بەھمەن قوبادی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە بەهمەن قوبادیەوە)\n(1969-02-01) ١ی شوباتی ١٩٦٩ (تەمەن ٥١)\nبانە - ڕۆژھەڵاتی کوردستان\n١٩٩٠ تاکوو ئێستا\nبەتین قوبادی (برا)\nناھید قوبادی (خوشک)\nبەھمەن قوبادی (لەدایکبووی ١ی شوباتی ١٩٦٩ لە بانە) دەرھێنەرێکی کوردە. فیلمەکانی بەھمەن قوبادی لە فێستیڤاڵەکان و کێبەرکێکاندا خەڵاتی زۆریان گرتووە. لە ساڵی ٢٠٠٠ کۆمپانیای مژفیلمی (Mij Films) دامەزراندووە.\n١.١ ژیانی پیشەگەری\n٢.١ وەک دەرھێنەر\n٢.٢ وەک ئەکتەر\nبەھمەن لە ساڵی ١٩٦٩ لە بانە لەدایکبووە. لە ساڵی ١٩٨١، ماڵیان چۆتە سنە، لەوێ بڕواننامەی دبلۆمی بەدەستھێناوە. لەپاشان چۆتە تاران، لەوێ بەشی لە کۆلێژی دەنگ و ڕەنگ دەستی بەخوێندنکرد بەڵام تەواوینەکرد.\nبەھۆی کارە ھونەرییەکانییەوە ئەوا قوبادی ناتوانیت بچێتەوە ئێران، ھاوکات ڕێگری لە دایکیشی کراوە کە بچێتە لای، لەم بارەیەوە قوبادی وتوویەتی، «شەرم بۆ ئێوە (ڕێژیمی ئێران) کە ئیجازەی چوونەدەرەوەی دایکی ماندوو و زەحمەتکێشمتان نەدا، ھەتاکوو دوای ماوەیەکی دوورودرێژ، بیبینم. ئێوە زۆر لە مرۆڤایەتی و ویژدان بەدوورن. وەھا ڕێژیمێکی گەندەڵ، ترسنۆک و درۆزن، ڕێگایەکی جگە لە لەنێوچوون نییە. شەرم بۆ ھەمووتان».\nلە سەرەتادا، قوبادی دەستیکرد بە وێنەگرتنی کورتە فیلمی ٨ ملیلمی. لە ساڵی ١٩٩١، یەکەم کورتە فیلمی بەناوی «ژ» وەکوو ژیان دەرھێنا، دواتر لە ساڵانی ١٩٩١ بۆ ٢٠٠٠ خەریکی دەرھێنانی کورتە فیلمی دیکە بووە.\nلە ساڵی ١٩٩٩، وەک یاریدەدەری دەرھێنەر عەباس کیاڕۆستەمی لە فیلمی (The Wind Will Carry Us) بەشداربووە. لە ساڵی ٢٠٠٠، کۆمپانیای مژفیلمی دامەزراند لەپێناو بەرھەمھێنانی فیلم لەسەر نەتەوە جیاوازەکانی ئێران. لە ساڵی ٢٠٠٠، فیلمی کاتێک بۆ مەستیی ئەسپەکان دەرھێنا کە بووە یەکەم کاری ئەو وەک دەرھێنانی فیلمێکی درێژ، ھەروەھا بووە یەکەم فیلمی بەرھەمھێنراوی کوردی لە ئێران، فیلمەکە بووە براوەی خەڵاتی کامێرای زێڕین لە فیستیڤاڵی فیلمی کان. دوای ئەو فیلمە ئەوا لە ساڵی ٢٠٠٤، فیلمی کیسەڵەکانیش دەفڕن دەرھێنا کە بووە براوەی خەڵاتەکانی گلاس بیر و پیس فیلم لە فیستیڤاڵی نێونەتەوەیی فیلمی بەرلین، ھەروەھا بووە براوەی خەڵاتی گۆڵدن شێل لە فیستیڤاڵی نێونەتەوەیی فیلمی سان سێبەستیان. لە ساڵی ٢٠٠٦، فیلمی نیوە مانگی دەرھێنا کە بووە براوەی خەڵاتی گۆڵدن شێل لە فیستیڤاڵی نێونەتەوەیی فیلمی سان سێبەستیان، لە فیلمەکە ھەریەکە لە ئەکتەرانی ئێرانی گوڵشیفتە فەراھانی، حەسەن پورشیرازی و ھەدیە تەھرانی ڕۆڵیان گێرا.\nلە ساڵی ٢٠٠٦، لەلایەن (Index on Censorship) خەڵاتی خەڵاتی فیلمی ئێندێکسی پێدرا لەبەرامبەر بەشدارییە بەنرخەکانی لەبابەتی ئازادی ڕادەربڕین لە فیلمی کیسەڵەکانیش دەفڕن. لە ئەیاری ٢٠٠٩، خەڵاتی (Un Certain Regard) پێدرا کاتێک فیلمی کەسێک لە پشیلە ئێرانیەکان ھەواڵی نیە لە فیستیڤاڵی فیلمی کان نمایشکرد، فیلمەکە بە زمانی فارسییە و سەبارەت بە مۆسیقای قەدەغەکراوی لاوانی ئێستای ئێران.\nلە ساڵی ٢٠١٥، بەھمەن دوو فیلمی بەڵگەنامەیی بەناوەکانی ئاڵای بێ وڵات و ژیان لەسەر سنوور دەرھێنا.\nوتاری قوبادی دەربارەی فیلمەکەی (Nobody Knows About Persian Cats) لە ساڵی ٢٠٠٩ لە لە ٥٧ەمین فیستڤالی سان سبەستیانێ\n"ژ" وەکوو ژیان ١٩٩١ کورتە فیلم\nگوڵباجی ١٩٩١ کورتە فیلم\nلە ڕوانگەیەکی دیکەوە ١٩٩١ کورتە فیلم\nسەرباز "م. حوسەینی" ١٩٩٢ کورتە فیلم\nتەنیا لە یەک نیگادا ١٩٩٢ کورتە فیلم\nبەربان ١٩٩٢ کورتەفیلم\nسەرتاشخانە ١٩٩٣ کورتەفیلم\nپانتۆڵ ١٩٩٣ کورتەفیلم\nکۆترەکەی نادر فڕی ١٩٩٤ کورتەفیلم\nئەو پیاوە ھات ١٩٩٥ کورتەفیلم\nژیان لە ناو مژ ١٩٩٥ کورتەفیلم\nدیسان باران لەگەڵ گۆرانی ١٩٩٥ کورتە فیلم\nسەربازێک بە ناو "ئەمین" ١٩٩٦ کورتە فیلم\nوەکوو دایک ١٩٩٦ کورتە فیلم\nماسی خودا ١٩٩٦ کورتە فیلم\nمیوانی ١٩٩٦ کورتە فیلم\nدەنگ ١٩٩٦ کورتە فیلم\nژین لە مژ ١٩٩٧ کورتە فیلم\nگۆرانییەکانی کچانی دونیا ١٩٩٧ کورتە فیلم\nکیوسکی تەلەفوون ١٩٩٧ کورتە فیلم\nکاتێک بۆ مەستیی ئەسپەکان ٢٠٠٠ فیلمی درێژ\nجێھێڵراو لە عێراق ٢٠٠٢ فیلمی درێژ\nئاوازەکانی وڵاتە دایکیەکەم ٢٠٠٢ فیلمی درێژ\nشەڕ تەواوبوو ٢٠٠٣ کورتە فیلم\nدەف ٢٠٠٣ کورتە فیلم\nکیسەڵەکانیش دەفڕن ٢٠٠٤ فیلمی درێژ\nنیوەمانگ ٢٠٠٦ فیلمی درێژ\nکەسێک لە پشیلە ئێرانییەکان ھەواڵی نییە ٢٠٠٩ فیلمی درێژ\nوەرزی کەرگەدەن ٢٠١٢ فیلمی درێژ\nئاڵای بێ وڵات ٢٠١٥ بەڵگەنامە\nژیان لەسەر سنوور ٢٠١٥ بەڵگەنامە\nلە ساڵی ٢٠١٩، لە فیلمی تۆڕی نێتفلێکس، ئێرلەندییەکە وەک میوانێکی تایبەت بە ڕۆڵێکی کورت بەشداربوو، فیلمەکە لەدەرھێنانی ماڕتن سکۆڕسێزی، لە دیمەنەکە قوبادی خەریکی سازکردنی ئایسکرێمێکە بۆ جیمی ھۆفا. قوبادی ئەوەشی ئاشکرا کردووە کە خۆی حەزی بە نواندن نییە، ئەوکارەشی کردووە لەبەر سکۆڕسێزی و ئال پاچینۆ بووە. دواتر فیلمەکە پاڵێوراوکرا بۆ باشترین فیلم لە خەڵاتەکانی ئۆسکار.\n^ ی ا ژیاننامە و بەرھەمەکانی بەھمەن قوبادی، ماڵپەڕی مژ فیلم، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.\n^ دایکی بەھمەنی قوبادی لە تاران دەستگیرکرا، ماڵپەڕی ئاوێنە، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩ بڵاوکراوەتەوە.\n^ دایکی "بەھمەن قوبادی" لە فڕۆکەخانەی نێونەتەوەیی خومەینیی تاراندا دەسبەسەر کرا، ماڵپەڕی کوردپا، ٣١ی خەرمانانی ٢٧١٩ی کوردی بڵاوکراوەتەوە.\n^ ژیان و فیلمۆگرافی بەھمەن قوبادی، ماڵپەڕی مژ فیلم، ڕۆژی ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.\n^ "Freedom of Expression Film Award for Turtles Can Fly". www.mijfilm.com. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە 2006-11-04.\n^ بەھمەن قوبادی لە فیلمێکدا رۆڵ دەبینێت، ماڵپەڕی بنکەی ڕووناکبیری گەلاوێژ، ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ بڵاوکراوەتەوە.\nبەھمەن قوبادی لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان\nماڵپەڕی کۆمپانیای مژ فیلمز\n• کاتێک بۆ مەستیی ئەسپەکان (٢٠٠٠) • جێھێڵراو لە عێراق (٢٠٠٢) • کیسەڵەکانیش دەفڕن (٢٠٠٤) • نیوەمانگ (٢٠٠٦) • کەس لە پشیلە ئێرانییەکان ھەواڵی نییە (٢٠٠٩) • وەرزی کەرگەدەن (٢٠١٢) • وەشەیانێک لەگەڵ خوداکان (٢٠١٤) • مەردان (٢٠١٤) (بەرھەمھێنان) •\nتەختە سیا (٢٠٠٠)\nھێلانە سوتاوەکان (٢٠١٣)\nئەمریکانۆ (فیلم) (٢٠١٣)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=بەھمەن_قوبادی&oldid=691950»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٢:٠٦ی ٢٥ی ئایاری ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


ئەگەری تووشبوون بە ئەلزایمەر لەم کەسانەدا زیاترە\nلەئێستادا ٥٠ ملیۆن تووشبووی ئەلزایمێر لە جیهاندا هەن و دەگوترێ تا ساڵی ٢٠٥٠ ئەم ژمارەیە ٣ بەرابەر دەبێت. بەرزبوونەوەی لەڕادەبەدەری تووشبووانی ئەلزایمێر بووەتە هۆی ئەوەی توێژینەوەگەلێکی زۆر لەم بوارەدا ئەنجام بدرێن. هەروەها توێژەران هۆکارەکانی تووشبوون بە فەرامۆشیان داوەتە بەر تاتوێ کردن و هەندێک دەرئەنجامی گرنگیشیان دەستەبەر کردووە کە لەدرێژەدا باسی دەکەین.\nشێتی چەمکێکە کە کۆمەڵێک نەخۆشی لەخۆ دەگرێت کە لە مێشکدا روو دەدات و ئەلزایمێریش دەگرێتەوە. چەندین هۆکاری جۆراوجۆر دەتوانن ئەم مەترسییەوە بەرز بکەنەوە کە بەداخەوە زۆرینەمان لێ بێ‌ئاگاین. توێژینەوەکان لەم بوارەدا دەریدەخەن کە دابەزینی توانستی بیستن یەکێک لە هۆکارە مەترسیدارەکانە کە بەگشتی لە ماوەی ١٢ ساڵدا، تاقیکاری لەسەر ژمارەیەکی زۆر لە کەسەکان ئەنجام درا و بەم دەرئەنجامە گەیشتن کە دابەزینی توانستی بیستن لەم کەسانەدا مەترسیی ئەلزایمێری گەیاندووەتە ٢ بەرابەر و هەندێک جار ئەم ژمارەیە دەگاتە ٥ بەرابەریش.\nبەپێی توێژینەوەیەک کە لەسەر ٢٧ ملیۆن کەس ئەنجام درا کە لە تەمەنی ٥٠ ساڵیدا کێشەی بیستنیان هەیە، لە هەر ٧ کەس یەک کەس کێشەی بیستنی هەبوو. ئەوان بەم ئاکامە گەیشتن کە ئەگەر توانستی بیستنی ئەم کەسانە بەهێز بکرێت، ئەگەری تووشبوون بە ئەلزایمێر کەم دەبێتەوە.


کوردیپێدیا - هاوپەیمانێتیەکەی نێوان یەکێتی و پارتی هەموی بزه و خەندە نیە\n📝 هاوپەیمانێتیەکەی نێوان یەکێتی و پارتی هەموی بزه و خەندە نیە | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nهاوپەیمانێتیەکەی نێوان یەکێتی و پارتی هەموی بزه و خەندە نیە\nبابەت: هاوپەیمانێتیەکەی نێوان یەکێتی و پارتی هەموی بزه و خەندە نیە\nئای دی: 06BAGHDAD443\nبەروار: 13ی شوباتی 2006\nپۆلێن: زۆر نهێنی\nپوختە: لەئاهەنگێکی ئێوارە خوانی رۆژی 8ی شوباتی 2006، لەماڵی بەرهەم ساڵح، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی یەکێتی نیشتمانی کوردستان، مەسرور بارزانی، سەرۆکی ئاژانسی پاراستنی پارتی دیموکراتی کوردستان گومانی قوڵی نیشاندا بەرامبەر حزبە رکابەرەکەی کە یەکێتیه و تەئکیدیکردەوە کە یەکگرتنەوەی هەردو کابینەی هەولێرو سلێمانی رەنگە ئەوەندەی ئارایشت بێت ئەوەندە واقعی نەبێت. بارزانی بەدورودرێژی سکاڵای لەدژی یەکێتی کرد. ئه و بەشێوەیەکی چاوەڕواننەکراو کەوتە بەرگریکردن بەرامبەر ئه و راپۆرتانەی باس لەزیادبونی پێگەی پارتی دەکەن لەخانەقین و ئه و دەستپێشخەریانەی بۆ وەبەرهێنان دەکرێن لەپارێزگای سلێمانی. ئه و کاردانەوە سلبیەی مەسرور ئه و دەنگۆیانە پشتڕاستدەکاتەوە کە دەوترێت هاوپەیمانی نێوان یەکێتی و پارتی قورسە بەڕێوەببرێت.\nکاردانەوەی مەسرور بەرامبەر یەکێتی\nمەسرور بارزانی کاردانەوەیەکی سەیری نیشاندا، کاتێک کەوتە باسکردن لەبارەی ئه و مەسەلانەی پەیوەندی بەیەکێتیەوە هەیە. کاتێکیش راوێژکارە سیاسیەکەی ئەمریکا پرسیاری کرد لەبارەی ئه و دەنگۆیانەی باس لەجموجوڵی ئاژانسی پاراستنی پارتی دەکەن لەناو خانەقیندا، دەستبەجێ مەسرور وتی، کێ ئەمەی پێوتن؟ یەکێتی؟ عەرەبەکان؟ گرەودەکەم ئەوە یەکێتی بوە، وانیە؟ بەبێ ئەوەی چاوەڕوانی وەڵامدانەوە بکات، بارزانی بۆ ماوەی بیست خولەک باسی لەوە کرد کە چۆن ئەندامێکی پارتی بەشێوەیەکی شەرعی پۆستی بەڕێوەبەری پۆلیسی خانەقینی بردۆتەوە. وتیشی، یەکێتی هەمیشە بەدرۆ بانگەشەی ئەوە دەکات کە ئەوان خاوەنی دەسەڵاتن لەخانەقین، لەکاتێکدا بەدرێژایی مێژو پارتی پێگەیەکی گەورەتری هەبوە له و ناوچەیەدا. بارزانی باسی لەوەش کرد، کە هەمو جوڵەی پارتی بۆ خانەقین تەنها یەک پیاو بوە، ئەویش بەڕێوەبەری نوێی پۆلیس بوە.\nپاش کەمێک وەستان، مەسرور بارزانی بابەتی دەستپێشخەریەکانی ئۆپیکی هێنایە پێشەوە کە مەبەست لێی پێشخستنی کەرتی وەبەرهێنانە لەعێراق. هەروەها داوای کۆبونەوەی کرد لەگەڵ بەرپرسانی ئۆپیک بۆ باسکردنی ئەوەی بۆچی پرۆژەکانی ئۆپیک هەر لەسلێمانین. وتی، دەزانم بۆچی کاروچالاکیەکانی ئه و رێکخراوە بەزۆری لەسلێمانیە، لەبەرئەوەی بەرهەم ساڵح نزیکە لەرۆبێرت مۆسباچەر، سەرۆکی ئۆپیک و بڕیارەکانیشی ژێربەژێر دەچێتە خانەی بەرژەوەندی یەکێتیەوە. بارزانی ئاماژەی بەوەش کرد کە هەولێر زۆر پێشەکەوتوترو شیاوترە بۆ وەبەرهێنانی تایبەت.\nدەستگیرکردنی کەمالی سەید قادر هەڵە بو\nلەوەڵامی پرسیاری راوێژکاری سیاسیی ئەمریکا لەبارەی بارودۆخی د. کەمال سەید قادر، کە رەگەزنامەی نەمسایی هەیه و لەسەر قسەوتن بەبنەماڵەی بارزانی بۆ ماوەی 30 ساڵ حکومدرا، مەسرور بارزانی وتی، ئه و دەستگیرکردنە هەرگیز نەدەبو روبدات. وتشی، ئەگەر لەکاتی دەستگیرکردنەکەی لەناو هەولێردا بوایە، ئەوا نەیدەهێشت دەستگیری بکەن. ئاماژەی بەوەش کرد کە بەرپرسانی هەولێر هیچ رێگەچارەیەکی تریان لەبەردەم نەبوە جگە لەلێپرسینەوەی، لەسەرئەوەی قوربانیەکانی دەستی کەمال سکاڵای یاساییان تۆمارکردبو. هاوکات بارزانی باسی لەوەش کرد، ئه و حاڵەتەی کەمالی سەید قادر مەسەلەیەکی عەقڵی بوە کە تەنها پێویستی بەئاگادارکردنەوە هەبوە. وتیشی، بەتایبەتی لەلای من دانی بەوەدا ناوە کە ئەوەی بۆیە کردوە تا هەمو خەڵک ناوی بزانن، هەروەها دانی بەوەشداناوە کە هەرچیەکی وتوە درۆ بوە. بارزانی ئاماژەی بەوە کرد، جێگەی داخە میدیای خۆرئاوا ئه و روداوەیان گەورە کردوە. هەروەک سوربو لەسەر ئەوەی کە دەبێت دادگاکانی کوردستان لەکاتی خۆیدا ئه و مەسەلەیە تاوتوێ بکەن. بارزانیەکان ناتوانن داوا لە دادگا بکەن قادر ئازاد بکات بێئەوەی بەرێوشوێنە یاسایییەکاندا نەڕوات.\nمەسرور بارزانی کوڕی سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان و سەرۆکی هەرێم، مەسعود بارزانیە. ئه و زۆر بەباشی ئاگاداری شێوازی بیرکردنەوەی حزبەکەیەتی. ئه و کە کارەکتەرێکی سیاسیی کاریگەرە، بەردەوام روخسارێکی نەرمونیان نیشانی دنیا دەدات. دەشێت مەسرور بارزانی خۆی وەک کەسێکی کاریگەر دەربخات لەکاتی گفتوگۆکردن لەگەڵ راوێژکارە سیاسیەکەی ئەمریکا، بەڵام ئه و جۆرە وەڵامدانەوە توندەی لەبارەی یەکێتیەوە ئەوە نیشاندەدات کە کاردانەوەکانی کوێرانە بوە. هەڵوێستی مەسرور راپۆرتەکانی پێشو پشتڕاستدەکەنەوە کە پارتی بەردەوام بەدگومان بوە بەرامبەر جەلال تاڵەبانی سکرتێری یەکێتی نیشتمانی کوردستان. پارتی وای نیشاندەدات کە خۆشحاڵە بەرێککەوتنی لەگەڵ یەکێتی بۆ پشتوانیکردن لەتاڵەبانی تا ببێتە سەرۆکی عێراق و لەبەرامبەردا مەسعود بارزانی ببێتە سەرۆکی هەرێمی کوردستان. بەڵام پارتی ترسی لەوە هەیە ئەم رێککەوتنە دەسەڵاتی زۆرتر بداتە یەکێتی لەبەغدا. لەراستیدا، چەندین ئەندامی پارتی بەراوێژکاری سیاسیی ئەمریکایان راگەیاندوە کە وەک پارتی هەستدەکەن لەدابەشکردنی پۆستەکاندا لەبەغدا کەمیان بەرکەوتوە. لەدو ساڵی رابردودا کوردەکان بەتایبەت لەبەغدا بەهێزبون بەهۆی کارکردنیان وەک یەک بەرە، لەکاتێکدا بەدرێژایی مێژو کێشەی ئەوەیان هەبوە نەیاتوانیوە یەکگرتویی خۆیان بپارێزن تەنانەت لەبەرامبەر یەک دوژمنی هاوبەشیشدا. ئێمە هەستدەکەین ئیدارەدانی پەیوەندیەکانی نێوان یەکێتی و پارتی شتێکی زەحمەتە.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Dec 8 2013 9:16AM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Mar 5 2017 10:35PM باشترکراوە


