Just GOD - جانتایەک لە رەگەزی ساڵەکان\nجانتایەکم هەیە لە رەگەزی ساڵەکان. رەنگە بپرسی ساڵەکان چۆنن؟ دەبێ بڵێم بۆ ئەم پرسیارە وەڵامم پێ نیە. من تەنیا حەز دەکەم بڵێم جانتایەکم هەیە لە رەگەزی ساڵەکان. لە ماڵەوە دامناوە، لە هەوێشقان، لە ناو هەموو شتەکانی ترم، ئەو شتانەی وا بەرە بەرە مانایان نامێنێ و مرۆڤ تەنیا حەز دەکا وەلایان بنێ و لە شوێنێک لە چاوی خۆی ونیان بکا. من ئەو جانتایەم وا لە رەگەزی ساڵەکانە لە شوێنێک فڕی داوە. ساڵانی ساڵە.\nمن حەزم بە بینینی نیە، بەڵام زۆری بیر لێدەکەمەوە! بێ موناسەبە و بە موناسەبە،... بێ هۆ و بە هۆ دێتەوە ناو خەیاڵەکانم،... ناو مێشکم. چلۆن؟ نازانم. رەنگە لەبەر ئەوەی لە رەگەزی ساڵەکانە، ساڵە نەناسراوەکان،... سالە قەت پێناسەنەکراوەکان.\nرەنگە بپرسی بۆچی بە یەکجاری فڕێی نادەی، خۆ هەر زبڵدان زۆرە؟ دەبێ بڵێم دیسان نازانم. بەڵام لەم پرسیارانە گەڕێ! با بۆتی بگێڕمەوە،... بەسەرهاتی جانتاکە دەڵێم.\nجانتاکەم لە دووکانێکی دراوسێمان کڕی. دووا جانتای سەر رەفەی قوژبنی دوواوەی دووکانەکە بوو، بە توێژاڵێکی ئەستووری تۆز لەسەری. لەو جانتایانەی کاتێک هەموو هاوڕێکانی تری دەفرۆشرێن و دەڕۆن، نازانی داخۆ بەم مانەوەیە خۆشحاڵە یان خەمین. ئەوەی کە ئەو بە تازەیی دەمێنێتەوە و ئەوانی تر پاش ماوەیەک کۆن دەبن، دەدڕێن و لە شوێنێک فڕێ دەدرێن و دەخرێنە زبڵەوە. توێژاڵە تۆزەکە نەیهێشت من بەمە بزانم. کە پارەکەم دا و تەکاندم، جانتایەکی چەرمی رەنگ قاوەییم بینی کە بە ئاسانی جێگای چەند کوت جل و بەرگ دەبووەوە بە دوو گیرفان بەم لاولایەوە. تۆز، بەری بە ساڵەکان گرتبوو. نوێ نوێ کەوتە بریقانەوە. ئەوەندە خۆشحاڵ بووم نەبێتەوە. هەر ئەو کات زانیم کە بە گارانتی بە چەندین ساڵ لە گەڵم دەمێنێتەوە و کێشەی هاوڕێیەتیم نامێنێ. دووکاندارەکە کاتێک پارەکەی وەرگرت، گوتی:\nـ "دووا جانتا نەک بۆ دووکاندار، بەڵکو بۆ مشتەریش یەکپارچە خێرە. دەزانی بۆ؟ چونکە بۆ دووکاندارەکە، جانتا فرۆشراوەکانی تر مایەکەیان لەمێژە دەرهێناوەتەوە و بۆ مشتەریش لە چاو جانتای تازەی تر کە هاتوونەتە بازاڕەوە، هەرزانتر دەکەوێ. هەڵبەت هەر ئەمەیش نا، شتێکی تریش هەیە. دوواجانتا، کە فێری تەنیایی سەر رەفەی دووکان بوو، ئیتر لێی بێ خەم بە،... تەواوی دونیای پێ بکە!"\nمن نازانم دووکاندارەکەی دراوسێمان تا چەندە بە سەفەری دەوری دونیای منی دەزانی، بەڵام بۆ منێ کە بڕیاری سەفەرەکەم نهێنی ترین بڕیار بوو و جگە لە خۆم کەسی تر پێی نەدەزانی، ئەم قسانە توش دڵەڕاوکێیان کردم. لە ناو خۆمدا رووخام. هەر بۆیە هەر لە دووکانەکە چوومە دەرەوە، بڕیارم دا چی تر رانەوەستم و دەست بە جێ وەڕێکەوم.\nهەتا دوورکەوتمەوە و لەچاوان ون بووم، هەر لام دەکردەوە. خەمی ئەوەی نەکا دووکاندارەکە بە شوێنمەوە بێ، یاخود خەڵکی تری بە شوێنمدا رەوانە کردبێ بۆ ئەوەی راستیی خەیاڵ و زانیارەکانی خۆی بسەلمێنێ، لە خۆ بێ خۆی کردبووم. هەڵبەت با ئەوەیش بڵێم ئیستاکە دەزانم من چەندە هەڵە بووم. ئاخر دووکاندارێکی وەک ئەوەی گەڕەکی ئێمە کە تەواوی تەمەنی هەر لەو دووکانەدا بووە و هەر لەوێیش سەر و ریشی سپی کردبوو و بە دەیان زیندووی بۆ ناو قەبر بەڕێ کردبوو، چلۆن و چۆن تاقەتی کات و پارە سەرفکردنی دەبێ بۆ کەسێکی وەک من. منێک کە دەمتوانی بیر لە شوێنی تریش بکەمەوە. کەسانی وەک ئەو تەنیا خەیاڵ و بیرێکیان بە مێشکدا دێت و ئیتر تەواو. ئەوان وەک من نین کە بیر و خەیاڵ تەنانەت لە دووای هاتنیشیان هەر بەرۆکی بەرنەدەن و جانتای بە کۆڵدا بدەن و دەوری دونیایشی پێ بدەنەوە بۆ ئەوەی بزانێ داخۆ چ بوو. بەهەرحاڵ! هەر کە لە سنوور پەڕیمەوە زانیم کەس بە شوێنمەوە نیە و کەسی تریش نابێ. تەنیا خۆم و خۆم. کتوپڕ چەندەیش بەم بیرە ترسام و تاسام. چەندە کتوپڕ دووکاندارەکە بوو بە پڕماناترین کەسی ژیانم! بەڵام بە خۆشییەوە ئەم بیرەیش رەوییەوە. خۆشی سەفەر ئەمەیە. بیرەکان دێن و دەڕۆن،... بە لێشاو. تەنانەت جاری وایە نایشتوانی لە سەریان راوەستی. رێگا بە یەکتر نادەن. پاڵەپەستۆیانە. هەراهەرا و مقۆمقۆیانە. دەلێی ئەوانیش زەوقی سەفەر گرتوونی. زۆریان دەکەونە خوارەوە و هەر لەو شوێنە دەمێننەوە. بۆ هەمیشە. لە سەر ئەو رێگایانەی کە تەنیا خۆت دەزانی پێیاندا رۆیشتووی و بەس.\nئەوەندەی پێنەچوو پاش ماوەیەک هەستم کرد جانتا قاوەییەکەی دەستم قورس و قورستر دەبێ. لە گەڵ هەر هەنگاوێکم، لەگەڵ هەر گوند و شار و سنوورێکی تازە، کەمێک قورستر دەبوو. سەرەتا بەمەم نەدەزانی، دەچووم جل و بەرگەکانم دەردەهێنا و جوان جوان ناوەکەیم دەپشکنی، بەڵام بێ سوود بوو. هیچم تیا نەدەدیتەوە. بە بەتاڵی جوان جوان دەستم پیادەهێنا. هیچم بەردەست نەدەکەوت. بە خۆم دەگوت ماندوو بووی ماندوو و خەریکی تاوانەکە دەخەیتە سەر جانتاکە، جانتا قاوەییە بەستەزمانەکەی دووکاندارەکەی گەڕەکەکەمان کە تەنیا بە چەند تمەن ببوو بە هی من. ئەوسا لە کۆڵم دەکردەوەو بەڕێ دەکەوتمەوە.\nبینینی شوێنە تازەکان هەمیشە بۆ ماوەیەک سەرنجیان دەقۆستمەوە و ئیتر ئاگام لە جانتاکە و قورساییەکەی نەدەما. بەڵام هەر ئەوەندەی عادەتم بە شوێنەکان دەگرت، سەرلەنوێ قورساییەکە دەگەڕایەوە. بگرە ئەمجارە قورستر. دیسان وەک شێتان دەکەوتمەوە پشکنینی. خەڵکی لێیان دەڕوانیم و لە هەڵس و کەوتی نائاسایی من لە قەراخ جادەکان سەریان سوڕدەما. بە سەرسوڕمانەوە لە یەکتریان دەڕوانی، سەریان بادەدا، تێدەپەڕین و دەڕۆیشتن. منیش بە بێ گوێ پێدانیان تەنیا سەرقاڵی دۆزینەوەی قورسیی نائاسایی جانتاکەم دەبووم. ئەمجارەیش بە بێ دۆزینەوەی شتێ، دیسان وەڕێ دەکەوتمەوە. سەیر ئەوە بوو لە دووای هەر پشکنینێک هەستم دەکرد بەهێزتر دەبووم و هەر بۆیە هەڵگرتنی جانتاکە لام ئاسانتر.\nبەرە بەرە پێڵاوەکانم دەدڕان، جل وبەرگە کۆنەکانم ئەوانەی وا لە سەرەتای سەفەرەکەمەوە پێم بوون، کۆن بوون و شیتاڵ شیتاڵ هەڵگەڕان. یەک پارچە شت چییە لە شتە کۆنەکانم لا نەمان. تەنیا جانتاکەم هی ئەو سەردەمانە بوون، سەردەمانی دەستپێکی سەفەر. بۆیە جارجارە کاتی حەسانەوەکان بە دەم دانیشتنەوە بە وردی لێم دەڕوانی و بیرم دەکردەوە. ئیستا تەنیا من و ئەم جانتایە هی ئەو سەردەمانە بووین. من بۆ ئەو و ئەو بۆ من. کە لێم دەڕوانی، چەرمە قاوەییەکەی لە جاران لووستر و بە بریق و باقتر لە بەرچاومدا دەینواند. سەرم لێی سوڕمابوو. وا دیارە دووکاندارەکە راستی کردبوو. لە یەکێک لە حەسانەوەکانمدا هەستم کرد جانتاکەیش لێم دەڕوانێ و تەنانەت هەوڵ دەدا قسەیشم لە گەڵ بکا. بەو چاوە زل و دەرپەڕیوانەوە کە تەنیا سەفەرییەک لە پاش سەفەری زۆر و دیتنی رووداو و بەسەرهاتی بێ ئەژمار و غەریبایەتییەکی قوڵ دەتوانێ ببێ بە خاوەنیان. لێم رووانی، لێی رووانیم،... لێی رووانیم، لێم رووانی. کتوپڕ وەها دایە پڕمەی پێکەنین، کە من داچڵەکام. ئەوسا چاوەکانی قونجاند و بێدەنگ بوو. بە تووڕەی رابووم، هەڵمگرت و دام بە شانما. جانتا قاوەییە تۆزلێنیشتووەکەی جاران دەڵێم!\nساڵەکان تێدەپەڕین. جارێکیان کاتێک لە چاخانەیەکی قەراخ رێگا لامدابوو بۆ کەمێک حەسانەوە و خواردن و خواردنەوە، لە کاتێکدا لە سەر ئەو کورسییە لە تەنیشت ئەو مێزەی دانیشتبووم وا بە سەر بیابانێکی کاکی بە کاکیدا دەیڕوانی، لێم هاتە دەنگ و گوتی:\nـ "ئەرێ ئەوە تۆ ماندوو نەبووی؟"\nسەیرم کرد. سەیری ئەو چاوانەی هێشتا دەڵێی تۆزی دووکانەکەی بەسەرەوە مابوون. وتم:\nـ "نا، ماندوو نەبووم."\nـ "مەبەستم ماندوویەتی لە منە نەک لە شتی تر. بۆ شتی تر کەیفی خۆتە."\nـ "حە،... بۆ تۆ چ فەرق دەکا لێرە بە سەر رێگاکانەوە، یان لە سەر رەفەی دووکانەکاندا؟ تازە، لەوێ تۆز لێی دەدای و لێرە رۆژ بە رۆژ جوانتر دەبیتەوە. کەس بە قەدەر تۆ سەفەر لێی نایەتەوە!\nکتوپڕ تێگەیشتم بە هەڵە وەڵامم داوەتەوە. بۆیە بێ راوەستان وتم:\nـ "لە تۆ!... جا بۆ لە تۆ؟"\nـ "من بۆنی خوێن دەکەم. تۆ ئاگات لێ نیە. سەر شانەکانت برین دڕیونی، چاڵ بوونە."\nبە پەلە هەستامە سەرپێ و ملی کراسەکەم گرت و رامکێشایە خوارەوە. وابوو. بە هەر دوولادا دوو هێڵی چاڵ. دوو برینی ناحەز و ناشیرین. هەردووکیان لانیکەم بە قەدەر نیو سانت قوڵ. بەو خوێنە دەڵەمە و وشکانەوە کە کراسەکەشمیان خوێناوی کردبوو. وتی:\nـ "دەمێکەیە دەمویست پێتی بڵێم، بەڵام دەرفەت دەستی نەدەدا. وتم بۆ خۆت سەرئەنجام تێدەگەی. بەڵام دیتم هێشتا لەوە سەرقاڵتری کە بیر لە برینی وا بکەیتەوە. دەڵێی بەردەوام سەرەتای سەفەرتە! حەح، بەلامەوە سەیرە. تا ئیستا هیچ جانتایەکی هاوڕێم نە شتی وای بینیوە و نە شتی وایان بۆ گێڕاومەتەوە. تەنانەت بۆ خۆیشم شتی وام قەت نەبینیوە."\nبە گومانەوە سەیرم کرد.\nـ "نەتبینیوە؟ بۆ،... بۆ مەگەر ئەمە یەکەم سەفەرت نیە؟"\nبە لێوە چەرمییە قاوەییە لووسەکانی بزەیەکی هاتێ:\nـ "هیچ جانتایەک نە یەکەم سەفەریەتی و نە دووا سەفەر. ئێمە جانتاین بۆ ئەوەی هەمیشە لە سەفەرداین،... بۆ ئەوەی لە سەفەردا بین. نە کۆن بوونمان کۆتاییمان پێ دێنێ و، تەنانەت نە فڕێدانیشمان. ئێمە سەرلەنوێ دروست دەکرێینەوە،... سەرلەنوێ و سەرلەنوێ!"\nبیری قسەکانی دووکاندارەکە کەوتمەوە کە ئیستا وەک جانتاکەی ئەو سەردەمە تۆزی ساڵەکانی لێ نیشتبوو. تەنانەت تۆێژاڵێکی یەکجار ئەستوورتر لەو سەردەمە. کاتێک گوتی دوواجانتا یەکپارچە خێرە و ئەوەی کە مرۆڤ دەتوانێ تەواوی دونیای پێوە بکا. چەند رقم لە بزەکەی سەرلێوی بوو. سەر لێوە گەڕۆکەکانی. جانتاکە دەڵێم.\nسەیرم کردەوە. جوان جوان. بیرم لە لووسی و بریق و باقی چەرمەکەی کردەوە. ئاە، من چەندە گێژبووم! باشە مەگەر چەرم دەکرێ قەت کۆن نەبێ. ئیستا دەمزانی، ئیستا. بۆ دڵنیایی زیاتر هەڵمگرت و بە جوانی لێی وردبوومەوە،... لە جانتا قورسە قاوەییەکە دەڵێم کە ئێستاکە ئیترجوڵانی ئەستەم بوو. هەڵەم نەدەکرد. جانتاکە لە ساڵەکان دروستکرابوو. لە ساڵە هەرە کۆن و نوێکان. هاوارێکم لێ بەرز بووەوە و هەتا هێزم تیا بوو فڕێم دا. جانتاکە لە هەڵەمووتێک بەربووەوە. گوێم لە تلدانی بوو. لە هاوارکردنە پڕ لە ئازارەکانی.\nکات چەند تێپەڕی نازانم. هەستام. بڕیارم دا بڕۆم. رۆیشتم. بەلام نا،... هەنگاوەکان راوەستان. من بێ ئەو جانتایە چ بووم؟ بەڕاست چ بووم؟ نەک تەنیا خۆم، بەڵکو برینەکانی سەر شانەکانیشم تاسەیان دەکرد.\nگەڕامەوە. لە قوڵایی دۆڵی بەردەم هەڵەمووتەکەدا سەرئەنجام دۆزیمەوە. چەند بێ ناز کەوتبوو! چەند پەرتەوازە و دوور! خۆشحاڵ بوو بە گەڕانەوەم. ئاە، جانتا قاوەییە تۆزلێنیشتووە ساڵاوییەکە!\nمن لەوێ لە هەوێشقانەکە فڕێم داوە، جانتاکە دەڵێم. ئەو جانتایەی وا قەت کۆن نابێ. نامەوێ فڕێی بدەم، نامەوێ هیچ کەس لە هیچ زبڵدانێک سەرلەنوێ هەڵیبگرێتەوە و دیسان جانتای تری لێ دروست بکاتەوە. ئەو دەبێ لەوێ لە پاشخانەکە بێت،... بۆ هەمیشە. ئەو دەبی لەوێ بێت تەنیا و تەنیا بۆ بیرلێکردنەوەکانی من،... تەنیا و تەنیا بۆ ئەمە،... بۆ ئەمە،... ئەم ە ە ە ە..."\n[ دوشنبه 14 دی 1394 ] [ 08:58 ب.ظ ] [ Sah Ra ] [ نظرات() ]


ویکیپیدیا:پرسیارە دووپاتکراوەکان/دەستکاریکردن - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nیارمەتی پدکەکان دەستکاریکردن\nچۆن پەڕەیەک دەستکاری بکەم؟\nبۆ دەستکاریکردنی یەکجاریی ھەموو پەڕەکە، کرتە لە «دەستکاری» لە سەرووی پەڕەکەدا بکە. بۆ دەستکاریکردنی بەشێک بە تەنیا، کرتە لەسەر بەستەری «دەستکاری» لە لای چەپەوەی سەردێرەکەی بکە. بۆ دەستکاری لە ویکیپیدیادا جۆرێ زمانی نیشانەکردنی (بە ئینگلیزی: Markup Language) تایبەت بەکار دێ کە ناوی ویکیتێکستە (بە ئینگلیزی: wikitext).\nچۆن بەستەر دروست بکەم؟\nبەست یان بەستەر وشە یان وشەگەلێکن کە کە دەخرێنە نێو دوو دانە کەوانەی سەرەتا و کۆتایی وەک [] ھەروەھا ئیمکانی ئەمەش ھەیە کە دەقی پیشاندراو بۆ بەستەکە لەگەڵ خودی بەستەرەکەوە جیاواز بن.\n[[ناوی پەڕە]] نموونە: [[کوردستان]]\n[[ناوی پەڕە]]ی سەرەتا -- ئەو پاشگرانەی کە بێ بۆشایی دوای کەوانەی کۆتاییی دەنووسرێن وەکوو بەشێک لە بەستەکە نیشان دەدرێن. لەگەڵ ئەمەش باشترە شێوازی خوارەوە بەکار بێنین.\n[[ناوی پەڕە|دەق بۆ نیشاندان]] -- بەم شێوازە ناوێک کە بۆ بەستەکە نیشان دەدرێت جیاوازە لە خودی بەستەرەکە. نموونە: [[کورد|کوردی]]\n[[ناوی پەڕە (بەشی نھێنی)|ناوی پەڕە]] -- لەگەڵ ئەم ڕێچکەیە دەتوانن بەشێک لە بەستەکە بخەنە نێو کەوانەوە تا نیشان نەدرێت، ھەروەھا بەکارھێنانی بنھێڵ «_» کە لە ناونیشانەکانا دەردەکەون پێویست نییە و دەتوانن بۆشایی « » بەکاربێنن.\nچۆن ناوی پەڕەیەک بگۆڕم؟\nئەو ئەندامانەی کە پێشینەی چەند دەستکارییەکیان ھەبێت دەتوانن ناوی پەڕەکان بگوازنەوە، بە کرتە کردن لە بەستەری گواستنەوە لە سەرووی پەڕەکە؛ وەھا لە پەڕەی پێشوودا ڕەوانەکەرێ بۆ پەڕەی نوێ دروست دەبێ و ناوەڕۆک و مێژوو پەڕەکە ژی دەگوازرێنەوە بۆ پەڕەی نوێ و پارێزراو دەبن. لەگەڵ ئەمانە ئەگەر پەڕەی نوێ بوونی ھەبێ باشترە لەگەڵ بەڕێوەبەرێک ڕاوێژ بکەن بۆ گواستنەوە یان مێژووی پەڕەکە ڕەچاو نەکەیت و ناوەڕۆکی پەڕە کۆنەکە ڕوونووس بکەیتە پەڕەی نوێ.\nچۆن پەڕەیەک ڕەوانە بکەم بۆ پەڕەیەکی تر؟\nلەسەر بەستەری «دەستکاری» کرتە بکە. پەڕەکە ھەمووی بسڕەوە و ئەم دەستەواژەی ژێرەوە زیاد بکە:\n#ڕەوانەکەر [[ناوی پەڕەی مەبەست]]\nقەبارەی وتارێکی باش دەبێ چەند بێ؟\nوتارێکی باش دەبێ زانیارییەکی تێروتەسەل و پەرەپێدراو بخاتە بەردەستی خوێنەر. بەڵام درێژبوونەوەی لەحەدبەدەری وتاریش، ھەم لە کاتی خوێندنەوە و ھەم لە کاتی دەستکاریکردن گێچەڵ دروست دەکا. باشترە وتارەکان کەمتر لە ٥٠٠٠ وشە بن.[ژێدەر پێویستە]\nچۆن بزانم کە کەسانی تر چ گۆڕانکارییەکیان لە پەڕەکەدا کردووە؟\nنەرمامێری ویکیپیدیا دەتوانێ پێرستێک لە جیاوازییەکانی نێوان دوو وەشان (چ لە نێوان دوو وەشانی لەدوای یەک یان وەشانی ھەنووکە و وەشانێکی کۆن) دابین بکات. ئەم پێرستە بە شێوازی دوو ئەستوون دەردەکەوێ کە ھەر کامەیان یەک وەشان نیشان دەدات و جیاوازییەکان بە ڕەنگێکی جودا ڕووناک دەبێتەوە. بۆ بینینی جیاوازییەکان دەتوانی لە پەڕەی «دوایین گۆڕانکارییەکان»دا کرتە لە بەستەری «جیاوازی» بکەی. ھەروەھا لە پەڕەی وتارەکە خۆیدا سەرەتا کرتە لە «مێژوو» پاشان لە «ئێستا» یان «پێشوو» بکە.\nچۆن دەتوانم وێنە بەکار بێنم؟\nتەنیا پێویستە لە نێوان دوو کەوانەدا سەرەتا کلیلوشەی «image»، پاشان دووخاڵ و لە کۆتاییشدا ناوی وێنەکە بنووسی (وەک: [[image:Kurdistan.png]])\nبۆ بارکردنی وێنەکانی خۆت سەردانی پەڕەی تایبەت بە بارکردن بکە.\nچۆن بۆ وێنەکان شرۆڤە بنووسم؟\nبۆ ئەم مەبەستە لەکاتی بەکارھێنانی [[image:example.jpg]]دا ڕوونکردنەوەکە دوای ناوی وێنەکە و دوای «|» دەنووسین. واتە [[image:example.jpg1|ڕوونکردەوە]]\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ویکیپیدیا:پرسیارە_دووپاتکراوەکان/دەستکاریکردن&oldid=668870»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢١:٤٨ی ١٨ی ئازاری ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


