مناره‌ی داهێنان …. بڵند باجةلان – Denegkan\nمناره‌ی داهێنان …. بڵند باجةلان\nbyبڵند\tDecember 5, 2012\tئەدەب\nمیلان کۆندێرا: ئه‌ده‌ب فاکته‌ری ئاشکراکردنی لایه‌نه شاراوه‌کانی مرۆڤه.\nسارته‌ر: ئه‌ده‌ب واته ئاشکراکردنی دنیا و مرۆڤ.\nچەمکی ده‌ق و دۆزینه‌وه‌ی پێناسه‌یه‌کی گشتی بۆ ده‌ق به‌ر له نووسینی ده‌ق، پێویستی نییه و ده‌کرێ به‌بێ ئه‌وه‌ی له خۆمانمان پرسیبێ ده‌ق چییه، قسه له‌بارەی ده‌قەوە بکه‌ین و چه‌ندین ده‌ق له ئاست و بواری جیاجیادا بنووسین. کرده‌ی نووسین خۆی گوزارشتکردنه له مانا و پێناسه‌ی ده‌ق. (پۆل ڕیکۆر) پێی وایە ده‌ق گوتارێکه له ڕێگه‌ی نووسینه‌وه نه‌بێت. ناچه‌سپێت. له‌و ڕوانگه‌یه‌وه قسە لەبارەی چیرۆکێکەوە دەکەم، که (مناره‌ی ئاوه‌دانی)یه، به‌بێ ئه‌وه‌ی پێناسه‌ی چیرۆکم کردبێت. ئیشی چیرۆک کردنه‌وه‌ی نیشتیمانێک نییه به ڕووی دنیادا. ڕۆشنبیران له یابان هاوڕِان له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی بنه‌ماڵه‌ی (میچی) فاکته‌ری کرانه‌وه‌ی یابان بوون به ڕووی شارستانیه‌ت و ڕۆشنبیریی ڕۆژئاوادا نه‌ک هونه‌ر و چیرۆک و نووسین به گشتی. (مناره‌ی ئاوه‌دانی) به وێستگه و ئایدیا و میتۆدێکی دیاریکراوەوە نابەستمەوە، هاوکات دژی ئه‌و ترادسیۆنه دۆگمایانه‌م که ئه‌ده‌ب پۆلێن ده‌که‌ن. میتۆده‌کان له ڕێگه‌ی ئه‌و مه‌عریفه‌یه‌ی هه‌ڵیانگرتووه، له‌سه‌ر گرفت و که‌لێنی میتۆدی به‌ر له خۆیان ئیش ده‌که‌ن. میتۆدخوازی خانه‌به‌ندکرنی ئه‌ده‌به، ئه‌مه‌ش زوڵم کردنه له دەق. به‌رهه‌مه‌کانی (ساموێل بێکت) ده‌درانه پاڵ مۆدێرنیزم و پۆست مۆدێرنیزم، به‌ڵام مۆدێرنیزم و پۆسته‌که‌ی تێپه‌ڕین، که‌چی هێشتا ده‌قه‌کانی ئەو نووسەرە خوێنه‌ری خۆیانیان هه‌یه و تێنه‌په‌ڕیون. (دیۆستۆڤیسکی) ده‌قه‌کانی به نه‌یاری ڕیالیزمی سوریالیزم داده‌نران و (لینین) له بیسته‌کاندا گوتبووی ڕقی له خاوه‌نی ڕۆمانی (برایانی کارامازۆف)ه. (لینین) کۆتایی هات و (ستالین)یش به دوایدا، به‌ڵام ده‌قه‌کانی (دۆستۆیڤسکی) ئێستاش ده‌خوێندرێنه‌وه و لای هه‌ندێک به سیمبوڵ و سوپه‌ر ناوده‌برێن.\nبه‌شێک له کلاسیکیاتی چیرۆکنووس و ڕه‌خنه‌گر ئه‌و کاته خۆی مانیفێست ده‌کا که ئیش له‌سه‌ر سۆز ده‌کرێ. نزیکبوونه‌وه له سۆز به مانای دوورکه‌وتنه‌وه‌یه له شوناس (مه‌به‌ست له سۆزێکی نائه‌قڵانییه، چونکه زۆربه‌ی سۆزه‌کان له بۆشاییدا دروست نابن و بە فکرەوە ده‌به‌سترێنه‌وه). شته چه‌سپاوه‌کانیش سوود له سۆز وه‌رده‌گرن. مه‌رج نییه قوڵبوونه‌وه له هه‌موو بابه‌ته هزرییه‌کان و گه‌ڕانه‌وه بۆ لقه ئاڵۆزه‌کانی فه‌لسه‌فه و گه‌ڕان به دوای یاساکان به‌بێ ڕه‌چاوکردنی پره‌نسیپی یاسایی بۆ قسه‌کردن له‌بارەی چیرۆکەوە به تایبه‌تی ئه‌و چیرۆکانه‌ی (کاروان کاکه‌سوور) ده‌یاننووسێ، پێویست بن (لێرانه‌دا باسی یاسا ده‌که‌م و باسی فکر ناکه‌م، چونکه یاساکان به‌رهه‌می سۆز و فکرن و سۆزیش وه‌کو به‌شێکی دانه‌بڕاو له فکر باسی کراوه)\nچیرۆکنووس به‌بێ بوونی خوێنه‌ری جدییش ده‌توانێ زۆر جار داهێنان بکا. دژی ئه‌و بۆچوونه‌ی (عه‌بدولموته‌لیب عه‌بدولا)م، که پێی وایە داهێنان ئه‌وکاته ده‌رده‌که‌وێ، که ئاماده‌گیی هۆشیارانه‌ی خوێنه‌ر و بیرکردنه‌وه و چێژی خوێندنه‌وه بوونیان هه‌بێت و داهێنان بێ به‌شداریی خوێنه‌ر له‌نگه. (عه‌بدولموته‌لیب) ئاستی داهێنانی به‌ستۆته‌وه به ڕێژه‌ی خوێنه‌ره‌وه. ئه‌و بۆچوونه خه‌ساندنی داهێنانه وه‌کو چه‌مکێک و سه‌ندنه‌وه‌ی ئازادییشه لێی وه‌کو کرده‌یه‌ک. داهێنان پێویستی به ئامۆژگاری و سنوور نییه. ئه‌مه به‌تاڵکردنه‌وه‌ی وزه‌ی داهێنانی پێ ده‌ڵێن.\nچیرۆک وه‌کو ژانرێکی ئه‌ده‌بی، زۆر جار لقی زانستی و فکری و که‌ڵکه‌ڵه‌ی هزری مۆدێرنی لێ ده‌بێته‌وه. بۆ لێدوان له‌بارەی چیرۆکگه‌لێکی له‌و شێوه‌یه‌وە، ئه‌وه‌نده‌ی پێویستیمان به دۆزینه‌وه‌ی توخمه چیرۆکییه‌کان و لێکۆڵینه‌وه و خوێندنه‌وه و ڕاڤه‌کردنی ده‌قه ئه‌ده‌بییه جۆراوجۆره‌کان هه‌یه، دوو ئه‌وه‌نده پێویستیمان به گه‌ڕانه‌وه هه‌یه بۆ ڕووتێکردنی زه‌ینی و سه‌رچاوه فه‌لسه‌فی و ئایدۆلۆژی و کۆمه‌ڵناسی و زانستییه‌کان به گشتی. به خوێندنه‌وه‌ی هه‌ندێک چیرۆک، ده‌گه‌ڕێینه‌وه بۆ گه‌ردوون و نهێنییه گه‌ردونییه‌کان، ئه‌مه بۆ ئه‌و چیرۆکانه‌ی گرنگی به ڕووداوه بینراوه‌کان دەدەن و که‌متر ئیش له‌سه‌ر ئه‌فسانه و خه‌یاڵ ده‌که‌ن، ئه‌و چیرۆکانه سه‌ردێری نزیک له زه‌ینیان هه‌یه. ئه‌و چیرۆکانه‌شی له ده‌ره‌وه‌ی گه‌ردونه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرن و وه‌کو چیرۆکی ناواقیعی پێناس ده‌کرێن و جێگیرمان ده‌که‌ن له ناو ئه‌و فه‌زایه‌ی چیرۆکه‌که‌ی تێدا ده‌خوێنرێته‌وه. جێگیرکردنه‌که زاده‌ی گه‌ڕان و ئاشکراکردنێکی به‌رده‌وام بووه له سه‌رەتادا، فێره جۆرێک له هۆگریمان ده‌که‌ن به بابه‌ته سه‌یر و نامۆکان و ته‌سکردنه‌وه‌ی بازنه‌کانی واقیع، بۆ ئه‌وه‌ی له‌و ڕێگه‌یه‌وه به‌ره‌و کامڵبوونی ئه‌ده‌بیاتمان ببه‌ن. چیرۆکنووسه‌که‌ش هه‌وڵ ده‌دا وه‌کو بۆهیمی یان پێشه‌نگ ده‌ربکه‌وێ. (رۆبه‌رت مۆزیل)ی چیرۆکنووس له چاوپێکه‌وتنێکدا ده‌ڵێ:\nددان به‌وه‌دا ده‌نێم که ئه‌وه‌ی دیرۆکی نییه، من له به‌رده‌می ڕووداوه واقیعییه‌کاندا نیم، ده‌توانین له بڕی ئه‌وان ڕووداوی تر بگێڕینه‌وه.\n(مارکیز)ی ڕۆماننووس له ڕۆمانی (خه‌زانی به‌تریارک)دا په‌نای بۆ سه‌رچاوه‌ی شێوه‌کاری بردووه. مارکیز له ته‌مه‌نی 9 ساڵیدا گه‌شتێک به نێو ڕووباری (مه‌جدۆنیا)دا ده‌کات و له ڕۆمانی (خۆشه‌ویستی له سەردەمی کۆلێرا)دا دووباره بۆ ئه‌و گه‌شته و دیمەنەکانی ئه‌و ڕووباره ده‌گه‌ڕێته‌وه. (مارکیز) پێی وابوو شێوه‌کاره‌کان وێنه‌ی ڕووباری (مه‌جدۆنیا)یان جوان کێشاوه. (کاروان)یش له‌و چیرۆکه‌دا دیمه‌نه جوانه‌کانی ئه‌وروپا به لاوه ده‌نێت و بۆ وێنه‌یه‌ک ده‌گه‌ڕێته‌وه ڕۆژهه‌ڵات، که وێنه مناره‌ی چۆلییه. سه‌ره‌تای چیرۆکه‌که ئاوایه:\nله کاتێکدا ده‌ستت له‌ناو قوڕه‌که‌دایه و ده‌ته‌وێت ئه‌سپێک بۆ (ئالان)ی خوشکه‌زات دروست بکه‌یت، خۆشت نازانی بۆ بیر له‌وه ده‌که‌یته‌وه، که تۆ ئه‌وه‌تا وا ته‌مه‌نت له چل تێده‌په‌ڕێت و هێشتا مناره‌ی چۆلیت له نزیکه‌وه نه‌بینیوه.\nچیرۆکی (مناره‌ی ئاوه‌دانی)ی (کاروان کاکه‌سوور) ڕاڤەیەکی دیکه‌ی جیاوازی داهێناوه به پشت به‌ستن به زمانی ئۆرگیناڵ. له ڕێگه‌ی چیرۆکه‌که‌وه جیاوازی له‌نێوان چیرۆکی مه‌عریفی و ئیبداعی و چیرۆکی په‌رپوتدا دەبینین. ده‌قه‌که ورد نووسراوه و ڕه‌چاوی وردبینیی مەعریفی کراوه و پێمان ده‌ڵێ که‌ڵه‌که‌بوونی شته دووباره‌کان ئاماژه‌ن بۆ فکرێکی ته‌سک و نووته‌ک و سه‌رچاوه‌یه‌کی شێواو و ته‌سلیمبوو به هیچ. (سه‌لامه موسا) که نووسه‌رێکی مسرییه و به‌رهه‌می دیاری هه‌ن، وای داناوه که نابێ نووسه‌ر له ده‌ربڕینه‌کانیدا وردبینی مەعریفی له بواره‌کانی فه‌لسه‌فه، ئه‌ده‌ب، ئه‌خلاق ڕه‌چاو نه‌کا.\nچیرۆکه‌که پێشکەش به‌و کەسە کراوە، کە وای لە چیرۆکنووس کردووە بە ناچاری واز لە یاریی تۆپی پێ بهێنێت. وازهێنان له تۆپی پێ به‌بێ مردنی ئه‌و حه‌زه له ناخدا، وازهێنانه له کرده‌یه‌ک به قسه‌ی جێناوی سه‌ربه‌خۆی که‌سی سێیه‌می تاک، قسه‌یه‌ک هێنده کاریگه‌ریی ده‌بێت، تۆپ ده‌بێته بۆمبێکی دانراوه، به‌ڵام فوتباڵ وه‌کو هونه‌رێکی نزیک له چیرۆک و ئه‌ده‌ب و فکر و جوانی، له ناخیدا ڕه‌گی خۆی قایمتر ده‌کا:\nپێشکه‌شه به‌و هاوڕێ یاریکه‌ره‌م، که له به‌هاری 1982 له ستادیۆمی هه‌ولێر له به‌رچاوی ده‌یان که‌س گاڵته‌ی پێ کردم و پێی وتم: (بڕۆ واز له تۆپ بێنه، چونکه تۆ نه له تۆپ تێده‌گه‌ی و نه‌ده‌زانی شووتی لێ بده‌ی)… هه‌ر به ڕاستی له‌و کاته‌وه من نه‌متوانی یه‌ک شه‌قی تر له تۆپ هه‌ڵبده‌م و وازم له تیمه‌که‌مان هێنا، به‌ڵام ئه‌وە وای لێ نه‌کردم له خه‌یاڵی خۆمدا ده‌ست له یاریی فوتباڵ هه‌ڵگرم.\nئه‌و چیرۆکه قسه‌کردنه بۆ ئه‌وی دیکه، به‌ڵام هه‌ست به خودئاگایی و بێزاریی نووسه‌ره‌که‌ی ده‌که‌ی له قه‌یرانه‌کان، ئه‌مه‌ش هاوته‌ریبه له‌گه‌ڵ گۆڕانکارییه‌کانی ئه‌ده‌بیات، که ده‌ره‌نجامی قه‌یرانه‌کانن. دوای شکستی شۆڕش، ئه‌ده‌بیاتی کلاسیک له ده‌قه‌کانی (شارل بۆدلێر) و (گۆستاڤ فلۆبیر) چڕ بۆوه که پڕ بوون له کێشه و قه‌یران. (سارته‌ر) باوه‌ڕی به کاریگه‌ریی بیۆگرافی هه‌بوو له‌سه‌ر ده‌ق و پێی وابوو ئه‌و نووسه‌ره‌ی خودئاگایانه ده‌نووسێ به‌ره‌و جۆرێک له عه‌فه‌ویه‌ت ده‌چێت. من له‌گه‌ڵ ئه‌و بۆچوونه‌ی (سارته‌ر) ناکۆکم، به تایبه‌تی که ئێستا خه‌ریکم قسە لەبارەی چیرۆکی مناره‌ی ئاوه‌دانییەوە ده‌که‌م و هیچ عه‌فه‌ویه‌تێک نابینم. (کاروان) باسی قه‌یرانی مه‌مله‌که‌تێک ده‌کا له ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و مه‌مله‌که‌ته. کاتێ ئه‌و چیرۆکه ده‌خوێنینه‌وه و دواتریش ده‌بیستین نووسه‌ره‌که‌ی له دانیمارک ده‌ژیێ تووشی شڵه‌ژان ده‌بین، ئه‌مه‌ش جیاکه‌ره‌وه‌ی چیرۆکی (کاروان)ه له چیرۆکی (شێرزاد حه‌سه‌ن، عه‌تا نه‌هایی، عه‌تا موحه‌مه‌د، یوسف عیزه‌دین و… هتد)\nئه‌گه‌ر به‌راوردێک له‌نێوان (کاروان کاکه‌سوور) و (شێرزاد حه‌سه‌ن)دا بکەین، دەبینین (شێرزاد) کێشه‌ی به‌رده‌وامی هه‌یه و نه‌یتوانیوه به هه‌مان هه‌ناسه‌ی (حه‌سار و سه‌گه‌کانی باوکم) درێژه به ئەزموونی نووسینی خۆی بدا، کاتێکیش ده‌گه‌ینه سه‌ر خه‌ونی جاڵجاڵۆکان و ژنێکی منگن تووشی نائومێدی ده‌بین. به‌رده‌وامی نه‌بووه‌ته کێشه له به‌رده‌م ئەزموونی نووسینی (کاروان)دا. (به‌ختیار عه‌لی) له شوێنێکدا له‌مه‌ڕ به‌رهه‌مێکی (کاروان)دا پێی وایە ئه‌گه‌ر ئه‌و به‌رهه‌مه‌ی (کاروان) باشترین کۆمه‌ڵه چیرۆکیش نه‌بێت که له‌و چه‌ند ساڵه‌ی دوایی خوێندوویەتیه‌وه، ئه‌وا بێگومان یه‌کێکه له باشترینه‌کان. ئێستا که من هاتووم قسە لەبارەی مناره‌ی ئاوه‌دانییەوە ده‌که‌م، ماوه‌یه‌کی زۆر به‌سه‌ر وته‌که‌ی (به‌ختیار)دا تێپەڕیوە، به‌ڵام هه‌مان بۆچوون دوباره ده‌که‌مه‌وه. ناڵێم ئه‌و بۆچوونه‌ی من ته‌واو عه‌قڵانییه، به‌ڵام دڵنیام له‌وه‌ی پێچەوانەکەی نییه.. عه‌قڵانیه‌ت له پێناسه کۆنه‌که‌یدا بریتییه له پشتبه‌ستنێکی قایم به عه‌قڵ و نه‌گه‌ڕانه‌وه بۆ واقیع و ئەزموون به مه‌به‌ستی شیکردنه‌وه و گه‌یشتنه ئه‌نجام. مه‌به‌ستی من له عه‌قڵانیه‌ت ئه‌و بۆچوونه ته‌قلیدییه نییه، من باوه‌ڕم به گه‌ڕانه‌وه بۆ واقیع هه‌یه. عه‌قڵانیه‌ت (rationalism) له لای (فاروق ڕه‌فیق)، ئه‌و قوتابخانه فه‌لسه‌فیه‌یه که له سه‌ره‌تاکانی سه‌رهه‌ڵدانی فه‌لسه‌فه‌ی مۆدێرنیته و پێگه‌یشتنی شانبه‌شانی ئەزموونگه‌رایی empiricism)) هاته کایه‌وه. (فاروق) پێی وایە عه‌قڵانیه‌ت ناوێکه بۆ کۆمه‌ڵێک تیۆری جیاواز، که خاڵی هاوبه‌شی نێوانیان باوه‌ڕه به عه‌قڵی مرۆڤ که ده‌توانێ وه‌ڵامی پرسیاره بنه‌ڕه‌تییه‌کانی ناو کایه‌ی فه‌لسه‌فی بداته‌وه، به‌ڵام من عه‌قڵانیه‌تم بۆ (مناره‌ی ئاوه‌دانی) به مانای گه‌ڕانه‌وه‌یه‌کی هێواش بۆ عه‌قڵ به کار هێناوه و ئه‌و ڕۆڵه گه‌وره‌یه‌م نه‌به‌خشیوه‌ته عه‌قڵی مرۆڤ. مرۆڤ که تاوه‌کو ئێستا نه‌یتوانیوه له چلۆنایه‌تیی ناخ و نهێنییه‌کانی خۆی بگات، مه‌حاڵه بتوانێ وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره گه‌ورانه بداته‌وه، که فه‌لسه‌فه ده‌یانکات، مه‌به‌ستم له گه‌وره‌یی پرسیاره‌کان له ڕووی قه‌باره‌وه‌یه نه‌ک له ڕووی به‌هاوه. عه‌قڵ لای من چیتر ئه‌و ئه‌رکه قورسه‌ی له‌سه‌ر نییه که (فاروق) و به‌شێکی زۆری فه‌لسه‌فه‌کاره‌کانی ڕۆژئاوا بۆیان دیاری کردووه، به تایبه‌تی له مه‌سه‌له‌ی په‌یوه‌ست به‌و به‌شه‌ی ئه‌ده‌به‌وه. هه‌ڵبه‌ته ئه‌وان ئه‌و ئه‌رکه به ئه‌رکێکی قورس دانانێن، به‌ڵکو به فاکته‌ری جووڵانە‌وه‌ی عه‌قڵی داده‌نێن. به پێچه‌وانه‌وە من به ماندووکردنێکی بێمانای عه‌قڵی داده‌نێم و هیچی تر. دیسانه‌وه وته به‌ناوبانگه‌که‌ی (کارل مارکس) ده‌هێنمه‌وه: بیرکردنه‌وه لێناگه‌ڕێ بژیم.\nمن بۆ قسەکردن لەبارەی ئه‌و ده‌قه‌ی (کاروان)ەوە عه‌قڵم نه‌کردۆته سه‌نته‌ر. ئه‌رکی عه‌قڵ له چیرۆکدا ئاشکراکردنی شته په‌نهان و نادیاره‌کان نییه به پشتبه‌ست به که‌رسته‌ی به‌رجه‌سته. گه‌ر وامان کرد ناچار ده‌گه‌ڕێینه‌وه بۆ ئه‌و غه‌ریزانه‌ی قاچێکیان له نادیاره و قاچێکی تریان له دنیادایه، به مه‌به‌ستی فه‌راهه‌مکردنی ژیان و گه‌یشتن به حه‌قیقه‌تی پێویستبوونی بوونی چیرۆک و غه‌ریزه‌ی مانه‌وه.\nئه‌و بۆچوونه‌ی (شۆپنهاوه‌ر) که پێی وایە ده‌بێ له بەرانبەر بوونی جیهان شیوه‌ن بگێڕین نه‌ک پێبکه‌نین، ڕه‌ت ده‌که‌مه‌وه. شیوه‌ن گێڕان بۆ بوونی جیهان به شێوه‌یه‌ک له شێوه‌کان که‌مکردنه‌وه‌ی به‌های ئه‌ده‌ب و چیرۆکه، به تایبه‌تییش که ئه‌و ئه‌رگۆمێنتانه‌ی (شۆپنهاوه‌ر) پشتی پێ به‌ستوون، له‌گه‌ڵ ئه‌و ئه‌رگۆمێنتانه تێکناگرنه‌وه که من بۆچوونه‌کانی خۆمم پێ سه‌لماندوون له باسه‌کانی پێشترمدا. پێشم وایه بۆچوونه‌کانی (شۆپنهاوه‌ر) ئه‌نجامی نه‌بوونی هه‌ندێ گوتاری سه‌ره‌کییه. ئایدیا فه‌لسه‌فییه‌کان و فه‌لسه‌فه وه‌کو یه‌کێک له جدیترین کایه‌کانی مه‌عریفه ناکوژێنمه‌وه و به‌هایان که‌م ناکه‌مه‌وه، به‌ڵام ده‌بێت پرسیاره فه‌لسه‌فییه‌کان له ده‌ره‌نجامی تێگه‌یشتنی ته‌واو له ئه‌ده‌بی مۆدێرندا سه‌رچاوه بگرن.\nمامه‌ڵه‌کردن له‌گه‌ڵ ئه‌و چیرۆکه تووشی وه‌سوه‌سه‌ی بڕیاردانمان ده‌کا. بۆچوونه‌کانمان له دێرێکیه‌وه بۆ دێرێکی تری ده‌گۆڕێن، کاریگه‌ری چیرۆکه‌که‌ش له‌سه‌ر خوێنه‌رێک بۆ خوێنه‌رێکی تر جیاوازه. له لای (رۆلان بارت) تێکستی نووسراو زیاتر له واتایه‌ک هه‌ڵده‌گرێ و فره‌دیو و فره‌ناوه‌رۆکه. واتاکه‌ی له خوێنه‌رێکه‌وه تا خوێنه‌رێکی تر جیاوازیی هه‌یه. (دێریدا) پشتئه‌ستوور به هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه و شۆڕبوونه‌وه بۆ نێو هه‌یکه‌لیه‌تی زمان و گوتاری سه‌نته‌ریزمی لۆگۆسی خود سه‌نته‌ریدا، به گومان بوو له‌وه‌ی ده‌ق یه‌ک واتا هه‌ڵبگرێ، بەڵکو ڕه‌چاوی خوێندنه‌وه‌ی جیاوازی بۆ ده‌ق ده‌کرد. ئه‌مه‌ش بناغه‌ی فه‌لسه‌فه‌که‌ی (دێریدا) و ئه‌و گۆڕانانه بوو که له هزری فه‌لسه‌فیدا ڕوویان دا. به‌مه‌ش زه‌برێکی کوشنده‌ی له بونیادی گوتاری هزری و ئه‌پستمی ڕۆژئاوا دا.\nمن هه‌ستم به ساده‌بوونه‌وه و ژیان کرد له دنیای نێو چیرۆکه‌که، به پێچه‌وانه‌ی چیرۆکه‌کانی (کافکا) و (جیمز) که دنیا له چیرۆکه‌کانیان وه‌کو شتێکی ئاڵۆز و بێمانا ده‌رده‌که‌وێ. جیاوازیی (کافکا) له‌گه‌ڵ (جێمز) له‌وه دابوو، (کافکا) به دوای مانایه‌ک بۆ دنیا ده‌گه‌ڕا، به‌ڵام (جێمز) باوه‌ڕی به هیچ نه‌بوو. جیاوازیی دنیای (کاروان) له‌گه‌ڵ هه‌ردووک چیرۆکنووس له بوونی مانایه‌که بۆ دنیا، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر ئه‌و مانایه سه‌رچاوه‌که‌ی بێمانایش بێت. کوژرانی (ست ساماڵ) به ده‌ستی (ساماڵ)ی کوڕی و کوژرانی (ڤیان) له‌سه‌ر قسه‌ی باوکی مانا و ده‌لاله‌ته شاراوه‌کانی دنیایان له پشته، له‌ناو کوشتنیشدا هێشتا دنیا هه‌ناسه ده‌دا. نامه‌وێ (کاروان) له‌گه‌ڵ (کافکا) و (جێمز)دا به‌راورد بکه‌م، به‌ڵکو ده‌مه‌وێ ده‌قه‌کانیان به یه‌کدا بده‌م، بۆ ئه‌وه‌ی له ڕێگه‌ی ئه‌و به‌یه‌کدادانه‌وه مانا مانیفێست بکه‌م. ئه‌و به‌راوردکردنانه ئه‌وه‌نده‌ی زیانیان بۆ ده‌ق هه‌بووه سوودیان پێ نه‌گه‌یاندووه. (ئه‌حمه‌دی مه‌لا) پێی وایە ده‌کرێ (مه‌حوی) له‌گه‌ڵ (سه‌عدی شیرازی)دا به‌راورد بکرێت، چونکه هه‌ست به‌وه ده‌کرێت (مه‌حوی) (شیرازی)ی به کوردی نووسیوه‌ته‌وه. ئه‌و بۆچوونه‌ی (ئه‌حمه‌دی مه‌لا) دیوانه‌که‌ی (مه‌حوی) له نێو گوڵستانی (شیرازی)دا به‌ند ده‌کا، گوڵستانێک ئه‌گه‌ر هه‌موو گوڵه جوانه‌کانی دنیای تێدا بێت حاجیله‌ی کورده‌واریی تێدا نییه. ئه‌و بۆچوونه ده‌ره‌نجامی نه‌خوێندنه‌وه‌یه‌کی وردی (شیرازی)یه به زمانی فارسی.\nچیرۆکه‌که له دروستکردنی ئه‌سپێکی قوڕینه‌وه ده‌ست پێ ده‌کا. ئه‌سپی قوڕین ده‌کرێ وه‌کو دیارکه‌ری ژینگه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی و ناکۆمه‌ڵایه‌تی و کاتی چیرۆکه‌که چاوی لێ بکرێ. ڕاسته‌وخۆ بۆ دیاریکردنی کاتی ڕووداوه‌که ئیش نه‌کراوه و بایه‌خ دراوه به لێکته‌نراوی. بۆ ئاشکراکردنی ناوی کاره‌کته‌ری سه‌ره‌کییش که (زێره‌ڤان)ه، هونه‌رێکی دیکه به کار هاتووه و چیرۆکنووس ڕاسته‌وخۆ نه‌یگوتوه کاره‌کته‌ره‌که‌مان (زێره‌ڤان)ی ناوه:\nئه‌گه‌رچی تۆ تاکه ڕیزێرڤ نه‌بوویت، به‌ڵام ئه‌و ناوه ته‌نها به‌سه‌ر تۆدا بڕا و هه‌ر ئاوا بانگ ده‌کرایت… سه‌ره‌تا وات ده‌زانی وشه‌که هه‌ندێک له ناوی خۆته‌وه نزیکه، یان با بڵێین له‌نێوان (ریزێرف) و (زێره‌ڤان)دا زۆربه‌ی پیته‌کان هاوبه‌شن…..\nگرنگترین ئه‌و چه‌مکانه‌ی په‌یوه‌ستن به ده‌قه‌که‌وە:\nئه‌و کاته‌ی چه‌مکه‌کان جگه له مانا بنه‌ڕه‌تیه‌کانیان مانایه‌کی دیکه‌ی دوور له مانا ڕاسته‌قینه‌که‌ی خۆیانیان پێ ده‌درێ، جۆره گه‌مه‌یه‌کی زمانه‌وانی دێته پێشه‌وه و چێژێکی ئه‌ده‌بی ده‌به‌خشێ. وشه‌ی (mach) که به مانای یاریی نێوان دوو تیم دێت، نزیک کراوه‌ته‌وه له وشه‌ی (ماچ)ی کوردییه‌وه. وشه‌ی (coach) که به‌مانای ڕاهێنه‌ر دێت، پێوەندییه‌کی ئه‌ده‌بی بۆ دروست کراوه له‌گه‌ڵ وشه‌ی (کۆچ)ی کوردی. کۆمه‌ڵه چه‌مکێکیش زه‌ق کراونه‌ته‌وه:\n1- ترس و چێژ: لە دەقەکەدا پێوەندییه‌ک له‌نێوان ترس و چێژدا هەیە. لە ترسان له‌و چیرۆکانه‌ی باسی مناره‌ی چۆلی ده‌که‌ن تا ترسان له (ست ساماڵ) که مامۆستایه له یه‌کێ له قوتابخانه‌کانی کچان و به هۆی له سێداره‌درانی مێرده‌که‌یه‌وه به به‌رده‌وامی جلی ڕه‌ش ده‌پۆشێ، هاوکات چێژ وه‌رگرتن له لایه‌نێکی چیرۆکه‌کان و جوانیی (ست ساماڵ). نه‌ترسان نیشاندانی ئادگاری مرۆڤی ڕاسته‌قینه نییه. لای من شتێک نییه به ناوی مرۆڤی ڕاسته‌قینه و مرۆڤی وه‌همی. (میشَێل فۆکۆ) به هۆی ئه‌و ڕه‌خنه به‌هێزانه‌ی ئاڕاسته‌ی کران، خه‌ڵکی له فه‌لسه‌فه ڕادیکالییه‌کان دوور خسته‌وه، پێی وابوو شێته‌کان مرۆڤی ڕاسته‌قینه‌ن، چونکه شێت دەرک به‌و مه‌عریفه‌یه ده‌کا که گه‌یشتن پێی ئه‌سته‌مه و شێتیی له دیارده‌یه‌کی پزیشکییه‌وه کرد به دیارده‌یه‌کی کۆمه‌ڵایه‌تی. بۆچوونی من زیاتر له وته‌که‌ی (پاسکال)ه‌وه نزیکه که پێی وابوو شێته‌کان تا ئه‌ندازه‌یه‌ک شێتن، نکوڵیکردن له‌و شێتییه بۆ خۆی جۆرێکی تره له شێتی. (فۆکۆ) ده‌ڵێ: شێتی هونه‌رمه‌ند و ئه‌دیب له‌ودیو خه‌یاڵدانیه‌وه خۆی مه‌ڵاس داوه. (زێره‌ڤان) شێت نییه و چیرۆکه‌که‌ش شێتانه شێتیی نه‌گێڕاوه‌ته‌وه. بوونی هه‌ر ڕه‌فتارێکی شێتانه‌ش له چیرۆکه‌که‌دا پێوەندیی به‌و ترس و چێژه‌وە هەیە، کە پێشتر باسمان کرد، نه‌ک به ڕاده‌ی ژیری و پیاوبوونه‌وه.\n2- بوون: فکری (هایدگه‌ر) به ڕه‌تکردنه‌وه‌ی ئایدیاکانی (دیکارت) ده‌ست پێ ده‌کا. گه‌وره‌ترین کاریگه‌ریی له‌سه‌ر فه‌لسه‌فه و میتافیزیکی ڕۆژئاواییدا هەبوو. به به‌رده‌وامی ده‌یپرسی: بوون چییه؟، ئه‌و پرسیاره‌ی له سه‌رده‌می (سوقرات)ه‌وه تا سه‌رده‌می (دیکارت) به لاوە نرابوو. (هایدگه‌ر) ئاماده‌گیی تێدا نه‌بوو ده‌ست له‌و پرسیاره هەڵگرێت و ده‌یگوت ئه‌و که‌سه فه‌یله‌سوف نییه پرسیاری زۆر و زه‌به‌ند ده‌ورووژێنێ و به‌بێ وه‌ڵام ده‌یانهێڵێته‌وه، ئه‌و که‌سه فه‌یله‌سوفه که هه‌موو ژیانی بۆ تاقه پرسیارێک ته‌رخان ده‌کا. ئه‌نتۆلۆجیا له فه‌لسه‌فه‌ی هاوچه‌رخدا به‌های بۆ گه‌ڕایەوه. باسی بوون باسێکی قوڵه و گێڕانه‌وه‌ی مه‌حاڵه، به‌بێ بوونی پێناسه‌یه‌کی گشتیی بوون (وجود) و عه‌ده‌ممان کردبێت به دژی یه‌کترمان داناون. مامه‌ڵه‌کردن له‌گه‌ڵ ئه‌و چه‌مکه له چیرۆکه‌که‌دا مامه‌ڵه‌یه‌کی تایبه‌تییه به پێچه‌وانه‌ی ئه‌و بۆچوونه‌ی (ئه‌رستۆ)وە، که پێی وایە بوون گشتگیرترین و هه‌مه‌کیترینه و ده‌کرێ به فه‌لسه‌فه‌ی یه‌که‌م ناوی ببه‌ین وه‌کو جیاکارییه‌ک له‌گه‌ڵ فه‌لسه‌فه‌ی دووه‌م که زانستی سرووشته. له چیرۆکه‌که‌دا باسی بوون و پێوەندیی مردووه‌کان به‌م دنیایه‌ی ئێمه‌وه و هێنانه‌وه‌ی مردووه‌کان له مناره‌ی چۆڵی هاتووه.\nئه‌گه‌ر چیرۆکنووس بکه‌وێته نێو نه‌ستی کۆوه، مانای وا نییه که‌وتبێته ژێر کاریگه‌ریی فیکری مێگه‌ڵ و کۆنه‌پارێزانەوە. نزیکبوون له که‌سێک یان که‌شێک مانای تێگه‌یشتن نییه لێی. (فوئاد ڕفقه)ی شاعیری لوبنانی که وه‌رگری خه‌ڵاتی گۆته‌یه ده‌ڵێ “من زۆر له گۆته‌وه نزیک بوومه، به‌ڵام لێی تێنه‌گه‌یشتم، چونکه ده‌توانم له فه‌یله‌سوف، شاعیر، زانا، پیاوی یاسایی تێبگه‌م، به‌ڵام تێگه‌یشتن له که‌سێک که هه‌موو ئه‌وانه‌ی له خۆ گرتووه، ئاسته‌مه”. مناره‌ی ئاوه‌دانی پێوەندیی به‌و که‌شوهه‌وا کۆمه‌ڵایه‌تییه‌وە هەیە، کە نووسه‌ر تێیدا ژیاوه، پێچه‌وانه له‌گه‌ڵ بڕێک له فه‌یله‌سوفه‌کان که پێیان وایه پێوەندیکردنی به‌ها ڕۆحییه‌کان به ئه‌ده‌بیشه‌وه به ڕووداوه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان، مانای تێگه‌یشتی لاوه‌کیی ئه‌و به‌هایه ده‌گه‌یه‌نێ..\nستوونێکی ئاماده‌یه له ده‌قه‌که‌دا، ئه‌وه عیشق بۆ مناره‌ی چۆلییه وا له (زێره‌ڤان) ده‌کا، ده‌ست له دروستکردن هه‌ڵبگرێ و به‌ره‌و دروستکراوێک که مناره‌که‌یه بچێت. عیشق په‌نهانه له تێکسته‌که، به‌ڵام ئه‌مه ئه‌وه ناگه‌یه‌نێ بوونی نه‌بێت. دیاریکردنی جۆری ئه‌و عیشقه تۆزێک زه‌حمه‌ته. (ستاندال) عیشق پۆلێن ده‌کا بۆ جۆره‌کانی: 1- عیشقی په‌رۆشی، passion-love)2- – عیشقی جوانیناسانه) ، aesthetic love) -3- عیشقی فیزیکی “عاشقبوون به جه‌سته”). عیشقی (زێره‌ڤان) له جۆری یه‌که‌مه‌وه نزیکه. دوای چل ساڵ عیشقی بینینی مناره‌ی چۆڵی له نزیکه‌وه له لای سه‌ر هه‌ڵده‌دا وه‌کو بابه‌تێکی ئایدیاڵ، ئه‌مه‌ش کۆکه له‌گه‌ڵ (سپیونزا) که پێی وابوو عیشق ده‌بێت ئاسووده‌ییه‌کی پشت به‌ستوو به مه‌عریفه و هۆکاره‌کانی بێت. جوانی وه‌کو هۆکارێکی مه‌عریفه، به شێوه‌یه‌کی سه‌ربه‌ست بوونی نییه، بەڵکو بینینی به‌ستراوه‌ته‌وه به شته وه‌همی و به‌رجه‌سته‌کان به ده‌قیشه‌وه، که له‌نێوان وه‌هم و به‌رجه‌سته‌کاندایه. مه‌رج نییه له‌ناو هه‌موو جوانییه‌کدا ویست له ناو بچێت و له شکۆمه‌ندا بمێنێته‌وه وه‌ک ئه‌وه‌ی (شۆپنهاوه‌ر) ده‌بێژێ. ویست له شکۆمه‌ندی کارای (شۆپنهاوه‌ر) و شکۆمه‌ندی میکانیکی (کانت)دا بوونی هه‌یه.\nئایا خۆکوشتن له‌نێو چیرۆکدا تاوانه یان هه‌ڵه‌یه؟. تازه‌گه‌ریی ڕۆژئاوایی له‌سه‌ر فه‌ردانیه‌ت و بنچینه‌ی میتافیزیکای شاردنه‌وه وه‌ستاوه و ئه‌و فه‌ردانیه‌ته ژنیشی گرتۆته‌وه.\nره‌خنه‌ی (شۆپنهاوه‌ر) له یه‌هودگه‌رایی و زانا یه‌هودییه‌کان له‌وه‌دایه، خۆکوشتنیان حه‌رام کردووه به‌بێ ئه‌وه‌ی له کتێبه‌کانیاندا حه‌رام یان حه‌ڵاڵ کرابێ.\nبه ڕای (شۆپنهاوه‌ر) خۆکوشتن ڕێگره له به‌رده‌م زاڵبوونی مرۆڤ به‌سه‌ر ویستدا، به‌ڵام هه‌مان بۆچوونی (ئه‌رستۆ) و (ژان ژاک ڕۆسۆ) و (زه‌ینۆن)ی هه‌یه، که هه‌ر کاتێ مرۆڤ له هه‌موو لایه‌که‌وه پاڵی پێوه بنرێت بۆ خۆکوشتن و ئیتر ژیان بۆ ئه‌و قه‌فه‌سێکی داخراو بێت، ده‌کرێ خۆی بکوژێ. (شۆپنهاوه‌ر) خۆکوشتنی به تاوان دانه‌ناوه و به‌هه‌ڵه‌ی داناوه. (ئه‌میل دۆرکهایم) بۆچوونێکی تا ڕادده‌یه‌ک نزیکی هه‌یه له (شۆپنهاوه‌ر). ئه‌و له کتێبی (خۆکوژی)دا خۆکوشتن به کێشه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانەوە دەبەستێتەوە. (فرۆید) ده‌یگوت خۆکوشتن سه‌ره‌تای له‌دایکبوونه. به بۆچوونی من بۆی هه‌یه ئه‌و تێزه‌ی (شۆپنهاوه‌ر) بۆ ده‌قه ڕۆژئاواییه‌کان قسه هه‌ڵبگرێ، به‌ڵام بۆ چیرۆکه ڕۆژهه‌ڵایه‌تییه‌کان به تایبه‌تی ئه‌و چیرۆکانه‌ی (کاروان کاکه‌سوور و سادقی هیدایه‌ت و مه‌حمود ده‌وڵه‌ت ئابادی و عه‌زیز نه‌سین و….. هتد) ده‌یاننووسن بایه‌خی نابێت، مه‌گه‌ر نووسه‌ر بیه‌وێ له ڕێگه‌ی خۆکوشتنه‌وه به‌های خۆکوژه‌که دیاری بکا، بیه‌وێ له ڕێگه‌ی کوژرانی ژیانه‌وه جوانیی ژیان پێشان بدات (ماناکه‌ی). ئه‌و جیهانبینییه‌ی (شۆپنهاوه‌ر) کاریگه‌ریی له‌سه‌ر (نیتشه) هەبوو و ئه‌ویش له قۆناغێکی دیاریکراودا دنیای به ڕه‌شی ده‌بینی و پێی وابوو مرۆ ئه‌گه‌ر بیه‌وێ حه‌زه‌کانی بێنێته دی ئیشی له‌سه‌ر وه‌هم کردووه، دواتر به ئه‌زموون ئه‌و قۆناغه تێده‌په‌ڕێنێ، ته‌نانه‌ت ڕه‌تی ئه‌لکهول و مادده بێهۆشکه‌ره‌کان ده‌کاته‌وه و ڕایده‌گه‌یه‌نێ ئه‌لکهول و مه‌سیحیه‌ت یه‌ک سه‌رچاوه کۆیان ده‌کاته‌وه، ئه‌ویش بێ هۆشکردنی خه‌ڵکه.\nژن له چیرۆکه‌که‌دا یه‌کسانه به (ڕۆح + جه‌سته). له ده‌قه‌که‌دا ته‌نیایی وه‌رسکه‌ره، به‌ڵام ته‌نیایی ژن کوشنده‌یه. ته‌نیایی کوشنده به مانای مانه‌وه‌ی ته‌نها له‌گه‌ڵ خود نایه‌ت، به مانای سڕبوون و متبوونی ئه‌به‌دی دێت. ژنی سڕبوو ته‌نیایه، به‌بێ ئه‌وه‌ی حه‌ز له‌و ته‌نیاییه بکا یان بیری لێ کردبێته‌وه. (ست ساماڵ و ڤیان) دیارترین نموونه‌ن. بیرکردنه‌وه له ژن به‌رهه‌می مه‌عریفه‌یه، واته ئه‌وه مه‌عریفه‌یه ئه‌و ڕۆڵه ده‌گێڕێ که ژن وه‌کو کێشه سه‌یر بکرێ. ژن وه‌کو کێشه له به‌رده‌م ئاراسته‌کردنه ناڕه‌واکانی پیاودا هاتووه. ده‌قه‌که پێمان ده‌ڵێ: به‌هۆی بوونی ناکۆکییه فکری و جیاوازییه میتۆدییه‌کانی نێوان ژن و پیاو، کاره‌کته‌ری ژن له لای به‌شێکی گه‌وره‌ی پیاوانی دنیا، خه‌سڵه‌تی عیشقه مۆدێل و خودی پێ دراوه و زۆرجاریش له‌و ڕوانگه‌یه‌وه په‌راوێز خراوه. تاقیکردنه‌وه و ته‌فسیرکردنی ڕه‌وتی ئایدیاکانی ژن، له ڕێگه‌ی دنیابینی و مه‌رام و نیازی لۆژیکناسه پیاوه‌کانه‌وه، زوڵمێکه بەرانبەر ژن ئه‌نجام ده‌درێ. پیاو قه‌ت له ژن و چلۆنایه‌تیی ناخ و کێشه و مه‌عریفه‌ی ژن تێناگا، ئه‌گه‌ر له‌و بازنه کۆنه‌ی هه‌یه‌تی ده‌رنه‌چێت و بڕیاره‌کانی باکگراوندێکی ژنانه له خۆ نه‌گرن. له کۆمه‌ڵگه‌ی پیاوسالاری، فلته‌رێک نییه به‌شێک له حه‌قیقه‌تی ژنبوونی له خۆ گرتبێت، بۆیه بۆچوونه دروسته‌کان ده‌بنه دۆگما. له‌و وڵاتانه‌ی نه‌ته‌وه جیاوازه‌کان تێکه‌ڵبوونه و وڵات به‌ره‌و پلورالیزمێکی کۆمه‌ڵایه‌تی چووه، مه‌ودای نێوان ژن و پیاوی هاونه‌ژادی و هاونیشتیمانی له کشاندایه. هۆی تر که ڕۆڵیان هه‌بووه له دروستبوونی ئه‌و مه‌ودایه، لاوازبوونی ئینتیمایه بۆ ڕابردوو و تڕادسیۆن و هۆشیاری مێژوویی.\nبه گشتی له دیدی تاکه‌کانه‌وه، جیاوازییه‌کی زۆر هه‌یه له‌نێوان ئه‌و ژنانه‌ی بوونه به دایک له‌گه‌ڵ ئه‌و ژنانه‌ی هێشتا نه‌بوونه‌ته دایک. ئه‌و جیاوازییه له چیرۆکه‌که‌دا هاوار ده‌کا. زۆرن ئه‌و شاعیر و نووسه‌رانه‌ی ئافره‌تیان به شه‌یتان داناوه و باسی دایکی خۆیانیان وه‌کو فریشته‌یه‌ک کردووه که هیچ وزه‌یه‌کی ئه‌هریمه‌نی تێدا نییه. ئه‌مه له وتاری (دایکانێکم هه‌ن، میهره‌بانترن له گه‌ڵای دره‌خت…)ی (رێبوار سیوه‌یلی) له په‌رتووکی (نه‌ته‌وه و حیکایه‌تدا) به ڕوونی ده‌رده‌که‌وێ.\nچیرۆکه‌که فه‌زا و زه‌مینه‌ی ئازاد و فره‌ڕه‌نگ له ناخی بونیاد و ستراکچه‌ره‌کان ڕه‌نگرێژ ده‌کا و ڕووگه فینۆمینۆیه‌کان که‌شف ده‌کا له خه‌یاڵگه و ژێرخانی ئه‌ده‌بیدا. گه‌ره‌کیه‌تی دیدگا و ڕوانینێکی ترمان پێ ببه‌خشێ بۆ چیرۆک. ده‌قه‌که بۆته ئه‌و فه‌زا ڕوونه‌ی تێیدا حه‌قیقه‌ت بۆ نێو بیری وه‌هم شۆڕ ده‌بێته‌وه، تاوه‌کو حه‌قیقه‌تی گه‌وره له گۆشەیه‌کدا به‌رجه‌سته ببێت. زۆربه‌ی که‌ناڵه‌کانی گه‌ره‌کیانه خۆیان به جیاوازگه‌ری و ئیستاتیکا و زه‌خره‌فه و سحر بارگاوی و لێورێژ بکه‌ن. دواجار هه‌موو ئه‌مانه ده‌بنه پاشکۆی شتێکی گرنگ که داهێنانه. ده‌قه‌که سێ قاچی هه‌یه، قاچی یه‌که‌می له ڕێگه‌ی ئاشکراکردنی بچمی ڕاسته‌قیه‌نه‌ی حه‌قیقه‌ته‌وه به‌رده‌وامی به خۆی ده‌دا، واقیع به ژیرییه‌وه ڕاڤه ده‌کاته‌وه، ئه‌و قاچه ده‌که‌وێته نێو فه‌زایه‌کی یۆتۆپی و وه‌همییه‌وه. قاچی دووه‌می له عه‌قڵدا ڕه‌گی خۆی داکوتاوه و په‌رده له‌سه‌ر واتا ئابرووبه‌ره‌کان و کۆد و مه‌رجه کۆنکرێتییه‌کان و مۆرالییه‌ت و ئاکاری خه‌سێنه‌ر و سکێچه ته‌ماوییه‌کان و ئه‌و بیمارستانه‌ی تێیدا نامرین، لا ده‌دا. نه‌مردن جیایه له ژیان، نه‌مردن جۆرێکه له ژیانکردنی خاڵی له جوانی. قاچی سێیه‌می نادیاره و نازانرێ ده‌که‌وێته کوێ؟، به‌ڵام ئاماژه‌کان پێمان ده‌ڵێن بوونی هه‌یه.\nزۆربه‌ی ڕۆشنبیرانی کورد هه‌رکه گوێیان لە ناوی (سادقی هیدایه‌ت) ده‌بێت، وێنه‌ی که‌سێکی ڕه‌شبین له ژیانیان دێته به‌رچاو که خۆی و کاره‌کته‌ری سه‌ره‌کیی نێو یه‌کێک له چیرۆکه‌کانی به غاز ده‌خنکێنێ، بەڵام من پێچه‌وانه‌ی ڕه‌خنه‌گره فره‌نسییه‌کان پێم وایە چیرۆکی (زنده بگور) و ڕۆمانی (بوفاکور) گوزارشت له فکری (هیدایه‌ت) ناکه‌ن، به‌ڵگه‌ش سه‌رەتای چیرۆکی (زنده بگور)ه و پێشم وانییه کاره‌کته‌ره‌که گوزارشت له (سادقی) بکا. (سادقی) ڕه‌خنه‌گرانی له گومانێکدا جێ هێشتووه که له‌گه‌ڵ خۆیدا باوه‌ڕی هه‌ڵگرتووه. (زێره‌ڤان) نه ده‌توانرێ بخرێته نێو بازنه‌ی خۆشبه‌ختیی ڕاسته‌قینه‌وه، نه له ده‌ره‌وه‌ی دابنرێ. ئه‌مه خاڵی هاوبه‌شی نێوان چیرۆکی مناره‌ی ئاوه‌دانی و کاتیاشه. له چیرۆکی کاتیای (سادقی هیدایه‌ت)دا حه‌قیه‌قه‌ت له زۆر شوێن شووم و نادیاره، نادیاری جیایه له شاردنه‌وه. له‌و چیرۆکه‌ی (کاروان)دا حه‌قه‌یقه‌ت تا ئه‌و شوێنه بڕ ده‌کا که درۆکان ده‌ست پێ ده‌که‌ن، ئه‌مه‌ش ئه‌وه ده‌گه‌یه‌نێ له مامه‌ڵه‌کردن له‌گه‌ڵ چه‌مکی حه‌قیقه‌تدا، (کاروان) سه‌رکه‌وتنی زیاتری به ده‌ست هێناوه به به‌راورد له‌گه‌ڵ (هیدایه‌ت)دا.\n8- ئه‌فسانه (fable):\nجیاوازی له‌نێوان ئه‌فسانه (fable) و حه‌قیقه‌ت (datum)دا ئه‌وه‌یه، ئه‌میان حه‌قیقه‌ت ده‌بینێ و ئه‌ویان ئه‌فسانه. ئه‌فسانه جیاوازه له درۆ (churlish)، چلۆنایه‌تیی حه‌قیقه‌ت ڕێژه‌ی ئه‌و جیاوازییه دیاری ده‌کات. یۆتۆپیا نزیکتره له ئه‌فسانه وه‌ک له درۆ، به‌ڵام یه‌کسان نییه پێی. ئه‌فسانه‌کان هۆکار بوون بۆ مانه‌وه‌ی حه‌قیقه‌ته‌کان له ناویشیان حه‌قیقه‌تی جه‌نگه‌ڵستان (خورانی بێهێز له‌لایه‌ن به‌هێزه‌کانه‌وه). ڕاسته‌قینه‌کان ئه‌فسانه‌کانیان داهێناوه نه‌ک به پێچه‌وانه‌وه، مرۆڤ (human) وه‌کو ڕاسته‌قینه‌یه‌ک له ئه‌فسانه‌وه نه‌خوڵقاوه. (که‌مبڵ) پێناسه‌ی ئه‌فسانه‌ی گۆڕی له گه‌ڕان به دوای مانا بۆ ئەزموونکردنی مانا. (که‌مبڵ) داوا ده‌کا ئه‌فسانه‌ی گه‌لانی دنیا بخوێنینه‌وه نه‌ک ئه‌فسانه‌ی ئایینه‌کانی خۆمان، گوایه فێرمان ده‌که‌ن چۆن بۆ ناخ بگه‌ڕێینه‌وه. چیرۆکی (مه‌سیح) له ئینجیلدا داوای قه‌بوڵکردنی مه‌رگمان لێ ده‌کا، مه‌رگی مه‌سیحی کوڕی خودا. (جۆزیف که‌مبڵ) له چاوپێکه‌وتنێکیدا له‌گه‌ڵ (بیڵ مویز)، مه‌رگی (مه‌سیح) به سه‌ره‌تای گه‌یشتن به ئازادی ناوزه‌ند ده‌کا، به‌ڵام ئه‌و مه‌رگه سه‌رەتای سه‌فه‌ری ئازادییه به که‌شتیی ژیان بۆ وڵاتی ونبوون. دابه‌شکردنی ئایین (religion) به‌سه‌ر جومگه‌کانی (بیروڕا و ڕیچوەڵ و ئه‌فسانه) یه‌کانگیر نییه له‌گه‌ڵ بۆچوونی من. ئه‌فسانه‌کان بچووکترین پنتیان له‌ناو هه‌ر ئایینێکدا هه‌بێت خۆی زاڵ ده‌کا به‌سه‌ر بیرورا و ڕیچوەڵ و کۆی هه‌یکه‌لیه‌تی ئایین، دواجار ئایین ده‌بێته هاوواتای ئه‌فسانه. ئه‌گه‌ر له دیدێکی ئه‌ده‌بی ساده‌وه ئه‌فسانه پۆلێن بکه‌ین، ئاوای لێ دێت:\n1- ئه‌فسانه‌ی نێو ده‌قه‌کان (چیرۆک، شیعر، ڕۆمان،….. هتد)، بۆ نموونه له ڕۆمانی (دۆن کیشۆت)ی (سێرڤانس)دا ئه‌فسانه‌یه‌ک هاتووه:\nخودا له‌سه‌ره‌خۆ وازی له عه‌رشه‌که‌ی هێنا و بووه فه‌رمانڕه‌وای گه‌ردوون، خێر و شه‌ڕی جیا کرده‌وه، شته‌کانی مانادار کرد. (دۆن کیشۆت) له‌ماڵه‌که‌ی هاته ده‌ره‌وه و جیهانێکی بینی که نه‌یده‌توانی بیناسێته‌وه. جیهان له ونی ده‌سه‌ڵاتی باڵادا، سه‌رله‌نوێ ده‌ستی پێ کرده‌وه. تاقه حه‌قیقه‌تی ڕه‌ها ته‌قییه‌وه بۆ چه‌ندین حه‌قیقه‌تی ڕێژه‌یی و خه‌ڵکی له‌نێوان خۆیاندا ده‌ستیان به دابه‌شکردنی کرد. لێره‌وه جیهانی نوێ و له‌گه‌ڵیشیدا ڕۆمان په‌یدا بوو، که وێنه‌ی ئه‌و جیهانه‌یه.\nره‌خنه‌گران وه‌کو ئه‌فسانه‌ی ده‌ره‌وی ده‌ق که جۆری دووه‌می ئه‌فسانه‌یه و دواتر قسه‌ی لێوە ده‌که‌ین، مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ ئه‌و ئه‌فسانه‌یه کردووه. هه‌ندێکیان به ڕه‌خنه‌یه‌کی عه‌قڵانی له ئایدیالیزمە شێواوه‌که‌ی (دۆن کیشۆت)ی داده‌نێن، که‌چی هه‌ندێکی تر به ستایشکردنی ئه‌و ئایدیالیزمه ناوی ده‌به‌ن. هه‌ردوو بۆچوونه‌که هه‌ڵه‌ن، چونکه وه‌کو شتێکی ئاکاری مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ ئه‌فسانه‌که‌دا کردووه نه‌ک له چوارچێوه‌ی ڕۆماندا. بۆچوونه‌کانی (ئه‌دمۆند هۆسرل) گرنگیی خۆیان هه‌یه که فه‌یله‌سوفێکی ئه‌ڵمانی سه‌ده‌ی بیسته‌مه و دامه‌زرێنه‌ری فینۆمینۆلۆجیایه و دوای ئه‌وه‌ی (هایدگه‌ر) ده‌بێته سه‌رۆکی زانکۆی فرایبۆرگ له‌ژێر ترسی نازییه‌کان ناوی (هۆسرل) له لیستی مامۆستایانی زانکۆکه لا ده‌دا.\n2- ئه‌فسانه‌ی ده‌ره‌وه‌ی ده‌ق، ئه‌میشیان دوو لقی لێ ده‌بێته‌وه: (ئه‌و ئه‌فسانانه‌ی له ده‌ره‌وه‌ی ده‌قن، به‌ڵام له ڕێگه‌یه‌که‌وه ده‌چنه‌وه سه‌ری) و (ئه‌و ئه‌فسانانه‌ی سه‌ر به سه‌ده‌یه‌کی تر و گه‌لێکی تر و دنیایه‌کی ترن)\nله ناو ده‌قی (مناره‌ی ئاوه‌دانی)دا ئه‌فسانه ڕووه و حه‌قیقه‌ت مل ده‌نێ و هێنده‌ی نه‌ماوه بگاته لای، له ده‌ره‌وه‌شی ئه‌فسانه کۆنه کوردییه‌کان به تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی مۆرکی شه‌ڕ و ئاواره‌بوونیان پێوه‌یه خۆیان لێی نزیک ده‌که‌نه‌وه و گه‌ره‌کیانه ده‌ستی ته‌وقه‌ی بۆ درێژ بکه‌ن.\n9- حاڵه‌ته‌کان (circumstance):\nله فه‌زای چیرۆکه‌که‌دا حاڵه‌ته هه‌ستییه‌کان (consciousness)، حاڵه‌ته نه‌ستییه‌کان، سه‌لماندنی ترسناک (alarming proof) و جدییه‌تی ڕێساکان و شتی تریش له‌سه‌ر خوانی ئه‌ده‌بدا کۆ بوونه‌ته‌وه. دژه‌کان به یه‌که‌وه لکاون و وه‌کو ته‌واوکه‌ر و ئاسایی ده‌بینرێن. نووسه‌ر خودی خۆی پیرۆز و ئه‌وی تری کافر نه‌کردووه، له هه‌ندێ شوێنی ده‌قه‌که خود و بەرانبەره‌که‌یت بۆ جیا ناکرێته‌وه. نووسه‌ر له دنیای چیرۆکه‌که‌دا که جیایه له دنیای ڕاسته‌قیه‌نه، خودێکه باوه‌ڕی به به‌یه‌که‌وه ژیان و ڕای بەرانبەر هه‌یه، به پێچه‌وانه‌ی (تۆماس هۆبز)ی فه‌یله‌سوفی ئینگلیزی که ململانێ گرێ ده‌دا به چاکسازیی خود و باوه‌ری وایه ژیان بریتییه له ململانێ بۆ به‌ده‌ستهێنانی زۆرترین ده‌سه‌ڵات و ئه‌وه مردنه کۆتایی به‌و ململانێیه ده‌هێنێ. قسەکردن لەبارەی به‌یه‌که‌وه ژیانەوە بۆ خۆی فه‌لسه‌فه‌یه‌کی فره‌ڕه‌هه‌نده. (دۆن کیشۆت) توانای دروستکردنی پێوەندیی نه‌بوو له‌گه‌ڵ خه‌ڵکیدا، بۆیه ته‌نها له خه‌یاڵی خۆیدا پاڵه‌وان بوو. (دۆن کیشۆت دالامچا) هه‌ڵناکا له‌گه‌ڵ بۆچوونی جیاواز و ئه‌و دنیا قازانجخواز و بێڕه‌حمه مۆدێرنه‌دا. (فۆکۆ) پێی وایە (دۆن کیشۆت) دابڕانێکی ئه‌پسمۆلۆژیی تازه‌یه.\nمن تا ئه‌ندازه‌یه‌ک باوه‌ڕم به ڕێساگه‌لی ڕێککه‌وتن هه‌یه که له زمانناسی (سۆسێر) باسی کراوه. بۆ نموونه: ئێوه له‌ودیو ده‌رگای ژووره‌که‌م دانیشتون و خه‌ریکی قاوه خواردنه‌وه‌ن. یه‌کێک له ئێوه بانگم ده‌کا: خه‌ریکی چی؟ له وه‌ڵامدا ده‌ڵێم: چایه ده‌خۆمه‌وه. به‌بێ ئه‌وه‌ی منتان لێ دیار بێت و په‌رداخه چایه‌که‌متان بینیبێت، هه‌ر یه‌که‌تان وێنه‌یه‌کی لا دروست ده‌بێت. یه‌کێکتان چایه‌که له نێو ئیستیکانێک ده‌بینێت، دووه‌متان له نێو ژێرپیاڵه، سێیه‌متان له نێو قۆریی چا، ئیتر به‌و جۆرانه. پێوەندیی چیایه‌تی و لۆژیکی نییه له‌نێوان چایه‌ی به‌رده‌می من و ئه‌وه‌ی نێو خه‌یاڵدانی ئێوه. له بازنه‌ی ئه‌و ڕێساگه‌لانه و ده‌قه‌که‌ی (کاروان)دا به ڕه‌وای ده‌بینم ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر هه‌ندێک شت ڕێک بکه‌وین که پێشتر هه‌موومان نه‌مانبینیبن ته‌نها یه‌ک دووانێکمان بینیبێتیان.\n10- زمان (language).\nله کتێبی (ویستی هێز- The will to power)دا که ڕاڤه له‌پاڵ میتافۆڕه، (نیتشه) نووسیویه‌تی: تاقه شوێنی بیرکردنه‌وه فۆڕمی زمانه، ئه‌گه‌ر ڕازی نه‌بین، چیتر بیر ناکه‌ینه‌وه.\nزمان ئه‌وکاته ئه‌و ڕۆڵه ده‌بینێ که پێوەندییه‌کی سازگار ته‌رخان بکرێت له‌نێوان تێکست و ڕاڤه‌کاردا. (گادامێر) چه‌مکی پێکه‌وه‌بوونی بۆ مانیفێستکردنی هه‌مبه‌رێتیی نێوان ڕاڤه‌کار و ده‌ق به کار هێنا. (ریکۆر) ئه‌و زاراوه‌یه‌ی به شێوه‌یه‌کی به‌رفراوانتر ده‌ربڕی له ڕێگه‌ی ته‌رخانکردنه‌وه. زمانی چیرۆکه‌که سه‌رکه‌وتوو بووه و بووه‌ته شوێنی بیرکردنه‌وه به هۆی ئه‌و په‌یوه‌ستبوونه زۆره به ڕووداوه‌کانه‌وه. له کتێبی (حه‌قیقه‌ت و میتۆد)ی (گادامێر)دا هاتووه که باسه‌که‌ی (شلایر ماخێر) له‌مه‌ر هێرمێنۆتیک و هونه‌ری ڕاڤه ناسینی تێگه‌یشتنی باش (good) و خراپ ((bad، ڕاڤه‌کردنی ده‌ق به‌ره‌وه باشتر تێگه‌یشتنمان ده‌بات. (کاروان) خولیایه‌کی زۆری هه‌یه و زمانی ده‌قه‌که‌ی نه‌کردووه به سیمبولێکی خه‌یاڵپه‌روه‌ری. (فرۆید) له (راڤه‌ی خولیاکان)دا جیاوازی کردووه له‌نێوان زمانی خولیا و زمانی سیمبولێکی خه‌یاڵپه‌روه‌ری، پێی وایە ئه‌وه‌ی دووه‌میان زمانێکی ناکارایه.\n(لامارتین) به پێچه‌وانه‌ی (نیتشه) له‌وه ناره‌حه‌ت بوو که زمان له توانایدا نییه گوزارشت له هه‌ڵچونه‌کانی بکا.\nده‌قی ئه‌ده‌بی له یه‌که زمانییه‌کان پێک هاتووه. ڕاسته شیکردنه‌وه‌ی هونه‌ری به‌رهه‌مه ئه‌ده‌بییه‌کان له‌سه‌ر بنه‌مای تیۆر و میتۆده‌کانی زمانناسی ڕێگایه‌کی ئاسانه، وه‌لێ جوان نییه. فۆرمالیسته‌کان و پێکهاته‌گه‌رایه‌کان شیکاری ده‌قه ئه‌ده‌بییه‌کانیان متمانه‌ی تێدا نه‌بوو، مامه‌ڵه‌یه‌کی ڕه‌مزییان له‌گه‌ڵ هونه‌ره‌کانی دیکه ده‌کرد، ئه‌وه‌ی له بواره‌کانی (سینه‌ما و وێنه و مۆسیقا و بیناسازی و کایه جیاوازه‌کانی تر) بۆمان ماوه‌ته‌وه شتێکی ڕه‌مزییه. من نه‌گه‌ڕاومه‌ته‌وه بۆ ئه‌و بیردۆز و میتۆدانه له‌کاتی قسەکردن لەبارەی ئه‌و ده‌قه‌وە، کە په‌نجه‌مان له‌سه‌ر شل کردووه. ماف و فه‌لسه‌فه و دین بارگاوین به میتافیزیک، لێکۆڵینه‌وه به گه‌ڕان، ده‌بێ چیرۆک بارگاوی بکرێ به گێڕانه‌وه.\nپۆلێنکردنی ئه‌ده‌بیات له ئاماجه‌کانی نووسه‌ری شاره. نها ئه‌گه‌ر ئێمه ئه‌ده‌بیاتی کوردی پۆڵێن بکه‌ین به‌م جۆره‌ی لێ دێ:\n1/ ئه‌و ئه‌ده‌بانه‌ی مرۆڤێک له خۆیاندا هه‌ڵده‌گرن، له‌کۆتاییشدا ده‌یخنکێنن. مرۆڤه‌که ته‌کنیکه.\n2/ ئه‌و ئه‌ده‌بانه‌ی سیحربازێک له خۆیان هه‌ڵده‌گرن، سه‌ره‌نجام ده‌یسووتێنن. سیحربازه‌که زمانه.\n3/ ئه‌و ئه‌ده‌بانه‌ی پڵنگێک له خۆ ده‌گرن، دواجار که‌وڵی ده‌که‌ن. پڵنگێک ناوی ڕۆشنبیرییه.\nکه‌م ده‌قی ئه‌ده‌بی هه‌یه (زمان و ته‌کنیک و ڕۆشنبیریی ئه‌ده‌بی) به یه‌که‌وه گرێ بدا. زاراوه‌ی ئه‌ده‌ب به کردار پێناسه نه‌کراوه. ئه‌دیبه‌کانمان به ئه‌ده‌بێک ده‌ڵێن داهێنان که هێشتا باڵق نه‌بوه (خۆی نه‌ناسیوه). (کاروان) له‌و ده‌قه‌دا کاری بۆ ئه‌و گرێدانه کردووه.\nدرێژدادری ئه‌نفله‌وه‌نزای ئه‌ده‌به. وشه ڕیزکردن به مه‌به‌ستی دروستکردنی ڕسته، ڕسته ڕیزکردن به مه‌به‌ستی دروستکردنی بابه‌ت، لایه‌نی خراپی نووسین پێشان ده‌ده‌ن. (خوان ڕۆڵفۆ)ی نووسه‌ری به‌ناوبانگی مه‌کسیکی، به ڕۆمانی (پیدرۆ پارامۆ) که له 150 لاپه‌ره زیاتر نه‌بوو، بوو به یه‌کێک له گه‌وره‌ترین ڕۆماننووسه‌کانی دنیا و دوای ئه‌و ڕۆمانه‌ش بۆ ئه‌به‌د ده‌ستی له نووسین هه‌ڵگرت. ڕۆمانه‌که له جه‌وهه‌ردا (300) لاپه‌ڕه بووه و له(150) لاپه‌ڕه‌دا چڕ کراوه‌ته‌وه. (ئۆکتاڤیۆ پاژ) که نزیکترین هاوڕێی (رۆڵفۆ)یه وه‌ها باسی ده‌کا: بۆ (ڕۆڵفۆ) بێده‌نگی کوشنده بوو، هاوڕێکانی داوای ڕۆمانی تازه‌یان لێ ده‌کرد، به‌ڵام ئه‌و وا هه‌ستی ده‌کرد هه‌موو شتێکی له (پیدرۆ پارامۆ)دا گوتووه.. (مالارمێ) نه‌یگوتووه ئه‌ده‌ب ماندووکردنی پیته‌کانه، بەڵکو ئه‌و ده‌یگوت “ئه‌ده‌ب په‌ره‌پێدانی پیته‌کانه”.. ئه‌و کاته‌شی (بلانشۆ) ده‌ڵی ” گرنگ نییه چی ده‌نووسی؟ دووباره‌کردنه‌وه گرنگه وه‌ک ئه‌وه‌ی یه‌که‌مین جار بێت نووسیبێتت “، پرینسیپێکی دیاریکراو هه‌یه ته‌واو جیاوازه له‌و پرینسیپە‌ی درێژدادڕه‌کان ئیشیان له‌سه‌ر کردووه. درێژدادڕی جیایه له زۆرنووسین. زۆر جار باسی زۆرنووسینی (نیتشه) ده‌کرێ. نووسین بۆ ئه‌و گوزارشت نه‌بووه له فه‌لسه‌فه‌یه‌کی ئه‌بستراکت، ئیشی له‌سه‌ر دامه‌زراندن نه‌کردووه، به‌ڵکو کاری ئه‌و سه‌ره‌ولێژکردنه‌وه‌ی ماناکان بوو، بۆیه وه‌کو شاعیرێک یان داهێنه‌ری میتۆلۆجی چاوی لێ ده‌کرا، تا ئه‌و کاته‌ی (هایدگه‌ر) هات و وه‌کو دوا فه‌یله‌سوفی ڕۆژئاوا خستییه نێو خێزانی میتافیزیکی.\nنموونه له‌سه‌ر کورتبڕیی نێو چیرۆکه‌که:\n-دایکت وه‌ک بڵێی مار پێوه‌ی دابێت……\n-هیچ له‌وه تێنه‌ده‌گه‌یشتی ئه‌وانه چۆن و که‌ی و له‌کوێ به یه‌کتر گه‌یشتوون…\n– ئه‌گه‌رچی سوور ده‌زانی (ڤیان) ناتوانێت قسه‌ت له‌گه‌ڵ بکات، چونکه ماوه‌که‌ی ته‌واو بووه…..\n– بێگومان تۆ له ده‌رفه‌تێکدا هه‌موو ئه‌مانه‌ی لێ ده‌پرسی…\n12- یاخی بوون:\nیاخیبوون لای (کامۆ) بۆ یاخیبوونی میتافیزیکی و یاخیبوونی مێژوویی دابه‌ش ده‌بێ. یه‌که‌میان سێ لقی لێ ده‌بێته‌وه: 1- (ره‌تکردنه‌وه‌ی ڕه‌ها – مارکیز دیساد)\n2 – (ره‌تکردنه‌وه‌ی نه‌جاتبوون – ئیڤان کارامازۆف)\n3- (شیکاری ڕه‌ها –نیتشه).\nیاخیبوونی نێو چیرۆکه‌که تێکه‌ڵه‌یه‌که له هه‌ردوو جۆری یاخیبوون، فیزیکییه، چونکه دێره‌کان به ئاشکرا نارازین له‌و بارودۆخه مرۆییه‌ی نووسه‌ر هه‌یه‌تی. مێژووییه، چونکه په‌یوه‌سته به شۆڕشی کوردییه‌وه. یاخیبوونی (کاروان) نیشانه‌یه‌کی که ناوی ساده‌یییه ده‌چێته‌وه سه‌ر (کامۆ). (کامۆ) دوای وه‌رگرتنی خه‌ڵاتی نۆبڵ له ساڵی 1957دا له لایه‌ن ئه‌کادیمیای سویدی، نامه‌یه‌ک به ساده‌ییه‌وه بۆ خێزانی (نیکۆس کازانتزاکیس) ده‌نووسێت و تێیدا ده‌ڵێ: (کازانتزاکیس) شایسته‌تر بوو له من بۆ ئه‌و خه‌ڵاته. ساده‌یی (کامۆ) ئاوێته‌ی ساده‌یی (کازانتزاکیس) ده‌بێت و درێژ ده‌بێته‌وه تا ده‌گاته (نیتشه)، له‌وێدا (کازانتزاکیس) به ئاشکرا و به ساده‌ییه‌وه پێیه‌وه دیاره چۆن سوودی له (نیتشه) وه‌رگرتووه و هه‌ر ئه‌ویش دیدی (کازانتزاکیس)ی بۆ هونه‌ر گۆڕی و پێی وابوو هونه‌ر هه‌رچه‌ند ڕه‌ق بێت واتای ژیان ده‌گه‌یه‌نێ. ئه‌و سوود وه‌رگرتنه ئاساییه، (ئه‌فلاتون) که زۆر جار به باوکی فه‌لسه‌فه داده‌نرێ له سه‌ره‌تادا له‌ژێر کاریگه‌ریی (هیراکلیتس / 544- 483 پ ز) و (فیساگۆرس / 580 – 500 پ. ز) و (سوقراتدا) بوو. له ناو هه‌ندێ له دێره‌کانی چیرۆکه‌که‌کدا هه‌ستم به ساده‌یی نووسه‌ره‌که‌ی کرد، وێنه‌ی نووسه‌ر له‌ناو فه‌زای بیرکردنه‌وه‌ی کاره‌کته‌ره‌کانی وێنه‌یه‌کی ته‌ماوییه، ئه‌وه فه‌زای گشتیی چیرۆکه‌که‌یه وێنه‌ی نووسه‌رمان پێشان ده‌دا. له چیرۆکه‌که‌دا هاتووه:\n– بۆنی عه‌تره‌کانی ته‌فره‌یان ده‌دای.\n– وات ده‌زانی که‌نارییه‌ک له‌ناو قوڕگیدایه.\n– ئه‌گه‌رچی ئه‌وان وایان ده‌زانی تۆ له داخی ئه‌و نازناوه‌ت وازت هێنا…..\n– که‌واته ئه‌و چه‌ند جاره‌ی یه‌کتریتان ده‌بینی، ئه‌و مردبوو له گۆڕستان گه‌ڕابۆوه.\n– هیچ له‌وه تێنه‌ده‌گه‌یشتی ئه‌وانه چۆن و که‌ی و له کوێ به یه‌کتر گه‌یشتوون؟…..\n13- داهێنان و پاسۆلۆژی\nلای ده‌روونناسی نه‌مساوی (سیگمۆن فرۆید) دامه‌زرێنه‌ری قوتابخانه‌ی دەروونشیکاری، داهێنان (innovation) په‌یوه‌ست نییه به حەدةسه‌وه (intuition) و حاڵه‌تێکی پاسۆلۆژییه. (فرۆید) له ڕێگه‌ی بیردۆزی دەروونشیکارییەوە، شیکردنه‌وه‌ی بۆ هونه‌ری (داڤینشی) و (دیستۆڤسکی) و (شێکسپیر) ده‌کرد، پێی وابوو هونه‌ر (art) هیچ نییه جگه له فاکته‌رێک بۆ پڕکردنه‌وه‌ی که‌لێنه سێکسییه‌کانی مرۆڤ و حاڵه‌تێکی سێکسیی پاسۆلۆژییه. دابونه‌ریتی کۆنی کۆمه‌ڵایه‌تی که مامه‌ڵه‌یه‌کی لاواز له‌گه‌ڵ سێکساندندا ده‌کا، هۆکاره له‌پشت هونه‌رەوە. به بۆچوونی من ئه‌و بۆچوونه‌ی (فرۆید) به‌رهه‌می نه‌خوێندنه‌وه‌ی داهاتووی ئه‌وروپا و پێگه‌ی سێکس (sex) له داهاتووی ڕۆژئاوایه، ئه‌وکاته‌ی سێکس زۆربه‌ی سنووره‌کان ده‌به‌زێنێ. بۆی هه‌یه جوانترین هونه‌ر هونه‌ری ئه‌و هونه‌رمه‌نده بێت که بۆشایی سێکسیی نییه ئه‌مه بۆ جڤاتی ڕۆژهه‌ڵاتی و ڕۆژئاوایی) دروسته. داهێنانی چیرۆکه‌که‌مان، به‌رهه‌می فکرێکی نزیک له مناره و دار و به‌رد و چه‌ک و سێکسێکی ته‌ماوی و خوێنه، نه‌ک نزیک له مه‌مک و باسک و پشت و بنهه‌نگڵ و داوێنی ژنی ئه‌ورووپی.\n(فیلیپ ڕۆس) له چاوپێکه‌وتنێکدا له‌گه‌ڵ (میلان کۆندێرا) ویستی بۆچوونی ئه‌و بزانێ بۆ سێکس وه‌کو ڕۆماننووسێک. (کۆندێرا) وه‌ها وه‌ڵامی دایه‌وه: باسی سێکس چیتر قه‌ده‌غه نییه. ڕاوه‌ستان به وێناکردنی گشتی یان ددانپێدانانی سێکسه‌وه، سه‌ر‌نجڕاکێش نییه، به‌ڵکه وه‌رسکه‌ره.\nله‌و ده‌قه‌دا کار بۆ جیاکاری و تێکشاندنی فۆڕمه دووباره‌کان و به‌خشینی مانایه‌کی تازه به دێره‌کان کراوە. (بلۆم) سوور بوو له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی شاعیر به‌ر له هه‌ر شت له خۆی ده‌پرسێ: چۆن ئه‌ده‌بێکی جیاواز بنووسم؟ شیعرێک به خه‌یاڵی که‌سدا نه‌هاتبێت… چۆن چۆنی جیاکاری دروست بکه‌م؟. له باسی (فۆڕمشکاندن)دا ئه‌م باسه زیاتر که‌وته سه‌ر پای خۆی و پۆلێن کرا له تیۆرییه‌ک له‌مه‌ڕ (میتۆدی خوێندنه‌وه یان هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ده‌ق). (بلۆم) نووسی: ئه‌ده‌ب فێرمان ده‌کا له‌پێناوی داهێنان و واتای تازه‌دا، فۆڕم تێک بشکێنین.\n(دێریدا)به پێچه‌وانه‌ی (ئه‌فلاتون)ەوە پێی وابوو هه‌موو وشه و نیشانه‌یه‌ک په‌یوه‌سته به جیاکارییه‌کی واتادار. هه‌ر سێ ئاراسته‌ی فیکری (هیومانیزم _ humanism) و (فه‌لسه‌فه‌ی ئه‌فلاتون) و (فه‌لسه‌فه‌ی ئه‌رستۆیی) که زۆر جار فکری فه‌لسه‌فی ئیتاڵیی سه‌رده‌می ڕۆشنگه‌ری دیاری ده‌که‌ن، سه‌ره‌ڕای جیاوازیی پره‌نسیپه‌کانی نێوانیان، باوه‌ڕیان به تاکگه‌رایی (individualism) هه‌بوو، له چیرۆکه‌که‌شدا جیاوازیی فکریی کاره‌کته‌ره‌کان ڕێگر نه‌بووه له به‌رده‌م کۆکبوون له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌گه‌لێک که ته‌نها له ساتی خوێندنه‌وه‌ی چیرۆکه‌که هه‌ستیان پێ ده‌که‌ین، نه‌ک له کاتی قسەکردن لەبارەیەوە. جیاوازییه‌کان ڕێگر نین له به‌رده‌م گه‌یشتن به هاوبه‌شه‌کان، جیاوازیی بزوێنه‌ری هاوبه‌شی و هاوبه‌شی فه‌زای به زیندوو هێشتنه‌وه‌ی جیاوازییه. قه‌شه (ئۆگه‌ستین 354-430ز) که بیرۆکه‌کانی ڕه‌نگدانه‌وه‌ی ململانێی نێوان بیری مه‌سیحی و یۆنانی کۆن بوون، له باسی کۆمه‌ڵگادا که‌متر باسی جیاوازییه‌کان ده‌کا تا هاوبه‌شه‌کان، لای ئه‌و کۆمه‌ڵگه بریتییه له کۆمه‌ڵێک خه‌ڵک که بیروباوه‌ڕی هاوبه‌ش کۆیان ده‌کاته‌وه.\nره‌نگه کاری چیرۆک ورووژاندنی پرسیاری فه‌لسه‌فی بێت. یه‌کێک له‌و پرسیارانه‌ی ورووژاندنی له چیرۆکدا به ئاسایی ده‌بینم:\n“بناغه‌ی دروستبوونی گه‌ردون چییه؟”\nئه‌و پرسیاره گرفتێکی بنه‌ڕه‌تی بووه له به‌رده‌می فه‌لسه‌فه و فه‌لسه‌فه‌کار و فه‌زای فه‌لسه‌فی له ڕۆژئاوا و ڕاڤه‌ی کۆسمۆلۆژی بۆ کراوه. کێشه‌یه‌کی بنه‌ڕه‌تیی هه‌ر سێ قۆناغه‌که‌ی فه‌لسه‌فه‌ی یۆنانی بوو، که هۆکاری ڕاسته‌قینه‌ی بوونیان بۆ هۆکاری ماددی ده‌گه‌ڕانده‌وه. مه‌به‌ستم له:\n1- قۆناغی فه‌لسه‌فه‌ی به‌ر له (سوکرات).\n2- قۆناغی (سوکرات) تاوه‌کو (ئه‌رستۆ).\n3- قۆناغی دوای (ئه‌فلاتون) (ئه‌و قۆناغه تاوه‌کو سه‌ره‌تای چه‌رخه‌کانی ناوه‌ڕاست درێژه‌ی کێشا).\n_ تاڵین (560-548پ. ز) بناغه‌ی دروستبوونی بوونی بۆ ئاو ده‌گه‌ڕانده‌وه.\n_ ئه‌نکسمندریس (610 – 545پ. ز) بۆ هه‌وای گه‌ڕاندۆته‌وه\n_ هیراکلیس بۆ ئاگر و پارمه‌ندیس بۆ هه‌بوونی ده‌گه‌ڕێنێته‌وه.\n_ ئه‌نبادوکلیس ده‌یگه‌ڕێنێته‌وه بۆ پێنج توخمی (ئاگر، هه‌وا، ئاو، خۆڵ و کاریگه‌ری). ئه‌و توخمانه‌ش وه‌کو خودای ئه‌فسانه‌یی باسیان لێوه کراوه.\nفکر له‌و چیرۆکه‌دا بۆ چه‌ند به‌شی جیاواز دابه‌ش ده‌بێته‌وه. دابه‌شبوون به مانای په‌رته‌وازه‌بوون و شه‌قبوون نایه‌ت، به‌ڵکه گه‌ڕانه‌وه‌ی فکره بۆ به‌شه‌کانی. ئه‌و دابه‌شبوونه‌ی خه‌یاڵی خوێنه‌ر پێوەندییه‌کی ڕاسته‌وانه و دانه‌بڕاوی له‌گه‌ڵ کۆبونه‌وه‌ی فکری نووسه‌ر و یه‌کگرتنه‌وه‌ی پارچه‌کانی خه‌یاڵی هەیە، بۆ ئه‌وه‌ی بکێشن به یه‌کتردا و وه‌کو بروسکه بگرمێنن و ده‌قێکی ئه‌ده‌بی به‌رهه‌م بهێنن. به‌رهه‌مه‌که وه‌کو شتێکی ده‌سته‌مۆ له‌سه‌ر لاپه‌ڕه‌کان خۆی ئاشکرا ده‌کا، خوێنه‌ر پێویستی به‌وه نییه بگه‌ڕێته‌وه بۆ خه‌یاڵدانی (کاروان) و شرۆڤه‌ی فکری و مه‌عریفی و دینی بۆ بکا. خوێندنه‌وه‌ی چیرۆکه‌که ڕێگاکه‌مان بۆ کورت ده‌کاته‌وه، وشه‌کان ده‌بنه ماسی و کۆی ده‌قه‌که‌ش ده‌بێته ده‌ریا نه‌ک کۆمه‌ڵه ماسی، چونکه وشه‌کان له خه‌یاڵدا نوقم بوونه و مامه‌ڵه‌ی ئێمه به ته‌نها له‌گه‌ڵ وشه‌کاندا نییه، به‌ڵکو له‌گه‌ڵ ئه‌و خه‌یاڵه‌شه که له پشتی وشه‌کاندا خۆی مه‌ڵاس داوه و وشه‌کان له ناویدا مه‌له ده‌که‌ن. له یادمان نه‌چێت خه‌یاڵی پشت وشه‌کان یه‌کسان نییه به خه‌یاڵی نێو خه‌یاڵدانی چیرۆکنووس. وشه‌کان گرنگ نین، ماناکان گرنگن. زۆربه‌ی ئه‌و وشانه‌ی له چیرۆکه‌که‌دا هاتوون له ژیانی ڕۆژانه‌ماندا به کاریان ده‌هێنین، بەڵام ئه‌وه ماناکانن جیاوازییه‌کان دروست ده‌که‌ن.\nده‌ق به‌رده‌وام فکر به‌رهه‌م دێنێ و کاڵی ده‌کاته‌وه. ده‌کرێ ده‌قی ئه‌ده‌بی ببێته مه‌ڵبه‌ندی به‌رهه‌مهێنانی بیرۆکه‌ی فه‌لسه‌فی و پڕۆسه‌ی به‌رهه‌مهێنانی ئایدیا و جیهانبینییه‌کان. (فۆکۆ) له کتێبێکی ئه‌ده‌بی سه‌ده‌ی شازده‌هەمەوە چه‌ندین تێزی فه‌لسه‌فی هه‌ڵهێنا، که (دۆنکیشۆت)ی (سێرڤانس) بوو. ده‌قی ئه‌ده‌بی به ته‌نها گوزارشت نییه له ئه‌دیببوونی نووسه‌ر، زۆر جار هه‌وڵێکه بۆ به‌رهه‌مهێنانی فکری فه‌لسه‌فی، هه‌ندێجار بارودۆخه‌که ده‌گۆڕێ. فکری فه‌لسه‌فی و ژیانی فه‌یله‌سوفه‌کان ئاراسته‌مان ده‌که‌ن بۆ نووسینی ده‌قی ئه‌ده‌بی. به‌ردبارانکردنی (ژان ژاک ڕۆسۆ)، دادگایکردنی (سوقرات)، خۆکوشتنی (نیتشه)، ده‌کرێ ببنه بیرۆکه‌ی نووسینی چه‌ندین ڕۆمان و چیرۆک و شیعر و بابه‌تی ئه‌ده‌بیی تر. خۆکوشتنی (گۆگۆل) و ژیانی (ئه‌کاکی ئه‌کاکیفیجی) نێو (پاڵتۆ)، زیندانیکردنی (مه‌رسۆ)ی نێو (نامۆ)ی (ئه‌لبێر کامۆ)، (راسکۆڵنیکۆف)ی (دۆیستۆڤسکی)، ئه‌مانه تێزی فه‌لسه‌فی به دوای خۆیاندا ده‌هێنن.\n(ماتاڤلی 1852-1909) که‌سێکی شاره‌زا بوو له شیکاری ڕیالیستییانه‌ی ئه‌خلاقیاتی هاونیشتیمانیانی، کاریگه‌ری زۆری (فلۆبیر) و (به‌لزاک)ی له‌سه‌ر بوو.\nئه‌دیبێکی وه‌کو (پیرز گالدوی 1845-1910) له ڕۆمانه‌کانیدا باسی ژیانی خه‌ڵکی مه‌درید ده‌کا و هاوکات هه‌وڵی سه‌لماندنی ئایدۆلۆژیا و تیۆرییه‌یه‌کی دیاریکراو ده‌دا. لێره‌وه ده‌گه‌ینه ئه‌و ئه‌نجامه‌ی که ئه‌ده‌ب و فه‌لسه‌فه ده‌سته‌خوشکن.\nگرنگترین ئه‌و پرسیاره فه‌لسه‌فییانه‌ی چیرۆکه‌که دروستیان ده‌کا:\n– مردووه‌کان له کوێی زیندووه‌کاندان؟\n– خۆکوشتن سه‌ره‌تای ئه‌به‌دیه‌ته یان ئه‌به‌دیه‌ت سه‌ره‌تای خۆکوشتنه؟\n– دایکانمان چیی ئێمه بوونه له سه‌ره‌تادا؟ (به‌ر له بوونی ئێمه).\n– منداڵی یانی چی؟\n1- مناره‌ی ئاوه‌دانی، کاروان کاکه‌سوور، گۆڤاری ئایینده، ژماره نه‌وه‌د و یه‌ک.\n2- corto. maria.. siete void dal medio o dal vicino oriente ?.. Roma.. 1999.\n3- corto. maria.. grazie…. Roma… 2000\n4 – informa zione sulv aggio?.. anna guanti …Roma …1965\n6- مدرنیته و مدرنیسم.. مجموعه مقالاتی در سیاست، فرهنگ و نظریه های اجتماعی.. ترجمه و تدوین: حسین علی ، تهران 1378\n7- أزدواجیه العقل.. دراسه تحلیلیه نفسیه.. کتابات حسن حنفی.. جورج طرابيشی.\n8- سۆران ئازاد، کاردانه‌وه‌ی هزر (فکر) له ڕۆمانی کوردیدا، ده‌نگه‌کان، 2012\n9 – کۆمه‌ڵێک سه‌رچاوه‌ی تریش که بۆچوونی کۆمه‌ڵێک نووسه‌رم تیادا بینی بۆ ئه‌ده‌ب.\nتێبینى : ئه‌م لێكۆڵینه‌وه‌یه له ژماره (58)ى گۆڤارى (گه‌لاوێژى نوێ) بڵاوكراوه‌ته‌وه\nنووسینی: بڵند باجةلان\nPrevious پەراوێزکردنی فەلسەفە لە بەرژەوەندی عەلمانی سیاسی و ئیسلامی سیاسی کوردییدایە\nNext جوتیار و خه‌یار … لیۆ تۆلستۆی


