Lüks bir liman olan Portoda səyahət - Gezmeli Yerler, Gezilecek Yerler, Turizm xeberleri, Turlar, Tur\nEv Yerlər Gəzməli yerlər Lüks bir liman olan Portoda səyahət\nLüks bir liman olan Portoda səyahət\nLüks bir liman olan Portoda gəzinti\nPorto Montenegro, Tivat, lüks yat limanı və sahil qəsəbəsidir. Bu Yugoslaviya dağılmasından köhnəlmiş və indi Kanadalı Peter Munk şirkətinə məxsus Arsenal ilə birgə bir hərbi tersanə ilə birgə müəssisədir. Port Montenegro şəhərindəki kafedə mavi metal qəfəs oturma və ümumi dizaynını sevdim.\n13 500 nəfərlik əhalisi olan Kotor (Trans) orta əsrlərdəki dünya irs qalası və kilsələri, təsirli təbiəti və dağları əhatə edən məşhur Kotor körfəzinə heyran edir. Biz də Stari Grad yəni Old Town, eləcə də ətraf və körfəzi seyr etdik.\nİlk səfərdən bu yana uzun müddət keçdiyinə baxmayaraq, Kotor çox dəyişməyib və ölkənin hər yerində, eləcə də tarixi strukturları və ümumi strukturları yaxşı saxlanılır.\nKotor Körfezində yerləşən Perast (Perast) köhnə və kiçik bir şəhərdir. 873 metr yüksəklikdə Verige Boğazına baxan Perast, ilin 240 günündə günəşli Ilija Tepesi kənarında Kotor körfəzinin ən dar yeridir. Daha əvvəl Perasta gəlmişəm, çox sakit və gözəl yerdir. 350 nəfərin yaşadığı kiçik şəhərdə on altı barok saray, on yeddi katolik kilsə və iki pravoslav kilsəsi var. Perastda, bir neçə yerdə fotoşəkil çəkdirdik və söhbət etdik.\nKotor Körfəzi (Boka Kotorska, Bökə keçiska), dar, boğaz, küləkli, yivli, Avropanın ən böyük fiyordlarından bəziləri ilə əlaqəli dörd koydan ibarət olan bir möcüzədir. Kotor Körfəzindən Perastdan kiçik bir qayıq səfərində iki adayı çox yaxın görürsünüz. Ən yuxarı hissəsi Sveti George Island (Ostrvo Sveti Đorđe), 12-ci əsr Sveti George Benedictine Manastırı ilə təbii bir adadır. Roklarımızın xanımı (Gospa od Şkrpjela) ziyarət etdiyimiz haqqda bir süni adadır. Çatışmalarda tutulan gəmilər qaya doldurulması və batma və qayalarla dəstəklənmişdir. Namizəd kimi eyni ad olan bir Katolik kilsəsi var.\nÇetinje tarixi və din baxımından böyük əhəmiyyətə malik olan Çernoqoriyanın köhnə paytaxtıdır. Osmanlıların Balkanlarda hökm sürdüyü əsrlər boyu bəzən Karadağ torpaqlarına köçürdü, lakin Çetinje (Tsetiye) və ətrafı heç vaxt işğal edilmədi.\nÇetinje Manastırı, görmə üçün açıq olmayan zəngin müqəddəs izlər var. Bojanın pastoruna görə, biz burada gəzmə şansı tapdıq. Osmanlı İmperatorluğu dövründə təhlükəsiz olduğundan burada bir çox ölkədən qiymətli xristian əsərləri göndərildi.\nƏvvəlki məqaləƏn gözəl tətil bölgələrindən olan Budvaya səyahət\nNövbəti məqalədəMonteneqro yeməkləri- Qaradağda nə yemək lazımdır?\nRusiyalı turistlər üçün Bakı-Tbilisi pulsuz avtobusları təşkil oluna bilər\nAzərbaycanın bu kəndinə 70 mindən çox turist səfər edib\naktual Məcidli Nərmin - 6 May 2019\nYanvarda Azərbaycan Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə fındıq ixrac edəcək\naktual Məcidli Nərmin - 14 Dekabr 2019


Bakı Gimnastika Məktəbində bədii gimnastika üzrə II açıq təhsil kuboku\nBu gün Bakı Gimnastika Məktəbində bədii gimnastika üzrə II açıq təhsil kuboku keçirilir. II təhsil kubokunda 107 gimnast iştirak edir. Onlar Azərbaycan regionları daxil olmaqla müxtəlif idman cəmiyyətlərini təmsil edirlər.\nYarışların açılış mərasimindəki Bakı Gimnastika Məktəbinin azyaşlı idmançıları iştirak ediblər. Onlar rəngarəng nümunəvi nömrələr icra ediblər.\nQaliblərin mükafatlandırma məsarimində Bakı Gimnastika Məktəbinin direktoru Adil Hüseynzadə, “Təhsil” Respublika İdman Mərkəzinin direktor müavini Elvin Qurbanov, Bakı Gimnastika Məktəbinin direktor müavini Şahin Kazımzadə və məktəbin təhsil şöbəsinin müdiri Adıgözəl Rəcəbov iştirak ediblər.\nE.Qurbanov yarışlarda əldə edilmiş uğurlara görə təbrik edib və onlara gələcək idman karyeralarında uğurlar arzulayıb: “Ümid edirəm ki, beynəlxalq səviyyədə bəddi gimnastikada azərbaycanlı gimnastların nəticələri daha da yüksək olacaq. Bu məqsədə çatmaq üçün bütün mümkün çətinliklərin öhdəsindən gəlmək niyyətindəyik.”\nHəmçinin qeyd edilib ki belə yarışlar bu idman növünün inkişafına, onun gənc nəslin arasında populyarlaşmasına xidmət edir.\nZirə Mədəniyyət mərkəzinin balaca gimnastları da bu yarışda iştirak edirdilər.Onlardan Mahmudova Xumar halqa ilə hərəkətlərə görə 3 - cü yerə layiq görülüb.Abdullayeva Leyli isə yarışlarda iştirakına görə diploma layiq görülüb.


Bakıda keçirilən idman yarışları və musiqi festivalında təhlükəsizlik yüksək səviyyədə təmin olunub\nİyulun 20-dən 28-dək gücləndirilmiş iş rejimində çalışan daxili işlər orqanlarının əməkdaşları tərəfindən bu müddət ərzində paytaxtımızda keçirilən XV Avropa Gənclərinin Olimpiya Festivalı, eyni zamanda iyulun 22-dən 25-ə qədər velosiped yarışları və "Jara" musiqi festivalında təhlükəsizlik yüksək səviyyədə təmin olunub.\nDİN Mətbuat Xidmətindən verilən məlumatda bildirilir ki, xidmətə cəlb edilmiş yol patrul xidmətinin əməkdaşları Olimpiya Festivalı zamanı idmançıları, nümayəndə heyətlərini daşıyan 136 ədəd avtobusun tədbir yerlərinə, həmçinin təyin edilmiş ərazilərə təhlükəsiz çatmasını üçün fasiləsiz xidmət aparıb. İdmançıların və qonaqların qarşılanması, yola salınması prosesində yol polisləri 24 saat fəaliyyət göstəriblər.\nXüsusi olaraq qeyd edilməlidir ki, tədbirin keçirildiyi günlərdə sarı zolaqlarla bağlı bir neçə faktı nəzərə almasaq sürücülərə cərimələr tətbiq edilməyib. Bu isə aparılan profilaktik tədbirlərin uğurlu nəticəsi, eləcə də polis-vətəndaş münasibətlərinin yüksək qarşılıqlı anlayış səviyyəsində olduğunun bariz nümunəsidir.


Italia.Az Gözəllik və sülhün vəhdət təşkil etdiyi Abrutso məbədləri\nİnanclarını və mənəviyyatlarını yenidən qazana bilmək məqsədilə əsrlər boyu təbiətlə sıx təmasda olan təcrid olunmuş yerlərə, məbədlərə sığınan münzəvilər üçün Abrutso dağları mükəmməl bir yerə çevrildi.\nToxunulmaz təbiəti və səmaya meyilliliyi olan dağ, hər zaman insana mistik bir cazibə bəxş edir və Tanrıya yaxınlaşma yeri kimi simvolik məna daşıyır. Əsrlər boyu təbiətlə sıx təmasda yaşayan, öz daxili dünyalarında sükut, sülh və harmoniya tapa bilmək üçün təcrid olunmuş yerləri axtararaq dağları gəziblər.\nBu gün bu yerlər Abrutsonu xarakterizə edən dərin mənəviyyatdan xəbər verir, ekskursiyaların və tematik marşrutların ən sevimli məkanına çevrilən bu yerlərin tarixini, adət-ənənələrini kəşf etmək və bu bölgənin kirlənməmiş təbiət mənzərələrinin sehrinə qərq olmamaq mümkün deyil.\nAbrutso məbədləri qayanın təbii forması saxlanılmaqla inşa edilən,çox mühüm və çılpaq strukturdan ibarət olan təcrid olunmuş yerlərdir. Həmin yerlərə çatmaq üçün dar keçidlərdən, sərt yollardan keçmək və dik pilləkənlərdən qalxmaq lazımdır. Bu yerlər özünü tamamilə mənəvi həyata həsr etmək, dua etmək təbiətlə meditasiya etmək üçün olan tənha sığınacaqları təmsil edirdilər. Təcrid olunmuş məbədlərdən biri, birbaşa qayadan oyulmuş Karamaniko Terme (PE) yaxınlığındakı Orfento vadisində yerləşən Müqəddəs Covanni, Villagoda (AQ) adsız gölün sahilində yeləşən Müqəddəs Domeniko məbədidir.\nEramo di San Giovanni all’Orfento presso Caramanico Terme\nYoxuşlar mükafatsız qalmır və bir dəfə bu əziyyəti unudaraq təbiətin gözəlliyinə heyran qalmağa və qarşımızda açılan mənzərələrin ecazkarlığından ləzzət almağa dəyər.\nƏn məşhur tematik marşrutlardan biri, bu ərazidə yaranan bəzi məbədlər sayəsində73 km uzanan və xüsusən də XIII əsrdə yaşamış, sonradan V papa Celestino olan Pietro del Morrone ilə əlaqəli olan Majella Milli Parkındakı Ruhun Yoludur (Sentiero dello Spirito).\nPietro del Morrone ömrünün çox hissəsini bir münzəvi olaraq yaşayıb və Rokkamoriçe (PE) yaxınlığında olan Marjella parkındakı Müqəddəs Ruh məbədindən tutmuş XVI əsrdə bir kilsə və bir monastır ilə genişləndirilərək qayalar arasında olan kompleksə qədər Abrutsoda bir sıra məşhur məbədləri yaradıb.\nEyni yerdə, tamamilə qayada oyulmuş Müəddəs Varfolomey məbədi var. Daha sonra orada Pietronun həyatının yaxşı hissəsini keçirdiyi və papa seçilməsi bağlı xəbəri aldığı Müqəddəs Onufria monastrı (Sulmona) da yerləşir.\nAbrutso məbədlərini ziyarət etmək, öz mənəviyyatınızı tapmaq üçün dağlarda uçuşan və hər şeydən əvvəl təbii gözəlliklər tərəfindən sehrlənmiş sülh və mistisizmdən ilhamlanaraq təbiətlə təmasda olmağa imkan verir.\nQüsursuz, xalis və mütərəqqi... Abrutso!


Kiev - Rika üzrə gediş və gəliş aviabiletləri. Kiev - Rika təyyarəsinə biletlər. Bütün qiymətlər, endirimlər, xüsusi təkliflər / Tickets.az.\nKiev – Rika üçün aviabiletlər\nAviabiletlər / Kiev / Rika / Kiev → Rika Rika - dan Kiev - a olan geri dönüş reysi\nKiev şəhərindən Rika şəhərinə ucuz aviabiletlər\nKiev şəhərindən Rika şəhərinə ən ucuz qiymətə aviabilet almaq istəyirsiniz? Biz, 750 aviaşirkət və agentliklər arasında Kiev — Rika üzrə birbaşa və transfer ilə olan uçuşları müqayisə edirik. Əgər internet vasitəsi ilə rahatlıqla endirimlərdən, aksiyalardan və low-cost'ların endirimlərindən yararlanmaq imkanınız varsa, o zaman vaxtınızı niyə boşuna bilet axtarışına sərf edəsiniz ki. Kiev — Rika şəhərləri üzrə təyyarə uçuşlarının tam cədvəllərinin köməyi ilə sizə lazım olan uçuş variantını asanlıqla tapacaqsınız, uçuş günlərinizi dəqiqləşdirəcəksiniz və dəqiq uçuş tarixinə görə aviabiletlərin mövcudluöunu yoxlayacaqsınız.\nKiev - Rika şəhərləri üzrə aviabiletlərin qiymətləri\n2) IEV - RIX üzrə ən ucuz biletlər həftənin çərşənbə və cümə axşamı günləri olur. Bir qayda olaraq, istirahətlər günləri biletlər baha olur.\nKiev şəhərindən Rika şəhərinə səyahət bron etməzdən öncəsi üçün faydalı məlumatlar.\nUçuş müddəti və uçuş məsafəsi (Kiev şəhərindən Rika şəhərinə uçuş nə qədər olacaq?)\nRika şəhərinə Kiev şəhərindən hansı aviaşirkətlər birbaşa uçuş həyata keçirir.\nKiev şəhərindən Rika şəhərinə ən ucuz biletlər hansı aviaşirkətlərdə mövcuddur.\nKiev şəhərindən Rika şəhərinə uçuş nə qədər davam edir\nKiev şəhərindəki hansı hava limanlarından Rika şəhərinə getmək olar?\nKiev şəhəri Rika şəhərindən hansı məsafədə yerləşir?\nKiev şəhərindən Rika şəhərinə məsafə 840 кm.-dir.\nKiev - Rika marşrutu üzrə hansı hava limanlarından uçuşlar həyata keçirilir?\nKiev şəhərində: Julyanı, Borispol. Rika şəhərində - Riqa, Skulte.\nKiev — Rika Son 48 saat ərzində istifadəçilər tərəfindən tapılan qiymətlər oferta ( təklif ) hesab edilmir\nRika → Bakı\nRika → Tbilisi\nRika → Istanbul\nRika → Berlin\nRika → Praqa\nKiev → Daukavpils\nKiev → Liepaya\nKiev → Ventspils\nDigər şəhərlər Latviya\nKyiv - Riga Flüge\nKiev - Rika Aviabiletlər\nLennupiletid Kyiv - Riia\nBilletes Aéreos Kyiv - Riga\nBillets D'avion Kyiv - Riga\nVoli Kyiv A Riga\nLėktuvo Bilietai Kyiv - Ryga\nAviobiļetes Kyiv - Rīga\nBilete De Avion Din Kyiv Către Riga\nVliegtickets Kiev - Riga\nBilety Lotnicze Kijów - Ryga\nUçak Biletleri Kyiv - Riga\nMüştəri xidmətinə mesaj göndərmək üçün istifadəçi seansının unikal identifikatoru: 2709541792


Azərbaycan klubunun oyunçusu narkotik maddə satdığı üçün həbs olundu - Sport24.Az\nAzərbaycan klubunun oyunçusu narkotik maddə satdığı üçün həbs olundu\nTarix: 2020-05-15 10:27\nAzərbaycanın "Sərkərdə" klubunun basketbolçusu Nikolae Kojuhari İrlandiyanın Offali şəhərində saxlanılıb. Sport24.az "Offalyexpress" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, 28 yaşlı oyunçu 100 min avroluq narkotik bitki olan kannabis satmaqda və yetişdirməkdə ittiham olunur. Onunla birlikdə daha iki nəfər tutulub.\nKojuharinin girov qarşılığında azadlığa buraxılması barədə vəkili tərəfindən qaldırılan iddia təmin edilməyib. Hər 3 şəxs mayın 13-də məhkəmənin hökmü ilə həbs olunub. Növbəti məhkəmə prosesi mayın 20-də olacaq.


