Elm adamları indiyə qədərki ən yaxşı biftekləri proqnozlaşdırmaq üçün DNT testi hazırlayırlar - Yeni reseptlər - 2022\nFransız (təbii ki) tədqiqatçılardan ibarət bir qrup, keyfiyyətini qiymətləndirmək üçün ətlərdəki xüsusi genləri analiz edə biləcək bir DNT çipi yaratdılar\nYüksək texnologiyalı elm yavaş-yavaş santrifüjlər və maye azotlu restoran mətbəxlərimizə və barlarımıza daxil ola bilər və DNT testinin növbəti dalğa ola biləcəyi görünür.\nScience Daily, ət sənayesinin yalnız bir doz ala biləcəyini bildirir Donuz ətinin keyfiyyətini təyin etmək üçün DNT testləri mağaza rəflərində satın ala bilərsiniz. Milli Aqronomiya Araşdırma İnstitutunun Otçul Araşdırma Birimində Jean-François Hocquette başçılıq etdiyi Fransız tədqiqatçılar qrupu, bir ətin toxumasını, dadını və şirəsini birtəhər pozan 3000-dən çox geni araşdırdı. Hocquette, "Bu genlər fərqli ailələrə aiddir: sırasıyla əzələlərin yağ, bağ dokusu və protein tərkibini tənzimləyənlər" dedi.\nBu genləri tapdıqdan sonra, tədqiqatçılar, dana nümunələrində genlərin fəaliyyətini təhlil edə biləcək bir DNT çipi hazırladılar, yəni demək olar ki, hər növ mal ətinin dad reytinqi alacaq. Test etmək üçün eyni mal əti nümunələrindən bir panel dad testindən keçdilər və bir nəticə verdilər.\nGen testi və dad testini müqayisə edərkən, tədqiqatçılar daha yaxşı gen skorlarının daha yaxşı dad puanları olduğunu ifadə etdilər. Əslində, Biomed Central Veterinary Research jurnalında edilən araşdırmada, bəzi genlərin nümunələrdəki həssaslıq fərqinə görə yüzdə 40 -a qədər payı olduğu bildirildi. Bəlkə daha yaxşı ət dadmaq həm heyvandarlıq texnikası, həm də irslə əlaqəlidir? O zaman Kobe dana əti haqqında çox şey izah edir.\nƏbədi yaşa: Elm adamları tezliklə ömrünü "120 -dən çox" uzadacaqlarını söyləyirlər\nSilikon Vadisinin mərkəzindəki Palo Alto'da, hedcinq fondu müdiri Joon Yun, zərfin arxa tərəfində bir hesablama aparır. Onun sözlərinə görə, ABŞ-ın sosial təhlükəsizlik məlumatlarına görə, 25 yaşında 26 yaşından əvvəl ölmə ehtimalı 0,1%-dir. Yaşla əlaqədar bir xəstəlik səbəbiylə bu riski ömür boyu sabit saxlaya bilsək, ortalama bir insan-statistik olaraq 1000 il yaşayar. Yun perspektivi cazibədar və hətta inandırıcı hesab edir. Keçən ilin sonunda elm adamlarını "həyat kodunu sındırmağa" və insan ömrünü görünən maksimum 120 ildən (ən uzun bilinən/təsdiqlənmiş ömrü 122 il) ötməyə çağıran 1 milyon dollarlıq bir mükafat təqdim etdi.\nYun hesab edir ki, "qocalmanı həll etmək" və insanları sağlam və ya qeyri -müəyyən müddətə yaşamaq mümkün edir. İndiyə qədər 15 elmi komandanın daxil olduğu Palo Alto Uzunömürlülük Mükafatı, siçanlarda canlılığı bərpa etdiyi və ömrünü 50%uzatdığı üçün ilk növbədə veriləcək. Ancaq Yunun dərin cibləri var və getdikcə daha böyük uğurlar üçün daha çox pul qoyacağını gözləyir. O deyir ki, bu, şəxsi yox, mənəvi axtarışdır. Həyatımız və cəmiyyətimiz, yaşa bağlı xəstəliklər səbəbiylə itkin düşən yaxın insanların sayının artması və iqtisadiyyata ziyan vuran uzun müddət tənəzzül əzabından əziyyət çəkir. Yun, Amerikanın ən yaxşı universitetlərindən olan elm adamları da daxil olmaqla təxminən 50 məsləhətçinin təsirli bir siyahısına malikdir.\nYunun axtarışı - gənclik bulağına vurmaqla bağlı çoxəsrlik xəyalının müasir bir versiyası - Silikon Vadisini süpürən ölümü pozmaq üçün indiki həvəsin simvoludur. Milyarderlər və şirkətlər nəyə nail ola biləcəkləri barədə boğucadırlar. 2013 -cü ilin sentyabr ayında Google, California Life Company üçün qısa olan Calico yaratdığını elan etdi. Onun vəzifəsi ömrü idarə edən biologiyanı tərsinə çevirmək və "insanların daha uzun və sağlam həyat sürməsinə imkan verən müdaxilələr hazırlamaq" dır. Yeni biotexnologiya şirkətini çoxlu sirr əhatə etsə də, göründüyü kimi, qocalmayan dərmanlar hazırlamaq üçün qismən axtarır. 2014 -cü ilin aprel ayında, genetik mühəndislik yuvarlaq qurdlarını normaldan altı qat daha uzun yaşamaq üçün işlərə görə tanınan və kəşflərini insanlara tətbiq etməyi xəyal edən bir alim Cynthia Kenyonu işə götürdü. "Calico, demək olar ki, istədiyi hər şeyi etmək üçün pula sahibdir" deyir, Kolorado Universitetində bir qurdda uzunömürlülüyə genetik təsir göstərən ilk adam olan Tom Johnson.\n2014-cü ilin mart ayında, qabaqcıl amerikalı bioloq və texnoloq Craig Venter-X Prize Foundation-ın texnoloji təşəbbüskarı Peter Diamandis ilə birlikdə-İnsan Uzunömürlülük Inc adlı yeni bir şirkət elan etdi. Calico, Venter deyir. Ancaq 2020 -ci ilə qədər supercentenarians daxil olmaqla 1 milyon insan genomu ardıcıllığının nəhəng bir verilənlər bazası yaratmağı planlaşdırır. Venter, məlumatların daha uzun, daha sağlam bir həyat üçün vacib olan yeni bir işıq saçması lazım olduğunu söyləyir və ömrünü uzatmaq üçün işləyən başqalarının onun verilənlər bazasından istifadə etməsini gözləyir. "Bizim yanaşmamız Calico -ya çox kömək edə bilər və əgər onların yanaşması uğurlu olarsa, daha uzun yaşamağıma kömək edə bilər" Venter izah edir. "Hər şeyin ortasında bir istinad mərkəzi olmağı ümid edirik."\nGoogle -un Mountain View -dakı qərargahından uzaq olmayan bir ofisdə, demək olar ki, göbəyinə çatan saqqallı Aubrey de Grey, qocalmanı məğlub etməklə bağlı yeni səs -küydən zövq alır. On ildən çoxdur ki, dünyanı qocalmanı aradan qaldırmaq və sağlam ömrünü qeyri -müəyyən müddətə uzatmaq üçün elmi bir araşdırmaya başlamağa ilham vermək üçün səlib yürüşündədir (Palo Alto Uzunömürlülük Mükafatı taxtasındadır). Çətin bir işdir, çünki dünyanı "qocalma transında" hesab edir, elmin həll edə biləcəyi "tibbi problem" olduğunda qocalmanın qaçılmaz olduğunu qəbul etməkdən xoşbəxtdir. Köhnə bir avtomobilin vaxtaşırı profilaktik qulluqla qeyri -müəyyən müddətdə yaxşı vəziyyətdə saxlanıla biləcəyi kimi, eyni prinsipdə insan bədəni üçün də eyni ola bilməz, deyə Gray düşünür. Axı biz bioloji maşınlarıq, deyir.\nİmkanları ilə bağlı iddiaları (1000 il yaşayacaq ilk adamın yəqin ki, artıq həyatda olduğunu söylədi) və qocalmanın arxasında duran elmlə bağlı bəzi qeyri -ənənəvi və sübut olunmamış fikirlər, uzun müddətdir ki, qocalığın öyrənilməsi ilə məşğul olan əsas alimlər tərəfindən Qreynin populyarlığını itirib. Ancaq Calico və başqalarının görünüşü, dünyanın onun yanına gəldiyini göstərir. "Əslində işləyən qocalma əleyhinə dərman anlayışının indiyə qədər böyük bir fərqlə mövcud olan ən böyük sənaye olacağını və bunun əvvəlcədən görülə biləcəyini anlayan insanların sayı artmaqdadır."\n2009 -cu ildən etibarən de Qrey öz xeyriyyə təşkilatı olan Mühəndis Olunmayan Yaşlanma Strategiyaları (Sens) Araşdırma Vəqfinin baş elmi işçisidir. Milyarder Silikon Vadisi müəssisə kapitalisti Peter Thielin illik töhfəsi (ildə təxminən 600.000 dollar) və öz mirasından gələn pullar da daxil olmaqla, hər il təxminən 5 milyon dollarlıq tədqiqat maliyyələşdirir. Bəziləri öz evimizdə, qalanları xaricdəki təşkilatlarda sponsorluq edir. (Hətta tənqidçiləri də yaxşı bir elmi maliyyələşdirdiyini söyləyirlər.)\nAubrey de Gray, öz xeyriyyə təşkilatı olan Mühəndis Olunmayan Yaşlanma Strategiyaları (Sens) Araşdırma Vəqfinin baş elmi işçisidir. Hər il təxminən 5 milyon dollarlıq tədqiqat maliyyələşdirir. Fotoşəkil: Tim E White/Rex\nDe Gray, qocalma əleyhinə araşdırmaların yeni bir çiçəklənməsini görən tək deyil. Pew Araşdırma Mərkəzinin tədqiqatçısı David Masci, radikalın elmi və etik ölçülərinə baxaraq bu mövzuda bir hesabat yazaraq "Radikal həyat uzantıları artıq kranklar və elmi fantastika yazarları aləminə aid deyil" deyir. ömrün uzadılması. "Ciddi insanlar bu sahədə araşdırma aparır və ciddi düşünənlər bu barədə düşünürlər."\nMaliyyə vədləri erkən ümidlərlə müqayisədə aşağı olsa da, milyarderlər - təkcə texnologiya sənayesindən deyil - uzun müddət qocalma biologiyası ilə bağlı araşdırmaları dəstəkləyirlər. Bununla birlikdə, daha çox ömrü yox, kövrəklikdən və xəstəlikdən azad olduğunuz illərin "sağlamlıq müddətini" uzatmağı hədəfləyiblər, baxmayaraq ki, bunun da uzanacağı açıq bir təsirdir (sağlam insanlar daha uzun ömür sürər).\n1997 -ci ildə texnologiya tərəfindən qurulan Ellison Tibbi Vəqfinin direktoru Kevin Lee, "Sağlamlığın artmasının nəticəsi ömrün uzadılmasıdırsa, bu yaxşı bir şeydir, amma ən başlıcası insanları mümkün qədər uzun müddət sağlam saxlamaqdır" deyir. milyarder Larry Ellison, və sahənin ən böyük özəl maliyyəçisi olan, hər il 45 milyon dollar xərcləyir. (Paul F Glenn Tibbi Araşdırma Vəqfi başqa bir mövzudur.) Biyomedikal tədqiqatların çoxu fərdi xəstəlikləri müalicə etmək üzərində cəmləşsə də, xərçəng deyirlər, bu kiçik sahədəki elm adamları daha böyük bir şey ovlayır. Qocalma prosesinin təfərrüatlarını kökündən önləməyin yollarını tapmaq üçün araşdırırlar və bununla da qocalma ilə birlikdə gələn bütün xəstəliklərin qarşısını alırlar. İnkişaf etmiş ölkələrdə ömür uzunluğu, 1900 -cü ildə təxminən 47 ikən, bu gün təxminən 80 -ə yüksəldi. Ancaq bu daha uzun ömürlər, bədbəxtlik payları ilə gəlir. Ürək xəstəliyi, xərçəng, felç və Alzheimer kimi yaşa bağlı xroniki xəstəliklər hər zamankindən daha çox yayılmışdır.\nStandart tibbi yanaşma - hər dəfə bir xəstəliyi müalicə etmək - bu vəziyyəti daha da pisləşdirir, deyir Yaşlanma Araşdırmalarını maliyyələşdirmək üçün vəziyyət yaradan Uzunömürlülük Dividend Təşəbbüsü adlı bir layihəni icra edən Çikaqo Universiteti İctimai Sağlamlıq Məktəbinin sosioloqu Jay Olshansky. sağlamlıq və iqtisadi əsaslarla sağlamlıq müddətini artırmaq. "Ürək xəstəliyi və ya xərçəng üçün bir müalicə görmək istərdim" deyir. "Ancaq bu, Alzheimer xəstəliyinin yayılmasında dramatik bir artışa səbəb olacaq."\nHuman Longevity Inc şirkəti 2020 -ci ilə qədər bir milyon insan genomu ardıcıllığı haqqında məlumat bazası yaratmağı planlaşdıran amerikalı bioloq və texnoloq Craig Venter. Fotoşəkil: Mike Blake/Reuters\nOlshansky deyir ki, yaşlanmanın kökündə mübarizə apararaq, eyni zamanda bütün yaşa bağlı xəstəlik risklərini azaldaraq zəifliyi və əlilliyi azalda bilərik. Artıq bu cəsarətli, yaş gecikdirici yanaşmanın işləyə biləcəyini sübut edən sübutlar var. Elm adamları, müxtəlif heyvan növlərinin yaşlanmasına müvəffəqiyyətlə müdaxilə etdilər və tədqiqatçılar bunun insanlarda əldə edilə biləcəyinə inanmağın əsas olduğunu söyləyirlər. Buck Yaşlanma Araşdırmaları İnstitutunun direktoru Brian Kennedy, "Həqiqətən bir küncə döndük" deyir və beş il əvvəl elmi konsensusun qocalma araşdırmalarının maraqlı olduğunu, amma praktik bir şeyə gətirib çıxara bilməyəcəyini söylədi. "İndi siçanın ömrünü uzatmağın asan olduğu nöqtədəyik. Bu artıq sual deyil, bunu insanlarda edə bilərikmi? Harvardda araşdırmaçı David Sinclair deyir ki, bacarmamağımız üçün heç bir səbəb görmürəm.\nOptimizmin səbəbi bir neçə fərqli yanaşmanın ümidverici nəticələr verməsindən sonra gəlir. Diabet dərmanı metformin kimi bəzi mövcud dərmanlar, məsələn, yaşa qarşı təsir göstərən təsirli bir şəkildə ortaya çıxdı. Diqqətlə kalori məhdudlaşdırılmış diyetlərlə qidalanan laboratoriya heyvanlarının daha uzun yaşamasına səbəb olan mexanizmləri təqlid edən bir neçə dərman hazırlanır. Digərləri uzunömürlü insanlarda meydana gələn genlərin təsirini kopyalayır. Artıq klinik sınaqlarda olan bir dərman, normal olaraq orqan nəqlinə kömək etmək və nadir xərçəng xəstəliklərini müalicə etmək üçün istifadə olunan rapamisindir. Siçanların ömrünü 25%artırdığı, bu günə qədər bir dərman vasitəsi ilə əldə edilən ən böyük uğur olduğu və xərçəng və nörodejenerasiya daxil olmaqla yaşlanma xəstəliklərindən qoruduğu göstərilmişdir.\nAvstraliya və Yeni Zelandiyadakı sağlam yaşlı könüllülərdə Novartis tərəfindən edilən son bir klinik araşdırma, dərmanın bir variantının qrip peyvəndinə reaksiyasını 20% artırdığını aşkar etdi - qripə qarşı immunitetimiz qocaldıqca azalacaq bir şeydir.\nKennedy deyir: "[Bu] yaşlanmanı yavaşlatdığından şübhələnilən bir dərman qəbul edən və qocalma xüsusiyyətini yavaşlatan və ya geri çevirən olub olmadığını araşdıran ilk [sınaq] idi" deyir Kennedy. İnsanlarda sınanacaq digər dərmanlar, qırmızı şərabda olan resveratroldan ilhamlanan birləşmələrdir. Bəzi elm adamları, "Fransız paradoksunun" arxasında, fransızların nisbətən zəngin diyetlər yemələrinə baxmayaraq ürək xəstəliklərinə tutulma nisbətinin aşağı olduğuna inanırlar.\n2003 -cü ildə Sinclair, yüksək dozada resveratrolun maya hüceyrələrinin sağlam ömrünü uzatdığına dair sübutlar nəşr etdi. Sinclair tərəfindən təsis edilən Sirtris şirkəti resveratroldan ilhamlanan birləşmələrin siçanlara müsbət təsir göstərdiyini göstərdikdən sonra, 2008-ci ildə dərman nəhəngi GlaxoSmithKline tərəfindən 720 milyon dollara satın alındı. İnkişaf ilk düşüncədən daha mürəkkəb olduğunu sübut etsə də, GSK bir Sinclair deyir ki, bu il böyük bir klinik sınaq. İndi eyni yolu aktivləşdirməyin fərqli bir yolu olan başqa bir dərman üzərində işləyir.