگهاند، رێکارێن داویێ ئیرۆ مە ئەنجام دانە، دو گولە بەر ب ڤی فیلی هاتینە ئاڤێتن، تاکو ئەڤ فیل ئارام ببە. هەروەها راگهاند کو رێکارێن پێویست ژ بوو ڤەگوهاستنا ڤی فیلی ژ بۆ دارستانەکە دوور ژ مرۆڤان دەست پێ کریە.\nئەڤ ئەفسەرێ دارستانێ دبێژە: ئەڤ فیل بوویە سەدەما کوشتنا 3 ژنان و 2 زەلامان.\nئەفسەرێن ناڤچەیا کو فیلی ئێرش کریە سەر دبێژن: ب وێ رادەیا کو پاراستنا جانێ مرۆڤان ژ بۆ مە گرینگە، ئەوقاس ژی ئازادیا ڤی هەیوانی، هەرچەند کو هەیوانەکە وەحشی یە ژ بۆ مە گرینگە و یەکە ژ ئەرکێن مە ئێن سەرەکە، ژبەر ڤێ یەکێ وێ ئەڤ فیل وەرە هنارتن ژ بۆ جيه‌كه ئێمن.\nراپۆر ئاماژێ ب ڤێ یەکێ ددن کو د دەما 5 سالێن داویێ دە، 2300 کەسان ژ ئەگەرێ ئێریشا فیلان ل هندستانێ، جانێ خوە ژ دەست دانە.\nژ سالا 2011ان هەیا نها 700 فیل هاتنە کوشتن، ئەڤ د دەمەکێ ده یە کو پسگرێک نە ژ فیلایە، بەلکو سەدەما ڤێ یەکێ، بچووک بوونا جیێ ژیارا ڤان هەیوانا یە.


فۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | 30-08-2015\n- ئەو خەڵکە بە رەگەز عەرەبانەی کە پێشتر لە جەلەولا و ناوچەکانی دەوروبەری دادەنیشتن و ماوەی ساڵێکە ئاوارەی شاری بەعقووبە بوون، دوو خۆپیشاندانیان دەستپێکرد و داوای ئەوەیانکرد کاری بەپەلە بکرێت بۆ گەڕانەوەیان بۆ ناحیەی جەلەولا. - لەناوچەی فارقینی سەربە شاری ئامەد، منداڵێک لە ئەنجامی تەقینەوەیەکدا ژیان لەدەست دەدات و کەسێکی تریش بریندار دەبێت. - لەناوچەی سلۆپی سەربەشاری شڕناخی باکوری کوردستان، پۆلیسی تورک سێ گەنجی کورد لە ماڵێکدا گولەباران دەکەن و هەرسێ گەنجەکە کەناسنامەیان ئاشکرا نەکراوە شەهید دەبن و تەرمەکانیان لەلایەن پۆلیسەوە دەبرێت. - شەپۆلێکی خۆڵبارینی چڕ ناحیەی جەلەولای گرتووەتەوه و ئاراستەکەی روو لە خانەقینە، ئەو شەپۆلە خۆڵبارینە بۆ یەکەمجارە بەو شێوازە چڕە ئەو ناوچانە بگرێتەوە. - لەدرێژەی لەسێدارەدانی زیندانیانی سیاسی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەبڕیاری دەزگا بەناو دادوەریەکانی ئێران ئەمڕۆش زیندانیەکی دیکەی کورد بەتۆمەتی کێشانی مادەی هۆشبەر لەسێدارەدراو تائێستاش تەرمەکەیان ڕادەستی کە سوکارەکەی نەکردوەتەوە.


دەربارەى فەلسەفەى قاڕەیی و شیکارى ٢\n(172) جار خوێندراوەتەوە\nبنەچەکانی فەلسەفەی قاڕەیی: لە «کانت»ـەوە تاوەکو ئایدیاڵیزمی ئەڵمانی\n٤- ململانێی یەکێتیی بوون و ململانێی ئەتایزم: ڕەنگدانەوەی بەرهەمەکانی جاکۆبی.\nسەرهەڵدانی ململانێی یەکێتیی بوون دەگەڕێتەوە بۆ بڵاوبوونەوەی کتێبەکەی جاکۆبی «نامەکان دەربارەی ڕێبازی سپینۆزا» ساڵی ١٧٨٥؛ بەرهەمەکە گوزارشتە لە نامەگۆڕینەوەکانی لەگەڵ مۆزیس میندلسۆن سەبارەت بە دانپیانانە شۆکئامێزەکەی گ. ی. لایسینگ دەربارەی کاریگەربوونی بە سپینۆزا. زۆرینەی بیرمەندانی ئەم سەردەمە بەشداری ئەم ململانێیە بوون، لەوانەش میندلسۆن و کانت و یۆهان هێردەر و یۆهان ڤۆلڤگانگ ڤان گۆتە و هامان. تا سەروەختی ئەم ململانێیە، بارۆخ دی سپینۆزا بەشێوەیەکی کاریکاتۆری وێنادەکرا، لەشێوەی فەیلەسووفێکی ئەقڵانیی باوەڕدار بە یەکێتیی بوون، یان خراپتر: لەشێوەی شەیتانێکی ئەتایست. ئەم ململانێیە ڕۆڵی هەبوو لە کۆتاییهێنان بەم وێنە کاریکاتۆرییە، بەتایبەت کاتێک نۆڤالیس وەها وەسفی سپینۆزا دەکات: «سەرمەست بە عەشقی خودا». بەڵام ئەمە کێشە ڕاستەقینەکە نەبوو، جاکۆبی دانپیانانەکەی لایسینگ دەربارەی کاریگەربوونی بە سپینۆزا، بەکاردەهێنێت بۆ پیشاندانی ڕەخنە ناوەکییەکانی ڕۆشنگەری. جاکۆبی دەیویست ئەوە دەربخات فەلسەفەکەی سپینۆزا پارادایمی ئەقڵانییەتە، هەروەها ئەگەر کەسێک پەیوەست بێت بە ئەقڵانییەتەوە، سەری لە ئەتایزمەوە دەردەچێت؛ بۆیە، پێچەوانەی کانت ـی «ڕۆشنگەر»، ئەقڵ دەبێتە هۆی داڕمانی هەموو باوەڕێکی ئایینی و ژیانێکی ئەخلاقی. جاکۆبی سەرباردەکات و پێیوایە ئەگەر وەها بێت، بژاردەیەکی ڕوون و دژوارمان لەپێشە و دەبێت بیگرینەبەر: یان دەبێت ئەتایزمی ئەقڵانیی ڕۆشنگەری پەیڕەوبکەین، یان دەبێت لەڕێگەی بازدانێکی ئیمانیی نائەقڵانییەوە ڕەتی بکەینەوە. جاکۆبی ئیلهامی ئەمە لە خوێندنەوەی کارەکانی باسکال ـەوە وەردەگرێت، باسکال پێیوایە: «هیچ شتێک لەگەڵ ئەقڵدا یەکانگیر نییە، هێندەی ئەم ڕەتکردنەوەیەی ئەقڵ». بەکارهێنانی ڕاستەقینەی ئەقڵ دەمانباتە سەر ئەو خاڵەی دەبێت ئەودیوی بدۆزینەوە: هەمان قەڵەمڕەوی ئیمان. ڕوانینەکەی جاکۆبی بۆ باسکال، بایەخی گەورەی هەبوو بۆ ڕەخنەگرێکی دیکەی ئەقڵانییەتی سیکولار، واتە سورێن کریکەگارد. مەسەلەی دانانی ئەقڵ و ئەقڵانییەت بەرامبەر نائەقڵانییەتی بەشێکی گەورەی بوونی مرۆڤ؛ پیشاندەری ململانێیەکە لەناو نەریتی فەلسەفەی قاڕەییدا و تا ئێستا درێژەی کێشاوە؛ بۆ نموونە: ململانێی مۆدێرنیزم و پۆستمۆدێرنیزم کە سیمای دیاری هەشتا و نەوەدەکانی سەدەی بیستەمە. بایزار لەسەر حەق بوو کاتێک گوتی: «زیادەڕۆیی نابێت گەر بڵێین ئەم ململانێیە یەکێک لە دیارترین مەسەلە سەرەکییەکانی نەریتی فەلسەفەی قاڕەیی دیاریدەکات؛ ئەویش مەسەلەی باڵادەستیی ئەقڵە. بەمەش ڕیشەی «قەیرانی پۆستمۆدێرنە» دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٧٨٦».\nدووەم مەسەلە بۆ دیاریکردنی ڕێڕەوی فەلسەفەی قاڕەیی بریتییە لە ململانێی ئەتایزم. ئەم ململانێیە ساڵی ١٧٨٩ دەستپێدەکات، بەم هۆیەوە، ساڵی ١٧٩٩ فیختە بە تۆمەتی ئەتایزم لە زانکۆی یەنا دووردەخرێتەوە. ڕیشەی ئەم ململانێیە دەگەڕێتەوە بۆ بڵاوبوونەوەی چەند نامیلکەیەکی مشتومڕساز و سەرچاوە‌نادیار لە ساڵی ١٧٩٨، ئەمەش دوا‌بەدوای بڵاوبوونەوەی چەند وتارێک لەسەر دەستی فیختە و فەیلەسووفی گومناو فریدریک فۆربێرگ، دەربارەی پێگەی ئایین و ئەخلاق. چیرۆکی دەرکردنی فیختە جێگەی داخە، تاڕادەیەک هاوشێوەی چیرۆکی ئەتایست‌بوونی بیرتراند ڕاسڵ ـە لە نیویۆرک ساڵی ١٩٤٠؛ وەختێک لە کۆلێژەکەی دوورخرایەوە، دوای ئەوەی هەڵمەتێکی ناوزڕاندن دژی ڕاگەیانرا، بەوەی بانگەشەی ئەتایزم دەکات و بۆچوونی لیبراڵانەی هەیە دەربارەی ئاکارە سێکسییەکان. جۆزێف گۆڵدشتاین _پارێزەری خاتوو جین کای، ئەو کەسەی هەڵمەتەکەی دژی ڕاسڵ ڕاگەیاند_ وەها وەسفی ڕاسڵ دەکات: «داوێن‌پیس، هەوەسباز، لادەر، هاندەری ئارەزووە سێکسییەکان، بەدکار، تەسکبین، درۆزن، داماڵراو لە هەموو بەها ئەخلاقییەکان». چ وەسفێکە! بەڵام فەیلەسووفەکان لە سەردەمی سۆکرات ـەوە بە گەندەڵکردنی ئەخلاقی گەنجان تۆمەتبار دەکرێن. هەرچەند یەنا ـی سەدەی هەژدەیەم جیاوازە لە مانهاتن ـی چلەکانی سەدەی بیستەم، بەڵام ئەوکات ناوەندی بیری فەلسەفیی ئەڵمانی بوو، لانکەی مەزنترین ئەقڵەکانی ئەو سەردەمە بوو (فیختە، شلیگیل، نۆڤالیس، شیلینگ)، هاوکات سەرچاوەی سەرهەڵدانی ڕۆمانسیزمی ئەڵمانیی پێشین یان ڕۆمانسیزمی یەنا ـیە.\nهەرچەند وردەکارییە مێژووییەکانی ئەم مشتومڕە سەرنجڕاکێش و بێزارکەرە لەیەککاتدا، بەڵام تەنها ئەوکاتە بایەخێکی فەلسەفی وەردەگرێت، وەختێک ساڵی ١٧٩٩، جاکۆبی بۆچوونەکەی دەردەبڕێت لە بەرهەمەکەیدا «نامەیەک بۆ فیختە». لەم بەرهەمەدا بۆ یەکەمجار بەکارهێنانی فەلسەفییانەی چەمکی «نیهلیزم» بەدی دەکەین. وەک جاکۆبی بەئاسانی ئاماژەی پێدەکات، ڕوانگەی فیختە _ناسراو بە ئایدیاڵیزمی فیختە_ بریتییە لە نیهیلیزم. بۆ تێگەیشتن لەمە، دەبێت بگەڕێینەوە بۆ ڕەخنەی کانت لە میتافیزیکی کلاسیک وەک پێشتر ئاماژەی پێدرا، لێرەدا نەوەک هەر درککردنی مرۆڤ بۆ ئۆبێکتەکانی میتافیزیکی کلاسیک (خودا، ڕۆح) ڕەتدەکاتەوە، بەڵکوو شیمانەی ناسینی (شت_لە_خۆیدا) و ئەو شتەی کانت ناویدەبات بە بناغە «نۆمیناڵ»ـەکانی خود، ئەوانەی بوونێکی فینۆمیناڵیان نییە، ڕەتدەکاتەوە. تێزە سەرەکییەکەی جاکۆبی ئەوەیە: زیندووکردنەوەی ئایدیاڵیزمی ترانسێندێنتاڵی کانت لەلایەن فیختەوە، سەردەکێشێت بۆ «ئیگۆیزم»ـێکی دەسکورت کە هیچ زانیارییەکی نییە دەربارەی (شتەکان_لە_خۆیاندا). ئەمە نیهیلیستییە، چونکە ڕێگە بە هەبوونی هیچ شتێک نادات لە دەرەوەی ئیگۆ یان دابڕاو لە ئیگۆ؛ کەچی ئیگۆ هیچ نییە جگە لە بەرئەنجامی «هێزی ئازادی خەیاڵکردن». جاکۆبی لە بڕگەیەکی سەرنجڕاکێشدا دەڵێت:\n«ئەگەر بەرزترین ئاستی تێڕامان و بیرکردنەوەم بریتی بێت لە ئیگۆ بەتاڵ و پەتی و ڕووتەکەی خۆم، بە سەربەخۆیی و ئازادییەکەی خۆیەوە؛ کەواتە تێڕامانی ئەقڵانی و ئەقڵانییەت بۆ من دەبێتە لەعنەت و بەڵا، لە بوونی خۆم بێزار دەبم».\nلەبەرامبەر ئەو شتەی وەک مۆنیزمـی ئایدیاڵیزمی فیختە لێی دەڕوانێت، جاکۆبی بانگەشە بۆ فۆرمێک لە دوالیزمی فەلسەفی دەکات، بەجۆرێک لەودیو گەڕانی فەلسەفییەوە بەدوای حەقیقەتدا، بازنەی حەقیقەت بوونی هەیە، ئەمەش تەنها لەڕێگەی ئیمان و دڵەوە پێی دەگەین. دووبارە، ڕەخنەی جاکۆبی لە فیختە، ڕەخنەکەی باسکال لە دیکارت دەخاتەوە یادمان؛ وەختێک نیهیلیزم تۆمەتی جیهانی مەسیحی بوو بەرامبەر ئەقڵانییەتی سیکولار. لێرەوە، ئەو هەڵبژارنە وجودییەی لەپێشماندایە _ناکرێت لەڕێگەی ئەقڵانییەتەوە بسەلمێت، بەڵکوو دەبێت گرەوی لەسەر بکەین_، بریتییە لە ئایدیاڵیزمی فیختە، ئەمەش نیهیلیستییە چونکە ڕێگە بە زانینی هیچ شتێک نادات لەدەرەوەی هەڵسەنگاندنەکانی ئیگۆ؛ لەگەڵ دوالیزمی جاکۆبی، کە وەک شتێکی «وەهمی» لێی دەڕوانێت، چونکە بانگەشەی ئەوە دەکات خودا جەوهەری ئەقڵە بەبێ ئەوەی بەشێوەیەکی ئەقڵانی بیسەلمێنێت. جاکۆبی بەکورتی دەڵێت:\n«بەڵام مرۆڤ یەک بژاردەی لەپێشە: نیهیلیزم یان هەبوونی خودا. ئەگەر نیهیلیزم هەڵبژێرێت، خۆی دەکات بە خودا؛ واتە وەهم دەگۆڕێت بۆ خودا، چونکە بەبێ هەبوونی خودا، مرۆڤ و شتەکانی دەوروبەری دەبنە وەهمێک. دووپاتی دەکەمەوە: یان ئەوەیە خودا بوونێکی سەربەخۆیە و لەدەرەوەی من بوونی هەیە؛ یاخود من خودام. ئەگەری سێیەم بوونی نییە».\nلە ئەگەری نکۆڵیکردن لە خودا، سەرکێشی دەکەین بە گۆڕینی مرۆڤ بۆ خودا؛ ئەمەش هەبوونی ئیغرا و فریوێکی پرۆمیتۆس‌ـیە لەناو ئایدیاڵیزمی کانت و فیختەدا، بەجۆرێک مرۆڤ دەبێتە نوسخەیەکی هاوڕەنگی خودا و لە نەبوونەوە دەئافرێنێت (دەبێت ئاماژە بکەین بە ڕۆمانەکەی ماری شێلی «فرانکشتاین» (١٨١٩)، ناونیشانە لاوەکییەکەی «پرۆمیتۆسی مۆدێرن» بوو، وەختێک دڕندەیەکی شێواو دەبێتە هەڕەشە بۆ سەر ئەقڵانییەتی زانستیی ڕۆشنگەری).\nبۆ ڕوونکردنەوەی هەندێک لە شوێنەوارەکانی نەریتی فەلسەفەی قاڕەیی، چەند نموونەیەکی دی دەخەمەڕوو. ئەگەر نیهیلیزم پاساوی تۆمەتبارکردنی ئیگۆیزمی فەلسەفی بێت، وەختێک هەموو شتێکی ڕەقی ناو جیهانی پێش دەرکەوتنی کانت دەبێتە هەڵم، ئەوا مرۆڤ دووپاتکردنەوەیەکی سەیر دەبینێت بۆ ڕەخنەکەی جاکۆبی دەربارەی ئیگۆیزمی کتێبەکەی ماکس شتێرنەر «ئیگۆ و خۆی» (١٨٤٤)، ئەو کتێبەی کەوتەبەر ڕەخنەیەکی توندی مارکس و ئەنگڵس لە کتێبی «ئایدۆلۆژیای ئەڵمانی» (١٨٤٦). ئەوەی جاکۆبی ڕەخنەی لێدەگرت گوایە نیهیلیزمە، شتێرنەر بەشێوەیەکی ئەنارشیستانە ستایشی دەکات وەک ڕێگەی ڕزگاربوونی تاک. کاتێک من هیچ نەبم، وەک شتێرنەر دەڵێت، «ئەوکات ئەم هیچ ـە مانای خاڵیبوون نییە، بەڵکوو هیچێکی داهێنەرم، ئەو هیچەیە کە من لێیەوە وەک داهێنەری هەموو شتێک دێمەدەرێ». وەک دەرئەنجامێکی هەڵەی هەوڵەکەی بۆ دەرخستنی ئەوەی گوایە ڕەخنەی هیگڵ و فۆیەرباخ لە ئایین هێشتا ئاڵاوە لە ڕوانگەی ئایینی؛ وەڵامی شتێرنەر بۆ مەسەلەی «ماهییەتی مرۆڤ» بریتییە لە گۆڕینی ئیگۆ بۆ نوسخەیەکی هاوڕەنگی خودا؛ لێرەوە مرۆڤ دەبێتە خود_هۆکاری هۆکارێتی، هەمان خود_هۆکاری تایبەت بە لاهوتی سەدەکانی ناوەڕاست. لە بوونگەرایی سارتەردا، هەمان ئەو فەلسەفەیەی دوای سەدەیەک ڕەنگدانەوەیەکی گەورەی شتێرنەری تێدا بەدی دەکرێت، لەناو جیهانێکی بێ‌خودا و نیهیلیستییدا، مرۆڤ خاوەنی ئازادییەکی پڕجۆشە بۆ بەخودا‌بوون. هەر بەم هۆکارە، سارتەر بەم دەربڕینە کۆتایی بە کتێبی «بوون و نەبوون» دەهێنێت: «مرۆڤ جۆشوخرۆشێکی بێکەڵکە».\nبەهەمانشێوە، لە وێناکردنی دۆستۆیڤسکییدا بۆ کاراکتەری کریلیۆڤ ـی نیهیلیست لە ڕۆمانی «شەیتانەکان» (١٨٧١)، دەتوانین ڕوانگەی جاکۆبی بۆ گرەوەکەی باسکال بەدی بکەین:\n«هەرکەسێک خوازیاری ئازادیی ڕەها بێت، دەبێت بوێری خۆکوشتنی هەبێت؛ ئەوەی بوێری خۆکوشتنی هەبێت، فێری نهێنی فریودان بووە. ئەگینا هیچ ئازادییەک نییە؛ ئەمە هەموو شتێکە، لەپشت ئەمەوە هیچ شتێک نییە. ئەوەی بوێری خۆکوشتنی هەبێت، خودایە. ئێستا هەموومان دەتوانین ئەمە بکەین، بەمەش هیچ خودایەک بوونی نابێت، هیچ شتێک بوونی نابێت. بەڵام هێشتا کەس وەهای نەکردووە».\nدۆستۆیسڤسکی ئەم هەڵوێستە بە «خۆکوژیی لۆژیکی» ناودەبات؛ ئەمەش واتە _وەک لە یاداشتەکانیدا دەڵێت_ پاش ئەوەی مرۆڤ خۆی لە ئاژەڵان بەرزتر کردەوە، ئەوکات «سەرەکیترین» و «گەورەترین» و «بڵندترین» ئایدیای بوونی مرۆڤ بوو بە: باوەڕهێنان بە نەمریی ڕۆح. کاتێک ئەم باوەڕە دادەڕمێت، وەک ئەوەی دۆستۆیڤسکی لە نیهیلیزم و بێباکی چینی ڕۆشنبیری ڕوسی سەدەی نۆزدەیەمدا بەدی دەکات، خۆکوشتن تاکە چارەسەری لۆژیکییە؛ کەچی دەبینین، کریلیۆڤ کە باوەڕی بە نەمریی ڕۆح نەماوە، دەیەوێت کتێبێک بنووسێت دەربارەی ئەو هۆکارانەی وا دەکەن مرۆڤەکان خۆیان نەکوژن.\nبەم چەشنە، دەتوانین بڵێین هێڵێک هەیە لە نەریتی فەلسەفەی قاڕەییدا، ئەم هێڵە لە ڕەخنەکردنی کانت لەناو بەرهەمەکانی هامان و جاکۆبی ـیەوە بۆ ئایدیاکانی کریکەگارد و شتێرنەر و دۆستۆیڤسکی _ئایینی و ئەتایستی_ دژ بە ئەقڵانییەت درێژە دەکێشێت، تا دەگاتە بوونگەرایی فەرەنسی لەپاش جەنگ لای سارتەر و کامۆ.\n٥- یەکخستنی دوالیزمەکانی کانت\nشوێنەواری هاوبەشی ڕەخنەکردنی فەلسەفەی کانت لە هەشتا و نەوەدەکانی سەدەی هەژدەیەمدا، بریتییە لەوەی باوەڕی ڕۆشنگەری بە ئەقڵ زیاتر لە هەموو کاتێک زیاتر لاوازبوو؛ وەک بایزار ئاماژەی پێدەکات: «کانت ڕێگر نەبوو بەرامبەر خودوێرانکردنی ئەقڵ، بەڵکوو هاندەری بوو». ئاشکرایە زانینی ئەوەی ئایا ئەم ڕوانینەی کانت پاساوێکی فەلسەفی هەیە یان نا، بابەتێکی دیکەیە. مەسەلەکە ئەوەیە، زنجیرەیەک مشتومڕ کە نەریتی فەلسەفەی قاڕەیی دیاریدەکەن لەم خاڵەوە سەرچاوە دەگرن، بەبڕوای من، دەبێت لەسەر ئەم بناغەیە لە فەلسەفەی قاڕەیی تێبگەین.\nڕێگەم بدەن ئەنجامگیرییەک بکەم بە گەڕانەوە بۆ ئەو ئارگۆمێنتەی گوایە کانت زنجیرەیەک دوالیزمی بۆ جێهێشتووین پێویستیان بە یەکخستنە. ئەمە یەکێکە لە ڕەخنەکانی ئەو فەیلەسووفەی وا کانت بە باشترین ڕەخنەگری خۆی لەقەڵەمیداوە، ئەویش سالۆمۆن مەیمون ـە. ڕەخنەکانی مەیمون ساڵی ١٧٩٠ لەژێر ناونیشانی «وتارێک دەربارەی فەلسەفەی ترانسێندێنتاڵ» بڵاوکرایەوە. ڕوانگەی ئەو لەوەدا خۆی دەبینێتەوە، دوالیزمی کانت لەنێوان تێگەیشتن و هەستدا، ئەوەی جەوهەری ئایدیاڵیزمی ترانسێندێنتاڵ پێکدەهێنێت، هێندە توند و قووڵە، بەجۆرێک ڕێگرە لە شیمانەی کارلێکی نێوان کۆنسێپتی ئەپریۆری و حەدەسی ئەزموونی. ئەمەش واتە ئارگۆمێنتی ئەنجامگیریی ترانسێندێنتاڵ لەڕێگەی هەمان ئەو دوالیزمەوە ڕەتدەکرێتەوە وا کانت بۆ چەسپاندنی ئەم ئەنجامگیرییە گریمانەی دەکات. ئەمە هەمان ئەو شتەیە هەندێک لە فەیلەسووفە قاڕەییەکان بە «خود_لێکدژیی ئەنجام» ناویدەبەن.\nگرنگ ئەوەیە بزانین ڕەخنەکانی مەیمون چ کاریگەرییەکی هەبوو لەسەر فەلسەفەی پاش کانت. چۆن دەتوانین بەسەر دوالیزمە ناڕاستەکانی ناو سیستەمی کانت ـدا زاڵبین؟ لێرەدا، پێویستمان بە پرەنسیپێکی بڵند و یەکخەرە، بەجۆرێک بەدەر بێت لە هەموو ڕەخنەیەک. لەم پرسیارەوە، ئایدیاڵیزمی فیختە و ئایدیاڵیزمی ئەڵمانی سەریهەڵدا. فیختە ئەم پرەنسیپە یەکخەرەی لەناو چالاکیی سوبێکتدا دۆزییەوە. دوالیزمی تیۆر و پراکتیک لەڕێگەی لەخود_ڕامانی سوبێکت و ئاگاییەکەی بە ئازادی یەکخرا. فیختە لە کتێبە بەناوبانگەکەیدا «ڕێبازی زانست» (١٧٩٤)، دیراسەی ئەم ڕوانگەیەی کرد. بەپێچەوانەوە، لای شیلینگ ـی لاو، پرەنسیپی یەکخەر بریتییە لە هێز یان ژیان، ئەمەش لە فەلسەفەکەیدا دەربارەی سروشت گوزارشتی لێکراوە. ئەم پرەنسیپە، لای هیگڵ بریتییە لە ڕۆح؛ لای شۆپنهاوەر بریتییە لە ویست؛ لای نیچە بریتییە لە هێز؛ لای مارکس بریتییە لە پراکسیس؛ لای فرۆید بریتییە لە نەست، لای هایدگەر بریتییە لە بوون. ئەم لیستە دەشێت درێژە بکێشێت. ئامانجەکە ئەوەیە بزانین مەسەلەی سەرەکی لە فەلسەفەی قاڕەییدا لەم ڕەخنەکردنانەی کانت ـەوە سەرچاوە دەگرێت، دەبێت هەر لەم سیاقەشدا لێی تێبگەین.\n- Continental Philosophy: A Very Short Introduction, Simon Critchley, Oxford University Press, 2001.\n- الفلسفة القارية: مقدمة قصيرة جدا, سايمون كريتشلي, ترجمة احمد شكل, مؤسسة هنداوي , 2016.


