حه‌قیقه‌تی” شۆڕشی نێو شۆڕش” – ئازادیی کۆمەڵگە\nماڵه‌وه/فەلسەفی/وەرگێڕان/حه‌قیقه‌تی” شۆڕشی نێو شۆڕش”\n0 8 12 خوله‌ك پێشتر بینراوه\nجايلان باغري يانيك\nله‌توركیه‌وه نه‌جیبه قه‌ره‌داغی\nدژە شۆڕشیش کە لە سەر بنەمای دژایەتیکردنی ژن لە مێژوودا بونیادنراوە، بەلێکەوتە و کاریگەریەکانیەوە راڕەوی مێژووی مرۆیی تا رۆژگاری ئەمڕۆمان دەست نیشان کردووە.\nهیچ کێشەیەکێش ناتوانرێت پێناسە بکریت، ئەگەر لە سەرچاوە و بنەچەکەی نەکۆڵدرێتەوه، هەروەها گەڕان بە دوای ئازادیشدا ناکرێت، جگە لەو شوێنە نەبێت کە لەوێ لە دەستدراوە و ونکراوە. تیۆری "شۆڕش و دژە شۆڕش" کە رێبەری گەلی کورد و تێکۆشەری حەقیقەت به‌ڕێز ئۆجالان پێشكەشی کردووە، رێگای تێکۆشانی ئازادی ژنی بەشێوەیەکی بەرچاو رووناک کرد". لە چوارچێوەی دەستنیشانکردنەکەیدا کاتێک دەڵێ: پرسی ئازادی ژن سەرچاوەی هەموو ئەو ناکۆکیانەیە کە لە پرسە کۆمەڵایەتیە هەڵواسراوەکان دەکەونەوە". عەبدوڵڵا ئۆجالان ئاماژەی بەوە کردووە کە پێویستە گەڕان بە دوای چارەسەریدا لە چوارچێوەی ململانێی رەگەزیدا بکرێت.\nبۆیە پێناسەکردنی راستینەی ژنی سەرکوتکراو و چەوساوە کە لە رووی مێژووییەوە یەکەمین و کۆنترین کۆڵۆنییە، دەربڕی ناوەڕۆکی راستەقینەکەیەتی، چونکە سەرچاوەی هەموو جۆرەکانی قۆرخکاری سەپێندراو بە سەر ژندا بووە، لە ئابووریەوە بگرە تا دەگاتە کۆمەڵایەتی و سیاسی و ئەوانیتر، کە خۆی لە ئایدیۆلۆژیای نێرسالاریەوە دەنواند. بەو شێوەیە، دژایەتیکردنی ژن کارێکی ئایدیۆلۆژی و بەرنامەداڕێژراو بووە. زۆرێک لە تیۆری و لێکۆڵینەوە مێژووییەکان هەن لەو بارەیەوە کە پشتگیری لەو دەستنیشانکردنە دەکەن. لە سەر ئەو بنەمایە، پێناسەکردنی زانستیی تەواو بۆ پرسەکە، ئازادی ژنیش بە دوای خۆیدا دێنێت. ئەمە و هەموو قەوارەیەکی کۆمەڵگه‌بوون کە لە مێژوودا بەدەر کەوتووە و لە دەوری ژن کۆبووتەوە و پەرۆشی ئازادی بووە، توانیویەتی شۆڕشی ژنیش بە ئەنجام بگەیەنێت، بۆ نمونە، ئێمە لە رۆژگاری ئەمڕۆماندا هێشتا شوێنەوارەکانی شۆڕشی سەردەمی بەردینی نوێ دەبینین کە ژن ناوه‌نده‌کەی بووە.\nهەرێمی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کە شۆڕشی ئازادی ژنی بە خۆیەوە بینیوە، هەمان جوگرافیایە کە یەکەمین دژە شۆڕشی ژنیشی بە خۆیەوە بینیوە. بۆ ئەوەی لە رووی شێوەوە ئاسانکاری بکرێت، دەتوانین بە دوو قۆناخ لێکۆڵینەوە لە سەر راستینەی دژە شۆڕشەکە بکەین کە لە بەرژەوەندی پیاودا تەواوبووە یان جێبەجێکراوە:\n١– زهنیەتی باوکسالاری کە پێنج هەزار ساڵ بەر لە زایین باڵادەست بوو، یەکەمین هەڵمەتەکەی بۆ دژایەتیکردنی ژن بەوە دەستی پێکرد کە بونیادی سیستەمە سەرکوتکراو سەپێندراوی هه‌ڕه‌می "هیرارشی" و دەوڵەت ئاساکەی بۆ دژایەتیکردنی نرخە رێکوپێکەکانی كۆمه‌ڵگه‌بوون ترخان کرد کە لە دەوری ژن دەخولانەوە. هاوتەریب لە گەڵ ئەو هەڵمەتە، دەبینین کە موڵکیەتی تایبەت و جیاوازی چینایەتی و قۆرخکاری، راستەوخۆ لە سەر ژن جێبەجێکرا و راستینەی ژن لە رووی كۆمه‌ڵگه‌بوونیشەوە یەکسەر سەرەوژێر کرا.\nئەو ره‌وته‌ی کە بە دەستێوەردانی دەرەکی لە سروشتی كۆمه‌ڵگه‌بوون پەرەیسەند، هاوکات سەرچاوەی جەنگەکان و پاوانخوازی سەرمایە پێک دێنێت، کە خۆی دەسپێرێتە قۆرخکاری. ئەو ره‌وته کە بە شێوەیەکی بەرنامە بۆداڕێژراو لە دەوری دامەزراوەی دەوڵەت رێکخراوە، بوو بە مەیدانی پچڕاندنی پەیوەندیەکانی كۆمه‌ڵگه لە گەڵ نرخە ئەخڵاقی و سیاسیەکانی لەلایەک و لەلایەکی دیکەوە پەلاماری ئەو كۆمه‌ڵگه‌یە دەدات تا بخاتە ژێر رکێفیەوە. بەو شێوەیە و هاوکات لە گەڵ مێژووی شاردا، دەسەڵاتی زهنیەتی نێرایه‌تیش زاڵ بوو کە نرخە کۆمەڵایەتیە گەشەسەندووەکانیشی بە تاڵان برد، لەوانەی کە لە دەوری ژن چڕ ببوونەوە و خۆی دەکات بە خاوەنیان و باڵادەستی و دەسەڵاتەکەی خۆی بەپشتبەستن بە کوێلایەتی ژنەوە دەیانسەپێنێت. زۆر گێڕانەوەی ئه‌فسانه‌یی "میتۆلۆژی" و فەلسەفی لە سەرچاوەکانی رۆژهەڵاتی ناویدا هەن کە ئاماژە بەو راستیە دەکەن "ئەفسانەی ئینانا و ئەنکی، ئەفسانەی تیامات و ماردوك".\n٢– ره‌وتی دووەم کە درێژەپێدەری ره‌وتی یەکەمە، دەتوانین بە لوتکەی سیستەمی فەرمانڕەوایی نێرایه‌تی پێناسە بکەین، ئەویش ره‌وتی مۆدێرنیتەی سەرمایەداریە، کە بە سیستەمێکی دژبەری ئازادی ژن لە قەڵەم دەدرێت، ژنیشی گەیاندووته سنووری نامۆبوون بە خودی خۆیەوە و، تا ئاستێکی زۆر هۆشیاری ئازادیەکەیشی شێواندووە. ئەم وتەیەی رێبەر ئۆجەلان پەردە لە سەر زۆر شت هەڵدەداتەوە کاتێك وته‌كه‌ی هیرۆدێت به‌نمونه دێنێته‌وه " هەموو جەنگەکانی نێوان رۆژهەڵات و رۆژئاوا بە هۆی ژنێکەوە بوون" ، راستیەکی دیاریکراو بە درەوشاوەییەوە دەخاتە روو. ئەویش ئەوەیە کە ژن نرخەکەی وەکو کۆلۆنی بە دەستخووە، بۆیە جەنگەکان بە هۆیەوە هەڵدەگیرسێن. مێژووی شاریش بە هەمان شێواز بووە. سەردەمی مۆدێرنیتەی سەرمایەداریش کۆلۆنیکردنی ژن تا ئاستێک دەنوێنێت کە جۆرە رەهەندێک لە خۆدەگرێت هەزاران جار توندتر و جۆراوجۆرترن. ئیدی کۆلۆنیالیزم ناسنامەی ژنی شێواند. هەروەها لیستەی کۆلۆنیکردنی ژنیش درێژ دەبێتەوە هەر لە کردنی بە دایکی هەموو رەنجەکان بگرە تا دەگاتە خاوەنی رەنجی خۆڕایی، کرێکاری ره‌نجخوراو، بێکارترین کەس، سەرچاوەی ئارەزووی"سێکسی" و توندوتیژی بێسنوور بۆ پیاو، ئامرازی وەچەخستنەوەی نمونەیی بۆ سیستەم، دایەنی نمونەیی، ئامرازێکی ریکلامکردن، ئامێرێکی وروژاندنی جنسی "پۆرنۆگرافی"و سێکەس و …هتد.\nئەوەش تیشک دەخاتە سەر ئەو کارەساتەی کە ژن لە چوارچێوەی راستیە تاڵەکەیدا دەچێژێت. لە بەر ئەوەیە کاتێک ژن بە کۆیلەی کوێلەکان وەسف دەکەین، یان وەکو رێبەرایەتیە داناکەمان بە "شاژنی کاڵاکان"ی پێناسە کردووە؛ دەبینین کە سەرچاوەی هەموو شێوەکانی جیاکاری و نایەکسانی لێرەدا شاردراوەته‌وه.\nبەرامبەر بەوەش، هەرێمی رۆژهەڵاتی ناوین هاوکات نوێنەرایەتی مێژووی تێکۆشانێکی سەرسەخت دەکات دژ بە سیستەمی باڵادەستی نێرایه‌تی بەهەموو هەڵمەتەکانیەوە، کە كۆمه‌ڵگه‌بوون و ناسنامەی ژن و هەموو ناسنامەکانی تری کردووە بەئامانج، کە دوورخستنەوە و بێبەشکردن و پەراوێزخستن باڵی بەسەریاندا کێشاوە. بەو پێیه‌ی لە گەڵ لێپرسینەوە و لێکۆڵینەوەکەمان بە یەکەوە ئاسۆکانمان سەبارەت بەو هۆیانەوە بەرفراوانتر دەبن، کە نەیانهێشتووە راڕەوە شۆڕشگێڕیەکان، ببنە سیستەمێکی جێگرەوەی سەقامگیری، کە بزووتنەوەکانی دژ بە سیستەمە دامەزرێندراوەکان پەرەیان پێداوە. بە واتایەکی دیکە، وێڕای هەبوونی بەرخۆدانی و بەرهەڵستی شۆڕشگێڕیی بەردەوامی جوڵانەوە جێگرەوەکان، لەبەرچی سەرکەوتنیان بە دەست نەهێناوە؟ و بەشەکەشیان چەندە لەو کەوتنەی بەرپرسەکانیتر کەوتووە بەپێی نزیکبوونەوەیان لە پرسی ژنەوە؟\nگەیاندنی تێکۆشانی ژن بەشێوەیەکی خێرا بۆ ئاستی چارەسەریە ریشەییە شۆڕشگێڕیەکان، وەکو پێویستیەکی دەستبەجێی ئەو قۆناخە خۆی دەسەپێنێت. هەر وەکو لە ئەزموونەکانی پێشتریش تێبینی کراوە، دانەڕشتنی پێناسەیەکی تیۆری تەواو بۆ پرسە کەڵەکەبووەکانی ژن، دوای ئەویشەوە بۆ پرسە کۆمەڵایەتیە گرژبووەکان لە سەردەمە ئاژاوەگێڕەکاندا، دانەڕشتنی چارەسەریە ریشەییەکان بۆیان؛ بەردەوامی بارگرانی ئەو کێشە و پرسانەیان لەگەڵ خۆیاندا هێناوە، سەرئەنجام راستی و حەقیقەت لە نێو تاریکیەکی خەستدا هێشتووتەوە. لە کاتێکدا تیشک خستنە سەر پرسە کۆمەڵایەتیە هەڵواسراوەکان لەهەموو لایەکەوە، کارێکی مەحاڵە بەبێ تیشکخستنە سەر پرسی ژن بە شێوەیەکی بەرفراوان. هەموو ئەزموونە مێژوویەکان جەخت لەوە دەکەنەوە کە هەر نزیکبوونەوەیەکی پێچەوانە و جیاواز لەوە، لە رووی فیکر و شێوازەوە، هەرگیز ناتوانێ راستی وحەقیقەتی ئازادی وەدەرخات.\nوێڕای رۆڵی کاریگەر و پێشەنگی ژن لە هەموو تێکۆشانە شۆڕشگێڕیەکاندا، کەچی پرسی ژن وەکو پرسێکی سەرەکی و چارەنووساز هەڵسوکەوتی لە گەڵدا نەکراوە، کە پێویستی بە چارەسەرێکی بەرفراوان و خێرا هەیە. بۆیە ژن بێبەش بووە لە چارەسەری ریشەیی بۆ کێشەکانی و، دیدگای شۆڕشگێڕی بەرفراوان بۆ تێکۆشانەکەی لە پێناو ئازادی خۆیدا.\nکەچی نزیکبوونەوە لێیان تەنیا بە ریفۆرمە رێژەییەکان بەستراوەتەوە، یان دواخراون بۆ دوای تەواوبوون و کۆتاییهاتنی شۆڕش، بەڵام هەموو ئەزموونەکان بە شێوەیەکی بڕایەوه دەریان خستووە کە هەر شۆڕشێك خۆی نەسپێرێتە ئازادی ژن، لە کرۆکی خۆیدا شۆڕشێکی راستەقینە نەبووە. لەسەر ئەو بنەمایە، ئەو تێکۆشانانەی کە ژن بە رەنجێکی زۆر گەورەوە بەشداریان تێدا کردووە و قوربانی بە نرخیان لەو پێناوەدا داوە، نەیانتوانیوە ئاڵوگۆڕی كۆمه‌ڵگه‌بوون بۆ ئازادیە چاوەڕوانکراوەکان ترخان بکەن. بۆیە لەو بڕواییەداین کە کێشە بنەڕەتیەکە لەوە دایە کە پێناسەیەکی تەواو بۆ دیاردە و پرسی ژن نەکراوە "کە بە بۆچوونی ئێمە ئەو پرسە پرسی پیاویشە" لە چوارچێوەی راستینەی خۆیدا. ئەگەر پێناسەکە بە شێوەیەکی تەندروست داڕێژرابووایە، ئەوە بەو ئەنجامە دەگەیشت کە یەکەمین دژە شۆڕش لە مێژووی شاردا، ژنی کردووە بە ئامانج، بەوەش گەورەترین پەرەسەندن و دەركه‌وتنی شۆڕشگێڕی لەو بوارەدا جێبەجێ دەکرا، چونکە ناتوانین پێناسەیەکی تەندروست بۆ كۆمه‌ڵگه داڕێژین، بێ ئەوەی لە ژن تێنەگەین کە سیماکان و ئەدگارەکانی لە نێوان بەرداشی هەردوو دیوی مەنگەنەی چەوسانەوە و قۆرخکردندا و لە چوارچێوەی کۆنترین و چڕترین شێوەکانی كۆمه‌ڵگه‌ی دەوڵەت ئاسا و پلەبەندیدا"هیرارشیدا" کێشراون. بەدەربڕینێکی دیکە، تێگەیشتنی تەواو بۆ کۆیلایەتی ئەتنیکی و نەتەوەیی و چینایەتی، لە پێناسەکردنێکی تەندروستدا تێپەڕ دەبێت، کە بۆ ژن و کێشەکانی دەکرێت.\nلە بەر ئەو هۆیە بوو، کە پارادیمای دیموکراتی و ژینگەیی، کە رێبەرایەتیمان پێشکەشی کردووە و لە دەوری ئازادی ژن دەخولێتەوە، چەندە جۆش و ژیانەوەی گەورە بە ژنی بەخشی، ئەوەندەشی بە كۆمه‌ڵگه بەخشی، کە بوو بەهۆی جێبەجێکردن و بەرپابوونی قەڵەمبازە شۆڕشگێڕیە نمونەییەکان. بۆیە پێناسەکردنی بزووتنەوەی سەرکەوتوو و هەڵکشاوی ئازادی کورد کە هاوکات بزووتنەوەی ئازادی ژنە، هەر لە سەرەتاوە سروشتی دیموکراتی ئەو بزووتنەوەیی بە دەرخست. بەو جۆرە ئەو دەستنیشانکردنە کە دەڵێ: كۆمه‌ڵگه رزگار نابێت، ئەگەر ژن ئازاد نەبێت لە سەر نزیکبوون و هەڵوێستی دواخستنی ئازادی ژن بۆ دوای کۆتاییهاتنی شۆڕش دامەزراوە. بەتایبەتی ئاماژە بەوە دەکەین کە دامەزراندنی پارادیما و سیستەمی ئەو بزووتنەوەیە لەو شیکارە هەڵقووڵاوە کە خۆی بە سیستەمێکی دژبەری سیستەمی نێرایه‌تی خۆسەپێنەر لە قەڵەم دەدات.\nئەوه‌بوو بەهۆی ئەوەی کە شۆڕشێکی زهنی گەورە لە بەرژەوەندی ژندا بەرپا بکات، تا تۆڵە لە زهنیەتی پیاوسالاری نێرایه‌تی بکاتەوە کە تەمەنەکەی بۆ پێنج هەزار ساڵ دەگەڕێتەوە. ئەو شۆڕشەی کە لە سەر ئاستی زهنی بەرپا کراوە، بوو بە راستیەکی بنەڕەتی کە بزووتنەوەی ئازادی لە هەموو بزووتنەکانی دیکە جیا بکاتەوە. دەربڕینی رێبەراتیمان لەبارەی ئەو راستیانە تا دوایین ئاست، روون و بڕاوەن، کە لە بەرگرینامەکانیدا هاتووە و لە هەلومەرجەکانی گۆشەگیری توندکراودا تۆماری کردوون، لە زیندانی تاکەکەسی دوورگەی ئیمڕاڵیدا، کە دەتوانین لە رووی ناوەڕۆکەوە وەکو بەرگرینامەکانی داکۆکیکردن لە هەبوونی ژنیش پێناسه‌یان بکەین.\nناتوانرێت ئازادی ژیان جێبەجێ بکرێت، بەبێ بەرپاکردنی شۆڕشێکی ریشەیی ژن، بەبێ جێبەجێکردنی وەرچەرخان و ئاڵوگۆڕکردنێکی پێویست لە ژیان و زهنیەتی پیاودا. لە بەر ئەوە، بەبێ ئازادی ژن وەکو رەگەزێکی سه‌ره‌كی له‌ده‌وروبه‌ری ژیاندا، بەڵکو خودی ژیانەکەیە، ئەو ژیانە وەکو تراویلکە و سەراب و تەمومژ دەگوزەرێت. بەبێ بەرقەرارکردنی ئاشتەوایی و سازان لە نێوان ژن و پیاودا لەلایەک و لە نێوان ژیان و ژندا لەلایەکی دیکەوە، ئیدی بەختەوەری دەبێتە خەیاڵێکی فریودەر و پووچ. راستیە کۆمەڵایەتیەکانی پەیوەست بە ژن و ژیانی ئازادەوە، جۆرە راستیەکی بێسنوورن. كۆمه‌ڵگه و ژن لە رۆژهەڵاتی ناوین لە رووی مادی شارستانێتی و ئه‌و هێرشه مۆدێرنیتەی کە تووشی هاتوون، تا دوا رادە لە ژێر باری تیکچوون و داڕووخان و پووکانەوەدا دەناڵینن، لەهەبوونی خۆیان تا ئاستی نامۆبوون بێبەشکراون و کران بەكاڵا وه‌ك بابەتێكی ئۆبژە سه‌یركران، بۆیە راسترین شێواز، کە خۆی لە شیکردنەوەی پرسە کۆمەڵایەتیەکاندا بەرجەستە دەکات، لە دیاردەی ژنەوە دەست پێبکرێت و لەوێشەوە هەنگاو بەرەو چارەسەریەکان بنرێت.\nگەیشتن بە حەقیقەت بە هەنگاوە پتەوەکان ناکرێت، ئەگەر لە میانەی شۆڕشێکی ژنەوە نەسەپێندرین، بەو پێیەی کە ژن دایکی هەموو چارەسەریەکانە، ئەوەندەی کە دایکی کێشە و پرسەکانە.\nرێنمایه‌كانی رێبەرایەتیمان سەبارەت بە شۆڕش و ئازادی ژنەوە لە هەر چوار پارچەی کوردستان بڵاو دەبێتەوە، کە مەودای ئازادی بۆ ژن لە نێو ریزەکانی بزووتنەوەی ئازادی کوردیدا فەراهەم کردووە. ئەو بزووتنەوەی کە لە ساڵەکانی حەفتاوە هەنگاو بەرەو هەڵکشان دەنێت. بەتایبەتیش باسی تێكۆشانی ژنی کورد لە سەر لوتکەی چیاکان و لە پێناو دامەزراندنی قەوارەکانی نیمچە سەربەخۆ و تایبەت به‌خۆیانەوە دەکەین، کە لە سەرەتای ساڵانی نەوەدەوە دەست پێکراوە و لە شارەکان و لە نێو كۆمه‌ڵگه‌شدا پێشوازیەکی گەرمی لێکراوە و، بووە بەسەرچاوەی ئاوات و بڕوابوون و متمانەکردن بە شۆڕش لە مەیدانەکانی تێكۆشانی کۆمەڵایەتیشدا.\nژنی کورد نەک تەنیا لە سەر ئاستی بەرگریکردن، بەڵکو ئەوەی پەیوەندی بە ئایدیۆلۆژی ئازادی ژنیشەوە هه‌یه خاوه‌ن رۆڵه، هەروەها لە میانەی مۆدێلی رێکخستنی کۆنفدرالیزمەوە لە رۆژگاری ئەمڕۆماندا، وای لێکرد کە ببێتە کانیاوی ئیلهام بەخشین و مەشخەڵی ئاوات. ئێمەش بە نۆرەی خۆمان، سڵاو لە ژنی کورد دەکەین بە تێکۆشانەکەی و بەو ئاستەی کە پێگەیشتووە و، دەڵێین: ناتوانین متمانە بە تێکۆشان و خەباتەکەی نەکەین. جەختیش لەوە دەکەینەوە کە تێکۆشانی ئازادی ژن بە درێژایی مێژوو تا رۆژگاری ئەمڕۆمان، هەروەها ئەزموونەکانی ژنە تێکۆشەر و شۆڕشگێڕەکان و تەڤگەرە کاراکانیان، پاڵنەرێکی بنەڕەتی هەبوونمانن، ئەوەش کرۆک و رۆحی تێکۆشانە چاوەڕوانکراوەکەمانە.\nبە پشتبەستن بەو هێزە پتەوە کە لە ئەزموونە مێژووییەکان و شۆڕشی هەنوکەیی زهنی کەوتووتەوە، تێکۆشانێکی شكۆمەند و گەورە لە تورکیا و باکوری کوردستان، چ لە ناو ریزەکانی بزووتنەوەکەدا یان بەرامبەر بە رژێمی باڵادەست، لە ژێر توندترین و سەخترین هەلومەرجدا تا رۆژگاری ئەمڕۆمان بەڕێوەدەچێت. تێكۆشانێکە دژ بەهەموو ئەو کوشتار و قڕکردنانە کە دەوڵەت دژ بە گەل و ژن ئەنجامی داون و ئەنجامیان دەدات، هەروەها میکانیزمەکانی رێکخستنی ژنان داڕێژراون و، تێکۆشانی پاراستنی هەبوونی ژن لە هەموو مەیدانەکان و بوارەکانیشدا گەورەتر بووە. بۆیە باشترە کە بەشداری لەو ئەزموونانەدا بکەین کە لە ژیانی واقعیدا هەن، لەوانە قەوارە جێگەرەوەکان کە لەم دواییدا بەدەر کەوتن و، چۆنیەتی دەرکەوتنیان و، ئاشنابوون بە ناوەڕۆکەکەیان.\nهەبوونی ژن لە میانەی رێکخراوە تایبەت و نیمچەسەربەخۆکانی ژنانەوە، گۆڕدراوە بۆ خودێکی کاریگەر. بەوەش وه‌ڵامی ئەو نزیکبوونەوانەی سیستەمی باڵادەست دەداتەوە کە لە پلەوپایەی ژنی خستووە و، گۆڕیوە بۆ بابەتی کاڵا "ئۆبژە"و ، لە ئیرادەکەی بێبەش کردووە. بەو جۆرە ژن توانی خۆی بەرێوەببات و، بڕیار لە سەر کاروبارە تایبەتیەکانیشی بدات، هەروەها گۆڕدراوە بۆ هێزێکی پێشەنگ لە پرۆسەی بونیادنانی کۆمەڵاتیشەوە. بەو شێوەیە ژن توانی لەگەڵ خودی خۆی ئاشنا بێتەوە و بە ئەرزشەوە سەیری هەبوونەکەی بکات و، ببێتە خودێکی بەتوانا و کاریگەر لە جێبەجیکردنی وەرچەخان و گۆڕانکاری لە نێو ریزەکانی كۆمه‌ڵگه و بەرقەرارکردنی دیموکراتیزەکردنەکەی. ژنان لە تورکیا و باکوری کوردستان لە چوارچێوەی کۆمەڵەکاندا، دەستیان بە چالاکیەکانیان کرد، دواتر بوو بە بزووتنەوە و ، تا لەم دواییانەدا گەیشتە رێکخستنی" کۆنگرەی ژنی ئازاد، کەژەئا. بەو شێوەیە ژنی کورد لە چوارچێوەی ٩ رەهەند و پره‌نسیبه بنەڕەتیەکاندا خۆی رێکخستووە، تا بگۆڕدرێت بۆ هێزێکی دیاریکراو و کاریگەر لە ناو كۆمه‌ڵگه‌کەدا و، ببێتە ئیرادەیەکی ناوەندی کە كۆمه‌ڵگه لە میانەی بزووتنەوە کۆمەڵاتیەکانی تایبەت بە ژنانەوە، دانی پیابنێت و پەسەندی بکات و رێزی لێبگرێت.\nرەهەندە سیاسیەکە، مەیدانی تێکۆشانە بۆ ژن، تا سیاسەتی داڕێژراو بە گوێرەی زهنیەتی نێرایه‌تی دیموکراتیزە بکات. مەبەستەکەشی بەجێکردنی نوێنەرایەتی یەکسان و چەمکی بەڕێوەبردنی هاوبەشە لەنێو هەموو میکانیزمە سیاسیەکاندا، بە بچووکترین شانەکانی كۆمه‌ڵگه‌یشەوە کە خێزانە. لە سەر ئەو بنەمایە، ژن لە تورکیا و باکوری کوردستان شۆڕشێکی راستەقینەی لە سیاسەتی كۆمه‌ڵگه‌بوونیدا جێبەجێ کردووە، هەر لە بەشداریکردنی لە هەموو میکانیزمەکانی بەڕێوەبردنەوە بگرە، تا تێکۆشان لە پێناو بەدەستهێنانی رێژه‌ی ژن و بەرقەراربوونی جیاکاری ئەرێنی لە بەرژەوەندی ژندا، تا دەگاتە نوێنەرایەتی یەکسان و جێگیرکردنی سیستەمی هاوسەرۆکایەتی.\nرەهەندی کۆمەڵایەتی، ئەو بوارەیە کە ژن دامودەزگا جیاجیا جێگرەوەکانی لە رووی کۆمەڵایەتیەوە بونیاد دەنێت دژ بە سیستەمی باڵادەست، کە کراوەیە بە سەر قۆرخکردن و هەموو جۆرەکانی جیاکاری و جیاکردنەوەدا. لە چوارچێوەی ئەو رەهەندەدا ژن لە هەموو بوارەکانی ژیان لە رووی دەروونی و رۆحی و جەستەییەوە بە شێوەیەک پەرە بە خۆی دەدات، کە دژی هەموو جۆرە توندوتیژی و جیاکاری و جیاکردنەوەیەک تێبکۆشێت و لەناویان ببات و، وەکو بەربەستێکی پتەو بەرامبەر بە فرەژنی و هاوسەرگیری له‌تەمەنی بچوك، و دیاردەیەکانی دیکە کە ستەمکاری لە ژن دەکەن و مافەکانی پێشێل دەکەن. بەو جۆرە، ژن تێدەکۆشێت و سووره لەسەر تێکۆشانەکەی لە نێو ریزەکانی زیاتر لە ٤٠ رێکخراو و دامەزراوەی تایبەت بە خۆیەوە، وەکو ناوەندەکانی پشتیوانیکردنی ژنان، خانەکانی راوێژکاری ژنان، خانە و ماڵەکانی ژیانی ژنانە و ناوەندەکانی راوێژی حقوقی ژنان و …هتد.\nهه‌روه‌ها رەهەندی ئایدیۆلۆژی، ئەو بوارەیە کە ژن بە تایبەتی خۆی لەوێدا لە مەیدانەکانی راگەیاندن و رۆشبیری و هونەری و ئاکادیمیەکان و ژنۆلۆژی "زانستی ژن" رێک دەخات. تۆڕی هه‌واڵی ژنی کورد "ژنها" بە یەکەمین ئەزموون لە سەر ئاستی جیهان لە قەڵەم دەدرێت، کە رۆڵێکی گەورە لە بڵاوکردنەوەی کارنامەکانی ژن لە گۆشەنیگای ژن و بە زمان و ناسنامەکەیەوە دەگێرێت و دەیانکات بە موڵکی سەرجەم كۆمه‌ڵگه. هەروەها ئەنجومەکانی ژن، رۆڵێکی کاریگەر لە جێبەجێکردنی گۆڕانکاری کۆمەڵایەتی لە میانەی چالاکیە رۆشنبیری و هونەریەکانی ژنانەوە دەگێڕن و، بەرەنگاری سیاسەتە باوەکانی پاکتاوی کولتوری دەبنەوە. کەچی ئەکادیمیەکانی ژن، هێمایەکن بۆ بزووتنەوەی رووناکبیری و هۆشیارکردنەوەی بەرزی ژنان. ئەوانە ناوەندەکانی زانیاری و فێرکاری جێگرەوەن بۆ چەمکی ئەکادیمیەکانی سیستەمی نێرایه‌تی زاڵ. چاویشیان لەوەیە کە هۆشیاری و مەعریفەی تایبەت بە ژنەوە بیانگەیەنە كۆمه‌ڵگه، هەروەها ئەو چالاکیانەش بەڕێوەدەبەن کە لە سەر ئاستی خۆجێیەوە، دەرفەت بۆ گرتنەخۆی ئایدیۆلۆژیای ئازادی ژن لە سەرجەم ناوچەکاندا برەخسێندرێت.\nئەوەی تایبەتە بە ژنۆلۆژیەوە، ئەو زانستە، زانستی ژنە بەرامبەر بە زانستە کۆمەڵایەتیەکان، کە ژن بێبەش دەکەن و پەراوێز دەخەن لە سایەی سیستەمی باڵادەستدا. وێڕای ئەوەی کە ژنۆلۆژی لە سەرەتای قۆناخەکانی دامەزراندنێتی، کەچی بە گەرمی و بەجۆشێکی گەورەوە لەلایەن ژنانەوە پێشوازی لێكرا و، وەکو گۆڕپانێک وێنا دەکرێت کە نزیکبوونەوە زانستیەکانی تایبەت بە ژن، لەوێ پەرە دەسێنن، هەر لە پێناسەکردنی ژنەوە بگرە، تا تۆمارکردنی مێژوو و داڕشتنی تیۆرە کۆمەڵایەتیەکانیەوە تا دەگاتە پێکهێنانی دامەزراوە تایبەتیەکان بە ژنەوە. مەبەستیش لەوەدا ئەوەیە کە لێکۆڵینەوە تیۆریەکانی، لە رێگای گۆڤارێکەوە بگەیەنێت بە سەرجەم کە بە ناوی "ژنۆلۆژیا " یە.\nکەچی رەهەندی ژنی گەنج، ئەو بوارەیە کە ژنی لاو ریزەکانی خۆی بەشێوەیەکی تایبەت و نیمچە سەربەخۆ لە دژی چەمکی دەسەڵات رێک دەخات، کە وەکو مەترسیەک دەبینێت و هەڕەشە لە هەبوونەکەی دەکات، یان وەکو سەرچاوەی قۆرخکاری چاوی لێدەکات. هەروەها ریزەکانی ژنانی گەنج بە تێڕوانینی ژنی گەنجەوە دژ بەهەموو ئەو سیاسەتانە رێکیان دەخات، کە بە سەر ژنە گەنجەکاندا جێبەجێ دەکرێن و، لە کولتور و ناسنامە و ئاکار و بنەماکان بێبەشیان دەکات. سەرئەنجام، بەهۆی بەشداریەکی کارای لە هەموو رەهەند و مەیدانەکاندا، رۆڵێکی پێشەنگ لە چوارچێوەی شۆڕشی مرۆییدا دەگێرێت.\n"کۆنگرەی ژنی ئازاد "کەژەئا" ، نازناوی سیستەمی کۆنفدرالیزمی دیموکراتی ژنانە، کە کۆی ئەو رەهەندە گرنگانە دەنوێنێت کە خۆی و هەموو ئەو هەرێمە خۆجێیانە کە لێیەتی بەڕێوەیان دەبات، بە پشتبەستن بە بنەمای خۆتێری"الاكتفاء الذاتي" و خۆبەڕێوەبردنی دیموکراتی. کۆنگرەکە دامەزراوەیەکه پێکهاتەكه‌ی نەتەوەی دیموکراتیە، کە دان بە ژیانی هاوبەش دادەنێت لە چوارچێوەی جیاوازی و فرەیی بەهەموو شێوەکانیەوە، وەکو جێگرەوەیەکی ریشەیی بۆ سیستەمی ده‌وڵه‌ت – نەتەوەی ناوەندگەراو نەتەوەیی باو. خۆی لە شێوەی کۆمۆن و ئەنجومەنەکان لە گوندەکانەوە بگرە تا دەگاتە شار و مەترۆپۆلەکان" شارە گەورەکان" رێک دەخات. ئەو ئەنجومەن و کۆمۆنانە دەبنە دەرچەی هەناسە کێشانی ژن، کە بە هۆیانەوە خۆی و بیروبۆچوونەکانی دەردەبڕێت و ئیرادەی خۆیشی پتەوتر دەکات. هاوکات ئاست و شێوازی ئەو تێکۆشانە، چەندین پەرەسەندن و گۆڕانکاری شۆڕشگێڕی بە دوای خۆیدا هێناوە لەو شوێنانەی، کە ئەو تێکۆشانە بەڕێوە براوە. لەگەڵ رێکخستنی ریزەکانی ژن لە رووی سیاسی و کلتوری و ئەخلاقیەوە، شۆڕشی کۆمەڵایەتی لە ئاسۆکاندا بەدەرکەوت، بۆ ئەوەی نیشانبدات کە ئێمە نەک تەنیا ئازادی ژن لە سەر ئاستی شۆڕشگێڕی نمونەییدا دەبینین و دەژین، بەڵکو دەبینە خودێکی کارا لە جێبەجێکردن و سەرکەوتنیشیدا.\nخۆپاراستن و تێکۆشانی ئایدیۆلۆژی و چالاکیەکانی بونیادنەوەی خود، کە ژنی کورد لە کوبانێ دژ بە هێزە کۆنەپەرستەکان بەڕێوەیان برد و ده‌یبه‌ن، بوو بە پاڵنەرێک بۆ پەیوەستبوونمان بە شۆڕش، بە جۆش و خرۆشێکی زیاترو زیاترەوە. هەروەها تێکۆشانی هەڤاڵە ژنەکانمان، لەوانەی کە لە شه‌نگال خۆراگریان کرد و، سیستەمی نیمچە سەربەخۆی تایبەت بەخۆیان دامەزراند دژ بە قڕکردن و جینۆساید کە بە سەرگەل و ژنی ئێزدیدا سەپێندران. ئەوەشیان بوو بە هاندەرێک بۆ سوربوون و پێداگریمان لەسەر ئازادی و وابەستبوونمان بەو ئازادیەوە. هەمانكات بوو بە سەرچاوەی ورە و بەهێزبوونی ئیرادە. بەرامبەر بەوەش، تێكۆشانی هەموو ژنان سڵاو دەکەم و بەرز دەنرخێنم کە یوتۆپیا و ئاواتەکانیان لە شوێنە دوورەکانی جیهان جێبەجێ دەکەن.\nداگیرکاری مۆدێرن مەترسیدارترە\nمێژوو لەلایەن کێوە ئاوەژوو خوێنرایەوە و بەو هۆیەشەوە چیمان لە دەست دا؟