Azərbaycandakı rektorsuz universitetlər... » Atatv.az\nAzərbaycandakı rektorsuz universitetlər...\nNoyabr ayının 15-də Prezident İlham Əliyev akademik Abel Məhərrəmovun Bakı Dövlət Universitetinin rektoru vəzifəsindən azad edilməsi haqqında sərəncam imzaladı. Beləliklə, 19 ildir, BDU-nun rektoru olan Abel Məhərrəmovun rəhbərliyinə xitam verildi. Bundan sonra rektorun səlahiyyətləri universitetdə tədrisin təşkili və təlim texnologiyaları üzrə prorektor vəzifəsini icra edən professor İradə Əliyevaya tapşırıldı.\nBöyük səs-küyə səbəb olan hadisədən sonra BDU ilə bərabər Azərbaycanda rektoru olmayan, rektorəvəzi rəhbərliyin idarə etdiyi digər ali məktəblərin taleyi də müzakirə obyektinə çevrildi.\nAtatv.Az xəbər verir ki, modern.az saytı hazırda rektoru olmayan universitetlərin adlarını dəqiqləşdirib.\nBu siyahıda ön sıranı ölkəmizin ən böyük ali təhsil müəssisəsi olan Bakı Dövlət Universiteti tutur. BDU-da hazırda rektorun səlahiyyətlərini müvəqqəti olaraq, prorektor İradə Əliyeva yerinə yetirir.\nDigər böyük ali məktəblərdən biri olan Azərbaycan Texniki Universiteti (AzTU) də hazırda rektorəvəzi rəhbərliklə fəaliyyət göstərir. Belə ki, professor Havar Məmmədovun 2016-cı ildə AzTU-nun rektoru vəzifəsindən azad edilməsindən sonra universitetin rektor kürsüsü boş qalıb.\n2016-cı ilin sentyabrında təhsil nazirinin əmrinə əsasən, AzTU Elmi Şurasının sədr müavini, Təhsil və elm komissiyasının sədri Xalıq Yahudov rektor səlahiyyətlərinin icrasına başlayıb. Artıq iki ildir, AzTU-nun rəsmi rektoru yoxdur.\nLənkəran Dövlət Universiteti də hazırda rektorsuzdur. Prezident İlham Əliyev 2016-cı ildə Asəf İsgəndərovun Lənkəran Dövlət Universitetinin rektoru vəzifəsindən azad edilməsi haqqında sərəncam imzalayıb. Elə həmin ildən professor Natiq İbrahimov universitetdə rektor vəzifəsini rektorəvəzi olaraq icra edir.\nBDU-nun rektoru vəzifələrinin icrası prorektora həvalə edildi - FOTO\nAbel Məhərrəmovun sərxoş çıxışı harda olub? - Hələ o video yayılmayıb\nXalq artisti Abel Məhərrəmovu təhsilə ləkə adlandırdı - FOTO\nPrezident İlham Əliyev Abel Məhərrəmovu Bakı Dövlət Universitetinin rektoru vəzifəsindən azad etdi\nUniversitet rektoru PA-ya şöbə müdiri gətirildi\n08:48 “Barselona” futbolçuları maaşlarının növbəti dəfə azaldılmasına qarşı çıxdı\n08:25 Papa Corc Floydun ölümündən danışdı: “ABŞ özünü məğlubiyyətə uğratdı”\n19:25 Azərbaycanda daha 325 nəfər koronavirusa yoluxub, 5 nəfər ölüb\n18:49 Prezident icra başçısına iradını bildirdi\n18:31 Ağcabədi şəhərinin içməli su təchizatı və kanalizasiya sistemləri istismara verilib\n18:08 Prezident Ağcabədidə “ASAN xidmət”in açılışında iştirak etdi\n17:37 Bərdədə su kanalına atılmış heyvan leşləri ilə bağlı RƏSMİ AÇIQLAMA\n17:21 İlham Əliyev Ağdamdakı “N” saylı hərbi hissədə\n17:08 Prezident Təhsil Nazirliyinə iki milyon manat ayırdı\n16:10 Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyəti sakinləri COVİD-19 infeksiyası ilə mübarizədə həmrəy olmağa çağırır\n15:37 DİM-dən bu fənlər üzrə imtahanlara düşəcək mövzularla bağlı AÇIQLAMA\n15:23 Azərbaycanda 4 dənizçi koronavirusa yoluxdu\n15:13 Güclü külək əsəcək, temperatur 5 dərəcə aşağı düşəcək - XƏBƏRDARLIQ\n14:41 Sosial şəbəkələrin hüquqi tənzimlənməsində Almaniya təcrübəsi - TƏHLİL\n14:19 Yol polisindən əhaliyə XƏBƏRDARLIQ\n14:15 “Mütəllibov Qarabağda 33 kəndi erməni terrorçularından azad etmiş bir dövlət adamıdır...”\n13:54 Postpandemiya dövründə Azərbaycanın əmək bazarında hansı dəyişikliklər olacaq? - MÖVQE\n13:43 Prezident İlham Əliyev Tərtər rayonundadır\n12:28 Təhsil Nazirliyi “Son zəng"lə bağlı qərarını AÇIQLADI\n12:02 Polis Bakıda reydlərə başladı – Maska taxmayanlar cərimələnir\n11:33 AzTV-də koronavirus HƏYƏCANI - Karantinə alındı\n11:11 Növbəti mövsüm A seriyasında “play-off” oynanıla bilər\n10:54 DİM-dən imtahanlarla bağlı daha bir XƏBƏRDARLIQ – VİDEO\n10:28 Bakıda xəstəxanada dörd ayda 50 ölüm - RƏSMİ\n10:12 Bibiheybət yolu bu tarixdə açılacaq - RƏSMİ


