Москва эм сталинград ючюн сермешледе кеслерин аямагъандыла | Электронная газета "Заман"\nКапитан Белоконь башчылыкъ этген гаубица батарея, кече къарангысы бла келип, ара шахардан узакъ болмай Волоколамск таш жолну жанында тохтады. Юшютюпмю къояды дерча сууукъду. Жер терен бузлагъанды. Окопла къазмай а амал жокъ. Топну мараучусу Геляланы Исхакъ былай эсгергенди: «Ылытхынла бла къазгъанбыз окопланы. Топуракъ асыры къатыдан, темирни ташха ургъандан башха тюйюл эди. Эрттенлигинде топланы орнатып, хазыр болдукъ. Гаубицала узакъгъа атыучу топладыла. Былайда уа танкланы мараучу гитче калибрлени хайырланыргъа тюшгенди. Фашист танкла уллу жолну жаны бла келгендиле. Комбат Белоконь жигит адам эди. Къурч машинала иги жууукълашхынчы, атаргъа буйрукъ бермей турду. Топну прицелине къапланып, алда келген танкны илишаннга тутханма.\nКомандирни: «Батарея, тюзюнлей марап, фашист танклагъа от ачыгъыз!» - деп къычыргъан топ тауушлагъа тумаланды. Бир ненча машинаны къара тютюнлери чыкъды. Атышыу кёпге бармады. Фашист танкла артха бурулдула. Алай ала жангыдан чабыуул этмей къоймазлыкъларын биле эдик да, топланы жерлеп, хазыр болгъанлай турдукъ…»\nСталинград сермеш Уллу Ата журт урушну тарыхына совет халкъны эм аны Сауутланнган кючлерини ёмюрледе унутулмазлыкъ хорламларыча киргенди. Германлы аскерле Волгадан ётселе, къыралыбыз Краснодар эм Ставрополь крайла бериучю мирзеуден къуру къалып, душманнга Грозныйни эм Бакуну нефтине жол ачыллыкъ эди. Къысхасы, белгили совет аскер башчыла Волганы жагъаларында баргъан кюйсюз къаты къазауатны Кавказ ючюн сермешге санагъандыла. Ол кюнледе Сталинградда «Красный Октябрь» эм «Трактор» заводланы тийрелерин къоруулагъан къызыл аскерчилени къауумларында бизни жерлешлерибиз да болгъандыла. Артиллеристле Къудайланы Шамшюдин бла Ахшаякъланы Биязулкъа биринчи аскер саугъаларын – «За отвагу» майдалларын – анда алгъандыла. Аланы батареялары орналгъан жерден фашист танкла ёталмагъандыла.\nТамата лейтенант Жираслан Эфендиевни артвзводу Шимал Кавказ ючюн сермешде 11 фашист танкны, душманны эки артиллерия эм юч миномёт батареяларын, окъ-топ жюкленнген алты автомашинасын, дотларын бла дзотларын жокъ этгенди эм кёп жаяу аскерчисин да къыргъанды. Аушигерчи жаш ол жигитлиги ючюн Къызыл Байракъны ордени бла белгиленнгенди.\nВолганы боюнунда фельдмаршал Паулюсну айырмалы 6-чы армиясы къуршоугъа алынып ууатылгъаны сау дуниягъа да белгилиди. Ол хорламгъа артиллеристле тийишли юлюшлерин къошхандыла. 1942 жылда 19-чу ноябрьни эрттенлигинде мингле бла топла миномётла гитлерчилени къорууланыу ызларына кючлю от ачхандыла. Бир сагъат бла 20 минутну ичинде топ окъла эм минала немислилени окопларын тюп-баш этгендиле. Ол сермешге Къабарты-Малкъардан кёпле къатышхандыла, ол санда миномёт батареяны командири, гвардияны капитаны Бёзюланы Ахмат бла батальонный комиссар, гвардияны майору Гурген Петросян да.\nКурск дуга – Экинчи дуния урушда бек уллу сермешледен бири болгъан жерди. Эки жанындан да 1943 жылда 12-чи июльда 1200 танк Белгород областьда Прохоровка элни къатында тюбешгендиле. Танкланы атыучу 76-миллиметрлик топ расчётланы командирлери, сержантла Къудайланы Шамшюдин, Уяналаны Алим, мараучу Анахаланы Бекболат, дагъыда башха таулу жашла фашист «тигрле» бла жигитлеча сермешгендиле. Алим бла Бекболат, 19-жыллыкъ жашла, ол жаханим отундан, жетген кишилеча, къоркъакълыкъ этмей, абызырамай, намыслары-сыйлары бла чыкъгъанларын энчи белгилерге сюеме.\n… Совет аскерле, алгъа бара, Венгрияны жерине жетдиле.\nБалатон кёлню тийресине фашист командование совет аскерлени тыяр мурат бла уллу кюч жыйышдыргъан эди. Ол санда айырмалы 6-чы танк армияны, СС танк биригиулени эм башха аскер бёлюмлени. 1945 жылда мартда Балатон операция башланып, немислиле къаты ууатылгъандыла. Бизни жерлешлерибиз ол сермешледе да хомухлукъ этмегендиле. Подполковник Бёзюланы Якуб башчылыкъ этген артдивизион бир талай фашист танкны жандыргъанды, темир сыныкъла чачдырыучу топ окъла бла атып, душманны кёп жаяу аскерчисин къыргъанды.\nКерменлены Хангерий къуллукъ этген гвардиячы зенит полкну батареяларын Балатоннга келтиргенлеринде, алайда тёгерек шош эди. Немислиле маскировка этерге уста эдиле. Болсада дивизионну командири самолётланы атыучу зениткаланы танкланы тюзюнлей марарча орнатыргъа буйрукъ бергенди. Ол жангылмагъан эди.\nАртдивизионну командири Бёзюланы Якуб Къызыл Байракъны ордени бла эки кере эм кёп майдал бла саугъаланнганын белгилерге тийишлиди. Керменланы Хангерийни кёкюрегинде эки «За отвагу» майдал жылтырай эдиле.


Китап окъургъа сюймекликни къозгъар муратда | Электронная газета "Заман"\nКитап окъургъа сюймекликни къозгъар муратда\n12 февраля, 2020 - 08:08\nАкъ-Сууда китапханагъа бусагъатда ремонт этиле тургъаны себепли ол 15-чи номерли мектепде кабинетледен биринде орналыпды. Анда ишлеген Светлана Мамедованы башламчылыгъы бла кёп тюрлю тюбешиуле, конкурсла, викторинала, адабият ингирле бардырыладыла. Бу кюнледе уа белгили сабий жазыучу Алан Милнни чыгъармачылыгъына бла жашау жолуна жораланнган тюбешиу болгъанды. Анга тёртюнчю классны окъуучулары чакъырылгъандыла.\nСабийлени жазыучу бла толуракъ шагъырей этер мурат бла суратларындан эмда ол китапларындан да кёрмюч къуралгъанды. Анда уа биз гитчелигибизден билген жомакъланы жигитлерини суратлары салыннгандыла, ол санда белгили Винни Пухну да. Бек тирилеге, кёп окъугъанлагъа уа саугъала да хазырланнган эдиле.\nСветлана Викторовна Алан Милнни, аны жомакъларыны жигитлерини юсюнден хапар айтхандан сора жарыкъ оюннга жол берилгенди. Къызчыкъла бла жашчыкъла эки командагъа бешишер адам болуп юлешиннгендиле. Аланы бирлерини аты "Къаплан", экинчилерини да "Кенгуру" болгъанды. Тёреде болуучусуча, ала капитанланы да айыргъандыла. Бирсиле да, эки къауумгъа юлешинип, тенглерине къайгъыргъандыла, къолдан келген болушлукъну да этгендиле.\nХар командагъа жомакъдан бир юзюк берилгенди. Аны къалгъанын а ала китапда болгъанындан эсе башхаракъ, кеслери оюм этгенча жазаргъа керек эдиле. Аны да къызчыкъла бла жашчыкъла тынгылы тамамлаялгъандыла. Командала "Назму къура"деген ишни да тап бардыралгъандыла. Ахырында «Кенгуру» хорлагъанды.\nОл кюн Милнни чыгъармаларына кёре соруула да берилгендиле. Былайда бек кёп билген эм тири къызчыкъланы атларын айтыргъа тийишлиди. Ала Гуртуланы Амина, Диналаны Камиладыла. Хар соруугъа экиси да кимден да терк эм тюз жууап бере эди. Китапны тынгылы окъугъанлары да кёрюнюп тура эди.\nБиблиотекада дагъыда бир огъурлу тёре барды - конкурсда хорлагъанлагъа татлы ашарыкъла къурау. Ол саугъала "Кенгуру" командагъа жетгенликге, саабийле бары да биригип татхандыла. Тюбешиу анга къатышханланы барыны да эслеринде къалыр ючюн алагъа жазыучуну китаплары берилгендиле.\n-Быллай тюбешиулени биз сабийлени окъургъа сюймекликлерин къозгъар мурат бла къурайбыз, аланы эслеринде кёп зат къалгъанына, ала кёп затха да юйреннгенлерине ышанабыз,- дегенди Светлана Мамедова.


Ремонт этилген фатарны багъаракъ сатаргъа боллукъмудуду? | Электронная газета "Заман"\nБагъала бусагъат тюшген этерикдиле.\nКризис башланнганы алыучулагъа тап тюшгенди. Кёп къалмай битеу шахарлада фатарланы энди ишленнгенлери, эскиреклери да учузуракъ болгъандыла. «Инком» компанияны эсеплерине кёре, бусагъатда квартирлени асламысыны багъалары былтырдан эсе 15 процентге азайгъанды. Алай фатарланы багъаларыны жарымлары кетер деб а сакъларгъа керек тюйюлдю. Адамлагъа бир жерде жашаргъа керекди, алай эсе уа, юйлеге да сурам болгъанлай турлукъду.\nОл да ётюрюкдю. Фатарланы багъалары къуруда тюрленнгенлей турадыла. Сёз ючюн, 2007 жылда эски фатарла 9 процентге ёсген эдиле, 2008 жылда уа – 34 процентге. Алай артда уа, «Инкомдан» билдиргенлерича, багъала тюшюп тебиреген эдиле. 2009 жылда ала 16 процентге азайгъандыла. 2011 жылда – кётюрюлгендиле, 2015-де уа – биягъы тюшгендиле, бусагъатда да ала азая барадыла.\nБир жаны бла алай айтыуда магъана барды. Ала фатарланы учуз багъала бла берирге нек къалгъандыла деген соруу чыгъады.\nФатарны алып, артда уа ортакъгъа берип турургъа\nАлгъа заманлада уллу шахарлада алай этиу файдалы да болгъан болур. Алай бюгюнлюкде ара шахарда бир отоулу фатарны айгъа 25 мингнге ортакъгъа алыргъа жарайды. Регионлада уа – 8-10 мингнге.\n- «13» тарихни адамла заранлыды деп сюймегенлери ючюн ала артыкъ иги сатылмайдыла. Аны ючюн аланы учузуракъ бериучюдюле, - дейди «НДВ-Недвижимость» компанияны бёлюмюню башчысы Елена Мищенко.\nИпотекамы ортакъ алыуму табыракъды?\nФатар алыргъа ахча болмагъан кезиуде къалай этсегиз игиди: ипотекамы алыргъа огъесе ортакъ юйгеми кирирге?\nИпотека жанлы талай оюм барды. Ол санда сиз кесигизни юйюгюзге тёлегенигиз. Башхача айтханда, ахчагъызны бош затлагъа жоймай, банкга кесигизни фатарыгъызгъа тёлерге элтип турлукъсуз. Алай кредит алыргъа ашыкъмагъыз. Кёбюсюнде ортакъгъа алыннган юйде жашау хайырлыракъ болуучуду.\nИпотеканы алгъанда банкга артыкъ ахча тёлемей къалмайсыз. Сёз ючюн, 3- миллионлукъ кредитни 12 процентге 15 жылгъа берселе, сиз банкга 6,4 миллион къайтарлыкъсыз. Аладан 3,4 миллиону – процентледиле. Борчха 1,5 миллион алсагъыз, артха кредит организациягъа 1,7 миллионну артыкъ берликсиз. Ол а аз ахча тюйюлдю!\nБир бёлек заманнга алыннган фатардан кесигизге тапда чыгъып кетерге эркинсиз. Ипотеканы уа азындан 10 жылны тёлеп турлукъсуз. Ипотекагъа алыннган юйню уа алай алышаллыкъ тюйюлсюз.\nБанкга ай сайын берген ахчагъыздан тышында, хар жылдан да страховой тёлеуню этип турургъа керекди. Юлгюге, кредит 3 миллион эсе, ол 20 минг боллукъду. Аз тюйюлдю. Кёлге неден да бек тийгени уа, бу страховка сизни къорууламагъаныды. Заёмщикге зат болса, аны алыр ючюн уллу къыйын салыргъа керк боллукъду. Сылтауу – страховой компанияла банклагъа алагъа клиентлени «келтиргенлери» ючюн тёлеген этедиле. Аны ючюн банкла страховкасыз кредитни берирге унамаучудула, неда ансыз алыннган борчну процентин бютюн бек ёсдюредиле.\nОртакъгъа алыуну багъасы уа тюше барады, алай бла шахарны жаратхан районунда кесигизге тап фатарда жашап башлаяллыкъсыз. Артыкъ ахчаны уа бир жанына салыргъа неда валютагъа кёчюрюп, жыяргъа боллукъду.