گەلی کورد لەئەنجامی سیاسەتەکانی مۆدێڕنیتەی سەرمایەداری لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بەپارچەکراوی چووە سەدەی بیستەمەوە. مۆدێڕنیتەی سەرمایەداری وەک سیستمێکی دەسەڵاتدارو چەوسێنەر و دادۆشێنەر لەچوارچێوەی بەرژەوەندییەکانی خۆیدا فۆرم و شێوەیەکی بەجیهان بەخشیوە. بەدرێژایی مێژوو هەموو ئەوانەی سیستمە داگیرکارییەکان ئەنجامیان داوە مۆدێڕنیتەی سەرمایەداریش ئەنجامیداوە. تەنانەت مۆدێڕنیتەی سەرمایەداری لەهەموویان زیاتر داگیرکاریی ئەنجامداوە، چونکە لەهەموویان زیاتر چەوسێنەر بووەو ئامڕازەکانی داگیرکاریی زیاتر پەرەپێداوە. هێزەکانی مۆدێڕنیتەی سەرمایەداری، هەروەک چۆن بەئامرازی ماددی و سیاسی و ئایدۆلۆژیدا بەسەر جیهاندا زاڵ بوون، بەهەمان شێوەو لەهەمان رێگاشەوە لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا خۆیان کردە باڵادەست. سنوورەکانی دەوڵەت و رژێم و ئەو هێزانەی، کەدەبنە دەسەڵات لەبەرژەوەندیی مۆدێڕنیتەی سەرمایەداریدا نەخشەڕێژو دیزاین کراون.\nدابەشبوونی کوردستان لەچوارچێوەی بەرژەوەندییەکانی مۆدێڕنیتەی سەرمایەداری لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا روویدا. کاتێک لەبارەی کوردستان و رۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە شرۆڤەو شیکاری ئەنجامدران دەبێت ئەو راستییە فەرامۆش نەکرێت. ئەگەرنا ئەو شیکاری و لێکدانەوانەی دەکرێن، هەڵە دەردەچن. تا ئێستاش چەندین شیکاری و لێکدانەوەی هەڵەی لەو جۆرە کراون و دەکرێن. ئەوانەش بەپلان پێشدەخرێن و بۆ ئەوە دەکرێن تاوەکو راستییەکان نەبینرێن و مرۆڤەکان نەبنە خاوەنی تێکۆشانێکی راستەقینەو دروست. سیستمی دەسەڵاتدار عەقڵییەت و تێگەیشتنێکی وەها دروست دەکات، کە لەڕاستیدا خۆی سەرچاوەی داگیرکارییە، بەڵام خۆی وەک ئازادکەرو فریادڕەس نیشان دەدات. مۆدێڕنیتەی سەرمایەداری سەرباری ئەوەی بە رادەیەکی زۆر لەکوردستان و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و تەنانەت جیهانیشدا ریسوا کراوەو ناوزڕاوە و ئەو هەموو تێکۆشانەی لەدژی دەکرێت، بەڵام هەبوونی خۆی بەچەسپاندن و بڵاوکردنەوەی ئەو عەقڵییەت و تێگەیشتنە درێژە پێدەدات.\nداگیرکردن و بەکۆلۆنیکردن و دابەشبوونی کوردستان لەئەنجامی ئەو سیاسەتانەی مۆدێڕنیتەی سەرمایەداری لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا روویداوە. سەرەتا بەو سیاسەتە نەتەوە - دەوڵەتەکانی عەرەب و فارس و تورک دامەزرێنران. هەر بەو سیاسەتەش کوردیان لەبازنەی پرسی ئازادی و هەڕەشەی کۆمەڵکوژیی لەسەربوون، بەخۆیانەوە پەیوەست و گرێدا. مرۆڤ دەتوانێت بڵێت، بێگومان ئەو عەقڵییەتە گەورەترین بەربەستە لەبەردەم شکستپێهێنانی داگیرکاری و پێشخستنی یەکێتیی نەتەوەیی و بەدەستهێنانی ئازادی. لە راستیدا بەدەستهێنانی ئازادی و پێشخستنی یەکێتیی نەتەوەیی دیموکراتیک-یش بۆ گەلانی عەرەب و فارس و تورک-یش پێویستە.\nلەبارودۆخی ئێستای رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا هیچ کێشەیەک نییە، کە چارەسەر کرابێت. لەبەرئەوەشە لەکاتی جەنگی جیهانیی سێیەمدا لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا هەموو جۆرە پێکدادان و ململانێیەک سەرهەڵدەدات، چونکە لەهەموو ئاست و جومگەکانی ژیاندا کێشەی قووڵ هەیە. لەئەنجامی ئەوەشدا شەڕو پێکدادان دروست دەبێت. هاوکات لەگەڵ ئەوانەدا، ئەو کێشانەی، کە گەلی کورد لەگەڵیدا دەژین زۆر قورسترو قوڵترن. بوونی گەلی کورد لەلایەن ئەو دەوڵەتە داگیرکەرانەوە، کە لەئەنجامی سیاسەتەکانی مۆدێڕنیتەی سەرمایەداریدا دامەزراون کراوەتە ئامانج و هەوڵدەدەن رەگ و ریشەی گەلی کورد هەڵبکەنن. ئەوە سەد ساڵە گەلی کورد کۆمەڵکوژی و سیاسەتی تواندنەوە و جینۆسایدو سڕینەوەی لەدژ ئەنجام دەدرێت.\nگەلی کورد لەسەدەی رابردوودا بەتێکۆشانی گەورەو قوربانیدانی زۆرو قورس رێگەی نەداوە ئەو سیاسەتە پاکتاوکارانەیە سەربکەوێت، بەڵام سەرباری ئەوەش ئەو سیاسەتە، کە هەبوون و ئازادیی گەلی کورد دەخاتە مەترسییەوە لەناو نەچووە. شیکردنەوە و تێگەیشتنی دروست لەوە زۆر گرنگە. لەپێش هەموو شتێکەوە دوژمنانی گەلی کورد دەستیان لەجینۆسایدی گەلی کورد هەڵنەگرتووە. ئەگەر دەستی لێهەڵبگرن ئەوا کێشەی کورد چارەسەر دەبێت و کێشەی هەبوون و ئازادیی گەلی کورد لەگۆڕێدا نامێنێت. بێگومان ئەوە تەنها بەبەرخۆدانێکی گەورە پێکدێت، بەڵام بەهۆکاری بەردەوامبوونی سیاسەتی جینۆسایدو پاکتاوکردن، تێکۆشانی گەلی کورد کەمەو بەس نییە. هۆکاری سەرەکی تێنەگەیشتنە لە راستی و واقیعی سیستمی مۆدێڕنیتەی سەرمایەداری، کە کوردستانی دابەشکردووەو رێگای داوە، کە کورد کێشەی هەبوونی هەبێت، بەڵام بەشێک لەکورد ئەو هێزانەیان بە رێگای رزگاری دەبینی و هیوایان لەسەر ئەو هێزانە هەڵچنیبوو.\nتەنانەت ئەگەر ئەوە وەک پێشتر لەکۆمەڵگای کوردی و سیاسەتی کوردیدا بەهێز نەبێت، بەڵام هێشتا ئەم تێڕوانینە بەتوندی و چڕی هەیە. ئەو سیاسەتە پێیوایە ئازادکردنی کورد بە پشتبەستن بەو هێزانە بەدی دێت. لەبەرئەوەی بەو شێوەیە بیر دەکەنەوە، بەو پێیە و لەو چوارچێوەیەدا پێگەو دۆخی خۆیان دیاری و رەنگڕێژ دەکەن، چونکە هێزی دەرەکیش پشتیوانی و هاندەری ئەو سیاسەت و تێگەیشتنەیە. ئەوەش مەترسییەکی گەورەیە بۆ سەر کۆمەڵگەی کورد. ئەو کەسانەی (لەناو کورددا) خاوەنی ئەو تێگەیشتنەن نایانەوێت تێکۆشانی ئازادیی گەلی کورد پێشبکەوێت. پێشتر هەندێک کێشەی تێگەیشتن و هێڵ لەو کەسانەدا دەبینرا، کە بۆ ئازادیی گەلی کورد تێدەکۆشان. لەسەر ئەو بنەمایەش خاوەنی جۆرێک لەخەبات و سیاسەت بوون، کە پشتبەستوو بوو بەهێزە دەرەکییەکان، بەڵام بەدروستبوونی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان (یەنەکە) ١٩٦٠ - ١٩٧٠، یەکێتی بووە دژبەری سەرەکی بەرامبەر ئەو عەقڵییەت و تێگەیشتن و سیاسەتە، کە هاوکاری و هاوئاهەنگی لەگەڵ داگیرکەران و دوژمنانی کورد دەکرد.\nدووەمیان دروستبوونی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) بوو لەباکووری کوردستان لەساڵی ١٩٧٠- ١٩٨٠ و بڵاوبوونەوەی ئەو هێڵی ئازادییە بوو بەسەرتاسەری کوردستاندا. دوای ئەو پێشکەوتنانە ئیدی لەکوردستان راستی و هەڵە، چاکەو خراپە، ئەوەی خزمەتی ئازادی دەکات و ئەوەی دەبێتە هاوکارو بناغەی داگیرکەری بەشێوەیەکی روون لەیەکتر جیاکرانەوە.\nلەهەلومەرجی قەیرانی مۆدێڕنیتەی سەرمایەداریدا دەوڵەتی تورکیای داگیرکەر ئەو قەیرانەی بۆ خۆی بەدەرفەتێک زانی، کە بەعەقڵییەتی دوژمنایەتیکردن بەرامبەر بەگەلی کورد هەڵسوکەوت دەکات. ئەو جموجوڵ و هەڵسوکەوتەی ئەو لەگەڵ خۆیدا ئەو تێگەیشتنە هەڵەیە زیندوو دەکاتەوە. بەدوو نموونە، دەتوانین باشتر ئەمە روون بکەینەوە. دەڵێن، ‹هۆکاری هێرشەکانی دەوڵەتی تورکیای داگیرکەری پەکەکەیە؛ پەکەکە زیان بەپێگەی باشووری کوردستان دەگەیەنێت؛ ئەگەر پەکەکە نەبێت ئەو هێرشانە روونادات› ئەو تێڕوانینانە بەو ئەندازەیەی، کە درۆو هەڵەن، بەو ئەندازەیەش مەترسیدارن. پەکەکە لەهەموو شوێنێکدایە بۆ مسۆگەرکردنی دەستکەوتەکانی گەلی کورد، بەڵام هەندێک لەهێزە کوردییەکان بۆ ئەوەی هاوکارییەکانیان لەگەڵ دەوڵەتی تورکیای داگیرکەر بشارنەوە ئەو پڕوپاگەندە دژبەرانە و چەواشەکارانەیە بڵاودەکەنەوە.\nدووەم: چەند هەوڵێک هەیە، کە دەیانەوێت ئەو کێشانەی، کە لەنێوان بەڕێوەبەریی یەکێتیدا دروست بووە، بکەن بەدەرفەت و بناغەیەک بۆ ئەوەی یەکێتی لەجەوهەر و سروشتی خۆی دووربخەنەوەو هێڵی هاوکاریکردنی داگیرکەران بۆ خۆیان بکەنە بنەما و لەو رێگەیەوە لە ێڵەکەی خۆی دووری بخەنەوە. ئەوانە لە کاتێکدان، کە هێڵی مام جەلال و یەکێتی لەباشووری کوردستان لەدژی هاوکاریکردنی داگیرکەرانە و نوێنەرایەتیی ژیانی نەتەوەیی دەکات. ئەوە هۆکاری هەبوونی یەکێتییە.\nکەواتە، دەبێت لەو دوو نموونەیە چ ئەنجامێک و وانەیەک وەربگرین؟ ئاشکرایە، دەیانهەوێت جارێکیتر لەکوردستاندا هێڵی هاوکاریکردنی داگیرکەران و خائینەکان حاکم و زاڵ بکەن. ئەوەی، کە دەبێت گەلی کورد زیاتر لەسەری هۆشیارو بەئاگا بێت و لەدژی بوەستێتەوە ئەوەیە...\nدابەشبوونی کوردستان لەچوارچێوەی بەرژەوەندییەکانی مۆدێڕنیتەی سەرمایەداری لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا روویدا. کاتێک لەبارەی کوردستان و رۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە شرۆڤەو شیکاری ئەنجامدران دەبێت ئەو راستییە فەرامۆش نەکرێت. ئەگەرنا ئەو شیکاری و لێکدانەوانەی دەکرێن، هەڵە دەردەچن


د.شۆڕش حاجی: دو بۆشایی رێكخراوه‌یمان بە سه‌ركه‌وتوانه پڕكرده‌وه\nئه‌ندامێكی خانه‌ی راپه‌ڕاندن ڕایده‌گه‌یه‌نێت؛ به چاودێری نوێنه‌ری كۆمسیۆن و یه‌كێتی دادوه‌ران پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردنی رێكخه‌ر و خانه‌ی راپه‌ڕاندن به‌سه‌ركه‌وتویی به‌ڕێوه‌چوه و توانیویانه دو بۆشایی رێكخراوه‌یی پڕ بكه‌نه‌وه.\nد.شۆڕش حاجی، سكرتێری كاروباری خه‌ڵك له خانه‌ی راپه‌ڕاندنی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان له لێدوانێكیدا جه‌ختی كرده‌وه كه له جاران زیاتر سورده‌بن له‌سه‌ر سه‌روه‌ری یاسا و به‌رگری له ماف و قوتی خه‌ڵك.\nوتیشی: له‌و پێناوه‌دا هه‌مو هه‌وڵێكی خۆیان بۆ باشكردنی گوزه‌رانی خه‌ڵك ده‌گرنه‌به‌ر و درێژه به په‌یام و به‌رنامه‌كانی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان ده‌ده‌ن كه له‌رابردودا له‌سه‌ری دامه‌زراوه.\nئاماژەی بەوەشکرد، ئەمڕۆ به چاودێری نوێنه‌ری كۆمسیۆن و یه‌كێتی دادوه‌ران هه‌ڵبژاردنی رێكخه‌ری گشتی و خانه‌ی راپه‌ڕاندن به‌سه‌ركه‌وتویی به‌ڕێوه‌چوه، وە توانییان دو بۆشایی رێكخراوه‌یی پڕ بكه‌نه‌وه.


1 Corinthians 2 KJV – یەکەم کۆرنسۆس 2 KSS | Biblica\n1 Corinthians 2 KJV – یەکەم کۆرنسۆس 2 KSS\nیەکەم کۆرنسۆس 2:1-16\n1ئەی خوشک و برایان، منیش کاتێک هاتمە لاتان، بە قسەی گەورە یان دانایی نەهاتم شایەتی2:1 یۆنانی: نهێنی. خودا ڕابگەیەنم، 2چونکە بڕیارم دا لەنێوتاندا هەموو شتێک لەبیر بکەم، بێجگە لە عیسای مەسیح، ئەویش بە لە خاچ دراوی. 3منیش بە لاوازی و ترس و لەرزێکی زۆرەوە لەلاتان بووم. 4کاتێک مزگێنی و وتارم پێدەدان، قسەی داناییانە و قایلکەرم بەکارنەدەهێنا، بەڵکو پشتم بە بەڵگەی هێزی ڕۆحی پیرۆز دەبەست، 5تاکو باوەڕتان بە دانایی مرۆڤ نەبێت، بەڵکو باوەڕتان بە هێزی خودا هەبێت.\n6ئێمە لەنێو پێگەیشتوواندا بە دانایی دەدوێین، داناییەک کە نە لەم دنیایەوەیە و نە لە دەسەڵاتدارانی ئەم دنیایە، کە لەناودەچن. 7بەڵکو باسی دانایی خودا دەکەین کە نهێنییە، شاراوە بوو، ئەوەی خودا لە ئەزەلەوە بۆ شکۆی ئێمەی داناوە. 8هیچ کام لە دەسەڵاتدارانی ئەم دنیایە تێنەگەیشتن، چونکە ئەگەر تێبگەیشتنایە، مەسیحی خاوەن شکۆیان لە خاچ نەدەدا. 9بەڵکو وەک نووسراوە:\nبە بیری هیچ مرۆڤێکدا نەهاتووە،\nئەوەی خودا ئامادەی کردووە بۆ ئەوانەی خۆشیان دەوێت.]2:9 ئیشایا 64:4.\n10بەڵام خودا بەهۆی ڕۆحی خۆی بۆی ئاشکرا کردین.\nڕۆحی پیرۆز لە هەموو شتێک دەکۆڵێتەوە، تەنانەت لە قووڵایی ناخی خوداش دەکۆڵێتەوە. 11چ مرۆڤێک دەزانێت مرۆڤ چی تێدایە، جگە لە ڕۆحی مرۆڤ کە لەناویدایە؟ بەم شێوەیە کەس نازانێت خودا چی تێدایە ڕۆحی خودا نەبێت. 12ئێمەش ڕۆحی جیهانمان وەرنەگرتووە، بەڵکو ئەو ڕۆحەی لە خوداوەیە، تاکو لەو شتانە تێبگەین کە خودا بەخۆڕایی پێی بەخشیوین. 13ئەوەی باسی دەکەین لە دانایی مرۆڤەوە نەهاتووە، بەڵکو لە فێرکردنی ڕۆحەوە هاتووە، بەم شێوەیە فێرکردنی ڕۆحی بۆ کەسانی ڕۆحانی لێکدەدرێتەوە. 14بەڵام کەسی سروشتی ئەوەی هی ڕۆحی خودایە وەریناگرێت، چونکە لەلای ئەو گێلایەتییە و نایانزانێت، چونکە بە ڕۆح جیا دەکرێنەوە. 15کەسی ڕۆحانی هەموو شتێک هەڵدەسەنگێنێت، کەچی کەس ناتوانێت ئەو هەڵبسەنگێنێت.\n16[کێ بیری یەزدانی زانی،\nکێ فێری دەکات؟]2:16 ئیشایا 40:13.\nKSS : یەکەم کۆرنسۆس 2


هەموو ئەوەی پێویستە بیزانیت لەسەر فیفا ٢١ - IraqBet\nHome » هەموو ئەوەی پێویستە بیزانیت لەسەر فیفا ٢١\nئەگەر تۆ هەوادارێکی وەرزشی ئەلکترۆنیت، ڕەنگە بتەوێت بزانیت ئایا کەی یاری فیفا ٢١ بڵاو دەکرێتەوە . هەرچەندە ئەم یاریە پێشبڕکێیەکی قورس دەکات لەگەڵ پرۆ ئیڤۆلوشن سۆکەر، بەڵام هێشتا بەناوبانگترین یاری تۆپی پێیە لە جیهاندا! فیفا بەناوبانگی زیاتری هەیە و زیاتر لەناو یاریکارانی ئۆنلایندا بڵاوە سوپاس بۆ ئەوەی کە ئاسانە یاریکردن، کاریگەری ڕووکاری کوالیتی بەرز، و لەسەر هەموو جۆرە پلاتفۆڕمەکان بەردەستە.\nلەم کاتەدا هەموو ساڵێک، هەواداران دەست دەکەن بە حسابکردنی کات بۆ بەرواری دەرچونی یاریەکە و تا بەراوردی بکەن بە وەشانی پێشووی یاریەکە تا بزانن چ تازەگەریەک و خاڵێکی بەهێز بەردەست خراوە لە یاریەکە.\nلە کۆنفڕانسێکی ئۆنلایندا، ئی ئەی سپۆرت ڕایگەیاند کە فیفا ٢١ بڵاو دەکرێتەوە لە ئۆکتۆبەری 2020، لەگەڵ ئەوەدا، ئەم کۆنفڕانسە یاریزانەکانی ناخۆشحاڵ کرد چونکە هیچ زانیاریەکی سەرنجڕاکێشی نەدا دەربارەی یاریەکە. لەگەڵ ئەوەشدا، کورتەی یاریەکە کە بڵاوکراوەتەوە کوالیتی سەرنجڕاکێشی وەشانە نوێیەکە پیشان دەدات.\nدەربارەی ئەو مشتومڕەی لەسەر یاریەکە هەیە، لەم بابەتەدا، هەموو شتێک کە پێویستە بیزانیت بەردەستی دەخەین، لەناویاندا ئەو داواکاریانەی هەیە بۆ کارپێکردنی ئەم یاریە ، و تایبەتمەندیەکانی لە یاریەکەدا هەیە.\nبەرواری بڵاوکردنەوەی فیفا ٢١\nکام ئامێرانە دەتوانن فیفا ٢٠٢١ لەسەر بکرێت؟\nتایبەتمەندیە نوێیەکان لە فیفا ٢١ چین؟\nئی ئەی سپۆرت بڵاوی کردەوە کە فیفا ٢٠٢١ بەردەست دەبێت لە ٩ ی ئۆکتۆبەری ٢٠٢٠. ئەمە تۆزێک دواکەوتووە لە چاو پێشتر، کە خۆی بە شێوەیەکی گشتی یاریەکە لە کۆتایی مانگی سێپتەمبەر بڵاو دەکرێتەوە، بەڵام بەروارەکە دواخراوە بە هۆی بڵاو بونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا.\nئەگەر دەتەوێت یاریەکەت زوتر دەست بکەوێت، دەتوانیت داوای وەشانی تایبەت بکەیت لە ڕێگەی ماڵپەڕەکەی کۆمپانیاکە بۆ ئەوەی لە ٦ ی ئۆکتۆبەر دەستت بکەوێت\nشایەنی ئاماژەکردنە کە ئەم بەروارە تەنیا بۆ پلەیستەیشن٤ ، ئێکس بۆکس وەن، و کۆمپیوتەرە. لە کاتێکدا بەرواری بڵاوکردنەوەی یاریەکە بۆ پلەیستەیشن ٥، ئێکس بۆکس ئێس و ستادیا هێشتا ڕانەگەیەنراوە، هەروەها، چاوەڕوان دەکرێت کە لە کۆتای ساڵی ٢٠٢٠ بڵاو بکرێنەوە.\nفیفا ٢٠٢١ لەسەر هەموو ئامێرەکان بەردەست دەبێت، وەک:\nپلەیستەیشن چوار و پلەیستەیشن پێنج\nلە هەمان کاتی بڵاوکردنەوەی یاری فیفا ٢٠٢١، وەشانی نوێی ئامێرەکانی ئێکس بۆکس سێریەس ئێکس و پی ئێس٥ بڵاو دەبنەوە. وەشانی یاریەکەی ئەم ئامێرانە بە دیسک نین، بەڵام کۆمپانیای ئی ئەی ئەم تازەکردنەوەی پێش وەخت زانیوە، بۆیە، وەشانی دیجیتاڵیان دانا بۆ ئەوەی بگونجێت لەگەڵ ئەو ئامێرانە، لەبەر ئەوە، ئەگەر لە بەرنامەتایە پلەیستەیشن پێنج یان ئێکس بۆکسی نوێ بکڕیت پێویستە جۆری دیجیتاڵی یاریەکە بکڕیت.\nهەندێک تایبەتمەندی نوێ هەیە لە وەشانە نوێیەکەی فیفا ٢٠٢١: خێرابوونی یاریزان بە پێی ماوە باشترکراون، خێراتر کراون، زیاتر دەکرێت کۆنترۆڵ بکەیت، و وەڵامدانەوەی باشی هەیە.\nمیکانیزمی وەستانی یاریزانەکان گەشەیپێدراوە. بۆیە، دەتوانیت یاریزانەکان لە هەر جێگایەک دابنێیت کە خۆت دەتەوێت لەوێ بن تا تەواو بگونجێن بۆ باری هێرش بردن و بەرگری کردن. ئەم میکانیزمە هەروەها توانای ئەوە بە یاریزانەکان دەدات کە هەنگاوەکانی ڕاهێنەرەکە زیاتر بەگوێ بکەن. هەروەها تەکنەلۆژی ڕاکردن گەشەی پێدراوە و خێرایی یاریزانەکان زیاتر کراون بۆ ئەوەی یاریەکە زیاتر سەرنج ڕاکێش و سەرسوڕهێنەر بێت.\nئی ئەی سپۆرت ئاماژەی بەوە کردووە کە توێژینەوەیان کردووە لەسەر فیدباکی یاریزانەکان دەربارەی یاری فیفا ٢٠٢٠. یەکێک لە تێبینیە گرنگەکان ئەوە بووە کە تۆپ بە ئاسانی لە یاریزانەکان دەسەنرێت، و ئەمە کاری لەسەر کراوە لە فیفا ٢٠٢١. بۆیە، ئەگەر زۆرە کە ئەم یاریە ببێت بە باشترین لە جیهاندا بۆ ساڵی ٢٠٢١\nبێجگە لە گۆڕانکاریە گەورەکان، هەروەها چەندین گۆڕانکاری تری بچوک کراون و تایبەتمەندی نوێ زیاد کراون بۆ شێوازی یاریکردن، کە زیاتر دەبینیت کاتێک چێژ لە یاریەکە وەردەگریت و یاری دەکەیت!\nهەرچەندە هێشتا زۆر زووە تا بڕیار لەسەر فیفا ٢٠٢١ بدرێت چونکە هێشتا بڵاونەکراوەتەوە، خاڵە بەهێزەکانی کە لەلایەن کۆمپانیاکەوە ڕاگەیەندراوە وا دەکات یاریەکە شایەنی تاقیکردنەوە بێت! دەتوانیت جێژ لەم یاریە وەربگریت لەسەر پی سی یان لاپتۆپ. پلەیستەیشن چوار و پلەیشتەیشن پێنج، هەروەها لەسەر ئێکس بۆکس. بۆ ئەوەی باشترین ئەدای یاریەکە ببینیت، پێویستە گرافیک کاردێک بەکاربهێنیت کە ٦ گێگا بایت کەمتر نەبێت، و شاشەیەک کە ئێچ دی یان بەرزتر بێت.\nئەگەر ئارەزوو دەکەیت سەیری پاڵەوانێتیەکانی فیفا بکەیت، دەتوانیت بردنەوە بەدەست بهێنیت لە گرەوکردنی فیفا لە بێت فیناڵ! هەموو ئەوەی پێویستە بیکەیت پێشبینی کردنە لەسەر یاریزانێک/تیمێک کە یاریەکە یان پاڵەوانێتیەکە دەباتەوە.