فەیسبووک پەردەی لەسەر شێوەیە نوێکەی کورتەی هەواڵەکان (News Feed) لادا. – کەی ئای تی ئێن\nئینتەرنێت 8, ئازار 2014\nفەیسبووک پەردەی لەسەر شێوە نوێکەی پەڕە سەرەکیەکەی کورتەی هەواڵەکان (NewsFeed) لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکەی لادا. کە بریتییە لە دیزاینێک بۆ بەکارهێنەرانی تۆڕەکە بۆ کۆمپیوتەرە ڕوومێزیەکان و لاپتۆپەکان کە پشتی بەستووە بەو دیزایینەی ساڵی پار ڕایگەیاند.\nئەم هەنگاوەی فەیسبووک بۆئەوە بوو کە یەکگرتوویەک لە پێشاندانی پەڕەی کورتەی هەواڵەکان دروست بکات بۆ کۆمپیوتەرەکان و مۆبایلە زیرەکەکان، کە ئەمەش ڕێگەی ئاسان کردووە بۆ دەست گەیشتن بە ناوەڕۆکی ئەو بابەتانەی کە هاوڕێیان و خزم و کەس و کار هاوبەشی پێدەکەن.\nلەم دیزاینە تازەیەدا فەیسووک وێنۆچکە (icon)ـەکانی لیستی دەستەچەپی گۆڕیون و جگە لەوەش لەسەر پەڕەی کورتەی هەواڵەکان وێنەی هاوپێچی بەستەرە هاوبەشی پێکراوەکان گەورەترکراون و کورتەی بابەتەکەش زیاتر کراوە.\nهەر لە مینانەی نوێکارییەکان، فەیسووک، هەڵبژاردەی Most Recent و Top Storiesی گواستوەتەوە و تێکهەڵکێشی کردووە لەگەڵ دوگمەی News Feed:\nجێگای وەبیرهێنانەوەیە، فەیسبووک ئەم دیزاینە نوێیەی لە ڕۆژی ٥ شەممەوە بۆ کۆمەڵێک لە بەکارهێنەران وەگەڕخست و ئێستاش وردە وردە بەکارهێنەرانی تر ئەم دیزاینە نوێیە وەردەگرن.\nسود وەرگیرا لە Re/Code


یەکێتی ئەوروپا پشتگیری خۆی لە "هواوی" راگەیاند\n30/1/2020 02:22 PM\nیەکێتی ئەوروپا لەم دواییانەدا و بەپێچەوانەی ئەمریکا، پشتگیری خۆی بۆ بەشداری کۆمپانیای هواوی لە پەرەپێدانی تۆڕی پەیوەندیی 5G راگەیاند. سەرەڕای ئەوەی وڵاتانی ئەندام لە یەکێتی ئەوروپا، بەجیا چاوەدێری ژێرخانەکان و کەرەسەکانی تەکنەلۆژیای 5G ئەکەن، بەڵام کۆمیتەی هاوکارییەکانی یەکێتی ئەوروپا، بەدابین کردنی رەوشێکی ئەمنی تایبەت ئەیەوێ بۆچوونی وڵاتانی ناوچه لەسەر ئەم بابەتە واته 5G رێک بخات.\nهەر ئەو جۆرەی ئاگادارن، حکوومەتی ئەمریکا بەشداری کردن و بەکارهێنانی 5G لەلایەن هواوی قەبووڵ نەکردووە و سزای خستۆتە سەر ئەم کۆمپانییە چینییە. کەوابوو ئەگەرچی لەو رێکارانەدا کە یەکێتی ئەوروپا ئاراستەی کردووە، بەشێوەی راستەوخۆ ئاماژە بەم بابەتە نەکراوە، بەڵام هواوی لەئێستادا یەکێک لە کۆمپانیا مەترسیدارەکانە بۆ بەکارهێنانی ئەم تەکنەلۆژیایە. بەم حاڵەوە بریتانیا رۆژی رابردوو رایگەیاند ئەگەری هاوکاری کردن لەگەڵ کۆمپانییەکی مەترسیداری وەکو هواویش لەئارادایە. هەڵبەت ئەم رێککەوتنه سنووردارە.\nپێدەچێ ئەم رێکارانه رەنگدانەوەی بەشێک لە بڕیارەکانی بریتانیا بن. یەکێتی ئەوروپا بڕیاری بەراوردکردنی ئەو مەترسیانەی داوە کە ئەگەری هەیە ئەو کۆمپانیانەی کە خاوەن و فرۆشیاری ئەم تەکنەلۆژیایەن دروستی بکەن. ئەم رێکارە ئەوە نیشان ئەدات کە رەنگاڵەبوونی فرۆشیاران گرنگییەکی زۆری هەیە. بریتانیا هەوڵی داوە بۆ وەدیهاتنی ئەم ئامانجە، هاوکاری خۆی لەگەڵ 35٪ لە کۆمپانیا مەترسیدارەکان درێژە بدات.\nئەم بڕیارە بەپێچەوانەی هەوڵە نوێیەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بووە. جیگری فەرمیی ترەمپ، ئەم بڕیارەی بریتانیا بە بڕیارێکی هیوابڕاو ئەزانێت. بەم حاڵەوە کۆمپانیای هواوی پشتگیری لە رێکارە نوێیەکانی یەکێتی ئەوروپا کردووە و لای وایه ئەم بڕیارە بڕیارێکی بێ لایەن و لەهەمان کاتدا کاریگەرە لەسەر تەکنەلۆژیای 5G.


ئەم نیشانەیە پێت دەڵێت جگەرت کێشەی هەیە\n30/10/2021 04:54 PM\nخواردنی لەڕادەبەدەری شەکر، زۆربوونی کێش و لایف ستایل هەموویان دەتوانن هۆکارێک بن بۆ زیانبەرکەوتنی جگەر. بەداخەوە ئێوە ناتوان هەر سات دۆخی ئەندامەکانی جەستەتان تاوتوێ بکەن و بۆ ئەنجامدانی ئەم کارە پێویستتان بە کەسێکی پسپۆڕ هەیە بەڵام هەندێک حاڵەت هەن کە بە سەرنجدان بە ئەوان، کارەکەتان ئاسانتر دەبێت. بەپێی گوتەی پسپۆڕان ئەگەر شەوانە هەستتان بە چەندین نیشانەی ئازاردەر کرد، بەو واتایەیە کە دەبێ لە کورترین ماوەدا پشکنین بۆ جگەرتان بکرێت. لە درێژەدا بەشێک لەم نیشانانە دەخەینە روو.\nئەگەر جگەرتان کێشەی هەبێت، لەوانەیە شەوانە خۆی بە خورانی جەستە دەربخات و ئەم خورانە بەگشتی ران، بەری دەست و کەلەکە دەگرێتەوە. ئەگەر شەوانە هەستتان بە خورانی لەڕادەبەدەری جەستەتان کرد دەبێ بەخێرایی سەردانی پزیشک بکەن.\nیەکێک لە ئەرکەکانی جگەر ئەوەیە کە مەوادی ناو جەستە لەبەر یەک هەڵبوەشێنێت. ئەگەر نەتوانێ ئەم کارە ئەنجام بدات، ئەو ئەندامەی لەدوای جگەر جێگیر بووە دەست دەکات بە ئیش کردن و ئەم بەرپرسایەتییە دەگرێتە ئەستۆ. ئەم ئەندامە هەوڵ دەدات لەم رێگەیەوە خوێ لە رێگای پێستەوە لە جەستە بخاتە دەرەوە و ئەمەش هۆکارە بۆ خورانی جەستە. بەگشتی شەوانە و ئەو کاتانەی پلەکانی گەرمی بەرز دەبنەوە، لە ماوەی سووڕی مانگانەدا و لە کاتی دووگیانیدا ئەم دیاردەیە زیاتر دەبیندرێت.\nزەردبوونی پێست، خوێنبەربوون، پیسایی رەش، میزی لێڵ، ئاوسانی سک، رشانەوە، کەم ئیشتیایی و ئێشی گەدە بەشێکن لە نیشانەکانی دیکەی ئازارەکانی جگەر.


مانگرتنی "سۆهەیلا حیجاب و زەینەب جەلالیان" درێژەی هەیە\n12:08 - 3 پووشپەڕ 2720\n"سۆهەیلا حیجاب"، پارێزەری کوردی خەڵکی کرماشان و "زەینەب جەلالیان" کە هەنووکە لە بەندی دابڕگەی زیندانی قەرچەکی وەرامین ماوەی زیندانییەکەیان تێدەپەرێنن، لەسەر مانگرتنەکەیان بەردەوامن.\n"سۆهەیلا حیجاب" بەهۆی گوشاری ناوەندە ئەمنییەتییەکان لەسەر بنەماڵەکەی و بارودۆخی نالەباری زیندان، بە نیشانەی ناڕەزایەتی دەربڕین، لە ڕێکەوتی ٢٧ی جۆزەردانەوە لە زیندانی قەرچەکی وەرامین مانی لە خواردن گرتووە.\nئەو پارێزەرە کوردە، داوای ڕاگوازتنەوەی لە زیندانی قەرچەک بۆ زیندانی ئێڤین کردبوو؛ هەتا ئێستا بەرپرسانی زیندان وڵامی داواکارییەکەی ئەو چالاکە مەدەنییە کوردەیان نەداوەتەوە.\nڕۆژی یەکشەممە ٤ی جۆزەردان، "سۆهەیلا حیجاب" بۆ تێپەڕاندنی ماوەی زیندانییەکەی ڕەوانەی زیندانی قەرچەکی وەرامین کرا.\nلەلایەکی دیکەوە، "زەینەب جەلالیان"، زیندانیی سیاسیی کورد، ڕۆژی شەممە ٣١ی جۆزەردان، پاش ڕەتکردنەوەی داواکارییەکەی بۆ ڕاگواستنی بۆ زیندانی "خۆی" یان "ئێڤین"، مانی لە خواردن گرتووە.\nڕۆژی شەممە ١٣ی بانەمەڕی ئەمساڵ، "زەینەب جەلالیان''، زیندانیی سیاسیی کوردی خەڵکی شاری ماکۆ، بۆ زیندانی قەرچەکی وەرامین ڕاگوێزرا.