ئەوکاتەی حەقیقەت دەبێتە سیناریۆ!\nئەوکاتەی حەقیقەت دەبێتە سیناریۆ!\nبەرپرسانی هەرێم نابێ نیگەران بن لەوەی گەر كەسێکیش بەپشتێنی بۆمبڕێژکراوەوە لەناوەراستی شارێکی هەرێمی کوردستاندا دەستگیربکەن و روحی سەدان هاوڵاتی ڕزگار بکەن، بەشێک لە هاوڵاتیان وەک سیناریۆ سەیریبکەن!\nقسەکردن لە ئێستادا نابێ لەسەر ئەوەی بێت دانپێدانانەکەی مەلا ئیسماعیل و هێرشەکەی سەر بینای پارێزگای هەولێر سیناریۆ بوو یان نا، بەڵکو دەبێ لەسەر ئەوە بێت بۆ چالاکی هێزە ئەمنییەکان لە لایەن بەشێک لە هاوڵاتیانەوە وەک سیناریۆ سەیردەکرێت.\nبەکارهێنانی دەزگا ئەمنییەکان و چالاکی هێزە ئەمنییەکان لە ململانێ سیاسییەکان و کپکردنی دەنگی ئازاد و ئۆپۆزسیۆن و ناڕازی لە دەسەڵات لە پێشوودا، بووەتە هۆکاری ئەوەی دەزگا ئەمنییەکان متمانەیان لای بەشێک لە هاوڵاتیان نەمێنێت و کارە ڕاستەقینەکانیشیان وەک سیناریۆ وێنابکرێت.\nهەر وەک چۆن لەپێشوودا هاوڵاتیان نەیانتوانی ئەوە قبوڵبکەن، کە سەردەشتی عوسمانی تیرۆکراو تیرۆریست بێت و تۆمەتی فەرمانی دەستگیرکردنەکەی ڕەوانشاد نەوشیروان مستەفا بۆ هێرشکردنە سەر کونسوڵی وڵاتان لە هەولێر ڕاست بێت و هێرشی تیرۆریستان لە کاتی خۆپیشاندانەکانی ١٧ی شوبات لە سلێمانی سیناریۆ نەبێت، ئاواش ناتوانن ئێستا بە ئاسانی باوەڕ بەهەموو ڕوداوێکی ئەمنی بکەن گەر بەڵگەی تەواویش بونی هەبێت... هەرچەندە هێزە ئەمنییەکان ڕۆڵی سەرەکییان بینیوە لە ئارامی و ئاسایشی هەرێمی کوردستان.\nمەترسی بێمتمانەیی لەنێوان دەزگا ئەمنییەکان و هاوڵاتیاندا، هێندەی ئەو توندەڕەو تیرۆریستانەی کە دەستگیرکراون یان لەهەرێمدا دەسوڕێنەوە، مەترسی لەسەر ئێستا و داهاتووی هەرێمی کوردستان هەیە.\nئەمە پرسێکی جدییەو دەبێت دەسەڵاتدارانی ئێستا و داهاتووی هەرێمی کوردستان وەک یەکێک لە مەترسییە گەورەکان سەیریبکەن و پارتە سیاسییەکان لە بەرنامەی هەڵبژاردن و پلانەکانیاندا گفتوگۆی لەبارەوە بکەن و پلانی تایبەتیان بۆی هەبێت.


Diplomatic Magazine | نێچیرڤان بارزانى، قاسەیەکى قەرزارو بەتاڵ بۆ مەسرور بارزانى بەجێدەهێڵێت\n٣٠ ملیار دۆلار قەرز وەک میرات بۆ کابینەى نوێ دەمێنێتەوە\nهەرچەندە لاى هەندێک نێچیرڤان بارزانى وەک دەوڵەتمەدارو پیاوێکى سیاسی و دبلۆماسى سەیر دەکرێت، بەڵام رایەکى گشتیش لەسەر ناوبراو هەیە کە ئەندازیارێکى سەرکەوتوو نەبووبێت لە ماوەى ساڵانى رابردووى حوکمرانیدا.\nهەندێک بەڵگە ئەوە دەسەلمێنن کە نێچیرڤان بارزانى مێژووى سیاسیى رابردووى پڕە لە کەموکورتى.\nبەڵگەکانیش زۆرن بۆ ئەوەى بیسمەلمێنن کە ناوبراو لەگەڵ وەسف و سەناى یارەکانیدا، کۆمەڵێک رەخنەى توندو جدیش رووبەرووى بۆتەوە لەوانەش:\nیەکەم: سەفەقات و رێکەوتنى نهێنى\nنێچیرڤان بارزانى هەمیشە وەک پیاوى رێکەوتنە نهێنییەکان وێنا کراوە، کە لەگەڵ وڵاتانى دەرەوە کۆمەڵێک رێکەوتنى نهێنى سەیرو سەمەرەى ئەنجامداوە بەبێ ئاشکرا کردنى وردەکارى و خستنە رووى زانیارییە گرنگەکان بۆ راى گشتى.\nبەتایبەت رێکەوتنى لەگەڵ تورکیا لەبوارى نەوت بۆ ماوەى ٥٠ ساڵ، کاتێک پرسیاریش لە ئاشتى هەورامى وەک وەزیرێکى نزیک لە ناوبراو دەکرا دەربارەى گرنگ و وردەکارى رێکەوتنەکە، بێ منەتانە وەڵامى دەدایەوە دەیگووت: پێویست ناکات هاوڵاتیان بەهەموو شتێک بزانن.\nهەروەها رێکەوتنى ناوبراو لەگەڵ رۆز نەفتى روسى بۆ ماوەى ٢٥ ساڵ، کە ئەمەش هەر بە نهێنى مایەوە و راى گشتى کاتێک بەمەى زانى کە میدیا جیهانییەکان بڵاویان کردەوە.\nئەمە سەرەراى ئەوەى لەناوەراستى ساڵانى نەوەدەکانەوە نێچیرڤان بارزانى هەر لەدروستکردنى پەیوەندى لەگەڵ عودەى کورى سەدام حسێن بۆ فرۆشتنى نەوت تاکو ئەمرۆ وەک بازرگانێک بەردەوامە و نەوت دەفرۆشێت. کە لەم رێگەیەشەوە بووەتە خاوەنى چەندین مۆڵ و کۆمپانیا و کەناڵ و خانوو زەوى و..شتى دیکە.\nهەزارەها کەسى بۆ حزبەکان بە نایاسایی و بندیوار دامەزراندووە و خانەنشینى کردوون.\nدووەم: گەندەڵى و دامەزراندنى موچەخۆرى بندیوار\nلەماوەى چەند ساڵى رابردووى حوکمرانى ناوبراودا، بە لێشاو موچەخۆرى بندیوارى بۆ حزبەکان (بەتایبەت یەکێتى و پارتى) دامەزراندووە، کە هەریەکەیان بۆ مەرامێک و رێکەوتنێکى تایبەتى بووە.\nئەمەش بووەتەهۆى ئەوە لە ئێستادا حکومەت بکەوێتە ژێر بارى کۆمەڵێک موچەخۆرى زۆرى بندیوارەوە، کە هەر وەزارەتێک کۆمەڵێکى بەردەکەوێت بۆ چارەسەرکردنى ئەم کێشەیەش کاتێکى زۆرى دەوێت، کە وەزیر هەبووە بەدرێژایى ماوەى کارکردنى لە وەزارەتەکەیدا تەنها سەرقاڵى ئەم بابەتە بووە.\nسێیەم: گەندەڵى و فەشەلى ئیدارى\nبەپێى زانیارییەکان نێچیرڤان بارزانى زۆربەى جار، بۆ ماوەى ٦ مانگ کۆبوونەوەى بە وەزیرەکانى کابینەکەى نەکردووە، کە ئەمەش ئاماژەیەکە بۆ بێ منەتى وبە گرنگ سەیر نەکردنى بارودۆخى ژیان و گوزەرانى هاوڵاتیان.\nهەرکاتێک، هاوڵاتیانیش بەتایبەت لەرێگەى ئەندام پەرلەمانەکانەوە رەخنەیەکیان رووبەروو کردبێتەوە ئۆتۆماتیکى هەڵچووە و بەتوندى وەڵامى بەرامبەرى داوەتەوە.\nئەم بێ منەتییەى ناوبراو بووەتە هۆى گەندەڵى و بیرۆکراتییەت لە سیستمى ئیدارى هەرێمى کوردستان، کە هاوڵاتیان رۆژانە دەناڵێنن بەدەستییەوە.\nهەروەها گەندەڵى کابینەکەى گەشتۆتە ئاستێک، هەرچەندە بەریارى ئەنجومەنى وەزیران دامەزراندن بەهەموو شێوەیەک راگیراوە، بەڵام لەماوەى چوار ساڵى رابردوودا زۆرترین کەس و نزیکى نێچیرڤان بارزانى بە نایاسایی و نهێنى دامەزراون کە هەندێکیان کراون بە راوێژکارى ناوبراو.\nبەهۆى ئەو قەیرانە دروستکراوەوە کە لە کابینەکەیدا خوڵقێنرا، حکومەت ٣٠ ملیار\nچوارەم: قەیرانى موزەیەف\nلە کۆتا کابینەى نێچیرڤان بارزانى کە سەرۆکایەتى دەکرد، قەیرانێکى موزەیەف خوڵقێنرا ( کە تیایدا حزب پارەدارو حکومەتیش بێ پارە بوو) تاکو ئەمرۆش ئەو قەیرانە بەردەوامە کە هەموو سێکتەرەکانى گرتەوە.\nبە برینى موچەى فەرمانبەران و مامۆستایان دەستى پێکرد، کە بووە هۆى وەستانى پرۆسەى خوێندن لە هەرێمى کوردستان.\nئەمەش وایکرد کابینەکەى ناوبراو (کابینەى هەشتەم) دەستى کرد بە قەرزکردن لە ناوو دەرەوەى وڵات، کە لەئێستادا هەم قەرزارى وڵاتانى دەرەوە و هەم قەرزارى بەڵێندەرو موچەخۆرانى هەرێمى کوردستانە.\nکۆى قەرزەکانى کابینەکەیان بە ٣٠ ملیۆن دۆلار ئەژمار دەکرێت، کە ئەمەش وەک میراتێک بۆ کابینەى دواتر دەمێنێتەوە و دەبێتە مەسرور بارزانى شان بداتە ژێرى و بیانداتەوە.\nمەسرور بارزانى دەبێت ئەوە باش بزانێ کە ئامۆزاکەى رێگەى گوڵرێژکراوى بۆ بەجێنەهێشتووە.!\nمەسرور بارزانى رووبەرووى چى دەبێتەوە؟\nمەسرور بارزانى ئەبێت ئەوە باش بزانێت کە "رێگەیەکى گوڵرێژکراوى بۆ بەجێ نەهێڵراوە" بۆیە دەبێت چاوەروانى قاسەیەکى قەرزارو خاڵى بکات.\nهەرچەندە باس لەرێکەوتنێکى نهێنى نێوان هەرێم و بەغداد دەکرێت، کە بریارە بەغداد قەرزى فەرمانبەران بداتەوە لەماوەى چوار ساڵى داهاتوودا، بۆ ئەم کارەش پێویست دەکات سەرۆکى داهاتووى هەرێم هەمیشە پێیەکى لەبەغداد بێت و نەهێڵێت پەیوەندییەکانیان تێک بچێت.\nبەڵام یەکەم ئەمرۆ جارێکى دیکە باس لە سەرهەڵدانەوەى کێشەکانى نێوان هەرێم و بەغدا دەکرێت، دووەم ئەمە تەنها قەرزى موچەخۆرانە، و قەرزى بەڵێندەرو ئەو وڵاتانەش قەرزیان لێکراوە دەمێنێت و دەبێت (برا گەورە) بیداتەوە.


دایەڵۆگێكی ڕۆشنبیری وئەدەبی لەگەڵ خاتوو گەلاوێژ\nبە مەبەستی هە ڵسەنگاندنی وێب سایتی Galawezh.com گفتوگۆی چەند دۆسیەیەكی ئەدەبی و ئەدەبیاتی گەلاوێژخان، دەستەی وێب سایته‌كه (پ.د.زاهیر لەتیف كەریم وپ.د.نیان نەوشیروان مەستی و ژینۆ عەبدوڵڵا)، و مامۆستا مستەفا ساڵح كەریم ودكتۆر حەمە دلێر میسری ودكتۆر شێركۆ عەبدوڵڵا وستران عەبدوڵڵاو محەمەد عوسمان سەردانی خاتوو گەلاوێژ ساڵح فەتاح یان كرد.\nلەم دانیشتنەدا جەخت كرایە سەر چەند تەوەرێك كەهەندێكیان پەیوەندی بەوێب سایته‌كه‌وه هەبوو ئەوانی تریش بەڕۆشنبیریەتی گشتی و ئەدەبیاتی گەلاوێژ بەتایبەتی.\nدانیشتنەكەش كەشوهەوایەكی ئازادانەی لەخۆ گرتبوو ولەهەمان كاتیشدا تەواو دووركەوتبۆوە لەچەمكە سیاسی وفیكرییەكانی سەردەم. بەپێچەوانەوە سەرجەم ئامادەبووان تەواوی سەربەستی ڕادەربڕینیان هەبوو كەبێگومان كۆی بۆچوونەكان لەبەرژەوەندی ڕۆشنبیرییەتی كوردیدا بوو.\nزۆربەی پرسیارەكانیش ڕووبەڕوی خاتوو گەلاوێژ دەبووەوە و ئەمیش بەئاستێكی بەرزی ڕۆشنبیرییەوە وەڵامی زۆرێك لەپرسیارەكانی دەدایەوە.\nلەو نێوەندەشدا ئامادەبووان دەكەوتنە گفتوگۆیەكی ڕاشكاوانەی ڕۆشنبیرییەوە وەك ئەوەی هەمووان لەیەك كاتدا بەشدار بن لەئامادەكردنی پرسیارەكان ووەڵامەكانیشی.\nبەشێك لەپرسیارەكان تەرخانكرا بۆ ئەزموونی گەلاوێژ و لەمیانەی دایەڵۆگەكاندا ئامادەبووان گەیشتنە ئەو ڕاستییەی كەبنەمای چیرۆك و ڕۆمانەكانی گەلاوێژ سوودێكی زۆری لەواقیعی كۆمەڵگا بینیوە بەتایبەتی چینی هەژار وزوڵملێكراوەكان.\nئەمەش بەو مانایەی كەگەلاوێژ لەنزیكەوە وبەهۆی تێكەڵبوونی بەچینە جیاوازەكانەوە توانیوێتی لەناخی تاكی كوردی بگات و بەرجەستەشیان بكات.\nئەمە جگە لەسوود وەرگرتن لەئەزموونی كەڵە نووسەرە عەرەب وئەوروپاییەكان.دواتر جۆری پرسیارەكان گۆڕا بەرەو گرنگیدان بەوێب سایتی گەلاوێژ كەئێستا نزیكەی نیوەی بەرهەمەكانی گەلاوێژ چۆتە نێو پڕۆسەی دابەزینی بەرهەمەكان بەبێ بەرامبەر.\nلەئایندەیەكی نزیكیشدا بەرهەمەكانی تر دەچنە نێو هەمان پڕۆسەوە.لەهەمان كاتدا باس لەوەش كرا كەبەشێك لەبەرهەمەكانی گەلاوێژ وەرگێڕێتە سەر زمانە بێگانەكان بەنموونەی زمانی عەرەبی وئینگلیزی.\nئەمە جگە لەوەی كە بۆ جارێكی تر سەرجەم بەرهەمەكانی گەلاوێژ چاپ بكرێتەوە و بەڕاستەوخۆ بكەوێتە بەردەست خوێنەرانەوە. ئەم كارەش لەئایندەیەكی نزیكدا بەئەنجام دەگەیەنرێت. ئامادەبووان و بەشدرابووان تەواو دانیشتنەكەیان دەوڵەمەند كرد.\n*بەرێوبەری سایتی گەلاوێژ\nپێویستە پیاوان خۆیان لەم خواردن و خواردنه‌وانه به دوور بگرن\nپێنج زانیاری گرنگ كەنەتزانیوە\n10 زانیاری بەسود\nهەڵكەوت زاهیر لەگەڵ پاڵەوانی فیلمی ریسالە دەركەوت\nحه‌وت منداڵی هه‌یه‌و له كچه‌كه‌ی جوانتره\nدرێژی زمانی پیاو و ژن بزانە\nچەند زانیارییەك بۆ پشوودان بە مێشك\nپێنج دەوڵەمەندترین مرۆڤەكانی جیهان بناسە\nپێش ئەوەی لالەنگی بکڕیت ئەم ڕێنماییانە ڕەچاو بکە\nفڕۆكه‌یه‌كی نه‌فه‌رهه‌ڵگر 2017 فڕی و 2018 نیشته‌وه\nوێنه‌كێشه‌كه‌ی تۆم و جێری كۆچی دوایی كرد