6221 جار خوێندراوەتەوە\nلە حاڵەتێکی دەگمەندا کچێک ناتوانێت تامی هیچ جۆرە خۆراکێک بکات بەهۆی ئەوەی هەستیاریی بە هەموو جۆرەکانی خواردن هەیە.\nهەروەک لە ڕۆژنامەی دەیلی ستارەوە هاتووە، لۆرین ویترنجی تەمەن ٢٠ ساڵ بەدەست حاڵەتێکی نەخۆشی دەگمەنەوە دەناڵێنێت کە لە زانستی پزیشکیدا بە MCAS ناسراوە، جۆرێک نەخۆشی دەگمەنە و کەسی توشبوو هەستیاریی بە هەموو جۆرە خۆراکێک هەیە، بە جۆرێک مەترسی بۆ سەر ژیانی دروست دەکات.\nیەکەمجار کە نیشانەکانی ئەم نەخۆشییە لە جەستەی لۆریندا دەرکەوت، ئەو کاتە بوو کە لە هۆڵی تاقیکردنەوەی کیمیایی خوێندنگەکەی بوو کە دەستى بەر ماددەیەک کەوت توشی سوربوونەوە و هەستیاریی بوو، ناچار وازی لە خوێندنگەکەی هێنا.\nلۆرین جەختی لەوە کردووەتەوە، کە تەنیا بۆ ساڵێک توانیویەتی تامی پێنج خۆراک بکات ئەوانیش: برنج و مریشک و برۆکلی و گێزەر و پەتاتەیە، بەڵام لەدوای ئەو ماوە جەستەی بە تەواوی بۆ هەموو جۆرە خۆراکەکان هەستیار بووە، بەجۆرێک ناتوانێت لە خۆراکەکان نزیکیش بێتەوە.\nپزیشکەکان سەرەتا هەوڵیانداوە لە ڕێگەی سۆندەیەکەوە خۆراک بە گەدەی بگەیەنن، بەڵام ئەو کارەش سەرکەوتوو نەبووە و توشی هەستیاریی کردووە، هەر بۆیە ڕاستەوخۆ خۆراک بۆ دڵی دەنێردرێت.\nئەو گەنجە ئاماژەی بەوەکردووە تەنیا نەک هەستیاریی بۆ خۆراک هەیە، بەڵکو بۆ بۆنەکانیش هەستیاریی هەیە وەک دوکەڵ و کهول و عەتر.\nئەو نەخۆشییەی لۆرین لە ماوەی دوو ساڵدا نزیکەی ٣٠ کیلۆ لە کێشی دابەزاندووە، تەنانەت بۆنی خۆراک توشی هەستیاریی دەکات کە نیشانەکانی سوربوونەوە و تەنگەنەفەسی و کەمبوونەوەی زیندەپاڵی جەستەی لێدەکەوێتەوە لەگەڵ بورانەوە، بە جۆرێک ناچاردەبن دەرزی ئەدریناڵینی لێبدرێت.


