Dekabr 2019 – Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalı\nAy: Dekabr 2019\nPosted on 31 Dekabr 2019 31 Dekabr 2019\nBu yolda hamınıza uğurlar, cansağlığı, ailələrinizə xoşbəxtlik və firavanlıq arzulayıram.\nƏziz və dəyərli dostlar, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvləri, jurnalist həmkarlarım, şair dostlarım,\nSədri olduğum Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi Sumqayıt şəhər təşkilatı adından, nəzdimizdə fəaliyyət göstərən gundelik.info və edebiyyat-az.com saytları adından, “Dan yeri” Ədəbi Birliyi adından, təsisçisi və və baş redaktoru olduğum “Möhtəşəm Azərbaycan” qəzetinin yaradıcı kollektivi adından, çalışdığım SOCAR-ın “Azərikimya” İstehsalat Birliyinin mətbuat xidməti adından Sizin hər biriniz başda olmaqla – xalqımızı və dünyanın müxtəlif nöqtələrində yaşayan soydaşlarımızı Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi günü və Yeni – 2020 ci il münasibətilə səmimi-qəlbdən təbrik edir, həyatda möhkəm can sağlığı, problemsiz ömür-gün, süfrənizə bol ruzi-bərəkət, dünya azərbaycanlılarının birliyi və həmrəyliyi istiqamətində gördüyünüz məqsədyönlü işlərdə yeni-yeni nailiyyətlər arzulayıram.\nBirliyimiz və həmrəyliyimiz heç zaman sarsılmasın!\nSevgi və sayğılarla: Rafiq Oday,\nşair-publisist, respublikanın Əməkdar jurnalisti\nPosted on 26 Dekabr 2019 26 Dekabr 2019\nKənan AYDINOĞLU.”Bağışlayıb, suçumu gəl”\nŞair dostumuz Əziz Musaya.\nŞairsən, kövrək şairsən,\nBağışlayıb, suçumu gəl.\nKönlünün sözünü dinlə,\nYasamaldan və Bayıldan,\nNəbidən, Qaçaq Mayıldan,\nŞairə atılmaz ki, ox\nMöminin qəlbi, gözü tox,\nBu dünyaya etibar yox,\nXoş diləyi, niyyəti sev,\nMöhnəti və zilləti sev,\nDüşmə dara, milləti sev,\nFikrim dumanda, çəndədi,\nYoğrulan yenə kündədi,\nUstad, dəyişən bəndədi,\nBakı şəhəri. 24 dekabr 2019-cu il.\nGözlərə nə qədər şeir yazılıb,\nGözlərə nə qədər mahnı qoşulub,\nSənin gözlərindən yoxdu dünyada,\nO gözlər tay mənim həyatım olub.\nO gözlər naz ilə baxanda mənə,\nMəndə nə can qalır, nə də ki, ürək,\nO gözlər necə də yaraşır sənə,\nƏn böyük rəssammış, inan ki, fələk.\nO gözlər Günəşdən od-alovludur,\nBaxanda qəlbimi odlara yaxır.\nNecə işıqlıdır, necə nurludur,\nİlahi, o gözlər nə qəşəng baxır.\nMənə yol göstərir şəfəqi, nuru,\nO gözlər gecəni işıqlandırır,\nO gözlər mehriban, o gözlər duru,\nQəlbimə od salır, məni yandırır.\nGözüm o gözləri görəndən bəri,\nSanıram Ay ilə, Günəş görüşüb,\nO gözlər dünyanın möcüzəsidi,\nMənim qismətimə, bəxtimə düşüb.\nƏziz MUSA.”Gizlənpaç oynama”\nGizlənpaç oynama bu qaşla gözlə,\nSən harda olsan da tapacam səni,\nGecə də gündüz də yolumu gözlə,\nGəl bu ayrılığa öyrətmə məni.\nUnutma özünü, vaxt tələ qurur,\nYolumu, izimi tumarla hərdən,\nHələ ilk görüşün çiçəyi durur,\nBu eşqi, sevinci buraxma əldən.\nÇalış baharını yuxuya vermə,\nQismətin, taleyin bərəsi olur.\nDövranın ağlayan üzünü görmə,\nSevdalı günlərin bəhrəsi olur.\nSonrakı göz yaşı hayına yetməz,\nÇoxdu bəhanələr, bilirəm indi.\nAcı göz yaşından çiçəklər bitməz,\nSənin ürəyinə gəlirəm indi.\nÇox zaman göz, qaşa aldanır adam,\nSəni çox sevirəm, qaçma gözümdən,\nDemə taleyinə qəribəm, yadam.\nMən dönən deyiləm heç vaxt sözümdən.\nPosted on 25 Dekabr 2019 25 Dekabr 2019\nAzərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Prezident təqaüdçüsü,\nAzərbaycan Jurnalistlər Birliyinin Sumqayıt şəhər təşkilatının Gündəlik Analitik İnformasiya Agentliyinin və Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Cənub Bürosunun Rəhbəri\nGözləntilər, puça çıxsın ümidlər,\nArzulara quyu qazım bu axşam.\nSən bir az da ağlat, bir az da gəlmə\nHəsrətinə şeir yazım bu axşam.\nQaş qaralsın, bala-bala saralım,\nSəbr kasam, dolsun, daşsın, yorulum,\nDəli kimi küçələrə yol alım\nÖz qapıma yolu azım bu axşam.\nSən ha gəlmə,birdən çaşıb gələrsən,\nQoy ağlayım, gələmməsən, ölərsən?\nBax gül kimi dolub gözüm bu axşam.\nSən bir az da ağlat, bir az da gəlmə,\n“Xudafərin” elmi-ədəbi, kültür dərgisinin 183-cü sayı işıq üzü görüb\n“Cahana sığmayan Azərbaycan şairi”\nYasamal rayon MKS-inin Ə.Vahid adına 1 №-li kitabxana filialında Nəsiminin 650 illik yubileyi ilə əlaqədar “Cahana sığmayan Azərbaycan şairi” adlı inşa müsabiqəsi keçirildi.\nMüsabiqədə 173 №-li məktəbin IX sinif şagirdləri iştirak etdilər. Məktəblilər yazdıqları inşaları ucadan oxudular. Kitabxana filialının müdiri Mətanət Qasımova 1-ci yeri tutan Əsəd Muradova Nəsiminin “Seçilmiş əsərləri” kitabını hədiyyə etdi.\nMənbə: Yasamal rayon MKS\nŞair-publisist Rafiq Odayın şeirləri “Xudafərin” elmi-ədəbi, kültür dərgisinin 183-cü sayında fars dilində dərc olunub\nAzərbaycan Jurnalistlər Birliyi Sumqayıt şəhər təşkilatının təşəbbüsü ilə gerçəkləşdirilən “İran-Azərbaycan ədəbi-mədəni əlaqələrinin inkişafına dəstək” layihəsi çərçivəsində Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin Sumqayıt şəhər təşkilatının sədri, respublikanın Əməkdar jurnalisti, AJB Sumqayıt şəhər təşkilatının sədri, Gündəlik Analitik İnformasiya Agentliyinin və Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının təsisçisi və direktoru, şair-publisist Rafiq Odayın “Qalmadı”, “Dünya belə dünyadı…”, “Ölmədim”, “Artıq”, “Keşik çəkir”, “Ağıyır”, “Asıldım”, “Olmadı”, “Hər anası olmayandan” adlı şeirləri özgeçmişi (tərcümeyi-halı) ilə birgə İran İslam Respublikasının paytaxtı Tehran şəhərində fəaliyyət göstərən “Xudafərin” elmi-ədəbi, kültür dərgisinin 183-cü sayında fars dilində dərc olunub.\nQeyd edək ki, bundan öncə Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi Sumqayıt şəhər təşkilatının təşəbbüsü ilə gerçəkləşdirilən “Çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələrinin əsərlərinin təbliği” layihəsi çərçivəsində şair-publisist Rafiq Odayın şeirləri Qardaş Türkiyə Cümhuriyyətinin Tokat şəhərində fəaliyyət göstərən TOSAYAD ( Tokat Şairler ve Yazarlar Derneği) rüblük orqanı “Kümbet” və “Kardelen” üçaylıq mədəniyyət, ədəbiyyat, sənət dərgilərində dərc olunaraq ictimaiyyətin nəzərinə çatdırılıb.\nŞair Qafqaz Əvəzoğlunun şeirləri “Xudafərin” elmi-ədəbi, kültür dərgisinin 183-cü sayında fars dilində dərc olunub\nAzərbaycan Jurnalistlər Birliyi Sumqayıt şəhər təşkilatının təşəbbüsü ilə gerçəkləşdirilən “İran-Azərbaycan ədəbi-mədəni əlaqələrinin inkişafına dəstək” layihəsi çərçivəsində Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü, Süleyman Rəhimov adına Qubadlı rayon ədəbi ictimai birliyinin sədri, ”Sözün Sehri” qəzetinin təsisçisi, Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyətinin mətbu orqanı “Bərgüşad” ictimai-siyasi qəzetinin Baş redaktoru, ”Qızıl qələm” və “Qızıl kitab” mükafatları laureatı, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi Sumqayıt şəhər təşkilatının Gündəlik Analitik İnformasiya Agentliyinin (gundelik.info) və Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının (edebiyyat-az.com) Qubadlı bürosunun rəhbəri, şair Qafqaz Əvəzoğlunun “Şuşam”, “Gedir”, “Ana, qurban olum, dön evimizə!!!”,\n“Oyanmır, oyanmır, vallah, oyanmır”, “Yadıma düşübdü”, “Şəhidlərə”, “Var Sumqayıtım!”, “Sumqayıt gözəlləri” adlı şeirləri özgeçmişi (tərcümeyi-halı) ilə birgə İran İslam Respublikasının paytaxtı Tehran şəhərində fəaliyyət göstərən “Xudafərin” elmi-ədəbi, kültür dərgisinin 183-cü sayında fars dilində dərc olunub.\n“Çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələrinin əsərlərinin təbliği” layihəsinin layihəsinin rəhbəri və müəllifi Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin Sumqayıt şəhər təşkilatının sədri, respublikanın Əməkdar jurnalisti, AJB Sumqayıt şəhər təşkilatının sədri, Gündəlik Analitik İnformasiya Agentliyinin və Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının təsisçisi və direktoru, “Kümbet” və “Usare” dərgilərinin Azərbaycan təmsilciliyinin rəhbəri Rafiq Oday, koordinatoru “Kümbet” (Tokat şəhəri) və “Usare” (Kahramanmaraş şəhəri) dərgilərinin Azərbaycan təmsilcisinin əməkdaşı, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi Sumqayıt şəhər təşkilatının Gündəlik Analitik İnformasiya Agentliyinin Baş redaktoru, Azərbaycanın Mədəniyyət və Portalının Mətbuat xidmətinin rəhbəri, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, şair-publisist, tərcüməçi-jurnalist, gənc yazar Kamran Murquzov, məsləhəçilər isə məsləhətçiləri isə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Prezident təqaüdçüsü, Əli Kərim adına Sumqayıt şəhər Poeziya Klubunun direktoru, şair-publisist İbrahim İlyaslı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Gənclər Şurasının üzvü, Prezident təqaüdçüsü, Gənclər mükafatçısı, gənc şairə-publisist, yazıçı, tərcüməçi, Şəfa Vəliyeva, Təhsil Problemləri İnstitutunun Kurikulum Mərkəzinin böyük elmi işçisi, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin müəllimi, Gündəlik Analitik İnformasiya Agentliyinin və Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Məsul katibi, şairə-publisist Şəfa Eyvaz, Gündəlik Analitik İnformasiya Agentliyinin Mətbuat xidmətinin rəhbəri və İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri, Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü Kənan Aydınoğludur.\nQeyd edək ki, bundan öncə Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi Sumqayıt şəhər təşkilatının təşəbbüsü ilə gerçəkləşdirilən “Çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələrinin əsərlərinin təbliği” layihəsi çərçivəsində şair-jurnalist Qafqaz Qafqaz Əvəzoğlunun “Yadıma düşübdü” adlı şeiri Qardaş Türkiyə Cümhuriyyətinin Tokat şəhərində fəaliyyət göstərən TOSAYAD ( Tokat Şairler ve Yazarlar Derneği) rüblük orqanı “Kümbet”eğitim, kültür, sanat ve edebiyat dərgisinin 38-ci sayında şeiri dərc olunaraq ictimaiyyətin nəzərinə çatdırılıb.\nGənc yazar Kənan Aydınoğlunun şeiri “Xudafərin” elmi-ədəbi, kültür dərgisinin 183-cü sayında fars dilində dərc olunub\nAzərbaycan Jurnalistlər Birliyi Sumqayıt şəhər təşkilatının təşəbbüsü ilə gerçəkləşdirilən “İran-Azərbaycan ədəbi-mədəni əlaqələrinin inkişafına dəstək” layihəsi çərçivəsində Gündəlik Analitik İnformasiya Agentliyinin Mətbuat xidmətinin rəhbəri və İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Baş redaktoru, Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü Kənan Aydınoğlunun Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi günü münasibətilə yazdığı “Azərbaycanın” adlı şeiri İran İslam Respublikasının paytaxtı Tehran şəhərində fəaliyyət göstərən “Xudafərin” elmi-ədəbi, kültür dərgisinin 183-cü sayında fars dilində dərc olunub.\nTəhminə VƏLİYEVA.”Nitq etiketləri: 6.ETİKET QAYDALARININ VƏ NİTQ ETİKETLƏRİNİN ÜNSİYYƏTDƏ ROLU”\nETİKET QAYDALARININ VƏ NİTQ ETİKETLƏRİNİN\nAçar sözlər: etiket qaydaları, nitq etiketi, cəmiyyət, situasiya, ünsiyyət\nКлючевые слова: этикет, речевой этикет, общество, ситуация, общение\nKeywords: etiquette norms, speech etiquette, society, situation, communication\nNitqin etik məsələləri nəzakətli davranış qaydalarına və etik normalara düzgün riayət edilməsini tələb edir. Etika müəyyən cəmiyyət daxilində insanların bir-birinə münasibətini tənzimləyən, nəzakətli danışıq və əxlaq normalarını özündə ehtiva edir. Nəzakətli rəftar, hərəkət, davranış milli mənəviyyat və mədəniyyətimizin başlıca, əsas komponentlərindən sayılır. Nitqin mədəni səciyyə və keyfiyyətlərinə yiyələnmədən, etik-mədəni ünsiyyət prosesində iştirak etmək qeyri-mümkündür. İstər yazılı, istərsə də şifahi nitq bacarıqlarından məhrum yaxud onlara istənilən səviyyədə yiyələnməyən insan ünsiyyətdən kənar qalır. Ünsiyyət isə insanların mənəvi tələbatıdır və bu tələbatın ödənməməsi əsəb pozuntularına və daha ciddi xəstəliklərə səbəb olur. Ünsiyyət müxtəlif vasitələrlə həyata keçirilir. Jestika, mimika və nitq ünsiyyətin qurulmasında daha geniş istifadə olunan vasitələr hesab olunur. Bildiyimiz kimi, dilin başlıca funksiyası onun əsas ünsiyyət vasitəsi olması, ünsiyyətə xidmət etməsidir. Ünsiyyət vasitəsilə insan yaşadığı cəmiyyətdə özünün daşıdığı ictimai vəzifə və sosial funksiyasını yerinə yetirir, zəruri rəftar və davranış normalarına yiyələnir. Bu prosesdə insan həm də özünənəzarət və idarəetmə funksiyalarını həyata keçirir. Ünsiyyət anlayışı etiketdən daha genişdir. Etiket hər zaman ünsiyyət prosesində həyata keçsə də, hər ünsiyyət etiket ola bilmir. Çünki etik normaları bilmək heç də ona hər zaman əməl etmək demək deyil. Bəzən insan şüurlu şəkildə etik normanı poza bilir.