ЭКИ БОРЧНУ ДА ТЫНДЫРАДЫ - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\nЭКИ БОРЧНУ ДА ТЫНДЫРАДЫ\nИсправнада чегетчи, фермер Долаланы Мунирни джашы Магометни бир танышларыбыз махтаргъа къалдыла да, анга тюберге бардыкъ. Тюкенден чыгъыб келген аммагъа къайда джашагъанын сордукъ. «Бизни Магометге айта эсегиз, ма ол мекямда турады юйдегиси бла, - деб кёргюзе, – кесин да озгъан сайлаулада эл Советге депутат этгенбиз», - деди. Аны билмей эдик, ийнаныб къалалмадыкъ. Джашагъан джерине джууукълаша, къабакъ эшигинде машинасындан тюшген, джылы келген киши бла сёлешдик. Ол да аммача айтды. «Къолундан келген бла кёблеге болушады, джарайды, биз анга бек разыбыз», - деб къошду. Магомет бла тюбешдик. Саламлашыб бошагъанлай:\n- Къазакъла джашагъан элде къарачайлыладан депутат болгъанды, деб эшитмегенбиз. Сен биринчисе. Къалай сайладыла? – деб сордукъ\n- Кесим да билмейме, кандидатланы тизимине къошхандан сора айтдыла. Сау болсунла, элни сайлаучулары бары да, тыйыншлы кёрюб, чёб атхан эдиле. Къазакъ, орус, къарачай деб ол сёз джюрюмейди мында. Таулула 8-9 юйдеги болабыз. Мен былайгъа кёчгенли да джети джыл. Ол заманны ичинде бизге къынгыр къарагъан кёрмегенме. Бек татлы, бек шох джашайбыз. Къобу Башында 1977-чи джыл туугъанма. Атам, анам энтда анда джашайдыла.\n- Бери къаллайла тюшдюнг?\n- Школну бошаб, Таганрог шахарда радиотехника институтха кирдим. Аны кърал муниципал управление бёлюмюнде баш билим алдым. Ызы бла Ижевскеде юристле хазырлагъан институтда окъудум. Уралда он джылны ишледим. Бери 2007-чи джыл къайтдым. Уруп чегет мюлкге чегетчи болуб джарашдым. Анда джети участок барды. Аланы бири Исправнадады. Кёб турмай анга тамада этиб ийдиле. Конторну мекямыны бир джанында адамла джашарча бёлмеле бардыла. Алагъа тюшдюк. Энтда алайда турабыз.\nУруп чегет мюлкню бу бёлюмюню 4600 гектар джери барды. Ставрополь бла Краснодар крайны чеклерине дери джетеди. Кавказда ёсген тереклени хазна къалмай барын да кёрюрге боллукъду былайда. Ол огъай, эм багъалы, эм сыйлы, дунияда аз тюбеген тереклеге саналыб, «Къызыл китабха» джазылгъанла да бардыла. Джаныуарла да кёбдюле. Айтыргъа, кийикле, къабанла, джурла, бёрюле, къоянла, тюлкюле. Къанатлыланы да кёб тюрлюсю барды.\n- Агъачха излем уллуду. Уучула да джаныуарланы унута болмазла. Аллай бир джерге къарагъан къыйын болгъаны хакъды. Ненча адам барсыз?\n- Бир нёгерим бла мен. Тынч да тюлдю, джууаблы ишди. Алай а терек кесерге излегенле, уучула къайсы джолла, сокъмакъла бла къайдан кирирге, чыгъаргъа боллукъларын билебиз. Аллай къоркъуулу джерлеге сакъбыз. Бизни чегибизде эллени адамлары бла да тюбешир ючюн къалмайбыз. Табигъатны сакълауну магъанасын айтханлай, къралны, саулай халкъны байлыгъы тёлюлеге къоранчсыз джетерча этерге кереклисин ангылатханлай турабыз. Отуннга-затха тилегенле болсала, къургъакъ тереклени неда къораргъа тыйыншлыланы кёргюзебиз. Аллахха шукур, бюгюнлюкде джарсыгъан джерибиз джокъду.\n- Сеннге тюберден алгъа эки-юч адам бла сёлешген эдик да, «бизге да, саулай элге да болушады», дедиле. Не бла джарайса?\n- Хазна болушханым барды деб да билмейме, алай болса да… Исправна алгъын мюлкню бир бригадасы эди. Ол чачылгъанында, джери пайлагъа юлешиниб, уруннганлагъа берилген эди. Мен келген сагъатда бачхаларына къарагъандан озуб, аланы сюрген, битим ёсдюрген джокъну орнунда эди. Адамла бла сёлешиб, оноулашыб, талай джылдан бери къаран къалыб тургъан джерлени хайырландырыргъа келишдим. Алай бла 100 пайны алыб, фермер мюлк къурадым. Техниканы къайгъысын этдим, урлукъ атыб тебредик. Былтыр 400 тонна нартюх ёсдюрген эдик да, аны энди сатарыкъбыз. Гречка 30 тонна болду. Урлукъгъа атарыкъбыз. Зынтхыбызны сатханбыз. Керекди дегеннге аладан адамлагъа береме. Беш трактор, башха техника, инвентарь барды. Джазгъы ишлеге хазырланабыз.\nБольницада сакъатлагъа джораланнган палата барды. 2016-чы джыл анга толу ремонт этдирген эдим. Былтыр сабий садны мекямында бир группа джюрюген бёлмеде терезеле къолайсыз эдиле да, аланы джангыртыргъа джоюм этдим. Мени эл Советге депутатха сайлагъан участокда суу келген быргъыла эски, тот болуб, суу тыйыншлысыча келмей, джамагъат джунчуй эди. Сайлаучула ол кемликни къоратыргъа борч салгъан эдиле. Быргъылагъа къаралгъанды, суу бла баджарылгъандыла. Эл администрациягъа да джукъ керек болса, болушургъа кюрешеме.\n- Джерчиликни къолгъа алгъанла малчылыкъны да унутмайдыла. Ол джаны бла къалайса?\n- Малла да къурай башлагъанма. Исправнаны къатында алгъын гипс заводчукъ болгъанды, блокла-зат чыгъарыб да тургъанды. Аны мекямларын сатыб алгъан эдим. Мюрзеу сакъларча джарашдыргъанма, къош да алайдады. Бусагъатда мал болуб алай кёб джокъду, тууарла ийнеги, бугъасы да 20 боладыла. Сютню да аладыла, джау, бышлакъ этиб да сатабыз. Ууакъ аякълыла 40, атларыбыз да бардыла. Аягъы къалай боллугъун билмейме, алай а бир оюм тынгы бермей турады. Къарачайлыла къадырлагъа уллу магъана бериб джашагъандыла. Къартла айтыудан, тау сокъмакълада джюрюрге, джюк ташыргъа атдан, эшекден онглу болгъандыла. Адамлагъа сорама да, къадыры барды деб кишини табмайдыла. Аланы къураб, джаяргъа таукел болуб турама. Атла бардыла, эшекле да табханма. Ол экисинден тууадыла къадырла.\n- Биргенге кимле ишлейдиле?\n- Иш кёб кёзюуде элчилени чакъырама, таймаздан уруннган эки нёгерим барды. Механизатор Чапурин Сергей джерчилик джаны бла, Картавенко Иван да маллагъа къарайды. Экиси да бек асыулу адамладыла. Мындан ары малланы, сабанланы да аслам этерге муратым барды. Бусагъатда иш табмай айланнган элчиле, келиб, меннге да болушуб, кеслери да айлыкъ алыб турурча боллукъдула.\n- Къралны, кесинги ишинги да бирча иги тындыргъанынг танылыб турады, мындан ары да муратларынга джет!


Низамлыгъы бла башхалагъа юлгюлюдю | Электронная газета "Заман"\nНизамлыгъы бла башхалагъа юлгюлюдю\nЖаникаланы Чукай гитчелигинден окъуна низамлы болгъанды, эриннген деген затны билмегенди, жууаплылыкъны сезгенди. Мектепде иги окъугъаны бла къалмай, спорт бла кюрешгенди: футбол команданы санында кёп эришиулеге къатышып, махтаугъа, саугъалагъа да тийишли болгъанды. Шахарда тургъанлыкъгъа, элге барып, чалгъы чалгъанды, дырын жыйгъанды.\nКъурулуш ишге да жюреги сабийликде окъуна тартхан эди. Атасы аллай ишни къолгъа алса, анга болушмай къоймаз эди. Аны себепли школну бошагъанлай, жаш, арсарсыз, «Къурулушчу» колледжге киреди. Анда да тюрлю-тюрлю конкурслагъа къатышып, атын айтдырмай къоймагъанды.\nДагъыда спорт бла кюрешгенди, ДОСААФ бардыргъан эришиулеге къатыша, кёп кере айырмалы болгъанды. Тизгин болуп барыргъа, автоматны терк чачаргъа бла жыяргъа да юйреннгенди.\nКолледжни бошагъандан сора уа, атасы бла анасы билимин андан ары ёсдюрюрюн сюйгендиле. Алай жаш а: «Ашыкъмагъыз, аскерден къайтсам, бийик билим да алырма», – деп жууаплагъанды. Сора военкоматха жюрюй кетип, аскерге алырларын тилеп, ол муратына да жетеди. Алай бла Санкт-Петербургда аскер бёлюмге тюшеди.\nТаулу жашны тирилигин, чёрчеклигин анда да эслегендиле, башхалагъа юлгюге кёргюзтгендиле. Анга уа Далхатха бла Асиятха келген ыспас къагъыт да шагъатлыкъ этеди. «Хурметли Далхат Хамзатович бла Асият Магомедовна, сизни жашыгъыз Жаникаланы Чукай аскер борчун бет жарыкълы толтургъаны, анга буюрулгъан жумушну заманында эмда тынгылы тамамлагъаны, право низамны, жамауатны арасында къоркъуусузлукъну, тынчлыкъны сакълаугъа аслам эс бургъаны, адеплилиги, тизгинлилиги бла да айырмалыды.\nОл тенглерине юлгюдю, аскер низамгъа бир кере да бузукълукъ этмегени ючюн дайым махталады. Жашауунда мындан ары да бет жарыкълы боллугъуна ийнананабыз. Аллай аламат жаш ёсдюргенигиз ючюн уллу ыспас этебиз. Ол Ата журтну керти къоруулаучусуду. Чукай чынтты таулу жашды, деп таукел айтыргъа боллукъду.\n54302-чи аскер бёлюмню командири Д.М. Мороз».\nМен Чукай бла телефон бла ушакъ этгенимде, ол былай айтхан эди: «Алгъа къыйналыргъа да тюшгенди, алай аз-аздан аскер жашаугъа, низамгъа тюзелгенме. Бош заманымда футбол ойнайма, спортну башха тюрлюлери бла да кюрешеме. Аскерде алайсыз жарамайды. Аскер бёлюмню атындан футболдан эришиулеге терк-терк къатышама… Не тюрлю ишге да кёлюнгю салсанг, ол къуралмай къалмайды».\nЧукай командирлерине бек ыразы болгъанын, аладан кёп ахшы ышанлагъа юйреннгенин да айтады. Жашауда кеслерини билимлерине, окъууларына базыннганланы, усталыкъларыны эбине жетгенлени жаратады. Жашауну алгъа элтирик кюч да ала болгъанларына ийнанады. Келир заманнга таукел къараргъа, муратларынга жетерге итинирге керекди ким да деп, алай оюмлайды.\nДагъыда Чукайны малкъар тилибизде шатык сёлешгени сейир этдиргенди. Не эди да сора, дерикле да болурла, алай бусагъатда жаш адамларыбыздан кёплери ана тиллеринде иги сёлешалмайдыла. Чукайны уа жомакъларыбыздан, таурухларыбыздан да хапары уллуду. «Малкъар тилде басмаланнган китапланы кёп окъуйма. Аскерге биргеме Къулийланы Къайсынны назму жыйымдыгъын алгъанма», – дегенди ол.\nЭнди жашны аскерде болжалыны жартысындан асламы ётгенди, жарыкъ муратлары алдадыла, ол алагъа жетмей къалмазлыгъы баямды.\n16.05.2022 - 11:19 → Аякъ кийимле чыгъарыучу фабрика айнытыуну жолунда\n16.05.2022 - 11:14 → Аскерчилерибизни жигитликлери ёмюрледе къалырча\n15.05.2022 - 21:48 → Бетлеринден нюрлери кетмейди\n15.05.2022 - 19:26 → Кофени сатыу азаямы барады?\n15.05.2022 - 16:22 → Хар кюнюн да игиликге жоралагъанды


