Халкъ жырлагъа жан сала - Официальный сайт народного артиста КБР и КЧР Омара Магомедовича Отарова\nОрта кюн Эльбурс районну Къулийланы Къайсын атлы культура юйюнде КъМР-ни халкъ артисти Отарланы Омарны хурметине къуралгъан «Санга жырлайма жырымы, мени республикам!» деген концерт болгъанды. Бу байрамгъа Эльбрус, Черек, Чегем эм Прохладна районланы жырчылары къатышхандыла. Ол кюн бери Омарны къарындашы филология илмуланы доктору Отарланы Исмайыл, КъМР-ни халкъ поэти Зумакъулланы Танзиля, академик Апшаланы Магомет, РАН-ны КъМР-де Илму арасыны эм КъМР-ни Правительствосуну гуманитар тинтиуле институтуну директору Хасан Думанов, Культураны бла искусстволаны колледжини директору Владимир Молов, КъМР-ни Жазыучуларыны союзуну председатели Созайланы Ахмат, аны заместители Хачим Кауфов, Шёндюгюлю гуманитар академияны ректору Атабийланы Алий, поэтле Гуртуланы Салих, Бегийланы Абдуллах, Додуланы Аскер эм башхала келген эдиле.\nКонцертни республикалы радиону редакторлары Герийланы Асият бла Этчеланы Музафар бардыргъандыла. Ала сахнагъа Зумакъулланы Танзиляны, Хасан Думановну эм Эльбрус районну жер-жерли администрациясыны башчысыны заместители Отарланы Шамшудинни чакъыргъандыла. Гирхожанда туугъан Танзиля, бу байрамны къурагъанлагъа жюрегинден ыспас этип, «Жырчы Омар» деген назмусун окъугъанды. Отарланы Шамшудин а бери келгенлери ючюн къонакълагъа ыразылыгъын билдиргенди.\nЫзы бла сёз РФ-ни сыйлы артисткасы Таукенланы Галинагъа берилген эди. Ол «Алийни жырын» эм «Дарман табылмайды» деген жырланы айтханды. Анга «Чегем чучхурла» той-оюн къауум эжиу этгенди. Кеслери энчи ала дагъыда «Шэджэрокъуэ» деген эрттегили къабарты халкъ жырны жырлагъандыла. КъМР-ни культурасыны сыйлы къуллукъчусу Улбашланы Азнор айтып, жыйылгъанла «Элия» деген халкъ жыргъа тынгылагъандыла.\nОмар айтыучу жырланы жаш жырчыларыбыз жыр искусствону шёндюгю жорукъларына кёре тюрлендирип айтыучуларын барыбыз да иги билебиз. «Таулан» жырчы къауум да Отар улуну «Къолтугъунга киргенлейин барама» деген жырын ариу, тап келишдиргенин халкъ бек жаратхан эди. Тырнауузчу къыз Атмырзаланы Жанна да къонакълагъа кесини «Анама» деген жырын саугъа этгенди. Прохладна районну Солдатское станицасыны культура юйюню жырчы къаууму да бар эди концертде. Ала «А я - млада» эм «По гладким камушкам» деген орус халкъ жырланы айтхандыла.\nБу къууанчлы байрамгъа дагъыда халкъыбыз бек сюйген жаш жырчылары Тёппеланы Алим, Къазийланы Азнор, «Ийман» жыр къауум, Отарланы Омар атлы жыр конкурсну лауреатлары Мечиланы Сафар, Гайыланы Тахир эм Занкишиланы Марат да къатышхандыла. Концертни ахырында ары келген къонакъла, сахнагъа чыгъып, бу байрамны кереклисини эм Омарны жыр искусствогъа этген уллу къошумчулугъуну юсюнден кеслерини оюмларын айтхандыла. Апшаланы Магомет чертгенча, Омарны радиону фондундагъы жырлары кёпге сакъланыр ючюн, аланы жууукъ кезиуде шёндюгю технологияланы хайырланып, жангыдан жаздырыргъа керекди. Не ючюн дегенде, ол бизни халкъыбызны миллет культурасыны саулай бир энчи кесегиди.\nАртта уа, битеу жырчыла, ары келгенле да, бир болуп, Отар улу бек сюйюп айтыучу «Минги тауну» жырлагъандыла.\nЗаман.- 2004.- 27 март


Къар юзюлмезине сакъдыла | Электронная газета "Заман"\nКъар юзюлмезине сакъдыла\n20 декабря, 2019 - 08:12\nКёп болмай ведомстволу комиссия Элбрусда къар юзюлюуге къажау кюреш бардыргъан аскер отряд (ЭВПЛО) къышха хазыр болгъанына контроль бардыргъанды, деп билдириледи МЧС-ни КъМР-де Баш управлениясыны пресс-службасындан.\nКъар юзюлюрге къоркъуулу 21 километр чакълы участокда 132 жер барды. Алада отрядны стационар халда сегиз топ атдыргъан саууту орналады, саулай айтханда уа, къыш кезиуде аланы саны жыйырмагъа жетдириледи.\nМында эм къоркъуулугъа Азауну, Чегетни эм Уллу Гара-Сууланы тийрелери саналадыла. Ол себепден Чегетде 3040 метр эм Терс-Къолда 2125 метр бийикликледе орналгъан метеостанцияла къарны къалынлыгъын суткагъа сегиз кере тинтедиле. Хауа бузулса уа, аны хар сагъатдан бардырадыла.\nАрт жыллада адамлагъа тап болурча, аны бла бирге къоркъуусузлукълары да жалчытылынырча къарны тыйгъан сооруженияла ишленедиле, аланы Азауда, «Прохладный-Азау» къырал жолда да кёрюрге боллукъду.\nБюгюнлюкде Элбрус курортда къар юзюлюрге къоркъуу жокъду. Чегетде бла Терс-Къолда жыйылгъан къарны теренлиги биринчисинде 53 эм экинчисинде 19 сантиметрге жетеди.\n- Элбрусда къар юзюлюуге къажау кюреш бардыргъан аскер отряд 2019-2020 жыллагъа хазырды. Сауутла атдырыучу жерлерине чыгъарылгъандыла, топларыбыз да жетерча бир барды. Къар юзюлюрге боллукъ жерледе белгиле орнатылгъандыла эм башха амалла да этиледиле,- деп билдиргенди МЧС-ни КъМР-де Баш управлениясыны таматасыны орунбасары Аналаны Мухаммат.


Диски Американские NEW Giovanna_Cuomo - Диски Екатеринбург автомобильные купить\nДиски Американские NEW Giovanna_Cuomo\nАмериканские NEW Giovanna_Cuomo 20x10 5x120 DIA74.10 Chrome Под заказ 14500 руб.\nАмериканские NEW Giovanna_Cuomo 20x10 5x114.3 DIA74.10 Chrome Под заказ 14500 руб.\nАмериканские NEW Giovanna_Cuomo 20x10 5x112 DIA74.10 Chrome Под заказ 14500 руб.\nАмериканские NEW Giovanna_Cuomo 20x8.5 5x120 DIA74.10 Chrome Под заказ 14500 руб.\nАмериканские NEW Giovanna_Cuomo 20x8.5 5x114.3 DIA74.10 Chrome Под заказ 14500 руб.\nАмериканские NEW Giovanna_Cuomo 20x8.5 5x112 DIA74.10 Chrome Под заказ 14500 руб.\nАмериканские NEW Giovanna_Cuomo 20x10 6x139.7 DIA74.10 Chrome Под заказ 14500 руб.\nАмериканские NEW Giovanna_Cuomo 20x8.5 6x139.7 DIA74.10 Chrome Под заказ 14500 руб.


Медицина къапланы жюрютюрге, бир бирден кенгирекде турургъа | Электронная газета "Кабардино-Балкария"\nМедицина къапланы жюрютюрге, бир бирден кенгирекде турургъа\n27 октября, 2020 - 06:59\nКъМР-де коронавирус аурууну профилактикасы эм аны жайылыууна къажау оператив штабдан белгили этгенлерича, пандемияны аллындан бери COVID-19-дан ауругъанланы саны тогъуз минг бла жарымдан озгъанды - 9652 пациент. Ол санда тюнене ауруу 88 инсаннга жукъгъанды.\nКоронавирус КъМР-де жайылып башлагъандан бери 231,2 мингден аслам тест бардырылгъанды (бир кюннге - 1444 тинтиу). Госпитальлада 1501 пациент бардыла, аланы арасында тест коронавирус ауруу жукъгъанын ачыкъламагъанла да. Реанимация бёлюмде 72 саусуз турадыла.\nОператив штабдан белгили этгенлерича, вирус бютюнда 65 жылдан таматалагъа, ауруулары юслеринден кетмегенлеге къоркъуулуду. «Аны себепли профилактика мадарла бютюнда магъаналыдыла. Адамла кёп жыйылгъан жерледе, транспортда медицина маскала жюрютюрге, бир бирден бек аздан метр кенгликде турургъа, къолланы сапын бла терк-терк жууаргъа тийишлиди. Онг болгъанына кёре, адам бла да саламлашмазгъа, къучакълашмазгъа кюрешигиз»,-деп эсгертгендиле Оператив штабдан.\nБюгюнлюкде республикада COVID-19 жукъгъанланы багъаргъа 7 саулукъ сакълау учрежденияда 8 госпиталь ачылгъанды. Алада 1495 жер барды, ол санда 778-си кислород, 152-си уа ИВЛ-аппарат бла жалчытылыныпдыла. Хал осалгъа кетеди деген къоркъуу болса, къошакъ халда энтта 1675 жер къураллыкъды. Бу кюнледе уа Терк районну ара больницасы да къоркъуулу инфекцияланы багъыу госпитальгъа буруллукъду. Анда 180 адамгъа жер барды, шёндю аладан 90 жерни кислород бла жалчытыу жумушла толтуруладыла. Ол келир ыйыкъда ишлеп башларыгъы белгиленеди.\nРоссейде бир кюннге вирус жукъгъанланы саны 17,3 мингнге жетгенди. Ол а ауруу жайылып башлагъан кезиуден бери эм уллу тарихди. Алай бла къыралны 85 субъектинде COVID-19 вирус жагъылгъанланы саны 1,53 миллиондан аслам болгъанды. Пандемияны аллындан бери миллион адам сау болгъандыла (1,11 миллион). Вирусну кётюралмай, 26,2 минг адам ауушханды, ол санда тюнене - 219 саусуз.\nДжонс Хопкинс атлы университет белгили этген тарихлеге кёре уа, битеу дунияда бу ауруу 43,01 миллион адамгъа жукъгъанды. Вирусдан ауушханланы саны миллиондан озгъанды – 1,15 миллион адам.


Къыралны бла динни араларында байламлыкъланы бегитиуге уллу къошумчулугъу ючюн | Электронная газета "Кабардино-Балкария"\n16 марта, 2021 - 07:24\nМоскваны эм битеу Россейни Патриархы Кириллни Указы бла КъМР-ни Парламентини спикери Татьяна Егорова Орус Православ килисаны эм сыйлы белгиси бла саугъаланнганды – Москваны бийчеси Сыйлы Евросиньяны ордени бла. Бу белги бла жамауатда адет-намыс тёрелени кючлеуге, къыралны бла динни араларында байламлыкъланы игилендириуге къошумчулукъ этген тиширыула саугъаланнганларын айтырчады.\nАны Пятигорскну бла Черкесскни архиепископу Феофилакт Татьяна Борисовнагъа бергенди. Ол спикерни къыралны бла динлени араларында хайырлы байламлыкъланы къурауда къыйыны уллу болгъанын чертгенди:\n- Татьяна Борисовнаны, Парламентни себепликлери бла жангы тёреле башланнгандыла. Къабарты-Малкъарда, Шимал Кавказны республикаларыны араларында биринчи болуп, законла чыгъарыучу органда Рождество аллы парламент тюбешиуле къуралгъандыла. Ол ушакъла бардырылгъан ачыкъ площадкагъа айланнганды.\nАнга тюрлю-тюрлю миллетлени, динлени келечилери къатышыргъа эркиндиле. Рождество аллы тюбешиуле республиканы юлгюсюнде башха регионлада да башланнгандыла. Алай Къабарты-Малкъар Шимал-Кавказ федерал округда бу магъаналы онгну хайырланып башлагъан биринчи республикача къалллыкъды тарыхда, - дегенди Феофилакт.\nАрхиепископ Преподобная Евросиньяны ордени жаланда тиширыулагъа берилгенин, аны бла алыкъа кёп адам саугъаланмагъанын чертгенди. Аны алгъанланы арасында уа Александра Пахмутова, Валентина Терешкова, Галина Вишневская да бардыла.\n- Къабарты-Малкъарда сиз бу саугъагъа тийишли биринчи болгъаныгъыз бек къууандырады, - дегенди Феофилакт.\nТатьяна Егорова анга бёлюннген эс ючюн ыразылыгъын айтханды: «Бек алгъа Москваны эм битеу Россейни Патриархы Кириллге ыразылыгъымы айтыргъа сюеме. Бюгюн дин биригиуле жамауатда адеп-къылыкъ тёрелени жангыртыуда магъаналы иш тамамлайдыла. Ала юйретиу, жарыкъландырыу ишни бардырадыла. Алай Орус Православ килисаны эмда Патриарх Кириллни къыралны бла дин организацияланы араларында байламлыкъланы кючлеуде, динлени араларында мамырлыкъны жалчытыуда къыйынына багъа берген къыйынды. Биз Патриарх Кирилл къаллай магъаналы иш толтургъанын барыбыз да билебиз, ол санда Россейни дунияда даражасын ёсдюрюуде да», - дегенди Егорова.\nТатьяна Борисовна архиепископ Феофилактха да ыразылыгъын айтханды: «Бу саугъа бек алгъа республиканы власть органлары, Парламент ёсюп келген тёлюню юйретиуде, жамауатда адет-намыс ниетлени сингдириуде, власть органла, дин биригиуле бла байламлыкъланы кючлеуге къыйынларына берилген белгиди. Парламентни депутатлары мындан ары да миллетле эм динле аралы келишиулюкню сакълауда къолдан келгенни этерге хазырдыла», - деп чертгенди спикер тюбешиуню ахырында.