\nEtiket qaydaları cəmiyyətdə insanların bir-birinə hörmət və ehtiramını, sevgi və rəğbətini göstərən mühüm amillərdəndir. Etiket qaydalarının tətbiqində cəmiyyətdə mövcud davranış və danışıq stereotipləri nəzərə alınmalıdır. Məhz etiket qaydalarının şifahi və yazılı nitqdə gözlənilməsi müəyyən məqsədli nitqin səmərəliliyini və düzgün ifadə qabiliyyətini səciyyələndirir. Nitqdə riayət edilməsi vacib hesab edilən etiket qaydalarına yerində və zamanında məqsədəuyğun şəkildə istifadə edilməsi üçün insana kiçik yaşlarından davranış və nitq bacarıqları aşılanmalıdır. Gündəlik həyat təcrübəsində bu bacarıqlar vərdiş halını alıb, istənilən situasiyada tətbiqi nəzərdə saxlanmalıdır. Etik davranış, etik nitq ictimai davranış-danışıq normaları ilə tənzimlənir. Bu istiqamətdə dövlət səviyyəsində bir sıra əməli tədbirlər həyata keçirilir. Məsələn, “Baku-Bus” sərnişin marşurtlarında etik normalara riayət olunması tövsiyə edilir və “avtobusa daxil olarkən yaşlılara, əlillərə, körpələrə, hamilə qadınlara yer verin və ehtiyac yaranarsa onlara nəzakətlə köməklik göstərin. Avtobusa etik davranış qaydalarına əməl etmək lazımdır. Digər sərnişinləri narahat edəcək əşyalarla avtobusa daxil olmaq qadağandır” şəklində nitq səsləndirilir. Yaxud ictimai nəqliyyat olan metrolarda da etik davranışın təmin edilməsi məqsədilə nitq verilir. Ayrı-ayrı qatar vaqonlarında stansiyaların birindən digərinə keçid ilə bağlı məlumat verildikdən sonra “əlillərə, qocalara, hamilə qadınlara yer verin” formasında nitq səsləndirilir. Beləliklə, ictimai nəqliyyatda da təbliği geniş yer alan etik qaydaların şagirdlərə onların mənimsədilməsi istiqamətində işin aparılmasını zəruri edir. İctimai yerlərdə, müəyyən cəmiyyət daxilində, kollektivdə və ya ailədə insanın özünü necə aparması, kimə necə müraciət etmək qaydaları etiket qaydalarına daxil edilir. Etiket qaydaları daxilində danışıq etikası xüsusi rola malik olub, bir sistem təşkil edərək məxsusi normalara malikdir. Səmimi və mədəni ünsiyyətin yaradılmasında danışıq etikasının gözlənilməsi olduqca əhəmiyyətlidir. Danışıq etikası bir sıra tərkib komponentlərindən ibarətdir: 1) müraciət qaydaları; 2) şad və ya bəd xəbərləri çatdırma qaydaları; 3) dinləmə qaydaları; 4) söhbətə qoşulma; 5) verilən suallara mədəni cavab qaydaları; 6) mimika və jestlərdən məqamında düzgün istifadə etmə qaydaları. Danışıq etikasına istər şifahi, istərsə də yazılı nitqdə riayət edilməsində nitq etiketlərindən düzgün və səmərəli istifadə gərəkdir.\nNitq etiketi cəmiyyət tərəfindən müəyyən edilmiş, müxtəlif nitq situasiyalarında istifadə olunan, insanlar arasında mədəni ünsiyyət və nitq davranışını tənzimləyən etik qaydalar sistemini ehtiva edən nitq formullarıdır. Onlar nitq daşıyıcısının davranış norma və qaydalarını ehtiva etməklə, etik davranış mədəniyyətini formalaşdırır. Bundan başqa, insanların verbal və qeyri-verbal davranışını müəyyənləşdirməklə insanların bir-birinə olan münasibətinin təzahürüdür. Verbal ünsiyyət kommunikasiya vasitələrinin – dilin, söz və ifadələrin köməyi ilə yaradılır. Qeyri-verbal ünsiyyət isə mimika, jestika, pantomimika, işarələr sistemi ilə qurulur. Nitq etiketlərindən müxtəlif ünsiyyət situasiyalarında geniş istifadə olunur. Mədəni nitq etiketində situasiya əsas meyardır, dialoqun hansı istiqamətdə getməsi, mədəni ünsiyyətin məramının açılması situasiyadan bilavasitə asılıdır. Nitq etiketi formalarından istifadə situasiya tipləri ilə əlaqədar olaraq müəyyənləşir. Situasiya tipləri rəsmi, qeyri-rəsmi, yarırəsmi məqamlarda mövcud olur və onlara tanışlığın dərəcəsi, söhbət iştirakçılarının sosial statusu, təhsili, söhbət iştirakçıların sayı da təsirini göstərir. Məhz etiket situasiyaların düzgün qiymətləndirilib həmin situasiya üçün düzgün, norma hesab edilən ifadələrin seçilməsini tələb edir. Məlumdur ki, ünsiyyət müraciətlə başlanır. Azərbaycan dilində xalqımızın milli təfəkkürünə, əxlaqi-etik dəyərlərinə müvafiq müraciət formaları mövcuddur. Cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrinin bir-birinə – kişinin qadına, qadının kişiyə, böyüyün kiçiyə, kiçiyin böyüyə, tabeliyində işləyənin rəhbərə, rəhbər şəxsin işçilərinə dair məxsusi müraciət formaları vardır. Müraciət formalarının asılı olduğu bir sıra xüsusiyyətlərə diqqət yetirilməlidir: danışan ilə adresat arasındakı tanışlıq dərəcəsi, onlar arasında qohumluğun mövcudluğu yaxud qeyri-mövcudluğu, danışanın yaşı ilə adresatın yaşının nisbəti, adresatın ictimai mövqeyi və tutduğu vəzifəsi, peşə və məşğuliyyəti, mövcud situasiyada müraciət edənin funksiya və məqsədi.\nNitq etiketləri cəmiyyətdə insanlar arasında sağlam münasibətin tənzimlənməsində böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu və ya digər situasiyalarda nitqin səlis, məqsədəuyğun qurulmasında hər situasiyaya müvafiq söz və ifadələrdən lazımınca və məqsədli surətdə istifadə insanlar arasında anlaşıqlı dialoqun qurulmasını təmin edir. Müxtəlif nitq-ünsiyyət prosesində işlədilən nitq etiketləri aşağıdakı etik söz və ifadələrdən ibarətdir. Salamlaşma situasiyasında bu nitq etiketlərindən istifadə edilir: “Salam” yaxud “Salaməleyküm” deyər, günün hansı çağında qarşılaşdıqlarından asılı olaraq, “Sabahın (sabahınız) xeyir!”, “Günortanız xeyir!”, “Axşamınız xeyir!” ifadələrindən birini işlədər, müsahibi isə öz növbəsində, “Hər vaxtın xeyir!”, “Aqibətin xeyir!” ifadələrindən biri ilə qarşılıq verər. Vidalaşma situasiyasında işlədilən nitq etiketləri: “Xudahafiz!”, “Sağlıqla qalın!”, “Salamat qalın!”, “Sağ olun!”, “Görüşənədək!”, “Görüşərik!”, “Sabaha qədər!”, “Həmişə şadlığa gələk!”, “Sizə də əziyyət verdik!”, “Yolunuzu tez-tez buradan salın!”, “Hər zaman qapımız üzünüzə açıqdır”, “Bizi tez-tez yad edin!”, “Allah yolunuzu açıq eləsin!”, “Yenə gözləyirik!”. Qarşılaşma məqamında: “Xoş gördük!”, “Nə gözəl təsadüf!”, “Həmişə siz gələsiniz!”, “Lap vaxtında gəlmisiniz!”, “Buyurun, buyurun!”, “Buyurun, əyləşin!”, “Keçin içəri!”, “Gəlişinizə şadıq!”, “Lap vaxtında gəlmişsiniz!”, “Uzun zamandır sizi gözləyirdik!”, “Nə yaxşı edib gəlmisiniz!”, “Qədəmləriniz var olsun!”, “Sizi görməkdən məmnunuq!” kimi xoş təəssürat yaradacaq etik ifadələrdən istifadə olunması mühüm cəhətlərdəndir. Hal-əhval tutma situasiyalarında nəzakətli söz və ifadələrdən istifadə tanış yaxud tanış olmayan kimsə ilə səmimi münasibət yaratmaq və şirin söhbət aparmaq məqsədilə “Necəsiniz?”, “Əhvalınız necədir?”, “Özünüzü necə hiss edirsiniz?”, “Necə dolanırsınız?”, “İşləriniz necədir?”, “Xanımınız necədir?” tipli ifadələrlə həmsöhbəti ilə soraqlaşmaq olar. Xahiş, rica məqamlarında: “Xahiş edirəm”, “Mümkünsə”, “Zəhmət olmasa”, “Mənə kömək edə bilərsiniz?”, “Kömək əlinizi məndən əsirgəməyin!”, “Bu məsələdə mənə yardımçı olsanız sevinərdim”, “Xahiş edirəm məni qəbulunuza yazasınız”, “Xahiş edirəm, ərizəmi qəbul edəsiniz”. Kömək əli uzatmaq, yardım etmək, qulluğunda olmaq məqsədilə danışan digərinə “Sizə necə kömək etmək olar?”, “Köməyə ehtiyacınız varmı?”, “İcazə verin, kömək edim”, “Nə buyurursunuz?”, “Mənim köməyim dəyə bilər?”, “Sizi narahat edən nədir?”, “Məndən istədiyin qulluğun?” nitq yarlıqları ilə müraciət edə bilər. İcrası bu və ya digər səbəbdən mümkün olmayan işin, məsələnin müqabilində şəxs “Sizə zəhmət verdim!”, “Əziyyət çəkdiniz!”, “Daha nə etmək olar?!”, “Siz bacardığınızı etdiniz!” ifadələri ilə iş görənin zəhmətini qiymətləndirib, öz məmnuniyyətini bildirə bilər. Dəvətlə bağlı işlədilən nitq etiketləri: “Sabahkı tədbirə hamınız dəvətlisiniz!”, “18.10.2017-ci il tarixdə keçiriləcək xalq yazıçısı Anar Rzayev haqqında yazılmış kitabın təqdimatına hər kəs dəvət olunur!”, “Dəvət olunur: AYB-nin kollektivi, şair və yazıçılar!”. Üzr istəmə situasiyasında işlədilən nitq etiketləri: “Bağışlayın”, “Üzr istəyirəm”, “Narahat etdiyimə görə üzrlü sayın!”, “Sizə zəhmət verdim”. Şad gün münasibəti ilə insanları təbrik etmək, xoş niyyət və arzularını sözün məna imkanları daxilində çatdırmaq arzu, təbrik etiketlərinin köməyilə reallaşır. Arzu (alqış), təbrik etiketləri: “İşiniz avand olsun!”, “Gözünüz aydın olsun!”, “Allah işinizə fərəc versin!”, “Həmişə şənlikdə!”, “Əlin-qolun var olsun!”, “Allah sizə yar olsun!”, “Min budaq olun!”, “Başın var olsun!” “Allah səni bəd-nəzərdən, bəd nəfsdən saxlasın!”, “Xeyirli olsun!”, “Bərəkətli olsun!”, “Bəhrəsini görəsiniz!”, “Uğurlu olsun!”, “Ad günün mübarək!”, “Qurban bayramınızı təbrik edirəm!”, “Uğurların davamlı olsun!”. Alqış bildirən nitq etiketləri: “Halal olsun!”, “Zəhmətin alqışa layiqdir”, “Uğurlu iş ortaya gətirmisən!”, “Əhsən!”, “Afərin!”, “Əllərin dərd görməsin!”, insanın daxili və zahiri keyfiyyətlərinə əsasən işlədilən: “Sənin kimi övlada halal olsun”, “Çalışqan tələbədir”, “Üzündən tərbiyə yağır, hiss olunur ki, yaxşı ailə tərbiyəsi alıb”, əzizləmə məqsədli etik ifadələr: “Başına dönüm!”, “Qurbanın olum!”, “Canım qurban!” , “Baş üstə!”, “Göz üstə yerin var!”, “Xala qurban!”, “Gözəlim!”, “Sonam!”, “Əzizim!”, “Quzum!”. Təşəkkür bildirən nitq etiketləri: “Təşəkkür edirəm!”, “Minnətdaram!”, “Allah sizdən razı olsun!”, “Çox sağ ol!” (Çox sağ olun!), “Diqqətinizə görə minnətdaram!”, “Qulluğunuzda olum! (Qulluğunuzda olaq!)”, “Allah səni (sizi) bizə çox görməsin!”. İntizama dəvət etmə: “Sizdən bu hərəkəti gözləməzdim”, “Bu cür (belə) hərəkət sizə yaraşmır!”, “Siz adınıza layiq hərəkət etmirsiniz!”, “Danışığınıza fikir verin!”, “Nəzakətli olun!”, “Səsinizi yüksəltməyin!”, “Bir qədər səmimi olun!”, “Səhvinizi etiraf edin!”, “Çalışın, bir az nəzakətli olasınız ki, başqaları sizdən ibrət götürsün!”, “Mənə elə gəlir ki, siz səhv edirsiniz!”, “Özünüzü ələ alın!”, “Emosiyalarınıza hakim olun!”, “Sizin belə danışmağa haqqınız çatmır!”, “Səhvinizi etiraf etməkdən çəkinməyin!” kimi nitq etiketlərindən istifadə bu zaman yararlıdır. Xəstə yanına getmə, xəstələrə baş çəkmə situasiyalarında: “Allah şəfa versin!”, “Yastığınız yüngül osun!”, “Allaha şükür, indi yaxşısınız!”, “Sizi daha yaxşı gördüm!”, “Belə görürəm, siz tezliklə sağalacaqsınız!”, “Həmişəki kimi gümrahsınız!”, “Gözümə yaxşı dəyirsiniz, belə getsə iki-üç günə qalmaz ayağa qalxarsınız!” və s. ; Sualvermə, söhbətəqoşulma situasiyalarında: “İcazənizlə, fikrimi bildirim”, “Mənə söz verdiyiniz üçün minnətdaram!”, “Bağışlayın, müdaxilə edirəm”, “Üzr istəyirəm, sual vermək olar?”, “Mane olduğum üçün dəfələrlə üzr istəyirəm”. Bir məsələyə aydınlıq gətirmək, müsahibi söhbətə cəlb etmək məqsədilə işlədilən ifadələrə misal olaraq: “Deyə bilərsiniz ki”, “Zəhmət olmasa, deyin görüm”, “Zəhmət olmasa, başa salın”, “Sizin fikriniz necədir?”, “Bir məsələyə aydınlıq gətirməyinizi istərdim”. Söhbət, məruzə və s. adresatı qənaətləndirmirsə, danışana müəyyən ifadələrlə müraciət edib, niyyətini bildirə bilər: “Fikriniz aydın olmadı, xahiş edirəm, bir də təkrarlayın”, “Zəhmət olmasa, nümunə göstərin”, “Sizin şəxsi münasibətiniz necədir?, “Siz belə fikirləşmirsiniz ki?”