\nTest edilən ən qeyri -adi yanaşmalardan biri, qocanı canlandırmaq üçün gənclərin qanından istifadə etməkdir. Fikir, gənc siçanların qan plazmasının köhnə siçanların zehni qabiliyyətlərini bərpa etdiyini göstərən təcrübələrdə ortaya çıxdı. Alzhemierin gənclərdən qan köçürən xəstələrinin bənzər bir təsirə malik olub -olmadığını sınayan bir insan sınağı aparılır. Əsərə rəhbərlik edən Stanford tədqiqatçısı Tony Wyss-Coray deyir ki, bu işə yarayarsa, qanı təsir edən amilləri təcrid edəcək və sonra oxşar bir şey edən bir dərman hazırlamağa çalışacağını söyləyir. (Əsərini siçanlarda dərc edəndən bəri bir çox “sağlam, çox zəngin insan” Wyss-Coray ilə əlaqə saxlayaraq bunun daha uzun yaşamalarına kömək edə biləcəyini düşünür.)\nMayo Klinikasında qocalmanı öyrənən bir araşdırmaçı James Kirkland, siçanların ömrünü və ya sağlamlıq müddətini uzadan, altıdan çoxunun elmi jurnallarda yazılmış 20 -yə yaxın dərmanı indi bildiyini söyləyir. Məqsəd insanlarda testlərə başlamaqdır, ancaq ömrümüzün uzunluğuna görə yaşlanmanın klinik tədqiqatları çətindir, baxmayaraq ki, bunun üçün yaşlı xəstələrdə dərmanları tək şərtlərə qarşı sınaqdan keçirmək və digər şərtlərdə yaxşılaşma əlamətləri axtarmaq kimi yollar var. eyni vaxtda. İlk dərmanın nə olacağı və nə edəcəyi bəlli deyil. İdeal olaraq, vücudunuzun hər yerində yaşlanmanı gecikdirəcək bir həb içə bilərsiniz. Lakin Kennedi qeyd edir ki, rapamisinlə müalicə olunan siçanlarda katarakt kimi yaşa bağlı bəzi təsirlər yavaşlamır. "Heç bir dərmanın hər şeyi edəcəyini bilmirəm" deyir. Nə vaxt müalicəyə başlaya biləcəyinizə gəldikdə, Kennedy gələcəkdə "sizi 10 il daha sağlam saxladığı üçün" 40-50 yaş arasında müalicəyə başlaya biləcəyinizi düşünür.\nErkən mərhələdə müalicələrlə, nə vaxt gələ biləcəkləri və ya insan ömrünü nə qədər uzadacaqları haqqında təxminlər yalnız bu ola bilər. Bir çox tədqiqatçı spekulyasiya etməkdən imtina edir. Ancaq Kirkland, sahəsindəki qeyri -rəsmi ambisiyanın, önümüzdəki onillikdə və ya daha çox müddətdə sağlamlıq müddətini iki -üç il artırmaq olduğunu söyləyir. (AB -nin 2020 -ci ilə qədər sağlamlıq müddətinə iki il əlavə etmək rəsmi məqsədi var). Bunun xaricində, bu dərmanların sağlam həyatımızı uzatmaq üçün hansı təsirlər göstərə biləcəyini proqnozlaşdırmaq daha çətindir. Sığortaçı Legal and General tərəfindən bir araya gətirilən, İngiltərənin İnsan Uzunömürlülük Panelinin son hesabatında, bu sahənin aparıcı şəxsləri ilə edilən müsahibələrə əsaslanaraq, "Bəzi mütəxəssislərin inandığı kimi, maksimum ömrün nə qədər uzana biləcəyi ilə bağlı fikir ayrılığı var idi. indiki 120 ildən çox uzana bilməyəcək bir maksimum hədd var idi və digərləri heç bir məhdudiyyət olmadığını düşünürdülər. "\nAlbert Einstein Tibb Kollecinin Yaşlanma Araşdırmaları İnstitutunun direktoru Nir Barzilai pessimistlərdən biridir. "Bu gün bildiyimiz biologiyaya əsaslanaraq, 100 ilə 120 arasında bir yerdə bir dam var və bunun öhdəsindən gələ bilsək, meydan oxuyuram." Venter optimistlərdən biridir. "İnsan yaşında heç bir mütləq bioloji məhdudiyyət görmürəm" deyir və hüceyrə ölümsüzlüyünün, əslində saatı geriyə doğru hərəkət etdirməyin mümkün olduğunu müdafiə edir. "Bioloji proseslərin nəticədə illərlə qurtulacağını gözləyə bilərik. Bunun bu əsrdə baş verib -verməyəcəyini sizə deyə bilmərəm ". Bu cür fikirlər hələlik sadəcə fərziyyədir. Ancaq Bath Universitetinin Ölüm və Cəmiyyət Mərkəzində ölüm və texnologiya təhsili alan John Troyer, bunları ciddi qəbul etməmiz lazım olduğunu söyləyir. "Çox böyük bir qarışıqlığın ortasında olmadan əvvəl bu barədə indi düşünmək istəyirsən."\nHamımız 100, 110, 120 və ya daha çox yaşasaq nə olar? Cəmiyyət çox fərqli görünməyə başlayacaq. "Uzun müddət işləyən və yaşayan insanlar yeni nəslin işçi qüvvəsinə girməsini və ya ev tapmasını çətinləşdirə bilər" deyir Troyer. Gecikmə gecikdikcə, normal bir ailə olaraq neçə uşaqdan bəhs edirik? "Ailə quruluşu kimi şeylərə təsir etmək ehtimalı çox yüksəkdir." 2003 -cü il Amerika prezidentinin Bioetika Şurasının hesabatı, fərdi psixologiyanın da əks təsir göstərə biləcəyini düşündürən bəzi məsələlərə baxdı.\nİşarə etdiyi "ölümün fəzilətlərindən" biri, hər günü saymaq istəyini aşılaya biləcəyidir. Daha uzun yaşamağınızı bilmək həyatdan maksimum istifadə etmək istəyinizi azaldacaqmı? De Grey, potensial praktik çətinlikləri qəbul edir, ancaq sevinclə deyir ki, cəmiyyət, məsələn, daha az uşaq sahibi olmaqla və həyatına nə vaxt son qoyacağına qərar verə biləcək insanlarla uyğunlaşacaq. Bu müdaxilələrin mümkün olacağı təqdirdə kimin xeyrinə olacağı ilə bağlı da aktual suallar var. Sadəcə super zəngin olacaq, yoxsa bazar təşviqləri - kim istəməz ki? - xərcləri aşağı sal və müalicəni əlverişli edə bilərsənmi?\nİngiltərənin NHS və ya digər ölkələrdəki sağlamlıq sığortaçıları insanların həyatını uzadan dərmanlar üçün pul ödəyəcəkmi? Alacakaranlıq illərində insanlara qayğı göstərməyin tibbi xərcləri daha uzun müddət sağlam qaldıqları təqdirdə azalacaq, lakin gecikmiş yaşlanma həm də daha çox insanın pensiya və dövlət müavinəti alması demək olacaq. Ancaq müdafiəçilər bu çətinliklərin mənəvi vacibliyi ləğv etmədiyini söyləyirlər. Oxfordun İnsanlığın Gələcəyi İnstitutunun direktoru Nik Bostrom deyir ki, sağlam həyat müddəti uzadıla bilərsə, bunu etmək insani işdir."Deyəsən heç bir əxlaqi mübahisə yoxdur" deyir. Troyer razılaşır, amma soruşur ki, daha uzun yaşamaq mütləq sağlam olursunuz - bu mənada "sağlam" və ya "sağlam" nə deməkdir? o soruşur.\nUzaq gələcəyi bir kənara qoysaq, yeni texnologiya iştirakçıları üçün çətinliklər var. Palico Alto mükafatından təklif olunan pul, tələb olunan nəticələr üçün cüzi bir məbləğdir, Calzilo isə əsas araşdırmalarla çox izlənilə bilər, narahatlıqlar de Grey Venterin məlumat toplama ilə əlaqədar problemlərin nəticəsini verməsi illərlə nəticələnə bilər, Barzilai düşünür. Johnson deyir ki, potensial ictimai təsir. Yenə də tarix bizə xatırladır, uğur qazana bilməsələr də, yenə də faydalana bilərik.\nAviator Charles Lindbergh insan orqanlarını maşınlarla əvəz etməyin yollarını düşünərək ölümü aldatmağa çalışdı. Müvəffəqiyyət qazana bilmədi, amma onun ziddiyyətlərindən biri açıq ürək əməliyyatı üçün çox vacib olan ürək-ağciyər maşınına çevrildi. Yaşlanmanı məğlub etmək üçün, uğursuzluğun meyvələri belə bol ola bilər.\nDNT quruluşunun kəşf edilməsi\nİrsiyyətin əsasını təşkil edən molekul olan DNT, müxtəlif fermentlər də daxil olmaqla bədəndə zülalların qurulması nümunələrini ehtiva edir. DNT -nin bir -birinə bükülmüş iki zəncirdən və ya fosfat və şəkər qruplarından ibarət ikiqat sarmaldan ibarət olduğu və iki zəncirin cütlər arasındakı hidrogen bağları ilə bir -birinə tutulduğu müəyyən edildikdən sonra irsiyyət və irsi xəstəlik haqqında yeni bir anlayış mümkün oldu. üzvi əsaslar - timin (T) ilə adenin (A) və sitozin (C) ilə guanin (G). Müasir biotexnologiyanın da əsası DNT -nin struktur bilikləridir - bu halda alimin daha sonra istənilən məhsulu, məsələn insulini istehsal edəcək ana hüceyrələrin DNT -ni dəyişdirmə qabiliyyəti.\nDörd alimin işinin arxa planı bir neçə elmi irəliləyişlə formalaşdı: Erwin irsiyyətindən məsul olan xromosomlarda zülal deyil, DNT olduğunu genetiklər tərəfindən verilən artan sübutları üzvi makromolekulları öyrənməkdə rentgen kristalloqrafçılarının əldə etdiyi irəliləyiş. Chargaffun DNT -də bərabər miqdarda A və T əsasları və G və C əsasları olduğuna dair eksperimental kəşfi və bəzi zülalların molekullarının sarmal formalı olduğunu kəşf etməsi Linus Pauling -atom modellərinin istifadəsi və mümkün olanları yaxşı bilməklə əldə edilmişdir. müxtəlif atomların yerləşdirilməsi.\nElm adamları insan xəstəliklərinin qarşısını almaq və müalicə etmək üçün gen terapiyası - genom redaktəsini ehtiva edən müalicələr hazırlayır. Genom tənzimləmə vasitələri, kistik fibroz və şəkərli diabet kimi xəstəlikləri genomik əsaslarla müalicə etmək potensialına malikdir. Gen terapiyasının iki fərqli kateqoriyası var: cücərmə müalicəsi və somatik terapiya. Germline müalicələri reproduktiv hüceyrələrdə (sperma və yumurta kimi) DNT -ni dəyişir. Reproduktiv hüceyrələrin DNT -sindəki dəyişikliklər nəsildən -nəslə ötürülür. Digər tərəfdən, somatik müalicələr reproduktiv olmayan hüceyrələri hədəf alır və bu hüceyrələrdə edilən dəyişikliklər yalnız gen terapiyası alan insanı təsir edir.\n2015-ci ildə İngiltərədə bir yaşında olan Layla adlı bir uşaq xərçəng növü olan lösemi ilə mübarizə aparmaq üçün gen redaktə müalicəsi aldıqda elm adamları somatik gen terapiyasından uğurla istifadə etdilər. Bu elm adamları Laylanı müalicə etmək üçün CRISPR -dən istifadə etmədilər və bunun əvəzinə TALENs adlı başqa bir genom redaktə texnologiyasından istifadə etdilər. Həkimlər bundan əvvəl bir çox müalicəni sınadılar, amma heç biri nəticə vermədi, buna görə elm adamları gen terapiyasından istifadə edərək Laylanı müalicə etmək üçün xüsusi icazə aldılar. Bu müalicə Leylanın həyatını xilas etdi. Bununla birlikdə, Laylanın aldığı müalicə üsulları hələ də təcrübədir, çünki elmi ictimaiyyət və siyasətçilər hələ də genom redaktəsi ilə bağlı texniki maneələri və etik narahatlıqları aradan qaldırmaq məcburiyyətindədirlər.\nCRISPR köhnə genom redaktə texnologiyaları üzərində inkişaf etsə də, mükəmməl deyil. Məsələn, bəzən genom redaktə alətləri yanlış yerdə kəsilir. Elm adamları bu səhvlərin xəstələrə necə təsir edə biləcəyini hələ bilmirlər. Gen müalicələrinin təhlükəsizliyinin qiymətləndirilməsi və genom redaktə texnologiyalarının təkmilləşdirilməsi, bu texnologiyanın xəstələrdə istifadəyə hazır olmasını təmin etmək üçün kritik addımlardır.\nElm adamları və hamımız təhlükəsizlik daxil olmaqla, genom redaktəsi ilə ortaya çıxa biləcək bir çox etik narahatlıqları diqqətlə nəzərdən keçirməliyik. Hər şeydən əvvəl, genom redaktəsi xəstələri müalicə etmək üçün istifadə edilməzdən əvvəl təhlükəsiz olmalıdır. Elm adamlarının və cəmiyyətin düşünməli olduğu digər etik suallar bunlardır:\nEmbriondan müalicə üçün icazə almaq mümkün olmadıqda, embrionda gen terapiyasından istifadə etmək düzgündürmü? Valideynlərdən icazə almaq kifayətdirmi?\nBəs gen müalicələri çox bahalı olsa və onlara yalnız varlı insanlar girə və ödəyə bilsələr? Bu, zəngin və kasıb arasında mövcud sağlamlıq bərabərsizliyini pisləşdirə bilər.\nBəzi insanlar atletik qabiliyyət və ya boy kimi sağlamlıq üçün vacib olmayan xüsusiyyətlər üçün genom redaktəsindən istifadə edəcəklərmi? Bu yaxşıdır?\nElm adamları cücərmə hüceyrələrini düzəldə biləcəklərmi? Cücərmə xəttindəki düzəlişlər nəsillərə ötürüləcəkdir.\nƏksər insanlar elm adamlarının cücərmə hüceyrələrinin genomlarını bu anda redaktə etməmələri ilə razılaşırlar, çünki bütün dünyada təhlükəsizlik və Elmi cəmiyyətlər cücərmə müalicəsi tədqiqatına ehtiyatla yanaşırlar, çünki cücərmə hüceyrəsinə edilən dəyişikliklər nəsillərdən -nəsillərə ötürüləcəkdir. Bir çox ölkələrdə və təşkilatlarda bu səbəbdən cücərtilərin düzəldilməsinin qarşısını almaq üçün ciddi qaydalar mövcuddur. NIH, məsələn, insan embrionlarını düzəltmək üçün edilən araşdırmaları maliyyələşdirmir.\nDünyadakı elm adamları, İnsan Geni Düzəlişi üzrə Beynəlxalq Zirvə toplantısında bu və buna bənzər etik mövzulardan bəhs etmək üçün bir konfrans keçirdi.\nElm adamları insan xəstəliklərinin qarşısını almaq və müalicə etmək üçün gen terapiyası - genom redaktəsini ehtiva edən müalicələr hazırlayır. Genom tənzimləmə vasitələri, kistik fibroz və şəkərli diabet kimi xəstəlikləri genomik əsaslarla müalicə etmək potensialına malikdir. Gen terapiyasının iki fərqli kateqoriyası var: cücərmə xətti müalicəsi və somatik terapiya. Germline müalicələri reproduktiv hüceyrələrdə (sperma və yumurta kimi) DNT -ni dəyişir. Reproduktiv hüceyrələrin DNT -sindəki dəyişikliklər nəsildən -nəslə ötürülür. Digər tərəfdən, somatik müalicələr reproduktiv olmayan hüceyrələri hədəf alır və bu hüceyrələrdə edilən dəyişikliklər yalnız gen terapiyası alan insanı təsir edir.\n2015-ci ildə İngiltərədə bir yaşında olan Layla adlı bir uşaq xərçəng növü olan lösemi ilə mübarizə aparmaq üçün gen redaktə müalicəsi aldıqda elm adamları somatik gen terapiyasından uğurla istifadə etdilər. Bu elm adamları Laylanı müalicə etmək üçün CRISPR -dən istifadə etmədilər və bunun əvəzinə TALENs adlı başqa bir genom redaktə texnologiyasından istifadə etdilər. Həkimlər bundan əvvəl bir çox müalicəni sınadılar, amma heç biri nəticə vermədi, buna görə elm adamları gen terapiyasından istifadə edərək Laylanı müalicə etmək üçün xüsusi icazə aldılar. Bu müalicə Leylanın həyatını xilas etdi. Bununla birlikdə, Laylanın aldığı kimi müalicələr hələ də eksperimentaldır, çünki elmi ictimaiyyət və siyasətçilər hələ də genom redaktəsi ilə bağlı texniki maneələri və etik narahatlıqları aradan qaldırmaq məcburiyyətindədirlər.