Вакцинала дунияны къалай ттюрлендиргендиле: 18-чи ёмюрден башлап, бизни кезиулеге дери | Электронная газета "Заман"\nАсламлы вакцинация онгун аллыкъ коронавирус адам улугъа къажау тургъан биринчи душман тюйюлдю. Жер башын титиретип тургъан кёз кёрмеген мурдарлагъа мадар табылгъаны себепли сау къалгъанланы саны жюз миллионла бла тергеледи. Сёзсюз, ол кеси да медицина болушлукъ берирге амал болгъан жерледе.\nВакцинала адамланы жашауларын къалай тюрлендиргенлерини юсюнден айтайыкъ.\nБу ишде эм уллу жетишимге чечекге къажау вакцинацияны санаргъа тийишлиди. Бек жукъгъан вирус ауруу озгъан ёмюрде 300 миллион адамны ёлтюргенди. Андан ал кезиуледе ол неллай бир халкъны къыргъанын а тергер амал окъуна жокъду.\nЧечекге жукъгъанланы ючден бири, юслери ирин этип, къыйналып ёлюп кетгендиле. Сау къалгъанла уа не сокъур болуп неда терилеринде жара ызлары къалып алай.\nАдамла бу ауруудан бир мадар табаргъа ёмюрлени кезиуюнде кюрешгендиле. Ахырында биринчи вакцинаны къурагъандыла.\nВирусну онгун алып кючюн бек азайтса, ол адамда иммунитет къураргъа боллукъ оюмгъа биринчи кере Къытайда келгендиле. Тарых билдириулеге кёре, бир минг жыл мындан алгъа, анда адамла чечекден къыйналгъанланы жараларында ириннге мамукъ тийдирип, аны къулакъларына салып неда башха амал табып болгъандыла. Африкада уа халыны анга жагъып, ийне бла терини ичи бла ётдюргендиле.\nОнсегизинчи ёмюрде Британияда белгили аристократка Мэри Монтегю чечекден прививка этиуню юсюнден айтып тургъанды. Ол кеси да жаш заманында андан ауругъан эди. Эри Тюркде посол болуп ишлеген кезиуде, анда аллай затланы кёре тургъанды.\nТиширыу айтхан амалгъа артыкъ ышанырча тюйюл эди: хар отузунчу саусуз чечекге боялып, къыйнала кетип, алай ёле эди.\nАнглияда фермерле уа ийнек чечек адамгъа хаталы болмагъанын эслегендиле. Боялгъан эте эдиле, алай ёлюмге жетерча уа – угъай.\nАнга эс бургъандан сора врач Эдвард Дженнер ийнек чечекни мурдорунда вакцина жарашдырады, аны 1796 жылда 14 майда фермер Джеймс Фиппсни сегизжыллыкъ жашына береди. Аны хайырындан ол къартлыгъына дери жашап кетгенди.\nЭки жылдан сора Дженнер «Ийнек чечекни сылтаулары эмда ол неге келтиреди» деген белгили китапны басмалайды. Аны да, Патчах илму жамауат жангычылыгъына артыкъ уллу ышанмагъаны ючюн, кеси ахчасына жарашдыргъанды.\nБританлы аскерчилеге чечекден прививканы борчлу халда салгъанларындан сора уа, аланы бирине да хата жетмегенин кёргенлеринде, Дженнер къурагъан амалгъа сёз айтырча болмай къалады.\nКёп къалмай жюз жыл озгъандан сора Луи Пастер, Дженнерге хурмет эте, иммунитет къурагъан препаратланы барына да вакцинала деп атаргъа чакъырады, француз сёз vache - «ийнек» деп кёчюрюледи.\nАлай жарлы къыраллада чечек энтта да жюзден артыкъ жыл сакъланып тургъанды. Битеудуния саулукъ сакълау организацияны (ВОЗ) 1967 жылдагъы вакцинация программасыны хайырындан къурутулгъанды.\nАсламлы иммунитет къуралырча халкъны 80 процентине прививка этерге керекди, дейдиле специалистле. Бир ненча миллиард адамгъа вакцинация бардырыр амал а болмагъанды. Алай ауруу къозгъалгъан жерледе къыстау мадарла уа, сёз ючюн Нигерияда, бек къыйматлы болгъандыла. Жаланда 750 минг прививка этип, онеки миллион адам жашагъан регионда чечекни къурутургъа амал табылгъанды.\nБюгюнлюкде аны къозгъагъан сау вирусла жер башында жаланда Россейде эмда АБШ-да энчи лабораториялада сакъланадыла.\nБу ауруу чечекден эсе азыракъ адамны къыргъанды. Алай сау къалгъанлагъа уа андан эсе кюйсюздю. Полиомиелитден асламысында сабийле ауруйдула. Вирус организмге аууз бла киреди, ызы бла къаннга тюшюп, нерва системагъа хата салады. Аны ючюн санла къайтышмазча къурушадыла. Кёбюсюнде хата аякълагъа жетеди, алай хар онунчу саусуз а ёпке шаугютле къурушуп, бууулуп ёледи.\nБыллай саусузлагъа жаланда бир болушлукъ бар эди - ёпкелени хауа бла жалчытхан энчи камера. Аны 1920 жыллада къурагъандыла. Аппаратны ичинде адамла ыйыкъла бла тургъандыла, бирле уа – сау жашауларын алай ётдюргендиле.\nПолиомиелитден ауруггъаны терк билген къыйынды. Аны, чечекча, адамны терисинде аллай кёрюннген, ышанлары жокъду. Аны инфекция болгъанын а шведли врач Ивар Викман 1905 жылда билгенди. Ол кезиуге уллу шахарлада таза сууну качествосу игирек болгъаны себепли полиомиелитге боялгъанланы эмда анга иммунитетлери болгъанланы саны азайгъанды. Аны ючюн а ауруу къозгъалгъан шартла кёзге бегирек илинип тебирегендиле.\nПолиомиелит кёбюсюнде айныгъан къыралланы баш ауруууду деген оюм да жюрюп тургъанды бир заманда. Алай артда ол терс болгъанын ангылагъандыла.\nАмерикалы врач Джонас Салк 1952 жылда бу ауруудан вакцина къурайды. Коллегасы Альберт Сейбин а талай замандан аны укол угъай, ичип хайырланыргъа жарагъан тюрлюсюн жарашдырады. Аны бла аурууну жайылыуу терк азайып башлайды. Совет Союзда уа 1961 жылгъа аны кёп къалмай толусунлай къурутадыла.\nБу ауруудан прививка бла байламлы бек бушуулу иш да болгъан эди: 1955 жылда Cutter Laboratories деген америкалы фирмада билмей препаратны сау вирус болгъан жюз минг дозасын чыгъаргъандыла. Аны эсеплери уа ма была: он сабий ёлгенди, 160-ны уа санлары къурушханлай къалгъандыла.\n1988 жылда ВОЗ полиомиелитни жер башындан тюп этиу программасын башлайды. 1994 жылгъа ата-аналаны «шайтанлы этген» аурууну АБШ-да, 2000 жыллагъа уа – Къытайда, Японияда, Къыбыла Кореяда, ызы бла Европада эмда Къыбыла-Кюнчыгъыш Азияда къурутадыла. Бюгюнлюкде ол Афганистанда, Нигерияда эмда Пакистанда аз-аз ачыкълана туруучуду.\nЭксперт оюмлагъа кёре, полиомиелитден вакцинаны хайырындан бир бла жарым миллион адам сау къалгъанды, онсегиз миллионну уа аягъы юслерине туруп, атлар онглары барды.\nКёмеден вакцинацияны жетишимге эмда алай болмагъаннга да санаргъа тийишлиди.\nАфрикада къозгъалгъан Эбола ауруу жыйырма чакълы минг адамны къыргъанды. Анга битеу дуния эс бургъан эди. Кёмеден вакцина 1963 жылдан бери болгъанлыкъгъа уа, ол былтыр 207,5 минг адамны жашауун юзгенди.\nКёмени къозгъагъан вирус бек жукъгъан затха саналады. Ол чючгюргенде неда жётел этгенде тюкюрюк мылы бла жайылады. Саусузну юсюне тийгенде да кёчеди. Ауруп башлагъанны териси бек къызады, чапырады. Жашаугъа къоркъуулу кезиуде адамны ёпкелери бла мыйысы ауруйдула, ол кеси да ётюп тебирейди.\nТийишли вакцина къуралгъынчы кёмени хатасындан жыл сайын жер башында 2,6 миллион адам ёле эди. Алай бу ауруу, айтылгъаныча, асыры къаты жукъгъандан, аны энтта да толусунлай къуруталмагъандыла. Асламлы иммунитет къуралырча адамланы 95 процентине прививка этмей боллукъ тюйюлдю. АБШ-да бла Европада аны жаратмагъанланы саны кёп болгъаны ючюн а арт жыллада бу ауруу жангыдан башын кётюрюп тебирегенди.\nАллай керексиз хапарла уа британлы медик Эндрю Уэйкфилдден чыкъгъандыла. Аны кёме, свинка эмда чапыргъан ауруулагъа къажау прививканы хатасындан сабийле толу акъыллы болмай къаладыла деген статьясы 1998 жылда кёп даулашла къозгъагъанды. Артда аны врач лицензиясын сыйырып, сёзлери да ётюрюк болгъанын кёргюзтгендиле. Алай ол хапарла уа кёплени экили этгендиле.\nАйныгъан къыраллада кёмеге жукъгъанланы арасында ёлгенле да анда-санда болуучу эсе, Африкада болум къайда осалды. Сёз ючюн, былтыр Конгода аны хатасындан жети минг адамны жашауу юзюлгенди, кеси да асламысында сабийлени.\nБыллай къыраллада эм уллу чурум медицина инфраструктура жетишмегениди ансы, башындача керексиз, ётюрюк хапарла тюйюлдюле. Вакцинация жаны бла къошакъ мадарла этерге деп ООН-нга кирген къыралладан ВОЗ 255 миллион доллар тилегенди.\nАлимле оюм этгенлерича, адам улу безгек бла бурун заманлада да ауругъанды. Ёмюрлени теренинден аны аты «мырды безгек» дегенча келгенди.\nБюгюнлюкде да ол адамланы экиден бири жугъаргъа боллукъду. Жыл сайын андан тёрт жюз минг инсан ёледи. Кеси да экиден бири – Африкада.\nАуруугъа къажау ишде ургъуйла жыйылыргъа ёч болгъан мырлы жерлени къурутуу бек уллу магъананы тутады. Адамны къоруулагъан аула, безгекни ал кезиуде онгун алгъан препаратла да хайырланыладыла. Алай бактерия экинчилерине чыдамлы болуп башлагъанды деген хапарла да чыгъып тебирегендиле.\nАдам улуну, бегирекда сабийлени ёлюмге келтирген эм эрттегили, къоркъуулу ауруугъа саналады безгек. Жыл сайын анга 200 миллиондан артыкъ инсан аурууду.\nИлму ишлеге 700 миллион доллар къоратылып, ала кеслери да 32 жыл бардырылып тургъанлыкъгъа, андан иммунитет къурагъан вакцина энтта да жокъду. Сынам халда этилген бир препаратны Гана, Малави эм Кения къыраллада тинте турадыла. Аны эсеплери эки жылдан сора белгили боллукъдула. Шёндю уа не зат билиннгенди: ол жаланда 40 процентге къоруулайды, кеси да иммунитетни жаланда тёрт жылгъа къурайды.\nБашха аурууладан вакцинала бла тенглешдиргенде, аны артыкъ уллу жетишимге санарча тюйюлдю. Бютюнда бир угъай, тёрт прививка этерге кереклисин айтса.\nНе десе да, специалистлени ол аз-маз кёллендиреди. Алай дагъыда бу вакцина безгекден ышаннгылы не хазна сакъласын, дейдиле ала.\n25.03.2020 - 08:12 → Ашны-ачлай, сууну уа – заманында


Всерентген. кодак 13х18смрентген. кодак 18х24смрентген. кодак 24х30смрентген. кодак 30х40смрентген. кодак 35х35см\nрентген. кодак 13х18см\nрентген. кодак 18х24см\nрентген. кодак 24х30см\nрентген. кодак 30х40см\nрентген. кодак 35х35см


Жер тюбюню сейир дуниясын тинте. | Электронная газета "Кабардино-Балкария"\nЖер тюбюню сейир дуниясын тинте.\n21 февраля, 2020 - 07:09\n«Космопоиск» битеуроссей илму-тинтиу биригиуню бла жер-жерли спелеологланы бирикген экспедицияларыны чеклеринде Сары-Талада эм узуннга саналгъан «Главный калибр» атлы дорбуннга тюшюу болгъанды. Алимлени муратлары, алгъа жылладача, быйыл да жер тюбюнде илмугъа алыкъа белгили болгъан жангы жолланы, объектлени тизлеу, шёндюгюлю илму ангылаталмагъан табийгъат эм башха болумланы табыу эм ачыкълау эди.\nЭкспедициягъа Орус география обществону келечиси, краевед, журналист Мокъаланы Тенгиз да катышханды. Ол билдиргенича, къауум беш адамдан къуралгъанды. Ала бери августну ал кюнлеринде жыйышхандыла. «Космопоискге» башчылыкъны москвачы Игорь Коммель этгенди. Ол Къабарты-Малкъаргъа 2009 жылдан бери келеди. Ахыр беш жылны ичинде аны биригиую республиканы кёп дорбунларында болгъанды, быйыл а Польшадан спелеолог Павел Кравчик бла Бедикдеги дорбунну топографиясын суратха алып бошагъандыла.\nАлай бла жолоучула алгъа бир ыйыкъны ичинде Зольск, Элбрус, Черек, Чегем районлада дорбунланы юслеринден информацияны сюзгендиле. Артда уа «Главный калибрны» кесине тюшгнедиле. Ахыр билдириулеге кёре, аны жолларыны узунлукълары 2,5 милометрге жетедиле. Бу дорбун 1976 жылда аычлгъан эди. Мында чыкъгъан сууладан бири уа Нальчик сууну баш «бутакъларындан» бириди. Ахырына дери бу дорбун тинтилмегенди, аны алыкъа адам аяыгъы басмагъан жерлери кёпдюле. Анга тюшер ючюн, сынам бла энчи оборудованиядан сора да, айхай да, кишилик да керекди. Нек дегенде жолну терен жар кеседи, андан энишге уа снаряжение бла тюшесе.\nЖылны бу кезиуюнде аны эм тюбюне жетерге онг боллукъ тюйюл эди, алай Чирик кёлледе дайвинг ара берген гидрокостюмланы кийип, къауумубуз аны ичине бир километр чакълы бирни баралгъанбыз. Алай андан теренине тюшалмагъанбыз – къарангы, сууукъ, сакъ сакъ жауунла жаууп тебирегенлери ючюн, ичинде суу кётюрлюп башлагъан эди. Бизге болушлукъгъа алайда сау кюнню ичинде МЧС-ни бёлюмю дежурствода тургъан эди.\nБу болумланы хаталарындан ары жангыдан кюзню артында – къышны аллында тюшерге оноулашханбыз. Ол кезиуде суу азайыучуду. Жер-жерли, тыш шахарладан да спелеологланы, МЧС-ни къутхарыучуларын чакъырыргъа умут барды. Бу дорбундан суу чыкъгъаны, ичинде уа жел ургъаны ол жер башы бла байламлы болгъанын кёргюзтеди, аны тинтиу а Нальчик суу къайдан чыкъгъанын билирге болушурукъду.\nСпелеология – эм сейир илмуладан бириди, кеси да туризмни, альпинимзни бла таулагъа ёрлеуню араларында къуралгъанды, аны борчу жер тюбюнде дунияны тинтиудю. Алай бюгюнлюкде республикабыз, жарсыугъа, эндиге дери алимлени кёп тёлюлери жыйгъан сынамны тас этерге боллукъду деген къоркъуу барды. Мында Совет Союзну заманында кёп тинтиу маршрутла ачылгъан эдиле, спелеология органиацияла, сабий кружокла ишлегендиле, битеу союздан алимле бери келгендиле. Бусагъатда бизде спелеологияны жангыртыча битеу онгларыбыз барды. Аллай экспедицияланы хайыры бла бу илмугъа адамланы сейирлерин къозгъаргъа, жер тюбюнде белгисиз дунияны ачаргъа, аны бла бирге уа туристлени да сейирлерин къозгъаргъа боллукъду.\nКульчаланы Зульфия хазырлагъанды.\n18.12.2018 - 12:34 → Шахарчылагъа – омакъ сквер эмда айбатландырылгъан арбазла\n28.11.2019 - 09:36 → Жангы жылгъа–саугъала эм салют бла.