VİCDAN YAZILARI | Ağalar Qutun bloqu\nBu səhifədəki yazılar:\n– Vicdansızlıq problematikasına giriş (I YAZI)\n– Vicdanın iki ayağı: vicdansızlığın iki səbəbi (II YAZI)\n– Vicdansızlığın fenomenologiyasının suallarını qurarkən (III YAZI)\n– Şeyx Allahşükür Paşazadəyə cavab: Vicdan azadlığı nədir? (IV YAZI)\n– Hüquq müdafiəçisi Leyla Yunusa düzəliş: Vicdan məhbusu kimə deyilməlidir? (V YAZI)\n– „Sosial vicdan“ nə demək ola bilər? (VI YAZI)\nVicdansızlıq problematikasına giriş\nBu yazım “Vicdan yazıları” adlandırıla biləcək silsilə yazılarımın ilkidir.\nMən Azərbaycan kulturasında (kültüründə) vicdan və vicdansızlıq mənzərəsinə baxmaq istəyirəm. Qarşıda bizi xeyli çətin suallar gözləyir: Vicdan ancaq əzabdırmı? Vicdan ancaq hissdirmi? Vicdan anadangəlmədirmi? Vicdan allahın isbatıdırmı? Kimdir vicdansız? Başqasına vicdansız demək haqqımız varmı? Şeyx Allahşükür Paşazadənin də başa düşmədiyini söylədiyi “vicdan azadlığı” nədir? Təkcə bir vicdanmı var? Vicdan məhbusluğu əslində nədir? Sosial vicdan nə deməkdir? Vicdanın hansı mənaları və komponentləri var? Vicdan yanılmazmı? Vicdan dəyişməzmi? Azərbaycan kültüründə vicdanın çəkisi nə qədərdir? Düşüncə tarixində vicdan necə əsaslandırılıb, ya da rədd edilib? Bu və bu kimi başqa “vicdani” sualları işlərkən, istər-istəməz, vicdanın nəliyi üzərinə də işıq düşmüş olacaq və irəlidə bu suallardan gözlənilməz suallar da çıxacaq.\nMən bilən, Azərbaycan tarixində vicdan barəsində indiyəcən ciddi bir araşdırma aparılmayıb və sistemli bir yazı da qələmə alınmayıb.\n“Vicdan(sızlıq)” özü sadə problem olmadığı üçün, mən də təkcə “vicdan(sızlıq)” anlayışına deyil, ona bağlı başqa suallara da aydınlıq vermək istədiyim üçün onu problem yox, problematika adlandırdım.\nVicdanla üç yerdə görüşmək olar: Birinci: hərəkətimizdən qabaq – bu, gözətçilik edən vicdandır; ikinci: prosesin içində – bu, bizə yoldaşlıq edən vicdandır; üçüncü: hərəkətimizdən sonra; bu, bizə hakimlik edən vicdandır.\n1. Gözətçi kimi vicdan başdan yolumuzu kəsib buraxmayandır, azadlığımızı qısandır. Bu mənada vicdan qorxudub çəkindirir. “Vicdanım yol vermir” deyirik (çox tək-tük hallarda olsa da). Beləliklə, azadlığımızın asılı olduğu faktorlardan biri də vicdanımızdır. Verəcəyimiz qərarları saf-çürük etdiyi üçün mən buna “süzgəc” kimi vicdan adı verirəm.\n2. Bizə yoldaşlıq edən vicdan ayıldıcıdır. Bəzən öncə hə deyib, sonra prosesin gedişində (içində) qərarımızdan, ya da niyyətimizdən daşındığımız hallar olur. Ucunu batırıb bizi ayıltdığı üçün buna “biz” kimi vicdan adı vermək olar.\n3. Hakim kimi vicdan bizi mühakimə edən, cəza kəsəndir, əzabverəndir (ağrıdan). Bu mənada vicdan günahkarlıq duyğusuna səbəb olur. Sıxıb ağrıtdığı üçün buna da “kəlbətin” kimi vicdan adı vermək olar.\nBeləliklə, vicdan bizi qabaqlaya, bizlə yanaşı addımlaya və nəhayət geciksə də, bizə arxadan çata bilər.\nS. Kierkegaard belə bir hekayə yazıb: Dəniz sahilində gözəl bir çiçək onu qurtaracaq qəhrəmanını gözləməkdədir. Bir gün dənizdən qorxunc bir dəniz əjdahası çiçəyi uzaqdan görüb, ona sarı üzməyə başlayır. Çiçək də uzaqdan əjdahanın ona sarı üzdüyünü görüb „Axır ki!“, deyibən, sevincindən coşub titrəyir. Əjdaha acıqlı bir sərtliklə çiçəyə sarı üzməkdə, çiçək isə elə hey xoşbəxt-xoşbəxt ona gülümsünməkdədir. Əjdaha çiçəyə çatır, onu yerindən çəkib qoparır. Çiçək əjdahanın qoynuna sığınır. Əjdaha çiçəyi götürüb sürətlə sahildən uzaqlaşmağa, yenidən dənizin dərinliklərinə üzməyə başlayır. Çiçək öz xilaskarının qoynunda səadət duyğusundan artıq məst olmuş və onu ölümə aparan əjdahaya daha da çox sığınmışdır. Əjdaha sahildən uzaqlaşmağa davam edir. Amma əjdaha getdikcə çaşqın vəziyyətə düşməkdədir. Hərdən dönüb heç nə başa düşməyən çiçəyə baxır. Və birdən, əjdaha daha dözmür! Geriyə, sahilə qayıdır, çiçəyi yerinə qoyur və sürətlə sahildən uzaqlaşır.\nKierkegaard-ın buradan çıxardığı nəticə budur: „Saflıq ən güclü qoruyucudur“. Kierkegaarda görə çiçək əjdahanın niyyətini başa düşüb, onunla çarpışmağa başlasaydı məhv olacaqdı. Çiçəyin təmizliyi, ağlına pis heç nə gətirə bilməməsi qatilin vicdanını bizlədi. Əjdahanın vicdanı geciksə də, bu saflıq qarşısında sonacan duruş gətirə bilmədi, çiçəyə qıya bilməyib, yolun ortasında da olsa əjdahanı bizləyib ayıltdı. Bu hekayə, insanla yanaşı addımlayan, yolun ortasında da olsa axır ki, işə düşən, ya da axır ki, insana güc gələn, biz kimi vicdana misaldır.\nAlman dilində (və beləliklə şüurunda) belə bir söz var: “Gewissenbiss”. Hərfi mənası vicdan ağrısını başladan, qəflətdən qəfil oyadıcı, sürüdən ayırıcı vicdan dişləməsi (vicdan çimdikləməsi, vicdan bizləməsi) deməkdir. Yuxarıdakı bölgüdə bu, yoldaşlıq edən vicdandır. Belədə, sən səni dişləyib ayıltmış vicdanınla qəfil üz-üzə qalırsan. Bu, diksinmədir, vicdani diksinmə. Yol ayrıcına düşürsən və qərar verməlisən.\nDilimizdən bəlli olur ki, azərbaycanlı şüuru belə bir vicdani diksinməni və oyanışı tanımır. Vicdanlı olmaq – hakim kimi vicdandan daha çox gözətçi kimi vicdana yiyə olmaq deməkdir. Doğrudur, vicdan ağrısı olmaq da vicdanlılıq göstəricisidir, ancaq başdan „vicdanı yol verməyən“ sonradan „vicdanı ağrıyan“dan daha vicdanlıdır.\nTəsadüf deyil ki, Qərbdə pedaqoqlar və inkişaf psixoloqları təhsil və tərbiyədə uşaq və gənclərdə vicdanın inkişaf etdirilməsindən danışarkən, onlarda patoloji vicdan ağrısı duymaq həssaslığını, vicdan əzabı çəkmək qabiliyyətini, keşişlərə xas günahkarlıq duyğularını yox, süzgəc kimi vicdan alışqanlığını inkişaf etdirməyə çalışırlar.\nAzərbaycanlılara vicdan olsa-olsa arxadan gəlib çatır. Bu, həmin əzabverici (ağrıverici) hakim kimi, kəlbətin kimi vicdandır. Azərbaycanlıların vicdanı süzgəcdən də, bizdən də çox kəlbətin kimi görməkləri ondan bəlli olur ki, onlar vicdana əzab kimi baxıb, onu hiss kimi görürlər. Halbuki, vicdan ancaq əzab demək olmadığı kimi, ancaq hiss də deyildir. Fəqət bu haqda hələ sonrakı yazılarda geniş danışacağıq.\n22 yaşından etibarən 2 il yarım Hitlerin şəxsi katibəsi işləmiş T. Junge (1920-2002) alman telekanallarından birinə verdiyi müsahibəsində belə deyirdı: „Nə Hitlerin yanında işlədiyim müddətdə, nə də müharibədən çox sonrakı illərdə özümü heç vaxt suçlamamışdım, öz vicdanımı həmişə təmiz sanırdım. Ancaq bir gün Fransada olarkən, 2-ci Dünya müharibəsi illərində elə mən yaşda olan və işğalçı alman nasist ordularına qarşı Fransız müqavimət hərəkatında həlak olmuş qəhrəman bir qızın heykəlini küçədə görəndə, illər sonra ilk dəfə olaraq sarsıldım və vicdanım qarşısında utandım. Deməli, elə o yaşda da başqa cür hərəkət etmək olarmış, sən demə alternativ(im) varmış!“ Göründüyü kimi, vicdan 40 il sonra da ağrımağa başlaya bilər. Bu, bir cinayətin üstünün 40 il sonra açılıb cəzalandırılmasına bənzəyir. Katibə Junge-nin bu hekayəsi kəlbətin kimi vicdana misaldır.\nVicdan – insan ağlının (əxlaqi) pislə (əxlaqi) yaxşı arasında fərq qoyan bacarığıdır. Yəni vicdan insanın verəcəyi, verdiyi və vermiş olduğu qərarı əxlaqi baxımdan yoxlaması və dəyərləndirməsidir. Bunu etmək düzgündürmü? Bunu düzgün edirəmmi? Bunu düzgün etdimmi? Bu kimi „praktiki ağlın“ (İ.Kant) sualları qarşısında „içimizdə“ daşıdığımız fərdi əxlaqımızla qərar verir, özümüzə dəyər veririk: ya özümüzdən razı, ya da narazı qalırıq. Burada düzgün olub-olmama bağlanmış olduğumuz əxlaq(ımız) baxımından düzgün olub-olmamadır.\nFəqət azərbaycanlılar əxlaq dedikdə, ancaq qadınların namusunu başa düşdükləri üçün vicdan-əxlaq bağlılığı sözü yanlış başa düşülə bilər. Belə ki, Azərbaycanda əxlaq anlayışının məzmunu “evlənməmişdən qabaq heç bir kişi xeylağı ilə yaxınlıq etmək olmaz, ərinə xəyanət etmək olmaz, açıq-saçıq geyinmək olmaz” tələblərindən ibarətdir. Mentalitet dedikdə də başa düşülən budur. Halbuki, etikada (əxlaq fəlsəfəsində) əxlaq anlayışı “olar, -malıdır, çox yaxşıdır, olmaz, yolverilməzdir, pisdir” predikatları ilə bitən cürbəcür qaydaların toplusudur (sistemi yox, toplusu; çünki əxlaq qaydaları arasında sistem yoxdur, əksinə, çox vaxt ziddiyyət vardır). İndi, vicdan öz hərəkətinə əxlaqi cavabdehliklə baxmaqdır deyəndə, belə başa düşülməməlidir ki, bununla söylənmək istənən təkcə “Gərək, o oğlanla yatmayaydım” peşmançılığı və yaxud “Ərimə xəyanət etməyə vicdanım yol vermir” qərarıdır. Söhbət daha geniş mənada əxlaqdan gedir. Məsələn, yalvararaq bizdən kömək istəyən adamla hırıldayıb məzələndikdən sonra, həmin şəxs sırf köməksizlik ucbatından ölürsə, bu halda bizim vicdanımız ağrıya bilər (ağrımalıdır). Və yaxud öz şəxsi qazancı üçün danışılan ziyanverici yalan tipik vicdansızlıqdır (başda prezident İlham Əliyev olmaqla, azərbaycanlı məmur ordusunu gözünüzün qabağına gətirin). Bir sözlə, əxlaq(sızlıq) anlayışı təkcə seksuallıqla bağlı olmadığı üçün vicdan(sızlığ)ın əxlaqla bağlılığı da təkcə seksuallıq mövzusunda deyil.\nNə qədim Şərq dillərində, nə Torada (ərəblər kimi desək, Tövratda), nə də Quranda “vicdan” kimi tərcümə edəcəymiz bir söz yoxdur (almandilli tərcümələrə əsasən deyirəm). Əvəzində Torada və Quranda “qəlb” sözü vardır.\nQədim yunan dilində vicdana syneidesis, latın dilində conscienta, alman dilində Gewissen deyilir. Bu sözlərin ilk hissəsi (syn-, con-, ge-) birgəliyi, ortaqlığı, ümumiliyi ifadə edir. İkinci hissə (eidesis, scienta, wissen) isə bilmək, xəbəri olmaq, bilik deməkdir. Beləliklə, yunan və latın dillərində və bu günkü Avropa dillərində vicdan “hamının xəbəri olan”, “hamının bildiyi, “ortaq və yaxud ümumi bilinən bilik” kimi mənaları bildirir.\nLüğətlərin dediyinə görə, ərəb dilində “əl-vəcədə” (qavramaq) felindən törəmiş “vicdan” sözü bizim dilə keçərkən sözün məna sahəsi təkcə daralmamış, yeni məna da qazanmışdır. Ərəb dili bilənlərin “vicdan” sözü haqqında yazdıqlarından güc-bəla ilə anladığım bu oldu ki, “vicdan” insanın öz daxilində var olanı, ya da baş verəni qavraması, eşitməsi, ondan xəbərdar olmasıdır. Əgər “vücud” (var olmaq, varlıq) da əl-vəcədə felkökündən törəyibsə, onda Hind-Avropa dilləri ailəsinin mesajı ilə ərəbcəninki tam üst-üstə düşür.\nTürk Dil Kurumu da “vicdan”ı “bulunç” kimi türkçələşdirmişdir, başqa sözlə desək, bulunan, yəni həmişə orada olan.\nBəs, vicdan, syneidesis, conscienta və Gewissen sözlərində „hamıda ortaq olan, hamı tərəfindən bilinən, ya da xəbərdar olunan, ümumi bölüşülən“ nədir? Bax, bu sual bizi vicdanda nəyin anadangəlmə və dəyişməz, nəyin sonradan öyrənilmə və dəyişkən olduğu probleminə və oradan da hələlik „Kimdir vicdansız?“ sualının cavabına sarı aparır.\n15 Yanvar, 2014-cü il\nVicdanın iki ayağı: Vicdansızlığın iki səbəbi\nNə Qərb etikasının atası sayılan Aristoteles-də, nə də onun müəllimi olmuş Platon-da hələ vicdan kimi tərcümə edilən bir söz yoxdur. Qədim yunan dilində “syneidesis”, latın dilində conscienta, alman dilində Gewissen, ərəb dilində vicdan, rus dilində совесть kimi sözlərin mənası “hamının xəbəri olan”, “hamının bildiyi, “ortaq və yaxud ümumi bilinən bilik” deməkdir.\nBİRİNCİ CAVAB VARİANTI. Burada ümumilik, hamılıq, ortaqlıq dedikdə, söhbət bütün insanlıqdan gedir, azərbaycanlı da buraya daxildir, Afrikada yaşayan Bumbarabus qəbiləsinin üzvləri də, avropalı da, amerikalı da və b. Bilinən, bölüşülən, xəbərdar olunan isə – insanın öz düşüncələri, öz hərəkətləri, bir sözlə, özüdür. Vicdan o deməkdir ki, insan nə etdiyindən xəbərsiz heyvan, dəli, körpə, sərxoş, ya da maşın deyildir, əksinə, onun daim özünün-özündən xəbəri var, o, hər zaman özünü bilir. Bunu fəlsəfi terminlə ifadə edəsi olsaq belə səslənəcək: vicdan özşüurdur, özünün şüurudur (appersepsiya), nə düşündüyünü bilməkdir (refleksiya).\n(Bəs, insan şüuru vicdanda özünə nə ilə baxır, özünü hansı ölçülərlə, hansı gözlə yoxlayır? Cavab: Əxlaqi tələblərin, qadağaların, qaydaların gözü ilə, onların ölçüsü ilə. Bu haqda sonra). Qədimdə bu appersativ özünəbaxışı teoloqlar və elə əksər filosoflar da dini yozaraq, vicdanı qəlbimizdə allahın Gözü sayıblar. Aydındır ki, onlar hamısı nağıl danışıblar. Sonrakı yazılarımda, vicdan anlayışının tarixindən danışarkən, bunu geniş izah edəcəyəm.\nLakin Aristoteles-dən bu yana zəka üçün bildiyimiz paradoks vicdan üçün də doğrudur. Yəni necə ki, zəka da həm anadangəlmə olub, ancaq həm də təcrübələrlə (məsələn, məktəblə, düşündürücü mətnlərin mütaliəsi ilə və s.) yarandığı kimi, “özündən xəbəri olmaq”, “özünü bilmək” mənasında, yəni bir şüur bacarığı (qabiliyyəti) kimi vicdan da həm anadangəlmədir, ancaq həm də tərbiyə ilə yaranır və inkişaf etdirilir.\nAlman dilində “rücksichtslos” sifəti həm də vicdansız mənasını bildirir, ancaq sözü hecalayanda (rück-sicht-los), o, öz arxasınca baxmayan, geriyə baxışı olmayan, bir sözlə, refleksiyasız deməkdir. Həbsxanalarda təhsilsiz, dargörüşlü, cahil insanların sayının təhsilli, mütaliəli, daxili fəzasını genişləndirmiş insanlardan çox olmasının səbəbi ikincilərdə vicdanın daha çox inkişaf etmiş olmasıdır, çünki onlarda appersepsiya və refleksiya bacarıqları daha yaxşı inkişaf edib. Göründüyü kimi, əzbərlənmiş nəqarətin əksinə, vicdan heç də hiss deyildir, o, intellektual həssaslıqdır.\n30 Yanvar, 2014-cü il\nVicdansızlığın fenomenologiyasının suallarını qurarkən\nAzərbaycan dilində bir neçə “vicdan”lı ifadə var: vicdanlı olmaq, vicdansız olmaq, vicdan əzabı, vicdan hissi, vicdanı təmiz olmaq, vicdanı ləkəli olmaq, vicdan ləkəsi, vicdanın səsi (susması), vicdan məhkəməsi, vicdan oyatmaq, vicdanına tapşırmaq, əlini vicdanına (vicdanının üstünə) qoymaq, vicdanı yol verməmək və nəhayət, son illərdə dilimizə keçən vicdan azadlığı və vicdan məhbusluğu.\nAlmandilli sferada, yuxarıdakılardan “vicdan hissi” və “əlini vicdanına (vicdanının üstünə) qoymağ”ı çıxmaq şərtilə, bunlara əlavə olaraq belə “vicdan”lı ifadələr də vardır: vicdani qərar, vicdan konflikti, vicdani sıxıntı, vicdan yoxlaması, vicdan məsələsi, vicdan qorxusu, vicdan dişləməsi, vicdan qurdu (pis vicdan mənasında), vicdana qulaq asmaq (ya da asmamaq), vicdan sorğu-sualı (vicdanla haqq-hesabı), vicdana istinad etmək (vicdanı dəlil kimi göstərmək), vicdanına səslənmək, vicdan formalaşdırmaq, vicdanı inkişaf etdirmək, vicdanını kəskinləşdirmək, vicdanını kultivasiya etmək, xalqın və yaxud bütövlükdə insanlığın vicdanı olmaq, vicdan evliliyi (katolik hüquqlarına görə, qanuni olmayan bir münasibəti leqallaşdırmaq üçün gizli bağlanmış nigah), vicdan araşdırması (kilsədə günahları dinləyən instansiya qarşısında, bir katolikin özünün-özünə qarşı apardığı vicdan sorğu-sualı və etirafları) və nəhayət, vicdani səbəblər. Söz yox, bu ifadələr dilimizdə olmasa da, ancaq onları anlamaq olur.\nNB. Bu məqalədə Azərbaycan yazı dilində, ilk dəfə olaraq, bəzi morfem və sözlərin üstünü xətləmək işarəsindən istifadə edilmişdir.\n21 Mart, 2014-cü il\nŞeyx Allahşükür Paşazadəyə cavab: Vicdan azadlığı nədir?\nTəxminən 1 il bundan qabaq Şeyx Allahşükür Paşazadə, provokativ bir formada, 30 ildir vicdan azadlığının nə olduğunu başa düşmədiyini söyləmişdi. Deyəsən, ona cavab verən olmadı. İcazənizlə, bunu mən aydınlaşdırım.\nİnsan azadlığının bəlli üç məhdudlaşdırıcısından biri vicdandır. Digər iki məhdudlaşdırıcıdan birincisi təbiət qanunları ilə gələn məhdudiyyətlərdir, məsələn, insanın ölməmək azadlığı yoxdur, qocalmamaq azadlığı yoxdur və s. İkinci məhdudlaşdırıcı pozitiv qanunlarla gələn məhdudiyyətlərdir, məsələn, insanın başqasını öldürmək azadlığı yoxdur, mülkiyyətini əlindən almaq azadlığı yoxdur və s. Nəhayət, insan azadlığının üçüncü məhdudlaşdırıcısı vicdandır. Ən geniş mənada vicdan azadlığının ifadəsi belə səslənə bilər: “Mən bunu həm fiziki olaraq, həm də hüquqi baxımdan edə bilərəm, yəni bunu etməyə həm gücüm çatır, həm də qanuni haqqım, ancaq bütün bunlara baxmayaraq, mən bunu mənəvi baxımdan edə bilmirəm, çünki vicdanım qabağımı kəsir, vicdanım yol vermir”. Göründüyü kimi, vicdanla azadlıq kəsişir və vicdan azadlığı qısır.\nİndi isə vicdan azadlığı ideyasının spesifik mənasını aydınlaşdırmaq üçün biz bu ideyanın tarixi və fəlsəfi arxa planı haqqında danışmalıyıq.\nYəhudilərin dini kitabı “Tora”da (ərəblər kimi desək, “Tövrat”da) “vicdan” termini olmasa da, anlayışı vardır və bu anlayış “qəlb” sözü ilə ifadə edilir, qəlb vicdanın sinonimidir. Yəhudilikdə vicdan və qəlb allahla insanın görüş, ya da təmas yeri kimi götürülür. Vicdan – insanda allahın səsidir (Th. Aquinas). Vicdan qəlbdədir, ürəkdə. Buna görə də təkallahçı dinlərin hamısı qəlbi Allahın evi sayırlar. Vicdanın sayəsində biz Allahla qarşılaşa, təmas qura bilirik. Azərbaycan dilində “əlini ürəyinin üstünə qoyub danışmaq” deyərkən, yəhudilik və onun ərəb qolu olan islam ənənəsini davam etdirmiş oluruq. Bizim “daşürəy”imiz də İncilin “daşlaşmış vicdan”ıdır. Yazıçımız (V.Babanlı) “Vicdan susanda” deyərkən, bizə səslənən vicdan təsəvvüründən çıxış edir. Ümumiyyətlə, azərbaycanlıların vicdan anlayışı dinidir, yəhudiliyə gedib bağlanır. Tora-ya görə, müqəddəs kitabdakı əmr və qadağalar Allah tərəfindən insanın qəlbinə anadangəlmə nəqş edilmişdir. Vicdan a priori verilmişlikdir, dini ifadə ilə desək, vicdan Allah vergisidir. Yeri də qəlbdir. Beləliklə, bu görüşə görə, vicdan ilahidir. Bu, vicdanın dini interpretasiyasıdır.\nBəs, Allahın bizdə ağzı və gözü, tərcümanı və məhkəməsi olan vicdan nə iş görür? – Vicdan əxlaqi-mənəvi pislə (şərlə) yaxşını (xeyiri) müəyyən edib, əxlaqi-mənəvi baxımdan nəyi necə edəcəyimizi seçməyimiz üçün kompas rolunu oynayır. Bizim vicdanlarımız vahid İlahi əmrin bizdəki nüsxələridir (Platon idealizmi!).\n(A.Hitler “Vicdan yəhudi tapıntısıdır” deyərkən, çox da haqsız deyil, ancaq vicdanın bir də qədim yunan interpretasiyası var ki, bu haqda mən bundan qabaqkı yazılarımda danışmışam).\nPrimitiv qədim dünyagörüşdə insan düşüncəsinin mərkəzi baş (kəllə) yox, ürək (qəlb) sayılmışdır. Antropologiyada buna ürəkmərkəzli insan modeli adı verilir. (İnsanı ürəkmərkəzli təsəvvür etməyin səbəbi budur ki, ibtidai insan qorxarkən, həyəcanlanarkən, hücuma hazırlaşarkən və s. bu kimi hallarda bədəninin ürək hissəsində çırpıntıların, döyüntülərin artdığını hiss etmiş, bununla da o, bütün bunların ürəkdə baş verdiyinə, düşüncə-duyğu mərkəzinin ürək olduğuna inanmışdır – Dr. Alov İnanna). Qədim andiçmələrdə and içərkən sağ əli ürəyin üstünə qoymaq da ürəkmərkəzliliyə inancın qalığıdır. Azərbaycan dilində “ürəyində fikirləşmək”, “ürəyinə dammaq”, “ürəyi götürməmək”, “qəlbi qara” kimi ürək və qəlblə bağlı çox sayda ifadələri bu işıqda anlamaq lazımdır. “Allah Quranı sizin qəlbinizə ərəb dilində qoymuşdur”, “şeytan insanın qəlbinə (köksünə) pıçıldadı” kimi çoxsaylı ayələr də göstərir ki, Məhəmməd yəhudilikdən aldığı bu qədim cəhaləti və vicdanın totalitarist dini şərhini eynilə davam etdirmişdir.\nBiz artıq mənim bundan öncəki yazılarımdan bilirik ki, vicdan hiss yox, bilikdir. Ancaq vicdan-qəlb bərabərliyi işığında vicdana nə üçün yanlış olaraq hiss kimi baxılmasının (vicdan hissi) bir səbəbi də aydın olur: Deməli, insanlar biliyin və düşüncənin ürəkdə yox, başda baş verdiyini anladıqdan sonra, ürəyi isə hisslərin yeri sayıblar və beləliklə, vicdana da hiss kimi baxmağa başlayıblar.\nVə çox vaxt qəlbin hissləri (ilahilik) ağlın düşüncələrindən (insanilikdən) üstün sayılmışdır. XVII yüz illikdə B.Pascal “qəlbin öz məntiqi var” deyib, onu ağlın məntiqindən üstün elan edirdi.\nEramızın I yüz illiyində St. Paul-un (həvari Pavelin) İncildə vicdan məsələsinə Tora-nın yanaşmasını davam etdirir. Onun fikrincə, vicdan müqəddəs kitaba etiqad etməklə meydana gəlmir, əksinə, o, insan varlığının ayrılmaz parçasıdır, hər kəsdə vardır. Müqəddəs kitabı olmayanlar ürəyin diktəsi ilə hərəkət edərlərsə, dini qanunun tələbini yerinə yetirmiş olarlar, çünki bu qanun hamının ürəyində anadangəlmə yazılıdır. (Onda haqlı olaraq belə bir sual meydana gəlir ki, Allahın bizdən nə istədiyi qəlbimizdə vicdanın səsi kimi bizə anadangəlmə səslənirsə, onda dini kitablara və peyğəmbərlərə niyə ehtiyac var. Paul bu sualı bizdən qabaq özü-özünə vermişdir və cavabı da budur: Çünki Allahın peyğəmbərlər araçılığı ilə kitab göndərib, dini missiya tapşıraraq yəhudiləri seçməkdə öz planı var).\n“İslam ordusu bizə ərəbin dinini yox, insan qəlbinə Allahın qoyduğunu gətirirdi” deyib, Orta əsrlərdə bizim xalqımızı da vəhşiliklə islamlaşdırmış islam ekspansiyasını haqlı çıxarmağa çalışanların, vicdanın yəhudi şərhi ilə düşündüklərindən xəbərləri yoxdur. Hər hansı bir islam inkarçısını və yaxud ifşaçısını qəlbsiz (zalım), vicdansız, qanmaz, murdar, yolunu azmış və ölümə məhkum saymaq və İran, Səudiyyə kimi islam ölkələrində kafir və mürtədləri məhkəmə hökmləriylə həbs, edam, işgəncə kimi cəzalarla cəzalandırmaq haqqı Allahın özü-özünü insan qəlbinə vicdan kimi yerləşdirdiyinə dair inamdan irəli gəlir. Vicdanın və yaxud qəlbin bu, dini interpretasiyasına görə, əgər sən insansansa, deməli, sən də buna boyun əyməlisən. Hansı seçkidən, hansı vicdan azadlığından söhbət gedə bilər? Şeyx Paşazadənin vicdan azadlığını başa düşməsinə 30 ildir mane olan – onun bu, vicdan haqqında yəhudi-islam təsəvvürüdür. Ona elə gəlir ki, vicdan azadlığı vicdandan azadolmadır, başqa sözlə, vicdansızlıqdır, əxlaqsızlıqdır, mənəviyyatsızlıqdır.\nXVI yüz illikdə teologiya doktoru M.Luther (1483-1546) vicdan=allah bərabərliyindən çıxış edərək, çox maraqlı bir fəndlə vicdan azadlığı ideyasının əsasını qoymuş oldu. Luther-in mühakiməsi belədir: əgər vicdan dinidirsə (necə ki, dinidir), onda din də vicdanidir! Yəni madam ki, Allah insanın vicdanındadır, onda insana qıraqdan başqasının müdaxilə etməsinə gərək yoxdur, onun buna haqqı da yoxdur, din vicdan məsələsidir, yəni şəxsi məsələdir. Doğrudan da vicdan Allahın səsidirsə, hamı da bu səslə doğulursa, onda başqa birisinin buna qarışmağa nə haqqı ola bilər?! Beləliklə, hər kəs özvicdanı qarşısında özü cavabdehdir, başqasının bura qarışacağı yoxdur. Vicdan Allahın sözünü daşıdığı üçün, Allahın sözünə bağlandığı üçün, onun başqasının yolgöstərici köməyinə ehtiyacı yoxdur, o, özünəyetərlidir, azaddır. İnsan vicdani baxımdan teonom (Allahın qanunlarından asılı) olsa da, avtonomdur (başqalarının qanunlarından asılı deyildir). “Heç kim öz vicdanının əksinə hərəkət etməyə məcbur edilə bilməz; heç kimin öz vicdanına uyğun hərəkətinin qarşısı alına bilməz” (1782-ci il, katolik kilsəsinin qərarlarından biri).\nLuther xristianlıqda (islamda da) mühüm çəkişmələrdən biri olan iman-əməl çəkişməsində “Allah ədalətlidir” inamından çıxış edir. O, imandan yanadır, daha doğrusu, onun üçün din elə iman deməkdir: Əməllə cənnətə gedilməz, yəni Allahın razılığı əməllə əldə edilməz, əksinə, imanla əldə edilir. Əməlsiz iman imansız əməldən üstündür. Yaxşı əməllərin zəruri-determinist nəticəsi olsaydı, bu, Allahın məcburiyyət altında olması, azadlığının olmaması demək olardı. Halbuki, insan iman edib gözləməlidir (intizar), Allah lütf etsə, cənnəti verər, etməsə, yox; bu, Allahın azadlığıdır. Bu da o deməkdir ki, heç kimin, bu sıradan kilsənin, insanlara qarşı dini tələblər irəli sürməsinə, onları cəzalandırmasına haqqı yoxdur, çünki din hər kəsin daxili məsələsidir, vicdan məsələsidir. Azərbaycan dilində “O, qalıb hər kəsin vicdanına” və yaxud “Səni tapşırıram öz vicdanına” ifadələri luterian-protestant vicdan azadlığı prinsipini gözəl ifadə edir.\nVicdan Luther-ədək insanların həyatına müdaxilə etmək üçün vasitə idisə, Luther-in sayəsində o, insanları azad buraxmaq üçün vasitə oldu. Vicdanın azadlığı prinsipi sonralar aydınlanmaçı (maarifçi) fəlsəfənin və Fransız inqilabının ideyaları və demokratik idarəetmə prinsipləri ilə birləşərək profan-sekulyar sferaya köçürüldü və “etiqad və vicdan azadlığı” prinsipi adını aldı.\nVicdan azadlığı vicdan vasitəsilə əldə edilən dini etiqad azadlığıdır. Və yaxud belə də demək olar: Vicdan azadlığı etiqad azadlığının özülündə dayanır. “Etiqad və vicdan azadlığı” dedikdə, ya mövcud olan dinlərə iman etmək və yaxud hər hansı bir dünyagörüşə inanmaq, ya da özü yeni bir dini dünyagörüşü yaratmaq, öz etiqadına görə yaşamaq, onu həyata keçirmək və yaxud əksinə, bütün bunları etməmək azadlığı başa düşülür. Bir şəxsin və yaxud bir icmanın dini etiqad və dünyagörüşə dair verdiyi daxili vicdani qərarına dövlət qarışa bilməz, əksinə, bunu qorumağa məcburdur. Buna görə də o, haq yox, azadlıq adlandırılır.\nGördüyünüz kimi, etiqad və vicdan azadlığı prinsipi dinlə yanaşı dünyagörüşlərə də tətbiq edilir. Məsələn, dzen-buddhizm kimi yaşayış tərzi təlimləri, şamanizm kimi kultlar, müxtəlif sektalar, insanlara kosmik-metafiziki oriyentirlər və yaşayış tərzi modelləri bəxş edən cürbəcür təlimlər və s. bəzən din sayılmasalar da, hər halda bir dünyagörüşüdürlər və bu prinsip onlara da aid edilir.\nVicdan azadlığı prinsipinə görə: Cəmiyyətdə hər kəsin öz vicdanına uyğun yaşamaq, hər kəsin öz vicdanının tələbləri ilə razılaşıb-razılaşmamaq azadlığı var: özüm bilərəm daxilən vicdansızlıq edirəm, ya etmirəm, mənim könüllü olaraq vicdan ağrısını, lap belə, Allahın qəzəbinə tuş gəlməyi seçmək azadlığım var; amma necə ki, bir insanı vurmaq, döymək, canını ağrıtmaq olmaz, eyni şəkildə, insanı qıraqdan öz vicdani seçkisinin əksinə hərəkət etməyə məcbur edərək, onu vicdan ağrısına məruz qoymaq, vicdan ağrısı hiss etməyə məcbur etmək də olmaz; hər bir şəxsin qıraqdan gələn hər cür təsiri rədd edərək, öz vicdanına itaət etməmək azadlığı var: vicdanımın yiyəsi mən özüməm, heç kimin məni vicdansızlıqda suçlamaq haqqı və imkanı yoxdur.\nVicdanı qəlb və yaxud ruh adlandıran Luther vicdan azadlığı prinsipinin banisi olsa da, o, vicdanı ilahi mənşəli saymaqla, onun dini-yəhudi şərhinə sadiq qalır. Vicdan ilk dəfə olaraq “Vicdanın beşdə biri başqalarından qorxu, beşdə biri batil etiqad, beşdə biri sterotip, beşdə biri özündənrazılıq (özünübəyənmişlik), beşdə biri alışqanlıqdır” deyən A.Schopenhauer-lə dünyəviləşir, yəni insaniləşir. Ardından F.Nietzsche, S.Freud və XX yüz illiyin bir sıra filosofları vicdanı artıq anadangəlmə ilahi vergi olaraq deyil, insani-dünyəvi formada şərh etsələr də, etiqad və vicdan azadlığı prinsipi pozitiv hüquqda öz qüvvəsini saxlayır.\n17 May, 2014-cü il\nHüquq müdafiəçisi Leyla Yunusa düzəliş: Vicdan məhbusu kimə deyilməlidir?\nİstər parlamentin formalaşdırılmasında, istərsə də dövlət başçısının seçilməsində seçki keçirmək əvəzinə gizlənpaç oynadığı üçün; məhkəmələri ya rüşvətlə, ya da siyasi sifarişlə hökm çıxardığı üçün; dördüncü hakimiyyət adlandırılan medianı fiziki terror da daxil, minbir yolla ələ alıb susdurduğu üçün Azərbaycan dövlətini demokratik adlandırmaq mümkün deyildir. Azərbaycanda siyasi hakimiyyət prezident İlham Əliyev və onun ailəsinin əlində toplanmış, avtokratik, korrupt və kifayət qədər kriminallaşmış hakimiyyətdir. İstər Heydər, istərsə də İlham Əliyevin hakimiyyəti dövründə Azərbaycanda siyasi məhbuslar həmişə olmuşdur, indi də vardır. Bəs, bu, vicdan məhbusluğu nədir?\nYəhudi mənşəli ingilis vəkil P.Benenson (1921-2005), 1961-ci ildə Lissabonda bir kafedə, Portuqaliyada “azadlıq” sözünü işlətməyi qadağan etmiş diktatura rejiminə qarşı, azadlığın şərəfinə badə qaldırdıqları üçün həbs edilən və hər birinə 7 il iş kəsilən iki portuqal tələbənin, SADƏCƏ ÖZ NİYYƏTLƏRİNİ İFADƏ ETDİKLƏRİNƏ GÖRƏ, məruz qaldıqları bu haqsızlığa diqqəti çəkmək üçün yazdığı və The Observer qəzetində dərc edilən “Unudulmuş məhbuslar” adlı məqaləsində, ilk dəfə olaraq “vicdan məhbusu” anlayışını işlətmişdir. Məqalə belə başlayır: “İstənilən bir günə aid qəzetinizi hansısa səhifəsindən açın, dünyanın hansısa bir bucağından gələn, belə bir xəbər oxuyacaqsınız: Bir nəfər həbs edilmişdir, bir nəfərə işgəncə verilmişdir, bir nəfər asılmışdır, səbəb isə budur: ONUN GÖRÜŞLƏRİ VƏ DİNİ QƏNAƏTLƏRİ HAKİMİYYƏTİNKİ İLƏ ÜST-ÜSTƏ DÜŞMƏMİŞDİR” (seçdirmə mənimdir – A.Q.). Benenson bu məqaləsində öz oxucularını, bir müraciət yazısı ilə rəsmi hakimiyyətə təzyiq etməyə və siyasi məhbusların azad edilməsini tələb etməyə çağırır. Bu, sonralar çox populyarlaşan, insanların bir dövlətin rəhbərliyinə ünvanladığı kütləvi əfv müraciətlərinin (petition) və Amnesty International təşkilatının ilk ideyası idi. Bir il sonra Amnesty International qurulur.\nBurada vicdan anlayışının məsələyə nə dəxli var, yəni nə üçün məhz vicdan məhbusu, deyə soruşula bilər. Doğrudan da, “vicdan məhbusu” termini elə təsəvvür yaradır ki, bir şəxs öz vicdani seçkisinə, vicdani qərarına görə həbs edilərsə, o və belə bir adlandırmaya görə ancaq o, vicdan məhbusu adlandırılmalıdır. Ancaq hüquqi-siyasi dildə vicdan məhbusu təkcə etiqad və vicdan azadlığı kontekstində şərh edilmir, 1) dini-metafiziki dünyagörüşünə görə həbs edilmiş insanlarla yanaşı, 2) ifadə azadlığına və 3) seksual oriyentasiyasına görə həbs edilmiş insanlara DA şamil edilir. Ancaq adla məna arasında uyğunsuzluq var, məsələn, seksual oriyentasiya bir çox hallarda qərarla olmur, o ki ola vicdan qərarı; ancaq buna baxmayaraq, buna görə həbs edilmiş şəxslər də vicdan məhbusu sayılırlar.\nSiyasi hakimiyyətin ideologiyasına qarşı, rəsmi dinə qarşı, hakim seksual oriyentasiyaya qarşı, tətbiq edilən dil şovinizminə qarşı, irqçiliyə qarşı, etnik sıxışdırmaya qarşı, qadın hüquqlarının boğulmasına qarşı və s. öz tənqidi düşüncələrinə, sosial mövqeyinə, cinsi yönünə görə həbs edilən şəxs vicdan məhbusu sayıla bilər.\nİndi, gəlin, Leyla Yunus adlı bir hüquq müdafiəçisinin vicdan məhbusu anlayışına verdiyi tərifə baxaq:\n“Vicdan məhbusu o adamdır ki, o, heç vaxt heç bir qanunu pozmadığı, sadəcə fikirlərini bölüşüb, vətəndaş mövqeyini ortaya qoyduğuna görə, sifarişlə həbs edilmişdir”. Bundan sonra o, jurnalist Əvəz Zeynallı, Realın sədri İlqar Məmmədov, Tofiq Yaqublu, nidaçı gənclər və b., nəhayət, 12 nəfər dindar da daxil olmaqla, 38 nəfəri vicdan məhbusu adlandırır. O, davam edir: “Siyasi məhbus isə o adamdır ki, o, qanunu pozaraq, cinayət etdiyi halda həbs edilsə də, onun cəzası çoxaldılmışdır”.\nBİRİNCİSİ, L.Yunusun siyasi məhbus anlayışına verdiyi tərif yarımçıq və buna görə də yanlışdır. Belə ki, AŞPA-nın siyasi məhbuslar üzrə keçmiş məruzəçisi Ch.Straesser 23.01.2013 tarixində İnsan Haqları Beynəlxalq Cəmiyyətinə (IGFM) verdiyi müsahibəsində “Siyasi məhbus olmaq nə deməkdir?” sualına cavab olaraq deyir: “Siyasi məhbus o şəxsdir ki, o, siyasi görüşlərinə və siyasi fəaliyyətinə görə həbs edilmişdir… Bir məhbus aşağıdakı hallarda siyasi məhbus sayılır: Onun həbsi və məhkəmənin hökmü Avropa insan haqları konvensiyasının əsas prinsiplərinə, xüsusilə, düşüncə, vicdan, etiqad, ifadə, məlumatlanma, toplaşma, birləşmə azadlıqlarına ziddirsə, həbsedilmə formasında diskriminasiya və kəsilən cəzanın müddətində siyasi səbəblərdən artırılma faktı varsa… .”http://www.igfm.de/news-presse/interviews/definition-politischer-gefangener/ Bu tərifdən görünür ki, hər bir vicdan məhbusu həm də siyasi məhbusdur, çünki hər ikisi siyasi sifarişlidir; ancaq hər siyasi məhbus vicdan məhbusu deyildir, çünki vicdan məhbusunun sahəsi dardır. Belə də demək olar: Vicdan məhbusluğu siyasi məhbusluğun altçoxluğudur.\nCh.Straesser 09.05.2014 tarixində Azadlıq radiosunun Bakı bürosuna verdiyi müsahibəsində belə deyir: “O sıradan 8 fəal gəncin (nidaçıların – A.Q.) mayın 6-da qeyri-mütənasib cəzaya – 6-8 il arasında həbsə məhkum edilməsi, şübhəsiz, AŞPA-nın 2012-ci ilin oktyabrında qəbul etdiyi “siyasi məhbus” anlayışına uyğundur”. Ancaq L.Yunus həmin 8 gənci vicdan məhbusu adlandırır! Görəsən, nə üçün, ya da niyə? Təsəvvür edin, siyasi məhbus anlayışının yeni tərifinin müəllifi deyir filankəslər siyasi məhbusdur, amma bu deyir, yox, vicdan məhbusudur.\nAŞPA-nın 3 oktyabr 2012-ci ildə siyasi məhbus anlayışına verdiyi yeni tərifə görə, heç bir qanunu pozmadığı halda, siyasi sifarişlə həbs edilmiş şəxsə DƏ siyasi məhbus deyilir. Bu, L.Yunusun siyasi məhbus anlayışının yarımçıq və yanlış olduğunu açıq-aydın göstərir. Deməli, L.Yunusun vicdan məhbusu adlandırdığı 38 nəfər siyasi məhbus da adlandırıla bilərdilər. Ancaq L.Yunus onları nədənsə vicdan məhbusu adlandırır. Nə üçün, ya da niyə?\nİKİNCİSİ, Azərbaycanda siyasi hakimiyyətə təhlükə törətmədən, islamın bütün ibadətlərini publik olaraq yerinə yetirən; hər il Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi xətti ilə həcc ziyarətinə gedən; sosial şəbəkələrdə və başqa yerlərdə daim dini təbliğat aparan; və yaxud ateist olduğunu bəyan edən; və yaxud Asif Ata Ocağı kimi yeni dini dünyagörüş təbliğ edən; və yaxud fərqli cinsi oriyentasiyasını publik olaraq söyləyən və həyata keçirən; və yaxud Ermənistanla müharibə əleyhdarlığı edən; və yaxud hakimiyyətin heydərəliyevçilik məktəbini nəzəri-fəlsəfi baxımdan tənqid edən; Heydər Əliyevi ümummilli lider kimi tanımadığını bildirən və s. on minlərlə apolitik vətəndaş var və onlar həbs edilmirlər. Halbuki, bu sadalananlardan bircəsi həbs edilmək və vicdan məhbusu olmaq üçün yetərli olmalı idi. İndi L.Yunusdan soruşmaq gərək: Onun vicdan məhbusu adlandıraraq, Amnesty International təşkilatına təqdim etdiyi 38 nəfərdən hansı bu abzasda sadalanan şərtlərdən heç olmasa birini ödədiyi üçün həbs edilmişdir?\n38 nəfərlik vicdan məhbusları qrupunda həm siyasi mənsubiyyəti və fəaliyyəti olan şəxslərin, həm də olmayan şəxslərin adı var. Deyilə bilər ki, bəzi şəxslərin yanlışlıqla vicdan məhbusu adlandırılması hüququn sxematik formallığından doğmuşdur. Belə ki, siyasi fəaliyyət ancaq siyasi partiya mənsubiyyəti daxilində təsəvvür və qəbul edildiyi təqdirdə, heç bir siyasi mənsubiyyəti və fəaliyyəti olmayan bir şəxsin (məsələn, filminə görə bir rejissorun, romanına görə bir yazıçının) həbsi dərhal vicdan məhbusluğu kimi başa düşülmüş ola bilər. Onda yeni sual meydana gəlir: Elə isə, məsələn, Müsavat partiyasının sədr müavini T.Yaqublu və yaxud Real sədri İ.Məmmədov niyə vicdan məhbusu adlandırılıblar? Onlar ki siyasi mənsubiyyətləri olan və siyasi fəaliyyət göstərən şəxslərdirlər. Ümumiyyətlə, L.Yunusun siyasətçiləri vicdan məhbusu adlandırması ilk hal deyil. Yəni bu arqument də hüquq müdafiəçisini müdafiə edə bilmir.\nL.Yunusun vicdan məhbusları siyahısında iki qrup şəxs var: Ə.Zeynallı, İ.Məmmədov, T.Yaqublu, nidaçılar və b. kimi sekulyar mənşəli, yönlü və fəaliyyətli insanlar; və Mövsüm Səmədov, Taleh Bağırov kimi klerikal mənşəli, yönlü və fəaliyyətli insanlar.\nMəhbus dindarlarda vəziyyət iki cürdür: Onlardan bəziləri qanunları pozduqlarına görə həbs ediliblər: Məsələn, Azərbaycanda dünyəvi rejimi şəriətlə əvəzləməyə çağırdığına görə M.Səmədovun, cihada çağırış məzmununda siyasi moizələr oxuduğuna görə T.Bağırovun həbsi tamamilə qanunidir, ancaq L.Yunus onları vicdan məhbusu sayır! Halbuki, onlar heç siyasi məhbus da deyillər. Bəzi dindar məhbusların isə, ola bilsin, qanuni cəzaları siyasi sifarişlə qanunsuz olaraq artırılmışdır, buna görə onlar siyasi məhbusdurlar.\nL.Yunusun belə etməsinin həm “nə üçün”ləri, həm də “niyə”ləri var. “Nə üçün”lərdən (kauzalistik obyektiv səbəblərdən) biri odur ki, onun həm vicdan, həm də siyasi məhbus anlayışlarına verdiyi təriflər köhnə və qüsurludurlar. Özü də deyir ki, bunları sovet vaxtı oxuyub. Hiss olunur ki, onun yeni təriflərdən xəbəri yoxdur.\n“Niyə”lərdən (intensional subyektiv niyyətlərindən) biri isə odur ki, L.Yunus özü siyasi tərəfdir. Hüquq müdafiəçiliyinə siyasətdən gəldiyi üçün, hüquq müdafiəçisi kimi də siyasi mübarizə aparır və yaxud siyasi mübarizəsində bu dəfə hüquq müdafiəçiliyindən istifadə edir. Hər halda bir hüquq müdafiəçisi kimi onun fəaliyyəti siyasi mövqeyinin təsiri altındadır və o, “Nəyin bahasına olursa, olsun!” siyasi prinsipi ilə hərəkət edir. Və özü siyasi mübarizəsində hüquq müdafiəçiliyindən istifadə etməkdə problem görmədiyi üçün, bu mübarizədə başqalarının dindən istifadə etməsini də məqbul sayır. Jurnalistlərin öz siyasi mübarizələrində mediatik vasitələrdən, dindarların öz siyasi mübarizələrində dindən istifadə etdikləri kimi və s.\nL.Yunus vicdan məhbusları qrupunu formalaşdırmaqda maraqlıdır. Bu, öz rəqibinə yeni bir yumruq zərbəsi vurmaq üçün yer açmağa bənzəyir. Bunun üçün o, dindarları sekulyar məhbusların (və yaxud da əksinə) gözünə qatır, dindar tapmadıqda isə mövcud siyasi məhbusların arasından ən tanınmışlarını seçərək, axır ki, vicdan məhbusları adlı bir qrup formalaşdırmağa nail olur. Ancaq bu, o demək deyil ki, vicdan məhbusluğu faktı Azərbaycana yaddır və Azərbaycanda həqiqi vicdan məhbusları olmur, əksinə, olur, ən tipik nümunəsi R.Tağıdır.\nSözün düzü, sekulyaristlərin vicdan, yoxsa siyasi məhbus adlandırılması məni az maraqlandırır. Ümumiyyətlə, mən istərdim, onlar tezlikdə azadlıqda olsunlar və siyasi-sosial fəaliyyətlərini davam etdirsinlər. Bu məqaləni mən ona görə yazdım ki, şəriətçilərin vicdan məhbusu adlandırılmasının yanlış olduğunu göstərim. Çünki ən pis dünyəvi diktatura ən yaxşı şəriət rejimindən yaxşıdır.\n16 İyun 2014-cü il\n„Sosial vicdan“ nə demək ola bilər?\nTəxminən 10 il bundan qabaq, Vaşinqton (ABŞ) universitetinin antropoloqu Erik Trinkaus Fransada apardığı arxeoloji qazıntılarda neandertallı insandan da qabaq yaşamış insana aid bir çənə sümüyü tapır. Radio-kimyəvi analizlərlə bilinir ki, bu çənə sümüyünün yiyəsi təqribən 175-200 min il bundan qabaq yaşayıb. Aparılan analizlər bunu da göstərir ki, çənənin yiyəsi artıq yaşlanıbmış və diş əti xəstəlikləri ucbatından bütün dişlərini itiribmiş. Ancaq buna baxmayaraq o, ən azından, bir neçə ay yaşaya bilib. Deməli, yaxınlıqda kimsə onun qidalanmasının qayğısına qalıb!\nÇünki hələ o dövrdə daş alətlər yox idi və ət sümükdən çətinliklə qoparılmalı idi. Antropoloq Trinkaus-un gəldiyi nəticə belədir: Bu, onu göstərir ki, insanın öz həmcinsinin qayğısına qalması, neandertallı insandan da qabağa gedib çıxır; belə demək mümkünsə, “sosial vicdan”ın ən az 175-200 min il yaşı var. Bu tapıntıyadək belə sayılırdı ki, sosial şüur indiki insanın qohumlarından olan, 50 min il bundan qabaq yaşamış və nəsli kəsilmiş neandertallılarla başlayıb. Primatlar dişlərini itirdikdə, ölümə məhkum olurlar, meymunlar da eləcə. Meymunlarda da sosial qayğı bacarığı yoxdur. Bu tapıntıda elm üçün yeni olan, insanda sosiallıq şüurunun daha qədimlərə getməsidir.\n(Yeri gəlmişkən, bu nəticə çağdaş elmi axtarışların interdissiplinar (çoxelmli) olmasına yaxşı misaldır: fikir verin, antropoloji fossil (çənə sümüyü) radio-kimyəvi analizlərlə aydınlaşdırılır, gəlinən nəticə sosial elmlərə və hətta fəlsəfəyə işıq salır).\nCəmiyyət sözü qərb dillərində latınköklü socius sözündən düzəldilir. Ərəbcədə “cəm” kökü hər hansı məqsədlə sadəcə cəmlənməyi bildirirsə, “socius”un mənaları daha genişdir: dostluq bağları, ya da eyni həyat şərtləriylə bir-biriylə bağlı, eyni məkanda əyləşən, yanaşı gedən, birgə addımlayan, eyni dəstə-yə bağlı: yoldaş, qonşu, dost, rəfiq, ortaq, şərik, iştirakçı, müttəfiq, həmkar, (həm)tay, həmcins insanlar.\nYeri gəlmişkən, sovet cəmiyyətində və başqa sol yönlü cəmiyyətlərdə insanların bir-birini “yoldaş” deyə çağırması, bir yandan, onların gələcək kommunist cəmiyyət yolunda ideoloji yoldaş kimi yanaşı addımlamaq ideyasından irəli gəlirdisə, digər yandan, onların həm də bir-birlərinə socius olmaqlarına söykənirdi, yəni bu çağırış göydən düşməmişdi, linqvistik-sosioloji əsası vardı. Başqa sözlərlə desək, kommunist olub-olmamasından asılı olmayaraq, istənilən cəmiyyətin üzvləri, yəni socius-ları bir-birilə yoldaşdırlar (dostdurlar, qonşudurlar, rəfiqdirlər, həmkardırlar, həmtaydırlar, həmcinsdirlər) və bir-birlərini bu cür çağıra bilərlər; bir sözlə, yoldaşlıq əslində ideoloji-totalitar birgəliyi bildirmir, ictimai birgəliyi bildirir. İş yoldaşlığı, sinif-qrup yoldaşlığı və s. sosial yoldaşlıq üzərində mümkün olur.\n“Yoldaş” sözündəki ideoloji-totalitar yük, bizim “bəy”, qərblilərin “cənab” çağırışlarındakı feodal kültür yükündən heç də çox deyil. Bəy sözü kimi yoldaş sözünü də həm elmi termin kimi, həm də mediatik dildə yenidən işləkləşdirmək lazımdır, ən əsası da ona görə ki, socius sözünün ana dilimizə digər tərcümələrindən (qonşu, tay, ortaq) ən uğurlusu odur.\nTürk Dil Kurumunun socius sözünün deyil, cəmiyyət sözünün tərcüməsi kimi təklif etdiyi və bir sıra biliksiz Azərbaycan yazar və jurnalistlərinin də bəh-bəhlə ağızlarına və yazılarına təpdikləri toplum sözü də socius-u düzgün ifadə etmir və tamamilə yanlışdır. Üstəlik, cəmiyyət, ya da toplum insanların heç də sadə cəmlənməsi, ya da toplanması yox, birgəyaşayışı deməkdir.\nVicdanda Başqası faktoru əsasdır. Bu isə o deməkdir ki, vicdan öz mahiyyətinə (nə olmaqlığına, nəliyinə) görə elə bəri başdan sosialdır. Yəni sosial vicdan vicdanın sosiallığını bildirir. Ancaq bununla yanaşı, sosial vicdan anlayışının xüsusi mənası da var: Sən səninlə eyni cəmiyyətdə yaşayan insanları, səninlə eyni cəmiyyəti bölüşən Başqalarını nəzərə alır, onlar qarşısında sosial məsuliyyətini unutmursan.\nGözünüzün qarşısına belə bir mənzərə gətirin: Ailə üç nəfərdən ibarətdir. Evə hamıdan birinci gəlib görürsən ki, qazanda üç nəfərlik yemək var. Vicdan ancaq bir qab yemək yeməyi tələb edir (fədakarlıq isə heç yeməməyi). Bir qabdan artıq yemək vicdansızlıq olacaq. Sosial vicdanda Başqası ilə sənin arandakı məsafə çoxalır və sən bu dəfə artıq tanımadığın, sənə özgə və uzaq insanların payını saxlamalısan. Deməli, sosial vicdan dedikdə, təkcə səninlə bir evdə yaşayan doğma insanları deyil, bütün cəmiyyəti düşünürsən, onlarla özün arasında yoldaşlıq, dostluq, qonşuluq, rəfiqlik, həmkarlıq, həmtaylıq, həmcinslik (socius) ilməyi görürsən.\nAzərbaycan kültüründə və cəmiyyətində ailə-valideyn-qohumluq münasibəti dost-yoldaş münasibətindən daha geniş yayılıb, daha möhkəm olduğu üçün, ailə institutu güclü, cəmiyyət isə zəifdir. Bizim doğmalıq öhdəliklərimiz (valideynlik borcumuz, övladlıq borcumuz) yaxşı inkişaf edib, ancaq cəmiyyət qarşısında cavabdehlik duyğumuz, yadları da düşünmək vərdişimiz hələ yoxdur. Başqasını düşünmək üçün onunla özümüz arasında dərhal doğmalıq-qohumluq əlaqəsi, heç olmasa, yerlilik əlaqəsi tapmaq istəyirik, tapmadıqda, yad bir adamı (socius-u) düşünmək üçün heç bir səbəbimiz yoxdur.\nAzərbaycan kültüründə ailə fədakarlığı sosial vicdanı əvəzləyir. Sovetdənqalma az-çox kommunist sosial vicdan da son illərdə tamamilə yadırğanıb getdi və əvəzində gənc əllər və biləklər üzərində “Ata-Ana” döymələri, qoca ağızlarda da “Balalarım üçün yaşayıram!” harayları çoxaldı; “yoldaşlar” indi ailəsi üçün ömrünü fəda etməyə hazır atalara, analara, balalara çevrildilər: “Nolsun ki, o, mənim də yaşadığım cəmiyyətin bir üzvüdür, əgər ailəmin bir üzvü deyilsə, onun üçün vicdani məsuliyyət daşımıram. Qoy, onu da öz ailə üzvləri düşünsün”.\nAzərbaycan əhalisi bu günkü problemlərinin həlli üçün qədim epik-dini fərdi qəhrəmanlıq (yəni sosial fədakarlıq) axtarışında və intizarındadır: “Bir nəfər fədakarlıq etsin, hamımızın uğrunda əzab çəksin, ölsə lap əla (cəhənnəmə ölsün, bunsuz da o, mənə yaddır!). Ancaq biz hamılıqla ortaq və qarşılıqlı cavabdehlik daşımayaq, ümumi iştirak məsələsi olmasın”.\nDeməli, vicdanda şəxsən tanımadığımız, bizə yad, anonim Başqası faktoru əsasdır. Doğmalarımıza qarşı sevgimiz hələ sosial vicdan deyildir.\nDövlət başçısının və yaxud hansısa yüksək çinli iqtidar nümayəndəsinin öz növbəti yalanını necə həyasızcasına danışdığını, hakimin növbəti dəfə ədalətsiz hökm çıxardığını, hansısa millət vəkilinin “Məni xalq seçib!” dediyini görüb, “Tfu, sənin vicdanına!” deyərkən, siz o adamın sosial vicdansızlığını söyürsünüz, çünki o, övladları və valideynləri üçün nəinki vicdanlı, hətta fədakar valideyn və övladdır. Halbuki, cəmiyyət ailədaxili fədakarlıq bağları ilə yox, dostlararası vicdan bağları ilə qurulur. Yəni fəxr etdiyimiz ailə fədakarlığı bizdə cəmiyyəti nəinki qurmur, hətta qurulmasına mane olur. Buna vicdan bahasına fədakarlıq, cəmiyyət bahasına ailə də demək olar.\nSosial vicdan prinsipinə görə, Neft Fondunun pulları təkcə sənin və sənin qızlarının deyil; insanlar dərman almağa pul tapmazkən, sən həmin Fondun pullarıyla özünə və uşaqlarına piton dərisindən çanta, timsah dərisindən gödəkçə alanda, ya da kasıb məşhurları sağaltdırıb, cəmiyyətdə özünə “xilaskar mələkə” adı qazanmaqdan ötrü Albert Schweitzer-lik edəndə sosial vicdansızlıq edirsən.\n“Daş qəlbli insanları neylərdin, ilahi?!” (M.Ə.Sabir) həmin sosial vicdansızlığı ifadə edir. “Vətəni sevməyən insan olmaz, Olsa da ol şəxsdə vicdan olmaz” (A.Səhhət) – burada vətən sosiallığın poetik adıdır. Başqa sözlə, sosial vicdanı olmayan şəxs, qısası, vicdansız adam heç insan deyildir, çünki sosial deyildir. Azərbaycan kültürü cəmiyyət və ictimai (sosial) vicdan dəyərlərini tanımır.\nQərb kültüründə sosiallığı quran, məncə, iki ən böyük tarixi ideyadan biri dindən, digəri fəlsəfədən gəlir: biri iudaizmin və xristianlığın məşhur “Qonşunu (yaxınlığında yaşayanı) sev!” əmri, digəri isə qədim Yunan fəlsəfəsinin zirvəsi Aristoteles-in insan individuum (fərd) yox, “sosial canlıdır” təyinidir. Ancaq Quranın “Bütün iman edənlər bir-birlərinə qardaşdır” prinsipi bizim üçün cəmiyyətqurucu ideya ola bilməmişdir və deyildir.\nAzərbaycanda publik sferada hamı mübarizə apardığını düşünür. Müxalif mediada yazı yazanlar, adicə jurnalistlər də mübarizə ilə məşğul olduqlarına bərk inanıblar. Din mahiyyətcə razılaşmaq, geri çəkilmək, həyatını, gələcəyini, mülkiyyətini və s. Allaha tapşırmaq, təvəkkül etmək olduğu halda, bizdə islamçılar da sosial mübarizəyə qalxıblar, qızğın təbliğat-təşviqat aparırlar, tələb edirlər və s. Halbuki, cəmiyyət itirdiyi və gərək duyduğu sosial vicdanı dindarlardan öyrənməli idi. Bu, “mübarizəçilik” sindromunun altında, ya da arxasında sovetdən bizə miras qalan, K.Marx-ın siniflərarası mübarizə ideyası, daha sonra, bolşeviklərin əks-inqilabçılarla və sinfi düşmənlərlə mübarizə ənənəsi dayanır. Ə.Elçibəyin Kələkiyə gedişi cəmiyyətdaxili mübarizədən çəkilməklə mübarizə alovunu söndürmək cəhdi idi. KQB kabinetlərində bişmiş H.Əliyev isə mübarizə adamı idi, sərt, kinli, barışmaz, unutmaz. O, müstəqil Azərbaycanda yenidən “qolçomaq”lara qarşı mübarizəni bərpa etdi. Stalinizm sinfi düşmənləri biryolluq yox etməyi planlaşdırdığı kimi Əliyev-Mehdiyev siyasəti də öz narazılarını eyni proqram üzrə yox etmək yolunu tutdu. Mübarizədən çəkilənin (Ə.Elçibəyin) məğlubiyyəti fonunda mübarizliyin (H.Əliyevin) bugünkü qələbəsinə baxıb, insanlar mübarizədən başqa alternativ olmadığına inandılar. Beləliklə, hansı siyasi mövqedə olmağından asılı olmayaraq, Azərbaycanda “mübariz insan” olmağıyla fəxr edənlərin prototipi və oxşamaq istədikləri adam H.Əliyevdir.\nKim hakimiyyətin hədəfinə tuş gəlirsə, kim döyülürsə, kim həbs edilirsə, o, “mübariz insan” adına layiq görülür və dəyərə minir. Hakimiyyət düşərgəsində də, kim müxalifətə və tənqidçi-etirazçı yazarlara qarşı qabağa çıxıb cavab verirsə, onları ələ salırsa, onlara qarşı sərt tədbirlər görməyi təklif edirsə, o da hakimiyyətin “mübariz insanı”na və sevimlisinə çevrilir. Bir sözlə, “mübariz insan” olmaq müasir Azərbaycan cəmiyyətinin dəblərindən biridir. Mübarizəçilik cəbhələşmə (konfrontasiya) doğurur. Ancaq paradoksaldır ki, sosial vicdan elə məhz belə konfrontasiya situasiyalarında üzə çıxa bilər. Bu vəzifə isə iqtidara – güclüyə – düşür. Ümumiyyətlə, cəmiyyəti quran dövlətdir. Ancaq görünür, vicdanoyadan bir geri çəkilişlə mübarizədən geri çəkilən Elçibəy məğlubiyyəti Azərbaycan iqtidarı üçün təkrar edilməsi yolverilməz təhlükəli nümunəyə çevrilmişdir.\nSosial vicdan o deməkdirmi ki, vicdan ancaq öz cəmiyyətinin daxilində işləyir? Yox. Biz ABŞ-ın Quantanamo həbsxanasında işgəncə verilmiş əsir iraqlıların fotolarını görəndə necə sarsılırdıqsa, indi də islamçıların qılıncla baş kəsdiyi videoları görəndə ürəyimiz elə dağlanır. Halbuki, bizimlə onları heç bir sosial bağ birləşdirmir. Çünki vicdan təkcə sosial deyil, həm də ümumbəşəridir, universaldır. Bu isə artıq vicdanla humanizmi birləşdirən qapıdır.\n12 İyul, 2014-cü il