بڕیارە ئەمڕۆ حكوومەتی هەرێمی كوردستان دەروازەی سێماڵكا بەڕووی رۆژئاوای كوردستاندا بكاتەوە.\nبەپێی سەرچاوە نزیكەكانی حكوومەتی هەرێمی كوردستان ئەمڕۆ پێنج شەممە بۆ ماوەیەكی كاتی دەروازەی سێماڵكا لەگەڵ رۆژئاوای كوردستان تا كاتژمێر 4ی ئێوارە دەكرێتەوە.\nسەرچاوەیەكی حكوومەتی هەرێمی كوردستان لە سنوورەكە، ئاشكرایكرد ئامانج لە كردنەوەی دەروازەكە بۆ گەڕانەوەی ئەو هاووڵاتیانەی رۆژئاوای كوردستانە كە ماوەیەكی زۆرە لە باشووری كوردستانن و رێگای گەڕانەوەیان لێگیراوە.\nهەندێك سەرچاوەی سیاسی دیكە دەڵێن لە ژێر فشاری ئەمریكادا دەروازەی سێماڵكا دەكرێتەوە و ئەمریكا نێوەندگیری باشوور و رۆژئاوای كوردستان دەكات.\nچەند هەفتەیەكە بەهۆی ناكۆكی نێوان فەرمانڕەوایانی باشوور و رۆژئاوای كوردستانەوە دەروازەی سەرەكی نێوان هەردوولا داخراوە.\nداخرانی ئەم دەروازەیە بووە بەهۆكاری مانەوەی ژمارەیەكی زۆری هاوڵاتی رۆژئاوای كوردستان كە بۆ كاری خۆیان هاتوونە باشووری كوردستان و هاوكات بووەتەهۆی بەرزبوونەوەی نرخی كەلوپەل و خۆراكیش لە رۆژئاوای كوردستان.\nلەنێوەندی شارەكان بەفر دەبارێت


زایینی: ١٨-١١-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٨/٢٧ - ١٢:١٨ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: عەزیم ئەلیاسی لە سەردانێکدا بۆ وەزارەتی دەرەوەی نوروێژ، دیدارێکی لەگەڵ شاندێکی وەزارەتی دەرەوە بە سەرپەرەستی شەل گوینار ئێریکسن پێک هێنا.\nڕۆژی هەینی، ڕێکەوتی ٢٦ی خەزەڵوەری ١٣٩٦ی هەتاوی، عەزیم ئەلیاسی نوێنەری حیزبی دێموکرات لە نۆروێژ، لە سەردانێکدا بۆ وەزارەتی دەرەوەی نوروێژ هێندێک پرسی تایبەت بە بارودۆخی کوردستان و ناوچەکەی خستە بەر باس که گرینگترینی ئەو پرسانە بریتی بوون لە:\nـ کارەساتی بوومەلەرزەکەی پارێزگای کرماشان، هاوکاریی خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە لێقەوماوان.\nـ کەمتەرخەمی رێژیم ئاخوندی لە گەیاندنی یارمەتی بە لێقەوماوان و تەنانەت ڕێگری کردن لە خەڵک بۆ ئەوەی یارمەتییەکان ڕاستەوخۆ نەگاتە دەستی زیان لێکەوتووان و چاوەنواڕی کوردەکان لە وڵاتی نوروێژ بۆ بەهاناوە هاتنی لێقەوماوانەوە.\nـ کێشەی کەرکووک و ناوچەکانی دیکە، دەستێوەردانەکانی ئێران لە عێراق و ناوچەکە و بەرپرسیاریەتی کۆمەڵگای نێودەوڵەتی بەرانبەر بە کورد.\nلە سەر کارەساتی بوومەلەرزەکەی پارێزگای کرماشان، لایەنی نوروێژی لەوە ئاگادار کرایەوە کە زیانەکانی ئەو ناوچانە زۆر زیاتر لەوەیە کە ڕێژیمی کۆماری ئیسلامیی ئێران باسی لێوە دەکات. هەر لەم پێوەندییەدا باسی کەمتەرخەمی ڕێژیمی ئێران لە یارمەتیدانی لێقەوماوان کرا. ئەمەش لە کاتێک دایە کە خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان وەک ئەرکێکی مرۆیی و نەتەوەیی لە هەموو شار و ناوچەکان بە هانای ئەو خەڵکەوە هاتوون. هەروەها باس لە بێ‌متمانەیی خەڵک بە کاربەدەستانی ڕێژیم کرا بۆ گەیاندنی یارمەتییەکان بە لێقەوماوان، بۆیە خەڵکی بۆ خۆیان هەوڵ دەدەن ئەو یارمەتییانە بگەیەننە دەستی خەڵکی ناوچەکە، بەڵام لە زۆر جێگادا ڕێژیم ویستوویەتی دەست بە سەر ئەو کەلوپەلانەدا بگرێت و لانیکەم نەهێڵێت یارمەتییەکان ڕاستەوخۆ لە لایەن خەڵکەوە بگاتە دەستی لێقەوماوان.\nوەک ئەرکێکی مرۆیی و لە هەمان کاتدا ئەوەی کە بەشێکی بەرچاوی ئەو لێقەوماوانە کەسوکاری کوردانی نیشتەجێی وڵاتی نۆروێژن، داوا کرا نۆروێژ درێغی نەکات لە تارمەتی گەیاندن بەو خەڵکەی کە تووشی کارەساتی بوومەلەرزەکە بوون. بەتایبەتی داوا کرا کە کار بۆ دەستەبەر کردنی سەرپەنا بۆ ئەو خەڵکە بکرێت. هەیئەتی نۆروێژیی باسیان لەوە کرد کە کێشەکە لەوە دایە کە کۆماری ئیسلامی نەک هەر داوای یارمەتی نەکردووە بەڵکوو ئەو وڵات و ڕێکخراوانەش کە ئامادەییان دەربڕیوە یارمەتی پێشکەش بکەن، داواکارییەکەیان ڕەت کراوەتەوە. بەڵام وێڕای ئەمەش ئەوەی ئیمە ئاگادار بین کۆمیتەیەک لە وەزارەتدا کار لە سەر پرسەکە دەکات بە قسەی هەیئەتی نورویژیی بڕیارە لە ئەنجامی هەوڵەکانیان ئاگادارمان بکەنەوە.\nلەسەر مەسەلەی کەرکووک و کێشەی نێوان هەرێم و بەغداد باسی ئەوە کرا کە کۆماری ئیسلامیی ئیستا لەسەر عەرز دەسەڵاتی لە عێراقدا هەیە و ئامریکا زیاتر ئاسمانی ئەو وڵاتەی لە دەست دایە. هەر لەم بارەوە باس لەو مەترسیانە کرا کە لە لایەن سپای پاسدارانەوە و لە ڕێگای تاقمەکانی سەر بە سپاوە لە نیو حەشدی شەعبی لەسەر حیزبەکانی ڕۆژهەلات و بە تایبەتی خەڵکی سیڤیلی سەر بەم حیزبانە لە نێو کەمپەکان و لە هەرێمی کوردستان نیشتەجێن کرا و داوای ئەوە کرا کە کۆمەڵگای نێودەوڵەتی ئاگاداری ئەم مەترسیانە بن.\nهەیئەتی ناوبراویش هەستیان بەو مەترسیانە کردبوو کە لە ئەنجامی دەستێوەردانەکانی کۆماری ئیسلامی لە عێراق و ناوچەکە دروست بوون. پێشیان وابوو کە سنوورەکانی ٢٠٠٣ بۆ عێراق هێڵی سوور بووە، بۆیە شەڕ لەوە بەشە درێژەی نەبووە.


ئایین وه‌ك واقیعێكی ئه‌نترپۆلۆژی – Denegkan\nئایین وه‌ك واقیعێكی ئه‌نترپۆلۆژی\nbyبڕوا\tApril 7, 2009\tگشتی\nـ گفتوگۆیه‌ك له‌گه‌ڵ رێجێ دۆبرێ ـ\nوه‌رگێڕانی له‌عه‌ره‌بیه‌وه: بڕوا عه‌لادین\n"ئاگری پیرۆز" كتێبێكی تازه‌ی فه‌یله‌سوفی فه‌ره‌نسی رێجێ دۆبرێیه كه تێیدا چاره‌سه‌ری كێشه لاهوتی و ئایینییه‌كان ده‌كات وه‌ك ته‌واوكه‌ری كتێبه‌كه‌ی پێشووی "سه‌رده‌می كۆن و سه‌رده‌می تازه له‌ڕێی سه‌د پارچه ئامرازی كه‌له‌پوری دانسقه‌ی هونه‌ری شێوه‌كارییه‌وه". هه‌ر به‌م بۆنه‌یه‌شه‌وه "لۆفیگارۆ ماگازین" ی فه‌ره‌نسی دیالۆگێكی له‌گه‌ڵدا سازكردووه و دۆبرێی ناوبانگڕۆێشتویش به‌شۆڕشگێڕییه‌كه‌ی له‌شه‌ست و حه‌فتاكاندا، هه‌ست و مه‌به‌ستی خۆی به‌رامبه‌ر "خواوه‌ندی كاتۆلیك" نیشانده‌دات و به‌نه‌غمه‌یه‌ك كه رۆحییه‌تی گه‌مه به‌سه‌ریدا زاڵه، باس له‌بۆچوون و بیروبڕواكه‌ی ده‌كات و وه‌ڵامده‌داته‌وه.\nلۆفیگارۆ: له‌كتێبی "ئاگری پیرۆز" دا وادیاره مێژووی باوه‌ڕ‌و لایه‌نگیری ئایینی‌و جوگرافیاكه‌یت كه‌شفكردووه، هه‌روه‌ها ئه‌وه ڕوونده‌كه‌یته‌وه كه ئه‌و لایه‌نگیرییه له‌یه‌ك كاتدا هه‌ڵبـژارده‌ی كۆمه‌ڵگه مرۆییه‌كان هه‌وێنی به‌رله‌جه‌نگه‌كانه. چۆن گه‌یشتیته سه‌ر ئه‌و بڕوایه‌ی كه بڵێیت خودا له‌زینده‌گی مرۆڤدا بایه‌خ‌و گرنگی خۆی هه‌یه، له‌كاتێكدا تۆ زیندانی بوویت‌و خه‌باتگێڕێكی شۆڕشگێڕی سه‌ر به‌ڕێبازی ماته‌ریالیزم بوویت؟\nدۆبرێ: ئه‌گه‌ر بگه‌ڕێمه‌وه بۆ جه‌وهه‌ری مه‌سه‌له‌كه ئه‌وا ده‌ڵێم ئه‌وه‌ی كه وایلێكردم له‌بابه‌تی ئایینی بكۆڵمه‌وه، په‌شۆكانه رۆحییه‌كه‌ی خۆم نه‌بوو. ئه‌گه‌ر جه‌ساره‌ت بكه‌م ئه‌وا ده‌ڵێم ئه‌و مه‌سه‌له‌یه خودایش تێده‌په‌ڕێنێت، مادامه‌كی زۆر ئایینی دیكه‌ی بێ خودا هه‌ن. ئه‌وه نامۆبوونێكی زۆر توندوتیژ.. بگره زۆر تاڵیشه: ساڵی 1967 له‌بۆلیڤیا بۆ پڕۆژه شۆڕشگێڕییه‌كه‌مان پشتمان به‌به‌رگری یان كه‌مته‌رخه‌می هیندی به‌ست. وه‌ك ده‌وڵه‌تدۆستێك وامانده‌زانی كه شۆڕش نیشتمانه‌و دادپه‌روه‌رییش واته لایه‌نگیری‌و ئینتیما. به‌ڵام پاشتر بۆمان ده‌ركه‌وت كه ئه‌وی دییش بوونی هه‌یه، ئه‌وانی دییش هه‌ن، چونكه كه سه‌یری هیندییه‌كانم ده‌كرد، ده‌مبینی من چی ده‌ڵێم ئه‌وان تێیناگه‌ن: من به‌ئیسپانی قسه‌ده‌كه‌م، ئه‌وان به "ئایمارایی" یان "غوارانی"، من وه‌كو ئه‌مریكی ـ لاتینی له‌خۆمانم ده‌ڕوانی، كه‌چی به‌لای ئه‌وانه‌وه ئێمه له‌ئه‌ستێره‌یه‌كی دیكه‌وه هاتبووین. ئه‌م كه‌شفكردنه‌ی یاده‌وره‌ییه‌كانی دیكه و شوناسه جیاوازجیاوازه‌كان كه ساده‌ناكرێته‌وه، وایلێكردم پرسیار له‌هۆكاری جیاوازی نێوان گروپه مرۆییه‌كان بكه‌م، پرسیار له‌چۆنێتی كاریگه‌ری درێژایی زه‌مه‌ن له‌سه‌ر ئێستا بكه‌م.\nدواجار ئه‌وه‌ی كه خۆڕاگره‌و به‌رده‌وامده‌بێت باوه‌ڕه. كه‌واته كه‌شفه‌كه‌م بۆ ماته‌ریاڵی ئایینی جیاوازه له‌سه‌رسوڕمانم به‌رامبه‌ر فره‌كولتوری مرۆیی. به‌مانایه‌كی دی، كاره‌كه‌م زیاتر ئه‌نترۆپۆلۆژییه نه‌وه‌ك لاهوتی. ئه‌وه‌ی كه بۆ من گرنگه ماته‌ریاڵیزمی شت "فیزیا" كه‌یه‌تی نه‌وه‌ك هیولییه‌ته‌كه‌ی. گه‌ر مرۆڤ هه‌ر له‌كتێبخانه‌دا یان له‌ژووری وانه‌خوێندندا گینگڵ بخوات، ئه‌وا پاڵیلێده‌داته‌وه‌و شانداده‌داته سه‌ر یه‌قینه‌كانی، ته‌نانه‌ت وه‌كو سه‌لمێنراوی ئه‌قڵانی سه‌یریانده‌كات‌و به‌هیچ شێوه‌یه‌ك لێیان ناكۆڵێته‌وه. له‌قوڵاییدا ئه‌وه پره‌نسیپی واقیعه واملێده‌كات ناهۆشیاری ئایینی ببینم، ئه‌ڵبه‌ته له‌ڕێگه‌ی سۆفیزمه‌وه نا، به‌ڵكو به‌هۆی تیۆره‌و پراكتیكه‌وه. پێویسته ئه‌وه قبوڵبكه‌ین كه له‌م جیهانه به‌رفراوانه‌دا هیندیگه‌لێك هه‌ن كه یاده‌وه‌رییان وه‌ك یاده‌وه‌ری ئێمه نییه. دیاره هه‌ندێك كه‌شوهه‌وای "تان تان" و "په‌رستگای خۆر" هه‌ن، به‌ڵام هه‌موو ئه‌مانه باجی خۆیان هه‌یه كه مردووه‌كان له‌جه‌نگ و شكسته‌كاندا ده‌یده‌ن‌و وامانلێده‌كه‌ن له‌به‌ر ڕۆشنایی جوگرافیا و مێژوودا ڕوداوه‌كان بخوێنینه‌وه. هه‌ر ئه‌مه‌ش وایلێكردووم له‌مێژووی خۆمان، ئێمه‌ی خۆرئاوایی بكۆڵمه‌وه.. مه‌به‌ستم پاشماوه جێماوه‌كانی مه‌سیحییه‌ته.\nلۆفیگارۆ: كه‌واته تۆ وه‌ك واقیعێكی ئه‌نترۆپۆلۆژی زۆر قوڵ له‌ماته‌ریاڵه ئایینییه‌كان ده‌ڕوانیت. به‌ڵام ته‌واوی مێژووی تۆ مێژووی لاوێكی فه‌ره‌نسییه كه ئه‌گه‌ر له‌كه‌شوهه‌وای باوه‌ڕیشدا نه‌شونمای نه‌كردبێت، خۆ له‌ژینگه‌ی لایه‌نگیری‌و ئینتیمادا بووه.. وانییه؟\nدۆبرێ: تۆ بڵێ كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی كاتۆلیكی. منیش وه‌ك هه‌مووان باوه‌ڕی مه‌سیحییم جێهێشت‌و له‌ته‌مه‌نی پانزه ساڵیدا وازم له‌سروته‌كانیشی هێنا، تاوه‌كو ڕاسته‌وخۆ له‌مه‌سحییه‌تی له‌خوداوه‌نێردراوه‌وه بڕۆم به‌ره‌و مه‌سیحییه‌تی زانستی: مه‌به‌ستم لێكۆڵینه‌وه زۆر پڕوپوچه‌كانی زانكۆیه. پاشتر له‌نێوان ساڵانی 1967 بۆ 1971 خۆشبه‌ختانه چوار ساڵی ته‌مه‌نم له‌زینداندا برده‌سه‌ر، له‌به‌رئه‌وه‌یشی كه پاسه‌وانه ده‌به‌نگه‌كانی زیندانه‌كه نه‌یانده‌هێشت كتێبی سیاسی بخوێنمه‌وه، هه‌ر بۆیه به‌لای كتێبه كۆن‌و تازه‌كانی مێَژوودا بامدایه‌وه، هه‌روه‌ها دیستۆفسكی و سێرڤانتس..\nلۆفیگارۆ: به‌دوور له‌كه‌شفه فیكرییه‌كانی ماته‌ریاڵی ئایینی، ئایا له‌به‌رده‌م شانوشكۆ و كاریزمای پیاوه ئایینییه مه‌زنه‌كاندا ساده و ساكار نه‌بوویت؟\nدۆبرێ: با، له‌سه‌ر ئاستی ئاكار و مۆراڵ. من هه‌میشه له‌ژێر كاریگه‌ری ئه‌و نهێنییه‌دا بووم كه داخوازی قه‌شه‌و حاخامه‌كان دروستیده‌كات، واته ئه‌و كه‌سانه‌ی كه سه‌رمایه‌ی كه‌سایه‌تیه‌كه‌یان به‌سه‌روه‌توسامان‌و غرور‌و ده‌سه‌ڵاته‌وه نیه. له‌كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی ته‌واو ماته‌ریاڵیدا كه ته‌واوی ژیان به‌سه‌رمایه‌و سه‌روه‌توسامان سیستماتیزه‌ده‌كرێت، كه‌سانێكی دیكه هه‌ن سه‌ر به‌مۆدێل‌و ستراكتۆرێكی دیكه، كێشه‌یان باڵانمابوونه. من به‌ته‌نها قسه له‌سه‌ر قه‌شه و حاخامه‌كان ناكه‌م، به‌ڵكو مه‌به‌ستم ئه‌و كاهینه مه‌سیحییه‌ی مێگه‌لیشه كه هیچ شتێكی له‌و كاهینییه‌ته‌ی خۆی ده‌ستناكه‌وێت. له‌كۆمه‌ڵگه‌یه‌كدا كه به‌هیچ شێوه‌یه‌ك بڕوای به‌میتافیزیكا‌و ئه‌ودیوی شته‌كان نه‌ماوه، ئه‌وه‌تا خه‌ڵكانێك هه‌ن خۆیان بۆ ئه‌و ته‌رخانده‌كه‌ن‌و كڕنوشی بۆ ده‌به‌ن. من ته‌نانه‌ت له‌ساڵانی شۆڕشه‌كه‌یشمدا دژی كاهینی مه‌سیحی نه‌بووم. بۆ من كاهین برایه‌كی شۆڕشگێڕه، به‌تایبه‌تی له‌ئه‌مریكای لاتینیدا، چونكه بنه‌ما‌و كۆڵه‌كه‌كه‌ی پشته‌وه‌ی سۆسیالیزم كاتۆلیكه. هه‌ر ئه‌مه‌شه واملێده‌كات بیر له‌و كه‌سه بكه‌مه‌وه كه دواقسه‌ی بریتی نیه له‌بازرگانییه قه‌به‌كان و حسابه‌كانی بانك.\nچاكه‌ی قوربانیدان‌و نكۆڵیكردن له‌خود، ئه‌مانه ئه‌و شتانه‌ن كه له‌كاهینی خه‌باتگێڕ‌و هونه‌رمه‌نددا ده‌یانبینمه‌وه: سێ تایپی ڕه‌سه‌ن كه ملكه‌چی هه‌مان نرخ‌و به‌هاكانی زۆرینه نین. من ڕێزیان ده‌گرم.\nلۆفیگارۆ: له‌كاتی لێكۆڵینه‌وه‌تدا له‌تایپه‌كانی گۆڕانی باوه‌ڕی كۆگه‌لی بۆ ده‌زگا، شتێك هه‌یه كه نیگاو سه‌یركردنه ئه‌نترۆپۆلۆژییه‌كه‌ت زیندووده‌كاته‌وه‌و له‌سه‌ر ئاستی فیكرییش هه‌ستێكی مۆراڵئامێزت تێدا ده‌بینرێت.\nدۆبرێ: كاتێك ده‌مانه‌وێت له‌مه‌سه‌له‌ی نێوه‌نده ماته‌ریاڵییه‌كانی كولتور بكۆڵینه‌وه، دۆگمای یه‌كبوون له‌گه‌ڵ ئه‌وی دی ده‌بینینه‌وه. له‌لاهوتی مه‌سیحیشدا زۆر كلیلی فیكری هه‌ن بۆ ده‌رككردن به ڕووداوه‌كان‌و شیكردنه‌وه‌ی مه‌سه‌له گرنگه‌كانی وه‌ك كۆمۆنیكاسیۆن و ده‌زگا‌و لایه‌نگیری، ئه‌گه‌رچی به‌ڕێگه‌یه‌كی دنیاییش بێت. گرێچنه سه‌ره‌كییه‌كه‌ی میدیایش ئالێره‌دایه. ئێمه ناتوانین هه‌روا به‌ئاسانی هه‌موو ده‌سكه‌وته لاهوتییه‌كان وه‌لابنێین‌و پشتگوێیان بخه‌ین. له‌كاتی بیركردنه‌وه‌ماندا له‌كارایی سیمبولیستانه‌ی كه‌ره‌سته‌كان، له‌پێكهاته‌ی وشه‌و وێنه، له‌كاریگه‌ری گوتار‌و جوڵه، ناتوانین پرسیار له‌دروشم‌و سروته‌كان، له‌نهێنی، له‌بانگه‌شه‌كردن بۆ مـۆده‌ی هاتنه‌خواره‌ی ئینجیل نه‌كه‌ین.\nبێگومان له‌ته‌كنیكه‌كانی ڕێبه‌رایه‌تی و سه‌رۆكایه‌تیكردندا به‌ره‌و باوه‌ڕ تازه‌كردنه‌وه‌یه‌ك هه‌یه، له‌م بواره‌یشدا ئایینه‌كان هێشتا زۆر خاوێن‌و پاكیز خۆیان ده‌نوێنن. كه‌واته ئایینه‌كان خاوه‌نی ئه‌و شتانه‌ن كه ئێمه فێرمانكردوون‌و پێمان به‌خشیون.\nلۆفیگارۆ: له‌قوڵاییدا، تۆ باوه‌ڕت به‌خودا نییه، به‌ڵام باوه‌ڕت به‌هێز‌و ئیستاتیكای ماته‌ریاڵی ئایینی هه‌یه.\nدۆبرێ: من باوه‌ڕم به‌و ئایدیایه نییه كه ده‌ڵێت مه‌سیح كوڕی خودایه (…)، باوه‌ڕم به‌بوونی زیره‌كییه‌كی باڵا‌و پڕ له‌خۆشه‌ویستی نییه كه له‌پشتی هه‌وره‌كانه‌وه چاودێریمان بكات (…)، به‌ڵام به‌ڕاستیشی نازانم سه‌رچاوه‌ی ئایدیای ئایینی بگه‌ڕێنینه‌وه بۆ خورافه‌ت، بۆ تاریكی‌و جه‌نگ. به‌بڕوای من ئه‌وه هه‌ر ئایینه كه یارمه‌تی مرۆڤه‌كان ده‌دات پێكه‌وه‌بـژین‌و كۆمه‌كی یه‌كدی بكه‌ن، وه هه‌ر ئه‌ویشه پاڵیان پێوه‌ده‌نێت بۆئه‌وه‌ی ڕق له‌یه‌كدی هه‌ڵبگرن‌و بكه‌ونه كوشتن‌و بڕینی خۆیان.\nئه‌م ئاڵۆزییه هه‌موو ئایینه‌كان ده‌گرێته‌وه، چونكه بابه‌ته سه‌ره‌كییه‌كه‌یان مرۆڤه‌و هیچ سیفه‌تێكی خودایش له‌ئێمه‌دا بوونی نییه. خه‌ریكه ده‌گه‌مه سه‌ر ئه‌و بڕوایه‌ی كه بڵێم ته‌نها ڕێگه بۆ لێكۆڵینه‌وه له‌ناكۆكییه‌كانی مرۆڤ، لێكۆڵینه‌وه‌یه له‌مێژووه ئایینییه‌كه‌ی، هه‌روه‌ها درێژكراوه‌كانی له‌سروشتی باڵا‌و وه‌همه پیرۆز‌و گه‌نده‌ڵه‌كانیدا. به‌ڵام به‌لای منه‌وه ئه‌م ده‌ربڕینه هیچ ده‌لاله‌تێكی نێگه‌تیڤی نییه. ئه‌گه‌ر مرۆڤ ئاژه‌ڵێك بێت له‌بونه‌وه‌ره‌كانی دیكه گرنگتربێت‌و بایه‌خی زیاتربێت، ئه‌وه له‌به‌رئه‌وه‌یه كه خاوه‌نی وه‌همه، خاوه‌نی ڕابردووه.. ئاینده‌ی هه‌یه، بڕێكی زۆر خه‌یاڵ‌و فانتازیا گه‌مارۆیان داوه‌و هه‌ر به‌پێی ئه‌و خه‌یاڵ‌و فانتازیایه‌ش كارده‌كات، جا فانتازیاكه‌ی نه‌ته‌وه بێت، یان مه‌سیحییه‌ت، موسا بێت یان.. هتد. ده‌بێت ئه‌وه بزانین كه حه‌رفه‌كانی سه‌ره‌تای ئه‌م كێشه‌یه هیچ واقیعێكی پۆزه‌تیڤ‌و ڕووداوئامێز "حدپی" یان تێدا به‌دیناكرێت، به‌ڵام گرنگترین شتێكیش تێیاندا ئه‌وه‌یه كه بوونێكی به‌زه‌بریان هه‌یه.\nلۆفیگارۆ: خێزانه سیاسی‌و فیكری‌و هاوڕێكه‌ی تۆ بریتییه له‌چه‌پڕه‌وی. له‌ترادسیۆنی دروستبوونی چه‌پڕه‌وییشدا تێنه‌گه‌یشتن، یان له‌خراپترین حاڵه‌تیدا قینه‌به‌رایه‌تییه‌كی ئاشكرا به‌رامبه‌ر ئایین هه‌یه. تۆ چۆن ده‌توانیت ئه‌م لایه‌نه ڕێكبخه‌یت؟\nدۆبرێ: سه‌ره‌تا ده‌بێت ئه‌وه بزانین كه هه‌میشه چه‌پڕه‌وییه‌كی مه‌سیحی هه‌بووه. ته‌نانه‌ت ئه‌و شۆڕشه‌ی له‌ساڵی 1848 یشدا ڕویدا‌و دروشمه‌كه‌ی بریتیبوو له "ئازادی، یه‌كسانی، برایه‌تی"، شۆڕشێكی مه‌سیحی بوو. هه‌موو ئه‌م ده‌سته‌واژانه لای فینلۆن هه‌بوون.\nته‌واوی یۆتۆپیای سۆسیالیستی له‌بنه‌ڕه‌تدا یۆتۆپیایه‌كی مه‌سیحییه. دواجار هه‌ر ئه‌و گوێزانه‌وه‌یه‌ش بووه مایه‌ی سه‌رله‌نوێ به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌ی هه‌زاره‌ی مه‌سیحییه‌ت له‌هه‌زاره‌ی كۆمۆنیزمدا. پێویسته لێره‌دا "بیار باسكال" مان له‌یادبێت كه كه‌سێكی پسپۆڕ بوو له‌زمانه سلاڤییه‌كاندا. باسكال یه‌كه‌م به‌لشه‌فیستی فه‌ره‌نسی‌و خه‌باتگێڕێكی مه‌سیحی مه‌زن بوو كه شه‌یدای شۆڕشی 1917 بوو، وه پاشتریش باڵوێزخانه‌ی فه‌ره‌نسای له‌مۆسكۆ به‌جێهێشت‌و بوو به‌سه‌ربازێك له‌كۆمنترن. هه‌روایش "ئه‌مبیز درۆز"، ئه‌و قه‌شه‌یه‌ی كه بووه چاوی مۆسكۆ له‌پاریس‌و پارتی كۆمۆنیزمی سویسری دامه‌زراند.\nلای ئێمه كه‌مێك ئه‌و ترادسیۆنه شاراوه‌ته‌وه، به‌ڵام له‌وڵاته كاتۆلیكیه لاتینییه‌كاندا زۆر ئه‌كتیڤه.\nلۆفیگارۆ: پاپا یۆحه‌ننا پۆڵسی دووه‌م‌و جاك شیراكی هاوشێوه عه‌لمانییه‌كه‌ی، میلله‌تان هانده‌ده‌ن دژی جه‌نگ بوه‌ستنه‌وه. وا ده‌رده‌كه‌وێت هه‌ڵوێستی فه‌ره‌نسی ـ كه ئه‌وه ئومێدی هه‌موومانه ـ به‌ره‌و قۆناغێك له‌كامڵبوون بچێته پێشێ‌و هه‌ر ئه‌مه‌یش هه‌ماهه‌نگییه‌كی له‌نێو فه‌ره‌نسای نامۆبوودا دروستكردووه. ئایا پێویستناكات له‌هه‌مانكاتدا ترسمان له‌دووباره جه‌ختكردنه‌وه‌ی كاتۆلیكیش له‌سه‌ر شوناس هه‌بێت؟\nدۆبرێ: پێمان خۆشبێت یان نا، هه‌میشه یه‌هودییه‌ت له‌سه‌ر ئاستی شوناس جه‌ختده‌كاته‌وه سه‌ر خۆی، وه‌ك كاتۆلیك یان پرۆتستانتیزم. من وه‌كو خۆم، له‌مه‌سه‌له‌كه ده‌ترسم. پێویسته له‌حاڵه‌تی قسه‌كردن‌و پێداگرتندا له‌سه‌ر شوناس، نه‌كه‌وینه هه‌ڵه‌وه. هه‌ریه‌ك له‌و كاتۆلیكیه‌ته‌ی په‌یوه‌ست بووه به‌شوناسه‌وه‌و ئه‌و ئه‌رسۆزێكسیه‌شی كه كێشه‌كه‌ی تایبه‌ت بووه به‌شوناس، هیچ كات ده‌ره‌نجامی پۆزه‌تیڤیان لێنه‌كه‌وتۆته‌وه. ده‌بێت ئه‌وه بزانین كه ئایا ده‌توانین ئیراده و یاده‌وه‌ری، كه‌سایه‌تی كۆگه‌لی و ئازادی تاكه‌كه‌سی یه‌كبخه‌ین‌و له‌نێوانیاندا هه‌ماهه‌نگییه‌ك دروستبكه‌ین. دیاره هیچ وه‌ڵامێكی پێشوه‌خت‌و حازربه‌ده‌ستمان له‌به‌رده‌ستدا نیه. هه‌میشه شوناسه‌كان په‌یوه‌ندییان به‌پرۆسه‌كانی به‌رییه‌ككه‌وتن‌و له‌یه‌كدی دورخستنه‌وه‌وه هه‌یه، په‌یوه‌ستن به‌نه‌مانی ئه‌وانی دیكه‌وه، به‌ئاوه‌ژوبوونه‌وه‌وه. به‌ڵام ده‌شتوانن په‌ناببه‌نه به‌ر وزه‌ی دیالۆگئامێز، پشت به‌كۆمه‌ڵێك بنه‌ما ببه‌ستن كه له‌نێوانی خۆیاندا هه‌ماهه‌نگن.\nلۆفیگارۆ: به‌ڵام له‌فه‌ره‌نسادا مه‌ترسییه‌ك له‌گۆڕێدایه كه ڕه‌نگه ببێته مایه‌ی دووباره جه‌ختكردنه‌وه‌ی شوناسه ململانێسازه‌كان له‌سه‌ر پێكه‌وه‌ژیانێكی په‌شێوی نێوان غیتۆ جیاوازه‌كان. ئه‌مه مه‌ترسییه‌كی زۆر گه‌وره‌یه و وایكردووه كه ڕه‌وتی فه‌ره‌نسی ـ باڵانمابوونی باڵی كۆماری ـ به‌باشی نه‌ڕوات.\nدۆبرێ: من ڕام وانییه. توانای دژایه‌تیكردنی به‌رژه‌وه‌ندی ناسیۆنالییانه‌ی شۆڤێنیزمی ئه‌مریكی گلۆبالیزه‌كراو، واته بوونی وزه‌و ئه‌كتیڤبوونێكی زۆر باشی به‌رهه‌ڵستیكردن به‌رامبه‌ر ترادسیۆنێكی دیاریكراو، سه‌رباری هه‌موو كۆتوپێوه‌نده‌كان. هه‌ستده‌كه‌م ئه‌مڕۆ ئه‌نتلجنسیا زۆر لاوازتره له‌پیاوێكی ئاسایی سه‌رجاده، ئه‌مه به‌بێئه‌وه‌ی بمه‌وێت خه‌ڵكی سه‌رجاده بكه‌مه ئه‌فسانه. به‌لای منه‌وه ناواخنی زه‌وی توندوتۆڵتر و مه‌حكه‌متره.\nلۆفیگارۆ: ڕاڕا نیت به‌رامبه‌ر به‌جوڵانه‌وه‌ی ئیسلام كه له‌هه‌موو جیهاندا‌و له‌نێویشیدا له‌فه‌ره‌نسا خه‌ریكی كۆكردنه‌وه‌ی سه‌رتاپای هێزه‌كانیه‌تی، به‌تایبه‌تی پاش شكستی ناسیۆنالیزمی عه‌ره‌بی؟ ئایا به‌ڕای تۆ ئیسلام مه‌ترسی نییه؟\nدۆبرێ: به‌دڵنیاییه‌وه له‌جیهاندا زۆر شۆڕش ده‌بینین پابه‌ندن به‌شوناسه‌وه‌و "جۆرج ده‌بلیو بۆش" یش هیچ ئایدیایه‌كی نیه له‌باره‌یانه‌وه‌و له‌كاتی داگیركردنی به‌غادا مه‌ترسییه‌كانی بۆ ده‌رده‌كه‌وێت. ئه‌و بۆی ده‌رده‌كه‌وێت كه ناكرێت یاسای ئه‌مریكی وه‌ك یاسایه‌كی جیهانی به‌سه‌ر هه‌موو جیهاندا زاڵبكات، به‌بێئه‌وه‌ی باجه‌كه‌ی بدات. من ده‌ڵێم به‌ته‌نها ئه‌مریكییه‌كان مافی كاری ئه‌نترۆپۆلۆژییان نییه، به‌ڵكو خه‌ڵكی دیكه‌یش مافی هه‌یه.\nلۆفیگارۆ: تۆ ڕێگه به‌خۆت ناده‌یت له‌بواری رۆحانییه‌تدا كاربكه‌یت، به‌ڵام شه‌یدایی‌و ئاره‌زووی خۆیشت به‌رامبه‌ر ئه‌و رۆحانییه مه‌زنانه ناشاریته‌وه، بۆ نمونه نساك..\nدۆبرێ: من شه‌یدای گوڕوتینی هه‌ندێك له‌هاوچه‌رخه‌كانمانم، شه‌یدای ئاماده‌گی‌و توانایانم بۆ زینده‌گییه‌كی دابڕاو له‌بت‌و كه‌ره‌سته هاوچه‌رخه‌كانی په‌رستن: سه‌روه‌توسامان، وروژاندنی سێكسی، تاكێتی پادشا. من له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و كه‌سانه‌دا خۆم وه‌ك شه‌لێك ده‌بینم كه ده‌ڕوانێته پاڵه‌وانێكی جیهانی یاری گۆڕه‌پان‌و مه‌یدانی سه‌د مه‌تری.\nمن ئه‌وانه به‌وه‌رزشكاره یه‌زدانییه مه‌زنه‌كان ده‌بینم، ئه‌وانه وه‌رزشكاره‌كانی مرۆڤدۆستین‌و توانایه‌كی له‌ڕاده‌به‌ده‌ریان هه‌یه بۆئه‌وه‌ی دۆخی ئاسایی خۆیان تێبپه‌ڕێنن.\nـ سه‌رچاوه: پاشكۆی (الف یا‌و).\nPrevious ماچەکانی باران …..عومه‌ر سه‌یده\nNext تۆ ……هۆشه‌نگ شێخ محه‌مه‌د