تابلۆى ئۆتۆمبێلەکان لە هەرێمی کوردستان و عێراق یەکدەخرێن\nکۆدی هەواڵ: 3680\nڕێکەوتی بڵاوکردنەوە: 08:03 - 2021/10/15\nبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان- وتەبێژى هاتوچۆى هەرێم ڕایگەیاند، لەگەڵ حکوومەتى بەغدا گەیشتونەتە ڕێککەوتن لەسەر یەکخستنى تابلۆى ئۆتۆمبێل و دیزاین و شێوازى تابلۆکە.\nبەپێی هەواڵی کوردپرێس، بەڕێوەبەرى گشتى هاتوچۆى هەرێم، بە ناس کوردیى ڕاگەیاندووە، "دوو دانیشتنمان کردووە لەگەڵ حکوومەتى عێراقى لەسەر یەکخستنى تابلۆى ئۆتۆمبێلى سەرجەم شارەکانى عێراق و هەرێم بەڵام تائێستا نە کەوتوەتە بوارى جێبەجێ کردنەوە".\nئاماژەى بەوەش کرد، دیزاینى تابلۆکە لەهى هەرێم بچووکترە و لە تابلۆى ئۆتۆمبێلەکانى شارەکانى عراق گەورەترە.\nلیوا عەبدولقادر ئەوەشى خستەڕوو، زمانى نووسینى سەر تابلۆ نوێیەکە بە ئینگلیزى و عەرەبى دەبێت هەروەها ناوى شارەکان نانووسرێت بەڵکوو ناوى کورتکراوەى عێراق و هەرێمى لەسەر دەبێت.\nپێشتر تارق ئیسماعیل بەڕێوەبەرى گشتى هاتوچۆى گشتى عێراق بە رۆژنامەى فەرمى عێراقى راگەیاند، لەگەڵ هەرێمى کوردستان سەرقاڵى هەماهەنگین بۆ یەکخستنى تابلۆى ئۆتۆمبێل بە زمانى ئینگلیزى هاوشێوەى وڵاتانى تر.\nناوبراو روونیشیکردەوە، تابلۆ نوێیەکان بەهەمان قەبارەى پێشوو، هەمان رەنگ دەبن، سپى بۆ تایبەت و سوور بۆ تەکسى، شین بۆ حکومى، سەوز بۆ سوپا، سەربارى کۆدى دیاریکراو بۆ هەر پارێزگایەک لەجیاتى ناوەکەى.\nتارق ئیسماعیل باسى لەوەش کرد، لەگەڵ کۆمپانیایەکى جیهانى تایبەتمەند گرێبەست دەکەن بۆ دروست کردنى تابلۆکان لەبەغدا بەخێرایی و نەبوونى جیاوازى لە نرخى تابلۆکاندا.