Azərbaycan Qəzeti Rəsmi Dövlət Qəzeti, Baş redaktor Bəxtiyar SADIQOV Roma imperatorlarına qarşı sui-qəsdlə bağlı qəribə hipotez irəli sürülüb\nAZƏRTAC “Livescience. com” saytına istinadla xəbər verir ki, tarixçi alimlərin tədqiqatları zamanı bu sui-qəsdlərin əsas səbəbinin quraqlıq olduğu hipotezi irəli sürülüb. Kanadanın Ontario Universitetinin professoru Kornelius Kristian bu qəribə sindromu belə izah edib: “Yağışların az olduğu quraqlıq şəraitində Roma əsgərlərini ərzaqla təchiz edən yerli fermerlər onları ac qoyurdu. Bu vəziyyətdə legionerlər arasında qiyam əhval-ruhiyyəsi güclənirdi. Yaranmış şəraitdən istifadə edən ordu rəhbərliyi isə imperatora qarşı sui-qəsd hazırlayırdı”.\nİsveç alimləri kişilərdə vaxtsız ölümün səbəbini araşdırıblar09:08 10.08.2018\nYunanıstan Almaniyadan yeni təzminat tələb edir09:08 10.08.2018\nABŞ Kuba, Venesuela və Nikaraquaya qarşı sanksiyalar tətbiq edir09:08 10.08.2018\nPortuqaliyada Almaniyanın 29 vətəndaşı həlak oldu09:08 10.08.2018\nKXDR yeni taktiki silahı sınaqdan keçirdi09:08 10.08.2018\nTürkiyə Yəmən qiyamçılarının liderinin hesablarını dondurdu09:08 10.08.2018