Биз бир кючлю командабыз, бирлешип, нени да онглаяллыкъбыз | Печатная версия газеты "Заман" на портале СМИ КБР\n26 мая, 2020 - 17:58\nАчыкъ ушакъны кезиуюнде республиканы оноучусу саулукъ сакълауда ишлегенле бла жангы коронавирус жайылгъаны бла байламлы сорууланы сюзгенди, аланы алгъышларына, тилеклерине тынгылагъанды. Сёз COVID-19 ауруудан къыйналгъанлагъа медицина болушлукъ къалай берилгенини, учрежденияла кадрла, тийишли оборудование бла къалай жалчытылыннганлары, жукъгъанлагъа медицина болушлукъ бергенлени кёллендириу тёлеулени юслеринден баргъанды.\nКазбек Коков, тюбешиуню ача, медиклеге, саулукъ сакълау учреждениялада ишлегенлеге республиканы жамауатыны саулугъу, жашауу ючюн кечеди-кюндю демей, къарыуларын, билимлерин, ауругъанланы сау этер ючюн, кеслерини саулукъларын аямай кюрешгенлеге ыразылыгъын айтханды. «Быллай вирус жайылгъаны бла болумгъа шёндюгю заманда биз биринчи кере тюбейбиз. Республикагъа, битеу къыралгъа да къыйын кезиуде кесигизни аямай кюрешгенигиз ючюн жюрегимден ыразылыкъны айтыргъа сюеме. Бу болум республиканы саулукъ сакълаууна, сизге да уллу сынау болгъанды»,-дегенди ол.\nКъМР-ни Башчысы бюгюнлюкде медикле, саулукъ сакълау система саулай да эпидемиягъа къажау ишни бет жарыкълы бардыргъанларын, ол а хайыр келтиргенин белгилегенди. Анга учреждениялада саусузлагъа жерле жетгенлери, билимли врачла жыйылгъанлары, сау болгъанланы бла ауруудан ёлгенлени саны да шагъатлыкъ этеди.\nКоронавирус инфекция жайылгъан кезиуде саусузлагъа къаллай медицина болушлукъ берилгени бла саулукъ сакълау министр Рустам Калибатов шагъырей этгенди.\nАны билдиргенине кёре, COVID-19 ауруудан къыйналгъанлагъа жерле хазырланнгандыла. Жууукъ кезиуде 2-чи номерли клиника больницада госпиталь ачыллыкъды. Анда 200 саусузгъа жер боллукъду, аладан 78 проценти кислород бла жалчытылыныпды. Дагъыда районла аралы кёп профильли больницада да госпиталь къуралады, анда 120 саусузгъа жер боллукъду.\nРФ-ни Промышленность эм сатыу-алыу министерствосу бла 32 ИВЛ-аппарат сатып алыргъа келишимге къол салыннганды. Дагъыда республикалы бюджетден 12 аппарат сатып алыргъа ахча бёлюнеди. РФ-ни Правительствосуну буйругъу бла ёпкелеге неинвазивный вентиляция этдирген 76 аппарат, инвазивный ИВЛ этдирген 8 аппарат, 2 компьютер томограф, 3 рентген-аппарат, 4 УЗИ, 100 пульсоксиметр, къанны тинтген, хауада мылылыкъны кётюрген, адамны температурасын ёнчелеген эм башха керекле сатып алыу жаны бла мадарла толтуруладыла.\n22 майда тарихлеге кёре, республикада 32 590 тест бардырылгъанды. 2091 адамда коронавирус ачыкъланнганды, 536 инсан ауруудан сау болгъанды, вирусну ауурлугъун кётюралмай 9 адам ёлгенди. Госпитальда кеслерине 437 адам бакъдырады, амбулатория болушлукъ 425 адамгъа бериледи. 684 инсан аурууну шартлары билинмей кётюредиле.\nМинистр пневмониядан къыйналгъан саусузланы учреждениялагъа жетдириу къалай къуралгъанын да билдиргенди. 2-чи номерли шахар эм Республикалы сабий клиника больницалада таматаланы, сабийлени да багъыу жерле бардыла. COVID-19 вирусдан башха ауруула бла къыйналгъанлагъа медицина болушлукъ къалай берилгенини юсюнден да баргъанды сёз кенгешде.\nАуруулары юслеринден кетмеген саусузланы багъыу медико-санитар болушлукъну берген биринчи организациялада къуралгъанды. Энчи эс тамата тёлюге бурулады. Халлары тюрленнгенлей, алагъа юйлеринде эмда сау кюнню ишлеген стационарлада медицина болушлукъ бериледи. Поликлиникалагъа жюрюуню азайтыр мурат бла уа льготалары болгъанлагъа дарманла 180 кюннге жетер тенгли бир юлешиннгендиле.\nКоронавирус жукъгъанлагъа медицина болушлукъ бергенлеге кёллендириу тёлеулени юслеринден айта, Рустам Калибатов март эм апрель ючюн ахча бёлюннгенин билдиргенди. Битеу да бирге ол 1729 адамгъа юлешиннгенди. Бу иш андан ары бардырылады эмда контрольдады.\nКазбек Коков министерствону районланы бла шахарланы администрациялары, саулукъ сакълауну муниципал учрежденияла бла бирге байламлыкъда ишлерге чакъыргъанды.\nРеспубликаны медиклери уа регионну оноучусуна алагъа этилген болушлукъ ючюн ыразылыкъларын айтхандыла.\n- Сизге болушур ючюн, къолдан келгенни этерикбиз. Мен сизни, республиканы жамауатыны аллында жууаплыма. Сиз кесигиз, коллективлеригиз да тамамлагъан жумушла ючюн жууаплылыкъны сезерге, хар инсанны жашауун, саулугъун сакълар ючюн, битеу билимигизни салыргъа керексиз. Биз бир кючлю командабыз, бирлешип, нени да онглаяллыкъбыз. Бу кезиуден къоранчсыз ётерча болайыкъ,-деп чертгенди Казбек Коков ахырында.


Википедия:Сайланнган статьяла — Википедия\nВикипедия — эркин энциклопедияны бети.\nБелгиленнген критерийлеге келишген, толу эмда магъаналы статьялагъа сайланнган дараджа бериледи. Бу бетге чыкъгъынчыннга аллай статьяла сайланыу процедураны ётедиле, ала тюзлюкге, нейтраллыкъгъа, толулукъгъа эмда стилге кёре сюзюлген этиледиле. Бютеу сайланнган статьяла тюблеринде медаль бла белгиленедиле, аланы тизмесин былайда кёрюрге боллукъсуз. Бусагъатда Къарачай-Малкъар Википедияда 9 сайланнган статья барды.\nСайланнган статьялагъа кандидатла • Баш бетдеги шаблон\nАфрика • Океания • Шош океан • Къарачай-Черкесия\nСанат бла культура\nАлкъын джукъ джокъду\nАБШ-да граждан къазауат • Биринчи дуния къазауат • Британ империя • Экинчи дуния къазауат\nИлму бла технология\nМ. В. Ломоносов атлы Москва кърал университет\nСпорт эм кёз ачыу\nДжамагъат бла политика\nКёб болмай сайланнган статьяла\nМосква кърал университетни герби\nБритан империя (ингил. British Empire) — тарихде эм уллу, бютеу континентледе колониялары болгъан къралды. Империяны территориясы эм уллу ёлчеми ХХ ёмюрню 30-чы джылларында болгъанды, ол заманда аны джери 37 млн км² болгъанды. Адам саны 500 миллиондан артыкъ болгъанды (ол заманда адам улуну тёрт этиб бири). Бусагъатда ингилиз тилни оруну эмда магъанасы да аны бла байламлыды. «Британ империя» деген терминни Елизавета I-ни астроному, алхамиги эмда математиги Джон Ди къурагъанды.\nБритан империя эки джюз джылдан артыкъны ёсгенди. Эм уллу, кючлю болгъан заманына ХХ ёмюрню 30-чи джылларын санаргъа боллукъду. Бу заманда аны джерлерини кёблюгюнден, дунияны хар мюйюшюнде да джери болгъаны ючюн, аннга «башында кюн батмагъан» империя атагъандыла.\nЭкспансиясы аллында мамыр халда, сатыу-алыу эмда дипломатия бла башланнганды. Империя, британ технологияны, сатыу-алыуну, ингилиз тилни эмда кърал оноу форманы бютеу дунияда джайылыууна себеб болгъанды. Империялыкъ гегемония, Уллу Британиягъа кёб къралны политикасына ауурлукъ салыргъа мадар береди...\nКъарачай-Черкес Республика (Къарачай-Черкесия; орус. Карача́ево-Черке́сская Респу́блика, къаб.-черк. Къэрэшей-Шэрджэс Республикэ, абаз. Къарча-Черкес Республика, ногъ. Карашай-Шеркеш Республикасы) — Россия Федерацияны къурамына кирген республикады (къралды), Россия Федерацияны субъектиди, Шимал-Кавказ федерал бёлгени къурамына киреди. Ара шахары — Черкесскеди. Республика, 1922 джылны 12 январында къуралгъанды.\nКъарачай-Черкесия, шимал-кюнбатыш Кавказны тауларында эмда таулагъа джууукъ джерлеринде орналады. Кюнбатышында Краснодар край бла чеклешеди, шималында — Ставрополь край бла, кюнчыгъышында — Къабарты-Малкъар Республика бла, къыбыласында — Баш Кавказ аркъаны узунуна Абхазия бла эмда Гюрджю бла. Республиканы къурамына киреди: 10 муниципал район — Абаза, Адыге-Хабль, Зеленчук, Къарачай, Гитче Къарачай, Ногъай, Къобан, Уруп, Джёгетей Аягъы, Хабез эмда республикан босунууда тургъан эки шахар — Къарачай шахар бла Черкесск.\nШош океан — Джер джюзюнде эм уллу майданы эмда теренлиги болгъан океанды. Кюнбатышында Евразия бла Австралия континентле бла чекленеди, кюнчыгъышында — Шимал эм Къыбыла Америка бла, Антарктида бла уа къыбыласында чекленеди.\nШош океан шималдан къыбылагъа 15,8 минг км чакълы бир узунлукъгъа иеди, кюнчыгъышдан кюнбатышха уа узунлугъу 19,5 минг км-ди. Тенгизлери бла бирге майданы — 179,7 млн км²-ди, орта теренлиги — 3984 м-ди, сууну къалынлыгъы — 723,7 млн км³-ди (тенгизлени санамасакъ: 165,2 млн км², 4282 м эмда 707,6 млн км³). Шош океанны эмда бютеу Дуния океанны эм терен джери — 11 022 м Мариан къырыкъдады. Шош океанны юсю бла 180-чы меридианда даталаны ауушуу сызы ётеди.\nОкеанны кёрген биринчи европалыгъа испан конкистадор Нуньес де Бальбоа саналады. 1513 джылда ол кесини джолдашлары бла Панама боюнчукъну ётюб танылмагъан океанны джагъасына чыгъады. Къыбылагъа ачылгъан богъаздан чыкъгъанлары себебли океаннга Къыбыла тенгиз (исп. Mar del Sur) атны бередиле.\nКатегорияла • Иги статьяла • Бюгюннгю сурат\nЧыкъгъаны — «https://krc.wikipedia.org/w/index.php?title=Википедия:Сайланнган_статьяла&oldid=100977»\nИшлемеген файл джибериулери болгъан бетле\nБу бетни ахыр тюрленнгени: 14:42, 3 май 2015.