Терк боюнунда кюн ариу, къызыу тийгенде… | Электронная газета "Заман"\nТерк боюнунда кюн ариу, къызыу тийгенде…\n20 марта, 2020 - 08:59\n«Бешинчи председатель» деген документли повестьден юзюк\nМинги тауча ёхтем, жигитлиги, адамлыгъы, намысы да анга тенг, къоншулагъа, башха миллетлеге тутхан ниети да Европаны тауларыны бек бийигини къарыча таза халкъым! Онюч жылны киши жеринде учузлукь сынап, зарауатлыкъ кёрюп, бар къыйынлыкъланы да хорлап, аталарыбызны махтаулу жеринде жыйышабыз. Заманны кюйсюз жели бузгъан эллерибизге келип, жангыдан жашау отун тиргизебиз.\nАндан бери юч жыйырма жылдан артыкъ ётдю. Болсада ол къыйын, алай насыплы кюнледе миллетим Малкъарны аягъы юсюне салыр ючюн, кече-кюн демей ишлегенди. Къабартылыла, оруслула, башха миллетлени келечилери къарындашлача болушханлары да баямды. Биз эрттегили журтубузда жангы жашау къурагъанда, Къабарты-Малкъарны халкъларыны бузулмазлыкъ шуёхлукълары энтта да бир уллу сынаудан ётеди. Бир бирге болушуу, билеклик этиу бюгюн да жашауубузну байрагъы болгъанлай къалады. Бирликни, къарындашлыкъны отун тиргизген, аны ёчюлтмей турууну кеслерини баш борчларындан бирине санагъанлагъа хурметибиз уллуду.\nЗанкишиланы Хусей да аллай адамланы бирини юсюнден хапарлайды кесини повестинде.\nТерк районда Терекское деген элде алгъыннгы «Коммунизмни тангы» колхозну председатели Петр Мухамедович Ханиевни юсюнден барады сёз. Ол бизни халкъны келечилерине жарыкъ тюбегенди, кеси башчылыкъ этген мюлкню жеринден таулулагъа юлюш чыгъарыуну тюзге санагъанды. Алай бла Огъары Малкъарда, Бабугентде, Бызынгыда, Огъары Жемталада, Тёбен Жемталада жашагъанлагъа Гитче Къабартыда къош салыргъа онг чыгъады. Ала будайны, нартюхню, чёплеуню, къудоруну, картофну эм башха битимлени бай тирликлерин ёсдюредиле.\nБу ишде Ханиевни уллу къыйыны барды. Аны юсюнден эл мюлк эм аш- азыкъ министерствону жерчилик жаны бла алгъыннгы башчысы Асанланы Ибрагимни жашы Борис былай айтхан эди:\n- Петр Мухамедович Ханиев бизни сабанчылагъа ёз колхозуну жеринден иги кесегин хайырланыргъа бериу бла тынчайып, борчун тамамлагъаннга санап къоймагъанды. Тау элледен келгенлеге жаз башында тюрлю-тюрлю битимлени урлукъларын бергенди, техника бла болушханды. Терк боюнун¬да таулула мюлкле, фермала къурагъанда да, Ханиев ол ишден бир жанында къалмагъанды. Мал ашлары жетишмегенлеге силос, салам, комбикорм окъуна берип, тууарланы, къойланы къышдан къоранчсыз чыгъарыргъа болушханды.\nБир сёз бла айтсам, Пётр Мухамедович Ханиев иш кёллю, кёпню билген, миллет айырмагъан, кишилиги да, адамлыгъы да болгъан бир ахшы къабартылы эди. Жаннетли болсун, арабыздан билмей тургъанлай кетип къалды. Алай аны огъурлу сыфаты эсимдеди. Мен да Ханиевни иши, жашауу бла шагъырейме. Анга тюбеген кюнлерими, сейирлик ушакъларымы эсге тюшюргенде, жерни чынтты иесине жангыдан бийик багъа бичеме.\nОгъары жемталачы механизаторлагъа Терк сууну боюнунда аякъ тирерге, бай тирлик ёсдюрюрге башха къоншу мюлкле да болушадыла. Юлгюге, «Гитче Къабарты» къумалы къой совхозну директору Мухамед Маремкулов бла Маммеланы Харунну араларында бирге ишлеу, энчи шуёхлукъ тохташдырылады. Къыйын жумушланы тамамлауда ала бири бирине эс тапдырадыла. Ол а эки мюлкге да бир кибик хайырлыды, дайым алгъа барыуну мурдоруду.\n... 1975 жылны жаз башы кеч келеди. «Гитче Къабартыны» мал ашлары тауусулады. Ол иш кеси да къойла тёлю берген кезиуге тюшеди. Маремкуловну халында тынгысызлыкъны, аны бир жарсыуу болгъанын эслеген Мамме улу сорады:\n- Мухаммед, нек сагъышлыса?\n- Мал ашла излерге керекме, шуёхум...\n- Кишиге жалынма, къарындашым. Бизде бичен кёпдю. Экилерибизге да жетерикди, аны таудан Терк боюнуна келтирген къыйыныракъ боллукъду ансы...\n- Сау бол, мени малкъарлы къарындашым! Биченни ташыргъа уа транспорт барды. Алай аны жюз километрге къоранчсыз жетдирир ючюн, тюклеге къысдырыргъа керекди...\nТерк боюнундан къайтханлай, Харун «Гитче Къабарты» къумалы къой совхозда болумну правленни членлерине билдирди. Ала бир кибик ыразылыкъда шуёх мюлкге ариу сакъланнган бир уллу тиш биченни хакъсыз берирге оноулашдыла. Андан сора председатель парткомну секретары Ксаналаны Кичини жашы Батталгъа, эл Советни председатели Болатланы Къазанчыны жашы Хаджимуратха былай айтды: «Республикабызны бирси къыйырындан келлик къабартылы шуёхларыбызгьа, адетибизде жюрюгенича, къонакъбайлыкъ этигиз».\nСукан черекни жагъасында, эрттегили чынар терекни тюбюнде, къонакъ алыу шуёхлукъну, къарындашлыкъны тюбешиуюне айланды.\n- Эллерибиз Къабарты-Малкъарны эки къыйырында орнашханлыкъгъа, сабанларыбыз Терк сууну жагъасында, бирге къошулуп турадыла, - деди кесини алгъыш сёзюнде Мухамед Маремкулов, - ниетибиз да, ишибиз да бирдиле. Бизни юч сабанчы бригадабыз барды. Энди сизни анда, Терк боюнунда, коллективигизни кесибизни тёртюнчю бригадабызгъа санаргъа эркин этигиз. Ёз сабанчыларыбызгъача эс бурлукъма сизни механизаторларыгъызгъа. Къолумдан келгенича, онг тапдырлыкьма.\nМаремкулов сёзюне табылады. Огъары Жемталаны Терк сууну жагъасында уруннган сабанчыланы бригадири Занкишиланы Окъупну жашы Мухажир «Гитче Къабартыны» директоруну кабинетине таукел кириучю болду: Мухаммед Маремкулов аны жумушун тамамларын биледи. Ёз колхозуну председатели Маммеланы Харуннга базыннганча ышана эди анга ол.\nБылайда кёпден бери жашагъан къабартылы шуёхла, таудан энип, танымагъан аулакъда биринчи атламларын этген малкъарлылагъа эс тапдырыргъа итинедиле. Жайны къургъакъ кюнлеринде, битимлени сугъарыр кезиуде, бийиклени шауданларындан зауукъ алыучу жашла ичерге окъуна таза, сууукъ суу излеучю болдула. Ол а терен къуюладан кёп электрокюч къоратылып чыгъарылады. Харунну адамлары аллай скважина орнатхынчы, «Гитче Къабарты» къумалы къой совхоз кеси жер тюбюнден къыйналып алгъан сууундан ёзденлик этип турду.\n- Бир бёлек заманны энчи машина кюн сайын юч-тёрт фляга суу ючюн къоншулагъа жюрюдю, - деп эсгереди Мамме улу, - алай ол амалсызны иши эди. Нек дегенде транспорт къоранчла аны хайырындан эсе аслам эдиле: совхоз бизден тёрт километр узакълыкъда орналгъанды. Экинчиден, ёз кючю бла жашай келген таулула биреуню къолуна къарап турургъа сюймедиле. Тохтагъан жерлеринде башларына мадар этиучю жашла эки скважина ишледиле. Бири бузулса, экинчиси суу берир деп.\nЖангы жерибизде техникагъа ремонт этиучю мастерской да къурадыкъ. Болсада къыйын жумушларыбызны огъурлу къоншуларыбызда тамамлай эдик. Къысхача айтсакъ, Мухаммед Маремкуловну усталары эл мюлк машиналарыбызны чырмаусуз ишлеулерине къыйын салгъандыла...\n«Сукан Суу» Терк боюнунда къош салгъанда, былайда орнашхан башха колхозла, совхозла да болушур ючюн къоймагъандыла. Сёз ючюн, «Хамидия» мюлк огъары жемталачылагъа ёз сюргюсюнден 526 гектар бергенди. Аны асламысын сугъарыргъа онг болгъанын да чертип айтама. Алай жайны къызыу кюнлеринде битимлеге суу салыу жарсыу, тынгысызлыкъ туудурады. Аны юсюнден артдаракъда энчи айтырбыз.\nБелгилисича, къыбартылыла бла малкъарлыла ёмюрледен бери да къоншулукъда, къарындашлыкъда жашай келедиле. Бирини къууанчына экинчиси къууана, къайгъылы кюнюнде уа билеклик эте, - ма алайды чынтты шуёхлукъну жоругъу. Таулулагъа жангы, юйренмеген жерлеринде, къыйын хауа болумлада бай тирлик ёсдюрген алай бош иш болмагъаны баямды. Къабартылы шуёхла юйлеринден узакъда уруннган малкъарлыланы ишлерин, жашау болумларын женгиллетирге итинедиле.\nТаулу жашла да къоншулагъа иги кёзден къарайдыла, керек кюнде болушадыла.\n- Болсада алгъыннгы власть кетгенли, къыйынлыкъ сынагъанлы, - дейди Харун, - шуёхлугъубуз шуёхлукълай тургъанлыкъгьа, бир бирге хазна болушалмайбыз. Алай къоншуларыбыз бла ёмюрледен бери шуёхлугъубузну бузар кючню жокълугъуна къууанама. Къабартылыла бла малкъарлыла, биригип, кёп къыйын ауушладан ётгендиле. Шуёхлукъну, къарындашлыкъны шауданы бир заманда да таркъаймаз! Ёмюрледе да тазалай турур! Ол, жашауну кесича, ёлюмсюздю!


АТА ЖУРТУБУЗНУ ДУШМАНДАН ЖИГИТЛЕЧА КЪОРУУЛАГЪАНДЫЛА, ЖИГЕРЛИКЛЕРИ БЛА АНЫ КЮЧЛЕГЕНДИЛЕ | Электронная газета "Кабардино-Балкария"\nАТА ЖУРТУБУЗНУ ДУШМАНДАН ЖИГИТЛЕЧА КЪОРУУЛАГЪАНДЫЛА, ЖИГЕРЛИКЛЕРИ БЛА АНЫ КЮЧЛЕГЕНДИЛЕ\nКъабарты-Малкъар Республика къуралгъанлы 100 жыллыгъына\nМиллетибизни сайлама жашлары, къызлары къазауатда, урунууда болсала да, кишиликлери, жегирликлери, адамлыкълары, адепликлери, тизгинликлери бла да атларын айтдыргъандыла, халкъгъа махтау келтиргендиле.\nУллу Ата журт урушну алып айтсакъ, жашларыбыз батырлыкъларын къанлы сермешледе къатлап-къатлап кёргюзтгендиле. Аланы араларында къыралны бек сыйлы саугъасына тийишли болгъанла иги кесек бардыла. Айтхылыкъ лётчик Байсолтанланы Алим саулай Шимал Кавказда биринчи болуп алгъанды Совет Союзну Жигити деген атны. Ол Балтиканы кёгюнде, фашистледен Ленинградны къоруулагъанды. Гвардияны капитаны учууну бла хауа сермешлени чынтты устасы болгъанды. Окъла тешик-тешик этип, шассиси ачылмагъанда да, самолётун «баууруна» къондургъанды. Аскер борчун толтурургъа 277 кере учханды. Кеси энчи сегиз самолётну, экисин аэродромда жокъ этгенди. Нёгерлери бла уа дагъыда онючюсюн.\nУммайланы Магомет-Герийни жашы Мухажир уруш башланнган кюнледе жаяу аскер ротагъа башчылыкъ этгенди. Аны биринчи саугъасы «За отвагу» майдал болгъанды. Ол аны бла бек ёхтемленнгенди. 1943 жылда ротасы бла къуршоудан чыгъып, жюзге жууукъ фашистни къыргъаны ючюн жаш офицер Къызыл Байракъны ордени бла саугъаланнганды. 1944 жылда апрельде Одесса ючюн сермешледе ротаны командири, гвардияны тамата лейтенанты душманны юч кюйсюз атакасын артха ыхтыргъанды.\nУммайланы Мухажир Совет Союзну Жигити деген атха кёргюзтюлген эди, алай Алтын Жулдузну уа аны юйюрюне, уруш бошалып, къыркъ алты жылдан сора бергендиле.\nМамыр урунууда да бизни адамларыбыз жигерликлерин, чыдамлыкъларын да кёргюзтгендиле. Халкъыбыз, кёчгюнчюлюкню азабын чеге, ыспассызлыкъ сынагъан 1948 жылда окъуна Келеметланы Шогъайыпны ёшюнюнде Алтын Жулдуз жылтырагъанды.\nЖангоразланы Ибрагим а Къазахстанда аты махтау бла айтылгъан «Ижевск» производство кооперативге кёп жылланы башчылыкъ этгенди. Къазах ССР-ни президенти Нурсултан Назарбаевни кенгешчиси, ол къырал башчыгъа айырыла туруп аны ышаннгылы адамы эди. Къазахстан Республиканы Баш Советини депутатына айырылгъанды, Социалист Урунууну Жигити деген атха тийишли болгъанды, «Сыйлылыкъны белгиси» орден бла эки кере, Октябрь Революцияны ордени, Урунууну Къызыл байрагъыны ордени эмда кёп башха саугъала бла саугъаланнганды.\nСоциалист Урунууну Жигити Тетууланы Шамсудинни атын бюгюнлюкде да Узбекистанны халкъы хурмет бла эсгереди. Ол анда кёп жылланы эл мюлкледен бирине башчылыкъ этгенди, Акалтын райкомну биринчи секретарыны къуллугъунда ишлегенди. СССР чачылгъынчы аны аты совхозладан бирине окъуна аталгъан эди.\nАттоланы Салихни ишинден юлгю алыргъа сюйгенлени саны аз болмагъанды. Ол башчылыкъ этген фермада малчыланы кенгешлери кёп кере бардырылгъандыла. Анга къоншу регионладан да келгендиле. Кёкюрегинде жылтырагъан Алтын Жулдузу бла Ленинни эки ордени аны урунуу жолу кертиси бла да аламат таулу кишини жигер жолу болгъанына толу шагъатлыкъ эте эдиле.\nЭллини юйюрюнде туугъан Уммайланы Фазика кеси саугъан ийнеклени хар биринден 41389 килограмм сют алып, рекорд тохташдыргъанды. Хар ийнекден бирер бузоу да ёсдюргенди. Яникойчу тиширыуну малчылыкъны айнытыугъа салгъан къыйынына къырал бийик багъа бергенди: СССР-ни Баш Советини Президиумуну Указы бла Социалист Урунууну Жигити деген махтаулу ат аталгъанды.\nСоциалист Урунууну Жигити Чыгырланы Шамкъыз урунуу жолун 13-жыллыгъында башлагъанды. Къыргъызстанда окъуна жаш къыз ийнеклерини хар биринден сынаулу малчыладан эсе кёп сют алады. Онбеш жылында «Сыйлылыкъны Белгиси» орден бла саугъаланады. Туугъан журтха къайтханда уа Акъ-Сууда бир бёлек заманны сют-товар фермагъа башчылыкъ этип тургъанды. Артда, «Нальчик» совхозгъа кёчгенде, артха къалгъан фермада ишлеп, аны алчыланы санына чыгъаргъанды.\nМоллаланы Шарафутдин Тырныауузда шахтада ишлеп тургъанды. Ол башчылыкъ этген бригада бир айны ичинде къаяны 766 метр узунлукъгъа тешип, эришиуде битеу Совет Союзда биринчи жерге чыгъады. Алыкъа бизни къыралда бир шахтада да аллай иш этилмегенди. Бригаданы саулай Москвагъа чакъыргъан эдиле. Хар бирин алтын сагъат бла саугъалагъандыла, ахча да бергендиле. Моллаланы Шарафутдин а Москвадан Социалист Урунууну Жигити деген атха тийишли болуп къайтханды.\nАрымай-талмай ишлегенлери бла Алтын Жулдуз бла дагъыда Залийханланы Михаил,Ёзденланы Мариям, Улбашланы Зулейха саугъаланнгандыла.


Жангылгъанла азатлыкъда жерлерин табарча | Электронная газета "Заман"\nЖангылгъанла азатлыкъда жерлерин табарча\nКъМР-ни Правительствосунда аманлыкъланы профилактикасы жаны бла ведомствола аралы комиссияны кезиулю жыйылыуунда тутмакъладан эркин этилгенлени жамауат жашаугъа сингдириуню, алагъа социальный, медицина болушлукъ бериуню мадарлары сюзюлгендиле. Кенгешни Экономика эм жамауат къоркъуусузлукъ советни секретары Казбек Татуев бардыргъанды. Аны ишине федерал инспектор Тимур Макоев да къатышханды.\nБиринчиден, жууапха тартыу системаны учрежденияларындан эркин этилгенлени жамауат жашаугъа къайтарыу жаны бла къаллай жумушла толтурулгъанлары сюзюлгенди. КъМР-ни урунуу, социальный къоруулау министри Асанланы Алимни айтханына кёре, алагъа аш-суу, кийимле бериледиле, саулукълары осал болгъанлагъа медицина тинтиуледен ётерге, сакъатлыкъны тохташдырыргъа себеплик этиледи. Тутмакъда тургъан кезиуде жууукълары бла юзюлген байламлыкъланы жангыртырыугъа, иш бла жалчытыугъа, профориентация ишге энчи эс бурулады. «Жылны аллындан бери озгъан 8 айны ичинде инсанланы бу къауумундан халкъны иш бла жалчытыу аралагъа 34 адам келгенди. Аладан 24-сю ишсиз болгъанлары тохташдырылгъанды», - дегенди докладчы.\nМинистерствону бла УФСИН-ни араларында этилген келишимге тийишлиликде, урунуу эм иш бла жалчытыу араланы келечилери тутмакъла бла тюбешиуле бардырып, урунуу рынокда къаллай усталыкъла изленнгенлерини, ишге киргенде къаллай документле хазырларгъа кереклисини юслеринден ушакъла бардырадыла. Жууапха тартыу службаны Управлениясына республикада къаллай вакансияла болгъанларыны юслеринден билдириу дайым да этиледи.\nКъМР-де социальный адаптация жаны бла энчи учрежденияла жокъдула, аны ючюн тутмакъдан эркин болгъанла, саулукъларына кёре, халкъны социальный жумушларын жалчытыу учреждениялагъа жибериледиле. Бюгюнлюкде алада бу къауумдан 31 адам жашайды.\nЖыйылыуда колонияладан чыкъгъанлагъа медицина болушлукъну энчиликлери да сюзюлгенди. Профильли министр Марат Хубиевни билдиргенине кёре, УФСИН бла келишимни ол таматалыкъ этген ведомство да къабыл кёргенди. Анда жууапха тартылгъанлагъа къаллай медицина болушлукъ берилгени, аны низамы жазылыпды, ол санда наркомания бла ауругъанлагъа да. «Документде сюдню оноуу бла бу ауруудан борчлу халда багъаргъа керек болгъан адамланы юслеринден информация бла алышыныуну низамы да барды», - дегенди.\nРеспубликада наркология диспансер ишлейди, районланы ара больницаларында 12 наркология кабинет, терк болушлукъ берген службада реанимация эм терапия бёлюмле къуралгъандыла. Алай бла бу ауруудан къыйналгъанлагъа тийишли медицина болушлукъ берирча битеу онгла бардыла.\nМинистр белгили этгенине кёре, быйыл 1 сентябрьге алып къарагъанда, наркотиклени ичгенлери ючюн диспансер эсепде 868 адам турады, ол санда быйыл жангыдан тизмеге 115 адам кийирилгенди. Ууну кезиуден кезиуге хайырланнганла уа профилактика эсепге салыннгандыла (1040 адам). Аланы арасында башлары сюдлюк болгъанла да бардыла, ол санда быйыл эркин болгъан 88 адамдан 13-сю диспансер, 19-су уа профилактика эсепге алыннгандыла.\nЖууапха тартыу федерал службаны КъМР-де Управлениясыны башчысыны къуллугъун толтургъан Чарим Бирмамитов а тутулуп тургъанланы жамауат жашаугъа сингдириу, иш бла жалчытыу, жууукълары бла байламлыкъланы жангыртыу жаны бла къаллай мадарла тамамланнганларыны юслеринден айтханды. Аны билдиргенине кёре, Управленияны коллективи жыйылыуда тутмакъдан эркин болгъанлагъа юс эм аякъ кийимле берирча, башха болушлукъ этилирча, энчи фонд къураргъа оноу этгенди.\nТутулуп тургъанланы усталыкъгъа юйретиу энчи магъаналы ишледен бириди. Докладчыны айтханына кёре, аланы 22 ишчи усталыкъгъа юйретедиле. 2017-2018 окъуу жылда уа юч жюзге жууукъ адамгъа дипломла берилгендиле. «Быйыл эркин болгъанланы арасында профессионал билимлери болмагъан бир адам да жокъду»,-дегенди ол.\nАлай инсанланы бу къауумун ишге алыргъа ашыкъмайдыла. Чарим Бирмамитов аладан бир-бирлери жашауда кеслерине жер табалмай, жамауатда социальный байламлыкъла къураялмай, жангыдан аманлыкъла этип, артха тюрмеге тюшгенлерин чертгенди. Ол жууаплы органланы, жер-жерли властьны да бу жарсыугъа эс бурургъа чакъыргъанды.\nДокладланы сюзгенден сора комиссияны келечилери жууаплы органлагъа тийишли эсгертиулени къабыл кёргендиле.\nКъМР-ни Правительствосунда аманлыкъланы профилактикасы жаны бла ведомствола аралы комиссияны кезиулю жыйылыуунда тутмакъладан эркин этилгенлени жамауат жашаугъа сингдириуню, алагъа социальный, медицина болушлукъ бериуню мадарлары сюзюлгендиле. Кенгешни Э