\nƏksər insanlar, elm adamlarının cücərmə hüceyrələrinin genomlarını bu anda redaktə etməmələri ilə razılaşırlar, çünki bütün dünyada təhlükəsizlik və Elmi cəmiyyətlər cücərmə müalicəsi araşdırmalarına ehtiyatla yanaşırlar, çünki cücərmə hüceyrəsindəki düzəlişlər nəsillərə ötürüləcəkdir. Bir çox ölkələrdə və təşkilatlarda bu səbəbdən cücərtilərin düzəldilməsinin qarşısını almaq üçün ciddi qaydalar mövcuddur. NIH, məsələn, insan embrionlarını düzəltmək üçün edilən araşdırmaları maliyyələşdirmir.\nHər növ Yemək üçün 13 Ən Yaxşı Çuqun Bacarıqları\nBu hekayə Forbes Shopping -in 2020 Hədiyyə Bələdçisinin bir hissəsidir. Daha çox tətil alış -veriş fikirləri üçün Forbes Alış -veriş Hədiyyə Mərkəzinə baxın.\nTəcrübəsiz aşpazlar üçün bir az qorxuducu olsa da, çuqun tez-tez bir çox peşəkar aşpaz üçün əsas materialdır və yaxşı bir səbəbdən. Çuqun yalnız istiliyi saxlamaq və paylamaq üçün ən yaxşı qab -qacaq materiallarından biridir, həm də inanılmaz dərəcədə davamlıdır, düzgün qulluq edildikdə nəsillər üçün davamlıdır. Ət yeyirsinizsə və ya tort bişirirsinizsə, ən yaxşı dəmir qablar ardıcıl və etibarlı nəticələr verir.\nTava ilə yemək bişirərkən, metal tez -tez "ədviyyat" adlandırılan təbii bir patina inkişaf etdirəcək. Bu, əslində metal üzərində bişmiş çoxsaylı yağ təbəqələridir və tavanı pasdan qoruyacaq və yumurta bişirməyi və ya yapışqan sousları bir külək halına gətirən təbii yapışmayan bir səth yaradacaqdır. (Təmizləyərkən çuqun qabınıza yumşaq bir şəkildə girməyinizə əmin olun - ədviyyatı sağlam saxlamaq istəyirsiniz, buna görə sərt sabunlardan və aşındırıcı fırçalardan uzaq durun.)\nSeçmək üçün bir çox standart ölçüdə çuqun tava var. Səkkiz və ya 10 düymlük tezgahlar gündəlik istifadə üçün ən yaxşısıdır, çünki iki parça zülala və ya bir porsiya tərəvəzə asanlıqla uyğun gəlir. Daha böyük ev təsərrüfatları olanların 12 və ya 14 düymlük bir tavaya qədər ölçüsünə ehtiyac ola bilər- yalnız sobanızın daha böyük qabları yerləşdirə biləcəyinə əmin olun. Tava dərinliyini nəzərə almaq istərdiniz, çünki dayaz divarları olan bir sous sous bişirmək üçün ideal deyil.\nAlış-veriş edərkən, ehtimal ki, metalın davamlı gözeneksiz bir şüşə ilə örtülmüş olduğu "emaye çuqun" ifadəsi ilə qarşılaşacaqsınız. Ənənəvi çuqundan fərqli olaraq, emaye edilmiş dəmir qutudan yapışmır - ədviyyat yığmağa ehtiyac yoxdur - zədələnmədən narahat olmayaraq daha güclü şəkildə təmizləyə bilərsiniz. Bu səbəblərə görə, yeni başlayanlar və ya aşağı təmir qabları və tavaları sevənlər üçün daha yaxşı bir seçimdir.\nTökmə işində yeni olmağınızdan və ya kolleksiyanızı inkişaf etdirmək istəməyinizdən asılı olmayaraq, lövhədəki ən yaxşı dəmir dəmir qablarından bəzilərini təqdim edirik. Ən yaxşı büdcə seçimindən başlayaraq yeni başlayanlar üçün mükəmməl bir tavaya qədər, onlardan hər biri mətbəxinizdə bir yerə layiqdir.\nBot deyil, heyvan deyil: Elm adamları ilk dəfə canlı, proqramlaşdırıla bilən orqanizm yaradır\nNanobotlar müəyyən vəzifələri yerinə yetirən kiçik robotlardır. Tibbdə, məqsədli dərman çatdırılması üçün istifadə edilə bilər. Kredit: shutterstock\nSüni intellekt (AI) və biologiyanın diqqətəlayiq birləşməsi dünyanın ilk "canlı robotlarını" istehsal etdi.\nBu həftə robot və alimlərdən ibarət bir araşdırma qrupu, kök hüceyrələrdən ksenobotlar adlı yeni bir həyat forması hazırlamaq üçün reseptlərini nəşr etdi. "Xeno" termini, onları etmək üçün istifadə olunan qurbağa hüceyrələrindən (Xenopus laevis) gəlir.\nTədqiqatçılardan biri yaradılışı "nə ənənəvi bir robot, nə də bilinən bir heyvan növü" olaraq deyil, "yeni bir artefakt sinfi: canlı, proqramlaşdırıla bilən bir orqanizm" olaraq xarakterizə etdi.\nXenobotların uzunluğu 1 mm-dən azdır və 500-1000 canlı hüceyrədən ibarətdir. Çömçə "ayaqları" olanları da daxil olmaqla müxtəlif sadə formalara malikdirlər. Özlərini xətti və ya dairəvi istiqamətlərdə hərəkət etdirə, birlikdə hərəkət edə və kiçik cisimləri hərəkət etdirə bilərlər. Öz hüceyrə enerjisindən istifadə edərək 10 günə qədər yaşaya bilərlər.\nBu "yenidən konfiqurasiya edilə bilən bioma maşınlar" insan, heyvan və ətraf mühitin sağlamlığını əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıra bilsə də, hüquqi və etik narahatlıqlar yaradır.\nXenobotlar hazırlamaq üçün tədqiqat qrupu müəyyən vəzifələri yerinə yetirə biləcək minlərlə təsadüfi sadə canlı dizaynını sınamaq üçün bir superkompüterdən istifadə etdi.\nKompüter, hədəfə doğru irəliləmək kimi faydalı orqanizmlərin hansı orqanizmlərin göstərəcəyini təxmin etmək üçün AI "təkamül alqoritmi" ilə proqramlaşdırılmışdır.\nƏn perspektivli dizaynlar seçildikdən sonra elm adamları, mikro cərrahiyyə vasitələri ilə əllə birləşdirilən qurbağa dərisi və ya ürək hüceyrələri olan virtual modelləri təkrar etməyə çalışdılar. Bu xüsusi quruluşlardakı ürək hüceyrələri müqavimət göstərərək orqanizmlərə hərəkət verir.\nXenobotların yaradılması təməlqoyma xarakteri daşıyır.\n"Proqramlaşdırıla bilən canlı robotlar" kimi təsvir edilmələrinə baxmayaraq, əslində tamamilə üzvi və canlı toxumadan hazırlanmışdır. "Robot" ifadəsi, xenobotların fərqli forma və formalarda konfiqurasiya oluna biləcəyi və sonra istəmədən axtardıqları müəyyən obyektləri hədəf almaq üçün "proqramlaşdırıldığı" üçün istifadə edilmişdir.\nZədələndikdən sonra özlərini təmir edə bilərlər.\nXenobotların böyük dəyəri ola bilər.\nBəziləri, mikroplastik toplayaraq çirklənmiş okeanlarımızı təmizləmək üçün istifadə edilə biləcəyini düşünürlər.\nEyni şəkildə, toksinləri və ya radioaktiv materialları təmizləmək üçün məhdud və ya təhlükəli ərazilərə girmək üçün istifadə edilə bilər.\nDiqqətlə hazırlanmış "torbalar" ilə dizayn edilmiş ksenobotlar, insan orqanizminə narkotik maddə daşıya bilər.\nGələcək versiyalar, toxumaların və ya hədəf xərçənglərinin bərpası üçün xəstənin öz hüceyrələrindən inşa edilə bilər. Bioloji olaraq parçalana bilən xenobotlar, plastikdən və ya metaldan hazırlanan texnologiyalarda üstünlüyə malik olardı.\nBioloji "robotlar" ın daha da inkişafı canlı və robot sistemləri haqqında anlayışımızı sürətləndirə bilər. Həyat inanılmaz dərəcədə mürəkkəbdir, buna görə də canlıları manipulyasiya etmək həyatın bəzi sirlərini aça bilər və süni intellektdən istifadəmizi yaxşılaşdıra bilər.\nHüquqi və etik suallar\nƏksinə, ksenobotlar hüquqi və etik narahatlıqlar yaradır. Xərçəngləri hədəf almağa kömək edə bildikləri kimi, pis funksiyalar üçün həyat funksiyalarını qaçırmaq üçün də istifadə edilə bilər.\nBəziləri süni şəkildə canlıları qeyri -təbii, hubristik və ya "Allahı oynamağı" nəzərdə tutur.\nDaha cəlbedici bir narahatlıq, nüvə fizikası, kimya, biologiya və süni intellekt də daxil olmaqla sahələrdəki texnologiyalarda gördüyümüz kimi, məqsədsiz və ya pis niyyətli istifadədir.\nMəsələn, ksenobotlar beynəlxalq qanunlara görə qadağan edilmiş düşmən bioloji məqsədlər üçün istifadə edilə bilər.\nDaha inkişaf etmiş gələcək xenobotlar, xüsusən də daha uzun ömür sürən və çoxalanlar potensial olaraq "arızalana" bilər və yaramaz ola bilər və digər növlərlə rəqabət apara bilər.\nMürəkkəb vəzifələr üçün ksenobotların duyğu və sinir sistemlərinə ehtiyacı ola bilər ki, bu da həssaslıqla nəticələnə bilər. Həssas proqramlaşdırılmış orqanizm əlavə etik suallar doğuracaq. Keçən il, bədənsiz bir donuz beyninin canlanması, müxtəlif növlərin əzabları ilə bağlı narahatlıqlar doğurdu.\nXenobotun yaradıcıları haqlı olaraq yaradılış etikası ətrafında müzakirə aparılmasının vacibliyini qəbul etdilər.\nCRISPR (orqanizmə genlərin daxil olmasına imkan verən) istifadə ilə bağlı 2018 qalmaqalı burada ibrətamiz bir dərs verə bilər. Təcrübənin məqsədi əkiz körpə qızların HİV-AİDS-ə həssaslığını azaltmaq olsa da, əlaqəli risklər etik narahatlığa səbəb oldu. Sözügedən alim həbsdədir.\nCRISPR geniş yayılanda bəzi mütəxəssislər irsi genom redaktəsinə moratorium çağırdılar. Digərləri, faydaların risklərdən üstün olduğunu iddia etdilər.\nHər bir yeni texnologiya qərəzsiz və ləyaqətinə əsaslanaraq nəzərdən keçirilməli olsa da, ksenobotlara həyat verilməsi müəyyən əhəmiyyətli suallar doğurur:\nXenobotların yaramaz olduqları təqdirdə bioloji öldürmə açarları olmalıdırmı?\nKim onlara daxil ola biləcəyinə və nəzarət edə biləcəyinə kim qərar verməlidir?\nBəs "ev istehsalı" ksenobotlar mümkün olarsa? Tənzimləyici çərçivələr qurulana qədər moratorium olmalıdırmı? Nə qədər tənzimləmə lazımdır?\nKeçmişdə digər elm sahəsindəki nailiyyətlərdən alınan dərslər, gələcək faydaları əldə etməklə yanaşı gələcək riskləri idarə etməyə kömək edə bilər.\nUzun yol burda, uzun yol irəlidə\nXenobotların yaradılmasının müxtəlif bioloji və robot presedentləri vardı. Genetik mühəndislik, UV işığında floresan olan geni dəyişdirilmiş siçanlar yaratdı.\nDizayner mikroblar, nəticədə heyvandarlığın yerini ala biləcək dərmanlar və qida maddələri istehsal edə bilər.\n2012 -ci ildə elm adamları siçovul hüceyrələrindən "medusoid" adlı süni meduza yaratdılar.\nRobototexnika da inkişaf edir.\nRobotlar, mühəndislərin və bioloqların işıqla aktivləşdirilmiş hüceyrələrdən istifadə edən bir sting-ray robotu yaratdıqlarına şahid olduğumuz canlı maddəni özündə birləşdirə bilər.\nÖnümüzdəki illərdə xenobotlar kimi həm təəccübləndirici, həm də narahatlıq doğuran daha çox yaradıcılıq görəcəyimizə əminik. Bunu etdiyimiz zaman həm açıq fikirli, həm də tənqidi olmağımız vacibdir.\nBu məqalə Creative Commons lisenziyası altında Söhbətdən yenidən nəşr edilmişdir. Orijinal məqaləni oxuyun.\nElm adamları tək və#x27gay genləri haqqında fikirləri pozdular\nAlimlər deyirlər ki, homoseksual davranışların tapılması, hər birinin kiçik bir təsiri olan bir çox genetik variantdan təsirlənir.\nTədqiqatçılar vəziyyəti çoxlu genetik və ekoloji faktorların rol oynadığı bir insanın boyunu təyin edən amillərlə müqayisə edirlər.\n"[Bu araşdırma] həm genetikanın əhəmiyyətini, həm də genetikanın mürəkkəbliyini vurğulayır, lakin genetika [bütün] hekayə deyil" dedi ABŞ-dakı Geniş İnstitutun araşdırmasının həmmüəllifi Dr.Benjamin Neale. .\nScience jurnalında yazan beynəlxalq bir araşdırmaçı qrupu, genetik və eynicinsli cinsi davranış mövzusunda ən böyük araşdırma aparmaq üçün mövcud genetik məlumat bazalarını necə çəkdiklərini bildirir.\nAraşdırmanın birinci hissəsində İngiltərənin Biobank layihəsi çərçivəsində toplanan təxminən 500.000 fərdin məlumatlarına baxdılar: kişilərin təxminən 4% -i və qadınların təxminən 3% -i heç vaxt eynicinsli cinsi təcrübə yaşadıqlarını söylədilər. Komanda, şəxsiyyət və ya oriyentasiyaya diqqət yetirmədiklərini və transseksual fərdləri daxil etmədiklərini vurğulayır.\nFərdlərin cinsi davranışlarına və əlaqələrinə baxaraq, eynicinsli davranış dəyişikliyinin təxminən üçdə birinin genetika ilə izah edildiyini təxmin etdilər. Deyirlər ki, bu rəqəmi təxminən 30% -dən 50% -ə çatdıran əvvəlki əkiz tədqiqatlarla zəng vurur.\nAvstraliyadakı Queensland Universitetindən edilən araşdırmanın həmmüəllifi Dr Brendan Zietsch, bunun qalanının tərbiyə və ya mədəniyyətə bağlı olduğunu ifadə etmədiyini söylədi. "Məsələn, ana bətnindəki hormonal mühit kimi doğumdan əvvəl genetik olmayan faktorların da əhəmiyyətli rol oynadığı düşünülür" dedi.\nKomanda daha sonra İngiltərədəki Biobank layihəsinin 400 mindən çox iştirakçısı və 23andMe şirkəti tərəfindən toplanan 68 mindən çox şəxsin məlumatlarından istifadə edərək, hansı genetik variantların əlaqənin arxasında ola biləcəyini araşdırdı.\nTədqiqatçılar, ikisi həm kişilərdə, həm də qadınlarda, ikisi yalnız kişilərdə və biri yalnız qadınlarda eyni cinsi cinsi davranışla əlaqəli olduğunu göstərən beş genetik variant-DNT-dəki kiçik fərqlər tapdılar. Komanda, yalnız kişilərdə olan birinin cinsi hormonların tənzimlənməsində iştirak edə biləcəyinə inanır, ən azından kişi tipli saç tökülməsi ilə əlaqədardır.\nBirlikdə götürsək də, bu beş genetik variant, iştirakçılar arasında eynicinsli davranış dəyişikliyinin 1% -dən azını izah edir-hər biri çox kiçik bir rol oynayan bir çox başqa variantın iştirak etdiyini göstərir.\nNeale, genetik olmayan faktorların təsirinin miqyası, cinsi davranışın mürəkkəbliyi və hər hansı bir variantın təsirinin ölçüsünü dəqiq ölçməkdə çətinlik çəkməyin fərdin eyni cinsə sahib olub-olmayacağını proqnozlaşdırmaq üçün genetik məlumatlardan istifadə etmək mümkün olmadığını vurğuladı. tərəfdaşlar.