کورتەیەک لە مێژوی سەرهەڵدانی یەکی ئایار و خەباتی کرێکاران لە ئایاردا !… – hkkurdistan\nHome6ئەرشیفی بابەتەکان6کورتەیەک لە مێژوی سەرهەڵدانی یەکی ئایار و خەباتی کرێکاران لە ئایاردا !…\nئامادەکردنی: مستەفا باهیر …\nیەکی ئایار ڕۆژی جیهانی چینی کرێکاران، ڕۆژی بیرهێنه‌ره‌وه‌ی مێژوی خه‌باتی چینی کرێکاره له سه‌رتاسه‌ری جیهاندا، لە په‌یوەند به خه‌باتی کرێکارانەوه بۆ کەم کردنەوەی کاتی کارکردن لە ڕۆژێکدا بۆ هه‌شت کاتژمێر\nهەمو ساڵێک لە یەکی ئایاردا لەبەشێکی زۆری جیهاندا کرێکاران بەو بۆنەیەوە مارشی یەکی ئایار بەڕێدەخەن و جەژندەگێڕن ئەو ڕۆژە لە بەشێکی زۆری ئەو وڵاتانەدا بوە بە پشوی رەسمی. بەڵام لە بەشێکی تری ولاتەکان وەک ئەمریکاو کەندا و ئوسترالیا لەکاتێکی ترد دەکرێتە پشو کە لەمانگی ئەیلولدایە ڕۆژی یەکی ئایار بە رەسمی ناناسن. چەند وڵاتیش هەیە کە تاوەکو ئێستا ڕێگا نادرێت بە کرێکاران هیچ جۆرە چالاکیەک بکەن و ئەوڕۆژەش بە ڕەسمی ناناسن وەک، سعودیەی عەرەبی، عومان و ئەفغانستان..\nبزانین سەرتای سەرهەڵدانی ئەم ڕۆژە لە کوێوە سەرچاوەی گرتوە.\nسەرەتای ئەم بیرۆکەیە لەلایەن کرێکارنی ئوسترالیاوە دەستی پێکرد . لە ڕۆژی ٢١ نیسانی ساڵی ١٨٥٦ کرێکارانی ئوسترالیا بڕیاری ڕاگرتنی یەک ڕۆژ کارکردنیان دا و لە کۆبونەوەیەکی فراواندا بڕیاریان دا کە خەبات بکەن بۆ کەم کردنەوەی کاتی کارکردن، دەبیت کاتی کارکردن لە ڕۆژێکدا لە ٨ کاتژمێر زیاتر نەبێت. کە لەوکاتەدا کرێکارن لە ١٢ بۆ ١٤ کاتژمێر کاریان دەکرد.\nبڕیاری ئەم کرێکارنە هەر بەو ووڵاتەوە نەوەستا، بەرەو ئەمریکا ڕۆشت، لەوێش لە سالی ١٨٦١ تێکۆشان بۆ کەم کردنەوەی کاتژمێرەکانی کارکردن دەستی پێکرد. له ساڵی ١٨٧٧ کرێکارانی هێلی ئاسن مانیان گرت و داوای کەم کردنەوەی سەعات کاریان دەکرد، بەڵام له‌لایه‌ن پۆلیس و سوپای ئه‌مریکاوه به شێوه‌یه‌کی توند‌وتیژ هێرشیان کرایه سه‌رو سەرکوتیان کردن.\nله ساڵی ١٨٨٤دا فیدراسیۆنی سه‌ندیکا‌و یه‌کێتیه کرێکاریه ڕێکخراوه‌کان له ویلایەتە یه‌گرتووه‌کانی ئەمریکاو که‌نه‌دا که له‌ساڵی ١٨٨١ ەوە پێکهات بوو، بڕیارێکی ده‌رکرد که له به‌شێکیدا ده‌ڵێت:” له یه‌کی ئایاری ١٨٨٦ به‌دوواوه ده‌بێ کرێکاران لە ڕۆژێکدا تەنها هه‌شت کاتژمێر کاربکەن، بانگه‌وازی هه‌موو ڕێکخراوه کرێکاریه‌کان دەکەین که یاساکان به جۆرێک ئاراسته بکه‌ن له‌گه‌ڵ ئه‌م بڕیاره‌دا بێته‌وه.”\nساڵێک دوای ئه‌وه هه‌مان فیدراسیۆن به‌یانێکی تری بڵاوکرده‌وه و تیایدا دووپاتی دەکردەوە که سیسته‌می هه‌شت کاتژمێر کارکردن ده‌بێ له ١ی ئایاری ساڵی ١٨٨٦ەوە کاری پێبکرێت، لە ئەمەریکاش کرێکاران ڕۆژانە ١٠ بۆ ١٢ و ته‌نانه‌ت ١٤ کاتژمێر کاریان دەکرد.\nچه‌ند مانگ به‌ر له ڕۆژی دیاریکراو، واتە بەر لە ١ی ئایاری ساڵی ١٨٨٦ بە سەدان هه‌زار کرێکار، ڕێکخراو و ناڕێکخراو هاتنه مه‌یدانی خه‌باته‌وه بۆ کەم کردنەوەی کاتژمێری کارکردن، شاری شیکاگۆ له ویلایه‌تی ئیلینۆی ناوه‌ندی خه‌بات و ڕوبه‌ڕوبوونه‌وه بوو له پێناوی کەم کردنەوەی کاتژمێری کارکردن، یه‌کێتی ناوه‌ندیی کار له شیکاگۆ ڕابه‌رایه‌تی ئه‌م جووڵانه‌وه‌یه‌ی ده‌کرد که پێکهاتبوو له 22 یه‌کێتی و ریکخراوی کرێکاری. لە یەکی ئایاردا بە ١٠٠ سەدان هەزار کرێکار بە دروشمی ٨ کاتژمێر بۆ کارکردن ٨ کاتژمێر بۆ پشوو، هەشت کاتژمێریش بۆ خەو. ڕژانە سەرشەقامەکان.\nله رۆژی ٣ ئایاری ١٨٨٦ که هێشتا له هه‌ندیک شوێن مانگرتن به‌رده‌وام بوو بۆ به‌دیهێنانی خواستی هه‌شت کاتژمێرکارکردن ، له کۆمپانیایه‌ک به ناوی ماکۆرمیک پۆلیس ته‌قه‌ی له مانگرتنی کرێکاران کرد و ژمارەیەک کوژاراو برینداری لێکەوتەوە. بۆ ڕۆژی دوایی به مه‌به‌ستی ناڕه‌زایی ده‌ربڕین به‌رانبه‌ر بەو په‌لاماره دڕندانه‌یەیی پۆلیس. بانگه‌وازی گردبونەوەیەکی کرێکاریی له مه‌یدانی هیمارکێت له شاری شیکاگۆ ده‌کرێت.\nگردبونەوەکە به شێوه‌یه‌کی ئارام بەڕێوەدەچو، لە کاتێک دوا قسه‌که‌ر له‌سه‌ر مینبه‌ر قسەی دەکرد، کۆبوونه‌وه‌که بەهۆی باران بارینی زۆرەوە ژمارەی بەشداربوان زۆر که‌م ده‌بێته‌وه‌و ته‌نها ٢٠٠ که‌س له مه‌یدانه‌که‌دا ده‌مێننەوە. له‌و کاته‌دا هێزێکی پۆلیس که بریتی ده‌بێت له ١٨٠ پۆلیس ده‌ڕژێنه مه‌یدانه‌که و فه‌رمان ده‌ده‌ن که بڵاوه بە گردبونەوەکە بکرێت، له کۆتاییدا بۆمبێک له‌لایه‌ن نه‌ناسراوێکه‌وه کە تا ئێستاش ناسنامەی ئاشکرا نەکراوە فڕێ ده‌درێته ناو پۆلیسه‌کانه‌وه و پۆلیسێک ده‌کوژرێت و شه‌ش پۆلیسی تر بریندارده‌بن.\nله پاش ئه‌وه پۆلیس ته‌قه له کرێکاران ده‌که‌ن و ژماره‌یه‌کیان لێ ده‌کوژن و بریندار ده‌که‌ن تا ئێستاش به شێوه‌یه‌کی دیاریکراو ڕانه‌گه‌ینراوه که چه‌ند کرێکار به ده‌ستی پۆلیس کوژراون. دوای ئەوەش پۆلیس په‌لاماری ماڵی کرێکاران و ئۆفیسی یه‌کێتیه کرێکاریه‌کانی ده‌ده‌ن و سه‌دان کرێکار ده‌ستگیر ده‌که‌ن.\nسه‌ره‌نجام به‌بێ هیچ به‌ڵگه‌یه‌کی سه‌لمێندراو له دادگایه‌کی بێسه‌ره‌وبه‌ردا، حه‌وت که‌س له ڕابه‌رانی کرێکاریی به تۆمه‌تی پیلانگێڕان بە کوشتنی پۆلیس به سێدارە و که‌سێکیان به ناوی ئۆسکار نیب به ١٥ ساڵ زیندان سزا دەدرێن، له ١١ی نۆڤه‌مبه‌ری ١٨٨٧دا چوار له‌و ڕابه‌رانه به ناوەکانی ( ئه‌لبێرت پارسۆنس، ئه‌دۆلف فیشه‌ر، ئۆگۆست سپایس و جۆرج ئینجل) لەسێدارە دەدرێن و لویس لینگ له زینداندا خۆی ده‌کوژێت. یەکێک لە سیدارە دراوەکان بەناوی (ئەو گەست سبایس) سەرنوسەری ڕۆژنامەیەکی کرێکاری بوو دەڵێت\n” ئەوکاتە دێت کە بێدەنگیمان لە گۆڕەکانماندا بەهێزتردەبێت لە وتارەکانمان”. هەروەها نامەیەک بۆ هاوژینەکەی و منداڵە بچوکەکەی بەناوی جیم دەنوسێت کە پاشان هاوژینەکەی لە کۆبونەیەکی جەماوەریدا دەیخوێنیتە کە تیایدا دەڵێت.” کوڕە بچوکەکەم کاتێک کە گەورە دەبیت و دەبیت بە لاو کە هیواکانی من جێبەجێ دەکەیت ، ئەوکاتە دەزانیت من بۆچی کوژراوم،هیچ شتێکم نیە پێت بڵێم تەنها ئەوەندە دەڵێم کە من بێتاوانم. لەپێناو ئامانجێکی پیرۆزدا دەمرم بۆیە ناترسم، کاتێک کە گەورە دەبیت شانازیم پێوە دەکەیت و چیرۆکی من بۆ هاوڕێکانت دەگێڕیتەوە.”\nدوای لێکۆلینەوەیەکی زۆر ورد کە چەند ساڵی خایاند گومان لەوە دەکرێت کە پۆلیسەکان خۆیان بۆمبەکەیان هاویشبیت. ئەم کرێکارانە هەمویان بێتاوان دەرچون. لەساڵی ١٩٩٢ لەسە بڕیاری عومدەی شیگاگۆ ئەوپارکە کرا بە شوێنێکی گرنگی ئەو شارە. لەسالی ٢٠٠٤ مۆنیمینتێک بۆ هەمو قوربانیانی ئەو کارەساتە لەو پارکە دانرا.\nلە ساڵی ١٨٨٩ له یه‌که‌مین کۆبوونه‌وه‌ی ئه‌نته‌رناسیۆنالی دووه‌م (دووەم ڕێکخراوی جیهانی کرێکاران) که له پاریس به‌بۆنه‌ی سه‌دساڵه‌ی شۆڕشی فه‌ره‌نساوه به‌سترا، به پیشنیاری رایمۆند لاڤیان، بە بۆنه‌ی ساڵیادی ناڕه‌زاییه‌کانی شیکاگۆوە، بانگه‌وازی خۆپیشاندانی سه‌رتاسه‌ری و جیهانی له یه‌کی ئایاری ساڵی ١٨٩٠دا کرد، خۆپیشاندانەکان به ڕادده‌یه‌ک سه‌رکه‌وتوو بوون که ساڵی دواتر واتە ١٨٩١ یه‌کی ئایار به ڕه‌سمی له لایه‌ن کۆنگره‌ی دووه‌می ئه‌نته‌رناسیۆنالی دووەم وه‌ک چالاکیه‌کی ساڵانه ناسرا. لەم مێژوە بە دواوە لە ئەوروپاش هەمو ساڵێک یادی یەکی ئایار بەرز ڕاگیراوە، زۆر جاریش شەڕوپێکدادان لەبەینی کریکاران و پۆلیسدا دروست دەبوو، کوژراو برینداری زۆری لێدەکەوتەوە. لەسالی ١٨٩١ لە ڕۆژی یەکی ئایاردا تێک هەڵچون لەبەینی پۆلیس و کرێکارانی هەریەک لە فەرنسا، ئیتالیا، هەنگاریا دروست بوو ژمارەیەک کوژارو برینداری لێکەوتەوە.\nلە ساڵی ١٩٠٤ لە کۆنفرانسی ئەنتەر ناسیۆناڵی دووهەم لە ئەمیستەردام بانگەوازی هەمو پارتە سۆسیال-دیمکراتیەکانو یەکێتیە کرێکاریەکانی کرد لە هەموو وولاتەکان بۆ خۆپیشاندان لە رۆژی یەکی ئایاردا بۆ بەدەست هێنانی خواستی هەشت کاتژمێر کار لە ڕۆژێکدا. لەو مێژوە بەدواوە ساڵانە خۆپیشاندان و مانگرتن لەسەرتا سەری جیهاندا دەکرا. بۆ نمونە له یه‌کی ئایارسالێ ١٩١٩ له ویلایه‌تی ئۆهایۆ له ئه‌مریکا پۆلیس هێرش دەکاتە سەر خۆپیشاندەران و تیایدا ٤٢ کەس له کرێکاران کوژراون‌و بریندار بوون ته‌نها له‌به‌رئه‌وه‌ی ئاماده نه‌بوون ئاڵا سوره‌کانی ده‌ستیان داگرن (شایانی باسه پاش ئه‌و ڕووداوه ئاڵای سور له ئۆهایۆ به یاسا قه‌ده‌غه کراوه. له ووڵاتی ئه‌ڵمانیا له یه‌کی ئایاری ساڵی ١٩٢٩ کرێکاران خۆپیشاندانیان سازکرد و پۆلیس هێرشی کردە سەریان و٣٢کرێکار کوژراون و ژمارەیەکیش بریندار بوون.\nلە عێراقیش لە ١٥ نیسانی ساڵی ١٩٤٥ کرێکارانی هێلی ئاسن دوای ئەوەی بۆ ماوەیەک لەگەڵ بەڕیوەبەری کۆمپانیاکە کەوتنە گفتوگۆ بۆ جێبەجێ کردنی داوا کاریەکانیان کەبریتی بوو لە زیادکردنی کرێ، جێبەجێ کردنی بڕیاری یاسای کاری ژمارە ٧٢ ی ساڵی ١٩٣٧ دوای ئەوەی داواکانیان بۆجێبەجێ نەکرا. کرێکاران بۆ ماوەی ٢١ ڕۆژ دەستیان کرد بە مانگرتن. بەرێوەبەرایەتی کۆمپانیاکە بەهاوکاری پۆلیس کەوتنە گرتنی بەشێک لە کرێکاران بەتایبەتی سەرۆکی نەقابەکە. دوای ئەوش کرێکاران هەر بەردەوام بوون تا سوپای بەریتانیا بەشداری کردو نەقابەکەی بەتەوایەتی داخست .\nلە یەکی ئایاری ساڵی ١٩٤٦ کرێکارانی کۆمپانیای نەوتی کەرکوک لە عیراق داوای زیادکردنی مووچەکاناین کرد. لەگەڵ کۆمەڵێک داوکاری تر. دوای ئەوەی کە ماوەیەکی زۆر چاوەڕوانیان کرد و جوابیان نەدرایەوە ،لە رۆژی ٣ی تەمموزی ساڵی ١٩٤٦ کرێکارانی شەریکەی نەوت دەستیان بەمانگرتن کرد. لە ٧ی تەمموز وەزیری ئابوری عێراق کە بابەعلی شێخ محمود بوو هات سەردانی کردن. چەند گفتو چەند هەڕەشەی لێکردن ، بەڵام کرێکاران هەر سوربون لەسەر مانگرتنی خۆیان. لە ڕۆژی ١٢ تەمموز کرێکاران و خانەوادەکانیان لە پارکی گاورباغی کۆدەبنەوە، پۆلیس هێرش دەکاتە سەریان و ١٢ کەسیان لێدەکوژێت و٣٠ کەسیش بریندار دەبێت. پارێزگای کەرکوک ، بەرێوەبەری پۆلیسی کەرکوکی تاوان بار کرد ئەویش لەلای خۆیەوە فەرماندەی ئەو مەفرەزەیەی کە ناردبوی بۆ سەرکوت کردنی خۆپیشاندەران ئەفسەرێک بوو بەناوی سەعید عبدالغنی ئەوەی تاوانبار کرد، بەڵام لە دادگادا هەمویان بێتاوان دەرچون. تەنها وەزیری ناوخۆ، عبدللە قصاب نەبێت کە لە ڕۆژی ١٧ ی ئاب لەسەر ئەو کارەساتە دەستی لە کارکێشایەوە .\nلە ٢٣ی نیسانی ساڵی ١٩٤٨ کرێکارانی شەریکەی نەوتی کەی سری لە نزیک شارۆچکەی حەدیسە، بۆ باشترکردنی ژیانیان و بۆ زیادکردنی کرێ و بەڕەسمیەت ناسینی ڕێکخراوەکەیان دەستیان بەمانگرتن کرد، لە دوای ١٤ ڕۆژ مانگرتن دەسەڵاتداران، نانی کرێکارەکانیان بڕی کە لە ڕیستۆرانتی(چێشتخانەی) شەریکەکە دەیان خوارد. لەگەڵ بڕینی ئاو کارەبا لە ماڵەکانیان لە هەمو لایەکەوە گەمارۆی ئابوریان خستنە سەریان. کرێکاران لە ڕۆژی یەکی ئایاردا بە ڕێپێوان بەرەو بغدا ڕێکەوتن کە ٢٥٠ کم دورە، هەرچەدنە لەڕیگا بەشێکیان گیرانو گەراندنیانەوە بۆ سەر کارەکانیان و ئەوانی تریشیان پێش ئەوەی بەگەنە بغداد بڵاوە پێکردن.\nرۆژی یەکی ئایار بوو بە رۆژی خەبات و تێکۆشان بۆچینی کرێکاران، لەو بەروارەوە تا ئێستا ساڵانە لەڕۆژی جیهانی کرێکاراندا ،کرێکاران لەسەرتاسەری جیهان چالاکی ڕێکدەخەن و لە زۆر ووڵات هێرش دەکرێتە سەریان و دەرئەنجام قوربانی لێدەکەوێتەوە.ئەم کێشمە کێشە چینایەتە هەر بەردەوام دەبیت تا کرێکارو سەرمایەدارمابیت، تا چەوسینەرو چەوساوە مابیت ، ئەم نایەکسانیە دەمێنێت. تەنها هێزێکیش کە دەتوانێت کۆتایی بەم ململانیە چینایەتیە بێنێت شۆڕشی کرێکاری وهاتنە مەیدانی چینی کرێکارە بۆ گرتنە دەستی دەسەڵات تەنها حکومەتی کرێکارانە کە یەکسانی بەرقەر ردەکات.


بڕیارە سەرۆک بایدن لە وتارەکەیدا بۆ کۆنگرێسی ئەمەریکا تیشک بخاتە سەر ئامانجی پێکەوە کارکردن لەگەڵ وڵاتانی جیهاندا\nچاوەڕوان دەکرێت شەوی چوارشەممە سەرۆکی ئەمەریکا جۆو بایدن لە وتارێکیدا لەبەردەم هەردوو ئەنجومەنی کۆنگرێس تاوتوێی ئامانجی بۆ کارکردن لەگەڵ وڵاتانی تر و ڕۆڵی ڕێبەرایەتی کردنی لە ئاستی جیهانیدا بکات.\nگوتەبێژی کۆشکی سپی جین ساکی بەر لە وتارەکەی بایدن گوتی بەڵێنەکانی بایدن لە ئاستی سیاسەتی دەرەوەیی بریتی دەبێت لە " وەرگرتنەوەی پێگەی ئەمەریکا لە ئاستی جیهاندا و بەهاکانمان چین وەکو وڵاتێک." ئەو گوتیشی ڕەنگە سەرۆک باس لە ژمارەیەک ئەرکی سەرەکی سیاسەتی دەرەوەییش باکات " لە ناویاندا چۆنیەتی مامەڵەکردن لەگەڵ چیندا."\nهەوڵەکانی بایدن بۆ کارکردن لەگەڵ هاوپەیماناندا، کە لەم مانگەدا بریتییە لە هەمئاهەنگی کردن لەگەڵ ناتۆ بۆ کشانەوە لە ئەفغانستان، دەرچوونە لە سیاسەتە دەرەوەییەکانی چوارساڵی ڕابردووی سەرۆکی پێشوو دانۆڵد ترامپ کە سەرنجی لەسەر ئەولەویەتدان بە بەرژەوەندییەکانی ئەمەریکا بوو.\nسەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران نانسی پیلۆسی بەبۆنەی تێپەڕبوونی 100 ڕۆژی یەکەمی کاکردنی بایدنی بانگهێشتی کۆنگرێس کردووە تا وەک دەڵێت لەسەر " بۆچوونەکان بۆ چارەسەرکردنی ئاسنگەکان و دەرفەتەکانی ئەم ساتەوەختە مێژوویە" بدوێت.\nبڕیارە کۆمارییەکانیش هەر شەوی چوارشەممە بە وتارێک کە لەلایەن سیناتۆری کارۆلاینای باشور تیم سکۆت دەخوێندرێتەوە، وەڵامی قسەکانی بایدن بدەنەوە.