ئەو جانتا قورسەی ماکگۆرک کە لەهەموو سەفەر و کۆبوونەوەکانیدا بەبن دەستیەوەن . پێدەچێت ئەم دوا فایلیەیان گرانترین و سەخترینیان بێت کە چارەنووسی سیاسی کەسی ماکگۆرک و داهیە و فێڵەکانی هەمووی لەمەیاندا بەکاربهێنێت، ماکگۆرگ لەنێوان بڕیارەکەی سەرۆکەکەی- دۆناڵدترامپ و زەحمەتی جێبەجێ کردنیدا گیرۆدەببێت . بۆیە هەرێمی کوردستانی کردووە بە دەرگای فەشەل یان سەرکەوتنی لەم ئەرکە قورسەدا .\nئێستا دەرگای دەرچوون لەو ئەرکە قورسە بەلای ماکگۆرکەوە لە کوردستاندایە . کوردستان و دەنگەکانی یەکێتی و پارتی لە پارلەمانی بەغدادا دەتوانێت بەلانسێکی ئەمریکی - ماکگۆرکی لە حکومەتی ئاییندەی عێراقدا دروست بکەن کە هیچ نەبێت نەهێڵێت هەموو حکومەتە عێراقیەکە ئێرانی بێت . هەروەها لە ڕێگای کوردەکانەوە باڵانسی ئەو هێزە بکات ( حەشدی شەعبی ) کەبەچەکی ماکگۆرک و وڵاتەکەی تەجهیزکراون بە عەقڵ و عەقیدەی ئێرانی تەوجی دەکرێن . لەهەمان کاتدا هێندەی نەماوە بۆ جێبەجێکردنی بڕیارەکەی ترامپ و ئابڵۆقەدانی ئابووری ئێران کە دەشێت دەروازەکانی هەرێمی کوردستان ببنە بۆری هەناسەی ئابووری بۆ ئێران . هیچ مەرجێکیش بەسەر هەرێمەوە نیە کە پابەند نەبێت بەو بڕیارە ئەمریکیەوە . لەحاڵێکدا کەسی ماکگۆرک لە پرسی ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی هەرێمی کوردستان و داگیرکردنەوەی کەرکوک لەلایەن حەشدی شەعبی و سوپای عێراقەوە بە چەکە ئەمریکیەکان و سەرپەرشتی ئێرانیەکان لەدیدی سەرکردە سیاسیەکانی هەریەک لە پارتیەکان و یەکێتیەکان بە خیانەتی ئەو لە هاوپەیمانیەکەیانی دەزانن . لێرەدا دڵنەوایی کردنەوەی ماکگۆرک بۆ ئەو سەرکردانە لەگەڵ کەمێک فشاردا ناتوانێت بەئاسانی پەیوەندیەکانی خۆی لەگەڵ ئەواندا بخاتەوە پێش ١٦ ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٧ .مەگەر بەو مەرجە نهێنیانە ڕازیان بکات کە لە هەولێر و سلێمانیەوە لەسەری دایدەنێن .\nهەرچەندە ڕوون نیە مەرجەکان چین و بەڵێنەکانی ماکگۆرک چۆنە ، بەڵام بەپێ ی قەبارە و قورسی ئەمجارەی جانتاکەی ماکگۆرک بەتایبەتی لە مەلەفی یەکێتی نیشتمانی کوردستاندا کە هاوسنوور و دۆستی نزیکی ئێرانە هەست بە چنینی سیاسەتێکی ورد دەکرێت !


پارێزەرانی سزادراوانی بادینان تانەیان لە بڕیارەكەی دادگای پێداچوونەوەدا – لڤین پرێس\nتیمی پارێزەرانی سزادراوانی بادینان تانەكانیان پێشكەشی دادگای پێداچوونەوە كرد، پارێزەرێکی دۆسیەکەش دەڵێت: داوامانکردووە سزاکەی سەر سزادراوان لاببرێت چونکە بڕیارەکە هەڵەی زۆری یاسایی تێدایە، دەشڵێت: چاوەڕێ دەكەین داواکەمان دەرئەنجامی باشی هەبێت.\nلەسەر بڕیاری پەسەندكردنی سزای زیندانیكردنی چالاكوانان و ڕۆژنامەنوسانی بادینان لەلایەن دادگای پێداچوونەوەی هەرێمەوە، ئەمڕۆ تیمی پارێزەرانی سزادراوانی بادینان تانەكانیان پێشكەشی دادگاکە کرد.\nڕەمەزان ئەرتیسی، یەكێك لە پارێزەرانی تیمی پارێزەرانی سزادراوانی بادینان، لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، تانەكانمان گەیاندە دادگای پێداچوونەوە، تا بەشێوەیەكی باشتر سەیری كەیسەكە بكرێت، چونكە هەڵەی یاسایی زۆر تێدابووە.\nوتیشی: چاوەڕێ دەكەین دەرئەنجامی باشی هەبێت، چونكە چەند هەڵەیەكی یاسایی لە بڕیارەكەی دادگای پێداچوونەوە هەبووە.\nئەو پارێزەرە وتیشی: داوامان نەكردووە، لێبوردنی تایبەت بۆ سزادراوان دەربكرێت، بەڵكو داوامانكردووە، سزاكەیان لەسەر لاببرێت و كەیسەكە دابخرێت و ئازاد بكرێن.\nهەر لە کۆنگرە ڕۆژنامەوانییەکدا محەمەد عەبدوڵڵا پارێزەرێکی دیکەی كەیسەكە، لەبارەی دۆخی سزادراوانی بادینان وتی: ڕێگەیان پێنەداین دەستگیركراوان ببینین، بۆیە نازانین ڕەوشیان چۆنە، هەروەها وتی: کە تەنانەت ڕێگە كەسوكاریشیان نادرێت، سزادراوان ببینن.