NATO-nun qorxulu yuxusu: Rusiyanın ovçu qırıcıları hərəkətə keçdi\nRusiyanın inkişaf etdirdiyi dördüncü nəsil Su-27 ovçu təyyarəsi “NATO-nun ən böyük kabusu” statusunu qazanıb.\nBu barədə ABŞ-ın "National İnterest" (Nİ) dərgisi yazıb.\nDərgiyə görə, Rusiya hərbi sənayesinin inkişaf etdirdiyi qırıcılar dünyanın bir çox ölkəsinin marağını çəkir. Belə bir məqamda bü üstünlük Moskva ilə üz-üzə gəlmə siyasəti izləyən NATO-nu narahat edir.\nRusiya sərhədləri və yaxın bölgələrdə digər ölkələr tərəfindən həyata keçirilən kəşfiyyat və müşahidə uçuşlarının qarşısını almaq məqsədilə Su-27-ləri tez-tez havaya qaldırır. "National İnterest"in analizinə görə, Su-27-lər Rusiya hava müdafiəsinin əsas hərbi texnikasıdır. Vurğulanıb ki, Rusiya Hava Qüvvələrinin Su-27-ləri Baltik, Barens və Qara dəniz üzərində beynəlxalq hava sahəsindən istifadə edərək Rusiya sərhədlərinin təhlükəsizliyini təmin edirlər.\nSu-27-lərin dünyanın ən yaxşı hərbi qırıcıları olduğunu bildirən analizdə qeyd edilib ki, bu təyyarələr 1977-ci ildə ilk dəfə istifadə edilib, daha sonra 1982-ci ildə istehsalı davam edib. Qırıcılar SSRİ ordusunda xidmətə 1985-ci ildə qatılıb.