خشتەی دابەشكردنی مووچەی ئەم هەفتەیە ئاشكراكرا – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2018/10/12 - 6:20 PM\nماوەی زیاتر لە هەفتەیەكە دابەشكردنی مووچەی فەرمانبەران و هێزەكانی پێشمەرگە بۆ مانگی تەمموز دەستی پێ كردووە و بڕیارە ئەم هەفتەیە مووچەی چەند وەزارەت و چەند توێژێك دابەش بكرێت.\nبەپێی ئەو زانیارییانەی دراون بە (خەڵك) بڕیارە ئەم هەفتەیە لە ڕۆژی یەك شەممەوە دابەشكردنی مووچە بە وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی دەست پێ بكات.\nهەر بەپێی زانیارییەكان، هەر لەم هەفتەیەدا مووچەی وەزارەتی كار و كاروباری كۆمەڵایەتی و مووچەی كەمئەندامان و وەزارەتی داد و ئەنجومەنی دادوەری دابەش بكرێت.\nبڕیاریشە لە كۆتایی هەفتە مووچەی وەزارەتەكانی ئەوقاف و كاروباری ئایینی، سامانە سروشتیەكان دابەش بكرێت.\n(خەڵك) زانیویەتی مووچەی وەزارەت و دەستە و دامەزراوە و سەرۆكایەتییەكان و خانەنشینان دەكەوێتە هەفتەی دواتر و لە 20ی مانگەوە دەستپێدەكات لەو كاتەی پارەی مووچە لە بەغداوە دەگاتە هەرێمی كوردستان\nمووچەوەزارەتی دارایی و ئابوری