\nAraşdırma, eyni cinsli cinsi davranışa genetik meyl və təcrübəyə açıqlıq kimi xüsusiyyətlər ilə psixi sağlamlıq problemlərinə meyl arasında üst-üstə düşmələr də daxil olmaqla bir sıra fikirlər təqdim edir.\n"Bir ehtimal, eynicinsli cinsi davranışla əlaqəli damğalanmanın psixi sağlamlıq problemlərinə səbəb olması və ya şiddətləndirməsidir. Bu genetik bir əlaqə yarada bilər "dedi Zeitsch.\nMüəlliflər, tapıntılarının cinsəlliyin vahid miqyasda mövcud olduğu fikrini şübhə altına aldığını da söyləyirlər.\n"[Görünür] əks cinsin cazibəsi ilə əlaqəli və eyni cinsin cazibəsi ilə əlaqəli digər genlər var və bunlar əlaqəli deyil" dedi Zeitsch. "Bu nəticələr göstərir ki, düzdən geyə qədər tək bir kontinüldə cinsi üstünlükləri ölçməməliyik, əksinə iki ayrı ölçü: eyni cinsə cazibə və əks cinsə olan cazibə."\nBununla birlikdə, araşdırmanın əsasən Avropa kökənli insanlara əsaslandığı kimi məhdudiyyətlər var, iştirakçıların yaş aralığı daha geniş əhalinin yaşını tam əks etdirmir. Özünü bildirən davranışa da güvənirdi.\nGenetikanın eyni cinsi cazibədə rol oynaya biləcəyi fikri 1993-cü ildə ABŞ Milli Xərçəng İnstitutundan alim Dean Hamer və qrupu X xromosomundakı DNT markerləri ilə kişi cinsi oriyentasiyası arasında əlaqələr tapdıqda diqqət mərkəzinə düşdü.\nKəşflər "gey geni" olaraq adlandırılan medianın tapıntıları xeyli mübahisə yaratdı.\nBestsellerlərin arxasındakı gizli DNT\nProqramınız, New York Times -ın ən çox satılan siyahılarını 80% dəqiqliklə tərtib edən 20.000 kitabı tarayaraq müəyyən edə bilər və əsas kəşflərinizdən biri romanda əhatə olunan mövzuların - evlilik, iş, texnologiya - daha çox əhəmiyyət kəsb etməsidir. baxımından janr uğurunu proqnozlaşdırır. Niyə?\nJA: Bir bestseller siyahısına baxsanız, janr baxımından çox fərqli olduğunu düşünə bilərsiniz - Stephen King, Jojo Moyes ilə birlikdə. Ancaq müəyyən mövzular, janrından asılı olmayaraq, bestsellerin güclü göstəriciləri idi. "İnsan yaxınlığı" üstünə çıxdı. Bu romantika demək deyil - yaxın adamınızla danışmaq və ya valideyninizlə alış -veriş etmək ola bilər. Bu templə əlaqəli ola bilər - Dan Braun sürətini bir az aşağı salmalı olduğunu və personajların Vatikandakı böyük bir təqib səhnəsi qarşısında əks olunmasına icazə verdiyini biləndə, personajları bunu danışır. John Grisham bunu mükəmməl edir, çünki bütün qanuni hiylələrdə və gerilikdə və arxadan bıçaqlanmada həmişə vəkilin bir şüşə qırmızı şərab və Çinli bir paket götürdüyü və qadın həmkarı ilə divanda oturduğu səhnələr var. bit Bir oğlanın bir qızla görüşməsini, onları yıxmasını necə etmək olar, demək olar ki, əksinədir.\nMJ: İnsanın yaxınlığından bəhs edən bir kitabınız ola bilər - amma bu çoxdur. Ən çox satanlar arasında tapdığımız şey, kitabın hər birinin 30% -ni tutan bir neçə mövzunun şirin bir yerinin olması idi.\nJA: Penguin UK -də işləyərkən, yeni müəlliflərin əlyazmalarının çox rəngli bir rənglə kifayətlənməyən və bütün boya qutusunu istifadə edən bir rəssam kimi iddialı olduğunu gördüm. Bir neçə əsas mövzuya sahib olmaq və sonra kitabın qalan hissəsinə bir neçə kiçik mövzu səpmək mükəmməl olduğunu gördük. Danielle Steel və ya John Grisham'a baxsanız, imzaları ilə eyni üç mövzunu istifadə edirlər, sonra digər detallarla bibərləyirlər. Jodi Picoult, şirin yerini tapan bir müəllif nümunəsidir. "Ticarət fantastika" yazır və öz nişinə, öz markasına malikdir. Picoult ilə nə əldə edəcəyinizi bilirsiniz.\n'Öz nişinə, öz markasına sahibdir. Jodi Picoult ilə nə əldə edəcəyinizi bilirsiniz. 'Fotoşəkil: David Levenson/Getty Images\nTanıdığınız müəlliflərin çoxu Grisham kimi serial yazarlarıdır: Patricia Cornwell, James Patterson, Lee Child. Debüt yazarlar bir serial planlaşdırmalıdırmı?\nMJ: Testlərimizdə, müəyyən bir kitabı sınaqdan keçirərkən, eyni müəllif tərəfindən maşının əlində heç kimin olmamasını təmin etdik, buna görə də Patterson kimi çox şeyə sahib olan bir kəsə qarşı yanaşır. Ancaq ən yaxşı 100 siyahımıza daxil olan bir çox seriallaşdırılmış kitab, insanların oxumağı sevdiyini göstərir.\nJA: Seriyalar adınızı qurmaq üçün çox yaxşı bir yoldur.\nNəşriyyatdakı 'Qız' trendinə baxırsınız - The Əjdaha döyməsi olan qız, The Qatardakı qız, Gedən Qız. Yazıçılar bunu almaqdan çəkinməlidirlərmi?\nJA: Xeyr, qızın ayaqları hələ də var. Mən nəşriyyatda işləyərkən və Əjdaha döyməsi olan qız Yenə təkrar edə biləcəyimiz sirri tapmağa yönəlmiş bütün bu satınalma görüşləri oldu. Naşirlər Skandinaviyalı kişilər tərəfindən triller aldılar. Yüzlərlə bazara çıxdı və onlardan yalnız biri çox böyük oldu: Jo Nesbø. Skandinaviyalı kişi cinayət yazarları düzgün diqqət mərkəzində deyildilər - bunun əvəzinə Larssonun süjet xətlərinə və mövzularına baxın.\nMJ: Bir nüsxə yazıçı olmağa çalışmamaq barədə xəbərdarlıq edərdim. Bəli, qadınlıq noirlə əlaqəli bir cazibə var, ancaq içinizdə qadınlıq kitabınız yoxdursa, mövzu seçimlərindən bir resept birləşdirərək birini hazırlayacağınızı düşünmürəm.\nSüjet üslubdan daha vacibdirmi?\nMJ: Xeyr. Stiliniz yaxşı deyilsə, heç kim oxumayacaq.\nJA: Bax Bozun əlli çaları -bəzi oxucular üslubdan şikayət edir, digərləri isə yalnız bir səhifə çeviricinin nə qədər təsirli olduğunu görür. Bir stilist olmaq EL Jamesin iradəsi olduğunu düşünmürəm, amma heç bir səhv etmir. Bestsellerlərdə uzun cümlələrin nadir olduğunu gördük - Ceyms Joys bundan yaxa qurtara bilər, amma yeni başlayanlar yəqin ki, bunu etməyəcəklər. Eynilə artıq sifətlərlə də. Nida işarələri yaxşı düşmür. Klaviaturanızdakı bütün durğu işarələrinə ehtiyacınız yoxdur. Qoy işi dil görsün.\n'Çox satılan kitablarda uzun cümlələr nadirdir - Ceyms Joyce bu işdən yaxa qurtara bilər, amma yeni başlayanlar yəqin ki, bunu etməyəcəklər.' Foto: Suki Dhanda/Müşahidəçi\nBir qrafik hazırladınız Da Vinçi kodu və Bozun əlli çaları bu, onların tempində sürətli və yavaş anlar baxımından demək olar ki, tam uyğun gəldiklərini göstərir.\nMJ: Bəli, super bestsellerlərin simmetrik tempi olduğunu gördük və bestseller olan digər kitablarda həmişə belə olmadı. Görünür, bu hiylə ilə səhifə çevirici adlandıracağımız arasında ciddi bir əlaqə var.\nJA: Bir musiqi ritmi kimi bir süjet düşünsəniz, Ceyms və Braun çox sürətli, ardıcıl hətta sanki texnoya bənzər bir vuruşa sahib olan iki adam idi-bəzi oxucular bunu çox sevirlər, amma bəziləri sürətli tempi qeyri-qənaətbəxş hesab edirlər.\nProqramınız, bestsellerlərin ümumiyyətlə yarısı yaxınlarında seks səhnələri yaşadığını tapdı. Niyə?\nJA: Bir romantika romanı oxusanız, üçdən birində və ya yarısında ilk öpüşü və ya seks səhnəsini alırsınız, bu da aşağıdakı süjet əyrisini hərəkətə gətirir: bir araya gələcəklərmi? Və uğurlu erotik yazarlar bunu bilirlər. Ancaq qaydaları bildiyiniz zaman onları pozun. Birinci səhifədə bir seks səhnəsi ola bilər, müasir bir cinayət yazıçısının ilk sətirdə cəsədi olacağı kimi.\nMükəmməl bir bestseller təyin etdiniz Dairə Dave Eggers tərəfindən, qısa olduğu üçün artıq durğu işarələri və üç məşhur mövzu - texnologiya, iş və "insan yaxınlığı" əlamətləri yox idi. Amma digər kitablar daha çox satılırdı.\nMJ: Bu kitabın indiyə qədərki ən böyük kitab olması lazım olduğunu iddia etmirik, amma proqramımız mükəmməl birləşmə olduğunu təsbit etdi. Goldilocks zonasıdır - doğrudur. Səhifə çevirən kimi deyil Da Vinçi kodu, amma dərindən meditasiya kimi deyil Cəsarətli Yeni Dünya. Bir süjeti var, amma böyük fikirləri də var.\nYerli Amerika mənşəli: DNT iki yolu göstərəndə\nElm adamları qədim və müasir DNT -ni analiz edərək insanların Amerika qitəsini ilk dəfə necə kolonizə etdiklərini öyrənirlər. Burada şəkil: 1968-ci ildə Montananın qərbindəki Clovis dövrünə aid bir məzarlıqda, Anzick-1 olaraq bilinən 12000 ildən çox əvvəl ölən bir oğlanın qalıqlarının yanında tapılan alətlər. Çərşənbə axşamı nəşr olunan iki yeni genetik araşdırmada uşağın DNT -si müqayisə üçün əsas kimi istifadə edilmişdir.\nBu həftə iki alim qrupu Yerli Amerika xalqlarının mənşəyini izah edən hesabatlar yayımladı. Hər iki qrup, Asiyadan Yeni Dünyaya populyasiyaların hərəkətləri və buraya gəldikdən sonra qrupların necə qarışdığını öyrənmək üçün qədim və müasir DNT -yə baxdı. Hər ikisi də Cənubi Amerikadakı bəzi Yerli Amerikalıların Avstraliya və Melaneziyadakı yerli xalqlarla ata -baba olduqlarına dair bir işarə tapdılar.\nAncaq Okeaniya ilə əlaqəli olan DNT -nin Yerli Amerika genomuna necə girdiyinə gəldikdə iki qrup fərqli nəticələr çıxardılar.\nKopenhagen Universitetinin GeoGenetika Mərkəzinin direktoru Eske Willerslev və həmmüəllifləri Science jurnalındakı geniş bir məqalədə Amerika və Asiyada qədim və müasir insanların genomlarını araşdırdılar. Yeni dünyaya köçlərin 23000 il bundan əvvəl başlamamış Sibirdən gələn bir dalğada meydana gəlməsi lazım olduğu qənaətinə gəldilər. Ayrıca Avstralo-Melanez xalqları ilə paylaşılan hər hansı bir genin nisbətən yeni populyasiyaların qarışması yolu ilə qatqı təmin edilməli olduğunu hesabladılar.\nBu arada, Harvard Tibb Fakültəsi genetikçisi David Reich və yoldaşları, Nature jurnalında nəşr olunan bir araşdırmada Australo-Melanesian genlərinə daha çox diqqət yetirərək fərqli bir nəticəyə gəldilər: DNT-nin Amerikaya çoxdan gəlməsi lazım olduğunu və qurucu köçlər birdən çox dalğada meydana gəldi.\n"Çılğın və gözlənilməz və çox qəribə idi və son bir il yarımı başa düşməyə çalışdıq" dedi Reich Bazar ertəsi. Ancaq "tək bir qurucu əhaliyə uyğun gəlmir. Amazoniyadakı insanların iki fərqli mənbədən ataları var. Bunun əsl müşahidənin olduğunu düşünürük. "\nDallasdakı Cənub Metodist Universitetində bir arxeoloq və Elmi məqalənin həmmüəllifi David Meltzer, öz sahəsindəki tədqiqatçıların əsrlər boyu Amerikanın erkən tarixi ilə mübarizə apardıqlarını söylədi - buraya ilk məskunlaşanların gəldiyində mübahisə etdi. miqrasiya nəbzləri və s.\nAncaq arxeoloqlar fiziki əsərlərlə tanış olmaq və insanların müəyyən bir vaxta qədər (təxminən 15.000 il əvvəl) Amerikada məskunlaşmaq məcburiyyətində qaldıqlarını anlamaq üçün istifadə edərkən, genetikçilərin populyasiya tarixinin digər detallarını araşdıra bilmirlər. DNT ardıcıllığı və analitikdəki son nailiyyətlər sayəsində araşdırmaq üçün bənzərsiz yaxşı təchiz olunmuşdur.\nScience qəzeti bu detalların bəzilərini qələmə verməyə çalışdı. UC Berkeley-də hesablama bioloqu olan həmmüəllif Yun Song bildirib ki, komanda, yerli Amerikalıların 23 min il əvvəl Asiya qruplarından ayrıldıqlarını hesablayaraq, ən erkən zamanlarda cənuba köçə biləcəklərini söyləyib.\nHəm də Şimali Amerika və Cənubi Amerika əhalisinin 12-15 min il əvvəl ayrıldığını və "əlavə dalğadan sonra sonrakı köçlərə dair sübutların" olduğunu - Avstraliya və Mikroneziyadakı yerli xalqlarla paylaşılan DNT də daxil olduğunu təxmin etdilər.\nSong Elm tədqiqatı ilə Təbiət araşdırmalarının mütləq uyğunsuz olduğunu düşünmədi və Təbiət sənədindəki mümkün bir ssenarinin - "strukturlaşdırılmış bir gen axınının uzun müddət çəkilmiş bir dövrü" olub olmadığını düşündü. mənbə ", komandasının sonrakı köçlərlə birlikdə ilk dalğa anlayışı ilə eyni şeyə bərabər idi.\n"Bəlkə də qarışıqlıq semantikadır" dedi.\nHər iki araşdırmada iştirak etməyən Viskonsin-Madison Universitetinin antropologiya professoru John Hawks, hər iki komandanın məlumatlarının çox oxşarlıqlar göstərdiyini qəbul etdi. Elm tədqiqatına daha çox ehtiyat qoymağa meylli olduğunu söylədi, çünki nəticələr çıxarmaqda daha çox qədim DNT ardıcıllığından asılı idi. Əlavə etdi ki, gələcəkdə daha çox nümunə götürülsə, ikinci bir qədim köçün sübutu ortaya çıxa bilər.\nKomandasının iki qurucu qrup olduğuna dair hipotezini təsdiqləmək üçün birdən çox yoxlama apardığını söyləyən Reich, elm adamlarının nəticədə Yupykuera'dan sonra "ata" üçün Tupi sözü olan Ypykuera'dan sonra "populyasiya Y" adlandırdığı əcdad qrupunun varlığını təsdiq etmələrini gözlədi.\n"Xəyal populyasiyalarını proqnozlaşdırmaq üçün bir rekord var" dedi. "İnsanlar bu əhalini Y tapacaqlar."\nÖzünü "qayalı adam" adlandıran Meltzer, düşüncənin onu həyəcanlandırdığını söylədi. Elm adamlarında təxminən 12-24 min il əvvələ aid yerli Amerikalılardan DNT nümunələri yoxdur. Ancaq bir nümunə təmin edərlərsə, onu ardıcıllıqla düzəldə və Australo-Melanesian DNT-nin göstərişlərini axtara bilərlər.\n"Bu [genetik] siqnalı tapsaq, tamam - cavabımız var" dedi.\nElm və sağlamlıq haqqında daha çox məlumat üçün məni Twitter -də izləyin: @LATerynbrown\nMükəmməl Körpənin Mühəndisliyi\nKimsə genetik mühəndis bir körpə yaratmaq üçün bir yol düşünsəydi, George Church -in bu barədə biləcəyini düşünürdüm.