تەقینەوەی خۆکوژی لە بینای مەجلیسی ئێران - Mehr News Agency\nتەنیا یەک تیرۆریست ماوە؛\nتەقینەوەی خۆکوژی لە بینای مەجلیسی ئێران\nناسەی هەواڵ: 3997988 - Wed 7 June 2017 - 10:46\nهەواڵەکان باس لەوە دەکەن کە دەنگی تەقینەوەیەکی بەهێز لە نهۆمی چوارەمی مەجلیسی شۆرای ئیسلامی ئێران بیسراوە و هێزە ئەمنییەکانیش توانیویانە تیرۆریستێک بکوژن.\nسەرچاوەیەکی ئاگادار بە هەواڵنێری مێهری وت کە یەکێک لە تیرۆریستان لە نهۆمی چوارەمی مەجلیسدا خۆی تەقاندووەتەوە.دەوترێت دوو کەس لە هێرشبەران بۆ سەر بینای مەجلیس لە لایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەستگیر بوونە و تەنیا یەک کەسیان ئێستا ماوە.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر،دوای ئەوەی چوار چەکدار هێرشیان کردە سەر مەجلیسی شۆرایس ئیسلامی ئێران ئێستا شەڕەکە کێشراوەتە بەشی ڕۆژاوای بیناکە و تیرۆریستان لە نهۆمی پێنجەم و شەشمدا جێگیرن.\nنیشان شکێنەکان و هێزە ئەمنی و پۆلیسیەکان لە بیناکانی دەوروبەری مەجلیس ئامادەن و لەگەڵ تیرۆریستاندا شەڕ دەکەن.\nماڵپەڕی تەسنیم لە سەر ئەم رووداوە نووسی کە هێزەکانی سوپای پاسداران توانیویانە یەکیک لەو تیرۆریستانە بکوژن بەڵام هێشتا بەرپرسانی فەرمی ئەم هەواڵەیان پشت ڕاست نەکردووەتە.\nدانیشتنی ئاسایی مەجلیس کەمێک پیش ئێستا تەواو بوو ونوێنەران مەجلیسیان بەجێهشتووە.\nهەواڵە پێشووەکان هاوپەیوەند بەم ڕووداوە؛\n۴ که‌سی چه‌کدار خۆیان خسته ناو کریدۆری مه‌جلیسی شۆرای ئیسلامی ئێران و له‌گه‌ڵ پاسه‌وانان به شه‌ڕ هاتن و هه‌واڵه‌کان باس له‌وه ده‌که‌ن تا ئێستا پاسه‌وانێک شه‌هید کراوه.\nبه‌یانی ئه‌مڕۆ چوراشه‌مه ۱۷ی جۆزه‌ردان، ۴ که‌سی چه‌کدار هاتوونه‌ته ناو بینای مه‌جلیسی ئێران و له به‌ر ده‌رگای ژماره یه‌کی مه‌جلیس دوای ئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ پاسه‌وانان به‌شه‌ڕ هاتووه ته‌قه‌یان لێیان کردووه.\nئه‌و چه‌کدارانه ته‌قه‌یان له پاسه‌وانێک کردووه وقاچی بریندار بووه. دوو که‌س له خه‌ڵکی مه‌ده‌نیش که بۆ کاروباری خۆیان چوونه‌ته مه‌جلیس بریندار بوونه. له ئێستا ژماره‌ی برینداران به ۸ که‌س ڕاگه‌یێدراوه. هه‌واڵده‌ری ته‌سنیم له‌سه‌ر ئه‌م هه‌واڵه نووسیویه‌تی که یه‌کێک له پاسه‌وانه‌کان شه‌هید بووه.\nده‌ستبه‌جێ هێرشبه‌ره‌کان گه‌مارۆ دراون به‌ڵام تا ئێستا ده‌ستگیر نه‌کراون. دۆخه‌که له لایه‌ن هێزه ئه‌منییه‌کانه‌وه کۆنتڕۆڵ کراوه. ده‌رگای مه‌جلیس به ته‌واوه‌تی داخراوه و ڕێگه نادرێت که‌س به شه‌قامه‌کانی ده‌وربه‌ری مه‌جلیسدا تێپه‌ڕێت.\nئێستا ژماره‌یه‌ک له نوێنه‌رانی مه‌جلیس له هۆڵی سه‌ره‌کی هاتوونه‌ته ده‌ره‌وه و خۆیان گه‌یاندووه‌ته شوێنی ڕووداوه‌که بۆ ئه‌وه‌ی له نزیکه‌وه له ڕاستیه‌کان ئاگادار ببنه‌وه.


تکریت : داعش بیرە نەوتیەکان دەتەقێنێتەوە\nچەکدارەکانى داعش بیرە نەوتیەکانى عەجیل‌ى سەر بە پارێزگاى سەڵاحەدینیان تەقاندەوە و شەڕێکى قورسیش لە دەوروبەرى شارەکە لە نێوان سوپاى عێراق و حەشدى شەعبى و داعشدا بەردەوامە ، بەڵام تا ئێستا سوپا و حەشدى شەعبى نەڕۆیشتوونەتە نێو تکریتەوە. بەرپرسێکى ئەمنیش دەڵێت"داعش لە دوو قۆڵەوە سوپا و حەشدى شەعبى تێکشکاندووە."\nدکتۆر ئەمین عەزیز جێگرى پێشووى پارێزگارى سەڵاحەدین ، بە دەنگى ئەمەریکاى راگەیاند"شەڕ لە ناوچەى دۆر و عەلەم لە دەوروبەرى شارى تکریت بەردەوامە ، بەڵام هێشتا سوپا و حەشدى شەعبى نەیانتوانیووە بچنە نێو شارى تکریتەوە."\nناوبراو دەڵێت"داعش بیرە نەوتیەکانى عەجیل‌ى سەر رێگەى نێوان کەرکوک و تکریت تەقاندووەتەوە."\nنزیکەى 30 هەزار چەکدارى حەشدى شەعبى و سەربازى عێراق بەشدارن لە هێرشەکانى سەر شارى تکریتدا، هەروەها سەرباز و فڕۆکەى ئێرانیش لە رێگەى فڕۆکە و چەکى قورسەوە پاڵپشتى هێرشەکانن.\nموقەدەم فاروق محەمەد بەڕێوەبەرى ئاسایشى قەزاى خورماتووى سەر بە پارێزگاى سەڵاحەدین دەڵێت"زانیاریمان پێگەیشتووە کە حەشدى شەعبى و سوپاى عێراق لە کاتى هێرش کردندا بۆ سەر ناوچەکانى دەوروبەرى تکریت لەلایەن داعشەوە لە دوو قۆڵەوە تێکشکێنراون."\nچەکدارەکانى حەشدى شەعبى کە لە چەند قۆڵێکەوە لە هێرشدان بۆ سەر شارى تکریت، رۆژى چوارشەممە ویستوویانە لە قۆڵى خورماتووشەوە بەرەو تکریت بڕۆن ، بەڵام بەهۆى تەقاندنەوەى چەند پردێک لەلایەن داعش کشاونەتەوە.\nکەریم شکور بەرپرسى بازنەى حەمرینى یەکێتى نیشتیمانى کوردستان، بە دەنگى ئەمەریکاى راگەیاند"هێزێکى زۆرى حەشدى شەعبى ویستوویانە لە قەزاى خورماتووەوە بەرەو تکریت بڕۆن و لە پردى زەرگە بپەڕنەوە ، بەڵام داعش تەقەیان لێکردوون و هێزەکە کشاونەتەوە."\nبەردەوامبوونى شەڕى قورسى نێوان حەشدى شەعبى و داعش لە تکریت ، لە کاتێکدایە داعش هێزیان لە چەند گوندێکى دەوروبەرى کەرکوک و لە سنوورى زنجیرە چیاکانى حەمرین کۆکردووەتەوە.


ب 6 خالان به‌لايا خوه بكه نيعمه‌ت: – مالپه‌رێ خابير\nسەرەتا / به‌شێن مالپه‌ری / ئاینى / ب 6 خالان به‌لايا خوه بكه نيعمه‌ت:\nأ.ن 2019-11-04\tئاینى لابردنی بۆچوون 82 بینین\nژیان مالا تاقیكرن و ده‌رده‌سه‌رییانه و ئه‌گه‌ر كه‌سه‌ك تووشی ده‌رده‌سه‌رییان بی د له‌ش و مال و مرۆڤێن خوه دا ئه‌رێ لسه‌ر وی چ پێدڤیه بكت بۆ به‌رسنگگرتن یان ژی سه‌بركێشانێ لسه‌ر وان داكو بۆ وی ببت رێكه‌ك پتر نێزیكی خودایی ببت، دا پێكڤه به‌رێخوه‌دانێ بۆ بكه‌ین:\n1- دڤێت مه باوه‌رییه‌كا تمام هه‌بت كو هه‌ر ده‌رده‌سه‌رییه‌كا ب سه‌رێ مرۆڤی بهێت دێ هه‌ر به‌ره‌ڤ نه‌مانێ چت، چونكی د بنه‌مادا دنیا ب خوه دێ به‌ره‌ڤ نه‌مانێ چت و باشترین تشت ئه‌م بێژین ” إنا لله وإنا إلیه راجعون”.\n2-سه‌بر یان بهێنفره‌هی لسه‌ر نه‌خوه‌شی و ده‌رده‌سه‌ریێ مرۆڤی ل نێزیكی بهایێ پێغه‌مبه‌ران دكت (سلاڤ لسه‌ر هه‌مییان بن) هه‌روه‌كی خودایێ مه‌زن دبێژت ” فاصبر كما صبر أولوا العزم من الرسل”.\n3-دڤێت ب باشی ئه‌م بزانین هه‌ر نه‌خوه‌شییه‌كا ب سه‌رێ مرۆڤی دهێت ژ خرابیێن نه‌فسا مرۆڤی یه و دڤێت مرۆڤ پێداچوونێ بۆ خوه بكت، كا كێمسای د چ دا كریه و گازنده‌یان ژ خوه بكت نه‌ك ژ خودایی چونكی یا كێماسی ل ده‌ڤ هه‌یی نه‌فسا مرۆڤی یه.\n4-پتر ژ خودایی ب ترسه و پێداگریێ لسه‌ر رێنمایێن ئاینێ ئیسلامێ بكه دا خه‌م و كوڤان و ترس ژ ده‌ڤ ته بچت و ل شینا وان بهێنفره‌هی و دلرحه‌تی ل ده‌ڤ ته په‌یدا بت.\n5-ل شینا گازنده‌یان بكه‌یی ، دوعایان ژ خودایی بكه داكو ڤێ ده‌رده‌سه‌ریێ لسه‌ر ته راكت و ل هه‌وارا ته بهێت.\n6- یێ خوه‌راگر به لسه‌ر قه‌زایا خودایی، دبت ئه‌ڤ ده‌رده‌سه‌رییه ب سه‌رێ ته هات بت، داكو پێ پتر ژ خودایێ مه‌زن نێزكی ب بی و پله‌یێن ته د بحه‌شتێ دا بلندتر لێ بهێن.\nدواتر نيشانێن په‌نجه‌شێرا مه‌مكان:\nدواتر ژ ئه‌گه‌رێ خۆنیشاندانان پرانیا جادده‌یێن سه‌ره‌كی ل به‌غدا هاتبنه داخستن


پڕۆژەیەك بۆ ئاساییكردنەوەی دۆخی كەركوك ئامادەكراوە – Knwe.org\nسەرەکی » راپۆرت » پڕۆژەیەك بۆ ئاساییكردنەوەی دۆخی كەركوك ئامادەكراوە\nپڕۆژەیەك بۆ ئاساییكردنەوەی دۆخی كەركوك ئامادەكراوە\nنەتەوە یەكگرتووەكان پڕۆژەیەكی بۆ ئاساییكردنەوەی دۆخی پارێزگای كەركوك ئامادەكردووە و بڕیارە بەم نزیكانە بخرێتە بەردەم نوێنەری پێكهاتەكان.\nشێرزاد سەمەد چاودێری سیاسی لە كەركوك بە كوردستانی نوێ-ی راگەیاند: نەتەوە یەكگرتووەكان پڕۆژەیەكی بۆ ئاساییكردنەوەی دۆخی پارێزگای كەركوك و دابەشكردنی پۆستە ئیدارییەكانی پارێزگاكە لەنێوان پێكهاتەكاندا ئامادەكردووە.\nلەبارەی پڕۆژەكەوە پێكهاتەی عەرەب و توركمان تێبینییان هەیە، لەوبارەیەوە حاتەم تائی وتەبێژی ئەنجومەنی عەرەبی لە كەركوك رەخنە لە ئەدای یونامی دەگرێت و رایگەیاند: لەبارەی كێشەكانی كەركوك ئێمە كاری یونامی بەبێ ئەنجام دەبینین.\nهەروەها محەمەد سەمعان وتەبێژی بەرەی توركمانی عیراقیش پێیڕاگەیاندین: وەكو بەرەی توركمانی تێبینیمان لەسەر پڕۆژەكە هەیە.\nلەلایەكی دیكەوە، بڕیاربوو دوێنێ نێردەی نەتەوە یەكگرتووەكان لە عیراق سەردانی كەركوك بكات و لەگەڵ نوێنەری لیستەكانی ناو ئەنجومەنی پارێزگای كەركوكدا كۆببێتەوە، بەڵام سەردانەكە دواخراوە بۆ كاتێكی نادیار. بڕیاریشە ئەمڕۆ چوارشەممە لە بەغدا وەفدی نەتەوە یەكگرتووەكان و نوێنەری پێكهاتەكانی كەركوك لەبارەی پرسی كەركوكەوە كۆببنەوە. تەوەری سەرەكیی كۆبوونەوەكەش گفتوگۆكردنە لەبارەی ئاساییكردنەوەی دۆخی كەركوك.\nهەردوێنێ بڕیاربوو كۆبوونەوەیەكی ئاسایی ئەنجومەنی پارێزگای كەركوك بكرێت، بەڵام بەهۆی تەواونەبوونی رێژەی یاسایی ئەندامانی ئەنجومەنی پارێزگاوە، كۆبوونەوەكە بۆ هەفتەی داهاتوو دواخرا.\nئیدلب و هاووڵاتییەكانی لە نێوان بەرداشی هێزە شەڕكەرەكاندا\nسەرنشینانی كەشتییەكی گەشتیاریی، بەرەو مەرگ\nئەرمەنەكان و گولەنییەكان


پێدەچێت زۆرینەمان ڕۆمانی (تەپڵی تەنەکە)مان خوێندبێتەوە یاخود بەرگوێمان کەوتبێت، کە شتێکی حاشاهەڵنەگرە ئەم ڕۆمانە یەکێکە لە ڕۆمانە هەرە گرنگەکانی سەدەی ٢٠ و ساڵانە یادی نووسینی ئەم ڕۆمانە دەکرێتەوە. ڕۆمانەکە لەلایەن نووسەری ئەڵمانی (گونتەر گراس) نووسراوە و توانی خەڵاتی نۆبڵ بۆ ئەم ڕۆمانە بەدەستبهێنێت.\nڤۆڵگەر شلۆندۆرفی ئەڵمانی توانی ئەم ڕۆمانە بکاتە فیلمێکی سینەمایی و لەساڵی ١٩٧٩ خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین فیلمی بیانی بەدەستهێنا. گەر لەڕووی تەکنیک و ستایڵەوە سەیری ئەم فیلمە بکەین فیلمێکی تەواو ئاڵۆزە و قورسە بتوانێت سەرنجی بینەر ڕابکێشێت. فیلمەکە کە چیرۆکەکەی لە ڕۆمانەکەی گونتەر گراس وەرگرتووە باس لە سەرەتای سەرهەڵدانی نازیەکان دەکات لە ئەڵمانیادا.\nچیرۆکی کارەکتەری سەرەکی فیلمەکە (ئۆسکار) تیشک دەخاتە سەر زۆر لەو گرفتانەی ژیان کە گران چارەسەردەکرێن. ئۆسکار (دەیڤد بێنیت) منداڵێکە و تەمەنی سێ ساڵانە کاتێک لەڕۆژی لەدایکبوونیدا تەپڵێکی بەدیاری دەدرێتێ و کە گەورەش دەبێت خوازیاری ئەوەیە کە هەر بە منداڵی بمێنێتەوە. تاقیکردنەوەی ژیان بۆی دەسەلمێنێت کە چێژی منداڵی خۆشترین ساتەکانی ژیانە هەر لەبەرئەوەیە کە بڕیاردەدات لە گەورەبوون بوەستێت و هەمیشە وەکو منداڵ ڕەفتاربکات. ئەو دەتوانێت ئامانجەکەی خۆی بپێکێت، پاش دە ساڵ لەو تەمەنە هیتلەر دەردەکەوێت و ، ئۆسکاریش هێشتا هەر منداڵەکەی جارانە و دەستی لێبەرنادات، بۆیە ئەو هەمیشە هاوڕێی ساتەخۆشەکانی ژیانە. فیلمەکە سەردەمێک دەگێڕێتەوە کە ئەڵمانیا لەگەڵ پۆڵەندادا دەجەنگێت و کە ئەمیش بە سەرەتای سەرهەڵدانی جەنگی جیهانی دووەم دادەنرێت.\nئۆسکار، کوڕی ئەلفرێدە (ماریۆ ئەدۆرف) هەروەها دایکە ڕاسپۆتینیەکەی (ئەنجێلا وینکلەر) لەگەڵ جان بڕۆنسکی (دانیاڵ ئۆڵبریجسکی) پەیوەندی سێکسییان هەیە. یەکێک لە دیمەنە کاریگەرەکانی فیلمەکە بریتییە لەو دیمەنەی کە تیایدا ئۆسکار بە خۆی و تەپڵەکەیەوە لە کاتی کۆبوونەوەی نازیەکاندا خۆی دەشارێتەوە و کاتێ مارشی نازیەکان لێدەدرێت، ئۆسکار بەجۆرێکی تر تەپڵەکەی لێدەدات و ئەمەش دەبێتە هۆی سەرلێتێکچوونی زۆرینەیان و مارشەکە بە ئاوازی تەپڵەکەی ئۆسکار تێکدەچێت.\nسەرەتای فیلمەکە بە چیرۆکی ژیانی ئاسایی ئەو ناوچەیە دەستپێدەکات کە ئۆسکار بەنیازە بێتە ناوی. هەر لە سەرەتای ژیانی دایک و باوکی ئۆسکارەوە، دایک پەیوەندی سێکسی لەگەڵ جان بڕۆنسکیدا دەبێت و ئەمەش لە دواییدا زۆر ئازاری ئۆسکار دەدات.\nجان بڕۆنسکی لەلایەن سەربازە ئەڵمانیەکانەوە لەبەردەم فەرمانگەیەکی پۆڵەندادا دەکوژرێت، ئەو جێگەیەی کە یەکەم تەقاندنی فیشەکەکانی جەنگی جیهانی دووەم لەوێوە دەستپێدەکات. جەنگەکە بەرەو کۆتایی دەچێت و باوکی لەلایەن سەربازە ڕووسەکانەوە دەکوژرێت، دایکیشی لە پێشتردا بەهۆی نەخۆشییەوە گیان لەدەستدەدات. ئۆسکار هیچ بە مردنی ئەمان گرفتارنابێت و بڕیاردەدات ژیانێکی نوێ دروستبکات. ئەو دەیەوێت ئەو ژیانە کۆتا پێبهێنێت کە بە قیژەکەی عەینەکی مامۆستاکەی دەشکاند، یاخود شکاندنی شووشەی پەنجەرەی ئەو ئوتێلەی کە دایکی تیایدا لەگەڵ جاندا کاری سێکسییان تێدادەکرد، یاخود لابوری ئەو دکتۆرەی کە دایکی بۆ چارەسەر ئۆسکاری برد بۆ لای و هەر ئەو بووە هۆی لەناوبردنی تاقیگەکەی.\nئەم ڕۆمانە و فیلمەکەش بە یەکێک لە گەنجینە نەتەوەییەکانی گەلی ئەڵمانیا دەدرێنە قەڵەم و ساڵانە ئەو وڵاتە یادی نووسینی ئەو ڕۆمانە دەکاتەوە.\nناوی فیلم: تەپڵی تەنەکە\nدەرهێنان: ڤۆڵکەر شلۆندۆرف\nساڵی نمایشکردن: ١٩٧٩\nشوێنی وێنەگرتن: ئەڵمانیا