. Deyilənlərlə razılaşmaq, mübahisədən qaçma və imtina situasiyasında: “Razıyam”, “Etiraz etmirəm!”, “Tamamilə razıyam”, “Fikrinizə şərikəm”, “Bu məsələdə sizinlə həmfikirəm”, “Bu məsələ barədə danışmaq istəmirəm”, “Məsələ mənə tamamilə aydındır”, “Sizin fikrinizə şərikəm”, “Hər şey aydındır”, “Bu barədə söhbət açmağa gərək duymuram”, “Daha bu məsələni uzatmaq istəmirəm”, “Məsələ mənə tam aydındır”. Etiraz etmək, razılıq verməmək kimi hallarda: “Etirazımı bildirirəm”, “Bu, məni təmin etmir” “Etiraz edirəm”, “Bu mənim xoşuma gəlmir”, “Sizin fikrinizlə şərik deyiləm”, “Mən başqa cür düşünürəm”, “Bağışlayın, sizin kimi düşünmürəm”, “Bu məsələdə sizinlə razılaşa bilmirəm”. Cavabvermə məqamında: “Lütfən, buyurun!”, “Sizə məmnuniyyətlə cavab verməyə hazıram”, “Buyurun, eşidirəm”. Sualı eşidən kəsin məsələ barədə məlumatı yoxdur və ya azdırsa, o zaman: “Bağışlayın, bu barədə məlumatım azdır”, “Bu dəqiqə öyrənib məlumat verərəm” dəqiqləşməyə ehtiyac duyulduqda: “Bir dəqiqə gözləyin, dəqiqləşdirim”, “İndi dəqiqləşdirib məlumat verərəm” tipli nitq vahidlərindən biri ilə cavab vermək olar. Məruzə, çıxış zamanı verilən sualları qəbul edərkən: “Sualınız mənə aydındır”, “Çalışaram bu məsələ aydınlıq gətirəm”, “Sualınıza görə təşəkkür edirəm, bu məsələ ilə məruzəmdə ətraflı danışacağam” ifadələrindən birini seçib istifadə etməklə sualı qəbul etməli və müvafiq cavabı verməlidir. Cavabın sual verən üçün qənaətbəxş, aydın olub-olmadığını öyrənmək məqsədilə “Razı qaldınızmı?”, “Cavabda qaranlıq qalan bir şey qaldımı?”, “Cavab sizi qane etdimi?”, “Deyilənlərə etirazınız yoxdur ki?” tipli etik ifadələrdən istifadə etmək olar. Şad xəbərlərin verilmə situasiyasında: “Sənə əla xəbərim var”, “Muştuluğumu ver, deyim”, “Bir xəbərim var ki, duysan uçmağa qanad axtaracaqsan” kimi nitq etiketlərindən istifadə etmək informasiya verənin məqsədini düzgün şəkildə ifadə etməsinə kömək edəcəkdir. Bəd xəbərlərin çatdırılması situasiyasında: “Narahat olma, hər şey düzələcək”, “Sən qoçaqsan, hər şeyi yoluna qoyacaqsan”, “Dərd etmə” kimi təsirli, ruhlandırıcı və insana mənəvi “güc” verən ifadələrə müraciət olunmalıdır. Adamlar birisinə çox yaxını, əzizi barədə pis xəbər verərkən olduqca həssas yanaşılmalıdır. “Özündə deyil”, “Vəziyyəti ağırdır”, “Huşunu itirib”, “Hələ özünə gəlməyib”, “Halı yaxşı deyil” qəbildən olan nitq yarlıqlarından istifadə edilməsi məqsədəuyğundur. “Bəd xəbərlərin münasib formada başqasına çatdırılması insanlara qayğıdır, mərhəmətdir”(1, 92). Rəy, münasibət bildirmə situasiyalarında: “İşiniz olduqca uğurlu alınıb”, “Əhsən”, “Mən bu cür gözəl işin ortaya çıxacağını gözləmirdim”, “Məsələ ilə bağlı qeyd etdiyiniz nüanslar olduqca doğrudur”, “Bu, çox dəqiq, düzgün vurğulanmış məsələdir”. Danışan isə öz növbəsində, “Fikrinizi bildirdiyiniz üçün təşəkkür edirəm”, “Rəyiniz mənim üçün olduqca önəmlidir”, “Rəyinizə görə çox sağ olun”, “Sizdən bu cür xoş sözlər eşitməyi özümə şərəf hesab edirəm”, “Sizin münasibətinizi bilmək mənə görə çox vacib idi, minnətdaram”. Təskinlik etmək, razı salmaq məqamında: “Əsəbləşməyin!”, “Darıxmayın!”, “Səbrli olun!”, “Narahat olmayın, hər şey yaxşı olacaq!”, “O qədər çətinliyin öhdəsindən gəlmisiniz,inanıram ki, bunu da tezliklə həll edəcəksiniz”, “Bir qədər səbrli olun!”, “Nə etmək olar axı?!”, “Özünüzü darıxdırmayın!”, “Mən sizə inanıram!”, “Bir qədər ətraflı düşünün!”, “Sakitləşin!”. Məsləhət vermə situasiyasında: “Bu, sizin xeyrinizədir”, “Bunları nəzərə alsan, əminəm ki, böyük uğur qazanacaqsan!”, “Bu məsələnin həllində dediyim amilləri nəzərə alsanız, çatışmazlıqları asanlıqla aradan qaldıra bilərsiniz!”, “Məhz bu, sizə başucalığı gətirəcəkdir”. Məsləhətin qəbul edilməsi situasiyasında: “Məsləhətiniz üçün təşəkkür edirəm!”, “Düşünürəm ki, bunlar mənim xeyrimə olacaq!”, “Dəyərli məsləhətinizə görə minnətdaram!”, “Çalışacağam ki, dediklərinizə əməl edim”, “Bu faydalı məsləhətinizi heç vaxt unutmaram!”, “Bu məsləhət mənə çox lazımlı olacaq!” nitq etiketlərindən yararlanmaq olar.\n1. Abdullayev N. Nitq mədəniyyətinin əsasları. Bakı, 2013\n2. AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu. Azərbaycan dilində nitq etiketləri (məqalələr toplusu). Bakı, , 2016\n3. Həsənov H. Nitq mədəniyyəti və üslubiyyatın əsasları. Bakı, 2003\n4. Qarayeva H. Azərbaycan dilində nitq etiketlərinin öyrədilməsi məsələləri. Bakı, 1999\nThe role of tag rules in communication\nSummary: Etiquette rules have a great role and importance in the cultural communication process. Use of them in different communication situations regulates ethical conduct and negotiation norms. Speech etiquettes are widely used in etiquette rules. Speech etiquettes provide expressing human ideas and senses within process of communication.\nРоль правил тегов в общении\nРезюме: Правила ярлыков имеют большую роль и значение в процессе культурной коммуникации. Использование их в разных ситуациях общения регулирует этические нормы поведения и ведения переговоров. Речевои этикети широко используются в правилах этикетовки. Речевои этикети обеспечивают на процесс общение человек мысли и чувства выражение.\nRəyçi: dos.Vaqif İsrafilov\nTəhminə VƏLİYEVA.”Nitq etiketlərinin nəzəri və metodik məsələlərinə həsr olunmuş məqalə silsiləsindən: 7. Mədəni ünsiyyət prosesində mədəni nitq bacarıqlarından istifadə”\nMƏDƏNİ ÜNSİYYƏT PROSESİNDƏ MƏDƏNİ NİTQ BACARIQLARINDAN İSTİFADƏ\nÜnsiyyət mədəniyyəti ümumi mədəniyyətin tərkib hissəsi və insanların birgə fəaliyyətinə əsaslanan tələbat olaraq, fikir, hiss və duyğularının ifadəsini təmin edir. Qarşılıqlı anlamaya əsaslanan dialoji nitqin səmərəli şəkildə təşkili üçün ünsiyyət etik normalar və əxlaqi dəyərlər zəminində qurmaq və mədəni nitq bacarıqlarına malik olmaq zəruridir. Mədəni ünsiyyətin yaradılması üçün hansı bacarıqlara yiyələnmək lazımdır?- sualına cavab olaraq, bir sıra mədəni nitq bacarıqlarını göstərə bilərik: Sual vermək bacarığı, nitqi sonadək dinləmə bacarığı, öyrənmək məqsədilə verilən sualı cavablandıırmaq, danışanın nitqinə münasibət bildirmə, adresatın öz mövqeyini nümayiş etdirməsi, söhbətə qoşulma kimi bacarıqlara yiyələnmək və onları vərdiş halına gətirmək nitqdə gözlənilməsi gərəkli etiket qaydalarını özündə ehtiva edir. Bunlardan əlavə, situasiyalardan asılı olaraq, etiket qaydalarını gözləmək lazımdır. Qarşılaşma, görüşmə, vidalaşma, tanışlıq, hal-əhval tutma, müraciət, sual-cavab, müəyyən mövzu ətrafında qızğın müzakirə, fikir ayrılığına səbəb olan mübahisə doğuran situasiyalarda etiket qaydalarını gözləmək, etik normalara istər danışığımız, istərsə də davranışımızda riayət etmək müsahibimiz, qarşı tərəfin şəxsiyyətinə və fikirlərinə hörmət bəslədiyimizi bildirmək xoş ünsiyyətin formalaşması üçün olduqca gərəkli və əhəmiyyətlidir.\nSual vermək bacarığı insandan yüksək nitq mədəniyyəti və etik-mədəni səviyyənin olmasını labüd hesab edir.Sualın verilməsi situasiyası insandan məqsədli və düşünülmüş sualların qoyulmasını tələb edir. Sual həm məzmunu əhatə etməlidir, həm də mövzuya müvafiq olmalıdır. Sual verərkən situasiya, mimika və jestikadan düzgün istifadə, sual intonasiyasının düzgün qoyulmasınəzərə alınmalıdır. Situasiyaya müvafiq qoyulmayan sual söhbətin, məruzənin istiqamətini dəyişə və qoyulması nəzərdə tutulmuş məsələlərin kənarda qalması ilə nəticələnə bilər. Həmçinin, yersiz suallar dinləyənlərin də diqqətin mövzudan kənar məsələlərə yönəldə bilər. İntonasiya isə sual verənin məqsədini ifadə edir, intonasiyanın quruluşu isə cavab almaq istədiyi məsələ, yaxud ona verilən məlumatın az anlaşılıqlı olması ilə bağlı dəyişə bilər. Sual danışılan mövzunun məzmununun daha da açılmasını və qoyulan problemlərin, məsələlərin daha dərindən dərk edilməsini şərtləndirir. Nəzərdən qaçan məsələlər sualların köməyilə danışanın, natiqin diqqətinə çatdırılır. Söhbət, dialoq, məruzə zamanı məzmunlu, dəqiq, mövzuya müvafiq sualların verilməsi söhbətin gedişatına müsbət təsir edir, söhbətin, dialoqun daha canlı və maraqlı olmasını təmin edir. Yerli-yerində qoyulmuş, maraq və mübahisəyə səbəb olacaq sual həmin məsələ ətrafında qızğın və gərgin müzakirələrə yol açır.Sual vermək bacarığı insandan həm də praktik dil təcrübəsi tələb edir. Azərbaycan dilində düzgün, dəqiq, səlis, etik səviyyədədanışmağı bacarmayan insan nəinki mövzuya uyğun sual verə bilər, heç mövzunun mahiyyətini belə anlaya bilməz. Bu baxımdan, Azərbaycan dilindən istifadəedən şəxs həmin dilin sistematik quruluşundan yetəri qədər məlumatlı olmalı, bu dilin ədəbi dil normalarına yiyələnməli və mədəni nitq ünsürlərini öz nitqində daşımalıdır.\nNitqi sonadək dinləmə bacarığı hər bir insandan yüksək mədəniyyət və ali mənəviyyat tələb edir. Nitqi dinləmək bacarığı təəssüflər olsun ki, müasir cəmiyyətimizin insanları arasında olduqca az yayılmış keyfiyyətlərdəndir.İnsanlar nəinki bir-birini dinləmək istəmir, hətta danışanın nitqinə müdaxilə etməyə səy göstərir və danışanın nitqini bitirənədək dinləməyə səbri çatmır. Məhz bu cür vəziyyət həmsöhbətlər arasında anlaşılmazlığa, bir-birinin fikir və mövqelərini müəyyən edə bilməmək kimi mənfi nəticələrlə sonlanır. İnsanların bir-birinin şəxsi fikirlərinə hörmət etməmək həm də həmsöhbətinə qarşı edilən nəzakətsizlikdir. Bu cür vəziyyət isə nəinki maraqlı və xoş söhbət yaratmayacaq, hətta həmsöhbətlər arasında xoş münasibətin korlanmasına və xələl gətirməsinə səbəb olacaqdır.\nNitqi sonadək dinləmə bacarığımədəni ünsiyyət üçün başlıca keyfiyyət olma faktı nəzərə alınmaqla, onun formalaşdırılmasına kiçik yaşlardan başlanılmalıdır. Müəllim və valideyn tərbiyə və təsiri ilə bu bacarığın istənilən səviyyədə formalaşdırılması mümkündür. Sinif kollektivində təlim-tədris prosesi müddətində şagirdlərin bir-birlərinin nitqini dinləməsi üçün müxtəlif praktik yönümlü çalışmalardan istifadə edilməli və bu mədəni nitq bacarıqlarının formalaşdırılması istiqamətində iş mütəmadi olaraq yerinə yetirilməlidir. Əlbəttə, aşılanan bu bacarığın vərdiş halına keçməsi üçün ondan nitq fəaliyyətində hər zaman – istənilən əhval və situasiyada istifadə etmək lazımdır. Gərgin fəaliyyət nəticəsində, yaxud ovqatı təlx edən bir hadisə səbəbindən insan əsəbi, aqressiv ola bilər. Lakin səbəbi nə olursa-olsun insan əsəblərini cilovlamağı və öz hisslərinə hakim olmağı bacarmalıdır. Ancaq belə olan halda insan həmsöhbətini təmkin və nəzakətlə dinləməyi bacarar,dialoqun səmərəsini artırar. Bu vəziyyət isə həmsöhbətlərin qarşılıqlı anlaşmasına və sözügedən məsələ yaxud problemin həlli yollarını müəyyənləşdirməkdə heç bir çətinlik çəkilməz. Nitqi sonadək dinləmə bacarığı dialoji nitqdə böyük ünsiyyət əhəmiyyəti kəsb edən xüsusiyyətdir. Dialoji nitq mədəni ünsiyyətin ən geniş yayılmış formasıdır. Sual-cavab xarakterli dialoqda hər iki tərəf əxlaq normalarını və ədəbi dil qaydalarını gözləməsi mütləqdir. Dialoqda hər iki tərəf bu və ya digər hadisə, problemlə bağlı öz fikir və mülahizələrini bildirir, həmsöhbətinin məsələyə münasibətini müəyyənləşdirir və həmin məsələyə dair mülahizələrini ümumiləşdirib yekun nəticə çıxarır.\nCavabvermə bacarığı və yaxud başqa şəkildə desək, cavabvermə mədəniyyəti həmsöhbətlər arasında qarşılıqlı anlaşmanı təmin edir. Verilən sualı lazımınca dəqiq, dolğun, həm də yığcam şəkildə cavablandırmaq sual verən şəxsə qaranlıq qalan məsələyə aydınlıq gətirilməsinə kömək olacaq. Verilən cavab tutarlı, dəqiq, konkret,yığcam, doğru, anlaşıqlı, məntiqli olmalıdır ki, sual verən şəxs öyrənmək istədiyi, cavabını verməkdə çətinlik çəkdiyi suala doğru cavabı ən düzgün formada ala bilsin. Cavab tutarlı olmalıdır, yəni cavabda verilən məlumatlar sualın məzmununu tam əhatə etməli, məlumatlar tam olmalıdır. Cavab dəqiq olmalıdır, yəni cavab verən şəxs dəqiq bildiyi faktlara söykənməlidir. Natamam və qeyri-dəqiq cavab suala lazımi cavab hesab olunmur. Cavab konkret olmalıdır, yəni suala veriləcək doğru cavab konkret məlumatlara əsaslanmalıdır. Konkretlik üçün uzunçuluqdan, sözbazlıqdan qaçmaq lazımdır. Cavab yığcam olmalıdır, yəni suala verilən cavabda uzun-uzadı danışmaq, hərtərəfli, geniş məlumat verməyə ehtiyac görülmür. Bu, cavab alan şəxsi yora bilər. Yığcamlıqda əsas prinsip sayılan az söz, çox fikir, dərin mənagözlənilməlidir. Cavabda yalan və əsası olmayan informasiya verməkdən qaçmaq lazımdır, doğruluq, düzgünlük həm də mədəni nitqin başlıca göstəricilərindən sayılır.Cavab sadə və anlaşıqlı olmalıdır, yəni cavab verən şəxs öz nitqini sadə formaya salıb, anlaşılan məzmunda olmasına çalışmalıdır. Anlaşıqlı fikir anlaşıqlı cavabın verilməsini təmin edir. Cavab məntiqli olmalıdır, yəni cavabda verilən məlumatların məntiqi əsası olmalıdır ki, cavab alan şəxs aldığı məlumatın doğruluğuna inansın .