\nHarvard Tibb Məktəbi kampusundakı labirent laboratoriyasında tədqiqatçılar tapa bilərsiniz E. Coli təbiətdə görülməmiş yeni bir genetik kod. Başqa bir döngədə, digərləri yunlu mamotu diriltmək üçün DNT mühəndisliyindən istifadə planı həyata keçirirlər. Kilsə deməyi sevdiyi laboratoriyası, insanın yaradılışını özünə uyğun şəkildə yenidən qurduğu yeni bir texnoloji genezisin mərkəzidir.\nKeçən ilin iyununda laboratoriyaya baş çəkdiyim zaman, Kilsə Luhan Yang adlı bir gənc postdoktor alimlə danışmağımı təklif etdi. Pekindən Harvardda işə götürülən bir insan, CRISPR-Cas9 adlı DNT-ni redaktə etmək üçün güclü yeni bir texnologiyanın inkişafında əsas rol oynayırdı. Kilsəsi ilə Yang, faydalı genlərdə sürüşərək pis olanları düzəltmək üçün donuz və iribuynuzlu genomları mühəndis etmək üçün kiçik bir biotexnologiya şirkəti qurmuşdu.\nYang dinlədikcə əsl suallarımı vermək üçün bir fürsət gözlədim: Bunlardan hər hansı biri insanlara edilə bilərmi? İnsan genofondunu yaxşılaşdıra bilərikmi? Əsas elmlərin çoxunun mövqeyi belə müdaxilənin təhlükəli, məsuliyyətsiz və hətta qeyri -mümkün olacağıdır. Ancaq Yang tərəddüd etmədi. Bəli, əlbəttə, dedi. Əslində, Harvard laboratoriyasında bunun necə əldə edilə biləcəyini təyin etmək üçün bir layihə var idi. Laptopunu "Germline Redaktə Görüşü" adlı bir PowerPoint slaydına çevirdi.\nBudur: insan irsiyyətini dəyişdirmək üçün texniki bir təklif. "Cücərti xətti" bioloqların yumurta və sperma üçün birləşərək bir embrion meydana gətirən jargonudur. Bu hüceyrələrin DNT'sini və ya embrionun özünü düzəltməklə xəstəlik genlərini düzəltmək və bu genetik düzəlişləri gələcək nəsillərə ötürmək mümkün ola bilər. Belə bir texnologiya ailələri kistik fibroz kimi bəlalardan qurtarmaq üçün istifadə edilə bilər. Alzheimer və Yang, bəlkə də qocalmanın təsirlərindən ömrü boyu infeksiyaya qarşı qoruyan genlər qurmaq da mümkün ola bilər. Tarix yaradan bu cür tibbi nailiyyətlər, bu əsr üçün peyvəndlərin sonuncusu qədər əhəmiyyətli ola bilər.\nVəd budur. Qorxu, mikrob xətti mühəndisliyinin imkanları olanlar üçün super insanlar və dizayner körpələrin distopiyasına aparan bir yoldur. Mavi gözlü və sarı saçlı bir uşaq istəyirsiniz? Niyə sabahın lideri və elm adamı ola biləcək çox ağıllı bir insan qrupu hazırlamırsınız?\nİlk inkişafından cəmi üç il sonra, CRISPR texnologiyası bioloqlar tərəfindən DNT-ni, hətta bir hərf səviyyəsinə qədər dəyişdirmək üçün bir növ axtarış və əvəzedici vasitə kimi artıq geniş yayılmışdır. O qədər dəqiqdir ki, dağıdıcı xəstəlikləri olan insanlarda gen terapiyası üçün perspektivli yeni bir yanaşmaya çevriləcəyi gözlənilir. Fikir budur ki, həkimlər oraq hüceyrəli anemiyası olan bir xəstənin qan hüceyrələrindəki bir qüsurlu geni birbaşa düzəldə bilərlər (bax: "Genom Cərrahiyyəsi"). Ancaq bu cür gen terapiyası mikrob hüceyrələrinə təsir etməyəcək və DNT -dəki dəyişikliklər gələcək nəsillərə keçməyəcək.\nBunun əksinə olaraq, mikrob xətti mühəndisliyi tərəfindən yaradılan genetik dəyişikliklər ötürüləcək və bu da fikri bu qədər xoşagəlməz hala gətirdi. İndiyə qədər ehtiyatlılıq və etik narahatlıqlar üstünlük təşkil edirdi. Amerika Birləşmiş Ştatları daxil olmaqla bir çox ölkə, mikrob xətti mühəndisliyini qadağan etdi və elmi cəmiyyətlər yekdilliklə bunun çox riskli olacağı qənaətinə gəldilər. Avropa Birliyinin insan hüquqları və biotibb konvensiyasında deyilir ki, genofondun pozulması "insan ləyaqəti" və insan haqlarına qarşı cinayətdir.\nAncaq bütün bu bəyanatlar, cücərmə xəttini dəqiq şəkildə mühəndis etmək mümkün olana qədər edildi. İndi CRISPR ilə mümkündür.\nYangın izah etdiyi təcrübə, sadə olmasa da, belə olacaq: Tədqiqatçılar, New Yorkdakı bir xəstəxanadan, adlı bir genin mutasiyasından qaynaqlanan yumurtalıq xərçəngindən əməliyyat olunan bir qadının yumurtalıqlarını əldə etməyi ümid edirdilər. BRCA1. Başqa bir Harvard laboratoriyası ilə, yaşlanma əleyhinə mütəxəssis David Sinclair ilə işləyərək, laboratoriyada böyümək və bölünmək üçün coaxed edilə bilən yetişməmiş yumurta hüceyrələrini çıxaracaqlar. Yang, DNT -ni düzəltmək üçün bu hüceyrələrdə CRISPR istifadə edərdi BRCA1 gen. Qadının xərçənginə səbəb olan genetik səhv olmadan canlı bir yumurta yaratmağa çalışacaqlar.\nYanq sonra danışacaqdı ki, danışdıqdan çox keçmədən layihədən çıxdı. Təsvir etdiyi təcrübənin baş verdiyini, ləğv edildiyini və ya nəşrini gözlədiyini bilmək çətin olaraq qaldı. Sinclair, iki laboratoriya arasında bir işin davam etdiyini söylədi, amma sonra mikrob xətti mühəndisliyi haqqında soruşduğum bir neçə elm adamı kimi e-poçtuma cavab verməyi dayandırdı.\nBu xüsusi təcrübənin taleyindən asılı olmayaraq, insan mikrob xətti mühəndisliyi inkişaf edən bir araşdırma anlayışına çevrildi. ABŞ -da ən azı üç başqa mərkəz, Çində, İngiltərədəki elm adamları kimi, dünyanın aparıcı məhsuldarlıq həkimləri ilə məsləhətləşərək Massachusettsdə yerləşən OvaScience adlı bir biotexnologiya şirkətində işləyir. lövhə\nBütün bunlar, mikrob xətti mühəndisliyinin hər kəsin düşündüyündən qat-qat üstün olduğunu göstərir.\nBu qrupların məqsədi, irsi xəstəliklə əlaqəli xüsusi genlərdən azad olan uşaqların yetişdirilməsinin mümkün olduğunu göstərməkdir. Bir qadının və ya bir kişinin spermindəki DNT -ni düzəltmək mümkün olarsa, bu hüceyrələr bir embrion və sonra bir uşaq istehsal etmək üçün in vitro mayalanma (IVF) klinikasında istifadə edilə bilər. CRISPR istifadə edərək erkən mərhələdə IVF embrionunun DNT-ni birbaşa redaktə etmək də mümkün ola bilər. Bir neçə nəfər tərəfindən müsahibə alındı MIT Texnologiyasına baxış bu cür təcrübələrin artıq Çində aparıldığını və redaktə edilmiş embrionları təsvir edən nəticələrin nəşrdə olduğunu söylədi. İki yüksək rütbəli mütəxəssis də daxil olmaqla bu insanlar sənədlər nəzərdən keçirildiyi üçün ictimaiyyətə açıqlama vermək istəmədilər.\nBütün bunlar, mikrob xətti mühəndisliyinin hər kəsin düşündüyündən qat-qat üstün olduğunu göstərir. Dünyanın ən böyük klinikalarından olan və hər mindən çox qadının hamilə qalmasına kömək edən Boston IVF -in qurucularından olan Merle Berger, "Bəhs etdiyiniz şey bütün insanlıq üçün əsas bir məsələdir" deyir. il. "Sahəmizdə baş verən ən böyük hadisə olardı." Berger, ciddi irsi xəstəliklərlə əlaqəli genlərin bərpasının geniş ictimaiyyət tərəfindən qəbul ediləcəyini proqnozlaşdırır, lakin bunun xaricində texnologiyanın istifadəsi ideyasının ictimai səs -küyə səbəb olacağını söyləyir, çünki "hər kəs mükəmməl uşaq istəyərdi": insanlar göz rəngini və nəticədə zəkanı seçib seçə bilər. . "Bunlar hər zaman danışdığımız şeylərdir" deyir. "Ancaq bunu etmək üçün heç vaxt imkanımız olmayıb."\nCRISPR istifadə edərək insan embrionunu düzəltmək nə qədər asan olardı? Mütəxəssislərin dediyinə görə çox asandır. 2012-ci ildə Berkeley Kaliforniya Universitetindən bioloq Jennifer Doudna deyir: "Molekulyar biologiya bacarıqları və [embrionlarla] necə işləməyi bilən hər bir alim bunu bacaracaq". Genləri redaktə etmək üçün CRISPR.\nBunun necə edilə biləcəyini öyrənmək üçün MIT McGovern Beyin Araşdırmaları İnstitutunun bioloqu Guoping Fenqin laboratoriyasını ziyarət etdim, burada insan beyin xəstəliklərinin dəqiq modellərini yaratmaq üçün CRISPR -dən istifadə etmək məqsədi ilə marmoset meymun koloniyası qurulur. . Modelləri yaratmaq üçün Feng, embrionların DNT -sini düzəldəcək və sonra canlı meymunlar istehsal etmək üçün onları dişi marmosetlərə köçürəcək. Feng'in heyvanlarda dəyişməyi ümid etdiyi bir gendir ŞANK3. Gen, uşaqlarda zədələndikdə neyronların necə əlaqə qurduğuna qarışır, autizmə səbəb olduğu bilinir.\nFeng, CRISPR -dən əvvəl primatın DNT -sinə dəqiq dəyişikliklər etmək mümkün olmadığını söylədi. CRISPR ilə texnika nisbətən sadə olmalıdır. CRISPR sisteminə, D, A, G, C və T hərflərinin bənzərsiz birləşmələrini hədəf almaq üçün proqramlaşdırıla bilən bir gen-enmə fermenti və bir bələdçi molekulu daxildir və onlar genomu kəsib dəyişdirəcəklər. hədəflənmiş saytlar.\nAncaq CRISPR mükəmməl deyil və Feng'in genlə düzəldilmiş marmosetlər yaratmaq səylərinin göstərdiyi kimi insan embrionlarını düzəltmək üçün çox təsadüfi bir yol olardı. Meymunlarda CRISPR sistemindən istifadə etmək üçün şagirdləri kimyəvi maddələri bölünməyə başlamazdan əvvəl olan zigota kimi tanınan döllənmiş bir yumurtaya vururlar.\nFeng, CRISPR -in bir zigotdakı bir geni silə və ya söndürə bilmə səmərəliliyinin təxminən 40 % olduğunu, halbuki xüsusi düzəlişlərin edilməsi və ya DNT hərflərinin dəyişdirilməsinin daha az işlədiyini - təxminən 20 % -də olduğunu söylədi. Bir insan kimi, bir meymunda hər bir valideyndən bir çox genin iki nüsxəsi var. Bəzən hər iki nüsxə də redaktə olunur, amma bəzən yalnız biri düzəldir, ya da yox. Embrionların yalnız təxminən yarısı canlı doğuşa səbəb olacaq və bunu edənlərin bir çoxu, DNT ilə düzəldilmiş və olmayan hüceyrələrin qarışığını ehtiva edə bilər. Şansı əlavə etsəniz, istədiyiniz versiya ilə canlı bir meymun əldə etmək üçün 20 embrionu düzəltməyiniz lazım olduğunu görürsünüz.\nBu, Feng üçün aşılmaz bir problem deyil, çünki MIT heyvandarlıq koloniyası ona bir çox meymun yumurtasına çıxış imkanı verəcək və bir çox embrion yarada biləcək. Ancaq insanlarda açıq -aşkar problemlər ortaya qoyacaq. CRISPR -in tərkib hissələrini insan embrionuna qoymaq elmi cəhətdən mənasız olardı. Ancaq hələ çox praktik olmayacaq. Bu, bir çox elm adamının belə bir sınağa (Çində olub -olmamasından asılı olmayaraq) həqarətlə baxmasının bir səbəbidir və bunu həqiqi elmdən çox diqqəti cəlb etmək üçün təxribatçı bir təklif kimi görür. 1970-ci illərdə ilk gen dəyişdirilmiş siçanları yaradan Fenqlə üzbəüz çalışan MIT bioloqu Rudolf Jaenisch, insan embrionlarını düzəltmək cəhdlərini "tamamilə erkən" adlandırır. Bu sənədlərin rədd ediləcəyini və nəşr olunmayacağını ümid etdiyini söyləyir. Jaenisch "Bu, hər şeyi qarışdıracaq sensasiyalı bir şeydir" deyir. "Bunun mümkün olduğunu bilirik, amma praktik olaraq faydalıdırmı? Buna bir növ şübhə edirəm. ”\nÖz növbəsində, Feng, mikrob xətti mühəndisliyi fikrini təsdiqlədiyini söylədi. Dərmanın məqsədi əzabları azaltmaq deyilmi? Texnologiyanın vəziyyətini nəzərə alaraq, geni dəyişdirən insanların "10 ilə 20 il uzaqda" olduğunu düşünür. Digər problemlər arasında, CRISPR, hədəfdən kənar təsirlər təqdim edə bilər və ya elm adamlarının düşündüklərindən çox genomun bitlərini dəyişə bilər. Bu gün CRISPR ilə dəyişdirilmiş hər hansı bir insan embrionu, genomunun gözlənilməz şəkildə dəyişdirilməsi riskini daşıyacaqdır. Ancaq Feng, bu kimi problemlərin sonda aradan qaldırılacağını və redaktə olunan insanların doğulacağını söylədi. "Mənə görə, uzun müddətdə sağlamlığı kəskin şəkildə yaxşılaşdırmaq, xərcləri azaltmaq mümkündür. Bu bir növ qarşısının alınmasıdır "dedi. "Gələcəyi proqnozlaşdırmaq çətindir, amma xəstəlik risklərinin düzəldilməsi mütləq bir ehtimaldır və dəstəklənməlidir. Düşünürəm ki, bu bir reallıq olacaq ”.\nBoston bölgəsinin başqa bir yerində, elm adamları mikrob xəttinin mühəndisliyi üçün fərqli bir yanaşma araşdırırlar, texniki cəhətdən daha tələbkar, lakin ehtimal ki, daha güclüdür. Bu strategiya, CRISPR -ı kök hüceyrələri ilə əlaqədar ortaya çıxan kəşflərlə birləşdirir. Kilsə də daxil olmaqla bir neçə mərkəzdəki elm adamları, tezliklə laboratoriyada yumurta və sperma istehsal etmək üçün kök hüceyrələrdən istifadə edə biləcəklərini düşünürlər. Embrionlardan fərqli olaraq kök hüceyrələr yetişdirilə və çoxala bilər. Beləliklə, CRISPR ilə düzəldilmiş nəsillər yaratmaq üçün olduqca təkmilləşdirilmiş bir yol təklif edə bilərlər. Resept belədir: Əvvəlcə kök hüceyrələrin genlərini düzəldin. İkincisi, onları yumurtaya və ya sperma halına gətirin. Üçüncüsü, nəsil yetişdirmək.\nBəzi investorlar, 17 dekabrda Manhettendəki Benjamin Oteldə, OvaScience -in kommersiya təqdimatları zamanı bu texnikaya erkən nəzər saldılar. Dörd il əvvəl qurulan şirkət, Harvardda yaşayan David Sinclair və Northeastern Universitetinin biologiya kafedrasının müdiri, yumurta kök hüceyrələri üzrə mütəxəssis Jonathan Tilly -nin elmi işlərini kommersiyalaşdırmağı hədəfləyir. İnkişaf edən Texnologiyalar: Yumurta Kök Hüceyrələri, ”May/İyun 2012). Yanvar ayı ərzində 132 milyon dollarlıq yeni kapital cəlb etmək üçün edilən uğurlu səylərin bir hissəsi olaraq təqdimatlar etdi.