Мэттью Грин (Matthew Green (https://en.wikipedia.org/wiki/Matthew_D._Green)), инициатор аудита OpenVPN, TrueCrypt, один из создателей Zerocoin (https://www.opennet.ru/opennews/art.shtml?num=43707) и участник групп, обнаруживших уязвимости RSA BSafe (https://www.opennet.ru/opennews/art.shtml?num=39446), Dual_EC_DRBG (https://www.opennet.ru/opennews/art.shtml?num=38768), Speedpass и EZpass, попытался привлечь (https://blog.cryptographyengineering.com/2018/09/23/why-im-l.../) внимание общественности на возможны проблемы с приватностью из-за внедрение в Chrome нового алгоритма подключения к учётной записи. Начиная с Chrome 69 (https://www.opennet.ru/opennews/art.shtml?num=49227) унифицировано подключение браузера и сайтов Google к учётной записи. Например, если пользователь подключился к Gmail или YouTube, то Chrome автоматически привяжется к этой учётной записи, хочет того пользователь или нет. Авторизоваться на сайтах Google без автоматического входа в Chrome теперь не получится.\nПроблема не специфична для Chrome и также затрагивает (https://ha.x0r.be/posts/chrome-is-a-google-service/) Chromium, но в его кодовой базе привязка отключена по умолчанию (в настройках не активна опция "chrome://flags#account-consistency", которую также можно использовать для отключения привязки учётных записей в Chrome). Для избавления кодовой базы Chromium от кода для интеграции с сервисами Google сообществом развивается проект Ungoogled Chromium (https://github.com/Eloston/ungoogled-chromium), в котором также реализованы некоторые изменения, направленные на усиление приватности, прозрачности обработки информации и контроля за своими данными. Готовые сборки Ungoogled Chromium формируются (https://ungoogled-software.github.io/ungoogled-chromium-bina.../) для Linux (Debian, Ubuntu), macOS и Windows.\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (1), 11:07 , 24-Сен-18, (1) +27\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., тоже Аноним (ok), 11:11 , 24-Сен-18, (2) +16\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Урри (?), 11:47 , 24-Сен-18, (7) +11\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., тоже Аноним (ok), 12:18 , 24-Сен-18, (13) +4\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Антонин (?), 12:56 , 24-Сен-18, (25)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., нах (?), 13:01 , 24-Сен-18, (29) +2\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Тот_Самый_Анонимус (?), 21:48 , 24-Сен-18, (129) –4\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Лупа не пупа (?), 22:14 , 24-Сен-18, (132) –2\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Урри (?), 12:56 , 24-Сен-18, (26)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., тоже Аноним (ok), 13:27 , 24-Сен-18, (38) +2\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (56), 15:22 , 24-Сен-18, (56) +4\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., тоже Аноним (ok), 16:02 , 24-Сен-18, (61) +2\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (-), 17:11 , 24-Сен-18, (73) +2\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (56), 08:37 , 25-Сен-18, (138) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Moomintroll (ok), 11:25 , 24-Сен-18, (3) –1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., имя (?), 12:22 , 24-Сен-18, (14) +7\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Антонин (?), 12:57 , 24-Сен-18, (27)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Moomintroll (ok), 13:00 , 24-Сен-18, (28) +3\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (43), 14:03 , 24-Сен-18, (43) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., iPony (?), 17:03 , 24-Сен-18, (69)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Мудрец (?), 20:03 , 24-Сен-18, (105)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (31), 13:08 , 24-Сен-18, (31) –1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (31), 13:21 , 24-Сен-18, (32)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (43), 14:05 , 24-Сен-18, (44) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., пох (?), 20:36 , 24-Сен-18, (114)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (119), 20:56 , 24-Сен-18, (119) –2\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., user (??), 13:39 , 24-Сен-18, (39) +3\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (49), 14:30 , 24-Сен-18, (49)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (-), 17:07 , 24-Сен-18, (72)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., dimqua (ok), 18:11 , 24-Сен-18, (84)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., нах (?), 13:45 , 25-Сен-18, (152) –1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., dimqua (ok), 15:02 , 25-Сен-18, (156)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., нах (?), 15:07 , 25-Сен-18, (157)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., dimqua (ok), 15:13 , 25-Сен-18, (158)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., нах (?), 15:21 , 25-Сен-18, (160)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Michael Shigorin (ok), 11:25 , 24-Сен-18, (4) +2\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (6), 11:44 , 24-Сен-18, (6) +2\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (43), 14:07 , 24-Сен-18, (45) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Michael Shigorin (ok), 16:02 , 24-Сен-18, (60) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (-), 16:55 , 24-Сен-18, (67) +4\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (6), 19:34 , 24-Сен-18, (97) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (70), 17:03 , 24-Сен-18, (70) –4\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (6), 19:33 , 24-Сен-18, (96)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Michael Shigorin (ok), 20:15 , 24-Сен-18, (111)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., getfr (?), 17:18 , 30-Сен-18, (173)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (80), 17:48 , 24-Сен-18, (80)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (82), 17:53 , 24-Сен-18, (82)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (6), 19:29 , 24-Сен-18, (94)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Адекватный (?), 19:49 , 24-Сен-18, (102) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (6), 19:53 , 24-Сен-18, (103)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Адекватный (?), 20:06 , 24-Сен-18, (106) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Майор (??), 20:07 , 24-Сен-18, (107) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (6), 20:53 , 24-Сен-18, (116)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Qwerty (??), 20:20 , 24-Сен-18, (112) +2\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., An (??), 12:39 , 24-Сен-18, (20) +4\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Анонимус_б6_выпуск_3 (?), 13:22 , 24-Сен-18, (33)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Michael Shigorin (ok), 16:04 , 24-Сен-18, (62)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Michael Shigorin (ok), 17:18 , 24-Сен-18, (77)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Анончик (?), 17:29 , 24-Сен-18, (79)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Alexey Gladkov (?), 19:34 , 24-Сен-18, (98) –1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Анончик (?), 19:54 , 24-Сен-18, (104) +3\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Alexey Gladkov (?), 20:42 , 24-Сен-18, (115)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Анончик (?), 21:11 , 24-Сен-18, (120) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Michael Shigorin (ok), 11:46 , 25-Сен-18, (140)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (-), 11:58 , 25-Сен-18, (141)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Alexey Gladkov (?), 23:36 , 25-Сен-18, (167)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (168), 23:53 , 25-Сен-18, (168)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Alexey Gladkov (?), 02:05 , 26-Сен-18, (169)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., dimqua (ok), 18:25 , 24-Сен-18, (86) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Илья (??), 19:32 , 24-Сен-18, (95)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., vantoo (ok), 19:25 , 24-Сен-18, (93)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Maxim (??), 13:43 , 24-Сен-18, (40)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Maxim (??), 14:08 , 24-Сен-18, (46)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (-), 14:14 , 24-Сен-18, (47)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Tita_M (ok), 14:49 , 24-Сен-18, (51) –2\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Maxim (??), 17:22 , 24-Сен-18, (78) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Tita_M (ok), 18:13 , 24-Сен-18, (85) –2\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., анонимус (??), 11:41 , 24-Сен-18, (5) +3\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (9), 12:02 , 24-Сен-18, (9)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Vivaswan (ok), 12:41 , 24-Сен-18, (21)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (9), 14:56 , 24-Сен-18, (53)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (8), 11:56 , 24-Сен-18, (8)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (-), 12:04 , 24-Сен-18, (10)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., marios (ok), 12:31 , 24-Сен-18, (15)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., ыы (?), 12:42 , 24-Сен-18, (22) +2\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., ыы (?), 12:53 , 24-Сен-18, (24) +2\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (63), 16:10 , 24-Сен-18, (63) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (119), 21:13 , 24-Сен-18, (121)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (11), 12:06 , 24-Сен-18, (11) +7\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним84701 (ok), 12:48 , 24-Сен-18, (23) +3\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Michael Shigorin (ok), 15:59 , 24-Сен-18, (59) –2\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аналитик (?), 17:11 , 24-Сен-18, (74) +3\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., microcoder (ok), 18:58 , 24-Сен-18, (90)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., dimqua (ok), 18:46 , 24-Сен-18, (88) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (12), 12:13 , 24-Сен-18, (12) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (56), 13:24 , 24-Сен-18, (34) –1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (19), 12:35 , 24-Сен-18, (19) +6\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., mikevmk (??), 13:24 , 24-Сен-18, (35)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., vitalif (ok), 13:27 , 24-Сен-18, (37)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (41), 13:51 , 24-Сен-18, (41) +12\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., microcoder (ok), 19:02 , 24-Сен-18, (91)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (101), 19:46 , 24-Сен-18, (101) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., ювенальная юстиция (?), 13:47 , 25-Сен-18, (153)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (50), 14:31 , 24-Сен-18, (50)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., dimqua (ok), 18:33 , 24-Сен-18, (87) +3\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (92), 19:06 , 24-Сен-18, (92)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (55), 15:16 , 24-Сен-18, (55)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (65), 16:16 , 24-Сен-18, (65)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (92), 18:10 , 24-Сен-18, (83)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., SysA (?), 21:20 , 24-Сен-18, (122)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (128), 21:35 , 24-Сен-18, (128)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Vitaliy Blats (?), 16:58 , 24-Сен-18, (68)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (-), 17:07 , 24-Сен-18, (71) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (108), 20:09 , 24-Сен-18, (108) –1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Антон (??), 17:14 , 24-Сен-18, (76) +3\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (89), 18:57 , 24-Сен-18, (89)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Урри (?), 20:14 , 24-Сен-18, (110)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (117), 20:55 , 24-Сен-18, (117) +3\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., SysA (?), 21:23 , 24-Сен-18, (123) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., пох (?), 22:22 , 25-Сен-18, (166)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (133), 23:01 , 24-Сен-18, (133) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (134), 00:57 , 25-Сен-18, (134) –3\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (-), 12:34 , 25-Сен-18, (143)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (-), 12:38 , 25-Сен-18, (145) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (-), 12:50 , 25-Сен-18, (147)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним84701 (ok), 12:10 , 25-Сен-18, (142)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (-), 12:35 , 25-Сен-18, (144)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним84701 (ok), 13:37 , 25-Сен-18, (150) +1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., нах (?), 13:51 , 25-Сен-18, (154)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним84701 (ok), 14:59 , 25-Сен-18, (155)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., нах (?), 15:18 , 25-Сен-18, (159)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним84701 (ok), 16:19 , 25-Сен-18, (161)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., нах (?), 20:46 , 25-Сен-18, (162)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним84701 (ok), 21:21 , 25-Сен-18, (163)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., нах (?), 22:19 , 25-Сен-18, (165)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (-), 12:44 , 25-Сен-18, (146)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним84701 (ok), 13:20 , 25-Сен-18, (148) –1\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., нах (?), 13:39 , 25-Сен-18, (151)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., istepan (ok), 09:58 , 25-Сен-18, (139)\nДля gentoo есть в overlay, Аноним (149), 13:30 , 25-Сен-18, (149)\nВ Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..., Аноним (172), 10:27 , 28-Сен-18, (172)\n7. "В Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..." +11 +/–\n129. "В Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..." –4 +/–\n132. "В Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..." –2 +/–\nУши надо по утрам мыть. Только что же было: http://www.opennet.ru/opennews/art.shtml?num=49315\n111. "В Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..." +/–\n80. "В Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..." +/–\n112. "В Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..." +2 +/–\n9. "В Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..." +/–\n53. "В Chrome появилось автоподключение к учётной записи. Чистка ..." +/–


Уллу муратына базыныулу атламла | Электронная газета "Заман"\nНальчикде ёсген къызчыкъ мектепде окъугъан кезиуюнде окъуна биле эди сагъынылгъан жолну сайларыгъын. Математиканы айырып сюйгенди. Андан сора да, обществознаниядан, тарыхдан, физикадан, орус литературадан дерслени жаратханды. Отуз экинчи школну «Роснефть» классын «бешлеге» тауусханды.\nАйхай да, белгилерге тийишлиси уа – сагъынылгъан предметледен ЕГЭ-лени хар биринден да 90-дан бийик балла алгъанды. Къагъытларын беш жерге да берип, барысына да ётгенди. Алай сайлауун а сагъынылгъан окъуу юйде тохташдыргъанды. Кёрюмдюлери уллу болгъанларыны хайыры бла аны бюджет бёлюмюне киргенди.\nМектепде окъугъан кезиуюне къайтсакъ, андан сора да, Искусстволаны биринчи номерли сабий школуна да жюрюгенди. Анда сурат ишлерге юйреннгенди. Аны да къызыл дипломгъа тауусханды. «Молодые стратеги России» Битеуроссей конкурсда хорлагъаны ючюн а «Артекге» да баргъанды.\nДжамиля бла ушакъ эте, адабиятны, бютюнда къара сёзню, жаратханын ангылагъанбыз. Ол эм алгъа белгили жазыучубуз Тёппеланы Алимни прозасын сагъыннганы уа кёллендирген, ышандыргъан да этгенди. Андан сора да, ол дуния суратлау литератураны сюеди, бош заманында китап окъургъа сакъды. Теодор Драйзерни «Финансистин» столдан кетермей тутаргъа боллукъ чыгъармагъа санайды.\nАлимни эсгере уа: «Ол манга гюлле саугъалагъанын, алгъыш этгенин бир заманда да унутурукъ тюйюлме. Къадарымда аны кёргениме, билгениме ыразыма», - дейди. Адабиятны сюйген къызчыкъ библиотекагъа жюрюй, анда Тёппе улу бла тюбешиу къурагъанларын билгенди эмда ол кюн ары келип, жыйылыугъа къатышханды, жазыучугъа соруула да бергенди. Ма анда саугъалагъанды ол анга розаланы.\nБиринчи курсдан да мени бюгюннгю жигитим жаланда «бешлеге» окъуйду. Андан сора да, вузну жамауат ишине тири къатышады. Студент болгъанынлай окъуна, университетни волонтёр арасына киргенди. Сагъынылгъан ара бизни къыралда футболдан дунияны чемпионатын бардырыуда жууаплы эди.\nАйхай да, аллай кезиуде тыш жерледен да бери аланы волонтёрлары да кёп келгендиле. Ма аланы санындан тийишлилени да сайлай билирге керек эди. Ахматланы къызчыкълары иги кесек адам бла интервью бардырып, бизге къонакъ боллукъланы айыргъанды. Дагъыда элли келечиден къуралгъан къауумгъа таматалыкъ (координатор) этгенди. Алтмышдан аслам жыйылыу къурагъанды, алай бла «Волонтёр араны Тимлидери» деген даражалы атха тийишли болгъанды.\nИги окъугъанды, жамауат ишге тири къатышханы ючюн да РФ-ни Президентини бла Правительствосуну стипендиянтыды. Аны дагъыда жюреги жаратхан бир ыз - ол илмуду. Бу жаны бла да студент жамауатны башчысыды. Конкурсла, конференцияла къурайды. Белгилерге тийишлиди, илму ишлени къалай тюз жазаргъа эмда жарашдырыргъа юйретип, лекцияла окъуйду.\nКеси талай статьяны авторуду. Аладан 40-сы РИНЦ-ге, тёртюсю уа ВАК-ны журналларына кийирилгендиле. Бу бёлюмде айырмалы кюреше, «Жылны студенти» деген конкурсха къатышып, «Илму къуллукъчу-2018» деген атны алгъанды. Тинтиу ишлери ючюн къыралыбызны Президентини бла Правительствосуну грантын юч кере къытханды.\nОкъуй тургъанына да къарамай, ол биринчи кюнден да ишге тохташханды. Алгъа РФ-ни Жамауат палатасында тюбешиуле къурагъанды. Бюгюнлюкде уа нефть эм газ компанияланы биринде коммерциялы директорну орунбасарыды. Заманын бошуна оздурмагъан къыз Бауман атлы университетде программированиядан курсланы да ётгенди.\nКертиди, ал кезиуде юйге, туугъан жерине тансыкълыкъ бек бийлегенин да жашырмайды ушакъ нёгерим. Каникуллагъа Нальчикге келсе, эм алгъа аппаларын, ынналарын жокълайды. Алыкъа школда окъугъан эгешчигине бла къарындашчыгъына узакъ шахарда студент жашауну юсюнден хапарлайды. Атасы Русланнга бла анасы Аидагъа уа анга ышанмакълыкълары ючюн хурмет бла ыспас этеди.\nОгъарыда Джамиля адабиятны багъалагъанын айтханбыз. Ол, заман тапса, Уллу театргъа да барады. Операны, скрипка бла согъулгъан макъамланы энчи кёреди. Быллай жерлеге барыргъа студентле да онг тапхан льготалы программаланы жарашдыргъанлагъа да ыразылыгъын билдиреди. Алайсыз сагъынылгъан театрда багъала бийикдиле, дейди.\nАндан сора да, сабийлигинде сурат ишлерге юйреннгенин унутмай, кёрмючледе дайым болгъанлай турады. Жай солууда жолоучулукъгъа барыргъа да угъай демейди. Италияны архитектурасын бла искусствосун ёз кёзлери бла кёрюрге насып берилгенине къууанады.\nХар къайсы жаш адамныча, таулу къызны умутлары уллудула. Ол бюгюнлюкде дагъыда испан тилге да юйрене турады. Окъугъан университетинде магистратурагъа кирир акъылдады. Билим алгъан, ишлеген жеринде да бет жарыкълы болуп, мындан арысында да ёсдюрген, къыйын да салгъан ата-анасын жангы жетишимлери бла къууандыргъанлай, кёллендиргенлей туруруна биз да ышанабыз.


«Врачха сорургъа деп келген адам аны оюмуна тынгылай билирге тийишлиди»\n17 февраля, 2021 - 08:25\nКеслерини билимлерин, заманларын да аямай, адамлагъа, аланы сабийлерине, жууукъ-ахлуларына болушлукъларын тийдирип тургъан врачларыбыз асламдыла, къудуретни ахшылыгъындан. Медицина илмуланы кандидаты Улбашланы Асият да аллайларыбыздан бириди.\nПодробнее о «Врачха сорургъа деп келген адам аны оюмуна тынгылай билирге тийишлиди»\n12 февраля, 2021 - 19:00\nАдамлыкъгъа, халаллыкъгъа да заманында юйретирге керекди\n12 февраля, 2021 - 17:45\nЖаш тёлю…алгъаракъда Кёп функциялы арагъа бир документ алыргъа баргъанымда, мени аллымда бир жаш: «Мени жумушум кёп заманнга созуллукъду, сиз жаланда хазыр къагъытыгъызны алыргъа келген эсегиз, алгъа ётюгюз», - дейди. Сейирге къалама, сау бол деп, къууанып, кабинетге атлайма. Жангы жыл ингирде уа бир нарат терекни бутакъларына ушагъан затла сатып алыргъа гюл тюкеннге киреме. Анда уа адамла уллу багъалы букетле ала эдиле: бизни республикада гюл къысымны окъуна багъалысын сайлайдыла.\nПодробнее о Адамлыкъгъа, халаллыкъгъа да заманында юйретирге керекди\n«Адам бир жеринде тохтап къалыргъа эркин тюйюлдю, ол жашауунда бютюнда уллу муратла салыргъа, бийиклеге жетерге борчлуду»\n10 февраля, 2021 - 08:50\nМадина Шогенова (Османланы Суфьянны къызы) КъМР-ни сыйлы врачыды, ол медицина илмуланы докторуду, бюгюнлюкде КъМР-ни Саулукъ сакълау министерствосуну «Аллергиягъа къажау болушлукъ жаны бла арасына» башчылыкъ этеди. Биз аны бла шёндюгю медицинагъа кёз къарамыны, студентлени окъутууну, илму бла медицинаны байламлыкъларыны эм кёп башха затланы юслеринден ушакъ этгенбиз.\nПодробнее о «Адам бир жеринде тохтап къалыргъа эркин тюйюлдю, ол жашауунда бютюнда уллу муратла салыргъа, бийиклеге жетерге борчлуду»\nБиологиялы сагъатланы барыуларын акъырын этерча\n10 февраля, 2021 - 08:15\nБусагъатда «антиэйдж» (абаданлыкъгъа, жыл саннга къаршчылыкъ) деген ангылам модагъа киргенди. Ол жашлыкъны созууну, къартлыкъгъа жетмегенлей не къадар кёп мычыуну амалыды. Антиэйдж - кремле, витаминле, бетге бояу сюртюу... Антиэйдж азыкъ ашау система окъуна барды! Ол жашауну узунлугъуна себеплик этген менюду.\nПодробнее о Биологиялы сагъатланы барыуларын акъырын этерча\n10 февраля, 2021 - 08:00\n5 февраля, 2021 - 18:50\nЖууукъ заманда Россейде жалгъан промышленный, аш-азыкъ продукцияны чыгъаргъанланы уголовный жууапха тартып тебирерикдиле. Аланы адамны саулугъуна заранлары болмаса да, производительлени тюрмеге олтуртурукъдула неда уллу тазир тёлетирикдиле.\n3 февраля, 2021 - 15:45\nРедакциягъа ол не да бу кырдыкны, хансны, терекни аты тауча къалай боллукъду, аланы атларын ана тилибизде чыкъгъан газетни бетлеринде басмалай турсагъыз бек ахшы иш этерик эдигиз, деп сёлешедиле.\n3 февраля, 2021 - 08:08\nБусагъатда грипп бек жайылгъан кезиудю, офисле, школлада классла бош боладыла. Ауругъанла барысы да тохтаусуз жётел этгенлерине тарыгъадыла. Ол сагъайтыргъа керекмиди, сора ол къоркъуулу болуп къачан тебирейди – аны юсюнден «Аргументы и факты» газетге врач-педиатр, оториноларинголог Евгений Степанович айтханды.