\nDanışanın nitqinə münasibət bildirmə bacarığı nitq-ünsiyyət prosesində formalaşdırılır və dialoji nitqdə bacarıqdan səmərəli istifadə ünsiyyət üçün yüksək səmərə verir. Danışanın fikrinə münasibətini ifadə edərkən etik normaları gözləmək olduqca vacib amildir. Danışana elə müraciət etmək lazımdır ki, bu, söhbətin, məruzənin gedişatını pozmasın və danışanın fikrini mövzudan kənara çəkməsin. Deməli, danışan şəxsin fikrinə münasibət bildirilərkən hər şeydən öncə, yersiz müdaxilələrdən qaçmaq lazımdır. Öz münasibət və mövqeyimizi bildirdiyimiz zaman bu müdaxilənin vaxtında edilib-edilməməsini müəyyənləşdirməliyik. Münasibət və mövqe bildirməzdən öncə, danışılan məsələ ilə bağlı ətraflı, dolğun məlumata yiyələnməli, haqqında danışılan məsələ, problemlə ilə bağlı geniş təsəvvürə malik olunmalıdır. Danışanın fikrinə münasibətimizi bildirmək üçün bir sıra nitq etiketlərindən istifadəyə gərək duyulur: “İcazənizlə, öz fikrimi bildirmək istəyirəm”, “Bağışlayın, mən öz fikrimi söyləmək istərdim”, “Mən bu məsələyə başqa cür yanaşardım”, “Fikrimcə, problem başqa şəkildə qoyula bilərdi”, “Zənnimcə, məruzədə qeyd edilməyən məsələlər yetərincədir”. Münasibət, rəyin bildirilməsivasitəsilə danışanın fikrinə hörmət və rəğbət bildirilməklə yanaşı, onun söyləmiş olduğu fikirlərin insanda müəyyən bir fikir, ideya yaratmaq imkanı xüsusi qeyd olunmalıdır.\nSöhbətəqoşulma və söhbətin gedişatına müdaxilə yerli-yerində və məqsədli şəkildə edilməlidir. Söhbətəqoşulma və müdaxilə bəzən labüd hal alır. Belə olmazsa, söhbətin məcrası başqa istiqamət ala bilər. Müdaxilə həm də danışılan məsələdən uzaqlaşma halının qarşısının alınmasında xüsusi rola malikdir.Görkəmli alim, professor Nadir Abdullayev danışıq prosesində söhbətə müdaxilənin rolu barədə geniş şəkildə bəhs açır və nitqə müdaxilə edilmə məqamlarını göstərir.Söhbətin gedişinə müdaxilə aşağıdakı məqamlarda edilməlidir:\n– Danışan şəxs bəhs açdığı məsələdən uzaqlaşdıqda;\n– Məruzə, yaxud söhbət zamanı məlum olan məsələ və ya əşya, hadisə haqqında danışıldıqda;\n– Qeyd olunan məsələ ilə bağlı səhvə, yanlışlığa yaud dolaşıqlığa yol verildikdə;\n– Hər hansı bir məsələ barədə uzun-uzadı danışıldıqda;\n– Həmsöhbətinin fikrini təsdiq və təqdir etməyə ehtiyac duyulduqda və müsahibinin nitqini qüvvətləndirmək məqsədilə edilə bilər (1, 268).\nMəqamında müdaxilə mədəni nitqin əsas keyfiyyətlərinin gözlənilməsinə – nitqin yığcamlığı, aydınlığı, anlaşıqlığı, dəqiqliyinin riayət edilməsinə də rəvac verir. Müdaxilə edilərkən səsləndirilən fikir anlaşıqlı və yığcam olmalı, əsaslı və tutarlı dəlillərə söykənməlidir. Bütün hallarda müsahibin nitqinə müdaxilə etik səviyyədə edilməli, hörmət, nəzakət çərçivəsindən kənara çıxılmalıdır. Hər hansı bir səbəbdən nitqə müdaxilə edildikdə danışana “bağışlayın”, “icazə verin”, “üzr istəyirəm”, “bir dəqiqə” və s. kimi ifadələrlə müraciət olunmalıdır.\nMəqalənin aktuallığı. Bu və ya digər cəmiyyətdə etik-mədəni normaların tənzimlənməsi mədəni ünsiyyətin təşkili hesabına mümkündür. Mədəni ünsiyyətin qurulması mədəni nitq bacarıqlarına yiyələnməyi və onlardan istifadəni zəruri edir. Məqalədə mədəni ünsiyyət prosesində istifadə olunan mədəni nitq bacarıqlarından bəhs açılması onlardan səmərəli istifadə zərurətini ortaya qoyur. Məqalənin elmi yeniliyi. Mədəni ünsiyyətin təşkili üçün gərəkli olan mədəni nitq bacarıqlarından müxtəlif situasiyada işlənmə və onlardan istifadə vəziyyəti məqalədə geniş təsvir edilmişdir. Məqalənin praktik əhəmiyyəti. Mədəni nitq bacarıqlarından ünsiyyət prosesində istifadənin rol və əhəmiyyəti vurğulanmaqla, situasiyaya müvafiq olaraq bu bacarıqlardan istifadə vəziyyəti göstərilmişdir.\n1. Abdullayev N. Nitq mədəniyyətinin əsasları. Bakı, “Elm və təhsil”, 2013\n2. Həsənov H. Nitq mədəniyyəti və üslubiyyatın əsasları. Bakı, Bakı Universiteti, 2003\n3. Seyidov S. Həmzəyev M. Psixologiya. Bakı, 2007\nSummary: Establishing cultural communication makes it possible to acquire and use cultural speech skills. Understanding the role and importance of cultural speech skills in the communication process, in the article has shown the use of them skills according to the situation.\nРезюме: Установление культурного общения позволяет приобретать и использовать культурные речевые навыки. Понимая роль и значение культурных речевых этикетов в процессе коммуникации, ситуация показала использование этих навыков в соответствии с ситуацией.\nRəyçilər: dos. Rəhilə Hümmətova,\nPosted on 24 Dekabr 2019 24 Dekabr 2019\nXəyalə SEVİL.”Hamıdan sonrasan”\n“Gənc Ədiblər Məktəbi2”nin müdavimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti təqaüd fondunun təqaüdçüsü\nÖmrün tən ortası\nBəlkə bir gövdədə\nRuh adam, dost adam,\nAdını mən qoyum\nÖmrünü sən ver.\nNə ömür verirsən, ver,\nAmma tam ver.\nXəyalə SEVİL.”Pəncərədən boylanıram”\nAy güzgümdə aylanıram.\nYer üzü qadın qapısı,\nGecə yarı döymək olmur.\nGöy üzü yadın qapısı,\nHəmin yol, həmin küçədi,\nQarayanız bir gecədi.\nBu azalan adamların arasında\nBir sən yoxsan,\nBir mən yoxam.\nİki oldu bu yoxluq.\nBöyüdü, boyumdan da\nYekə oldu bu yoxluq.\nHeç kim ilə bölünməyən\nTikə oldu bu yoxluq.\nÖmrümdən sənsiz illərim\nMeyvə kimi dəyib düşür,\nGözlərimi döyüb düşür.\nÖlüm məndən duyuq düşür.\nTorpağın qara canına\nMənim boyda oyuq düşür.\nXəyalə SEVİL.”Cəzalıdı ürəyim”\nBədənimdə küncə qoydum.\nYorulan göz yaşımı,\nYanağımda dincə qoydum.\nBu da səndən qalan ömür,\nYarı sənsən, yarı sudu.\nHəsrətini atdığım yer\nEh! Yolların yol yoldaşı,\nGedən yollara qarışdın.\nSən tək bədəndən ibarət\nXəyalə SEVİL.”Və bir gün qarşına bir adam çıxa”\nVə bir gün qarşına bir adam çıxa,\nElə oyanasan yuxundan elə\nGördüyün yuxular yadından çıxa.\nƏridəsən hisslərinin qarını.\nAçasan qəlbini bir sərgi kimi,\nTək-tək göstərəsən duyğularini.\nBircə baxışından səsini duya.\nSəni bu dünyada bəlkə, bəlkə də,\nAtandan, anandan artıq taniya.\nVə bir gün qarşına bir adam çıxa…\nGözlərimdə ürəyimin səsi var.\nBoğazacan yığılmışam, ilahi,\nSəbrimin tükənmək təhlükəsi var.\nXəyalə SEVİL.”Sən mənim xəyal yoldaşım”\nƏvvəl saçlarımı kəsdirdim,\nSonra qollarımı tulladım\nMən alışdım təkliyə,\nSən alışdın sərxoşluğa.\nİçimə atdım səsimi,\nİçimdə qulaq batır.\nİndi gücüm nə ölməyə,\nNə də yaşamağa çatır.\nSən mənim xəyal yoldaşım,\nAyrılığın adını qoy.\nHəyatına sevmədiyin qadını qoy.\nSonuncu axşamdan yazıram sənə,\nBütün gecələrin xeyirə qalsın.\nXatirə FƏRƏCLİ.”Yerin bağrımın başıdı”\nÖmür yolda qatar ikən,\nSinəm cadar-cadar ikən,\nArzularım çapar ikən\nMinib tərkinə gəlmisən.\nKeçən illərin köçündən,\nSıyrılıb Qədər suçundan\nÜrəklə, ərklə gəlmisən.\nİllər həsrət, qəm yaşıdı,\nQəlb eşqinə baş daşıdı,\nYerin bağrımın başıdı,\nGəl, öz mülkünə gəlmisən.\nXatirə FƏRƏCLİ.”Bu dərd ki var”\nBu dərd ki var, keçən deyil,\nÇalış yola ver də, ağla.\nBir ağladın kar olmadı,\nÇək sinənə bir də ağla.\nBax ha, nadansa qarşında,\nGülünc olar göz yaşın da.\nYer ver bağrının başında,\nÇəkil dalda yerdə ağla.\nBoş ver dünya dəstgahına,\nBat bir ömrün günahına,\nYol get dərdin dərgahına,\nDərdini DƏRD bil də, ağla.\nAy Bəniz ƏLİYAR.”Yenə gözüm su içmir”\nYenə gözüm su içmir,\nhəyat donub elə bil.\nMəndəki bu səssizlik\nxeyir əlamət deyil…\nKeçdi ömrün yarısı,\nyarı yaşa yetişdim.\nKal günlər, kahal günlər\ngəldi başa, yetişdim.\nGözümə işıq oldu,\nömrümə çıraq adam,\nçin çıxan qonaqadam.\nİşə gedirəm hər gün,\nçıxır yoluma yenə.\nEvimə dönən zaman\nqapımı açır mənə.\nHəm kədərdir, həm ağrı,\nhəm min dərdə dəvadır.\nYastığımda göz yaşı,\nHəm yuxudur, həm həyat,\nhəm su, hava, yer, göy O…\nNə sirr, möcüzədirsə,\nhər şey Odur, hər şey O…\nAy Bəniz ƏLİYAR.”Sənə şeir axtarıram”\nYaşamaq eşqinə düşüb,\nSənə şeir axtarıram.\nBoş şeydi qafiyə işi,\nSən ən gözəl qafiyəmsən.\nMənə elə tərs-tərs baxma…\nHaqlısan yerdən göyəcən.\nBu şeirdə sənin yerin\ntərsinə düşüb deyəsən…\nVallah, qafiyə boş şeydi…\nQoymaram beynimi yorsun…\nBurda qafiyə yerinə\nolarmı əllərin dursun?\nsəni gəzirəm, biləsən.\nElə zamanında gəl ki\nqafiyəmlə tən gələsən.\nSöz uzandıqca nə derlər?\nVə başqaları… və sair…\nBu şeiri də az ütülə,\nay qafiyəbaz şair.\nŞairə Adilə NƏZƏR.”Adımı şeir elədim”\nAYB-nin üzvü, “Kitab Evi” İctimai Birliyinin sədri\nHansı ağrılardan çıxdın,\nHansı əzablardan gəldin?\nHarda ağladın kim bildi,\nKim bildi ki, harda güldün.\nKimin gözünə əkildin?\nCoşub bir gün şəlalətək,\nKimin qəlbinə töküldün?\nRuhumun yağmur havası,\nKönlümün duman yerisən.\nKiminin ümid işığı,\nKiminin güman yerisən.\nÜrəyimə düşən oda,\nAyağı yalın girirəm.\nBaxanda səni görürəm.\nOxudum hər sətirini,\nHər hərfini seyr elədim.\nSənin özün olum deyə,\nTa, adımı şeir elədim.\nŞairə Adilə NƏZƏR.”Qar yağıb”\nDünən gözəl bir haldaydım,\nBu gün o hala qar yağıb.\nHəyat necə də acıymış,\nŞəkərə, bala qar yağıb.\nBir nöqtədə cəm olmuşdum,\nElə şad-xürrəm olmuşdum,\nSevincimdən dəm olmuşdum,\nGör necə əla qar yağıb.\nVerim bu dərdi neçəyə,\nAğrıdım üzü gecəyə,\nQaldığım evə, küçəyə,\nGetdiyim yola qar yağıb.\nMünəccimlər gətirdi bəd,\nTitrədi diz, büküldü qədd.\nUçmaz dediyim o məbəd,\nUçdu o qala… qar yağıb.\nÜz çevirib getdi hamı,\nTərk etmədim heç inamı,\nYuxuda gördüm anamı,\nSöylədi: bala, qar yağıb…\nYazma, mənə bu günahı,\nBitir, dilimdəki ahı,\nDön bir mənə bax, İlahi,\nGör ki, bu qula qar yağıb.\nAdilə Nəzər 21.12.2019\nƏyyub MƏMMƏDOV.”Dəniz boyda sevgim…”\nGəlmişəm yenə də dəniz seyrinə,\nQəmli fikirlərlə həsrət ötürüm.\nBaxıram dənizin ucqar yerinə\nDeyirəm təəssüf mənim sevgimə.\nBir vaxtlar dənizi birlikdə sevdik\nGəlib kənarında, qışı yay etdik.\nİndi bu yerlərə yalnız gəlirəm\nÇılğın dalğalarla köks ötürürəm.\nGələrdik dənizə görüşmək üçün\nQol-boyun olub, sarılmaq üçün.\nİndi tək-tək gedirik, düşünmək üçün\nOturub kənarda ağlamaq üçün.\nDəniz boyda sevgim, deyərdin mənə\nMən də can deyib, baxardım sənə\nİndi bu sularda üzün görünür,\nBöyük ləpələrdə səsin duyulur.\nƏyyub MƏMMƏDOV.”Yarımçıq sevgilər”\nMəhəbbət yolunda yıxılmaq olar\nYetər ki, qalxmağa bir yolun olsun.\nAyrılıb, yenidən sevmək də olar\nYetər ki, sevməyə bir üzün olsun.\nBir ürək nə qədər sevgi daşıyar?\nO olar, bu olar, o biri olar\nQəlb boxça deyil, kim gəldi tuta\nAxırda cırılıb, partlayıb daşa\nDemə sevənlərim günahkar idi\nYarı yolda qoyub, tərk etdi məni\nDe mən qəlbimi açıq qoymuşam,\nHər gələn atını oynadıb getdi.\nBir gün geriyə dönüb baxanda\nAlnının qırışı çaşdırar səni\nYarımçıq sevgilər bir alov kimi\nİçində qaynayıb, yandırar səni.\nƏyyub MƏMMƏDOV.”Alov kimi”\nBu bahar da payız kimi,\nSarı, qırmızı keçdi..\nYa da gördüm, hiss etmədim.\nBircə sən qarışmırsan.\nBeynimə qoyduğum kimi,\nDünən küləklə qar,\nYaman çovğun yaratdı\nBütün cismim üşüdü.\nTəkcə başımdan başqa\nOrda elə qalmısan,\nİsti daş kömür kimi\nMəni yaman qızdırır,\nXəyalın alov kimi…\nƏyyub MƏMMƏDOV.”Gecikirsən, ay ürək”\nArzuları bir-bir gerçək etməyə\nVaxt azalıb, gecikirsən, ay ürək.\nBu həyatda əməl qoyub getməyə,\nGecikirsən, bir az tələs, ay ürək.\nÇoxdandır heç yoxlamırsan özünü\nBəlkə sağlam, bəlkə xəstəsən bilək.\nDeyirdin ki, qəm bağlayıb üzünü\nGecikirsən sil dərdini, ay ürək.\nHiss edirəm, içində bir boşluq var\nVaxt ötsə də, dola bilmir bu ürək.\nÇox sakitsən, bilirəm ki, sözün var\nTöküb, boşalt öz içini, ay ürək.\nPünhan tutmusan neçə sirrini,\nBilirəm vəfada tayın yox ürək.\nHərçənd bilməsələr bəzən qədrini,\nGecikirsən, üsyan elə, ay ürək.\nƏvvəlkitək zövq almaqda acizsən\nƏl-qolunu itirmiş bir əlilsən.\nSon mənzilin uzaq deyil bilirsən\nGecikirsən, aman yoxdur, ay ürək.\nƏyyub MƏMMƏDOV.”Apar məni doxsanlara”\nO dövrdə izim qalıb\nÇox deyilmiş sözüm qalıb\nXatirəmdən ilham alıb,\nBaxar könül oralara\nApar məni doxsanlara.\nYaşım onda azdı mənim\nHeç olmazdı dərdim,qəmim\nİstəyirəm indi gəlim\nBayramları çox fərqliydi\nAdətlər də dəyərliydi\nBircə getsəm o çağlara,\nTelevizor köhnə idi.\nDüymələri də işləmirdi\nFəqət bizi bir tutardı\nHamı baxardı bir kanala,\nİndi fikrim xəyallarda\nArzum qalıb uzaqlarda.\nBir quş olub o dağlarda\nBaxam bizim ocaqlara,\nƏziz MUSA.”Gözəl” (Təcnis)\nÇoxdan gəzdirirəm dərdi sinəmdə,\nQurumur inan ki, gözdə nəm, gözəl.\nSinəm alovlanır dərd isinəndə,\nİtibdi gözümdə göz dənəm, gözəl.\nXəlbirim, ələyim düz ələ indi,\nSözümü tapşırdım düz ələ indi,\nÇətin ki bu qəddim düzələ indi,\nDe nə vaxt olubdu gözdə nəm, gözəl?\nBir kimsə yoxdu ki, deyəm dərdimi,\nSöylə Əziz Musa gülün dərdimi?\nDərdimin yanında dərdlər dərddimi?\nİnan ağlamaqdan gözdənəm, gözəl.\nƏziz MUSA.”Bir gün gecikərsən”\nSən bir bəhanə tap, gecik görüşə,\nÜrəyim həsrətlə çırpınsın bir az.\nGecik əllərimdə solsun bənövşə,\nQoy məni ağlatsın bu işvə, bu naz.\nAxtarsın gözlərim elə hey səni,\nXəyalım dalınca yollara çıxsın,\nGülüm intizarda sən saxla məni,\nGözümdən dünyanın sel, suyu axsın.