\nGörüş zamanı Sinclair, məxməri səsli bir Avstraliyalı Zaman Keçən il "Dünyanın Ən Nüfuzlu 100 İnsanından biri" seçildi, kürsüyə çıxdı və Wall Street-ə "həqiqətən dünyanı dəyişən" inkişaflara nəzər saldı. İnsanlar bu anda geriyə baxacaq və bunu "insanların bədənlərini necə idarə etdikləri" mövzusunda yeni bir fəsil olaraq tanıyacaqlar, çünki valideynlərə "nə vaxt və necə uşaq sahibi olduqlarını və bu uşaqların əslində nə qədər sağlam olacağını təyin edəcəklər" dedi. ol. ”\nŞirkət kök hüceyrə texnologiyasını təkmilləşdirməmişdir-laboratoriyada yetişdirdiyi yumurtaların həyat qabiliyyətli olduğunu bildirməmişdir-amma Sinclair, funksional yumurtaların "bir zaman deyil, bir zaman" olacağını proqnozlaşdırdı. Texnologiya işlədikdən sonra, sonsuz qadınların yüzlərlə yumurta və bəlkə də yüzlərlə embrion istehsal edə biləcəyini söylədi. Genlərini analiz etmək üçün DNT sıralamasından istifadə edərək, ən sağlamları üçün aralarından seçə bilərlər.\nGenetik cəhətdən inkişaf etmiş uşaqlar da ola bilər. Sinclair, investorlara, sonradan kilsənin laboratoriyası ilə etdiyini söylədiyi işi, bu gen hüceyrələrinin köməyi ilə bu yumurta kök hüceyrələrinin DNT -sini dəyişdirməyə çalışdığını söylədi. "Düşünürük ki, genom redaktəsi olan yeni texnologiyalar, uşaq sahibi olmaq üçün IVF istifadə etməklə maraqlanmayan, həm də ailəsində genetik bir xəstəlik varsa, daha sağlam uşaq sahibi olmaq üçün istifadə etməyə imkan verəcək" dedi Sinclair. investorlar. Yalnız bir nüsxəni miras alan bir insanda ölümcül beyin vəziyyətini tetikleyecek bir genin yaratdığı Huntington xəstəliyinə misal çəkdi. Sinclair, yumurta hüceyrəsindəki ölümcül gen qüsurunu aradan qaldırmaq üçün gen düzəlişinin edilə biləcəyini söylədi. Onun və OvaScience'ın məqsədi, "uşağınızı yaratmadan əvvəl bu mutasiyaları düzəltməkdir" dedi. "Hələ təcrübədir, amma yaxın illərdə mümkün olmayacağını gözləmək üçün heç bir səbəb yoxdur."\nSinclair, qarlı bir Bostonda bir taksidə gedərkən mənimlə qısa bir telefonla danışdı, amma sonra suallarımı OvaScience-ə verdi. OvaScience ilə əlaqə saxladığım zaman, sözçüsü Cara Mayfield, rəhbərlərinin səyahət cədvəlləri səbəbiylə şərh verə bilmədiklərini söylədi, ancaq şirkətin irsi xəstəliklərin gen redaktəsi ilə müalicəsi üzərində çalışdığını təsdiqlədi. Mənim üçün təəccüblü olan şey, OvaScience -in bəzən insan mühəndisliyi tənqidçilərinin dediyi kimi "cücərti xəttini keçmək" mövzusunda etdiyi araşdırmanın heç bir xəbərdarlıq gətirməməsidir. 2013-cü ilin dekabr ayında OvaScience, hətta gələcək nəsillərdə insan xəstəliyinin "yayılmasının qarşısını almaq" üçün Ar-Ge məqsədlərinə gen tənzimləmə yumurtaları daxil olan Intrexon adlı sintetik bir biologiya şirkəti ilə 1,5 milyon dollar sərmayə qoyduğunu açıqladı.\nNortheastern -da Tilly -yə çatanda, zəng etdiyimi söylədiyim zaman gülürdü. "Bu qaynar düyməli bir problem olacaq" dedi. Tilly, laboratoriyasının adını vermək istəmədiyi irsi bir genetik xəstəlikdən qurtarmaq üçün "hazırda" CRISPR ilə yumurta kök hüceyrələrini düzəltməyə çalışdığını söylədi. Tilly, "tapmacanın iki parçası" olduğunu vurğuladı - bunlardan biri kök hüceyrələr və digər genlərin tənzimlənməsi. Çox sayda yumurta kök hüceyrəsi yaratmaq qabiliyyəti vacibdir, çünki yalnız böyük miqdarda genetik dəyişikliklər CRISPR -dən istifadə etməklə sabit şəkildə tətbiq oluna bilər, DNT sıralaması ilə xarakterizə olunur və yumurta istehsal etməzdən əvvəl səhvləri yoxlamaq üçün diqqətlə öyrənilə bilər.\nTilly, uçtan uca texnologiyanın hamısının-kök hüceyrələrə, kök hüceyrələrin sperma və ya yumurtaya, sonra da nəsillərə-əvvəlcə iribuynuzlu heyvanlar kimi ya laboratoriyası, ya da belə şirkətlər tərəfindən hazırlanacağını başa düşdü. eGenesis kimi, heyvandarlıq üzərində işləyən kilsə laboratoriyasındakı fikir. Ancaq düzəldilmiş insan yumurtaları ilə növbəti addımın nə olacağından əmin deyil. Birini "iradəsiz" gübrələmək istəməzsən, dedi. Potensial insan yaradacaqsınız. Və bunu etmək, cavab verə biləcəyindən əmin olmadığı suallar doğuracaq. Mənə dedi: "Sən edə bilərsənmi?" Bir şeydir. Əgər bacarsanız, ən vacib suallar ortaya çıxır. 'Bunu edərdinizmi? Niyə bunu etmək istərdiniz? Məqsəd nədir? 'Elm adamları olaraq bunun mümkün olub olmadığını öyrənmək istəyirik, amma sonra daha böyük suallara giririk və bu elm deyil, cəmiyyətin suallarıdır. "\nMikrob xətti mühəndisliyi tibbi praktikanın bir hissəsinə çevrilərsə, bu, insanların rifahında, insanların ömrü, şəxsiyyəti və iqtisadi çıxışı ilə nəticələnən dəyişikliklərə səbəb ola bilər. Ancaq etik dilemmalar və sosial problemlər yaradacaq. Bəs bu təkmilləşdirmələr yalnız ən varlı cəmiyyətlərdə və ya ən varlı insanlarda olsaydı nə olardı? ABŞ -da bir in vitro fertilite proseduru təxminən 20.000 dollara başa gəlir. Genetik test və yumurta bağışlaması və ya bir surroqat ana əlavə edin və qiymət 100.000 dollara qalxır.\nDigərləri bu fikrin şübhəli olduğuna inanırlar, çünki tibbi baxımdan bu lazım deyil. Stanford Universitetinin hüquqşünası və etik mütəxəssisi Hank Greely, tərəfdarların "həqiqətən nəyin yaxşı olduğunu söyləyə bilməyəcəyini" söyləyir. Greely deyir ki, problem ondadır ki, IVF embrionlarının DNT -sini sınamaq və sağlam olanları seçmək mümkündür. Məsələn, Huntington xəstəliyindən əziyyət çəkən bir adam, spermini bir çox yoldaşının yumurtasını dölləşdirmək üçün istifadə edə bilər. Bu embrionların yarısında Huntington geni olmayacaq və hamiləlik üçün istifadə edilə bilər.\nHəqiqətən də, bəzi insanlar mikrob mühəndisliyinin "saxta arqumentlərlə" irəli sürüldüyünə inanırlar. Kaliforniya biotexnologiya şirkəti Sangamo Bioscience-in baş direktoru Edward Lanphier, qan hüceyrələrini dəyişdirərək böyüklərdə HİV müalicəsi üçün sink barmaqlarının nukleazları adlanan başqa bir gen tənzimləmə texnikasından istifadə edir. "Bir xəstəliyin əsaslandırılması üçün [mikrob xətti mühəndisliyinə] baxdıq və heç bir şey yoxdur" deyir. "Sən bunu edə bilərsən. Ancaq həqiqətən tibbi bir səbəb yoxdur. İnsanlar deyirlər ki, biz bunun üçün doğulan və ya doğulan uşaqları istəmirik - amma bu, tamamilə yanlış bir mübahisə və daha çox qəbuledilməz istifadəyə doğru sürüşkən bir meyl. "\nTənqidçilər bir çox qorxuları əsas gətirirlər. Uşaqlar təcrübə mövzusu olacaq. Valideynlər IVF klinikalarından gələn genetik reklamdan təsirlənəcəklər. Germ-line mühəndisliyi iddia edilən üstün xüsusiyyətlərin yayılmasını təşviq edərdi. Və bu, hələ doğulmamış insanlarla razılaşa bilmədən təsir edəcək. Məsələn, Amerika Tibb Birliyi, mikrob xətti mühəndisliyinin "bu anda" edilməməsi lazım olduğunu düşünür, çünki "gələcək nəsillərin rifahına təsir edir" və "gözlənilməz və geri dönməz nəticələrə" səbəb ola bilər. Ancaq genomu dəyişdirməyi qadağan edən bir çox rəsmi bəyanat kimi, sonuncu dəfə 1996 -cı ildə yenilənən AMA, bugünkü texnologiyadan əvvəldir. Greely deyir: "Bir çox insan bu açıqlamaları qəbul etdi. "Etə bilməyəcəyiniz bir şeydən imtina etmək çətin deyildi."\nQorxu? İmkanları olanlar üçün super insanlar və dizayner körpələrin distopiyası.\nDigərləri, qarşı çıxmaq çətin olan tibbi məqsədlərin təyin olunacağını proqnozlaşdırırlar. Bir neçə genetik xəstəliyi olan bir cüt, uyğun bir embrion tapa bilməyəcək. Sonsuzluğun müalicəsi başqa bir ehtimaldır. Bəzi kişilər azospermiya adlanan heç bir sperma istehsal etmirlər. Səbəblərdən biri, Y xromosomunda təxminən bir milyondan altı milyona qədər DNT hərfi olan bir bölgənin olmadığı bir genetik qüsurdur. Boston IVF məhsuldarlıq-klinik şəbəkəsi arasında vaxt ayıran gənc bir Avstriyalı həkim Werner Neuhausser deyir ki, belə bir adamdan bir dəri hüceyrəsi almaq, onu kök hüceyrəyə çevirmək, DNT-ni təmir etmək və sonra sperma etmək mümkün ola bilər. və Harvard Kök Hüceyrə İnstitutu. "Bu dərmanı əbədi olaraq dəyişdirəcək, elə deyilmi? Sonsuzluğu müalicə edə bilərsiniz, şübhəsiz ki "deyir.\nSon bir neçə ay ərzində kilsə ilə bir neçə dəfə telefonla danışdım və mənə hər şeyi idarə edən şeyin CRISPR -in "inanılmaz spesifikliyi" olduğunu söylədi. Bütün detallar işlənməsə də, texnologiyanın əslində heç bir yan təsiri olmadan DNT hərflərini əvəz edə biləcəyini düşünür. Deyir ki, "istifadə etmək üçün cazibədar" olan şey budur. Church, laboratoriyasının daha çox mühəndislik heyvanları üzərində aparılan təcrübələr üzərində qurulduğunu söyləyir. Əlavə etdi ki, laboratoriyası insan embrionlarını düzəltməyəcək və düzəltməyəcək və belə bir addımı "bizim üslubumuz deyil" adlandırdı.\nKilsə üslubu insan inkişaf etdirməsidir. CRISPR -in xəstəlik genlərini yox etməkdən daha çox şey edə biləcəyinə dair geniş bir iddia ortaya qoyur. Böyüməyə səbəb ola bilər. İnsanların təkamülü üçün sonrakı addımlarla maraqlanan bəzi "transhumanistlər" qruplarını əhatə edən görüşlərdə, Kilsə, insanlarla doğulduqda qeyri -adi keyfiyyətlər və ya müqavimət göstərən təxminən 10 genin təbii olaraq meydana gələn variantlarını sadaladığı bir slayd göstərməyi sevir. xəstəlik Biri sümüklərinizi o qədər sərtləşdirir ki, cərrahiyyə məşqini qıracaq. Digəri infarkt riskini kəskin şəkildə azaldır. Alzheimerdən qorunmaq üçün İslandiyalı tədqiqatçılar amiloid prekursor zülal və ya APP üçün genin bir variantını tapdılar. Bu xəstəlikdən əziyyət çəkən insanlar heç vaxt demans xəstəliyinə tutulmurlar və qocalığa qədər kəskin qalırlar.\nChurch, CRISPR -in insanlara əlverişli gen versiyaları təqdim etmək üçün istifadə oluna biləcəyini düşünür və bu gün qarşılaşdığımız ən çox yayılmış xəstəliklərə qarşı peyvənd rolunu oynayacaq DNT düzəlişləri edir. Mənə "əsəbiləşən" bir şeyi yalnız razılıq verə bilən böyüklərə etməli olduğunu söyləsə də, bu cür müdaxilələrin nə qədər erkən baş verməsi daha yaxşı olduğu aydındır.\nKilsə genetik olaraq dəyişdirilmiş körpələr haqqında suallardan yayınmağa meyllidir. Girişində yazırdı ki, insan növlərini inkişaf etdirmək fikri həmişə "çox pis mətbuata" sahib idi Rejenez, 2012 -ci ildə sintetik biologiya haqqında yazdığı kitab, üzü Eustache Le Sueur tərəfindən dünyanı yaradan saqqallı bir Tanrının bir əsəri idi. Ancaq nəticədə təklif etdiyi budur: qoruyucu genlər şəklində inkişaf. "Son mübahisə, nə qədər erkən getsəniz, qarşısının alınması bir o qədər yaxşı olacağına dair bir mübahisə irəli sürüləcək" dedi. "Düşünürəm ki, bu ən yaxşı profilaktikdir, əgər Çox ucuz, son dərəcə təhlükəsiz və çox proqnozlaşdırıla bilən bir nöqtəyə çatırıq. " Daha az ehtiyatlı tərəfi olan Church, dinləyicilərə "dəyişən genlərin" kosmetik cərrahiyyə ekvivalenti etdiyiniz yerə çatacağını düşündüyünü "söyləməyə başladı.\nBəzi mütəfəkkirlər, növlərimizi inkişaf etdirmək şansını əldən verməməli olduğumuz qənaətinə gəldilər. İngiltərədəki Mançester Universitetindən bioetik John Harris, "İnsan genomu mükəmməl deyil" deyir. Bəzi tədbirlərə görə, ABŞ ictimai rəyi bu fikrə qarşı mənfi deyil. Keçən ilin avqust ayında edilən bir Pew Araşdırması, böyüklərin yüzdə 46'sının ciddi xəstəlik riskini azaltmaq üçün körpələrin genetik modifikasiyasını təsdiqlədiyini göstərdi.\nEyni sorğu, yüzdə 83'ünün, körpəni daha ağıllı etmək üçün genetik modifikasiyanın "tibbi inkişafları çox uzaqlaşdıracağını" söylədi. Ancaq digər müşahidəçilər deyirlər ki, daha yüksək IQ nəzərə almalıyıq. Nik Bostrom, 2014 -cü il kitabı ilə ən çox tanınan bir Oksford filosofu SuperintelligenceKompüterlərdə süni intellektin riskləri ilə bağlı həyəcan təbili çalan insanların, insan intellektini inkişaf etdirmək üçün reproduktiv texnologiyadan istifadə edib -etməyəcəyini də araşdırdı. Genlərin intellektə təsir etmə yolları yaxşı başa düşülməsə də və asan mühəndisliyə icazə verə biləcək çoxlu uyğun genlər olsa da, bu reallıqlar yüksək texnologiyalı evgenikanın mümkünlüyü ilə bağlı spekulyasiyanı azaltmır.\n"İnsan genomu mükəmməl deyil. Bu texnologiyanı pozitiv şəkildə dəstəkləmək etik cəhətdən vacibdir. "\nHər kəs bir az ağıllı olsaydı nə olardı? Yoxsa bir neçə adam daha ağıllı ola bilər? Bostrom, 2013-cü ildə yazdığı bir məqalədə, az sayda "super inkişaf etmiş" fərdlərin yaradıcılığı və kəşfləri və hər kəsin istifadə edəcəyi yeniliklər sayəsində dünyanı dəyişə bilər. Onun fikrincə, "insanların problem həll etmə qabiliyyəti üzləşdiyimiz hər bir problemdə bir faktordur" deyə, genetik inkişaf, millətlərin iqlim dəyişikliyi və ya maliyyə planlaşdırması kimi uzunmüddətli əhəmiyyətli bir məsələdir.\nBəzi elm adamlarına görə, genetikanın və biotexnologiyanın sürətlə irəliləməsi cücərti mühəndisliyi deməkdir. Əlbəttə ki, təhlükəsizlik sualları hər şeydən üstün olardı. Genetik cəhətdən düzəliş edilmiş bir körpə "Mama" demədən əvvəl, normal olduqlarından əmin olmaq üçün siçovullarda, dovşanlarda və ehtimal ki, meymunlarda testlər aparılmalıdır. Ancaq nəticədə, faydalar risklərdən üstün görünsə, tibb bu şansı alacaq. Neuhausser, "İlk dəfə IVF ilə eyni idi" deyir. "Körpənin 40 və ya 50 yaşlarında sağlam olacağını heç vaxt bilmirdik. Amma kimsə bu addımı atmalı idi. "\nYanvar ayında, 24 -cü şənbə günü, təxminən 20 elm adamı, etikçi və hüquq mütəxəssisi Carneros Inn -in üzüm bağları arasında istirahət etmək üçün Kaliforniya ştatının Napa Vadisinə getdilər. İki ildən bir qədər əvvəl CRISPR sistemini kəşf edən Berkeley alimi Doudna tərəfindən çağırılmışdı. Elm adamlarının mikrob xəttini keçməyi düşündüyünün fərqinə varmışdı və narahat idi. İndi bilmək istəyirdi: onları dayandırmaq olarmı?