هەناردەی نەوت لە مانگی تشرینی دووەم 5٪ زیادی کردووە\n12/04/2021 10:25:00 ص\nلە مانگی تشرینی دووەم، هەناردەی نەوتی عێراق بە هەرێمی کوردستانیشەوە 5٪ بەرزبووەتەوە، لە کێڵگەکانی باشوور و ناوەڕاست عێراق رۆژانە سێ ملیۆن و 272 هەزار بەرمیل نەوتی هەناردەکردووە.\nوەزارەتی نەوتی عێراق ئاماری مانگی رابردووی بەرهەمهێنان و هەناردەی نەوتی راگەیاند. بەپێی ئامارەکان جگە لە هەرێمی کوردستان، عێراق رۆژانە چوار ملیۆن و 139 هەزار بەرمیل نەوتی بەرهەمهێناوە کە بەراورد بە مانگی تشرینی یەکەم 44 هەزار بەرمیلی رۆژانەی زیاترە.\nهەناردەی نەوت لە کێڵگەکانی باشوور و ناوەڕاست سێ ملیۆن و 195 هەزار بەرمیل بووە لە رۆژێکدا کە بە رێژەی 6٪ بەراورد بە مانگی پێش خۆی زیادیکردووە هاوکات ئاستی هەناردەی نەوتی کەرکووک بۆ بەندەری جەیهان رۆژانە 67 هەزار و 756 بەرمیلە کە 30٪ کەمیکردووە.\nکۆی داهاتی فرۆشی نەوت لە تشرینی دووەم حەوت ملیار و 590 ملیۆن دۆلار بووە و بەرمیلێک نەوتی بە 77 دۆلار و 33 سەنت فرۆشتووە. بەراورد بە مانگی تشرینی یەکەم داهاتی نەوت 76 هەزار دۆلار کەمیکردووە ئەوەش بەهۆی ئەوەی لەو مانگە بەرمیلێک نەوتی بە 79 دۆلار و 27 سەنت فرۆشت بوو.\nبەهۆی رێککەوتنی ئۆپێک پڵەس کە لە مانگی تەممووزی ئەمساڵ لەسەر رێککەوتن، عێراق ئاستی بەرهەمهێنانی نەوتی زیادکردووە لە مانگی کانوونی یەکەمی ئەمساڵ دەتوانێت رۆژانە چوار ملیۆن و 237 هەزار بەرمیل نەوت بەرهەمبهێنێت.\nهاوکات بەگوێرەی کۆبوونەوەی رۆژی پێنجشەممە 02-12-2021، لە مانگی کانوونی دووەمی ساڵی داهاتوو لە کۆی 400 هەزار بەرمیل کە ئەندامانی ئۆپێک پڵەس بۆیان دانراوە زیادیبکەن، عێراق دەتوانێت 42 هەزار و 810 بەرمیل نەوتی زیاتر بەرهەمبهێنێت.\n12/04/2021 09:16:00 ص\nیەکێ لە کێشەکانی گەلی بندەست، داگیرکاریی دووانەیی دوژمن و شۆڕشە. ئەم دووانە، تەنیا هاوداگیرکەری فیزیکیی خاك و خەڵكەکە نین، بەڵکو هاوداگیرکەری زیهنیەت و کەسایەتی ئینسانەکانیشن. ئیتر بە هەردوکیان، هەمان وڵات و هەمان دەماغ کاول ئەکەن! دوژمن و شۆڕش، دنیا دابەشی ڕەش و سپی ئەکەن و ئەمەش تەنیا ئەچێتەوە سەر توندوتیژی و بۆ هیچ لایەکی تر ناچێت. دنیا لەو دوو ئەگەرەدا قەتیس ئەکەن و تەنیا شوێنی ئەگەرەکانیان جیایە. ڕەشەکەی ئەم، سپییەکەی ئەوەو، سپییەکەی ئەو، ڕەشەکەی ئەمە. بەڵام لەوەدا هیچ فەرقیان نیە، کە هەمان وێنەی ڕەش و سپی لە عەقڵ و سلوکی ئێمەدا ئەنەخشێنن و بوارێك بۆ لێکتێگەیشتن و یەکترقبوڵکردن ناهێڵنەوە.\nئەم عەقڵە رەش و سپییەش، هەر لە قۆناغی خەباتی ڕزگارییدا نا، بەڵکو دواترو لە قۆناغی گواستنەوەشدا، بەردەوامەو لێرەدا ئیتر شۆڕشگێڕەکان، ئەبنە داگیرکەرەکەو ناڕازییەکان، ئەبنە شۆڕشگێڕەکەو هەردوکیشیان بە هەمان عەقڵیەتی تەسکی شۆڕشگێڕانەوە، کە تەنیا جێی منی تیائەبێتەوەو تۆ هەڵئەداتە دەرەوە. ئیتر فەرخیزم، ئەبێتە ئایدۆلۆژیای قۆناغەکەو هەم پۆلیسەکان ئەیانەوێ خۆپیشاندەران مەحفکەنەوەو هەم خۆپیشاندەران ئەیانەوێ پۆلیسەکان مەحفکەنەوەو هەر یەکێکی ئەمیان، بکەوێتە دەس جەماعەتێکی ئەویان، هەمان شەقکاریی ڕووئەدا! یەعنی ئێمە، تەنیا لەبەردەم شەرعیەتی شۆڕشگێڕیی و نەوەی یەکەم و دووەمی شۆڕشدا نین، بەڵکو لەبەردەم شێرپەنجەی عەقڵیەتی شۆڕشگێریداین، کە گشتییەو هی هەموومانەو ئەبێ دانی پێدابنێین و لێ ی تێبگەین!\nجوانترین شتی ناڕەزایەتییەکانی ئەو ساڵەی مامۆستایان و ئەم چەن ڕۆژەی تەلەبەکانیش، ئەوەیە کە سەرەتاکەی، شتێکی تەواو مەدەنییەو هەنگاوێکی تەواو جدییە بۆ تێپەڕاندنی عەقڵیەتی شۆڕش و توندوتیژیی. بەڵام دواتر، لە هەموو لایەکەوە، گەنوگووی عەقڵە کۆنەکەی تێئەڕژێ و ئەبێتەوە بە شۆڕش! سادەترین سیفەتی عەقڵە نوێکەش، ئەوەیە کە ڕۆژانی یەکەم، ڕەنگاوڕەنگ و تێکەڵاوەو کچ و کوڕو ئەهلی شانۆ و کتێب و مەعریفە، پێشەنگن و شتەکە تەواو هاوڵاتییانەیەو بۆ ماف و عەدالەت و بەهاکانە.. لەوبەریشەوە پۆلیسی چالاکی مەدەنی هەیەو تا ئێرا وێنەکە جوانە. بەڵام دوای کەمێك، لەمبەرەوە، پۆلیسی چالاکی مەدەنی، ئەبن بە یاریزانی یەدەگ و بەڵتەجی و پیاوکوژ، ئەبنە تیمی سەرەکیی. لەوبەریشەوە کچان و ئەهلی هونەرو مەعریفە، ئەکشێنەوەو ئەهلی جڕت و جوێن و شەڕەبەرد، وێنەکە داگیرئەکەن و لە شۆڕشی فەرەنسییەوە دێینەوە بۆ شۆڕشی شەڕواڵیی!\nجا بۆئەوەی، گەنوگووەکەی ڕۆژانی کۆتایی، کە عەقڵیەتی شۆڕشە، سەرنەکەوێ و جوڵانەوە مەدەنییەکەی ڕۆژانی یەکەم قووتنەدا،، وەکو لە نوسینی پێشووشدا وتم، گرنگە کوڕو کچە هۆشیارەکان، بڕۆنەوە ماڵەوە. کە ئەوە خۆپیشاندانی دووەمە، دژی عەقڵە کۆنەکەو هیچی لە خۆپیشاندانی یەکەم کەمتر نیە! کە ئەوە هەنگاوی پاراستنی ئینسانە. ئاخر یەکێ لە سیفەتەکانی عەقڵە کۆنەکە، ئەوەیە کە مەرگدۆستەو پەمپت ئەدا بۆ خۆبەکوشتدان و ئینسان تیایدا، هیچ و تڕی بنگۆمە. بەڵام لە عەقڵە نوێکەدا، ئینسان خۆی بەهایە. کە ئەمەش سەرەتای ژیاندۆستییەو پێچەوانەی عەقڵیەتی خوێن و مەرگ و کاولکارییە.\nلە نێوان دوو معەسکەری عەقڵیەتی شۆڕشدا، خۆپیشاندانێکی مەدەنیی، چەنێك بوون و دەستپێکردنەکەی پێویستە، ئەونەش کۆتایی و چونە ژوورەوەکەی. ئەمەش بە مانای وازهێنان و تەسلیمبوون نا، بەمانای پاراستنی وزەی ژیان و دەنگی عەقڵ، لە شەپۆلەکانی مەرگسازیی.\nبا لە گەنوگووی عەقڵیەتی شۆڕشگێڕییەوە، بچینە سەر گەنوگووی عەقڵیەتی وەعزیی. بەکورتی "عەقڵی وەعزیی" ئەوەیە کە ئینسانی دووڕوو دروست ئەکات. چونکە ئینسان پەرت ئەکات لە نێوان دۆخێکی نمونەیی و دۆخێکی واقعیی. مەسەلەن هەر ئەوەی کە کەس بەقەت ئێمە باسی ڕاستگۆیی ناکاو کەسیش بەقەت ئێمە درۆ ناکات، ئەوە خۆی نمونەیەکی وازحە!\nبەها باڵاکان، بۆ ئەوە نیە کە ئینسانی پێ بچێتە دۆخێکی نمونەیی و فریشتەیی، کە ئەمە خەیاڵیی و کاری نەکردەیەو تەنیا چەپاندن و نیفاقی لێ ئەکەوێتەوە. بەڵکو بۆ ئەوەن کە لەناو ئینسان و لەناو واقعدابن. عەقڵی وەعزیی، بەهاکان تەقدیس ئەکاو هێندە بەرزیان ئەکاتەوە،، کە ئیتر لە زەوی ئەپچڕێن و مرۆڤ خۆی لە دۆڵێکەو بەهاکان لە دۆڵێك. بەڵام عەقڵی ڕەخنەیی، بەهاکان لە خەیاڵی فریشتەییەوە، دائەگرێتە ناو واقعی ئینسان و ئیتر شتەکە، لە بری ئەوەی قسەیی بێت، کردەییە. وەکو یابان، کە لەوێ کەمترین باسی دەسپاکیی هەیەو دەسپاکترین مرۆڤی دنیاشن!\nئەو خەیاڵات و نیفاقەی عەقڵی وەعزیی، ڕەبت بکەمەوە بە خۆپیشاندانەوە. بێگومان دۆخی قەرەباڵغی و بەتایبەت ساتی گرژییەکان، ساتێکی عەقڵانیی نیەو خواروخێچیی هەر ڕووئەدا. وەلێ ئێمە چاوەڕێ ی دۆخێکی فریشتەیی لە خۆپیشاندەران ئەکەین و هەر جوڵەیەکی بە نەوعێك، ئەکەین بە نوقتە لەسەریان. وەكئەوەی خۆمان فریشتەبین و قەراربێ ئەوانیش فریشتەبن!\nبە مەسیحیان وت، فڵان ژن زیناکارە، با بە شەرعی تەورات ڕەجمیکەین. وتی باشە، بەڵام کامتان فریشتەو بێ گوناهە، با ئەو بەردەکەی تێگرێت. هەر لەسەر ئەو ڕیتمە، ئێمەش کاممان فریشتەین و ڕۆژێك لە ڕۆژان شتێکمان فڕێنەداوەتە سەر ئەو جادەیە، با ئەوەمان گلەیی پیسکردنی شەقامەکان، لە خۆپیشاندەران بکات! ئەوەش هاندانی سوتاندن و تێکدان نیە، بەڵکو باسی واقعێکە، کە لە خۆپیشاندانی پاریس و لەندەنیشدا ئەبینرێ و لە یاریگاو ڤیستیڤاڵیشدا ڕووئەداو ئەوە تەبیعەتی قەرەباڵغییە.. ئەوەشی کە خۆپیشاندانی نمونەیی و بێ مووی ئەوێ، ئەوە لە واقعدا بوونی نیەو تەنیا وەهمێکی ناو عەقڵی وەعزییە.\nئەوەی کە بۆ ئێمە گرنگە، خۆپیشاندانە مەدەنییە تێکەڵاوەکەی ساتی یەکەمە، نەك خۆپیشاندانێکی فریشتەیی و خەیاڵیی، یان خۆپیشاندانێکی شۆڕشگێڕانەو نێرانەی توندوتیژ. بەڵتەجییەکانی دەباشان و لالەزارو زانیاری و پاراستن، پۆپۆلیستەکانی موعارەزەی کۆن و موعارەزەی ئێستاو موعارەزەی داهاتوو، برایانی نوێژی جەماعەت و هاوڕێیانی شورای کرێکاریی، هەڤاڵانی کانتۆن، جەماعەتی شەڕەبەردو سوتاندن.. هەموویان لەو سەرجادەیە بەجێبهێڵن و خۆپیشاندانی پێچەوانە دەستپێبکەن بەرەو ماڵەوە. چونکە شتەکە بوو بە یاریی مناڵان نا، یاریی گرگنەکان.\nتەسفییە حساباتی بەڵتەجییەکان، خەیاڵپڵاویی ئایدۆلۆژیی، هەڵپەی پۆپۆلیستیی، نەفەسی توندوتیژیی.. ئەمانە پەیوەندی بە خواستە گشتییەکانەوە نیەو مرۆڤی هۆشیار، یارییەکەی خۆی لە هی ئەوان جیائەکاتەوە. وەکچۆن ئەوان یارییەکەی خۆیان لە خواستە گشتییەکانیەوە ئەپێچن!\nدەنگی عەقڵ، لەوپەڕی تووڕەیی و ناڕەزایەتیشدا، هەر وزەی ئاشتی و ژیانە. شەڕو توندوتیژی و مەحفکردنەوەی یەکتریش، عەقڵانی نیەو هێزانەیە، مرۆڤانە نیەو نێرانەیە. شەقامیش تا مرۆڤانەبێ، شوێنی کوڕو کچە جوانەکانەو ئەبێ لەوێبین. وەلێ کە نێرانەبووەوە، ئیتر شوێنی مەرگە و لەوێنەبوونمان ژیانە.\n(داری ئازادی بەخوێن ئاو نەدرێ بەرناگرێ) عەقڵێکی نوێ، لە فڕێدانی ئەو جوملەیەو هاوشێوەکانیەوە دروست ئەبێ. کە ئەمانە ئاشەکانی خوێن ئەگێڕن و مرۆڤی ئێمە ئەکەنە گای قوربانیی. نەخێر داری خوێن و مەرگ، هەرگیز داری ئازادیی نیە. داری ئازادیی و داری ژیان، یەکێکەو ئەوەیە کە ئینسان تیایدا "خەتی سورە"، نەك ئەوەی کە مێژوویەكی سوورە بە خوێنی ئینسان.\nئەمەوێ بڵێم، ئەدەبیاتی بەرگریی ئێمە، ئەدەبیاتی مەرگە. بۆیە دوژمنیش نەبێ، هەر خۆمان ئەکەوینەوە گیانی یەك و بەرهەمهێنانەوەی مەرگ. ئێمە پێویستمان بە ئەدەبیاتی ژیانەو بەرگرییش ئەبێ ژیانیی بێت. "ستایشی مەرگ" ئەو شتەیە کە ئەبێ لە قاموسی بەرگریماندا بیسڕینەوە، بۆئەوەی ئاشەخوین بوەستێت. ئەوەش بە مانای نابەرگریی و قبوڵکردنی ستەم نا، بەڵکو بەو مانایەی کە مرۆڤ ئەبێ هەمیشە لە تێکۆشاندابێ بۆ ماف و عەدالەت و بەها گشتییەکان. بەڵام خودی مرۆڤ و خودی ژیان، لەناو چەقی بەهاکاندان و ئەگەر وا نەبێت، ئیتر ئەوە مەکینەی مەرگ و کاولکارییە، نەك داری ژیان و ئازادی.\nکێشەی عەقڵیەتی شۆڕشیش، هەر ئەوەیە کە مەرگسەنتەرەو خودی "مرۆڤ و ژیان"ی لە دەرەوەی بەهاکاندا داناوە. بۆیە هەرگیز خێری لێ نابینین و وەکچۆن قوڕ بەسەر ئەو دوژمنەی کە هیوای بە بەندیخانەیە، قوڕ بەسەر ئەو گەلەشی کە هیوای بە شۆڕشەو شۆڕشگێڕانە بیرئەکاتەوە!\nلە بواری نەزەرییدا پێناسەی شۆڕش و شۆڕشگێڕیی هەرچی بێت، لە نەتیجەو پراکتێکدا، شۆڕش هەر ئەوەیە کە توندوتیژەو دژەئینسان و دژەژیانە. ئەگەریش بەڕاستی شۆڕشێك هەبێ، ڕێك پێچەوانەی ئەوەیە، کە ئێمە بە شۆڕشی تێگەیشتووین و لە عەیامی کۆڵۆنیالیزم و شەڕی ساردەوە، عەقڵی دەسەڵات و موعارەزەو خەڵکی ئەم ناوچەیەی داگیرکردوە.\nخاڵی هاوبەشی چەكوەشێن و بەردوەشێن، ئەوەیە کە هەردوکیان "شۆڕشگێرن" بە مانا نامەدەنییەکە. ئێمەش پێویستمان بە شۆڕشێکی مەدەنییە دژی ئەو عەقڵیەتە نامەدەنییە. ئەوەش پێش شەقام، لەناو عەقڵدا ڕووئەدات. عەقڵیش ئەڵێ، ئێستا کاتی چوونەماڵەوەیە نەك هاتنەدەرەوە. ئەوەش لەبەرئەوە نا، کە چەك ئەوبەری شەقامی تەنیوە، بەڵکو لەبەرئەوەی کە بەرد ئەمبەری تەنیی. ئاخر قەرارە ئەمبەر جیاواز و مەدەنیی و ناتوندوتیژبێت،، کە هەردوکی هەمان تاس و حەمامبوو، ئیتر ئێمە پێویستە، لە شەقامەوە بگەڕێینەوە بۆ ناو عەقڵ.\nکەسایەتی تاکی عیراقی\n12/04/2021 09:15:00 ص\nکەسایەتی تاکی عیراقی، کتێبێکی كۆمەڵناس و مێژوونوسی ناوداری عێراقی دكتۆر عەلی وەردی (1913-1995)یە.\nسەرەتا دەمەوێ ئاماژە بەوە بکەم، من وەکو کوردێک هەرگیز خۆم بەعیراقی دانانێم و یەک ڕۆژیش ئنتیمام بۆ ئەو وڵاتە نەبووەوناشبێت کەپێی دەڵێن عیراق، چونکو وڵاتی من نییە، وڵاتێک بەزۆر منیان پێوە لکاندووەو لەسەر حیسابی خاک و حوێنی من ڕۆنراوە، بۆیە من وەکو مرۆڤێک و کورێک دەڵێم ئەوە وڵاتی ئێمە نییەو بەزۆر بەو وڵاتەوە لکێندراوین ،ئێمەش مافی خۆمانە کیان و دەوڵەتی خۆمان هەبێت و چیتر لەستەم و مامەڵەی دەمارگیریانەو داگیرکەریانەی عەرەبە شۆڤێنیەکان و لەئەنفالکردن و کۆکۆژی و پرۆسەی تەعریبکردن ڕزگارمان بێت، عەلی وەردیش کە ئەو کتێبەکەی نووسیوە، هەڵبەت کوردیشی لەو چوارچێوەیەی عیراقدا حیسابکردووە، دوور لەعیراقی بوون و حاشا لەعیراقی بوون، من وەکو کوردو کوردستانی بوون،لەئەزمونی ژیانی ڕۆژانەمدا، لەزانکۆ،لەبازاڕ، لەسەرکار، لەزۆرشوێنیتر ڕووبەڕووی دەیان و سەتان تاکی کوردیش بوومەتەوە، کە تۆی ئەو دووڕوویی و دەبڵ مۆڕاڵیەی تێدابووە،کەوەردی سەبارەت بەتاکی عیراقی باسی لێوەدەکات.\nئینجا بابێینەوە سەرکتێبەکە، کەسایەتی تاکی عیراقی، پەرتوکێکی قەبارە بچوکەو خوێنەری جدی دەتوانێت بەدانیشتنێک بیخوێنێتەوە، عەلی وەردی لەبەشی یەکەمی کتێبەکەدا، باس لە چیەتی و پێناسەی کەسایەتی و تایبەتمەندیەکانی مرۆڤ بەگشتی دەکات، و لەبەشی دووەمیشدا لە دووفاقیەتی کەسایەتی تاکی عیراقی و کومەڵی عیراقی دەدوێت و بەناو شادەمارەکانی کەسایەتی تاکی عیراقیدا گۆزەردەکات و دەیخوێنێتەوە.\nهەرچەند نووسەر بەپێی میتۆدێکی زانستی و لەژێرتیشکی زانستی کۆمەڵناسیدا.کەسایەتی تاکی عیراقی هەڵدەسەنگێنێت و خوێندنەوەیەکی سۆسیۆلۆگیانەو زانستیانەو\nشیکاریەکی لۆژیکی و سایکۆلۆجیانە، بۆتاک دەکات و لە ڕفتارە کۆمەڵایەتی و دەروونیەکانی دەدوێت، وەلێ ڕەنگە لەهەندێک لەخوێندنەوەو قسەلەسەرکردنەکانی نەیپێکابێت و بەتەواوی و قوڵی لێکۆلینەوەی لەسەر تەواوی تەوەرەکە نەکردبێت، بۆنموونە(لادانی سێکسی-هاوڕەگەزخوازی)کە ئەو بەڕەهایی بە شتێکی دەسخراو-اکتسابی)دەزانێت. بەڵام زانست ئێستا شتێکیتر دەڵێت و هەستی هاوڕەگەزخوازی بەو ڕەهاییەی عەلی وەردی و بەتەنها بەدەسخراوی دانانێت و وەکو عەلی وەردیش هۆکارەکەیشی بۆ نائامادەیی ژن و لێک جیاکردنەوەی هەردووک ڕەگەزو دوورخستنەوەیان لەکۆمەڵدا لەیەکتری دانانێت، ڕەنگ بێت ئەو هۆکارە بۆ دروستبوونی هاوڕەگەزبازی زور ڕاست و لەجێ بێت و هۆکارێک بێت بۆ ئەو هاوڕەگەزبازیەی باسی دەکات،بەڵام ئەوە هەموو هۆکارو حەقیقەتەکەنییە، بەڵکوو زانست شتێکیترمان پێدەڵێت هاوڕەگەزخوازی بەسروشتی دەزانێت و پاڵنەرەکەی و حەقیقەتەکەی بۆهۆرمۆنات و جینات دەگەڕێنێتەوە، بۆیە ئەوە لادانە سێکسیەی عەلی وەردی باسی دەکات، هاوڕەگەزبازیە، نەک هاوڕەگەزخوازی ،لەنێوان بازو خوازیش جیاوازی زۆرەو خوێنەر خۆی دەتوانێت بچێت زیاتر لەسەر ئەو بابەتە بخوێنێتەوە.بۆ دووفاقی تاکی عیراقی و کۆمەڵی عیراقیش.\nهەرچەند وەکو (مەودو جەبار)ی وەرگێڕی کتێبەکە دەڵێت(ڕاستییەکی حاشاهەڵنەگر هەیەو کۆمەڵگە ڕۆژهەڵاتییەکان کەم تازۆر کۆمەڵگە گەلی هاوشێوەن، لەڕووی بونیادەکانی کۆمەڵگەو کولتووری گشتی و ڕفتاری سیاسی و کۆمەڵایەتی و کولتوورییەوە لەیەکەوە نزیکن..)و ڕاستە، عەلی وەردی بەشێوەیەکی تایبەتی باسی کەسایەتی تاکی عیراقی و کۆمەڵی عیراقی دەکات،ئەو عیراقەی هەر لە سەردەمی ئیسلامدا، خەڵەکەکەی بەخەڵکی“شیقاق و نیفاق“ ناویان بەناوبوو.. هەندێک وێژەوان و بیریارو ئەندێشەمەندی لەنموونەی جاحیز هەوڵیانداوەو نووسیویانە ،بزان بۆچی خەڵکی عیراق ئەهلی شیقاق و نیفاقن؟ بۆچی دەبێت هەندیک سەرکردە بۆ ڕاپەڕین و شۆڕش و یاخی بوون هەڵێن، کەچی لەسەعات سفردا پشتی بەردەن و پشتی تێبکەن و دووفاقی بنوێنن؟!\nوەلێ ئەو دووفاقیەتە تەنها تایبەت نییە بەکۆمەڵی عیراقی و ، (دووڕوویی دیاردەیەکی کۆنەو هەر لە ڕۆژی بەرێ، سەرەتای بوونی مرۆڤەوەهەبووە)و کۆمەلانیترو لەنێوشیاندا کۆمەڵە بەعەرەبیکراو عەرەبیەکانیش گیرۆدەی هەمان دەردن و تەنانەت وەکو وەردی ئاماژەی بۆدەکات زانایانی کۆمەڵناسی بۆ ئەوە دەچن کە هیچ کۆمەڵێکی هاوچەرخیش نییە کە-زۆر تا کەم- ئەم دووفاقیەتەی تێدا نەبێت و تەنها کۆمەڵگە سەرەتاییەکان وکۆمەڵە داخراوەکان نەبن، بەهۆی ئەوەی کە یەک سیستەمی بەهایی تیایاندا زاڵاو زۆڵاڵە.) شتێکی دیکەیان تێدا نییە، بۆیە لەو یاسایە بەدەرن، ئەو ئزدیواجیەتەی لەو شوێنانەی لەلایەک وەعزو وتاری ئایینی تێدا دەخوێندرێتەوەو لەلایەکەیتر بەها خێڵەکییەکانیان تێیدا زاڵ و زووڵاڵە.دەگات بە لوتکەو چڵەپۆپەی خۆی،\nوەردی پێمان دەڵێت: هەرشارێک پیاوانی ئاینی زیاتر بێت، ڕێژەی ئەو دووڕوویییەیش زیاتر دەبێت، چونکە خەڵکی لەو شارەدا ناچار دەبن لەدیوێکەوە دینی و لەدیوێکیتر دیکەشەوە دنیایی بن).\nوەردی پێمان دەڵێت لەسەر ڕووی زەوی کەسێک نابینیتەوە کە بەتەواوەتی خۆی لە لایەنگری و موجامەلەو ڕووپامایی داماڵیبێت.. گەر هەشبێت ئەوە دەبێت ئەو کەسە خۆی بەتەنها و دوور لەخەڵک و ئەوانیترو لەجیهانە تایبەتەکەی خۆی بژی و پشووی خۆی بدات و ئەرخەیان بێت.\nلەو کۆمەڵانەی( دەتوانین بڵێین کە دوو فاقی ئاگایانە بەڕێژەیەکی جیاواز لەهەموو کەسێکداهەیە. مرۆڤ لەکۆمەڵگەدا دەژی و هەوڵی ئەوە دەدات خۆی لەگەڵ دۆخەکەدا ڕابێنێت و پێ بەپێی دۆخەکە بڕوات. ناچارە لایەنێک بگرێت و خۆی لەهەندێک شت بپارێزێت.. کەسێک).\nلەو کۆمەڵانەی( ئەو جۆرە دووفاقییە لەئەنجامی پاڵەپەستۆی دوو سیستەمی بەهایی دژیەکی کۆمەڵگە بۆسەر تاک دروست دەبێت. ئیدی تاک تاوێک پۆشاکی ئەمیان لەبەردەکات و تاوی دواتر پۆشاکی ئەوی دیکەیان.)و دەمێک بەزمانی ئەو قسه دەکات و دەمێکیتر بەزمانی ئەوەکەیترو گاهێک خۆی بەشێوەی ئەمیان نمایش دەکات و گاهێک بە هی ئەوەکەیتر!\nئەو ئزدیواجیەتەی تێکەڵ بەهەست و (لاشعور) نەستەکی و ڕۆحی تاکەکان بووە، ئزدیواجیەت لەفیکردو بڕیارو هەڵسوکەوتدا، لەپەرستش و بێ دینیماندا،لەکڕین و فرۆشتندا.لەگریان و پێکەنیندا. لەماڵەوەو چونەدەرەوەماندا، لەهەموو شتیک و لەهەموو شوێنێک، لەسەرشەقام، لەبازار،سەرکار، لەچێشتخانەو یاریگا..تاد.\nکەسایەتی تاکی عیراقی، پێماندەڵێت تاکی عیراقی دووچاری دوورکەتبوون و دوالیزم بوونی کەسایەتی بوون هاتووە، ئەو دەردو دەبڵ مۆڕاڵی و پارادۆکسەی تاک گیرۆدەی دەبێت و دەبێت بەبەشێک لەپێکهاتەی سایکۆلۆجی کەسەکە، تاکێک،تاوێک کەسێکەو تاوێکیتر دەبێتەکەسێکیترو بیری دەچێت پێشووتر چی بووە،جاری وایە لەدووش تێپەڕدەبێت و لەبری (دووفاقیی کەسایەتی)، پێی دەگوترێت(کەرتبوونی کەسایەتی).کەسێک بەردوو سیستەمی بەهایی پێچەوانەو جیاوازی بەهایی کەوتووەو تاوێک بەپێی بەهاکانی ئەم دەجوڵێتەوەو ڕفتاردەکات و تاوێک بەویتریان، بەڕۆژ شتێک و بەشەو شتێکیترە، لەڕوو فریشتەو لەپشت پەردە ئەهریمەن، تاکێک، لەگەڵ چوارژن جوت دەبێت ئاساییە بەلایەوە، باوەڕی دەرزنێک کەنیزه هەیە بۆ ڕابواردن، کەچی خۆشەویستی نێوان کچێک و کوڕێک بەتابوو و تاوان ئەژماردەکات، مەی دەخواتەوەو گۆشتی بەراز بەکفر دەزانێت، بە ڕوکەش ئیمۆیە، لە عەقڵیەتی و بیکردنەوەدا فێندەمێنتالیستێکی تەمام عەیارە،لەئاشکراییدا دەبێت بە پۆلیسی ئەخلاق و ڕێگری لەئازادیەکانی تاک دەکات و دەست لەوردو درشتی ژیانی ئەوانیتر وەردەدات و دەچێتە ناو تایبەتمەندی مرۆڤەکان، کەچی لەپەنهان و لەژێرەوە، هەموو شتێک ڕەواو حەڵاڵە بۆخۆی! تاکێک خۆی بە فانیلەی عەلاگەو شۆرتی سێ چۆارەگ دەسوڕێتەوە،خۆشکەکەی نابێت تاڵەقژێکی بەدەرەوەبێت، لەمامەڵە بازرگانی بەگیرفانی خەڵکەوە دەکات و قۆڵی کڕیاردەبڕێت، لەپەرستگادا، لەڕیزی یەکەمی نوێژخوێنانە،تاکێک لەسەر خوانی موعاویە نان دەخوات و لەپشت عەلیش نوێژ ئەنجام دەدات، ساعەتون لیڕەبی و ساعەتون لیقەلبی پێڕەو دەکات، لێرە باس لە پێکەوەژیان وپلۆرالیەتی ئایینی دەکات و لەولا تۆی دەمارگیری و ڕق لەدژی پەیڕەوان و شوێنکەوتەی ئایین و مەزهەبەکانی تر بڵاو دەکاتەوە،تاکێک وەکو گوتراوە دەیەوێت وەکو کەسێکی سەردەمی ئێستا بژیت و سەحابیانەیش بیربکاتەوە، لە هەموو خەڵک کەمتر بەلای ئایندادەچێت و دەست بە ئاینەوە دەگرێت ،کەچی لەهەمووان زیاتر تێکەڵ به کێشەو ململانێ تائیفی و مەزهەبی و ئاینیەکان دەبێت و ،لە لایەک دەبینیت زۆرترین ڕۆچوونی لەبارەی مەزهەبگەراییەوە هەیە، تایەفەگەری و مەزهەبگەراییش دەکات، دەبینیت لەلایەکەیترەوە مولحیدو خوانەناسە، یانی وەردی وتەنی دەماری بۆ شتێک هەڵدەسێنێت کە بڕوای پێی نییەو جگە لە دووڕوویییەک چیتر نییە!\nتاکێک ئامۆژگاریی خەڵکی دەکات و خۆی گۆی بۆ ئامۆژگاریەکەی خۆی ناگرێت، تاکێک لەهەمووان پتر بانگەشەی باڵایی بوون دەکات لەوتارو نووسین و قسەکانیداو ئاشقی نموونە باڵاکانە، کەچی لەواقیعدا لێی لادەدات و پێشێلی دەکات و درۆ لەگەڵ بانگەشەکەی خۆی دەکات، باسی بنەماکانی دادپەروەری و سۆزو خۆشەویستی دەکات، کەچی دەبینین خۆی لەهەموان خێراتر پەلاماری کەسانی دیکە دەدات و حەرام بۆخۆی حەڵاڵ دەکات و بەکەیفی خۆی خواریدەکاتەوەو دەیبڕێت و بۆی کەم و زیاد دەکات، ئەوەی دەیڵێت مەبەستی نییە، ئەوەی مەبەستیەتی نایڵێت و ئەوەی دەیکات بڕوای پێی نییە ،بڕوای بەوەیە کە نایکات، زۆر حەزی لەخۆفشکردنەوەو خۆدەرخستن و بەخۆهەڵدان و بە ناوبانگە، بیر لە چەندان بنەما دەکاتەوە کە لەتوانای جێ بەجێ کردنی ئەمدا نییە، بانگەوازی بۆ ئامانجێک دەکات کە ناتوانێت بیگاتێ و بەهێچ کڵۆجێک دەستی ناگاتێ.\nتاکێکی عیراقی، عەلی وەردی وتەنی (دڵگەرمی عیراقیەکان چەشنی ئاگری هاوپەیمانەکان وایە، بەتەواوی داناگیرسێت، دەکوژێتەوە؛ لەگەڵ نموونەی باڵادا تاو دەسێنێت و لەگەڵ واقیعدا کپ دەبێتەوە.)\nتاکێک جاری وا هەیە خەریکی سمێڵ بادانەو خۆی بە پاڵەوانی حەوت ئیقلیم دەزانێت جاری واش هەیە لەتاو بێزاری و بێدەرەتانی و ستەمی خەڵکی، ئاخی وا هەڵدەکێشێت، ئاسمانی حەوتەم دەهێنێتە لەرز و ئاخ و داخ بۆ نەمانی پیاوەتی هەڵدەکێشێت، باسی بایکۆتی کاڵای یەهودی دەکات لەکۆبوونەوەو ئاهەنگەکاندا، کەچی پێی نایە بازاڕەوە،خێرا بیری دەچێتەوە چی وتووە، ئەگەر کەسێک لێی پەیابێت و لێی بپرسێت ئەرێ ئەو شتانەی دەستت سەهیۆنین یان نا؟ خێرا تووڕە دەبێت!\nتاکێک لە هەموو کەس پتر نیشتمانی خۆی خۆشدەوێت ،وەلێ ئامادەیە لە بچوکترین پشێویدا خۆی لە نیشتمان بدزێتەوە،تاکێک دایمە بەدووای دۆزینەوەی کەم و کورتی و خەوشی خەڵکیدا دەگەڕێت ،بە بێ ئەوەی بەکەم و کورتی و عەیب و عاری خۆی بزانێت ،تاکێک بەهیچ شتێک ڕازی نییه ، لەو شتانەی کە کەسانی تر ئەنجامی دەدەن ،هەرچەندە ئەو شتە ڕاست و ڕێک و پێکیش بێت، تاکێک لە گۆرانی وتندادەگریت و لەقسەکانیشیدا جنێو دەدات، ئەگەر ڕووبەڕووی کەسێکی لەخۆی بەهێزتر بوویەوە مخولیسە. ستەمکاریشە ئەگەر ڕووبەڕووی کەسێکی لاواز بوویەوە، تاکێکی دوو دیو، تاوێک باسی نموونەی باڵات بۆدەکات، تاوێک لەقەبری دایکی ئەو نموونە باڵایەیش دەبات کەنیو کاتژمێر لەمەوبەر بانگ و سەڵای بۆ دابوو.\nتاکێک لەیەکاتدا کاریگەر دەبێت بەڕفتارە دزێوخراپەکانی شەڕانگێزێک و کارەچاکەکانی چاکەکارێک، لەیەکتادا ستایشی کارە شەقاوەییەکانی شەقاوەیەکی سەرشەقام و کوشتنی حەوت نەفەر لەسەر دەستەکانی و بوێری و بەغیرەتی ئەو شەقاوەیه دەکات و سەرسامی خۆی بە وەعزی واعیزێکیش دەردەبڕیت کاتێک باسی وڵام دانەوەیە، باس لە وڵامی چاکە بەرامبەر خڕاپە وخۆڕاگری و خاکەڕایی دەکات،تاکێک، سەمای خێڵەکی دەکات و گۆرانی مۆدێڕن دەچڕێت،بە ستایل تازەگەر و بەئەقڵیەت لەسەدەکانی ناوەڕاستە،تاکێک، لێره یەک ڕوو و تۆزەک لەولاتر شەش ڕووەکانی سەردەمی ستالینە،سەعاتێک مەولاناو سەعاتێک حەجاجە، لە ڕفتار سەدام و هیتلەرو لەتێزەکانیدا گاندی و حەلاجە ،بەیانی سوکرات و نیوەڕۆ نیرۆنە، بەقسە مەلحەم و بەکردار ژارە، شتگەڵێک دەڵێت جیاواز لەوەی لەسکی خۆیدا هەڵیگرتووەو باوەڕی پێیەتی، تاکێکی پڕ لەپارادۆکس و لێوان لێو لە دووفاقیی،تاکێک لەدیوێکدا فێمنیزمگەرایەو دەستێکی شیعری ڕۆمانسی و لاوانەوەی ژن و عاشقی جەستەی ژنە،لەهەمانکاتدا و لەدیوەکەیتریدا، جەلادێکەو دەستەکەی تری گۆچانی گیانی ژنە،ئەو تاکەی وەکو عەلی وەردی دەڵێت جارێک(دۆن خوان) و جارێکیش (حاجی عەلەوی)ـە.\nتاکێک کورد وتەنی قوتە شەنەیەکی لایەو با بۆ کامەلاو کوێ هەڵیکرد، ئەمیش بەو ئاڕاستەیە بەبای دەکات، تاکێک وەکو نیسک وایە، نەبەری هەیەو نەپشت و بۆ کەس ماڵ نییە، هێڵێکی دیاریکراو پڕنسپێکی جێگیرو مۆڕاڵێکی دیاریکراو بەهایەکی پیرۆزی نییەو تاکێکی ڕاڕاو ناجێگیرەو جێگەی متمانە و پشت پێ بەستنێ نییە،\nتاکێک ڕۆژێک چەپەو ڕۆژێک ڕاست، هەفتەیەک موسڵمان و عاریف، هەفتەیەکیتر مادیگەراو ئەتێست، مانگێک زەردەشتی و مانگەکەیتر مەسیحی، ڕۆژێک خواناس و ڕۆژەکەیتر بێ خواو ڕۆژی دواتر خۆی لێ دەبێت بەخوا.\nچرکەیەک مۆدێڕن و نەتەوەپەرستە،چرکەیەکیش پۆست مۆدێرن و فەوزەوی و ئەنارشیستە،چریەکیتر سەلەفی و فێندەمێنالیستە،چرکەیەکیتریش مرۆڤ دۆست و هیومانیستە، دەمێک عاشقی ڕەنگی زەردەو دەمێکیتر سەوز، پار مەدحی ڕەنگی ڕەشی دەکردو ئێستاتەنها بڕوای بەڕەنگی سپی هەیە!\nتاکێک هەردەمەو شتێکە، هەموو شتەو هیچ شتێکیش نییە، بانگەشەی ئایینی حۆشەویستی و ڕێبازی مرۆڤ بوون دەکات، کەچی مێشکی خۆی لەبۆتەی ئایدیۆلۆژیایەکدا لەقاڵبداوەو پڕە لەدەمارگیری بۆ تێگەیشتنێکی دیاریکراو لایەنگری بۆ ئایینێکی دیاریکراودا.\nکەسایەتی تاکی عیراقی، پێمان دەڵێت کەسایەتی تاک لەناو چی کەش و هەوا ژینگەیەکی کۆمەڵایەتی پێک بێت، ئەوە کاریگەری و جێکەوتی ئەوژینگەیەی بەسەرەوە دەبێت ،تاک بەرهەم و کوڕی ژینگەو کومەڵەکەی خۆیەتی، ئەو کۆمەڵەی کە تێیدا دەژیت، ئەوتاکەیە کەکۆمەڵ لەمناڵیەوە لەڕێگەی پەروەردەوە دروستی دەکات، یاخود وێرانی دەکات، کۆمەڵێک ، بێ فلتەرو سانسۆرو چاودێری و ئاگالێبون مناڵ بەرەڵای شەقام دەکات، تا لەگەڕەکدا فێری شەڕو ڕفتارخراپی بێت و هەستی خۆ بەزلزانی کەسایەتی و دەمارگیری بۆ مناڵانی گەڕەکەکەی و ڕۆحی کۆڵانچیەتی لادروست بێت، ئەو دەمارگیرییەی بۆگەڕەک ، کەلەئایندەو دواتردا تەشەنە دەسەنێت بۆ دەمارگیری تیرەو هۆزو شارچیەتی و مەزهەبی وئاینی، لەماڵەوەش داوا لەمناڵ دەکەن لەبەردەم گەوراندا ویقارو شکۆ بنوێنێت،دووکەسایەتی لەمناڵ دروست دەکەن، یەکێکیان بۆ کۆڵان و ئەوەیتریشیان بۆ بەردەم خەڵکی لەخۆی گەورەتر.\nکەسایەتی تاکی عیراقی، پێمان دەڵێت واتای ئەوە نییە دەست لەمناڵ هەڵگرین و منداڵ چی ویست و هەوەسکرد، بەدڵی ئەو بێت و بۆی جێبەجێ بکەین و ئازادی ڕەهای پێ ببەخشین،\nنەخێر دەکرێت لەڕێگەی سود وەرگرتن لەوزە شاراوەکانەوە، هەوەسە سروشتییەکانی منداڵ کۆنترۆڵ بکرێت، وەلێ نابێت وەکو ئەو جڤات و کۆمەڵەیە بین، کە هەر لەمناڵیەوە پەروەردەیەکی سەقەت دەرخواردی منداڵ دەدات و دیکتاتۆرانەو تۆتالیتارنەو تاکڕەهەندانە وتاک لایەنانە بێ ئەوەی حیساب بۆ خولیاو رەچاوی مومارەسەکردنی حەزە سروشتیەکانی منداڵ لەناو سنورێکی دیاریکراودا بکرێت.مناڵ وابەستەی کومەڵێک دۆگم و پەروەردەیەکی زبرو زۆر توند دەکەن،(زۆر جار پەل بۆ ڕسکاندنی سیفەتی ڕیابازی و دووڕوویی دەهاوێت و منداڵێکی دووڕووی ڕیاباز بەرهەمدێت کە شتێک دەڵێت و شتێکی دیکە دەکات شتێک دەکات ئیمانی پێی نییە. بڕوایشی بەشتێکە کە ئەنجامی نادات...)ٚ.\nئیتر لەکۆمەڵێکی وادا، سەرەنجام و لەئایندەدا، تاکێکی دووڕو ،بەرهەم دێت، وەکو ئەوەی عیراق ،کەمنداڵەکەی لەمنداڵیەوە بەدەست کۆمەڵێک سزاوە دەناڵێنێت و (ئیدی دەیەوێت هەرچۆنێکی کردووە لەڕێگەی لادان و فرت و فێڵەوە خۆیانی لێ ڕزگا بکات.)لەڕووکەش خۆی زۆر بەڕێزو کەسێکی نموونەی ئەدەب و باڵاوەنیشان دەدات، کەچی هەزارو یەک بەهانە و پۆزش و بگرەو بەردە بۆخۆی دەهێنێتەوە تاخۆی لەو بەندوبارە ڕزگاربکات، تاکێک هەڵگری دووکەسایەتی،یەکێکیان بۆ کاتی بیرکردنەوە و، ئەوەی دیکەشیان بۆکاتی کارکردن،\nتاکێک بەرلەوەی خەڵکی فریو بدات،وەکو وەردی دەڵێت، حۆی فریو دەدات، ئیدی بەو چەشنە نەوەیەکی دوو ڕوو و دوو فاق دروسدەبێت و پەتای دووفاقیی لەسەرتاسەری کۆمەڵ بڵاو دەبێتەوەو نەحۆشی دووفاقی جەستەی نیشتمان و دڵی جڤاک دەهاڕێت.\nئیتر لەکۆمەڵێکی دوو ڕوو و دەبڵ مۆڕاڵدا، هیچ شتێک لەشوێنی خۆی و لەسەر ڕێچکەی سرووشتی خۆیدا نامێنێتەوە، کۆمەڵێک. سیاسیەکانی بازرگان و بازرگانەکانی گەندەڵ، پیاوە ئاینیەکانی درۆزن و مامۆستاکانی ئەخلاق ناشرین، پزیشکەکانی مادی و ئستغلالکەر دەبن.\nلەکۆمەڵێکی دوو ڕوو و دەبڵ مۆڕاڵدا، لەناو تاکگەڵێکی خاوەن کەسایەتی ئزداوجدا، تاک چ تاکێکی لێدەردەچێت، جگە لە تاکێک وەکوو هەموو تاکەکانی تر دووڕوو و ڕیاکەرنەبێت.تاکێکی ئزدیواجی نەبێت،لەوەها کۆمەڵێکدا، ئیزدیواجیەتێک. تێکەڵ بەخوێن و شادەماری مرۆڤەکان دەبێت، دووفاقی دروونی، کۆمەڵایەتی، سیاسی، ئایینی..تاد.\nئەو پەتای دوو فاقییەتەی کە زۆرینەی تاکی عیراقی لەسکی خۆیدا هەڵیگرتووەو خویان پێیەوە گرتووەو لەسەری ڕاهاتوون و تۆی ئەو دووفاقیەتەیان تێدایەولەگەڵیدا دەژین و لایان بووەتە بە نەریت و شتێکی نۆڕمال و سروشتی و ئاسایی و وەکو میراح نەوە، بۆ نەوەی دەگوازێتەوە. لەو عیراقەی وەکو نووسەر ئاماژەی بۆ دەکات، کە هەندێک تایبەت مەندی تێدایە، لەهیچ جڤاتێکی دیکەدا نەبینراوەو نییە.ئەو دەردی نامۆیی کومەڵایەتی و دووفاقیی کەسایەتییەی گشت کۆمەڵی تەنیوەو هەموو تاکێک بەئەندازەی خۆی گیرۆدەی بوون و بەدەستیەوە دەناڵێنن.\nچین بە راپۆرتێک وەڵامی رەخنەکانی ئەمریکا دەداتەوە\n12/04/2021 09:12:00 ص\nسەرکردەی 110 وڵاتی جیهان لەلایەن سەرۆکی ئەمریکاوە بانگهێشتکراون بۆئەوەی رۆژانی 9 و 10ـی ئەم مانگە بەشداری لە "لووتکەی دیموکراسی"دا بکەن کە بە شێوەی ئۆنلاین بەڕێوەدەچێت.\nجین ساكی، گوتەبێژی کۆشکی سپی دەڵێت، "ئەمە دەرفەتێکە" بۆ سەرکردەکان تاوەکو گفتوگۆ بکەن لەسەر ئاستەنگ و دەرفەتەکانی بەردەم حکومەتە دیموکراسییەکانی جیهان؛ هەروەها بۆ ئەوەی تاوتوێی ئەوە بکەن کە دیموکراسی چۆن دەتوانێت خزمەت بە هاووڵاتییەکانیان بکات، ئەوەش لەسەر بنەمای ستوونەکانی لووتکەکە، کە بریتین لە: بەهێزکردنی دیموکراسی، بەرگریکردن دژی خۆسەپێنی، بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی و پەرەدان بە رێزگرتن لە مافی مرۆڤ.\nچین بۆ لووتکەکە بانگهێشتنەکراوە، بەڵام تایوان لەنێو لیستی بانگهێشتکراواندایە، ئەوەش کاردانەوەی تووندی پەکینی لێکەوتووەتەوە، بە تایبەتیش کە چین، تایوان بە بەشێك لە خاکی خۆی دەزانێت و دژی ئەوەیە لە لایەن رۆژئاواوە وەکو قەوارەیەکی سەربەخۆ مامەڵەی لەگەڵ بکرێت.\nجێگری وەزیری دەرەوەی چین بە تووندی رەخنە لە واشنتن دەگرێت و دەڵێت، ئەمریکا دەیەوێت بەم کارەی "وڵاتان بەسەر دیموکراسی و نادیموکراسییدا دابەشبکات و پەنجەی تۆمەت بۆ سیستمی دیموکراسییان رابکشێت."\nلی یوچێنگ، جێگری وەزیری دەرەوەی چین رایگەیاند، "لە راستیدا ئەمە دژی دیموکراسییە؛ هیچ خزمەتێک بە یەکڕیزیی جیهان ناکات؛ هیچ باشییەکی بۆ هاوئاهەنگی و پێشکەوتن نابێت. ئەمە بیرکردنەوە و نیازە دووژمنکارەکان پێشاندەدات. دیموکراسی تەنیا ئامرازێکە بۆ گوشارخستنەسەر هەر کەسێک کە لەگەڵ ئەوان هاوڕا نەبێت بۆ ئەوەی پێشکەوتنی وڵاتانی دیکە بوەستێنن."\nلە کاردانەوەی کۆنفرانسی "لووتکەی دیموکراسی"ـی ئەمریکا، بڕیارە ئەمڕۆ چین راپۆرتێک بە ناوی "ئەو دیموکراسییەی کە کاردەکات" بڵاوبکاتەوە و تێیدا لە روانگەی خۆیەوە باس لە دیموکراسیی وڵاتەکەی و جیهان بکات.\nئەم شارە کێشە لەنێوان تورکیا و سووریا دروستدەکاتەوە\nپەرلەمانی سووریا دەڵێت، ئەوەی لەدەستیان بێت بۆ وەرگرتنەوەی شاری هاتای لە تورکیا دەیکەن و وەزیری بەرگریی تورکیاش ئەو لێدوانە بە "بێمانا" ناودەبات.\nهاتای یانیش لیوا ئەسکەندەروون، ئەو شارەی جێگەی مشتومڕی نێوان تورکیا و سووریایە، جارێکی دیکە کەوتەوە رۆژەڤ؛ ئەنقەرە و دیمەشق لێدوانی دژ بە یەکدی لەمبارەوە دەدەن. ئەو شارە دەکەوێتە باشووری تورکیا، لە سێ لاوە لەگەڵ سووریا هاوسنوورە و تەنیا لە لاکەی دیکەوە لەگەڵ تورکیا هەمان سنووری هەیە.\nسێشەممەی رابردوو 30-11-2021 بە بۆنەی تێپەڕبوونی 82 ساڵ بەسەر کۆنترۆڵکردنی ئەو شارە لەلایەن تورکیاوە، پەرلەمانی سووریا راگەیێندراوێکی بڵاوکردەوە کە تێیدا هاتووە: "هاتای دڵی سووریایە و شارێکی دانەبڕاوە لە جەستەی سووریا. بە دڵنیاییەوە ئەوەی لەدەستمان بێت ئەنجامیدەدەین بۆ گەڕاندنەوەی ئەو شارە. تورکیا وەکو نەوەکانی عوسمانی چاویان لە داگیرکاری و هێرشکردنە سەر خاکی سووریایە. ئەوان لەگەڵ گرووپە تیرۆریستییەکان پێشێلکاریی زۆریان لە سووریا کردووە."\nرۆژی هەینی وەزیری بەرگریی تورکیا بە یاوەریی ژمارەیەک بەرپرسی سەربازیی وڵاتەکەی گەیشتە هاتای و لەوێ جەختی لەسەر بەردەوامبوونی ئۆپەراسیۆنەکان لە هەرێمی کوردستان و سووریا کردەوە؛ هاوکات وەڵامی پەرلەمانی سووریاشی لەبارەی هاتای دایەوە.\nخوڵوسی ئاکار، وەزیری بەرگریی تورکیا رایگەیاند، "لەبارەی شاری هاتایمان زنجیرەیەک روونکردنەوەی بێ مانا دەبیستین. هاوڕێیان، ئەو روونکردنەوانە وەکو هاواری سەرخۆشێک یان وڕێنەی کەسێک لە کۆمادا بێت وان و هیچ بەها و نرخێکیان نییە. ئێمە وەکو سوپای تورکیا چاومان لە خاکی کەس نییە، بەڵام ئەو کەسانەی شارەزای مێژوون و دەیخوێننەوە دەزانن ئەو لایەنانەی چاویان لە خاکی ئێمە بووە، چییان بەسەردا هاتووە."\nپێش ئەیلوولی 1938 هاتای وەک بەشێک لە خاكی سووریا لەژێر دەسەڵاتی فەرەنسییەکاندا بوو؛ رۆژی 2ی ئەیلوولی 1938 هاتای سەربەخۆیی لە ژێر ناوی [دەوڵەتی هاتای] راگەیاند، بەڵام ساڵێک دواتر و لەگەڵ کشانەوەی فەرەنسییەکان لە ناوچەکە، ئەو شارە لەلایەن تورکیاوە کۆنترۆڵکرا و ئێستا پارێزگای ژمارە 31ی کۆماری تورکیایە و ژمارەی دانیشتووانی 1.6 ملیۆن کەسن\nپلاتفۆڕمی کوردستان، دیداری پەروەردەیی ئەنجامدا\n12/04/2021 09:11:00 ص\nئەمڕۆ شەممە ١٣-١١-٢٠٢١ پلاتفۆڕمی كوردستان بۆ پرسە نیشتمانییەكان، دیداری پەروەردەیی( كۆرۆنا: لێكەوتە و چارەسەر)ی ئەنجامدا ..\nلە دیدارەكەدا ڕاپرسییەك و چوار توێژینەوە پێشكەش كران و دواتر ڕاوسەنجی پسپۆڕانی کەرتی پەروەردە وەرگیرا.\nدیدارەكە بە ئامادەبوون و وتاری( مامۆستا دڵشاد عمر) بەڕێوبەری گشتی پەروەردەی سلێمانی و بەڕێوبەری گشتی پەروەردەی گەرمیان دەستی پێکرد و پسپۆڕان و سەرپەرشتیارانی پەروەردەیی و لێپرسراوانی پەروەردە جیاوازەكانی قەزاكان ئامادەو بەشداری گفتووگۆکان بوون.\nلە دیدارەكەدا سەرنجەکان سەبارەت بە ڕاپرسی تایبەت بە بابەتەکە و توێژینەوە پێشكەشكراوەكانەوە وەرگیراو تیشك خرایە سەر بەشێك لە گرفتەكانی كەرتی پەروەردە..