Chrome Home: новый дизайн браузера для Android » smartZone.ru Территория Умной Электроники\nКомпания Google продолжает эксперименты над внешним видом и функциональностью браузера Chrome для Android. Теперь адресная строка и вкладки располагаются внизу на специальной панели, которая называется Chrome Home.\n26.05.2017 320 Дмитрий Горчаков Распечатать\nChrome на Android станет более экономным в плане трафика?\nВ Android-версии браузера Chrome будет возможность экономить до 70 % трафика при просмотре веб-страниц, что на 20 % больше, чем сейчас. О таких изменениях Google сообщила в своем официальном блоге.... 03-12-2015 01:15\nsmartZone v3.7 » Кратко по миру » android » Chrome Home: новый дизайн браузера для Android


Файдалы затла - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\nБагъалы редакция! Джангылмай эсем, 2016-чы джылны джай айларыны биринде «Къарачай» газетде Ёзденланы Якъубну «Файдалы затла» деб бир иги статьясы чыкъгъан эди. Якъуб ол статьяны юсю бла «Эртде къобууну», «Намаз этиуню», «Ашда марда билиуню» эмда башха затланы файдаларын илму кёзден къараб, ким да ангыларча, тюшюнюрча бир таб джазгъан эди. Ол статья басмаланнган газетими бир тенгиме бердим, ол да кимге эсе да берди, ма алай бла тас болду да къалды.\nБагъалы редакция! Бир мадар бар эсе, ол статьяны джангыдан газетде басмаласагъыз, мени да, бек кёблени да разы этерик эдигиз, деб келеди кёлюме.\nГитче Къарачай район.\nХурметли Биджиланы Асхат!\nРедакциягъа джиберген письмонгу окъуб, Ёзденланы Якъубну сен излеген статьясын 2016-чы джыл къыркъар (август) айны 13-де чыкъгъан 62-чи номерли «Къарачай» газетде табыб, сени тилегинги къабыл эте, джангыдан басмалайбыз.\n«Къарачай» газетни джууаблы секретары ДЖАЗАЛАНЫ Лида.\nСаулукъгъа себеб болгъан иги адетлери, къылыкълары кёб болгъанды Мухаммат файгъамбарыбызны (гъ.с.). Аланы талайындан окъуучуларыбызгъа къысха хапар берирге излейбиз. Ол затла керти да файдалы затла болгъанларын бюгюннгю илму да мюкюл этгенди.\nФайгъамбарыбыз (Аллахны саламы анга болсун) эртде джатыб, эртде къобуучу болгъанды. Эртден намазгъа азан бла бирге айырылгъанды джылы орнундан. Эртде къобуу бла адамны иш къоратыу хыйсабы эмда аны психика халы къысха байламлы болгъанларына бюгюн илму шагъатлыкъ этеди. Эртденнги джукъу татлы болады. Аны хорлагъан къыйын кёрюнсе да, адам акъырын-акъырын юрениб къалады. Аллында бир да къурумаса 15 такъыйкъаны алгъа туруб башлагъан эбине тюшюб къалады. Кесин къолгъа алса, саулукълу джашаугъа ол атламны этелмезлик ким барды?\nЭртде турур ючюн не этерге керекди?\n- Эм керекли, амалсыз джумушларыгъызны эртденблагъа къоюгъуз (эртде уяныб, аланы къолгъа алыб башларча).\n- Джата туруб телефонну джукълатыгъыз (не ючюн айтылгъанын кесигиз билесиз).\n- Къонгурауу къурулгъан сагъатны (будильникни) джатхан орнугъуздан арлакъда къоюгъуз (узалыб джетиб, джукълатыб къоймазча).\n- Джууургъан тюбюнде джылы болургъа керекди, ёзге юйню ичинде джылылыкъ +16 – +21 градус болсун.\n- Джукъларны аллы бла суу ичигиз (ол, адамны чархын бошлаб, рахатландыргъан этеди, сора джангырыргъа себеб болады).\n- Къарангыда джукълагъыз (джукъуну гормону мелатонин къарангыда «ишлерге» сюеди).\n- Сагъышыгъызда эртден азыкъны маджалын къурагъыз (анга ашыгъырча).\nАшда марданы билиу\nМухаммат файгъамбар (Аллахны саламы анга болсун), кёб тюрлю ауруудан сакъланыр ючюн, ашда орталыкъны тутууну (аяусуз ашамауну) уллу магъанасы болгъанын чертгенлей тургъанды. Арадан талай ёмюр ётгенден сора илму, ол оюмгъа келиб, аны тюзлюгюн бегитгенди. Сейир тюлмюдю, «ашхыныгъызны ючден бирин аш бла, ючден бирин суу бла, ючден бирин да хауа бла толтуругъуз» деген муслиман принципни «харахачибу» деген япон джорукъгъа («ашхынны 80 процентин толтуругъуз» дегеннге) джууукъ болгъаны.\nАдамны чархына (хатхусуна) 20 такъыйкъа керек болады, «ашхын толду» деб мыйыгъа сигнал джиберилир ючюн. Ол илмугъа энди белгили болгъанды. Акъырын ашау аз ашаргъа, ашны иги эримеге къояргъа мадар береди. Файгъамбар (гъ.с.) тамам алай этгенди, башхаланы да анга юретгенди.\nБирге (талай адам болуб) ашау\n«Эм иги аш къайсыды?» – деб соргъанларында, Аллахны Келечиси былай джууаб бергенди: «Юсюнде эм кёб къол болгъан аш». «Бирге ашагъыз, хар ким кесича джубанмагъыз да. Кёбчюлюкде берекет барды», – дегенди Расул дагъыда. Ол халда ашау, ашха къууана билиу стресслени аз этерге себеб боладыла, юйдегини бегитирге, джамагъат бла бирге болургъа болушады. Эм игиси уа сабийлеге ашны юсюнде иги адетни юлгюсюн кёргюзюудю.\nСууну тюз иче билиу\n«Бир джолгъа ичиб къоймагъыз, тюеча, эки-юч кере тохтаб-тохтаб ичигиз», – деб юретгенди Файгъамбар (гъ.с.). Суу ичген сагъатда кеси тамам алай ичгенди. Олтуруб неда чёгелеб – ол халда (бёлюб-бёлюб, тылпыуунгу алыб) ичген сюннетди. Сюннетни уа, кесигиз билесиз, хайыры болмай къалмайды. Муну хайыры уа недеди? Биринчиси, адамны чархы (организми) заранлы затладан (шлакладан) тазаланнган этеди. Экинчиси, суу адамны ичине кислород бла бирге тюшсе, инсулинни тыйыншлысыча къуралыууна, уллу себеб болады. Инсулин, билесиз, адамны диабетден сакълайды.\nСууну бир джолгъа ёретинлей ичиб къоюу башны аурутургъа, тёгерек айландырыргъа, чархда электролит балансны бузаргъа болады.\nФайгъамбар (гъ.с.) бек сюйген кёгетлени бири гранат болгъанды, дейдиле. Илму джаны бла тинтиуле кёргюзгеннге кёре, кертиси бла да, ол джер юсюнде эм хайырлы кёгетлени бириди. Анда марганец барды. Аны уа адамны сюеклерини структураларын къурауда, сакълауда магъанасы уллуду. Калий да эркинди анда. Ол клетканы къабыргъаларын (клеточные стенки) тюз ишлерге, сууну балансын тутаргъа джарайды. Аны бла къалмай, гранат флавоноид, полифенол деген антиоксидантла бла да байды. Ала джюрек, къан тамыр ауруулагъа хорлатмазгъа болушадыла.\nГранат не бла хайырлыды?\n- Ашны иги эриталмай инджилгеннге джарайды.\n- Джюрек, къан тамыр аурууладан сакълайды.\n- Рак ауруудан къоркъууну азайтады.\n- Тишни юсюнде къатханны (налётну) аз этеди.\n- Анемияны (къанны аз болууун) симптомларын азайтады.\n- «Сабий заманы джетгинчи туууб къалыр да» деген къоркъууда себеб болады.\n- Терини ариу, сыйдам этеди.\n- Депрессияны хорларгъа болушады.\nГранатда адамгъа керекли затла («питательные вещества» дегенле, сутканы мардасы бла къарагъанда): клетчатка – 16 процент, углеводла – 6 процент, калорияла – 4 процент, белокла – 3 процент.\nВитаминле: витамин К – 21, витамин С –17, фолиевая кислотаны тузу – 10, витамин В – 6 процентдиле.\nМинералла: багъыр – 8, калий – 7, марганец – 6, фосфор – 4 процентдиле.\nБусагъатда илму бегитген бла къарасакъ, къуру нени ашагъаныбызда тюл, къачан эмда къалай ашагъаныбызда да барды магъана. Файгъамбарыбыз (Аллахны саламы анга болсун) Рамазан айда фарыз оразадан сора да башха кюнледе да тутуучу болгъанды ораза, сёз ючюн, баш эмда орта кюнледе, дагъыда ай толгъан кёзюуде (13-чю, 14-чю, 15-чи кюнледе). Ол этген ишге бюгюн орусча айтсакъ, «перемежающееся голодание» дейдиле. Аны файдасын илму, далилле бла келтириб, бегитгенди. Ол халда ораза тутуу адамны гормонларын керекли дараджада тутаргъа себеб болады, «окислительный стресс» дегенни тыяды, сууукъну аз этеди. Къысхасы, адам кесине ашарыкъны не къадар аз «джюклесе», ол къадар аз ауруйду, башхача айтсакъ, ашны эритирге кетген кючю ауруулагъа къаршчы кюрешге бурулады.\nКертиси бла да, оразада аууз ачаргъа андан аламат зат болмаз. Алай а къуру ораза бла къалмай, къачан да тепсибизден къурутмазгъа тыйыншлы продуктду хурма. Оразада хурма бла аууз ачыу а, айхай да, керекли затды. Файгъамбар (гъ.с.) аны бошуна сюннет этмегенди. Хайыры уллуду – къанда шекерни, электролитлени да тыйыншлы мардада тутаргъа джарайды, ашхынны аш эритиуге хазырлайды. Сабий табарыкъ тиширыулагъа хурма ашатыгъыз деб да юретгенди Расул. Сылтаулу тиширыуну чархында окситоцидлени дженгил къуралыуларына себеб болуб, тынч къутулады деб, ол затха медицина бюгюн тюшюннгенди. Хурманы дагъыда файдасы неди?\n- Къарынны (брюшная полость) ракдан сакълайды.\n- Ичегилени перистальтикасын мардагъа джыяды, ич ётдюрмезге себеб болады.\n- Сюекни кючлю этеди.\n- Къанны аз болуууна къаршчы кюреш бардырады.\n- Аллергия реакцияланы азайтады.\n- Керексиз семирмезге, азмазгъа себеб болады.\n- Кюч береди.\n- Нерва системаны джарашдырады, эркишилик, тиширыулукъ джюрютюуде къарыу береди...\n- Инсульт къоркъуудан сакълайды.\n- Кёзню джити кёрюуюне себеб болады.\nКюч берген затлары (содержание питательных веществ (сутка марда бла тергегенде): клетчатка – 32, углеводла – 25, калорийле – 14, белокла – 5, джаула (жиры) – 1 процентдиле.\nВитаминле: ниацин – 6, рибофлавин – 4, фолиевая кислотаны тузу – 5, витамин В6 – 8, витамин К – 3 процентдиле.\nМинералла: багъыр – 10, калий – 19, марганец – 13, магний – 11, темир – 6 процентдиле.\nТири болуу (активный образ жизни)\nИсламны беш багъанасыны (фарызыны) бири намаз иги саулукъну, тириликни излейди. Намаз бютеу санланы, джиклени бирден ойнатхан физзарядканы бир тюрлюсюдю. Саулукъ болмаса ораза туталлыкъ тюлсе, хаджны да тындыралмай къаллыкъса. Мухаммат (гъ.с.) физупражнениелеге уллу магъана бергенди, ата-аналагъа сабийлеригизни ол джаны бла юретигиз дегенлей тургъанды. «Сабийлеригизни джюзерге, ат белинде джюрюрге, къара атаргъа (садакъ тартыргъа) юретигиз», – деб хадислерини биринде да айтады. Былайда адамла терсине ангыламазлыкъ бир затны чертерге излейбиз. Саулукъгъа, саннга хайырлы затланы сагъыннган сагъатда аланы медицина аспектге джетген джерлерин айтханлыгъыбызды, ансы сыйлы Файгъамбар (гъ.с.) хар затны эм биринчиге, айхай да, Аллахны разылыгъын табар ючюн этиуге чакъырыб кюрешгенди.\nНамазны саулукъгъа хайыры\n- Сыртны ачыгъанын азайтады 25 процентге.\n- Тобукъну ачыгъанын азайтады 52 процентге.\n- Ашыкъ сюекни (инчикни) ачыгъанын азайтады 32 процентге.\n- Аякъ бармакъланы ачыгъанларын азайтады 22 процентге.\nРукуда (поясной поклон):\n- Белни ачыгъанын 18 процентге азайтады.\n- Джансюекни джиклерин (тазобедренные суставы) ачыгъанларын 31\n- Тобукъну ачыгъанын 63 процентге азайтады.\n- Ашыкъ сюекни (инчикни) ачыгъанын 32 процентге азайтады.\n- Аякъ бармакъланы ачыгъанларын 22 процентге азайтады.\n- Белни, бел омурауланы ачыгъанларын 24 процентге азайтады.\n- Инчикни ачыгъанын 27 процентге азайтады.\n- Аякъ бармакъланы ачыгъанларын 13 процентге азайтады.\n- Тобукъну ачыгъанын 53 процентге азайтады.\n- Бууунланы ачыгъанларын 28 процентге азайтады.\nОлтургъан сагъатда (Аттахиятда):\n- Белни, бел омурауланы ачыгъанларын 37 процентге азайтады.\n- Аякъ бармакъланы ачыгъанларын 17 процентге азайтады.\n- Тобукъланы ачыгъанларын 53 процентге азайтады.