\n"Biz elm adamları olaraq CRISPR -in inanılmaz dərəcədə güclü olduğunu başa düşdük. Amma bu, hər iki tərəfi də yelləyir. Diqqətlə tətbiq olunduğundan əmin olmalıyıq "dedi Doudna. "Məsələ, xüsusən də insan mikrob xəttinin düzəldilməsi və bunun indi hər kəsin əlində bir qabiliyyət olduğunu qiymətləndirməkdir."\nGörüşdə, Greely kimi etikçilərlə yanaşı, Stanford biokimyaçısı və Nobel mükafatı laureatı Paul Berq, bioloqların rekombinant DNT ilə necə təhlükəsiz bir şəkildə davam etmələri barədə 1975 -ci ildə tarixi bir forum olan Asilomar Konfransını təşkil etməsi ilə tanındı. DNT -ni bakteriyalara birləşdirmə üsulunu kəşf etdi.\nMikrob xətti mühəndisliyi üçün bir Asilomar olmalıdırmı? Doudna belə düşünür, amma konsensus perspektivləri zəif görünür. Yüz minlərlə insanın iştirak etdiyi biotexnologiya tədqiqatları indi qlobaldır. Elmdən danışan tək bir səlahiyyət yoxdur və cinləri yenidən şüşəyə salmağın asan bir yolu yoxdur. Doudna, amerikalı elm adamlarının insan cücərti mühəndisliyinə moratorium qoymağa razı olsalar, dünyanın başqa yerindəki tədqiqatçıların işlərini dayandırmalarına təsir edə biləcəyinə ümid etdiyini söylədi.\nDoudna, öz-özünə qoyulan bir fasilənin, yalnız genlə tənzimlənən körpə etmək üçün deyil, həm də Harvard, Northeastern və OvaScience tədqiqatçılarının etdiyi kimi, insan embrionlarını, yumurtalarını və ya sperma dəyişdirmək üçün CRISPR istifadə etmək lazım olduğunu hiss etdiyini söylədi. "Bu təcrübələrin bir insana çevrilə bilən insan hüceyrələrində etmək üçün uyğun olduğunu hiss etmirəm" dedi. "Düşünürəm ki, hazırda edilməli olan tədqiqat təhlükəsizliyi, effektivliyi və çatdırılmasını başa düşməkdir. Və düşünürəm ki, bu təcrübələr qeyri -insani sistemlərdə edilə bilər. Cücərti xəttinin düzəldilməsi üçün tamamlanmadan əvvəl daha çox iş görmək istərdim. Çox ehtiyatlı bir yanaşmanın tərəfdarıyam. "\nHər kəs mikrob xətti mühəndisliyinin bu qədər böyük bir narahatlıq olduğu və ya təcrübələrin asma kilidlə bağlanması ilə razılaşmır. Greely qeyd edir ki, Amerika Birləşmiş Ştatlarında laboratoriya elminin tezliklə genetik cəhətdən dəyişdirilmiş bir körpəyə çevrilməməsi üçün bir sıra qaydalar mövcuddur. "Mən təhlükəsizliyə əsaslanmayan bir qadağa üçün bəhanə olaraq istifadə etmək istəməzdim" deyən Greely, moratorium haqqında danışmağa qarşı çıxdığını söyləyir. Ancaq eyni zamanda qrupun fikir birliyini əks etdirən Doudnanın məktubunu imzalamağa razı olduğunu söyləyir. "Bunu bir böhran anı olaraq görməsəm də, düşünürəm ki, bu müzakirəni aparmağın vaxtıdır" deyir.\n(Bu məqalə mart ayında internetdə dərc edildikdən sonra, Doudnanın redaksiyası çıxdı Elm (görmək “Elm adamları Gen-Düzəlişli Körpələr Zirvəsinə çağırış edir”.) Greely, Berg və digər 15 nəfərlə birlikdə, tədqiqatçılar "əgər varsa, gələcəkdə hansı klinik tətbiqlərin icazə verilə biləcəyini" təyin edənə qədər, gen tərəfindən redaktə edilmiş uşaqların əmələ gəlməsi üçün CRISPR-dən istifadə etmək üçün hər cür səylərə qlobal moratorium çağırdı. ” Bununla birlikdə qrup, embrionlara CRISPR tətbiq etmək də daxil olmaqla əsas tədqiqatları təsdiqlədi. İmza verənlərin son siyahısına, Napa yığıncağına qatılmasa da, Church daxil idi.)\nCins yoluxucu təcrübələrin xəbərləri yayıldıqca, indi CRISPR üzərində çalışan bəzi biotexnologiya şirkətləri mövqe tutmaq məcburiyyətində qalacaqlarını anladılar. Nessan Bermingham, keçən il CRISPR -in böyüklər və ya uşaqlar üçün gen terapiyası müalicəsi üçün inkişaf etdirilməsi üçün 15 milyon dollar toplayan Intellia Therapeutics Boston şirkətinin baş direktorudur. Mikrob xətti mühəndisliyinin "kommersiya radarımızda olmadığını" söyləyir və şirkətinin kimsənin onu kommersiyalaşdırmaması üçün patentlərindən istifadə edə biləcəyini irəli sürür.\n"Texnologiya körpəlikdədir" deyir. "İnsanların mikrob xətti tətbiqləri üzərində düşünmələri belə uyğun deyil."\nBermingham, genetik cəhətdən dəyişdirilmiş körpələr haqqında bu qədər tez bir mövqe tutacağını düşünmədiyini söylədi. İnsan irsiyyətinin dəyişdirilməsi həmişə nəzəri bir ehtimal olmuşdur. Birdən əsl bir şeydir. Ancaq həmişə öz biologiyamızı başa düşmək və idarə etmək - bizi yaradan proseslərin ustası olmaq deyildimi?\nDoudna, bu mövzuları da düşündüyünü söyləyir. "Bu, insan olaraq kim olduğumuzun mahiyyətini kəsər və insanların bu cür gücdən istifadə edib -etməyəcəyini soruşmağa vadar edər" dedi. "Əxlaqi və etik məsələlər var, amma dərin suallardan biri, insanlarda mikrob düzəlişinin aparıldığı təqdirdə insanın təkamülünü dəyişdirdiyini anlamaqdır." Araşdırmanın yavaşlamalı olduğunu düşünməsinin bir səbəbi, elm adamlarına sonrakı addımlarının nə ola biləcəyini izah etmək üçün daha çox vaxt ayırmaq şansı verməkdir.\nVideoya baxın: DNA TEST SONUÇLARIM GELDİİ!!! Damla Özpaçal Soyağacı Sorgulama (Yanvar 2022).\nEscarole, cannellini lobya və pomidor salatı resepti\nBurger King Flyersi konsentrasiya düşərgəsinə buraxdığı üçün məhkəməyə verildi\n2013 rəsmi olaraq Quinoa ilidir\nƏn yaxşı Mozzarella və Pomidor Salatı Tarifləri\nPortağallı şokoladlı cheesecake resepti\nCopyright 2022 \_ Elm adamları indiyə qədərki ən yaxşı biftekləri proqnozlaşdırmaq üçün DNT testi hazırlayırlar...


Teymur Rəcəbov 3 xal qazandı\nİDMAN 07 fev 2021, 01:30\n“Champions Chess Tour” çərçivəsində “Opera Euro Rapid” turnirinə start verilib.\nDemokrat.az-ın məlumatına görə, mükafat fondu 100 min ABŞ dolları olan yarışın ilk günündə 5 tur oynanılıb.\nAzərbaycan şahmatçısı Teymur Rəcəbov keçirdiyi 5 görüşün heç birində məğlubiyyət acısı yaşamayıb. Sem Şenklendə (ABŞ) qalib gələn qrossmeyster Mattias Blyubaum (Almaniya), Lenye Dominqes (ABŞ), Yan Kşiştof Duda (Polşa) və Aleksandr Qrişukla (Rusiya) heç-heçə edib.\nBeləliklə, Teymur günü 3 xalla başa vurub.\nTurnirdə sabah Aniş Giri (Niderland), Yan Nepomnyaşi (Rusiya), Hikaru Nakamura (ABŞ), Vidit Qudjrati (Hindistan) və Danil Dubov (Rusiya) təmsilçimizə rəqib olacaq. Dairəvi sistemlə keçirilən turnirin ilkin mərhələsinin son günündə Rəcəbov Din Liren (Çin), Maqnus Karlsen (Norveç), Maksim Vaşye-Laqrav (Fransa), Uesli So (ABŞ) və Levon Aronyanla (Ermənistan) qarşılaşacaq.\nQeyd edək ki, yarışda 16 şahmatçı üç gün ərzində dairəvi sistemlə mübarizə apardıqdan sonra pley-offa 8 vəsiqənin sahibini müəyyənləşdirəcək. Turnirə fevralın 14-də yekun vurulacaq.\nDünya çempionumuz Avropa ikincisi oldu\n"El-Klassiko"nun qalibi liderliyə yüksəldi\nAraz Abdullayevin komandası səfərdə İzmir klubuna qalib gəldi\nİtaliyanın daha bir klubu Kvaratsxeliya ilə maraqlanır\nPremyer Liqa: Daha iki oyunun təyinatları açıqlandı\nRafael Ağayevə ağır itki üz verdi — FOTO\nAzərbaycanlı idmançı iki erməni atletini qabaqlayaraq qızıl medal qazandı\nAzərbaycan çempionu koronavirusdan vəfat etdi\nAVRO-2020: Bakıya gələn azarkeşlərə güzəşt ediləcək\nAVRO-2020: Bakıdakı oyunlara bilet satışının bərpa vaxtı məlum oldu


Azərbaycan 100 min ədəd “Kalaşnikov” istehsal etdi » Miq.AZ Azərbaycanda özəl xəbərlər, araşdırmalar, təhlillər və müsahibələrin tək ünvanı\nTarix: 15.05.2019 17:38\nAzərbaycan Rusiyanın lisenziyası əsasında indiyə qədər 100 min ədəddən yuxarı "Kalaşnikov” AK-74M avtomatı istehsal edib. Bunu Minskdə keçirilən MİLEX-2019 silah sərgisi zamanı Azərbaycanın hərbi-sənaye kompleksinin nümayəndəsi TASS-a deyib.\n"İndiyə qədər Azərbaycan lisenziya əsasında 100 mindən yuxarı AK-74M istehsal edib. Avtomatların istehsalı 2021-ci ilə qədər davam edəcək. Cəmi 120 min vahid AK-74M buraxmaq nəzərdə tutulur”.\nAzərbaycanın o vaxtkı Müdafiə Sənayesi Nazirliyi (indiki "Azərsilah”) AK-74M avtomatlarının "Xəzri” adı altında istehsalına 2011-ci ildən başlayıb. Bunlar avtomatın baza variantından nişangah kompleksinin modifikasiya olunmuş interfeysi ilə fərqlənir. AK-74M "Xəzri” avtomatları Azərbaycan ordusunun silahlanmasında yer alır.\nBundan əvvəl Azərbaycanın "Xəzri” avtomatlarının bazasında EM-14 hücum tüfəngi hazırladığı açıqlanmışdı. Bu, NATO standartlarına uyğunlaşdırılmış silahdır və 5.56x45 mm-lik patronlar istehsal edir. Silahın seriya istehsalı 2016-cı ildən başlayıb.


"Hənifə Məlikova adı ehtiramla yad edilən ziyalıdır"- Qənirə Paşayeva\n"Hənifə Məlikova adı ehtiramla yad edilən ziyalıdır" - Qənirə Paşayeva\n15:45 / 29 12 2021 |\nHənifə Məlikova (1856-1929) Azərbaycanın ilk maarifçi qadınlarından biri və ilk qadın xeyriyyə cəmiyyətinin yaradıcısı kimi milli mədəniyyət tariximizdə adı ehtiramla yad edilən ziyalıdır. Azərbaycanda 1908-ci ildə yaradılan ilk qadın xeyriyyə cəmiyyətinin xətti ilə gördüyü işlər, qadınlarımızın maariflənməsi, hüquqlarının müdafiəsi, onlara maddi və mənəvi qayğı göstərilməsi, cəmiyyətdə layiqli yer qazanmaları üçün Hənifə xanımın xidmətləri danılmazdır. O, həmçinin XX yüzilin ictimai qurumları içərisində məşhur olan “Nicat” cəmiyyətinin yaradıcılarından biri kimi xalqımıza mədəni-maarif xidmət göstərmişdir.\nHənifə xanım Həsən bəy Zərdabinin – Rusiya çarından ana dilimizdə qəzet çapı üçün icazə almağı bacaran, Azərbaycan mədəniyyətini ilk mətbu orqanı ilə taclandıran, millətimizin maairiflənməsi yolunda böyük fədakarlıqlar göstərən, “Əkinçi” qəzeti ilə mədəniyyət və ədəbiyyatımızın yolunda mayak olan görkəmli bir ictimai xadimin həyat yoldaşıdır. “Pul yox, yazıçı yox, çapxana yox, hürufat yox, əmələ yox, bir-iki yüzdən artıq da oxuyan olmayacaq. Dövlət tərəfindən izn almaq da ki, bir böyük bəladır” deyən Həsən bəy Zərdabinin bütün bu çətinliklərin öhdəsindən gəlməsində Hənifə xanımın böyük mənəvi dəstəyi olmuşdu. 1875-1877-ci illərdə Həsən bəylə birlikdə “Əkinçi” qəzetinin nəşrinə bütün gücü ilə əmək sərf etmiş, maddi-mənəvi sıxıntılara, ictimai təzyiqlərə qarşı ömür-gün yoldaşı ilə birgə mübarizə aparmışdı.\nBu ziyalı ailə 1880-cı ildən başlayaraq öz mənzillərində pulsuz məktəb açmış, dövrün cəhalət mühitinə, təqib və təzyiqlərə baxmayaraq, heç bir təmənna ummadan insanlara elm, savad öyrətmişdilər. Gözəl, nəcib, sədaqətli və dəyanətli Hənifə xanım millətimizin və ailəsinin yolunda böyük fədakarlıqlar göstərib. O, Həsən bəy Zərdabiyə təkcə həyat yoldaşı yox, həm də əqidə, məslək, düşüncə, mübarizə yoldaşı olub. Hənifə xanım 16 il əri ilə birlikdə Zərdab kəndində polis nəzarəti altında yaşadığı illərdə belə öz əqidəsindən, milli-mədəni inkişafımız uğrunda inadla mübarizə aparmaq fikrindən dönməyib.\nTələbələrin təhsil xərclərini ödəmək üçün həyat yoldaşının yaratdığı ilk xeyriyyə cəmiyyətinin fəaliyyəti uğurlu alınmasa da, Həsən bəyin çətinliklə 1600 manata qədər pul toplayıb bu vəsaitin faizi ilə ildə 1-2 nəfərin təhsil haqqını ödəməsi Hənifə xanımı fədakar ziyalılar sayəsində millətinin gələcək rifahına inandırmışdı.\nHəsən bəy öz mənzilində pansionat açıb hər il on nəfər azərbaycanlı uşağa təhsil verərək gimnaziyaya daxil olmaq üçün hazırlaşdırdığı vaxtlarda Hənifə xanım ona ən böyük dayaq olmuşdu. Bu uşaqların qayğısına qalan Hənifə xanım təlim-tərbiyə işlərində ərinin ən yaxın köməkçisi idi. Bütün bunlar millətin inkişafı üçün böyük vətənpərvərlikdən irəli gəlirdi.\nHənifə Məlikovanın adı Bakıda ilk qız məktəbinin yaradıcısı kimi də tarixə düşmüşdür. O, 1901-1905-ci illərdə Bakıda ilk müsəlman qız məktəbinin müdiri, 1909-1919-cu illərdə Bakı şəhər Dövlət birinci rus-tatar, yəni rus-Azərbaycan qız məktəbinin müdiri vəzifəsində çalışaraq Azərbaycan qadınının inkişafında önəmli rol oynamışdır. Bir pedaqoq, maarifçi ziyalı kimi böyük hörmət və nüfuz qazanmış Hənifə xanım dövrünün sayılıb-seçilən şəxsiyyətlərindən olmuşdur.\nHənifə Məlikova (Hənifə Abayeva) 1856-cı il mayın 5-də Quzey Qafqazda, Nalçik şəhərində anadan olub. Tiflisdə Müqəddəs Nina Qız məktəbində 10 il təhsil alıb. Qeyd etmək lazımdır ki, o zaman müsəlman qızların xristian ölkəsində təhsil alması çox nadir bir hadisə idi. Lakin Hənifə xanımın atası, yüksək təhsilli hərbçi Aslanbəy Abayev iki qızının da erkən yaşlardan təhsilinə ciddi önəm vermiş, böyük qızı, 10 yaşlı Paşahanla birlikdə 8 yaşlı Hənifə xanımı Müqəddəs Nina qız məktəbinə yazdırmışdır. Lakin xəstə anasına qulluq etdiyi üçün Paşahan təhsil dalınca Tiflisə gedə bilmədiyindən onun yerinə Fuza Şakmanova adlı bir qız Hənifə xanımla birgə təhsil almağa göndərilmişdi. Bu iki qız Müqəddəs Nina Qız məktəbinin ilk türk, müsəlman məzunları olmuşdu.