لە ڕۆژئاوای بەغدا داعش ١١ کەسی کوشت – کوردی – RojNews.News\nلە ڕۆژئاوای بەغدا داعش ١١ کەسی کوشت\n09/11/2020 - 9:19:16 am\nدیمەنێک لە شوێنی ڕووداوەکەی شەوی ڕابردوو\nلە ڕۆژئاوای بەغدای پایتەخت چەتەکانی داعش ١١ کەسی مەدەنی و سەربازییان لە هێرشێکدا کوشت.\nئاژانسی فرانس پرێس ڕایگەیاندووە، چەتەکان هێرشیانکردووەتە سەر خاڵی چاودێریی سەید دەروێش تایبەت بە هێزە عێراقییەکان و هێزەکانی سەحوە لە ناوچەی ڕەزوانییەی ڕۆژئاوای بەغدا و لە ڕێگەی هێرشکردنە سەر پاسەوانی ناوچەکەوە، هاتوونەتە ناوەوە.\nهەروەها دەڵێت، لەگەڵ هاتنە ناوەوەی چەتەکان بۆ ناوچەکە، هێزە ئەمنیەکان ڕووبەڕوویان بوونەتەوە، بەڵام لە ئەنجامدا پێنج چەکداری حەشد و شەش هاوڵاتی مەدەنی کوژراون، لە بەرامبەردا ئاماژە بە کوژرانی هیچ چەتەیەک نەکراوە لەو هێرشەدا.\nلەلایەکی دیکەوە ده‌سته‌ى حه‌شدى شه‌عبى شكستپێهێنانى په‌لامارێكى تیرۆرستانى داعشیان له باشوورى شارى سامه‌ڕا ڕاگه‌یاند.\nبه‌ڕێوەبه‌رایه‌تى ڕاگه‌یاندنى حه‌شدى شه‌عبى ئاماژەی بەوە کردووە، هێزه‌كانى لیواى ٤١ی حه‌شدى شه‌عبى، شكستى به په‌لامارێكى پاشماوه‌كانى داعش له ناوچه‌ى ته‌ل زه‌هه‌ب له باشورى شارى سامه‌ڕا له پارێزگاى سه‌ڵاحه‌دین هێناوە و داعشیان ناچار کردووە پاشەکشە بکەن.\nخەڵکی شەنگال لە شوێنێ بۆردوومانەکە پەیامێکیان بڵاوکردەوە\n“شەڕ دروستببێت تورکیا کورد کۆمەڵکوژ دەکات و باشور و ڕۆژئاوا لەناودەبات”\n"شەڕ دروستببێت تورکیا کورد کۆمەڵکوژ دەکات و باشور و ڕۆژئاوا لەناودەبات"


دەزگای دۆستایەتی ئیسرائیل کورد: گەنجێكی چەمچەماڵى فڕۆکەیەکى دروستکرد\n2533 جار خوێندراوەتەوە\nکەسوکارەکەی ئاریان مەحمود ھاتوون تا ببینن کە ئەو فرۆکەیەی دروستیکردووە بۆ یەکەمجار دەیخاتە کار. فڕۆکەکە دەکەوێتە ڕێ بەڵام بۆی نییە بیفڕێنێ بەرەو ئاسمان.\nئاریان دانیشتووی ئاغجەلەری سەر بە قەزای چەمچەماڵەو فەرمانبەری حکومەتە، ماوەی دوو مانگ سەرقاڵی دروستکردنی ئەم فڕۆکەیە بووە، دواجار بە ئامادەبوونی ژمارەیەک لە هاوڕێ و کەسوکارەکەی ئیشی پێکرد. فڕۆکەکەی ئاریا تەنیا یەک نەفەر هەڵدەگرێ.\nلە سنوورەکەیان بێجگە لە نەبوونی شوێنی تایبەت بۆ فڕین، ھاوکات لایەنە ئەمنییەکانیش مۆڵەتیان نەدا بە ئاریا بۆ فڕینی فرۆکەکەی، ھەر بۆیە بە ناچاری یەکەم ئەزموونی ئیشپێکردنی فرۆکەکە لەسەر جادەیەکدا بوو.\nلە هەرێمی کوردستان یەکەمجار نییە کە گەنجان فڕۆکە دروستدەکەن، بەڵام بەهۆی ئەوەی کە کۆمپانیایەکی باوەڕپێکراو و شارەزای بوارەکە نییە کە بیسەلمێنێ ئەو فڕۆکانە شیاون بۆ فڕین بەرەو ئاسمان، ئەزموونەکان بە نیوەناچڵی ماونەتەوە.\nئاریان چەندە خۆشحاڵە بە تەواوکردنی فڕۆکەکەی، دوو ئاواتی ئەوەیە لێرە دەستگیرۆیی بکرێ تا پەرە بەو خەون و خولیایەی خۆی بدات بۆ داهێنان لەو فڕۆکەیەی دروستیکردووە.\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 08:52