Google Chrome для Windows будет ограничивать энергопотребление фоновых вкладок\n15.03.2017 ( 20.08.2018 )|comss.ru\nGoogle Chrome известен своей прожорливостью по отношению к аккумулятору портативных устройств. Недавно компания Microsoft стала даже уведомлять пользователей о необходимости использовать веб-браузер Microsoft Edge для увеличения времени автономной работы на устройствах под управлением Windows 10.\nКоманда Google Chrome решила наконец исправить данную проблему. 14 марта технологический гигант заявил, что Chrome получит ряд оптимизаций, которые позволят продлить время работы устройства от батареи. На фоновые вкладки приходится примерно треть общих энергозатрат Chrome. В Chrome 57 будет реализована функция ограничения энергопотребления фоновых вкладок.\nНовая политика регулирования энергопотребления в Chrome 57 будет искусственно задерживать таймеры для ограничения средней загрузки процессора до 1 процента на ядро, если приложение использует слишком много ресурсов ЦП в фоновом режиме. Данные ограничения не коснуться вкладок, вопроизводящих аудио или поддерживающих подключение WebSockets или WebRTC в режиме реального времени.\nКоманда разработчиков Chrome пришла к выводу, что новый механизм регулирования позволит снизить нагрузку фоновых вкладок на четверть, что приведет к увеличению времени автономной работы. Команда Chrome отмечает, что работа в направлении повышения автономности без ущерба для функциональности браузера будет продолжена.


Литва латиницаны джасакълау — Википедия\nЛитва латиницаны джасакълау\nЛитва латиницаны джасакълау 1863—1864 джыллада поляк къозгъалыудан сора бегитилгенди. 1865 джылны 6-чы (18) сентябрында, Шимал-Кюнбатыш крайны генерал-губернатору эмда Вильно аскер округну аскерлерини башчысы болгъан К. П. Кауфман литва басма чыгъармаланы «латин-поляк харифле» бла бамаланыуун джасакълагъанды. Бу властлагъа къаршчы баргъан книгнешлени аякъланыуу къуралыууна себеб болады.\n1904 джылны 7-чи майында орус правительство литва басманы латин алфавитде чыгъарыргъа джасакъны къоратыргъа керек болады (бусагъатда бу кюн Басманы, тилни эмда китабны къайтарыу кюню атлы байрамды— лит. Spaudos atgavimo, kalbos ir knygos diena).\n1889 джылдан 1904 джылгъа дери кёзюуде хоншу Пруссиядан келтирилген эмда литва тилде басмаланнган 234 минг экземпляр сыйырылгъанды. Джасакъланыуну бузгъаны ючюн 3047 адам тутулгъанды, аланы бир къаууму талай кере. 160 адамдан артыгъы тутулуб тышына ашырылгъанды, аладан бир-бирлери Сибирге тутмакъгъа ашырырлгъанды. 40 адам чакълы бир тюрмеге олтуртулгъанды.\nЛитва басманы джасакълау\nЧыкъгъаны — «https://krc.wikipedia.org/w/index.php?title=Литва_латиницаны_джасакълау&oldid=98895»\nБу бетни ахыр тюрленнгени: 14:52, 7 май 2014.


Сизни барыгъызны да байрамыгъыз бла - Россиячы студентликни кюню бла – таза джюрекден исси алгъышлайбыз!\nРоссия уллу студент бирлешликни къралыды. Аны тамалын фахмулу, нюзюрлю, этимли джаш тёлю къурайды. Культурада, спортда, экономикада, медицинада, билим бериуде, туризмде эмда бирси санагъатлада джетишимлеригиз бла Ата джуртугъузну джашнатырыкъла сизсиз. Сизни аллай кючюгюз да барды. Ол затда сизге билимигиз, фахмугъуз, къаджыкъмай кюрешиуюгюз, таукел оюмларыгъыз, дуниягъа джангы кёз бла къарай билгенигиз ышаннгылы дагъан боллукъдула.\nКъарачай-Черкесияда да билимге, усталыкъ джаны бла ёсюуге, саулукълу джашау къураугъа, башламчылыкъгъа, спортха тырмашхан, урунууну сюйген джигер джаш тёлю ёседи.\nПодробнее: Къралны тамбласы сизни къолугъуздады\nБу ыйыкъны аллында Москвада КъЧР-ни Башчысы Темрезланы Рашид кърал оноучуланы талайы бла тюбешгенди.\nБиринчи тюбешиую вице-премьер Александр Хлопонин бла болгъанды. Къарачай-Черкесияны социал-экономика ёсюмюню былтыргъы эсеблерин сюзген сагъатда республикада федерал нюзюрлю программала бла (сёз ючюн, «ШКФО-ну 2025-чи джылгъа дери социал-экономика ёсюмю» дегенчала бла) байламлы ишлеге айырыб эс бёлгендиле. 2017-чи джылны ичинде Къарачай-Черкесияда ол джаны бла, иги динамика эсленнгенин айта, ол затха федерал министерствола бла, бирси санагъатла бла да байламлылыкъ бегий баргъаны себеблик этгенин чертгендиле. Республика бу джылгъа белгилеген джангы проектледен сора да промышленностда, эл мюлкде, туризмде алгъаракъ башланнган инвестицион проектлени юслеринден да баргъанды сёз.\nПодробнее: Башчыны Москвада тюбешиулери\nБизни республикадагъы шекер заводда производствону модернизациясыны биринчи кёзюую тамамланды.\nАны кючю бла предприятиени продукта бёлюмюн джангыртхандыла, джангы гидротранспортёр, упаковкала этген линия къургъандыла, диффузион аппаратны тюрлендиргендиле, аны кибик башха затланы этгендиле. Къысхасы, заводну кючю эки къат ёсгенди. Сёз ючюн, 2016-чы джыл ол суткагъа 2200 тонна шекер чюгюндюрню джарашдырала эди, 2017-чи джылда уа ол санны 4000-нге джетдире кетген эди. Анга кёре продукциясыны асыулулугъу да иги болгъанды, газны юсю бла этилген джоюм да 25 процентге азайгъанды.\nЗаводда модернизация мындан ары да бардырыллыкъды. КъЧР-ни экономика ёсюмюню министри Накохов Али, джерге, мюлкге оноу этген санагъатны башчысы Евгений Поляков эмда предприятиени тамадасы Бердиланы Рамазан, мындан алда тюбешиб, ол иш бла байламлы борчланы сюзгендиле. Модернизацияны экинчи, ючюнчю кёзюулерине да план салыннганды. РФ-ны Шимал Кавказны ишлерини хакъындан министерствосу бла «Корпорация развития Северного Кавказа» АО-ну программаларына къошулур ючюн, заявкала берилиб турадыла.\nПодробнее: Завод джангырады


3 октября, 2018 - 11:48\nКъМР-ге ишчи жумуш бла Тула областьны правительствосуну башчысыны орунбасары эл мюлк министр Дмитрий Миляевни башчылыгъында делегация келгенди. Аны къауумунда саулукъ сакълау, инвестицияла, экономиканы айнытыу жаны бла жууаплы къуллукъчула, Сатыу-алыу палатаны келечилери, бизнесменле да бар эдиле.\nМиллетибизни 20-чы ёмюрню биринчи жарымында жашагъан окъуулу эм билимли да уланларындан бири Беппайланы Сосуну жашы Таусо болгъанды. 30-чу жыллада ол Нальчикде чыкъгъан «Къара халкъ» газетге баш редакторлукъ этип тургъанды. Яникой элинде да ол колхозну бир кесек заманны председатели болгъанды. Жарсыугъа, тилчиликни зараны жетип, тутмакъгъа да тюшгенди. Андан ишчи фронтха да къатышханды.\nПодробнее о Ахшыны эл эсде тутады, багъалайды\nПодробнее о Тарыхыбызны унутдурмазгъа, культурабызны, иги адетлерибизни эмда чемерлигибизни сакълаугъа бла айнытыугъа алландыргъан аламат амал\nПодробнее о Бийикликге, ариулукъгъа итиниу таркъайырыкъ тюйюлдю\nСейирлик эмда хайырлы эришиуле\n3 октября, 2018 - 11:35\nНальчикде гуманитар-техникалы колледжни мурдорунда сакъатланы эмда саулукълары бла байламлы чекленнген онглары болгъанланы арасында профессионал усталыкъны «Абилимпикс» экинчи регионал даражалы чемпионаты къууанчлы халда жабылгъанды. Быйыл анга он тюрлю компетенцияда 63 специалист, студент эм окъуучу къатышханды.\nПодробнее о Сейирлик эмда хайырлы эришиуле\nЭркинликлерини юсюнден - гитчеликден\n3 октября, 2018 - 11:33\nРоссейни Пенсия фондуну республикада бёлюмюнде, битеу башха субъектледеча, «Пенсия билимни бирикдирилген кюню» бардырылгъанды. Аны чеклеринде окъуучула фондну жер-жерли управленияларында къонакъда болгъандыла, алагъа экскурсияла къуралгъандыла, махкемени иши бла шагъырейлендиргендиле.\nПодробнее о Эркинликлерини юсюнден - гитчеликден\nАхшы тёрелени андан ары бардыра\n3 октября, 2018 - 11:32\nЖыл сайын октябрьни биринчи ыйых кюнюнде Къарыуну кюню белгиленеди, ол спортну кюч тюрлюлери бла кюрешген гёжефлени байрамыды.\nПодробнее о Ахшы тёрелени андан ары бардыра\nЖарыкълыкъ жайгъан таматала\nОзгъан ёмюрню 70-чи жылларында Улбашланы Азнор Къашхатауну абаданларындан жыр къауум къурагъан эди. Ала кёп халкъ чыгъармаланы айтхандыла.\nПодробнее о Жарыкълыкъ жайгъан таматала\n1 октября, 2018 - 16:57\nАхча аяулу къоратылгъанды, болсада битеу социальный жумушла толтурулгъандыла\n1 октября, 2018 - 16:53\nКъМР-ни Парламентини кюз арты сессиясыны биринчи пленар жыйылыуунда депутатла республиканы бюджети быйылны биринчи жарымында къалай толтурулгъанын сюзгендиле, потребитель четенни ёлчемин къабыл кёргендиле эмда пенсиягъа чыгъар жыл саннга жетгенлеге къырал болушлукъ бериуню юсюнден законну проектин тинтгендиле. Битеу да бирге 20 соруу сюзюлгенди.\nПодробнее о Ахча аяулу къоратылгъанды, болсада битеу социальный жумушла толтурулгъандыла


Купить 3-комнатную квартиру в переулке Короткий в городе Черкесск, продажа трехкомнатных квартир недорого - база объявлений ЦИАН. Найдено 0 объявлений\nВ базе 0 3-комнатных квартир в переулке Короткий в городе Черкесск\nПродажа трехкомнатных квартир в переулке Короткий в городе Черкесск\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, проспект Ленина, 64 от ул. Короткий\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица Калантаевского, 17 от ул. Короткий\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица Маджира Гаджаева, 6 от ул. Короткий\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица Леонова, 11 от ул. Короткий\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, проспект Ленина, 68 от ул. Короткий\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Гражданская улица, 24 от ул. Короткий\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица Лаара, 40 от ул. Короткий\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Интернациональная улица, 16А от ул. Короткий\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица Доватора, 74 от ул. Короткий\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Интернациональная улица, 9 от ул. Короткий\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, Парковая улица, 3 от ул. Короткий\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица Лободина, 45А от ул. Короткий\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица Лободина, 45 от ул. Короткий\nКарачаево-Черкесская Республика, Черкесск, улица Лободина, 82 от ул. Короткий


Алгебра 7-9 гдз - voprosmail.ru\nАлгебра 7-9 гдз\nУ нас вы можете скачать книгу алгебра 7-9 гдз в fb2, txt, PDF, EPUB, doc, rtf, jar, djvu, lrf!\nЧто делает среднестатистический школьник в таком случае? Достаточно родителям купить и вручить своему ГДЗ по алгебре 7 класс, все проблемы с решением домашнего задания самоустранятся. Время, отведенное на уроки, сократится в 3 раза, а в тетради за домашнюю работу будет гарантированно высокая оценка. Кроме того, в решебнике дается подробное объяснение решения задач и уравнений, нужные формулы и правила. Таким образом, даже при механическом списывании работы, ученик волей-неволей запоминает правила выполнения заданий и систематизирует у себя в голове эти знания.\nАлгебра 8 класс Макарычев. Алгебра 8 класс Алимов. Алгебра 8 класс Никольский. Алгебра 8 класс Мордкович. Алгебра 8 класс Дидактические материалы Жохов. Алгебра 8 класс Кузнецова. Алгебра 8 класс Истер. Алгебра 8 класс Бевз. Алгебра 8 класс Мерзляк. Алгебра 8 класс сборник задач Мерзляк. Алгебра 8 класс Билянина. Алгебра 8 класс Алгебра. Математика 8 класс итоговые контрольные работы.\nАлгебра 8 класс сборник задач Кузнецова. Алгебра 8 класс Алгебра 8 класс рабочая тетрадь Алимов. Алгебра 8 класс Алгебра 8 класс рабочая тетрадь Макарычев. Алгебра 8 класс Алгебра 8 класс Дорофеев.\nАлгебра 8 класс Алгебра 8 класс контрольно-измерительные материалы Черноруцкий В. Алгебра 9 класс Макарычев. Алгебра 9 класс Алимов. Алгебра 9 класс Дорофеев. Алгебра 9 класс Мордкович. Алгебра 9 класс Дидактические материалы Макарычев. Алгебра 9 класс Кузнецова. Алгебра 9 класс Бевз. Алгебра 9 класс Кравчук. Алгебра 9 класс Малеваный. Алгебра 9 класс Мерзляк. Алгебра 9 класс сборник задач Мерзляк. Алгебра 9 класс Никольский.\nАлгебра 9 класс Алгебра 9 класс Колягин. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс рабочая тетрадь Макарычев. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс рабочая тетрадь Алимов. Алгебра 9 класс Алгебра и геометрия 9 класс Ершова. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс рабочая тетрадь Минаева Рослова. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс рабочая тетрадь Ткачева Фёдорова Шабунин.\nАлгебра 9 класс Алгебра 9 класс углубленное изучение Мордкович. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс учебник углубленный уровень Мордкович. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс Муравин Г.\nАлгебра 9 класс Алгебра 9 класс Мерзляк. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс дидактические материалы Мерзляк А. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс Макарычев Ю. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс углубленное изучение Мерзляк А.\nАлгебра 9 класс Алгебра 9 класс Петерсон Л. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс дидактические материалы Звавич Л. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс дидактические материалы Ткачёва М.\nАлгебра 9 класс Алгебра 9 класс дидактические материалы Потапов М. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс углублённый уровень Макарычев Ю. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс контрольно-измерительные материалы Мартышова Л. Алгебра класс Алимов.\nАлгебра класс Мордкович. Алгебра класс Колмогоров. Алгебра 10 класс Кузнецова. Алгебра 10 класс академический уровень Нелин. Алгебра 10 класс профильный уровень Нелин. Алгебра 10 класс академический уровень Мерзляк. Алгебра 10 класс профильный уровень Мерзляк.\nГдз геометрия бевз тестовые задания\nРешебник по русскому языку 5 класса ладыженская баранов тростенцова 2013\nГдз по окружающему миру 2 класса рабочая тетрадь часть 2\nРешебник по математике моро 3класс 2часть\nВалентин к записи Алгебра 7-9 гдз