Бюлент Тезжан - Общие 1 - Материалы библиотеки - Статьи - Карачаевцы и балкарцы\nВторник, 20.08.2019, 19:01\nБайлыкъдан эсе иги къылыкъ игиди.\nБусагъатда тёлюде назмучулукъда атын айтдырып тургъанладан бири Бюлент Тезжанды. Кесини юсюнден ол быллай хапар айтханды: «Мында Паппулары, Кавказда Байрамукълары деген тукъумданма. Жылым эллиге жетгенди. Тюркде, Эскишехирде жашайма, Форд арабаланы заводунда жыйырма тёрт жылдан бери ишлейме... Индустри лицейни бошагъанма. Белпинар элденме. Къартларыбыз Теберди элинден келгенлерин айтыучан эдиле. Атам, анам, эки эгечим бла къарындашым - бары да къобуз сокъгъандыла. Ичлеринде харсчы мен эдим да, назму жазаргъа аллым айланганды...». Бюлент назмуланы бирча уста эки тилде - къарачай-малкъар эм тюрк тилледе жазады. Тюрк тилинде жазгъанлары асламында философиялыдыла. Ана тилибиздеги назмуларыны тематикасы кенгди, - халкъыбызны адет-тёреси, сюймеклик, шуёхлукъ, адамлыкъ, кертичилик, чамла, ала бла бирча гитче хапарчыкъла, таурухла... Бир-бир назмуларын халкъ чыгъармалагъа ушатып жазады (сёз ючюн, «Нарт сёз къошакълы назмусу». Бу сагъынылгъан назмуда биз Бюлент Тезжанны ёз хатыны ышанларында тюрк тилине тартханын да эслерге боллукъбуз. Бир-бир халкъ айтыула уа мында сакъланмай, Тюркде жашагъанланы арасында белгили жюрюгенлерин да айтырчады. Бюлентни назмуларында халкъыбызны жашау турмушун кёргюзтген тизгинлери кёпдюле. «Сыгын», «Татлычыкъ», «Къара къыйынлыкъ», «Сюйюмчюлюк», «Тилек», «Келчи бери, ариуум», «Къалакъ», «Кебин байракъгъа», «Къарачайда накъырда», «Ананы алгъышы», «Сагъыш» деген назмулары аллайдыла. Аны бла бирча бюгюннгю жашауну суратларын да салады назмучу (Акъыртын маржа).\nБюлентни назмуларында баш тема - Тюркдеги жерлешлерибиз иги жашауну жер жюзюнде излей, чачыла-жайыла баргъаны бла байламлыды. Къайсы бирибизча, ол да халкъ тилин, динин, бирлигин сакъласын дегенни кёп назмусунда айтады.\nЖыйылгъынчы бир жерге артыбыз,\nКёчюп кетеди хаман жартыбыз,\nТохтатын да демейд къартыбыз.\nОрналмагъан амалтын кёпдю арыгъыбыз,\nЖылтырап да чыкъмайды бек жарыгъыбыз,\nЖол жюрюй жыртылмайды эки чарыгъыбыз,\n«Жюрю къулум», - дегенди жаратханыбыз.\nТояр, ишлесек, къайда да къарныбыз,\nЖокъду ачдан ёлгенед дерча къабырыбыз,\nЧырмалып кёп жерге кёмюледи тамырыбыз,\nМахшар кюн къыйынды тукъумдан табарыбыз.\nБу барыудан узаймай - бёрю азыгъыбыз,\nЖел элтмезча да чанчылмагъанд къазыгъыбыз,\nТерекден тюшген кюз чапрагъычабыз,\nОнгсунмайд бизни басхан топурагъыбыз.\nСылтауу - хаман барып женгил жарырыкъбыз,\nОл игиликден кенгде къуруму къаллыкъбыз,\nЖуртубузду деп къалай ары къайтырыкъбыз.\nЁретинлей жазылгъанды миллет жазыуубуз,\nТарыгъып турад тохтамай ауузубуз,\nАртда къалып, арт буту сыннган жазыгъыбыз,\nАдет-намысы кёчгенледен даха базыгъыбыз.\nБитеу дунияда къалайыды чынгарт барлыгъыбыз?\nАлайда кёбелликмиди сыйыбыз бла байлыгъыбыз,\nНе уа боллукъмуду Кавказдача жайлыгъыбыз,\nЖаннет да жетмез кёлюбюзге, бек къайгъылыбыз.\nОт жагъада жукъланмаз сыгын,\nБоран жетип болса къонагъым,\nОжакъгъа тыгъып къабындырмайын,\nКъаракъыш чыкъмаз къалтыратмайын.\nБошунамы ашайды малларым,\nКирлетмейдиле ала бауларын,\nСени ючюн къыйнайдыла санларын.\nОтлау кёп эсе, бошду сагъышларынг.\nКюремей багуш хышырын\nКъыш узунун къалай ашыргъын.\nЖаздан жыйып жашырдынг\nКъойларынга этмей алгъышын\nЖалан кёрме, жакъсала сыгын,\nЖийиргенирге бармыды хакъынг?\nСабаннга тёксе тыялмагъанын\nЧарла хантлагъа, олду къабарынг.\nКъыйналма, шуёхум, сыгын кесерге,\nЧакъыр, келейим жардым этерге,\nБирге ушатырбыз тёртер кёшеге\nАлдау кирир къаныгъызгъа\nШайтанны алып къатыгъызгъа\nЧапханын санап азгъа\nКъозгъама басып газгъа,\nЭрлай жетер жюзотузгъа.\nСаналсанг жолда онгсузгъа,\nОзуп булгъасала тозгъа.\nСабырлы бол чарламазгъа,\nКеч да къой ол сойсузгъа.\nТилинде сёлешсе жамагъат,\nБармыды андан аламат?\nБилген нартха саналад,\nБилмегенле - балалад.\nКъарачай тилибиз абынад,\nЖюрек чарлап, къабынад.\nСёлеширге тил да табылад,\nАйхай, накъырдабыз жабылад.\nТилге тот тюшюрмей жылтырат,\nКъабышхан ана тилни жылатад.\nКъууут жуммакъмы жутулгъанд,\nКелинча нек тилибиз тутулгъанд?\nБашха тилден урласакъ, не къошулад?\nТаулума деп къычырсакъ бошунад,\nТил, унутса, тамакъда терен жашынад,\nСакъ болмагъан къуру кеси башынад...\nЖеринде турмай къайры барады,\nХар нени да аслына бурады\nУмутум игиге жорайды,\nКъарачай тилим таплай турады.\nТашаймасын деп Къарачай ат,\nАна тилингде чайырча чайнат,\nБизден иги миллет бар эсе, къайдад\nТуудукъ!.. Сен да кесек хошданлат...\nЫйыкъ сайын бир жума.\nЫйлыкъ да, зыккыл жама.\nЖенгил къурал, хай маржа,\nКюнню бошха харжама.\nЭт иги сагъыш, жора.\nЭнди бир жукъгъа жара.\nТюш межгитни жолуна,\nСууап жаусун жанынга.\nТешилмесин жашаудан байламыгъыз,\nКъалмасын имансыз, гыржынсыз, айрансыз.\nКъарачайлы этмез анасын сансыз,\nТаулу ана тапмаз аллай иймансыз.\nСабийин бешикде къоймаз сыппасыз,\nАнтсызма, дунияда аныча тапсагъыз.\nАлан! Эслеймисе, къалай байбыз,\nНасыплыбыз, барысын ёзча санайбыз:\nТапхан, Сют, Къайын, Болуш анабыз,\nЖомакъ айтхан да эки къарт аммабыз.\nБу кюн, эркелетип, сёз бла сыйлайбыз,\nРазы болуп айтырыкъ махтауугъуз,\nСууап жаздырыр бизге санаусуз.\nИги жашарбыз саулукълу, ауруусуз.\nЭмчек салып, сют бла сыйлагъансыз.\nРахматлы болгъан эсе анагъыз,\nКъанамасын бу кюн жюрек жарагъыз.\nКъарачайлы къайры да жараша,\nДуниягъа жерлеше, къарыша,\nКъарачайлы, кесинге кёл аша,\nАдет-намысынг бла кёп жаша.\nЖерде жокъду санга таша,\nЖерингде боласа бий, паша,\nЖегилген ишинге къаты жабыша,\nКъарачайгъа жалын жакъмай, жаша.\nКеслерин тыймай артха,\nЭр кишиле кетип къазауатха.\nЖанларын аямай бара отха,\nСталин тартханды чортха.\nСакъламай танг атаргъа,\nЮйюнде къоймай жатаргъа,\nЭркинлик да бермей жанларгъа,\nЖазыкъланы тыйгъандыла таргъа.\nАчымай къатын, сабий, къартха.\nКёчгюнчюлюкню салып шартха,\nАшыралла къыйын табийгъатха.\nОт тыгъып мюлклерин жагъаргъа,\nТолтуруп маллача къатаргъа\nЭлтелле узакъгъа, кенгнге атаргъа,\nАжал да тебрейд къыйырдан тутаргъа.\nКъысталып Орта Азия, Сибириягъа,\nТансыкълап тарала Къафкъасиягъа.\nБолушурукъ да жокъ бу затха,\nОнтёрт жыл тёзгенле азиятха.\nЭллижетинчи жылда ызына къайтарыргъа,\nЭлине билалмай къалып не айтыргъа,\nАртыкълыкъны Аллахха айтыргъа,\nКъурутханла дининде къайтыргъа.\nУнамайыкъ жылкёзюуюн жабаргъа,\nУнутмайыкъ дууа бла чабаргъа,\nСталинни жаханим отха атаргъа,\nЖыйыллыкъбыз иншалах эжиуюн тартаргъа.\nСюеме аны биртда кемсиз,\nКъыш кюнюнде киерча женгсиз,\nАйланама кеси башыма тенгсиз,\nКъыйын кёреме жашау нёгерсиз.\nЁмюр жашанмайд тийресиз,\nОчукъну манга тюйрермисиз?\nТилейме болсун олда чюйресиз,\nКелирге унамаса уа сюйрерсиз.\nЖангырып жылым, болурма онсегиз,\nКиеуге санап, аны уа бир этсегиз.\nЖюрегими тауушуна сейирсинирсиз,\nСынап, тынгылап, тийип бир кёрсегиз.\nКъавказда тюрк боюбуз,\nКъобуз согъуп тоюбуз,\nЭжиу, Тепсеу, Харс, Къобуз,\nБирге кёчген шуёхубуз,\nИнгичгед деп рухубуз,\nСаугъа бергенди Элбруз...\nКъачан къычырса Къобуз,\nКъууанч хапар, Къодубуз.\nКъанат къагъып къолубуз,\nКъыл, Аууз, Тюз, кёп Къобуз,\nБорбай къыя аяусуз,\nЭжиу этсе бал аууз,\nТамырлада эрийди буз.\nЖерде салам жугъубуз,\nЖип итилсе, букъубуз,\nТепсеу абынып олсуз\nТанг атармы жукъусуз...\nКъабынса той отубуз,\nКёрюк алып жортугъуз,\nСыйырылса да тонугъуз,\nТойгъа бара токъмусуз.\nЧачларынга тюшсе акъ,\nБашынг да болса гъабакъ,\nБурушса бетде жаякъ,\nКереклингди глош таякъ.\nТюшген эсе кёзюнге акъ,\nТакъма тиш жюзе табакъ,\nЖабылмай эсе хеп жаякъ,\nНёгерингди глош таякъ.\nБасып тебресенг баймакъ,\nДертлеге жетмей саймакъ,\nИйнат болгъан эсе эки аякъ,\nКъыс жанынга глош таякъ.\nНёгеринг жокъ эсе таянчакъ,\nКъоюп кетген эсе ол алчакъ,\nКъой, болма алай уялчакъ,\nТакъ къолунга глош таякъ.\nКъуралгъанса барыргъа арлакъ,\nДарийле кийинип бек омакъ,\nКъартлыкъны санама сен жомакъ,\nИйлыкъмай ал къолунга глош таякъ.\nКёз айырмай болчу сакъ,\nТорунунг ажашдырмасын туякъ,\nКъычырайым, эшитмей эсе къулакъ,\nИзлерсе сора, тапмай глош таякъ.\nУшамагъан жукъмаз, кёзюнгю ий чыракъ,\nСаулугъунг да турмай эсе тынчыракъ,\nСыртынг глошча болгъан эсе къынгырыракъ,\nЭм иги шуёхунгдан бири глош таякъ.\nБир терегинг баресе, кесерсе бутакъ,\nЭсгер, маржа, болма сен отунуракъ,\nТамласында къартлыкъ этсе къарыусузуракъ,\nБагъанады санга бутакъдан глош таякъ...\nИгилик кюсеп, къатышдыра, къармай,\nЖулкъуп салдыкъ такъуимни саулай,\nЖартылыкъны къоюп, жолда жаяулай,\nАшыгъып кетди. Жолунда саллай.\nТазасы келди жым-жым жылтырай,\nЖенгил жетед, Жангы чырай.\nОл да битед турсанг чырмай,\nОнгсунмайын кёзюнг жылай.\nЖыл сайын умутла байлай,\nСаулукъ бла Байлыкъ даулай,\nЧабып чанчылсакъ да, айхай,\nЧынгыл болад чайкъай-чайкъай.\nБарад келген жашаудан урлай,\nКъазауат, даулаш тынч да турмай,\nАч бёрюле онгсуз бусгъакълай,\nХар кюню бирча: къан къурумай.\nЭнди уа учхун келинлик сайлай,\nБийлеге, Бийчелени байлай,\nСюйгенле жамалсын да къалмай,\nТойгъа чапсын халкъыбыз саулай.\nСаулукъ, жамаулукъ болмай,\nЖарты жолда ууахты толмай,\nАман ауруу бучхакъдан тутмай,\nОзсун жылыбыз топракъ жутмай.\nБерекет келтирирге унутмай,\nЖангыдан этерик эсе бек бай,\nАягъына гулуй кесерем къарамай,\nБернеси мажал болсун. Барыбызгъа саулай.\nБай болур амалтын\nКече да ишлейд къаралтын.\nТаба эсенг да чий алтын,\nКёзлеринг къарай гылтын,\nБайлы болгъанды муратынг,\nИшге жегилип адам атынг,\nТюрленгенд бет сыфатынг.\nЖашауунг эсе аламатынг,\nАйт, эки къуйрукъму узаталдынг?\nБармыды десем кераматынг,\nЭслеп басаса бек акъыртын.\nБай болса уа сени атынг,\nБачхыч бла жеталмазед халкъынг,\nЖашауунг болуп жашыртын,\nАягъынг атларед огъартын.\nБиламукъ ашай турмадынг,\nАкъ Айраннга да турсунмадынг,\nТюрк тилден сени ючюн бир сёз урладым,\nПиринчге жутланып, булгуругъа сукъландынг.\n(Бюлент Тезжан: сёзле Ж бла башланадыла. Хар тизгинни башдан энишге бирлиги барды. Кёнделен окъулса, ЖАРАТЫЛГЪАН ЖАРЛЫ ЖАНЫМЛА ЖАШАЙМА болады. Ыргъакъны жерин алышдырып окъулса, бири жансаулугъу, аргъы да сюйгеннге айтылгъанча эки тюрлю магъанасы болады).\nТукъум тинтип тийреден,\nСанап сени кюеуден,\nКелин сайлап биреулен,\nХайда, дерле, бир юйлен. 1\nСагъыш этер хоншу, тенг,\nАжашхынчы жылынг кенг.\nКъазагъынга тюйрер женг,\nЮйлен деселе, юйюрден,\nИйнанма да, чюйрелен,\nТурсанг игиди сюйген,\nЭн салынмай сюрюуден.3\nКъайда от тюшмей кюйген?\nЖашлада, тобукъ тюйген,\nТутдургъанлай сен жюген,\nАртда къалыр жюрюген.4\nАчыкъ къалып терезенг,\nТой тауушха келсенг,\nМен а разы тепсесенг\nНе тепсерсе, термилсенг?5\nКъыз сюялмай тёзмесенг,\nЖаннган кюлню кёзлесенг,\nЖюрек аурур кёрмесенг,\nСалам айтырса тюбесенг.6\nНекяхдан да турмай кенг,\nАкъылынга болдунг тенг,\nТауусулуп тебрер тюнкенг,\nТуз керек десе Бийченг,\nБармыды Битинг, Бюрченг?\nКюбюрде битсе кюлченг,\nЭлингден къыстар Кёчген.8\nТууса сюркелип жюрюген,\nСюрюп тебрерсе дюген\nСолуу кюсесе ёпкенг,\nБошлап да къоймаз жюген.9\nБилгеним сен тюйюлменг,\nБиртда жигит жюрюген,\nАстаа! болса бир кёрген,\nАкъыз сауут жууаркен.10\nАлгъын не бек эркейенг,\nЖукъу болгъан жердейенг,\nКюндюз де тёнгерейенг,\nКюйген тюшле кёрмейенг. 11\nЭс кесекни бергенем,\nНе бар эди эсгерсенг,\nЭнди кёлге секирсенг,\nКёп да болмаз сермеген. 12\nЖашау нёгеринг - бийченг,\nАна болса, себеп сен,\nЁлгюнчюннге бирча тенг,\nЖаннет, санга кенг..?13\nЖашлыкъдан къол жуугъуенг,\nНе уа къызмы туугъуенг,\nЖаратмасанг къойгъуенг. 14\nХауасы, байлыкъ майышынг, а\nКелмез тымсыз ашынга,\nХайыры болгъуед башынга,\nТуруред ол да жашынга. 15\nЖылынг жетип къышына,\nКъырау тюшгенд башынга,\nТурма дейем къашына,\nЭнди хар не мешина. 16\nА, къыз, турма тентиреп,\nБир тур, кесинги тиреп,\nЖыламукъ жаудураса жиляп,\nТынч тур дейме да тилеп.\nЖууап бергенинг чимдип,\nШай да ичирмейсе демлеп.\nЖыйгъанса жоппу бюклеп,\nЖумушуму кесиме кюреп,\nНетеме, сени сыртыма жюклеп.\nАягъымы жуумайса тазгъа сюйреп,\nСёгюлгениме тюйргюч тюйреп,\nЮч къыз табалмадынг бир тюреп,\nБарама, мен харип нени да кюсеп.\nЭследим хаман жюрегимдеги жазны.\nТыялмадым урушуп, мен деген хайырсызны,\nКюсеп тура кёрейем быллай субай бир къызны.\nЖаннетге да алмазла къуру кесин дамсызны,\nТанытайым сизге да ол аламат Жанкъызны.\nУнармыса, - деп сордум, - ай къыз, накъырдабызны?\nСунаем чарламай унарын сабырсызны,\nКюйюп тебредим, алан, эртте келтирип жазны.\nЫшаргъанлай турады жаратып мендеги тарзны.\nЖанында айландырад къумгъан бла ол тазны,\nОздурмайды къылмайын барысында намазны.\nБилемисиз, узаймай сизни къыйнарыбызны,\nБолсун аллай келини жашы болгъан арбазны.\nИейик да, тилесин, къурап, тамадабызны,\nОмакъ этип, жегейик келиннге арбабызны.\nЧакъырама жыйылып барыргъа барыгъызны,\nТой этип, тепсерсиз зиябийни, жангызны.\nТой тобукъдан бара, тепсей апсууагъызны,\nШагъатла да керекди къыяргъа некяхыбызны...\n↑ Наверх ↑ | Содержание | Бурхан Ёл | Къонакъбий улу (Хикмет Къонакъ)\nКатегория: Общие 1 | Добавил: drxblack (18.01.2016) | Автор: Биттирова Тамара Шамсудиновна\nПросмотров: 625 | Теги: Бюлент Тезжан