Azad Rəhimov Helen Klarkla görüşüb – "Insan Hüquqları XXI əsr – Azərbaycan" Fondu\nAzad Rəhimov Helen Klarkla görüşüb\nAzərbaycanın gənclər və idman naziri Azad Rəhimov BMT-nin İnkişaf Proqramının və BMT-nin İnkişaf Qrupunun rəhbəri Helen Klarkla görüşüb.\nGənclər və İdman Nazirliyinin mətbuat xidmətindən Trend-ə bildiriblər ki, görüş zamanı gənclər sahəsində Azərbaycanda həyata keçirilən layihələr, qəbul edilən dövlət proqramları haqqında məlumat verilib, birgə əməkdaşlıqla bağlı müzakirələr aparılıb.\nEyni zamanda, görüşdə bu il 28-30 oktyabr tarixlərində Azərbaycan hökuməti, BMT-nin İnkişaf Proqramı, Avropa Şurası, UNESCO və BMT-nin gənclər siyasəti üzrə xüsusi qurumu tərəfindən Bakıda gerçəkləşəcək Gənclər Siyasəti üzrə I Qlobal Forum barədə danışıqlar aparılıb.\nForumun gənclər siyasətində böyük və uğurlu addım olduğu, bu sahədə yeni istiqamət olacağı qeyd olunub. Bilidirilib ki, dünyanın 200-dən artıq ölkəsindən 700-dən artıq iştirakçını bir araya toplayacaq forum gənclər siyasəti sahəsində yeni təcrübələrin əldə olunmasında, ölkələrarası fikir mübadiləsinin aparılmasında xüsusi önəm daşıyacaq.\nPrevious Post:İlham Əliyev “Formula-1″in rəhbərini qəbul edib\nNext Post:“Formula 1 Group”un baş icraçı direktoru Berni Ekklestoun Heydər Əliyev Mərkəzində olub


Şərur rayon Yuxarı Yaycı kəndində maarifləndirici tədbir keçirilib » Naxcivanxeberleri.com\nŞərur rayon Dövlət Yanğın Təhlükəsizliyi Şöbəsinin təşkilatçılığı ilə Şərur rayon Yuxarı Yaycı kənd tam orta məktəbində müəllim-texniki işçi heyətinin iştirakı ilə “Təhsil müəssisələrində yanğın təhlükəsizliyi qaydalarına ciddi riayət olunmalıdır” mövzusunda maarifləndirmə tədbiri keçirilib.\nFövqəladə Hallar Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NAXCİVANXEBERLERİ.COM-a verilən məlumata görə,tədbirin keçirilmə məqsədi ümumtəhsil məktəblərində yanğınsöndürmə vasitələrindən istifadə qaydaları, yanğın təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, dəm qazı, dəm qazından zəhərlənmələr zamanı ilk tibbi yardımın öyrədilməsi olub.\nTədbiri giriş sözü ilə açan Yuxarı Yaycı kənd tam orta məktəbinin direktoru Qəmər Əliyeva bu cür maarifləndirici tədbirlərin əhəmiyyətindən bəhs etmiş və tədbirin mаhiyyəti bаrədə iştirаkçılаrа məlumаt vеrib.\nŞərur rayon Dövlət Yanğın Təhlükəsizliyi Şöbəsinin Dövlət Yanğın Nəzarəti Bölməsinin rəisi daxili xidmət kapitanı Şıxəli Əliyev ümumtəhsil məktəblərində yanğın təhlükəsizliyi qaydaları, qaz təsərrüfatı, dəm qazı, ondan qorunma yolları və dəm qazını aşkar edən cihaz haqqında dinləyicilərə məlumat verib.\nSonra məruzə ətrafında çıxışlar olmuşdur. Şərur rayon Dövlət Yanğın Təhlükəsizliyi Şöbəsinin Dövlət Yanğın Nəzarəti Bölməsinin baş inspektoru daxili xidmət baş leytenantı Tural Talıbov ilkin yanğınsöndürmə vasitələi və onlardan istifadə qaydaları qaydaları haqqında müəllim-texniki işçi heyətinə məlumat verib.\nŞərur rayon Dizə kəndində maarifləndirici tədbir keçirilib-FOTO


Nəşr edilib 31.07.2019 22:51\nDövlət Gömrük Komitəsinin Akademiyasında gömrük orqanlarında çalışan əməkdaşlar üçün təşkil olunan ixtisasartırma təlimlərində iştirak edən növbəti qrupun biliklərinin qiymətləndirmə mərhələsi keçirilib.\nTəlimləri başa vuran 54 dinləyici ilə görüşən Akademiya rəisi Qulu Novruzov gömrük xidməti əməkdaşlarının peşəkar inkişafı məqsədilə təşkil olunan ixtisasartırma təlimlərinin səmərəli, eyni zamanda faydalı olduğuna əminliyini bildirib. Qiymətləndirmə prosesinin gömrük xidməti əməkdaşlarının peşəkarlığının artırılmasına xidmət etdiyini bir daha vurğulayan Akademiya rəisi deyib ki, bu da keçirilən təlimlərin əsas məqsədidir.\nAkademiya rəisi təlimlərin iştirakçılarına fəaliyyətlərində uğurlar arzulayıb.\nQeyd edək ki, gömrük orqanlarında çalışan əməkdaşların növbəti qrupu üçün bir aylıq ixtisasartırma təlimlərinin sentyabr ayında keçirilməsi nəzərdə tutulur.


Beynəlxalq məhkəmə müsabiqəsinin Azərbaycan üzrə seçim mərhələsinin final raundu keçirilib VİDEO - AZƏRTAC – Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi\nFevralın 9-da Azərbaycan Respublikasının Vəkillər Kollegiyasının dəstəyi ilə ADA Universitetində Filip Cessup beynəlxalq məhkəmə müsabiqəsinin Azərbaycan üzrə seçim mərhələsinin final raundu keçirilib. Bu müsabiqə Azərbaycanda 13 illik fasilədən sonra ilk dəfə təşkil olunur.\nAZƏRTAC xəbər verir ki, müsabiqənin məqsədi ölkəmizdə gənc hüquqşünaslar arasında məhkəmə müsabiqələrinə, vəkil peşəsinə marağın artırılması ilə yanaşı, hüquqşünas tələbələrin beynəlxalq arenaya çıxışının intensivləşməsinə təkan verməkdir.\nMüsabiqənin Azərbaycan raundunda Bakı Dövlət Universitetinin və Dövlət Gömrük Komitəsi Akademiyasının hüquq fakültələrinin komandaları iştirak ediblər. Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsində baxılan xəyali iş üzrə keçirilən müsabiqə yeni yaranan və aktual beynəlxalq hüquq problemlərinə dair məsələləri əhatə edib.\nKomandaların gərgin və maraqlı mübarizəsinin sonunda Bakı Dövlət Universitetinin təmsilçiləri qalib adını qazanıblar.\nMüsabiqə hüquqşünas tələbələrin vəkillik, hüquqi təhlil, yazı və müdafiə bacarıqlarını sınağa çəkir və onlarda bu sahələr üzrə zəngin təcrübə formalaşdırır. Bununla da gənc hüquqşünaslar tələbəlik illərindən beynəlxalq məhkəmə təcrübəsinin yaxından iştirakçısına çevrilirlər. Ölkəmizdə beynəlxalq səviyyəli gənc vəkillərin yetişməsində belə yarışların önəmini nəzərə alan Vəkillər Kollegiyası növbəti illərdə də bu müsabiqənin milli seçimlərinə dəstək verəcək.\nFilip Cessup beynəlxalq məhkəmə müsabiqəsinin bu il 60 illiyi tamam olur. Ümumilikdə 100-ə qədər ölkədəki 700 hüquq məktəbində təhsil alan 3 min tələbənin qatıldığı müsabiqənin milli raundlarında qalib gələn komandalar Vaşinqtonda keçiriləcək beynəlxalq raundlarda iştirak edəcək.\nBu müsabiqənin Azərbaycan seçimlərinə Vəkillər Kollegiyasının dəstək verməsi təsadüfi deyil. Belə ki, son bir ildə sürətlə inkişaf edən vəkillik institutunun bazası olan hüquqşünas tələbələrin hələ tələbəlik dövründə vəkillik bacarıqlarının inkişafına dəstək vermək Kollegiyanın uzunmüddətli perspektivdə qarşısına qoyduğu hədəflərdən biridir. Məsələnin aktuallığı həm də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ötən il fevralın 22-də imzaladığı “Azərbaycan Respublikasında vəkilliyin inkişafı ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” Sərəncamdan irəli gəlir. Sərəncama əsasən, Azərbaycan Respublikasının Vəkillər Kollegiyasına yeni üzvlərin, xüsusən gənc hüquqşünasların qəbul edilməsi üçün şərait yaradılması Kollegiyaya tövsiyə olunub.\nAZERTAG.AZ :Beynəlxalq məhkəmə müsabiqəsinin Azərbaycan üzrə seçim mərhələsinin final raundu keçirilib VİDEO\nNeftçala və ətraf rayonların əhalisinə pulsuz hüquqi yardım göstərilib\nVəkillər Kollegiyası Avropa Gənc Hüquqşünaslar Assosiasiyası ilə birgə Gənclər Gününü qeyd edib


"Qarabağ"da mənə qarşı düzgün hərəkət etmədilər" - Ndlovudan qalmaqallı açıqlama - Editor.az\n“Qarabağ”da mənə qarşı düzgün hərəkət etmədilər” – Ndlovudan qalmaqallı açıqlama\n13:38 | 2 Noyabr, 2019\nBu sözləri sportinfo.az-a açıqlamasında “Qarabağ”ın sabiq hücumçusu Dino Ndlovu deyib. 2018-ci ilin yanvarında Ağdam klubundan ayrılan cənubi afrikalı futbolçu hazırda karyerasını Çində davam etdirir. “Xançjou Qrintaun” komandasının formasını geyinən forvard “Qarabağ”ın oyunlarını izləyə bilmir:\n“Azərbaycanla Çin arasında 4-5 saatlıq fərq var. “Qarabağ” oynayanda mən artıq yuxuda oluram. Ona görə də matçlara baxmaq imkanım olmur”.\nÖtən qış Azərbaycan çempionundan qalmaqallı şəkildə gedən Ndlovu sabiq komandasına qarşı heç acıqlı olmadığını bildirib: “Onlara qarşı heç bir kinim yoxdur. Niyə də olmalıdır ki? Həmin ərəfələrdə mətbuatda yazılan xəbərlərin əksəriyyəti həqiqəti əks etdirmir”.\nAfrikalı hücumçu ilk dəfə “Qarabağ”dan ayrılığının səbəbləri barədə ətraflı danışıb: “Mənim “Qarabağ”da qalmaq istəmədiyimi sizə kim deyib? Yaxşısı budur, 2018-ci ilin yanvarında Türkiyə toplanışına niyə qoşulmadığımı onların özündən soruşun. “Qarabağ”ı ona görə tərk etdim ki, həmin vaxt Çindən gələn təklif həm klub, həm də mən və ailəm üçün sərfəli idi. Odur ki, haqqımda deyilən yalan sözlərə inanmayın. Yeganə səbəb aldığım sərfəli təklif idi. Ona görə də klub rəhbərliyi gedişimə icazə verdi.\nDüşünürəm ki, 2 ildir müxtəlif yerlərə yozulan hekayəni danışmağın vaxtı çatıb. 2017-ci ilin dekabrında – Çindən təklif gələndə baş məşqçi ilə söhbət etdim. Müqaviləmdə belə bir bənd var idi ki, yayda müddəti daha bir il uzatmaq olar. Ancaq bu, qarşılıqlı razılıq əsasında olmalı idi. Qurban Qurbanova dedim ki, həm gələcəyim, həm də “Qarabağ”ı sevdiyim, burada uzun illər oynamaq istədiyim üçün 1 illik yox, daha uzunmüddətli sözləşmə istəyirəm. Çünki ailəm də Bakını sevirdi, özümüzü Azərbaycanda xoşbəxt hiss edirdik. Onlara bildirdim ki, əgər məni komandaya layiq bilirsizsə və Çinə getməyimi istəmirsizsə, yeni müqavilə imzalayaq. Halbuki Çindən gələn təklif “Qarabağ”dakı ilə müqayisə olunmayacaq dərəcədə sərfəli idi”.\nDino “Qarabağ”ın ona qarşı düzgün hərəkət etmədiyini düşünür: “Danışıqlardan sonra qərar vermək lazım idi. Sonda yeni müqavilə təklif etmədilər və məni satmaq qərarına gəldilər. Ona görə də getdim. Düşünürəm ki, mənə qarşı dürüst hərəkət etrmədilər. Amma bu, həyatdır. Mən “Qarabağ”ı, azarkeşləri sevirdim. Heç vaxt pulu motivasiya olaraq görməmişəm. Sadəcə, gələcəyimi təmin etmək üçün yeni müqavilə istəmişdim. Məbləğ isə köhnə sözləşməmdə olduğu qədər idi. Artıq heç nə tələb etməmişdim. “Qarabağ”da qalmaq fikrim olmasaydı, heç vaxt baş məşqçi ilə görüşməz və öz şərtlərimi ona bildirməzdim. Həmin vaxt 3 real təklifim var idi. Ancaq kluba, azarkeşlərə olan sevgimə görə baş məşqçi ilə danışdım, ona öz vəziyyətim barədə məlumat verdim. Onlar isə açıq şəkildə məni komanda üçün vacib saymadılar. Elə bildilər ki, hər şeyi pula görə edirəm. Ona görə də “Qarabağ”dan ayrıldım və hazırda oynadığım ölkədə çox xoşbəxtəm”.\n“Atletiko” üçün Çempionlar Liqası şansı