Аминланы Абдул-Къадырны джашы Мусса 1921-чи джыл Схауат элде туугъанды. 1940-чы джылны арттотур (апрель) айында Нарсана шахарны аскер комиссариаты аны къуллукъ борчун берирге чакъырыб, къызыл аскерчилени сафларына къошханды.\nДжангы джылны келгенин дунияда кёб миллетле байрамлайдыла. Исса файгъамбар туугъунчу 46 джылны алгъа башил (январь) айны 1-чи кюню джангы джылны ал кюню болгъанын Румну башчысы Гай Юлий Цезарь белгилегенди. Эски румчуланы Янус деб «хар нени да аллы, башламы» деген магъанасы болгъан тейрилери болгъанды. Янус деген тейрини эки бети болгъанды, бир бети алгъа, бир бети да артха къарагъанды. Ол тейрини сыйына деб аталгъанды январь айгъа январь деген ат.\nПодробнее: ДЖАНГЫ ДЖЫЛ\nАта джуртха къуллукъ этиуню юлгюсю\nКъарачайны узакъ тау эллеринде туууб, халкъны атын сый бла айтдыргъан уланланы бириди джердешибиз, халкъыбызны биринчи генерал-полковниги Махаметланы Кёккёзню джашы Солтан.\nБюгюнлюкде кеси сау болса аны 99-джыллыкъ байрамын джарыкъ халда белгилерик болур эдик. Ол дуниядан кетгенли быйыл 30 джыл болду. Аны ауушхан кюнюн барыбыз да эсгеририрге керекбиз, ол ёсюб келген тёлюлеге ёмюрлюкге юлгю болуб къаллыкъды.\nПодробнее: Ата джуртха къуллукъ этиуню юлгюсю\n«Миллетини сыйын джакъларгъа борчду хар адамгъа да»\nТабышлылыкъ бла кюрешгенлеге — кёлтюргючлюк


Оргклининг Грузинская Большая улица, д. 20\nАэроклимат Черногрязская 2-я улица, д. 6\nКомфорткомплекс компания Красная Пресня улица, д. 36\nТаском Рочдельская улица, д. 15\nВибрам плюс Садовая-Кудринская улица, д. 24/27


ЗУЛМУЛУКЪНУ ДЖОЛЛАРЫН КЕСИУ - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\nЗУЛМУЛУКЪНУ ДЖОЛЛАРЫН КЕСИУ\nМахачкъалада Эресей Федерацияны Терроризмге къаршчы кюрешген миллет комитетини кёзюулю джыйылыуу болгъанды. Аны ол Комитетни председатели, Эресейни ФСБ-ны директору Бортников Александр бардыргъанды.\nДжыйылыуну ишине Эресей Федерацияны Терроризмге къаршчы кюрешген миллет комитетини членлери, Темрезланы Рашидни да айтыб, РФ-ны бир къауум субъектинде Терроризмге къаршчы кюрешген комиссияланы, толтуруучу властны федерал органларыны башчылары, джорукъ сакълаучу органланы келечилери да къошулгъандыла.\nБортников Александр джыйылыуну ача билдиргенден, бир къауум джангы профилактика мадарла этилгенлерини кючлеринден Шимлk Кавказда террорист халили зулмулукълагъа къошулуб айланнганланы саны эки кереден асламгъа аз болгъанды. Тышындан адам, ачха табдырыуну джоллары кесилгендиле. Къоркъуусузлукъ бла джорукъ сакълаучу органла, биригиб ишлей, Чечен, Дагъыстан республикалада 6 террорист актны болдурмаз мадарла этгендиле, ичлеринде башчылары да болуб, 63 банда бла 142 зулмучуну тутхандыла, 50 боевикни ёлтюргендиле.\nАлай а, дегенди Эресей Федерацияны Терроризмге къаршчы кюрешген миллет комитетини председатели Бортников Александр, халкъла арасы террорист организацияла кеслерини зулму ишлерин башха джерледен Шимал Кавказгъа кёчюрюрге боллукъларыны къоркъууу къуруб бошамагъанды. Аны алайлыгъы терроризмни идеологиясын джаш тёлюге сингдирирге кюрешгенлеринде ачыкъ кёрюнюб турады.\nБортников Александр айтхандан, террористле Шимал Кавказда динлени бирбирлерине къаршчы этерге да кюрешедиле. Бандитле Грозный бла Кизлярда православ храмлагъа да ол муратларын толтурур ючюн чабыуул этгендиле.\nТеррорист къоркъуу болгъаны бла къалгъанын заманында билиб, анга къаршчы бардырылгъан профилактика ишни этимлилигин ёсдюрюр ючюн, дегенди Бортников Александр, регионда ол джаны бла болумну ачыкълагъан мониторинг къураргъа керекди. Аны бла да къалмай, хар джерде Терроризмге къаршчы кюрешген комиссияланы башчылары террорист зулмулукъну джолларын кесиу ишни энчи контролгъа алыргъа, муниципалитетлеге аны къурамлы бардыргъа тыйыншлы методика болушлукъ этиб турургъа борчлудула.\nДжыйылыуда терроризмге къаршчы кюрешиуню тири эмда этимли бардырыуну башха ишлерине да къаралгъанды. Аланы юслеринден тыйыншлы оноула да этилгендиле.


НАУРУЗ ЧЕЧЕК (ПЕРВОЦВЕТ КРУПНОЧАШЕЧНЫЙ)\nНауруз чечек джайлыкълада, чегетледе, кёкен аралада, ханслы ауушлада, тау этекледе ёседи. Дарманнга ол чакъгъан кёзюуюнде, чапыракъларын, гоккаларын аладыла, кюз айлада баш тамыры бла тюб тамырын джыйыб, ариу, таза джерде кебдириб, сакълайдыла. Шимал Кавказда 15 тюрлюсю тюбейди. Кёбюсю бирча хайырландырылады. Бу китабда мен эки тюрлюсюн джазгъанма: науруз чечек бла джандызны. Науруз чечек арттотур (апрель), хычаман (май), никкол (июнь) айлада чагъады. Аны чабхын аурууу болгъан, кесекле тийген, иги сиялмагъан, хыппырыкъ аталмайын къыйналгъан, джукъусуз адам, ёпкесинде сууугъу болгъан, безгек аурууу болгъан къалай хайырландырыргъа боллугъун да айтайым.\nНауруз чечекни ууакъланнган баш-тюб тамырындан 10 граммын алыб, аны юсюне 200 миллилитр къайнагъан исси сууну къуюб, шайча этиб, сууутуб, сора сюзюб, джылылай кюнюне 3-4 кере уллу къашыкъ бла биришер ичигиз. Дагъыда былай этерге боллукъсуз: кебдирилиб джыйылгъан чапыракъларындан 10 граммны алыб, 200 миллилитр къайнай тургъан суугъа атыб, шайча этиб, сууутуб, сюзюб, кече бла кюннге аз-аз уртлаб бошагъыз. Алай хар кюн сайын этигиз. Бир кюн этилген науруз чечек сууну экинчи кюннге къоймагъыз.\nКЮНДЮШ (ЧЕМЕРИЦА ЛОБЕЛЯ)\nМийиклиги 70-170 сантиметрге джетген, базыкълыгъы 2-3 сантиметр чакълы болгъан, кёбджыллыкъ ёсюмдю, тамыр къуралышы къалгъан кёбджыллыкъ ёсюмлеча джерге терен бармайды. Баш тамыры, къысха базыкъчыкъ болуб, топуракъны джукъа къатында тохтайды. Андан чыкъгъан джангы тамырчыкъла башлыкъ чохну чачакъларыча джоппу ёседиле.\nКюндюшню саптагъайы, балакъа сабча сыйдам, тёгерек болуб, баш тамырдан чыгъады да, чапыракъларыны орта къууушу бла кёкге айланыб ёседи. Базыкъ деб базыкъ болмаса да, ингичге да тюлдю, мусхотха джетише кетеди. Чапыракълары саптагъайны къабыргъаларындан чыгъыб, кенгине уллу джайылмай, тёгереклешиб, ёрю сюрем ёседиле. Узунлукълары 25 сантиметр, кенгликлери 15 сантиметрге дери джетедиле. Атны къулакъ хырзаларыча, узун сызгъылыдыла, джашил бетлидиле.\nИлму тауну тёппесине чыкъгъан\n2003-чю джыл башил (январь) айны 25-де ТАСС быллай затны басмалайды: «Впервые в истории Северного Кавказа профессор Карачаево-Черкесии Алимурат Текеев награждён одной из самых престижных мировых научных наград - международной премией ООН и золотой медалью «За выдающиеся заслуги в области информатизации мирового сообщества».\nБыллай уллу саугъагъа тыйыншлы болгъан Текеланы Абуюсуфну джашы Алимурат, цивилизация чыгъаргъан ауруулагъа – атеросклерозгъа, гипертониягъа, инфарктха, инсультха, диабетге эмда башха ауруулагъа - къаршчы кюрешде джетишимли болгъаны бла кесинден озуб, миллетини да атын да айтдыргъанды.\nАлимурат Къазахстанда, миллети депортациягъа ашырылгъан джерде, туугъанды. Халкъыбыз тарих джуртуна къайтхандан сора, Абуюсуфлары Огъары Тебердиде орналадыла. Фахмулу, акъыллы сабий Алимурат, былайда сегиз классны тауусхандан сора, Черкесскеде медицина училищеге киреди. Аны тамамлагъандан сора, Москвада И.М. Сеченов атлы Биринчи медицина институтха кириб, айырмагъа бошаб чыгъады.\n1982-чи джылдан башлаб, 1985-чи джылгъа дери ол Къарачай шахарда санитар-эпидемиология станцияны бёлюм тамадасы болуб ишлейди.\nПодробнее: Илму тауну тёппесине чыкъгъан\nКЪЫЗЫЛ ОТ (НАПЕРСТЯНКА)\nБу хансны табигъатда тот “тырмы” тартхан къызыл от, тюклю къызыл от, кирпикли къызыл от, уллу гоккалы къызыл от дегенча кёб тюрлюсю тюбейди. Барысыны да тыш кёрюнюшлери бир-бирлерине иги ушашдыла, артыкъсыз да гюллери. Аны не тюрлюсюн да ёмюрлени джюрек аурууланы багъаргъа джаратыб келгендиле, энтда алайды.\nБизни джерледе кёбюрек тюбейди уллу гоккалы къызыл от. Ол кёбджыллыкъды, мийиклиги 125 сантиметрге джетеди. Тюб тамыры джыджымгъа ушашды. Баш тамыры базыкъды, кёнделен ёседи. Саптагъайла бир неда талай баш тамырдан тюз ёрге чыгъадыла, аланы да чапыракълары уллу, зугул джити учлары, къыйырлары мычхы тишлеге ушашла, юслеринде да тюкчюклери бла, бири-бирини ызындан битедиле.\nГоккалары саптагъайланы башларында, уллу чапыракъладан ёргесинде, сыргъалача, тизилиб, къысха бутакъчыкълада битедиле. Барысы да бир джанына бюгюлюб, ауаракъ болуб, тюрлю-тюрлю бетли чагъадыла. Къонгураучукълагъа, оймакъчыкълагъа ушайдыла (аны ючюн айтылады “наперстянка” деб).\nКЪЫЗЫЛ ТАМЫР (ПОДМАРЕННИК НАСТОЯЩИЙ)\nБу хансны бизни джерледе кёб тюрлюсю тюбейди. Барысыны да бирча дарманлыкълары болады да, мен билгенден не тюрлюсюне да “къызыл тамыр ханс” дейбиз. Мен да ол халда джазама. Бу кёбджыллыкъ, мийиклиги 25-80 сантиметрге джетген ёсюмдю. Саптагъайы къарыусузду, баш тамырдан битеди, тёрт иегилиди, кеси да тюз ёрге чагъады. Тюб тамыры - къызыл, гоккалары узун, къалын сибирткиликчадыла, бал татыу этедиле, ууакъладыла, джарыкъ-сары бетлидиле. Чапыракълары энгишге ийилиб, кёксюлдюм бетлидиле, башырагъында тунакы джашилдиле, къыйырлары джити, джылтырауукъдула, хар бир кёзюулю битген джеринде 8-12 чапыракъ болады.\nКёблени ёлюмден къалдырадыла


Школы в Бикине\nОрганизации в Бикине\nАдвокатыАдминистрацияАптекиБанкиБанкоматы и терминалыБассейныБольницыВетеринарные клиникиВодоканалВоенкоматыДетские садыЖД вокзалыЖКХЗагсыКафеМФЦНалоговая инспекцияПенсионные фондыПрокуратураСалоны красотыСтоматологияСудыТорговые центрыУправляющие компанииЦентры занятостиШколы\nХабаровский край -> Бикин -> Школы\nВсе школы в Бикине Хабаровского края\nадресг. Бикин, Набережная улица, 62\nадресг. Бикин, Дальневосточная улица, 26\nадресг. Бикин, Октябрьская улица, 14\nадресг. Бикин, Октябрьская улица, 12\nадресг. Бикин, улица Зачеславского, 30\nадресг. Бикин, улица Дзержинского, 3\nКГКУ «Бикинский детский дом-интернат для умственно отсталых детей»\nадресг. Бикин, Совхозная улица, 26А\nДобавить Школы в Бикине


13 января, 2021 - 12:59\n11 январьда Къабарты-Малкъар гитлерчиледен азатланнганды\nНальчикде халкъ ополчение полк эмда 16 госпиталь къураладыла. Къоруулау совет ишлеп башлайды, шахарны душманладан сакълау башха жумушла толтуруладыла. Болсада фашист аскерле Шимал Кавказгъа уллу кюч салгъандыла. 1942 жыл 10 августда душманла Пятигорскени у уучлап, Къабарты-Малкъарны чеклерине жетедиле. Малка, Бахсан, Терек жанында къоруулау ызны чачаргъа немислиле эки танк дивизияны, жаяу аскерлени уллу къауумун, аскер-хауа эм башха бёлюмлени жибередиле.\nКъабарты-Малкъар ючюн сермешле жарым жыл тенгли баргъандыла: 1942 жылда август айдан 1943 жылда январьгъа дери. Бютюнда ала Заюков, Огъары Курп эллени, Нальчик шахарны тийрелеринде, тау ауушлада къызыу болгъандыла.\nФашистле Шимал Кавказны халкъларына «эркинлик» келтиребиз, биз миллетлени «шуёхларыбыз» деген ётюрюк хапарланы жайгъан эдиле. Алай, кертиси бла уа, душманла Къабарты-Малкъарда болгъан тёрт айны ичинде кёп мамыр адамны ёлтюргендиле, юйюрлени саулай къыргъандыла. Нальчикни бла Прохладныйни тийрелеринде душман танклагъа къажау урула ёлюкледен толгъанлары да анга шагъатлыкъ этедиле.\nФашистле жер, республиканы битеу мюлкю да Германияны иелигине ётгенин тохташдырадыла, къыралны, адамланы ырысхысын тонайдыла. Прималкинский комбинатда уа бир гектаргъа да жетмеген жерде адамсыз болумлада 10 минг совет аскерчини жесирде тутхандыла. Аладан къысха заманны ичинде эки мингнге жууугъу ёлтюрюлгенди. Битеу да бирге уа душманла республикада болгъан кезиуде 4,2 мингден аслам адам жокъ этилгенди, ол санда 2188 мамыр инсан.\nРеспубликаны оноучулары, 37-чи совет аскерни командованиясы бла бирге Къабарты-Малкъарны гитлерчиледен азатланыу жумушланы толтургъандыла. Ол санда 11 партизан отряд къуралады, аланы келечилери уа душманнга къажау сермешлеге тири къатышхандыла. Сёз ючюн, 21 сентябрьде партизанла 2-чи гвардиялы мараучу аскерчиле бла бирге Каменномост элде гитлерчи аскерлеге чабып, алагъа уллу заран саладыла. «…совет партизанла 100 румынлы аскерчини бла офицерни ёлтюргендиле…»,-деп билдирген эди ол кюнледе Совинформбюро.\n1942 жылда 24 декабрьде Закавказ фронтну аскерлери душманнга къажау уруш ачадыла. Гитлерчиле аскерлерин, техниканларын тас этип, артха къачадыла. Алай бла 1943 жылда 4 январьда Нальчик душманладан ариуланады. Шахар танымазча эди: ариу мекямланы, заводланы душманла чачдырып кетгендиле.\n1985 жылда уа Уллу Хорламны 40-жыллыгъы белгиленнгенде,СССР-ни Баш Советини Президиумуну Указы бла Нальчик Ата журт урушну орденини 1-чи даражасы бла саугъаланнган эди.