Эсепле чыгъарылгъандыла, жангы борчла салыннгандыла, аланы толтурууну амаллары да сюзюлгендиле | Электронная газета "Кабардино-Балкария"\nКоллегия хычыуун жумушдан башланнганды:къуллукъларын тынгылы толтургъанлагъа эмда ишлеринде жетишимле болдургъанлагъа ведомствону грамоталары, саугъалары да берилгендиле. Аслан Лихов жылны башындан бери да колониялада право низамны сакълау, тутмакъланы эмда ишлери сюдлюк болгъанланы тургъан жерлерин тийишли халгъа келтириу жаны бла талай иш бардырылгъанын айтханды.\nУФСИН-ни начальнигини орунбасарлары, бёлюмлени эм службаланы башчылары борчларын къалай толтургъанларыны юсюнден билдириуле этгендиле. Жыйылыуну ишине къатышханлагъа бусагъатда колонияда ненча адам болгъаныны, право низамны кючлеу, отдан сакъланыу жаны бла не мадарла этилгенлерини, тутулгъанланы араларында юйретиу-ангылатыу иш къалай бардырылгъаныны, башха затланы юслеринден да айтылгъанды.\nДагъыда быллай шартла туура этилгендиле: сюзюлген кезиуде тутмакъны тийресине мобиль телефонланы 11 кере атаргъа кюрешиу ачыкъланнганды. Ол законсуз ишлери ючюн сегизеулен тутулгъанды, 69 мобиль техника сыйырылгъанды. Юч адам административ жууапха тартылгъанды, аланы хар бирине 5 минг сом тазир салыннганды, беш материал сюдню къарауундады.\nКоллегияда тюзетиучю учрежденияланы начальниклерине салыннган борчла къалай толтурулгъанларыны юсюнден докладла этилгендиле. Жылны озгъан айларыны эсеплерин чыгъаргъандан сора келир заманнга борчла белгиленнгендиле, аланы тамамлауну амаллары да сюзюлгендиле.\nАслан Лихов оноучулагъа эмда энчи составха аман ишлемегенлери ючюн жюрек ыразылыгъын билдиргенди, аны бла бирге Управленияны битеу бёлюмлеринде, учрежденияларында да бютюн бек къармашыргъа кереклисин эсгертгенди, белгиленнген борчла жетишимли тамамланыллыкъларына да ишексиз болгъанын айтханды.


КЪУРАМЛЫ ЁТДЮ - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\nКъЧР-ни Башчысы Темрезланы Рашид «Бирикген Эресей» партияны бизде регионал бёлюмюню XXV-чи конференциясыны ишине къошулду.\nКонференцияда КъЧР-ни Халкъ Джыйылыууна (Парламентине) депутатла сайлау бла байламлы программа къабыл этилди. Бу партиядан кандидатланы да атлары айтылды.\nКонференциягъа келгенлени «Бирикген Эресей» партияны Баш советини члени Темрезланы Рашид алгъышлады. Республикада саулайда 260 адамгъа депутатлыкъ мандат бериллигин чертди. Аладан 50-си Парламентге, 151-и районлагъа, шахарлагъа, 59 депутат да тёбеннги муниципал къуралышлагъа сайланныкъларын билдирди.\n- Сайлаулагъа хазырланнган, аланы бардыргъан кёзюуде да хар нени бизни партияны къурагъан Владимир Путин бла «Бирикген Эресейни» Председатели Дмитрий Медведев белгилеген джорукъланы тамалында этерге борчлубуз, - деди Темрезланы Рашид.\nАны бла бирге, хычаман (май) айны 26-да, «Бирикген Эресейге» алгъаракъдан чёб атыу халда бардырылгъан ишлеге республикадан 60 минг адам къошулгъанын, 89 адам кандидатлагъа теджелгенин да билдирди регионну тамадасы. Ол кёзюуде тыйыншлыгъа санагъан адамлары бла джамагъатны тюбешиулери болгъандыла. Алайда халкъны бюгюннгю джашаууну юсюнден айтылгъанды, сайланнганла мындан ары не этериклерин билдиргендиле. «Бирикген Эресей» партияны озгъан джыллада сынамына кёре, быллай ишледе айырыб айтырча эки магъана болгъанын чертди Темрезланы Рашид. Биринчи магъана - партиягъа мындан ары ишин къурауда болушады. Экинчиси уа, кандидатла депутат болсала борчларын иги ангылайдыла. КъЧР-ни Башчысы бусагъатдагъы депутатланы, энди сайланныкъланы да тюбешиуледе салыннган борчларын не къадар иги тындырыргъа, сайлаучула бла байламлылыкъ тутаргъа, аланы излемлерин толтурургъа чакъырды.\n- Бюгюн биз бек керекли, бек джууаблы бегим алабыз. Партия къыркъаууз (сентябрь) айда сайлаугъа кандидатланы тизимин белгиледи. Арт джыллада бизни регион ёсюмню джолунда атлайды. Джангы сабий садла, школла, джарыкълыкъ юйле, джюзле бла километр джолла, спорт аралыкъла ишленнгендиле. Мындан ары да миллет проектле джашауда орунлу бола барлыкъларына мени ишегим джокъду. «Бирикген Эресей» партия биригиб, бир иннетде ишлей, уллу джетишимле эте келгенди. Энтда кесини башламчылыкъ борчун толтурлугъу хакъды, - деди Темрезланы Рашид.\nАндан сора джыйылыугъа келгенле КъЧР-ни Парламентине алтынчы кере боллукъ сайлаулагъа кандидатланы джашыртын чёб атыу бла теджедиле. Быйыл хычаман (май) айда болгъан чёб атыула да орунлу болдула. Джашыртын чёб атыу делегатланы кёбюсю «Бирикген Эресей» партияны адамларын джакълагъанларын ачыкълады.\nКъЧР-ни Халкъ Джыйылыууну (Парламентини) Председатели Александр Иванов, партия сайлауланы аллында этерик ишлерини программасын окъуду. Анда Къарачай-Черкесияда не джаны бла да ёсюм болурча этиуге, ишлеуге, джашаргъа таблыкъ къураугъа, мамырлыкъны сакълаугъа, хоншу регионла бла шохлукъ джюрютюуге баш магъана бериледи. Аны тышында да, партия кесини ишинде саулукъ сакълаугъа, билим бла маданиятха, социал политикагъа, спортха, ЖКХ-гъа, экологиягъа, бизнесге эс бёлюб турлугъу чертиледи. Конференциягъа келгенле программаны тыйыншлыгъа санаб бегим алдыла.\nПартияны регионал бёлюмю къошуллукъ ишлени барына да келечиле сайландыла. Конференцияда Сайлау бирлешликни эмблемасы бла «Карачаево-Черкесское региональное отделение Всероссийской партии «Единая Россия» деб, атын да бегитдиле.


Назмучуну чыгъармаларын окъурукъдула | Электронная газета "Кабардино-Балкария"\n21 октября, 2020 - 07:25\nКонкурсха ючжыллыкъ сабийчикледен башлап, акъылбалыкъ болгъан хар адам да къатышыргъа боллукъду. Эришиу жыл саннга кёре юч къауумда бардырыллыкъды. Абдуллах Мустафаевични назмулары окъулгъан видеороликлени уа @elbrus_balkarskii деген пабликге 25 октябрьге дери ашырыргъа боллукъсуз. Хорлагъан «лайклагъа» кёре тохташдырырллыкъды. Биринчи жерле алгъанлагъа ахча саугъала боллукъдула. Экинчи эм ючюнчю жерлеге чыкъгъанла уа китапла бла эм дагъыда башха саугъала бла белгиленирикдиле.\nКонкурсну эсеплери 25 октябрьде 10 сагъатда тохаташдырыллыкъдыла.


GoWikipedia - Тил — Википедия\nТил — адамланы арасында ангылашыуну сакълагъан бир белги системады, кесине кёре джорукълары болгъан, эмда ол джорукъланы ичинде айныгъан, ёсген джаны болгъан бир барлыкъды. Тауушладан къуралгъан, магъананы берген бир къуралышды.\nТилни талай типин таныйдыла :\nадам тиллени (лингвистика тинтеди):\nтабигъатдан адам тилле,\nАдамланы бир-бирлерин ангылар ючюн артдан къуралгъан тилле (юлгюге — эсперанто),\nСангырауланы бармакъ тиллери ,\nкомпьютер тилле (сёз ючюн, Алгол, SQL),\nТиллени лингвистика тинтеди. Белги системаланы семиотика тинтеди.Тилни структурасыны адамны ангысына эмда къылыгъына эткиси бла психолингвистика кюрешеди.\nДунияны бютеу тиллери, бир-бирлерине бек ушамасалада, бирикген структурагъа иедиле. Тиллени классификациясыны талай мадары барды:\nмаданият-тарих ареалла бла - ареал (джайылгъан джерине кёре);\nтипли; сёз ючюн, грамматика магъанасыны ангылатыу мадарына кёре тиллени аналитика,джаякълаучу, синтетика и полисинтетика тиллеге юлешедиле;\nгенетика, джаратылыууна кёре эмда тиллени джууукълукъларына кёре. Тилле къауумлагъа джыйыладыла; алада - юйюрлеге. Бир-бир юйюрлени андан мийик дараджа таксоннга - макроюйюрге джыядыла. Тиллиени генетика ышанларыны тамалында тинтиу бла тил систематика кюрешеди.\nДунияда тил динамика\nДжерде 5 мингден артыкъ тил барды\nКоммуникацияланы айныуу бла сау тилледни эки ыйыкъгъа 1 тил терклиги бла саны азая барады.\n40 эм бек хайырланнган тилледе дунияны халкъыны 2/3 сёлешеди. Эм кёб къытай, испан, хинди, ингилиз, орус, португал эмда араб тилледе сёлешедиле. Француз тилда бек джайылыбды, алай а аны ана тилине санагъанланы саны алай кёб тюлдю. Эки неда андан кёб тилде сёлшеген адамланы санлары кёбден кёб болуб барады. Сёз ючюн индий сохталаны уллу бёлюмю ингилиз тилни ана тиллеринден эсе иги биледиле.\nТил сакъланыр ючюн 100 минг адам чакълы бир болургъа керекди халкъны саны. Бусагъатда 400 тил чакълы бир джокъ болур халгъа келиб турадыла.\nТилле асламысы бла джазмасы болмагъан тил болса ёледи. Дагъыда бир чуруму глобализация бла миграцияды. Адамла элледен шахарлагъа кетедиле, тиллерин унутадыла.\nБусагъатдагъы тиллени джарымы чакълы бири XXI ёмюрню ортасына хайырланыудан чыгъарыкъдыла. Тилни джюрютген андан кючлю тил система бла контактха кирсе тилге къоркъуу болады, ол себебден ал сафда гитче халкъланы тиллерине эмда къраллыкълары болмагъан халкъланы тиллерине барды. Сабийлени 70% азы окъуса ана тилин, ол тил тас болургъа къоркъууда тилге саналады. ЮНЕСКО-ну «Тас болуугъа къоркъууда дуния тиллени атласына» кёре Европада 50 тил чакълы бирге тас болуу къоркъуу барды.\nВикигёзенде (Wikimedia Commons) бу категориягъа келишген медиа-файлла табарыкъсыз: Тил.\nЧыкъгъаны — «https://krc.wikipedia.org/w/index.php?title=Тил&oldid=102296»