قەزوان | ناساندنی فایل سیستەمی Btrfs\nفێرکاری 2017-02-27 2039\nپێڕست : ماڵەوە » فێرکاری » ناساندنی فایل سیستەمی Btrfs\nفایل سیستم (Filesystem)بە شێوازێک بۆ پاشکەوتکردنی زانیاریەکان و گەڕانەوەیان دەڵێن.کاتێک ئێوە فایلیکی دەق دەنووسن ئەمە فایل سیستەمە کە ڕێتان پێدەدات لە کوێ و چۆن پاشکەوتی بکەن.بۆ زانیاریت ئەم بابەتە”ناساندنی فایل سیستەمە بەناوبانگەکانی لینوکس” بخوێنە.\nBtrfs کورتکراوەی B-tree Filesystem کە فایل سیستەمێکی بە موڵەتدانی GPL .کە لە لایەن کۆمپانیاکانی لینوکس فاندیشن،ئینتێل،فۆجیستۆ،رێدهات،فەیسبووک، ئۆراکڵ،سووزە و … هتد گەشەی سەندووە.\nئەم فایل سیستەمە هاردەکان بە قەبارەی 16 ئێگزا بایت و فایل بە ئەندازەی 8 ئێگزابایت پاڵپشتی دەکات. بۆ ناو لێنان فایلەکان لە سەر ئەم فایل سیستەمە بێجگەلە ‘/’ و NULL هەر ناوێک دەتوانیت بنووسرێت.\nتایبەتمەندیەکانی Btrfs :\nیەکخستنی پارچەبەندبووەکانی دیسک بە شێوازی سەرهێڵ(Defragmention).\nگۆڕینی ئەندازەی پارتیشێنەکان بە شێوازی سەر هێڵ(Volume).\nسڕینەوە یان زیادکردنی هارد بە شێوازی سەر هێڵ.\nچاودێری فایل سیستەم بە شێوازی دەرهێڵ(Fsck).\nچاودێری فایل سیستەمەکان و چارەسەری کێشەکان بە شێوازی سەر هێڵ(Data Scrubbing).\nپالپشتی لە RAID0 , RAID1, RAID10.\nپاڵپشتی لە Subvolumeەکان.\nپساندن (Transparent Compression).\nچاودێری Checksum لە سەر داتاکان و Metadata.\nBtrfs لەسەر زۆربەی دابەشکراوەکان بە شێوازی پێشگریمان دادەمەزریت بەڵام بۆ سوود وەرگرتن، دەبێت ئامێرەکانی پێویست لەسەر دابەشکراوەکەتان دامەزرێنن.\nبۆ دابەشکراوەکانی دێبیان:\napt install btrfs-tools\nبۆ دابەشکراوەکانی رێدهات.\nخاڵ : تایبەتمەندیێکی بەهێزی Btrfs ئەوەیە کە ئێوە دەتوانن فایل سیستەم لە سەر هاردێکی چۆڵ و خام کە هێشتا پارتیشێن نەکراوە درووستبکەن. ئیتر پێویستان بە ئامرازی fdisk بۆ پارتیشین نییە.\nبۆ وێنە بۆ درووستکردنی فایل سیستەمی Btrfs لە سەر سێ دیسکی sdb, sdc, sdd فەرمانەکەی خوارەوە بنووسن :\nپاش فەرمانەکەی سەرەوە ئەم دەرەنجامەتان هەیە :\nnodesize 16384 leafsize 16384 sectorsize 4096 size 24.00GiB\nخاڵ :گەر فەرمانی mkfs.btrfs بۆ چەند هارد بەکار بهێنین بە شێوازی پێشگریمان (RAID0 (Stripe بۆ پاشکەوتکردنی زانیاری و Mirror) RAID1) بۆ پاشکەوتکردنی Metadata چالاک دەبێت.سوودی ئەمە ئەوەیە گەر یەکێک لە هاردەکان دوچاری کێشە بن دەتوانین بە فەرمانی Metadata زانیاریەکان بگەرێنینەوە.\nگەر پێت خۆشە کە btrfs تەنها لەسەر دیسکێک دروستبێت یان گەرەکتان نییە کە Data و Metadata بەشێوازی RAID پاسکەوت بێت لە ئۆپشین یان سویچی m- سوود بگرن وەک فەرمانەکەی خوارەوە :\nگەر پێتان خۆشە ئەم کارە بۆ چەند دیسک بەکارببەن لە فەرمانەکەی خوارەوە سوود بگرن :\nلە نمونەی سەرەوە بۆ پاسکەوتکردنی Metadata لە (RAID0 (Stripe بەجێگەی RAID1 (پێشگریمان) سوود دەگرین.\nهەروا دەتوانین جۆری پاشکەوتکردن Data و Metadata بە حەزی خۆمان بناسێنین. بۆ وێنە:\nلە فەرمانەکەی سەرەوە جۆری سویچەکانی m- و d- شێوازی پاشکەوتکردن دەناسێنن.\nخاڵ :دەتوانین لە RAID10 بۆ پاشکەوتکردنی Data و Metadata سوودبگرین،بەڵام دەبێ هۆشیار بین کە بۆ سوود وەرگرتن لە RAID10 ژمارەی دیسکەکان لانی کەمدەبێت ۴ دیسک بێت.\nبۆ زانیاری ئەو فایل سیستەمە کە درووستتکردووە دەبێتئەم فەرمانە بەکار بێنیت :\nلە فەرمانەکەی سەرەوە ئێمە بۆ نیشاندانی تواناییەکانی RAID در Btrfs لە ۳ دیسک سوودمان بینیوە.بۆ نیشاندانی زانیاری هیچ جیاوازی نییە کە کام دیسک لەم فەرمانە دابنین بۆ ئەوە کە هەر ۳دیسک پەیوەندیان بە یەک فایل سیستەم هەیە لە رووکارێکی Pool .\nدەرەنجامی فەرمانەکەی سەرەوە بەم شێوازەیە :\nLabel: none  uuid: f36e0a56-bcea-4637-a1e4-c9788574d84a\ndevid    1 size 8.00GiB used 1.82GiB path /dev/sdb\ndevid    2 size 8.00GiB used 827.19MiB path /dev/sdc\ndevid    3 size 8.00GiB used 1.81GiB path /dev/sdd\nپاش ئەوە فایل سیستەمان درووستکرد دەتوانین بە فەرمانی خوارەوە Mount بکەین :\nبۆ دیتنی قەبارە مەسرەفکراوەو قەبارەی چۆڵی فایل سیستەم لەم فەرمانە سوود دەگرین :\nئەمەش دەرەنجامی فەرمانەکەی سەرەوە :\nData, RAID0: total=2.40GiB, used=832.00KiB\nیەکێک لە تواناییەکانی فایل سیستەمی Btrfs پساندانی زانیاریەکانە.بە شێوازە کە زانیاریەکان کاتێک لە سەر دیسک پاسکەوت دەبەن قەبارەیان کەم دەبێت واتە پساندانیان لەسەر ئەنجام دەبێت.ئەمەش دەبێتە هۆکاریک بۆ زۆر بوونی قەبارەی دیسک.دوو شێواز بۆ پساندان لە فایل سیستەمی Btrfs بریتییە لە zlib و lzo .\nخاڵ : Btrfs بە شێوازی پێشگریمان بە شێوەی zlib پساندان ئەنجام دەدات.\nبۆ چالاک کردن ئەم تواناییە دەبێت وەک فەرمانی خوارەوە دیسکەکە Mount بکەن :\nلە یەکەم فەرمان بە شێوازی lzo وە دووهەم فەرمان بە شێوازی zlib وە لە فەرمانی کۆتایی بە شێوازی پێشگریمان خۆی پساندن دەکات.\nخاڵ : کاتیک ئێوە پەساندن لەسەر دیسکێک بە شێوازی Mount دەکەن لەمەوبەر فایلەکان قەبارەیان کەم دەبێتوە.\nیەکێک لە تایبەتمەندیەکانی Btrfs کەم کردنەوەی قەبارەیVolume بە شێوازی دەرهێڵە.بۆ وینە لە فەرمانی خوارەوە ئەندازەی 2 گیگابایت لە بۆشایی فایل سیستەمەی mnt/ کەم دەکەینەوە:\nلەفەرمانەکەی خوارەوەی 500 مێگ بە فایل سیستەمی mnt/ زیاد دەکەین.\nbtrfs filesystem resize +500m /mnt\nبۆ زیادکردنی دیسکێکی نوێ بە فایل سیستەمەکەمان وەک فەرمانی خوارەوە کردار دەکەین :\nفەرمانەکەی خوارەوە بۆ نیشاندانی بارودۆخی فایل سیستەمەکەمانە :\nدەرئەنجامەکە بەم شێوازە بوو :\nTotal devices 4 FS bytes used 960.00KiB\ndevid    4 size 8.00GiB used 0.00B path /dev/sde\nهەروا کە دەبینین دیسکی sde بە فایل سیستەمەکەمان زیادکرا،بەڵام لە بۆشایی دیسکەکە سوود نابینرێت بۆ ئەوە کە بتوانین ئەم بۆشاییەی دیسکەکەمان کە زیادمان کردووە بەکەڵک بێت، لەم فەرمانە سوود دەگرین :\nئەمانجی فەرمانەکەی سەرەوە بەم شێوازەیە :\nDone, had to relocate 6 out of 6 chunks\nبۆ سڕینەوەی دیسکێک لە فایل سیستەملە فەرمانەکەی خوارەوە سوود دەگرین :\nگەر هەرەکتانە RAID Level لە ئەو دیسکە کە درووستان کردووە بیگۆرن لەفەرمانەکەی خوارەوە سوود بگرن :\nیەکێک لە تواناییەکانی قەشەنگی btrfs واتایێکە بە ناوی Subvolume. لە btrfs دەتوانین لە هەر فایل سیستەم Subvolumeـەکان درووستبکەین و ئینجا لە Subvolumeـەکان Snapshot بگرین.یان بەشێوازی سەربەخۆ لە فایل سیستەمی فەرمی Mount بکەین.\nبۆدرووستکردنیSubvolume لە فەرمانی خوارەوە سوود دەبینین :\nلە فەرمانی سەرەوە Subvolume ، بە ناوی sv1 لە فایل سیستەمی mnt/ درووستکرا.\nبۆ نیشاندانی دۆخی Subvolumeـەکان لە فایل سیستەمی mnt/ فەرمانەکەی خوارەوە دەنووسین:\nئامانجی ئەم فەرمانە بەم شیوازەیە :\nID 272 gen 136 top level 5 path sv1\nهەروا کە چاوی لێدەکەن Subvolume دانەیێک ID تایبەت بەخۆی هەیە کەئاماژە بە Subvolume دەکات.\nهەروا دەتوانین Subvolume لە نێو Subvolume تر درووستبکەین.\nbtrfs subvolume create /mnt/sv1/sv2\nبۆ Mount کردنی دانەیێک Subvolume بە شێوازی خوارەوە کردار دەکەین:\nسەرەتا فایل سیستەمی فەرمی کە Mount بووە Unmount ـی بکەین.\nئینجا بە فەرمانەکەی خوارەوە Subvolume ID بە شێوازی Mount دەریدێنین.\nmount -o subvolid=272 /dev/sdb /mnt\nلە فەرمانەکەی سەرەوە Subvolume ،ID ـەکەی ئێمە بەرابەری 266 ـەیە.هەروا دەتوانین بە جێگای سوودگرتن لە ID لە ناوی Subvolume ئیستفادە بکەین.\nmount -o subvol=sv1 /dev/sdb /mnt\nخاڵ : ID پەیوەند بە Volume ریشە یان ڕەگ 0 ـە.\nبۆ گۆڕینی Default Volume لە کاتی Mount دەتوانین بەم فەرمانە کردار بکەین :\nلەمەودا Mount کردنی فایل سیستەم، بە جیاتیVolume ریشە Subvolume دیاری کراوە و بە شێوازی پێشگریمان Mount دەبێت.\nبۆ سڕینەوەی Subvolume فەرمانی خوارەوە دەنووسین :\nbtrfs subvolume delete /mnt/sv1\nلە فەرمانەکەی سەرەوە Subvolume بە ناوی sv1 دەسڕێتەوە.\nیەکیکی دیکە لە توانایەکانی btrfs ئیمکانی Snapshot لە Subvolume ـەکان بە شێوازی سەرهێڵە. لەلایەن Snapshot ـەکان دەتوانین Data ـکانی پاشکەوتکراوە لە Subvolume ـەکان پاڵپشتی بگرین تا لە کاتی پێویست Data کان بگەڕێنینەوە بۆ دۆخی سەرەتایی.\nبۆگرتی Snapshot فەرمانی خوارەوە دەنووسین.\nلە فەرمانەکەی سەرەوە Snapshot بە ناوی sv1_snapshot لە sv1 گیرا.\nئێستا دەتوانین Snapshot لە کاتی پێویست ڕاستەو خۆ Mount بکەین و زانیاریەکان وا پاشکەوتمان کردووە سوودیان لێ بگرین.\nmount -o subvol=sv1_snapshot /dev/sdb /mnt\nبۆ یەکخستنی پارچەبەندبووەکانی دیسک (Defragment) بە فەرمانەکەی خوارەوە کردار دەکەین:\nهەروا دەتوانین ب فەرمانەکەی خوارەوە یەکخستنی پارچەبەندبووەکانی دیسک بە شێوازی خۆکارMount بکەین :\nmount -o autodefrag /dev/sdb /mnt\nسێرڤێر فایل سیستەم


ئێزدیەکان دوور لە داعش ئاهەنگی سەری ساڵی خۆیان دەگێڕن\nئەو گروپە کەمینەیە ئاهەنگی ساڵی نوێی ئێزدییان گێڕا لە باکوری عێراق بۆ یەکەمین جار لەوکاتەوە کە رێکخراوی 'دەوڵەتی ئیسلامی' دەرکرا.\nئێزدیەکان جارێکی دیکە ئاهەنگی ساڵی نوێ دەگێڕن دوای دەرکردنی رێکخراوی 'دەوڵەتی ئیسلامی'. [خاوەنی وێنە: نازك شەمدین]\nپرشنگی مۆم و چراکان ناوچەی دۆڵی لالشیان لە باکوری عێراق روناککردەوە لە ئێوارەی 19ی نیسان بۆ یەکەمین جار و دوای چەندین ساڵ، بۆ پێشوازییکردن لە ساڵی نوێی ئێزدیەکان.\nئەو رۆژە بە سەدان ئێزدی لە پەرستگەی لالش لە بەعشیقە کۆبوونەوە بۆ ئاهەنگ گێڕانی ساڵی نوێیان، کە یەکێکە لە ئاهەنگە سەرەکیەکانی گروپەکە، دوور لە ستەمکاریی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش).\nلەگەڵ زیندوکردنەوەی ئاهەنگەکەدا، کە بەهۆی داعشەوە چەند ساڵێك بوو نەکرابوو، ئێزدیەکان هەوڵیاندا بوونی خۆیان لە عێراقدا بسەلمێننەوە، وەك گروپێکی کەمینە کە بەشێكی دانەبڕاوە لە مۆزایکی کۆمەڵگەی عێراقی.\nئاهەنگەکەی ئەمساڵ سوربوونی ئێزدیەکانینیشاندا بۆ پابەندبوون بە کلتوری خۆیانەوە، سەرەڕای ئەو چەوساندنەوەیەی بەدەستی داعش چەشتبوویان.\nئێزدیەکان ئاهەنگی ساڵی نوێ دەگێڕن لە 19ی نیساندا. [خاوەنی وێنە: نازك شەمدین]\nچالاکوانی ئێزدی نازك شەمدین بە دیارونای وت ئاهەنگی ساڵی نوێ یەکەمین جار بوو لە شارەکەدا بکرێت دوای زیاتر لە دوو ساڵ.\nوتی: "ئاهەنگەکە شێوازێك بوو لە بەرەنگاری، هیوا، زیندبوونەوە و زۆر لەوەش زیاتر. فیشەکێك بوو بۆ ناو دڵی ئەو گروپە تیرۆرستیە."\nوتی ئێزدیەکان دەیانەوێت نیشانی جیهانی بدەن کە "گەڕاونەتەوە بۆ خاکەکەیان تا بژین و خۆشگوزەران بن".\nبرینە قووڵەکان ماونەتەوە\nشەمدین وتی هەرچەندە ژیان گەڕاوەتەوە بۆ بەعشیقە و جارێکی دیکە ئاهەنگ دەگێڕدرێت، ئێزدیەکان هێشتا خەڵکێکی بریندارن.\nوتی تیمارکردنی برینەکانیان قورس دەبێت، چونکە داعش خۆشیی لێبڕیون، ژنەکانی لاقە کردوون، منداڵەکانی راکێشاون و نیشتیمان و کەلەپوری تێکشکاندوون.\nوتیشی: "تەنیا دەمانەوێت بە ئاشتی و ئارامی بژین، دوور لە شەڕ بۆ دەسەڵات و سیاسەت."\nشەمدین وتی ئێزدییەکان هێشتا ئازاردەچێژن، بە ئاماژەکردن بەوەی 3,060 ژن لەلایەن داعشەوە رفێندراون، زۆرێکیان لاقەکراون و بردراون بۆ سوریا.\nوتیشی داعش منداڵانی ئێزدی رفاندووە و مێشکی شۆردوونەتەوە تا شەڕبکەن بۆ گروپەکە و هێرشی خۆکوژی بۆ گروپەکە ئەنجامبدەن.\n"ئەو ژنانەی لەدەست گروپە تیرۆرستییەکە رزگارکراون لە دۆخێکی مرۆیی سەختدا دەژین و پێویستیان بە راوێژکاریی دەرونیی هەیە تا یارمەتییان بدات بەرگەی ئازارەکەیان بگرن،" شەمدین وتی.\nبەڕێوەبەری ناحیەی بەعشیقە زەنون یونس یوسف بە دیارونای وت دەسەڵاتی خۆجێی دڵنیایی داوە لەوەی ئێزدیەکان بتوانن ئاهەنگی ساڵی نوێی خۆیان بگێڕن.\nوتی ئێستا هەموان دەتوانن بە ئارامی بژین، هیوای خواست بەوەی "هەموو تائیفە و دینەکان بتوانن ئاهەنگی بۆنە ئاینییەکانیان بگێڕن لە بەعشیقە، کە نمونەیەکی بچوککراوەی هەموو وڵاتەکەیە".\nپەیامێك بۆ جیهان\nدەخیل قاسم کە بەرپرسێکی باڵایە لە شەنگال وتی ئاهەنگ گێڕانی ساڵی نوێ پەیامێك بۆ جیهان دەنێرێت کە ئێزدیەکان نیشتیمانی خۆیان جێناهێڵن و وازی لێناهێنن.\nبە دیارونای وت: "ئەم پەیامی ئاشتیە مانای ئەوەنیە [ئێزدییەکان] واز لە مافی خۆیان بۆ دادپەروەری دەهێنن لە بەرامبەر تیرۆستاندا و هەر تاوانێك کە بەرامبەر خاكیان کرابێت و کرابێتە سەر شەرەفیان لە شەنگال و شارۆچکە ئێزدیەکانی دیکە."\nوتی ئێزدیەکان بەردەوام دەبن لە داواکردنی پاراستنی مافەکانیان لەلایەن حکومەتی عێراقی و حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە و بەسزا گەیاندنی ئەوانەی تاوانیان لەدژیان ئەنجامداوە.\nساڵی نوێی ئێزدی ئاهەنگێکی یادکردنەوە و نوێبوونەوەیە کە رەگێکی کۆنی هەیە و هەموو ساڵێك دەکەوێتە چوارشەممەییەکی نیسانەوە.\nلەکاتی ئاهەنگەکەدا، ئێزدیەکان بوخورد دەسوتێنن و چرا لە پەرستگەی لالش دادەگیرسێنن لەکاتێکدا پیاوە ئاینیەکانیان سروتی تایبەت بە بۆنەکە دەخوێننەوە.\nخودای مەزن دەفەرموێت "ئایا لە بەرامبەر چاکەدا هیچ بەخشیشێك هەیە جگە لە چاکە؟" بابەتەکە و قسەکانی ئێزیدییەکەم خوێندەوە. بەڵام، تاکە وشەیەكی سوپاس، پێزانین و دانپێدانانم نەخوێندەوە بۆ کوڕی شەهیدان و حەشدی شەعبی پیرۆز کە بەهۆی خوێن و جیهادی ئەوانەوە نەبوایە، نە ئێزدییەکان و نە سوننەکانیش نه‌دەگەڕانەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان و لەژێر بەزەیی داعشدا دەمانەوە وەك کۆیلە و ژنەکانیش وەك خزمەتکار دەبوون. بۆچی دەبێت پێزانین نەبێت بەرامبەر ئەو هەموو خوێنە؟ ئەو نیشتیمانپەروەری و خۆشەویستیی خاکە لەکوێ بوو کاتێك داعش ئێوه‌ی داگیریكردن؟


بەشێوازێکی سەیر دایکێک سزای منداڵەکانی دەدات\nدایکێکی کەنەدی بەهۆی هاروهاجی و مامەڵەی خراپ، سزایەکی قورسی دوو منداڵەکەی دەدات تا ببێتە بە وانەیەک بۆ ژیانیان.\nدایکەکە لەلایەن بەڕێوەبەری خوێندنگاکەوە تەلەفۆنی بۆ دەکرێت و پێی دەوترێت کە دوو منداڵەکەی مامەڵەی خراپیان لەگەڵ شۆفێری پاسەکەیاندا کردوە .\nبەڕێوەبەرەی خوێندنگاکە ئاشكرایدەکات کە شۆفێری پاسەکە رەتیدەکاتەوە هاتوچۆ بەو دوو منداڵە بکات و لەمەوە دایکەکە ناچار دەبێت سزای دوو منداڵەکەی بدات بەوەی رۆژانە بۆ ماوەی دوو کاتژمێر بەپێ 7 کیلۆمەتر بە پێ بڕۆن بۆ خوێندنگا بە باران و سەرماو سۆڵ.\nدایکەکە دەڵێت: "منداڵەکانم زۆر خراپ مامەڵەیان لەگەڵ شۆفێری پاسەکەدا کردوەو لە خوێندگاکەوە پەیوەدنییان پێوەکردووم رووداوەکەیان بۆ باسکردوم، شۆفێرەکەش رەتیکردۆتەوە هاتووچۆ بە منداڵەکانم بکات لەبەر ئەم هۆکارەش ئێمەش وامان لە منداڵەکان کرد دوو کاتژمێر بەپێ بڕۆن".\nدایکەکە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان وێنەی دوو منداڵەکەی بڵاودەکاتەوە لەکاتی رۆشتنیان بۆ خوێندنگا و لەوحەیەکیان بەدەستەوە کە لێی نوسراوە" ئێمە بەهۆی ئەوەی خراپبووین لەگەڵ شۆفێری پاسی خوێندنگاکە، دایکمان ناچاری کردین بەپێ بچین " ، بەوپێیەی کۆمێنتێکی زۆری لەبارەوە دێت.\nسەرچاوە/ سکاینیوز ئەلعەرەبیە


ئەندرۆید کورد و ئەپلیکەیشنی Kurdish Kids – Animals تایبەت بە منداڵان. – کەی ئای تی ئێن\nئەندرۆید 20, ئازار 2013\nئەندرۆید کورد و ئەپلیکەیشنی Kurdish Kids – Animals تایبەت بە منداڵان.\nئەندرۆید کورد پێگەیەکی کوردی تایبەتە بە سیستەمی گووگڵ ئەندرۆید و جگە لە بابەتی فێرکاری و هەواڵ و چەندان شتی تر ئەوان برەو بە دروستکردن و بەرەوپێشبردنی ئەپڵیکەیشن دەدەن بۆ سیستەمی ئەندرۆید و تا ئیستا ٦ ئەپڵیکەیشنیان لە گووگڵ پلەیە و هەموویان خۆڕایین. ئەوانیش یادی خوا و ڕەمەزان کوردستان و کاتەکانی بانگ و ئەندازیاری نەوت و ئەندرۆید کورد و ئێستاش Kurdish Kids – Animals بۆ زیادکراوە. ئەم ئەپڵیکەیشنەی ئێستا کە ناوی Kurdish Kids – Animalsـیە و تایبەتە بە منداڵان بریتییە لە ئەپێک کە ناوی ئاژەڵانی تێدایە و منداڵان بە ئاسانی دەتوانن فێری ناوەکانی ببن. بەرنامەکە زۆر سادە و ئاسانە و چەندان وێنەی جوانی تێدا بەکارهاتووە.\nلێرەوە ئەپڵیکەیشنەکە لەگووگڵ پلەی دابگرن:\nیان ڕاستەوخۆ لە میدیافایەر:\nئەندرۆید کورد بەم شێوەیە دێتە وەسفکردنی ئەپڵیکەیشنەکە:\n– ئاژەڵەکان لە ٣ بەشی جیاواز دا دانراون و زیاد لە ١٠٣ وێنەی هەمەڕەنگی تیادایە. لەگەڵ هەر وێنەیەکیش دا ٣ دوگمەی لێدانی دەنگ هەن،\n– یەکێکیان بۆ خوێندنەوەی ناوی ئاژەڵەکە بە زمانی ئینگلیزی،\n– ئەوەی تریان بۆ خوێندنەوەی ناوی ئاژەڵەکە بە زمانی کوردی،\n– ئەوی تریشیان بۆ لێدانی دەنگی ئاژەڵەکەیە.\n+ ئەم شێوازە زۆر نوێیە بۆ فێربوونی وشەی نوێ و نەک تەنها منداڵ بەڵکو کەسانی گەورەش دەتوانن سودی لێببینن. زۆربەمان خوشک و برای بچوکمان هەیە یاخود کوڕ یان کچی بچوکمان هەیە، هیوادارم هەریەکەو لای خۆیەوە بیداتە دەست منداڵەکەی، براکەی، خوشکەکەی، هەتا تاقی بکەنەوە و سود لەم بەرنامەیە ببینن.\nبۆ ناوی ئاژەڵەکان زیاتر لە ٥ سەرچاوەی جیاوازم بەکارهێناوە. دیارە هیچ کارێکیش بێ هەڵە نیە، ئەگەر هەر کەسێک شارەزایی زمانەوانی هەیەو دڵنیایە لەوەی کە هەڵەیەکی ڕێزمانی هەیە لە ناوی یەکێک لە ئاژەڵەکاندا پێم بڵێت بەخۆشحاڵی و سوپاسەوە چاکی دەکەم بۆ وەشانەکانی داهاتوو.\nچەند دیمەنێکی ئەپڵیکەیشنەکە:\nگرتیەکی ڤیدیۆیی لەسەر ئەپڵیکەیشنەکە:


پامپا - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nپامپا (بە کوچوایی: pampa) بریتییە لە زەویە تەخت و دەشتەنییە بەراوەکانی ئەمەریکای باشوور، ڕووبەرەکەی ٧٥٠٬٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە. گەورەترین و پایتەختی ئەرژەنتین (بۆینس ئایرس) ی لەسەر درووستکراوە، ھەروەھا بەشێکی زۆری ئۆرۆگوا و باشووری بەرازیل پێکدێنێت. ناوچەیەکە کەش و ھەوایەکی مامناوەندی ھەیە و بۆتە زێد و ھەوارگەی ھەزارەھا گیانلەبەر و ڕووەکی فرەچەشن، وەک ڕێوی پامپا و حوشترمورغ و پڵنگی پوما و ئاسکی پامپا و ئەسپ و مانگا و ھتد.\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو" (PDF). Archived from the original (PDF) on ٦ی ئابی ٢٠٢٠. Retrieved ٢١ی ئایاری ٢٠٢٠. Check date values in: |access-date=, |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= (help) ٦ی ئابی ٢٠٢٠ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". Archived from the original on ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨. Retrieved ٢١ی ئایاری ٢٠٢٠. Check date values in: |access-date=, |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= (help) ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\nئەم ئارجەنتین وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت.\nکۆمنزی ویکیمیدیا، میدیای پەیوەندیدار بە پامپا تێدایە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=پامپا&oldid=844272»\nدواجار لە ١٤:٠٨ی ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٤:٠٨ی ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


خه‌باتی ئاشتیخوازانه/په‌نجا خاڵی بنه‌ڕه‌تی خه‌باتی ئاشتیخوازانه (خاڵی 46)\nچۆن شوێنه‌واره‌كانی ترس له‌ناوببه‌ین؟\nشێوه‌ی ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه ده‌گه‌ڵ شوێنه‌وار و دواهاته‌كانی ترس ده‌بێ به دوو به‌شه‌وه: شێوه‌ی ئاماده‌سازی و شێوه‌ی به‌ره‌نگاری له كاتی كرده‌دا. ئه‌م دوو شێوه‌یه ده‌توانن سه‌ركه‌وتووانه بن، ئه‌گه‌ر:\nیه‌ك) ئێوه و كه‌سانی دیكه به‌چه‌شنێكی ڕێك و پێك له‌سه‌ر په‌روه‌رده‌بوونی خۆتان سه‌باره‌ت به شێوه‌كانی سه‌ركوت و چۆنێتی به‌ره‌نگاربوونه‌وه به‌رده‌وام بن.\nدوو) بیرتان بێ هیچكات ده‌ست نه‌ده‌نه توندوتیژی و خه‌ڵاتی به‌دیسیپلینی و كاری ڕێك و پێك بكه‌ن.\nسێ) زۆرێك له چالاكڤانان لێزانی و زانستی پێویست بۆ به‌ئه‌نجام گه‌یاندنی كاره و ئه‌ركی رێكخراوه‌ییان هه‌یه(وه‌كو په‌روه‌رده‌كردنی ده‌سته‌یه‌كی ئاڵترناتیڤ رێبه‌رایه‌تی و ئاماده‌كردنی پێرستێك له یاریده‌ده‌رانی به‌شی جێبه‌جێ كردن).\nچوار) ئه‌و ده‌سته‌یه له چالاكڤانان كه‌وتوونه‌ته به‌ر پرۆسه‌ی سه‌ركوت، ده‌بێ ببن به سه‌رمه‌شق و پێداگرانه ئه‌زموونه‌كانیان بخه‌نه خزمه‌ت ئه‌ندامان و چالاكانی دیكه‌ی بزوتنه‌وه (ئه‌مه هه‌مووی ئه‌ندامان و چالاكان ده‌گرێته‌وه، له رێبه‌رایه‌تی تا داوخوازان).\nئاماژه: ترس كاردانه‌وه‌یه‌كی سروشتی و خۆماكییه.\nیه‌ك) شێوه‌كانی ئاماده‌سازی:\nپێش له‌وه‌ی بابه‌تێكی ترسناك ڕووبدات، پێش به پێشبینی نه‌كراوی خۆتان بگرن. بۆ ئه‌مه‌ش له‌سه‌ر كێشه‌ی ده‌روونی و سۆزداری توێژینه‌وه بكه‌ن. چوونكه له‌وانه‌یه له ئه‌نجامی دۆخی ترسناكدا دروست ببن.\nكاتێك خه‌ڵك بزانن له كاتی ڕوودانی ڕووداوێكی ترسناكدا چ شتێك چاوه‌ڕوانییان ده‌كات، كه‌متر ده‌ترسن. گاڵته و پێكه‌نین یه‌كێ له ڕێگه كاریگه‌ره‌كانی كه‌م كردنه‌وه‌ی ترسه.\nدوو) شێوه‌كانی به‌رنگاربوونه‌وه:\nكادیرانی به‌رپرس له گۆڕه‌پاندا (بۆ نموونه له رێپێوان) ده‌بێ هه‌وڵبده‌ن له گێژبوون و ترسی خه‌ڵك كه‌م بكه‌نه‌وه. كاتێك خه‌ڵك و چالاكان له رێپێواندا سه‌رقاڵ بهێڵنه‌وه، توانیوتانه به‌سه‌ر ترسدا زاڵ بن و هۆی له ناوچوونی ڕه‌خساوه.\nرێكخستن و به‌ڕێوه‌چوون رێپێوان.\nرێپێوان به‌شی هه‌ره زۆری بزوتنه‌وه‌گه‌لی ئاشتیخوازانه‌ی له نیوسه‌ده‌ی ڕابردوو پێك هێناوه. سه‌رجه‌م ئه‌و كارانه‌ی كه‌وا بزوتنه‌وه‌ی ئاشتیخوازانه بۆ به‌ڕێوه‌بردنی رێپێوانێكی سه‌ركه‌وتووانه ده‌توانێ پێڕه‌وی بێ، ئه‌مانه‌ن:\nیه‌ك) ده‌توانێ چالاكان سه‌باره‌ت به ئه‌گه‌ری كرده‌وه‌ی سه‌ركوتكه‌رانه په‌روه‌رده بدات. (كرداری وه‌كو: به‌كارهێنانی له گازی فرمێسك رێژ، گرتن و لێدانی چالاكان).\nدوو) هه‌ستی یه‌كگرتووی له‌واندا به‌هێز بكه‌ن. ده‌توانێ به‌یارمه‌تی له‌به‌ركردنی سه‌مبولی یه‌كسان، خوێندنی سروود و به‌ده‌سته‌وه گرتنی پلاكارد و به‌ڕێوه‌چوونی رێپێوانی له ریزی رێك و پێك و به‌دیسیپلین بێت.\nسێ) به‌یارمه‌تی دابه‌شكردنی كار و دیاریكردنی ئه‌ركی چالاكان ده‌توانن سه‌رقاڵیان ڕاگرن. هه‌ندێ له ده‌سته‌كان ده‌بێ تایبه‌ت بۆ یارمه‌تی پزیشكی بن. هه‌ندێك به‌رپرسی ئاو و خواردن بۆ به‌شداربووانی رێپێوان و به‌م شێوه‌یه‌ش رێپێوان له یه‌ك هێلدا و بێ شڵه‌ژاوی به‌ڕێوه‌ده‌چێ. له ده‌سپێك و ئاخری رێزه‌كاندا پێشه‌نگ و پاشه‌نگ دانێن و به‌جۆرێك پلاكارده‌كان به‌رز بكه‌نه‌وه تا سه‌رنج ڕاكێش بێت.\nچوار) كارێك بكه‌ن تا چالاكان هێزی دژبه‌ر نه‌بینن. ئه‌مه ده‌بێ به هۆی كه‌مبوونه‌وه‌ی ترسی ئه‌وان. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته ده‌توانن له ریزی یه‌كه‌مدا پلاكاردی گه‌وره به‌كار بێنن. هه‌روه‌ها ده‌نگه‌ده‌نگ و هاراوهۆریا دروست بكه‌ن (خوێندنی سروود و به‌كارهێنانی ته‌پل و ئامێری مۆسیقا) تا بتوانن كاریگه‌ری بخه‌نه سه‌ر هه‌ڕشه‌كانی هێز دژبه‌ر كه به بڵندگۆ ده‌یڵێن و ده‌نگێك به‌ركه‌وتنی داره‌ده‌ست و قه‌ڵغانی هێزی پۆلیس بكۆژن.


دیزاینی داهێنەر انە لە کاتی کارکردندا لەگەڵ خاوەنی پڕۆژەەکانیدا دەمێننەوە ، دوای کاربەرنامە ، لە فیکر و کرداردا بەپێی پێویستی خاوەنی پڕۆژەی عێراقی . خزمەتگوزاری ڕاوێژکاری دەدات لە هەموو قۆناغێکی پرۆژەکەدا بۆ ئەوەی زامنکردنی دەرهاوەکانی پڕۆژەکە بێت.\n2- تیمی تەکنیکی کە جیاوازی دروست دەکات\nتەنیا کەسانی جیاواز دەتوانن پڕۆژەی جیاواز بەرهەم بهێنن . دیزاینی داهێنەر دەزانێت کە مرۆڤ کلیلی هەموو شتێکە تیمی دیزاینی داهێنەر گرنگی زۆر بە هەموو وردەکارییەک دەدات و پێیوایە نهێنی بەرهەمهێنانی باشترین ەکان بە بەکارهێنانی تەکنیکی دیزاینی پێشکەوتوو جیاوازە .\n3- ستانداردکردن لە کوالێتی دا وەک جیاواز بوون لە بیرۆکە\nداهێنەر پێوانەکانی جیهانی بەجیاوازی فیکر دائەنا تیمی CDI چارەسەری خێراو ئابووری بەپێی ستانداردی نێودەوڵەتی و سینەمێنتلەگەڵ ئەو ئەزموونەی لەپڕۆژە جیهانییەکانەوە بەدەستهێنراون بەرهەم دەهێنن .\n4- هەستیاری ئەخلاقی و ئیکۆلۆجی\nدروستکردنی کاری باشتر و شوێنی ژیان زۆر گرنگە بۆ CREATIVE DESIGN و هەروەها دروستکردنی جیهانێکی باشتر سیاسەتی کار کە لەگەڵ بەها ئەخلاقییە پیشەیییەکان هاوبەشی دەکات و ڕێزگرتن لە سروشت، شێوازی کارکردنی CREATIVE DESIGN .\n5- بە ئەنجام گەیاندن لەکاتی خۆیدا\nدیزاینی داهێنەر دەزانێت کات نرخێکە کە قەرەبوو ناکرێتەوە، بۆیە پڕۆژەکانت لە کاتی خۆیدا بە زۆری پێش کاتی خۆی ئەنجام دەدات.


ئه‌گه‌ری توشبون به‌سه‌وه‌فان له‌دوای په‌نجا ساڵیه‌وه - ئاوێنه\nئه‌گه‌ری توشبون به‌سه‌وه‌فان له‌دوای په‌نجا ساڵیه‌وه\nسه‌وه‌فان نه‌خۆشیه‌كی درێژخایه‌نه كه ده‌بێته هۆی ده‌ركه‌وتنی ئازاری جومگه‌كان‌و ئاوسان‌و كه‌مبونه‌وه‌ی جوڵه له‌جومگه‌كاندا. داخورانی جومگه‌كان زیاد ده‌كات به‌زیادبونی ته‌مه‌ن به‌له‌ده‌ستدانی نه‌رم‌و نیانی‌و كشانی ئاسای جومگه‌كان‌و كه‌مبونه‌وه‌ی هێزی كاركردن تیایاندا. باوترین ئه‌و جومگانه‌ی كه سه‌وه‌فانیان تێدا روئه‌دات (ئه‌ژنۆو مل‌وپشت)ه.\nرێژه‌ی توشبوان تاكو ته‌مه‌نی (30) ساڵی 1% و له‌سه‌روی په‌نجا ساڵیه‌وه ده‌گاته 50% و به‌پێی شوێنی جوگرافی ده‌گۆڕێت. له‌كوردستان رێژه‌كه زۆره به‌هۆی هه‌ڵكه‌وته‌ی به‌رزونزمی پێكهاته‌ی شوێنه‌كه. ژنان‌و پیاوان وه‌ك یه‌ك توش ده‌بن به‌ڵام زیاتر له‌ژنان به‌ده‌رده‌كه‌وێت ئه‌ویش به‌هۆی كاركردن‌و جۆری پیشه‌كه‌یان.\nگۆڕانكاری دروست ده‌بێت به‌له‌ده‌ستدانی نه‌رمی كڕكڕاگه‌كانی ناو جومگه به‌كه‌مبونه‌وه‌ی مادده‌ی (portiogylycan) كه لێپرسراوه له‌پارێزگاری كردنی‌و نه‌رم‌و نیانی جومگه‌كان له‌جوڵه‌دا. ئه‌م دۆخه‌ش به‌هۆی (زیادبونی كێش ” ته‌مه‌ن” له‌جێچونی منداڵی “الخلع الولادی”و پێكانی توند له‌كاتی وه‌رزشدا روئه‌دات.\n1. ئازاری جومگه‌كان له‌كاتی نوشتانه‌وه یان دانیشتن بۆماوه‌یه‌كی زۆر.\n2. بیستنی ده‌نگی ته‌قه‌ته‌ق له‌ناو جومگه‌كه‌دا.\n3. ئاوسان‌و هه‌ندێك جار سوربونه‌وه‌ی جومگه‌یه‌كی ئه‌ژنۆ یان هه‌ردوكیان له‌ئه‌نجامی كۆبونه‌وه‌ی شله‌ی له‌ش له‌ئه‌ژنۆكان.\n4. ئاسته‌نگی له‌كاتی رۆیشتن یان سه‌ركه‌وتن به‌قاڵدرمه‌و شاخدا.\n5. بونی ئازاری زۆر له‌كاتی وه‌ستان به‌پێوه یان له‌كاتی به‌یانیاندا.\nبینینی نازوری X.RAY” MRI وردبینی تاقیگه‌یی‌و وێنه‌گرتنی تیشكی ئێكسی‌و موگناتیسی.\nچاره‌سه‌رێكی كۆتایی‌و بنبڕ بۆ ئه‌م نه‌خۆشیه نیه به‌ڵام ده‌توانرێت رێگه له‌زیادو خراپبونی بگیرێت‌و به‌ره‌و باشی ببرێت.\n1. چاره‌سه‌ری سروشتی (چارەسەری سروشتی) باشترین رێگه‌چاره‌سه‌رو سه‌لامه‌ترینه ئه‌ویش به‌پێدانی رێنمایی دروست‌و وه‌رزشی تایبه‌ت‌و رێگرتن له‌و كاره هه‌ڵانه‌ی كه له‌كاری رۆژانه ئه‌نجام ده‌درێت.\n2. وه‌رگرتنی ده‌رمانی ئازارشكێن له‌گه‌ڵ ده‌رمانی تایبه‌ت كه یارمه‌تیده‌رن بۆ چاره‌سه‌ری گرفته‌كه.\n3. نه‌شته‌رگه‌ری كه بڕیاری كۆتاییه ئه‌ویش به‌جۆرێك كه هیچ هه‌نگاوێكی چاره‌سه‌ری نه‌مابێت به‌وه‌رگتنی راوێژی دكتۆری تایبه‌ت‌و چارەسەرکاری سروشتی.\nبۆ چارەسەری سروشتی (هیندی ـ کوردستانی)\nئامادەکردنی: سۆران مەعروف قەرەداغی\nپسپۆری چارەسەرکاری سروشتی هیندی\nنووسراوە لە 2017-01-31 12:54 pm