.:: پینوس ::. - لیرێ و هه‌لچی\nدسته : کوردی شنبه، 15 آذر ماه، 1393 بازديد : 1923 بار\nبه ده‌نگو بانگی وه‌رمه‌نه چڵاکیاره . ته‌نێش کێشته‌ێ و ورسته‌و ، وێش گورج که‌رده و لوا په‌ی مزگی. شنه‌و ساحبو وه‌هاری دێ میاچه‌ماش ، هازێوه‌ی فرێش په‌نه یاونێ . لوا په‌ی سه‌رو حه‌وزی، ده‌سو دیمش گێرت.\nدماو واناو نماو ساحبی به‌جه‌ماعه‌ت ده‌سش که‌رد دوعا که‌رده‌ی و ئه‌وه‌لاڵیای ئه‌و خوای یارڕیش دۆ ئارۆ تووشو گێچه‌ڵا نه‌ێو ،بتاۆۆ هه رمانه‌کێش به رێک وپێکی به‌رۆ ڕاوه .\nدماو وه‌شی تشی چه‌نی ماموسای و نما وه‌نه‌کا گێڵاوه په‌ی یانه‌ی.ژه‌نه‌کێش وه‌رمه‌نه هۆرستێبێۆه، چه‌مه‌ڕاو شووه‌که‌یش بێ. نان و چایش حازر که‌رده‌بێ.\nسفره‌که‌ش یاواره وماسوخه‌پله مه‌ژگێش په‌ی ئاورد واتش: فه‌رماوه بۆ ساحبانه‌که‌یت وه‌ره . ده‌سش که‌رد نان وارده‌ی و دماوه جه ژه‌نه‌کێش ده‌س وه‌شیش که‌رد،شۆکرۆ خوای گه‌وره‌یش به یاگێ ئاورد و واتش :خوا گیان ئی نعمه‌تێما چه‌نه نه‌شاریه‌و .\nهیشتای روجیار که‌له‌و نه‌زیابێ، که‌وت ڕا . جه ژه‌نه‌کێش خوا حافێزیش که‌رد و واتش: دۆعاو خه‌یریم په‌ی که‌ره . ئاذیچێ واتش: دۆعاو خاساو خوای شونیته‌و بۆ.\nدلێ ده‌گه‌ێنه یاوا به چن که‌سا. دماو سڵام و سه‌با خه‌یری دۆێ یرێشا په‌رساشا پی ساحبه زووه‌نه خه‌یرا؟ حه‌مه ره‌حیم پێسه ئاماوه جواب.خیاڵما بلو په‌ی ده‌ورو به‌رو هامنوی(1).\nنه‌یارێ راسه‌كێش واچۆ. گه‌رکشا بلو په‌ی نودشه‌ی، چاگه ده لیرێ پسانۆ، به‌روشا په‌ی ته‌وێڵێ ، هه‌ر لیریۆ چوار په‌نج تمه‌نێ قازانج که‌رێ.\nوه‌رو وێشه‌ره واتش: خوا خه‌یرش کێشۆ .جه یه‌رێ چواریشا متمانه‌م هه‌ن . ئه‌گه‌ر ئه‌سێح بزانایچ په‌ی چێشێ ملوو ،لاو هیچ که‌سیه‌و نمه‌درکناش . به‌ڵام جه دویشا دووشکه‌نا . ره‌نگا راپۆرتم دا به پازگای. مه‌زانوو گاهه‌ز په‌یلواکه‌و منیچ هه‌ڵه بۆ .\nهانه‌قه‌ڵه‌واش(2) ئاست جیا ، که‌وت ڕا ڕووه‌و نودشه دلێ مڵکاره. هه‌وای فینک و وه‌شو وه‌هاری، چه‌نی بوه‌و گوڕاڵا و هاژه‌و ئاوۆ ده‌ره‌ی و چریکه‌و په‌له‌وه‌را به‌شه‌ری مه‌س که‌رێنێ و به‌رێنێش فکرو خیاڵاتێره .جه ره‌نج و سه‌خڵه‌تی ئی دنیه‌ێ دوورش وزێنێوه .\nجارجار لوێ فکرو ئانه‌یه‌ره چه‌نی وێش جه ده‌سو سه‌وازاو پازگای شاروۆه ، یا ئه‌گه‌ر گیرشا ئاورد چه‌نی وێش رزگار که‌رۆ، وه‌ختێو ئاماوه په‌ی زاوه‌ری . جارجاریچ گنێ فکرو قازانج و ئی هه‌رمانێ، گراڵێش په‌ی کێشێ. ئه‌پی فکرو خیاڵاوه نزیکو نودشه‌ی بیه‌و. یه‌ک ڕاس لوا په‌ی لاو توقێقی ره‌فێقیش . دماو ئه‌حوال په‌رسی که‌رده‌ی جه یه‌کترینی و گله‌ی که‌رده‌ی جه وێشاوجه رۆزگاری حه‌مه‌ره‌حیم واتش په‌ی چێشی ئامان په‌ی نودشه‌ی.\nپێوه‌ره لوه‌ێ په‌ی لاو مه‌خوولی ، لاشه‌و ده لیرێشا ئه‌سێ، هه‌ر لیرێو دوانزه تمه‌نێ . حه‌مه‌ره‌حیم گه‌رکش بێ زوو گێڵوۆه په‌ی زاوه‌ری .توفێقی ناست واتش : ئیسه ئامانی په‌ی وێگه‌یه هه‌رگیز نمازوو بلیه‌وه .ئیسه ملمێوه په‌ی یانه‌ی کوچێو مسیه‌یه‌وه نان و نیمه‌ڕوی وه‌رمێ ، بڕێو ویره‌وه‌ریێ ویه‌رده‌ی گێڵنمێوه ، ده‌ورو عه‌سری ته‌شریف به‌ره‌وه په‌ی زاوه‌ری.\nشاهۆ نه‌زانێ چێش که‌رۆ، وه‌رۆ ویشه‌ره واچێ بلوو راپۆرتش ده‌و یا نه‌لو . مه‌زانوو چێش که‌روو . گیرم وارده‌ن. لوا ڕوه‌و پازگا دوێ لاقورێ لوێ وه‌ره‌و لاقورێو گێڵێوه دما . ئاخرشه‌و لوا دلێ به‌ره‌و پازگای.\nسه‌روازێوی چڕی وه‌نه، هه‌رمانه‌ت چێشه‌نه؟ په‌ی چێشی ئامانێ؟ ئاذێچی واتش: به ئاغه‌ی مورادی کارم هه‌ن، مشێو به وێش واچوو.سه‌ره‌ازه‌که‌ی واتش : ده‌ی وه‌ختێو پاسه‌نه.چا مدره، چه‌مه‌ڕا به تا واچووش پنه، بزانوو چێش فه‌رماوۆ.\nشاهو ئاماچووه‌ر سڵامێوش که‌ردو واتش: قوربان ئارو ساحبێ حه‌مه‌ره‌حیم لوا ڕوه‌و هامنو، به‌ڵام مرجیوم په‌ی نودشه‌ی لوا بۆ ، قاچاخی بارو. ئه‌ننا ئاذ هامنو مڵکشا نیا. ره‌ئیس و پازگای واتش: ده‌ی خاسا ،لاو هیچ که‌سیه‌و قسێ نه‌که‌ری و هیچ نه‌واچی. واتش : خاس قوربان ،سه‌رو چه‌ما، زیاره.ئاغه‌ی مۆرادی وه‌روو وێشه‌ره لومه‌ش که‌رێ، قسێش پنه واچێ و قینیش بی چنه‌ش. پوسه‌یچ ئی کارشه پنه ناوه‌ش نه‌بێ. ئه‌گه‌ر حه‌مه‌ره‌حیمش به قاچاخو گێرته‌بیه، چێوش ده‌س گنێ.\nوه‌رده‌سو ئاغه‌ی مورادی کوڕێوی ژیر و عال بێ. فره ناڕه‌حه‌ت بێ .کاردێت دابیه ونه ، ونیش چنه نێ . نه‌زانێ چێش که‌رۆ، چه‌نی حه‌مه‌ره‌حیمی هاگادار که‌رۆ، تا گیر نه‌گنۆ. ده‌سه‌ڵاتش نه‌بێ ئه‌ننا شاهوی ده‌زگیر که‌رێ و وزێشه‌نه وڵه.\nئاغه‌ی مورادی یه‌رێ سه‌روازێش چڕیێ ،واتێش په‌نه. ده‌وره‌و به‌رو عه‌سری تا دماو وه‌رنیشته‌ی هه‌ر یوتا ملو په‌ی ئا یاگێ ماچوتا په‌نه. حه‌مه‌ره‌حیمی مژناسدێ ، هه‌ر کامیتادی، ماردێش په‌ی پازگای. حاڵیتا بی چێشم وات. واتشا : به‌ڵێ قوربان . خیاڵت جه‌م بۆ.\nحه‌مه ره‌حیم عه‌سر نودشه‌و که‌وت ڕا په‌ی زاوه‌ری. یاوا مله‌ندو (3). واتش: لیره‌کا چێش په‌نه که‌روو.ره‌نگا راپۆرتشا دابوو. مشیو فکرێوشا په‌ی که‌روو.\nویروکێو که‌وته‌نه مه‌ژگش، واتش: بلوو پی که‌شو کوه‌نه ،په‌ی په‌شت و هامنوی،که‌مه‌ر سیاوی (4) دوڵانای (5) به‌شکووم هه‌لچی بیزوه‌و لیره‌کا دلێ هه‌لچه‌کانه شاروه.\nکه‌وت ڕا روه‌و هامنو.که‌ش وکو یه‌کسه‌ر سه‌وزش پۆشا بێ. سه‌وزایی که‌ش و کوی ، چه‌نی عه‌ترو بۆ سووره هه‌ڕاڵه‌ی و چنووری ، قاسپه‌و ژه‌ره‌ژا ،هاژه‌و ئاوێ،خه‌م وخه‌فت دلێ دڵو هه‌ر به‌شه‌رێویه‌نه لابه‌رێنێ و فه‌رێحه وزێنێنه دڵش. حه‌مه‌ره‌حیم ده‌سێش نیه گۆشێشه‌و ده‌سش که‌رد سیا چه‌مانه واته‌ی. ماوێو لوا ڕانه ، ئه‌ڵڵاو مه‌سه‌لێوه‌ی پته‌وه‌ش واته‌و ،هه‌لچێوه‌ی دوه له‌قانه‌ی گه‌ورێش ئێسته‌و .نیاش دلێ توشه‌به‌ره‌کێش. دوێ یه‌رێ قریوێش که‌ردێ. دوێ نه‌فه‌را جواب داوه، نه‌زاناش کێنێ. هه‌ر پاسه لوا تا چاڵو دوڵانای توشه‌به‌ره‌کێس په‌ڕه که‌رده هه‌لچی گولالێو گه‌ورێ.\nلوا په‌ی ده‌ربه‌نی(6)، چڕو چه‌مێوش شورت،کوچێو ئاویش وارده‌و سه‌یاوه. لیره‌کیش به‌رئاوردێو دلێ هه‌لچه گولاله‌کانه شارتێشه‌و .کوچێو هه‌ڕه‌ش تلنا ده‌ورو هه‌لچه‌کاره. توشه به‌ره‌کێش پێته‌و ،که‌وت ڕا په‌ی ده‌گێ.\nنزیکه‌و وه‌رنیشته‌ی یاوا هانه قۆڵقۆڵه (7) سه‌روازێو چاگه مدرابێ . سه‌روازه‌کی چڕیش من په‌ی تۆ گێڵو، تۆ په‌ی کێ گێڵی. بخوا خاس بی دیه‌یم .ئا باره بزانوو چێشت ئینا په‌نه؟\nحه‌مه‌ره‌حیمی واتش: چێوۆ چێشی، که‌شه‌نه بیه‌نا. لوانا په‌ی هه‌لچا. ئاذیچی واتش: گاڵته‌م پنه که‌ری! راپۆرتشا دانی، ئاغه‌ی مورادی منش ئه‌سپاراناره به‌روت په‌ی پازگای. زوو که‌ره با بلمێ .حه‌مه‌ره‌حیم دڵه چرکێوه‌ش په‌ی ئاما. دڵو وێشه‌نه واتش: خوا گیان وێت رزگارم که‌ره.\nلوه‌ێ په‌ی پازگای، ئاغه‌ی مورادی وێش توڕه که‌ردو واتش: ئاده‌ی بزانوو ئیسه بیه‌نی قاچاخچی و دلێ حه‌وزه‌و منه‌نه خرابکاری که‌ری.\nحه‌مه ره‌حیم واتش: قاچاخی چیشی؟ که‌شه‌نه بیه‌نا. لوانا په‌ی هه‌لچا، ئه‌گه‌ر باوه‌ڕیچ نمه‌که‌ری ، بۆ وشکنه‌م.\nسه‌روازه‌کا جه نووک و ه‌یا تا تۆقو سه‌ریشا وشکنا، هیچشا نه‌ئێسته‌و. ئاغه‌ی مورادی هیچش په‌نه نه‌کریێ ،نه تاوێ هیچ په‌ڵپێوه گێرۆ ،واتش: ده‌ی خاسا ، دوێ یه‌رێ هه‌لچی عالێما په‌ی بنیه‌ره.\nحه‌مه‌ره‌حیم یه‌رێ هه‌لچی زلێش توشه‌به‌ره‌كێشه‌نه به‌رئاوردێو، ده‌ێش په‌نه‌شا. وه‌رده‌سو ئاغه‌ی مورادی فره وه‌ش حاڵ بێ و واتش: مشیو ئێمه گوش نه‌ذیمێ گرد که‌سیوی. ه‌مه‌ره‌حیم به وه‌شی پازگاش ئاست جیاو، شوکرو خوای گه‌وریش که‌ردو لواوه په‌ی یانه‌ی.\nئه‌پی جوره پازگاش خه‌ڵه‌تناو روه‌و شاهوی سیاوه بیه.\n1-هامنو:مڵک وباخاتێوی وه‌شو ده‌گاو زاوه‌ریا\n2-هانه‌قه‌ڵه‌وا: هانێوا ئینا دلێ ده‌گاو زاوه‌ریه‌نه\n3- مله‌ندوو:ملێوا لاو سه‌ری هامنویه‌و\n4-که‌مه‌رسیاو: که‌شیو و مڵکێو زاوه‌ریا\n5- دولانا: که‌شێو وملكێو زاوه‌ریا\n6-ده‌ربه‌ن: هانێو چه‌مێوی وه‌شو زاوه‌ریا سه‌راوننو مه‌رێوه\n7-هانه قۆڵقۆڵه: هانێوی وه‌شو زاوه‌ریا\nارسال شده در مورخه : شنبه، 15 آذر ماه، 1393 توسط admin2\nيانه ي چوَلَ و هوَلَ مه نزلَگاو تووتا [ سه شنبه، 20 تير ماه، 1391 ] 5554 مشاهده\nپیامبر رحمت [ چهارشنبه، 10 دي ماه، 1393 ] 1924 مشاهده\nشێتم مزانا [ جمعه، 9 آبان ماه، 1393 ] 1928 مشاهده\nڕۆ ئه‌ذێ [ دوشنبه، 13 مرداد ماه، 1393 ] 1950 مشاهده\nنیوه ی پری په رداخ [ جمعه، 5 خرداد ماه، 1391 ] 6873 مشاهده


لە ماوەی هەفتەی ڕابردوودا لە هەرێمی کوردستان و ناوچە کوردییەکانی تر باس لە سەرلەنوێ هەڵکشانی ژمارەی توشبوون بە ڤایرۆسەکەو گیان لە دەستدان بەهۆی ڤایرۆسەکە دەکرێت.\nسەرەڕای هەبوونی " ژمارەیەکی سنووردار"ی ڤاکسین لە هەرێمی کوردستان و سەرباری ئامۆژکارییەکانی پسپۆڕانی بواری تەندروستی، خەڵکی بە پەرۆشنین بۆ وەرگرتنی ڤاکسین و گومانێکی زۆریان لێی هەیە.\nسەبارەت بەوەی بۆچی لە ئێستادا ڤایرۆسەکە جارێکی بەو شێوەیە سەریهەڵداوەتەوە، دکتۆر ڕێباز حەمزە ساڵح پسپۆڕی نەخۆشییەکانی هەناو و دڵ و نەخۆشییەکانی کۆئەندامی هەناسەدان، ڕەبۆ و هەستیاری لە میانەی وتووێژێکدا لەگەڵ هاوکارمان حەیدەر کەریم دەڵێت هەرچەندە لە جیهاندا ناوە ناوە شەپۆلێک دەستپێدەکاتەوە بەڵام " بەم دواییانە دووبارە خۆ گۆڕینێک لە ڤایرۆسەکە ڕوویدا هەرچەندە لە ژیانی ڤایرۆسدا بە شتێکی ئاسایی دەژمێردێت، ئەمەش بووە هۆی دووبارە دروستبوونەوەی ئەم شەپۆلە."\nسەبارەت بەم شێوازە گۆڕاوەی ڤایرۆسەکە دکتۆر ڕێباز دەڵێت هەر هەمان ڤایرۆسەو چارەسەرەکانیش بە هەمان شێوەن.\nسەبارەت بە ڤاکسینی دژ بە کۆرۆنا دەڵێت " لە ئێستادا خۆشبەختانە زۆربەی کارمەندانی تەندروستی دژ بە ڤایرۆسەکە کوتراون مەگەر ئەوانەی خۆیان پێیان خۆش نەبێت".\nهەروەها لەم بەرنامەیەدا کە هاوکارمان حەیدەر کەریم ئامادەو پێشکەشی کردووە دکتۆر ڕێباز باس کاریگەری ڤاکسینەکان و لەو هۆکارانەش دەکات کە خەڵکی بۆچی متمانەیان بە ڤاکسینەکە نییە و هەروها باس لە گرنگی خۆپارێزی و قەدەغەکردنی هاتوچۆش دەکات.\nبەرنامەی هەڵو واشنتن


ڕێکخراوی فریدەم هاوس Freedom house ی بنکە لە واشنتن ڕاپۆرتی ساڵانەی 2019 ی بڵاو کردەوەو تیایدا دەڵێت مافەکانی سیاسی و ئازادی سڤیل لە 13 ساڵی لەسەر یەک لە ساڵی 2005 وە هەتا ساڵی 2018 بەردەوام بەرەو خراپتربوون دەڕوات. ئەم کێشەیەش لە چەندەها وڵاتانی جیاوازدا بەدی کراوە هەر لە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکاوە بگرە، کە ڕابوردوویەکی دێژدەمی دیموکراسی هەیە، هەتا دەگاتە وڵاتانی تاکڕەوی وەکو چین و ڕوسیا.\nهەمو ناوچەیەکی جیهان جگە لە ئاسیا پاسفیک لە ساڵی 2018 ڕێژەی ئازادی تیایدا بەبەراورد لەگەڵ ساڵی پێشووتر کەمتر بۆتەوە.\nڕاپۆرتەکەی فریدەم هاوس دەڵێت ڕێبەران لە ئێستادا ڕێگای نوێ بەکاردەهێنن بۆ سەرکوتکردنی ڕۆژنامەگەری ئازاد لە سەرانسەری جیهاندا. ڕاپۆرتەکە ڕەخنەکانی سەرۆکی ئەمەریکا دانۆڵد ترامپ لە دەزگای ڕاگەیاندن بە ڕوداوێکی هەرە جێگای نیگەرانی ساڵەکە ناودێر دەکات و باس لە زیانەکان بۆ سەر میدیا دەکات.\nڕاپۆرتەکە دەڵێت دەستوری ئەمەریکا زۆر بە توندی دژی ئەو کردارانەیە، بەڵام دەشڵێت سەرەڕای ئەمە لێدوانە گشتییەکانی ترامپ کاریگەرییەکی ڕوونی هەبووە لەسەر ژینگەی میدیا لە سەرانسەری جیهاندا.\nفریدەم هاوس باسی خرابوونی ڕەوشی ڕاگەیاندنی لە چەندین وڵاتانی ئەوروپاش کردووە لە ناویاندا هەنگاریا و سڕبیا. ڕاپۆرتەکە دەڵێت ڕێبەرەکانی هەر دوو وڵات هەوڵیان داوە ئەو میدیایانەی کە کاریگەرییان بەسەر خەڵکەوە هەیە پشتیوانی حکومەت بکەن و ڕەخنە لە هەر بەرهەڵستێک بگرن.\nلەو ڕاپۆرتەدا باسی چەندین وڵاتی تریش کراوە کە تیایدا ئازادی بە گشتی و بە تایبەتی ئازادی ڕاگەیاندن لە مەترسیدان، لە ناویاندا تورکیا، ئێران و عێراقیش.


تیلەرسن: ئەسەد هیچ ڕۆڵێکی نابێت لە داهاتوویی سوریادا\nوەزیری دەرەوەی ئەمەریکا ڕێکس تیلەرسن وتی سەرۆکی سوریا بەشار ئەسەد و خێزانەکەی هیچ ڕۆڵێکیان نابێت لە داهاتووی سوریادا. ئەمەش پێش دانوستاندەکانی ئاشتی هات کە وابڕیارە مانگی داهاتوو دەست پێبکاتەوە و گرنگی بدات بە پڕۆسەی گۆڕانکاری سیاسی.\nتیلەرسن وتیشی بەڕێوبەرایەتیەکەی سەرۆکی ئەمەریکا دانۆڵد ترامپ پشتیوانی لە دانوستانەکانی ئاشتی دەکات لە جنێڤ بەوەی کە تەنها ڕێگەیە بۆ کۆتایی هێنان بەو شەڕەی کە بۆ ماوەی شەش ساڵە بەردەوامە و ڕۆشتن بەرەو پڕۆسەی گۆڕانکاری سیاسیی و هەڵبژاردنەکان.\nتیلەرسن دوای ئەنجامدانی گفتوگۆکان لەگەڵ نوێنەری تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ سوریا ستافان دی میستورا ئەم لێدوانانەیدا و دی میستۆراش ڕایگەیاند دانوستانەکانی نێوان حکومەتی سوریا و ئۆپۆزسیۆن وەستاوە و لە 28ی مانگی یانزەدا دەست پێدەکاتەوە.\nتیلەرسن لە جنێڤ وتی " ئەمەریکا سوریایەکی تەواو و یەکگرتووی دەیەوێت و دەشیەوێتبەشار ئەسەد ڕۆڵی نەبێت لە فەرمانڕەواییدا."\nوتیشی " ئێمە بۆچوونمان وایە کە پێمان وانیە ڕژێمی ئەسەد و خێزانەکەی داهاتوویەکیان هەبێت. سەردەمی خێزانی ئەسەد لە کۆتاییەکەی نزیک دەبێتەوە. تەنها شت ئەوەیە کە چۆن ئەوە ئەنجام بدرێت."


لەو قەیرانە ئابوورییەی هەرێمی کوردستان پێیدا تێپەڕدەبێت بەهۆی پەیوەندییەکانی نێوان هەولێر و بەغداد و پرسی پێنەدانی مووچە، دۆخی دارایی هاوڵاتیان تادێت خراپتر دەبێت و ئەمڕۆش لە چەند ناوچەیەکی هەرێمی کوردستاندا بۆ ئەو مەبەستە خۆپیشاندان بەڕێوەچوو.\nڕۆژی چوارشەممە بەشێک لە خەڵکی ناڕازی لە شاری سلێمانیدا هەستان بە ئەنجامدانی خۆپیشاندانێک دژ بە پێنەدانی مووچەی فەرمانبەرانی حکومەت لە هەرێمی کوردستاندا و بە خوێندنەوەی درووشم دژی حکومەت ڕێپێوانێکیان ڕێکخست و لە کۆتاییشدا توندوتیژی لێکەوتەوە.\nلە دەمی پێش نیوەڕۆ، هەزاران لە خەڵکی نارازی لە بەردەم باخی گشتیدا دژ بە پێنەدانی مووچە و دۆخی دارایی کۆبوونەوەیەکی ناڕەزاییان ڕێکخست و دواتر بەرەوە مەیدانی سەرای سلێمانی بەڕێکەوتن.\nخۆپیشاندەران وتیان "ئەوەی ئەمڕۆ بەشداریکردووە خەڵکی ناڕازین لە هەموو چینەکان، هەر لە مامۆستان و مووچەخۆران و فەرمانبەران و خەڵکی کاسبکار."\nلە چەند ڕۆژی ڕابردووشدا لەسەر پرسی مووچە لە ناو پەرلەمانی هەرێمی کوردستاندا گرژی درووستبوو و بەشێک لە پەرلەمانتاران دانیشتننەکەیان ڕاگرت و داوایان کرد کە جگە لە پرسی مووچە هیچ بابەتێکی تر تاوتوێ نەکرێت.\nلەلایەکی ترەوە وتەبێژی حکومەتی هەرێمی کوردستان، جوتیار عادل پێش دوو ڕۆژ باسی لەوە کرد لەڕێی داهاتی ناوخۆوە بەم زوانە دەستدەکەن بە دابەشکردنی مووچە.


شەممە, 20. 5. 2017\tPDKI\nکۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، لەمەڕ بایکۆت کردنی شانۆی هەڵبژاردنەکانی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران، لە لایەن خەڵکی کوردستانەوە، سپاسنامەیەکی ئاراستەی خەڵکی کوردستان کرد.\nئەندامان‌و لایەنگرانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران\nئێوەی خەباتکار‌و تێکۆشەری ڕێگای ئازادی، بە پێداگری لە سەرمافە ڕەواکانتان‌و شێلگیریتان لە خەباتی بەردەوام بۆ ڕزگاریی گەل‌و نیشتیمانەکەتان، لە ڕاستای هاودەنگیی هێزە سیاسییەکانی کوردستان‌و بەیاننامەی هاوبەشی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران‌و کۆمەڵەدا بۆ بایکۆتی شانۆی هەڵبژاردنی ڕێژیم، سەلماندتان کە نە ئاستەنگ‌و بەربەستەکان‌و نە هەڕەشە‌و گوشاری نیزامی‌و ئیداریی ڕێژیمی پاشکەوتنخواز‌و دژی ئازادیی کۆماری ئیسلامی ناتوانن لە تێکۆشان‌و خەبات بۆ دەستەبەرکردنی مافەکانتان دابڕن.\nدڵنیاین کە تا کۆتایی تەمەنی بەرەولێژی دەسەڵاتی نگریسی ڕێژیمی تاران لە کوردستان، هەروا بە خۆڕاگریی شۆڕشگێرانە‌و گوڕوتینی ڕوو لە گەشەوە، هەنگاوەکانتان خێراتردەکەن.\nسەرکەوتنمان لە دەربڕینی دەنگی "نا" بەتەواوەتی کۆماری ئیسلامی سەلمێنەری ئەو ڕاستییەیە کە هیچ پیلانێکی ڕێژیمی خۆسەپێن‌و داگیرکەری کۆماری ئیسلامی ناتوانێ ئیرادەی نەتەوەیی مان بۆ بەرەنگاربوونەوەی زۆڵم‌و زۆرداری لاواز بکات.\nبەم هۆیەوە کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران سپاس‌و پێزانینی خۆی بەرامبەر هەموو هەوڵ‌و چالاکییەکانتان دەردەبڕێ.\nدەنگی ڕاسانتان بەرزتر بێ‌و خەباتی یەکگرتوانەمان تاسەرکەوتن بەردەوام .\nجاری خوێندراوه: 961


فۆرستەر بۆ سینەما فۆر دی بڵاو کرایەوە - نوسینی بواری گرافیکی - ماڵپەڕی تەلارساز\nکۆمپانیای 3dquakers ڕایگەیان کە وەشانێکی نوێی پڵەگینی فۆرستەر(Forster) یان بۆ بەرنامەی سینەما فۆر دی Cinema 4D بڵاو کردۆتەوە، کە پڵەگینێکی تایبەتە بە دروست کردنی سروشت لە دیمەنەکاندا لە ڕێگەی دانانی دار و سەوزایی و چیمەن و گوڵ و بەردەوە و پاشان بڵاو کردنەوەی بەو ئۆبجێکتەی کە بۆی دیاری دەکەی.\nلە گرنگترین تایبەتمەندیەکانی ئەم پڵەگینە ئەوەیە کە گشت ئەو شتانەی دایدەنێی توانای جوڵانیان هەیە بە گوێرەی ئەو هێزانەی (Force) کە لە دیمەنەکەدا دایاندەنێی.\nئەم پڵەگینە چوار مۆدیوڵی سەرەکی لە خۆ دەگرێت کە ئەوانیش (Forster Trees, Multiflora, Multicloner و Forster Rock) ن، هەروەها چەند کۆمەڵێکی (Library) درێژکراوەی چیمەن و درەخت و بەردی ئامادەی تێدایە کە دەتوانی ڕاستەوخۆ بە کاریان بهێنی.\nدارەکان دەتوانی لە سەرەتاوە دروست بکەی یان دارێکی ئامادە دابنێی و گۆڕانکاری تێدا بکە و بیگۆڕی بەو شێوەیەی کە دەتەوێ.\nئەم پڵەگینە لە ئەسڵدا بۆ بەرنامەی SoftImage بەرهەم هێنراوە و تایبەت بووە بەو بەرنامەیە، بەڵام دواتر کۆمپانیا بڕیرایدا کە ئەم پڵەگینە پەرەپێبدات بۆ بەرنامەی سینەما فۆر دی بە شێوەیەک کە لەگەڵ گشت ڕێندەر ئێنجینەکانی ئەو بەرنامەیە دا بگونجێ لەوانە (ڤیڕەی و ئەرنۆڵد و ئۆکتان و ڕێندەرەری تایبەت سینەما فۆر دی).\nنرخی ئەم پڵەگینە لە ئێستا دا ٣٥٠ $ دۆلاری ئەمریکیە کە دەتوانی لە ماڵپەڕی سەرەکی کۆمپانی بیکڕی.\nلە تایبەتمەندیەکانی ئەم پڵەگینە:\nبە تەواوی گونجاوە لە گەڵ بەرنامەی سینەما فۆر دی و گشت ئەو ڕێندەرەرانەی کە تایبەتن بەو بەرنامەیە.\nتوانای بڵاو کردنەوەی ژمارەیەکی زۆر لە ئۆبژێکتی هەیە لە دیمەنەکەدا بێ ئەوەی لۆد لە سەر فایلەکە دروست بکات.\nگشت ئۆبجێکتەکان توانای جوڵەیان هەیە بە گوێرەی ئەو هێزانەی کە لە دیمەنەکەدا هەیە.\nگشت ئەو ڕوەک و دارانەی کە دادەنرێن توانای گەشەیەن هەیە و دەتوانن بە گوێرەی کات گەشە بکەن.\nدەرکەوتنیان لە ڤیوپۆرتەکاندا بە شێوەی OpenGL ە کە ئاسانکاری دەکات بە شێوەیەکی زۆر جوان دەرکەون.\nدەتوانرێت بەفر بەرهەم بهێنرێت بۆ ڕوەکەکە و وای لێ بکەی کە دابپۆشرێت بە بەفر و لە سەر چڵەکانی کۆ ببێتەوە.\nدەتوانی میوەی وەک Geometry بۆ زیاد بکەی بەو شێوەیەی کە دەتەوێ و پاشان چڕی میوەکانیش دیاری بکەی.\nئەمانە و چەندینی تریش کە دەتوانی لەم پەیجەوە بیبینی...\nچەند نمونەیەک لە دارەکانی ئەم پڵەگینە\n3 تشرینی یەکەمی 2015 دانراوە\nدەست خۆش کاک خەڵات،\nبە ڕاستی هەواڵەکانت زۆر دڵخۆشکەرن.\n4 تشرینی یەکەمی 2018 دانراوە\nبەڕێزم خەڵات ، ئەو پڵەگینە بەفری هەیە؟\n5 تشرینی یەکەمی 2018 دانراوە\nبەڕێز @arena نەخێر بە فری نیە و پێویستە بیکڕی.\nنرخەکەشی 350$ ە.