وتاره‌كه‌م به‌م به‌سه‌رهاته ده‌ست پێ ده‌كه‌م:\nقوتابیی ناوه‌ندی بووم، له قوتابخانه‌ی دواناوه‌ندیی موسه‌ڵای شاری كه‌ركووك. مامۆستای زمانی عه‌ره‌بی پێی گوتم:\n- دواى ئه‌م وانه‌یه بڕۆ بۆ ژووری به‌ڕێوه‌به‌ر.\nرۆیشتم بۆ ژووری به‌ڕیۆه‌به‌ر- مامۆستا بورهان ساڵحى، توركمان بوو، كه‌سێكی ڕووخسار گرژ و مۆن و زۆر جدی بوو، پێكه‌نین و خه‌نده‌ی نه‌ده‌زانی.\nیه‌كه‌م جار بوو قسه‌م له‌گه‌ڵدا بكات، گوتی:\n- پێشبڕكێیه‌كی گوتاربێژیی قوتابخانه ناوه‌ندییه‌كان له‌سه‌ر ئاستی شاری كه‌ركووك ساز ده‌كرێت، ئێمه‌یش تۆمان بۆ ئه‌م پێشبڕكێیه هه‌ڵبژاردووه.\nمن تا ئه‌و كاته ئه‌زموونی وتارنووسینم نه‌بوو، له هیچ بۆنه‌یه‌كیشدا وتارم نه‌خوێندبووه‌وه.\n- بۆچی من؟ من تا ئێستا نه وتارم نووسیوه، نه ئه‌زموونی وتاربێژیشم هه‌یه.\nبه‌ڕێوه‌به‌ر به ڕووخساره مۆنه‌كه‌یه‌وه ته‌ماشای كردم، دواى تۆزێك تێڕامان خه‌نده‌یه‌كی كرد، ئه‌وه یه‌كه‌م جار بوو خه‌نده به‌سه‌ر لێویه‌وه ببینم، پاشان قوتابییه‌كان گوتیان: تۆ یه‌كه‌م كه‌سی خه‌نده‌ت به‌سه‌ر لێوی بورهان ساڵحییه‌وه بینیبێت. ئیدی منیش به دراماتورگییه‌كی تایبه‌ته‌وه لاسایی خه‌نده‌كه و هه‌موو دیمه‌نه‌كه‌م ده‌كرده‌وه.\n- له‌به‌ر ئه‌وه‌ی تۆ ئه‌كته‌ریت. ئاگامان لێیه له نمایشه‌كانی چالاكیی قوتابخانه‌كان به‌شداری ده‌كه‌یت، مامۆستاكان باست ده‌كه‌ن، ده‌ڵێن ده‌توانیت له‌پێش خه‌ڵكێكی زۆردا نمایش بكه‌یت.\n- ڕاسته وه‌كو ئه‌كته‌ر، به‌ڵام من تا ئێستا له پۆلدا نه‌بێت وتارم نه‌نووسیوه، له‌پێش خه‌ڵكدا وتارم نه‌خوێندووه‌ته‌وه.\nله ژووری به‌ڕێوه‌به‌ر هاتمه ده‌رێ. ئه‌و ڕۆژه بیرم ته‌نیا له‌و پرۆژه ناوازه‌یه ده‌كرده‌وه.\nله‌لایه‌كه‌وه مه‌ستی ئه‌وه بووم كه چۆن له قوتابخانه‌ی دواناوه‌ندیی موسه‌ڵا، كه قوتابیی كوردی كه‌م تێدابوو، منیان بۆ پێشبڕكێی وتاربێژی، ته‌نانه‌ت به زمانی عه‌ره‌بیش، هه‌ڵبژاردووه! له‌لایه‌كی دیكه‌وه نیگه‌ران بووم، ترس و شه‌رم و گومان و دڵه‌ڕاوكێ ده‌ستی له ئه‌وكم نابوو، هه‌رگیز باوه‌ڕم نه‌ده‌كرد ئه‌و ئه‌ركه دژواره‌م پێ جێبه‌جێ بكرێت.\nمامۆستای زمانی عه‌ره‌بی كه ناوی حه‌سه‌ن مه‌حمود ئه‌بو حه‌میده بوو، خه‌ڵكی فه‌له‌ستین بوو، ئه‌م مامۆستایه هۆگرم بوو، هانی ده‌دام بۆ داهێنانی پتر، بەتایبەتی له بواری شانۆدا، پێی گوتم: ئه‌مشه‌و وتارێك بنووسه و سبه‌ینێ ته‌ماشای ده‌كه‌م.\nهه‌روا به ئاسانی! وتارێك بنووسه!\nئه‌و ئێواره‌یه به‌رده‌وام بیرم ده‌كرده‌وه: چی بنووسم؟\nله كۆتاییدا بیرم بۆ ئه‌وه چوو: باشه بۆچی مامۆستاكه‌م وڵاتی خۆی به‌جێ هێشتووه؟ بۆچی ئاواره‌یه؟ كێشه‌ی فه‌له‌ستین له ڕووی كاره‌ساتی ده‌ربه‌ده‌ربوونی مرۆڤێكه‌وه چۆن باس بكه‌م؟ مرۆڤێك كه له هه‌ر سووچێكی ئه‌م جیهانه‌دا خزمه‌ت ده‌كات، هاوسۆزی و خۆشه‌ویستی بۆ كه‌سانی ده‌وروبه‌ر پیشان ده‌دات، به‌لایه‌وه گرینگ نییه كێ عه‌ره‌به، كێ كورده، كێ توركمانه، كێ موسڵمانه و كێ دیانه!\nبۆ نیوه‌شه‌و وتاره‌كه‌م ته‌واو كرد، باسی فه‌له‌ستینییه ئاواره‌كان، كێشه‌ی مرۆڤی ده‌به‌رده‌ر له وڵات، سته‌م و ناڕه‌وایی. ئه‌مانه‌م هه‌موو به شێوازێكی زۆر ساكار و ساده نووسین، به‌ڵام بیرمه كه زۆرم نووسی. ئه‌و شه‌وه نیو ده‌فته‌رم پڕ كرده‌وه.\nبۆ سبه‌ینێ مامۆستا وتاره‌كه‌ی ده‌خوێنده‌وه، منیش دڵنیا نه‌بووم له‌وه‌ی كه به دڵی ده‌بێت. \n-بابه‌تێكی جوانت هه‌ڵبژاردووه.\n- به دڵته؟\n- كه دواناوه‌ندیت ته‌واو كرد، ده‌ته‌وێت چی بخوێنیت؟\n- به ڕای من له ئاداب ئه‌ده‌بیاتی عه‌ره‌بی بخوێنه، یان بڕۆ بۆ شه‌ریعه.\n- ده‌مه‌وێت ته‌نیا و ته‌نیا شانۆ بخوێنم.\nمامۆستا به وتاره‌كه‌مدا چووه‌وه و كورتی كرده‌وه، له هه‌ندێك شوێنیش سووكه ده‌ستكارییه‌كی كرد.\n له‌نێو سه‌رجه‌م قوتابییانی به‌شداری پێبشڕكێیه‌كه‌دا ته‌نیا من كورد بووم، به مه‌رجێك نوێنه‌ری دواناوه‌ندییه‌ك بووم قوتابیی كورد تێیدا كه‌مینه بوون، كه له پێشبڕكێكه‌دا خه‌ڵاتم وه‌ده‌ست هێنا خۆم باوه‌ڕم نه‌ده‌كرد.\nئه‌م ئه‌زموونه‌م بۆ قوتابییه‌كانم باس كرد، چونكه پێم وایه ئێمه له‌م بواره‌دا كێشه‌مان هه‌یه.\nپسپۆڕێكی جیهانی ده‌ڵێت: سه‌تا بیستی زانیارییه‌كانت له پرۆسه‌ی له‌یه‌كترگه‌یشتندا ڕۆڵ ده‌بینن، سه‌تا هه‌شتاكه‌ی پێوه‌نده به‌وه‌ی كه چۆن گوزاره له خۆت ده‌كه‌یت و چۆن په‌یامه‌كانت ده‌گه‌یه‌نیت.\nبۆیه منداڵه‌كه‌ت فێری بێده‌نگی مه‌كه، ته‌نیا له كاتی گوێگرتندا نه‌بێت.\nمنداڵه‌كه‌ت فێری ئاخاوتن و قسه‌كردن بكه، با به ئازادی گوزاره له خۆی بكات، بەتایبەتی له‌گه‌ڵ خه‌ڵك و له‌پێش خه‌ڵكدا.\nده‌گوترێت، یه‌كێك له ده ترسناكترین ئه‌رك له‌پێش مرۆڤدا وتاربێژییه، ئه‌مه‌یش واته قسه‌كردن له‌پێش خه‌ڵكیدا.\nدوو ساڵه وه‌كو وانه‌بێژ له زانكۆی ئیشكدا، وانه‌ی هونه‌ری ئاخاوتن له‌پێش خه‌ڵك بۆ خه‌ڵك ده‌ڵێمه‌وه، ده‌زانم سه‌ره‌تا قوتابییه‌كان ئه‌م وانه‌یه به‌هه‌ند وه‌رناگرن، به‌ڵام پاشتر بۆیان ده‌رده‌كه‌وێت كه ئه‌م بابه‌ته زۆر گرینگه بۆیان.\nله میانه‌ی تاقیكردنه‌وه‌ی پراكتیكی وتاربێژی و هونه‌رى ئاخاوتن بۆ خه‌ڵك، یه‌كێك له كچه قوتابییه‌كان كه له بواری تێوریی نمره‌ی ته‌واوی هێنابوو، به‌ڵام زۆر له نمایشه كرده‌ییه‌كه ده‌ترسا.\n- مامۆستا نابێت من وتار نه‌خوێنمه‌وه.\n- به‌ڕاستی ناوێرم، ده‌ترسێم، ئه‌زموونی له‌م جۆره‌م نییه.\n- باشه، ئه‌مه ده‌رفه‌ته، له ئێستاوه ئه‌و ئه‌زموونه‌ت ده‌سته‌به‌ر ده‌كه‌یت.\n- باشه ئه‌ی ناكرێت وتاره‌كه‌م ته‌نیا له‌پێش تۆدا بخوێنمه‌وه؟ هاوكات ته‌ماشای كورسییه‌كان ده‌كه‌م وه‌ك ئه‌وه‌ی خه‌ڵكیان له‌سه‌ر دانیشتبن.\n- مامۆستا تۆ نازانیت ترس و شه‌رم و شڵه‌ژان چییه؟.\nمنیش به‌سه‌رهاته‌كه‌ی خۆمم بۆ گێڕایه‌وه.\nلاوه‌كانمان، قوتابییه‌كانمان چۆن ده‌بن به سه‌ركرده و سیاسه‌ته‌وانی لێهاتوو، به كارمه‌ندی كارا، به خاوه‌ن پرۆژه و بزنیسمان و بزنێسومان، به كارگێڕ و به‌ڕێوه‌به‌ر و بۆسی كاریزماتیك، به‌بێ ئه‌وه‌ی ڕاهێنان له‌سه‌ر هونه‌ر و ته‌كنیكه‌كانی گوتاربێژی و هونه‌رى ئاخاوتن و گوێگرتنی كارا بكه‌ن.


ئەمڕۆ وردبینی لە لیستی مووچەی چەند وەزارەتێكی تر كرا\nئەو لیژنەی كە لە بەغداوە بە مەبەستی وردبینی لە لیستی مووچەی فەرمانبەران هاتوونەتە هەرێمی كوردستان، ئەمڕۆ سێشەم 13ی شوبات، سەردانی چەند وەزارەتێكی تری كرد و وردبینی لە لیستی مووچەی چەند وەزارەتێكی تر دەست پێ كرد.\n24ی مانگی ڕابردوو لیژنەیەكی وردبینی لەسەر بڕیاری حەیدەر عەبادی سەرۆك وەزیرانی عێراق سەردانی هەرێمی كوردستانی كرد و تا ئێستە كارەكانیان بەردەوامە، دوو جار راپۆرتی وردبینی لیستی مووچەی وەزارەتی پەروەردە و تەندروستییان بەمەبەستی ناردنی مووچە ڕەوانەی بەغدا كردووەتەوە.\nئەمڕۆ سێشەم، بەپێی زانیارییەكانی "وشە" لیستی وردبینی مووچەی بەغدا سەردانی وەزارەتی كاروباری شەهیدان و ئەنفالكراوانی حكوومەتی هەرێم و وەزارەتی پلاندانیان كردووە و وردبینییان لە لیستی مووچە دەست پێ كردووە. فوئاد عوسمان گوتەبێژی وەزارەتی كاروباری شەهیدان و ئەنفالكراوان زانیاریەكانی "وشە"ی پشتڕاست كردەوە.\nهاوكات پێشتر ڤیان جاف بەڕێوەبەری گشتیی لە وەزارەتی تەندروستی بە "وشە"ی ڕاگەیاندبوو، لیژنەی وردبینیی مووچە كە لەبەغداوە هاتوون، بەردەوام ڕاپۆرتەكانیان لەبارەی كارەكانیان بۆ بەغدا دەنێرن.\nكارەكانی لیژنەی وردبینیی مووچە لەكاتێكدایە كە تا ئێستە ناردنی مووچە لەلایەن بەغداوە تەنیا لە چوارچێوەی قسە و بەڵێن ماوەتەوە و هیچ هەنگاوێكی كردەنی بۆ ئەوە نەنراوە.


حیزبی دیمۆکرات کارگای بیرو باوڕی نەتەوەییە”، ھوشیار ئەحمەدی – PMNews\nئەتوانین بێژین: ھەست و باوڕە نەتەوەیی و نیشتمانییەکانمان راست وەک قوڕە سوورەیەک بووە کە ئەبێ مرۆڤێکی شۆڕشگێڕی لێ درووست بکرێ. کارگای نەتەوەیی دیمۆکرات ئەو قوڕە دەشێلێ و شعوور و باوڕ و ویستەکانمانی پێ بونیات ئەنێ و بۆ گەییشتن بە ئامانجە باڵاکانمان ئامادەمان ئەکات.\nداخڵ بوونت بە پرسگەی حیزبی دیمۆکرات ، تامی یەکەم تەجرۆبەی سازمان و رێکخراوی خۆماڵیت پێ ئەچێژێ. یەکەم رێکخستنێ کە بە ھی خۆتی ئەزانی، یەکەم رێکخستنێ کە بەرامبەر بە ئەمر و فەرمانەکانی ھەست بە چەوسانەوە و ستەم و زۆرگویی ناکەی، لەدڵەوە حەزئەکەی و پێتخۆشە ئەو پێکھاتە رێکخراوەییە بەھێزتر بێ، توندو تۆڵ تر بێ، بێ کەموکوریتر بێ، پێشکەوتوو و مودێڕنتر بێ. ئەم خۆزیا و بریایانەت لە دڵەوەن و بۆیان ھیوائەخوازی.\nکە ھاتینە پێشمەرگایەتی، سەرەتا نزیک بە سێ مانگ لە پەزیرش ھێشتینیانەوە، لەم ماوەیەدا بەردەوام ھەم وانەی فێربوونی زمانی کوردییان بە شێوەی زانستیانە پێ ئەوتینەوە، ھەمیش فێری نەزم و دسیپلینیان ئەکردین و ھەمیش لە سەر کاری بەکۆمەڵ و دڵفراوانی لە کاری بەکۆمەڵا رایان دێناین و لەگەڵ ئەوەشدا فێریان ئەکردین راشکاوانە رەخنە بگرین و دڵفراوانانەش رەخنە قەبوڵ بکەین.\nلە قۆناغی پەزیرشدا رۆژانە زیاتر حەزت ئەکرد کە لەوێی، ھۆگرتر ئەبووی بە سیستمە خۆییەکەت. ھیچت نەبوو بەڵام ھەستت ئەکرد لە ھیچت کەم نیە. بۆ من یەکەمجار بوو تامی سیستمی خۆیی بکەم، رێکخستنی کوردی ببینم و کاریگەریی لێ وەرگرم. حەزم ئەکرد شەوانە زووتر رۆژ ببێتەوە و بزانم بەرنامەی تازەمان چیە. بڕۆم کتێب بگۆڕمەوە و کتێبی نوێ وەرگرم. ئاخر زۆر کتێب لەوێ بۆ یەکەمجار ئەخرایە بەردەستمان کە پێشتر زۆر قەدەغە بوون لامان. حەزت ئەکرد زیاتر تام لەو قەدەغە شیرینانە بکەی.\nلەوێ بە ئیمکاناتێکی کەمەوە، ھەستت ئەکرد تەمرینی بەڕێوەبردنی دامەزراوە و رێکخستن ئەکرێ. کاتەکان بە وردی بۆ نان خواردن و چایی خواردنەوە و پاک و خاوێنی و شتەکانی دیکە بە خەوتن و ھەستانەوە دەستنیشان کرابوون.\nپاش سێ مانگ چاوەڕوانی، براینە قۆناغی فێرگە. ئەتوانم راشکاوانە بیژم: چرکەمان ئەژمارد بۆ چوونە فێرگە. لە دوورەوە نیشانیان ئەداین، زۆر تامەزرۆیانە چاوەڕێی قۆناغی فێرگە بووین. کاتێ بەڕیزیان کردین بۆ چوونە فێرگە، ھەستێکی زۆر شکۆدار سەرتاپای مرۆڤ دائەگرێ. لەوانەیە وەسف کردنی ئاسان نەبێ.\nلە حیزبی دیمۆکرات دا شۆڕشگێڕ پەروەردە ئەکرێ کە نەتەوەیی بێ، نیشتیمانی بیربکاتەوە و بیرو باوڕەکانی لە کاناڵی خەبات بۆ مافی چارەنووسی نەتەوەکەیا رێکبخات. بۆیە، گەر حیزبی دیمۆکراتا شۆڕشەکانی رابردووی کورد بە شۆڕشگێڕی دیمۆکرات ئەناسێنرێن، دەستنیشانی لاوازییەکانیان ئەکرا و ھۆکاری شکەستەکانیان روون ئەکرایەوە. لە کارگای نەتەوەیی دیمۆکراتا، بێلایەنانە باس لە سەرۆک و رێبەرانی شۆڕشەکان ئەکرێ و لاوازی و بەھێزییەکانیان ئەناسێنرێ.\nبۆ چوونە ناو کارگای نەتەوەیی دیمۆکرات، تەنیا پێویستە مرۆڤی شۆڕشخوازی کورد، تاکی خەباتخوازی کورد ھەستی بە چەوسانەوە و ستەمی نەتەوەیی کردبێ و باوڕی بەوە ھەبێ کە دەبێ لەو پێناوەدا تێبکۆشێ. لەو کارگایەدا مرۆڤی خەباتخواز وەک خشتی ناو کوورخانە بە پەروەردەی نەتەوەخوازانە تین و تاو ئەدرێ و وەک خشتێکی ئامادە بەکار، بۆ بیناکردنی نەتەوە و وڵات و کیان و ئامانجەکانی ئامادە ئەکرێ.\nکەوابوو حیزبی دیمۆکرات زۆر گەورەترە لەوەی لە کۆمەڵە بابەتێک وەک ناوچەگەرایی و باڵ و جەناح بازی بتوانن وەک خۆرە ئەستوونەکانی بکرۆژن و ئەو بینا شکۆمەندەی نزیک بە سەدەیەکە خوێن و تەمەن و باوڕ و وزەی بۆ ئەدرێ، بڕووخێنن. ئەکرێ رەخنەمان لە کار و ئاکاری کەس و کەسانی ناو حیزب، لە سەرەوە بۆ خوارێ ھەبێ، بەڵام ئەوە لە کارگای مەزنی نەتەوەیی حیزب کەم ناکاتەوە، بەڵکوو بگرە ئەستون و پایەکانی قاییمتر ئەکات.\nئەو کارگا نەتەوەییە کە حیزبی دیمۆکراتە، دەستکەوتێکی نەتەوەییە کە ئەتوانین ھیوادار بین رۆژێ بەو یەکە نەتەوەییانەی پەروەردەی کردوون، نەتەوەیەکی مودێڕن و کیان و نیشتمانێکی شاییستە بۆ کورد دەستەبەر بکات.\nبۆیە بە دڵنیاییەوە مامۆستا ھێمنی شاعیر لە خۆڕا نەیوتووە:\n“کوردە لە سایەی، حیزبی دیمۆکرات\nمزگێنیم دەیە، ئەگەی بە ئاوات


کوردیپێدیا - ڕاگەیەندراوی ناوەندی هاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران، سەبارەت بە مانگرتنی بازاڕیانی شارەکانی کوردستانی ئێران\n📝 ڕاگەیەندراوی ناوەندی هاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران، سەبارەت بە مانگرتنی بازاڕیانی شارەکانی کوردستانی ئێران | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nڕاگەیەندراوی ناوەندی هاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران، سەبارەت بە مانگرتنی بازاڕیانی شارەکانی کورد\nپشتیوانی لە مانگرتن و ناڕەزایەتیدەربڕینی شارە سنوورییەکان دەکەین!\nماوەی چەند ڕۆژە مانگرتن و ناڕەزایەتیدەربڕینی خەڵکی شارە سنوورییەکانی ڕۆژهەلاتی کوردستان، دژی داخرانی سنوورەکان، درێژەی هەیە. ئەم ناڕەزایەتیدەربڕینە مەدەنییە، لە شێوەی کۆبوونەوە لە بەر دەرکی فەرمانداریی شارەکانی جوانڕۆ، بانە، مەریوان و سەقز، هەروەها لە شێوەی ڕاخستنی سفرەی بەتاڵ و کۆبوونەوە لە دەوری ئەو سفرەیە خۆی نواندووە. ئەم حەرەکەتە مەدەنییانەی شارەکانی سەردەشت و پیرانشاریشی گرتووەتەوە و چاوەڕوان دەکرێت بۆ شارەکانی دیکەش پەل بهاوێ و هەروا درێژەی هەبێ.\nئاشکرایە کە بژیوی ژیانی ژمارەیەکی زۆر لە دانیشتووانی زەحمەتکێشی شار و ناوچە سنوورییەکان لە ڕێگای کۆڵبەرییەوە دابین دەبێ. ڕێژیمی کۆماری ئیسلامیی ئێران لەژێر ناوی بەربەرەکانیی لەگەڵ هاتنی کەلوپەلی قاچاغدا، ساڵ بە ساڵ توندوتیژی و تاوان و سەختگیریی دژی کۆڵبەرانیان زیاتر کردووە.\nسەرەڕای کوشتن و بریندارکردنی سەدان کۆڵبەر و دەسبەسەرداگرتنی بارەکانیان و لەنێوبردنی وڵاغی بارییان، بەردەوام هەوڵی پەکخستن و نەهێشتنی ئەم تەنیا سەرچاوەی ژیان و داهاتی دەیان هەزار بنەماڵەی هەژار و دەسکورتی ئەو ناوچانەی داوە. بە تازەییش وێڕای داخستنەوەی سەرلەنوێی سنوورە کۆڵبەرییەکان، یاسا گومرگییەکانی لە زیانی هاوردەکاران و فرۆشەران گۆڕیوە و بەم جۆرە جارێکی دیکە ژیان و بەڕێچوونی ئەو خەڵکەی خستووەتەوە مەترسییەوە.\nڕاستییەک کە ئەوەندەی دیکە تووڕەیی و بێزاریی خەڵکی ئەو ناوچانەی لێ کەوتووەتەوە، ئەوەیە کە کاربەدەستان هیچ پرۆژە و بەرنامەیەکی ئابوورییان بۆ ژیان و بەڕێچوونی ئەو خەڵکە نییە، کە کۆڵبەری و هێنان و فرۆشتنی کەلوپەل لە سنوورەکانیان لێ قەدەغە کردوون.\nناوەندی هاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران، مانگرتن و ناڕەزایەتیدەربڕێنی خەڵکی شارە سنوورییەکان، بە حەرەکەتێکی مەدەنیی هەڵگری داوا و داخوازی ڕەوا و ئینسانی دەزانێ و بەتەواوەتی پشتیوانی لێ دەکات. نیشاندانی سفرەی بەتاڵ و دەنگهەڵبڕین دژی ئەو هەمووە تاوان و قەدەغە و قۆرغکارییە کە ڕێژیمی دەسەڵاتداری ئێران بۆ پەکخستنی سەرچاوەی ژیانی زەحمەتکێشترین بەشەکانی خەڵک بەڕێوەیان دەبات، سەرەتاییترین مافی ئەو خەڵکەیە.\nئێمە لە هەمان کات کە سڵاو بۆ خۆڕاگری و ئیرادەی کۆڵنەدەرانەی مانگرتووان دەنێرین، داوا لە خەڵکی شار و ناوچەکانی دیکەی ڕۆژهەڵاتی کوردستانیش دەکەین، کە دەنگی خۆیان تێکەڵ بە دەنگی مانگرتووانی شارەکانی جوانڕۆ، بانە، سەقز، مەریوان، سەردەشت و پیرانشار بکەن.\nپاشەکشەی کاربەدەستان و ملدانیان بۆ داخوازە ڕەواکانی مانگرتووان و ناڕازییان، لە گرەوی درێژەی ئەو حەرەکەتە و پشتیوانیی خەڵکی شارەکانی دیکە لە مانگرتنی شارە سنوورییەکانە.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Apr 20 2018 9:55AM تۆمارکراوە\n📊 ئامار بابەت 380,014