نیوەی خۆرێکی زەرد لە کیشوەری ڕەشدا » DidiMn\nنیوەی خۆرێکی زەرد لە کیشوەری ڕەشدا\nلە ماوەی پەنجا ساڵی ڕابردوودا ئەدەبیاتی ئەفریکایی بەردەوام بەرەوپێشوەچوونی بە خۆیەوە بینیوە و لە ئێستادا توانیویەتی پێگەیەکی دیاری لە ئەدەبیاتی جیهانی هەبێت. ساڵانە نووسەر و ڕۆماننووسە ئەفریکایییەکان لە ناو لیستی براوەکانی خەڵاتە ناودارەکانی ئەدەبدان، لە ناویاندا پشکی خەڵاتی نۆبڵیشیان وەرگرتووە. بێگومان ئەمەش هۆکاری هەمەجۆر لە پشت ئەم بەرەوپێشوەچوونەوەن کە دیاریترینیان پڕۆسە داگیرکارییەکانی کیشوەری ڕەش بوو لە لایەن وڵاتانی ڕۆژئاواوە کە ئەمەش هەوێنی بەرهەمهێنانی دیارترین زەمەنی ئەدەبییە کە ئەویش ئەدەبیاتی پۆست–کۆلۆنیالی ئەفریکایییە، هەروەها کۆچکردنی هەزاران ئەفریکی بەرەو ئەمەریکا و ئەوروپا دواتر بەرکەوتنیان بە کلتوورێکی جیاواز، بووە سەرهەڵدانی سەدان نووسەری ئەفریکایی کە دەرگەی خوێندنیان لە زانکۆکان بۆ کرایەوە و هەلی خوێندنەوەی ئەدەبیاتی ئەوروپی و ئەمریکییان زیاتر بۆ ڕەخسا. چینوا ئەچێیبی، نادین گۆدیمە، جەی ئێم کووتسی، نیگوگی وا تیۆنگۆ و چیماماندا ئادیچیێ لە نووسەرە ناودارەکانی کیشوەری ئەفریکان. لەم وتارەدا تیشک دەخەمە سەر خانمە نووسەری ئەفریکی چیماماندا ئادیچیێ و ناساندنی یەکێک لە دیارترین بەرهەمەکانی بە ناوی نیوەی خۆرێکی زەرد.\nچیماماندا ئادیچیێی تەمەن ٣٧ ساڵ، خانمە ڕۆماننووس و چیرۆکنووسی نایجرییە کە بە زمانی ئینگلیزی دەنووسێ. چیماماندا لە بنەماڵەیەکی ئیبۆیە کە یەکێک لە گەورترین نەتەوەکانی نایجیریایە و بەشی زۆری دانیشتوانی باشووری ئەو وڵاتە پێک دەهێنێ. چیماماندا سەرەتا لە بواری پزیشکی لە زانکۆی نایجیریا دەست بە خوێندنی ئەکادیمی دەکات و دوای ساڵ و نیوێک نایجیریا بەرەو ئەمەریکا جێ دەهێڵێ. لەوێ دەست بە خوێندنی زانستە سیاسییەکان دەکا و بڕوانامەی بەکالۆریۆس بەدەست دەهێنی، دواتر لە ساڵی ٢٠٠٣ بڕوانامەی ماستەر لە بواری نووسینی داهێنەرانە بەدەست دەهێنی و لە ساڵی ٢٠٠٨ـیش بڕوانامەیەکی تری ماستەر لە هونەر لە خوێندنی ئەفریکیدا لە زانکۆی یەڵ بەدەست دەهێنێ. چیماماندا سەرەڕای کاری نووسین لە زانکۆکانی ئەمتیکا و نایجیریا لە بواری ئەکادیمیی و وانەگوتنەوەدا کار دەکا. چیماماندا تاکو ئێستا سێ ڕۆمانی بە ناوەکانی گوڵی مۆر، نیوەی خۆرێکی زەرد، ئەمێریکانا و کۆبەرهەمێکی چیرۆکی بە ناوی شتەکەی دەوری گەردنت و شانۆنامەیەکی بە ناوی بۆ خۆشەویستی بیافرا، هەروەها کۆمەڵێک شیعری لە سەرەتای دەستپێکی نووسینەکانی بڵاو کردوونەتەوە. چیماماندا بەردەوام وتاری ئەدەبی و کلتووری دەنووسێ و لە گۆڤار و ڕۆژنامە بەناوبانگەکانی وەک گاردیان و نیو یۆرک تایمز بڵاویان دەکاتەوە. ڕۆمانەکانی ڕەهەندی یونیڤێرسالی کۆی کردونەتەوە و لە ڕێگەی کارەکتەری ئەفریکاییدا ئاماژە بە دەیان کێشەی مرۆڤ دەدات، ئەمەش وای کردووە کە ڕۆمانەکانی بۆ زیاتر لە سی زمان لە جیهاندا وەربگێڕدرێن. چیماماندا سەرەڕای کاری ئەدەبی بە یەکێک لە چالاکوانە فێمینیستەکانی ئەفریکا دادەنرێت. لەماوەی پازدە ساڵی ڕابردوودا نووسینەکانی هەمیشە بژاردەی کۆتاییی خەڵاتە ئەدەبییە بەناوبانگەکان بوون و تا ئێستاش زیاتر لە دەیان خەڵات بە نووسینەکانی دراون. خوێنەر لە ڕێگەی چیمامانداوە لە کۆمەڵێک گرفت و ئازاری مرۆڤی ئەفریکایی بەگشتی و تاکی نایجیری تێدەگا، ئەمە سەرەڕای چەندان زانیاری لە سەر دیوە مێژوویییەکەی کیشوەری ئەفریکا لە ڕووی جەنگ و کێشە کلتوورییەکانەوە.\nلە ئەمێریکانادا کە نوێترین ڕۆمانییەتی و لە ساڵی ٢٠١٣ بڵاو بووەتەوە، چیرۆکی دوو هەرزەکار دەگێڕێتەوە کە لەبەر زەبروزەنگی دەسەڵاتی دیکتاتۆریی نایجیریا وڵات جێ دەهێڵن. ئیفێمێلو کە هەرزەکارێکی کچە بۆ خوێندن بەرەو ئەمەریکا دەڕوات و لەوێ ڕووبەڕووی دەیان کێشەی ڕەگەزپەرستی دەبێتەوە. دوای ئەویش ئابێنزا کە هەرزەکاڕێکی کوڕە دەیەوێ بچێتە ئەمەریکا بۆ لای ئیفێمێلو بەڵام دوای یازدەی سێپتێمبەر مامەڵەی ڤیزاکەی ڕەت دەکرێتەوە و ناچار بە ڕێگەی نایاسایی خۆی دەگەیەنێتە لەندەن. ئەویش تووشی دەیان کێشەی بێ ناسنامەیی و بێ دۆکۆمێنتی دەبێتەوە. دواتر ڕۆمانەکە بە چیرۆکی سەرکەوتووییی هەردووکیان بەردەوامی دەبێ، یەکەمیان وەک کارەکتەرێکی دیار بۆ بەرەنگاربوونەوەی ڕەگەزپەرستی لە ئەمەریکا و ئەوەی تریشیان دەگەڕێتەوە نایجیریا بۆ پەرەپێدانی دیموکراسی لەو وڵاتە. ئەمێریکانا بە یەکێک لە دە باشترین کتێبەکانی ساڵی ٢٠١٣ هەڵبژڕدراوە و براوەی چەند خەڵاتێکی ئەدەبییە لە ئەمەریکا و ئەفریکا.\nنیوەی خۆرێکی زەرد دووەم ڕۆمانی چیماماندایە و لە ساڵی ٢٠٠٦ بڵاو بووەتەوە، کە چیرۆکەکەی هەڵقوڵاوی شەڕی بیافرا–ناجیریایە، کە جەنگی ناوخۆی نایجیریایە لە نێوان نەتەوەکانی بیافرا و یۆروبا و هاوسا، کە ئەوەی کۆتایی موسڵمانن و یەکێکن لە گەورە نەتەوەکانی نایجیریا. کاتی ڕووداوەکانی ناو ڕۆمانەکە لەنێوان دوو زەمەن دان، ئەوانیش سەرەتای ساڵانی شەستەکانی سەدەی ڕابردوو، هەروەها ساڵانی نێوان ١٩٦٧-١٩٧٠ کە ساڵانی جەنگی ناوخۆیی ناجیریان. بە هۆی ئەم جەنگەوە زیاتر لە دوو ملیۆن کەس گیانیان لەدەست دا. ڕۆمانەکە ڕوویەکی تری سیاسەت و ناسنامەی پۆست–کۆلۆنیالی ئەفریکی و دەسەڵاتدارێتیی ئافرەت و ڕۆڵی میدیای ڕۆژئاوا و چەند کێشەیەکی تری تایبەت بە کلتووری کۆمەڵگە ئەفریکاییەکان پیشان دەدا.\nبە فۆڕمێکی گێڕانەوەیی سەرنجڕاکێش، چیماماندا بەسەرهاتی سێ کارەکتەر لە ناو ڕۆمانەکە بەیەکەوە دەبەستێتەوە. یەکەمیان ئوگۆ کە هەرزەکارێکی سێزدە ساڵانە و هەژارێکی گوندنشینە کە وەک خزمەتکار لە ماڵی مامۆستایەکی زانکۆ بە ناوی ئودینگبو کار دەکا. ئودینگبو یەکێکە لەوانەی کە بە پەرۆشەوە لە پشت شۆڕشە بۆ ڕووخاندنی دەسەڵاتی زۆرداری ئەو کاتەی نایجیریا و کۆتاییهێنان بە شەڕی ناوخۆ. دووەمیان ئۆلانایە کە پڕۆفیسۆرە لە بواری سایکۆلۆجی، خۆشەویستی ئودینگبویە، کە لە پێناویدا خۆشگوزەرانیی خۆی وەلا دەنێ و لە لاگۆسی پایتەختەوە بۆ شارۆچکەیەکی دوور هەموو شتێک بەجێ دەهێڵێ. سێیەمیان گەنجێکی کەمدووی ئینگلیزە بەناوی ڕیچارد کە خۆشەویست و گرفتاری خوشکە دووانەکەی ئۆلانایە.\nیەکێک لە وێنە سەرەکییەکانی ئەم ڕۆمانە بریتییە لە بەرپرسیارییەتیی ئەخلاقیی مرۆڤ. ڕۆمانەکە کاری لە سەر تێکچوون و ناشیرینبوونی بەرپرسیارییەتیی ئەخلاقیی مرۆیی کردووە؛ چیماماندا لێزانانە جەنگ و جیاوازیی نەتەوەیی و کێشەی ناسنامە و کۆتوبەندی دابونەریت دەکاتە هۆکارگەلی ڕوون لە پشت داڕمانە ئەخلاقییەکان. باشووری نایجیریا کە خەڵکانی ئیبۆ نیشتەجێی بوون و بە دەسەڵاتی زۆرداری ئەو کاتەی نایجیریا ڕازی نەبوون و لە هەوڵی بەدەستهێنانی سەربەخۆییی خۆیان بوون بەڵام ئەمە بووە هۆکاری قڕکردنی ئیبۆیییەکان. چیماماندا زۆر بە ڕوونی تیشک دەخاتە سەر نەمانی هیچ پرەنسیپێکی ئەخلاقی بۆ کوشتن و لەناوبردنی ئیبۆیییەکان، کە تێیدا جیاوازی ناکرێت لەنێوان گەورە و منداڵ و پەککەوتە و ژن. ڕۆمانەکە ئاماژە بەوە دەدا کە لەبەر ئەوەی هەموو ئەمانە نەتەوەیەک کۆیان دەکاتەوە بۆیە لە لایەن نەتەوەکانی ترەوە بە توندترین و دڕندەترین شێوە لەناو ببردرێن.\nچیرۆک وەک مێژوو، مێژوو وەک چیرۆک\nمێژوو و ئەدەب پەیوەندییەکی دانەبڕاویان لەگەڵ یەکتریدا هەیە. هەمیشە ئەو تێکستە ئەدەبیانەی کە هەڵقوڵاوی ڕووداوەکانی مێژوون دەروازەیەکی تر بۆ تێگەیشتن لە ڕووداوەکان بەتایبەتی و مێژوو بەگشتی دەکەنەوە، کە لەڕێگەی خەیاڵی نووسەرەوە مێژوو بە جۆرێکی تر خۆی دەنووسێتەوە. لە کۆتاییدا خودی تێکستە ئەدەبییەکەش دەبێت بە مێژوویەکی نووسراو. لە لایەکی تریشەوە بەشێک لە تێکستە ئەدەبییەکان دەبن بە مێژووی چاوەڕوانکراو کە ئەمە زیاتر پەیوەندی بە ئەدەبی دیستۆپی هەیە یان ئەو ئەدەبەی کە زیاتر کار لە سەر پێشبینی دەکا. چیماماندا بە زمانێکی ئیستاتیکی و گێڕانەوەیەک کە زیاتر لە خەیاڵ دەچێ مێژووی شەڕی ناوخۆی نایجیریا دەکاتە تێکستێکی ئەدەبی، کە بە دوو ئاڕاستەی جیاواز کاری لە سەر پەیوەندی نێوان مێژوو و ئەدەب کردووە. بە جۆرێک کە دەتوانم بڵێم بۆ تێگەیشتن لە مێژووی ئەم شەڕە، ڕۆمانەکەی چیماماندا کۆمەکێکی باشی خوێنەر دەکا. لە هەمان کاتدا دروستکردنی کارەکتەرەکان و پەیوەندیی لەنێوانیاندا و شێوازی گێڕانەوەی ڕۆمانەکە بەڵگەی تێکستێکی نایابی ئەدەبین کە مێژوو لە گێرانەوەیەکی سادەوە دەگۆڕێت بۆ گێڕانەوەیەک کە خوێنەر پەلکێشی دێڕ بە دێڕەکانی دەکا. مێژوو لەناو ئەو ڕۆمانەدا هەر پەیوەست نییە بە ناسنامەی نەتەوە و کۆلۆنیالیزم و ژمارەی قوربانیان و جموجۆڵە سیاسییەکان، بەڵکو مێژووی پەیوەندیی خۆشەویستی و وەفاداریی مرۆڤە لە سەردەمی جەنگ و کاولکارییدا. لە وەڵامی پرسیارێکدا کە بۆچی دەربارەی شەڕی بیافرا ڕۆمانی نووسیوە، چیماماندا دەڵێت: “بۆیە ئەم ڕۆمانەم نووسی چونکە ویستم لە کتێبێکدا دەربارەی جەنگ و خۆشەویستی بدوێم، چونکە من لە سێبەری بیافرا گەورە بووم، چونکە باپیرانم لەم جەنگەدا لەدەست داون، چونکە ویستم بە هۆی مێژوومەوە مانایەک ببەخشمە ئێستام، چونکە باوکم فرمێسکی لەچاوەکانی هاتەخوار کاتێک باسی لەدەستدانی باوکی کرد، هێشتا دایکم ناتوانێی بە تەواوی دەربارەی مردنی باوکی لە کەمپی ئاوارەکان قسە بکا، چونکە پاشماوەی دڕندەیی کۆلۆنیالیزم توڕەم دەکا.”*\nفێمێنیزم و کۆمەڵگەی نایجیری\nچیماماندا سەرەڕای کارکردنی لە بواری ئەکادیمی و ئەدەبیدا، وەک یەکێک لە فێمێنیستە چالاکەکان ناسراوە. سەرەڕای ئاماژەپێدان بە کێشەکانی مێینە لە ناو ڕۆمان و چیرۆکەکانی، چیماماندا چەند وتارێکیشی لە سەر فێمێنیزم هەیە کە دیارترینیان بە ناوی پێویستە هەموومان فێمێنیست بینە. لە نیوەی خۆرێکی زەردیشدا کێشەی ئافرەتی نایجیری یەکێکە لە بابەتە سەرەکییەکانی ڕۆمانەکە و چیماماندا لە رێگەی کارەکتەرە مێیەکانییەوە، کە زۆربەیان کەسایەتی بە‌هێزیان هەیە، پەنجە دەخاتە سەر چەند برینێک کە مێینەی نایجیری پێیەوەی دەناڵێنێت، کە ئەمە بەگشتی کێشەی بەشێکی زۆری کۆمەڵگەی ئەفریکییە. ئۆلانا کە لە بنەماڵەیەکی چینیی بەرزە و ئازادیی تەواوی هەیە، لە لایەن دایکی خۆشەویستەکەیەوە پەسەند نییە و بەردەوام هەوڵ دەدا لە کوڕەکەی دووری بخاتەوە. ئەمەش لە ژێر کاریگەریی دابونەریتی دایکی خۆشەویستەکەی کە ناڕازیبوو لە سەر ئەوەی کە ئەوان بە ڕەسمی هاوسەرگیریان نەکردووە، هەروەها پێی وا بوو ئەو ئازادییەی کە ئۆلانا هەیەتی لەگەڵ ئەواندا ناگونجێت، ئەمە سەرەڕای خوێندەواری و پسپۆریی ئۆلانا کە دایکی ئودینگبو پێی وا بوو ئەمە گۆڕانکارییە ل ەناو دابونەریتەکەیان ئەمەش لەبەر ئەوەی کە ئافرەت بە هۆیەوە ڕۆڵی تر لە ناو کۆمەڵگە وەردەگرێت و لە ئەرکەکانی ماڵ دوور دەکەوێتەوە. هەر بۆیە دایکی ئودینگبو پلانی ئەوە دادەنێت کە کوڕەکەی لەگەڵ ئامالا بخەوێت کە کچێکی گوندنشینە و خزمەتکاری خۆیەتی، ئەمەش بۆ ئەوەی ئامالا منداڵ دروست بکات و پەیوەندیی نێوان ئۆلانا و ئودینگبو بەو هۆیەوە تێک بچێت. بەڵام دوای ئەوەی کە منداڵەکە کچ دەبێت، دایکی ئودینگبو وەری ناگرێت و دەنێرێت بۆ ئودینگبو و ئۆلانا کە ئەمەش دووبارە جۆرێکە لە کەم سەیرکردنی مێینە. تاکو ئێستاش لە زۆرێک لە کۆمەڵگە ئەفریکی و ڕۆژهەڵاتییەکاندا حەزی هەبوونی کوڕ لە کچ زیاترە، کە ئەمەش داخراوی و تێنەگەیشتن لە ماف و یەکسانیی نێر و مێ هۆکاری سەرەکی ئەو کۆمەڵگەیانەن. چیماماندا دەیەوێت لە ڕێگەی فێمێنیستێکەوە ئاماژە بە هێزی کارکردنی مێینە بدا بۆ بەرەنگاربوونەوەیەی هەموو ئەو کێشانەی ڕووبەڕووی مێینە دەبنە. ئەمەش دوای ئەوەی خۆی منداڵەکە زۆر بە پەرۆشەوە دەگرێتە ئەستۆ. ئەمە سەرەڕای نیشاندانی هێزی مێینە چ لە ڕێگەی ئۆلانا یان پورەکەی ئێفێکا لە بەرەنگاربوونەوەی جەنگ و هەموو ئەو نەهامەتییانەی کە تووشیان دەبێت، هەروەها هاوکاریکردن و پاڵپشتیکردنی ئۆلانا بۆ خوشکەکە لە یارمەتیدانی ئاوارەکان لە ئۆرلو. چیماماندا بە وردی کاری لە سەر ڕوانبینیی فێمێنیزمی کردووە بۆ هەر یەک لە چینە جیاوازەکانی کۆمەڵگەی نایجیری، کە نموونەی ئۆلانا وەک خوێندەوارێک لە بنەماڵەیەکی چینیی بەرز و ئێفێکا وەک ژنێک لە چینی کرێکار. ئەمەش ڕەنگدانەوەی فرەنەتەوەیی و فرەکلتووریی و جیاوازیی ئایینی لە کۆمەڵگەی نایجیرییدا کە هەمیشە ململانێ سیاسی و ئایینی و کلتوورییەکان بوونەتە بەشێکی سەرەکی لە قوربانیدان بە مێینە لە ڕووی پێندانی ماف و توندوتیژی بەرانبەریان. ئەمەش هۆکارێکی ڕوونە لە دروستکردنی کەسایەتیی جیاواز لەناو ڕەگەزی مێینەدا.\nکێشەی ناسنامە و میدیای ڕۆژئاوا\nیەکێکی تر لە بابەتە گرینگەکانی ئەم رۆمانە بریتییە لە کێشەی شوناس. چیماماندا لە ڕێگەی هەمەجۆری کارەکتەرەکانییەوە لە ڕووی پێگەی کۆمەڵایەتی و نەتەوەی و ئایینییەوە ئاماژە بە شوناسی مرۆڤ دەکا وەک کێشەیەک لە سەردەمی جەنگ و داگیرکارییدا. کاریگەریی کۆلۆنیالیزمی بەریتانی لە سەر تاکی نایجیری بە شێوەیەکی گشتی بابەتی سەرەتایی کێشەی ناسنامەیە، ئەمەش بە هۆی بەریەکەوتنی دوو کولتووری جیاواز، کلتوورێکی ڕۆژئاوایی کە لەڕێگەی داگیرکارییەوە دەیەوێت بچێتە ناو کلتوورێکی ئەفریکی فرەنەتەوەیی و فرەبیروباوەڕی ئایینی. دواتر چیماماندا کێشەی ناسنامە دەبەستێتەوە بە شەڕی ناوخۆی نایجیریا، نەوەکانی سەر یەک خاک کە ڕەنگ و کلتوور و چەندان شتی تر کۆی کردوونەوەتەوە، لە هەوڵی سڕینەوە و لەناوبردنی ناسنامەی یەکترین، هەروەها ڕۆمانەکە ئاماژەیەکی کورت بە ڕۆڵی میدیای ڕۆژئاوا لە سەردەمی شەڕی ناوخۆدا دەدا، کاتێک ڕیچارد چاوی دەکەوێت بە یەکێک لە ڕۆژنامەنووسە بیانییەکان، دەیەوێت دەربارەی گەیاندنی ئەو هەموو کوشتار و وێرانکارییە بە جیهان زانیاری وەربگرێت. بەڵام ڕۆژنامەنووسەکە دەربارەی کوشتنی یەک سپی پێست قسە دەکات، ئەمە لە کاتێکدا ڕۆژانە هەزاران خەڵکی ڕەش پێست گیان لەدەست دەدەن. چیماماندا ناڕاستەوخۆ ئاماژە بە خراپیی ڕۆڵی میدیای ڕۆژئاوا لە گەیاندنی ڕاستییەکانی جەنگ دەدا.\nپەیامی چیماماندا لەم ڕۆمانەدا خۆی لەیەک بازنەدا ناگرێتەوە، بەڵام بە شێوەیەکی گشتی هەموو ئاڕاستەکانی ڕۆمانەکە خوێنەر دەگەیەنێتە پەیامێک کە تێیدا هەستکردن بە دڕندەییی مرۆڤە لە کاتی جەنگدا و نەمانی هیچ پرەنسیپێکی مرۆڤایەتی بە هۆی شەڕ و خوێنڕشتنەوە. دوای ساڵێک لە بڵاوبوونەوەی، نیوەی خۆرێکی زەرد خەڵاتی ئۆرەنج پرایز بۆ ساڵی ٢٠٠٧ وەردەگرێت. ئەمە سەرەڕای چەندان خەڵاتی تری ئەدەبی لە ئەمەریکا و ئەوروپا و ئەفریکا. هەروەها ڕۆمانەکە بەهەمان ناونیشان لە ساڵی ٢٠١٣ کرا بە فیلم، کە دواتر بە یەکێک لە فیلمە سەرکەوتووەکان لەسەر کۆمەڵگی نایجیری و شەڕی بیافرا ناسرا.\n*سەرچاوەی ئەم دیمانەیە و زانیارییەکانی تر لە سەر نووسەر و بەرهەمەکانی، لە پێگەی فەڕمی نووسەر وەرگیروان\nAdichie, Chimamanda. Half of a Yellow Sun. Lagos: Farafina, 2006.\nئەم بابەتە لە ژمارە ٢٣٠ـی گۆڤاری ڕامان بڵاو بووەتەوە\nAferica, Goran Rasul,


10 راستی دەربارەی بەرزی فشاری خوێن\n1-بەرزە فشاری خوێن (زەغتی خوێن) نەخۆشیەکی زۆر بلاوە نزیکەی ١.٤ بلیۆن کەس لە سەرانسەری جیھان کێشەی بەرزە فشاری خوێنیان ھەیە، ژمارەیەکی بەرچاوی تووشبوان لە ولاتە ھەژارەکانن . بە شێوەیەکی گشتی لە ھەر چوار پیاو و لە ھەر پێنج ژن یەکێکیان کێشەی بەرزە فشاری خوێنیان ھەیە. ھەر کەسێک فشاری خوێنی ١٤٠/٩٠ ( لە کوردستان بە ١٤/٩ دەناسرێت ) یان زیاتر بێت ئەوە دەگەیەنێت، کە بەرزە فشاری خوێنی ھەیە. لەم حالەتەدا وا باشترە سەردانی دکتۆر بکات، بۆ ئەوەی دلنیا بێتەوە و ئەگەر پێویست بکات چارەسەر وەرگرێت. ھەندێک له ناوەندە زانستیەکان لەو باوەڕەدان، کە پێویسته رێژه‌ی ١٣٠/٨٠ وەک بەرزە فشاری خوێن دابنرێت و نەخۆش دەبێت گۆرانکاری لە ژیانی بکات .\n2- بەرزە فشاری خوێن یەکێکە لە ھۆکارە سەرەکیەکانی نەخۆشیەکانی دڵ و خوێنبەرەکان و دەبێتە ھۆی جەلتەی دڵ و مێشک ، یاخود خوێن بەربوونی خوێنبەرەکانی مێشک ، ئه‌گه‌ر له‌كاتی خۆیدا نەخۆش چاره‌سه‌ری وه‌رنه‌گرێت، له ئاینده‌دا دەبێتە ھۆی پەککەوتن و سستبوونی دڵ و گورچیلەکان ، هه‌ندێک جار ده‌بیته هۆی خوێن بەربوون لە خوێن بەرەکانی چاو و کاریگەری نێگەتیڤی لەسەر تۆڕی چاو و دەماری چاو دەبێت .\n4-لە زۆربەی حالەتەکاندا ھۆکاری سەرەکی بەرزی فشاری خوێن دیار نیە ( Essential Hypertension)، بەلام ئه‌وه دەزانین، کە چوونە ناو تەمەن و رەقبوونی خوێنبەرەکان دەبنە ھۆی بەرزی فشاری خوێن . ھۆکاری بۆماوەیش رۆلی خۆی ھەیە، بۆیه ئه‌گه‌ر كه‌سێك له خێزانێكدا بێت، كه فشاری خوێنیان هه‌یه، ئه‌گه‌ری تووشبوونی له خه‌ڵكانی تر زۆرتره. له‌پاڵ ئه‌مانه کۆمەلێک ھۆکاری تر ھەن، کە ئەگەری بەرزە فشاری خوێن زیاد دەکەن، وەک بەکارھێنانی بڕێکی زۆر لە خوێ ، خواردنەوەی ئەلکھول ، جگەرە کێشان ، قەلەوی و وەرزش نەکردن.\n8- ئه‌وانه‌ی به‌رزه فشاری خوێن یاخود هه‌ر نه‌خۆشیه‌كی تری درێژخایه‌نیان هه‌یه، باشتر وایە لە ژێر چاودێری یەک پزیشک چارەسەر وەرگرن . به‌رله‌وه‌ی نەخۆش سه‌ردانی دكتۆر بكات به‌چه‌ند هه‌فته‌یه‌ك، وا باشە له‌كاتی جیاوازدا چه‌ند جارێك فشاری خوێنی خۆی لە مالەوە بكات ، بۆ ئەوەی دكتۆر بتوانێت به‌ئاسانی بڕیار له‌سه‌ر ھەر گۆرانکاریەکی پێویست بدات . بە ھەمان شێوە ده‌بێت نەخۆش لیستی ئه‌و ده‌رمانانه‌ی لابێت کە بەکار دەھێنێت ، ئەو کەسانەی بە تەمەنن و خوێندەواریان نیە ، ئەندامێکی خێزانەکەیان دەبێت ئەو ئەرکە بگرنە ئەستۆ .لێکۆلینەوەکان وا نیشان ئەدەن کە نیوەی ئەو کەسانەی بەرزە فشاری خوێنیان ھەیە لە ژێر کۆنترۆڵدا نین، ئه‌وانه‌ن، كه چاره‌سه‌ریه‌كه‌یان به ته‌واوی وه‌رناگرن و له‌كاتی پێویستدا سه‌ردانی دكتۆر ناكه‌ن . دەبێت ئەوە بزانین کە ھەندێک نەخۆش پێویستی بە چەند دەرمانێکە لە گروپی جیاواز بۆ ئەوەی بەرزە فشاری خوێن کۆنترۆل بکرێت.\nدکتۆر عارف گۆران- پسپۆر و ڕاوێژکاری ھەناو