حەماس بە 130 موشەک تەلئەبیبی پایتەختی بۆردومان کرد\n2021.05.11 - 20:50\nکەمێک پێش ئێستا، کەتیبەکانی قەسامی سەر بە بزوتنەوەى حەماسی ئیسلامی 130 موشەکیان ئاڕاستەی شاری تەلئەبیبی پایتەختی ئیسرائیل کرد کە ئەوەش فراوانترین هێرشە بۆسەر ئیسرائیل لە ماوەى چەند ڕۆژی ڕابردوودا.\nبزوتنەوەى حەماس لە کەرتی غەزە دەڵێت، هێرشەکە "وەڵامێکە بۆ بۆردومانکردنی باڵەخانەیەکی نیشتەجێبوون لە غەزە لەلایەن فڕۆکە جەنگییەکانی ئیسرائیل."\nماوەی چەند ڕۆژێکە گرژییەکانی نێوان ئیسرائیل و بزووتنەوەی حەماس و بەرەی بەرخۆدانی فەلەستینی لە غەزە بەردەوامە، ئەمڕۆ باڵەخانەیەکی 12 نهۆمی لە غەزە کرایە ئامانج و باڵەخانەکە بەتەواوی ڕووخا کە "چەندین فەرماندەی باڵای حەماسی تێدا بووە".\nدوێنێ دووشەممە (16ی ئایاری 2021) ئاڵۆزییەکانی هەردولا فراوانتر بوو کاتێک بزووتنەوەی حەماس سەدان مووشەکی ئاراستەی ئیسرائیل کرد، لە بەرامبەریشدا ئیسرائیل زیاتر لە 130 شوێنی لە غەززە بۆردوومانکرد و بەهۆیەوە لانیکەم 25 کەس کوژران کە لەنێویاندا منداڵیش هەن.\nگرژییەکانی نێوان ئیسرائیل و فەلەستین چەند رۆژێکە لەسەر چەند خانوویەکی گەڕەکی شێخ جەڕاح دەستیان پێکردووە. بە بڕیاری دادگا داوا کراوە چوار ماڵ لەو گەڕەکە چۆڵبکرێن، عەرەبەکانی قودسیش دەڵێن لەسەر لاشەیان دەتوانن خانووەکانیان لێبسێنن.\nلە بەردەڕەش تەرمی ئافرەتێک بە کوژراوی دۆزرایەوە\n2021.05.24 - 17:29\nپەناخوازێکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا\n2021.05.24 - 17:17\nڕونکردنەوەى دارایی پەرلەمان لەبارەی لێبڕین و باج خستنە سەر موچەی فەرمانبەران\n2021.05.24 - 15:49\nلەبارەی کات و شوێنی بەخاک سپاردنی بێهزاد مەحمودی ڕوونکردنەوە دەدرێت\n2021.05.24 - 15:13


بةرثرسان دةلَصن ثصويستيةكي بةثةلة هةية بؤثةيداكردني هةلي ئيشكردن، بؤ هصوركردنةوةي نائارامي. | Institute for War and Peace Reporting\nسةفا ئةلمةنسور لة بةغداد\nبةثصي روثصوصك( مسح) كة لةلايةن بةرنامةي طةشةثصداني نةتةوة يةكطرتووةكان ( UNDP) و وةزارةتي نةخشةدانانةوة كراوة، لة 85% ي عصراقييةكان كارةباي بةردةواميان نييةو لة 40% يش ئاوي ثيس بوو بةكاردةهصنن بؤ خزاردنةوةو نزيكةي 25%ي مندالاَنيش لة تةمةني نصوان 6مانط بؤ 5 سالَ بةدةست بةدخؤراكييةوة دةنالَصنن.\nبةرهةم سالَح، وةزيري نةخشةدانان، وتي" روثصوةكة رةنطدانةوةي جياوازييةكي زؤرة لة نصوان دةولَةتة هةرة دةولَةمةندةكان و ئةو بارةناهةموارةية كة عصراقييةكان لة ذصريدا دةنالَصنن."\nروثصوةكة سالَي ثار ئةنجام دراو زياتر 21600 خصزان لة 18 ثارصزطاكةي عصراقدا ضاوثصكةوتنيان لةطةلَدا كرا. جصطري نوصنةري تايبةتي سكرتصري طشتي نةتةوة يةكطرتووةكان لة عصراق، ستافان دي ميستورا، وتي راثؤرتةكة " نةهامةتي طةلي عصراق نيشاندةدات كة هةولَ بؤ مانةوة دةدات."\nروثصوةكة ثرسياري لة عصراقييةكان كرد دةربارةي مةسةلةي نيشتةجصبوون و خزمةتطوزاري طشتي و ذصرخاني ئابووري و هصزي كارو بصكاري و تةندروستي و خوصندن و مةسةلةكاني ذنان و داهاتي خصزان.\nروان محمد، كة لة دوا قؤناغي ئامادةيية، وتي ناتوانصت وةكو ثصويست سةعي بكات ، ضونكة بةردةوام كارةبا دةبرِصت و دصتةوة.\n" نازانم ضي بكةم، ئوةتا خؤمان بؤ تاقيكردنةوةكان ئامادةدةكةين بةلاَم كارةبا بةردةوام دةبرِصت."\nخةيون حسان لةيبي، ئةندازيارصكة لة باشووري بةغداد دةذي، وتي وةزعي طةرِةكةكةيان ناخؤشة ضونكة سيستمي ئاوةرِؤي تصدا نيية.\nخةيون وتي" بؤني زؤرناخؤشةو هةميشةش مندالَةكانم نةخؤشن بةهؤي ئاوي ثيس و زبلَةوة." هةروةها وتي" نازانم داهاتي نةوت بؤكؤص دةضصت."\nرصكخةراني روثصوةكة تصبيني ئةويانكرد كة زؤربةي ئةو كصشانةي رووبةرِووي عضراقييةكان دةبنةوة لة سالاَني ثشتطوصخستن و طةندةلَي و شةرِةكاني سةردةمي رذصمي سةدام حوسةينةوة سةرضاوةيانطرتووة.\nبةلاَم لةطةلَئةوةشدا، مهدي العلاق بةرثرسي وةكالةتي ناوةندي ئاماركردن لة وةزارةتي نةخشةدانان وتي ئةنجامةكان رةنطدانةوةي" خراث بةكارهصناني داهات و ئيهانةكردني طةلي عصراق"ة لةوكاتةي كة رذصمي عصراق لةسةر حوكم بوو.\nلة سالَي 2004دا دانيشتواني عصراق بة 27.2 مليؤن خةملَصندرا، نزيكةي لة 40% ئةو ذمارةية مندالَي ذصر تةمةني 15 سالَن. رصذةي ذن و ثياو بة نزيكةيي وةك يةكة، سةرةرِاي ئةوةي دانيشتواني نصر ئةوانةي كة تةمةنيان لة نصوان 35-49 ية بة شصوةيةكي بةرضاو كةمبووةتةوةبؤ هؤي كاريطةري شةرِي عصراق-ئصران.\nذمارةي تةواوي هصزي كاري عصراق نزيكةي 6.7 مليؤن كةسة، كة نزيكةي لة 18% يان بصكارن. ئةوانةي كة ئصستا ئيشيان هةية بةدةطمةن داهاتةكةي بةشيان دةكات- لة 93% ئةوانةي كة ئيشيان هةية وتيان كة زياتر لة ئيشصك دةكةن.\nبةرهةم سالَح، لة وتةيةكيدا بؤ ئةنستيتؤي رؤذنامةواني جةنط و ئاشتيIWPR، وتي ثصويستيةكي بةثةلة هةية بؤثةيداكردني هةلي ئيشكردن بؤ هاولاَتييةكاني عصراق.\nد. بةرهةم وتي" زيادبووني رصذةي بصكاري كاريطةرييةكي زؤري لةسةر وةزعي ئارامي عصراق هةية، و دةبصت تةركيز بكةينة سةر شةرِكردن لةطةلَ توندرِةوان ئةويش بةباشكردني وةزعي ئابووري عصراقييةكان."\nزؤر لةو خةلَكانةي كة بةشوصن ئيشدا دةطةرِصن زؤربةيان بص هيوادةبن. محمد حسن البحراني، 34 سالَ، بة IWPRي وت كة ضةندين داواي لة ضةندين وةزارةتي حكومةت ثصشكةشكردووة بةلاَم تائصستا ئيشصكي ثةيدا نةكردووة. بةم دواييانةش واي لصهاتووة بير لةوةدةكاتةوة عصراق بةجصبهصلَصت لةداخي ئةو وةزعة.\nالبحرانب وتي" وابزانم ناوضاوانةكةم نايهصنصت، بةلاَم زؤر هيوام بة حكومةتةكةي ابراهيم الجعفري هةية، كة ئةو حكومةتةية من دةنطم بؤدا. بةلاَم ئةطةر نةتوانن ضارةسةري بصكاري بكةن، ئةوا كؤض دةكةم."\nيةكصك لة ئةولةويياتةكاني د.بةرهةم دواي ثصداضوونةوةي ئةنجامةكاني روثصوةكة بريتيية لة تةركيز خستنةسةر وةبةرهصناني بياني و دروستكردني ثةيوةندي بازرطاني لةطةلَ وولاَتةكاني تردا.\nد.بةرهةم وتي" ئةركمان سةخت و دذوارة و منيش طؤضاني سحريم نيية." هةروةها وتي" هةولَي هانداني كةرتي تايبةت دةدةين ضونكة ناتوانين ولاَت بةبص ئةوة ثصشبخةين."\nسةفا ئةلمةنسور رؤذنامةنوسصكي راهصنراوي IWPRة لة بةغداد