\nGəldiyin yollara sərim kölgəmi,\nYolların tozu da dəyməsin sənə.\nÖyrət bir az mənə həsrəti, qəmi,\nAyrılıq dağ çəksin odlu sinəmə.\nÖyrət bu həsrətə, öyrət sən məni,\nSənsiz bulaq kimi çağlasın gözüm.\nGülüm, görməyəndə bircə gün səni,\nSənsiz yaşamağa tablayım, dözüm.\nSevinclə gedirəm hər gün görüşə,\nSənsiz darıxıram qonçə çiçəyim.\nGəlmə sən vaxtında, gəlmə görüşə,\nBir gün gecikərsən, dözməz ürəyim.\nGözələ deyilər sözün gözəli,\nGözəldə ən gözəl gözdü , ay gözəl.\nƏl vursan yandırar vallah köz əli,\nGözlərə od salan közdü, ay gözəl.\nOd düşsə alışıb yanacaq ürək,\nNazlı bir gözəli sevəsən gərək,\nQoru sevdiyini göz bəbəyi tək,\nHər gözəl bir şirin sözdü, ay gözəl.\nGözəllik önündə baş əyir insan,\nGözəllik qoruyur dünyanı hər an,\nDünya gözəllərlə gözəldi inan,\nBu bir həqiqətdi, düzdü, ay gözəl.\nOlan düz bölünmür, artıb qalıqlar,\nYaxşılıq bilməyir daha balıqlar,\nGün-gündən çoxalır xarabalıqlar,\nDünyanın nizamı pozulub, baba.\nDaha düz çəkməyir, bu daş tərəzi,\nYoxdu, ədalətin , haqqın əvəzi,\nBölünüb dağları, düzü, dənizi,\nÇoxalıb uçuran, azalıb quran,\nCənnət el-obalar olubdu viran,\nAllahlıq eyləyir yerindən duran,\nBayquşlar ulayır gül bitən yerdə,\nNamərd quyu qaxır, tor qurur mərdə,\nDüşübdü urvatdan xeyir də, şər də,\nDünyanın nizamı pozulub , baba.\nAlovlar bürüyür torpağı indi,\nAxan qan, göz yaşı torpaga dəndi,\nÖldürmək, zülm etmək, bir təzə dindi,\nXıxan dəvələri yükləyən yoxdu,\nYaxşı adamları təkləyən çoxdu,\nDünya kökdən düşüb, kökləyən yoxdu,\nDüşsən qürbət yollarına,\nSəndən doğma el inciyər,\nÖpməsən , sığallamasan,\nQara saçlar, tel inciyər.\nNur saçmasa göydən günəş,\nÇiçək solar, gül inciyər,\nBal kimi söz danışmasan,\nDodaq küsər, dil inciyər,\nGörüşünə sən geciksən,\nNazlı yarın bil, inciyər.\nGörsən qəmlidi sevgilin,,\nGözlərini sil, inciyər.\nSən sevib, sən sevilməsən,\nCan yanar, könül inciyər,\nGül-çiçəklər naz eyləsə,\nAh çəkər, bülbül inciyər.\nŞəhla RAMAZANQIZI.”Gücüm yetməz atdığı hər daşına”\nGücüm yetməz atdığı hər daşına.\nYaşım çatmaz söz deməyə yaşına,\nGörən kimdi sığal çəkən başına?!\nArxası kim,dayağı kim dünyanın?!\nGözlərimə yuxu yaddır gecələr,\nÇox gerçəyə şahid olur küçələr,\nÖmür sürür yarıyuxulu neçələr,\nYatmışı kim, oyağı kim dünyanın?\nDərk edəndən doğuluruq, ölürük,\nQısa ömrü hamı ilə bölürük,\nHansımız bu müəmmanı bilirik?\nBaşı kimdir,ayağı kim dünyanın?!\nŞəhla RAMAZANQIZI.”Sən yoxsulu görəmməzsən dilənən”\nSən yoxsulu görəmməzsən dilənən,\nKasıb adam zəngin qəlblə mərd gəzər.\nHəyat yükü çiyinlərin əzsə də,\nQəddin əyməz,ürəyində dərd gəzər.\nAddımbaşı ” yoxluq” deyib ağlamaz,\nRəbbdən özgə kimsəyə bel bağlamaz,\nAcı dillə könülləri dağlamaz,\nTale yükü həyatında sərt gəzər.\nÖz evinə gələndə də utanar,\nƏlləri boş cibində gizli yanar,\nSəbr eləyər çətin günə,dayanar.\nTək qalanda çox fikirli, pərt gəzər.\nİradə AYTEL.“İKI KƏLMƏ”–AYRILIQ”\nvə yaxud Sabir Rüstəmxanlı yaradıcılığında sevgi şeirləri…\nİlahi, nəyin var, al apar məndən,\nTəkcə sevgimə toxunma!\nOrta məktəbdə sərbəst yazı dərsinin əsas mövzularından biri belə idi; haradan başlanır Vətən? İllər keçdi, mən bu suala cavab tapdım. Vətən torpaqdan, daşdan, sudan, ağaclardan, kənddən, şəhərdən… başlanmır, Vətən onu qorumağı, yaşatmağı, sevməyi, sevdirməyi, ucaltmağı bacaranların gözlərindən, ürəyindən, əllərindən… başlayır. Nazim Hikmət demiş:\n“Yapraklarım ellerimdir, tam yüz bin elim var,\nYüz bin elle dokunurum, sana – İstanbula!\nYüz bin gözle seyr ederim seni – İstanbulu!\nYüz bin yürek gibi çarpar, çarpar yapraklarım!”\nVə bu əllər, gözlər, ürək Vətənimin əlləridir, gözləridir, ürəyidir! O əllərə toxunmaq, o gözlərə baxmaq, o ürəklə bir olub döyünmək, vətəni görmək, sevmək, oxşamaq kimi ən ali hissləri vətəni Vətən edən uluların, ucaların sayəsində görmək, hiss etmək, duymaqdır… Mənim Vətənimin əlləri, gözləri… Nizaminin, Nəsiminin, Rəsulzadənin, Hacıbəyovun, Behbudovun, Axundovun, Tağıyevin, Məmməd Arazın və s. əlləridir, gözləridir. Bu əllər – vətənimin əlləri boynuma dolanır, qayğıma qalır, məni yaşadır, sevir, sevdirir…\nQorumağı, yaratmağı, yaşatmağı öyrədənlərimizdən, Vətən olub xalqın başına dolananlardan biri də Xalq şairi, Azərbaycanın müstəqilliyi və azadlığı uğrunda mücadilələr yolçusu Sabir Rüstəmxanlıdır.\nBu gün mən əsərləri ilə dünyanı dolaşan, siyasi arenada öz izi, mövqeyi olan Sabir Rüstəmxanlı yaradıcılığının zərif bir xəttindən – sevgi şeirlərindən söz açacağam. Altmışıncı illərdən bu yana Azərbaycan ədəbiyyatını yaradan və yaşadanlardan biri olan Rüstəmxanlı poeziyasındakı sevgi işığı son günlər bir kitabda – “İki kəlmə”də (Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin xətti ilə “Şərq-Qərb” nəşriyyatında çap olunub. Bakı-2016. 520 səh.) toplandı. Və Rüstəmxanlı sevgisinin aliliyi, ucalığı bu kitabdan yola çıxdı,\n–\tdeyərək, dünyanı məhz sevginin xilas edəcəyinə inandı, özünə – özü boyda sevgisinə tapındı,\nMənə elə gəlir hayana getsəm,\nMəni xoş dil ilə dindirəcəklər!\n–\tarxayınlığıyla elinə qarışdı, həm də içindəki böyük sevgisini əzizləyərək, ovunduraraq…\nMəhəbbət ərköyün uşaq kimidir,\nDoymaz göz yaşından – ovundurmasan.\nBəzən sevgidə uduzdu:\nSevgidə uduzmuş oğlan da elə,\nDöyüşdə basılmış əsgərə bənzər.\nVə oxucularına məğlubiyyətin qələbəyə gedən yol, sevginin qaranlığa işıq, olduğunu, bütün çətinlikləri bu güclə ram etməyin mümkünlüyünü öyrətdi,\nMənim sevincimə doğulubdur ay,\nMənim sevincimə səpilir işıq.\nÇətinlik gözümdə adi oyuncaq,\nYoxuşları yoran qanadım vardı.\nMənim istəklərim boyumdan uca,\nİmkana sığmayan inadım vardı.\nBu qanad, bu inad sevginin gücüylə yaranmış, sevgidən doğulmuşdu. İnsan ruhunu cilalayan, böyük zirvələri fəth edən sevgiylə – həm də əzizlənən, sığallanan dərdi də şirin edən sevgiylə…\nSevgidən ayrıldım, qəm yolum itdi,\nSən dərdimi aldın, gör nəyim qaldı.\nÜrəyim dərdlərə qoşuldu getdi,\nSinəmdə soyumaz göynəyim qaldı…\nSabir Rüstəmxanlı yaradıcılığı həm də ona görə bulaq suyu kimi içilir ki, onun dilində alınma (yad dillərdən gələn), parazit (heca qafiyə xatirinə misraya yamanan təkhecalı) sözlərə, həllini tapmayan, bitkin olmayan cümləyə, bədiyyətə və məntiqə söykənməyən misraya, altyapısız və səssiz (ritmsiz) bəndə rast gəlmək olmur.\nGecə günəş yatır, gözlərim yatmır,\nKöksümə sancılan ağlıma batmır,\nDaha çaylarımız dənizə çatmır,\nDünyanın dərdini axıdır mənə.!..\nDiqqət edin, dəniz ona görə böyük, əngindir ki, o bütün kiçik çaylara qucaq açır. Buradan belə nəticəyə gəlirsən, insan o zaman böyük olur ki, özündən kiçiklərə (rütbə, təbəqə, vəzifə və s) qucaq aça bilsin, qayğısına qala bilsin. Bax budur, yazarın qələbəsi; oxucuya əxz etdirdiyi tərbiyə, təlim, bilgi…\nSabir Rüstəmxanlının sevgi şeirləri janrına, növünə, metafora, epitetlərinə görə çoxşaxəlidir.\nSevgim o illərdən gələn qatardır,\nBircə kupesi var sənin adına.\n-Deyən şairin ömrün bahar çağı yazdığı şeirlərində tarix qeyd olunsa da, payız şeirlərində yoxdur. Payız – şairin müdriklik çağının, əməyinin bəhrəsindən zövq aldığı, gələcək nəsillərə örnək olduğu bir dövrüdür ki, əzəli olduğu qədər əbədidir, zamansızdır. Və bu payız şeirlərində rəngli bahar çiçəklərindən sıyrılan, bütövləşən şairin də, yalnız bir tərəfi, bir rəngi var. Həyatında, əqidəsində, yaşamında bütöv olduğu qədər sevgisində də bütövdür. Onun sevgi şeirlərinə ümumilikdə nəzər salanda sənə elə gəlir ki, illərin o tayında da, bu tayında da yazılan şeirlərin hamısının ünvanı yalnız bir qadındır:\nİkinci, üçüncü sevgilər aman,\nSolğun kölgəsiymiş ilk məhəbbətin.\nMənə elə gəlir bu həyatda da,\nSənin görüşünə gəlmişəm ancaq.\nBu “Sən” ömrünü onunla qoşa addımlayan, ona sevgi, sevinc, övlad bəxş edən qadındır. O qadın ki, boyunu boyuna, soyunu soyuna, huyunu huyuna, hətta simasını simasına bənzədə-bənzədə “çiçək yaşında”, “istək yaşında”, “kövrək yaşında”, “mələk yaşında”, “ürək yaşında” şairin sirdaşı, həmdəmidir:\nSevgi yaşayırsa, ilin fərqi yox,\nKönlüm sənindirsə dilin fərqi yox,\nSinəmdə, sinəndə, gəlin, fərqi yox,\nÜrək yaşındasan, yaşını demə!\nYüzünə əl tutdum Sənin eşqinlə,\nEşqimiz bitəndə günahım da Sən!\n…həm məni önündə qula çevirən,\nHəm başı göylərdə gəzən qürurum!\nXanımına, sevdiyinə, məhrəminə “qürurum” deyə xitab etmək ədəbiyyat tarixində yenilikdir. Qədim türk dastanlarında xaqanların qadına verdiyi ali dəyəri, Tanrıya dünyanı və insanları yaratması üçün fikir və ilham verən «Ağ Ana» adının zirvəsini, qadının göyün yeddinci qatında yeri olduğunu, qaranlığı yararaq göydən enən mavi bir işıqdan yarandığının inam məbədini Rüstəmxanlı yaradıcılığında görürük:\n…Torpaq üzü göylərə yaşayır,\nÜzü göyə, Allaha…\nMən də adi torpağam,\nÜzü sənəyəm hər an.\nSən demə dünyanın hər səadəti,\nSevgidən başlanar, sevgidə bitər.\n…Sirdaşım, yoldaşım olan bu qadın,\nAxırda baş daşım olan bu qadın…\nVə bu şeirlərdə sevgidə pay, ömürdə yay həyat yoldaşını görürük…\nHəyatımda ilk dəfə əsl xoşbəxtliyi –\nİnsan, dost, ər, sevgili xoşbəxtliyini gördüm!\nBundan böyük sevgi, bundan səmimi ər etirafı olardımı?…\nSabir Rüstəmxanlı yaradıcılığı nə qədər fatalizmdən uzaq olsa, reallığa söykənsə də, onun romantik hissləri özündə ehtiva edən, insan təfəkkürünü aşan, introspeksiya qabiliyyəti o qədər qabarıqdır ki, istər-istəməz ondakı impressionizmə inanır, heyran qalırıq:\nQızıl boyunbağın qızıl qanındı,\nSoyuq göz yaşındı qolbağın üstə.\nYaşadıq xoşbəxtlik sorağı ilə,\nBilmədik, o bizim yanımızdadır.\nVə daha kəskin:\nDünya gözümdən düşüb,\nDüşmüşəm öz gözümdən.\nDaha bir örnək:\nBu da bir yoldur nəsə,\nÖzü sözündən kəsə.\nÖlümə nə qaldı ki?!\nBu gün özü qaynağa, örnəyə çevrilən Rüstəmxanlı poeziyası da şifahi ədəbiyyatımızdan köz götürüb. Onun gəncliyində yazdığı şeirlərə diqqət edək:\nGünəş işığını əndərər yerə,\nCücərən otların üzünə vurmaz.\nGöllər güzgüsünü tutar göylərə,\nQızıl buludların üzünə vurmaz.\nBurada sevgilisindən əhv diləyən şair iltifata bədii peyzajla başlayır. Deməli bu məqamda da Vətən, torpaq yetir dadına.\nSənintək gözəllər belə günahı,\nMəntək günahkarın üzünə vurmaz.\nKlassik qoşma bölgülü bu nümunənin özündə də bir Rüstəmxanlı izi, möhürü var.\nÇətindir bir ömür qurban eləmək,\nSən bu etibarla fəryadsan, ahsan!\nÖz yatmış bəxtini oyadammadın,\nMəni məzardan da oyadacaqsan!\nBu örnək məni özümdən alsa da, heç bir şərh verə bilmədim. Və bu bənd barədə düşündüklərimi ürəyimdə gizlədərək, oxucu ixtiyarına verirəm…\n“Gəl” yeddihecalı şeiri beş bənddən ibarətdir. Şeir klassik (aaab) qafiyəyə riayət etsə də, özəlliyi var; hər bir bənd sanki bayatı üstünə biçilib– bitkin, altyapılı, məna kəsb edən. Və aşağıdakı bəndə diqqət edək:\nHa uzaqlaş, ha gizlən,\nDüşmərəm bu həvəsdən.\nMən ki atəşpərəstəm,\nOduna qalanım, gəl!\nŞair qaynar, sevgi dolu illərində yazdığı şeirlərin çoxunda (həm də çağırış, inam dolu şeirlərinin) “atəşpərəstəm” deyir.\nBiz iki atəşpərəst diz çökdük üzü oda,\n“Alış, ocağım, alış!”\nBütün sevgililər atəşpərəstdi.\nZərdüştilik ilk vəhy dini olduğu kimi sanki şairin də ilk sevdasının vəhyidir. Burada sirli bir məqam var; sanki şər Allahı Əhrimən bütün sevənlərin arasına girməyə çalışır, Hörmüz isə sevgi adına mübarizə aparır. Şair gənclik şeirlərində xeyirin şər üzərində qələbəsinə o qədər inanır ki, hətta müdrik çağlarında da Hörmüzün – sevginin qalib gələcəyinə ümid edir. Sevgi xəstəni sağaldır, gücsüzü gücləndirir, qocanı gəncləşdirir:\nTitrək barmaqların ağ saçlarımı,\nBəlkə də yenidən qaraldacaqdır.\nOdlu öpüşlərin üzümə düşən\nVaxtsız qırışları ütüləyəcək.\n“Konservatoriyada son imtahan” lirik şeir növüdür. Elegiya desək, daha uyğun olar. Lakin burada öyrəndiyimiz, qəbul etdiyimiz kimi lirik qəhrəmanın təkcə hüznünə ortaq olmuruq, burada biz şairin xatirələrinə qoşulub sevincindən, sevgisindən də pay alırıq. Sərbəst şeir janrında yazılan,\n“Saçları kürəyini döyəcləyən o gözəl\nTələbə yoldaşının tutub əlindən bərk-bərk,\nÇəkdi qapıya sarı, çəkdi gülümsəyərək”\n-misralarıyla başlayan bu elegiyanı trilogiya olaraq oxumaq istəyir oxucu, lakin:\nSübhün ilk qatarında\nhəmişəlik ayrılıb, gedəcəkdi o oğlan”.