هەپەگە پێکانی هەلیکۆپتەرێک و کوژرانی نۆ سەربازی ڕاگەیاند – کوردی – RojNews.News\nهەپەگە پێکانی هەلیکۆپتەرێک و کوژرانی نۆ سەربازی ڕاگەیاند\n29/02/2020 - 1:02:37 pm\nچوؤرشەممە, 27 يون 2018 – 15:20 ڕۆژنیوز – ناوەندی هەواڵەکان\nئەمڕۆ، ناوەندی ڕاگەیاندنی هێزەکانی پاراستنی گەل-هەپەگە ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا وردەکاریی چەند چالاکییەکی گەریلاکانی ڕاگەیاند.\nلە ڕاگەیەندراوی هەپەگە دا هاتووە: ٢٥ی حوزەیران کاتژمێر ٠٧:٤٥ خولەکی ئێوارە لە گردی شەهید هۆزان لە دەوروبەری گەڤەری سەر بە جولەمێرگ، لەدژی یەکینەیەکی سوپای تورک لە دوو قۆڵەوە چالاکی ئەنجامدرا، لەو چالاکییەدا هەشت سەرباز کوژران و چواری دیکەش برینداربوون.\nلە ڕاگەیەندراوەکەدا ئەوەش هاتووە: لە هەنگاوی شۆڕشگێڕانەی شەهید دلال ئامەد و شەهیدانی بەستاشدا، دوێنێ هەلیکۆپتەرێک کراوەتە ئامانج کە لە سێرتەوە بەرەو شاۆچکەی شاخ-ی سەر بە وان بەڕێوەبووە، گورز لەو هەلکۆپتەرە دراوە.\nئاماژە بەوەشدراوە: ٢٥ی حوزەیران کاتژمێر ١١:٤٥ خولەکی نیوەڕۆ لە ناوچەی شێخ جومای سەربە بەدلیس چالاکییەک لەلایەن گەریلاکانی یەژاستارەوە ئەنجامدراوە، لەو چالاکییەشدا سەربازێک کوژرا و دووانی دیکە برینداربوون.\nلەکۆتایی ڕاگەیەندراوی هەپەگەدا هاتووە: دوێنێ کاتژمێر ٠١:٣٠ خولەکی نیوەڕۆ فرۆکە جەنگییەکانی سوپای تورک ناوچەی شەهید خەیریی سەربە هەرێمەکانی پاراستنی مەدیایان بۆردوومان کرد.\nتەنها سێ هاوپەیمانیی بۆ هەڵبژاردنی هەرێم پێکهات\nتەقینەوەی سێیەم لە عەفرین ڕوویدا


كەركوك/ 2ی حوزەیرانی 2020/ سەردانی مستەفا كازمی، سەرۆك وەزیرانی عیراق بۆ كەركوك و چاودێریكردنی بەڕێوەچونی ئۆپەراسیۆنێكی سەربازیی\nچوار فەوجی تایبەت بە سەرۆكایەتی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق رەوانەی خۆرئاوا و باكوری خۆرئاوای كەركوك كران و جێگیربون بە ناوی هێزی "پاراستنی یاسا".\nئەو فەوجانە چوارشەممە 5ی ئایار گەیشتنە كەركوك و لە سنوری ناحیەی سەرگەڕان و پردێ جێگیربون، ئەوەش دوابه‌دوای ز‌نجیره‌یه‌ك هێرشی چه‌كدارانی داعش دێت بۆ سه‌ر هێزه عیراقییه‌كان، پێشمه‌رگه و كێڵگە نەوتییەكان.\nسەرچاوەیەك كە لێپرسراوێتی هەیە لە فەرماندەیی پۆلیسی كەركوك، بە (كەركوك ناو)ی وت "چوار فەوج بە تەواوی چەك و پێداویستی سەربازییەوە گەیشتونەتە كەركوك، فەوجەكان سەر بە سەرۆكایەتی ئەنجومەنی وەزیرانن و دوو فەوجیان لە سنوری ناحیەی سەرگەڕان و دوانەكەی تر لە ناحیەی پردێ جێگیربون".\n"ئەو چوار فەوجە بە فەوجەكانی پاراستنی یاسا ناسراون، هەر لە بەغداوە ئەرك و شوێنی نیشتەجێبونیان بۆ دیاریكراوە"، سەرچاوەكە وای وت.\nبە فەوجەكانی پاراستنی یاسا ناسراون، هەر لە بەغداوە ئەرك و شوێنی نیشتەجێبونیان بۆ دیاریكراوە\nبەختیار والی (39ساڵ)، جوتیارە لە قەزای دوبز لە خۆرئاوای كەركوك، دەڵێت "ناوچەكە هێزی پێویستی لێیە، بەڵام ناتوانن ژیانی خۆیان و خەڵك بەپێی پێویست بپارێزن... پەلامارەكانی چەكدارانی داعشیش بە جۆرێكە كە ناتوانین پێشبینی بۆ بكەیت، هەر رۆژەو لە دۆڵ و شیوێكدان، بەڕاستی ئێمە دەترسین لە ژیانی خۆمان".\nئەو داوایكرد پەیوەندی نێوان هێزەكان باشتر بێت بۆ ئەوەی رێگریی لە جموجۆڵی داعش بكەن، "دەڵێن هێزێكی تازە لە بەغداوە هاتووە، هیوادارین بتوانێت ژیانمان بپارێزێت".\nرەوانەكردنی ئەو هێزە تازەیە بۆ كەركوك، هاوكاتە لە جموجۆڵی بەردەوامی چەكدارانی داعش بۆ سەر هێزەكانی سەر بە حكومەتی عیراق و هەرێم لە خۆرئاوای كەركوك و كێڵگە نەوتییەكان.\nتەنیا لەم مانگەدا لە سێ هێرشی جیاوازدا لە خۆرئاوا و باكوری خۆرئاوای كەركوك، سێ پێشمەرگە، سەربازێك و پۆلیسێكی پاراستنی كێڵگە نەوتییەكان كوژران و دوو بیرە نەوتیش تەقێنراونەتەوە. لەگەڵ برینداربونی سێ پێشمەرگە و سێ سەربازی سوپای عیراق.\nسەرچاوەكە وتی "ئامانج لە ھاتنی ھێزی پاراستنی یاسا، بۆ رێگریكردنە لە زیادبونی جموجۆڵەكانی داعش و پاراستنی كێڵگە نەوتییەكان"، زیاتر وتی "لەو ناوچەیە بۆشایی ئەمنی هەیە و سەرۆك وەزیران نایەوێت ئەو جموجۆڵانەی داعش لەو ناوچەیە بەردەوامی هەبیت".\nوه‌زاره‌تی پێشمه‌رگەی حكومەتی هەرێمی كوردستان، لە یەكی ئایار و دوای بە ئامانجگرتنی سەنگەرێكی پێشمەرگە، لە راگەیەنراوێكیدا جەختیكردەوە "چەندین جار هۆشداریمان دابوو، لەبارەی مەترسییەکانی تیرۆریستان لەو ناوچانەی کە بۆشایی ئەمنیان تێدایە. بەداخەوە، هۆکاری ئەو هەلقۆستنەوەی تیرۆریستان، بوونی ئەو بۆشاییە ئەمنی یە، کە لەنێوان هێزی پێشمەرگە و سوپای عێراقدا هەیە، بۆ ئەمەش جەختدەکەینەوە کە ئەو ناوچانە پێویستیان بەهێزی هاوبەش و هەماهەنگی هه‌یه".\nهه‌ردوو وه‌زاره‌تی به‌رگری عیراق و پێشمه‌رگه‌ی هه‌رێم لە گفتوگۆی بەردەوامدان له‌سه‌ر پێكهێنانی شه‌ش ژور و ناوه‌ندی ئۆپه‌راسیۆنی هاوبه‌ش بۆ رێگریكردن لە بەهێزبونی داعش، بەڵام دوای چەندین مانگ نەگەیشتونەتە رێككەوتن.\nبەپێی گفتوگۆكان، ئەو ژورە هاوبەشانە، دوانیان له به‌غدا و هه‌ولێر دەبن، ئه‌وانیتر له كه‌ركوك، مه‌خمور، دیاله و موسڵ.\nشۆڕش ئیسماعیل، وه‌زیری پێشمه‌رگه 25ی نیسانی 2021 له‌كاتی به‌سه‌ركردنه‌وه‌ی هێزه‌كانیان له سنوری گه‌رمیان وتی "داوا لە سەرۆک وەزیرانی عیراق دەکەم راستەوخۆ تەدخول بکات تا هەردوو وەزارەتی بەرگری و وەزارەتی پێشمه‌رگه بگه‌نه رێككه‌وتن".\nدۆخی ئەمنی پارێزگای كەركوك لەمكاتەدا بە قۆناغێكی ئاساییدا تێپەڕنابێت و كۆتایی مانگی رابردوش هێزە ئەمنییەكان ئاشكرایانكرد كە چەكدارانی رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی لە عیراق و شام ناسراو بە (داعش) پیلانیان هەبووە لەڕێی پێنج خۆكوژەوە هێرش و تەقینەوە دژی چەند دامودەزگایەكی شارەكە ئەنجامبدەن لە مانگی رەمەزاندا.\nیەكێك لەو "خۆكوژانە" 29ی نیسان بەر لە جێبەجێكردنی پیلانەكەی لەبەردەم بارەگای ئاسایشی نیشتیمانیی كەركوك كوژرا و یەكێكی تریشیان دەستگیركرا، ئەوەش بەپێی وتەی فەرماندەیەك لە ئاسایشی نیشتیمانیی كەركوك.\nلە سنوری قەزای داقوق لە باشوری كەركوكیش، هێزێكی حەشدی شەعبی جێگیركران، ئەو هێزە پێشتر لە ناو فڕۆكەخانەی كەركوك لە ئەركدابون.\n"ئێمە بۆ هەر ئەگەرێكی نەخوازراو شەوان لە دەوروبەری قەزاكە دەبین و هاوكاری هێزەكانی تر دەكەین"، سەرچاوەیەك لەو هێزە وایوت.\nمستەفا كازمی، سەرۆك وەزیران، لە حوزەیرانی 2020 و دوای كەمتر لە مانگێك لە دەستبەكاربونی وەك سەرۆك، گەیشتە قەزای داقوق بۆ سەرپەرشتیكردنی ئۆپەراسیۆنێك بە بەشداری تەواوی هێزە ئەمنییەكانی ناوچەكە.\nئەوكات نوسینگەی كازمی، لە راگەیەنراوێكدا لەبارەی ئۆپەراسیۆنەكەوە وتی "ئامانج لێی وشككردنی سەرچاوەی تیرۆر بووە لە ناوچەكە، سەرۆك وەزیران داوای لە هەموو هێزە ئەمنییەكان كردووە موڵك و ماڵ و ژیانی هەموو هاوڵاتیانی ناوچەكە بپارێزن".\nلەمكاتەدا، هێزه‌كانی سوپا، پۆلیسی فیدراڵی، حه‌شدی شه‌عبی، لیوای 61ی تایبه‌ت و پۆلیسی ناوخۆیی له چوارچێوه‌ی ژوری ئۆپه‌راسیۆنه هاوبه‌شه‌كانی كه‌ركوكدا دۆسیه‌ی ئه‌منیی پارێزگاكه‌یان له‌ژێر ده‌ستدایه.


ڕێبه‌رانی کراس سووره‌کانی تایلاند له هه‌ڵمه‌تێـک بۆ گرتنیان ده‌ربازیان ده‌بێت\nکاربه‌ده‌سـتانی تایلاند ده‌ڵێن ئه‌وان لێـکۆڵینه‌وه ده‌که‌ن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی چۆن سێ ڕێبه‌ری خۆپـیشـانده‌رانی دژ به حکومه‌ت توانیویانه له ئوتێلێـک هه‌ڵبێن که به هێزه‌کانی ئاسایش چوارده‌وره درابوو.\nڕۆژی هه‌ینی یه‌ک له‌و سێ ڕێبه‌ره‌ی کراس سـوورانه له نهۆمی سێهه‌می ئه‌و ئوتێله‌وه به گوریس هاتۆته خوارێ و لایه‌نگرانی به په‌له له ناوچه‌که ده‌ربازیان کردووه به‌ر له‌وه‌ی هێزه‌کانی پـۆلیس بگه‌نه سه‌ری.\nپاشـان گه‌ڕایه‌وه بۆ ناوچه‌که و له‌سه‌ر پاسێـکی بچووکدا بۆ خه‌ڵـکه‌که قسه‌ی کرد و په‌یمانی پـێ‌دان سه‌رۆک وه‌زیر ئه‌بهیسیت ڤیججاجیڤا له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات لابدرێت.\nهه‌روه‌ها دوو ڕێبه‌ره‌که‌ی تریش ئه‌وانیش هه‌ڵهاتن، هاوکاتی ئه‌وه‌ی خۆپـیشـانده‌ران بۆ ماوه‌یه‌کی کورت دوو پـۆلیسـیان ده‌سـتبه‌سه‌رکرد.\nبڕیاربوو سه‌رۆک وه‌زیر ئه‌بهیسیت به‌یانـنامه‌یه‌ک له ڕێی ته‌له‌فیزیۆنه‌وه ڕابگه‌یه‌نێت، به‌ڵام دوایخست پاش ئه‌وه‌ی هه‌وڵی ده‌سـتگیرکردنی ئه‌و ڕێبه‌رانه پـوچه‌ڵ‌کرایه‌وه.\nچێی ئاماژه پـێـکردنه زۆربه‌ی خۆپـیشـانده‌ران لایه‌نگری تاکسین شیناواترای سه‌رۆک وه‌زیری پـێشـوون، ئه‌وه‌ی له سـاڵی 2006  له ده‌سه‌ڵات لادرا. خۆپـیشـانده‌ران ده‌ڵێن ئه‌بهیسیت ڤیججاجیڤا به شـێوه‌یه‌کی نایاسایی ده‌سه‌ڵاتی گرتۆته ده‌ست و ده‌بێت ده‌ست له کار بکێشێـته‌وه.


جێگرێ کاروبارێن جڤاکی یێ پارێزگەها کرماشان ڕاگەهاند، وان زڕدایکەک دەستەسەرکریە ب تۆهمەتا کوشتنا زارۆکێ پێنج سالیێ هەڤژینێ خۆ.\nمحەمەد رەزا ئامویی دیارکر، ئەو هاتنە ئاگەهدارکرن کو زارۆکەک بناڤێ ژیار یێ تەمەن پێنج سالی ل گوندەکێ سەر ب باژاڕێ جوانڕۆ هاتیە کوشتن، پشتی وەرگرتنا ئاخافتنێن کەسوکارێن زارۆکی گومانا وان لسەر ئاخافتنێن زڕدایکا وی دروست بوونە و ڤەکۆلینێن زێدەتر دگەل دا کرنە.\nدازانین ژی، تەمەنێ وێ ژنێ ٣١ سالن دەما نێزیکی سالەکێیە هەڤژینی دگەل بابێ ژیاری پێکئینایە، دانپێدان کریە کو هەبوونا وی زارۆکی ئاستەنگبوویە ل پێشیا حەژێکرنا هەڤژینێ وێ.\nپۆلیسان ئەو یەک ژی ڕاگەهاندیە، کو زڕدایکێ دانپێدان لسەر کوشتنێ ژی کریە و گوتیە زارۆک بریە باخچەیەکێ و دەستپێکێ دەستێ خۆ دانایە سەر دەڤێ وی هەتا بێهۆشکریە و دیڤدا دەمارا دەستێ وی بڕیە و وەسا مریە، پشتڕا بۆ ڤەشارتنا تاوانا خۆ تەڕمێ زارۆکی د بلنداهیەکێ دا هاڤێتیە.\nلگۆری میدیایێن ئیرانێ ژی، دایکا درستاهیا وی زارۆکی بەریا چەند سالان خۆ کوشتیە و دیڤدا بابێ وی هەڤژینی پێکئینایە و زارۆک ژی کو ل دەف باپیری بوو ئینایە دەف خۆ بۆ خودانکرنێ لێ ژ ئالیێ زڕدایکا وی ڤە بەریا چەند ڕۆژان هاتیە کوشتن.


ئاخوندەکانی کۆماری سێدارە درێژە بە تاوانەکانیان دەدەن.\nگەلی کوردی تێکۆشەر و خۆڕاگر و کۆڵنەدەر و شۆڕشگێڕ و قارەمانمان لە رۆژهەڵاتی کوردستاندا، لە پێناوی رزگـاری کوردستان و ئـازادی کورد و بەدستهـێنانی مافـە رەوا نەتەوەییەکانمان، بە گیانێکی خۆبەخشین و بە رۆحییەتێکی زۆر بەرزەوە، رووبەڕووی سیاسەتی رەگەزپەرستی و کۆنەپەرستی و ئاینی، رژێمی دیکتاتۆری و رەگەزپەرستی و ستەمکـاری کۆمـاری سـێدارەی ئیسلامی بوونـەتەوە، کە بە شـێوەیەکی زۆر دڕنـدانە و دڵڕەقـانە و نامەردانە مامەڵـەیان لەگەڵ کێشەی گـەلی کوردی ئازادیخـواز و ئاشتیخـواز کردوون و دەکەن. بە ئاگر و بە ئاسن و بە رەشەکوژی و ژینۆسایـدکردن و وێرانکردنی کوردستان و دەربەدەرکردن و راگواستنەوەی کورد لە زیـد و نیشتمانی هەزاران ساڵەی باب و بابیرانمـان، وەڵامی مافەکـان و داخوازییەکـانی کوردیـان داونەتـەوە و دەدەنەوە.\nهەوڵـدەدەن کە لە بۆتـەی نەتـەوەی تورک و فـارس و عـەرەب دا، نەتـەوەی کـوردمان بتوێننەوە. تا ئەمڕۆش دان بە بوونی زیاتر لە (٥٠) ملیۆن کوردا نانێن، کە گەورەترین و دێریترین و رەسەنترین نەتـەوەین لە رۆژهـەڵاتی ناوەڕاست دا، کوردستانی نیشتمانی شیرینیشمان، لانکەی سەرهەڵـدانی مرۆڤـی دێـرین و یەکەمین شارستانییە لە مێـژوودا.لەم قسەیەشماندا زیـادەڕۆیی و دەمارگـیری ناکـەین، بەڵکو بەڵـگـە مێـژووییەکـانمـان و شوێنەوارە دێرینەکـانمان، گـەواهی دەست بە سینگـەوەن و ئەم راستیـیانە دەسەلـمێنن. گەرچی نەیارانی کورد و داگیرکەرانی کوردستان، بە هەموو شێوەیەک هـەوڵیان داوە و هـەوڵدەدەن، راستیە مێژووییەکان چەواشە بکەن و مێژووی گەلی کوردمان بشێوێنن و گەلێک لە راستییە مێـژووییەکـانی کوردیانداونـەتە پـاڵی خۆیـان. بـەڵام کـورد وتـەنی: "ناتـوانن بە بێـژنگ بەر لە تیشکەکـانی رۆژ بگـرن".\nگەلی کوردمان لە رۆژهـەڵاتی کوردسـتان دا، لە ساڵی (١٩٧٩)دا، رۆڵـێکی گـرنگی لە روخانـدنی رژێمە دیکتاتۆرییەکەی (حەمـە رەزا شا)ی گـۆڕبەگـۆڕدا هەبوو. وامان زانی کە لە سایەی دەسەڵاتێکی نـوێی ئێرانـدا، ئـازادی و دیموکـراسی و ئاشـتی دێنـە ئـاراوە، کە بە چاوێکی یەکسانی و دادپـەروەری و بێ جـیاوازی نەتـەوەیی و ئـاینی و مەزهەبی وەک یەک لە هەموو نەتەوەکـان دەڕوانن، بە تایبەتیش گەلی کورمان کە مافخـوراو و نیشتمان داگیرکراوە، کە تا ئەمڕۆش پشکی شێرمان لە ستەم و لە چەوسانەوە و لە کوێـرەوەری و کۆمـەڵکـوژی و لە کارەسـات ولە غـەدری مێـژوویی بەرکـەوتـووە.\nبەڵام بەداخەوە، زیاتر لە (٤١) ساڵە رژێمی ئاخوندەکانی کۆماری سێدارەی ئیسلامی، لە جیاتی دانان بە مافـە رەواکـانی گەلی کوردمان، کەچی بە نامەردترین و بە دڕندەترین و بێویـژدانترین شـێوە، بە کوشندەترین چەکی مودێـرزمی کوشـندە، بە رۆکـێت و تـۆپی دوورهاوێژ و فـرۆکەی جەنگی و فـڕۆکەی بێ فـڕۆکەوان و تازەترین تانک و زرێپۆش، بێ دەست پاراستن لە منـداڵ و پیریش، دڵڕەقـانە و دڕنـدانە، کەوتوونەتە کۆمەڵکوژی و رەشەکوژی کورد لە رۆژهەڵات و لە باشووری کوردستان دا، بە هاوپیلانی و رێکەوتنی دووقـۆڵی بگرە سێ قۆڵـیش، لەگەڵ رژێمی خوێنڕێژی تورکیای زیندانستان، رەشەکوژی لە کورد دەکەن و دێهاتەکانی کوردستان وێـران دەکەن و بـاخ و دارستان و دەغـڵ و دان و پووش و پەڵاشی کوردستان دەسووتێنن.پەیڕەوی سیاسەتی پەرتەکە و زاڵبە لە دژی گەلی کوردمان دەکەن و دەیانەوێ کورد بە گژی کوردا بکەن، شەڕی براکوژی لە نێوان کورد هەڵبگیرسێنن.سیاسەتی زەوی سووتماک لە کوردستان دا جێبەجێ دەکەن.تورکیا و ئێـران نایشارنـەوە بـە ئاشکـرا گەلەکـۆمـەی سەربـازیو سـیاسی لـە کـورد دەکـەن.\nبە سـەدان ژن و منـداڵ و پیـر و پەکـەوتەی کوردیـان شـەهـید کـردوون.لە ئەمڕۆدا بە هـەزاران مێـردمنـداڵو لاوی کـوڕ و کچی بێـتاوانی کوردیـان خستوونـەتـە زینـدانیـیە سامناکەکانیانەوە، کە ورۆژانـە پیسترین ئەشکەنجـەی جەستـەیی و دەروونیـان دەدەن.\nرۆژ نییە لە کۆماری سـێدارە، دوو سێ کۆڵـبەری هـەژار و برسی کـورد بە دەستڕێـژی گوللـە نەکـوژن، رۆژ نیـیە، کە دووسێ لاو و مێردمنداڵی کوردی بێ تـاوان، بە تـاوانی هەڵبەستراوی بێ بنەما، بە شێوازێکی دڕندانە لە سـێدارە نـەدەن. کۆماری سـێدارە، لە بـواری لە سـێدارەدان دا، پێشڕیـزی جیهانیان گرتـووە، ریکـۆردی جیهـانییان شکانـد و خاوەنی نمرەی پێوانەیی باڵان، لە لەسێدارەدانی مێردمنداڵان و ژنان بە تایبەتی و لاوان بە گشتی. رژێمی کۆماری سـێدارە میدالـیای یەکەمی زێـڕینیان لە نامەردی و دڕندەیی و بێـڕەوشتی و بێویـژدانی و خوێنڕێـژی و تاوانـدا وەرگرتـوون.\nلای رژێمی کۆمـاری سـێدارە، کوردبـوون تـاوانە. ئەم ئایـدیە بۆگەنەشیان لە خومـەینی گۆڕبەگۆڕییانەوە دەقی گرتـووە، کە بێشەرمانە بڕیـاری جیهادی لە دژی کورد دەرکرد و کورد کوشتـنی رەوا کـرد. ئەم شەمشەمەکوێـرانەی تاریکـستان، خۆیـان بە وەکـیل وبە سێبەری خوا دەزانن. لەو ئەقڵییەتە پووچەدان کە کليلی بەهەشت و دۆزەخ لای ئەمانە.\nتا ئەمـڕۆش تورک و فـارسی نـازی و رەگەزپـەرست، خۆیـان بە تـاکـە نەتـەوەی بـاڵای جیهـان دەزانـن، بە چـاوێکی کەمـتر و سـووکترلە نەتەوەکـانی تـر دەڕوانـن.\nکۆماری سـێدارە دەیەوێ هـێڵی راست و چـەپ بەسەر نـزیکـەی (١٥) ملـێون کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان دا بهـێنێت. لە بۆتـەی بیرۆکەی بە ئیرانی بوونـدا. لە کاتێکـدا لە هەمـوو ئێرانـدا ژمارەی فـارس لە (٣٥٪) ی دانیشتوان تێناپەڕێت، واتە لە (٦٥٪)ی لە نەتەوەی کـورد و ئـەزەری و بلـوش و عـەرەبـن. کە چی ئەم نەتەوانەیان لە هەموو مافـە نەتـەوەییەکـانیان بێـبەش کـردوون و هـەوڵی تـوانـەوە و لەنـاوبـرنیان دەدەن.\nچەند جارێکی تر وتوومانە و نووسیومانە، ئێمەی نەتەوەی کورد، لە نەتەوەی تورک و عەرەب و فارس کەمتر نین و خۆمـان بە کەمتر نـازانین، ئێمەش وەکو ئەوان شایستەی ژیـان و هەموو مافـێکـین لەسەر خاکی کوردستانی خۆمانـدا. وتوومانە و دەیڵێینەوە، تا کورد بە مافـە رەواکانی خۆی نەگـات و دەوڵەتی سەربەخـۆی کوردستان دانەمەزرێنێت، نە تورک و نەفارس و نە عەرەبیش، ناتوانن بە ئارامی و ئاسوودەیی و بەبێ خەم پاڵی لـێبدەنەوە و بە خۆشی بژیـن. تـا رۆژێک زووتـر کورد ئـازاد بێت و بە مافـەکـانی خـۆی بگات و دەوڵـەتی کوردستان دابمەزرێنێت، زووتـر ئاشـتی و ئـارامی و سەقـامگـیری لە نیوان گەلانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بەرجەستە دەبـن، دەبـین بە چـوار دراوسێ بـاش و ئێـمە لە مـاڵی خۆمـان و ئێـوەش لە مـاڵی خۆتـان.\nلە ئەمـڕۆدا دۆزی گەلی کورد، بـووە بە کێشەیەکی سەرەکی و لە پێـشینەی رۆژهـەڵاتی ناوەڕاسـت و ناتـوانن کە کـورد نەخـوێننەوە و بە هـەنـدی نەزانـن. کـێشەی کوریـش، کێشەیەکی بەزەیی و سۆزداری و مرۆڤـایەتی و کاتی نییە، بەڵکو کێشەیـەکی سیاسی و نەتەوەییە، کێشەی گەلـێکی مافخـوراوو نیشتمان داگـیرکراو و ستەم لێکـراوە. ئەوەش مەحـاڵە کـە بتـوانن نکـووڵی لە بـوونی، زیـاتـر لـە (٥٠) ملیـۆن کـورد بکـەن.\nهەرگیز گـەلی کوردمان شەڕخواز نەبـووە و نیـیە. دەستدرێـژی بۆ داگـیرکـردنی خـاکی هـیچ گەلێک نەکردووە. بەڵکو هەردەم گێچەڵیان پێکردووین و شەڕیان پێفرۆشتووین. ناچاریان کردووین کە بەرگری لە مانەوەی خۆمـان و لە پاراستنی خـاکی کوردستانمانبکەین. ئەمەش مافـێکی رەوای هەر گەلـێکە، کە سازمـانی نەتـەوە یەکگـرتووەکـان و هەمـوو یاسا و رێکەوتنـنامە نێودەوڵەتیـیەکـاندانیـان پێـناون.\nدەوڵەتی ئێران و تورکیا، دوو دەوڵـەتن لە کـۆی (١٤٠) دەوڵـەت، کە واژۆیـان لەسەر چەندین رێکەوتن و بڕوانامەی نەتەوە یەکگرتووەکان ورێکخراوەکانی مافی مرۆڤ و منداڵان کردوون، بەڵـێنی ئەوەیان داون، کە پابەنـدی جێبەجـێکردنی بڕیـارەکان دەبـن. بۆ نمـوونە ئـێران و تورکـیا واژۆیـان لەسەر ئەم رێکەوتنـانە کـردوون:\nرێکەوتنی ساڵی (١٩٧٥) و رێکەوتنی ساڵی (١٩٩٤) کە دەربـارەی پابەندبـوونن، بە جێبەجێکـردنی مافـە مـەدەنی و سیاسییەکـانی مـرۆڤ و مافەکـانی منـداڵان. بەڵام تورکیا و ئێران کە دوودەوڵەتی داگیرکەری کوردستانن،تا سەر ئێسقـان دڕنـدە و رەگەزپەرستن. نەک هەر هیچ خاڵێکی رێکەوتنە نێودەوڵەتییەکانیان جێبەجێ نەکردوون بەڵکو بە پێچەوانەوە، بە ئاشکرا و بێ شەرمکردن، پێشـێلی هەموو رێکەوتننامەکانیان کردوون و هەموو سنوورێکی یاسایی و مرۆڤایەتی و ویـژدانی و رەوشتـییان و باشییان بەزاندوون. پێشێلی مافەکانی مرۆڤ و منداڵان و ژنیان کردوون. گوێش بە هـیچ لۆمە و نارەزایی و شەرمەزاریکردنێک نـادەن. بە رۆژی روونـاک بێ شەرمکردن درێـژە بە تـاوانە قـێزەوەنەکـانیان و بـە رەشەکـوژی کـورد و بـە کاولکـردنی کوردسـتان دەدەن.\nپێویستە سەرۆک کۆماری تورکیای زیندانستان و سەرۆک کۆماری، کۆماری سـێـدارەی ئیسلامی لەسەر ئەم تاوانانەیان، کە تـاوانی جەنگ و تـاوانی دژ بە مرۆڤـایەتین، بـدرێنە دادگـای نیودەوڵـەتی و دادگـایی بکـرێن و سـزای یاسـایی بـدرێـن.\nنە تورکیا و نە ئێران گـوێ بە راپـۆرتە راگەیاندراوەکـانی هـیومان رایتـش ۆوچ، و بەو بەیاننامانەش نادەن کە رێکخراوەکانی مافەکانی مرۆڤ و منداڵان و ژنان دەریان دەکەن و تێیاندا لۆمە و پرۆتیستۆی سیاسەت و تاوانە قـێزەوەنەکانی رژێمە رەگەزپەرستەکانی تورکیا و ئێران دەکـەن دەرهـەق بە گـەلی بێـتاوانی کوردمان. پێـویستە فـشارێکی زیاتر بخەنە سەر ئەم دوو دەوڵەتە دیکتاتۆری و خوێنڕێژە، بۆ ئەوەی دەست لە کورد کوشت هەڵبگرن و تاوانەکانیان رابگرن. لە ئێستادا، تورکیا و ئێران لاوازی هەڵوێستی نەتەوە یەکگـرتووەکـان و کۆمەڵگـای نێودەوڵـەتی و رێکخراوەکـانی مافەکانی مرۆڤ و منداڵان و ژنـان، بـاردۆخی شەڕ و ئاڵـۆزی نێودەوڵـەتی و ململانێی نێـوان ئەمریکا و روسـیا و سەرقـاڵبوونی دەوڵەتـان بە پەتـای کورۆنایان قـۆستوونەتـەوە، بـۆ زیـاتر درێـژەدان بە رەشەکـوژی کورد ئەنجامـدانی تاوانی قـێزەوەنتر.پێویستە هەنگـاوی کرداری بنـرێت و سزای یاسای بخرێتە سەر رژێـمەکـانی تورکـیا و ئێـران بـۆ راگـرتن و دەستهەڵگرتن لە تاوانەکانیان دژ بە گەلی کوردمان لە هەموو کوردستان دا. ئەگینا نەتـەوە یەگرتـووەکان و کۆمەڵگـای نێودەوڵـەتی بەرپـرسن لـەم تـاوانـەی لە دژی کـورد ئەنجـام دەدرێـن.\nلە کۆتاییدا، ئەوە بە رژێـمی تورکیا و ئێران دەڵـێین، کە ئێمەی کورد گەلـێکی خۆڕاگر و کۆڵنەدەرین و قاڵەوەبووی خەبات و تێکۆشانین، لە گیانبەخشین سـڵ ناکەینەوە، مەحاڵە کە ئێوەی داگیرکەران، بتـوانن بە زەبروزەنگ و بە کوشتن و زیندانیکردن و بە لێدان و ئەشکەنجـەدان و لەسێـدارەدان، چاوشکـێنمان بکەن و چۆکـمان پێ دادەن. یا ناچـارمان بکەن، کە دەسـت لە هـیوا و لە مافـە رەواکـانمان و لە بەرگـریکـردن لە خـاکی پیـرۆزی کوردستانی نیشـتمانی شیرینمان هەڵبگرین. ئێمەی کورد گەلێکین کە بـڕوا و متمانەمان بەخۆمان هەیە و هەردەمیـش گەشبیـنین، کە زووبێـت یا درەنـگ، ناچارتان دەکەین کە ملکـەچی داواکـانمان و مافـە رەواکـانمـان ببـن.\n١٥\_١٠\_٢٠٢٠ - نەرویـج


چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەلیف شەفەق – سه‌رده‌م\nچاوپێکەوتن لەگەڵ ئەلیف شەفەق\nقسەکردن لەسەر رۆمانی (١٠ خولەک و ٣٨ چرکە لەم دنیا نامۆیەدا)\nوەرگێڕانی لە هۆڵەندییەوە: سەڵاح حەسەن پاڵەوان\nهەموان وا بیردەکەنەوە ئەم سەردەمی کۆرۆنایە بۆ نووسەر ساتێکی ئاسانە- چوون ئەوان هەمیشە تەنیان. بەڵام لەراستیدا هەرگیز وانییە. لە ساتێکدا دەپرسیت ئایا من خەریکی چیم چ جیاوازییەکە ئەم چیرۆکە بنووسم یان نەینووسم. ” پێش یانزە ساڵ ئەلیف شەفەق (لەدایکبووی ١٩٧١) نووسەری حەڤدە کتێب، بۆ پەنجا زمان وەرگێڕدراون، لە ئیستانبوولەوە دەیگوێزێتەوە بۆ لەندەن. ئەم شارە بووەتە ماڵی خۆی. بیری ئەستەنبووڵ دەکات. نایەوێ بگەڕێتەوە ئیستانبووڵ بەهۆی سیاسەتی سەرکوتکاری لە تورکیا و لەوێدا رۆژنامەنووس و نووسەران دەمکوت دەکرێن. دواین رۆمانی (١٠ خولەک و ٣٨ چرکە لەم جیهانە نامۆیەدا) ساڵی رابردوو بۆ خەڵاتی پۆکەر هەڵبژێردرا، ئەم رۆمانە تەرخان کراوە بۆ ئەو شارەی بەجێهێشت و بۆ ئەو ژنانەی کە لەوێدا دەژین. کارەکتەری سەرەکی ئەم رۆمانە لە یەکەمین لاپەڕەدا، لە نێو حاویەکی پۆڵاین زبڵوخاشاکدا راکشاوە ، کوژراوە، هێشتا جووتە پێڵاوە پەمەییە پاژنەبەرزەکانی هەر لەپێیدایە، هێشتا مێشکی کاردەکات، لە ماوەی تۆزێ زیاتر لە ١٠ خولەک لە ناخییەوە ئەو بۆن و رەنگ و تامانە بە مێشکیدا دێتەوە، کە پەیوەندییەکی بنبڕیان هەیە بە سەردەمی هەرزەکارییەوە: چۆن دایکی ناچار کراوە دەستی لێ هەڵگرێ، ئەو رۆژەی باوکی چیتر رێگای نەدا بۆ قوتابخانە بگەڕێتەوە، مامی چۆن یەکەمین جار دەستدرێژی کردە سەر، ئەو رۆژەی بیرکەوتەوە کە ماڵی باوکی بەجێهێشت و هەڵهات، بەبێ ئەوەی یەک قڕانی پێ بێت بۆ ئیستانبووڵ رادەکات. ئەوەی بیردەکەوێتەوە چۆن لەگەڵ هاوڕێکانی یەکتریان بینیوە: منداڵێکی تاقانەی ژنێکی خاوەن دەرمانخانە، کەسێکی نێرەمووک، گۆرانیبێژێکی خەڵکی دووئاوان، سۆماڵییەکی فاڵگرەوە. ئەم رۆمانە رۆمانێکی رەنگاوڕەنگی سەرنجڕاکێشە، باس لە ژیانی ئەو ژنانە دەکات لە پەراوێزدا دەژین. پڕە لە ئازار و هاوڕێیەتی وخۆشی ژیان و وزە. لەو رۆمانەدا هێڵی خورافە و عەقڵ یەکتری دەبڕن.\nپرسیار: کتێبەکەت غەزەلێکی شیعرییە بۆ ئیستانبووڵ، ئەو شارەی کە تۆ دەڵێی هەمیشە شاری ژنان بووە، کەچی ئەوانەی بڕیار دەدەن چی بکرێت، پیاوانن؟.\nئەلیف: شەقامەکان هی پیاوانە، مەیدانەکان، فەزا کراوەکانی شار هەموو ئەمانە لەژێر کۆنترۆڵ پیاودان، بەتایبەت پاش خۆرئاوابوون. شارەکە شارێکی باوکسالاریی، سێکسی، ترس لە هاوتوخمبازیییە، هەروەک هەر شارێکی تری سەرتاپای ئەم وڵاتە، بەڵام جەوهەری شارەکە، رۆحی شارەکە ژنانەیە. شایەرە عوسمانییەکان لە بارەی ئیستانبووڵەوە نووسیویانە ئیستەنبووڵ خواژنە، لە شیعرەکانی دوایدا نووسیویانە ئەستەنبووڵ ژنێکە هاوسەری لەگەڵ چل مێردا هەڵوەشاندووەتەوە: ئەم شارە زۆری بینی، بەڵام بەهێزە. وەک فیمینیستێک پێم وایە کەمایەتییەکان دەبێ بتوانن لەم شارەدا بە ئازادی بسوڕێنەوە. ژنان دەبێ فەزای شارستانی قەرەبووبکەنەوە.\nپ: یەکێ لە کارەکتەرەکانت پێی وایە باشترین جیاوازی نێوان تورکیا و رۆژهەڵات دەتوانی ببینیت ئەگەر تەماشای گۆڕستانەکان بکەیت. لە ئەوروپا گۆڕستانەکان لە دەرەوەی شارن و زۆر جوان و پاکوخاوێنن ”هەروەک باخچەی شاهانە”. لە ئیستانبووڵ لە نێوان پارکی ئۆتۆمۆبێلەکان و گۆڕەپانەکانی دوو گۆڵین چاوت بە کێلە سپییەکانی گۆڕ دەکەوێ” هەروەک گەردانەی مرواری لێکترازاو”. ئیستانبووڵ هی مردووەکانە، زیندووەکان دانیشتوانی کاتین. ئیتر ئەوەیە قەدەرت” دیموکراسی، مافی مرۆڤ، ئازادی بیروڕا دەربڕین- چ سوودێکی هەیە ئەگەر ئێمە هەر هەموو دەمرین” یەکێ لە کارەکتەرەکان دەڵێت.\nوەڵام: چۆن مامەڵە لەگەڵ مردندا دەکرێت، لەمەدا کولتوور زۆری هەیە بیڵێت. لە ئیستەنبووڵ بێسەروبەرەیی باڵادەستە، گۆڕەکان بە ناوشاردا بڵاوبوونەتەوە. گۆڕی کەسێکی پیرۆز دەکرێ هەروا لە ژێر زنجیری بلدۆزەرێکدا پان بێتەوە و ونبێت، چون ئەو شوێنە مۆڵێکی لێ دروست دەکرێت. لە جیهانی رۆژئاوا، گۆڕەکان شوێنێکی بۆ دیاریکراوە، لە ژیانی ئاسایی جیاکراوەتەوە. بەردەوامی لەوێدا زیاتر هەیە. لە ئیستانبووڵ تۆ بەردەوام وەبیری مردن دەهێنرێیتەوە. لەلایەکی تریشەوە ئەمە کارێکی تەندروستە. لە هەندێ کولتوورەکاندا مرۆڤەکان ناتوانن خەمەکانیان دەرببڕن. وا چاوەڕوانیان لێ دەکرێت بە خێرایی بەردەوامی بە ژیانیان بدەن . لە دنیای رۆژئاوادا وەک راستە رێگایەک تەماشای کات دەکرێت، سبەینێ دەبێ پێشرەوی خۆی تۆمار کردبێت. لە رۆژهەڵات، لە هیندستان، پاکستان، مەکسیکیۆ زۆر جیاوازە. ئەو کەسایەتییەی تێبینی ئەمە دەکات کۆچبەرێکە، کەسێکە لەنێو نێوەندایە، ئەو چەندین کولتووری جیاوازی بینیوە، لە هیچ شوێنێک هەست ناکات لەماڵی خۆیەتی. ئەوەی ئەو دەیبینێت خاوەن ماڵ تێبینی ناکات.\nپ: لەگەڵ قەیرانی کرۆنادا لە رۆژئاواش مەرگ نزیکتر بووەتەوە. ئایا پێت وایە ئەمە لە دەروونماندا گۆڕان دروست دەکات؟\nئەلیف: بێگومان. لەسەرەتای ئەم سەدەیەدا گەشبینییەک لە جیهاندا هەبوو. خەڵکی بڕوایان وابوو دیموکراسی بردوویەتییەوە، هەرگیز جارێکی تر شەڕی ساردا ناگەڕێتەوە، تەکنەلۆژیا پێشکەوتنی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە. جیهان دەبێتە گوندێکی گەورەی جیهانی، بەبێ ناسیۆنالیزم، بەبێ تووندڕەوی ئاینی. ئێمە لە ئێستەدا لە زەمەنی رەشبینینداین، چوینەتە نێو دڵەڕاوکێی بوونەوە..بەڕاستی پێش کۆرۆنا باری دەروونمان گۆڕابوو. خەڵکی لە رۆژهەڵات درکیان بەوە کردبوو دیموکراسی لەرزیوترە لەوەی کە بیریان لێ دەکردەوە. ئێمەش فانیترین لەوەی کە بیرمان لێ دەکردەوە. پرسیارە گەورەکە ئەوەیە پەرچدانەوەمان بەرامبەر بەمە چۆن دەبێت؟ ئایا دابڕاوتردەبین، هۆزخوازتردەبین، یان دەکشێینەوە و لە نێو سنووری ناسنامەی خۆماندا دەمێنینەوە؟ یان وەک هاوڵاتییەکی جیهانی پێکەوە کاردەکەین تا دنیایەکی باشتر بونیاد بنێین.\nپ: ئەی تۆ بیر لە چی دەکەیتەوە؟\nئەلیف: ناکرێ هیچ نەکرێ، قەدەرخوازی هیچ ئەنجامێکی نییە. من وەک نووسەرێک بەرگری لەو چیرۆک و بەسەرهاتانە دەکەم کە باری کەسایەتی تێتیدا زۆر گرنگە، بەڵام بەتەواوی سەرقاڵبوون بە کەسایەتی کارێکی تەندروست نییە. دەبێ هاوسەنگی بدۆزینەوە. وەک کەسایەتی تۆ هەست دەکەیت پەیوەندیت بە جیهانەوە هەیە. دەبێ هاووڵاتییەک بین هەست بە بەرپرسیاری بکەین، ئێمە کەسانێکی کەم نیین. ئێمە وەک هاونیشتمانی جیهانی دەتوانین جیاوازی دروست بکەین.\nپ: لە کتێبەکەتدا لە لایەک هەندێ رەگەز دەبینین سەر بە جیهانی واقیعی و مۆدێرنن، لە لایەکی ترەوە، گەردوونێ هەیە لەوێدا خورافە، جادوو، سۆفیگەری رۆڵی تێدا دەبینن. ئەو دووانە پەرچدانەوەی ئەو جیهانەن کە تۆ تێیدا گەورە بوویت؟\nئەلیف: من لە لایەن دوو ژنەوە پەروەردە کرام، ئەمەش جارێکی تر بۆ ئەو کاتە شتێکی نائاسایی بوو. سەرەڕای ئەوەش ئەو دوو ئافرەتە بە تەواوی دوو کەسی جیاواز بوون. دایکم ژنێک بوو پلەیەکی باڵای خوێندنی هەبوو، سەربەخۆ، شارنشین، مۆدێرن، واقیعی. داپیرەم سیفەت و خیسڵەتێکی زۆر جیاوازتری هەبوو، کەسێکی ناعەقڵانی، زۆر بڕوای بە خورافات هەبوو، هۆشمەند بوو. داپیرەم فێری کردم کە چەندین شێواز هەیە بۆ ئەوەی فێربیت و مەعریفەت دەستکەوێ. مەعریفە شتێک نییە تەنیا لە رێگای ئەزموونی مەعریفییەوە دەستکەوێت. هەندێ کەس لە بواری کاری خۆیاندا زۆر ژیر و زرنگن، بەڵام ئەوەی کە نیانە زیرەکی سۆزو هەستیارییە. کولتوری زارەکی، خورافات، دابونەریت- ئەمانە شتگەلێکن بەستراون بە ژیانی رۆژانەمانەوە.\nپ: ئایا ئەو کولتوورەی لەسەر بنەمای سۆزوتاسە، زاکیرەی دەستەجەمی و رابردووی هاوبەش بونیادنراوە، لە جیهانێکدا ون نابێت کە پارە و سامانێکی زۆر بەڕێوەی دەبات؟\nئەلیف: ئەمە پارادۆکسێکی سەرنجڕاکێشە. لەلایەکەوە دەڵێن ئابووری ودارایی گرنگترتن شتە، لە لایەکی ترەوە، لە زەمەنێکدا دەژین سیاسییەکانمان دەکەونە ژێر هەست و سۆزەکانەوە . ئەو ترسەی ئەمڕۆ هەمانە، دیمەنی سیاسی ئەمڕۆمان پێکدێنێت. کەسێکی دیماگۆگی زۆر چاک دەزانێ چۆن هەست و سۆزە هەمەچەشنەکان بەکار بهێنێت. من زانستی سیاسەتم خوێندووە، دەبینم زۆرکەس گرنگی بە ژمارە دەکەن، گرنگی بە سەرژمێری، باسەکانی تایبەت بە چەندایەتی، ئەو شتانەی کە دەکرێ بپێورێن. من رێزم هەیە بۆ ئەوە. بەڵام ناتوانی لە واقیع بگەیت ئەگەر گرنگی نەدەیت بە پرسەکان کە پەیوەندییان بە ژمارە و پێوانەوە نییە، گرنگی نەدەیت بە ئەفسانە وخورافاتەکان و سۆزوهەستەکان. لە پۆڵەندا زۆرجار کۆچ و کۆچبەری بابەتی هەڵبژاردنە. بەڵام لە رووی نەتەوەوە ئەگەر تەماشای بکەیت وڵاتێکی یەکجۆرە،. بەبێ تێگەیشتنی هەستەکان ناتوانین لە جیهان بگەین. ئەگەر هاوسۆز نەبیت- لە سیاسەت،لە بواری کاروباری بازرگانی، لە هەرکوێیەک بێت- ناتوانی بڕیارێکی باش بدەیت، کەمبوودی لەو بوارەدا یەکێکە لە گەورەترین گرفتەکانی ئەمڕۆ.\nپ: یەکێ لە ساتە مێژووییەکان کە لە رۆمانەکەتدا شوێنی دیارە ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩٧٣، کاتێ پردی بۆسپۆرس کرایەوە، بەشی ئاسیای شاری ئیستانبووڵی بەبەشی ئەوروپا بەستەوە. پردەکە دەنگدانەوەی زەمەنێکی نوێیە، تۆ نووسیوتە ” ئێستە تورکیا بە فەرمی لە ناو ئەوروپادایە” باقی ئەوروپا رازین بەمە یان رازی نین ؟\nئەلیف: من هەست بە خەم دەکەم کاتێ دەبینم تورکیا بەرەو ناوەوە دەگەڕێتەوە. پارتی دادپەروەری و گەشەپێدان (ئاکاپا) پارتەکەی تەیب ئەردۆگان تا ئەمڕۆ هەژدە ساڵە حوکم دەکات، نەوەیەک هەیە بەتەواوی هیچ حکومەتێکی تری نەناسیوە. کاتێ ئەم پارتە دەسەڵاتی گرتە دەست، هەوڵێکی بێوچانی دەدا تا ببێتە ئەندام لە یەکێتی ئەوروپا، ئێستە شتێکە مەزەندە ناکرێت. ئەوکاتە ئەوان دەیانوت چاکسسازی لە ئابووریدا دەکەن، پێداچوونەوە بە دەستوور دەکەن، ئازادی رادەڕبرین زۆرتر دەبێت. ئاشتی لەگەڵ کوردان بەرقەرار دەکەن، دان بە ئازاری ئەرمەنییەکاندا دەنێن. ئەمە ئەو کاتە.. بەڵام ساڵ لە دوای ساڵ پارتی ئاکاپا زیاتر بووەتە پارتێکی نەتەوەپەرست، بووەتە رژێمێکی دەسەڵاتخواز. ئێستە لە تورکیادا هەڵبژاردن زۆر دەکرێت، بەڵام وڵاتێکی دیموکراسی نییە. تورکیا ئێستە وڵاتێکە زیاتر لە هەموو وڵاتانی جیهان ژمارەی رۆژنامەنووسان و نووسەران تێیدا زیندانین، لە سەردەمی کۆرۆنادا هەستان بە ئازادکردنی هەموو ئەو زیندانیانەی لەسەر تاوانی تووندوتیژی خانەوادەییی بەندکرابوون، کەچی هیچ رۆژنامەنووسێکیان ئازاد نەکرد. ئەمە کارێکە نامرۆڤانە و قابیلی قبووڵ نییە. هیچ جۆرێک لە مەعریفەی سەربەخۆ، ژنانی سەربەخۆ نییە، …..کەمایەتییەکانی تریش مافێکیان نییە. وەچەکانی من لەسەر ئەو فەرەزییە گەورەبوون کە ئەوان ئەوروپین. ئێمە بلزاکمان دەخوێندەوە. واماندەزانی لە رووی کولتوورییەوە سەر بە ئەوروپاین، بەداخەوە ئەمە گۆڕا، ئەمەش بەراستی دڵتەنگم دەکات. نامەوێ ئەوروپا وڵاتی دایک پشتمان تێکات. بۆ من ئەوروپا واتە بەهاکان، ئازادییەکانی بیروڕا، هەمەچەشنی، دیموکراسی زۆرایەتی. ئەمە ئەو ئەوروپایەیە من پەیوەندیم لەگەڵدا هەیە.\nپ: لە نێو رۆمانەکەتدا زۆرجار وتەکانت هی ئەو کارەکتەرانەن کە سەر بە کەمایەتییەکانن، لەم کتێبەدا ژنان، کۆچەران، نێرەمووکان، کەناسەکان، سۆزانییەکان، ئەو کەسانەن لە پەراوێزخراەکانن، جا چ لە ژیاندا بن یان پاش مەرگیان. تەرمی لەیلا لە گۆڕستانێکدا دەگیرسێتەوە گۆڕستانی لەبیرچووانە، ئەو لاشانەی جێگەی گرنگیدان نین.\nئەلیف: ئەو گوڕستانە بوونی هەیە، چیرۆکەکان، ئەو چیرۆکەشی لەبارەی ئەو شوێنە دەیگێڕمەوە چیرۆکی راستەقینەن، لەوێدا گۆڕی ئەو کەسانە دەبینی کە لەشی خۆیان فڕۆشتووە،، پەناهەندەن، منداڵی بەجێماون، ئەو کەسانەن بە نەخۆشی ئایدز مردوون. ئەوانە ناویان نییە، تەنیا ژمارەیەکیان هەیە. لە کتێبەکەمدا کەسوکاری لەیلا (خێزانی لەیلا لە خوێن و گۆشت) ئەوە رەتدەکەنەوە لەیلا ناشتنێک بنێژن رێز و سادە بێت، ئەوان حاشایان لێ کردووە. بۆیە ”خانەوادەی ئاو” بەم رێوڕەسمە هەڵدەستن، ئەو خانەوادەی ئەو خۆی رێکیخستبوو، دەستەخوشکەکانی.\nپ: ئێوە رێک رێگا بە گرووپێک دەدەن قسان بکەن، ئەو گرووپانە لە لایەن پۆپۆلیست و نەتەوەپەرستە سیاسییەکانی تورکیاوە ئەفەرەزۆ کراون و پەراوێزخراون؟\nئەلیف: لە رۆمانەکەدا چیرۆکی ئەو کەسانە دەگێڕمەوە کە لەلایەن مێژووەوە لەبیرکراون، کەمایەتییەکان لەپەراوێزدان، دەمەوێ کەنارەکان ببەمە نێو سەنتەرەوە، ئەوانەی نەبینراون ئاشکرایان بکەم، لە وڵاتێک دیموکراسی تێدا نەبێ رێزی کەمایەتییەکان ناگیرێت، لەبەر هەرچ هۆیەکیش بێت ئەگەر جیاواز بیت، چ رەنگی پێست یان جۆرە لاری و لادانی توخمیت تێدا بێت کە جیاواز بیت لە زۆرایەتی، ئەوە ژیانت زۆر سەختە. چوون تەنیا لەوێدا یەک رێگا راستە و یەک کولتوور هەیە. ئەمە ریاودووڕووییە. ئەدەب جوانترین شێوازە بۆ ئەوەی ئەو شتانە پیشان بدات. بەڵام من تەنیا بە چیرۆک بەدوای ئەو شتانەدا ناڕۆم، لەو شوێنانەش دەگەڕێم کە شتەکان لە بێدەنگیدان، ئەو شتانەی باسناکرێت؟ دواین فەزای دیموکراسی ئێمە رۆمانە.\nNRC – C14 het interview\n2020-07-23 /by Zamwa Mhamad\nhttps://sardem.org/wp-content/uploads/2020/07/sardem-babat-2.png 500 800 Zamwa Mhamad https://sardem.org/wp-content/uploads/2021/03/Sardem.org-Logo1.png Zamwa Mhamad2020-07-23 19:39:192020-07-23 19:39:19چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەلیف شەفەق