"سنوور دابخرێ به‌شی شه‌ش مانگ پێویستی و خواردنمان هه‌یه"\n:: PM:01:37:05/03/2020 \nمسته‌فا عه‌بدولڕه‌حمان سه‌رۆكی یه‌كێتی هاورده و ناردنكارانی كوردستان، له‌م دیمانه‌یه‌ی "وشه"دا رای ده‌گه‌یه‌نێت كه هه‌رێمی كوردستان ئاماده‌كارییه‌كی باشی كردووه و ئه‌گه‌ر سنووره‌كان دابخرێن، به‌شی شه‌ش مانگ پێویستی له‌ناو كۆگه‌كاندا هه‌ن.\nئه‌و تیشك ده‌خاته سه‌ر چه‌ند پرسێكی تری تایبه‌ت به خۆراك و هاورده و به‌رهه‌می ناوخۆ و پێی وایه، "نابێ هاووڵاتییان له كه‌میی خۆراك هیچ نیگه‌رانییه‌كیان هه‌بێت".\nدۆخی ئێسته‌ی هاورده بۆ هه‌رێمی كوردستان چۆنه، دوای ئه‌وه‌ی به‌شێك له سنووری وڵاتان و هاورده‌كردنی هه‌ندێ وڵات به‌هۆی بڵاوبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسی كۆرۆنا داخران؟\nهاورده‌كردنی كاڵا له هه‌رسێ مه‌رزی باشماخ و په‌روێزخان و حاجی ئۆمه‌ران، به‌ڕووی ئێران كراونه‌ته‌وه و خواردن و كه‌لوپه‌ل و پێویستی هاورده‌ی كوردستان ده‌كرێن و گرفت له خواردنه‌كاندا نییه.\nله كارگه‌كانی ناوخۆ توانامان هه‌یه بۆ به‌رهه‌مه‌كانی ماست و شیر و هێلكه به‌شی پێویستی به‌رهه‌م بێنین\nله كاتێكدا هاووڵاتیی ئێران بۆی نییه بێته ناو خاكی هه‌رێم، ئه‌و بارهه‌ڵگرانه‌ی خۆراك دێنن چۆن له سنووره‌كانه‌وه راده‌ستی هه‌رێمی ده‌كه‌ن؟\nراسته له‌و رووه‌وه كێشه‌مان هه‌یه، بۆیه ئه‌وان له نزیك سنووره‌كه راده‌ستی بارهه‌ڵگره‌كانی هه‌رێمی ده‌كه‌ن و خۆیان ده‌گه‌ڕێنه‌وه، ئه‌و راده‌ستكردنه‌ش كاره‌كان زۆر دواده‌خات و پێویستی به‌كاتێكی زۆرتر ده‌بێت.\nكۆی هاورده بۆ ناو هه‌رێمی كوردستان چه‌نده؟\nبه‌شێوه‌ی رێژه‌یی دیاریمان نه‌كردووه، به‌ڵام رۆژانه ته‌واوی پێویستییه‌كان له ئێرانه‌وه ده‌هێنرێنه ناو خاكی هه‌رێم، له‌و مه‌رزانه‌ی كه له‌گه‌ڵ ئێران كراونه‌ته‌وه، رۆژانه نزیكه‌ی هه‌زار بارهه‌ڵگر له ته‌واوی پێویستییه‌كان هاورده ده‌كرێن.\nئه‌گه‌ر سبه‌ی ته‌واوی سنووره‌كانی ئێرانیش له ترسی كۆرۆنا داخران یان ئێران خۆی دایخستن، به‌رهه‌می هه‌ڵگیراوی كۆگه‌تان هه‌یه؟\nهه‌رێمی كوردستان له ماوه‌ی رابردوودا كارێكی وای كردووه كه ئه‌گه‌ر سنووری وڵاتان له‌گه‌ڵماندا دابخرێن، به‌شی ئه‌وه‌نده خواردن و پێویستی له كۆگه‌كانمان هه‌ڵگیراون كه تووشی گرفت و كه‌می خۆراك و خواردن نه‌بینه‌وه.\nبه‌دیاریكراوی به‌شی چه‌ند مانگ خواردن و پێویستی هه‌ڵگیراوه ئه‌گه‌ر سنووره‌كانمان له‌گه‌ڵ دابخرێن؟\nهاووڵاتییان دڵنیا ده‌كه‌ینه‌وه ئه‌گه‌ر حاڵه‌تێكی له‌و شێوه‌یه‌ش رووی دا، ئێمه ئێسته كۆگه‌كانمان پڕن له خۆراك، به‌شی شه‌ش مانگ خۆراك و پێویستی هه‌ڵگیراون، هه‌رێمی كوردستان خاوه‌نی هه‌زاران كۆگه‌ی خوارده‌مه‌نییه، بۆیه له‌و رووه‌وه كێشه‌مان نییه.\nئه‌مه‌ی باسی ده‌كه‌ی بۆ ئه‌و خواردنانه‌یه كه چه‌ند ساڵێكی زۆریان هه‌یه بۆ به‌سه‌رچوون، ئه‌ی خواردنه‌كانی تر مه‌به‌ستم به‌رهه‌می سپیایی، ماست و شیر و به‌رهه‌مه‌كانی تر، ئه‌وانه چۆن پێویستی پڕ ده‌كه‌نه‌وه؟\nبۆ ئه‌وانه‌ش كاری باش كراوه، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی ئه‌وانیش به‌شی یه‌ك مانگ پێویستی هه‌ن، به‌ڵام خۆشمان له كارگه‌كانی ناوخۆ توانامان هه‌یه بۆ به‌رهه‌مه‌كانی ماست و شیر و هێلكه به‌شی پێویستی به‌رهه‌م بێنین، واته له‌وه‌شدا گرفتمان بۆ دروست نابێت.\nچه‌ند كارگه‌ی به‌رهه‌مهێنانی شیره‌مه‌نی له هه‌رێمی كوردستاندا هه‌ن؟\nله هه‌رێمی كوردستاندا زیاتر له 30 كارگه‌ی به‌رهه‌می شیره‌مه‌نی هه‌ن.\nهه‌وڵه‌كانتان چۆنن بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی به‌رهه‌مهێنان و كه‌مكردنه‌وه‌ی هاورده؟\nله خواردنه وشكه‌كان وه‌ك برنج و نۆك و نیسك و رۆن و خواردنه‌كانی تر، پشت به هاورده ده‌به‌ستین، له‌گه‌ڵ له‌قوتوونراوه‌كان، به‌شێوه‌ی گشتی پێویستییه‌كان له ده‌ره‌وه هاورده ده‌كرێن، ته‌نیا توانیومانه به‌شی گلدانه‌وه زیاتر بكه‌ین.\nهاوئاهه‌نگیتان چۆنه له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ و بازرگانی؟\nبازرگان و هاورده‌كاران به‌پێی پێویستی بازاڕ كاڵا و خۆراك هاورده ده‌كه‌ن، پێوه‌ندیی باش هه‌یه له نێوانمان، پێكه‌وه كار له‌سه‌ر بابه‌ته‌كان ده‌كه‌ین.\nئه‌و به‌رهه‌مانه كامانه‌ن كه ده‌كرێ له داهاتوودا هاورده‌كردنیان كه‌م بكرێته‌وه یان هه‌ر هاورده نه‌كرێن؟\nپێكه‌وه له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ له‌سه‌ر ئه‌وه كارمان كردووه، له‌كاتی پێگه‌شتنی به‌رهه‌می جووتیاران له ناوخۆ، هاورده‌كردنی به‌شی زۆری سه‌وزه و میوه و به‌رهه‌مه كشتوكاڵییه‌كان كه‌م ده‌كه‌ینه‌وه، به‌ڵام ئێسته وه‌رزی پێگه‌یشتن نییه، بۆیه هاورده به‌رده‌وامه.\nدۆخی هه‌رێمی كوردستان له رووی هاورده و ناردن له‌گه‌ڵ عێراق چۆنه؟\nپێوه‌ندیی باشمان له‌گه‌ڵ شاره‌كانی تری عێراق هه‌یه و پێكه‌وه ئاڵوگۆڕی بازرگانی ده‌كه‌ین، رۆژانه هاورده و ناردن له نێوان هه‌ردوولا هه‌یه و پێویستی خواردن و كاڵا بۆ یه‌كتر ده‌نێرین.\nبۆ ئه‌و وڵاتانه‌ی كه به‌هۆی نه‌خۆشیی كۆرۆناوه هاورده‌كردنیان تێدا راگیراوه، له چ وڵاتێكه‌وه قه‌ره‌بوو ده‌كرێنه‌وه بۆ هاورده؟\nبه‌شێوه‌ی كاتی له‌گه‌ڵ چین هاورده راگیراوه، ئێسته له هه‌موو وڵاته‌كانی تره‌وه هاورده‌مان هه‌یه، ئه‌و خواردنانه‌ی به‌تایبه‌تی برنج كه پێشتر له چینه‌وه ده‌هات، ئێسته ده‌توانین له وڵاتانی تریشه‌وه هاورده‌ی بكه‌ین.


دایكانی سوری باس له خۆڕاگری ده‌كه‌ن له ناكۆكیه‌كاندا\nله سه‌روبه‌ری رۆژی دایكدا، مه‌شاریق قسه‌ی له‌گه‌ڵ سێ ژندا كرد كه به‌شێوه‌ی جیاواز خۆڕاگری پیشانده‌ده‌ن له‌كاتی نه‌هامه‌تیه‌كاندا.\nنوهاد تۆپالیان له به‌یروت\nژنانی سوری جلوبه‌رگی گه‌رمی زستانه ده‌چنن وه‌ك به‌شێك له پرۆژه‌یه‌كی كاری پچوك به پشتیوانیی زه‌ممه، كه رێكخراوێكی ناحكومیی ژنانه. [خاوەنی وێنە: زه‌ممه]\nله روبه‌ڕوبوونه‌وه‌یاندا له‌گه‌ڵ شه‌ڕی به‌رده‌وام له نیشتمانەکەیان، سێ ژنی سوری منداڵه‌كانیان پاراستووه و به‌شێوه‌ی جیاواز خۆڕاگری پیشانده‌ده‌ن.\nجورجێت خوری چه‌كی هه‌ڵگرتووه و له به‌ره‌ی شه‌ڕدا ده‌جه‌نگێت؛ مونته‌ها عه‌بدولڕه‌حمان پشتگیری له ژنان و لاوان ده‌كات له‌ڕێی رێكخراوێكی ناحكومییه‌وه كه به‌شداریی له دامه‌زراندنیدا كردووه؛ هه‌روه‌ها سوله‌یما جه‌بالین وه‌ك چێشلێنه‌ر كارده‌كات بۆ به‌خێوكردنی منداڵه‌كانی.\nوه‌ك رێزلێنانێك بۆ هێز و توانایان، مه‌شاریق ئه‌م سێ ژنه‌ی دواند له سه‌روبه‌ری رۆژی دایكدا كه له خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست رۆژی 21 ئازار یادیده‌كرێته‌وه.\nخوری، 42 ساڵ، خه‌ڵكی حه‌سه‌كه، سێ ساڵ له‌مه‌وبه‌ر په‌یوه‌ندییكرد به فه‌وجێكی ژنانی ئاسورییه‌وه و ئێستا له خۆئاماده‌كردندایه بۆ به‌شداریكردن له هێرشێكدا بۆ رزگاركردنی ره‌ققه له‌ده‌ست "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش).\nمنداڵانی سوری به‌شداریده‌كه‌ن له چالاكیه‌كی قوتابخانه‌یه‌كدا كه له‌لایه‌ن زه‌ممه‌وه كراوه‌ته‌وه له مه‌دایا. [خاوەنی وێنە: زه‌ممه]\nخوری، كه لەم بەینەدا دەبێت بە نه‌نك به‌هۆی ئه‌وه‌ی كچه 19 ساڵانه‌كه‌ی چاوه‌ڕوانی له‌دایكبوونی منداڵی یه‌كه‌می ده‌كات، وتی: "كاتێك شه‌ڕ ده‌ستیپێكرد دوو بژاردەم هه‌بوو: ببمه په‌نابه‌ر یان بمێنمه‌وه و له ترس و له‌رزدا بژیم."\nخوری به مه‌شاریقی وت: "په‌یوه‌ندیمكرد به هێزه‌كانی سوتۆرۆوه دوایئه‌وه‌ی داعش و به‌ره‌ی نوسره هێرشیانكرده‌سه‌ر گونده‌كانی سه‌ر روباری خابور ساڵی 2015 و خه‌ڵكه‌كه‌یان ئاواره‌كرد."\nوتی: "راهێنانم پێكرا له‌سه‌ر چه‌كی سوك و قورس و به‌شداریمكرد له شه‌ڕدا دژی داعش. ئه‌مڕۆ خۆم ئاماده‌ده‌كه‌م بۆ هێرشكردنه‌سه‌ر ره‌ققه."\nخوری كه مانگی شوباتی 2016 به‌شدارییكرد له شه‌ڕه‌كانی ئەلهه‌ول و شه‌دادیدا له باكوری خۆرهه‌ڵاتی سوریا، وتی چه‌كهه‌ڵگرتن "ته‌نها رێگه‌یه بۆ شه‌ڕكردن دژی تێرۆریزم و مانه‌وه‌مان له‌سه‌ر خاكی خۆمان".\nوتیشی: "ده‌متوانی بچم بۆ وڵاتێكی تر به‌ڵام ئه‌وه‌م ره‌تكرده‌وه. سوربووم له‌سه‌ر خۆڕاگرتن."\nگێڕایه‌وه كه له‌كاتی شه‌ڕی ئەلهه‌ولدا، ئه‌و ژنانه‌ی له‌گه‌ڵ ئه‌و شه‌ڕیانده‌كرد ماوه‌ی 27 رۆژ دانیان به‌خۆیاندا گرت له كه‌شوهه‌وا و ناوچه‌یه‌كی سه‌ختدا، به‌ڵام ئامادەنەبوون بكشێنه‌وه تا كۆتایی شه‌ڕه‌كه.\nوتی: "له‌گه‌ڵ داعش شه‌ڕمانده‌كرد له مه‌ودای كیلۆمه‌ترێكه‌وه و زیانی گیانیی سه‌ختمان پێگه‌یاندن. توانیم هه‌ندێكیان لێ ده‌ستگیربكه‌م و بیانده‌مه ده‌ست فه‌رمانده‌كانم."\nهه‌روه‌ها وتی ئه‌و سه‌ركه‌وتنه‌ی ئه‌و رۆژه به‌ده‌ستیهێنا مانای به‌خشی به خۆڕاگرییه‌كه‌ی و وتیشی: "ده‌بێت ئێمه‌ی ژنان خۆڕاگر و كۆڵنه‌ده‌ربین."\nخوری وتی: "له‌وكاته‌وه‌ی جلوبه‌رگی سه‌ربازیم پۆشیوه چیتر وه‌ك ژنێك بیر له خۆم ناكه‌مه‌وه، به‌ڵكو وه‌ك جه‌نگاوه‌رێك. كاراكته‌رم گۆڕا و پشگتیریشم ده‌كرا له‌لایه‌ن مێرده‌كه‌مه‌وه كه خۆشی جه‌نگاوه‌ره و هه‌روه‌ها له‌لایه‌ن كچه‌كه‌شمه‌وه."\nله‌كاتێكدا وتی ئه‌و له رۆژی ژنان ده‌ڕوانێت "وه‌ك بۆنه‌یه‌ك بۆ یادكردنه‌وه‌ی قوربانیدانی دایكان بۆ خێزان و كۆمه‌ڵه‌كانیان،" وتی له‌و باوه‌ڕه‌شدایه كه "ده‌بێت یادهێنانه‌وه‌یه‌كیش بێت بۆ هه‌ر دایكێك كه ده‌بێت قوربانیی زیاتر بدات بۆ وڵاته‌كه‌ی و به‌رگریی لێبكات تا منداڵه‌كانی بتوانن تیایدا به سه‌ربه‌رزی بژین".\nرێنماییكردنی منداڵان و هه‌رزه‌كاران\nمونته‌ها عه‌بدولڕه‌حمان، 39 ساڵ، به مه‌شاریقی وت: "ساڵی 2014 من و كۆمه‌ڵێك له هاوڕێكانم گروپی زه‌ممه‌مان دامه‌زراند بۆ سڕینه‌وه‌ی ده‌ره‌نجامه‌كانی توندوتیژی و بره‌ودان به توانای ژنان و فێركردنی منداڵان و كۆمه‌ككردنیان له زاڵبوون به‌سه‌ر كاریگه‌رییه‌كانی ئه‌م شه‌ڕه به‌رده‌وامه‌دا."\nئه‌م ژنه كه دایكی پێنج منداڵه، وتی خۆی و شه‌ش ژنی تر ئه‌م رێكخراوه‌یان دامه‌زراند بۆ فێكردنی منداڵان و دابینكردنی پشتگیریی ده‌روونی بۆ ژنان و كۆمه‌ككردنیان له پاره‌په‌یداكردندا له‌ڕێی دامه‌زراندنی پرۆژه‌ی په‌ره‌پێدانی پچوكه‌وه.\nوتی زه‌ممه له شاری زه‌به‌دانی دامه‌زرێندرا، كه جێی نیشته‌جێبوونی خۆی بوو، ئێستاش لقی له وادی به‌ره‌دا و مه‌دایا و دۆڵی بیقاع له لوبنان هه‌یه.\nوتیشی: "بڕیارمدا به خۆڕاگری له وڵاته‌كه‌ی خۆمدا بمێنمه‌وه سه‌ره‌ڕای هه‌موو ئه‌و ترس و سه‌ختییانه‌ی روبه‌ڕوویان ده‌بمه‌وه." ئاماژه‌شی دا به‌وه‌ی كه چه‌ند مانگێك له‌مه‌وبه‌ر ئاواره‌بووه بۆ مه‌دایا، به‌ڵام به‌رده‌وامیی داوه به كاركردنی بۆ ژنان و منداڵان.\nهه‌روه‌ها وتی: "له‌وكاته‌وه‌ی چومه‌ته مه‌دایا، خۆڕاگرییه‌كه‌م شێوازێكی جیاوازی وه‌رگرتووه كه په‌یوه‌ندیی هه‌یه به هۆشیاركردنه‌وه‌ی منداڵان و هه‌رزه‌كارانه‌وه ده‌رباره‌ی مه‌ترسیه‌كانی ماده هۆشبه‌ره‌كان،" كه بریتییه له وریاكردنه‌وه‌یان له‌دژی ئالوده‌بوون و خه‌ریككردنیان به چالاكی خۆشگوزه‌رانی و په‌روه‌رده‌یی و پیشه‌ییه‌وه.\nعه‌بدولڕه‌حمان و ژنانی پێشه‌نگی تر قوتابخانه‌یه‌كیان كردۆته‌وه بۆ منداڵان و پشتگیریی ژنانیش ده‌كه‌ن له‌ڕێی دامه‌زراندنی كاسبیی پچوكه‌وه كه یارمه‌تییان ده‌دەن له مامه‌ڵه‌كردن و خۆڕاگرتن بەرامبەر ئه‌و سه‌ختیانه‌ی به‌هۆی شه‌ڕه‌وه هاتوونه‌ته ئاراوه.\nوتی: "كاتێك بڕیاربده‌م خۆڕاگربم، ده‌شبێت خۆڕاگرییه‌كه‌م بگوێزمه‌وه بۆ ژنانی تر و منداڵانیش، هه‌روه‌ها كۆمه‌كیان بكه‌م و بیانپارێزم له هه‌موو جۆرێكی توندوتیژی. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش وۆركشۆپی هۆشیاركردنه‌وه ده‌رباره‌ی مه‌ترسییه‌كانی توندوتیژی سازده‌كه‌ین."\nتێكۆشان بۆ زامنكردنی ئایینده‌یه‌كی باشتر\nسێ ساڵ له‌مه‌وبه‌ر، سوله‌یما جه‌بالین، 28 ساڵ، له ئه‌تاریب له ناوچه گوندنشینه‌كانی خۆرئاوای حه‌له‌ب هه‌ڵهات بۆ لوبنان له‌گه‌ڵ سێ منداڵه‌كه‌یدا كه هه‌موویان له‌ژێر ته‌مه‌نی 8 ساڵیه‌وه‌ن.\nئه‌مڕۆ بژێویی به چێشتلێنان له ماڵه‌كه‌یدا په‌یداده‌كات له مه‌زره‌عه‌ت یه‌شوع له ناوچه‌ی مه‌تن له چیای لوبنان و ترشیات و مره‌باش دروستده‌كات.\nخاتو سوله‌یما به مه‌شاریقی وت كه دوای ئه‌وه‌ی مێرده‌كه‌ی له سوریا كوژرا، له وڵاته‌كه‌ی هه‌ڵهات له‌بەر سه‌لامه‌تی منداڵه‌كانی و وتیشی كه ئه‌ركی به‌خێوكردنیان راسته‌وخۆ كه‌وته‌سه‌ر شانی خۆی.\nوتی: "ده‌بوو روبه‌ڕوی ئه‌م بارودۆخه نوێیه و خه‌مه‌كانم و سه‌ختییه‌كانی ئه‌م وڵاته ببمه‌وه كه كه‌سی تێدا ناناسم."\nئه‌وه‌بوو بێ چاوه‌ڕوانكردنی كۆمه‌ك ده‌ستیكرد بە گه‌ڕان به رێستۆرانته‌كاندا بۆ كاركردن له چێشتخانه‌كانیاندا و ئاماده‌كردنی خواردنه تایبه‌ته‌كانی حه‌له‌بی شوێنی له‌دایكبوونی.\nوتی: "هه‌موو ده‌رگاكان به‌ڕوومدا داخران. گه‌ڕامه‌وه بۆ ژوره‌كه‌م و ده‌ستمكرد بە گریان. به‌ڵام كۆڵمنه‌دا، چونكه ده‌بوو خواردن بۆ منداڵه‌كانم په‌یدابكه‌م. نزیكه‌ی 125 دۆلارم پێبوو، چووم بۆ دوكانێكی به‌قاڵی و سه‌وزه و میوه‌م كڕی و هه‌روه‌ها گۆشتیش به‌و پاره‌یه‌ی كه لێی مایه‌وه. هه‌ر كه گه‌یشتمه‌وه ماڵه‌وه چومه موبه‌قه‌كه و نه‌ڕۆشتمه ده‌ره‌وه تا رۆژی دوایی. چه‌ند ژه‌مه خواردنێك و ترشیات و مره‌بای قه‌یسیم ئاماده‌كرد."\n"هه‌رچیه‌كم دروستكردبوو بردم بۆ رێستۆرانتێك و زۆرم له خاوه‌نه‌كه‌ی كرد تامیان بكات."\nوتی خاوه‌ن رێستۆرانته‌كه یه‌كسه‌ر داوای لێكرد له‌ماڵه‌وه ترشیات و هه‌ندێك خواردن به‌پێی داواكاری دروستبكات، به‌تایبه‌تی یاپراخ و ئیشی هه‌ویر.\nوتیشی: "ئه‌مڕۆ له‌ماڵه‌وه چێشتلێده‌نێم بۆ رێستۆرانته‌كه و خواردنیش بۆ ماڵان به‌پێی داواكاری دروستده‌كه‌م،" له‌پاڵیشیدا شتنه‌وه و ئاماده‌كردنی سه‌وزه بۆ رێستۆرانته‌كه.\nجه‌بالین وتی كاره‌كه كۆمه‌كی ده‌كات به خۆڕاگری بمێنێته‌وه "له‌به‌رخاتری منداڵه‌كانم و دابینكردنی ژیانێكی شایسته بۆیان."\nوتیشی: "من خۆبه‌خشانه ئاواره‌ییم هه‌ڵبژارد دوای مردنی مێرده‌كه‌م بۆئه‌وه‌ی روبه‌ڕووی توندوتیژی نه‌بمه‌وه و منداڵه‌كانم بپارێزم له مه‌ینه‌تیه‌كانی شه‌ڕ و تێوه‌گلانیان له توندوتیژییه‌وه."\nهه‌روه‌ها وتی:"شانازیده‌كم به‌وه‌وه كه ده‌یكه‌م، سه‌ره‌ڕای ماندوویی، چونكه به‌م خۆڕاگرییه‌م پشتیوانییان ده‌كه‌م و ده‌توانم خوێندنیان بۆ دابینبكه‌م تا ئایینده‌یه‌كی باشتریان هه‌بێت."\nژنانی چالاكوانی عێراقی وڵاته‌كه‌یان بونیادده‌نێنه‌وه\nتۆڕی ژنانی عێراقی كارده‌كات بۆ كۆمه‌ككردنی ئه‌و كۆمه‌ڵانه‌ی بوونه‌ته ئامانجی توندوتیژیی "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش) تا بكه‌ونه‌وه سه‌رپێی خۆیان.\nگه‌ڕاوه‌كانی فه‌لوجه ژیانیان ده‌ستپێده‌كه‌نه‌وه\nئه‌و خێزانانه‌ی له‌لایه‌ن "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش)ه‌وه له پارێزگای ئه‌نبار ئاواره‌كرابوون، ده‌گه‌ڕێنه‌وه بۆ ماڵه‌كانیان و ده‌ستده‌كه‌نه‌وه به ژیانی رۆژانه‌یان.