Организации в Бугульме\nАвтовокзалыАдвокатыАдминистрацияАптекиБанкиБанкоматы и терминалыБаня и саунаБассейныБольницыВетеринарные клиникиВодоканалВоенкоматыВУЗГостиницыДетские садыЖД вокзалыЖКХЗагсыКафеКинотеатрыМФЦНалоговая инспекцияПарикмахерскиеПенсионные фондыПрокуратураРодильные домаСалоны красотыСтоматологияСудыТаксиТорговые центрыУправляющие компанииФитнесФМС и паспортные столыЦентры занятостиЦерквиШколы\nТатарстан -> Бугульма -> Аптеки\nВсе аптеки в Бугульме Татарстана\nВ Бугульме, как в населенном пункте с развитой инфраструктурой, представлены аптеки и аптечные пункты в большом количестве.\nадресг. Бугульма, Гафиатуллина, 37\nВремя работыc 7.00 до 22.00\nДополнительная информация«Планета Здоровья», аптеки:\nадресг. Бугульма, улица Ленина, 51\nТелефон+7 (85594) 6-96-99\nадресг. Бугульма, улица Джалиля, 33\nТелефон+7 (85594) 4-43-45\nадресг. Бугульма, улица Джалиля, 20\nТелефон+7 (85594) 7-20-03\nадресг. Бугульма, улица Дзержинского, 1б\nТелефон+7 (85594) 4-77-70\nадресг. Бугульма, улица Джалиля, 43\nТелефон+7 (85594) 4-37-81\nадресг. Бугульма, улица Казанская, 1\nТелефон+7 (85594) 4-24-96\nадресг. Бугульма, улица Советская, 56\nТелефон+7 (347) 260-03-93\nадресг. Бугульма, улица Ямашева, 9б\nадресг. Бугульма, улица Джалиля, 53\nТелефон+7 (85594) 9-90-33\nадресг. Бугульма, улица Советская, 58\nТелефон+7 (85594) 6-64-24\nадресг. Бугульма, улица Якупова, 40\nТелефон+7 (85594) 4-08-71\nадресг. Бугульма, улица Газинура Гафиатуллина, 12\nТелефон+7 (85594) 4-22-26\nадресг. Бугульма, улица Октябрьская, 20/1\nТелефон+7 (85594) 4-16-29\nадресг. Бугульма, улица Владимира Ленина, 3\nТелефон+7 (85594) 3-32-94\nадресг. Бугульма, улица 14 Павших, 11\nадресг. Бугульма, Советская улица, 56\nадресг. Бугульма, улица Ленина, 98А\nадресг. Бугульма, Советская улица, 58\nадресг. Бугульма, улица Ленина, 124\nадресг. Бугульма, улица Энгельса, 29\nадресг. Бугульма, улица Ленина, 143\nДобавить Аптеки в Бугульме


27.03.2020, 08:12 - Жангылыкъла\n25.03.2020, 08:13 - Спорт\nЧегем шахарда грек-рим тутушуудан жаш тёлюню арасында ачыкъ республикалы турнир ётгенди. Ол КъМР-ни физкультурасыны бла спортуну сыйлы къуллукъчусу, СССР-ни спортуну устасы Аслан Аджиевни намысына къуралгъанды. Анга 238 спортчу къатышханды.\n25.03.2020, 08:12 - Жамауат\nНе тюрлю заманлада да, мамыр кезиуледе, къазауатлада да, ариулукъгъа табыныу энчи жерни алгъанды. Таулу миллетни юсюнден айтханда, бизни къызларыбыз субайлыкълары, тизгинлерин ариу жыя билгенлери, кеслерин жюрютгенлери бла къачан да юлгю болгъандыла. Сюргюн жыллада, ачлыкъ, къытлыкъ къысханда да, ала кеслерин бошламагъандыла.\n25.03.2020, 08:07 - Саулукъ\nБюгюнлюкде битеу дуния коронавирус деген ауруу бла къаты кюреш бардырыудады. Бек уллу терслиг а анга аллындан да тийишли магъана берилмегениндеди дерге боллукъду. Насыпха, шёндю аны бла байламлы ахшы атламла бардыла. Сёз ючюн, Къытайда бу аууруудан къыйналгъанла жокъну орунунда болгъанлары себепли, ахыр больница жабылгъанды.\n25.03.2020, 08:06 - Спорт\nХалкъыбызда бурундан бери сакъланып келген оюнла бла сизни андан ары шагъырей этерге сюебиз. Фольклорчубуз Таумырзаланы Далхат белгилегеннге кёре, чабыу, терк барыу, бир бирни оза, жетдирмей къачыу - адамны, жаныуарны да ажалдан къалдырады.\n25.03.2020, 08:06 - Билим\n25.03.2020, 08:05 - Жамауат\n25.03.2020, 08:01 - Спорт\nКъабарты-Малкъарны Спорт министерствосунда жамауат совет биринчи жыйылыуун бардыргъанды.\nКъабарты-Малкъарны Транспорт эмда жол мюлк министерствосу коронавирус (nCov-2019) жугъаргъа къоркъуулу кезиуде жамауатны бютюн сакъ болургъа чакъырады.\nКИМГЕ ДА БОЛУШУРГЪА, КИМГЕ ДА ИГИЛИК ЭТЕРГЕ ИТИННГЕН ТАМАТА\nКъабартылы халкъны белгили адамларын санай кетсенг, Борис Мазихов Бесланович ол тизмеге киргенледенди. Аны атын, тукъумун республикада кёпле биледиле. Жаш заманындан да ол жазыу иш бла къаты кюрешип келеди. Хапарла, романла, тамсилле, повестьле, пьесала жазгъанды.\nЖауундан сора кюн тиеди\nКёчгюнчюлюкню хатасындан къаллай бир таулу юйюр къайда не болгъаны билинмей къалгъанды. Аладан хар бирини къадары халкъыбызны тарыхын ачыкълагъанчады. Бюгюннгю хапарыбызда биз Хасанияда жашагъан Тежаланы Блюханы эсгериулерине таянырыкъбыз. Ол кёлю да тола, алай ушакъ эте эди…\nКерти муслийман кесин тил этиуден, башханы сёгюуден сакъларгъа борчлуду\nШёндю заман, адамла да тюрленнгендиле. Огъурсуз, къутсуз жумушла асыры жайылгъандан, бирде кесинги тыялмай, ачы сёлеширге, бирлеуленни сёзюн этерге да тюшеди. Алай Аллахуталаны аллында ол уллу гюняхладан бириди.\nХоламханланы Анатолий Къашхатауда от тюшюуге къажау 8-чи номерли бёлюмде 30 жылдан аслам ишлеп, адамланы жанларын, саулукъларын сакълагъанды, ырысхыларын къутхаргъанды.\nКёп болмай Битеуроссей халкъ фронтну (ОНФ) Къабарты-Малкъарда келечилери волонтёрла бла тюбешиу бардыргъандыла эмда коронавирус ауруу жайылыргъа къоркъуулу кезиуде кеслери жашагъан абаданлагъа бла сакъатлагъа болушлукъ тапдырыргъа юйретгендиле. Тюбешиуде республикада «Саулукъ сакълау» пр\n25.03.2020 - 08:08\nПодробности... | Просмотрено: 183


Архивы ВПР 2 класс - Страница 3 из 4 - Подготовка к ВПР\nВПР по русскому языку 2 класс 2020 Крылова Вариант 10\nВсероссийская проверочная работа по русскому языку за 2 класс, О.Н. Крылова, 2020 года, вариант 10 При написании данной работы были использованы задания из учебного пособия «Всероссийская проверочная работа:…\nВПР по русскому языку 2 класс 2020 Крылова Вариант 9\nВсероссийская проверочная работа по русскому языку за 2 класс, О.Н. Крылова, 2020 года, вариант 9 При написании данной работы были использованы задания из учебного пособия «Всероссийская проверочная работа:…\nВПР по русскому языку 2 класс 2020 Крылова Вариант 8\nВсероссийская проверочная работа по русскому языку за 2 класс, О.Н. Крылова, 2020 года, вариант 8 При написании данной работы были использованы задания из учебного пособия «Всероссийская проверочная работа:…\nВПР по русскому языку 2 класс 2020 Крылова Вариант 7\nВсероссийская проверочная работа по русскому языку за 2 класс, О.Н. Крылова, 2020 года, вариант 7 При написании данной работы были использованы задания из учебного пособия «Всероссийская проверочная работа:…\nВПР по русскому языку 2 класс 2020 Крылова Вариант 6\nВсероссийская проверочная работа по русскому языку за 2 класс, О.Н. Крылова, 2020 года, вариант 6 При написании данной работы были использованы задания из учебного пособия «Всероссийская проверочная работа:…\nВПР по русскому языку 2 класс 2020 Крылова Вариант 5\nВсероссийская проверочная работа по русскому языку за 2 класс, О.Н. Крылова, 2020 года, вариант 5 При написании данной работы были использованы задания из учебного пособия «Всероссийская проверочная работа:…\nВПР по русскому языку 2 класс 2020 Крылова Вариант 4\nВсероссийская проверочная работа по русскому языку за 2 класс, О.Н. Крылова, 2020 года, вариант 4 При написании данной работы были использованы задания из учебного пособия «Всероссийская проверочная работа:…\nВПР по русскому языку 2 класс 2020 Крылова Вариант 3\nВсероссийская проверочная работа по русскому языку за 2 класс, О.Н. Крылова, 2020 года, вариант 3 При написании данной работы были использованы задания из учебного пособия «Всероссийская проверочная работа:…\nВПР по русскому языку 2 класс 2020 Крылова Вариант 2\nВсероссийская проверочная работа по русскому языку за 2 класс, О.Н. Крылова, 2020 года, вариант 2 При написании данной работы были использованы задания из учебного пособия «Всероссийская проверочная работа:…\nВПР по русскому языку 2 класс 2020 Крылова Вариант 1\nВсероссийская проверочная работа по русскому языку за 2 класс, О.Н. Крылова, 2020 года, вариант 1 При написании данной работы были использованы задания из учебного пособия «Всероссийская проверочная работа:…


Автор: Admin Опубликовано: 12-12-2009, 09:47 Комментариев: (0)\nБашымы суугъа мен атарыкъма Суу уллу болгъан заманда. Бу сюймекликден былай термиле, Къалай турлукъма хаман да? Чанчыб ауруй да тынгы бермейле Джюрекге джууукъ тамырла. Ахратда хоншу болуб барырла Сюймеклик салгъан къабырла. *** Ой, къолунгдагъы алтын джюзюгюнг, Ол бармагъынга бек болсун. Кесими къоюб, сеннге тилейме: Джашар ёмюрюнг кёб болсун! Бармагъынгдагъы алтын джюзюгюнг, Ол къоргъашинден ауурду. Сени берирге сюймеген ананг Муслиман тюлдю - гяурду! Сюйген-сюймеген, демегиз, тенгле; Сюйгенден адам ёледи. Кёзюне къараб тургъанлайыма Тансыкъ болурум келеди. Бир насыблысы болмаса, тенгле, Киши сюйгенин алмайды. Кёзюне къараб тургъанлайыма Тансыкъ болурум къалмайды. *** Мен юйге келсем, тансыкъ болама - Юйюгюз таба къарайма; Сени кёрмеген бир кюнюм кетсе, Аны сау джылгъа санайма. Ой, сюйгенчигим бир ариучукъду - Кавказ тауланы наныгъы. Ариулугъунда къызны ким сюйсе, Олду адамны джазыгъы. Ой, мен сюйгенлей, сен сюе эсенг, Къурман болайым джанынга. Ах, сюймегенлей, сюйдюре эсенг, Сууукъ окъ тийсин санынга. Ох, салам болсун сени элинге, Элингден сора - кесинге. Менича болуб, сен да термилгин - Сюймеклик тюшюб эсинге. Базарда базар кёзбауум, сора Хурджунда базар кёгетим. Ахратдан джокъду мени хапарым; Дуньяда сенсе джандетим. Ой, юсюнгдеги сени чепкенинг Ариу джарашад санынга. Рамазан айны джарыкъ джулдузу, Къурман болайым джанынга. Белингдеги ол кюмюш кямарынг, Ой, безгилери ууакъды. Кёзюме къараб, олтур, ариучукъ! - Ёлгенлеринге сууабды. Тенглерим меннге уятсыз дейле; Ах, уят менден кенгдеди. Ызынга къарай барсанг а, ариу: Бир джаным бард да - сендеди. *** Эшик аллында сары чыгъана, Тёбеннги аяз аудурсун. Биз экибизге заран болгъаннга Аллах а къанла джаудурсун. Мени сюйгеним келеди,- дейле,- Ол ат чабдыргъан морчепкен. Ах, менден сора киши болурму Дуньялыкъ ючюн зор чекген? Ой, ауругъанны сау билмез, - дейле; Мен джюрегимден тутубма. Джанынгы бер деб - ал десем - алмай, Термилтген отну джутубма. Ой, суугъа кетген таш къармар,- дейле; Отха кетгеннге не мадар? Бычакъ джарагъа балхам салыныр; Сюймекликге уа не джарар? Анга джарарыкъ, сени ышарыб, Сюеме,- деген сёзлеринг. Меннге бу халны джетдирген, наным, Ол сени къара кёзлеринг. *** Тауланы башы къаралыб турад, Джангур басыныб къуяргъа. Ой сен, ариучукъ, къайдан кёрюндюнг Тёрт санымы да къыяргъа? Джазгъа чыкъгъанлай юйчюк саллыкъма. Ариуум бла турурча. Къатыма джууукъ олтурчу, ариу, Бетингден тылпыу урурча. *** Талас областда Киров районда Гокка хансчыгъым джашайды. Чапракъчыкълары джел ургъаны сайын Джюрек джаууму ашайды.