هاووڵاتییەكی كورد لە سنە لە سێدارە درا – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/06/30 - 6:45 PM\nحوكمی سێدارەی بەندكراوێكی خەڵكی سەوڵاوا لەبدیخانەی ناوەندی شاری سنە جێبەجێ كرا.\nبەپێی ڕاپۆرتێك، كە ڕێكخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو بڵاویكردۆتەوە، بەرەبەیانی ئەمڕۆ سێ شەممە 30ی حوزەیران، حوكمی سێدارەی بەندكراوێكی كورد بە ناوی (محەمەد عەزیز مەحموودی) لە بەندیخانەی ناوەندی سنە جێبەجێ كرا.\nمحەمەد عەزیز مەحموودی، تەمەن ٢٥ ساڵ و خەڵكی گوندی دزڵی سەر بە شاری سەوڵاوا دوو ساڵ پێشتر كەسێكی دیكەی خەڵكی دزڵی بە ناوی دیاكۆ كەریمی كوشتووە. ناوبراو هەمان ڕۆژ دەستبەسەركرا و دواتر لەلایەن دەزگای دادوەری حكومەتی ئێرانەوە حوكمی سێدارەی بە سەردا سەپا.\nهەر بەپێی ڕاپۆرتەكە، ئەو بەندكراوە لە مانگی ڕەمەزانیشدا جارێكی دیكە بە مەبەستی جێبەجێ كرانی حوكمەكەی برابووە ژووری تاكەكەسی، بەڵام حوكمەكەی دواخرا.\nلە ماوەی ڕۆژانی ڕابردوودا هەوڵەكانی چالاكانی مەدەنی بۆ وەرگرتنی ڕەزامەندی جەماڵ كەریمی باوكی دیاكۆ بێ ئاكام مایەوە.\nتەندروستی لەسەر تووشبوونی دوو كەس بە كۆرۆنا لە شارۆچكەیەك كەوتە ئامادەباشی\nسزای لەسێدارەدان بۆ زیندانییەكی كورد دەرچوو\nلە هەفتەیەكدا 6 هاووڵاتی كورد لەسێدارە دراون


07:30 - 20/9/2020\nوزارەتی تەندروستیی هەرێمی کوردستان ئاماری نوێی رۆژانەی تایبەت بە ڤایرۆسی کۆرۆنای راگەیاند، ئاشکرای کرد: 444 تووشبووی نوێی کۆرۆنا تۆمارکران، لەگەڵ 24 حاڵەتی مردن.\nبەپێی راگەیەندراوەکەی ئەمڕۆ (یەکشەممە، 20-9-2020)ـی وەزارەتی تەندروستی 667 کەسی دیکە لە کۆرۆنا چاکبوونەتەوە، کە زۆرترینیان و بەدیاریکراوی 230ـیان دانیشتووی هەولێرن.\nمردن هەر لە ئاستی 20 کەسە لە رۆژێکدا. لە 24 کاتژمێری رابردوودا 24 کەس، واتا لە هەر کاتژمێرێک کەسێک لە کوردستان بە کۆرۆنا گیانی لەدەستداوە و، زۆرترینیان (11ـیان) دانیشتووی دهۆک بوون.\nبەگشتی تائێستا 41 هەزار و دوو کەس لە هەرێمی کوردستان تووشی کۆرۆنا بوون، لەو ژمارەیەش 1519 کەسیان گیانیان لەدەستداوە.\nڕاگەیاندراوی (٢٤) کاتژمێری تایبەت بە نەخۆشی ڤایرۆسی کۆڕۆنای نوێ COVID19 ژمارە (٢٠٧)\n١. پشکنین: (٤٤٤٦ پشکنینی نوێ)\n(١٤٩٤ هەولێر)، (٦٩٠ سلێمانی، ٢١٣ گەرمیان)، (١٩٩٩ دهۆك)، (٥٠ هەڵەبجە)\n٢. تووشبوو: (٤٤٤ تووشبووی نوێ)\n(٨٩ سلێمانی، ٣٣ گەرمیان)\n٣. چاکبوون: (٦٦٧ چاکبوون)\n(٢٠٥ سلێمانی، ٣٨ گەرمیان)\nپشکنین ٤١٨٥٠٣ (١٥٥٢٩٩ هەولێر، ١٠٥٨٤١ سلێمانی، ١٥٣٥٤٩ دهۆك، ٣٨١٤ هەڵەبجە)\nتووشبوون ٤١٠٠٢ (١٥٥١٣ هەولێر، ١٤٦٨٢ سلێمانی، ٩٤٢٥ دهۆك، ١٣٨٢ هەڵەبجە)\nچاکبوون ٢٦٤٦٤ (١٢٠٥٨ هەولێر، ٩٥٥٨ سلێمانی، ٣٥٤٩ دهۆك، ١٢٩٩ هەڵەبجە)\nلەژێر چارەسەر ١٣٠١٩ (٢٩٢٨ هەولێر، ٤٣٣٩ سلێمانی، ٥٦٩٨ دهۆك، ٥٤ هەڵەبجە)\nمردن ١٥١٩ (٥٢٧ هەولێر، ٧٨٥ سلێمانی، ١٧٨ دهۆك ، ٢٩ هەڵەبجە)\nکۆرۆناکۆرۆنا لە کوردستان


ANF | چالاکیەکانی گەریلا بێوەستان بەردەوامە\nچالاکیەکانی گەریلا بێوەستان بەردەوامە\nچالاکی گەریلاکانی هەپەگە / یەژاستار لە چوارچێوەی هەنگاوی 'کات کاتی ئازادیە' دا بەردەوامە. هیزەکانی پاراستنی ئاسمانی شەهید دەلال لە قایمقامیەتی چەلێیدا.\nسێشه‌ممه, 4 May 2021, 18:10\nناوەندی راگەیاندن و چاپەمەنی هەپەگە لەبارەی بەرخۆدانی هێزەکانی گەریلا و هێرشی داگیرکەری راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە کە بەم شێوەیەیە:\n"لەسەر بناغەی هەنگاوی 'کات کاتی ئازادیە'دا چالاکی گەریلاکانمان لەدژی داگیرکەران بێوەستان بەردەوانە.\nلە چوارچێوەی هەنگاوی شۆرشگێری هەڵۆکانی زاگرۆسدا، ٣ی ئایار کاتژمێر ١٤:٠٠ هێزەکانمان لەدژی داگیرکەران لە گردی مامرەشۆی هەرێمی ئاڤاشین چالاکیان ئەنجامدا. لە چالاکیەکەدا هەموو ئامانجەکان پێکران. دوای چالاکیەکە داگیرکەران بە چەکی قوڕس دەڤەرەکەیان بۆردومان کرد.\nگەریلایەک کە بریندار ببوو، شەهید بوو\n٢٦ی نیسانی ٢٠٢١ راگەیەنراوێکمان بڵاوکردبوو و رامانگەیاندبوو، ٢٦ی نیسان هێزەکانمان داگیرکەرانیان لە بەرزاییەکانی گردی شەهید بەرخۆدانی هەرێمی زاپ خستبووە ژێر چاودێری و چالاکیان ئەنجامدا. لە چالاکیەکەدا ٨ داگیرکەر سزادرابوون و ٢ درۆنی داگیرکەرانیش رووبەرووی گورزی هەڤاڵانمان بوونەوە.\nلە کاتی چالاکیەکەدا باوەر دەیندار فەرماندەی فیدایی، بە شێوەیەکی زۆر فیداکارانە هەڵیکوتایە سەر دوژمن و گورزی گەورەی لە دوژمندا و لە شەڕدا بریندار ببووو. هاورێمان باوەر لەگەڵ هەموو هەوڵێکدا رزگاری نەبوو و ٣ی ئایار تێکەڵ بە کاروانی شەهیدان بوو.\nهاوڕێکەمان باوەر لەدژی هێرشی داگیرکەری تورک بە مەبەستی لەناوبردن، لە یەکەم رۆژەوە لە بەرەی پێشەوەی شەڕدا جێگەی خۆی گرتبوو و بووە میلیتانێکی سەرکەوتووی پێشەنگی ئاپۆیی. لە جیلۆی بچوکی هەرێمی زاپ ، بەشداری زۆر چالاکی لەدژی سوپای داگیرکەری تورک کرد. بە بوێریەکی زۆر و رۆحی فیدایی ئاپۆیی پێشەنگایەتی بۆ چالاکیەکان کرد، وەک فەرماندەی باڵی هێرشبەر ڕۆڵی گەورەی سەرکەوتوی بەدەستهێنا و هێڵی گەریلای سەردەمی نوێی بە سەرکەوتویی جێبەجێ کرد. بە کەسایەتی میلیتانی و هەڵوێستی سەربازی لە چیاکانی زاگرۆس هاوڕێمان باوەر کە بووە پەیڕەوی ڕەشید سەردار، ئاڵای شەهیدە پیرۆزەکانمانی بە شانازیەوە بەرزکردەوە. بە قاڕەمانێتی خۆی بووە یەکێک لە سمبوڵکەنای هەنگاوی شۆرشگێری هەڵۆکانی زاگرۆس، بۆ ئێمەی هاوڕێی و هەموو کوردێک بووە شەوچرای هەمیشە رۆناکی بەرخۆدان و سەرفرازی.\nسەرەتا سەرەخۆشی خۆمان ئاڕاستەی خانەوادەکەی و هەموو گەلی کوردستان دەکەین و سوێند دەخوین، ئامانج و خەیاڵەکانی لە تێکۆشانماندا بژی و بەجێبهێنرێت.\nلەدژی قایمقامی چەلی چالاکی ئاسمانی\nهێزەکانی پاراستنی ئاسمانی شەهید دەلالمان ٣ی ئایار کاتژمێر ١٤:١٠ باڵەخانەی قایمقامیەتی ناوچەی چەلێی جۆلەمێرگی کردە ئامانج. لە ئەنجامی چالاکیەکەدا کە بە سەرکەوتویی ئەنجامدرا، گورز لە باڵەخانەی قایمقامیەت وەشێنرا.\n٣ی ئایار کاتژمێر لەنێوان ٢١:٠٠ و ٢٢:٤٠ سوپای داگیرکەری تورک دوای ئەوەی هێرشێکی قوڕسی ئاسمانی لەبەرانبەر مامرەشۆ، گرردی شەهید مونزور، مەرڤانۆز و گردی شەهید دڵگەشی هەرێمی ئاڤاشین، سەربازی دابەزاند. سوپای داگیرکەری تورک لە بەهۆی بەرخۆدانی مێژوویی گەریلاکانمان ئەنجامی بەدەستنەهێنا و ناچار بووە بکشێتەوە، بە رێبازی نامەردی کە تاوانی جەنگە و بە کردەوەی نامرۆڤی دەیەوێت ئەنجام بەدەست بهێنێت. داگیرکەران کە ٣ی ئایار لەلایەن هێزەکانمانەوە شکستیان پێهێنرا، لەدژی تونێلەکانی شەڕ لە گردی شەهید سەردار و شەهید مونزور گازی ژەهراوی کیمیایی بەکارهێناوە. لەگەڵ هەموو هێرشەککانیش هێزەکانمان بەرخۆدانی مێژووییان ئەنجامداوە.\nبۆردومانی سوپای داگیرکەری تورک بۆ سەر هەرێمەکانی پاراستنی میدیا بەردەوامە.\nبۆردومانەکان بەم شێوەیە بوون:\n٣ی ئایار لەنێوان کاتژمێر ٢٣:٠٠ و ٠١:٠٠ زەوی و زاری گوندی کەستێی هەرێمی مەتینا، زەندورا و دەرارێی بە فرۆکە و هەلیکۆپتەر بۆردومان کرد.\n٣ی ئایار کاتژێر ١٩:١٠ گۆڕەپانی شامکیێ هەرێمی زاپ لەلایەن سوپای داگیرکەرەوە بۆردومان کرا.\nهیچ زیانێک بەر هێزەکانمان نەکەوتووە."\nناسنامەی گەریلای شەهیدمان بەم شێوەیەیە:\nنازناو: باوەی دەیندار\nناو و پاشنار: ئومید هان\nشوێنی لەدایکبوون: مووش\nناوی دایک و باوک: گۆنۆل – دۆغان\nشوێن و مێژووی شەهادەت: ٣ی ئایاری ٢٠٢١ / هەرێمەکانی پاراستنی میدیا.\nکەرکوک، تەڤگەری ئازادی سەردانی گڵکۆی شەهیدانی کرد\nکۆن – مەد فشارەکانی ئەڵمانیای شەرمەزار کرد\nنەتەوە یەکگرتووەکان: بەڵگەی تەواو هەیە کە داعش ئێزدیەکانی کۆمەڵکوژ کردووە\nگروپی ڤەژین کلیپی 'مزگینا لەهەنگ'ی بڵاوکردەوە\nژنە پەرلەمانتارانی هەدەپە خاوەنداریان لە پەیمانی ئەستەنبوڵ کرد


ئێعدام كردنی 18 كەس لە رۆژێكدا بە دەستی كۆماری ئیسلامی ئێران – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / ئێران / ئێعدام كردنی 18 كەس لە رۆژێكدا بە دەستی كۆماری ئیسلامی ئێران\nئێعدام كردنی 18 كەس لە رۆژێكدا بە دەستی كۆماری ئیسلامی ئێران\nچوار شه‌ممه 3 كانونی یه‌كه‌م 2014\tئێران, هەواڵ 65 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nرۆژی رابردوو لانیكەم 18 كەس لە زیندانە جیاجیاكانی كۆماری ئیسلامی ئێران لە سێدارە دران.\nبە پێی راپۆرتی كۆمەڵەی چالاكانی مافی مرۆڤ لە ئێران، سەرلە بەیانیی ڕۆژی سێشەممە 11ی مانگی سەرماوەز 3 پیاو و ژنێك لە زیندانی ورمێ، 3 زیندانیی دیكە لە زیندانی بەندەر عەباس و 11 زیندانیی دیكە لە زیندانی قزلحەساری كەرەج ئێعدام كران.\nبەپێی هەمان سەرچاوە لە زیندانی ورمێ سێ كەس بە ناوەكانی یەدوڵڵا فەهیمی، موختار داوودخاو مەنووچێهر ڕەزایی و ژنێك بە ناوی مەرزیە ئوستواری بە تۆمەتی قاچاغچیی مادەی هۆشبەر ئێعدام كران.\nهەروەها لە زیندانی بەندەر عەباسیش عەلی ئەكبەر نوورەدینی، عەلیڕەزا قوربانی و حوسێن شاهۆ زێهی بە هەمان تاوان ئێعدام كران.\nلە زیندانی قزلحەساری كەرەج 11 كەس بە تاوانی قاچاغچیی مادەی هۆشبەر ئێعدام كران.\nئەمەش لەحاڵێكدایە، كە لە زیندانی قزلحەسار و لە ماوەی چەند ڕۆژی ڕابردووداكۆمەڵێك لە زیندانیانی یەكەی 2ی ئەم زیندانە مانیان لە خواردن گرتووە. ئەم زیندانیانە لەبەر دژكردەوە جۆراوجۆرەكانی كاربەدەستانی زیندان كە هەڕەشەی ئێعدامكرانی بە كۆمەڵیان لێ كردوون مانیان لە خواردن گرتووە.


هواوەی ڕووکاری EMUI 10 ـی بنچینەکراوی لەسەر Android Q ڕاگەیاند – کەی ئای تی ئێن\nئەندرۆید 9, ئاب 2019\nلە میانەی بەڕێوەچوونی کۆنگرەی گەشەپێدانی هواوەی 2019 لە شاری Dongguan ـی چین، کۆمپانیا چینییەکە وەشانێکی نوێی لە ڕووکاری EMUI بە ناوی EMUI 10 ـەوە ڕاگەیاند.\nڕووکاری EMUI 10 بنچینەکراوی سیستەمی Android Q ـە. سەبارەت بە دیزاینی ڕووکارە نوێیەکە، گۆڕانکاری لە وێنۆچکەی ئەپەکانی Camera و Phone و ژمارەیەک ئەپی دیکەدا کراوە و نوێکراونەتەوە. هەروەها ژمارەیەک کاتژمێری نوێی دیکە بۆ ڕوونمای قفڵ (Lock Screen) ـی ڕووکارەکە زیاد کراوە. لەگەڵ ئەوەشدا، دۆخی تاریک (Dark Mode) لەمەودوا توانای ئەوەی دەبێت لە ئەپە لایەنە سێیەمینەکاندا کار بکات.\nلە لایەنی باشترکردنی تواناوە، خێرایی ڕووکارە نوێیەکە بە ڕێژەیەکی زۆر زیادکراوە، ئەمەش بە هۆی باشترکردنی پەڕگەی EROFS و نوێکردنەوەی تایبەتمەندی GPU Turbo بۆ وەشانی 3.0. لەگەڵ ئەوەشدا، خێرایی ئاڵوگۆڕکردنی ئەپەکانیش زیاد کراوە.\nلە ڕووکارە نوێیەکەدا، هواوەی تایبەتمەندییەکی ناوازەی بە ناوی Multi Screen ـەوە زیاد کردووە کە دەتوانرێت بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ و خێرا ڕوونمای مۆبایلەکەت بگوازیتەوە بۆ سەر کۆمپیوتەر و لاپتۆپەکان.\nلە ڕێکەوتی 8 ـی مانگی داهاتوودا کۆمپانیا چینییەکە ڕووکاری EMUI 10 بۆ ژمارەیەک لە مۆبایلەکانی بە شێوەی تاقیکاری گشتی بەردەست دەکات و یەکەمین مۆبایلیش کە ڕووکارەکەی بۆ بەردەست دەکرێت، مۆبایلی هواوەی P30 دەبێت.\nهەروەها هواوەی لە میانەی بەڕێوەچوونی کۆنگرەکەدا ئاشکرایکرد کە مۆبایلی هواوەی Mate 30 بە شێوەیەکی بنەڕەتی و لە نێو پاکەتدا، ڕووکاری EMUI 10 ـی لەسەر جێگیر دەبێت.\nپەیوەندیدار بە کۆنگرەی گەشەپێدانی هواوەی 2019:\nتاگەکان Android Q ئەندرۆید EMUI 10 Huawei وەشانی نوێ هواوەی


كتێبی هونه‌ری سه‌ده‌ی بیست: فێرناندۆ بۆتێرۆ » DidiMn\nسەرەتا / ئاڕت و دیزاین / كتێبی هونه‌ری سه‌ده‌ی بیست: فێرناندۆ بۆتێرۆ\nلە ئینگلیزیەوە: ئالان عەتوف\nیه‌كه‌م: فێرناندۆ بۆتێرۆ – دوانیوەڕۆی یەکشەممە\nخێزانێك، سەریان ئاوساو و جەستەیان خڕومڕ، وەک هەمیشە چێژ لە سەیرانی دوانیوەڕۆیەکی یەکشەممە دەبینن. باوکیان بە جگەرەیەکەوە لەسەر لا پاڵی لێ داوەتەوە. دایکیان خۆی رازاندۆەتەوە و بۆی داکەوتووە و چاودێری دوو منداڵی خڕومڕ دەکات. کوڕەکەیان کە دەستێک جلی دەریاوانی لەبەرکردووە، وەک پاسەوان لە پشتیانەوە وەستاوە. ئەم پێکهاتە تەنگەبەرە، کە تەنانەت درەختەکانیش لەنێویدا بەر دەرەلاکانی چواچێوەکە کەووتون، سەرنجمان دەخاتە سەر فیگەرەکان.\nلەوانەیە بەکارهێنانی ئەم فیگەرانە لەلایەن بۆتێرۆوە، کە گاڵته‌ئامێزانه ئاوساون، هەوڵێک بێت بۆ رەخنەکرنی داب و نەریتە بۆرژوازییە کۆلۆنیاڵیەکان. لێرەدا خێزانەکە بە جۆرێک داهێنراوە، کە لەژینگە بێ تامەکەی خۆیاندا داڕزاو و ڕوو لە داشکان دەربکەون.\nبۆتێرۆ سەرکەوتووانە ئیلهام لە نەریتەکانی هونەرمەندانی خۆرئاوا وەردەگرێت، ئەویش لە رێگەی بەکارهێنانی ئیشە هونەریەکانی هونەرمەندانی پێشووتری وەک فرانسیسکۆ گۆیا، دیێگۆ ڤێلازکێز، پیێرۆ دێلا فرانسێسکا و هاوکات تێکەڵیان دەکات لەگەڵ کلتوری کۆڵۆمبی هاوچەرخدا.\nشێوازی بۆتێرۆ، کە بە مەبەست ساویلکانەیە ، بووەتە هۆی زیاد کردنی هاوسەنگیەک لە نێوان (گاڵتە) و (رەخنەی کۆمەڵایەتی، هونەر، سیاسەت)دا. هاوکات چەند پەیکەرێکیشی دروستکردووە کە زنجیرەیەک پەیکەری مۆنیومێنتاڵیی مێینەی رووتن.\nalan atoof, fernando botero,


شەڕی لایەنە شیعەو سونەكان لەسەر پۆستە وەزارییە بەتاڵەكانی عادل عەبدولمەهدی بەردەوامە\nعێراق و سعودیە لەسەر هاریكاری بواری ئاسایشی و هەواڵگری زیاتری نێوانیان رێككەوتن\nموقتەدا سەدر: فەرمانگەكان بەشێوازە قێزونەكەی بەعس بەڕێوە دەبرێن\nنزیكەی چوار هەزار پۆست لە عێراق بە وەكالەت بەڕێوەدەبرێن\nلایەنە ناكۆكن لەسەر وەزارەتەكانی ناوخۆ‌و بەرگری و داد‌و پەروەردە\nژمارەیەك لە هاوپەیمانی‌و فراكسیۆنەكانی شیعەو سونە بونەتە رێگر لەبەردەم متمانەدان بەسەر وەزیرەكانی كابینەكەی عادل عەبدولمەهدی، ناكۆكی لایەنەكان تەنیا لەسەر هەردو وەزارەتی ناوخۆ‌و بەرگری نیە، بەڵكو لایەنەكان لە كێبڕكێیەكی سەختدان لەسەر كاندیدی وەزارەتەكانی داد‌و پەروەردەش.\nهاو پەیمانی سائیرون، رەوتی حیكمە، هاو پەیمانی نەسرو هاو پەیمانی وەتەنیە لە بەرەیەك و هاوپەیمانی فەتح و دەوڵەتی یاسا و میحوەری وەتەنی لەلایەك ئەو دوو بەرەیەن، كە رێگری سەرەكی تەواوكردنی كابینە وەزاریەكەی عادل عەبدول مەهدین.\nتەنها وەزارەتی ناو خۆ و بەرگری نییە جێی ناكۆكی لایەنەكان بێت، بەڵكو هەر یەكە لە وەزارەتەكانی داد و پەروەردەش زۆر ترین كێشەیان لەسەرە. ئەو لایەنەی زۆرترین پێداگری دەكات لەسەر نەكشانەوەی كاندیدەكەی هاوپەیمانی بونیادە و كاندیدەكەشی فالح فەیازە.\nهاوپەیمانی چاكسازی و ئاوەدانكردنەوە، هۆشداری دەدەن لە دەستوەردانی وڵاتانی هەرێمی لە پرسێكی وەهادا، تێپەڕاندنی لیستی كاندیدەكانیش بە شكستی سەرۆك وەزیران دەزانن، بە هەنگاوێكی مەترسیداری دەزانن.\nنزیكە دوومانگە حكومەتەكەی عادل عەبدول مەهدی لە كۆی ٢٢ وەزارەت بە ١٤ وەزارەت كارەكانی راییدەكات، ئەو هەشت وەزارەتە بۆنەتە مایەی پەراوێز خستنی پڕۆژە یاسای بودجەی گشتی و داواكاریەكانی خۆپیشاندەرانی بەسڕا.