زانکۆی هارڤارد “قورئان” لە ڕیزی باشترین پەرتووک بۆ دادپەروەریی دادەنێت –\nPosted date: شوبات 04, 2020 In: بابەتەكانمان, تەشریعی, زانستە مرۆییەكان\nوه‌رگێڕانی : ڕابەر هادی\nزانکۆی هارڤارد دەقی قورئان، کە کۆتا سروشە هەر وەک ئێمە بڕوامان پێیەتی، بە وشە پیرۆزەکانییەوە دەگێڕێتەوە. (الله) بە کۆتا پەرتووکی خۆی دەستنیشانی کردووە. لەلایەن بەدیهێنەری گەردوونەوە ڕەوانە کراوە و ڕێی ڕاستیی ژینمان بۆ ڕۆشن دەکاتەوە.\nیەکسانیی و یاساکان لە ئیسلام و پەڕتووکە پیرۆزەکەیدا، کە تەژییە لە یاسای بنەڕەتیی بۆ مرۆڤەکان، بەشێوەیەکی سەرەکیی تیشکیان خراوەتە سەر، ئیسلام هیچ بوارێکی بۆ نادادیی تێدا نییە.\nسەراپای گەردوون ڕاستیی وەردەگرن و ڕێز لەوە دەگرن کە لە قورئاندا باس کراوە. هەرچەندە کردەوەکانیان پێچەوانەیە، بەڵام دۆخی موسڵمانانیش هەر بەو جۆرەیە.\nلە دەمی کتێبخانەی فاکەڵتی، بەشی یاسای زانکۆی هارڤارد، کە یەکێکە لە بەشە دیارەکانی یاسا، ئایەتێکی سوڕەتی نساء هەڵواسراوە. وە ڕوونی دەکاتەوە کە ئەوە لە باشترین دەستەواژەکانی ڕابردووە دەربارەی یەکسانیی. بەشی یاسای زانکۆی هارڤارد ماڵی گەورەترین کتێبخانەیە لە سەرتاسەری جیهاندا، وە بەشێکە لە زانکۆکە.\nئایەتەکەی سوڕەتی نساء (ئافرەتان) فەرمان بە مرۆڤ دەکات کە بەجدیی پابەندی یەکسانیی ببن. وێنەکەی لای خوارەوەش تەواوی ئایەتەکەیە:\nئەوە یەکێکە لەو سێ نووسراوە دیارەی کە بە دیوارەکەوە خراوەتە ڕوو:\nکە ئەویش بەرامبەر دەروازەی سەرەکی فاکەڵتییەکەیە. دوو نووسراوەکەی دیکەش یەکێکیان نووسراوی (سەینت ئۆگەستن) و ئەوەی دیکەشیان (مانگا کارتا)یە.


كارمەندێكی پۆلیسی نەهێشتنی تاوان كوژرا - اخبار العراق\nاخبار العراق » كوردى » كارمەندێكی پۆلیسی نەهێشتنی تاوان كوژرا\nكارمەندێكی پۆلیسی نەهێشتنی تاوان كوژرا\nبەڕێوەبەری پۆلیسی نەهێشتنی تاوانی كەركوك كوژرانی كارمەندێكی فەرمانگەكەی، لەلایەن ژمارەیەك چەكدارەوە راگەیاند.\nرەزوان شوكر، بەڕێوەبەری فەرمانگەی پۆلیسی نەهێشتنی تاوانی كەركوك، بە (كەركوك ناو)ی وت “بەیانی ئەمڕۆ چوارشەممە 8-2 ژمارەیەك چەكدار كە ئۆتۆمبێلێكی جێپ چیرۆكییان پێببووە، تەقەیان لە ئیحسان عیرفان كارمەندی نەهێشتنی تاوان كردووە لە ناو ئۆتۆمبێلەكەیداو كوشتویانە”.\nرووداوەكە لە گەڕەكی روناكی كەركوك بووەو كارمەندەكە ئۆتۆمبێلێكی جۆری ئۆپترای پێبووە.\nرەزوان شوكر، وتی “لێكۆڵینەوە لە رووداوەكە دەكەین‌و جارێ نازانین چەكدارەكان كێ بوون‌و هۆكاری كوشتنەككەی چییە”.\nتەرمی ئەو كارمەندە رەوانەی پزیشكی دادوەری كەركوك كراوە.\nرۆژانە لە شاری كەركوك كوشتن یان دۆزینەوەی تەرم كە شوێنەواری فیشەك بەجەستەوەیانەوە دیارە روودەدات، لەم هەفتەیەدا نۆ تەرم لە چەند شوێنێكی جیاواز دۆزراونەتەوە كە كوشتیان بۆ دوو هەفتە یان كەمتر دەگەڕێتەوە.\nرۆژی سێشەممە 7-2 شەش تەرم لەدوو ناوچەی جیاوازی كەركوك دۆزرانەوەو بۆ ئاشكراكردنی ناسنامە‌و دەستپێكردنی لێكۆڵینەوە رەوانەی پزیشكی دادوەری كران، بەوتەی سەرچاوەیەكی ئەمنی ئاگادار.


سەرۆک وەزیرانى عێراق لەگەڵ كۆمپانیاى سیمنس کۆبویەوە و هاریکارى نێوان هەردولا تاوتوێ کرا و جەخت لەسەر پەلەکردن لە دابینکردنى وزەى کارەبا بۆ هاوڵاتیان کرایەوە.\nنوسينگەى سەرۆکایەتى ئەنجومەنى وەزیران (13ى حوزەیرانى 2021) بڵاویکردەوە، مستەفا کازمى، سەرۆک وەزیران پێشوازى لە کریستیان برۆک سەرۆکى کۆمپانیاى سیمنسى ئەڵمانى بۆ وزە و وەفدێکى یاوەرى کردووە، هەروەها هەڵسوڕێنەرى کارەکانى ئەڵمانیا لە عێراق ئامادە بووە.\nڕونیشکراوەتەوە، لە کۆبوونەوەکەدا باس لە ڕێگەکانى جێبەجێکردنى نەخشە ڕێگەیەکى هاریکارى نێوان عێراق و کۆمپانیاکە کراوە، هەروەها باس لەو ڕێگایانە کراوە کە دێنە ڕێى جێبەجێکردنى.\nبەپێى هەمان بەیاننامە، هەر لە کۆبوونەوەکەدا کازمى هانى کۆمپانیاکەى داوە ئەو بەربەستانە تێپەڕێنێت کە لەبەردەم جێبەجێکردنى قۆناغى یەکەمى ڕێککەوتنەکە دروست بوون، هەروەها وەزارەتى کارەباشى ڕاسپاردووە بۆ ئەوەى بە خێرایى ڕێوشوێنى کارکردن لەگەڵ کۆمپانیاکە بگرێتەبەر، بەشێوەیەک کە بتوانرێت وزە بۆ هاوڵاتیان دابین بکرێت، بەشێوەیەکى کورت مەودا و دور مەودا.\nنوسینگەى ئەنجومەنى وەزیران ئاماژەى بەوەش داوە، هەروەها گفتوگۆ لەسەر فراوانکردنى ڕێگەکانى کارکردن کراوە لەسەر وزەى خۆر و سەرجەم وزە نوێکانى تر، کۆمپانیاکەش بەڵێنى داوە کە پێشنیازى کرداریى لەو بارەیەوە پێشکەش بکات.\nلاى خۆیەوە کریستیان برۆک جەختی لەوە کردووەتەوە، سیمنس شانازى بە پتەویى هاوبەشى لەگەڵ عێراق دەکات، متمانەشى هەیە کە لە قۆناغەکانى جیبەجێکردنى بەرنامەکانیان پەلە دەکرێت، بەتایبەتى کە ئێستا قۆناغى یەکەم لە تەواوبوندایە.


ئۆفیسی کەرکوکی ماددەی ١٤٠: دەبێت هێزە چەکدارەکان لە کەرکوک نەمێنن - RojNews\nئۆفیسی کەرکوکی ماددەی ١٤٠: دەبێت هێزە چەکدارەکان لە کەرکوک نەمێنن\nئۆفیسی کەرکوکی ماددەی ١٤٠ی دەستووری عێراق داوا دەکات، کە حەیدەر عەبادی قەرەبووی زیان لێکەوتوانی کەرکوک بکات و کار بکات بۆ گەڕاندنەوەی ئاوارەکان بۆ شارەکە، دەشڵێت:"دەبێت چەکدارانی حەشدی شەعبی و حەشدی وەتەنی لە کەرکوک نەمێنن".\nئۆفیسی کەرکوکی ماددەی ١٤٠ی دەستووری عێراق، پێش نیوەڕۆی ئەمڕۆ لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەنووسیدا، لە ڕێگەی بەیاننامەیەکەوە چەند داواکارییەکیان ئاراستەی حەیدەر عەبادی، سەرۆک وەزیرانی عێراق کرد.\nلە بەیاننامەکەدا، ئۆفیسی کەرکوکی ماددەی ١٤٠، داوایان لە سەرۆک وەزیرانی عێراق کردووە، کە بەپێی دەستوور مامەڵە لەگەڵ کەرکوک و ناوچە جێ ناکۆکەکان بکات، لە دوای هێرشەکانی ١٦ی مانگی ڕابردوو.\nهەر لە بەیاننامەکەدا، هاتبوو: دەبێت هەرچی هێزێک هەیە بە ناوی حەشدی شەعبی و حەشدی وەتەنی لە پارێزگای کەرکوک بچنە دەرەوە، پاراستنی ئەمنییەتی شار و ناوچە دابڕێنراوەکان بسپێرن بە پۆلیسی ناوخۆ و پۆلیسی فیدراڵی.\nهەر لە بەیاننەمەکەدا، ئۆفیسی کەرکوکی ماددەی ١٤٠، داواشیان کردووە: هەرچی زووە ئەو بازگە و خاڵی پشکنینانەی سەر شەقامەکان هەیە هەڵبگیرێن و ئەم دیاردەیە نەمێنێت، هەڵکوتانە سەر ماڵە کوردەکان و پشکنینیان ڕابگرن بە زووترین کات.\nلە بەشێکی دیکەی بەیاننامەکەدا، هاتووە: گرتن و تۆڵەسەندنەوە مایەی قبوڵ کردن نییە، بەتایبەت تۆڵەسەندنەوەی سیاسی و شەخسی، هەروەها گەڕاندنەوەی خێزانە ئاوارەکان و قەرەبووکردنەوەی ئەو زەرەر و زیانانەی کە بەر هاوڵاتیان کەوتووە.\nهەر لە بەیاننامەکەدا، ئۆفیسی کەرکوکی ماددەی ١٤٠، داوایان لە سەرۆک وەزیرانی عێراق کردووە، کە هەرچی بنکە و بارەگای حزبەکان هەیە تەسلیمی حزبەکان بکرێنەوە و کار و چالاکی بە پێی یاسا زامن بکرێت.\nلە کۆتایی بەیاننامەکەدا، ئۆفیسی کەرکوکی ماددەی ١٤٠، ئاماژەشیان بەوە دابوو: ماددەی ١٤٠ ماددەیەکی دەستووری زیندووە و کارکردن بە پێچەوانەی ئەم دەستوورە و واتە دژایەتی پارێزگای کەرکوک و ناوچە جێناکۆکەکانە.


13:33 - 7 بەفرانبار 2714\nکوردستان میدیا: فیلمی سینەمایی بێدەنگ! كچان ناقیژێنن لە دەرهێنانیپووران درەخشەندە سینەماكاری كوردی خەڵکی کرماشان خەڵاتی تایبەتی ئەڵماسی فیلمی سەربەخۆی ئامریكای بەدەست هێنا.\nبە پێی راپۆرتی ماڵپەری کوردستان میدیا، فیلمی سینەمایی بێدەنگ! كچان ناقیژێنن لە دەرهێنانی سینەماكاری كورد پووران درەخشەندە لە نوێترین بەشداری نێونەتەوەیی خۆیدا لە رێوڕەسمی پاییزی خەڵاتە نێودەوڵەتییەكانی فیلمی سەربەخۆی ئامریكا نمایشكرا و توانی خەڵاتی تایبەتی ئەڵماسی باشترین فیلمی بڵندی چیرۆكی ئەم رووداوە گرینگە هونەرییەی سینەما بە دەست بێنێت.\nراپۆرتەکانی پێشووتر باس لەوە دەکەن کە فیلمی بێدەنگ! كچان ناقیژێنن لە دوایین بەشداری نێونەتەوەیی خۆیدا بە ئامادەبوونی پووران درەخشەندە لە بەشی پێشبڕكێی پێنجەمین خولی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی مالاتیا (MALATYA) لە وڵاتی توركیا نمایشكراوە.


بەڵێنی جێبەجێ نەكراو‌و ئایندەی نادیار\nلە دیداری ھەفتەی رابردووی دامەزراوەی مێری لە ھەولێر، وەزیری سامانە سروشتییەکان ئاشتی ھەورامی لە وتارەکەیدا» بۆمبێکی» مەترسیداری تەقاندەوە کە بەھۆیەوە ھەموو دەرگاکانی بە ڕووی چارەسەرکردنی قەیرانی داراییدا داخست، ئەویش کاتێک رایگەیاند کە ئەگەر نرخی بەرمیلی نەوت بگات بە سەد دۆلاریش، رەوشی دارایی ھەرێم وەکو خۆی، بە خراپی، دەمێنێتەوە. ئەمە بەم واتایە دێت کە ئەگەر ھەرێم رۆژانە یەک ملیۆن بەرمیل نەوتی خاو بە نرخی سەد دۆلار بۆ ھەر بەرمیلێک ھەناردە بکات‌و مانگانە سێ ملیار دۆلار بە دەست بێنێ، قەیرانەکە ھەر بەردەوام دەبێ‌و رەوشەکە ھەر بە خراپی دەمێنێتەوە. خراپی رەوشەکە لەوەدا دەردەکەوێ کە ھەرێم پێش ساڵی ٢٠١٠ لە رێژەی ١٧% ەکەی بودجە، مانگانە بە کەمتر لە یەک ملیار دۆلار کاروباری خۆی بە بێ کەموکوڕی رایی کردووەو لە ساڵی ٢٠٠٣وە تا ٢٠١٤ ھیچ کات بودجەی مانگانەی ھەرێم نەگەیشتۆتە سێ ملیار دۆلار.\nھەورامی لە ١٥ ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ دا لە چاوپێکەوتنێکدا لە رۆژنامەی «روداو» مژدەی بە ھاووڵاتیان دا کە لە ساڵی ٢٠١٥ دا کاتێک ئاستی بەرھەمھێنانی نەوت دەگاتە یەک ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا، ھەر خێزانێک لە کوردستان مانگانە ١٢٠٠ دۆلاری چنگ دەکەوێ. پاش دوو ساڵ لەم لێدوانە، ھەورامی لە لێدوانێکدا کە لە ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥دا لە INA بڵاوکرایەوە، دانی بەوەدا نا کە حکومەت تا تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠١٤ قەرزاری سێ مانگی مووچەی کارمەندان بووە، بەڵام زۆر بە گەشبینیەوە دوو بەڵێنی دا، یەکێکیان ئەوەیە کە لە ساڵی ٢٠١٦دا کورتھێنانەکە چارەسەر دەکا‌و حکومەت ھەموو قەرزەکانی کارمەندان دەداتەوەو مانگانەش لەکاتی خۆیدا مووچە دەدا، بەڵێنی دووەمیشی ئەوە بوو کە لە ساڵی ٢٠١٦دا ھەموو قەرزی کۆمپانیا بەرھەمێنەرەکانی نەوت دەداتەوە یان لایەنی کەم بەشێکی زۆری دەداتەوە. بڕی قەرزەکانی ئەو کاتەی کۆمپانیاکان لەسەر حکومەت تەنھا ٣ ملیار دۆلار بوو.\nبە دڵنیاییەوە ھیچ کام لەو بەڵێنانە نەھاتۆتە دی. لێدوانەکانی ئەم دواییەشی لە ھەولێر دەری دەخات کە وەزارەتی سامانە سروشتییەکان ھیچ پلانێکی سەرکەوتووی نیە. ئەوە جگە لەوەی کە ھیچ بوارێکی بۆ بینینی روناکییەکی کز لە کۆتایی تونێلەکە نەھێشتەوە، دانی بەوەشدا ناوە کە وەزارەتەکەی دەستی بۆ یەدەکی دراوی ستراتیجی حکومەتی ھەرێم بردووەو ھەمووی لە پرۆژە شکستخواردووەکانی نەوت‌و گازی ناوخۆی ھەرێم فەوتاندووە.\nئەمە ھەمووی بەسەر یەکەوە یەک مانای ھەیە، ئەویش ئەوەیە کە مەسەلەکە بە قەد ئەوەی کە پەیوەندیی بە سیاسەتی چەوتی وەزارەتی سامانە سروشتییەکانەوە ھەیە، بەقەد ئەوە پەیوەندیی بە دابەزینی نرخی نەوتەوە نییە.\nنکوڵی لەوە ناکرێ کە ھەورامی بە ئەندازیاری سیاسەتی نەوتی ھەرێم دادەندرێ‌و وەزارەتەکەی بە درێژایی ١٠ ساڵ، لە ساڵی ٢٠٠٦وە تا ٢٠١٦ سەرپەرشتیی فایلی نەوت دەکات. بەڵام لە ھەمان کاتدا ناشکرێ نکوڵی لەوە بکرێ کە ئەو کوردستانەی کە وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی لەسەر زاری وەزیرەکەی شانازی بەوەوە دەکرد کە خستویەتیە سەر نەخشەی جیھانیی وزەوە، ھەر ئەو کوردستانەیە کە ئەمڕۆ باجی سیاسەتە چەوتەکانی ئەو وەزارەتە دەدا. تیۆرییە زیاد لە پێویست گەشبینەکانی وەزارەتی سامانە سروشتییەکان‌و خۆشباوەڕیی حکومەتی ھەرێمی کوردستان، ئەو دۆخەی ھێناوەتە ئاراوە کە ئەمڕۆ ھەرێم پێوەی دەتلێتەوە. وڵاتان بە گەشبینی بێ بنەما‌و بە خۆشباوەڕیی حکومەتەکان گەشە ناکەن، بەڵکو بە پلانی تۆکمەو کاری لێبڕاوانە.\nخراپترین لایەنی مەسەلەکە ئەوەیە کە ھیچ وەزارەتێک بە قەد وەزارەتی سامانە سروشتییەکان کاریگەریی لەسەر بڕیاری سیاسیی حکومەتی ھەرێم نەبوە. ھەر بە ھۆی ئەو کاریگەرییەشەوە پەیوەندیی ھەولێر لەگەڵ بەغدا بە رێچکەیەکی خراپدا رویی‌و پاشکۆیەتی بووە روخساری زاڵ بەسەر پەیوەندیی ھەولێر‌و ئەنکەرەدا، سەرباری کاریگەریی خراپ لەسەر پەیوەندییە ناوخۆییەکان.\nلە کۆتاییدا دەبێ دان بەوەدا بنرێ کە ھەورامی لە قسەکانیدا ناچار بووە زۆر راستگۆ بێ، چونکە سیاسەتی چەوت ئەنجامی خراپی لێ دەکەوێتەوەو بەردەوامبون لەسەر سیاسەتی چەوتیش چاوەڕوانی ئەنجامی خراپتری لێ دەکرێ. بەھۆی ئەمەوە ئەو بارودۆخە خراپەی کە ئێستا لە ئارا ھەیە، پێویستی بە پوچەڵ کردنەوەی»بۆمبە» مەترسیدارەکە ھەیە.\nکەرکوک لەسێگۆشەی ئاشتی‌و نەوت‌و ھەڵبژاردندا...