شكووكییەت و حوسێنییە\nFRI, 10 MAR 2017 22:46 | KDP.info\nلە مانگی پێنجی 2015ـدا، سەرۆكی هەرێم لەگەڵ شاندێكی باڵای كوردستان سەردانی واشینگتۆنی كرد و لەگەڵ سەرۆك ئۆبامادا كۆ بووەوە. قوباد تاڵەبانی و مستەفای سەیدقادر و دەرباز كۆسرەت ڕەسووڵیش لەگەڵ شاندەكە بوون. ئەم سێ كەسە یەكێتی و گۆڕان بوون و شاهیدی ئەوە بوون، كه چۆن بارزانی بابەتی سەربەخۆیی خستە بەردەم سەرۆكی ئەمەریكا. وەڵامی ئۆباما ڕێزگرتن و پێزانین بوو بۆ خەباتی گەلی كوردستان و جەختی لەوە كردەوە كە ڕێگە بە خۆی نادات لە دژی داوا و مافی گەلی كوردستان بوەستێتەوە. لە 18ـی 5ـی هەمان ساڵ دوای گەڕانەوەیان، بارزانی ئەنجامی سەردانەكەی بۆ سەركردە و ئەسحابی قەرار و سەرۆكی پێشووی پارلەمان و بە ئامادەبوونی سێ شاهیدەكە شیی كردەوە. كۆبوونەوەكە مێژوویی و دڵخۆشكەر بوو، پەیامی سەربەخۆیی بە گوێی لایەنەكان گەییشت. دوای سیوپێنج ڕۆژ و لە ڕووداوەكانی 23ـی حوزەیرانی پارلەماندا دەركەوت، كە حزبەكان ئاوازێكی زۆر جیاواز لە پەیامی سەربەخۆیی دەخوێنن.\nلە هەموو بۆنە و گوتار و دیداری دیپلۆماسیدا زۆر بە ڕاشكاوی لەم چەند ساڵەدا بارزانی پێداگیریی لە سەربەخۆیی كردووە و ئەم تابۆیەی دەمێكە تێكشكاندووە. شكانی داعش لەسەر دەستی پێشمەرگە هێندەی دی ئیرادەی سەربەخۆیی بەهێزتر كرد.\nدوای نزیكەی دوو ساڵ حزبەكان هەموو هەوڵەكانیان لەوەدا چڕ كردەوە، كۆسپ بۆ پڕۆسەی سەربەخۆیی بنێنەوە. لە پارلەمان و شەقام و میدیا و بەغدا و لەڕێی پەكەكە و ناوەندە هەواڵگرییەكانی ناوچەكە، بە ئاراستەی لەباربردنی سەربەخۆیی هەنگاویان نا. چەند هۆكاری سەرەكی لە پشتەوەی ئەم ڕەفتارە عەجیبەی حزبەكان بوو. پڕۆژەكە هیی بارزانییە، سەركەوتنی سەربەخۆیی سەركەوتنی تاهەتایی بارزانییە. بەشێكیشیان لە ڕووی فكری و سیاسییەوە گرفتیان لەگەڵ مەفهوومی دەوڵەتدا هەبوو. ژمارەیەكیان خاوەن بڕیاری سەربەخۆی سیاسی نەبوون. ژمارەیەكیشیان بەرژەوەندییان لە مانەوەی كورد لەگەڵ عێراقی نەگبەتدایە.\nئێستا داعش لە كۆتایی نزیكە و كات لە بەرژەوەندیی بەرەی سەربەخۆییخوازدا نییە. هیچ ئومێدێكیش نییە حزبەكان دیتی ستراتیژییان بەرانبەر ئاییندەی وڵات هەبێ و، بیر لەوە بكەنەوە یارمەتیی كوردستان بدەن بۆ سەربەخۆیی. هەردەم لە بەیاننامەكانیاندا سەربەخۆیی دوایین برگە پێكدەهێنێت. لایەنە سیاسییەكان و مەكینە ئیعلامییەكانیان كار لەسەر شكووكیەت دەكەن. ئەیانەوێ بڵێن سەربەخۆیی ڕاست نییە و تەنیا دروشمە، بارزانی تەنیا بۆ پەردەپۆشكردنی قەیرانی ناوخۆیی (كە خۆیشیان بەشی سەرەكیی قەیرانن) بەكار دەهێنێ.\nهەڵسوڕێنەرانی كەمپێنی شكووكیەت بەم یارییە نابەجێیە، زەبرێكی كوشندە لە پڕۆسەی سەربەخۆیی دەدەن. دروستكردنی گومان لای هاووڵاتیی كورد هێندەی تر كەسایەتیی ئینسانی كورد تێكدەشكێنێت و بڕوابەخۆنەبوونی نەتەوەیی تۆختر دەكات كە داگیركار لە ناخی ئێمەدا چاندوویەتی.\nچیی ڕوو دەدات؟\nهەڵمەتی خستنەژێرگومانی سەربەخۆیی، دەنگی نەیارەكانی كورد دلێرتر دەكات. ڕۆژ نییە عەرەبێكی شیعەی فاشی پڕ بە قوڕگی نه‌نه‌ڕێنێ كە بارزانی تەنیایە و، برا كوردەكان لەگەڵی نین. ئەمە ڕێگەی بە بەرپرسانی وڵاتانی ئیقلیمییش داوە، كە ئازایانە دژی سەربەخۆییی گەلی كورد بدوێن و هەڕەشەی لێ بكەن.\nئەم كەمپێنە شوومه كار دەكاتە سەر ڕای وڵاتانی ڕۆژئاواییش كە بەهۆی قارەمانێتیی پێشمەرگە و قوربانیدانی بێسنووری گەلی كوردستان، ڕێگە بە خۆیان نادەن دژی سەربەخۆیی بدوێن.\nبەدرۆخستنەوەی سەربەخۆیی، ناپاكییە لە مێژوو و قوربانیدانی گەلی كوردستان. گەڕاندنەوەی میللەتی ستەمدیتەی كوردە بۆ بازنەی مایەپووچی. لە بێدەوڵەتیدا پاشكۆیی بەردەوامە. كارەبا و مووچە چارەسەر ناكرێ و فۆكۆیامایش هێندەی تر لە كورد نائومێد دەبێ. وڵاتیش تەراتێنی جاش و دەزگا هەواڵگرییەكان دەبێ. ئەبێ كەركووك و خانەقین بدەین بە حەشد و شنگالیش بۆ جاشحەشد. لە گەڕەكەكانی سلێمانی و هەولێر و دهۆكیش بەرپرسان حوسێنییە بكەینەوە.\nئەمە وێنەیەكی تڕاژیكە و نابێ ڕوو بدات، ئەبێ كۆتایی بەوە بێت، ئەم پرسە بدرێتە دەست حزبە بەرژەوەندیخوازەكان. ئەم پرسە مڵكی تاك تاكی گەلی كوردستانە. پرسی سەربەخۆیی ئەبێ بدرێتە دەست میللەت، ئەگینا مایەپووچی و پاشكۆییی ئەبەدی چاوەڕێمان دەكات.