Туризмни айнытыргъа ахшы онгларыбыз бардыла, жаланда аланы хайырлана билирге керекди | Электронная газета "Заман"\nТуризмни айнытыргъа ахшы онгларыбыз бардыла, жаланда аланы хайырлана билирге керекди\n10 октября, 2018 - 11:40\nКъМР-ни Жамауат палатасыны советини 33-чю жыйылыуунда регионну рекреация жаны бла иши тинтилгенди. Анга толтуруучу власть органланы, тюрлю-тюрлю биригиулени келечилери къатышхандыла.\nЖыйылыу ахшы билдириуден башланнганды – палатаны аппаратына башчылыкъны Анна Васильевна Дьяченко этериги айтылгъанды. Ол Май районну администрациясыны башчысына салыннган Татьяна Саенкону алышындыргъанды.\n«Къабарты-Малкъарда туризм-солуу комплексни айнытыуну юсюнден» программа 2020 жылгъа дери ишлерикди. Анга кёре, республикагъа солургъа, саулукъну кючлерге миллиондан аслам адам келирча мадарла этерге белгиленеди. Палатаны башчысы Хазратали Бердов республиканы социал-экономика жаны бла айнытыуда туризм-рекреация комплексни магъанасы уллу болгъанын эсге салгъанды. «Регионда адамланы багъарча табийгъат берген байлыкъларыбыз кёпдюле, ала барысы да, тенглешдирип айтханда, гитче жерчикде жыйылыпдыла. Хауабыз да дарманлыды. Аны хайырындан битеу къыралда да эм кючлю рекреация араладан бири болургъа онгубуз барды», - дегенди ол.\nХазратали Александрович чертгенича, бери келген туристлени санын ёсдюрюр ючюн, туризм бла байламлы жумушланы качестволарын кётюрюрге тийишлиди. Аны ючюн а, жангы инфраструктура къураргъа, бусагъатда болгъан къонакъ юй эм санаторий-курорт хазнабызны жангыртыргъа керекди.\nПрограмманы толтуруу бюгюнлюкде не халда болгъаныны юсюнден курортла эм туризм министр Мурат Шогенцуков билдиргенди.\n- Бу жаны бла республиканы аллында быллай борчла салынадыла: туризм-рекреация сфераны инновациялы айныуну жолуна салыргъа, информация технологияланы да хайырлана, туризм файдалы ишледен бири болурча этерге. Бусагъатда инфраструктурабыз байды, курорт-рекреация эм туризм бла байламлы предприятияла 212 чакълы бардыла. Минги тауда лыжа жолланы узунлугъу 40 километрге жетеди, адамланы ташыгъан 11 подъёмник барды. Аладан ючюсю гондол халлы шёндюгюлю канат жолладыла. Жыл сайын жангы объектле ишленедиле, болгъан инфраструктура дайым жангыртылады,-дегенди ол.\nМинистр андан тышында Къабарты-Малкъарны Правительствосу Россейни ШималКавказны ишлери жаны бла министерствосу эм «Шимал Кавказны курортлары» акционер общество бла бирге республиканы Элбрус районунда энчи туризм-рекреация экономика зонаны айнытыу бла байламлы ишлени планын бегитгенин айырып айтханды министр.\nОл келтирген шартлагъа кёре, тыш къыралладан бизге солургъа 2015 жылда 15021 адам келген эди, 2016 жылда – 1928, 2017 жылда – 16657, быйылны биринчи жарымында – 8867. Бюгюнлюкде республикада бир кереге 15 мингден аслам турист солуп кеталлыкъды. Къонакъланы асламысы саулукъларын кючлерге эм лыжалада учаргъа сюедиле. Туристле бизни сайлар ючюн республика кёрмючлеге, конференциялагъа бла форумлагъа дайым къатышады.\nРегионну аты иги бла айтылырына, асламлы информация органланы битеу тюрлюлери себеплик этедиле. Социал реклама къуралады, «RussiaTravel» миллет порталда жангы маршрутла кёргюзтюлгендиле, регионну турист паспортун къурау иш да бардырылады. Россейли эм тыш къыраллы журналистлеге бла туризм бла кюрешген предприятияланы келечилерине тёрели халда инфо-турла къураладыла.\nПалатаны экономиканы айнытыу, предпринимательство эм ЖКХ жаны бла комиссиясыны башчысы Владимир Павленко уа программаны тийишлисича толтурур ючюн, ахчаны заманында бёлюрге кереклисин белгилегенди. . «Программа тауусулургъа эки жыл къалгъанды, алай, эсеплеге кёре, инвестицияланы жангыз да 25,5 проценти– 2,9 миллиард сому берилгенди»,-дегенди ол. Ол оюм этгенден, къоркъуусузлукъну жалчытыуда да алыкъа ачыкъ соруула бардыла.\nДокладлагъа тынгылай, Хазратали Бердов программагъа тюрлениуле кийиргенде битеу туура этилген кемчиликлени эсге алыргъа, финансирование жанына энчи эс бурургъа кереклисин эсгертгенди. Ол кёп жумушланы тамамлагъан «Нальчик-Северный» эм «Нальчик-Южный» комплекслени къурулушларыны юсюнден да сагъыннганды. Автовокзалланы сатыу-алыу аралагъа айландырмаз ючюн контроль кереклисин да чертгенди.\nЖыйылыуну ахырында сейирлери болгъан битеу министерстволагъа бла органлагъа тийишли эсгертиуле жарашдырылгъандыла.


ЧАЧЫЛГЪАН ЭМДА ЧАЧЫЛЛЫКЪ КЪРАЛЛА - Государственное учреждение "Редакция газеты "КАРАЧАЙ"\nЧАЧЫЛГЪАН ЭМДА ЧАЧЫЛЛЫКЪ КЪРАЛЛА\nДуния къуралгъанлы бери къралла къурала да, чачыла тургъандыла. «Менме дунияны тутуругъу», деб тургъан империяла да 300 джылдан ары хазна кёбге баралмагъандыла. Джангыз Византия (Кюнчыгъыш-Рум империя) христиан динни джайыб кюрешгени амалтын эмда кесин сакълау кюрешде, Эски Румдан келген уллу сынамы болгъаны себебден 395-чи джылдан 1453-чю джылгъа дери (1000 джылдан артыкъны!), чачылмай тургъанды.\nКёб джашагъан империяланы сагъынсакъ, Осман империя да тюшеди эсибизге. Ол 1299-чу джылдан 1922-чи джылгъа дери (621 джыл) дунияны титиретиб тургъанды.\nКесигиз билгенден Александр Македонский, Наполеон I Бонапарт, Адольф Гитлер къурагъан империяла уа кеслери дуниядан кетген бла бирге джокъ болгъандыла.\nКъралланы оюлгъанларыны чурумлары бирер тюрлю болады. Биз, абадан къауум, Совет Союзу чачылгъанын кёзюбюз бла кёрдюк.\nКъуру ХХ-чы ёмюрде 10 кърал чакълы чачылгъанды. Энди аланы нек, къалай, не заманда чачылгъанларыны юслеринден къысха хапар айтайыкъ.\nАвстро-Венгр империя 1867-чи джыл къуралыб, 1918-чи джыл 1-чи дуния къазауатда кесин хорлатхандан сора чачылгъан эди. Ол чачылгъандан сора аны къурамына кирген джерледе Австрия, Венгрия, Чехословакия, Югославия деген къралла къуралдыла; империяны бир къауум джерлерин да Италия, Польша, Румыния юзюб кеслерине алдыла. Къысхасыча айтыргъа, Австро-Венгер империяны тыш джаула чачхандыла.\nОсман империя 1299-чу джыл къуралыб, 1922-чи джыл чачылгъанды. Мароккодан Къаджар богъазгъа дери, Судандан Маджаргъа (Венгриягъа) дери джери болгъан уллу империяны тамалын салгъан халкъ 600 джылдан аслам заманны башха миллетлеге къатыша, ал заманладагъы миллет шартлары, сезимлери да къалмай; солтанларындан, солтанлыкъларындан да, таб кеси кеслеринден да эригиб, заманнга кёре атлаялмай, ма алай бла империяны ич, тыш джаулары да ойгъандыла.\nХIХ-чу ёмюрде Осман империя оюла башлаб, 1922-чи джыл тамам оюлгъанына дери, андан азат болгъан бир къауум къралла ингилизлилеге, французлагъа эмда башхалагъа бойсунургъа керек болгъандыла. Алай болса да, бара баргъан заманда ала кюреш эте, ахырында кеслери къраллыкъ джюрютюрча мадар табхандыла. Осман империяны къурамында болуб артда азатлыкъ табхан къралла быладыла: Сербия, Болгария, Греция, Румыния, Алжир, Тунис, Ливия, Египет, Ливан, Сирия, Иордания, Палестина, Кувейт, Ирак, Сауд Аравия, Кипр.\nТибет деген таулу джер адамлагъа минг джылны алгъа белгили болса да, кеси энчи къраллыкъ джюрютелмегенди. Ол джерни адамлары дин башчыларыны (Далай-лама) айтханына сыйыныб, кеслерини джорукълары бла, кёб ёмюрлени джашагъандыла. 1913-чю джыл таблыкъ болуб, Тибет кърал болады. Алай а, Маону башчылыгъы бла къуралгъан коммунист Къытайгъа Тибетни энчи кърал болгъаны керек болмайды да, 1951-чи джыл Маону аскерлери Тибетни кючлейдиле. 1959-чу джыл тибетчиле къозгъалыб, азатлыкъ ючюн уруш этерге излегенлеринде, къытайлыла Тибетни правительствосун чачыб, къраллыгъын да къурутадыла.\nБюгюн-бюгече да тибетчиле къраллыкъларын къайтарыргъа дыгалас этедиле, алай а уллу Къытай къралны «тырнагъындан» къутулургъа мадарлары джокъду.\nБирлешген Араб Республика. 1958-чи джыл Мисирни (Египетни) президенти Гамаль Абдель Насерни башламчылыгъы бла, Израилни къурутур умут этиб, Египет бла Сирия биригиб, Бирлешген Араб Республиканы къурагъандыла. Алай а, мисирчиле бла сириячыланы хар бирини «менликлери» ал сафха чыгъыб, бир оноугъа келелмегендиле. 1967-чи джыл Израиль бла алтыкюнлюк уруш болгъанында, мисирчиле бла сириячы араблыла бир оноугъа келмей, бир-бирлерине дагъан болмай, бирге къраллыкъ джюрютелмезликлери ачыкъланнганды.\n1970-чи джыл Гамаль Абдель Насер ауушхандан сора Бирлешген Араб Республика бир джыл чакълыны чыдаб, чачылгъанды. 1971-чи джыл Сирия кесича, Мисир да кесича энчи къралла болгъандыла.\nСикким (Sikkim) деген къралчыкъ Тибет бла Индияны ортасында Исса файгъамбар туугъандан сора 8 ёмюрден къуралыб, ХХ-чы ёмюрге дери джашагъанды. Бу гитче къралчыкъны официал халда 11 кърал тили болгъанды. Бир къауумла эшекледен, атладан тюшюб машиналагъа мине тебрегенлеринде, джол белгиле салыргъа керек боладыла. Белгилеге хар миллетчик кесини тилинде джазыб, бири джазгъанны ол бири ангыламай, кёб табсызлыкъ бола башлайды. Къалгъан джашаулары да анга кёре бола тебрегенин ангылаб, Сикким къралчыкъны адамлары 1975-чи джыл бир оноугъа келиб, Индияны къурамына киредиле. Ма алай бла 1200 джыл чакълыны къраллыкъ джюрютген Сикким къралчыкъ бир джылны ичинде джокъ болады.\nКъыбыла Вьетнам. 1954-чю джыл зулмучу французланы Индокитайдан къыстар нюзюр бла къозгъалыу башланады. Алай бла чыкъгъан урушну тамалында, 1955-чи джыл Вьетнамны къыбыла джанында джашагъан демократ шартлы вьетнамлыла, коммунист фикирли шималчы вьетнамлыла бла бирге джашаргъа излемей, аладан айырылыб, кеслерича кърал къурайдыла. Ма алай бла экиге юлешиннген бир халкъны арасында къазауат башланады. АБШ да, Къыбыла Вьетнам джанлы болуб, коммунист фикирли шимал Вьетнам бла уруш этеди. Ол уруш Американы адамларына кёб бушуу, экономикасына да кёб заран салгъаны амалтын, 1973-чю джыл АБШ урушдан башын алыб чыгъады. Эки Вьетнам андан сора да эки джыл чакълыны уруш этедиле. Совет Союзну болушлугъу бла коммунист фикирге табыннган Шимал Вьетнам Къыбыла Вьетнамны хорлайды. Ма алай бла 1975-чи джыл Къыбыла Вьетнамны ара шахары Сайгоннга да Хошимин деб атаб, эки Вьетнам биригиб, социализм маталлы бир джашауну да къураб, бюгюн-бюгече да бир кърал болуб джашайдыла.\nГерман Демократ Республика. Экинчи дуния къазауат бошалгъандан сора, Германияны Совет Союз контролда тутхан джеринде, 1949-чу джыл, Совет Союзну разылыгъы бла, Герман Демократ Республика къуралады. Германияны ара шахары Берлинни ортасына хуна ишлеб, алай бла экиге юлешедиле. Джууукъланы, тенглени бир къаууму анда, бир къаууму да мында болуб, бир-бирлерине баралмай кёб джарсыйдыла немцала. Аны тышында социализмни, капитализмни сюймегенле анда, мында да джетишгендиле. Басым табыб туралмагъанла бир кёзюуде уллу, мийик хунаны башы бла тюшюб къачабыз деб, джанларына азаб да табхандыла. Къысхасыча айтыргъа, Германия экиге юлешиниб 41 джылны тургъанды. 1990-чы джыл, Совет Союз чачылыргъа джетиб, башы къайгъылы болгъанында, эки Германия бир болгъанды. Алай бла Герман Демократ Республика къралны аты къуру тарихде къалгъанды.\nСовет Союз 1922-чи джыл къуралгъанды, 1991-чи джыл чачылгъанды. Совет Союзну къалай, къуралгъанын, къалай чачылгъанын да Эресейде джашагъан адамланы кёбюсю биледи. Марксизм фикирни джорукълары бла джашагъан Совет къралны джашауунда иги затла да кёб эдиле. Алай болса да, Совет Союзну чачылгъаныны эм уллу эки чуруму – Аллахсызлыкъ бла Аллах бирча этмеген эки адамны бирча этебиз деб кюрешиу – болгъанды. Ма аны амалтын, Аллахсыз къралны ёмюрю къуру 69 джыл болгъанды. Халкъда джюрюген айтыугъа кёре уа 69 сан къолайгъа саналмайды…\nЧехословакия. Биринчи дуния къазауатдан сора Австро-Венгер империя чачылгъанында, аны къурамында болгъан чехле бла словаклыла азатлыкъ табыб, 1918-чи джыл биригиб, Чехословакия къралны къурагъандыла.\n1938-чи джыл фашист Германия Англия бла Францияны сатлыкъ политикаларындан кёллениб, Чехословакиягъа киреди. Алай бла, 1939-чу джыл алтотур (март) айда Чехословакия къраллыгъын тас этеди. Экинчи дуния къазауат бошалгъандан сора, Чехословакия Совет Союзну айтханындан чыкъмагъан социалист къралланы бири болады. 1991-чи джыл Совет Союз оюлгъанында, Чехословакия да бир джыл чакълыны мычыб, 1992-чи джыл Чехия бла Словакиягъа юлешинеди. Алай бла Чехословакия къралны да, кеси тюл, аты тарихде къалады.\nЮгославия. Югославия да биринчи дуния къазауатдан сора Австро-Венгер империя чачылгъанында, 1918-чи джыл аны къурамындан азат болуб къуралгъан къралланы бири болгъанды.\n1941-чи джылгъа дери фашист Германия аны джерине киргинчи, Югославия патчахлыкъгъа (самодержавная монархиягъа) ушагъан бир кърал болуб тургъанды. 1945-чи джыл фашист Германия ууатылгъандан сора, Югославияны къурамына Словения, Хорватия, Босния, Македония, Черногория кириб, ол федератив кърал болады. Диктатор-социалист Иосип Броз Титону башчылыгъы бла Югославия коммунист кърал болса да, Совет Союз бла терен шохлукъ джюрютмегенди. 1991-чи джыл Совет Союз оюлгъанында, Югославияда коммунистлени джетген кюнде ышанырча джерлери къалмай, къарыусуз болгъанларын кёрген социализмни джаулары, миллетчиле къозгъала башлагъандыла. Ма алай бла 1992-чи джыл къатышыула, урушла болуб, Югославия чачылады. Аны орнуна Словения, Хорватия, Босния, Македония, Черногория дегенча алты гитче къралчыкъ къуралады.