پزیشك و میدیاكار جوان حەقی كۆچا داوی كر – Sibehî سبەھی\nد. جوان هه‌قی (باتوو)، ل گوندێ شێخێ ڕه‌ش، شرنه‌خێ، باکورێ کوردستانێ هاتیه دنێ. وی خوه‌ندنا خوه یا پزیشكیێ (ته‌ندوروستیێ) ل بولگارستانێ سالا ۱۹۸۷ێ ته‌مام کریه و ئه‌و د هه‌مان سالێ دا چوویە سوێدێ. وی ل سوێدێ پسپۆرییا دۆکتۆرا یا خوه ل به‌شێ پسکیاترییێ کریه.\nد. جوان باتوو، سالێن ۱۹۹٦-۹۸ئان ده کۆڤارا ”رۆژباش” ده‌رخستیه.\nگه‌له‌ک نڤیسێن وی د کۆڤار و ڕۆژنامه‌یێن کوردی دا ده‌رکه‌تنه. به‌رهه‌مه‌ک، لێکۆلینه‌ک، زانستی یا وی ب سوێدی د ده‌ربارێ نه‌خوه‌شیێن مه‌ژی، تایبه‌تی یێن ژبیرکرنێ (ده‌مه‌نس) هه‌یه سالا۱۹۹٤ێ.\nپەرتوکا وی یا یەكەم ب کوردی، ب ناڤێ ”شووژن” سالا ۲۰۰۰ێ دا ژ ئالیێ چاپخانه‌یا کوردی، ئاپه‌ك، ل سوێدێ ده‌رکه‌تیه. ۱٦ کورته‌چیرۆکێن وه‌ک فابه‌ل د ناڤا ڤێ پەرتوكا وی شووژن دا هاتنه جڤاندن.\nپەرتوكا دووه‌م، ب ناڤێ ”خه‌تا سۆر” سالا ۲۰۰۷ێ، ژ ئالیێ چاپخانه‌یا کوردی، دۆز ڤه ل سته‌نبۆلێ ده‌رکه‌تیه.\nد پەرتوكا خه‌تا سۆر دا، هه‌ر دیسا ب ڕه‌نگێ فابله (وه‌ک کۆ د پەرتوكا شووژن دا)، گرانی ل سه‌ر پرسگرێکێن دانوستاندنا ناڤبه‌را ئینسانان دا (تایبه‌تی یێن کورد دا)، لێ ب شێوه‌یه‌کی پسیکۆلۆژیکی هاتیه ڕاوه‌ستاندن.\nد.جوان باتوو د سەر كارێ خوە یێ سەرەكی وەكە پزیشكێ تایبەتمەند ب نەخوشیێن دەرونی، وی گرنگیەك زێدە ب كارێ رۆژنامەگەریێ و مەدیایێ ددا، ژ ۲۰۰۹ێ ڤه ئەو خوه‌دیێ ده‌ستگاهێن ڕاگەهاندنێ مه‌دیاکورد و مالپه‌را سه‌روه‌خت و سی ئێن ئێن كورد تی ڤی بو.\nکوردپه‌روه‌رێ ژ دل و چالاک، د ٦٦ سالیا خوه دا د ۲٦ێ سباتا ۲۰۲۰ێ دا ل ستۆکهۆلمێ ژ به‌ر نه‌خوه‌شییا په‌نچه‌شێرێ، ژ ناڤ مه کۆچ کر.\nسه‌رێ مالباتا وی و کوردستانییان ساخ بە


دۆشاوی تەماتەی خۆماڵی و دەرفەتێکی ئیهمال کراوی ئابووری\nامروز : پنج شنبه, ۱ آبان , ۱۳۹۹ | ساعت : ۱۹:۳۵\nاجتماعی » دۆشاوی تەماتەی خۆماڵی و دەرفەتێکی ئیهمال کراوی ئابووری\nکە مانگی خەرمانان ڕووی کردە کۆتایی و پێ نرایە وەرزی پاییز بۆنی دۆینە و شەلەم کوڵاندن و دروست کردنی دۆشاوی تەماتە لە کۆڵانی گوندەکانی کوردەواری بەرز ئەبێتەوە.\nحەیاتی نەتەوە و ئتنیکەکان بەندە بە کۆمەڵێک پێوەری تایبەت وەک زمان و کولتوور و مێژوو و سیاسەتەوە. دابونەریتی کوردەواری و ژیانی لادێ نشینەکان یەک لەو فاکتەرە سەرەکییانەن کە بوونەتە هۆی مانەوەی کورد و هەموو تاکێکی کورد بە بەزمی لادێ کەیف خۆش ئەبێت و تووشی نۆستالۆژییێکی شیرین دێت کە دەیباتەوە ئەو کەشەی باوباپیرانی تێیدا ژیاون.\nبەزمێکی جوانی لادێ دروست¬کردنی بەرهەم و خواردنی خۆماڵی و تەندروستە کە جیاوازیی زۆری لەگەڵ خواردنەکانی شار، هەیە. گوندنشینەکان وەرزی هاوین، بەروبوومی خۆماڵی بەتازەیی دەخۆن و بەشی زستانیشیان وشک دەکەن و هەر خواردنێک بە شێوەیێکی تایبەت هەڵدەگیرێت بۆ زستان. کە وەرزی هاوینی لێ هات کەیبانووی ماڵ لە سەر بانان دەردەکەون و هەر دەمەو سەرقاڵی دروست کردنی بەرهەمێکن. قەیسی و قۆخ و هەڵووژە و هەنجیر و سێف و هەرمی لەت ئەکەن بۆ خۆشاوی شەوان، بیبەر و بامیە ئەکەن بە پەتەوە و وشکی ئەکەن، تەماتە وردە لەت ئەکەن و وشکی ئەکەن، کاکڵە گوێز دەردێنن، قاقڵی و سیاوڵە ئەتەکێنن، گسکە شاری ئەبەستن، شەلەم پاک ئەکەن، نۆک ئەهاڕن و لەتکە ئەکەن، دۆینە ئەکوڵێنن و شەلەم و دۆینە ئەنێنەوە و زۆر شتی تریش. لەگەڵ ئەمانەش تەنوور و نان و کولێرە کردن و جیاکردنەوەی بەرغەل و تاقەت¬کردنی ئاژەڵ و دۆشینیان کۆمەڵێک ئەرکن کە لەم ڕۆژانەی دوا مانگی وەرزی هاویندا کابانێکی لادێیی سەرقاڵ دەکات.\nیەک لەو نەریتە کۆنانەی لە گوندە کوردنشینەکان وەک نەریتێکی باو پارێزراوە دروست کردنی دۆشاوی تەماتەی خۆماڵییە. بەیانییان تلووع لەگەڵ خۆرکەوتن تەماتەکە ئەچننەوە و لە سێبەری کەپرەکەدا ورد و قەوییەکەی جیا ئەکرێتەوە. وردەکەی کە ترشترە بۆ لەت کردن و قەوییەکەشی بۆ دۆشاوی تەماتە. پاشان بەجوانی تەماتەکان ئەشۆردرێتەوە و لە سەر نانەشان دائەنرێت بۆ ئەوەی وشک ببێتەوە. لێرەیا بە دوو شێوە بەپێی نەریتی ناوچە کوردنشینەکان دۆشاوەکە دروست دەکرێت. هەندێکیان تەماتەکە ئەجنن و ئینجا هەڵی ئەفلەقێنن و ئاوەکەی پاڵفتە ئەکەن. هەندێکی دیکەشیان تەماتەکە لە تۆڕ یان عەدڵێکی ووش ئەکەن و بەپێ ئەیشێلن بۆ ئەوەی بەجوانی پاڵفتە بکرێت. پاشان لە سەر سینیی فافۆن لەبەر خۆر دادەنرێت و هەموو ڕۆژێک کابانی ماڵ بە کەوچکێکەوە دەچێتە سەری و خوێی دەکات و دەیشێوێنێت. پاش چەند ڕۆژ دۆشاوەکە ئامادەیە و ئەکرێتە دەفری شیشە و تۆزقاڵێک ڕۆنیش دەکرێتە سەر دەفرەکە بۆ ئەوەی تەمک نهێنێت. بە حوکمی خوێ و خۆر، بەرهەمێکی ئێجگار تەندروست بەرهەم دێت کە جیاوازیی لەگەڵ دۆشاوەکانی کارخانە زۆرە چوونکە هیچ مادەیێکی زیادیی لێنادرێت. شێوەیێکی دیکەی بەرهەمهێنانی دۆشاوەکە ئەوەیە ئاوی تەماتەکە بە هەمان شێوە دەگیرێت و پاڵفتە ئەکرێت. ئینجا مەنجەڵێکی مسینە یان لەگانێکی گەورەی فافۆن، قوڕ دەدرێت و لە کوانووە گڵینەکەدا ئاگری بۆ خۆش ئەکرێت و ئاوی تەماتە گووشراوەکە بەو دووکەڵ و ئاگرە دەکوڵێت. ئەم شێوازەیان پێویستی بە خۆرەتاو و خوێ کردنی ئەوتۆ نییە و لە هەمان کاتی کۆڵاندنەکەیدا بە قەدری پێویست خوێی ئەکرێت.\nدۆشاوی تەماتە یەک لەو خواردنە هەرە زەروورانەیە کە لە زۆر چێشتی ڕۆژانەی خەڵکدا بەکار دەهێنرێت. بۆیە خواردنی دۆشاوێکی تەندروست لای ئەو کەسانەی گرینگی بە سەلامەتی خۆیان دەدەن ئێجگار گرینگە. لە خۆیدا تەماتە زۆر خاسیەتی بۆ تەندروستیی مرۆڤ هەیە. خواردنێکە کە ڕێگری لە نەخۆشیی شەکرە دەکات، DNAی جەستە دەپارێزێت، دژی پیرییە، بۆ قژ و تووکە سەر بەسوودە، پێست شاد ئەکات، ڕێگری لە زۆر جۆرە شێرپەنجە دەکات و چاویش تیژ ئەکات.\nکوردەواری بە حوکمی خاکەکەیەوە بۆ بەرهەمهێنانی هەموو جۆرە بەروبوومێک ناوچەیێکی گونجاوە و ساڵانە بە هەزاران تەن تەماتەش لە کوردستان بەرهەم دەهێنرێت. بەگوتەی خالید جەعفەری بەڕێوەبەری دایرەی کشتوکاڵی پارێزگای کوردستان هەر ئەمساڵ ۱۸۰۰ هێکتار (۷۲۰۰ دۆنم) لە زەویوزاری کوردستان بە تەماتە کراوە و بە تنها لە شاری کامێران ۶۰۰ هێکتار تەماتە کراوە کە پێشبینی دەکرێت زیاتر لە ۵۰ هەزار تەن تەماتەی تێدا بەرهەم بهێنرێت.\nئەگەر لە پارێزگای کوردستان مشوورێکی ئەم هەل و توانا گونجاوە بخورێت و جووتیاران ناچار نەبن خام فرۆشی بکەن و بە ڕێکخستنی پیشە و بەرهەمهێنان بەم مادە خاوە ئامادەیە پشتگیریی جووتیاران بکرێت هەردوو سەری دەبێتە قازانج و جگە لە ڕەخساندنی هەلی کار بۆ چەندین هەزار هاووڵاتیی کوردستانی، کولتووری خواردنە تەندروستەکانیش برەوی پێدەدرێت و جووتیارانیش هان دەدرێن بۆ ساڵی داهاتوو زیاتر لە پار ڕژد بن لە کارەکانیان. ئەمەش پێشکەوتن و گەشەی ئابووریی بەرچاو بەدوای خۆیدا دەهێنێت و پێویستیشی بە تێزی زانستی و ئابووری نیە. بەڵام زۆر بەداخەوە کە تەماتەی فەلای بێچارە پێگەیشت کەس لێی نانەوێت و هیچ ناکات و ڕەنجی یەک ساڵی فەلا و خاوخێزانی بێ ڕێزیی پێئەکرێت. کە زستانیشمان لێ هاتەوە دەمێک تەماتەمان بۆ ناکڕدرێت دەمێک پەتاتە. تاوێک پیوازمان لێ ئەبێت بە زێڕ و تاوێ میوەمان پێ ناکڕدرێت… ئەم چیرۆکەش بەردەوامە.\nپیشران‌های ارتقای سرمایه‌گذاری (۱) »\n« سقز؛ زرخیر اما بی بهره از سود معادن


هەودانا پدیێ دبيت ببته هۆکارێ ژ بەر چوونا سوریلانکێ؟ – NOSH NEWS\nده‌ستپێك/سلاید/هەودانا پدیێ دبيت ببته هۆکارێ ژ بەر چوونا سوریلانکێ؟\nهەودانا پدیێ دبيت ببته هۆکارێ ژ بەر چوونا سوریلانکێ؟\n19 ته‌مموز, 20\nنوش نيوز: ئدریس حه‌سه‌ن ئاسیهی\nدەربارەى نیشانێن هەودانا پودیێ دکتۆرى گۆت: خوین بەربوون و ئێشان و سۆربوون وەرمین ژ نیشانین سەرەکى یێن هەودانان پودیێ نە و ژبەر بلدبوونا رێژەیا هۆرمۆنێ برۆجیسترۆن دناڤ جەستەى ژنا ب دوو گیا ن دا، مەترسیا کۆلبوونا پودیێ زێدەتر لێ دهێت و دبت هۆکارێ گەشەکرنا بەکتیریا و دیاربوونا تیڤلەکى سپى لسەر پودیێ.\nدلبرين عه‌باس گۆتژى، دناڤبەرا مەها دوو و مەها هەشت ژ زکپڕبوونێ بلندترین رێژەیا هەودانا پودیێ سەر هلددت، و د سێ ئێکا دووماهیێ دا پتر د ئازرت و دبت ببت هۆکارێ کرمیبوونا ددانا و کەتنا وان، و خەمسارى و دپشت گوه هاڤێتنا چارەسەریا ڤێ هەودانێ دبت ببت هۆکارێ ژبەرچوونا سۆریلانکى و ژ دایکبوونا پێشدەم، لەورا گەلەک گرنگە پویتە ب پاقژیا ددانا بهێت دان و سەرەدانێن دەمکى یێن نۆژداری ل بەر چاڤ بهێن وەرگرتن.\nدکتۆرى باس ل هۆکارێن هەودانا پودیێ کر و گۆت: نە پاقژکرن و شووشتنا ددانا یا پرۆگرامکرى و گەلەک ڤەخوارنا شەربەتان و خوارنێن پڕى شەکر و نەشەوى و فیقیێ گڤاشتى و هشککرى پتر دبن هاندەربۆ هەودانا پودیان و پاشى نۆژدارى چەند خالەک گرێداى خوە پاراستنێ دیارکرن ژ ڤێ هەودانێ وەکوو:\nسەرەدانا نۆژدارێ ددانا ب تایبەت د دوو مەهیێ ژ زکپڕبوونێ دا.\nب کارئینانا ئاڤخوێ بۆ تێوەردانا دەڤى ئەوژى ب کارئینانا یەک کەفچکێ مەزن ژ خوێ دگەل پەرداغەکێ ئاڤێ.\nب کارئینا فرچە و مەعجوونا ب کێماتى دوو جارا د رۆژێ دا، نەخاسمە پشتى عێلنجیێن سپێدەهیان.\nزێدەکرن د خوارنێن هلگرێن ڤیتامین ج یێن کۆ گەشەکرنا بەکتریا لاوازدکت.\nڤیتامین أ ژ بۆ پاراستنا پودیێ؛ پاشى پاراستنا گەشەکرنا هەستی و ددانا ب شێوەیەک ساخلەم و ژبۆ ب کارئینان و خوارنەکا هەڤسەنگ یا ڤێ ڤیتامینێ دڤیا راوێژا نۆژدارى بهێت وەرگرتن.\nپێگرى ب سیستەمەکێ ساخلەم یێ خوارنێ نەخاسم د مەهێن دەستپێکێ ژ زکپڕبوونێ و خوارنا فێقى و کەسکاتى و بەرهەمێن شیرى و بەرهەمێن دندکان.\nدەربارەى حالاتێن تەنگاڤى و بلەز یێن هەودانا پودیان نۆژدارى گۆت: ئامۆژگارى بۆ ژنا ب دووگیان، هەردەمێ هەر گهۆڕینەک د پودى و ددانان دا هات دیتن دڤیا سەردانێ بکت؛ ژبەر نەخوەشیا وەرمینا پودیا ژنا ب دووگیان یەک ژ نەخوەشێن بەڵاڤە ب شێوێ وەرمین وە گرێیان د بن پودیان دا دیار دکت و دبن هۆکارێن خوینبەربوونێ و دبت نشتەرگەرى بۆ بهێت کرن و هەردەمێ نەخوەش پیتڤى ب تیشکێ بوو، یا باش ئەوە بهێت پاشخستن بۆ پشتى ژ دایکبوونێ.\nگوتژى: پتریا حالەتان ب چارەسەریا نۆژدارى دهێت چارەکرن وەکوو دەرمانێن :\nلێ هەردەمێ بەرسڤا دەرمانى نەبوو، دبت نۆژدار بەر ل نشتەرگەریێ بکت لێ ژبەر مەترسیا ئەنجامدانا نشتەرگەریا پودیا ژنا ب دووگیان، دڤیا بڕیار یا نۆژدارێ تایبەتمەند یێ ددانا بت.\nل دووماهیێ دکتۆر دلبرینى گۆت: پڕانیا حالەتێن هەودانا پودیێ پشتى ژ دایکبوونێ د زڤڕن شێواز و حالەتێ خوە یێ سرۆشتى و هەگەر بەردەوامى گرت، دڤیا سەرەدانا نۆژدارێ ددانا بهێت کرن.\nزێدە ڤەخوارنا مەیێ شانێن بیردانکێ پووچ دکەت\nدا ب ساخلەمیەکا باشتر بژی


وڵاتانی نزیک لە حکوومەتی عێراق یەکتر بە هۆکاری توندوتیژییەکانی عێراق تۆمەتبار دەکەن\nبەشێک لە میلیشیاکان بە ئامانجی ناکۆکی تایفی و دووبارە بەدەست…\nت یەکەم 24, 2020\nچالاکوانانی عێراق لەژێر گوشاری هەڕەشە و بێ هیوایدا عێراق بەج…\nتەنگژەی سیاسی لە عێراق لە گەڵ درێژەکێشانی خۆپێشاندانەکان و لێکەوتنەوەی توندوتیژی زیاتر قووڵتر دەبێتەوە و تەنانەت مەترسی ئەوەی لێ دەکرێت هۆزەکان لە دژی هێزەەکانی تەناهی و میلیشیاکان چەک هەڵبگرن. ئەو مەترسییە دوای ئەوە زیاتر زەق بوویەوە کە هۆزەکانی کەربەلا لە بەیاننامەیەکدا داوایان لە حکوومەت کرد هەرچی زووە بکوژی خۆپێشاندەرانیان رادەست بکات. لەشەوی یەکشەم لەسەر دووشەمی رابردوو خۆپێشاندەران هێرشیان کردە سەر کونسوڵگەری ئێران لە کەربەلا و ئاگریان لە دیواری کونسوڵگەرییەکە بەردا و بەو هۆیەوەش ژمارەیەک خۆپێشاندەر کوژران.\nسەرۆکی پزیشکی دادوەری عێراق رۆژی دووشەم بە فرانس پرێسی گوت چوار کەس لەو خۆپێشاندەرانە کوژراون کە هێرشیان کردبووە سەر کونسوڵگەری ئێران لە کەربەلا.\nهاوکات رادیۆ فەردا لە زاری ئاسۆشێتدپرێس بڵاوی کردەوە خۆپێشاندەران لە پێوەندییەکانی نێوان عێراق و ئێران نیگەرانن و لە کاتێکدا خۆپێشاندەر کوژراوە وەزارەتی دەرەوەی عێراق هێرشی خۆپێشاندەران بۆ سەر کونسوڵخانەی ئێرانی مەحکوم کردووە.\nئەوان ئێران بە بەشێک لەو هێرش و سەرکوتکارییانەی خۆپێشاندان تۆمەتبار دەکەن و بۆیەش دروشمەکانی خۆپێشاندەران لە دژی ئێران لە چەند رۆژی رابردوودا زیاتر بووە.\nخۆپێشاندانەکانی عێراق لە شەوی دووشه‌م لە سەر سێشەمیش بەراورد بە رۆژەکانی تر توندوتیژی زیاتری پێوە دیار بوو و نافەرمانی مەدەنی و داخستنی رێگا و شەقامەکان و پردە سەرەکییەکان زیاتر بووە و تەنانەت زیانێکی زۆریش بە خزمەتگوزارییە گشتییەکان گەیشتووە.\nگوتەبێژی سەرۆک وەزیرانی عێراق لە نوێترین بەیاننامەیدا باسی لەوە کردووە کە پردی کۆماری لە ئاکامی ئاگرتێبەردانەکان زیانێکی زۆری بەرکەوتووە و داوای لە خۆپێشاندەران کرد زیان بە موڵکی گشتی نەگەیەنن چونکە ئەمە ویستی خۆپێشاندەران نییە.\nرۆژی سێشەمیش خۆپێشاندەران لە بەغدا بەشێک لە شەقامە سەرەکییەکانیان داخست و سێیەم رۆژە جۆری نارەزایەتییەکانیان بۆ نافەرمانی مەدەنی و هەنگاونان بۆ مانگرتنێکی گشتی دەربڕیوە.\nهاوکات سکای نیوزیش بڵاوی کردەوە حکوومەتی عێراق بۆ رێگریکردن لە تەشەنەسەندنی زیاتری خۆپێشانداەکان دووبارە دەستی بۆ پچڕاندنی هێڵی ئەنتەرنێت کردووە و شەوی دووشەم لەسەر سێشەم بۆ چەندین سەعات هێلەکە داخرا.\nخۆپێشاندەران بۆ یەکەم جار بڵاوکراوەیەکیان دەرکردووە و تەنانەت کار بۆ ئەوە دەکەن وێستگەیەکی رادیۆیی دابمەزرێنن، ئەوان دەیانەوێت لە کاتی پچڕانی هێڵی ئەنتەرنێت پێوەندییان لەگەڵ هاووڵاتیان و خۆپێشاندەران نەپچڕێت و یەکتر لە بڕیار و سەرجەم رووداوەکان ئاگادار بکەنەوە.\nنێت بلاک کە گرووپێکی چاودێری ئەنتەرنێت و تۆرە کۆمەڵایەتییەکانە دانی بەوە ناوە کە خێرایی ئەنتەرنێت بۆ خوارووی 19% دابەزیوە و ملیۆنان کەس لە دانیشتووانی کەربەلا و بەسڕا و ناوچەکانی تری عێراق دەستیان بەئەنتەرنیت راناگا.\nدرێژەکێشانی خۆپێشاندانەکانی عێراق لە کاتێکدایە ئەو وڵاتانەی خۆیان بە هاوپەیمانی حکوومەتی عێراق هەژمار دەکەن و کەم تا زۆر لە عێراق هەژموونیان هەیەیەکتر بە پەرەپێدانی توندوتیژییەکان تۆمەتبار دەکەن. خۆپێشاندانێک کە لانی کەم 260 کوژراو و بە هەزاران برینداری لێ کەوتۆتەوە.\nبەرپرسانی ئێران لە رێبەری باڵای کۆماری ئیسلامی ئێرانەوە بگرە تا بەرپرسانی پلە نزم، ئەمەریکا بە هۆکاری سەرەکی خۆپێشاندانەکان و لێکەوتنەوەی توندوتیژییەکان تۆمەتبار دەکەن. لە نێوخۆی عێراقیش ئەو لایەنانەی لە ئێران نزیکن هەمان هەڵویستیانهەیە و تۆمەتەکە دەخەنە پاڵ ئەمەریکا وئیسرائیل. قەیس خەزعەلی سکرتێری گشتی عەسائیبی ئەهلی حەق کە گرووپێکی میلیشیایی سەربە حەشدی شەعبییە و لە لایەن ئێرانەوە پشتیوانی دەکرێت گوتی ئەمەریکا و ئیسرائیل لەگەڵ هەندێک وڵاتی کەنداو لە پشتەوەی خۆپێشاندانەکانن.\nهاوکات ئەمەریکاش پێی وایە ئەو دۆخەی تووشی عێراق بووە و توندوتیژی زیاتری لێکەوتووەتەوە هۆکارەکەی بۆ ئێران دەگەڕێتەوە. برایان هوک سەرۆکی گرووپی هەڵویست دژی ئێران لە وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا هەمان تۆمەتی ئاراستەی ئێران کرد و ئاماژەی بە ناوی قاسم سلێمانی فەرماندەی قودسی سوپای پاسدارای ئێران کرد و گوتی قاسم سلێمانی لە بەغدا چی دەکات لە کاتێکدا ئەو دەبێت لە تاران بێت.\nلە لایەکی ترەوە سەرجەم کۆمپانیا ئێرانییەکان گەشتی ئاسمانی بۆ نەجەف و کەربەلایان راگرت. ماڵپەڕی شەهروەندی ئێران بڵاوی کردەوە سەرەڕای ئەوەی کە کەمتر لە 10 رۆژ ماوە تا یاری تۆپی پێ لە نێوان هەڵبژاردەی عێراق و ئێران بەڕێوە بچێت هیشتا دیار نییە ئەم یارییە لە کام شاری عێراق دەکرێت و گەشتە ئاسمانییەکانی کۆمپانیاکانی ئێران بۆ نەجەف و کەربەلاش وەستاون. پێشتر وەزارەتی دەرەوەی ئێران داوای لە هاووڵاتیانی کردبوو چیتر سەردانی عێراق نەکەن.\nئەسعەد رەحمانی سکرتێری ئەنجوومەنی سەندیکایی کۆمپانیاکانی فڕۆکەواننی ئێران باسی لەوە کردووە کە دەستپێکردنی گەشتەکان بە دۆخی ناوخۆی عێراق گرێ دراوە.\nخۆپێشاندەران رۆژ بە رۆژ لەسەر داواکارییەکانیان سوورتر دەبن و حکوومەتیش نەیتوانیوە ئاوێک بەو ئاگرە دابکات، بۆیەش داهاتووی عێراق لێڵتر دێتە بەرچاو.


ئه‌گه‌ر پێش هه‌ر كارێك هه‌ناسه بكێشن، باشتر ده‌توانن كاره‌كه بكه‌ن\n17/3/2019 10:02 AM\nتیمێكی توێژه‌ران له ڕێكخراوه‌ی زانستی وه‌یزمه‌ن له ئیسرائیل بۆیان ده‌كه‌وتووه كه هه‌ندێكجار ئه‌گه‌ر به‌ر له ده‌ستپێكی كارێك هه‌ناسه بكێشین، باشتر ده‌توانن كاره‌كه بكه‌ن.\nلایه‌نگرانی وه‌رزش ده‌بینین كه وه‌رزشكاره‌كان به‌ر له ئه‌نجامدانی كارێكی هه‌ستیار له‌میانه‌ی یاریدا هه‌ناسه‌یه‌كی قوڵ هه‌ڵده‌كێشن. هه‌ندێك كه‌س به‌ر له تاقیكردنه‌وه‌یه‌كی سه‌خت ئه‌وكاره ده‌كه‌ن. له‌م توێژینه‌وه‌دا ده‌ركه‌وت كه ئه‌و هه‌ناسه هه‌ڵمژینه به‌ر له ئه‌نجامی كارێكی تایبه‌ت ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی كه كاره‌كه باشتر ئه‌نجامبده‌ن.\nله تاقیكردنه‌وه‌كه‌دا داوا له به‌شداربووان كرا كه سه‌یری چه‌ند بیچم و شێوه‌یه‌ك له‌سه‌ر شاشه‌ی كۆمپیوته‌ر بكه‌ن و بڵێن كه ئایا ئه‌و شته له دنیای ڕاسته‌قینه‌دا بوونی هه‌یه یان نا. هه‌ر به‌شداربوویه‌ك له‌ڕێگه‌ی ئامێرێكه‌وه چاودێری ده‌كرا كه دیاری ده‌كرد ئایا له‌وكاته‌دا كه‌سه‌كه هه‌ناسه هه‌ڵده‌مژێت یان هه‌ناسه ده‌داته ده‌ره‌وه.\nله به‌راوردی دراوه‌ی به‌ده‌ستهاتوو ده‌ركه‌وت ئه‌و كه‌سانه‌ی به‌ر له ده‌ستپێكی تاقیكردنه‌وه‌كه هه‌ناسه‌یان هه‌ڵكێشاوه 73%ی وه‌ڵامه‌كانیان ڕاست بوون به‌ڵام ئه‌وانه‌ی هه‌ناسه‌یان داوه‌ته‌ده‌ر 68%ی وه‌ڵامه‌كانیان ڕاست بوون.