\nBax, bizim hüznlü (sevincli) nəğməmiz burada bitir, ayrılığa yol alır… Ən böyük dərd ayrılıqdır Rüstəmxanlı üçün. O, vüsal saatlarında da, ayrılıq qorxusuyla yaşayır. Bu qorxu Sabir Rüstəmxanlı şeirlərinin şah damarıdır sanki. Hər tərəfə şaxələnən, sevinən, sevilən sevən, gözəlliyi vəsf edən… misralar o şah damardan keçir. Bəlkə də başlananın sonunu görmək, o sona köklənmək özü də bir fərqlilikdir. Və bu eksplikasiya – mahiyyətə varmaq Sabir Rüstəmxanlı yaradıcılığının özüdür.\nBu gəlişin məni ağrıdır.\nSəfər başlanmamış elə bilirəm,\nÖndə güman yoxdur, yol başa çatır.\nBir sevinc tapmışdı ürəklərimiz,\nAlar əlimizdən onu ayrılıq.\nİldırım buludun dilini öyrənir,\n“Gecə vaxtı ayrılıq” şeirində Gecənin fəlsəfəsi və yenə də ayrılıq qorxusu ön plandadır:\nHər şeyin rəngini dəyişib gecə,\nAncaq dəyişməzdi düşüncələrim.\nAyrılıq adlanan artıq yük kimi\nÜrəyə zor ilə dolan kədərim.\nVə ”Ayrılıq” adlı şeirdə biz Sabir Rüstəmxanlı poeziyasında – Sabir Rüstəmxanlı ürəyində, hisslərində ayrılığın nədən qaynaqlanıb bu qədər qorxulu olduğunun kodlarını görürük: “Bir acı söz – ayrılıq”, “gecə-gündüz – ayrılıq”, “dağ ilə düz – ayrılıq”, “Bakı-Təbriz – ayrılıq”…\nŞair ayrılıq qorxusuyla yaşayır, lakin bu qorxunu əlində ağ bayraq edib şeirlərinin önünə sərmir, ona da qalib gələcəyinə (bütün uğurları kimi) inanır:\nGücüm çatır ayrılığa,\nÖlümə də gücüm çatar!\nBu gün çoxlarının modern, postmodern adı altında çılpaq şeirlər yazdığının şahidiyik. Əslində poeziyada belə nümunələr qədim zamandan yer alıb. Bu qəbildən şeirlər Sabir Rüstəmxanlı yaradıcılığından da geridə qalmayıb. Gəncliyinin qaynar, odlu-alovlu, bir yerə sığışmayan çağlarında, hiss etdiklərini varaqdan gizlədə bilmədiyi, sevginin ilahi qatında cilvələndiyi, sevgililərin iki can bir qəlb olduğu məqamları elə ustalıqla, pərdəli şəkildə misralara çevirir ki, oxucu orada baş verənləri eşitsə, hiss etsə də görmür (oxucu, “Kozettanın otağına girmək məhrəm deyil”).\nBu qılınc, bu da ki əbədi qını,\nBu döyüş – bəşərin qansız qırğını,\nBu yara öldürməz, saxla sarğını,\nYaranı çiçək tək qoxlar bu gecə.\nBuludtək yayılıb qara saçları,\nYeni rəng çəkəndə balışlarıma,\nTək Allah şahiddir, həyəcanımdan…\nGizlincə süzülən göz yaşlarıma.\nBaşqası su ilə təmizlik arar,\nMən qəlbi söz ilə yuyuram, neynim?!\nNizamilərin, füzulilərin, nəsimilərin… əmanətinə – söz əmanətinə necə sadiqdir şair.\nKül basan ocaqları, bəlkə, şeir yandırdı,\nMürgülü duyğuları kəlmələr oyandırdı.\nSöz Zəmzəmdir, söz ocaqlara atəşdir, söz ürəklərə təpərdir, söz ümiddir, söz arzudur…\n“Sənsənmi” şeirində qadın gözəlliyi vəsf edilir:\nAğ mərmərin üstündə çiçəyi burnunda nar,\nÖnündə diz çökərdi Miloslu veneralar.\nÇölə çıxsan, çiçəklər dalınca yürüyərdi,\nBaxışından utanıb, ulduzlar əriyərdi.\nBaşqa bir şeirində də bu qəbildən olan nümunəyə diqqət edək:\nİndi sən yuxudasan,\nİki sahilsiz ünvan min sir ilə çağlamır,\nSanki Günəş tutulub qara saçlar altında.\nBu örnəklərdən də görürük ki, şair klassik ədəbiyyatdan gələn epitetlərlə bəzəmir şeirini, onun öz gözəllik naxışları var, bu naxışlar isə gələcəkdə yazılacaq şeirlərin bəzəyinə çevriləcək.\nEy bayram axşamı yalqız qalan kəs,\nBir şam yandırarsan adıma mənim.\nBizim bu həsrətin yanğısı sönməz,\nTonqallar alışar oduma mənim….\nMisraları örnək olan bu şeiri gənclik illərində yazıb şair. Bayram axşamında tənha qalan kəsə – sevgilisinə və bütün tənhalara; sənə, mənə, ona… Bu misra bayram gecəsi tənha qalanların ürək təpəri idi… illər keçəndən, şair dolğunlaşandan, müdrikləşəndən sonra isə özü təpər gəzdi – şeirlərində, misralarında, səndə, məndə… –\nAxı bu gün bayramdır,\nQoyma məni təklənim,\n-dedi. Və illər şairi o qədər sınaq məngənəsində cilaladı, təmizlədi ki –\nHər harayım bir əzan,\nHər şeirim bir yasındi!\nSənsiz Allah da gözümdən düşürsə,\nNəyimə gərəkdir yerin insanı?!\nÇox maraqlı bir məqam yaxaladım bu araşdırmamda; gənclikdə, odlu-alovlu, eşqli çağlarında “Atəşə sitayiş, torpağa təzim, səni xatırladır mənə, əzizim!” söyləyən şair, ahıllaşdıqca, müdrikləşdikcə “Ənəlhəqq”ə tapındı:\nHəm Tanrının övladı, həm Tanrının özüdür,\nGözünə mil də çəksən, yenə yerin gözüdür.\nDənizlər keçə-keçə özü sir dənizidir,\nYerdə göyün parçası, göylərdə yerdir İnsan!\nNəimiləşdi… Nəsimiləşdi…hürufiləşdi, Allahı aləmin içində gördü, aləmlə birlikdə qəbul etdi, İmmanent fəlsəfəni poeziyasında yenilədi…\nGünəşin zərrələridir gözümdə hamı,\nBir də Sən varsan – Tanrı eşqinin davamı…\nYardımlıdan bir dostum var – Rövşən Həbiboğlu, onunla söhbətimdə soruşdum ki, Yardımlı səninçün nə deməkdir? “Yardımlı mənimçün sevgidir, halallıqdır, düzlükdür, cəsarətdir, inamdır, sadəlikdir, saflıqdır Sabir Rüstəmxanlıdır!” – dedi. Cavab nə qədər qısa olsa da, bütün müsbət keyfiyyətləri, insani dəyərləri özündə ehtiva etdirirdi. Bu epitetlərin fonunda Sabir Rüstəmxanlı şəxsiyyətinə yol alan sevgi işığı məhz öz kölgəsindən rişələnirdi, “çıraq dibinə işıq salmaz” stereotiplərini darmadağın edərək…\nDoğulub-böyüdüyü Yardımlıya – onun gözəlliyinə, kökü sevgi, köməci torpaq, Vətən olan diyara öz qələmində – Sabir Rüstəmxanlı misralarında baxaq:\nYardımlı yollarıdı –\nBelimə dolansa uçaram!\n…Balaca bir Vətənsən\nBurda mənimlə qoşa.\nGərək səndən yapışam.\nSevgi Vətən olur, Vətən sevgiləşir! Sevgiyə və Vətənə verilən dəyər bundan böyük olardımı?\nŞəhərə atdığın birinci addım,\nSevgidən qaçdığın ilk qədəm oldu.\nBir həqiqətdən də uzaqlaşmayaq, bu saf sevgi, insanlara, bəşəriyyətə inam, entuziazm məhz ucqar rayonun, ucqar bir kəndində boy vermişdi…\nƏvvəllər bir şeir yazmışdım, belə bir misrası vardı: “səni elə sevirəm, qürbətdə vətən kimi!” Mənə elə gəlmişdi ki, yeni fikir demişəm, Vətən boyda qürurlanmışdım da… Və böyük şairimizin illər öncə yazdığı, ürək çırpıntılarının vətən-vətən misralara düzüldüyü şeirlərini görəndə (yanıldığımı hiss etsəm də) qürurum da qabardi:\nSəni Vətənə bənzədirəm,\nHara getsəm döndüyüm!\nTərimlə sulanan torpağım kimi,\nQanımla boyanan bayrağım kimi,\nGünəşdən pay gələn çırağım kimi,\nSənə tapınmaqdan yorulmadım heç!\nO, Vətənin torpağında addımlamaq, qar kimi təmiz havasında qar çəməninə hamıdan öncə cigır salmaq (çağdaş ədəbiyyata saldığı ən qalıcı cığır kimi) da poetik idi:\nSəhər addımımla çıxıb birinci,\nQışın qar donunu qayçılayıram.\nVə bu poetika həm o qədər sadə, həm də o qədər ezoterik idi ki, siyasi fəaliyyətində ictimai təbəqələri bir araya gətirmək bacarığı kimi, ədəbiyyatda da oxucu fərqliliyini ortaq məxrəcdə birləşdirmək ustalığı idi.\nDağ mavi qartaldı, duman qanadı,\nLaləni köksümə sıxdım, qanadı!\nBədii dilin gücü insanı heyrətləndirməyə bilmir. Daha bir örnnəyə diqqət edək:\nYenə də sübh çağı çıxmısan yola,\nYuxudan oyatdın azan səsini.\nBu ədəbi və fəlsəfi priyomlarda ustalıq aforizm-aforizm vərəqlərə, vərəqlərdən kitablara və oxucu şüurlarına səpələndi:\n“Günüm ağarmamış, ağardı saçlar”,\n“Qəlbində bir bəndə sevgisi yoxsa,\nİlahi sevgisi bir uydurmadır”.\nÖzün bilirsən ki, sevincə dözmək,\nKədərə dözməkdən asan deyildir.\n“İki kəlmə” bircə udum bulaq suyu kimi içildi. Sevdik, sevildik, ayrılığı daddıq, vüsala çatdıq ikicə kəlmədə və ən sadiq sevgilimizin elə söz olacağına inandıq. Həm də Sabir Rüstəmxanlı sözü…\nHarda olsan, mənə çatmasa əlin,\nBir misramı pıçıldarsan,\nSözüm olacaq ən sadiq sevgilin\n24 dekabrAzərbaycan Respublikasının Prezidenti Zati-aliləri cənab İlham ƏLİYEVin doğum günüdü\n1977-1982-ci illərdə Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunda (MDBMİ ) təhsil alıb. MDBMİ-ni bitirdikdən sonra, 1982-ci ildə həmin institutun aspiranturasına daxil olub.\nYaşamaq haqqın vardı\nSənin də, qoymadılar.\nHər gün od qaladılar\nDünya iblis, sən mələk,\nDüz ələmir bu ələk.\nGəl indi dərdini çək\nDənin də, qoymadılar.\nYolunda bənd qurdular,\nMin cürə fənd qurdular,\nSəbret, püşkünlə barış,\nOlum, ölüm – bir yarış.\nYer istədin bir qarış\nBu haqq hardan əyilmiş? –\nKim sorubsa, döyülmüş.\nGöy də bizlik deyilmiş,\nEnin də, qoymadılar.\nRafiq ODAY.”Adın gör haçandı dildə, dodaqda”\nDərin hörmət bəslədiyim, etimad qazanmış dostların\nhər birinin boynunda haqqı olan Lalə xanım Mikayılzadəyə\nMayan halallıqdan yoğrulub, adın\nMüqəddəs işinlə qoşa qanaddi.\nVaxt oldu, bir an da çimir almadın,\nVaxt oldu, gözündə gecə dan atdı.\nBeləcə yaşadın halal ömrünü,\nKiminə şam oldun, kiminə mayak.\nDərd-sərin əlindən gəl al ömrünü,\nGör neçə dost səndən gözləyir dayaq.\nAdın gör haçandı dildə, dodaqda,\nÜnvanın çoxunun tale yoludu.\nSənin ürəklərdə qurduğun taxtda\nNəfs də, həsəd də haqqın quludu.\nOrtaq bölüşürsən hamının qəmin,\nDərdinlə sevincin qoşadır sənin.\nSevgidi, sayğıdı könül həmdəmin,\nBu ülfət, bu mehr yaşadır səni.\nHər gün söyləyirsən “Təkbir” Allaha,\nÇiynin altındadır ən ağır yükün.\nDeyirsən: sığının tək bir Allaha,\nDurun səcdəsinə, siz də diz çökün.\nMüdriklik boy atır hər söhbətində,\nSəni sevdiribdi, bacı, sadəlik.\nTanrı ərmağanı bu qismətində\nYaşayır başının tacı sadəlik.\nBir məsum, gülüzlü mələk kimisən,\nHər kəsə qəlbindən nur paylayırsan.\nXoş arzu, ən ülvi dilək kimisən,\nHamını saflığa haraylayırsan.\nQoy ömür bağçanı sazaq almasın,\nTər güllər ömrünün naxışı olsun.\nHəyatın sevincdən uzaq olmasın,\nBu da biz dostların alqışı olsun.\nPosted on 20 Dekabr 2019 20 Dekabr 2019\nAzərbaycan Yazıçılar Birliyinə\nSizi – ölkəmizin ədəbi ictimaiyyətinin nümayəndələrini Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin 85 illiyi münasibətilə səmimi qəlbdən təbrik edir, hamınıza cansağlığı, xoşbəxtlik və yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram.\nÖtən əsrlərin söz sənətkarlarını ətrafında toplamış ədəbi məclislərin yeni tarixi şəraitdə varisi olan Yazıçılar Birliyi mədəni həyatımızda özünə məxsus yer tutur. Birlik totalitar sovet rejiminin ədəbi fəaliyyətə sərt direktivlərlə istiqamət verdiyi ideoloji yasaqlar dövründə yaransa da, ədəbi nəsillər arasında varisliyi təmin etmiş, ictimai fikrin milli özünüdərk zəminində formalaşdırılması, ana dilimizin saflığının qorunması və bədii sərvətlər xəzinəmizin zənginləşdirilməsində əhəmiyyətli rol oynamışdır. Birliyin xalqımızın azadlıq ruhunun canlandırılması, mübarizə əzminin gücləndirilməsi və istiqlal duyğusunun dirçəldilməsində, dövlət müstəqilliyimizin mənəvi əsaslarının möhkəmləndirilməsində xüsusi xidmətləri vardır.\nMütərəqqi və humanist ideyalardan qidalanmış klassik irsimizi nəcib ideya-fəlsəfi axtarışlar ədəbiyyatı və xalq həyatının bədii salnaməsi hesab edən ulu öndər Heydər Əliyev yazıçını “mədəniyyətin milli sərvətlərinin əsas mühafizəçisi” adlandırırdı. Azərbaycan ictimai-mədəni fikrinin inkişafına töhfələr vermiş və ədəbiyyatımızı dünya ədəbi irsinin ayrılmaz tərkib hissələrindən biri olaraq tanıdıb sevdirmiş görkəmli söz ustalarımızın adları bizə son dərəcə əzizdir. Xalqımız şeiri, sənəti hər zaman yüksək qiymətləndirmişdir və bu gün də əsl vətəndaşlıq mövqeyi nümayiş etdirərək müstəqillik ideallarımıza sadiq istedadlı qələm sahiblərinə ehtiram göstərir. Ümidvaram ki, yaradıcılıq aləminə qədəm qoyan gənc ədəbi qüvvələr də ədəbi-mədəni ənənələrimizin layiqli davamçıları olacaq, azərbaycançılıq məfkurəsi işığında milli təəssübkeşlik hissi ilə yazıb yaradacaqlar.\nQloballaşma dalğasının getdikcə daha geniş vüsət aldığı və ənənəvi dəyərlərin sürəkli dəyişikliklərə məruz qaldığı bir vaxtda təşkilatınızın üzərinə mühüm vəzifələr düşür. İnanıram ki, siz həmin vəzifələrin öhdəsindən lazımınca gələcək, günümüz üçün aktual mövzuları və cəmiyyəti düşündürən məsələləri diqqətdə saxlayacaq, dərin mənəviyyat və bədii-estetik zövq aşılayan əsərlərlə oxucuları bundan sonra da sevindirəcəksiniz.\nBakı şəhəri, 19 dekabr 2019-cu il.