دیمانە لەگەڵ ئالان بادیۆ - azadbun\nئاشڤیل گڵۆبال ڕڤیو: ٢٠٠٥\nپرسیار: جارێک باست لەوە کردبوو بۆ ئەوەی بتوانین ئەڵتەرناتیڤی هەژموونی خۆرئاوا دروست بکەین پێویستە جۆرێک لە بۆشایی دروست بکەین لەپێناو ئەزموونکردندا. دەتوانیت لەسەر ئەو بابەتە بەردەوام بیت و زیاتر قسەمان بۆ بکەیت مەبەستت لەمە چییە؟\nئالان بادیۆ: بەڵێ. پرسیارەکە هەر بۆخۆی درێژەدانە بە شێوازێکی نوێ لە کایەی سیاسەتدا، خۆی لە ڕاستیدا ڕووبەڕووی دوو پرسیارە دەبینەوە. یەکەمیان پرسیارێکی زۆر گشتییە لە کایەی تیۆریدا و پێویستە فەلسەفەیەکی نوێی کرداری بدۆزینەوە، فەلسەفەیەک کە دەستتێوەردانی سیاسیی و هتدی لەخۆگرتبێت. کەواتە ئەمە پرسیارێکی فەلسەفی و تیۆرییە، هەرگیز پرسیارەکە بەتەنها ئەوە نییە کە چۆن بارودۆخەکان شیکار بکەین بەڵکوو ڕەنگبێت پرسیارەکە ئەوەبێت: ئەگەرەکانی سوبێکتیڤ لە تێکەڵبوونی لەگەڵ سیاسەتدا چین [و چۆن سوبێکت دەتوانێت بەشداریی سیاسەت بکات]؟\nپێشووتر گرنگترین ئایدیا سەبارەت بە ئەڵتەرناتیڤی جیهان پرسی شۆڕش بوو. بۆ گۆڕینی جیهان ئەوەی پێویست بوو شۆڕش بوو. بەڵام وشەی شۆڕش لەمڕۆدا وشەیەکی ناڕوونە و لەوانەیە پێویست بکات وشەی شۆڕش بپارێزین، نازانم بەڵام ناوەڕۆکی وشەکە زۆر ڕوون نییە لەمڕۆدا. هەربەڕاست بەتەواوی بەچ واتایەک دێت، گۆڕینی جیهان؟ گشتێکی تازە؟ بۆ من و لە بیرکردنەوەی فەلسەفیی مندا پرسیارەکە ئەوەیە سیاسەتی ڕاستەقینە چییە. تەواوی پرسیارەکەش سەبارەت بە پرسی سیاسەتی ڕاستەقینە دیالێکتیکییە، تیۆری دژبەیەکەکان و مارکس و…هتد. پێویستە چەمکی شۆڕش هەر وەک چەمکێکی دیالێکتیکانە لێی بڕوانین. کێشە و زەحمەتییەک کە ئەمڕۆ ڕووبەڕووی دەبینەوە بریتییە لەوەی ئێمە بەتەواوی لە شێوازێکی نوێی سیاسەت لەناو فەلسەفەی دژبەیەکدا تێناگەین و ناتوانین ئەو شێوازە دابڕێژین. پێموانییە من چارەسەرەکەیم دۆزیبێتەوە، بەڵام سیستمێکی بیرکردنەوەی فەلسەفیم هەیە و لەنێوان فەیلەسووفانی کایەی سیاسەتی هاوچەرخ مشتومڕ دەکەین.\nبەڵام لێرەدا پرسیارێکی دیکە سەرهەڵدەدات، کە لەڕاستیدا پرسیارێکی پراکتیکییە. لەبەرئەوەی نابێ پرسیار [سەبارەت بە سیاسەت] تەنیا لە کایەی فەلسەفی و تیۆریدا کورت بکرێتەوە. بەڵکوو مامەڵە لەگەڵ جۆرێک لە ئەزموونی کۆمەڵایەتی و کۆگەرایەتی دەکات، فۆڕمێکی تازە لە ڕێکخستن، شێوازی نوێ لە خەباتکردن، فۆڕمی تازە لە پەیوەندیی نێوان بزووتنەوەکان و بزووتنەوەی تازە و…هتد. وەک دەزانن تەنانەت بۆ خودی مارکسیش بەرلەوەی خەسڵەت و تایبەتمەندیی تیۆری و بناغەی شێوازێکی نوێی بیرکردنەوەی سیاسیی و کۆمەڵایەتیمان هەبێت، سەرەتا هەندێک فاکتمان پێویستە. لە فەڕەنسادا یاخیبووانی کارێکارانمان هەیە، زۆر بزووتنەوەی گەورەمان هەیە و هەروەها خاوەنی شۆڕشی فەڕەنسیشین. کەواتە لەهەر بارودۆخێکی پرسی سیاسیدا هەمیشە تێکەڵەیەک لە کێشەی تیۆریی و ئەزموونی پراکتیکی لەئارادایە و بۆیە پێویستە ئەمڕۆ سەبارەت بە ئەزموونە سیاسییەکان ڕوون بین کە لە چ کایەیەکدا و لەگەڵ چ خەڵکێکدا [ئەزموونی سیاسی و تیۆریی فەلسەفی] دێتە ئاراوە. هەروەها لە دروستکردنی شێوازێکی نوێی ئەگەرەکان بەتەنیا پرسی دروستکردنی هەندێک بۆشایی تیۆریی نییە.\nپرسیارە گەورەکە ئەوەیە کە چۆن هەندێک ئەزموونمان هەبێت کە تەواو پۆپیلار بن و لەگەڵ خەڵکی ئاساییدا ئەنجام بدرێت کە تەنیا تایبەت نەبێت بە چینی ڕۆشنبیران و خوێندکاران. لە سەردەمی پیشوودا ساتی مارکسیزم بریتی بوو لە چەمکی چینی کرێکار و چینی فەرمانڕەوا و ئەوەی گرنگ بوو بریتیبوو لەوەی کام لایەن دەسەڵات دەگرێتە دەست. ڕەنگە تەنیا وەهمێک بێت و لەوانەشە بناغەیەک بێت، ئەگەری ئەوەش هەیە [ئەم دابەشکاریی چینایەتییە] ڕاست نەبێت. ئەمەش بۆخۆی مشتومڕێکی ترە، بەڵام سەرئەنجام تۆ بەڕاستی چەمکێکت هەیە کە پەیوەندیی بە ڕێکخستنی تەواوەتی هەیە لە کایەی پراکتیکیدا. وەک دەزانی بۆ نموونە دەبێت کرێکارانی کارگە ڕێکبخەیت، یەکێتیی بازرگانی دروست بکەیت و بازنەیەکی شۆڕشگێریی ڕۆشنبیران و کرێکاران دروستبکەیت. بەڵام ئەمڕۆ هەمووشتەکان زیاتر ناڕوونن و لەوانەیە پێویست بکات لە پەیوەندی بە خەڵکی ئاسایی، کرێکاران، کرێکار بەمانای چەمکێکی گەورەی وەک پڕۆلیتاریا نا، بەڵام لەژێر هەندێک بیرکردنەوەی ورد و پێناسەدا، ئەزموونێکی نوێ دروست بکەین.\nپرسیار: گوتووتە کە زۆرینەی خەڵکی جیهان هیچ شتێکیان نییە، بەو مانایەی تەنیا شتێک هەیانبێت دیسیپلینە و ئەم دیسیپلینەش پۆتێنشاڵێتی و ماتەوزەیەکی تێدایە لەپێناو کردارێکی سیاسیی کۆگەرا، دەتوانیت باسی ئەمە بکەیت؟ بەر لەهەرشتێک چۆن بزووتنەوەی دژە جیهانگیری و ڕۆڵی چالاکوانانی خۆرئاوا دەبینی لە دەربڕینی پشتیوانی بۆ ئەو کێشانەی ڕاستەوخۆ ڕووبەڕووی خەڵکی جیهانی باشوور دەبێتەوە؟\nئالان بادیۆ: پرسیارەکە بریتییە لە دۆزینەوەی پەیوەندییەک لەنێوان بزووتنەوەی دژە جیهانگیری و ڕێژەیەکی زۆری خەڵک لە باشوور، چونکە سیاسەت لە ئێستادا، بەپێویستی، بۆتە شتێکی نێونەتەوەیی. ناکرێت بەتەنها هیوامان بە یەک نەتەوە و بە یەک بۆشایی هەبێت، چونکە سەرمایەداری بەتەواوەتی بزووتنەوەیەکی جیهانگیرییە و بێگومان بۆ ڕێکخستنی شێوازێکی نوێی سیاسەت دەبێت لە ئاستێکی نێونەتەوەییدا بێت. بەڵام دواجار پرسیارەکە هەر هەمان شتە، لە بۆشاییەکی بچووکتری وەک فەڕەنسا، بێگومان پێویستە هەندێک سیاسەتی ڕاستەقینەت هەبێت، بۆ نموونە دروستکردنی پەیوەندییەک لەنێوان ڕۆشنبیران و کرێکاران بەبێ [نێوانگریی کتێب و نووسین و وتار] و لاپەڕە. بەبێ ئەم شتانە زۆر زەحمەتە ئەزموونێکی نوێ لە کایەی کۆمەڵایەتیدا دروست ببێت.\nلە ئاستێکی گەورەدا هەمان شتە، پێویستە پەیوەندیی نێوان ناڕەزایی ڕۆشنبیری، یاخیبوونی ڕۆشنبیری دژ بە جیهانگیری و بارودۆخی خەڵکانی هەژار و لاوازی باشوور دروست بکەیت. لە هەر حاڵەتێکدا بێت، پێویستە شێوازێکی تازە بدۆزینەوە، پێویستە پەیوەندییەکی نوێ لەنێوان ئەو کەسانەی لە ڕاستی جیاکراونەتەوە بدۆزینەوە. خوێندکارێک لە جیهانی خۆرئاوا و جووتیارێکی ئەفریقی تەواو لەیەک دابڕاون و جیاکراونەتەوە. ئەوان چیتر لە هەمان جیهاندا ناژین. ئەم جۆرە لە دابەشکارییە بنچینەی گەشەکردنی خودی سەرمایەدارییە. پرسی دیسیپلین هاوکات پرسی یەکێتییشە، بەڵام چ یەکێتییەک؟ لە سەردەمی کۆندا بێگومان پەیوەندیی هەندێک لە ڕۆشنبیران و کرێکاران بوو، بۆماوەی سەدەیەک و زیاترش ئەمە دۆخەکە بوو. بەڵام لەمڕۆدا پرسیارەکە چییە؟ لە بواری نێونەتەوەیی پێویستە شتێکی تازە بدۆزینەوە کە بریتییە لە پەیوەندییەک لەگەڵ زۆرینەی خەڵکی باشوور. هەروەها بۆ ماوەیەکیش پرسیارەکە بەم جۆرە دەبێت: فۆڕمی تازەی نێونەتەوەییگەرایی چییە؟ ڕێکخستنێکی نوێ نەک بەتەنیا دژ بە جیهانگیری، بەڵکوو چەسپاندنی ئیرادەیەکی هاوبەشی سیاسیش. لەئێستادا لە پراکتیکدا هیچ شتێک لە ئارادا نییە. بەڕاستی ئێمە لە سەرەتای پرسەکەداین.\nپرسیار: دەتوانین پەیوەندیی نێوان دروستکردنی کرداری ڕێکخراو و خۆڕسک باس بکەیت؟ و باس لە سەرکەوتنی ئاکتی سیاسی بکەیت بەبێ ئەوەی باسی ئەوە بکەیت ئەگەر بارودۆخەکان بەجۆرێکی تر بوونایە.\nئالان بادیۆ: پرسیار سەبارەت بە پەیوەندی نێوان ڕێکخراوێتی و خۆڕسکێتی، لەنێوان ڕێکخراو و بزووتنەوە پرسیارە سەبارەت بە گۆڕانی ئەو دوانە نەک بەتەنیا ڕێکخراوەکان. پێموایە دەتوانین هیوامان بە بزووتنەوەی تازە هەبێت و نەک تەنیا هیوامان بە ڕێکخراوگەلێکی وەک حیزب هەبێت. حیزبی کلاسیک شتێک بوون وەک مۆنۆپۆلێکی مەعریفەی سیاسیی و مۆنۆپۆلی ئاڕاستەی سیاسی. بێگومان پێویستە ئەو شێوازە بگۆڕدرێت. دروستکردنی ڕێکخراوی تازە بریتییە لە دروستکردنی رێکخستنێک کە زۆر لە خەڵکەوە نزیک بێت نەک مۆنۆپۆلی ئاڕاستەی سیاسی و ئەو شتانە بێت. من چەند ئەزموونێکم لەو بارەیەوە هەیە، چەند ئەزموونگەلێکی ڕێکخراوەیمان هەیە کە بریتی نین لە مۆنۆپۆلی مەعریفە.\nلەوانەیە خاڵە قورسەکە پرسیار بێت سەبارەت بە بزووتنەوە نوێیەکان، ئەو بزووتنەوانەی بڕیاریان داوە هەنگاوی جیاواز بگرنە بەر، بزووتنەوەیەک تەنیا ئەرکی دروستکردنی ساتێکی جوان و دواتر فەوتان و لەناوچوون نەبێت. شێوازی تازە دەبێت خۆشەویستیی بۆ سیاسەت هەبێت، ئەم جۆرە خۆشەویستییەش پێویستە لەدەرەوەی ڕێکخراودا لەناو بزووتنەوەکانیشدا هەبێت و کاتێکیش ئەمەت هەبوو، ئەوا بزووتنەوە تەنیا نابێتە شتێکی نەرێنی و ببێتە بزووتنەی دژ بە شتێک یان یاخیبوون دژ بە دۆخی دادپەروەرانەی دەوڵەت. بەڵکوو دەبێت بزووتنەوە لەلایەن ئامانجێکی دیاریکراوەوە ئاڕاستە بکرێت و بتوانێت شتێک پێشکەش بکات تا بتوانێت ببێتە بزووتنەوەیەکی حەقیقی لە پراکسیسدا. پێموایە ئەمڕۆ ئەگەری ئەزموونکردنێک لەناو بزووتنەوەکاندا هەیە بەتەنها یاخیبوونێکی هەژاران نییە دژ بە بارودۆخی خراپیان، بەڵکوو ڕاستەوخۆ دەڵێن: پێویستە بەشێوەیەکی جیاواز بژین، پێویستە فۆرمێکی نوێی جیهان پێشکەش بکەین، پێویستە ئەزموونی شتێکی دیکە بکەین. جیاوازییەکی گەورە لەنێوان بزووتنەوەی ڕاستەقینە و بزووتنەوەی کاردانەوە [بەرامبەر دۆخێکی دیاریکراو] هەیە.\nلە جیهانی کۆندا پرسیارەکە بەتەواوی ئەمە نەبوو، بۆچی؟ چونکە بزووتنەوە دەکرا نەرێنی [و دژ بە شتێک] بێت و حیزب لایەنگر و داخوازیکار بێت. کەواتە حیزب ئاڕاستەیەکی پۆزەتیڤی بزووتنەوەی نێگەتیڤە. دەتوانی یاخی ببیت و دوای ئەوە حیزب دەست بەسەر یاخیبوونەکەدا دەگرێت وەک هێزێکی تازە لەگەڵ خۆی دەیگونجێنێت. ئەمڕۆکە چیتر ناتوانین لەسەر ئەم جۆرە جیاکارییە بەردەوام بین. حەقیقەتێک هەیە: پێویستە لەنێوان بزووتنەوە و رێکخراودا هاوبەش بین. با نموونەیەک لە وڵاتەکەی خۆم بهێنمەوە، لە بزووتنەوەی کرێکارانی بێمۆڵەتی فەڕەنسا، بەرئەنجامی ڕاستەقینەی بزووتنەوەکە و ئەگەریی پەیوەندیی ڕاستەقینەی نێوان بزووتنەوە و ڕێکخراو ئەو کاتەیە کە کرێکارەکان خۆیان بەتەنیا نەیاندەگوت “گوزەرانم زۆر خراپە و مۆڵەتم دەوێت…”، بەڵكوو ئەمە بوو “ئێمە لەم وڵاتەدا کرێکارین و کاتێکیش لە وڵاتێکدا کرێکاری دەکەیت ئەوا تۆ هاووڵاتیی ئەو وڵاتەی”. ئەوان تەنیا نەیاندەگوت “شتێکم دەوێت” بەڵکوو شتێکیان لەسەر خۆیان دەخستەڕوو و خۆیان وەک خەڵکی ڕاستەقینەی فەڕەنسا لەقەڵەم دەدا، کە بەڕاستیش ئەوان ژن و پیاوی فەڕەنسین. بۆچی؟ چونکە لێرە کار دەکەن و ئەگەر کەسێکیش لێرە کار بکات ئەوا خەڵکی ئێرەیە. ئەمەش بۆخۆی ئەگەری پەیوەندییەکی نوێی نێوان بزووتنەوە و ڕێکخراوە، چونکە نابێت تەنیا بزووتنەوەیەکی نێگەتیڤ دروست بکەیت، بەڵکوو لە کرداری بە کۆمەڵدا شتێکی پۆزەتیڤ بخەیتەڕوو.\nپرسیار: دەتوانیت هەندێک لە ڕوانینەکانی خۆتمان سەبارەت بە شۆڕشی ٦٨ـی پاریس بۆ باس بکەیت؟\nئالان بادیۆ: تاکە مەزنێتیی ٦٨ بریتیبوو لە پەیوەندیی نێوان دوو بزووتنەوە. یەکەمیان بزووتنەوەی گەورەی خوێندکاران کە بزووتنەوەیەک بوو لەپێناو شێوازێکی نوێی خوێندن و…هتد. هەروەها کاردانەوەیەک بوو دژ بە پەیوەندیی کۆنی کۆمەڵایەتی لەنێوان ژنان و پیاوان، سێکسواڵیتە، هونەر، داهێنان و…هتد. لەگەڵ بزووتنەوەیەکی تەواو جیاواز کە بریتی بوو لە مانگرتنی ملیۆنان کرێکار. کەواتە دوو بارودۆخی تەواو تازە هاتنە ئاراوە چونکە بەشێوەیەکی گشتی هەردوو بزووتنەوەکە لەیەک جیابووبوونەوە. تاقانەیی ٦٨ بریتی بوو لە پەیوەندیی هەردوو بزووتنەوەکە. بەڕاستی ئەمەش ئەگەری دروستکردنی شتێکی تەواو تازە بوو کە ئاڕاستەی پەیوەندیی نێوان خوێندکارانی لاو و کرێکارانی گەنج بکرێت.\nبۆچی تەواو تازە بوو؟ چونکە بەر لە ٦٨ نوێنەرانی سیاسیی کرێکاران لەلایەن حیزبی کۆمەنیستی فەڕەنسییەوە مۆنۆپۆلکرا بوو و حیزبی کۆمەنیستی فەڕەنسی مانگرتنی دوور لە ڕێکخراوی سیاسیی کرێکاران دروست دەکرد، کە لەناو حیزبدا ڕۆشنبیران هەبوون و ڕۆشنبیرانی سیاسی بوون مانیان دەگرت، بەڵام ئەوان هیچ پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆیان بە جیهانی کرێکارانەوە نەبوو. حیزب باسی لە ڕێکخستنی بزووتنەوەی کرێکاران دەکرد: کە بزووتنەوەکە بەتەواوەتی لەژێر دەسەڵاتی حیزبدا بوو. بۆیە لە سەردەمی شۆڕشی ٦٨ـدا وەک ئەوەی تەقینەوەیەک ڕووبدات، شتێکی تەواو جیاواز لە ئەگەری دروستکردنی گرووپی بچووک لەگەڵ خوێندکاران و کرێکارانی لاودا کە پێکەوە لەلایەن حیزبی کۆمەنیستی فەڕەنسییەوە ئاڕاستە دەکران. کەواتە ئەوە بووە فاکتێکی سیاسیی تازە، بۆشاییەکی نوێ. بەڕاستی بووە هۆی دروستکردنی بۆشاییەکی نوێ.\nلەوانەیە هێشتا هەموو بەرئەنجامەکانی ئەم ڕووداوە بەتەواوەتی کەشف نەکرابێت. ئێمە لە بەرئەنجامەکەیداین. ئێمە کاریگەرییەکی کلاسیکمان هەیە کە [پێمانوایە] بزووتنەوەکان بۆ هەمیشە درێژە ناکێشن. بەڵام ئایدیای جۆرێکی تر لە ڕوانین لە بزووتنەوەی سیاسی ئەگەری ڕاستەوخۆی دروستکردنی پەیوەندییەکە لەنێوان ڕۆشنبیران و کرێکاران و دروستکردنی ئەگەرێتیی بزووتنەوەی نوێ لەم ڕووداوەوە دەستی پێکرد.\nمن سوورم لەسەر ئەو ڕاستییەی کە وێنەی ٦٨ وێنەیەکی هەڵەیە، کە وەک یاخیبوونێک دژ بە پرسی کۆمەڵایەتی بەگشتی سەیر دەکرێت، یاخیبوونی گەنجان دژ بە جیهانی دێرین، لەپێناو ئازادیی سێکسی و…هتد، وەک ئاهەنگێکی گەورە [سەیر دەکرێت]. بێگومان ئەو شتانەشی تێدابوو، بەڵام ئەوە ناوەڕۆکی راستەقینەی ٦٨ نەبوو. ناوەڕۆکی ڕاستەقینەی ٦٨ بریتی بوو لە وەرگرتنەوەی دەسەڵاتی سیاسیی مۆنۆپۆلکەری حیزبی کۆمەنیستی فەڕەنسی بۆ خەڵکی ئاسایی و دروستکردنی ئەگەریی نوێی ڕێکخراوەیی بزووتنەوەکان.\nپرسیار: کەمێک سەبارەت بە جەنگی عێراق قسەمان بۆ بکە، “جەنگ دژ بە تیرۆر” و ئیمپڕیالیزمی ئەمریکا لەژێر بەڕێوبەرایەتیی جۆرج بوشدا.\nئالان بادیۆ: بەر لە هەرشتێک پێویستە ئێمە شیکار و لێکدانەوەیەک بۆ خودی جەنگ پیشکەش بکەین. ڕێک ئەم جەنگە چییە؟ بۆچی ئەم جەنگە؟ وەک هەمیشە گرنگترین پرسیار پیشکەشکردنی تێگەیشتنێکی تەواوە لەم بارودۆخە کۆنکرێتییە و نەک بەشێوەیەکی گشتی قسە لەسەر ئیمپڕیالیزم بکرێت. بەسروشتی ئەمە یەکەم جەنگی ئیمپڕیالیستانەی ویلایەتە یەکگرتووەکان نییە، پرسیارە گەورەکە ئەوەیە: چی شتێک تازەیە؟ لەم جەنگەدا چی شتێک تازەیە؟ پێموایە تازەیی جەنگ بریتییە لەوەی جەنگ بەتەواوەتی گاڵتەجاڕە. لەڕاستیدا ئەمە جەنگێکی ئیمپڕالیستیانەیە کە هیچ پاساوێکی نییە، نەک پاساوهێنانەوە سەبارەت بە چەک و لەناوبردنی بەکۆمەڵ و..هتد، بەڵکوو لەو شوێنەی کە بوش و بلێر وەک بەراز درۆ دەکەن، بەڵام بەبێ هیچ پاساوێکی ئیمپڕیالیستانەی کلاسیکی. پاساوی ئیمپڕیالیستی کلاسیک ئەمانە بوون: پێویستە ئەم پارچەیە داگیر بکەم چونکە ئیمپڕیالیستێکی تریش هەیە یاخود یاخیبوونێک هەیە و پێویستە من بچم دوژمنەکەم لەناو ببەم. بەڵام لەم جەنگەدا هیچ کام لەو پاساوانە لەئارادا نەبوو. سەدام حوسەین بۆ ماوەیەکی دوورودرێژ دۆستی ویلایەتە یەکگرتووەکان بوو. لە سەروەختی جەنگی دژ بە ئێران عێراق لەلایەن هەموو وڵاتانی خۆرئاواوە پشتگیری دەکرا و چەکی پێدەدرا، نەک بەتەنیا ئەمریکاش هەر بۆ نموونە فەڕەنسا چەک و پارەیان بە سەدام حوسەین دەدا.\nبۆیە تازەیەتیی ئەم جەنگە بریتییە لە ئارەزوویەکی پەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا تاوەکو لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا ئەو بڕیار لەسەر شتەکان بدات. جەنگە کە بە هەموو جیهان دەڵێت ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ناتوانێت ئازاد بێت، ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست تاکە شوێنە کە بڕیاری سیاسی بریتییە لە بڕیاری ویلایەتە یەکگرتووەکان. دەبێت ئێمە بڕیار بدەین و دەبێت ئێمە هەموو شتەکان بەڕێوە ببەین.\nهەروەها پاساوهێنانەوەی ئایدۆلۆژیش زۆر سەرنجڕاکێشە. پاساوی ئایدۆلۆژیانەی جەنگ لە ئەمڕۆدا بریتییە لە دیموکراسی. ئەمەش زۆر سەرنجڕاکێشە ئەوە ببینین کە دیموکراسی سەرئەنجام دەبێتە جەنگ.\nکەواتە ئەوەی زۆر گرنگە بەڕاستی لە هەموو شوێنێک گەشە بە شتێک بدرێت دژ بەم جەنگە. نەک بە تەنیا لێرە، بەڵکوو لە هەموو ئەورووپادا. پێموایە ئەوە زۆر گرنگە. هێندەی خەباتکردن دژ بە شەڕی ڤێتنام گرنگە. هەرچەندە لەوانەیە زەحمەت بێت، بەڵام پێویستە بەو جۆرە بین.\nپرسیار: مادەم باسی بەرخۆدانی شەڕی ڤێتنام و بەرگریی دژ بەم جەنگەی ئێستامان کرد و تۆش باسی دیسیپلینت کرد وەک بوونی پەیوەندی بە ئەویترەوە لە ئاکتی سیاسیی بەکۆمەڵدا، کارکردن بۆ کۆتایی ئەمانە لە غیابی توندوتیژیدا، ئایا پێتوایە هەندێک جار توندوتیژی بۆ کاریگەرییدانان لەسەر کۆتایی سیاسیی پێویستە؟\nئالان بادیۆ: پرسی توندوتیژی پرسێکی زۆر ئاڵۆزە. بەڵام بۆچی؟ چونکە مەحاڵە بڵێی “هەرگیز توندوتیژی نابێت”. ئێمە ناتوانین وا بڵێین چونکە دەزانین توندوتیژی چەندین دۆخی هەیە، بۆ نموونە توندوتیژیی بەرگری شتێکە زۆر پێویستە. بەڵام ئەوەش دەزانین کە توندوتیژی هێزێکی وێرانکەرە دژ بە سیاسەت. بۆ نموونە بەکارهێنانی توندوتیژی لە سەردەمی شۆڕشی بەلشەڤیکدا، بە باوەڕی من، بەشێوەیەکی هێواش گرنگیی خودی شۆڕشەکەی لەناوبرد. تەنیا قسە لەسەر ستالین نییە، بەڵکوو پێشووتر لەسەروەختی شەڕی ناوخۆی ڕووسیادا. لە کاتی شەڕی ناوخۆ و دوای شۆڕشیش بۆ ساڵانێک لە دوو لایەنەوە توندوتیژییەکی تۆقێنەر لەئارادا بوو. کاتێک ئەم هەموو توندوتیژییەت هەبێت ئەوا سوبێکتیڤییش دەگۆڕێت. ئەمە خاڵێکی زۆر گرنگە. پرسەکە هەر ئەوە نییە کە توندوتیژی شتێکی باش نییە و …هتد. بەڵکوو بەکارهێنانی توندوتیژی بەشێوەیەکی بەردەوام تاکیش دەگۆڕێت. سەرئەنجام سوبێکتیش زۆر سادە و زۆر دڕندە دەبێت، بە ئایدیایەک کە کاتێک ڕووبەڕووی کێشەیەک دەبیتەوە دەتوانی خەڵک بکوژیت و هیچ کێشەیەکیشت نەبێت. ڕێک لە سیاقی دۆخێکی ئەو جۆرەدا بوو کە دەوڵەتی تیرۆریستیی ستالین لەدایکبوو. دەوڵەتەکەی ستالین بەرئەنجامی شەڕی ناوخۆ بوو. بێگومان بەلشەڤیکییەکان شەڕی ناوخۆیان بردەوە، بەڵام بە ئەنجامێکی تۆقێنەر.\nکێشەی من بریتی نییە لە بەکارهێنان یاخود بەکارنەهێنانی توندوتیژی. بەڵکوو ئەوە بەندە بە بارودۆخەکانەوە. تۆ ناتوانیت بەدڵنیاییەوە حوکمێک لەسەر ئەوە بدەیت. لەهەندێک حاڵەتدا توندوتیژی پێویستییە: هەمووانیش ئەوە دەزانن. ئەمە کیشەکە نییە. بەڵکوو کیشەکە ئەوەیە کە توندوتیژی سوبێکت گەندەڵ دەکات و بۆیە پێویستە پێوانەی توندوتیژی بکەین، تا ئەو شوێنەی کە دەکرێت پێویستە توندوتیژییەکی مامناوەند هەبێت. بێگومان یاساکە ئەوەیە: کاتێک بتوانیت کێشەکان بەبێ توندوتیژی چارەسەر بکەین، ئەوە رێگەیەکی باشترە. بەڵام لە سەردەمی شۆڕشی بەلشەڤیکیدا ئەم جۆرە تێگەیشتنە لەئارادا نەبوو. بەڵکوو یەک تێگەیشتن هەبوو و ئەویش بریتی بوو لە: ئەگەر بتوانین کێشەکان بە توندوتیژی چارەسەر بکەین، ئەوە رێگەیەکی باشترە و چارەسەرێکی ڕاستەقینەیە.\nزۆرجار، ئەگەر بەوردی لە کیشەکان ورد ببینەوە و بە هەموو شێوەیەک لێکۆڵینەوەی لەسەر بکەین، ئەوا دەتوانین بگەین بە ئەنجامی دۆزینەوەی ڕێگەچارەیەک بۆ کێشەکە بەبێ بەکارهێنانی توندوتیژی، یاخود بەکارهێنانی توندوتیژیی کەمتر. پیویستە زۆر بەڕوونی بڵێین ئەمە رێگەیەکی باشترە.\n مەبەست لە جیهانی باشوور لەو وڵاتانەی لە ڕووی ئابووری و سیاسی و کۆمەڵایەتییە خاوەن تایبەتمەندییەکی هاوبەشن و زیاتر وەک جێگرەوەیەک بۆ چەمکی “جیهانی سێیەم” بەکاردەهێنرێت.


جورنی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nCürni - جورنی - Jowrni\nپۆتانەکان: 37°22′55.5″N 44°57′03.5″E / 37.382083°N 44.950972°E / 37.382083; 44.950972پۆتانەکان: 37°22′55.5″N 44°57′03.5″E / 37.382083°N 44.950972°E / 37.382083; 44.950972\nجورنی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەراندێز، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.\nجورنی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی پشگلە.\nلە باشوورەوە لەگەڵ گوندی مەمکان.\nلە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی چەرەش.\nلە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی ڕاژان.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٣٦٦) کەس و (٦٢) خێزان بووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=جورنی&oldid=910000»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٧:١٦ی ١٠ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