خۆشەویستی و دەرکەوتە سەیروسەمەرەکانی\n6/3/2021 06:05 PM\n"ڤیکتۆریا پۆستویوتووئا"ـی تەمەن 28 ساڵ "ئەلەکساندر کادلی"ـی تەمەن 33 ساڵ لە رۆژی ڤالێنتایندا بڕیاریان دا هەرگیز لە یەک جیا نەبنەوە و بۆ ئەم مەبەستە دەستیان بە زنجیر لە یەک گرێداوە. ئەم دوو خۆشەویستە بەڵێنیان دابوو ماوەی 3 مانگ ئەم زنجیرە لە دەستیاندا بێت بەڵام زنجیرەکە دەستی ڤیکتۆریای تووشی زیان کردووە و هەر بۆیە ناچار بوون سەردانی نەخۆشخانە بکەن.\nبەرکەوتنی دەست لەگەڵ کانزا لەم ماوەیەدا دەستی ڤیکتۆریای سووتاندبوو و قورسی زنجیرەکە پێکهاتەی پێست و گۆشتی بەشێک لە دەستی ئەم خاتوونەی لەگەل زیان رووبەڕوو کردووەتەوە. لەلایەکی دیکەوە ئەم دوو خۆشەویستە دەڵێن کاتێک دەستیان بە زنجیر لە یەک گرێدرابوو هیچ کێشەیەکایان بۆ راپەڕاندنی کاروباری رۆژانە نەبووە؛ هەر لە لێخوڕینی ئۆتۆمبێلەوە هەتا شوردنی قاپ و قاچاغ.\nکێشەی سەرەکیی ئەوان بەکارهێنانی توالێت لە رێستۆرانت و شوێنە گەشتییەکانە. ڤیکتۆریا لەسەر بەکارهێنانی توالێتی ژنانە جەخت دەکاتەوە بەڵام ئەوەی کە هاوسەرەکەی لەگەڵدا بێت ناڕەزایی ژنانی لێدەکەوێتەوە. ئەلەکساندر دەڵێ بەستنی دەستەکان بە زنجیر بیرۆکەی ئەو بووە چونکە دەڵێ دەزگیرانەکەی لەسەر مشتومڕێکی بچووک لێی دەتۆرا و جێی دەهیشت.\nئەلەکساندر دەڵێ: «هەر بە گاڵتە گوتم تۆ لە خۆم گرێ دەدەم و دواجار ئەم کارەمان ئەنجامدا. ڤیکتۆریا سەرەتا هاوڕا نەبوو بەڵام دواتر بیرۆکەکەی منی قەبووڵ کردم». ئەو زنجیرەی دەستی ڤیکتۆریا و ئەلەکساندری لە یەک گرێداوە لەحیم کراوە و بۆ ئەوەی بکرێتەوە پێویستە هێزەکانی فریاکەوتن یارمەتیان بدەن!


هه‌رێمی کوردستان خاڵه سنوورییه‌کانی راده‌ستی عێراق ده‌کات - Mehr News Agency\n9 berfanbarê 2017 - 10:04\nNews Code 15081\nبه لیژنه‌ی هاوبه‌ش ئیداره ده‌کرێت؛\nهه‌رێمی کوردستان خاڵه سنوورییه‌کانی راده‌ستی عێراق ده‌کات\nھەرێمی کوردستان ئامادەیی نیشان دەدات خاڵە سنورییەکان ڕادەستی حکومەتی عێراق بکات.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی هه‌واڵی مێهر، شاخەوان بەکر سەرپەرشتیاری مەرزی نێودەوڵەتی باشماخ بەSNNی ڕاگەیاند: "حکومەتی ھەرێم و وەزارەتی دارایی لیژنەیەکی تایبەتیان پێکھێناوە بۆ چۆنێتی بەڕێوەبەردنی خاڵە سنوریەکان لەلایەن ھەرێم و بەغدا کە لەمادەی ١١٤ی دەستوری عێراقدا ئاماژەی پێکراوە".\nوتیشی: "ئەگەر شێوازی بەڕێوەبەردنی خاڵەسنوریەکان یەکلابکرێتەوە بەتاییەت ئەوەی کە حکومەتی عێراق داوایدەکات، بەدڵنیاییەوە ئەرکی دابینکردنی شایستە داراییەکان و موچەی کارمەندانی دەروازەکانیش دەکەوێتە ئەستۆی حکومەتی عێراق".\nئاماژەی بەوەشدا، جگەلەوەش بەشێکی زۆری دامەزراوەکانی دیکەی ھەرێم لەئەستۆی حکومەتی عێراق دەبێت بەو مەرجەی ڕێککەوتنی کۆتایی لەبارەی بەڕێوەبردنی خاڵە سنوریەکانەوە بکرێت.\nسەرپەرشتیاری مەرزی نێودەوڵەتی باشماخ ئەوەشی نەشاردەوە، تائێستا بەنوسراوی ڕەسمی ھیچ بڕیارێکیان بەدەستنەگەیشتوە کە تایبەتبێت بەدابینکردنی موچەی کارمەندی مەرزەکان لەلایەن بەغداوە.\nئەوەشی وت: "بەگوێرەی ئەو زانیاریانەی بەدەستمانگەیشتوە ھەرێم ئامادەیی نیشانداوە داواکاریەکەی حکومەتی عێراق جێبەجێکات سەبارەت بەڕادەستکردنی خاڵە سنوریەکان".\nلێدوانی سەرپەرشتیاری مەرزی نێودەوڵەتی باشماخ لەکاتێکدایە، ئێوارەی ڕۆژی چوارشەممە سەعد حەدیسی وتەبێژی ڕەسمیی حکومەتی عێراق ھۆکاری ڕێکنەکەوتنی عێراق و ھەرێمی گەڕاندەوە بۆ ئەوەی تائێستا ھەرێم خاڵە سنوریەکانی ڕادەستی حکومەتی عێراق نەکردوە.


کوشتنی 70 کەس، گرتنی 216 کەس و ئێعدامی 14 زیندانیی کورد لە سێ مانگی هاوین‌دا – چاونیوز\n9ی تشرینی یه‌كه‌می , 2019\tبەڵگە و دۆکیومێنت, هەواڵ, وتار ناردنی کۆمێنت 722 جار سەردانی ئەو بابەتە کراوە\n(ڕاپۆرتی پێشێلکردنی مافی مرۆڤ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان له سێ مانگی هاوینی ١٣٩٨ی هەتاویدا)\nلە ماوەی سێ مانگی هاوینی ئەمساڵدا (١٣٩٨ی هەتاوی) زیاتر لە ۳۶۰ حاڵەتی زبری پێشێلکردنی مافی مرۆڤ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان ڕووی داوە کە ناوەندی مافی مرۆڤ بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان تۆماری کردوون.\nهێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران لە سەردەشت و مەهاباد و لە دوو کردەوەی تێرۆریستیدا چوار لاوی کوردیان بە تۆمەتی ئەندامەتیی حیزبی دێموکراتی کوردستان کوشت. شەوی سێشەممە لەسەر چوارشەممە، ۶ی خەرمانان لە گوندی “قەلەڕەش”ی سەردەشت دوو ئەندامی حیزبی دێموکرات بە ناوەکانی ئیبراهیم عەزیزپوور و عەلی بایزپەروەر کەوتنە بەر ڕەهێڵەی چەکە سووک و نیوەقورسەکانی کۆماری ئیسلامی و گیانیان لەدەست دا. ڕۆژی هەینی ۸ی خەرمانانیش دوو لاوی دیکەی کورد لە گوندی “حەسەن چەپ”ی مەهاباد بە ناوەکانی سادق دێهکوردی و بایز ڕەسووڵی؛ هەر بە تاوانە و بێ ئەوەی چەکیان پێبی، کەوتنە بەر دەستڕێژ و کوژران.\nهەروەها به‌پێی بانکی زانیاریی ناوه‌ندی مافی مرۆڤ بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان له سێ مانگی هاوینی ئه‌م ساڵدا هێزه‌کانی کۆماری ئیسلامی له کوردستان لانیکەم ۶۶ كۆڵبه‌ر و کاسبکاری کوردیان داوه‌ته به‌ر ڕه‌هێڵه‌ی چه‌که‌کانیان. له‌و کۆمه‌ڵکوژییه‌دا ۱۹ کۆڵبەر و کاسبکاری کورد بە تەقەی ڕاستەوخۆ کوژراون و ۴۷ که‌سیش بریندار بوون. کوژران و برینداربوونی ۶۶ کۆڵبەر و کاسبکار لەو سێ مانگە لە حاڵێکدایە کە لە سێ مانگەی وەرزی بەهاریشدا ۵۶ کۆڵبەر و کاسبکار بە تەقەی هێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامی کوژرابوون و بریندار بوون. بەوەش ژمارەی ئەو کەسانەی لە سەرەتای ئەمساڵەوە بەهۆی سیاسەتی دوژمنکارانەی کۆماری ئیسلامی گیانیان لە پێناو پارووە نانێک داناوە، گەیوەتە ۱۲۲ کەس کە ۴۳ کەسیان کوژراون و ۷۹ کەسیش بریندار بوون.\nلە ماوەی ئەو سێ مانگەدا ئەوەندەی زاندراوە ۱۴ زیندانیی کورد له زیندانه‌کانی ئێراندا له سێداره دراون کە لە سۆنگه‌ی تاوانه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانه‌وه ده‌زگای قه‌زایی  بڕیاری ئێعدامی بەسەردا سەپاندوون. دەزگای قەزایی کۆماری ئیسلامی لە ماوەی سێ مانگی بەهاری ئەمساڵیشدا لانیکەم ۷ بەندکراوی کوردی کە بە تاوانی کوشتنی بەئانقەست حوکمی ئێعدامیان بەسەردا سەپابوو، لە زیندانەکانی سنە، کرماشان، زەنجان و مەراغە و زەنجاندا لە دار دابوو. بەوەش ژمارەی ئەم زیندانییە کوردانەی لە سەرەتای ئەمساڵەوە تا ئێستا لە دار دراون، گەیوەتە ۲۱ کەس. جێی بیرهێنانەوەیە دەزگای قەزایی کۆماری ئیسلامی ساڵی ڕابردووش لانیکەم ۴۹ زیندانیی کوردی لە دار دابوو کە به‌پێی ڕێژه‌ی حه‌شیمه‌تی کورد له ئێران و ئاماری ئێعدامه‌کان له‌و وڵاته، دەبینین له‌و بوارەی پێشێلکردنی مافی مرۆڤیشدا کورد هه‌ر به‌شی شێری به‌رکه‌وتوه.\nتەقینەوەی مینی چێندراو لەلایەن کۆماری ئیسلامی لە وەرزی هاوینی ئەمساڵیشدا لانیکه‌م ۹ قوربانیی لێکەوتەوە که ناوه‌ندی مافی مرۆڤ شوناسی ۲ که‌س له‌وانی ئاشکرا کردوه کە بەهۆی تەقینەوەی مین لاقیان پەڕیوە. لە ماوەی سێ مانگی سەرەتای ساڵیش‌دا تەقینەوەی مین لە کوردستان زیاتر لە ۱۴ قوربانیی وەرگرتبوو کە ناوەندی مافی مرۆڤی ڕۆژهەڵاتی کوردستان شوناسی ۸ کەس لەوانی ئاشکرا کردبوو. لەو ۸ قوربانییەی تەقینەوەی مین کە ناویان ئاشکرا کرابوو یەک کەسیان گیانیان لە دەست دابوو و ۷ کەسیش بریندار بوون. بەو پێیە ژمارەی ئەو کەسانەی بەهۆی تەقینەوەی مین لە ماوەی شەش مانگی ڕابردوودا لە کوردستان کوژراون و بریندار بوون و بە ناو و شوناسیان زاندراوە، ۱۰ کەس بووە. جێی بیرهێنانەوەیە کە تەقینەوەی مین لە ساڵی ڕابردووشدا لانیکەم ۴۸ قوربانیی وەرگرتبوو کە لەو ۴۸ کەسە ۳۷ کەسیان بریندار و نقوستان ببوون و ۱۱ کەسیشیان گیانیان لەدەست دابوو.\nده‌زگا ئه‌منیه‌تییه‌کانی کۆماری ئیسلامیش له کوردستان له ماوه‌ی ئه‌و سێ مانگەی هاوین‌دا ئه‌وه‌نده‌ی زاندراوە، لانیکه‌م ۲۱۶ که‌سیان به تۆمه‌تی چالاکیی سیاسی و هاوکاریکردنی حیزبه کوردییه‌کانی دژبه‌ری کۆماری ئیسلامی قۆڵبه‌ست کردوه. ژماره‌یه‌ک له‌و گیراوانه تا کاتی دادگایی کردنیان به بارمته‌ی قورس ئازاد کراون و لانیکه‌م ۵۸ که‌س له‌وانه دوای به‌ناو دادگایی کرانیان سزای لە ۳ مانگ زیندان‌ڕا تا ۱۱ ساڵ زیندانیان به سه‌ر دا سه‌پاوه و سەرجەم ئەو ۵۸ کەسە بە ۲۱۱۷ مانگ (پتر لە ۱۷۴ ساڵ) زیندان مەحکووم کراون. جیا لە گرتنی ۲۱۶ کەس و حوکمدانی ۵۸ کەس و سزادانیان بە ۲۱۱۷ مانگ زیندانی، ۵ زیندانیی کوردیش لە زینداندا بەهۆی کەمتەرخەمی لە پێڕاگەیشتنی پزیشکی یان لەژێر ئەشکەنجەدا گیانیان لەدەست داوە. لەو پێنج کەسە سێ کەسیان بە ناوەکانی “داریوش کەنگرلوو”، “ئەحمەد ئاموختە” و “نەوبەخت سەحرایی” لە زیندانی ناوەندیی ورمێ گیانیان لەدەست داوە، “مووسا فاتحی” لە زیندانی ناوەندیی سنەدا گیانی لە دەست داوە و بەهمەن مرادی، کاسبکاری خەڵکی دێولان دوای دەسبەسەرکرانی لە ژێر ئەشکەنجەدا گیانی لێ ئەستێندراوە.\nهەر لەو ماوەیەدا زیاتر لە ۶۸ کرێکاری کورد لە کوردستان و ناوچەکانی دیکەی ئێران بوونەتە قوربانیی ڕووداوی کار کە ۲۰ کەس لەوان بەهۆی جۆراوجۆری وەک بەربوونەوە لە بەرزایی و بڕق گرتوویی و … گیانیان لە دەست داوە. بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەش کە لە سێ مانگی بەهاردا ۸ کرێکاری کورد بەهۆی ڕووداوی کار گیانیان لەدەست دابوو، ژمارەی ئەو کەسانەی لە سەرەتای ئەمساڵەوە بەهۆی ڕووداوی کار گیانیان لەدەست داوە گەیشتتووەتە ۲۸ کەس.\nئاماری خۆکوژییەکانیش لە کوردستان بەهۆی پەرەسەندنی خەمۆکی و قەیرانەکانی بێکاری و ئابووری هەروەها؛ کەمتەرخەمیی دامودەزگا دەوڵەتی و حکومییەکانەوە لە ماوەی ئەو سێ مانگەی هاویندا پڕ دیار و بەرچاو بوو. لە ماوەی ئەو سێ مانگەدا هەر نەبێ ۱۰۰ کەس لە کوردستان خۆیان کوشتووە کە ناوەندی مافی مرۆڤی ڕۆژهەڵاتی کوردستان شوناسی ۸۷ کەس لەوانی بە ڕوونی تۆمار کردوە. ناوەندی مافی مرۆڤی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە وەرزی بەهاریش‌دا ئاماری گیانلەدەستدانی ۷۲ کەس بەهۆی خوکوشتنی ڕاگەیاندبوو و بەوەش ژمارەی ئەم کەسانەی لە شەش مانگی یەکەمی ئەمساڵدا خۆیان کوشتووە، لانیکەم\n۱۴۹ کەس بووە. شایانی باسە لە ساڵی ڕابردووشدا لانیکەم ۱۷۰ کەس لەو سەدان کەسەی هەوڵی خۆکوشتنیان دابوو، بەداخەوە هەوڵەکانیان سەرکەوتوو ببوو کە ۶۲ کەسیان پیاو و ۱۰۸ کەسیان ژن بوون.\nی خشته‌ی پێشێلکارییه‌کانی مافی مرۆڤ له کوردستان به هۆی کۆماری ئیسلامی له ۳ مانگی هاوینی ١٣٩٨


لە چەمچەماڵ تۆمەتبارێك لە كاتی بردنی بۆ دادگا هەوڵی هەڵاتنی دا، بەڵام هەوڵەکەی سەرینەگرت و لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەستگیرکرایەوە.\nسەرچاوەیەك لە دادگای چەمچەماڵ بە تۆڕی میدیایی ئێستای ڕاگەیاند، “تاوانبارەکە ناوی (ئ.ح.ف) پێشتر پیشەی پۆلیس بووە، بەتۆمەتی ڕێگری و سەرانەسەندن و دانانی بازگەی نایاسایی لە دەرەوەی سنووری چەمچەماڵ بانگهێشتی دادگا کراوە”.\nهاوكات ڕەمک ڕەمەزان، قائیمقامی چەمچەماڵ، بە تۆڕی میدیایی ئێستای ڕاگەیاند، “تۆمەتبارەكە بە پێی ماددەی 441 لە یاسای سزادانی عێراقی هێنرابووە بەردەم دادوەر، ئەویش هەوڵی ڕاکردنی داوە، بەڵام هەوڵەکەی سەری نەگرتووە”.\nجەختی لەوەشكردەوە، هێزەکانی ئاسایش و پۆلیس تۆمەتبارەكەیان دەستگیركردووە و لە ئێستادا دەستبەسەرە و لێکۆڵینەوەی لەگەڵ لێدەكرێت.\nفڕۆكەكانی توركیا ناوچەیەكی شیلادزێیان بۆردومانكرد\nلەلایەن فڕۆكەكانی توركیاوە چیایەكی ناحیەی شیلادزێ بۆردومان كرا، دوابەدوای هێرشەكەش فڕۆكەكان لە فڕین بە ئاسمانی ناوچەكەدا بەردەوامن. پەیامنێرمان…\nزانكۆی سلێمانی تا یەكشەممە خوێندن ڕادەگرێت\nئەنجومەنی زانكۆی سلێمانی بڕیاریدا خوێندن بۆ ماوەی دوو ڕۆژ ڕابگرێت، یاریدەدەری سەرۆكی زانكۆ دەڵێت، یەكشەممەی داهاتوو دەوام دەستپێدەكاتەوە.…\nۆلیسی سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، دوو منداڵ ماوەی زیاتر لە دوو مانگە لە لە شاری سلێمانی دۆزراونەتەوە و كەس سۆراخی…\nبوونی دەڵاڵ لە دادگاکانی هەولێر بۆ مەبەستی وەرگرتنی بەرتیل لەبەرامبەر هەرکارێک کە هاوڵاتییان لە دادگاکاندا هەیانە ماوەی هەفتەیەکە…