دواین زانیاری لەبارەی دۆزینەوەی تەرمی خاشقچی\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : تشرینی دووهەم - 8 - 2018 - 0 سەرنج\nبەپێی دواین زانیاری میدیاکان لەبارەی دۆسیەی خاشقچی، تەرمی ئەو ڕۆژنامەنوسە سعودیە لەڕێی ماددەی هایدرۆفلۆریک ئەسیدەوە توێنراوەتەوە. بەپێی ڕاپۆرتێکی کەناڵی ئەلجەزیرەی قەتەری، ئاسەواری بەکارهێنانی ماددەی هایدرۆفلۆریک ئەسید، کە ماددەیەکی بەهێزە لە تواندنەوەی ماددە ڕەقەکان، لەناو بیری ماڵی محەمەد ئەلعوتەیبی، کونسوڵی سعودیە دۆزراوەتەوە. سەرچاوەیەک لە لیژنەی لێکۆڵینەوەی دۆسیەکە بە کەناڵەکەی راگەیاندووە، تەرمی خاشقچی لەدوای کوشتنی لە یەکێک لە ژوورەکانی ماڵی محەمەد ئەلعوتەیبی بەو ماددەیە توێنراوەتەوە و پاشماوەکەی فڕێدراوەتە ناو بیرەکەوە. هەر بەپێی […]\nلە رووداوێکی تەقەکردندا لە کالیفۆرنیا ١١ کەس بوونە قوربانی\nە ڕووداوێکی تەقەکردندا لە شاری لۆس ئەنجلس-ی کالیفۆرنیا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا، ١١ کەس بوونە قوربانی. بەپێی ئاژانسی هەواڵی ڕۆیتەرز، کەسێک لەیەکێک یانەی شەوانەکانی شاری لۆس ئەنجلس-ی کالیفۆرنیا دەستڕێژی گوللەی کردووە و بەهۆیەوە ١١کەس کوژراون و برینداربوون. سەرچاوەیەک لە پۆلیسی شارەکە ئاماژەی بەوەکردووە، تا ئیستا ئاماری کوژراوەکانیان لەبەردەستدا نیە و هەموو بریندارەکان گەیەنراونەتە نەخۆشخانە. هەروەها ئەوەشی خستوەتەڕوو کە تەقەکەرەکە دوای ڕووداەکە لەلایەن هێزەکانی پۆلیسەوە دەستبەسەرکراوە.\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : تشرینی دووهەم - 6 - 2018 - 0 سەرنج\nلەگەڵ دەستپێکی قۆناغی دووەمی سزاکانی ئەمریکا لە دژی ئێران، وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا ناوی سەدان کۆمپانیا و کەسانی سزادراوی ئێرانی یان دەرەکیی کە پەیوەست و پەیوەند بە ئێرانەوەن بڵاوکردەوە. ئەم ناوانە کە بڵاوکراونەتەوە زۆربەیان پەیوەست و پەیوەندن بە چالاکی بانکی و نەوتی کۆماری ئێسلامی ئێرانەوە کە پلەداران و بەڕێوبەرانی ئێستاو پێشووش دەگرێتەوە. ناوەکان بریتین لە: بانکەکان، (بانکی ناوەندی کۆماری ئیسلامی ئێران، بانکی سامان، بانکی سەرمایە، بانکی نیشتیمانی ئێران، بانکی پیشەسازی و […]\n6 کەس بە تۆمەتی پلاندانان بۆ کوشتنی ماکرۆن دەستگیرکران\nئەمڕۆ سێشەممە پۆلیسی فەڕەنسا، 6 کەسیان بەتۆمەتی پلاندانان بۆ کوشتنی ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەڕەنسا دەستگیرکرد. سەرچاوەیەکی ئاگادار بە ئاژانسی هەواڵی رۆیتەرز-ی ڕاگەیاندووە، ئەو 6 کەسە پلانێکی چریان داڕشتووە بۆ “کوشتن یاخود زیانگەیاندن” بە سەرۆکی فەڕەنسا. بەپێی زانیاریەکان 6 تۆمەتبارەکە سەر بە گروپێکی ڕاستڕەون و لە سێ شاری جیاوازی فەڕەنسا دەستگیرکراون. پێشتر ئیمانویل ماکرۆن، سەرۆکی فەڕەنسا لە لێدوانێکدا ڕایگەیاندبوو، خەمساردی بەرپرسانی ئەوروپا لە سەرهەڵدانی گروپە راستڕەوەکان لە ساڵانی 1930، بووە هۆی […]\nهه‌ڵوێستى توركیا له‌سه‌ر بڕیاره‌كه‌ى ئه‌مه‌ریكا سه‌باره‌ت به سێ به‌رپرسه‌كه‌ى په‌كه‌كه\nوتەبێژی سەرۆکایەتی کۆماری تورکیا، سه‌باره‌ت به بڕیارى ئه‌مه‌ریكا بۆ پێدانى به‌خشیش به‌و كه‌سانه‌ى زانیارى له‌سه‌ر چه‌ند به‌رپرسێكى په‌كه‌كه ده‌ده‌ن ده‌ڵێت، بڕیاره‌كه هیچ كه‌ڵكى نییه. ئیبراهیم کاڵن، وتەبێژی سەرۆکایەتی کۆماری تورکیا به میدیاى فه‌رمى وڵاته‌كه‌ى وتووه، “به پارێزه‌وه سه‌یری ئه‌م بڕیاره ده‌كه‌ین، بۆ ئێستا هیچ كه‌ڵكی نییه و پێمان وایه له ده‌ركردنی دواكه‌وتوون”. ئه‌مه‌ریكا ئه‌مڕۆ بڕیاریدا بڕى ١٢ ملیۆن دۆلار بەو کەسانە بدات کە زانیاری له‌سه‌ر هه‌رسێ به‌رپرسى باڵاى په‌كه‌كه،(موراد قه‌ره‌یلان، […]\nتەرمی جەمال خاشقچی گوازراوەتەوە بۆ مزگەوتی سوڵتان ئەحمەد\nدوای ئەوەی بەرپرسانی سعودیە بە فەرمی هەواڵی کوژرانی جەمال خاشقچیان بڵاوکردەوە، میدیاکانی تورکیا زانیاری نوێیان لەبارەی تەرمی نوسەر و ڕۆژنامەنوسە سعودیەکە بڵاوکردەوە. بەپێی ئەو زانیاریانەی ماڵپەڕی “خەبەرتورک” بڵاویکردوەتەوە، خاشقچی دوای ئەوەی کوژراوە، تەرمەکەی لەلایەن چەند کەسێکەوە گوازراوەتەوە بۆ مزگەوتی سوڵتان ئەحمەد و بە مەبەستی شاردنەوەی ڕادەستی هاوڵاتیەکی تورک کراوە کە خەڵکی ماردین-ی باکووری کوردستانە. لە ئێستادا پۆلیسی تورکیا بەدوای ئەو کەسەدا دەگەڕێن کە تەرمەکەی خاشقچی شاردوەتەوە و بەپێی زانیاریەکان بەرپرسانی […]\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : تشرینی دووهەم - 5 - 2018 - 0 سەرنج\nماڵی ئێمە و ماڵی قەشەنگی هـاوڕێم، لە شاری سلێمانی لە گەڕەکێک داین، بۆ یەکەمین جـار هـەر لـەم قوتابخـانەیەی ئێستمان لە پـۆلی یەکەمی بنەڕەتـیدا، یەکـتریمان نـاسی و بوویـن بە دوو هـاوڕێی دڵسـۆز و خۆشـەویست. باوکـم کوتاڵفـرۆشێکی دەوڵەمەندی ناسراوە، دووکـانێکی گـەورە و کۆگـایەکی گەورەی کوتاڵی هەیە، بە تـۆپ و بە مەتـر کوتاڵ دەفـرۆشێت. پیاوێکی بەرچـاوتێر و یارمەتیدەر و بەخشـندەیە.. باوکی قەشەنگيش قۆنـاغی خوێندنی ناوەنـدی تەواوکردووە، شـۆفـێری پاسێک بوو، لە نێوان سلێـمانی و […]\nبەنداوی بێخمە لەپێناو بنبڕكردنی دكتاتۆریەت…. كارۆخ عوسمان\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : تشرینی دووهەم - 4 - 2018 - 0 سەرنج\nبەنداوێك تەواوی ھەرێمی كوردستانی دەرباز دەكرد لەكێشەی نەبوونی كارەبا. ھەولێرو نیوەی ئەو زەویانەی دەكەونە ناو ئیدارەی پارێزگای دەھۆك و دەوروبەری موسڵی بەراو دەكردو كشتوكاڵ دەچووە قۆناغێكی پێشكەوتوو. دەبوو بەگرنگترین سەرچاوەی دابین كردنی ئاوی خواردنەوە. سەدان پڕۆژەی گەشتیاری بەھۆیەوە دروست دەكران. سامانی ماسی دەگەیشتە ئاستێكی بەرز. كاریگەری باشی دەكردە سەر كەش و ھەوای ناوچەكە. دەتوانرا بەشێك لەو ئاوە بەتۆڕێكەوە ڕابكێشرێتە ھەوڵێرو بەنداوی بچووك بچووكی پێ دروست بكرێت، بۆ جوانكردنی سیمای شار. […]\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : تشرینی دووهەم - 1 - 2018 - 0 سەرنج\nبێگومان هەموو دایکان و باوکان ئاواتەخوازی ئەوەن، کە منداڵە خۆشەویستەکانیان لە هەموو بوارەکانی ژیانیاندا، ئازا و بوێر و دلێربن، بڕوا و متمانەیان بە تواناکانی خۆیان هەبێت؛ بە ئەوپەڕی ئازادی و ئازایەتیشەوە، بە بێ ترس و شەرم، گوزارشت لە هزر و لە راو لە راز و نیـازە پاکەکانیان و لە بۆچوونەکـانی خۆیـان بکەن. ئازایەتی ئەدەبی، خەسڵەتێکی گرنگ و جـوانە لە خەسڵەتە ئەرێنییەکانی هەر مرۆڤێک. خەسڵەتێکی زۆر پێویستە و بەشێکی سەرەکییە لە […]\nلە یادی چوار ساڵەی ڕۆژی كۆبانێ دا، توركیا هێرشدەكاتەسەر ناوچەكانی ڕۆژئاوای كوردستان لەناویاندا كانتۆنی كۆبانێ، ئەردۆغان بەردەوامە لە ناردنی هێز بۆسەر سنورو لە دوای داگیركاریی عەفرین چاوی بڕیوەتە ناوچە كوردییەكانی دیكە. گەلی كورد یادی ڕۆژی كۆبانێ بە خۆپیشاندان دژی توركیا دەكاتەوە، ئەمڕۆ هەزاران كەس لە قامیشلۆ بۆ ئەو مەبەستە ڕژانەسەر شەقامەكان، لە سویسراو فەڕەنساش كوردستانییان هێرشەكانی توركیایان ئیدانەكردو خۆپیشاندانیان ئەنجامدا. هاوكات هێزەكانی سوریای دیموكراتیش كە یەپەگە پێكهێنەری سەرەكییەتی، تەواوی هێرشەكانی لە دژی داعش ڕاگرتووە، […]


كۆتا خشتەی مووچەی مانگی یەكی ئەمساڵ بڵاوكرایەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\nكۆتا خشتەی مووچەی مانگی یەكی ئەمساڵ بڵاوكرایەوە\n2019/04/18 - 7:10 PM\nوەزارەتی دارایی وئابووری حكومەتی هەرێم ڕایدەگەیەنێت ، هەفتەی داهاتوو دەست بە دابەشكردنی مووچەی ژمارەیەك وەزارەت و دەستە و خانەنشینان دەكرێت وكۆتایی بەدابەشكردنی دێت .\nسەرچاوەیەك لە وەزارەتی دارایی و ئابووری حكومەتی هەرێم بە (خەڵك) ی ڕاگەیاند، سەرەتای هەفتەی داهاتوو دابەشكردنی مووچەی مانگی كانوونی دووەمی 2019 بەردەوام دەبێت و چەند وەزارەتێك مووچە وەردەگرن.\nوتیشی ،” ڕۆژی یەكشەممە 21ی نیسان مووچەی وەزارەتەكانی پلاندانان ، گواستنەوە و گەیاندن ، شارەوانی و گەشتوگوزار، كشتوكاڵ و كارەبا دابەشدەكرێت”.\nڕاشیگەیاندووە، هەمان ڕۆژ مووچەی دیوانی چاودێری دارایی ، مافی مرۆڤ ، دەستەی ژینگە، كۆمسیۆنی هەڵبژاردن، دەزگای مین دەستەی وەبەرهێنان، دەستپاكی، ناوچە كوردستانیەكان دابەشدەكرێت.\nئەو سەرچاوەیە ئاشكراشیكرد، رۆژی دووشەممە مووچەی وەزارەتەكانی ئاوەدانكردنەوە و ڕۆشنبیری و لاوان و پیشەسازی و بازرگانی، لەگەڵ هەر سێ سەرۆكایەتی هەرێم مووچە دابەشدەكرێت .\nبە پێی زانیارییەكان لە كۆتایی ڕۆژەكانی هەفتەی داهاتوو مووچەی خانەنشینانی پێشمەرگە و شارستانی دابەشدەكرێت و كۆتایی بە دابەشكردنی مووچەی مانگی كانوونی دووەمی 2019 كۆتایی دێت.\nخشتەی مووچەمووچەی فەرمانبەرانوەزارەتی دارایی وئابووری حكومەتی هەرێم\nحكومەتی عیراق 1.6 هەزار دۆلار دەداتە هەر ڕزگاربووەیەكی ئێزدی\nشارەوانی هەولێر دروستكردنی خانووی بە شێوەی دابەش دوو ڕاگرت


چاوخشاندنێك بە سەر ئاکامی شانۆی هەڵبژاردنی ڕۆژی هەینی ٢٩ی مانگی گەڵان لە ئێران\nشانۆی هەڵبژاردنی ڕژیم کە بە هەراو هوریایەکی زۆرەوە بەڕێوەچوو کۆتایی هات. دیاری کردنی ڕووحانیی وەک سەرۆک کۆمار بۆ ٤ ساڵی داهاتوو نیشانیدا کە دوای ئەم شانۆی هەڵبژرادنەش، دەرگاکە هەر لەسەر هەمان گرێژەنەی پێشو دەسوڕێ و خەڵک نابێ چاوەڕوانی شتێکی لەوە زیاتریان لە ڕووحانیی هەبێت کە لە ٤ ساڵی ڕابردوودا بینیویانە. لە پێوەند لەگەڵ هاوسەنگی هێزی نێوان باڵە حکومەتییەکانیش، ئەوەی کە گویا بە شکستی ئیبڕاهیم ڕەئیسی و بوونەوە بە سەرۆک کۆماریی حەسەن ڕووحانیی هاوسنگیەکە بە قازانجی باڵی ” میانەڕەوەکان”، گۆڕاوە، فریوکاریەک نه‌بێ شتێكی دیكه نییه. باڵی ناسراو بە ” بنه‌ماخوازه‌كان”، بە ئانقەست کەسانی لاواز و بەد ناوی خۆیان کاندید کردبوو، تا خەڵک جیاوازی نێوان ” خراپ و خراپتر” بە ڕوونی ببینن. ئەوان ئەم مۆرانەیان هێنابووە مەیدان تا سەرنەکەون و بە شکست هێنانی ئەوان لای خەڵکانێک کە کەوتونەتە داوی ئەم فریوکاریەوە، گومانی ” سەرکەوتوو بوون” درووست بکەن.هاوسەنگی واقعی لە دوای ئەم هەڵبژاردنەش لەسەر جێگای خۆی دەمێنێتەوە. لەبەر ئەوەی لە ڕژیمی کۆماری ئیسلامیدا، ڕۆڵی سەرۆک کۆمار نە لە دیاری کردنی سیاسەتی کەڵانی ئابووریدا، نە لە فەرماندەهی هێزە چەکدارەکاندا، نە لە سیاسەتیی دەرەوە، نە لە بواری ئه‌منی دا، لە هیچکامیاندا کە ئه‌مانه پایەکانی سه‌ره‌كیی دەسەڵاتیی ڕاستەقینەن، شتێک نییە بێجگە لە دابین کردنی تەدارۆکات بۆ ئەم ناوەندانە. ئەمە قسەی محەممەد خاتەمییە کە دوای ٨ ساڵ ئەزمونی سەرۆک کۆماری، ئیعتیڕافی پێکردووە. بەم حیسابە چۆن دەکرێت باسی شکستی باڵی ناسراو بە ” بنەما خوازەکان” بکرێت؟ ستڕاتێژی ڕووحانیی و باڵەکەی بۆ زەمانەت کردنی مانەوەی ڕژیمی ئیسلامیی، بەکردەوە لەژێر گوشاری باڵێکدا کە دەسەڵاتی بەسەر ئەم ناوەندانەدا دەشکێت، توانایی خۆ دەرخستنی نییە.\nئەگەر بۆ نمونە قەرار بێت ده‌رگاکانی ئابووری ئێران بە ڕووی سەرمایەداری جیهانیدا بکرێتەوە، ئەگەر قەرار بێت پێوەندی لەگەڵ ئه‌مریکا ئاسایی بێتەوە، ئەگەر قەرار بێت کە دەور و نەخشی کۆماری ئیسلامی لە کانونەکانی قەیرانی ناوچەی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست هاوسەنگ بێت، لە هیچکام لەم بابەتانەدا، سەرۆک کۆمار بە کردەوە کارێکی بە دەست نییە. سیاسەتە کەڵلانەکان لەم بوارانەدا لە ” ژووری فکری” ڕێبەریی سپای پاسداراندا دیاری دەکرێت و لە زمان وەلی فەقییەوە ڕادەگەیەندرێت. له بورای کرانەوەی دەرگاکانی ئابووری ئێران بە ڕووی سەرمایەی خاریجیدا، لە حاڵێکدا کە دەسەڵاتی سەرەکیی ئابووریی ئێران لە دەست سپای پاسداران و ئۆرگانەکانی هاوتەریبی دەوڵەت دایە، ئەو ئۆرگانانەی کە وڵام دەرەوەی دەوڵەت نین، بەبێ بەشداری و ڕەزایەتیی ئەم ناوەندانە، بە کردەوە ناکڕێت دەست بۆ هیچ کاڕیت ببردرێت. قسە لەسەر ئەوە نییە کە چ ڕێژه‌یه‌ك لە خەڵکی ئێران لەم شانۆی گاڵتەجاڕەدا بەشداریان کردووە، حەتمەن ناشبێت کەمترین بایه‌خ بۆ ئەو ئامارە درووست کراو و داتاشراوانەی کە ڕاگەیەنەرە ڕۆژئاواییەکانیش بەردەوام بڵاویان دەکەنەوە دابنێین. بەڵام ئه‌م ڕێژه‌یه هەرچەندێک بێت، بانگەواز کارانی بایکۆتی ئەم شانۆی هەڵبژاردنە لە ئێستاوە بە حیسابی هەمان ئەو بە میلیۆن دەنگە ئاگاهانەی کە نەخرانە نێو سندووقی پڕ لە ته‌زویر و درۆوە، سەرکەوتنێکی گەورەیان بە ناوی خۆیانەوە تۆمار کرد. ئەم جەمعیەتە بەرینە وشیار و پێشڕەوە، کە بێ گومان به‌رده‌وام ڕوو له زیاد بوونن، دەبنە سەرمایەی ئاڵوگۆڕەکان لە داهاتووی کۆمەڵگای ئێراندا.\nئیدیعایەکی فریوکارانە، کە تێکرار دەبێتەوە، ئەوەیە کە گۆیا بە بەڕێوەبردنی ئەم شانۆگەریە، ڕژیمی ئیسلامیی مەشروعییەتی بۆخۆی دەستەبەر کردووە. لە کۆمەڵگایەکدا کە ئازادی ئەحزاب، ئازادی پێکهێنانی ڕێکخراوە کۆمەڵایەتی و مەدەنییەکان، ئازادی مانگرتن و خۆپیشاندان، ئازادی بیروبۆچوون، تەنانەت ئازادی جل و بەرگ پۆشینیش نییە، چلۆن دەکرێ باس لە ئازادی هەڵبژاردن بکرێت؟ هەر لە فیلتێرەکانەوە چوونە نێو پڕۆسەی هەڵبژاردنەوە بیگرە، کە تەنانەت ژمارەیەک لە کەسانی سەربە ڕژیمیش ناتوان بەژێر تیغەکەیدا تێپەڕن، تا توند کردنەوەی فەزای ئەمنییەتی کۆمەڵگە، تا زیاد بوونی گرتنی هەڵسوڕاوانی سیاسیی و کۆمەڵایەتی، تا گوشار خستنە سەر هەڵسوڕاوانی کرێکاری، تا پەرەدان بە هەژاری و بێکاریی، تا ٥٠ میلیۆن خەڵکێک کە لەژێر هێڵی هەژاریدا دەژین، تا بێ ئاسۆیی بە میلیۆن لاوی خوێندەواری زانکۆیی، بە گشتی نیشانەی نا ڕەوا بوونی ڕژیمێکن کە بە زۆر و فریو بەسەر خەڵکی ئەم وڵاتە حکومەت دەکات. لە ئاوا سیستمێکدا کەسێک کە لە سندووقەکانی دەنگدان سەر دەردێنێ، ناتوانێ هێمای مەشروعییەت بێت. ڕووحانیی یه‌كێك له‌و کەسانەیە کە لە ماوەی ٣٨ ساڵی ڕابردوودا کۆمەڵگای ئێرانیان لە باری ئابووریەوە دواکەوتوو وە گیرۆدەی گەندەڵی، لە باری سیاسیەوە نا سەقامگیر و ئیستبداد زەدە، لە باری کۆمەڵایەتییەوە وێڕان کراو، داوەتە دەست داهاتوو. لەسەر بنەمای کام مەنتیق وەها ڕژمێک بە بەڕێوەبردنی هەڵبژاردنێکی فەرمایشی، دەتوانێ مەشروعییەت بە دەست بێنێ و لەم ڕگایەوە خۆی لە لێک هەڵوەشانی سەرچاوە گرتوو لە ناڕەزایەتیی سبەی ڕۆژی هەژاران بپارێزێ؟ لەسەر بنەمای کام مەنتیق وەها ڕژیمێک دەتوانێ لە ژنانێک کە بە ڕەسمی و یاسایی وەک ئینسانی پلە دووی ئەم کۆمەڵگایە حیسابیان بۆ کراوە، ڕەوابوون وەربگرێت و لە بەرانبەر تووڕه‌یی و نەفرەتیاندا هەست بە ئاسودەیی و ئەمنییەت بکات؟ لەسەر بنەمای کام لۆژیک لاوانی بێکار و سوکایەتی پێکراو دەتوانن دەست لە دژایەتی کردنی ئەم ڕژیمە هەڵگرن، و لەسەر ئەساسی کام مەنتیق کرێکارانی چەوساوە دەتوانن بە بارودۆخی ژیانیان لە ژێر حاکمییەتی ئەم ڕژیمە ڕازی بن و وەها ڕژیمێک بە وەها بەناو هەڵبژاردنێک بە هی خۆیان بزانن؟\nکۆماری ئیسلامیی، بە گشت باڵەکانییەوە، بە بەڕێوەبردنی ئەم شانۆیەش، هەروا لەسەر بۆڕکانێک لە ناڕەزایەتی زۆربەی خەڵکی ئەم وڵاتە رۆنیشتوە و ئاڵوگۆڕی بنچینەیی و مێژوو سازی سەرچاوە گرتوو لە تووڕه‌ییه‌ك كه بووبێت بە وشیاری و ڕێکخستن، لە ڕێ دایە