بگەڕێ بە ناو 452012 هەواڵ و بابەتدا، لە زیاتر لە 43 سەرچاوەوە.\nروسیا دابەشکردنی ڤاکسینەکەی بەسەر هاوڵاتیاندا راگەیاند\nAugust 27th, 2020 NRT\nوەزیری تەندروستی روسیا رایگەیاند، لە ئەمڕۆ پێنجشەممەوە دەستیان بە دابەشکردنی ڤاکسینە پشتراستکراوەکەی ڤایرۆسی کۆرۆنا کردووە. دەشڵێت، "وەکو هەنگاوی سەرەتا، بڕێکی زۆر لە ڤاکسینەکەیان بۆ ناوەندە تەندروستییەکانی مۆسکۆ ناردووە."\nسەرۆك ئەركانی سوپای ئەمریكا و روسیا لەسەر پێكدادانی ئۆتۆمبێلەكانیان لە سوریا گفتوگۆ دەكەن\nAugust 27th, 2020 نه‌وا\nروسیا پێدانی ڤاکسینەکەی بە هاوڵاتیانی راگەیاند\nAugust 26th, 2020 NRT\nروسیا دەستیکرد بە قۆناغێکی نوێ لە ڤاکسینەکەی کە بە "سپوتنیک ڤی" ناسراوە و وەکو سەرەتاش، لە ٤٠ هەزار هاوڵاتی مۆسکۆی پایتەختی ئەو وڵاتە دەدرێت.\nروسیا ڤاكسینی دووه‌می دژه كۆرۆنا به‌رهه‌مده‌هێنێت\nAugust 24th, 2020 نه‌وا\nپوتین باس لە دۆخی ئابوری روسیا دەکات لە ساڵی کۆرۆنادا\nAugust 18th, 2020 NRT\nسەرۆکی روسیا ڕایگەیاند، لە ساڵی ٢٠٢٠ ئابوری روسیا کەمتر توشی کورتهێناندەبێت وەک لەهەر وڵاتێکی تر، بە ئەوروپاشەوە.\nروسیا لە WHO نیگەرانە\nAugust 18th, 2020 نه‌وا\nروسیا کاتی بەرهەمهێنانی ڤاکسینەکەی راگەیاند\nAugust 15th, 2020 NRT\nوەزارەتی تەندروستیی روسیا رایگەیاند، کە وڵاتەکەی لە ئەمڕۆ شەممەوە دەستیکردووە بە بەرهەمهێنانی ڤاکسینی دژە کۆرۆنا. دەشڵێت، بە زوویی بۆ هاوڵاتیانی وڵاتەکە بەردەست دەبێت.\nروسیا: لە چەند رۆژی داهاتوودا وردەکاری ڤاکسینەکەمان ئاشکرا دەکەین\nAugust 14th, 2020 NRT\nوەزیری تەندروستیی روسیا رایگەیاند، لە چەند رۆژی داهاتوودا وردەکارییەکانی تایبەت بە دروستکردنی ڤاکسینەکەیان ئاشکرا دەکەن، تاوەکو گومانەکان لەسەر ڤاکسینەکەیان بڕەوێتەوە.\nروسیا: ئەگەر هەیە مانگی تشرینی یەکەم ڤاکسینەکەمان بەردەستبێت\nAugust 13th, 2020 NRT\nبەرپرسانی تەندروستی روسیا رایانگەیاندووە، یەكەم گوژمەی ڤاكسینەکەیان لەماوەی دوو هەفتەی داهاتوودا پێشکەشدەکرێت و ئەگەر هەیە لە مانگی یەکەمی ئەمساڵدا لەسەر ئاستی گشتی بەردەستبێت، هاوکات بوونی گومان لەبارەی ڤاکسینەکە و پەلەکردن لە بڵاوکردنەوەیدا رەتدەکەنەوە و دەڵێن، "سەرجەم گومانەکان بێ بنەمان." \nروسیا تۆمارکردنی یەکەم ڤاکسینی کۆرۆنای راگەیاند\nAugust 11th, 2020 NRT\nڤلادیمێر پۆتین سەرۆکی روسیا، لە کۆنفرانسێکی ڤیدیۆییدا لەگەڵ ئەندامانی حکومەتەکەی، بە فەرمی تۆماکردنی یەکەمین ڤاکسینی کۆرۆنای لە جیهاندا راگەیاند.\nئەمریکا: چین و روسیا و ئێران هەوڵدەدەن دەست لە هەڵبژاردنەکانی وڵاتەکە وەربدەن\nAugust 8th, 2020 NRT\nبەرپرسێکی باڵای بواری پوچەڵکردنەوەی کاری سیخوڕی ئەمریکی هۆشداریدا لەوەی هەریەک لە چین و روسیا و ئێران دەستوەربدەنە هەڵبژاردەنەکانی سەرۆکایەتی ئەمریکا بۆ ساڵی ٢٠٢٠.\nAugust 7th, 2020 NRT\nجێگری وەزیری تەندروستی روسیا رایگەیاند، هەفتەی داهاتوو یەکەم بەکارهێنانی ڤاکسینی کۆرۆنا لەسەر ئاستی جیهان ئەنجامدەدات.\nروسیا کاتی بەرهەمهێنانی ئۆتۆمبێلە کارەباییەکانی ئاشکراکرد\nAugust 3rd, 2020 NRT\nوەزیری پیشەسازی و بازرگانی روسیا رایگەیاند، بەرهەمهێنانی زنجیرە ئۆتۆمبێلە کارەباییەکانی زیتای روسی پێویستە لە کۆتایی ئەمساڵدا جێبەجێبکرێت.\nڤیدیۆ.. روسیا کەشتییەکی نوێی فریاکەوتنی سەربازی تاقیدەکاتەوە\nAugust 1st, 2020 NRT\nسەرچاوەیەک لە وەزارەتی بەرگری روسیا ئاشکرایکرد، بەم نزیکانە زانایانی وڵاتەکە هەڵدەستن بە تاقیکردنەوەی نوێترین کەشتی فریاکەوتن کە لەپێناو کاری سەربازی دەریایی گەشەیپێدراوە.\nڤیدیۆ.. پێکدادانی فڕۆکەیەک و بارهەڵگرێکی سوتەمەنی لە روسیا\nلەکاتی پڕکردنەوەی سوتەمەنیدا لە فڕۆکەخانەی شێرێمەیتێڤۆی نزیک لە پایتەختی روسیا، بارهەڵگرێک خۆی بە بەشی پێشەوەی فڕۆکەیەکدا کێشا و بەوهۆیەوە زیان بەر بەشی پێشەوەی هەردووکیان کەوت.


خۆکوشتنی کۆمه‌ڵی ئیسلامیی …. که‌مال چۆمانی – Denegkan\nخۆکوشتنی کۆمه‌ڵی ئیسلامیی …. که‌مال چۆمانی\nپه‌رله‌مانی كوردستان له‌دانیشتنی رۆژی 16/9/2009ی خۆیدا، د. به‌رهه‌م ساڵحی وه‌ك سه‌رۆك و ئازاد به‌روارییشی وه‌ك جێگری سه‌رۆكی حكومه‌ت ده‌ستنیشانكرد. د.به‌رهه‌م به به‌ده‌ستهێنانی 73 ده‌نگ له کۆی 111 ده‌نگی ئه‌ندام پارله‌مانتاران، وه‌ک سه‌رۆک حکومه‌ت هه‌ڵبژێردرا. ئه‌وه جێی سه‌رنج بو، کۆمه‌ڵی ئیسلامیی ده‌نگی به د.به‌رهه‌م سالح دا بۆ پۆستی سه‌رۆکایه‌تیی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان. ئه‌م هه‌ڵوێسته‌ی رونتر بڵێم "خۆكوشتنه‌ی" کۆمه‌ڵ، جارێکی تریش توشی شۆکی کردم.\nئه‌و هه‌ڵوێسته‌ی کۆمه‌ڵی ئیسلامیی جارێکی تریش وه‌ک رازیبونیان به تێپه‌ڕاندنی ده‌ستور، منی توشی تێڕامان و شۆک کرد. ئه‌وه هه‌ڵوێستێکی زۆر لاوازی کۆمه‌ڵه له به‌رامبه‌ر ده‌سته‌ڵاتدا بۆ جاری دووه‌م نیشانیده‌دات. ئه‌م هه‌ڵوێست لاوازییه‌ی کۆمه‌ڵ، کاریگه‌رییه‌کی نه‌رێنی له‌سه‌ر دروستده‌کات.\nکۆمه‌ڵی ئیسلامیی له هه‌ڵمه‌تی هه‌ڵبژاردنه‌کاندا دژی د.به‌رهه‌م بانگه‌شه‌یده‌کرد. هه‌مو نه‌هامه‌تییه‌کانی کوردستانی خسته ئه‌ستۆی لیستی کوردستانی که د.به‌رهه‌م سه‌رۆکایه‌تیی ده‌کرد. بێگومان ئێمه ده‌مێکه گوتومانه ئه‌وه‌ی یه‌کێتی و پارتی ده‌یکه‌ن، دروستکردنی دۆزه‌خێکی دونیاییه بۆ زۆربه‌ی تاکه‌کانی ئه‌م وڵاته.\nره‌نگه شتێکی ئاسایی بێت له هه‌ر وڵاتێکی دونیا دوای هه‌ڵبژاردنه‌کان حکومه‌تێکی یه‌کگرتو له‌نێوان هێزی یه‌که‌م و هێزه بچوکه‌کانی دیکه دروستبێت، به‌ڵام له‌م دۆخه‌ی ئێستا کوردستاندا، ئه‌مه جیاوازه. ئه‌مه‌ش له‌به‌ر چه‌ند هۆکارێک؛ دۆخی ئه‌مڕۆی کوردستان پێویستیی به ئۆپۆزسیۆنێکی به‌هێز هه‌یه. کۆمه‌ڵی ئیسلامیی ئه‌و په‌یمانه‌ی به خه‌ڵک دابو که ببێته ئه‌و ئۆپۆزسیۆنه‌ی که خه‌ڵکی هه‌رێمی کوردستان پێویستیی پێیه‌تی. خه‌ڵکێکی زۆریش هه‌ر به‌و خه‌یاڵه ده‌نگی بۆ دان. که‌چی کۆمه‌ڵ نه‌یتوانی په‌یمانی بگه‌یه‌نێته جی، ئه‌مه بێئه‌مه‌لکردنی پشتیوانیکه‌رانییه‌تی.\nکۆمه‌ڵی ئیسلامیی، ئه‌زمونێکی ناخۆشی له‌گه‌ڵ حکومه‌تی یه‌کگرتو له کابینه‌کانی پێشوتردا هه‌یه. سه‌رکرده‌کانی کۆمه‌ڵ خۆیان دانیان به‌و راستییه‌دا ناوه که به‌شداریی ئه‌وان له کابینه‌کانی پێشوتردا، ته‌نها وه‌ک دیکۆڕێک بووه. کۆمه‌ڵ ده‌توانێ به هاوکاریی له‌گه‌ڵ لیستی گۆڕان و یه‌کگرتو، ئۆپۆزسیۆنێکی به‌هێز بن، به‌ڵام گه‌ر بچێته ناو حکومه‌تی لیستی کوردستانیی، بێگومان لێدانێکی بچوک ده‌بێت له به‌هێزی ئۆپۆزسیۆن له پارله‌ماندا.\nئه‌مه‌ی ئێستا کۆمه‌ڵ ده‌یکات، له خۆکوشتن زیاتر هیچی تر نییه. جێی خۆیه‌تی هه‌ڵوێستی به‌هێزی یه‌کگرتو به‌رز هه‌ڵبسه‌نگێندرێت که مه‌بده‌ئییه‌ن رایگه‌یاندووه به‌شداریی حکومه‌تی یه‌کێتی و پارتیی ناکات. ئه‌م هه‌ڵوێسته‌ی یه‌کگرتو له هه‌ڵبژاردنی داهاتوی پارله‌مانیی عێڕاقدا ره‌نگدانه‌وه‌ی ده‌بێت. ده‌نگێکی زۆری ئه‌و که‌سانه بۆ خۆی راده‌کێشێت که ئه‌ندامی یه‌کگرتو یا کۆمه‌ڵ نین، به‌ڵام له‌ڕوی فکرییه‌وه یا له‌ڕوی ئاراسته‌ی سیاسییه‌وه لێیانه‌وه نزیکن. بێگومان خه‌ڵكێکی گه‌لێک زۆر له کوردستاندا هه‌یه که پشتیوانیی هێزی له جۆری کۆمه‌ڵ و یه‌کگرتو ده‌کات، به‌ڵام به‌هۆی بونی "گۆڕان"ه‌وه، ئه‌گه‌ر ئه‌و دو هێزه جدیتر نه‌بن، ئه‌وا بێگومان به‌دواوه ده‌چن. ئه‌وه‌ی ئێستاش کۆمه‌ڵ خه‌ریکه ده‌یکات و له دیاریکردنی د.به‌رهه‌م کردیان، پاشوه‌چونه‌وه‌یه‌تیان.\nکۆمه‌ڵی ئیسلامیی له‌وانه‌یه ته‌نها هۆکارێکی به‌ده‌سته‌وه بێت بۆ چونه ناو حکومه‌تی یه‌کگرتو. ئه‌ویش ئه‌وه‌یه که ئه‌وان وای بۆ ده‌چن که هێزێک پێویسته ئۆپۆزسیۆن بێت که ئه‌مه‌لی ئه‌وه‌ی هه‌بێت له داهاتودا بتوانێ زۆربه‌ی ده‌نگه‌کانی وڵات بباته‌وه ده‌سته‌ڵات بگرێته ده‌ست. کۆمه‌ڵیش ئه‌وه باش ده‌زانێت که هاتنی ئه‌وان بۆ سه‌ر ده‌سته‌ڵات، زه‌مه‌نێکی یه‌کجار زۆری ماوه. به‌ڵام ده‌بێت ئه‌وه‌ش باش بزانن که ئه‌و هه‌ڵوێسته ناته‌ندروسته‌یان، چه‌ند زه‌مه‌نێکی تریش دوریانده‌خاته‌وه له ئه‌مه‌لی گه‌یشتنیان به ده‌سته‌ڵات.\nکۆمه‌ڵ که بانگه‌شه‌ی بنه‌ماکان و ئه‌خلاقییاته‌کانی ئیسلام ده‌کات، خۆی ئێستا دژی ئه‌و بنه‌ما و ئه‌خلاقییاتانه ده‌جوڵێته‌وه. په‌یماندان له ئیسلامدا زۆر گه‌وره‌یه، من چه‌ندان ئایه‌تی قوڕئانی پیرۆز و فه‌رموده‌ی پێغه‌مبه‌ر (د.خ) خوێندومه‌ته‌وه که جه‌خت له جێبه‌جێکردنی په‌یماندان ده‌که‌ن. کۆمه‌ڵ ئێستا دژی ئه‌و په‌یمانانه ده‌جوڵێته‌وه که به خه‌ڵکی داوه.\nئه‌م هه‌ڵوێسته‌ی کۆمه‌ڵ که ده‌نگی به د.به‌رهه‌م و ئازاد به‌روارییدا، ده‌یانخاته به‌ر هه‌ڵوێستێکی به‌رپرسیارانه. له هه‌ر گه‌نده‌ڵی، سه‌رپێچییه‌کی "دینی"، سه‌رپێچییه‌کی یاسایی، کردارێکی نابه‌رپرسیارانه، سه‌رپێچییه‌کی مافی مرۆڤ، جوڵانه‌وه‌یه‌کی دژ به "ئایین"، کۆمه‌ڵگه و یاسا، ناشه‌فافییه‌ک و هه‌ر کرده‌وه‌یه‌کی نابه‌رپرسیارانه‌ی د.به‌رهه‌م و ئازاد به‌رواریی به‌رامبه‌ر هه‌ر شتێک له کوردستاندا، پشکێکی گه‌وره به‌ر کۆمه‌ڵی ئیسلامیی ده‌که‌وێت. هه‌ر خراپه‌کارییه‌ک له‌و وڵاته‌دا روبدات، که بێگومان حکومه‌تی لێبه‌رپرسیاره، کۆمه‌ڵی ئیسلامیی پشكێكی به‌رده‌که‌وێت.\nکۆمه‌ڵ ره‌خنه‌ی له ناهۆشیاریی گه‌لی کورد ده‌گرت که ده‌نگده‌داته لیستی کوردستانی و یه‌کێتی و پارتیی، که‌چی ئێستا خۆی وه‌ک نوێنه‌رایه‌تی به‌شێک له "هۆشیار"ه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی، ده‌نگده‌داته د.به‌رهه‌م، به‌شی گه‌وره‌ی ناهۆشیاریی بۆ خۆی ده‌بات.\nده‌نگدان و ده‌نگنه‌دانی کۆمه‌ڵ به د.به‌رهه‌م و ئازاد به‌رواریی هیچی له‌وه نه‌ده‌گۆڕی که ئه‌و دوانه نه‌توانن ده‌نگی پێویست به‌ده‌ستبێنن بۆ بونیان به سه‌رۆک و جێگری حکومه‌تی هه‌رێم، به‌ڵام هه‌ڵوێستی کۆمه‌ڵمان بۆ گرنگ بو که بتوانێت ده‌نگهه‌ڵبڕێت.\nPrevious ستانداربوون له‌نێوان كرمانجی سه‌روو و كرمانجی ناوه‌ڕاستدا\nNext وه‌ڵام به پرسیارێکی رۆژنامه‌ی ڕوماڵ