Altı illik fasilədən sonra İsrail Türkiyəyə səfir təyin etdi |\nQeyd edək ki, iki dövlət arasında münasibətlər 2010-cu il mayın 31-də kəsilib. Həmin dövrdə Fələstinin Qəzza bölgəsinə humanitar yardım aparan Türkiyənin “Mavi Mərmərə” gəmisinə İsrail hərbçiləri basqın edib. Nəticədə Türkiyənin 9 vətəndaşı öldürülüb. Bu il iyunun 29-da İsrail hökuməti Türkiyə ilə normallaşma razılaşmasını təsdiqləyib. İsrail dövləti baş verən hadisə ilə bağlı Türkiyədən üzr istəyib. Avqustun 20-də isə Türkiyə parlamenti rəsmi Ankara və Təl-Əviv arasında münasibətlərin normallaşdırılması ilə bağlı razılaşma sənədini təsdiqləyib. Sənədə əsasən, İsrail Türkiyəyə 25 gün ərzində 20 milyon dollar məbləğində təzminat ödəyəcək. Anlaşmaya görə, İsrail hərbçiləri hüquq və cəza məsuliyyətindən azad ediləcək. Eyni zamanda, İsrail Fələstinə humanitar yardımın göndərilməsi ilə bağlı tətbiq etdiyi embarqonu yumşaldacaq.\nAlmaniyada müəllim şagirdlərə Ərdoğanla bağlı ev tapşırığı verdi – FOTO


Prezidentin köməkçisi: “Heç kim Azərbaycanla şərtlərlə danışa bilməz” - 7Times.Az – Son Xəbərlər, Dünya Xəbərləri və Multimedia\nPrezidentin köməkçisi: “Heç kim Azərbaycanla şərtlərlə danışa bilməz”\n10 Oktyabr 2020, 16:35\n“Azərbaycan Respublikasının 30 ilə yaxın müddətdə işğal altında olan Cəbrayıl şəhəri və kəndləri, o cümlədən, Dağlıq Qarabağın inzibati ərazisinə daxil olan Hadrut yaşayış qəsəbəsi və ətraf kəndləri də işğaldan azad edilib”.\nOnun sözlərinə görə, bu, Ermənistan üçün böyük psixoloji zərbədir:\n“Onlar bunun psixoloji zərbəsini yaşamaqdadırlar. Onlar başa düşməlidir ki, Azərbaycan işğal faktı ilə barışmayıb və heç zaman da barışmayacaq. İşğal olunan ərazilərimizi tam şəkildə işğaldan xilas etmək uğrunda mübarizəmiz davam edəcək.\nMünaqişələr yalnız hərbi deyil, hərbi-siyasi yolla da davam etdirilir. Əsgərlərimizin yerlərdə qazandığı uğurları siyasi, diplomatik vasitələrlə də uğurlara çevirməliyik. Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında diplomatik cəbhədə də üstünlüyümüz davam edir”.\nH.Hacıyev qeyd edib ki, bu günə kimi münaqişənin həllində Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan yeddi şərtlə çıxış edirdi:\n“O israr edirdi ki, danışıqların formatı dəyişdirilməli və qondarma rejim danışıqlar prosesində iştirak etməlidir. Onlar Azərbaycana işğal nəticəsində yaradılmış qondarma rejimi və nəticələrini sanki qəbul etməyə çalışırdılar.\n30 ildir danışıqlar prosesində onların bu kimi fəaliyyətinə göz yumurdular. Bu gün hərbi müstəvidə dəyişdirilmiş status-kvodan irəli gələrək, diplomatik status-kvo dəyişdirilir. Azərbaycanla heç kim şərtlərlə danışa bilməz”.


Heybət stansiyasında 6-cı yeni yoldəyişən quraşdırılır - AZƏRTAC – Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi\nDəmir yollarının Heybət stansiyasında sayca 6-cı yeni yoldəyişən quraşdırılır.\nYeni yoldəyişən qurğuların yığılması üçün Səngəçal istehsalat bazasının ərazisində xüsusi meydança tikilib. Sağ və sol təmayüllü yoldəyişən qurğuların quraşdırılması üçün tikilən meydançanın uzunluğu 90, eni 16 metr təşkil edir. Bu meydançada yoldəyişənlərin alt quruluş hissələri, yəni tirlər dəmir-betondan yığılır.\nYoldəyişən qurğuların tirlərinin hazırlanması üçün Türkiyə şirkəti tərəfindən Ələt şpal zavodunda yeni sex açılıb. Tirlərin hazırlanmasında istifadə edilən bütün metal hissələr Qazaxıstan Respublikasından gətirilir. Xüsusi ağırlığa malik olan yoldəyişənləri mənzilbaşına daşımaq üçün Rusiya Federasiyasından yeni quruluşlu platforma-vaqonlar, həmçinin qurğunun qoyulması və sökülməsində istifadə edilən UKS tipli yeni kran alınıb. 5 saylı İxtisaslaşdırılmış Dəmir Yolu Müəssisəsi MMC-nin direktor müavini Şəmsəddin Talıbov bildirdi ki, bu gün Heybət stansiyasında quraşdırılan yoldəyişən məhz həmin kranın vasitəsilə həyata keçirilir. Azərbaycan dəmir yolunda UKS tipli kran ilk dəfə istismar olunur.\nAZERTAG.AZ :Heybət stansiyasında 6-cı yeni yoldəyişən quraşdırılır\nBayram günlərində Dəmir Yolunda gücləndirilmiş iş rejimi tətbiq olunacaq VİDEO\nBakı-Sumqayıt-Bakı marşrutu ilə hərəkət edən elektrik qatarlarının hərəkət cədvəlində dəyişiklik ediləcək VİDEO


“Sahibsiz” Mingəçevir təhsili-FOTOFAKT – Azərbaycan Bələdiyyəsi\n“Sahibsiz” Mingəçevir təhsili-FOTOFAKT\nSon yenilənmə Sen 19, 2019\n0 1. 002\nMingəçevir məktəblərində su yoxdur.Qoxudan məktəblərə giriləsi deyil.Pul yığıma mövsümünə start verilib.Bir çox müəllimlər isə incidilir…\nBir müddət öncə “Kanal32” İnformasiya Agentliyi Mingəçevir təhsili ilə bağlı anons yayımlamışdı.Ötən müddət ərzində redaksiya olaraq apardığımız bir sıra araşdırmaları və daxil olan vətəndaş müraciətlərini dərc etmək üçün sistemləşdirmişik.Amma,araşdırma yazılarını dərc etməzdən əvvəl tədris ilin ilk günündə yaşanan utancverici vəziyyətlə bağlı məlumatı yaymaq məcburiyyətindəyik.\nSöhbət iki gün öncə Mingəçevir şəhərinin 9 №-li tam orta məktəbində baş verən olaydan gedir.Belə ki, 1-ci sinif şagirlərinin valideynləri məktəb direktoru Nazim Əliyevin atdığı qanunsuz addımla bağlı etiraz aksiyası keçiriblər.Aksiyanın keçirilməsinin səbəbi isə MİQ-dən keçərək müəllim işləmək hüququnu qazanmış Xəyalə adlı sinif müəlliməsinin uzaqlaşıdırılması və 1-ci sinif şagirdlərinin valideynlərin istəmədiyi müəllimə verilməsi olub.\nKanal32.az-a məlumat verən valideynlər bildirib ki,metodik cəhətdən zəif,hazırlıqsız olan müəllimin onların övladlarının oxuduğu sinifdə tədris aparmasına razı deyillər və onların mövqeyi nəzərə alınmalıdır.Ancaq məktəb direktoru valideynlərin istək və tələblərini rədd edib.Daha sonra valideynlər Mingəçevir Təhsil Şöbəsinə üz tutmalı olublar.Onları qəbul edən şöbə müdiri Sahib Məmmədov bildirib ki,nazirliyə ərzizə yazın və sizin tələbləriniz yəqin ki,yerinə yetiriləcək.Problem aradan qaldırılacaq.\nQeyd edək ki,mövcud problemlə bağlı şəhər icra hakimiyyətinin müvafiq şöbəsi ilə əlaqə yaradan valideynlərə demək olar ki,eyni məzmunlu cavab verilib.\nGörünən odur ki,hər ötən gün biri-birindən qəribə “yenilik”lər tətbiq edən Təhsil naziri Ceyhun Bayramov özündən əvvəlki nazirlərin “atasına rəhmət”oxudur.\nAmma,Mingəçevir təhsilindəki problemlər heç də bununla bitmir.Yeni dərs ilinin ilk günündə,havanın bu isti vaxtında məktəblərdə su yoxdur.Bəli,düz eşitdiniz,dörd tərəfi az qala su ilə əhatə olunan Mingəçevirdə şagirdlərin istifadəsi üçü SU YOXDUR...Özü də nə içməli su,nə də texniki su…\nMəktəblərə verilən su limiti ilə bağlı valideyin Elxan Rəşidov belə deyir: “Bu məktədə 1343 nəfər şagird təhsil alır. 4 hektar olan ərazisində ağaclar var. Bu şagirdləri və məktəbin digər su tələbatını hesbladıqda “Azərsu”nun verdiyi limitin yetmədiyini görürük. Uşaqların təbii ehtiyacları var. Bu uşaqlar məktəbdə olduğu 5-6 saat ərzində təbii ehtiyaclarını ödəməli deyil?Müəllimlər də deyir ki, içmək və digər işlər üçün istifadə etdiyimiz suyu evdən gətiririk. “Azərsu”nun verdiyi limit ilk dərs günündən qurtarır. Ayaqyolunun qoxusundan məktəbə girmək mümkün deyil. Məcburuq oranı bağlayaq.Bu cür şəraitdə böyüyən uşaqlardan hansı savad, hansı sağlamlıq gözləmək olar? Görünən odur ki, bəzi məmurlara sağlam nəsil deyil, xəstə, müti, qul lazımdır”.\n“Yeniavaz”saytının bölgə müxbirinə açqılma verən Yevlax Regional Təhsil İdarəsi isə quşu lap gözündən vurub.\nProblemin oktyabrda həll olunacağını bildirən idarənin əməkdaşı bildirib ki, “Bütün ümumtəhsil və iki kənar təhsil müəsissəsinə ( 26 müəssisəmizə) “Azərsu”ASC tərəfindən su sayğacları quraşdırılıb. Problem ondadır ki, bizim normativlə və məktəblərə yeni quraşdırılan su sayğaclarına ödəmələrimiz var. Normativlər ödəniləndən sonra smart kartlara ödənişlərimiz olacaq. Bu ayın axırından bütün kartlara məbləğ ödəniləcək. Oktyabr ayına heç bir problem qalmayacaq”.\nBir faktı da oxucuların və ictimaiyyətin diqqətinə çatdıraq ki,Təhsil naziri Ceyhun Bayramov axır ki,özündə güc taparaq,10 sentyabr 2019-cu il tarixdə “İntizam tənbehinin tətbiq edilməsi barədə” K-1381 №-li əmrlə yol verdiyi nöqsanlara görə Mingəçevir Təhsil Şöbəsinin müdiri Sahib Məmmədova TÖHMƏT verib.\nRedaksiyamızın əldə etdiyi sözügedən əmrin surətini təqdim edirik:\nMingəçevir təhsilində baş verən digər şok qanun pozuntuları ilə bağlı araşdırma yazılarımız olacaq.Bizi izləməkdə davam edin…\nİcra başçısı sakinlərlə görüşdü və vəd verdi


Palitra qəzeti İzmit Bələdiyyəsinin nümayəndə heyəti Bakıda görüşlər keçirib\nİzmit Bələdiyyəsinin nümayəndə heyəti Bakıda görüşlər keçirib\nTarix: 12.12.2017 | Saat: 18:41:00 | E-mail | Çapa göndər\nAzərbaycanda rəsmi səfərdə olan Türkiyə Respublikasının İzmit Bələdiyyəsinin nümayəndə heyəti Nəsimi rayon İcra Hakimiyyətində olublar. Nümayəndə heyətini qəbul edən Nəsimi Rayon İcra Hakimiyyətinin Başçısı Asif Əsgərov ilk öncə qonaqları salamlayıb, paytaxtımızın mərkəzi rayonu olan Nəsimi rayonunun tarixi, coğrafi mövqeyi, burada yerləşən inzibati, sənaye, sosial, mədəniyyət, turizm obyektləri barədə ətraflı məlumat verib. Asif Əsgərov son illərdə Azərbaycanda əldə olunmuş nailiyyətlər, sosial-iqtisadi inkişafdan, həyata keçirilən yeni layihələrdən, o cümlədən Nəsimi rayonunda görülən işlərdən danışmış, bu nailiyyətlərin qazanılmasında ulu öndər Heydər Əliyev və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin böyük rolunu qeyd edib. Ölkələrimiz və xalqlarımız arasında mövcud olan dostluq və qardaşlıq əlaqələrinin, xalqlarımızın biri-birinə nə qədər yaxın olmasını vurğulayan natiq Ermənistan-Azərbaycan-Dağlıq Qarabağ münaqişəsindən, onun xalqımıza gətirdiyi bəlalardan söz açıb.\nÖlkəmizdə səfərdən məmnunluq hissi keçirdiyini deyən nümayəndə heyətinin rəhbəri, Türkiyə Azərbaycan Dərnəkləri Federasiyasının başçısı və Heydər Əliyev Mədəniyyət Mərkəzinin rəhbəri Bilal Dündar Azərbaycanın inkişafından qürur duyduğunu bildirib. O, təmsil etdiyi bələdiyyə ilə Bakı şəhəri Nəsimi bələdiyyəsi arasında dostluq və qardaşlıq münasibətlərinin davam etdirilməsinin vacibliyindən danışıb. Eyni zamanda qeyd edib ki, Nəsimi Rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən ümummilli lider Heydər Əliyevin anım gününə həsr olunmuş tədbirdə iştirakları nümayəndə heyətinin hər bir üzvünün ürəyincə olub.\nNatiq çıxışına davam edərək ulu öndər Heydər Əliyevin Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı dostluq və qardaşlıq münasibətlərinin qurulmasındakı əvəzsiz xidmətlərini xüsusi qeyd edib.\nSonra nümayəndə heyətinin üzvü, “Hüriyyət” Xəbərlər agentliyinin keçmiş təmsilçisi Mustafa Bağdıken 1999-cu ilin 17 avqustunda baş vermiş zəlzələnin faciələrindən danışıb. Baş vermiş fəlakətin aradan qaldırılması üçün ilk köməyə gələn dövlətin Azərbaycan olduğunu bildirib. 1 noyabr 1999-cu ildə ümumilli lider Heydər Əliyevin Türkiyə Respublikasının Prezidenti Süleyman Dəmirəl ilə birgə Kocaelidə olmasını bildirərək, həmin görüşdəki xatirələrindən söhbət açıb. Bildirib ki, dekabrın 11-də ümumilli liderin anım gününə həsr olunmuş tədbirdəki sərgidə nümayiş olunan fotoları məhz həmin görüşlərdə çəkib. Görüşün sonunda qarşılıqlı hədiyyələr təqdim olunub.\nDaha sonra İzmit bələdiyyəsinin nümayəndə heyəti Nəsimi rayon bələdiyyə üzvləri ilə də görüşüblər.\nTürkiyənin İzmit bələdiyyəsinin nümayəndə heyətinin səfəri 14 dekabr 2017-ci il tarixədək davam edəcək.