بریتییه له گه‌شه‌ی شانه له‌ناو مه‌مک. گرێی مه‌مک ده‌کرێت دیار بێت و قه‌راغێکی دیار هه‌بێت، هه‌روه‌ها ده‌کرێت زۆر به‌ربڵاو و بێت له ناو مه‌مک. له‌وانه‌یه له‌گه‌ڵ گرێی مه‌مک هه‌ندێ گۆڕانکاری تریش له مه‌مک ببیندرێت وه‌ک سوورهه‌ڵگه‌ڕان و گه‌وره‌بوون و ناڕێکی له شێوه و ئازار و چونه ژووره‌وه‌ی مه‌میله بۆ ناوه‌وه‌ی مه‌مک و هه‌ندێک جار شله ده‌رده‌چێت له مه‌مک.\nهه‌ندێک جار گرێی مه‌مک نیشانه‌ی شێره‌په‌نجه‌ی مه‌مکه، بۆیه پزیشک هه‌موو گرێیه‌ک باش هه‌ڵده‌سه‌نگێنێت. سوپاس بۆ خوا زۆربه‌ی گرێیه مه‌مکیه‌کان شێره‌په‌نجه نین.\nبه‌رکه‌وتن و برینداربوون\nهه‌ورکردنی شانه‌ی مه‌مک\nکت و پڕ سه‌ردانی پزیشک بکه بۆ هه‌ڵسه‌نگاندنی گرێی مه‌مک، ئه‌گه‌ر؛\nگرێیه مه‌مکیه‌که نوێ بوو یاخود نائاسی بوو و جیاواز بوو له شانه‌کانی ده‌وروبه‌ری تری مه‌مک.\nگرێی مه‌مه‌کیه‌که نه‌ڕۆیش دوای یه‌ک ماوی بێ نوێژی.\nگۆڕان له گرێیه‌که ڕوویدا واته گه‌وره‌بوو یاخود ڕه‌ق بوو یاخود ئه‌گه‌ر زۆر دیار بوو له‌چاو شانه‌کانی تری مه‌مک.\nخوێن یاخود شله و کێم له مه‌مکت هات.\nگۆڕانکای له‌سه‌ر ڕووی پێسیتی مه‌مک دروست بوو، وه‌ک سوور هه‌ڵگه‌ڕان و جونه‌وه‌یه‌ک و کون کون بوون.\nئه‌گه‌ر مه‌میله چۆوه ژووره‌وه بۆ ناو مه‌مک.\nئازاری مه‌مک جۆرێکی ناڕه‌حه‌تی باوه له ئافره‌تان، له هه‌ر ده ئافره‌ت، حه‌فتیان تووشی ئازاری مه‌مک ده‌بن له جیهان.\nله 10 له سه‌دای ئافره‌تان ئازارێكی مامناوه‌ندی بۆ توندیان هه‌یه زیاتر له پێنج ڕۆژ له مانگێک. له هه‌رندێك باردا ئازاری مه‌مک به‌رده‌وام ده‌بێت به درێژایی ماوه‌ی بێ نوێژی. ئافره‌تان دوای ماوی نائومێدیش ڕووبه‌ڕووی ئازاری مه‌مک ده‌بنه‌وه به‌ڵام ئازاری مه‌مک له ئافره‌تانی گه‌نج زیاتره. کاتێک ئازاره‌که تونده، کاریگه‌ریه‌کی زۆر سه‌ختی ده‌بێت له‌سه‌ر ژیانی ڕۆژانه.\nئازاری مه‌مک به ته‌نها زۆر به‌ده‌گمه‌ن نیشانه‌ی شێره‌په‌نجه‌ی مه‌مک ده‌گه‌یه‌نێت. له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌ش ئه‌گه‌ر ئازارێکی به‌رده‌وامی نادیاری مه‌مک هه‌بوو، پێویسته بپشکندرێی له‌لان پزیشکه‌وه.\nئازاری مه‌مک له‌ونه‌یه په‌یوه‌ندی هه‌بێت به ماوه‌ی بێ نوێژی له‌وانه‌شه په‌یوه‌ندی نه‌بێت. هه‌ندێک جار گرێی له‌گه‌ڵه هه‌ندێک جار نا.\nکه‌ی سه‌ردای پزیشک بکرێت؟\nسه‌ردانی پزیشک بکه ئه‌گه‌ر ئازاری مه‌مکت هه‌بوو و به‌رده‌وام بوو ڕۆژانه بۆ زیاتر له چه‌ند هه‌فته‌یه‌ک. هه‌روه‌ها پێویسته سه‌ردانی پزیشک بکرێت بۆ ئه‌گه‌ر ئازاره‌که خراپتر بوو یاخود ئه‌گه‌ر کاریگه‌ری هه‌بوو له‌سه‌ر کاری ڕۆژانه‌ت. هه‌روه‌ها سه‌ردانی پزیشک بکه بۆ هه‌ڵسه‌نگاندی ئه‌گه‌ر ئازرت هه‌بوو له یه‌ک شوێنی دیاری کراوی مه‌مکت.\nله زۆربه‌ی جاره‌کاندا ناشێ هۆی ته‌واوی ئازاری مه‌مک دیاری بکرێت، به‌ڵام هه‌ندێک هۆکار هه‌ن به‌ژداری ده‌که‌ن له دروستبوون وه‌ک؛\nناهاوسه‌نگی له ترش چه‌وریه‌کان له‌ناو خانه‌کان.\nبه‌کارهێنانی ده‌رمان، به‌تایبه‌تی ده‌رمانی هۆڕمۆنی.\nقه‌باره‌ی مه‌مک، ئه‌و ئافره‌تانی مه‌مکیان گه‌وره‌یه له‌وانه‌یه تووشی ئازاری مه‌مک ببن.\nتاکو ئێستا که‌مێک له لێکۆڵینه‌وه‌کان نیشانی کاریگه‌ری گرنگی خۆبه‌خۆیان داوه، له‌وانه‌یه یارمه‌تیت بدات به‌ڵام هه‌ندێک جار باره‌که خراپتر ده‌کات. ئه‌مانه‌ن؛\nپه‌ستانێک سارد یاخود گه‌رم بخه‌ره سه‌ر مه‌مک.\nمه‌مکدانی ته‌واو و فیت ببه‌سته.\nئه‌و خۆراکانه‌ی که کافایینیان تێدایه که‌م بکره‌وه یاخود مه‌خۆ.\nچه‌وری که‌م بکه‌ره‌وه له خۆراکت.\nئازارشکێن به‌کاربهێنه وه‌ک پرۆفین.


حەوت لە نیشانەکانی نەخۆشی گورچیلە\n2019-03-20 [12:50 PM]\nگورچیلە ئەندامێکی گرنگی بەشی ناوەوەی لەشە و پێویستە بایەخی پێ بدرێت و لەگەڵ بوونی هەر کێشەیەک یان ئازارێک کە پەیوەندی بە گورچیلەتەوە هەیە، بەپەلە سەردانی پزیشک بکەیت، تا دڵنیا بیتەوە لە سەلامەتی.\nگورچیلە لەبەشی هەردوو لای چەپ و ڕاستی سکە بوونی هەر کێشەیەک لە گورچیلەدا دەبێتە هۆی تێکچوونی و ناڕێکی کار و چالاکیەکانی و تووشی ئازارت دەکات، هەندێک کات ئازار لەو بەشە دروست نابێت بەڵکو لەبەشێکی دیکەدا دروست دەبێت، هەست ناکەیت کە پەیوەندی بە گورچیلەتەوە هەیە.\nنیشانەکانی تووشبوونت بە نەخۆشیەکانی گورچیلە\n1-هەستکردن بە ماندووبوون بە خێرایی، چونکە کاتێک کێشە لە گورچیلەدا دروست دەبێت، خوێن بە گرانی ئۆکسجین دەگوێزێتەوە لە بەشەکانی لەشتدا، ئەمەش پەیوەندی بە بەرهەمی خڕۆکە سورەکانی خوێنەوە هەیە.\n2- بەهۆی ناچالاکی لە گورچیلەدا کەمی پاڵاوتنی ژەهر لەڕێگەی گورچیلە و میزەڵدانەوە و مانەوەی ژەهرەکە، هۆکارێکە بۆ دروستبوونی خورو بەشێوەیەکی بەردەوام لەسەر پێستی لەشت.\n3-یەکێکی دیکە لە کێشەکانی نەخۆشیەکانی گورچیلە، نایەکسانی ڕێژەی سۆدیۆم و ئاوە لەلەشدا، کەدەبێتە هۆی هەوکردن و دروستبوونی گرێ لەسەر ڕان و پێیەکان یان بەشەکانی دیکەی لەش و لەدەستچوونی ڕێژەیەکی زۆر لە پرۆتین لە میزەڵداندا.\n4-تووشبوون بە ئەنیمیا و لەدەستدانی خوێن بەڕێژەیەکی زۆر و هەستکردن بە بێهێزی، بەهۆی تێکچوونی ڕێژەی هۆڕمۆنی ئایرسروبیتین.\n5-بوونی ئازارێکی زۆر لە خوارووی پشتدا و هەستکردن بە سوتانەوەی میزەڵدان.\n6-کێشەیەکی زۆر لەگەڵ میزەڵداندا وەک میزکردنی زۆر لەشەودا و گۆڕینی ڕەنگی میز و بۆنێکی ناخۆش، بوونی ئازار لەکاتی میزکردندا و بەگرانی میزکردن،یان بوونی خوێن.\n7-بەهۆی شکست هێنانی گورچیلە لە کردنە دەرەوەی ژەهر، ڕەنگ دەم بۆنی ناخۆشی لێبێت، هەموو ئەم نیشانانە ئەگەری هەیە تووشبووی نەخۆشی گورچیلە بیت ڕەنگە هەوکردن بێت یان بەرد یان هەر کێشەیەکی دیکە بێت، هەر بۆیە پێویستە بەپەلە سەردانی پزیشک بکەیت تا زووتر دڵنیا بیت لە تەندروستی گورچیلەکانت.


سوده‌كانی عه‌لی بابا بۆ دڵ\nیه‌كێك له‌و چه‌ره‌ساتانه‌ی كه كه‌سانێكی زۆر حه‌ز به خواردنی ده‌كه‌ن عه‌لی بابایه، توێژینه‌وه پزیشكیه‌كانیش چه‌ندین سودی ئه‌م چه‌ره‌سه‌یان دیاری كردووه.\nعه‌لی بابا یه‌كێكه له جۆی چه‌ره‌ساته‌كان و كه‌سانێكی زۆر حه‌ز به خواردنی ده‌كه‌ن، ئه‌و توێژینه‌وانه‌ی له‌سه‌ر عه‌لی بابا ئه‌نجامدراون چه‌ندین سودی ئه‌م چه‌ره‌سه‌ی بۆ له‌شی مرۆڤ ده‌رخستووه.\nعه‌لی بابا ده‌وڵه‌مه‌نده به چه‌ندین جۆری ڤیتامین، به تایبه‌ت ڤیتامینه‌كانی ئه‌ی و ئێچ، هه‌روه‌ها بڕێكی زۆر له ترشی فۆلیك و كانزاكانی كالسیۆم و مه‌گنسیۆم و زینك و ئاسن له پێكهاته‌كه‌یدا هه‌یه.\nتوێژینه‌وه‌یه‌ك كه ناوه‌ندی ئه‌مریكی بۆ توێژینه‌وه‌ی كشتوكاڵی ئه‌نجامیداوه، باس له‌وه ده‌كات كه هه‌رچه‌نده بڕێكی زۆر چه‌وری له عه‌لی بابادا هه‌یه، به‌ڵام چه‌وریه‌كه‌ی زیانی نییه، هه‌روه‌ها بونی مادده‌یه‌ك به ناوی ریزفیراترۆل له پێكهاته‌كه‌یدا هۆكاره بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی ڕێژه‌ی كۆلیسترۆلی زیان به‌خش.\nبه‌پێی ئه‌و توێژینه‌وه‌یه عه‌لی بابا ماسولكه‌كانی دڵ به‌هێز ده‌كات، ئه‌مه‌ش ده‌بێته هۆی پاراستنی له‌ش له توشبوون به نه‌خۆشیه‌كانی دڵ.\nتوێژینه‌وه‌یه‌كی تری كه له زانكۆی ئه‌لامبای ئه‌مریكی ئه‌نجامدراوه، گه‌شتووەته ئه‌و دەرئه‌نجامه‌ی كه عه‌لی بابای برژاو بڕێكی زۆر له مادده‌ی دژه ئۆكسیدی تێدایه، كه به‌رگری له‌ش دژی نه‌خۆشییه درێژخایه‌نه‌كان زیاد ده‌كات.\nعه‌لی بابا ڕێژه‌ی شه‌كره‌ش داده‌به‌زێنێت، سودی بۆ پێستیش هه‌یه و چرچی ده‌م و چاو كه‌مده‌كاته‌وه و نیشانه‌كانی ده‌ركه‌وتنی پیریش دواده‌خات، ئه‌مه‌ش وایكردووه له پیشه‌زانی دروستكردنی چه‌ند جۆرێكی ده‌رمانی پێستدا به‌كاربهێنرێت.\nله‌گه‌ڵ ئه‌م سودانه‌شدا، پسپۆڕانی بواری خۆراكی داوا له هاوڵاتیان ده‌كه‌ن كه عه‌لی بابا به بڕێكی زۆر نه‌خۆن، چونكه زۆر خواردنی زیانی ته‌ندروستی بۆ له‌شی مرۆڤ ده‌بێت.


سەرۆکایەتیی هەرێم سەرکۆنەی کوشتنی ئەندامانی خێزانە کوردەکەی کۆنیا دەکات\n08:32 - 31/07/2021 68 جار خوێندراوەتەوە\nزه‌مه‌ن – هه‌رێمی كورستان\nدوای ئه‌وه‌ی ئێوارەی دوێنێ هەینی، حەوت ئەندامی خێزانێکی کورد لە ناوچەی مەرامی شاری کۆنیا لە تورکیا بە دەستڕێژی گولـلە کوژران. له هه‌ڵوێستێكدا سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستانیش سەرکۆنەی ئەو کارە دەکات.\nسەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستان لە تویتێکدا، نووسیویەتی "ئەوانەی بەرپرسیارن لە ئەو تاوانە بێهۆیە دەبێت رووبەڕووی یاسا بکرێنەوە."\nلە تویتەکەی سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستاندا هاتووە، "سەرکۆنەی هێرشی سەر خێزانێکی کورد لە تورکیا دەکەین، هاوخەمی کەسوکار و خۆشەویستانی قوربانییەکانین. ئەوانەی بەرپرسیارن لە ئەو تاوانە بێهۆیە دەبێت، رووبەڕووی یاسا بکرێنەوە."\nلە لایه‌كی تره‌وه له راگەیێندراوێکیشدا، ناوەندی راگەیاندنی هەدەپە بڵاویکردەوە، "پارتەکەمان، لەبارەی ئەو کۆمەڵکوژییە ترسناک و دڕندانەیەی لە کۆنیا روویداوە، لە هەموو رەهەندێکەوە بەدواداچوونی وردی بۆ دەکات. دەستەی راپەڕاندنی لقی رێکخستنەکانی پارتەکەمان لە کۆنیا و تەواوی دامەزراوەکانی پارتەکەمان تاوەکو زانینی هۆکارە سەرەکییەکانی ئەم کۆمەڵکوژییە و کۆکردنەوەی زانیارییەکان، لەسەر هێڵ دەبن."\nدوێنێ ئێواره ئاژانسی ئه‌نادۆڵو بڵاویكرده‌وه، دوای ئاگادارکردنەوەیان لە بوونی تەرمی شەش کەس لەنێو خانوویەکدا له ناوه‌ندی شارۆچکەی مەرام سه‌ر به پارێزگای كۆنیا، ژمارەیەکی زۆر تیمی تەندروستی و پۆلیس رەوانەی شوێنى رووداوەکە کران.\nتیمەکانی پۆلیس کە پاش ماوەیەکی کەم گەیشتنە شوێنی رووداوەکە، رێکاری ئەمنیی فراوانیان لە ناوچەکە گرتە بەر.\nدوای چوونە ژوورەوەی تیمەکانی تەندروستی ، ئه‌وه ده‌ركه‌وت كه شه‌ش كه‌س له نێو خانووه‌كه‌دا كوژراون و بەپێی زانیارییە سەرەتاییەکان، ئەو شەش کەسە لە رێگەی چەکەوە کوژراون.\nتیمەکانی پۆلیس، کە خەریکی لێکۆڵینەوەن لە شوێنی رووداوەکە، و کاری دەستگیرکردنی گومانلێکراوانیان دەست پێکردووه.\nناوی ئەو کەسانەی لە هێرشەکەدا کوژراون بەمشێوەیەیە: یاشار دەدەئۆغوڵڵاری، باڕش دەدەئۆغوڵڵاری، سەرپیل دەدەئۆغوڵڵاری، سێراپ دەدەئۆغوڵڵاری، ئیپەک دەدەئۆغوڵڵاری، مەتین دەدەئۆغوڵڵاری و سیبەل دەدەئۆغوڵڵاری.


دۆخی هەرێمی کوردستان و بەرپرسیارێتی نوخبەی سیاسی\nبۆ ئەوەی لە دۆخی سیاسی هەرێمی کوردستان تێبگەین، دەبێ سەرەتا ددان بەوەدا بنێین کە بزاوتی ناڕەزایی لە ئارادایە و راستییەکی سیاسی و کۆمەڵایەتییە، هۆکار و ئەنجام و مەرجەکانی ئەو بزاوتە لەسەر ئەرز هەن.\nئەوجا لەبارەی بزاوتی ناڕەزاییەوە، باوڕم بە دوو بنچینەی سەرەکی هەیە.\nبنچینەی یەکەم دەڵێ : خۆپیشاندان و دەربڕینی ناڕەزایەتی مافێکی بنەڕەتی هاوڵاتییە. شێوازێکی دەستەجەمعییە بۆ پەیڕەوکردنی(ئازادی بیر و ڕا).\nبنچینەی دووەم دەڵێ: دەبێ خۆپیشاندان و دەربڕینی ناڕەزایەتی بە یاسا و رێسا رێکبخرێ و لە هەموو شێواز و کار و کردەوەیەکی توندوتیژانە دوور بخرێتەوە و نەبێتە هۆی زیان گەیاندن بە دامودەزگا و بەرژەوەندی و خزمەتگوزارییە گشتیی و تایبەتەکان.\nبەڵام هیچ کام لەم دوو بنچینە سەرەکییە، پاساو نین بۆ ئەو پشێوییە سیاسییەی لە هەرێمی کوردستاندا بەرپایە. نە ئەوەی یەکەم پاساوە بۆ ئەو نوخبە سیاسییەی خۆپیشاندانەکان بەڕێوە دەبەن و تا رادەی توندوتیژیی جۆشی دەدەن. نە ئەوەی دووەمیش پاساوە بۆ نوخبەی سیاسی حوکمڕان کە بیەوێ ناڕەزایەتی و خۆپیشاندانەکان بە توندوتیژی رێکبخات.\nئەمە جاری یەکەمیش نیە کە هەردوو تەرەفی ئەم بزاوتە، جووڵێنەران و بەرگریکاران، بزاوتەکە دەگەیەننە توندوتیژیی.\nهەموو بەڵگە و پێدراوەکانی پشتەوەی بزاوتی ناڕەزایی دەیسەلمێنن، هەردوو تەرەف بەشدارن لە دروستکردنی ئەو دەرەنجامەدا کە پشێوی سیاسییە لە هەرێمی کوردستاندا.\nنوخبەی سیاسی حوکمڕان دروستکەری هۆکارەکانی ناڕەزایەتی هاوڵاتییانن. ناعەدالەتی و کەمی خزمەتگوزاریی و زۆربوونی گەندەڵی و قۆرخکاریی و فراوانبوونی دەلاقە و جیاوازی چینایەتیی لەناو کۆمەڵگادا، ئەو هۆکارانەن کە لە هەر کۆمەڵگایەکدا نوخبەی سیاسی حوکمڕان (کە کەمینەی کۆمەڵگان)، دروستی دەکەن و دەبنە هۆی کەڵەکەبوون و پەنگخواردنەوەی ناڕەزایەتی لەناو زۆرینەی کۆمەڵگادا و دواجار تەقینەوەی.\nنوخبەی سیاسی دەرەوەی بازنەی حوکمڕان، کە ئەمانیش (کەمینەی ناو کۆمەڵگان)، لەبەرئەوەی زۆر بە پەلەن بگەنە دەسەڵات و جیاوک و دەستکەوت و ئیمتیازە سیاسی و ئابوورییەکانی. لەبەر ئەوەش کە متمانەیان بە هێزی خۆیان نییە بە هەڵبژاردن و شێوازە دیموکراتییەکان بەو ئامانجە بگەن، بۆیە ناڕەزایەتی هاوڵاتییان دەکەنە کەرەستەی گەیشتن بەو ئامانجە. لە بەکارهێنانی ئەو ناڕەزایەتییەشدا دیسانەوە بەپەلەن لە چنینەوەی بەرهەمەکەی. واتە پشوو درێژ نین هەتا وردە وردە و هەنگاو بە هەنگاو، لە نێوانی هەڵبژاردنێکەوە تا هەڵبژاردنێکی دیکە بەکاری بهێنن و بەرەو هەڵکشان و کەڵەکەکردنی دەرەنجامەکانی ببەن، بەڵکو هەر لەگەڵ یەکەم جووڵەدا دەگەیەننە توندوتیژی بە نیازی رووخاندن و شکاندنی ئیرادەی نوخبەی سیاسی حوکمڕان و تەسلیمبوونی. یان لانی کەم ناچاری بکات تەنازوولات پێشکەش بکات و ئیمتیاز و دەستکەوتی بداتێ. ئەم شێوازە لە ئیشی ئەو چەتانە دەچێ کە کەسێک بەبارمتە دەگرن و بەرامبەر ئازادکردنی داوای فیدیە و پارە دەکەن. ئەو نوخبەیەش هاوڵاتی ناڕازی بە بارمتە گرتووە و بەمەرجی وەرگرتنی فیدیە و دەستکەوت ئازادی دەکات. ئەگەر نا ئەوا بۆ کاری توندوتیژیی بەکاری دێنێ لە دژی نوخبەی یەکەم.\nکە بزاوتی سیاسی لە هەر کۆمەڵگایەکدا دەگاتە ئەم قۆناغە، دوو شت زۆر مەترسیدارن.\nیەکەمیان ئەوەیە کە نوخبەی حوکمڕان، خەمسارد و بێدەربەست یان مەغرور بێ و پێی وابێ ئەو بزاوتە ناڕەزاییە هیچ نیە و مونافیسەکانی لە ئاستی ئەوە نین ئیرادەی ئەم بشکێنن، بۆیە خێرا و بە پەرچەکرداری توندوتیژانە، توندوتیژیی بەرامبەرەکەی دادەمرکێنێتەوە، بێ ئەوەی ئیشی جدی و راستگۆیانە و بنەڕەتی لەسەر لەناوبردن یان کەمکردنەوەی هۆکارەکانی سەرهەڵدانی ناڕەزایەتی خەڵک بکات.\nدووەم مەترسی ئەوەیە کە نوخبەی سیاسی دەرەوەی دەسەڵات، خاوەنی پرۆژەی چارەسەر نەبێ. بەڵکو ناڕەزایەتی خەڵک بکاتە گەمەی سەرەکی خۆی لە بزاوتی سیاسیدا و هاوڵاتی و نەهامەتییەکانی تەنیا وەکوو ئامڕازی گەیشتن بە ئامانجەکانی خۆی ببینێ و بەکاربهێنێ. خۆ ئەگەر سوودی راستەوخۆ و نزیک مەودای نەبوو، ئەوا دەست بۆ هەموو حەرامکراوە نیشتمانییەکان ببات و لە پشتەوەی ناڕەزایەتی هاوڵاتییەوە بیشارێتەوە. خراپترین حەرامکراوە نیشتمانییەکانیش خیانەتی نیشتمانی و دەست تێکەڵاوکردنە لەگەڵ ئەجندای دەرەوە لە دژی نیشتمان. لە جێبەجێکردنیشدا دەستە و تاقمی تێکدەر و چەکدار دروست بکات یان هاوردە بکات و بیانخزێنێتە ناو خۆپیشاندانەکانەوە.\nدەرەنجام دەمەوێ بڵێم، هەردوو نوخبەی سیاسی لە کوردستاندا، هەر یەکەیان بە رێژەی خۆیان. هەر یەکەیان بە سروشتی خراپ کارکردنیان لە ناو پرۆسەی سیاسیدا. هەر یەکەیان بەو جیهانبینییەی کە لەبارەی بەرژەوەندی سیاسی و ئابوورییەوە هەیانە، بەرپرسیارن لە دروستکردنی پشێوی و نائارامی سیاسی و قەیرانی ئابووری کەشڵەژانی کۆمەڵایەتییان لێدەکەوێتەوە.\nلە سەرینی ئەم تێگەیشتنەوە، ئەرک و بەرپرسیارێتی سەر شانی هەردوو لا ئەوەیە کە جیهانبینیی بنەڕەتیی خۆیان بۆ کۆی پرسەکان بگۆڕن.\nیەکەم ـ نوخبەی سیاسی حوکمڕان واز لە هێنانەوەی پاساوی ناواقیعی بهێنێ کە ئیتر خەڵک بڕوای پێیان نەماوە. واز لە غرور و قۆزاغەی دوورەپەرێزی لە جەماوەر بێنێ و بێت لەسەر ئەسڵی ئەو هۆکارانە ئیش بکات کە ناڕەزایەتیان دروست کردووەو تەنانەت بوونەتە زەمینەی لەبار کە دەستی دەرەکیش بتوانن سوودی لێوەرگرن و بۆ سووتاندنی کوردستان بەکاری بهێنن. لەمبارەیەوە با چاو لە ئەزموونی وڵاتێکی وەکوو سەنگافورای هەژار و بێدەرامەت و پاشکەوتوو بکەین، کە بێ ئەوەی یەک دڵۆپ نەوت و سەرەتاییترین کەرەستەی بەرهەمهێنانی تەکنەلۆژیا و تەنانەت خانووبەرە و رێگەوبانی هاوچەرخی هەبێ، لەناو زەلکاوەوە هەستا و لە هوموو رووەکانەوە بووە یەکێک لە درەوشاوەترین وڵاتانی رۆژهەڵاتی ئاسیا و جیهان.\nدووەم ـ نوخبەی سیاسی دەرەوەی حوکمڕان ئیتر هاوڵاتی ناڕازی بە بارمتە نەگرێ و بۆ ترساندنی بەرامبەرەکەی بەکاری نەهێنێ. کە سوودیشی نەبوو نەچێ دەست لەگەڵ ئەجندای دەرەکی تێکەڵ بکات. بەڵکو بە بەرنامە و دروشمەکانیدا بچێتەوە. پرۆژەی سیاسی و ئابووری و کۆمەڵاتی واقیعی، نەک تەعجیزی، هەبێ بۆ چارەسەرکردنی کێشە و گرفتەکان. با بە شێوازەکانی خەبات و چۆنێتی بەشداریکردنی لە پرۆسە و بزاوتی سیاسی نیشتمانیدا بچێتەوە. با واز لەوەبێنێ بەرژەوەندی و دەستکەوتی سیاسی خۆی لە سووتاندنی نیشتماندا بچنێتەوە. با دووربینتر بێ و لەگەڵ هەڵگرانی فیکری تیرۆریستیدا هاوپەیمانیی ئەهریمەنانە نەبەستێ، چونکە سبەی یەکەم هێزی سیاسی دەبێ کە هاوپەیمانەکەی تەکفیری دەکات و خوێنی حەڵاڵ دەکات. با پشت بە چەتە و گروپی تێکدەر و گێرەشێوێن نەبەستێ بۆ فشار خستنە سەر نوخبەی دەسەڵات. چونکە چەتە و گێرەشێوێن جێی متمانە نین و کێ زۆرتریان بداتێ دەتوانێ لە دژی ئەوانی تر بەکاریان بهێنێ.