لەوەتەی ئیسلام و مەسیحیەت هەیە زیاتر لە ٢٠٠٠ ساڵە مەرجەعی ژمارە یەکی مەسیحیەت و شیعە پێکەوە دا نە نیشتون.\nبەیەک گەیشتنی پاپای ڤاتیکان و ئایەتوڵڵا سیستانی نەک هەر خاڵی سەرەکی سەردانەکەی پاپا بو بۆ عێراق، بەڵکو ڕووداوێکی گەورەی مێژوویی و سیاسییەو بەشێک ئەبێت لە ئەڵقەو داینامیکیەتی ئاسایشی هەرێمایەتی.\nیەکەم / کاراکتەری ئایەتوڵڵا سەید عەلی سیستانی سەید عەلی سیستانی، کەسایەتییەکی ئاڵۆزی هەیە.\nتاکە مەرجەعە لە جیھان کە تا ئیستا هیچ وتارێکی دەنگیی نییە.\nزۆر لە ڕێکخراوانی جیھانی خەڵاتی گەورەیان داناوە بۆ ئەوانەی کە بتوانن تاکە یەک وتاری دەنگی سەید عەلی سیستانی پەیدا بکەن.\nھەروەھا سەید سیستانی بە ڕزگارکەری مرۆڤ دائەنرێت و بە ئەڵقەی گەیاندن لە نێوان گەلانی جیھان دا.\nئەمەش لە بەر فەتوا بەناوبانگەکانی دەربارەی بابەتی جینسی لە جیھان دا لە پێناو خزمەت کردنی مرۆڤایەتی.\nئەو فەتوایەی زۆر بەناوبانگە کە گەنجێکی شیعی لێی ئەپرسێت ئایا حوکمی من چییە ئەگەر ئافرەتێکی سەر بە ئاینی بوزی بە سیغە بهێنم بۆ چێژ وەرگرتن و دوای تەواوبونی ماوەی سیغەکە ئافرەتەکە بگەڕێتەوە سەر ئاینەکەی خۆی؟.\nسەید سیستانی لە وەڵامدا ئەڵێت بیهێنەو جائیزە...\nعەلی سیستانی ساڵی (١٩٣٠) لە مەشهەد لە ڕۆژهەڵاتی ئێران لەدایک بوە، بەسەدان سەرچاوە ئاماژە بۆ ئەوە ئەکەن کە بە قورعە باوکی بۆ دیاریکراوە.\nدایکی زۆر بە تەقوا بوە، لە بەر ڕازی بونی خودا زۆرترین شووی بە شێوەی سیغە کردوە.\nشووی بە زۆر پیاوی بەناوبانگ کردوە.\nبەمشێوەیە دوای ئەو چەند بە سیغە شووکردنە دایکی سەید عەلی سیستانی سکی دەبێت و سەید عەلی سیستانی لە دایک دەبیت ، بەلام دایکی نەیدەزانی کە مندالەکەی کوری کام سەیدە.\nبۆیە ڕۆیشتە حەوزەی زانستی ئاینی لە شاری قوم لە ئێران، لەوێ فەقیھی گەورە سەید حووسین تەباتەبائی بروجەردی فەتوای بۆ داو ووتی لە بەر ئەوەی عیلاقەی یەکەم بڕاوە ئەوا سەید عەلی سیستانی کوری سیغەی یەکەم نی یە ، وە لە بەر ئەوەی سیغەی دووەم و سێ یەم لە کاتێکی زۆر لە یەکتر نزیک کراوە ناتوانرێت دەستنیشان بکرێت کە کام سەید باوکیەتی بۆیە بە قورعە واتە بە هەڵبژاردن سەید محمد باقریان هەڵبژارد وەک باوکی سەید سیستانی.\nخاڵێکی تر، ئەوەیە سیستانی لە پرۆسەی ئازادی عێراق (٢٠٠٣) دا زۆرترین هاوکاری ئەمریکی و بەریتانییەکانی کردووە.\nیەکیک لە فەتوا بەناوبانگەکانی ئەوەیە کە نابێت لە دژی هێزەکانی ئەمریکاو بەریتانیا لە عێراقدا شەڕ بکرێت.\nحاکمی مەدەنی ئەمریکا لە عێراقی دوای سەددام “پۆل بریمەر” لە کتێبەکەی بەناونیشانی “ساڵەکەم لە عێراق” ئەڵێ سیستانی نامەی زۆر بۆ ئەناردم، نەی ئەویست زۆر بە ئاشکرا یەک ببینین، (٣٠) نامەی بۆ ناردووم، ئەیوت بۆ ئامانجە هاوبەشەکانمان وا باشە یەک نەبینین، دواتر لایەنگرانمان واز ئەهێنن.\nلەگەڵ یەکەم پێکهاتنی پرۆسەی سیاسی دا لە عێراقی دوای سەدام ڕۆڵی سیستانی دەرکەوت، فەتوای دا بە واجبی دەنگ دان بە لیستی ئیئتیلافی عێراق شیعی، تیایدا هاتووە کە ئەوەی دەنگ نەدات بەم لیستە ئەوا دەچێتە ئاگری دۆزەخەوە و خێزانەکەشی تەڵاق ئەدرێت.\nیەکێک لە فەتوا سەرسوڕهێنەکانی تری ئەوەبو کە لە مانگی ڕەمەزاندا مرۆڤی شیعی جگەرەکێش ئەتوانێ لەکاتی بە ڕۆژووبوندا تا (٣) جگەرە بکێشێت.\nپرسیارەکە ئەوەیە، ئەمە چ نهێنییەکە کەسێک لە ئێران بە قورعە باوکی بۆ دانراوەو لە مناڵییەوە هاتوەتە نەجەف، بێ ئەوەی هیچ قسەیەک بکات و یەک وتاری هەبێت، بێ ئەوەی یەک دێڕ بنوسێت، بێ ئەوەی یەک نوێژی بە کۆمەڵ بکات، بێ ئەوەی هیچ نوێنەرو کۆمپانیاو کەناڵی ئاسمانی و هێزی دیبلۆماسیی گەورەی لەگەڵ وڵاتان هەبێت، زیاتر لە (١٢٠) سەت و بیست ملیۆن مرۆڤی شیعی بەرەو خۆی کەمەند کێش بکات و قسەی یەکەم و کۆتایی لە عێراق دا ئەو بیکات؟!..\nئەم جیهانە بەردگەلی سەر ڕوقعەی شەترەنجی کێیەو لە ڕاستییدا چۆن ئەبرێتە ڕێوە؟.\nسیستەمە ئاینی و کۆمەڵایەتی و نێودەوڵەتییەکان چۆن ئیش ئەکەن؟.\nتیۆرەکەی ئیمانوێڵ کانت لە کتێبی ئاشتی بەردەوام -Perpetual Peace ئەوەبو کە جیهان ئەبێت لە سەربنەمای ئاشتی بەڕێوە بچێت، بۆ ئەمەش ئەبێت ئاسایشی بەکۆمەڵ بەرجەستە ببێت، دوای نزیکەی (١٦٠) ساڵ ودرۆ وڵسن کۆمەڵەی نەتەوەکان “عوسبەتولئومەم” ی لە سەر بنەماکەی کانت دامەزراند.\nبەڵام سەرکەوتو نەبوو.\nئینجا ڕیالیزمی کلاسیک لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان سەریهەڵدا، پێشەنگەکەیان بیرمەندی ئەمریکی (لە ئەڵمانیا لەدایکبوە) هانس مۆرگێنتاو- Hans Morgenthau هات کتێبی Politics Among Nations: The Struggle for Power and Peace نوسی.\nتیایدا جەوهەری سیاسەت و پەیوەندییەکانی لە سەر بنەمای هێزو بەرژەوەندی هەر گەلێک دەست نیشان کرد، فەوزاو ململانێ کردنی ووڵاتانیشی وەک ئەرک و سیفەتی تیۆرەکە دانا. گەلان بۆ ئەوەی هێز بە دەست بهێنن ئەبێت لە کێبڕکێ و ململانێدا بن نەک ئاشتی و هاریکاریی.\nلەبەرئەوەی خاڵی جەوهەری سەردانەکە بریتی بو لە کۆبونەوەی پاپا لەگەل سەید عەلی سیستانی، ناوەندە جیهانییەکانی و نهێنییەکان وا ئاماژە ئەکەن کە لە دیسەمبەری (٢٠٢٠) ەوە پرسی سەردانی پاپا بۆ عێراق تاوتوێ ئەکرێت، بینین و نەبینینی سەید سیستانی بەشێک نەبووە لە پرۆتۆکۆل و کۆی سەردانەکە.\nبەگشتی ئەم سەردانە بە دژایەتی ئێران ئەوەستێتەوە. چونکە عەلی سیستانی بەمانای خامەنەیی ئێران لە عێراق، ڕوونیشە کە ململانێیەکی قووڵ و ئاشکرا لە نێوان حەوزەی نەجەف و قووم دا هەیە.\nبە مەرجەع کردنی سیستانی و داننان بەودا لەلایەن پاپاو باوکی ڕۆحی مەسیحییەکانی دونیاوە ڕاستەوخۆ لێسەندنەوەی متمانەو چەککردنی ڕۆحی و هێزی مەعنەویی ئێرانە.\nلەلایەکی ترەوە، سەردانەکە بەتەواوی بێ بەشکردنی سووننەکان بو لە دەرکەوتن و گەیاندنی پەیامەکەیاندا، چونکە لایەنی هەرە زیانمەند لە عێراقی دوای سەدام حوسێن دا پێکهاتەی سووننەیە لە عێراقدا، کە تووشی قاتوقڕی و ئاوارەیی و بێدەستەڵاتکردن و سڕینەوە بون.\nهەموو ئەو زیانانەی سووننەش کردویەتی بە فەتوای سەید عەلی سیستانی بوە.\nتەنانەت هەموو میلیشیا شیعییەکانی وەکو بەدرو سەدرو ..\nتادوایی بە فەتوای سیستانی دروستکراون.\nبۆیە، چەند کاتژمێرێک دوای تەواوبون و گەڕانەوەی پاپا لەگەشتەکەی، لەناوچەیەکی هەرە دیارو تا ڕادەیەک پارێزراوی بەغدا “لە نێوان کازمییەو ئەعزەمییە” تەقینەوەی خۆکوژیی و خوێنڕژان لە عێراق ڕووئەدات. سێهەم/ هەرێمی کوردستان؛ لە نێوان دەرفەت و هەڕەشەدا بەچەند ڕۆژێک پێش سەردانەکەی پاپا بۆ هەرێمی کوردستان، پرسی هێرشە مووشەکییەکانی سەر هەولێر بابەتی گەرمی میدیاکان بون.\nوەزارەتی دەرەوەو بەرگریی ئەمریکا پشتڕاستیان کردەوە کە ئێران لە ڕێگەی میلیشیا عێراقییەکانەوە بکەری سەرەکی هێرشەکەی سەر هەولێرە.\nچەند ڕۆژێک پێش هێرشەکەی سەر هەولێریش حووسییەکان لە یەمەن و بەدیاریکراوی لە “مەئرەب” دەستیان وەشاند. هاوکات کۆشکی سپی ڕایگەیاندووە کە حووسییەکان بە نیازن پەلاماری سعودیە بدەن و وێرانی بکەن.\nبە بڕوای من مامەڵەکردنی ئیدارەی بایدن لە ستراتیجدا هەمان مامەڵەی سەردەمی ئیدارەی ترامپە لەگەڵ ئێران، بە پێچەوانەی هەموو ئەو چاودێرانەی لایانوایە ئیدارەی بایدن نەرمی ئەنوێنێت بەرانبەر ئێران. بەڵکو ئەمە هێمنی پێش زریانەو، دەرفەتدانە بە ئێران تا لە چەند لایەکەوە دەست و نینۆکی بکەن.\nهەر ئەوکاتەی پاپا لە عێراق بو وەزیری دەرەوەی ئێرلەندا “ سیمۆن کۆڤینی” لە دبلن ەوە گەیشتە تاران و لەگەڵ حەسەنی ڕۆحانی کۆبوەوە.\nسەردانەکە لە ڕووکەشدا بۆ ئەوە بو کە دبلن ئامادەیی هەیە نێوبژیوانی ئێران و خۆرئاوا بکات بۆ پرسی چەکە ئەتۆمییەکەی ئێران، چونکە ئێرلەندا ئەندامە لە (١٥) ووڵاتەکەی ئەنجومەنی ئاسایش تا لەگەڵ یەکێتی ئەوروپا ئێران بهێننەوە سەر مێزی دانوستان. بەڵام لە واقیعدا ئەمە سەرقاڵکردنی ئێرانە تا ئەوکاتەی چێشتەکە گەرمتر ئەبێ و لە چێشتخانەکە ئەیهێننە دەر!.\nلەوەها چرکەساتێکدا، هەرێمی کوردستان، زیانێکی ئەوتۆی نەکردوە، ئەوەی هەیە هەر ئەو بێسەروبەرەیی و گەندەڵی و دەنگە دەنگە نێوخۆییە کەهەر هەبوە.\nئەگەر بیرکەرەوەی بەهێز لە ڕووی ئەمنی و نێودەوڵەتییەوە جۆری پەیوەندییەکانی “هێز “ ی بۆ دەست نیشان نەکەن، بێگومان سەردانەکەی پاپا هەرێمیش ئەخاتە ئەو بۆشاییە مرۆیی و ئەمنی یەی کە لە بەغداو ناوچەکانی خواروو دروست بونە. بەغدا، ئەو ڕاستییە ئەزانێت کە ئەمجارەش کات دەرفەتی ئەوەی نادات قۆڵی هەرێم بابدات و بیشکێنێت، دوو کاتژمێر دوای کۆتایی گەشتەکەی پاپا یەکسەر کازمی وەک دەرپەڕیوێکی ناو دەستگە هەواڵگرییەکان کۆنفڕانسێک ئەبەستێ و تیایدا هەر خۆی بانگی هەرێم ئەکات زوو بگەنە بەغدا بۆ ئەوەی ڕێک بکەوین!.\nدەیان جار بەغدا ویستویەتی کارێک بکات ڕووداوێک ڕوویداوەو نەیتوانیوە، نەک لەگەڵ هەرێم بەڵکو بۆ نمونە هەناردەکردنی نەوتی عێراق بۆ ئورودن دەیان جار هاتوەتە سەرئەوەی بیکات پرۆژەکەی لە بنەوە دەرهاتوە، چونکە دۆخێکی ئەمنی نێوخۆیی دروستبوە و پرۆژەکە بیرچۆتەوە.\nعێراق دووەمی ئۆپیکە کەچی یاسای نەوت و گازی نییە، لەساڵی (٢٠٠٩) ەوە ئەیانەوێ قانونی نەوت دەربکەن بۆ ئەوەی پرسی نەوتی هەرێم بخەنە ژێر ڕکێفی خۆیانەوە، کەچی ناتوانن. لە نزیکەوە ئاگادارین کە وەزیری نەوتی نوێی عێراق “ ئیحسان عەبدولجەبار” تا درەنگانی شەو خەریکی ئامادەکردنی ڕەشنوسی یاسای نەوتە بۆ ئەوەی بینێرێتە ئەنجومەنی وەزیران و ئەنجومەنی شورای دەوڵەت و پاشان پەرلەمان پەسەندی بکات، بەڵام وا دیارە بانگی ڕێککەوتنی ئەمجارە لەلایەن کازمییەوە ئەو پرۆژەیە ناکاتە یاسا لە پەرلەمان.\nچونکە تاکە ئامانجی وەزیری نەوت ئەوەیە بەو یاسایە هەموو گرێبەستە نەوتییەکانی هەرێم هەڵبوەشێنێتەوە.\nلە دەرەنجام و کۆتاییدا، عێراق هیچ ڕەگەزێکی دەوڵەتیی تیادا نەماوە، تەنها ئەو ئیرادە نێودەوڵەتییەیە کە لەگەڵیدا مامەڵە ئەکات. هێزە گەورەکان و هێزە ناوچەییەکان هەر پەیامێک بۆ یەک بنێرن یان هەر دژایەتییەک بۆ یەک بنوێنن لەسەر خاک و لەسەر خوێنی عێراقییەکانە، ئێران کە مووشەک ئاڕاستەی هەولێر ئەکات مەبەستی هەولێر نییە، مەبەستی واشنتۆن و جنێفە تا زووتر بێنە بەرەوە بۆ ئەوەی دانوستانی لەگەڵ بکەن.\nکە ئەیەوێ بە جیهان بڵێ من نوێنەرو قسەکەری شیعەم لەناوچەکەدا، لە عێراقدا ئەم کارە بە رێگەی سەربازیی و هەڕەشە ئەکات.\nئەوانی تریش بە هەمان شێوە.


نهێنی پەیوەندییە تەلەفۆنیەكەی ترەمپ و ئەردۆغان ئاشكرادەبێت\n07:58 - 28/12/2018\nترەمپ لە هۆشداریدان بە ئەردۆغان پەشیمانبوەتەوە\nترەمپ لە پەیوەندییە تەلەفۆنیەكەیدا لەگەڵ ئەردۆغان پابەندی ئەجێندای تیمەكەی نەبووە\nنهێنی پەیوەندییە تەلەفۆنیەكەی ترەمپ و ئەردۆغان ئاشكرادەبێت كە دوو هەفتە لەمەوبەر ئەنجامیاندا و لەپەیوەندییەكە ترەمپ پابەندی ئەجێندای تیمەكەی نەبووە‌و بریاربووە هۆشداری بدات بە ئەردۆغان لەبارەی هێرشكردنە سەر هێزە كوردییەكان، لە جیاتی ئەوە بە ئەردۆغانی وت كە لە سوریا دەكشێنەوە.\nئاژانسی هەواڵی رۆیتەرز لە زاری پێنج سەرچاوەی ئاگادار لە ناوەڕۆكی پەیوەندییە تەلەفۆنیەكەی ترەمپ و ئەردۆغانەوە بڵاویكردووەتەوە، كە بەر لە ئەنجامدانی پەیوەندییە تەلەفۆنیەكە، بڕیاربووە ترەمپ هۆشداری بداتە ئەردۆغان لەبارەی پلانەكانی بۆ هێرشكردنەسەر ئەو هێزە كوردیانەی لە سوریا كە واشنتۆن پاڵپشتیان دەكات.\nبەڵام، لە كاتی پەیوەندییەكەدا و پاش دەستپێكردنی گفتوگۆ، لەجیاتی ئەوەی هۆشداری بداتە ئەردۆغان، ترەمپ لە ئەردۆغانی پرسیوە، كە ئەگەر ئەمریكا هێزەكانی لە سوریا بكشێنێتەوە، ئایا توركیا دەتوانێت سوریا لە داعش پاكبكاتەوە؟. دوای ئەوەی ئەردۆغان بە ئەرێنی وەڵامی ترەمپی داوەتەوە، ناوبراو دەستبەجێ بە ئەردۆغانی وتووە " كەواتە ئێوە ئەنجامی بدەن". پاشان راستەوخۆ داوای لە جۆن بۆڵتنی راوێژكاری ئاسایشی نیشتمانی كردووە، كە ئامادەكاری بۆ كشانەوەی هێزەكانیان لە سوریا بكەن.\nتایبەت بە هەمان پرس، ترەمپ لە سەردانە چاوەڕواننەكراوەكەیدا بۆ عێراق، كە ئامانج لێی بەسەركردنەوەی هێزەكانی وڵاتەكەی بوو لە بنكەی ئاسمانیی ئەسەد وتارێكی پێشكەشكرد و گفتوگۆكردنی كشانەوەی هێزەكانی لەگەڵ ئەردۆغان پشتڕاستكردەوە.\nدۆنالد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا دەڵێت:\n" ئێمە بە خراپی تێكمان شكاندن. پێتاندەڵێم كە گفتوگۆیەكی زۆر باشم لەگەڵ سەرۆك ئەردۆغان ئەنجامدا كە ئەویش دەیەوێت تێكیان بشكێنێت، هەربۆیە ئەو ئەنجامی دەدات".\nئەم بڕیارەی ترەمپ بەرپرسانی توركیا و هەروەها ئەمریكاشی تووشی شۆك كرد, بە جۆرێك كە بەرپرسانی باڵای ئیدارەكەی، لە نێویشیاندا جیم ماتیس، وەزیری بەرگری بۆ ماوەی چەند رۆژێك هەوڵی پاشگەزكردنەوەی ترەمپیان لە بڕیارەكەی-دا. بەڵام دوای ئەوەی كە شكستیانهێنا لە قایلكردنی و پاش ئەوەی ترەمپ بڕیاری كشانەوەی هێزەكانی وڵاتەكەی لە سوریا لە رێگەی تویتەرەوە ئاشكراكرد.\nهەریەك لە جیم ماتیس وەزیری بەرگری و برێت مەكگۆرك، نێردراوی تایبەتی ئەمریكا بۆ شەڕی دژ بە داعش لە هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دەستیان لە كاركێشایەوە.\n12652 جار خوێندراوەتەوە


06:08 - 16/01/2022\nكوردستان له‌ناو شه‌پۆلی سه‌رما و سۆڵه‌دا\nپێشبینیی دەكرێت لە ڕۆژانی ئایینده‌دا، هەرێمی كوردستان بكەوێتە ژێر كاریگەریی بارستە هەوایەكی سارد و پلەکانی گەرما بکەوێتە ژێر سفرەوە، هاوکات کەشناسیی هەرێمی کوردستان دەڵێت؛ ئەگەر بارانبارین بەم شێوەیە بەردەوام بێت، هەرێمی کوردستان بۆ ئەمساڵ مەترسیی وشکەساڵی تێدەپەڕێنێت.\nفازڵ ئیبراهیم، بەڕێوەبەری گشتیی کەشناسی و بوومەلەرزەزانیی لە هەرێمی کوردستان، راگەیاند، تاوەکو ڕۆژی شەممەی داهاتوو هەرێمی کوردستان دەکەوێتە ژێر کاریگەری بارستە هەوای سیبریی و پلەکانی گەرما لە هەندێك ناوچە دەگاتە ژێر سفر پلەی سیلیزی.\nفازڵ ئیبراهیم، هۆشداری دەدات و دەڵێت، پێشبینی دەکرێت لە ڕۆژانی چوارشەممە، پێنجشەممە و هەینی داهاتوو پلەکانی گەرما لە سەنتەری شاری دهۆک دەگاتە -٣، هەولێر -٢ و سلێمانی -٤ پلەی سیلیزی دەبێت و لە بەشێک لە ناوچە شاخاوییەکان، پلەکانی گەرما بۆ -١٠ پلەی سیلیزی دادەبەزن.\nسەبارەت بە ئەگەری بارانبارینی بەخوڕ و مەترسی دروستبوونی لافاو یان پەنگخواردنەوەی ئاو لە شار و شارۆچکەکانی هەرێمی کوردستان، بەڕێوەبەری گشتیی کەشناسی و بوومەلەرزەزانیی هەرێمی کوردستان ئاشکرای دەکات، لە ڕۆژانی داهاتوو لە بەشی زۆری ناوچەکانی هەرێمی کوردستان بە تایبەت لە ڕۆژانی چوارشەممە و پێنجشەممە پێشبینی بەفربارین دەکرێت، بەڵام پێشبینی بارانبارینی بەخوڕ لە هەرێمی کوردستان ناکرێت و بارانبارین ئەگەر هەبێت بە شێوەی ئاسایی دەبێت.\nسەبارەت بە ڕێژەی بارانبارین لە هەرێمی کوردستان، فازڵ ئیبراهیم، ئاشکرای دەکات، تاوەکو ئێستا لە پارێزگای هەولێر ١٤١.٣ملم، سلێمانی ١٩٩.٧ ملم، دهۆک٩٣.١ ملم، کەرکووک ٦٥.٦ ملم و هەڵەبجە ٢٢٩.٦ ملم باران باریوە.\nلە لایەکی دیکە لە هەمان ماوەی ساڵی رابردووشدا لە هەولێر ٨٢.٦ ملم، سلێمانی٢٣٣ملم، دهۆک ١٠٦.٧ملم، کەرکووک ٤٣.٤ ملم و هەڵەبجە ١٣٢.٣ ملم بارانباری بوو.\nبەراوردی ڕیژەی بارانبارین لەسەر ئاستی پارێزگاکان لە نێوان ئەمساڵ و ساڵی ڕابردووش، هەولێر ٥٨.٧ملم، سلێمانی (-٣٣.٣)ملم، دهۆک (-١٣.٦)ملم، کەرکووک ٢٢.٢ ملم و هەڵەبجە ٩٧.٣ ملم بووە.\nهاوکات بە پێی ئاماری بەڕێوەبەرایەتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی هەێمی کوردستان لە ساڵی ڕابردوو ریژەی بارانبارین لە هەولێر ١٧٠.٦ملم، سلێمانی ٤٠٨.٥ملم، دهۆک ٢٦٧.٩ ملم، کەرکووک ١٠٣.٢ ملم و هەڵەبجە ٢٥٧.٨ ملم بارانباری بوو.\nبەڕێوەبەری گشتیی کەشناسی و بوومەلەرزەزانیی هەرێمی کوردستان راشیگەیاند، ئەگەر بارانبارین و شێوازی دابەشبوونی بارانبارین بەم شێوەی ئێستا بەردەوام بێت ئەوا هەرێمی کوردستان لەمساڵدا مەترسیی وشکەساڵی تێدەپەڕێنێت و ئاستی ئاوی ژێرزەویش بەرز دەبێتەوە.\nبەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کەشناسی و بوومەلەرزەزانیی هەرێمی کوردستان بۆ پاراستنی هاووڵاتیان لەو شەپۆڵە سەرماییە چەند رێنماییەک بە هاووڵاتیان دەدات:\n• پۆشینی جلوبەرگ، گۆرەوی، كڵاو، دەستەوانەی ئەستوور و لەپێكردنی پێڵاوی شیاو كە لەگەڵ كەشوهەوای داهاتوودا بگونجێت، بە تایبەتیش بۆ منداڵان و بەساڵاچووەكان.\n• پێویستە لەسەر سەرجەم شوفێران، بە تایبەتی لە ناوچە شاخاوییەكان، تا بكرێت بۆ كاری زۆر پێویست نەبێت دەرنەچن و ئۆتۆمبێلەكانیان لێ نەخوڕن و ئەگەر ناچاریش بن، ئەوا زنجیر لە تایەكاندا ببەسترێن، بە تایبەتی لەكاتی كەوتنی شەختەدا تا لە خزین و خلیسكان پارێزراو بن.\n• تا زووە، پشكنینی بوونی ئاستێكی گونجاوی ماددەی (ئەنتی فریز – دژە بەستان) لەنێو ڕادێتەری ئۆتۆمبێلەكان بكرێت.\n•پێش دەرچوونیان لە ماڵەوە بۆ قوتابخانە، منداڵەکان ئامۆژگاری بكرێن كە لە كاتی كەوتنی شەختە بە هیچ شێوەیەك بەسەر ئەو بارستانەدا نەڕۆن و خۆیان لێ بە دوور بگرن، لە ڕۆیشتنیش هەنگاوی خێرا نەهاوێژن و ڕانەكەن لە پێناو سەلامەتیان و دووركەوتنەوەیان لە هەر ڕووداوێكی نەخوازراوی خزین خلیكسان و بەربوونەوە.\n• تا بكرێت شلەمەنیی گەرم بخورێتەوە، چونكە پارێزگاریی لە گەرمیی لەش دەكات و بڕی پێویستی یەكەی كایلۆریشی پێ دەبەخشێت، بۆ پاراستنی لەش لە دابەزینی پلەكانی گەرما.\n• بە هیچ شێوەیەك نابێ هاووڵاتییان بیر لە ئەنجامدانی گەشت لە كاتی بارینی بەفر بكەنەوە، بە تایبەتیش بۆ ناوچە شاخاوی و تەنانەت زوورگییەكانیش، چونكە گۆڕانی دراماتیكی، خێرا و چاوەڕواننەكراو لەو ناوچانەدا روودەدەن و هیچ دەرفەتێك بە ڕزگاربوون نادات و تەنانەت تیمەكانی فریاكەوتنیش بە سانایی ناگەنە ئەو ناوچە و شوێنە سەخت و دژوارانە.\n• برایانی جوتیار و بەخێوكارانی ئاژەڵەكان بە تایبەتی، ئامادەكاریی پێشوەختەیی خۆیان وەربگرن بۆ ئەوەی تا پێیان بكرێت بەروبووم و ئاژەڵەكانیان لە نزمبوونەوەی زۆری پلەكانی گەرما بپارێزن.\n• خاوەن نەمامگە و خولیایانی بەخێوكردنی ئاژەڵ و باڵندەكان، پێویستە تا بكرێت دار و درەختە ناسكەكان و قەفەسی گیاندارەكانیان بەشێوەیەكی تەندروست دابپۆشن یان ئەگەر دەكرێت دووریان بخەنەوە لەو شوێنانەی كە كراوەن یان زۆر زوو سارد دەبنەوە تا لە هەڕەشەی بەستانیان بپارێزن.\n• بۆ ئەو ماڵانەی كە دەكەونە نێو ناوچە شاخاوییەكان كە بێگومان پلەی گەرمیی زۆر تیایدا نزمتر دەبێتەوە، پێویستە بڕێك ئاوی پاكی خواردنەوە لە ژوورەوە دابنێن كە لانی كەم بۆ ماوەی 2 تا 3 رۆژی خواردنەوە و پێداویستیی سەرەكیی ئەندامانی خێزان دابین بكات تا شەپۆلەكە كۆتایی پێ دێت.\n• تیمەكانی تایبەت بە ڕاماڵینی بەفر لە ئامادەباشیدا بن.\n• تیمەكانی شاخەوانی لە كاتی چالاكبوونی بەفر بارین بە هیچ شێوەیەک بیر لە ئەنجامدانی گەشتی تایبەتی خۆیان نەكەنەوە ئەگەر بۆ مەودایەكی نزمیش بێت.