بۆ روونكردنەوەی ئەم تایتڵەی سەرەوە، دەخوازم دەستپێكی گوتارەكەم چەند پرسیارێكی روون و سادەبێت. ئایا كەركوك دڵ و قودسی كوردستان نیە؟ ئایا كەركوك بەشێك نیە لەخاكی كوردستان؟ ئایا دانیشتوانە رەسەنەكانی شاری كەركوك، بەجیاوازی ئەتنی و ئاین و ئاینزاكانیانەوە، بەهاونیشتیمانی كوردستان نازانن؟ ئایا ناخوازن داهاتی نەوتی كەركوك ببێت بەپایەیەكی گرنگی بەهێزكردنی ژێرخانی ئابووری كوردستان؟ ئایا ئەو هەموو خەبات و قوربانیدانەی كوردانی كەركوك لەپێناو پرسی كورد، نادیدەدەگرن؟ ئایا ناتانەوێ دان بەكوردستانی بوونی كەركوك بنێن؟ ئەمانە و گەلێك پرسیاری دیكەی هاوچەشن، ئاراستەی سەركردایەتی گشت حزبە كوردستانیەكان دەكەم.\nدەبێت وەڵامیان چیبێت بۆ ئەم پرسیارانە؟ بێگومان وەڵامی هەرهەموویان ئەرێنی نیە. بەڵام چۆن ئەرێنیەك؟! مەخابن من پێموایە هەروەك چۆن تیمساح لەكاتی جوینی لاشەی نێچیرەكەیدا فرمێسك دەڕێژێت، ئەمانیش هەربەوچەشنە فرمێسك بۆ كەركوك دەڕێژن. دیارە بەڵگەشم بۆ راستی و دروستی ئەم بۆچوونەم، ئەم رێكەوتنە بەرژوەندخوازانەی حزبە كوردستانیەكانە كە هەنوكە لە هەولێر و سلێمانی دەگوزەرێن.\nهەڵوێستەكانی حزبە كوردستانیەكان سەبارەت بەدۆزی كەركوك هێندە روونە گەر بەسەرپێییش بڕوانینە سەودا سیاسیەكانیان سەبارەت بەكەركوك، دەبینین كە هەردەم موزایەدەی سیاسی سەبارەت بە چارەنوسی كەركوك مانشێتی سەرەكی راگەیاندنەكانیانە.\nلێرەدا، بێگومان ئەم حوكمە گشتگیریەم بۆ سەرجەم حزب و لایەنە كوردستانیەكان، مایەی رەخنە دەبێت بۆ هاونیشتیمانیە بەویژدانەكانی ئەم كوردستانە، بەتایبەت كەركوكیەكان، بۆیە پێویستە هەڵوێستەیەك بكەین و كورد واتەنی"تەڕ بە ووشكەوە نەسوتێنین".\nبەهۆی رێكنەكەوتنی لایەنە سیاسیەكان لەسەر دابەشكردنی كێكەكەی حكومەتی هەرێم، دانشتنەكەی پەرلامان بۆ هەڵبژاردنی دەستەی سەرۆكایەتی و متمانە بەخشین بەكابینەی نۆهەمی حكومەتی هەرێمی كوردستان بۆ چوار مانگ دوواخراوە. بەڵام بۆ رێككەوتن لەسەر بڕیارێك بۆ دەستنیشانكردنی پارێزگارێكی كورد بۆ كەركوك، رێگەیان نەدا بۆ چەند سەعاتێكیش دانیشتنەكەی پەرلەمان دووابخرێت..!!\nپارتی وەك هەڵوێست و ئەجێندای سیاسی هەمیشەیی خۆی كە هەردەم بەرژەوەندیە حزبیەكانی لەپێش هەموو رەهەندێكی نەتەوەیی و نیشتیمانیەوە داناوە، لەبەرئەوەی هیچ نفوزێكی نیە لەكەركوكدا و بەردەوام لەلایەن كەركوكیەكانەوە ئەم سیاسەتە خۆویستیەی پارتی رەتكراوەتەوەو مایەی قبووڵكردن نەبووە، ئەمە لەلایەك و لەلایەكی دیكەشەوە (پ.د.ك) وەك لایەنێكی نزیك لە دەسەڵاتی توركیا كە لەزۆر رووی بەرژەوەندی هاوبەشی سیاسی و ئابووریەوە بەسیاسەتە رەگەزپەرستانە و پاوانخوازیەكەی توركیاوە گرێدراوە، هەرگیز ناتوانێت بێقسەیی دەسەڵاتەكەی ئەنكەرە بكات كە بەئاشكرا و بێ هیچ شەرمێك هەمیشە شاری كەركوك بەویلایەتی موسڵیشەوە بەبەشێك لە كۆماری توركیا دەزانن.\nبۆیە لەئەنجامی ئەم هۆكارانەی سەرەوە، بەئاسایی دەزانم پارتێكی وەك (پ.د.ك) تاسەر ئێسقان دژایەتی كوردبوونی كەركوك بكات، چونكە بەهیچ جۆرێك و لەهیچ روویەكەوە لەبەرژەوەندی ئەودا نیە كەركوك بهێنرێتە ناو سنوری فەرمی هەرێمی كوردستان. باشە ئەی لایەنەكانی دیكەی ئەم هەرێمە بۆ ئەوەندە لاواز و بێهەڵوێستن سەبارەت بە پرسی كوردستانی بوونی كەركوك..؟!!\nپێموایە گەر ژیرانە و ووردبینانە لێكدانەوە بۆ رەفتاری سیاسی گروپی لەپڕ هەڵتۆقیوی "نەوەی نوێ" بكرێت، زۆر بەڕوونی دەردەكەوێت كە شارگردێكی سیاسی (پ.د.ك)ن بەئیمتیاز، هەر لەسەر رێنماییەكانی پارتیش ئۆپۆزسیۆن بوونیان بۆ دیاریكراوە. لایەنە ئیسلامیەكانیش بەتایبەت "یەكگرتوو" كە لەم هەڵبژاردنەدا ئاستی دەنگەكانیان زۆر هاتووەتە خوارەوە و بەلینكی ئیخوانبوونیان بەدەسەڵاتەكەی "ئەردۆگانەوە" گرێدراون، بەهەمان شێوەی پارتی لەلایەن كەركوكیەكانەوە خۆشەویستنین. لێرەدا ئەوەی جێگەی سەرنجە بزووتنەوەی گۆڕانە.. بۆچی و بە چ هۆكارێك بووە بە یاریكەرێكی دیار لەم پلانەی دژ بە كەركوكیەكان و كوردستانی بوونی كەركوك..؟!\nدیارە بەرتیلەكەی (پ.د.ك) بۆ بزووتنەوەی گۆڕان لەم پێكهاتەیەی حكومەتی هەرێمی كوردستاندا كە بریتیە لە بەخشینی 18% پۆستەكانی كابینە نوێكە بەبزووتنەوەی گۆڕان لەكاتێكدا كە خاوەنی تەنها 12 كورسی پەرلەمانە، هەموو ئەو سوكایەتیانەی لەبیر بردوونەتەوە كە لەخولی پیشوی پەرلەماندا بەبزووتنەوەكەیان كرا، هەروەك دەگوترێت كارێكیان بەسەرهێنان "با بەدەواری شڕی نەكردبێت..!". گەر سەرانی گۆڕان لەسەر بنەمای ئەو چەمكە باوەی كە دەڵێت "لەسیاسەتدا دۆست و دوژمنی بەردەوام نیە، تەنها بەرژەوەندی بەردەوام بوونی هەیە" كاربكەن، من لێیان دەپرسم ئایا ئەم بەرژەوەندیانە ئەوە دەهێنێت كە بەها باڵاكانی بزووتنەوەكەتانی بۆ بكەن بەقوربانی..؟ ئایا ئەمە ئەو رێبازەیە كە كاك "نەوشیروان" یادی بەخێر بزووتنەوەكەی بۆ دامەزراند..؟\nئێستاش پێویستە بپرسین ئایا بۆچی یەكێتی سورە لەسەر بەشداری نەكردنی لە كۆبوونەوەكەی پەرلەمان كە دووەم لیستی براوەیە و پۆستی سەرۆكی پەرلەمانیش بۆ ئەوە و پۆستی جێگری سەرەك وەزیران و چەندین پۆستی گرنگی دیكەی ئەم كابینە نوێیەش وەك پشكی شایستەی خۆی، بەردەكەوێت؟ دیارە لەلای (ی.ن.ك) كەركوك پێوەری سەرەكی كورد بوون و كوردایەتیە، بۆیە دەستبەرداربوونی كەركوك لەلایەن یەكێتیەوە مەحاڵە، چونكە مامی گەورە وای گۆشكردوون كە "كلیلی چارەسەركردنی مەسەلەی كورد كەركوكە و تەنها كەركوكە و هەر كەركوكیش دەبێت".


بۆندی سپۆنسه‌ری له‌گه‌ڵ كۆمپانیای پوما ئیمزا كرد – Knwe.org\nسەرەکی » وەرزش » بۆندی سپۆنسه‌ری له‌گه‌ڵ كۆمپانیای پوما ئیمزا كرد\nبۆندی سپۆنسه‌ری له‌گه‌ڵ كۆمپانیای پوما ئیمزا كرد\nكۆمپانیا پومای ئه‌ڵمانی بۆندێكی سپۆنسه‌ری له‌گه‌ڵ پیپ گواردیۆلای راهێنه‌ری یانه‌ی مانچسته‌ر سیتی ئیمزاكرد.\nبه‌پێی ئه‌و بۆنده سپۆنسه‌ریه‌ش پیپ گواردیۆلا له یاریگاو كۆنگره رۆژنامه‌وانیه‌كان به جل و به‌رگ و كه‌ل و په‌لی ئه‌و كۆمپانیایه ده‌رده‌كه‌وێت.\nئه‌و بۆنده‌ش دوای ئه‌وه هات كۆمپانیاكه بۆندێكی درێژخایه‌نی له‌گه‌ڵ یانه‌ی مانچسته‌ر سیتی به بڕی 650 ملیۆن پاوه‌ند ئیمزا كرد كه له وه‌رزی داهاتوه‌وه جێگه‌ی كۆمپانیای نایكی ئه‌مریكی ده‌كرێته‌وه.\nپیپ بۆ یه‌كه‌م جار له یارییه‌كانی وه‌رزی داهاتوو به جل و به‌رگری ئه‌و كۆپانیایه ده‌رده‌كه‌وێت، ئه‌مه‌ش دوای ئه‌وه‌ی له ساڵانی رابردوو پیپ لۆگۆی هیرنۆ هودی ده‌پۆشی كه له‌وه‌ته‌ی له بارسێلۆنا كاری راهێنه‌ری ده‌ستپێكردبوو بۆندی له‌گه‌ڵیان هه‌بوو.\nده‌یلی مه‌یڵ ئاماژه‌ی به‌وه داوه پیپ وه‌رزی رابردوو 30 پارچه جل و به‌رگی جیاوازی ئه‌و كۆمپانیایه‌ی پۆشیوه كه دواجار له زیادكردنی ئاشكرا بۆ كاری خێرخوازی فرۆشران.\nسه‌باره‌ت به بۆنده‌كه‌ش پیپ وتی: دڵخۆشم كه بووم به به‌شێك له پوما، فه‌لسه‌فه‌ی یۆهان كرۆیف كاریگه‌ری زۆری له‌سه‌ر هه‌بووه، ئه‌ویش به‌شێك بوو له خێزانی پوما بۆیه دڵخۆشم له‌سه‌ر رێچكه‌ی ئه‌و ده‌ڕۆم.\nگەشەكردنی توانای مێسی لە لێدوانی راستەوخۆ رووندەكاتەوە\nكیلۆر ناڤاس بەهۆی پێكانەوە 2 هەفتە دوور دەكەوێتەوە\nتیروپشكی جامی سوپەری ئیسپانیا راكێشرا\nكورد لە نۆ كۆماری سۆڤێتیدا


دزێکی دەوڵەمەند و کارامە لەهەولێر دەستگیردەکرێت\nپۆلیسی هەولێر دزێك دەستگیردەکات كە بەبەهای زیاتر لە 110 هەزار دۆلار شیری گرانبەهای دزیوە، وتەبێژی پۆلیسی هەولێریش رایدەگەیەنێت، ئەم كەسە دەوڵەمەندە و پێشتریش لە ئەڵمانیا و بریتانیا و فەرەنسا گیراوە.\nهۆگر عه‌زیز، وته‌بێژى پۆلیسى هه‌ولێر راگه‌یاند: هێزەكانی پۆلیس توانیویانە كەسێك لە پێشانگایەكی ئۆتۆمبێل دەستگیربكەن كە تۆمەتباربوو بە دزیكردن لە زنجیرە ماركێتێكی گەورە”.\nوتیشی،”ئەو كەسەی دەستگیركراوە بەپێی بەڵگەكان لە ساڵی 2016 ەوە بەردەوام و بە قۆناغ رۆژانە سه‌دان قوتوى شیرى گرانبه‌هاى لەو زنجیرە ماركێتە دزیوه، بەڵام لەبەرئەوەی ساڵی 2017 سیستمی ئەو زنجیرە كراوەتە داتابەیس، بۆیە دوو ساڵە دزیەكەی ئاشكراكراوە”.\nئاماژەی بەوەشكرد، تۆمەتبارەكە كەسێكی دەوڵەمەندە، ماوەی دوو ساڵە خۆی لە هێزەكانی پۆلیس دەشارێتەوە، چوارجار لە هێزەكانی پۆلیس هەوڵمانداوە دەستگیری بكەین بەڵام رایکردوە، تا ئێستا توانیومانە دەستبگرین بەسەر چوار ئۆتۆمبێلدا كە لەكاتی هەڵاتنی بەجێی هێشتوبون”\nوته‌بێژى پۆلیسى هه‌ولێر راشیگەیاند، ” ئەم كەسە دزێكی كارامە بووە، پێشتر لە ئەڵمانیا و بریتانیا و فەرەنسا گیراوە و تاوانی ئەنجامداوە، بۆیە هەوڵدان بۆ دەستگیركردنی كاتی زۆری ویست و لەكاتی دەستگیركردنیشیدا بە تونی روبەروی هێزەكانی پۆلیس بوەتەوە”.\nهۆگر عەزیز راشیگەیاند،”ئەو كەسە بەبەهای 110 هەزار و 600 دۆلار شیری دزیوە، ئەو ئۆتۆمبێلانەشی دەستی بەسەرداگیراوە هەریەك لە لاندگرۆزه‌ر مۆدیل 2013، كامرى مۆدیل 2009، مازداى مۆدیل 1991و بى ئێم دەبلیو مۆدیل 1993، بە وتەی خۆشی گوایە بەهۆی هەژارییەوە ئەو كارەی كردوە”.\nراشیگەیاند،”تۆمه‌تباره‌كه تەمەنى 42 ساڵه و به‌پێى مادده‌ى 443ى یاساى سزادانى عێراقى لە ئێستادا بەندە و لێكۆڵینەوە لەگەڵیدا بەردەوامە.


زانایان تەكنەلۆجیایەك بۆ لەناوبردنی دووانە ئۆكسیدی كاربۆن دادەهێنن\n:: PM:12:31:09/05/2019 \nبە بەكارهێنانی تەكنەلۆجیایەكی نوێ، زانایان سەركەوتوو بوون لە گۆڕینی دووانە ئۆكسیدی كاربۆن بۆ بەردی كاربۆنی. زانایان پێیان وایە ئەو هەنگاوە رەنگە سوودمەند بێت بۆ پاككردنەوەی بەرگە گۆی زەوی لەو گازە مەترسیدارە.\nلە ژمارەی ئەمڕۆیدا رۆژنامەی "دەیلی مەیل"ی بەریتانی راپۆرتێكی لەسەر توێژینەوەی چەند زانایاك بڵاو كردەوە كە هەوڵ دەدەن لە رێی بەكارهێنانی تەكنەلۆجیای نوێ دووانە ئۆكسیدی كاربۆن لە رێی كانەكانەوە بگۆڕێن بۆ بەردی كاربۆنی.\nگازی دووانە ئۆكسیدی كاربۆرن یەكێكە لە مەترسیدارترین ئەو گازانەی كە زیانی بە گۆی زەوی گەیاندووە و لە بەرگە هەوای هەسارەی زەوی بووەتە بەربەست لە گەیشتنی تیشكی ژێر سووری خۆر بەپێی پێویست بۆ زەوی و هەڵمژینی، ئەمەش هۆكارێكە لە هۆكارەكانی بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی هەسارەی زەوی و تا ئاستێكیش پیسبوونی ژینگەی زەوی.\nزانایان دەڵێن، دەتوانن لە رێی ئەو تەكنەلۆجیایە كە توانای مژینی گازی دووانە ئۆكسیدی كاربۆنی هەیە و بیگۆڕێت بۆ وردە بەرد و خۆڵی وردی لە رێی كانەكانەوە، بەمەش بەرزبوونەوەی گەرمی لە زەوییەوە بۆ بەرگە هەوا كەمتر دەبێت و یارمەتیدەریش دەبێت بۆ رێگرتن لە پیسبوونی ژینگە.\nزانایان لە پڕۆژەی "كاربفیكس" لە ئایسلەندا و ناوەندی نیشتمانی فڕەنسی بۆ لێكۆڵینەوەی زانستی و زانكۆی كۆڵۆمبیای ئەمەریكی، كاریان لەو پڕۆژەیە كردووە، كۆكن لەسەر ئەوەی ئەو داهێنانە یارمەتی هەسارەی زەوی دەدات.\nزیاتر روونی دەكەنەوە كە تەكنەلۆجیایەكە سەرەتا دووانە ئۆكسیدی كاربۆن دەكاتە ئاوی گازاوی، پاشان بە پەستان خستنەسەری و بە بەكارهێنانی هەڵماندن، ئەوا گازە زیانمەندەكە دەبێتە شلەیەكی چڕ و بە ئاسانیش لە ئاو جیا دەكرێتەوە.\nئیدا سیف ئارادوتیر بەڕێوەبەری پڕۆژەكە دەڵێ، ئێمە لە بنەڕەتدا هەڵدەستین بە دەرهێنانی ئاوی گازاوی لە دووانە ئۆكسیدی كاربۆن، دواتر لە ژێر پاڵەپەستۆیەكی زۆر بەرزدا پرۆسەی كردنی بە مادەیەكی پۆڵاینی دەست پێ دەكات.\nجێی باسە ئەو داهێنانە یەكێكە لە هەوڵەكانی زانایان بۆ رێگرتن لە بەرزبوونەوەی دووانە ئۆكسیدی كاربۆن بۆ بەرگە هەوای زەوی كە بە یەكێك لە مەترسیدارترین ئەو گازانە دادەنرێت كە هۆكاری بەرزبوونەوەی پلەی گەرمایە.


ئەپێکی وازهێنان لە جگەرە دەتوانێت گۆڕانکاری لە مێشکدا دروست بکات\n17/7/2019 11:05 AM\nتوێژەران بۆیان دەرکەوتووە کە ئەپێک کە لەسەر بنەمای ئاگامەندی (mindfulness) بۆ وازهێنان لە جگەرەکێشان ساز کراوە، لە یارمەتیدەری جگەرەکێشان بووە بۆ ئەوەی وازی لێ بهێنن. هەروەها ئەو کەسانەی کە ڕێژەی جگەرەکێشانیان بە یارمەتیی ئەم ئەپە کەم بووەتەوە کاردانەوەیان بەرامبەر وێنە پەیوەندیدارەکان بە جگەرە لە بەشێکی مێشکدا کەمتر بووەتەوە.\nدکتۆر جود بروێر، پڕۆفیسۆری یاریدەدەر لە زانکۆی براون کە سەرپەرشتیاری تیمی توێژەرانی کرد، گروپێکی لە بەشداربووانی توێژینەوەکە جیا کردەوە کە بۆ وازهێنان لە جگەرەکێشان ئەپێک بە کار دەهێنن کە سود لە ئاگامەندیی کەسەکان وەردەگرێت و ئەنجامەکانی بەراورد کرد بە گروپێکی تر کە ئەپێکی دیکەیان بە کار دەهێنا.\nبروێر دەڵێت "ئەمە یەک توێژینەوەیە دەریبخات کە چارەسەر بە ئاگامەندی دەتوانێت لەسەر میکانیزمی مێشک کاریگەری دابنێت و میکانیزمێکی مێشک بگۆڕێت."\nئەپەکە چالاکی و ڤیدیۆی ڕۆژانەی تیدایە بۆ ئەوەی بەکارهێنەران پاڵنەرەکانیان بۆ جگەرەکێشان تۆمار بکەن، و زیاتر ئاگادار بن لە ڕۆیشتنی حەزیان بەرەو جگەرە و مێتۆدەکانی ئاگامەندی فێر ببن بۆ ئەوەی خۆیان لەو حەزە دوور بخەنەوە.\nلە ئەنجامی ئەم توێژینەوەدا دەرکەوت ئەو کەسانەی کە ئەپی دروستکراو لەسەر بنەمای ئاگامەندییان بۆ ماوەی مانگێک بە کار هێناوە، تا ئاستێکی زۆر و نزیکەی ١١ جگەرە کەمتریان لە ڕۆژدا کێشاوە. لە بەرامبەردا ئەو کەسانەی کە ئەپەکەی دیکەیان بە کار هێنابوو بە شێوەی مامناوەندی ٩ جگەرە کەمتریان کێشابوو. هەندێک لە بەشداربووانی هەردوو گرووپەکە وتیان کە لە کۆتایی ئەو مانگەدا بە تەواوەتی وازیان لە جگەرەکێشان هێناوە.