\n“Kinematoqrafiya haqqında”, “Kütləvi informasiya vasitələri haqqında”, “Nəşriyyat işi haqqında”, “Televiziya və radio yayımı haqqında”, “İctimai televiziya və radio yayımı haqqında”, “Telekommunikasiya haqqında” və “Teatr və teatr fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikasının Qanunu\nAzərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 94-cü maddəsinin I hissəsinin 1-ci bəndini rəhbər tutaraq, “Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikasının 2018-ci il 30 oktyabr tarixli 1310-VQ nömrəli Qanununun icrası ilə əlaqədar qərara alır:\nMaddə 1. “Kinematoqrafiya haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998, № 8, maddə 489; 2001, № 12, maddə 736; 2005, № 8, maddə 684; 2007, № 10, maddə 938) 7-ci maddəsində aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:\n1.1. birinci hissədən “, tamaşaçı auditoriyasının yaş kateqoriyalarının müəyyənləşdirilməsi” sözləri çıxarılsın;\n1.2. ikinci hissəyə “yayımı və nümayişi” sözlərindən sonra “bu Qanunun, “Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun və kinematoqrafiya sahəsində digər normativ hüquqi aktların tələbləri nəzərə alınmaqla” sözləri əlavə edilsin;\n“Kino və videofilmlərin yaşa görə təsnifatlaşdırılması “Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa müvafiq olaraq həyata keçirilir.”.\nMaddə 2. “Kütləvi informasiya vasitələri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2000, № 2, maddə 82; 2001, № 12, maddə 736; 2002, № 3, maddə 116, № 5, maddə 245; 2004, № 2, maddələr 57, 58; 2005, № 4, maddə 278; 2007, № 8, maddə 752, № 11, maddə 1079; 2009, № 4, maddə 212, № 8, maddə 611; 2010, № 3, maddə 172; 2015, № 2, maddə 82, № 11, maddələr 1258, 1292; 2016, № 1, maddə 40, № 5, maddə 837, № 12, maddə 1986; 2017, № 12 (I kitab), maddə 2254; 2018, № 1, maddə 16, № 5, maddə 891, № 6, maddə 1166; 2019, № 3, maddə 376) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:\n“Uşaqlar arasında dövriyyəsi qadağan edilən və ya məhdudlaşdırılan informasiyanın istehsalçısı və yayıcısı “Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tələblərinə riayət etməyə borcludur.”;\n2.2. 60-cı maddənin birinci hissəsinin 5-ci bəndinə “efirə verdikdə” sözlərindən sonra “, o cümlədən “Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tələblərini pozduqda” sözləri əlavə edilsin.\nMaddə 3. “Nəşriyyat işi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2000, № 8 (I kitab), maddə 581; 2002, № 12, maddə 709; 2004, № 7, maddə 505; 2007, № 10, maddə 938; 2008, № 5, maddə 343; 2013, № 5, maddə 483; 2017, № 2, maddə 143; 2019, № 3, maddə 377) 20-ci maddəsinə aşağıdakı məzmunda dördüncü hissə əlavə edilsin:\n“Uşaqlar arasında dövriyyəsi qadağan edilən və ya məhdudlaşdırılan informasiyanın istehsalçısı və yayıcısı “Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş tələblərə riayət etməyə borcludur.”.\nMaddə 4. “Televiziya və radio yayımı haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2002, № 10, maddə 583; 2004, № 1, maddə 10; 2005, № 4, maddə 278, № 6, maddə 469; 2006, № 11, maddə 932, № 12, maddə 1005; 2007, № 6, maddə 560, № 8, maddə 749, № 11, maddə 1053; 2009, № 6, maddə 394; 2010, № 7, maddə 600; 2011, № 2, maddə 70; 2015, № 4, maddə 354; 2016, № 12, maddə 1987; 2018, № 2, maddə 153, № 6, maddə 1167, № 12 (I kitab), maddə 2477) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:\n4.1. 11.5.3-cü maddəyə “onların baxa biləcəyi vaxtda göstərilməməsinə” sözləri “Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulan vaxtda göstərilməməsinə (xüsusi dekoderlər vasitəsilə ödənişli əsasda həyata keçirilən informasiya məhsullarının telekanallarda yayımı istisna olmaqla) və həmin Qanunun teleradio yayımı sahəsində digər tələblərinin icrasına” sözləri ilə əvəz edilsin;\n“Uşaqların yaşına uyğun informasiya əldə etmək hüququnun həyata keçirilməsi ilə əlaqədar olaraq onların zərərli informasiyadan qorunması “Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada həyata keçirilir.”;\n4.3. 35.14-cü maddədə “aşağıdakı tələblərə” sözləri “Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tələbləri nəzərə alınmaqla aşağıdakılara” sözləri ilə əvəz edilsin;\n“40.2.2-2. informasiya məhsulunun “Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada yaşa görə təsnifatlaşdırılmasını təmin etmədən, o cümlədən həmin Qanunla müəyyən edilmiş hallar istisna olmaqla informasiya məhsulunu müvafiq yaş kateqoriyasına uyğun işarələmədən ölkə ərazisində yayımlamamaq;”.\nMaddə 5. “İctimai televiziya və radio yayımı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2004, № 11, maddə 888; 2006, № 3, maddə 224, № 12, maddə 1005; 2007, № 5, maddələr 435, 442, № 12, maddə 1218; 2009, № 10, maddə 772; 2011, № 2, maddə 70; 2012, № 9, maddə 839; 2015, № 5, maddə 493, № 11, maddə 1281; 2016, № 12, maddə 1988; 2018, № 6, maddə 1170, № 12 (I kitab), maddə 2478; 2019, № 4, maddə 599) 7-ci maddəsində aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:\n5.1. 7.0, 7.0.1 – 7.0.10-cu və 7.1-ci maddələr müvafiq olaraq 7.1, 7.1.1 – 7.1.10-cu və 7.2-ci maddələr hesab edilsin;\n5.2. 7.1.10-cu maddənin sonunda nöqtə işarəsi nöqtəli vergül işarəsi ilə əvəz edilsin və aşağıdakı məzmunda 7.1.11-ci maddə əlavə edilsin:\n“7.1.11. uşaqlar arasında dövriyyəsi qadağan edilən və ya məhdudlaşdırılan informasiyanın yayılması ilə bağlı “Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş tələblərə riayət edilməsi.”.\nMaddə 6. “Telekommunikasiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2005, № 8, maddə 685; 2006, № 11, maddə 932; 2007, № 5, maddə 442, № 11, maddə 1053; 2016, № 6, maddə 969, № 12, maddə 1989; 2017, № 3, maddə 346; № 6, maddələr 1024, 1046, № 7, maddə 1266, № 12 (I kitab), maddə 2255; 2018, № 6, maddə 1161; 2019, № 4, maddə 588, № 7, maddə 1177) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:\n6.1. 33.1.3-1-ci maddədə “sağlamlığına və inkişafına ziyan vuran” sözləri “zərərli” sözü ilə əvəz edilsin və “istifadə imkanlarını” sözlərindən sonra “Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tələbləri nəzərə alınmaqla” sözləri əlavə edilsin;\n“33.1.9-5. “Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş tələblərə riayət etmək;”;\n6.3. 34.1.2-1-ci maddədə “sağlamlığına və inkişafına ziyan vuran” sözləri “zərərli” sözü ilə əvəz edilsin və “qorunması üçün” sözlərindən sonra “texniki proqram və avadanlıq vasitələrinin tətbiqi ilə müvafiq” sözləri əlavə edilsin.\nMaddə 7. “Teatr və teatr fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2007, № 2, maddə 75; 2017, № 1, maddə 9; 2018, № 12 (I kitab), maddə 2479) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:\n7.1. 11.1.3-cü maddəyə “adlarını” sözündən sonra “, həmçinin “Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa müvafiq olaraq tədbirin keçirilməsi barədə afişaların və digər elanların üzərində tamaşanın aid edildiyi yaş kateqoriyasına dair işarəni” sözləri əlavə edilsin;\n7.2. 11.1.5-ci maddəyə “yerini” sözündən sonra “, o cümlədən “Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa müvafiq olaraq tamaşanın aid edildiyi yaş kateqoriyasına dair işarəni” sözləri əlavə edilsin.\nBakı şəhəri, 19 noyabr 2019-cu il.\n“Kinematoqrafiya haqqında”, “Kütləvi informasiya vasitələri haqqında”, “Nəşriyyat işi haqqında”, “Televiziya və radio yayımı haqqında”, “İctimai televiziya və radio yayımı haqqında”, “Telekommunikasiya haqqında” və “Teatr və teatr fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2019-cu il 19 noyabr tarixli 1692-VQD nömrəli Qanununun tətbiqi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı\nAzərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 19-cu bəndini rəhbər tutaraq, “Kinematoqrafiya haqqında”, “Kütləvi informasiya vasitələri haqqında”, “Nəşriyyat işi haqqında”, “Televiziya və radio yayımı haqqında”, “İctimai televiziya və radio yayımı haqqında”, “Telekommunikasiya haqqında” və “Teatr və teatr fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2019-cu il 19 noyabr tarixli 1692-VQD nömrəli Qanununun qüvvəyə minməsi ilə əlaqədar həmin Qanunun tətbiqini təmin etmək məqsədilə qərara alıram:\n1.1. Azərbaycan Respublikası qanunlarının və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin aktlarının “Kinematoqrafiya haqqında”, “Kütləvi informasiya vasitələri haqqında”, “Nəşriyyat işi haqqında”, “Televiziya və radio yayımı haqqında”, “İctimai televiziya və radio yayımı haqqında”, “Telekommunikasiya haqqında” və “Teatr və teatr fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğunlaşdırılması ilə bağlı təkliflərini iki ay müddətində hazırlayıb Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə təqdim etsin;\n1.3. mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarının normativ hüquqi aktlarının həmin Qanuna uyğunlaşdırılmasını nəzarətdə saxlasın və bunun icrası barədə dörd ay müddətində Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məlumat versin;\n2. Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarının normativ hüquqi aktlarının və normativ xarakterli aktların “Kinematoqrafiya haqqında”, “Kütləvi informasiya vasitələri haqqında”, “Nəşriyyat işi haqqında”, “Televiziya və radio yayımı haqqında”, “İctimai televiziya və radio yayımı haqqında”, “Telekommunikasiya haqqında” və “Teatr və teatr fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğunlaşdırılmasını təmin edib Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinə məlumat versin.\n“Açık Kara” dergisinin 22. sayısı yayında\nPolad SABİRLİ.”Əziz dostum, dəyərli qardaşım Rafiq Oday haqqında düşüncələrim”\nƏziz dostum, dəyərli qardaşım\nRafiq Oday haqqında düşüncələrim\nİnsanlar arasında ən xoş münasibətlər ən səmimi hisslərdən yaranır. Məhz yaratdığı səmimi münasibətdən dolayı Rafiq Oday hər kəsin yaxın dostu və sirdaşıdır. İnsanlara qarşı diqqətli olmaq, qayğı göstərmək onun xislətindədir. Bu onun daxili mədəniyyətindən irəli gəlir.\nQayğıkeşlik və kiminsə uğuruna sevinmək bir qabiliyyətdir. Bunun məktəbi yox, öyrətməni yox. Əsas sirri, soy kökündən qaynaqlanaraq əsl insan olmaqdır. Odur ki, Rafiq Odaya xas xarakterik xüsusiyyətlər, insanlığın əsl nümunəsidir.\nRafiq Odayı başqalarından fərqləndirən cəhət, onun yüksək intellekti, möhkəm məsuliyyət hissi və hamıya qarşı diqqətli olmasıdır. Onun uğur kodeksi, özünə, öz işinə, yaradıcılığına və insanlara qarşı son dərəcə diqqətindən, məsuliyyətindən və mehribanlığından doğur. Rafiq Odayın könlü, ürəyi dostların xidmətində dayanmaqdan, qayğısını çəkməkdən dinclik tapır, rahatlıq tapır. Bu ona bir insan kimi, ruh adamı kimi ayrı zövq verir.\nRafiq Oday Azərbaycan dilinin, ədəbiyyatının layiqli təbliğatçısı, mükəmməl araşdırıcı dilçi, sərt ədəbi tənqidçi, gözəl natiq və səlist təşkilatçıdır. Əqidəsi düz, məsləki dürüst, əsl insanlığın və dostluğun ləyaqət simvollarından biridir.\nRafiq müəllimin işgüzarlığı, dürüstlüyü, gülərüzlülüyü və xoş münasibəti ona çox geniş nüfuz dairəsi qazandırıb. O, çoxlarının yaradıcılıq yoluna işıq salmaqla, həm də ədəbiyyata, Azərbaycan dilinə layiqli xidmətini sərgiləyib.\nHər kəsin işinin, əməlinin kefiyyəti, onun şəxsi kefiyyətinin davamıdır. Odur ki, üzü nurlu, geniş qəlbli Rafiq Odayın insanlara sevgi ilə yanaşması, vicdanlı münasibəti onun şəxsi kefiyyətinin göstəricisidir.\nRafiq Oday söz adamıdır, ruh adamıdır. Ömrünü, həyatını sözə, şeirə, poeziyaya həsr edib. İxtisas etibarıyla, əməkdar jurnalist olmasına və bu sahədə kifayət qədər uğur qazanmasına baxmayaraq, şeirə daha çox meyl edib. Rafiq müəllim həm peşəkar jurnalis, həm də istedadlı şairdir. Sözə sığal çəkə-çəkə, qələminin sehri ilə, könülləri ram etməyi, beyinlərə nüfuz etməyi, ürəkləri fəth etməyi və qəlblərə girə bilməyi bacaran Rafi Oday, sözünə, özünə qarşı da, çox ehtiyatlı və etibarlıdır.\nMən Rafiq müəllimi yaxından tanıyan və onun əqidəsinə bələd olan dostu, qardaşı kimi, bütün mısuliyyətimlə deyə bilərəm ki, o, ləyaqətli ata, etibarlı dost və gözəl ailə başçısıdır.\nPosted on 19 Dekabr 2019 19 Dekabr 2019\nBiraz səbrim daralıb,\nTəngiyib nəfəsim də.\nSən cah-cəlal eşqində,\nMən sevda həvəsində.\nQayıtmaq ümidi var,\nHər köç edən quşun da.\nYazı oxunmaz olub\nKeçib gəlirəm qardan.\nÜstümə qor ələnir\nYuxu, göyə dirənib.\nQalxıb sinəmin ahı\nAxı göyə dirənib.\nYaz da, payz da, qış da,\nElə yay da sənindi.\nMən fayda güdmürəm ki,\nBütün fayda sənindi.\nBarı, insafla iş gör,\nYerində nəsə saxla.\nBir yol da kəsə saxla.\nRafiq ODAY.”Əllinin üstünə”\nƏyyub Qiyasın 50 yaşına\nBir az huzur, bir az kədər\nYağır əllinin üstünə.\nYağır – əllinin üstünə.\nƏlli – bəlli, ömür yarı,\nArtır saçlarının qarı.\nTanrı göydə buludları\nSağır əllinin üstünə.\nHa qaçsan da fitnə-feldən,\nDara çəkilirsən dildən.\nQarışqadan yüngül, fildən\nAğır əllinin üstünə.