Vilyam Somerset Moem — Vikipediya\nVilyam Somerset Moem\nVilyam Somerset Moem (ing. William Somerset Maugham [ˈsʌməsɪt mɔːm]; 25 yanvar, 1874- 15 dekabr 1965) — İngiltərə yazıçısı.\nVilyam Somerset Moem 1874-cü il yanvarın 25-də Parisdə anadan olub. Bu zaman onun atası Fransada Böyük Britaniya səfirliyində hüquqşünas işləyirdi.Buna görə də valideynləri Vilyamın doğum mərasimini səfirliyin ərazisində həyata keçirirlər. Məhz buna görə də yazıçının Böyük Britaniya ərazisində anadan olduğu iddia edilir.\nMoyem uşaqlıqda fransızca danışıb, ingilis dilini yalnız 11 yaşından sonra öyrənib. 1882-ci ilin fevralında anası dünyasını dəyişir, 1884-cü ildə isə atası xərçəng xəstəliyindən ölür. Beləliklə, Moem hələ erkən yaşlarından yetim qalır və Kent qraflığında yaşayan qohumlarının yanına göndərilir. İngiltərəyə gələn Vilyamın dili topuq vurmağa başlayır və bu şikəstlik ömrünün sonuna kimi onu müşaiyət edir. Beləliklə, Moyem əmisi Henri Moyemin evində tərbiyə alır, Kanterberidəki Kraliça məktəbinə gedir. Sonra Heydelberq Universitetində ədəbiyyat və fəlsəfəni öyrənir. Daha sonra isə London Tibb Məktəbinə daxil olur,bilik və həyat təcrübəsi qazanır.\nO, 1897-ci ildə ilk romanını yazır (“Lambetli Liza” - Liza of Lambeth,), daha sonra yazdığı “Ledi Frederik” romanı ona şöhrət gətirir.\nMoem Birinci Dünya müharibəsi zamanı Britaniya kəşfiyyat idarəsi ilə əməkdaşlıq edir və kəşfiyyatçı kimi Rusiyaya göndərilir. Sonralar Moem bu barədə bir kitab da yazır.(“Eşenden, yaxud Britaniya agenti”, Ashenden, or the British Agent, 1928).Bu əsərdən başqa Moem kəşfiyyatçılıq fəaliyyəti haqqında "Tüksüz Meksikalı" adlı novellasında işar edir. Müharibədən sonra Moem dramaturq kimi tanınır, onun bir neçə pyesi tamaşaya qoyulur.\nS.Moem məhz pyeslərinin tamaşaya qoyulması sayəsində maddi durumunu xeyli düzəldir. Onun pyeslərinin əksəriyyəti ( "Sadiq arvad", "Ledi Frederik" hə ikisi komediyadır) indi unudulsa da, vaxtılə ona böyük şöhrət gətirib.\n1919-cu ildə Moemi Çinə göndərirlər, daha sonra isə Malayziyada hərbi attaşe kimi işləyir, roman və hekayələri üçün çoxlu material və fakt toplayır.\nMoemin “Dövrə” (The Circle, 1921), “Sədaqətli arvad” (The Constant Wife, 1927), “Teatr” (The Theater), “Şeppi”(Sheppi), “İti ülgüclər” (The Razor's Edge), “Ay və Qəpik” (The Moon and Sixpence) və s. əsərləri bir çox dillərə tərcümə olunmuşdur.\nYazıçı 1965-ci il dekabrın 15-də Fransanın Nitse şəhərindəki xəstəxanada sətəlcəmdən vəfat edir;lakin fransız qanunlarına görə meyit yarılmalı idi və buna görə də onun cəsədini bir gün sonra evinə, Fransız şəhəri olan Sen Jan Kap Ferradakı villasına aparırlar. Ertəsi gün, ayın 16-da isə ölüm xəbərini yayırlar. Dekabrın 22-də Moyemin nəşi İngiltərədəki Kanterberiyə gətirilir və burada Kraliça məktəbi nəzdindəki Kitabxana divarına hörülür.\nAy ve Quruş, 1919\nVikisitatda Vilyam Somerset Moem ilə əlaqədar sitatlar var.\nMənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Vilyam_Somerset_Moem&oldid=6131863"\nLast edited on 3 sentyabr 2021, at 20:58\nBu səhifə sonuncu dəfə 3 sentyabr 2021 20:58 tarixində redaktə edilib.


BERNAMA agentliyi: Qarabağın iqlim və relyefi müxtəlif turizm məhsullarının inkişafına imkan yaradır - AZƏRTAC – Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi\nKuala Lumpur, 26 yanvar, AZƏRTAC.\nMalayziyanın BERNAMA Milli İnformasiya Agentliyi Azərbaycanın Qarabağ regionunun iqlim və relyefinin müxtəlif turizm məhsullarının inkişafına imkan yaratması barədə məlumat yayıb.\nAZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Malayziya agentliyi Azərbaycan Turizm Bürosunun baş icraçı direktoru Florian Zenqstşmitə istinadla məlumat verib. Qeyd edilir ki, həmin sözləri baş icraçı direktor yeni “WhereisKarabakh.com” (“Qarabağ harada yerləşir?”) platformasının istifadəyə verilməsi ilə bağlı danışarkən deyib. F.Zenqstşmitin sözlərini sitat gətirən agentlik yazıb: “Bu möhtəşəm regionun zəngin tarixi, mədəni abidələri və təbiəti haqqında məlumatları bütün dünyaya çatdırmaq mühüm əhəmiyyət kəsb edir. “WhereisKarabakh.com” veb-saytının yaradılması da məhz bu missiyanı daşıyır”.\nBildirilir ki, platformanın yaradılmasında məqsəd dünyaya yalnız Qarabağın coğrafi olaraq harada yerləşdiyini göstərmək yox, həmçinin bu regionun tarixini, mədəniyyətini, eləcə də gəzməli-görməli yerlərini düzgün formada çatdırmaqdan ibarətdir.\nQeyd edilir ki, informasiyalar pəncərəsində veb-sayt ziyarətçilərinin daha ətraflı məlumatlar almaları üçün isə “Azerbaijan.travel” platformasının Qarabağla bağlı səhifəsinə keçid etmək təklif olunur.\nAZERTAG.AZ :BERNAMA agentliyi: Qarabağın iqlim və relyefi müxtəlif turizm məhsullarının inkişafına imkan yaradır


Dəniz gəzintisi » wWw.Qadinlar.Biz ~ Qadınlar Bir Incidir! Populyar Qadın Saytı\nTarix: 24-03-2016, 11:15\nSəs ver: Sеvgilim, gеcənin rənginə bir bax! Sayrışan ulduzlar göz kimi parlaq. Sallamış dənizə ay məndilini, Dəniz danışdırır öz sahilini. Baxıb kеçənlərə, göz qırpır mayak, O bir kеşikçidir hər zaman oyaq. Gəzdirir özünü böyük bir vapor, Vaporda səslənir, döyünür mator. Onun zirvəsində durur kapitan; İndi təbiətə hökm еdir insan. Yorulmaq bilməmiş insanın əli - İnsan yеr üzünə tanrı gələli, Görünməz olmuşdur dənizin dibi, Qayıq yırğalanır bir bеşik kimi. Dalğalar atlanır, dalğalar еnir, Doğru dеmişlər ki, şairənədir Qayıq gəzintisi məhtabə qarşı; Sahildə səslənir gəzinti marşı. Gəzdirir bizi də mеhriban dəniz Açılıb dincəlir sinirlərimiz. Suda ilan kimi şütüyür qayıq... Sеvgilim yatmamış... sеvgilim ayıq!.. Sеvgilim, nə gözəl bahar gеcəsi! Bizə layla çalır dənizin səsi. O kimdir sularda qəzəl oxuyur? Cahana hər gələn bir əsər qoyur... Sussun o bayquşun pərişan səsi; Sеvgilim istəyir həyat nəğməsi! Dalğalar əsəbi, dalğalar qara, Köksünü çırpdıqca bu dalğalara Suda ilan kimi şütüyür qayıq, Sеvgilim yatmamış... sеvgilim ayıq!.. Səməd Vurğun Lola_Maya_\nloading... Şairin sеvgilisinə\n24 mart 2016 18:34\n# 4 Of,If I stretch my hands,do you hold them in your hands,Sir?Oh, do you look at my tearful eyes even once? kiraz mevsimci kiz\ncox sag ol canim menim ela seirdi\n24 mart 2016 12:54\n# 3 RƏBBİM bütün əsgərlərimizi qorusun qardaşımda onların içində S.Heydarova\nseirleri xoslayiram amma bu seir elede xosuma gelmedi)\nŞeir çox gözəldi sevirəm şeirləriGəzdirir bizi də mеhriban dəniz Açılıb dincəlir sinirlərimiz. Suda ilan kimi şütüyür qayıq... Sеvgilim yatmamış... sеvgilim ayıq!.. Gözümün önündə canlandı mənzərə


Burcler.biz » Yuxu yozmalar » Yuxuları yadda saxlamağı öyrənmək qaydaları\nE.L. 14-03-2017, 19:18 2 008 Yuxu yozmalar\nOrta hesabla insanlar bir gecə ərzində 10-15 yuxu görürlər. Əgər insan iddia edirsə ki, yuxular onun yuxusuna gəlmir, deməli, o sadəcə onları xatırlaya bilmir. Hər şeydən daha sadə yuxuları yadda saxlamaqa, əgər siz sürətli yuxu adlandırılan mərhələsi zamanı oyandınızsa (məhz bu vaxt obrazlar yaranır). Bu anda yatan insanın göz almaları hərəkət edir, və əgər onu oyatsaq, onda o xatırlayacaq ki, onun bu anda yuxuda nə görürdü.\nÖz yuxularını yaxşı yadda saxlamaq üçün, başqa insana sizin gözlərinizin hərəkətləri üçün təqib etməyi və lazımlı anda oyatmağı və ya hər saat zəngli saatı gurmağı xahiş etmək olar – belə ehtimal sürətli yuxunun mərhələsi zamanı oyanmaq yuxarı olacaq. Amma bu fənd hər gecə istifadə etmək çətindir, və hər saat oyanmaq – xoş məşğuliyyət deyil. Özünü yuxuları yadda saxlamağa tədricən öyrəşdirmək daha yaxşıdır.\nİlk növbədə öz ağılına anlamağa imkan vermək lazımdır ki, bu onun üçün əhəmiyyətlidir. Axı insanın yaddaşı bütün lazımsızı avtomatik tullayır, yüklənməmək üçün. "qurmalara" yaddaşları düzəlişlər etmək üçün, yuxuları gündəlik yazmağa başlayın. Bu adi dəftər və ya elektron sənəd ola bilər – əsas hər gecə öz yuxularını yazmağa çalışmaq, hətta əgər nəsə iğtişaşı və düşüncəsizi xatırlandısa. Zamanla yada salmaq çox daha asan olacaq.\nKi, yuxuları yadda saxlamaq daha yaxşı olsun, vacib işlərə yayınmamağa çalışaraq oyanışdan dərhal sonra bir neçə dəqiqə hərəkətsiz uzanacaqsınız. Mümkün qədər çox hər yuxunun təfərrüatları xatırlayın, sonra onları tarixin göstərişiylə gündəliyə yazın. Hətta əgər insana görünürsə ki, o yuxunu yaxşı yadda saxladı və onun səhər yeməyindən sonra yaza biləcək, o vaxta şüur başqa rejimə qalacaq, və yuxunun detalları unudula bilər. Buna görə çarpayının yanında gündəliyi saxlamaq və yazıları etmək daha yaxşıdır, hər dəfə, necə siz gecə oyanacaqsınız ( əgər olacaqsa ki,nə yazmaq). Əgər işığı qoşmaq istəmirsizsə, diktofondan istifadə etmək olar, və səhərlə hər şeyi gündəliyə köçürtmək.\nƏgər siz dərk edilmiş yuxuları təcrübədən keçirirsinizsə, dərk edilmiş, həm də dərk edilməmiş yuxular kimi yazın. İkinci hadisədə texnikaları göstərin, hansılar ki, siz edirdiniz yatmağa uzanmazdan əvvəl. Öz yazılarında o anları vurğulayın, hansılar ki, real həyatla (danışan heyvan, şəhərin üstündə uçuşlar, bədheybətlər və s.) dağılırlar – gələn dəfə bu sizə anlamağa kömək edəcək ki, siz yatırsınız.\nDaha bir qayda: yuxudan əvvəl oyanış anından günün hadisəsinin yaddaşında təkrar hasil edin və o məqama qədər ki, siz yatmağa uzandınız. Yada salmaq olar və əks tərzdə – əsas öz yaddaşını hadisələrin ardıcıllığını yadda saxlamağa öyrəşdirməkdir.\nNə haqqında dəhşətli yuxular danışır\nNecə yuxuları yadda saxlamaq olar?


Meyvə şirələri və onların xeyirləri » 3w.LeGenD.Az | Əfsanə olmaq istəyən bizimlədi... | Eurovision 2013, Geyimler, sac duzumleri, mentiq, aforizmler, animasiyalar, sekiller, avatarlar, menali sozler, maraqli, dadli tortlar, mp3, video\nMeyvə şirələri orqanizm üçün meyvənin özündən daha faydalıdır. Belə ki, şirələr daha tez, bir neçə dəqiqəyə həzm olunur və həzmetmə sistemi yüklənmir. Qida maddələri ilə zəngin olan şirələrin faydaları aşağıdakı kimidir.\nPortağal şirəsi vitamin C mənbəyidir, ona görə bu şirəni əsasən ilin soyuq aylarında soyuqdəymənin müalicəsi və prafilaktikası məqsədilə içirlər. Portağal avitaminoz problemi olan insanlara da çox faydalıdır. Bu şirə tonusu artırır, yorğunluğu aradan qaldırır və qan damarlarını möhkəmləndirir. Həkimlər portağal şirəsini böyrək xəstəlikləri, ateroskleroz və hipertoniya zamanı içməyi məsləhət görürlər. Bu şirəni mədə xorası, onikibarmaq bağırsaq, bağırsaq pozğunluğu və qastrit zamanı içmək olmaz.\nBir qreypfrut ilə gündəlik vitamin C ehtiyatınızı ödəyəcəksiniz. Qreypfrut stresin müalicəsi üçün təbii həbdir. Həzmetmə sistemində problemi olanlara bu şirəni içmək məsləhətdir. Yeni sıxılmış şirə qan təzyiqi və böyrək pozğunluğu zamanı içilməlidir. Həmçinin iştahasızlıq, yuxusuzluq, yorğunluq problemini də aradan qaldırır. Qreypfrutda çoxlu vitamin, az kalori olduğundan müxtəlif pəhrizlər üçün əvəzolunmazdır.\nNar şirəsi hemoqlobini artıran müxtəlif təbii maddələr arasında birincidir. O, orqanizm tərəfindən rahat həzm olunur, iştahanı artırır və mədə fəaliyyətini nizama salır. O, sidikqovucu, antiseptik, ağrıkəsici vasitədir. Mədə xəstəliklərində nar şirəsini içmək olmaz. Ümumiyyətlə, nar şirəsini su ilə qarışdırıb içmək məsləhətdir. Nar şirəsi insann radiasiyaya qarşı müqavimətini artırdığından hazırda çox populyardır.\nŞirəni sıxılan kimi içmək lazımdır, 10 dəqiqədən sonra faydalı xüsusiyyəti itəcək.\nŞirə və nektar - fərq nədədir?\n1. Şirə meyvə və tərəvəzlərdən birbaşa sıxma yolu ilə alınan təbii məhsuldur. Onun tərkibində konservant, rəngləyici, dadverici maddələr olmur. Dadverici kimi meyvə və giləmeyvələrdən alınan təbii maddələrdən istifadə olunur. Belə şirənin qiyməti baha olur.\n2. Nektar 25-50% təbii şirədən, qalan hissə isə su, şəkər və baldan ibarətdir. Amma düşünməyin ki, nektar təbii şirədən pisdir. Axı albalı və qarağatın şirəsi çox turş olduğundan onu içmək olmur. Ona görə nektarı su ilə qarışdırmalı olurlar. Unutmayın ki, nektarda meyvənin vitamini qalır, ona görə onu içmək məsləhətdir.\n3. Şirətərkibli içkidə təbii şirə cəmi 10-40% olur. Şəkər və limon turşusundan başqa, tərkibində süni dadverici, rəngverici, şəkər əvəzedicisi, qida əlavələri olur. Belə içki susuzluğunuzu yatırsa da, tərkibində vitamin yoxdur.\n25 dekabr 2013 01:14\n22 dekabr 2013 18:08\n18 dekabr 2013 13:34\n12 dekabr 2013 23:44\n9 dekabr 2013 13:13\n8 dekabr 2013 17:51\nXeYiRLi MeSLeHeTLeR uCuN TeSeKuLLeR\n8 dekabr 2013 11:10\nMeyvə şirələri orqanizm üçün\nmeyvənin özündən daha faydalıdır.\nBelə ki, şirələr daha tez, bir neçə\ndəqiqəyə həzm olunur və həzmetmə\nsistemi yüklənmir. Qida maddələri ilə\nzəngin olan şirələrin faydaları\nChox tesekkurler meqaleycun\n7 dekabr 2013 14:12\n7 dekabr 2013 13:44\nməlumatım vardı tşk..\n7 dekabr 2013 13:23\n7 dekabr 2013 13:16\n7 dekabr 2013 12:28\n7 dekabr 2013 12:03\nCaniM meniM melumata Gore cox saGol\n7 dekabr 2013 11:57\n7 dekabr 2013 11:40