تەلەسكۆپی جێمس وێب ئامادەیە بۆ تاقی كردنەوەكانی كۆتایی‌و هەڵدان\n29/08/2019 226 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nتەلەسكۆپی جێمس وێب بەتەواوی و سەدا سەد پارچەكانی بەیەكەوە بەستراوە و ئامادەیە بۆ تاقی كردنەوەكانی كۆتایی‌و هەڵدان.\nجێمس وێب سەد ئەوەندەی تەلەسكۆپی هابڵ بەهێزتر و هەستیارترە، هەرە ئاڵۆزترین ئامێر و تەكنەلۆژیایە، كە تا ئێستا بەدەستی مرۆڤ دروستكرابێت، لوتكە و نوێترینی هەموو تەكنۆلۆژیاكان، كە لەبەردەستی ئەمەریكا و جیهانە تیایدا بەكارهاتووە.\nجێمس وێب دەتوانێت پشكنین بۆ نیشانە بایۆلۆژییەكانی هەسارە دوورەكانی دەرەوەی كۆمەڵەی خۆر بكات، لەوانەیە بۆ یەكەمجار پرس‌و ئەگەری ژیان لەهەسارەكانی دەرەوەی كۆمەڵەی خۆری واتە لەنێو گەلەئەستێرە یەكلایی بكاتەوە.\nئەو تەلسكۆبە چاوی ئێمە دەگێڕێتەوە بۆ سەرەتای تەقینەوە گەورەكە، بۆ تەنیا نزیكەی 300 هەزار ساڵ دوای دروستبوونی گەردوون، چاوەڕوان دەكرێت گەلێك لەنهێنییەكانی گەردوونمان بۆ ئاشكرا بكات.\nهەروەها وەڵامی هەندێك لەو پرسیارە قورسانەمان بۆ بداتەوە، كە لەوەتەی هەڵدانی تەلەسكۆپی هابڵ لامان دروست بووە.\nجێمس وێب جگە لە بینینی تیشكی بینراو توانای بینینی تیشكەكانی خوار سوری نێو گەردوونیشی هەیە، لە خولگەیەكیش جێگیر دەكرێت بەدەوری خۆر، كە لەدووری نزیكەی یەك ملیۆن و نیو كیلۆمەتر دەبێت لە گۆی زەوی، لەڕاستیدا لەگەڵ گۆی زەوی وەك پاشكۆیەك لەو خولگەیە وەكو گۆی زەوی بەدەوری خۆردا دەسوڕێتەوە.\nبەپێی خشتەی ناسا چاوەڕوان دەكرێت تەلەسكۆپی جێمس وێب لەبەرواری 30 ی ئازاری ساڵی 2021 هەڵبدرێت بەرەو بۆشایی ئاسمان لەخولگەكەی جێگیربكرێت.\nوەرگێڕان: لوقمان حەوێز


كێ لە چارلس داروین دەترسێت؟\nیۆڤال نوا حەراری (هۆمۆ دیۆس)\nبە پێی ئامارێكی ساڵی ٢٠١٢، تەنها لە سەدا ١٥ی ئەمریكییەكان پێیان وایە مرۆڤ (هۆمۆ سەیپیەنس) تەنها لە ڕێی هەڵبژاردنی سروشتییەوە پەرەیان سەندووە بە بێ هیچ دەستتێوەردانێكی ئیلاهی. لە سەدا ٣٦ پێیان وایە كە ڕێی تێدەچێت مرۆڤ لە پرۆسەیەكی درێژخایەنی چەند ملیۆن ساڵەدا و لە فۆرمی سەرەتایی ترەوە هاتبێتە بوون، بەڵام خودا لە پشت ڕێكخستنی سەرجەم وێنەكەوەیە. لە سەدا ٤٦یش پێیان وایە خودا ١٠،٠٠٠ ساڵێك پێش ئێستا مرۆڤی لەم شێوەیەی ئێستایدا درووست كردووە، هاوشێوەی ئەوەی ئینجیل باسی دەكات. بەسەربردنی سێ ساڵ لە زانكۆ هیچ كاریگەرییەكی لەسەر گۆڕینی ئەم ئامارانە نەبووە. ئەنجامی هەمان توێژینەوە لەنێو ئەو كەسانەی خاوەن بڕوانامەی بەكالۆریۆس بوون، ئەوە بوو كە لە سەدا ٤٦یان باوەڕیان بە چیرۆكی درووستكردنی ئینجیلی هەیە و تەنها لە سەدا ١٤یان پێیان وایە كە مرۆڤ بە بێ هیچ دەستوەردانێكی ئیلاهی، پەرەیسەندووە. تەنانەت لە نێو هەڵگرانی بڕوانامەی ماستەر و دكتۆراشدا، لە سەدا ٢٥ باوەڕیان بە وەڵامەكەی ئینجیل هەیە. هاوكات لە سەدا ٢٩ پێیان وایە هەڵبژاردنی سرووشتی بەتەنها، پەیوەندی بە درووستبوونی سپیشسەكەمانەوە هەیە.\nلەگەڵ ئەوەی قوتابخانەكان بە شێوەیەكی زۆر خراپ مامەڵە لەگەڵ گەیاندن و وتنەوەی وانەكانی ئیڤۆلوشندا دەكەن، هێشتا توندڕەوە دینییەكان دەڵێن كە ئەم وانانە بە هیچ جۆرێك نابێت لە قوتابخانەكاندا بخوێندرێن. لە بری ئەوە، داوا دەكەن منداڵان ناچار بكرێن بە خوێندنی تیۆری دروستكردنی زیرەك، كە ئەوە دەخاتە ڕوو سەرجەم زیندەوەران لەلایەن درووستكەرێكی زیرەك و بەرزترەوە درووست كراون (واتا خودا). یان دەڵێن، با هەردوو شێوازەكە بخوێنن و لە كۆتاییدا خۆیان بڕیار بدەن.\nبۆچی تیۆریی ئیڤۆلوشن (پەرەسەندن)، ڕووبەڕووی ئەم هەموو ڕەتكردنەوەیە دەبێتەوە، لە كاتێكدا هیچ كەسێك گرنگی بە خوێندن یان كە نەخوێندنی تیۆریی ڕێژەیی و میكانیكی كوانتەمی نادات؟ چۆنە سیاسییەكان دەستپێشخەری ئەوە ناكەن لە بری ئەم تیۆرییانە، منداڵان بابەتی تر بخوێنن سەبارەت بە مادە، وزە، بۆشایی و كات؟ لە ڕاستیدا، بیرۆكەكانی داروین بە بەراورد با تیۆرییەكانی ئاینشتاین و وێرنەر هاینزبێرگ، مەترسییان كەمترە. تیۆری ئیڤۆلوشن، مانەوەی باشترین بە بنەما دەگرێت، كە ئێجگار ڕوون و سادەیە. لە بەرامبەردا، تیۆریی ڕێژەیی و میكانیكی كوانتەمی، باس لەوە دەكەن كە دەكرێت كات و بۆشایی بچەمێنرێتەوە و دەشكرێت شتێك لە هیچەوە بێتە بوون. ئەمەیان تا ڕادەیەك لە تێگەشتنی باومان دەدات. هاوكات كەسیش ناڵێت با منداڵە داماوەكانمان لەم بیرۆكە ڕسوایانە بپارێزین. بۆچی؟\nتیۆریی ڕێژەیی هیچ كەسێك توڕە ناكات، چونكە پێچەوانەی هیچ كام لە باوەڕە پیرۆزەكانمان نییە. زۆرینەی خەڵك گوێ نادەنە ئەوەی ئایا كات و بۆشایی ڕێژەیین یان ڕەهان. گەر پێت وایە دەتوانیت كات و بۆشایی بچەمێنیتەوە، بۆ نا، فەرموو. با بیبینم چۆنیان دەچەمێنیتەوە. من بۆ هەر گوێی بدەمێ؟ لە بەرامبەردا، داروین ڕۆحمانی لێسەندینەوە. گەر بە تەواوی لە ئیڤۆلوشن تێبگەین، دەزانین كە ڕۆح بوونی نییە. ئەمەش بۆچوونێكی ترسناكە، نەك تەنها بۆ ئەو موسڵمان و مەسیحییانەی باوەڕیان پێی هەیە، بەڵكو بۆ ئەو مرۆڤە سێكیولارانەش كە هەڵگری هیچ دۆگمایەكی دینی نین، بەڵام دەیانەوێت باوەڕ بەوە بكەن كە هەر مرۆڤێك خاوەنی توخمێكی ئەبەدییە كە بە نەگۆڕی دەمێنێتەوە و لە كاریگەری مەرگ دەربازی دەبێت.\nمانای وردی وشەی 'تاك' شتێكە كە ناتوانرێت پەرت بكرێت. دەستەواژەی 'من تاكێكم' مانای ئەوەیە كە خودی من، بوونێكی دابەشنەكراوم نەك چەند پارچەیەكی جودا كە یەكیان گرتبێت. ئەم بوونە پەرتنەبووەش، لە ساتێكەوە دەچێتە ساتێكی تر، بە بێ ئەوەی هیچ شتێكی بۆ زیاد بێت، یان هیچ شتیك لە دەست بدات. جەستەم و عەقڵم بە پرۆسەیەكی بەردەوامی گۆڕاندا تێدەپەڕن. دەمارەكانم سیگناڵ دەنێرن، هۆرمۆنەكان دەڕژێن و ماسولكەكانیشم گرژ دەبن. كەسایەتیم، ویستەكانم و پەیوەندییەكانم هەرگیز وەك خۆیان نامێننەوە و دەكرێت لە چەند ساڵێك یان چەند دەیەیەكدا، بە تەواوی بگۆڕێن. بەڵام لە بنچینەدا، لە ساتی لە دایكبوونەوە تا مردن، من هەمان كەسم. ئومێدەوارانە، پاش مردنیش هەمان كەس هەر دەمێنێت.\nبەڵام بەداخەوە، تیۆریی ئیڤولوشن ئەو بیرۆكەیە ڕەتدەكاتەوە كە خودی ڕاستەقینە، توخمێكی دابەشنەبووی نەگۆڕاوی ئەبەدی بێت. بە پێی تیۆرییەكە، سەرجەم بوونە بایۆلۆجییەكان، لە فیلێكەوە تا دار بەڕوویەك، لە خانەیەكەوە تا مۆلیكیوڵی دی ئێن ئەیەك، بێ بوونی هیچ ئامانجێك، یەكدەگرن و جیادەبنەوە. خانە و فیلیش، لەئەنجامی پێكەوە نووسان و جیابوونەوەی نوێوە، وردە وردە پەرەیان سەندووە. شتێك كە توانای دابەشبوون و گۆڕانی نەبێت، بە پێی یاسای هەڵبژاردنی سرووشتی، ناتوانێت بێتە بوون یان بوونی هەبێت.\nچاوی مرۆڤ بە نموونە، سیستمێكی ئێجگار ئاڵۆزە، كە لە چەندین بەشی بچووكتری وەك كۆرنیا، لێنس و ڕێتینا پێكهاتووە. چاو لە ناكاو و لە هیچەوە بەم پارچە ئامادەكراوانەوە نەهاتووەتە بوون. بەڵكو، بە هەنگاوی هێواش هێواش، بە درێژایی ملیۆنان ساڵ، بووە بەم چاوە. چاوی ئێمەی مرۆڤ زۆر لە چاوی هۆمۆ ئێرێكتەس'ەكان دەچێت، كە ١ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر ژیاون. هاوكات كەمتر لە چاوی ئوسترالۆپیسیكەس'ەكان دەچێت كە پێنج ملیۆن ساڵ بەر لە ئێستا ژیاون و زۆر جیاوازە لە چاوی درایۆلێستیس'ەكان كە ١٥٠ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر ژیاون. واش دەردەكەوێت كە هیچ لێكچوونێكی لەگەڵ ئەو بوونەوەرە یەك خانەییەدا نەبێت كە سەدان ملیۆن ساڵ پێش ئێستا لەسەر هەسارەكەمان ژیاون.\nهەرچەندە بوونەوەرە یەك خانەییەكانیش چەند ئۆرگانێلێكیان هەبووە تا یارمەتییان بدات تاریكی و ڕووناكی لێك جیا بكەنەوە. بەڵام ئەو ڕێگایەی لە كۆمەڵێك هەستەوەری بچووكەوە گەیشتووەتە چاوی مرۆڤ، ئێجگار درێژ و ئاڵۆزە، هەرچەندە گەر سەدان ملیۆن ساڵت لە بەردەمدا بێت، دەتوانیت هەنگاو بە هەنگاو، تەواوی ڕێگاكە ببڕیت. گەر چاو بوونێكی یەك پارچە بووایە و لە چەند بەشێك پێك نەهاتبا، هەرگیز نەدەكرا لە ڕێی هەڵبژاردنی سرووشتییەوە پەرەبسێنێت.\nلەبەر ئەمەیە كە ئیڤۆلوشن ناتوانێت بیرۆكەی بوونی ڕۆح قبوڵ بكات. بەتایبەت گەر كاتێك دەڵێین 'ڕۆح'، مەبەستمان توخمێكی دابەشنەكراوی نەگۆڕی ئەبەدی بێت. بوونێكی لەو جۆرە هەرگیز ناكرێت دەرئەنجامی ئیڤۆلوشنێكی قۆناغ بە قۆناغ بێت. هەڵبژاردنی سرووشتی دەتوانێت چاو درووست بكات، چونكە چاو لە بەشی جیا جیا پێك هاتووە. بەڵام ڕۆح بەش بەش نییە. گەر ڕۆحی ئێمە (هۆمۆ سەیپەینس) لە ڕۆحی هۆمۆ ئیرێكتەس'ەوە پەرەی سەندووە، بەشەكانی كامانەن؟ ئایا هیچ بەشێكی ڕۆح هەیە لە ئێمەدا كە پێشكەوتووتر بێت لە ڕۆحی ئێرێكتەس'ەكان؟ نەخێر، چونكە ڕۆح بەش بەش نییە.\nڕەنگە بڵێیت ڕۆح پەرەینەسەندووە و بە پرۆسەی پەرەسەندندا تێنەپەڕیوە، بەڵكو لە ڕۆژێكی گەشاوەدا، بە تەواوی شكۆی خۆیەوە دەركەوتووە. بەڵام ئەو ڕۆژە گەشاوەیە بە وردی دەكەوێتە كەیەوە؟ كاتێك بە وردی تەماشای پەرەسەندنی مرۆڤ و لێكچووەكانی دەكەین، دۆزینەوەی ئەو ڕۆژە، شەرمەزاركەرانە قورسە. هەموو مرۆڤێك كە دێتە بوون، لە ئەنجامی پیتاندنی هێلكەی مێیەكەوەیە لەلایەن سپێرمی نێرێكەوە. با بیر لە یەكەم منداڵ بكەینەوە كە خاوەنی ڕۆح بووە. ئەو منداڵە زۆر لە دایك و باوكی چووە، تەنها لەوەدا نەبێت كە ئەو ڕۆحی هەبووە و دایك و باوكی نەیانبووە. زانیارییە بایۆلۆجییەكانمان دەتوانن بە وردی ئەوە شیبكەنەوە كە كۆرنیای چاوی منداڵێك كەمێك چەماوەترە لە كۆرنیای چاوی دایك و باوكی. بازدانێكی بچووك لە جینێكدا دەتوانێت وەڵامی ئەوەمان بداتەوە. بەڵام بایۆلۆجی ناتوانێت ئەوە شی بكاتەوە كە منداڵێك خاوەنی ڕۆحە و لە دایك و باوكێك بووە كە ڕۆحیان نەبووە. ئایا بازدانێك یا چەند بازدانێك پێكەوە، بەسن بۆ ئەوەی ئاژەڵێك ببێتە خاوەنی توخمێك كە پارێزراو بێت دژی هەموو گۆڕانێك، بە مردنیشەوە؟\nلەبەر ئەمەیە كە بوونی ڕۆح لەگەڵ تیۆریی ئیڤۆلوشندا یەك ناگرێتەوە. ئیڤۆلوشن واتا گۆڕان. واتا توانای ئەوەی نییە توخمی ئەبەدی نەگۆڕ بێنێتە بوون. لە ڕوانگەی ئیڤۆلوشنەوە، نزیكترین شتێك لە جەوهەری بوونی مرۆڤەوە، دی ئێن ئەیە. ئەمیش ئامێری بازدان و گۆڕانە نەك كورسی ئەبەدییەت. ئەم بابەتە ژمارەیەكی زۆر لە خەڵكی دەترسێنێت، ئەوانەی كە ئیڤۆلوشن ڕەت دەكەنەوە و نایانەوێت دەستبەرداری ڕۆحیان ببن.


پێشمەرگە دێرینەکان: مووچەکانمان پێ نادەن و سووکایەتیمان پێدەکەن – کوردی – RojNews.News\n24/01/2022 - 3:17:38 pm\nپێشمەرگە دێرینەکان سێ ڕۆژە بەڕێگای وەرگرتنی مووچەی مانگی ١٢ی ساڵی ڕابردووەوەن، بەڵام وەک خۆیان دەڵێن؛ لەكاتی پێویستدا مووچەكانیان پێنادرێت و ئەو جۆرە لە هەڵسوكەتكردنە لەگەڵیاندا بە سووكایەتیكردن لێكدەدەنەوە و داوا دەکەن، مووچەکانیان پێ بدرێت و “لەوە زیاتر سووکایەتییان پێ نەکرێت”.\nلە چەند ڕۆژی ڕابردوودا حکومەتی هەرێمی کوردستان لیستی دابەشکردنی موچەی بڵاوکردەوە، موچەی خانەشینی پێشمەرگە دێرینەکان لە لیستەکدابوو، بڕیاربوو لە ٢٠ ئەم مانگە موچەکانیان پێ بدرێت، بەڵام بەوتەی خۆیان سێ ڕۆژە دەچنە سەرەی وەرگرتنی موچەوە هەر ڕۆژەو بەشێكیان موچەیان پێدەدرێت.\nلە ڕێگەی ڕۆژنیوزەوە داوایان دەکرد، موچەکانیان مافی خۆیانە دەبێت لە کاتی خۆیاندا پێیان بدرێت و “لەوە زیاتر سوکایەتی بە پێشمەرگە دێرینەکان نەکرێت”.\nحاجی عەبدوڵا سێدەری، یەکێک بوو لەو پێشمەرگانەی لە چاوەڕوانی موچەدا وەستابوو بۆ ڕۆژنیوز وتی: ئێمە پێشمەرگەی خانەنشینین، لە ڕۆژی پێنجشەمەوە ئاگاداریان کردوینەتەوە بچین بۆ بنکەکانمان موچەکانمان وەربگرین، دوێنێ هەتا کاتژمیر ٢:٣٠ لێرە بوینە پارەی لێ نەبووە، ئەمڕۆ هاتوینەتەوە، بەڕێوبەری بانک پێمان دەڵێت؛ بڕۆنەوە پارە نیە.\nئەو پێشمەرگە دێرینە وتیشی: ئەم موچەیەی ئێمە چی لێهات، گورگ خواردی؟ بۆ ناماندەنێ لە ١٠ سەر خێزان من و منداڵێک دەرچووین و ماوین، ماڵ و منداڵی منیان هەمووی بە گرتدا، ئەمانە نانخۆری ئێمە بوون ئێستا ئاوامان لێ دەکەن.\nپێشمەرگەیەکی تر لە چاوەڕوانی وەرگرتنی موچەكەیدا وتی: بە داخەوە شعوری پێشمەرگەیان شکاند، پێشمەرگایەتیمان بۆ ئەوە نەکرد، بۆ ئەوە کردما ڕێزمان لێ بگیرێت، بۆ گاڵتە بە خەڵک دەکەن؟ ئەگەر دەسەڵاتان نیە دەست لە کار بکێشنەوە.\nباسی لەوەشكرد، كە “هەموو پارەی نەوت و بانکەکان بۆ ئەردغان دەڕوات” وتی: ئەگەر حکومەتیتان پێ ناکرێت بڕۆن بە جێی بهێڵن، بە ملیۆنان دۆلارتان لە بانکەکانی دەرەوە داناوە، بەشی یەک ملێون ساڵتان دەکات، لەمە زیاتر با سوكایەتیمان پێنەكرێت موچەكانمان لەكاتی خۆیدا پێبدرێت.


ژمارەیەک لە هاووڵاتییانی هەرێمی کوردستان لە ئاوەکانی "یوونانـ"ـدا خنکان\n12:39 - 27 خەرمانان 2720\nماڵپەڕی "شەفەق نیوز" لە هەواڵێکدا، باسی لە نوقومـبوونی بەلەمی ٨٠ پەنابەر، لە ئاوەکانی "یوونانـ"ـدا کردووە کە ژمارەیەک لەو پەنابەرانە، خەڵکی هەرێمی کوردستانن.\nئەو ماڵپەڕە نووسیوویەتی: "تەرمی ژمارەیەک لە پەنابەرە خنکاوەکان لە ئاودا، دۆزرانەتەوە و ژمارەیەکی دیکە بێسەروشوێنن".\nئەو بەلەمە لە وڵاتی تورکیە بۆ وڵاتی ئیتالیا ڕۆیشتووە و بەڵام بە هۆکاری نادیار لە ئاوەکانی وڵاتی "یوونانـ"ـدا نوقوم بووە.\nلەو پەیوەندییەدا، بەرپرسی دامەزراوەکانی کاروباری کۆچ و کۆچبەران لە عێراق لە زاری نوێنەری ئەو دامەزراوەیە لە ئورووپا، هەواڵی نوقوم بوونی ئەو بەلەمەی پشتڕاست کردووەتەوە کە ئەو بەلەمە زیاتر لە ٦٠ پەنابەری تێدابووە کە لە ئاوەکانی وڵاتانی یوونان خنکاون.\nدەوترێ، ئەو پەنابەرانه هاووڵاتییانی کورد، ئەفغانی، پاکستانی، بەنگلادشی و سوماڵیایی بوونه.


هیچ پەلەمان نییە/ حزبوڵا چەکێکی تایبەتی هەیە - Mehr News Agency\n28 gelawêjê 2019 - 17:58\nNews Code 28096\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر بە گێڕانەوە لە "الاخبار"، سەید حەسەن نەسروڵڵا ئەمینداری گشتیی حزبوڵڵای لوبنان لەو دیدارەدا وتی: ئاسوودە بنوون و کاردانەوە لەوڕۆدا نابێت. کاتی هێرشی قەنیترە کە ٦ شەهیدی لێ کەوتەوە، ئێمە ١٠ رۆژ ڕاوەستاین و ئێستاش پەلەمان نییە و با ئیسرائیل هەر لە ئامادەباشدا بێت.\nنەسروڵڵا سەبارەت بە فرۆکە بێ فرۆکەوانەکانیش وتی: حزبوڵڵا بەڵێنی نەداوە کە هەموو فرۆکە بێ فرۆکەوانەکان دابخات. خۆی لێکی دەداتەوە کە کەی و لە کۆی بدات. چەکی تایبەتیمان هەیە بۆ کردنە ئامانجی هەندێک لە فرۆکەکان و پێشگری لە جموجۆڵی سیخۆریی ئیسرائیل، بەڵام نامانەوێ خەرجی فرۆکەی بێ فرۆکەوانی بکەین.\nشایانی باسە کە سەربازانی ڕژیمی زایۆنی لە یەكشەممەی ڕابردووەوە کە سەید حەسەن نەسروڵڵا ئەمینداری گشتیی حزبوڵڵا هەڕەشەی کاردانەوە بە هێرشی فرۆکەیی زایۆنییەکان بۆ سەر زاحیەی باشووری بەیرووتی لێ کردوون، تەواو تۆقیون و لە ئامادەباشی کامڵ دان.