\nGözdən axan qəlbə damır.\nQılıncını çəkən cumur\nFağır əllinin üstünə.\nTanrım səni səndə qorur,\nYol azmasın bəndə, qorur.\nCanda təpər, təndə qürür\nYığır əllinin üstünə.\nCismin də EŞQ, ruhun da EŞQ,\nDağlar dələn ahın da EŞQ,\nEŞQ adlı Allahın da EŞQ –\nÇağır əllinin üstünə.\nRahilə xanım DÖVRAN.”Dövranam”\nŞairə-jurnalist-publisist Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Naxçıvan Muxtar Respublikası Bürosunun Rəhbəri, “Qızıl qələm” media mükafatı laureatı\n/”Düşüncələrim” – silsiləsindən/\nÖmür adlı kəhərimi yora-yora çapmışam,\nÇox gecəmi yatmamışam, gündüzümə qatmışam.\nKipriyimdə od daşıyıb, bu günlərə çatmışam\nVətənimə, torpağıma, millətimə heyranam,\nAzərbayçan övladıyam, mən şairə Dövranam!\nYurd bilmişəm türk yaşayan hər ulusu- Turanı,\nKöksüm alta, sinəmdədi dağı, düzü, aranı.\nBaş üstündə Ay- Ulduzu, dildə təkbir, Quranı\nSəmasında qartalıyam, düzlərində ceyranam,\nNə zamandır qan ağlayır irəvanım, Qarabağ,\nEy Ağrıdağ, ey Savalan, canım-gözüm Haçadağ.\nTonqal çatın zirvənizdə, yeri-göyü oynadağ\nMamır basmış qaya altdan, Aslan təkim oyanam,\nƏxz etmişəm babalardan əzəməti, vüqarı,\nComərdliyi, sədaqəti,əhdə vəfa, ilqarı.\nNamərdlərdən gizlətmişəm göz yaşımı, qübarı\nEl- obama göz dikənə sərt tufanam, boranam,\nQisas üçün çalınarsa “Mehtər”, Cəngi”, ər Marşım,\nŞəhidimə gülab olar zəfər, sevinc göz yaşım.\nQiyamətdən betər olar, bu müqəddəs savaşım\nMüxənnətdən hər məqamda haqlı hesab soranam,\nRahilə xanım DÖVRAN.”Haqqın mizanı”\nDünyamız olubdur fırıldaq, yalan,\nAbır, ismət, əxlaq, edilib talan.\nNə varsa yox olub əcdaddan qalan,\nQoruya bilmirik Tanrı yazanı-\nAllahım, qurulsun Haqqın mizanı.\nArtır bəyaz saçlar ağıllı başda,\nBu hala qəlb nədir, əriyər daş da.\nBəllərdik ərləri, mərdi savaşda,\nKilkilər ram edir nərə, sazanı-\nYalan ayaq açır, hətta yeriyir,\nIblis bic-bic gülür, eyləyir seyir.\nYalançı doğruya şər, böhtan deyir,\nIslah etmək üçün yolun azanı-\nZaman mürgüləyir, yuxuya dalib,\nAqillər, adillər kənarda qalıb.\nGülzar bağçalıqda, alaq kök salıb,\nYazımız görməmiş vaxtsızxəzanı-\nAllahım, qurulsun Haqqın mızanı.\nNələri görməyib bu qoca Turan,\nBizə kömək olsun müqəddəs Quran.\nƏl açıb dərgaha yalvarır Dövran:-\nQoy çəksin suçlular haqlı cəzanı-\nAllahın, qurulsun Haqqın mizanı.\nŞəmsəddin Kuzəçinin “İraq Mətbuat Tarixi” adkı yeni kitabının təqdimat mərasimi keçiriləcək\nXatirə FƏRƏCLİ.”Adını bilmədiyim ağrı”\nAğlamaq xilasdır çox zaman,\nağlaya bilməmək zülüm,\nnə etdin bə, zalım,\nqurutdun göz yaşımı,\nhüzur yox, ağrı verdin –\nadını bilmədiyim ağrı.\nElə bulandırdın könül aynamı,\nDüzəlib durulmaq illər apardı.\nSöküb xatirəni tulladım yerə,\nKüləklər sovurdu, yellər apardı.\nƏslində nə idi, nə oldu adı,\nÇəkib, çəkişdirdi doğması, yadı,\nÇoxların qarsıdı alovu, odu,\nSöhbətlər soyutdu, dillər apardı.\nGəlmişdim, qismətdə bir biyar ömür,\nBu biçilmiş ömrə di sığış, gömül,\nHər soyuq baxışdan çat verən könül,\nHər çatda nə boyda sirlər apardı.\nXatirə FƏRƏCLİ.”Bu payız”\nGəldi öz donunda, öz biçimində,\nbu payızın ayağına\nağacların göndərdiyi təşəkkürü, minnəti.\nElə bil arzu idi, həvəs idi, gəlmişdi,\nhisslərə can verməyə nəfəs idi,\ngöyçək sevgisi qaldı vurğun ürəklərdə.\nçətin ki, gələ\ndünya üzünə birdə.\nXatirə FƏRƏCLİ.”Səni gözlədim”\nƏsir edib istəkləri,\nsındırıb çox ürəkləri,\ngörməz olub gerçəkləri\nKölgələnmiş aya döndüm,\nsıralandım, saya döndüm,\ntoy-büsatdım, vaya döndüm,\nGəzən səda-soraq olub,\ngözü itmiş bulaq olub,\nyaxınlara uzaq olub\nDamla olub dolan gözdə,\nsöhbət olub dildə, sözdə,\nbaxış qoyub yolda, izdə\nUcalardan enmədin sən,\ndaşa döndün, dinmədin sən,\nnələr çəkdim… bilmədin sən…


Zəngəzur dəhlizinin regional və beynəlxalq əhəmiyyəti | Voice Press\nHome Təhlil Zəngəzur dəhlizinin regional və beynəlxalq əhəmiyyəti\n“Bizim birliyimizdən çox şey asılıdır” söyləyən dövlətimizin başçısı cənab İlham Əliyev daim bu çağırışı da edirdi ki, türkdilli dövlətlərin birliyi daha da gücləndirilməli, bir ölkənin problemi digər ölkənin problemi kimi qəbul olunmalıdır. Bu gün Türkiyə-Azərbaycan birliyi ümumilikdə bütün türk dünyasına nümunə göstərilir.\n30 ilə yaxın bir müddət ərzində nə beynəlxalq hüquq, nə də təşkilatlar Azərbaycan torpaqlarını işğaldan xilas etmədilər. Bu baxımdan İkinci Qarabağ müharibəsində Azərbaycan güc yolu ilə beynəlxalq hüququ təmin etməyin nümunəsini ortaya qoydu. Cəmi 44 gün ərzində işğal olunmuş torpaqlarımız azad edildi və erməni təəssübkeşlərinin hay-həşirlərinə baxmayaraq, beynəlxalq birlik respublikamızın qələbəsini ehtiramla qarşıladı.\nBəyanatın Azərbaycan ərazilərinin azad olunması ilə bağlı olan bəndləri icra olunub. Kommunikasiyaların bərpası istiqamətində fəaliyyət davam edir. Tarixi Azərbaycan ərazisi olan Zəngəzurdan keçəcək kommunikasiyalar bölgənin tranzit xəritəsinə mühüm yeniliklər gətirəcək. Bütün bunların fonunda görünən həm də odur ki, Ermənistanın başına gələnlərin, bütün dünyada milli ləyaqətinin sınmasının səbəbi bu ölkənin başında duranların yürütdüyü işğal siyasətidir. İkinci Qarabağ müharibəsi Ermənistan ordusunun alçaldıcı məğlubiyyəti və tamamilə darmadağın edilməsi ilə başa çatdı. Zəngəzur dəhlizinin istifadəyə verilməsi eyni zamanda Azərbaycanı regionun nəqliyyat qovşaqlarının mərkəzinə çevirəcək, Naxçıvanın Azərbaycanın əsas ərazisi vasitəsilə Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinə çıxışını təmin edəcək.\nMöhtərəm Prezident cənab İlham Əliyev təkcə Azərbaycanın və azərbaycanlıların deyil, bütün türk dünyasının taleyini dəyişməyə müyəssər olmuş ümumtürk miqyaslı müdrik liderdir. Türk birliyi məhz onun təşəbbüsləri ilə sırf praqmatik maraqlar üzərində qurulmuş ideyaya çevrilir və Avrasiyanın mühüm hissəsinin yeni logistik və iqtisadi əsaslarda birləşməsini nəzərdə tutur. Süveyş kanalı ilə bağlı yaşananlar isə Zəngəzur dəhlizinin dünya üçün də əhəmiyyətini bir daha qabarıq şəkildə üzə çıxardı.\nTürkiyə-Azərbaycan üçün o cümlədən bütövlükdə Qafqazın sülh və inkişaf bölgəsinə çevrilməsi ilə bağlı inteqrasiya layihələri olduqca perspektivlidir. Ona görə də, bu layihələrin reallaşdırılması üçün mütləq şəkildə dayanıqlı kommunikasiya əlaqələri olmalı və dayanıqlı inkişaf istehsal mərkəzləri formalaşmalıdır. Bu istiqamətdə ən mühüm addımlardan biri məhz Naxçıvana quru dəhlizinin açılmasıdır ki, bunun nəticəsində faktiki olaraq Azərbaycanla həm Rusiya, həm Türkiyə, həm də İran arasında iqtisadi əlaqələrin inkişafı çox ciddi stimul almış olacaq. Naxçıvanla dəhlizin açılması həm də Rusiyanın Türkiyə ilə faktiki olaraq Azərbaycan vasitəsilə əlaqələrinin qurulmasının mümkünlüyü deməkdir. Eyni zamanda, Naxçıvanla dəhlizin açılması bir istiqamət üzrə də, Azərbaycan üzərindən Rusiya ilə İran əlaqələrinin açılması deməkdir və bu, bütövlükdə bölgənin iqtisadi inkişafına, real sektorun istehsal proseslərinin intensiv şəkildə inkişaf etdirilməsinə xidmət edən bir məsələdir.\nMöhtərəm Prezident cənab İlham Əliyevin Zəngəzur dəhlizinin açılması ilə bağlı çıxışında əsas vurğu heç də regional əmədaşlıq və yükdaşımaları ilə bağlı rəqabət üzərində deyil. O, öz nitqində bəyan edir ki, “Zəngəzur dəhlizinin yaradılması bizim milli, tarixi və gələcək maraqlarımıza tam cavab verir… Beləliklə, Azərbaycan xalqı 101 il bundan əvvəl bizim əlimizdən alınmış Zəngəzura qayıdacaqdır”.\nBu gün cənab İlham Əliyevin başçılığı ilə Azərbaycanın hərtərəfli yüksəlişi, dünyaya inteqrasiyası və güclü siyasəti şübhəsiz ki, ümummilli lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Ulu öndərin ictimai-siyasi fəaliyyəti, dövlət quruculuğunda oynadığı rolu, müstəqil Azərbaycanın varlığı və inkişafı üçün hazırladığı mükəmməl təməli İlham Əliyevin şəxsində öz layiqli davamçısını tapıb. XXI əsrin qalib sərkərdəsi Qarabağ zəfəri ilə bütün dünyaya Türkün gücünü sübut etdi. Bu yalnız güclü siyasi iradə və xalqına arxalanan dövlət başçısının əldə edə biləcəyi zəfər idi. Ona görə də böyük fəxarət və qürurla deyə bilirik – Azərbaycanın Müzəffər Ali Baş Komandanı, qalib Ordusu və sarsılmaz birliyi var. Bu amillər bölgədə danılmaz yeniliklər və reallıqları şərtləndirir.\nErmənistan rəhbərliyi Naxçıvan-Zəngilan, ya da Zəngəzur dəhlizinin reallaşmasından çox narahatdır. Çünki Atatürkün türk qapısı adlandırdığı Naxçıvan qapısını Zəngəzuru parçalamaqla bağlayan, yəni Türk dünyasının birliyini əngəlləyən qüvvələr bu dəhlizin inşası ilə planlarının pozulduğunu görürlər. Hər halda Zəngəzur dəhlizinin gerçəkləşməsi ilk növbədə, türk dünyasının quru yolunun, o cümlədən də siyasi, iqtisadi əlaqələrinin gücləndirilməsi üçün mühümdür. Doğrudur, bu dəhlizdən digər ölkələrin faydalanması da mümkündür. Ancaq əsas məsələ burada türk dövlətlərinin birliyinin güclənməsidir. Təxminən 100 ildən sonra türk dövlətləri arasında bir torpaq bağının yaranması çox mühüm hadisədir. Vaxtilə Atatürkün “Türk qapısı” adlandırdığı Zəngəzur dəhlizinin açılması ilə türk dünyası üçün yeni bir mərhələnin başlanğıcı olacaq. Azərbaycaın Türkiyə və türk dünyası ilə güclü bağının yaranmasında əhəmiyyətli rolunu daha da gücləndirəcək”.\nPrevious articleBayden Ərdoğana “erməni soyqırımı”nı tanıyacağını deyib\nNext articlePaşinyan vəzifəsindən istefa verdi\nAnkara-Qahirə yaxınlaşmasında Rusiya modeli…\nRusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 132 mini ötüb\nVoice Press - İyun 19, 2021


mənə nə var ki məst diyərəm mp3\nDiqqət: Məhsulu cümə axşamı göndərəcəyik. Maraq: ABŞ-da yüksək maaşla peşəkar işə sahib olmaq üçün əla fürsət. Arzu: Xaricə səyahət etməyi və fəaliyyət sahənizdə yaxşı bir işə sahib olmağı xoşlayırsınız? Bu sizin üçün bir şansdır! Fəaliyyət: Səyahət etmək istəyirsinizsə, bu iş sizin üçündür.\n75 words 352 chars\nDiqqət: Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət Maraq: Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət Arzu: Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət Fəaliyyət: 15% endirim əldə etmək üçün bu elana toxunun. sifariş verəndə!\n60 words 328 chars\nDiqqət: İstənilən kömək üçün bu gün bizə zəng edin Maraq: Yardımımızı Azərbaycan xalqına, Azərbaycan Respublikasına çatdırmağa kömək edin. Arzu: Azərbaycan Respublikasında öz yaxınlarınızın və bir çox başqalarının həyatını xilas etmək istəyirsiniz? Fəaliyyət: http://www.savealife.com saytında bu gün sifariş edin və biz bunu həyata keçirməyə kömək edəcəyik.\n90 words 414 chars


"EgyptAir" aviaşirkətinin təyyarəsi Karpatos adası yaxınlığında qəzaya uğrayıb | Report.az\n"EgyptAir" aviaşirkətinin təyyarəsi Karpatos adası yaxınlığında qəzaya uğrayıb\n"EgyptAir" aviaşirkətinin təyyarəsi Karpatos adası yaxınlığında qəzaya uğrayıb Misirdə Təhlükəsizlik Şurası fövqəladə iclas keçirəcək\n19 May , 2016 13:17\nBakı. 19 may. REPORT.AZ/ Misir Təhlükəsizlik Şurası bu gün fövqəladə iclas keçirəcək. "Report" TASS-a istinadən məlumat verir ki, ölkə başçısı Abdel Fəttah əs-Sisinin rəhbərliyi altında keçiriləcək iclas "EgyptAir" aviaşirkətinin qəzaya uğraması ilə əlaqədardır.\nÖz növbəsində, AFP agentliyi "A320" təyyarəsinin Yunanıstanın Karpatos adası yaxınlığında qəzaya uğradığını bildirib.\nMisirin baş naziri İsmayıl Şerif Qahirədə mətbuat konfransında təyyarə qəzasını şərh edərkən Parisdən Qahirəyə uçuş həyəta keçirən təyyarədə terror aktının törədilmə ehtimalını istisna etməyib.\nMisir Mülki Aviasiya Nazirliyi hələlik qəza barəsində faktlar təsdiqləməyin erkən olduğunu və hava gəmisinin radardan itməsinin səbəbinin bilinmədiyini bəyan edib. Nazirlik jurnalistləri müxtəlif şərhlər və fərziyyələr irəli sürməkdən çəkinməyə çağırıb.\nQeyd edək ki, "EgyptAir" aviaşirkətinin MS804 reysi ilə hərəkət edən təyyarə mayın 18-də gecə saatlarında Parisdən uçub. Təyyarənin göyərtəsində 66 nəfər - 3-ü kiçik uşaq olmaqla 56 sərnişin və 10 ekipaj üzvü (üçü təhlükəsizlik xidmətinin üzvü olub - red.) olub.\nTəyyarənin göyərtəsində Misirin 30, Fransanın 15, İraqın 2, Böyük Britaniya, Belçika, Küveyt, Səudiyyə Ərəbistanı, Sudan, Çad, Portuqaliya, Əlcəzair və Kanadanın hər birinin bir vətəndaşı olub.\nİngilis versiyası EgyptAir plane crashed off Greek island of Karpathos\nRus versiyası Самолет авиакомпании EgyptAir разбился в районе острова Карпатос