لە شیعری ''مردن بۆ ھەمووان''ی عەبدولموتەلیب عەبدوڵادا.\nدەقی (مردن بۆ ھەمووان)ی شاعیرء ڕەخنە گر ( عەبدولموتەلیب عەبدوڵا)، یەکەم دەقە دوای نەخۆشکەوتنی بڵاویکردۆتەوە. وەک ئەوەی ڕۆژنامەی ھەولێر ئاماژەی پێداوە. لەو دەقەدا، کە خودی ناونیشانەکەشی ھەلگری دەلالەتەکانی مردنە، خوێنەر بەر مانفێستی مەرگء کۆتایی ھاتنی ژیان دەکەوێت. ئەگەر سەرنج لەو شیعرانە بدەین، کە دوای نەخۆشکەوتنی، شاعیر بڵاویاندەکاتەوە، ئەوەندەی تێبینیم کردبێت وەک خوێنەرێک، دەبینین ھەموویان چەمکی مردن تیایاندا ئامادەیە. چ بەشێوەیەکی ڕاستەوخۆ بێت، چ بە شێوەی ھێماو ئاماژەو بێت. باسکردن لە مەرگء مردن، یە کێکە لەو بابەتانەی زۆر جار لە دەقی شیعری شاعیرانی ئێمە ھەستی پێدە کرێ بە فۆڕمء دنیابینی جیاوازەوە.ئەم چەمکە، لەزۆربەی قۆناغەکانی شیعری کوردیدا،ڕەنگدانەوەی ھەبووە. دیارە ئەمەش بەرەنجامی، ئەو واقیعە کۆمەڵایەتییء سیاسیەیە، کە ئێمە وەک نەتەوەیەک تیایدا ژیاوین. کە ھەمیشە، بەر مەرگء مردن کەوتین. بە تایبەتیش، لە واقیعی ئێستاماندا. ئەمەش چ بە ھۆی بارودۆخی سیاسی بێت، یاخود دەرەنجامی بارو دۆخی سایکۆلۆژیء ھەستکردن بە نائومێدی ء ڕەشبینی بێت، لای مرۆڤ بە گشتیء شاعیرانی ئێمە بە تایبەتی لە ژیاندا.لەو ڕوانگەیەشەوە، گەڕانەوە بۆمردن، لەودەقانەی دوایی عەبدولموتەلیبدا، لەلایەکەوە پەیوەستە بە مانا فەلسەفیء شاراوەکانی مەرگ، لە لایەکی تریشەوەدەرەنجامی بارودۆخی ژیانء سایکۆلۆژی خودی شاعیرە. بەوەی کە مەرگ، دوا وێستگەی ژیانی ھەموو بوونەوەرەکانە لە سەر زەمیندا. بە دەربڕینێکی تر، لە ڕوانگەی شاعیر، مادام مردن ھەیە وەک کردارێک کە کۆتایی بە ژیان دێنێت، کە واتە خودی ژیان، ڕەنگە ئەو بە ھاو پیرۆزیەی نەبێ. ئەمە بەو مانایە نا، کە ژیاندۆست نەبینء ژیانمان خۆشنەوێ. بە پێچەوانەوە، بەو مانایەی ھەمیشە لە چرکە ساتەکانی ژیانء بوونماندا، نابێ ئەوەمان بیربچێت، کە ڕووداوێکی گەورەتر ھەیە لە ژیان، کە ئەویش مردنە.بەڵام ئایا مردن لە ژیان خۆشترە؟ مرۆڤەکان لە چ کات و ساتێکدا دەگەنە ئەو باوەڕەی کە مردن باشترە لە ژیان؟ بێگومان لەو کاتانەی، خودی ژیان ھەموو ڕۆژێک دەبێتە مردنێک. ئەگەر مردن تەنھا ڕووداوێک بێتء کۆتایی پێ بێتء مرۆڤ لە سەر زەمین بسڕێتەوە، ئەوا ژیانکردن لە فەزایەکدا، کە ھەموو ساتێک ھاوشێوەی مردنێکە، ھیچ مانایەکی نییە. ئەگەر جوانیء چێژء خۆشییەکان، لە ژیان خاڵیبوونەوە، ئەو کات مردن بۆ ھەمووان باشتر نییە؟ شاعیر لە دە قەکەیدا، وێنای ژیانی ئێستا دەکاتء دەڵێ:\nبڕواناکەم ژیان بگاتە ئازادی..\nمردن بۆ ھەمووان باشترە..\nبا دنیا بڕوا..\nبیرەوەری ھەبێت ھەموو شتێک لە زیادەیە..\nژیان بایی گێڕانەوە ناکات..دەچمەوە بێدەنگی..دەچمەوە سروشت.\nلێرەدا دەکرێ بپیرسین، بۆچی دەبێ مردان بۆ ھەمووان باشتر بێ؟ کاتێ مەرگ وەک دوا چارەو ڕێگەی مرۆڤەکان لە ژیاندا دەناسرێت، ئەو کات بە ناڕاستەوخۆیی ھەست بەوە دەکەین، کە ئێمە لە چ ژیانێکی ماندوو و بێ مانا دەژین. شاعیر لەو دەقەیدا، دنیا ڕەتدەکاتەوەو بە فەرمانکردنەوە بانگەشەی ئەوە دەکات کە دنیا بڕوات. ئەو تێڕوانینەی شاعیر بۆ دنیا، ئەگەر بە دیوێکەوە پەیوەست بێت، بە گوزارشتکردن، لە ژیانی ئێستای مرۆڤە کان، ئەوا بە دیوێکی ترەوە، دەرەنجامی نەخۆشکەوتنء نزیکبوونەوەیە لە مردن لای شاعیر. شاعیر ئەگەرچی لە دەقەکەیدا باسی ڕابردوو ناکات. بەڵام بە خوێنەوەمان بۆ شیعرەکە، دەگەینە ئەو ئاماژەیەی کە شیعرەکە گوزارشتە لە ئێستایەکی پڕلە نیگەرانیء بێزاری. چونکە شاعیر بە شێوەیەکی ڕەھا، دنیا ڕەتدەکاتەوەو باسی مەرگ دەکات کە بۆ ھەمووان باشترە. لەڕوانگەی شاعیرەوە، مادام بیرەوەری ھەیە، ئیدی ھەموو شتێک لە زیادەیە. بەو مانایەی شاعیر ئەگەر لە ئێستاش بژیت، ئەوا بە ھۆی بیرەوەریەکانەوەیە نەک خودی ژیان. بێگومان ھیچ ڕووداوێکی ژیانی مرۆڤ، نابێتە بیرەوەری، تاکو دوو خەسڵەتی سەرەکی وەرنەگرێت، کە ئەویش ئەنجامدانء بە سەر چوونیەتی. بیرەوەری ھێمایەکە، بۆ چرکە ساتەکانی ژیانی مرۆڤ، لە زەمەنێکی بە سەرچوو. کەواتە لە پەراوێزی ئەو وێنە شیعریەوە، دەکرێ بڵێین، شاعیریش بەبیرەوەریەکانی ڕابردووە دەژیت. لێرەوەش پەیوەندی ڕابردوو، بە زەمەنء فەزای ئێستای دەقەکە، دەردە کەوێت. چونکە شاعیر باس لەوە دەکات مادام بیرەوەری ھەیە، ھەموو شتێک زیادەیە. پەیوەندی شاعیر لە ئێستادا، پەیوەندی نییە بەو زەمەنء شوێنەی تیایدا دەژیت(بەلایەنی کەمەوە لە کاتی نووسینی ئەودەقە). بەڵکو پەیوەندییە بە بیرەوەریەکانیەوە. بیرەوەریش ئاماژەیەکە بۆ زەمەنێکی بەسەرچوو. ھەر زەمەنێکیش، چوارچێوەی کاتیانەی خۆی جێبێڵێت، دەبێتە بە شێک لە ڕابردوو. کەواتە شاعیر بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ، دە گەڕێتەوە ڕابردوو، ئێستا جێدێڵێت. ئەو نەک تەنھا ژیانی ئێستای خۆی وەک مرۆڤێک ڕەتدەکاتەوە، بگرە کۆی دونیا بە ھەموو توخمەکانیەوە ڕەتدەکاتەوە. دەستەواژەی با دونیا بڕوا، دەلالەتێکە بۆ ئەوەی کە لە ڕوانگەی ئەو، دنیاھەبێت یاخود نەبێت، ھیچ لە مەسەلەکان ناگۆڕێت. کەواتە لە بەرامبەر دونیادا، شوێنێکی دیکە ھەیە کە ئەویش مردنە. مردنیش با بۆ ھەمووان بێت. مردنیش ڕاستەوخۆ بەریەککەوتنە لە گەڵ دوو دیاردەی تر، کە ئەویش بێدەنگیء سروشتە. بۆیە شاعیر دەڵێت: دەچمەوە بێدەنگی.. دەچمەوە سروشت..\nمرۆڤ کە مرد، ھەموو پەیوەندیء کردارەکانیشی کۆتاییان دێت. دەنگء قسەکردنیش، کردارێکە پەیوەستە بە ساتی زیندووەتی مرۆڤەکان لە ژیاندا. کە مردین، نەدەتوانین قسە بکەین، نە دەنگیشمان دەمێنێ. بە ھەمان شێوە، کە مردیشین، جارێکی تر دە گەڕێینەوە نێو سروشت. چونکە تەرمەکەمان، دەخرێتە گۆڕێکەوە، کە بە شێکە لە سروشت. لێرەوەش کۆتایی بەو پرۆسەیە دێت، کە نێوی بوونء ژیانە.چوونەوە نێو سروشتء چوونەوە نێو بێدەنگی، ھەوڵێکی بێھودەییانەی شاعیرە، بۆ جێھێشتنء پشتکردنە ژیانی ئێستای مرۆڤەکان. شاعیر ناگەڕێتەوە، وێنە کانی ژیانی دوێنێ. بەڵام خودی گوزارشتکردن، لە ژیانی ئێستا بە دۆخێکی ڕەشبینیانە لەو شیعرەیدا، مانای ھەڵنە کردنی خودی شاعیرە وەک مرۆڤێک، لە گەڵ واقیعی ئێستای ژیان. کە دونیا ڕۆیشتء تەواو بوو،کەواتە ژیانی ئەویش وەک مرۆڤێک کۆتایی دێت. کە دونیا نەما مرۆڤ لە کوێ دەژیت؟ کەواتە مەبەستی سەرەکی شاعیر، لە ڕۆیشتنی دونیادا، کۆتایی ھێنانە بە ژیانی ھەموو ئەو بوونەوەرانەی، لە سەر زەمین دەژین.بەمەش مردن دەکاتە دوا چارەنووسی ھەموو بوونەوەرەکان. واتە شاعیر نەک تەنھا ژیانی خۆی، بەڵکو ژیانی ھەمووان دەسڕێتەوە. ئەمەش پەیوەستە بەو ھەموو ڕووداوو کارەساتانەی لە سەر دونیا ڕوو دەدەن. چونکە مرۆڤ شتێک ڕەتناکاتەوە، ئەگەر لە گەڵ ویستء ئارەزووەکانی ژیانی ئەو بێتەوە. ئەو شیعرانەی عەبدولموتەلیبی شاعیر، دوای نەخۆشکەوتنی دەیاننووسێت، ئەوەندەی وەک خوێنەرێک تێبینیم کردبێت، فەزای مەرگء مردنیان بە سەردا زاڵە. ڕەنگە نەخۆشکەوتنەکەی کاریگەریەکی گەورەی دەروونیء ڕوحی لێکردبێت. ئەمە لەلایەک لەلایەکی ترەوە، ئەو پەیوەستبوونە بە مەرگ، ڕەنگدانەوەی ئەو ھەموو کارەساتء نەھامەتیانەیە، کە ئەمڕۆ لە ژیانی ئێمە بوونیان ھەیە. مەرگء مردن لە ئێستادا، نزیکترین ئەو ڕووداوانەن کە ھەمیشە، لەبەریەککەوتنداین لە گەڵیان. بە ھۆی بارودۆخی سیاسیء شەڕو کوشتارو خوێن ڕشتن، مرۆڤ ڕۆژانە دیمەنەکانی مەرگ و خوێن دەبینێت. کاتێکیش، ژیان بووە شانۆی کارەساتء تراژیدیاکان، ئەو کات مەرگ دەبێتە بژاردەیەکی دیکەی مرۆڤ لە بەرامبەر ژیاندا. کاتێ شاعیر بانگەشەی ئەوە دەکات کە مردن بۆ ھەمووان باشترە، مانای وایە، خودی چەمکی ژیان ڕەتدەکاتەوە.چونکە لە بەرامبەر مەرگدا، ھەمیشە بوونێکی دیکە ھەیە کە ئەویش ژیانە. کاتێکیش شاعیر باس لەوە دەکات، مردان بۆ ھەمووان باشترە، ناڕاستەوخۆ گومان لە بوونء شێوە ژیانی مرۆڤەکان دەکات. بەو مانایەی مادام ژیانی مرۆڤەکان بەو شێوەیە ناشرینء بێ بەھا بووە، ئیدی بۆچی مەرگ بۆ ھەمووان باشتر نەبیت؟ بۆچی ئەوان دەژین؟بەڵام شاعیر دەتوانێ مەرگ بکاتە بژاردەی ھەمووانء لە جیاتی ھەموومان ھەڵیبژێرێت؟ بێگومان نەخێر. چونکە مەرگء مردن کردارێکی خودییە. کاتێکیش شاعیر دەگاتە ئەو بڕوایەی کە مردن ڕەنگە نەبێتە بژاردەی ھەموومان،ئیدی تەنھا پەیوەستی دەکات بە خۆی وەک تاکێک.بۆیە دەڵێت: دەچمەوە نێو بێدەنگی... دەچمەوە نێو سروشت..\nچوونەوە نێو سروشتیش، کە بێدەنگی یە کێکە لە سیما بەرجەستەییەکانی سروشت، ھەوڵێکە بۆ پشتکردنە ژیانء جێھێشتنی زەمەنء شوێنی ئێستا، کە بە شێک لە ژیانی شاعیر پێکدەھێنن. لێرەوەش لە بەرامبەر سروشت، ئێمە شارمان ھەیە، وەک بونیادێکی ژیاری ئاڵۆز. بەمەش شاعیر ناراستەو خۆ ژیانی شار جێدێڵێتء لەنێو ھەراو زەنای سەردەم بێدەنگی ھەڵدەبژێرێ. لە کۆتاییدا دەمەوێ ئاماژە بەوە بدەم، کە مردن لە شیعرەکانی عەبدولموتەلیبدا، ھەرگیز ھێمایەک نییە، بۆمەرگدۆستیەتء ھەڵبژاردنی مەرگ، بەقەد ئەوەی ڕاگرتنء ناچارکردنی خوێنەرە، بۆ بیرکردنەوە لە مەرگ. وەک ڕووداوێکی ئاڵۆزو پڕ لە پرسیار لە ژیانی مرۆڤدا. شاعیر،مردن وەک کردارێک کە کۆتایی بە ژیانی بوونەوەرەکان دێنێت بە تەنھا نابینێت، بەڵکو مەبەستیەتی لە بوونء ژیانء مەرگ، وەک پرسێکی ئەنتۆلۆژی ڕابمێنێتء پرسیار بکاتء عەوداڵی گەیشتن بە وەڵامەکانیش بێت...


ژمارەی پەنابەرانی ئەمساڵ لەوە کەمترە کە چاوەڕوان دەکرا - Radio Sweden Kurdish - Radyoya Swêdê - ڕادیۆی سوید | Sveriges Radio\nژمارەی پەنابەرانی ئەمساڵ لەوە کەمترە کە چاوەڕوان دەکرا\nبڵاو کرایه‌وه onsdag 27 april 2016 kl 09.58\n"ڕێککەوتنەکان لەگەڵ تورکیا و تووندکردنەوەی سنوورەکان هۆکارن"\nئەمڕۆ دەستگەی کۆچ پێشبینییەکانیان سەبارەت بە ژمارەی پەنابەرانی ئەمساڵ پێشکەش بە حوکوومەت کرد.\nدەستگەی کۆچ پێشبینی دەکەن لەماوەی ئەمساڵدا ژمارەی ئەو پەنابەرانەی هاتوون و دێنە سوید نزیکەی 60 هەزار بن. بەڵام دەستگەی کۆچ دوو پێشبینیانی دیکەشیان هەیە، سیناریۆی کەمترین و زۆرترین، یەکەمیان 40 هەزار پەنابەر و دووەمیان کە زۆرترین ژمارەی چاوەڕوانکراوە 100 هەزار کەسە.\nلە سیناریۆ سەرەکییەکەدا کە چاوەروان دەکرێت ژمارەی پەنابەران بگاتە 60 هەزار کەس، 7000 هەزاریان منداڵی بەتەنها هاتوو بن. بۆ بەڕێوەبردنی کاروبار و پێداویستی ئەو پەنابەرانە و بەپێی هەڵسەنگاندنی دەستگەی کۆچ نزیکەی 55 ملیارد کرۆنیان پێویستە، واتا 6 ملیۆن ونیو کەمتر لەوەی چاوەرواندەکرا.\nبەرپرسی چالاکی لە دەستگە کۆچ میکایل ریبنڤیک دەڵێت سوید لە بەردەم ململانێیەکی گەورەدایە بەتایبەت لە دوای هاتنی ئەو ژمارە زۆرە پەنابەرەی لە پاییزی ڕابوردوودا ڕوویان لە سوید کرد و بێوێنەیە لە مێژووی سویددا. ئەو هەروەها جەخت لەوە دەکاتەوە کە ئەو پێشبینیانە بەهۆی بارودۆخێکی سیاسیی و مەرجی سیاسییەوە بوون بۆیە دڵنیان نین و دەکرێت بگۆڕێت.\nجێ باسە مانگی فێبریواری ڕابوردوو دەستگەی کۆچ پێشبینییەکانیان بۆ ژمارەی ئەو پەنابەرانەی کە لە ماوەی ئەمسالدا دێنە سوید دیاری کرد کە نزیکەی 140 هەزار پەنابەرە، 18 هەزرایان منداڵە بەتەنها هاتووەکان دەبێت. بەڵام لەو ژمارەیە دڵنیا نەبوون. وەک بینرا دواتر ئەو ژمارەیە بە چەند هۆکارێک کەمی کرد.\nهەر لە سەرەتای ئەمساڵدا ژمارەی ئەو پەنابەرانەی ڕوویان لە سوید دەکرد کەم بۆوە ئەویش بەهۆی تووندکردنەوەی چاودێریی سەر سنوورەکانی سوید و کۆنترۆڵەکانی ناوخۆ هەروەها تووندکردنەوەی سنوورەکان لە وڵاتانی یەکییەتیی ئەورووپادا، جگە لەوەش بەهۆی نالەباریی کەشوهەوا لە دەریای ناوەڕاست.\nبەڕای بەرپرسی جالاکی لە دەستگەی کۆچ میکایل ریبەنڤیک هۆکارێکی دیکە هاوکاریی نێوان یەکییەتی ئەورووپا و تورکیایە کە لە سەر پرسی پەنابەران گرێبەستیان ئیمزا کرد. کە بەو پێیە ئەو پەنابەرانەی نایانەوێت داوای پەنابەریی لە یۆنان بکەن دەبێت بگەڕێنەوە تورکیا. ژمارەیەکی زۆر لە پەنابەران نەیاندەویست لە یۆنان بمێننەوە چونکە بەنیازی بۆ نموونە گەشتنە ئەڵمانیا و سوید بوون، بەو شێوەیە گەڕێندرانەوە تورکیا.\nبەپێی ئامارەکانی ئۆرگانی کۆچبەران لە نەتەوەیەکگرتووەکان ژمارەی ئەو پەنابەرانەی لە تورکیاوە خۆیان گەیاندۆتە یۆنان لە 870 کەسەوە کەم بۆتەوە بۆ 130 کەس لە ڕۆژێکدا لە ماوەی ئەپریلدا.


به‌تواناكردنی منداڵان بۆ ئه‌وه‌ی گه‌شه بكه‌ن وکارامەییەکانیان پەرەپێبدەن و سەلامەت بن | UNDP in Iraq\nپڕۆژەی باخچەی یاریکردنی هاوبەشێتی نێوان UNDP و Shell دەبێتە هۆی دابینکردنی شوێنێکی سەلامەت بۆ منداڵان و لاوانی ناحیەکانی ئەلنەشوە و ئەلدەیر لە گەڕەکەکانی خۆیاندا. وێنه‌گرتن: فەرەح سایەغ \_به‌رنامه‌ى نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان بۆ په‌ره‌پێدان له عێراق \_2016\nچوار باخچەی یاریکردن لە نێوان ناحیەکانی ئەلنەشوە و ئەلدەیری بەسڕەدا دروستکران بۆ ئەوەی منداڵان شوێنێکی سەلامەتیان هەبێت بۆ یاریکردن.\nمەهدی ووتی :" هەموو منداڵانی ئێرە یەکتری دەناسن چونکە لە هەمان گەڕەکەوە هاتووین، بەڵام ئێستا بووینەتە هاوڕێیەکی باشتر چونکە ڕۆژانە پێکەوە یاری دەکەین لە باخچەکەدا."\nۆدڵنیابوون لە بەردەوامێتی، باخچەی یاریە تەواوکراوەکان بە شێوه‌كى فه‌رمى درایه ژێر ده‌ستى شارەوانیەکان تا بتوانن لە داهاتوودا لە پیلان وبوجەدا لەخۆیان بگرن\nلە ساڵی 2015 دا، لەژێر هاوبەشێتی نێوان UNDP و Shell دا، چوار باخچەی یاریکردن لە نێوان ناحیەکانی ئەلنەشوە و ئەلدەیری بەسڕەدا دروستکران بۆ ئەوەی منداڵان شوێنێکی سەلامەتیان هەبێت بۆ یاریکردن.\nپاش ڕاوێژکردن بە کۆمەڵگا ناوخۆییەکان و پشکدارەکان، نەبوونی شوێنێکی سەلامەت بۆ یاریکردنی منداڵان لە لیستی ئەولەویاتەکاندا جێی کرایەوە، ئەمەش یەکێك بوو لەو لایەنانەی پێویستیان بە باشترکردن هەبوو چونکە سەلامەتی منداڵان کێشەیەکی بەردەوام بوو لە کۆمەڵگاکانی ئەلنەشوە و ئەلدەیر دا.\nسەعد، دانیشتووی ئەلنەشوە ووتی :" منداڵەکانمان لە مەترسیدابوون بەهۆی یاریکردنیانەوە لەنزیك شەقام و ڕێگاکاندا، ئەمەش باوانی نیگەران کردبوو."\nچوار باخچەکە پەرژینیان بۆ کراوە و یاریگای دووگۆڵی وجۆلانە وئامێرى له‌ش جوانى وڕووناکی وکورسی وسێبەریشی تێدایە كه بۆته هۆى ئه‌وه‌ى كه‌وا سه‌رنجى منداڵان ولاوان بۆ خۆى ڕاكێشێت.\nیاریکردنی ڕێكوپێك و چالاکانە زۆر گرنگە بۆ منداڵان تا گەشەبکەن چونکە یارمەتییان دەدات فێرببن و کارامەیی داهێنەرانە وگرنگ وپەیوەندیی کۆمەڵایەتی وسەرکردایەتیان بۆ دروست بێت.\nبۆ هاندانی یاریکردن، گرنگە منداڵان بتوانن بچنە شوێنێکی سەلامەت ولە ماڵەکانیانەوە نزیک بێت.\nمەهدی ووتی :" چیتر پێویست ناکات بەرد بکەین بە گۆڵ ولە تاریکی وخۆڵ وخاشاکدا یاری بکەین. یاریکردن لەناو پەرژینەکاندا زۆر خۆشترە چونکە پێویست ناکات خەمی ئەوەمان هه‌بێت تۆپەکە بکەوێتە سەر شەقام وڕێگاکان."\nبۆ هاندانی پاکوخاوێنی وپاراستنی باخچەکانی یاریکردن، بەرنامەی هاوبەشێتیەکە تەنەکەی خۆڵی داناوە و بەرمیلی ئاوی بۆ ڕووەکەکان داناوە.\nبەردەست بوونی شوێنی یاریکردن زۆر گرنگە بۆ تێکهەڵکێشکردنی کۆمەڵگاکان ویارمەتیدانی منداڵان دەدات لەگەڵ یەکتردا کارلێك ومامەڵە بکەن، ئەمە لە باخچەکانی هەردوو ناحیەکەدا ڕوون و ئاشکرا دیاربوو.\nیەک ساڵ پاش دروستکردنی باخچەی یاریەکان، هاوبەشێتی نێوان UNDP و Shell هەڵسەنگاندنێکی ئەنجامدا و بۆی دەرکەوت باخچەی یاریەکان پێویستیەکی زۆریان بە چاکسازی هەیە. ئەم هاوبەشێتیە بووه هۆى ئەنجامدانی کارى نۆژه‌نكردنه‌وه‌ى گەورە لەڕێی بەڵێندەرە ناوخۆییەکانەوە كه‌وا کاڕەڤانیان دانا بۆ ئه‌وه‌ى ببێته هۆكارێك بۆ دڵنیابوون لە ئاماده‌بوونى پاسەوانان لە هەردوو ناحیەکەدا. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش وبۆدڵنیابوون لە بەردەوامێتی، باخچەی یاریە تەواوکراوەکان بە شێوه‌كى فه‌رمى درایه ژێر ده‌ستى شارەوانیەکان تا بتوانن لە داهاتوودا لە پیلان وبوجەدا لەخۆیان بگرن و ئەم شوێنانە بە سەلامەتی بۆ منداڵان و کۆمەڵگا ناوخۆییەکە بمێنێتەوە.\nهه‌روه‌ها لەگەڵ چالاکیەکانی تری وەکو نۆژەندکردنەوەی قوتابخانە ,دڵنیابوون له سه‌لامه‌تى منداڵان وبۆ ئه‌وه‌ى دووره‌په‌رێزبن له ده‌ست تێوه‌ردانه‌كان لەسەر ڕێگادا، بنیادنانی باخچەی یاریەکان لەنێو چەتری هاوبەشێتی نێوان UNDP و Shell بۆ پەرەپێدانی ناوخۆییدا بووە.\nهاوبەشێتی نێوان UNDP و Shell لە بەسڕەدا لە ساڵی 2012 دا خراوەتە گەڕ بۆ بنیادنانی پلاندانانی بەشدارانە و بنیادنانی توانستی پەرەپێدانی ناوچە ناوخۆییەکان، هەروەها بۆ جێبەجێکردنی چالاکیە پەیوەندیدارەکان لە کۆمەڵگاکانی نزیک کێڵگەی نەوتی مەجنون لە پارێزگای بەسڕە لە باشوری عێراقدا. ئەم هاوبەشیە بەهەمان شێوە ئامانج لێی بریتیە لە بەگەڕخستنی ڕاهێنانی پیشەگەریی ئاست بەرز و پشتگیریکردنی ژینگەیەکی گونجاو بۆ کاری هەرە بچوک وبچوک ومامناوەند.\nتێكست و فۆتۆ: فه‌ره‌ح سایه‌غ/ UNDP عێراق