Эм кючлюле-россейли спартакиадагъа | Электронная газета "Заман"\nЭм кючлюле-россейли спартакиадагъа\n3 апреля, 2019 - 09:05\nТырныауузну В.А. Губанов атлы «Геолог» спорт-саулукъ кючлеу комплексинде ауур атлетикадан республиканы окъуучуларыны спартакиадасы бардырылгъанды. Анга Бахсан, Терк, Урван, Чегем, Черек эм Элбрус районладан бла Бахсан шахардан 2002 – 2004 жыллада туугъан жашла бла къызла къатышхандыла.\nЖашлада кеслерини ауурлукъ къауумларында Андрей Лысенко, Мартин Калмыков, Алан Кудзиев, Тимур Мариев (Урван район), Алан Ерижоков (Бахсан ш.), Ислам Иванов, Алибек Шогенов (Бахсан район), Рустам Сижажев, Эльдар Беткараев, Къачмазланы Герман (Элбрус район) хорлагъандыла. Къызлада Элбрус райондан Антонина Косьяненко алчы болгъанды. Битеукоманда зачётда биринчи жерни Урван райондан окъуучула алгъандыла. Бахсан райондан школчула – экинчи, теркчиле да ючюнчю жерлеге чыкъгъандыла. Эришиулени эсеплерине кёре Россейни окъуучуларыны спартакиадаларына барлыкъ спортчула айырыллыкъдыла.


Купить квартиру на улице Комбинатовская в городе Калачинск, продажа квартир недорого - база объявлений ЦИАН. Найдено 0 объявлений\nМы нашли для вас 0 квартир на улице Комбинатовская в городе Калачинск\nПродажа квартир на улице Комбинатовская в городе Калачинск\nОмская область, Калачинск, улица Черепова, 58 от ул. Комбинатовская\nОмская область, Калачинск, улица Дзержинского, 42А от ул. Комбинатовская\nОмская область, Калачинск, улица Черепова, 64 от ул. Комбинатовская\nОмская область, Калачинск, улица Бочкарева, 128 от ул. Комбинатовская\nОмская область, Калачинск, улица Черепова, 62 от ул. Комбинатовская\nОмская область, Калачинск, улица Черепова, 105 от ул. Комбинатовская\nОмская область, Калачинск, улица Черепова, 60 от ул. Комбинатовская\nОмская область, Калачинск, Заводская улица, 67 от ул. Комбинатовская\nОмская область, Калачинск, Советская улица, 105 от ул. Комбинатовская\nОмская область, Калачинск, Союзная улица, 4 от ул. Комбинатовская\nОмская область, Калачинск, Союзная улица, 87 от ул. Комбинатовская\nОмская область, Калачинск, Заводская улица, 39 от ул. Комбинатовская\nОмская область, Калачинск, Заводская улица, 43 от ул. Комбинатовская\nОмская область, Калачинск, улица Калинина, 38 от ул. Комбинатовская


Спецтехника 5-я Жерновская улица. Аренда спецтехники 5-я Жерновская улица\nСпецтехника 5-я Жерновская улица. Аренда спецтехники 5-я Жерновская улица.\nОТЗЫВЫ АРЕНДА СПЕЦТЕХНИКИ 5-я Жерновская улица\nНаш портал spetstehnikaspb.ru в сети интернет можно найти по таким запросам как: Спецтехника 5-я Жерновская улица. Аренда спецтехники 5-я Жерновская улица.\n# Спецтехника 5-я Жерновская улица # Аренда спецтехники 5-я Жерновская улица


Бизге къаллай багъа бергендиле? - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\nХалкъыбызны кёчюрген заманда Къазахстанда, Къыргъызстанда, Узбекистанда башха халкъланы адамлары бизни адамларыбызгъа къаллай сый-махтау бергенлирини юслеринден «Къарачай» газетде заман заманы бла джазгъанлай турабыз. Абадан къауумубуз бу письмону да тансыкълаб окъур деб ышана, 1972-чи джыл Къазахстанны Компартиясыны Джамбул обкомуну бёлюмюню тамадасы Т. Алимкулов, «Ленинни байрагъы» газетге ийген письмону, аз къысхартыб, окъуучулагъа теджейбиз.\nУллу Ата джурт къазауатны кёзюуюнде мен, 11-12 джыл болгъан джашчыкъ, туугъан шахарым Джамбулда 5-чи-6-чы класслада окъугъан эдим. Бизни школда къалмукълу Комаев, немцалы Майер, тегейли Оздоев, чех Франтишек, корейли Пак, татарлы Абдуллаев, узбекли Ходжаев дагъыда кёбле устазла болуб ишлей эдиле. Биз анабызча кёрген класс башчыбыз эди къарачай къыз Аджиланы Хабибат, Аубекирни къызы. Ол математикадан окъута эди. Хабибат устазлыкъ этгенини юсюне да методист эди. Математиканы орус тилде окъутханлыкъгъа, ангыламагъанлагъа къарачайча, къазахча да айта эди. Дерслени джашауда болумла бла байламлы бардыра эди. Хар сохтаны джюрюгенине джол табхан устаз эди.\nКлассда 43 сохта бар эдик. Аладан кёбюсю къазах элледе малчыланы сабийлери эдиле. Орус тилни иги билмей эдик. Алай а Хабибат, заман кёб къорайды деб къарамай, дерсни ангылатыргъа кюрешиб туруучан эди.\nОл, бизде окъутханы бла да къалмай, КПСС-ни XVI-чы съезди атлы узбек школда, В.И. Ленин атлы орус школда да эте эди устазлыкъ. Математикадан кружокла, къазах, узбек, орус школланы арасында эришиу къурагъан эди. Областда математикадан олимпиадагъа башчылыкъ эте эди.\nЭсимдеди, атам къазауатха кетиб, ауругъан анам бла беш сабий юйде къалгъан эдик. Мен эдим эм тамада. Окъууну къоюб, къайры болса да ишге джарашыргъа дыгалас этиучен эдим, азыгъыбыз къыт болгъаны амалтын. Алай а Хабибат бизге ашхы оноуу бла, къолундан келген башха затла бла да болушуучан эди. Къарнашчыкъларым бла мен бир-бирледе школгъа баралмай эдик: кийимибиз, артыкъ да бек, аякъ кийимибиз джокъ эди. Атамы эски аскер чурукъларын кёзюу-кёзюу къаблаб джюрюй эдик школгъа. Бизни ол къыйын болумубузгъа джаны ауруб, Хабибат юйюбюзге келиб бере эди дерслени. Тенгими – Къайназаров Азимханны - болуму да, бизникича, къыйын эди.\nКъазауатны заманында бизге школда кюнорта азыкъчыкъ бериле эди. Школда болмасакъ, юлюшюбюзню Хабибат юйюбюзге джибериучен эди.\nКъыйын болумда джашасакъ да, иги окъуй эдик. Бизни арабызда классдан кёчмей орнунда къалгъан сохта болмаучан эди. Экеуленден къалгъанла баш школланы бошагъан эдиле, аладан кёбюсю Москвада, Ленинградда окъугъан эдиле. Сёз ючюн, Данаева бла Ергешев Ленинградда темир джол институтну, Умиряев, Узаков, мен Москвада технология институтну бошагъан эдик.\nБизни алгъыннгы классны сохталарыны кёбюсю партия, совет, профсоюз органлада, областны, республиканы предприятиелеринде башчыла болуб ишлейдиле. Сёз ючюн, Трусов КПСС-ни Къараджал шахар комитетини секретары болуб алты-джети джыл ишледи. Бусагъатда Къазахстанны Компартиясыны АК-ны къурау бёлюмюнде джууаблы къуллукъчуду. Абдибаев Джамбул шахарда педагогика институтда деканды, математика илмуланы кандидатыды. Къайназаров Джамбулда саулукъ сакълау бёлюмню тамадасыды. Файзылдаев Ошда пединститутну кафедрасыны тамадасыды. Муртазаев республикан журналны редакторуду, илмуланы докторуду. Сейдалиев облбольницаны врачыды. Тургунбеков КПСС-ни обкомуну бёлюмюню тамадасыны заместителиди. Былача юлгюле дагъыда кёбдюле.\nХабибатха барыбыз да разыбыз. Уллу адамлыгъы барды аны юсюнде. Къаллай бир джашасакъ да, анга борчлулай къаллыкъбыз.\nМындан алда Аджиланы Хабибатны туугъан джеринде - Къарачай шахарда - болдум. Къалай аламат джерди ол! Хабибат анда пединститутда устаз болуб ишлейди. Сизни сейир джеригиз Кавказны хар мюйюшю бютеу совет адамлагъа багъалыды. Кавказны тау киришлери, артыкъ да бек Минги Тауну башхалагъа ушамагъан ариулугъу, турист базала, ёмюрлени теренинден бюгюнлюкге къараб тургъан сейир архитектуралы къалала эсибизден кетерик тюлдюле. Теберди бла Доммайны, кюзгюча джылтырагъан, терен тау кёллени, хауаны, артыкъ да бек, къайда да къарнашлагъача тюбеген, адамланы бек джаратдыкъ.\nДжарым ёмюр болду халкъланы кёб миллетли къарнаш биригиулери къуралгъанлы. Бизни областда къабыргъаларын келишдириб ишлейдиле 100-ден артыкъ миллетни адамлары. Джамбулда 182 миллион сом багъасы продукция чыгъарыучу кючю болгъан джюн фабриканы, КПСС-ни XXIII-чю съезди атлы тери аякъ кийим фабриканы ала ишлегендиле. Джамбул областда бусагъатда мюрзеу, шекер чюгюндюр бек иги ёседиле. Мында уллу химия заводла бардыла. Артха къалгъан «Россияны къарангы этеги» деген ат къайтмаздан къорагъанды.\nДжамбул область, джангы джашау къурауну уллу программасын толтурур джанындан таукел кюрешеди.\n1971-чи джыл кърал планла 104 процентге толгъандыла. Быйылны биринчи джарымында областны промышленностдан планы 107 процентге толгъанды, пландан тышында 18746 минг киловатт сагъат электрокюч, 599 тонна кюкюрт кислота, 27844 тонна магъадан товар дагъыда алача кёб тюрлю зат чыгъарылгъанды.\nБагъалы шохларыбыз! Джамбул областны уруннганларыны атларындан узакъ Къазахстандан Хабибатха, бютеу къарачай халкъгъа газетигизни юсю бла къарнашлыкъ салам айтыргъа, уллу игиликле, джашнау, совет халкъланы бирикген юйюрюнде джангы ашхылыкъла, джетишимле теджерге эркинлик беригиз. Къарачайлыла бла къазахлыланы къарнаш шохлукъларыны тамырлары тарихни теренине кетибдиле. Бизни кёб миллетли областда бир-бирине къабыргъаларын келишдириб ишлейдиле сизни ахлуларыгъыз, сёз ючюн, Социалист Урунууну Джигити, Къазах ССР-ни Баш Советини депутаты Абдуллаланы Тамара, сыйлы устаз Сарымсакъланы Зарима, мал багъыучу совхозну директору Хаджи улу, областны чабакъ инспекциясыны тамадасы Бабаланы Ахмат, райпотребсоюзну председатели Къуш улу, къонакъ юйню директору Кулиева, технология институтну доценти Абидбек улу, математика илмуланы кандидаты Чотча улу дагъыда кёбле. Бирге ишлеу, бирге окъуу, бирге солуу, тюбеше туруу, коллективлени кёб миллетли болуулары бизни джашауубузну шарты болгъандыла.\nБюгюнлюкде бизни джерибизде джюзюм, алма, кертме бачхала ёседиле, будай сабанла шууулдайдыла, хар юйге насыб, мелхумлукъ киргенди. Ол бары миллет политиканы бирге ишлеуюню, къралны халкъларыны бир-бирине болушууларыны кючюнденди.\nХар къуру да джашнагъанлай турсун халкъланы къарнаш шохлукълары!


Поэзиясына табыныу селеймейди | Электронная газета "Заман"\nПоэзиясына табыныу селеймейди\nНальчик шахарны 23-чю номерли школунда закий Къулий Къайсынны 100- жыллыгъына аталып, «Мамырлыкъ эм къууанч Сизге, саула!» деген фестиваль бардырылгъанды. Аны КъМР-ни Культура министерствосу бла Бекмурза Пачев атлы библиотека къурагъан эди.\nБу школда кёп миллетлени сабийлери окъуйдула. Къайсынны байрамына ала барысы да бирча къатышхандыла. Мектепни директору Макытланы Асият айтханнга кёре, окъуучуланы саны жети жюз элли бешге жетгенди, аладан жюз бла жыйырма тёртюсю сакъатладыла. Белгилисича, саусуз сабийлени жюрек дарманлары искусстводу. Фестивальда тепсеуле, жырла аланы бек къууандыргъандыла. Алай аладан да бег а Къайсынны адамгъа кюч–къарыу берген назмулары. Аны къурагъанла поэтни жашаууну юсюнден презентация этгендиле.\nБиблиотека ишчиле, аны фахмусундан сора да, жигитлигине, кишилигине эс бургъандыла. Фронтда жазгъан чыгъармала солдатлагъа болушханларын чертгендиле. Ол заманда окъуна таулу назмучу белгили адам эди. Уруш бошалгъандан сора поэтге Москва бла Ленинграддан сора башха сюйген жеринде жашаргъа эркинлик бередиле, ол а халкъыны ызындан баргъан эди. Къайсынны адамлыкъ дерслерини юсюнден хапаргъа школчула шум болуп тынгылагъандыла.\nФестивальда поэтни анасына аталгъан назмула да окъулгъандыла. «Анама сын» жюрегине жетмеген жер башында инсан болурму? Сёзсюз, тилманч Семён Липкин Къулий улуну чыгъармалары битеудуния лириканы байыкъландыргъандыла деп бошдан айтмагъанды. Сагъыш этейик, Яникой элден Бечелланы Юзейирхан къалай кючлю сюйгенди жашы Къайсынны, къалай толтургъанды аны жюрегин жылыуу бла, ол жылыу адамлагъа берилип тургъанлыкъгъа, ёмюрде да таркъаймазча? Жашауунда хар жетишими, хар кюню ючюн назмучу анасына ыразылыгъын билдиргенди.\nЗакийни тиширыулагъа хурмет эте билгени чыгъармаларында ачыкъ кёрюнюп турады. Алла Пугачёва «Судьба, прошу не пожалей добра» деген жырны дуниягъа белгили этгенди. Къайсынны ёлюмсюз тизгинлерине жазылгъан жырны. Бюгюнлюкде аны Наргиз эм башхала да айтадыла. Таулу поэтни тилеклери, ёмюрлени хорлап, сахналада эшитилгенлей турадыла. Школну сахнасында да ала, тюз бусагъатда жазылгъанча, алай эшитиле эдиле. Заман эски, къарыусуз этмейди Къулий улуну поэзиясын, ол кюч ала, жылтырай-жана барады.\nФестивальда аны устазы Мечиланы Кязимни юсюнден да айтхандыла. Къайсын адамны жюрегин кёре билгенди, Кязимни жазгъан сёзю бла жаны бир болгъанын ангылагъанды.Бизни халкъыбызны акъылманына тийишли бийик багъа бергенди.\nШколчула хар назмугъа къызыу къарс ургъандыла. Алай бла фестиваль жарыкъ халда озгъанды.