\nHənifə xanım xatirələrində yazır ki, 1872-ci ildə Tiflisdə Müqəddəs Nina Qız məktəbini bitirən qızların siyahısı “Qafqaz” qəzetində dərc olunduqdan sonra Hənifə xanım Abayevanın adını burada görən Həsən bəy Zərdabi ziyalı bir qadınla ailə qurmaq istəyi ilə dərhal Tiflisə yola düşür. Hənifə xanımla tanışlıqdan sonra həmfikir olduğunu başa düşən Həsən bəy, onunla birgə həyat yoluna çıxmağa qərar verir. Evlənmək qərarı verən gənclər valideynləri uzaqda olduğu üçün evlilik xeyir-duasını da Müqəddəs Nina məktəbinin himayədarı, knyagina Olqa Fedorovnadan alır.\nBəli, çətinliklərlə dolu birgə ömür yolunda Hənifə xanım Həsən bəy Zərdabinin ən yaxın dostu, məsləkdaşı olur, bütün həyat məsələlərində, eləcə də ictimai vəzifələrin həllində həmfikir və mübarizə yoldaşı kimi birlikdə qərar verirlər. 1872-ci ildə qurulan ailə bağları fikir, əqidə dostluğu, çətin günün həmdəmliyi ilə daha da mönkəmlənir. Pəri, Qəribsoltan adlı iki qızı və Midhət, Səffət adlı iki oğlu olan ailə bütün Azərbaycan övladlarını öz doğması bilir, onların təhsilinə, təlim-tərbiyəsinə himayədarlıq edirdi.\nXIX yüzilin əvvəllərində Bakıda yaradılan onlarca xeyriyyə cəmiyyəti, maarif-mədəniyyət ocaqları məhz belə ziyalıların milli tərəqqi uğrunda mübarizəsinin nəticəsi kimi meydana çıxmışdı. Hənifə Məlikovanın böyük səyi və zəhməti ilə yaradılan “Qafqaz Müsəlman Qadınları Xeyriyyə Cəmiyyəti” də bunun bariz örnəyi kimi diqqəti cəlb edirdi. Bu kimi xidmətləri Hənifə xanımın adını, onun maarifçilik fəaliyyətini Zaqafqaziyanın demokratik dairələrində geniş şəkildə məşhurlaşdırmış, adını rəsmi hökümət idarələrində tanıtmışdı.\nOnun həyatı bir-birindən çətin sınaqlar, hətta bəzən təqiblər, təzyiqlərlə keçmişdir; lakin bir an belə öz missiyasını unutmamış, xalqı cəhalətdən xilas etmək, təhsilli insanların sayını artırmaq yolunda inadlı mübarizəsindən çəkinməmişdir. Hənifə xanım bu haqda yazırdı: “Həyatımın məqsədi – bacardığım qədər avam kütlənin, xüsusən də qadınların hüquqları və istismara qarşı mübarizədə türk qadınlarının mədəni səviyyəsini qaldırmaq olmuş və olacaqdır”.\nHənifə xanım Məlikova 1920-1926-cı illərdə Azərbaycan Xalq Maarif Komissarlığında məsul vəzifədə işlədiyi vaxtlarda da bu məqsədi həyata keçirmək üçün bütün qüvvəsi ilə çalışır, daha çox türk-müsəlman qadını təhsilə cəlb etmək istəyirdi.\nHəyat yoldaşı və məsləkdaşı Həsən bəy Zərdabi haqqında yazdığı memuarda isə bu yolun nə qədər məşəqqətli olduğunu, çar Rusiyasının təbəəsi olan müsəlman xalqların inkişafına hər cür maneələr yaradıldığı bir vaxtda maarifçilik uğrunda mübarizənin çətinliyini görürük. Hənifə xanım ömrünün sonunadək bu çətinlikləri dəf etmək yolunda Həsən bəylə yanaşı addımlayıb. Vətəninə, millətinə həsr etdiyi mənalı ömrü 1929-cu ildə başa çatan Hənifə Məlikova Bakı şəhər qəbristanlığında dəfn edilib. Lakin ömür yolunda qoşa addımlayan bu iki böyük insanı vəfatından sonra zaman yenə birləşdirib, Hənifə xanımın cənazəsi həyat yoldaşı Həsən bəy Zərdabinin məzarının yanına, Fəxri Xiyabana köçürülüb.\nBu dəyanətli ziyalı qadının adı milli mədəniyyət tariximizin unudulmaz bir səhifəsində yer alır. XX yüzil ziyalılarından, milli təhsilimizin inkişafından söz düşəndə Hənifə xanımın adı böyük ehtiramla yad edilir. Azərbaycana işıqlı sabah, maarifçilik ziyası bəxş etmək missiyası daşıyan, mükəmməl ömür-gün yoldaşı, gözəl ana Hənifə Məlikovanın həyat yolu gənc qızlarımız üçün örnəkdir.\nProfessor Abbas Zamanov universitetdə tələbələrinə iki xanımın milli maarif və mədəniyyətimizin inkişafında unudulmaz xidmətlərindən bəhs edərdi. Onlardan biri Həsən bəy Zərdabinin xanımı Hənifə Abayeva, digəri Cəlil Məmmədquluzadənin ömür-gün yoldaşı Həmidə xanım Cavanşir idi.\nBu ziyalı qadınlardan birinin “Əkinçi” qəzetinin formalaşmasında, digərinin “Molla Nəsrəddin” jurnalının davamlı nəşrində əvəzsiz xidmətləri olmuşdu.\nBir daha ehtiramla o mövzuya qayıdaq ki, Həsən bəyin ailəsi 1880-ci ildə evdə yaratdıqları 10 şagirdlik pansionda vətən övladlarına təhsil verib.\nMaddi sıxıntılara, imkansızlıqlara baxmayaraq kimsəsiz uşaqlara sahib çıxan Məlikovlar ailəsi bu “xalq məktəbi”ndə heç bir təmənna ummadan uşaqlara elm, savad öyrədiblər. Məlikovlar ailəsi həmin uşaqları həm də övladlığa götürmüşdü. Həmin uşaqlar arasında görkəmli bəstəkar Rauf Hacıyevin anası Nanə xanım da vardı. Sonralar Nanə xanımın kimsəsizlik taleyini yaşayan oğlu, yetim qalan Rauf Hacıyevi Həsən bəy Zərdabinin qızı Qəribsoltan xanım övladlığa götürmüşdü. Burada maraqlı bir faktı da xatırlamaq yerinə düşür ki, 3 yaşınadək gözləri görməyən Rauf Hacıyevi Qəribsoltan xanım övladlığa götürdükdən sonra uşağın gözləri açılmışdır... Məlikovlar ailəsi sözün dərin mənasında gözlərə işıq bəxş edən ailə idi…\nƏlbəttə, maarifi, elmi heç də hamının birmənalı qarşılamadığı, cəhalətdə olan əhalinin böyük bir qisminin təhsil tərəfdarı olmadığı bir dövrdə bir tərəfdən xalqın, digər tərəfdən siyasi dairələrin təqib və təzyiqlərinə tab gətirmək asan iş deyildi. Lakin bircə təsəlli vardı, uğrunda mübarizə apardıqları iş, millətin xoşbəxt sabahına aparan yol bu çətinliklərə dözməyə dəyərdi!..\nHənifə xanımla Həsən bəy Zərdabinin iki oğlu, iki qızı olmuşdu. Mənbələrdə göstərilir ki, övladlarının dördünə də yüksək təlim-tərbiyə verən ailənin uşaqları Almaniyada, Rusiyada ali təhsil almış, Azərbaycanın ən layiqli ziyalıları kimi yetişmiş, vətənə xidmət etmişlər. Böyük qızı Pəri xanım ailəsi ilə birlikdə Vətəndən uzaqlarda mühacir ömrü yaşamaq məcburiyyətində qalmışdır. Pəri xanım mühacirətdə olduğu Fransada 1947-ci ildə dünyasını dəyişmiş, Paris yaxınlığında Sen-Klu məzarlığında, vəfalı dostu və həyat yoldaşı Əlimərdan bəy Topçubaşovun yanında dəfn edilmişdir. Hənifə xanımın digər qızı Qəribsoltan ailə həyatı qurmamış, ömrünü maarifə, elmə həsr etmiş, Azərbaycanın Əməkdar müəllimi kimi ata-anasının yolunu şərəflə davam etdirmişdir. Böyük oğlu Midhət bəy Məlikov Lənkəranda öz hesabına Xanbulançay üzərində su elektrik stansiyası qurmaq istəyində olmuş, elə buradaca iş başında ikən qolları qandallı Bakıya gətirilib, tam haqsız yerəgüllələnmişdir. Kiçik oğlu Səffət bəy ixtisasca memar olmuş, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin İstanbuldakı konsulluğunun əməkdaşı kimi Türkiyədə siyasi fəaliyyət göstərmiş və ömrünün sonunadək qardaş ölkədə yaşamışdır.\nHənifə xanım Bakıda tək-tək görünən çadrasız müsəlman qadınlarından biri idi. Bakıya özü ilə maarifçilik işığı gətirən bu qadının cəsarəti, mənəvi gücü çoxlarını hərəkətə gətirmiş, təhsil alan qadınlarımızın sayını artırmışdı. Zadəgan ailəsində böyüyən, ömründə heç bir çətinliklə qarşılaşmayan Hənifə xanım başladığı maarifçilik yolunda böyük əzab-əziyyətlə qarşılaşmışdı. Birdən-birə ağır təzyiqlər mühitinə düşən ziyalı qadına, eləcə də, həyat yoldaşı Həsən bəyə qarşı qəddar hücumlar günbəgün artsa da,onu zərrə qədər sarsıda bilmirdi. Sanki bu fədakarlığa özünü öncədən hazırlamış kimi qətiyyətli bir duruşu vardı. Bədxahlarının isə hücumu əsla ara vermirdi. Çünki yaxşı bilirdilər ki, Hənifə xanımın öz evindəki kiçik pansionunda tərbiyə etdiyi, təhsil verdiyi, yetişdirib ərsəyə çatdırmaq istədiyi uşaqların hər biri gələcəyin, özü də lap yaxın gələcəyin maarif işığını yandıracaqlar!.. Həsən bəyin kiçik qızı Qəribsoltan xanım Məlikova xatirələrində yazırdı: “...Evimizdə 10 uşaq qalırdı. Anam onları məktəbə hazırlayırdı… Uşaqlar onun ümid və iftixarı idi”…\nGənc azərbaycanlı ziyalıların yetişməsindən imperiya hakimiyyətinin, çar rejiminin narahat olduğu bir dövrdə hər hansı bir maarifpərvər cəhdin dərhal qarşısı alınırdı. Elə buna görə də dövlət orqanları Həsən bəyin xeyriyyə cəmiyyəti yaratmaq, eləcə də “Əkinçi” qəzetinin nəşri haqqında icazəsini illərcə gecikdirmişdi.\nHənifə xanım öz evində uşaqlara dərs deməklə yanaşı, kənd-kənd, ev-ev gəzib qadınlara dərzilik, yazıb-oxumaq öyrədir, rus dilindən nağıllar tərcümə edib danışır, mənzil-mənzil dolaşıb uşaqları peyvənd edir, qadın məsləhətxanaları təşkil edirdi. Onun vaxtında tibbi müdaxiləsi Zərdab camaatından 132 nəfəri ömürlük kor olmaqdan xilas etmişdi.\nHəsən bəyin ən böyük arzularından biri Bakıda Müsəlman Qız məktəbinin açılması olmuşdur. Böyük xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyevin sərmayəsi ilə qız məktəbinin binası tikilib başa çatanda buna ən çox sevinən ziyalılardan biri Həsən bəy idi. Lakin bu məktəbdə müdir və müəllim kadrlarının təyin olunması böyük bir çətinlik kimi ortaya çıxmışdı. Savadlı müsəlman qadın demək olar ki, yoxdu. Eyni zamanda, bu məktəbə şagirdlərin cəlb edilməsi də müşkül məsələ idi. Heç bir ailə qızını məktəbə göndərməyə cəsarət etmirdi. Hətta buna cəsarət edən tək-tək adamları da qaragüruh bildiyi kimi cəzalandırırdı. İçərişəhərdə Axund Abuturab ağa iki qızını bu məktəbə yazdırdığına görə onu namaz qıldığı yerdə öldürmüşdülər. Belə bir cəhalət mühitində Hənifə xanım kimi ziyalıların işə başlaması xüsusi cəsarət tələb edirdi. Hənifə xanım ürəklə qız məktəbində müdir işləməyə razı olmuş və fəaliyyəti dövründə burada təhsil alan qızların mənəvi anasına çevrilmişdi. Onun sayəsində Bakı Müsəlman Qız məktəbi savadlı, istedadlı qadınların yetişdiyi bir maarif ocağı olmuşdu. Beləliklə, nəinki Azərbaycanda, eləcə də bütün İslam aləmində ilk dünyəvi Qız məktəbinin açılması Həsən bəy Zərdabinin təşəbbüsü və Hacı Zeynalabdin Tağıyevin sərmayəsi ilə baş tutmuşdusa, onun inkişafı, layiqli qadın ziyalılar yetirməsi Hənifə xanımın zəhməti hesabına gerçəkləşmişdi...\n1908-ci ildə Hənifə xanımın təşəbbüsü ilə Bakıda “Nicat” cəmiyyətinin şöbəsi kimi “Bakı xanımlarının ilk təşkilatı”nın yaradılması da qadının cəmiyyətdə rolunu artırmaq məqsədi daşıyırdı. Bakı milyonçularından Murtuza Muxtarovun həyat yoldaşı Liza Tuqanovanın sədrlik etdiyi bu təşkilat az bir zamanda böyüyüb “Bakı Müsəlman Qadınlarının Xeyriyyə Cəmiyyəti”nə çevrilmişdi.\nHənifə xanım bir neçə il ilk Müsəlman Qız məktəbinin və rus-türk (Azərbaycan) qız məktəbinin müdiri vəzifəsində çalışaraq Azərbaycana mədəniyyət tariximizdə önəmli yer tutan ziyalı qadınlar qazandırmışdı. Beləliklə, Hənifə xanım Məlikova ömrünü Vətəninin, xalqının ömrünə calayan, ümummilli maraqları şəxsi taleyindən öndə görən fədakar bir ziyalı ömrü yaşadı. Bu ömrün hər bir səhifəsi isə Azərbaycan qadınının adını tarixə qızıl hərflərlə yazdıra bildi…


Səsdəki yorğunluğu müəyyən edən kompüter [Video]\nSəsdəki yorğunluğu müəyyən edən kompüter\nBu yaxınlarda milli yuxu fondunun apardığı araşdırmanın nəticələri göstərib ki, sürücülərin yarısı yuxulu ikən maşın sürür. ABŞ hökümətinin statistikasına əsasən, Birləşmiş Ştatlarda təxminən 72 min qəza və 800 ölüm halı yuxulu vəziyyətdə ikən maşın sürmək nəticəsində olub. Amma indi yeni texnologiya bu ictimai səhiyyə problemini aradan qaldırmağa yardım edə bilər.\nYeni sağlamlıq texnologiyasının arxasındakı fikir odur ki, səsdən yorğunluğu müəyyən etmək olur.\nBiz müəyyən müddət ərzində bir insanın səsini bir neçə dəfə yazıb, həmin şəxsin səsinin modelini hazırlamağa çalışırıq. Bunu etməklə biz gün ərzidə baş verən hissedilməyən dəyişiklikləri görə bilərik\nBir qrup britaniyalı alim belə bir fikrə gəlib ki, əgər insanlar yorğun səslənə bilirsə, o zaman kompüteri bu yorğunluğu müəyyən etməyə kodlaşdırmaq olar.\n“Biz müəyyən müddət ərzində bir insanın səsini bir neçə dəfə yazıb, həmin şəxsin səsinin modelini hazırlamağa çalışırıq. Bunu etməklə biz gün ərzidə baş verən hissedilməyən dəyişiklikləri görə bilərik”, deyə London Universitet Kollecindən Mark Hakveyl bildirir.\nVaxt keçdikcə bir neçə cəhddən sonra kompüter alqoritmi insanın səsində yorğunluğu 90 faiz dəqiqliklə müəyyən edə bilib.\n“Məncə yenilik səsdə baş verən kiçik dəyişiklikləri müəyyən edəcək həssaslığa sahib alqoritm düzəltmək və onu həmin şəxsin səsinin normalda günün müxtəlif vaxtlarında necə səsləndiyini qeydə alan səs yazısı ilə müqayisə etməkdir. Əgər alqoritm günün həmin vaxtında qeydə alınan səs ilə üst-üstə düşmürsə, həmin insan ya həmişəkindən daha ayıq, ya da əksinə daha yorğundur”, Hakveyl söyləyir.\nAlqoritm real həyatda tətbiq olunanda da çalışıb. Onu Peruda mədən avadanlıqlarını idarə edərkən sınaq keçiriblər.\nTexnologiya yorğunluq səbəbilə baş verən qəzaların qarşısını almağa yardım edə bilər. Bəzi araşdırmalara görə, mədən qəzalarının 65 faizinə elə yorğunluq səbəb olur.\n“Məqsəd sürücünün iş gorməsinin qarşısını almaq, onu məhkəməyə cəlb etmək və ya maşın sürməsinin qarşısını almaq deyil. Məqsəd sadəcə həm sürücünün sağlamlığını həm də maşının təhlükəsizliyini qorumaqdır”, Haykveyl deyir.\nŞirkət kommersiya məhsulunu önümüzdəki illər ərzində satışa çıxarmağa ümid edir.