سیستمی هاوسەرۆکایەتیی و هاوسەرۆکایەتییەکەی یەکێتیی | ROJnews\nچوؤرشەممە, 19 فبر 2020 - 11:52\nسیستمی هاوسەرۆکایەتیی لە کوردستان بۆ یەکەم جار لەلایەن عەبدوڵا ئۆجالان، ڕێبەری گەلی کوردەوە پێشنیازکراوە و هاوسەرۆک لە ژنێک و پیاوێک پێکدێن، ئامانجیش لێی ڕاگرتنی هاوسەنگیی ڕەگەزیی و نەهێشتنی قۆرخکارییە، بەڵام یەکێتیی دوو پیاو دەکاتە هاوسەرۆک.\nیەکێتیی نیشتمانیی کوردستان دوێنێ ١٨ی شوبات لە کۆبوونەوەی ئەنجومەنی سەرکردایەتییدا، بافڵ تاڵەبانی، کوڕە گەورەی مام جەلال و لاهور شێخ جەنگیی، بەرپرسی دەزگای پاراستن و زانیاریی/زانیاریی هەرێمی کوردستانی وەک هاوسەرۆکانی یەکێتیی هەڵبژارد.\nڕۆژنیوز، بیرۆکەی سیستمی هاوسەرۆکایەتیی، بنەماکانی ئەو سیستمە و بەراوردی لەگەڵ ئەو سیستمەی یەکێتیی هەڵیبژاردووە بۆ بەڕێوبردنی حزبەکەی و ناوی لێناوەوە "هاوسەرۆکایەتیی" دەخاتەڕوو.\nسیستمی هاوسەرۆکایەتیی چییە؟\nهاوسەرۆکایەتیی سیستمێکی بەڕێوەبەرییە و بە واتای هاوسەنگیی ڕۆڵی ژن و پیاو دێت، ئەرک و بەرپرسیارێتییەکان لە نێوان ژن و پیاوێکدا بەشێوەیەکی هاوسەنگ دابەش دەکرێت.\nئامانجیش لەم سیستمە نەهێشتنی قۆرخکاریی و ناوەندگەرایی "مەرکەزییە"، ژنیش لە ئیدارەداندا چالاکبن و سیستمێکی دیموکراسیی دابمەزرێت.\nئەم سیستمە بۆ جاری یەکەم پارتی سەوزی ئەڵمانیا بەکاریهێناوە.\nبەڵام بەزۆریی لە کوردستاندا کاری پێکراوە و لەوێوە بڵاوبووەتەوە بە جیهاندا، عەبدوڵا ئۆجالان ڕێبەری گەلی کورد لەم پێناوەدا هەنگاوی گەورەی ناوە.\nلە دامەزراندنی پەکەکەوە پرسی هاوسەنگیی ڕەگەزیی بووەتە بابەتێکی سەرەکیی ئەو پارتە و لەسەر بنەمای بەرجەستەکردنی ڕۆڵی ژن تێکۆشانێکی گەورە کراوە.\nهەر لە دامەزراندنی پەکەکەشەوە ژن ڕۆڵی سەرەکییان تێدا گێڕاوە، لە ساڵانی ١٩٩٠یشەوە ژنان لە هەموو ئاستەکانی بەڕێوەبردندا بوونیان هەبووە و خاوەنی ڕێکخراو و هێزی سەربەخۆبوون.\nکاتێک پارت و دامەزراوەی کوردیی لە باکوری کوردستان و تورکیا دامەزران، هەنگاوەکانی بەرجەستەکردنی هاوسەنگیی ڕەگەزیی گەورەتربوون، لەم چوارچێوەیەدا سەرەتا لە بەڕێوەبردندا ٢٥% بۆ کۆتای ژنان دانراوە، دواتر زیادکراوە بۆ ٤٠%.\nلەدوای ساڵی ٢٠٠٠ەوە عەبدوڵا ئۆجالان زیاتر لەسەر ئەم بابەتە قاڵبووەوە و جەختیکردەوە، کە پێویستە سیستمی کۆتا هەڵبگیرێت و یەکسانیی ڕەگەزیی زیادبکرێت، لەم پێناوەشدا سیستمی هاوسەرۆکایەتیی پێشنیازکرد.\nئۆجالان پێیوایە، سیستمی هاوسەرۆکایەتیی ڕێگر دەبێت لە قۆرخکاریی و دروستبوونی ناوەندگەرایی "مەرکەزیی" لە ئیدارەداندا و دەتوانێت سیستەمێکی دیموکراسیی بەدیبهێنێت.\nساڵی ٢٠٠٧ بۆ یەکەم جار پارتی کۆمەڵگەی دیموکرات-دەتەپە لە باکوری کوردستان سیستمی هاوسەرۆکایەتیی پەیڕەوکرد.\nدواتر سەرجەم ئەو حزب و ڕێکخراو و دامەزراوانەی فکری ئۆجالانیان لە کارەکانیاندا بەبنەما گرتووە، پەیڕەوی ئەم سیستمە دەکەن و ژن و پیاوێک بۆ هاوسەرۆکیی دیارییدەکەن.\nهاوسەرۆکایەتیی تەنها بۆ سەرۆکایەتیی حزب یاخود ڕێکخراو نییە، بەڵکو لە هەموو ئۆرگانەکانی خوارەوەشدا دەبێت ئەو سیستمە پەیڕەوبکرێت و بۆ هەر ئۆرگانێک ژنێک و پیاوێک بەشێوەی هاوسەرۆکایەتیی دابنرێن.\nئەو سیستمەی یەکێتیی بەناوی هاوسەرۆکایەتییەوە دایناوە چییە؟\nلەو هاوسەرۆکایەتییەی یەکێتیی بۆ ئیدارەدانی حزبەکەی پەسەندی کردووە، نەک یەکێک لە هاوسەرۆکان، تەنانەت جێگریشیان نیە تاوەکو ژن بێت.\nجگە لەوەش هاوسەرۆکایەتییەکەی یەکێتیی تەنها بۆ بەرزترین ئۆرگانی بەڕێوبردنی حزبەکەیە و لە هیچکام لە ئۆرگانەکانی خوارەوەدا پەیڕەوی ئەو سیستمە ناکرێت.\nسۆزانی خاڵە شیهاب، ئەندامی خولی پێشووی پەرلەمانی هەرێمی کوردستان لە فراکسیۆنی یەکێتیی و ئەندامی سەرکردایەتیی پێشووی یەکێتیی، ڕەخنە لەو سیستمەی یەکێتیی دەگرێت و دەڵێت: ئەمە هاوسەرۆکایەتیی نییە، هاوسەرۆک دەبێت بۆ ڕاگرتنی هاوسەنگیی ڕەگەزیی بێت، پیاوێک و ژنێک بێت، هاوسەرۆکیی بۆ دابەشکردنی دەسەڵات نییە، بەوشێوەیەی کە یەکێتیی دەیەوێت پەیڕەوی بکات.\nلەبارەی ئەوەی ئایا ژنێک نییە لەناو یەکێتییدا بتوانێت هاوسەرۆکایەتیی بکات، لەکاتێکدا دوو پیاو دیارییکراون؟ سۆزانی خاڵە شیهاب دەڵێت: نەخێر، لەبەر ئەوەی بابەتەکە دابەشکردنی دەسەڵاتە لە نێوان دوو کەسدا، کە هەردووکیان خۆیان بە براوە دەزانن، ئەمە فۆرمی هاوسەرۆکایەتیی نییە، ئەگەر ئەوە بووایە، دەبوو لە پەیڕەوی ناوخۆدا ژنێک و پیاوێک جێگیربکرانایە.\nبەبڕوای چاودێران، یەکێتیی بۆ تێپەڕاندنی گرفتی دیارییکردنی سەرۆک، پەنای بۆ ئەم سیستمە بردووە، چونکە دوای زیاتر لە دوو مانگ لە بەستنی کۆنگرە بەهۆی ناکۆکییە ناوخۆییەکانەوە ئینجا توانی ئەو پرسە یەکلا بکاتەوە.


تیلەرسن ئەو هەواڵانە ڕەت دەکاتەوە کە دەڵێن لەکارەکەی دووردەخرێتەوە\nوەزیری دەرەوەی ئەمەریکا ڕێکس تیلەرسن ئەو هەواڵانەی ڕەت کردەوە کە دەڵێن گوایە کۆشکی سپی بەنیازە لەکارەکەی دووری بخاتەوە و بەڕێوبەری دەزگای هەواڵگری ئەمەریکا مایک پۆپمپیۆ بخەنە شوێنەکەی.\nلەمیانەی کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی ناتۆدا تیلەرسن سەبارەت بە بابەتەکە بەشێوەیەکی ڕاستەوخۆ قسەی کردوو و هەموو ئەو هەواڵانەی ڕەت کردەوە کە دەڵێن کۆشکی سپی بەنیازە لەکارەکەی دووری بخاتەوە، ئەمەش لە گەشتەکەیدا بۆ ئەوروپا لەکاتێکدا کە هاوپەیمانانی ئەمەریکا دەخوازن جێگیریی سیاسەتی دەرەوەی ئەمەریکا جێگیر بێت.\nکاتێک سەبارەت بە بابەتەکە لەلایەن ڕۆژنامەنووسانەوە پرسیاری لێکرا، وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا ڕێکس تیلەرسن وتی " ئەم چیرۆکە هەموو شەش مانگێک جارێک بڵاودەکرێتەوە و دەمەوێت پێتان بڵێم ئێوە پێویستتان بە سەرچاوەی نوێ هەیە چونکە هەموو جارێک چیرۆکەکانتان هەڵەیە."\nسەرەڕای ئەوەی هەفتەی ڕابردوو سەرۆک ترامپ وتی تیلەرسن لەکارەکەی لانابات و تیلەرسنیش هەواڵەکانی بە پێکەنیناوی ناودێر کرد، بەڵام سەرۆک ترامپ وتیشی کە خۆی تەنها کەسە سیاسەتی دەرەوەی ئەمەریکا دیاری دەکات. ڕۆژی هەینی سەرۆک ترامپ لە تویتێکدا وتی " لەکۆتاییدا من بڕیار دەدەم شتەکان چۆن بەڕێوە بچن."\nتیلەرسن لە میانەی گەشتەکەیدا کە دواتر بۆ ڤیێنا و پاریسیش دەچێت هەوڵیدا حکومەتەکانی ئەوروپا و سیاسەتمەدارانی ئەمەریکا دڵنیا بکاتەوە کە ئەو کۆنتڕۆڵی هەموو شتەکانی کردووە.\nڕۆژی سێشەممە ڕێکس تیلەرسن لە بڕۆکسل وتی " وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا ئێستا لە دۆخێکی باشتردایە بۆ بەرگریکردن لە بەرژەوەندییەکانی ئەمەریکا لە جیهاندا بەبەراورد لەگەڵ دە مانگ لەمەوبەردا."


بەرۆژێک دوای ئەو تەقینەوە بەهێزەی کابولی پایتەختی ئەفغانستانی هەژاند، خوێندکاران لە کابوڵ رۆژی سێ شەممە بەوردی بەنێو داروپەردووی خوێندنگەکاندا دەگەڕان بۆ کتیب و جانتا و کۆڵەپشتەکانیان و هەروەها کەلوپەلی دیکەیان. لە هێرشەکەی رۆژی دووشممەدا پێنج خوێندنگە زیانی پێگەیشت کە تیایدا باڵەخانەی وەزارەتی بەرگری تێدا کرایە ئامانج، بەڵام زیانی بە مزگەوتێک و ئێستگەیەکی تەلەفزیۆنیش گەیاند.\nوەزارەتی ناوخۆی ئەفغانی رایگەیاند لە هێرشەکەی گروپی تالیباندا بەلای کەم 6 کەس کوژران، کە لەنێویاندا منداڵیک و دوو سەربازی هیزی تایبەت هەبوون.\nئەوەی جێی ئاماژەیە تەقینەوەکە کە بەدوایدا شەڕەتەقەی لێکەوتەوە بەهۆیەوە بە دەیان کەس برینداربوون کە 50 منداڵ لەنێو بریندارەکاندان و زۆربەیان بەهۆی پارچە شوشەی ئاکامی تەقینەوەکە برینداربوون.\nلە یەکێک لە خوێندنگەکانی دواناوەندی بەشی تایبەت کە دانیشتوانەکەی چینی مامناوەندن لەو بەشەی شارەکەدا ، رێگە بە خوێندکارەکان درا بچنە نێو خوێندنگەکەیان بۆ ئەوەی کەلوپەلەکانیان لە نێو داروپەردووی وێرانەکەدا هەڵبگرنەوە.\nرێکخراوی منداڵ پارێز هێرشەکەی بەوپەڕی مایەی شەرمەزاری پێناسەکرد و گوتیشی منداڵانی جەستە بچوک دووچاری برینداری زیاتر بوونەتەوە بە بەراورد بە خوێندکارانی گەورەتر . رێخراوی ئاماژەپێدراو گوتیشی کە کاریگەری خراپی تەقینەوەی لەوجۆرە بۆ چەندان ساڵ لە مێشکیاندا دەمێنێتەوە.


کام وڵاتانی جیهان یارمەتیدەری سەددام بوون لە هێرش کردنە سەر ئێران - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٩ ڕەزبەر ١ ١٣:٢٥\nNews Code 34139\nکام وڵاتانی جیهان یارمەتیدەری سەددام بوون لە هێرش کردنە سەر ئێران\nلە ماوەی شەڕی سەپێندراودا وڵاتانی جیاواز یارمەتی دارای و سەربازی و ...عێراقیان دا کە بە کورتی ئاماژەی پێدەکەین.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، لە ئەم ڕاپۆرتەدا کورتەیەک لە ئەو یارمەتی و پاڵپشتییانە کە لەلایەن وڵاتانی جیهانەوە خرایە بەردەستی سەددام لە هەشت ساڵ شەڕی سەپێندراو شی دەکرێتەوە.\nوڵاتانی پاڵپشتی عێراق:\nگرینگترین هاندەری سەددام بۆ هێرش بۆ سەر ئێران، ئەمریکا بوو. ئەمریکییەکان بە ڕووخانی دەسەڵاتی پاشایەتی لە ئێران دەستیان لە سەرچاوە گەورە نەوتییەکانی ئێران کورت بووبووەوە، دەستبەجێ دوای سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامی، هەول دوژمنایەتی و هێرشیان دا. هێرشی سەربازی لە بیابانی تەبەس کە بە یارمەتی خودا شکستی هێنا، کوودەتای نوژە و دەیان پیلانی دیکە لە هەولەکانی دەوڵەتی ئەمریکا بوو.\nکاتێک کە ئەمریکییەکان لە هەموو ئەو پیلانگەلە شکستیان هێنا، سەددامیان هان دا کە هێرش بکاتە سەر ئێران.\nلە ساڵی دووهەم و کاتێک کە سوپای ئیسلام، هێزە داگیرکارەکانی لە خاکی خۆی دەرکرد، دەوڵەتی ئەمریکا هاوکات چوار ئۆپراسیۆنی بۆ پاڵپشتی لە سەددام و لە دژی ئێران دەست پێکرد:\n١-ئۆپراسیۆنی ئێستانچ: هەوڵی دیپلۆماتیک بۆ ناساینەوەی سەرچاوەکانی هاتنی چەک و ڕێگری لە ناردنی جیهازاتی سەربازی بۆ ئێران\n٢- ئۆپراسیۆنی دارایی: هەوڵ بۆ دابین کردنی پێداویستییە داراییەکانی عێراق لە ڕێگای کۆمپانیا ئەمریکییەکانەوە.\n٣- ئۆپراسیۆنی هەواڵگری: بردنی هەواڵی سەربازی لە ئێرانەوە بۆ عێراق.\n٤- ئۆپراسیۆنی دژە ئێران لە رێکخراوە نێودەوڵەتییەکان: ئیدانە کردنی ئێران لە ئەو ڕێکخراوەگەلە و ڕێگری لە گواستنەوەی قسە ڕاستەکانی ئێران بە وڵاتانی دیکە.\nبەشی گەورەی چەکی پێویستی عێراقییەکان لە ماوەی شەڕ لەلایەن سۆڤییەت دابین دەکرا. ئەو وڵاتە بە بەدەستەوە بوونی جیهازات و ئامیری جەنگی مۆدێڕن، یارمەتی زۆر گەیاندە سەددام.\nپێشکەوتووترین فڕۆکەی جەنگی، کۆپتەر، تانک و چەکی دیکە لە ئەو چەکانە بوون کە شەورەوی لە ماوەی هەشت ساڵ شەڕ دەیدایە عێراق.\nفەرماندەکانی سوپای ڕووسیا بە ئامادەبوون لە سوپای عطراق، وێڕای پەروەردەی سەربازی فەرماندە عێراقییەکان، ڕێگای بەرەوڕوو بوونەوەی گیانفیداکانی ئیسلام و هیرش بۆ سەر ئیرانیان پێیان نیشان دەدا.\nدوو وڵاتی فەڕەنسا و ئەڵمانیا زیاتر لە وڵاتانی دیکەی ئەورووپا، پاڵپشتیان لە عێراق کرد. فڕۆکەی سوپر ئێانداردو مووشەکی لەیزری کە لە دوایین دەستەوکەتکانی پیشەی سەربازی فەڕەنسا بوو، خرایە بەردەستی سوپای عێراق. فڕۆکەکانی سوپر ئێتاندارد بەهۆی نرخی زۆر، بە کرێ دەخرایە بەردەستی سوپای عێراق .\nکاتێک کە هەموو ئەم یارمەتیگەلە نەیتوانی سوپای شکست خواردووی سەددام ڕزفار بکات، ئەڵمانیا بە ناردنی مادەی کیمیایی هاتە هانای سەددامەوە و ئەو توانی ٦٠٠٠ تۆن بۆمبی کیمیایی دژی خەڵکی ئێران بەکار بهێنرێت. سوپای سەددام ١١٠٠ کەسی لە شاری سەردەشت و شوێنەکانی تری ئێران و ٥٠٠٠ کەسی لە شاری هەڵەبجە بەبەکارهێنانی ئەو چەکانە شەهید کرد.\nوڵاتانی ئیتالیا و بەلژیک بە ناردنی مووشەکی پێشکەوتووی دژە زرێ و یارمەتی بە عێراق لە چێ کردنی تۆپخانەی دوورهاوێژ و بەشەکانی دیکەی سوپای ئەو وڵاتە، لە پاڵپشتەکانی عێراق بوو.\nد. وڵاتانی عەرەبی\nئەو وڵاتانە بە زیاترین سەرچاوەی نەوتی و گازی جیهان، گەورەترین پشتیوانی عێراق لە بواری دارایی و هێزی مرۆییەوە بوون.\nهەبوونی ئەسیرگەلێک لە سەربازانی وڵاتانیئۆردۆن، میسر، مەراکش، سوودان سوومالی و ولاتانی عەرەبی کەنداوی فارس نیشاندەری ناردنی هێزی مرۆیی لەلایەن ئەو وڵاتنەوە بۆ عێراق بوو.\nئاسمانی ئەو وڵاتانەش لە ماوەی شەڕدا لە ئیختیاری عێراق بوو و فڕۆکە عێراقییەکان بۆ هێرش بۆ سەر ناوچە هەستیارەکان لە کەنداوی فارس و تەنگەڵانی هورموز و پارێزگا باشوورییەکانی ئیران، لە ئاسمانی ئەو وڵاتانە کەڵکیان وەردەگرت.\nه. وڵاتانی دیکە\nوڵاتگەلێک وەکوو برازیل و ئەڕژەنتین کە لە پیشەی سەربازی لە ئەو سەردەمە پێشکەوتوو بوون، چەکیان دەدایە عێراق. هەندێک لە وڵاتەکانیش یان توانای یارمەتیدانی عێارقیان نەبوو، وەکوو وڵاتانی ئەمریکای لاتین و ئەفریقایی یان ئەوەی کە بێ لایەن بوون وەکوو تورکیا و پاکستان.\nلە سەردەمی شەڕدا ٥٠ وڵاتی جیهان بە شێوەی ڕاستەوخۆ پاڵپشتی سەددام بوون. بەس چەند نموونی ورد دەهێنینەوە تا پرسەکە زیاتر ڕوون ببێتەوە؛ ئەمریکا لە سەرەتای شەڕدا وتی کە ڕاستەوخۆ پالپشتی لە سەددام ناکەم، بەڵام ئیمام خومەینی لە هەمان سەرەتاوە وتی سەددام شێتە کە پیاوی ئەمریکا و دواتر بە دەرکەوتنی بنکەکانی ئەمریکا لە عێراق و میسر دەرکەوت کە هەر بەو جۆرە بووە.\nلە کەربەلای ٤ و ٥ شەورەوی ١٥٠ تانکی خستە بەردەستی عێراق؛ فەڕەنسییەکان یەکەم فڕۆکەی دوورهاوێژی خۆیان دایە عێراق و ئەڵمانییەکان لە بواری کیمیایی و ناڤۆکی هەم چەک و هەم تەکنۆلۆژیاکەیان دایە عێراق. کوێت، ئیمارات و عەرەبستان هەر ساڵ پێکەوە ٨٠ ملیار دۆلار یارمەتی سەددامیان دا لە حاڵێکدای ەکە ئێمە سەردەمی شەڕدا ساڵانی بەس ٧ ملیار دۆلار داهاتمان هەبوو و ئەوەش لە بەراورد لەگەڵ یەک نیشانی دەدات کە ئێمە لە بەرانبەر ئەوان چ دۆخێکمان هەبوو و تەنیا بە وەستان و جەهاد و هەوڵ بوو لە لە بەرانبەر ئەوانەوە وەستاین و سەرکەوتین.