Гдз алгебра макарычев 10-11 - voprosmail.ru\nГдз алгебра макарычев 10-11\nУ нас вы можете скачать книгу гдз алгебра макарычев 10-11 в fb2, txt, PDF, EPUB, doc, rtf, jar, djvu, lrf!\nАлгебра 7 класс сборник задач. Алгебра 7 класс контрольно-измерительные материалы. Алгебра 7 класс контрольные работы. Алгебра 7 класс тематические тесты. Алгебра 8 класс дидактические материалы. Алгебра 8 класс учебник, углубленный уровень. Алгебра 8 класс Задачник. Алгебра 8 класс задачник углубленный уровень. Алгебра 8 класс самостоятельные и контрольные работы, геометрия.\nАлгебра класс задачник. Алгебра 8 класс сборник задач и контрольных работ. Алгебра 8 класс итоговые контрольные работы. Б , Прокопенко Н. Алгебра 8 класс сборник задач. Алгебра 8 класс рабочая тетрадь. Алгебра 8 класс контрольно-измерительные материалы. Алгебра 8 класс контрольные работы. Алгебра 9 класс Дидактические материалы.\nАлгебра 9 класс дидактические материалы. Определение числовой функции и способы ее задания 1. Числовая окружность на координатной плоскости 5. Тангенс и котангенс 6. Тригонометрические функции числового аргумента 7. Тригонометрические функции углового аргумента 8. Преобразование графиков тригонометрических функций Синус и косинус суммы и разности аргументов Тангенс суммы и разности аргументов Формулы двойного аргумента Преобразование сумм тригонометрических функций в произведения Преобразование произведений тригонометрических функций в суммы Сумма бесконечной геометрической прогрессии Уравнение касательной к графику функции Применение производной для исследования функций на монотонность и экстремумы Математика 8 класс итоговые контрольные работы.\nАлгебра 8 класс сборник задач Кузнецова. Алгебра 8 класс Алгебра 8 класс рабочая тетрадь Алимов. Алгебра 8 класс Алгебра 8 класс рабочая тетрадь Макарычев. Алгебра 8 класс Алгебра 8 класс Дорофеев. Алгебра 8 класс Алгебра 8 класс рабочая тетрадь Минаева Рослова. Алгебра 8 класс Алгебра 8 класс рабочая тетрадь Муравин. Алгебра 8 класс Алгебра 8 класс Мерзляк. Алгебра 8 класс Алгебра 8 класс Муравин. Алгебра 8 класс Алгебра 8 класс Макарычев углубленный уровень.\nАлгебра 8 класс Алгебра и геометрия 8 класс Ершова. Алгебра класс Алгебра класс Галицкий задачник. Алгебра 8 класс Алгебра 8 класс дидактические материалы Мерзляк А. Алгебра 8 класс Алгебра 8 класс Мордкович задачник углубленный уровень.\nАлгебра 8 класс Алгебра 8 класс углубленное изучение Мерзляк А. Алгебра 8 класс Алгебра 8 класс Петерсон Л. Алгебра 8 класс Алгебра 8 класс дидактические материалы Попов М.\nАлгебра 8 класс Алгебра 8 класс дидактические материалы Звавич Л. Алгебра 8 класс Алгебра 8 класс дидактические материалы Ткачёва М. Алгебра 8 класс Алгебра 8 класс Макарычев Ю.\nАлгебра 8 класс Алгебра 8 класс Колягин Ю. Алгебра 8 класс Алгебра 8 класс контрольно-измерительные материалы Черноруцкий В. Алгебра 8 класс Алгебра 8 класс контрольные работы Кузнецова Л. Алгебра 9 класс Макарычев. Алгебра 9 класс Алимов. Алгебра 9 класс Дорофеев. Алгебра 9 класс Мордкович.\nАлгебра 9 класс Дидактические материалы Макарычев. Алгебра 9 класс Кузнецова. Алгебра 9 класс Бевз. Алгебра 9 класс Кравчук. Алгебра 9 класс Малеваный. Алгебра 9 класс Мерзляк. Алгебра 9 класс сборник задач Мерзляк. Алгебра 9 класс Никольский. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс Колягин. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс рабочая тетрадь Макарычев. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс рабочая тетрадь Алимов. Алгебра 9 класс Алгебра и геометрия 9 класс Ершова. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс рабочая тетрадь Минаева Рослова.\nАлгебра 9 класс Алгебра 9 класс рабочая тетрадь Ткачева Фёдорова Шабунин. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс углубленное изучение Мордкович. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс учебник углубленный уровень Мордкович. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс Муравин Г. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс Мерзляк. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс дидактические материалы Мерзляк А. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс Макарычев Ю. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс углубленное изучение Мерзляк А.\nАлгебра 9 класс Алгебра 9 класс Петерсон Л. Алгебра 9 класс Алгебра 9 класс дидактические материалы Звавич Л.\nРешебник к сборнику контрольных работ по алгебре 10 класс глинзбург\nГдз от путина 5 класс литература рабочая тетрадь соловьёва\nРешебник по немецкому языку 5 класса перевод\nГдз по физике 8 класс пёрышкин учебник 2015\ntuublowatval65 к записи Гдз алгебра макарычев 10-11


Малкъарны кёк таулары – аны жырларында | Электронная газета "Заман"\nЖашауда аллай тёре барды, фахму бизни арабызда болгъан къадар, биз аны ёмюрлюк сунабыз, артыкъ уллу махтау салыргъа да талпынмайбыз. Алай бу дунияда хар жаны болгъан зат кетеди, дуния, табийгъат суратла да тюрленедиле. «Жырчы жангызлыкъ нотасын шатык эшитдирир ючюн тёгерекни гармониясындан ычхыныргъа керекди», - дегенди кесини заманында закий Къайсынны эмда сюйген поэти Федерико Гарсиа Лорка. Насыпха, аллай бийик ноталаны алалгъан фахмула бизни халкъда да болгъандыла. Аладан эди биринчи профессионал таулу жырчы Беппайланы Сергей да. Артистни сексен жыллыгъына аталып 2015 жылда «Живой голос Балкарии» деген магъаналы, толу китап басмаланнганды. Аны дуния жарыгъын кёрюрюне себеплик этгенле уа поэт Беппайланы Муталип бла библиограф Махийланы Азиза болгъандыла. Аны бетлеринде кёргюзтюлген бир къауум шартла, эсгериуле бла окъуучуларыбызны шагъырей этерге сюебиз.\nАлай андан алгъаракъ жырчыны юсюнден бир-эки сёз. Беппайланы Маштайны жашы Сергей Тёбен Чегем элде туугъанды. 1956 жылда Къыргъызны къырал музыка-хореография училищесин тауусуп, халкъ туугъан жерине къайтханындан сора, Къабарты- Малкъарны Къырал филармониясыны солистини къуллугъуна тохтагъанды . Къадар артда анга радио бла телевиденияны оркестринде, хорунда ишлерге да буюрукъду. Сёзсюз, мында уруннган заманла артистге энчи, уллу сынам эдиле, аны бла бирге уа уллу насып да.\nБеппай улу жыйырманчы ёмюрню экинчи жарымында Къабарты – Малкъарны жырчыларыны арасында аты айтылгъан, жамауат сыйын – намысын тёппеге кётюрген инсанладан болгъанды. «Кесинден айырып, жарыкъ сезимлени башхалагъа саугъалай билгенни эмда насыплыгъа санаргъа боллукъду», - дегенди кесини заманында французлу жарыкъландырыучу Д. Дидро. Сёзсюз, Сергейни аллай кючю-къарыуу, ачыкълыгъы да бар эди. Аны юй бийчеси Розаны эсгериулеринде бу тизгинле да анга шагъатлыкъ этдиле: «Сергей турушунлай байрамгъа ушай эди, жарыкълыкъны къатындагъыладан къызгъанмагъан. Анда эди ол адамны жюреги, къылыгъы, жашауу да».\nАны ариу ёню республиканы хар юйюнде къыркъ жыл чакълы бир заманны терк-терк эшитилиннгенлей тургъанды. Совет Союзда Сергей гастрольла бла болмагъан шахар хазна къалмагъанды. Ол концертледе жырчы миллет тёрелени, культураны пропагандасын тири бардыргъанды деп базынып айталлыкъбыз. Аны репертуарында эки жюзден артыкъ чыгъарма болгъанды.\n«1957 жылда Москвада Къабарты- Малкъарны декадасыныны ачылыууна аталгъан байрам концертде Сергей «Гапалау» деген буруннгулу малкъар жырны айтханды, - деп эсгереди артистни биз башда сагъыннган китапны ал бетлеринде РФ -ни Композиторларыны союзуну члени Юлия Карданова.- Москвачыла анга ёрге сюелип къарс ургъандыла. Кёплеге, бютюнда таулулагъа, ол тарых магъананы тутхан болум эди, нек дегенде ала ёз жерлерине къайтыргъа эркинлик берилгенли алай кёп заман озмагъан эди».\n«Москвадан къайтханында анга Нальчикде миллет жигитгеча тюбегендиле», - дейди сёзюнде КъМР-ни искусстволарыны сыйлы къуллукъчусу Асанланы Кулина да. Бир тиширыу а, чабып барып, жиляп, аны аллында тобукъланады. Бусагъатда биз анга фанатка дерик эдик. Сергей а, адамла аны чыгъармачылыгъын сюйгенлерин, излегенлерин билгенликге, аллай бирге жетеригин сакъламагъанды, анасына зат болуп, анга ачы хапар келтирген сунуп абызырагъанды. Жюрегинден шорха сууча, толкъунча ургъан жырлары ючюн аллай уллу махтаулагъа тийишли болгъанына уялгъан этгеннге ушай эди ол.\nДекадагъа къатышханы ючюн СССР-ни Баш Советини Указы бла Беппай улуну «За трудовую доблесть» деген даражалы майдал бла саугъалагъандыла. Жашха ол кезиуге жаланда жыйырма эки жыл толгъан эди.\nКитапны бетлерин ача, жырчыны чыгъармачылыкъ жолунда кёплеге белгили болмагъан дагъыда бир шартха тюбейбиз. Музыка училищени студенти болгъан заманында окъуна ол академиялы вокалда къарыуун сынап кёргенди. Аны диплом программасында Чайковскийни, Рубинштейнни , Вердини операларындан арияла, Григни, Рахманиновну романслары кёргюзтюлюнедиле. Быланы барысын да Сергей онтогъуз жылында эшитдиргенди!\nБеппай улугъа «малкъарлы Муслим Магомаев» дегендиле. Аллай тенглешдириу кёпню белгилей болур. Аны бла бирге Сергей Маштаевич, юйюрюн, юйюн эм алгъа салып, жууукъ - ахлуларына бек сакъ кёзден къарагъанды. Анга Беппайланы Розаны «Къадар манга насып саугъалагъанды» деген эсгериу тизгинлерин окъусанг да тюшюнесе. «Сергей бек намыслы адам эди, тынгысыз инсан. Аны ариу сёзлери жюрегими жылыта, андан ары да билеклик тапдырып турургъа кёллендиргендиле», - деп жазады ол.\nДагъыда Сергей сабийлени бек сюйгенледен, аланы кесимики, башханыкъы деп айырмагъанладан болгъанды. Не заманда да тазалыкъны излеген, ол орамда чабып айланнган, бурунчукъларын сюртюрге унутхан кирбет балачыкъланы къоюнуна олтуртуп, уппа этерге, серлендирирге излегенди. Ала да аны бек жаратхандыла. Балала бла ойнагъандан зауукълукъ алып, жумушуна атланса, жашчыкъла бла къызчыкъла, аны ызындан тизилишип, «Кечеле, кечеле», «Возьми меня в Балкарию», «Эльбрус красавец» деген жырладан сёзлени къатлап: «Бизни дядя Серёжа жырлайды аланы!» - деп махтаннгандыла. Аны юсюнден да айтады статьясында артистни юй бийичеси.\nАны бла сёлеширге, хапарлашыргъа, оноулашыргъа, сабийле угъай, абаданла да излегендиле. «Ол, тюзда мукъладисча, къатындагъыланы кесине тарханды. Аны игирек таный баргъаным сайын, фахмусуна, акъылына сейирсине, бютюнда уллу хурмет берирге кёлленнгенлей тургъанма», - деп жазады Беппай улуну жерлеши, РФ-ни сыйлы артисти Бапыналаны Зариф.\nЗарифни артист карьерасыны къуралыууна Сергей да себеплик этгенди дейик. Энди акъылбалыкъ болгъан жашчыкъ Огъары Чегемден Нальчикге музыка учлищеге кирир мурат бла келеди. Экзаменде сени бу окъууну сайларгъа не зат кёллендиргенди деген соруугъа ол артист болургъа сюеме, деп жууаплагъанды. Аны чийин чыгъарыргъамы, огъесе игирек ангылар мурат бламы устазла: «Къаллай артист болургъа сюесе?» - деп къатлагъандыла. Зариф а: «Беппайланы Сергейча жырлагъан», - деп жууаплагъанындан сора, комиссияда олтургъанла аны ёнюн эшитирге излегендиле. Аудиторияны «Тебе, красавица», «Где же ты, я всё ищу тебя» деген чыгъармаланы макъамлары толтургъандан сора, Бапына улу училищени студентлерини санына къошулады. Алай бла ол бюгюн- бюгече да жыргъа- оюннга къуллукъ эте жашайды.\nОтарланы Омарча, Алтууланы Зояча, Къулбайланы Людмилача, Беппайланы Сергейча жырчылары болгъан халкъ маданият хазнасы бла ёхтемленирге эркинди. Ол классикады, алтын фондду, тарыхды. «Жаш артистледен Беппай улугъа Газаланы Алим бла Жанатайланы Салих жууукъдула», - деп белгилейди «Аны жыры эшитилиннгенлей турады» деген материалында КъЧР-ни халкъ артисткасы Ирина Крымова. Хау, кертиси бла да, аланы ёнлерини толкъунларында чынтты профессионаллыкъ, музыка тональностьланы керекли мардалары туурадыла. Насыпха, Сергейни ызын тутханла, аны жолу бла баргъанла алай кёп тюйюлдюле, алай бардыла. Ол къууандыргъан шарт болгъанын чертеди артистка.\nБеппайланы Муталип, тукъум къарындашына жоралап, «Жырчы» деген назмусун такъгъанды. Ол ариу тизгинле халкъ жырчы Сергейни битеу жашауун туура баямлайдыла десек терс болмаз.\nНенча жыр билсе жырчы,\nАллай бир жюрек сырчы:\nБушууну бек селейтген,\nКъууанчны уа кёбейтген!\nНасыбы тауда аны –\nОл жаныды тауланы.